{"Videha 108.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 108.pdf","name":"Videha 108.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १०८ म अंक  १५ जून २०१२ (वष/gआच1 ५ मास  ५४ अंक \n१०८)\n   \n  \n िव  दे  ह िवदेह Videha \n/bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha  http://www.videha.co.in   िवदेह /gय6यथम मैिथली पाि/gयडयक \nई पि/gयडडका Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  नव \nअंक देखबाक लेल पृ/g417 सभक/gय4ग िर/gय60ेश कए देखू।  Always \nrefresh the pages for viewing new issue of \nVIDEHA.  Read in your own script \nRoman(Eng)Gujarati\n Bangla  Oriya  Gurmukhi Telugu  \nTamil Kannada  Malayalam  Hindi \n ऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n2 \n२. ग/gध2छ  \n  \n२.१.\nजगदीश एgइ6इसाद मएgइं3 ड ल-कथा  \n   \n२.२.१.\n सुजीत कुमार झा-कथा २.\nस/g2ँछयनारायण  झा \n \n \n \n२.३.\n राजदेव म/g2ँध ड लक उप/g2ँँ यास- हमर टोल  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n  \n२.४.\n जगदान/g2ँँद झा 'मनु' \n  \n२.५.\n अतुले/g2।ँर - सोचब आव/gध02यक जे......  \n  \n२.६.१.डॉ. इ/gजशश दुधर झा-दू-प/gजटट : एक िव /gआृजलेषण  २.\n डॉ॰ \nशिशधर कुमर “िवदेह”- पोथी समी/gजटजा - अ/gजूैबरा  \n  \n२.७.\n दुग/gआचटन/gजशश द म/gजशआ ड ल- टैगोर सािह /gजशै य पुर/gआृै का रक \nबह/gआशजे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n4 \n२.८.\n चंदन कुमार झा १. िबहिन-कथा - ठकबुि/gआजृ २.आलेख-\nभीड़तं/gजटट बनाम् /gै1ृ/gै1चतं/gजटट  \n  \n  \n३. प/gध2छ  \n  \n३.१.\nजगदीश /g262साद  म/g2ँध ड ल \n  \n३.२.\n डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.३.१.\n जगदीश च/g2ँँ/gछ06  ठाकुर अिनल   २.\nमु/gआशजी  कामत  \n  \n३.४.\n िश वकुमार झा ‘िट /g2ईँ लू’-िम िथ ला-पु/g2।।  \n  \n३.५.१.\n िकशन कारीगर२.\nनारायण झा-\nस/gजूै मा न३.\n /gध02यामल  सुमन  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n6 \n३.६.\n चंदन कुमार झा \n  \n३.७.\n जगदान/g2ँँद झा 'मनु'  \n  \n३.८.\n स/g2ँँतोष  कुमार िम/g2।ह - इितहासिहन इितहास  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n४. िमिथला कला-संगीत १.वनीता कुमारी ३.\nराजनाथ िम/g2।ह \n(िच/g2।।मय िमिथला) ४. \n उमेश म/g2ँधडल (िमिथलाक \nवन/gध0छपित / िमिथलाक जीव-ज/g2ँँतु/ िमिथलाक िजनगी) \n  \nबालान/gआचै कृते-\n डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” \n  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अं/gआू1ेजी आ \nअं/gआू1ेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/gआच1-िड/gज7ृशनरी ) एम.एस. \nएस./gज7ृयू.एल. सव/gआच1र आधािरत  -Based on ms-sql server \nMaithili-English and English-Maithili Dictionary.]  \n  \nिवदेह ई-पि/g2।।काक सभटा पुरान अंक ( /gछ0ईेल , ितरहुता आ देवनागरी \nमे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gध6धक  िलंकपर उपल/g2ई2ध अिछ। \nAll the old issues of Videha e journal ( in Braille,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n8 \nTirhuta and Devanagari versions ) are available \nfor pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/g2।।काक सभटा पुरान अंक /gछ0ईेल , ितरहुता आ देवनागरी \n/g26।पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/g2।।काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g2।।काक ५०म सँ आग/gध6धक अंक \n \n  \nिवदेह आर.एस.एस.फीड । \n\"िवदेह\" ई-पि/g2।।का ई -प/g2।।सँ /g262ा/g2ई0त क/g26।।  \nअपन िम/g2।।क/g2छध िवदेहक िवषयमे सूिचत क/g26।।  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g2छध अपन साइट / /g2ई2लॉगपर \nलगाऊ।    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \n/g2ई2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g2ह0ट कए \n\"फीड यू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml \nटाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /g262ा/g2ई0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ \nAdd a   Subscription बटन ि/g2ह0लक क/g26। आ खाली /gध0छथानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे/gध0छट क/g26। आ Add  \nबटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gध0छट \nसाइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/\n \n  \nVideha Radio   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n10  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g2।2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, \n(cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gध6धक िलंक सभ पर \nजाऊ। संगिह िवदेहक /gध0छतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-\nपुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/g2ह0समे ऑनलाइन \nदेवनागरी टाइप क/g26। , बॉ/g2ह0ससँ कॉपी क/g26।  आ वड/gध6ं डॉ/g2ह0युमे/g2ँँटमे \nपे/gध0छट कए वड/gध6ं फाइलक/g2छध सेव क/g26।। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/g2ईछपक/gध6ं क/g26।। )(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ \nInternet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp://www.videha.co.in/ .\n)   \n  \nGo to the link below for download of old issues \nof VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo \nfiles. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g2।।कला/ \nफोटो सभक फाइल सभ (उ/g2हछचारण , बड़ सुख सार आ दूव/gध6।/g2।2त मं/g2।। \nसिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gध6धक िलंक पर जाऊ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gध6।इव  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग /gध2।ारा जारी किव , नाटककार आ धम/gध6ंशा/gध0छ/g2।।ी \nिव/gध2छापितक  /gध0छटा/g2ईछप। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक \nधरती /g262ाचीन कालिहसँ महान  पु/g26छष ओ मिहला लोकिनक कम/gध6ंभिम \nरहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g26छष ओ मिहला लोकिनक  िच/g2।।  \n'िमिथला र/gज7ू '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/g2।छ/gध6ं, एिहमे िमिथला/g2।2रमे (१२०० वष/gध6ं \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n12  \nपूव/gध6ंक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ/g2ँँया/g2ँँय /g262ाचीन आ  नव /gध0छथाप/g2ँछय , िच/g2।। , \nअिभलेख आ मूि/g2।छ/gध6ंकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2ईछबि/g2ँँधत सूचना, स/g2ईछपक/gध6ं, अ/g2ँँवेषण \nसंगिह िवदेहक सच/gध6ं-इंजन आ /g2ँँयूज सिव/gध6ंस आ िमिथला, मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/g2ईछबि/g2ँँधत वेबसाइट सभक सम/gधईं संकलनक लेल देखू \n\"िवदेह सूचना संपक/gआच1 अ/gजशशवेषण \"\n \nिवदेह जालवृ/g2।छक िडसकसन  फोरमपर जाऊ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g262य जालवृ/g2।छ ) पर \nजाऊ।  \n  \n \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \n \n  \n \nऐ बेर मूल पुर/gध0छकार (२०१२) [सािह/g2ँछय अकादेमी, िद/g2ईँली]क लेल \nअह/gध6धक नजिरमे कोन मूल मैिथली पोथी उपयु/g2ह0त अिछ ? \nThank you for voting!  \n/g2।ही राजदेव म/g2ँधडलक “अ/g2ईछबरा” (किवता-सं/gधईंह ) \n 12.88%      \n   \n/g2।ही बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक) \n 10.43%      \n   \n/g2।हीमती आशा िम/g2।हक “उचाट” ( उप/g2ँँयास )  6.13%      \n   \n/g2।हीमती प/gधँ2ा झाक “अनुभूित” ( कथा सं/gधईंह )  4.91%      \n   \n/g2।ही उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो ए/g2ँध/gधईईी:मा /g262िवश (नाटक) \n 5.83%      \n   \n/g2।ही सुभाष च/g2ँँ/gछ06 यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-सं/gधईंह )  5.21%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n14  \n/g2।हीमती वीणा कण/gध6ं- भावनाक अि/gध0छथपंजर (किवता सं/gधईंह )  5.83%   \n   \n   \n/g2।हीमती शेफािलका वम/gध6।क “िक/gध0छत -िक/gध0छत जीवन (आ/g2ँछमकथा) \n 8.59%      \n   \n/g2।हीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलच/g2ँँदा” (दूटा नाटक) \n 7.06%      \n   \n/g2।ही महा/g262काश -संग समय के (किवता सं/gधईंह )  5.52%      \n   \n/g2।ही तारान/g2ँँद िवयोगी- /g262लय रह/gध0छय (किवता-सं/gधईंह )  5.21%      \n   \n/g2।ही महे/g2ँँ/gछ06 मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक)  7.98%      \n   \n/g2।हीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा-सं/gधईंह )  6.13%      \n   \n/g2।ही िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल सं/gधईंह ) \n 7.06%      \n   \nOther:  1.23%      \n   \n \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \nऐ बेर बाल सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार (२०१२) [सािह/g2ँछय अकादेमी, िद/g2ईँली]क \nलेल अह/gध6धक नजिरमे कोन मूल मैिथली पोथी उपयु/g2ह0त अिछ ? \n(Poll Closed)  \n/g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल जीक “तरेगन”(बाल-/g262ेरक कथा सं/gधईंह ) \n 47.3%      \n   \n/g2।ही जीवक/gध6छत - िखिखरक िबअिर  27.03%      \n   \n/g2।ही मुरलीधर झाक “िपलिपलहा गाछ  24.32%      \n   \nOther:  1.35%      \n   \n  \n   \nऐ बेर युवा पुर/gध0छकार (२०१२)[सािह/g2ँछय अकादेमी, िद/g2ईँली]क लेल \nअह/gध6धक नजिरमे कोन कोन लेखक उपयु/g2ह0त छिथ ? \n/g2।हीमती /g2ह6योित सुनीत चौध रीक “अिच/gध6ंस ” ( किवता सं/gधईंह ) \n 22.12%      \n   \n/g2।ही िवनीत उ/g2ँछपलक “हम पुछैत छी” ( किवता सं/gधईंह )  7.96%      \n   \n/g2।हीमती कािमनीक “समयसँ स/g2ईछवाद करैत ”, ( किवता सं/gधईंह ) \n 6.19%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n16  \n/g2।ही /g262वीण का/gध02यपक “िवषद/g2ँँती वरमाल कालक रित ” (किवता \nसं/gधईंह )  4.42%      \n   \n/g2।ही आशीष अनिच/g2ँँहारक \"अनिच/g2ँँहार आखर \"( गजल सं/gधईंह ) \n 23.89%      \n   \n/g2।ही अ/g26छणाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता सं/gधईंह )  6.19%      \n   \n/g2।ही िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता सं/gधईंह ) \n 7.96%      \n   \n/g2।ही आिद यायावरक “भोथर प/gधह0िसलसँ िलखल ” ( कथा सं/gधईंह ) \n 5.31%      \n   \n/g2।ही उमेश म/g2ँधडलक “िन/gध02तुकी” ( किवता सं/gधईंह )  14.16%      \n   \nOther:  1.77%      \n   \n  \n     \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/gध0छकार (२०१३) [सािह/g2ँछय अकादेमी, िद/g2ईँली]क \nलेल अह/gध6धक नजिरमे के उपयु/g2ह0त छिथ ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \nThank you for voting!  \n/g2।ही नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/g2ँँयास /g2।ही िव/gध0धणु \nसखाराम खा/g2ँधडेकर ) \n 33.7%      \n   \n/g2।ही महे/g2ँँ/gछ06 नारायण राम \"काम/gधहंलीन \" ( कॲकणी उप/g2ँँयास /g2।ही दामोदर \nमावजो)  13.04%      \n   \n/g2।ही देवे/g2ँँ/gछ06 झा \"अनुभव\"( ब/gध6छ/g2ह2ला उप/g2ँँयास /g2।ही िद/gध0ंये/g2ँँदु पािलत ) \n 11.96%      \n   \n/g2।हीमती मेनका मि/g2ईँलक \"देश आ अ/g2ँँय किवता सभ \" (नेपालीक \nअनुवाद मूल- रेिमका थापा)  15.22%      \n   \n/g2।ही कृ/gध0धण कुमार क/gध02यप आ /g2।हीमती शिशबाला- मैिथली गीतगोिव/g2ँँद ( \nजयदेव सं/gध0छकृत )  13.04%      \n   \n/g2।ही रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /g2।ही तकषी िशवशंकर िप/g2ईँलैक \nमलयाली उप/g2ँँयास )  11.96%      \n   \nOther:  1.09%      \n   \n \n  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n18  \nफेलो पुर/gध0छकार -सम/gधईं योगदान २०१२-१३ : समाना/g2ँँतर सािह/g2ँछय \nअकादेमी, िद/g2ईँली \nThank you for voting!  \n/g2।ही राजन/g2ँँदन लाल दास  \n 54.05%      \n   \n/g2।ही डॉ. अमरे/g2ँँ/gछ06   25.68%      \n   \n/g2।ही च/g2ँँ/gछ06भानु िसंह   18.92%      \n   \nOther:  1.35%      \n   \n \n1.संपादकीय \n१ \n१ \nिवदेह भाषा स/g2ईछमान २०१२-१३ (वैकि/g2ईँपक सािह/g2ँछय  अकादेमी \nपुर/gध0छकार /g26।प/g2छध /g262िस/gध20 ) \n- बाल सािह/gजशैय लेल िवदेह स/gजूैमान २०१२ - /g2।ही जगदीश /g262साद \nम/g2ँधडल जी क/g2छध हुनकर बाल -/g262ेरक िवहिन कथा सं/gधईंह \"तरेगन\" लेल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nई पुर/gध0छकार देल जा रहल अिछ। ई पुर/gध0छकार िवदेह ना/gधँछय उ/g2ँछसव \n२०१३ क समारोहमे देल जाएत। “तरेगन” क/g2छध सभसँ बेशी वोट  \nभेटलै। तीनटा पोथी १.जगदीश /g262साद म/g2ँधडलक तरेगन , २. \nजीवका/g2ँँतक “िखिखरक बीअिर” आ ३.मुरलीधर झा क \n“िपलिपलहा गाछ” क/g2छध िवदेह  www.videha.co.in   पर भऽ रहल \nऑनलाइन वोिटंगमे राखल गेल छल। िवशेष/g2।धक मतानुसार \n“िपलिपलहा गाछ”मे बहुत रास कथा अिछ जकरा बाल कथा नै \nकहल जा सकैए, तइ दुआरे ऐ पोथीक/g2छध िल/gध0छटसँ हटा देल गेल \nकारण ई पुर/gध0छकार बाल सािह/g2ँछय लेल अिछ , ओनािहतो ऐ पोथीक/g2छध \nसभसँ कम वोट भेटल रहै। ऐ पोथी सभक अितिर/g2ह0त आन पोथी \nसभपर िवचार नै कएल गेल कारण ओ सभ पोथीक आकारक नै \nवरन् बुकलेटक आकारक छल। \n \n/g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल (ज/g2ँँम १९४७- ) मा/g2।। मैिथलीमे िलखै \nछिथ आ ओ ढेर रास िवहिन कथा, लघु कथा, दीघ/gध6ं कथा, \nउप/g2ँँयास , किवता आ नाटक िलखने /g2।0हिथ।  हुनका मैिथलीक \nसव/gध6ं/g2।हे/gछंह भूत आ वत/gध6ंमानक लेखकक /g26।पमे जानल जाइत अिछ। \nहुनका “गामक िजनगी” ( लघुकथा सं/gधईंह ) लेल िवदेह समाना/g2ँँतर \nसािह/g2ँछय अकादेमी पुर/gध0छकार २०११ आ टैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार \n२०११ सेहो देल गेल अिछ। \n \nतरेगन (२०१०) जगदीश /g262साद म/g2ँधडल जी िलिखत बाल -/g262ेरक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n20  \nिवहिन कथा सं/gधईंह िथक।  \n/g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल जी क/g2छध बाल सिह/g2ँछय २०१२ लेल िवदेह \nस/g2ईछमान /g262ा/g2ई0त  करबा लेल बधाइ। \nसमाना/g2ँँतर सािह/g2ँछय अकादेमी पुर/gध0छकार २०१२-१३ \nिवदेह स/g2ईछमान २०१२- बाल सािह/g2ँछय लेल (वैकि/g2ईँपक सािह/g2ँछय \nअकादेमी पुर/gध0छकार  /g26।पमे /g262िस/gध20 ) \n/g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल क/g2छध तरेगन (२०१०) - बाल-/g262ेरक िवहिन \nकथा सं/gधईंह  लेल \nिवदेह मूल सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार २०१२, िवदेह युवा पुर/gध0छकार २०१२ \nआ िवदेह अनुवाद पुर/gध0छकार २०१३(वैकि/g2ईँपक सािह/g2ँछय अकादेमी \nपुर/gध0छकार /g26।पमे /g262िस/gध20 ) केर घोषणा शी/gधई2 कएल जाएत।  \n  \n२ \n/gजचजाकृत आ पािल :  \n/g262ाकृतसँ वैिदक सं/gध0छकृत बहार भेल आिक वैिदक सं/gध0छकृतसँ /g262ाकृत ? \nवेदमे नाराशंसी ना/gध0ईा जन आ/g2हंयान यएह िस/gध20करैत अिछ जे दुनू \nसमाना/g2ँँतर /g26।प/g2छध बहुत िदन धिर चलल। ई समाना/g2ँँतर पर/g2ईछपरा \nदुनूक/g2छध /g262भािवत  केलक। आब ऋगवेद देखू- ओतए दुल/gध6ंभ लेल - \nदूलभ, (ऋगवेद ४.९.८) /g262योग की िस/gध20  करैत अिछ? अथव/gध6ंवेदमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nप/g2।6ात् लेल प/g2।6ा (अथव/gध6ंवेद १०.४.१०) की िस/gध20 करैत  अिछ? \nगोपथ /gछ0ईा/gधध2णमे /g262ितस/g2ँँधाय लेल /g262ितसंहाय की िस/gधंई करैत अिछ ? \n(गोपथ /gछ0ईा/gधध2ण २.४)। आ वैिदक आ लौिकक सं/gध0छकृतक/g2छध ओइ \nकालमे◌े सं/gध0छकृत नै वरन /gधँईमसँ छ/g2ँँदस (वैिदक सं/gध0छकृतक/g2छध या/gध0छक आ \nपािणनी छ/g2ँँदस कहै छिथ ) आ भाषा (लौिकक सं/gध0छकृतक/g2छध पािणनी \nभाषा कहै छिथ) कहल जाइ छल। आ जकरा आइ /g262ाकृत कहै \nिछऐ से पािलक बाद ओइ /g26।पमे बुझल गेल (सािह/g2ँछय लेखन  \nस/g2ईछब/g2ँँधमे)। \nभरतक ना/gधँछयशा/gध0छ/g2।।मे ७ टा आ वर/g26छिच ४ टा /g262ाकृतक चच/gध6। करै \nछिथ। \nओना तँ महावीरक वचन अध/gध6ं-मागधी /g262ाकृत आ बु/gध20क वचन  \nमागधी-/g262ाकृतमे देल गेल मुदा ई दुनू मूलतः जनभाषा रहए।   \nमुदा जखन िविभ/gधँ2 /g2।2े/g2।।क लोक जुमलाह तँ बु/gध20 सभक/g2छध अपन  \n/g2।2े/g2।।क भाषामे बु/gध20वचन िसखबा लेल कहलि/g2ँँह : अनुजानािम िभ/g2ह0खवे, \nसकायिन/g26छि/g2।छयाबु/gध20वचनं पिरयापुिणतं- माने िभ/g2।2ु लोकिन , अपन-अपन \nभाषामे बु/gध20वचन िसखबाक अनुमित दै छी। आ बु/gध20वचनमे /g262धान \nत/g2ँछव जनभाषा मागधीक रहल  मुदा आन आन भाषाक त/g2ँछव सेहो \nफ/gधह0टाएल ; आ से भाषा पािल भऽ गेल। \nपािलमे: \n“ऋ”, “लृ”, “ऐ”, “औ” आ “अः” नै होइए आ “अं” /gध0छवर नै \n/gध0ंयंजन  होइए। \nताल/gध0ंय श आ मूध/gध6ं/g2ँँय ष सेहो नै होइए मा/g2।। द/g2ँँत स होइए।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n22  \nसं/gध0छकृतक “ळ” /gध0ंयंजन होइए।  \nसं/gध0छकृतक संयु/g2ह0त /gध0ंयंजन “/g2।2”, “ /g2।।” आ “/g2।ध” नै होइए। \n“ऋ” बदिल कऽ “अ”, “इ”, “अ,इ”, “इ,उ” भऽ जाइए। “वृ” \nबदिल कऽ “/g26छ” भऽ जाइए। \n“लृ” बदिल कऽ “उ”भऽ जाइए। \n“ऐ” बदिल कऽ “इ” वा “ए” भऽ जाइए। \n“औ” बदिल कऽ “उ” आ “ओ” भऽ जाइए। \nसं/gध0छकृतक /gध60/gध0छवक दीघ/gध6ं भेनाइ : िसंहः= सीहो \nसं/gध0छकृतक दीघ/gध6ंक /gध60/gध0छव भेनाइ : मुनी/g2ँँ/gछ06ः= मुिन/g2ँँदो \nिनकटक/gध0छवर : िनष/g2ँधणः= िनिस/gधँ2ो \nबलाघात: म/g2ँहयमः= मि/g2ह6झमो \n/g262सार : जयित=जेित \n/gध0छवरलोप : इित= ित \nपािलमे ड आ ढ सेहो नै होइत अिछ। ताल/gध0ंय श आ मूध/gध6ं/g2ँँय ष \nलेल “स” वा “छ” /g262यु/g2ह0त होइए ; ड लेल”ळ” आ ढ लेल “/gधधछ” \n/g262योग होइए।  \nक बदलैए “य” मे: जेना लौिककः= लोिकयो वा “व” मे जेना \nशुकः= सुवो \nआग/gध6ध-पाछ/gध6ध सेहो होइए: जेना मशकः=मकसोः, करेणुः=कणे/g26छ  \nकवग/gध6ं चवग/gध6ंमे बदलैए : कु/g2ँँदः=चु/g2ँँदो \nतवग/gध6ं टवग/gध6ंमे बदलैए : /g262थमः=पठमो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \n“ख” उ/gध0धमीकृत भऽ “ह”मे बदलैए: /g262खरः= पहरो \n“क” घोषीकृत भऽ “ग” भऽ जाइए: मूकः=मूगो \n“ग” अघोषीकृत भऽ “क” बिन जाइए: तडागम् = तळाकं \n“झ” अ/g2ईँप/g262ाणीकृत भऽ “ज” बिन जाइए: झि/g2ईँलका = जि/g2ईँलका \n“प” महा/g262ाणीकृत भऽ “फ” बिन जाइए: परश्ः= फरसु \n/gध0ंय/gधंहनक लोप सेहो होइए : पिविस/gध0धयािम = पिव/gध0छसािम  \nदुब/gध6ंल संयु/g2ह0त /gध0ंयंजनक लोप : /g2।2ि/g2।।यः= खि/g2।छयो \n/g2ँहवजः= धजो \nआब सरलताक संधान देखो” गह/gध6।= गरहा; र/g2हईम् = रतनं \nपािलमे तीनटा सि/g2ँँध अिछ : /gध0छवर , /gध0ंयंजन आ अनु/gध0छवार (िन/g2ह2गहीत ) \nसि/g2ँँध।  \n/gध0छवर सि/g2ँँध : /gध0छवरक बाद /gध0छवरमे पूव/gध6ंवत/gध6ँ/ परवत/gध6ँ /gध0छवरक  लोप वा \nककरो लोप नै होइत अिछ। \n/gध0ंयंजन सि/g2ँँध : /gध60/gध0छव वा दीघ/gध6ं /gध0छवरक बाद /gध0ंयंजन एलापर ओ  \n/gध0छवर/gधँईमसँ दीघ/gध6ं आ /gध60/gध0छव भऽ जाइए।  \nिन/g2ह2गहीत सि/g2ँँध : अनु/gध0छवार (िन/g2ह2गहेत )क कतौ आगमन तँ कतौ लोप \nभऽ जाइए। जेना- त+खणे= तंखणे ;आ सं+रागो= सारागो \nपािलमे दुइयेटा वचन होइत अिछ- एकवचन आ बहुवचन; आ सात \nटा िवभि/g2ह0त : पठमा, दुितया, तितया, चतु/g2ँछथी,प/g2हँचमी, छ/gध2ही, स/g2।छमी, \nआलपन। ५०० सँ ८०० धिर धातु नौ गणमे आठ लकार \n(आशीिल/gध6ंङ आ लुट् लकार नै होइत अिछ ) होइत अिछ।  \nपािलमे समास सं/gध0छकृत सन होइत अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n24  \n/g262ाकृतमे: \nओना मूल बात यएह अिछ जे सभ /g262ाकृत श/g2ई2दक सं/gध0छकृत /g26।प नै \nअिछ। \nसािहि/g2ँछयक /g262ाकृतक कएक /g262कार होइत अिछ।  \nपैशाची /g262ाकृतमे “ट” लेल “त” आ “ल” लेल”ळ” \nअध/gध6ंमागधी /g262ाकृतमे म/g2ँहयक /gध0छवतं/g2।। “क” बदिल जाइए “ग”, “त” \nवा “य” मे। दू टा /gध0छवरक बीच “प” बदिल जाइए “व” मे। \nशौरसेनी /g262ाकृतमे दू टा /gध0छवरक बीचक /gध0छवतं/g2।। “त” बदिल जाइए \n“द” मे आ “थ” बदिल जाइए “ह” वा ध” मे।   \nमागधी /g262ाकृतमे “र” क /gध0छथानपर “ल”, “य” केर /gध0छथानपर “/g2ई।य ” \nवा “/g2ह6ज ”, “स” आ “ष” क /gध0छथानपर “श” क /g262योग होइत \nअिछ। \n/g262ाकृत मे /gध60/gध0छव आ दीघ/gध6ं “ऋ”, “लृ”, “ऐ” आ “औ” नै होइत \nअिछ। न केर बदला “ण” होइत अिछ। \nऋ बदिल जाइए: अ, आ, ई, उ, िर   \nलृ बदिल जाइए: इिल \nऐ बदिल जाइए: ए \nऔ बदिल जाइए: उ  \nदू /gध0छवरक बीच क , ग, च, ज, त, द, य, व केर लोप होइत अिछ \nजेना: लोक=लोअ, लाव/g2ँधय = लाअ/g2ँधण  \nख पिरवित/gध6ंत भऽ जाइए ह मे: शाखा= शाहा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \n/g262ार/g2ईछभक य भऽ जाइए ज , जेना: यम=जम \nश आ ष भऽ जाइए स; /g2।2 भऽ जाइए ख वा छ वा झ ; /g2।ध भऽ \nजाइए ण; /g2ँछव भऽ जाइए च ; /g2ँ।व भऽ जाइए छ , /gध2। भऽ जाइए ज ; \n/g2ँहव भऽ जाइए झ।  \nसि/g2ँँध सं/gध0छकृत सन अिछ। वचन दू- एकवचन आ बहुवचन, \nिवभि/g2ह0त सात।  सं/gध0छकृत जेक/gध6ध धातु दस गण मे रहैत अिछ, \nतुदािदगणक /g26।पक लोप भऽ जाइत अिछ ।  भूत आ भिव/gध0धय मे \nए/gधं2े-ए/gधं2े टा /g26।प होइत अिछ।  \n/g262ाकृतमे समास सं/gध0छकृत सन होइत अिछ।  \n  \n३ \nसािह/g2ँछय अकादेमीक टैगोर  िलटरेचर अवाड/gध6ं २०११ मैिथली लेल /g2।ही \nजगदीश /g262साद म/g2ँधडल क/g2छध हुनकर लघुकथा सं/gधईंह \"गामक िजनगी\" \nलेल देल गेल। काय/gध6ं/gधँईम कोि/g2हछचमे १२ जून २०१२ क/g2छध भेल। \nमैिथली लेल िववादक अ/g2ँँतक  कोनो स/g2ईछभावना नै देखबामे आिब \nरहल अिछ। ऐ पुर/gध0छकारक /gधईंाउ/g2ँधड िल/gध0छट बनेबा लेल एकटा \nतथाकिथत सािह/g2ँछयकारक/g2छध चुनल गेल जे /g262ा/g2ई0त सूचनाक अनुसार \nजाितक आ संकीण/gध6ंताक आधारपर पोथीक नाम देलि/g2ँँह जाइमे निहये \nनिचकेताक पोथी रहए, निहये सुभाष च/g2ँँ/gछ06 यादवक आ निहये  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n26  \nजगदीश /g262साद म/g2ँधडलक ; संगिह ई /gधईंाउ/g2ँधडिल/gध0छट  बनौिनहार \nतथाकिथत सािह/g2ँछयकार िवदेहक सहायक स/g2ईछपादक मु/gधँ2ाजीक/g2छध \nकहलि/g2ँँह जे जगदीश /g262साद म/g2ँधडलक/g2छध ऐ िजनगीमे टैगोर सािह/g2ँछय \nपुर/gध0छकार नै देल जेति/g2ँँह !। रेफरी जखन ७ टा पोथीक नाम \nपठेलि/g2ँँह तखन ओइमे च/g2ँँ/gछ06नाथ िम/g2।ह \"अमर\"क अतीत मंथन सेहो \nरहए जखन िक ओ पोथी िनध/gध6।िरत अविध २००७-२००९ मे छपले \nनै अिछ, तँ की िबनु देखने पोथी अनुशंिसत कएल गेल? ऐ तरहक \n/gधईंाउ/g2ँधड िल/gध0छट बनेिनहार आ िबनु पढ़ने पोथी अनुशंिसत  केिनहार \nरेफरीक/g2छध सािह/g2ँछय अकादेमी िचि/g2ँँह त करए, आ नाम साव/gध6ंजिनक कऽ \n/gध0छथायी /g26।पसँ /g262ितबि/g2ँँधत करए , से आ/gधईंह ; तखने मैिथलीक /g262ित/gछंहा \nब/gध6धचल रिह सकत। एतए ईहो त/g2ँ।य अिछ जे सािह/g2ँछय अकादेमीक \nमैिथली िवभागक संयोजक /g2।ही िव/gध2छानाथ झा िविदत अखन धिर ने \nपुर/gध0छकार भेटबाक सूचने आ ने पुर/gध0छकार लेल बधाइये /g2।ही जगदीश \n/g262साद म/g2ँधडलजी क/g2छध देलि/g2ँँह अिछ जखनिक म/g2ँधडल जी पुर/gध0छकार \nलऽ कऽ घुिर कऽ आिबयो गेल छिथ; संगिह टैगोर सािह/g2ँछय \nपुर/gध0छकार मैिथली लेल पिहल बेर /g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल जीक/g2छध \nदेल जएबा स/g2ईछब/g2ँँधमे दरभंगा आकाशवाणी कोनो /g262कारक  सूचना \n/g262सािरत नै केलक आ दरभंगा, मधुबनी आिदक िह/g2ँँदी समाचार -प/g2।। \nसेहो ऐ स/g2ईछब/g2ँँधमे कोनो समाचार /g262कािशत नै केलक जखनिक \nदेशक सभ रा/gध0ध/gधईईीय अं/gधईंेजी प/g2।। ( \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/06/tagore-literature- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nawards-national-media.html  ) एकर सूचना िबनु कोनो \nअपवादक /g262कािशत केलक। सािह/g2ँछय अकादेमीक मैिथली िवभागक, \nआकाशवाणी दरभंगाक आ दरभंगा-मधुबनीक िह/g2ँँदी समाचार प/g2।।क \nप/g2।।कार  लोकिनक संकीण/gध6ं जाितवादी चेहरा नीक जेक/gध6ध सोझ/gध6ध आिब \nगेल। मुदा ई तँ मा/g2।। /g262ार/g2ईछभ  अिछ। सािह/g2ँछय  अकादेमीक मैिथली \nिवभागक असली चेहरा तखन सोझ/gध6ध आओत जखन ऐ बख/gध6ंक  मूल \nसािह/g2ँछय अकादेमी पुर/gध0छकारक घोषणा हएत।  \n/g2।ही जगदीश /g262साद म/g2ँधडल  जीक \"गामक िजनगी\" मैिथली सािह/g2ँछयक \nइितहासक सव/gध6ं/g2।हे/gछंह लघु कथा सं/gधईंह अिछ।  जगदीश /g262साद म/g2ँधडल \nजीक/g2छध बधाइ।  \nसूचना (/gजचआोत समिदया ): टैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार दि/g2।2ण कोिरयाक \nए/g2ईछबैसी (/gध0छपॉ/g2ँँसर सैमसंग  इि/g2ँधडया िलिमटेड ) क आ/gधईंहपर सािह/g2ँछय \nअकादेमी /gध2।ारा शु/g26। कएल गेल अिछ।  टैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार \nगु/g26छदेव रवी/g2ँँ/gछ06 नाथ ठाकुरक १५० म जय/g2ँँतीक  उपल/gध।0यमे शु/g26। भेल \nछल। सभ साल ८ टा भाषा आ तीन सालमे सािह /g2ँछय  अकादेमी \n/gध2।ारा मा/g2ँँयता /g262ा/g2ई0त सभटा २४ भाषाक/g2छध ऐमे पुर/gध0छकृत कएल जाइत \nअिछ। मैिथली लेल ई पुर/gध0छकार पिहल बेर देल जा रहल अिछ।  \nगु/g26छदेव रवी/g2ँँ/gछ06नाथ ठाकुरक १५० म जय/g2ँँतीक उपल/gध।0यमे सािह/g2ँछय \nअकादेमी आ सैमसंग इिडया (सैमसंग होप /g262ोजे/g2ह0ट ) /gध2।ारा २००९ \nई. मे /gध0छथािपत कएल गेल छल टैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार। २४  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n28  \nभाषाक /g2।हे/gछंह पोथीक/g2छध तीन सालमे पुर/gध0छकार (सभ साल आठ-आठ \nभाषाक सव/gध6ं/g2।हे/gछंह पोथीक/g2छध एक सालमे पुर/gध0छकार ) देल जाएत। \nपुर/gध0छकारमे /g262/g2ँछयेकक/g2छध ९१ हजार टाका आ /g262शि/gध0छत -प/g2।। देल जाइत \nअिछ। चािरम साल पिहल सालक आठ भाषाक समूहक फेरसँ बेर \nआएत। टैगोर जय/g2ँँतीक लगाित अवसरपर ई  पुर/gध0छकार देल जाइत \nअिछ। \n \nटैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार २००९ ब/gध6छ/g2ह2ला, गुजराती, िह/g2ँँदी, क/gधँ2ड , \nका/gध02मीरी, पंजाबी, तेलुगु आ बोडो भाषामे २००५ सँ २००७ म/g2ँहय  \n/g262कािशत पोथीपर देल गेल।  \n-ब/gध6छ/g2ह2ला (आलोक सरकार, अपापभूिम, किवता) \n-गुजराती ( भगवान दास पटेल, मारी लोकया/g2।।ा) \n-िह/g2ँँदी (राजी सेठ, गमे हयात ने मारा, कथा सं/gधईंह ) \n-क/gधँ2ड (च/g2ँँ/gछ06शेखर क/gध6छबर , िशकारा सूय/gध6ं, उप/g2ँँयास ) \n-का/gध02मीरी (नसीम सफाइ, ना थसे ना आकास, किवता) \n-पंजाबी (जसव/g2ँँत िसंह कँवल , पु/g2ँधय दा चानन , आ/g2ँछमकथा) \n-तेलुगु (कोवेला सु/g262स/gधँ2ाचाय/gध6ं, अंतरंगम, िनब/g2ँँध ) \n-बोडो (/gछ0ईजे/g2ँँ/gछ06 कुमार /gछ0ई/gधध2ा, रैथाइ हाला, िनब/g2ँँध ) \n \nटैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार २०१० असमी, डोगरी, मराठी, ओिड़या, \nराज/gध0छथानी, संथाली, तिमल आ उदू/gध6ं भाषामे २००६ सँ २००८ म/g2ँहय  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n/g262कािशत पोथीपर देल गेल।  \n \n-असमी (देवव/gध62त दास , िनव/gध6।िचत ग/g2ईँप ) \n-डोगरी (संतोष खजूिरया, बडलोनिदयन बहार/gध6छ) \n-मराठी (आर. जी. जाधव, िनवादक समी/g2।2ा) \n-ओिड़या (/gछ0ईजनाथ रथ , सामा/g2ँँय असामा/g2ँँय ) \n-राज/gध0छथानी (िवजय दान देथा, बात/gध6छ री फुलवारी) \n-संथाली (सोमाइ िक/gध0छकू, नमािलया) \n-तिमल (एस. रामकृ/gध0धणन , यामम) \n-उदू/gध6ं (च/g2ँँदर भान खयाल , सुबह-ए-मि/g2।हक -की अजान) \n \n \nटैगोर सािह/g2ँछय पुर/gध0छकार २०११ मैिथली, अं/gधईंेजी, कॲकणी, \nमलयालम, मणीपुरी, नेपाली आ िसंधी लेल २००७ सँ २००९ म/g2ँहय \n/g262कािशत पोथीपर देल गेल। सं/gध0छकृत  लेल पुर/gध0छकार नै देल जा \nसकल। \n-मैिथली (जगदीश /g262साद म/g2ँधडल , \"गामक िजनगी\") \n-अं/gधईंेजी (अिमताव घोष, \"सी ऑफ पॉपीज\") \n-कॲकणी (शीला कोला/g2ईछबकर , \"गीरा\")  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n30  \n-मलयालम (अिकतम अचुतम न/g2ईछबूदरी, \" अंितमह/gधं2लम \") \n-मणीपुरी (एन. कुंजामोहन िसंह, \" एना क/gधह0गे केनबा न/gध26े\") \n-नेपाली (इ/g2ँँ/gछ06मिण दरनाल , \" कृ/gध0धणा-कृ/gध0धणा\") \n-सं/gध0छकृत -  \n-िसंधी (अजु/gध6ंन हसीद , \"ना इएन ना\") \n \nगजे/g2ँँ/gछ06  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \n२.ग/gआजै  \n२.१.\nजगदीश एgइ6इसाद मएgइं3 ड ल-कथा  \n   \n२.२.१.\n सुजीत कुमार झा-कथा २.\nस/g2ँछयनारायण  झा \n \n \n \n२.३.\n राजदेव म/g2ँध ड लक उप/g2ँँ यास- हमर टोल  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n32  \n२.४.\n जगदान/g2ँँद झा 'मनु' \n  \n२.५.\n अतुले/g2।ँर - सोचब आव/gध02यक जे......  \n  \n२.६.१.डॉ. इ/gजशश दुधर झा-दू-प/gजटट : एक िव /gआृजलेषण  २.\n डॉ॰ \nशिशधर कुमर “िवदेह”- पोथी समी/gजटजा - अ/gजूैबरा  \n  \n२.७.\n दुग/gआचटन/gजशश द म/gजशआ ड ल- टैगोर सािह /gजशै य पुर/gआृै का रक \nबह/gआशजे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \n२.८.\n चंदन कुमार झा १. िबहिन-कथा - ठकबुि/gआजृ २.आलेख-\nभीड़तं/gजटट बनाम् /gै1ृ/gै1चतं/gजटट  \nजगदीश /gजचजसाद म/gजशआ ड ल \nजगदीश /g262साद म/g2ँध डलक प/gध6धचटा कथा-  \nलफक साग, एgइंं या य चाही, पिन याहा दूध, कजएg36ँ, ित लकोरक तएgइ6झआ  \n आ \nफ/gआचआसी  \nलफक साग   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n34  \n  \nगाममे खेतीक चच/gध6ं उिठ  ते लालकाकीक लफक सागक चच/gध6ं उिठ   ये \nजाइत अिछ । ओना चरचोक /gधँईम अिछ  , मुदा लालकाकीक अलग \nपिह चान रहने उपजासँ उठैत चच/gध6ंक संग /gध0ं यि/g2ह0 त  /g2ँछ वक चच/gध6ं उिठ  ते \nरामायण-महाभारतक /g262मुख प/gध2छक चच/gध6ं जक/gध6ध हुनको होइते छि/g2ँँ ह   । \nचरचोक िभ /gधँ2-िभ /gधँ2 /gधँईममे एना होइत जे कतौ-कतौ खाली गहुमेक \nचच/gध6ं चलैत तँ कतौ अगबे धानक। कतौ खइहनक संग दलहनोक \nचच/gध6ं चलैत तँ कतौ खइहन , दिल हन, तेलहनोक उिठ  जाइत। कतौ \nअ/gधँ2क संग तीमनो-तरकारीक उठैत तँ कतौ तीमन-तरकारीक संग \nफलो-फलहिर क। कतौ एहनो होइत जे खेतीक संग माछो आ \nदूधोक चच/gध6ं उिठ   जाइत। भनडाराक भजनमे जिह ना कतौ साखीसँ \nभजन शु/g26। होइत तँ कतौ भजनक बीच -बीचमे, तँ कतौ सािख येसँ \nिव सज/gध6ंनो होइत।  \nतिह ना लालकाकीक सेहो छि/g2ँँ ह   । लफ सागक संग लालकाकीक \nिस नेह खाली िस नेहे नै िज नगी सेहो ओहन छि/g2ँँ ह   जेहन वैवािह क \nबंधन होइत। जिह ना कनाह-खोरसँ लऽ कऽ िद बड़ा भीड़मे \nबसैबलाक संग एकसँ एक देवसुनिर  अपन िज नगी समिप/gध6ंत कऽ \nअपन कुल-खनदानक संग समाजक पाग मुरेठा स/g2ईछ हािर  रखैत \nतिह ना लालकाि◌कयो छिथ ये। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nजइ िद न लालकाकी सासुर एली तही िद नसँ लफ साग सेहो संगे-\nसंग एलिन । दुरागमन भेलापर जखन लालकाकी सासुर िव दा हुअए \nलगली तँ सतिर या धान खोिछ मे दइले जे राखल रहिन  तहीमे लफ \nसागक बीआ िछ पा कऽ ओही धानमे ई सोिच  िम ला लेलिन  जे जँ \nकागजक पुिड़ यामे वा ल/g2।छामे बाि/g2ँँ ह   राखब तँ खोिछ  भरिन हािर  \nदेिख ये जेतीह, जखने देखती तँ खोलबे करती। जखने खोलती आ \nसागक बीआ देखती तँ हो-ने-हो डाइन-जोिग नक फसाद ने कहॴ \nउिठ  जाए। िन छौहैमे कनी समयै ने लगत मुदा िक यो बूझत तँ नै। \nसएह केलिन । सागक बीआ नैहरसँ सासुर अनैक कारणो रहिन । \nजिह ना हजारोक भीड़मे /g262ेमीक नजिर   /g262ेिम  कापर रहैत तिह ना \nलालकाकीक /g262ेमी साग तँए संग नै छोड़ए चाहिथ  । ओना मनमे ईहो \nहोइत रहिन  जे अनेरे िक अए सागेक बीआ लऽ जाएब, जइ गाम \nजाएब तोहू गामे तँ लफ साग होइते हेतै, मुदा मन नै मानलकिन । \nमनोक मानब तँ साधारण निह ये अिछ । भलिहं साधारणो बात वा \nकाज किह  मना लेब, ई अलग अिछ । लालकाकीक मन ऐ दुआरे \nनै मानलकिन  जे गाम-गाममे जिह ना धानक खेती होइतो एकरंगाहो \nधान होइत आ निह यो होइत। तिह ना ने सागोक अिछ , कतौ \nमतौना, ढेकी साग होइत तँ कतौ पालक-ठिढ़ या। कतौ ललका \nठिढ़ या तँ कतौ हिर अरका। कतौ उजड़ा भु/g2ईँ ला होइत तँ कतौ \nसतरंगा सेहो होइत। तँए जिह ना गाम-गामक पािन , तिह ना वािण , \nतिह ना खेती तिह ना बाड़ी तिह ना झाड़ी, तिह ना फुलवाड़ी तिह ना ने \nआनो-आन होइत। तँए कोनो ज/g26।री नै अिछ   जे लफ साग ओहू  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n36  \nगाममे होइते हेतै। जँ नै होइत हेतै तँ ल/g2ईँ लो-िव ह/g2ईँ लो भऽ जाएब। \nलइये जाइमे की लागत बूझब जे धाने अिछ । यएह सब सोिच  \nलालकाकी जिह ना तीथ/gध6ं/gध0छ थानक या/g2।।ी पनपीबा बत/gध6ंनक संग िस  दहो-\nसमर संगे लऽ चलैत तिह ना लफ सागक बीआ सेहो लऽ लेलिन । \n  \nलफ सागक गुण लालकाकीक/g2छध बूझल रहिन  । िक एक तँ नैहरोमे \nबेसी काल खेबो करिथ  आ उपजेबो करिथ । खेित यो ह/g2ईँ लुक। \nजखन सागक गाछ जुआ जाइत तखन ओइमे फड़ल बीआ सेहो \nरसे-रसे पािक  जाइत। जिह ना बुढ़-बुढ़ानुसक िव चार िब नु पुछनॱ \nफूिट -फूिट  झड़ए लगैत तिह ना सागोक बीआ गाछक आशा छोिड़  \nखापिड़ क लाबा जक/gध6ध चनिक  -चनिक  बहरा जाइत। कतबो पािन -\nपाथर बरसौ आिक  ठनका खसौ पृ/g2ँ। वीक कोरामे छअ मिस या ब/g2हछ चा \nजक/gध6ध माइक छातीमे सूित   रहैत तिह ना सागोक बीआ सूित  रहैत। \nमुदा अचेतन रिह तो चेतन भऽ ओइ िद न फुड़फुड़ा कऽ उिठ  जाइत \nजइ िद न उठैक समए होइत। तँए िक यो बीआ जोगा समैपर खेतक/g2छध \nतािम -कोिर  बागु करैत तँ निह यो बागु केने ओइ खेतमे अपनो उिग  \nजाइत जइमे पिछ ला साल भेल रहैक। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nलफक सागमे लालकाकी जहिन क कारण छि/g2ँँ ह   जे ओ जनै छिथ  \nजे जइठाम लोक नून-भात आिक  नून-रोटी खा जीवन बसर करैत \nअिछ  तइठाम जँ चािर टा लफ सागक प/g2।छाक/g2छध एकलोटा पािन  मे कनी \nनून दऽ मेरचाइक फा◌ेरनसँ फोरना देबै तँ तेहेन िस नेही भऽ भात-\nरोटीमे सिट  ओहन गित  पकिड़  लैत जेना खाली सड़कमे बाहन \nधड़ैत। चािर ये पातक मेजनक संग अ◌ाधा िक लो मीटर ससािर  \nिल अ। \n  \nिज नगी संग पुरिन हार साग अपन कथा-बेथा ललकारी छोिड़  केकरा \nलग बाजत। जे ओकरा िद स घुिम यो कऽ ने तकैए तेकरा किह ये \nकऽ की हेतै। खेतक आिड़ पर पहुँचते भुखाएल ने/g26। -पड़ू/gध6ं जक/gध6ध \nलालोकाकीक/g2छध साग कहैत - \n“काकी, आइ नइ हजारो बख/gध6ंसँ गेनहारी बथुआ -नोनी इ/g2ँछ यािद  संगे-\nसंग चलैत एलॱ िक यो हवाइ जहाजपर भोज-भात करैए मुदा \nहमरापर िक अए ने ककरो नजिर  पड़लै। जँ नजिर  पड़ल रिह तै तँ \nएिह ना धरती धेने रिह तॱ।” \nसागक दुखनामा सूिन  लालकाकी िव /gछ2हल भऽ कहलिख  न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n38  \n“बहीन, िक यो अपना भागे-करमे जीबै-मरैए। तइले अनेरे िक अए \nदुख करै छह। जइ िद न उपिट  जेबह तइ िद न बुिझ हक जे या तँ \nई धरती नै रहए िद अए चाहैए वा ई धरती रहै जोकर नइए।” \nसाग बाजल- “लालकाकी, लोक बड़ कुभेला करैए। नै तँ कहू जे \nिस मटीक अ◌ा◌ंगन-घर बना कऽ रहैए आ हमरो जँ अखारमे कनी \nमािट  िछ िड़ या िस मटीक अंगनोमे आिक  छि/g2ह6 ज  योपर लगा देत तँ िक  \nअ◌ासीन-काित क तक भ/gध6धज नउ पुरबै। मुदा आने साग जक/gध6ध जे \nफुटा देत जे ई गरमीक छी तँ ई जाड़क। भदवािर मे साग खेबोक \nनै चाही से कहू जे ई होइ?” \nसा/g2ँँ /g2ँछव ना दैत लालकाकी कहलिख न- \n“अइले िक अए दुख करै छह, तोहर तँ मान-मरजादा एते छह जे \nिब नु तोरे अपन माइयो-बापक उ/gध20ार नै कऽ सकैए। करह दहक \nजते कुभेला करतह से करह।” \n  \nिम िथ ल/gध6छचलक भोज जिह  ना अदौसँ आइ धिर क भोजनक इित हास \nअपना पेटमे समेटने अिछ  तिह ना गामो ने समेटने अिछ । एक िद स \nभात दािल क संग तरकारी, तइ संग संग पािन मे बनल अदौरी, तँ \nतेलमे बनल बर-बरीक संग, दही-िच /gधँ2ीक संग िव  सज/gध6ंन होइत। जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \nभो/g2ह6 य क इित हास /g262दिश/gध6ंत करैत तिह  ना बाधक बनल रखबारक \nखोपड़ीक संग बहुमंिज ला मकानक बीच आिद क मनुखसँ लऽ कऽ \nस/g2ईध य  -आधुिन क- मनु/gध0ध य  तकक इित हासक झलकी सेहो दैत अिछ । \n  \nजइ िद न लालकाकी सासुर एली तइ िद न ओ पनरहे-सोलहे बख/gध6ंक \nरहिथ । आने-आन जक/gध6ध दुइये बख/gध6ंक पछाित   पित क/g2छध मुइने िव  धवा \nभऽ गेली। मुदा दुइये बख/gध6ंक अिभ  य/g2ँँ त र लालभौजी, लालकाकी, \nलालदादीक माला समाज पिह रा देलकिन । एकोटा संतान नै भेल \nछलिन । जइ िद न पित  मुइलिन  तइ िद न एहेन ओझरीमे लालकाकी \nओझरा गेली जे भिर  पोख कािन यो नै सकलीह। ओझरी लगलिन  \nजे जइ समाजमे वैध/gध0ं य बा/g2ँँ ह एते स/gधं2त अिछ   जे ता-िज नगी वैध/gध0ं य  \nधारण केने रहैत। तइपर अशुभक उपराग ऊपरसँ। मुदा िक  \nसमाज ई भार लइए जे ओकर िज नगी इ/g2ह6 ज तक संग केना चलतै। \nजे समाज केकरो जीवन नै दऽसकैए िक  ओइ समाजक/g2छध केकरो \nओङरी बतबैक अिध कार छै? िव धवाक संग जे-जे िक रदानी समाज \nकरैत आएल अिछ  आ कइयो रहल अिछ  िक  ओ समाज सामािज क \nबंधन बनबैक अिध कार रखैए? नारी जागरणक लेल ओकर सुर/g2।2ाक \nप/gधं2ा बेव/gध0छ था सेहो हेबाक चाही जँ से नै तँ ने ओ पिर वारक संग \nअपन /g262ित  /gध0ध ठा बचा सकैए आ ने बाहर बचा सकैए। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n40  \nपित क परोछ भेलापर माइयो-बाप आ सरो-समाज लालकाकीक/g2छध \nकतबो िह लौलिख न-डोलौलिख न, मुदा लालकाकी अिड़  गेलिख न जे \nसमाजमे हमरा सन बहुतो छिथ , जिह ना हुनका सबहक िज नगी \nकटतिन  तिह ना हमरो कटत। जते भोग-पारसमे छल तते भोगलॱ \nआ म/gध6ध िम  िथ लाक फुलवारी छा◌ेिड़  कतौ ने जाएब। जखन अपने \nहँसुआ, खुरपी कोदािर  चलबैक लूिर  अिछ , तखन कतौ रिह  जीवन-\nयापन कऽ सकै छी। अपन मान-मय/gध6।दा अपने नै िब  गाड़ब। \n  \nअ/gध0छ सी बख/gध6ं पार केलापर लालकाकीक नजिर   ओइ िद स गेलिन  जे-\nजे नजिर सँ देखने रहिथ । नजिर सँ नजिर  िम लाएब, टकराएब दुनू \nहोइत तिह ना लालकाकीक मनमे सेहो उठलिन । एहेन िन चेनसँ \nिज नगीमे किह यो बैसबो ने कएल रहिथ  जे बुझबो किर तिथ  आ \nसोचबो किर तिथ । जइ ि◌ जनगीमे बुिध -िव चार जँ िज नगीक संग नै \nचलत ओ िज निग ये केहेन? गुनधुनमे पड़ल एकटा मन कहलकिन - \n“हमरा सन-सन लोकक लेल जे बेवहार चिल  रहल अिछ  ओकर \nिन मरजना के करत?” \nदोसर मन उ/g2।छर देलकिन  -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \n“जे िन मरजना करैबला छिथ  ओ अपने चािल ये ओंघराएल छिथ  \nतखन अनका िक  देखिथ न। पिछ म मुह/g2छधक गाड़ी पकिड़   पूब मुह/g2छध \nजाए चाहै छिथ , से केना हेतइ।” \nमनक घा◌े◌ंघौज देिख  लालकाकी काि/gधधछ  ये जे ओराहैले बदाम अनने \nरहिथ , ओराहैले िव दा भेलीह। \n    \n~ \n/gजशश या य चाही \n  \nझुनाएल धान जक/gध6ध पचासी बख/gध6ंक शंभुकाकाक/g2छध ओछाइन छौड़ैसँ \nपिह निह  मनमे उठलिन  जे आब तँ चल-चालौए छी से नै तँ \nिज नगीक अपन िह साब-िक ताब दइये िद अिन , सएह नीक। नै तँ \nशासनक कोन िब सवास केकरो दोख गारा मिढ़  सजा केकरो भेटै \nछैक। मुदा सोझामे एते तँ ज/g26।र हएत जे अपन बात अपने रिख   \nसकै छी। तइपर जँ नै मानत तँ हमहूँ नै मानबै। लिड़  मरी िक  \nसिड़ , शेषे िक  बचल अिछ । जिह ना नमहर काजमे समयो अिध क \nलगैत अिछ  आ छोट काजमे थोर मुदा काज तँ दुनू कहबैत अिछ । \nिक यो काहू मगन िक यो काहू मगन, मगन तँ सभ अिछ ये। गंभीर \n/g262/gधंंमे ओझराएल शंभुकाका, तँए मन-िच /g2।छ-देह एकब/gध26 भेल रहिन  ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n42  \nप/g2हईी कुमुदनीक मनमे उठलिन   जे भिर सक सूतले तँ ने रिह  जेताह। \nलगमे पहुँिच  छाती डोलबैत बजलीह-  \n“अखन धिर  िकअए िब छान पकड़ने छी?” \nप/g2हईीक /gध0छ व रलहरीमे लहराइत शंभुकाका हलिस  बजलाह- \n“अखन धिर  यएह बुझै छलॱ जे अपने केलहाक भागी िक यो बनैए, \nमुदा....?” \nबजैत शंभुकाका ओछाइनपरसँ उिठ  जिह ना उगैत सूज/gध6ंक दश/gध6ंन लोक \nदुनू हाथ जोिड़  /g262णाम करैत करैए तिह  ना दुनू हाथ जोिड़  प/g2हईी-\nकुमुदनीक आगूमे ठाढ़ होइत बजलाह- \n“माफी मंगै छी। ग/g2ईँ ती भेल अिछ  मुदा दोसराक ग/g2ईँ ती ऊपर मढ़ल \nगेल अिछ ।” \nअकचकाइत कुमुदनी, िब नु िक छु सोचनिह  बािज  उठलीह- \n“से की, से की, एना िक अए भोरे-भोर पाप चढ़बै छी।” \n“पाप नै चढ़बै छी िज नगीक जे घटल-घटना अिछ , तइ िन िम /g2।छे \nम/gध6छिग   रहल छी।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \n“जखन एते कहबे केलॱ तखन िक अए ने मनो पािड़  देब। अह/gध6ध तँ \nबुिझ ते िछ ऐ जे बिस या भात खेिन हािर  िब सराह होइए मुदा रतुका \nउगड़ल अ/gधँ2 फेिक   देब नीक हएत।” \nपतालसँ अबैत बलुआएल पािन  जिह ना छन-छनाइत पिव /g2।। भऽ अबैत \nअिछ  तिह ना कुमुदनीक िव चार सुिन  /g262ोफेसर शंभुकाकाक/g2छध भेलिन  , \nबजलाह- \n“अपना दुनू गोटेक एक िज नगी ऐ धरतीपर रहल अिछ । आिक  \nनै?” \n“हँ से तँ रहले अिछ । तँए ने अ/gध20/gध66िग  नी छी।” \n“हमर देहक अ/gध20/gध66िग  नी छी आिक  िज नगीक?” \n“ई बात अह/gध6ध बुझेलॱ किह  या जे पुछै छी।” \nप/g2हईीक /g262/gधंं सुिन   /g262ोफेसर शंभुकाका सकदम भऽ गेलाह। मुदा लगले \nमनमे उठलिन  जे टटको घटना बिस या जाइ छै आ बिस यो घटना \nटटका भऽ जाइ छै। ई ि◌ नभ/gध6ंर करैए कारीगरपर। जेहेन कारीगर \nरहत तेहेन टटकाक/g2छध बिस  या आ बिस याक/g2छध टटका बनबैत रहत। \nखएर जे होउ। प/g2हईीक/g2छध पुछलिख  न- \n“अपना दुनू गोटे एकठाम केना भेिल ऐ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n44  \n“एना अरथा-अरथा िक अए पुछै छी। जे कहैक अिछ  से सोझ \nडािर ये कहूँ। एना जे हरसीकार दीरघीकार लगा-लगा बजै छी से \nनै बाजू। जेकरा नीक बुझबै तेकरा नीक कहब आ जेकरा अधला \nबुझबै तेकरा अधला कहब। अह/gध6ध लग जे कनी दबो-उनार भऽ \nजाएत तँ हािर  मािन  लेब। सएह ने हएत आिक  छाउर-गोबर जक/gध6ध \nिछ /gध26ामे उठा बाध दऽ आएब। ” \n  \nजिह ना पोखिर क पिव /g2।। जलमे /gध0छ नान कऽ पूजाक मूित/gध6ं गिढ़   मं/g2।। \nपढ़ैत दान कएल जाइत तिह ना शंभुकाका बड़बड़ाए लगलाह- \n“जखन हम चौबीस बख/gध6ंक रही तखन अह/gध6ध चौदह बख/gध6ंक छलॱ। \nदस बख/gध6ंक अ/g2ँँ त र। आइ धिर  कह/gध6ध कतौ देिख   पेलॱ जे पु/g26छष -\nनारीक बीच उ/gछंंोक िव  भाजन भेल। जँ से नै तँ....? जँ एको \nऔ/g26।दे दुनू गोटे जीब तैयो तँ अह/gध6ध दस बख/gध6ं िव  धबे बिन  रहब। ऐ \nिव धवाक सज/gध6ंक के? समाजमे कलंकक मोटरी देिन हार के? की ई \nबात झूठ जे जइ घरमे जते कम व/gध0छ तु रहै छै आिग  लगलापर \nओतबे कम जरै छै मुदा जइ घरमे अिध क व/gध0छ तु रहै छै, आिग  \nलगलापर जरबो बेसी करै छै। पचास बख/gध6ंक तपल -तपाएल \nिज नगीक अ/g2ँँ त  केना हएत।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \nदुनू हाथ जोिड़  प/g2हईीसँ माफी मंगलिन  । मुदा जिह ना ब/g2हछ चाक/g2छध नव \nद/gध6धत रहने अिध  क-सँ-अिध क काज िल अए चाहैत, नव औजार हाथमे \nएने अिध क-सँ-अिध क काजो आ अिध क-सँ-अिध क समेओ संग िम िल  \nिब तबए चाहैत तिह ना कुमुदनीक िस नेह आरो जगलिन । बजलीह- \n“मा◌ॅफी-ता◌ॅफी नइ मानब? पित  छी तँए पुछै छी। एहन ग/g2ईँ ती भेल \nिक अए, से जाबे  नै कहब ताबे  िक छु ने मानब।” \nप/g2हईीक /g262/gधंं सुिन   शंभुकाका /gध0छ त/g2ई2 ध  भऽ गेलाह। मन कछमछाए \nलगलिन । सत् बड़ कटु होइत अिछ । मुदा जँ पि/g2हई  यो लग स/g2ँछयक \nउ/gधंँाटन नै कऽ सकब तँ दुिन  य/gध6धमे दोसरठाम कइये कतए सकै \nछी। श/g2ईछ भुकाका स/gध6धप -छुछुनिर क ि/gध0छ थ  ित मे पिड़  गेलाह। एहेन कोनो \nिव चार मनमे उठबे ने करिन  जइसँ मन मािन  लइतिन  जे ऐसँ प/g2हईी \nमािन  जेतीह। अ/g2ईँल -ब/g2ईँल िक  छु ब/g2हछ चाक/g2छध कहल जाइ दै, एक तँ \nिस यान िक  िस यानोक अिग ला खाड़ीमे पहुँचल छिथ  दोसर अ/gध20/gध66िग  नी \nसेहो छिथ । कोनो िव चारक/g2छध बलजोरी थोिप   नै सकै िछ यिन , जँ \nथोिप यो देबिन  तँ मािन ये लेतीह सेहो नै कहल जा सकैए। जे/g2।छे \nदबाब दऽ कऽ बजबाक अिध कार हमरा अिछ  त/g2।छे तँ हुनको \nछि/g2ँँ ह  ये। जँ िक छु नै कहबिन  तखन तँ आरो ि/gध0छ थ  ित  िब गिड़  \nजाएत। जिह ना हुनका मनमे गं◌ेठी जक/gध6ध ज/g2ँँ मग/gध6धठ पिड़   जेतिन  \nतिह ना तँ अपनो मन निह ये बचत। जँ से नै बचत तँ आँिख  उठा \nदेिख  केना पेबिन । जँ से नै देिख  पाएब तँ पित  कथीक। ि◌ सफ/gध6ं  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n46  \nरंगे-रभस टा तँ प/g2हईीक संबंध नै छी। जँ ओतबे मािन  बुझबिन  तँ \nपित -प/g2हईीक संबंध बुझब थोड़े हएत। पित  -प/g2हईीक संबंध तँ ओ छी, \nजिह ना जनकक एक हाथ हवन-कुंडमे आ दोसर प/g2हईीक करेजपर \nरहैत छलिन , तिह ना मुदा जिह ना नव जीवनक िद शा िव पि/g2।छ  क \nअंित म अव/gध0छ थामे भेटैत अिछ  तिह ना शंभुओकाकाक/g2छध भेटलिन  । \nथालमे गड़ल मोती जिह ना जहुरी हाथमे देिख ते नयन कमलनयन \nबिन  जाइत तिह ना क/gधं2ोक नजिर  क/g2छध भेलिन  । मन मुि/gध0छ क  एलिन । \nपित क मु/gध0छ की देिख  कुमुदनी मने-मन नमन केलकिन । िज /g2।धासु छा/g2।। \nजक/gध6ध प/g2हईीक िज  /g2।धासु नजिर  क/g2छध देिख   /g262ो. शंभु कहलिख न- \n“देखू, /g262/gधंं एकेटा नै घनेरो अिछ , जँ एक-एक /g262/gधंंक उ/g2।छरो िद  अए \nलगब तँ /g262/gधंंे छूिट   जाएत। जँ /g262/gधंंे छूिट   जाएत तखन उ/g2।छरे केना \nदेब। िक छु नै, बुिढ़ या फूिस ।” \nपित क िव चार सुिन  कुमुदनी अधिख /g2ईँ लू कुमुदनी जक/gध6ध जइ अव/gध0छ थामे \nभॱरा फिर /g2हछ छ  तँ देखैत मुदा अधिख /g2ईँ लू कपाटसँ िन किल  नै पबैत \nतिह ना कुमुिद नी असमंजसमे पिड़  गेलीह। \nप/g2हईीक/g2छध असमंजसमे पड़ैत देरी /g262ो. शंभुक मनमे उठलिन  जे जिह ना \nमािट क ढेपा, गोला, चेका जोिड़ -जोिड़  पैघसँ पैघ बा/g2ँँ ह बा/g2ँँ ह ल \nजाइए तिह ना जँ बाि/g2ँँ ह   िद अिन  तँ ज/g26।र ठमिक   जेतीह। मुदा मन \nनै मानलकिन । प/g2हईीक  बातमे तँ अखन धिर  ओझराएल रहलॱ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \nज/g26।र माए -बापक काज मानल जाएत। मुदा िक  हमरे टा पिर वारमे \nएना भेल आिक  दोसरो-तेसरो पिर वारमे? जँ एक समाज नै, एक \nगाम नै अनेक समाज आ अनेक गाममे होइत अिछ  तँ ज/g26।र दोषक \nजिड़  कतौ अ/g2ँँ तै छै। अ/g2ँँ त ए कतए छै से किह  देबिन , मानती तँ \nमानती नै आगू कहबिन  नेित -नेित । \n  \nजिह ना उगैत गु/g2ह6 ज र, उगैत कलशक/g2छध कहैत जे दुनू गोटे संगे-संग \nरिह  दुिन य/gध6ध देखब। तिह  ना /g262ो. शंभु कहलिख न- \n“सुनू, सभ बात सबहक नजिर पर सिद खन नै रहै छै, भऽ सकैए \nजे जे बात दस-बीस बख/gध6ं पिह  ने किह  देबाक चाहै छल, से नै \nकहलॱ। अपनो िध यानमे नै रहल। जिह ना असगरे धान तौिल िन हार \nगिन -गिन  तौलबो करत आ उिठ -उिठ  िल खबो करत तँ िग नती-\nिग नतीमे झगड़ा हेबे करैत, जे जोरगर रहैत ओ मन रहैत जे \nअ/g2ई2 ब ल रहैत ओ हरा जाएत। तिह ना ने अपनो दुनू गोटेक बीच \nअिछ ।” \n“दुनू गोटे” सुिन  कुमुदनी कछमछेलीह। पाछू उनिट -उनिट  देखए \nलगली। /g262ो. शंभु बूिझ  गेलाह जे िश कारीक वाण सटीक बैसल। \nजिह ना बाल-बोधक उनटा-पुनटा काज देख िस यानक/g2छध हँसी-लगैत \nतिह ना /g262ोफेसर शंभुक/g2छध हँसी लगलिन  । मुदा लगले मनमे उठलिन  जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n48  \nअपनो पिछ ला कएल काज मन पड़ने तँ से होइए। एकाएक मुँह \nब/gधँ2 भऽ गेलिन । आने-आन पु/g26छख जक/gध6ध अपन पु/g26छष/g2ँछ व देखबैत /g262ो. \nशंभु बजलाह- \n“आइ धिर , अखन धिर  किह यो हमरा मुँहसँ फुटल जे हम \n/g2ँँ यायालयसँ दि/g2ँध ड  त भेल िज नगी जीब रहल छी। िक यो एको िद न \nपुछािड़ यो करए आएल जे केना जीबै छी। समाजमे जाधिर  बूढ़-\nबुढ़ानुसक पूछ नै हएत, ताधिर  समाजक पिछ ला पीढ़ी नागिर  पकिड़  \nवैतरणी पार केना हएत। हँ ई ज/g26।र जे स/gध6धपक/g2छध डोरी नै कही, \nमुदा िव चार तँ हेबाके चाही।” \nघरमे चॱकल बत/gध6ंनक ढनमनी जक/gध6ध कुमुदनी ढनमनाइत बजलीह - \n“जखन अह/gध6ध दुिन  य/gध6धक नजिर  मे दि/g2ँध ड  त छी तखन....?” \nप/g2हईीक िच  /g2ँँ तासँ िच ि/g2ँँ त  त भऽ /g262ो. शंभु कहलिख न- \n“अखन धिर  तँ िछ पेने रहलॱ जे अपन दोख अह/gध6धक/g2छध िक  अए दी।” \nपित क बेथासँ बेिथ त भऽ कुमुदनी बजलीह- \n“कनी फिर /g2हछ छा कऽ कहू?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \n/g262ो. शंभु- “सेवा-ि◌ नवृ/g2।छ होइसँ छह मास पिह  ने ि/g262 ◌ ंिस पल बनाओल \nगेलॱ। कॉलेजक भार बढ़ल। परी/g2।2ा िव  भाग सेहो छै। सुननिह  हेबे \nजे कते हो-ह/g2ईँ ला भेल। मामला /g2ँँ यायालय चिल  गेल। गोल-माल \nज/g26।र भेल रहए , जानकारीमे नै रहए। मुदा तैयो जबाबदेहक /g26।पमे \nफॅसलॱ।” \nकुमुदनी- “अह/gध6धक िक  छु दोष नै रहए?” \n/g262ो. शंभु- “एकदम नै।” \nकुमुदनी- “फैसला केना भेल?” \n/g262ो. शंभु- “सेवा ि◌ नवृ/g2।छ लग देिख   /g2ँँ यायालय दोषी बना छोिड़  \nदेलक।” \nकुमुदनी- “हुनका सभक/g2छध?” \n/g262ो. शंभु- “कमो दोखबला बेसी सजा पौलक आ बेिस यो दोखबला \nकम सजा पौलक।” \nकुमुदनी- “एना िक अए भेल?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n50  \n/g262ो. शंभु- “जँ पिह ने बुिझ तॱ तँ ऐ भीर जेबो ने किर तॱ मुदा से नै \nभेल। जाधिर  िल िख त-मौिख क /g26।पमे बेव/gध0छ था चलत ताधिर  एिह ना \nहएत।” \n  \n~ \n  \nपिन याहा दूध  \n  \nआंगन बहािर , बाढ़िन  धोय पछबिर या दावा लगा रािख , सुनयना \nदरब/g2ह6 जा िद स तकलिन  तँ बूिझ  पड़लिन  जे मा/gध0छ ट र सहाएब (पित ) \nभिर सक सुतले छिथ  उठा देब उिच त हएत मुदा मन ठमिक  गेलिन । \nआठमे िद न गाम आएल रहथ तँ चािर  बजे भोरेसँ हरिव ड़/gधह6 केने रहै \nछलाह  जे घरमे कोिढ़ याक बािढ़  आिब  गेल अिछ , जे काजक बेरमे \nसूतल रहत ओकरा किह यो भाभ/g2ँँ स  हेतइ? मुदा आठे ि◌दनक दूरीमे \nएना िक अए देखै छी। फेर मन घूिम  कहलकिन  उमेरोक दोख होइ \nछै, ओना सिठ या तँ गेले हेताह। तत्-मत् करैत सुनयना दरब/g2ह6 जा–\nआंगनक बीच ठकुआ कऽ ठाढ़ भऽ गेली, ने आगू डेग उठिन  आ ने \nपाछू।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \n  \nओना जीवान/g2ँँ द क नीन समैयेपर टूिट  गेल रहिन , एक तँ ओहुना \nउमेर बढ़ने खूनो पिन या लगै छै आ नीनो पतरा जाइ छै। नीन \nटुिट ते जीवान/g2ँँ द क मनमे उठलिन  जे उिठ ये कऽ की करब? काजे \nकोन अिछ  जइ पाछू लागब। आँिख  ब/gधँ2 केने सोचैत रहिथ  । \nजिह ना िच /g2ँँ त क िच /g2ँँ तन अव/gध0छ थामे िन /gध0छ तेज भऽ जाइत तिह ना रहिन । \nओना आँिख यो खुजैक आ ब/gधँ2 होइक ढेरो कारण अिछ   मुदा हुनका \nसे नै रहिन । मनमे कतेको रंगक िव चार टकराइत रहिन , तँए \nअिग ला रा/gध0छ ता देखैमे एकिद शाह भऽ गेल रहिन । आलमारीक िक ताब \nजक/gध6ध रंग -रंगक िव षयक एकेठाम स/gधहधतल रहिन  , असल िव चार \nपिर वारमे गड़ल रहिन । मुदा पिर वारसँ पिह ने जे अपनापर नजिर  \nपड़लिन  ततए गिड़  गेलाह। सेवा-िन वृ/g2।छ भऽ गेलॱ, जीवैक उपाय \nभलिह◌ ं जे हुअए मुदा काज तँ हरा गेल। काजे की अिछ  जइ \nअनमेनामे समए गुदस करब। जखन काजे हरा गेल तखन िज नगी \nकेना चलत। जँ िज नगी चलत नै तँ जीिव त-मृ/g2ँछ युमे अ/g2ँँ त रे की \nभेल? मनमे लधले रहिन  आिक  दोसर उिठ  गेलिन जे करबो केकरा \nले करब? पैछला (पूव/gध6ंज ) िक यो छिथ ये नै अिग लो उिड़ ये गेल। \nबीचमे अपनाक/g2छध पािब   मन दहिल  गेलिन । सेवा-नवृि/g2।छ  क तँ एक अथ/gध6ं \nईहो होएत ने जे काज करै जोगर नै रहलॱ। फेर मन ओझरा \nगेलिन । अंधेर नगरी चौपट राजा टके सेर भाजी टके सेर खाजाक \nपइर भऽ गेल। काजो तँ दू रंगक होइत अिछ , एक शरीरक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n52  \nशि/g2ह0 त  सँ कएल जाइत अिछ  दोसर बौि/gध20  क शि/g2ह0 त  सँ। हम तँ \nशरीरक शि/g2ह0 त  सँ नै बौि/gध20  क शि/g2ह0 त  सँ करैत छलॱ तखन िक अए नै \nकरैबला रहलॱ। आमक आ◌ॅठी जिह ना कोइलीसँ धीरे-धीरे स/gधं2त \nबिन  सृजन शि/g2ह0 त   /g262ा/g2ई0 त  करैत, से कह/gध6ध भेल ? जँ बौि/gध20  क शि/g2ह0 त  क/g2छध \nशरीरक शि/g2ह0 त  क सीम/gध6छकन कएल जाएत तँ केहेन हएत ? खैर जे \nहोउ, ठनका ठनकै छै तँ िक यो अपना माथपर हाथ दइए। मुदा \nसेहो तँ नै भऽ रहल अिछ । जे ठनका शरीरक के कहए जे घरो-\nदुआर आ गाछो-िव रीछक/g2छध तोिड़  -फािड़  दइए ओही ठनकाक/g2छध हाथ कते \nकाल बचा सकैए।  \nफेर मन ठमकलिन । मुइल धार जक/gध6ध पिर  वारो भऽ गेल अिछ , िक  \nहमरा बचौने बचत। बचबो केना करत? ने पिछ ला घूिम  औताह आ \nने अिग ला आबए चाहत। लऽ दऽ कऽ दू /g262ाणी भेलॱ, तहूमे तेहेन \nपाकल आम जक/gध6ध भऽ गेल छी जे कखन तूिब खसब तेकर कोन \nठेकान अिछ । खैर जे होउ, जाबे आँिख  तकै छी ताबे तँ जीबए \nपड़त आ जाबे जीब ताबे जीबैक उपाए करै पड़त। अपने जीने \nिज नगी आ अपने मुइने मृ/g2ँछ यु। \n  \nगुन-धुनमे पड़ल जीवान/g2ँँ द क मन समाज िद स बढ़लिन । समाजे ले \nकी केिल ऐ जे हमरा ले करत। जिह ना देव/gध0छ थान दस गोटेक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nसहयोगसँ ठाढ़ो होइत आ चलबो करैत तिह ना तँ समाजो अिछ । \nमुदा से तँ िक छु ने केिल ऐ। थकथकाएल मन कहलकिन - \n“िक  ओछाइने धेने रहब आिक  उठबो करब?” मुदा लगले दोसर \nमन कहलकिन -  \n“उिठ ये कऽ की करब?” \n  \nमन आगू बिढ़  िश /g2।2क समाज िद  स बढ़लिन । सभ सेवा-िन वृि/g2।छ   होइ \nछिथ । मुदा िक  हमरे जक/gध6ध सभक/g2छध हेतिन  । भलिह◌ ं सभक/g2छध होि/g2ँँ ह   वा \nनै िक छु गोटेक/g2छध तँ हेबे करतिन  । जखन सबहक िज नगी एक वृ/g2।छमे \nबीतल तखन िक अए सभक/g2छध सभ रंग हेतिन  । पिर वारो आ समाजो \nतँ सबहक सभ रंग छि/g2ँँ ह  । से तँ छि/g2ँँ ह  ये। दीनानाथ बाबूक/g2छध देखै \nिछ यिन  जे सेवा-िन वृि/g2।छ  क उपरा/g2ँँ तो िव /gध2छालय छोिड़   नै रहलिन ह/g2छध। \nजखन िक  सुखदेव बाबू सेवा-िन वृि/g2।छ   होइसँ पूव/gध6ंिह   जे तीन बख/gध6ं \nओछाइन धेलिन  से अखनो धेनिह  छिथ । पिर वारमे जँ केकरो िक छु \nअढ़बै छिथ न तँ मुँह दूिस  कहै छि/g2ँँ ह   जे भिर  िद न कौआ जक/gध6ध \nक/gध6धइ -क/gध6धइ करैत रहै छिथ  । मनु/g2ह0 खक/g2छध जँ कौआ मािन   लेल जाए तँ \nबोलक/g2छध की कहबै? जीवान/g2ँँ द क मन आरो घुिर या गेलिन । फेर मनमे \nउठलिन  जे अनेरे औनाइ छी। जतबे रहए ततबे ट/gध6धग पसारी नै तँ \nपओल जाएब। सुतले-सूतल प/g2हईीक/g2छध सोर पाड़लिख  न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n54  \n“कनी एमहर आउ?” \n  \nआंगन-दरब/g2ह6 जाक बीच जे सुनयना ठाढ़ छलीह से आगू डेग \nबढौलिन । केबाड़ लग ठाढ़ भऽ िह या-िह या देखए लगलीह। \nपिह लुका (सेवा-िन वृि/g2।छ  सँ पूव/gध6ंक ) अपे/g2।2ा बदलल -बदलल /g26।प बूिझ   \nपड़लिन । एना केना भेलिन , अखन धिर  तँ िक छु कहबो ने \nकेलिन ह/g2छध। तखन िक  अए पािन  उतरल बूिझ  पड़ै छि/g2ँँ ह  । केबाड़क \nएकटा प/gध26ा खोिल   देने रहिथ न आ दोसर ओिह ना लगल रहै। तही \nबीच जीवान/g2ँँ द क मनमे उठलिन  जे जाबे नोकरी करै छलॱ ताबे \nबाहरसँ कमा कऽ आिन  प/g2हईीक हाथमे दैत छिल  यिन , आ अपने \nअपनाक/g2छध गारजन बुझैत छलॱ। से तँ आब नै हएत। जँ से नै \nहएत तँ पिर वार आगू मुँहे केना ससरत? पाहुन जक/gध6ध आठ िद  नपर \nअबै छलॱ आ कमासुत बिन  जाइ छलॱ।  \n  \nपित क बदलल /g26।प देिख   सुनयनाक मनमे उठलिन  जे अखन धिर  \nिक छु करबो ने केलिन ह/g2छध आ तरे-तर फिट  रहल छिथ । \nनवकिव रयाक चुटकीक अवाज जक/gध6ध सुनयनाक आगमन बुिझ  तो \nजीवान/g2ँँ दक/g2छध उठैक हूबा देहमे नै रहलिन । मनोक बोझ तँ माथक/g2छध \nओिह ना भिर या दैत जिह ना कोनो व/gध0छ तुक बोझ भिर अबैत। मनक/g2छध  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nिज नगीक बा◌ेझ ऐ /g26।पे दबने जेना सवारी कसल घोड़ा वा खलीफा \nहोइत। जाबे धिर  बाहरसँ कमा घर अनैत छलॱ, जइ बले पिर वार \nससरैत छल ओ तँ टूिट  गेल। ओहीपर ने अपनो छहर-महर आ \nघरो-पिर वारक छल। मुदा से नै भेने तँ ओिह ना भऽ जाइ छै जिह ना \nमािट क बनल रा/gध0छ ताक/g2छध पािन  क धार कािट  अव/g26।/gध20 कऽ दैत अिछ  । \nकी कमाइयेपर गारजनी छल? पि/g2हई  येक/g2छध की सुख हमरासँ भेलिन  ? \nघर-िग रह/gध0छ ती स/g2ईछ हारैमे िद न-राित  एकब/gध26 केने रहै छिथ  । एक तँ \nिम िथ ल/gध6छचलक िक  सान पिर वारक अजीव गढ़िन  अिछ , जइठाम एलापर \nदेिव यो-देवता भोिथ या गेलाह। सॱसे जनकपुरमे जनकेक दरवार \nजक/gध6ध बूिझ   पड़लिन । नाि/g2ँँ ह  टा बात थोड़े छी। गाम-गाम /gध0ं यास \nभागवत बचै छिथ , गाम-गाम कीत/gध6ंन -भजन, भोज-भनडारा होइत रहैत \nअिछ , तइठाम समाज िव परीत िद शामे बिह  गेल, मुदा देखलिन  कोइ \nने। दरबाजाक सौभा/g2ह2 य  छल नीक-नीक बात-िव चार करब। तइठाम \nदरब/g2ह6 जा टूिट  आंगन घरक कोठरी बिन गेल अिछ , जइठाम कम-\nसँ-कम लोकक पैठ रहैए, जइठाम आनक सुख-दुख सुनैक आ \nसुख-दुखक दबाइ बुझैक अवसर नै भेटैत तइठाम पित -प/g2हईीक \nसंबंधक आधार िक  बिन  सकैए। देखा-देखीक दुिन य/gध6धमे िच  /g2ँँ ता–\nिच /g2ँँ त न िक अए रहत। जँ से नै रहत तँ मनक सुखक िद शाक \nधारा िक अए ने बदलत। जीिव त-मृ/g2ँछ युक ि◌ नण/gध6ंए के करत ? केना \nहएत? कोनो मुसरा गाछ होइ आिक  लित आएल ल/g2।छीक होइ , ओकर \nबािढ़  ताधिर  समीचीन होइत जाधिर  ओकरा अनुकूल वातावरण भेटैत \nरहैत। ओना लाखो कीड़ी-मकौड़ी कोमल िक सलयक/g2छध न/gध0ध ट  करैबला  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n56  \nअिछ  मुदा /g262कृतोक तँ गजब गढ़िन   अिछ , एक-दोसराक न/gध0ध ट  \nकरैबला सेहो मौजूद अिछ । िब नु मुँहक गाछ वा ल/g2।छीक दशा तँ \nओहने होइ छै जेहेन स/gध6धपक मुँह थकुचेलाक पछाित   होइ छै। \n  \nजीवान/g2ँँ दक/g2छध एहसास भेलिन   जे हमरापर नै प/g2हईीपर घर -ठाढ़ अिछ । \nजँए घर ठाढ़ अिछ  तँए समाजक पिर वार कहबैक लाली अिछ । \nमुदा समाज तँ ओिह ना नै केकरो महत दैत? सेवाक अनुकूल \nकेकरो महत दैत अिछ । से हमरा से की भेलै? जखन िक छु ने \nभेलै तखन कते महत हेबाक चाही? मुदा जकरा घर-पिर वार गाम \nबुझै छी, तेकरा छोिड़ ये केना देब। मुदा ई /g262/gधंं तँ गामक िछ  ऐ, \nअपन नै। पिर वारमे जे छहर-महर भेल ओइमे हमरा कमाइसँ की \nभेल? यएह ने भेल जे बेटीक िब आह केलॱ, बेटाक/g2छध पढ़ेलॱ-िल खेलॱ। \nअंित म अव/gध0छ थामे अपन घर बनेलॱ। मुदा बेटीक िब आह, पढ़ाइ-\nिल खाइ एते भारी िक अए अिछ  जे िज नगी भिर क कमाइसँ लोकक/g2छध \nपारो ने लगै छै। जँ एतबेमे सभ ओझरा जाए तँ समाजक गित  \nकेहेन हएत? जँ समाज दुरगित क चािल  पकिड़  चलत तँ मनु/gध0ध य क \nपैदाइस केहेन हएत। जइठामक जेहेन मनु/gध0ध य  तइठाम तेहने दुिन य/gध6ध।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \nकरोट फेरते जीवान/g2ँँ द क मनमे उठलिन  जे हािर  मानी झगड़ा \nपिड़ आए। प/g2हईीसँ /g2।2मा म/gध6धिग   लेब। जँ से नै म/gध6धगब तँ हुनकर \nिव चार िछ यिन  जे घरमे रहए दिथ  वा नै। समाजक संग तँ वएह \nरहलीह। प/g2हईीक /g262ित   जे /g262ेम हेबाक चाही से कह/gध6ध किह  यो भेल। \n/g2।2ण -पलक संबंध रहल जीवन-लीलाक संबंध कह/gध6ध रहल। हुनकर \nदुिन य/gध6ध हमरासँ िभ  /gधँ2 रहलिन  । मुदा आइ तँ ओही दुिन य/gध6धक ज/g26।रित   \nहमरो भऽ गेल अिछ । खंड िव किस त देशमे जिह ना जनता-\nसरकारक बीच संबंध रहैत, तिह ना ने भऽ गेल अिछ । जेना पित  \n/g26।पमे ओ सेवा केलिन   तेना कह/gध6ध केिल  यिन । जँ से किर ित यिन  तँ \nओ ओिह ना ओतै अँटकल रिह तिथ , जतए नाओं-ग/gध6धवो नै सीिख   \nपेलीह। जतबो समए गाममे िब तेलॱ, हुनकर कमाइ खेिल यिन  ततबो \nतँ हुनका नै कऽ सकिल यिन । \nततबे नै, दरब/g2ह6 जापर जे माल अिछ , हुनका (प/g2हईी) देिख  भूख-\nिप यास कहए लगै छि/g2ँँ ह   मुदा हमरा देिख  िघ रनी जक/gध6ध नािच   भगबए \nचाहैए। अठबारेयो जँ अबैत रहलॱ तैयो तँ अपन बूिझ  खाइ-पीबै ले \nिक छु ने केिल ऐ। कोनो िक  मनुख छी जे घड़ी-मोबाइल देिख  \nिम नट-सेके/g2ँध ड  बूझत, ओकरा लेल तँ अठबारैओ सटले-िद न भेल। \nतिह ना तँ गािछ यो-िब रछीक अिछ । जूरशीतल िद नसँ ओकरा जलढार \nहेबाक चाही, से अनका तँ कहिल ऐ, मुदा...? \n.....िक अए ओ अपन बूझत?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n58  \n  \nजिह ना सासुरमे जमाए सासु-ससुरक आगू लाड़-झाड़ करैत जे ई नै \nअिछ  ओ नै अिछ । तिह ना जीवान/g2ँँ द  ओछाइनसँ उिठ , बैसैत प/g2हईी \nिद स देिख  बजलाह- \n“एते िद नक िज नगीमे कहयो िन ठूर दूध नै खेलॱ? आब अह/gध6धक \nदरबारमे छी, जेना राखी।” \nपित क बात सुिन  सुनयना िव /gछ2हल भऽ गेलीह। अपन कत/gध6ं/gध0ं य क बोध \nभेलिन । पित क सेवा प/g2हईीक पिह  ल दािय /g2ँछ व। लटार/g2ईछ ह  करैत \nबजलीह- \n“एना सं/gध0छ कृतमे नै कहू, भिख औटीमे कहू जे िक  कहै छी?” \nप/g2हईीक बात सुिन   जीवान/g2ँँ द क मन हरा गेलिन । जइठाम सु/g2ह2 गा-मेना \nसं/gध0छ कृत पाठ करैत छल तइठाम मनु/gध0ध य क दूरी एते िक अए भेल? \n/g262/gधंंमे ओझराइते बुकौर लिग   गेलिन । बोली नै फुटलिन ।  \n  \nआजुक िश /g2।2क जक/gध6ध जीवान/g2ँँ द क िज नगी नै रहलिन । िश /g2।2क \nसमाजक /g262ित   समिप/gध6ंत छलाह। ओइ समाजक बीच पढ़ाइ -िल खाइ \n/g262ित  /gध0ध ठाक मूल िब /g2ँँ दु छल। ओ सभ मानैत छिथ  जे जइ िव षयक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \nज/g26।रित   िव /gध2छाथ/gध6ँक/g2छध टयूशन पढ़बाक होइ छै ओइ िव  षयक पढ़ाइमे \nकमी छै। िव /gध2छाथ/gध6ँक लेल िक  छु सहज िव षय होइत अिछ  िक छु \nकिठ न। मुदा जइ िव षयक जे िश /g2।2क होइ छिथ   हुनका लेल तँ ई \nसम/gध0छ या नै भेल। जँ हुनकामे िश /g2।2ण -कलाक पूण/gध6ंता हेतिन   तँ \nिव /gध2छाथ/gध6ँक/g2छध िक  अए सम/gध0छ या /gधईं/gध0छ त  रहए देिथ न। की वजह छैक जे \nअपना ऐठाम अदौसँ लऽ कऽ अखन धिर  िश /g2।2ण -सं/gध0छ थानमे छड़ीक \nचलिन  नै रहल मुदा तँए िक  िक यो पिढ़ -िल िख  िव/gध2।ान नै भेलाह। \nभेलाह।  \n  \nजइ हाइ /gध0छ कूलमे जीवान/g2ँँ द  िश /g2।2ण काय/gध6ं करैत छलाह ओइ \nिव /gध2छालयक/g2छध अपन छा/g2।।ावास सेहो छैक। जइमे पचाससँ ऊपर छा/g2।।ो \nआ आधासँ बेसी िश /g2।2को रहैत छिथ  । मेसमे भोजन बनै छैक आ \nजएह िव /gध2छाथ/gध6ँक लेल सहए िश  /g2।2को लेल होइत छैक। ओना िश  /g2।2क \nसभ अलगसँ दूध कीिन  राित मे सुतै बेर पीबै छिथ । जीवान/g2ँँ दो पीबै \nछिथ ।  \n  \nजिह ना बाटमे हराएल बटोही दोसरक/g2छध पुछैत , मुदा उ/g2।छर देिन  हारो \nबटोही तँ रंग-िब रंगक होइत अिछ । िक यो एहनो होइत जे अपने \nहरेबाक चच/gध6ं करैत तँ िक  यो हराएब िछ पबैत आरो दोसरक/g2छध हराएल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n60  \nबाट देखा दैत आ िक यो एहनो होइत जे कहैत जे संगे चलू। ऐ \nआशाक संग चलैक बात कहैत जे जँ िक छु नै कहबै तँ गॲग \nकहत, मुदा िब नु बूझलमे िक  जबाबो देल जा सकैए। ओ संग केने \nताधिर  चलैत रहैए जाधिर  आँिख गर नै भेट जाइत अिछ । \nअ/gध20/gध66िग  नीक /g26।पमे सुनयना पुछलिख  न- \n“िक  सु/g2हछ चा दूध कहिल ऐ?” \nजीवान/g2ँँ द - “प/gधहधतीस सालक नोकरीमे किह  यो सु/g2हछ चा दूध नै पीब \nसकलॱ। पीलॱ ज/g26।र मुदा एकरा आधासँ बेसी खाएब थोड़े कहल \nजेतैक।” \nजिह ना मृ/g2।छासनपर चढ़ल राहीक/g2छध सर -समाज आ कुटुम-पिर वारक \nलोक आिब -आिब  िज /g2।धासा करैत जे भैया, िक  काका, आिक  बाबा \nकी खेबा-पीबाक मन होइए तिह ना सुनयना पुछलिख न- \n“एते िद न जतए अह/gध6ध छेलॱ छेलॱ, हम छेलॱ छलॱ। मुदा आब तँ \nओतए अहुँ रहब जतए हम छी।” \nप/g2हईीक िव  चारक ग/gध6छमीय/gध6ंसँ जीवान/g2ँँ द  आँिख  पड़ल अजगर स/gध6धपक  \nसोझसँ पड़ा नै पािब , बजलाह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \n“कहलॱ तँ बेस बात मुदा मनु/gध0ध य तँ मनु/gध0ध य क बीच िक छु बंधन \nि◌ नध/gध6।िर  त कऽ रहैत अिछ । डोरी-पगहाक ज/g26।रित   तँ पशुक लेल \nहोइत। मुदा बा/g2ँँ ह  तँ एकमुिड़ या नै भऽ सकैए। ओकरा लेल तँ \nजाधिर  दू-मुिड़ या नै लटपटौल जाएत, ताधिर  गीरह केना पड़तै। \nजाधिर  कुिश यारक गाछ जक/gध6ध गीरह नै बनत ताधिर   रस-जल केना \nसमटाएल रहत।” \n  \nप/g2हईीक /g262/gधंं सुिन   जीवान/g2ँँ द  िज नगीक ओझरी देखए लगलाह जे ई \nब/g2ँँ ध न छूटल किह या। तड़सैत मन प/g2हईीक करेजमे पहुँचलिन  । \nजिह ना िन शाएल लोक अपने अड़-दड़ बजैत तिह ना जीवान/g2ँँ द  बाजए \nलगलाह- \n“कािम नी, सेिव काक /g26।प छोिड़   संगी किह या बुझलयिन । ई दोख \nकेकर। मुदा दोख तँ दुनू िद स देखए पड़त। प/g2हईी कोन /g26।प \nदेखलिन । सभ िद न ओ पित  बूिझ  सेवा करैत एली। किह यो िक छु \nनै मंगलिन । अपन पिर वारक /gध0छ त र बूिझ  अपनाक/g2छध स/g2ईछ हािर  \nरखलीह।” \nबड़बड़ाइत पित क/g2छध देिख   सुनयना बजलीह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n62  \n“हािर  मानी झगड़ा फिड़ आए। एके बेर बािज  जाउ जे जे हूसल से \nहराएल। जे जीबए से खेलए फागु।” \nमरैत रोगी जक/gध6ध जीवान/g2ँँ द  बजलाह- \n“सु/g2हछ चा दूध आबो नै पीब सकै छी?” \n“पीब सकै छी। जखन गाए पोसैक लूिर  अिछ  तखन िक अए ने \nपीब सकै छी। मुदा जइठाम िद न-राित  लुटिन हार लूिट  रहल अिछ  \nतइठाम थनक दूधक कंठ लग पहुँचत िक  नै, तेकर कोन िब सवास \nअिछ ।” \n  \nप/g2हईीक /g262/gधंं सुिन   जीवान/g2ँँ द  जी-जी कऽ उठलाह। िब सरल बात मन \nपड़लापर जिह ना ओकर /g26।पो-रेखा सोझमे अ◌ाबए लगैत तिह ना \nभेलिन । बजलाह- \n“शु/gध20 -अशु/gध20 दूध ने एक पिर  वारक सम/gध0छ या छी आ ने एक गामक। \nदूधमे पािन  देब चलिन  भऽ गेल अिछ । ओना जे अपने गाए-महॴस \nपोिस  दूध खाइ छिथ  ित नकर सं/g2हं या कम छि/g2ँँ ह   । जे बेिच िन हार \nछिथ  ओ दूध बेिच  चाउर-दािल , तरकारी इ/g2ँछ यािद  कीनै छिथ , खाली \nदूधेटामे पािन  नै देखै छिथ न। आनो-आनो तिह ना, तखन कएल िक   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nजाए। कुल-िम ला कऽ देखलापर यएह ने देिख  पड़ैत जे ताड़ी \nपीयाक ग/gध6छजा पीयाकक/g2छध गािर   पिढ़  कहैत जे फोकिट या अिछ । \nएिह ना एक-दोसरमे सटल संबंध अिछ । सभक/g2छध सभ गािर   पढ़ैत आ \nसबहक सभ सुनैत अिछ । तहूसँ टिप  अपने मुँहे गिर या अपने सेहो \nसुनैत अिछ ।” \n  \nिव /gछ2हल भऽ सुनयना पुछ लिख न- \n“तखन उपाय?” \n“उपाय एतबे जे जते पिर वारमे खच/gध6ं हएत कम -सँ-कम तते \nउपारजन कऽ लेब तखन पिर वारक पाड़़ लिग  जाएत। गाममे जते \nखच/gध6ं अिछ ओते गौआँ िम  िल  उपारजन कऽ लेताह तँ गामक पाड़ \nलिग  जाएत। समाजेक क/g2ईँ याण ने देशक क/g2ईँ याण छी। ” \n  \nकज/gआच1 \n  \nजमीन िन लामीक नोिट श पािब  बरीसलालक सभ आशा ओिह ना झड़ए \nलगल जिह ना वस/g2ँँ तसँ पूव/gध6ं गाछक पतझर होइत वा फलसँ पिह  ने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n64  \nफूल झड़ए लगैत अिछ । हलसैत िज नगीक आशा देिख  बरीसलाल \nखेती लेल, ब/gधहधकसँ कज/gध6ं लऽ बोिर ◌ ंग-दमकल करौलक। मुदा समैपर \nकज/gध6ं अदा नै कए पािब  , जइले कज/gध6ं लेलक सएह हाथसँ िन  कलैत \nदेिख  सोगसँ सोगाएल अखड़े चौकीपर पेटकान दऽ मने-मन सोचैत \nजे की करैत की भेल। साओनक मेघ जक/gध6ध दुनू आँिख   नोरसँ \nबोिझ ल। \n  \n  \nबीसम शता/g2ई2 दीक आठम दशकमे हिर त-/gधँईाि/g2ँँ त  क हवा घुसकैत-\nघुसकैत गाम धिर  पहुँचल। नव हवाक सुगंध नाके-नाक खेत-\nखिर हानमे पहुँचल। गामक िक सानक सीम/gध6छकन शु/g26। भेल। ओना \nसीम/gध6छक नाम -मा/g2।।ेक भेल मुदा भेल तँ। नाम -मा/g2।। ए◌े लेल जे \nसै/gध20ाि/g2ँँ त  क /g26।पमे तँ सीम/gध6छकनक /g26।प रेखा◌ा तैयार भेल मुदा जमीनक \nओझरी कँटहा ब/gध6धस जक/gध6ध ओझराएल। कड़चीसँ बेसी क/gध6धट। एक -\nएक कड़चीमे सइयो क/gध6धट। सोरगर -मोटगर पाकल देिख  भलिह◌ ं \nआरीसँ जिड़  कािट  िद यौ मुदा झोझसँ िन कालब तँ असान नै। \nजइसँ बेवहािर क प/g2।2 कमजोर पड़ल।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nचािर /g2।हेणीक अ/g2ँँ तग/gध6ंत िक  सानक/g2छध राखल गेलिन  । ढाइ एकड़सँ \nिन /g2हछ चा एक /g2।हेणी, चािर  एकड़सँ िन /g2हछ चा दोसर /g2।हेणी, दससँ िन /g2हछ चा \nतेसर आ तइसँ ऊपर चािर म। िन चला िक सानक लेल सरकारी \nखजाना खुजल। रंग-रंगक /g262ो/g2ँछ साहनक घोषणा भेल। सरकारी \nघोषणा तँए सभले भेल। मुदा ब/gधहधकक मा/g2ँह य मसँ भेटत। जइ \nमा/g2ँह यमसँ भेटत सएह नग/g2ँध य । एक िद स फौज जक/gध6ध िक  सान दोसर \nिद स जइठामसँ भेटत, सएह नै। मुदा तैयो गोिट  पंगरा तँ दलैहे। \nसरकारी सुिव धा सि/g2ई2 स  डीक /g26।पमे भेटत। तेकर काय/gध6।लय िभ /gधँ2 \nबनल। िक सानक बीच /g262ो/g2ँछ साहनक घोषणासँ नव जागरणक संचार \nभेल। गाम-गाममे भी.एल. ड/g2ई2 लूक मा/g2ँह यमसँ काजक सू/g2।। तैयार \nभेल। आने िक सान जक/gध6ध प/gध6धचम /g2।हेणीक िक  सान बिर सालोक डेग \nबढ़ल। एक-ित हाइ सि/g2ई2 स  डी सुिन  केना नै बढ़ैत। जखने िक सानक \nहाथ पािन  आ◌ैत तखने चौमिस या खेती बारहमिस या बिन  जाएत। \nजखने बारहमिस या बनत तखने ने िक सान डािर -डािर  झूला लगा \nबारहमासा गाओत। नै तँ छह मासे, चौमासे ने गाओत। जे चौमास \nिक सानक बराबरी छी, तेहीमे ने भ/gध6धग -धुथुर उपजैए। \nव/gध0छ तुगत काज तँ नै मुदा चौरीसँ चौमास धिर क, चािर  गुणा \nउपजाक न/g2ह0 शा तँ िक सानक मनमे बनबे कएल। बीघा-एकड़क \nिह साब भलहं अखनो धिर  नै फिड़ आएल मुदा-एकड़-हे/g2ह0 टेयर तँ \nआिब ये गेल। िक छु एनए िक छु ओनए कऽ िक सान िह साब तँ \nबैसाइये लेलक।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n66  \n  \nअखन धिर क जे छोट आ म/g2ँह य म िक सान महाजनीक कज/gध6ंमे डूबल \nछल ओइमे पूँजीपित क /g262वेशक दुआर खूजल। कम सूिद क बात तँ \nआएल मुदा छअ मास पछाित  सूद मूड़ बिन  जाइत से एबे ने \nकएल। अखन धिर  सूिद क-सूिद  /g262था नै छल से आएल। भलिह ◌ ं \nकतौ महाजन स/g2ई0पत खा केकरो घराड़ी लऽ लेने होइ आिक   कतौ \nस/g2ई0 पत खा कज/gध6। डूमल होइ , ई अलग बात। आजुक दहेज ओते \nभारी नै छल जते माए-बापक सराध। ओना दहेजोक जिड़  मजगूत \nबिन  रहल छल, िक एक तँ शहरक आमदनी गाम िद स आबए लगल \nछल।  \n  \nगाममे छोट -सीमा/g2ँँ त -मा/g2ँह य म- पैघ लगा िक सानोक सं/g2हं या बेसी मुदा \nबोिन हारक सं/g2हं यासँ कम अिछ । ओना सभ गामक /g26।पो-रेखा एक \nरंग निह ये अिछ । कोनो गाम एहेन जइमे प/gध6धच /g262ित  शतसँ कम \nजनसं/g2हं या नवे-पनचानबे /g262ित  शत जमीन पकड़ने, तँ कोनो गाम एहेन \nजइमे दस पनरह-/g262ित  शतक अंतर। एहनो िक सान िज नका अपन \nजमीनक अता-पता नै बूझल तँ एहनो िक सान जे अपने सबतूर \nिम िल  खेती करैत। तइ संग एहनो जे खेतक आिड़ पर पहुँिच  जूित -\nभ/gध6धित   तँ लगबैत मुदा अपने हाथे िक छु नै करैत। गाछी-खरहोिर , \nबँसबािड़ , घराड़ी लगा बसीसलालक/g2छध प/gध6धच बीघा जमीन। दू बीघा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \nबेख-बुिन यािद मे फँसल बाकी तीन बीघा जोतसीम। एकटा बड़द \nरखने। सफटैती कऽ खेती करैत। ओहू तीन बीघा जोतसीम \nजमीनमे तीन मेल। पनरह क/gध2हा चौरीमे मलगुजारीक संग लगतो \nसाले-साल डुमैत। मुदा छोिड़ यो केना देत, आिख र खेत तँ खेत \nछी। रौदी भेने ओहीमे ने उपजा होइ छै। बाकी सवा दू बीघा \nम/g2ँह य मसँ भीठ धिर । दसो क/gध2हा भीठमे म/g26।आ , भदै-गदैरक संग \nकुरथी-तेबखा होइत। गहुमक खेती तँ आिब  गेल मुदा खेतीक लेल \nपािन  चाही। पटबैक साधन पोखिर , जइसँ करीनसँ िक छु अगल-\nबगलक खेती होइत। लोकक बीच ने पढ़बै-िल खबैक िज /g2।धासा रहै \nआ ने सुिव धा। गनल-गूथल िव /gध2छालय -महािव /gध2छालय। बरीसलालो दुनू \nबेटाक/g2छध गामक /gध0छ कूल धिर  पढ़ा  खेित एक काजमे लगौने। िम िथ लाक \nिक सान खेतक ओहन /g262ेमी बनल रहला जेहन पित  व/gध62ता नारी जे बाल \nिव धव होइतो /g262 ित /gध0ध ठाक/g2छध कमलक माला बना गरदिन  मे लटका हँिस  \nरहली अिछ  तिह ना िक सानो। जँ से नै रहल छिथ  तँ भािग -पड़ा \nअथ/gध6ंशा/gध0छ /g2।।ी बिन  िक अए अपन खेत-पथारक अथ/gध6ं नै बूिझ   /g262ित  /gध0ध ठाक \nव/gध0छ तु बूिझ  रहल छिथ । की ओिह ना खेतीक/g2छध उ/g2।छम आ नोकरीक/g2छध \nम/g2ँह य मक िव चार देलिन । जँ एकरा मुहावरा-कहावत बना देखब तँ \nिमिथ लाक िच /g2ँँ त नधारा धिर  नै पहुँिच  पाएब। जइठाम खेतक/g2छध अपन \nअिध कारक व/gध0छ तु बूिझ  अपना हाथक हिथ हार बना अपन /gध0छ वतं/g2।।ताक/g2छध \nअ/g2।2ु/g2ँध य  रखैक िव चार सेहो देलिन । ई तँ अपन-अपन िव चार होइ \nछै जे िक यो हिथ यारक/g2छध बम -बा/g26।द बुझैत तँ िक  यो हाथक यार माने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n68  \n/g262ेमी बूिझ   िव चारक बाट बनबैक िव चार /gध0ं य/g2ह0 त  करैत अिछ । तिह ना \nअ/gध0छ /g2।। –श/gध0छ /g2।।  सेहो अिछ । \n  \nम/g2ँह य म िक सान वा लघु िक सानक जीबैक िज नगी /g2ई2 लौिट◌ ंग पेपर \nसदृश बिन  गेल छि/g2ँँ ह   जेकरामे लालो रोशनाइ सॲखैक शि/g2ह0 त   छै आ \nकिर यो रोशनाइक। बािढ़ -रौदी एकैसम शता/g2ई2 दीक ऊपज नै अदौसँ \nरहल अिछ । भलिह◌ ं किह  सकै छी जे धार-धूड़क बा/g2ँँ ह -छा/g2ँँ ह  दुआरे \nहुअए लगल अिछ , भऽ सकै छै कतौ-होइत   हेतै, मुदा /g262/gधंं धारेक \nपािन क नै अिछ । तिह ना रौिद यो रहल अिछ । धारोक कटनी-खॲटनी \nकम नै अिछ । िम िथ ल/gध6छचलक/g2छध कोसी-कमला तेखार कऽ दु/g2ई2 ब रसँ \nधोिध गर धिर  अिछ । पािन क एक साधन भेल, दोसर बरखा भेल। \nओहन-ओहन बरखा होइत रहल अिछ  जे पनरह िद न हिथ याक \nबरखाक ओिर यान कऽ कऽ पव/gध6ंज रखैत छलाह। हिथ  या मा/g2।। एक \nनै जेकरा बरखा ऋृतुक अंित म न/g2।2/g2।। किह   टािर  देब। ओना \nपािन क कोनो ठेकान नै, माघोमे पाथर खिस  उपजल उपजाक/g2छध नाश \nकरैत रहल अिछ । अंित मक ज/g2ँँ म  ताधिर  नै होइत जाधिर  आिद  नै \nहोइत बरखा ऋृतुक आिद  आ/gछ06ा छी। तँए “आिद  आ/gछ06ा अंत ह/gध0छ त ” \nई भेल बरखाक आँट-पेट। पूव/gध6ंज सभ /gध0छ प/gध0ध ट  िव चार देने छिथ  जे \nबरखाक कोनो िब सवास नै, कते हएत। 1971 ई.मे बंगला देशक \nलड़ाइक लगभग सालो भिर  बरखा होइते रहल, ओहन-ओहन बरखा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \nहोइत रहल अिछ  जइमे सएक-सए घर खसैत रहल अिछ । घरमे \nदबल-बाल-वृ/gध20 , धान-स/g2ईछ प ित  न/gध0ध ट  होइत रहल अिछ  मुदा तैयो \n/g2ई2 लौिट◌ ंग पेपर जक/gध6ध सोिख   िक अए जीबैक बाट धेने आिब  रहल \nअिछ । दुिन य/gध6धमे ने सा◌ाधकक कमी आ ने साधना भूिम क, मुदा \nिम िथ ल/gध6छचल /g2।हे/gध0ध ट  िक अए? कतौक जाड़क साधना तँ कतौक तापक \nतप, जइमे तिप  तप/gध0छ या करैत, तँ कतौ पािन क सौभरी ऋृिष  बिन  \nकरैत। मुदा िम िथ ल/gध6छचल साधना◌ाक फुलवाड़ी लगा रखने अिछ  । \nओइ फुलवारीक फूल सजबै छलीह सीता। \nने िम िथ लाक भूिम  बदलल, आ ने बदलल ऋृतु ऋृतुराज बदिल  \nरहल अिछ  खाली बोतलक रस। घरक सम/gध0छ या कह/gध6ध? सम/gध0छ या तँ \nतखन उठैत जखन रहैक घरसँ घर भाड़ा असुलैक ि◌ वचार जगैत। \nगाछक िन /g2हछ चा सात-हाथ नौ हाथक घरमे जीवन-यापन कऽ वेद-\nपुराण िस रजलिन । की दुिन य/gध6ध देिख  िन हार िमि◌  थल/gध6छचल छोिड़   देिख  \nरहला अिछ , जँ से नै तँ सम/gध0छ याक/g2छध कोन /g26।पे देखलिन  । यएह ने \nसरकारी योजना जिह ना कागजपर औषधालय बना साले-साल \nमर/g2ईछ मतक नामपर योजना लुट/g2।धइत रहैत आ पान सालक बाद \nमािट पर खसा मलबा हटबैक खच/gध6ं होइत। खेतसँ उपजल खढ़ , \nब/gध6धस साबेक घर बना सम/gध0छ याक समाधान करैत छलाह। ओ सभ \nअपन िव चारक/g2छध /gध0छ व तं/g2।। रिख   /gध0छ वतं/g2।। जीवन /gध0ं य तीत करैत छलाह। \nपढ़ै-िल खैक ओते सम/gध0छ या नै, जेहन िज नगी रहत ततबे बुिध क ने \nज/g26।रत। बेसी भेलासँ तँ लोक छड़िप  -छड़िप  अनको गाछक आम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n70  \nतोड़ए गलैत अिछ । भलिह◌ ं अपन पूव/gध6ंजक घराड़ीपर निढ़  या िक अए \nने भुकए, मुदा दुिन य/gध6धक/g2छध मातृभूिम   किह  सेवारत् रहैत छी। ओही \n/g26।पक फूसघर बना िज  नगीक गारंटी केने छलाह। अखुनका जक/gध6ध \nनै जे एक िद स ल/g2ह2 गी लगा भ/gध6धटा तोड़ैक बाट धेने छी आ दोसर \nिद स हजार-दस हजार जीबैबला ऋृिष -मुिन क दुहाइ दैत छी। \nएकैसम सदीमे िक यो अपनाक/g2छध अिग  ला पीिढ क नजिर क पुतली बना \nरहल छी। जिह ना बरखा, तिह ना जाड़ तिह ना रौद-ताप, बाल \nजीवनसँ लऽ कऽ वृ/gध20 तकक अनुभव कऽ अपन िज  नगीक/g2छध असिथ  र \nबना नीक-नीक उमेर पबैत रहला अिछ । \nप/gधंं उठैत जे की एहेन िव  चार मिर  गेल आिक  जीिव त अिछ ? ने \nमरल आ ने /gध0छ व/gध0छ थ  भऽ जीिव त अिछ । गाम-समाजमे लटपट/g2।धएइत \nजीिव त ज/g26।र अिछ   मुदा.....। जीिव त ऐ /g26।पे अिछ   जे अखनो \nखेतीक/g2छध उ/g2।छम मानल जाइत अिछ  । कृिष  िज नगीक/g2छध /g2ँ। /g2।धािह  चलबैत \nअिछ । तहूमे सामािज क /gध0छ त रपर तँ आरो थाहल अिछ । जँ िज नगीमे \nदोसराक ज/g26।रत नै हुअए तँ ऐ सँ नीक जीवन ककरा कहबै। \nआजुक हवा भलिह◌ ं जते जोर मारए मुदा हवा असिथ र व/gध0छ तुक/g2छध कह/gध6ध \nिक छु िब गािड़  पबैत अिछ । अनभुआर धारमे ने नमहर-नमहर \nजलचरक भय रहै छै िक एक तँ धुमैत धारमे जे गहॴर-गहॴर मोइन \nखुना जाइ छै तइमे ने डुमैक डर, जँ से नै तँ डुमैक डर कतए। \nतिह ना ने धरित योक बीच अिछ । जिह ना पािन मे गोिह , नकार आिद   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nरहैए तिह ना ने धरित योपर बाघ िस◌ ंह, नाग बास करैए। थाहल \nिज नगीक अथ/gध6ं ई जे जँ तीन बीघा वा दू बीघा जमीनक/g2छध जँ \nसमुिच त बेव/gध0छ था कऽ खेती कएल जाए तँ युगानुकूल मनु/gध0ध य  बनब \nबड़ भारी नै। िज नगी तखन भारी बनैत अिछ  जखन गरथाहमे \nिज नगी पिड़  जाइत अिछ । िक सानक िज नगीक/g2छध पंगु बना देल गेल \nअिछ । जँ से नै तँ सरकारी बेव/gध0छ था कोन -िक सान िह तैषी- \nिज नगीक कोन ज/g26।रित  क/g2छध पूरा नै कऽ पािब   सकैए, मुदा नीको-नीको \n-दस बीघासँ ऊपरबला िक सान- पिर वार ने अपना बेटाक/g2छध नीक \nिश /g2।2ा दऽ पािब   रहल अिछ  आ ने जनमारा बेमािर क इलाज कऽ \nपािब  रहल अिछ । जिह ना सुित  उिठ  सीता-राम, राधा-कृ/gध0ध ण  वा \nसतनामक नाम लेल जाइत तिह ना ने आब टाटा-पापा लैत उठै \nछी। मुदा िक  हम सभ नढ़रा मकैक सदृश िज नगी नै जीबै छी जे \nभोगार गाछ रिह तो अ/gधँ2क कतौ पता नै। कृिष   तँ आमक बगीचा वा \nखीराक ल/g2।छी सदृश अिछ  । जिह ना गाछक प/g2ईँ ल वक मुँहसँ िग रहे-\nिग रहे प/g2ईँ ल व िन कािल  डािर  बनैत रहैए, खीरा ल/g2।छीक मुँहसँ ल/g2।छी \nबिन  फुलाइत-फड़ैत रहैए तिह ना ने िज निग यो छी जे धरतीसँ जनिम  \nफुलाइत-फड़ैत िव सरजन करत। खेत तँ ओहन स/g2ईछ पि/g2।छ   छी जे \nिज नगीक/g2छध आगू-बढ़बैक शि/g2ह0 त   रखैए। कतबो शि/g2ह0 त  शाली िक अए ने \nआिग  हुअए मुदा जँ ओ इमे नव /g2ह6 वलनशील व/gध0छ तुक समागम नै हेतै, \nतँ कते काल ओ िट क सकैए। जाधिर  धार टपिन हार वा सरोवरमे \n/gध0छ नान केिन हारक/g2छध पािन  क थाह नै लिग  जाएत ताधिर  धार टपब वा \n/gध0छ नान करब तँ अथाहे अिछ । जाधिर  अथाह रहत ताधिर  असंका  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n72  \nरहबे करत। जाधिर  आशंका रहत ताधिर  िव चार /g262भािवत हेबे \nकरत। मुदा एतेकक बावजूद हम िक अए.....? की हम नै जनै छी \nजे जाधिर  कृिष क/g2छध सव/gध66िग  न िव कासक /g262ि/gधँई  या नै अपनौल जाएत \nताधिर  नचारी-सोहर कते काल सोहनगर हएत। हर आदमी हर \nपिर वारक/g2छध ठाढ़ भऽ चलैक /g262/gधंं अिछ  , नै िक  एक दोसराक/g2छध िछ  टकी \nमािर खसबैक। \n  \nप/gध6धचटा िक सानक संग बरीसलाल सेहो बोिर◌ ंग-दमकलक िव चारक/g2छध \nआगू बढ़ौलक। /g262ख/g2ँध ड काय/gध6।लयसँ फाम/gध6ं लऽ ब/gधहधकमे आवेदन \nकेलक। संगीक ज/g26।रित   तँ पड़बे केलै िक एक तँ िज नगीमे पिह ल \nखेप /g262ख/g2ँध ड काय/gध6।लय आ ब/gधहधक पहुँचैक अवसर भेटलै। नव \nयोजनाक काज ब/gधहधकमे आएल। ओना गामक आ गामक िक सानक \nिह साबे ब/gधहधकक सं/g2हं या दूधक डािढ़ ये छल, मुदा छल तँ। \nबरीसलालक आवेदन /gध0छ वीकृित  करैत जमीनक बा◌ै/g2ँध ड  बना माइनर \nएरीगेशनक/g2छध काज करैक भार देलक। ब/gधहधक -कज/gध6ंक सूद शु/g26। भेल।  \n  \nमाइनर एरीगेशनक आँट-पेट छोट। एकाएक काजमे बढ़ो/g2।छरी भेल। \nने काज करैक औजार अिध क आ ने करैबला। तँए ठीकेदारीक \nचलिन । तहूमे एक अनुमंडलक बीच एकटा काय/gध6।लय। लेिन  हार  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \nहजार हाथ देिन हार एक। मुदा तैयो बरीसलालक आदेश प/g2।।क/g2छध \nफाइलमे लगा देल गेल। एक-ित हाइ सि/g2ई2 स   डीक लेल सि/g2ई2 स  डी \nकाय/gध6।लयक ज/g26।रत। सि/g2ई2 स  डी काय/gध6।लय िज  लाक अ/g2ँँ तग/gध6ंत। दौड़ -\nबरहा करैत बरीसलालक/g2छध खच/gध6ंक संग -संग साल बीत गेल। \nबरसातमे एक तँ धसना धसैक डर दोसर लोक खेती किह या \nकरत। बोिर◌ ंगक काज छोिड़  बरीसलाल खेतीमे लिग  गेल। साल \nबीतल दोसर साल शु/g26। भेल। ताधिर   ब/gधहधकक कज/gध6ंक च/gधँईवृि/gध20   \n/g2ई2 याजक दरसँ एते मोटा गेल जे सि/g2ई2 स  डी उिध या गेल। \n  \nदोसर साल शु/g26।हेसँ बरीसलाल काजक -वोिर◌ ंग-दमकलक- पाछू \nपिड़  गेल। आइ-काि/gधधछ   करैत माइनरो-गरीगेशनक काज आ \nसि/g2ई2 स  डीयो ऑिफ सक काज लटकले रहलै। चढ़ैत बैसाख -दोसर \nसाल- बरीसलाल रघुन/g2ँँ दनक/g2छध कहलक - \n“बौआ, छोिड़  दहक। बोिर◌ ंग नइ भेल तँ करजो तँ निह ये भेल। \nबुझबै जे एते िद न घुमबे-िफ रबे केलॱ।” \n  \nब/gधहधकक /g262ि/gधँई  या रघुन/g2ँँ दनक/g2छध बूझल। बरीसलालक बात सुिन   अवाक् \nभऽ गेल। मन कलिप  उठलै बाप रे, सूिद -मूड़ लदा गेलै, कोट-\nकचहरीक मु/gधंईा बिन   गेलै। दोख केकरा लगतै। कोन मुँह लऽ कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n74  \nसमाजमे रहब। /g2ह2 लािन सँ मन िब साइन भऽ गेलै। साहस बटोिर  \nरघुन/g2ँँ द न बाजल- \n“काका, जँए एते िद न तँए दू मास आरो। बैसाख-जेठ बचल \nअिछ । काि/gधधछ   चलू या तँ अपन काज वापस लेब वा हाथ पकिड़  \nकाज कराएब। तइले जे हेतै से देखल जेतै।” \n  \nरघुन/g2ँँ द नक बात सुिन  बिर सलाल ठमिक  गेल। बाजल- \n“बौआ, हम तँ तोरेपर छी, आिग मे जाइले कहह आिक  पािन मे \nतोरासँ बाहर थोड़े हएब।” \n  \nबरीसलालक िव चार सुिन  रघुन/g2ँँ दनक मनमे उ/g2ँछ साह जगल। दोसर \nिद न दुनू गोटे -बरीसलाल, रघुन/g2ँँ द न- माइनर एगरीगेशनक \nकाय/gध6।लयसँ बोिरंग गाड़ैक सामान नेने आएल। गाड़ैक िद  न तकबए \nगेल तँ आगूमे भदबा पड़ैत रहए। जोड़-घटाओ करैत आठ िद न \nपछाित  बोर करब शु/g26।  भेल। ि◌ सफ/gध6ं ठीकेदारे टा आएल बाकी सभ \nकाज गामेक मजदूर करत। ओना बोिर◌ ंगक काजमे गामक मजदूर \nअनािड़ ये छल मुदा अनािड़ यो तँ कते रंगक होइ छै। जते काज  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nतते जीवनी तते अनाड़ी। जखने काजक लूिर  भऽ गेल तखने \nजीवनी, जाधिर  नै भेल ताधिर  अनाड़ी। ततबे नै एक काजक \nजीवनी दोसर काजक अनाड़ी सेहो होइत। तँए जीवनी-अनाड़ीक \nभेद करब किठ न अिछ । ओना काजक भीतरो जीवनी-अनाड़ी \nहोइत। जिह ना एकपर सए खड़ा अिछ । कहैले तँ एक पिह ल सीमा \nभेल आ सए दोसर सीमा मुदा दुनूक बीच अंतर ओते अिछ  जते \nएक /g262ित  शत आ सए /g262ित  शत। तिह ना काजोक अिछ । एके काजक \nभीतर सइयो रंगक काजक अंश होएत। िक छु अंशक बादे जीवनी \nमानल जाए लगैत मुदा जीवनी -लूिर गर- होइतो पूण/gध6ं लूिर  गर नै \nमानल जाएत। पूण/gध6ं लूिर  गर तखन मानल जाएत जखन काज समए \nसीमाक भीतर होइत। ओना काजोक सीमाक ि◌ नध/gध6।णरण /gध0ं यास \nप/gध20ित  क अनुकूल होएत। जँ से नै होएत तँ िक छु एहनो काज \nकेिन हार होइत जे समयो-सीमासँ पिह निह  कऽ लैत आ िक छु एहनो \nहोइत जे काज तँ कऽ लैत मुदा समए सीमा टिप  कऽ करैत। तँए \nिक  ओकरा अनाड़ी कहल जेतैक। \n  \nपहाड़ी मािट  रहने सबा साए फीट बोर आठे िद नमे भऽ गेल। लेयरो \nबिढ़ य/gध6ध। चालीस फीट लेयर। ओना जँ नीक लेयर होइत तँ \nपनरहो फीटमे प/gध6धच हास/gध6ं पावरक इंजन पूण/gध6ं पािन   दैत, मुदा लेयरोक \nतँ ठेकान नै। नीक-अधला संगे होइत। कोनो बालु -सौतबी- एहेन \nहोइत जइमे पािन क मा/g2।।ा पनरह /g262ित  शतक आस-पास होइत आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n76  \nकोनो एहेन होइत जइमे अ/gध0छ सी /g262ित  शत धिर  पािन  रहैत। मुदा \nबरीसलालक बोरक लेयरक ि/gध0छ थ  ित  िक छु िभ /gधँ2 छल। िन  /g2हछ चाक तीस \nफीट लेयरमे अ/gध0छ सी /g262ित  शत पािन  छल आ ऊपरकामे कम। तँए \nठीकेदार बाजल- \n“बरीसलालबाबू, अह/gध6धक तकदीर नीक अिछ  । किह यो बोिर◌ ंग भथन \nनै हएत। िक एक तँ तेहेन िन चला बालु अिछ  जे सभ िद न पािन  \nदनदनाइते रहत। तँए नीक हएत जे जिह ना भीत घरमे ठेमा-ठेमा \nर/gधंईा पड़ैए तिह  ना िक छु िद न जे बोर ठेमा जाएत तँ धँसना धसैक \nसंभावना समा/g2ई0 त भऽ जाएत। ओना /gधँईेिस ◌ ंग-पाइपसँ बोर कएल अिछ , \nपाइप लोड करैमे कोनो िद /gधं2त हेबे ने करत , मुदा अहॴ िह तमे कहै \nछी।” \n  \nठीकेदारक मुँहसँ तकदीर सुिन  बरीसलालक मन उिध या गेल। \nठीकेदारक अिग ला बात नीक नह/gध6धित   सुनबो ने केलक। अंित म \nिह तक चच/gध6ं सुिन   बरीसलाल बाजल- \n“ठीकेदार सहाएब, अह/gध6ध िक   िक यो वीरान थोड़े छी जे अधला \nकरब। अह/gध6ध तँ स/gध2छ : इ/g2ँँ /gछ06  भगवान छी, जेमहर तािक  देबइ तेमहर \nतािड़  देबै। जेना-जेना अह/gध6ध कहब तेना-तेना करैले तैयार छी।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \nठीकेदार- “हमरो गाम गेना बहुत िद न भऽ गेल। अखन ऑिफ सक \nछु/gध26ीक काजो ने अिछ  । िक एक तँ बोर करैक सीमा जते अिछ  तइ \nपूरैमे एकबेर गामसँ घूिम  आएब। अहूँक काज नीक हएत आ अपनो \nकाज भऽ जाएत।” किह  ठीकेदार गाम चिल  गेल। \n  \nपनरह िद न बीत गेल। जेठ चलए लगल। रोहिण  न/g2।2/g2।। क आगमन \nभऽ गेल। संयोगो नीक रहल जे अगते िव हिर या हाल सेहो भऽ \nगेल। जिह ना भ/g2ह0 त  भगवानक िम लन होइत तिह ना बरीसलालक \nमनमे भेल। अपनो हाथ पािन  आिब  गेल, ऊपरसँ भगवानो देताह। \nपािन क धिन क बिन  जाएब। जिह ना िट कुली अपन प/gध6धिख  क होश \nकेने िब ना हवामे उिध आइत ओतए पहुँच ए लगल जतए ओकर प/gध6धिख   \nबेकाबू भऽ टुिट  जाइत। माि◌ टक चु/gध26ी वा गाछक घोड़नक/g2छध प/gध6धिख   \nहोइते मरैक िद न लिग चा जाइत, मुदा बूिझ  नै पबैत तिह ना \nबरीसलालोक/g2छध हुअए लगल।  \nरोहिण या हाल जिह ना धरतीक शि/g2ह0 त  मे नव उज/gध6। दैत तिह  ना \nबरीसलालोक मनमे आएल। पि/g2हई  यो आ दुनू बेटोक/g2छध शोर पाड़लक। \nतेल िव हीन ब/g2हछ चाक मुँह लाली धरैत अनरनेबा जक/gध6ध हिर  अरसँ लाल \nहोइत जाइत देखलक। तिह ना पि/g2हई  योक ओ िद न मन पड़लै जइ \nिद न हाथ पकिड़  िज नगीक भार उठौने रहए। मुदा, िक अए ने लोक \nभार उठाओत? एकटा नव श/g2ई2 द  -word- ताधिर  संग पूरैत जा धिर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n78  \nओकर मथन होइत। नै तँ कअए रहत। बड़ीटा दुिन य/gध6ध छै कतौ \nबौ/g26छ जाएत। प/g2हईीक नव /g26।प देिख   बेटाक/g2छध स/g2ईछ बोिध त करैत \nबरीसलाल बाजल- \n“बौआ, तोरा सभक/g2छध जिह  ना कोरा-क/gध6धखमे खेलेिल  यह तिह ना हँसी-\nखुशीसँ जीबैक ओिर यान सेहो कऽ देिल यह।” \nपित क बात सुिन  प/g2हईी सुशीलालक मन पहाड़क झरनासँ झड़ैत \nपिन क चमकैत रेत जक/gध6ध चमकए लगलिन  । बजलीह- \n“सोझे दी/g2।2ा देने नै हाएत। एक -एक िद न, एक-एक /g2।2णक काजक \nबात बुझा िद औ तखन हएत?” \n  \nअखन धिर  बरीसलाल कोट-कचहरी करैत बहुत िक छु सीख नेने \nछल। गाम-गामक खेती-पथारी, गाम-गामक माल-जाल पोसब, गाम-\nगाम फल-फलहरी, तीमन-तरकारीक खेती, माछ पोसब इ/g2ँछ यािद  सुिन  \nचुकल छल। जिह ना िम /gधँ6ल /gध0छ कूलक ब/g2हछ चा हाइ /gध0छ कूलमे /g262वेश नव -\nनव पोथी देिख  ललाए लगैत तिह ना बरीसलालक दुनू बेटाक \nिज /g2।धासा जगल। िज  /g2।धासा देिख   बरीसलाल बाजल- \n“बौआ, मािट मे धन िछ िड़ आएल छै, बीिछ िन हार चाही।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \n  \nअखन धिर  दुनू भ/gध6धइ आमक िट कुलासँ लऽ कऽ पाकल आम धिर  \nबीिछ  चुकल छल तँए बीछैक बात सुिन  जेठका बेटा महावीर \nपुछलक- \n“केना िब छबै बाबू?” \nबरीसलाल बेटाक /g262/gधंं सुिन   खुिश या गेल। आजुक बेटा जक/gध6ध नै जे \nनोकिर यो करैत आ नोकरो रखैत। जखन अपने काज अिछ  तखन \nअपनासँ जे समए बचत सहए ने दोसर क/g2छध देब। बाजल - \n“बौआ, अखन तँ◌ू सभ भारी काज करै जेकर नै भेलहह/g2छध। ओना \nकनी-कनी कऽ हेि/g2ँँ ड  ल मारब सीख हलेबह तँ दमकलो चलाएल \nभइये जेतह। मुदा जँ दस क/gध2हामे सालो भिर   तरकारीक खेती \nकरबह तँ ओते कोन परदेिश या कमाएत। हँ समए बदलने लोक \nरंग-िब रंगक वृित यो बदिल  लेलकह/g2छध। ज इसँ िक छु अनाप-सनाप सेहो \nभऽ रहल छै। मुदा बुिध क संग पूँजी आ पूँजीक संग बुिध  नै चलत \nतँ अनेरे दब-उनाड़ होइत रहत।” \n  \nजेठक पूिण/gध6ंमा िद  न बोिर◌ ंग लोड भेल। लोड होइसँ तीन िद न पिह ने \nअपन ऊषा मशीन आिब  गेल रहै। बोिर◌ ं लोड कऽ ठीकेदार-मजदूर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n80  \nिम िल  माछक भोज खा, सोलह घंटा पािन  चला काज स/g2ईछप/gधँ2 \nकेलक।  \n  \nअखाढ़ चिढ़ ते मानसून उतिड़  गेल। पिह लुके िद न एहेन बरखा भेल \nजे खेत-पथारमे पािन  लिग  गेल। नीचला खेती बुड़ैक ल/g2।2ण धऽ \nलेलक। तेसरे िद न बािढ़  चल आएल। पोखिर -झाखिड़, चर-च/gध6छचर \nभिर  गेल। पािन पर पािन  आ बािढ़ पर बािढ़  कते बेर आिब  गेल। \nदहार भऽ गेल। एहेन दहार भेल जे नवान पाविन यो लोक िब सिर  \nगेल। मुदा काित क अबैत-अबैत र/g2ई2 बी-राय छीटब शु/g26। भेल। \nगहुमक खोती नै भऽ सकल। अ/gधँ2मे गहुमक खेती सभसँ महग \nखेती होइत। मुदा धान नै भेने िक सानक ि/gध0छ थ  ित  िब गिड़  गेल। एक \nतँ आ◌ेिह ना बरीसलालक ि/gध0छ थ  ित  दू सालक दौड़-बरहामे िव गिड़  गेल \nतइपर दही आरो िब गािड़  देलक। सालो भिर  बोिर◌ ंग-दमकल बैसल \nरिह  गेल। \n  \nतरकारी खेतीक ओहन दशा बिन  गेल जे बजार नै। क/g2हछ चा सौदा, \nन/gध0ध ट  होएत।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \nदेखैत-देखैत सतासीक बािढ़  आ अ/gध2हासीक भूमकम आिब   गेल। जर-\nजर बसीसलाल फड़-फड़ करैत फड़फड़ा गेल। तही बीच ब/gधहधकक \nप/g2।2सँ जमीनक िन  लामीक नोिट श भेटलै। \nित लकोरक त/gजचटआ  \n  \nजिह ना नमहर दोकानमे /g262वेश किर  ते जीवनोपयोगी व/gध0छ तु देिख  मन \nउिब आए लगैत जे ईहो कीन लेब, आ◌ेहो कीन लेब। मुदा पाइयो आ \nिव चारो तँ ओतै रहैए जतए पिह नेसँ िव चार भेल अबैए। इ/g2हछ छा \nरिह तो िक सुनलाल डेरामे डाइिनंग टेबुल नै लगा ओसारेपर अपनो \nदुनू परानी आ अित िथ यो-अ/g2ईध यागतक/g2छध खुअबैत। कम दरमाहा \nसाधारण िज नगी। शहरमे रिह तो गामक चािल -ढािल  बेसी, कारणो \n/gध0छ प/gध0ध ट  जे शहरी बनैले शहरी िज नगी बनबए पड़ैत। जे ओिह ना नै \nपाइक हाथे बनैत। पाइयक काज मुँहसँ थोड़े होइ छै। भलिहं \nमुँहक आगू पाइक मोल जेहेन होइ। खा/gध0छ ता कचौड़ी मुँहमे लाड़ैत-\nचाड़ैत गर लगबैत देवका/g2ँँ त  बजलाह- \n“आह, बुझलह िक ने िक सुनलाल िक छु होउ, दुिन य/gध6ध सात बेर \nिक अए ने उनटै-पुनटै मुदा अपना ऐठाम गामक जे ित लका◌ेरक \nत/g26।आ अिछ  , ओकर तुलना कतए हएत?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n82  \nदेवका/g2ँँ त  भाइक बात सुिन  िक सुनलालक मनमे किन यो िह लकोर नै \nउठलै। िक एक तँ मनमे यएह नाच होइत रहै जे डेरामे गौआँ एलाह/g2छध \nतँए ई नै अजस हुअए जे खेनाइयोमे ठिक  लेलक। नीक िक  दब \nभिर  पेट कहुना खािथ । जँ से नै हेतिन  तँ दसठाम बजताह जे \nखाइयो ले भिर  पेट नै देलक। तही बीच मनमे उठलै जे पूिछ -पूिछ  \nखुआएब नीक। जे कम-सँ-कम पिह लबेर तँ कहता जे हँ इ/g2हछ छापूण/gध6ं \nखेलॱ आब कने अराम करैक ओिर यान करह आ तोहूँ सभ खा-\nपीअह, काज-उदम देखहक। दै/g2ँँ य दृि/gध0ध ट  ये देिख  िक सुनलाल बाजल- \n“भाय सहाएब, खेबा जोकर बनल छै की नै। कह/gध6ध खाइ िछ  ऐ \nचािर टा आरो नेने आबी?” \nपिह लुक ढकार ढेकड़ैत देवका/g2ँँ त उ/g2।छर देलक - \n“अँए हौ, तँ◌ू हमरा रा/g2।2स बूझै छह जे आगूमे ए/g2।छे व/gध0छ तु ढेिर या \nदेलह ह/g2छध आ तइपर सँ परसन लइले कहै छह ?” \n  \nजिह ना डािर मे लागल मचकीक पिह ल आस होइत तिह ना, \nिक सुनलालक मनमे आस जिग ते बाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \n“भाय सहाएब, किन ये-किन ये समान सभ परसै ले घरवालीक/g2छध कहने \nछिल ऐ। जेना-जेना भोजन करैत जेताह तेना-तेना परिस -परिस  दैत \nजेबिन ।” \nतहसाना जक/gध6ध तिह  आएल भोजन पािब  देवका/g2ँँ त  भाइक मन \nगदगदाएल। िक सुनलालक बात अंतो ने भेल छलै आिक  िब /g2हछ चेमे \nदेवका/g2ँँ त  बािज  उठलाह- \n“अँए हौ िक सुनलाल, तँ◌ू अनिठ या बूझै छह। अपन घर छी जे \nखगत आिक  बेसी खाइक मन हएत ओ म/gध6छिग   कऽ लेब। तइले \nतोरा मनमे िक अए होइ छह जे भुखले उिठ  जाएब। हम ओहन \nलोक नै ने छी जे खाइओ लेब आ दुिस यो देब।” \nतखने िक सुनलालक/g2छध प/g2हईी- िसंहे/g2।ँरी हाथक इशारासँ शोर पािड़   \nकहलिख न- \n“ित लकोरक त/g26।आ दऽ भैया की कहलिख  न?” \n“िक अए?” िक सुनलाल पुछलक। \n“ित लकोरक साग आ चटनी तँ खाइ छी, बनबैयोक लूिर  अिछ  मुदा \nत/g26।आ नै खेने छी। ” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n84  \nओना िसंहे/g2।ँरी देवका/g2ँँ तसँ अढ़ भऽ कहैत मुदा बोलीमे एहेन ट/gध6धस \nदेने जे देवका/g2ँँ तो बुझिथ न। साग आ चटनी सुिन ते मनमे उठलिन  \nजे साग तँ क/g2।छे िद  न खेने छी। तहूमे जखन पेशाबक गड़बड़ी रहए \nतँ प/g2ँ। य मे यएह चलैए। मुदा चटनी तँ नै खेने छी। लाज-संकोच \nतँ ओकरा ने होइ छै जेकरा बूिझ  पड़ै छै जे भारी छी। मुदा हम \nकोन भारी छी जँ भारी रिह तॱ तँ बुझले रहैत। नै बूझल अिछ  तँ \nबूिझ  लेब कोन अधला हएत। जँ किह यो खाइयेक मन हएत, \nबुझलेहे ने काज देत। अचार मुँहमे लैत मुँहक कर समेिट  कऽ \nघोटैत बजलाह- \n“िक सुन, ई की कोनो गाम-घर छी जे किन य/gध6ध ए/g2।छे संकोच करै \nछिथ । एतै आबह कने एकटा बातो बुझैक अिछ ।” \nदेवका/g2ँँ त क बात सुिन  िक सुनलाल तँ ससिर  कऽ लगमे आिब  गेल। \nमुदा िसंहे/g2।ँरी -प/g2हईी- िक छु आगू बिढ़ , िक छु पाछू िद स आिब  कऽ \nठाढ़ भऽ गेलीह। जिह ना कोनो ब/g2हछ चोसँ कोनो गप बुझए बेरमे रंग-\nरंगक /g262/gधंं , पूरक /g262/gधंं पूिछ संतु/gध0ध ट  होइत अिछ । तिह ना देवका/g2ँँ तोक \nमनमे होि/g2ँँ ह   जे कोनो बात  बूझैले सोझा-सोझी नीक होइ छै \nलजकोटर तँ बहुत बात छोिड़ ये दैत अिछ  आ बहुत िब सिर यो जाइत \nअिछ । दोखाह तँ दुनू भेल। अपनाक/g2छध िन  /g2हछ चा उतिर  िसंहे/g2।ँरीक/g2छध \nऊपर चढ़बैत देवका/g2ँँ त  कहलिख न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \n“किन य/gध6ध आइ ने िक  सुनलाल दू-पाइ कमाएल ह/g2छध तँ फुलप/gधह0टो पिह  रने \nदेखै िछ ऐ, मुदा जखन गाममे छल तखन तँ वएह एकटा चिर ह/g2ँछथी \nगामछा छै। ड/gध6धड़मे लपेटने रहै छल। गप-स/g2ई0 प  करैमे कोनो-लाज-\nधाक नै हेबाक चाही। हम जे बुझै िछ ऐ से अहूँ पूछू आ जे नै \nबुझै िछ ऐ से हमहूँ िक अए ने पूछब। तइले लाज-संकोचक कोन \nकाज छै।” \nिक सुनलाल- “भाय सहाएब, कहैले तँ गाममे नै छी मुदा गामे जक/gध6ध \nएतौ छी। ने ओते कमाइ होइए जे होटल घुमब, /g2ह6 वेलरी घुमब। \nबस डेरासँ कारखाना आ कारखानासँ डेरा अबै-जाइ छी। अठबारे \n-छु/gध26ी िद  न- कनी-मनी घूिम  लइ छी सेहो पएरे।” \nपित क बात सुिन  िसंहे/g2।ँरी पाछूसँ ससिर   कनी आगू बिढ़  ित रिछ या \nकऽ ठाढ़ भऽ बजलीह- \n“िक  कहलिख न?” \nदेवका/g2ँँ त - “कहलॱ यएह जे ित लकोरक चटनी केना बनबै िछ ऐ?” \nदेवका/g2ँँ तक /g262/gधंं सुिन   िसंहे/g2।ँरी बजलीह - \n“भैया, िह नका िक  कोनो नै बूझल हेतिन ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n86  \nदेवका/g2ँँ त - “किन य/gध6ध, कोनो िक  हमरा जँचैक अिछ , धरमागती कहै \nछी, नै बूझल अिछ ।” \nतइ बीच सामंज/gध0छ य  करैत ि◌ कसुनलाल बाजल- \n“भाय सहाएब, ओना हम त/g26।ओ खेने छी, सागो खेने छी आ \nचटिन यो खेने छी। धीया-पुतामे पाकल ित लकोरक फड़ सेहो खेने \nछी। जाबे माए जीबैत रहए ताबे आन िद न तँ निह ये मुदा जुरशीतल \nपाबिन मे ित लकोरक त/g26।आ अव/gध0छ से तड़ए। बड़ खच/gध6।क चीज छी। \nओते खच/gध6ं कऽ खाएब असान थोड़े छै। ” \nपित क सह पिब ते िस◌ ंहे/g2।ँरी बजलीह - \n“भैया, हमर माए-बाप बड़ गरीब छलाह। भिर  पेट अ/gधँ2ो नै भेटैत \nछलिन  तखन जे त/g26।आ -बगह/g26।आक सेह/g2ँँ ते किर तिथ  से पार \nलिग तिन ।” \nिस◌ ंहे/g2।ँरीक बात सुिन   मुड़ी डोलबैत देवका/g2ँँ त  बजलाह- \n“हँ, से तँ ठीके। हमहूँ की कोनो बेसी खेने छी। जिह या किह यो \nघरदेखीमे कतौ जाइ छी तखन खाइ छी। सेहो आब उठाबे भेल \nजाइए। आब तँ सहजिह  लोक तेहेन िच किन या भऽ गेल जे \nअ/g2ईँ लुऐक प/gध6धचटा पूरा लइए। नवका तूर तँ खाइक कोन गप जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nबुझबो ने करैत हेतइ। पात-पुत किह थोड़े खाएत। अ/g2हछ छा छोड़ू ऐ \nसभक/g2छध, असल बात तँ छुटले अिछ ।” \nिव चारक सामंज/gध0छ य  पािब  िस◌ ंहे/g2।ँरीक उ/g2ँछ साह जगलिन , बाजलीह - \n“भैया, साग तँ बुझले हेतिन  जिह ना कदीमा पात, अिड़ कंचन पातक/g2छध \nक/g2।छासँ कािट   भुजल जाइ छै तिह ना ित लकोरो पातक होइ छै।” \nहूँहकारी भरैत िस◌ ंहे/g2।ँरीक बातक/g2छध मािन   देवका/g2ँँ त  बजलाह- \n“हँ-हँ, ित लकोरक साग तँ के/g2।छा िद  न खेने छी। मुदा चटनी नै।” \nजिह ना नव काज केने, नव जगहपर पहुँचने वा नव लोकसँ दो/gध0छ ती \nभेने मनमे खुशी होइत तिह ना दस बख/gध6ं पिह  लुका खेलहाक चरचा \nकरैमे िस◌ ंहे/g2।ँरीक/g2छध सेहो मनमे खुशी उपकलिन  । मु/gध0छ कुराइत बजलीह- \n“भैया, अिड़ कंचन पातक/g2छध कदीमा पात वा आन पातक तरमे दऽ \nपतौड़ा बना आिग मे पकौल जाइ छै, तिह ना ित लकोरो पातक/g2छध पकौल \nजाइ छै। जखन उपरका पात झड़िक  जाइ छै तखन बूिझ  जाइऔ \nजे ित लकोरोक पात सीझ गेल हएत। ओकरा चुि/gधधछ  सँ िन कािल  चाहे \nपािन क वत/gध6ंनमे दऽ िद  औ नै तँ कनीकाल सराइले छोिड़  िद औ। \nजखन सरा जाएत तखन ओकरा पतौड़ासँ िन कािल  िस लौटपर \nथकुिच  कऽ पीिस  िल अ। बहुत मस/g2ईँ लाक काजो नै पड़ै छै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n88  \nचसगरसँ नून िम रचाइ दऽ िद औ। बस भऽ गेल। ओना लोक \nभातोमे खाइए मुदा रोटीक तँ बुिझ औ जे जिह ना भातक दािल  \nतिह ना रोटीक ित लकोरक चटनी छी।” \nिस◌ ंहे/g2।ँरीक बात सुिन   तेसर ढकार ढेकरैत देवका/g2ँँ त  लोटा उठा पािन  \nपीिब  बजलाह- \n“िक सुनलाल, बहुत खेिल अह समानक आगू खेिन हार थोड़े ठठत। \nबड़ ओिर यान केने छेलह।” \nजिह ना नीक िव /gध2छाथी बोड/gध6ं वा युिन  विस/gध6ंटीमे टॉप केलोपर झुड़झुड़ाइत \nजे दुइयो /g262ित  शत न/g2ईछ बर आरो रहैत तँ अ/gध0छ सी /g262ित  शत पूिर  जइतए। \nतिह ना िक सुनलाल कहलकिन - \n“भाय सहाएब, किन ओ आर खाइऔ।” \nआ/gधईंह सुिन   देवका/g2ँँ त  बजलाह- \n“हम िक  कोनो रा/g2।2स छी जे कतबो खाएब तँ पेटे ने भरत। \nमनुखक जे भोजन िछ ऐ से तँ खेबे केलॱ। तो नै अंदाज केलहक \nजे लोक कते खाइए। पेटेक कोन बात जे मनो भिर  गेल। अ/g2हछ छा \nएकटा बात कहह जे अपन गौआँ के सभ ऐठाम, ब/g2ईछ ब इमे रहै \nछिथ ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \nदेका/g2ँँ तक /g262/gधंं सुिन   िक सुनलाल मने-मन सोचए लगल ब/g2ईछ ब इ सनक \nशहरमे के कतए रहैए ई भ/gध6धज तँ मा/g2।। दुइये गोटोक/g2छध रहै छै। \nपिह ल जे काज नै करैए, दोसर जे कोनो क/g2ईछ पनीक एज/gधह0सी करैए। \nबाकीक/g2छध कोन ज/g26।रत छै। अठबारे छु/gध26ी होइए तइमे िक   सभ \nकरब। कपड़ा-ल/g2।छा खॴचब आिक    सप् ताह भिर क अधखड़ुआ नीन \nपुराएब, आिक  दुनू परानी िम िल  कोनो नव जगह देिख  लेब, आिक  \nभ/g2छधट -घ/gध6धट करब। तखन तँ ओहुना िक  यो-ने-िक यो दश/gध6ंनीय जगहपर \nभ/g2छधट -घ/gध6धट भइये जाइ छिथ  । गाम-घरक हालो-चाल बूिझ  लइ छी आ \nसंग िम िल  चाहो-पान कऽ लइ छी। अपन मजबूरीक/g2छध िछ  पबैत \nिक सुनलाल बाजल- \n“भाय सहाएब, अहूँक जेठजन तँ पिर वारे लऽ कऽ रहै छिथ , \nहुनकासँ सभ भ/gध6धज लिग   जाएत। तखन हम ए/g2।छे ज/g26।र कहब जे \nजइ करखानामे काज करै छी  तइमे तीन गोटे छी। कहैले तँ उठे \nकाज अिछ  मुदा सभ िद न काजो लगैए आ एकेठाम सात िद नक \nपगारो भेटैए। तइमे रिव  िद नक सेहो भेटैए।” \nदेवका/g2ँँ त - “अझुका तँ छु/gध26ी िल  अए पड़ल हेतह?” \n“िक अए छु/gध26ी िल  अए पड़त। कोनो िक  ओकर दरमाहाबला नोकरी \nकरै िछ ऐ। अझुका बदला रिव  िद न काज कऽ देबै। कोनो की \n/gध0छ कूल-आँिफ स छी जे सोलह/gधँ2ी ब/gधँ2 होइए। करखाना िछ  ऐ ने। सभ \nिद न चिल ते रहै छै।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n90  \n“पिर वार िक अए गामसँ लऽ अनलहक ऐठामसँ कमे खच/gध6ंमे गामक \nपिर वार चलैए?” \n“भाय सहाएब, अहूँ अनठा कऽ बजै छी। गाम-घरक लोकक \nिक रदानी नै देखै छी जे ताड़ी-दा/g26। पीब -पीब िक  सभ िक रदानी \nकरैए। अपन इ/g2ह6 ज त अपने सोझामे नीको होइ छै आ लोक \nबचाइयो सकैए। तखन देिख यौ ज मनमे तँ अिछ ये जे जखने गाममे \nरहै जोकर, कोनो काज ठाढ़ करै जोकर पूजी भऽ जाएत चिल  \nजाएब।” \n“कते महीना बचै छह?” \n“एते िद न तँ बूझू जे कहुना कऽ गुजल केलॱ मुदा आब छह \nमाससँ गोटे महीना हजार /g26।पैया आ गोटे पनरहो सौ बिच   जाइए।” \n“ब/gधहधकमे जमा करैत जाइ छह िक  ने?” \n“बैक जाएब से छु/gध26ी होइए। एज/gधह0ट -फेज/gधह0ट तँ ढेरी अबैए मुदा \nओकरा सबहक भ/gध6धजमे नै पड़ए -चाहै छी।” \n“कमो पूजीसँ तँ गाममे काज चलै छै। िब नु पूिज योक चलै छै।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \n“हँ से तँ चलै छै। जेकरा अपन कारोबार नै छै ओ दोसराक \nकाज करैए। मुदा देखते िछ ऐ जे कते बोिन  दइ छै। तहूमे आब \nकहुना-कहुना दुनू परानीमे आठ हजार महीना उठबै छी, ऐठाम महगी \nअिछ  तँए कम बचैए। मुदा गाममे तँ कमसँ कम ओते कमाइ हुअए \nजे जहुना गुजर कटै छी तहुना पूरा सकी।” \n“अपन िक  अ/g2ँँ दाज छह जे कते िद नमे पूरा लेबह?” \n“जँ भगवान िन केना रखलिन  तँ डेढ़-दू साल मे ज/g26।र पूिर   जाएत। \nअह/gध6ध भाय -सहाएब सबहक दोसरे िद न-दुिन य/gध6ध छि/g2ँँ ह  ।” \nभाय सहाएबक नाओं सुिन ते जिह ना भरल पेटक गरमी होइ छै \nतिह ना देवका/g2ँँ तक/g2छध फूिक   देलकिन । मुदा अपनाक/g2छध स/g2ईछ हारैत बजलाह- \n“सुथनी भाय-सहाएब। मन भेल जे कनी बमै देखी, दरभंगामे \nिट कट कटेलॱ चिल  एलॱ। तोहर नाओं-ठेकान लऽ लेने रिह हह। \nतँए तोरा डेरापर चिल  एलॱ। भाइये िछ आह तँ िक  ओइसँ सतरह-\nबर नीक तँ◌ू छह। कम-सँ-कम समाज बूिझ  तँ सुआगत केलह।” \nअपन /g262शंसा◌ा सुिन   िक सुनलाल िव /gछ2हल भऽ गेल। बाजल -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n92  \n“भाय सहाएब, ओते तँ कमाइये ने अिछ जे  अइल-फइलसँ खच/gध6ं \nकरब मुदा समाजक जँ िक यो डेरापर औताह तँ अनका जक/gध6ध मुँह \nनै घुमा लेब।” \nिक सुनलालक सह पबैत देवका/g2ँँ त  बजलाह- \n“िक सुनलाल पिर वारे सभ कोकिण  गेल तँ समाज केहेन हएत। \nमुदा तँए सोलहो आना पिर वार कोकिण ये गेल सेहो बात नइए। जाबे \nधरतीपर धरम नै छै ताबे चलै केना-ए ।” \nिक सुनलाल- “भाय सहाएबक भ/g2छधट करबिन   की नै?” \n“मन तँ एको पाइ नै अिछ  मुदा जखन ऐठाम आिब  गेलॱ तखन \nनिह यो भ/g2छधट करब उिच  त निह ये हएत। तोरा तँ हुनकर मोबाइल \nन/g2ईछ ब र बूझल हेतह िक ने?” \n“हँ से तँ िल खल अिछ । मुदा मोबाइल अपना कह/gध6ध अिछ  ?” \n“बुथपर सँ तोहॴ किह  दहुन जे देवका/g2ँँ त  गामसँ ऐला अिछ । जँ \nगप करए चाहता तँ अपने कहथुन नै तँ जानकारी तँ भेिट ये \nजेतिन ।” \nभायपर िब गड़ल देिख  िस◌ ंहे/g2।ँरी देवका/g2ँँ तक/g2छध पुछलकिन  -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \n“भैया, एना िख िस आएल िक अए छिथ न?” \nदेवका/g2ँँ त - “किन य/gध6ध, की कहब कहैले तँ पाइ-कौड़ीबला कहबै \nछिथ । तिह ना घरक घरोवाली छिथ न। अपना तँ कनी-मनी कुल-\nखनदानक लाजो होइ छि/g2ँँ ह   मुदा घरवाली जे छिथ न से तँ भगवाने \nदेल छिथ न। ” \nिस◌ ंहे/g2।ँरी- “जखन अपने नीक छिथ  तखन हुनका घरवालीसँ कोन \nमतलब छि/g2ँँ ह  ?” \nदेवका/g2ँँ त - “मतलब पुछै छी। की कहब, बिज तो लाज होइए जे \nएके पिर वारक छी तखन एना िक अए बजै छी। मुदा निह यो बाजब \nसेहो तँ गलित ये हएत। अपने जे भाय सहाएब छिथ  से मरदे-ने-\nमौिग ये, बिल गोबना छिथ । जह/gध6ध िक  छु बाजए लगताह आ प/g2हईीक \nआँिख पर नजिर  पड़तिन  आिक  बोिल ये बदिल  जाइ छि/g2ँँ ह  ।” \n  \n~ \nफ/gआचआसी  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n94  \nकाि/gधधछ   बारह बजे बलदेवक/g2छध फ/gध6धसी हएत , रेिड यो-अखबार कान-कान \nजना देलक अिछ । जिह ना बलदेव बुझैत तिह ना जहलक \nउ/g2।छरािध  कािर यो बुझैत अिछ । जिह ना बलदेवक पिर वार बुझैत अिछ  \nतिह ना सर-समाज, दोस-मिह म सेहो बुझैत अिछ । सबहक मन बारह \nबजेपर अॅटकल। वएह बारह बजे िद न वा राित  अपन /g262खर /g26।पमे \nिद शा िद स मैदानक र/gध0छ ता धड़ैत अिछ ।  \n  \nजहलक एक नंबर सेल घर। जे घर ओइ अपराधीक/g2छध ओइ बीच \nभेटैत अिछ  जखन /g2ँँ यायालयसँ फ/gध6धसीक ित  िथ  ि◌ नध/gध6।िर  त होइत \nअिछ । सेलक बुनाबिट यो, आन सेलो आ वाड/gधह6सँ िभ  /gधँ2 बनल अिछ  । \nओना सेलक बुनाबिट  िव िच /g2।। अिछ   मुदा आनसँ अलग तँ अिछ ये। \nकोठरीनुमा घर, कोठिर येक आँट-पेट सेहो अिछ । एक कोठरी ओहन \nहोइत जे नमहर घरमे बनैत आ एक कोठरी ओहन होइत जे घरे \nकहबैत अिछ । एक नंबर सेलो तिह ना बनल अिछ । िच मनीक एक \nन/g2ईछ बर /g2छ2ट , /g2ह0 यूल-ल/g2ह0 खीसरायक बीचक पथराएल बालु, दू-एक \nिस मटीक जोड़सँ देबाल बनल अिछ । सात ए/gध0छ /g2ह0 वाइर फुटक घर, \nजे घरक कोठरीओसँ हीने अिछ । पौने दू फुट आगूक दरब/g2ह6 जा, \nिख ड़की दरब/g2ह6 जा नै, जे भीतर-बाहर अबैत-जाइत अिछ । लोहाक \nबनल केबाड़ लगल अिछ । शेष कोनो देवालमे ने िख ड़की-खोिल या \nअिछ  आ ने पूब-पिछ म िद शा देखबैक कोनो दोसर साधन अिछ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \nएक तँ ओहुना जइठाम सभ िक छु -िद शा-वोधक- रहैत अिछ  तहूठाम \nिद शा/g2ँँ स  लिग  जाइ छै। आ पूबक/g2छध पिछ  म, पिछ मक/g2छध पूब कहए लगै \nछै। िज नगीक पूण/gध6ं लीला बलदेवक/g2छध ओइ कोठरीनुमा घरमे पनरह \nिद नसँ होइत अिछ । ओना तइसँ पूव/gधह6 -१५ िद नसँ पिह ने- सेहो सात \nन/g2ईछ ब र सेलमे तीन सालसँ रहैत आिब  रहल अिछ । \n  \nओना एक नंबर सेलमे एलापर एतेक सुिव धा ज/g26।र भेट गेल छलै \nजे पिह नेसँ नीक भोजन, नीक ओढ़ना-िब छौना भेट  गेल छलैक। \nभलिह◌ ं घरमे नेिह ये िब जलीक तार आ ने बा◌ैल लागल मुदा दरब/g2ह6 जा \nसोझे एहन बा◌ैल लागल छलै जइसँ कोठिर योक भीतर इजोत पहुँचैत \nछल। मुदा कोठरीक बाहर /gध0छ पेशल िस पाहीक बेव/gध0छ था सेहो भऽ \nगेलै।  \nबारह बजे राित क घंटी टावरक मुरेड़ापर बाजल। राित -िद नक पाशा \nबदलैक समए भऽ गेल। जिह ना भूत-वत/gध6ंमान आ वत/gध6ंमान भिव  /gध0ध य मे \nबदलैत अिछ  सएह मुहूत/gध6ं अिछ  । राित -िद नक बाट पकड़त मुदा \nदूत-भूत एतेक /g262बल जे आरो बेसी उ/gधईं बनैत अिछ  । जिह ना राित क \nजनमल ब/g2हछ चा िद नेक होइत तिह ना बलदेवक राित  सेहो िद ने भऽ \nगेलै। राित -िद न भऽ गेलैक आिक  िन िन ये देवी िव /g2ँह न वािद नीक संग \nडरे पड़ा गेलिख न, से नै किह । ओछाइनपर पड़ल बलदेव उिठ  कऽ \nबैस कोठरीक चा/g26। देवाल िद  स तकलक। अ/g2ँँ हारमे सभ हराएल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n96  \nबूिझ  पड़ल, िक एक तँ बाहरक िब जलीक इजोत सेहो अ/g2ँँ हार च/gधंईिर   \nओिढ़  ओहन भऽ गेल जे अपनो भिर  नै देिख  पड़ैत। देह िद स \nतकलक। हाथ-हाथ नै सुझैत , बलदेव अजमा कऽ घरक मुँह लग \nससिर  कऽ पहुँचल। हाथ बढ़ा देखलक तँ बूिझ  पड़लै जे यएह \nघरक मुँह छी। घरक मुँह देिख  मनमे िब सवास जगलै जे ऐठामसँ \nअ/g2ँँ हार-इजोतक सभ िक छु देखब। िह या कऽ िब जली खू◌ॅटामे \nलटकल बौलपर नजिर  देलक। मिर याएल इजोत तइपर असं/g2हं यो \nम/g2हछ छ र-माछी जान गमबैले तैयार नािच  रहल अिछ । खू◌ॅटापर \nिग रगीटक झुंड। मुँह बािब  खाइले तैयार आसन लगौने अिछ । \nिन /g2हछ चामे ब/gधह0गक जेर कुदैत। तइ बीच म/g2हछ छ रक जेर  गीत गबैत \nफाटक टिप  भीतर पहुँचल। मुदा बलदेवक िध यान म/g2हछ छ रपर नै \nगेल। जिह ना शरीरमे अनेको रोग रहलापर बड़का रोग छोटकाक/g2छध \nचािप  रखैत तिह ना बलदेव बाहरक म/g2हछ छरक भोगक/g2छध दािब   देलक। \nकेना नै दाबैत, जइठाम िज नगीक खूनक कोनो महत नै तइठाम \nम/g2हछ छर क/g2।छे पीबे करत। मुदा तहूसँ बेसी बलदेवक मनमे जािग   गेल \nजे जखन बारह बजे अ/g2ँँ ते भऽ रहल छी तइ बीच जँ किन यो \nउपकार दोसरक भऽ जाइ छै तँ ओहो धम/gधहं छी िक   ने? बलदेवक \nमनमे पनपए लगलै। \nतखने पएर दािब  िस पाहीक झुंड सेलक चा/g26।कात च/gधं2र कटए \nलगल। अ/g2ँँ हारमे सभ हराएल। पएरक धमकसँ बलदेव बूिझ  गेल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nजिह ना गाए-मिह◌ ंस मनु/g2ह0 खक संग कु/g2।छो-िब लाइक चािल  अ/g2ँँ हारोमे \nपरेिख  लैत तिह ना बलदेवो परेिख लक। मुदा सभ चु/g2ई0प। बलदेवक \nमनमे उठलै, जब िक  बारह बजेमे फा◌ॅिस येपर चढ़ब तखन िक अए \nएते ओगरबािह क ज/g26।रित   छै। एक तँ ओिह ना बड़का छहर-देबालीक \nबीच जेल बनल छै, तइ बीच वाड/gध6ं-सेल बनल छै, तइ बीच एते \nओगरबािह क कोन ज/g26।रित   छै। मुदा लगले िव चार बदिल  गेलै। \nवाड/gध6ं सभक कैदी तँ अबैत -जाइत रहैए। सभ िद न दू-चािर  एबो \nकरैए आ िन कलबो करैए। मुदा हम तँ आब िन किल  नै पाएब। \nिन कलबे नै करब आ िक  िज निग ये अंत भऽ रहल अिछ । आँिख  \nउठा आगू तकलक तँ बूिझ  पड़लै जे साल-मिह नाक कोन गप जे \nमा/g2।। िक  छु घंटाक लेल छी। जइ िद न फ/gध6धसीक आदेश /g2ँँ यायालयसँ \nभेल ओही िद न िक अए ने फ/gध6धिस  यो भऽ गेल। अनेरे कोन सोग-\nस/g2ँँ ताप देखै-भोगैले पनरह िद न जीआ कऽ राखल गेल अिछ । मन \nशा/g2ँँ त केलक। शा/g2ँँ त  होइते, जिह ना पोखिर क अगम पािन क/g2छध पूब/gध6।-\nपछबा हवा डोलबैत रहैए तिह ना मन डोललै। डोिल ते उठलै, फ/gध6धसी \nिक अए हएत? /g262/gधंंपर नजिर   अॅटिक ते उठलै जे फ/gध6धसीपर सपूत -\nकपूत दुनू चढ़ैए। फेर उठलै जे तइ सपूत-कपूतमे हम की छी? \n  \nअ/g2ँँ ह र उठैसँ पिह ने जिह ना हवा खिस  पड़ैत अिछ , वायुमंडल शा/g2ँँ त  \nभऽ जाइत अिछ  तिह ना बलदेवक मन सेहो शा/g2ँँ त  भऽ गेलै। कोनो \nतरहक तरंग नै। मुदा लगले मनमे उठलै जे िज नगीक अंित म  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n98  \nसीमापर पहुँच  गेल छी। जिह ना गामक सीमा टिप ते दोसर गाम \nआिब  जाइत अिछ  तिह ना जीवनलोकसँ मृ/g2ँछ युलोक चिल  जाएब। मुदा \nएते तँ हेबे करत जे अखन ठेकानल िज नगी अिछ  पछाित  \nबेठेकानलमे पहुँिच  जाएब। फेर उठलै, जीवनलोक तँ खाली मृ/g2ँछ युक \nलोक नै छी। जीवनो तँ लोक छी। जिह ना कोनो जंगलसँ पड़ाएल \nजानवर दोसर जंगलक सीमापर पहुँचते चा/g26।कात नजिर   उठा कऽ \nदेखैत जे रहै जोकर अिछ  वा नै, तिह ना जीवन-मृ/g2ँछ युक सीमापर \nबलदेवक मन अॅटिक  गेलै। धरतीपर जिह ना एक-िद शासँ दोसर \nिद स बहैत धार रा/gध0छ ताक/g2छध बािध  त कऽ दैत तिह ना बलदेवक/g2छध जीवन \nधार बािध त कऽ देलक। आगू टपैक आशा नै देिख  बलदेव बामा-\nदिह ना िद शा पकड़ैत िव चार केलक। एक िद स पहाड़सँ िन कलैत \nधार धरती टपैत समु/gछ06मे िम  लैत तँ दोसर धरती टिप  समु/gछ06मे \nिम लैत। आगू तँ िक छु घंटा शेष अिछ  मुदा पाछू तँ सॱसे िज नगी \nपड़ल अिछ । िक  एक बेरक फ/gध6धसी फ/gध6धसी, छी आिक  फ/gध6धस चढ़ल \nिज नगीक फँसरी फ/gध6धसी छी। मन ठमिक   गेलै। मुदा लगले मनमे \nउठलै जे गुमसुम भऽ समए काटब नीक नै। क/g2।छेकाल पिह  ने बारह \nबजेक घंटी बजल। जिह ना धरतीपर आएल ब/g2हछ चा आ/gध0छ ते-आ/gध0छ ते \nसकताए लगैत तिह ना बलदेवक मन सेहो सकताए लगलै। मन \nपड़लै पनरह िद न पिह लुका फ/gध6धसीक सजए। मनमे खॱझ उठलै \nजखन फ/gध6धसीक आदेश भेल तखन फेर पनरह िद  न जहल िक अए \nभेल? कोन अपराधक फल भेटल। जॱ ओही िद न फ/gध6धसी भऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \nजाइत तँ पनरह िद न जे सोग-स/g2ँँ ताप भेल से तँ नै होइताए। ततबे \nनै अपनो ऊपर अनेरे भार िक अए बढ़ौलक? फेर मनमे उठलै जे \nअनेरे ओझराइ छी। मन शा/g2ँँ त केलक। शा/g2ँँ त  होइते मनमे \nउपकलै, सपूत बिन  दुिन य/gध6ध छोड़ब आ िक   कपूत बिन । िक यो \nिह लसैत, पुलसैत दुिन य/gध6ध छोड़ैए आ िक  यो िव लखैत, डुमैत दुिन य/gध6ध \nछोड़ैए। मुदा जे िह लसैत-फुलसैत छोड़ैए ओ छोड़ैत कह/gध6ध अिछ  ? \nओ तँ जीवा/g2ँछ माक/g2छध एहेन चुहुिट   कऽ पकड़ैत अिछ  जे छोड़ौनॱ नै \nछुटैत अिछ । मुदा हम तँ से नै छी। फेर मन घुमलै। दुिन य/gध6ध \nबड़ीटा अिछ.., बड़ छोट अिछ ...।  \nबड़ीटा ओकरा लेल छै जे बरी पाबए चाहैए। मुदा बरी तँ भोजोक \nअंित म पराव नै, घरक म/g2ँह य  सेहो छी। तखन िक अए ओकरा िल अ \nचाहैए। फेर मन ठमिक  गेलै। अनेरे अछाहे कुकुड़ भूकब नीक \nनै। अपनो तँ संसार अिछ । जइमे अकास-पताल, चान-सूज/gध6ं, नदी-\nसरोवर सभ िक छु अिछ । तखन अपन छोिड़  दोसराक देखब \nअपनासँ दूर हएब हएत। अपन कम/gध6ं, अपन धम/gध6ंक मम/gध6ं बुझब उिच  त \nहएत। जाबे से बूिझ  दुिन य/gध6धक रंगमंचमे नै उतरब ताबे कौआ कान \nनेने जाइए, तइ पाछू दौगब हएत। अपन रंगमंच आ अपन अिभ नय \nलग अिब ते मन ठमिक  कऽ ठाढ़ भऽ गेलै। ठाढ़ होइते अनायास \nमनमे उठलै। अिभ नाइयो तँ देिख िन हारोक लेल आ संसारोक लेल \nरंग-िब रंगक, कतेक /gध0छ त रक होइत अिछ । मुदा कहल तँ अिभ नाइये \nजाइ छै। िक यो लीला रिच  अिभ नय करैत, तँ िक यो गुण-गुणाइत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n100  \nअिभ नय करैए। िक यो मूक भऽ करैत अिछ  तँ िक यो /g262ेमावेशमे \nकरैत अिछ । केना एकरा िब  लगाएब? एक िद स िच /g2।।-िव िच /g2।। बनल \nअिछ  तँ दोसर िद स कुिच /g2।। सेहो बनल अिछ  । ओझराइत मन \nझमान भऽ झमा उठलै। अनेरे ओझड़ेने समए ससिर  जाएत। गनल \nकुिट या नापल झोर जक/gध6ध समए बचल अिछ  , तेकरा जॱ ओझरौठेमे \nराखब सेहो नीक नै। बारह बजेक घंटी कतेखान पिह ने बािज  \nचुकल अिछ । हाथमे जॱ घड़ी रहैत तँ ठीक-ठीक समैयोक बोध \nहोइत, सेहो निह ये अिछ । जइ िद न जेलमे /g262वेश केलॱ तेही िद  न \nजहलक मुँहपर जमा कऽ लेलक। जइ िद न िन कलब तइ िद न \nदेत। मुदा िन कलब किह या? आइ तँ फ/gध6धिस  येपर लटिक  िज नगीक \nिव सज/gध6ंन करब तखन घड़ी केना लेब आ पिह  र कऽ समए बुझब? \nमुदा तँए िक  जइ गाममे मुग/gध6ँ नै रहै छै तइ गाममे भोर नै होइ छै? \nप/gध6धच -दस िम नट आगू-पाछू, अनुमान तँ कऽ सकै छी। मुदा काजक \nसंग जे समए चलैए ओकर अनुभव आ िब नु काजक अनुभवोमे तँ \nअ/g2ँँ त र होइते अिछ । काजक दौड़क अनुभव बेसी बिढ़ य/gध6ध होइत \nअिछ । िक एक तँ काजक संग समए सिट  चलैत अिछ । मुदा हमरा \nतँ सेहो ने अिछ । बस दू बेर खाइ छी, ढ/gधह0ग जक/gध6ध ओंघराएल पड़ल \nरहै छी। कखन जागल रहै छी आिक  सूतल रहै छी, से आनक \nकोन बात जे अपनो नै बूिझ  पबै छी। पछतेनॱ तँ िक छु ने भेटत। \nफेर मनमे उठलै- फ/gध6धसी िक  अए?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 101  \nिक छु समए गु/g2ईछ म  रहलाक पछाित  अनायास मनमे उठलै जॱ भि/g2ह0 त  -\nभावसँ समए कटने रिह तॱ तँ हँसी-खुशीसँ चिढ़ तॱ, से नै केलॱ तँ \nकुहिर -कलिप  चढ़ब। जिह ना शि/g2ह0 त  क /g26धोत /g2।धान छी तिह  ना ने \nभि/g2ह0 त  क /g26धोत /g2।हमो छी।  फेर मन ठमकलै। जॱ भि/g2ह0 त  क /g26धोत /g2।हम \nछी तँ हमहूँ तँ /g2।हिम  क िछ हे। जॱ से नै रिह तॱ तँ ए/g2।छे खेल केना \nकेलॱ। अचताइत-पचताइत मुँहसँ िन कललै। से तँ ज/g26।र केलॱ। \nएक पसीना प/g2ँछ थ र तोड़ैमे चुबैए, दोसर प/g2ँछ थ र बनबैमे चुबैए। हँ से \nतँ दुनूमे चुबैए। मुदा िक  दुनूक िम ठास ए/gधं2े रंग छै? से तँ नै छै। \nतखन /g2।हम -सेवा- केकरा कहबै? फेर बलदेवक मन ठमिक  नजिर  \nउठा-उठा चौक/gधँ2ा होइत चा/g26। िद  स तकए लगल। मुदा अ/g2ँँ हारमे \nिक छु देखबे ने करए। मनमे उठलै, अनेरे /g2।हमक पाछू बौआइ छी। \nगेल जमाना फेर नै लौटए। आब तँ िज नगीक अंित म खाड़ीपर चिल  \nएलॱ। ने /g2।हिम  क छी आ ने /g2।हमक िस  रजन कत/gध6।। अनेरे अनका \nपाछू बौआए रहल छी। सभक/g2छध अपन -अपन िज नगी छै। अपन-अपन \nजगह छै, जे समैयोक आ /g262कृतोक /g262भावसँ /g262भािव  त होइत रहै छै \nतँए अपन बात जेना लोक अपने बुझैत अिछ  तेना आन थोड़े \nबूझत। चा/g26। िद  ससँ घुमैत-िफ ड़ैत मन अपना लग बलदेवक/g2छध एलै। \nमनमे खॱझ उठलै। यएह मन छी जेकर िक रदानीसँ िक यो भगवान \nबिन  जाइए आ िक यो ह/g2ँछ यारा बिन  दुिन य/gध6धक सोझामे फ/gध6धसीपर लटिक   \nजाइए। मुदा कहबै केकरा आ सुनत के? मन ठमकलै। ह/g2ँछ यारा \nके? ह/g2ँछ या की? आ के पैदा करैए? जिह ना कम माछी-म/g2हछ छ र रहने \nखेबो काल आ सूतबो काल ओते परेशानी नै होइत जते अिध क  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n102  \nरहने होइत। बलदेवक मन फेर ओझरा गेलै। ओझरी छुिट ते \nअपनापर /g2ह2 लािन  हुअए लगलै। हमहूँ तँ दुिन य/gध6धक चुनल अपराधीमे \nछी। िज नगी भिर  अपनेमे बेहाल रहलॱ मुदा बेहाले केना रिह  गेलॱ, \nसे कह/gध6ध बूिझ   पेलॱ। जिह ना धरतीक/g2छध बेहाल भेने सृजन शि/g2ह0 त   किम  \nजाइ छै तिह ना ने हमरो भेल। मन उफिन  गेलै। िच िच आइत \nबाजल-  \n“हम अपराधी छी, अपराध केने छी। डकैतीक संग ह/g2ँछ या केने \nछी। अखने हमरा फ/gध6धसी हुअए ?”  \nिप तोक मा/gध0छ चय/gध6ं ओइ बेटासँ ओही िद  नसँ कमए लगै छै जइ िद न \nसुपा/g2।। कुपा/g2।। िद  स जाइत देखै छै। तिह ना बलदेवक कलपैत आ/g2ँछ मा \nमनसँ हिट  रहल छै। अनधुन मुँह पटिक  रहल छै। अपराधी छी, \nअपराध केलॱ। एक अपराध नै, अनेको, एक िद न नै िज नगीयो \nभिर । बहुत िव लिम  कऽ फ/gध6धसी भऽ रहल अिछ  । बहुत पिह निह  भऽ \nजाइक चाहै छल। मुदा भेल िक अए नै?  \nएकाएक मुँहमे पद/gध6। लगल हुमड़ैत मन पाछू िद स ससरलै। अंित म \nह/g2ँछ या आ डकैतीक फल फ/gध6धसी छी, मुदा आरो जे िज नगी भिर  \nकेलॱ, तेकर की  भेल?   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 103  \nम/g2ँह यमासक /gध0छ नान जिह ना आन मासक /gध0छ नानसँ अिध क सु/g2ँँ द र, \nअिध क शीतल होइत तिह ना िज नगीक अपराधक बीच बलदेवक मन \nअॅटिक  गेलै। एक िद स िज नगी दोसर िद स अपराध। शीतल भेल \nशा/g2ँँ त  मनमे उठलै, िक  हमर ज/g2ँँ म  अपरािध ये बनैक लेल भेल छल \nजे अपराधीक िज नगी िब  तेलॱ। मुदा बुिझ यो कह/gध6ध पेलॱ जे अपराध \nकरै छी, अपराधी बनै छी। ओझराइत मनक/g2छध सोझरबैत बलदेव \nिज नगीक एक-एक िद न आ एक-एक घटना मोन पाड़ए लगल। \nमुँहसँ िन कललै-  \n“अपन िज नगीक बात ज/g2।छे अपना मनमे अिछ   ओ/g2।छे थोड़े दोसराक/g2छध \nहेतइ। ि◌ सफ/gध6ं ह/g2ँछ ये-लूट टा तँ नै केने छी, माए-बिह िन क संबंध सेहो \nतोड़ने छी।”  \nमन कलिप  कऽ बजलै-  \n“एकबेर नै हजार बेर फ/gध6धसी हेबाक चाही। ” \nमन बेकल हुअए लगलै। केकरा ले केलॱ? ई बात मनमे उिठ ते \nिध यान पिर वार िद स बढ़लै। अंित म िद न प/g2हईी आ बेटाक दश/gध6ंन \nहएत? ओ सभ बेचैनीसँ भ/g2छधट करए ज/g26।र औत। मुदा िक   जिह ना \nपिर वारमे भ/g2छधट होइत छल तिह  ना हएत? से केना हएत? िस पाहीक \nघेरावंदीमे हम रहब आ ओ सभ हिट  कऽ कातमे ठाढ़ रहत। मन \nघुमलै। अनेरे िक अए िक यो भ/g2छधट करए औत ? कोन मुँह देखत आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n104  \nकोन देखौत। तइसँ नीक जे भने हमहूँ हराएल छी आ ओहो सभ \nहराएले रहए। दुिन य/gध6धक सभ तँ नै ने िच  /g2ँँ ह तै-जनतै। जॱ समाजमे \nलोक ओंगरी देखौते तँ समाज छोिड़  दोसर समाजमे चिल  जाएत। \nजखने एक समाजसँ दोसर समाजमे जाइए तखने पिछ ला समाजक \nबा/g2ँँ ह  टूिट  जाइ छै। बा/g2ँँ ह क भीतर बनल समाज अपन िह तक बात \nसौचैए। मुदा समाज तँ समु/gछ06 छी, जइमे घॲघा-घॲघीसँ लऽ कऽ \nगोिह -गमार तक छै। बलदेवक मन ठमिक  गेल। \n  \nजिह ना ज/g2ँँ म -ज/g2ँँ मा/g2ँँ त रसँ वा कुरीित -कुसमए पािब  ब/gध6धसक छ/gध6धहमे \nजनमल लतामक गाछ सेहो समए पािब  कलिश  जाइत तिह ना \nबलदेवक मन कलशल। अबोध ब/g2हछ चाक हाथसँ िग रल अइना, माए-\nबापक दुख जक/gध6ध नै मुदा तैयो टुकड़ी बीिछ  -बीिछ  जोड़ैक कोिश श \nकरैत अिछ  तिह ना बलदेवक कलशल मनमे उपकलै। तीन बख/gध6ं \nजहल एला भऽ गेल। राता-राती घरसँ पकड़ा ब/g2ँँ दूकक हाथे जहल \nआएल रही। नव-नव लोक, नव-नव जगहसँ भ/g2छधट भेल। जिह  ना \nदेशक िम िथ ल/gध6छचलोक वासी दुिन य/gध6धक कोण -कोणक बीच बिस  अपन \nपूब/gध6ं पिर  वारक /gध0छ म रण करै छिथ  तिह ना बलदेवक मनमे पिर वार सेहो \nआएल। मुदा लगले जहलक पिर वार अगुआ गेलै। एक-फाटक टिप  \nदोसरमे घेराएल रही। तलाशीक संग सभ िक छु घेरा गेल। बाहरसँ \nआओत नै अपने घेराइये गेलॱ। मुदा तैयो नव-नव चेहरासँ भ/g2छधट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 105  \nभेल। भीतर अिब ते -वाड/gध6ंमे- घू/gध0छ सा-मु/gधं2ाक सलामी भेल। जिह  ना \nअखड़ाहापर उतरैत खलीफाक/g2छध पािन   उतरए लगैत तिह ना उतरल। \nिज नगीक पिह ल बेर जहल देखलॱ। /gध0छ वागतक बाद मेट लग \nपहुँचाओल गेलॱ। अखड़ाहा बदलने खलीफाक पािन यो बदिल  जाइ \nछै। मुदा.....। मेटक रिज /gध0ध ट रमे नाओं चिढ़ ते ढेर हुकुम एक संग \nउठल। झाड़ू लगबैक /gधँ6यूटी, पैखानामे पािन  पहुँचाबैक /gधँ6यूटी \nइ/g2ँछ यािद -इ/g2ँछ यािद । काजक भारसँ मन दबाइत जा रहल छल आ िक  \nमसलनपर पसरल मेटक हुकुम भेल-  \n“ए/g2ईछ ह र आ, पिह ने ज/gध6धत तखन दोसर काज हेतइ। ” \nअव/gधईंहमे फँसल मन ह/g2ईँलुक भेल। मनमे खुशी उप कल जे किन यो-\nकिन यो कान ऐंठैत तँ काने उखिड़  जइतए। जान बचल तँ लाख \nउपाइ। एक करोट घूमैत मेटक मैनजन बाजल-  \n“पिह ल िद न िछ औ, आइ तोरा खेनाइ नै भेटतौ।” \nजिह ना मुद/gध6।पर अ/gध0छ सी मनसँ न/g2ई2 बे मन जारिन  चिढ़  जाइए तिह ना \nचिढ़  गेल। असिब सो नै कऽ सकलॱ। मुदा तैयो सबुर भेल जे नै \nखाइले देत, सुतैक तँ जगह भेट गेल िक  ने। तइ बीच मैनजनक \nहुकुम भेल-  \n“कोन केसमे एलेह/g2छध?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255 क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १०८ म अंक  १५ ज ून २०१ २ ( वष/glyph110 ५ मास  ५४ अंक १० ८)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n106  \nकेसक नाओं सूिन  मन दलदल भऽ गेल। जिह ना सोग-पीड़ामे नोर \nबहा केकरो सा/g2ँँ /g2ँछ व ना दैत काल होइत, तिह ना। जहलसँ िन कलैक \nआशाक अँकुर बलदेवक/g2छध जगलै। हलिस   कऽ बाजल-  \n“सरकार, डकैती आ खून संगे छै।” \nडकैतीक संग खून सूिन  मेटक मन ठमकल। अिध क िद नक संगी \nहएत। तँए दोसित ये करब नीक। पड़ले-पड़ल हुकुम चलौलक-  \n“नवका कैदीक/g2छध खइयो आ सूतैयो ले िद  हक।” \n  \nजिह ना िज नगीक सुख, खाएब-सूतबमे अबै छै तिह न","size_mb":1.74,"has_text":true},"Videha 109.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 109.pdf","name":"Videha 109.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १०९ म अंक  ०१ जुलाइ २०१२ (वष/g36ू ५ मास  ५५ अंक \n१०९)\n   \n  \n िव  दे  ह िवदेह Videha \n/bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha  http://www.videha.co.in   िवदेह /gय6यथम मैिथली पाि/gयडयक \nई पि/gयडडका Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  नव \nअंक देखबाक लेल पृ/g417 सभक/gय4ग िर/gय60ेश कए देखू।  Always \nrefresh the pages for viewing new issue of \nVIDEHA.  Read in your own script \nRoman(Eng)Gujarati\n Bangla  Oriya  Gurmukhi Telugu  \nTamil Kannada  Malayalam  Hindi \n ऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n2 \n२. गषः3धभ  \n  \n२.१.\nजगदीश हgअ6असाद महgअ8ं ड ल-लघुकथा-परदेशी बेटी  \n   \n२.२.१.\n सुजीत कुमार झा-लघुकथा-िनषःभउझा िक देखाबा  \n  \n२.३.\n दुगषः365नषःध88 द मषःध83 ड ल-लघुकथा-कुकम/g365 \n  \n२.४.\n आशीष अनिचषःध88हार -आधुिनकताक \nसमषः30भया  ( आलोचना )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n२.५.\n कािमनी कामायनी-महानगरमे सुनीता \n  \n२.६.\n नारायण झा- रहुआ संषः39उाममे गृषः303मकालीन शैिषःध5धक \nिशिवर सह टैगोर पुरषः30भकारसँ सषःध9भमािनत षःध5झी जगदीश षःध6धसाद मषःध83डलक  \nसषःध9भमान स मारोह- २०१२  \n  \n२.७.\n दुग/g365न/gधभभ द म/gधभ3 ड ल-समीषःध5धा - जीवन-संघषषः36उ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n4 \n२.८.१.\n डॉ. कैलाश कुमार िम षःध5झ- लघुकथा- चषःध88 दा  \n२. \n उमेश मषःध83 ड ल- मैिथ ली युवा रचना-धिमषः36उता :: \nपरंपरा पिर वषःध5भषः36उन आ भिव  षः303 य  \n  \n३. पषः3धभ  \n  \n३.१.\n जवाहर लाल काषः30धयप  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.२.\n डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”   \n  \n३.३.१.\n मु/g3भधी कामत २.\nजगदीश चषःध88षःभ06 \nठाकुर अिनल \n  \n३.४.\n रामदेव /gध6धसाद म/gधभ3डल झा/gध6णदार  \n  \n३.५.\n नारायण झा \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n6 \n३.६.\n चंदन कुमार झा \n  \n३.७.\n जगदान षःध88द झा 'मनु'  \n  \n३.८.\n दमन कुमार झा  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n४. िमिथला कला-संगीत १. \nमोना पा/gधभ3डेय  \n२.\n षःधझ6योित  झा चौधरी३.\n राजनाथ िम/gध57 \n(िच/gध55मय िमिथला) ४. \n उमेश म/gधभ3डल (िमिथलाक \nवन/g3शणपित / िमिथलाक जीव-ज/gधभभतु/ िमिथलाक िजनगी) \nबालान/g36ण कृते-1.\n जगदीश षःध6धसाद मषःध83 ड ल \n2.\n डॉ॰ शिशधर कुमर  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अं/g3ँूेजी आ \nअं/g3ँूेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/g36ू-िड/gध7शशनरी) एम.एस. \nएस./gध7शयू.एल. सव/g36ूर आधािरत  -Based on ms-sql server \nMaithili-English and English-Maithili Dictionary.]  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n8 \nिवदेह ई-पिषःध55काक सभटा  पुरान अंक ( षःभ09ेल , ितरहुता आ देवनागरी \nमे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचषः363क  िलंकपर उपलषःध9धध अिछ। \nAll the old issues of Videha e journal ( in Braille, \nTirhuta and Devanagari versions ) are available \nfor pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिषःध55काक सभटा पुरान अंक षःभ09ेल , ितरहुता आ देवनागरी \nषःध65पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिषःध55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिषःध55काक ५० म सँ आगषः363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकषःधभ3 अपन साइट / षःध9धलॉगपर \nलगाऊ।   \nषःध9धलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेषःधझ0ट कए \n\"फीड यू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml \nटाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड षःध6धाषःध90त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \nAdd a   Subscription बटन िषःधझ0लक कषःध65 आ खाली षः30भथानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पेषः30भट कषःध65 आ Add   \nबटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाषः30भट \nसाइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/\n \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाषःध5धरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, \n(cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचषः363क िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक षः30भतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n10  \nपुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉषःधझ0समे ऑनलाइन \nदेवनागरी टाइप कषःध65 , बॉषःधझ0ससँ कॉपी कषःध65  आ वडषः36उ डॉषःधझ0युमेषःध88टमे \nपेषः30भट कए वडषः36उ फाइलकषःधभ3 सेव कषःध65। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सषःध9भपकषः36उ कषःध65। )(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ \nInternet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp://www.videha.co.in/ .\n)   \n  \nGo to the link below for download of old issues \nof VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo \nfiles. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचषःध55कला / \nफोटो सभक फाइल सभ (उषःधझभचारण , बड़ सुख सार आ दूवषः365षःध5धत मंषःध55 \nसिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीचषः363क िलंक पर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकषः365इव   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग षः3ध5ारा जारी किव , नाटककार आ धमषः36उशाषः30भषःध55ी \nिवषः3धभापितक  षः30भटाषःध9भप। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक \nधरती षःध6धाचीन कालिहसँ महान  पुषःध6भष ओ मिहला लोकिनक कमषः36उभिम \nरहल अिछ। िमिथलाक महान पुषःध6भष ओ मिहला लोकिनक  िचषःध55  \n'िमिथला र/gध7ँ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिषःध5भषः36उ, एिहमे िमिथलाषःध5धरमे (१२०० वषषः36उ \nपूवषः36उक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अषःध88याषःध88य षःध6धाचीन आ नव षः30भथापषःध8भय , िचषःध55 , \nअिभलेख आ मूिषःध5भषः36उकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n12  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सषःध9भबिषःध88धत सूचना , सषःध9भपकषः36उ, अषःध88वेषण \nसंगिह िवदेहक सचषः36उ-इंजन आ षःध88यूज सिवषः36उस आ िमिथला , मैिथल आ \nमैिथलीसँ सषःध9भबिषःध88धत वेबसाइट सभक समषः39उ संकलनक लेल देखू \n\"िवदेह सूचना संपक/g36ू अ/gधभभवेषण \"\n \nिवदेह जालवृषःध5भक िडसकसन  फोरमपर जाउ। \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिषःध6धय जालवृषःध5भ ) पर \nजाउ। \n  \n \n \n  \n \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \n \n  \n \nऐ बेर मूल पुरषः30भकार (२०१२) [सािहषःध8भय अकादेमी , िदषःध98ली ]क लेल \nअहषः363क नजिरमे कोन मूल मैिथली पोथी उपयुषःधझ0त अिछ ? \nThank you for voting!  \nषःध5झी राजदेव मषःध83डलक “अषःध9भबरा ” (किवता-संषः39उह ) \n 12.73%      \n   \nषःध5झी बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक) \n 10.3%      \n   \nषःध5झीमती आशा िमषःध5झक “उचाट” ( उपषःध88यास )  6.36%      \n   \nषःध5झीमती पषः38धा झाक “अनुभूित” ( कथा संषः39उह )  4.85%      \n   \nषःध5झी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो एषःध83षः399ी :मा षःध6धिवश (नाटक) \n 5.76%      \n   \nषःध5झी सुभाष चषःध88षःभ06 यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-संषः39उह )  5.15%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n14  \nषःध5झीमती वीणा कणषः36उ- भावनाक अिषः30भथपंजर (किवता संषः39उह )  5.76%   \n   \n   \nषःध5झीमती शेफािलका वमषः365क “िकषः30भत -िकषः30भत जीवन (आषःध8भमकथा ) \n 8.48%      \n   \nषःध5झीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलचषःध88दा ” (दूटा नाटक) \n 7.27%      \n   \nषःध5झी महाषःध6धकाश -संग समय के (किवता संषः39उह )  5.45%      \n   \nषःध5झी तारानषःध88द िवयोगी - षःध6धलय रहषः30भय (किवता-संषः39उह )  5.15%      \n   \nषःध5झी महेषःध88षःभ06 मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक)  8.18%      \n   \nषःध5झीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा-संषः39उह )  6.06%      \n   \nषःध5झी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल संषः39उह ) \n 6.97%      \n   \nOther:  1.52%      \n   \n     \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n \n \n   \nऐ बेर युवा पुरषः30भकार (२०१२)[सािहषःध8भय अकादेमी , िदषःध98ली ]क लेल \nअहषः363क नजिरमे कोन कोन लेखक उपयुषःधझ0त छिथ ? \nषःध5झीमती षःधझ6योित सुनीत चौधरीक “अिचषः36उस ” ( किवता संषः39उह ) \n 28.67%      \n   \nषःध5झी िवनीत उषःध8भपलक “हम पुछैत छी” ( किवता संषः39उह )  7.69%      \n   \nषःध5झीमती कािमनीक “समयसँ सषःध9भवाद करैत ”, ( किवता संषः39उह ) \n 6.29%      \n   \nषःध5झी षःध6धवीण काषः30धयपक “िवषदषःध88ती वरमाल कालक रित ” (किवता \nसंषः39उह )  4.9%      \n   \nषःध5झी आशीष अनिचषःध88हारक \"अनिचषःध88हार आखर \"( गजल संषः39उह ) \n 18.88%      \n   \nषःध5झी अषःध6भणाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता संषः39उह )  6.29%      \n   \nषःध5झी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता संषः39उह ) \n 7.69%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n16  \n   \nषःध5झी आिद यायावरक “भोथर पषः3झ0िसलसँ िलखल ” ( कथा संषः39उह ) \n 5.59%      \n   \nषःध5झी उमेश मषःध83डलक “िनषः30धतुकी ” ( किवता संषः39उह )  12.59%      \n   \nOther:  1.4%      \n   \n     \n   \n  \n     \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुरषः30भकार (२०१३) [सािहषःध8भय अकादेमी , िदषःध98ली ]क \nलेल अहषः363क नजिरमे के उपयुषःधझ0त छिथ ? \nThank you for voting!  \nषःध5झी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उपषःध88यास षःध5झी िवषः303णु \nसखाराम खाषःध83डेकर ) \n 33.33%      \n   \nषःध5झी महेषःध88षःभ06 नारायण राम \"कामषः3झउलीन \" ( कॲकणी उपषःध88यास षःध5झी दामोदर \nमावजो)  13.98%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \nषःध5झी देवेषःध88षःभ06  झा \"अनुभव\"( बषः36भषःधझधला उपषःध88यास षःध5झी िदषः30उयेषःध88दु पािलत ) \n 11.83%      \n   \nषःध5झीमती मेनका मिषःध98लक \"देश आ अषःध88य किवता सभ \" (नेपालीक \nअनुवाद मूल- रेिमका थापा)  15.05%      \n   \nषःध5झी कृषः303ण कुमार कषः30धयप आ षःध5झीमती शिशबाला - मैिथली गीतगोिवषःध88द ( \nजयदेव संषः30भकृत )  12.9%      \n   \nषःध5झी रा मनारायण िसंह \"मलािहन\" ( षःध5झी तकषी िशवशंकर िपषःध98लैक \nमलयाली उपषःध88यास )  11.83%      \n   \nOther:  1.08%      \n   \n     \n   \n \n  \n \nफेलो पुरषः30भकार -समषः39उ योगदा न २०१२-१३ : समानाषःध88तर सािहषःध8भय \nअकादेमी, िदषःध98ली  \nThank you for voting!  \nषःध5झी राजनषःध88दन लाल दास  \n 53.33%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n18  \nषःध5झी डॉ . अमरेषःध88षःभ06   26.67%      \n   \nषःध5झी चषःध88षःभ06भानु िसंह   18.67%      \n   \nOther:  1.33%      \n   \n     \n   \n \n1.संपादकीय \n१ \n१ \nजे आयषः36उ छिथ से भारतक पिषःधझभछम भागसँ िमिथलामे एलाह , आ \nहुनका सभक एबासँ पूवषः36उ वेदक िकछु अंश िवषः3धभमान छल , तषःधभ3 ने \nबहुत रास शषःध9धद जे मैिथलीमे अिछ, बहुत रास उषःधझभचारण जे \nमैिथलीमे अिछ ओ वैिदक संषः30भकृतमे अिछ , मुदा लौिकक संषः30भकृतमे \nनै अिछ। अिवषः3धभा , कमषः36उिसषः3ध0ाषःध88त , जषःध88म आ पुनजषः36उषःध88मक  आवाजाही आ \nमोषःध5ध ई सभ अनायषः36उसँ आयषः36उकषःधभ3 भेटलै। तषःधभ3 ने उपिनषदमे मोषःध5ध  षःध6धािषःध90तक \nमागषः36उ छै, षः30भवगषः36उ षःध6धािषःध90तक नै। मोषःध5ध भेटत कोना ? यषःध53 केलासँ? नै, ई \nभेटत षःध53ानसँ आ मनन -िचषःध88तन आ समािधसँ। राजा जनकक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nसंरषःध5धणमे याषःध53वषःध98षःधझ0य बृहदारषःध83यक उपिनषदक ितरहुतक अनायषः36उ षःध5धेषःध55मे \nरचना केलिषःध88ह।  \nवाचषः30भपित िमषःध5झ सषः36भषःधझउयकािरकाक सषःध88तावनम सूषःध55क षः30उयाषःधझउया  करैत \nकहै छिथ जे की ई किह सकै छी जे अचेतन दूध केर पोषणसँ \nपषःध6भ पोसाइए आ  अचेतन षःध6धकृितक संचालनसँ जीवकषःधभ3 मुिषःधझ0तक षःध53ान \nभेटैए? ईषःध58र तँ षः30भवयंमे पूणषः36उ छिथ तँ ओ कोन उषः3उ9ेषः30धये िवषःध58क सृिषःभउ6  \nकरताह आ जीव लेल जँ ओ सृिषःभउ6  करताह तँ सृिषःभउ6क बादे तँ \nजीव बषःध88हाइए आ सृिषःभउ6सँ पूवषः36उ तँ बषःध88हेबाक षःध6धषः3उउे नै अिछ, तखन \nजीवक षःध6धित कथीक दया ? से षःध6धकृित षः3ध5ारा सृिषःभउ6 होइए आ जीव \nअपन षःध6धयाससँ अपवगषः36उक षःध6धािषःध90त करै छिथ। आ िववेकसँ होइए \nषःध6धलय। से ईषःध58रवाद नै िनरीषःध58रवाद अिछ वाचषः30भपितक षः30उयाषःधझउया। \nषःध6धकृित संचालनमे जँ ईषःध58र भाग लै छिथ  तँ ओ चेतन षःध6धिषः389या हएत \nजे कोनो उषः3उ9ेषः30धयेसँ हएत आ तकर कोनो खगता ईषःध58रकषःधभ3 छिषःध88हये नै। \nषःध88यायसूषःध55क रचना केिनहार िमिथलाक गौतम सोलह पदाथषः36उक षःध53ानसँ \nजीवक िनःषःध5झेयस षःध6धाषःध90त करबाक चचषः36उ करै छिथ , मुदा ऐ सभमे \nईषःध58रक कतौ चचषः36उ नै अिछ जे हुनको षः3ध5ारा मुिषःधझ0त सषःध9भभव अिछ। \nवैशेिषक सूषःध55 कहैए जे वेद  िवषः3ध5ान लोकिन षः3ध5ारा रचल गेल अिछ नै \nिक ईषःध58र षः3ध5ारा। कुमािरल भषः3ध6 कहै छिथ  जे सृिषःभउ6क पूवषः36उ ईषःध58रक \nिवषयमे कोनो िवषःध58सनीय चचषः365 असषःध9भभव अिछ।   \n२  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n20  \nिव/g3धणापित पुर/g3शणकार कोषक पुर/g3शणकार - मैिथली भाषा, सािह/gधभणय , कला \nसं/g3शणकृितक लेल नेपाल सरकार /g3ध5ारा /g3शणथािपत नेपालमे सभसँ बड़का \nरािशक पुर/g3शणकार।   \n  \nिवषः3धभापित पुरषः30भकार कोषक लेल िविभषः38ध पषः363च िवषः3धभामे २०१२ (२०६८ \nकाितक १८ गते नेपाल सरकार एक करोड षःध6भपैयाक िवषः3धभापित \nपुरषः30भकार कोषक  षः30भथापना कएने छ ल, तकरा बाद इषः36उ पुरषः30भकार पिहल \nवेर देल जा रहल अिछ।) \n  \nदु लाखक नेपाल िवषः3धभापित मैिथली भाषा सािहषःध8भय पुरषः30भकार  मैिथलीक \nविरषःभउझ सािहषःध8भयकार डा . राजेषःध88षःभ06 िवमलकषःधभ3।   \nएक लाखक नेपाल िवषः3धभापित मैिथली कला संषः30भकृित पुरषः30भकार शहीद  \nरंजु झाकषःधभ3 \nएक लाखक नेपाल िवषः3धभापित मैिथली अनुसषःध88धान पुरषः30भकार डा . \nरामावतार यादवकषःधभ3  \nएक लाखक नेपाल िवषः3धभापित मैिथली पाषःध83डुिलपी पुरषः30भकार  \nसािहषःध8भयकार परमेषःध58र कापिडकषःधभ3  \nएक लाखक नेपाल िवषः3धभापित मैिथली अनुबाद पुरषः30भकार डा . \nरामदयाल राकेशकषःधभ3  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \n \n \nगजेषःध88षःभ06  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html   \n  \n२.ग/g3धण  \n२.१.\nजगदीश हgअ6असाद महgअ8ं ड ल-लघुकथा-परदेशी बेटी  \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n22  \n२.२.१.\n सुजीत कुमार झा-लघुकथा-िनषःभउझा िक देखाबा  \n  \n२.३.\n दुगषः365नषःध88 द मषःध83 ड ल-लघुकथा-कुकम/g365 \n  \n२.४.\n आशीष अनिचषःध88हार -आधुिनकताक \nसमषः30भया  ( आलोचना ) \n२.५.\n कािमनी कामायनी-महानगरमे सुनीता \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \n२.६.\n नारायण झा- रहुआ संषः39उाममे गृषः303मकालीन शैिषःध5धक \nिशिवर सह टैगोर पुरषः30भकारसँ सषःध9भमािनत षःध5झी जगदीश षःध6धसाद मषःध83डलक  \nसषःध9भमान स मारोह- २०१२  \n  \n२.७.\n दुग/g365न/gधभभ द म/gधभ3 ड ल-समीषःध5धा - जीवन-संघषषः36उ \n  \n२.८.१.\n डॉ. कैलाश कुमार िम षःध5झ- लघुकथा- चषःध88 दा  \n२. \n उमेश मषःध83 ड ल- मैिथ ली युवा रचना-धिमषः36उता :: \nपरंपरा पिर वषःध5भषः36उन आ भिव  षः303 य   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n24  \nजगदीश /gध6धसाद म/gधभ3 ड ल \nलघुकथा-परदेशी बेटी \n  \nउबािन  होइते घटक काका दषः363त पीसैत काकीपर िब  गड़ैत घर छोिड़  \nिव दा भेला। मनमे उठलिन  जे एहेन पड़ाइन पड़ा जाइ जे दोहरा \nकऽ ने घरक मुँह देखी आ ने घरेवालीक। मुदा ओहन षः389ोधे आिक   \nहँसऽबे िक  जे दोसरपर नै िब साए। घरक बात (पित -पषःधझ9ीक बीचक ) \nतँए अनका कहबो उिच त नै। दुिन यषः363मे केकरो कोइ ने कहै छै। \nभलिहं िब नु कहनौ दुिन यषः363 िक  अए ने बुझैत होउ। मने मन घटक \nकाकाक पिक या ि◌ नणषः36उए भऽ गेलिन  । लोकोकषःधभ3 कोन मतलब जे बताह \nजकषः363 अनेरो अनका देिख   हँिस  देब अ◌ािक  िब नु मतलबोक घंटा भिर  \nसोखर पसािर  देब। आन जकषः363 नै जे आंगनसँ िन  किल  डेिढ़ योपर सँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nपाछू घूिम -घूिम  देखैत, देखबो केना किर तिथ ? कोनो िक  अदी-गुदी \nिव चारक चोट लागल छिषःध88 ह   , पुषःध6भ खे िछ याह जे अखनो धिर  बरदास \nकेने छिथ  नै तँ मूसक दबाइ पीब नेने रिह तिथ । \n  \nएक तँ ओहुना अखन घटक काकाकषःधभ3 टोकैक लषःधझध न  नै, कारण \nलगनक समए नै छी, लगनक समैमे ने पित आनी लागल काज रहै \nछिषःध88 ह   कुसमैमे तँ दुिन यषः363क िन  अमे छै जे अपनो लोक पूछैले तैयार \nनै होइत अिछ , घटक काका तँ सहजिह  िव दाइ लेिन हार छिथ । \nिब नु रेटक आमदनी। जेहेन मुँह तेहने आमद। नै टोकैक इहो \nकारण रहिन  जे मध-असरेसक िग रहषः30भ ती  चलैत, जते समए लोक \nकेकरोसँ गप करत तते काल जँ देहे कुिर या लेत तँ ओइसँ बेसी \nनीक। भगवान केकरो अधला बना पठबै छिथ न, भलिह◌ ं रोगे-षः30उ या िध  \nिक अए ने होउ। जँ सभ अधले रहैत तँ िक अए िक यो देह \nकुिर अबैले सोनाक िस षः3उधा बना -बना आगूमे रखैत। ओिह ना पैघ \nशैरीकार कहै छिथ -  \n“हौहिट मे मजा है िक  कलकिल  मषः3झ0 है, \nखुदा ने िद या खुजली, कुिर याने मषः3झ0 मजा है। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n26  \nखैर जे होउ। ओना िक सकारक समए रहने देिव यो देवता अखन \nछुषः3ध6ी लऽ लेने छिथ  , चौरचनक पछाित  षःधझ6 वा इन करताह। जिह ना \nफुलही थारीमे जते काल दही रहैत ओते बेसी कसाइन होइत, \nतिह ना घटक काकाक मन कसाइन होइत जाइत रहिन । जिह ना \nभरल पेटक षःध6धेम गीतक षः30भ वर आ जरल पेटक षःध6धेम गीतक षः30भ व रमे \nमाषःध55ाक भेद होइत तिह  ना घटक काकाक मनमे उठैत रहिन , जे \nआइ धिर  किह यो नै उठल रहिन । केना नै उिठ तिन ? सभ िद न \nदस गोटेक बीच हँिस -बािज  समए खिट यबैत रहला आब जखन िश व \nिल◌ ंग फुल जकषः363 वा नािर  यल-ताड़ जकषः363 फड़एबला भेला तँ आनक \nकोन गप जे जषः363घ तर बसैवाली पिषःधझ9  यो दुतकािर  देलकिन । ई तँ \nहुनके चाबषः30भ सी  होिषःध88ह   जे जहर-माहुरक कोन गप जे केकरो लग \nबजौ नै चाहैत छिथ । कसाइन बीच िब साइन घटक काकाक मन \nउठलिन । िज नगी भिर  घरे बसबैक काज करैत एलॱ मुदा......? \nबेटा षःध6धेमसँ चाहे िब  गिड़  कऽ आिक  पड़ा कऽ परदेश चिल  गेल तँ \nचिल  गेल। सबहक बेटी सासुर बास करैए, ओहो करह। मुदा पषःधझ9ी \nतँ पषःधझ9ी छी। जँ घरे नै तँ घरवाली की , आ घरेवाली नै तँ घर \nकेहेन। भाड़ा घर जँ अपना घर सन होइतै तँ मुसे िक अए घरमे \nघर बनबैत। ओकरो तँ पािन ये पाथरसँ ने जान बँचबैक छै। मुदा \nिक अए? अपन घर िक यो अपन िव चार अपन आँट-पेट आ लषःध9भ बा इ-\nचौड़ाइ नािप  बनबैत तँए बेसी सुरिषःध5ध  त होएत। मुदा गणेशजी अपन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nवाहनकषःधभ3 ई बात ने िक  अए बुझा देलिख न जे लोकक घरमे जे घर \nबनबै छषःधभ3, से अपने जोकर बनिब हषःधभ3। जइ भीतपर घर ठाढ़ अिछ   \nओकरे िक अए जंजल बना देइए। जखन भीते-जंजल भऽ जाएत \nतखन हिथ याक झषः363ट केना बरदास करत। मुदा घर खसत घर \nबषःध88 ह िन हारकषःधभ3 ओ तँ बीलमे अषः38धक ढेरीपर अरामसँ पड़ल रहत। \nअकाससँ धरतीपर घर खसत, मुदा ओ तँ पताल िद स बनौने \nअिछ । िक अए ने ओकर जान बँचले रहतै। तइ बीच घटक \nकाकाक मनमे एकटा घटकैती आिब  गेलिन । मन पिड़ ते मुषः30भ की  \nआिब  गेलिन । ठोर वरदास नै कऽ सकलिन । खापिड़ क तीसी जकषः363 \nचनचना उठलिन । कहू जे बषः3झ0गबा सन छौड़ाकषःधभ3 इषःध88 षःभ06 क परी सन \nकषःध88 या  केकरा िक रतबे भेलै। मुदा कलयुगक उपकार हषःध8भ या  \nबराबिर । जॱ से नै तँ जँ ओकरा अपन उपकार मन पािड़  देबै तँ \nिक  ओ नै कहत जे पषः363चो टूक कपड़ा आ दैछना कथीक लेने \nरिह ऐ। ओ खुशनामा देने रहए आिक  काज करैक बोइन। मन घूिम  \nपषःधझ9ीक ओइ बातपर आिब   अँटिक  गेलिन  जे कहू ई केहेन भेल जे \nमुँह फोिड़ दुसैत कहलिन  जे आगू-पाछू िक छु सोचै नै छी आ जहषः363 \nकोसीकातक बकेनमा दूधक दही आ ित लकोरक तषःध65आ आगू पड़ैए \nआिक  बुिषः3ध0  ये िब गिड़  जाइए। जइ पिर वार लेल िज नगी भिर  झूठ-\nफूिस  बािज , नीक-अधला काजक िव चार नै केलॱ तइ पिर वारमे \nएहेन गंजन हुअए तँ मनुषःधझ0 ख  केना रहत? खॱझ आरो तेज भेलिन । \nओ (पषःधझ9ी ) रषः30भ ता मे रोड़ा अँटकौिन हार के? दस गाम घूमै छी, दस \nलोकमे रहै छी हम आ उपदेश देती ओ? जे सभ िद न जषः363घक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n28  \nिन षःधझभ चा  रहल ओ छड़िप  कऽ छातीपर चिढ़  मुषः3उधा देखाओत; एहेन \nपुषःध6भष हम नै छी। जिह  या जे हेतै से हेतै अखन घरसँ नै पड़ाएब। \nभषः3उध खुजलिन   तँ देखलिन  जे िक लोमीटर हिट  दोसर टोल लग \nपहुँिच  गेल छी। घूिम  कऽ अ◌ा◌ंगन केना जाएब? केतबो िक छु भेल \nतँ भेल पुषःध6भष अपन पुषःध6भखपाना केना छोिड़   देत? नेराओल थूक \nकेना चाटत? मुदा अपने फुरने घुमऽबो केहेन हएत? मरदक बात \nवाण समान होइत जे धनुषसँ िन किल  गेल िन किल  गेल। किह  दुनू \nहाथक तरहषःध8भथी माथपर लऽ बैिस   रहलाह। \n  \nजिह ना िक सान, िब नु खुरिप योक गाछक जिड़  लग बैिस  चुटिक येसँ \nखढ़ उपािड़  कमठौन करए लगैत, तिह ना घटक काका घुमैक \nओिर यान सोचए लगलाह। मुदा लगले मन तुषःध6भछए लगलिन  । ई तँ \nधोिब यो कुकुड़सँ टपब हएत जे, घरक आ ने घाटक। जँ बलजोरी \nघरमे रहौ चाहब तँ ओ (पषःधझ9ी ) कषःध5भे मोजर देतीह। मन घुमलिन  । \nहमरो एते नै अगुतेबाक चाहै छल। गषःध98 ती  अपनो भेल। एना जे \nलोक छोट-छोट बातपर घरसँ पड़ाएत तँ किह यो कुकुड़-िब लाइ \nजकषः363 अपन घर हेतै। सषः363झू पहर कऽ जखन लोक बाध -बोनसँ \nअबैए तखन केकरा घरमे ने हर-हर, खट-खट होइ छै, मुदा कहषः363 \nिक यो हमरे जकषः363 फूिल   कऽ पड़ा जाइए। जँ एक रषःध5भी दब -उनार \nबात पषःधझ9ी कहबे केलिन   तँ िक  होइतै। कोनो िक  जिड़  भीरा कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \nिट क कािट   लेलिन । अषः3ध0षः366िग  नी छिथ , बाल-बषःधझभ चा  आ पिर वारपर जते \nअिध कार पित क होइत तइसँ कम िक  पिषःधझ9  योक होइत अिछ । बेटा-\nबेटी तँ दुनूक छी। ई तँ समैक दोख छी जे कखनो गरमी चढ़ा \n(रौदमे) गरमा दैत अिछ  तँ कखनो ठंढा दैत अिछ । सझुका झगड़ा \nराित  खसैत-खसैत मेटाइये जाइए िक ने। आिक  हमरे जकषः363 िद  न-\nराित  धेने रहब। भोर होइते दुनू परानी घर-अंगनाक काजमे लिग  \nजाइए। कहषः363 एको िम  िस या मान-दोख मनमे रखैए। जिह ना \nिड षःधझ0 शनरीक नवका शषःध9ध द  अिब तो अिछ  आ जाइतो अिछ  तिह ना ने \nघरोमे िक छु-ने-िक छु अबैत रहैए आ िक छु-ने-िक छु जाइत रहैए। मन \nआगू घुसुकलिन । मन पड़लिन  िब आहक िद न? समाजक बीच \nसिर आती-बिर आती, तँ हमहॴ ने हाथ पकिड़  िज नगी भिर  संगे रहैक \nवादा केने रही, से िक  भेल? जिह ना कटही गाड़ी कुमड़क रषः30भ ता मे \nकनी दब-उनार भऽ उनिट ये जाइए तँए िक  गाड़ीवान गाड़ी रखनाइये \nछोिड़  देत। जँ छोिड़  देत तँ आगू केना घुसकत? औगुताइमे एहेन \nभारी गषःध98 ती  नै करक चाही। कोन दुरमित या चिढ़  गेल जे एना \nकेलॱ। एको रषःध5भी उषःभउउोक लेहाज -िव चार केलॱ। जुआन लोक जकषः363 \nि◌ नणषः36उए केलॱ। कहू जे आब हमर उमेर अिछ   जे संगी छोिड़  \nअसकरे रहब। कोनो िक  संयासी छी जे दोसर नै सोहाएत। अपने \nिद न-राित  घीमे डुमल रहब मुदा दोसरकषःधभ3 कुषःध5भा जकषः363 पचै नै देब। \nभिर  िद न शिन याही गुड़-चाउर िच बबैत रहब आ अनका देखबे ने \nकरब। मुदा कतौ जाएब तँ पेट संगे जाएत। पेटक आिग  जेहने \nपिर वारमे तेहने तीथषः36उ-षः30भ था नमे जगैत अिछ । ओकरा तृिषःध90 त   करब  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n30  \nआवषः30ध य क होइत। जँ से नै तँ भूखे भजन िक अए ने होइत। \nखाइले के देत? जँ देबो करत तँ एक मुषः3धझी देत ? एक िद न खेलासँ \nिज नगीक भूख मेटाएत। जँ से होइत तँ िड िब यो लऽ कऽ तकलापर \nएकोटा िभ खमंगा नै भेटैत। मन घुमलिन । हािर  मानी झगड़ा \nफिड़ आए। \n  \nजिह ना बािढ़ क तेसरा िद न पािन  ठाढ़ भऽ उनटा-पुनटा िद शा पकड़ए \nलगैत तिह ना घटक काकाक मनमे सेहो भेलिन । अपन िव चारक \nअनुकूल बात केकरा अधला लगै छै। संयोगो नीक रहलिन । मुदा \nमनमे खरोच लगलिन । समाजो तेहेन भऽ गेल अिछ  जे केकरा के \nपूछत? जिह ना भोजक जएह बारीक िम ठाइ पड़सैत अिछ  सएह \nमाछो-मासु। कहू ई केहेन भेल। सभ तरहक पनचैती बड़के काका \nकरताह। जमीनोक पनचैती आ दुनू परािन योक झगड़ा हुनके चाही। \nजँ जमीनक पनचैती अमीन नै करत, एिह ना सभ गुणक आधार से \nआदमी नै करत तँ खीर-िख चड़ीमे कोनो भेद नै रहत। एते मनमे \nरहबे करिन  िक  देिख ते सुनरलाल कहलकिन - \n“भाय सहाएब, अहॴ ऐठाम जाइ छी?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \nअहॴ ऐठाम जाइ छी सुिन  घटक काका औना गेलाह। अपन ठौर \nकतए अिछ  जे जाएत। िक  कहबै, भरमे-सरम आँिख  मूि◌न लइ छी \nजे बूझत हवामे अिल सा गेल छिथ । उषःध5भर नै पािब   सुनरलाल दोहरा \nदेलकिन - \n“भाय सहाएब झखाएल छी, भषः3उध खोलू। ” \nअकचकाइत घटक काका बजलाह- \n“नै, नै! कनी आँिख  लािग  गेल। की  कहलह?” \nसुनरलाल- “घरपर चलू। िन चेनसँ बुझा देब। रषः30भ ता -पेराक गप नै \nछी।”  \nएक तँ राकश दोसर नौतल। घटक काका हरे-हरे कऽ घर िद स \nिब दा भेलाह। मनमे उठलिन  जे कोनो िव चार दोहराइयो कऽ होइत \nअिछ , िक अए ने दुनू परानी िम िल  फेरसँ िव चािर  लेब। घर िद स \nिव दा होइते घटक काका पुछलिख न- \n“गपो शुषःध65 करह। जते भेल रहत ओते तँ काजे ने भेल रहत ?” \nछुषःध9ध द  होइत सुनरलाल बाजल- \n“देिख औ भाय, िब अ◌ाह भेल केकरो आ जहलमे अिछ  हमर बेटा।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n32  \nअकचकाइत घटक भाय बजलाह- \n“से िक , से केना?” \nमने-मन महावीरजी कषःधभ3 गोड़ लगलिन  । िन सषः363स छोड़ैत , सोचए \nलगलाह जे बाप रे एकटा काजमे जँ एना भेल, हम तँ िज नगी भिर  \nइएह केलॱ। खुनी केसमे बेसी िद नक सजा होइ छै। मुदा खुदरो-\nखुदरी केश िम ला तँ ओहूसँ बेिस आइये जाइ छै। हे भगवान रषःधझभ छ  \nरखलह। आबो छोिड़  देबाक चाही। मुदा जइ इंजीिन यरकषःधभ3 जइ \nमशीनक बोध भऽ गेल अिछ , जँ मशीनक तकनीक बदिल  जाएत \nतखन की हएत? दोसर काजक लूिर  किह या भेल जे करब। हे \nभगवान जिन हह तूँ। \nसुनरलाल कहए लगलिन - \n“भैया देिख यौ, हमरे बेटा फुलबाक िब आह बंगलोरमे करा देलकै। \nओहन-ओहनकषःधभ3 गाममे के पूछै छै। मुदा षः399षःध88 सपोटषः36उमे नोकरी भेने िद  न-\nदुिन यषः363 बदिल   गेलै। भषो सीिख  लेलक। अलगरजा कमाइ हुअए \nलगलै। बी.ए. पास लड़ीक संग िब आह करा देलकै।” \nघटक काका- “बी.ए. पास लड़की गछलकै केना?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \nसुनरलाल- “केहेन गप करै छी। जखने लोक कमाए-खटाए लगैए \nतखने ने सिटषः36उिफ  केटक ओिर यान करए लगैए। एम.ए. पासक \nसिटषः36उिफ  केट कीन लेने अिछ ।” \nघटक काका- “लड़कीबला कतक िछ ऐ?” \nसुनरलाल- “नवटोलीक िछ ऐ। तीस-पेइतीस बखषः36उ पिह  ने गामसँ पड़ा \nकऽ गेल। नोकरी करए लगल। ओतै पिर वारो रखैए, घरो-दुआर \nबना लेलक। अपन इलाकाक जाित  बूिझ  कुटुमैती कऽ लेलक।” \nघटक काका- “आब की भेल?” \nसुनरलाल- “िब आहक बाद लड़की जोर केलक जे गाम जाएब। \nएबो कएल। मुदा जिह ना पढ़ल सुषःधझध गा  बौक होइत तिह ना वेचारीकषःधभ3 \nभऽ गेलै। पनरहे िद नमे नाकोदम भऽ गेलै। जिह ना सासु अषः33भिर   \nकहए लगलै तिह ना ससुरो माथा ठोकैत। सर-समाजक तँ चचषः3झउ \nकोन? ने भाषाक ताल-मेल बैसैत आ ने खाइ-पीबैक वषः30भ तुक।” \nघटक काका- “जा, ई तँ भारी जुलुम भेल! तखन की भेलै?” \nसुनरलाल- “लड़की पड़ा कऽ दरभंगामे गाड़ी पकिड़  बंगलोर चिल  \nगेल। हमरा बेटापर केश कऽ देलक। जेलमे पड़ल अिछ ।” \nडेिढ़ यापर अिब ते घटक काका बजलाह-   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n34  \n“एहेन खषःधझभ चरपषः38धी गाममे चलतै। अषःधझभ छा कनी ओहू पाटषः368क बात \nबूिझ  लेब तखन कहबह। अखैन जाह, कनी हमहूँ औगुताएले \nछी।” \n  \nदरबषःधझ6 जा पर गल-गूल सुिन  रेखा आंगनसँ आिब , खिर हानक मेह जकषः363 \nबीचमे आिब  ठाढ़ भऽ सोचए लगली जे केहेन पुषःध6भख छिथ   जे थूक \nफेिक  पड़ाएल रहिथ  जे घूिम  कऽ ऐ घरक मुँह नै देखब, से \nसालक कोन गप जे िद नो भिर  नै िन मािह  सकलाह। मुदा मन \nठमकलिन । सषःध90 प त-िक िर या लोककषःधभ3 थोड़े िट  क पकिड़  उखाड़ै छै, \nजँ से उखािड़ तै तँ भिर  िद न लोक िक अए सभ बातमे जय गंगाजी \nआिक  मािट  उठा-उठा बजैत अिछ । जिह ना लोक भात-रोटी खाइए \nतिह ना ने सषःध90 प तो-िक िर या खाइक वषः30भ तु भेल। खेलक पचलै फेर \nखेलक फेर पचलै। रसे-रसे एहेन पचान पिच  जाइ छै जेहन झूठ-\nसषःधझभ च मे पचल अिछ  सच् च–झूठमे। जँ तुकबषःध88 दी  करैक लूिर  भऽ \nजाए तँ किव , शायर बनबे करब आ जँ झूठ-सषःधझभ च  पचबैक लूिर  भऽ \nगेल तँ वषःधझ0 ताक के कहए सेसर अनुभवी वषःधझ0 ता  बनबे करब। तिह ना \nतँ िह नको (पित क) िज नगी तेहने रहल छिषःध88 ह  । तहूमे समाज तेहन \nलाइसषः3झ0स दऽ देने छिषःध88 ह   जे साले-साल थोड़े िर नुअल करबए \nपड़तिन , तािज नगीक लेल बिन  गेल छिषःध88 ह  । आँिख  उठा घटक \nकाकापर देलिन  तँ देखलिन  जे मुँह धुआँ केने लटकौने छिथ  आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nजिह ना कोयलाक धुआँमे चमकैत िब जली बनैत तिह ना उपदेश झािड़  \nरहल अिछ । मन रोषा गेलिन । घरे पिर वारक लोक ि◌ कअए ने होिथ  \nमुदा गलत गलत छी तिह ना सिह यो तँ सही िछहे। गषःध98 ती क कोनो \nपारावार छै रावण जकषः363 लाख -सबा लाख िध या-पुता\n  जिह ना षःध55ेतामे \nछलै, जे घिट  कऽ षः3ध5ापरमे सय -सैकड़ापर चिल  एलै, तिह ना ने \nअखनो अिछ । तहूमे कलयुग छी। पापेक युग। देवतो सभ पड़ा \nकऽ उनीकुटी चिल  गेल छिथ । जाए तँ चाहलिन  समुषःभ06  िद स मुदा \nभोर होइते लाजे सभ रषः30भ तेमे रिह  गेला। रोषाएल रेखा झपिट  कऽ \nबजलीह- \n“बौआ, अहॴ सभ ने सर-समाज छी। जेहने समाज रहैए तेहने \nलोक काजो-उदेम करैए।” \nरेखाक बात सुिन  सुनरलालक मनमे पंचक एहसास भेलै। पंचक \nएहसास होइते अपन बात िब सिर  गेल। िब सिर  गेल बेटाक जहलक \nउपाए। दमकलक चषः3उधा जकषः363 पिह  याक षःध65प बदिल   एक सूरे मुड़ी \nडोलबैत बाजल- \n“हँ, से तँ िछ हे। केकरो कटने समाज कटै छै। तेहेन लषः30भ सा  \nबनल छै जे कतबो कटतै तैयो सिट ते रहतै।” \n“नइ बुझलॱ अहषः363क बात ?” रेखाक मुँहसँ िन कलल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n36  \nजिह ना नमहर नागिड़ नमहर जानवरक पिह चान छी तिह ना ने \nकाजक नागिड़  मनुषःधझ0 खो क होइ छै। जँ से नै तँ रावणसँ पैघ \nआसन हनुमान कथीक बनौलिन । ओही नागिड़ क बले ने सॱसे लंका \nजरा देलिन  आ अपना िक छु ने भेलिन । बूझल-िब नु बूझल दुिन यषः363मे \nकेहेन हएत जे नै हएत। कोनो षःध6धषः3उउक उषःध5भर दुनूक एक भऽ \nसकैए। मुदा होइ छै। बुिझ िन हार संग बुिझ िन हार रहैत तँ िब नु \nबुिझ िन हारोक संग तँ िब नु बुिझ िन हार हेबे करतै। जइ काजमे \nसुनरलाल अपने ओझराएल तही काजक ओझरी छोड़बैक भार लैत \nबाजल- \n“भौजी, अहषः363 -हमरामे कोन भेद अिछ । नीक-अधला सभ गप तँ \nि◌ दओर-भौजीमे होइते अिछ । से िक  कोनो आइये अिछ  आिक  अदौसँ \nआिब  रहल अिछ । देिख यौ, जिह ना करौटन फूलक पषःध5भा -पषःध5भामे गाछ \nपैदा करैक शिषःधझ0 त   अिछ , तिह ना ने समाजोक बनबै-मेटबैक दुनू \nशिषःधझ0 त   छै।” \n  \nसुनरलालक िव चारमे सूर-मे सूर िम लबैत रेखा बजलीह- \n“बौआ, पिह ने कनी भैयाकषःधभ3 बुझा िद  अनु जे षःध65िस   कऽ जे भगलाह \nसे कोन अनिच त बात कहिल यिन ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nनमहर झगड़ा देिख  सुनरलालकषःधभ3 नमहर पंचक एहसास भेल। जिह  ना \nनमहर लिब  जाइत, तिह ना सुनरलाल लबैत बाजल- \n“भौजी, केना कहबिन  हम। सँए-बहुक झगड़ामे लबड़े टा पड़ैए। \nअहषः363कषःधभ3 कहलॱ से तँ भाइयो -सहाएब सुनबे केलिन ।” \n  \nजिह ना एक चुषःध6भक जलसँ सॱसे घरक वषः30भ तु पिव षःध55 बिन   जाइत \nतिह ना घटक काका अपन गनजन सषःध9भ हा रैत बजलाह- \n“हौ सुनरलाल, जिह ना तूँ छोट भाए भेलह तिह ना ओहो घरेवाली \nभेलीह। तँए बजैमे थोड़े कोनो धड़ी-धोखा हएत। जुआनमे मौगी \nघरसँ पड़ाइत अिछ  आ उमेर बढ़ने पुषःध6भख। तँ तोहॴ कहह जे कोन \nगषःध98 ती  केलॱ।” \nमुड़ी डोलबैत सुनरलाल बाजल- \n“से के कहैए जे अहषः363 अधला केलॱ। ” \nपाशा बदलैत देिख  रेखा बजली- \n“बौआ, नॱए-कॱए कऽ भगवान एकटा बेटा देलिन । अपने दुनू परानी \nने सोचब जे केहेन पुतोहु एने घरक गाड़ी ससरत। िस नेमा-नाटक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n38  \nजकषः363 थोड़े मनुषःधझ0 ख क िज नगी षःध5धणे-झण बदिल  सकैए आिक  षःध5धणे-झण \nआगू-पाछू भऽ सकैए।” \nरेखाक बात सुिन , मुड़ी डोलबैत सुनरलाल बाजल- \n“हँ, से तँ होइते छै। अहॴ कहू भौजी, केकरा चलैत हमहॴ एते \nतबाह छी। उएह छोड़ा माने हमरे बेटा एहेन िक रदानी िक अए \nकेलक। जिह ना िब आह भेने अनेरे लोक घटक बिन  जाइए तिह ना \nिक अए बनल। नइ बनल तँ जहलमे िक अए अिछ ।” \nरेखा- “अहषः363 अपनापर नै िल  औ। बेटा केलहा काजक दोखी बाप नै \nहोइए मुदा माए-बाप.....। कािषः33भ   भऽ कऽ जे कोनो दोख लगा \nबेटाकषःधभ3 कहबै तँ ओ नै मुँह दुसैत कहत जे केकर केलहा िछ  ऐ। \nजिह ना अपन बेटीकषःधभ3 पोिस  -पाि◌ल िब आह करै िछ ऐ तिह ना ने सभ \nकरैए। मुदा घरक िम लानी जँ नै करबै तखन पढ़ल सुषःधझध गा  बौक नै \nहेतै।” \nपषःधझ9ीक बात सुिन   घटक काका सहमलाह। पाछू घूिम  तकलिन  तँ \nबूिझ  पड़लिन  जे कते घूर-बहूर काज भेल अिछ । इषः36उहो हएत। यएह \nने दस गोटेमे बजलॱ। कोनो िक  इएह टा बात बजलॱ। सिद खन \nतँ एहेन-एहेन बात चिल ते रहैए। बड़ हएत तँ बाजब जे पषःधझ9ीक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \nिव चार नै भेलिन । तहूमे के एहेन छिथ  जे पषःधझ9ीक बात कािट   सकै \nछिथ । \n  \nमन िझ लहोिर  खेलाए लगलिन । जिह ना पिघ लल कटहर गाछसँ \nखिस ते छहोिछ त भऽ उिड़  जाइत तिह ना घटक काकाक मन \nछहोिछ त भऽ गेलिन । \n~ \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \nसुजीत कुमार झा \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n40  \nलघुकथा \nिनषःभउझा िक देखाबा  \n \nघरक कलवेलक घषःध83टी बाजल । हमर परम िमषःध55 सोहन गेटपर \nचुपचाप भाव हीन मुषःभ06ामे ठाढ़ छलाह संगमे हुनकर किनयषः363 नीमा \nसेहो । हम आषःभध6ािदत होइत सोहनकँ◌े अपन  हृदयसँ लगएलहुँ । \nओ धड़फड़एलैिथ । दषःध9भमाक रोगी जकषः363 हकमऽ लगलैिथ , ‘षःध5झीनाथ \nहमरा छोड़ब निह, अषःध88यथा खिस पड़ब । ’  \nहम घबराकऽ हुनका अपन बषः363िहसँ पकिड़ लेलहु, ‘सोहन अहषः363क मुँह \nसुखा िकए गेल अिछ ?’  \n‘िहनका बोखार छैिषःध88ह , तीन–चािर मिहनासँ,’ नीमा बािज उठलीह । \nबहुत दुःख भेल । ‘िभतर चलू ।’ हम हुनका सहारा दैत कहलहुँ \n। मुदा ओ आगा निह बिढ़ सकलैिथ । ठाढ़े रहलाह । हुनका \nआँिखमे मजबुरीक भाव छलैिक आएल, ‘षःध5झीनाथ , हम षः30भवयं चिलयो \nनिह सकैत छी ।’ \nहम हुनका कोरामे उठा लेलहुँ आ षःभ0उाइंगषःध6भम िदस बिढ़ गेलहुँ ।  \n‘ओमहर नइँ जािहमे हमरा राखब, ओतऽ लऽ चलू । थािक गेल \nछी, िवषःध5झाम करब । ’  \nहम हुनका अपन शयनकषःध5धक बगलबला षःध6भममे लऽगेलहुँ । ‘षःध5झी नाथ, \nआब हम एकटा बोझ भऽ गेल छी ।’ हुनकर आँिख बषःध88द छल ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nओ लषःध9भबा –लषःध9भबा सषः363स लऽ रहल छलाह ।  \n‘घबराउ निह िमषःध55 , सभ ठीक भऽ जाएत ।’ \n‘आब िकछु निह भऽ सकत । डाषःधझ0टर जबाब दऽ देने अिछ । \nनीमाक िजषः3उ9 छल धरानमे देखएबाक तँए आबऽ पड़ल । हमर \nिकडनी खराब भऽगेल अिछ शायद ।’ \n‘हम अ हषः363कषःधभ3 डाषःधझ0टर सरोज कोइरालासँ देखाएब । एिह रोगक \nिवशेषषःध53 छिथ । हुनकर  बहुत नाम छैिषःध88ह । मुदषः365मे सेहो जान \nपूmिक सकैत छिथ । हम एखने नषःध9भबर लगाबऽ  जारहल छी । \nअबेर कएलासँ नषःध9भबर निह भेटत । ’ \nघरसँ षःध6धषः30भथान करऽसँ पूवषः36उ हम अपन किनयषः363सँ कहलहुँ, ‘ई हमर \nिवशेष पाहुन छिथ । षः30भवागत सषःध8भकारमे कमी निह हएबाक चाही । ’ \n‘बूझल अिछ, अपने िनिषःध56षःध88त रहू,’ओ कहलीह ।  \nडाषःधझ0टर सरोज कोइरालाक िषःधझ0लिनकमे बहुत लषःध9भबा लाइन छल मुदा \nपिछलका षः3ध5ारसँ जा  कऽ अपन जोगाड़ कऽ लेलहुँ । घूिमकऽ \nअएलाक बाद हुनका सभकषःधभ3 लऽकऽ जषःध98दीसँ डाषःधझ0टर लग पहुँचलहुँ \n। तखन षःध6धारषःध9भभ भेल हुनकर जषः363चक चषः389 ।   \n‘िहनकर दुनू िकडनी सिड़ गेल अिछ ।’ \n‘डाषःधझ0टर साहेब ई बदलल सेहो जा सकैए । ’ \n‘भारतक भेषःध98लोरमे िकडनीके षःध6धषःध8भयारोपण होइत अिछ । ’ ‘हम \nिहनकर इलाज ओतिह कराएब , अपने रेफर कऽ देल जाउ ।’ \n‘बिढयषः363 बात अिछ । तिहयाधिर िहनका हमर लीखल दबाइ चला \nिदयौ । एक हषःध90ताक  कोषषः36उ अिछ । षःध6धषःध8भयेक िदन एकटाकऽ सुइ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n42  \nमुदा षःध8झयान राखब कोनो षःध6धिशिषःध5धत  कषःध9भपाउषःध83डर सँ माषःध55 सुइया लगाएब \n। नशमे सुइ लागत एिह दवाइसँ बोखार उतिर जाएत तथा िहनका \nराहत महशुस हएत ।’ \nहम डाषःधझ0टर सरोज कोइरालाक िषःधझ0लिनक आगा रहल दवाइ दोकानसँ \nदवाइ िकनलहुँ । तखन नीमा धीरेसँ हमरा कहलैिषःध88ह , ‘षःध5झीनाथ जी , \nदवाइ िफतषः365कऽ िदयौ । ’ \n‘....िकए ?’ \n‘एतऽसँ सीधा अपन गाम जाएब । हमरा सभकँ◌े एकटा गाड़ी \nिरजवषः36उकऽ िदय किनक जीप  टाइपक हएवाक चाही । उबर–खाबर \nगामक सड़कपर जीपे चिल सकैत अिछ ।’  \nहम अकचका गेलहुँ । ‘ई की किह रहल छी ?’ इलाज निह \nकरएबाक अिछ की ?  \n‘षःध5झीनाथजी अपनेकँ◌े कनी उटपटाषः3उ5 लागत , मुदा एखन अपनेकषःधभ3 \nसषःध9भझाइयो निह सकैत  छी । हमरा लग एतेक समय निह अिछ । \nिहनका होश रिहते घरपर पहुँचब आवषः30धयक अिछ ।  कतेको \nआवषः30धयक कागजपर िहनकर सही लेवाक अिछ । पेषःध88सन कागजपर \nसेहो ।’ \n‘नीमा आषः30धषः36धचयक बात करैत छी , अहषः363 अपन षः30भवाथषः36उमे आषःध88हर तऽ \nनिह भऽगेल छी ? िकछु आओर कठोर बात कहबाक मोन भेल मुदा \nअपनाकषःधभ3 रोिक लेलहुँ । वा ई कही  हुनकर पितभिषःधझ0त आ िनषःभउझाक \nसषःध9भबषःध88धमे एिहसँ पिहने कोनो दोष निह देखने छलहुँ । सोहन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \nहुनकर सभ िदन बराइए करैत रहैत छलाह । .....सषःध9भभव अिछ \n..... िकडनी सड़बाक बात सूिनकऽ घबरा गेल होइथ, तँए हम \nशाषःध88त षः30भवरमे षः30भमरण करएलहुँ, ‘अहषः363क गाममे षःध6धिशिषःध5धत कषःध9भपाउषःध83डर \nनिह हएत । ई सुइया ककरासँ लगाएब ?’ \n‘एकटा कषःध9भपाउषःध83डर सेहो ठीककऽ िदअ जे सङे जाए , जे मगत ओ \nदेल जएतै ।’ हुनकर षः30भवर बदलल –बदलल छल । आषः39उह निह , \nबषःध6भ टालमटोल बला ।   \nहुनका षःध6धित  हमरा िविभषः38ध शषः3उ3ा सभ होबऽ लागल मुदा बीच \nसड़कपर हुनकासँ झगड़ा करब हम नीक निह बुझलहुँ तँए कनी \nधीरेसँ हम कहलहुँ, ‘सभ षः30उयवषः30भथाकऽ देब , मुदा एिहमे िकछु समय \nलागत । अहषः363 सभ ताधिर हमर घर चलू । हम जिषःध98दए जीप आ  \nकषःध9भपाउषःध83डर लऽकऽ अबैत छी ।  \nअहषः363 सभ ओतिह रहब । ’ हुनकाधथसभकँ◌े सषःध9भझएला बुझएलाक बाद \nओ सभ हमर घर िदस िवदा भेल आ हम चैनक सषः363स लेलहुँ, मुदा \nषः30भवयं घर जाएबाक िहषःध9भमत निह जुटा पािब रहल  छलहुँ । \nिकछु देरक बाद घर पहुँिचते नीमा अपन घर जाएके बात करऽ \nलगलीह । तखन हमरा वदषः365षः30भत निह भेल । तषःध8भकाल सोहनकँ◌े सुइ \nलगाएब हमर षःध6धाथिमकतामे छ ल । सात िदनधिर हुनका कोनो \nहालतमे रोिक हम योजना बनाबऽ लगलहुँ । मोनमे िवचारक िबहािर \nउिठ रहल छल । ओ नीमाक षःध6भप छल वा िवरोधक उपाय ? \nएनामे हुनका भेषःध98लोर कोना लऽ  जा सकब ? एिह िचषःध88तामे िकछु \nदेर सोचैत रहलहुँ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n44  \nसषः363झ भऽगेल तखन एकटा कषःध9भपाउषःध83डर लऽकऽ घर पहुँचलहुँ । \nसोहन आँिख मूिनकऽ ओछाएनपर पड़ल छलाह । हम घबराकऽ \nहुनका िदस बढ़लहुँ । हुनकर नाड़ी असमाषःध88य गितसँ चिल रहल \nछल । ओ वेहोशीक अवषः30भथामे छलाह । ‘कषःध9भपाउषःध83डर साहेब कनी \nजषःध98दी  इषःध88जेषःधझ0शन लगाउ । ’  \n‘षःध5झीनाथ जी हम दवाइ िफतषः365कऽ देलहुँ अिछ ,’ नीमा कहलीह । \n‘िकए ? हम डपैटकऽ हुनकासँ पुछलहुँ ।  \nओ डरा गेलीह । ‘इएह कहने छलाह ।’ओ सोहन िदस इशारा \nकरैत बजलीह । हमर टेषःध9भपे्रचर बिढ़ गेल , ‘ई अहषः363सँ जहर मगता \nतऽ ओहो अहषः363 दऽदेबै ? छी ।’ हम जमीनपर थूिक देलहुँ । \nओतऽ हुनकर छाया छल । हम दौड़ैत फेरसँ सात िदनक लेल \nदबाइ िकनकऽ लऽ अनलहुँ । कषःध9भपाउषःध83डर हुनका सुइ लग ओलक \n। हम ओकरा पैसा दऽकऽ िवदा कएलहुँ । िकछु देरक बाद \nसोहनके आँिख खूजल । हमरा िचषःध88ह लेलाह , ‘षःध5झीनाथ अहषः363 कखन \nअएलहुँ । बहुत षःध6धतीषःध5धा करओलहुँ । हमरा जाएके षः30उयवषः30भथा भऽ \nगेल ?’ \n‘बहुत िनषःभउझुर छी अहषः363 । हमरासँ अपन मृषःध8भयु मािग रहल छी । \nअरे हम अहषः363के िमषःध55 छी यमदूत निह । हम अहषः363क यमफषः363सकँ◌े \nकािट देब । भेषःध98लोर लऽ जाएब अहषः363कषःधभ3 । ई हमर िनवेदन अिछ \n। एकरा अपने हमर हठ सेहो बूिझ सकै छी ।’ \n‘एतेक षःध6भपैया निह अिछ हमरा लग । सेवा िनवृितक बाद दूटा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \nबेटीक िबयाह कएलहुँ हम, से अहूँकषःधभ3 बूझल अिछ । एिह िबयाहमे \nहमर सव पैसा समाषःध90त भऽ गेल आओ र जे िकछु बषः363की छल \nिबमारीमे लािग गेल ।’ \n‘पैसाक िचषःध88ता निह कषःध6भ । एकर उपाय अिछ हमरा लग । एतेक \nषःध6भपैया अिछ हमरा लग  ।’ \n‘आइधिर हम ककरोसँ कजषः365 निह लेने छी आ जाधिर जीव लेबो \nनइँ करब ।’ \n‘एकरा हमर सहयोग बुभूm ।’ \n‘हम ककरो एहसान उधार निह रखने छी आब उतारबाक सामषःध85षः36धय \nनिह अिछ, तँए निह लेब,’ सोहन दृढ षः30भवरमे कहलैिषःध88ह ।   \nनीमाक मुँहपर परम तृिषःध90तक भाव पसिर गेल , ‘षःध5झीनाथजी अपने \nअनावषः30धयक षःध6भपसँ हमरापर तमसा रहल छलहुँ, अपने सेहो सषःध9भझाकऽ \nबूिझ गेलहुँ ने ।’ \nहम हुनकर जवाब तमैककऽ देलहुँ, कजषः365 निह , एहसान निह, अहषः363 \nअपन जमीनक िकछु भाग बेच िलअ, अहषः363के दू–चािर िबषःधझधघा जमीन \nअिछए, ओिहमेसँ िकछु हटा िदयौ ।’ \n‘एतेक जषःध98दी बिढयषः363 षः39उाहक निह भेटत , भेटबो करत तऽ सही दाम \nनिह देत । िकनऽ बला हमर आवषः30धयकताके मजबुरी बूिझकऽ कम \nमोलमे िकनऽ चाहत,’ नीमा ठीक किह रहल छिथ । \nहम हुनका बहुत सषःध9भझएलहुँ, मुदा ओ निह मानलिथ । तखन \nहुनकापर हम किसकऽ बरिस गेलहुँ, ‘जीवनदायनी दवाइ िकनबाक \nसमय षःध6भपैयाके मोह षःध8भयागऽ पडै\nÞत छै । भाव मोलक समय ववषः365द  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n46  \nनिह करबाक चाही । फेर अहषः363 सभ एिह पिरिषः30भथितके घुमा िकए  \nरहल छी । ई केहन पित भिषःधझ0त भेल अहषः363के ? ई केहन िनषःभउझा ? \nमिहला जाितक लेल अहषः363 कलषः3उ3 छी । अहषः363कषःधभ3 माषःध55 अपनासँ \nमतलव अिछ । पेषःध88सन पेपरपर सही लेवाक  षः30भवाथषः36उ । ’  \n‘षःध5झीनाथ , नीमाक अपमान निह करीयौ ई सभ आरोप अिछ, हमही \nकहने छलहुँ मृषःध8भयु पूवषः36उ कागज सभके ठीक करबऽ लेल । ई एक \nपित–परायण मिहला छिथ । ई हमरा खुब सेवा करैत छिथ । \nहमरा िहनकासँ कोनो िशकायत निह अिछ, ’ सोहन कड़ा षःध6धितवाद \nकएलैिषःध88ह  । \nओ अपन इषःधझ6जत नुका रहल छलाह । ओ अपन आँिख खोलला \nमुदा हुनका सषःध8भय निह देखा  रहल छल । अधषः36उ चेतनमे ओ सही आ \nगलतक आकलन सेहो निह कऽ रहल छलाह ।  \n‘नीमा अहषः363 अपन जमीनक मोल लगाउ अहषः363क इषःधझभछा अनुसार \nमोलपर हम जमीन िकनब । हमरा लग बषःध88हकी सेहो रा िख सकैत \nछी । सुिवधा अनुसार षःध6भपैया दऽकऽ छोड़ा सेहो  सकैत छी ।’ \nमुदा नीमा चुप भऽ गेली । एना िकए ? हमर षःध6धषः30भताव सवषः36उथा \nषः30भवागत  योषःधझधय छल तैयो ओ कोन उषःध98झनमे छिथ । कतहु हुनकर \nसषःध9भवेदना देखाबटी तऽ निह अिछ  ?  \nअपन पित षःध6धित हुनकर िनषःभउझा कृिषःध55म तऽ निह अिछ ?  \n‘की अहषः363क पित भिषःधझ0त एकटा ढोङ माषःध55 अिछ ?’ \n‘निह षःध5झीनाथ ई निह ..... अपन जमीन िबषः389ी होबऽ निह देब ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \nहमर किनयषः363 आ धीया –पुता की खाएत ? इएह िहनका सभक लेल \nएक माषःध55 आधार रिह गेल अिछ । ’ सोहन अपना किनयषः363कषःधभ3 बचाब \nकएलैिषःध88ह । अपन मुिषःधझ0तक मागषः36उ षःध6धशषः30भत करबाक लेल हुनकर  युिषःधझ0त \nछल ।  \nिकछु होउक, मुदा हम उपचारसँ िवमुख निह होबऽ देब । तँए \nअषःध88तमे हम  षःभ09षः33धाषः30भषःध55क षःध6धयोग कएलहुँ, ‘नीमा अहषः363 लग िकछु गहना \nअिछ, ई बात हमरा बूझल अिछ, एिहसँ पितक इलाज कराउ ई \nअहषः363क पित िनषःभउझाक अिषःध88तम परीषःध5धा अिछ । ’ मुदा नीमा अपन \nगदषः3झभिन झुका लेलीह । हमरा दुःख लागल  । हम आषःध56यषः36उमे छलहुँ ।  \nहम चुपचाप माता जानकीक षःध6धाथषः36उना करऽ लगलहुँ, हे माता ! \nिहनका सभकषःधभ3 सषः3धउुिषः3ध0 िदऔ । ’ \n‘षःध5झीनाथ हमर बात सुनऽ हमर िषः30भथर मन षःध6धाणके अवाज सुनऽ भाइ \n। हमर सूयषः36उ अषः30भत होबऽ बला अिछ । हमरा एकर अभाष भऽ \nरहल अिछ । हम िवदेशमे शरीर षःध8भयागऽ निह  चाहैत छी । हम \nभेषःध98लोर कोनो हालतमे निह जाएब , ई हमर अिषःध88तम इषःधझभछा अिछ । \nघर जएबाक षः30उयवषः30भथा कऽ िदअ िमषःध55 । ’ \nसोहन िनराश भऽगेल छलाह । हुनका अपन चाषःध6भ िदस अपन मृषःध8भयु \nनजर आिब रहल छल । मृषःध8भयुक भयसँ डेराएल ई हुनकर वेदना \nछल । मुदा नीमा हुनका झुठोके साषःध88षःध8भवना  देवाक औपचािरकता निह \nबुझलीह, ओ हुनकर मृषःध8भयु गीतक किनको िवरोध निह कएलैिषःध88ह  । \nआिखर िकए ? िकए ?? हम फेरसँ सिषः389य भेलहुँ, ‘ई अहषः363के माषःध55 \nभावुकता अिछ िमषःध55 । जीवन आ मृषःध8भयुमे बहुत अषःध88तर होइत अिछ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n48  \nजेना िदन आ राितमे । जाधिर सषः363स ताधिर आश अिछ बुझऽ \nपड़त । ई हमरा सभक कतषः36उषः30उय सेहो अिछ  । अहषः363 सेहो  एिहना \nकिरतहुँ । अहषः363क षः30भथानपर यिद नीमा होइतिथ तऽ अहषः363 की \nकिरतहुँ ? िहनका अहषः363 भेषःध98लोर निह लऽ जएतहुँ । ’ \nसोहन पुनः अपन आँिख बषःध88दकऽ लेलाह अपन मुँह सेहो बषःध88दकऽ \nलेलाह ओ झुठ निह बािज सकैत छलाह । सषःध8भय सेहो षः30भवीकार \nनिह कऽ सकैत छलाह ओ । ओ माषःध55 षःध6भिस सकैत छलाह, िजषः3उ9 \nकऽ सकैत छलाह, जीवाक लेल िकछु तऽ चाही, ओ नीमामे निह \nछल हम हुनकर मोनक अथषः36उ बूिझ गेल छलहुँ ।  \nनीमा षः30भवयं जीप गाडी िरजवषः36उ कऽ अनलीह । संगमे कषःध9भपाउषःध83डर \nनिह जाएत एकर षः30उयवषः30भथा अपने लगक शहरसँ ओ कऽ लेितह । \nहम भिर राित एिह बातकषःधभ3 लऽकऽ िचिषःध88तत  रहलहुँ । हमर मोन \nकोना–कोना भऽ रहल छल । भोरमे जखन हमरासँ िबदा लेबऽ \nआएल तखन हम हुनकासँ पुछलहुँ, ‘इलाज निह करएबाक छल तऽ \nएिह ठाम एलहुँ िकए ?’ \n‘निह लिबतहुँ तऽ गामक लोक हमरा िधषः3उधारैत तँए । घर –घरमे \nफुसुर–फुसुर होइत .... नीमा पितकँ◌े बिढयषः363 इलाज निह करओलैिषःध88ह \n। जिहयाधिर चलैत–िफरैत रहिथ तिहया लगक शहरमे िहनका \nउपचार करबैत रहिलयैिषःध88ह , मुदा एिहपर केओ षःध8झयान निह  देलक । \nसोचैत छल हएत पेषःध88सन लेबऽ लेल जाइत । जीपपर लािदकऽ \nगामसँ िहनका लेलहुँ अिछ तखन गामक बषःधझभचा –बषःधझभचा बूिझ गेल ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \nआब केओ हमर इमानपर आङुर निह उठाओत ।’ \nहुनकर सषःध9भवेदनशीलता पुरा –पुरा कुिषःध83ठत भऽगेल छल । हुनकर \nकतषः36उषः30उय परायणता आ  पितिनषःभउझा खोखला भऽगेल छल । ओ एक \nयषः36भिषःध55क मिहला छिलह । अपन गामक लोकक  अिभमतके लेल \nअपन पितक इलाजक नाटक कएलैिषःध88ह । हम जाइतो जाित \nषः30उयंषः3उ5वाण छोड़य  सँ पाछू निह रहलहुँ, ‘षःभ0उाइभर साहेब सषः363झसँ पूवषः3झउ \nषःध6धवेश किरयह , कारण गामक लोक जषःध98दी सूित रहैत अिछ । \nधीरेसँ गाडी चलिबयह आ जोड़सँ लगातार हनषः36उ बजिबयह  । कारण \nसभ लोककँ◌े पता चिल जाइक सती–सािवषःध55ी सषःध8भयवाणकँ◌े ल कऽ \nचिल आएल छिथ ।  \nतीन िदनक बाद सोहन षः30भवगषः36उ िवदा भऽ गेलाह ।  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \nदुगषः365नषःध88 द मषःध83 ड ल \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n50  \nलघुकथा-  \nकुकम/g365 \n  \n  \nिम िथ लषः36भचलक राजधानी िज  ला मधुबनी धरमपुर गाममे एकटा षःध6धकाषःध83 ड  \nिव षः3ध5ान षःधझ6 यो ित षी रहै छलाह। षःधझ6 यो ित षी िव षः3धभामे एकदम िन  पुण जइसँ \nभूत, वषःध5भषः36उमान आ भिव  षः303 यक नीक षःध53ाताक षःध65पमे जानल जाइ \nछलाह। \n  \nएक िद न मधेपुर षःध6धखषःध83 डक लौफा गामसँ सषःध8भ य नारायण भगवानक \nचौपहरा पूजा करा सबेरे-सकाल गाम अबै छलाह। बाटमे, जोरला \nगाम जखन एलाह तँ देखलिन । हाइ षः30भ कूल जोरलाक पाछषः363 बहित \nमरता धारमे एकटा नरमुषःध83 ड  धारक कातमे राखल छैक। जइपर \nिल खल छलै “िक छु कमषः36उ भऽ गेलै आ िक  छु बाकी अिछ । एकटाक \nजनम आ तीनक मृषःध8भ यु।” \nषःधझ6 यो ित षी जीकषःधभ3 हरलिन   ने फुड़लिन , नरमुषःध83 डकषःधभ3 उठा झोरामे रिख   \nलेलिन । घर आिब  चुपचाप, एकटा उषःधझ6 ज र कषःध90 पासँ बािषःध88 ह  , िच नवारमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nखॲिस  देलिन । मुदा पिषःध83 ड  ताइनकषःधभ3 ऐ संबंधमे िक  छु ने कहलकिन । \nएक-आध िद नक बाद पिषःध83 ड  ताइनक नजिर  ओइ उषःधझ6 जर कषःध90 पा पर \nपड़लिन । सोचिथ  आिख र की बात िछऐ जे आन िद न जे िक छु \nषःधझ6 यो ित षीजी लाबिथ  तँ हलिस  कऽ कहिथ जे पिषःध83 ड  ताइन ई िल अ उ \nिल अ, हे एकरा राखू ओकरा उसाषःध65। मुदा .....।  \nपिषःध83 ड  ताइनकषःधभ3 हरलिन   ने फुड़लिन  ओ िज षःध53ासावस कषःध90 पामे बाषःध88 हलकषःधभ3 \nउतािर  कऽ देलखिन , नरमुषःध83 ड  देिख ते बतािह  भऽ गेलीह आ तामसे \nओइ नरमुषःध83 डकषःधभ3 उषःधझ0 ख िर मे दऽ समाठ लऽ बिढ़ यासँ कुिट  बुकनी-\nबुकनी कऽ देलिन । आ एकटा सीसीमे ओइ बुकनीकषःधभ3 भिर   भनसा \nघरक चारमे खॲिस  देलिन । आ सगर पोखिर मे एकटा माषःध55 पोठी जे \nकहबी छै, अित  सुषः38धिर   नाम सुनयना वएस सोलह बखषः36उ अपन बेटीकषःधभ3 \nकहलिन - \n“ऐ सीसीमे माहुर अिछ । एकरा िक यो ने छुअए आ ने खाए, जॱ \nखएत तँ मिर  जाएत।” \nसुनयना नामक अनुषःध65प ओतबे सुषः38धिर  । बेस गोिर -नािर  नमगर-\nछड़गर-पोरगर केराक वीर जकषः363 कोमल आ सुषःध88 दर। सोषःध98 ह म साउन \nपार केने, अनेरे आँिख योक भाषासँ गषःध90 प  करैवाली। सुनयनाक \nआँिख मे धार तेहेन जे िब नु कटनिह  आँिख सँ घाएल करैवाली। िद न-\nराित  षःध6धेमक बोखारमे बौआइतो मुदा षःधझ6 यो ित षीक मयषः365दाकषःधभ3 अखन धिर   \nबचौने। उमेरक संग जे लषः36भछन होइ छै से एक -कान-दू-कान होइत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n52  \nपिषःध83 ड  ताइन आ षःधझ6 यो ित षी जीक कानमे पहुँचए लगल। कहिब यो ठीके \nछै जे बेटी जखन जुआन होइ छै तँ घरबैयाकषःधभ3 बादमे मुदा \nबहरबैयाकषःधभ3 पिह  ने पता लािग  जाइ छै।  \n  \nटोल-पड़ा◌ेसक लोक काना-फुसी करए लगल जे पिषःध83 ड  ताइनक बेटी \nतँ फषःध98 ल माक बेटासँ बुिढ़ यागाछीमे गप-सषःध90 प  करै छलै। एक-आध \nिद नक बाद फेर िक यो गषःध90 प  उखािड़  दइ जे षःधझ6 यो ित षी जीक बेटी तँ \nअषःध65ण डाषःधझ0 ट रसँ हँिस -हँिस  कऽ काली षः30भ था नमे गप करै छलै। \nएकिद न सुखेतोवाली किन या बाजिल  छलीह जे पिषःध83 ड  ताइनक बेटी \nरामदेब बाबूक खेतमे बदामक साग तोड़ै छलै। हुनक मिझ ला बेटा \nआिड़ पर ठाढ़ भऽ रेडी बजबै छलै आ बड़ीकाल धिर  दुनू गोटे हँिस -\nहँिस  कऽ गप-सषःध90 प करै छलै। अथषः365त् एक -आध िद नक पछाित  \nसुनायनासँ जुड़ल कोनो-ने-कोनो गषःध90 प -सषःध90 प  चिल ते रहैत छलै।  \n  \nषःधझ6 यो ित षीजी बेटीक ई िक रदानी सूिन  सषःध8भ यनारायण भगवानकषःधभ3 \nकहिथ न-  \n“हे भगवान एक तँ एकटा कुलकषःध88 या  देलह, तहूपर एतेक मािन  \nहािन क गषःध90 प ! ए◌े सँ तँ खनदानक बड़ हािन  भऽ रहल अिछ । ऐसँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nतँ नीक होइत जे सुनायना जहरो-माहुर खा लइतए आ ऐ दुिन यषः363सँ \nउिठ  जइतए।” ई गषःध90 प  बूझू जे हिर दम षःधझ6 यो ित षी जीक मुँहसँ \nिन कलैत रहै छलिन । \nसुनायना एकिद न सुनलक, दोसर िद न सुनलक आ तेसर िद न \nजखन सुनैत-सुनैत बरदाससँ फािज ल भऽ गेलैक तँ सोचलक जे \nभनसा घरक चारमे माए तँ माहुरक एकटा सीसी खॲिस  रखने \nअिछ । से आइ उ माहुर खा अपन षःध6धाण ित  यागब। सुनायना ओइ \nराित  सएह केलक। \nमुदा ओ तँ जहरक सीसी छल नै। छल तँ ओइ नरमुषःध83 डक चूणषः36उ \nजइपर िल खल छलै, िक छु भऽ गेल आ िक छु बाकी..।  \nजे खएलासँ सुनायना मरल तँ नै मुदा गभषः36उवती जषःध65र भऽ गेलीह। \nआब तँ िद न बी तल, मास बीतल। एक-कानसँ-दू-कान गुल-गुल \nहुअए लगल जे षःधझ6 यो ि◌ तषीक बेटी तँ आब पेटसँ छैक। एषःध5भे िद  न \nकहै छिल यिन  तँ षःधझ6 यो ित षीजी आ पिषःध83 ड  ताइन मुँहपर मािछ यो ने बैसए \nदैत छल। िव सबासे ने होइत छलिन । अ◌ाब देखथुन अपन बेटीक \nिक रदानी। जे बापक दुलाषःध65 िध  या दूिर  गेली दूिर  गेली, आ माथापर \nतषःध9भ मा  लऽ कऽ उिड़  गेली उिड़  गेली। आब देखथुन जे बेटी केहेन \nकुलगोरिन  छिषःध88 ह  । देिख ते-देिख ते नअ◌ो मास बीतल आ सुनायना \nदेलिन  एकटा अित  सुषःध88 दर बालकक जषःध88 म। जेकर भाषःधझध य क रेखा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n54  \nिक छु औरे किह  रहल अिछ । मुदा पिषःध83 ड  ताइन आ षःधझ6 यो ित षीजी \nओकर नाओं रखलिन  ‘कुकमषः365 ’। \n  \nएक िद नक गप छी। जे ओइ राषःधझ6 य क रानीकषःधभ3 माछ खएबाक मोन \nभेलिन । राजाक आदेश भेल, मलाह बजाओल गेल। नीकसँ-नीक \nमाछ मारबाक आदेश दऽ देल गेल। संयोग एहेन जे किन ये कालमे \nिन षः3उधे माछ ऊपर भेल। मलाह राजाक आदेश पािब   सोझे रिन वास \nधिर  गेल आ रानीक हाक देलकिन । हाक सुिन  रानी महलसँ बाहर \nएलीह। तँ देखै छिथ  जे आंगनमे बड़ सुषःध88 द र माछ राखल अिछ । \nमुदा माछ देिख  जेतबए मन षःध6धसषः38ध भेलिन   मषःध98 लाहकषःधभ3 देिख   मन ततबए \nदुखी। िक एक तँ मषःध98 लाह रानीकषःधभ3 देिख   लेलकिन । रानीकषःधभ3 तँ तामसे \nमन माहुर-माहुर भऽ गेलिन । मनमे उठलिन  जे केहेन मुखषः36उ राजा \nछिथ  जे हमर इषःधझ6 ज ित कषःधभ3 इषःधझ6 ज ित  नै बूिझ  जेकरे-तेकरे महलमे पठा \nदैत छिथ । ई तँ नीक बात नै भेल। आ तामसे मलहाकषःधभ3, अनाप-\nसनाप बजैत धषः3उधा दऽ बाहर करबा देलकिन  । आंगनमे जे माछ \nराखल छल। ओ ई सभ खेला देिख  जखन बदषः365षः30भ त  नै भेलै तँ ओ \nमाछ हँिस  पड़ल। आब तँ रानीकषःधभ3 कोनो अथषः3झउ नै लगिन   जे माछ \nहँसल तँ िक अए? आब रानी राजाकषःधभ3 कहलिन  - \n“ई माछ हँसल िक अए, से कहू नै तँ हम अषः38ध -पािन  ित यािग  देब।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nरानीक गप सुिन  राजाकषःधभ3 िक  छु फुरबे नै करिन । असमंजसक \nिषः30भ थ  ित मे आिब  राजा भिर  राषःधझ6 य मे ढोलहो िद आ देलिख न जे रानीकषःधभ3 \nदेिख  माछ िक अए हँसल? जे ई बात बता देत ओकरा भरपुर इनाम \nभेटत अषःध88 यथा छअ मासक जहल दऽ देल जाएत। राषःधझ6 य क पैघसँ \nपैघ िव षः3ध5ान , पिषःध83 ड  त, षःधझ6 यो ित षी लोकिन  एलाह। दरबार लागल। मुदा \nमाछ िक अए हँसल रहए से कारण िक यो नै बता सकलाह। जइ \nकारणे हुनका सभकषःधभ3 छअ मासक जहल दऽ देल गेलिन  । अंतमे \nधरमपुरक षःधझ6 यो ित षीजी बजाओल गेलाह। अबेर भेने षःधझ6 यो ित षीजी \nराजाकषःधभ3 समाद पठा देलिन   जे आइ तँ आब अबेर भऽ गेल तँए आइ \nनै, कािषः33भ   तरगरे आएब।  \nषःध6धात भने षःधझ6 यो ित षी षः30भ ना न-िध यान कऽ चानन-ठोप दऽ िव दा भेला \nराज-दरबार िद स। कुकमषः365 जे बथानपर मालक थैरमे खेलाइत छल , \nदेखलक जे षःधझ6 यो ित षीजी चलला राज-दरबार िद स। कुकमषः365 बाजल - \n“नाना, यौ नाना कतए जाइ िछ ऐ? हमहूँ जाएब यौ नाना।” \nषःधझ6 यो ित षीजी अनेक षःध6धकारे कुकमषः365कषःधभ3 फुसलौलिन  । मुदा तखनो \nकुकमषः365 बात मानक हेतु तैयार नै। एषः3उधेटा िजषः3उ9 धेने जे आइ हमहूँ \nजाएब अहषः363 कतए जाइ िछ  ऐ। \nहािर -थािक  षःधझ6 यो ित षीजी बजलाह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n56  \n“राज-दरबार।” \n“िक अए?” -कुकमषः365 बाजल।  \nषःधझ6 यो ित षीजी कहलिख न- \n“रानीकषःधभ3 देिख   माछ िक अए हँसल, राजा ऐ रहषः30भ यकषःधभ3 जानए चाहै \nछिथ । जे सही उषःध5भर देिथ  न तेकरा उिच त इनाम भेटतैक अषःध88 य था \nछअ मासक जहल। से तूँ अखन िध या-पुता छह नै जाह।” \nमुदा तैयो कुकमषः365 मानैले तैयार नै। फेर बाजल- \n“नाना अहषः363 बुतै ऐ बातक जबाक नै देल हएत। अहषः363कषःधभ3 तँ ई \nबुझले नै अिछ  जे हमर माए कोन कुकमषः36उ केलक आ तइ दुआरे \nहमर नाम कुकमषः365 राखल गेल। की अहषः363 वा िक  यो देखने छेिल ऐ? \nसे नै तँ अहषः363 राजाकषःधभ3 जबाक की देबै। अहषः363 हमरा नेने चलू \nराजाकषःधभ3 हम जबाब देबै। नै तँ अहषः363कषःधभ3 छअ मासक जेल हेबे \nकरत।” \nषःधझ6 यो ित षीजी कुकमषः365कषःधभ3 संग कऽ लेलिन  । पहुँचला राज-दरबार। \nदरबार लागल। षःध6धषः3उउक संग शतषः36उ राखल। सुिन   षःधझ6 यो ित षी बजलाह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \n“ई छोट-छीन षःध6धषः3उउ हमरासँ नै पूछल जाए। एकर जबाब हमर नाित   \nकुकमषः365 देत। ” \nराजा एक ि◌ दस कुकमषः365कषःधभ3 देखिथ   तँ दोसर िद स षःध6धषः3उउक जिट  लताकषःधभ3। \nमनमे भेलिन  जे आइ दुनू गोटाकषःधभ3 जलह िल  खले छिषःध88 ह  । षःध6धषः3उउ सुिन   \nकुकमषः365 बाजल - \n“राजा सहाएब, ऐ षःध6धषः3उउक रहषः30भ यकषःधभ3 निह  ये बूझू तहीमे कषःध98 या ण \nअिछ ।” \nमुदा राजाक िज षःध53ासा बिढ़  ते गेल। अंतमे राजा आदेश पािब  कुकमषः365 \nबाजल- \n“राज सहाएब, अखनो सोिच  िल अ। भलाइ अहीमे अिछ  जे नै \nबुिझ यौ। अषःध88 यथा अकषःध98 या ण िन िषःध56  त।” \nमुदा राजा बातकषःधभ3 मानैले तैयारे नै होिथ  ।  \nतखन कुकमषः365 बाजल - \n“जॱ अपने ऐ रहषः30भ यकषःधभ3 बुझबे करब तँ रानीकषःधभ3 राज -दरबारमे \nबजाओल जाए।” \nराजाकषःधभ3 आदेश पािब   रानी आ हुनक दुनू दाइ सेहो बजाओल गेल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n58  \nकुकमषः365 बाजल - \n“राजा सहाएब, दस हाथक दुरीपर दूटा खषःध9भहा गारल जाउ। आ \nभिर  जषः363घ ऊपरमे एक खषःध9भ हासँ दोसर खषःध9भ हामे एकटा मजगूत रषः30भ सी  \nबषःध88 ह बा देल जाउ।” \nतिह ना कएल गेल। ओकर बाद कुकमषः365 रानीकषःधभ3 कहलक - \n“रानी, आब अहषः363 ऐ रषः30भ सीकषःधभ3 फानू। ” \nरानी रषः30भ सीकषःधभ3 फािन   गेलीह। तकर बाद रानीक संग आएल एकटा \nदाइकषःधभ3 कहलक जे आब अहँ◌ू ऐ रषः30भ सीकषःधभ3 फानू। दाइ फानए लगल। \nतखने कुकमषः365 हुनक साड़ीक एकटा खुट पकिड़   लेलक। दाइ \nफानल सारी खूिज  गेल। भरल दरबारमे दाइ िच षःध88 हा र भऽ गेलीह जे \nओ दाइक षःध65पमे मौगी नै मरद छल। तिह  ना दोसरो दाइक सएह \nषःध65प। उहो दाइ मरदे।  सबहक पोल खूिज   गेल। तखन कुकमषः365 \nबाजल- \n“राजा सहाएब, अखनो बुझिल ऐ जे माछ िक अए हँसल छलै? जइ \nरानीकषःधभ3 अपन षःध6धजाकषःधभ3 पुषःध55 वषःध8भ स ल मानक चाही तकरा देिख  ओ \nअनेरे षः389ोधसँ आषःध88 ह र भऽ गेलीह। आ अनेको तरहक बात \nकहलिन । मुदा जे षः30भ वयं षः30भ षःध55ीक भेषमे दूटा मरदकषःधभ3 अपन भजार  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \nबना मौगीक षःध65पमे रखने छिथ  न। तकर कोनो लाजे-गराइन नै। \nयएह सभ िक रदानी देिख , तखन उ माछ हँसल छल।” \nराजा सभ वृताषःध88 त  देिख  सुिन  षःध9भ या नसँ तलबार िन कािल  रानी सिह त \nदुनू मरदकषःधभ3 दू-दू खषःध83 ड  कािट  देलक। जहलमे भरल सभ िव षः3ध5ान आ \nषःधझ6 यो ित षी लोकिन कषःधभ3 मुषःधझ0त कऽ देल गेल। धरमपुरक षःधझ6 यो ित षी जीकषःधभ3 \nउिच त आदर-सषःध9भ मानक संग षःध6धयाषःध90 त अशफषः368 पुरषः30भ कार षः30भ वषःध65प देल \nगेल। षःधझ6 यो ित षी जीकषःधभ3 कुकमषः365 षःध6धतापे जय -जयकार भेल। ऐ तरहषःधभ3 \nओइ मुषःध83 ड पर िल खल ई बात सषःध8भ य  भऽ गेल- \nजे िक छु होतब से भऽ गेल, िक छु बषः363की छै \nएकक जषःध88 म आ तीनक मृषःध8भ यु। \n  \nऐ तरहषःधभ3 कुकमषः365 अपनो खूब नाम कमेलक आ अपन माए सुनायनाक \nलाज बचेलक। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n60  \nआशीष अनिचषःध88हार  \n  \nआधुिनकताक समषः30भया  ( आलोचना ) \n  \n  \nजागरण, पुनजषः365गरण वा नवजागरण  दुिनयषः363क हरेक िहषः30भसामे अपना \nसमय पर होइत एलैए मुदा ओकर षः30उयाषःधझउया हरेक समयमे अलग -\nअलग ढ़गसँ होइत छै। एकटा घटना जकरा पिहल लोक जागरण \nमानैत अिछ तँ दोसर ओकरा पुनजषः365गरण मानैत अिछ तँ तेसर \nनवजागरण। आ एही तीनूक दृिषःभउ6कोणक षः30उयाषःधझउयासँ आधुिनकताक \nसूषःध55पात होइत छै।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \nपिषःध56मक पुनजषः365गरणसँ षःध6धभािवत मनुख सभ सुिवधाकषःधभ3 अपना नाम कए \nलेलक। ई पुनजषः365गरण माषःध55 सुिवधा नै बिषःध98क हमर सभहँक \nमाषःध88यता , भावना, िवचार, आचरण, षः30उयवषः30भथा आिदमे सेहो पिरवतषः36उन \nकेलक। एही पुनजषः365गरणक कारण परषः30भपर िवरोधी संषः30भथा आ \nषः30उयवषः30भथाक जषःध88म भेल। राषः303षः399ीय आ अंतरराषः303षः399ीय सषःध5भा एवं िनयंषःध55णक \nचािल-चलन आएल। आ एही कारणषः3झ0 परंपरागत आषः30भथा आ षःध6धेर \nमूषःध98यमे कमी आएल।सािहषःध8भय आ कलाक षःध5धेषःध55मे अितयथाथषः36उवादक \nजषःध88म भेल , साझी आषःध5झमक िवघटन भेल आ मनुख एकौर भए गेल \nजािह कारणषः3झ0 मनुखक िववेक आ आषःध8भमिनयंषःध55णमे कमी आएल।  \nमहानगरसँ होइत नषः39उ आ गामक संबंध जिटल बिन गेल छै। \nजीबनमे नीरसता, असुरषःध5धा , दुिषःध56षःध88ता , िविषःध5धषःध90ता आिद बिढ़ गेल छै। \nनव-नव बेमारी उपिक रहल छै खास कए हृषः3धभ रोग ,बषःध98डषःध6धेसर आ \nअिनषःध88षःभ06ा। तिहना लोकक षःध6भिच सेहो बदिल गेल छै। जतेक तेज \nगीत-संगीत बाजत ओतेक नीक मानल जाइत अिछ। तेनािहते \nसािहषःध8भयमे सेहो अभूतपूवषः36उ पिरवतषः36उन भेल अिछ। अपराध \nकथा, सषःध8भयकथा , आ मनोहर कहानी सन सािहषःध8भय केर िडमषः36भड जोर \nपर अिछ। आ ऐ तरहषः3झ0 मनुखक जीवन शैलीमे सेहो पिरवतषः36उन भए \nरहल अिछ। संगे संग मनोवृितमे बहुत बेसी। आजुक समयमे मनुख \nलग ने सहनशीलता छै आ ने बात बुझबाक समय। आ एही दुआरे \nआब लोक बात-बात पर हतोषःध8भसािहत भए जाइत अिछ। आशा ,उषःध9भमेद \nजािह कौआ केर नाम छै से आब केकरो टाट पर नै कुचरैए।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n62  \n  \nएखन हम साल  2006 मे बनल आ मे िगषःध9धसन षः3ध5ारा िनदषः3झउिशत िफषःध98म \nएपोिषःधझ0लषःध90टो बाइसम बेर देिख कए उठलहुँ अिछ। ई िफषःध98म मेिषःधझ0सको \nकेर भाषामे जकर नाम  Yucatec  छै आ  \"माया\" सषःध93यता पर \nआधािरत छै। ऐ िफषःध98मक शुषःध6भआतमे एकटा कबीला अपना गाममे \nशषः36भितपूवषः36उक खा -पीक आनंद मना रहल अिछ। तखने दोसर कबीला \nिदससँ हमला भेलै। पिहल कबीला हािर गेल आ ओकर गामकषःधभ3 \nजरा देल गेलै। नायक सिहत अिधकषः36भश आदमीकषःधभ3 बषःध88ही बना लेल \nगेलै। मुदा गभषः36उवती नाियका अपन एक माषःध55 बषःधझभचाक संग बिच \nिनकलैत अिछ आ सुरषःध5धा लेल गँहीर खषःध5भामे शरण लैत अिछ। बंदी \nबनेलाक बाद िवजेता बंदी सभकषःधभ3 अपना कबीला लए जाइत अिछ। \nभाट भिर नायक अपनाकषःधभ3 आ अपन संगीकषःधभ3 बचेबाक षःध6धयास करैत \nअिछ मुदा से सफल नै होइ छै। \n  \nएषःध9भहर नाियका जे खषःध5भामे छै से नाना षःध6धकारक कषःभउ6 सहैत बषःधझभचा \nसंग समय िबतबैत अिछ। एकाएक बखषः365 अबैत छै आ सेहो \nझमटगर। नहुँ-नहुँ खषःध5भा भरए लागैत छै। पािन जखन डषः363ड़ भिर \nभए जाइत छै तखन नाियकाकषःधभ3 षःध6धसव पीड़ा होइत \nछै....................आ ओही पािनमे बषःधझभचाक जषःध88म होइत छै। नायक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nअपन संगी सभहँक संग िवजेताक राषःधझ6यमे आिब गेल अिछ। \nराषःधझ6यक हाटमे िकछु बंदीकषःधभ3 बेचल जाइत अिछ आ िकछुकषःधभ3 राजाक \nसामने देल जाइत अिछ। राजाक सामने उपिषः30भथत भेला पर \nराजपुरोिहत षः3ध5ारा पर सूयषः36उपूजा केला बाद बिल लेल अयोषःधझधय बंदी \nसभकषःधभ3 छषः363िट योषःधझधय बंदीकषःधभ3 नायकक सामने बिल चढ़ा देल जाइत \nछै। अंतमे नायककषःधभ3 वेदी पर सुताएल जाइत छै िक \nतखने........................... मेघ झषः363िप लेलकै। आ तखने \nराजपुरोिहत सूयषः36उकोप मािन ओिह िदन लेल बंद करबा देलक। आ \nनायक बिलसँ एना बषः363िच गेल। मुदा मृषःध8भयु एखनो लीखल छलै। \nनायक सिहत सभ बषः363चल अयोषःधझधय बंदीकषःधभ3 एकटा मैदानमे आनल गेलै \nआ सभकषःधभ3 भागए कहलकै। आ भागैत बंदी सभकषःधभ3 िनशाना सािध -\nसािध मारकल। मुदा नायक एतहुँ बषः363चल आ भािग पड़ाएल। \nिवजेता सभ ओकर पषः363छा केलक आ करैत रहल मुदा नायक भागैत \nआ बषः363चैत रहल। आ भागैत -भागैत नायक समुषःभ06क कछेरमे प हुँचैत \nअिछ आ देखैत अिछ जे ओषःध9भहरसँ एकटा जहाज आिब रहल छै। \nनायक फेर पाछू तकलक, ओकरा पकड़बाक लेल िवजेता तैयार \nमुदा ओहो सभ जहाजकषःधभ3 देिख सहिम गेल छल आ पाछू हटए \nलागल छल। आ एना नायक बषः363िच गेल आ अपन पिरवार लग \nपहुँचल। \nऐ िफषःध98ममे हमरा सभसँ नीक गषःध90प लागैए जे हरेक सीन , हरेक \nकथन आशासँ भरल छै। खास कए तीन ठाम पिहल- जखन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n64  \nखषःध5भाक पािनमे बषःधझभचाक जषःध88म होइत छै, दोसर-- जखन नायककषःधभ3 \nबिलवेदी पर सुताएल जाइत छै आ तेसर--  जखन नायक जहाज आ \nअपन दुषः30धमन बीचमे रहैत अिछ।  \nई कथानक पढ़लासँ आशाक कनेकबे दशषः36उन भेल हएत। िफषःध98म देखू \nहरेक शाट आशामे भीजल छै। ई िफषःध98म आधुिनक कालक िथक \nमुदा जखन कािलदास मेघदूत िलखला तखन की सोिच यषःध5ध षः3ध5ारा \nमेघकषःधभ3 दूत बनेलाह। मेघ िनजषः368व छै ई बात कािलदासकषःधभ3 पता \nछलिषःध88ह आ नायक यषःध5धकषःधभ3 सेहो। की ई आशावादक चरम नै िथक। \nआ जा धिर मेघ यषःध5धणी लग समाद लए पहुँचैत अिछ ता धिर \nषःध5झापक समय खषःध8भम। बात जखन मैिथल कोिकल िवषः3धभापितकषःधभ3 ( ओ \nिवषः3धभापित जे की गीत िलखला ) तखन हुनक गीतमे भिषःधझ0त आ षःध5झृंगार \nजतेक रहैए तािहसँ बेसी आशा रहैत अिछ। िकछु भए जाए \nिवषः3धभापित अपन आशाकषःधभ3 नै छोड़ै छिथ। चाहे पित परदेशमे होिथषःध88ह \nमुदा ओ नाियकाकषःधभ3 जषःध65र कहै छिथषःध88ह जे िचषःध88ता नै करह तोहर  \nिषःध6धय जषःध65र अिबते हेतह। एहन बहुत उदाहरण अिछ , िकछु देखल \nजाए---- \n  \n1  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nलोचन धाय फोघायल हिर निहं आयल रे ! \nिसव-िसव िजव निहं जाय आस अषःध6भझायल रे !१! \n…....................................... \nसुकिव िवषः3धभापित गओल धिन धइरज धषःध6भ रे ! \nअिचरे िमलत तोर बालमु पुरत मनोरथ रे !४! \n  \n2 \nकाषःध88ह हेरल छल मन बड़ साध  ! \nकाषःध88ह हेरइत भेलएत परमाद  !१! \n…................... \nिवषः3धभापित कह सुनु बर नािर  ! \nधैरज धषःध6भ िचत िमलब मुरािर  !७! \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n66  \n3 \nके पितआ लय जायत रे, मोरा िपअतम पास  ! \nिहय निह सहय असह दुखरे, भेल माओन मास  !१! \n…........................ \nिवषः3धभापित किव गाओल रे, धिन धषःध6भ मन मास  ! \nआओत तोर मन भावन रे, एिह काितक मास  !४! \nई माषःध55 िकछु उदाहरण अिछ। उपर जतेक गीत हम देलहुँ तािहमे \nगौर कए देखू भिषःधझ0त आ षःध5झृगषः36भर तँ माषःध55 बहषः38धा छै। मूल बात तँ छै \nआशा देब, केकरो नोर पोछब। भिषःधझ0त आ षःध5झृगषः36भर िवषः3धभापितक गीतमे \nमाषःध55 साधन अिछ साषःध8झय नै। साषःध8झय तँ छै िनराशाकषःधभ3 हटाएब। \nिवषः3धभापितक गीतकषःधभ3 बहुत आलोचना भेलभिषःधझ0त आ षःध5झृगषः36भरक चषः30धमा \nलगा मुदा आशावादक दृिषःभउ6कोणसँ संभवतः ई पिहल आलोचना \nअिछ  ( जँ पिहले केओ केने हेताह आ षःध6धकािशत हेतै तँ एकरा हमर \nअषःध53ानता बूझल जाए )। आ तँए िवषः3धभापित हमर िषःध6धय किव छिथ। \nबात जखन लोकगीतक करी तँ एही आशा केर \nकारण  \" सोहर  \" हमर िषःध6धय गीत अिछ। आ जखन हमरा लग िकछु \nनै बचैत अिछ तखन बेर-बेर हम िवषः3धभापित गीत पढ़ैत -सुनैत छी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \nसोहर सुनैत छी, मेघदूतक यषःध5ध बिन जेबाक षःध6धयास करैत छी आ \nएपोिषःधझ0लषःध90टो देखैत छी।  \n  \nआइसँ तीन साल पिहने हमरा गामक िजनगी पढ़बाक मौका भेटल \nछल। लेखक छिथ जगदीश षःध6धसाद मंडल आ ऐमे कुल  19टा कथा \nअिछ। ऐ पोथीकषःधभ3 जािह तरीकासँ हम पढ़लहुँ से रोचक षःध6धसंग \nअिछ। भए सकैए जे ई षःध6धसंग अहषः363 सभ लेल नीरस हो आ एकरा \nआलोचनाकषःधभ3 कमजोर कड़ी सेहो मानी मुदा हमरा बुझने आ लोचना \nतखने साथषः36उक होइत छै जखन की कोनो पोथी माषःध55  \" पाठक  \"क \nदृिषःभउ6कोणसँ पढ़ला बाद आलोचकीय िववेकसँ िलखाइत हो। ऐठाम \nतँ िकछु समीषःध5धक पोथीक नाम िलखै छिथ , कथा पाषःध55क नाम आ \nघटना लीखै छिथ आ अंतमे षःध6धकाशक नाम , पोथीक दाम आिद \nलीिख आपना आपकषःधभ3 समीषःध5धक मािन लै छिथ। वषः30भतुतः ऐ षःध6धकारक \nआलेखकषःधभ3 पोथी पिरचय तँ मानल जा सकैए मुदा समीषःध5धा वा \nआलोचना नै। \nतँ आबी कने अपन षःध6धसंग पर। अपान कषःध9भपनीक टेषःध88डर भरबाक \nलेल हिरषः3ध5ार गेल छलहु भेल ( BHEL )  मे। माषःध55 भरबाके नै छल \nबिषःध98क पूरा रेट हमरे तय करबाक छल। हम अपन बुिषः3ध0 िहसाबषः3झ0 \nरेट तय कए टेषःध88डर  जमा कए देिलऐ। लगभग दस बजे राितमे \nजखन टेषःध88डर खुजलै तखन पता लागल जे ओ हमरा हाथसँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n68  \nिनकिल चुकल अिछ। हमर कषःध9भपटीटर हमरासँ पषः363च लाख कम रेट \nदेने रहै। कुल िमला ओिह समयमे हम हतोषःध8भसािहत भए गेल \nछलहुँ। ई अलग बात जे तखनसँ एखन धिर हम  118 टा टेषःध88डर \nजमा कए चुकल छी आ ओिहमेसँ 44टामे सफल सेहो भेलहुँ। मुदा \nहिरषः3ध5ारमे हम असफल भेल छलहुँ। मोन दुखी छल। मुदा ऐ घटना \nपर हमर कोनो वश नै छल। कुल िमला दू बजे राितमे बस \nपकड़लहुँ। िनषः38ध हेबाक षःध6धषः3उउे नै। हािर -थािक कए ई पोथी \nिनकाललहुँ ( हमर बैगमे हरदम िकताब, हाजमोला आ मंच नामक \nचाकलेट रहैए  ) आ सोझे-सोझ बीचक कथा \" चूनबाली\"क अंितक \nपषः38धा नजिर पर पड़ल आ ताहूमे अंितमे पषः363ित सभ \nपर............................\"  फुिलयोक नजिर मटकुिरयाकषःधभ3 मुसिकयाइत \nदेखलक। एकटकसँ एक दोसराक आँिख गरौने अपन िजनगी देखए \nलगल\" \nआ िक हमरो अपन िजनगी देखाए लागल। पूरा कता पिढ़ गेलहुँ। \nआ तकरा बाद पलथी ( बसक सीट पर पलथी मािर बैसब \nखतरनाक होइ छै ) मािर शुषःध65 केलहुँ आ गुड़गाम अबैत -अबैत \nखषःध8भम। सभ कथा पढी गेलहुँ। एक -एक पषः363ित पिढ़ गेलहुँ। मुदा \nहरेक कथाक अंितम दू-तीन पषः363ित बहुत नीक लागल। कारण ई \nपषः363ित सभ हमर नोर पोछबाक काज केने रहए। ओहन समयमे \nजखन की हम अपन असफलता पर दोसर नषः39उमे कनैत रही  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \nतखन  \" िबसषः363ढ़ \"क पषः363ित आएल  \" सुिगया \nिदस.........................परानी िवदा भेल  \"। जखन हम दोसरक \nआशा चाहैत रही तखन  \" पछताबा \" केर पषः363ित आिब \nगेल  \" पितक.............  िगनगी देखए लगलीह\"। जखन हम ई \nसोचैत रही जे आब हम अपन सीनीयर लग की कहबै तखन हमरा \nलग  \" भषः3झ0टक लावा  \" केर पषः363ित आएल  \" मुँहसँ ठहाका............कषः3झ3चा \nगनए लगल\"। मतलब जे हरेक कथा हमर नोरकषःधभ3 पोछबाक काज \nकेलक। हमर हाथ पकिड़ उठेबाक काज केलक। आ तँए हमरा ई \nपोथी मेघदूत, पदावली, सोहर आ एपोिषःधझ0लषःध90टो नाकम िफषःध98मक \nआधुिनक षः30भवषःध65प लगैए। अथषः365त कहबाक ई मतलब अिछ जे \nजगदीश षःध6ध .मंडल कािलदास, िवषः3धभापित , सोहर पदक अषःध53ात रचनाकार \nआ मेल िगषःध9धसनक आधुिनक अवतार छिथ। ऐठाम षःध6धषः30भतुत पोथीक \nआर बहुत रास िवशेषता छै। जँ अहषः363 महाषःध8भमा गषः363धीक षः30भवराज \nदशषः36उन बूझए चाहैत छी तँ \" गामक िजनगी \" पढ़ू। जँ राजाराम मोहन \nरायक कुरीित भगेबाक अवधारणा चाही तँ \" गामक िजनगी \" पढ़ू। \nजेना सरदार पटेल राषःधझ6यसँ राषःधझ6यकषःधभ3 जोड़लाह तेनािहते जगदीश जी \nगामकषःधभ3 गामसँ जोड़लाह आ ताहूसँ बेसी ओ लोककषःधभ3 लोकसँ \nजोड़बाक पषःध5धमे छिथ। जँ गीताक कतषः36उषः30उय चाही तैयो  \" गामक \nिजनगी \" पढ़ू आ जँ सषःध88यासक षः389म बुझबाक हो तैयो  \" गामक \nिजनगी \" पढ़ू। कुल िमला कए ई पोथी हमरा िहसाबषः3झ0 िडषःध6धेषः30भड \nआदमीकषःधभ3 समाषःध88य करबाक षःध5धमता रखैए।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n70  \nआधुिनकतासँ जषःध88मल जते समषः30भया छै तािहमे ई िडषःध6धेशन सभसँ बेसी \nखतरनाक छै ( कारण चाहे जे हो )। एहन समयमे जँ \" गामक \nिजनगी \" पढ़ल जाए तँ अपेिषःध5धत लाभ भेटतै। ओना ई आशावादी \nदृिषःभउ6कोण जगदीश जीक हरेक रचनामे भेटत आ तािहमे एकटा \nषःध6धमुख नाम िथक हुनक उपषःध88यास  \" उषःध8भथान -पतन  \"। तँए हम पाठक \nसभसँ ई अपेषःध5धा रखैत छी जे जगदीश जीक हरेक रचनाकषःधभ3 ऐ \nदृिषःभउ6कोणसँ पढ़िथ ......  एना केलासँ िनिषःध56त षःध65पषः3झ0 स माजक भलाइ \nहेतै। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \nकािमनी कामायनी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \n            महानगर मे सुनीता \n“हाली हाली खा लू भनसा हो गैल है. . आ’ भीतरी से कुंडी लगा \nके सूित रहब।आ’ हे गे िनसा .. तू देखीहै बौआ के\n  .. .   \nकोठिरये मे खेलीहै सब कोनो ।’अपन घरक सबटा काज िनबटा \nक’ . . . तीनॲ िधया पुषःध5भा के खुआिपया क ’एक गोट िडषःध9धबा मे \nसूती साडी के लषःध5भा मे िगन िगन क ’ सोहारी रखलक़ . दू गो \nनीसा. . दू गो रीता .. एगो बऊआ. . दू गो हम. . नीसा के पषःध90पा \nत’ खाईए लेलकै. . भाई जखनी औतै. . तखनी देखल जैतै. . \n।अखनी त’ हम चाह पी के चल जाए छी .. ओ ठीना कोनो नै \nकोनो घर मे चाह िबषः30भकुट भषः3झ0िटए जाए है. .. आ’ दुपहिरया के \nखाना बनाब सॅ िनिचषःध88त . . .आ जिहया निह बनाबै . . भोर मे देर \nसे ऑिख खुजै. . .त’ नीसा अपन सबके रोटी बना लैत छै. . \nपषःध90पा आ ’ मामा के खुआ क’ ओकर लंच से हो बािषःध88ह दैत छै. . \nमन मे सोचैत गुनैत मुषः30भकैत . .. नीसा के काबीलती पर गुषःध9भहरैत . \nचषःध90पल पिहर क ’ घर से िनकलबा सॅ पिहने सोझा ठाढ तीनॲ \nिधयापुषःध5भा प ’ एक नजिर फेरैत ओ नीसा के फेर से सब बात \nबूझौलकै. . .घरवला एक कोना मे बैसल चुपचाप बीडी धूिक रहल \nछल. ।मु◌ॅह प’ कोनो भाव नै. . किहयो नै रहलै आब कषःध5भ से \nहौक . ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n72  \n        जषःध98दी जषःध98दी ओ घरक सीढी उतिर गेल . . मुदा भिर बाट \nअपना संग चलय वाली संग फदकैत रहलै. . “हे गे सोनी .. \nकिनयो देर हो जेषःध5भौ . .. .त’ ऊ जे बारह नंबर बाली हौ. . आिग \nउगले लगतउ मू◌ॅह से ‘एषःध5भा देर षःधझ0यॲ  हूआ.\n  ..।’ हमरो बडा खीस \nबडलौ. . ।ठामे जबाब देिलयै. . कोनो सरकारी नौकरी है .. जो \nहमको ऐसे डॉटते हो ।’मु◌ॅह चुषःध90पे रिह गेलै ।आ उ जे सात नंबर \nबाली हौ. . .एक कप चाह िपया क’ बेटा बेटा किर के’ढेर के ढेर \nकाज कराबे लगतौ\n   . . ।कोनो नीषःध9भमन घर पकडा जैतै .. त’ \nहम ओकरा छोिड देतीयै  .. ।फोन अतउ त’ कहतौ .. तुषःध9भहारा तो \nबहुत फोन आता है ।’ \n      काज से घुरती काल टहटहौआ   रौद .. .सुशीला के काज \nसेहो एक बजे धिर खतम हो जाय छै. . त’ एक घर बचलै . \n.कपडा वला. . जे कािषः33भयो हो जैतै .. कौन बेगरता है. . सोिच \nके ओहो ओकरा संग घर चिल पडल छल .. ।सुरेनदर भेटलै \nरषः30भता मे. . .ई िचकरल ‘हौ जीजा .. .िबजली बला काम हमे डेढ \nसौ से एक दमडी कम मे नहॴ करबौ. . .।’ओ चुपचाप मुषः30भकैत \nजाईत रहल छल .. .। ‘आहॉ के िबजिलयो के काज आबै \nहै।’सुसीला अकचका क पुछलकै त’ ओ फुिल क’ तुषःध9भमा होई त \nबाजल “हे हम सब काज कयले हीयै. . .घर बनाबे के रोजा \nिमसितरी बला .. माली बला .. सषःध9धजी उपजाबए बला . .\n  . .सब  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \nकाज केले िछए इहॉ पर .. .गाव मे रिहए त’ हमर बडकी \nिदयािदनी. . राित क ले जाए रहै खेत मे कटनी करवाबै ।’ \n      घर पहु◌ॅचल त’ दरवषःधझ6जा खूजल देिख क ’ ओकर  \nकरेज िहल गेलै. . .नीसा के बाबू. . फॲफ काटैत नीचा मे बीछल \nचादर पर ओंघडायल. . .तीनॲ मे से एको िधयापुषःध5भा ने घर मे. . \nउनटे पैिरए भागल जेना िबषःधझभछा डंक मािर देने होय पैर मे .. .पाछॉ \nबाला पारक मे ताकल .. पीपरीक गाछ तरे मझली बेटी रीता \nकानैत ठाढ .. .माय के देिखक ओकर कोढ आर फैट गेलै. . \n“मषःध9भमी बौआ हेराय गेलौ . . दीदी गेलौ है खोजे. . .।’ ओ त’ \nपिहनहॴ सॅ आतंिकत. . .िबन षःध5धण गमेने. . लग के मिषः30भजद मे \nमौलवी लग पहु◌ॅचल. . .आ\n  मौलवी के कही सुनी के िनहोरा पाती \nकरैत माईक सॅ एनाउंस करबा देलकै.  “डेढ बरक के बषःधझभचा . . \nरंग गोरा. . गरा मे किरया तागा .. लाल रंगक टी शटषः36उ पिहरने. . \nमाथ पर बडका बडका झॲट .. .हेरा गेल छै. . जे भले आदमी के \nभेटै. . .कृपाकरी क’ ओकरा सेषःधझ0टर तीन के महिजद पर आनय \nके नेक काज करौ ।त एही काजक एवज मे अहू के अषःध98ला \nदौलते असबाब से भिर देत।’ मौलवी के बोल भरोस पर ओ कनी \nहषःध98लुक भ \nक’ अषःध90पन घर िदसा बढल त ’ बडकी बेटी नीसा सेहो पारक िदस \nसे आबैत छलै.। .मषःध9भमी लग दौडल . . ‘पषःध90पा सूित रहलौ ..  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n74  \n. दरवषःधझ6जा खूजल देिख के बऊआ नीचा जाय लेल जीना से एतना \nतेजी से उतरलौ. . िक जाबेत हम चषःध90पल पहीिरय पएर मे ताषःध98ले \nत उ िनपाषःध5भा .. .।’ भायक षःध6धेम से बेसी  मतारी के भयानक \nआतंक   .. आब त’ झॲट पकिड क’ हमरे मारत ई सोिच क’ सात \nबरखक नीसा ऑिख से ढरढर नोर बहाबैत जोर जोर से कानय \nलागल छल। \n दूनू बेटी के ल’ क’ ओ घर आयल   .. घरबाला तखिन धिर फॲफे \nकटैत रहै. . ।पीषःध5भ से आषःध88हर सुनीता पिहने त ’ अषःध90पन माथ कपार \nके’ पीट अपन भाषःधझधय के सरापलक़ . जे केहेन िनकषःध9भमा जोरे भगमान \nओकरा बॉध देने हथीन .. .।तेकरा बाद सूतल आदमी के पएर \nझीक झीक क’ उठौलक .. “हे उठू नै .. इहॉ परलय मचल है \nआ अहॉ िनभेर भेल सूतल हती .. देखीयौ. . .बौआ काहॉ चल \nगेलइ .. .माय गे माय ।’आ’ कानय लागल ।. . .. “बौआ कहॉ \nचली गेलै.\n  .’ई वाषःधझ0य जेना ओकरा कान मे घुिस माथ फोडैत \nिनकैल गेल होय .. ।बौआ   .. पाथर पर के दूब .. .सोरह \nसोमबारी कैलकै. . तखनी भगमान देलिखन .. ततेक धडफडा के \nउठलै . . . जे िखडकी के पषःध98ला से माथ मे ठॉय चोट लगलै. . \nकपार दबने उठी के बैस त’ रहल मुदा एको आखर मू◌ॅह से बहरैलै \nनिहं ।सुनीता बजैत रहलै . .कनैत रहलै. . ।फेर पाछॉ घुिर क’ \nकहलहक \n  ‘दूनू बिहनी घर बषः38ध केने रिहए कोनो आदमी कहतौ त  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nन खोिलहै. . .आ’ अहॉ चलू हमरा जोरे  . .पुिलस लग .. आ’ \nजीजा के सेहो फोन किर दैत िछए।’ भाय परसू सेहो ताधिर \nिडउटी पर से आिब चुकल छल । \n  सब िमलक’ फेर से मिषः30भजद पर पहु◌ॅचल .. .ताबैत घंटा भिर भ’ \nगेल छलै . .आ’ िकयो अनिठया सेषःधझ0तर तीन के झूलाबाला पारक \nके गेट पर कानैत ओही डेढ बरखक बषःधझभचा के उठा क ’ मिषः30भजद \nप’आिन क’ रािख देने छलै. . . बौआ के देखक सुनीता के जान \nमे जान अयलै।हुलिस क’ ओकरा कोरा लेलक आ दूनू हाथ से \nकिस क’ अपन करेज मे सटा लेलकै. . .अनमोल धन हमर. . । \n    अिह अलबा दोलबा मे सषः36भझ पडय लगलै. . त’ दौडल सषः36भझ \nबला काज लेल ।   .. .राित क’ भनसा बन्◌ोबा काल. . .घरबला \nके खूब खूब लोहिछ क’ कुबोल सुनोलक़ . . ‘बषःधझभचा तक अ◌ॉहा के \nदेखे पार नै लगैय. . . . मकान मािलक िकराया मॉगे आबै है त’ \nअहॉ लुका जाय छी .. एतनो नै .बोलल होइय जे दू तीन िदनक \nबाद आऊ . .बा घरे प िकराया पहु◌ॅचा देबए. . .पेिठया से तीमन \nतरकािरए आिन क’ रािख लीअ. . खाली मु◌ॅह लटकौने . .धौना \nिगरौने बैसल रहता जे बलु है न सुनीता सरदार ।’ \n“तू ही न पिहलुका नौकरी छोडबा के ई लगबा देले है. . जे इहॉ \nबेसी पैसा भेटत. . आब नाइट गाड के दूनू िसषःध90ट के नौकरी किर \nके त’हमर पराने िनकल जेतै. . .हम नै करबौ ई नोकरी गावे चल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n76  \nजैबे .. ऊहषः3झ0 खेती पथारी करबै. . .।’ गाव के नाम सुिन सुनीता \nके िदमाग जेना आसमान से धरती पर आ गेलै .. .  ‘नै .. दूनू \nिसषःध90ट के नोकरी  नै कषःध65 एके बेर कषःध65 . . तिनका आरामो त \nजषःध65री है.इए है .. .।’ ओकर अकड किन कमजोर पडलै .. षः30भवर \nसेहो किन मोलायम .. .”सूतू त’ तिनका कुंडी त लगा लैतीयै \nभीतर से\n  केषःध5भे िफरीशानी होलै . ।” \n“हे हम कुंडी लगाबए लगिलयै त’ नीसा िचकरए लगलै. . नै करहू \nबषः38ध .हम नीचा खेलय जेबै त’ हमे की किरतीयै. . ।’पित अपन \nपषःध98ला झािड सात बरखक बेटी के माथ प ’ रािख देलकै. . .जेकरा \nइसकूल छोडबा के दूनू छोट भाई बिहनी के देखभाल करै के \nिजषःध9भमेवारी के संगे आटा सानब .. रोटी पकायब बरतन मॉजब \nदोकान से बीडी गूटका आनब आ’ आर आर काजक संग कतेको \nकाज करए पडैत छलै. . .उठौलक माय छोलनी आ’ दे दनादन .. \n.पीठ प’ दू चािरये छोलनी सॅ कमजोर बषःधझभचा . . फशषः36उ प ’ खैस \nपडले. . चाषःध88ह आिब गेलय जनू .. . ई देिख ओकर मगजक पारा \nतुरंते नीषःधझभचा आिब गेलै. . .”हे संतोषी माय .. ई की भेलै ..\n  .. \nगै .. बऊआ .. .नीसा .. गै .. ऑिख खोल नीसा .. .’ कोरा मे \nल’ क’ पािन िछटलकै मु◌ॅह प’.\n  .ठोर अलगा क’ पािन ढारलकै मु◌ॅह \nमे .. . .. .कनी काल मे नीसा ऑिख खोललकै. . . । “िधया \nपुषःध5भा के एना नै मारे के चाही । ’ बाप कुनमुनेलै. . त’ मू◌ॅह  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \nलटकौने माए .. .सब के भोजन भात कराक’ अपनहू खा पीबी क’ \nसूित रहल छल. . .घरवला के त’ रतुका िडउटी .. .ओ त’ गेल \nकाज प’ । \n   “हे िदन त’ सब कोने के िफरीसािनए मे कटै हैक . . \nिनिफिकर चाही त’ गावे मे न रिहतीयै. . ।ऑय हे. . राित एतना \nहो हषःध98ला मारपीट काहे भेल . . .।’\n   “क़थी किहयो बिहना .. \n. छोटका बौआ के फल फुला के तुषःध9भमा भ ’ गेल है भिर भिर राित \nकानैत रहै है. . ई त’ िभनसरे खा पीिब क’ अपन टषः3झ3पू िनकािल \nक’ काम पर चल जाए है. .  .. किनये हिट क’ हमर बाप मतारी \nके घर है ।त’ कािषः33भ खुन बषःधझभचा के ले के हम डाकडर के \nदेखाबे गेलीयै. . .आबैत जात  बेरो हो गलई आ थाक़ सेहो गिलयै \n.. .हम माय भीरा खा लेलीयै. . .सोचिलयै. . .जे एकर पषःध90पा त ’ \nरोज बाहरे खाय है. . ।कािषः33भ बाहर न खैले रहै. . .रोटी के \nिडषःध9धबा खोललक त ’ खाली .. .बस पीषःध5भे आषःध88हर . . . सूतलाहा बषःधझभचा \nके डषः3झ0गा उठा के जाय रहै फेके बाहर . . दाषःध65 के नसा मे सषः36भड \nबनल. . त’ हमहू◌ॅ पीषःध5भा गेली . . गैस के पाईप खोिलक अपना देह \nमे आग लगबै लगिलयौ. . ओ’ त’ पडोिसया हषःध98ला सुिन के दौडलै. \n. आ’ हषःध9भमर चुषः38धी से आिग िमझैलकै. . .दू थापड मरदावा के \nमारबो कैलकै .. .तखिन जा क’ सषः36भत भेलै । ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n78  \n“जे बूझे िछयै . .त’ कथी लै निहं दू गो रोटी बना के सिदखन \nघर मे रखने रहै छी. . ऊ न खतई त’ िधया पुषःध5भा खा लेतै. . \nकोनो िजआन थोडे न होत.\n  .।’ मीना के िहरदय एखेन धिर ओही \nआिग मे झुलिस रहल छलै. . ।ओकर षः30भवर बदिल गेलै. . “मार \nमू झॱसा के ओकर करेज नै डाहब जे आब दलीषः3उ9र के भनसा \nकिर क’ खुएबै. . .हम त’ जाय िहए माय भीरे ।’ सुनीता के \nकरेज ओकर दुख से पसीझ गेलय ।ओ ओकर मदैद करए \nचाहलकै. . “के भर िजनगी बैठा के खुऔत. . .कोनो काज िकए \nनै पकिड लैत छी. . काज के कोन कषःध9भमी है. . ईहॉ पैसा बरसै \nहै. . .कोठी वाली सब के किन आटा सािन िदऔ त’ दू सौ टाका. \n. सषःध9धजी कािट िदयौ \n  ..एक टैम खेनाई बनाए के अढाई हजार .. \n. । अहॉ के बीमार बषःधझभचा ठीक हो जाएत त ’ पकिड लेब माय तिन \nबषःधझभचा के त ’ रािखये लेत न. . ।’  \nओकर नजिर एके संग पानी के टषः3झ3कर आ ’ अपना घर के सोझा \nखटौली प’ बैसल बुधनी प’ पडलै. . “हे बुधनी पानी के गाडी \nअलौह जो भर ले िडषःध9धबा सब मे. ।’ ओकर सलाह प’ बुधनी \nउछिल क’ बाजल \n  ‘ओ जंग त’ मारा पीटी हो रहल है ।’’ ‘है \nचल. . हमहू चलै िछयो देखे िहये केकर बाप के मजाल    है . . . \nन भरे देतई. .   .।’पॉच पॉच िलटर के दू िडषःध9धबामे .. .भीड मे \nघुिस घािस क’ कहुना ओ भिरये नेने छल।बुधनी के कहलकै.  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \n‘जखनी देखीहै ..टषः3झ3कर हमरा  फोन किर दीहै. . हम दौडल आिब \nके पा◌ािन भरबा लेब तोरो आ’ अपनो।’चार चार िदन प’ पानी आबै \nहै .. त’ लोक की करतै. ।  \n  \n  \n   सडक टिप क’ सीधा पबलीक इसकूल छलै . .. आ’ ओकरे \nसीधा मे ओ कालोनी जािह सॅ सटल ई गाम.. जतय िकराया प’ \nकोठरी ल’क’ ई सब रहै छलै. . . ।काज प’ अबैत जायत ओकर \nनजिर इसकूल के गेट प’ ठाढ माली प’ पडलै. . कई िदन सॅ ओ \nसोचैत रहै ओकरा सॅ गप करए के. ।ओही िदन ओ झटिक क’ \nओकरा िदस बढल आ गप सषःध90प मे पता चललै जे ओहो ओकरे \nईलाका िदसुका छै. . . अही िठना माली िगरी के िठका नेने हैय. \n. .। ‘ माली के काम त’ हमहू◌ॅ करैत रहिलयै ह’ िबजबासन के \nफारम मे\n  . .. बडकी चूकी नरसरषः36उरी रहलै ह . . बडका बडका \nगमला उठाबी राखी. . .खाद पानी िदयै. . िनकौनी किरयै. . बडी \nिदन तलक हम ऊ सब काम कयले िहयै. . .।’. . . “त’ काहे \nछोडलू. . .उहॉ . ।’ \n“फारम के मािलक त’ बडा मानैत छलै हमरा. . .ओही मे ओकर \nबडका कोठी रहलै ह’. . हमरा बौआ के जनम मे हमर कोठरीपर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n80  \nआके पषःधझभचीस सौ षःध65पीया देने रहै .. कहलकै. . “जे एकर जनम \nहमरे जनम िदन हुआ ह’◌ै देखना ई कतना बडा आदमी . बनेगा. . \n.मुदा ओ त’ सिदखन बाहरे रहैत छलै. . . आ ऊ ठेकेदरबा\n  पैसा \nदेबै मे.. .बडा हरामी . .. सब सिन रिब के पैसा के खाितर \nओकरा से झगडा फसाद होय. . . ।अही से इहवा चिल अलीयै \n.. ।” आ बड चलाकी सॅ मुसैक मुसैक क’ ओ अपन घर बाला \nआ’ भाय लेल माली के काज गछबा लेलक़ “िक होतै. . रात मे \nिडउटी करिथन आ’ िदन मे माली के काज क’ लेथीन. . दूनू \nिसषःध90ट गाड के काम मे बडा परेसानी तिनको आराम नै. . .।.’ \nषःध6धसषः38धता के\n  मारे ओकर पएर जेना हवा से बात करए चाहै. . \n.हाली हाली पहु◌ॅची घर आ’ हाली से बताबी ई खबिर . . । \n  “िक है. . काहे एतना धडफडी देखा रहल छहू  .. . ।” जीजा \nसेहो कोठिरये मे बैसल   भेट गेलय. . ।आ डबल नोकरी के गप \nसुिन सब िकयो के मन ताताथैया करए लगलै. . .।  ‘चलू कुछो \nनॴषःध9भमन पकाऊ . . .खीर पूडी बनाऊ ।. .पाटी कषःध65 . . ।आय \nहमरा तरफ से. . ... जो गे नीसा . . लछमीया के दोकान से .. \n.एक पैकेट दूध आ’ आधा लीटर तेल नेने आ. . .. . आटा है न \nिक उहो मॅगाबे के पडतै. . . .. ।’ सुनीता के जबाब मे\n  ‘िक \nआटा हो जैते’ ओ बड अ िधकार सॅ अपन शटषः36उ के जेब सॅ नमरी \nिनकािल नीसा िदस बढौलकै. . त’ नीसा उछेल पडलै. ‘हम िचषःध90स  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \nलेबै. ।’ अपन उदारता के पिरचय दैत जीजा पचास टाका और \nिनकाललक . .. .रीता सेहो ठुमकल. . हम टॉफी लेबै .. ।’ . \n“जो जो जे मन होउ खरीद िलहै . .।’ \n   जीजा सुनीता के बूझैलकै. .  ‘अब एतना पैसा के की करबहक़ \n. . दूनू के नाम पर एल आई सी खोलबा िदयौ. . .महीने महीने \nहजार वा पनरह सौ जमा करै के होयत .. आ’ छौ साल मे एके \nबेर छौ लाख उठैब त’ देखाईयो पडत. .\n  .. नाईट गाड बला पैसा \nखा पीब   घरे भेज .. .आ माली बला पैसा जमा करए .. दू गो \nबेटी है िबयाहे के. ।’छौ लाख के नाम सुिन सुनीता के मु◌ॅह \nखूजल के खूजले रिह गेलै. . .। फेर किन काल मे बाजल . \n‘ठीके त’ कहैत हथीन जीजा .. खोिल दहु आ’ हमहू◌ॅ त’ कमेटी \nलगौने िछयै. . . ई सामने वाला कोठी. है न ललका फूल बाला . \n.इहॉ जे अंटी रहै है .. आ’ ओकर बेटा दूनु िमल क’\n  कमेटी \nचलाबे हैई ।बडा भला आदमी है. . बोली केहेन मीठ .. जेना मौध \nचुबे हई. . .सब के समय काल पडला प’ मदिदयो करे है. . ।’ \n“हॅ. . हॅ जनेत हीय ए महषःध98ला मे भला ओकरा लोकिन के के निहं \nजानै है. ।’  \n   ‘इंिनरा आवास मे जे पषः3झ3तीस हजार के चेक दु मरतबे िमलतै. . \n.त’ हम पिह ले जाकए षःधभधट ..सूरखी .. िगरा लेबै. . आ’ पनरह िदन \nके भीतर खाली जमीन पर मकान के जोडैया करबा देबै. .  .  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n82  \n.तािक दोसर चेक .. जषःध98दी से िमल जाए . .   ताले . हलबैया बला \nदू कषः3ध6ा जे घरे के सोझा मे िबकाऊ है. . ओ खरीद क’ छोिड \nदेबै ..” ।अपन भिवषः303यके योजना मे लीन सुनीता मूडी झूका क’ \nपूडी बेलैत बािज रहल छल .. .। ‘आहॉ के घर नै ह’ की . \n.।’जीजा पूडी आ’ खीर के अचार संग सुआद लैत पूछलक .त’ \nमुडी उठा क’ सुनीता चमैक क’ बाजल ‘घऽऽऽऽऽर ।िबयाह से \nपिहनहॴ के है. . पषः3उधा के मकान है. . ई पंजाब मे रहै हलिखन \nतिहये बनौने छलिखन. . .।’\n   “त फेर .. अहॉ के इिनरा आवास \nके पईसा कोना भेटल. . .।’. . “ सबके भेटलै परोपषः3ध6ा मे  .. दू \nहजार दे क’ आइल रिहयै. . पोरकॉ .. .जे हमर नाम गरीबी रेखा \nके नीचे बाला िलषः30भट मे आबे के चाही .. न त’ हम सूद सिहत \nपईसा बोकरा लेनाय जाने िहयै . .।’घरवला एकदम चुषःध90प \n  .. जेना \nसुनीता मालिकन .. आ ओ ओकर खवास. . .।भाय सेहो चुषःध90प \n।हषःध9धबर हषःध9धबर सबके खुआ िपया क ’ ओ अषःधभधठ बासन समेटय \nलागल छल .. दूनू नाइट गाडषः36उ अपन अपन कषःध9भषःध9भल . .ओढना झोरा \nझपटा ल’ क’ ओही पूसक थरथराित हाड हाड कॅपाबैत राित मे \nिडयूटी पर जाय लेल िनकलल ।छोटका बषःधझभचा त ’ सषः36भझे सूित \nरहल छल. . दूनू बिहनी खाईत मातर पटापट ओछेना पर खिस \nक’ बेसुध \n  ।तीनो के पितयानी से सुता के कषःध9भमल चषः3उ9िर ओढबैत \nझॉिप तोिप क’ िनिचंत भेल . .।पछवारी देबाल प बडका कलषः3झ0डर \nटॉगल रहै. . हॅसैत लडकी के ।ई की. . ई त’ फाटल है. .किन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nसुन अटकल. . .ओकर िदमाग फेर सॅ गरमाय लगलै. . ई हे \nछौडी सब के किरषः30भतानी होतै. . ।मन भेलै. . सूतले मे एक एक \n  \nलात दूनू के मारी घॴच क’ .. मुदा चुपचाप मन के बलजोरी काबू \nमे रािख .. किनसून आटा घोरी क’ आिग प’ बरकौलक़ . आ’ \nतपते तपते चमस सॅ उठा क’ देबार प’ कलषः3झ0डर के सािट देलकै. \n. .। \n     जीजा सेहो दूनू गोटे के संगे िनकिल गेल रहै. . .मुदा \nकिनकबे काल के बाद ओ आपस कोठरी मे आिब गेलै।सुनीता \nबरतन धोकए दरबषःधझ6जा बषः38ध किरतै िक ओ कोठरी मे पइस गेल \nरहै. . किन काल लेल त’ ओकर मु◌ॅह सूखा गेलै .. .मुदा की \nबिजतै. . .। ‘हे देिखयौ आय िबदेसी बोतल अनने िहयै. . .अहू \nपीिबयौ न एक घॲट. . ।’आ जबरदषः30भती बोतल खोिल क ’ ओकर \nमु◌ॅह मे लगा देलकै. . सात रंगक मू◌ॅह बनबैत ओ बाजल . ‘धूर \nमंसा .. अहू नै हद करै हीयै. . जाउ न मेहराषःध65 रषः30भता देखैत \nहोयत . ।’ ‘ किन देरे से जेबे त’ कोन जुलुम भै जेतै. . ।’आ’ \nसॱसे बोतल एके बेर मे पीबी गेलई \n  । \n    गोर नार . . लमगर पारत नीक नाक नषःधझ0स . . .बाली सुनीता . \n. . बीतबा कारी बूढ घरबाला. . .तखन जै जमाना मे िबयाह भेल \nछलै. . सुखीतगर घर छलै. . लिडका पंजाब मे कमाइत छलै. ।. \nओ बजाज के गमकौआ तेल. . पचास षःध65पया बाला . . .. .  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n84  \nचमचमौआ नूआ पिहर छडी सन देह . . मलकैन बाली शेखी सॅ \nचलै\n  त’ छोटका के संग बडका लोक के नजिर सेहो ओकरा प’ \nअटिक जाय .।  ‘ओ पंजिबया के घर छोिड देिलयै. . .अंटी जी \nत’ िभनसरहॴ काज पर िनकिल जाए. . आ साहब भिर िदन घरे मे \n.. कहै “सुनीता पैर दबा .. माथ दुखाता है माथ दबा. . ।’बजै \nजे हबाई जहाज के उडाबै है. . मुदा भर िदन त’ घरे मे घुसल \nदेखीयै. . ।जेने जेने काज किरयै. . .िगलास मे दाषःध65 नेने ठाढ भ ’ \nजाय. . कहै. . जे तूमको पलौट िलख दषः3झ0गे. . .।ओकरे पलौट \nलेल हम खषःधझधगल हीयै. . .मन त’ किहया से घोर मषः3ध8ा हो रहल \nछलै. . मुदा बेटा के िबयाह के िदन ओकर घर के काज छोड \nदेलीयै .. .।कषःध5भनो  कहलकै. . मैडम जी तैयो न गेिलयै. . पइसो \nलेबे न गेिलयै ।’ रानू के सुनबैत चलल जाय रहल छल । \n  “ है  हाली हाली िकएक चलल जाए छी ।’ सुशीला ओकरा \nबडका बडका डेग मारैत देिख क पूछलकै त’ चिलते चिलते ओ \nबाजल. . “कुछ न पूछू िदमाग खराप भेल है. . नीसा के पषःध90पा के \nठंढी मार देलकै. . .जीजा के फोन आयल छलै. . .जाय िहए \nडाकडर लग।’  \n   घर आिब क’ लहसून तेल बरका क’ सॱसे देह मे मािलस \nकैलकै. . .गरम गरम चाह बना क’ देलकै. . दलदषःध98ली तइयो नै \nकम भेलै .. ।तखन पडोस मे रहय बला  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \nडाकडर   ओषःध5भ ल ’ गेलय. . देह मे गरमी आनै के सूईया देलकै . \n. . ।गाडषः36उ के ठेकेदार के फोन नंबर ओकर मोबाईल मे फीड छलै. \n. कोनो नै कोनो चेषःध88हासी लगा देने छलै जीजा . . .सब नंबर के \nसोझा  .. जािह से ओकरा कोनो षःध6धकारक िफरीसानी नै होय फोन \nकरय मे . . .तुरंत   ओ ओकर घंटी बजौलकै. . “हैलौ. . हम \nसुनीता बोलता है. . नीसा का पषःध90पा को ठंढी मार िद या है. . \nडाकडर के पास है. . आज रात का िडयुिट नहॴ करेगा . . ।आ’ \nहे भाई साहब उसको िदन का िडयुिट दे दो न .. बडी ठंढी है. \n.गरम कपडा भी जादा नहॴ है.\n  एतना त’ कीरपा करो भैया .।’आ \nओकर िडयुिट िकछु िदन क लेल बदलबा देलकै. . । \n    इषःध9भहर िकछु िदन से ओकर माथ चकरायल रहै छलै. . कुछ न   \nकुछ गडबड हो रहल है. . .तेसरा महीना चिढ गेलै. . ।जेठ मे \nबौआ के मूडन गछने हीयै भगता के इहॉ. . सब गुड गोबर हो \nजेतै. . ओ अपने नसबंदी करौने है. . ।ओकर मन धुक धुक \nकरैत बेसुध होबय लगलै. . .िक कषःध65 िक नै कषःध65 िकछु फुरैत नै \nहै. . तुरंते फेर जीजा के फोन लगौलक़ . ‘हे जीषःधझ6जा .. . . . \n।’ ओ ओकरा भिरपोख भरोस देलकै. . . ‘अिह मे फीरीसान होबै \nके को◌ैना बात है. . सिनषःधझभचर के दू बजे िदन मे आबै िहय .।’\n   \nघरबाला घरे मे रहै बजलक ‘ बडा तिबयत खराप लागे है. . पेट \nमे मोचाड . .दषः30भत .. जाड .. जेकॉ लगैहै.\n  डाकडर लग जाय  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n86  \nहीये .. नीसा खेनाय बना देत त’ खा पी क’ िडउटी पर चल \nजायब. . उहॉ त’ देखबे केले हीयै कतना भीड रहै है. . .।’ \n    ◌ंमिहपालपुरक एक गोट िकलिनक मे जतय ओ एक बेर और \nआयल छल. . सुरेषःध88दर संगे. .पहु◌ॅच त गेल मुदा डाकडरक टेबुले \nपर ओ बेहोस भ’ गेलै. . चािर बोतल गुलकोज चढैल गेलै   तीन \nघंटा के बाद ऑिख खूजलै .. त \n ऑटो मे बैसा क’ ओकर घर से तिनका पिहनही उतािर जीजा \nअपन घर जैत रहल. . .।कहुना लडखडाित .. .हॉफैत .. .ई \nअषःध90पन कोठरी मे आिब पिहनहॴ से िबछौल चदिर प ’ धडाम सॅ पिड \nरहल. . “मषःध9भमी मषःध9भमी ’ िधया पुषःध5भा सब हषःध98ला कयने रहै त बड \nमोसिकल . से ऑिख खोिल क’ अंगुरी ठोर प’ रािख क चुप रहबा \nके ईसारा केलकै. .। सात बरखक नीसा बड बूझनूक \n  तुरंत बूिझ \nगेलै .. मषःध9भमी के मोन जादा कराप है. . िगलास मे बोतल से ढािर \nक पािन देलकै. . अपन छोट छोट हाथ से माथ मे गमकौआ तेल \nलगेलकै. . हाथ पएर जॅतलकै. . .ओ िनषः38ध पिड गेल छल । \n    देह पीयर . . . ऑिख पीयर.  .. .एकदम कमजोर । कोठी \nबाली सब फोन प’ फोन करय लगलै. . .त’ फोन के षः30भवीच ऑफ \nकिर क’ रािख देलकै. . . मने मन गिरयैलकै. . ‘जरलाही सब \nमरलो मे चैन नही लेबए देत. ।चािर िदन अपने से बरतन मॉिज  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nल्◌ोतै त’ हाथ घीस जतई।’ आठ िदनुका बाद कहुना किर क’ \nकाज प’ पहुचल .. त’ दू टा काज त’ छुिटये गेलए. . .के ओतेक \nिदन िबन कोनो सूचना के\n  .िबन आस के इंतजार किरतै. . । \n   “हे ई की हषःध98ला सुनै हीयै. . .।सब कहै है. . लाल फूल \nबाला कोठी के अंटीजी राताराित अपन मकान बेच के भािग गेलय. \n. .दूनु माय बेटा.\n  .।’ “आय   .. भािग गलई. . दादा हो दादा . \n. हमर एक लाख षःध65पया ओकरे िहया   जमा रहै हो दादा .. . दू \nबरख से हाड हाड गला के  . िरषःधझ0सा खॴच खॴच के  .. पेट कािट \nकािट के ढेऊआ जमा कयने रही हो दादा. . ।’बीरेन साह बेसुषः3ध5 \nभेल अपन माथ प’ मुषः3उधा मारैत ठामे के ठामे बैस रहल छलै. \n।नथुनी राय से फराक अपन छाती कपार पीटय लागल ..  ‘हमर \nडेढ लाख .. . षःध65पीया .. कतबो कहलकै. . मािलक .. पोषः30भटापीस \nमे राखे लेल. . मुदा नै मानिलयै .. हमे. . .कहिलयै जे हमरा \nलोकिन के अंटीये बषः3झ3क आ ’ पोषः30भटापीस है. . न कोनो फारम भरे \nके झंझट .. .नै .. िलखा पढी करे के. . एको रिजसटर पर \nिलख लै है. . आ’ अंगूठा छाप लगबा लैत है. . ओ भगतीन \nबेचारी सिदखन मातारानी के नाम लैत रहै है.. .।’ जहीर अषःध98ला \nके नाम ल’ल’ क’ करेज मे मुषः3उधा मारय लागल छल ..\n  “अषःध98ला \nहो अषःध98ला . . ड़ूिब गेलो सब षःध65पा . . . हो अषःध98ला .. आब काहॉ से \nखरािदबौ अपन एसकूटर हो अषःध98ला  ।’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n88  \n   सुसीला. मालती .मीरा .जोती. .सबहक ऑिख कनैत कनैत लाल \nटरेस. . “आब की होतै हो बाबा .. दुरगितया पर दुरगितया. . .  \n.. बेटी के िबयाहे लेल रखले रही पैसा. . .अब कइसे होखी \nिबयाह. . .”। एतबे मे पी पी पी पी करैत सोर मचबैत .. मीिडया \nके गाडी सब आबे लगलै\n  .. .लोक सब अपन षःध9धयाकुल चेहरा नेने \nषःध88याय के आस मे ओकरा घेर लेलकै .. .” . ..आजतक बाला के \nटीम अपन कैमरा ल’ क’ कखनो फूलबाला कोठी के फोटो लै. . \nकखनो उपिषः30भथत .. जन समुदाय के. . .।एकाध गो पुषःध65ख पात \nसे पूछताछ किर. िचषः3उधन चुनमुन जनानी सब प ’अपन कैमरा फोकस \nकरय लगलै. . .।आगॉ खडा सुनीता सॅ माइक नेने पुछलकै. . \n‘अहॉ बताउ \n  .किहया से ओकरा सब के जनैत छलीयै। आ’ \nअहॉके कषःध5भेक पाय ले क ’ भागल. . ।”  “हम त’ इहॉ साल भर \nसे हीयै. . .इलाका मे अंटी जी के बड इषःधझ6जत छलै. . भंडारा \nकरै रहै. . कीरतन करै. . सब लोक पएर छूबै. . .।हमर त’ \nअषः30भसी हजार छलै. . मुदा हमर भाय के एक लाख पचीस हजार \n.. ।’ गाडी जहीना पॴपा करैत आयल छलै. . तिहना\n  पॴ पषः36भ करैत \nचिल गेलै. . .। \n    ओय िदन भिर ‘आजतक’ प इएह समाचार आबैत रहल छल .. \n. ।हजारॲ लोक के षःध65पैया ठैक क ’ ओ सब नै जाने कोन पताल मे \nघुिस गेल रहै. . पुिलस के थू थू होबैत रहल. . ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \n     किन िदन सब कािन खॴज क’ गािर सराप द’ क’ अपन मन \nके आिग िमझबैत रहल. . . ।एक दोसर के बोल भरोस दैत \nबाजै. . “चलू बूझबै जे कमेबे निञ कयली. . ।समषः36भग रहतै त ’ \nआरो कमा लेबे. . .लेिकन ओही पपीयहबा\n  सब के नरक मे से \nिगंजन होतै. . ।’ “एकनी के की कहल जाव अपन घराडी आ’ \nजनानी दूनू बेच िबिकन क षःध65पीया कमाय मे मािहर .. .जनािनयो \nएकर सब के एहने होबै है. ।न कऊनो दीन न ईमान. .।’\n   \n“परदेस हीकै  की करबीही भाय. . .केकरा भीरे जेबीही. . .टीभी \nमे त’ देखेलकौ की होलै. . .गरीबन के आबाज के सुनै है ..।’टप \nटप टप ऑ िख सै नोर माषःध55 खिस रहल छल सबहक .। \n        बड िदन से जीजा के फोन नै आबै है. . करबो करै िहयै. \n. त’ कहै है. .जे ई नंबर मोज्◌ू◌ाद   नै है. . ।कहले रहिथन जे \nकषःध5भ दन त सौ गजा पलाट खरीदै िहये. . पचास गज आहॉ के \nआ पचास गज हषःध9भमर . . दूनू गोडे उहे िमलके \nघर बनायब. . ।पइसो पचास हजार देने रिहयै. . ।िक भेलै. . \nजमीन के रजीसटीरी भेले की नोई .. .।’अपन कोठरी मे बैसल . \n.बडका थारी मे आटा सानैत सोिच रहल छलै िक भाय आिब गेलै. \n. “हो भैया तनी देखहू त’ सुरेषःध88दर जीजा के बड िदन से कोनो \nखोज पुछारी नै भेलै. . कहैत रहै जनू अपन बेटी के िबयाह \nकरतै.\n  गाम घर त’ नै चिल गेलै. . .।ओकर आंगन बाली सेहो नै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n90  \nफोन उठाबै है. . तिन ओकर कोठरी प’ जा के बूझतीय्◌ौ . .हाल \nचाल िनषःध9भमन है न। ’ \n     परसूराम अपन देह से कंबल उतारेत. . उनटे पएरे िवदा भेल. \n. ।जायके त’ तिनको मोन नै करे. . .सोचने रहै. . कोठरी मे \nजाकए खायब आ’ सूित रहब. . मुदा जॱ सुनीता के बात नै मानतै \nत’ ओ बेनषःधझधगन किर देतै. . .।ई गली छोिड के तेसरा गली मे\n  त’ \nओकर कोठरी छलै. . .।पतरकी सीरही चिढ क’ ऊपर तीन तषःध98ला \nप’ पहॅुचल त’ देखैत अिछ. . .दरबषःधझ6जा प ’ ललका परदा टषः36भगल . . \n.।केबाड खूजल रहै. . .परदा हटा क’ भीतर घुसय चाहलक .. \nत’ कोठरी के कोना मे इसटोप प’ भनसा करैत \n  जनानी दबाडलकै. \n. .”के छहू  . .एना अनिठया लोक केना घूसल जाय है. . ।”फेर \nओ बाहर िनकैल क’ पूछलके “केकरा ताकै िहयै ।’ परसू \nअकबकायल सन बािज उठल. . “ओ िबजली िमसतीरी सुरेषःध88दर \nअही िठना रहेत हिथन नै.. ।’ जनानी के िकछू नै बूझैले िसरही \nके \n दोसर िदस आंगूर   देखबैत बाजल “ हुनकारा से पुिछयौन ओही \nजानैत होिथषःध88ह ।हम सब नाया िकरायेदार हीयै । ’  \n      परसू के उदास उतरल मू◌ॅह देिख सुनीता तुरंत चुषः33भी पर से \nताबा उतािर गैस बषः38ध क ’ बेकल भ’ पुछलक़ . “ बीमार सीमार है  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \nकी ..।’भाय के िकछु निहं बाजैत देिख क’ ओ तेजी से उिठ क’ \nघर से बाहर जयबा लेल पएर मे चषः3ध6ी पिहरए लागल िक भाय के \nमु◌ॅह से फुटलै\n                                           ‘किहया से जानैत \nछलही ओकरा. . .’ओकर माथ प’ ओही ठंढी मे सेहो पसीना \nचुहचुहा गेल छलै. . “िकएक पूछै छहू. . . दू तीन बरख से \nजिनतै रहिलयै ह’।”\n   “ओकर कोनो पता ठेकाना मालूम हौ. . \n।” \n“से त’ नई अ. . .कहने रहै जे बलु अहॉ के गामे के बगल के \nगाम मे हमर ससुरारी है. .\n  .. अब कोन गाम से त’ नई पूछले \nरिहयै. . .। से की भेलै. . ई लाल बूझषः3उधड जेना काहै बूझाबय \nलगलहू .. .हाली हाली कहू नै की बात है ।नै त’ हम अपने जाय \nही ओकरा घर ।” \n“अब जाय के कोन फायदा .. . होतौ. . .ऊ त’ कोठरी छोिड के \nकतहू आर चिल गेलै. . यैलाईसी के नकली एजषः3झ0ट बनी .. कतना \nआदमी के पईसा ठिक लेलकै. . अपन मकान मािलक के सेहो \nचूना लगा के भगलै.\n  हषःध9भमर िकसमत हे भ गबान. ।’ सुनीता के \nचषः3उधर आिब गेलय ओ एक डेग आगॉ डू डेग पाछॉ झूमैत झूमैत . . \n.ठाढे ठाढ धडाम सॅ जमीन पर खिस क’ बेहोस भ’ चुकल छल \n।।                /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n92  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com \n पर \nपठाउ।  \nनारायण झा \nरहुआ संषः39उाममे गृषः303मकालीन शैिषःध5धक िशिवर सह टैगोर पुरषः30भकारसँ \nसषःध9भमािनत षःध5झी जगदीश षःध6धसाद मषःध83डलक  सषःध9भमान समारोह - २०१२  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n94  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \n:: दुग/g365न/gधभभ द म/gधभ3 ड ल \nसमीषःध5धा - जीवन-संघषषः36उ \n  \nमैिथ ली सािह षःध8भयाकाशमे एकटा एहेन नषःध5धषःध55 जे अषःभ06ा नषःध5धषःध55 जकषः363 सुधी \nपाठककषःधभ3 सभ तरहषःधभ3 मनोरंजनसँ लऽ आदशषः36उवादी समाज , षः30उयिषःधझ0त   , \nषः30उयािषःधझ0तक कुिषःध8भसषः303 त  एवं दिम त भावना, मनमे उठैत िव िभ षः38ध षःध6धकारक \nसमषः30भया आ ओकर िन  दानक षःध65पमे भिर  पोख मागषः36उ दशषः36उन करैत अिछ  , \nजीवन-संघषषः36उ। जीवन संघषषः36उ िथ  क आ संघषषः3झउ जीवन। जॱ जीवन \nअिछ  आ जीवनमे संघषषः36उ नै तँ ओ जीवन जीवन नै। तिह  ना जदी \nसंघषषः36उ अिछ   तँ ओ संघषषः3झउ जीवन िथ  क। एक-दोसराक िब ना दुनू \nशषःध9धद अषःध5धुषःध83न सन बुझना जाइत अिछ  । जीवन अिछ  तँ संघषषः36उसँ \nअपने बिच  नै सकै छी आ जॱ संघषषः3झउकषःधभ3 जीवन मािन   लेब जीवन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n96  \nिथ क। अथषः365त् जीवन -संघषषः36उ उपषःध88यास अपन संषःध53ाक अनुसार आिद  सँ \nअंत धिर  खड़ा उतरल अिछ । सषःध9भपूणषः36उ उपषःध88यासमे जे पाषःध55 लोकिन   \nछिथ  ओ कखनो संघषषः36उसँ अलग नै भऽ सकला अिछ  । जे संघषषः36उकषःधभ3 \nषः30भवीरकार कऽ लेलिषःध88ह   हुनका जीवनक लेल एक नै अनेको बाट \nषः30भवागताथषः36उ षःध6धकृित  क संग नैसिगषः36उक सुख लऽ उपिषः30भथत भेल।  \n  \nउपषःध88यासकार एकटा लषःध9धध षःध6धित  िषःभउझत जाहुरी जकषः363 िव  िभ षः38ध षःध6धकारक \nसंघषषः36उकषःधभ3 जे देखौलिषःध88ह तँ ओकर समाधानो तकबामे कतौ पाछषः363 नै \nरहला। जीवनमे संघषषः36उक समाधाने तँ जीवनक अिभ  षःध6धाय िथ  क। ऐ \nबातकषःधभ3 षः30भपषःभउ6   करबामे उपषःध88यासकार शत -षःध6धित  शत सफल भेलाह। \nउपषःध88यासक आिद  येमे उपषःध88यासकार बँसपुरा गामक एक गोट \nनविव वािह त यौवना जे जीवनक आ यौवनक सुआद माषःध55 बुझने \nहेतीह। गामक सटले आयोिज त दुगषः365पूजाक मेला देखए गेलीह। \nगनगनाइत मेला चहुओर लॉडषः30भपीकरक गगनभेदी आबाज चिर  कोिस क \nनीषः38ध उड़ेने, गामक तीनटा लफुआ छौड़ा बहला-फुसला कऽ भनडार \nघर लऽ जा हुनका संग बलषःध8भकार .....। समाजक सामंतवादी \nषः30उयवषः30भथाक षःधझ6वलंत उदाहरण अिछ  । आिख र ऐ तरहक जे बेवषः30भथाक \n  \nहमरा समाजक बीच बाल-बषःधझभचामे षः30उयाषःध90त अिछ   जे माए-बिह नक संग \nबलाषःध8भकारक संग षःध6धषः30भतुत हुअए तखन इषःधझ6जत केकर बँिच   पाओत?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nके इषःधझ6जतदार रहताह ? एकटा षःध6धषः3उउिच  षःध88ह छोड़बामे उपषःध88या्सकार \nपूणषः36उत : सफल भेलाह अिछ ।  \n  \nसमाजमे षः30उयाषःध90त ई जे कुबेवषः30भथा   अखनो अिछ  िन षः30धतुकी ओ हमरा \nसभकषःधभ3 लिषःधझ6जत करबामे किन  यो धोखा-धड़ी नै। जइसँ संभव अिछ  \nजे समाजक ऐ कुबेवषः30भथासँ गाम -घरक धारमे पािन क बदला शोिन त \nबहए लागत। उपषःध88यासकारक उपषःध88 यासक उदाहरणसँ षः30भपाषःभउ6 जे \nपषःधझ9ी -बेटीक मुँहक बात सुनैत-सुनैत पित कषःधभ3 कहलक - “जिह ना हमर \nबेटीक इषःधझ6जत िस  सौनीबला लुटलक तिह ना िस सौनीक दुगषः365षः30भथानमे \nमनुखक बिल  परत।” \nमुदा बाह-रे उपषःध88यासकार ! जखन सषःध9भपूणषः36उ बँसपुराबला िस  सौनीबलाकषःधभ3 \nकचरमबध कऽ लहाशक ढेरी आ शोिन तक बहबैले तैयार रणक \nलेल शंखनादक षःध8झविन  , लाठी, फरसा, षः39उषः36भस लऽ मरै आ मारैले \nिस सौनी िद स िब दा भेल तखन गामक सभसँ बेसी उमेरक मनधन \nबाबा षः3ध5ारा रषः30भतापर चेषःध88ह दऽ ई कहब - “ऐ ढषः363िह  सँ जॱ िक यो एषः3उधो \nडेग पएर आगषः363 बढ़ेबह तँ हम एषःध5भे षःध6धाण गमा देब। ” \nमनधन बाबाक ई एक वाषःधझ0य , आिग मे पािन क काज केलक। सभ \nशाषःध88त भऽ जाइ छिथ  । \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n98  \nतखन िस सौनी दुगषः365पूजाक षःध6धित  षःध65प बँसपुरामे कालीपूजा ठानल गेल। \nअषःध8झय षःध5ध , उपाषःध8झयषःध5ध चुनल गेलाह। एषः3उधैस आदमीक किम  टी बनाओल \nगेल। कोनो काज हुअए ओ सवषः36उसषःध9भमपित  सँ हुअए। ऐठाम \nउपषःध88यासकार सामािज  क सषः3धधावनाकषःधभ3 षः30भपषःभउ6 करबामे शत -षःध6धित  शत \nसफल भेलाह। जे उषःध5भर आधुिन  क कालक मषःध8झय   उषः38ध त समाजवादी \nदशषः36उनक कसौटीक झलक सहजिह   भेल। समाजकषःधभ3 आगषः363 बढ़ेबामे \nदसगदषः365 काज जषःध65री अिछ  । जाधिर  लोकक मनमे दसनामा काजक \nषःध6धित   झुकाउ नै हेतैक ताधिर  समाज आगू मुँहषःधभ3 बढ़त केना ? \nसमाजेक बीच मंगल सन सोझमित या लोक अिछ  तँ गणेश सन \nठकहर सेहो। जइ संबंधमे उपषःध88यासकार क हए चाहैत छिथ - “एषः3उधे \nकुषःध9भहारक बनाओल पिन  पीबा घैल सेहो छी आ छुतहरो। मुदा देखैमे \nदुनू एषः3उधे रंग होइ छै। ” \n  \nउपषःध88यासकारक नजिर   लिग चाइत अमविस या िद न सषः363झे िद  वाली आ \nिन शा राित मे कालीपूजा। गाममे आएल धी-बिह नसँ बेसी साइरे-\nसरहोिज , तहूमे परदेिश या सािर -सरहोिज  आिब  कऽ गामक तँ रंगे \nबदिल  देलक। मेलाक लेल मुजषःध9उफरपुरसँ नाटक आ मेल -िफ मेल \nकौषः30उवालीसँ लऽ मिह  सॲथाक नाचक आयोजनक संग िव िभ षः38ध षःध6धकारक \nदोकान सभपर नजिर  सेहो छिषःध88ह। मेलामे िव  िभ षः38ध षःध6धकारक दोकानक \nबीच, चेषः30भ टरबला दोकान सेहो उपषःध88या नसकारक नजिर सँ नै बिच   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \nसकल तँ दोसर िद स रमेसरा सन लोकक ई कथन- “धूर बूिड़  \nिद षःध98लीस तँ हौआ िछ  ऐ।” \nअथषः365त् पलायनवादी संषः30भकारकषःधभ3 चुनौती दैत गामेमे आयोिज  त \nकालीपूजामे बाजार देिख  चािर -पषः363च हजारक समान बनौलक। जे \nनोकर नै बिन  मािल क बनब! कतेक पैघ षः30भवािभ  मानक पिर चायक \nअिछ ? एवं षःध6धकारे िव  िभ षः38ध षःध6धकारक जाित   िव शेषसँ जुड़ल षः30उयवसायपर \nबल दऽ षः39उामीण उषः3धभोगकषःधभ3 बढ़ाबा देलिषःध88ह , जे सषःभउउाषःधझ6 यवादी षःध6धदुषणकषःधभ3 \nसाफ करैत अिछ । \n  \nऐ षःध6धकारे उपषःध88यासक सार समषः30भत िम  िथ ला आ मैिथ ल समाजक \nसमषः30भयाकक िच  षःध55ण करै छिथ  । समाजक बीच षः30उयाषःध90त  िव िभ षः38ध \nषःध6धकारक समषः30भया जे खाहे पलायनवादी होइ वा िक  सान मजदूरक। \nसरकारी मसोमातक होइ वा सामािज क मसोमातक। िव िभ षः38ध षःध6धकारक \nजाित  िव शेषसँ जुड़ल षः30उ यवसायसँ हुअए वा कोसी कहरक समषः30भया। \nहमरा समाजक बीच धमषः36उक आिड़  मे राजनैित क समषः30भया सभपर \nउपषःध88यासकारक दूर दृिषःभउ6  छिषःध88ह। खास कऽ िव  धवाक लेल कएल \nगेल षःध6धयासक पाछषः363 बूझना जाइत अिछ   जे उपषःध88यासकार कोनो -ने-\nकोनो षःध65पमे नायकक भूिम  कामे होिथ । चूँिक  िव धवाक समषः30भयाकषःधभ3 \nएतेक लगसँ देखब आ ओतेक बिढ़ या समाधान िन कालब साधारण \nषः30उयिषःधझ0तक लेल संभब नै। अधंिव  षःध58ासक आिड़  मे भगित  खेला केकरो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n100  \nशीलभंग करब आ जहल खटब, सेहो उपषःध88यासकारक नजिर  सँ नै \nबिच  सकल। समाजेक मंगलक िव चार जोिग षःध88दारकषःधभ3 नीक लागब आ \nसामािज क िव धवाक सहायताक उपाए करब, िक नको नीक लािग  \nसकैत अिछ । एतबे नै, दुखनीक िव चारकषःधभ3 दुखिन  येक शषःध9ध द मे \nउपषःध88यासकार िल  खलिषःध88ह - “हमहूँ तँ पाइयेबला ऐठीन रहलॱ मुदा सभ \nसुख-सुिव धा रिह तो ओकरा एहेन नीन कहषः363 होइ छै। '' देखै छी जे \nपेट खपटा जकषः363 खलपट छै, भिर सक खेबो केने अिछ  िक  नै। \nतखन जोिग िषःध88दर घुषः3धझी िह  लबैत बाजल-  \n“काकी, काकी....।” आ मोटरी खोिल  जोिग षःध88दनर जोर भिर   साड़ी, \nसाया आ एकटा आंगीक संग दसटा दस टकही आगूमे रािख  \nदेलक। ऐ तरहक समाजक दबल, कुचलक मसोमात वगषः36उक \nसेवाधारीक षःध65पमे हुनक यथाथषः36उ सेवा भावना ओिह  ना झलिक  रहल \nअिछ , जे ओ कतेक पैघ समाजसेवी छिथ ।  \nऐ तरहषःधभ3 उपषःध88यासक एक -एक पषः363ित   जीवन-संघषषः36उक साथषः36उकताकषःधभ3 \nषःध6धमािण  त करैत अिछ । पाठककषःधभ3 उपषःध88यास - जीवन एकटा संघषषः36उक \nषःध65पमे बुझना जाइत अिछ  । षःध6धषः30भतुत उपषःध88यासमे सभ तरहक \nउदाहरण- हँसब, बाजब, कानब, मािर -पीट इषःध8भयािद  सँ लऽ नव \nउषःध8भसा  ह, नव चेतना आ नव िद शा भेटैत अिछ । आन कोनो \nओझराएल उपषःध88यासकार जकषः363 िज  नगीकषःधभ3 कोनो चौबषः3ध6ीपर नै छोिड़   \nबिषःध98क एकटा नव सृजनाषःध8भमक राषः30भता खोिज   पाठकक संग समाजोक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 101  \nलोककषःधभ3 देखौलिषःध88ह अिछ  । जिह ना नदीक पािन  अपना जीवनमे \nअनेको उतार-चढ़ाबकषःधभ3 पार करैत अपन बाट अपने  बनबैत अिछ  \nतिह ना षःध6धषः30भतुत उपषःध88यासमे उषःध8भ पषः38ध भेल समषः30भयाक समाधान करैत \nसमाजोकषःधभ3 एकटा षःध6धशषः30भत   मागषः36उ देखबैत िन  िवषः36उरोध आगषः363 बढ़ल जा रहल \nअिछ । उपषःध88यासमे एकटा समषः30भया नै अिप  तु अनेको समषः30भया \nउपिषः30भथत होइत अिछ   मुदा ओइ समषः30भयाक षः30भवत : बुिध -िव वेक षः3ध5ारा \nिन दान सेहो समषः30भयेसँ िन  कलैत अिछ । समाजक सभ वगषः36उ चाहे ओ \nदुखनी हुअए आिक  पिव षःध55ी , षः30धयामा हुअए आिक   तमोिर यावाली भौजी। \nनारीक एकटा सशषःधझ0त शिषःधझ0तक षःध65पमे देखा उपषःध88यासकार एकटा \nकृत केलिषःध88ह  अिछ । सषःध9भपूणषः36उ उपषःध88याससमे उपषःध88यासकार िम  िथ ला \nसमाजक सषःध93यता एवं माषःध88यताकषःधभ3 देखाएब सेहो नै िब  सरला अिछ । \nमैिथ ल बेटीक षःध6धेम माए -बापक षःध6धित   षः30धयामा षः3ध5ारा आनल गेल पषः363च गो \nदिल पुरी, एक धारा चाउर, सेर तीिन येक खेसारी दािल , एकटा \nउदाहरण अिछ । ओतबए नै, मसोमात दुखनीक बेटा भुखना षः3ध5ारा \nआनल षःध65पैयाक गषः386डी देिख   ई बाजब आ सोचब-  \n“झषः363पह -झषः363पह नै तँ लोक सभ देिख   लेतह। आिख र ढहलेलो अिछ  \nतँ बेटे छी िक ने।” मने-मन भगवानकषःधभ3 गोड़ लािग   बाजल- “भगवान \nकेकरो अधलाह नै करै छिथ न।” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n102  \nउपषःध88यषः363स जेना -जेना आगषः363  बढ़ैत अिछ  सारगिभषः36उत भेल जा रहल \nअिछ । पाठक एकसूरे पढ़ैक लेल बाषःधझ3य छिथ  । उपषःध88यासक मादे \nभोजनो-भातक िध यान नै रिह  जाइत अिछ । अंत: उपषःध88यासक \nसारक षःध65पमे षःध6धोफेसर कमलनाथ षः3ध5ारा षःध6धषः30भतुत कथन -  \n“रतुका घटना दुखद भेल। मुदा ओ काषः33भुक भेल। कालक तीन \nगित , भूत, वषःध5भषः36उमान आ भिव  षः303य । जे समए बीत गेल वएह समए \nवषःध5भषः36उमान आ भिव  षः303यक राषः30भता देखबैत अिछ  । ढंगसँ एकरा बुझैक \nखगता अिछ । दुखक भागब माने आएब भेल।”  \n  \nऐ षःध6धकारे जीवन -संघषषः36उ उपषःध88यास कषःध98पना नै अिप  तु यथाथषः36उपर \nआधािर त बुझना जाइत अिछ । तँए अंतमे ई कहब जे आशाक संग \nिज नगीकषःधभ3 आगू मुँहषःधभ3 ठेलैत पहाड़पर चढ़ा अकाशमे फेक िद  यौक। \nषः30भपषःभउ6 अिछ   जे जीवन संघषषः36उ िथ  क आ संघषषः36उ जीवन , अथषः365त् \nजगदीश षःध6धसाद मषःध83डलक जीवन -संघषषः36उ। आ षःध6धकाशक छिथ   नागेषःध88षःभ06 \nकुमार झा जे मैिथ ली सािह षःध8भयाकाशमे पोथी षःध6धकाशनक झंडा फहरा -\nफहरा कऽ बहुत िक छु किह  रहल छिथ  । ऐ लेल षःध5झुित   षःध6धकाशनक \nसंग उपषःध88यासकारकषःधभ3 सेहो दुगषः365नषःध88द तरफसँ बहुत -बहुत साधुवाद। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 103  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3शूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \n१.\n डॉ. कैलाश कुमार िम षःध5झ- लघुकथा- चषःध88 दा  २. \nउमेश मषःध83 ड ल- मैिथ ली युवा रचना-धिमषः36उता :: परंपरा \nपिर वषःध5भषः36उन आ भिव  षः303 य  \n  \n१ \nडॉ. कैलाश कुमार िम हgअ5छ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n104  \nलघुकथा- च/gधभभ दा \nराघवकषःधभ3 चषःध88 दा क संगित  सोहनगर लगैत छलिषःध88 ह  । राघव आ चषःध88 दा  \nसमवयषः30भ क  रहिथ - लगभग पंषःभ06ह बखषः36उक। दू-चािर  मासक दुनूमे िक यो \nछोट तँ िक यो पैघ। चषःध88 दा छलीह सषः36भविर  , सुषःध88 द िर । शरीरसँ पुषः303 ट  \nमुदा लोथगर नै। सषः36भमिर   चाम मुदा चमकैत। आँिख  मषःध8झ य म कदक \nमुदा रसगर। ठोर मोट मुदा चहटगर। नाक पातर आ नोक लेने। \nशायद राघव केर दृिषः303 ट  मे सुषःध88 द रताक नीक िव वरण यएह छलिषःध88 ह  । \nचषःध88 दा  छलीह चंचल, कनीक ठसकसँ भरल आ ऐ गुमानमे तनल जे \nओ दबंग िप ता एवं दबंग पिर वारसँ छिथ ! चषःध88 दाकषःधभ3 केवल दू बिह  न \nआरो छलिथ षःध88 ह। एषः3उधो भाइ नै। तािह   चषःध88 दा  अपने-आपकषःधभ3 बेटा बुझैत \nछलीह। पषःध88 षःभ06 हम वयिस मे अएलाक उपराषःध88 तो चषःध88 दा अपन उषः38धत \nवषःध5धकषःधभ3 नै झपैत छलीह। ऐमे हुनक उदेस अपने-आपकषःधभ3 कामुक \nबनेबाक नै छलिषःध88 ह   बिषःध98 क   बेटा जकषः363 बेटी छिथ   तइ बातक गुमान! \nमुदा जुआनीक दरबषःधझ6 जा खटखटबैत वषःध5ध , नाक, आँिख क गुमानसँ \nकी मतलब! चषःध88 दा क गुमानमे हुनकर शारीिर क अंग अपन \nकामुकताक भावकषःधभ3 अनेने षःध6धदशषः36उन करए लगैत छलिषःध88 ह  । आर-तँ-आर \nचषःध88 दा राघव एवं अषःध88 य समवयषः30भ की छौड़ा सभ संगे कखनो कबषः386डी \nतँ चोरा-नुषः3उधी खेलाए लगैत छलीह। जखन कबषः386डी खेलाइत छलीह \nतँ चेतऽकऽबऽषः386डी ..... डी...डी...डी... करैत हुनकर वषःध5ध सेहो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 105  \nशषःध9ध दक लयक संग संगीतक धूनमे मषः30भ त  भऽ ऊपर-नीचा होमए \nलगैत छलिषःध88 ह  ।  \nकतेको बेर जखन चषःध88 दा कबषः386डी पढ़ैत राघव िद  स अबैत छलीह, \nराघवकषःधभ3 मारबाक हेतु तँ राघव चषःध88 दाकषःधभ3 पकड़बाक षःध6धयास करैत \nछलाह। षःध6धयास ई जे चषःध88 दाक सषः36भस टूिट   जाइिषःध88 ह  । मुदा चषःध88 दा  ऐ \nषःध6धयासमे जे िब  ना सषः36भस तोड़ने राघवकषःधभ3 छू ली , आ िब ना राघवक \nचंगुलमे कबषः386डी पढ़ैत अपना िद  िस  आपस भऽ जाइ। एक-आध बेर \nचषःध88 दा  अपन रणनीित मे सफलो भेलीह। मुदा अषःध88 त त: छलीह \nलड़की। केना सकतिथ, राघवक ठोस, बलीषः303 ठ  कद-काठीक समषःध5ध ? \nअिध कतर समैमे राघव चषःध88 दाकषःधभ3 पकिड़   लैत छलिथ षःध88 ह। आब चषःध88 दा  \nराघवसँ अपने-आपकषःधभ3 छोड़ेबाक हेतु पूरा षःध6धयास करैत छलीह। राघव \nसेहो अपने-आपकषःधभ3 ए◌े षःध6धयासमे लगा लैत छलाह जे िब  ना सषः36भस टुटने \nचंषःध88 दा  नै छुटिथ । ऐ नोक-झोकमे िब ना कुनो गलत भावनाकषःधभ3 कतेको \nबेर छीना-झपटी करैत राघव केर हाथ अनायास चषःध88 दाक वषःध5धपर \nलािग  जाइत छलिषःध88 ह  । चषःध88 दा  बुझैत छलीह जे राघव कुनो दोसर \nिव चारसँ ई सभ नै कऽ रहलाह अिछ । तँए चषःध88 दा क मुँहपर कुनो \nतामस, लषःधझ6 जा क भाव, षःध6धित  कार, घृणा आिद क भाव नै अबैत \nछलिषःध88 ह  । िब षःध98 कुल षः30भ व भािव क रहैत छलीह। मुदा किह  नै िक एक \nराघवक कठा◌ेर हाथक षः30भ पशषः36उकषःधभ3 अनुभव करैत छलीह। हुनका िक  छु-\nिक छु होमय लगैत छलिषःध88 ह  । आँिख  अनेरे आनषःध88 दा ित रेकमे मुदा जाइत \nछलिषःध88 ह  । की होइत छलिह  तकरा ओ शायद केवल अनुभव कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n \n106  \nसकैत छलीह, ओकर बखान शषःध9ध दक माषःध8झ य मसँ संभव नै। एहने \nहालित  राघवोकषःधभ3 होइत छलिषःध88 ह  । नहु◌ु-नहु राघवकषःधभ3 एना लागए \nलगलिषःध88 ह   जेना चषःध88 दाक वगैर जीवन अथषः36उहीन हुअए। चषःध88 दा सँ जइ \nिद न राघव भषःधभ3ट नै करिथ   तइ िद न मोन िख षः38ध भऽ जािषःध88 ह  । चषःध88 दा  \nसेहो राघवसँ ओतबे िस नेह करैत छलीह। मुदा राघव आर चषःध88 दा क \nिस नेह छल िन षः30ध छ ल! \n  \nराघव छलाह आिथषः36उक षःध65पसँ िव  पषः38ध षःभ09ाषः33धण कूलक बालक। एकर \nठीक िव परीत चषःध88 दा छलीह एक सुभषः30भ य षःभ09ाषः33धण कषःध88 या। चषःध88 दा क \nिप ताकषःधभ3 तेरह बीघा ठोस खेतीहर जमीन आ खूब नीक लगानी केर \nकायषः36उ चलैत छलिषःध88 ह  । चषःध88 दा क िप ताक नाओं छलिषःध88 ह   बुलेसर। \nबुलेसर बलंठ छलाह। छह फूषः3ध6ा मदषः36उ, पहलवान, केवल अपन नाओं \nआ संषःधझउ याक षःध53ान छलिषःध88 ह  । लगानीक ललका बहीकषःधभ3 कऽ टऽ कऽ \nिल खैत-पढ़ैत छलाह। गरीब लोक सभकषःधभ3 सूिद  पर टाका दैत \nछलिथ षःध88 ह । बषःध88 ध कमे गहना, वतषः36उन , जमीनक कागत इषःध8भ या िद  रािख  \nलैत छलिथ षःध88 ह । सूिद क दरसूिद  जखन गरीब लोक सभ आसीन-\nकाित क मासमे भूखे मरय लगैत छल तँ बुलेसर बाबू ओतए सबैया-\nडेओढ़ापर धान अथवा आन अषः38ध लेमय जाइत छल। बुलेसर बाबू \nअपने हाथे अषः38ध जोखैत छलाह। एक मोनक बदला हमेसा 38 सेर \nदैत छलिथ षःध88 ह । ओहूमे अनाजमे धूल-मािट  िम लल। छषः363टल पखरा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha  Ist Ma ithi li Fortnight ly  ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१०९  म अंक  ०१ ज ुलाइ २० १२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक १० ९)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 107  \nअथवा आन कुनो मोटका धान। आ लेबय काल एक मोनक बदला \n41 सेरक आसपास लैत छलाह। \n  \nकतेको लोक पाइ दैयो दैत छलिषःध88 ह   तैयो अपन लगानीक ललाक \nबहीसँ नाओं कटैत छलिथ षःध88 ह । चािर -पषः363च बखषः36उ चुप भऽ जाइत \nछलाह। फेर एकाएक एक िद न बही लऽ कऽ ओइ षः30उ यिषःधझ0 त  क घरपर \nमहाजन बिन  पहुँिच  जाइत छलाह, तगेदा हेतु। बेचारा ","size_mb":2.1,"has_text":true},"Videha 110.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 110.pdf","name":"Videha 110.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११० म अंक १५ जुलाइ २०१२ (वष।ईफइँ ५ मास ५५ अंक \n११०) \n  \n  \n  \n \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश \n \n  \n२. ग।ईफआए  \n  \n२.१.\n राम भरोस कापिड /gदशणमर - मैिथली लोक सं/g3णदकृित \nसंगो/gदश7ी अ/gषय़य़तरगत लोकनायक  सलहेसःचच/g3उँ –पिरचच/g3उँ काय/g3उश/g3य़9म स/gष9दप/g3य़ष   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n   \n२.२.\n अतुले।ईफ0आ व र- लघुकथा- बसात   \n  \n२.३.\n आशीष अनिच।ईआ88हार - मैिथली गजलकार पिरचय \n।ईआ5ॉृंखला  \n  \n२.४.\n डा. अ।ईआइएण कुमार िसंह - उजड़ैत गाम : बसैत \nशहर? \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n२.५.\n चंदन कुमार झा- िमिथला-मैिथली आंदोलन  \n  \n२.६.\n जगदान।ईआ88द झा 'मनु'- दूटा िवहिन कथा  \n  \n  \n  \n३. प।ईफआए  \n  \n३.१.\n िकशन कारीगर  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n३.२.\n डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”   \n  \n३.३.\n जगदीश च।ईआ88।ईए0इ ठाकुर अिन ल \n  \n३.४.\n अिमत िम।ईआ5ॉ  \n  \n३.५.\n चंदन कुमार झा  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.६.\n जगदान।ईआ88द झा 'मनु'  \n  \n  \n  \n  \n४. िमिथला कला-संगीत १.\nराजनाथ िम/g257 (िच/g255मय \nिमिथला) २. \nउमेश म/g2गभडल (िमिथलाक वन/gभँ4पि त / \nिमिथलाक जीव-ज/g2गगतु/ िमिथलाक िजनगी) \n  \n  \n  \nबालान/gभफ4 कृते-\n अिमत िम।ईआ5ॉ - बाल गजल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अं/gभऐठेजी आ \nअं/gभऐठेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिह ल बेर सच/gभफठ-िड/g27ँशनरी ) एम.एस. \nएस./g27ँयू.एल. सव/gभफठर आधािरत  -Based on ms-sql server \nMaithili-English and English-Maithili Dictionary.]  \n  \n  \n  \nिवदेह ई-पि।ईआ55काक सभटा  पुरान अंक ( ।ईए09ेल , ितरहुता आ देवनागरी \nमे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच।ईफइफक  िलंकपर उपल।ईआ9आध अिछ। \nAll the old issues of Videha e journal ( in Braille, \nTirhuta and Devanagari versions ) are available \nfor pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि।ईआ55काक सभटा पुरान अंक ।ईए09ेल , ितरहुता आ देवनागरी \n।ईआइ5पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \nिवदेह ई-पि।ईआ55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि।ईआ55काक ५० म सँ आग।ईफइफक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक।ईआएफ अपन साइट / ।ईआ9आलॉगपर \nलगाऊ।   \n।ईआ9आलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले।ईआॉ0ट कए \n\"फीड यू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml \nटाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड ।ईआइआा।ईआ90त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ \nAdd a   Subscription बटन ि।ईआॉ0लक क।ईआइ5 आ खाली ।ईफ0एथानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे।ईफ0एट क।ईआइ5 आ Add   \nबटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका।ईफ0एट \nसाइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/\n \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला।ईआ5आरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, \n(cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच।ईफइफक िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक ।ईफ0एतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-\nपुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ।ईआॉ0समे ऑनलाइन \nदेवनागरी टाइप क।ईआइ5 , बॉ।ईआॉ0ससँ कॉपी क।ईआइ5  आ वड।ईफइँ डॉ।ईआॉ0युमे।ईआ88टमे \nपे।ईफ0एट कए वड।ईफइँ फाइलक।ईआएफ सेव क।ईआइ5। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स।ईआ9एपक।ईफइँ क।ईआइ5। )(Use Firefox  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ \nInternet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp://www.videha.co.in/ .\n)   \n  \nGo to the link below for download of old issues \nof VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo \nfiles. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच।ईआ55कला / \nफोटो सभक फाइल सभ (उ।ईआॉएचारण , बड़ सुख सार आ दूव।ईफइ5।ईआ5आत मं।ईआ55 \nसिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच।ईफइफक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक।ईफइ5इव  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग ।ईफआ5ारा जारी किव , नाटककार आ धम।ईफइँशा।ईफ0ए।ईआ55ी \nिव।ईफआएापितक  ।ईफ0एटा।ईआ9एप। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक \nधरती ।ईआइआाचीन कालिहसँ महान  पु।ईआइएष ओ मिहला लोकिनक कम।ईफइँभिम \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \nरहल अिछ। िमिथलाक महान पु।ईआइएष ओ मिहला लो किनक िच।ईआ55  \n'िमिथल ा र/g27ऐ ' मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि।ईआ5ए।ईफइँ, एिहमे िमिथला।ईआ5आरमे (१२०० वष।ईफइँ \nपूव।ईफइँक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ।ईआ88या।ईआ88य ।ईआइआाचीन आ नव ।ईफ0एथाप।ईआ8एय , िच।ईआ55 , \nअिभलेख आ मूि।ईआ5ए।ईफइँकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स।ईआ9एबि।ईआ88धत सूचना , स।ईआ9एपक।ईफइँ, अ।ईआ88वेषण \nसंगिह िवदेहक सच।ईफइँ-इंजन आ ।ईआ88यूज सिव।ईफइँस आ िमिथला, मैिथल आ \nमैिथलीसँ स।ईआ9एबि।ईआ88धत वेबसाइट सभक सम।ईफ9ँ संकलनक लेल देखू \n\"िवदेह सूचना संपक/gभफठ अ/g2गगवेषण \"\n \nिवदेह जालवृ।ईआ5एक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि।ईआइआय जालवृ।ईआ5ए ) पर \nजाउ।  \n  \n  \n \n \n  \n \n \n  \n \n  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \nऐ बेर मूल पुर।ईफ0एकार (२०१२) [सािह।ईआ8एय अकादेमी , िद।ईआ98ली ]क लेल \nअह।ईफइफक नजिरमे कोन मूल मैिथली पोथी उपयु।ईआॉ0त अिछ ? \nThank you for voting!  \n।ईआ5ॉी राजदेव म।ईआ8फडलक “अ।ईआ9एबरा ” (किवता-सं।ईफ9ँह )\n 12.43%    \n  \n।ईआ5ॉी बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा \nनाटक) 10.06%    \n  \n।ईआ5ॉीमती आशा िम।ईआ5ॉक “उचाट” ( उप।ईआ88यास ) 6.51%    \n  \n।ईआ5ॉीमती प।ईफ8आा झाक “अनुभूित” ( कथा सं।ईफ9ँह ) 4.73%    \n  \n।ईआ5ॉी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो ए।ईआ8फ।ईफ99ी :मा ।ईआइआिवश \n(नाटक) 5.62%    \n  \n।ईआ5ॉी सुभाष च।ईआ88।ईए0इ यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-सं।ईफ9ँह ) 5.03%    \n  \n।ईआ5ॉीमती वीणा कण।ईफइँ- भावनाक अि।ईफ0एथपंजर (किवता सं।ईफ9ँह ) 5.62%    \n  \n।ईआ5ॉीमती शेफािलका वम।ईफइ5क “िक।ईफ0एत -िक।ईफ0एत जीवन \n(आ।ईआ8एमकथा ) 8.58%    \n  \n।ईआ5ॉीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलच।ईआ88दा ” (दूटा नाटक) 7.1%    \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \n।ईआ5ॉी महा।ईआइआकाश -संग समय के (किवता सं।ईफ9ँह ) 5.62%    \n  \n।ईआ5ॉी तारान।ईआ88द िवयोगी - ।ईआइआलय रह।ईफ0एय (किवता-सं।ईफ9ँह ) 5.33%    \n  \n।ईआ5ॉी महे।ईआ88।ईए0इ मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक) 8.28%    \n  \n।ईआ5ॉीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा-सं।ईफ9ँ ह) 5.92%    \n  \n।ईआ5ॉी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल \nसं।ईफ9ँह ) 7.4%    \n  \nOther: 1.78%    \n   \n \n \n   \nऐ बेर युवा पुर।ईफ0एकार (२०१२)[सािह।ईआ8एय अकादेमी , िद।ईआ98ली ]क लेल \nअह।ईफइफक नजिरमे कोन कोन लेखक उपयु।ईआॉ0त छिथ ? \n।ईआ5ॉीमती ।ईआॉइयोित सुनीत चौधरीक “अिच।ईफइँस ” (किवता \nसं।ईफ9ँह ) 28.38%    \n  \n।ईआ5ॉी िवनीत उ।ईआ8एपलक “हम पुछैत छी” ( किवता सं।ईफ9ँह ) 7.43%    \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \n।ईआ5ॉीमती कािमनीक “समयसँ स।ईआ9एवाद करैत ”, (किवता \nसं।ईफ9ँह ) 6.76%    \n  \n।ईआ5ॉी ।ईआइआवीण का।ईफ0आयपक “िवषद।ईआ88ती वरमाल कालक रित ” (किवता \nसं।ईफ9ँह ) 4.73%    \n  \n।ईआ5ॉी आशीष अनिच।ईआ88हारक \"अनिच।ईआ88हार आखर \"(गजल \nसं।ईफ9ँह ) 18.92%    \n  \n।ईआ5ॉी अ।ईआइएणाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता सं।ईफ9ँह ) 6.76%    \n  \n।ईआ5ॉी िद लीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता \nसं।ईफ9ँह ) 8.11%    \n  \n।ईआ5ॉी आिद यायावरक “भोथर प।ईफॉ0िसलसँ िलखल ” (कथा \nसं।ईफ9ँह ) 5.41%    \n  \n।ईआ5ॉी उमेश म।ईआ8फडलक “िन।ईफ0आतुकी ” ( किवता सं।ईफ9ँह ) 12.16%    \n  \nOther: 1.35%    \n  \n \n   \n     \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n  \n     \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर।ईफ0एकार (२०१३) [सािह।ईआ8एय अकादेमी , िद।ईआ98ली ]क \nलेल अह।ईफइफक नजिरमे के उपयु।ईआॉ0त छिथ ? \nThank you for voting!  \n।ईआ5ॉी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप।ईआ88यास ।ईआ5ॉी िव।ईफ0फणु \nसखाराम खा।ईआ8फडेकर ) 32.63%    \n  \n।ईआ5ॉी महे।ईआ88।ईए0इ नारायण राम \"काम।ईफॉँलीन \" ( कॲकणी उप।ईआ88यास ।ईआ5ॉी दामोदर \nमावजो) 13.68%    \n  \n।ईआ5ॉी देवे।ईआ88।ईए0इ झा \"अनुभव\"( ब।ईफइए।ईआॉआला उप।ईआ88यास ।ईआ5ॉी िद।ईफ0ँये।ईआ88दु \nपािलत) 12.63%    \n  \n।ईआ5ॉीमती मेनका मि।ईआ98लक \"देश आ अ।ईआ88य किवता सभ \" (नेपालीक \nअनुवाद मूल- रेिमका थापा) 14.74%    \n  \n।ईआ5ॉी कृ।ईफ0फण कुमार क।ईफ0आयप आ ।ईआ5ॉीमती शिशबाला - मैिथली गीतगोिव।ईआ88द ( \nजयदेव सं।ईफ0एकृत ) 13.68%    \n  \n।ईआ5ॉी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( ।ईआ5ॉी तकषी िशवशंकर िप।ईआ98लैक \nमलयाली उप।ईआ88यास ) 11.58%     /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \n  \nOther: 1.05%    \n  \n \n   \n     \n   \n \n  \n \nफेलो पुर।ईफ0एकार -सम।ईफ9ँ योगदान २०१२-१३ : समाना।ईआ88तर सािह।ईआ8एय \nअकादेमी, िद।ईआ98ली  \nThank you for voting!  \n।ईआ5ॉी राजन।ईआ88दन लाल दा स 53.85%    \n  \n।ईआ5ॉी डॉ . अमरे।ईआ88।ईए0इ  25.64%    \n  \n।ईआ5ॉी च।ईआ88।ईए0इभानु िसंह 19.23%    \n  \nOther: 1.28%    \n  \n   \n     \n   \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \n1.संपादकीय \n१ \nभारतीय छ।ईआ88द , अलंकार आ रस िस।ईफआ0ा।ईआ88त : \nछ।ईआ88दक।ईआएफ िकछु गोटे अ।ईआ5फानतावश रस आ अलंकारसँ अलग कऽ कए \nदेखै छिथ। जँ कोनो वीभ।ईआ8एस दृ।ईफ0आयक वण।ईफइँन  किव करत तँ की \nओकरा वीभ।ईआ8एस रस अनबा लेल पिर।ईआ5ॉम करए पड़तै आ की ऐ लेल \nओकरा गएर छ।ईआ88दोब।ईफआ0 रचना रचऽ पड़तै! की श।ईआ9आदालंकार आ \nअथ।ईफइ5लंकार लेल किवक।ईआएफ गएर  छ।ईआ88दोब।ईफआ0 रचना करऽ पड़तै? की िबनु \nिव।ईफ0एतृत भाषायी श।ईआ9आदावलीक श।ईआ9आदालंकार वा  अथ।ईफइ5लंकार उ।ईआ8एप।ईफ8आ भऽ \nसकैए? की गजल, दोहा, रोला, कु।ईआ8फडिलया िबनु ।ईफ0ँयाकरणक  स।ईआ9एभव \nछै? आ की छ।ईआ88द आ बहरमे रहने रस आ अलंकारसँ कोनो रचना \nिवहीन भऽ जाइ छै आ गएर छ।ईआ88दोब।ईफआ0 रचना अलंकार आ रससँ \n।ईफ0एवतः यु।ईआॉ0त भऽ जाइ छै? की अ।ईआ9फयासक  मह।ईआ8एव नै छै आ अ।ईआ9फयास \nआ मेहनित केिनहारमे ।ईआइआितभा नै होइ छै? एकटा वा।ईफआएयं।ईआ55 वादकसँ \nिकयो पुछलि।ईआ88ह जे ओ िकए भोर स।ईफइफझ अ।ईआ9फयास करै छिथ तँ \nहुनकर उ।ईआ5एर रहि।ईआ88ह - ऐ दुआरे हम भोरमे अ।ईआ9फयास करै छी जे \nस।ईफइफझमे गित ने कम भऽ जाए  आ स।ईफइफझमे ऐ दुआरे अ।ईआ9फयास करै छी \nजे भोरमे ने गित कम भऽ जाए। मुदा संगमे ईहो स।ईआ8एय अिछ जे \nमा।ईआ55 रस , अलंकार आ छ।ईआ88दक आ अ।ईआ9फयासे टा सँ कोनो रचना \nउ।ईआ8एकृ।ईएँइ  नै भऽ जाएत, आ से रचनाकारक साम।ईआ85य।ईफइँपर िनभ।ईफइँर करत ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \nमुदा रचनाक उ।ईआ8एकृ।ईएँइ  हेबाक ।ईआइआितशतता बिढ़ जाएत कारण रस , \nअलंकार आ छ।ईआ88दक अ।ईआ9फयास साम।ईआ85य।ईफइँवान आ  ।ईआइआितभाशाली बेसी नीक \nजेक।ईफइफ करैए, आ ओ जँ बे-बहर आजाद गजल वा अकिवता िलखत \nतँ तकर उ।ईआ8एकृ।ईएँइ हेबाक स।ईआ9एभावना सेहो बिढ़ जाएत। ओना \nमैिथलीक िभखारी ठाकुर राम।ईआइआवेश म।ईआ8फडल झा।ईआइएदार सन \n।ईआइआितभाशालीक।ईआएफ रस , अलंकार आ छ।ईआ88दक नैसिग।ईफइँक  वरदान छि।ईआ88ह से \nफराक गप। हुनकर समाज आ ।ईआइआकृितसँ जुड़ल भावना अतुलनीय \nअिछ आ त।ईआएफ ओ आिड़पर चिलतो भावनामे बिह जाइ छिथ। मुदा \nिकछु सभ सुिवधा स।ईआ9एप।ईफ8आ लोक  बहर आ छ।ईआ88दक अ।ईआ9फयास ऐ लेल नै \nकरै छिथ कारण हुनका भावना बेशी अबै छि।ईआ88ह , दोकानक सभसँ \nस।ईफ0एत वौ।ईफ0एत हुनका लेला भावना बिन जाइए। आ जँ किवमे एतेक \nभावना छि।ईआ88ह तँ मैिथली सािह।ईआ8एय जातीय ।ईआइआिति।ईफ89यावादसँ भरल िकए \nअिछ? \nजँ रस, अलंकार आ छ।ईआ88दसँ िकनको िद।ईफँआत छि।ईआ88ह तँ अिमत िम।ईआ5ॉ \nआ च।ईआ88दन झा सन युवाक बाल गजल पढ़थु, आ िबसिर जाथु जे \nओ बहरयु।ईआॉ0त छै। आ तखन ओकर तुलना िसयाराम झा सरस आ \nजीवका।ईआ88तक  बाल किवतासँ करथु। अिमत िम।ईआ5ॉ आ च।ईआ88दन झा क \nबाल गजल ब।ईफ8इड आग।ईफइफ अिछ , ई दुनू गोटे ई उ।ईआ8एकृ।ईएँइ रचना सभ \nछ।ईआ88द आ बहरमे केने छिथ आ ओ सभ रचना ।ईफ0एवतः उपयु।ईआॉ0त  रस \nआ अलंकारमे िहनका सभक साम।ईआ85य।ईफइँवान ।ईआइआितभाक बदौलित भेल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nअिछ, आ जँ ई संयोग अिछ तँ भयंकर संयोग अिछ। आ हम \nमैिथली बाल सािह।ईआ8एयक प।ईफआए अही िदशामे आग।ईफइफ बढ़ैत देखऽ चाहब।   \nश।ईआ9आदोचारण आ कला िनम।ईफइ5णक बाद  बो।ईआ8ॉय बौ।ईफ0एतुक उ।ईआ8एपि।ईआ5ए होइ छै। \nश।ईआ9आद आ ।ईआ8ॉविन , ।ईआइ5प , रस, राग, छ।ईआ88द , आ अलंकारसँ ओकर \nऔिच।ईआ8एय िस।ईफआ0 होइत छै।  \nएकटा उदाहरणसँ रस अलंकारक िववेचन एतए कएल जा रहल \nअिछ। \nअलंकार िस/gभ2ँ ा/g2गगतक िहस ाबसँ तोहर ठोर  किवताक पाठ: भामह \nअलंकारक।ईआएफ समासोि।ईआॉ0त कहै छिथ जे आन।ईआ88दक कारण बनैए। द।ईआ8फडी \nआ उ।ईफआआट सेहो अलंकारक िस।ईफआ0ा।ईआ88तक।ईआएफ आग।ईफइफ बढ़बै छिथ। अलंकारक \nमूल ।ईआइ5पसँ दू ।ईआइआकार अिछ , श।ईआ9आद आ अथ।ईफइँ आधािरत आ आग।ईफइफ \nसादृ।ईफ0आय -िवरोध, तक।ईफइँ।ईआ88याय , लोक।ईआ88याय , का।ईफ0ँय।ईआ88याय आ गूढ़ाथ।ईफइँ ।ईआइआतीित \nआधारपर। म।ईआ9एमट ६१ ।ईआइआकारक अलंकारक।ईआएफ ७ भागमे ब।ईफइफटै छिथ , \nउपमा माने उदाहरण, ।ईआइ5पक माने कहबी, अ।ईआइआ।ईफ0एतुत माने अ।ईआइआ।ईआ8एय।ईआ5आ \n।ईआइआशंसा , दीपक माने िवभािजत अलंकरण, ।ईफ0ँयितरेक माने असमानता \n।ईआइआदश।ईफइँन , िवरोध आ समु।ईआॉएचय माने संगबे। बातक चून लगाएब \nअ।ईआइआ।ईफ0एतुत , कऽथक सन लाल बु।ईफ8आ कपोल , पानक ठोर आ सु।ईफ8आिरक \nठोर, भोरक लाली सु।ईफ8आिरक ठोर सन , कुिसयारक पाकल पोर सन \nसु।ईफ8आिरक ठोर ई सभ उपमा किव ।ईफआ5ारा ।ईआइआयु।ईआॉ0त भेल अिछ। मुदा \nकतऽ छह /gषउषेमक पुंगी हूक ? मे सादृ।ईफ0आय -िवरोध अिछ। अह/g3उ3 िबनु  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \n/g3णशयाकुल वाटक म/g3उ3झ  मे ।ईआइ5पक ।ईआइआयु।ईआॉ0त भेल अिछ। का/gभँठयक भारती य \nिवचार: मो।ईआ5आक लेल कलाक अवधारणा , जेना नटराजक मु।ईए0इा देखू। \nसृजन आ नाश दुनूक लय देखा पड़त।  ।ईफ0एथायी भावक गाढ़ भऽ \nसीिझ कऽ रस बनब- आ ऐ सन कतेक रसक सीता आ राम  \nअनुभव केलि।ईआ88ह (देखू वा।ईआ98मीिक रामायण )। कृ/gभँभण  भारतीय कम।ईफइँवादक \nिश।ईआ5आक छिथ तँ संगमे रिसक सेहो। कलाक ।ईफ0एवाद लेल रस \nिस।ईफआ0।ईफइएतक आव।ईफ0आयकता भेल आ भरत ना।ईफ8एयशा।ईफ0ए।ईआ55 िलखलि।ईआ88ह। \nअिभनवगु।ईआ90त आन।ईआ88दवध।ईफइँनक ।ईआ8ॉय।ईआ88यालोकपर भा।ईफ0फय िलखलि।ईआ88ह। भामह \n६अम शता।ईआ9आदी , द।ईआ8फडी सातम शता।ईआ9आदी आ ।ईआइए।ईए0इट ९अम शता।ईआ9आदी एकरा \nआग।ईफइफ बढ़ेलि।ईआ88ह।  रस िस/gभ2ँ ा/g2गगतक िहस ाबसँ तोहर ठोर  किवताक पाठ: \nरस िस/gभ2ँ ा/g2गगत :भरत:- नाटकक ।ईआइआभावसँ रस उ।ईआ8एपि।ईआ5ए होइत अिछ। \nनाटक कथी लेल? नाटक रसक अिभनय लेल आ संगे रसक \nउ।ईआ8एपि।ईआ5ए लेल सेहो। रस कोना बहराइए ? रस बहराइए कारण \n(िवभाव), पिरणाम (अनुभाव) आ संग लागल आन व।ईफ0एतु \n(।ईफ0ँयिभचारी )सँ। ।ईफ0एथायीभाव गाढ़ भऽ सीिझ कऽ रस बनैए , जकर \n।ईफ0एवाद हम लऽ सकै छी। भ/gभ2फ लोलट :- ।ईफ0एथायीभाव कारण -पिरणाम \n।ईफआ5ारा गाढ़ भऽ रस बनैत  अिछ। अिभनेता-अिभने।ईआ55ी अनुस।ईआ88धान ।ईफआ5ारा \nआ क।ईआ98पना ।ईफआ5ारा रसक अनुभव करैत छिथ। लोलट किवक।ईआएफ आ \nसंगमे ।ईआ5ॉोता -दश।ईफइँकक।ईआएफ मह।ईआ8एव नै दै छिथ। शौनक:- शौनक रसानुभूित \nलेल दश।ईफइँकक ।ईआइआदश।ईफइँनमे पैिस कऽ रस लेब आव।ईफ0आयक बुझै छिथ , \nघोड़ाक िच।ईआ55क।ईआएफ घोड़ा सन बूिझ रस लेबा सन। भ/gभ2फनायक  कहै \nछिथ जे रसक ।ईआइआभाव दश।ईफइँकपर होइत अिछ। किवक भाषाक।ईआएफ ओ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nिभ।ईफ8आ मानैत छिथ। रससँ ।ईआ5ॉोता -दश।ईफइँकक आ।ईआ8एमा , परमा।ईआ8एमासँ मेल \nकरैए। रसक आन।ईआ88द अिछ ।ईफ0एव।ईआइ5पान।ईआ88द। आ ऐसँ होइत अिछ \nआ।ईआ8एम -सा।ईआ5आा।ईआ8एकार। रस िस।ईफआ0ा।ईआ88त ।ईआ5ॉोता -दश।ईफइँक -पाठक पर आधािरत \nअिछ। ई ।ईआ5ॉोता -दश।ईफइँक -पाठकपर जोर दैत अिछ । बाथ।ईफॉँज \nसंरचनावाद-उ।ईआ5एर -संरचनावादक स।ईआ88दभ।ईफइँमे लेखकक उ।ईफँ9े।ईफ0आयसँ पाठकक \nमुि।ईआॉ0तक लेल लेखकक मृ।ईआ8एयुक।ईआएफ आव।ईफ0आयक मानै छिथ - लेखकक मृ।ईआ8एयु \nमाने लेखक रचनासँ अलग अिछ आ पाठक अपना लेल अथ।ईफइँ तकैत \nअिछ। लगौलह बातक पाथर चून ।  आ सजौलह कऽथ कपोलक \nखून । िवभाव अिछ आ ऐ कारणसँ देिख कऽ लहरल हमर करेज  \nअनुभाव माने पिरणाम बहार होइत अिछ। /gभँ4फोट िस /gभ2ँ/gभफ4त : भतृ।ईफइँहरीक \nवा।ईआॉ0यपदीय कहैत अिछ जे श।ईआ9आद आिक वा।ईआॉ0यक अथ।ईफइँ ।ईफ0एफोट ।ईफआ5ारा \nसंवािहत अिछ। वण।ईफइँ ।ईफ0एफोटसँ वण।ईफइँ, पद ।ईफ0एफोटसँ श।ईआ9आद आ वा।ईआॉ0य \n।ईफ0एफोटसँ वा।ईआॉ0यक िनम।ईफइ5ण होइत अिछ। कोनो ।ईआ5फान िबनु श।ईआ9आदक \nस।ईआ9एब।ईआ88धक स।ईआ9एभव नै अिछ। ई भारतीय दश।ईफइँनक ।ईआ5फान िस।ईफआ0ा।ईआ88तक \nएकटा भाग बिन गेल। अथ।ईफइँक सं।ईआइआेषण अ।ईआ5आर , श।ईआ9आद आ वा।ईआॉ0यक \nउ।ईआ8एपि।ईआ5ए िबन स।ईआ9एभव अिछ। ।ईफ0एफोट अिछ श।ईआ9आद।ईए09।ईफफआ आ से अिछ \nसृजनक मूल कारण। अ।ईआ5आर , श।ईआ9आद आ वा।ईआॉ0य संग -संग नै रहैए। \nबाजल श।ईआ9आदक फराक अ।ईआ5आर अपनामे श।ईआ9आदक अथ।ईफइँ नै अिछ , श।ईआ9आद  \nपूण।ईफइँ होएबा धिर एकर उ।ईआ8एपि।ईआ5ए आ िवनाश होइत रहै छै। ।ईफ0एफोटमे \nअथ।ईफइँक सं।ईआइआेषण होइत अिछ मुदा तखनो ।ईफ0एफोटमे ।ईआइआाि।ईआ90त समए वा \nसंचारक कालमे अ।ईआ5आर , श।ईआ9आद वा वा।ईआॉ0यक अि।ईफ0एत।ईआ8एव नै भेल रहै छै। \nश।ईआ9आदक पूण।ईफइँता धिर एक अ।ईआ5आर आर नीक जक।ईफइफ ।ईफ89मसँ अथ।ईफइँपूण।ईफइँ होइए  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \nआ वा।ईआॉ0य पूण।ईफइँ हेबा  धिर श।ईआ9आद ।ईफ89मसँ अथ।ईफइँपूण।ईफइँ होइए।स।ईफइए।ईआॉँय , ।ईआ88याय , \nवैशेिषक, मीम।ईफइएसा आ वेदा।ईआ88त ई सभ दश।ईफइँन ।ईफ0एफोटक।ईआएफ नै मानैत \nअिछ। ऐ सभ दश।ईफइँनक मानब अिछ जे अ।ईआ5आर आ ओकर ।ईआ8ॉविन \nअथ।ईफइँक।ईआएफ नीक जेक।ईफइफ पूण।ईफइँ करैत अिछ। ।ईआइ0।ईफइएसक जै।ईआॉ0स डेरीडाक \nिवख।ईआ8फडन आ पसरबाक िस।ईफआ0ा।ईआ88त ।ईफ0एफोट िस।ईफआ0ा।ईआ88तक लग अिछ । \n/gभँ4फोट िस /gभ2ँ/gभफ4तक आधारपर तो हर ठोर  किवताक पाठ: आब  उदयनक \nकिरयनक धरतीपर रहबाक अछैतो ।ईआ88याय िस।ईफआ0ा।ईआ88तक ।ईफ0एफोट \nिस।ईफआ0ा।ईआ88तक।ईआएफ नै मानब किवक किवताक।ईआएफ नै अरघै छि।ईआ88ह। मने मे रहल \nमनक सब बात \n  किह ओ अल/gष93य िचत चोर  सँ सु।ईफ8आिरक ठोरक \nतुलना कऽ दै छिथ। \nउदयनक गामक किव बूच कहै छिथ भऽ रहल वण/g3उश - वण/g3उश िनःशेष , \nश/gष9षद सँ /gषउषगटल निह उ/g3य़य़य़े/g3णषय ; एतए  श।ईआ9आदसँ नै मुदा ।ईफ0एफोटसँ अथ।ईफइँक \nसं।ईआइआेषण किव ।ईफआ5ारा तोहर ठोर आ ऐ  सं।ईफ9ँहक आन किवता सभमे \nजाइ तरह।ईआएफ भेल अिछ , से संसारक सभसँ लया/gषय़दमक आ  मधुर भाषा \nमैिथली मे (यहूदी मेनुिहनक श।ईआ9आदमे) िव।ईफआएापितक बादक  सभसँ \nलया।ईआ8एमक किवक ।ईआइ5पमे बूचजी क।ईआएफ ।ईआइआ।ईफ0एतुत करैत अिछ आ मैिथली \nकिवताक।ईआएफ ऐ  ।ईआइ5पमे फेरसँ पिरभािषत करैत अिछ।  \nतोहर ठोर  किवताक सामा/g2गग य पाठ : पानक ठोर आ सु।ईफ8आिरक ठोर। \nसु।ईफ8आिर ।ईफआ5ारा बातक  चून लगाएब आ कऽथक सन लाल बु।ईफ8आ कपोल \nसजाएब। मुदा ।ईआइआेमक पुंगी कतए ? भोरक लाली सु।ईफ8आिरक  ठोर सन,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nिबनु सु।ईफ8आिर ।ईफ0ँयाकुल   स।ईफइफझ जेक।ईफइफ। बिधक जे बनत  सु।ईफ8आिरक वर तँ \nहम बनब िवखि।ईआ8फडत राहु। ।ईफ0एवग।ईफॉइमे सुधा क।ईआ9एमे अिछ , तिहना \nसु।ईफ8आिरक ठोर सेहो कतऽ पाबी। सकरी िमल महान बनत जे हम \nिव।ईआ58कम।ईफइ5सँ िव।ईआ5फान  सीखब। आ ओइ िमलसँ बहार होएत माधुय।ईफइँ। \nकुिसयारक पाकल पोर सन सु।ईफ8आिरक ठोर  अिछ। पुनज।ईफइँ।ईआ88ममे सेहो \nधान आ िच।ईएँइा।ईफ8आ बिन सु।ईफ8आिर हम अह।ईफइफक लग आएब। मुदबा  एतबा \nबादो श।ईआ9आदसँ उ।ईफँ9े।ईफ0आय कह।ईफइफ ।ईआइआगट भेल।   \n२ \nसािह/g2ग4यमे लोक -त/g2ग4व : गाथा/ नृ/g2ग4य / नाटक  \n  \nलोकगाथा/ नृ/g2ग4य / संगीत आिदक ऐित हािसक वण/gभफठन  \nमोहनजोदड़ो स।ईआ9फयतासँ ।ईआइआा।ईआ90त क।ईफइए।ईफ0एय ।ईआइआितमा नृ।ईआ8एयक मु।ईए0इाक संकेत दैत \nअिछ, वत।ईफइँमान कथक नृ।ईआ8एयक ठाठ मु।ईए0इा सदृश , दिहन हाथ ४५ \nिड।ईफ9ँीक कोण बनेने आ वाम हाथ वाम छाबापर , संगिह वाम पएर \nिकछु मोड़ने। ऋगवेदक श।ईफइएखायन ।ईए09ा।ईफफआण मे गीत, वा।ईफआए आ नृ।ईआ8एय \nतीनूक संगे-संग ।ईआइआयोगक वण।ईफइँन अिछ , ऐतरेय ।ईए09ा।ईफफआणमे ऐ तीनूक \nगणना दैवी िश।ईआ98पमे अिछ। ऋगवेद १०.७६.६ मे उषाक ।ईफ0एविण।ईफइँम \nआभा किवक।ईआएफ सुसि।ईआॉइजत ऋिषक ।ईफ0एमरण करबैत छि।ईआ88ह। ऋगवेदमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nलोक नृ।ईआ8एयक (।ईआइआा।ईआ88चो अगाम नृतये) सेहो उ।ईआ98लेख अिछ। महाव।ईफइआत \nना।ईफ09ा सोमयागमे दासी सभक (३-६ दासीक) सामूिहक नृ।ईआ8एयक वण।ईफइँन \nअिछ। श।ईफइएखायन १.११.५ मे वण।ईफइँन अिछ जे िववाहमे ४-८ \nसुहािगनक।ईआएफ सुरा िपयाओल जाइत ।ईआ50ल आ चतुव।ईफइ5र नृ।ईआ8एय लेल ।ईआइआेिरत \nकएल जाइत छल। वैिदक सािह।ईआ8एयमे िववाह िविधमे प।ईआॉ9ीक गायनक \nउ।ईआ98लेख अिछ। सीम।ईआ88तो।ईफ8आयन िविधमे पित वीणावादकसँ सोमदेवक \nवादयु।ईआॉ0त गान करबाक अनुरोध करैत छिथ। अथव।ईफइँवेदमे वसा ना।ईफ09ा  \nदेवताक नृ।ईआ8एय ऋक्, साम आ गाथासँ स।ईआ9एबि।ईआ88धत होएबाक गप आएल \nअिछ, सोमपानयु।ईआॉ0त ऐ नृ।ईआ8एयमे ग।ईआ88धव।ईफइँ सेहो होइत छलाह , से विण।ईफइँत \nअिछ। अथव।ईफइँवेद १२.१.४१ मे गीत, वादन आ नृ।ईआ8एयक सामूिहक \n।ईआ8ॉविनक वण।ईफइँन अिछ। वैिदक कालमे साम संगीतक अलाबे गाथा आ \nनाराशंसी ना।ईफ09ा लौिकक गाथा -संगीत क सेहो ।ईआइआचलन छल।  \n  \nलोकगाथाक त/g2ग4व : भाषाक ।ईफ0एव।ईआइ5प मौिखक रहबाक कारणसँ \nगितशील अिछ। काल िनध।ईफइ5रण सेहो अनुमानपर आधािरत होइत \nअिछ।  \n  \n-गाथा मेला, हाट बजार, िविश।ईएँइ लोकक घर , साव।ईफइँजिनक \n।ईफ0एथलपर होइत अिछ - से जै जाितक लोकदेवता रहैत छिथ तकर \nअितिर।ईआॉ0त दोसरो जाितक ।ईआ5ॉोता र हैत छिथ। \n सज/g36खक आ /g2उचोताक /g262/g284 य/g2उ2 संबंध रहैत अि छ , /g2उचवण त/g284वक \nकारण कथाक अनायास अलंकरण भेटैत अिछ, मुदा सभटा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nसािह ि/g284यक ल/g2उ2ण जेना सग/g36ख, छ/g288दब/g320 , ना/g384य -संिध आ व/g304तु \nिनद/g3चखशक अभाव रहैत अि छ।  व।ईफ0एतु संगठन सुगिठत निह रहैत \nअिछ। गािरक ।ईआइआयोग आ म।ईफआएपानक य।ईआ55 -त।ईआ55 वण।ईफइँन रहैत अिछ।  \n।ईफ9ँामीण ।ईफ0ँयव।ईफ0एथामे चोरक ।ईफ0एथान आ ओकर वण।ईफइँन , ।ईफ0एथानीय \nदेवी-देवताक चरचा आ जातीय अि।ईफ0एमताक ।ईआइआयोग होइत अिछ। \nकथा-गायक आशु किव होइत छिथ- एकटा ढ़।ईफइफचापर अपन िहसाबसँ \nओ हेर-फेर कऽ गबैत छिथ ।ईआइआार।ईआ9एभमे ई।ईआ58र , व।ईआ88दना आ बीच -बीचमे \nई।ईआ58रसँ ।ईआ5आमायाचना , ई सभ गायन ।ईआ5आमता ि।ईफ0एथर करबाक उ।ईफँ9े।ईफ0आयसँ \nकएल जाइत अिछ।  \nघ।ईआ8फटासँ ऊपर गायनक बीचमे हु।ईफँआा -िचलम, म।ईफआएपान , पिरवेशक \nवण।ईफइँन होइत अिछ गायनमे। लोिरक मनुआर ।ईआ5ॉोताक सोझ।ईफइफ   कएल \nजाइत अिछ मुदा स।ईफफएेसक कथा आरा।ईआ8ॉय देवक सम।ईआ5आ।  \nदैवी शि।ईआॉ0त ।ईफआ5ारा यु।ईफआ0मे नायकक सहायता होइत अिछ।  \nनायक सेहो गािरक ।ईआइआयोग करैत अिछ।  \nमहाका।ईफ0ँयक पा।ईआ55क नाम आ आन त।ईआ8एवक ।ईफ9ँहण जेना \nमहाभारतक जुआ आिद ।ईआइआयोगमे आनल जाइत अिछ।  \n  \n  \nिन।ईफ0फकष।ईफइँ: सभ सािहि।ईआ8एयक िवधा   दू ।ईआइआकारक होइत  अिछ। \nलोकधम।ईफइ8 आ ना।ईफ8एयधम।ईफइ8 , लोकधम।ईफइ8 भेल ।ईफ9ँा।ईआ9एय आ ना।ईफ8एयधम।ईफइ8 भेल  \nशा।ईफ0ए।ईआ55ीय उि।ईआॉ0त। ।ईफ9ँा।ईआ9एय माने भेल कृि।ईआ55मताक अवहेलना मुदा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \nअ।ईआ5फानतावश िकछु गोटे एकरा गाममे होइबला नाटक बुझै छिथ। \nलोकधम।ईफइ8मे ।ईफ0एवभावक अिभनयमे ।ईआइआधानता  रहैत अिछ, लोकक \nि।ईफ89याक ।ईआइआधानता रहैत अिछ , सरल आंिगक ।ईआइआदश।ईफइँन होइत अिछ , आ \nऐ मे पा।ईआ55क से ओ ।ईफ0ए।ईआ55ी हुअए वा पु।ईआइएष , तकर सं।ईआॉँया ब।ईफ8इड बेसी \nरहैत अिछ। ना।ईफ8एयधम।ईफइ8मे वाणी मोने-मोन, संकेतसँ, आकाशवाणी \nइ।ईआ8एयािद ; नृ।ईआ8एयक समावेश , वा।ईआॉ0यमे िवल।ईआ5आणता , रागबला संगीत, आ \nसाधारण पा।ईआ55क अलाबे िद।ईफ0ँय पा।ईआ55 सेहो  रहै छिथ। कोनो िनज।ईफइ8व / \nवा ज।ईआ88तु सेहो संवाद करऽ लगैए , एक पा।ईआ55क  डबल-ि।ईफ99पल रोल , \nसुख दुखक आवेग संगीतक मा।ईआ8ॉयमसँ बढ़ाओल जाइत अिछ। \nवैिदक आ।ईआॉँयान , जातक कथा, ऐशप फेब।ईआ98स , पंचतं।ईआ55 आ िहतोपदेश \nआ संग-संग चलैत रहल लोकगाथा सभ। सभ ठाम अिभजा।ईआ8एय \nवग।ईफइँक कथाक संग लोकगाथा रिहते अिछ।  \n  \n३ \nिवदेह भाषा स।ईआ9एमान २०१२-१३ (वैकि।ईआ98पक सािह।ईआ8एय अकादेमी \nपुर।ईफ0एकार ।ईआइ5प।ईआएफ ।ईआइआिस।ईफआ0 ) \n- बाल सािह/g2ग4य लेल  िवदेह स/g2ऐ4मान २०१२ - ।ईआ5ॉी जगदीश ।ईआइआसाद \nम।ईआ8फडल  जी क।ईआएफ हुनकर बाल -।ईआइआेरक िवहिन कथा सं।ईफ9ँह \"तरेगन\" लेल \nई पुर।ईफ0एकार देल जा  रहल अिछ। ई पुर।ईफ0एकार िवदेह ना।ईफ8एय उ।ईआ8एसव  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \n२०१३ क समारोहमे देल जाएत। “तरेगन” क।ईआएफ सभसँ बेशी वोट \nभेटलै। तीनटा पोथी १.जगदीश ।ईआइआसाद  म।ईआ8फडलक तरेगन , २. \nजीवका।ईआ88तक  “िखिखरक बीअिर” आ ३.मुरलीधर झा क \n“िपलिपलहा गाछ” क।ईआएफ िवदेह  www.videha.co.in   पर भऽ रहल \nऑनलाइन वोिटंगमे राखल गेल छल। िवशेष।ईआ5फक मतानुसार  \n“िपलिपलहा गाछ”मे बहुत रास कथा अिछ जकरा बाल कथा नै \nकहल जा सकैए, तइ दुआरे ऐ पोथीक।ईआएफ िल।ईफ0एटसँ हटा देल गेल  \nकारण ई पुर।ईफ0एकार बाल सािह।ईआ8एय लेल अिछ , ओनािहतो ऐ पोथीक।ईआएफ \nसभसँ कम वोट भेटल रहै। ऐ पोथी सभक अितिर।ईआॉ0त आन पोथी \nसभपर िवचार नै कएल गेल कारण ओ सभ पोथीक आकारक नै \nवरन् बुकलेटक आकारक छल। \n  \n४ \nसािह।ईआ8एय अकादेमीक टैगोर  िलटरेचर अवाड।ईफइँ २०११ मैिथली लेल ।ईआ5ॉी \nजगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल क।ईआएफ हुनकर लघुकथा  सं।ईफ9ँह \"गामक िजनगी\" \nलेल देल गेल। काय।ईफइँ।ईफ89म कोि।ईआॉएचमे १२ जून २०१२ क।ईआएफ भेल। \nमैिथली लेल िववादक अ।ईआ88तक  कोनो स।ईआ9एभावना नै देखबामे आिब \nरहल अिछ। ऐ पुर।ईफ0एकारक ।ईफ9ँाउ।ईआ8फड िल।ईफ0एट बनेबा  लेल एकटा \nतथाकिथत सािह।ईआ8एयकारक।ईआएफ चुनल गेल जे ।ईआइआा।ईआ90त सूचनाक अनुसार  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \nजाितक आ संकीण।ईफइँताक आधारपर पोथीक नाम देलि।ईआ88ह जाइमे निहये \nनिचकेताक पोथी रहए, निहये सुभाष च।ईआ88।ईए0इ यादवक आ निहये \nजगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडलक ; संगिह ई ।ईफ9ँाउ।ईआ8फडिल।ईफ0एट  बनौिनहार \nतथाकिथत सािह।ईआ8एयकार िवदेहक सहायक स।ईआ9एपादक मु।ईफ8आाजीक।ईआएफ \nकहलि।ईआ88ह जे जगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडलक।ईआएफ ऐ िजनगीमे टैगोर सािह।ईआ8एय \nपुर।ईफ0एकार नै देल जेति।ईआ88ह !। रेफरी जखन ७ टा पोथीक नाम \nपठेलि।ईआ88ह तखन ओइमे च।ईआ88।ईए0इनाथ िम।ईआ5ॉ \"अमर\"क अतीत मंथन सेहो \nरहए जखन िक ओ पोथी िनध।ईफइ5िरत अविध २००७-२००९ मे छपले \nनै अिछ, तँ की िबनु देखने पोथी अनुशंिसत कएल गेल? ऐ तरहक \n।ईफ9ँाउ।ईआ8फड िल।ईफ0एट बनेिनहार आ िबनु पढ़ने पोथी अनुशंिसत  केिनहार \nरेफरीक।ईआएफ सािह।ईआ8एय अकादेमी िचि।ईआ88हत करए , आ नाम साव।ईफइँजिनक कऽ \n।ईफ0एथायी ।ईआइ5पसँ ।ईआइआितबि।ईआ88धत करए , से आ।ईफ9ँह ; तखने मैिथलीक ।ईआइआित।ईएँॉा \nब।ईफइफचल रिह सकत। एतए ईहो  त।ईआ85य अिछ जे सािह।ईआ8एय अकादेमीक \nमैिथली िवभागक संयोजक ।ईआ5ॉी िव।ईफआएानाथ झा  िविदत अखन धिर ने \nपुर।ईफ0एकार भेटबाक सूचने आ ने पुर।ईफ0एकार लेल बधाइये ।ईआ5ॉी  जगदीश \n।ईआइआसाद म।ईआ8फडलजी क।ईआएफ देलि।ईआ88ह अिछ जखनिक म।ईआ8फडल जी पुर।ईफ0एकार \nलऽ कऽ घुिर कऽ आिबयो गेल छिथ; संगिह टैगोर सािह।ईआ8एय \nपुर।ईफ0एकार मैिथली लेल पिहल बेर ।ईआ5ॉी  जगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल जीक।ईआएफ \nदेल जएबा स।ईआ9एब।ईआ88धमे दरभंगा आकाशवाणी कोनो ।ईआइआकारक  सूचना \n।ईआइआसािरत नै केलक आ दरभंगा , मधुबनी आिदक िह।ईआ88दी समाचार -प।ईआ55 \nसेहो ऐ स।ईआ9एब।ईआ88धमे कोनो समाचार ।ईआइआकािशत नै केलक जखनिक \nदेशक सभ रा।ईफ0फ।ईफ99ीय अं।ईफ9ँेजी  प।ईआ55 (  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/06/tagore-literature-\nawards-national-media.html ) एकर सूचना िबनु कोनो \nअपवादक ।ईआइआकािशत केलक। सािह।ईआ8एय अकादेमीक मैिथली  िवभागक, \nआकाशवाणी दरभंगाक आ दरभंगा-मधुबनीक िह।ईआ88दी समाचार प।ईआ55क \nप।ईआ55कार  लोकिनक संकीण।ईफइँ जाितवादी चेहरा नीक जेक।ईफइफ सोझ।ईफइफ आिब \nगेल। मुदा ई तँ मा।ईआ55 ।ईआइआार।ईआ9एभ  अिछ। सािह।ईआ8एय अकादेमीक मैिथली \nिवभागक असली चेहरा तखन सोझ।ईफइफ आओत जखन ऐ बख।ईफइँक  मूल \nसािह।ईआ8एय अकादेमी पुर।ईफ0एकारक घोषणा हएत।  \n।ईआ5ॉी जगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल  जीक \"गामक िजनगी\" मैिथली सािह।ईआ8एयक \nइितहास क सव।ईफइँ।ईआ5ॉे।ईएँॉ लघु कथा सं।ईफ9ँह अिछ।  जगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल \nजीक।ईआएफ बधाइ।  \nसूचना (/g2फभोत समिदया ): टैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार दि।ईआ5आण कोिरयाक \nए।ईआ9एबैसी (।ईफ0एपॉ।ईआ88सर सैमसंग  इि।ईआ8फडया िलिमटेड ) क आ।ईफ9ँहपर सािह।ईआ8एय \nअकादेमी ।ईफआ5ारा शु।ईआइ5 कएल गेल अिछ।  टैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार \nगु।ईआइएदेव रवी।ईआ88।ईए0इ  नाथ ठाकुरक १५० म जय।ईआ88तीक  उपल।ईफ50यमे शु।ईआइ5 भेल \nछल। सभ साल ८ टा भाषा आ तीन सालमे सािह ।ईआ8एय  अकादेमी \n।ईफआ5ारा मा।ईआ88यता ।ईआइआा।ईआ90त सभटा २४ भाषाक।ईआएफ ऐमे पुर।ईफ0एकृत कएल जाइत \nअिछ। मैिथली लेल ई पुर।ईफ0एकार पिहल बेर देल जा रहल अिछ।  \nगु।ईआइएदेव रवी।ईआ88।ईए0इनाथ ठाकुरक १५० म जय।ईआ88तीक उपल।ईफ50यमे सािह।ईआ8एय \nअकादेमी आ सैमसंग इिडया (सैमसंग होप ।ईआइआोजे।ईआॉ0ट ) ।ईफआ5ारा २००९  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \nई. मे ।ईफ0एथािपत कएल गेल छल  टैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार। २४ \nभाषाक ।ईआ5ॉे।ईएँॉ पोथीक।ईआएफ तीन सालमे पुर।ईफ0एकार (सभ साल आठ-आठ \nभाषाक सव।ईफइँ।ईआ5ॉे।ईएँॉ पोथीक।ईआएफ एक सालमे पुर।ईफ0एकार ) देल जाएत। \nपुर।ईफ0एकारमे ।ईआइआ।ईआ8एयेकक।ईआएफ ९१ हजार टाका आ ।ईआइआशि।ईफ0एत -प।ईआ55 देल जाइत \nअिछ। चािरम साल पिहल सालक आठ भाषाक समूहक फेरसँ बेर \nआएत। टैगोर जय।ईआ88तीक लगाित अवसरपर ई  पुर।ईफ0एकार देल जाइत \nअिछ। \n \nटैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार २००९ ब।ईफइए।ईआॉआला , गुजराती, िह।ईआ88दी , क।ईफ8आड , \nका।ईफ0आमी री, पंजाबी, तेलुगु आ बोडो भाषामे २००५ सँ २००७ म।ईआ8ॉय  \n।ईआइआकािशत पोथीपर देल गेल।  \n-ब।ईफइए।ईआॉआला (आलोक सरकार, अपापभूिम, किवता) \n-गुजराती ( भगवान दास पटेल, मारी लोकया।ईआ55ा ) \n-िह।ईआ88दी (राजी सेठ, गमे हयात ने मारा, कथा सं।ईफ9ँह ) \n-क।ईफ8आड (च।ईआ88।ईए0इशेखर क।ईफइएबर , िशकारा सूय।ईफइँ, उप।ईआ88या स) \n-का।ईफ0आमीरी (नसीम सफाइ, ना थसे ना आकास, किवता) \n-पंजाबी (जसव।ईआ88त िसंह कँवल , पु।ईआ8फय दा चानन , आ।ईआ8एमकथा ) \n-तेलुगु (कोवेला सु।ईआइआस।ईफ8आाचाय।ईफइँ, अंतरंगम, िनब।ईआ88ध ) \n-बोडो (।ईए09जे।ईआ88।ईए0इ कुमार ।ईए09।ईफफआा , रैथाइ हाला, िनब।ईआ88ध ) \n \nटैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार २०१० असमी, डोगरी, मराठी, ओिड़या, \nराज।ईफ0एथानी , संथाली, तिमल आ उदू।ईफइँ भाषामे २००६ सँ २००८ म।ईआ8ॉय  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \n।ईआइआकािशत पोथीपर देल गेल।  \n \n-असमी (देवव।ईफइआत दास , िनव।ईफइ5िचत ग।ईआ98प ) \n-डोगरी (संतोष खजूिरया, बडलोनिदयन बहार।ईफइए ) \n-मराठी (आर. जी. जाधव, िनवादक समी।ईआ5आा ) \n-ओिड़या (।ईए09जनाथ रथ , सामा।ईआ88य असामा।ईआ88य ) \n-राज।ईफ0एथानी (िवजय दान देथा, बात।ईफइए री फुलवारी ) \n-संथाली (सोमाइ िक।ईफ0एकू, नमािलया) \n-तिमल (एस. रामकृ।ईफ0फणन , यामम) \n-उदू।ईफइँ (च।ईआ88दर भान खयाल , सुबह-ए-मि।ईआ5ॉक -की अजान) \n \n \nटैगोर सािह।ईआ8एय पुर।ईफ0एकार २०११ मैिथली, अं।ईफ9ँेजी , कॲकणी, \nमलयालम, मणीपुरी, नेपाली आ िसंधी लेल २००७ सँ २००९ म।ईआ8ॉय \n।ईआइआकािशत पोथीपर देल गेल। सं।ईफ0एकृत  लेल पुर।ईफ0एकार नै देल जा \nसकल। \n-मैिथली (जगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल , \"गामक िजनगी\") \n-अं।ईफ9ँेजी  (अिमताव घोष, \"सी ऑफ पॉपीज\") \n-कॲकणी (शीला कोला।ईआ9एबकर , \"गीरा\")  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \n-मलयालम (अिकतम अचुतम न।ईआ9एबूदरी , \" अंितमह।ईफँआलम \") \n-मणीपुरी (एन. कुंजामोहन िसंह, \" एना क।ईफॉ0गे केनबा  न।ईफआइे\") \n-नेपाली (इ।ईआ88।ईए0इमिण दरनाल , \" कृ।ईफ0फणा -कृ।ईफ0फणा \") \n-सं।ईफ0एकृत -  \n-िसंधी (अजु।ईफइँन हसीद , \"ना इएन ना\") \nजगदीश /gषउषसाद मंडल , ज/gषय़य़म ५ जुलाइ १९४७। गाम-बेरमा, \nतमुिरया, िजला-मधुबनी। एम.ए.। कथाकार (दीघ/g3उशकथा सं/g39शह - \nशंभुदास; लघुकथा सं/g39शह १.गामक िजनगी, २. अ/g3षण/g3उउिग  नी..सरोजनी.. \nसुभ/gदणउा .. भाइक िसनेह इ/gषय़द या िद; आ तरेगन -बाल-/gषउषेरक िवहिन कथा \nसं/g39शह ); नाटककार (१.िमिथलाक बेटी, २.क/gष9द/gषउषोमाइज , ३.झमेिलया \nिवयाह आ ४.एक/g3उदकी -संचयन); उप/gषय़य़यासकार (मौलाइल गाछक फूल, \nजीवन संघष/g3उश, जीवन मरण, उ/gषय़दथान -पतन, िजनगीक जीत- उप/gषय़य़यास ) \nआ किव (१.इ/gषय़य़/gदणउधनुषी अकास, २.गीत/g3उदजिल आ ३.राित-िदन। \nमा/gष7णस/g3उशवादक गहन अ/gषय़7ययन। िहनकर कथामे गामक लोकक \nिजजीिवषाक वण/g3उशन आ नव  दृि/gदशउकोण दृि/gदशउगोचर होइत अिछ। \nगामक िजनगी, लघुकथा सं/g39शह लेल िवदेह  समाना/gषय़य़तर सािह/gषय़दय \nअकादेमी पुर/g3णदकार २०११ मूल पुर/g3णदकार , आ टैगोर सािह/gषय़दय  स/gष9दमान \n२०११; आ बाल-/gषउषेरक िवहिन कथा सं/g39शह \"तरेगन\" लेल बाल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \nसािह/gषय़दयक  िवदेह स/gष9दमान २०१२ (वैकि/gष9य़पक सािह/gषय़दय अकादेमी \nपुर/g3णदकार /gषउँप/gषद3 /gषउषिस/g3षण ) /gषउषा/gष9णत । \n \n \n( िवदेह ई पि।ईआ55काक।ईआएफ ५ जुलाइ २००४ सँ अखन धिर ११८ देशक \n१,५९० ठामसँ ८०,७४५ गोटे ।ईफआ5ारा  ४०,४१८ िविभ।ईफ8आ आइ .एस.पी. \nसँ ३,६१,००० बेर देखल गेल अिछ; ध।ईआ88यवाद पाठकगण। - गूगल \nएनेलेिट।ईआॉ0स डेटा। ) \n  \n \n \nगजे।ईआ88।ईए0इ  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \n  \n२.ग /gभ24  \n२. ग।ईफआए  \n  \n२.१.\n राम भरोस कापिड /gदशणमर - मैिथली लोक सं/g3णदकृित \nसंगो/gदश7ी अ/gषय़य़तरगत लोकनायक  सलहेसःचच/g3उँ –पिरचच/g3उँ काय/g3उश/g3य़9म स/gष9दप/g3य़ष   \n  \n   \n२.२.\n अतुले।ईफ0आ व र- लघुकथा- बसात   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \n२.३.\n आशीष अनिच।ईआ88हार - मैिथली गजलकार पिरचय \n।ईआ5ॉृंखला  \n  \n२.४.\n डा. अ।ईआइएण कुमार िसंह - उजड़ैत गाम : बसैत \nशहर? \n  \n२.५.\n चंदन कुमार झा- िमिथला-मैिथली आंदोलन  \n  \n२.६.\n जगदान।ईआ88द झा 'मनु'- दूटा िवहिन कथा   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nराम भरोस कापिड ।ईएँ0मर  \nमैिथली लोक सं।ईफ0एकृित संगो।ईएँॉी अ।ईआ88तरगत लोकनायक सलहेसःचच।ईफइ5 –\nपिरचच।ईफइ5  \nकाय।ईफइँ।ईफ89म स।ईआ9एप।ईफ8आ   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \n \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \n \n \n \n \nिमिथला।ईआॉ8चल नेपालक होइक वा भारतीय ।ईआ5आे।ईआ55क जं एक गोट \nलोकगाथाक महानायक ककरो◌े जीवन चिर।ईआ55 बेसी लोकमुखी , \nजनजनबीच चिच।ईफइँत , लोकि।ईआइआय छैक त ओ िथ के लोकनायक \nसलहेसक । िसराहा िज।ईआ98ला अ।ईआ88तग।ईफइँत मिहसौथामे ज।ईआ88मल सलहेसक \nजीवन काफी आरोह–अवरोहसं भरल छैक । िविभ।ईफ8आ लोकगाथा \nगायकसभ कथानकक िविभ।ईफ8आ भेदके जनसम।ईआ5आ लाओल करैत अिछ \n। त।ईआ88।ईआ55  म।ईआ88।ईआ55 आ िसि।ईफआ0क कथासभ एिहमो भरपूर देखल जाइछ । \nसुगा सलहेसक गु।ईआ90तचर होइछ जे म।ईआ88।ईआ55ीक ।ईआइ5पमे सेहो ।ईआइआिति।ईएँॉत \nछैक । हाथीक नाउँ भौरान।ईआ88द राखल गेल छैक त ।ईफ0एवयं सलहेसके \nमािनक दहसं भँमरा बनाकए मािलनीसभ चोरा क ल जाइछ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \nस।ईआ9एभवतः एहन ।ईआइआस।ईफँ5सभ  गाथा गायकसभक मुहसं थपैत आएल भ \nसकैछ । मुदा एकटा बातमे सब एकमत होइछ जे सलहेसक ज।ईआ88म  \nमिहसौथा, राजा कुले।ईआ58रक द रबारमे पहरेदारी, चोरीक आरोप, \nजेलचलान आ अ।ईआ88तमे मािलनी।ईफआ5ारा मुि।ईआॉ0त ... ।  \nओ देवताक ।ईआइ5पमे दुसाध जाितमे पूिजत छिथ । दिलत उ।ईआ8एथानक \nिनिम।ईआ5ए सयॱ वष।ईफइँपूव।ईफइँ साम।ईआ88तसँ (चुहड साम।ईआ88त !) लिड क अपने छु।ईफआइे \nरा।ईआॉइयक ।ईफ0एथापना आ ।ईआ88यायक लेल  लोकि।ईआइआयताक चरममे पहुंचैत \n‘देवता’क आ ।ईफ0एपद ।ईआइआा।ईआ90त क पूिजत हएब ।ईफ0एवयं जयब।ईफ88।ईफइआधन  सलहेसक \nजीवन गाथाक अ।ईआ8एय।ईआ88त रोचक प।ईआ5आ िथक । सलहेसगाथामे एक \nिदश ।ईआइआेम छैक त दोसर  िदश त।ईआ8एकालीन िमिथला।ईआ5आे।ईआ55मे उ।ईआ5एरी \nआ।ईफ89मणकारीसभसं एकर र।ईआ5आाक चुनौती सेहो छैक ।  साम।ईआ88तसभसं \nसमाजके जोगएबाक गहन िज।ईआ9एमेबारी िथक त परिनभ।ईफइँरतासं मु।ईआॉ0त भ \nअपन सै।ईआ88यशि।ईआॉ0तक िवकास क अपन स।ईआ5एाक ।ईफ0एथापनाक गहन ल।ईफ50य \nसेहो । अदभूत परा।ईफ89मी छलाह  सलहेस । सब चुनौतीसभके \nसामना करैत अ।ईआ88ततः अपन अिभयानमे सफल भर मिहसौथाके \nराजधानी बनौलिन । \nनेपाली भूिमक यी वीर लोकनायक, मुदा आइधिर िश।ईएँइ सािह।ईआ8एयक \nसंर।ईआ5आकसभ।ईफआ5ारा उपेि।ईआ5आ त रहैत आएल अ।ईआ50 ि◌। िकए एना भेल त , \nतकर ए।ईफँआेटा कारण देिख पडैछ ,दुसाधसभक कुलदेवता ।ईआइआित िकए \nअनाव।ईफ0आयक उ।ईआ8एसुकता ! अ।ईआ88य जाित वा वग।ईफइँमे अि।ईफ0एत।ईआ8एवे निह रहल \nकिवलोकिन, सािह।ईआ8एयकारसभक जथाभावी रचनासभ उ।ईआ8एखनन क क \nनय।ईफइफ –नय।ईफइफ इितहास रचिनहारसभ िसराहा  िज।ईआ98लाक चौह।ईफँ9ीमे अजन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nसौय।ईफइँपूण।ईफइँ जीवन िबतौिनहार महानायक सलहेस जानाजानी उपेि।ईआ5आत  \nकएल गेलाह आ पिरणमतः आइ हुनका बारेमे लोकक।ईआ8फठमे बाचल \nअबैत गाथासभ आ तकरा म।ईआॉ8चमे ।ईआइआदिश।ईफइँत करबला नाचसभ िवलु।ईआ90त \nभ रहलैक अिछ ।  \nइएह किठन अव।ईफ0एथाके ।ईआ8ॉयानमे रािख सलहेसक जीवनवृ।ईआ5एमे केि।ईआ88।ईए0इत \nभए एकटा बृहत् गो।ईएँॉी  करबाक िवचार आइसं तेर।ईफइ0 मिहना पिहने \nआएल आ नेपाल ।ईआइआ।ईआ5फा –।ईआइआित।ईएँॉानक सं।ईफ0एकृित  िवभाग अ।ईआ88तग।ईफइँत एकरा \nसामेल कएल गेल ।  \nहम एकर काय।ईफइँयोजना बनबैत काल भारतीय मम।ईफइँ।ईआ5फ िव।ईफआ5ा।ईआ88सभके \nएउटा पैनल बनौलहँ◌ु◌ँ, जे सभ सलहेसक स।ईआ88दभ।ईफइँमे िनर।ईआ88तर िलखैत \nआिब रहल छिथ । नेपालक िकछु िव।ईफआ5ानसभक।ईफॉ0 सेहो  आ।ईफ9ँह कएल \n। अ।ईआ88ततः नेपाल आ भारतसं चािर चािर गोट काय।ईफइँप।ईआ55 तय भेल \nआ प।ईआ55ाचार \n÷स।ईआ9एपक।ईफइँ कएल गेल । एकर काय।ईफइँ।ईफ89म ।ईफ0एथल लहान \n(िसराहा) राखल गेल, ज।ईआ5एसं सलहेसक ि।ईफ89डाभूिमसभ लगेमे \nअवि।ईफ0एथत छैक । समय २०६९ साल बैशाख २० आ २१ गते \nराखल गेल । सब तैयारीपूण।ईफइँ भ गेलाक बाद बैशाख १८ गते \nजनकपुरमे दुखद घटना भेल, बम िब।ईफ0एफोटमे त।ईआ8एकाल चारगोटेक आ \nबादमे एक गोटेक िमला प।ईफइफच गोटेक मृ।ईआ8एयु भ गेल । सबिदश \nशोकक लहिर, आ।ईफ89ोश देखल गेल । ब।ईआ88द , हडताल सु।ईआइ5 भेल । \nपिरणामतः काय।ईफइँ।ईफ89म अि।ईआ88तम ।ईआ5आणमे ।ईफ0एथिगत  कर पडलैक ।  \nफेर दोसर ितिथ २०६९ साल असार ४, ५ गते राखल गेल । \nदेहक।ईफॉ0 डाहैत गम।ईफइ8मे भारतीय एक  दज।ईफइँन िव।ईफआ5त् वग।ईफइँ आ नेपालक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \nतप।ईफइँmसं सेहो एक दज।ईफइँन िव।ईफआ5त् वग।ईफइँसभक समुपि।ईफ0एथितमे उ।ईआॉ0त गो।ईएँॉी \nलहानमे दश बुँदे लहान घोषणाप।ईआ55 जारी करैत स।ईआ9एप।ईफ8आ भेल अिछ ।  \nएिहगो।ईएँॉीमे अपन आिथ।ईफइँक सहयोग ।ईफआ5ारा वी .पी. कोइराला भारत–\nनेपाल ।ईआइआित।ईएँॉान पैघ काज  कएलक जकर ।ईआइआशंशा सम।ईफ0एत उपि।ईफ0एथत \nसहभागी लोकिन कएलिन ।  \nअखाढ ४ गते सूचना तथा स।ईआॉ8चार म।ईआ88।ईआ55ी राजिकशोर यादव \nउ।ईफँ8ाटन कएलिन । हुनक हाथसं नेपाल ।ईआइआ।ईआ5फा –।ईआइआित।ईएँॉान ।ईफआ5ारा \n।ईआइआकािशत “आँगन” पि।ईआ55काक चािरम अंक सलहेस िवशेषक  आ \nरामभरोस कापिड ‘।ईएँ0मर ’क नवीनतम कृित ‘समय–स।ईआ88दभ।ईफइँ’क िवमोचन \nकएलिन । तिहना सलहेस लोकनाचक।ईफॉ0 म।ईआॉ8चीय ।ईआइ5पमे िजव।ईआ88त राखमे \nिसराहाक शैनी पासवास आ सलहेस गायनक।ईफॉ0 अपन  क।ईआ8फठमे बचा क \nरखिनहार मधुरी दासक।ईफॉ0 दोस।ईआ98ला आ ।ईआइआशंसा –प।ईआ55 पदान क स।ईआ9एमान \nकएल गेल छल । काय।ईफइँ।ईफ89ममे सभापित।ईआ8एव करैत संयोजक ‘।ईएँ0मर ’ \nिवषय–।ईआइआवेशक ।ईफ89ममे लोकनायक  सलहेसक िच।ईआ55 अंिकत िटकट \n।ईआइआकाशन करबाक आ चोहरबा चौकमे चूहड मलक ।ईआइआितमा ।ईफ0एथापनाक  \nमाग कएलिन, जकरा म।ईआ88।ईआ55ी यादव सहष।ईफइँ ।ईफ0एवीकार करैत नेपाल \nसरकारसं होबबला स।ईआ9एपूण।ईफइँ सहयोग उपल।ईआ9आध करएबाक िव।ईआ58ास सेहो \nिदऔलिन ।  \nकाय।ईफइँ।ईफ89ममे काय।ईफइँप।ईआ55 आ िट।ईआ90पणीसब अितिर।ईआॉ0त संयोजक ‘।ईएँ0मर ’।ईफआ5ारा \nिव।ईफआ5।ईआ8एसभक बीच  चािरबुँदे अवधारणाप।ईआ55 ।ईआइआ।ईफ0एतुत कएल गेल छल , \nजािहमे ।ईफ0ँयापक छलफल आ िन।ईफ0फकष।ईफइँक लेल  चािरगोट समूह बनाओल \nगेल । जे ५ गते ।ईफ0एथलगत ।ईफ0एथलसभक ।ईएँ0मण क समापन बैठकमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \nिविभ।ईफ8आ  सुझावसभकसंग ।ईआइआ।ईफ0एतुत कएने छल । ।ईफ0एथलगत ।ईएँ0मणमे \nसलहेस पूmलबारीक िविच।ईआ55 रचना  ।ईआइआि।ईफ89यासं अवगत भेलाह त \nसलहेस गाथामे िनके मह।ईआ8एवक साथ आएल कमल दहमे कमल लोप \nभ क सेहो पय।ईफइँटकीय आकष।ईफइँण यथावत रहेल बात सब िव।ईफआ5ा।ईआ88सभ \nमहसुस कएने छलाह ।  \nगो।ईएँॉी कम काय।ईफइँशाला गो।ईएँॉीमे अ।ईआ88तमे दश बुँदे लहान घोषणा –प।ईआ55 \nजारी कएल गेल छल । घोषणाप।ईआ55मे िज।ईआ98ला अथवा अ।ईआ88य भागमे \nरहल सलहेस मि।ईआ88दर (गहबर) सलहेस फुलबारी, मािनक दह, \nपकिडया गढ, कमल दह, उ।ईआ5एरवािहनी , कमला आ न।ईआ88द मिहरी सन \n।ईफ0एथलसभक संर।ईआ5आण , स।ईआ9एब।ईफ88।ईफइआधन करब ज।ईआइएरी अिछ । सलहेस \nगाथामे विण।ईफइँत ।ईफ0एथलसभ नेपालेमे अवि।ईफ0एथत भेल हएबाक  कारणे \nएकर संर।ईआ5आण –स।ईआ9एब।ईफ88।ईफइआधनक दािय।ईआ8एव सरकारक अिछ । एहना \n।ईफ0एथलसभक िवकासक पहल हएबाक  चाही ! ।ईफ0एथलसभक उ।ईआ8एखनन \nहएबाक चाही । सलहेस पूmलबारीके िव।ईआ58स।ईआ9एपदा सूचीमे सूचीकृत  \nकएल जाए्, एकरा िसमसार ।ईआ5आे।ईआ55क ।ईआइ5पमे मा।ईआ88यता देल जाए सन \nसन् म।ईफइएग कएअ गेल अिछ ।   \nअ।ईआ88य मागमे सलहेस ।ईआइआित।ईएँॉानक गठन हाए , सलहेस अंिकत डाक \nिटकटक ।ईआइआकाशन होए्, सलहेस गाथासँग जोडल ठामसभक।ईफॉ0 स।ईआ9एपक।ईफइँ \nमाग।ईफइँ बनाओल जाए्, सलहेस पूmलबारी िनकट राजमाग।ईफइँमे सलहेसक \nमूित।ईफइँ आ भ।ईफ0ँय।ईफआ5ारक िनम।ईफइ5ण होए्, सलहेसक।ईफॉ0 राि।ईफ0फ।ईफ99य िवभूित घोिषत \nकएल जाए आ सं।ईफ9ँहालयक ।ईफ0एथापना हाए ।   \nसलहेस स।ईआ9एब।ईआ88धी एना कय वै।ईआ5फािनक ढंगसं गो।ईएँॉीक आयोजन ।ईआइआथम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \nसु।ईआइएवात भेल हएबाक बात  बथबैत उपि।ईफ0एथत नेपाल –भारतक \nिव।ईफआ5तजनसभ अनुस।ईआ88धानक अभाव रहलाक कारण।ईफॉ0 एकरा िनर।ईआ88तरता  \nदेल जएबाक चाही◌े ।  \nदूिदना गो।ईएँॉीमे भारतसं डा . रमान।ईआ88द झा ‘रमण’, डा. वुच।ईआइए पासवान , \nडा. कमलका।ईआ88त झा , डा. भुवने।ईआ58र गुरमैता , च।ईआ88।ईए0इेश , डा. मोिहत \nठाकुर, पंचानन िम।ईआ5ॉ आिद छलाह त नेपालक  िदशसं डा. रामदयाल \nराकेश, पुरात।ईआ8एविवद् तारान।ईआ88द िम।ईआ5ॉ , ।ईआइआा।ईआ5फ रमेशर।ईफँॉन झा , पूव।ईफइँ स।ईफइएसद \nनथुनी िसंह दनुवार, डा. पशुपितनाथ झा, ।ईआइआा . परमे।ईआ58र कापिड , डा. \nरेवतीरमण लाल,गोपाल झा आिद िव।ईफआ5ा नसभक सहभािगता छल । \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gभँठय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \n  \nअतुले।ईफ0आ व र  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \nलघुकथा- बसात  \nआइ झंझारपुर बजार मे बहुत िदनक बाद माधव \nझा भेटल छलाह। भ।ईफॉ0ट होइतिहँ ओ सु।ईआइए भए गेलाह अपन \nआ।ईआ88तिरक ग।ईआ90प बँटबामे। जेना -तेना छुटकारा भेटल आ हम \nअपनामे लगलहुँ। मुदा हुनक कहल बहुतो रास बात \nएखनहुँ घुिरया रहल अिछ। बेिर-बेिर मोन पिड़ जाइछ \nमाधव झाक ।ईफ0ँयथा। माधव झाक बेटा िववेक म।ईआ8ॉयम \nकोिटक छा।ईआ55 छल , मुदा रहए मेहनितआ आ तैँ ओकर \nआक।ईफइए।ईआ5आा रहैक जे इंजीिनयर बनी। माधव झा सेहो म।ईआ8ॉयम \nआयक लोक, मुदा स।ईआ88तानक आक।ईफइए।ईआ5आाक।ईआएफ पूरा करबाक लेल \nअपनाभिर ।ईआइआयास करैत रहिनहार। समाजम।ईआ8ॉय बसात  तेहन \nबिह रहल छैक जे जत-तत अथ।ईफइँक काज। तैओ ओ \nअपना लेख।ईफॉ0 एिह ।ईआइआयास मे हरदम लागल रहैत छलाह जे \nजेना-तेना बेटाक आक।ईफइए।ईआ5आा पूरा होइक। मोन पड़ैत अिछ \nजखिन इंजीिनयिरंग पढ़ाईक ज।ईफइफच -परी।ईआ5आा पिरणाम आयल \nरहैक आ हमहीँ हुनक पु।ईआ55क िरज।ईआ98ट देखने रिहअिन , ओ \nपिरणाम सूिन िनराश भए गेल रहिथ, कारण िववेकक \nपोजीशन ब।ईफ8इड िन।ईफ09 ।ईफ0एतरक छलैक। पिरणामक िहसाब।ईफॉ0 \nओकर एडिमशन कोनो नीक इंजीिनयिरंग कॉलेजमे आ \nमनोनुकूल ।ईआइआभाग भेटबाक स।ईआ9एभावना बहुत कम रहैक। हम \nकहने रहयिन जे- औ जी आइ-काि।ईफफए सभ गोटा अपन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \nस।ईआ88तानक।ईआएफ इंजीिनयरे बनएबामे ।ईफ0ँय।ईफ0एत छिथ ,  हमरा जनैत \nिकछु िदनमे ओकर हाल ठीक निह रहतैक। तैँ अपन \nपु।ईआ55क।ईआएफ ।ईआइआितयोिगता परी।ईआ5आाक हेतु तैआर क।ईआइए आ स।ईआ9ए।ईआइआित \nकॉमस।ईफइँ रखबाक हेतु किहऔक। हमर ग।ईआ90प सुिन माधवजी \nतँ सहमत भेलाह मुदा पु।ईआ55क आक।ईफइए।ईआ5आा ओ निह तोड़य \nचाहैत छलाह। एिह बीच पु।ईआ55 सेहो िद।ईआ98लीसँ परी।ईआ5आा द घुिम \nआयल रहिन, कारण जे आब तँ एडिमशनक बेर भ गेल \nछलैक। ई कथा ओ माधव झा क।ईआएफ सेहो कहलक , संगिह \nइहो जे काि।ईफफए हम मुज।ईआ9ँफरपुर जायब , जतए ओकरा \nकॉनिसलॴग मे बजौने छैक। ।ईआइआातः ओ मुज।ईआ9ँफरपुर गेल आ \nए।ईआ9एहर िचि।ईआ88तत माधवजीक।ईआएफ हम कहने रिहयिन जे जखिन \nछा।ईआ55 ।ईफ0एवयं एतेक उ।ईआ8एसुक अिछ तँ ओिह उ।ईआ8एसुकताक।ईआएफ रोकब \nउिचत निह। \nिकछु िदनक अ।ईआ9फय।ईआ88तर पुनः झंझारपुर बजार मे \nभेटलाह। हमर िज।ईआ5फासा पर ओ िचि।ईआ88तत िच।ईआ5ए।ईआएफ चाहक \nदोकान िदस घीचैत कहलि।ईआ88ह - ग।ईआ90प कने माहूर भ गेल \nअिछ आ ई ग।ईआ90प ठाढ़े-ठाढ़ निह किह सकैत छी। दूगोट \nचाहक आ।ईफ9ँह करैत हम पूछिलयिन जे िक बात छैक , \nअपने की कहैत छलहुँ? ओ अ।ईआ8एय।ईआ88त ग।ईआ9एभीर भ कहए \nलगलाह- की कहू! िकछु निह फुरा रहल अिछ, एक िदस \nस।ईआ88तानक मोह आ दोसर िदस हमर आिथ।ईफइँक ि।ईफ0एथित। पता  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \nनिह जे कोना दुनूक बीच सामंज।ईफ0एय होएत। ग।ईआ90पक।ईआएफ \nफिरछबैत कहलिन जे -काि।ईफफए मुज।ईआ9ँफरपुरसँ अएला पर \nखुशीपूव।ईफइँक कहलक जे कागज -प।ईआ5एरक काय।ईफइँ भए गेल , हमर \nनाम।ईफइएकन उड़ीसाक एकटा इंजिनयिरंग कॉलेज मे होएबाक \nअिछ। हमसभ ।ईआ5आण भिरक लेल सु।ईआ88दर सपना देखनिहँ \nछलहुँ िक ओकर अि।ईफ9ँम पंि।ईआॉ0त झकझोिड़क।ईआएफ रािख देलक। \nओकर कहब छलैक जे एिह लेल कम सँ कम प।ईफइफच लाख \nटाका चाही। प।ईफइफच लाख टाकाक ग।ईआ90प सुिनतिहँ लागल \nजेना हमर शरीरसँ सबटा खून सोिख लेल गेल हो, मोनमे \nत।ईआ8एकालिह आएल जे ने राधाक।ईआएफ नओ मन घी होएतिन आ ने \nराधा नचतीह। आँिखक आग।ईफइफ अ।ईआ88हार भए गेल छल , आग।ईफइफ \nकोनो इजोत देखबामे निह आिब रहल छल। \nिकंक।ईआ5ए।ईफइँ।ईफ0ँयिवमुढ़क ि।ईफ0एथित छल। मुदा बेटाक ई श।ईआ9आद सुिन \nजे आब ब।ईफॉफकसभ पढ़बाक हेतु कज।ईफइँ दैत छैक , िकछु आशा \nजागल। हम ।ईफ0ँय।ईफ9ँ भए पूिछ बैसिलऐक जे – एिह हेतु \nहमरासभक।ईआएफ की करए पड़त ? ओ सहज ।ईआइ5प।ईआएफ कहलक जे \nएिह हेतु जमीनक कागज ब।ईफॉफक मे जमानित ।ईआइ5पमे जमा \nकरए पड़त। ई ग।ईआ90प सुिन बाबूजी बजलाह कोना होएत , \nकारण जखन हमरा तीनू भायमे बँटवारा निह भेल अिछ \nतखन जमीनक कागज ब।ईफॉफक मे कोना जमा कएल जाए \nसकैछ। हमर मुँहसँ अनायास िनकिल गेल जे ई तँ \nअस।ईआ9एभव अिछ। आ िववेक ई ग।ईआ90प सुनतिहं भनभनाइत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \nओतए सँ उिठ चल गेल आ अपन माएसँ किह बैसल- \n‘लगैत अिछ हमर कैिरयर िहनके सभ जेक।ईफइफ एही खोनही मे \nसिड़ जाएत’ आ ई कहैत घरमे जाक।ईआएफ सूित रहल। हमर \nि।ईफ0एथित िवकट छल , ने ओिह पार ने एिह पार, बीच समु।ईए0इमे \nडुबैत एकटा िनरीह ।ईआइआाणी , जकर जीवनक कोनो आस \nनिह। एतबा कहैत ओ िकछु कालक हेतु ।ईआइएकलाह , हम \nहुनका िविभ।ईफ8आ तरह।ईआएफ आशाि।ईआ88वत करैत अपन -अपन बाट \nधएल। \nमाधवजीक।ईआएफ िकछु अित आव।ईफ0आयक काय।ईफइँवश गाम \nजाए पड़लिन, जतए भ।ईफॉ0ट भए गेलिखन एकटा िम।ईआ55। िम।ईआ55क \nमिमयौतक।ईआएफ सेहो इंजीिनयिरंग पढ़बाक लेल चुनाओ भेल \nछलिन आ ओहो हुनके सन सम।ईफ0एयामे पिड़ समाधान ताकल \nआ नाम।ईफइएकन कराओल। हुनकिह ।ईफआ5ारा ताकल समाधानक \nबाट।ईआएफ माधवजी सेहो पार उतरलाह आ बेटाक नाम।ईफइएकन \nकतेओ ढ़क-प।ईआएफचक बाद \n  भोपाल मे भ गेलैक। पछाित अपन \nपेट कािट बेटाक।ईआएफ पढ़बैत रहलाह। कतेको िदनक बाद \nएकबेर फेर हुनकासँ झंझारपुरिहमे भ।ईफॉ0ट भेल ओ खूब \n।ईआइआस।ईफ8आिच।ईआ5ए बुझएलाह। हमर भोज -भातक आ।ईफ9ँह पर अ।ईआ8एय।ईआ88त \nआ।ईएआइािदत होइत त।ईआ8एकाल तैआर भए गेलाह , मुदा चाह-पान \nखाइत अपन-अपन घर िदस िबदा भए गेलहुँ। हुनकासँ ह।ईआएफठ \nहोइतिहँ नािच उठल अपन छा।ईआ55 -जीवन। सोचए लगलहुँ जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \nयिद हमरो सभक समय एतेक सहज रिहतैक तँ आइ \nएम.ए. क क।ईआएफ सूप महक भ।ईफआइा बनल निह रिहतहुँ। मुदा \nओएह ग।ईआ90प , आब सोिचए क।ईआएफ की ! पर।ईआॉ8च , भूततँ पाछ।ईफइफ \nछोड़िनहार निह, त।ईआएफ पुन : ।ईफ0एमरण भए आएल अपन रोटी \nजोगाड़, आइ एिह ठाम तँ काि।ईफफए ओिह ठाम , कोनहुना \nजीवनक गाड़ी घीिच रहल छलहुँ। इएह दौगा–दौगी मे \nपहुँिच गेल रही कन।ईफइ5टक। गामक सभ खुशी - अहा बेचारा \nब।ईफ8इड िदन सँ बौआ रहल छल , एिह बेर ओकर जोगड़क \nकाज भेटलैक। मुदा जे भेटल, केहन भेटल ओ तँ \nहमिहंटा जनैत छलहुँ, मुदा िकछु संतोषजनक तँ अव।ईफ0आय \nछल। एतेक दूर अयलाक प।ईआ5इात गाम सँ स।ईआ9एपक।ईफइँ किम \nगेल आ अपनाक।ईआएफ न व पिरवेशमे घुला लेलहुँ। आइ कतेको \nसालसँ कन।ईफइ5टकमे रचल -बसल छी, मुदा गाम तँ गाम होइत \nछैक। \nिकछु िदनक अवकाश पर गाम पहुँचल छलहुँ। \nगाम जाए झंझारपुर बजार निह जायब ई स।ईआ9एभव निह। \nसंयोग एहन जे झंझारपुर जाइतिहँ भेिट गेलाह माधवजी। \n कुशल ।ईआ5आेम पूछैत कत छी , बहुत िदनक बाद भेटलहुँ, \nआिद ।ईआइआ।ईफँँक झड़ी लगा देलिन। हम कहिलयि।ईआ88ह जे एतेक \n।ईआइआ।ईफँँक उ।ईआ5एर ठाढ़े-ठाढ़ निह द सकैत छी। तािह पर ठह।ईफँआा \nमारैत बािज उठलाह- अह।ईफइफ तँ हमर मूहक ग।ईआ90प छीिन लेलहुँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \nआ ई कहैत हम दुनू गोट।ईफॉ0 चाहक दोकानमे पैिस गेलहुँ। \nचाहक चुसकीक सङ अपन कथा हुनका सुनबैत गाम सँ \nएतेक दूर, तािह पर सँ िनि।ईआ5इतता निह , ई ग।ईआ90प –स।ईआ90प कहैत \nिछयै।ईआ88ह। मुदा ओ आशाक पोटरी खोलैत कहलिन - भगवती \nसभ आशा पूण।ईफइँ करतीह। ग।ईआ90प बढ़बैत हम िववेकक \nइंजीिनयिरंग पढ़ाईक िज।ईआ5फासु भेलहुँ, सङिह छु।ईफआइीमे गाम \nअएबाक िवषयमे पूिछ बैसिलएिन। हमर ग।ईआ90प सुिन ओ \nएकबेर हमर मूह िदस तािक आकाश िदस ताकए लगलाह। \nजेठक मास, तैँ भगवान भा।ईफ0एकर अपन रौ।ईए0इ ।ईआइ5पमे \nधरतीबासीक।ईआएफ अपन ।ईआइआताप।ईआएफ जरा रहल छलाह तैओ ओ हुनके \nिदस तािक उठलाह। एकटा पैघ िनस।ईफइफस लैत कहलिन - ‘हँ \nगाम आयल अिछ लगभग आठ दस िदन भेल हेतैक।’ \nएकटा पैघ ।ईआ58ास छोड़ैत किह उठैत छिथ - \n “मोनमे बहुत \nिदन सँ  एकटा ग।ईआ90प घुिरया रहल छल आ मोन होइत छल \nजे ककरो किहयौक, मुदा केओ ओहन िव।ईआ58।ईफ0एत भेिटए निह \nरहल छल, आइ संयोग सँ अह।ईफइफ भ।ईफॉ0ट भ गेलहुँ, होइत अिछ \nजे ई ग।ईआ90प अह।ईफइफक।ईआएफ किह मोनक।ईआएफ ह।ईआ98लुक करी। ” हमर \n।ईआइआिति।ईफ89याक ।ईआइआती।ईआ5आा िबनु कएनिह ओ सु।ईआइए भए गेलाह – \n“जीवनक एिह या।ईआ55ा क धारमे कतेक ठोकर लागत से निह \nकिह। मोने मोन ।ईआइआस।ईफ8आ छलहुँ जे हम अपन ल।ईफ50य पािब \nगेलहुँ, जीवनमे नव िकिरनक आशा देखए लगलहुँ, मुदा \nएकाएक स।ईआ9एपूण।ईफइँ भिव।ईफ0फय मेघा।ईआॉएछािदत भए गेल। ’’ ई कहैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nदहो-बहो नोरमे डूिब गेलाह। बादमे बहुतो बुझौला पर ।ईआ5फात \nभेल जे एक िदन सभ गोटा सङिह भोजन कए रहल \nछलाह। माधवजीक बाबूजी िववेकसँ पूछलिख।ईआ88ह जे ओतए \nकोना िक हौ। एिह पर ओ एकटा संि।ईआ5आ।ईआ90 त उ।ईआ5एर देलक \nसभटा ठीके ठाक। आ बाबूजी वाह! वाह! कहए लगलाह। \nग।ईआ90प बढ़ैत गेल आ एही ।ईफ89ममे िववेक एकटा एहन ग।ईआ90प \nकहलकिन जे सभक मोन तीत अक।ईआ5ए कए देलकिन। ओ \nकहलकिन जे ओतए सभ िकछु तँ ठीक ठाक छैक मुदा \nहमरा ई कहैत लाज होइत अिछ जे हमर पापा कोनो काय।ईफइँ \nनिह करैत छिथ आ निह तँ कोनो पैघ ।ईफ0ँयापारी छिथ। \nओकर कहब छलैक जे एतेक धिर हम पहुँचलहुँ अिछ ओ \nतँ अपन िव।ईआ58ाससँ, निह तँ हमरहुँ पापा जेक।ईफइफ प।ईफइफच लाख \nटाकाक लेल पढ़बा आ नौकरी करबा सँ पिहने अपन \nस।ईआ88तानक।ईआएफ कज।ईफइँदार बनबए पिड़तए। आग।ईफइफ ओ दादाजीसँ \nकिह बैसल- अह।ईफइफ तँ बहुत पैघ पंिडत छी तखिन ई \nकखनो अहसास निह भेल जे अह।ईफइफ सँ कम पढ़ल -िलखल \nपंिडत जागे झा अपन दुनू बेटाक।ईआएफ कत सँ कत पहुँचा \nदेलि।ईआ88ह , हमरा तँ अह।ईफइफक एिह बुि।ईफआ0 पर हँसी लगैत अिछ जे \nअह।ईफइफक बेटासभ हाथ -पैरक अछैतो लु।ईफफए -न।ईफइएगर बिन बैसल \nरिह गेलाह, जािहसँ स।ईआ9एपूण।ईफइँ पिरवार कािह कािट रहल \nअिछ। माधवजी ओ हुनक बाबूजीक।ईआएफ िकछु फुिरऐ निह रहल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \nछलिन, मुदा िववेक लेल धिन सन, ओ  बुदबुदाइत रहल- \nकोन घरमे ज।ईआ88म भ गेल , से निह जािन।  \nमाधवजीक।ईआएफ शा।ईआ88त करबामे ठीके बहुतो समय लागल , य।ईफआए िप \nछगु।ईआ88तामे अपनहुँ पड़ल छलहुँ। पान हुनक हाथमे दैत मा।ईआ55 \nएतबिह किह सकिलएिन- माधवजी, ई नवका बसात िछयैक, \n आ एिह बसातमे अपने जे संवेदना तकबैक ओ अस।ईआ9एभव। \nबुिझयौ जे हमरा लोकिन एकटा िचड़ै छी जे अपन \nब।ईआॉएचासभक लेल अपन सभ आक।ईफइए।ईआ5आाक।ईफॉ0 आिग मे झोिक \nओकर सभक आक।ईफइए।ईआ5आा पूरा करैत रहू एिह आशामे जे \nएकटा नव िबहान अओतैक। ठीक ताही बेरमे हमर गाम \nजाय बाली गाड़ी खुजबाक लेल पु।ईफँआी मािर रहल छल आ \nहम हुनका सँ िवदा लैत चिल पड़ैत छी आ रा।ईफ0एता भिर \nअप।ईफ0एय।ईफइफत माधवजी हमर आगू मे नचैत रहैत छिथ आ हम \nसोचए लगैत छी ई नवका बसात......! \n  \n         \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gभँठय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nआशीष अनिच।ईआ88हार  \n  \nमैिथली गजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृंखला  \n  \nभाग-1 \n  \nजीवन झा \n  \nआधुिनक मैिथलीक पिहल गजलकार।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \n  \nपिरचय---- ।ईफ0एव .जीवन झा ज।ईआ88म हिरपुर गाम ( ।ईआइआखंड -सरायरंजन, \nसम।ईफ0एतीपुर ) 1856 ई.मृ।ईआ8एयु काशीमे 1920 ई, ।ईआइआेमशंकर िसंह \nिहनकर ज।ईआ88म आ मृ।ईआ8एयु 1848-1912 िलखै छिथ, काशीराजक \nदाना।ईआ8ॉय।ईआ5आ पदपर बहुत िदन रहिथ , िहनक चािरटा नाटक सु।ईआ88दर \nसंयोग, नम।ईफइँदा स।ईफआइक , मैिथली स।ईफआइक आ सामवती \nपुनज।ईफइँ।ईआ88म।सामािजक िवषयपर मैिथली नाटक िलखबाक ।ईआइआार।ईआ9एभ ईएह \nकेलिन, सं।ईफ0एकृत पर।ईआ9एपरा रखैत फारसीसँ ।ईआइआभािवत िहनकर नाटक \nअिछ, नाटकक बीचमे ई गीत-गजल दै छला। \nज।ईआ88मक कोनो ितिथ नै अिछ। िहनक मृ।ईआ8एयु इ .1912 केर बैशाख \nशु।ईआॉ0ल स।ईआ90तमीक।ईआएफ भेलि।ईआ88ह। िहनक गजल ।ईआइआ।ईफ0एतुत अिछ | ।ईआइआ।ईफ0एतुत गजल \nिहनक सु।ईआ88दर संयोग नाटकसँ लेल गेल अिछ जे की 1905 इ. मे \nिलखल गेल छल। \n  \n  \nकिववर जीवन झाक नाटक सु।ईआ88दर संयोगसँ लेल मैिथलीक पिहल \nगजल \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nसु।ईआ88दर संयोग चतुथ।ईफइँ अंकमे लेखक ।ईफ0एवयं (गजल) किह एकरा \nस।ईआ9एबोिधत कएने छिथ।  \n(गजल) \nआइ भिर मािन िलअऽ नाथ ने हट जोर क।ईआइ5।  \nदेहरी ठािढ़ सखी हो न एखन कोर क।ईआइ5 ॥ १॥ \n  \nहाय रे दैव! इ ककरासँ कहू ।ईआॉ0यो न सुनै।  \nसैह िखिसआइए जकरा कनेको सोर क।ईआइ5 ॥ २॥ \n  \nलाथ मानै ने ।ईआॉ0यो सभ लोक करैए हँसी।  \nबाजऽ भूकऽ ले जँ कनेक जकर सोझ ओठ क।ईआइ5 ॥ ३॥ \n  \nजाइ एखन ने धनी एक कहल मोर क।ईआइ5।  \nआन संगोर क।ईआइ5 एिह ठाम भोर क।ईआइ5 ॥ ४॥  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \n  \n  \n( मैिथली गजल शा।ईफ0ए।ईआ55 आलेख भाग -९सँ साभार ) \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -2 \n  \n  \nआरसी।ईआइआसाद िसंह  \n  \n  \nमानलजाइत अिछ जे जीवन झा केर बादमैिथलीमे आरसी ।ईआइआसाद \nिसंहगजल िलखला। िहनक ज।ईआ88म इ 19 अग।ईफ0एत 1911मे सम।ईफ0एतीपुरक \n\"एरौत\" नामकगाममे भेल। मैिथलीमे िलखबासँपिहने ई िह।ईआ88दीमे \n।ईआॉँयाित।ईआइआा।ईआ90त भए चुल छलाह। िह।ईआ88दीमेिहनक \"कागजकी नाव,मधु-\nस।ईआ88देश ,बसंतकोिकल,याद,अभेद,वष।ईफइ5 -गीत,।ईआॉ0यॲ।ईआ90यार करता हूँ,मनारहा हूँ \nउ।ईआ88ह।ईफॉ0,मौनरहने दो,उ।ईआ98टीनगरी ,।ईफ0एवण।ईफइँिकरण ,आरसी\"\"  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \nन।ईआ88ददास \"आ\"संजीवनी\"नाम कका।ईफ0ँय ।ईफ9ँंथ अिछ तँ मैिथलीमे\"मािटकदीप \n\"\" पूजाकफूल \"आ\"सूय।ईफइँमुखी \"का।ईफ0ँय।ईफ9ँंथ अिछ। \nइ.1984मे\"सूय।ईफइँमुखीलेल िहनका मैिथली लेल सािह।ईआ8एयअकादेमी \nपुर।ईफ0एकार भेटल। िहनकमृ।ईआ8एयु इ .15 नव।ईआ9एबर 1996मेभेल। इहो जीवने \nझा जक।ईफइफ एक -दूटागजल िलखला। ।ईआइआ।ईफ0एतुत अिछ िहनक \"गुलाबीगजल \n\"| \n  \n  \n  \nगुलाबीगजल-आरसी।ईआइआसादिसंह  \n  \nअह।ईफइफकआइ कोनो आने रंग देखइ छी  \nबगएअपूव।ईफइँ िक  छु िव शेष ढंग देखइछी \n  \n  \nचम।ईआ8ए का रकहू, आइकोन भेलऽ िछ  जग मे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \nकोनोिव ल।ईआ5आणे ऊज।ईफइ5 -उमंगदेखइ छी \n  \n  \nबसातलािग  कतहु की वस।ईआ88 त क गेलऽि◌ छ, \nफुललगुलाब जक।ईफइफ अंग -अंगदेखइ छी \n  \n  \nफराकेआन िद नसँ चािल  मे अिछ  म।ईफ0ए ती  \nिम जािज दंग, कीबजैत ज।ईआएफ मृंदग देखइ छी  \n  \n  \nकमान-तीरचढ़ल, आओरकान धिर  तानल \nनजिर पड़ैत ई घायल,िव हंगदेखइ छी \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \n  \nिन सासवार भऽ जाइछ िब ना िक छु पीने \nअह।ईफइफकआँिख  मे हम रंग भंग देखइ छी \n  \nमयूर।ईआइआाण हमर प।ईफइफिख   फुला कऽ नाचय \nबनलिव ऽजुलता घटाक संग देखइ छी।। \n  \n  \nलगैछ।ईआइ5प केहन लहलह करैत आजुक , \nजेनािक  फण बढ़ौने भुजंग देखइ छी \n  \n  \nउदारपयर पड़त अह।ईफइफक कोना एिह   ठ।ईफइफ  \nिव शालभा।ईआॉआ य  मुदा,धऽरेतंग देखइ छी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \n  \n  \nकतहुने जाउ,रहूभिर  फागुन त।ईआएफ सोझे \nअनंगआिग  लगो,हमअनंग देखइ छी \n  \n  \nई गजल िशव कुमार झा जीक सौज।ईआ88यसँअिछ जे की एकरा \nअनिच।ईआ88हार आखरपर दू साल पिहने ।ईआइआ।ईफ0एतुत केने रहिथ।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -3 \n  \n  \nमायानंदिम।ईआ5ॉ  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \n  \n  \nमैिथली गजलक चिच।ईफइँत आ कु।ईआॉँयात दूनू ।ईआइ5पमे ।ईफ0एथान। मायानंद \nिम।ईआ5ॉक ई कथन जे मैिथलीमे गजल नै िलखल जा सकैए , अनघोल \nमचेने रहए। मुदा मैिथली गजलक पिहल अ।ईआइ5जी मने गजल \nशा।ईफ0ए।ईआ55कार।ईआ5ॉी गजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुर मत।ईफॉ0 \"मायानंद िम।ईआ5ॉक मा।ईआ55 एतबा \nअिभमत रहि।ईआ88ह जे वत।ईफइँमानमे मैिथलीमे बहरयु।ईआॉ0त गजल नै िलखल \nजा सकैए। तँए ओ ।ईफ0एवयं अपने गीतल नामसँ गजल रचना केलि।ईआ88ह \n( ऐठाम मोन राखू जे माया बाबू मैिथलीमे गजलक।ईआएफ नाम गीतल देने \nछलिख।ईआ88ह जे िक अ।ईफ0एवीकाय।ईफइँ छल ) मुदा आन-आन गजलकार सभ \nएकरा दोसर ।ईआइ5पमे लेलक आ परचािरत केलक जे मायाबाबूक \nकथन िथक जे मैिथलीमे गजल िलखले नै जा सकैए। गजे।ईआ88।ईए0इजी \nआगू िलखै छिथ जे ई माया बाबूजँ ई कहबो केलिख।ईआ88ह जे \nमैिथलीमे गजल नै िलखल जा सकैए तँ ई कथन हुनकर सीमाक \nसंग-संगओिह समय सभ गजलकारक सीमा छल।कारण ओिह समय \nएकौटा गजलकार मैिथलीमे बहरयु।ईआॉ0त गजल नै लीिख सकलाह आ \nमाया बाबूक उि।ईआॉ0तक।ईआएफ स।ईआ8एय करैत रहलाह।मुदा बाद मे इ . 2008मे \nअनिच।ईआ88हार आखरक आगमन होइते माया बाबूक सभ मत -अिभमत \nधव।ईफ0एत भए गेल।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \nिहनक ज।ईआ88म 17अग।ईफ0एत 1934 ई.क।ईआएफ सुपौल िजलाक बनैिनय।ईफइफ गाममे \nभेलिन।भा।ईफँफ लोटा , आिगमोम आ’ पाथर आओर च।ईआ88।ईए0इ -िब।ईआ88दु-\nिहनकरकथा सं।ईफ9ँह सभ छि।ईआ88ह। िबहािड़पात पाथर , मं।ईआ55 -\nपु।ईआ55 ,खोताआ’ िचडै आ’ सूय।ईफइ5।ईफ0एत िहनकर उप।ईआ88यास सभ अिछ॥ \nिदश।ईफइएतर िहनकर किवता सं।ईफ9ँह अिछ। एकर अितिर।ईआॉ0त सोने की \nनै।ईआ95या  माटी के लोग,।ईआइआथमंशैल पु।ईआ55ी च ,मं।ईआ55पु।ईआ55 ,पुरोिहत आ’ ।ईफ0ए।ईआ55ी -धन \nिहनकर िह।ईआ88दीक कृित अिछ। 1988- िहनका(मं।ईआ55पु।ईआ55 ,उप।ईआ88यास )पर \nमैिथलीक सािह।ईआ8एय अकादमी पुर।ईफ0एकारसँ स।ईआ9एमािनत कए गेलि।ईआ88ह।  \n  \n।ईआइआबोध स।ईआ9एमान 2007 सँ स।ईआ9एमािनत।  \n  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -4 \n  \n  \nगंगेशगुंजन 1942 \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nज।ईआ88म।ईफ0एथान - िपलखबाड़,मधुबनी।।ईआ5ॉीगंगेश गुंजन मैिथलीक \n।ईआइआथमचौबिटया नाटक बुिधबिधयाकलेखक छिथ आ िहनका \nउिचतव।ईआॉ0ता (कथासं।ईफ9ँह ) कलेल सािह।ईआ8एय अकादमी पुर।ईफ0एकारभेटल \nछि।ईआ88ह। एकर अितिर।ईआॉ0।ईआ5एमैिथलीमे हम एकटा िम।ईआ85यापिरचय , लोकसुनू \n(किवतासं।ईफ9ँह ), अ।ईआ88हार -इजोत (कथासं।ईफ9ँह ), पिहललोक \n(उप।ईआ88यास ),आइ भोर (नाटक)दुखकदुपहिरयामे (गजलसन िकछु) \n।ईआइआकािशत।िह।ईआ88दीमे िमिथल।ईफइएचल की लोककथाएँ, मिणप।ईफआफकनैका - \nबिनजाराकमैिथलीसँ िह।ईआ88दी अनुवाद आश।ईआ9आद तैयार है \n(किवतासं।ईफ9ँह )।१९९४-गंगेश गुंजन(उिचतव।ईआॉ0ता ,कथा)पु।ईफ0एतकलेल \nसिह।ईआ8एय अकादेमी पुर।ईफ0एकारसँस।ईआ9एमािनत ।  \n  \nजह।ईफइफधिर गजलक ग।ईआ90प छै तँ ई मैिथलीमे\" गजलसन िकछु \" \nिलखलाआ ओहो मा।ईआ55 दस -पनरहटा।िहनक पोथी \" दुखकदुपहिरयामे \n\" एकरबानगी देखल जा सकैए। \n  \n  \nमैिथलीकपिहल अ।ईआइ5जी गजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुरकमत।ईफॉ0....... मायान।ईआ88दिम।ईआ5ॉ \n“गीतल” किह आ गंगेशगुंजन “गजल सन िकछु मैिथलीमे”किह जे \nगलत पर।ईआ9एपराक।ईआएफ जारीरखबाक िनण।ईफइँय लेने छिथ तकराबाद मु।ईफ8आा जी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \nआ आशीष अनिच।ईआ88हारजँ िबना छ।ईआ88द / बहरकगजल िलखै छिथ तँ \nएकरा हम मायान।ईआ88दिम।ईआ5ॉ , गंगेशगुंजन आ लालिकलावादी अ-\nगजलकारलोकिनक दु।ईफ0फ।ईआइआभावे बुझै छी।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृंखला भाग -5 \n  \n  \n।ईआ5ॉीमती शेफािलका वम।ईफइ5 जी मैिथलीक पिहल मिहला गजलकार \nछिथ। िकछुए ( दसक भीतर ) गजल िलखने छिथ। \n  \n  \nज।ईआ88म :९ अग।ईफ0एत , १९४३,ज।ईआ88म ।ईफ0एथान : बंगाली टोला, भागलपुर । \nिश।ईआ5आा :एम., पी-एच.डी. ( पटना िव।ईआ58िव।ईफआएालय ), ए. एन. कालेज, पटना \nमे िह।ईआ88दीक ।ईआइआा।ईआ8ॉयािपका पदसँ सेवािनवृ।ईआ5ए । नारी मनक ।ईफ9ँि।ईआ88थक।ईआएफ \nखोिल:क।ईआइएण रससँ भरल अिधकतर रचना। ।ईआइआकािशत रचना :झहरैत \nनोर, िबजुकैत ठोर; िव।ईआइआल।ईआ9आधा (किवता सं।ईफ9ँह ), ।ईफ0एमृित रेखा (सं।ईफ0एमरण \nसं।ईफ9ँह ), एकटा आकाश (कथा सं।ईफ9ँह ), यायावरी (या।ईआ55ा -वृ।ईआ5एा।ईआ88त ),  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nभावा।ईफँॉिल (का।ईफ0ँय -।ईआइआगीत ) , िक।ईफ0एत -िक।ईफ0एत जीवन (आ।ईआ8एमकथा )। ठहरे \nहुए पल (िह।ईआ88दी ) । २००४ ई.मे- डॉ. ।ईआ5ॉीमती शेफािलका वम।ईफइ5क।ईआएफ, \nपटना;या।ईआ55ी -चेतना पुर।ईफ0एकार भेटलि।ईआ88ह।  \n  \n  \n  \nऐ फोटोमे ।ईआ5ॉीमती शेफािलका वम।ईफइ5 जी िबहारक मु।ईआॉँयमं।ईआ55ी नीतीश \nकुमारसँ पुर।ईफ0एकार ।ईफ9ँहण करैत।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृंखला भाग -6 \n  \nिहनक एक-दूटा गजल अिछ आ गजलक संबंधमे िहनक एक-दूटा \nलेख १९८४-८५ क।ईआएफ बीचमे ।ईआइआकािशत भेल।  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \nकथाकर, समी।ईआ5आक , अनुवादक, ।ईफ9ँंथ स।ईआ9एपादक । सािह।ईआ8एय \nअकादेमीक मूल एवं अनुवाद पुर।ईफ0एकार ।ईआइआा।ईआ90त क।ईआ5ए।ईफइ5 ल . ना. िमिथला \nिव।ईआ58िव।ईफआएालय दरभंगाक मैिथली िवभागक पूव।ईफइँ ।ईआइआाचाय।ईफइँ । ।ईआइआकाशन : \nपिसझैत पाथर, (अनु.) आिद । १९९१- रामदेव झा (पिसझैत \nपाथर, एक।ईफइएकी )लेल सािह।ईआ8एय अकादमी पुर।ईफ0एकारसँ स।ईआ9एमािनत \n।१९९४- रामदेव झा (सगाइ- रािज।ईआ88दर िसंह बेदी , उदू।ईफइँ) लेल \nसािह।ईआ8एय अकादेमी मैिथली अनुवाद पुर।ईफ0एकार।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -7 \n  \n।ईआइआ।ईफ0एतुत अिछ िकछु एहन गजल कारक सूची जे िक िछटपुट गजल \nिलखला आ अ।ईआ88यिवधामे महारत हािसल केलाह। ई सूची शु।ईआइ5सँ \nएल क' एखनधिरक अिछ। संगे-संग भारत आ नेपाल दु।ईफ8आू िमला \nकए अिछ। जँ ऐमे कोनो नाम छूिट गेल हुअए तँ ओ अह।ईफइफ सभ \nतुरंत सूिचत करी से हमर आ।ईफ9ँह।ऐ सूचीक।ईआएफ आलवे बादमे एकटा \nआर एहने सूची आएत जािहमे ओहन नव गजलकारक नाम रहत।-- \n------- \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \nमुंशी रघुनंदन दास, यदयनाथ झा यदुवर, बाबू भुवने।ईआ58र िसंह भुवन , \nआनंद झा ।ईआ88यायाचाय।ईफइँ, रमानंद रेणु, फूल चं।ईए0इ झा ।ईआइआवीण , वैकु।ईआ8फठ \nिवदेह, शीतल झा, ।ईआइआेमचं।ईए0इ पंकज , प.िन।ईआ8एयानंद िम।ईआ5ॉ , शारदानंद दास \nपिरमल, तारानंद झा त।ईआइएण , रमाक।ईफइएत राय रमा , महे।ईआ88।ईए0इ कुमार िम।ईआ5ॉ , \nिवनोदानंद, िदलीप कुमार झा िदवाना, वै।ईफआएनाथ िम।ईआ5ॉ बैजू, िवलट \nपासवान िवहंगम, सार।ईफ0एवत , कण।ईफइँ संजय , अिनल चं।ईए0इ ठाकुर , ।ईफ0आयाम \nसु।ईआ88दर शिश , अशोक द।ईआ5ए , कमल मोहन चु।ईफ8आू, रोशन जनकपुरी, \nिजयाउर रहमान जाफरी, धम।ईफॉँ।ईआ88।ईए0इ िवहवल्, सुरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआभात , अतुल \nकुमार िम।ईआ5ॉ , रमेश रंजन, क।ईआ88हैया लाल िम।ईआ5ॉ , गोिव।ईआ88द दहाल , चं।ईए0इेश , \nचं।ईए0इमिण झा , फजलुर रहमान हाशमी, रामलोचन ठाकुर, िवनयिव।ईआ58 \nबंधु, रामदेव भावुक, सोमदेव, रामचैत।ईआ88य धीरज , महे।ईआ88।ईए0इ , केदारनाथ \nलाभ, गोपाल जी झा गोपेश, नंद कुमार िम।ईआ5ॉ ,देवशंकर \nनवीन,माक।ईफइँ।ईआ8फडेय ।ईआइआवासी ,अमरे।ईआ88।ईए0इ यादव।  \n  \nकुल 51टा \nबहुत रास नाम धीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमिष।ईफइँ जी ।ईफआ5ारा संपािदत गजल िवशेष।ईफइएक पर \nआधािरत अिछ। \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -8  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \n  \nिवभूित आनंद (ज।ईआ88म -4/10/1955 ) \n  \nिहनक गजल सं।ईफ9ँह \" उठा रहल घोघ ितिमर \" ( ।ईआइआकाशक -भारती \nसं।ईफ0एथान (पटना) ) बख।ईफइँ JUNE 1981मे आएल। आ ई मैिथलीक \nपिहल गजल सं।ईफ9ँह बनल। िहनक संबंधमे मैिथली गजलक पिहल \nपूण।ईफइँकािलक आलोचक आ समी।ईआ5आक ।ईआ5ॉी ओम ।ईआइआकाश जी कहै \nछिथ.................. \" हमरा िहसाब।ईआएफ कािफयाक दोख पृ।ईएँॉ बी स, \nबाईस, चौबीस, पचीस, अ।ईफआॉाईस , उनतीस(संयु।ईआॉ0ता।ईआ5आर कािफयाक \nिनयमक दोख), ब।ईआ5एीस आ स।ईफॉफतीस मे सेहो अिछ। एकर सबहक \nिव।ईफ0एतृत वण।ईफइँन देब हम अपेि।ईआ5आत नै बूिझ रहल छी , िकयाक तँ इ \nहमर उ।ईफँ9े।ईफ0आय कथमिप नै अिछ। गजल सं।ईफ9ँहक सब गजलक िवषय-\nव।ईफ0एतु नीक अिछ आ गजलकार अपन भावना नीक जक।ईफइफ ।ईआइआकट केने \nछिथ। \nिकछु गजलक कािफया आ रदीफक दोख जँ कात कऽ कऽ देखी, \nतँ इ गजल-सं।ईफ9ँह एकटा नीक गजल -सं।ईफ9ँह अिछ। गजलकारक \nगजल कहबाक ।ईआ5आमता सेहो नीक बुझाईत अिछ। हमरा ई अचरज \nलािग रहल अिछ जे ऐ सं।ईफ9ँहक बाद गजलकारक दोसर गजल -सं।ईफ9ँह \nिकया नै आएल अिछ। एकर कारण तँ गजलकारे क।ईआएफ पता हेतैि।ईआ88ह ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \nमुदा अपन अनुभवक आधार पर हम कहऽ चाहै छी जे ।ईआ5ॉी िवभूित \nआन।ईआ88द नीक गजल िलख सकैत छिथ। जँ बहरक िवचार नै करी , \nतँ २०१२ मे आएल ।ईआ5ॉी अरिव।ईआ88द ठाकुरजीक गजल -सं।ईफ9ँह सँ करीब \nएकतीस बख।ईफइँ पिहने १९८१ मे िलखल गेल एिह सं।ईफ9ँहक गजल सब \nउ।ईआ9एदा कहल जा सकैत अिछ। एकर कारण इ जे एिह सं।ईफ9ँहक \nगजल सब मे कािफयाक िनयम-पालनक ।ईआइआितशत वत।ईफइँमान समयक \nसं।ईफ9ँह सब सँ बेसी अिछ। क।ईआ85यक मजबूती सेहो नीक कोिटक \nअिछ। खाली कुहरल तुकिमलानी केने गजल नै कहल जा सकैत \nअिछ, इ गप एिह सं।ईफ9ँह क।ईआएफ पढलाक बाद ए खुनका गजलकार सभ \nक।ईआएफ सेहो बुझेति।ईआ88ह , इ आशा अिछ। इहो एकटा अचरजक िवषय \nअिछ जे जखन मैिथली मे नीक गजल एतेक साल पिहनो कहल \nगेल छल, तखन एकर बाद गजलक िवकास-या।ईआ55ा पचीस -तीस बख।ईफइँ \nधिर कतऽ आ िकया ठमिक गेल। बीचक अविध मे मैिथली \nगजलक िवकासक धार मे बा।ईआ88ह िकया बिन गेल छल , इ िवचारणीय \nगप अिछ। ओना आब इ बा।ईआ88ह टूिट रहल अिछ आ आशाक नब \nजोित मे मैिथली गजलक घोघ उिठ रहल अिछ। \" \n  \n  \n।ईआ5ॉी आनंद जीक अ।ईआ88य िववरण एना अिछ ----------- \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \n  \nज।ईआ88म : िशवनगर, मधुबनी, िबहार। चिच।ईफइँत किव , कथाकार, संपादक \n। ।ईआइआकािशत कृित टूटा उप।ईआ88यास टूटा समी।ईआ5आा , तीन टा कथा \nसं।ईफ9ँह , टूटा गीत-गजल सं।ईफ9ँह ओ चािरटा कथा -सं।ईफ9ँह \n।ईआइआकािशत। २००६- िवभूित आन।ईआ88द (काठ, कथा)मैिथली लेल सािह।ईआ8एय \nअकादमी पुर।ईफ0एकार ।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -9 \n  \n  \n।ईफ0एव . कलानंद भ।ईफआइ  \n  \nगाम--- उछटी ( दरभंगा) \nज।ईआ88म ----15 मइ 1941, मृ।ईआ8एय ----5 अ।ईआॉ0टूबर 1994 \n।ईआइआकािशत कृित ---------- का।ईआ88ह पर लहास हमर ( गजल सं।ईफ9ँह )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nअ।ईआइआकािशत प।ईफइएडुिलिप --- िहलकोर ( ।ईआइएबाइ सं।ईफ9ँह ) \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -10 \n  \nअनंत िबहारी लाल दास\"इ।ईआ88दु\"1928-2010 \n  \n।ईआइआकािशत पोथी (मा।ईआ55गजलक दए रहल छी एिहक।ईआएफ अितिर।ईआॉ0तोिहनक \nपोथी सभ छि।ईआ88ह ) \n1) नवीन मैिथलीगजल----- शाइर अन।ईआ88तिबहारी लाल दस \"इ।ईआ88दु\" \n2) मधुर मैिथलीगजल------ शाइर अन।ईआ88तिबहारी लाल दस \"इ।ईआ88दु\" \n( इ।ईआ88दु जीक सं।ईफ9ँहकजानकारी हमरा सरस जी ।ईफआ5ाराभेटल अिछ \nहलािकं हुनको लग दूनूसं।ईफ9ँह नै छि।ईआ88ह ) \nउप।ईआ98बिध ----  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \n2007मे- अन।ईआ88तिबहारी लाल दास “इ।ईआ88दु जीक।ईआएफ”( यु।ईफआ0  आ यो।ईफआ0ा -\nअगमिसंह िगिर, नेपाली)लेलसािह।ईआ8एय अकादेमी मैिथली \nअनुवादपुर।ईफ0एकार ।ईआइआा।ईआ90त भेलि।ईआ88ह।  \n  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -11 \n  \n  \nरवी।ईआ88।ईए0इ नाथ ठाकुर  \n  \nरवी।ईआ88।ईए0इ -महे।ईआ88।ईए0इ नामक चिच।ईफइँत जोड़ीक ई रवी।ईआ88।ईए0इ छिथ। िहनक एकटा \nगजल सं।ईफ9ँह छि।ईआ88ह ---लेखनी एक रंग अनेक ( पूव।ईफइइचल ।ईआइआकाशन ( \nपटना ), वख।ईफइँ-१९८५.) \n  \nिहनक अ।ईआ88य िववरण एना अिछ -- \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \nज।ईआ88म पूिण।ईफइँञा िजलाक धमदाहा ।ईफ9ँाममे 1936 ई. मे भेलि।ईआ88ह । नेने \nअव।ईफ0एथासँ गीत गएबामे एवं किवता िलखबामे िवशेष ।ईआइएिच । कोनो \nमंच पर ठाढ़ भेला पर ई सहजिह ।ईआ5ॉीताक।ईआएफ आ।ईएआइािदत करैत छिथ । \nिहनक सात गोट मैिथलीक गीत सं।ईफ9ँह , एक िमनी महाका।ईफ0ँय , एक \n।ईआइआयोगधम।ईफइ8 का।ईफ0ँय , एक उप।ईआ88यास , एक नाटक ‘एक राित’ एवं एक \nिह।ईआ88दी नाटक ,आ उपरो।ईआॉ0त गजल सं।ईफ9ँह ।ईआइआकािशत भेल छि।ईआ88ह ।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -12 \n  \n  \nिसयारामझा \"सरस\" --10 JULY 1948,ज।ईआ88म ।ईफ0एथान -म।ईफॉ0हथ , \nमधुबनी िबहार। \n  \nगजल सं।ईफ9ँह --- \n1) शोिणताएल पएरक िनशान ( ।ईआइआकाशक -सरला ।ईआइआकाशन , मेहथ, \n।ईआइआकाशन साल -1989)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \n2) लोकवेद आलालिकला ( संपािदत) ( ।ईआइआकाशक --- िव।ईफआएापित सेवा \nसं।ईफ0एथान , ।ईआइआकाशन साल -1990) \n3) थोड़े आिग थोड़ पािन ( ।ईआइआकाशक --- नवार।ईआ9एभ , ।ईआइआकाशन साल -\n2008) \n  \n  \n  \nिवशेष------ ।ईआ5ॉीसरस जी अनिच।ईआ88हार आखर ।ईफआ5ारा।ईआइआायोिजत मैिथलीमे \nदेल जाएबला गजल लेल पिहल स।ईआ9एमान \"गजल कमला-कोसी-\nबागमती-महानंदास।ईआ9एमान \"क पिहल मु।ईआॉँय चयनकत।ईफइ5 छलाह जे िकई . \n2011 मे शु।ईआइ5 भेल छल।  \n  \nिहनक अ।ईआ88यिववरण एना अिछ --- \n  \n।ईआइआिस।ईफआ0 गीतकार -गजलकार,बादमे कथा लेखन ।ईआइआार।ईआ9एभकेलिन ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nअ।ईआ88य ।ईआइआकािशत कृित ---- आँजुर भिर िसंगरहार---किवता---१९८२, \nगीत रि।ईफ0आम ---गीत ( संपादन)--१९९४, नै भेटतौ खािल।ईफ0एतान --गीत-- \n१९९४, आखर-आखर गीत ---गीत--१९९९, च।ईफ8आाक पहाड़ ( \nअनूिदत उप।ईआ88यास , सािह।ईआ8एय अकादेमीसँ ।ईआइआकािशत --१९९९), \nउगैतसूय।ईफइँक ध।ईआ9एमक (कथासं।ईफ9ँह ) आ उपरो।ईआॉ0तगजल सं।ईफ9ँह।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृंखला भाग -13 \n  \n  \n  \nतारान।ईआ88द िवयोगी 12/5/1966 \n  \n  \n  \nमिहषी, सहरसामे ज।ईआ88म। पिहल पोथी अपन यु।ईफआ0क सा।ईफ50य (गजल \nसं।ईफ9ँह ) १९९१ मे ।ईआइआकािशत। अ।ईआ88य पु।ईफ0एतक ह।ईफ0एत।ईआ5आेप (किवता-सं।ईफ9ँह ),  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \nअित।ईफ89मण (कथा-सं।ईफ9ँह ), िशलालेख (लघुकथा सं।ईफ9ँह ), कम।ईफइँधारय ( \nआलोचना )। राजकमल चौधरीक कथाकृित एकटा चंपाकली एकटा \nिवषधर संकलन-स पादन। सािह।ईआ8एय अकादेमी मैिथली बाल सािह।ईआ8एय \nपुर।ईफ0एकार २०१०-तारान।ईआ88द िवयोगीक।ईआएफ पोथी \"ई भेटल तँ की भेटल\" \nलेल। या।ईआ55ी -चेतना पुर।ईफ0एकार २०१० ई.मे सेहो ।ईआइआा।ईआ90त भेलि।ईआ88ह।  \n  \n\" हालचाल \" आ \" संक।ईआ98प  \" नामक दूटा पि।ईआ55काक िकछु अंकक \nसंपादन। \n  \n  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -14 \n  \n  \nरमेश-1961 \nगजल सं।ईफ9ँह ---नागफेनी---IPSITA PUBLICATION, 1990  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \n  \nई िसयाराम झा सरस जीक छोट भए छिथ।ईआ88ह आ सरस -रमेश \nजोड़ीक रमेश छिथ। \n  \n  \n  \n  \nज।ईआ88म ।ईफ0एथान म।ईफॉ0हथ , मधुबनी, िबहार। चिच।ईफइँत कथाकार ओ किव । \n।ईआइआकािशत कृित : सम।ईफइएग , समान।ईफइएतर , दखल (कथा सं।ईफ9ँह ),संगोर, \nसमवेत ।ईफ0एवरक आगू, कोसी धारक स।ईआ9फयता , पाथर पर दूिभ (का।ईफ0ँय \nसं।ईफ9ँह ), ।ईआइआिति।ईफ89या (आलोचना।ईआ8एमक िनबंध ),आ उपरो।ईआॉ0त गजल सं।ईफ9ँह  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृंखला भाग -15 \n  \n  \nसुरे।ईआ88।ईए0इ नाथ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह - गजल हमर हिथयार िथक ( नवार।ईआ9एभ \n।ईआइआकाशन , साल 2008) \n  \nज।ईआ88म -3-2-1951 \n।ईआइआकािशत पोथी --- \n१) दृि।ईएँइकोण ( आलोचना आ ।ईफ0ँयंग ) 2000 मे ।ईआइआकािशत  \n२) समय िशला ( कथा) 2008 \n३) मंडन िम।ईआ5ॉ मीम।ईफइएसा , अ।ईफआ5ैत समागम ( संपािदत) 2008 \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -16 \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nराजे।ईआ88।ईए0इ िवमल , जनकपुर, नेपाल \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह ---- सूय।ईफइ5।ईफ0एतसँ पिहने \n  \nमैिथली, नेपाली आ िह।ईआ88दी भाषाक ।ईआइआा।ईआ5फ िवमल िश।ईआ5आाक हकमे \nिव।ईफआएावािरिध (पी.एच.डी.) क उपािध ।ईआइआा।ईआ90त कएने छिथ।क।ईआ9एमो िलिखकऽ \nयथे।ईएँइ यश अरजिनहार डा . िवमलक लेखनीक ।ईआइआशंसा मैिथलीक \nस।ईफँ5स।ईफँ5 नेपाली आ िह।ईआ88दी सािह।ईआ8एयमे सेहो होइत रहलिन अिछ। \nि।ईआ55भुवन िव।ईआ58िव।ईफआएालयअ।ईआ88तग।ईफइँत रा .रा.ब. कै।ईआ9एपस , जनकपुरधाममे \n।ईआइआा।ईआ8ॉयापन कएिनहार डा . िवमलक पूण।ईफइँ नाम राजे।ईआ88।ईए0इ लाभ िछयिन। \nिहनक ज।ईआ88म २६ जुलाई १९४९ ई. कऽ भेल अिछ। सािह।ईआ8एयकारक \nनव पीढ़ीक।ईआएफ िनर।ईआ88तर उ।ईआ8ए।ईआइआेिरत करबाक कारणे ई डा .धीरे।ईआ88।ईए0इक बाद \nजनकपुर-पिरसरक सािहि।ईआ8एयक गु।ईआइएक ।ईआइ5पमे ।ईफ0एथािपत भऽ गेल छिथ।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -17 \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \nअरिव।ईआ88द ठाकुर  \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह --- बहु।ईआइएिपया ।ईआइआदेश मे। ( नवार।ईआ9एभ ।ईआइआकाशन , \nसाल नव।ईआ9एबर -2011) \n  \n  \nअ।ईआ88य ।ईआइआका िशत कृित---- परती टूिट रहल अिछ ( किवता), \nअ।ईआ88हारक िवरोधमे ( कथा) \nज।ईआ88म ---14 February 1957, सुपौल \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -18 \n  \n  \n  \nसुध।ईफइएशु शेखर चौधरी 1922-1990  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \n  \n  \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह - गजल ओ गीत ( िकछु गीत छै ऐमे आ \nिकछु गजल) \n  \nज।ईआ88म दरभंगाक िम।ईआ5ॉटोलामे 1922 ई. मे भेलि।ईआ88ह तथा मृ।ईआ8एयु 1990 \nई. मे भेलि।ईआ88ह । िकछु िदन िविभ।ईफ8आ जीिवकामे रिह प।ईआ5इात् \nसािह।ईआ8एयकारक जीवन ।ईआइआार।ईआ9एभ कएल । िकछु िदन ‘बैदेही’क स।ईआ9एपादन \n।ईआ5ॉी सुमनजी एवं ।ईआ5ॉी कृ।ईफ0फणका।ईआ88त िम।ईआ5ॉजीक संग कएल त।ईआ8एप।ईआ5इात् \n1960 ई. सँ 1982 ई. धिर पटनामे ‘िमिथला िमिहर’’क सफल \nस।ईआ9एपादन कएल ।िहनक दू गोट ना।ईफ8एयकृित -‘भफाइत चाहक िजनगी’, \nलेटाइत आँचर’, तथा ‘पिहल स।ईफइफझ ’ िहनक नाटकक नीक \n।ईफ0ँयावहािरक अनुभवक पिरचायक अिछ ।छ।ईफआफनामसँ िहनक दू गोट \nउप।ईआ88यास िमिहर ’ मे ।ईआइआकािशत भेल अिछ । िहनक उप।ईआ88यास ई \nवतहा संसार’ जे मैिथली अकादमी ।ईफआ5ारा ।ईआइआकािशत भेल  आ जािह पर \n1980 क सािह।ईआ8एय अकादमीक पुर।ईफ0एकार देल गेल ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -19 \n  \n  \nजगदीश च।ईआ88।ईए0इ ठाकुर \"अिनल\" \n  \nिवशेष---- अनिच।ईआ88हार आखर ।ईफआ5ारा ।ईआइआयोिजत मैिथली गजल लेल देल \nजाए बला \" गजल कमला-कोसी-बागमती-महानंदा स।ईआ9एमान \" लेल \nिहनका साल २०१२ लेल मु।ईआॉँय चयन कत।ईफइ5 बनाएल गेल अिछ।  \n  \nमूल नाम जगदीश च।ईआ88।ईए0इ ठाकुर , ज।ईआ88म : 27.11.1950,शंभुआर, \nमधुबनी । सेवा िनवृत ब।ईफॉफक अिधकारी। मैिथलीमे ।ईआइआकािशत पोथी -1. \nतोरा अडनामे -गीत सं।ईफ9ँह -1978; 2. धारक ओइ पार-दीघ।ईफइँ किव ता-\n1999 \n  \nसं।ईआइआित - धुरझार गजल लीिख रहल छिथ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -20 \n  \n  \nकालीक।ईफइएत झा \"बूच\" 1934-2009 \n  \nिहनक िकछु गजल उपल।ईआ9आध अिछ | \n  \nिहनक ज।ईआ88म , महान दाश।ईफइँिनक उदयनाचाय।ईफइँक कम।ईफइँभूिम सम।ईफ0एतीपुर \nिजलाक किरयन ।ईफ9ँाममे 1934 ई. मे भेलिन । िपता ।ईफ0एव . पंिडत \nराजिकशोर झा गामक म।ईआ8ॉय िव।ईफआएालयक ।ईआइआथम ।ईआइआधाना।ईआ8ॉयापक छलाह \n। माता ।ईफ0एव . कला देवी गृिहणी छलीह । अंतर।ईफ0एनातक सम।ईफ0एतीपुर \nका◌ॅलेज, सम।ईफ0एतीपुरसँ कयलाक प।ईआ5इात् िबहार सरकारक ।ईआइआखंड \nकम।ईफइँचारीक ।ईआइ5पमे सेवा ।ईआइआारंभ कयलिन । बालिहं कालसँ किवता \nलेख नमे िवषेश ।ईआइ5िच छल । मैिथली पि।ईआ55का - िमिथला िमिहर, \nमािट - पािन, भाखा तथा मैिथली अकादमी पटना ।ईफआ5ारा ।ईआइआकािशत \nपि।ईआ55कामे समय - समय पर िहनक रचना ।ईआइआकािशत होइत रहलिन \n। जीवनक िविवध िवधाक।ईआएफ अपन किवता एवं गीत ।ईआइआ।ईफ0एतुत कयलिन \n। सािह।ईआ8एय अकादमी िद।ईआ98ली ।ईफआ5ारा ।ईआइआकािशत मैिथली कथाक िवकास  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \n(संपादक डा◌ॅ बासुकीनाथ झा ) मे हा।ईफ0एय कथा कारक सूची मे डा◌ॅ \nिव।ईफआएापित झा िहनक रचना ‘‘धम।ईफइँ शा।ईफ0ए।ईआ55ाचाय।ईफइँक उ।ईआ98लेख कयलिन । \nमैिथली अकादमी पटना एवं िमिथला िमिहर ।ईफआ5ारा ।ईआइआशंसा प।ईआ55 भेजल \nजाइत छल ।।ईआ5ॉृंगाररस एवं हा।ईफ0एय रसक संग -संग िवचार मूलक \nकिवताक रचना सेहो कयलिन । डा◌ॅ दुग।ईफइ5नाथ झा ।ईआ5ॉीश संकिलत \nमैिथली सािह।ईआ8एयक इितहासमे किवक ।ईआइ5पमे िहनक उ।ईआ98लेख कएल \nगेल अिछ । ।ईआइआकािशत कृित (मृ।ईआ8एयोपर।ईफइएत ) : कलािनिध- किवता-\nसं।ईफ9ँह।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -21 \n  \n  \n  \n  \nधीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमिष।ईफइँ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \nई मैिथली गजलक पिहल वीर छिथ जे अप न पि।ईआ55काक मा।ईआ8ॉयमे \nपिहल गजल िवषेश।ईफइएक िनकालिथ।  \n  \n।ईफ0ँयि।ईआॉ0तगत िववरण  \nपूण।ईफइँ नामः धीरे।ईआ88।ईए0इ झा  \n।ईआइआचिलत नामः धीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमिष।ईफइँ \nज।ईआ88म।ईफ0एथानः गोिव।ईआ88दपुर , गा .िव.स. वाड।ईफइँ नं.-१, ब।ईफ0एतीपुर , िजला- \nिसरहा, नेपाल   \nज।ईआ88मिथितः िव .सं. २०२४, भादब १८ गते (३ िसत।ईआ9एबर १९६७) \nिश।ईआ5आाः ।ईफ0एनातक  \nिपताक नामः पं. कृ।ईफ0फणलाल झा  \nमाताक नामः आन।ईआ88दीदेवी झा  \nमूल वृि।ईआ5एः नेपाल सरकारक नोकिरहारा (कृिष िवभागअ।ईआ88तग।ईफइँत Plant \nProtection Officer)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \n।ईआइआकािशत सािहि।ईआ8एयक कृितः  \nसमयलाई सलाम (नेपाली गजल-स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः खेमलाल -हिरकला ।ईफ0एमृित समाज क।ईआ98याण ।ईआइआित।ईएँॉान , \nिचतवनः २०६५ \nमलि।ईफँ5याका मैिथली एका।ईफँफी (नेपालीमे अनूिदत एका।ईफँफी -स।ईफँ5।ईफइआह ), \n।ईआइआकाशकः खेमलाल -हिरकला ।ईफ0एमृित समाज क।ईआ98याण ।ईआइआित।ईएँॉान , \nिचतवनः २०६५ \nकम।ईफइँयो।ईफआ0ा योगे।ईआ88।ईए0इ साह नेपाली (स।ईआ9एपादन ),।ईआइआकाशकः िमिथला \nना।ईफ8एय कला पिरषद, जनकपुरधामः २०६५ \nकोन सुर सजाबी ? (मैिथली गीत-स।ईफँ5।ईफइआह ),।ईआइआकाशकः नेपाल राजकीय \n।ईआइआ।ईआ5फा -।ईआइआित।ईएँॉानः २०६१ अगहन \nभगता बेङक देश-।ईएँ0मण (कनक दीि।ईआ5आतक चिच।ईफइँत पोथीक मैिथली \n।ईआइ5पा झाक स।ईफँ5 सहअनुवाद ), ।ईआइआकाशकः रातो ब।ईफँ5ला िकताब , \nपाटनढोका, लिलतपुरः २०५९ आिसन \nमैिथली किवता-स।ईफँ5।ईफइआह , सं. ( आठम शता।ईआ9आदीसँ बीसम शता।ईआ9आदीधिरक \n।ईआइआितिनिध मैिथली किवसभक किवताक स।ईफँफलन )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \n।ईआइआकाशकः नेपाल राजकीय ।ईआइआ।ईआ5फा -।ईआइआित।ईएँॉानः २०५१ \n।ईफ0एव।ईआ9इकथा चिलरहल अिछ (नेपालीसँ मैिथलीमे अनूिदत गोिव।ईआ88द िगरी \n।ईआइआेरणाक किवता -स।ईफँ5।ईफइआह ), ।ईआइआकाशकः मैिथली िवकास म।ईआॉ8च , काठ मा।ईआ8फडूः \n२०५० \nफु।ईआॉएचे िस।ईफ0एनुपानी धीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमिष।ईफइँ िवशेष (नेपाली हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआय \nरचनासभक स।ईफँ5।ईफइआह ),।ईआइआकाशकः िस।ईफ0एनुपानी नेपाल , स।ईआ9एपादकः मािणकर।ईआॉ9 \nशा।ईआॉ0यः २०६२ \nशैि।ईआ5आक कृितःिख।ईफ0एसा -िपहानी (मैिथली लोककथासभ स।ईफँ5ृहीत \nबालस।ईआ88दभ।ईफइँ पु।ईफ0एतक ), ।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, \nभ।ईआॉ0तपुरः २०६३ \nहमर िमिथला (मैिथली सं।ईफ0एकृितस।ईआ9एब।ईआ88धी लेखसभ स।ईफँ5ृहीत बालस।ईआ88दभ।ईफइँ \nपु।ईफ0एतक ),।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, भ।ईआॉ0तपुरः \n२०६३ \nमैिथल िवभूितसभ (मैिथल िवभूितसभक जीवनी स।ईफँ5ृहीत बालस।ईआ88दभ।ईफइँ \nपु।ईफ0एतक ),।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, भ।ईआॉ0तपुरः \n२०६३  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \nहमर मैिथली पोथी (क।ईआ5आा १, २, ३, ४ आ ५ क ऐि।ईआॉएछक मैिथली \nिवषयक पा।ईफ85यपु।ईफ0एतक ),।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, \nभ।ईआॉ0तपुरः २०५४ सँ २०५८ धिर \nमैिथली (क।ईआ5आा ९ आ १० क ऐि।ईआॉएछक मैिथली िवषयक पा।ईफ85यपु।ईफ0एतक ) \n।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, भ।ईआॉ0तपुरः २०५७ आ \n२०५८ \nिह।ईआ88दी (क।ईआ5आा १० क ऐि।ईआॉएछक िह।ईआ88दी िवषयक पा।ईफ85यपु।ईफ0एतक ) \n।ईआइआकाशकः पा।ईफ85य।ईफ89म िवकास के।ईआ88।ईए0इ , सानोिठमी, भ।ईआॉ0तपुरः २०५८ \nसा।ईफँ5ीितक कृितः  \nडेग (शाि।ईआ88तक लेल युवा जागरण तथा सशि।ईआॉ0तकरणस।ईआ9एब।ईआ88धी मैिथली \nगीतसभक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः सं।ईफ0एकार िमिथला , गोिव।ईआ88दपुर , िसरहाः २०६६ बैशाख \nभोर (सकारा।ईआ8एमक सोच तथा शाि।ईआ88त –स।ईफआआाव स।ईआ9एब।ईफआ0।ईफइँनस।ईआ9एब।ईआ88धी मैिथली \nगीतसभक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः स।ईआ9एझौता नेपाल , काठमा।ईआ8फडू, २०६५ जेठ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \nनेहक बएन (शाि।ईआ88त तथा स।ईफआआाव स।ईआ9एब।ईफआ0।ईफइँनस।ईआ9एब।ईआ88धी मैिथली गीतसभक \nस।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः स।ईआ9एझौता नेपाल , काठमा।ईआ8फडू, २०६४ काित।ईफइँक  \nगाना-बजाना (िविवध मनोर।ईफँॉना।ईआ8एमक मैिथली गीतक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः गंगा कैसेट , नयािद।ईआ98लीः २०६३ बैशाख \nभजन िद।ईफ0ँयान।ईआ88द (च।ईफ8एयाङ मा।ईफ0एटर रिचत नेपाली भजनसभक स।ईफँ5ीत -\nिनद।ईफॉँशन एवं गायन ) \n।ईआइआकाशकः ।ईआ5ॉीमती का।ईआ88ता गौतमः २०६१ आिसन \nवन-गीत (संर।ईआ5आणस।ईआ9एब।ईआ88धी चेतना मूलक मैिथली आ भोजपुरी गीतसभक \nस।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः बाइसेप एसटी , काठमा।ईआ8फडू, नेपालः २०६१ \nचेतना (सामािजक पिरवत।ईफइँनक िदस उ।ईआ88मुख मैिथली गीतसभक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः ए।ईआॉ0सनएड नेपालक सहयोगमे सं।ईफ0एकार िमिथलाः २०६० \nअगहन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nSong of Light : ि।ईआइआयतम हमर कमौआ (साथ।ईफइँक गीित ।ईआॉ0यासेट \nतथा पिहल मैिथली सीडी) \n।ईआइआकाशकः ।ईआ9एयूिजक नेपालः २०५८, सीडीक ।ईआइआकाशकः ।ईआ9एयूिजक \nिमिथला \n।ईआइआेम भेल तरघु।ईफ0एकीमे (िविवध मनोर।ईफँॉक मैिथली गीतसभक स।ईफँ5।ईफइआह , \n।ईआॉ0यासेट तथा सीडी ) \n।ईआइआकाशकः मा।ईफ0एटर ।ईआॉ0यासेटः २०५८ \nिस।ईफ0एनु\n 2000.COM  (हा।ईफ0एय।ईफ0ँङ।ईआॉआया।ईआ8एमक ।ईआॉ0यासेट ) \n।ईआइआकाशकः िस।ईफ0एनुपानी नेपाल आ रीमा ।ईआॉ0यासेटः २०५७ \nिस।ईफ0एनुपानी (हा।ईफ0एय।ईफ0ँङ।ईआॉआया।ईआ8एमक ।ईआॉ0यासेट ) \n।ईआइआकाशकः िस।ईफ0एनुपानी नेपाल आ रीमा ।ईआॉ0यासेटः २०५६ \nिस।ईफ0एनुपानीले (उ।ईफँ9े।ईफ0आयमूलक हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआया।ईआ8एमक गीतसभक सङ।ईफ9ँह ) \n।ईआइआकाशकः िस।ईफ0एनुपानी नेपाल , हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआय  सदनः २०५५ \nसुरि।ईआ5आत मातृ।ईआ8एव गीतमाला (स।ईआ88देशमूलक नेपाली , मैिथली, भोजपुरी \nगीतसभक सङ।ईफ9ँह )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \n।ईआइआकाशकः सुरि।ईआ5आत मातृ।ईआ8एव नेटवक।ईफइँ, नेपालः २०५५ \nसुखक सनेस (बाल।ईफ0एवा।ईफ0ए।ईआ85य तथा पिरवार क।ईआ98याणस।ईआ9एब।ईआ88धी मैिथली \nगीतसभक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईआइआकाशकः सेभ द िच।ईआ98।ईए0ँेन , यूएसएः २०५४ \nकिलयुगी दुिनया (नेपालसँ बहराएल मैिथलीक पिहल गीित ।ईआॉ0यासेट ) \n।ईआइआकाशकः िस।ईआ9एफिनक रेकिड।ईफइँङ ।ईआइआा .िल.: २०४७ \n।ईआइआकाशो।ईआ88मुख कृितः  \nसू।ईआ55धार (मैिथली हाइकू-स।ईफँ5।ईफइआह ) \nश।ईआ9आद -सारथी (मैिथली गजलस।ईफँ5।ईफइआह ) \nएमकीक जतरा (मैिथली गीत-स।ईफँ5।ईफइआह ) \nस।ईफइफपक पएर (मैिथली िनब।ईआ88ध -स।ईफँफलन ) \nओ गीत कोन गाबए? (मैिथली कथा-स।ईफँ5।ईफइआह ) \nिसनुराएल सु।ईआइ5जिदस (मैिथली किवतास।ईफँ5।ईफइआह )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \nनेताको मुसावतार (नेपाली हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआय -स।ईफँ5।ईफइआह ) \nThe मु।ईफ8इकी (संयु।ईआॉ0त नेपाली हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआयक स।ईफँ5।ईफइआह ) \n।ईफ0आयाम।ईआइआसादक िनब।ईआ88ध (मैिथलीमे अनुवाद कएल गेल) \nमैिथली कथा-संसार (।ईआइआितिनिधमूलक कथासभक स।ईफँ5।ईफइआह) \nरचना।ईआ8एमक काय।ईफइ5नुभव तथा संल।ईआॉआनताः  \nरेिडयो नेपाल, समाचार-वाचक तथा स।ईआ9एपादक (मैिथली, नेपाली आ \nिह।ईआ88दी समाचार ) \nअविधः िव.सं. २०४९ पुससँ िव.सं. २०६१ चै।ईआ55 मसा।ईआ88तधिर  \nकाि।ईआ88तपुर एफ .एम., मैिथली काय।ईफइँ।ईफ89म ‘हे।ईआ98लो िमिथला ’ आ ३ अ।ईआ88य , \nपिरक।ईआ98पना तथा ।ईआइआ।ईफ0एतुित  \nअविधः िव.सं. २०५८ फागुनसँ वत।ईफइँमानधिर  \nनेपाल एफ.एम., समावेशी लोकत।ईआ88।ईआ55स।ईआ9एब।ईआ88धी काय।ईफइँ।ईफ89म ‘आवाज’, \nसंयोजन आ िनद।ईफॉँशन  \nअविधः िव.सं. २०६३ अखाढ़सँ वत।ईफइँमानधिर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \nनेपाल 1 टेिलिभजन, नेपाली सािहि।ईआ8एयक काय।ईफइँ।ईफ89म ‘रा।ईएँँो क।ईफ0एतो \nरा।ईएँँो ’क ।ईआइआ।ईफ0एतुित  \nअविधः िव.सं. २०६४ साओनसँ एक सालधिर \nगोरखाप।ईआ55 दैिनक , ‘नय।ईफइफ नेपाल ’ पिरिश।ईएँइअ।ईआ88तग।ईफइँत मैिथली ख।ईआ8फडक \nसं।ईफ0एथापक संयोजक  \nअविधः िव.सं. २०६४ आिसनसँ छओ मासधिर \nप।ईआ98लव , मैिथली सािहि।ईआ8एयक मािसक पि।ईआ55का , स।ईआ9एपादक तथा ।ईआइआकाशक  \nअविधः िव.सं. २०५० अखाढ़सँ वत।ईफइँमानधिर  \nप।ईआ98लविमिथला , दोसर मैिथली इ।ईआ88टरनेट पि।ईआ55का (सािहि।ईआ8एयक ), \nस।ईआ9एपादक तथा ।ईआइआकाशक  \nअविधः िव.सं. २०५९ माघ \nमैिथल समाज, सामािजक तथा स।ईफइए।ईफ0एकृितक ।ईआ55ैमािसक , स।ईआ9एपादक  \nअविधः िव.सं. २०५८ असोजदेिख वत।ईफइँमानधिर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94  \nिफ।ईआ8एकौली , नेपाली हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआयस।ईआ9एब।ईआ88धी मािसक पि।ईआ55का , संयु।ईआॉ0त \nस।ईआ9एपादक  \nअविधः िव.सं. २०६२ अखाढ़सँ वत।ईफइँमानधिर  \nकामना, नेपाली िसनेमािसक पि।ईआ55का , स।ईआ9एपादक  \nअविधः िव.सं. २०५३ चै।ईआ55सँ २०५५ माघधिर \n।ईआ5फान -ग।ईफँ5ा , सािह।ईआ8एय तथा िविवध समसामियक िवषयसभक पि।ईआ55का , \nसंयु।ईआॉ0त स।ईआ9एपादक  \nअविधः िव.सं. २०५९ बैशाखसँ वत।ईफइँमानधिर  \nयती, ।ईफ0एवा।ईफ0ए।ईआ85य , यौन तथा पिरवार क।ईआ98याणस।ईआ9एब।ईआ88धी ।ईआ55ैमािसक पि।ईआ55का , \nकाय।ईफइँकारी स।ईआ9एपादक  \nअविधः िव.सं. २०५४ अगहनसँ २०५५ पुसधिर \nअ।ईआ88य उ।ईआ98ले।ईआॉँय गितिविधः  \nनेपालक अिधक।ईफइएश रा।ईफ0फ।ईफ99ीय अखबार तथा सािहि।ईआ8एयक प।ईआ55पि।ईआ55कामे \nिनयिमत ।ईआइ5प।ईआएफ कथा , किवता, गीत-गजल, हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआयसन सािहि।ईआ8एयक \nतथा अ।ईआ88य समसामियक लेखन।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \nनेपाल, भारत, अमेिरका आ यूएइसँ ।ईआइआकािशत भेिनहार िविभ।ईफ8आ \nप।ईआ55पि।ईआ55का एवं नेट ।ईआ9एयाि।ईआॉआजनमे मैिथली , नेपाली आ िह।ईआ88दी भाषाक \nएक हजारसँ बेसी लेख-रचना ।ईआइआकािशत।  \nबीबीसी नेपाली सेवा आ अल इि।ईआ8फडया रेिडयोसिहत अनेको \nप।ईआ55पि।ईआ55का , रेिडयो तथा टेिलिभजन काय।ईफइँ।ईफ89ममे सािह।ईआ8एयकार तथा \nभाषा अिभयानी / सं।ईफ0एकृितकम।ईफइ8क ।ईआइ5पमे अ।ईआ88तव।ईफइ5त।ईफइ5 ।ईआइआसािरत।  \nकामना ।ईआइआकाशनक ‘नेपाल समाचारप।ईआ55 ’ मे एक वष।ईफइँधिर स।ईआ9एपादकीय \nपृ।ईएँॉक संयोजन।  \nकाि।ईआ88तपुर एफ .एम. मे हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआयस।ईआ9एब।ईआ88धी नेपाली भाषाक सा।ईआ90तािहक \nकाय।ईफइँ।ईफ89म ‘कुस।ईफइ8मािथ फस।ईफइ8 ’, एच.बी.सी. एफ.एम. मे सा।ईआ90तािहक \nमैिथली काय।ईफइँ।ईफ89म ‘चौबिटया’, मे।ईफ99ो एफ .एम. मे दैिनक िव।ईफ0आलेषणा।ईआ8एमक \nनेपाली काय।ईफइँ।ईफ89म ‘म।ईआ88थन ’ क िनद।ईफॉँशन तथा स।ईआॉ8चालन।  \n।ईफ0एवत।ईआ88।ईआ55 समाचार सेवाक \n insonline.net मे पिहल नेपाली अनलाइन \n।ईआ5ॉ।ईफ0ँय समाचारक शु।ईआइएआत।  \n‘िहमालय टाइ।ईआ9एस ’, सा।ईआ90तािहक ‘नेपाल’ ‘दृि।ईएँइ ’, ‘बुधबार’, ‘िहमाल’ \nआिद पि।ईआ55कामे ।ईफ0एत।ईआ9एभ लेखन।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96  \n‘लेकाली स।ईफँ5ीत -या।ईआ55ा ’ समेत अनेको मह।ईआ8ए।ईआ8एवपूण।ईफइँ पोथीक भाषा -\nस।ईआ9एपादन एवं भूिमका लेखन।  \nकथा, पटकथा, संवाद लेखन- मैिथली टेिलशृ।ईफँएलाः ‘अ।ईआ88हरजाली ’, \n‘आशीव।ईफइ5द ’ आ ‘दूमहला’। \nनेपाली कथानक चलिच।ईआ55 ‘दुलही’ क लेल कथािवचार तथा \nगीतलेखन। \nज।ईफँ5ल सािहि।ईआ8एयक गो।ईएँॉीसमेत कितपय सािहि।ईआ8एयक तथा स।ईफइए।ईफ0एकृितक \nकाय।ईफइँ।ईफ89मक संयोजन।  \nनेपाली टेिलशृ।ईफँएला ‘आग।ईआ88तुक ’, नेपाली टेिलशृ।ईफँएला ‘गोनू झा’ मे \nगीत, स।ईफँ5ीत , गायन। \nनेपाल, भारत तथा कतारमे अनेको सािहि।ईआ8एयक / सा।ईफँ5ीितक \nसमारोहमे सहभागी। \nपिहल मैिथली टेिलिफ।ईआ98म ‘िमिथलाक ।ईफ0ँयथा ’, ऐितहािसक मैिथली \nटेिलशृ।ईफँएला ‘महाकिव िव।ईफआएापित ’ तथा नेपाली टेिलशृ।ईफँएला \n‘मदनबहादुर-हिरबहादुर भाग २’ मे अिभनय।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nिवकट िहमाली िजला हु।ईआ9एलाक इितहासमे पिहलबेर नाटक म।ईआॉ8चन एवं \nअ।ईआ88य िविभ।ईफ8आ ।ईफ0एथानपर नेपाली , मैिथली तथा िह।ईआ88दी भाषाक \nनाटकसभक िनद।ईफॉँशन , लेखन तथा म।ईआॉ8चन।  \n।ईआइआ।ईआ5फा -।ईआइआित।ईएँॉानक नृ।ईआ8एय -स।ईफँ5ीत सिमित तथा लोकसािह।ईआ8एय सिमितक \nसद।ईफ0एय रिह ि।ईफ89याशील।  \nजगद।ईआ9एबा।ईआ5ॉी पुर।ईफ0एकार (२०५८) तथा नेपाल ।ईआइआ।ईआ5फा -।ईआइआित।ईएँॉान।ईफआ5ारा \nआयोिजत ।ईआइआथम िमिथला िच।ईआ55कला ।ईआइआितयोिगतासिहत कतोक किव ता \nतथा गजल ।ईआइआितयोिगतामे िनण।ईफइ5यकक भूिमका िनव।ईफइँहन।  \nसं।ईफ0एथागत आब।ईफआ0ताः  \nसं।ईफ0एथापक अ।ईआ8ॉय।ईआ5आ , कला-सं।ईफ0एकृित -स।ईआॉ8चार सं।ईफ0एथाः सं।ईफ0एकार िमिथला  \nसं।ईफ0एथापक अ।ईआ8ॉय।ईआ5आ तथा संर।ईआ5आक , मैिथली िवकास म।ईआॉ8च  \nसं।ईफ0एथापक तथा उपा।ईआ8ॉय।ईआ5आ , िस।ईफ0एनुपानी नेपाल , हा।ईफ0एय।ईफ0ँय।ईफ8फ।ईआॉआय सदन  \nसद।ईफ0एय -सिचव, फूलकुमारी महतो मैिथली स।ईआ9एमान सिमित , काठमा।ईआ8फडू \nसद।ईफ0एय -सिचव, वै।ईफआएनाथ -िसयादेवी मैिथली पुर।ईफ0एकार ।ईआइआित।ईएँॉान , \nकाठमा।ईआ8फडू  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98  \nकाय।ईफइँसिमित सद।ईफ0एय , नेपाल मैिथल समाज, काठमा।ईआ8फडू \nके।ईआ88।ईए0इीय सद।ईफ0एय , नेपाल सािहि।ईआ8एयक प।ईआ55कार स।ईफँइ  \nके।ईआ88।ईए0इीय सद।ईफ0एय , भािषक अिधकार संयु।ईआॉ0त स।ईफँइष।ईफइँ सिमित  \nअ।ईआ88य कतोक स।ईफँइ -सं।ईफ0एथामे आजीवन तथा मानाथ।ईफइँ सद।ईफ0एय एवं \nसलाहकार \nपदक तथा स।ईआ9एमानः  \nराि।ईफ0फ।ईफ99य ।ईआइफ।ईएँइा स।ईआ9एमान - २०६८ (।ईआइआगितशील तथा देशभ।ईआॉ0त \nस।ईफइए।ईफ0एकृितक म।ईआॉ8च ) \nसश।ईआॉ0त स।ईआॉ8चारकम।ईफइ8 प।ईआ55कािरता पुर।ईफ0एकार - २०६८ (।ईआइआेस काउि।ईआ88सल \nनेपाल ) \nजन-अिभन।ईआ88दन - २०६८ (िसरहा समाज सेवा, काठमाडौँ ) \nिमिथला दूत स।ईआ9एमान - २०६७ (मैिथली सेवा सिमितसिहत दज।ईफइँनभिर \nसंघ-सं।ईफ0एथा , काठमा।ईआ8फडू) \nमधुिरमा फूलकुमारी महतो स।ईफइए।ईफ0एकृितक स।ईआ9एमान - २०६५ (मधुिरमा \nकला के।ईआ88।ईए0इ , काठमा।ईआ8फडू)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \nलोकताि।ईआ88।ईआ55क ।ईआइफ।ईएँइा स।ईआ9एमान - २०६४ (अिवरल सािह।ईआ8एय समाज , \nिस।ईआ88धुपा।ईआ98चोक ) \nिव।ईफआएा -वाच।ईफ0एपित (D.Lit.)- ई. २००७ (िव।ईफ89मिशला िव।ईफआएापीठ , \nभागलपुर, िबहार) \nमैिथली स।ईफँइष।ईफइँशील ।ईफ0ँयि।ईआॉ0त।ईआ8एव स।ईआ9एमान - २०६३ (मैिथली सािह।ईआ8एय \nपिरषद्, लहान) \nसािह।ईआ8एय भा।ईफ0एकर - ई. २००६ (अिखल भारतीय भाषा-सािह।ईआ8एय \nस।ईआ9एमेलन , भोपाल, म.।ईआइआ.) \nउ।ईआ8एकृ।ईएँइ स।ईफँ5ीतकार स।ईआ9एमान - ई. २००६ (सं।ईफ0एकृित िमिथला , सहरसा, \nिबहार) \nजनअिभन।ईआ88दन - २०६२ (मैिथली सेवा सिमितसिहतक स।ईफँइ -सं।ईफ0एथा , \nिवराटनगर) \nिमिथलार।ईआॉ9 स।ईआ9एमान - ई. २००५ (अ।ईआ88तर।ईफइ5ि।ईफ0फ।ईफ99य मैिथली स।ईआ9एमेलन , \nनयािद।ईआ98ली ) \nवागे।ईआ58री स।ईआ9एमान - २०६२ (वागे।ईआ58री सेवा सिमित , राजिवराज, स।ईआ90तरी ) \nसलहेस महो।ईआ8एसव स।ईआ9एमान - २०६१ (सलहेस संर।ईआ5आण स िमित, िसरहा)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100  \n‘माटी की गंध’ कथा पुर।ईफ0एकार - ई. २००३ (अिभ।ईफ0ँयि।ईआॉ0त ।ईआइआकाशन , \nशारजाह, यूएई) \nनवर।ईफँ5 स।ईआ9एमान - २०५७ (नवर।ईफँ5 सािह।ईआ8एय ।ईआइआित।ईएँॉान , धरमपुर, झापा) \nभानु पदक- २०५४ (भानु कला के।ईआ88।ईए0इ , िवराटनगर) \nिवदेश-।ईएँ0मणः  \nभारत, चीन आ कतार। \nस।ईआ9एपक।ईफइँ पताः  \nपो।ईएँइहाभ।ईफॉँ।ईएँइ ।ईफ0ँयव।ईफ0एथापन िनद।ईफॉँशनालय , \n।ईआ5ॉीमहल , पु।ईआ98चोक , लिलतपुर, नेपाल। \nफोन नं.: ९७७-१-५५३६९९४ / ९८४१२८०७३३ \nईमेल-\n dhipre@yahoo.com  आ dhipre@gmail.com \n  \nनोट: प।ईआ98लविमिथला मैिथलीक दोसर इंटरनेट पि।ईआ55का अिछ जखन \nकी वा।ईफ0एतिवकता ई िथक जे भालसिरक गाछ जे सन २००० सँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 101  \nयाहूिसटीजपर छल आ अखनो ५ जुलाइ २००४ \nसँhttp://www.videha.com/2004/07/bhalsarik-\ngachh.html\n िलंकपर अिछ, मैिथलीक पिहल इंटरनेट पि।ईआ55का \nिथक जकर नाम बादमे १ जनवरी २००८ सँ\" िवदेह \" पड़लै। ई \nिट।ईआ90पणी मा।ईआ55 इितहास शु।ईफआ0ता लेल अिछ। मैिथलीक पिहलसँ लए \nक' एखन धिरक हरेक इंटरनेट पि।ईआ55काक नाम , यूआरएल, ओकर \nपिहल पो।ईफ0एटक तारीख ऐ ठाम देखल जा सकैए --- \nhttp://www.videha.co.in/feedback.htm \n जँ िकनको लग \n5/7/2004 सँ पिहनुक िलंक छि।ईआ88ह तँ ।ईआइआ।ईफ0एतुत कएल जाए।  \n  \n( ऐ फोटोमे धीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमिष।ईफइँ, हुनक प।ईआॉ9ी ।ईआइ5पा झा आ हुनक दू गोट \nबालक।) \n  \n  \nिवदेहक फेसबुक \nभस।ईफइँन \n http://www.facebook.com/groups/videha/ पर भेल \nिट।ईआ90पणी देल जा रहल अिछ। ई इितहास शु।ईफआ0ता लेल नीक अिछ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n102  \nYou, Ashutosh Mishra, Prabin Chaudhary Pratik, \nRajeev Ranjan Mishra and12 others like this. \n  \nJan Anand Mishra Premarshiji ekta star bain \nchukal chhaith \n6 hours ago via Mobile \n· Unlike ·  1 \nAshish Anchinhar आ हमर कोिशश रहल अिछ जे ।ईफ0एटारक \n।ईफ0एटार सभ सेहो ऐ फोटोमे आबिथ से आिब गेल छिथ। . \n6 hours ago · Like ·  4 \n  \nDhirendra Premarshi आिशषजी, ध।ईआ88यवाद पिरचय शृ।ईफँएलामे \nहमरा रखबाक लेल। प।ईआ98लविमिथलाक स।ईआ88दभ।ईफइँमे हम पिहनहु कहने \nरही जे वष।ईफइँ २००३ जनवरीसँ शु।ईआइ5 भेल छल मुदा ओकरा हम \nिनर।ईआ88तरता निह दऽ सकलहुँ। त।ईआएफ ओइपर हमर कोनो दाबा निह \nअिछ। हँ ओिहमे वत।ईफइँमानधिर सेहो िलखाएल अिछ जे सव।ईफइँथा गलत \nअिछ। अइ बायोडाटामे कने स।ईआ9एपादन ज।ईआइ5री छलै से निह भऽ \nपाएल अिछ। ओना प।ईआ98लविमिथलाक।ईआएफ भाषािवद डा रामावतार यादव  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 103  \nसाव।ईफइँिजनक कएने छलाह से समाचारो छपल छल। मुदा हमरा ओ \nकिटंग तकबामे सेहो भाङठ हएत। कारण हम ।ईफ0ँयव।ईफ0एथापनक \nमामलामे ब।ईफ8इड कमजोर छी।  \n3 hours ago \n· Unlike ·  3 \n  \nDhirendra Premarshi २०५९ माघे सं।ईफ89ाि।ईआ88तदेिख नेपालको \nमैिथली भाषाको पिहलो इ।ईआ88टरनेट पि।ईआ55का  \nप।ईआ98लव  www.pallavmithila.mainpage.net  सु।ईआइए गिरएको छ। \nयो पि।ईआ55का  \nकाठमाडौँि।ईफ0एथत मैिथली िवकास मंचको तफ।ईफइँबाट धीरे।ईआ88।ईए0इ ।ईआइआेमष।ईफइ8।ईफआ5ारा \nस।ईआ9एपादन तथा  \n।ईआइआकाशन गिर।ईआ88छ। यसमा मैिथली भाषामा िविवध सािहि।ईआ8एयक साम।ईफ9ँी \nरािखएका \nछन्। हरेक मिहना यसका साम।ईफ9ँीह।ईआइ5 अ।ईफआएाविधक गिर।ईआ88छ।  \n(स।ईआ9ए।ईआइआित नेपालक सूचना आयोगक अ।ईआ8ॉय।ईआ5आ िवनय कसजू।ईफआ5ारा िलिखत \nपु।ईफ0एतकमे सेहो प।ईआ98लवके बात राखल गेल अिछ। एकर जे िलंक छै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n104  \nसे अ।ईफ0एथायी ।ईआइआकृितक भेलाक कारणे आब नइ भेटैत अिछ। डा \nकसजूक िकताबक िलंक अइठाम दऽ रहल छी-\nhttp://www.kasajoo.com/itbook_vinaya.pdf) \nmainpage.net: The Leading Main Page Site on \nthe Net \nwww.mainpage.net \n2 hours ago \n· Like ·  \nAshish Anchinhar \nहम \n http://www.pallavmithila.mainpage.net/ आhttp://ww \nw.pallavmithila.net/ दुनू खोलबाक ।ईआइआयास केलॱ मुदा नै \nखुजलhttp://pallav.blogsome.com/ खुजल आ ओ १७ मइ \n२००६ केर अिछ आhttp://hellomithila.blogspot.com/सेहो \nखुजल जे ३ मइ २००६ केर अिछ। भऽ सकैए ओ डोमेन नेम \nिडलीट भऽ गेल हुअए, मुदा जँ िडलीट भेल डेटा देखी तँ तै \nिहसाबे सेहो भालसिरक गाछ २००० ई.सँ yahoogeocities पर \nिनर।ईआ88तर छल , मुदा याहू ।ईफआ5ारा geocities सिव।ईफइँस ब।ईआ88द भऽ गेलाक \nबाद ओहो डोमेन नेम ब।ईआ88द भऽ गेल , \nआ\n http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsa \nrik- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 105  \ngachh.html  आ http://www.videha.com/2004/07/bhalsa \nrik-gachh.html ५ जुलाइ २००४ सँ िनर।ईआ88तर मैिथलीक सभसँ \nपुरान ।ईफ0एव।ईआइ5पमे उपल।ईआ9आध अिछ , निचकेताक नाटक िवदेहक आठम \nअंकसँ धारावािहक ।ईआइआकािशत भेलै आ ओ जखन २००८ मे पोथी \n।ईआइ5पमे एलै तखन इ।ईआ88टरनेटपर मैिथलीक ।ईआइआार।ईआ9एभ २००० ई. मे गजे।ईआ88।ईए0इ \nठाकुर जी ।ईफआ5ारा कएल जेबाक चच।ईफइँ ओतए छै। \n(िलंकhttp://sites.google.com/a/shruti-\npublication.com/shruti-\npublication/Home/NO_ENTRY_MA_PRAVISH.pdf?at\ntredirects=0) अह।ईफइफक दुनू िलंक जे खुिज रहल अिछ ओकर \nचच।ईफइँ सेहो अंितकाक इ।ईआ88टरनेट पि।ईआ55का िवशेष।ईफइएकमे गजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुरजी \nकेने छिथ। ओना अह।ईफइफक देल सूचना मह।ईआ8एवपूण।ईफइँ अिछ आ भालसिरक \nगाछक बाद दोसर इ।ईआ88टरनेट पि।ईआ55का प।ईआ98लवक।ईआएफ मानल जा सकैए। \nतदनुसार अह।ईफइफक बायोडाटामे स।ईआ9एपादन कऽ रहल छी।  \nmainpage.net: The Leading Main Page Site on \nthe Net \nwww.mainpage.net \n32 minutes ago \n· Like ·  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n106  \nDhirendra Premarshi अह।ईफइफ सही कहै छी आिशषजी। ई बात \nहम उपरका कम।ईफॉ0टमे सेहो िलखने छी। (एकर जे िलंक छै से \nअ।ईफ0एथायी ।ईआइआकृितक भेलाक कारणे आब नइ भेटैत अिछ।) ओना \nएकटा बात हम किह दी जे हमर ई दावा नइ अिछ मा।ईआ55 \nजानकारीभिर अिछ। आब ज।ईआएफ िक ओकर ।ईआइआमाणो खतम भेल जा \nरहल छै त।ईआएफ भऽ सकैए जे हम ओ िववरणो हटा दी।  \n22 minutes ago \n· Unlike ·  1 \nAshish Anchinhar हँ मेनपेज डॉट नेट डोमेन नेम ।ईआइआायः खतम \nभऽ गेल छै, तकरा बाद िकयो दोसर गोटे ओकरा लेने छिथ \n।ईआइआायः। तै दुआरे मेनपेज डॉट नेटक सब डोमेन प।ईआ98लव सेहो खतम \nभऽ गेल हेतै। तै िहसाबे सेहो भालसिरक गाछ आ आर िकछु \nसाइट जे याहूिसटीज केर अ।ईआ88तग।ईफइँत २००० मे गजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुर जी ।ईफआ5ारा \nशु।ईआइ5 भेल सेहो याहू ।ईफआ5ारा िजयोिसटीज ब।ईआ88द कऽ देलाक बाद खतम \nभऽ गेलै मुदा अखनो एकर सभ सँ पुरान िलंक ५ जुलाइ २००४ \nअखनो अिछये। ओइ िहसाबे सेहो भालसिरक गाछ पिहल आ \nप।ईआ98लव दोसर इ।ईआ88टरनेट पि।ईआ55का िस।ईफआ0 होइए आ तदनुसारे पिरवत।ईफइँन / \nस।ईआ9एपादन कऽ देने छी .. सादर। \nabout a minute ago \n· Like \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 107  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -22 \n  \n  \n  \nिवजय नाथ झा \n  \n।ईआइआकािशत गीत -गजल सं।ईफ9ँह ---- अहॴक लेल ( ।ईआइआकाशन साल \n2008, ।ईआइआकाशक -शेखर ।ईआइआकाशन ) \n  \n  \nिपता-प. रितनाथ झा ( पूव।ईफइँ िवभागा।ईआ8ॉय।ईआ5आ ।ईआइआा।ईआॉएय दश।ईफइँन िवभाग , काशी \nिह।ईआ88दू िव।ईआ58िव।ईफआएालय ) \nगाम--- ।ईफ9ँम -पो।ईफ0एट ---तलपुरवा, ब।ईफइफसी , िस।ईफआएाथ।ईफइँनगर ,( उ।ईआ5एर ।ईआइआदेश ) \nिश।ईआ5आा --- िव।ईआ5फान ।ईफ0एनातक ( काशी िह।ईआ88दू िव।ईआ58िव।ईफआएालय )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n108  \nवृित--- प।ईआ55कािरता आ ।ईफ0एवतं।ईआ55 लेखन , आय।ईफइ5वत।ईफइँक संपादकीय िवभागमे \nिविवध सेवा, चुटकुलानंदक िच।ईफआॉी केर लेखन , आकाशवाणी आ \nदूरदश।ईफइँन पटनामे किवता पाठ आ अ।ईआ88या।ईआ88य तरहवक ।ईआइआसारण  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -23 \n  \n  \nराम भरोस कापिड़ ।ईएँ0मर , 1951 \n  \n।ईआइआकािशत गीत -गजल सं।ईफ9ँह ----मोमक पघलैत अधर \n  \nज।ईआ88म -बघचौरा, िजला धनुषा (नेपाल)।ब।ईफ8आकोठरी : औनाइत धुँआ \n(किवता सं।ईफ9ँह ), निह, आब निह (दीघ।ईफइँ किवता ), तोरा संगे जएबौ रे \nकुजबा (कथा सं।ईफ9ँह , मैिथली अकादमी पटना, १९८४), मोमक \nपघलैत अधर (गीत, गजल सं।ईफ9ँह , १९८३), अ।ईआ90पन अनिच।ईआ88हार \n(किवता सं।ईफ9ँह , १९९० ई.), रानी च।ईआ88।ईए0इावती (नाटक), एकटा आओर \nबस।ईआ88त (नाटक), मिहषासुर मुद।ईफइ5बाद एवं अ।ईआ88य नाटक (नाटक सं।ईफ9ँह ),  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 109  \nअ।ईआ88ततः (कथा-सं।ईफ9ँह ), मैिथली सं।ईफ0एकृित बीच रमाउंदा (स।ईफइए।ईफ0एकृितक \nिनब।ईआ88ध सभक सं।ईफ9ँह ), िबसरल-िबसरल सन (किवता-सं।ईफ9ँह ), \nजनकपुर लोक िच।ईआ55 (िमिथला प।ईफॉ0िट।ईफँ5स ), लोक ना।ईफ8एय : जट-जिटन \n(अनुस।ईआ88धान ), घरमूह।ईफइफ ( उप।ईआ88यास )२०१२ । नेपाल ।ईआइआ।ईआ5फा ।ईआइआित।ईएँॉानक \nसद।ईफ0एयता - ।ईआ5ॉी राम भरोस कापिड़ '।ईएँ0मर ' (2010) \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -24 \n  \n  \nनरेश कुमार िवकल \n  \n  \n  \nज।ईआ88म 27 जुलाइ 1950 भगवानपुर देसुआ (सम।ईफ0एतीपुर )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n110  \n।ईआइआकािशत कृित ---- अिरपन, महुआ मदन रस टपकय, िबन बाती \nदीप जरय ( का।ईफ0ँय -) कथा-सं।ईफ9ँह - भिर गेल दद।ईफइँक इनार। \nउप।ईआ88यास - टहकैत टीस। नाटक- चोखगर खॱच। \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -25 \n  \nयोगानंद हीरा \nई पिहल गजलकार छिथ जे मैिथलीमे पूण।ईफइँ ।ईआइ5पेण आ  पिहल बेर \nअरबी बहरक पालन केलिथ। मुदा एही कारणे मैिथली संपादक \nसभ िहनका कात कए देलकि।ईआ88ह  \n  \nमूल नाम---योगानंद दास हीरा \nज।ईआ88म -30-1-1940 \nगाम--डुमरी, प।ईआ55ालय -गणपतगंज, थाना-राघोपुर, िजला सुपौल \nिश।ईआ5आा -- िह।ईआ88दी भाषामे मा।ईफ0एटर िड।ईफ9ँी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 111  \nलेखन--- मैिथली आ िह।ईआ88दी दूनूमे \n।ईआइआकािशत पोथी --- नीड़ की तलाश, भले आदमी की तलाश ( \nउप।ईआ88यािसका ), िसमटती छाया ( कहानी सं।ईफ9ँह ), एक अ।ईआॉएछा म।ईफॉफ ( \nएक।ईफइएकी सं।ईफ9ँह ), आज की कहानी ( नाटक)। सभ ।ईआइआकािशत पोथी \nिह।ईआ88दीमे। मैिथलीमे जि।ईआ98दये िहनक पोथी आएत।  \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -26 \n  \n  \nगजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुर , \n  \nिपता-।ईफ0एवग।ईफइ8य कृपान।ईआ88द ठाकुर , माता-।ईआ5ॉीमती ल।ईफ50मी ठाकुर ,ज।ईआ88म -।ईफ0एथान -\nभागलपुर 30 माच।ईफइँ 1971 ई., मूल-गाम-म।ईफॉ0हथ , भाया-\nझंझारपुर,िजला-मधुबनी (िबहार)। \nिश।ईआ5आा : एम.बी.ए. ( फाइने।ईआ88स ), सी.आइ.सी., सी.एल.डी., कोिवद। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n112  \nिवदेहक  http://www.videha.co.in  ।ईआइआधान संपादक सिहत अनेको \nवेबसाइटक संचालक आ पथ।ईआइआदश।ईफइँक।  \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह ---- ध।ईफइएिग बाट बनेबाक दाम अगूबार पेने छँ \n  \nिवशेष------ िहनक चािरटा मु।ईआॉँय िवशेषता अिछ --- \n1) ई मैिथलीक पिहल अ।ईआइ5जी छिथ , आ \n2) िहनका मा।ईआ8ॉयमे मा।ईआ55 बारह सा लमे कुल ३५०-४००टा नवलेखक \nआ कितआएल लेखक सामने अएलाह। \n3) अ।ईआ88तर -महािव।ईफआएालय ि।ईफ89केट ।ईआइआितयोिगतामे \"मैन ऑफ द सीरीज\" \n(1991), स।ईआ9ए।ईआइआित अमे।ईआॉएयोर गो।ईआ98फर | \n4) अंतज।ईफइ5ल लेल ितरहुता आ कैथी यूनीकोडक िवकासमे योगदान \nआ मैिथलीभाषामे अंतज।ईफइ5ल आ संगणकक श।ईआ9आदावलीक िवकास , \nमैिथली िवकीपीिडयाक ।ईफ0एथापक। गूगल मैिथली ।ईफ99ा।ईआ88सलेटमे योगदान \nआ श।ईआ9आदकोषक वृहत संकलन ओ ।ईआइआकाशन। सं।ईफ0एकृत वीथी नाटकक \nिनद।ईफॉँशन आ ओइमे अिभनय।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 113  \n  \n  \nअ।ईआ88य लेखन : \n।ईआइआब।ईआ88ध -िनब।ईआ88ध -समालोचना भाग-१ \nसह।ईआइफबाढ़िन (उप।ईआ88यास ) \nसह।ईआइफा।ईआ9आदीक चौपड़पर (प।ईफआए सं।ईफ9ँह ) \nग।ईआ98प -गु।ईआॉएछ (िवहिन आ लघु कथा सं।ईफ9ँह ) \nसंकष।ईफइँण (नाटक) \n।ईआ8एव।ईआॉ8चाह।ईआॉ8च आ अस।ईफँॉाित मन (दूटा गीत ।ईआइआब।ईआ88ध ) \nबाल म।ईआ8फडली / िकशोर जगत (बाल नाटक, कथा, किवता आिद) \nउ।ईआ98कामुख (नाटक) \nसह।ईआइफशीष।ईफइ5 (उप।ईआ88यास ) \n।ईआइआब।ईआ88ध -िनब।ईआ88ध -समालोचना भाग दू (कु।ईआइए।ईआ5आे।ईआ55म अ।ईआ88तम।ईफइँनक -२)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n114  \nध।ईफइएिग बाट बनेबा क दाम अगूबार पेने छँ (गजल सं।ईफ9ँह ) \nश।ईआ9आदशा।ईफ0ए।ईआ55म (कथा सं।ईफ9ँह ) \nजलोदीप (बाल-नाटक सं।ईफ9ँह ) \nकु।ईआइए।ईआ5आे।ईआ55म् अ।ईआ88तम।ईफइँनक  \nदेवनागरी वस।ईफइँन \nKuruKshetramAntarmanak_GajendraThakur.pdf \nितरहुता वस।ईफइँन \nKuruKshetramAntarmanak_GajendraThakur_Tirhuta.\npdf \n।ईए09ेल वस।ईफइँन \nKuruKshetramAntarmanak_GajendraThakur_Braille.\npdf \nसह।ईआइफबाढ़िन _।ईए09ेल मैिथली (पी.डी.एफ.) \nसह।ईआइफबाढ़िन _।ईए09ेल -मैिथली \nिमिथलाक इितहास- भाग-२ (शी।ईफ9आ )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 115  \nजगदीश ।ईआइआसाद म।ईआ8फडल - एकटा बायो।ईफ9ँाफी (शी।ईफ9आ ) \nThe Comet \nThe_Science_of_Words \nOn_the_dice-board_of_the_millennium \nA Survey of Maithili Literature- Vol.II- GAJENDRA \nTHAKUR (soon) \n  \nLearn Mithilakshar Script ितरहुता (िमिथला।ईआ5आर ) सीखू \n  \nLearn_MithilakShara_GajendraThakur.pdf \n  \nLearn Braille through Mithilakshar Script ।ईए09ेल सीखू \nLearnBraille_through_Mithilakshara.pdf  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n116  \nLearn International Phonetic Script through \nMithilakshar Script अ।ईआ88तर।ईफइ5।ईफ0फ।ईफ99ीय ।ईआ8ॉव।ईआ88या।ईआ8एमक वण।ईफइँमाला सीखू \nLearn_International_Phonetic_Alphabet_through_Mit\nhilakshara.pdf \nसह-लेखन: \nगजे।ईआ88।ईए0इ ठाकुर , नागे।ईआ88।ईए0इ कुमार झा आ प।ईफँॉीकार िव।ईफआएान।ईआ88द झा  \nMAITHILI-ENGLISH DICTIONARIES \nMaithili_English_Dictionary_Vol.I.pdf \nMaithiliEnglishDictionary_Vol.II_GajendraThakur.pdf \nENGLISH-MAITHILI DICTIONARIES \nVIDEHA ENGLISH MAITHILI DICTIONARY \nEnglishMaithiliDictionary_Vol.I_GajendraThakur.pdf \nजीनोम मैिपंग (४५० ए.डी.सँ २००९ ए.डी.)-- िमिथलाक प।ईफँॉी ।ईआइआब।ईआ88ध   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 117  \nजीनोम मैिपंग (४५० ए.डी.सँ २००९ ए.डी.)-- िमिथलाक प।ईफँॉी ।ईआइआब।ईआ88ध \n(Click this link to download) \n  \nhttp://www.box.net/shared/yx4b9r4kab  (Click this \nlink to download) \n  \nOR right click the following link and save target \nas:- \nhttp://videha123.wordpress.com/files/2009/11/panji_c \nrc1.pdf \nAND click this link to download some of the jpg \nimages of palm-leaf manuscripts of Panji. \nhttp://www.esnips.com/web/videha \nAND CLICK EACH OF THE FOLLOWING 17 \nLINKS TO DOWNLOAD ALL THE 11000 JPG \nIMAGES IN 17 PDF FILES.  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n118  \nपंजी (मूल िमिथला।ईआ5आर ताड़प।ईआ55 ) \nदूषण पंजी \nमोदान।ईआ88द झा शाखा पंजी  \nमंडार- मरड़े क।ईफ0आयप -।ईआइआाचीन  \n।ईआइआाचीन पंजी (लेमीनेट कएल) \nउतेढ़ पंजी \nपिनचोभे बीरपुर \nदरभंगा राज आदेश उतेढ आिद \nछोटी झा पु।ईफ0एतक िनद।ईफॉँिशका  \nप।ईआ55 पंजी  \nमूल।ईफ9ँाम पंजी  \nमूल।ईफ9ँाम परगना िहसाबे पंजी  \nमूल पंजी-२  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 119  \nमूल पंजी-३ \nमूल पंजी-४ \nमूल पंजी-५ \nमूल पंजी-६ \nमूल पंजी-७ \n  \nगजलकार पिरचय ।ईआ5ॉृखंला भाग -27 \n  \n  \nमु्।ईफ8आा जी  \n  \n।ईआइआकािशत गजल सं।ईफ9ँह ---- म।ईफइफझ आँगनमे कितआएल छी।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११ ० म अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५५ अंक  ११०)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n120  \nअ।ईआ88य ।ईआइआकािशत पोथी ---- ।ईआइआतीक ( िवहिन कथा ), हम पुछैत छी ( \nसा।ईआ5आा।ईआ8एकार ) \nशी।ईफ9आ ।ईआइआका।ईफ0आय पोथी ---- भैया जी ( उप।ईआ88यास ) आ एकटा हाइकू \nसं।ईफ9ँह  \nिहनक अ।ईआ88य िववरण एना अिछ ------मूलनाम- मनोज कुमार कण।ईफइँ, \nज।ईआ88म –27 जनवरी 1971 ( हटाढ़ ।ईआइ5पौली , मधुबनी","size_mb":1.31,"has_text":true},"Videha 111.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 111.pdf","name":"Videha 111.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १११ म अंक ०१ अग/g304त २०१२ ( वष/g36इ ५ मास ५६ अंक \n१११)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g324  \n  \n२.१.१.\n मुखg382ाजी :बाल गजलः पुरान देहक नव चेहरा \n२.\n ओमखg262काश झा : मैिथली बाल गजलक अवधारणा \n३.\n जगदानखg288द झा 'मनु' -बाल गजलक अवधारणा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n४.\n आशीष अनिचखg288हार - की िथक बाल गजल ५.\nचंदन कुमार झा- मैिथली बाल-सािहखg284य आ ' बाल-गजल  \n  \n  \n२.२.१.\n योगे/g288/g406 पाठक ‘िवयोगी’- लघुकथा- देववाणी  \n२.\n नव/g3ओ0दु कुमार झा - िबजलीक /g2च2े/g2चच मे आ/g284म िनभ/g36इरताक \nलेल सरकार कऽ रहल /g262यास  \n  \n२.३.१.\n अिमत िम/g2चओ - बाल गजल: कोमल करेजक आखर  \n२.\n िमिहर झा- बाल गजल    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n  \n२.४.\n /g2चओी राज - या/gध55ी क किवतामे गाम  \n  \n२.५.\n मु/g382ाजी -िवहिन कथा संसार  \n  \n२.६.\n आशीष अनिचखg288हार खg32थारा  \n खg2थएी  जगदीश खg262साद \nमखg283डलजीसँ लेल साखg2थ2ाखg284कार   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n२.७.१.\n  राजदेव म/g283 ड ल- ज गदीश /g262साद म/g283 ड लक किव ता \nसं/g39इह राित -िद नक समी/g2च2ा २.\n डॉ. धनाकर ठाकुर- \nसमी/g2च2ा – फूल िततली आ तुलबुल (लेखक - /g2चओी िसयाराम झा \n'सरस')  \n  \n२.८.१.\n जवाहर लाल का/g302यप - िवहिन कथा- जमाना  \nबदिल गेलै  २.\n जगदान/g288द झा 'मनु'- िवहिन कथा- मसोमात/ \nरह/g30णय  ३.\n सुजीत कुमार झा- िमिथला पे ि/gधऐऐट/g3ू5क िवदेशमे \nम/g3एणग बढल -छ/gध5णामे िमिथला पे ि/gधऐऐट/g3ऐएड ४.\n खg2थएी  जगदीश खg262साद \nमखg283डल - लघुकथा-सूिद  भरना \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३. प/g324  \n  \n३.१.१.\n मु/g382ी  कामत-सातटा किवता २.\n /g26चबी  झा-  \nबाल गजल ३.\n /g2चओीमती  इरा मि/g298लक -- बाल गजल  \n  \n३.२.१. \n मु/g382ा जी  २.\n /g262श/g364 त मैिथल-बाल गजल \n३.\n पंकज चौधरी (नवल/g2चओी )४.\n जवाहर  \nलाल का/g302यप ५.\n /g389/g364ित  कुमार सुदश/g36इन   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n३.३.१.\n जगदीश च/g288/g406 ठाकुर अिनल - १.बाल गजल/  \n२.की भेटल आ की हेरा गेल (आ/g284म गीत )( आग/g363 ...) २.\nकािमनी कामायनी- िचडैक अिभलाष \n  \n३.४.१.\n अिमत िम/g2चओ -बाल गजल २. \n ओम/g262काश  \nझा- बाल गजल  \n  \n३.५.१.\n िशव कुमार यादव- बाल गजल २.\n िशव  \nकुमार झा- किवता/ गजल३.\n िकशन कारीगर- हा/g304य \nकिवता  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n३.६.\n चंदन कुमार झा- बाल गजल  \n  \n३.७.१.\n जगदान/g288द झा 'मनु' -बाल गजल २.\n राजेश  \nकुमार झा- दूटा किवता ३. \n जगदीश /g262साद म/g283 ड लक िकछु  \nगीत/ किवता   \n  \n३.८.१. \n राजीव रंजन िम/g2चओ - बाल गजल २.  \nिमिहर झा- बाल गजल ३.\n गजे/g288/g406 ठाकुर - बाल \nगजल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n  \n  \n४. िमिथला कला-संगीत १. \n/g2ओ6योित  झा चौधरी \n२.\n राजनाथ िम/gध5फ (िच/gध55मय िमिथला ) ३. \n उमेश  \nम/gधऐ3डल (िमिथलाक वन/g30णपि त / िमिथलाक जीव-ज/gधऐऐतु/ िमिथलाक \nिजनगी) \n  \n5.बालान/g3एण कृते-१.\n मु/g382ी  कामत-जड़ैत \n/g2ओ6योत २.\n पंकज चौधरी (नवल/g2चओी )- मेघक चोर  \n  \n6. भाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-\nअं/g39ूेजी आ अं/g39ूेजी मैिथली को ष (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/g3एू- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \nिड/gधफ0शनरी ) एम.एस. एस./gधफ0यू.एल. सव/g3एूर आधािरत  -Based on \nms-sql server Maithili-English and English-Maithili \nDictionary.]  \n  \n7.VIDEHA FOR NON RESIDENTS  \n7.2.8.2.Maithili poem by Sh. \n Jagdish Prasad \nMandal translated from Maithili into English by \nSh. \n Vinit Utpal) \n िवदेह ई-पि/g2चचका क सभटा पुरान अंक ( /g409ेल , ितरहुता आ देवनागरी \nमे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g363क  िलंकपर उपल/g292ध अिछ। \nAll the old issues of Videha e journal ( in Braille, \nTirhuta and Devanagari versions ) are available \nfor pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/g2चचकाक सभटा पुरान अंक /g409ेल , ितरहुता आ देवनागरी \n/g26चपमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \nिवदेह ई-पि/g2चचकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g2चचकाक ५० म सँ आग/g363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g243 अपन साइट / /g292लॉगपर \nलगाऊ।   \n/g292लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g2ओ0ट कए \n\"फीड यू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml  \nटाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /g262ा/g290त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ \nAdd a   Subscription बटन ि/g2ओ0लक क/g26च आ खाली /g304थानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे/g304ट क/g26च आ Add   \nबटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g304ट \nसाइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g2च2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, \n(cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g363क िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक /g304तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-\nपुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/g2ओ0समे ऑनलाइन \nदेवनागरी टाइप क/g26च , बॉ/g2ओ0ससँ कॉपी क/g26च  आ वड/g36इ डॉ/g2ओ0युमे/g288टमे \nपे/g304ट कए वड/g36इ फाइलक/g243 सेव क/g26च। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/g294पक/g36इ क/g26च। )(Use Firefox  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ \nInternet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp://www.videha.co.in/ . \n)   \n  \nGo to the link below for download of old issues \nof VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo \nfiles. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g2चचकला / \nफोटो सभक फाइल सभ ( उ/g2ओ4चारण , बड़ सुख सार आ दूव/g36च/g2च2त मं/g2चच \nसिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g363क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g36चइव  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग /g32चारा जारी किव , नाटककार आ धम/g36इशा/g304/g2चची \nिव/g324ापितक  /g304टा/g294प। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक \nधरती /g262ाचीन कालिहसँ महान  पु/g264ष ओ मिहला लोकिनक कम/g36इभिम \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \nरहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g264ष ओ मिहला लोकिनक  िच/g2चच  \n'िमिथल ा र/gधफ9 ' मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/g2च4/g36इ, एिहमे िमिथला/g2च2रमे (१२०० वष/g36इ \nपूव/g36इक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ/g288या/g288य /g262ाचीन आ नव /g304थाप/g284य , िच/g2चच , \nअिभलेख आ मूि/g2च4/g36इकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g294बि/g288धत सूचना , स/g294पक/g36इ, अ/g288वेषण \nसंगिह िवदेहक सच/g36इ-इंजन आ /g288यूज सिव/g36इस आ िमिथला , मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/g294बि/g288धत वेबसाइट सभक सम/g39इ संकलनक लेल देखू \n\"िवदेह सूचना संपक/g3एू अ/gधऐऐवेषण \"\n \nिवदेह जालवृ/g2च4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g262य जालवृ/g2च4 ) पर \nजाउ।  \n \nऐ बेर मूल पुर/g304कार (२०१२) [ सािह/g284य अकादेमी , िद/g298ली ]क लेल \nअह/g363क नजिरमे कोन मूल मैिथली पोथी उपयु/g2ओ0त अिछ ? \nThank you for voting!  \n \n/g2चओी राजदेव म/g283डलक “अ/g294बरा ” (किवता- सं/g39इह ) \n 12.5%      \n   \n/g2चओी बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक) \n 9.88%      \n   \n/g2चओीमती आशा िम/g2चओक “उचाट” ( उप/g288यास )  6.69%      \n   \n/g2चओीमती प/g382ा झाक “अनुभूित” ( कथा सं/g39इह )  4.65%      \n   \n/g2चओी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो ए/g283/g399ी :मा /g262िवश (नाटक) \n 5.52%      \n   \n/g2चओी सुभाष च/g288/g406 यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-सं/g39इह )  4.94%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n   \n/g2चओीमती वीणा कण/g36इ- भावनाक अि/g304थपंजर (किवता सं/g39इह )  5.52%   \n   \n   \n/g2चओीमती शेफािलका वम/g36चक “िक/g304त - िक/g304त जीवन (आ/g284मकथा ) \n 8.72%      \n   \n/g2चओीमती िवभा  रानीक “भाग रौ आ बलच/g288दा ” (दूटा नाटक) \n 6.98%      \n   \n/g2चओी महा/g262काश -संग समय के ( किवता सं/g39इह )  5.52%      \n   \n/g2चओी तारान/g288द िवयोगी - /g262लय रह/g304य (किवता-सं/g39इह )  5.23%      \n   \n/g2चओी महे/g288/g406 मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक)  9.01%      \n   \n/g2चओीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा- सं/g39इह )  5.81%      \n   \n/g2चओी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल सं/g39इह ) \n 7.27%      \n   \nOther:  1.74%      \n   \nऐ बेर युवा पुर/g304कार (२०१२)[ सािह/g284य अकादेमी , िद/g298ली ]क लेल \nअह/g363क नजिरमे कोन कोन लेखक उपयु/g2ओ0त छिथ ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \nThank you for voting!  \n/g2चओीमती /g2ओ6योित सुनीत चौधरीक “अिच/g36इस ” ( किवता सं/g39इह ) \n 27.45%      \n   \n/g2चओी िवनीत उ/g284पलक “हम पुछैत छी” ( किवता सं/g39इह )  7.19%      \n   \n/g2चओीमती कािमनीक “समयसँ स/g294वाद करैत ”, ( किवता सं/g39इह ) \n 6.54%      \n   \n/g2चओी /g262वीण का/g302यपक “िवषद/g288ती वरमाल कालक रित ” (किवता \nसं/g39इह )  4.58%      \n   \n/g2चओी आशीष अनिच/g288हारक \"अनिच/g288हार आखर \"( गजल सं/g39इह ) \n 18.95%      \n   \n/g2चओी अ/g264णाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता सं/g39इह )  6.54%      \n   \n/g2चओी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता सं/g39इह ) \n 7.84%      \n   \n/g2चओी आिद यायावरक “भोथर प/g3ओ0िसलसँ िलखल ” ( कथा सं/g39इह ) \n 6.54%      \n   \n/g2चओी उमेश म/g283डलक “िन/g302तुकी ” ( किवता सं/g39इह )  12.42%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \n   \nOther:  1.96%      \n   \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/g304कार (२०१३) [सािह /g284य अकादेमी , िद/g298ली ]क \nलेल अह/g363क नजिरमे के उपयु/g2ओ0त छिथ ? \nThank you for voting!  \n/g2चओी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास /g2चओी िव/g303णु \nसखाराम खा/g283डेकर ) \n 32.65%      \n   \n/g2चओी महे/g288/g406 नारायण राम \"काम/g3ओइलीन \" ( कॲकणी उप/g288यास /g2चओी दामोदर \nमावजो)  13.27%      \n   \n/g2चओी देवे/g288/g406 झा \"अनुभव\"( ब/g364/g2ओ2ला उप/g288यास /g2चओी िद/g30इये/g288दु पािलत ) \n 13.27%      \n   \n/g2चओीमती मेनका मि/g298लक \"देश आ अ/g288य किवता सभ \" (नेपालीक \nअनुवाद मूल- रेिमका थापा)  14.29%      \n   \n/g2चओी कृ/g303ण कुमार क/g302यप आ /g2चओीमती शिशबाला - मैिथली गीतगोिव/g288द ( \nजयदेव सं/g304कृत )  14.29%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \n/g2चओी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /g2चओी तकषी िशवशंकर िप/g298लैक \nमलयाली उप/g288यास )  11.22%      \n   \nOther:  1.02%      \n   \n   \n \n  \n \nफेलो पुर/g304कार - सम/g39इ योगदान २०१२-१३ : समाना/g288तर सािह/g284य \nअकादेमी, िद/g298ली  \nThank you for voting!  \n/g2चओी राजन/g288दन लाल दास  \n 53.09%      \n   \n/g2चओी डॉ . अमरे/g288/g406   24.69%      \n   \n/g2चओी च/g288/g406भानु िसंह   20.99%      \n   \nOther:  1.23%     \n   \n     \n   \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \n1.संपादकीय  \n१ \n१ \nई अंक िवदेहक बाल गजल िवशेष/g364क अिछ। िवदेह /g262ार/g294भेसँ बाल \nसािह/g284य लेल अलग प/g382ा रखने अिछ , एक बेर बाल सािह/g284य \nिवशेष/g364क सेहो िनकिल चुकल अिछ , मुदा बाल गजल ना/g309ा नव  \nिवधापर एतेक रास आलेख आ गजल जेना आएल अिछ तकर /g2चओेय \nआशीष अनिच/g288हारक/g243 जाइत  छि/g288ह।  \nबाल गजल /g304थािपत भऽ ब/g2ओ4चा  सभक क/g283ठपर चढ़ए आ मैिथलीक/g243 \nजीव/g288त राखए तइ आशाक संग।  \n२ \nसुका/g288त सोमक एकटा आएल छि/g288ह िमिथला दश/g36इनमे।  ओइ आलेखमे \nबहुत रास गलत त/g28चय अिछ। अतीत मंथन २००७ सँ २००९ मे \nछपले नै छै से हुनका नै बुझल छि/g288ह। गामक िजनगी मैिथली \nसािह/g284यक  सव/g36इ/g2चओे/g4इओ कथा  सं/g39इह छै ई त/g28चय ओ /g304वीकार नै कऽ \nसकला। मैिथलीमे कोहुना कोनो पोथीक/g243 पुर/g304कार भेटौ ई घुमा कऽ \nकिह अपन मंशा ओ /g262कट कऽ देलि/g288ह।  भगलपुिरया जूरीक/g243 ओ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \nदरभंिगया जूरी सन बना कऽ /g262/g304तुत केलि/g288ह , आ अहूमे हुनकर \nिनरपे/g2च2ता घास चरै लेल गेल बुझाइत अिछ | सुका/g288त सोमक/g243 बुझल \nछि/g288ह जे काय/g36इ/g389म बंगलोर मे भेलै! जखनिक काय/g36इ/g389म कोि/g2ओ4चमे भेल \nरहै। सुका/g288त सोम  टैगोर सािह/g284य स/g294मानक/g243 रवी/g288/g406 पुर/g304कार किह \nरहल छिथ!! सुका/g288त सोमक  अघोिषत जाितवाद बहुत िकछु किह \nजाइत अिछ। \n३ \nसन् स/g3ओ3तालीस ... \nभारतक /g304वतं/g2चचताक ि/g2चचवािण/g36इक झ/g283डा फहरा रहल  छल। \nमुदा क/g294यूिन/g304ट पाट/g368क माननाइ छल जे भारत /g304वतं/g2चच नै भेल \nअिछ। \nअसली /g304वतं/g2चचता भेटब ब/g363की छै... \nिमिथलाक एकटा गाम… \nज/g288म होइत अिछ एकटा ब/g2ओ4चाक .. ओही बख/g36इ ... \nओइ /g304वतं/g2चच वा /g304वतं/g2चच नै भेल भारतमे... \nिपताक मृ/g284यु...गरीबी..   \nकेस मोकदमा... \nवंिचतक लेल संघष/g36इमे भेटलै /g304वतं/g2चच भारतक वा /g304वतं/g2चच नै भेल \nभारतक जेल.... \nआइ बेरमामे प/g363च -दस बीघासँ पैघ जोत ककरो नै..  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nओइ गाम मे जीिवत अिछ आइयो िकसानी आ/g284मिनभ/g36इर सं/g304कृित ... \nपुरोिहतवादपर /g409ा/g332णवादक एकछ/g2चच रा/g2ओ6यक जतऽ भेल समाि/g290त .. \nसंघष/g36इक समाि/g290तक बाद िजनकर लेखन मैिथली सािह/g284यमे आिन \nदेलक पुनज/g36चगरण ... \nजगदीश /gधएधसाद म/gधऐ3डल - एकटा बायो/g39ू ाफ ◌ी... गजे/g288/g406 ठाकुर  /g32चारा  \nउ/g382ैस सए सािठ  क पछाित । केजरीबाल हाइ /g304 कूलमे नाओं िल खा \nलेने रहिथ । /g304 कूल अबै-जाइक परेशानीसँ साइिक ल कीनैक िव चार \nपिर वारमे भऽ गेल। ओना जखन टे/g288 थ  (/g304 पेशल नाइ/g288 थ ) मे रहिथ \nतखन दू सए बासिठ  /g26चपैयामे सै/g409ो साइिक  ल कीिन लेलिन। मुदा \nजिह ना सीमा परक िस पाहीक/g243 दु/g302 म न िस पाहीक हाथ पकड़ेलासँ होइए \nतिह ना सम/g304 या क िस पाही चा/g26च िद  ससँ पिर वारक/g243 घेर लेलकि/g288ह । \nदुनू िप िस यौत भाय (जेठ गोनर म/g283 ड ल आ तइसँ छोट कारी \nम/g283 ड ल) क/g243 अपन बाप -दादाक डीह-डाबर जगलिन । कोसी धारक \nमुँह जे पिछ म िद स जोर केने छलै ओ आब पूब िद स जोर केलक, \nजइसँ िक छु गाम जेना हिर नाही, मैनही अमही हरड़ी इ/g284 या िद क \nगामक जमीनक िक छु भाग जागलै। भागल-पड़ाएल गामक लोक, \nअपन बाप- दादाक डूमल स/g294 प ित क आशामे कान ठाढ़ केनिह  रहिथ , \nगाम (हिर नाही) घुमबाक िव चार केलिन । बनल-बनाएल गाममे \nलोकक एहेन कने /g304 वाथ/g368 /g262वृि/g2च4   बिनए  जाइए जे सॱसे गामक सभ \nिक छु हमरे भऽ जाए। /g262वृि/g2च4   बेजाए नै, मुदा खाली स/g294 पि/g2च4  ये नै \nमनु/g2ओ0 खो क भार जँ उठा लेिथ । हिर नाहीक िक यो कतौ, िक यो कतौ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \nकतौ-कतौ एहनो जे पान-सात पिर वार एकोठाम छलाह। अपन \nकुटुमैतीक संग-संग नेपाल धिर  पसिर  गेल छलाह। सभसँ दुखद \nि/g304 थ  ित  गामक तखन भेल जखन सु/g293 य/g304 त  पिर वार सबहक, जइ \nपिर वारक लोक अपन घर-अंगनाक काजसँ बाहर नै भेल छिल, ओ \nसभ जखन बोिन हािर न बिन  भिर -भिर  िद न अनका खेतमे िज नका \nघरमे पचसमनी कोठी-बखारी सभ छलिन , एक पसेरी ( क/g2ओ4 ची ) \nअ/g382पर अपन /g2चओम बेचैले मजबूर भेली। मुदा उपाये की ? ई बात \nस/g284 य छी जे समयानुसार हाथक/g243 हिथ  यार नै भेटत तँ ओ पाछू भगबे \nकरत, हरहरा-हरहरा कऽ पाकल जामुन जक/g363 हुनका सबहक \nिज नगी उतिर  गेलिन । िज नगीक सभ िक छु हराए लगलिन । हराइये \nगेलिन । भागल-पड़ाएल लोकक आन देश आ आन गाममे सरकारी \nसहायताक कते आशा होइत ओ तँ सबहक सोझहेमे अिछ । जे \nअखनो गाममे ओहन गरीब लोकक/g243 इि/g288 द  रा आवास नै भेट रहल \nछि/g288 ह   िज नका अपना नामे जमीनक कागज नै छि/g288 ह  ।  \n  \nसािठ  इसवीक काित क। अपन गाम देखैले िप िस यौत भाय गोनर \nम/g283 ड ल हिर नाही गेलाह। घोघरडीहामे /g399ेनसँ उतिर   भ/g363ज लगौलिन   तँ \nपता लगलिन  जे पिह ने हटनी, हटनीसँ नौआ-बाखिर , नौआ बाखिर सँ \nअमही तेकर बाद हिर नाही। कते दूर हएत तँ दू कोस। दू कोस \nबूिझ  मनमे उ/g284 सा ह जगलिन  जे दू कोस जाइमे बेसी-सँ-बेसी दू घंटा \nलागत ि/g288ह । मुदा ई नै बूिझ  पौलिन  जे घोघरडीहा हटनीयेक बीच  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nतीनटा धार पार करए पड़त ि/g288ह । तहूमे गमैया सवारी िछ ऐ िक ने, \nलोकेक िव चारे ने चलैत अिछ । चािर  घंटामे हटनी पहुँचलाह। \nहटनी नौआ-बाखिर क बीचक सीमामे एकटा सेहो नीक धार माने \nन/g294 ह र धार। सूय/g36च/g304 त  भेलापर हिर नाही पहुँचलाह। गोनर म/g283 ड लक \nएकटा िद याद पिह निह  आिब  गेल छलाह जइसँ ओ बीघा डेढ़ेक \nजमीनक मािल क बिन  रसाएल खेतक उपजा पािब  कुटुम-पिर वार \nिद स सेहो ताकए लगलाह। हिर नाही पहुँचते िद यादी भाय चु/g334ाइ \nम/g283 ड लक पाहुन बिन  गेलाह। ग/g26चगर रा/g304 ता  देिख  दू िद न रहैक \nआ/g39इह चु/g298 हाइ म/g283 ड ल केलिख न।  \n  \nगामक जे पिह लुका बास-भूिम  छल ि/g288ह  ओ गहॴर भऽ गेल रहै आ \nबाध ऊँच बिन  गेल छलै। मुदा ओ अखन सुपौल िज लाक सीमा \nकात। घर मधुबनी िज लाक हिर नाही गाममे आ सभ अगवास सुपौल \nिज लाक हरड़ी गाममे। जइठामक हेमलताजी छिथ  जे फुलपराससँ \nिव धायक रिह  चुकल छिथ । करीब पनरह पिर वार आिब  गाममे बिस  \nगेल। तइमे दू पिर वारक खूँटापर बड़दो आिब  गेल। बाकी सभ \nकोदािर क िज नगीमे। अपन जागल घराड़ी आ पोखिर  देिख  गोनर \nम/g283 डल आकिष/g36इत भऽ गेलाह। बास जोग तँ नै मुदा चास जोग \nजमीन देिख  चु/g334ाई म/g283 डलक/g243 कहलिख  न-  \n“भैया अिग ला आठम एतै छी।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nचािर म िद न बेरमा आिब  मामीक/g243 कहलखिन  -  \n“मामी, हम अपन गाम हिर नाही जाएब।” \nमामी- “केना जेबहक?” \nगोनर- “ ब/g363स अपना अिछ  ये। एकटा लऽ जा कऽ पिह ने घर बनाएब \nतखन बूझल जेतैक।” \n  \nजिह ना कोनो /g409/g332चारी /g409/g332ा/g2चओमसँ िन  किल  दुिन य/g363 िद  स देिख ते \nसतरंगी दुिन य/g363 देखए लगैत तिह  ना ओहो (गोनर म/g283 ड ल) देखलिन । \nकेना नै देिख तिथ । पूब/g36इक हराएल गाम -घर, िद याद-वाद, सर-समाज \nजे इित हास बिन  चुकल छलिन , से जे सोझामे आबए लगलिन । \nओना हुनका (गोनर म/g283 ड ल) एक बी घा धनहर आ अढ़ाइ क/g32ओा \nबासक भूिम  माम (जगदीश /g262स म/g283डल जीक  िप ताजी) कीिन  देने \nछलिख न। ओहो दुनू भ/g363इ (गोनर म/g283 डल आ कारी म/g283 ड ल) हिर नाही \nिब सिर  गेल छलाह। केना नै िब सिर तिथ  हराएलो जमीनक द/g304 ता बेज, \nखित यान जँ हाथमे छै तँ आशा बनल रहैत छै । जइठाम ओहो \n(द/g304 ता बेज, खित यान) नै रहल ओ तँ पािन क पाथर जक/g363 कतए \nडुमल अिछ  तेकर कोन ठेकान। आ जँ हेलबैया (पािन क भ/g363ज  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nबुिझ िन हार) रहल तँ भ/g363जो -भुज लगा सकैए मुदा अनाड़ी तँ \nअनािड़ ये छी। \n  \nसातम िद न एकटा ब/g363स कािट   प/g363िङ - पुिङ कऽ गोनर म/g283 ड ल तैयार \nकेलिन  जे काि/g334   गाम जाएब। बेरमासँ हिर नाही जाएब। चािर  िद न \nरिह , पिह ने रहै जोकर घर बना लेब, तखन आगू बूझल जेतैक। \nमामीक/g243 गोनर म/g283 ड ल कहलिख न- \n“मामी, चािर  िद न रिह  पिह ने घर बना लेब। प/g363चम िद  न फेिर  एतै \nछी।” \nमामी- “बड़बिढ़ या, एक अढ़ैया चाउर आ एक अढ़ैया चूड़ासँ तँ \nकाज चिल  जेतह?” \n  \nअसमंजसमे गोनर पिड़  गेलाह। जते अिध क बेसी खाइक ओिर यान \nकरब ओते र/g304 ता मे भािर यो हएत। एक तँ सात-आठ कोस धार-\nधुरक रा/g304 ता , तइपर ब/g363स आ खेबाक समान। बहुत भारी हएत। \nगाममे माने बेरमामे भिर  पेट जलखै कऽ लेलिथ  आ रा/g304 तोले बाि/g288 ह   \nलेलिथ । अपन लोटा-थारी, आ ल/g2च4ा -कपड़ा नै लेब, सेहो नै \nबनत। अंतमे एकटा िछ पली, एकटा लोटा, िब छबैले दूटा बोरा, एक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \nअढ़ैया-चूड़ा आ एक अढ़ैया चाउर लऽ कऽ दोसर िद न िब दा \nभेलाह। एक तँ ओहन भारी काज िज नगीमे किह यो नै केने रहिथ । \nहँ एते ज/g26चर छलिन   जे बँसबािर सँ ब/g363स कािट   आ बाधसँ धानक \nबोझ उिघ  कऽ अनैत छलाह तिह ना बाधसँ हर जोता दूगोरा चौकी \nअनै-लऽ जाइ छलाह, मुदा एते भारी काजसँ पिह ल िद न भ/g243ट \nभेलिन । \n  \nबेरमासँ िन किल  कछुबी-तमुिर या होइत सु/g288 द र-िब राजीत जाइत-जाइत \nबेदम भऽ गेलाह। पाछू िह अबैत तँ दुइये कोस टपला, आगू \nिह अबैत, तँ अखन पौनी-चपराम, किल कापुर, मेटरस तँ कोसी \nबा/g288हक बाहरे भेल। मेटरसमे ने कोसी बा/g288 ह  टिप  भीतर हेता। \nतैयो तँ मेटरस टिप  दू कोस भीतरो जाइये पड़त ि/g288ह । अबूह लािग  \nगेलिन । िज नगीक बाटमे ब/g2ओ4 चा जक/g363 बुकौर लािग   गेलिन । \nसुसतेलाक िक छु काल बाद फेर हूबा केलिन । पािन  पीब ब/g363स उठा \nिव दा भेला। मेटरस बा/g288 ह पर पहुँचैत-पहुँचैत धाह-जाड़ आिब  गेलिन । \nएहेन जगहमे के भ/g243ट हएत ? /g2ओ0 यो  िच /g288 हा रे नै। गाम-घरमे ने माए-\nबाप रहने ब/g2ओ4 चा  फोसिर योक/g243 गुड़ -घाव कहै छै मुदा नै रहने तँ \nगुड़ो-घाव फोसिर ये भऽ जाइ छै।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nबेरमाक प/g2ओ4 ची सोसँ बेसी कुटुमैती मेटरसमे तिह यो छल आ अखनो \nअिछ । कोसी बा/g288 हपर ब/g363स राखल आ िह  नका (गोनर म/g283 डलक/g243) \nपड़ल देिख  एक गोटे लगमे एलिन । ओ बाधसँ गाम पर जाइत \nरहिथ । लगमे आिब  पुछलिख न- \n“कतए रहै छी?” \nधाह- जाड़सँ कँपैत गोनर म/g283 ड ल कहलिख न- \n“बेरमा।” \n“कतए जाएब?” \n“हेरनाही।” \n“एहेन अव/g304 था मे केना जाएब?” \n“सएह ने िक छु फुड़ैए।” \n“एकटा काज क/g26च। हमहूँ िक  यो आन नै छी। हमरो बिह न अहॴ \nगाममे बसैए। कुटुमे भेलॱ।” \nकुटुमक नाओं सुिन तिह  जेना एकाएक कतौसँ होश एलिन । \nकहलिख न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \n“कुटुम नारायण, कहुना-कहुना जँ गाम (बेरमा) घूिम  जाएब तँ जान \nबिच  जाएत, नै तँ नै बचब।” \n“ऐठामसँ घोघरडीहा गेल हएत?” \n“खाली देहे चिल  जाएब।” \n“सभ समान हमरा ऐठीम रािख  िद औ आ अह/g363 चिल   जाउ। यएह \n(बा/g288 ह सँ सटले पूब) हमर घर छी।” \nआशा पािब  गोनर बजलाह- \n“अपना संगमे चूड़ो अिछ । चलू किन ये खाइयो लेब आ रिख  कऽ \nचिल यो जाएब।” \n  \nजोशपर तँ घोघरडीहा /g304 टेशन िव दा ह भेला मुदा रा/g304 तामे एहेन ि/g304 थ  ित  \nभऽ गेलिन । जे ने बाट सुझि/g288 ह   आ ने डेगे उठिन ।  ओइ समए \nचािर  बजे गाड़ी िन रमलीसँ अबैत रहै। संजोग नीक बैसलिन । गाड़ी \nपकड़ा गेलिन । सात बजे स/g363झमे गाम (बेरमा) पहुँचलाह। एक तँ \nभिर  िद नक थाकल तइपर बोखार, गाम अिब ते बोम फािड़ ओिह ना \nकानए लगलाह जेना माए-बापक सोज ह/g363 मे बेटा-बेटी कनैए। अपन \nपोसलक दशा देिख  मामी (जगदीश /g262साद म/g283डल जीक  माए) ऐ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n/g26चपे कानए लगलीह (डाक /g304 व रमे) जना भािग न नै बँचतिन । ताधिर  \nदुनू भ/g363इक िब  आह-दुरागमन भऽ गेल रहिन । दुनू िद यािद नीयो \nबेरमेमे। ले बलैया जिह ना स/g363झू पहर एकटा निढ़  या कोनो झारीसँ \nिन किल  पू-पहैत आिक  जह/g363 - तह/g363सँ निढ़  या भूकए लगैत। ततबे नै, \nपास-पड़ोसक निढ़ या सभ समटा- समटा एकठाम भऽ समवैत /g304 व रमे \nभुकए लगैए। िक अए ने भूकत? डरे जे भिर  िद न झाड़ी धेने रहैए, \nओकरा तँ अ/g288 हा रे ने संगी हेतइ। जिह ना चोर दुनू रंगक होइए \nिद नुको आ रौतुको, तिह ना ने निढ़ योक/g243 चरौर करैक समए भेटै छै। \nतिह ना मामीक/g243 किन  ते दुनू िद यािद नी सेहो झौहिर  करए लगली। \nझौहिर  सुिन  एके-दुइये टोलक लोक ससिर -ससिर  आबए लगली। \nगोनर भैयाक/g243 िब  नु देखनॱ लोक आँिख  मीिड़ -मीिड़  िक यो ठुनकए \nलगली तँ िक यो पोथी-पतरा उनटाबए लगलीह। प/g363च िद  न पिह ने \nभदबा बीत चुकल छल मुदा एकटा बुढ़ीक/g243, अंित म िद न भदबाक \nपता लगलिन । ओ ओही िद नसँ जोड़ैत जे आइ छठम िद नक भदबा \nछी। बजली- \n“केना पिह ले-पिह ल डेग भदबामे उठौलक। जािन  कऽ आिग मे पाकए \nजाएब तँ जरब नै।”  \nजइठाम सभ कनिन हारे जमा भऽ जाएत तइठाम चुप के करत। \nखैर जे हौ....। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \nमास िद नक पछाित  ओ (गोनर) काज-उदेम करैबला भेलाह। \nअगहनक कटनी बजिर  गेल रहै। तहूमे १९५७ ई.मे सेहो नमहर \nबािढ़  आएल रहै। कहैले तँ बािढ़  दहारक कारण छी मुदा उपजोक \nकारण छी। ई ि◌ नभ/g36इर करैत गाम -गामक जमीनक बुनाबिट पर। कोनो \nगाममे गहॴर खेत बेसी अिछ  जइमे जँ शु/g26चहोमे दूटा नमहर बरखा \nभऽ जाएत तँ पािन  पकिड़  लैत आ एहनो ऊँचगर गाम सभ अिछ  \n(बहुआहा गाम) जइमे जतबे काल बरखा भेल ततबे काल पािन  \nरहल, बाकी बरखो गेल पािन यो गेल। गाम सुखल कऽ सुखले रिह  \nगेल। ओहन गामक लेल बािढ़  खेलौना छी, तँए जँ छहरो-बा/g288 ह  \nकािट  कऽ खेल- खेलल जाए तँ की हज/g36इ जे एहेन खेल नै हुअए।  \n  \nदु/g302 म न िस पाही हाथे घेराएल िस पाही जक/g363 पिर  वार घेरा गेल रहए। \nएक तँ १९५८ ई.क बािढ़ सँ पिर वार धँिस  गेल रहए। िक अए ने \nधँसैत। एक बािढ़  वा रौदी, कृिष  आधािर त पिर वारक/g243 प/g363च साल \nध/g3इ2ा मारैत अिछ  । शु/g26चहे फागुनमे दुनू भ/g363इ (िप िस यौत) एकटा \nब/g363स , खेबा-खरचाक संग हिर नाही गेला। ब/g363सक खु/g326ापर मनेजरक \nकोरो-बातीक घर ठाढ़ कऽ काशसँ छािड़  लेलिन । रहैक ठौर होइते \nअपन पोखिर बला जमीनक/g243 साफ कऽ ताम -कोर करए लगलाह। \nख/g32ओा पटेर -झौआक बोन। जिह ना बादमे िव यतनामक लोक एक-एक \nइंच भूिम , जे बम-बा/g26चदमे न/g303 ट  भऽ चुकल छल, खेती यो/g2ओ2 य  \nबनौलिन । तिह ना हिर नाहीक लोक गामक बोन उजाड़ए लगलाह।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \nबोन एहेन जे दस धुर तमिन हार अपनाक/g243 मेहनती बुझैत। दुनू भ/g363इ \nबोनो तोड़िथ  आ गाम (बेरमा) आिब-आिब  खरचो लऽ जािथ । छह \nमासक बाद पिह ल उपजा हाथ लगलिन । ढेनुआर गाए जक/g363 एक \nसंग जली (धान), मकइ, काउन इ/g284 या िद   हाथ लगलिन । पिर वारक \nकाज बढ़लिन । खेतीक लेल एकटा बड़द सेहो कीिन  कऽ लऽ \nगेलाह। पिर वारक एकटा /g26चप रेखा तैयार भऽ गेलिन  । \n  \nअखन धिर  हिर नाही गाममे बीस पिर वार बिस  चुकल छलाह। \nतीनटा चापाकल सेहो गिर  चुकल छल। पािन क सुिव धा से भऽ \nगेल छलै। बीस फीट पाइप, छह फीट फी/g298 ट रमे भऽ जाइ। नगदी \nफसल पटुआक खेती शु/g26च भेल। तीस - प/g3ओ0तीस बीधा जमीन \nउपजाउक हिर नाही गाम बिन  गेल।  \n  \n१९६२ ई. मे कारी म/g283 ड ल (जगदीश /g262साद म/g283डल जीक  छोट \nिप िस यौत भाए) बीमार पड़लाह। नीक बीमार। इलाजक कोनो \nसुिव धा हिर नाहीमे नै। तइ समैमे दरभंगा िज लाक झगडुआ गामक \nएक गोटे बेरमेमे डॉ/g2ओ0 ट री करैत छलाह। मुसलमान छलाह। मनसारा \nमाि/g2चच  क। मनसारा-झगड़ुआ सटले दुनू गाम। जइसँ िहनका सभक \nमामा-भिग नाक संबंध ओइ डा◌ॅ/g2ओ0 ट र सहाएबक संग बनल छल ि/g288ह ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \nओना ओ रहै छला मुसलमान टोलमे, मुदा माि/g2चच  कक अनेसँ बेसी \nकाल अहीठाम रहै छलाह। हुनका माए कहलकिन  जे भैया, भािग न \nबड़ दुिख त अिछ । \nओ जाइले तैयार भऽ गेलाह। \n  \nओइ समए बेरमामे दूटा वै/g324 छलाह। पिह  ल सु/g288 द र ठाकुर आ दोसर \nछलाह नीरस महतो। सु/g288 द र ठाकुर पंिड त छलाह। आचाय/g36इ छलाह। \nमुदा शरीरसँ अबाह (न/g364गर ) छलाह आ थोड़ेक बोली तोतराइ \nछलिन । मुदा ओ िज नगीक/g243 एते लगसँ देखै छेलिख  न जे पिर वारसँ \nिक छु हिट  अपन आ/g2चओम बनौने छलाह। औषधालय नाम छलैक। \nखेत-पथारबला पिर वार रहने औषधालय अइल-फइलसँ बनौने \nछलाह। औषधालयक आंगनमे सइयो रंगक जड़ी-बूटी सभ लगौने \nछलाह। िन अमब/g320 िज  नगी छलिन । ओना िन अम भंग सेहो होइत \nछलिन । िन अम भंगक कारण रहिन  वैदागरी करब। वैदागरी \n(डॉ/g2ओ0 ट री) ओहन पेशा छी जे िज नगीक अंित म घाट धिर  बसैत \nअिछ । तँए कखन कोन घाटक या/g2चची चिल   आओत तेकर ठेकान \nनै। मुदा वै/g324जी मे िक  छु कम/g36इक /g262ित   मजगुित यो रहिन । मजगूती ई \nरहिन  जखन ओ पूजा करए लगिथ  तखन िक यो हुनका टोिक  नै \nपबैत। तइले ओ एकटा ओगरबाह रखै छलाह। मुदा मनमे ई \nकचोट रहबे करिन  जे जइले पूजा करै छी जँ ओ देवता आगूमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \nचिल  आबिथ  तखन की करब? मुदा िक छुए िद नक पछाित  /g26चिट ◌ ंग \nबदिल  लेलिन । चौबीस घंटाक गाड़ीमे लोक अपना-अपना ढंगसँ \n/g26चिट ◌ ंग (काजक िह साबे) बना लैत अिछ । तिह ना ओहो िद नक पूजा \nकरब छोिड़  राित मे करए लगलाह। जइसँ सभक/g243 बराबरे लाभ हुअए \nलगलिन । िज निग यो नमहर बनौने छलाह, अठबारे घोड़ापर चिढ़  \nआन- आन गामक वै/g324 सभ ऐठाम जाइ छलाह , िह नको ऐठाम अबै \nछलिन । जइसँ वैचािर क संबंधसँ लऽ कऽ बेवहािर क (जड़ी-बूटीक \nगाछ लगबैक संबंधसँ लऽ कऽ दवाइ बनबैक ढंग धिर ) संबंध \nमजगूत छलिन । \n  \nदोसर वै/g324 छलाह नीरस महतो। पं. सु/g288 दर ठाकुर जक/g363 पढ़ल -\nिल खल नै मुदा मनु/g2ओ0 खो क तँ अजीव बुनाबिट  अिछ । िक यो \nकओलेजसँ पिढ़  डा◌ॅ/g2ओ0 ट र-इंजीिन यर बनैत छिथ  तँ िक यो गामे-घरमे \nघूिम -िफ िर  बिन  जाइत छिथ । तिह ना ओहन रामायण आ महाभारत \nपढ़िन हार (गािब  कऽ पढ़िन हार) कतेको छिथ  िज नका अपन नाओं-\nगाओं िल खए नै अबैत छि/g288 ह  । मािट सँ उपजल वै/g324 नीरस महतो \nछलाह। गाममे दुनू गोटेक इलाज चलैत छलिन । मुदा एलोपैथी \nदवाइक आगमन गाममे सेहो भऽ चुकल छल। जइसँ बेरमाक \nबगलक गामक टूनीबाबू आ बुचकुन बाबूक आबा-जाही सेहो भऽ गेल \nछलिन । झगड़ुआबला डा◌ॅ/g2ओ0 टर करीब पनरह बख/g36इ बेरमामे रहलाह। \nओना हुनकर नाओं अखनो नै ककरो बूझल छै। तेकर कारण छै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \nजे सभ ममे क है छलि/g288ह  आ ओहो भिग ने कहै छलिख /g288ह । जगदीश \n/g262साद म/g283डलक  माइयो भइये कहिन  आ ओहो बहीिन ये कहिथ न। \nटोलक (मुसलमान) लोक डा◌ॅ/g2ओ0 ट र सहाएब कहिन  तँ िक छु टोलक \nलोक मोलबी सहाएब कहिन । ओना ओ नवाजी सेहो छलाह। िक छु \nटोलक लोक मोलबी सहाएब डा◌ॅ/g2ओ0 ट र कहिन  तँए हुनकर असल \nनाउँए हरा गेल रहिन । \n  \nजगदीश /g262साद म/g283डलक  जेठ भाय ( कुलकुल म/g283 ड ल) माए आ मामा \n(डॉ/g2ओ0 ट र) तीनू गोटे तमुिर यामे गाड़ी पकिड़  घोघडीहा बा/g288 ह  (कोसी) \nतक तँ उ/g284 सा हसँ गेला, मुदा बा/g288 ह परसँ जे देखलिन  तँ माइयो आ \nभैयोक मन डिर  गेलिन । आगू डेग बढ़बैक िह आउए ने होि/g288 ह  । \nबा/g288 ह क बगलेमे नमहर धार। जेकर पािन  काफी तेज गित मे चलैत। \nमामा बूिझ  गेलिख न। ओ धैय/g36इ बढ़बैत कहलिख  न- \n“बिह न, ई कोन धार िछ ऐ, ऐसँ नमहर-नमहर धारमे नाव चलबै छी \nआ हेलबो करै छी। केहन बिढ़ या नाव छै। जिह ना सभ पार करत \nतिह ना हमहूँ सभ पार करब।”  \nतइ बीच एक गोटे हिर नािह येक भेट गेलिन । बा/g288 हेपर पूछ-आछसँ \nभ/g363ज लािग गेलिन । शहर-बाजारमे िब ना मतलबे िक छु पूछब नीक नै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nहोइ छै मुदा धारक इलाका, बोनक इलाका, म/g26चभूिम  क इलाकामे \nओहन नीक होइ छै जे संगी भेट जाइ छै। \n  \nतीनू गोटे हिर नाही पहुँचलाह। डॉ/g2ओ0 ट रक नाओं सुिन  ते आनो-आन \nपिर वारक लोक जमा भऽ गेल। पहुँचते सूइया-दवाइ चालू केलिन । \nकारी म/g283 डलक इलाज शु/g26च भेल।  \n  \nचाहक नीक अ/g293 यासी डॉ/g2ओ0 ट र सहाएब। ओना चाहे टा अमलो \nरहिन । गाममे चाहक दोकानक कोन बात जे चाहप/g2च4ी िच  िन योक \nदोकान नै। बेरमासँ जखन िव दा भेला वा घोघडीहामे जखन गाड़ीसँ \nउतरलाह तैयो नै मन पड़लिन । मनो केना पिड़ तिन ? िब नु देखल \nजगह केहेन अिछ  केहेन नै तइ िद स नजिर  िक अए पिड़ तिन । \nपिह ल िद न तँ कहुना खेिप  गेलाह मुदा दोसर िद न तबाही हुअए \nलगलिन । िब नु चाह पीने मने भङिठ  गेलिन । इमहर माइयो आ \nभैयोक/g243 बूिझ   पड़िन  जे कतए आिब  गेलॱ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nपिह ल िद नक इलाजसँ हुनका (कारी म/g283 ड ल) मे िक छु सुधार \nभेलिन । मामाक/g243 (डॉ/g2ओ0 ट र सहाएब) एक िद स चाहक झपनी धेने \nरहिन  तँ दोसर िद स रोगक इलाजसँ मनमे खुिश यो उपकैत रहिन ।  \nअखन धिर  गाममे गोर दसेक मिह सो-गाए भऽ गेल छलै। सहरसा \nिज ला (अखन सुपौल) आ मधुबनी िज लाक सीमाक कातमे \nहिर नािह यो आ हरिड़ यो बसल अिछ । बीचमे एकटा मरने धार, जे \nहिर नािह यो आ जएह धार दुनू गामक/g243 उपटौने छल। भैयाक घर \n(गोनर म/g283 ड लक) गाममे सभसँ पिछ म। िक एक तँ जिह ना बजार \nआगू मुँहे कऽकऽ घुसकैत चलैए तिह ना ने नव गामो चलैए। पूवे-\nपि/g2ओ4 छ  मे गाम, ओना ओ सूय/g36इमंडल गाम भेल। जे बासक िह  साबसँ \n(पिह लुका) नीक नै भेल, िक एक तँ आिग -छाय आ हवा-िब हािर क \nदृि/g303 ट  सँ उजार बेसी हएत। धारक भीता-काते-काते जिह ना पि/g2ओ4 छ  म \nतिह ना पूब। जगदीश /g262साद म/g283डलक  अपन िद याद चु/g298 हाइ म/g283 ड ल \nकहलिख न जे सभ िद याद लगाइये कऽ घर बान् हब। पछबािर  भाग \nहुनकर घर तँए जगदीश /g262साद म/g283डलक  भैयो पि/g2ओ4 छ  मे िद स घर \nब/g288 ह लिन । ओइ समए सभसँ पि/g2ओ4 छ  म घर रहिन  मुदा अखन ओइसँ \nबहुत पि/g2ओ4 छ  म तक गाम बिढ़  गेल अिछ । \n  \nिद नक करीब तीन बजे, हिर नािह योक महॴस आ हरिड़ योक पछबािर  \nटोल (जइ टोल परक हेमलताजी छिथ ।) जे फुलपरासक पूव/g36इ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nिव धायक रिह  चुकल छिथ ।) हिर नाही बीस-प/g2ओ4 ची स घरक गाम आ \nहरड़ी तीन टोलमे बँटल। जे थोड़े हिट -हिट  कऽ बसल। धारेक \nपेट आ िक नछिर मे दुनू गामक महॴस सभ चरैत रहै, िक  नै आिक  \nचरबाहा सभमे झगड़ा शु/g26च भेलै। दुनू गाम लगे-लगे। हँसेरा-हँसेरी \nभऽ गेल। खूब नमहर मािर  (लाठी-लठौबिल ) भेल। कते गोटेक/g243 \nकपार फुटल, हाथ-पएर टुटल। दू जाित क दुनू टोल, खूब मनसँ \nमािर  भेल। कम घर रिह तो हिर नाहीक िक छु पिर वार िस◌ ंहे/g2च8र /g304 था न \nिद ससँ आिब  बसल रहए, तीनटा सेसर खलीफा रहए, तँए मािर  \nबेसी हरड़ीबला खेलक। मुदा केश-फौदारी नै भेल। तेकर कारणो \nरहै जे ए/g294 हर फुलपरासक/g243 थाना चािर   धार टिप  आबए पड़ैत तँ \nओ/g294 हर सुपौल स/g288 मुख कोसीक कते छ/g363ट -छुँट पार करए पड़ैत। \n  \nगोनर म/g283 डलक घरसँ करीब प/g363च बीघा पि/g2ओ4 छ  म मािर  भेल। मरदा-\nमरदी तँ मािर  करए गेल रहिथ  मुदा /g304 /g2चचीगण आ ब/g2ओ4 चा  सभ तमाशा \nदेखलक। बेरमोक तीनू गोटे- ड/g363/g2ओ0 ट रो सहराएब माइयो आ भैयो \nमािर  देखलिन । मािर  देिख  तीनू भयभीत भऽ जाइ गेलाह। तीनूक \nपाछू अपन-अपन कारण रहिन । डा◌ॅ/g2ओ0 ट र सहाएब थाना-कचहरी जनैत \nरहिथ  तँए भयभीत रहिथ । अंदाज रहिन  जे जखने थाना औत \nतखने मािर  केिन हार गाम छोिड़  देत। मुदा जगदीश /g262साद \nम/g283डलक .....।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \nतिह ना जगदीश /g262साद म/g283डलक  माए आ भायक/g243 सेहो बेरमाक \n१९५६-५७ ई.क पुिल सक दौड़ देखल रहिन । स/g363झू पहर सभ \nिव चार केलिन  जे काि/g334   भारे ऐठामसँ मरीज (कारी म/g283 ड ल) क/g243 लेने \nगाम (बेरमा) चिल  जाएब। सहए केलिन । \n  \nअपना ऐठाम (बेरमामे) तीनटा महॴस   आ दूटा बड़द खूँटापर रहैत \nछल ि/g288ह। सम/g364ग घटने महॴस तीनसँ एक भऽ गेल। बड़द िब  ना \nबनैबला नै। चािर -पान साल पिह निह  १९५६-५७ ई.मे भाय िम /g386ल \n/g304 कूल छोिड़  अमानत (अमीनी) मे नाओं िल खा लेलिन  छबे मासक \nपढ़ाइ। मुज/g29इफरपुरसँ एकटा िश  /g2च2क (अमीन) आिब  गाममे स् कूल \nचलौने रहिथ । जइमे पिह ने दस गोटे नाओं िल खौलिन । मुदा िक छु \nिद न पछाित  आिब छह गोटे छोिड़  देलिन । चािर  गोटे अ/g288 तो - अ/g288 त  \nपिढ़  अमीन बनलाह। \n  \nअखन धिर  जगदीश /g262साद  म/g283डल  महॴस पाछू तँ नीक जक/g363 नै \nपड़ल रहिथ मुदा भाय सबहक संगे चरबए जाइत रि/g30चथ। सम/g364ग \nघटने भारे पिड़़  गेल ि/g288ह । पिर वारक आमदनी रह ि/g288ह । िप िस औत \nभाइक पिर वार गेने (हिर नाही गेने) पिर वार कमल ि/g288ह । जइसँ \nपिर वारक काजो घटल ि/g288ह । अखन तक माए घरसँ िन किल  खेत- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \nपथार नै जाइत छ लि/g288ह , सेहो जाए लगलीह। जगदीश /g262साद \nम/g283डलक  भैयाक/g243 (गोनर म/g283 ड ल) जे जमीन देल गेल रहिन  ओ बेिच  \nकऽ लऽ गेला। जइसँ खेतो कमल ि/g288ह । उपजो कमल ि/g288ह । मुदा \nचािर म पीढ़ीमे आइयो ओइ पिर वारक संग ओहने संबंध बनल छि/g288ह  \nजिह ना पिह ने छल ि/g288ह। अखनो उमेश म/g283 ड ल ( पु/g2चच ) संग जे संजय \nरहैए ओ िप िस औते भाइक पोता िछ यिन ।  \n  \nहाइये /g304 कूलमे रहिथ तखन दुरागमन भेल ि/g288ह । िब आह पिह निह  भऽ \nचूकल छल ि/g288ह । िप िस औत भायक/g243 गेलासँ पिर  वारे नै कमल ि/g288ह , \nघरक कारोबार किम  गेल ि/g288ह । पिर वारक भीतर अ/g288 द/g26चनी िव  वादक \nज/g288 म  सेहो भेल। जगदीश /g262साद म/g283डलक  पढ़ब िव वादक कारण \nमूलमे छल। जेकर दूटा िस र (/g263ोत ) छलै। पिह ल भाय सहाएबक \nआ दोसर समाजक िह त-अपेिछ तक। खु/g298 ल म- खु/g298 ला  तँ पिर वारमे नै \nछल मुदा भाय सहाएबक ि/g389  या-कलाप बदलए लगलिन । जइसँ \nघरक काज छोिड़  भिर  िद न नाचक पाछू पिड़  गेला। सासुरोमे नाच \nपाट/g368 चलिन  । \n  \n१९६७ ई.क चुनाव आएल। जगदीश /g262साद म/g283डलो  क/g294 युिन /g304ट  \nपाट/g368क सद/g304 य  बिन  गेल रहिथ। चुनावमे िज ला भिर क बूथपर खूब  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \nध/g363धली भेल। ओना जिह  ना खूब ध/g363धली भेल तिह  ना गामे-गाम \nमािर यो-पीट खूब भेल। केश-मोकदमा खूब बढ़ल। जहलक आबा-\nजाही सेहो बढ़ल। केश-मोकदमा भेने कोट-कचहरीक काज बढ़ल। \nरा/g2ओ6 य मे (िब हार) स/g2च4रहे टा िज  ला छलै। ओइमे बढ़ो /g2च4रीक संभावना \nबढ़ल। सविड वीजन, /g292 लौक इ/g284 या िद  सभमे बढ़ो/g2च4रीक संभावना \nबढ़ल। \n  \n१९६७ ई.क चुनावमे (अखुनका मधुबनी िज ला, तइ समए अनुमंडले \nछल) क/g294 युिन /g304ट  पाट/g368क एम .पी. भोगे/g288 /g406  जी ( भोगे/g288 /g406  झा) भेलाह। \nदूटा पािल/g36इयाम/g3ओ0ट सीटमे एकटा क/g294 युिन /g304ट  पाट/g368क/g243 आ एकटा \nसोशिल /g304ट  पाट/g368 (िश वच/g288 /g406 \n  झा) क/g243 भेल। ओना िज  लासँ क/g363/g39इेस \nजिह ना पािल/g36इयाम/g3ओ0टसँ हारल तिह  ना िव धान सभामे सेहो हारल। \nक/g294 युिन /g304ट  पाटीक/g243 चािर  टा एम.एल.ए. आ एकटा एम.पीक सीट \nभेटल। रा/g2ओ6 य क सरकार बदिल  गेल मुदा देशक (िद /g298 ली क) सरकार \nनै बदलल। मुदा िव रोधी दलक सद/g304 य  बढ़ल। जइ- जइ रा/g2ओ6 य मे \nक/g363/g39इेसी सरकार टुटल ओइ - ओइ रा/g2ओ6 य मे िव रोधीक सरकार बनल। \nमुदा एकछाहा कतौ ने बनल। िख चड़ी सरकार बनल। क/g363/g39इेस \nपाट/g368सँ एक /g39इुप टूिट   जन/g389ाि/g288 त   दल िब हारमे बनौने छल। जेकर \nनेतृ/g284 व माहामाया बाबू करैत छलाह। मु/g2ओइ य मं/g2चची बनलाह। अखन \n/g4इ0/g303 टाचार मु/g2ओइ य सम/g304 या  बिन  गेल अिछ । मुदा ओहू समैमे चोरनुकबा \nखूब रहए। चाहे जे कोनो िव भाग रहै /g4इ0/g303 टाचारसँ आ/g389ा/g288 त  छल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nमाहामाया बाबूक सरकार पिछ ला क/g363/g39इेसी मं/g2चचीक िव  रोधमे सु/g262ीम \nकोट/g36इक जजक नेतृ/g284 वमे ज/g363च आयोग बनौलक। अ/g29चयर आयोग नाओं \nपड़ल।  \nबै/g324नाथ राम अ/g29चयर सु/g262ीम कोट/g36इक जज छलाह। दि/g2च2णक  छिथ । \nकरीब पनचानबे-िछ यानबे बख/g36इक छिथ  । जीिव ते छिथ । पूव/g36इ िब  हार \nसरकारक छहटा मं/g2चचीक िव  /g26च/g320 अपन ज/g363च िर  पोट/g36इ दऽ देलिख  न। \nकरोड़ोक लूट सािव त कऽ देने रहिथ न। \n  \n१९६६ ई.मे िब हार रौदीक चपेिट मे आिब  गेल। ओना पिह ल बख/g36इ \nरहने ओते बुिझ यो नै पड़लै। जँ बूिझ  पिड़ तै तँ १९६७ ई.क \nचुनावी मु/g3इ9ा बनैत से नै बनल। मुदा सरकार बनला उ/g2च4र दोसर \nबख/g36इ खूब बूिझ   पड़ए लगलै। भुखमरी हुअए लगल। सरकारक \nसोझा जबद/g36इ/g304 त  सबाल उिठ  कऽ ठाढ़ भेल। जमाखोर सबहक \nिव रोधमे अिभ यान चलबैक ि◌ नण/g36इए भेल। मुदा तेहेन नाटक ठाढ़ भऽ \nगेल जे अिभ यान मजाक बिन  गेल। नाटक ई भेल जे दस बीसटा \nओहन सभ पकडाए लगल जेकर कारोबार ( अ/g382क कारोबार ) घोड़ा-\nघोड़ीपर चलैत रहए। मुदा सोलह/g382ी सएह नै भेल , िक छु एहनो \nजमाखोर पकड़ाएल जेकरा गोदाममे लाखो /g2ओ0 वी/g288 ट ल अनाज रहए। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \nपािल/g36इयाम/g3ओ0टक शपथ /g39इहण केला पछाित   भोगे/g288 /g406  जी जखन मधुबनी \nघुमलाह तँ सकरीमे पिह ल आम सभा केलिन । एक तँ नव सद/g304 य  \nरहने दोसर अपन पाट/g368क रहने करीब पनरह -बीस गाम (बेरमा) सँ \nसभामे भाग िल अ गेलिथ। गाड़ीक सुिव धा रहबे क रि/g288ह । तहूमे \nलाल झंडाबला सभ िद /g298 ली  तक /g262दश/g36इन किर  ते छल। ओना भोगे/g288 /g406  \nजीक भाषणक गुण रहलिन  जे ओ पिह ने बािज  दइ छलिख न जे \nिज नका जे /g262/g3इइ पुछैक हुअए ओ पूिछ   िद अ। जबाब देब हुनका \nभाषणक मूल िब /g288दु छलिन । भाषणो नमहर करैत छलाह। समए \nभेटलापर तीन-तीन, चिर -चिर  घंटा बिज ते रिह  जाइत छलाह। \n  \nओइ समए ि◌ नम/g36इलीसँ सम/g304 ती पुर एकटा गाड़ी चलैत रहए। बड़ी \nलाइनक कतौ पता नै। मुदा क/g294 युिन /g304ट  पाट/g368क लड़ाइक एकटा \nमु/g3इ9ा ईहो रहए। कखनो उ/g39इ तँ कखनो धीमी गित  सँ चिल ते रहए। \nओना पूबोसँ आ पि/g2ओ4 छ  मोसँ अबैबला गाड़ीक मेल सकिर येमे रहै मुदा \nसे नै भेलै। ककरघटीमे मेल भेने पछबिर या गाड़ी पछुआ गेल। \n/g304 टेशनसँ थोड़बे हिट  कऽ दिछ नबािर  भाग सभाक आयोजन भेल। \n \nजगदीश /g262साद म/g283डल - एकटा बायो/g39इाफी ... गजे/g288/g406 ठाकुर /g32चारा  \n(अनुवत/g36इते...)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \nऐ रचनापर अपन मंत/g30ूय ggajendra@videha.com   पर \nपठाउ।  \n \n \nगजे/g288/g406  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html   \n  \n२. ग /g3धण   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \n२.१.१.\n मुखg382ाजी :बाल गजलः पुरान देहक नव चेहरा \n२.\n ओमखg262काश झा : मैिथली बाल गजलक अवधारणा \n३.\n जगदानखg288द झा 'मनु' -बाल गजलक अवधारणा \n४.\n आशीष अनिचखg288हार - की िथक बाल गजल ५.\nचंदन कुमार झा- मैिथली बाल-सािहखg284य आ ' बाल-गजल  \n  \n  \n२.२.१.\n योगे/g288/g406  पाठक ‘िवयोगी’- लघुकथा- देववाणी  \n२.\n नव/g3ओ0दु कुमार झा - िबजलीक /g2च2े/g2चच मे आ/g284म िनभ/g36इरताक \nलेल सरकार कऽ रहल /g262यास   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \n  \n२.३.१.\n अिमत िम/g2चओ - बाल गजल: कोमल करेजक आखर  \n२.\n िमिहर झा- बाल गजल   \n  \n२.४.\n /g2चओी राज - या/gध55ी क किवतामे गाम  \n  \n२.५.\n मु/g382ा जी-िवहिन कथा संसार   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \n  \n२.६.\n आशीष अनिचखg288हार खg32थारा  \n खg2थएी  जगदीश खg262साद \nमखg283डलजीसँ लेल साखg2थ2ाखg284कार   \n  \n२.७.१.\n  राजदेव म/g283 ड ल- ज गदीश /g262साद म/g283 ड लक किव ता \nसं/g39इह राित -िद नक समी/g2च2ा २.\n डॉ. धनाकर ठाकुर- \nसमी/g2च2ा – फूल िततली आ तुलबुल (लेखक - /g2चओी िसयाराम झा \n'सरस')  \n  \n२.८.१.\n जवाहर लाल का/g302यप - िवहिन कथा- जमाना  \nबदिल गेलै  २.\n जगदान/g288द झा 'मनु'- िवहिन कथा- मसोमात/  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \nरह/g30णय  ३.\n सुजीत कुमार झा- िमिथला पे ि/gधऐऐट/g3ू5क िवदेशमे \nम/g3एणग बढल -छ/gध5णामे िमिथला पे ि/gधऐऐट/g3ऐएड ४.\n खg2थएी  जगदीश खg262साद \nमखg283डल - लघुकथा-सूिद  भरना \n \n \n१.\nमु/g382ाजी :बाल गजलः पुरान देहक नव चेहरा २.\nओम/g262 काश झा: मैिथली बाल गजलक अवधारणा ३.\nजगदान/g288द झा 'मनु' -बाल गजलक अवधारणा ४.\n आशीष \nअनिच/g288हार - की िथक बाल गजल ५.\n चंदन कुमार झा- \nमैिथली बाल-सािह/g284य आ ' बाल-गजल \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \n  \n१. \nमु/g382ा जी \nबाल गजलः पुरान देहक नव चेहरा \n \n  \nघड़ीक पे/g283डुलम सन झुलैत िजनगीमे ि/g304थरता भागल  िफरैए। ने देह \nि/g304थर आ ने िच/g2च4। केखनो क ' तँ अपनो ठर-ठेकान हेराएल सन \nलगैए लोकक/g243। जँ िच/g288तनशील भ ' ताकब तँ ठकाएल सन अनुभव \nहएत। एहन ि/g304थितमे कोनो नव सोच वा नव अवधारणाक/g243 घीचा -\nतीरीमे फँिस जेबाक आशंका घेिर लैए। मुदा र/g2च2ा/g284मको भ ' वएह नव  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \nअवधारणा, नव /g262योग ,नव रचना सािह/g284यक/g243 िजया क ' रखबाक /g2च2मता \nदेखबैए। \nप/g324 िवधाक एकटा /g26चप गजल अपन आ समाजक  सौ/g288दय/g36इबोध \nकरबैए। हािसक, रिसक भ'  /g262ेममे ओझरा उब-डुब करैत अपन बाट \nपर ससरल जाइत देखाइए। गजलक बढ़ैत लोकि/g262यता आब अपन \nिव/g304तार तकैए। आब गजल सभ भावमे चतरल -पसरल जा रहल \nअिछ। ऐ बीच चिच/g36इत युवा गजलकार आशीष अनिच/g288हार जी \nगजलक /g2च2े/g2चचमे एकटा नव  अवधारणा रखलि/g288ह। सािह/g284य अकादेमी \nआ मैलोरंगक संयु/g2ओ0त त/g284वावधानमे भेल कथा गो/g4इओी  २४ माच/g36इ \n२०१२ क/g243 अनिच/g288हार जी बाल गजलक अवधारणाक/g243 /g304प/g4इ6 करैत \nकहलि/g288ह  \"जेना ग/g324 िवधा वा अ/g288य िवधामे बाल सािह/g284य िलखल \nजाइत अिछ तिहना गजलमे सेहो बाल मनोिव/g2च3ान पर आधािरत बाल \nगजल िलखल जाए\"।२४ माच/g36इ २०१२ के /g262/g304तुत कएल गेल बाल \nगजलक पिरक/g298पनाक िविधवत् घोषणा अनिच/g288हार आखर आ \nिवदेहक फेसबुक वस/g36इन पर २७ माच/g36इ २०१२ क/g243 होइते बहुत रास \nपिरप/g2ओ0व बाल गजल सभ सॲझा आएल।  घोषणा होइते ऐ िवधाक \nपिहल रचनाकार भेलाह आशुतोष िम/g2चओा जे की नेपालसँ छिथ मुदा \nयदा-कदा िलखैत छिथ। दोसर /g304थान पर भेलाह जगदानंद झा मनु \nआ तकरा बाद तँ अिमत िम/g2चओा , /g264बी  झा, नवल /g2चओी पंकज , चंदन \nझा, िमिहर झा, मु/g382ा  जी आ आन गजलकार सभहँक बाल गजलक \n/g262काशनक /g389म बिन गेल। आ ऐँ तरह/g243 ऐ अवधारणाक /g262थमे चरण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \nठोस भ'  सॲझा आएल  , जािहसँ एकर मजगूत भिव/g303यक आकलन \nकएल जा सकैए। संगे एकर पूण/g36इ संभावना सेहो जागल देखाइए।  \n \n  \nअनिच/g288हार आखर /g32चारा बाल गजलक मह/g284वक/g243 देखैत  \" गजल \nकमला-कोसी-बागमती-महानंदा स/g294मान \" अलगसँ देबाक घोषणा सेहो \nकएल गेल। आ ई माच/g36इ माससँ /g262भावी मानल गेल। आ /g2चओीमती \nि/g262ती  ठाकुर जीक/g243 मु/g2ओइयचयनकत/g368 बनाएल गेल। एखन धिर जून \nमास धिरक /g262ारंिभक चरणक चयन भेल  अिछ जे एना अिछ-------- \n--------- \n१)  माच/g36इ लेल /g2चओी मती /g26चबी झा जीक/g243 चूनल गेल।  \n२)  अ/g262ैल  लेल नवल/g2चओी पंकज जीक/g243 चूनल गेल।  \n३)  मइ लेल अिमत िम/g2चओा जीक/g243 चूनल गेल।  \n४)  जून लेल चंदन झा जीक/g243 चूनल गेल।  \nसं/g262ित िवदेह /g32चारा /g262/g304तुत बाल गजल िवशेष/g364क एकर  आधारक/g243 \nमजगूत करबाक िदशामे एकटा सश/g2ओ0त /g262यास अिछ जािहसँ एकर \nिवकासक संभावना अ/g2च2ु/g283ण रहए।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \n  \n२. \nओम/g262काश झा  \nमैिथली बाल गजलक अवधारणा \nजेना िक नाम सँ /g304प/g4इ6 अिछ , बाल गजल माने भेल नेना-भुटकाक \nलेल गजल। बाल गजलक अवधारणा मैिथली मे एकदम नब अिछ \nआ पिहल बेर २४ माच/g36इ २०१२ क/g243 /g2चओी आशीष अनिच/g288हार ऐ \nअवधारणा क/g243 सामने आनलिथ। बहुत अ/g298प समय  मे बाल गजल \nबहुत /g262िसि/g320 पओलक आ बाल गजल कहिनहार गजलकार सभक \nएकटा िवशाल प/g363ित  ठाढ भऽ गेल। ऐ मे सव/g36इ/g2चओी गजे/g288/g406 ठाकुर आ \nआशीष अनिच/g288हार जक/g363 /g304थािपत  गजलकार तँ छिथ, एकर अलावे \nनब गजलकार सब सेहो बाल गजल कहबा मे िवशेष अिभ/g26चिच  \nदेखौलि/g288ह। बाल गजल कहिनहार नब गजलकार सभ मे सव/g36इ/g2चओी \nिमिहर झा, मु/g382ा जी , इरा मि/g298लक , अिमत िम/g2चओा , च/g288दन झा , पंकज \nचौधरी 'नवल/g2चओी ', राजीव रंजन झा, जगदानंद झा 'मनु', /g26चबी झा ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \n/g262श/g364त मैिथल आिद अनेको गजलकार छिथ। \"अनिच/g288हार आखर \", \nजे मैिथली गजलक एकमा/g2चच /g292लाग अिछ , देखला पर पता लागैत \nअिछ जे बाल गजलक अवधारणा अयलाक बाद सँ एखन धिर(ई \nआलेख िलखबा तक) ७३( ितह/g2च4िर ) टा बाल गजल ऐ /g292लाग पर  \nपो/g304ट भऽ चुकल अिछ , जे अपने आप मे एकटा कीित/g36इमान अिछ। \nखास कऽ एतेक कम समय मे एतेक पो/g304ट आएब बा ल गजलक \nलोकि/g262यताक िख/g304सा किह रहल अिछ। बाल गजलक िवधा एकटा  \n/g304वत/g288/g2चच िवधा बनबाक बाट मे अ/g39इसर अिछ , जे एतेक कम समय \nमे एतेक सं/g2ओइया मे बाल  गजल कहिनहार गजलकार आ बाल \nगजलक सं/g2ओइया सँ /g304प/g4इ6 अिछ। संगिह िकछु लोक क/g243 िमरचाई \nसेहो लागब शु/g26च अिछ आ ओ लोकिन बाल गजलक स/g294पूण/g36इ \nअवधारणा क/g243 नकारबाक  कुि/g284सत असफल /g262यास मे ज/g2चच कु/g2चच अंट \nशंट पो/g304ट देबऽ लागलाह। ई गप आर /g304प/g4इ6  करैत अिछ जे बाल \nगजलक िवधा मजबूती सँ /g304थािपत भऽ रहल अिछ। िकयाक तँ \nसफल /g30इयि/g2ओ0त  आ िवधा सभक आकष/g36इणक के/g288/g406 बनैत अिछ आ \nबाल गजल सेहो सभक आकष/g36इणक के/g288/g406 बिन  चुकल अिछ, चाहे \nओ गजलकार होईिथ, पाठक होईिथ, आलोचक होईिथ वा जरिनहार \nलोक सभ होईिथ। जखन मैिथिल गजलक चच/g36इ भऽ रहल अिछ , \nतखन /g2चओी आशीष अनिच/g288हारक चच/g36च  /g304वभािवक अिछ। मैिथली \nगजलक िवकास मे हुनकर योगदान हुनकर धुर िवरोधी लोकिन \nसेहो मानैत छिथ/g288ह। मैिथली बाल गजलक अवधारणा लेल /g2चओी \nआशीष अनिच/g288हार मैिथली सािह/g284य  मे अपन अनुपम /g304थान बना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nचुकल छिथ। बाल गजलक अवधारणा सेहो हुनके छैि/g288ह , जे बहुत \nसफल भेल अिछ। \nआब िकछु गप करी मैिथली बाल गजलक रचना सभक संबंध मे। \nहमरा िवचार सँ बाल गजल नेना भुटकाक लेल /g26चिचगर तँ हेबाके \nचाही, संगिह ऐ मे कोनो /g304प/g4इ6 सामािजक सनेस होइ तँ ई सोन मे \nसोहाग जक/g363 हएत। ओना तँ सभ बाल गजल  कहिनहार गजलकार \nसभ ऐ मे स/g2च2म छिथ आ नीक सँ नीक बाल गजल िलख रहल \nछिथ, मुदा ऐ स/g288दभ/g36इ मे हम /g2चओी गजे/g288/g406 ठाकुरजीक बाल गजलक \nउ/g298लेख करब उिचत बूिझ रहल छी।  हुनकर एकटा बाल गजलक \nमतला अिछः- \nकिनय/g363 पुतरा छोड़ू आनू बाब/g368  \nजँ रंग गुलाबी छै तँ जानू बाब/g368  \nऐ गजल क/g243 पूरा पिढ कऽ कने देिखयौ। ई गजल किनया  पुतराक \nउ/g298लेख करैत नेना -भुटकाक मनोरंजन तँ किरते अिछ, संगिह \nअजुका बाजारवादक बिलवेदी पर कुब/g36चन भेल मनु/g2ओ0खक मािम/g36इक \nिववेचना सेहो करैत अिछ। एहन आरो कतेको बाल गजल सभ \n\"अनिच/g288हार आखर \" पर भ/g3ओ0टैत अिछ , जकरा ऐ /g292लाग पर पढल जा \nसकैत अिछ। ई गजलकार सभक सामािजक संवेदना क/g243 /g262कट \nकरैत अिछ आ हम ऐ लेल सभ गजलकार क/g243 साधुवाद दैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \nिछयैि/g288ह। हम एहने बाल गजलक आस गजलकार सभ सँ लगओने \nछी। िकयाक तँ गजलकारक सामािजक दािय/g284व सेहो छै, जे पूरा \nहेबाक चाही। आधुिनक मैिथली गजलकार सब मे ई /g2च2मता अिछ \nआ ओ िदन दूर नै अिछ जखन एक सँ एक सु/g382र आ \nबालोपयोगीक संगे सामािजक सम/g304या पर बाल गजलक भरमार \nहएत। /g30इयाकरणक िहसाब/g243 मैिथली बाल गजल नीक  बाट धएने \nअिछ। अनिच/g288हार आखरक टीमक पिर/g2चओमक कारण/g243 मैिथली मे \nबहरयु/g2ओ0त ग जलक काल शु/g26च भऽ चुकल अिछ आ सरल वािण/g36इक \nबहर(जकर अवधारणा /g2चओी गजे/g288/g406 ठाकुरजी  देलिख/g288ह ) केर अलावे \nआब अरबी बहर मे गजल कहिनहार गजलकारक कमी नै छै। \nबाल गजल अपन शु/g26चआते सँ बहरयु/g2ओ0त अिछ , जे बाल गजलक \nलेल शुभ संकेत अिछ। शु/g26चआितए समय मे जे आ जतबा बाल \nगजल िलखल गेल अिछ, ओ सभ बहर मे अिछ, चाहे सरल \nवािण/g36इक बहर होइ वा  अरबी बहर। बहरक अलावे रदीफ आ \nकािफयाक िनयमक पालन सेहो पूरा पूरा भऽ रहल अिछ। /g30इयाकरण \nपालनक ई /g262ितब/g320ता िनि/g2च6त /g26चपे बाल गजलक सफलताक गाथा \nिलखबा मे सहायक हएत। \nमैिथली गजलक बढैत डेग संग आब मैिथली बाल गजलक डेग \nसेहो उिठ गेल अिछ। मैिथली बाल गजल जािह /g406ुत गित सँ अपन \nडेग उठओलक अिछ, ऐ सँ तँ यैह लागैत अिछ जे अिगला साल \nआबैत आबैत मैिथली बाल गजलक पोथी /g262कािशत भऽ  सकैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nअिछ। संगिह इसकूलक पा/g38चय/g389म मे बाल गजल सि/g294मिलत हेबाक \nसंभावना सेहो साकार /g26चप लऽ सकत। पा/g38चय/g389म मे सि/g294म िलत \nहेबाक बाद मैिथली बाल गजल सभ पढिनहार- पढौिनहारक सं/g2च3ान मे \nनीक जक/g363 आओत आ सामािजक िवकासक संरचना मे अपन  \nमह/g284वपूण/g36इ योगदान , जे अपेि/g2च2त अिछ , सेहो दऽ सकत। \n  \n३. \nजगदान/g288द झा 'मनु'  \n/g39इाम पो/g304ट - हिरपुर डी/g30चटॲल , मधुबनी   \n  \nबाल गजलक अवधारणा \n  \nबाल गजलक अवधारणा कोनो बेसी पुरान निह अिछ | आँिखक \nदेखले- देखले चािर मिहना  भेल होएत | मुदा जेना कहल जाई \nछैक, कोनो काय/g36इक अथबा अबधारनाक सु/g264वात कतौ  निह कतौ सँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \nहोएते छैक | आ हम सब एखुनका समकालीन गजलकार (िवशेष \nकए िवदेह आ अनिच/g288हार  आखर सँ जुरल ) शोभा/g2ओ2यशाली छी  जे \nएिह महान घटना/g389म क/g243 परो/g2च2 अपन आँिख सँ देख रहल  छी आ \nइितहास म/g3ओ0 धारनाक गवाह बिन कए आएब | \nओना कोनो काय/g36इ क/g243 हरदम दूगोट प/g2च2 होएत छैक एकटा प/g2च2 म/g3ओ0 \n तँ  दोसर िबप/g2च2 म/g3ओ0 | बहुत रास िबप/g2च2क लोक क/g243 एखन तक \nमैिथली म/g3ओ0 गजल , सेहो निह पिच रहल छैन आ अगुलका पीढी \nहुनका सब क/g243 सामने मैिथली म/g3ओ0 बाल गजल लए कँ उपि/g304थत भए \nगेल | ई हुनका सब क/g243 लेल अिव/g2च8सनीय आ अपच भेनाई तँ \n/g304वभािबक छिन | िकएक   तँ  बाल गजलक अ/g292धारनाक उ/g284पित \nएखन तक उदू/g36इ आ िहंदीयो म/g3ओ0 चु/g290पे अिछ , ओिह ठाम मैिथली म/g3ओ0 \nगजल निह पचबै बला सब क/g243 स/g244झ/g364 म/g3ओ0 करीब चािर मिहना म/g3ओ0 \nलगभग सय सँ बेसी सु/g382र - सु/g382र  नेनपन सँ भरल बाल गजल \nहुनका सब लेल आ/g2च6ज/g36इ मुदा हमरा सबहक लेल /g262/g3इइताक िवषय \nअिछ | िकछु लोक स/g363प क/g243 गेलाक बाद लाठी िपतै म/g3ओ0 लागल रहैत \nछिथ   तँ  िकछु लोक एकटा साथ/g36इक /g2चओीजन म/g3ओ0, मुदा इितहास \nबनाबै बला म/g3ओ0 नाम सिदखन /g2चओीजनकत/g36च क/g243 अबैत छैक  | हम सब \nक/g243 सब एखनका समय क/g243 /g2चओीजनकत/g36च छी  | \nबाल गजलक अबधारना कोना स/g294भब भेलै आ कोन - कोन मिहना म/g3ओ0 \nएकर पूण/g36इ जानकारी च/g288दन झा जीक आलेख म/g3ओ0 नीक सँ अिछ मुदा \nहम एतेक ज/g264र कहब ज/g3ओ0 एिह अबधारनाक  ज/g288म आशीष अनिच/g288हार \nजीक मोन  सँ भेल/g3ओ3ह आ बहुत ज/g298दीए ई अपन /g304वतं/g2चच छाप जन - /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \nजन क/g243 मोन पर छोरत | \nबाल मोनक क/g298पना क/g243 कोनो सीमा निह छैक , बस ओ क/g298पना ओ \nचिर/g2चच जे जीवनक भागमभाग म/g3ओ0 कतौ हमरा सब सँ हरा गेल , कनी \nकाल क/g243 लेल सब िकछ िबसिर कए ब/g2ओ4चा  बिन कलम चलेने बाल \nगजल | एिह स/g288दभ/g36इ म/g3ओ0 गजे/g288/g406 ठाकुर जीक ई उि/g2ओ0त सय टका \nठीक छैन -\" जे जतेक ब/g2ओ4चा बिन जेता ओ ओतेक नीक बाल \nगजल कहता \" | \nिबनु पािनक  नाउ चलाएब हम   \nिबनु च/g3इ2ाक गाडी बनाएब हम   \nनिह िबना पािनक नाऊक कोनो /g262योजन आ निह िबनु च/g3इ2ाक \nगाड़ीक कोनो /g262योजन मुदा उपरका शेर म/g3ओ0 बाल मोनक पिरक/g298पना  \nअिछ आ ओ बाल मोन िकछो कए सकैत अिछ | िबनु पािनक नाऊ \nचला सकैत अिछ, िबनु चा/g3इ2क गाड़ी बना सकैत अिछ , बाबा क/g243 \nघोरा बना सकैत अिछ | ओहे बाल मोन जखन गंभीर होएत अिछ \n तँ परदेश म/g3ओ0 बसल काका बाबु क/g243 बजाबैक  हेतु ची/g284कार करैत \nअिछ - \n'मनु' दै सपत घर घुिर आउ काका बाबु   \nने/g382ा क/g243 कखन तक क/g244ढ ठोराएब  \n  \n४  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \nआशीष अनिच/g288हार  \nकी िथक बाल गजलः  \n \n  \nिकछु लोक  \"बाल गजल\"क नामसँ तेनािहते चॱिक उठल छिथ जेना \nकेओ हुनका अनचोकेमे हुड़पेिट देने हो। जँ एहन बात मा/g2चच \nमैिथिलए टामे रिहतै तँ कोनो बात नै, मुदा ई चॱ कब िह/g288दी आ \nउदू/g36इमे सेहो भए रहल छै। कारण ई अवधारणा मा/g2चच मैिथिलए टामे \nछै आर कोनो भारतीय भाषामे नै। जँ हम कोनो िह/g288दी - उदू/g36इ भाषी \nगजलकार िम/g2चचसँ \"बाल गजल\"क चच/g36इ करैत छी तँ चो/g326े कहैत \nछिथ जे उदू/g36इक बहुत गजलकार सभ बहुत शेरमे बाल  मनोिव/g2च3ानक \nवण/g36इन केने छिथ खास कए ओ सुदश/g36इन फािकर /g32चारा कहल आ \nजगजीत िसंह /g32चारा  गाओल गजल----- \" ये कागज की क/g302ती वो \nबािरस का पानी\" बला संदभ/g36इ दै छिथ आ ई बात ओना स/g284य छै \nमुदा  \" बाल गजल\" क/g243 फुटका कए ओकरा लेल अलग /g304थान मा/g2चच \nमैिथिलए टामे देल गेलैए। आ ई मैिथलीक सौभा/g2ओ2य िथक जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \nओ  \"बाल गजल\"क अगुआ बिन गेल अिछ भारतीय भाषा म/g28ओय।  आ \nिवदेह एकर िवशेष/g364क िनकालल तािह लेल हम एकरा ध/g288यवाद नै \nदए सकैत छीऐ कारण िवदेह हमहूँ छी आ लोक अपना आपक/g243 \nध/g288यवाद कोना देत।  \n \n  \nजह/g363 धिर बाल गजलक िवषय चयन केर बात िथक तँ नामेसँ बुझा \nजाइत अिछ ऐ गजलमे बाल मनोिव/g2च3ान केर वण/g36इन रहैत छै। \nतथािप एकटा पिरभाषा हमरा िदससँ ----\"  एकटा एहन गजल जािह \nमहँक हरेक शेर बाल मनोिव/g2च3ानसँ बनल हो आ गजलक हरेक \nिनयमक/g243 पूव/g36इवत् पालन करैत हो ओ बाल गजल कहेबाक अिधकारी \nअिछ\"। जँ एकरा दोसर श/g292दमे कही तँ ई  किह सकैत छी जे \nबाल गजल लेल िनयम सभ वएह रहतै जे गजल लेल होइत छै \nबस खाली िवषय बदिल जेतै। \n \n  \nआब आबी बाल गजलक अि/g304त/g284व पर। िकछु लोक कहता जे \nगजल दाश/g36चिनकतासँ भरल रहै छै तँए बाल गजल भैए ने सकैए। \nमुदा ओहन-ओहन लोक िवदेहक ई अंक जे बाल गजल िवशेष/g364क  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \nअिछ तकर हरेक बा ल गजल पढ़िथ हुनका उ/g2च4र भेिट जेति/g288ह। \nओना दोसर बात ई जे किवता-कथा आिद सभ सेहो पिहने गंभीर \nहोइत छल मुदा जखन ओिहमे बाल सािह/g284य भए सकैए तँ बाल \nगजल िकएक नै  ? ओनाहुतो मैिथलीमे गजल िवधाक/g243 बहुत िदन धिर \nसायास  ( खास कए गजलकारे सभ /g32चारा  ) अवडेिर देल गेल छलै \nतँए बहुत लोकक/g243 बाल गजलसँ क/g4इ6 भेनाइ /g304वाभािवक छै।  \n \n  \nकी बाल गजल लेल िनयम बदिल जेतैः  \n \n  \nजेना की उपरमे कहल गेल अिछ जे बाल गजल लेल सभ िनयम \nगजले बला रहतै बस खाली एकटा िनयमसँ समझौता करए पड़त। \nमाने जे बहर-कािफया-रदीफ आ आर-आर िनयम सभ तँ गजले \nजक/g363 रहतै मुदा गजलमे जेना हरेक शेर अलग - अलग भावक/g243 रहैत  \nअिछ तेना बाल गजलमे किठन बुझाइए। तँए हमरा िहसाब/g243 ऐठाम ई \nिनयम टूटत मुदा तैओ कोनो िद/g3इ2त नै कारण मु/g304लसल गजल तँ \nहोइते छै। अथ/g36चत बाल गजल एक तरह/g243 \" मु/g304लसल  गजल  \" भेल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \n \n  \nबाल गजलक पूव/g3एू भूिमकाः  \n \n  \nतारीखक िहसाब/g3ओ0 बाल गजलक उ/g284पित   २४.०३.२०१२ क/g243 मानल \nजाएत मुदा ओकर /g304व/g26चप मैिथलीमे पिहनेह/g3ओ0 फिड़/g2ओ4छ भए चुकल \nछल।  ०९ िदस/g294बर २०११ क/g243 अनिच/g288हार आखर पर /g262कािशत \n/g2चओीमती श/g364ित ल/g3च0मी चौधरी जीक ई गजल  देखल जाए  ( बादमे ई \nगजल िमिथला दश/g36इनक अंक  मइ-जून २०१२ मे सेहो /g262कािशत \nभेलै) आ सोचल जाए जे िबना कोनो घोषणाक/g243 एतेक नीक बाल \nगजल कोना िलखल गेलै------------ \n \n  \n \nिशशु िसय ा उपमा उपमान िछयै हमर आयु/g303मित बेट ी  \nमै/gध55ेयी गाग/g3एऐक कोमल /gधएधाण िछयै हमर आयु/g303मित बेटी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \n \n  \nिटमकैत कमलनयन, धव-धव माखन सन कपोल  \nपुण/g3एूमासीक च मकैत चान िछयै हमर आयु/g303मित बेटी  \n \n  \nिबहुसैत ठोर मे अमृतधारा िबलखैत ठोर सोमरस  \nिशशु /g30णव/gधएणपक /gध5फीभगवान ि छयै हमर  आयु/g303मित बेटी  \n \n  \nनौिनहाल िकहक ारी सरस िम/gध5फीघ ोरल  मनोहर पोथी \nदा-दा-ना-ना-म/g3ए3 सारेगामा गान िछयै हमर आयु/g303मित बेटी  \n \n  \nसकल पिलवारक अलखतार ा ज/gधऐऐमप/gध55ीक  सर/g30णवती   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nअपन मैया-िपत ा/gध5फ ीक जान िछयै हमर  आयु/g303मित बेटी  \n \n  \n/gध53ानपीठक बेटी िछयै सुभ िव/g303णु िमिथलाक दी/gध90 त न/gध5ध/gध55  \nमातृ िपतृ कुलक अरमान िछयै हमर आयु/g303मित बेटी  \n \n  \n\"श/g3एणितल/g350मी \" िवदेहक घर-घर देखय इयह िशशु ल/g350मी  \nबेटीजाितक भ िव/g303णु गुमान िछयै हमर  आयु/g303मित बेट ी  \n \n  \n..................वण/g3एू २२................ \n \n  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \nतेनािहते एकटा हमर िबना छंद बहरक गजल अनिच/g288हार  आखर आ \nिवदेहक फेसबुक वस/g36इन पर  6/6/2011 क/g243 आएल छल से देखू------- \n------- \n \n  \nहोइत छैक बरखा आ रे बौआ \nकागतक नाह बना रे बौआ \n \nदेिखह/g3फ0 घुसौ ने चोरबा घर मे \nहाथमे ठ/g3फ0गा उठा रे बौआ \n \nतोरे पर सभटा मान-गुमान \nमाएक मान बढ़ा रे बौआ \n \nछैक गड़ल क/g3ए3ट घृणाक करेजमे \n/gधएधेमसँ ओकरा हटा रे बौआ  \n \nनिह झुकौ माथ तोहर दुशमन लग \nदेशक लेल माथ कटा रे बौआ  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nतेनािहते ४ अ/g2ओ0टूबर २०१० क/g243 अनिच/g288हार आखर पर /g262कािशत  \nगजे/g288/g406 ठाकुर जीक ऐ गजलक/g243 देखल जाए -----  जे श/g292दावलीक \nआधार पर बाल गजल अिछ मुदा अथ/g36इ िव/g304तारक कारण/g3ओ0 बाल आ \nबूढ़ दूनू लेल अिछ----- \n \n  \nबानर पट लैले अिछ तैयार \nिबरनल सभ क/g26च ने उ/g320ार  \n \n  \nगाएक अर/g36इ-बॲ सुिन अनठेने \nदुहै समऐँ जनताक कपार \n \n  \nपुल बनेबाक समचा छैक नै \nअथ/g36इशा/g304/g2चच - पोथीक छलै भ/g283डार   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \n \n  \nकोरो बाती उबही देबाक लेल \nआउ बजाउ बुढ़ानुस  -  भजार \n \n  \nडरक घाट नहाएल छी हम \nसे सहब दहोिदश अ/g284याचार  \n \n  \nऐरावत अिछ देखा  -  देखा कए \nसभटा देखैत अिछ ओ /g30इयापार  \n \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \n \n  \nऐ तीनटा गजलक आधार पर ई कहब बेसी उिचत जे बाल \nगजलक भूिमका बहुत पिहने बिन गेल छल मुदा \nिव/g304फोट  24/3/2012 क/g243 भेलै। आ ऐ िव/g304फोटमे जतेक हमर \nभूिमका अिछ ततबए िहनका सभक/g243 सेहो छि/g288ह।  \n \n  \n \n  \n \n  \n1 \n \n  \nबाल गजल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \n \n  \n \n  \nई छॱड़ी िथक िबढ़नी सन \nसॱसे नाचै िघरनी सन \n \n  \nबदमाशीक/g243 तगमा छै \nमूँहक लागै िहरणी सन \n \n  \nबैसल भूतक नानी बिन \nलागै छै मुँहिचरनी सन \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \nब/g2ओ4चा लग ब/g2ओ4चा लागै \nबुिढ़या लग बतितरनी सन \n \n  \nई दुिनय/g363 झ/g363पै तैओ  \nबेटी चमकै िकरणी सन \n \n  \nहरेक प/g363ितमे दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ \n \n  \n2 \nबाल गजल \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \n \n  \nभोरे उिठ मैदान गेलै बौआ \nओ/g294हरिहसँ दतमिन तँ लेतै बौआ  \n \n  \nपोखिरमे नीकसँ नहेतै धोतै \nिच/g3इ2न चुनमुन बिन क ' एतै बौआ \n \n  \nसिरएतै पोथी पिहरतै अंगा \nइ/g304कूलो खु/g292बे तँ जेतै बौआ  \n \n  \nनै रखतै दो/g304ती खरापक संगे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nपिढ़ बड़का डा/g2ओ0टर तँ बनतै बौआ  \n \n  \nसभहँक करतै मदित सोना बेटा \nसिदखन नीके बाट चलतै बौआ \n \n  \n \n  \n \n  \nहरेक प/g363ितमे दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- /g360/g304व - दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ- दीघ/g36इ \n  \n५. \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \n \n चंदन कुमार झा \nसररा, मदने/gध5ऐर  /g30णथान  \nमधुबनी, िबहार  \n  \nमैिथली बाल-सािह/gधऐणय आ ' बाल-गजल  \nमैिथली सािह/g284यक इितहास करीब ८०० बरख पुरान छैक आ' से \nएकर समृि/g320 िव/g2च8 - सािह/g284य जगत मे अपन फराक आ ' बेछप /g304थान \nबनौने अिछ तािह मे कोनो दू मत निह.मुदा, जखन मैिथली \nसािह/g284यक एिह समृि/g320 क/g243 /g28ओयान मे रखैत मैिथली बाल - सािह/g284य पर \nदृि/g4इ6पात करैत छी वा ' आन-आन भाषाक बाल- सािह/g284य सँ एकर \nतुलना करैत छी तऽ फेर ई नग/g283य/g262ाय बुझना जाइत अिछ .मैिथली \nभाषा मे बाल-सािह/g284य बहुत कम िलखल गेलैए एखनधिर . लेिकन, \nएकटा बात ज/g26चर छैक जे िमिथला /g2च2े/g2चच मे घरक बुढ़ - पुरान /g32चारा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \nिधया-पुता सभक/g243 िविभ/g382 तरहक /g262ेरणादायी िख/g304सा िपहानी \nसुनयबाक /g262चलन बहुत पुरान छैक मुदा , एकरा बाल- सािह/g284य केऽ \nअंतरगत मा/g288यता निह देल जायत िकएक तऽ ई िलिखत /g26चप मे \nनिह उपल/g292ध अिछ . िबिभ/g382 जगह पर एकर िविभ/g382 /g304व/g26चप मे \nकथानक बदलैत रहैत छैक.िलिखत /g26चप मे निह हेबाक कारण/g243 ई \nिख/g304सा -िपहानी सुनब आ' सुनेबाक परंपरा सेहो िवलु/g290त भेल जाऽ \nरहल छैक. \nमैिथली बाल सािह/g284यक /g262ादुभ/g36चवकाल /g262ायः बीसम शता/g292दीक उ/g2च4राध/g36इ \nक/g243 मानल जायत .ओना हमरा लग एखनधिर एकर कोनो /g262ामािणक \nतारीख तऽ उपल/g292ध निह  अिछ मुदा, बाल-सािह/g284य िलखिनहार पुरान \nसािह/g284यकार सभक रचनाकाल क/g243 धेयान मे रखैत हम ई बात अपन \nअनुमानक आधार पर किह रहल छी.एिह समय मे पं.चं/g288/g406नाथ िम/g2चओ \n\"अमर\", पं. गोिव/g288द झा , मुरलीधर झा,कालीका/g288त झा \"बुच\", \nरामलोचन ठाकुर सदृश मुध/g36इ/g288य िव/g32चान , /g304थािपत सािह/g284य कार आ' \nमैिथलीसेवी सभ अपन कलमक मोिस िपया मैिथली बाल- सािह/g284य क/g243 \nपोसलिन.फेर जीवक/g364त , िसयाराम झा \"सरस\", सन लोकि/g262य \nसािह/g284यकार एकरा अपन आंगुर धरा डेगा -डेगी चलौलिन.एकैसम \nसदीक शु/g264आत मे तारान/g288द िवयोगी ,ले.क. मयानाथ झा, जगदीश \n/g262साद म/g283डल ,गजे/g288/g406 ठाकुर आ ' ि/g262 ती ठाकुर, ई/g284यािद सँ मैिथली \nबाल- सािह/g284य क/g243 बेश दुलार -मलार भेिट रहल छैक.वत/g36इमान मे ऋिष \nविश/g4इओ आ ' डा. शिशधर कुमरक बाल- सािह/g284यक लेल कयल जा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \nरहल अवदान सेहो उ/g298लेखनीय अिछ .तखन आब ई आशा िनि/g2च6त \n/g264प/g243 कयल जाऽ सकैत अिछ जे मैिथली बाल - सािह/g284य सेहो /g389मशः \nजवानी आ' /g262ौढ़ाव/g304था क/g243 /g262ा/g290त करत आ ' िचरंजीिव बनत.एकर \nएहने उ/g2ओ6जवल भिव/g303य क/g243 देखैत सािह/g284य अकादमी िद/g298ली सेहो \nमैिथली बाल-सािह/g284य क/g243 मा/g288यता दैत एकरा लेल पुर/g304कारक \n/g262ावधान कयलक अिछ .अ/g304तु. \nमैिथली सािह/g284य जगत मे गजल सेहो कमोवेश नवके िवधा कहल \nजायत.ओना एकर उ/g322व मैिथली मे करीब सय बरख पूव/g36इ भेल रहैक \nआ' फेर किहयो गजल तऽ किहयो गीतल के /g264प मे ई अड़ल \nरहल मुदा, एिह गीतल-गजल सभ मे गजलक /g30इयाकरण क/g243 कमोवेश \nएकात कऽ देल गेलैक.पिरणाम/g304व/g26चप , मैिथली गजल आ' गजलकार \nमैिथली का/g30इयधारा सँ सभिदन कितआएले रहल आ गजल सेहो \nसभिदन अपन अि/g304त/g284वक लड़ाई लड़ैत रहल अिछ. एकैसम सदीक \nएखनधिरक बारह बरख मैिथली गजलक इितहास मे अ/g288यतम /g304थान \nरखैत अिछ. एिह समयाविध मे /g2चओी गजे/g288/g406 ठाकुर आ ' आशीष \nअनिच/g288हारक अवदान अिव/g304मरणीय अिछ . गजे/g288/g406 जी गजल \n/g30इयाकरणक/g243 पु/g4इ6 करैत निह खाली गजल िलखलाह अिपतु सरल \nविण/g36इक आ ' सरल माि/g2चचक बहरक /g26चप मे मैिथली गजल संसार क/g243 \nदूटा अनमोल बहर वा गजल- छंदक ढ/g363चा देलिख/g288ह जे हमरा सन -\nसन कतेको नवतुिरया आ' नविसखुआ केs लेल गजल िलखबा हेतु \nसहायक िस/g320 भेल अिछ .एिह सँ मैिथली गजल क/g243 अभूतपूव/g36इ समृि/g320  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nभेिट रहल छैक. वत/g36इमान मे मैिथली गजलक लेल आशीष \nअनिच/g288हारक समप/g36इण वण/g36इनातीत अिछ . आशीष जी उदू/g36इ आ ' अरबीक \nसमृ/g320 गजल /g30इयाकरण क/g243 मैिथली भाषाक आव/g302यकतानुसार जािह \nतरह/g243 सरलीकरण केलिथ आ ' फेर अनिच/g288हार आखरक मा/g28ओयम सँ \nआम जनमानस मे बहर आधािरत गजल कहबाक (िलखबाक) लेल \n/g264िच जगा रहल छिथ से जा 'धिर मैिथली गजल इितहास रहत ता' \nधिर िहनकर एिह अवदानक चच/g36च अव/g304से कयल जायत . \nमैिथली मे बाल-गजल एकदम टटका पिरक/g298पना अिछ .आन भाषाक \nबाल- सािह/g284य सभ मे सेहो बाल - गजल िक/g288साइते हेतैक .उदू/g36इ मे गजल \nमाने /g262ेमालापे बुझल जाइत छलैक पिहने मुदा , फेर गजलकार सभ \nएकरा िव/g304तार दैत एिह मे सामािजक सरोकार केs सेहो समावेिशत \nकयलिन लेिकन बाल- गजल ओ/g2च4हु जनमल हेतैक तािह मे हमरा \nशंके बुझना जाइत अिछ. मैिथली मे बाल-गजलक पिरक/g298पना \nसव/g36इ/g262थम २४ माच/g36इ २०१२ केs आशीष अनिच/g288हार /g32चारा कयल गेल \nआ' फेर २७ माच/g36इ केs आशीष जी सूचना देलिन जे २५ वा २६ \nमाच/g36इ केs मैिथलीक पुरान आ' /g304थािपत गजलकार मु/g382ा जी /g32चारा \nएकटा बाल-गजल िलखल गेल अिछ. एिह तरह/g243 मु/g382ाजीक ई बाल -\nगजल मैिथली बाल- गजलक इितहास मे /g262थम होयबाक गौरव पौने \nअिछ.आशा करैत छी जे िवदेहक एिह बाल-गजल िवशेष/g364क मे ई \nबाल- गजल /g262कािशत होयत . बाल-सािह/g284य सृजनकाल मे बाल \nमनोिव/g2च3ान क/g243 धेयान मे राखब परमाव/g302यक .एकटा उ/g284कृ/g4इ6 सािह/g284य  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \nलेल ज/g264री छैक जे ओ ' सरल, बोधग/g294य आ ' /g262ेरणा/g304पद हो .जखन \nबाल- गजलक पिरक/g298पना मैिथली गजलकार सभक सोझ/g363 एलिन तऽ \n/g304वाभािवक /g264प/g243 हुनका सभक मोन मे ई /g262/g3इइ उठलिन जे एकर \n/g264परेखा केहन हेतइ ..... एकर /g30इयाकरण आ ' भावप/g2च2 केहन हेबाक  \nचाही... ई/g284यािद .हुनकर सभक एिह िज/g2च3ासा केs श/g364त करैत \nगजे/g288/g406जी कहलिख/g288ह जे कायदा - कानून तऽ सामा/g288ये गजल जेक/g363 \nरहतैक मुदा भावप/g2च2 एहन हेबाक चाही जे छोट -छोट िधया-पुता के \n/g264चई .ओकर सभक मन- मि/g304त/g303क क/g243 पचई आ ' तइँ जे गजलकार \nजतेक ब/g2ओ4चा बिन बाल -गजल कहताह(िलखताह) ओ' ओतेक सफल \nहेताह. \nउ/g284साह आ /g262ितभा सँ भरल अिमत िम/g2चओ ,पंकज चौधरी \n\"नवल/g2चओी \",जगदान/g288द झा \"मनु\",/g264बी झा , िमिहर झा,ई/g284यािद सन \nनवगजलकार सभ गजे/g288/g406जीक उपरो/g2ओ0त कहल बात के पुण/g36इतः \nआ/g284मसात कयलिन .फल/g304व/g264प , २४ सँ ३१ माच/g36इ २०१२ अबैत-\nअबैत, ए/g3इ2े स/g290ताह के भीतर गोट दसेक  सँ बेशी बाल-गजल हमरा \nसभक सोझ/g363 आयल .एिह /g389म मे हमहू एक -दूटा बाल-गजल \nिलखबाक /g262यास कयलहुँ.मुदा,एिहठाम उ/g298लेखनीय बात ई जे मैिथली \nबाल- गजल /g262ायः सोइरीये सँ अपन /g26चप आ भाव सँ आम जनमानस \nके आकिष/g36इत - /g262भािवत करय लागल .बहर आ'/g30इयाकरणक मापद/g283ड पर \nसॲटल आ' िब/g294ब आ ' भावसँ ओत- /g262ोत मैिथली बाल -गजल अपन \nज/g288मिह कालसँ संकेत देमय लागल जे मैिथली बाल - सािह/g284य मे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \nओकर भिव/g303य बेश उ/g2ओ6जवल छैक आ 'से लगभग चािरए मासक \nअ/g298पाविध मे एकसय सँ बेशी बाल - गजल एिह बातक /g262/g284य/g2च2 /g262माण \nअिछ. \nअिमत िम/gध5फ  एखन जीवनक छा/g2चचाव/g304था मे छिथ आ 'से एखन िहनकर \nएकटा पएर नेनपन तऽ दोसर जुआनीक सोपान पर छि/g288ह आ ' तकरे \n/g262ितफल छैक जे िहनका बाल मनोभावक सागर मे डूबकी लगबैत \nदेरी निह लगैत छि/g288ह .यैह कारण छैक जे ई बाल- गजलकारक प/g363ित \nमे सभसँ आगू ठाढ़ भेटैत छिथ.एखनधिर गोट तीसेक सँ बेशीए \nबाल- गजल रिच चूकल छिथ आ तइमे अिधक/g364श अरबी बहर पर \nआधािरत अिछ जे िहनकर गजलकारक /g26चप मे /g262ितभाक पिरचायक \nअिछ.ई दरभंगा मे रहैत छिथ से िहनकर बाल-गजल सभ मे शहरी \nआ' /g39इा/g294य पिरवेश मे ब/g2ओ4चा सभक मनोभावक अ/g322ुत िच/g2चचण - वण/g36इन \nभेटैत अिछ.ई कतहु- \nमािटक चाउर पािनक दूध पातक थारी बनेबै \nमािटक चु/g334ा पर खीर राि/g288ह ,तरकारी बनेबै \nआ' \nबालुक िच/g382ी कादो के दही गेना फूलक चूडा़ हेतै   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \nघैलक (खपटा) चकला संठी के बेलना से पूड़ी बनेबै ....कहैत \nभेटताह त' कतहुः- \nपीठ पर छै बैग बौआ चलल इ/g304कुल  \nलाल िपयर /g40इेस चमके भरल इ/g304कुल  \nनै पहाड़ा पढ़ब नै सीखब ककहरा \nआब छै कंपुटर िसखा रहल इ/g304कुल ....आ' फेर /g30इय/g304त माय -बाप आ' \nएकाकी होइत बचपन िदिश इशारा करैत कहैत छिथ - \nनै जो पढ़ाबै के लेल इ/g304कुल म/g363  \nतू जाइ छैँ बदलै घर त' वनवास मे \nपंकज चौधरी \"नवल/gध5फी \" सेहो /g262वासी छिथ आ ' गाम सँ दूर िहनका \nबेर-बेर नेना मे िबतायल िदन इयाद अबैत छि/g288ह .तैँ सहजिह कहैत \nभेटताहः- \nदेिख भूख सँ लोहछल ने/g382ा दुख -सुख सभटा लोप भेलै  \nभंसा घर मे घाम सँ भीजल काज करै सभ चुट- चुट म/g363  \nहोय कह/g363 अनका देखबैलै \"नवल\" ई मायक माया- तृ/g303णा   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nभेर िन/g382 तइयो किह िख/g304से दूध िपयाबय घुट - घुट म/g363 ..... आग/g363 \nकहैत भेटताह... \n  \nमोन पड़ल ई िकये अनेरे बात पुरनगर बचपन के \nआँिख नोरेलै मोन जड़ेलक याद रमनगर बचपन के \nबाबुक कनहा मायक कोरा अनुपम झूला सन घुआ-मुआँ \nता-ता- ता थैया आर ठेहुिनया खेल छमसगर बचपन क/g243. \n/gधए5बी झा  एकटा गजलकािर हेबाक संग-संग माय सेहो छिथ से \nिहनकर बाल- गजल मे मायक ममता /g304प/g4इ6 दृि/g4इ6गोचर होइत \nअिछ.जेनाः- \n/g264िसये गेल बौआ म नाएब कोना कए \nिनध/g36इन माय बौआ बुझाएब कोना कए ... फेर आग/g363 कहैत भेटतीहः - \nचलल ठुमिक बौआ कते सोहावन लागै छै \nबाजल बौआ तोतल म/g363 मनभावन लागै छै.  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \nमनुजी बेशीकाल बालमन के अपन /g262ेरक बाल - गजल सभक मा/g28ओयम \nसँ /g262ेिरत करैत भेटताह से अहूँ सभ देखू:- \nमु/g328ी भिर िबया भागक अपन हम  रोिप \nअपने मािट म/g3ओ0 हँिस हँिस कँ गौराएब  \nआ' फेर... \nहमरा कहैत अिछ \"मनु\" मूख/g36इ चरबाहा  \nपिढ़ कए सभ चरबाहा के पढ़ेबौ हम \nमाय निह चरबै लेल गाय जेबौ हम \nपठा हमरा इ/g304कुल कॉपी पेन लेबौ हम . \nउपरो/g2ओ0त शेर वा गजल/g364श सभ तऽ एकटा बानगी मा/g2चच \nअिछ.एखनधिरक बाल-गजल शतक पर यिद दृि/g4इ6पात करब तऽ \nमाय-बापक दुलार-मलार,भाय-बिहनक झगड़ा- झ/g363टी सँ लऽ के \nल/g3च0य/g262ाि/g290त हेतु /g262ेरणा आ संक/g298प सभ िकछु भेिट जायत . आ' फेर \nई कहबा मे कोनो अितशयोि/g2ओ0त निह रहत जे मैिथली बाल -गजल \nअपन छिठहारे सँ जीवक/g364त ,सरसजी सन- सन िनस/g382 किव सभक \nबाल- किवताक समक/g2च2ी बिन गेल अिछ अिछ.  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \nअंत मे कहय चाहब जे िवदेह जे ई बाल- गजल िवशेष/g364क बहार \nकरबाक नेयार केलक अिछ से िनःसंदेह मैिथली बाल-गजल आ' \nबाल- सािह/g284य इितहासक िवकास माग/g36इपर एकटा माइलक पाथर \nसािबत होयत.एकरा आरो ठोस /g26चप देबाक माद/g243 हमर सुझाव रहत \nजे एिह अंक मे सि/g294मिलत बाल -गजल आ' बाल-गजल सँ संबंिधत \nआलेख क/g243 संग - संग एखनधिरक िकछु उ/g298लेखनीय बाल -गजल \nसभक/g243 एक/g328ा कऽ एकटा छोट - छीन पोथीक /g26चप मे िवदेह पिरवार \n/g262कािशत कराबय आ ' संपूण/g36इ िमिथला /g2च2े/g2चचक िव/g324ालय आ ' \nपु/g304तकालय सभम/g3ओ0 उपल/g292ध कराबय जािह सँ बाल -गजलक \nपिरक/g298पना अपन उ/g3इ9े/g302य के /g262ा/g290त कर त.गाम-घरक नेना-भुटका बाल-\nगजल सँ पिरिचत हेताह आ' हुनका सभ मे मैिथली बाल- सािह/g284य \nपढ़बाक /g262ित /g264िच जगतैन संगिह मैिथली बाल - सािह/g284यक गजलकार \nसभक मेहनित सोकाज लगतिन. एिहठाम हम िमिथला /g2च2े/g2चचक ओहन \nिव/g324ालय ,सामािजक आ' शै/g2च2िणक सं/g304था ,गायक,संगीतकार,ई/g284यािद , \nसभ जे आिथ/g36इक /g264प/g243 सबल छिथ ,सँ नेहोरा करब जे ओ बाल-गजल \nके ऑिडयो-िविडयो कैसेट,सीडी,डीिवडी बना गामघरक अंगना-घर मे \nपहुँचेबाक /g262यास करिथ .मैिथली बाल-गजलक भिव/g303यमे िवकासक माद/g243 \nहमर मनोरथ अिछ जे ई िधया-पुताक ठोर पर ओिहना सजय जेना \nमैिथलानीक ठोर पर गोसाउिनक \nगीत,सोहर,चौमासा,बारहमासा,समदाउन बसल छैक.अ/g304तु. \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g30ूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \n१.\nयोगे/g288/g406 पाठक ‘िवयोगी’- लघुकथा- \nदेववाणी २.\n नव/g3ओ0दु कुमार झा - िबजलीक /g2च2े/g2चच मे आ/g284म \nिनभ/g36इरताक लेल सरकार कऽ रहल /g262यास  \n१ \nयोगे/g288/g406  पाठक ‘िवयोगी’ \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nलघुकथा- देववाणी \n \nहम ई नवका पंिडतजी’क कने परी/g2च2ा लऽ रहल छी। पंिडत जी जे \nपुरना छलाह से तँ किहया ने /g304वग/g36इवासी भेलाह।ओ परोप/g326ा मे नामी \nलोक छलाह पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ। पंिडतजी /g30इयाकरणाचाय/g36इ, \nसािह/g284याचाय/g36इ, आयुव/g3ओइदाचाय/g36इ आर निह जािन को न कोन िवषयक \nआचाय/g36इ छलाह। हमरा गाम अथ/g36चत् माहीपुर मे महामाया सं/g304कृत \nिव/g324ालय हुनके /g262यासे ◌ँ /g304थािपत भेल छल जािह मे सुनैत िछयैक \nमहाराजा ल/g3च0मी/g2च8र िसंह /g304वयं उ/g3इ8ाटन करबा लेल आएल छलिख/g288ह \nआ िव/g324ालय /g262/g364गण मे एकटा आम आ एकटा पीपर के गाछ रोपने \nछलिख/g288ह। आमक गाछ तँ सन् स/g2च4ावन के बािढ़ मे सुखा गेलैक \nमुदा पीपर तँ एखनहुँ छैके जे अहूँ सब देिखते िछयैक। \nनवका पंिडत जी भेलाह हुनकर /g262पौ/g2चच।पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ \nजी के ◌ँ चािरम िबयाह मे एकटा बालक भेलिख/g288ह। तािह सँ पिहने \nतीन िबयाह मे चािर चािर टा क/g288या र/g2ओ9 /g262ा/g290त भेलि/g288ह जेना ल/g3च0मी \nसर/g304वती सीता गौरी सब अपन अपन सखी बिहनपा ’क संग \nअवतिरत भेल होिथ।पंिडत जी िज/g3इ9ी लोक।चािरम िबयाह सँ पूव/g36इ \nजखन िकछु आ/g284मीय सब हुनका बुझबए गेलिख/g288ह जे “ देखू आब \nवयसो भऽ गेल। एिह बारह टा बेटी के पालन पोषण आ क/g288यादान \nआिद मे अपनेक जे दशा भऽ रहल अिछ से तँ अपनिह जनैत \nिछऐक। ते ◌ँ हमरा सबहक कहब जे फेर िबयाह करबाक ई िवचार \nछोिड़ िदयौक। मािन िलअऽ जे बेटा भा/g2ओ2य मे निह अिछ। ” तँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \nपंिडत जी िखिसया कए बाजल छलिख/g288ह “ देखू ई भ/g2ओ0त आ \nभगवान के लड़ाइ िछयैक।यिद भगवान के ◌ँ िज/g3इ9 लागल छि/g288ह जे \nबेटा निहए दऽ कए परी/g2च2ा िलयैक तँ भ/g2ओ0त के सेहो /g262ित/g2च3ा छि/g288ह \nजे बेटा लइए कए रहताह। हमरा ई लड़ाइ लड़ए िदअऽ आ अह/g363 \nसब कात सँ तमासा देखैत रहू।” अ/g304तु, जेना िक पौरािणक काल \nसँ होइत रहलैक अिछ, सु/g2ओ4चा भ/g2ओ0त ’क सोझ/g363 भगवाने हािर मानैत \nरहलिख/g288ह अिछ , सएह भेलैक एहू बेर आ चािरम िबयाह’क बाद \nकरीब पचप न वष/g36इक उमेर मे पंिडतजीक तप/g304या सफल भेलि/g288ह आ \nआइमाइ सब गौलि/g288ह सोहर “ललना रे घर घर बाजे बधाई िक \nकृ/g303णजी ज/g288म लेल रे…” । \nनवजात’क नाम पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ अपनिह \nचुनलि/g288ह।परोप/g326ाक लोक तँ हुनका सँ नामकरण करबैत छल , ओ \nकतए जइतिथ। से नाम राखल गेल भूजानाथ। आब जे सूनए \nसएह हँसए। सब बूझए लागल जे स/g2च4े मे पंिडतजी सिठया \nगेलाह’ए। िकयो िकयो ईहो अथ/g36इ लगाबए जे पंिडतजी के ◌ँ भूजा \nबड़ पिस/g382 छि/g288ह। िकछु ईहो बाजए जे एिह सँ नीक तँ ‘अनाथ’ \nनाम होइतैक, िकछु अथ/g36इ तँ रिहतैक। जखन चा/g26च कात िखध/g364स \nहोअए लगलि/g288ह तँ नवकी पंिडताइने एक िदन  टोकलिख/g288ह जे बारह \nटा बेटीक बाद तँ एकटा बेटा भेल तकर की नाम रािख देिलयैक \nजे सौ ◌ँसे गाम हँसैत अिछ। पंिडतजी कने दुअिनय/g363 मुसकी दैत \nनवकी के ◌ँ बुझेलिख/g288ह “ लोक की बुझतैक ? ओकरा सब के ◌ँ \n/g2च3ाने कतेक छैक ? देखू ई नाम अपूव/g36इ छैक। एकरा एनाकए  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \nबुिझयौक : भू /g326 जा /g326  नाथ। भू माने पृ/g28चवी , जा माने तािह सँ \nउ/g284प/g382 अथ/g36चत् भूजा भेलीह सीता आ भूजानाथ भेलाह सा/g2च2ात् \nभगवान राम। अहॴ सोिचयौक यिद सोझे राम नाम रािख िदितयैक \nब/g2ओ4चा ’क तँ सं/g304कार नाथ िम/g2चओ ’क /g2च3ान ’क कोन काज ? फेर ओहेन \nनाम तँ हरेक टोल परोस मे भेटत आ थोड़बे िदन मे राम भऽ \nजइतिथ रमुआ।रमुआ ककरो हरबाह, रमुआ कोनो बोिनहर, रमुआ \nककरो चाकर आ रमुआ कोनो पंिडत’ क ब/g2ओ4चा। फेर अ/g288तर की \nभेलैक ?” \nआब जे ई /g30इया/g2ओइया सूनए सएह कहए वाहवाह , पंिडत सं/g304कार नाथ \nिम/g2चओ सन /g30इयाकरणाचाय/g36इ के ◌ँ छोिड़ के एतेक सु/g288दर नाम सोिच \nसकैत छल ? नामकरण मे हुनकर /g2ओइयाित  आर वेशी बिढ़ गेलि/g288ह।  \nमुदा सब िकछु होइतो एिह पिरवार मे आगू दू पु/g304त तक /g30इयाकरण \nआ सािह/g284य के ◌ँ के कहए सं/g304कृत पढ़बो ब/g288द भऽ गेल। भेलैक \nएना जे सं/g304कार नाथ िम/g2चओ भगवान सँ एकटा बाजी तँ जीत गेलाह \nपर/g288तु पूरा खेल तँ हुनका बूझल छलि/g288ह निह।  \nभूजानाथ के ◌ँ तीन टा बड़का माए आ बारह टा बहीन।सब िमला \nकए एिह सोलह /g304/g2चचीगण ’क ओ अित दुला/g26च ब/g2ओ4चा। लीखब पढ़ब \nसँ ओ तिहना पड़ािथ जेना नबका िबयाह भेला पर पंिडतजी पुरना \nकिनय/g363 सबसँ पड़ािथ। एिह शोक सँ बूझू आ िक उमेरक गुण \nदोष, पंिडतजी अ/g304व/g304थ रहए लगलाह। प/g363चम वष/g36इ मे भूजानाथ ’क \nउपनएन भेलि/g288ह  आ तकर िकछुए िदनक बाद पंिडतजी भगवान सँ \nभ/g3ओ0ट करए /g304वग/g36इ चल गेलाह। भूजानाथ भ/g328ा निहए धेलि/g288ह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \nभूजानाथ बढ़ैत गेलाह आ ओतबे बेशी अबंड होइत गेलाह। हुनका \nपहुनाइ करऽ मे आ ितलकोर तोरै मे वेश आन/g288द अबि/g288ह। जमीन \nजाल तँ िपताजी बारह टा क/g288यादान मे /g262ायः शेषे कऽ देने \nछ लिख/g288ह ते ◌ँ घर गृह/g304थीक िच/g288ते कोन। बारह टा बिहन ’क \nसासुर आ चािर टा माि/g2चचक मे बूिल बूिल ओ पहुनाइ करिथ। \nभरदुितया मे ओ बेशी परेशान भऽ जािथ। एक िदन मे बारह गाम \nकोना जेताह ? कोन बिहन सँ नोत लेिथ/g288ह आ िकनकर उपराग \nसुनताह ? मुदा एकरो संयोगे कही जे पंिडतजी अपन बारहो बेटीक \nिबयाह जािह गाम सब मे केलि/g288ह से सबटा गाम रेलबे लाइन के \nदूनू कात सकरी सँ िनरमली के बीच आ िक सकरी सँ जयनगर \nके बीच एक कोस सँ कमे दूर पर।फेर बहीने सब अपना मे \nिवचार क कए हुनका र/g304ता बता देलिख/g288ह जे एक बरख मे ओ \nचािर ठाम जािथ। भरदुितया सँ एक िदन पिहने एक गोटे ओतए \nपहुँिच जािथ आ ओतए अिगला िदन एकदम सकाल नोत लऽ कए \nदोसर गाम पहुँिच जािथ। ओतए नोत लऽ कए फेर बरहबिजया \nगाड़ी पकिड़ बाकी दू बिहन के गाम जा कए नोत लेिथ। एवम् \n/g262कारे ◌ँ िदन अछैते ओ सब ठाम पार पुिर लेताह। एिह /g262कारे ◌ँ हर \nचािरम बरख मे सब बिहन के ◌ँ भाइ के ◌ँ नोतबाक सऽख पूर \nहोइत रहति/g288ह। एिह मे भूजानाथ के ◌ँ एकटा नफा ई भेलि/g288ह जे \nभार दोर के झंझट खतम भऽ गेलि/g288ह। चािर चािर ठामक भार तँ \nएक संगे लऽ जइतिथ निह। मुदा पैघ घाटा ई भेलि/g288ह जे भिर \nिदन एक गाम सँ दोसर गाम दौड़ैत रहला सँ क/g2च4ौ इ/g2ओ4छा भिर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nितलकोर निह खा पबैत छलाह। \nअ /g304तु, उिचत समय पर भूजानाथ के िबयाहो भेलि/g288ह। अबंड छलाह \nआ िक सं/g304कृत निह पढ़लि/g288ह तै सँ की ? िमिथला मे ने कोनो वर \nकुमार रहलैक’ए आ ने कोनो क/g288या कुमािर रहलैक ’ए। लूि/g334 नाङर \nकिनय/g363 आ आ/g288हर बहीर आ िक ढहलेल बकलेल वर , सबहक \nिबयाह भेबे केलैए, घटक टा होिशयार रहल चाही। तखन भूजानाथ \nतँ पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ ’क पु/g2चच छलिख/g288ह। घटक दिर/g406 \nनारायण चौधरी एिह काज मे सहायक भेलिख/g288ह। कोिसकनहा \nकात’क एकटा मसोमात’क लूि/g334 िक/g288तु सु/g288दरी क/g288या /g304वग/g368य \nपंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ ’क पुतोहु बिनकए माहीपुर एलीह। ओ फेर \nघूिर कए नैहर तँ निह गेलीह, माइए मास दू मास पर खोज खबिर \nलेबा लेल आिब जाइत छलिख/g288ह।  \nसमय पािब भूजानाथ के ◌ँ पिहले /g262यास मे पु/g2चच भेलि/g288ह। हुनका \nिपता जक/g363 तप/g304या निह करए पड़लि/g288ह। मुदा एिह समय एकटा \nदोसरे िविच/g2चच घटना भेलैक।सौरी सँ बहराइते एकटा अगलट/g3ओ0ट \nछॱड़ी बािज उठल जे उएह मुसरी भेलैक। ई मा/g2चच ओिह ब/g2ओ4चा ’क \nिलंग िनध/g36चरण सूचक श/g292द छलैक। मुदा से ओिह ब/g2ओ4चा के \nनामकरणे भऽ गेलैक आ. ओ मुसरीए भऽ कए रिह गेल। नाम \nिकछु िविच/g2चच तँ ज/g26चर छलैक मुदा िमिथलाक गौरवमय इितहास मे \nकतेको मुसरी भऽ गेल छिथ से तँ अहूँ सब जिनते िछऐक। आ \nनामो सब एक सँ एक िविच/g2चच जेना िक खु/g3इ9ी , फु/g3इ9ी , ितनकौड़ी, \nपलटू सलटू आिद। ते ◌ँ एिह बात पर कोनो बेशी /g28ओयान निह देल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \nगेलैक। ओना /g304वग/g36इ मे पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ अपन पौ/g2चचक एिह \nनामकरण पर की सोचने होएताह से हमरा सब किहयो बूिझ निह \nसकब। \nमुसरीक माए लूि/g334 ज/g26चर छलिख/g288ह मुदा छलिख/g288ह होिशयार । \nहुनका अपना ब/g2ओ4चा के ◌ँ पढ़ेबा पर बेशी /g28ओयान छलि/g288ह। मुसरी \n/g304कूल जाए लगलाह। सं/g304कृत िव/g324ालय निह , गाम’क सरकारी \n/g262ाथिमक िव/g324ालय। रिज/g4इ6र मे नाम िलखाएल मुसरी नाथ िम/g2चओ। \nआ तकर बाद हुनकर नाम िलखाएल गेल माहीपुर सँ करीब डेढ़ \nकोस दूर सरपितया चऽर के पुबिरया सीमा प र ि/g304थत गाम \nकनकटोली के माता यशोदा हाई /g304कूल जे हमरा सबहक नवका \nएम एल ए यादव जी िकछुए बष/g36इ पिहने /g304थािपत कएने छलाह। \nमुसरी गामिहं सँ /g304कूल जाइत अबैत छलाह।  \nमुसरी पढ़बा मे कोनो वेशी कुशागबुि/g388/g40ओ निह छलाह। लागल लागल \nकहुना दशवॴ पास केलि/g288ह। आगू पढ़बाक ने इ/g2ओ4छा रहि/g288ह आ ने \nसाधन। रोजीक ताक मे गामैक िकछु लोक’क संग ओ पिहने \nकलक/g2च4ा एलाह आ ओतए सँ एकटा ठीकेदारक संग कोरबा चल \nगेलाह जतए बड़का बड़का थरमल पावर /g304टेशन बिन रहल \nछलैक। एतए ओ ठीकेदार’ क मु/g288सी के अिस/g304ट/g3ओ0ट भऽ गेलाह आ \nनाम भऽ गेलि/g288ह /g2चओी एम एन िमसरा जी। नाम छोट करैक ई  \nअंगरेिजया तरीका सेहो कमाल के छैक।  \nहमर एम एन िमसरा के ठीकेदार मकान आिद बनबैत छलाह। \nिमसराजी’क काज भेलि/g288ह मजदूर सब के पाछू रहब। मजदूर सब  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \nठीक सँ काज करए, सूित बैिस निह रहए आ िकछु सामान चोरा \nनिह िलअए तकरे देखभाल करब भेल काज हुनक। मु/g288सी अपने \nतँ टे/g288ट मे आराम  करिथ आ एम एन िमसरा के ◌ँ रौद बसात पािन \nिबहािर मे मजदूर’क संगे रहए पड़ि/g288ह।  \nगाम मे खबिर गेलैक जे भूजानाथ’क बेटा के ◌ँ नीक नौकरी भेिट \nगेलि/g288ह। घटक दिर/g406 नारायण चौधरी बूढ़ो भेला पर सि/g389य \nछलाहे। ओ आिब भूजानाथ के ◌ँ मनौलि/g288ह आ िकछु साधारण \nटाका’क लोभ दऽ कए हुनक बे टाक िबयाह ठीक करा देलिख/g288ह।  \nसमय पर मुसरी अथ/g36चत् एम एन िमसरा ’क िबयाह भेलि/g288ह आ फेर \nिपतामह’क तप/g304या ’क फले ◌ँ पु/g2चचर/g2ओ9 के /g262ाि/g290त सेहो। नाम राखल \nगेल िदलीप कुमार। नब पर/g294परा ’क अनुसार पािरवािरक नाम ‘िम/g2चओ ’ \nहटा देल गेल।  \n× × × × × × × \nआब आउ असली िख/g304सा पर जे पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ ’क \n/g262पौ/g2चच एिह आधुिनक क/g294/g290यूटर युग मे पंिडत कोना भऽ गेलाह।  \nएम एन िमसरा जखन कोरबा मे रौद बसात पािन िबहािर मे मजदूर \nसबहक ओगरबाही करैत रहिथ तखन हुनका डेराक बगल मे \nहरलाखी लगहक कोनो गाम के एकटा प/g363ड़ेजी रहैत छलिख/g288ह जे \nओतए पंिडताई करैत छ लाह। प/g363ड़ेजी क/g294मे पढ़ल िलखल िक/g288तु \n/g30इयावहािरक लोक।अपन पंिडताई मे सं/g304कृत कम िह/g288दीए सँ बेशी \nकाज चलबैत छलाह। हनुमान चालीसा पिढ़ कए ओ महादेवक पूजा \nसेहो कऽ दैत छलिख/g288ह आ कतेक ठाम क/g288यादान सेहो। मुदा तैयो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nखूब /g30इय/g304त रहैत छलाह आ नीक टाका कमा लैत छलाह। एम एन \nिमसरा जी दसवॴ पास आ ठीकेदार’क मु/g288सी के अिस/g304ट/g3ओ0ट मा/g2चच \nप/g363च हजार कमाइत छलाह आ प/g363ड़ेजी सुखारो ऋतु मे पचीस तीस \nहजार उठा लैत छलाह। भादव, काितक, माघ, बैसाख आिद मास \nमे तँ पचासो हजार पार कऽ लैत छलाह।टाका तँ जे से, मान \nस/g294मान सेहो खूब बेशी। यजमान सब अपन अपन िव/g2च4क अनुसार \nिर/g2ओ0सा वा गाड़ी पठा हुनका बजबैत छलिख/g288ह। ते ◌ँ रौद बसातक \nझंझट हुनका किहयो निह परेि/g288ह।  \nप/g363ड़ेजीक कमाई आ मान स/g294मान सँ एम एन िमसरा जी बहुत \n/g262भािवत भेलाह। एक िदन प/g363ड़ेजी हुनका लऽग अपन िवचार /g30इय/g2ओ0त \nकेलिख/g288ह “ देिखयौ िमसरा जी, आइ कािल सबहक बेटा बेटी \nक/g294/g290यूटर इंिजनीयर भऽ रहलैक’ए। सब बंगलोरे मे नौकरी करए \nचाहैत अिछ आ िक अमेिरके जाए चाहैत अिछ। मुदा पंिडत’क \nसं/g2ओइया कतेक कम भऽ गेलैक अिछ। एतेक टा कोरबा मे हम सब \nमा/g2चच दश गोटे छी आ हरदम एक यजमान सँ दोसर के ओिह ठाम \nदौड़ैत रहैत छी। पंिडत सब क/g294/g290यूटर इंिजनीयर सँ कोन क म \nकमाइत छिथ यिद अपने ठीक सँ जोिरयौक। सुनै छी अह/g363क \nिपतामह नामी पंिडत छलाह से अहूँक पिरवार सँ ई पर/g294परा उिठ \nगेल। हमरा तँ लगैत अिछ अिगला पु/g302त मे पंिडत जाितए िवलु/g290त \nभऽ जाएत।” \nएम एन िमसरा जी’क पु/g2चच िदलीप कुमार गामिह मे सरकारी \n/g262ाथिमक िव/g324ालय मे पढ़ैत छलिख/g288ह  आ अिगला साल हुनकर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \nिवचार छलि/g288ह माता यशोदा हाइ /g304कूल मे भत/g368 करेबाक।एही समय \nप/g363ड़ेजी सँ /g262भािवत भए ओ एकटा /g389/g364ितकारी िनण/g36इय लेलि/g288ह जे \nबेटा के ◌ँ महामाया सं/g304कृत िव/g324ालय मे पढ़ौताह आ अपन \nिपतामहक सुयश के ◌ँ पुनः /g304थािपत करताह।  \nिदलीप कुमार महामाया सं/g304कृत िव/g324ालय मे भत/g368 भऽ गेलाह आ \nलगलाह लघु िस/g320ा/g288त कौमुदी आ अमर कोष रटए। मुदा हुनक \n/g262िपतामह ’क युग सँ एिह युग तक बहुत पिरवत/g36इन भऽ गेल छलैक \nजािह मे सं/g304कृत िव/g324ालय आ मदरसा आिद मे सरकार नवका \nपा/g38चय/g389म लागू करा देने छलैक। नवका पा/g38चय/g389म ’क अनुसार \nिव/g324ाथ/g368 के ◌ँ आनो िबषय जेना गिणत, इितहास आ िव/g2च3ान आिद \nसेहो पढ़ए पड़ैत छलि/g288ह। उिचते, सं/g304कृत ’क /g262ाथिमकता कने कम \nभऽ गेल छलैक। \nम/g28ओयमा पास केलाक बाद िदलीप कुमार आिब गेलाह कोरबा आ \nप/g363ड़ेजीक संर/g2च2ण मे लगलाह पंिडताइ के /g30इयावहािरक /g2च3ान /g262ा/g290त \nकरबा मे। अथवा कहू अपरेि/g288टस भऽ  कए /g262िश/g2च2ण लेबए \nलगलाह। \nप/g363ड़ेजी िदलीप कुमार के पढ़बा िलखबाक /g2च3ानक परी/g2च2ा िकछुए \n/g2च2णक गपसप मे लऽ लेलिख/g288ह। तकर बाद ओ एक /g262कारक /g389ैश \nकोस/g36इ के पा/g38चय/g389म बनौलि/g288ह जािह मे स/g284यनारायण पूजा आ दुग/g36च \nश/g290तशती पाठ मूल सं/g304कृत मे छलैक। आ सब देवी देवता ’क \n/g262ाथ/g36इना  सेहो सं/g304कृते मे। बाकी हनुमान चालीसा आ रामचिरत \nमानस के िविभ/g382 उ/g320रण छलैक। एकर अितिर/g2ओ0त िकछु िछटफुट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \nवेदपाठ सेहो। ई सब िदलीप के ◌ँ क/g283ठ/g304थ करबाक छलि/g288ह।  \nएिह िकताबी /g2च3ान के अितिर/g2ओ0त /g30इयावहािरक /g2च3ान ’क लेल प/g363ड़ेजी \nिदलीप के ◌ँ अपना संगे िकछु िकछु ठाम आयोजन सब मे लऽ जाए \nलगलिख/g288ह। ओतए िदलीप हुनकर अिस/g304ट/g3ओ0ट जक/g363 काज करिथ , \nजेना यजमान सँ िविभ/g382 व/g304तुक ओिरआओन कराएब , पूजाक साम/g39इी \nसजाएब, आिद। प/g363ड़ेजीक अनुभव छलि/g288ह जे जतेक िव/g304तृत /g26चपे ◌ँ \nसाम/g39इी सजाओल जाए , यजमान वग/g36इ पर ओतबे वेशी /g262भाव पड़ैत \nछैक। िव/g288यास ’क लूिड़ सीखब मं/g2चच सीखब सँ वेशी मह/g284वपूण/g36इ। \nएकर अितिर/g2ओ0त िदलीप पूजा ’क समय प/g363ड़ेजीक /g262/g284येक भाव \nभंिगमाक सू/g3च0म अ/g28ओययन करिथ। स/g284यनारायण पूजा मे कथा ’क \nसमय भाषा टीका /g32चारा िह/g288दी मे लोक के ◌ँ ओकर मह/g284/g284व बुझाएब \nप/g363ड़ेजीक िवशेषता छलि/g288ह। समय ज/g26चर वेशी लगैत छलैक मुदा \nएिह सँ प/g363ड़ेजीक प/g364िड/g284यक धाख बढ़ैत छलि/g288ह। ओ िदलीप के ◌ँ \nगव/g36इ सँ सुनबिथ/g288ह “गाम पर पूजा होइत छैक तँ कथा’क समय \nयजमान आ आनो लोक सब बैसल बैसल ओंघाए लगैत छिथ, मा/g2चच \nपुरिहत जी अपने कथा बँचैत रहैत छिथ। हमरा कथा बँचैत काल \nअह/g363 देिखयौक , लोक आन/g288द सँ झूलैत रहैत अिछ। बीच बीच मे \nहमरा संगे स/g284यनारायण भगवान के जयजयकार सेहो करैत रहैत \nअिछ। कारण /g304प/g4इ6 छैक। सं/g304कृत मे कथा भेला सँ ककरो िकछु \nबूझऽ मे तँ अबैत निह छैक। पुरिहतजी’क स/g304वर पाठ ओहने \nहोइत छि/g288ह जेना ब/g2ओ4चा के ◌ँ सुतबै कालक लोरी गीत। कथा एहेन \nभाषा मे किहयौक जे लोक बूझए। बस, अ पनिह सब अह/g363क संगे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \nएकाकार भऽ जाएत।”  \nिदलीप एक िदन म/g288द िवरोधक /g304वर मे कहलिख/g288ह जे सं/g304कृत तँ \nदेववाणी िछऐक। तै पर प/g363ड़ेजी हुनका बड़ नीक जक/g363 बुझेलिख/g288ह \n“ देिखयौक, सं/g304कृत देववाणी तखन छलैक जखन सब लोक \nसं/g304कृते बजैत छल। देवता ’क कोनो वाणी निह छि/g288ह। हमरे \nअह/g363क वाणी सँ देवता बजैत छिथ।वा/g298मीिक रामायण छैक सं/g304कृत \nमे आ तुलसीदास रामयण िलखलि/g288ह हमरा अह/g363क भाषा मे। लोक \nककरा वेशी पढ़ैत छैक ? एखन अह/g363 भगवान ’क आरती गबैत छी \nिक ल/g3च0मीजी ’क आरती िक आन कोनो देवता’क आरती। सबटा तँ \nिह/g288दी मे छैक आ कतेक आन/g288द अबैत छैक लोक के ◌ँ आरती  \nगबैत। एकरे सं/g304कृत मे बना िदयौक , क/g294मे लोक बचत अह/g363 के ◌ँ \nसंग दै बला। ”  \nिदलीप बूिझ गेलाह असली ग/g290प। एवम् /g262कारे ◌ँ ओ /g399े/g288ड होबए \nलगलाह। छोटछीन आयोजन सब मे यजमानक हैिसयत देिख \nप/g363ड़ेजी िदलीप के ◌ँ एकसरे पठबए लगलिख/g288ह। हुनका अतीव खुसी \nछलि/g288ह जे लु/g290त/g262ाय पंिडत /g262जाित मे एकटा सद/g304य जोड़ा रहल \nअिछ। \nएक िदन प/g363ड़ेजी एम एन िमसरा जी सँ िदलीप कुमारक भिव/g303य के \nलेल िवचार िवमश/g36इ केलि/g288ह। हुनकर िवचार छलि/g288ह जे िदलीप \nकोरबा छोिड़ कोनो नव जगह चल जािथ। एतए ओ पंिडताइ \nिसखलि/g288ह अिछ। बारीक पटुआ तीत होइते छैक। अपना इलाका \nमे कोनो िव /g32चान के ◌ँ यश निह भेटैत छि/g288ह। ते ◌ँ िव/g32चान के ◌ँ िवदेश  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94  \nमे अपन िव/g32च/g2च4ाक /g262चार करबाक चाही। तिहना पंिडत के ◌ँ \nअपिरिचत जगह मे यजमिनका’क /g262सार करबाक चाही। शूरवीर के \n◌ँ अनिच/g288हार लोक ’क बीच जा कए राज करैक चाही। बाहरक \nलोक के गुण अवगुण’क थाह ज/g298दी निह लगैत छैक। ते ◌ँ ई सब \nदीघ/g36चयु होइत छैक जेना अपना देश मे अं/g39इेजक राज।  \nकरीब दू साल तक /g30इयावहािरक /g2च3ान /g262ा/g290त केलाक बाद पंिडत \nिदलीप कुमार पहुँिच गेलाह िसलबासा जे एकटा नवका औ/g324ोिगक \nके/g288/g406 भऽ रहल छलैक। ओतए िकछु िदन /g304थानीय हनुमान मि/g288दर \nपर एकसरे िदन राित हनुमान चालीसा., िकछु रामायण’क उ/g320रण \nआ िविभ/g382 देवी देवता ’क /g262ाथ/g36इना सं/g304कृत मे स/g304वर पाठ करैत \nरहलाक बाद शनैः शनैः यजमान सब भेटए लगलि/g288ह। एतए ओ \nनवका पंिडतजी नाम सँ िव/g2ओइयात भऽ गेलाह।  \n× × × × × × × \nहम सब िसलबासा आएल छी जतए हमर जमाए एकटा फै/g2ओ0/g399ी मे \nइंजीिनयर छिथ। ओ एकटा नवका /g29इलैट लेलि/g288ह अिछ तकरे \nगृह/g262वेश ’क पूजा िछऐक। एही आयोजन मे नवका पंिडतजी \nबजाओल गेल छिथ। हमर बेटी कहलि/g288ह जे नवका पंिडत छिथ \nहमरे /g39इामीण िदलीप कुमार , /g304वग/g368य पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ ’क \n/g262पौ/g2चच। ओना मु/g294बई मे हमर दीघ/g36इ /g262वास मे गामक ई एकटा \nपिरव/g3च3तन हमरा बूझल निह भेल छल। \nहम पूरा आयोजन मे हुनका सँ नजिर बचा कए हुनकर /g30इयवहार ’क \nअ/g28ओययन कऽ रहल छी। हुनका ईहो निह बूझल छि/g288ह जे हम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \nहुनकर /g39इामीण िछएि/g288ह। ओ अपन काज एकटा नीक /g262ोफेसनल \nजक/g363 स/g294पािदत करैत छिथ जािह मे सं/g304कृत कम िह/g288दीए बेशी \nरहैत छैक। एकटा आमंि/g2चचत बूढ़ /g30इयि/g2ओ0त हुनका टोकैत छिथ/g288ह “ \nपंिडतजी, िह/g288दी मे जे अथ/g36इ बुझेिलयैक से तँ नीक लागल मुदा \nसं/g304कृत मे पूजा पाठ ’क िवशेषता िकछु िभ/g382े छैक। हमरा बुझने तँ \nसं/g304कृते वेशी रिहतैक तँ नीक। ” पंिडतजी बड़े संयत भावे ◌ँ हुनका \nकटलिख/g288ह “एतए /g262ायः सािठ स/g2च4िर लोक छी। बताउ  कते गोटे \nसं/g304कृत बूझैत छी ?” सब चुप। पंिडतजी आगू बजलाह “ देखू \nदेववाणी सँ लोकवाणी वेशी /g262मुख होइत छैक। इएह बात तँ किव \nिव/g324ापित किह गेलाह। जे बुिझयैक सएह वाणी। निह तँ हम \nसं/g304कृत मे पूजा करी आ िक तिमल मे, दूनू ए/g3इ2े। ” नवका \nपंिडतजी अपन प/g364िड/g284यक /g262भाव बना लेलि/g288ह।  \nहमरा ई देिख खुसी होइत अिछ जे अपन /g262िपतामह ’क पंिडताइ के \nिकछु अंश ज/g26चर िदलीप कुमार जी बचा रहल छिथ। ओना हमरा \nई निह बूझल अिछ जे देववाणी’क ई पिरवित/g36इत /g26चप /g304वग/g36इ मे \nिवराजमान पंिडत सं/g304कार नाथ िम/g2चओ के ◌ँ केहन लागल हेति/g288ह।  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96  \n२ \nनव/g3ओ0दु कुमार झा  \nिबजलीक /g2च2े/g2चच मे आ/g284म िनभ/g36इरताक लेल सरकार कऽ रहल /g262यास  \nिबजलीक संकट झेिल रहल िबहार के अिगला प/g364च वष/g36इ मे आ/g284म \nिनभ/g36इर बनैबाक ल/g3च0य राखल गेल अिछ। एिह वा/g304ते सरकार पुरान \nिबजली घरक मर/g294मित संगिह नव िबजली घर बनैबाक िदस डेग \nउठौलक अिछ। ऊज/g36च मं/g2चची िवजे/g288/g406 /g262साद यादव जनतब देलिन जे \n/g262देश मे एखन िबजलीक पैघ कमी अिछ। सरकार एिह िदस डेग \nउठा रहल अिछ। पुरान िबजली घरक मर/g294मित आ नव िबजली घर \nसेहो बनाओल जा रहल अिछ। एकर अलावा िबजलीक खरीदक \nलेल िनजी क/g294पनी सभ सॅ पैघ अविधक समझौता कयल गेल \nअिछ। उ/g294मीद अिछ जे अिगला तीन वष/g36इ मे /g262देश के म/g364गक \nअनु/g26चप िबजली भेटय लागत। सरकारक /g262यास अिछ जे अिगला \nप/g364च वष/g36इ मे म/g364ग सॅ बेसी िबजली उ/g284पादन कयल जाय। ओना \n/g262देश मे गोटेक 3500 मेगावाट िबजलीक आव/g302यकता अिछ । \nके/g288/g406ीय पुल सॅ िबहार के गोटेक 1300 मेगावाट िबजली भेिट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nरहल अिछ। /g2चओी यादव जनौलिन जे वत/g36इमान ि/g304थित सॅ िनपटबाक \nलेल खुलल बजार सॅ िबजलीक खरीद कयल जा रहल अिछ। \nसरकार /g262देश मे तीनटा नव िबजली घर बनाओल जा रहल अिछ। \nऔरंगाबाद नवीनगर मे एनटीपीसीक संग 2000 मेगावाटक िबजली \nघर बनाओल जा रहल अिछ जे 2015 धिर चालू भऽ जायत। \nएिह ठाम सॅ 75 /g262ितशत िबजली िबहार के भेटत। बरौनी आ \nक/g364टी ि/g304थत िबजली घटक /g2च2मता बढ़ाओल जा रहल अिछ। क/g364टी \nमे 195 मेगावाटक आ बरौनी मे 200 मेगावाटक दू-दूटा इकाई \n/g304थािपत कयल जा रहल अिछ।  \n      /g262देश के िबजली  संकट सॅ मुि/g2ओ0त देयैबाक लेल सरकार पुरान \nिबजली घर सभक मर/g294मित सेहो करा रहल अिछ। एिह िदस तेजी \nसॅ काज भिल रहल अिछ। उ/g294मीद अिछ जे अिगला वष/g36इक अंत \nधिर क/g364टी आ बरौनी िबजली घरक मर/g294मितक काज पूरा भऽ \nजायत। एिह सॅ /g262देश के गोटेक 400 मेगावाट िबजली भेटत \nओतिह सरकार आब खुलल बजार सॅ सेहो िबजलीक खरीद कयल \nजा रहल अिछ। मं/g2चची जनतब देलिन जे सरकार एनटीपीसी आ \nअदाणी पावर सॅ िबजली खरीद रहल अिछ हाल/g364िक एिह वा/g304ते \nसरकार के /g262ित यूिनट 4.10 टाका बेसीक दाम लािग रहल \nअिछ। पैघ अविधक िबजली खरीदक समझौता सेहो कयल गेल \nअिछ। एकर अंतग/g36इत ितलैया  ि/g304थत िरल/g364यंस पावरक मेगा थम/g36इल \nपावर /g262ोजे/g2ओ0ट सॅ िबजली खरीदक िनण/g36इय लेल गेल अिछ आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98  \nलातेहार ि/g304थत ए/g304सा पावरक िनम/g36चणाधीन िबजली घर सॅ 1000 \nमेगावाट िबजलीक खरीद कयल जायत। /g262देशक कारोबारी \nिबजलीक /g2च2े/g2चच मे सरकार /g32चारा कयल जा रहल /g262यास सॅ खुश \nछिथ। हालािक िक छु कारोबारी िबहार रा/g2ओ6य िव/g324ुत बोड/g36इक पारेषण \n/g2च2मता पर /g262/g3इइ िच/g288ह ठाढ़ कऽ रहल छिथ।  \n  \n         \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g30ूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।  \n१.\n अिमत िम/g2चओ - बाल गजल: कोमल करेजक आखर \n२.\n िमिहर झा- बाल गजल \n  \n१ \n \n अिमत िम/g2चओ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \nबाल गजल: कोमल करेजक आखर \n \nआइ समाज के भेद-भाव ,ऊँच -नीच . जाित-पाित गिसया क' \nपकड़ने अिछ । सब काज मे छल-कपट भ' रहल अिछ मुदा इ \nजाितसँ अलग एकटा और जाित अिछ । जिहना गाछमे अरहुल-\nग/g243दा - गुलाब आकिष/g36इत करैत अिछ ओिहना इ जाित समाजक सब \nवग/g36इ के चुटकी मे अपन  बना लैत अिछ । इ ओ जाित अिछ जै \nसँ जँ लोकक वश चलत त' किहयो बाहर नै हएत । इ जाित \nअिछ \"बाल जाित\" । एिह दुिनयासँ फराक बाल-मोनक एकटा \nअलगे दुिनय/g363 अिछ । एत ' ए .सी बला कार त' नै मुदा घुरकु/g382ा \nअिछ , एत' पुआ - पकवानसँ बेसी /g304वािद/g4इ6 ितलकोर पातक पूरी  . \nजनेरक कु/g326ी के तरकारी आ बालुक िच/g382ी अिछ । एिह दुिनय/g363 मे \nखेलक अंदाज अजुबा अिछ , खेल बेसी अिछ  आ सबसँ बेसी \nअिछ आपसी /g262ेम । \n                                                            \n                         कोनो खेल होइ िमल-जुिल क' खेलै \nछिथ । कखनो बाबा जक/g363 खैनी चुनाबै छिथ त ' कखनो मा/g304टर \nजीक नकल करै छिथ । कखनो हँसैत , /g26चसैत  छिथ त' कखनो \n/g26चसल मे हँसै छिथ ।   \nिहनकर हँसनाइ , कननाइ ,/g26चसनाइ , खेलनाइ सब नीक लागै छै \nआ इएह कारण छै जे लोक एिह दुिनय/g363 मे बेर -बेर आब' चाहै छिथ \n। आिखर िकएक नै औता , कहल गेलै यै ,\" ब/g2ओ4चा भगवानक /g26चप  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100  \nहोइ छिथ ।\" \nजिहना भगवानक मिहमा अपार छै तिहना बाल मोन के कोनो \nसीमासँ नै बा/g288हल  जा सकै यै । \nबाल मोन के श/g292द मे ब/g288हनाइ जतबे आसान छै ओतबे कठीन सेहो \nछै ।ब/g2ओ4चाक  करेज बड कोमल होइ छै त/g243ए एहन बात िलखबाक \nचाही जैसँ हुनक मोन /g262स/g382 होइ , जे ओ सब िदन अपन दैिनक \nजीवन मे करै छिथ । दोसर बात हम कह' चाहब जे बाल-िवधा \nके सिदखन आशावादी हेबाक चाही । \n \nिकएक त' जँ नेनपन सँ आशा लागल रहतै त' जीवनक सब वाधा \nके हँसैत-खेलैत पार कएल जा सकै यै । बाल िवधाक श/g292द \nसिदखन सरल हेबाक चाही । एहन प/g363ित जे सरल होइ आ  \nज/g298दीए भाव समझ मे आिब जाई . बाल मोन के /g2च2ण मे /g262स/g382 क ' \nदै अिछ । संगे जँ राइ/g294स मे िलखल गेल होइ त ' नेनाक जीभ पर \nएहन चढ़त जे वय/g304क भेलोपर नै उतरत । \nऐ के लेल गजल उपयु/g2ओ0त िवधा अिछ िकएक त ' गजल मूल /g26चपसँ \nराइ/g294से के खेला अिछ । कािफया , रदीफ सब तुका/g288ते के पालन \nकरैत अिछ । हरेक  दोसर प/g363ित एिह  िनयम के पालन करैत अिछ \n। \nकिवता मे प/g363ितक सं/g2ओइय/g363 िनि/g2च6त नै अिछ मुदा गजल मे कमसँ कम \nदस टा प/g363ित हेबाक चाही आ एते प/g363ित के इयाद करब कठीन नै \nअिछ । एकटा बात और मोन राखू जे बाल-गजल मे गजलक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 101  \n/g30इयाकरण मे कोनो पिरवत/g36इन नै होइ छै । बाल -गजल मे मतल , \nमकता , कािफया , रदीफ आ बहर ओनािहते रहतै जेना वय/g304क \nगजल मे रहैत अिछ । \nबाल मोनक सटीक आखर िलखबाक लेल , आँिख मुिन अपन \nनेनपन इयाद क/g26च , इयाद क/g26च जँ अह/g363 की सब करै छिलयै \nनेनपन मे , आ जे दृ/g302य देखाइ पड़ैए ओकर गजलक /g26चप  मे \nश/g292दब/g320 क ' िलअ , नै त' अपन आस-पड़ोसक नेनाक आचरण \nदेखू हुनक दैिनक ि/g389या देखू , ओ की करै छिथ देखू आ ओकरा \nश/g292दसँ बाि/g288ह िलअ  । बाल मोनक कोनो सीमा नै अिछ त/g243ए जे \nमोन अिछ से िलखू मुदा श/g292द सरल राखू । अपन रचना मे /g2ओ2यान -\nिव/g2ओ2यानक तड़का लगाबैत रहू आ कोमल करेजक आखर रचैत रहू \n। \n  \n२ \nिमिहर झा \nबाल गजल \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n102  \nकसीदा केर एक िह/g304सा होएत छैक   \"नसीब\"  | \"नसीब\" मे किव \nके के/g288/g406िवंदु ओकर अद/g294य चाह , ओकर अपन /g262ेिमका सॲ अगाध \n/g262ेम , अपन /g262ेिमका सॲ िवरह आ ओिह िवरह सॲ उ/g284प/g382 अस/g333 \nिवरह पीडा | एिह \"नसीब\" से ज/g288म भेल गजल के | गजल \nशु/g264आत मे आ बहुत िदन धरी एिह िवषयव/g304तु (सृंगार, /g262ेम ,िवरह \nआिद) पर आधािरत छल | भौितक /g26चप से छोट रहबाक कारण आ \nमनुखक सब सॲ आकष/g36इणक िवषय व/g304तु रहबाक कारण गजल सब \nसे लोकि/g262य भ गेल आ धीरे धीरे कसीदा मृत/g262ाय भ गेल | \nगजल जखन िवकिसत भेल, सृंगार, /g262ेम आ िवरह  के अलावा \nअपना मे नव नव आयाम जोडैत चल गेल | सामािजक, भि/g2ओ0त , \nराजनीितक, /g30इयं/g2ओ2य एकर अंग बनैत चल गेल | एतबिह ने, ई \nफ़ारसी, अरबी, उदू/g36इ होइत अँ/g39इेज़ी आ आन पि/g2च6मी भाषाक संग \nिह/g288दी , मराठी, गुजराती आ मैिथली मे अपन आ/g284मा के अ/g2च2ु/g283ण \nरखने अपन /g26चप पिरवित/g36इत करैत च ल गेल |गजल के /g262भाव एतेक \nती/g3च0ण रहल जे भाषा कोनो होउक , लोकक करेज मे ई सीधा \n/g304थान बना लेलक | \n  \nमैिथली गजल मे िकछु मास पूव/g36इ ग़जालकार लोकिन एक टा नव \n/g262योग शु/g26च केलि/g288ह - \"बाल गजल\" | हमरा /g2च3ात/g30इय मे एखन धरी \nकोनो भाषा मे बाल िवषय व/g304तु पर गजल निह िलखल गेल अिछ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 103  \n| शायद ई /g262योग मा/g2चच मैिथली गजल मे पिहल बेर शु/g26च भेल आ \nिवदेह पर बहुत रास बाल गजल िलखल आ सराहल गेल | ई बाल \nगजल सब सरल वािण/g36इक बहर आ अरबी बहर दुनु मे समान मा/g2चचा \nमे िलखल गेल | िकछु बाल गजल ब/g2ओ4चा लोकिन के एतेक ि/g262य \nलगलि/g288ह जे ओ सब अपन धुन मे ओिह गजल के घर पर \nगुनगुनाबय लगलाह |  \n  \nगजल के कोनो भाषा मे /g262वेश कय अपन /g304थान बनेनाइ आब बहुत \nमह/g284वपूण/g36इ घटना निह रिह गेल | लेिकन गजल िवधा मे नया आयाम \nदेनाइ एखनहु मह/g284वपूण/g36इ घटना छैक आ मैिथली और िवशेष कय \nिवदेह लेल ई स/g294मान के व/g304तु छैक जे ई गजल मे ई नव आयाम \nअनलक | सब बाल गजलकार के हािद/g36इक अिभनंदन आ ध/g288यवाद \nिवदेह के जे बाल गजल िवशेष/g364क िनकाललिथ |\n   \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g30ूय ggajendra@videha.com  पर \nपठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n104  \n/g2चओी राज \nया/gध55ा ◌ीक किवतामे गाम  \n/g304थानीयतासँ साव/g36इभौिमकता तकक िनरंतर किवता - या/g2चचा केिनहार , \nलेखन आ देखनमे अित साधरण लगिनहार अित िविश/g4इ6 , असाधारण \nआ अ/g262ित/g26चत किवक नाम - ए या/g2चची। /g2चओे/g4इओतम रचनाकारे नै /g2चओे/g4इओ \nनवमानवतावादी युगक उ/g382ायक , उ/g388गाता आ शलाका पु/g26चष। \nया/g2चचीक किवता ग/g294हािरक शील भेल करैए जे देखबामे तँ सभसँ \nअनुपयोगी लकड़ी िप/g32ओाक समतूल लगैए मगर उपयोिगतामे एके ठाम \nिविवध काठक गुण आ वैिश/g303/g384य उपल/g292ध करा दैए। कोनो \nअितिर/g2ओ0त मानस संवेदनक िबना। हुनकर किवता सभक लेल भेल \nकरैए। ज/g2च4े आ जतबे जकर /g39इा/g333ता आिक अिभ/g26चिच। जै तीमनमे \nअपने /g304वाद गुण छै, ओइमे बेसी मर-मस/g298लाक कोन ख/g363िहंस। जे \nवा/g304तिवक /g26चपमे िबना अितरंजनक ‘स/g284यम्’ छै ओ अनारोिपत \n‘सु/g288दरम ’ हेबे करतै। /g2च3ान आ अनुभवक काशीमे लोक अ/g304सी \nबिरस सोझे िबताइयो लेत तैयो िक दूनूमे सँ िकछु िबना /g262यासक \nथोड़बे भेट सकतै। त/g3ओ3 बहुतो भौितक /g262ाि/g290तक भ/g326ीमे भँ◌ाडे़टा झॲकैत \nरिह जाइ- ए। बत/g36इज बाबा या/g2चचीयेक ‘चानन बुिझ देहमे िकदन लेपैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 105  \nरिह जाइए’ आिक कथीदन पर फूल-घी चढ़ा- औंिस पु/g283य लाभक \nदुराशा आ /g4इ0मक परसादी लेने घुिम - िफिर अबैए। या/g2चचा◌ी बाबा अपन \nक/g28चयक/g243 कोनो सँ◌ाचमे गिढ़ कऽ पाठकक आगू नै रािख सोझ -सोझ \nिबना कोनो रंग-टीप क उपि/g304थत कऽ दै छिथ , त/g3ओ3 पाठक हुनकर \nकिवताक क/g28चयसँ सोझे जुिट जाइ छिथ। आलंकािरकता आिक \nक/g298पनाशीलतामे बोिरया पाठक बाम - बूच नै जा सकैए। या/g2चची अपन \nकिवतासँ स/g294पूण/g36इ /g26चपसँ िमिथल/g364चलक िकसान आ गमैया मजदूर आ \nमु/g2ओइयतः ओही नजैर सँ पूरा भारतीय समाज क/g243 ओकर /g262बलता आ \nदुब/g36इलता संग देखैत उजागर करै छिथ। त/g3ओ3 हुनक किवतामे विण/g36इत \nसाम/g39इी सोझे समाजसँ ओतऽ गेल रहैए आ हमरे बात कहैए। अपन \nपिरवेश आ अपन संवेदना /g32चारा यथाथ/g36इक/g243 टोिहयेबाक एगो चे/g4इ6ा \nया/g2चचा◌ीक किवतामे सभतैर भेटैए। िजनगीक यथाथ/g36इ सँ सरो कार \nरखिनहार एगो खँ◌ाटी रचनाकार मा/g2चचा ऐि/g288/g406क सु/g382रते क/g243 नै िचि/g2चचत \nकरैए अिपतु ओ िजनगीक कु/g26चपताक/g243 सेहो अँ◌ाकैए। ओजह ई छै \nजे िजनगीमे सभ िकछु सुढब-सु/g382रे नै छै। ओइ जघ सु/g382रताक \nपीठ-पाछू कुढब, चँ◌ाछल आ धोखाधिरयोक अि/g304त/g284व छै। यिद एक \nिदस गामक अपार आ असीिमत सु /g382रता छै तँ दोसर िदस गाममे \nबसिनहार लोक टोला-परोसक उधेसल- पुधेसल, उजरल-अपटल \nिजनगीक दद/g36इनाक कु/g26चपता सेहो। एतेक थाकल -हारल आ थकुचल \nिजनगी िक सुखक सभ बात गामक रहरहँ◌ा लोकक लेल /g26चप कथे \nबुझाइत रहै छै। फेर मु/g32ओी - दू मु/g32ओी भात आिक िकछु टु/g3इ2ा -साबुत \nसोहारी आ दािल िक तीमनक झोर जुिम गेलापर ओ िद/g298लीक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n106  \nदरबार आिक रंगमहलक सुध िकए लेत? यएह तँ अिछ ऐ िजनगीक \nअसीिमत िवरोधभास। या/g2चची अपन किवताक/g243 /g39इामीण पिरवेश आ \nअपन संवेदना /g32चारा यथाथ/g36इ क/g243 देखैक /g262यास िनरंतर करै छिथ। \nसभसँ खास बात तँ या/g2चचा◌ीक किवता मे ई ऐ जे ओ किवकम/g36इ क/g243 \n/g262ित/g4इओामूलक नै, अपन िविश/g4इ6 संवेदनशीलताक दािय/g284व पूव/g36इक \n/g30इयवहार करब मानैत रहल छिथ। या/g2चची जेहन का/g30इय युगक िनम/g36चण \nकेलिन, ओकर त/g26चमे नै जा बेसी रचनाकार ओकर आकृितक/g243 \n/g304वीकार आिक खािरज करैत रहलाह। ऐ फ/g363टक रचनाकार लग \nगामक अित ज/g26चरी मुदा उपेि/g2च2त थीितक खबैर तँ रहै छिन बलू \nगोबर क/g243 गणेश आिक पाथर क/g243 भगवान बनेबाक मु/g406ा आ चे/g4इ6ामे। \nया/g2चचीक किवतामे पाथर बिन गेल लोकक सुिध आ संधान भेटैए। \nगाम घु/g26च  (भुसपुतरा) आिक ठठरीक ‘फोटो’ जेकँ◌ा हुनकर किवता \nमे नै अबैए। जेतऽ यथाथ/g36इ युग - स/g284य बिन जेबाक ओजह सँ \nिव/g2च3ापनी मंडीमे थोक /g26चपसँ उतरैए ज/g26चर , बलू ओइमे नै तँ गामक \nआम जनक थीते उजागर भऽ पबैए, आने खास लोकक चिर/g2चचो \nउघारल- उधेसल जा सकैए। जिहना वत/g36इमान समयमे वैि/g2च8कता \nसुनबामे तँ वसुध्◌ैव कुटु/g294बकम् अथवा मा/g2ओ0स/g36इक दुिनया भिरक \nमजदूरक एकताक आ/g42ओान सन उदा/g2च4 बूिझ पडै़ए बलू ि/g389या आ \nअसैर मे एकर िवपरी त एक छ/g2चचा सा/g4इइा/g2ओ6यवािदक सू/g2चच सौ/g288दय/g36इवादी \nसुकुमार किवक गाम सँ फराक या/g2चचीक गाम तखने ऐ  जे मूल /g26चप \nसँ िकसान आ खेत- मजदूरक प/g2च2धरता िहनकर किवताक गामक \n/g262ितब/g320ता ऐ , कोनो ‘फैशन’ नै। आ अही ओजह सँ अपन िजनगीक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 107  \nसभसँ कम, जिटल आ आरंिभके काल खंड अपन जनमथान तरौनी \nमे िबतिबतो हुनक किव ओकर गु/g26च/g284/g284वाकष/g36इण सँ मु/g2ओ0त नै भऽ \nपबैए। देश-िवदेश सभतिर सव/g36चिधक रहिनहार ई या/g2चची किव कोनो \nशहरी उ/g324ान ; पाक/g36इमे /g292यॲतल आ करतब , ि/g40इल कराओल मौसमी \nफूल आिक प/g2च4ाबहार , /g389ोटन क चाक - िचकपर आकृ/g4इ6 नै होइ छिथ \nबलू ओ/g2च4ौ गामक चर - च/g363चरमे अगराइत भ/g3ओ0ट-कुमुिदन, माछ-मखान, \nलीची आ आम सभ कथूक नैसिग/g36इक सु/g288दरता क/g243 नै िबसिर पबै \nछिथ- क/g2च4े दीब लगैए हमरा अपन ओ तरौनी गाम। मोन पड़ैए \nलीची आ आम। मोन पडै़ए कुमुिदनी आ ताल मखान। गाम सँ दूर \nरहबाक कचोट /g304प/g4इ6 /g26चप सँ /g30इय/g2ओ0त करैत अपन िववशताक/g243 \nफिरछाकऽ रखै छिथ या/g2चची अपन  किवतामे। खाह/g3ओ0 तन सँ कतौ \nरहथु बलू मोन मैिथल जातीय भारतीयता सँ ह/g3ओ0ठ नै भऽ पबैए। होइ \nकोनहुँ ठाम। िकछु भै जाइ। रही बहुतो दूर वा लगीच। बंधुगण \nब/g26च दुरदुराबथु िकंतु। जनिन राखब भाव अँह जननीक। एकरा \nआर फिरछाबैत एक ठाम ओ कहै छिथ- िकंतु की हम िबसैर \nपाएब। तरौनी सन गाम? गड़हरा सन आम? दीिदक इनारक \nपािन। अपन पोखिरक ओ ठु/g32ओ पातर जािठं। ... धन/g26चर बाध \nकोसक कोस। हुनकर अनुराग िस/g288दूर ितलिकत भाल पर केि/g288/g406ते \nरहैए। आकृ/g4इ6 करैए किव क/g243 नेनाक थॲथ हँसी , जेकरामे महज \nसु/g382रते नै, संजीवनी शि/g2ओ0तक संचारक छेमता ओ पबै छिथ। अहल \nभोरे जाड़ मा समे गाममे ओिरयाओल छूराक/g243 तपैत , िजनगीक सुख-\nदुःख मादे िन/g303कपट बितयैत , घूराक सो/g288हगर गमैया गंधक पता  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' १११ म  अंक  ०१  अग/glyph233त २० १२  (वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n108  \nओहन आ/g284मीय भाव सँ कोनो या/g2चचा◌ीये सन मािट - पािनक किव क/g243 \nभऽ सकै छै। आंचिलक बोलीक िम/g2ओ6झरक , िम/g2ओ0सचर अथ/g36चत् \nसंकीण/g36इता सँ ह/g3ओ0ठ अनगढ़ बोली कोनो किव या/g2चचा◌ीयेक कान जुरा \nसकै छै। जूता-मोजाक टीप-टाप पर नै ठेला आ बेमाय फाटल गोर \nपर कोनो किव या/g2चचा◌ीयेक नजैर जा सकै छै। दू- गो िब/g294ब जे खँ◌ाटी \nगमैया ऐ, आम लोकक आशा- आकं◌ा/g2च2ाक /g262तीक ऐ - दूिधया शीश \nआिक बािल ओ /g2चओमक फलाफल सोिनम पाकल शीश अिधक ठाम \n/g2चओमक गायक ऐ किवक किवता मे अबैत रहै-ए। \nवत/g36इमान /g30इयव/g304थापक /g262तीक ध्◌ू/g26च (भु/g304सा भरल झामलाल िबजुका ) \nक मा/g28ओयम सँ तँ किव पूरा /g30इयव/g304थापक चिर/g2चच ओ थीत क/g243 बेपद/g36इ \nकरै छिथ। चेतना हीन जनतं/g2चचक मािलक जनता साक/g364/g2च2 नै भऽ \nगफलैत मे पड़ल रहैए आ ओकर ओगरबा/g26च /g262ितिनिध अपनेमे टर/g36इ \nभ/g363जटा पूरैत रहै-ए। उपरका जँ सरङमे िबचरैत रहैए तँ िनचलका \nिदन-िदन पताले धँसल जा रहल-ए। दूनू फँ◌ाट अपचक िशकार। \nबेसी कद/g382 सँ तँ कम अिधक पौि/g4इ6कता सँ। /g262ितिनिधक मगज आ \nकरेज मे भु/g304सा भरल बुझा पडै़- ए जै पर ख/g320र , /g304वदेशीक \nआङर/g2च2क खाल चढ़ल ऐ। अकालक ओजह सँ  /g304वतं/g2चच गामक \nअ/g304सी /g262ितशत लोकक /g2चचासदीक केहन सजीव िच/g2चच या/g2चचा◌ीक \nकिवतामे संभव भेल ऐ-’ िबना पजारक म/g288हुवाएल चूि/g334 , कामिह \nजँ◌ात-चकरी, अ/g382दाताक संग समान िजनगी बसर तै त - बरतैत \nआि/g2चओता कनही िपिलया , लाभर- जीभर अहरा /g262ा/g290त केिनहार िगरिगट ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n१११ म अंक  ०१  अग/glyph233त २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५६ अंक  १११)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 109  \nमूसआ कौवा सभक उदासी, हतासी आ फेर आंिशक ज/g26चरैत पूित/g36इ \nसँ टुकटुकाएल ओकर सभक चे/g4इ6ा आ चुहुल क/g243 भला कोन \n‘फे/g288सी ’ किव एते कममे एते िवराटताक संग /g262/g304तुत करबाक \nसामरथ रािख सकैए।  \nभाखा क/g243 हम अिभ/g30इयि/g2ओ0तक मा/g28ओयम टा मानैत रहल छी त/g3ओ3 या/g2चचा◌ी \nआ नागा जनमे अंतर करबामे असोकज/g36इक अनुभव करैत छी। मूल \nव/g304तु तँ िछऐ क/g28चय। गोल कऽ िदयौ तँ लालमोहन , नाम तँ \nगुलाबजामुन। हलवाइ तँ एकेगो- या/g2चची किहयौ िक नागाजु/g36इन। \nगरीब-गुरबा, िकसान आ मजूरक आ/g284मीय समाङ। कतौ पं वै/g324नाथ \nिम/g2चओ नै कलगणारक /g26चप मे। मनुख तँ वा/g304तिवक /g26चपमे अगबे \nमनुखेटा रहै छै। दोखी तँ भेल करै छै कोनो /g30इयव/g304था माने \nसंचालन तं/g2चच। जँ◌ातक \n  काज िछऐ िपसनाइ। अिखयासबाक तँ \nएतबे छै िक ओइमे ढारल की जा रहल छै- कोदो- म/g26चवा आिक \nचाउर- गहूम। स/g324ः /g30इयव/g304थाक/g243 खेलौिड़या मु/g406ामे लु/g334ुवा देखेबामे \nबाबा या/g2चचा◌ी - नाग/g36चजुन िह/g288दीक मा/g28ओयमसँ भाव /g30इय/g2ओ0/g2च4 केिनहार िकसान \nकिव ि/g2चचलोचन आ केदारनाथ अ/g39इवालो सँ सहज आ","size_mb":1.98,"has_text":true},"Videha 112.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 112.pdf","name":"Videha 112.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA  \n'िवदेह' ११२ म अंक १५ अग/gड0ओत २०१२ ( वष/gडै1 ५ मास  ५६ अंक \n११२)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:-  \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/gड2ओ  \n  \n२.१.\n आशीष  अनिच/gु88हार - कािफया  \n  \n  \n२.२.\n जगदान/g288द झा 'मनु'- दूटा िवहिन कथा   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n  \n२.३.\n कैलास दास- अंगना सुखल घरमे पािन  \n  \n२.४.\n मु/gड82ी कामत-  नाटक/ िवहिन कथा  \n  \n२.५.\n बलराम साहु - िव ि आgशट4 म  त  ह ो इ त  ह म र  ल ोक  सं आgशट4 कृित   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n२.६.\n जगदीश /gु6ुसाद म/gु83डल - तीनटा िव हिन  कथा-एकटा लघुकथा  \n  \n  \n२.७.१.\n नव/gड70दु कुमार  झा - गंगा नदी पर पूलक मा/g287यम सँ \nबढ़त कारोबा रक चािल/ मिहषी मे आयोिजत होयत स/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव / \nसव/gडै1स/g2ठओमितसँ सभापित आ उपा/g287य/g252क िनव/gडै5िचत / िबहारमे िश/g252ाक लेल मदित करत \nिव/g258 ब/gड7डक  २.\n अिमत िम/g257 - कितआएल आखर  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n२.८.\n िशव  कुमार झा - कृआgशटश ण ज आg288 म  :: क थ ाक ा आgशट1 य क  सू आg2षष प ा त / आg2ष2 ण आg2ऐ2 भ ा  \n  \n  \n३. प/gड2ओ  \n  \n३.१.१.\n बलराम साह २.\n मु/gड82ी कामत  \n  \n३.२.\n िवनीत उ/g28ओपल   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.३.१.  \n जगदीश /gु6ुसाद म/gु83डल २.\n मुकु/g288द  मयंक  \n  \n३.४.१.  \n राजदेव म/g28ड ड ल २.\n ओम/g2ै2काश  झा  \n  \n३.५.१.\n िशव कुमार झा  \n िकश न का रीगर  \n  \n३.६.१.\n मो. गुल हसन २.\n चंदन कुमार झा  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n३.७. १.किप ले/g258र राउत \nमातृभाषा २.\n जगदान/g288द झा \n'मनु ' -हम एहन िकएक छी?/ को न ा  म दर  डे  हैआg29ट प ी  ? ३.\n राजेश कुमार \nझा (क/g288हैया) - देश भि/g270त  \n  \n३.८ .१.\n जगदीश च/g288/gओ0ै ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा  गेल   \n(आ/g28ओम गीत )-  (आग/gडैड)२.\n  नारायण झा - एखनहुँ जकड़ल छी / एकता  \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n४. िमिथला कला-संगीत  १.\n राजनाथ ि मआg2ष7  (िच आg2षष म य  ि म ि थ ल ा ) २. \nउमेश म आg28श ड ल  (ि म ि थ ल ा क व न आgशट4 प ि त / िमिथलाक जीव-ज आg288 तु/ \nिमिथलाक िजनगी) \n  \n५. ग आgश24 -प आgश24  भ ा र त ी :१./g2ै2ो. च/g2ठओपा शम/gडै5\nक डोगरी  किवताक  िह/g288दी अनुवाद : \n/g257ीमती रजनी शम/gडै5 आ  मैिथली अनुवाद : \n डॉ. शंभु कु मार िसंह , \n२.\n कुमार संभव ‘ भार/g3ुथाज ’ क िह/g288दी किवताक मैिथली अनुवाद: \nमैिथली अनुवादक : \n डॉ. शंभु कु मार िसंह  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n६.ब ा ल ा न आgशऐ4  कृ ते-\n अिमत िम/g257 - १५ अग/gड0ओतपर एकटा गजल आ  एकटा \nकिवता  \n७. भाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली] , [िवदेहक मैिथली -अंआgश91े ज ी  आ अं आgश91े ज ी  \nमैिथली कोष (इं ट र ने ट प र  प ि ह ल  बे र  स चआgशऐ1-ि ड आg27ट श नर ी ) एम.एस. एस.आg27ट यू.एल. स वआgशऐ1 र  \nआधािरत  -Bas ed on ms-sql server Maithili-English and \nEnglish-Maithili Dictionary.]  \n  \n8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS  \n \nिवदेह ई-पि/g255काक सभटा पुरान अंक  ( /gओ0ठेल , ितरहुता आ देवनागरी  मे ) \nपी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gडैडक  िलंकपर उपल/g2ठ2ध अिछ। All the old \nissues of Videh a e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanag ari versions ) are available for pdf downloa d at th e \nfollowing link.  \nिवदेह ई-पि/g255काक सभटा पुरान अंक /gओ0ठेल , ितरहुता आ देवनागरी /g2ै5पमे Videh a \ne journal's all old issues in Braille Ti rhuta and Deva nag ari \nversions   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \nिवदेह ई-पि/g255काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g255काक ५० म सँ आग/gडैडक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g2ओड अपन साइट / /g2ठ2लॉगपर लगाऊ।   \n/g2ठ2लॉग \"लेआउट \"  पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g270ट कए \"फीड  \nयू.आर.एल.\" मे http: //www.videha.co .in/ind ex.xml  टाइप केलासँ सेहो \nिवदेह फीड /g2ै2ा/g2ठ0त कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे  पढ़बा लेल \nhttp:/ /read er.go ogle.com/  पर जा क ऽ  Add a   Subscriptio n बटन \nि/g270लक क/g2ै5 आ खाली /gड0ओथानमे http:/ /www.videha.co.i n/ind ex.xml पे/gड0ओट \nक/g2ै5 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha f aceb ook grou p.  \n  \nJoin Videh a goo glegrou ps  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gड0ओट साइट  \nhttp:/ /videh a12 3radio.word press.com/   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g252रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी , (cannot \nsee/write Maithili in Devanagari/ Mithilakshara follow links \nbelow or contact at g gaje ndra@videh a.com) तँ एिह हेतु नीच/gडैडक \nिलंक सभ पर जाउ। संगिह िवदेहक /gड0ओतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक  \nनव-पुरान अं क पढ़ू।   \nhttp:/ /dev ana agarii.ne t/ \n \nhttp:/ /kaulo nline.com/u nina gari/   (एतए बॉ/g270समे ऑनलाइन देवनागरी \nटाइप क/g2ै5 , बॉ/g270ससँ कॉपी क/g2ै5  आ वड/gडै1 डॉ/g270युमे/g288टमे पे/gड0ओट कए वड/gडै1 फाइलक/g2ओड \nसेव क/g2ै5। िवशेष जानकारीक लेल ggaje ndra@videh a.com पर स/g2ठओपक/gडै1 \nक/g2ै5। )( Use Firefox 4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ \nSafari/ Intern et Explorer 8.0 / Flock 2.0/ Goo gle Chrome for \nbest view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp:/ /www.videha.co .in/ . \n)   \n  \nGo to the link below for downlo ad of ol d issues of \nVIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili \nAudio/ Vid eo/ Bo ok/ pain tings/ p hoto files. िवदेहक पुरान अंक आ \nऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ ( उ/g27ओचारण , बड़  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \nसुख सार आ दूव/gडै5/g252त मं/g255 सिहत ) डाउ नलोड करबा क हेतु  नीच/gडैडक िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gडै5इव  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग /gड25ारा जारी किव , नाटककार आ धम/gडै1शा/gड0ओ/g255ी िव/gड2ओापितक  \n/gड0ओटा/g2ठओप। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /g2ै2ाचीन कालिहसँ \nमहान पु/g2ैओष ओ मिहला लोकिनक कम/gडै1भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g2ैओष \nओ मिहला लोकिन क  िच/g255  'ि म ि थ ल ा  र आg279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी -शंकरक पालवंश कालक मूि/g25ओ/gडै1, एिहमे िमिथला/g252रमे (१२०० वष/gडै1 पूव/gडै1क ) \nअिभलेख अंिकत अिछ।  िमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह  \nतरहक अ/g288या/g288य /g2ै2ाचीन आ नव /gड0ओथाप/g28ओय , िच/g255 , अिभलेख  आ मूि/g25ओ/gडै1कलाक़ हेतु \nदेखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2ठओबि/g288धत सूचना, स/g2ठओपक/gडै1, अ/g288वेषण संगिह िवदेहक \nसच/gडै1-इंजन आ /g288यूज सिव/gडै1स आ िमिथला, मैिथ ल आ मैिथलीसँ स/g2ठओबि/g288धत वेबसाइट \nसभक सम/gडठ1 संकलनक लेल देखू \"ि व दे ह  सू चन ा  सं प कआgशऐ1  अआg288 वे ष ण \"\n \nिवदेह जालवृ/g25ओक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g2ै2य जालवृ/g25ओ ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर  मूल पुर/gड0ओकार (२०१२) [ सािह/g28ओय अकादेमी, िद/g2ठ8ली]क लेल अह/gडैडक नजिरमे \nकोन मूल मैिथली पोथी उपयु/g270त अिछ ?  \nThank you for votin g!  \n \n/g257ी राजदेव म/g28डडलक “अ/g2ठओबरा” ( किवता-सं/gडठ1ह ) \n 12. 82%      \n   \n/g257ी बेचन ठाकुरक “ बेटीक अपमान आ छीनरदेवी ”( दूटा नाटक)   9.69%      \n   \n/g257ीमती आशा िम/g257क “उचाट” ( उप/g288यास )  6. 55%      \n   \n/g257ीमती प/gड82ा झाक “अनुभूित” ( कथा सं/gडठ1ह )  4.56%      \n   \n/g257ी उदय नारायण िसंह “निचकेता ”क “ नो ए/g28ड/gडठठी:मा /g2ै2िव श (नाटक)   5.41%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \n   \n/g257ी सुभाष च/g288/gओ0ै यादवक “बनैत िबगड़ैत ” (कथा - सं/gडठ1ह )  5.13%      \n   \n/g257ीमती वीणा कण/gडै1- भावनाक अि/gड0ओथपंजर (किवता सं/gडठ1ह )   5.41%      \n   \n/g257ीमती शेफािलका वम/gडै5क “िक/gड0ओत -िक/gड0ओत जीवन (आ/g28ओमकथा)   8.83%      \n   \n/g257ीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलच/g288दा” ( दूटा नाटक)   6.84%      \n   \n/g257ी महा/g2ै2काश -संग समय के ( किवता सं/gडठ1ह )   5. 41%      \n   \n/g257ी तारान/g288द िवयोगी- /g2ै2लय रह/gड0ओय (किवता-सं/gडठ1ह )  5.13%      \n   \n/g257ी महे/g288/gओ0ै मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक)   9.4%      \n   \n/g257ीमती नीता झाक “देश -काल” ( कथा- सं/gडठ1ह )  5. 7%      \n   \n/g257ी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आ िग थोड़े पािन  ( गजल सं/gडठ1ह )   7.12%      \n   \nOther:  1 .99%     \n  \n   \nऐ बेर युवा पुर/gड0ओकार (२०१२)[ सािह/g28ओय अकादेमी, िद/g2ठ8ली]क लेल अह/gडैडक नजिरमे \nकोन कोन लेखक उपयु/g270त छिथ ?  \nThank you for votin g!  \n/g257ीमती /g27ैयोित सुनीत चौधरीक “अिच/gडै1स ” ( किवता सं/gडठ1 ह) \n 28.2 1%      \n   \n/g257ी िवनीत उ/g28ओपलक “हम पुछैत छी ” ( किवता सं/gडठ1ह )   7.6 9%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \n/g257ीमती कािमनीक “समयसँ स/g2ठओवाद करैत ”, ( किवता सं/gडठ1ह )   6.4 1%      \n   \n/g257ी /g2ै2वीण का/gड02यपक “िवषद/g288ती वरमाल कालक रित ” ( किवता सं/gडठ1ह )   4.4 9%   \n   \n   \n/g257ी आशीष अनिच/g288हारक \"अनिच/g288हार आख र\"( गजल सं/gडठ1ह )   18.5 9%      \n   \n/g257ी अ/g2ैओणाभ सौरभक “एतबे टा निह ” ( किवता सं/gडठ1ह )  6.41%      \n   \n/g257ी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै ( किवता सं/gडठ1ह )   7.69%      \n   \n/g257ी आिद यायावरक “भोथर प/gड70िसलसँ िलखल ” ( कथा सं/gडठ1ह )   6. 41%      \n   \n/g257ी उमेश म/g28डडलक “िन/gड02तुकी” (किवता सं/gडठ1ह )   12.1 8%      \n   \nOther:  1 .92%      \n   \n     \n   \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/gड0ओकार (२०१३)  [ सािह/g28ओय अकादेमी, िद/g2ठ8ली]क लेल अह/gडैडक \nनजिरमे के उपयु/g270त छिथ ? \nThank you for votin g!  \n/g257ी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास /g257ी िव/gड0डणु सखाराम खा/g28डडेकर )  \n 33. 33%      \n   \n/g257ी महे/g288/gओ0ै नारायण राम \"काम/gड71लीन \" ( कॲकणी उप/g288यास /g257ी दामोदर मावजो)  \n 12. 75%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n/g257ी देवे/g288/gओ0ै झा \"अनुभव\"( ब/gडैओ/g272ला उप/g288यास /g257ी िद/gड01ये/g288दु पािलत )  12.7 5%      \n   \n/g257ीमती मेनका मि/g2ठ8लक \"देश आ अ/g288य किवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद  मूल-  \nरेिमका  थापा)   14 .71%      \n   \n/g257ी कृ/gड0डण कुमार क/gड02यप आ /g257ीमती शिशबाला- मैिथली गीतगोिव/g288द (  जयदेव \nसं/gड0ओकृत )  14.7 1%      \n   \n/g257ी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /g257ी तकषी िशवशंकर िप/g2ठ8लैक मलयाली \nउप/g288यास )   10.78%      \n   \nOther:  0 .98%      \n   \n   \n   \n   \n \n  \n \nफेलो पुर/gड0ओकार -सम/gडठ1 योगदान २०१२ - १३ : समाना/g288तर सािह/g28ओय अकादेमी, िद/g2ठ8ली \nThank you for votin g!  \n/g257ी राजन/g288दन लाल दास  \n 54.12%      \n   \n/g257ी डॉ. अमरे/g288/gओ0ै   23.5 3%      \n   \n/g257ी च/g288/gओ0ैभानु िसंह   20%      \n   \nOther:  2 .35%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \n   \n \n1 . संपा द की य \n१ \nओइ समए ि◌ नम/gडै1लीसँ सम/gड0ओ तीपुर ए कटा गाड़ी  चलैत रहै। बड़ी लाइनक कतौ पता \nनै। मुदा क/g2ठओ युिन /gड0ओट  पाट/gडै8क लड़ाइक एकटा मु/gड1ठा ईहो र है। कखनो उ/gडठ1 तँ \nकखनो धीमी  गित सँ चिल ते रहए। ओना पूबोसँ आ पि/g27ओ छ  मोसँ अबैबला गाड़ी क \nमेल सकिर येमे रहै मुदा  से नै भेलै। क करघटीमे मेल भेने प छबिर या गाड़ी  पछुआ \nगेलिन। जइ कारणे सभाक  आयोजन ि क छु  िब लिम  कऽ भेल। सकरी /gड0ओ टेशनसँ \nथोड़बे हिट  कऽ दि छ नबािर  भाग सभाक आयोजन भेल। गाड़ीसँ उतिर  झंडा  \nफहरबैत आ ना रा लगबैत जूलूस बिन  सभा /gड0ओ थ ल पहुँचला। तइ संग झंझारपुरक \nइद/gडै1-ि◌ गद/gडै1क सेहो बहुत गोटे संग भऽ गेल रहिथ/g288ह । आयोजक  रहिथ /g288ह   चीनी  \nिम लक /g257िम  क -संगी। ओइ समए छबे  मास िम ल चलै। सालमे छह मास काज \nभेने छह मास बैसारीक सम/gड0ओ या रहबे करै। तइ संग िक सानक/g2ओड निह  ये कुिश यार क \nकटनी होइ आ न िह ये समैपर दाम भेटै। सेहो सभ सम/gड0ओ या रहबे करै। \nकुिश यार क ए के ि क /gड0ओ म क खेती होइ जे अगहनमे तैयार भऽ  जाइ। मुदा न महर \nइलाकामे खेती भेने, समैपर कटनी नै भऽ पबै। िम ले कम। जतबे ओ  पेिड़  \nसकत ततबे ने ले त। तहूमे चलाकी ओकर ई रहै जे शु/g2ै5मे तैयार भेने शु/g2ै5हेसँ \nनीक उ/g28ओ पादन  (चीनीक मा/g255ा)  हुअए लगै आ जते पछुआइत तते रस गा ढ़ भेने \nचीनीक मा/g255ा बिढ़   जाइ। \nपि/g27ओ छ  मसँ गाड़ी अिब ते द रभंगा -जालेक िव धायक खािद म हुसेन संगे भोगे/g288 /gओ0ै \n  जी \nहाथमे चमड़ाक बै ग लटकौने आगू -आगू आ दस पन रह गोटे पा छू - पाछू /gड0ओ टेशनसँ \nसभा /gड0ओ थल पहुँचला। हाफ शट/gडै1 धोती पिह  रने। पएर मे चमड़ ाक जूता। मं चपर सँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \nनारा हुअए  ला गल। आधासँ बेसी मंच भरल। जे व/g270 ता  बजैत रहिथ  ओ अपन  \nिव चार स/g2ठओ प/gड82 केलिन  । ची नी िम लक /gडठठेड - युिन यनक जे नेता रहिथ  ओ  िव /gड0ओ तारसँ \nअपन सम/gड0ओ या रखलिन । जगदीश /g2ै2साद म/g28डडल  सभ आगूसँ िन /g27ओ चामे बैसल \nरहिथ । भोगे/g288 /gओ0ै जी िदससँ बजैसँ पिह ने आने सभा जक/gडैड /g2ै2/gड11क आ/gडठ1ह भेल। िक  छु \n/g2ै2/gड11 एबो कएल।  \nअढ़ाइ- तीन घंटाक पछाित  सभा िव सज/gडै1न भेल। सभामे भाग लेिन हार चा/g2ै5 कातक \nलोक चिल  गेलाह, मुदा गाड़ीबला सभ /gड0ओ टेशनपर आिब  गेला। दुनू गाड़ी  ( िन  र म ल ी  \nआ जयनगरवाली) मे  ए क -डेढ़ घंटा देरी रहै । /gड0ओ टेशनेपर भोगे/g288 /gओ0ै जीसँ पिह ल भ/g2ओडट \nआ सोझा- सोझी पिर चए भेल ि/g288ह । \nपिह ले - पिह  ल भोगे/g288 /gओ0ैजी पािल/gडै1याम/gड70टक सद/gड0ओ य  भेल रहिथ । जिह ना १९४२ई.मे \nअं/gडठ1ेजक िख  लाफ दे शक  जन -जनमे राज नीित क नव  चेतना जागल रहै तिह ना \n१९६७ ई.क चुनावक पछाित  सेहो भेल। िब हारोमे ओहन -ओहन राज नीित क पाट/gडै8 \nबहुमतमे आएल जे अखन धि र  (१९६७) िव धान सभामे नै पहुँचल छल। जे पाट/gडै8 \n(क/gडैड/gडठ1ेस )  अखन धिर  िब हारोमे स/g25ओा- सीन रहल ओ नीक  हािर क मुँह देखलक। \nओना िब हारे मा/g255मे नै आनो-आनो रा/g27ै यमे भेल। क/gडैड/gडठ1ेसो एक /gडठ1ुप टूिट   कऽ  \nजन/gड8ठ/gडैओित   दल कऽ कऽ पाट/gडै8मे उतरल छल। क/gडैड/gडठ1ेस िव  रोधी दलक /gड0ओ प/gड0ड ट  बहुमत \nभेल छल। मु/g271 य पाट/gडै8क /g2ै5पमे सोशिल  /gड0ओ ट पाट/gडै8 आ कमो- बेशी आनो -आनो पाट/gडै8 \nजीतल। ि◌ सफ/gडै1 िव  धान सभामे एहेन पिर व/g25ओ/gडै1न भेल से बात नै, गाम -गामक ज न -\nगणमे अपन हा र -जीत सेहो महसूस भेल। बेवहािर  क दौड़मे  जे ि क छु मुद ा \nभाषणक /gड8ठम (िस /gड20ाि/g288 त  क ) मे तँ जनताक सभ सम/gड0ओ या सामने ऐबे  कएल। \nकारण जे सभ पाट/gडै8क अपन -अपन िव चा र तँ लोकक  बीच पिह नेसँ आ िब  रहल \nछल। ३४ टा सीट माने ३४ टा िव धायक िव धान सभामे आ पान -सातटा \nपािल/gडै1याम/gड70टोमे पहुँचलाह। आजादीक पछाित   पिह ल बेर आम जन स/g25ओा ( शासन)  \nिद स तकलक। ओना अखन  धिर  सरकारक अथ/gडै1 आम जन - गण कोटाक \nशासनक म िट या तेल आ जे मु/g271 य  िव /g288 दु कोटाक व/gड0ओ तु बनल छल। डीलरक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \nकाजक लेखा -जोखा भिर  शासन चलै छल। आन - आन सम/gड0ओ या तँ भाषणेक /gड8ठममे \nछल। िक छु -ने -िक छु बाि ढ़ -रौदी चिल ते छल ओकरे  बचबैक उपाए  सरका रक कहब \nरहै छलै। नवका  तूर (आज ादीक  करीब  आ पछ ाित क) सेहो जु आन भेल। जइसँ \nआनो -आनो क ाज (सर कार क) सोझामे  आएल। अखुनक ा मधुबनी  िज ला जे ओइ \nिद नमे अनुमंडल छल। एगारहटा एम.एल.ए. आ दूटा एम.पी.मे बँटाएल छल। \nछह- छहटा एम.एल.ए. पर एम.पी. तँ दरभंगाक जाले /g252े/g255 सेहो मधुबिन  येमे। \nओना अखुन का मधुबनी  िज लाक पि छ मी भागमे जमीनक लड़ाई सेहो नीक जक/gडैड \nचिल  रहल छल, मुदा मु/g271 य  छल पिछ मी कोसी नह र। िम िथ ल/gडैओचलमे कोसी, \nकमला, बा गमतीक जे उप/gओ0ैव साले-साल चिल  रहल छै आ /g252ित   पहुँचबै छै , \nभिर सक ततेटा बजटो ने कते सरकारक/g2ओड होइ छै। खैर जे होउ ! उनैस सए \nसािठ क दश कक  सवाल, सम/gड0ओ या आ लड़ाई क/g2ठओ युिन /gड0ओट \n  पाट/gडै8क मु/g271 य  लड़ाई \nरहल जेकर द शा , मनु/gड0ड य क ए क िज नगीक  (६५ -६६ बख/gडै1)  उपरा/g288 तो िक  अिछ , \nसबहक सोझेमे अिछ । जॱ  योजना िह साबसँ काज होइत तँ आजु क िम िथ ला ई \nिम िथ ला नै, ओ िम िथ ला बिन  गेल रहैत जइ िम िथ लामे ऋृिष -मुिन  इ/g27ओ छानुसार बख/gडै5 \nबिर सबैत छलाह। एते पिन िब जलीक उ/g28ओ पादन होइत जे घर - घरमे पहुँचल रहैत। \nजइसँ जापान जक/gडैड लघु-उ/gड2ओोगक संग - संग भािर यो उ/gड2ओोग लािग   गेल रहैत। मुदा \nआइ िक  देखै छी। चुनाव  होइत रहल, एमेले-एमपी बदलैत रहलाह। मुदा \nसम/gड0ओ या\n  आइ ओहन िव कराल /g2ै5प लऽ लेलक अिछ   जे आिथ/gडै1क तंगीक चलैत \nिद न- दहार लूट-पाट भऽ रहल अिछ । जँ ज ापान , जम/gडै1नी आ पड़ोसी देश चीनक \nजमीनक /g2ै2ित   ए कड़ उपजाक  तुलना अपन िम िथ ल/gडैओचलक भूिम  सँ करब तँ आ/g25ैये \nनै िब सवासो नै हएत। िक  िम िथ लामे ि◌ सफ/gडै1 साढ़े तीन हाथक मनुखेटा अिछ   \nजेकरा मा/g255 पेटेटा छै आिक   ओक रा दूटा हाथो -पएर छै  आ मातृभूिम यो छै। \nिम िथ ल/gडैओचलक ओ भूिम   आ जलवायु अिछ  जे  दुिन य/gडैडमे कतौ नै अिछ  । ने  एते \nसु/g288 द र मुलाइम मािट  अि छ  आ ने एहेन  नीक  पािन  अ िछ  आ ने एते रंग क मौसम \nअिछ । मुदा आइ िक  देखै  छी ? ने अखन धिर  नेपाल सरकारसँ नीक जक/gडैड \nसमझौता भेल अिछ  आ ने  कोसी क पिछ मी - पूब/gडै8 नहिर  क समुिच त िव कास। एक  तँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nयोजनाक काज पछुआएल तइपर काजक एहेन प/gड70च -प/gडैडच अिछ   जे एक नहर बनब \nकिठ न अिछ , दोसर बनलापर ओ  समुिच त काज  किठ न अि छ । पािन  ऊपरसँ \nिन /g27ओ च/gडैड\n  असानीसँ अबैत अिछ । मुदा िन /g27ओ चासँ ऊपर असानीसँ जा एत? नै जाएत। \nजँ गहॴरमे नहर खुिन  देल जा ए तँ ओ कर पाि न  ऊपर केना  जेतइ। हँ मशीनक  \nमा/g287 य मसँ जा सकैए, मुदा घरमे फुिस -फािस , सोम िद न िब आह। जइठा म /g255ेता \nयुगक तीन ि◌ व/g25ओा हर , आ सतयुगक बसहा बड़दसँ एखनो खेती होइए तइठाम \nकेना मा नल जाएत। \n/gड0ओ टेशनपर /g2ठ0 लेटफाम/gडै1 आिब   सभ गोिल या कऽ  बैसला । प/g2ठ8 था मािर  भोगे/g288 /gओ0ैजी सभक/g2ओड \nसेहो तिह ना बैसए कहलिख न। गाड़ी पकड़ैले सबहक मन छनगल। प/g2ठ8 था माि◌ र \nबैसैक अथ/gडै1 िन  ि/g25ै  /g288 ती। पिह ने ओ सभक/g2ओड नाओं-ठेकान पु छलिख न। नाओं -ठेका न \nपुछला उ/g25ओर कहलिख  न, क/g2ठओ युिन /gड0ओट  अपन पाट/gडै8 छी, अपन पाट/gडै8क ई अथ/gडै1 नै जे \nकोनो जा ित - मजहबक होइ, मनुख- मा/g255क पाट/gडै8 छी। हमरा सभक/g2ओड ओहन समाज \nबनाएबाक अिछ  जइमे ने ि क यो भूखल रहत आ ने न/gडैओगट। सबहक बाल -ब/g27ओ चा \nपढ़तै, सभक/g2ओड रोग -/gड01 यािध  क इलाज हेतइ तखन ने सभ आगू मुँह/g2ओड बढ़ैक कोिश  श  \nकरता। अपना ऐठाम जे  ऋृिष -मुिन  भेलाह, ओ की केलिन ? हुनका नै  अपन \nसुखक िच /g288 ता छलिन । ि क अए  ओ सभ अपन िज नगी गला लेलिन । ओ सभ \nबहुत केलिन । जँ से नै केलिन  तँ एक क/gड27ा जमीनमे जीवन बसर करैत केना  \nछला । मुदा अपन धर ोहिर क/g2ओड जँ ताला लगा रखबै तँ के बूझत ? लखनजी (डॉ. \nल/gड50 म ण झा) िम िथ ल/gडैओचलक लेल जे िज  नगी समिप/gडै1त केलिन   से ि क  केलिन । के \nबूझत ? \n  \nतीन िद नक /gड01 य/gड0ओ त काय/gडै1/gड8ठममे हुनकर  प/gडैडचठामक /g2ै2ो/gडठ1ाम रहिन  , ओइ समाि/g2ठ0 त  क  \nतारीख िबता तेसर िद नक /g2ै2ो/gडठ1ाम ओ जगदीश /g2ै2साद  म/g28डडलजी क/g2ओड दऽ देलिन ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \n \nजगदीश /g2ै2साद म/g28डडल -  एकटा बायो/gडठ1ाफी... गजे/g288/gओ0ै ठाकुर /gड25ारा (अनुवत/gडै1ते...)  \n  \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@vide ha.com \n  पर पठाउ।  \n \n \nगजे/g288/gओ0ै  ठाकुर  \nggaje ndra@videh a.com  \n  \nhttp:/ /www.maithililekhaksangh.c om/20 10/0 7/blo g-\npost_ 370 9.html   \n  \n२ . ग आgश24   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \n२.१.\n आशीष  अनिच/gु88हार - कािफया  \n  \n  \n२.२.\n जगदान/g288द झा 'मनु'- दूटा िवहिन कथा  \n  \n२.३.\n कैलास दास- अंगना सुखल घरमे पािन  \n  \n२.४.\n मु/gड82ी कामत-  नाटक/ िवहिन कथा  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \n२.५.\n बलराम साहु - िव ि आgशट4 म  त  ह ो इ त  ह म र  ल ोक  सं आgशट4 कृित   \n  \n२.६.\n जगदीश /gु6ुसाद  म/gु83डल - तीनटा िव हिन  कथा-एकटा लघुकथा  \n  \n  \n२.७.१.\n नव/gड70दु कुमार झा- गंगा नदी पर पूलक मा/g287यम सँ \nबढ़त कारोबा रक चािल/ मिहषीमे आयोिज त होयत स/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव /  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nसव/gडै1स/g2ठओमितसँ सभापित आ उपा/g287य/g252क िनव/gडै5िचत / िबहारमे िश/g252ाक लेल मदित करत \nिव/g258 ब/gड7डक  २.\n अिमत िम/g257 - कितआएल आखर  \n  \n२.८.\n िशव  कुमार झा - कृआgशटश ण ज आg288 म  :: क थ ाक ा आgशट1 य क  सू आg2षष प ा त / आg2ष2 ण आg2ऐ2 भ ा  \n  \nआशीष  अनिच/g288हार - कािफया \n  \nकािफया मने तुका/g288त।  आ तुका/g288त मने /gड0ओवर -सा/g2ठओयक  तुका/g288त चाहे ओ वण/gडै1क \n/gड0ओवर -सा/g2ठओय हो की मा/g255ाक /gड0ओवर -सा/g2ठओय। रदीफसँ पिहने जे तुका/g288त होइत छैक \nतकरा कािफया कहल जाइत छैक। आ ई रदीफे जक/gडैड गजलक हरे क शे रक \n(मतला बला शेरक/g2ओड छोिड़ ) दोसर प/gडैडितमे रदीफसँ पिहने अिनवाय/gडै1 /g2ैओप/gड70 अएबाक \nचाही। कािफया दू /g2ै2कारक होइत छैक ( क) वण/gडै1क /gड0ओवर -सा/g2ठओय आ (ख) मा/g255ाक  \n/gड0ओवर -सा/g2ठओय। वण/gडै1क कािफया लेल शेरक हरेक प/gडैडितमे रदीफसँ पिहने समान वण/gडै1 \nआ तकरासँ पिहने समान /gड0ओवर -सा/g2ठओय होएबाक  चाही। एकटा ग/g2ठ0प आर , बहुतॲ \nशाइर खाली रदीफक बाद बला वण/gडै1 वा मा/g255ाकँ◌े कािफया बूिझ लैत छिथ से  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nगलत। कािफयाक िनध/gडै5रण  कािफया लेल /g2ै2यु/g270त श/g2ठ2दक/g2ओड अंतसँ बीच वा शु/g2ै5 \nधिर कएल जा  सकैए। उदाहरण  देखू----- -- --  \n  \nकरेज घसैसँ साजक राग ि नखरै छै  \nिबना धुनने तुर क नै  ताग िनखरै  छै  \n  \nएिह शेरक पिहल प/gडैडितमे रदीफ \"िनखरै छै\" छै क। आ रदीफसँ ठी क पिहने \n\"राग\" श/g2ठ2द छैक।  जँ अह/gडैड \"रा ग\" श/g2ठ2द पर  धेआन देबै तँ पता लागत जे ऐ  \nश/g2ठ2दक अंितम वण/gडै1 \"ग\" छैक मुदा ऐ  \"ग\" संग \"आ\" /g287विन (रा ) सेहो छै क। \nतिहना दोसर प/gडैडितमे रदीफ \"िनखरै छै\"सँ पिहने \"ताग\" श/g2ठ2द अिछ । आब  फेर  \nअह/gडैड सभ \"ताग\" श/g2ठ2दक/g2ओड देखू। ऐमे◌े अंितम वण/gडै1 \"ग\" तँ छैके  संगिह-संग \"आ\" \n/g287विन (ता) सेहो छै क।  मतलब जे उपरक शेरक दुनू प/gडैडितमे रदीफ \"िनखरै छै\" \nसँ पिहने \"ग\"वण/gडै1 अिछ , \" आ\" /gड0ओवर (/g287विन ) क संग।  अथ/gडै5त \"आ\" /g287विन  संगे \"ग\" \nवण/gडै1 ऐ शेरक कािफया भेल। आब ऐठाम ई मोन  राखू जे जँ उपर क ई दुनू  \nशेर कोनो गजलक मतला छै क तँ ओइ गजलक  हरेक  शे रक किफया \"ग\" वण/gडै1क \nसंग \"आ\" /g287विन  होएबाक चाही। अ/g288यथा ओ गजल गलत भए जाएत। आब ऐ \nगजलक दोसर शेरक/g2ओड \nदेखू--   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nइ दुिनया मेहनितक गुलाम छै सिदखन  \nबहै घाम तखन सुतल भाग िनखरै छै  \n  \nऐ शेरमे पिहल प/gडैडितमे ने रदीफ छैक आ ने कािफया मुदा दोसर प/gडैडितमे रदीफ \nसेहो \nछैक आ रदीफसँ पिहने श/g2ठ2द \"भाग\" अिछ। ऐ श/g2ठ2दक अंतमे \"ग\" वण/gडै1 तँ छैके \nसंगिह-संग \"ग\"सँ पिहने \"आ\" /g287विन सेहो छैक।  ऐ गजलक आ न का िफया सभ \nअिछ  \"लाग\" , \"बाग\", \" पाग \" । एकटा आ र दोसर उदाह रण देखू -- \n  \nकहू की , िकयो बूिझ नै  सकल हमरा  \nहँसी सभक लागल बहुत ठरल हमरा  \n  \nऐ मतलाक शे रमे \"हमरा\" रदीफ अिछ। आ रदीफसँ पिहने पिहल प/gडैडितमे \"सकल\" \nश/g2ठ2द अिछ। संगिह -संग दोसर  प/gडैडितमे \"ठरल\" श/g2ठ2द अिछ। आब हमरा लोकिन जँ \nएिहमे कािफया िनध/gडै5रण करी। दुनू श/g2ठ2दक/g2ओड नीक जक/gडैड देखू। दुनू श/g2ठ2दक अंितम \nवण/gडै1 \"ल\" अिछ मुदा पिहल प/gडैडितमे \"ल\"सँ पिहने \"अ\" /g287विन अिछ (क ) आ  दोसरो \nप/gडैडितमे \"ल\"सँ पिहने \"अ\" /g287विन अिछ   (र)। तँ एिह दुनू श/g2ठ2दक िमलानके बाद \nहमरा लोकिन  देखै छी जे दुनूमे \"ल\" वण/gडै1 समान अिछ। संगिह - संग वण/gडै1 \"ल\" सँ \nपिहने \"अ\" /gड0ओवर अिछ।  आब सभ /gड01यंजन हल/g288तमे अ लिगते छै तखने ओ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \nगुिणता /g252र बनै छै ( कचटतप, य-ह) तँए ऐ  गजलक कािफया कोनो कचटतप \nवग/gडै1(कवग/gडै1, चवग/gडै1, टवग/gडै1, तवग/gडै1, पवग/gडै1) वा य -ह संग \"ल\" वण/gडै1 भेल। आब शाइरक/g2ओड \nब/gडैडकी शेरमे कािफयाक /g2ै5पमे एहन श/g2ठ2द चुनए  पड़ति/g288ह जकर अंतमे \"ल\" वण/gडै1 \nअबैत हुअए एवं  तइसँ  पिहने कोन ो \"कचटतप, य-ह\" भऽ सकैए। ऐ  गजलमे \n/g2ै2यु/g270त भेल आन कािफया अिछ -\"जरल \", \"खसल \" , \"रहल\" \"कहल\" |  \n  \nतेसर उदाहरण सेहो देखू-   \n  \nरानी मेघ सग रो जल पटाएत ना  \nबौआ हमर खेलत आ नहा एत ना  \n  \nऐ मतलामे \"ना\" रदीफ अिछ। आ रदीफसँ पिहल प/gडैडितमे \"पटाएत\" श/g2ठ2द अिछ \nआ दोसर  \nप/gडैडितमे \"नहाएत\"। जँ दुनू श/g2ठ2दमे िमलान करबै तँ \"एत\" दुनू प/gडैडितक कािफयामे \nकामन छै आ  \"एत\" सँ पिहने \"आ\" /gड0ओवरक  मा/g255ा छै (पिहल प/gडैडितमे \"टा\" आ \nदोसर प/gडैडितमे \"हा\"। ऐ मतलामे कािफया ह एत \"आ\" मा/g255ाक संग \"एत\" वण/gडै1 \nसमूह। ऐ गजलमे लेल गेल आन  कािफया अि छ  बहाएत, बनाएत, चलाएत आ \nखाएत। जँ मतलाक दुनू प/gडैडितक कािफयामे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nिकछु वण/gडै1 समूह काम न रहै छै तँ ओ करा  तहलीली रदीफ कहल जाइत छै। \nउपरका मतलामे \"एत\" क/g2ओड तहलीली रदीफ कहल जाइत छै। कािफयाक ऐ \nिववरणक/g2ओड एना बूझी तँ नीक रहत -  \n  \n१) जँ को नो मतलामे \"छन\" आ  \"दन\" कािफया छै तँ ऐमे  \"न\" वण/gडै1 मूल वण/gडै1 \nभेलै  ( कािफयाक िमलान सिदखन अंतसँ क एल जाइत छै) आ ओइसँ पिहलुक \nवण/gडै1क /gड0ओवर सेहो \nबराबर हेबाक  चाही। उपरका  उदाहरणमे \"न\" वण/gडै1क बाद /gड8ठमशः \"छ\" आ \"द\" \nवण/gडै1 बचै छै आ दुनूक /gड0ओवर \"अ\" छै मने अकारा/g288त छै तँए कोनो मतलामे ई \nकािफया सही  हएत। आब ऐ गजलमे आ न शे र सभमे एहने  काि फया हेतै जेना - \n\"हन\" , \"मन\", \"जीबन\" आिद। ऐठाम  ई बात बुझबाक अि छ जे जँ  मतलामे \"छन\" \nआ \"धुन\" रिहतै तँ कािफया गलत भऽ जेतै कारण मूल वण/gडै1 \"न\" के र बाद क \n/gड0ओवरक  मा/g255ा सेहो अिनवाय/gडै1 /g2ै5प/gड70 िमलबाक चाही मुदा ऐ उदारहरणक एकटा \nकािफयामे \"न\" के र बाद \"अ \" /gड0ओवरक गुिणता/g252र छै तँ दोसरमे मूल वण/gडै1 \"न\" के र \nबाद \"उ\" /gड0ओवर छै, तँए ई गलत भेल। ऐठाम ईहो मोन  राखू जे  \"छन\" आ \"दन\" \nकेर बाद कोनो  आन शेरमे  \"धुन\", \"आन\", \"िनन\" आिद कािफयाक/g2ओड नै लऽ सकैत \nछी। ईहो मोन राखू जे ए कै गजल क आन - आन शेरमे मूल वण/gडै1 एकै रहतै। जेना \nउपरका उदाहरणमे \"छ न\" आ \"दन\" क ािफया छै  तँ आन  शेर क क ािफयाक अंतमे \n\"न\" वण/gडै1 अिनवाय/gडै1 /g2ै5पसँ रहतै।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \n२) जँ को नो मतलामे \"जीवन\" आ \"तीमन\" छै  तँ काि फया \"अ\" /gड0ओवरक संग \"न\"  \nमूल वण/gडै1 हएत। आ तँए आन शेरक कािफया लेल \"धूमन\", \"केहन\", \"पावन\" \nएहन श/g2ठ2द उपयु/g270त रहत।  \n  \n३) जँ को नो मतलामे क ािफया \"तीमन\" आ \"नीमन\" श/g2ठ2द छै तखन कने धेआन \nराखए  पड़त। दुनू श/g2ठ2दक/g2ओड धेआनसँ देखू, अंतमे \"मन\" वण/gडै1 समूह उभयिन/gओ17 छै तँ \nएहन कािफयामे \"मन\" मूल वण/gडै1 समूह भेल आ तइसँ पिहने दुनूमे \"ई\" /gड0ओवरक  \nमा/g255ा छै (ती , नी) तँए ए कर कािफया भेल \"ई\" /gड0ओवरक मा/g255ाक  संग \"मन\" वण/gडै1क \nसमूह। जँ कोनो शाइर  \"तीमन\" आ \"नीमन\" केर  बाद कोनो आन शेरमे \"जीबन\" , \n\"धूमन\", \" केहन\", \"पावन\" कािफया लेताह तँ गलत हएत। सही कािफया हेत- \n\"पिरसीमन\" आिद। ऐठाम  ईहो मोन राखू जे जँ कोनो  मतलामे \"तीमन\" आ \n\"धूमन\" कािफया छै तँ  ओ गलत हएत क ारण \"मन\" वण/gडै1 समूहसँ पिहने एकटामे \n\"ई\" /gड0ओवरक  मा/g255ा छै तँ दोसरमे \"उ\" /gड0ओवरक मा/g255ा। तेनािहते \"खाएत\" एवं \n\"आएत\" कािफयामे अंतसँ \"एत\" उभयिन/gओ17 छै एवं तइसँ पिहने \"आ\" /gड0ओवरक  मा/g255ा \nछै, तकर बाद  आन शेरमे  \"जाएत\", \"नहाएत\" , \"पाएत\", \" बुिड़आएत\" आिद \nकािफया सही हेतै। \n  \n४) कोनो  मतलामे \"खॱझाएत\" आ \"बुझाएत\" श/g2ठ2दक कािफया नै भए सकैए से \nआब अह/gडैड \nसभ नीक जक/gडैड बुिझ गेल हेबै। जँ कोनो शाइर एहन कािफया लै छ िथ तँ \nकािफयामे \"िसनाद दोष\" आिब  जाइत छै। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n५) केखनो काल िकछु एहन श/g2ठ2द आिब जाइत छै कािफयामे, जे अिधक/gडैओशतः \nएकसमान रहैत \nछै जेना- \"पसार \" एवं \"सार\"। ऐ दूटा श/g2ठ2दमे अंतसँ \"सार\" उभयिन/gओ17 छै आ \nकेओ कहता जे \"सार \" सँ पिहने बला /gड0ओवरक  मा/g255ा सेहो िमलबाक चाही। मने \n\"पसार\" एवं \"सार\"  मे \"प\"  \nअनकामन  छै तँए  \" सार\" सँ पिहने \"अ\" /gड0ओवर हेबाक चाही, मुदा शाइरी क \nिनअमक िहसाब/g2ओड मतलामे एहन कािफयाक /g2ै2योग गलत होइत छै। अथ/gडै5त कोनो \nमतलामे अह/gडैड \"पसार\" एवं \"सार\", तेनािहते \"िवचार\" क संग \"चार\" आिद  \nकािफया नै लऽ  सकैत छी। \n  \n  \n६) आब कने संयु/g270ता/g252र बला कािफयाक/g2ओड देखी। िकछु आर िववरणसँ पिहने \nिकछु  संयु/g270त श/g2ठ2द सभक/g2ओड देखल जाए। /g2ै2/gड0ओथान , चु/gड0ओत , दु/g2ैओ/gड0ओत , िक/gड0ओमत। आब \nई देखू जे संयु/g270त वण/gडै1 अंतसँ कोन /gड0ओथानपर पड़ैत अिछ। जँ ई अंतसँ तेसर \nआ ओक र बाद मने  चािरम या प/gडैडचम /gड0ओथानपर अबैत हो तँ कािफयाक िनअम \nपिहने जक/gडैड हएत । मुदा  जँ इएह  \nसंयु/g270त वण/gडै1 कािफया बला श/g2ठ2दक अंतसँ दोसर /gड0ओथान पर अबैत हो तँ कने \nधेआन देबए  पड़त। मािन िलअ जे मतलाक पिहल प/gडैडितमे \"म/gड0ओत \" काि फया \nछैक। तँ आब ह रेक  कािफया क अंतमे \" /gड0ओत \" रहबाक चाही। उदाहर ण लेल \n\"म/gड0ओत \"  क क ािफया \" द/gड0ओत \", \" प/gड0ओत \" , \" हर/gड0ओत \" आिद भऽ सकैए। उदाह रण /g2ै5पमे \nएकटा शेरक/g2ओड देखल जाए -- \nहएत कोना गुद/gड0ओत जीबन   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \nभेल िच/g288तासँ हर/gड0ओत जीबन  \n  \nआब ऐ शेरमे रदीफ \"जीबन\" भेल आ पिहल प/gडैडितमे कािफया \"गुद/gड0ओत \" अिछ , आब \nसंयु/g270ता/g252र बला िनअमक िहसाब/gड70 कािफया बला श/g2ठ2दमे अंतसँ दोसर वण/gडै1 \"/gड0ओत \"  \nहोएबाक चाही। आब दोसर प/gडैडितके देखू रदीफसँ पिहने कािफयाक /g2ै5पमे \n\"हर/gड0ओत \" अिछ जकर अंतसँ \" /gड0ओत \" संगे -संग \"अ\" वण/gडै1क /gड0ओवर सा/g2ठओय सेहो छै जे \nिनअमक मोतािबक सही अ िछ। ऐ  गजलमे आन  काि फया सभ एना  अिछ - \n\"/gड01य/gड0ओत \" , \" मदम/gड0ओत \" , \" म/gड0ओत \" , \" स/gड0ओत \" आिद। उपरके िनअम जक/gडैड मतलाक \nपिहल  प/gडैडितमे जँ \"म/gड0ओत \" कािफया छै तँ ओ कर बाद  आन  शेर मे \" चु/gड0ओत \" \" सु/gड0ओत \" \nआिद कािफया नै आिब सकैए। संयु/g270ता/g252रक ई िनअम मा/g255ा बला कािफया लेल \nकने अलग ढ़ंगसँ छै क।  \n  \n७) तँ आब आबी कने \"ए\" आ \"य\" बला /g2ै2संगपर।  \nए आ य : मैिथलीक वत/gडै1नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ। मुदा \"ए\" केर  \n/g2ै2योग /g2ै2ाचीन मैिथलीए  सँ अिछ। \n/g2ै2ाचीन वत/gडै1नी-  कएल , जाए, होएत, माए , भाए, गाए आ िद। \nनवीन वत/gडै1नी- कयल, जाय, होयत , माय, भाय , गाय आिद। \nसामा/g288यतया श/g2ठ2दक शु/g2ै5मे ए मा/g255 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर , एहन \nआिद। एिह श/g2ठ2द सभक /gड0ओथानपर यिह , यना, यकर , यहन आिदक /g2ै2योग नै \nकरबाक चाही। य/gड2ओिप मैिथलीभाषी था/g2ै5 सिहत िकछु जाितमे श/g2ठ2दक आर/g2ठओभोमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \n“ए ”क/g2ओड य किह उ/g27ओचारण कएल जाइत अिछ। मैिथलीक सव/gडै1साधारणक उ/g27ओचारण -\nशैली \" य \" क अपे/g252ा \"ए\"सँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद \nकितपय श/g2ठ2दक/g2ओड कैल , हैब आिद /g2ै5पमे कतहु- कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क \n/g2ै2योगक/g2ओड बेसी समीचीन /g2ै2मािणत करैत अिछ।  \nएतेक जनलाक बाद  आबी \"ए\" वा \"य\" केर /g287विन लोप पर। ओना \"ए\" वा \"य\" \nक संगे -संग आन /g287विन लोप सेहो होइत छै मुदा ओकर चच/gडै5 एतए आव/gड02यक नै। \nतँ देखी /g287विन लोपक िनअम -  \n/g287विन -लोप : िन/gड0ठिलिखत अव/gड0ओथामे श/g2ठ2दसँ \"ए\" वा \"य\" केर /g287विन - लोप भऽ जाइत \nअिछ:  \n(क)  ि/gड8ठया/g288वयी /g2ै2/g28ओयय अयमे य वा ए लु/g2ठ0त भऽ जाइत अिछ। ओइ सँ पिहने \nअंक उ/g27ओचारण दीघ/gडै1 भऽ जाइत अिछ। ओकर आग/gडैड लोप -सूचक िच/gओ2ठ वा िवकारी \n(’ / ऽ) लगा ओल जाइछ। जेना - \n  \nपूण/gडै1 /g2ै5प : पढ़ए (पढ़य) गेलाह , कए ( कय) लेल, उठए (उ ठय) पड़तौक।  \n  \nअपूण/gडै1 /g2ै5प : पढ़ ’ गेलाह , क ’ लेल , उठ’ पड़तौक। \n  \nपढ़ऽ गेलाह , कऽ लेल, उठऽ पड़तौक।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \n  \n(ख) पूव/gडै1कािलक कृत आय (आए ) /g2ै2/g28ओययमे य (ए)  लु/g2ठ0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-\nसूचक िवका री नै  लगाओल जाइछ। जेना -  \n  \nपूण/gडै1 /g2ै5प : खाए (य) गेल , पठाय (ए) देब , नहाए (य) अएलाह। \n  \nअपूण/gडै1 /g2ै5प : खा गेल , पठा देब, नहा अएलाह।  \n  \nआब एक बेर फेर घुिर जाइ उ/g27ओचारण पर। उ/g27ओचारणमे लोप -सूचक िच/gओ2ठ ( ' ) \nवा िवकारी  (ऽ ) केर कोनो मह/g28ओव नै होइत छैक। मने लोप सूचक िच/g288ह वा \nिवकारीसँ पिहने जे वण/gडै1 छै तकरे पूरा-पूरी उ/g27ओचारण हेतै कनेक नमहर उ/g27ओचारणक \nसंग ( मुदा ऐ कने नमहर उ/g27ओचारणक कारण ओ वण/gडै1 दीघ/gडै1 नै मानल जाएत।  \nडा. रामावतार यादव ऐ नम हर उ/g27ओचारणक/g2ओड दीघ/gडै1 तँ मानै छिथ मुदा गनतीमे श/g2ठ2दक/g2ओड \nलघु मानै छिथ )। जे ना \"लए\" श/g2ठ2दमे ल केर बाद ए केर उ/g27ओचारण होइत अिछ \nमुदा जखन ओही  \"लए\" श/g2ठ2दक/g2ओड \"ल'\" वा \"लऽ\" िलखबै तखन ओकर उ/g27ओचारण \nबदिल जाएत आ एकर उ/g27ओचारण \"ल\" केर बर ाबर हएत। मतलब जे \"ल'\" वा \n\"लऽ\" केर उ/g27ओचारण \"लए\" वा \"लय\" श/g2ठ2दसँ िब/g2ठ8कुल अलग अिछ। तेनािहते \n\"खस '\" वा \"खसऽ\" केर उ/g27ओचारण \"खसए\" वा \"खसय \" श/g2ठ2दसँ अलग अिछ। \nएहन-एहन श/g2ठ2द जकर अंतमे \"ए\" वा \"य\" लोप होइत होइ तकरा लेल एहने सन \nिनअम हेतै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \nजँ कोनो शाइर /g287विन लोपक िच/g288ह वा िवकारी बला श/g2ठ2दक कािफया बनबै छिथ \nतँ ओ धेआन राखिथ जे हरे क का िफयामे लोप- सूचक िच/gओ2ठ (  ' ) वा िवकारी ( \nऽ) सँ पिहनुक वण/gडै1 एकसमान राखिथ। जेना \"ल'\" वा \"लऽ\" केर कािफयाक  \nबाद शाइर एहन श/g2ठ2द चुनिथ जकर अंतमे लोप -सूचक िच/gओ2ठ (  ' ) वा िवकारी ( \nऽ) लागल हो तकरा बाद वण/gडै1 \"ल\" हो जेना \"चल'\" वा \"चलऽ\"। जँ कोनो \nशाइर \"राख '\" वा \"राखऽ\" केर कािफया \"बाज '\" या \"बाजऽ\" रखताह तँ ओ  \nगलत हेतै।  \"बाज'\" या \"बाजऽ\" केर बाद \"साज '\" वा \"साजऽ\" कािफया हेतै। \nसंगे-संग कािफयाक उपरका बला िनअम सभ पिहनेह/gड70 जक/gडैड अहूमे लागू रहत। \nजँ कोनो एहन श/g2ठ2द जकर अंतमे \"ए\" वा \"य\" केर लोप भेल छै आ तइसँ पिहने \nकोनो मा/g255ा छै तँ ओकर कािफया लेल मा/g255ाक कािफया बला िनअम लागत \nजकर िववरण  आगू  देल जा रहल अि छ। \nआब अह/gडैड सभ ई बूिझ सकैत िछऐ जे -- \n  \n  \nलए----  /gडै0/gड0ओव -दीघ/gडै1 \nलs---- -- /gडै0/gड0ओव  \nल'---- -- /gडै0/gड0ओव  \nलय --- --  /gडै0/gड0ओव - /gडै0/gड0ओव वा दीघ/gडै1 \nआ दए , कए आ िद लेल एहने सन िन अम रहत।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \nआशा अि छ जे एतेक उदाहरणसँ ई ि नअम सभ बुझबामे आएल हएत। \n  \n८) \n  \nप/g278चमा/g252र आ अनु/gड0ओवार : प/g278चमा/g252रा/g288तग/gडै1त ङ , ञ , ण, न एवं म अबैत अि छ। \nसं/gड0ओकृत भाषाक अनुसार श/g2ठ2दक अ/g288तमे जइ वग/gडै1क अ/g252र रहैत अिछ ओही वग/gडै1क \nप/g278चमा/g252र अबैत अिछ। जेना- \nअ/gड1ड (क वग/gडै1क रहबाक कारणे अ/g288तमे ङ् आएल अिछ। )  \n  \nप/g278च (च वग/gडै1क रहबाक कारणे अ/g288तमे ञ् आएल अिछ। )  \n  \nख/g28डड (ट वग/gडै1क रहबाक कारणे अ/g288तमे ण् आएल अिछ। )  \n  \nसि/g288ध (त वग/gडै1क रहबाक कारणे अ/g288तमे न् आएल अिछ। )  \n  \nख/g2ठओभ (प वग/gडै1क रहबाक कारणे अ/g288तमे म् आएल अिछ। )   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \n  \nउपयु/gडै1/g270त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/g278चमा/g252रक बदलामे अिधक/gडैओश \nजगहपर अनु/gड0ओवारक /g2ै2योग देखल जाइछ। जेना- अंक , पंच, खंड , संिध , खंभ \nआिद। /gड01याकरणिवद पि/g28डडत गोिव/g288द झाक कहब छिन जे कवग/gडै1, चवग/gडै1 आ टवग/gडै1सँ \nपूव/gडै1 अनु/gड0ओवार िलखल जाए तथा तवग/gडै1 आ पवग/gडै1सँ पूव/gडै1 प/g278चमा/g252रे िलखल जाए। \nजेना-  अंक , चंचल, अंडा, अ/g288त तथा क/g2ठओपन। मुदा िह/g288दीक िनकट रहल \nआधुिनक लेखक ऐ बातक/g2ओड निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अ/g288त आ क/g2ठओपनक \nजगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ। \n  \nनवीन प/gड20ित िकछु सुिवधाजनक अव/gड02य छैक। िकएक तँ ऐ मे समय आ \n/gड0ओथानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर ह/gड0ओतलेखन वा मु/gओ0ैणमे अनु/gड0ओवारक \nछोट सन िब/g288दु /gड0ओप/gओ1ै  नै भेलासँ अथ/gडै1क अनथ/gडै1 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। \nअनु/gड0ओवारक /g2ै2योगमे उ/g27ओचारण -दोषक स/g2ठओभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। \nएतदथ/gडै1 क  सँ लऽ कऽ पवग/gडै1 धिर प/g278चमा/g252रेक /g2ै2योग करब उिचत अिछ। यसँ \nलऽ कऽ /g25ड धिरक अ/g252रक स/gड15 अनु/gड0ओवारक /g2ै2योग करबामे कतहु कोनो िववाद \nनै देखल जाइछ। \n  \nआब कने आबी कािफया पर ( ऐठाम हमर आ/gडठ1ह जे पंचमा/g252रक /g2ै2योग कएल \nजाए। ओना पिहने हम अपने अनु/gड0ओवारक /g2ै2योग करैत छलॱ मुदा आब पंचमा/g252रक \n/g2ै2योग करैत छी आ ईएह मैिथलीक िहतमे छै)  जँ मतलाक कोनो कािफया मे \nपंचमा/g252र वा अनु/gड0ओवारक /g2ै2योग छैक तँ हरेक शेरक कािफयामे अनु/gड0ओवार वा \nपंचमा/g252र हेबाक चाही ओहो ठीक ओही /gड0ओथान पर जइ पर पिहल कािफयामे \nछैक। जेना मािन िलअ कोनो मतलाक पिहल प/gडैडितक कािफया \"बसंत\" छैक , तँ \nआब अह/gडैडक/g2ओड ओहन श/g2ठ2द कािफयामे देबए पड़त जकर अंतसँ दोसर वण/gडै1 पर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nअनु/gड0ओवार वा पंचमा/g252र अबैत होइक जेना की \"अनंत\", \"िदगंत\" इ/g28ओयािद। आ \nएहने सन िनअम चं/gओ0ैिबंदु लेल सेहो छैक।  एकटा बात आर जँ  कोन ो मतलाक \nदुनू प/gडैडितमे अनु/gड0ओवार बला कािफया छै तँ ओकर बाद बला शेरक कािफया लेल \nपंचमा/g252र बला श/g2ठ2द सेहो लए सकैत छी जेना---  जँ मतलामे की \"बसंत\" आ \n\"अनंत\" छै तँ बाद बला शेर क क ािफया लेल \" िदग/g288त \" सेहो लए सकैत छी। \nआन सभ पंचमा/g252र लेल एहने िनअम बुझू। मुदा एहन ठाम ई मोन राखू जे \nपंचमा/g252र अपने वग/gडै1क हेबाक चाही।  \nमा/g255ा बला कािफया पर िवचार करबासँ पिहने कनेक फेरसँ तहलीली रदीफ आ \nमैिथली िवभि/g270त पर िवचार करी। कारण जे मैिथली िवभि/g270त मूल श/g2ठ2दमे सिट \nजाइत छैक। आ तँ ए ओ केखन कािफयाक /g2ै5प लेत आ केखन रदीफक से \nबुझनाइ परम ज/g2ै5री।  \nिवभि/g270त -- --- -  \nमैिथलीमे िवभि/g270त िच/g288ह समा/g288यतः प/gडैडच गोट अिछ।  \nकम/gडै1----  क/g2ओड \nकरण ---  एँ /सँ \nअपादान--  सँ \nस/g2ठओब/g288ध --- क \nअिधकरण -- मे /पर \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nऐक/g2ओड अितिर/g270त िव/gड25ान लोकिन कत/gडै5क िच/g288हक/g2ओड सु/gड82ाक /g2ै5पमे लैत छिथ।  ई प/gडैडचो \nिच/g288ह मूल श/g2ठ2दमे सिट जाइत छैक। आ ऐ  प/gडैडचोमेसँ \"एँ\" िच/g288ह मूल श/g2ठ2दक /g287विन \nबदिल दैत छैक। उदाहरण लेल देखू--  \"बाट\" श/g2ठ2दमे \"एँ\" िच/g288ह सटने \" बाट/g2ओड\" \nहोइत छैक। \"हाथ\" श/g2ठ2दमे सटने \"हाथ/g2ओड\" इ/g28ओयािद। आब कने ई िवचारी जे जँ \nकोनो शाइर एहन श/g2ठ2द , जइमे िवभि/g270त सटल होइ क जँ ओकर कािफया बनेता तँ \nकी हेतै। ऐ  लेल िकछु एहन श/g2ठ2द ली जइमे िवभि/g270त सटल होइक। उदाहरण \nलेल --   \nमूल श/g2ठ2द --- --- -- --- ---  िवभि/g270तसँ सटल श/g2ठ2द  \nहाथ----- -- --- --- -- --- -  हाथक /हाथ/g2ओड/ हाथसँ/ हाथमे/ हाथक/g2ओड \nफूल---- -- --- --- -- --- ---  फूलक /फूलसँ /फूल/g2ओड \nसंग---- -- --- --- -- --- ---  संगमे /संग/g2ओड \nराित--- --- -- --- -- --- ---  राितएँ/ राितसँ /राितमे  \nऐ िववरणक/g2ओड हमरा लोकिन दू भागमे ब/gडैडिट सकै छी-- --- -  \n१) एहन मूल श/g2ठ2द जे अंतसँ अकारा/g288त हुअए , आ  \n२) एहन मूल श/g2ठ2द जकर अंतमे मा/g255ाक /g2ै2योग होइक  \n१) आब जँ कोनो शाइर एहन मूल श/g2ठ2द जे अकारा/g288त छैक आ ओइमे िवभि/g270त \nलागल छैक तकरा कािफया बनबै छिथ तँ हुनका ई मोन राखए पड़ति/g288ह जे \nबादमे आबए बला हरे क आ न - आन कािफयामे वएह िवभि/g270त कोनो आन मूल श/g2ठ2दमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \nआबै जे अकारा/g288त होइक संगिह -संग /gड0ओवर -सा/g2ठओय सेहो रखैत हो। उदाहरण लेल -- \n---  मानू जे  केओ  मूल \"हाथ\" श/g2ठ2दमे \"क\" िवभि/g270त जोिड़ \"हाथक\" कािफया \nबनेलक। दोसर आन - आन कािफया लेल ई मोन राखू जे आबए बला ओइ \nकािफयाक अंतमे \"क\" िवभि/g270त तँ एबै करतै, मुदा िवभि/g270त \"क\"सँ ठीक  पिहने \nअकारा/g288त वण/gडै1 एवं /gड0ओवर -सा/g2ठओय होएबाक चाही जेना की मानू \"बात\" श/g2ठ2दमे िवभि/g270त \n\"क\"जुटला पर \"बातक\" श/g2ठ2द बनैत अिछ। आब पिहल कािफ या \"हाथक\" आ \nदोसर कािफया \"बातक\" िमलान क/g2ैओ (कािफयाक िमलान सिदखन श/g2ठ2दक अंतसँ \nकएल जाइत छैक )। देखू पिहल कािफया \"हाथक\" आ द ोसर क ािफया \"बातक\" \nदुनूक अंतमे िवभि/g270त \"क\" अि छ संगिह -संग िवभि/g270त \"क\" केर बाद दु नू \nकािफयाक श/g2ठ2द \"थ\" आ \"त\" अकारा/g288त अिछ , संगिह-संग \"हा\" केर /gड0ओव र -सा/g2ठओय \n\"बा\"  सँ छैक। आब फेर तेसर श/g2ठ2द \"पात\" िलअ आ जँ ओइमे \"क\" िवभि/g270त \nजोड़बै तँ \"पातक\" श/g2ठ2द बनतै। आब पिहल कािफया \"हाथक\" आ दोसर  काि फया \n\"पातक\" िमलान क/g2ैओ। देखू अंतसँ दुनू श/g2ठ2दमे \"क\" िवभि/g270त छैक आ ठीक \nओइसँ पिहने दुनू श/g2ठ2द अकारा/g288त छैक आ संगिह -संग \" हा\" क /gड0ओवर -सा /g2ठओय \"पा\"सँ \nछैक।  एनािहते दोसर उदाहरण देखू - मूल श/g2ठ2द \"पात\" िवभि/g270त \"मे \" जुटला पर \n\"पातमे\" श/g2ठ2द बनैत अिछ। फेर दोसर श/g2ठ2द \"बाट\" िवभि/g270त \"मे\" जुटला पर \n\"बाटमे\"। आब फेरसँ िमलान क/g2ैओ -  दुनू श/g2ठ2दक अंतमे िवभि/g270त \"मे\" लागल \nछैक। िवभि/g270त \"मे\" सँ ठीक पिहने अकारा/g288त वण/gडै1 सेहो छैक संगिह - संग \"पा\" \nकेर /gड0ओवर -सा/g2ठओय \"बा \"सँ छैक। िकछु  आर उदाह रण िलअ - \"कलमसँ\", \"पतनसँ \" , \n\"बापक/g2ओड\" , \"आबक/g2ओड\" इ/g28ओयािद।  \nमुदा ऐठाम ई बात एकदम धेआन राखू जे जँ कोनो शाइर लेखनमे िह/g288दीक \n/g2ै2भावसँ मूल श/g2ठ2दमे िवभि/g270त नै सटबै छिथ \n तैओ उ/g27ओचारणमे मूल श/g2ठ2द आ िवभि/g270त \n/gड0ओवतः सिट जाइत छै तँए िवभि/g270त सटा कऽ िलखू वा हटा कए िबना रदीफक \nगजल हेबे करत। एक रा एना बूझी ---  कोनो  मतलामे \" कलमसँ \" आ \" पतनसँ \n\" कािफया बिन स कैए आ  संगे -संग मतलामे \" कलम सँ \" आ \" पतन सँ \" \nसेहो कािफया बिन स कैए आ  ए करा िब ना रदी फक गजल कहल जाएत तेनािहते  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \n\"आँिखसँ\" आ च/gडैडिक सँ \" का िफया सेहो ठी क रहत आ  \"आँिख सँ\" आ च/gडैडिक सँ \n\" सेहो । ओना जँ कोनो उदू/gडै1-िह/g288दीक शाइर कोनो गजलमे \" कलमसँ \" आ  \" \nपतनसँ \" वा \" कलम सँ \" आ \" पतन सँ \" कािफया देखताह तँ ओ करा  गलत \nकिह देताह, मुदा ई बात सिदखन मोन राखू जे उदू/gडै1-िह/g288दी भाषा अलग छै आ \nमैिथली भाषा अलग छै , एकर /gड01याकरण आ उ/g27ओचारण प/gड20ित अलग छै तँए \nअरबीमे पािरत पूर ा -पूरी िनअम मैिथलीमे लागू नै भऽ  सकैए।  \n  \n२) एहन मूल श/g2ठ2द जकर अंतमे मा/g255ा होइक ओकर कािफया लेल धेआन राखू \nजे िवभि/g270तक बाद ठीक वएह मा/g255ा /gड0ओवर -सा/g2ठओयक संग एबाक चाही। उदारहरण \nलेल -  \nआँिखसँ---- च/gडैडिकसँ--- -ब/gडैडिहसँ, इ/g28ओयािद  \nराितमे-- -- जाितमे---  जािठमे , इ/g28ओयािद  \nघुटठीक/g2ओड-- - गु/gड8ैडीक/g2ओड--- चु/gड2ैीक/g2ओड, इ/g28ओयािद  \nपािनक --आिन क , इ/g28ओयािद  \nकेखनो काल दूटा िवभि/g270त एकै संग जुिट जाइत छैक जेना \"राितएँसँ\" एहन \nसमयमे अह/gडैडक/g2ओड दोसरो कािफया ओहने लेबए पड़त  जइमे दुनू िवभ/g270त समान \nहोइक /gड0ओवर -सा/g2ठओयक संगे। उदाहरण लेल \" राितएँसँ\" केर काि फया \"छाितएँसँ\" \n\"हािथएँसँ\" \"बािटएँसँ \" आिद-आिद भऽ सकैत अिछ। िवभि/g270त बला कािफयाक \nसंबंधमे एकटा आर खास ग/g2ठ0प। कोनो एहन मूल श/g2ठ2द जकर अंत कोनो एकटा \nखास िवभि/g270तसँ सा/g2ठओय रखैत हुअए , िवभि/g270तसँ पिहने बला वण/gडै1 अकारा/g288त वा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \nमा/g255ा यु/g270त (जेहन ि/gड0ओथित ) हुअए  संगिह-संग ओइसँ पिहने /gड0ओवर -सा/g2ठओय हुअए  तँ ओ \nदुनू कािफयाक /g2ै5पमे लेल जा सकैए। उदाहरण लेल एकटा िवभि/g270त बला श/g2ठ2द \n\"पातक\" वा \"बाटक\" िलअ। आ आब एहन मूल श/g2ठ2द ताकू जकर अंतमे \"क\" \nहोइ, \" क\" सँ पिहने अकारा/g288त वण/gडै1 होइक (जँ अकारा/g288त वण/gडै1सँ पिहने /gड0ओवर -सा/g2ठओय \nहोइ तँ आरो नी क) तँ ओ दुनू ( एकटा िवभि/g270त यु/g270त आ दोसर मूल ) श/g2ठ2द \nकािफया भऽ सकैत अिछ। उदाहरण लेल उपर लेल दुनू िवभ/g270त यु/g270त श/g2ठ2द \n\"पातक\" आ \"बाटक\" क मूल श/g2ठ2द \"बालक\" पालक\" वा \"चालक\"सँ िमलाउ। जँ \nगौरसँ देखबै तँ पता लागत जे ई श/g2ठ2द सभ कािफया लेल एकद/g2ठओम उपयु/g270त \nअिछ। तेनािहते मा/g255ा बला श/g2ठ2द जइमे िवभि/g270त सटल हुअए  आ ओहन मूल श/g2ठ2द \nजे ओक रासँ िमलैत हुअए  एकदोसरा क का िफया बिन सकैत अिछ। जँ  कोनो  \nमतलाक अंत मूल श/g2ठ2दसँ सटल िवभि/g270तसँ होइक तँ ओकरा िबना रदीफक \nगजल मानू। उदाहरण लेल-  \nपसरल छै शोिणत सगरो  बाटपर \nघर- आँगन- बाड़ी-झाड़ी घाटपर  \nऐ गजलक आन अंितम श/g2ठ2द अिछ -- --  \"हाटपर\", \" खाटपर\" , \"टाटपर\"। देखू ऐ \nसभमे अंतसँ \" पर \" सेहो छै एवं \" आ \" /gड0ओवरक संग \" ट \" वण/gडै1 सेहो छै। \nमुदा तैओ ए करा िबना रद ीफक  गजल मानल जा एत। \nआब कने मा/g255ा बला कािफया पर िवचार करी। मैिथली वण/gडै1मालामे १६ गोट \n/gड0ओवर देखाओल गेल अ िछ। अ , आ, इ, ई उ, ऋ, ॠ, लृ,( आ लृक आ र \nएकटा दीघ/gडै1 /g2ै5प ) ऊ , ए, ऐ. ओ. औ, अं एवं अः। जइमे \"अ\" तँ हरेक वण/gडै1क \n(जइमे हल/g288त् नै लागल होइक) मे अंतमे अिबते छैक। अ/g288य छह गोट /gड0ओवर (  \nऋ,ॠ, लृ आ लृक आर एकटा दीघ/gडै1 /g2ै5प , अं एवं अः ) खाली त/g28ओसम श/g2ठ2दमे \nअबैत छैक। बचल न ओ  गोट /gड0ओवर आ , इ, ई , उ, ऊ, ए , ऐ, ओ , एवं औ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \n(एकर लेख /g2ै5प /gड8ठमशः-- ◌ा, ि◌, ◌ी, ◌ु, ◌ू, ◌े ,  ◌ै ,  ◌ो एवं  ◌ौ अि छ)।  संगे-संग हम \nमैिथलीमे रेफ बला का िफया पर सेहो िबचा र करब। मतलब जे ऐठा म हम कुल \nदस गोट मा/g255ा पर िबचार करब। मुदा ऐ  दसोमे \"इ\" , \"उ\" आ रेफ पर  िबचार  \nहम बादमे क रब। एक र क ारण जे  मैिथलीमे ऐ  तीनूक उ/g27ओचारण कने अलग ढंगसँ \nहोइत अिछ। तँ चली मा/g255ा बला कािफया पर। मतलामे रदीफसँ पिहने जँ वण/gडै1मे \nकोनो मा/g255ा छैक तँ गजलक हरेक शेरक कािफया मे वएह मा/g255ा अएबाक चाही \nचाहे ओइ मा/g255ाक संग बला वण/gडै1 दोसरे िकएक ने हो।  \nपूब मे उगल ललका थारी त' देखू \nदूइभक घर चमा चम मोती त ' देखू  \n(अिमत िम/g257 )  \nऐ गजलमे लेल गेल आन कािफया सभ अि छ - िकलकार ी , बेमारी, पारी , साड़ी आ \nतरकारी। ऐठाम ई धेआन देबए बला बात अिछ जे मतलामे जे कािफया /g2ै2योग \nभेल छै तकर अंतमे \" ई \" केर मा/g255ा छै वण/gडै1 मुदा अलग -अलग छै मुदा ओइसँ \nपिहने बला /gड0ओवर नै मीिल रहल छै एकर मतलब ई भेल जे मा/g255ा बला कािफया \nलेल श/g2ठ2दक अंतमे जे मा/g255ा छै सएह आन श/g2ठ2दक अंतमे अएबाक चाही बशत/gड71 िक  \nवण/gडै1 अलग - अलग हुअए। आब ऐठा म ई देखू जे जँ  मतलामे \" थारी \" क  संग \nसाड़ी रिहतै तखन आन कािफयामे \"ड़ी\" वा  \" री\" का मन र िहतै आ तइसँ पिहने \n\" आ\" केर /gड0ओवर सा/g2ठओय  रिहतै। जेना \" बाड़ी \" , उधारी, अधकपारी इ/g28ओयािद।  जँ \n\" थारी \" आ \" बाड़ी\" के र बाद \"मोती\" श/g2ठ2दक कािफया लै छी तँ िसनाद दोष \nआिब जाएत आ  काि फया गलत भऽ जाएत। तेनािहते जँ कोनो मतलामे \" मोती \n\" आ कोठ ी\" कािफया लेबै तखन साड़ी , उधारी आिद  काि फया भऽ सकैए। कोना  \nसे आब अह/gडैड सभ नीक जक/gडैड बुिझ गेल हेबै। ऐ िनअमक अधार पर हमर \n/g2ै2कािशत पोथी \" अनिच/g288हार आखर \" केर  बहुत रास का िफया गलत अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \nमुदा ओइ  समय हमरा लग कािफया जते क समझ छल ओइ िहसाबसँ ओकर  \n/g2ै2योग कएल। आ तँए ओइ  पोथी महँक िकछु कािफयाक िनअम आब पूण/gडै1तः \nबेकार भऽ  चुकल अि छ। संगे संग ईहो धेआ न राखू जे आन मा/g255ा बला किफया \nलेल एहने िनअम रहत।  \nएकटा गलत उदाहरण देबासँ हम अपनाक/g2ओड रोिक नै रहल छी। ई शेर हमरे \nिथक--- -  \nएनाइ जँ अह/gडैडक सूनी हम  \nनहुँएसँ सपना बूनी हम\"  \n(कािफया \"ई\"क मा/g255ा)  \nगजलक अ/g288य कािफया अिछ -- --  \"चूमी\", \"पूछी\", \" बूझी\", \"खूनी\" , ,\"लूटी\" , \n\"सूती\" आिद। आब ऐ शेरमे देखू दुनू प/gडैडितक कािफयामे \" नी  \" कामन  छै आ \nतइ िहसाबसँ हमरा एहन काि फया चुनबाक  छल ज कर अंतमे \" नी \" अबैत हो \nआ तइसँ पिहने \" ऊ \" केर मा/g255ा हुअए। ऐ शेरमे \" ऊ  \" केर मा/g255ा तँ लेल \nगेल अिछ मुदा  \" नी \" केर पालन नै  भेल अिछ तँए  ऐ गजल महँ क ए कटा \nकािफया \" खूनी \" छोिड़ आन सभ ( जे ना चूम ी\", \"पूछी\", \"बूझी \"\"लू टी\" , \n\"सूती\" ) आिद गलत अिछ | अ/g288य बचल मा/g255ाक लेल एहने समान िनअम अिछ \nआ हरेक मा/g255ाक एक -एकटा उदाहरण देल जा  रहल अिछ।  \n१) छोिड़  कऽ  जे िबनु  बजने जा रहल अिछ  \n   हृदै िचरैत आि ग सुनगा रहल अिछ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \n( कािफया \" आ \" केर मा/g255ा)  \n ( गजे/g288/gओ0ै ठाकुर )  \n  \nऐ गजल आन  काि फया सभ अिछ ---- -- कना , भिसया , जा , खा इ/g28ओयािद।  \n  \n२) \" जँ तोड़ब स/g2ठ0पत तँ जानू अह/gडैड \n   फ/gडैडिसए लगा मरब मानू अह/gडैड\"  \n   (कािफया \"ऊ\" क मा/g255ा)  \n(आशीष अनिच/g288हार , सरल वािण/gडै1क )  \nऐ गजलमे लेल गेल अ/g288य किफया-  \"गानू\", \" आनू\", \"टानू\" आिद। \n३) \"मोन तंग क रबे करतै \n   देह भाषा पढबे क रतै\" \n   (कािफया \"ए\"क मा/g255ा)  \n ऐ गजलमे लेल गेल अ/g288य किफया --- \"खुजबे\" , \"उड़बे\" , \"सटबे\" आिद अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \n४) भोरे उिठ मैदान गेलै बौ आ  \n   ओ/g2ठओहरिहसँ दतमिन तँ लेतै बौआ  \n  (आशीष अनिच/g288हार )  \n  (कािफया \"ऐ\"क मा/g255ा)  \nऐ गजलक आ न क ािफया सभ अिछ - एतै, जेतै, बनतै, चलतै आिद-आिद। \nऐ केर मा/g255ाक एकटा आर उदाहरण देखू--- -  \nकरबा नै मजूरी म/gडैड पढबै हमहूँ \nनै रहबै कतौ पा छू बढबै ह महूँ \n(ओम/g2ै2काश )  \nऐ गजलमे लेल गेल आन कािफया अि छ ---- -- चढ़बै , मढ़बै, गढ़बै आिद - आिद। \nकेखनो क ाल \"ऐ\" केर उ/g27ओचारण \"अइ\" जक/gडैड होइत अिछ। जेना \"सैतान\" \nबदलामे सइतान , बैमानक  बदलामे \"बइमान\" इ/g28ओयािद।  \n५) आब हरजाइक/g2ओड तॲ िबसिर जो रे बौआ  \n   मोन ने पड़ौ एहन स/g2ठ0पत खो रे बौआ  \n   (कािफया \"ओ\" क मा/g255ा)   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \n   (आशीष अनिच/g288हार , सरल वािण/gडै1क )  \n ऐ गजलमे लेल गेल अ/g288य किफया---- -- ओ, खसो, पड़ो इ/g28ओयािद अिछ।  \n६) एक  बेर फे र हँिसऔ कने क  \n   ओही नजि र सँ देिखऔ कने क  \n   (कािफया \"औ\" क मा/g255ा)  \n   (आशीष अनिच/g288हार , सरल वािण/gडै1क )  \nऐ गजलमे लेल गेल अ/g288य किफया -- - \"रिहऔ\" , \" चिलऔ\" , \"बुझिबऔ\" आिद \nअिछ। \n**** केखनो क ाल \"औ\" केर उ/g27ओचारण \"अउ\" जक/gडैड होइत अिछ।  \nआब हमरा लोकिन फेरसँ एकबेर संयु/g270ता/g252र बला श/g2ठ2दपर  चली। मा/g255ा बला \nसंयु/g270ता/g252र लेल पिहनेसँ कने अलग ढङसँ देखू। ई ग/g2ठ0प उदाहरणसँ बेसी \nफिड़/g27ओछ हएत। मानू जे मतलाक पिहल प/gडैडितमे कािफयाक /g2ै5पमे \"चु/gड2ैी\" श/g2ठ2द \nलेल गेल। आब दोसर कािफया लेल मोन राखू जे \"ई\" मा/g255ा यु/g270त कोनो श/g2ठ2द \nभऽ सकैत अिछ। उदाहर ण लेल \" िच/gड82ी\", \" बु/g27ओची\" , \"खटनी\" आिद \"चु/gड2ैी\"क \nकािफया भऽ स कैत अिछ। मुद ा जँ मतलाक  काि फया \" मु/gड27ी\" आ \" घु/gड27ी\" छैक \nतखन आन शे रक कािफया \" िच/gड82ी\" या \"बु/g27ओची\" नै  भऽ सकैत अि छ। का रण तँ \nअह/gडैड सभ बुिझए गेल हेबै।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \nउ/g2ठओमेद अिछ जे उपर देल गेल मा/g255ा बला उदाहरणसँ कािफया संबंधी िनअम बेसी \nफिड़/g27ओछ  भेल हएत। \nतँ आब चली \"इ\" , \"उ\" आ रेफ पर।  मैिथलीमे \"इ\" आ \"उ\" लेख आ उ/g27ओचारण \nदुनू पिहने िलखल आ कएल जाइत छै क। ए करा  हम उदाहरणसँ देखाएब , तँ \nपिहने \"इ\" केर उदाहरणसँ शु/g2ैओ करी। श/g2ठ2द \"राित\" मुदा ओकर उ/g27ओचारण भेल \n\"राइत\" , िलखल जाइए \"गािन\" मुदा बाजल जाइए \"गाइन\", तेनािहते \"पािन\" केर \nउ/g27ओचारण \"पाइन\" भऽ गेल। मैिथलीमे वण/gडै1 \"इ\" तेहन उ/g28ओफाल मचेलक जे बहुत \nआन श/g2ठ2द सभ \"इ\" वण/gडै1क संग िलखल जाए लागल जेना की \"जाइत\", \"खाइत\" \nआिद। एकटा आर मह/g28ओवपूण/gडै1 ग/g2ठ0प , मैिथलीमे \"इ\"कार दू /g2ै5पमे /g2ै2योग होइत अिछ -  \nपिहल /g2ै5प भेल जइमे मा/g255ा अबैत अिछ आ दोसर /g2ै5पमे \"इ\"कार वण/gडै1क /g2ै5पमे \nअबैत अिछ। पिहल /g2ै5पक उदाहरण \"राित\", \"जाित\" सभ भेल आ दोसर /g2ै5पक \nउदाहरण \"जाइत\" , खाइत\" सभ भे ल। आब कने हमरा  लोकिन कािफया प र \nआबी। जँ अह/gडैड कोनो एहन श/g2ठ2दक कािफया बना रहल छी जकर अंितम वण/gडै1 \n\"इ\"कार यु/g270त अिछ तँ अह/gडैडक/g2ओड आन -आन कािफया लेल \"इ\"  कार यु/g270त वएह वण/gडै1 \nलेबए पड़त जे पिहल कािफयामे अिछ। उदाहरण लेल जँ अह/gडैड \"राित\" श/g2ठ2द \nकािफया लेल लेलॱ तँ आब अह/gडैडक/g2ओड दोसर कािफया लेल \"त\" वण/gडै1 \"इ \"कार यु/g270त \nहेबाक चाही। जेना  िक  \" प/gडैडित \", \" जाित\", आिद अथवा एहन श/g2ठ2द िलअ जकर \nअंतमे \"त\" होइक आ तइसँ पिहने \"इ\" वण/gडै1क /g2ै5पमे रहए जेना  की  \"जाइत\"। \nएकर मतलब जे \"राित\" श/g2ठ2दक कािफया लेल \"जाित\" , \" प/gडैडित \" क संगे \"जाइत\" , \n\"खाइत \" , \"नहाइत\" सेहो आिब सकैत अिछ। आ हम रा जनैत  ऐठाम  मैिथली \nगजल उदू/gडै1 गजलसँ पूण/gडै1तः अलग भऽ जाइत अिछ। आ संगिह - संग ई िवशेषता \nमैिथली गजलक एकटा अपन अलग छ िव बनै◌ैत अि छ। आ ई िव शेषता /gडै0/gड0ओव \n\"उ\" , \"ऐ, \"औ\" , आ रेफ  बलामे सेहो अबैत अिछ।  \nआब कने /gडै0/gड0ओव \"उ\" पर धेआन दी। मैिथलीमे जँ श/g2ठ2दक अंतमे \"उ\" अबैत हो \nआ ठीक ओइसँ पिहने अकारा/g288त वण/gडै1 हुअए तखन \"उ\" केर उ/g27ओचारण /g2ै2ायः औ /  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \nअउ जक/gडैड होइत अिछ। उदाहरण लेल मधु श/g2ठ2दक उ/g27ओचारण मौध / मउध होइत \nअिछ। आ जँ  \"उ\"सँ पिहने आकारा/g288त वण/gडै1 हो तखन \"इ\"ए जक/gडैड \"उ\" केर  \nउ/g27ओचारण पिहने होइत अिछ। उदाहरण लेल \"साधु\" केर उ/g27ओचारण \"साउध\", \n\"बालु\" केर उ/g27ओचारण \"बाउल\" इ/g28ओयािद। ओना उ/g27ओचारण लेल आनो श/g2ठ2द लेल जा \nसकैए। आब ई देखी जे ऐ /g2ै2कारक श/g2ठ2दक कािफया कोना बनतै। जँ अह/gडैड \"उ\" \nसँ पिहने अकारा/g288त बला वण/gडै1सँ बनल श/g2ठ2द कािफया लेल लैत छी तँ धेआन राखू \nजे आन - आन कािफयाक उ/g27ओचारण \"कोनो वण/gडै1(  एक  वा ए कसँ बेसी) + औ/अउ \n+ अंितम िनि/g25ैत वण/gडै1\" आबै। आब उपरक/g2ओड बला श/g2ठ2द \"मधु\"क/g2ओड िलअ। एकर \nउ/g27ओचारण \"म + औ/अउ + ध\" अिछ , तँए एकर दोसर  काि फया \" कोनो वण/gडै1( ए क \nवा एकसँ बेसी) +  औ/अउ + ध\" हेतै। आब जँ अह/gडैड दोसर श/g2ठ2द \"पौध\" लेलहुँ , \nतँ एकर उ/g27ओचारण \"प + औ/अउ + ध \" अिछ। अथ/gडै5त \"मधु\" केर उ/g27ओचारण \n\"पौध\" केर बराबर अ िछ। तँए \"मधु\" के र कािफया \"पौध\" हएत। एनािहते आन -\nआन श/g2ठ2द सभ कािफयाक लेल ताकल जा सकैए। आब आबी ओहन श/g2ठ2दपर \nजकर अंत \"उ\" होइक आ  ठीक  ओ इसँ पिहने आकारा/g288त वण/gडै1 होइक (जे ना ि क \nउपरमे एकर उ/g27ओचारण पि/gड20त देखा देल गेल अिछ , तँए सोझे कािफया पर \nचली)। ठीक /gडै0/gड0ओव \"उ\" जक/gडैड िनअम छैक एकरो। मािन िलअ जँ अह/gडैड \"बालु\" \nश/g2ठ2द लेलहुँ, तँ मोन राखू दोसर कािफयाक उ/g27ओचारण \"आकारा/g288त कोनो वण/gडै1 + \nउ + ल\" होइक जेना की  \"भालु\" इ/g28ओयािद। संगिह -संग /gडै0/gड0ओव \"इ\"ए जक/gडैड \"चाउर\" \nकेर कािफया \" चा/g2ैओ \" एवं  \"बालु\" केर का िफया \"आउल\" ( owl) भए सकैत \nअिछ। मैिथलीमे बहुत काल \"उ\" आ च/g288/gओ0ैिबंदु एकै संग अबैत अिछ। जेना \n\"कहलहुँ\" ,\"सुनलहुँ\" , \" रहलहुँ\" आिद। मािन िलअ जँ ई श/g2ठ2द सभ जँ कािफयाक \n/g2ै5पमे आिब रहल अिछ  तँ एहन  समयमे धेआन राखू जे कािफयामे ठीक  वएह \nवण/gडै1 \"उ\" आ च/g288/gओ0ैिबंदुक संग आबए। से नै भेला पर काि फया गलत भऽ जाएत। \nउपरमे देल तीनू श/g2ठ2दक/g2ओड देखू । तीनू श/g2ठ2दक अंत \"ह\" सँ अिछ , ओहो \"उ\" आ \nच/g288/gओ0ैिबंदुक संग। मने ई तीनू कािफया लेल उपयु/g270त अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \nआघात बला श/g2ठ2दक कािफया---- ---  \nमैिथलीमे दू /g2ै2कारक आघात अिछ मा/g255ा/g28ओमक आ बलाघात। मुदा मा/g255ा/g28ओमक \nआघात ओतेक मह/g28ओव नै रखैत अिछ , तँए हम एतए खाली बलाघात पर िबचा र \nकरब। \n  \nमैिथलीमे कोन श/g2ठ2दमे कतए आघात पड़त तकरा देखल जाए -  \n१) दू वण/gडै1 धिर बला एहन श/g2ठ2द जइमे एकौटा गु/g2ै5 वण/gडै1 नै हुअए - एहन श/g2ठ2दमे \nअंतसँ दोसर श/g2ठ2द पर आघात पड़ैत छैक। जेना \"घर\", \"बर\"। एकर उ/g27ओचारण \n\"घऽर\", \"बऽर\" आिद होइत अिछ। मतलब \"घ\" आ \"ब\" पर आघात पड़ल \nछैक। जँ एक या एकसँ बेसी दीघ/gडै1 हुअए तँ पिहल दीघ/gडै1 पर आघात पड़ैत \nछैक।  जेना \"हाथ\" , \" ख/g25ओा\" आिद। मतलब \"हा\" आ \" /g25ओा\" पर आघात छैक। \n\"हाथी\" \"माछी\" । ऐ श/g2ठ2द सभमे पिहल गु/g2ै5 \"हा\" एवं \"मा\" पर आघात छैक।  \n२) तीन वण/gडै1 बला एहन श/g2ठ2द जइमे तीनू लघु वण/gडै1 हो-  एहन श/g2ठ2दमे अंतसँ दोसर \nवण/gडै1 पर आघात पड़ैत छैक। जेना \"तखन\", अगहन\" । ऐमे◌े \"ख\" आ \"ह\" पर \nआघात छैक। जँ एक या एकसँ बेसी दीघ/gडै1 हुअए तँ पिहल दीघ/gडै1 पर आघात \nपड़ैत छैक। जेना \"ओसा रा\"मे \"ओ\" पर आघात छैक। \"बतासा\" मे \"ता\" पर \nआघात छैक।  \n३) चािर वण/gडै1 बला श/g2ठ2दमे अंतसँ दोसर वण/gडै1 पर आघात पड़ैत छैक। उदाहरण \nलेल \"िभनसर\" मे \"स \" पर आघात छैक , \"अगहन\" मे \"ह\" वण/gडै1 पर छैक। जँ \nचािर वण/gडै1 बला ओहन श/g2ठ2द जइमे दीघ/gडै1 सेहो छैक तकर आघात उपरमे देल गेल  \nआने िनअम जक/gडैड अिछ। जेना \"उ/g27ओचारण \" मे /g27ओचा पर आघात छैक।  \nकुल िमला कऽ एकसँ चािर वण/gडै1 धिरक श/g2ठ2द लेल एकै रंगक िनअम अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \n३) प/gडैडच वण/gडै1 बला श/g2ठ2दमे अंतसँ तेसर वण/gडै1 पर होइत छैक चाहे ओ लघु हो की \nदीघ/gडै1। मने प/gडैडच वण/gडै1मे आघात सिदखन बीच बला वण/gडै1 पर पड़ैत छैक।  उदाहरण \nलेल \"देख लहक\" मे अंतसँ तेसर वण/gडै1 \"ल\" पर आघात छैक , तेनािहते \n\"कमरसािर\" मे \"र\" पर आघात छै क , \" कनपातर\" मे \"पा\" पर आघात छैक।  \n४) छह आ छहसँ बेसी वण/gडै1 बला श/g2ठ2दमे दू ठाम आघात पड़ैत छैक। श/g2ठ2दक \nअंतसँ दोसर वण/gडै1 पर आ अंतेसँ चािरम वण/gडै1 पर चाहे ओ लघु हुअए की दीघ/gडै1। \nऐठाम इहो मो न राखू जे श/g2ठ2दक अंतसँ दोसर वण/gडै1 पर पड़ल आघात बेसी कठोर \nमुदा चािरम /gड0ओथान पर पड़ल आघात म/g288द होइत अिछ।  \n* िवभि/g270त बला श/g2ठ2दमे आघात िनध/gडै5िरत करबाक लेल िवभि/g270तक/g2ओड हटा कऽ गणना \nक/g2ैओ। जेना की \"पातक\" श/g2ठ2दमे आघात गणना \"त\" वण/gडै1सँ शु/g2ैओ हएत ने िक \nअंितम वण/gडै1 \"क\" सँ। सभ िव भि/g270त जुटल श/g2ठ2द लेल इएह मोन राखू।  \nआब कने आघात बला श/g2ठ2दक कािफया देखी। एहन ठाम ई मोन राखू जे आघात \nबला /gड0ओथान आ वण/gडै1क मा/g255ा समान रहए। उदाहरण लेल \"घर\" आ \"मजूर\" दुनूमे \nदोसर /gड0ओथान पर आघात छैक मुदा मा/g255ा अलग -अलग छैक , तँए ई दुनू ए क -\nदोसराक कािफया नै  बिन सकैए।  तँ \"घर\" श/g2ठ2दक कािफया लेल \"बर\", \"तर\" , \n\" हर\", “िभनसर\" आिद उपयु/g270त रहत । आ \"मजूर\" लेल \"मयूर\" , \"हजूर\" \nआिद उपयु/g270त रहत। आनो-आन आघात बला श/g2ठ2दक कािफया लेल ईएह िनअम \nबुझू। ऐठाम हम फेर मोन पाड़ी जे कािफयाक िनध/gडै5रण खाली मतलामे होइत \nछैक आ ब/gडैडकी शेरमे ओकर पालन। तँए जँ केओ मतलामे िवभि/g270त बला श/g2ठ2दक/g2ओड \n\"फूलक\" आ हाथक\" कािफया लेताह तँ सही हएत आ बादब/gडैडकी शेरमे \"अक\" \nकािफयाक /g2ै2योग हेतैक। मुदा जँ केओ गोटे मतलामे \"फूलक\" आ \"अड़हूलक\" \nलेलक आ तकरा बाद क शेरमे \"हाथक\" /g2ै2योग करत तँ ओ िब/g2ठ8कुल गलत \nहएत। \"फूलक\" आ \"अड़हूलक\" बाद आन शेर लेल काि फया \"◌ूलक\" होएबाक \nचाही।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \nआब कने \"रे फ\" बला कािफया प र िबचा र क री। रेफ  \"र\" वण/gडै1क एकटा /g2ै5प \nअिछ  जे \"र्\" मने आधा \"र्\" मानल जाइत अिछ। मैिथलीमे रेफ आ ओकर पूण/gडै1 \n/g2ै5प ( र वण/gडै1 )  दुनू चलैत अि छ। जेना- \nमद/gडै1--- ---  मरद  \nबख/gडै5---- - बरखा \nबख/gडै1---- - बरख \nचच/gडै5---- चरचा  \nउपरका चािरटा श/g2ठ2द देखलासँ ई बुझाइत अिछ जे रेफक पूण/gडै1 /g2ै5प आ रेफ बला \nश/g2ठ2दक उ/g27ओचारणमे कनेक अंतर भऽ जाइत छै। संगे-संग िकछुए श/g2ठ2द अपन \nरेफक/g2ओड छोिड़ पूण/gडै1 र केर /gड0ओव/g2ै5पमे अबैत अिछ। तँए कािफयाक संबंधमे हमर ई \nिवचार अिछ जे जँ श/g2ठ2द रेफ यु/g270त हुअए  मुदा िबना मा/g255ाक हुअए तँ समान /gड0ओवर \nआ उ/g27ओचारणक /g2ै2योग करी। जेना मािन िलअ अह/gडैड मतलामे \" सद/gडै1 \" आ \" पद/gडै1\" \nकािफया लेलहुँ आ तकरा  बादक  शेरमे  \" मरद\" कािफयाक /g2ै2योग हमरा िहसाब/gड70 \nगलत हएत कारण /gड0ओप/gओ1ै /g2ै5प/g2ओड \"गद/gडै1\" आ \" पद/gडै1\" श/g2ठ2दक उ/g27ओचारण \"मरद\" श/g2ठ2दसँ \nअलग अिछ। तेनािहते मतलामे \" सद/gडै1\" आ \"मरद\" श/g2ठ2दक कािफया गलत हएत। \n\"मरद\" श/g2ठ2दक बाद \"बड़द\", \"शरद\" , \" दरद\" आिद कािफया ठ ीक रहत। मुदा जँ \nकोनो एहन श/g2ठ2द जकर अ/g288तमे रेफ हुअए  आ संगे -संग ओ श/g2ठ2द मा/g255ा बला हुअए  \nतँ िनअम बदिल जेतै। मतलब जे शाइर तखन िबना कोनो िद/gड12तक कािफया \nबना सकैत छिथ। कहबाक मतलब जे जँ अह/gडैड मतलाक पिहल प/gडैडितमे का िफया \n\"गद/gडै5\" लेलहुँ आ तकरा बाद आन कािफया बख/gडै5 या बरखा लेलहुँ तँ िबलकुल \nसही हएत। आब अह/gडैड सभ बुिझ सकैत िछऐ जे कोनो मतलामे \"बख/gडै8\" आ \n\"करची \" बिन सकैत अिछ। /gड0ओवर सा/g2ठओय , िसनाद दोष आ ईता दोष बला /g2ै2संग  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nसभ आने कािफया जक/gडैड अहूमे लागू हएत। तेनािहते ई मोन राखू जे जँ रे फ \nश/g2ठ2दक/g2ओड अंत छोिड़ (शु/g2ै5मे वा बीचमे कतौ)  छैक तँ सं/gड0ओकृतक श/g2ठ2दमे तँ रेफे \nरहत मुदा िवदेशज  खास कऽ  अरबी - फारसी आ उदू/gडै1 बला श/g2ठ2दमे \"र\" भऽ  जाइत \nअिछ। जेना िक पव/gडै1तक/g2ओड \" परवत\" नै  िलखल जा सकैए मुदा शब/gडै1तक/g2ओड \"श रबत\" \nज/g2ै5र लीिख सकैत छी। ऐठाम ई  मोन राखू पव/gडै1त आ शर बत दुनू एक  दोसराक \nकािफया भऽ स कैए।  \nकािफयाक संबंधमे एकटा ग/g2ठ0प आर - कािफयामे वण/gडै1 \"र\" केर उ/g27ओचारण \"ड़\" क \nबराबर मानू  संगिह -संग \"स\" , \"श\" आ \"ष\" केर उ/g27ओचारण सेहो समान मानू। \nजइठाम \"ष\" क उ/g27ओचारण \"ख\" जक/gडैड हएत ततए पूण/gडै1 \"ख\" कािफयाक /g2ै5पमे आिब \nसकैत अिछ। जँ \"ढ\" अ/g252र श/g2ठ2दक शु/g2ै5मे छैक तँ ओकर उ/g27ओचारण \"ढ\" जक/gडैड \nहोइत छैक मुदा तकरा बाद ओकर उ/g27ओचारण \"र/g2ओ8 \" जक/gडैड छैक। आ हमरा िवचारे \nकािफयामे \"ढ\" , \" र\" एवं \"ड़\" समान अ िछ। उदाहरण लेल \"ठाढ़\"क  काि फया \n\"िवचार\", \"हुराड़\" आिद भऽ सकैत अि छ। केखन ो काल \" /g255\" केर लेख /g2ै5प \n\"तर्\" आ \"/g252\" केर लेख /g2ै5प \"/g27ओछ \" अबैत अिछ। शाइर उपर के िनअ मक िहसाबे \nएकर कािफया ब नाबिथ। \nआब कने शु/g2ैओआत बला /g2ै2/gड11 पर चली। पिहल /g2ै2/gड11 छल जे जँ कोनो मतलामे \n\"छोड़ए\" आ \"फोड़ ए\" कािफया हुअए तँ बाद बला शेरमे कािफया की हेतै। उ/g25ओर \n/gड0ओप/gओ1ै अिछ बाद  ब/gडैडकी शेरमे कािफया \"ओड़ए\" वा \"ओ रए\" हेबाक चाही। नै तँ \nगजल गलत भऽ जाएत। संगिह- संग दोसर /g2ै2/gड11 छल जे जँ \"छो ड़ए\" आ \"फोड़ ए\" \nक बाद \"जाए\" हुअए तँ सही हएत की गलत। एकरो उ/g25ओर /gड0ओप/gओ1ै अिछ -  जाए \nक उ/g27ओचारण \"ओ ड़ए\" वा \"ओर ए\" सँ नै  िमलैत अिछ तँए \"जाए\" कािफया \"छोड़ ए\" \nआ \"फोड़ए\" क  बाद गलत हएत। \nआब कने एक  बेर कािफयामे ईता दोष देखल जाए ---   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \nईता दोष कािफयामे बहुत बड़का  दोष मानल जाइत छै। ऐपर कने िवचा र कऽ \nली। एकरा च ािर भाग मे देखू ----  \n१) ईता दोष मा/g255 मतलामे होइत छै।  \n२) जँ मतलाक दुनू कािफया मा/g255ा यु/g270त हुअए  वा /g2ै2/g28ओययसँ बनल हो वा सि/g288धसँ \nबनल श/g2ठ2द तँ दुनू कािफयाक मा/g255ा हटा िदऔ , वा /g2ै2/g28ओयय हटा िदऔ वा सि/g288ध \nिव/g27ओछेद कऽ िदऔ। आब ई देखू जे मा/g255ा, /g2ै2/g28ओयय वा िव/g27ओछेदक बाद जे पिहल \nश/g2ठ2द बचल श/g2ठ2द छै से साथ/gडै1क छै की िनरथ/gडै1क। जँ दुनूमेसँ एकौटा िनरथ/gडै1क \nअिछ तँ िच/g288ता करबाक ग/g2ठ0प नै कारण एहन ि/gड0ओथितमे ईता दोष नै रहत।  \n३) जँ दुनू श/g2ठ2द (मा/g255ा, /g2ै2/g28ओयय हटेलाक बाद वा िव/g27ओछेदक बाद ) साथ/gडै1क छै आ \nओइ बचल पिहल साथ/gडै1क श/g2ठ2दक आपसमे कािफया बिन रहल छै तखन मा/g255ा वा \n/g2ै2/g28ओयय वा सि/g288धबला श/g2ठ2द सेहो कािफया बनत आ ऐमे ईता दोष नै हएत।  \n४) मुदा जँ दुनू श/g2ठ2द (मा/g255ा, /g2ै2/g28ओयय हटेलाक बाद वा िव/g27ओछेदक बाद ) साथ/gडै1क छै \nआ ओइ बचल पिहल सा थ/gडै1क श/g2ठ2दक आपसमे कािफया नै बिन रहल छै तखन \nमा/g255ा वा /g2ै2/g28ओयय वा सि/g288ध बला श/g2ठ2द सेहो कािफया नै बनत आ ऐमे ईता दोष \nहएत। \n  \nआब कने उदाहरणसँ देखी ऐ /g2ै2करणक -  मानू जे मतलामे \"िबमा री\" आ \"आदमी\" \nकािफया छै। तँ आब जँ दुनूक मा/g255ा हटेबै तँ /gड8ठमशः \" िबमार  \" आ \" आद म \" \nश/g2ठ2द  बचै छै जे की साथ/gडै1क छै। मुदा \"िबमार\" आ  \" आदम\" ए क  दोसराक \nकािफया नै ब िन सकैए।  तँए मतलामे \"िबमारी\" एवं \" आदमी\" का िफया नै बनत। \nउदू/gडै1मे जँ केओ एहन कािफया बनबै छिथ तँ ओकरा ईता दोषसँ /gडठ1/gड0ओत मानल \nजाइत छै। एकटा दोसर उदाह रण िलअ --  दो/gड0ओती आ दु/gड02मनी मतलामे कािफया नै \nबिन सकैए। कारण वएह मा/g255ा हटेलाक बाद दो/gड0ओत आ दु/gड02मन श/g2ठ2द बचै छै जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nकी दुनू साथ/gडै1क छै आ दुनू एक दोसराक कािफया नै बनै छै तँए दो/gड0ओती आ \nदु/gड02मनी मतलामे कािफया नै बिन सकैए।  \nमैिथलीमे /g2ै2/g28ओयय बला श/g2ठ2द संग सेहो एना कएल जा सकैत अिछ। /g2ै2/g28ओयय बला \nश/g2ठ2दक िकछु उदाहरण देखू-  धान श/g2ठ2दमे गर /g2ै2/g28ओयय लगेलासँ नव श/g2ठ2द बनै छै \n\"धनगर\"। तेनािहते मोन श/g2ठ2दमे गर /g2ै2/g28ओयय लगेलासँ \"मनगर\" श/g2ठ2द बनै छै (ि कछु \nगोट/g2ओड मोनगर सेहो िलखै छिथ )। एनािहते आन /g2ै2/g28ओययसँ बहुत रास नव श/g2ठ2द बनै \nछै। \nआब कने ऐ नव श/g2ठ2दक कािफयापर आउ - जँ धनगर श/g2ठ2दक कािफया मनगर \nबनेबै तँ ईता दोष नै रहतै। कारण जँ ऐ दुनू नव श/g2ठ2दमे सँ गर /g2ै2/g28ओयय हटेबै तँ \n/gड8ठमशः धन आ मन बचै छै आ दुनूमे कािफया सेहो बिन रहल छै (ऐठ ाम ई मो न \nराखू जे /g2ै2/g28ओयय हटलाक बाद धन श/g2ठ2द िमलाएल जेतै ने की धान , तेनािहते मन \nिमलाएल जेतै ने की  मोन)।  \nआब जँ मतलामे धनगर  संगे दुधगर  आबै तँ देखू की हेतै। /g2ै2/g28ओयय हटलाक बाद \n/gड8ठमशः धन आ दुध बचै छै मुदा दुनू एक - दोसराक क ािफया नै बि न रहल छै  तँए \nधनगर आ  दुधगर एक - दोसराक काि फया नै बिन  रहल अिछ।  \nआन -आन /g2ै2/g28ओयय वा सि/g288ध वा मा/g255ा लेल एहने सन बुझल जाए।  \nआब जँ िबमार ी संग उधारी  आबै तँ देखू की हेतै। िबमा र एवं उधार दुनू श/g2ठ2द \n(मा/g255ा, /g2ै2/g28ओयय हटेलाक बाद वा िव/g27ओछेदक बाद )  साथ/gडै1क छै आ संगे संग दुनू एक \nदोसरक क ािफया बिन रहल छै तँए िबमारी आ उधारी  सेहो एक  दोसरक  काि फया \nबनत आ ऐमे ईता दोष नै रहतै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \nआब जँ िबमार ी संग िजन गी लेबै तँ देखू की  हेतै। िबमार एवं िजनग  ( मा/g255ा, \n/g2ै2/g28ओयय हटेलाक बाद वा िव/g27ओछेदक बाद ) िबमार श/g2ठ2द साथ/gडै1क छै मुदा िजनग श/g2ठ2द \nिनरथ/gडै1क तँए िबमारी आ िजनगी सेहो एक दोसरक कािफया बिन सकैए।  िकछु \nश/g2ठ2द एहन होइत छै जकरा पर मा/g255ा रहैत छै तखन अलग मतलब होइत छै आ \nमा/g255ा हटलाक बाद दोसरे मतलब बिन जाइत छै जेना \"कारी\" तँ ए कर  मतलब \nभेलै रंग कारी। मुदा जँ एकर मा/g255ा हटा देबै तँ बचतै \"कार\" जे  की गाड़ी क \nसंदभ/gडै1मे साथ/gडै1क श/g2ठ2द तँ छै मुदा मतलब दोसर छै। तँए अहूँ कािफयामे ईता दोष \nनै रहत। आन श/g2ठ2द एनािहते ताकल जा सकैए। आब केओ किह सकै छिथ जे \nिबमार आ िबमारी श/g2ठ2द अलग -अलग छै मुद ा हमर कहब जे िब मार आ िबमा री \nदुनूक अथ/gडै1 एकदोसरामे िनिहत छै मुदा कारी आ कार श/g2ठ2दमे से नै छै।  \n  \nअ/gड0ओतु ई भेल ईता दोष /g2ै2कारण।  \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \nजगदान/g288द झा ' मनु', /gडठ1ाम पो/gड0ओट -  हिरपुर डीहटोल, मधुबनी    \n  \n१.र ो ट ी क आgशट4 व ा द   \nआई दस बख/gडै1क  बाद िकयोक पाहून छोटकी काकीक अँगना एल/gड7डह  | पहुनो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nपरख गरीबक  घर अँग ना ि कए क एता | छोटकी काकी  ओना िहतो गरीब मसोमात \nएहनठाम िक सेबास/g28ओकार भेटक उ/g2ठओमीद |  \nपाहुनो क/g2ओड तँ   हुनकर बिहन क बेटा | ओकरा ओ बारह बख/gडै1 पहीले देखने रहिथ \nआ आब ओ स/g255ह बरखक प/gडैडच हाथक जबान भए  गेल अिछ |  \nआिबते अपन मौसी क/g2ओड पएर छू कए  गोर लगलक | \n\"क/g2ओड बौआ िच/g288हलहुँ निह ?\"  \n\"मौसी ! हम लोटन, अह/gडैडक बहीन मालती क/g2ओड बेटा |\"  \nमौसी (छोटक ी का की)  दुनू हाथे /gड0ओनेह सँ लोटन क/g2ओड माथ पकैर अपन  करेजा सँ \nसटा -\" िच/g288हबौ कोना, मूडने म/gड70  प/gडैडच बख/gडै1क अव/gड0ओथा म/gड70 जे देखलीयै से देखने \nदेखने, आई कोना  ई गरीब मौसीक इआद   आिब गेलौ |\"  \nलोटन - \" मौसी मधुबनी म/gड70 हमर परी/g252ाक स/gड70टर परल छल आई परी/g252ा ख/g28ओम भेल \n तँ  मोन म/gड70 भेल  मौसीक  घर सौरा ठ  तँ  एिहठाम सँ किनके  दूर छैक भेट कए \n आिब \" \nमौसी - \" जुग- जुग जीबअ ने/gड82ा, एिह दुिखया मौसीक इआद   तँ  रहलै | आ \nमालती केहन ? ओझाजी केहन ?\" \nलोटन -\"सब िकयो एकदम फ/gड0ओट िकलास , दनादन, ओ सब आब छो/g2ैओ पिहले \nिकछ ना/gड0ओता कराऊ , मधुबनी सँ सौराठ पएरे  अबैत- अबैत ब/gड8ैड भूख लािग गेल \n|\"  \nसुिनते मातर मौसीक छाती म/gड70 धक सँ उठल , ओ मने - मन सोच ए लगिल - ने/gड82ा \nक/g2ओड की खुवाऊ ? घर म/gड70 िकछो निह अपने तँ    म/gडैडिग बेसए क गुजरा कए  लै \nछी एकर ना/gड0ओता भोजनक  /gड01यव/gड0ओथा कतए सँ होएत | \"   \nहुनक सोच क/g2ओड िबचे म/gड70 तोरैत लोटन फेर सँ बाजल -\" मौसी ज/g2ठ8दी ब/gड8ैड भूख \nलागल |\"  \nअपना क/g2ओड स/g2ठओहारैत मौसी - \"ह/gडैड एखने हम भात , दािल, भुिजया, त/g2ैओआ , नीक सँ \nबना कए   ने/gड82ा क/g2ओड दै छी, अह/gडैड कनी बैसू |\" इ कहैत मौसी भंसा घर िदस िबदा \nभेली , जहन की हुनका बुझल जे घर म/gड70 िकछ निह अिछ |   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \nमुदा हुनका प/gडैडछा-प/gडैडछा लोटन सेहो आिब -\" निह मौसी एतेक  काल हम निह \n/g2ैओकब प/gडैडच बजे मधुबनी सँ बाबूबरहीक अ/g288तीम बस छै आ चािर एखने बािज \nगेलै |\"  \nमौसी अपन घरक हालत देिख लोटनक ग/g2ठ0पक उतर निह दए  सोचय लगिल -  \n\"आह ! मजबूरी ने/gड82ा क/g2ओड /g2ै5कैयो लेल निह कैह सकै छी |\"   \nएतबा म/gड70 लोटन भंसा घरक बत/gडै1न सब क/g2ओड देिख बाजल - \" एिह बत/gडै1न सब म/gड70 सँ \nजे िकछ  अिछ  दए िद ए |' \n\"हे राम !\"- मौसीक  मन कनाल , बत/gडै1न म/gड70 िकछ रहैक तहन निह | आगु  हुनक \nमूह बंद भए गेल/gड7डह , बकोर लगले क/g2ओड लगले रहलिन | ब/gड8ैड सहास सँ ग/g2ठ0प क/g2ओड \nसमटैत बजली - \"निह बौआ िकछ  निह छौ , हम एखने िबना दे री केने बनाबै  छी \n|\"     \nलोटन -\"निह निह मौसी बनाबै क/g2ओड निह छै, बस छुिट जाएत |\" एतबे म/gड70 लोटनक \nनजैर टीनही ढकना सँ झ/gडैडपल कोनो समान पर परल | आगु जा  ढक ना उठा  -\n\"हे मौसी ई की ?\"  \nमौसी अबाक , िक बजित , पहील बेर ने/gड82ा आएल आ ओकरा खूददीक रोटी \nखुआउ ओहो राइते क/g2ओड बनल | राित म/gड70 एकटा खूददीक रोटी बनेने रह िथ, आधा \nखा आधा ढकनी सँ झ/gडैडिप राइख देने रहिथ |   \nलोटन ओिह रोटी क/g2ओड द/gडैडत सँ कािट कए  खाइत आग/gडैड बाजल -\" एतेक नी क \nरोटी तँ  हम कहीयो खे/g288ह/gड70 निह छलहुँ, मए  तँ  खाली छा/gडडओी भात , दूध- भात , \nदूध-रोटी , खुआ-खुआ कए   मोन घोर  क  दैए | आहा एतेक /gड0ओवाद  तँ  पहील बेर \nभेट रहल अिछ |\"  \nमौसी लोटनक ग/g2ठ0प आ ओकर खएक तेजी देख बजली - \"/g2ैओक -/g2ैओक कनी \nआचारो तँ  आिन देबअ दए  |\" ई किह मौसी अचार ताकै लेल ए/g2ठओहर -उ/g2ठओहर \nताकै लगली मुदा अचा र कतौ रहै तहन तँ  भेटै | \nलोटन -\"रहअ दीयौ, एतेक नीक इ मोटका रोटी रहै अचार क/g2ओड कोन काज | \nरोटी तँ  खतम भए गेल | मौसी बकर - बकर ओ कर मूह  तकैत रहली |    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \nलोटन -\" अ/g27ओछा आब हम जाई छी, घर देख लेलीयै फेर मधुबनी एलहुँ  तँ \n अह/gडैड लग ज/g2ैओर आएब , मुदा ह/gडैड एहने नीकगर मोटका रोटी बनेने रहब \" इ \nकहैत मौसी क/g2ओड गोर लािग लोटन गोली जक/gडैड बाहर आिब गेल | मुदा बाहर एला \nबाद मौसीक दयनीय  हालत देिख  ओकर दुनू  आँिख सँ  नोरक धार  बहैत रहै | \n      \n \n \n \n२. अ ि आg288 त म  जगह   \nफेकना  | मए बाऊ की नाम रखलकै गाम म/gड70 केकरो  निह बुझल आ ि कंचीत \nओकरा  अपनॲ इआद हो ए क ी निह | ओ एिह उपनाम सँ गाम भिर म/gड70 जानल \nजाइत छल | खेितहर मजदूर मुदा जीवन भिर उम/gडै8ल बाबूक  छोिर दोसर क/g2ओड \nखेत पर काज निह  कएलक  | हुनके जमीन पर  जनमल आ  हुनक एवं हुनके  \nपिरवार क/g2ओड जीवन भिर  सेबा  करैत एिह संसार सँ अपन पािथ/gडै1क  श रीर छोिर  \nिबदा भए गेल | जेकर ज/g288म भेलैक ओकर मृ/g28ओयु िनि/g25ै/g288त छैक एिह स/g28ओय क/g2ओड मोन \nरािख फेक नाक  सम/gडैओग सब ओकर अि/g288तम ि/gड8ठयाक तैयारी म/gड70 लािग गेल | \nउिम/gडै1ल बाबू नोत पुरै लेल दोसर गाम गेल रहिथ | गामक सीमा म/gड70 पएर रािखते \n म/gडैओतर कएकरो सँ फेकनाक मृ/g28ओयुक समाचार भेट  गेल/gड7डह | सुिन दुखी मोने   घर \nिदस डेग झटकारल/gड7डह | िकछु दूर एला बाद र/gड0ओते म/gड70 हुनका फेकनाक   शवया/g255ाक \nदश/gडै1न भेल/gड7डह | फेकना क   सम/gडैओग सभ हुनका देख ठमैक गेल | उिम/gडै1ल बाबू चटे \nजा कए  फेक नाक   झ/gडैडपल मूह उघािर ओकरा  मूह देखला आ नम आँिख  सँ \nफेकना क   बेटा सँ पूछलिथ - \" अि/g272नदाह क/g2ओड /gड01यब/gड0ओथा कतए छैक |\"  \n\"  ठूठी गाछी म/gड70 मालीक |\"  \n\" दूर बुिर किहंके , कनी क हमरो  आबैक  इंतजार तँ  करै जैतअ , जीवन भिर \nहमर जमीन प र का ज केलक  आ आब मूइला बाद ठूठ ी   गाछी.... | चलअ हमर \nकs लम चलअ, हमर क s लम म/gड70 निह जगह क/g2ओड कमी अिछ आ निह गाछक ओतए  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \nदुनूक /gड01यब/gड0ओथा छैक \" ई कहैत उिम/gडै1लबाबू आगू-आगू आ सभ हुन क पाछु - पाछु \nहुनकर क sलम दीस िबदा भए गेल |   \n  \n  \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \nकैलास दास, प/g255कार , जनकपुर  \n  \n'अंगना सुखल घरमे पािन '  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \n'अंगना सुखल, घरमे पािन , भिर बख/gडै5 उपछु पािन । ' एकर मतलव /gड0ओप/gओ1ै /g2ैओपे \nसभ िकओ बुिझ  गेल होएब जे वष/gडै5 होइते नगरमे रहयवाला सभक/g2ओड कतेक सुख \nआ कतेक आन/g288द अबैत अिछ । आन/g288दक मतलब सडक पर गंगा जमुना जेक/gडैड \nपािनक धार  बहैत रहैत अिछ आ लोक  सभ मोटरसाइिकल, साइिकल, जीपकार \nचला-चला कऽ \n आन/g288द लैत रहैत अिछ । ओतबे नै, बौआ बु/g27ओची सभ पािनक \nआन/g288द अओर बेसीए लैत रहैत अिछ। ओ  सभ अपन दुद/gडै1शा िबसिर जाइत अिछ , \nपािनमे खेलबाक /g252णमे । ओतबे कह/gडैड,  बुि/gड20जीवी सभ सडकक  दुनू कात बड \nआन/g288द पूव/gडै1क ठाढ . पािनक आन/g288द उठबैत रहैत अिछ ।  देखबामे  अबैत अिछ , \nसडक कातमे रहल दोकान  सभमे पािन घुसल अिछ । कोनो  दोका नदार समा न \nसभ िनच/gडैड-उपर करएमे /gड01य/gड0ओत नजिर अबैत छिथ तँ\n कोनो पाि न उपछैत -उपछैत \nअपिसहात भेल रहैत छिथ । ओइ समयमे ओ दृ/gड02यक/g2ओड कतेको गोटे मनोर/gड17नक/g2ओड \n/g2ैओपमे लैित छिथ तँ कतेको गोटे दु:ख /gड01य/g270त  करैत छिथ। ओना वष/gडै5 ब/g288द \nभेलाक बाद दू -चािर घ/g28डटामे सडकक पािन बिह नदीमे चिलए जाइत अिछ। मुदा \nघरमे पैसल पािन एकटा पोखि रक आका र लऽ  कऽ  दू चािर िदन  धिर घ र िवहीन \nकऽ   दैत अिछ । िजन कर बीस/ प/g27ओचीस वष/gडै1 पुरान घर अिछ , हुनका घर र िहतो \nगाम घरसँ बेका र जीवन  रहय लेल बा/g287य कऽ  दैत अिछ। उपरसँ वष/gडै5 आ िनचा \nघरमे पोखिर जक/gडैड पािन । आिखर सोिचयौ एकर दोषी के छिथ ? नगरमे \nरहयवाला लोक वा नगर िवकासक स/g2ठओब/g288धमे सोचएवाला बुि/gड20जीवी, कम/gडै1चारी \nअथवा नेपाल सरकार ? कोनो न गर िव कासक लेल ए कटा कानू न होइत अिछ ।  \nआ ओइ क ानूनक  दायरामे रिह क ऽ \n िवकास करबाक दािय/g28ओव सभ गोटेक/g2ओड होइत \nअिछ । मुदा एहेन /g2ै2ावधान जनकपुरमे नै अिछ । निहये अखन धिर छलै । \nएकर  नतीजा अि छ 'अंगना सुखल घरमे पािन ' । /g2ै2/g28ओयेक वष/gडै1 नय/gडैड घर बनैत \nअिछ । पुरनका घर सँ दू चािर िफट उपर । नय/gडैड सडक बनैत अिछ एक दू \nिफट उपर । एहने यिद बेरबे र होइत रहलैक तँ  \n नगर िभतर रहएबला किहयो \nशहरक अनुभूित निहए कऽ  सकैत अिछ। घर िनम/gडै5णक लेल घरक ऊँचाइ , \nसड़क उचाइक मापद/g28डड लाबही टा पड़तै । ओतबे नै आ ब बनयवाला घर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \nशहरक अनु/g2ैओप होएबाक चाही तइपर सभ गोटेक/g2ओड िवचार करए पड़तैक । नै \nतँ\n जिहनाक तिहना। ई तँ वष/gडै5क  सम/gड0ओया भेल। गम/gडै8क सम/gड0ओया सेहो िकछु कम \nनै अिछ। सड़कसँ आिग उगलैत रहैत अिछ । बाटमे चलबाक ककरो िह/g2ठओमत नै \nहोइत अिछ । ओतबे कह/gडैड जनकपुरक /g2ै2ाय : सभ कलक पाि न सेहो सुखा जाइत \nअिछ । जनकपुर धािम/gडै1क पय/gडै1टकीय /gड0ओथल मा/g255 नै अिछ , इ/gडै1 एकटा िमिथलाक \nराजधानी सेहो अिछ । धम/gडै1 सं/gड0ओकृित , कला , भेषभूषा आ माता जानकीक ज/g288म \n/gड0ओथल। िक/g288तु शहरक जे संरचना होएबाक चाही, िवकासक गित आ  सोच \nहोएबाक चाही  से को शो दूर  पाछु अ िछ। जन कपुरमे आिब क ऽ \n माता जान कीक  \nदश/gडै1न कएला सँ पय/gडै1टक मा/g255 ध/g288य -ध/g288य नै हएत । पय/gडै1टक लेल पय/gडै1टकीय \nवातारणक/g2ओड बनाबए पड़तै। पय/gडै1टकक लेल मनोर/gड17ना/g28ओक , दाश/gडै1िनक , घुमिफर \nकरयवाला शु/gड20 वातावरण होएबाक चाही।  पय/gडै1टक सभ कोनो समय , मौसम , िदन, \nमिहनामे आिब सकैत छिथ । मुदा सोिचयौ यिद पय/gडै1टक चैत बैशाखक  कडा  \nधूपमे आिब जाए  तँ  हुनका सभक लेल कोनो पािक/gडै1/gड15 , आन/g288द करयवाला /gड0ओथल , \nघुमिफर करयवाला बाटघाट नै अिछ। कडा धूपमे  एक  ठाम  सँ दोसर ठाम  नै \nआिब जा सकैत छी । सडकपर नाक मुँह कपडासँ झ/gडैडिप कऽ \n चलए पडैत छैक  \n। साउन भादबमे पय/gडै1टक आएल तँ नै नाला आ नै सडकक पता लगा सकैत \nअिछ । सभ गोटेक/g2ओड जनकपुरक बात बुझल अिछ मुदा सभक चु/g2ठ0पी /g2ै2/gड11 िच/g288ह \nठाढ. क ऽ \n दैत अिछ। जनकपुरक बुि/gड20जीवी सभ जन कपुरक  शहर ीकरण  आ \nधािम/gडै1क पय/gडै1टकीय /gड0ओथल बनेबाक लेल कतए हेरा गेल छिथ। िवचार िवमश/gडै1 आ \nिवकास िदस अ/gडठ1सर होबए लेल हुनका सभक/g2ओड कोन गेठरीमे बाि/g288ह देल गेल  अ िछ \nसे नै खुिल रहल अिछ । एकटा कहावत छैक  ' आव/gड02यकता अिव/gड0डकारक देन \nहोइत अिछ ।' तँए यिद जनकपुरक िवकासक आव/gड02यकता बुझाइत अिछ \nतँ\n जनताक/g2ओड सडकपर आबहे पडतै । नै तँ 'अंगना  सुखल, घरमे पािन , भिर \nबरखा उपछु पािन । ' \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \nमु/gड82ी कामत \n१ \n  \nनाटक  \nअंधिव/g258ास  \n/g2ै2थम दृ/gड02य  \nगंगा - \n    बउआ……….. बउआ, सुतल छहक की , देखहक बाबू दरबाजा पर  \nबजबै छऽ।  \nशंकर -\n    िक , आ..हू हू हू… ।  \nगंगा -      िक भेलऽ। एना ि कए कराहै छहक। म ाय गे ,  माय हो , दे◌ेह तँ झरकैत \nछह। बउआ आँिख खोलऽ , ( /g2ै5दन /gड0ओवरमे) हयौ सुनै िछऐ , \nदौड़ू यौ, देिखयौ बउआ कऽ  िक  भेल। यौ, आँिख त/gडैडिख \nउलटेने छै यौ, ज/g2ठ8दी आउ ने।  \n(रामाक धोती स/g2ठओहारैत आंगनमे /g2ै2वेश )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \nरामा -          एना िचक र नाइ भोकरनाइसँ काम नै चलत। जाउ दौड कऽ गोसा/g2ओ2 \nघरसँ गंगाजल नेने आउ। \n(गंगा दौड कऽ जाइत अिछ आ गंगाजलक िड/g2ठ2बा नेने अबैत अिछ आ कनैत -\nकनैत कहैत छिथ। ) \nगंगा -\n      हे काली माइ, हमरा कोइखक लाज राखब। हमर लालक/g2ओड ठीक कइर \nिदअ। हम सिह कऽ स/gडैओझ देब।  \nरामा -     पिहले गंगाजल लाउ ने तब कोबला -पाती करैत रहब।  (रामा अपन  \nप/g27ठीक/g2ओड हाथसँ झटैक कऽ गंगाजलक िड/g2ठ2बा छीन लैत अिछ \nआ शं◌ं करक  उपर गंगाजल छीट हुनक र मु◌ॅ◌ंह व एह जलसँ \nधोइ दैत अिछ।)  \nरामा - \n        बउआ उठऽ , केना लगै छऽ आब। \nशं◌ंकर -    बाबूजी, हमर माथा दद/gडै1सँ फाटल जाइत अिछ आ जाड़ सेहो होइत \nअिछ। \nरामा -     अ/g27ओछा लै ई क/g2ठओबल ओिढ़ कऽ सुइत रहऽ , किन कबे कालमे सभ ि ठक \nभऽ जेतऽ। यै सुनै िछऐ  शं कर क माय।  \nगंगा -      िक कहै ि छऐ।  \nरामा -     बउआक म ाथपर पीरी परह क भभूत लगाउ आ अ करा अराम कर ऽ \nिदयौ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \n                       पटा/g252ेप  \n     \n              दोसर दृ/gड02य  \n(पित-प/g27ठी अपन क/g252 मे  बेटाक हालत पर िवचार िवमश/gडै1 करैत। ) \nगंगा -      िक भेल, िकए अह/gडैड का ि/gडडओसँ चुप िछऐ ? िक कोनो  अभास भऽ रहल \nअिछ ?  कहू ने , के भइडाही केने छइ। एक बेर अह/gडैड नाम \nकिह िदअ , अखने झोटा पकिड़  पोटा िनक ािल देबै आ \nिघिसयाबैत पूरा गाम ओंघरेबै। सँइखोउकी  बेटखोइकी सभ \nककरो  नी क देखै लेल नै चाहै छइ। \nरामा -\n     (जोरसँ) ब/g288द क/g2ैओ अपन स/g28ओयनरायलनक कथा। ई ककरो केलहा नै  \nअपने घरक गोस/gडैडइ अिछ। आइ तक ककरो  एहेन बोखा र \nदेखने रिहऐ। अपन देहमे  अतेक आिग देिवये रखैत अि छ। \nज/g2ै5र हमरासँ \nकोनो गलती भेल जे हमर ा पर मइया तमसा गेलिखन। हमरा  \nिहनका श/gडैओत करै  लेल गुहार लगबइये पड़त।  \nगंगा -\n     अह/gडैड तँ अपने भगत छी।  कौ/gडडओका िदन  िनक  अिछ , काि/gडडओये बैसकी \nबैठाउ। हम जाइ छी , पूजाक साम/gडठ1ी जुट बै लेल। \n(गंगाक /g2ै2/gड0ओथान होइत अिछ आ रामा ग/g2ठओभीर सोचमे डुबल \nरहैत अिछ। )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \n                               पटा/g252ेप  \n                     \nतेस र दृ/gड02य  \n(एगो दौ रामे पूजा साम/gडठ1ी एक/gड27ा कि र गं गा आ शं◌ंक रक  आगमन , हुनके पा छू दू -\nचाइर लोकनी सेहो अबैत अ िछ। ) \nगंगा -\n      बउआ बाबू आबै छ ऽ ,  ताबे तूँ पूजा क रऽ । ई फूल अ/g252त चढा क ऽ  \nधूप देखबऽ। \nशंकर -    (फूल जल चढबैत कहैत छिथ ) आब की  क रब? \nगंगा -      अतऽ कल जोइड़ बैठू।  \n(रामा क संगे चा िर लोग जे  ढोल आ  झाइल लेन अिछ , हुनकर /g2ै2वेश। ) \nरामा -     शंक रक माय सभ तैयारी कऽ  लेलॱ? गंगाजल संगेमे राखने रहब। \n(रामा गोस/gडैडइ  िनपैत अिछ आ फूल अ/g252त चढा क ऽ  म/gडैडक /g2ै2ाथ/gडै1ना कर ऽ  लगैत \nअिछ। चा/g2ै5 लोकनी डाला िबच मे रखैत म/gडैडक  गुहार लगबैत अि छ आ  ढोल \nझाइल सेहो बजबैत अिछ।) \nचा/g2ै5 लोकनी-\n    तोहरे दुआरे मइया हम  \n             अज/gडै8 लगैिलयइ हेऽऽऽऽ ऽऽ ऽऽ ऽ हूंऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \n             बोल जय गंगे, \n             बोल जय गंगे, \n             बोल जय गंगे। \nबोल िक क/gओ1ै छउ , िकए बजेलऽ हम रा , बोल, बोल , िक \nभेलउ ? \nगंगा -      हे मइया , िक गलती भेल हमरासँ आ हमरा  घरवालासँ। सभ िदन तँ \nअहॴक िपरी  िनपैत आँिख  खुलैत यऽ हमर, िक अपराध  भेल \nजे हमरा बेटा क/g2ओड अह/gडैड चािर िद नसँ मतेने छी।  \nरामा -\n     अिहना भूइज क ऽ खेबउ। अपना खाय छ ऽ छ/g2ठ0पन /g2ै2कार आ हमरा ल ऽ \nफूल अ/g252त। एक िदशसँ स भक/g2ओड भूइज - भूइज खेबउ।  \nगंगा -      एना िक ए कहै  छऽ , अगर ह मरासँ क ोनो कुघटी भेल तँ हमरा मा फ \nकइर िदअ , अह/gडैड जे कहब हम सभ करै  लेल राजी छ ी। \nरामा -     तँअ िठक  छइ , हमरा जान क बदले जान च ाही । हमरा हर अमाव/gड02याक \nराइतमे इकरंगा ख/gड0ओसीक बैल देबही तँ तोहर क/g2ठ8याण भ ऽ जेतउ। ले ले, लेह \nअ/g252त , बोल बोल जय गंगे, बोल बोल जय गंगे, बोल बोल जय गंगे। \nगंगा -      अिहना हएत भगवान , हम जानक बदले जा न देब। \nरामा -     होऽऽ ऽऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽऽ हए ऽऽ ऽऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽऽ ऽऽऽ ऽ बोल जय गंगा , बोल बोल जय \nगंगे, बोल बोल जय गंगे। आब हम चलै छी।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \n                         पटा/g252ेप  \n  \nचौथा दृ/gड02य  \n(/gडठ1ामीणक  बीचमे )  \nगंगा -      हयोउ , जब घरक देवता बैल म/gडैओगै छइ तँ अह/gडैडक/g2ओड दइमे  िक \nिहचिकचाहट भऽ रहल अिछ। बउआ िदश देिखयौ तँ , आइ पॉंच िदन भेल ,  बेदरा \nएक बेर  नै आँ िख खोलइ यऽ। \nरामा -\n     आब अपन गहबरमे बैल नै पड़ैत अ िछ , हमर बाबा अपन  अंगोि रया \nआंगुर िच र कऽ बैल सौपने रहिथ , ओही क ऽ बदले ल/g2ै5 चढबैत रहिथ। केना \nफेरोसँ बैल दी वएह सोचै छी।  \nगंगा -\n      अह/gडैडक/g2ओड बेटाक ि चं◌ंता नै अि छ ? हम बैल देबै, हम वचन देने छी।  \nएगो /gडठ1ामीण - हो रामा , िकए  अतेक सोचै छऽ  तूँ। अपना मने तँ नइ दै छ ऽ। म/gडैड \nम/gडैओगलक ऽ। जाधि र तूँ बैल नइ देबहक शं◌ंक र ठी क नइ \nहेतऽ। बेटा लऽ दऽ  दहक। \nगंगा -      सुगनी लग एक रंगा ख/gड0ओसी छइ । लऽ आनू गऽ। हम कहने र िहयै तँ \nकहलकै, लऽ जाउ। \n                    पटा/g252ेप  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \n                 अंितम दृ/gड02य    \n(/gडठ1ामीण क  भीड़ क बीच बेहोस अव/gड0ओथामे शं◌ं कर। ) \nगीत-     काली मइया हे क िनये, काली मइया हे क िनये. \nहोइयो न सहायऽऽऽऽऽ ऽऽ ऽऽऽ ऽऽ  \nरघुनाथ-   हयोउ , िक बात ि छऐ। यौ रा मा , क/gड12ाक अइठाम अतेक भीड़ कथी \nकऽ ि छऐ।  \nएगो /gडठ1ामीण - हुनका बेटा कऽ देहमे  काली समैल छइ , कहै छइ ि क जान क बदले \nजान नइ देबही तँ अ करा भूइज कअ खेबउ। अखन वएह \nबैइल दैत अिछ, ओकरे  भीड़ ि छऐ।  \nरघुनाथ-\n   किहया तक ई अंधिव/g258ास रहत अिह गाम मे। चलू चिल कऽ  देखै \nछी। \n(रामा क घरमे  रघुनाथक  आगमन )  \nरघुनाथ-\n   काकी , कतऽ अि छ बउआ , देखू। \nगंगा -      रघुनाथ बउआ, आइब गेलहक सहरसँ। अए , देखहक ने आइ छऽ  सात \nिदन भऽ गेलैए , आँिख नइ खोलै छइ। जाधिर  बैइल नइ \nदेबइ,  नइ छोड़ िथन मइया।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \n(रघुनाथ शं◌ंकरक न/g2ठ2ज देखैत आ िसर प र हाथ रा िख आँिख देखैत कहैत \nछिथ।) \nरघुनाथ-\n   काकी अह/gडैड सभ अपन मुख/gडै1ताक कारण अ करा जा नसँ माइर देबइ। \nअकरा िदमागी बुखा र भेल अिछ। अ गर इलाजमे देर  क रबै \nतँ बेटा कतौ नइ िमलत। \nरामा -\n     बेसी तूँ इंगिलस नइ बितया , ई कोनो  बुखार नइ देवी क केलहा ि छऐ , \nहमरा अपन काज करऽ  दे। \nरघुनाथ-\n   हो क/gड12ा, एगो बातक जबाब तूँ सभ /gडठ1ामीण ि मल क द ए। तोरा दुगो  \nपु/g255 छ ऽ , एगो िबमा र छ ऽ तँ ि क तूँ ए गो पु/g255क  जान लऽ \nकऽ दोसर पु/g255क जान बचेबहक , नइ ने। तँ फेर म/gडैड काली \nई कोना करिथन। हुन का लेल तँ अिह संसारमे रहैबला हर \nजीव म/gडैडक  संतान छी।  फेर ओ  ई कोना क रिथन। \nअंधिव/g258ासक चादर मे नइ िलपटल रहऽ। \nजागऽऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽऽ ऽ  आबो तँ जागऽ।  \nरामा -\n     तूँ आइ हमर आँिख खोइल देलहक। चलऽ बउआ क/g2ओड अ/gड0ओपताल ल ऽ \nचली। \n           “ जानक  बदले जान देनाइ  \n           अिछ ई अंधिव/g258ासक बाइन  \n          किर परन  हमसभ ई िक   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \n          नइ लेब आब ककरो /g2ै2ाण।  \n                     इित।  \n  \n२ \nिवहिन कथा  \nटूटल मन \nएगो जान  छल हमरा  संगे , ९ मिहनाक सुख- दुखक संगी। अनेका नेक सपना \nहमर, अनेक  सवालक जवाब  छल। बहुत खुश रहए हमर  पिरवार। रहै इंतजार \nसबहक नयनमे िक  किहया ई मास ख/g28ओम ह एत आ गु◌ॅ◌ंजत िकलका री आं गनमे। \nआइ ओ इंतजार ख/g28ओम भेल । हम एगो मासूम क/g2ओड ज/g288म देलॱ, हम अ पन अंशक/g2ओड ऐ \nसंसारमे आनलॱ। हमरा लेल ओ ने बेटा छल ने  बेटी। बस हमर संतित छल, \nहमर अरमा न , हमर सपना, हमर भिव/gड0डय छल।  पर कोइ नै  बुझलक हमर ई \nआश , \nकहलक िक  दुिनयामे  आँिख खोलैसँ पिह ले ओ आँिख मूइन लेने छल। हम संतोष \nकइर लेलॱ, ई नै बुझलॱ  िक बेटाक  लालचमे ओ बेटी क/g2ओड माइर देलिन। जे  हाथ \nओइ मासुमक गला प र छल उ एक बे र नै क/gडैओपल, ओकर कान अकर /g2ै5दनक/g2ओड \nनै सुनलक। ई हमरे टा नै  बहुत नारी क कथा छी। हम अवला नै पर ऐ \nसमाज आ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \nअपनाक/g2ओड आ गु अवला बनैल गेल छ ी , जबतक हम जु म/gडै1 सहैत रहै छी  तबतक हम \nपिर/g28ओयाग , श/gडैओित आ ममताक मूित/gडै1 छी।  जब ओ कर जु म/gडै1क/g2ओड आगु खरा  उतरै छी तँ \nहम कुल/g27ओछनी आ कलंकनी छी। आिखर हमहूँ ऐ संसारक  गार ीक एगो पिहया \nछी ,  \nअगर ए गो पिहया िनक िल जएत तँ असगर कतेक दूर तक अह/gडैड नै संसार क/g2ओड लऽ \nजा सकब। \nकिहया तक बेटीक बली च ढ़बैत रहब आ  मायक कलेजा क/g2ओड छ/gड82ी-छ/gड82ी करैत \nरहब। \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \nबलराम साहु \nिव ि आgशट4 म  त  ह ो इ त  ह म र  ल ोक  सं आgशट4 कृित   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nकाठक  खराम , मुजक चट कुनी , हाथसँ िल  खल कोहवर , िब आहक गीत , सोहर-\nसमदाउन, फगुआक  जोगी रा , भोरका पराती , बटलगनी, डोमकच , जट-जटीन, \nशामा -चकेबा , भगैत, नचारी , अ/g2ठ8 हा– ऊदल , /gओ0ठजभान , सीत-बसंत , राजा -स/gडडओेशक \nअमर गाथा क नौटंकी , िव िभ  /gड82 अ/g287 याि/g28ओ म  क - समािज क घटना/gड8ठमपर आधािर  त नाट क \nआ नौटंकी , गामक  घूर आ  घूर लग होइत पंचपती, पचमेड़क  जलखै, ताबापर \nतरल ित लकोरक त/g2ै5आ , कोजगर ाक मखान , चूड़ा- मुरहीक सनेश , पुरनीक  पात, \nओहार लागल बैलगाड़ी , जवारी भोज ,\n  ससूर-भ/gड7डसूरक धाक , पैघक पएर  छूिब  लेल \nअसीरवाद यएह सभ तँ िम िथलाक अि/gड25  तीय सं/gड0ओ कार आ सं/gड0ओ कृित  अि छ । मुदा \nअ/g28ओ याधुिन क भौित कवाद आ अधकचरा पि/g25ै  मी सं/gड0ओ कृित क  समागमक कारण/gड70 \nउपरो/g270 त  िव शु/gड20 देशी श/g2ठ2 दक अनेकानेक श/g2ठ2 द  नव का पीठी क लेल अनभुआर  भऽ \nगेल। नवतुिर या लोकिन  ऐ श/g2ठ2 दक/g2ओड िव  दे शज बू◌ूिझ  रहल छिथ । जॱ  ि क छु \nपर/g2ठओ परागत सं/gड0ओ कृित  अवशेषक /g2ै5पमे बँचलो अिछ   तँ नव पी ढ़ी ओकरा  ओ छ , \nघिट या आ हीनताक /g2ै2तीक मानैत छिथ  । दोसर िद स ि क छु पर/g2ठओ प रागत लोक \nसं/gड0ओ कृित  आजुक भौित कवादी /gड01 यव/gड0ओ थाक /g2ै2भावमे अपन /gड0ओ व/g2ै5प बदिल   नव नाम  आ \n/gड0ओ व/g2ै5पसँ /g2ै2चिल  त भऽ /gड0ओ वयंक/g2ओड िव  किस त कहेबाक /g2ै2यास कए रहल छिथ  । \n  \nसोहर-समदाउन, जट- जटीन,  पराती , भगैत , अ/gडडओाक /gड0ओ थान आ◌ॅरके/gड0ओ /gडठठा आ फुह र \nभोजपूरी गीत तँ अ/gडडओा-ऊदल, दीनाभ/gओ0ैी, राजा स/gडडओेसक अमर गाथा नंग - धरंग \nअपसं/gड0ओ कृित क पिर चायक िथ येटरसँ िव /gड0ओ थािप त भऽ गेल, भ/gडैडगक गोली िव  देशी  \nशराब आ  देशी  पाउचमे हेरा  गेल, गामक  पंचायत इित हासक िह /gड0ओ सा बिन  गेल, \nफगुआक जोगीरा आ जूरशीतलक नचारीपर बैशाखीक भ/gडैडगड़ा भारी पिड़   गेल, \nगामक मेला , हाट-बाजारक मौल सं/gड0ओ कृित मे पूण/gडै1 /g2ै5पेण समावेिस  त भऽ अपन \nअि/gड0ओ त  /g28ओ व  मेटा देलक अि छ । \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \nहमर समाज िव िभ /gड82 अवसरपर अ/gडडओा-ऊदल, कुमर व/gडै2जभान , दीना भ/gओ0ैी, सीत-\nबसंतक अमरगाथा देिख  आ सूिन  /gड0ओ वयंक/g2ओड गौरवाि/g288 व  त बुझैत राजा  हिर /g25ै/g288 /gओ0ै क  \nस/g28ओ य वादी /gड0ओ व/g2ै5पसँ /g2ै2ेरणा लैत छल तँ /g257वणकुमारक नाटकसँ मातृ-िप तृ भि/g270 त  क \n/g25डान /g2ै2ा/g2ठ0 त करैत /gड0ओ वयंक/g2ओड /g257वण कुमार बनबाक /g2ै2याश करैत छल।  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \nजगदीश /gु6ुसाद म/gु83डल  \nतीनटा िव हिन  कथा-एकटा लघुकथा  \n(1)     पटोर  \nिक शो री ऐ ठाम िब आहक काज तेतरी सोहो देखलक। प/gड12ा पित   पर ायण तेतरी। \nराित - िद न पित क िव चार क सेवा हृदैसँ क रैत।  \n  \nरंग -रंगक पटोर साड़ ी पिह रल देिख लाड़ -झाड़ करैत पित - गुलेतीक/g2ओड तेतरी \nकहलक-    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \n“हमरो पटोर साड़ी कीन  िद अ ?” \nअनुकूल रखै दुआरे गुलेती अनुकूल श/g2ठ2 द क  सहारा लैत सोचए लगल जे जिह ना  \nअ/g288 हार घर स/gडैडपे-स/gडैडप होइ छै तिह  ना ने दुनू गोरे छी। रंग क च मकी  देिख  ओ \n(तेतरी) लटुआएल अिछ  आ अनु कूलक अपने  लटुआएल छी। मुदा  छी तँ दु नू \nए/gड12े रंग। जखन ए/gड12े रंग छी तखन बीचमे बाधा कथीक। जेहने अपने पटोर \nसाड़ीक स/g2ठओ ब/g288 ध मे जनिन हा र , िक िन िन हार  छी  तेहने ने ओहो  अिछ । तखन तँ भेल \nजे, की परसै छी , तँ फूिस । तहन कनी लगा कऽ देबै। ओना अपन  आँट -पेट \nदेिख  गुलेती सहमल नै। बुझलक जे जिह ना गुलेतीक ि श का र तिह ना ने मुँहक  \nिश कार होइए। दुनूक सो/gडडओैनी गार/gडैडटी थोड़े अिछ  । तहूमे चोिब सो घंटा संग  \nरहिन हािर  न ारी क नश - नश नै बुझी  तँ ई केक र दोख। जिह ना  कलीसँ गुलाब \nिछ टैक ि छ टकए लगैत तिह ना चौवि/gड82  या मोती िछ ट कबैत गुलेती बाजल- \n“केहेन पटोर लेब ?” \nजिह ना /gड0ओ वग/gडै1क आशामे लोक , सभ िक छु दान  करैले तैयार रहैत अिछ  तिह ना  \nपटोरक आश ामे तेतरी भेल। हजारोक  भीड़मे जिह ना /g2ै2ेमी /g2ै2ेमीक/g2ओड पकिड़   सिट  \nजाइत , तिह  ना गुलेतीक हृदैमे तेतरी सिट  गेल। गोदीक ब/g27ओ चाक सुतैक भार  \nजिह ना गोद लैत तिह ना ए◌ेिल साएल तेतरी बाजल - \n“जेहने िक शोरी क अंग नामे देखिल ऐ। ” \n“ए/gड12े रंगक देखिल  ऐ ?” \n“नै, सभ रंगक रहै। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \nएकटा संगी रहने ने लो क हराइए ज ॱ तइसँ बेसी होइ तँ केना हरा एत? जेतइ \nहराए लागल ततै संगी भेट जेतै। प/g27ठीक/g2ओड हराइत देख गुलेती बाजल - \n“अह/gडैडक िव  च ार नै  मानब तँ दुि न य/gडैडमे केकर िव  चार  मानै बला अ िछ । अह/gडैडक/g2ओड हाथ \nपकिड़  अनने  छी  तहन िव चार केना नै मानब। अह/gडैडक म/gडैओग मािन   लेलॱ। \nकागजमे िल ख लेलॱ। जइ िद न बजार  जाएब तइ िद न  िक न ने आएब। खाली \nबजार जाइ घड़ी पुरजी  मोन  पािड़  देब अह/gडैड। अ/g27ओ छा एकटा बात बूझल अि छ ,  \nओ साड़ी (पटोरबला)  ए/gड12े बेर पिह  रला बाद िख◌ ंचल जाइ छै से। से सभ िद न \nकतए िख◌ ंचबै ?” \nसाड़ी िख◌ ंचब सूिन  तेतरीक/g2ओड तरास उपकल। उपिक  ते िप आससँ बाजिल - \n“तहन ऐबेर छ ोिड़  िद औ। आगू  साल अगते कीन  देब।”  \nभार घुसकैत गुलेती दुनू ज/gडैडघपर हाथक शान िप  जबैत बाजल-  \n“कहू तँ भला, अ/g27ओ छा अहॴ  मा◌ेन पाि ड़  िद अ जे  एतेक उमेरमे अह/gडैडक कोन गप \nकिह या कटलॱ?” \nकेकरो  गप अपने टूिट  जाइ छै तँ ऐमे केकर दोख। हँ तखन ई बात ज/g2ै5र \nभेल अिछ  जे गाम क च ािल  बदलल!  पिह ने गाममे चोरक/g2ओड अिब  ते जएह देखलक \nसएह चोर - चोर ह/g2ठ8 ला करए लगैत छल मुदा अथ/gडै1क च/gड12ा तेहेन िद  शा  पकिड़  \nलेलक जे सामािज कता तहस- नहस भऽ गेल अिछ । जिह ना राम -रावणक  बीचक  \nजे तीर चलए आ  दस- दस बीस - बीस गद/gडै1िन   किट  हवामे उिध याइत एक ठाम भऽ  \nसिट   जाइत तहने ने भऽ रहल अिछ ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \n(ई कथा, प ट ो र  मु आgश82 ा ज ी ले ल .. .)  \n  \n  \n(2)     अजाित - \n(2)  \nगु/g2ैओ काका, बड़का काका , पढ़ुआ काका , लाल काका , भैया काका , दोस का का , \nसंगी काक ा सभ एक ठाम बैस रघुन ाथक गप चलौलिन ।  \nगु/g2ैओ काका बजलाह - \n“शेतानक चरखी अि छ  रघु नाथा।” \nसह मारैत बड़का काक ा कहलिख न - \n“एहेन छुतहर एकोटा ने कुल -खनदानमे भेल।” \nएकमुरही  गप देिख  दोस काका  बजलाह- \n“एना गॱ - गॱ केने नै हएत ?  िक छु /gड0ओ प/gड0ड ट  िव चा र करए  पड़त।” \nअपन भार हटबैत पढ़ुआ काका  टपिक  गेलाह - \n“भने दोसक िव चा र छै। लाल भाय अहॴ अपन  ि◌ नण/gडै1ए सुना िद  औ।”   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \nगंभीर होइत लाल काका फैसला देलिख न- \n“रघुनाथ अजाित  भऽ  गेल।” \n  \n  \n(3)     फुिस याह  \n(3)  \nसुिभ तगर समए भेने अनुकूल काजक वृि/gड20   िज नगीक/g2ओड आगू मुँह/g2ओड ओिह  ना ससारैत \nअिछ  जिह ना /g2ै2 ित कूल भेने िव परीत िद शामे पछु मुँह/g2ओड ससारैत अिछ  । मुद ा िक छु \nभेद तँ भइये जाइत अिछ । ओ छी कम -बेशीक  गिण त।  \n  \nस/gडैडझक आठ बजैत। ओना माघक आठ राित   कहबैत अिछ  मुदा से नै  साओन -\nभादोक आठ स/gडैडझे कहबैए। आठ घंटा दमकल चला घरपर आिब   कमलदेव \nग/gड88गदाएल मने प/g27ठी-सुिच /g255ाक/g2ओड कहलिन  -  \n“पिह ने चाह िप आउ , पछाित  एकटा गप  कहब ?” \nजिह ना कम/gडै1 कऽ वचन सदित   दबैत रहैत अि छ  तिह ना सुिच /g255ा चाह बनबैसँ पिह  ने \nहठ करैत बजलीह - \n“सुनल रहत तँ चाहो बनबै बेर िव चारब , ओना खट -खुट मन केने कहॴ चाहो  ने \nदुइर भऽ जाए। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \nप/g27ठीक बात सुिन   कमलदेव सोचमे पिड़  गेलाह। शुभ क ाजमे अ शुभ बात ओहन \nकरामात कऽ दैत जिह ना ए कटा िछ /gड12ा हाइ कोटक फैसला उनटा-पुनटा दैत \nअिछ । हो ने  हो कहॴ  अही गपक  धूिन मे चाहक धूि न िब सिर  ज ािथ । तखन तँ \nिद न- भिर क मेहनित तँ मेहनते र िह  जाएत , बाजल- \n“अनेरे कोन झू ठ -फुिस क फेि र मे पड़ै छी पिह ने च ाह िप आउ , तखन दुिन य/gडैड-दारीक  \nगप-सप हेतइ। ” \nमु/gड0ओ की दैत सुिच /g255ा उ/g25ओर देलिन  -  \n“तँए ने पिह ने घर - पिर वारक काज िन बटा िल अ चाहै छी। अहॴ सन पु/g2ैओख हम \nथोड़े छी जे भि र  िद न छाती भरे खटै छी आ  गाम क लोक फुिस याहा कहैए। ” \nप/g27ठीक बात सुिन   कमलदेवक मनमे झॲ क एलिन । जिह ना गुम हवामे सूय/gडै1क ताप \nअपन करा मात करैत तिह ना  एक  तँ कमलदेवक  मनमे चाहक झॲ क च ढ़ल \nतइपरसँ प/g27ठीक मुँह/g2ओड फुिस  याह सुिन  झॲक तेज भऽ गेलिन , बजलाह- \n“ने अह/gडैड कहने कटहर हएत आ ने गौआँ कहने बरहर हएत। कटहर कटहरे \nरहतै, बरहर बरहरै रहतै। एक रंग आँ ठी -कमड़ी भेन िह  की  हएत?” \nपित क िव चारक/g2ओड अंकैत सुिच  /g255ा बजलीह -  \n“अह/gडैड तमसा गेलॱ। तमसाउ नै। लोक जे अह/gडैडक/g2ओड फुिस  याह कहैए तेक र क ारण \nअिछ  जे काजक  िह साबसँ समए नै दइ ि छ ऐ , घड़ीक िह सावसँ समए द ऽ दइ \nिछ ऐ। ” \nप/g27ठीक िव  चारक/g2ओड आंकित   अमलदेव दोहड़बैत बाजला-   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \n“कनी फिर छ ा क ऽ किह यौ?” \nसुिच /g255ा-  “केकरो  खेत पटबैक जे समए दइ ि छ ऐ ओ खेतक िह साबसँ समए \nिद औ। काजक समए  दोसर होइ छै  आ घड़ी क समए  दोसर।”  \n  \n  \nलघुकथा  \nज आg288 म  ित िथ   \n  \nतीस बख/gडै1 नोकरी केला उ/g25ओर रिव  का/g288 त  आइ.जी. पदसँ सेवा िन वृि/g25ओ   भेलाह। \nजखन िक  रिव शं कर आइ.जी.सँ आगू  बिढ़  ड ी.जी.पीक पदभा र स/g2ठओ हारलिन । साल \nभिर  ऐ पदपर रहताह। ओते नोक रीक  अविध  वचल छि/g288 ह  । तीन िद न \nरिव शंकरक/g2ओड पदभार स/g2ठओ हारला उ/g25ओर रिव  का/g288 तक/g2ओड मन पड़लिन   जे मीत- रिव शंकरक/g2ओड \nबधाइ कह/gडैड देिल  यिन । कारणो  भेलिन  जे पनरह  िद न पिह नेसँ जे काय/gडै1-भार िद अए \nलगलिख  न ओ नोक रीक  अंित म िद न  धिर  नै  फिर छौट भऽ स कलिन । मनमे एलिन  \nजे मोबाइलेसँ बधाइ दऽ िद अिन । मुदा ए/gड12े काजक तँ िभ  /gड82-िभ /gड82 जुइत होइत \nअिछ । जुइित क अनु कूले ने काज अ नुकूल होइत अिछ , तँए मोबाइलसँ बधाइ \nदेब उिच त नै बूिझ  पड़लिन । ओना त/g28ओकाल जानकारीक /g2ै5पमे दऽ समए लेल \nजा सकैत छल। मुदा से नै  भेलिन । चाहक कप टेबुलपर रिख ,  दिह ना ब/gडैडिह   \nउठबैत प/g27ठी-रि/gड02म  क/g2ओड कहलिख  न-  \n“की ऐ ब/gडैडिह  क शि/g270त   /g252ीण भऽ गेल जे काज नै कऽ सकैए। मुदा.....?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nरि/gड02 म   अपना  धुिन मे छलीह। ओना एके टुबलपर बैिस  चाहो  पीबैत छलीह आ मेद -\nमेदीन िच ड़ै जक/gडैड मुँहिम  लानी गपो - सप करैत छलीह। अपने धुिन मे मनो बौ आइत \nछलिन । एकठ ाम बैिस  चाह पीिब तो मन दुनू क दुिद ि श या छलिन । रि/gड02 म  क  मनमे  \nरिव शंकरक प/g27ठी िक  रण नचै छलिख न। िज नगी भि र  सखी- बहीनपा जक/gडैड रहलॱ, \nमुदा आइ ?  आइ ओ रानीसँ महर ानी बिन  गेली आ.... ?  की हम  ओइ बटोिह नी \nसदृश तँ ने भऽ गेलॱ जेकर ा सभ िक छु छी िन  घरसँ ि न कािल  देल जाइ छै क।  \nजिह ना कोनो नीनभेर ब/g27ओ चा माइ क उठौलापर चहाइत उठैत बेसुधमे बजैत तिह ना \nपित क /g2ै2/gड11क उ/g25ओर रि/gड02 म   देलिख न - \n“ऐ ब/gडैडिह  क शि/g270 त   ओतबे काल रहै छै जते काल शान चढ़ाएल हिथ यार ओ करा  \nहाथमे रहै छै। नै तँ /g2ै2ाणशि/g270 त   िन कलला उ/g25ओर शरीर जिह  ना म ािट  बिन  जाइ छै \nतिह ना बिन  क ऽ रिह  जाइत अिछ । हाथसँ हिथ हार हिट ते िज नगी हहर ए लगै \nछै।” \nपुन: चाहक कप उठा चु/gड0ओ की लैत रिव का/g288 त  बजलाह- \n“ब/g27ओ चेसँ दुनू गोरे  संगे रहलॱ। खेनाइ- पीनाइ, खेलेनाइ - धुपेनाइ , घुमनाइ- फीरनाइ \nसभ संगे रहल। कह/gडैड किह  यो मन मे उठल जे दुनू  गोरेमे  को नो दूरी  अिछ ।  \nअपनाक/g2ओड के कहए जे घरो- पिर वार आ सरो -समाज कह/gडैड किह  यो बुझलिन । मुदा \nआइ.... ?” \n“मुदा आइ क ी ?”  \n“इहए जे...। आइ बहुत दूरी बूिझ  पिड़  रहल अि छ । बूिझ  पड़ैए  जे जेना  \nअकास- पतालक अंतर भऽ गेल अिछ । कोन  मुँह लऽ कऽ आगू जा एब , से मन \nि◌ नण/gडै1ये ने कऽ पािब   रहल अिछ । ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \n“तखन?” \n“सएह ने मन असिथ र नै भऽ  रहल अिछ । िज नगी भि र क संगीक/g2ओड ऐहेन शुभ \nअवसरपर केना  नै बधाइ िद अि न । मुदा एते िद न बराब रीक  िव चार  छल आब ओ \nथोड़े रहत। कह/gडैड ओ िस ◌ ंह /gड25ारपर िव  राजमान  केिन हार आ कह/gडैड हम देशक अदना \nएकटा नाग िर क। िक  अपनाक/g2ओड ओइ कुस/gडै8क बुझी जइसँ हेट भेलॱ। सीकपर \nराखल वा ित जोरीमे राखल व/gड0ओ तु ओतबे काल ने जते काल ओ ओतए रहैत। \nरिव शंक र आइ ओतऽ छिथ  जतऽ  हमरा सन - सन िज नगी अंित म छोड़पर \nपहुँचिन हार हुनक र हुकुमद ारी करैत अि छ । को न नजि र ये ओ देखै छल आ आइ \nकोन नजि र ये देखताह?” \n  \nरिव का/g288 तक अ/g288 तरमनक/g2ओड रि/gड02 म   आं िक  रहल छलीह। मुदा जते अ◌ा◌ँ कए च ाहै छलीह \nतइसँ बेसी घबाएल माछ जक/gडैड अपन सड़िन   बढ़ल जाइत रहि न । िक  आँिख क  \nसोझक देखल झूठ भऽ जा एत। केना नै भऽ स कैए। दू ग ोटे बीचक बात तँ \nओतबे काल धिर  स/g28ओ य  रहैए जते क ाल धिर  दुनू  मानैत अि छ । काज  थोड़े छी  \nजे गरिज  कऽ  कहत जे तोरा  पलटने हम थोड़े पलिट  जाएब। मन असिथ र \nहोइते रि/gड02 म  क मन मे िव चा र जगलिन । दुखक  दवाइ नोर  छी। पैघ -सँ-पैघ दुख \nलोक नोर क धारमे  बहा वैतरणी पा र क रैत अिछ । बजलीह - \n“जिह ना अह/gडैडक मनमे उिठ   रहल अिछ  तिह ना  हमरो म नमे रं ग -िब रंगक बात उि ठ  \nरहल अिछ । कह/gडैड रिव  शंकरक प/g27ठी िक  रण राजरानी आ कह/gडैड हम ....? कह/gडैड राधा \nसंग कृ/gड0ड ण आ कह/gडैड....? काि/gडडओ   धिर  दुनू गो रे ए कठाम  बैिस  ए क थारीमे खेबो  करै  \nछलॱ आ ए के िग लासमे पािन यो पीबै छलॱ , मुदा आइ संभव अिछ । आिख र  \nिक अए ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \n  \nहवाक तेज झॲकमे  जिह ना डा िर -डािर क  पात डोिल -डोिल  एक -दोसरमे सटबो \nकरैत आ हटबो करैत तिह ना रि/gड02 म  क  डोलैत िव चार सुिन  रिव का/g288 त /gड0ओ व यं डोलए \nलगलाह। एक तँ पिह नेसँ मन डोिल  रहल छलिन  तइपर रि/gड02 म  क िव चा र आ रो \nडोला देलकिन । ग/g288 त/gड01 य  जगह पहुँचलापर जिह ना सभ हरा ज ाइत तिह ना हराएल \nमने रिव का/g288 त  बजलाह-  \n“कानसँ सुिन तो , आँिख सँ देिख तो िक छु बूिझ  नै पािब  रहल छी जे िक  नीक िक  \nअधला। की क री क ी नै करी। मुदा सािठ  बख/gडै1क संगीक/g2ओड एते दूर केना बूझब। \nमुदा लगो केन ा बूझब। सािठ  बख/gडै1क पिथ  क संगी जँ  दू िद श ामे संगे चली तखन \nकते दूरी हएत। मुदा  सािठ  बख/gडै1क िज  निग यो तँ छोट नै भेल ?”  \n  \nरिव का/g288 त क  िव चार  सुिन  रि/gड02 म   टपिक  पड़लीह - \n“िज नगी तँ ए क िद न , एक /g252ण , एक घटनामे  बदिल  जाइए आ साि ठ - बख/gडै1 िक   \nधो-धो चाटब।”  \n“तखन?” \n“सएह नै बूिझ  रहल छ ी। एतेटा िज नगी  एक  संग िब तेलॱ मुदा आइ जइ \nिज नगीमे पहुँिच  गेल छी तइ िज नग ीक संबंधमे ि क छु  िव चार  किह यो नै  केलॱ।”  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \nप/g27ठीक बात सुिन   रिव का/g288 तक/g2ओड जिह  ना आन गामक चौब/gड2ैी, तीनब/gड2ैीपर पहुँिच  ते भ/gड12 \nलिग  जाइत, जइसँ पूब - पि/g27ओ छ  मक  िद शे बदिल  जाइत। मुदा एहनो तँ होइते अिछ  \nजे लगलो भ/gड12 ओहने चौब/gड2ैी, तीनब/gड2ैीपर खुिज  तो अिछ । अपन भ/gड12 तँ तेना भऽ \nकऽ नै  खुजलिन , खाली एकटा /g2ै2/gड11ेटा उठलिन   जे ब/g27ओ चासँ िस यान भेलॱ, िस यानसँ \nचेतन भेलॱ, चेतनसँ बुढ़ाड़ीक /g2ै2माणप/g255 भेट   गेल। हरवाह थोड़े  छी जे  \nअधमड़ुओ अव/gड0ओ थामे बुढ़ाड़ीक /g2ै2माण नै भेटै छैक। केना भेिट  ते /g2ै2माणप/g255क संग \nपे/g288 श नो ने  अबै छै। मुदा मन  िक अ ए धक - धका रहल अिछ । िज नगी क चाि र म \nअव/gड0ओ था वान/g2ै2/gड0ओ त  होइ छै, संयासीक होइ छै जे िद न - राित  दौड़ैत दुिन य/gडैडक हाल -\nचाल जानए चाहैत अ िछ । से कह/gडैड मन मािन   कऽ  बूिझ  रहल अि छ । पित क/g2ओड \nगंभीर अव/gड0ओ थामे देिख  रि/gड02 म   िट पलिन - \n“अह/gडैडक मनमे जे नािच   रहल अिछ  उहए  हमरो मनमे नािच  रहल अिछ । मुदा  \nईहो बात तँ झूठ निह ये छी जे िज नगी क संग बोटो बनै  छै। आ  बाटे संग \nबटोिह यो बाट बनबै छै।” \nरिव का/g288 त - “ की बाट?” \nपित क /g2ै2/gड11 सुिन   रि/gड02 म   िव /gओ27ल भऽ गेलीह। हेराइत संगीक/g2ओड बाट देखाएब बहुत पैघ \nकाज छी।  मुदा लगले मनमे  उिठ  गेलिन  जे तखन अपने ि क अए  एते बौआइ \nछी। कम - सँ - कम चाह पीबै काल बैसािर योमे ऐ ब ातक िव चा र क रैत अिब तॱ तँ \nआझुका जक/gडैड तँ नै बौऐतॱ। जिह  ना ज ोतल आ िब नु जोतल खेतमे चललासँ \nपिह ने धिड़ आइ छै , धिड़ एलाक पछा ित  पित आइ छै , पित  एलाक पछा ित  पेिर आइत \nपेरा बनै छै। वहए  ए कपेिर या बहुपेिर या बनैत चलै छै। रि/gड02 म   बजलीह - \n“अह/gडैड कओलेज छोड़ला उ/g25ओर िज  /g2ठओमा उठा सरकारी बाट पकिड़   सािठ  बख/gडै1 पूरा \nलेलॱ। ने किह यो जमीन िद स तकैक ज/g2ै5रित   महसूस भेल आ ने तकलॱ। मुदा   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nआइ तँ ओतइ उतिर  आिब  गेल छी जेकर र/gड0ओ ता अखन  धिर क रा/gड0ओ तासँ िभ /gड82 \nअिछ ।”  \n  \nपि/g27ठ  क िव च ार सुिन  रिव का/g288 त  मुड़ी डोलबैत आँिख  उठा कखनो प/g27ठीक आँिख  पर  \nरखैत तँ कखनो उतािर  धरतीपर  दइत। जिह ना आिग पर  चढ़ल कोनो ब रतनक \nपािन  िन /g27ओ चासँ ताउ पािब  ऊपर  उिठ  उिध याइक पिर यास क रैत तिह ना रिव का/g288 त क \nवैचािर क मन सेहो उिध याइक पिर यास क रैत रहिन । मुदा  जिह ना िप ज राक  बाघ \nिप जरेमे गु/g2ठओ ह िर  कऽ  रिह  जाइत , तिह  ना आइ धि र क जे मन /g2ै5पी बाघ एहेन शरीर \n/g2ै5पी िप  जरामे फँिस  गेल छलिन  जे ज/g25ओे आगू मुँह/g2ओड डेग उठबैक कोिश  श करैत \nओ/g25ओे समु/gओ0ैी बादल जक/gडैड आ/gड0ओ ते-आ/gड0ओ ते ढील होइत रहिन । आगूक झलफलाइत \nबाट देिख  रमाका/g288 त  बजलाह- \n“िव चारणीय बात ज/g2ै5र अिछ  ,  मुदा िब नु  बुझलक िज न गीक संग  तँ अहुँक िज नगी \nचलल। कह/gडैड कतौ बेवधान भेल। आइ जे कहलॱ ओ तँ ओहू िद  न किह  सकै \nछलॱ, जइ िद नसँ बहुत आगू धिर  बिढ़  गेलॱ। से तँ रोिक  कऽ  मोिड़  सकै \nछलॱ। मुदा आइ तँ जानल -िब नु ( /g25डानी -मूख/gडै1) जानल दुनू संगे बौ आए चाहै  छी !” \n  \nपित क बात सुिन  रि/gड02 म   मने -मन िव चा र करए लगलीह जे दु िन य/gडैडमे एहनो लोकक \nकमी नै  अिछ  जेकरा ज/g2ै5रित   भिर  लूिर - बुिध   नै छै , मुदा ईहो तँ झूठ नै जे  \nजेकरा छेबो क रै ओइमे  बेसी ओहने अ िछ  जे  या तँ उनटा वाण चलबैए वा  निह ये \nचलबैए। तखन सुनटा वाण केना आगू बढ़त जँ  बढ़बे करत तँ कते आगू बढ़त \nजेकरा आगू दु/gड02मन जक/gडैड चौबगली उनटा वाण घेरने अिछ  । मुदा उपाए की ? \nशु/gड20 तेल - मोिब ल देल मजगूत इंजनो चढ़ाइपर दम  तोड़ए लगै छै  मुदा टुटलो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \nच/gड12ा िब  नु तेलो -मोिब लक भ/gड27ा गरे दौगैत िब  नु /gओ0ठेकक गाड़ी जक/gडैड के/g25ओेक/g2ओड जानो \nजइए आ के/g25ओेक/g2ओड मुँह/g2ओओ-कानो फोड़ैए। डेग आगू उठाएब ज/g2ै5र किठ  न अि छ । मुदा \nलगले मनमे उठलिन  जे जइ बाट पकि ड़  आइ धिर  चललॱ जॱ ओही बाटक/g2ओड \nछोिड़  दोसर ब ाट पकिड़  नव बटोही जक/gडैड िव  दा होइ , ई तँ संभव अिछ । जिह ना \nिच /g288 हार जगह क चो र पड़ा दू र देश जा अपन ि/gड8ठ  या -कलाप बदिल  नव- मनु/gड0ड य क \nिज नगी बना  जीबए चाहैत ओ तँ संभव छै...।  \n  \nवाण लागल पंछी जक/gडैड पित  क/g2ओड देिख   अनुभवक सा/g288 /g28ओ वना भरल श/g2ठ2 द  ि न कािल  रि/gड02 म   \nबजलीह -  \n“जिह ना अह/gडैडक िज  नग ी तिह ना ने  हमरो बि न  गेल अि छ । यएह बुढ़ापा अह/gडैडक \nसएह ने हमरो अिछ । मुदा एकठाम तँ दुनू गोटे एक छी। एके दवाइक ज/g2ै5रित   \nदुनू गोरेक/g2ओड ने अिछ  । तँए िव चार दइ छी जे आब ने ओ /g2ै5तबा रहल आ ने \nओकाइत, तखन जािन  कऽ जह रो -माहूर खा लेब सेहो नीक  नै। ” \nरि/gड02 म  क/g2ओड आगूक बात पेटेमे घुिर  आइत रहिन  तइ बीचेमे रिव का/g288 त  िट प देलिख न - \n“बेसी दुख तँ नै बूिझ  पड़ैए मुदा सािठ  बख/gडै1क /g2ै2ोढ़ा अव/gड0ओ था धिर  हमर ा सबहक \nनजिर  नै  गेल। सरकारी क पैघ िज /g288 मामे रहलॱ। समायानुसार काज किर तो मुद ा \nअपन िज नगी तँ सुरि/g252  त रिख तौ। सािठ  बख/gडै1क पछाित  यो तँ चालीस बख/gडै1 जीबाक \nअिछ । िक  नै जनैत छलॱ जे दर माहा टूिट  जाएत िज न गी क आव/gड02 य कता बढ़ैत \nजाएत ओहन ि/gड0ओ थ  ित मे ि क  क एल जा सकै छै। ”  \nपित क िव चारक/g2ओड गहराइत समु/gओ0ै िद  स जाइत देिख  मुँहक  दसो वाण सािध  रि/gड02 म   \nछोड़लिन -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \n“अनेरे म नमे जूर - शीतलक पोखिर क पाि न  जक/gडैड घोर -म/gड27ा करै छै। घोरे म/gड27ा ने \nघीओ िन क ालैए आ अनहै सेहो िन कालैए। संयासी सभ केना फटलाहा कमल क \nमोटरी बाि/g288 ह   क/g288 हामे लटका लइए आ सॱसे दुिन य/gडैड घुमैए। अह/gडैडक/g2ओड तँ सहजिह   \nचिर -चिक या गाड़ी  चलबैक लूिर यो अि छ । ” \nप/g27ठीक िव  चार सुिन  रिव का/g288 त  ओझरा  गेलाह। एक िद स संयासीक बात बािज  \nकिह  रहल छिथ  जे  जिह ना कानूनी  अिध का रसँ जीवन - र/g252ा होइत तिह ना ने \nसंयास अव/gड0ओ था -वान/g2ै2/gड0ओ त - पिव /g255 मनु/gड0ड य क नैित क  अिध क ार सेहो छी। दोसर \nिद स चिर  चि क या गाड़ीक चच/gडै5 सेहो करै छिथ   जे भिर सक अपनो लगा कऽ कहै \nछिथ । संगी देिख  रिव का/g288 त  दहलाए लगलाह। जिह ना कोसी - कमलाक बािढ़ मे  \nभँसैत घरपर बैिस  घरवारी वंिश यो खेलाइए आ  कमला -कोसीक  गीतो गवैए , तिह  ना \nिव /gओ27ल भऽ रिव  का/g288 त  बजलाह - \n“हँसी-मजाक छोड़ू। आब  कोनो  बाल- बोध नै छी। हम सभ अपन  जीवन अपन  \nसामािज क जीवन  नै बना एब तँ देिख ते िछ ऐ जे मनु/gड0ड य  ए क िद स चान  छूबैए  तँ \nदोसर िद स सीकीक  वाणक  जगह बम - वा/g2ै5द लऽ मनु/gड0ड य क ब ीच केहे न खेल \nदुिन य/gडैडमे खेल रहल अिछ  । खैर , ओते सोचैक सम ए आब नै  रहल। जेकर  ित ल \nखेिल  ऐ ओ करा  बिह  देिल ऐ। अपन चलीस बख/gडै1क िज  नगी  अिछ , ने हमर  िक यो \nमािल क आ ने हम केकर ो मािल क  िछ ऐक। भगवान रामक/g2ओड जिह  ना अपन वान/g2ै2/gड0ओ त  \nजीवनमे अने को ऋृिष - मुिन , योगी-संयासी सभसँ भ/g2ओडट भे लिन  आ अपनो जा - जा \nभ/g2ओडटो केलिख  न। तिह ना ने अपनो द ोसराक ऐठाम  जाइ आ ओहो अपना ऐठाम  \nआबए। मुदा िव चारणीय /g2ै2/gड11 ई अिछ   जे रामक/g2ओड के सभ भ/g2ओडट करए एलिन   आ \nिक नका - िक नका ओतए भ/g2ओडट करए /gड0ओ वयं गेलाह। ई /g2ै2/gड11 मनमे अिब  ते गाछसँ \nखसल पिघ  लाएल कटहर जक/gडैड मन छँहोिछ  /g25ओ भऽ  गेलिन । खॲइचा -कमरी  संग \nएक िद स तँ दोसर  िद स कोह उिड़ - उिड़  कौआ आगू पहुँिच  जाइत। आँठ ी छड़िप -\nछड़िप  बोन -झारमे ब/g27ओ चा दइ दुआरे ज ान बँचबैत , तँ नेरहा उ/g25ओर - दिछ ने िस रहाना  \nदऽ पड़ल- पड़ल सोचैत जे जते पकबह तते स/gड12त हेबह तँए समए रहैत भोजन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \nबना लैह नै तँ दुइर भऽ ज ाएब। रिव का/g288 त  सोचैत -सौचैत जेना अिल साए \nलगलाह। हाफी भेलिन ।  \n  \nरिव का/g288 तक/g2ओड हाफी होइत देिख   रि/gड02 म  क  मनमे उठलिन  जे हाफी  तँ िन िन या देवी क \nपिह ल िस ◌ ंह दुआिर क घंटी छ ी। भने नी क हेतिन  जे सुित  रहताह नै  तँ ए◌े उमे रमे \nजॱ िन न उड़लिन  तँ अनेरे सोलो -महीनेमे बदिल  जेतिन । फटक ािर  कऽ  बजलीह- \n“जते माथ धुनैक हुअ ए वा देह धुनै क हुअ ए अपन धुनू।  हमर जे काज अिछ  \nतइमे हम िव थूत नै हुअए देव। हमरा िलये तँ अहॴ ने सभ िक छु छी। ” \n  \n  \nतीन सए घरक ब/gड0ओ ती बस/g288 त पुर। छोट-नमहर चालीस टा िक सान पि र वार शेष \nसभ खेत - बोिन हारसँ लऽ कऽ  आनो - आनो रोजगा र कऽ जीवन - बसर करैत अि छ । \nअनेको जा ित  गाममे। ओना मझोल का ि क सान बेसी। ओक रो द शा -िद शा िभ /gड82-\nिभ /gड82। तेकर अनेको कारणमे दूटा /g2ै2मुख। जइसँ िव  िध -बेबहारमे सेहो अंतर। \nिक छु जा ित क लोक अपने हाथे हरो -जा◌ेइत लैत आ खेतक काजो  करैत जइसँ \nआमदनीक  बचतो होइत आ िक छु एह नो जे अपने  हाथसँ काज -उदम नै करैत तँए \nबचत कम। कम  बचत भेने पिर वा र िद ना नुिद न िस कु ड़ैत जाइत। ओना गा मक \nबनाबटो िभ /gड82 अिछ  । एक तँ ओहुना दू गामक  बनाबट ए क रंग  नै अ िछ । तेकर  \nअनेको कारणमे /g2ै2मुख अिछ  , खेतक बुनाबट , जनसं/g271 या जाित  इ/g28ओ यािद । \nबस/g288 त पुरक बुनाबिट  आरो  िभ /gड82। ऊँचगर जमीन बेसी िन  चरस कम अि छ  जाइसँ \nगाछी -िब रछी सेहो बेसी अिछ  आ घर - /g27ड राड़ी, र/gड0ओ ता-पेरा सेहो ऐल -फइल अिछ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \n  \nबस/g288 त पुरमे दूटा नमहर ि क सान ब/gडैडकी छोट। नमहर िक  सान पिर वार  रहने गामो क \nआ अगल -बगलक आनो गामक  लोक जेठ रैयती पिर वारो बुझैत आ  जेठरैयत कहबो \nकरैत अिछ । राजक जमी/g288 दार तँ नै मुदा गमैया जमी/g288 दार  सेहो िक छु गोटे \nबुझैत। तेकर कारण  जे दुनू क महाजिन यो चलैत आ गाम क झड़ -झंझटक \nपनचैित यो करैत। कनी - मनी अनिच तो काजक/g2ओड गामक लोक अनिठ  या दैत। तइमे \nराधाका/g288 त  आ कुसुमलाल दुनू ग ोटेक जमी नोक ब नाबिट  आरो  िभ /gड82 अि छ । \nचौबगली टोल सभ बसल अिछ  आ बीच क जे तीस - प/gड70तीस बीघाक /g2ठ0 लॉट छै ओ \nम/g287 य म गहॴर अिछ । जइसँ अिध क बख/gडै5 भेने नाला होइत पािन  क ि न कासी कऽ \nलैत , कम भेने  चा◌ैबगलीक ओहासी एने  रौिद याहो समैमे उपिज ये जाइत। ओना  \nदुनू गोरे ब ोिर◌ ंग सेहो गरौने  छिथ । तँए रौ िद याहो समए भेने खेतक लाभ उठाइये \nलैत छिथ । प/g27ओ चीस - तीस बीघाक बीचक दुनू  िक सान। मुदा दुआ रपर बखािर यो \nआ पोखिर क  महारपर दू - सिल  या तीन-सिल या नारोक टाल रिह ते छि/g288 ह  ।  \n  \nराघाका/g288 तो आ कुसुमलालोक पि र वार बीच तीन पु/gड0ओ तसँ उपरेक दो/gड0ओ ती रहल \nछि/g288 ह  । ओना  दुनू दू ज ाित क मु दा अपे/g252ा-भाव एहेन जे चािल - ढािल सँ अनिठ या नै \nबूिझ  पबैत जे दुनू दू जाित क  छिथ । िक अए तँ कोनो काज -उदेममे ए क -दोसराक \nबाले-ब/g27ओ चे एक -दोसरठाम जाइत। ओना आने गामक कुटुम जक/gडैड दुनू पिर  वा रक  \nबीच कपड़ा - ल/g25ओाक वर -िव दाइक चलिन  सेहो अि छ । मुदा तैयो सराध -िब आह आिद  \nपािर वािर क  काजमे  दुनू दू  जाित क पिर चय देबे क रैत अिछ ।  \n  \nनमहर भूमकम  होइसँ पिह ने जिह ना न िह यो होइबला ब/g27ओ चा सबहक जनम भऽ  \nजाइत अिछ  जइसँ दोि/gड0ओ त  आरेक संभावना  अनेरो  बिढ़  ज ाइत अिछ , मुदा से नै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \nराधाका/g288 त आ कुसुमलाल दुनू गोटेक/g2ओड ए/gड12े िद  न  बेटा भेलिन । ओना ि क यो -केकरो  \nऐठाम िज गेसा करै  नै गेलिख न ते कर कारण  भेलै जे अपने -अपन घर ओझड़ ा \nगेलिन । ओना पमि र या- िह जरनी महीना िद न धिर  दौड़ -बड़हा करैत रहल। दाइयो-\nमाइ छिठ यारमे  रिव िद न  एक क ना ओं र िव का/g288 त  आ  दोसराक  नाओं  रिव शंकर  रिख  \nदेलकिन । अनेरे फूलक बोनमे  टहिल तिथ   आि क  स/gडैडप -कीड़ाक  बोनमे। बोन  तँ \nबोने छी , दुनूक छी। तँए हरहर - खटखट सँ नीक िद नेक/g2ओड पकिड़   लेलिन । ओना \nएकटा आ रो केलिन  जे दुनूमे  सँ के करो जा ित क पदवी नै  लगौलिन ।  \n  \nसु/g2ठड य/gड0ओ त  पिर  वार रहने तीन बख/gडै1क पछाित  ये /gड0ओ कूल जाइ जोकर  भऽ गेल मुदा  \nचािर म बख/gडै1मे दुनूक नाओं गामेक /gड0ओ कूलमे िल खौल गेल। ओना जेहने  सेझमित या \nराधाका/g288 त  तेहने कुसुमलालो। मुदा नाओं  िल खबै िद न रिव का/g288 त क िप ता गेलिख न \nआ राधाका/g288 त अपने नै जा भायक/g2ओड पठौलिख  न आ रिव शंक रक  िप /g25ओी एक बख/gडै1 \nघटबी कऽ कऽ िल खौलिख न। ओना राधाका/g288 तक/g2ओड /gड0ओ कूलपर जेबाक मनो ने  होइत \nछि/g288 ह  । िक एक तँ /gड0ओ कूल सबहक जे ि क रदानी  भऽ गेल ओ देखबा जोग  नै \nअिछ । िश /g252क सभ िव  /gड2ओाथ/gडै8क/g2ओड निह  ये पढ़ैक लेल /g2ै2ेिर  त आ निह ये पढ़ै क िज /g25डासा \nजगा पबैत छिथ । छड़ी हाथे पढ़ब ए चाहैत छ िथ ।  \n  \nएक तँ ए क रं गाह पिर वार तहूमे दो/gड0ओ ती। दुनू गोरे तेहेन च/g288 स ग र जे ग ामेक  \n/gड0ओ कूलसँ पटका-पटकी करैत िन कलल। पटका- पटकी ई जे एक  साल रिव का/g288 त  \nफ/gड0ओ ट  करैत तँ दोसर साल रिव शंकर ओना हाइ /gड0ओ कूलमे थोड़े गजपट भेल , \n/gड0ओ कूलक िश /g252क आंिक   लेलिन  जे केतबो उपरा - उपरी छै तैयो सोचन शि/g270 त  मे \nदुनूमे अ/g288 त र ि क छु ज/g2ै5र छै। कओलेज तँ िब  ना माए -बापक होइए , केकरा  के \nदेखत। मुदा आनस/gडै1क संग दुनू गोटे /g2ै2थम /g257ेणीमे िन  कलल।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \n  \nआइ.पी.एस. कऽ दुनू गोटेक /gडठठेिन ◌ ंग आ /g27ै वािन◌ ंग सेहो भेल। अपे/g252ामे बढ़ो/g25ओरी \nहोइते गेल।  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त आgशट1 य  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \n१.\n नव/gड70दु कुमार झा- गंगा नदी पर पूलक मा/g287यम सँ बढ़त \nकारोबार क च ािल/ मिहषी मे आयोिजत होयत स/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव / सव/gडै1स/g2ठओमितसँ \nसभापित आ उपा/g287य/g252क िनव/gडै5िचत / िबहारमे िश/g252ाक लेल मदित  करत िव/g258 ब/gड7डक  \n२.\n अिमत िम/g257 - कितआएल आखर  \n  \n१  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nनव/gड70दु कुमार झा \nगंगा नदी पर पूलक मा/g287यम सँ बढ़त कारोबार क च ािल/ मिहषीमे आयोिजत होयत \nस/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव / सव/gडै1स/g2ठओमितसँ सभापित आ उपा/g287य/g252क िनव/gडै5िचत / िबहारमे \nिश/g252ाक लेल मदित करत िव/g258 ब/gड7डक  \n  \n  \n१ \nगंगा नदी पर पूलक मा/g287यम सँ बढ़त कारोबारक चािल  \n/g2ै2देश मे गंगा नदी पर पूलक कमीक कारण /g2ै2देश मे कारोबार के गित निह भेिट \nरहल अिछ। नीतीश कुमारक नेतृ/g28ओव बला रा/gड0ड/gडठठीय जनत/gडैओि/g255क गठबंधन सरकार \n/g2ै2देशमे िवकासक गित देबाक संगिह कारोबारक/g2ओड गित देबा क िदस सेहो डे ग \nउठौलक अिछ। कारोबारक एिह सम/gड0ओयाक समाधानक लेल सरकार गंगा नदी पर \nपूल बनैबा पर िवशेष जोर  दऽ  रहल अिछ। एखन गंगा  नदी प र तीनटा पूल बिन \nरहल अिछ आ चािरम पूलक लेल सेहो के/g288/gओ0ै सरकार सॅ अनुमित भेिट गेल \nअिछ। ओ तँ एखन गंगा नदी पर चािरटा पूल अिछ जािह मे पटनाक महा/g28ओमा \nग/gडैओधी सेतू आ मोकामाक राजे/g288/gओ0ै पूल पर बेसी भार रहैत अिछ। एक िदस  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \nमहा/g28ओमा ग/gडैओधी सेतू संरचना/g28ओमक खराबीक कारण मा/g255 एक लेन चालू अिछ  जािह \nसॅ हरदम पूल पर जाम लागल रहैत अिछ। तऽ दोसर िदस राजे/g288/gओ0ै पूल बेसी \nपुरान होयबाक कारण बे र - बेर मर/g2ठओमितक लेल बंद करय पड़ैत अिछ। एिह \nि/gड0ओथित मे /g2ै2देशक पूव/gडै8 आ पि/g25ैमी भागक म/g287यक आबाजाही मे परेशानी बिढ़ गेल \nअिछ। सरकार एिह सम/gड0ओयाक जनतब लेलक अिछ आ एिह सम/gड0ओयाक  \nसमाधानक /g2ै2यास कऽ रहल अिछ। गंगा नदीक ऊपर पूल यातायात लोक \nसुिवधा आ का रोबार क लेल आव /gड02यक अिछ त/gड70 रा/g27ैय सरकार /g2ै2देश मे नव पूल \nबनैबाक क ाज तेजी सॅ चिल रहल अि छ।  \nपथ िनम/gडै5ण मं/g255ी नंदिकशोर यादव जनतब देलिन जे एखन सरकार गंगा नदी पर \nदू टा पूल बनैबाक योजना बन ौलक अि छ। एिह मे  एकटा  ताजपुर- बि/g271तयारपुरक \nम/g287य बनाओल जा रहल अिछ। ई पूल साव/gडै1जिनक - िनजी- भागीदारी (पीपीपी) क \nअंतग/gडै1त बिन रहल अिछ। चािर लेनक एिह पूल पर गोटेक 1700  करोड़  टाका \nखच/gडै1 होयत। एकर 20-20  /g2ै2ितशत टाका के/g288/gओ0ै आ रा/g27ैय सरकार दऽ रहल \nअिछ तथा 60  /g2ै2ितशत टाका िनजी साझेदार क/g2ठओपनी लगा रहल अिछ। /g257ी \nयादव जनौलिन जे मह/g28ओवक एकटा योजनाक अंतग/gडै1त ई पूल बनाओल जा रहल \nअिछ। एकर अंतग/gडै1त सरकार /g2ै2देश के उड़ीसाक पारादीप ब/g288दरगाह सॅ जोड़बाक \nयोजना बनौलक अिछ। एिह पिरयोजनाक मंजूिरक लेल के/g288/gओ0ै सरकार सॅ \nलगातार गपसप चिल रहल अिछ। /g27ैयॲ एकर मंजूि र भेिट जाईत अिछ  तऽ ई \n/g2ै2देशक लेल मह/g28ओवपूण/gडै1 होयत आ कारोबारी गितिविध मे सेहो तेजी आओत। ओना \nताजपुर-बि/g271तयारपुर पूल वष/gडै1 2016  धिर बिन कऽ  तैयार भऽ जायत।  \nसरकार के पटनाक महा/g28ओमा ग/gडैओधी सेतूक समाना/g288तर सेहो नव पूल बनैबाक \nअनुमित के/g288/gओ0ै सॅ भेिट गेल अिछ। पथ िनम/gडै5ण मं/g255ी जनौलिन जे सरकार कतेको \nिदन सॅ एिह पूल के बनैबाक अनुमित के/g288/gओ0ै सॅ म/gडैओिग रहल छल। दरअसल \nमहा/g28ओमा ग/gडैओधी सेतु आब आव/gड02यकताक पूित/gडै1 करबा मे छोट पिड़ रहल अिछ। \nपटना /g2ै2देशक आिथ/gडै1क गितिविधक के/g288/gओ0ै अिछ। त/gड70 एिह ठाम आधुिनक आ नव  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss /dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \nपुलक आव/gड02यकता अिछ। के/g288/gओ0ै सरकार महा/g28ओमा ग/gडैओधी सेतुक समान/gडैओतर छह लेन \nएिह पुलक अनुमित देलक अिछ। एिह सॅ /g2ै2देशक आव/gड02यकताक पूरा भऽ \nसकत। एिह सॅ उ \nŸ◌ार आ दि/g252ण िबहारक म/g287य आबा जाही आसान भऽ सकत। \nसंगिह /g2ै2देश मे संगिह गंगा नदी पर बनल पूल पर बोझ कम होयत। ई पूल \nलोक िनजी साझेदार ी (पीपीपी) क आधा र पर ब नाओल जायत। एिह लेल \nसाझेदारक खोज कयल जा रहल अिछ। एकर  अलाबा सरका रक  नजिर  रेलवेक \nपिरयोजना पर सहो अि छ। दरअसल एखन पटना आ मुंगे र मे दू - दूटा सड़क \nसह रेल पूल रेलवे /gड25ारा बनाओल जा रहल अिछ। हाल/gडैओिक रेलवेक खाली \nखजाना के देिख ई योजना सभ ज/g2ठ8दी पूरा भऽ सकत। एकर भरोसा रा/g27ैय \nसरकार के सेहो निह अिछ। राजधानी पटनाक दीघा आ सोनपुरक परमान/g288दपुर \nम/g287य बिन रहल रेल सह सड़क पूलक िनम/gडै5ण ि/gड0ओथित रेलवेक वा/gड0ओतिवकता जािहर \nकऽ रहल अिछ। पिछला दस वष/gडै1 सॅ ई पिरयोजना चिल रहल अिछ आ एखन \nधिर पूरा निह भेल अिछ। वत/gडै1मान ि/gड0ओथित क/g2ओड देिख संभािवत समय सीमा 20 15-\n16  धिर पूरा होयबाक उ/g2ठओमीद निह अिछ। पथ िनम/gडै5ण मं/g255ी जनौलिन जे रा/g27ैय \nसरकार दीघा आ परमान/g288दपुरक म/g287य बिन रहल रेल सह सड़क पूल के ज/g2ठ8दी \nपूरा करबाक आ/gडठ1ह के/g288/gओ0ै सॅ करता एिह वा/gड0ओते रा/g27ैय सरकार अन िह/gड0ओसाक \nटाका उपलबध करा देलक  अिछ।  \n२ \nमिहषी मे आयोिजत होयत स/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव  \nिमिथल/gडैओचल ऐितहािसक शि/g270त पीठ उ/gडठ1तारा /gड0ओथान मे नवरा/g255ाक अवसर पर \nउ/gडठ1तारा स/gडैओ/gड0ओकृितक महो/g28ओसव आयोिजत कयल जायत। सहरसाक मिह षी ि/gड0ओथत \nउ/gडठ1तारा /gड0ओथान मे 17  आ 18  अ/g270टूबर क/g2ओड आयोिजत एिह दू िदनक महो/g28ओसवक \nउ/gड18ाटन िबहारक मु/g271यमं/g255ी नीतीश कुमार  करताह । एिह दरिमयान िमिथल/gडैओचलक \nस/gडैओ/gड0ओकृितक , सामािजक आ धािम/gडै1क िवरासतक मह/g28ओव पर िवचार -िवमश/gडै1 होयत आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११२ म  अंक  १५ अग/glyph233त  २० १२  (वष/glyph110 ५  मास  ५६  अंक  ११२)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \nिमिथलाक स/gडैओ/gड0ओकृितक पर/g2ठओपरा सॅ लोकसभ क/g2ओड अव गत करा ओल जायत। एिह \nमहो/g28ओसवक लऽ कऽ िमिथल/gडैओचल सिहत पड़ोसी देश नेपालक तराई वला /g252े/g255क \nलोक सभ मे उ/g28ओसाह देखल जा रहल अिछ।  \n३ \nसव/gडै1स/g2ठओमितसँ सभापित आ उपा/g287य/g252क िनव/gडै5िचत  \nिबहार िवधान मंडलक मॉनसून स/g255क दरिमयान िबहार िवधान सभाक उपा/g287य/g252 आ \nिबहार िवधान पिरष/gड88क सभापितक चुनाव स/g2ठओप/gड82 भेल। भाजपाक विर/gओ17 नेत","size_mb":1.3,"has_text":true},"Videha 113.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 113.pdf","name":"Videha 113.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११३ म अंक  ०१  िसतजॉड़94बर २०१२ (वषजॉृ6ख ५ मास  ५७ अंक \n११३)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गहgैत4  \n  \n२.१.\n आशीष अनिच/gउझझहार - कािफया आ बहर  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n२.२.१.\n पूनम मजॉड़8ृडल - मैिथलीक तेसर िवकीलीजॉड़70स \n२.\n नवजॉृ70दु कुमार झा-पटना मे पसरत हीराक चमक/िनगरानी \nिवभागक लेल बिन रहल िविशजॉ4ख6 संवगजॉृ6ख/ जॉड़6ड़देश मे शौचालय सॅ वंिचत अिछ पैघ \nआबादी \n  \n२.३.१.\n कािमनी कामायनी- उजॉड़ँ4राक नोर  २.\nसजॉड़84यनारायण झा- दुटा बात पुजॉड़ँँक जजॉड़88म िदन पर  ३.\n कैलास \nदास, खोजय पड़त मातृजॉड़84व बालगीत   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n  \n२.४.\n डॉ.अ/gउए4ण कुमार िसंह - मातृभाषाक माजॉड़87यमसँ उजॉड़74चिशजॉड़ँड़ा \n  \n२.५.\n बेचन ठाकुर- बाप भेल िप जॉड़ँ4ी  \n  \n२.६.१.\n जगदीश /gउएउसाद म/gउझ3डल - प/g3ए3चटा िवहिन कथा २.\nराम िव लास साहु-दूटा िव हिन  कथा ३. \n चजॉड़88दन कुमार झा-िवहिन \nकथा- टटका रचना \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n  \n२.७.१.\n दुगजॉृ6ँनजॉड़88 द मजॉड़8ृ ड ल-बेटीक अपमान/ जीवन-मरण  २.\nिश वकुमार झा ‘िट जॉड़98 लू’-पृजॉड़8ँ वीपुजॉड़ँँ / राजकमल ३.\nडा.राजेजॉड़88जॉ406 िवमल - \nनव–नव िजॉड़ँड़ितजक सजॉड़88धान करैत सुजीतक िजजॉृख9ी \n  \n२.८.१.िव देह  बाल  सािह जॉड़84 य सजॉड़94 मान २०११ सँ सजॉड़94मािनत  \n ले.क. मायानाथ \nझासँ \n उमेश मजॉड़8ृडलक साजॉड़ँड़ाजॉड़84कार  २.हम पुछैत छी: िवदेह मैिथली \nसमाना/gउझझतर रंगमंचक सं/g3य4थापक मैिथली नाटक आ रंगमंचक आइ धिरक सभसँ \nपैघ नाम  \n बेचन ठाकुरसँ \n मु/g3झउाजीक गपशप   \n  \n  \n३. पहgैत4  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.१.१.\n अनािमका राज- नवका बाट  २.\n नगीना कुमारी \nझा३.\nइरा मिजॉड़98लक -  गीत  \n  \n३.२.१.\n पंकज चौधरी “नवलजॉड़ँ7ी” - गजल २.\n राम \nिव लास साहुक किव ता-रौदी३.\nजॉड़6ड़मोद रंगीले  \n  \n३.३.\n जगदीश /gउएउसाद म/gउझ3डल -११  गोट गीत  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n३.४.१. \n राजदेव मजॉड़8ृ ड ल २.\n ओमजॉड़6ड़काश झा \n  \n३.५.१.\n लालबाबू मजॉड़8ृडल २.\n िकशन \nकारीगर  \n  \n३.६.\n चंदन कुमार  झा \n  \n३.७.१.\n जगदानजॉड़88द झा 'मनु'  २.\n राजेश कुमार झा \n(कजॉड़88हैया) ३.\n शिशधर कुमर- पूणा जॉड़6ड़वास   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n  \n३.८.१.\n जगदीश  चजॉड़88जॉ406 ठाकुर  ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आजॉड़84म \nगीत)- (आगजॉृ6ृ)२.\n सजॉड़84यनारायण झा-  ओिहना मोन अिछ ओ िदन  \n  \n  \n  \n  \nबालानजॉृ64 कृते-१.\n इरा मिहgतख8लक  -बालगीत२.\nजगदानहgत88द झा मनु-\n सं◌ंकहgतख8पक धनी िवहgतख8मा हgतआ4डॲहgतख8फ  \n  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अंजॉृ9खेजी आ अंजॉृ9खेजी मैिथली \nकोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सचजॉृ6ख-िडजॉड़70शनरी) एम.एस. एस.जॉड़70यू.एल. सवजॉृ6खर आधािरत -\nBased on ms-sql server Maithili-English and English-Maithili \nDictionary.] \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n  \n  \nिवदेह ई-पिहgत55काक सभटा पुरान अंक ( हg40खेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) \nपी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचहgैआैक िलंकपर उपलहgतखतध अिछ। All the old \nissues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the \nfollowing link. \nिवदेह ई-पिजॉड़ँँकाक सभटा पुरान अंक जॉ409ेल, ितरहुता आ देवनागरी जॉड़6ँपमे Videha \ne journal's all old issues in Braille Tirhuta and Devanagari \nversions  \nिवदेह ई-पिजॉड़ँँकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिजॉड़ँँकाक ५० म सँ आगजॉृ6ृक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकहgत4ै अपन साइट / हgतखतलॉगपर लगाऊ।  \n हgतखतलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेहgतथ0ट कए \"फीड \nयू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो \nिवदेह फीड हgतआताहgतख0त कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे पढ़बा \nलेल  http://reader.google.com/  पर जा कऽ  Add a   \nSubscription  बटन िजॉड़70लक कजॉड़6ँ  आ खाली \nजॉृ04थानमेhttp://www.videha.co.in/index.xml पेहgै04ट कहgतआ5 आ  Add   बटन \nदबाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाहgै04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाहgत5तरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot \nsee/write Maithili in Devanagari/ Mithilakshara follow links \nbelow or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचहgैआैक \nिलंक सभ पर जाउ। संगिह िवदेहक हgै04तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक \nनव-पुरान अंक पढ़ू।   \nhttp://devanaagarii.net/ \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉहgतथ0समे ऑनलाइन देवनागरी \nटाइप कहgतआ5 , बॉहgतथ0ससँ कॉपी कहgतआ5 आ वडहgैआ1 डॉहgतथ0युमेहgत88टमे पेहgै04ट कए वडहgैआ1 फाइलकहgत4ै \nसेव कहgतआ5। िवशेष जानकारीक लेल ggajendra@videha.com पर सहgतख4पकहgैआ1 \nकहgतआ5। )(Use Firefox 4.0 (from  WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ \nSafari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome for  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \nbest view of 'Videha' Maithili e-journal \nathttp://www.videha.co.in/ .)  \n  \nGo to the link below for download of old issues of \nVIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili \nAudio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ \nऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचहgत55कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उहgतथ4चारण , बड़ \nसुख सार आ दूवहgैआ5हgत5तत मंहgत55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचहgैआैक िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आकजॉृ6ँइव  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग हgैत5ारा जारी किव , नाटककार आ धमहgैआ1शाहgै04हgत55ी \nिवहgैत4ापितक हgै04टाहgतख4प। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती हgतआताचीन \nकालिहसँ महान पुहgतआ4ष ओ मिहला लोकिनक कमहgैआ1भिम रहल अिछ। िमिथलाक \nमहान पुहgतआ4ष ओ मिहला लोकिनक िचहgत55  'िमिथला रजॉड़79 '\n मे देखू। \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिहgत54हgैआ1, एिहमे िमिथलाहgत5तरमे (१२०० वषहgैआ1 \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \nपूवहgैआ1क ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह \nतरहक अहgत88याहgत88य हgतआताचीन आ नव हgै04थापहgत84य , िचहgत55 , अिभलेख आ मूिहgत54हgैआ1कलाक़ हेतु \nदेखू 'िमिथलाक खोज' \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सहgतख4बिहgत88धत सूचना, सहgतख4पकहgैआ1, अहgत88वेषण संगिह िवदेहक \nसचहgैआ1-इंजन आ हgत88यूज सिवहgैआ1स आ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सहgतख4बिहgत88ध त वेबसाइट \nसभक समहgैख1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकजॉृ6ख अजॉड़88वेषण \"\n \nिवदेह जालवृहgत54क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" (मैिथलीक सभसँ लोकिहgतआतय जालवृहgत54 ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर मूल पुरहgै04कार (२०१२) [सािहहgत84य अकादेमी, िदहgतख8ली]क लेल अहहgैआैक नजिरमे \nकोन मूल मैिथली पोथी उपयुहgतथ0त अिछ ? \nThank you for voting!  \n \nहgत5थी राजदेव महgत8ैडलक “अहgतख4बरा” (किवता-संहgैख1ह ) 12.5%    \n  \nहgत5थी बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक) 10.83%    \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \nहgत5थीमती आशा िमहgत5थक “उचाट” (उपहgत88यास ) 6.39%    \n  \nहgत5थीमती पहgै8ता झाक “अनुभूित” (कथा संहgैख1ह ) 4.72%    \n  \nहgत5थी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो एहgत8ैहgैखखी:मा हgतआतिवश (नाटक) 5.28%    \n  \nहgत5थी सुभाष चहgत88हg40आ यादव क “बनैत िबगड़ैत” (कथा-संहgैख1ह ) 5%    \n  \nहgत5थीमती वीणा कणहgैआ1- भावनाक अिहgै04थपंजर (किवता संहgैख1ह )  5.28%    \n  \nहgत5थीमती शेफािलका वमहgैआ5क “िकहgै04त -िकहgै04त जीवन (आहgत84मकथा)  8.61%    \n  \nहgत5थीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलचहgत88दा” (दूटा नाटक) 6.67%    \n  \nहgत5थी महाहgतआतकाश -संग समय के (किवता संहgैख1 ह) 5.28%    \n  \nहgत5थी तारानहgत88द िवयोगी- हgतआतलय रहहgै04य (किवता-संहgैख1ह ) 5%    \n  \nहgत5थी महेहgत88हg40आ मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक) 9.72%    \n  \nहgत5थीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा-संहgैख1ह ) 5.56%    \n  \nहgत5थी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल संहgैख1ह )  7.22%    \n  \nOther:  1.94%  \n   \n  \n   \nऐ बेर युवा पुरहgै04कार (२०१२)[सािहहgत84य अकादेमी, िदहgतख8ली]क लेल अहहgैआैक नजिरमे \nकोन कोन लेखक उपयुहgतथ0त छिथ ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \nThank you for voting!  \nहgत5थीमती हgतथआयोित सुनीत चौधरीक “अिचहgैआ1स ” (किवता संहgैख1ह ) 27.44%    \n  \nहgत5थी िवनीत उहgत84पलक “हम पुछैत छी” (किवता संहgैख1ह )  7.32%    \n  \nहgत5थीमती कािमनीक “समयसँ सहgतख4वाद करैत ”, (किवता संहgैख1ह )  6.1%    \n  \nहgत5थी हgतआतवीण काहgै0तयपक “िवषदहgत88ती वरमाल कालक रित ” (किवता संहgैख1ह )  4.27%    \n  \nहgत5थी आशीष अनिचहgत88हारक \"अनिचहgत88हार आखर \"(गजल संहgैख1ह )  21.95%    \n  \nहgत5थी अहgतआ4णाभ सौरभक “एतबे टा निह” (किवता संहgैख1ह ) 6.1%    \n  \nहgत5थी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता संहgैख1ह )  7.32%    \n  \nहgत5थी आिद यायावरक “भोथर पहgैथ0िसलसँ िलखल ” (कथा संहgैख1ह )  6.1%    \n  \nहgत5थी उमेश महgत8ैडलक “िनहgै0ततुकी” (किवता संहgैख1ह )  11.59%    \n  \nOther:  1.83%  \n     \n   \n     \n   \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुरहgै04कार (२०१३) [सािहहgत84य अकादेमी, िदहgतख8ली]क लेल अहहgैआैक \nनजिरमे के उपयुहgतथ0त छिथ ? \nThank you for voting!   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \nहgत5थी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" (मराठी उपहgत88यास हgत5थी िवहgै0ैणु सखाराम \nखाहgत8ैडेकर )  32.08%    \n  \nहgत5थी महेहgत88हg40आ नारायण राम \"कामहgैथ1लीन \" (कॲकणी उपहgत88यास हgत5थी दामोदर \nमावजो) 12.26%    \n  \nहgत5थी देवेहgत88हg40आ झा \"अनुभव\"(बहgैआ4हgतथतला उपहgत88यास हgत5थी िदहgै01येहgत88दु पािलत ) 12.26%    \n  \nहgत5थीमती मेनका मिहgतख8लक \"देश आ अहgत88य किवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद मूल- \nरेिमका थापा) 16.98%    \n  \nहgत5थी कृहgै0ैण कुमार कहgै0तयप आ हgत5थीमती शिशबाला- मैिथली गीतगोिवहgत88द ( जयदेव \nसंहgै04कृत ) 14.15%    \n  \nहgत5थी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" (हgत5थी तकषी िशवशंकर  िपहgतख8लैक मलयाली \nउपहgत88यास ) 11.32%    \n  \nOther:  0.94%  \n     \n   \n   \n   \n   \n \n  \n \nफेलो पुरहgै04कार -समहgैख1 योगदान २०१२-१३ : समानाहgत88तर सािहहgत84य अकादेमी, िदहgतख8ली \nThank you for voting!  \nहgत5थी राजनहgत88दन लाल दास  50%     /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n  \nहgत5थी डॉ. अमरेहgत88हg40आ  28.26%    \n  \nहgत5थी चहgत88हg40आभानु िसंह  19.57%    \n  \nOther:  2.17%    \n     \n   \n   \n \n1.संपादकीय \n१ \nमैिथली हgतआतितभा पुरहgै04कारसँ ७ गोटे राजिबराजमे सहgतख4मािनत  \n-मैिथली किव पिरषद (मैिथली सािहहgत84य पिरषदक शाखा)क , हgैत5ारा ई पिहने \nमैिथली बाल हgतआतितभा पुरहgै04कार हgतआ5पहgत4ै देल जाइ छल। ई पुरहgै04कार मैिथली किव \nपिरषदक अहgत8थयहgत5त हgत5थी महेहgत88हg40आ महgत8ैडल बनबारी हgैत5ारा हgतआतारहgतख4भ कएल गेल रहए। ऐ \nबेरसँ एकर नाम मैिथली हgतआतितभा पुरहgै04कार राखल गेल अिछ।  \n-किव सागर वीर कादरी, रेिडयो नाटक कलाकार जीबछ दास, भूपेहgत88हg40आ महgत8ैडल , \nगायक देवेहgत88हg40आ साहा सोनी आ िशवशंकर यादव , मैिथली संगीतक हgत5तेहgत55मे राम \nअधीन साहा आ हgतआतीित अिधकारीकहgत4ै ई पुरहgै04कार देल गेलिहgत88ह।  \n  \n२ \nसुभाष चहgत88हg40आ यादव \"बनैत- िबगड़ैत\" सँ जाितवादी मानिसकताक मैिथली \nसािहहgत84यकारक कहg41आक कारण हgै04पहg41आ अिछ। सुभाष चहgत88हg40आ यादव जै कहgतख4यूिनटीसँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \nआबै छिथ ओकरा धोखा नै दै छिथ, ओकर समहgै04या, ओकर भाषा लेल संघषहgैआ1रत \nछिथ, समझौता नै करै छिथ, आइिडयोलोजीमे िहgै04थरता छन  \n◌्िह (जे तारानहgत88द िवयोगी आ महेहgत88हg40आ नारायण राममे नै छिहgत88ह ), आ सएह कारण \nअिछ जे ओ ओइ जाितवादी मानिसकताक मोहन भारहgैत5ाज , योगानहgत88द झा, रामदेव \nझा आिदक कोपक िशकार छिथ (जखन िक तारानहgत88द िवयोगी आ महेहgत88हg40आ नारायण \nराम हgै04वीकृत )। यएह कारण अिछ जे जखन मैिथ ली लेखक संघमे सुभाषचहgत88हg40आ \nयादवक \"बनैत िबगड़ैत\"पर पिरचचहgैआ5 आयोिजत भेल तखन अशोक आ तारानहgत88द \nिवयोगी अपन आलेख रखबाक िहहgतख4मत जुटेलिहgत88ह मुदा योगानहgत88द झा आ मोहन \nभारहgैत5ाज मौन धारण केने रहलाह (नवेहgत88दु कुमार झा ओइ पिरचचहgैआ5मे उपिहgै04थत \nरहिथ)। मुदा जखन किबलपुरक हgतखतलैकमेलर सभक पहgत55 \"िवहgैत4ापित टाइहgतख4स \" हम \nदेखलॱ तँ चिकत रिह गेलॱ- एकटा हेिडंग रहै - \"घरदेिखयासँ आगहgैआै नै बिढ़ \nसकला बनैत-िबगड़ैत केर लेखक- मोहन भारहgैत5ाज \"!!! -मैिथली लेखक संघक \nपिरचचहgैआ5क िरपोटहgैआ1!!! योगानहgत88द झाक घृिणत मानिसकता सोझहgैआै आएल छल हमरा \nलग। मोहन भारहgैत5ाज ओइ खबिरक आइ धिर खहgत8ैडन नै केलिन , माने हुनकर \nसहमितसँ ई झूठ हgतआतकािशत भेल। घर -बाहरमे आ िमिथला दशहgैआ1नमे कमल मोहन \nचुहgै8तूक \"महेहgत88हg40आ मलंिगया\" आ \"मोहन भारहgैत5ाज \" सन जाितवादी मानिसकताक लोक \nलेल सािहहgत84य अकादेमी पुरहgै04ककार वकालित जखन लगातार हgतआतारहgतख4भ भेल तखन \nअनायास हमरा \"िवहgैत4ापित  टाइहgतख4स \" मोन पिड़ गेल आ पूरा सािजश सोझहgैआै आिब \nगेल। की ई सुभाष चहgत88हg40आ यादव बनैत -िबगड़ैतक िवहgतआ4हgैत0 सािजश नै अिछ ? जखन \nनिचकेताक \"नो एहgत8ैहgैखखी मा हgतआतिवश \"क िवहgतआ4हgैत0 अमरेश पाठक , चहgत88हg40आनाथ िमहgत5थ अमर \nआ मायानहgत88द िमहgत5थ एकजुट भऽ गेला आ हgतआतितिहgै8खयावादी किव उदयचहgत88हg40आ झा \nिवनोदकहgत4ै पिछला साल अकादेमी पुरहgै04कार िदया देल गेल तखनो सभ िकछु हgै04पहg41आ \nछल। पढ़ू बनैत-िबगड़ैत  http://sites.google.com/a/shruti-\npublication.com/shruti-\npublication/Home/Banait_Bigrait_SubhashChandraYadav.pdf?a \nttredirects=0   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \n  \n३ \nघर-बाहरक जाितवादी रंगमंचसँ जुड़ल वा सिहहgै0ैणु सहgतख4पादक महgत8ैडलक (वासुकीनाथ \nझा, रमानहgत88द झा रमण आ कमल मोहन चुहgै8तू) कृहgत84य : घर-बाहर जुलाई २०१२: \nहg40खाहgैैतण वादी तेवर, माने चोिरक खुलेआम समथहgैआ1न। पंकज पराशर नामक चोरकहgत4ै \nजुग-जुग जीबथु कॉलममे हgै04थान देल गेल अिछ ,जै िमिथलाक समाजमे बारहो वणहgैआ1 \nचोरकहgत4ै खेहािर कऽ बाहर कऽ दै छै, ओतै मैिथली सािहहgत84यक हg40खाहgैैतणवादी सहgतख4पादक \nमहgत8ैडल चोरक खुलेआम समथहgैआ1क बिन गेल , कारण चोर ओकर जाितक अिछ। \nदोसर ऐ िचहgत55 मे आनहgत88द कुमार झाकहgत4ै युवा नाटककार सहgतख4मान भेटलापर ऐ \nजाितवादी रंगमंचक सहgतख4पादक लोकिनकहgत4ै कहg41आ छिहgत88ह , - चयन हgतआतिहgै8खयापर की \nसवाल उठल छल से अनुहgत54िरत अिछ , माने हg40खाहgैैतणवादी हgतखतलैकमेिलंग , जाितवादी \nरंगमंचसँ जुड़ु, सहयोगी बनू आ नै तँ हgतखतलैकमेिलंग झेलू।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \n \n  \n४ \nऐ बेहgतआ4का बाल सािहहgत84य पुरहgै04कार मैिथलीमे अ -बाल सािहहgत84य , मुरलीधर झाक \n\"िपलिपलहा गाछ\", कहgत4ै देल गेल , मुरलीधर झा िनलहgैआ1हgतथआजतापूवहgैआ1क फूल -माला-पाग \nपहीिर रहल छिथ आ िकछु जाितवादी लोक िनलहgैआ1हgतथआजतापूवहgैआ1क ई सभ हुनका पिहरा \nरहल अिछ। हgतआतहgै04तुत अिछ ऐ अंकमे ऐपर िरपोटहgैआ1 आ चहgत88हg40आनाथ िमहgत5थ अमर -रामदेव \nझाक तेसर पीढ़ीक गािरक अपशहgतखतद। िकछु मेल आ एस .एम.एस. सँ आएल \nगािरक संकलन ओइ िरपोटहgैआ1मे अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nिजनका िवजयदेव झा वा शंकरदेव झा (चहgत88हg40आनाथ िमहgत5थ अमर -रामदेव झाक तेसर \nपीढ़ी)क गािरयुहgतथ0त पोहgै04टकाडहgैआ1-ई-मेल (वा अखबार-पिहgत55कामे हgतखतलैकमेिलंगबला हgत88यूज ) \nवा अपशहgतखतदयुहgतथ0त एस .एम.एस. भेटल छिहgत88ह ओ हमर ई -\nमेल  ggajendra@videha.com  पर हgै04कैन कॉपी अहgैख1सािरत करथु वा मेल \nफॉरवाडहgैआ1 करथु। एकर सभक अपशहgतखतदयुहgतथ0त एस .एम.एस. हमर मोबाइल नहgतख4बर \n०९९११३८२०७८ पर अहgैख1सािरत कहgतआ5।  \nई सभ हgै01यिहgतथ0त जकर हgै04थान जेल िछऐ ओ नपुंशक जाितवादी सािहिहgत84यक (!!) \nलोक सभक चलैत सािहहgत84य अकादेमीक माहgत8थयमसँ मैिथली सािहहgत84यकहgत4ै पिछला ४५ \nसालसँ हgतखतलैकमेल करैत रहल, मुदा तकर आइ अिहgत88तम िदन छल।  \nएकटा अखबारमे हgतखतलैकमेिलंगबला हgत88यूज -िरपोटहgैआ1मे ई सभ हgतखतलैकमेलर निचकेताकहgत4ै \nमैिथल नै मानैए। निचकेता, भीमनाथ झा आिद सेहो ऐ सभ लेल परोहgत5त हgतआ5पसँ \nिजहgतख4मेवार छिथ , जे ऐ तरहक गािर-गरौअिल सुनैत रहला आ एकर सभक मोन \nबढ़ैत रहलै। मैिथ लीक हg40खाहgैैतणवादी आ कायहgै04थवादी (यएह दूटा वाद मे मैिथलीक \nपहgत55 -पिहgत55का सभ बँटल अिछ ) पहgत55 -पिहgत55कामे आपसमे घोर मतिविभहgै8तता छै, मािर-\nकािट छै मुदा िवदेहक िवहgतआ4हgैत0 ई सभ एक भऽ जाइए। निचकेता जीक \"िमिथला \nदशहgैआ1न \" सेहो आब हg40खाहgैैतणवादी पिहgत55का भऽ गेल अिछ , आ हgतआतधान सहgतख4पाद क \nिजहgतख4मेवारीसँ बिच नै सकै छिथ , हुनकर ई कतहgैआ1हgै01य छिहgत88ह जे ओ अपन सहgतख4पादक \nमहgत8ैडलमे सुधार करथु आ ओइमे िकछु गोटेमे साहसक संचार करथु।  \n५ \nिद हgतख8 ली जाइसँ पिह ने भोगेहgत88 हg40आजी कहgतख4 युिन हgै04 ट पाटहgैआ8क िज  ला-कायहgैआ5लयमे\n जगदीश हgतआतसाद \nमहgत8ैडल जी कहgत4ै किह  देलिख न जे आब जे आएब तँ बेरमो जेबे करब, तँए ओइपर \nनजिर  राखब। जिह ना हाटो-बजारमे आ गामो-घरमे वहgै04 तुक लेन-देन तीन तरहक \nलोकक बीच होइत अिछ , एक वहgै04 तुबला, दोसर लेबाल (कीनैबला)क बीचमुदा ऐ \nबीच तेसरो फिड़  जाइए, ओ फड़बैए गजहgैआ1। जखन वहgै04 तु बेिच िन हारो आ लेिन हारोकहgत4ै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \nसमानक गजहgैआ1 रहैए तखुनका बेवहार सुलभ होइए। कारणो होइ छै जे वहgै04 तु बेिच  \nवा कीिन  कऽ अमुख काज करब, जे जहgतआ5री अिछ  । दोसर तरहक होइए जे \nबेिच िन हारकहgत4ै काजक दुआरे अिध  क गजहgैआ1 रहल आ कीिन  िन हार अगधाएल रहल। \nतइठाम बेिच िन हार कटाइए आ कीिन िन हार नफगर रहैए। तिह ना कतौ लेबाल \n(कीिन िन हार) गरजू रहल आ बेिच िन हार ना-गरजू। तइठाम कीिन िन हार कटाइए आ \nबेिच िन हार नफामे रहैए। िक एक तँ मने-मन अगधाइत रहल जे पािन मे पाथर \nसड़ैए। तिह ना लेबालोक बीच होइत रहै छै जे पाइ िक  कोनो कुट-कुट कटैए \nजे अनेरे कतौ फेिक  देब। यएह \n िबचला दुिन यहgैआैक कलाकार छी, जे अपने संग \nदुिन योकहgत4ै नचबैए।  \nअदौसँ एक िद सक लोक दोसर िद सक दुिन यहgैआै लेल  िव कट पिर िहgै04 थ  ित  पैदा करैत \nरहल अिछ  आ कंठ दबैत रहल अिछ । मुदा से नै भेल। जिह ना भोगेहgत88 हg40आ  जीक \nकायहgैआ1हgै8खमक िज  हgत5ैासा बेरमा लोककहgत4ै छल तिह  ना भोगेहgत88 हg40आोजी आ कहgतख4 युिनहgै04ट  पािटहgैआ1योकहgत4ै \nछलै। सकरी सभाक बात   बेरमा गाममे जोर-शोरसँ चलए  लागल। नीकसँ नीक \nकायहgैआ1हgै8खम हुअए , तइ पाछू सभ लागल, तँ दोसर िद स नव हgत5तेहgत55  भेट ने भोगेहgत88 हg40आोजी आ \nपािटहgैआ1यो कायहgैआ1हgै8खमकहgत4ै नीकसँ नीक बनबैक िफ  राकमे लागल। ओना आइसँ १९६७ \nई.सँ पूवहgैआ1 एकबेर कहgतख4 युनहgै04ट  पाटहgैआ8 बेरमामे सेहो बनल छल मुदा बेबहािर क पहgत5त \nकमजोर रहने िट क नै पाएल  रहए। नव-युवक बीच पाटहgैआ8 बनल , कमोबेश \nअिध कतर युवक पढ़ल-िल खल। सबहक बीच पाटहgैआ8क कोनो तौर -तरीका नै बूझल \nतँए थािह -थािह  िक छु-िक छु िस खैत, अकाससँ पताल धिर क बात उिड़ -\nउिड़  सभककानमे आबै जइसँ िक छु-ने-िक छु उहgत84 साह तँ जिग ते रहै। जँ से नै \nहोइतै तँ आन पाटहgैआ8क (पँ◌ूजीवादी) अपेहgत5ता चिर  हgत55 ि◌ नमहgैआ5ण केना एतऽ  होइ छै? संघषहgैथ1 \nचिर हgत55 खरादै छै।  \nसंसद बैसार समािहgतख0 त  क तेसर िद न भोगेहgत88 हg40आ जी मधुबनी पहुँच गेला। अखन धिर  \nभोगेहgत88 हg40आजी कहgत4ै तेना भऽ कऽ लोक नै िच  हgत88 हैत रहिन  तँए औता िक  नै \nऔताह  सेअसमंजस बनल रहै, बनबो हgै04 वाभािव के रहै िक एक तँ आन-आन कतेक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nकायहgैआ1हgै8खम एहेन भऽ चुकल रहै जइमे नेता नै पहुँचल रहिथ । संसद समािहgतख0 त  क \nपराते भेने भोगेहgत88 हg40आ जी पटना पहुँच गेल रहिथ । पिह ल बेर िब हारसँ कहgैआ4हgैख1ेसक  िव रोधी \nदलक सहgैआ4सद बहुमतमे िद  हgतख8 ली पहुँचल रहिथ । िब हारोमे िव रोिध ये दलक सरकार \nमहामाया हgतआतसाद िस ◌ ंहक नेतृहgत84 वमे बनल रहए। कपूहgैआ1री ठाकुर उपमुहgतथ1 यमंहgत55ी बनलाह। \nओना महामाया बाबू कहgैआ4हgैख1ेससँ टूिट   कऽ आिब  जनहgै8खािहgत88 त   दल बनौने रहिथ । िब हार \nसरकारमे सभसँ बेसी सोशिलहgै04ट  पाटहgैआ8क िव  धायक रहिथ  जइसँ सरकारोमे अिध क \nभागीदारी भेलिन । पिह ल बेर धिनकलाल महgत8ै ड ल जीत कऽ गेल रहिथ , मुदा तैयो \nिव धान सभा अहgत8थ यहgत5त बनलाह। भारतीय कहgतख4 युिन हgै04 ट पाटहgैआ8क कोटामे दूटा केिब  नेट \nआ दूटा राहgतथआ य मंहgत55ी बनलाह। दरभंगा िज  लाक कोटामे तेजनारायण जी (हgत5थी तेज \nनारायण झा) राहgतथआ य मंहgत55ी बनलाह। ओना चाहgतआ5 गोटे अपना-अपना हgत5तेहgत55मे कमहgैआ1ठ \nरहिथ । जिह ना इहgत88 हg40आ दीप भाय (हgत5थी इहgत88 हg40आ दीप िस◌ ंह) िव हgैत5ान (अथहgैआ1शाहgै04 हgत55ी) रहिथ  \nतिह ना चहgत88 हg40आ शेखर भाय (हgत5थी चहgत88 हg40आ  शेखर िस◌ ंह) सेहो हgै8खािहgत88 त  कारी रहिथ । हgत5थी \nशहgत55ुहgत8थ न  बेसरा आिद वासीक नेता रहिथ  तँ तेजनारायण जी िक सान नेता। एक तँ \nओिह ना सरकार दल-दलमे डोलैत रहए तइपर रौदी आरो डोलबैत रहै। \nिक सान नेताक संग-संग भोगेहgत88 हg40आ  जी िब हारक नेता सेहो रहिथ  तँए काजक भार \nबहुत अिध क पिड़  गेल रहिन । पटना आिब  राहgतथआ यक िहgै04 थ  ित क िव चार-िव मशहgैआ1 करैत -\nकरैत पिह ल िद न बीित  गेलिन । मुदा पराते भनेसँ हgत5तेहgत55क समए बना लेने रहिथ  । \nराता-राती मधुबनी आिब  गेलाह। मधुबनी अिब ते\n सभकहgत4ै खबिड़  भऽ गेल जे कािहgैै4   \nभोगेहgत88 हg40आ जी बेरमाक कायहgैआ1-हgै8खममे रहताह। ओना सभ हgतआतचार किर  ते रहिथ, पचहgैथआ \nछपबाइये नेने रहिथ, िद नमे आम सभा करताह आ राित मे कायहgैआ1कतहgैआ5-मीिट◌ ंग। \nखाइयो-पीबैक ओिर यान भेल  रहै। आम सभाक अंित म समए पहgैआैच बजेक बाद \nभोगेहgत88 हg40आजी जीपसँ बेरमा पहुँचलाह। आम सभामे उपिहgै04 थ  त सबहक मनमे भऽ \nगेलै जे आब  ओ नै औताह। फौनो-फान अखुनका जकहgैआै निह  ये रहै, भोगेहgत88 हg40आ जीकहgत4ै \nअबैसँ पिह ने, आम सभा मरहहgै8ते जकहgैआै रहल मुदा हुनका अिब ते जना रंगे-हgतआ5प \nबदिल  गेल। कते गोटे जे उिठ -उिठ  कऽ रहgै04 ता पकिड़  नेने रहिथ , ओहो सभ \nघुमलाह। संग-संग िक छु नवो लोक पहुँचलाह। जीपसँ उतिर  भोगेहgत88हg40आ जी बजलाह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \n“एक िग लास पािन  आ चाह िप आउ। ताबे मंचपर बैसै छी।” \nलोक धड़फड़ाएल जे जखन भोगेहgत88 हg40आ जी पहुँच गेला तखन हुनक समैकहgत4ै अनेरे दुइर \nकरै िछ यिन । मंचपर भोगेहgत88 हg40आ जी चुपचाप बैस देखैत-सुनैत रहिथ । पािन  पीब चाह \nपीलिन । चाह पीबैते बजैक आहgैख1ह भेलिन  । आहgैख1ह होइते\n ओ कहलिख न जे सभकहgत4ै \nपूिछ  िल अनु जे िक नको िक छु पुछबाक छिहgत88 ह  । मुदा सभ तँ सुनैले उहgत84 सुक तँए \nएकोटा हgतआतहgै11 नै आएल  रहए। उिठ ते िद हgतख8 लीक कहgैआ4हgैख1ेसी सरकारक खेरहा \nसंहgत5तेपमे ओ कहलिख न जे केना अखन पूँजीपित , कारखानादार आ सामंत (राजा-\nमहराजाक) क बीच िव वाद फँसल अिछ । िव वादक चचहgैआ1 करैत कहलिख  न जे \nदेशक िव कास अवहgतआ5हgैत0 भऽ गेल अिछ  । मुदा से बात कमे लोक बुझलक। \nिक एक तँ गामक लोक सरकारक माने कोटाक गहुम आ थाना माहgत55 \nबुझैत  छल, गोिट -पंगरा चापा-कलो गड़ा जाइ छलै। ताबत चीनी-मिट या तेलक \nकोटा◌े भेल रहै ओना गहुमो कोटेक िह साबसँ भेटै मुदा लेबालक अभाव (पाइक \nदुआरे) रहने से नै बूिझ  पड़ै। िद हgतख8 ली  सरकारक लगले िब हार सरकारक चचहgैआ1 \nकेलिख न। रौदीक िहgै04 थ  ित  भयावहता आ िब हार सरकारक आँट-पेट खोिल  \nकऽ  रािख  देलिख न। कोसी-नहिर क चचहgैआ1 िव  हgै04 तारसँ के◌ेलिख न जे ई योजना \nिम िथ लहgैआ4चलक लेल  की अिछ ?िम िथ लहgैआ4चल चचहgैआ1क हgै8खममे ऐठामक सामािज  क शोषण, \nजे एक-दोसरकहgत4ै आगू बढ़ैसँ रोकैत अिछ  , क िव हgै04 तारसँ चचहgैआ1 केलिख न। \nओना भोगेहgत88 हg40आ  जीक भाषण दू घंटासँ चािर  घंटा होइत छल, मुदा से नै भेल। \nघंटा पुरैत-पुरैत समए समाहgतख0 त भऽ गेल। सभा समािहgतख0 त   होइते ओ कहलिख न जे \nओना कायहgैआ1कतहgैआ5-बैसार करैक कायहgैआ1हgै8खम सेहो अिछ   मुदा से नीक जकहgैआै नै भऽ \nसकत। मुदा तैयो अहहgैआै सभ तैयारी करब जते काल छी तहीमे ओहो भइये \nजेतै। तइ बीच चाह  एलै, ओ जलखै नै केलिन । चाहे िपबैत काल अहgतख5यर -आयोगक \nचचहgैआ1 सेहो केलिख  न। िक छु कहgैआ4हgैख1ेसी नेता, जे सभ सरकारमे रहलाह, गोल-मालक \nजहgैआैच करताह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nओना जइ िह साबसँ कहgतख4 युिनहgै04ट  पाटहgैआ8क पिह  ल आम सभा छल तइ िह साबसँ बहुत \nनीक भेल  छलै, जे भोगेहgत88 हg40आ जी अपनो बजलाह। \nकायहgैआ1कतहgैआ5 मीिट ◌ ंग शुहgतआ5 होइते जना भोगेहgत88 हg40आ जीक हgतआ5प बदिल   गेलिन । बजलाह- \n“कहgतख4 युिनहgै04ट  पाटहgैआ8 राजनीित  क पाटहgैआ8 िछ  ऐ, अहहgैआै सभ पाटहgैआ8क सदहgै04 य  बिन  पाटहgैआ8 \nबनेलॱ, एकरा सहgतख4 हारबोक भार  अहॴ सबहक ऊपर रहत। अहहgैआै सभ अपनाकहgत4ै \nहgै8खािहgत88 त  कारी पाटहgैआ8क सदहgै04 य  बूिझ  सामािज क बेवहgै04 थाकहgत4ै बदिल   सुधाहgतआ5 , जाधिर  \nसामािज क बेवहgै04 था नै बदलत ताधिर  सवहgैआ1-कहgतख8 याणकारी समाज नै बनत। जाधिर  \nसवहgैआ1-कहgतख8 याणकारी समाज नै बनत ताधिर  िक छु गोटे लुटबे करत आ िक छु गोटे \nलुटेबे करत। कमाएब अहहgैआै, खा जाएत दोसर। मुदा पाटहgैआ8 तँ गामसँ लऽ कऽ \nदुिन यहgैआै भिर  मे पसरल अिछ । तँए एक-दोसरमे जुिट  कऽ केना रहब, ई तौर-\nतरीका सीखए पड़त। गामसँ लऽ कऽ दुिन यहgैआै भिर  मे लूट-खसोट चिल  रहल \nअिछ , जे साधारण नै अिछ , सभ तरहक शिहgतथ0 त   ओकरा छै। ओइ शिहgतथ0 त  क \nमुकाबला करैक जे शिहgतथ0 त   छैक ओ बनबए पड़त। अखन तँ हमहूँ औगताएले छी \nतँए नीक जकहgैआै नै बुझा पाएब। कनी िन  चेन होइ छी तखन फेर आएब। अखन \nिक छु मूल बात जे छै से किह  दइ छी। अहहgैआै गाममे पाटहgैआ8 बनेलॱ, गामक जे \nसमहgै04 या अिछ  ओकरा पकड़ू। पाटहgैआ8क सभ सदहgै04 य एकठाम बैस ओइ समहgै04 यापर \nिव चार कहgतआ5। लोके लऽ कऽ समाज बनै छैक। जते गोटे अहहgैआै सभ छी जँ \nओतबो गोटे एकजुट भऽ समाधान करब तँ असानीसँ समाधान होइत जाएत। \nओना जते असान बुझै िछ ऐ बेवहgै04 था तोड़ब ओते असान नै छै। िव रोधीक \nआहgै8खमणक संग अपना पािटहgैआ1योमे मतभेद हएत , तइ संग पिर वारोमे हएत। बड़-\nबिढ़ या खाइ-पीबैक जोगार सेहो केने छी। सभ एकठाम बैस खाएब-पीब तखन ने \nखाइ-पीबैक छुआछुतक रोग जे अिछ ,\n से टुटत। जाबे से नै टुटत ताबे मन-भेद \nहोइते रहत। िन यिम त बैसार कहgतआ5। जाबे अपना पाटहgैआ8 कायहgैआ5लय नै भेल अिछ   \nताबे टोले-टोल बैसार कहgतआ5। ओइ टोलक की समहgै04 या छै आ ओकर समाधान \nकेना हेतै, बैसारक मुहgतथ1 य  काज भेल। ई तँ सामािज क हgै04 त रपर भेल मुदा ऐ संग  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nआरो हgत5तेहgत55 अिछ  । कोनो समहgै04 या लऽ कऽ हgतखत लौकमे हgतआतदशहgैआ1न करब , हgतखत लौक भिर क \nपाटहgैआ8क हgतआतदशहgैआ1न हएत। ओहीमे बेरमाक जे समहgै04 या अिछ  ओकरो मुहgै1खा बनाएब। \nअिह ना िज लोमे होइ छै। राहgतथआ य क राजधािन योमे होइ छै, िद िहgतख8 ल  योमे होइ छै। \nसभमे भाग लेब। दुनू िद सक समहgै04 या रहत, तँए ऊपरका समहgै04 या  हgतआतमुख भेल। ” \nओ धड़फड़ाएल रहबे करिथ , नअ बजे करीब िव दा भऽ गेला। हुनका गेला \nपछाित  खेनाइ-िपनाइ भेल। कायहgैआ1हgै8खम समाहgतख0 त  भेल। \nगाममे एकटा नव नजिर क जहgत88 म  भेल। जेना पिह ने गामकहgत4ै लोक  बुझैत छल तइसँ \nिभ हgै8त बुझैक हgतआतिहgै8ख  या शुहgतआ5 भेल। ओहुना चािर   गोटे एकठाम भऽ कोनो काज शुहgतआ5 \nकेलक। ओना पिह नॱ िक छु लोक  सामािज क काजमे समाज सहयोगी बनैत छलाह, \nमुदा ओ दायरा किम  गेल। िक छु पिर वार धिर  समटा गेल छल। अपन \nकाज,अपन बातकहgत4ै िछ  पा कऽ राखब हgै04 व भाव बिन  गेल छल,\n अखनो अिछ । \nअंतमे, चािर  गोटेक बीच रहला आ बजलासँ बजबाक अहgतखै यास हुअए लगै छै। \nतइ संग ईहो होइ छै जे दोहरा-तेहरा कऽ एके बात बाजी वा िक छु नव गप \nबाजी। पाटहgैआ8मे जुटलासँ िद  हgतख8 लीक रैली तक \n जगदीश हgतआतसाद महgत8ैडल  भाग िल अए \nलगला। नव-नव लोकसँ भहgत4ैट -घहgैआैट , हgत5तेहgत55क िह  साबसँ नव-नव कला-संहgै04 कृित  देखैक \nअवसर  जगदीश हgतआतसाद महgत8ैडलकहgत4ै भेटए लगलिहgत88ह। तइ संग ईहो भेलिहgत88ह  जे दू-आना, \nचािर  आनामे नीक िक ताब भेटए लगलिहgत88ह  जइसँ नव-नव जानकारी हुअए \nलगलिहgत88ह।  \nसन् सहgैथैतालीस ... \nभारतक हgै04वतंहgत55 िहgत55वािणहgैआ1क झहgत8ैडा फहरा रहल छल।  \nमुदा कहgतख4यूिनहgै04ट पाटहgैआ8क माननाइ छल जे भारत हgै04वतंहgत55 नै भेल अिछ। \nअसली हgै04वतंहgत55ता भेटब बहgैआैकी छै... \nिमिथलाक एकटा गाम… \nजहgत88म  भेल रहए  एकटा बहgतथ4चाक .. ओही बखहgैआ1 ...  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nओइ हgै04वतंहgत55 वा हgै04वतंहgत55 नै भारतमे... \nिपताक मृहgत84यु...गरीबी.. केस मोकदमा... \nवंिचतक लेल संघषहgैआ1मे भेटलै हgै04वतंहgत55 भारतक वा हgै04वतंहgत55 नै भेल भारतक जेल .... \nआइ बेरमामे पहgैआैच -दस बीघासँ पैघ जोत ककरो नै.. \nओइ गाममे जीिवत अिछ आइयो िकसानी आहgत84मिनभहgैआ1र संहgै04कृित ... \nपुरोिहतवादपर हg40खाहgैैतणवादक एकछहgत55 राहgतथआयक जतऽ भेल समािहgतख0त .. \nसंघषहgैआ1क समािहgतख0तक बाद िजनकर लेखन मैिथली सािहहgत84यमे आिन देलक \nपुनजहgैआ5गरण ... \n \nजगदीश हgतआतसाद महgत8ैडल - एकटा बायोहgैख1ाफी...गजेहgत88हg40आ ठाकुर हgैत5ारा (अनुवतहgैआ1ते...) \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंतजॉृ0खय ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ।  \n \n \nगजेहgत88हg40आ  ठाकुर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html  \n  \n२.गजॉृड़4  \n२.१.\n आशीष अनिच/gउझझहार - कािफया आ बहर  \n  \n  \n२.२.१.\n पूनम मजॉड़8ृडल - मैिथलीक तेसर िवकीलीजॉड़70स \n२.\n नवजॉृ70दु कुमार झा-पटना मे पसरत हीराक चमक/िनगरानी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nिवभागक लेल बिन रहल िविशजॉ4ख6 संवगजॉृ6ख/ जॉड़6ड़देश मे शौचालय सॅ वंिचत अिछ पैघ \nआबादी \n  \n२.३.१.\n कािमनी कामायनी- उजॉड़ँ4राक नोर  २.\nसजॉड़84यनारायण झा-दुटा बात पुजॉड़ँँक जजॉड़88म िदन पर  ३.\n कैलास \nदास, खोजय पड़त मातृजॉड़84व बालगीत  \n  \n२.४.\n डॉ.अ/gउए4ण कुमार िसंह - मातृभाषाक माजॉड़87यमसँ उजॉड़74चिशजॉड़ँड़ा \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \n२.५.\n बेचन ठाकुर- बाप भेल िप जॉड़ँ4ी  \n  \n२.६.१.\n जगदीश /gउएउसाद म/gउझ3डल - प/g3ए3चटा िवहिन कथा २.\nराम िव लास साहु-दूटा िव हिन  कथा ३. \n चजॉड़88दन कुमार झा-िवहिन \nकथा- टटका रचना \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n२.७.१.\n दुगजॉृ6ँनजॉड़88 द मजॉड़8ृ ड ल-बेटीक अपमान/ जीवन-मरण  २.\nिश वकुमार झा ‘िट जॉड़98 लू’-पृजॉड़8ँ वीपुजॉड़ँँ / राजकमल ३.\nडा.राजेजॉड़88जॉ406 िवमल - \nनव–नव िजॉड़ँड़ितजक सजॉड़88धान करैत सुजीतक िजजॉृख9ी \n  \n२.८.१.िव देह  बाल  सािह जॉड़84 य सजॉड़94 मान २०११ सँ सजॉड़94मािनत  \n ले.क. मायानाथ \nझासँ \n उमेश मजॉड़8ृडलक साजॉड़ँड़ाजॉड़84कार  २.हम पुछैत छी: िवदेह मैिथली \nसमाना/gउझझतर रंगमंचक सं/g3य4थापक मैिथली नाटक आ रंगमंचक आइ धिरक सभसँ \nपैघ नाम  \n बेचन ठाकुरसँ \n मु/g3झउाजीक गपशप   \nआशीष अनिचहgत88हार - कािफया आ बहर \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \nतँ आब आबी कने कािफयाक दोसर हgतआतसंगपर --------- \n \n मैिथली आ उदूहgैआ1 वणहgैआ1मालामे अंतर \n \n जखन मैिथली गजलमे िनअम सभ लागू होमए लागल तखन बहुत लोक सभकहgत4ै \nकहg41आ शुहgतआ4 भेलिहgत88ह। िजनका सभकहgत4ै कहg41आ एखनो छिहgत88ह ओिहमे दू तरहँक आदमी \nछिथ। पिहल तरहँक तँ ओ भेलाह जे पिहनेसँ गजल िलखै छिथ मुदा िबना \nकोनो िनअमक आ िनअम लागू भेलासँ हुनक सभ रचनापर हgतआतहgै11 िचहgत88ह लािग गेल  \nतँए ओ सभ िनअमक िवरोध करए लगलाह। दोसर तरहँक आदमी ओ छिथ जे \nगजल तँ नै िलखै छिथ मुदा गजल िवधाक िवकास नै सोहेलिहgत88ह तँए ओहो िवरोध \nकरए लगलाह। तँ हमरा लग एकटा एहन आदमी छिथ जे अपने गजल तँ नै \nिलखै छिथ मुदा िनअमक िवरोध करै छिथ। पेशासँ ओ राहgतथआय सरकारक उहgतथ4चहgै04थ \nपदािधकारी छिथ। एक िदन ओ कतहुँसँ उदूहgैआ1क एकटा नीक शाइर  केर गजल \nपोथी िकनलिहgत88ह जे की देवनागरीमे िलहgतख0यंतरण भेल रहै। आब भाइ मैिथली आ  \nउदूहgैआ1 तँ अलग भाषा छै से ओ पदािधकारी नै बूिझ  सकलाह आ हमरासँ हgतआतहgै11 पूिछ \nदेलाह जे ई महान उदूहgैआ1 शाइर फहgतख8लहgैआै केर पोथी िथक आ ऐमे \" त \" अहgत5तर केर \nकािफया \" थ \" अहgत5तर छै मुदा अहहgैआै मैिथलीमे तँ \" त\" आ \"थ\" केर अलग \nिनअम बना देने िछऐ। जे िनअम उदूहgैआ1मे नै चललै से मैिथलीमे कोना चलत आिद -\nआिद। हम तँ गुहgतख4म रिह गेलहुँ।  बहुत िहहgतख4मित कए हम हुनकासँ पुछिलअिहgत88ह जे \nहgत5थीमान् अपने पिढ़ कए पास केने िछऐ की पाइ दए क'। आब तँ ओिह सरकारी \nपदािधकारीकहgत4ै तामस जे चढ़लिहgत88ह से की कहू---| \nई एकटा िखहgै04सा अिछ मुदा एहन  घटना अहहgैआै संग सेहो भए सकैत अिछ। मािन \nिलअ जे अहूँ कोनो उदूहgैआ1 गजलक देवनागरी िलहgतख0यंतरण भेल पोथी िकनलहुँ आ \nपढ़लापर देखलहुँ जे \" भ \" केर कािफया \" ब\" भेल छै तँ अहूँ हg410ममे पिड़ \nजाएब। मुदा ऐठाम मोन राखू जे उदूहgैआ1 आ मैिथली भाषा अलग छै आ  ओकर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \nिलिप सेहो अलग-अलग छै तँए कािफयाक िनअम दूनू भाषामे थोड़े अलग रहतै। \nइहो मोन राखू जे उदूहgैआ1 केर जहgत88म भारत मे भेलै मुदा लालन-पालन अरबी-फारसी \nबला सभ केलकै। फलहgै04वहgतआ5प उदूहgैआ1 भाषामे भारतीय भाषाक संगे-संग अरबी-\nफारसीक िनअम चलैत अिछ।आ तँए हम अतए देवनागरी ( संगे संग िमिथलाहgत5तर \nसेहो ) आ उदूहgैआ1 िलिपमे अंतर  दए रहल छी जािहसँ अहहgैआै सभ ओिह पदािधकारी \nजकहgैआै हg410िमत नै हएब। ---- \nदेवनागरी ( संगे-संग िमिथलाहgत5तरमे सेहो ) कुल 16 टा हgै04वर आ 36 टा हgै01यंजन \nअिछ मतलब जे हरेक हgत8थविन लेल  अलग-अलग अहgत5तर बनाएल गेल छै मुदा उदूहgैआ1मे \nिकछुए अहgत5तर छै आ तकरामे नुहgतथ0ता लगा वा \" ह\" हgत8थविनक हgतआतयोग कए नव शहgतखतद \nबनाएल जाइत छै।नुहgतथ0ता लगा वा \" ह ' िमला कए जे नव शहgतखतद बनैत  छै तकरा \nउहgतथ4चारणक िहसाबसँ चािर भागमे बहgैआैिट सकैत  छी-------------- \na) जे िलखलो जाइत छै आ तकरा उहgतथ4चारणॲ कएल जाइत छै ( हफहgैथ1 महgतथ0तूबा \nमलफूजा )------ई सरल बात छै आशा अिछ जे एकरा बुिझ गेल हेबै। \nb) जे िलखल तँ जाइ छै मुदा ओकर उहgतथ4चारण नै कएल जाइत छै ( हफहgैथ1 \nमहgतथ0तूबा गैर मलफूजा )------उदूहgैआ1मे बहुत  रास एहन शहgतखतद छै जािहमे िकछु अहgत5तर \nिलखल तँ जाइ छै मुदा ओकर उहgतथ4चारण नै होइत छै आ माहgत55ा गनबा काल सेहो \nओकरा नै गनल जाइत छै जेना---- \"तुम अपनी\" ऐकहgत4ै आवहgै0तयकता पड़लापर \n\"तुमपनी\" सेहो उहgतथ4चािरत कएल जाइत छै। आब देखू जे \"तुम अपनी\"मे अ \nिलखल छै मुदा ओकर उहgतथ4चारण नै भए रहल छै ( आवहgै0तयकता पड़लापर ) । \nशहgतखतदकहgत4ै ऐ तरीकासँ िमलेनाइकहgत4ै \" अिलफ वहgै04ल 'क िनअम कहल जाइत छै। \nजे िलखल तँ नै जाइ छै मुदा ओकर उहgतथ4चारण नै कएल जाइत छै ( हफहgैथ1 \nमलफूज गैर महgतथ0तूबा )----जेना पढ़ल तँ िबहgतख8कुल जाइ छै मुदा िलखल बालेकुल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \nजाइ छै। आ चूँिक उहgतथ4चारणमे आिब रहल छै तँए  माहgत55ा सेहो गनल जाइत छै। \nएहन-एहन आर उदाहरण सभ अिछ। \nएहन अहgत5तर जकर अंतमे \" ह\" केर उहgतथ4चारण होइक ( हाए महgतथ1तूली )------------\nलगभग कुल चौदहटा अहgत5तर उदूहgैआ1 वणहgैआ1मालामे संहgै04कृत वणहgैआ1मालासँ लेल गेल छै। ई \nअहgत5तर सभ अिछ -----------ख, घ, ङ, छ, झ,ठ,ढ,थ, ध,फ,भ, हgैै4,हgतख4ह आ हgत88ह।  \nउदूहgैआ1मे ऐ शहgतखतद सभकहgत4ै एना िलखल जाइत छै------ \nक संग ह जोड़लापर ख \nग संग ह जोड़लापर घ \nच संग ह जोड़लापर छ \nज संग ह जोड़लापर झ \nट संग ह जोड़लापर ठ \nड संग ह जोड़लापर ढ़ \nत संग ह जोड़लापर थ \nद संग ह जोड़लापर ध \nप संग ह जोड़लापर फ \nब संग ह जोड़लापर भ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \n \n  \nङ, हgैै4, हgतख4ह आ हgत88ह हgै04वतंहgत55  हgतआ5पहgत4ै िलखल जाइत छै।  \nआब अहहgैआै सभ देिख सकै छी जे देवनागरीमे तँ ख,घ इहgत84यािद लेल हgै04वतंहgत55 अहgत5तर \nआ तकर हgत8थविन छै मुदा उदूहgैआ1मे एकरा लेल \" ह' िमलाबए पड़ैत छै संगे संग ङ \nआिदक उहgतथ4चारणमे तँ \" ह \" छैके।आब जँ कोनो उदूहgैआ1 शाइर \" ह \" फहgैथ0टाएल \nअहgत5तरक कािफया बनबै छिथ तँ ओ उदूहgैआ1क उहgतथ4चारण  परंपराक अनुसार \" ह \" \nकेर उहgतथ4चारण नै करै छिथ। तँए उदूहgैआ1मे \" बात \" शहgतखतदक  कािफया \" साथ \" बिन \nसकै छै। कारण \" साथ \"मे जे \"थ\" छै तकर \"ह\" िनकािल देल जाइत छै। \nआन-आन \" ह \" िमिहgत5थत शहgतखतदक कािफया लेल एनािहते बुझू। ऐठहgैआै ईहो मोन राखू \nजे माहgत55ा सेहो उहgतथ4चारणक िहसाबसँ गानल जाइत छै उदूहgैआ1मे तँए जँ कोनो देवनागरी \nिलहgतख0यंतरण बला पोथी केर अधार पर माहgत55ा िनकािल रहल छी तँ गड़बड़ भए \nसकैए। मूल उदूहgैआ1 िलिप सीखू आ तकर उहgतथ4चारण सेहो तखने अहहgैआै उदूहgैआ1 गजलक \nसही माहgत55ा पकिड़ सकै छी। \n \n 2) वतहgैआ1मान सभ भारतीय भाषा िलिप बामसँ दिहन िलखल जाइत अिछ मुदा उदूहgैआ1 \nदिहनासँ बाम। तेनािहते देवनागरीमे शहgतखतद रचना काल अहgत5तरक हgै04वहgतआ5प नै बदलै छै \nमुदा उदूहgैआ1मे बदिल जाइत छै। ऐकहgत4ै अितिरहgतथ0तो आन -आन अंतर छै जे हgै01यवहािरक \nहgै04तरपर बूझल जा सकैए।  \nआब हमरा पूरा िवहgत58ास अिछ जे अहहgैआै सभ ओिह पदािधकारी जकहgैआै हg410िमत नै \nहएब। एक बेर फेर मोन राखू जे देवनागरीक अलग-अलग हgत8थविन लेल अलग -\nअलग अहgत5तर छै ( गाम घरक उहgतथ4चारणमे स , श आिद एसमान उहgतथ4चारण होइत छै \nजकर िववरण आगू देल जाएत ) मुदा उदूहgैआ1मे नै तँए देवनागरी ( िमिथलाहgत5तर )मे \"  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \nत \" केर कािफया \" थ \" नै बिन सकैए वा \" प \" केर कािफया \" फ \" नै \nबिन सकैए। \nऐ िववरणक बाद आबी बहरपर---- \nबहर ---- \n \n गजल सिदखन कोने ने कोने बहरमे होइत छैक। िबना बहरक गजलक कहgतख8पना \nअसंभव। जेना छहgत88दक आधार लय होइत छैक तेनािहते बहरक आधार अऱूज वा \nअऱूद होइत छैक। अऱूज वा अऱूद मने शेर मे िनिहत माहgत55ा-हgै8खम  होइत छैक। \nअऱूज वा अऱूदके वज़न सेहो कहल जाइत छैक। बहरक चचहgैआ1 आगहgैआै बढ़एबासँ \nपिहने एकटा गहgतख0प आर | एिहठाम हम उदूहgैआ1 बहर केर वणहgैआ1न कए रहल छी। आ \nमैिथली गजलमे इ बहर सभक हgतआतयोग मैिथली गजलक 100सालक इितहासमे \nकिहओ निह भेल | मैिथलीमे बहर नै छल मतलब कृिहgत55म हgतआ5पहgत4ै बहर नै छल। \nयोगानंद हीरा जी बहुत पिहनेसँ अरबी बहरमे मैिथली गजल िलखैत छलाह, मुदा \nमैिथलीक बहर-अहgत5ैानी संपादक सभ हुनका कात कए देलक  जािहकहgत4ै फलहgै04वहgतआ5प \nमैिथली गजलमे बहरक चचहgैआ5 नै भए सकल। मुदा हालिहमे गजेहgत88हg40आ  ठाकुर हgैत5ारा \nबहरे-मुतकािरबमे सफलतापूवहgैआ1क गजल िलखल गेल। तँए आब एकर चचहgैआ5 \nआवहgै0तयक। ओना मैिथलीमे वािणहgैआ1क बहरक खोज सेहो गजेहgत88हg40आ ठाकुर हgैत5ारा भेल \nअिछ जकर अनुकरण हgतआतायः हरेक नव गजलकार कए रहल छिथ। एिह लेखमे \nजतेक उदाहरण देल गेल अिछ से वािणहgैआ1क बहर पर आधािरत अिछ। ओना एिह \nबहरक चचहgैआ5 हम बादमे सेहो करब। तँ पिहने उदूहgैआ1क बहर देखी। \n \n अऱूज वा अऱूदक अिवहgै0ैकार  िहजरीक दोसर सदीमे खलीले इहgै0थे अहमद बसरी \nकेने छलाह। हुनका इ िवचार महgै1ताक  ठठेरा बजारमे बतहgैआ1न बनेबाक अवाज सूिन \nअएलिहgत88ह। हgतआताचीन कालमे महgै1ताके अऱूज वा अऱूद सेहो कहल जाइत छलैक तँए  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nबसरी ओिह माहgत55ा हgै8खमके अऱूज वा अऱूदक नाम देल िथ। अरबी सािहहgत84यमे 16 \nबहरक हgतआतयोग भेल। बादमे इरानमे तीन टा बहरक अिवहgै0ैकार भेल। आब  हम \nएिहठाम बहरक संिहgत5तहgतख0त पिरचय दए रहल छी।  \n \n अरबी सािहहgत84यमे बहर तीन खंडमे बहgैआैटल गेल अिछ 1) सािलम मने मूल बहर, \n2 ) मुरहgै1तब मने िमिहgत5थत बहर आ 3) मुदाइफ मने पिरवितहgैआ1त बहर। एिह तीनूमेसँ \nमुदाइफ बहरके चचहgैआ5 हम बादमे करब | \nअरबीमे सािलम मने मूल बहर मे सात टा बहर अबैत अिछ। आ मुरहgै1तबमे बारह \nटा। बादमे एही बारहके उलट-फेर करैत आठ टा आर बहर बनाएल गेल। कुल \nिमला कए मुरहgै1तब बहर बीस टा भेल। हम अपना सुिवधा लेल  मुरहgै1तब बहरकहgत4ै दू \nखंडमे बहgैआैिट देने छी।  संगिह-संग सािलम बहरके हम \"समान बहर\" नाम देने \nिछऐक। आ मुरहgै1तब बहरक पिहल खंड (जािहमे कुल सात टा बहर अिछ) \nतकरा अधहgैआ1समान बहर नाम देिलऐक आ मुरहgै1तब बहरक दोसर खंड जािहमे तेरह \nटा बहर अिछ तकर नाम \"असमान बहर\" देिलऐ। तँ आब एकर िववरण िनहgतथ4चा \nदेखू।। \nबहरसँ पिहने हgतआ4हgतआआकहgत4ै बूझी। \nसंहgै04कृतक गण जकहgैआै अरबी मे सेहो होइत छैक जकरा \"हgतआ4हgतआआ \" कहल जाइत \nछैक। इ हgतआ4हgतआआ आठ हgतआतकारके होइत अिछ। जकर  िववरण एना अिछ------- \n \n  \nहgतआ4हgतआआक हgै04वहgतआ5प   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nमाहgत55ा \n \n  \nहgतआ4हgतआआक नाम  \nमाहgत55ा हgै8खम  \n \n खमासी हgतआ4हgतआआ  \n \n 5 \n \n फऊलुन ( फ/ऊ/लुन) \nISS (I/S/S) \nखमासी हgतआ4हgतआआ  \n5 \n \n  \nफाइलुन (फा/इ/लुन) \nSIS (S/I/S)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nसुबाई हgतआ4हgतआआ  \n7 \nफाइलातुन (फा/इ/ला/तुन) \nSISS ( S/I/S/S ) \nसुबाई हgतआ4हgतआआ  \n \n 7 \n \n मफाईलुन (म/फा/ई/लुन) \n \n ISSS ( I/S/S/S ) \n \n सुबाई हgतआ4हgतआआ  \n \n 7 \n \n मुहgै04तफइलुन (मुस्/तफ/इ/लुन \n \n SSIS ( S/S/I/S ) \nसुबाई हgतआ4हgतआआ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \n 7 \n \n मुफाइलतुन (मु/फा/इ/ल/तुन ) \n \n  \nISIIS ( I/S/I/I/S ) \nसुबाई हgतआ4हgतआआ  \n7 \nमुतफाइलुन (मु/त/फा/इ/लुन \nIISIS ( I/I/S/I/S ) \nसुबाई हgतआ4हgतआआ  \n7 \n \n मफऊलातु (मफ/ऊ/ला/तु \n \n SSSI ( S/S/S/I ) \n \n ****** एिहठाम I मने 1 मने हहgै04व आ S मने 2 मने दीघहgैआ1 भेल संगे-संग \nखमासी मने पहgैआैच माहgत55ाक आ सुबाई मने सात  माहgत55ाक हgतआ4हgतआआ भेल | एिह हgतआ4हgतआआ \nसभकहgत4ै इयाद रखबाक लेल गिणतीय हgतआ5पसँ एना बुझू---------  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \n \n a) एकटा लघुकहgत4ै बाद जँ दूटा दीघहgैआ1 हो तँ ओकरा \"फऊलुन\" कहल जाइत \nछैक। \n \n  \nb) एकटा लघुकहgत4ै बाद जँ तीनटा दीघहgैआ1 हो तँ ओकरा \"मफाईलुन\" कहल जाइत \nछैक। \nc) जँ \"मफाईलुन\" कहgत4ै उहgतख8टा करबै तँ \"मफऊलात\" बिन जाएत मने तीनटा \nदीघहgैआ1कहgत4ै बाद एकटा लघु।  \n \n  \nd) दूटा दीघहgैआ1कहgत4ै बीचमे जँ एकटा लघु रहए तखन ओकरा \"फाइलुन\" कहल \nजाइत छैक। \ne) \"फाइलुन\" केर अंतमे जँ एकटा आर दीघहgैआ1 जोडबै तँ ओ \"फाइलातुन\" बिन \nजाएत। \nf) \"फाइलातुन\" केर उहgतख8टा हgतआ5प  \"मुहgै04तफइलुन \" होइत छैक। \ng) शुहgतआ4मे एकटा लघु तकरा बाद  एकटा दीघहgैआ1 तकरा बाद फेर दूटा लघु आ \nतकरा अंतमे एकटा दीघहgैआ1 हो तँ \"मुफाइलतुन\" कहल जाइत छैक \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \nh) \"मुफाइलुन\" केर अंतसँ तेसर या दोसर लघु हटा कए पिहल लघु लग बैसा \nदेबै तँ \"मुतफाइलुन\" बिन जाएत। मने शुहgतआ4मे टूटा लघु तकरा बाद एकटा दीघहgैआ1 \nतकरा बाद फेर एकटा लघु आ तकरा बाद अंतमे एकटा दीघहgैआ1।  \n1) समान हgत8थविन ---------एिह खंडमे कुल सात गोट बहर राखल जाइत अिछ। \nजकर िववरण एना अिछ-------- \nक) बहरे-हज़ज---------- एकर मूल हgत8थविन अिछ \"मफाईलुन\" मतलब I-S-S-S \n(1-2-2-2) मने हहgै04व् -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1| इ हgत8थविन शाइर अपना सुिवधानुसार हgतआतयोग \nकए सकैत छिथ। मतल ब कोनो शाइर एक पहgैआैितमे एक बेर, वा दू बेर वा ...... \nकतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgतआतयोग कए  सकैत छिथ, मुदा माहgत55ा-हgै8खम \nनिह टुटबाक चाही।आ जँ एिह हgत8थविन के शेर के हgतआ4प मे देबै तँ एना हेतैक------ \nI-S-S-S \nI-S-S-S \nI-S-S-S + I-S-S-S \n \n I-S-S-S + I-S-S-S \nI-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S \n \n  \nI-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nI-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S \nI-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S + I-S-S-\nS....................................... \nतँ इ भेल बहरे-हज़ज केर ढ़हgैआैचा। एिहठाम फेर एक बेर गौरसँ देखू। उपरका \nढ़हgैआैचा सभमे दूनू पहgैआैितमे माहgत55ा हgै8खम एकै छैक। अथहgैआ5त हgैआ0हgै04व के िनहgतथ4चा हgैआ0हgै04व आ \nदीघहgैआ1। आ मोन राखू जँ अहहgैआै बहरे-हज़जमे गजल लीिख रहल छी तँ हरेक \nशेरक माहgत55ा हgै8खम इएह देबए पड़त। निह तँ गजल बे-बहर कहाओत। हgत5थी गजेहgत88हg40आ \nठाकुर हgैत5ारा िलिखत बहरे हजज केर एकटा उदाहरण  देखू--------------------- \nमहामाला महाडाला करै हgै04वाहा लगैए ई \n अकासी आस छै सोझहgैआै झझा देतै लगैए ई \n \n  \nकहैए ई िमलेबै आइ नोरोमे कने गोला \nजँ भहgैआ4गे पीिब एतै, भावना पीतै लगैए ई \n \n जहहgैआै ताकी लगैए हgतआतेम बाझै छै सरैलामे \n \n खने भोकािर पाड़ैए हँसै नै छै लगैए ई \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \n \n  \n \n  \nिटपौड़ी छै बुझेबै बात की, धाही कनी देखू \nकटैया पािन जेना ओ, नचै नै छै लगैए ई \n \n गजेहgत88हg40आ पूब सुहgतआ4जक रहत देतै सूयहgैआ1कहgत4ै झहgैआैखी \n \n चढ़त आकास देखै बानसहgतखतबरै लगैए ई \n \n  \n \n अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल बहरे हज़ज केर उदाहरण देखू---------- \n \n उड़ल सबटा िचड़ैयहgैआै गाछपर  फुरहgैआ1सँ \nजँ बैसल चारपर चारो खसल चुरहgैआ1सँ \n \n  \nहमर गाड़ी लतामक डािढ़ आ सनठी \nचलै छै तेज अपने मुँह करै हुरहgैआ1सँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \n \n िगलासक दूध िमिसयो नीक नै लागै \nभरल तौला दही आँङुर लगा सुरहgैआ1सँ \nअपन बाछी अपन गैया त ता थैया \nअपन झबरा करै अपनपर नै गुरहgैआ1सँ \nफटहgै1ता फूटलै हg40खाम हg40खम  हg40खूमसँ \nजड़ै छै छूरछूरी छूरहgैआ1 छू छुरहgैआ1सँ \nमफाईलुन \n1222 तीन बेर \nबहरे हजज \nख) बहरे-रमल------- एकर मूल हgत8थविन एना अिछ --- फाइलातुन मने ----- S-I-\nS-S,अथहgैआ5त दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1।  आब जँ एिह हgत8थविन के शेर मे हgतआतयोग करबै तँ \nएना हेतैक--- \nS-I-S-S + S-I-S-S + S-I-S-S + S-I-S-S \nS-I-S-S + S-I-S-S + S-I-S-S + S-I-S-S  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ , मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआतयोग कए सकैत \nछिथ।) इ भेल बहरे-रमल। अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  बहरे रमल केर उदाहरण \nदेखू---------- \nघोघ हुनकर उतिर गेलै \nपवन संगे ससिर गेलै \nआँिख रिह गेलै खुजल यौ \nहgतआ5प यौवन िनखिर गेलै \n \n टोह मे छल मोन बगुला \nरािश सुहgै8तर उचिर गेलै \nचउरचन मे चान पूजब \n \n पावइन सब िबसिर गेलै \nजेठ मे मधुमास एलै \nगाछ नव िदल मजिर गेलै \nमधुप केलक आहgै8खमण बड   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \nकाम मे सब लचिर गेलै \nअंशु आशक झहgैआैिप लेलिन  \nकुकुर पर जे नजिर गेलै \nपाप भेलै ,घोघ ससरल \n \n अिमतके मन हहिर गेलै \n \n फाइलातुन ( I-U-U-U ) \n \nबहरे-रमल \nग) बहरे-कािमल----- एकर मूल हgत8थविन अिछ \"मुतफाइलुन\" मने I-I-S-I-S मने \nहgैआ0हgै04व -हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1।  शेरमे एकर ढ़हgैआैचा एना छैक ------ \nI-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S \nI-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S + I-I-S-I-S \n \n  \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ , मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआतयोग कए सकैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \nछिथ।) इ भेल बहरे-कािमल|अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  बहरे कािमल केर उदाहरण \nदेखू---------- \nिकछु बात एहन भेल छै \nघर घर त' रावण भेल छै \nबम फोिड़ छाउर देश छै \nजिड़ देह जाड़न भेल छै \n \n  \nिहgतआतय नै िवरह जनमै बहुत  \nसिज ददहgैआ1 गायन भेल छै \nिजनगी भ' गेल महग कते \nझड़कैत सावन भेल छै \nदस बात सूनब की \"अिमत\" \nसब ठाम गंजन भेल छै \nमुतफाइलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \n11212 दू बेर \nबहरे -कािमल \n \n  \nघ) बहरे-मुतकािरब-------- एकर मूल हgत8थविन फऊलुन अिछ मने I-S-S मने हgैआ0हgै04व -\nदीघहgैआ1-दीघहgैआ1। एकर ढ़हgैआैचा देखू------- \nI-S-S + I-S-S + I-S-S + I-S-S + I-S-S \nI-S-S + I-S-S + I-S-S + I-S-S + I-S-S \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ , मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआतयोग कए सकैत \nछिथ।) \n \n  \nइ भेल बहरे-मुतकािरब| अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल बहरे मुतकािरब केर उदाहरण \nदेखू---------- \nजखन राित आएल कारी िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौ \nजखन होइ घर मोर खाली िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \n \nअहहgैआै दूर बैसल सताबैत छी सहgैआैझ -भोरे सिदखने \n \n सनेसहgत44 जँ आएल देरी िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौ \n \n  \nबरसलै हgतआतथम बूँद वषहgैआ5 िमलन  यािद आबै तखन यौ \nिवरह केर तानल दुनाली िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौँ \nिपया जी जखन बहल पवना मधुर गीत गाबैत कोयल \nजखन कहgैआैट मे फसल साड़ी िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौँ \nजँ देखब कतौ िछपकली डर सँ बोली फुटै नै हमर यौ \nजँ धड़कै हमर सून छाती िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौँ \nकने आिब नेहक जड़ल भाग फेरो सँ चमका िदऔ यौ \nअिमत आश देखैत रानी िपया यौ अहहgैआै मोन पड़लौ \nबहरे -मुतकािरब \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \n{हgैआ0हgै04व -दीधहgैआ1-दीधहgैआ1 6बेर सब पहgैआैितमे } \n \n  \nबहरे मुतकािरब ब हुत लोकिहgतआतय  आ संगीतमय बहर छै। आिद शंकराचायहgैआ1 आ \nगोहgै04वामी तुलसी दास सेहो ऐ बहरक हgतआतयोग  केने छिथ। पिहने आिद शंकराचायहgैआ1क \nई िनवहgैआ5ण षहgै84कम देखू----------- \nमनो बुहgै88हgत8थयहंकारिचहgत54ािन  नाहम् न च हgत5थोहgत55 िजहg4तथे न च हgैखताण नेहgत55े \nन च हgै01योम भूिमर् न तेजॊ न  वायु: िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \nन च हgतआताण संहgत5ैो न वै पहgतथ8चवायु: न वा सहgतख0तधातुर् न वा पहgतथ8चकोश : \nन वाहgतथ0पािणपादौ न चोपहgै04थपायू िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \nन मे हgैत5ेष रागौ न मे लोभ  मोहौ मदो नैव मे नैव माहgत84सयहgैआ1 भाव : \nन धमहgैथआ न चाथहgैथआ न कामो ना मोहgत5त : िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n \n  \nन पुहgत8ैयं न पापं न सौहgतथ1यं न  दु:खम् न महgत88हgत55ो न तीथहgैआ1ं न वेदा: न यहgत5ैा: \nअहं भोजनं नैव भोहgतथआयं न  भोहgतथ0ता िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम्  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \nन मृहgत84युर् न शंका न मे जाितभेद: िपता नैव मे नैव माता न जहgत88म  \nन बहgत88धुर् न िमहgत55ं गुहgतआ4नहgैथ4व  िशहgै0ैय : िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n \n  \n \n अहं िनिवहgैआ1कहgतख8पॊ िनराकार हgतआ5पॊ िवभुहgत84वाहgतथ4च सवहgैआ1हgत55 सवहgैथ1िहgत88हg40आयाणाम् \nन चासंगतं नैव मुिहgतथ0तर् न  मेय: िचदानहgत88द हgतआ5प : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \nआब देखू तुलसी दास जी हgैत5ारा िलखल ई हgै04हgत55ोत ------------- \nनमामी शमीशान िनवहgैआ5ण हgतआ5पं \nिवभू हgै01यापकम् हg40खहgतख4ह वेदः हgै04वहgतआ5पं \nपिहल पहgैआैितकहgत4ै माहgत55ा हgै8खम  अिछ---- हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-\nहgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1दोसरो पहgैआैितकहgत4ै माहgत55ा हgै8खम अिछ ----- हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-\nहgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1 \nनोट--- दोसर पहgैआैितमे हg40खहgतख4हकहgत4ै गेबा कालमे बर् = दीघहgैआ1कएल जाइत छै।  \nङ) बहरे-मुतदािरक--------एकर मूल हgत8थविन अिछ \"फाइलुन\" मने S-I-S मने दीघहgैआ1-\nहgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1 अिछ। एकर ढ़हgैआैचा एना अिछ------ \nS-I-S + S-I-S + S-I-S + S-I-S  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nS-I-S + S-I-S + S-I-S + S-I-S \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ, मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआतयोग कए सकैत \nछिथ)| इ भेल बहरे-मुतदािरक। अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल बहरे मुतदािरक केर \nउदाहरण देखू \n \n  \n \n  \nकुकुर उनटल पड़ल लार पर \nबंदरो बैसलै चार पर \nमूस दौगै गहुँम भरल घर \nकोइली तन दै तार पर \nनािद पर गाय दै दूध छै \nनजर देने हgत5थवन ढार पर  \n \n हgै04वागत लेल बौआ कए  \n \n फूल मुहgै04कै गुथल हार पर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \n \n  \n \n  \n \n भोर भेलै उठल राजा यौ \n \n अिमत बौआ चढ़ल कार पर \n \n दीघहgैआ1- हहgै04वहgैआ1 -दीघहgैआ1 3 बेर \n \n च) बहरे-रजज------ एकर मूल हgत8थविन \"मुहgै04तफइलुन \" छैक। मने S-S-I-S मने \nदीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1। एकर ढ़हgैआैचा एना हेतैक------ \nS-S-I-S + S-S-I-S + S-S-I-S + S-S-I-S \nS-S-I-S + S-S-I-S + S-S-I-S + S-S-I-S \n \n  \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ , मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआतयोग कए सकैत \nछिथ।) \nइ भेल बहरे-रजज |अिमत िमहgत5थ  हgैत5ारा िलखल बहरे रजज केर उदाहरण देखू-----\n-----  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nबाल गजल \n \n कारी मिहस के दूध उहgतथआजर छै कते \nभिर मोन पारी पीिब दुहgतखतबर छै कते \n \n रसगर िजलेबी गरम नरमे नरम छै \nलहgै8आडू बनल बेसनक बहgतथआजर छै कते \n \n  \nछै पात हिरयर फूल शोिभत गाछ छै \nजामुन िलची आम क इ महgतथआजर छै कते \nदू एक दू आ चािर दूनी आठ छै \nअहgै04सी कते नै जािन सहgत54र छै कते \nभालू बला देखाब' सबके नहgैआैच हौ \nझट आिग छड़पै दौड़ चहgै1तर छै कते  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \n \n मुहgै04तफइलुन  \n2212 तीन बेर \nबहरे रजज \nछ) बहरे-वािफर------------ एकर मूल हgत8थविन \"मुफाइलतुन\" छैक मने I-S-I-I-S \nमने हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1। एकर ढ़हgैआैचा देखू------ \nI-S-I-I-S + I-S-I-I-S + I-S-I-I-S + I-S-I-I-S \nI-S-I-I-S + I-S-I-I-S + I-S-I-I-S + I-S-I-I-S \n(एिहठाम हम खाली चािर-चािर हgत8थविनके उदाहरण देलहुँ अिछ , मुदा शाइर एकसँ \nलए कए कतेको बेर ( बेसीसँ बेसी सोलह बेर ) हgत8थविनके हgतआत योग कए सकैत \nछिथ। इ भेल बहरे-वािफर | अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  बहरे वािफर केर \nउदाहरण देखू---------- \nखतम सब काज भेल हमर \n \n हgै04वतंहgत55 िमजाज भेल हमर  \n \n कतौ िजनगी छलै धधकै \nखुशी पर राज भेल हमर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \nपुरान जँ गाछ , महgतथआजर नव  \nअपन त' अवाज भेल हमर \nसरस पल भेल बड िदनपर \nसदेह इलाज भेल हमर \nसिदखन गजल िलखैत रहब \nअिमत नव साज भेल हमर \n \n  \nबहरे-वािफर \nमुफाइलतुन U-I-U-U-I 2 बेर सब पहgैआैितमे \n2) अधहgैआ1समान बहर -------- एिह खंडमे कुल 56 बहर अिछ मुदा माहgत55 7 टा \nहgतआतचिलत अिछ। एकरा हम अधहgैआ1समान बहर एिह  हgैत5ारे कहैत िछऐक जे एिहमे हरेक \nपहgैआैितमे कमसँ-कम अिनवायहgैआ1 हgतआ4पसँ दूटा हgत8थविनके समान हgतआ4पमे हgतआतयोग करए पड़ैत \nछैक। आब शाइर एिह दूनू हgत8थविनके एक पहgैआैितमे जाए बेर  ( बेसीसँ बेसी सोलह \nबेर ) हgतआतयोग कए सकिथ ओ हुनका ऊपर छिहgत88ह। आ एिह खंडक सभ बहर  \nलेल एहने सन बूझू।। एकर िववरण िनहgतथ4चा देल जा रहल अिछ।  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \n \n  \n1) फऊलुन + फाइलुन ( एकर उहgतख8टा हgतआ5प सेहो छै.....) \nफाइलुन + फऊलुन \n2) फऊलुन + फाइलातुन ( एकर उहgतख8टा हgतआ5प सेहो छै.....) \nफाइलातुन + फऊलुन \nआ िनहgतथ4चाक सभ बहgैआैचल 26 टा बहरक लेल एनािहते िनयम छै। आ ऐ तरहहgैथ0 ऐ \nखंडमे कुल 56 टा बहर भेल। \n3) फऊलुन + मफाईलुन \n \n 4) फऊलुन + मुहgै04तफइलुन  \n \n 5) फऊलुन + मुफाइलतुन \n \n 6) फऊलुन + मुतफाइलुन \n7) फऊलुन + मफऊलातु \n8) फाइलुन + फाइलातुन \n9) फाइलुन + मफाईलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \n10) फाइलुन+ मुहgै04तफइलुन  \n11) फाइलुन + मुफाइलतुन \n12) फाइलुन + मुतफाइलुन \n13) फाइलुन + मफऊलातु \n \n14)फाइलातुन + मफाईलुन \n \n 15) फाइलातुन + मुहgै04तफइलुन  \n16) फाइलातुन + मुफाइलतुन \n17) फाइलातुन + मुतफाइलुन \n18) फाइलातुन + मफऊलातु \n19) मफाईलुन + मुहgै04तफइलुन  \n20) मफाईलुन + मुफाइलतुन \n21) मफाईलुन + मुतफाइलुन \n22) मफाईलुन + मफऊलातु  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \n \n 23) मुहgै04तफइलुन + मुफाइलुन \n \n 24) मुहgै04तफइलुन + मुतफाइलुन \n \n 25) मुहgै04तफइलुन + मफऊलातु \n \n 26) मुफाइलतुन + मुतफाइलुन \n \n 27) मुफाइलतुन + मफऊलातु \n \n 28)  मुतफाइलुन + मफऊलातु \nआब अहहgैआै सभ जहgतआ5र कहब जे जखन  माहgत55 साते टा बहर हgतआतचिलत छै तखन \nएतेक देबाक कोन काज। मुदा बेसी हgतआतचिलत नै हेबाक मतलब ई नै छै जे ई \nगलत छै। वहgै04तुतः बहरक हgतआतयोग अहgतखैयास पर िनभहgैआ1र छै आ  हरेक शाइर अपना \nिहसाबसँ बहरक चुनाब करैत छिथ। भए सकैए जे जािह बहरकहgत4ै अरबी जीह  पर \nकिठनाह लागल हो से मैिथलीमे सहज लागए तँए ई सभ देल गेल अिछ। तँ \nदेखी ई सात टा बहु-हgतआतचिलत बहर आ ओकर नामकहgत4ै।  \nक) बहरे-तवील--------- एकर मूल हgत8थविन छैक \" फऊलुन-मफाईलुन\"। एकर \nढ़हgैआैचा देखू------- \nI-S-S + I-S-S-S \nI-S-S + I-S-S-S  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \nI-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-S \nI-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-S \n \n  \nI-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-S \nI-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-S + I-S-S + I-S-S-\nS........................... \nएिह बहर आ एिह खंडक बहgैआैकी अहgत88य छहो बहरक लेल एक टा आर बात मोन \nराखू जे हgत8थविन जािह हgै8खममे देल गेल अिछ ताही हgै8खममे रहबाक चाही। जेना की \nबहरे-तवीलमे अहहgैआै देखलहुँ जे एकर हgत8थविन एना छैक \" फऊलुन-मफाईलुन\" मुदा \nजँ अहहgैआै एकरा \" मफाईलुन- फऊलुन\" बला हgै8खममे रखबै तँ इ  बहरे-तवील निह \nहएत। अिमत िमहgत5थ जीक िलखल बहरे तवील देख ल जाए------------ \nपुन: जोिड लेबै नेहकहgत4ै डोर  राजा जी \nकनेको बहै नै जानकहgत4ै नोर राजा जी \n कने आउ राजा जािन नै की भ' जेतै यौ \nकनेको नचाबू हgतआतेमकहgत4ै मोर  राजा जी \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \nिकए सुहgै8त भेलॱ आइ बेमौत  मारै छी \nकने आइ महgै04तीमे कहgतआ5 शोर राजा जी \nजमाना िमलेतै नै सुनू बैलगा देतै \nअनाड़ी बुझै छै हgतआतेम छै चोर  राजा जी \nचटा देब संगे हgतख0यार के चाशनी हमरा \nअमीतो बुझू भेलै सराबोर राजा जी \n \n हरेक पहgैआैितमे \"फऊलुन-मफाईलुन\" अथहgैआ5त ( हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1 + हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1 \nसँ बनल बहरे तवील ) \n \n ख) बहरे-मदीद-----------एकर मूल हgत8थविन अिछ \"फाइलातुन-फाइलुन\"। एकर \nढ़हgैआैचा एना छैक -------- \nS-I-S-S + S-I-S \nअिमत िमहgत5थ जीक िलखल बहरे मदीद देखल जाए------------ \nकोन टोना केलकै जोिगया सिदखन करेजा हमर जिरते रहल \nचोिर केने चैन होशो हमर सिदखन अनेरे उिड़ते रहल \nनै छलै डर एत' मरबाक आ नै मोन मे ददहgैआ1 अंदेशा छलै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \nदेख नवका एत' बिहते हवा से आब नेहक गजल मिरते रहल \n \n  \nभािग गेलै कोन नगरक गली मे आइ देखा क' सतरंगी सपन \nबाट जोहैते भ' जेतै कखन की आँिखमे नोर बड भिरते रहल \nउजिर गेलै जखन कोनो उपवनक कोनटा परक गाछक फूल यौ \nतखन सबटा कोयलक मधुर बोली संग ददहgैआ1क हवा उिड़ते रहल  \nआइ खोजै छी अपन ओिह जादूगर कए फेर खेला खेलबै \nअिमत केने आश नेहक सिदखने भीतरे-भीतर जिरते रहल \nबहरे मदीद \nफाइलातुन-फाइलुन ( I-U-I-I+ I-U-I ) 3 बेर \n \n ग) बहरे बसीत----- एकर मूल हgत8थविन \" मुहgै04तफइलुन -फाइलुन\" छैक। एकर ढ़हgैआैचा \nएना हएत------------------ \n \n S-S-I-S + S-I-S \n \n देखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल ई गजल जे की बहरे बसीतमे अिछ-----  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \n \n बेटा अपन मुखहgैआ1के सोटासँ हम  अकछ छी \nबाबाक फूटलहबा लोटासँ हम अकछ छी \nपेहgैखखोल कखनो त ' कखनो गैस सहgतखतजी महग  \nकाला बजारी करै कोटासँ हम अकछ छी \nबेटी कपारपर छै िचहgत88ता इ  सिदखन बनल \nकिनयाक नेहक भरल मोटासँ हम अकछ छी \nछै आिग धरती बनल नै पािन आकाश मे \nपीबैत कारी धुआँ मोटासँ हम अकछ छी \n \n दै यै भगा काज छोड़ा जीब कोना बचब \nछै खसल टाकाक लंगोटासँ हम अकछ छी \nरचना करै छी त' खचहgैआ5 होइ यै नै मुदा \nअितथी अिमत एत' दस गोटासँ हम अकछ छी \nमुहgै04तफइलुन -फाइलुन दू बेर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nबहरे-बसीत \nघ) बहरे-मुजहgै04सम वा मुजास----------------------------- एकर मूल हgत8थविन \" \nमुहgै04तफइलुन -फाइलातुन\" छैक। एकर ढ़हgैआैचा एहन छैक --------- \nS-S-I-S + S-I-S-S \nअिमत िमहgत5थ जीक िलखल बहरे मुजास देखल जाए------------ \nबसलौँ अहहgैआै जखन मनमे हमरा चमिक गेल िजनगी \nअनमोल नेहक उड़ल खुशबूमे गमिक गेल िजनगी \nमाधुयहgैआ1 महgैआैखैत खुजलै जखने कमल ठोर रानी \nलवणी सँ छलकैत ताड़ी बूझू छलिक गेल िजनगी \n \n गाबी अहहgैआै गीत मोने मोने जँ तैयौ गजब धुन \nमुहgै04की द ' देलौँ चहटगर अमृत झमिक गेल िजनगी \nनीरीह जानबर बिन नैनक मािर खेलौँ सिदखने \nफूले छलै बाण नैनक तहgत4ैए धड़िक  गेल िजनगी \nसगरो अहहgैआै के िलखल छिव डूबल  कलम नेहमे यै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \nगाबै अिमत गजल िलखलक देखू दमिक गेल िजनगी \nबहरे मुजास \nङ) बहरे- मुहgत88सरह ----------- एकर मूल हgत8थविन \"मुहgै04तफइलुन -मफऊलात\"। एकर \nढ़हgैआैचा छैक --------------- \nS-S-I-S + S-S-S-I \nअिमत िमहgत5थ जीक िलखल बहरे मुहgत88सरह देखल जाए ------------ \nआखर जखन हgतआ5पक िलखल  \nउपमा सजल फूलक िलखल \nआदशहgैआ1 छी हgतआ5पक बनल  \nकाजर नयन कातक िलखल \nसरगम अहहgैआैक हgै04वर सजल  \nमुहgै04की नगर तानक िलखल  \n \n  \nकहलौँ करेजक सब कहल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nिकछु बात हम राजक िलखल \n \n चमकैत नभ मे छी चान \nतारा गजल हाटक िलखल \nमुहgै04तफइलुन -मफऊलातु \n \n  \nच) बहरे-मजिरअ-------------- एकर मूल हgत8थविन छैक \"मफाईलुन-फाइलातुन\" एकर \nढ़हgैआैचा एना छैक -------- \nI-S-S-S+S-I-S-S \n \n  \nछ) बहरे-मुहgतथ0तिजब ------- एकर मूल हgत8थविन छैक \" मफऊलात-मुहgै04तफइलुन \"। \nएकर ढ़हgैआैचा छैक ----------- \nS-S-S-I +S-S-I-S \nओम हgतआतकाश जीक िलखल बहरे मुहgतथ0तिजबमे िलखल ई गजल देखल जाए ---------\n----------  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \nधारक कात रिहतो िपयासल रिह गेल िजनगी हमर \nमोनक बात मोनिह रहल, दुख सिह गेल िजनगी हमर \n \n  \nमुहgै04की हमर घर आस लेने आओत नै आब यौ \nपूरै छै कहहgैआै आस सबहक , किह गेल िजनगी हमर \nसीखेलक इ दुिनया िकला बचबै केर ढंगो मुदा \nबचबै मे िकला अनकरे टा ढिह गेल िजनगी हमर \nपाथर बाट पर छी पडल, हमरा पूछलक नै िकयो \nकोनो बहgै8त नाला जकहgैआै चुप बिह  गेल िजनगी हमर \nिजनगी \"ओम\" बीतेलकै बीचिह धार औनाइते \nभहgैथ0टल नै कछेरो कतौ, बस दिह गेल िजनगी हमर \n \n (बहरे मुहgतथ0तिजब ) \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \n \n 49 टा बहgैआैचल बहरक नाम हमरो एखन  धिर नै पता लागल अिछ। पता लिगते \nजहgतआ5र कहब।  \n \n  \n3) असमान बहर--------- एिह खंडमे कुल 213 गोट बहर अ िछ मुदा माहgत55 13 \nटा हgतआतचिलत अिछ। एकरा हम असमान बहर  एिह हgैत5ारे कहैत िछऐक जे एिहमे \nहरेक पहgैआैितमे कमसँ-कम अिनवायहgैआ1 हgतआ4पसँ तीनटा हgत8थविनके समान हgतआ4पमे हgतआतयोग करए \nपड़ैत छैक।आब शाइर एिह तीनू हgत8थविनके एक पहgैआैितमे जाए बेर ( बेसीसँ बेसी \nसोलह बेर ) हgतआतयोग कए सकिथ ओ हुनका ऊपर छिहgत88ह। आ एिह  खंडक आर \nअहgत88य बहर लेल एहने सन बूझू। एकर िववरण िनहgतथ4चा देल जा रहल अिछ।  \nऐ असमान बहरक दू भागकहgत4ै हमरा लोकिन देखी। पिहल भाग ओ भेल जािहमे \nतीनटा अलग-अलग हgतआ4हgतआआकहgत4ै एक पहgैआैितमे एक बेरमे हgतआतयोग कए जाइत छै। आ \nदोसर भाग ओ भेल जािहमे दूटा एक समान हgतआ4हgतआआ आ एकटा दोसर हgतआ4हgतआआ लेल \nजाइत छै। तँ पिहने देखी ओ बहर जािहमे तीनटा अलग-अलग हgतआ4हgतआआकहgत4ै एक  \nपहgैआैितमे एक बेरमे हgतआतयोग कए जाइत छै।  \n1) फऊलुन + फाइलुन + फाइलातुन ( एकर दूटा आर हgतआ5प हेतै) \na) फाइलुन + फाइलातुन+फऊलुन \nb) फाइलातुन + फऊलुन + फाइलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \n \n एनािहते िनहgतथ4चो बला सभक  दू-दूटा आर हgतआ5प हेतै। कुल िमला ऐ खंडमे 45टा \nबहर हgतआताहgतख0त भेल।  \n2) फऊलुन + मफाईलुन + मुहgै04तफइलुन  \n3) फऊलुन + मुफाइलतुन + मुतफाइलुन \n4) फाइलुन + फाइलातुन + मफाईलुन \n5) फाइलुन + मुहgै04तफइलुन + मुफाइलतुन \n6) फाइलुन + मुतफाइलुन + मफऊलातु \n7) फाइलातुन + मफाईलुन + मुहgै04तफइलुन  \n8) फाइलातुन + मुफाइलतुन + मुतफाइलुन \n9) मफाईलुन + मुहgै04तफइलुन + मुफाइलतुन \n \n 10) मफाईलुन + मुतफाइलुन + मफऊलातु \n \n 11) मुहgै04तफइलुन + मुफाइलतुन + मुतफाइलुन \n12) मुफाइलतुन + मुतफाइलुन + मफऊलातु \n13) मफऊलातु + मुतफाइलुन + मुफाइलतुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \n14) मफऊलातु + मुहgै04तफइलुन + मफाईलुन \n15) मफऊलातु + फाइलातुन + फाइलुन \nआब आबी दोसर भागमे जािहमे दूटा एक समान हgतआ4हgतआआ आ एकटा दोसर हgतआ4हgतआआ लेल \nजाइत छै........... \n \n  \n \n  \n \n हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक बेर हgतआतयोग ( \nएकर तीन हgतआ5प हेतै ) \n \n फाइलातुन+ फाइलातुन+ मफाईलुन ( मने-----दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1+ दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -\nदीघहgैआ1-दीघहgैआ1+हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1- दीघहgैआ1) \nमफाईलुन+फाइलातुन+ फाइलातुन \nफाइलातुन+मफाईलुन+फाइलातुन \nआ) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर हgतआतयोग \n( एकरो तीन हgतआ5प हेतै ) \nमफाईलुन+ मफाईलुन+फाइलातुन \nफाइलातुन+मफाईलुन+ मफाईलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \nमफाईलुन+फाइलातुन+मफाईलुन \nइ) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग ( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nफाइलातुन+ फाइलातुन+ मुहgै04तफइलुन  \nमुहgै04तफइलुन +फाइलातुन+ फाइलातुन \nफाइलातुन+ मुहgै04तफइलुन +फाइलातुन \nई) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमुहgै04तफइलुन +मुहgै04तफइलुन + फाइलातुन \nफाइलातुन+मुहgै04तफइलुन  +मुहgै04तफइलुन  \nमुहgै04तफइलुन  +फाइलातुन+मुहgै04तफइलुन  \nउ) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर हgतआतयोग \n(एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nफाइलातुन +फाइलातुन + मुफाइलतुन \nमुफाइलतुन+फाइलातुन +फाइलातुन \nफाइलातुन +मुफाइलतुन+ फाइलातुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nऊ) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमुफाइलतुन+ मुफाइलतुन+फाइलातुन \nफाइलातुन +मुफाइलतुन+ मुफाइलतुन \nमुफाइलतुन+ फाइलातुन+मुफाइलतुन \nए) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुतफाइलुन केर एक बेर हgतआतयोग \n(एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nफाइलातुन+ फाइलातुन+मुतफाइलुन \nमुतफाइलुन +फाइलातुन+ फाइलातुन \nफाइलातुन+ मुतफाइलुन+फाइलातुन \nऐ) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर हgतआतयोग \n(एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमुतफाइलुन +मुतफाइलुन + फाइलातुन \nफाइलातुन+मुतफाइलुन +मुतफाइलुन \nमुतफाइलुन +फाइलातुन+मुतफाइलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \nओ) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nफाइलातुन+ फाइलातुन+मफऊलात \nमफऊलात +फाइलातुन+ फाइलातुन \nफाइलातुन+ मफऊलात +फाइलातुन \nऔ) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमफऊलात +मफऊलात + फाइलातुन \nफाइलातुन+मफऊलात +मफऊलात \nमफऊलात +फाइलातुन+मफऊलात \nअं) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग ( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमफाईलुन +मफाईलुन + मुहgै04तफइलुन  \nमुहgै04तफइलुन +मफाईलुन +मफाईलुन \nमफाईलुन +मफाईलुन+मफाईलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \nअः) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुफाईलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n  \nमुहgै04तफइलुन + मुहgै04तफइलुन + मुफाईलुन \nमुफाईलुन+मुहgै04तफइलुन + मुहgै04तफइलुन  \nमुहgै04तफइलुन +मुफाईलुन+ मुहgै04तफइलुन  \nक) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर हgतआतयोग \n( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमफाईलुन+ मफाईलुन+ मुफाइलतुन \nमुफाइलतुन+मफाईलुन+ मफाईलुन \nमफाईलुन+ मुफाइलतुन + मफाईलुन \nख) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक बेर हgतआतयोग \n(एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n  \nमुफाइलतुन +मुफाइलतुन +मफाईलुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \nमफाईलुन +मुफाइलतुन +मुफाइलतुन \nमुफाइलतुन +मफाईलुन+मुफाइलतुन \nआब आगूक हरेक वगहgैआ1 लेल  एनािहते तीन-तीनटा बहर बनैत रहत। हम समयक \nअबाभकहgत4ै कारणै नै दए रहल छी। अहहgैआै सभ  समय-समय पर एकरा बनबैत \nरहब। आब ऐठाम देखू जे कुल िमला कए ऐ िववरणमे 56 टा वगहgैआ1 अिछ आ \nहरेक वगहgैआ1मे तीन -तीन टा बहर अिछ मने ऐ खंडमे कुल 168टा बहर भेल। \n \n  \nग) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुतफाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग ( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nघ) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक बेर हgतआतयोग \n( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nङ) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर हgतआतयोग \n( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nच) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक बेर हgतआतयोग \n( एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nछ) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nज) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nझ) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nञ) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n  \nट) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nठ) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nड) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुतफाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nढ़) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \nण) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n त) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  एक बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n थ) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर एक बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n द) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n ध) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n न) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nप) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर एक  बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n फ) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \n \n ब) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक  बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n भ) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n म) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \nय) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n र) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मुफाइलतुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \nल) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n व) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मुतफाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n श) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \nष) हरेक पहgैआैितमे फऊलुन केर दू बेर हgतआतयोग आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nस) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर दू बेर हgतआतयोग आ फऊलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nह) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ फाइलातुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nहgत5त) हरेक पहgैआैितमे फाइलातुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \nहgत55) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मफाईलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n हgत5ै) हरेक पहgैआैितमे मफाईलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n ऋ) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुहgै04तफइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n लृ) हरेक पहgैआैितमे मुहgै04तफइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n कृ) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर आ मुफाइलतुन केर एक बेर हgतआतयोग (एकरो \nतीन हgतआ5प हेतै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nखृ) हरेक पहgैआैितमे मुफाइलतुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nगृ) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग आ मुतफाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n घृ) हरेक पहgैआैितमे मुतफाइलुन  केर दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \n \n चृ) हरेक पहgैआैितमे फाइलुन केर  दू बेर हgतआतयोग  आ मफऊलात केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nछृ) हरेक पहgैआैितमे मफऊलात केर  दू बेर हgतआतयोग आ फाइलुन केर एक बेर \nहgतआतयोग (एकरो तीन हgतआ5प हेतै) \nमुदा ऐ 213 बहरमेसँ माहgत55  तेरहे टा बहुहgतआतचिलत छै। आ बाद बहgैआैकी केर उपयोग \nमुजाइफ हgतआ5पमे होइत छै। आब अहहgैआै सभ जहgतआ5र कहब जे जखन माहgत55 तेरहे टा \nबहर हgतआतचिलत छै तखन एतेक देबाक कोन काज।  मुदा बेसी हgतआतचिलत नै हेबाक \nमतलब ई नै छै जे ई गलत छै। वहgै04तुतः बहरक हgतआतयोग  अहgतखैयास पर िनभहgैआ1र छै \nआ हरेक शाइर अपना िहसाबसँ बहरक चुनाब करैत छिथ। भए सकैए जे जािह \nबहरकहgत4ै अरबी जीह पर किठनाह लागल हो से मैिथलीमे सह ज लागए तँए ई सभ \nदेल गेल अिछ। तँ देखी ई तेरह टा बहु-हgतआतचिलत बहर आ ओकर नामकहgत4ै। ई \nतेरहटा बहर एना अिछ-------- \nक) बहरे-खफीफ------एकर मूल हgत8थविन छैक \"फाइलातुन-मुहgै04तफइलुन -फाइलातुन\"| \nएकर ढ़हgैआैचा छैक ------  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \n \n S-I-S-S + S-S-I-S + S-I-S-S \nख) बहरे-जदीद----- एकर मूल हgत8थविन  छैक \"फाइलातुन- फाइलातुन-मुहgै04तफइलुन \"| \nएकर ढ़हgैआैचा छैक ---------- \nS-I-S-S + S-I-S-S + S-S-I-S \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे जदीदमे अिछ- \n \n  \n \n  \nचादरो फाटल सड़ल बड उठबै कखन \nबािढ़ एलै भासलै घर बनतै कखन \nकोन कोना नाह भेटत मजधार मे \nराित िदनकर िदन क' चहgै8ता बूझै कखन \nचोिर भेलै चैन आ चाहो के अमल \nदेह टूटै दोष अनका देबै कखन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \n \n  \nडहgैआैग लागै दैब के अधगेरे जखन  \nपािन मानव एक बूँदो महgैआैगै कखन  \nबेचबै बेटा जँ िजनगी बचतै तखन \nअिमत कह ने पािन सगरो घटतै कखन \nफाइलातुन-फाइलातुन-मुहgै04तफइलुन  \n{ I-U-I-I-I-U-I-I-I-I-U-I} एक बेर सब पहgैआैित मे \nबहरे-जदीद \nग) बहरे-सरीअ----- एकर मूल हgत8थविन छैक \" मुहgै04तफइलुन - मुहgै04तफइलुन -\nमफऊलात\" | एकर ढ़हgैआैचा छैक ------- \n \n S-S-I-S + S-S-I-S + SSSI \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे सरीअमे अिछ----- \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \nभेटल अहहgैआैके संग हमरा जिहयेसँ \nिजनगी हमर लेलक करोटो तिहयेसँ \nहम एकरा की कहब छल एहन भाग \nबैसल छलौँ हम बाटमे दुपहिरयेसँ \n \n  \n \n  \nगेलौँ िशखरपर भेल जे एगो हgै04पशहgैआ1 \nजुिड़ गेल हgत58ास हgतआताण संगे तिहयेसँ \nछी हgतथतयानके पेटी अहहgैआै जादू गजल \nशाइरक कोनो कलम लागै हँिसयेसँ \nहम भेल नतमहgै04तक िलखब कोना शहgतखतद  \nशाइर अिमत छी संग हमरा जिहयेसँ \n \n मुहgै04त फइलुन-मुहgै04फइलुन -मफऊलात  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \n \n  \n( I-I-U-I +I-I-U-I + I-I-I-U ) \n \n बहरे-सरीअ \nघ) बहरे-करीब------ एकर मूल हgत8थविन छैक \" मफाईलुन- मफाईलुन- फाइलातुन\"| \nएकर ढ़हgैआैचा छैक ---- \nI-S-S-S + ISSS + S-I-S-S \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे करीबमे अिछ---- \nिबसरलौँ जग िपबै छी बोतल शराबक \nमनक मारल चुमै छी बोतल शराबक \n \n  \nहमर छै जीत तिड़खानामे िपयाबू \nअपन नामे िलखै छी बोतल शराबक \n हमर छै जान ई अंगुरक पािन नै छै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \n \nबनै शोिणत िकनै छी बोतल शराबक \n \n  \nशहर के कोन मैखान जत' िपलौँ नै \nजहर ददहgैआ1क कहै छी बोतल शराबक  \nिगलाससँ आब पल भिर दोहgै04ती क ' देखू \nघर हgै04वगहgैआ1क रहै छी बोतल शराबक  \n \n  \n \n जनम भेलै इयादक तिहयेसँ झूमैँ \n \n अिमत संगे रखै छी बोतल शराबक \nमफाईलुन-मफाईलुन-फाइलातुन \nबहरे-करीब \n \n ङ) बहरे-मुशािकल------- एकर मूल हgत8थविन छैक \" फाइलातुन- मफाईलुन- \nमफाईलुन | एकर ढ़हgैआैचा छैक ----  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \n \n S-I-S-S + I-S-S-S + I-S-S-S \n \n  \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे मुशािकलमे अिछ— \nहमर नेहक सजा िजनगी जड़ा देलक \nगीत ददहgैआ1क बना िजनगी कना देलक  \nछै अनिचहgत88हार अपने नाम एखन यौ \nखेल झूठक जमा िजनगी हरा देलक \nनोर बहतै त' हमरे पर हँसत दुिनयहgैआै \nकसम झूठे गना िजनगी िलखा देलक \n \n  \n \n  \n \n जहर के हgतआतेम मे खूनो जहर भेलै \nदहgैआैत िवरहक गड़ा िजनगी िवषा देलक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \n \nगाम उजड़ल शहर कानल हँसल जत' ओ \n \nभवर एहन फँसा िजनगी बझा देलक \n \n नै मवाली अहहgैआै हमरा कहू देिखक' \n \n नेह पागल बना िजनगी डरा देलक \nजीब कोना बचल िजनगी कहू एखन \nअिमत मौतसँ सटा िजनगी मुआ देलक \nफाइलातुन-मफाईलुन-मफाईलुन \n \n बहरे-मुशािकल \n \n  \nच) बहरे-कलीब-------- एकर मूल हgत8थविन छैक \"फाइलातुन—फाइलातुन--- \nमफाईलुन\" | एकर ढ़हgैआैचा छैक --- \nSISS--- SISS---- ISSS \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे कलीबमे अिछ----- \nयुग िवहgत5ैानक शोध एखन क ' देखै छी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nअपन मन परबोध एखन क' देखै छी \nरहत जगमे अमर मानव मरत दानव \nनव मशीनक रोध एखन क' देखै छी \nभाग बनतै माहgत55 दस खा क ' रसगुहgतख8ला \n \n शिहgतथ0त के हम बोध एखन क ' देखै छी \nसहgत54 सी ओ टू बनल झूठ  आँहgतथ0सीजन  \nकाबहgैआ1नक अबरोध एखन क ' देखै छी \nडािह हम संहgै04कार संहgै04कृित  मुहgै04कै छी \nमान लेल हgै8खोध एखन क ' देखै छी \nदेश चलबै छी त' सब राज के देखू \nजोिड़ कर अनुरोध एखन क' देखै छी \nबहरे-कलीब \nछ) बहरे असम------- एकर मूल हgत8थविन छैक फाइलातुन --- मफाईलुन--- \nफाइलातुन | एकर ढ़हgैआैचा छैक ---SISS---- ISSS--- SISS \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे असममे अिछ—  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \nआब आिगक पता पुछतै पािन ऐठहgैआै \nनै जड़त यौ कतौ घर िलअ जािन ऐठहgैआै \nकखन धिर लोक जड़तै चुप जानवर बिन \nतोड़बै जउर से लेतै ठािन ऐठहgैआै \nछै दहेजो त' महगाई कम कहहgैआै छै \n \n ओझरी सोझरेतै िलअ मािन ऐठहgैआै \nबदलतै समय सगरो नवका जमाना \n नै जँ बदलत त' ओ मरतै कािन ऐठहgैआै \n जे जनम देलकै हुनका िबसरलै सब \nमहgैआैथ पर जनकके रखतै फािन ऐठहgैआै \nभाइ मे उठम-बजड़ा नै आब हेतै \nआइ त' हgै04वगहgैआ1 के देबै आिन  ऐठहgैआै \nआिग पर पािन नेहक हँिस ढ़ािर िदअ ने \n \n अिमत सब के िमला सुख िलअ सािन ऐठहgैआै \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \n \n फाइलातुन-मफाईलुन-फाइलातुन \n \n( I-U-I-I + U-I-I-I + I-U-I-I ) \n \nबहर-असम \n \n ज) बहरे कबीर----- एकर मूल हgत8थविन छैक मफऊलातु--- मफऊलातु--- \nमुहgै04तफइलुन | एकर ढ़हgैआैचा छैक ---SSSI--- SSSI--- SSIS \n \n  \n \n  \n \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे कबीरमे अिछ----- \nअसगर जनम लेलहुँ असगरे जी रहल \nअपने भाग अपनेपर भरोसा बचल \nमोनक खेतपर बजड़ा अपन खाइ छी \nगलती अपन तहgत4ैए बाट कहgैआैटसँ भरल  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nमोजर नै िसनेहक भेल किहयो हमर \n अपने तोिड़ नाता शहर मे जी रमल \n \n दै छी दोष नेताके िकए आब यौ \n \n  \nअपने भोट दै छी घहgत4ैट अपने कटल  \nलोभी छी अधम छी अिमत भटकै सगर \nपहgत5तक नै अपहgत5तक मोन अपने बनल  \nमफऊलातु-मफऊलातु-मुहgै04तफइलुन ( दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व + दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व \n+दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1 सँ बनल बहरे-कबीर ) \n \n झ) बहरे सगीर----- एकर मूल हgत8थविन छैक मुहgै04तफइलुन --- फाइलातुन---- \nमुहgै04तफइलुन | एकर ढ़हgैआैचा छैक --SSIS--- SISS--- SSIS \n \n देखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे सगीरमे अिछ----- \n \nञ) बहरे-सरीम----- एकर मूल हgत8थविन छैक मफाई लुन--- फाइलातुन--- फाइलातुन \n| एकर ढ़हgैआैचा छैक ------- ISSS + SISS + SISS  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे सरीममे अिछ-िकए एखन \nमोन हमर शाइर बनल छै \nिलखल जेकर नाम ओ एखन कटल छै \nबनाबी हम हgतआ5प जे शहgतखतदक नगरमे \n \n नगर ओकर नैनके लागै जहल छै \n \n गजल जेहन हम िलखै सबिदन छलौँ से \n \n कहहgैआै हमरा मोनमे ओहन गजल छै \n \nिदनक काटै रौद राितक चान धधकै \nबहर मारै जान पथ कहgैआैटक बनल छै \nकखन हारब जीवनक अनमोल पारी \nअिमत जा धिर छी करै शेरक कहल छै \nमफाईलुन-फइलातुन-फइलातुन \nबहरे -सरीम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \n \nट) बहरे सलीम----- एकर मूल हgत8थविन छैक --- \"मुहgै04तफइलुन -- मफऊलातु---\nमफऊलातु\"| एकर ढ़हgैआैचा छैक ---- \n \n  \nSSIS + SSSI + SSSI \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे सलीममे अिछ-- \nिखड़कीसँ सीधे देखै छलौँ हम चान \nघन ितिमर मोनक छहgैआैटै छलौँ हम  चान \nहेतै अपन फेरो भहgत4ैट ओतै जा क ' \nतहgत4ै जािग आशा लगबै छलौँ हम  चान \nिदन भिर समाजक पहरा कतेको नयन \n \n  \nछिव संग तोहर भटकै छलौँ हम चान \nलागै तरेगण लोचन पलक झपकैत \nबिन मेघ घोघट लागै छलौँ हम चान  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \nशुभ राित फेरो भेटब अिमय नेहक ल' \nसब िदन अिमत नव आबै छलौँ हम चान \nमुहgै04तफइलुन -मफऊलातु-मफऊलातु \n{दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व } \n \n  \nबहरे-सलीम \nठ)बहरे हमीद----- एकर मूल हgत8थविन छैक --- \"मफऊलातु----मुहgै04तफइलुन ----\nमफऊलातु\"| एकर ढ़हgैआैचा छैक --- \nSSSI + SSIS + SSSI \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे हमीदमे अिछ— \nनै जीयत शराबक नशा लागल लोक \nकोना हँसत कोनो दुखक खेहारल लोक \nकाठी फेकबै आिग उठतै बोतलसँ \nनै रहतै जवानी अपन जाड़ल लोक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94  \nके कानत कतौ आन लेए क'ह एत' \n \n नै छै समय ककरो अपन भागल लोक \n \n दै छै सहgैआैस कखनो अपन धोखा आब  \nएहन नेहमे छै िकए पागल लोक \nजड़तै एक दोसर सँ िजनगी मे जखन \n \n कटतै घहgत4ैट अपने सबर हारल लोक  \nहgत5तण भिर के नवल दोहgै04त नै चाही आब \nहमरा अिमत चाही अपन झाड़ल लोक \nमफऊलातु-मुहgै04तफइलुन -मफऊलातु \nबहरे-हमीद \nड) बहरे हमीम--- एकर मूल हgत8थविन छैक -- \"फाइलातुन--- मुहgै04तफइलुन --- \nमुहgै04तफइलुन \" |एकर ढ़हgैआैचा छैक -- \nSISS + SSIS + SSIS \nदेखू अिमत िमहgत5थ हgैत5ारा िलखल  ई गजल जे की बहरे हमीममे अिछ-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \nआइ नौला* मे माछ चल मारब कने \nजाल महgतथ4छरदानी वला फेकब कने \nबहुत िटकुला छै खसल गाछी भरल छै \nओकरो झोरी भिर क' चल आनब कने \nमाछ चटनी खाएब रोटी भात रौ \n \n डोलपाती चल संग मे खेलब कने \n \n छोट बौआ छी पैघ सन छै सोच रौ \nआब कखनो संसार नै बहgैआैटब कने \nएक छी हम सब एक थारी मे रहब \nअिमत नवका िमिथला अपन महgैआैगब  कने \nफाइलातुन-मुहgै04तफइलुन -मुहgै04तफइलुन  \n  \nबहरे-हमीम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96  \n \n  \n \n  \nऐकहgत4ै अितिरहgतथ0त केओ  चािर-चािरटा हgतआ4हgतआआक समूह सेहो बना सकैत छिथ। मुदा \nऐठाम ई मोन राखू जे गजल पूरा-पूरी उहgतथ4चारण आ संगीतक िनयम पर आधािरत \nछै तँए बड़का-बड़का पहgैआैित गेबामे नै बनतै तँए ई चािर आ ओिहसँ बेसी हgतआ4हgतआआ \nबला गजलक सफलता बहुत कहgतख4म भेटतै। आ जखन  देिखए रहल िछऐ जे \nजखन 213 मे टा माहgत55 तेरहे टा हgतआतचिलत छै जे की तीन हgतआ4हgतआआक  समूह िथक। \nतखन चािर आ ओिहसँ बेसी बलाक सफलता कतेक हेतै से अंदाजा लगा सकैत \nछी अहहgैआै।  \nआब हमरा लोकिन इ जानी जे अरबीक एिह आठो हgतआ4हgतआआकहgत4ै मैिथलीमे केना बदिल \nसकैत छी। मैिथलीमे दू हgतआतकारक छंद  पहgैत0ित अिछ ----- मािहgत55क आ वािणहgैआ1क | \n \n A) मािहgत55क ------ एिहमे दू, तीन, चािर, पहgैआैच आ छह माहgत55ा खंडके जोिड़ कए \nअहgत5तर िवहgत88यास कएल जाइत छैक। आ एिह  अहgत5तर िवहgत88यासकहgत4ै गण कहल जाइत \nछैक। मािहgत55क छंदमे पहgैआैच टा गण होइत अिछ ----- \n क) ण (णगण) = िहgैत5कल मने दू माहgत55ाक खंड  \n ख) ढ ( ढगण) = िहgत55कल मने तीन  माहgत55ाक खंड  \n ग) ड ( डगण) = चतुहgै0ैकल मने चािर माहgत55ाक खंड  \nघ) ठ ( ठगण) = पंचकल मने पहgैआैच  माहgत55ाक खंड  \nङ) ट ( टगण) = षटकल मने छह माहgत55ाक खंड   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nएिह गणकहgत4ै अितिरहgतथ0त मैिथलीमे एक माहgत55ा, सात माहgत55ा आ आठ माहgत55ाक वणहgैआ1 \nिवहgत88यास सेहो होइत छैक। मुदा ओकरा गण  निह मानल जाइत छैक। कारण \nएक माहgत55ा अपूणहgैआ1 भेल। तेनािहते सात वा आठ माहgत55ा बला िवहgत88यास कोनो ने कोनो \nहgतआ4पहgत4ै उपरक पहgैआैचो गणसँ िमलैत अिछ। उदाहरण लेल सात माहgत55ाक  वणहgैआ1 िवहgत88यास \nदेखू---\" पिहराओल\" = IISSI । आब एिहमे देखू पिहल तीन माहgत55ा मने ( IIS) \nचतुहgै0ैकलक हgतआ4प िथक आ अंितम दूनू माहgत55ा मने ( SI ) िहgत55कलक हgतआ4प िथक। \nआठ माहgत55ाक लेल एहने सन गहgतख0प। उपरक पहgैआैचो माहgत55ा िवहgत88यासकहgत4ै अलग -अलग \nहgतआ4पहgत4ै िलखल जा सकैए आ एिह िहसाबहgैथ0 ------ \nिहgैत5कल - दू हgतआ5प मे िलखल जाइत  अिछ----- \n1) घर = II \n2) ओ = S \nिहgत55क ल- तीन हgतआ5प मे िलखल जाइत  अिछ----- \n \n 1) िभजा = IS \n \n 2) अपन = III \n \n 3) आब = SI \n \n चतुहgै0ैकल - पहgैआैच हgतआ5प मे िलखल  जाइत अिछ----- \n \n 1) छॱड़ी = SS  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98  \n2) तकरा = IIS \n3) चुमान = ISI \n4) फेकल = SII \n5) सिदखन = IIII \nपंचकल- आठ हgतआ5प मे िलखल जाइत  अिछ----- \n1) लड़ाकू = ISS \n2) ितलकोर = IISI \n3) हौहहgत54ी = SIS \n4) तरेगन = ISII \n5) सरधुआ = IIIS \n6) जागरण = SIII \n \n 7) अंगूर = SSI \n8) चहटगिर = IIIII \nषटकल - तेरह हgतआ5प मे िलखल जाइत  अिछ--  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \n1) सोहारी = SSS \n2) बपखौकी = IISS \n \n  \n3) सुधामयी = ISIS \n4) मादकता = SIIS \n5) असगहgतआ4आ = IIIIS \n6) िसताएल = ISSI \n7) लालटेन = SISI \n8) खटखटाह = IIISI \n \n  \n9) मोतािबक = SSII \n10) अधमौगित = IISII \n11) सुरेबगर = ISIII  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100  \n12) राजभवन = SIIII \n13) चपलचरण = IIIIII \nतँ चलू आब एिह पहgैआैचो गणसँ अरबी हgतआ4हgतआआ बनाबी। इ अरबी हgतआ4हgतआआ आठ अिछ । \nतँ देखू एकर िनयम----- \n1) जँ िहgैत5कलक (णगनक) एहन हgतआ5प  जािहमे एकसरहgैथ0 दीघहgैआ1 मने--SS (जेना-जे, गे, \nखो, जो आिद) रहए आ तकरा बाद पंचकल (ठगण)क ओ हgतआ5प रहए जािहमे \nपिहल वणहgैआ1 लघु आ तकरा बाद दूनू दीघहgैआ1 (ISS) हो तँ जे हgतआ5प बनत से उदूहgैआ1 मे \n\"फाइलातुन\" कहबैत छैक। एकटा उदारहरण िलअ \" गे सुशीला\" एकर माहgत55ा \nहgै8खम अिछ (SISS) ---- आब एकरा \"फाइलातुन\" (SISS) सँ िमलाउ| एकरा \nएना देखू------ S + ISS = SISS \n2) जँ पंचकल (ठगण)क ओ हgतआ5प  जािहमे पिहने दूटा दीघहgैआ1 आ तकरा बाद एकटा \nलघु हो (SSI) तकरा िहgैत5कल (णगन)क ओहन हgतआ5पसँ जोड़ू जािहमे एकसरहgैथ0 दीघहgैआ1 \n(S) हो। तँ ओ \"मुहgै04तफइलुन \" ( SSIS) बनत। एकरा एना देखू---------SSI \n+ S = SSIS \n \n 3) जँ िहgत55कल (ढगण)क ओहन हgतआ5प  जािहमे पिहल लघु आ दोसर दीघहgैआ1 (IS) \nहो तकरा चतुहgै0ैकल (डगण)क ओहन हgतआ5पसँ जोड़ू जािहमे दूनू दीघहgैआ1 (SS) छैक। \nतखन जे बनत तकरा \"मफाईलुन\" (ISSS) बनत मने। उदाहरण लेल---िनशा \nएलै (ISSS)। एकरा एना देखू-----IS + SS = ISSS \n4) जँ चतुहgै0ैक ल (डगण)क ओहन हgतआ5प  जकर शुहgतआ5आतमे दूटा लघु आ अंतमे \nएकटा दीघहgैआ1 होइ मने (IIS) तकरा िहgत55कल (ढगण)क ओहन हgतआ5पसँ जोड़ू जािहमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 101  \nपिहल लघु आ अंितम दीघहgैआ1 मने (IS) तँ \"मुतफाइलुन\" (IISIS) बिन जाएत। \nएकरा एना देखू-------IIS + IS = IISIS \n \n 5) जँ पंचकल (ठगण)क ओहन हgतआ5प  जािहमे पिह ल लघु दोसर दीघहgैआ1 आ तकरा \nबाद अंितम दूनू लघु मने (ISII) हो तकरा िहgैत5कल (णगण)क ओहन हgतआ5पसँ जोड़बै \nजािहमे एकटा दीघहgैआ1 होइक मने (S) तँ मफाइलतुन बिन जाएत। एकरा एना देखू-\n-----ISII + S = ISIIS \n6) जँ चतुहgै0ैकल (डगण)क ओहन हgतआ5प  जािहमे दूनू दीघहgैआ1 हो (SS) मने तकरा \nिहgत55कल (ढगण)क ओहन हgतआ5पसँ जािहमे पिहल दीघहgैआ1 आ अंितम लघु (IS) मने हो \nतँ \"मफऊलात\" (SSIS) बनत। एकरा एना देखू-----SS + IS = SSIS \n7) पंचकल (ठगण)क ओहन हgतआ5प  जािहमे पिहल लघु आ तकरा बाद दूनू दीघहgैआ1 हो \nमने (ISS) से \"फऊलुन\" कहाइत अिछ। एकरा एना देखू------ ISS \n8) पंचकल (ठगण)क ओहन हgतआ5 प जािहमे पिहल दीघहgैआ1 आ तकरा बाद लघु तकरा \nबाद फेर दीघहgैआ1 हो मने (SIS) से \"फाइलुन\" कहल जाइत अिछ। एकरा एना \nदेखू------SIS \n \n ***** माहgत55ा गनबाक लेल मोन  राखू जािह अहgत5तरमे \"अ\", \"इ\", \"उ\", \"ऋ\" एवं \n\"लृ\" नुकाएल हो तकरा लघु मानू आ तकरा बाद सभकहgत4ै दीघहgैआ1। संगिह संग \nअनुहgै04वार  तँ दीघहgैआ1 अिछ मुदा चहgत88हg40आिबंदु लघु।संगिह-संग जँ कोनो शहgतखतदमे संयुहgतथ0ताहgत5तर \nहुअए तँ तािहसँ पिहलेक अहgत5तर दीघहgैआ1 भए जाइत छैक चाहे ओ लघु िकएक ने \nहुअए। उदाहरण लेल--हgतआतहgत84यहgत5त शहgतखतदमे दूटा संयुहgतथ0ताहgत5तर अिछ पिहल हgत84य एवं हgत5त। \nआब एिहमे देखू \"हgत84य \" सँ पिहने \"हgतआत\" अिछ तँए ई दीघहgैआ1 भेल आ \"हgत5त\" सँ पिहने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n102  \n\"हgत84य \" अिछ तँए इहो दीघहgैआ1 भेल। ई िनयम जँ दू टा अलग-अलग शहgतखतद हो तैयो \nलागू हएत जेना उदाहरण लेल--- हमर हgतआतेम छी अहहgैआै... ऐमे \"हgतआते\" संयुहgतथ0ताहgत5तर भेल \nआ तािहसँ पिहने बला शहgतखतद \" र\" दीघहgैआ1 भए जाएत। मतलब जे \"हमर\" शहgतखतदक \nअंितम अहgत5तर \"र\" दीघहgैआ1 भए जाएत । मुदा इ मोन राखू \"हgत88ह \" आ \"हgतख4ह \" \nसंयुहgतथ0ताहgत5तरसँ पिहने बला शहgतखतदमे लघु दीघहgैआ1 निह होइत छैक। जेना की \"कुहgतख4हार \" \nमे \"हgतख4ह \" सँ पिहने \"कु\" दीघहgैआ1 निह भेल तेनािहते \"कहgत88हाइ \" शहgतखतदमे सेहो \"हgत88ह \"सँ \nपिहने \"क\" वणहgैआ1 दीघहgैआ1 निह भेल। हgत5त , हgत55 आ हgत5ै संयुहgतथ0ताहgत5तर अिछ।तेनािहते.... हgतआत, \nवहgैआ1, आिद सेहो संयुहgतथ0ताहgत5तर अिछ।  \n \n बहुत गोटहgैथ0कहgत4ै समहgै04या होइत  छिहgत88ह जे इ लघु-दीघहgैआ1 कोना होइत छै। हgतआतहgै04तुत अिछ \nिकछु उदाहरण--- \n \n  \n \n िबगिड़-----------एिह शहgतखतदकहgत4ै हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1 मानू वा दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व मानू। बहरक जेहन \nजहgतआ5रित हो। अरबी बहरमे तीन  टा लघु सँ कोनो बहर नै छै तँए लघु-लघु-लघु \nमानबाक कोनो जहgतआ5रित नै।  \nहुनकर---------- एिह शहgतखतदकहgत4ै दीघहgैआ1-दीघहgैआ1 मानू वा दीघहgैआ1-लघु-लघु मानू वा लघु-लघु-\nदीघहgैआ1 दीघहgैआ1 मानू जेहन  जहgतआ5रित हो। अरबी बहरमे चािरटा लघु सँ कोनो बहर नै \nछै तँए लघु-लघु-लघु-लघु मानबाक कोनो जहgतआ5रित नै।  \nघर------- एिह शहgतखतदकहgत4ै दीघहgैआ1 मानू वा लघु-लघु बहरक जेहन जहgतआ5रित हो।  \nचोर------ इ साफे तौर पर दीघहgैआ1-लघु अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 103  \n \n  \n \n  \nजँ कोनो शेरमे एना पहgैआैित  छै--- िबगिड़ चलै । \nआब एिह दू शहgतखतदकहgत4ै बाहgत88हू। या तँ अहहgैआै \" िबग\" मने एकटा दीघहgैआ1 मानू आ \"िड़\" \nमने एकटा लघु फेर \"च\" एकटा लघू भेल आ \"लै\" एकटा दीघहgैआ1। एकर मतलब \nजे \" िबगिड़ चलै\" केर संभािवत बहर भेल--दीघहgैआ1-हgैआ0हgै04व -हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1।  \nएिह शहgतखतदकहgत4ै एकटा आर हgतआ5प दए  सकैत छी जेना की---- \"िब\" के लघु मानू \n\"गिड़\"कहgत4ै दीघहgैआ1 मानू आ फेर \"च\" एकटा लघू भेल आ \"लै\" एकटा दीघहgैआ1। एकर \nमतलब जे \" िबगिड़ चलै\" केर संभािवत बहर भेल--- लघु-दीघहgैआ1-लघु-दीघहgैआ1।  \nआब एिह दू हgतआ5पकहgत4ै अहहgैआै बहरक  िहसाबहgैथ0 हgतआतयोग कहgतआ5। कतेको आदमी \" िबग\" कहgत4ै \nदीघहgैआ1 मानताह फेर \"िड़\" \"च\" कहgत4ै िमला दीघहgैआ1 मानताह आ \"लै\" भेल दीघहgैआ1 मने \nदीघहgैआ1-दीघहgैआ1 -दीघहgैआ1 मुदा इ हgतआ5प गलत  भेल। िकछु िदन पिहने हम ओम हgतआतकाश आ \nअिमत जीकहgत4ै कहने छिलअिहgत88ह जे एना कए सकैत  छी। मुदा तखन हमर हgत5ैान \nकहgतख4म छल। हुनका दूनू गोटहgत4ैकहgत4ै अलावे सभ गोटेसँ आहgैख1ह जे ओ आब एना नै \nकरिथ। \nमैिथलीमे वतहgैआ1नीकहgत4ै िहसाबहgत4ै ई  उदाहरण देखू---- \nलए---- हgैआ0हgै04व -दीघहgैआ1 \nलs------ हgैआ0हgै04व   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n104  \n \n ल'------हgैआ0हgै04व  \nलय--- हgैआ0हgै04व -हgैआ0हgै04व वा दीघहgैआ1 \nइएह िनअम कए, कs वा स', भए भs वा भ' लेल छै आन हgतआताहgतआ5प लेल एहने \nबात बूझल जाए। \nB) वािणहgैआ1क छंदमे तीन -तीन माहgत55ा खंडक आठ िवहgत88यास कएल जाइत अिछ। एिह \nतीन-तीन खंडक गनणा \"दशाहgत5तरी\" पहgैत0ितसँ कएल जाइत अिछ। इ एक हgतआतकारक \nसूहgत55 अिछ। इ सूहgत55  अिछ-----\"यमाताराजभानसलगा\"। एिह दसो अहgत5तरमेसँ पिहल \nआठ अहgत5तर आठो गणक नामक पिहल  अहgत5तर िथक। आ इ आठ गण अिछ ----- \nय = यगण \n \n मा = मगण \n ता = तगण \n रा = रगण \nज = जगण \n \n भा = भगण \n \n न = नगण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 105  \n \n स = सगण \n \n आ अंितम दूटा अहgत5तर \"लगा\" कोनो गण निह अिछ। कारण इ जे वािणहgैआ1क \nछंदमे तीन-तीन माहgत55ा होइत छैक। मुदा \"लगा\" केर बाद कोनो अहgत5तर निह \nअिछ। तँए \"स\" के बाद कोनो गण निह बिन सकैत अिछ। आब गण बनेबाक \nतरीका देखू---- अहहgैआै जे गण बनबए चाहैत छी तकर पिहल अहgत5तर आ तकरा \nबादक दू अहgत5तर आरो िलअ। जे अहgत5तर हgै8खम आएत तकर माहgत55ा गणक माहgत55ा \nकहाएत। उदाहरण लेल मानू हमरा \"मगण\" बनेबाक अिछ तँ सभसँ पिहने \"मा\" \nिलअ तकरा बादक दूशहgतखतद अिछ  \"तारा\"। आब एकरा एकठाम लेने \"मातारा\" \nबनत। आब एकर माहgत55ा अिछ ---SSS | तँ इ भेल \"मगण\"। एकटा आर \nउदाहरण िलअ मानू हमरा जगण बनेबाक अिछ तँ ज िलअ आ तकरा बाद दू \nशहgतखतद अिछ \"भान\"। तँ दूनू िमला कए \"जभान\" बनत मने \"जगण\" केर माहgत55ा \nहgै8खम ISIअिछ। एनािहते आठो गण बनैत अिछ। आठो गणक हgतआ4प देल जा रहल \nअिछ----- \n \n गणक नाम \nदशाहgत5तरी खंड  \nमाहgत55ा हgै8खम  \nयगण \n \n यमाता  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n106  \n \n ISS \n \n मगण \n \nमातारा \n \n SSS \n \n तगण \n \n ताराज \n \n SSI \n \n रगण \n \n राजभा \n \n SIS \n \n जगण \nजभान \n \nISI  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 107  \n \n भगण \nभानस \nSII \nनगण \nनसल \nIII \n \n सगण \n \n सलगा \nIIS \n \n तँ चलू आब एिह आठो गणसँ अरबी हgतआ4हgतआआ बनाबी। इ अरबी हgतआ4हgतआआ आठ अिछ । \nतँ देखू एकर िनयम---- \n1) यगण (ISS)सँ पिहने एकटा दीघहgैआ1 लगेने \" फाइलातुन\" बनत। मने S + \nयमाता = SISS = फाइलातुन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n108  \n( वैकिहgतख8पक हgतआ4पहgैथ0 एनाहुतो कए  सकैत छी------- रगण मने (SIS) कहgत4ै बाद एकटा \nआर दीघहgैआ1 लगेने \"फाइलातुन\" बनत।मने SIS + S = SISS \n2) रगण (SIS)सँ पिहने एकटा दीघहgैआ1 लगेने \" मुहgै04तफइलुन \" बनत। मने S + \nरगण = SSIS = मुहgै04तफइलुन  \n \n (वैकिहgतख8पक हgतआ4पहgैथ0 एनाहुतो कए  सकैत छी----- तगण मने (SSI) कहgत4ै बाद एकटा \nआर दीघहgैआ1 लगेने \"मुहgै04तफइलुन \" बनत। मने SSI + S = SSIS) \n \n 3) यगण (ISS)कहgत4ै बाद एकटा दीघहgैआ1 लगेने \"मफाईलुन\" बनत। मने ISS + \nयगण = ISSS = मफाईलुन \n(वैकिहgतख8पक हgतआ4पहgैथ0 एनाहुतो कए  सकैत छी---- मगण मने (SSS) सँ पिहने एकटा \nलघु लगेने \"मफाईलुन\" बनत। मने I+SSS = ISSS \n4) रगण (SIS) सँ पिहने दूटा लघु लगेने \"मुतफाइलुन\" बनत। मने II + रगण \n= IISIS = मुतफाइलुन \n( वैकिहgतख8पक हgतआ4पहgैथ0 एनाहुतो कए  सकैत छी--- सगण मने (IIS) कहgत4ै बाद एकटा \nलघु आ तकरा बाद एकटा दीघहgैआ1 लगेने \"मुतफाइलुन\" बनत। मने IIS + I + S \n= IISIS = \n \n 5) जगण मने (ISI) कहgत4ै बाद  एकटा लघु आ तकरा बाद एकटा दीघहgैआ1 लगेने \n\"मुफाइलतुन\" बनत। मने ISI + I + S = ISIIS \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 109  \n \n 6) मगण मने (SSS) के बाद एकटा लघु लगेने \"मफऊलात\" बनत। मने \nSSS + I = SSSI = मफऊलात \n \n ( वैकिहgतख8पक हgतआ4पहgैथ0 एनाहुतो कए  सकैत छी----- तगण मने (SSI)सँ पिहने एकटा \nदीघहgैआ1 लगेने “मफऊलात” बनत। मने S + SSI = SSSI \n \n 7) यगण मने (ISS) पूरा-पूरी \"फऊलुन\" कहgत4ै बराबर अिछ।  \n \n 8) रगण मने (SIS) पूरा-पूरी \"फाइलुन\" कहgत4ै बराबर अिछ।  \nतँ दूनू हgतआतकारक छंद आ तकरा हgतआ4हgतआआमे बदलनाइ हमरा लोकिन सेहो देखलहुँ। तँ \nआब चलू तैआर भए जाउ गजल िलखए आ पढ़ए लेल। एिह लेखक सहायतासँ \nखाली मैिथलीए निह कोनो आन भाषामे सेहो सही गजल लीिख सकैत छी, खाली \nकािफयाकहgत4ै िनयम बदिल जेतै भाषाकहgत4ै िहसाबहgैथ0।  \nमैिथलीमे बहर \nउपरमे हमरा लोकिन जतेक बहर देखलहुँ तािह उपर मैिथलीमे आइ धिर गजल \nकहले निह गेल। अथहgैआ5त जीवन झासँ लए कए  2008 धिर मैिथलीमे बहर निह \nछल। बहर नै छल मतलब कृिहgत55म हgतआ5पहgत4ै बहर नै छल।  योगानंद हीरा जी बहुत \nपिहनेसँ अरबी बहरमे मैिथली गजल िलखैत छलाह, मुदा मैिथलीक बहर-अहgत5ैानी \nसंपादक सभ हुनका कात कए देलक जािहकहgत4ै फलहgै04वहgतआ5प मैिथली गजलमे बहरक  \nचचहgैआ5 नै भए सकल। 2008 क बाद गजेहgत88हg40आ ठाकुर उपरका बहरमे गजल तँ \nकहबे केलाह संगिह-संग मैिथली लेल एकटा अहgत88य बहर सेहो तकलाह जकर नाम \nदेल गेल---वािणहgैआ1क बहर।  एिह बहरक मतलब छैक मतलाक पिहल पहgैआैितमे जतेक \nवणहgैआ1 छैक ओिह गजलक आन हरेक शेरक  पहgैआैितमे ओतबए वणहgैआ1 हेबाक चाही।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n110  \nउपरमे उदाहरण लेल हम अपन जतेक शेर देने छी ओ सभ सरल वािणहgैआ1क बहरमे \nअिछ।तथािप एकटा उदाहरण आर----- \n \n जिहआ धिर हमरा हgत58ास रहत  \n \n तिहआ धिर हुनक आस रहत \n \n आब एकरा गानू। एिह दूनू पहgैआैितमे 13-13 वणहgैआ1 अिछ। इ भेल सरल वािणहgैआ1क \nबहर। वणहgैआ1 कोना गानल जाए तािह लेल इ  धेआन राखू----- \n \n  \nहलंत बला अहgत5तरकहgत4ै 0 मानू \nसंयुहgतथ0ताहgत5तरमे संयुहgतथ0त  अहgत5तरके 1 मानू। जेना की \"हरहgै04त \" मे हgै04त =1 भेल। \n \n  \nतकरा बाद सभ अहgत5तरकहgत4ै 1 मानू चाहे ओकर माहgत55ा लघु हो की दीघहgैआ1।  \nवािणहgैआ1क बहर दू तरहक अिछ--- \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 111  \nसरल वािणहgैआ1क बहर , आ वािणहgैआ1क  \n1) सरल वािणहgैआ1क बहर ----- उपरका सभ उदाहरण सरल वािणहgैआ1कक अिछ।  \n2) वािणहgैआ1क -------- एिहमे वणहgैआ1क संग -संग माहgत55ाक सेहो धेआन राखए पड़ैत छैक। \nमने वणहgैआ1क संहgतथ1या तँ िनिहgत5आत  हेबाके चाही संगिह-संग हgैआ0हgै04व के िनहgतथ4चा हgैआ0हgै04व आ \nदीघहgैआ1 के िनहgतथ4चा दीघहgैआ1 हेबाके चाही। उदाहरण लेल----- \nनचनी नाच नचा गेल हgतआतेम हुनकर  \nिजनगी बहgैआैझ बना गेल हgतआतेम  हुनकर \n \n आब एिह शेरके देखू दूनू पहgैआैितमे 15 वणहgैआ1 तँ छैके संगे-संग पिहल पहgैआैितमे जािह \nठाम जे माहgत55ा छैक वएह  माहgत55ा दोसरो पहgैआैितमे ओही ठाम छैक। तँ इ भेल वािणहgैआ1क \nबहर| \nजँ अहहgैआै एकरा माहgत55ा हgै8खम  देबै तँ पता चलत जे एकर हgतआ4प एना छैक ---- \nSSSI-ISSS-SISS \n \n आब कने इ िवचारी जे मैिथलीमे कोन बहरके हgतआतधानता दी। जेना की हमरा \nलोकिन जनैत छी \"सरल वािणहgैआ1क बहर \" सभसँ बेसी हहgतख8लुक अिछ तँए गजलगो ( \nशाइर) शुहgतआ4आतमे एही बहर मे गजल िलखैत  तँ नीक। तकरा बाद अहgतखैयाससँ \nदोसर बहर (वािणहgैआ1क बहर ) पर आबिथ आ तकरा बाद उदूहgैआ1 बला बहर पर हाथ  \nअजमाबिथ। एखन मैिथलीमे दोसर बहर अथहgैआ5त वािणहgैआ1क बहरक हgतआतारंिभक चरण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n112  \nचिल रहल अिछ। अंतमे सबसँ खास गहgतख0प गजल चाहे अहहgैआै कोनो बहर मे \nिकएक ने िलखब रदीफ आ कािफयाक िनयम सभ लेल एकै रंग रहत। \n(ई आलेख शहgतखतद साधक हgत5थी जगदीश  हgतआतसाद मंडल जीकहgत4ै समिपहgैआ1त छिहgत88ह। ) \n ऐ रचनापर अपन मंतजॉृ0खय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n१.\n पूनम म हgत8ैडल - मैिथलीक तेसर िवकीलीहgतथ0स \n२.\n नवहgैथ0दु कुमार झा-पटना मे पसरत हीराक चमक/ \nिनगरानी िवभागक लेल बिन रहल िविशजॉ4ख6 संवगजॉृ6ख/ जॉड़6ड़देश मे शौचालय सॅ वंिचत \nअिछ पैघ आबादी \n  \n१  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 113  \nपूनम महgत8ैडल  \nमैिथलीक तेसर िवकीलीहgतथ0स  \n-सािहहgत84य अकादेमीक  मैिथली बाल सािहहgत84य पुरहgै04कार हgतआतौढ कथा संहgैख1ह (रामदेव झाक \nभाितज मुरलीधर झाक िपलिपलहा गाछ) कहgत4ै देबा लेल िजहgतख4मेवार जूरीक खुलासा- \nहgतखतलैकमेलर  हg40खाहgैैतणवादी समालोचक मोहन भारहgैत5ाज एहgत8ैड कहgतख4पनीक कुकृहgत84य सोझहgैआै \nआएल \n-मोहन भारहgैत5ाज िवहgैत4ानाथ झा िविदतक  चमचािगरीमे बहुत िदनसँ लागल छिथ। \n-िवहgैत4ानाथ झा \"िविदत\"क िनहgै0ख कोिटक उपहgत88यास  \"िवहgतख0लवी बेसरा\"क कएक पहgै8ताक \nगदगदी समीहgत5ता \"पहgत5तधर \" नाहgै0खा पिहgत55कामे मोहन  भारहgैत5ाज केने रहिथ , मैिथली \nसमालोचनाक हgत5तेहgत55मे ई एकटा कारी अहgत8थयाय अिछ।  \n-मोहन भारहgैत5ाज रमानाथ झा हgैख1हgत88थावलीमे पी.सी. रायचौधुरीक रचना रमानाथ झाक \nनामसँ अपन सहgतख4पादकहgत84वमे छपबा देलिहgत88ह।  \n-टैगोर सािहहgत84य सहgतख4मानमे िहनको पोथी फाइनल धिर  पहुँचल रहए, मुदा एकटा \nगएर हg40खाहgैैतण , गएर कणहgैआ1 कायहgै04थ  जूरी िहनकर िललसापर पािन फेिर देने रहिथ \nआ पुरहgै04कार जगदीश हgतआतसाद महgत8ैडल जीकहgत4ै भेिट गेल छल।    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n114  \n-हालेमे चेतना सिमितक मुख -पहgत55 घर -बाहर हgत5थीमान मोहन भारहgैत5ाजकहgत4ै सािहहgत84य \nअकादेमी पुरहgै04कार देबा लेल फतवा जारी केने अिछ। ऐ फतवा अहgत88तगहgैआ1त अशोक \nआ महेहgत88हg40आ मलंिगयाकहgत4ै सेहो सािहहgत84य अकादेमी पुरहgै04कार देल जएबाक गप अिछ।  \n-हgतआतबोध सहgतख4मान लेल महेहgत88हg40आ मलंिगयाक संग  िमिल कऽ जे ई कैनवेिसंग केने रहिथ \nआ दुनू गोटेकहgत4ै ओ हgतआताइज भेटल रहिहgत88ह से जगत हgतथ1यात अिछ।  \n-मोहन भारहgैत5ाजक जाितवादी चेहरा जगत हgतथ1यात अिछ , िहनकर असल नाम \nआनहgत88द मोहन िमहgत5थ अिछ। \"िवहgैत4ापित टाइहgतख4स \" मे योगानहgत88द झा आ  िवहgैत4ानाथ झा \nिविदतक जमाए शंकरदेव झा (रामदेव झाक बेटा) संग िमिल कऽ जे ई सुभाष \nचहgत88हg40आ यादवक \"बनैत िबगड़ैत\" क िखलाफ अिभयान शुहgतआ5 केने रहिथ से जगत  \nहgतथ1यात अिछ , मैिथली समालोचनाक हgत5तेहgत55मे ई एकटा कारी अहgत8थयाय अिछ।।  \n-आब एतेक केलाक बादो जँ ऐ बेहgतआ4का सािहहgत84य  अकादेमी पुरहgै04कार मोहन भारहgैत5ाज \nिवहgैत4ानाथ झा िविदतक राजमे नै लऽ सकिथ वा महेहgत88हg40आ मलंिगया/ अशोककहgत4ै नै \nिदअबा सकिथ तँ से आहgत5आयहgैथ1 हएत।  \n-सािहहgत84य अकादेमीक मैिथली बाल सािहहgत84य  पुरहgै04कार हgतआतौढ कथा संहgैख1ह (िवहgैत4ानाथ \nझा िविदतक समिध रामदेव झाक भाितज मुरलीधर झाक िपलिपलहा गाछ) कहgत4ै \nिदएबामे हg40खाहgैैतणवादी मोहन भारहgैत5ाजक संग  देलिन एकटा आर मैिथल हg40खाहgैैतण \nभाहgतथतयनारायण झा आ चेतना सिमितक कोषाहgत8थयहgत5त  रहल कणहgैआ1 कायहgै04थ महेहgत88हg40आ \nनारायण कणहgैआ1।  \n \nपूवजॉृ6खपीिठकासँ पिहने:  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 115  \n-रामदेव झाक भाितज मुरलीधर झा कहgत4ै हgतआतौढ़  सािहहgत84य (!!) लेल मैिथलीक सािहहgत84य \nअकादेमी बाल सािहहgत84य पुरहgै04कार २०१२ \n-मुरलीधर झा कहgत4ै ई पुरहgै04कार अ -बाल कथा संहgैख1ह  \"िपलिपलहा गाछ\" लेल देल \nजा रहल अिछ। \n-मुरलीधर झाक पोथीक आमुखमे सेहो \"िपलिपलहा गाछ\" मे सेहो ऐ पोथीक िकछु \nकथाक पैघ लोकक लेल हेबाक संकेत अिछ, आ  मुरलीधर झा िलखलिहgत88ह जे \nओ अपन कहgै1ता (रामदेव झा) क कहलापर ऐ पोथीकहgत4ै बाल सािहहgत84यक  हgतआ5पमे \nछपबा रहल छिथ। हालेमे िमिथला दशहgैआ1न मे ऐ पोथीक हgतआतकािशत समीहgत5तामे सेहो ई \nगप कहल गेल छै जे एकर िकछु कथा पैघ लोकक लेल छै।  िवदेह बाल \nसािहहgत84य  पुरहgै04कार २०१२ (वैकिहgतख8पक सािहहgत84य अकादेमी पुरहgै04कार हgतआ5पमे हgतआतिसहgैत0 ) \nलेल भऽ रहल वोिटंग (www.videha.co.in \n )सँ \"िपलिपलहा गाछ\" पोथी कहgत4ै \nएकर अ-बाल सािहहgत84य भेलाक कारणसँ हटा लेल गेल छल।  \n-रामदेव झाक भाितज मुरलीधर झा कहgत4ै हgतआतौढ़  सािहहgत84य (!!) लेल मैिथलीक सािहहgत84य \nअकादेमी बाल सािहहgत84य पुरहgै04कार २०१२ भेटबाक सूचना हgत5थी शंकर झा १७ \nअगहgै04त २०१२ कहgत4ै बेरमा गाम जा कऽ हgत5थी जगदीश  हgतआतसाद महgत8ैडल जी कहgत4ै \nदेलिहgत88ह। ओ कहलिहgत88ह जे \"िपलिपलहा गाछ\" पोथी कहgत4ै सािहहgत84य अकादेमी बाल \nसािहहgत84य पुरहgै04कार २०१२ देल जएबाक िनणहgैआ1य भऽ गेल छै आ  शीहgैखत सािहहgत84य \nअकादेमी, िदहgतख8ली एकर घोषणा करत। ओना हgत5थी शंकर झा पिहने एक  बेर \nिववादमे आिब चुकल छिथ जखन \"साहेब राम दास\" िविनबहgत88ध पोथी \"भारतीय \nसािहहgत84यक िनमहgैआ5ता शृंखला\"मे हुनकासँ सािहहgत84य अकादेमी हgैत5ारा िलखबाओल गेल  \nछल!!  \"साहेब राम दास\"पर डॉ. पालन झा पी.एच.डी. केने छिथ आ ई शोध \nहgत5थी दुगहgैआ5नाथ झा हgत5थीश (आब हgै04वगहgैआ8य ) केर अहgत88तगहgैआ1त भेल छल।  \"साहेब राम \nदास\"पर डॉ. पालन झाक िनबहgत88ध िवदेह ई -पिहgत55का (www.videha.co.in  ) मे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videh a Ist  Maith il i Fortnight ly ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa /dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  \n'/glyph874वदेह ' ११३  म  अंक  ०१  /glyph871सत/glyph225बर २०१२  ( वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक १ १३)\n  \n  \nम ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n116  \nसेहो आएल छल आ ल.ना.िमिथला िव.िव.क मैिथली िवभागमे ऐ शोधक एक हgतआतित \nराखल सेहो अिछ, तकर बादो  \"साहेब राम दास\" िविनबहgत88ध  हgत5थी शंकर झाक \nनामसँ छपल !!! ऐ गपसँ सािहिहgत84यक हgत5तेहgत55मे आहgै8खोश हgै01याहgतख0त भऽ गेल छल।  \nजॉ409ाजॉृृड़णवादी समीजॉड़ँड़क मोहन भारजॉृड़ँाज जॉृड़ँारा पी.सी.रायचौधुरीक रचनाक कॉपीराइट \nहनन: अपन सजॉड़94पादकजॉड़84वमे रायचौधुरीक रचना रमानाथ झाक नामसँ छजॉड़90लिन : \nसहयोगी रहल सी.आइ.आइ.एल.  \n \nजॉ409ाजॉृृड़णवादी समीजॉड़ँड़क मोहन भारजॉृड़ँाज : रामदेव झासँ िमिल कऽ भॲकलिन सुभाष \nचजॉड़88जॉ406 यादवक पीठमे जाितवादी छुरा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा ","size_mb":4.14,"has_text":true},"Videha 114.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 114.pdf","name":"Videha 114.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११४ म अंक १५ िसतअःँ94बर २०१२ (वषअः◌भट ५ मास ५७ अंक \n११४)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गअः◌ँ4  \n  \n२.१.१.\n अरिवऽgघ88द ऽgघफझीवाऽgष0बतव -‘मिणपऽgषघषक काऽgष01यकृितक आलोचनाऽgघ8बमक \nअऽgघ8झययन ’ पुऽgष0बतकक लोकापऽgषू1ण २.\n मुशg38एी  कामत- कतऽ जा रहल \nछी हम!/ नाटकः- िश िशgएअएत बेटी  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n२.२.१.\n पूनम मअःँ8◌डल - मिणपअः◌ँ◌ जयअःँ88तीपर िदअःँ98लीमे  िमिथलअः◌भ4गन अः◌ँ5ारा  \nकिव गोअः4टखी ९ िसतअःँ94बर २०१२ कअःँ4◌ सअःँ94पअःँ88अःँ88स २.\n नवअः◌ख0दु \nकुमार झा-नीतीशक सॲझा म ोदीक समपअः◌भटण / ठंडाक  मौसम मे गमअः◌भ5यत िबहारक  \nराजनीित/ ३ अअःँख0टूबरकँ◌े राअः◌0◌अः◌99पितक िबहा र दौरा  दरभंगा , सेहो जेताह मुखजअः◌भ8 / \nजापान आ कनाडाक दौरा पर जयताह मोदी/ मैिथल अः409हमणकँ◌े िकनार लगौ◌ैलक \nभाजपा कीितअः◌भट कयलिन सोिनया सॅ भअः◌ख0ट / िबहारमे िनवेश क इअःँख4छा जन ौलक \nरैन बैअःँख0सी / मधुबनी सिहत तीन जगह पर बनत पीपा पूल/ पंचायत अःँभँितिनिध  \n  \n२.३.\n िश वकुमार झा ‘िट /g29ट लू’- मैिथ ल ी  उ प /g2टट य ा स सािह /g2ट4 य क िव कासमे \nहिर मोहन झाक योगदान  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n२.४.\n जगदीश ऽgघूघसाद मऽgघ8षडल - िकछु िवहिन कथा  \n  \n२.५.\n बेचन ठाकुर- बाप भेल िप /g2ृ4 ी   \n  \n२.६.\n कुम ा र भ ा /gबड4 क र -लघुकथा- लछिमनीया  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n२.७.१.\n ओम अःँभँकाश -भोथ हिथयार / िवहिन कथा- बीस \nटाका  २.\n श/g2ृृु ध न  /g2अ2 स ा द  स ा ह - मैि थ ल ी  म ि ह ल ा  आ  ि ज/gबव9 ी  ३.\nकैलास दास-मि ह ल ा क  /g2अ2े र क क थ ा  सं /gब9व ह  ‘ि ज /gबव9 ी ’ \n  \n२.८.हम पुछैत छी: \nगुण न ा थ  झ ा सँ  च /g2टट दन  कुम ा र  झ ाक  ग पश प  \n  \n  \n३. पअः◌ँ4  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.१.\n जगदीश च /g2टट /g4डअ  ठ ाकु र ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा \nगेल   (आ/g2ट4 म  गी त )- (आ ग /gबअब ) \n  \n३.२.१.\n िमिहर झा-हौ रामचंदर२.\n राम िव लास साहु \nजीक दूटा किव ता  \n  \n३.३.\n जगदीश ऽgघूघसाद मऽgघ8षड ल-१० गोट गीत \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n३.४.१. \n राजदेव मअःँ8◌ ड ल २.\n ओमअःँभँकाश  झा  \n  \n३.५.\n मु /gबट2ी  क ाम त  \n  \n३.६.\n न/g2टट द  िव लास राय जीक दूटा किव ता  \n  \n३.७.\n जगदान अःँ88द झा  'मनु' \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n३.८.\n िकशन कारीगर  \n  \n  \n  \n  \n  \n४. िमिथला कला-संगीत १. \nअःँखभयोित  झा चौधरी २.\nराजनाथ ि म /g2ृइ (ि च /g2ृृम य  ि म ि थ ल ा ) ३. \n उमेश म /g2टब ड ल  (िमिथलाक \nव न /gबड4 प ि त / िमिथलाक जीव-ज /g2टट तु/ िमिथलाक िजनगी) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n५. ग/gब24 -प /gब24 भ ा र त ी :१.अःँभँो . चअःँ94पा शमअः◌भ5 \n क डोगरी किवताक िहअःँ88दी \nअनुवाद: अःँ5खीमती रजनी शमअः◌भ5 आ  मैिथली अनुवाद : \n डॉ. शंभु कुमार िसंह  \n  \n  \n६.ब ा ल ा न /gबअ4  कृ ते-१.\n जगदीश अःँभँसाद मअःँ8◌डल -बाल िवहिन कथा- बुिढ़ या \nदादी २.\n मुअः◌8ँी  कामत- दूटा बाल किवता  \n \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अं/gब9वे ज ी  आ  अं /gब9वे ज ी  मैि थ ल ी  \nकोष (इं ट र ने ट प र  प ि ह ल  बेर  स च/gबअव-ि ड /g2इडश न री ) एम.एस. एस./g2इड यू.एल. स व/gबअव र  आ ध ा ि र त -\nBased on ms-sql server Maithili-English and English-Maithili \nDictionary.]  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \n  \n  \nिवदेह ई-पिअःँ55काक  सभटा पुरान अंक  ( अः409ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) \nपी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच अः◌भ◌क िलंकप र उपलअःँ9ँध अिछ। All the old \nissues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the \nfollowing link.  \nिवदेह ई-प ि /g2ृृक ा क स भ ट ा  पु र ा न  अंक  /g4ड9ेल, ि त र हु त ा  आ  दे व न ाग र ी  /g2अृ प मे  Videha \ne journal's all old issues in Braille Tirhuta and Devanagari \nversions  \nिवदेह ई-प ि /g2ृृक ा क प ि ह ल  ५० अंक  \n \nिवदेह ई-प ि /g2ृृक ा क ५० म  सँ  आ ग /gबअबक  अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड ए नीमेटरकअःँ4◌  अपन साइट / अःँ9ँलॉगपर लगाऊ।  \n अःँ9ँलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेअःँख0ट कए \"फीड \nयू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो \nिवदेह फीड अःँभँाअःँ90त कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे पढ़बा \nलेल  http://reader.google.com/  पर जा कऽ  Add a   \nSubscription  ब ट न  ि /g2इड ल क  क /g2अृ  आ खाली \n/gबड4 थ ा न मेhttp://www.videha.co.in/index.xml  पेअः◌04ट कअःँभ5 आ  Add   बटन \nदबाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोड काअः◌04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाअःँ5ँरमे निह दे िख / िलिख पािब रहल छी, (cannot \nsee/write Maithili in Devanagari/ Mithilakshara follow links \nbelow or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचअः◌भ◌क  \nिलंक सभ पर जाउ। संगिह िवदेहक अः◌04तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक \nनव-पुरान अंक पढ़ू।   \nhttp://devanaagarii.net/  \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉअःँख0समे ऑनलाइन देवनागरी  \nटाइप कअःँभ5 , बॉअःँख0ससँ कॉपी क अःँभ5 आ  वडअः◌भट डॉअःँख0युमेअःँ88टमे पेअः◌04ट क ए वडअः◌भट फ ाइलकअःँ4◌ \nसेव कअःँभ5। िवशेष जा नका रीक लेल ggajendra@videha.com पर सअःँ94पकअः◌भट \nकअःँभ5। )(Use Firefox 4.0 (from  WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ \nSafari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome for  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \nbest view of 'Videha' Maithili e-journal \nathttp://www.videha.co.in/ . )  \n  \nGo to the link below for download of old issues of \nVIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili \nAudio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ \nऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचअःँ55कला / फोटो सभक फाइल सभ (उअःँख4चारण , बड़ \nसुख सार आ दूवअः◌भ5अःँ5ँत मंअःँ55 सिहत ) डाउ नलोड करबा क हेतु नी चअः◌भ◌क  िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n ि व दे ह  आ क /gबअृ इ व  \n  \n \n \nभारतीय डाक िवभाग अः◌ँ5ा रा जा री क िव , नाटककार आ धमअः◌भटश ाअः◌04अःँ55ी \nिवअः◌ँ4ापितक अः◌04टाअःँ94प। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती अःँभँाच ीन \nकालिहसँ महान पुअःँभ4ष ओ मिहला लोकिन क क मअः◌भटभिम रहल अि छ। िमिथलाक \nमहान पुअःँभ4ष ओ मिहला लोकिन क िचअःँ55  'ि म ि थ ल ा  र /g2इ9 '\n मे देखू। \n  \n \n \nगौरी-शंकर क पालवंश कालक मू िअःँ54अः◌भट, एिहमे िम िथलाअःँ5ँरमे (१२०० वषअः◌भट \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \nपूवअः◌भटक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह \nतरहक अअःँ88याअःँ88य अःँभँाचीन आ नव अः◌04थापअःँ84य , िचअःँ55 , अिभलेख आ मूिअःँ54अः◌भटकलाक़  हेतु \nदेखू 'िमिथलाक खोज' \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सअःँ94बिअःँ88धत सूचना , सअःँ94पकअः◌भट, अअःँ88वेषण संगिह िवदेहक  \nसचअः◌भट- इंजन आ अःँ88यूज सिवअः◌भटस आ ि मिथला , मैिथल आ मैिथलीसँ सअःँ94बिअःँ88ध त वेबसाइट \nसभक समअः◌9ट संकलनक लेल देखू  \"ि व दे ह  सू च ना  सं प क/gबअव  अ /g2टट वे ष ण \"\n \nिवदेह जालवृअःँ54क िडसकसन फो रमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिअःँभँय जालवृअःँ54 ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर मूल पुरअः◌04कार (२०१२) [ सािहअःँ84य अ कादेमी , िदअःँ98ली ]क लेल अहअः◌भ◌क नज िरमे \nकोन मूल मैिथली पोथी उपयुअःँख0त अिछ ? \nThank you for voting!  \nअःँ5खी राजदेव मअःँ8◌डलक “अअःँ94बरा ” (किवता-संअः◌9टह ) \n 12.71%      \n   \nअःँ5खी बेचन ठाकु रक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक)  10.77%      \n   \nअःँ5खीमती आश ा िमअःँ5ख क “उचाट” ( उपअःँ88यास )  6.35%      \n   \nअःँ5खीमती पअः◌8ँा झाक  “अनुभूित” ( कथा संअः◌9टह )  4.7%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \n   \nअःँ5खी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो एअःँ8◌अः◌99ी :मा अःँभँिवश (नाटक)  5.25%      \n   \nअःँ5खी सुभाष चअःँ88अः40भ यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-संअः◌9टह )  4.97%      \n   \nअःँ5खीमती वीणा कणअः◌भट- भावनाक अ िअः◌04थपंजर (किवता संअः◌9टह )  5.25%      \n   \nअःँ5खीमती शेफ ािलका वमअः◌भ5 क “िकअः◌04त - िकअः◌04त जीवन (आ अःँ84मकथा )  8.56%      \n   \nअःँ5खीमती िवभा रा नीक “भाग रौ आ बलचअःँ88दा ” (दूटा नाटक)  6.63%      \n   \nअःँ5खी महाअःँभँका श -संग समय के (क िवता संअः◌9टह )  5.52%      \n   \nअःँ5खी तारानअःँ88द  िवयोगी - अःँभँलय रहअः◌04य (किवता-संअः◌9टह )  4.97%      \n   \nअःँ5खी महेअःँ88अः40भ मलंिगयाक  “छुतहा घैल” (नाटक)  9.67%      \n   \nअःँ5खीमती नीता झा क “देश-काल” (कथा-संअः◌9टह )  5.52%      \n   \nअःँ5खी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल संअः◌9टह )  7.18%      \n   \nOther:  1.93%      \n   \n   \nऐ बेर युवा पुरअः◌04क ार (२०१२)[ सािहअःँ84य अकादेमी , िदअःँ98ली ]क लेल अहअः◌भ◌क नजिर मे \nकोन कोन लेखक उपयुअःँख0त छिथ ? \nThank you for voting!  \nअःँ5खीमती अःँखभयोित सुनीत चौधरीक “अिचअः◌भटस ” ( किवता संअः◌9टह ) \n 27.71%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \nअःँ5खी िवनीत उअःँ84पलक “हम पुछैत छी” ( किवता संअः◌9टह )  7.83%      \n   \nअःँ5खीमती काि मनीक  “समयसँ सअःँ94वाद करैत ”, ( किवता संअः◌9टह )  6.02%      \n   \nअःँ5खी अःँभँवीण का अः◌0ँयपक “िवषदअःँ88ती वरमाल कालक रित ” ( किवता संअः◌9टह )  4.22%   \n   \n   \nअःँ5खी आश ीष अनिच अःँ88हारक  \"अनिचअःँ88हार  आखर \"( गजल संअः◌9टह )  21.69%      \n   \nअःँ5खी अअःँभ4णाभ सौ रभक “एतबे टा निह” ( किवता संअः◌9टह )  6.02%      \n   \nअःँ5खी िदलीप कुमा र झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता संअः◌9टह )  7.23%      \n   \nअःँ5खी आिद यायावरक  “भोथर पअः◌ख0िसलसँ िलख ल ” ( कथा संअः◌9टह )  6.02%      \n   \nअःँ5खी उमेश मअःँ8◌डलक “िनअः◌0ँतुकी ” ( किवता संअः◌9टह )  11.45%      \n   \nOther:  1.81%      \n   \n     \n   \n     \n   \n   \n   \nऐ बेर अ नुवाद पुरअः◌04का र (२०१३) [सािहअःँ84य अकादेमी , िदअःँ98ली ]क लेल अहअः◌भ◌क \nनजिरमे के उपयुअःँख0त छिथ ? \nThank you for voting!  \nअःँ5खी नरे श कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उपअःँ88यास अःँ5खी िव अः◌0◌णु सखाराम खाअःँ8◌डे कर ) \n 33.33%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n   \nअःँ5खी महेअःँ88अः40भ ना रायण राम  \"कामअः◌खटलीन \" ( कॲकण ी उपअःँ88यास अःँ5खी दामोद र मावजो ) \n 12.04%      \n   \nअःँ5खी देवेअःँ88अः40भ झा \"अनुभव\"( बअः◌भ4अःँखँला उपअःँ88यास अःँ5खी िदअः◌0टयेअःँ88दु पािलत )  12.04%      \n   \nअःँ5खीमती मेन का मिअःँ98ल क \"देश आ  अअःँ88य क िवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद मूल- \nरेिमका थापा)  16.67%      \n   \nअःँ5खी कृ अः◌0◌ण कुमार कअः◌0ँयप आ अःँ5खीमती श िशबाला - मैिथली गीतगोिवअःँ88द ( जयदेव \nसंअः◌04कृत )  13.89%      \n   \nअःँ5खी राम नारायण िसंह \"मलािहन\" ( अःँ5खी  तकषी ि शवशंक र िपअःँ98लैक मलयाली \nउपअःँ88यास )  11.11%      \n   \nOther:  0.93%      \n   \n     \n   \n   \n   \n   \n \n  \n \nफेलो पुरअः◌04कार - समअः◌9ट योगदान २०१२-१३ : समानाअःँ88तर सािहअःँ84य अकादेमी , िदअःँ98ली  \nThank you for voting!  \nअःँ5खी राजन अःँ88दन लाल दास  \n 50%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \nअःँ5खी डॉ . अ मरेअःँ88अः40भ   28.72%      \n   \nअःँ5खी चअःँ88अः40भभानु िसंह   19.15%      \n   \nOther:  2.13%      \n   \n   \n   \n \n1.संपादकीय \n१ \nराजकमल चौधरी: मोनो अः◌9टाफ (सुभाष चअःँ88अः40भ यादव ) जे सािहअःँ84य अकादेमी  अः◌ँ5ारा \nरामदेव झा आ  मोहन भा रअः◌ँ5ाजक कृपासँ अःँभँकाि शत नै भऽ सकल।   \nhttps://docs.google.com/a/videha.com/viewer?a=v&pid=sites&sr \ncid=dmlkZWhhLmNvbXx2aWRlaGEtcG90aGl8Z3g6NDNiMmVh \nYThlOTNiMDA5Zg  \n• राजकमल चौधरी: मोनो अः◌9टाफ (सुभाष चअःँ88अः40भ यादव ) download \nlink  https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Rajkamal_Monograph.pdf?attredirects=0&d=1  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Rajkamal_Monograph.pdf?attredirects=0&d=1  \ndbb13891-a-96a2f0ab-s-sites.googlegroups.com  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \nSeptember 11 at 11:28pm  · Like · 1  · Remove Preview \n• \n  \nGangesh Gunjan  राजकमल जी (िविनबंध)क अःँभँक रण का न मे पडल तं छल , \nसे कतोक वखअः◌भट भ गेलै आब | मुदा \nसे एहन कुअःँभ5प छैक  से अहॴक  एिह फेस बुि कया  समाद मे अः◌04पअः4टभ भेलय | तअः◌ख0 \nएकर \nधअःँ88यवाद अहॴ कअः◌ख0 दैत छी गजेअःँ88अः40भ  जी |... ओना वाअः◌04तिवक  तं ई जे सअःँ94पूणअः◌भट \nपढबा सं पिहने मोन \"िवरअःँख0त \" भ' गेल | नै पिढ भेल आगअः◌भ◌ ! नी क केलौहअः◌ख0 नेट \nपर द' \nक'| समकालीन आ आगत पीढ़ी सेहो बुझओ ई कारी-कथा! हमरा सन लोकक \nिवडअःँ94बना देखू \nजे पूरा अःँभँकरण  अपन अ नुज - िमअःँ55 - अअः◌9टज सं जुडल अिछ| से एहन ऐितहािसक \nदुघअः◌भटटना  \nभ' गेल अिछ ! उअःँ54रदायी अः◌0टयिअःँख0तग त हम कतहु सं नै | मुदा सािहिअःँ84यक पी ढ़ी क \nनैितकता सं \"अपराध बोध\" सहबा लेल अिभशअःँ90त छी | उपाय ? \nसअः◌04नेह , \n \n11 िसतअःँ94बर 2012 11:26 pm को, Gajendra Thakur < \nThursday at 2:13pm via   · Unlike · 4 \nGajendra Thakur  गंगेश गुंजन जी क िहअःँ94मत अःँभँशंसनीय अि छ। जँ अः◌04टेटस -को \nकेर िवर ोध शु अःँभ5सँ भेल रिहतै तँ पिरिअः◌04थित िभअः◌8ँ रिहतै, सए अिछ उपाए।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \n  \n२ \n \nसािहऽgघ8बय अकादेमीमे समऽgघ88वयक पद लेल  कालाबाजारी (ऽgघ9घलैक माकऽgषझ1िटंग )- एकटा \nिरपोटऽgषू1 \nसािहअःँ84य अकादेमी िद अःँ98लीक मैिथली समअःँ88वयक चु नाव लेल जे संअः◌04था सभ \nिन धअः◌भ5िरत  अिछ ओकर नाम अिछ:- िवअः◌ँ4ापित सेवा संअः◌04थान , दरभंगा; सिचव \nवैअः◌ँ4नाथ चौधरी  “बैजू” आ अअःँ8खयअःँ5ँ - पं. चअःँ88अः40भनाथ िमअःँ5ख अम र। अिखल भारतीय \nमैिथली सािहअःँ84य  पिरषद, दरभंगा; सिचव डा. गणपित िम अःँ5ख , अअःँ8खयअःँ5ँ रहिथ अः◌04व . \nजयमअःँ88त िमअःँ5ख।  चेतना सिमित, पटना, सिचव अःँ5खी िववेकान अःँ88द  ठाकुर, अअःँ8खयअःँ5ँ \nअःँ5खीमित अःँभँमीला  झा। रअः◌भ◌टी मधुबनीक कोनो  संअः◌04था , सअःँ94भवतः वतअः◌भटमान अअःँ8खयअःँ5ँ अःँ5खी \nहेतुकर झा। िकशोरी काअःँ88त िम अःँ5खक िमिथला सअः◌भ4अः◌04कृितक पिरषद  ( जे संऽgष0बथा \nिवऽgषघबापितकऽgघबष पाग पिहरा कऽ हुनका ऽgब09ाऽgषषघण घोिषत करबाक कुकृऽgघ8बय केलक ), \nवतअः◌भटमान  अअःँ8खयअःँ5ँ अःँ5खी सुरेअःँ88अः40भ ना रायण झा आ  सिचव गंगाध र झा। पंचान न िम अःँ5खक \nअिखल भारतीय मैिथली सािहअःँ84य सिमित , इलाहाबाद; आ मैिथली लोक सािहअःँ84य \nपिरषद, कोलकाता, सअःँ94भवतः वतअः◌भटमान अअःँ8खयअःँ5ँ - अिणमा िसंह। ऐ मे सँ िकछु \nसंअः◌04थाक नाम आ  वतअः◌भटमान अअःँ8खयअःँ5ँ आिदमे पि रवतअः◌भटन सअःँ94भव अिछ।  \n \nऐ मे सँ अिध कतर संअः◌04था कागजी  अिछ  वा सािहिअःँ84यक  नै र ाजनैितक अिछ आ \nजाितवाद, अःँ5ँेअःँ55वाद आ आ नुवंिश क आधा रपर संचािलत अिछ।  \n  \n  \n३  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nसरसिठ क पछाित  गामसँ लऽ कऽ देश भिर मे दोरस हवा उठल। मुदा हवोक \nअःँभ5िख  क सीमा तँ िभ अः◌8ँ-िभ अः◌8ँ अिछ  , कतौ रेत बला भूिम मे अपनो रस चटबैत \nअिछ , तँ कतौ समुअः40भमे अःँखभ वा र उठबैत अिछ , कतौ पहाड़सँ टकरा या तँ मेघे िद स \nउिड़  जाइत अिछ  वा पजरबािह  तािक -तािक  पड़ाइत अिछ । कतौ समतल भूिम मे \nगाछ-िव रीछ उखाड़ैत तँ कतौ सरोवरक  हअःँ98 फी , तँ कतौ मअःँ88 द  गित क सुहावन हवा \nसेहो दैत अिछ । अवसरक लाभ जेकरा जते भेटैक चािह ये से नै भेिट  पेलै। जँ \nसे नै पेलक तँ औअः◌ँ4ोिग  क  अःँ5ँेअःँ55क  अपेअःँ5ँा कृिष   अःँ5ँेअःँ55 ि क  अए पछुआ गेल। भलिहं \nतमसाएलपर बािज  िद अए जे  महारा अः◌0◌ अः◌99 कनअः◌भ5टक  औअः◌ँ4ोिग  क अःँ5ँेअःँ55मे  अगुआ  गेल आ \nिब हार पछुआ गेल, ई तामसपर बाजल भेल। मुदा महाराअः◌0◌ अः◌99 वा कनअः◌भ5टक क \nउअः◌ँ4ोगकअःँ4◌ देखै िछ  ऐ तँ ईहो देखए पड़त जे ओइठाम जमीनपर जीिन हारक दशा की \nछै। की ई बात झूठ जे िब हार क अपेअःँ5ँा  ओइठाम क ि क  सानकअःँ4◌ आअःँ84महअःँ84 या क नौवत \nछिअःँ88 ह  । तँए देश क सभ राअःँखभ य क अपन- अपन समअः◌04 या  छै। अपना-अपना ढंगसँ \nदेखए पड़तै। मुदा की ई उिच त नै जे िब हा रो अः◌04 वतंअःँ55 भारतक अंग छी , \nएकअःँभ5पता हेबाक चािह ऐ। आइ िब हारे नै, आनो-आनो राअःँखभ यकअःँ4◌ िब  हारोसँ बेसी \nसमअः◌04 या छै जेकर समाधा न जअःँभ5 री अि छ  । भलिहं बंगाल, केरल ज कअः◌भ◌ नै, मुदा \nआनो-आन राअःँखभयमे देखॱस तँ लगबे क एल। िम  िथ लअः◌भ4चलो ऐ दोरस हवासँ अलग नै  \nरहल। पुरना दरभंगा िज लाक मधुबनी सविड वीजनमे, जे अखन िज ला अिछ , \nजमीनक भ रपू र ए कअःँभ5पता आएल , मुदा खेत तँ तखन खेत जखन ओकरा भरपूर \nपािन  भेटै। उिच त बीआ, उिचत खादक संग मशीन नेने कुशल िक सान सेहो \nभेटै। दस बखअः◌भट पूवअः◌भटिह  सँ कोसी नहर योजना क पा छू अःँभँगित  शील िक सानो आ \nवुिअः◌ँ0  जीिव यो उिठ  कऽ ठाढ़ रहलाह, मुदा िकयो सुिन िन हार नै। जँ सुनौलो गेल तँ \nकाजक तेहेन अःँभ5प धेलक जे पचास बखअः◌खभमे  योजना नै  पूितअः◌भट भऽ सकल अि छ  । \nधार-धुरक संग एहेन लापरवाही भेल जे िम िथ लअः◌भ4चलक अधासँ बेसी जमी न मािट  सँ \nबालु बिन  गेल अिछ । ओना धार बहुतो अिछ, जइमे िक छु एहनो अिछ  जे हजारो \nबखअः◌भटसँ अपन िद  शा नै बदललक, मुदा कोसी-कमला-बला नकअःँ4◌ तँ भगैतो खेला -खेला, \nआ गीतो गािब -गािब  तते सुआगत होइत रहल अिछ  जे अधासँ बेसी जमी नकअःँ4◌  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \nकमजोर माने शिअःँख0 त  हीन बना देलक अिछ । बालु केना उपजाउ भूिम  बनत, छोट \nसवाल नै अिछ । राजनीित क द शा एहेन  जे मुँहपुअःँभ4िख  आइयेक पाछू पिड़  सभ \nअपनेमे ओझराएल अिछ । िम िथ लअः◌भ4चलक कोनो  समअः◌04 या  िम िथ लेक नै अिप तु देशक \nछी। समअः◌04 या क समाधान केना हएत तेहीमे सभ ओझरा-ओझरा राजनीित  कऽ \nरहला अिछ । आठ बजे राित कअःँ4◌ िस  तारपर सुनताह जे “पवन िअःँभँ  य पावन िम िथ ला \nदेश!” \nजिह ना बेरमा देशक अंग छी तिह ना तँ देशो बेरमाक अंग िछ ऐ। तँए देशक \nदा◌ेरस हवा बेरमोमे बहल। साइिक लक ओभर-वाइिल◌ ंग ज कअः◌भ◌ गा मक वाइिल ◌ ंग शुअःँभ5 \nभेल। एक संग रंग-िब रंगक हवाक  अःँभँवेश भेल। अअः◌8भडा बअःँ88 दी  हुअए लागल। \nिक छु लुअःँ54ी गा मोसँ उठैए तँ िक छु बाहरोसँ पसिह -पसिह  आबए लागल। \nअखन धिर  गाममे जाित -सअःँ94 अःँभँ दायक हवा नै आएल छल। जिह या किह यो मािर -दंगा \nहुअए ओ या तँ आन गामसँ हुअए, वा एक-टोल दोसर टोलक बीच। बीसो \nजाित सँ ऊपरबला गाम बेरमा। पाविन -ित हारमे गजपट होइते आएल अिछ । मुदा \nतैयो तँ चिल ते रहलै। गजपटो केना ने होउ, अधासँ बेसी अः◌04 अःँ55ी गण भादवक रिव  \nकिर ते छिथ । मुदा पाविन क िव धानो िभ अः◌8ँ-िभ अः◌8ँ। िक  यो दुनू  सअः◌भ◌झ िन  खंड करै \nछिथ , तँ िक यो एक संझू। िक यो नोनेटा परहेज करै छिथ , तँ िक यो अअः◌8ँ छोिड़   \nफलेटा सेवन करै छिथ । तिह ना घड़ी पाविन । एक तँ सालक दू-तीन मास, \nसाओन, आसीन चैतमे होइए तँ दोसर बुधवािर , सोमवािर  आ  शुअः◌89वा िर   सेहो \nहोइए।  \nकबीर पंथक अःँभँवचन कतअः◌भ5 आिब -आिब  माया-जालक िन अःँ88 द ा क रैत आ सेवक  सभकअःँ4◌ \nचेतेबो करैत छिथ । सेवको रंग-िब रंगक। तहूमे बेरमामे आरो गजपट। एक िद स \nसए घरक अः409अः◌◌ँण बअः◌04 ती  टोल, टोल ऐ दुआरे नै जे गोिठ या नै फुटझाड़ा अिछ , मे \nएकोटा बैअः◌0◌ ण व नै। ओना समाजक पंथिन रपेअःँ5ँक िख  यालसँ नीके अिछ । तिह ना \nदोसर िद स दिलतोक टोल अिछ । थाल-पािन सँ लऽ कऽ अकास धिर क िश कारी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nबीचक जे जाित  अिछ  ओ धाि मअः◌भटक पंथ (साअःँ94 अःँभँ दािय क) सँ जुड़ल अिछ । जाित क \nभीतर वैअः◌0◌ ण व-साकठ केर बीच िब वाद चलैत अिछ  तँ एक जाित क दोसराक बीच। \nकबीर पंथक बी च समझौता भेल। समझौता भेल जे अःँ5खाअः◌ँ0 - कमअः◌भटक  पछाित  , \nसअःँ84 य नारायण पूजाक पछाित  कबीर पंथी भनडारा सेहो हुअए, से हुअए लागल। \nएक िद स दोसर  सअःँ94 अःँभँ दायक िव रोधमे बजबो करैत आ दोसर िद स संग िम िल  रहबो \nकरैत अिछ । तिह यो कबीर पंथ मजगूज छल, अिध क समथअः◌भटक अिछ, आइयो \nअिछ । तइ बीच एकटा घटना मंडल (धानुक) जाित मे फँसल। अः◌ँ5ा लख सुबे \nदासक अःँभँभाव , मंडलो-मुिख यो (धानुक-मलाह) आ बरैइयोमे रहिन । रमौतक चला-\nचलती गाममे कम।  ननौर मे बुअः◌ट9ी द ास रमौतक  महंथ बिन   गेलाह। िद यािद क \nलाटसँ बेरमा आिब  अपने िद यादमे एक  गोटेकअःँ4◌ कंठी  दऽ सेवक  बना लेलिन  । \nिद याद सेवक बिन  गेलिन । ओना सालमे एक बेर सुबेदास मास िद नक लेल एबो \nकरैत छलाह मुदा बीचमे जँ कतौ भनडारा भेल तँ दल दऽ बजाइयो लेल जाइत \nछलिन ।  \nननौरबलाक चेला कअःँ4◌ अपन चेला (रमौतसँ कबीर पंथी) बना लेलिन । एक िद स \nिब नु वैअः◌0◌ ण व (साकठ) कअःँ4◌  चेतैबतो तँ दोसर िद  स लुटो-पाट चलैत। सेवक \nलुटेलासँ ननौरबला वुअः◌ट9ी दास फरमान  जारी  केलिन  - “जिह ना ओकर (घुरण \nदासक सेवक) कानमे  मंअःँ55 देिल  ऐ आ ओ  दोसर मंअःँ55  लऽ लेलक तिह  ना कड़ूतेल \nटहका कऽ  ओ करा कानमे  देबै आ ओइ संग लागल मंअःँ55ो ि न  कािल  देबै।” \nडंकापर चोट पड़ल। अः◌ँ5ालखबला जबाब देलिख  न जे हुनकर (वुअः◌ट9 ी दासक ) पंथे \nकमजोर छिअःँ88 ह  । ओइसँ जीव कअःँ4◌ थोड़े गित  -मुिअःँख0 त   हेतै। पिह ने वरदान कऽ लौथु। \nजँ से नै करताह तँ सेवकक कानमे तेल ढािर  देताह, से नै चलतिन । कसम-\nकस हुअए लागल। गामक दुआर-दरबअःँखभ जाक मुअःँखट य मु अः◌ट9ा यएह बिन  गेल। \nसमाजक िक छु लोक खुशी जे भने धानुक-धानुकक बीच लड़ाइ अिछ  तँ दोसर \nिद स जाित -पाित पर चोट पिड़  गेल छल। कारण जे जिह ना कअःँ94 युिन अः◌04ट  पाटअः◌भ8क \nरैली, धाक छोड़ सड़कपर अनैत अिछ, तिह ना समाजक बीच जे कबीर पंथ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \nमानिन हार छलाह, हुनका सबहक बीच खेनाइ-पीनाइमे एक अःँभ5पता आिब   गेल छलै। \nकबीर पंथीमे भनडा राक  महअःँ84 वपूणअः◌भट आधा र छै। ज िह  ना जगअः◌8ँाथमे अँटका परसाद \nहोइ छै तइ सदृश कबीर पंथक बीच एक-दोसराक बीच परसादीक चलिन  अिछ । \nकबीर पंथ-रमौत दुनू पंथक तना-तनीमे गाम बटाए लागल। तीन-चािर  टुकड़ीमे \nगाम बँिट  गेल। कबीर पंथ (सअःँ94 अःँभँ दाय) सँ कमजोर  संगठन रमौत सअःँ94 अःँभँ दायक \nछल। एक गाम दू गाम कतेको गामक कबीर पंथबला सभ मैदानमे उतरैक \nतैयारी करए लगलाह। बेरमाक बगलेक गाम जगदर अिछ । ओ ना परोपअः◌ँभामे \nजगदर-बेरमाक नाओंसँ जानल जाइत अिछ । जगदर छोटेटा गाम अिछ । भूिम हार \nअः409अः◌◌ँण आ राजपूत बहुसंअःँखट य क अिछ । ओना बरही, यादव, तेली, दुसाध, धुिन या, \nसोनार, मअःँ98लाह सेहो अिछ   मुदा अ अःँ98 पसंअःँखट य क। जगदरमे नथुनी िस◌ ंहक सरदारी \nछलिन , आ अअः◌04 सी अःँभँित  शत भूिम हार हुनकर लठैत छलिन । जइसँ पचकोसीमे \nझगड़ा-झंझिट क कारोबार चलैत छलिन । जगदरक नथुनी िस◌ ंह सेहो कबीर \nपंथी। ओ लोिह या पअः◌ँभीक राजपूते महाअःँ84 मा क सेवक। ओ  संअःँखट या मे कम मुदा \nशिअःँख0 त  शाली रहिथ । सअःँ94 अःँभँदायक अःँभ5 पमे जगदर कतेको टुकड़ीमे बँटल। राजपूत \nकबीर पंथी िद स तँ भूिम हार राधा-कृअः◌0◌ ण सअःँ94 अःँभँ दाय िद स, यादव-बरही, दुसाध कबीर \nपंथ िद स। तँ धुिन यअः◌भ◌ इअः◌04 ला म िद स। मअःँ98 ला ह तँ सहजिह  थाल-पािन मे रहिन हार \nछी तँए वैअः◌0◌ णव सअःँ94 अःँभँ दायमे िक अए ज ाएत। कबीर  पंथीक झंझटक हअःँ98ला सूिन   \nलोिह यापअः◌ँभीब ला महाअःँ84 मा  जगदरमे आिब  कऽ आसन लगा देलिन  आ आन-आन \nसेवकान सभकअःँ4◌ अबैले सेहो किह   देलिख न। महाभा रत लड़ाइ जकअः◌भ◌ बे रमाक  \nधरती सन-सन करए लागल। \nशाअः◌04 अःँ55ाथअः◌भटक समए ि◌ नधअः◌भ5िर  त भेल। मेला जकअः◌भ◌  गाम  भऽ गेल। परोपअः◌ँभाक आँिख   \nबेरमा िद स टकटकी लगौने, मुदा उिच त भेल, सही भेल ननौरबला वुअः◌ट9ी दास \nकनी पाछू हिट  मािर -दंगासँ गामकअःँ4◌ बच ा लेलिन  ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nजगदीश अःँभँसाद मअःँ8◌डल जीक  पिर वार आरो सतरंगी। एक िद स समाजक सभ \nपाविन , देवअः◌04 था नसँ जुड़ल तँ िप ताजी सुबे दासक िप ताक सेवक (कबीर पंथमे \nजेकरा सेवक कहल जा छै ओकरे दोसर ठाम चेला◌े कहल जाइ छै।) जगदीश \nअःँभँसाद मअःँ8◌डल जीक  िप ताजीपर कबीर पंथी िव चारधा राक  अःँभँभाव। मास -मास िद न \nदरबअःँखभ जा पर सतसंग-भजन चिल ते रहैत छल िअःँ88ह । तेसर िद स जगदीश  अःँभँसाद \nमअःँ8◌डल जीक  माए, समअः◌04 ती पुर िज लाक साहो-पटिन या बलाक सेवक। निह रेसँ \nसीख भऽ आएल रहिथ , हुनकर तेसरे \n सअःँ94 अःँभँ दाय, गुअःँभ4  वै अः◌0◌ ण वो बनबैत आ साकठो \nचेला मंअःँ55 दऽ ब नबैत , सालमे एक बेर घुमैत-घामैत ऊहो आिब कऽ पान-सात िद न \nरहैत छलाह। अः409ाअः◌◌ँण छलाह , अपने हाथे भोजन बनबै छलाह। \nबेरमा दुगअः◌भ5अः◌04 था नमे बिल -अःँभँदान नै हेबा क यएह का रण छल जे ए क अः◌04 था नक समाज \nवैअः◌0◌ णव सअःँ94 अःँभँ दायसँ जुड़ल तँ दोसर अः◌04 था नमे नथुनी िस◌ ंहक वचअः◌भटअः◌04 व  रहिन  तँए से नै \nभेल।  \nजिह ना चुिअः◌◌4  पर चढ़ल बतअः◌भटनमे चाउर -पािन  देला पछाित  मड़सटको, मड़बझुओ, \nगुड़-खीरो िख चिड़ यो आ सुअःँ88 द र भात सेहो बनैत अिछ  तिह ना बरतन देल चाउर-\nपािन  जकअः◌भ◌  बेरमा क दुगअः◌भ5 - पूजा एक संग कतेको वअः◌04 तु बनौलक। अखन धिर  \nइलाकामे दुगअः◌भ5 -पूजा एक जाित क वा महनथानाक पूजा छल ओइपर चोट पड़ल। \nसंग ईहो चोट पड़ल जे सभ जाित क कुमािर क पहुँचक संग  सअः◌भ◌झ सेहो पहुँचौल \n(दीप लेिस  सअः◌भ◌झ देब ) गेल। जेक र अःँभँचार आनो -आन गाममे भेल। दोसर िद स \nबिल  अःँभँदान नै हएब सेहो ए कटा रंग  पकड़ लक। यएह पिर िअः◌04 थ  ित  बेरमा दुगअः◌भ5पूजा कअःँ4◌ \nराजनीित क अःँभ5प पकड़ौलक।  \nदुनू अः◌04 थानक बीच  एकटा जब रदअः◌04 त  खािध  बनौलक। ए क अः◌04 था न छेहा समाजक \nबनल रहल तँ दोसर सअःँ54ासँ जुिड़   गेल। सअःँ54ासँ जुड़ैक का रण भेल जे मधेपुर क \nमधेपुर अःँ9ँ लौक अःँभँमुख। अअः◌ँखाइस पंचायतक अःँ9ँ लौ क मधेपुर। ओना िम ला-जुला कऽ \nजाित क आधार नै राजनीित क आधार ठाढ़ भेल। सा◌ै◌ंसे मधेपुरमे कते जाित क  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nमुिख या छल। ि◌ सफअः◌भट मुसलमान मुिख  या हटल रहल। नै तँ सबहक समथअः◌भटन \nरहिन । कारणो छल जे जाित  कोनो  िक एक ने हुअए मुदा मुिख याक माने  कअः◌भ4अः◌9टेसी  \nछल। तइसँ आ◌ॅिफ सो एकछाहा छल। दुनू हिथ यारक अःँभँयोग ओ सभ केलिन  । \nजतए जाित क गर लहिन  ततए जाित क आ जतए से नै ततए राजनीित क रंग \nचढ़बिथ । जइसँ चअःँ88 दाक अःँभ5प रोजगा र िद  स बढ़ल। अःँ9ँ लौ क ऑिफ स उिठ  कऽ \nसेहो दुगअः◌भ5 अः◌04 था न पहुँचए लागल। जइ िद न मेला होइ तइ िद न या तँ कोनो नव \nयोजनाक आवेदन िल अए पहुँच जाइत वा को नो बँटवारा  क रए। ओन ा दुगअः◌भ5पूजा क \nपिह ल लाभ गॱआँकअःँ4◌ ई भेल जे िक  छु गोटे छोिड़  अिध कअः◌भ4 श पिर  वा रमे वृअः◌ँ0ावअः◌04 था  \nपअः◌ख0शन भेिट   गेल। अःँ9ँ लौकक सभसँ छोट पंचायत बेरमा आ सभसँ बेसी गोटेकअःँ4◌ \nपिह ल बेर वृअः◌ँ0ा पअः◌ख0शन भेटल।  \nमुदा भीतरे-भीतर जबरदअः◌04 त अःँभँित  िअः◌89  या भेल। िक छु गोटे बिल क अःँभँसाद दुआ रे अःँभ5िस   \nरहलाह तँ िक छु ग ोटे फअःँखभ झ ित  सुिन  गाम-गाम चचअः◌भटक  मुअः◌ट9ा  बनल। गामक  \nराजनीित मे सेहो मोड़ आएल। मोड़ अबैक कारण भेल जे गामक भीतर जे \nजाित क बनाबिट  अिछ  ओहो कते रंगक अिछ । ओ ना दुगअः◌भ5पूजा मे बाअः◌◌ँण बँटा गेल \nरहिथ । दुनू अः◌04 थानकअःँ4◌ हुन कर समथअः◌भटन रहि न  । एक िद स पंिड त अः◌0ट याकरणाचायअः◌भट \nउिद त नारायण झा पंिड त भेलाह तँ दोसर िद स वैिद क, अः◌0ट याकरणाचायअः◌भट पंिड  त \nकामेअःँ58र  झा भेलाह। १९६२ ई.क मुिख या (पंचायत मुिख या) चुनावमे अः409ाअः◌◌ँणे \nमुिख या हारबो केलाह आ जीतबो केलाह। बचनू िम अःँ5ख, िज नका अ अःँ5ँरक  बोध नै \nरहिन  मुदा इमा नदारीसँ काज क रैक  चलैत गामे नै  अंचलक नेताक अःँ5खेण ीमे \nछलाह। अपने तँ मुिख या नै बनलाह मुदा अपन समथअः◌भटक मुिख  या रहिन । हारला \nउअःँ54र राजनीित  मे पछार खेलिन । सरसिठ क  चुनावमे  कअः◌भ◌ अः◌9टेसकअःँ4◌ जबरदअः◌04 त धअः◌टँा  \nलगल रहए। मधेपुर अःँ9ँ लौ कक नेता जानकी बाबू (अःँ5खी जान कीनअःँ88 द न िस◌ ंह) छलाह, \nजे िव धायक रिह  अःँभँित  िन िध अःँ84 व  कऽ चुकल छलाह। ओ टूिट  कऽ महामाया बाबूक \nसंग जनअः◌89ािअःँ88 त   दलमे आिब  चुकल छलाह। जे लाभ सोशिल अः◌04ट  पाटअः◌भ8कअःँ4◌ भेटल आ \nवासुदेव बाबू (अःँ5खी वासुदेव अःँभँसाद महतो ) एम.एल.ए. भेलाह।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nजाि◌ तक बनाबिट - बेरमाक  अः409ाअः◌◌ँण पअः◌भ◌च खअःँ8◌ ड मे िव भािज त अिछ। ओना चुनावक \nनाओंपर एक रहै छल मुदा सामािज क  अः◌0ट य वहारमे दूरी बनल छलिन । कअःँ94 युिन अः◌04ट  \nपाटअः◌भ8 जे १९६२ ई.मे पिह ने बनल छल ओइमे  अः409ाअः◌◌ँण सभ टूिट   कअःँ94 युिन अः◌04ट  पाटअः◌भ8 \nबनेने रहिथ । पअः◌भ◌चो खअःँ8◌ ड क अलग-अलग सामािज कता छलिन । कथो-कुटुमैती आ \nखानो-पीनमे दूरी छलिन । बरइ, कोइर, िक योटमे एक अःँभ5पता छल। एकअःँभ5पता ई \nजे खेनाइ-पीनाइ, पाविन -ित हार एकरंगाह छलिन । धा नुक दू  खअःँ8◌ ड मे िव भािज त \nछल, अखनो अिछ । दुनूक बीचक दूरी अिध क अिछ । तेकर कारण अिछ  जे \nबहुत पिह नेसँ धानुक खबािस यो करैत आएल अिछ  आ िक सािन यो िज नगी बना \nजीबैत आएल अिछ । तिह ना मअःँ98लाहो िव  भािज त अिछ । मुसहर पिर वार जेरगर \nअिछ  मुदा ओकरामे सेहो फुटफाट होइते रहै छै। तेकर कारण होइ छै जे कोनो \nभोज-काजमे सभकअः◌ख0  सभ नै खुआ पबैत अि छ   जइसँ अपनामे िव भािज त रहैए। \nमधेपुर अःँ9ँ लौ कसँ लऽ कऽ गाम धिर क चोटसँ बचनू िम अःँ5ख चो टा गेलाह। पुरना संगी \nसभ जे रहिन  ओ  सभ सअःँ88 या स लऽ लेलिन । िस अः◌ँ0ाअःँ88 त क नाओंपर अपन वोट \nअिपअः◌भटत केने रहलाह। बचनू ि म  अःँ5खक  अः409ेन अःँभँभािव  त भऽ गेलिन । जइसँ यअःँ55 - कुअःँ55 \nबाजए लगलाह। नतीजा भेलिन  जे पोखिर मे डुबा-डुबा एअःँ54े मुिक  यौलकिन  जे \nपीठीमे जबरदअः◌04 त  घा भऽ गेलिन । दरभंगामे ऑपरेशन भेलिन  तखन घा ठीक \nभेल िअःँ88ह। \n        \n  \nसन् सअः◌ख◌तालीस ... \nभारतक अः◌04वतंअःँ55 िअःँ55वािणअः◌भटक  झअःँ8◌डा फहरा रहल छल।  \nमुदा कअःँ94यूिनअः◌04ट पाटअः◌भ8क  माननाइ छल जे  भारत अः◌04वतंअःँ55 नै भेल अिछ।  \nअसली अः◌04वतंअःँ55ता भेटब बअः◌भ◌की  छै... \nिमिथलाक एकटा गाम… \nजअःँ88म  भेल रहए एकटा बअःँख4चा क .. ओही बखअः◌भट ...  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \nओइ अः◌04वतंअःँ55 वा अः◌04वतंअःँ55  नै भारतमे... \nिपताक मृअःँ84यु...गरीबी.. केस मोकदमा... \nवंिचतक लेल संघषअः◌भटमे भेटलै अः◌04वतंअःँ55 भारतक वा अः◌04वतंअःँ55 नै भेल भारतक जेल .... \nआइ बेरमामे पअः◌भ◌च -दस बीघासँ पैघ जोत ककरो नै.. \nओइ गाममे जीिवत अिछ आइयो िकसानी आअःँ84मिनभअः◌भट र संअः◌04कृित ... \nपुरोिहतवादपर अः409ाअः◌◌ँणवादक ए कछअःँ55 राअःँखभयक जतऽ भेल समािअःँ90त .. \nसंघषअः◌भटक समािअःँ90तक बाद  िजनक र लेखन मैिथली सािहअःँ84यमे आिन  देलक \nपुनजअः◌भ5गरण ... \n \nजगदीश अःँभँसाद मअःँ8◌डल - एकटा बायोअः◌9टाफी ... गजेअःँ88अः40भ ठाकु र अः◌ँ5ारा  ( अनुवतअः◌भटते...) \n  \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /gबडव य  ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ।  \n \n \nगजेअःँ88अः40भ  ठाकुर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \nggajendra@videha.com  \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-\npost_3709.html   \n  \n२. ग /gब24  \n२.१.१.\n अरिवऽgघ88द ऽgघफझीवाऽgष0बतव -‘मिणपऽgषघषक काऽgष01यकृितक आलोचनाऽgघ8बमक \nअऽgघ8झययन ’ पुऽgष0बतकक लोकापऽgषू1ण २.\n मुशg38एी  कामत- कतऽ जा रहल \nछी हम!/ नाटकः- िश िशgएअएत बेटी  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \n२.२.१.\n पूनम मअःँ8◌डल - मिणपअः◌ँ◌ जयअःँ88तीपर िदअःँ98लीमे  िमिथलअः◌भ4गन अः◌ँ5ारा  \nकिव गोअः4टखी ९ िसतअःँ94बर २०१२ कअःँ4◌ सअःँ94पअःँ88अःँ88स २.\n नवअः◌ख0दु \nकुमार झा-नीतीशक सॲझा म ोदीक समपअः◌भटण / ठंडाक  मौसम मे गमअः◌भ5यत िबहारक  \nराजनीित/ ३ अअःँख0टूबरकँ◌े राअः◌0◌अः◌99पितक िबहा र दौरा  दरभंगा , सेहो जेताह मुखजअः◌भ8 / \nजापान आ कनाडाक दौरा पर जयताह मोदी/ मैिथल अः409हमणकँ◌े िकनार लगौ◌ैलक \nभाजपा कीितअः◌भट कयलिन सोिनया सॅ भअः◌ख0ट / िबहारमे िनवेश क इअःँख4छा जन ौलक \nरैन बैअःँख0सी / मधुबनी सिहत तीन जगह पर बनत पीपा पूल/ पंचायत अःँभँितिनिध  \n  \n२.३.\n िश वकुमार झा ‘िट /g29ट लू’- मैिथ ल ी  उ प /g2टट य ा स सािह /g2ट4 य क िव कासमे \nहिर मोहन झाक योगदान  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n२.४.\n जगदीश ऽgघूघसाद मऽgघ8षडल - िकछु िवहिन कथा  \n  \n२.५.\n बेचन ठाकुर- बाप भेल िप /g2ृ4 ी   \n  \n२.६.\n कुम ा र भ ा /gबड4 क र -लघुकथा- लछिमनीया  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \n२.७.१.\n ओम अःँभँकाश -भोथ हिथयार / िवहिन कथा- बीस \nटाका  २.\n श/g2ृृु ध न  /g2अ2 स ा द  स ा ह - मैि थ ल ी  म ि ह ल ा  आ  ि ज/gबव9 ी  ३.\nकैलास दास-मि ह ल ा क  /g2अ2े र क क थ ा  सं /gब9व ह  ‘ि ज /gबव9 ी ’ \n  \n२.८.हम पुछैत छी: \nगुण न ा थ  झ ा सँ  च /g2टट दन  कुम ा र  झ ाक  ग पश प  \n१.\n अ र ि व /g2टट द /g2ृइ ी व ा /gबड4 त व -‘मि ण प /gब2ब क क ा /gबडव य कृ ि त क आ ल ो च न ा/g2ट4 म क \nअ /g2टइ य य न ’ पु /gबड4 त क क  ल ोक ा प/gबअव ण २.\n मु /gबट2ी  कामत- कतऽ जा रहल \nछी हम!/ नाटकः- िश ि /g2ृ2 त  बे ट ी  \n  \n१  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \nअरिवअःँ88द अःँ5खीवाअः◌04तव  \n‘मिणपअः◌ँ◌क  काअः◌0टयकृितक  आलोचनाअःँ84 मक अअःँ8खययन ’ पुअः◌04तकक लोकापअः◌भटण  \n  \n- मिणपअः◌ँ◌ मैिथली सािहअःँ84यक पिहल जासूसी उपअःँ88यासकार रहिथ  \n- मिणपअः◌ँ◌ िमिथला अःँ5ँेअःँ55क लो कदेवताकअःँ4◌ पिहल बेर सािहिअःँ84यक  अः◌04वअःँभ5प अःँभँदान \nकेलिन \n- मैिथलीक गंभीर किव क अःँभ5पमे  सेहो अः◌04मरण कएल जाइत छिथ मिणप अः◌ँ◌   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \n \nडा. अः409जिकशो र वमअः◌भ5 ‘मिणपअः◌ँ◌ ’ पौरािणक संअः◌04कृ ितक लोकगाथा अथवा कथाक  \nअःँभ5पमे रचना क संरच नामे अपन  जीवनक ालक अिध कअः◌भ4श भा ग लगेलिन। \nपिरणामअः◌04वअःँभ5प - लोिरक मिनयार, दीनाभअः40भी , राजा सलहेस, दुलरा दयाल, नैका \nबिनजारा, कुसुमा मािलन, मअःँ98लवंश , चुहरमल इअःँ84यािद पाअःँ55 जे अनािद कालसँ \nलोक कंठमे रचल-बसल रहिथ, कअःँ4◌ सािहअःँ84यक अःँभ5प अःँभँदान कऽ  लोक सािहअःँ84यकअःँ4◌  \nमैिथली सािहअःँ84य सागरक अः◌ँ5ारा  आम ज न धिर  पहुँचेलिन। लोक गाथा हम र \nपौरािणक संअः◌04कृित क आइक  िचअःँ88हासी छी। मैिथली सािहअःँ84य अःँ5खृंगार  तअः◌भ4िअःँ55क , \nआंचिलक िवषयकअःँ4◌ आधा र माि न  ओ  कतेको  उपअःँ88यासक रचना  केलिन। दजअः◌भटनसँ \nऊपर िहनकर कथा, नाटक, एकअः◌भ4की , महाकाअः◌0टय , मुअःँख0तक काअः◌0टय आ िनबंध सेहो \nछिअःँ88ह।  \nगत बुधवार १२ िसतअःँ94बर २०१२ कअःँ4◌ सहरसामे ‘मिणपअः◌ँ◌क काअः◌0टयकृितक \nआलोचनाअःँ84म क अअःँ8खययन ’ िवषयक पुअः◌04तकक लोकापअः◌भटण सािहअःँ84य अकाद मी सअःँ94मानसँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \nपुरअः◌04कृत सािहअःँ84यकार अःँभँो . मायान अःँ88द िमअःँ5ख  अः◌ँ5ारा भेल। कायअः◌भटक मक अअःँ8खयअःँ5ँता मैिथली \nसािहअःँ84यकार डा . महेअःँ88अः40भ  झा केलिन। मुअःँखटय अिथित डा . र ाजाराम  अःँभँसाद , िविशअः4टभ \nअितिथ डा. शैलेअःँ88अः40भ कुमा र झा , डा. लिलतेश िमअःँ5खा , डा. िवअःँ58नाथ िववेका , डा. \nके. एस. ओझा, डा. रेणु िसंह आिद रहिथ।   \nकायअः◌भटअः◌89अः◌भँमक शुभारंभ पुअः◌04तकक  लेखक डा . देवना रायण साह अः◌ँ5ारा आगत \nअितिथयक अः◌04वागत भाषणसँ भेल आ ओ अः◌04वयं िलिखत पुअः◌04तक ‘मिणपअः◌ँ◌क \nकाअः◌0टयकृितक आलोचना अःँ84मक  अअःँ8खययन ’ क मह अःँ84वपूणअः◌भट िबअःँ88दुपर अःँभँका श देलिन। \nसािहअःँ84य अकादमी पुरअः◌04 कारसँ पुरअः◌04 कृत िवअः◌ँ5ान अःँभँो . मायानअःँ88द  िमअःँ5ख  कहलिन जे ड ा . \nमिण पअः◌ँ◌ बहुिवद् सािहअःँ84यकार  रहिथ। ओ बहुिवलअःँ5ँण कथा , उपअःँ88यास आ काअः◌0टय \nिलखलिन जे लोकगाथापर आधािरत रहए। मैिथली आ ि मिथलाक संअः◌04कृितक \nिवकासक लेल संघषअः◌भटमे ओ योगदान दैत रहिथ। एहेन सािहअःँ84यका रक समअः◌9ट  \nरचनाक  आलोचनअःँ84 मक अअःँ8खययन िलिख \n डा. देवनारायण साह अःँभँाअःँ8खयापक एम . एल. \nटी. कालेज सहरसा अःँ5खमपूवअः◌भटक कायअः◌भट क ऽ ए करा िचरअः◌04मर णीय बनेलिन। डा .महेअःँ88अः40भ \nझा कहलिन जे ई माअःँ55  संयोग अिछ  जे सािहअःँ84य अ कादमीसँ पुरअः◌04कृत डा . \nमिणपअः◌ँ◌पर डा . देवन ारायण साह अः◌ँ5ारा  िलिखत पुअः◌04तकक लोकापणअः◌भट सेहो सािहअःँ84य \nअकादमीसँ पुरअः◌04कृत  सािहअःँ84यकार अःँभँो . मायान अःँ88द िमअःँ5ख क हा थसँ भेल। डा. शैलेअःँ88अः40भ \nकुमार रचना क गंभी रतापर अःँभँकाश  दैत कहलिन जे आइक समए मे मैिथली लेखन \nकला कम भेल अिछ लेिकन डा. देवना रायण साह शोधाथअः◌भ8 छाअःँ55क  लेल उपयोगी \nपुअः◌04तक िलिख मैिथली सािहअःँ84य जगतकअःँ4◌ नव आयाम देलिन अिछ। डा . लिलतेश \nिमअःँ5ख पुअः◌04तकक ऐितहािसक पृअः4टखभूिम िदस अःँ8खयान केि अःँ88अः40भत कऽ  कहलिन जे  मैिथलीमे \nजासूसी उपअःँ88यास सवअः◌भटअःँभँ थम मिणपअः◌ँ◌ िलखलिन। \n  \nऐ अवसर पर डा. राजा राम अःँभँसाद , डा. रामनरेश िसंह, डा. कुलानअःँ88द झा , डा. \nदीपक गुअःँ90ता , डा. एस. के. ओझा आ डा. रेणु  िसंह लोकािपअः◌भटत पुअः◌04तककअःँ4◌ समीची न \nबतेलिन आ अपन िवचार  अः◌0टयअःँख0त केलिन।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \n२ \nमु /gबट2 ी  कामत  \n१ \nकतऽ जा रहल छी हम! \nकतऽ जा रहल छी हम! \nकतौ◌ै तिप रहल अिछ, \nकतौ◌ै गिल रहल अिछ, \nकतौ◌ै धँिस रहल अिछ, \nतँ, कतौ उिठ रहल अिछ आइ धरती! \nतपा रहल अिछ अकरा मनुखक बढ़ैत भूख, जे िदन-अःँभँितिदन गाछ - वृअःँ5ँ का िट \nअकरा छअःँ55हीन बनबैत अ िछ।  समाजक कुरीित अकरा गला रहल अिछ। अपन \nबेटी पर देख अअःँ84याचार  ई बेब स भऽ धँिस रहल अिछ। देख ई सभ िवडअःँ94बना \nमॉं धरती अः◌89ोधसँ पहाड़ ब िन संकअःँ98प करैत अ िछ  िक सअःँ94पूणअः◌भट जहअः◌भ◌ क अइ िवशाल \nचोटीसँ झअः◌भ◌ िप अकर  सवअः◌भटना श कैर दी।  \nमुदा ओ कुछ नै करै लेल मजबूर अिछ। जेना आइ धरती बेबस लाचार आ \nकड़ीसँ बानहल देखाइत अिछ ओिहना हमरा समाजमे नारी क िअः◌04थित अिछ।  आइ \nभाइ जअःँ98लाद बनल अिछ  आ बाप पापक अःँभ5प  ले ने अिछ। अःँभँाचीन क ालसँ जइ \nिरअः◌0ँताकअःँ4◌ भगवानसँ पिहल जगह िमलल अिछ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nआइ ओकर नामो लइ सँ घृणाक बोध होइए। आइ हमरा समाजमे सभसँ अिधक \nनजाइज सअःँ94बअःँ88ध गुअःँभ5 आ  िश अः◌0◌या क बीच अिछ। हम एगो अरमान मनमे बसा \nअपन बअःँख4चा मे अअःँख4छा संअः◌04कार  आ उअःँख4च िश अःँ5ँा क अिभला षा लेने गुअःँभ5 ल ग जाइ छी \nमुदा वएह गुअःँभ5  हमर आअःँ84मसअःँ94मान  कअःँ4◌ ठेस पहुँचा बैत हमर बअःँख4चा क साथ शोषण \nकरैत अिछ। भाइ शअःँ9ँद अतेक पावन , अतेक पिवअःँ55 अि छ ि क स भ बिहन भाइ \nशअःँ9ँदकअःँ4◌ सअःँ94बोिघत करैत ई सोचैत अिछ िक ई हमर केवल भाई नइ कृअः◌0◌णक अःँभ5प \nअिछ जे युग-युग तक हमर  आबअःँभ5 आ सअःँ94मान क रअःँ5ँा  करत। चाहे  ओ चचेरा \nममेरा फुफेरा भाइ िकएक नइ हुअए। पर वएह भाइ जब अपन बिहनक िव अःँ58ा स \nतार-तार करैत ओकरा संगे ब लाअःँ84 का कार करैए तँ ओकरा की नाम देल जाएत। \nजअःँ88म देनहार ब ाप जकर ा िपता परमेअःँ58 र कहल जाइत अिछ वएह बाप अपन \nजनमल बेटी संग पाप करैत अिछ यएह समाजमे। \nआिखर कतऽ खडा छी हम, कतऽ जाइले डेग बढ़ा रहल छी एक पलक लेल, \nसोचलेसँ अिह गंदा पैर सँ चिल हम अपन अः◌04वअःँख4छ आ  पिवअःँ55 समाजक  िनमअः◌भ5ण  \nकऽ सकैत छी? केवल सादा कागज पर कलम दौड़ेनाइ िसखनेसँ संअः◌04कार आ \nसोच नइ बदलैत अिछ। अपन जमी र आ  अपन आ अःँ84माक  अवाज सुनु आ कहू \nिक बेटी कलंकक पुिरया अिछ िक हमर समाज ओकरा कलंिकत करैत अिछ।  \n२ \nनाटकः- िश ि /g2ृ2 त  बे ट ी  \n/g2अ2 थ म -दृ/gबड2 य  \n \nदुलारी - माय..................बाबू...... देिखयौ, हमर पिरअःँ5ँा फल ऐल। जइ मे हम \nसभसँ अिघक अंक सँ उतीणअः◌भट भेलॱ ।  \nफूलदाय- एना िकए िचकरैय छऽ। लगैए जेना कान क िझअःँ98ली फ ा िट जएत। सभ \nकाज राज छोिड़ कऽ मुँह कअःँ4◌ अगोरने रहै छऽ िकताबेमे। आब ई िचटठा लऽ \nकऽ डकरने िफरै छऽ। सभ तोहर बापक सनकी िछयौ जे तूँ एना उिधयाइ छी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nला अनऽ, आइ अकरा  चुअः◌◌4ा मे झौिक दै िछऐ। \nदुलार ◌ी- माय, ई एक टुकरा कागज नइ, हमर साल भरक मेहनत िछऐ, हम नइ \nदेब। \nफूलदाय - तूँ नइ देबही तँ आइ ई झाअःँभ5 तोरा पीि◌ठ पर टुइट जेतौ। \n(फूलदाय झाऽgघूफ लात घुसा दुलारी प र बरसाबैत भ ऽgष19ा-भऽgष19ा गािर  दैत आ हुनकर \nहाथसँ अंकपऽgघफफ ल ऽ कऽ खुऽgघ8षडी-खऽgघ8षडी कऽ दैत अिछ।) \nपटाअःँ5ँेप  \n  \nदोसर दृ/gबड2 य  \n \nख /gब2इ र -दुलारी बेटा, दुलारी कतऽ छहक। \nदु◌ुलार ◌ी-अबै छी बाबू जी! \nख /gब2इ र - आइ तँ तोहर परी अःँ5ँा फल अबैबाला छेल ऽ, िक भेलऽ? अअःँख4छा जा तूँ अपन \nअंक-पअःँ55 नेने आबऽ। हम तोरा लऽ एगो तोउफा आनिलअ, जकरा देख तूँ खुश \nभऽ जेबहक। हम तोरा लऽ कलम आनिलअ, आब जअःँ98दी जा क ऽ हमर उपहार \nनेने आबऽ। \n(दुलारी चुपचाप ओतै बैठ दुनू आँिख सँ नोर बहाबैत यऽ, तखने फूलदायक \nऽgघूघवेश।) \n \nफूलदाय -अहॴक दुलार अकरा िबगािड़ कऽ रािख देलकैए। जेना पिढ़-िलख कऽ \nहमरा कमा कऽ िखऐत बड़का मसटरैन बनबै लऽ चलल, के करतै िबयाह। \nकतौ िबएबहक तँ पिहले चुअः◌◌4ा ल ग घुसकेतऽ बेटी कअःँ4◌। कॉपी -कलम पकड़ा नै \nओिकली करै लऽ लए जेतऽ, बुजलहक िक नै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nख /gब2इ र -बेटा, तोहर मायक तँ आदते छऽ बजै कऽ। छोड़ऽ, तूँ कहऽ की भेलऽ \nअः◌04कूल मे। \n  \n(दुलारी नोराइल आँिखसँ चुपचाप माय आ बाबू िदस िनहारैत रहैए।) \n  \nफूलदाय -गइ सून, दुआर पर गोबरक ढेर,◌ी जो उठाकऽ महार पर पाथने आ। आ \nअकर बात सुनमे तँ अिहना कुहल जेमऽ। बर ऐल पढ़ै-िलखै बाली। देखै िछयौ, \nआब तोरा के पढ़बै छौ। \nख /gब2इ र -अहॉं बताह िछऐ िक! अपनो जनमल आन लगैए अहअः◌भ◌कअःँ4◌। तँइ तँ तूँ िनपुअःँ55 \nछी। डाइन कहअः◌भ◌ कऽ। भगवान तोरा बअः◌भ◌झे रिखतौ तँ नी क होइत।  \nपटाअःँ5ँेप  \n  \nतेसर दृ/gबड2 य  \n  \n(िकछु िदन बाद दुलारीक िश ऽgघफघकक हुनकर घरप र आगमन।) \nिश /g2ृ2 क -ख अः◌ँखर ................यौ खअः◌ँखर ...... कतऽ छी यौ। \nख /gब2इ र - माअः◌04टर साहेब अःँभँणाम।  \nिशअःँ5ँ क- अःँभँणाम - अःँभँणाम ! िलअ, आइ हम अहअः◌भ◌  कऽ मुँह मीठ करै लऽ एलॱए। \nख /gब2इ र - की खुशीमे! \nिश /g2ृ2 क - िकए, अहअः◌भ◌  कऽ नै बुजहल अि छ जे अहअः◌भ◌ क बेटी अिह गामक संगे अपन \nिजलोक नाम रौशन केलक। आइ हमरा गवअः◌भट भ ऽ रहल अिछ जे हम दुलारी \nजेकअः◌भ◌  हो नहा र छाअःँ55 ाक िश अःँ5ँक  छी।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \nख /gब2इ र -पर दुलारी तँ हमरा िकछु नै कहलक। हम तँ ई बुझै छेलॱ िक दुलारी \nबोड परी अःँ5ँा मे असफल भऽ गेल। दुलारी..........बेटा दुलारी........ \nदुलार ◌ी- जी बाबूजी! \nख /gब2इ र -बेटा, हमरासँ अतेक खुशीक बात केना छुपा कऽ रािख लेलॱ। \nदुलारी-बाबूजी, ऊ माय हमर अंकपअःँ55 कअःँ4◌.. (कहैत दुलारी कानऽ लगैए।) \nिश अःँ5ँक -दुलारी, आइ तूँ गवअः◌भटसँ हमरा सभक सर ऊँच कऽ देलऽ। खअः◌ँखर ! दु◌ुलारी कअःँ4◌ \nसरकार १० हजार  अःँभ5पैया आ इंटर कॉलेज मे दािखला संगे दू सालक पढ़ै-रहै आ \nखाए कऽ खचअः◌भ5 स भ देत। आ हम िश अःँ5ँ कगण अः◌04 कूलक तरफसँ ५ हजार अःँभ5पैया \nअहअः◌भ◌  कअःँ4◌ देब जे अहअः◌भ◌  अपन बागमे अतेक सुअःँ88दर फूल उगेलॱ, पूरे समाजसँ लिड़ \nअपन बे◌ेटी कअःँ4◌ आगू बढ़ेलॱ। आब सभ अपन बेटी कअःँ4◌ बेटा जेकअः◌भ◌  पढ़ैत। \nपटाअःँ5ँेप  \n \nचौथा दृ/gबड2 य  \n  \n(अपन पअःँख9ीसँ) \nख /gब2इ र -आब कहू बेटी कमाकऽ देलक िक नै! हम एहन दीप जरेलॱ जकर अःँभँ का श \nपुरे िजलाक लोक देखलक। िक अह अः◌भ◌ क मन अखनो अनहार यऽ? \nफूलदाय-हमरा माफ कऽ िदअ दुलारी बाबु, हमरा सँ गलती भऽ गेल, हम अनपढ़ \nनै। बुझलॱ िशअःँ5ँा क की मोल होइए। जब हम घर सँ िनकलै छेलॱ तँ लोग सभ \nताना मारै छेल, कहै छेल, बेटी कअःँ4◌ बेटा जकअः◌भ◌  अः◌04कूल भेज नेसँ देखबै, नाक \nकटैत। आइ जाइ छी हम, वएह लोग कअःँ4◌ कहै लऽ िक देिखयौ, हमर बेटी नाक \nनै कटौ लक बिअःँ98 क सर ऊँच केलक। \nख /gब2इ र - अअःँख4छा चलू, दुलारी आब दू साल पढ़ै लऽ पटना जएत, तकर तैयारी \nकअःँभ5।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \nफूलदाय - हऽ दुलारी बाबु, जअःँभ5र।  \n  \nपटा अःँ5ँेप  \n  \nअंितम दृ/gबड2 य  \n(दू सालक बाद।) \nख /gब2इ र -बेटा, आब आगू िक करबहक? और पढ़बहक! \nदुलार ◌ी-बाबु आगअः◌भ◌  तँ पढ़ब मुदा अिह संगे हम एगो काम सेहो करब, अपन गाममे \nअःँभँोढ -िश अःँ5ँा अिभयान शु◌ुअःँभ5 क रब।  \nख /gब2इ र - ई की होइ छै! \nदुलार ◌ी-बाबू जाबऽ तक जिड़ नै अः◌04वअःँख4छ हौत तँ िनक डािर केना पनपत। जबतक \nनारी िश अःँ5ँाक  मोलक एहसास नै ह एत तब तक कोय अपन बेटी कअःँ4◌ नै पढ़ै◌ैत। \nबाबू हम अपन गामक सभ बेटी कअःँ4◌ दुलारी बनैत देखऽ चाहै छी। \nख /gब2इ र -हँ बेटी, अिहमे हम अहअः◌भ◌ क संग छी। \nअऽgघफघर -अऽgघफघर दीप जलत  \nकऽgष1घा-काकी,बाबा-दाय \nसभ िमल कऽ पढ़त \nतबे बेटा-बेटीक भेद िमटत \nआ समान हक सँ दुनू आगू बढ़त।  \n  \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /gबडव य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \n१.\n पूनम मअःँ8◌डल - मिणपअः◌ँ◌ जयअःँ88तीपर िदअःँ98लीमे िमिथलअः◌भ4गन \nअः◌ँ5ारा किव  गोअः4टखी ९ िसतअःँ94बर २०१२ कअःँ4◌ सअःँ94पअःँ88अःँ88स २.\n नवअः◌ख0दु \nकुमार झा-नीतीशक सॲझा म ोदीक समपअः◌भटण / ठंडाक  मौसम मे गमअः◌भ5यत िबहारक  \nराजनीित/ ३ अअःँख0टूबरकँ◌े राअः◌0◌अः◌99पितक िबहा र दौरा  दरभंगा , सेहो जेताह मुखजअः◌भ8 / \nजापान आ कनाडाक दौरा पर जयताह मोदी/ मैिथल अः409हमणकँ◌े िकनार लगौ◌ैलक \nभाजपा कीितअः◌भट कयलिन सोिनया सॅ भअः◌ख0ट / िबहारमे िनवेश क इअःँख4छा जन ौलक \nरैन बैअःँख0सी / मधुबनी सिहत तीन जगह पर बनत पीपा पूल/ पंचायत अःँभँितिनिध  \n  \n१ \nपूनम मअःँ8◌डल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nम ि ण प/gब2ब  ज य /g2टट त ी प र  ि द /g29ट ल ी मे  ि म ि थ ल /gबअ4 ग न  /gब2ृ ा र ा क ि व ग ो /g4वइ ी  ९ ि स त /g294 ब र  २०१२ क/g24ब  \nस /g294 प /gबट2 \n- मिणपअः◌ँ◌ जयअःँ88तीपर िद अःँ98लीमे िमिथलअः◌भ4गन अः◌ँ5ार ा किव  गोअः4टखी ९ िसतअःँ94बर २०१२ कअःँ4◌ \nसअःँ94पअः◌8ँ  \n- किव ग ोअः4टखीक संचालन मानवधअः◌भटन कअःँ8◌ठ केलिन।  \n-कुमार शैलेअःँ88अः40भक  किवता पाठ क दौ रान द शअः◌भटक  दीघअः◌भ5सँ अभअः40भतापूणअः◌भट टोका -टोकी \nभेल। शुअःँभ5मे कुमा र शैलेअःँ88अः40भ िटअःँ90पणी के ने रहिथ जे महेअःँ88अः40भ  मलंिगया जी किवता नै \nिलखै छिथ। मंचपर  कुमार शैलेअःँ88अः40भक िटअःँ90पणी  छल जे किवता नै िलिखिनहार नी क  \nनाटक नै िलिख सकै ए। तकर बाद  महेअःँ88अः40भ मलंिगयाजी िब नु किवता प ढ़ने  उिठ \nकऽ चिल गेलाह। तकरे बदलामे कुमार  शैलेअःँ88अः40भक किवता पाठ क दौर ान द शअः◌भटक \nदीघअः◌भ5सँ अभअः40भतापूणअः◌भट टोका - टोकी भेल। जाितवादी रंगमंचक  दू अः◌9टुपक  बीच भऽ  \nरहल ऐ घटनाअः◌89म क बाद संचालक शािअःँ88त बनेबा क अपील केलिअःँ88ह। तकर \nबाद  टोका-टोकी केिनहार पअः◌भ◌ चो अः◌0टयिअःँख0त सेहो िकछु कालमे चिल गेला।  \n- रवीअःँ88अः40भनाथ ठा कुर , मुअः◌8ँाजी , िवनीता मिअःँ98लक , मानवधअः◌भटन कअःँ8◌ठ  , कुमार  शैलेअःँ88अः40भ , \nरमण कु मार िसंह आिद क िवता पाठ केलिअःँ88ह।  \n·        Satya Narayan Jha , Poonam Mandal  and  Indra Bhushan \nKumar  like this. \n·          /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \nSanjay Choudhary  जे िकयो ई िरपोटअः◌भट िलखने छिथ ओ सभागार मे \nउपिअः◌04थत नई छलाह । कायअः◌भटअः◌89म बहुत नीक वातावरण  आ न ीक म ाहौल मे संपअः◌8ँ \nभेल । कुमार शैलअः◌ख0अः40भ जी महअः◌ख0अः40भ मलंिगया जी क नाम ो तक नई लेलिखअःँ88ह । िरपोटअः◌भट \nिलख' बला सं अनुरोध जे आँिख मुईन क' झटहा नई फेकू , अहअः◌भ4क \nिवअःँ58सनीयता  समाअःँ90त भ ' जैत । \nThursday at 7:03am  · Like  · 1  \n·         \nRawindra Das  je kyo ehan reporting karet chi o chahait chi \nje maithil sab jati ke larai me ojhraol rahathi aa ehin kaj ta \nbahuto lok ka rahal chathi kala me pit ptrakarita ke kono \njagah nai chaik o rajnitikik patrakarita karu aa chadm nam \nsa nahi likhu \nThursday at 10:41am  · Like  · 1  \n·         \nRawindra Das  मुदा एक टा काज ओ बखूबी क रहल अिछ आ िदन \nअःँभँितिदन क रहल अि छ . ओ काज अिछ जाितवािदताक नाम पर झगरा केनाइ \nसािहअःँ84यकार सभ केर  खुलेआम फसबूक आ अःँ9ँलोगक माअःँ8खयम स गािर पअः◌8ख नाई   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \nThursday at 11:43am  · Like  · 1  \n·         \nPoonam Mandal  संजय चौधरी जी, कुमार शैलेअःँ88अः40भ जी रवी अःँ88अः40भ सुमनकअःँ4◌  कहने \nरहिथअःँ88ह दुनूमे सँ को नो ए क ग ोटा सँ पुिछ लेब , हमर समिदया ओतए उपिअः◌04थत \nछल। अहअः◌भ◌ जाितवादी रंमं चसँ जुड़ल छी तअःँ4◌ अहअः◌भ◌क छटपटाएब िनिअःँ5भते, \nिमिथलअः◌भ4गन कअःँ4◌ जँ  अपन अःँभँितअः4टखा बचेबाक  छै तँ अह अः◌भ◌ सन लोकसँ दूर ा बनाबए  \nपड़ तै। मलंिगया जे मिणपअः◌ँ◌क िवषयमे ए कअः◌भ4 की संअः◌9टह (सािहअःँ84य अ कादेमी ) मे जे \nिलखने छिथअःँ88अःँ94हह से अहअः◌भ◌कअःँ4◌ नै  बुझल हएत। पढ़ू आ मलंिगया जी क चि रअःँ55क  \nिवषयमे बुझू। \n3 hours ago  · Unlike  · 1  \n·         \nPoonam Mandal  रवीअःँ88अः40भ दास जी। आँिख मुिन लेलासँ जँ समाधान ि नकिलतै \nतँ दुिनयअः◌भ◌मे कोनो  समअः◌04ये नै रिहतै। काला आ सािहअःँ84यमे मैिथला अः409ाअः◌◌ँण आ कणअः◌भट \nकायअः◌04थ जै तरहअःँ4◌ जाितवादी राजनी ित कऽ  रहल छिथ / केने छिथतकर िवरोध \nपीत पअःँ55कािरता छै। अह अः◌भ◌ आइ .डी. हमरा  छ अः◌ँ◌ बुझा रहल अि छ कारण जे  अहअः◌भ◌ \nकॉपी-पेअः◌04ट केने छी (सािहअःँ84यकार  सभ केर  खुलेआम फसबूक आ अःँ9ँलोगक माअःँ8खयम \nस गािर पअः◌8खन ा ई) आिद, से एकटा चोर का \"राड़  कअःँ4◌ सुख बलाय \" केर लेखक \n\"रोशन कुमार झा\"क पोअः◌04ट िछऐ। ओइ चोर कअःँ4◌ पिहनिहये समिदयासँ बैन क ऽ देल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \nछै। ओक र कु कृअःँ84य नी चअः◌भ◌क  िलंकपर देल \nअिछhttp://esamaad.blogspot.in/2012/09/blog-post_502.html  \n3 hours ago  · Unlike  · 1  \n·         \nGajendra Thakur  जाितवादी रंगमं च आ ओक र संगी साथी सभक ि नलअः◌भटअःँखभजता \nआँिख खोलएबला अिछ। \n Poonam Mandal  जाितवादी रंगमंच जीवन  झाक सुअःँ88द र संयोगक मं चन \n२०१२ मे करैए आ कहैए जे ई पिहल मंचन िछऐ, जखनिक मलंिगयाजीक \nजअःँ88मसँ पिहने एक र मंच न भऽ चुकल अि छ। संजय चौधरीजी अहअः◌भ◌  आ अहअः◌भ◌क  \nसंगी सभक जाितवादी रंग मंचक  आ ओकर  संगी साथीक िव अःँ58सनीयता आ  रवीअःँ88अः40भ \nदासक पीत पअःँ55कािरता किहया ने खअःँ84 म भऽ गेल देखू िलंक  http://maithili-\ndrama.blogspot.in/2012/06/blog-post_29.html  \nKumar Shailendra  samadiya me chapal riport ekdam galat \nanuchit aa bhramak achi.Ehan galat prachar nai karbaak \nchahi. malangiyajee bimar rahathi o aayalo nahi rahathi. \nham aa sanjay choudhry hunka ghar par dekhi aayal \nrahi.Hamar kawitak khoob swagat bhel rahay karan o \nhamar doo masak darbhanga prawas par kendrit rahay. \nSamadiya me chapal ripot pardhlak baad hamra pahil khep  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \ne bujhba me aayel je videh sa jural lok sab katek grinit \nabhiyan chala rahal achi. \nPoonam Mandal  जाितवादी रंगमंचसँ जुड़ल कुमार  शैलेअःँ88अः40भक  झूठ घृिणत , आ \nडरपोक जाितवादी रंगमंच जे चोर रोशन कुमार झा (राड़के सुख बलाए केर \nलेखक)सन कॉपीराइट चोरक संगी अिछ, केर असली चेहरा अिछ, जे अःँभँोअः◌9टाम \nसभमे अभअः40भता करैए , एक दोसरासँ लड़ैए मुदा िवदेहक िवअःँभ4अः◌ँ0  एक  भऽ जाइए । \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/09/blog-post_502.html   \n  \n• Gajendra Thakur  कुमार शैलेअःँ88अः40भ आ आन ज ाितवादी रंग मंचकम अः◌भ8क \nई पुरान आदित छिअःँ88ह , भोजपुरी-मैिथली अकादेमीक सेमीनार मे कुमार  शैलेअःँ88अः40भ आ  \nिकछु आर गोटेक मंचेपर वाक युअः◌ँ0 हम आँिखसँ देखने  छी (अःँभँायः देवशंक र  नवीन \nसंगे), मुदा अिगले सेमीनारमे माहान मलंिगया, महान देवशंकर, महान गुंजन, \nमहान सुभाष चअःँ88अः40भ यादव आिदक जयघोष सेहो शैलेअःँ88अः40भ  लगेने रहिथ, आ तैपर \nमलंिग याजी देवशंकर  नवीन कअःँ4◌ कहने रहिथअःँ88ह - की भऽ  गेलै आइ कुमार शैलेअःँ88अः40भकअःँ4◌, \nउलटा धार बहा रहल अिछ। \nabout a minute ago · Like \n• \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \nGajendra Thakur  झूठपर िटकल अिछ जाितवादी रंगमंच। िकछु वीिडयो ऐ \nदुनू कायअः◌भटअः◌89मक िवदेह वीिडयोमे भेिट जा एत , भऽ सकैए नरम-गरम दुनू घटना \nभेिट जाए। \na few seconds ago · Like \n•   \n \n  \nGajendra Thakur  रोशन कुमार झा नाअः◌09ा जा ितवादी चोर क संग जाितवादी  \nरंगमंच आ कुम ार शैलेअःँ88अः40भक  सअः◌भ◌ठ - गअः◌भ◌ठ सोझअः◌भ◌ अि छ। तखन क कर गप ठीक  \nमानल जाए, झूठ आधािरत जाितवादी रंगमंचक वा  सअःँ84य आधािरत समिदयाक ?? \n• Poonam Mandal  ऐ चोरक संगी साथी (शंकरदेव झा, कुमार \nशैलेअःँ88अः40भ , अमलेअःँ88दु शेखर पा ठक आिद ) सभक गपपर िवअःँ58 ास कएल  जा सकैए? \na few seconds ago · Like \n• \n  \nPoonam Mandal  अखनो जगदीश अःँभँसाद मअःँ8◌डलक रचन ा जाितवादी रंगमंच क  \nसहयोगीक सह पर ई चोर रोशन झा ऊपरक देल िलंकपर चोरेने अिछ। \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/09/blog-post_502.html    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \n• Sanjay Choudhary  गजअः◌ख0अः40भ  ठाकुर  जी आ  पूनम मंडल जी  अहअः◌भ◌ \nसब गैर जाितवादी रंगमंच ल' क' दुिनयअः◌भ◌ के  सामने ि कयेक नई अबई  छी \n11 hours ago  · Like \n• \n  \nSanjay Choudhary  अहअः◌भ◌  सब लग जतेक गैर जाितवादी नाटक अिछ हमरा \nपठा िदय आ संगिह जतेक गैर जाितवादी कलाकार सब छिथ ितनको किहयो जे \nहमरा सब संग आिब क' नाटक करैथ तख ने जाितवाद समाअःँ90त हैत । अगर \nजाितवाद छैक त' ओकरा समाअःँ90त क र ' के अःँभँयास हेबाक चाही ताही लेल सब  \nजाित के लोक सब के मंच पर आब' पड़तय । हमरा सब लग जे कलाकार \nआ नाटक उपलअःँ9ँध रहैत अिछ ओही सं  काज चलब' पड़ेयै । अहअः◌भ◌ सब गैर \nजाितवादी कलाकार हमरा खोिज क' िदय अपन गैर जाितवादी कलाकार सब के \nकिहयो जे हमरा सब संग िमल क' काज करत । िदअःँ98ली सन शह र मे नाटक \nकेनाई बहुत जोिखम के काज छैक आरोप लगेनाई बहुत छोट गप होईत छैक \nअपन रोजी रोटी छोिड़ क' नाटक मे लाग' पडैत छैक । और अहअः◌भ◌ सब सबटा \nचीज के मिटयामेट कर' मे लागल रहै छी । ए ना हअःँ98ला मचब ' सं नीक हैत जे \nएकटा िवकअःँ98प िदयौ मैिथली रंगमं च के  जे गै र जाितवादी  होईक । जाितवाद \nसमाअःँ90त भ ' रहल छैक मुदा अहअः◌भ◌  सब ओकरा हावा देब' मे लागल रहै छी । \nजखन देखू जाितवाद शअःँ9ँदक िढंढो रा िपटैत रही छी । अ गर  सामथअः◌भट अिछ त ' \nिदअःँ98ली मे ए कटा गैर  जाितवादी  रंगमंच अः◌04थािपत कअःँभ5  हमहूँ ओही  रंगमंच सं जुिड़ \nजैब । \n10 hours ago  · Like  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \n• \n  \nPriyanka Jha  http://maithili-drama.blogspot.in/  \nिवदेह मैि थ ल ी  न ा /gबट4 य  उ /g2ट4 स व  \nmaithili-drama.blogspot.com \n47 minutes ago · Unlike · 2  · Remove Preview \n• \n  \nGajendra Thakur  संजय जी, उपरका िलंकपर समान ाअःँ88तर रं गमंच ( गैर \nजाितवादी समानाअःँ88तर रं गमंच ) आ नाटक भेिट जाएत, अहअः◌भ◌ केहेन  रंगमं चसँ जुड़ल \nलोक छी जे  अहअः◌भ◌कअःँ4◌  ई  बुझलो नै अिछ? ओना ई अहॴ टाक  नै सअःँ94पूणअः◌भट जाितवादी \nरंगमंचक  समअः◌04या अिछ अहअः◌भ◌क ई अःँभँअः◌टट \"अहअः◌भ◌  सब  गैर जाितवादी रंगमंच ल' क' \nदुिनयअः◌भ◌ के सामने िकयेक नई अबई छी\" कूपमंडूकता क अः◌ँ4ोतक  अि छ वा  \nजाितवादी कअः◌ँभराक। अहअः◌भ◌ लग ग एर अः409ाअः◌◌ँण -गएर कायअः◌04थ िकए नै आिब  रहल \nअिछ ओइपर सोचू, लोककअःँ4◌ पठेबै तँ ओ जाएत? पिहने भरोसा क ायम कअःँभ5 , की \nभरोसा काएम कऽ सकल छी? िदअःँ98ली सन शहर  मे न ाटक  केनाइ \"िवदेह \nसमानाअःँ88तर रंगमं चक \" मूल उअः◌ट9ेअः◌0ँय  नै छै, कारण  िवदेहसँ जुड़ल लोक भिर िव अःँ58मे \nछिथ, आ िमिथलामे \"िवदेह समानाअःँ88तर रंगमंच क \" होइत अिछ, होइत रहत। \nमैिथली रंगमंचकअःँ4◌  िवकअःँ98प देल जा  चुकल छै। जे जाितवादी शअःँ9ँदावली अहअः◌भ◌क आ \nअहअः◌भ◌  सन दोसर जाितवादी नाटकक ारक  नाटकमे  छिअःँ88ह  तकर  बाद अहअः◌भ◌ सोिचयो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \nकेना लेिलऐ जे लोक  अहअः◌भ◌ सभक  घृणाक रंगमंचसँ जुड़त? रोजी-रोटी छोिड़ कऽ \nसमाजकअःँ4◌ बँटबाक काजमे लगनाइ जँ  अहअः◌भ◌क  िअःँभँयोिरटी अिछ  तँ ओकरा \n(जाितवादी रंगमं चकअःँ4◌) जिड़सँ खतम केनाइ हमर िअःँभँयोिरटी अिछ , आ से िअःँभँयोिरटी \nहमरा सभक गामसँ शुअःँभ5  भेल अिछ जतए नेिटव अः◌04पीकर बसै छिथ , फअःँ8◌ड \nआधािरत िदअःँ98ली नै। म राठी  नाटक शोलापुर आ  मुअःँ94बै आ गुजराती न ाटक \nअहमदाबाद आ भअःँभ5च  िनधअः◌भ5िरत करैत अ िछ। अहअः◌भ◌ कअःँ4◌ कोना शक  भऽ गेल  जे \nमैिथली नाटक िदअःँ98ली िनधअः◌भ5ि रत क रत आ  साअःँ94अःँभँदाियक नाटककार  िनधअः◌भ5 िरत \nकरता? हमरा सभक सामअःँ85यअः◌भट आअः◌04ते- आअः◌04ते अहअः◌भ◌ लोकिनकअःँ4◌  देखाइ  पिड़ये रहल \nअिछ, पिड़ते रहत, .. फूअःँ98स पाराडाइजसँ हमरा लोकि नकअःँ4◌ कोनो  मतलब नै। \n32 minutes ago · Unlike · 1  \n• \n  \nGajendra Thakur  आब ऐ िरपोटअः◌भटपर घुरी - जाितवादी रंगमंच आ ओकर संगी \nसाथी सभक िनलअः◌भटअःँखभजता आँिख खोलएबला अिछ। िगरि गट  सेहो िहनका लोकिनक \nरंग बदलबाक आ झूठ बजबाक अःँ5ँमता देिख लजा  जाएत। \n18 minutes ago · Unlike · 1  \n• \n  \nPoonam Mandal  संजय जी, पिहने तँ कुमार शैलेअःँ88अः40भ , रवीअःँ88अः40भ दास  आिद जे \nझूठ बाजल छिथ ओइ लेल ओ सभ माफी मंगथु, अहूँकअःँ4◌ सभ गप बूझल छल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \nमुदा अहअः◌भ◌ गप कअःँ4◌ झअः◌भ◌पै- तोपैक अःँभँयास केलॱ , िकए? फेर कुमार शैलेअःँ88अः40भ , अमलेअःँ88दु \nशेखर पाठक, रवीअःँ88अः40भ दास  आिद जै चोर रोशन कुमार झा (जकर डायलोग \nरवीअःँ88अः40भ दास कॉपी केने छिथ) कअःँ4◌ जा ितवादमे झॲिक जगदीश  अःँभँसाद मअःँ8◌डलक \nरचनाक चोिरक बादो पाछासँ सह दऽ रहल छिथअःँ88ह , तकरा लेल की सजा छै? \nकी ए कर बादो  अहअः◌भ◌ लो किन सहयोगक आशा रखै छी ? \n  \n२ \nनवअः◌ख0दु कुमार झा- न ी त ी शक  स ॲ झ ा  म ो दी क  स म प/gबअव ण / ठंडाक \nम ौ स म  मे  ग म/gबअृ य त  ि ब ह ा र क  र ा ज न ी ि त / ३ अ /g2इड टू ब रकँ ◌े र ा/gबडब /gब99 प ि त क  ि ब ह ा र  दौ र ा  \nदरभंगा, सेहो जेत ा ह  मु ख ज /gबअट / जापान आ कनाडाक दौरा पर जयताह मोदी/ \nमै ि थ ल  /g4ड9 ह म ण कँ ◌े िकनार लगौ◌ैल क  भ ा ज प ा क ी ि त/gबअव  क य ल ि न  स ो ि न य ा  सॅ  भ/gबइड ट / िबहारमे \nि न वेश क इ /g2इ4 छ ा  ज न ौ ल क रैन बै /g2इड स ी / मधुबनी सिहत तीन जगह पर बनत पीपा पूल/ \nपं च ा य त  /g2अ2 ि त ि न ि ध  \n  \nन ी त ीश क  स ॲ झ ा म ो द ीक  स म प/gबअव ण   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nिबहारक उप मु अःँखटयमंअःँ55ी सुशील कु मार म ोदी , मुअःँखटयमंअःँ55ी नीतीश कुमा र के  पीएमक  \nमेटेिरयल जना भाजनाक भीतर  पीएम इन वेिटंग क परे शानी ब ढ़ा पाटअः◌भ8क  भी तर \nनव रणनीितक  संकेत देलिन अि छ। भाजपा मे कतेको योअःँखँय नेता छ िथ। मुदा \nमोदी के नीतीश कुमार मे पीएम मेटेिरयल बुिझ पड़ैत अिछ तऽ ई कोनो संयोग \nभाग निह अि छ। राजनी ितक जान कार  एक रा पाटअः◌भ8क  भीतर गुजर ातक मु अःँखटयमंअःँ55ी \nनरेअःँ88अः40भ मोदी क बढ़ैत अःँभँभाव के धार  के भोथर करबा क मोदी  िव रोधी खेमाक \nरणनीित मानैत छिथ। सुशील मोदीक  एिह बयान बाद  पाटअः◌भ8क विरअः4टख  नेता आ  \nिबहार मे भाजपा-जदयूक सरका र अःँभँमुख रणन ीितकार  अअःँभ5ण जेटली अः◌ँ5ार ा फोन  सॅ \nनीतीश कुमार सॅ भेल गपसप सॅ एिह बात के बल भेिट रहल अिछ। हुनक \nबयान से अःँभँदेश भाजपा सुरअःँ5ँाअःँ84म क मुअः40भा  मे अि छ आ  को नो नेता एिह पर खुिलक \nिकछु बजबा पर परहेज कऽ रहल छिथ। िक एक तऽ िबहार भाजपा मे सुशील \nकुमार मोदीक  भसअः◌भ8 सॅ सभ िकछु होइतन अ िछ आ वतअः◌भटमान पिरिअः◌04थित मे नीतीश \nकुमार क मागअः◌भट  दशअः◌भटन  पर भाजपाक  डेग उठैत अिछ। ए क तरहे अःँभँदेश  मे भाजपा \nमोदीक आगा ठेहून रोपने अिछ तऽ मोदी नीतीश कुमा रक चअः◌भ4गूर मे छ िथ। मोदी \nआ नीतीश क एिह कदम ताल सॅ िवपअःँ5ँी दल के ए करा  मुअः◌ट9ा हाथ लािग  गल अिछ  \nआ ओ नीतीश कुमार पर िनशाना लगा रहल अिछ।  \n     लोक सभाक चु नाव मे एखन तीन वषअः◌भट क समय अिछ मुदा जे राजनीितक  \nपिरदृअः◌0ँय बिन रहल अिछ  ओिह मे चुनाव क संभावना सेहो नजि र आिब  रहल  अिछ \nतअः◌ख0 एखने स ◌ॅअःँभँधानमंअःँ55ीक  पद पर अपन -अपन दावेदारी मजगूत करबाक रणनीित \nमे राजग क घटक दलक  नेता लािग गेल अिछ। ए िह मे र ाजगक  अःँभँमुख घटक \nजदयूक विरअः4टख नेता नीती श कु मार क नाम  पर लगातार चचअः◌भ5 सॅ हुन क दावेदार ी \nिदन पर िदन मजगूत भऽ रहल अिछ। आब तऽ एक तरहे भाजपाक भीतर सेहो \nनीतीश कु मारक  अः◌04वीकायअः◌भटरता धी रे-धीरे बिढ़ रहल अिछ। एिह सॅ पिहने भाजपाक \nमातृ संगठन रा अः◌0◌अः◌99ीय अः◌04वयं सेवक संघक विरअः4टख नेता मोहन भागवत सेहो नीतीश  \nकुमार क अःँभँसंशा कऽ संघ पिरवा र हलचल बढ़ा देने  छलाह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \n     सुशील कुमा र मोदी क बयानक  बाद रअःँ5ँ ाअःँ84म क भेल भाजपाक नेता सभ  \nओना तऽ समथअः◌भटन आ िवरोध  सॅ बिच रहल छ िथ मुदा नीती श कु मार क काज क \nअःँभँशंसा सॅ निह चुकैत छिथ। पाटअः◌भ8 नेताक मा नब अि छ जे मोद ीक बयान नीतीश \nकुमार क अः◌0टयिअःँख0तअःँ84वक संदभअः◌भट मे अि छ आ केअःँ88अः40भ सर कार क अः4ट0अः4टभाचा रक चचअः◌भ5 सॅ \nलोक सभक अःँ8खयान हटैबाक लेल एिह मािमला के िबना  को नो क ारण हवा  देल जा \nरहल अिछ। मुदा एिह बातक कोनो  उतर पाटअः◌भ8 नेता लग निह  अिछ  जे भाजपा \nमे नरेअःँ88अः40भ मोदी , िशवराज िसंह चौहान, रमन िसंह सन् कुम शल मुअःँखटयमंअःँ55ी  मे पीएम  \nमेटेिरयल मोदी के िकएक निह देखाई पिड़ रहल अिछ। मोदी के गंभीर आ \nपिरपअःँख0व नेता मानल जाईत अिछ आ हुन क बयान सेहो महअःँ84वपूणअः◌भट होइत अिछ।  \nओ कोन ो बयानवीर निह छिथ जे  सभ मािमला पर च चअः◌भ5 मे  रहबाक लेल \nबयानबाजी करैत छ िथ। तअः◌ख0 अःँभँधानमंअःँ55ी पदक संदभअः◌भट मे सु शील मोदीक  बयान पैघ \nराणनीितक अःँभ5प् मे देखल जा रहल अिछ। मोद ीक बयान प र नीतीश  कुमा रक  \nअःँभँितिअः◌89या जे ई संयोगमाअःँ55 अिछ ओिह रण नीित के म जगूत आधार दऽ रहल \nअिछ। अःँभँदेश मे  सिअः◌89य नीतीश िवरोधी उपेअःँ88अः40भ कुशवाहा अःँभँधानमं अःँ55ीक द ावेदारक  \nअःँभ5प् मे नीतीश  कुमा र के पूरा तरहअः◌ख0  खािरज कऽ रहल छिथ तऽ राजदक  विरअः4टख \nनेता अअःँ9ँदुलबारी िसअः◌ट9ीकी मानैत छिथ जे  मोदी क बयान पाटअः◌भ8क अःँभँित हुन क \nिनअः4टखाक अःँभँदशअः◌भटन  आ एक तरहअः◌ख0  जदयूक आग ा भाजपाक समपअः◌भटण मानल जा सकैत \nअिछ। ओना  लोक सभाक  चुनाव मे  देरी अिछ  आ वतअः◌भटमान पि रिअः◌04थित मे भाजपा \nआ कअः◌भ4अः◌9टेस दूनू  मअःँ8खयाविध चुनाव सॅ बच ऽ चाहैत अि छ तथािप नीतीश आ \nसुशीलक कैमेअः◌04अः◌99ीक  मअःँ8खय राजनीितक  मैथेमैिटअःँख0स सोझराओल जा रहल अि छ।  \n  \nठं डा क  म ौ स म  मे  ग म /gबअृ य त  ि ब ह ा रक राजनीित  \nिसतअःँ94बर मास मे मौसम ठं ढाएलाक  संगिह िबहार मे  राजन ीितक पारा  गमअः◌भट होयत। \nस□◌ा◌ाअःँभ5ढ़ जदयूक संगिह िवपअःँ5ँ िदस सॅ याअःँ55ाक दौ र अःँभँारंभ होयत। एक िदस  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \nसुशासनक गुणग ान करैत अःँभँदेशवासीक  हक आ  सअःँ94मानक  लेल मुअःँखटयमंअःँ55ी नीतीश  \nकुमार अिधका र याअःँ55ा पर िनकलताह तऽ अःँभँदेश मे पिरवतअः◌भटनक  लड़ाईक लेल \nराअः◌0◌अः◌99ीय जनता दलक सुअःँभँीमो लालू अःँभँसादक पिरवतअः◌भटन याअःँ55ाक  चाि रम च रण अःँभँारंभ \nहोयत। कोइलाक कािरल लागल दाग के छ ोड़ैबाक लेल क अः◌भ4अः◌9टेस सेहो मैदान मे  \nउतरत। केअःँ88अः40भ सरकार  पर लगातार भऽ  रहल हमलाक उतर देबा  आ अपन  पअःँ5ँ \nराखल आ नीतीश सरकारक असफलता के जनता धिर  पहूचैबाक लेल कअः◌भ4 अः◌9टेस \nपोल खोल याअःँ55ा अःँभँारंभ करत तऽ नीती श िवरोधी  आ िबहा र नव ि नमअः◌भ5ण मं च \nसअःँ94पकअः◌भट याअःँ55ा के माअःँ8खयम सॅ नीतीश  सरका रक सु शासनक हवा िनकालत। लोजपा \nअअःँ8खयअःँ5ँ रामिवलास पासवान सेहो जनसअःँ94पकअः◌भट याअःँ55ाक माअःँ8खयम सॅ अपन उपिअः◌04थित \nदजअः◌भट करा  रहल छिथ।  \n     राजग सर कार  के उखािड़  फअः◌ख0 कबाक संक अःँ98पक संग राजद पिरवतअः◌भटन  \nयाअःँ55ाक चािर म चरण  19 िसतअःँ94बर सॅ अःँभँारंभ होयत। एिह दरिमयान राजद  सुअःँभँीमो \nलालू अःँभँसाद 19 िसतअःँ94बर के बेगूसराय सॅ याअःँ55ा अःँभँारंभ क रताह आ 20 िसतअःँ94बर \nके खगिड़या, 21 िसतअःँ94बर के भागलपुर , 22 िसतअःँ94बर के मुं गेर  आ 23 िसतअःँ94बर \nके लखीसरायक याअःँ55ाक अः◌89म मे  जनसभाक माअःँ8खयम सॅ नीती श सरका र पर ह मला \nकऽ िबहा र मे पि रवतअः◌भटनक लेल जनता के  सजग क रताह। याअःँ55ाक दरिमयान  रािअःँ55  \nिवअःँ5खाम सेहो ओिह िजला मे होयत आ िभनसर दल क कायअः◌भटकतअः◌भ5  सॅ भअः◌ख0ट करताह। \nहुनक याअःँ55ा मे िवपअःँ5ँक नेता अअःँ9ँदुलबारी िसअः◌ट9ीकी , राअः◌0◌अः◌99ीय महासिचव र ामकृपाल \nयादव, सअः◌भ4सद जगतानंद , िवधान पिरषद मे िवपअःँ5ँक  नेता गुलाम गौस , िवधानसभा \nमे पाटअः◌भ8क मु अःँखटय सचेतक सअः4टटाट चौधरी , राअः◌0◌अः◌99ीय उपाअःँ8खयअःँ5ँ आ सअः◌भ4सद रघुवंश \nअःँभँसाद िसंह , पूवअः◌भट केअःँ88अः40भीय मंअःँ55ी  जयअःँभँकाश न ारायण यादव , आ पूवअः◌भट मंअःँ55ी श कुनी \nचौधरी संग रहताह।  \n     दोसर िदस क अः◌भ4अः◌9टेस सेहो अपन हेरायल राजन ीितक जमी नक खोज क लेल \nअिभयान चलाओत। पाटअः◌भ8 अः◌ँ5ारा पिहने के क ोइला अवंटन मािमला पर िवपअःँ5ँ अः◌ँ5ारा \nसंसद के ठअःँ90प करबा क का रअः◌भटवाईक उतर देबा क लेल मैदान मे उतरत। कोलगेट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \nकअः◌भ4ड पर मचल बबालक पर िवपअःँ5ँ  के उतर देब  आ सर कार क पअःँ5ँ रखबा क \nलेल िबहार मे उअः◌ँ4ोग आ वािणअःँखभय राअःँखभय मंअःँ55ी अःँखभयोितरािदअःँ84य िसंिधया के  मैदाम मे \nउतारत। अःँ5खी िसिधया दू िदनक  िबहार याअःँ55ा पर  िसतअःँ94बर के अःँभँदेश क दौ रा \nकयलिन। एकर बाद  कअः◌भ4अः◌9टेस केअःँ88अः40भीय योजना सभ मे िबहार मे  भऽ रहल \nअः4ट0अः4टभाचारक िव अःँभ5अः◌ँ0 पोल खोल रा अः◌0◌अः◌99िपता महाअःँ84मा गअः◌भ4धीक अःँभँितमा प र माअःँ98यापअः◌भटणक  \nबाद ई अिभयान अःँभँारंभ होयत। ओिह िदन न रकिटयागंज आ  राम नगर मे जन \nसभा आयोिजत कयल जायत। 22 िसतअःँ94बर के प 0 चअःँ94पारणक हर िसअः◌ँ0ी आ \nमोतीहारी नगर 23 िसतअःँ94बर के मुजअःँ9टफ रपुरक मोतीपुर आ कुढ़ नी आ  24 \nिसतअःँ94बर के बेगूसराय िजला मुअःँखटया लय मे जनसभा आयोिजत कयल जयत।  \n     मुअःँखटयमंअःँ55ी न ीतीश कुमार क िवअःँभ5 अः◌ँ0 लगातार अिभयान चला रहल िबहार नव  \nिनमअः◌भ5ण मोच अः◌भ5 सेहो याअःँ55ाक एिह राज नीित मे कूदलक अि छ। मोच अः◌भ5 अःँभँदेश मे  \nसअःँ94पकअः◌भट याअःँ55ा आयोिजत करबा क घोषणा कयलक अिछ। ई याअःँ55ा 9 िसतअःँ94बर सॅ \nकैमूर िजला सॅ अःँभँारंभ  होयत। कैमूर िजला मे  तीन िदन  याअःँ55ाक बाद ई याअःँ55ा  \nतीन िदन धिर नवादा िजला मे चलत आ 22 से 28 िसतअःँ94बर धिर पूवअः◌भ8 चअःँ94पारण \nयाअःँ55ा होयत।  \n     िबहार के िवशेष राअःँखभयक दजअः◌भ5 देबा क लेल जनता दल यू लगातार \nआंदोलनक माअःँ8खयम सॅ के अःँ88अः40भ पर दबाव बन ा रहल अि छ। एिह मअः◌भ4 गक समथअः◌भटन मे \nदल 4 नवअःँ94बर के पटना मे  अिधका र रैली आयोिजत कऽ  रहल अिछ। एिह रैली \nमे समथअः◌भटन जुटैबाक लेल मुअःँखटयमंअःँ55ी नीती श कु मार अिधका र याअःँ55ा पर ि नकिल \nरहल छिथ। मुअःँखटयमंअःँ55ी एिह  याअःँ55ाक लेल पटना सॅ बेितयाकक लेल 18 िसतअःँ94बर \nके िवदा हेताह। हुनक याअःँ55ा औपचािरक  अःँभ5प सॅ 19 िसतअःँ94बर सॅ बेितया सॅ \nअःँभँारंभ होयत। ओ 14 अअःँख0टूबर धिर  अःँभँितिदन दू िजलाक याअःँ55ा  क ऽ जन सभा के \nसंबोिधत करताह। एिह दरिमयान ओ याअःँ55ाक  लेल सरकारी  गाड़ी आ सर कारी \nअितिथ शालाक उपयोग निह करताह। दल अः◌ँ5ारा आयोिजत याअःँ55ा मे ओ  दलक \nगाड़ी आ दल अः◌ँ5ा रा  अः◌0टयवअः◌04था कयल गेल जगह पर राि श िवअःँ5ख ाम क रताह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \n     िसतअःँ94बरक मास ए क िदस मौसम  बदललाक संगिह िबहारवासी ग मअः◌भ8 सॅ \nराहतक सअः◌भ4स लेताह तऽ दोसर िदस िबहार क राज नीित मे ग मअः◌भ5हट आओत। सभ \nअःँभँमुख दल आ नेता अःँभँदेशक  याअःँ55ा पर िन किल रहल छिथ। ते अः◌04वाभािवक  अिछ  \nजे सभ जनता के अपना- अपना िहसाब सॅ अपन पअःँ5ँ रखताह। जखन राज नीित \nकरबाक  अिछ  तऽ रण नीित बनाएल आव अः◌0ँयक अि छ। ओना  एखन लोक  सभा आ \nिवधान सभाक चुनाव मे देरी अिछ मुदा राजनीितक रणनीितक िबना दल आ \nनेताक को नो महअःँ84व  निह अि छ। अिधक ार , पिरवतअः◌भटन , पोल- खोल आ सअःँ94पकअः◌भट सॅ \nजनता के कतेक अःँभँभािवत कयलक ई तऽ जन ादेश क परीअःँ5ँा क बादे पता चलत। \nसअःँ94पकअः◌भटक माअःँ8खयम सॅ पोल खोिल पिरवतअः◌भटनक िवपअःँ5ँक  आशा क मअःँ8खय अिधक ार \nदेयैबाक स□ ◌ा◌ाधारी दलक सं कअःँ98प सॅ जनताक  मूल समअः◌04याक कतबा समाधान  \nहोयत ई तऽ भिवअः◌0◌यक गतअः◌भट से अिछ मुदा एिह  मास मे ज नता के टाइम पास \nकरबाक लेल पूरा अवसर अिछ। स□◌ा◌ाक वादा आ िवपअःँ5ँक इरादा क संग ज नता \nके ठंढ ाक मौसम मे िसहरन क संग राजनीितक  गमअः◌भ8  महसूस होएत।  \n--- \n  \n3 अ /g2इड टू ब र  के  रा /gबडब /gब99 प ि त क  ि ब ह ा र द ौ र ा द र भं ग ा  से ह ो  ज त ा ह  मु ख ज /gबअट  \nराअः◌0◌अः◌99पितक अःँभँणव मुखजअः◌भ8क  3 अअःँख0टूबर के  िबहारक  दौरा  करताह। अःँ5खी  मुखजअः◌भ8क  \nराअः◌0◌अः◌99पित बनलाक बाद पिहल बेर भ ऽ रहल  िबहार याअःँ55ा क दर िमया ओ पटना क \nसंगिह दरभंगा सेहो जयताह। 3 अअःँख0टूबर के रा अः◌0◌अः◌99पित िवशेष जहाज सॅ दूपहर मे \nपटना पहूचताह। पटना हवाई अअः◌8भडा पर हुनका  गाडअः◌भट ऑफ  ऑनर देल जायत। \nओकर ब ाद ओ िबहार सर कार क कृिष  रोड मैपक लोकापअः◌भटण  अःँ5खीकृ अः◌0◌ण अः◌04मा रक  भवन \nमे करताह। अःँ5खी  मुखजअः◌भ8क  सअःँ94मान मे मुअःँखटयमंअःँ55ी आवास प र भोज आयोिजत कएल \nगेल अिछ। एिह मे सिअःँ94मिलत भेलाक बाद ओ  दरभंगा िवदा  भऽ जेताह। ओतए   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \nलिलत नारायण िमिथला िवअःँ58िवअः◌ँ4ालयक दीअःँ5ँअः◌भ4त समारोह मे भाग लेलाक बाद  \nपटना आपस आिब जयताह आ राजभवन मे राि अःँ55 िवअःँ5खाम  क रताह। हुनक सअःँ94मान \nमे राजभवन मे  रािअःँ55  भोज आयोिजत कयल गेल अिछ।  \n--- \n  \n  \nजापान आ कनाडाक दौरा पर जयताह मोदी  \nअःँभँदेशक िव □◌ा मंअःँ55ीक  अःँभँािधकृत सिमितक अअःँ8खयअःँ5ँ सह अःँभँदेशक  उप मुअःँखटयमंअःँ55ी सुश ील \nकुमार मोदीक  नेतृअःँ84व मे एकटा दल 13 सॅ 25 िसतअःँ94बर धिर क नाडा आ  \nजापानक टोरंटो, ओटावा, वैनकूवर आ टोिकयाक दौरा कऽ वअः◌04तु आ सेवा कर \nअःँभँणालीक अअःँ8खययन करत। एिह द लमे 12 अःँभँदेशक  िवअःँ54 मंअःँ55ी आ 17 अःँभँदेशक \nिवअःँ54 सिचव आ वािणअःँखभय कर  आयुअःँख0त सिअःँ94मिलत रहताह। एिह सॅ पिहने अःँ5खी मोदी  \nवअःँ98डअः◌भट इकोनोिम क फ ोरम अः◌ँ5ा रा 11-13 िसतअःँ94बर धिर चीन  मे आयोिजत भिवअः◌0◌य क \nअथअः◌भटअः◌0टयवअः◌04 था िवषयक सअःँ94मेलन मे भाग लेताह आ अः◌0टयाअःँखटयान सेहो देताह।  \n--- \n  \n  \nमै ि थ ल  /g4ड9 ह म ण  के  ि कन ा र  ल गै ल क भ ा ज प ा  क ीि त/gबअव  क य ल ि न  स ो ि न य ा  सॅ  भ/gबइड ट   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \nकोयला आवंटनाक मा िमला मे संसदक म ानसून सअःँ55क हंग ामाक  मअःँ8खय दरभंगाक  \nभाजपा सअः◌भ4सद कीितअः◌भट आजादक  कअः◌भ4अः◌9टेस अअःँ8खयअःँ5ँ सोिनया गअः◌भ4धीक संग  भेल भेट सॅ \nअःँभँदेश भाजपाक कान ठ ाढ़ भऽ  गेल अिछ।  अःँ5खी आजादक िपता अः◌04व 0 भागवत झा \nआजाद कअः◌भ4अः◌9टेस क सअःँ94मािनत नेता छलाह आ अःँभँदेश क मु अःँखटयमंअःँ55ीक अःँभ5प मे सेहो \nहुनका क अः◌भ4अः◌9टेस अवसर देने  छल। कीितअः◌भट आ जाद एिह भेटक  बाद भने सफाई द ऽ \nरहल होिथ मुदा एिह भेटक िकछु निह िकछु राजनीितक चािल मानक जा रहल \nअिछ। ओना  ओ समाजवाद ी पाटअः◌भ8 आ तृणमुल कअः◌भ4गेसक अअःँ8खयअःँ5ँ सॅ सेहो भेट \nकएने छलाह। मुदा एिह प र क करो  अःँ8खयान निह गेल छल। क अः◌भ4अः◌9टेस अअःँ8खयअःँ5ँ सॅ \nभेटक बाद हुनक पाटअः◌भ8 बदलबाक  चचअः◌भ5 प र ओ  सफाई देलिन जे पाटअः◌भ8 ि क ि कछु \nनेता हुनक िवअःँभ5 अः◌ँ0 ई अफवाह  पसािर  रहल छिथ।  \n     दरअसल अःँभँदेशक राजनीित मे  कितयाएल मैिथल अः409ाहमण नेता अपन  \nअिअः◌04तअःँ84व बचैबाक लेल संघषअः◌भट कऽ रहल छिथ। राजनी ितक हैिसयत कम भेलाक \nकारण भाजपा सेहो एिह समाजक  उपेअःँ5ँा क ऽ रहल अि छ। पूवअः◌भट मे कअः◌भ4अः◌9टेस -राजद \nगठबंधनक बाद  ई समाज भाजपाक पअःँ5ँ  मे गोलबंद भेल आ लो क  सभा आ \nिवधान सभाक चुनाव  मे र ाजगक  समअः◌भ5ि◌न मे  आगा  आयल। राजगक घट क \nभाजपाक अःँभँित मैिथल अः409हमणक िवशेष अःँभ5प् झुकाव भेल। मुदा पाटअः◌भ8 एिह समाजक  \nभेटल समथअः◌भटन के समाजक मजबुरी  बुिझ ए कर उपेअःँ5ँा कऽ  रहल अिछ  तऽ एिह  \nसमाजक नेता सेहो आब दबाव  बन बऽ  लगलाह अिछ। भाजपाक  अःँभँित भऽ रह ल \nमोहभंग पर ओकर सहयोगी नजिर गड़ौने अिछ आ एिह िदस ओकरा सफलता \nसेहो भेटल। भाजपा मे उचकद वला नेता मानल जाय वला संजय झा के द \nलमे सिअःँ94मिलत करा पाटअः◌भ8 के झट का सेहो देलक अ िछ। आब जदयूक नजि र \nिबहार िवधान पिरषअः◌88 क सभापित ताराकाअःँ88त झा  िदस अिछ। हालिह मे  अःँ5खी झा  \nअः◌ँ5ारा िशअःँ5ँ क ि नयोजनक च िल रहल अःँभँिअः◌89या मे मैिथली िशअःँ5ँ कक  िनयोजनक  मअः◌भ4ग  \nउठाओल गेल छल आ एिह िदस सिअः◌89य भऽ सर कार  मैिथली िशअःँ5ँ कक िनयोजन \nघोषणा कऽ हु नक ि मिथलअः◌भ4चल मे अपन पकड़  बनैबाक  संकेत देलक अि छ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \nभाजपा जतय ताराकअः◌भ4त झा के  सभापित रहैत िवधान पिरषअः◌88क िट कट सॅ वंिचत \nकयलक ओतिह िव धानसभाक उपाअःँ8खयअःँ5ँक अःँभँबल दावेदार िवजय कुमार िमअःँ5खा  आ \nिवनोद नारायण झा  के कितया देलक। हालअः◌भ4िक िव नोद ना रायण झा के  मंअःँ55ी \nअः◌04तरक पदक लालीपॉप दऽ हुन क न ाराजगी  कम  करबा क अःँभँयास कयलक अि छ।  \n     िबहार िवधानसभाक चुनावक दरिमयान भाजपा पिहने िटकटक बॅटवारा मे \nमैिथल अः409हमण के कात लगा देल क आ आब सअःँ54ा मे भागीद ारीक  बाट सेहो रोि क \nरहल अिछ। एिह िअः◌04थित मे समाज क सिअः◌89य नेता मे असंतोष होयब अः◌04वाभािवक \nअिछ। कीितअः◌भट आजादक  सोिनया गअः◌भ4धी सॅ भेल भेट के  असंतोषक जिड़ रहल \nआिगक धुंआं मानल जा सकैत अिछ। असल मे राजनीित ताकतक पूछ होइत \nअिछ। ओ चाहे समा जक  ताकतओ अथवा अपन  अः◌0टयिअःँख0तगत ताकत आ हैिसयत। \nसब सॅ पैघ िवडअःँ94बना ई अिछ जे  मैिथल समाज एकजूट भ ऽ अपन राजनैितक  \nहैिसयत निह देखबैत अिछ। एिह समाज के  एक ठाम राखब आ बअः◌ख0 क के  तराजु \nपर तौलब बरोबिर अि छ। एिह िअः◌04थितक लाभ भाजपा पूरा  तरहअः◌ख0 उठा रहल \nअिछ। संगठन आ सअःँ54ा दूनू मे मैिथल अः409ाहमणक उपेअःँ5ँा कऽ  आधारिवही न मैिथल \nअः409ाहमण नेता के आगो आिन भाजपा अपन  चेहरा  बचा रहल अि छ । (िरपोटशg3ंजमे \nशg30जयशgए70त िवचार लेखकक छिशgए88ह। – सशgए9झपादक ) \n  \n--- \n  \n  \nि ब ह ा र मे  िन वे श क इ /g2इ4 छ ा  ज न ौ लक  रै ल  बै /g2इड स ी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \nदेशक अःँभँिसअः◌ँ0 दवाई कअःँ94पन रैनबैअःँख0सी लेबोरेअः◌99ीज िबहार  मे दवाईक  का रखा ना \nलगैबाक योजना बनौलक अिछ। कअःँ94पनी ई िनवे श जनेि रक दवाई बनैब ाक लेल \nकरत। कअःँ94पनी एिह वाअः◌04ते सरका र सॅ िक छु मदित क इअःँख4छा जन ौलक अि छ। \nकअःँ94पनीक वैि अःँ58क दवाई कारोबा रक  अअःँ8खयअःँ5ँ राजीव गुलाटी जनौलिन  अिछ  जे अःँभँदेश \nमे पिछला िक छु वषअः◌भट मे  तेजी सॅ िवकास भेल अिछ।  देशभिर मे तेजी  सॅ िवकास \nकऽ रहल िबहार मे पैघ अवसर  अिछ। ओ कहलिन जे कअःँ94पनी  जनेिरट क \nदवाईक बेसी सॅ बेसी अःँभँचार - अःँभँसार करऽ  चाहैत अिछ।  िबहार सर कार क जेनेि रक \nदवाईक बढ़ावा देबा क अःँभँयासक नी क पिरणाम  सोझा आ ओत। एिह लेल सरकार \nसॅ जमीन आ िबजली सन  जमीनी  सुिवधाक मदित भेटबाक  आशा  अिछ। अःँभँदे श \nमे सुपर अः◌04पेशिलिट अअः◌04पताल पर सरकार क जोर क िवषय मे अःँ5खी गुलाटी कहलिन \nजे एखन अअः◌04पतालक लाभ समाजक उअःँख4च  वगअः◌भटक धि र सीिमत रहैत अ िछ। \nसरकार के एखन  जमीन क अः◌04तर पर अः◌04वाअः◌04अःँ85य सेवा के बढ़ैबा  पर क ाज क रबाक  \nचाही। अःँभँदेश पैघ आबादी एखनो ग रीबी रेखा  सॅ नीचा  अिछ। एिह वगअः◌भट के \nअः◌04वाअः◌04अःँ85य सेवाक बेसी आवअः◌0ँयकता अिछ। ओ कहलिन जे देश  भिर मे  एखन \nगोटेक बीस हजार सॅ बेसी दवाई कअःँ94पनी अि छ मुदा  देश मे नी क आ  सअः◌04त \nदवाईक पैघ आभाव अिछ।  एखनो पचास अःँभँितशत आबाद ी धिर  दवाई निह पहूिच \nरहल अिछ। तअः◌ख0 राअःँखभय सरका र सभ के एिह िदस डेग  उठैबाक  चाही। अःँखभयॲ \nिबहार सरका र एिह िदस डेग उठौलक  आ कअःँ94पनीक  संग काज  करबा क लेल \nतैयार भेल तऽ एिह मे कोनो परेशानी निह होएत।  \n--- \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \nमधुबनी सिहत तीन जगह पर बनत पीपा पूल  \nपथ िनमअः◌भ5ण िवभाग अःँभँदेश  मे तीन जगह  पर नव पीपा  पूल बनैबाक िनणअः◌भटय लेलक \nअिछ। पथ िनमअः◌भ5ण मंअःँ55ी नंद  िक शोर यादव जनतब देलिन  अिछ जे नव पीपा पूल \nमधुबनी, पटना आ बअःँख0सर िजला मे  बनाओल जायत। ओ ज नौलिन जे मधुबनी  \nिजलाक मधेपुर अःँभँखंडक कमला नदी  पर पूवअः◌भ8 धा र भीठ भगवा नपुर मे आठ सेटक \nनव पीपा पूल अः◌04वीकृित देल गेल अिछ। एिह पूलक िनम अः◌भ5ण िनम अः◌भ5ण पर 2.66 \nकरोड़ टा का खचअः◌भट होयत। एक र सीधा लाभ पचास हजा रक आबादी के होयत। \nओ जनौलिन जे  पटना िजला मे अःँखँयासपुर (बि अःँखटतयारपुर ) सॅ काला िदयारा घाट \nपर तीस सेटक पीपा पूलक लेल 8.10 करोड़ टा काक अः◌04वी कृित देल गेल \nअिछ। पचास हजारक आबादीक लाभ एिह पीपा पूल सॅ होयत। एकर अलावा \nबअःँख0सर िजलाक अः409हमपुर अःँभँखंडक नै नीजोर  गाम िअः◌04थत िबहार घाट सॅ उतरी \nिदयारा धिर सािठ सेटक नव पीपा पूलक लेल 15.62 करो ड़ टाका  अः◌04वीकृत \nकयल गेल अिछ। एिह सॅ नै नीजोर  आ उतर अःँभँदेश क बिलया आपस मे जुिड़  \nजायत आ एकर दूरी 75 िकलोमीटर सॅ घिट क ऽ पअः◌भ4च िकलोमीटर भऽ  जायत। \nएिह सॅ उअःँ54र अःँभँदेश आ  िबहार दू नू अःँ5ँेअःँ55क  िकसान  के लाभ होयत।  \n--- \n  \n  \nपं च ा य त  /g2अ2 ि त ि न ि ध  \nपंचायत के सशअःँख0त आ जवाबदेह बनैबा क लेल पंचायतीराज संअः◌04था सभक \nिनवअः◌भ5िचत अःँभँितिनिध आ ओिह मे कायअः◌भटरतकमअः◌भ8  सभक चाि र िदन क अःँभँिशअःँ5ँण  कायअः◌भटअः◌89म   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \nसभ िजला आ अःँभँखंड मे अअःँख0टूबर मास पिहल सअःँ90ताह मे हो एत। एिह अः◌89म  मे \nराअःँखभय अः◌04तरीय अःँभँिशअःँ5ँण समारोह 13 िसतअःँ94बर के पटना मे  होयत जकर उअः◌ट8 ाटन \nमुअःँखटयमंअःँ55ी नीतीश  कुमा र करताह। पंचायतीराज आ अः◌9टा मीण कायअः◌भट मंअःँ55ी डाअःँख0टर  भीम \nिसंह जनतब देलिन अिछ जे  एिह समारोह  मे अःँभँदेश क सभ पंचायत सॅ चूनल गेल \n2000 िनवअः◌भ5िचत अःँभँितिनिधक कायअः◌भटरत कमअः◌भ8  भाग लेताह।  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /gबडव य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nिश वकुमार झा ‘िट /g29ट लू’ \nमैिथ ल ी  उ प /g2टट य ा स सािह /g2ट4 य क िव कासमे हिर मोहन झाक योगदान   \nमैिथ ली उपअःँ88 या स सािह अःँ84 य क इित हास बेसी अःँभँचीन नै अि छ  । ऐ भाषाक पिह लुक \nमाअःँ88 य उपअःँ88 या सकार जनसीदन छिथ । ओना तँ हिर मोहन झा िब अःँ94 व  ओ \nिश अःँ98 पाअःँख4 छा िद त आव रणसँ युअःँख0 त कथाकार क अःँभ5पअःँ4◌ चिचअः◌भटत छिथ  , िक एक  तँ चचअः◌भटरी  \nसन हाअः◌04 य ओ ममअः◌भटक  समागम िह  न क अ अःँ88 य  िव धाक कृित मे नै भेटैछ, परंच \nसािह अःँ84 य क जगतमे िह नक  पदापअः◌भटण पाठक गणकअःँ4◌  जइ कृित  सँ झंकृत केलक ओ \nिथ क सन् 1933 ई.मे िह नक िल खल उपअःँ88 यास कअःँ88 या दान ओ सन 1945 ई.मे \nिह नक दोसर उपअःँ88 या स- िअः◌ँ5  रागमन। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \nजखन उपअःँ88 या स िव धामे हिर मोहनक  पदापअः◌भटण भेलिन   तँ ई िव धा क अः◌भ◌च छल। अखन \nधिर  जनसीदनक ि◌ नदअः◌भटयी सासु, शिश कला, किल युगी सअःँ88 य सी, पुनिवअः◌भटवाह , िअः◌ँ5  रागमन \nरहअः◌04 य  जीवछ िम अःँ5ख क रा मेअःँ58र , पुअःँ8◌ या नंद झाक िम िथ ला दपअः◌भटण आ डा◌ॅ. क अः◌भ◌ची न ाथ \nझा िक रण क च अःँ88 अः40भअः◌9टहण सन िक  छु जन िअःँभँ  य आ सािह अःँ84 योपयोगी उपअःँ88 या स सभ पाठक \nलग पसरल गेल छल। मुदा कोनो  उपअःँ88 यासमे ओ शिअःँख0 त   वा  आकषअः◌भटण नै छल \nजेकरा मैिथ ली पाठक पूणअः◌भटत : आअःँ84 म सात करिथ । िक एक तँ पोथी कीिन  कऽ \nपढ़बाक दृि अः◌0◌ ट  सँ जॱ मूअःँ98 यअः◌भ4 कन कएल जाए तँ मैिथ लीकअःँ4◌ आन भाषाक  पाठकसँ बेसी \nउदासीन मानल जाए। जइ भाषा सािह अःँ84 यक  अःँभँित   पाठकमे ओ भिअःँख0 त  -समागम नै \nओइ भाषामे हिर मोहन  सन उपअःँ88 यासकारक  पदापअः◌भटण अवअः◌0ँ य अः◌89अः◌भ4ित  कारी मानल जाए \nिक एक तँ िह नक  रचना  शैलीमे ओ आ कषअः◌भटण तँ अवअः◌0ँ य  अिछ  जेक रा कारणअः◌ख0  \nउदासीन पाठक वगअः◌भट  सेहो पोअःँ85 अःँ5◌ी  कीिन  कऽ पढ़बा क लेल वाअःँ8ख य  भऽ जाइत \nछिथ । \n  \nकथा िब अःँ94 व क आधारपर जॱ ि◌ नणअः◌भटए  लेल जाए तँ कअःँ88 या दान कोनो िव शेष कथाक \nवाचक नै। िम िथ ला समाजक एकटा िव कट मुदा सभसँ महअःँ84 वपूणअः◌भट संअः◌04 का र \nिव अ◌ाहकअःँ4◌ के अःँ88 अः40भ  िब अःँ88 दु बना कऽ िल खल गेल ऐ उपअःँ88 या समे कथानक बड़ कमजोर \nअिछ । बेटी जअःँ88 म लैत देरी  मायकअःँ4◌ ओक र िव  आहक िच अःँ88 ता भऽ  जाइत छिअःँ88 ह  । \nतँए संभवत: वर भेटल नै मुदा किन यअः◌भ◌ माइ क ओि र  आओ नसँ उपअःँ88 या सक आिद  \nभेल। \n  \nबारह अअःँ8ख या यमे िव भअःँख0 त ऐ उपअःँ88 यासकअःँ4◌ किन  यअः◌भ◌ माइक  ओिर  आओन, सभागाछीक \nदृअः◌0ँ य , तार केना पढ़ल गेल, जहाज परक गअःँ90 प - सअःँ90 प , गोसअः◌भ◌ओिन  क गीत, िम अः◌04 ट र \nसी.सी. िम अःँ5खा जिट  ल समअः◌04 या , गुअःँ90 प प रामशअः◌भट, कौतुक, कअःँ88 या दान, चतुथअः◌भ8क राित    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \nआिद  शीषअः◌भट कमे बॉटल गेल अिछ  । अंित म श ीषअः◌भटक अःँभँअः◌टटवाच क िक  एक तँ \nदशअः◌भटनशाअः◌04 अःँ55 क अःँ5◌ाता हिर  मोहन झा धिर  ए कटा अःँभँअः◌टट छोिड़   उपअःँ88 या सक इित  अःँ5खी \nकएलिन । \n  \nलालकका आ लालका कीक कअःँ88 या  बुिच या उपअःँ88 या सक नािय का छिथ  जिन क िब आह \nचअःँ8◌ डी चरण िम अःँ5खा सन माअःँ55  कहबा क लेल मैिथ  लसँ होइत अिछ । सी.सी. िम अःँ5खा \nअपन संअः◌04 कृित सँ िव लग वहसल एडभाअःँ88 स  लोक छिथ । िज नक ा अपन अअः◌ँ0अः◌भभिग  नीसँ \nबहुत रास आश छिअःँ88 ह  । बुिच याक जेठ भाय रेवती रमण ई जनैत छलाह, मुदा \nअपन बिह नक भिव अः◌0◌ य उअःँखभज लव करबाक लेल िम अःँ85 या क डोिर मे लटिक  सी.सी. \nिम अःँ5खासँ अपन बिह  नक पािण अः◌9टहण तँ करबा लेलिन  , मुदा चतुथअः◌भ8क रा ित  मे नव \nिव वािह त दंपित  िब नु आिअःँ84 म  क वरण केने िव लग भऽ जाइत छिथ । \n  \nसी. सी. िम अःँ5◌ा जे अपनाकअःँ4◌  कखनो  काअःँ88 ट  तँ कखनो कािल दास सन वअः◌ँ5त मानैत \nछिथ  सअःँ84 य  जािन  लेलाक बाद बुिच याकअःँ4◌ छ ोिड़   भािग  गेलाह। कोबरघरमे रिह  \nगेलीह कनैत बुिच या ओइ पअःँ55क  संग जे सी . सी. िम अःँ5खा रेवती रमणक  नाओंसँ \nिल िख  छोिड़  गेलिन । पअःँ55मे अिश  िअःँ5ँ  त कअःँ88 या क संग िश िअःँ5ँ  त पुअःँभ4ष क िव  अः◌0◌ अःँ5◌मता कअःँ4◌ \nिल िप त कएल गेल अिछ । ऐ  तरहअःँ4◌ अंत  करबाक लेल हिर मोहन जीक बड़ \nआलोचना भेलिन  तँए समाधान करैत िअः◌ँ5  रागमन िल खबाक लेल उपअःँ88 या सकार िव वश \nभऽ गेलिख न। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \nहिर मोहनजी िम िथ लाक सामािज क  अवअः◌04 थापर अःँभँहार क रैत बुिच  या सन अिश िअःँ5ँ  त \nनारीमे चेतना  अनबा क अःँभँयास तँ करैत छिथ  , मुदा ई िब सिर  गेलिख न जे सी. \nसी. िम अःँ5खा सन पाअःँ55 आ ओ कर संवाद क जे अःँभ5प  ऐ उपअःँ88 यसमे अःँभँअः◌04 तुत कएल गेल \nओ “मैिथ ली” पर आधार मा नल जाए। ओहेन  पाअःँ55कअःँ4◌ नायक बनेबा क क ोनो \nअःँभँयोजन नै जेकरा  मैिथ  ली संअः◌04 कृित सँ लेस माअःँ55 िस  नेह वा ऐठ ामक बेवअः◌04 था क \nकोनो अःँ5◌ान  नै हुअए। िह  नक “ अः◌9टेजुएट पुतोहु” कथाक नायाि◌ का सेहो िव दुषी आ \nएडभाअःँ88 स  मिह ला छिथ  परअःँ88 च  हुनक संवाद सभठाम खँटी मैिथ लीमे छि अःँ88 ह  । सी.सी. \nिम अःँ5खा अंअः◌9टेजी  आ िह  अःँ88 द ी माअःँ55  बजैत छिथ  । मैिथ ली उपअःँ88 या समे आन भाषक एतेक \nबेसी अःँभँयोगसँ एकर अपन संअः◌04 का र केना बअः◌भ◌ चत ....? हिर मोहनक सभसँ पैघ कमी \nऐ उपअःँ88 या स क महतपर अवअः◌0ँ य अः◌9टहण लगा देलक।  \n  \nिक छु मैिथ ली सािह अःँ84 यकारक  ई अःँभँवृिअःँ54   रहल छिअःँ88 ह   जे जॱ िह अःँ88 दी क अःँभँयोग क एल \nजाए तँ रचन ा आर  सारगिभअः◌भटत मानल जा एत आ लोक  योअःँखँ य  बुझताह। हिर मोहन \nिव षय ममअः◌भटमे झअः◌भ◌पल यथाथअः◌भटक हृदैअः◌04 पशअः◌भ8 सािह  अःँ84 य कार छिथ  तँए िह नकासँ पाठक ई \nअपेअःँ5ँा तँ कथमिप   नै रखलक। हाअः◌04 य समागमसँ युअःँख0 त कअःँ88 यादानक संवाद उअःँख4 च  \nकोिट क अिछ । सी. सी. िम अःँ55ा िह  अःँ88 दू िव अःँ58िव  अः◌ँ4ालयक सािह  अःँ84 यक शोधाथअः◌भ8 तँ छिथ   \nमुदा कअःँ88 यादानमे  हुनक  अः◌04 थान एकटा  पाअःँ5भाअःँ84 य संअः◌04 कृित कअःँ4◌ जा नय बला जोकरसँ \nबेसी नै। बुिच या तँ बुिचये छिथ । िम . िम अःँ5ख जखन िज  अःँ5◌ा शा केलिन   जे अःँख0 या  तुम \nनिसअः◌भटग जानती हो ...? बुिच या मनमे सोचलीह नरिस◌ ंह तँ गामक कोतबालक नाम \nछैक, देखू तँ भला हमरा कोतबाल लगा कऽ गािर  पढ़ैत अिछ ....। \n  \nऐ अअःँ5◌ अवलाकअःँ4◌ रेवती रमण  सन भाय केना  सी . सी. िम अःँ5खा सन “ पाअःँ5भाअःँ84 य -\nजोकर”क हाथमे सॱिप  देबाक ि◌ नणअः◌भटए  केलक। ऐ लेल रेवती रमण  जीकअःँ4◌ अपन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \nअअः◌ँ0अः◌भभिग  नी  बड़गामवाली सन न ारी अः◌ँ5ा रा िम  . िम अःँ5खा क संग छल करब ए पड़ैत छिअःँ88 ह  । \nऐ तअःँ85 यमे सअःँ84 य ता झलकैत अिछ । हमरा सबहक समाजमे बड़का गामवाली सन \nनारीकअःँ4◌  कतेक ब ालाक पैतराखिन   बन ए पड़ैत छि अःँ88 ह  । \n  \nएक अथअः◌भटमे ई उपअःँ88 यासक सबल िअः◌04 थ  ित  सेहो मानल जाए जे सन् 1933 ई.मे \nजखन पुअःँभ4ष वगअः◌भटक अ िध  कअः◌भ4 श लोक हम रा सबहक समाजमे  अि श  िअःँ5ँ  त छलिथ  ओइ \nकालक नारीमे िश अःँ5ँा -िव कासक एहेन कअःँ98 प ना हिर मोहनसँ पूवअः◌भट मैिथ  लीमे िन िअःँ5भ  त नै \nभेल। \n  \nिह नक कथा वा  उपअःँ88 या स िक छु हुअए एक टा बड़ सक ाराअःँ84 मक तअःँ85 य  भेटैछ जे \nिह नक कृित क मिह ला पाअःँ55 सिद  खन गित शील रहैत छिथ , बैिस  कऽ सोचैत नरीक \nचचअः◌भट बड़ क म ठा म देखएमे आएल। कअःँ88 या दानमे सेहो लालकाकी झट दऽ आवेश \nरानीक पैरक कनगुिर या आंगु रकअःँ4◌ द ािब   देलिख न, मुिन यअः◌भ◌ माय चमिक   कऽ घैल \nउठेलक आ लालकाकी अः◌ँ5पिस   कऽ  मोटरी खोलय लगलीह सन िअः◌89  याशील मिह ला \nसमाजक दशअः◌भटन  हिर  मोहन झाक मैिथ ल संअः◌04 कृित क आअःँ84 म  आवलोकनक संग-संग \nनारी चेतना क दपअः◌भटण मा नल जाए।  \n  \nठुनमुनकाकी आ लालकाकी दुनू िद आिद नी खूब लड़ैत छिथ । भोलानाथ झाक \nपअःँख9ी ठुनमुनका की गभअः◌भटवती छ िथ  न। लड़बाक अः◌89म मे गभअः◌भट लगा कऽ  श अःँ90 प त सेहो \nखाइत छिथ न, मुदा बुिच याक िब आहक लेल ओिर आओनमे हुनक सहभािग ता कने \nकिन यअः◌भ◌ मायसँ कम  नै। ए कटा “ संयुअःँख0 त  पिर वारक” महअःँ84 वपूणअः◌भट सअःँख0 ल पअःँ5ँ मानल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \nजाए। लालकाकीक पुतोहु बड़कागामवाली िश िअःँ5ँ  त नारी छिथ  सिद खन िक ताबे \nसंग लटपटाएल रहैवाली बड़कागाम वाली किन यअः◌भ◌ िब  आहक लेल चंगेरा नै \nसअः◌भ◌ठतीह। आ ने चूिअः◌◌4  ये लग बैसतीह, मुदा जखन महीन काज अथअः◌भ5त् सी . सी. \nिम अःँ5खाकअःँ4◌  िब  आहक पूवअः◌भट किन  यअः◌भ◌सँ ग अःँ90 प क रेबाक लेल नाटक  करबा क आवअः◌0ँ य कता \nभेल तँ रेवती रमण िह नकेसँ किन यअः◌भ◌क  अिभ  नय करेलिन ।  \nठकबा जे ऐ उपअःँ88 या सक अदना पाअःँ55 अि छ   ओकर माथक मोटरीमे भोलानाथ झाक \nपनही सेहो बाअःँ88 हल छिअःँ88 ह  । ई समाजक कटु सअःँ84 अःँभ5  केकरो पएरक पनही केकरो \nमाथपर ई समअःँ88 व यवाद समाजक लेल कलंक िक ए नै मानल जसए। तखन जॱ \nवएह ठकबा क पुअःँ55 जखन अिध  कारी बिन  भोलानाथ झाक संतानक संग बदला \nलैत अिछ  तँ अअः◌9ट आसनपर  बैसल लोक अकुला जाइत छिथ । ओना एहेन \nबदलल पिर िअः◌04 थ  ित  तँ हिर मोहनक  उपअःँ88 या समे कथपित  नै भेटत िक एक तँ \nहिर मोहन झाक कृित  अः409ाअः◌◌ँवादी समाज क वृिअःँ54  िच अःँ55 छिअःँ88 ह  । ऐमे समाजक कात \nलागल वगअः◌भटमे मुिन  यअः◌भ◌ माय सन पैनभर नी आ  ठकवा  सन खबास माअःँ55 अ िछ   तँए \nिह नक उपअःँ88 या स स अःँ94 पूणअः◌भट समाजक अःँभँित  िन िध  कृित  कथमिप  नै भऽ सकल।  \n  \nउपअःँ88 या सकार दिल त वा परदिल तक ममअः◌भटक  अः◌04 पशअः◌भट तँ नै केलिन   मुदा  अः409ाअः◌◌ँणेमे ऊँच -\nनीच आ उअःँ54र - दिअःँ5ँ  णसँ अःँ5ँुअःँ9ँ ध अवअः◌0ँ य  छिथ । हिर मोहन जी क मातृक  अवअः◌0ँ य  \nभलमानुषक गाममे छिअःँ88 ह   मुदा पैतृक भूिम  कुमर बािज तपुर वैशली भदेसमे, तँए \nभदेसक ममअः◌भटसँ आकुल तँ अवअः◌0ँ य  छिथ । सभागाछीक  दृअः◌0ँ मे टुअः◌8ँी झा  कने क \nखखिस  कऽ बजलाह- \n“मािन  िल यऽ वर क घऽ र दिअःँ5ँणे  भर छ िअःँ88 ह   तऽ हजअः◌भट की ...? सेहो बेसी दूर निह - \nदलिस◌ ंह सराय सँ चौदह कोसपर  घऽर छिअःँ88 ह  ।” मूलक चचअः◌भट भेलापर िब  आहक \nअगुआ अथअः◌भ5त स भागाछीक दलाल कहैत छिथ  जे मािन  िल अ शुरगने छिथ ..., ऐ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \nसभ कटु सअःँ84 यसँ अःँभँमािण  त होइत अिछ  जे जखन अः409ाअः◌◌ँण - अः409अः◌◌ँणक मअःँ8ख य  मौिल क \nिव षमता तँ िम िथ लामे समअःँ88 व यवाद केना आबय...?  \n  \nगंभीर िच अःँ88 तनयोअःँखँ य  िव षयकअःँ4◌ हिर  मोहन  जी हाअः◌04 यक माअःँ8ख यमसँ चचअः◌भट कऽ  उपअःँ88 यासकअःँ4◌ \nलोकिअःँभँ  य तँ अवअः◌0ँ य  बना देलिन  मुदा गंभीर िच अःँ88 तन कअःँ4◌ हाअः◌04 य क बोिर सँ िल अःँ90 त  \nकएलासँ एक र उअः◌ट9ेअः◌0ँ य अवअः◌0ँ य लुअःँ90 त भऽ गेल। एकर ा सुयोअःँखँ य उपअःँ88 या सकारक \nअदूरदिशअः◌भटता मा नल जाए।  \n  \nिक छु समालोच कक त कअः◌भट भऽ सकैत छिअःँ88 ह   जे हिर मोहन जीक ऐ कृित क उअः◌ट9ेअः◌0ँ य  \nसमाजक िव कृित कअःँ4◌ नागट करबासँ बेसी “ हाअः◌04 य  समागम” करबाक लेल छलिन , \nमुदा ऐ तकअः◌भटसँ हम  सहमित   नै रखैत छी। कोनो  हाअः◌04 य  जे समािज क आ \nपािर वािर क  समता आ शअः◌भ4ित  कअःँ4◌ बािध  त करए  ओ समाज क लेल कखनो अः◌04 वी कारयअः◌भट \nनै भऽ सकैत अिछ । कालीदासचि रअःँ55सँ अःँभँभािव  त सी. सी. िम अःँ5खा बुअःँख4 चीदायकअःँ4◌ \n“िव धोअःँ54मा ” बना कऽ  अः◌04 वी कार करताह, ई पिर िअः◌04 थ  ित  उपअःँ88 यासक कमजोर पअःँ5ँ \nिथ क। कहबी छैक- “बड़ो से ने कीिज ए अःँ9ँ या ह- अःँभँित   और वैर” ऐ िव अः◌04 म यकारी \nउपअःँ88 या समे िव षम पिर िअः◌04 थ  ित  जॱ माअःँ55  हाअः◌04 य  समागमक लेल अ◌ाएल तैया◌े उिच त \nनै। एक उपअःँ88 यासमे समअः◌04 या  आ दोसरमे जा कऽ ओकर िन दान ई रचनाकारक \nकलाअःँ84 म क कृित  कखनो नै मानल जा सकै छ। माअःँ55 हँसबा क लेल झारखअःँ8◌ डी नाथ, \nबटुक आ तोतराह पंिड त नमो नाथ झा सन पाअःँ55 क उपिअः◌04 थ  ित  तँ अःँभँासंिग  क मुदा \nहँसीक पाअःँ55 बना कऽ बुि च  याकअःँ4◌ कोवरमे कनैत छोिड़  उपअःँ88 या सक अंत देखाएब \nनारी जाित क अपमानसँ बेसी िक छु नै। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \nऐ सभ कमजोर  तअःँ85 य सँ भरल रहलाक बादो “ कअःँ88 या दान” मैिथ ली सािह अःँ84 य मे \nमहअःँ84 वपूणअः◌भट अः◌04 था न रखैत अिछ  िक एक तँ पाठकगण ऐ कृित कअःँ4◌ िह  आसँ अः◌04 वी कार कऽ \nनेने छिअःँ88 ह  । \nकअःँ88 यादानक लो किअःँभँ  यताक मौिल क कारण िथ क अः◌9टाअःँ94 य  जीवनक आधारभुत घटनाक \nिच अःँ55णमे सहज मौिल  कताक  अनुपालन। हाअः◌04 य समागम तँ अः◌04 वा भािव क िक एक तँ ई \nरचनाका रक  अःँभँकृित   ओ अःँभँवृि◌त रहल छिअःँ88 ह  । हाअः◌04 यक अः◌89म मे गंभीर  दशअः◌भटन  तँ हँसीमे \nउिध या गेल मुदा कोनो ठाम सािह िअःँ84 य  क मयअः◌भ5दा ओ अनु गासनपर अः◌9टहार  नै देखए  मे \nआएल। ई उपअःँ88 यासकारक अःँभँअः◌भ4जल आ अःँभँवीण रचना शीलताक अः◌ँ4ोत क मानल जा ए। \nजखन वर अथअः◌भ5त् सी . सी. िम अःँ5खा   मिह ला मंडलीक  मअःँ8ख य  िब आहसँ पूवअः◌भट परीअःँ5ँण \nहेतु अबैत छिथ  तँ अपन नाओं सी. सी. िम अःँ5खा कहैत छिथ  न। अःँ5ँणेमे  मिह  ला \nमंडलीक एकटा बािल का सदअः◌04 या क चुटकी... तखन तँ बापक नाओं बोतल िम अःँ5खा \nहेतिअःँ88 ह  । अित वादी अःँभँवृित  क लोक  पर हाअः◌04 यक माअःँ8ख य मसँ अनुशािस त अःँभँहार गाम क \nरीित -िर वाजक अित अः◌89मण क अःँभँयासपर सहज अःँभ5पसँ कएल गेल। क िन  यअः◌भ◌ माइक  \nओिर आ ओन अअःँ8ख ययाय पूणअः◌भटत : सहज मैिथ ल नारी समूहक झलिक  देखबैत अिछ । \nऐठाम ई पू णअः◌भटत : मौिल क आ वाअः◌04 त िव क लगै छ। संवादक भाषा आ  शैलीसँ अः◌04 पअः◌0◌ ट  \nभऽ जाइछ जे हिर मोहनजी अपन संअः◌04 कृित  आ रीित -िर वाजकअःँ4◌ आअःँ84 म सात केने \nछिथ ।  \n  \n/gबट9म श ......। \n    \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \nरचनापर अपन मंत /gबडव य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश ऽgघूघसाद मऽgघ8षड ल \nिकछु िवहिन कथा  \nपटोटन  \n  \nअअः40भाक पिह  ल बरखा। माअः◌04 ट र सहाएब आ बड़ाबाबू, दुनू गोटे ए अः◌टँे मोटर \nसाइिक लसँ गामसँ झंझारपुर जाइत रहिथ । साते िक लोमीटर झंझारपुर तँए दुनू \nगोटे गामेसँ जाइ अबै छिथ । थानाक बड़ाबाबू  नै कोटअः◌भटक बड़ाबाबू  देवनअःँ88 द न आ \nहाइअः◌04 कूलक िश अःँ5ँक  अःँभँेमनअःँ88 दन। ओना दुनू  गोटे शहअःँभ5आसँ बेसी गमैइये छिथ   मुदा \nतैयो कलप कएल कपड़ा पहीिर  कऽ ऐबे-जेबे करै छिथ । \n  \nपँचकोशीमे िस◌ ंहेअःँ58रक  नाओं  एकटा  नीक  घरहिट  याक अःँभ5पमे  लोक जनैत। ओ ना \nनाउऍं तँ नाआ◌े◌ं छी, तइमे तँ कमी नै भेलिन  अिछ  मुदा परदेिश याक कमाइ आ \nइिअःँ88 द  रा आवासक चलैत काजमे कमी तँ भइये गेलिन  अिछ । उमेर बेसी भेने \nमनमे खुिश ये होइत रहै छ िअःँ88 ह   जे भने काज किम  रहल अिछ । एक तँ परदेश \nभगने नव घरहिट या नै बिन  रहल अिछ , दोसर हमहॴ सभ जे पुर ना पअः◌भ◌च  गोटे \nछी सएह कते सअःँ94 हा रब।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \n  \nअः409अः◌◌ँपुर गाममे अःँभँवेश किर  ते बुअःँ88 दाबुअःँ88 दी  पािन  शुअःँभ5 भेल। बड़ाबाबू अः40टइवरी करैत आ  \nमाअः◌04 ट र सहाएब पाछूमे बैसल। बुन तँ गोटगर पड़ैत रहै मुदा कम-सम। बीत-डेढ़ \nबीतक दूरीपर बुन खसै तँए कपड़ा सोखनिह  चिल  जाइत मुदा जते आगू बढ़ैत \nछलाह तते मािन यो बेिश आएल जाइत। बढ़ैत-बढ़ैत िस◌ ं हेअःँ58र घर लग अिब  ते \nअँटिक   जाएब नीक बुझलिन । सड़केपर गाड़ी लगा दुनू गाटे िस हेअःँ58र क \nदरबअःँखभ जापर पहुँचलाह। दरबअःँखभ जा  िक  मालक घर। अ◌ाधा घरमे मा ल बअःँ88 हैत \nआधामे दरबअःँखभ जा बनौ ने। दरबअःँखभ जा  िक  ए कटा चौ की माअःँ55। िस ◌ ंहेअः◌0ँ व र अपने \nदरबअःँखभ जेपर। चारसँ चुबैत बुअः◌8ँकअःँ4◌ िन  हािर -िन हािर  देखैत जे रौदमे फािट  गेल अिछ  \nआ िक  कौआ खोदने अिछ । मुदा लगले मन पिड़  गेलिन  आअः40भा आिब   गेल, घर \nकहअः◌भ◌ छा ड़लॱ। तखने दुनू गोटे पहुँचलाह। चौकीपर उिठ  िस◌ ंहेअःँ58 र दुनू गोटेकअःँ4◌ \nबअः◌भ◌िह   पकिड़  च ौकीपर  बैसबैत अपनो बैसलाह। तड़तड़ौआ बरखा शुअःँभ5 भेल। \nकलप कएल कपड़ापर  खढ़क  चुबाटसँ कपड़ा दुइर  होइए। एक  तँ बेचारे कअःँ4◌ \nअपने मनमे दुख होइत हेकतिन  जे केना साल खेपब तइपरसँ हमहूँ भारी बना \nिद अिन  ओ उिच त नै। दागे लगत तँ िक  हेतै, कोनो िक  केरा-दारीमक दाग छी \nजे नै छूटत। मुदा बड़ाबाबू कअःँ4◌ मुँहसँ बजा गेलिन  - \n“ अहअः◌भ◌क न ाओं पँच कोसीमे अि छ   िस◌ ंहेअःँ58र  भाय , मुदा अपना घरक हालत एहेन \nबनौने छी?” \nबड़ाबाबूक िव चारसँ सहमत होइत िस◌ ंहेअःँ58र बाजल - \n“बड़ाबाबू, गामसँ लोक कअःँ4◌ भगने गा ममे काज बिढ़  गेल अिछ , मुदा काजक धुिन  \nतेहेन पकिड़  लेलक जे ठेकाने ने रहल जे बरखा मास आिब  गेल। आब पािन  \nछुटैए तँ नै छाड़ल हएत तँ पटोटनो तँ दइये देबै।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \n  \nमुसाइ पंिड त \n  \nगाममे िव अःँखट या त मुसाइ पंिड त छिथ । ओहन पंिड त िज नकर बात मुसाइये पंिड तक \nनाओंसँ िव अःँखट या त अिछ ।  \n  \nमअःँ8ख य म् जाित क मुसाइ पंिड त, माए-माएक  कोरपअःँख4 छु बेटा भेने, दौजी फड़ ज कअः◌भ◌ \nतीन सालमे माए आ सात सालमे िप ताक अःँ5खाअः◌ँ0  केलिन  । मुदा बाल-िव वाहक शुभ \nफल भेिट  गेल रहिन । िप ताक अःँ5ख ाअः◌ँ0सँ तीन मास पिह  ने िब आह भऽ गेलिन । जँ \nकहॴ तीन मास पछुऐतिथ  तँ िस मिर या गाड़ी  जकअः◌भ◌  मास नै कऽ  पिब  तिथ , मुदा \nभाअःँखँ य तँ भाअःँखँ य  छी, से मुसाइ पंिड तकअःँ4◌ सुतरलिन  । जेकरा माए-बाप रहै छै तेकरा \nतँ पोथी-पतरा काज दइते छैक जे िब नु-भाइयो- बापबलाकअःँ4◌ सुतरल। मुसाइ पंिड त \nिप ताक अःँ5खाअः◌ँ0 क तीन िद  न पछाित  ससुरकअःँ4◌  अिर  आतए काल पुछलिन - \n“बाबू, आब तँ यएह सभ ने माता-िप ता भेला, हमरा िक  हएत? भाय-भौजाइक \nहालत अपनो गाममे देिख ते हेिथ न।”  \nजमाइक अःँभँअः◌टट सुिन   कमलाकाअःँ88 त गुअःँ94 म  भऽ गेलाह। मने-मन िव चारए लगलाह जे \nबेटी-जमाइक भार उठाएब भारी होइ छै। फेर मन घुमलिन  जे भिग नमान तँ \nकुलअःँ5खेअः◌0◌ ठ  होइए। मुदा लगले मन बदिल  गे◌ेलिन । घी-जमाए भिग ना, जिह ना घरमे \nिस दहामे नै रहने भूखक लहिर  जोर पकड़ै छै तिह ना आगूक िज नगी  मुसाइकअःँ4◌ \nजोर मारलक। दोहरबैत बाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \n“बाबू, िक छु बजलिख न नै?” \nकमलाकाअःँ88 त क मन फेर बहटलिन । पअःँख9ीसँ पूिछ   लेब जअःँभ5री अिछ  , मुदा से खोिल  \nकऽ केना समिध यौरमे  जमाए  लग बाजब। बेटोकअःँ4◌ तँ पूिछ   लेब अिछ । मुदा पुतोहु \nबेरमे पुछबे ने केलॱ आ बेटी-जमाए बेरमे िक अए पुछबै। मन बिन ते बजलाह- \n“दुनू भाय- भौजाइकअःँ4◌ बजिब  औ। आिख र माता-िप ताक परोछ भेने तँ वएह सब ने \nमाता-िप ता भेलाह।” \nमुसाइ दुनू भअः◌भ◌इकअःँ4◌ पुछलक। ए क तँ ओहना लोक क घराड़ ी घटल जाइ छै तइपर \nजँ बिढ़  जाए, ई के नै चाहत। दुनू भअः◌भ◌इयो आ भौजाइओ  मुसाइकअःँ4◌ सासुर जाइक  \nआदेश दऽ देलक। गाए- नेअःँभ5क िम  लान तँ ठेहुने-पािन  दुहान। \nकमलाकाअःँ88 त  संगे चलए किह  पुछलिख न- \n“कपड़ो- लअःँ54ा लेब। ” \nमुसाइ- “हँ, हँ, जते सरधुआ कपड़ा अिछ  ओ जँ नै लऽ लेब तँ ऐठाम मूसे-\nिद वार खा जाएत।” \n  \nएक तँ ओिह ना मुसाइ सहलोल, तइपर सासुरक िव अः◌ँ4 ालय पहुँिच   गेल। सासुरँ जँ \nसािर -सरहोिज सँ गलथोथिर मे हाि◌ र जाएब तँ कोन डोराडोिर बला भेलॱ। जिह ना \nिव षुवत रेखाक समान दूरीपर दुनू िद शा समान मैसम होइत तिह ना अअःँ88 हा र-\nइजोतक बीच सेहो होइत अिछ ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \n  \nपअःँख4 चीस बखअः◌भटक अवअः◌04 था मे मुसाइ सासुरसँ मुसाइ पंिड त भऽ दूटा िध या-पुता नेने \nगाम आिब  गेलाह। जिह ना फुटलो खपटाक जअःँभ5 रित   समए पाब होइ छै तिह ना \nमुसाइ पंिड तक जअःँभ5रित   गाममे आइ भेल। \n  \nमौसमी बेमारीक जानकारी िद अ गाममे बहरबैया सभ औताह जखने सँ मुसाइ \nपंिड त सुनलक तखनेसँ मिट या तेल देलहा कुअःँ54ा जकअः◌भ◌ मनमे  उड़ी -बीड़ी लिग  \nगेलिन ।  \n  \nजिह ना समए ि◌ नधअः◌भ5 िर  त छल तिह ना कायअः◌भटअः◌89म शुअःँभ5 भेल। अअःँ9◌ या गती सुआगत \nसभकअःँ4◌ भेलिन  । बारहो मासक मौसमी बेमारी आ ओइसँ पथ-परहेजक नीक \nजानकारी देलिख न। गाममे नव फल भेटल। बीचमे बैसल मुसाइ पंिड त सुनैपर \nकम िध यान देने रहए। संगसोरमे जिह ना लोक हरेलहो जगहपर गपे-गपमे पहुँिच  \nजाइत अिछ  तिह ना मुसाइ पंिड त सेहो पहुँिच  गेलाह। हड़लिन  ने फुड़लिन  उिठ  \nकऽ बीचमे ठाढ़ भऽ गेला। ठाढ़ होइते बैिस िन हारक आँिख  पड़ै लगलिन । दुनू \nहाथसँ शािअःँ88 त   बना रखैक इशारा दैत बजलाह- \n“ अअःँ9◌ या गत लोकिन क िव चार उअःँ54म अ िछ  , सभकअःँ4◌ अनुक रण क रैक  चािह  यिन ।”  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \nअपन समथअः◌भटन पािब   बाहरी लोकिन  आरो अिग ला बात सुनैले िज अःँ5◌ासा जगौलिन  । \nमुदा जे पिह ने बाजत ओ चोर गाम-घ रक खेलक मंअःँ55 छै। तँए आँिख  , कान तँ \nमुसाइ पंिड त िद स सभ देलिन  मुदा मुँह घुमौनिह  रहला। मुसाइ पंिड त लेल धिन  \nसन। किह या लोक हमर बात सुनलक आ देखलक। सुनह नै सुनह, मनक \nउदगार छी, बजबे करब। मुदा सइयो आँिख  भीअः◌0◌ म –िप तामह जकअः◌भ◌ गड़ल देिख   \nसअःँ94 ह रैत मुसाइ पंिड त बजलाह- \n“आम-जामुन इलाकाक हाड़- पअः◌भ◌जर टुटब , िक सानी अःँ5◌ानमे  सअः◌भ◌प -कीड़ा काटब, \nहाड़मे पैसल जाड़कअःँ4◌ सेहो तँ देखए पड़त ?” \nगॱआँ वअःँख0 ता  बूिझ  जोरसँ सभ थोपड़ी बजौलक मुदा थोपड़ी सुिन  मुसाइ पंिड त \nअकवकमे पिड़  गेलाह जे लोकक थोपड़ीक अवाज की छल। हास हँसी आिक  \nहँसी हास। \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \n  \nदेखल िद न \n  \nमृअःँ84 युसँ छह मास पूवअः◌भट मुनेसर का काकअःँ4◌ बेटा लग  मन उिब  एलिन  तँ असगरे \nिद अःँ98 ली सँ गाम िव दा भेलाह। पिर वारसँ समाज धिर  सभकअःँ4◌ अ चरज लगलिन   जे \nमनमे िक  चिढ़  गेलिन  जे असगरे एते साहस केलिन । असगरे िव दा होइक कारण \nभेलिन  जे बेटाकअःँ4◌ पअः◌भ◌च िद  न समए नै, एक तँ ओहुना  बअः◌ख◌कमे कम छुअः◌ँभी होइ छै \nतइपर अपनो कारोवार ठाढ़ केने छिथ । पुतोहु सहजे पुतोहुए छिअःँ88 ह  , भिर  िद न \nएयर-कंडीशनमे बैिस देख-िव देशक खेल देखब आ साज- अःँ5खृंगार  छोिड़   दुिन यअः◌भ◌मे \nिक छु देखब ने करै छिथ । मुदा मुनेसर काकाक सहासक कारण ईहो भेलिन  जे \nएकेटा गाड़ी ि◌ दअःँ98 ली सँ सकरी पहुँचा देतिन । सकरी तँ ओहुना घरे-अंगना भेलिन । \n  \nगाम अिब ते मुनेसर काका देखलिन  जे घर-अंगना तँ खंडहर भऽ गेल, कतए \nरहब। अंडी-बगहंडी, भअः◌भ◌ग -धथुरसँ भरल अिछ । जखने बोनाह भेल तख ने सअः◌भ◌प -\nछुछुनिर क संग िब ढ़नी-पचैिह या हेबे करत। बाप-पुअःँभ4खाक डीहक  दशा  देिख   दुख \nभेलिन  जे जखन घरे नै  तखन मनुख केना रहत। जखन मनुअःँख0 खे  नै रहत तँ \nबाप-पुअःँभ5खाकअःँ4◌ के  िच  अःँ88 ह त। मने-मन िव चार ऊपर-िन अःँख4 चा  होइते रहिन  िक  एक \nगोरेकअःँ4◌ रअः◌04 ता  धेने जाइत देखलिन । ओना दस साल पिह ने देखनिह  रहिथ  मुदा \nमनुअः◌0◌ यो क बुनाबिट  तँ अजीव अिछ । जिह ना बीस बखअः◌भट क अवअः◌04 था  धिर  बािढ़ क \nआगमन रहैत अिछ  तिह ना सािठ  बखअः◌भटक  पछाित   रौिद याहक।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \nदुनू सएह तँए पुछै क जअःँभ5 रत दुनूकअःँ4◌ भेलिन  । कमलेशकअःँ4◌  ऐ लेल पुछैक  जअःँभ5रत \nभेलै जे आन-गामक जँ रिह तिथ  तँ रअः◌04 ते- रअः◌04 ते एला, चिल  जइतिथ । ठाढ़ भऽ \nिन हािर  िक अए रहला अिछ । जखन िक  मुनेसर काका कअःँ4◌ ज अःँभ5री भेलिन   जे जखन \nपुअः◌04 तैनी गाम एलॱ, पिर वार चिल  गेल तँ चिल  गेल, समाजो अिछ  िक  ओहो मेटा \nगेल। मोवाइल जकअः◌भ◌ नै भेल जे अ गुआ कऽ ि क  अए फोन करब। पाइ चरचा \nहोइ छै िक  नै। ओइ सअःँ94 अःँभँदाय सदृअः◌0ँ य  अिछ  िक  नै जे अगुआ कऽ जेकर नजिर  \nपड़त ओ पिह ने अिभ वादन करत। मुदा भेल दोसरे, जिह ना पनचैतीमे एक संग \nअनेको बजिन हार बाजए लगैत वा मोवाइलेपर दुनू िद ससँ दुनू परानी बाजए लगैत, \nतिह ना मुनेसरो काका आ कमलेशो एके बेर दुनू िद ससँ बाजल। आअः◌9टह  करैत \nकमलेश अपना ऐठाम तीन िद न क अअःँ9◌ या गतीमे लऽ गेलिन । \n  \nगाम-समाजक कुशल-समाचारक संग मुनेसर काकाक मनक जिड़ मे अपन पिर वार \nनचए लगलिन । कोन धरानी बाबू, एकटा साधारण पोअः◌04 ट माअः◌04 ट र रिह  तीस बीघा \nखेत बनौलिन । दस गाम बीच ए कटा पोअः◌04 ट  आिफ स मिन आड रक अःँभ5पैया अगुआ -\nपछुआ, संग-संग िज नकर  अःँभ5पैया िद  अ जाथ दू-चािर  आना ओहो देबे करिन । \nआमदनी बढ़ ने मुनेसरो कअःँ4◌ पढ़ा -िल खा हािक म बनौलिन । तेसर पीढ़ी चिल  रहल \nछिअःँ88 ह  । डंडी तराजू  जकअः◌भ◌  पिर  वार कअःँ4◌ तौल रहला अि छ   जे एक पीढ़ी (िप ता) \nसमाजमे की  सभ केलिन । बीचक की भेल आ आइ उजिड़ -उपिट  गेल। जिह ना  \nचढ़ैत जुआनी िज नगी हेरा जाइ छै तिह ना ने  अबैत मृअःँ84 युकअःँ4◌ रोग -भागक सेहो भेटए \nलगै छै। \n  \nकमलेशक घर देिख  मु नेसर का का चीअःँ88 ह  गेलिख न जे ई तँ संगीऐक घर छी। \nपुछलिख न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \n“बाउ, पिर वारमे के सभ छिथ ?” \nकमलेश बजलाह- \n“तीन पीढ़ीक सभ छिथ ।” \nमुनेसर का काकअःँ4◌  आगू बकार नै फुटलिन । जिह ना तिक तो आँिख मे  अःँखभ यो ित  नै रहै \nछै तिह ना भेलिन । \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /gबडव य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nबेचन ठाकुर  \n महान सामािज क मैिथ ली नाटक  \nबाप भेल िप /g2ृ4 ी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nबेचन ठाकुर  \nपिह ल अंक  \nदृ /gबड2 य - एक  \n     ( अः◌04 था न- लखनक घर। दलानपर लखन, लखनक कअः◌टँा मोतीलाल , भाए \nबौहअःँभ5 बड़का बेटा मनोज आ छोट का बेटा संतोष उपिअः◌04 थ  त छिथ । \nलखन िच िअःँ88त  त मुअः40भामे छिथ  । सभ िक यो चौकीपर बैस िव चार-िव मशअः◌भट \nकए रहल छिथ । बारह वषअः◌भ8य मनोज आ दस बषअः◌भ8य संतोष दलानपर \nमािट -मािट  खेल रहल अिछ । \n  \nमोतीलाल-     लखन, िच अःँ88 ता -फीकीर छोड़ू। की करबै? भगवानकअःँ4◌ जे  मजअः◌भ8 \nहोइत अिछ , ओकरा के बदिल  सकैत अिछ ? अहअः◌भ◌ क िन  यअः◌भ◌कअःँ4◌ \nएतबे िद नका भोग छेलै। आब अह अः◌भ◌क की िव  चार भऽ रहल \nअिछ ? \n  \nलखन-       कअः◌टँा , अपने सभ जे जेना िव चार देबै। \n  \nमोतीलाल-     हम सभ की िव चार देब? पिह ने तँ अहअः◌भ◌क अपन  इअःँख4 छा ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \n  \nलखन-       दूटा छोट-छोट बौआ अिछ । ओकर पित पाल केना हाएत? जँ \nकुल-किन यअः◌भ◌ नीक भेटत तँ दोसर कऽ लइतॱ।  \n  \nमोतीलाल-     भातीज, अहअः◌भ◌क नी क िव  चार अिछ । ऐ उमे रमे अह अः◌भ◌क ि◌ नणअः◌भटए \nहमरो उिच त बुझना जाइत अिछ । \n  \nबौहअःँभ5 -       कअः◌टँ ा , एगो कहबी जे छै ‘ सतौत भगवानोकअःँ4◌ नै भेलै’ से? \n  \nमोतीलाल-     बौआ, तोहर की कहब छह? लखनकअःँ4◌ िब  आह नै करबाक चाही \nकी? \n  \nबौहरअःँभ5 -      हँ, हमर सहए कहब रहए। भैया कनी ित याग कऽ दु नू छॱ राकअःँ4◌  \nपढ़ा-िल खा कऽ बुिध यार बनािब तिथ । ओना  भैयाकअःँ4◌ कि न  यअः◌भ◌ \nकेहेन भेटतिन  केहेन नै। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \nमोतीलाल-     हमरा िव चारसँ लखनक पिर िअः◌04 थ  ित  िब आह करैबला अवअः◌04 स  \nअिछ । \n  \nलखन-       कअः◌टँा , नजिर मे दऽ देलॱ। जदी सुर-पता लगए तँ जोगार \nलगाएब। \n  \nमोतीलाल-     बेस देखबै। \n  \nपटाअःँ5ँेप।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \n  \nदृ /gबड2 य - 2 \n  \n(अः◌04 था न- मदनक घर। ओ अपन िब आहल बेटीक िब आहक िच अःँ88 ता मे लीन छिथ । \nकातमे पअःँख9ी -गीता दलान झािड़  रहल छिथ । मोतीलालक \nसमिध क समिध  हिर च न मोतीलालकअःँ4◌ मदन क ऐ ठाम कुटुमैतीक \nसंबंधमे लऽ जाए रहल छिथ । हिर चन मद नक अः◌9ट ामीण छिथ   \nिह नका दुनूक पहुँचैत मातर गीता घोघ तािन  अअःँ88 द र चिल  \nजाइत छिथ । दलानपर तीन-चािर टा कुसअः◌भ8 लागल अिछ  । \nमोतीलाल आ हिर चनक  अःँभँवेश। ) \n  \nहिर चन-      (कर जोिड़ ) नमअः◌04 का र मदन भाय। \n  \nमदन-        नमअः◌04 कार  नमअः◌04 का र। \n  \nमोतीलाल-     नमअः◌04 का र कुटुम। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nमदन-        नमअः◌04 कार  नमअः◌04 का र। बैसै जाइ जाउ। \n(दुनू जन बैसलाह। \nसंजय, संजय, बेटा संजय, संजय। \n  \nसंजय-       ( अअःँ88 द रसँ) जी िप ताजी, हइए ऐलॱ। ( संजयक अःँभँवेश। ) \n  \n           (हिर चन कअःँ4◌ मदन  पकिड़   कऽ अंदर लऽ जाइत छिथ ।) \n  \nमदन-        लिड़ काकअःँ4◌ बेटा दु गो छै  आ अअः◌04 था -पाती? \n  \nहिर चन-      गोटेक बीघाक अअःँ88 द रे छै। अपना भिर  कोनो िद अः◌टँत नै छै।  \n  \nमदन-        की करी की नै, िक छु नै फुराइए। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \nहिर चन-      हमरा सभकअःँ4◌ लट होइए। यिद   िव चार हुअए तँ हुनका लिड़ की \nदेखाए िद यनु। नै तँ कोनो बात नै। \n  \nमदन-        बेस अपने दलानपर चलू। हम बुअःँख4 चीकअःँ4◌  लेने आबै छी।  \n(हिर चन दलानपर आिब  गेलाह िक छुए काल बाद मदन सेहो आिब  गेलाह।) \n  \nमदन-        चलू, देखल जेतै। कऽ लेबै। आगू भगवान क मजअः◌भ8। हम  \nलिड़ कीक बाप िछ ऐ। तँ हमरा लिड़ का देखबाके चाही। मुदा \nहम सभ िद न अहअः◌भ◌पर िव अःँ58ास क रैत रहलॱ। आइ कोन ा नै \nकरब? \n  \nहिर चन-      हम अहअः◌भ◌क संग िब  सवासघात केलॱ? \n  \nमदन-        से तँ किह यो नै। ओना दुिन यअः◌भ◌ िब  सवासेपर चलै छै। \n(वीणाक संग  मीना क अःँभँवेश। मी ना सभकअःँ4◌ पए र छूिब   गोर लगैत अिछ ।) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \nहिर चन-      कुसअः◌भ8पर बैसू बुअःँख4 ची । \n(मीना कुसअः◌भ8 पर बैसैत अिछ । वीणा ठाढ़े अिछ ।) \nमोतीलाल बाबू, लिड़ की कअःँ4◌ िक  छु पूछबो करबिन , तँ पुिछ यौ। \n  \nमोतीलाल-     की पुछबिन , िक छु नै। \n  \nहिर चन-      बुअःँख4 ची अहअः◌भ◌ चिल   जाउ। \n(मीना सभकअःँ4◌  गोर लाि ग   अअःँ88 द र गेलीह।)  \n  \nमदन-        हिर चन भाय, लिड़ की अपने सभकअःँ4◌ पसीन भेलीह ? \n  \nमोतीलाल-     हँ, लिड़ की हमरा लोकिन कअःँ4◌ पसीन अि छ  ।  \n  \nमदन-        तहन अिग ला कायअः◌भटअः◌89म  की हेतै?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \n  \nहिर चन-      जे जेना करीऔ। ओना हम िव चार दैतॱ जे िब आह मंिद रमे कऽ \nलैतॱ। चीप एअःँ8◌ ड बेअः◌04 ट । \n  \nमदन-        किह या तक? \n  \nहिर चन-      किह या तक, चट मंगनी पट िब आह। कािअः◌◌4  ये कऽ िल अ। \nबिढ़ या िद न छै। कुटुमैती लगा कऽ नै रखबाक चाही।  \n  \nमदन-        भाय, ओिर यान कहअः◌भ◌  िक  अःँख4 छ ो  छै?  \n  \nहिर चन-      जे भेलै सेहो बिढ़ या, जे नै भेलै सेहो बिढ़ यअः◌भ◌। आदशअः◌खटमे  आदशअः◌भट।  \n  \nमदन-        बेस, काअः◌◌4ुके रहए िद  औ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nहिर चन-      जाउ, जे भऽ सकए, ओिर यान कअःँभ5। हम सभ सेहो जाइ छी। \nजय रामजी की। \n  \nमदन-        जय रामजी की। \n(हिर चन आ मोतीलालक अःँभँअः◌04 था न।) \nहोनी जे हेबाक हेतै, सएह ने हेतै। आप इअःँख4 छा सवअः◌भटनाशी , देव इअःँख4 छा  परमबल:।  \n  \nपटाअःँ5ँेप।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \n  \nदृ /gबड2 य - 3 \n(दूअः◌0ँ य - लखनक बिर आतीक तैयारी। वर-लखन, मोतीलाल, बौहअःँभ5 , मनोज आ \nसंतोष मदनक ओइठाम जा रहल छिथ । मदन अपन घरक \nकातमे एकटा िश व मंिद र क अःँभँअः◌भ4गणमे िब  आहक पूणअः◌भट तैयारी केने \nछिथ । सात गोट कुसअः◌भ8 आ एक गोट टेबूल लगल अिछ  । \nपंडीजी गणेश महादेवक पूजा कए रहल छिथ । मदन, मीना, \nगीता हिर चन, संजय आ वीणा मंिद र क अःँभँअः◌भ4गण मे थहाथही कए \nरहल छिथ  तथा बिर यातीक अःँभँतीअःँ5ँा कए  रहल छिथ  । मीना \nकिन यअः◌भ◌क अःँभ5पमे पूणअः◌भट सजल अिछ  । बिर याती पहुँचलाह। \nडोलमे राखल पािन सँ सभ बिर याती हाथ-पएर धोइ कऽ \nकुसअः◌भ8पर बैसलाह आ लखन बरबला कुसअः◌भ8पर बैसलाह।  बापेक \nकातमे एअः◌टँे  कुसअः◌भ8पर म नोज आ  संतोष बैसलाह। मदन \nअःँभँअः◌भ4गणमे आिब   जलखैक बेवअः◌04 था  केलिन । सभ िक यो जलखै \nकऽ रहल छिथ ।) \n  \nमनोज-       पापा, पापा, नाच कखैन शुअःँभ5 हेतै? \n  \nलखन-       धूर बूरबक, अखैन िक छु नइ बाज। लोक हँसतौ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \nमनोज-       िक अए हौ, लो हँसतै तँ हमहूँ हँसबै। कहऽ न नटुआ कखैन \nऔतै? \n  \nलखन-       चुप चुप, नटुआ नै कही। लिड़ की औतै।  \n  \nमनोज-       कए गो लिड़ की औतै? का कअः◌खटअः◌04 अः◌99ा कखैन शुअःँभ5 हेतै? लिड़ की संगे \nहमहूँ नचबै, गेबै आ अःँभ5माल फा िड़   कऽ उड़ेबै। पापा हौ, \nलिड़ कीकअःँ4◌ कहबै खाली रेक अः◌भ◌िड ◌ ंगे हअः◌भ4स करैले। अ गबे \nभोजपूरीयेपर। \n  \nलखन-       चूप बड़ खअःँख4 चर छअःँ4◌  रौ। आकअः◌खटअः◌04 अः◌99ा  नै हेतै। डंस नै हेतै। \n  \nमनोज-       तखन एतए की हेतै हौ पापा?  \n  \nलखन-       हमर िब आह हेतै िब आह। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nसंतोष-       पापा हौ, तोहर िब आह हेतै आ हमर नै। \n  \nलखन-       हँ हँ, तोरो हेतै। \n  \nसंतोष-       किह या हेतै? \n  \nलखन-       नमहर हेबहीन तहन हेतौ। \n  \nसंतोष-       हम नमहर नै िछ ऐ। एअःँ54ेटा तँ भऽ गेिल  ऐ। आब िब आह किह या \nहेतै? \n  \nलखन-       बीस साल बाद हेतौ। \n  \nसंतोष-       बीस साल बाद बुढे भऽ जेबै तँ िब आह कए कऽ की हेतै? हम \nआइये करब।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \n  \nलखन-       आइ तोरा ले लिड़ की कहअः◌भ◌ छै? \n  \nसंतोष-       आँइ हौ पापा, तोरा ले लिड़ की छै आ हमरा ले नै छै। \nकेकरोसँ कऽ लेबै। \n  \nलखन-       केकरासँ करिब हीन? \n  \nसंतोष-       मौगी सभ औतै न तँ ओइमे जे सभसँ मोटकी मौगी हेतै, \nओकरेसँ करबै। दूधो खूब पीबै नअःँ94 ह रो हेबै आ मोटेबो \nकरबै। पापा हौ, हमरा लोकिन यामे तोरे रहए पड़तह। \n  \nलखन-       बेस रहबौ बौआ। \n(जगमे पािन  आ िग लास लऽ कऽ  संजयक अःँभँवेश। सभ िक  यो पािन  पीलिन  आ \nहाथ-मुँह धोइ अपन-अपन जगहपर बैसलाह। पंडीजी पूजा \nपूणअः◌भ5हुित  क पअःँ5भात बर लग बैस जलखै केलाह। )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \n  \nगणेश-       अहअः◌भ◌ सभ िव  लंब िक अए करै छी? िब आहक मुहुअःँ54अः◌भट हुिस   रहल \nअिछ । हौ, हौ, जअःँ98 दी  चलै चलू। कोनो चीजक टेम होइ छै \nिक ने? \n           (लिड़ की क संग सरयातीक अःँभँवेश। सभ ि क  यो मंिद रपर गेलाह। \nसतहपर िब छाएल दरीपर बैसलाह।)  \nगणेश-       आउ लिड़ का-लिड़ की, हमरा लग बैसू। \n(लखन आ मीना पंडीजी लग बैसैत छिथ । पंडीजी दु नूकअःँ4◌ अपन राम नामबला \nचअः◌ट9िर   ओढ़ा दैत छिथ न। दुनूकअःँ4◌  हाथमे अरबा  चाउर आआ◌ेर  \nकुश दइ छिथ न।) \n  \nगणेण-       लिड़ का-लिड़ की पढ़ू- \nमंगलम् भगवान िवअः◌0◌ णु, मंगलम् गअःँभ5ड़अःँ8ख व ज: \n           मंगलम् पुअःँ8◌ डरीकाअःँ5ँ  मंगलाय तनोऽहिर  :।। \n  \nलखन, मीना- \n  मंगलम्.....। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \n           ( पंडीजी तीन बे र ई मंअःँ55 प ढ़ा क ऽ अपना  बगलमे राखल सेनूर क \nपुिड़ यामे सँ एक चुटकी सेनूर लिड़ काक हाथमे देलिन ।) \n  \nगणेश-       िब आहक मुहुअःँ54अः◌भट बीित   रहल छल। तँए हम ए अः◌टँेटा मंअःँ55 िब  आह करा दै \nछी। आब िस अःँ88 दुरदान होइए। \nलिड़ का, लिड़ कीक  मअः◌भ4गमे  सेनूर िद  अनु। \n           ( लखन मीना क मअः◌भ4ग मे सेनूर देलिन  ।) \nआब अपने सभ दुवअः◌भ5अःँ5ँत िद  अनु। \n(पंडीजी पैघ सबहक हाथमे दुवअः◌भ5अःँख4 छ त देलिख न।) \nमंअःँ55 - ऊँ. अ◌ाअः409अः4ँ9 अः409ाअः◌◌ँणो।  \n  \nिम अःँ55ाणामुदयअः◌04 त व। \n(मंअःँ55क  बाद सभ िक यो लिड़ का-लिड़ कीकअःँ4◌ दुवअः◌भ5अःँ5ँत \nदेलिख न।) \nलाउ, दुनू समिध  दिअःँ5ँ  णा-पाती। सअः◌04 तेमे अहअः◌भ◌ सभ िन  मिह  \nगेलॱ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94  \n(दुनू समिध  एकावन- एकावन  टका दि अःँ5ँ  णा देलिख ।) \nइएह यौ, एअः◌टँो िक  लो रहुक दाम नै। खाइर जाउ। \n  \nमदन-        पंडीजी लिड़ की-लिड़ की कअःँ4◌ असीरवाद िद  अनु। \n           (लिड़ का-लिड़ की पंडीजी कअःँ4◌ पए र छूिब   अःँभँणाम क रैत छिथ  । पंडीजी \nअसीरवाद दइ छिथ न।) \n  \nमोतीलाल-     पंडीजी मोनसँ असीरवाद देबै।  \n  \nगणेश-       हँ यौ, दिअःँ5ँ  णे गुणे ने असीरवाद भेटत। \n           (सभ िक यो जा रहल छिथ ।) \n  \nप ट ा /g2ृ2े प ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \n  \nदृ /gबड2 य - चािर   \n           \n  \n(/gबड4 थ ा न र ा म ल ा ल क  घ र । र ा म ल ा ल क  दुनू  प /g2इ9 ी  ल /gबृड म ी  आ \nसंतोषी घरमे हुनका सेवा क ऽ रहल छिथ । लअः◌50 मी पअःँ5ँमे दूगो \nबेटी-एगो बेटा छ िअःँ88 ह  । तथा संतोषी पअःँ5ँमे एगो बेटी -दूगो बेटा \nछिअःँ88 ह  । छओ भाए-बिह न एअः◌टँे  पिअःँ9ँ ल  क अः◌04कूलमे पढ़ए गेल \nछिथ ।) \n  \nरामलाल-     लड़की सभ िध या- पुता नीक जकअः◌भ◌  घरपर प ढ़ै-िल खै अिछ  न? हम \nतँ िभ नसर जाइ छी से राित येमे अबै छी। पेटक पूजा तँ \nबड़ पैघ पूजा छै िक ने? हम नै पढ़लॱ से अखैन पछताइ \nछी। \n  \nलअः◌50 मी -       छौड़ा क लअः◌50 ण  अखैन बड़ नीक देखै िछ छे, अिअः◌9ट  म जे हुअए। हमरा \nसभकअःँ4◌ पढ़ैले कहए नै  पढ़ै अि छ  । \n  \nरामलाल-     छोटकी, अहअः◌भ◌ िक  छु नै बजै छी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96  \n  \nसंतोषी-      दुनू गोटे ए अः◌टँे बेर  बािज   देब तँ अहअः◌भ◌  की  सुनबै आ की बुझबै ? \n  \nरामलाल-     कोनो तकलीफ अिछ  की? \n  \nसंतोषी-      जेकरा  अहअः◌भ◌ सन घ रबला रहतै , तेकरा तकलीफो हेतै आ अहुँसँ \nहोशगर बड़की छिथ । अः◌04 वा मी, एगो गअःँ90 प  पूछी? \n  \nरामलाल-     एअः◌टँे ग ो िक  अए, हजार गो पूिछ ते रहू। \n  \nसंतोषी-      अहअः◌भ◌ , एहेन िच अः◌टँन घ रवालीकअःँ4◌ रहैत दोसर  िब  अ◌ाह िक अए केिल ऐ? \n  \nरामलाल-      बड़कीसँ बेटा होइमे िक छु िब लंब देखिल ऐ तँए दोसर केिल ऐ। \n  \nसंतोषी-      नै यौ, दोसर गअःँ90 प  भऽ सकै छै। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 97  \nरामलाल-     हमरा तँ नै बूझल अिछ , अहॴ बाजू दोसर की भऽ सकै छै? \n  \nसंतोषी-      अहअः◌भ◌कअःँ4◌ अहअः◌भ◌कअःँ4◌ अहअः◌भ◌कअःँ4◌ एगोसँ मो न नै भरल।  \n  \nरामलाल-      बस कअःँभ5 , बस कअःँभ5 , अहअः◌भ◌ तँ लाल बुझअः◌टँिर   छी । अहअः◌भ◌ तँ अंतयअः◌भ5मी \nछी। ओना  मोन कअःँ4◌ जतए दौगेबै, ओतए दौगतै। \n           मन ही देवता, मन ही ईअःँ58र , \nमन से बड़ा न कोइ। \nमन उिज यारा जब जब फैले, \nजग उिज यारा होय।। \n(इसकूल पोशाकमे सोन ीक अःँभँवेश। ) \n  \nसोनी-       पापा, पापा, इसकूलक फीस िद यौ।  \n  \nरामलाल-      माए कअःँ4◌ क िह  यौ बुअःँख4 ची ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98  \n  \nसोनी-       माए, इसकूलक फीस दिह न। \n  \nलअः◌50 मी -       कअःँ54े फीस लगतौ ? \n  \nसोनी-       तॲ नै बुझै छीही छअ गो िव अः◌ँ4ाथअः◌भ8क  छअ  सए टाका।  \n  \nलअः◌50 मी -       छोटकी, जाउ, दऽ िदयौ ग। \n  \nसंतोषी-      बेस लेने अबै छी। \n(संतोषी अअःँ88 द र जा कऽ छअ सए टाका आिन  सोन ीकअःँ4◌ देलिन   आ फेर पित  सेवामे \nभीर गेलीह।) \n  \nरामलाल-      छोड़़ै जाइ जाउ आब। अंगना-घर देिख यौ। अहुँ सभकअःँ4◌ क नी क ाज \nहोइ छै। \n(दुनू पअःँख9ी चिल   गेलीह।)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 99  \n  \nपटाअःँ5ँेप  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११४  म अंक  १५ /glyph871सत/glyph225बर २ ०१२  (वष/glyph110 ५  मास  ५७  अंक  ११४)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100  \n  \nदृ /gबड2 य - प /gबअबच  \n  \n(अः◌04 था न- रामलालक घर। रमा काअःँ88 त  मुिख याक  संग बलदेब वाडअः◌भट सदअः◌04 यक अःँभँवेश। ) \n  \nबलदेव-      (दलान परसँ) रामलाल रामलाल भाय। \n  \nरामलाल-     ( अअःँ88 द रेसँ) हइए एलॱ भाय। दलानपर ताबे बैसु। जलखै कएल भऽ \nगेल। \n  \nबलदेव-       मुिख योजी एलाह, कने जिअःँ98 द  ये एबै। \n  \nरामलाल-      तहन तुरअःँ88 त  एलॱ। \n(हाथ-मुँह पोिछ ते अःँभँवेश। अःँभँणाम - पाती कऽ  अअःँ88 दरसँ दूटा कुसअः◌भ8 अनलिन  । \nरमाकाअःँ88 त आ बलदेब कुसअः◌भ8पर बैसलाह मुदा रामलाल ठाढ़े \nछिथ ।) \n   /dMatraI /dVa  /","size_mb":1.43,"has_text":true},"Videha 115.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 115.pdf","name":"Videha 115.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA  \n'िवदेह' ११५ म अंक ०१  अ/gऋ70टूबर २०१२ ( वष/g3थ1 ५ मास ५८ अंक \n११५)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g3ऋँ  \n  \n२.१.\n िजतेएgइंंएgहब6  झा-राजेएgइझंर नेपालीक सातटा कृित िवमोिचत   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n२.२.\n कैलास दास-/gब94 य ा र ा थ न  द ौ ड़  आ  ज नक पु र  \n  \n२.३.\n कािमनी कामायनी-कलंिकत चान  \n  \n२.४.\n जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल - िकछु िवहिन  कथा  \n२.५.\n िवजय म /g304 त -सुजीतक स /gब94 पू ण/g36ड  क थ ा  एक ट ा  न य ा  /g304 व ा द  \nदेलक  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 3 \n२.६.१.\n ओम /gब6बकाश-िवहिन कथा- /gब6ब ो /g39डे ि स भ  २.\nपंकज चौधरी ( नवल/gऋै7ी)-िवहिन कथा - ई नोर छै गरीबीक  \n  \n२.७.\n डॉ. अ/gब64 ण  कु म ार  ि सं ह - /g304 व ा त /gब88 /g3झ3 य ो /gबझ4 र  मै ि थ ल ी  क थ ा मे  \nसामािजक समरसता  \n  \n२.८.१.\n राजदेव मंडल- लघुकथा -ए ले /gब70 स नक भूत  २.\n /gऋथऋो. \nवीणा ठाकु र -लघुकथा- पिर णीता ३.\nमनोज कुमार म/gऋण3 ड ल- \nलघुकथा -घासवाली ४.\n किप ले/gऋैणर राउत - िवहिनकथा-सलाह   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n  \n३. प/g3ऋँ  \n  \n३.१.\n जगदीश च /gब88 /g406  ठ ाकु र ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा \nगेल   (आ/gब84 म  गी त )- (आ ग /g363 ) \n  \n३.२.१.\n िश व कुमा र झा ‘ िट  /gऋभण लू’- किव ता-दृि/g303 ट  कोण  २.\nिमिहर  झा- महँगी  ३.\n िशव कुमा र यादव - गीत- किवता  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 5 \n३.३.\n जगदीश /g2ए2साद म/g28हड ल-िकछु गोट गीत \n  \n  \n३.४.१.\n र ा ज दे व म /gब83 ड ल- कानैत हँसी/ कनहेपर भा◌ेलब २.\nपवन कुमार  साह-  गीत एवं किव ता  ३.\n ओम /gऋथऋकाश -  गजल  \n४.\n राजेश कुमार झा- एक ट ा  /gब6बे म  ि बर ह क  क थ ा  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n३.५.१.\n मु /g38ब ी  क ा म त - िकछु किवता २.\n/gऋथऋीित   \nि/gऋथऋ  या झा- किव ता - /gबझ3 ा नक  ब ल  ३.\n /gऋथैबी झा- दूटा गजल  \n४.\n कुसुम ठाकुर - हाइकू \n  \n३.६.१.\n हेम नारायण साहु- तीन गोट किव ता  \n२.\n र ा म दे व  /gब6ब स ा द  म /gब83 ड ल ‘झा /gब6झ द ा र ’- शासक सुधारक \nम ह ा झ ा/gब6झ  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 7 \n३.७.१.\n जगदान /gऋणणद झा मनु- िकछु  गजल २.\n बाल मुकु /gब88 द  \nपाठक - िकछु  गजल ३.\n पंकज चौध री ( नवल/gऋै7ी) - िक छु गजल  \n  \n३.८.१.\n िवनीत उ/gऋणँपल - गजल २.\n अिनल मि/gऋभणलक - दूटा \nगजल ३.\n अिवनाश झा अं शु  ४.\n िकशन कारी गर -  \nपंडा आ दलाल- ( हा/g30ँय  किवता)  \n  \n  \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n४. िमिथला कला-संगीत १. \n/gऋ7थयोित  झा चौधरी २ .\nराजनाथ ि म /gबझ7 (ि च /gबझझम य  ि म ि थ ल ा ) ३. \n उमेश म /gब83 ड ल  (िमिथलाक \nव न /g304 प ि त / िमिथलाक जीव-ज /gब88 तु/ िमिथलाक िजनगी) \n  \n५. ग/g3ब4 -प /g3ब4 भ ा र त ी :म/gऋणण/gऋैै/gँ0थ/gँ1था ऋ/g303य/gऋै7ृ/g31ै - \n हिरशंकर \n/gऋै7ीवा/g30ँतव  “शलभ\"- ( िह/gऋणणदीसँ मैिथली अनुवाद  \n िवनीत उ/gऋणँपल ) \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 9 \n६.ब ा ल ा न /g364  कृ ते-१.\n जगदीश /g2ए2साद म/g28हड ल- बाल िव हिन  कथा - घटक \nकाका  २.\n िशव  कुमार यादव - बाल किवता ३.\nजगदान /gऋणणद झा मनु- क/gऋथँण  हृदयक मािलक महाराज रणजीत िसंह  \n  \n७. भाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अं/g39डे ज ी  आ अं /g39डे ज ी  \nमैिथली कोष (इं ट र ने ट प र  प ि ह ल  बे र  स च/g36ड-ि ड /gब70 श नर ी ) एम.एस. एस./gब70 यू.एल. स व/g36ड र  \nआधािरत -Bas ed on ms-sql server Maithili-English and \nEnglish-Maithili Dictionary.]  \n  \nिवदेह ई-पि/gऋैैकाक सभटा पुरान अंक  ( /gँ0भेल , ितरहुता आ देवनागरी  मे ) \nपी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g3थ3क  िलंकपर उपल/gऋभऋध अिछ। All the old \nissues of Videh a e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanag ari versions ) are available for pdf downloa d at th e \nfollowing link.  \nिवदेह ई-पि/gऋैैकाक सभटा पुरान अंक /gँ0भेल , ितरहुता आ देवनागरी /gऋथैपमे Videh a \ne journal's all old issues in Braille Ti rhuta and Deva nag ari \nversions   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10  \nिवदेह ई-पि/gऋैैकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gऋैैकाक ५० म सँ आग/g3थ3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस. फीड एनीमेटरक/gऋँ3 अपन साइट / /gऋभऋलॉगपर लगाऊ।   \n/gऋभऋलॉग \"लेआउट \"  पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gऋ70ट कए \"फीड  \nयू.आर.एल.\" मे http: //www.videha.co .in/ind ex.xml  टाइप केलासँ सेहो \nिवदेह फी ड /gऋथऋा/gऋभ0त कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे  पढ़बा लेल \nhttp:/ /read er.go ogle.com/  पर जा क ऽ  Add a   Subscriptio n बटन \nि/gऋ70लक क/gऋथै आ खाली /g30ँथानमे http:/ /www.videha.co.i n/ind ex.xml पे/g30ँट \nक/gऋथै आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha f aceb ook grou p.  \n  \nJoin Videh a goo glegrou ps  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g30ँट साइट  \nhttp:/ /videh a12 3radio.word press.com/   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 11  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gऋैऋरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी , (cannot \nsee/write Maithili in Devanagari/ Mithilakshara follow links \nbelow or contact at g gaje ndra@videh a.com) तँ एिह हेतु नीच/g3थ3क \nिलंक सभ पर जाउ। संगिह िवदेहक /g30ँतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक  \nनव-पुरान अं क पढ़ू।   \nhttp:/ /dev ana agarii.ne t/ \n \nhttp:/ /kaulo nline.com/u nina gari/   ( एतए बॉ/gऋ70समे ऑनलाइन देवनागरी \nटाइप क/gऋथै , बॉ/gऋ70ससँ कॉपी क/gऋथै  आ वड/g3थ1 डॉ/gऋ70युमे/gऋणणटमे पे/g30ँट कए वड/g3थ1 फाइलक/gऋँ3 \nसेव क/gऋथै। िवशेष जानकारीक लेल ggaje ndra@videh a.com पर स/gऋभँपक/g3थ1 \nक/gऋथै ।)( Use Firefox 4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ \nSafari/ Intern et Explorer 8.0 / Flock 2.0/ Goo gle Chrome for \nbest view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp:/ /www.videha.co .in/ . \n)   \n  \nGo to the link below for downlo ad of ol d issues of \nVIDEHA Maithili e magazine in .pdf format and Maithili \nAudio/ Vid eo/ Bo ok/ pain tings/ p hoto files. िवदेहक पुरान अंक आ \nऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gऋैैकला/ फोटो सभक फाइल सभ ( उ/gऋ7ँचारण , बड़  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12  \nसुख सार आ दूव/g3थै/gऋैऋत मं/gऋैै सिहत ) डाउ नलोड करबा क हेतु  नीच/g3थ3क िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g3थैइव  \n  \n \n \n/gऋ7थयोितरी/gऋैणर पूव/g3थ1 महाकिव िव/g3ऋँापित। भारत आ नेपालक मािटमे प सरल िमिथलाक \nधरती /gऋथऋाचीन कालिहसँ महान  पु/gऋथँष ओ मिहला लोकिनक कम/g3थ1भिम रहल अिछ। \nिमिथलाक महान पु/gऋथँष ओ मिहला लोकिनक  िच/gऋैै  'ि मि थ ल ा  र /gब79 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी -शंकरक पालवंश कालक मूि/gऋैँ/g3थ1, एिहमे िमिथला/gऋैऋरमे (१२०० वष/g3थ1 पूव/g3थ1क ) \nअिभलेख अंिकत अिछ।  िमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह  \nतरहक अ/gऋणणया/gऋणणय /gऋथऋाचीन आ नव /g30ँथाप/gऋणँय , िच/gऋैै , अिभलेख  आ मूि/gऋैँ/g3थ1कलाक़ हेतु \nदेखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gऋभँबि/gऋणणधत सूचना, स/gऋभँपक/g3थ1, अ/gऋणणवेषण संगिह िवदेहक \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 13  \nसच/g3थ1-इंजन आ /gऋणणयूज सिव/g3थ1स आ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gऋभँबि/gऋणणधत वेबसाइट \nसभक सम/g3भ1 संकलनक लेल देखू \"ि व दे ह  सू चन ा  सं प क/g36ड  अ/gब88 वे ष ण \" \nिवदेह जालवृ/gऋैँक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gऋथऋय जालवृ/gऋैँ ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर  मूल पुर/g30ँकार (२०१२) [ सािह/gऋणँय अकादेमी, िद/gऋभणली]क लेल अह/g3थ3क नजिरमे \nकोन मूल मैिथली पोथी उपयु/gऋ70त अिछ ?  \nThank you for votin g!  \n/gऋै7ी राजदेव म/gऋण3डलक “अ/gऋभँबरा” ( किवता- सं/g3भ1ह ) \n 12. 67%      \n   \n/gऋै7ी बेचन ठाकुरक “ बेटीक अपमान आ छीनरदेवी ”( दूटा नाटक)   11.0 2%      \n   \n/gऋै7ीमती आशा िम/gऋै7क “उचाट” ( उप/gऋणणयास )  6. 34%      \n   \n/gऋै7ीमती प/g3णऋा झाक “अनुभूित” ( कथा सं/g3भ1ह )  4.68%      \n   \n/gऋै7ी उदय नारायण िसंह “निचकेता ”क “ नो ए/gऋण3/g3भभी:मा /gऋथऋिवश (नाटक)   5.23%      \n   \n/gऋै7ी सुभाष च/gऋणण/gँ0थ यादवक “बनैत िबगड़ैत ” (कथा - सं/g3भ1ह )  4.96%      \n   \n/gऋै7ीमती वीणा कण/g3थ1- भावनाक अि/g30ँथपंजर (किवता सं/g3भ1ह )   5.23%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14  \n/gऋै7ीमती शेफािलका वम/g3थैक “िक/g30ँत -िक/g30ँत जीवन (आ/gऋणँमकथा)   8.54%      \n   \n/gऋै7ीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलच/gऋणणदा” ( दूटा नाटक)   6.61%      \n   \n/gऋै7ी महा/gऋथऋकाश -संग समय के ( किवता सं/g3भ1ह )   5. 51%      \n   \n/gऋै7ी तारान/gऋणणद िवयोगी- /gऋथऋलय रह/g30ँय (किवता-सं/g3भ1ह )  4.96%      \n   \n/gऋै7ी महे/gऋणण/gँ0थ मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक)   9.64%      \n   \n/gऋै7ीमती नीता झा क “देश -काल” ( कथा- सं/g3भ1ह )  5. 51%      \n   \n/gऋै7ी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आ िग थोड़े पािन  ( गजल सं/g3भ1ह )   7.16%      \n   \nOther:  1 .93%      \n   \n   \nऐ बेर युवा पुर/g30ँकार (२०१२)[ सािह/gऋणँय अकादेमी, िद/gऋभणली]क लेल अह/g3थ3क नजिरमे \nकोन कोन लेखक उपयु/gऋ70त छिथ ?  \nThank you for votin g!  \n/gऋै7ीमती /gऋ7थयोित सुनीत चौधरीक “अिच/g3थ1स ” ( किवता सं/g3भ1ह ) \n 26.7 4%      \n   \n/gऋै7ी िवनीत उ/gऋणँपलक “हम पुछैत छी ” ( किवता सं/g3भ1ह )   7.5 6%      \n   \n/gऋै7ीमती कािमनीक “समयसँ स/gऋभँवाद करैत ”, ( किवता सं/g3भ1ह )   5.8 1%      \n   \n/gऋै7ी /gऋथऋवीण का/g30ऋयपक “िवषद/gऋणणती वरमाल कालक रित ” ( किवता सं/g3भ1ह )   4.0 7%   \n   \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 15  \n/gऋै7ी आशीष अनिच/gऋणणहारक \"अनिच/gऋणणहार आखर \"( गजल सं/g3भ1ह )   23.2 6%      \n   \n/gऋै7ी अ/gऋथँणाभ सौरभक “एतबे टा निह ” ( किवता सं/g3भ1ह )  5.81%      \n   \n/gऋै7ी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै ( किवता सं/g3भ1ह )   6.98%      \n   \n/gऋै7ी आिद यायावरक “भोथर प/g370िसलसँ िलखल ” ( कथा सं/g3भ1ह )   5. 81%      \n   \n/gऋै7ी उमेश म/gऋण3डलक “िन/g30ऋतुकी” ( किवता सं/g3भ1ह )   12.2 1%      \n   \nOther:  1 .74%      \n   \n   \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/g30ँकार (२०१३)  [ सािह/gऋणँय अकादेमी, िद/gऋभणली]क लेल अह/g3थ3क \nनजिरमे के उपयु/gऋ70त छिथ ? \nThank you for votin g!  \n/gऋै7ी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/gऋणणयास /gऋै7ी िव/g303णु सखाराम खा/gऋण3डेकर )  \n 32. 73%      \n   \n/gऋै7ी महे/gऋणण/gँ0थ नारायण राम \"काम/g371लीन \" ( कॲकणी उप/gऋणणयास /gऋै7ी दामोदर मावजो)  \n 11. 82%      \n   \n/gऋै7ी देवे/gऋणण/gँ0थ झा \"अनुभव\"( ब/g3थँ/gऋ7ऋला उप/gऋणणयास /gऋै7ी िद/g301ये/gऋणणदु पािलत )  11.8 2%      \n   \n/gऋै7ीमती मेनका मि/gऋभणलक \"देश आ अ/gऋणणय किवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद  मूल-  \nरेिमका  थापा)   18 .18%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16  \n/gऋै7ी कृ/g303ण कुमार क/g30ऋयप आ /gऋै7ीमती शिशबाला- मैिथली गीतगोिव/gऋणणद (  जयदेव \nसं/g30ँकृत )  13.6 4%      \n   \n/gऋै7ी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /gऋै7ी तकषी िशवशंकर िप/gऋभणलैक मलयाली \nउप/gऋणणयास )   10.91%      \n   \nOther:  0 .91%      \n   \n \nफेलो पुर/g30ँकार -सम/g3भ1 योगदान २०१२ - १३ : समाना/gऋणणतर सािह/gऋणँय अकादेमी, िद/gऋभणली \nThank you for votin g!  \n/gऋै7ी राजन/gऋणणदन लाल दास  \n 48.96%      \n   \n/gऋै7ी डॉ. अमरे/gऋणण/gँ0थ   30.2 1%      \n   \n/gऋै7ी च/gऋणण/gँ0थभानु िसंह   18.7 5%      \n   \nOther:  2 .08%      \n   \n \n1 . संपा द की य \n१ \n-सम/gऋणणवय २०१२: भारतीय लेखनक उ/gऋणँसव :२-४ नव/gऋभँबर २०१२: ( इि/gऋण3डया हैबीटेट \nसे/gऋणणटर भारतीय भाषा महो/gऋणँसव )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 17  \n-एक र साइट अिछ  htt p://sama nvayindia nlan gua gesf estival.org  \n-सम/gऋणणवयक छिथ स/gऋणँयान/gऋणणद िन/gऋथैपम आ िगिरराज कराडू \n-उ/gऋणँसवक िनदेशक छिथ - राज िलबरहान  \n-उ/gऋणँसवक एडवाइजरी बोड/g3थ1मे छिथ - आलोक राय , के.सि/gऋ7ँचदान/gऋणणदन , ल/g3ै0मण \nगायकवाड , ओम थानवी, महमूद फा/gऋथैकी, ममता सागर , रिव िसंह , सीत/g3थँशु \nयशच/gऋणण/gँ0थ , तेमशुला आओ।  \n-आयोजन क मेटीमे छिथ - १. इि/gऋण3डया हैबीटेट से/gऋणणटरक /gऋथऋो/g3भ1ाम टीम , २.पारस नाथ, \nअन/gऋणणत नाथ।  \n-सहयोगी छिथ, िद/gऋभणली /gऋथऋेस आ /gऋथऋितिलिप बु/gऋ70स।  \n-सम/gऋणणवय २०११ मे मैिथलीक /gऋथऋितिनिध/gऋणँव केने रहिथ -  गंगेश \nगुंजन।  http ://samanv ayindia nlang uag esfestival. org/2 011/ gan ges \nh-gunja n/  \n  \n२ \nजगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल -  एकटा बायो/g3भ1ाफी...  \nदुग/g3थै/g30ँ थान बनैसँ पूव/g3थ1 छोट -पैघ अनेको /g30ँ थान छल, कोनो नै कोनो /gऋथैपमे अखनो \nअिछ । बलदेव बाबू (सिर सब पाही)  बेटाक उपलेखनामे ए कटा िश वालय बड़की  \nपोखिर क उ/gऋैँरविर  या महा रपर बनौलिन । अखुन का िह साबसँ मंिद र  छोटे मुद ा जइ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18  \nिद न बनौल गेल बहुत सु/gऋणण द र मंिद र रहै। ओ ना अ ठासीक भुम कममे खिस  पड़ल \nमुदा /g30ँ थान आरो  चमि क  गेल। ओही मैदानमे दुग/g37थपूजा होइए आ मुसलमानक \nदाहाक मेला सेहो लगैए। मेलामे अकसरह/g3थ3 बेपािर  यो आ देिख िन हा रो िह /gऋणण दुएक \nपिर वार रहैत अि छ । दोसर /g30ँ थान राधा -कृ/g303 ण , राम -जानकी , हनुमान -महादेव \nसबहक सि/gऋभँ म  िल त /g30ँ थान अिछ । एके /g30ँ थानपर रामो - जानकी आ  राधो -कृ/g303 ण  \nछिथ । /g30ँ थान बहुत पुरान अिछ । बौधू दास /g30ँ थान बनौलिन । शु/g3ऋ0 वैरागी \nछलाह। पिर वार नै छलिन , मुदा /g30ँ थानक/gऋँ3 /g30ँ थान बनौने  रहिथ । कमसँ -कम एक \nबेर अपनो सॱसे गाम  घुमैत छलाह आ सभसँ हब -गब करै  छलाह। लोको \nउपकैड़- उपकैड़ कहै छलिन  जे  बाबा औझुका िस दहा हम रे िद ससँ रहतै। असकरे  \nघुमैत छलाह। ओना ओ  ठकु रबाड़ी बन ौने छलाह , मुदा िब नु मुित/g3थ1एक। लोकक \nदुख-दद/g3थ1क/gऋँ3 हृदएसँ पकड़ैत छलाह। भखरौली (सुखेत) नील को ठीक  सेहबाक \n(अं/g3भ1ेज बेपारी) अ/gऋणण याय नै बरदास कऽ सॱसे बेरमा लोकक/gऋँ3 कहलिख  न जे ए करा  \nभगबैक अिछ । तेपटा जमीन  लऽ लऽ सभटा खेत मारने  जाइए। डेढ़ - ह/gऋणै थी\n  लऽ \nकऽ अपनो  घुमै छलाह आ वएह नेने आ गू भेलाह। भेबे नै केलाह , कऽ क ऽ देखा \nदेलिख  न। ओही /g30ँ थानपर  महावीर दास भेलाह। गरीब  पिर वार क महावीर  दास \nकबीर पंथक सीख , /g30ँ थानपर आिब  गेलाह। बौधूओ दासक  उमर ि न /gऋ7ँ चा मुँह/gऋँ3 \nभेलिन । महावीर दासक/gऋँ3 रािख   लेलिन । वै/g303 ण व रहबे करिथ । मुदा बौधू  दासक \n/gऋथऋभाव रहबे करिन  , जइसँ बहुत उमेरक पछाित  िब आह  केलिन । साधारण  \nपिरवारसँ आएल महावीर  दासक िव चार बहुत उदार  छलिन । भूिम हार  रिह तो \nसबहक पिर वारमे कबीर पंथी पिर वा र बूिझ  भात -रोटी सभ खाइ छलाह। \nवैदािग रीक /gऋै3ान भेलिन  । वैदािग री  खूब बढ़लिन । वएह आमदनी दे िख  िब आहो \nकरौल गेलिन  आ केबो  केलिन । ताधिर  /g30ँ थानमे बीघा प/g3थ3चेक , समाजक दान \nकएल, जमीनो भ ऽ गेल छलिन । ह फीम खाइ छलाह। मुदा /g30ँ वाभवसँ बहुत उदार \nछलाह। परोप/g3ऋथामे नाम कमेने छलाह। भगवानक दरवार ( ठकु रवाड़ी)  मे पैघसँ \nपैघ आ छोटसँ छोट जे  िक यो संगीत/gऋै3 औताह जह/g3थ3 धिर   बि न  पड़त खुशीसँ िव दा \nकरबिन । से भेबो कएल। परोप/g3ऋथाक दरवारी दास होिथ   आ िक  छठू दास , िह ताइ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 19  \nदास होिथ  िक  लखन दास , िज नके ढोलि क या ब/gऋभँ ब इमे नामी छिथ , तिह ना नाटक -\nनौटंकी इ/gऋणँ यािद -इ/gऋणँ यािद । अपन /g30ँ व भाव वएह रहिन  जे  जखन हफीम क न शा \nिस रचढ़ रहिन  तखन िव दा करिथ । तेसर /g30ँ थान छी /gँ0भ/g33ऋ /g30ँ थान। अखनो बीघासँ \nऊपर जमीन /g30ँथानमे अिछ। प/g31ऋा माकन। अ◌ा◌ंगन बाड़ी के/gऋणण /gँ0थ , धम/g3थ1राज /g30ँ थान \nसभ सटले -सटल। जाधिर   पंिड त उपे/gऋणण /gँ0थ  िम /gऋै7, जे वेद , /g301 याकरण, सािह /gऋणँ य  आ \n/gऋ7थ योित  षक आचाय/g3थ1 छलाह , साले - साल काित क मासमे पनरह  िद न भागवत करै \nछलाह। ओना ओ तते गंभीर आ संयमी छलाह जे एक श/gऋभऋ द  फािज ल नै बजैत \nछलाह जइसँ बनौआ पंिड तक बीच उपहासक पा/gऋैै बनल छलाह जे हुनका थोि◌ थये \nने छि/gऋणण ह  । अपन /g30ँ थान बूिझ  गामेपर  सँ चौ की नेने  अबैत छलाह आ  आसनक जे  \n/gऋथऋि/g3णभ  या छै से क रैत बैिस  जाइ छलाह। पिह ने दू -तीन िद न परचा रे होइमे लािग  \nजाइ छल मुदा जेना - जेना परचार होइत जाइत छलै तेना -तेना सुनिन हारो क आ  \nभागवतक/gऋँ3 आगू बढ़बैक ओिर  यानो करैत जाइत छलाह।  \nएकटा महावीर जी /g30ँ थान , पोखिर क माहरप र अधसुखू कटहर क गा छ लग धूजा \nगािड़  /g30ँ थान /g30ँ थािप त भेल। पूजा शु/gऋथै भेल। एकटा अ/g3ऋऋुत भेल। अ/g3ऋऋुत ई भेल \nजे अधसुखू कटहरक गाछ पाि न  पीब जोर  केलक। गाछ लहलहा उठल। \nमझोलके गाछ , जेना डाि र -पात सभमे फड़ैक शि/gऋ70 त   आिब  गेलै। डेढ़  सएसँ \nअढ़ाइ सए तक फड़ हुअए  लगलै। भलिहं तीन-चौथाइमे कोह निह ये होइ, \nकमिर ये टा होइ। वएह कटहरक गाछ /g30ँ थानक /gऋथऋभावक/gऋँ3 तेज केलक। इलाकामे \nसमाचार पसिर  गेल। अ/g303 टयाम कीत/g3थ1न (रामनवम ी , चैत) शु/gऋथै भेल जइमे तीन \nमनसँ प/g3थ3च मनक बीच गहुम -चाउरक परसाद बनैत आ खच/g3थ1 होइत छल। जे \nएक -एक मु/g3ऋ7ी कऽ ब/g3थ3टल जाइत छल। लकड़ीक मंडप बनल रहैत छल ज/gऋैँऽ \nिव सज/g3थ1नक पछाित   नगर कीत/g3थ1न होइत छल। नगर कीत/g3थ1नक अथ/g3थ1 भेल चािर   गोटे \nमंडपक/gऋँ3 उठा आगू-आगू सॱसे गाम  घुमैत छलाह आ पा छू - पाछू कीत/g3थ1न - भजन होइत \nसमाजो घुमैत छलाह। िज नका  जे जुड़ैत छलिन  से चढ़ेबा चढ़बै छलाह। जइसँ \nसाज-बाज कीनल जाइत छल। तिह ना मुसहर  सभ सेहो आसीन मासमे पूजा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20  \nकरैत छलाह आ  अखनो करैत छिथ , िमरदंग -झािल  लऽ दस गोटे सॱसे गाम  घूिम  \nचंदा करै  छलिथ/ छिथ  जइसँ पूजाक खच/g3थ1 चलै/ चलैए। तिह ना मुसलमानो सभ \nदाहा बनबै छिथ  आ  सॱसे गाम घुमै  छिथ । एहेन भायचार ा चिल  आिब  रहल \nअिछ । तिह ना सालमे दू /g30ँ थानपर दुग/g3थै पूजा, महावीर जी /g30ँ थानमे दज/g3थ1नो \nअ/g303 ट याम, नवाह, तीन िद नक कबीर पंथक संत स/gऋभँ मेलन दज/g3थ1नो सािह  ि/gऋणँ य  क गो/g303 ठी, \nदुआर -दरब/gऋ7थ जापर कीत/g3थ1न -भजन इ/gऋणँ यािद -इ/gऋणँ यािद  चिल ते रहैए। ततबे नै तीन- तीनटा \nमहंथो, तीन स/gऋभँ /gऋथऋ दायक , आधा दज/g3थ1न कीत/g3थ1नो मंडली, जे रोजगार ब नौने छिथ , \nसभ चिल  रहल अिछ । आिख र  िम िथ लाक समाज ि छ ऐ िक ने।  \nएक तँ ओ िह ना सरसिठ क चुनाव  हवा बहौलक , तइपर बेरमाक भगवती (१९६९ \n/g30ँ थािप  त) सेहो अपन दुआ िर  खोिल  देलिन । गा मक आयात ि◌ नय/g3थैत आन -आन \nसमाजसँ बढ़ल। दुनू हवा चलल, एक िद स सभ जाित क बीच दुग/g3थैपूजा एली तँ \nदोसर-िद स नव जवान क हृदैमे ि क छु करैक उ/gऋणँ साह सेहो भरल। ओ ना समाज \nसमु/gँ0थोसँ नमहर अिछ  । तँए  समाजक भीतर  की सभ होइ छै , कहब किठ न  \nअिछ । मुदा ि क छु जे देखबामे अबैए ओ छी /g30ँ /gऋैैीगणक मा/gऋण7 य मसँ नैहर- सासुरक \nबीच पाइ-कौड़ी , गहना -जेबरक ब/gऋणण ह की -छनकी। कोन  गाम क गहना  कोन  गाम गेल \nकहब किठ न। दोसर गा मोक  बीच महाजन ी आ आनो -आनो गामक  बीच। \nजमी/gऋणण दारीक /gऋथैआब तँ खनदानी /gऋथैआब बनैए , जँ से नै बनैए तँ अं/g3भ1ेज सेहबा \nचिल  गेल आ सहाएबक बी आ  ि छ टा गेल। मैनजन , महाजन , जमी/gऋणण दारक  संग \nजाित  सा/gऋभँ /gऋथऋ दािय  क कते सू/gऋैै लािग   गेल अि छ ,  बेरमावासीक/gऋँ3 ऋृण दैमे अगुआएल \nजाित क। खाली एकटा पछु आएल दाता , मुदा कार ोबार छोट। बेपारीक शासनो \nजमी/gऋणण दारसँ िभ /g3णऋ होइत। खैर जे होउ ? /gऋै7ा/g3ऋ0 -कम/g3थ1 आ िब  आह कम/g3थ1 रो कब पुरोिह त \nसभ घोषणा कऽ देलिन । गामक लोकक बीच सम/g30ँ या ठाढ़  भेल जे आब की \nहएत?  कबीर पंथी महा/gऋणँ मा सभक/gऋँ3 रा/g30ँ ता भेटलिन ,  घोड़ -दौड़ शु/gऋथै केलिन  । \nसमाजमे उठैत आिग  ठमकल रहल। कबीर पंथी सभ तेहेन जे जएह घ र बसबए \nचाहै छिथ  तेहीमे आि ग  लगबै छिथ । गित - मुि/gऋ70 त  क िव चा र तँ समाजमे दइ छिथ न \nमुदा औझुका बात कहबे ने क रै छिथ न। आइ हम क ी छी , सबहक /gऋथऋ/g311 छी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 21  \nकबीरक प/g3थ3ित   छि/gऋणण ह   जे “साइ इतना दीिज ए....। ”  मुदा कऽ  कतएसँ दैिथ  \nतइठाम कने झल भऽ ज ाइ छै। तिह ना माया क बुिन यादसँ ऊपर उिठ  िव चार  रखै \nछिथ  जइसँ झल अ/gऋणण हार भऽ जाइ छै। अ/gऋण7 या/gऋणँ म ओहन प/g3ऋ0ित   िछ ऐ जे मनु/g303 यक/gऋँ3 \nमनु/g303 य  बनैक  लूिर  दइ छै। खाली लुिर ये नै  ओहन बुिध यो दइ छै जेक रा सुपर \nमैन कहै ि छ ऐ। ि क न का ई अिभ लाषा नै छि/gऋणण ह   जे सुपरमै न बनी। मुद ा , से \nिक अए ने भऽ पबैए। जं गलमे लाखो गाछ  एक  संग जीवन - यापन करैत हवो-\nिव हािड़ क झॲ क सहैए। एकैसम शता/gऋभऋ दीक म/g3थँग अिछ   जे /g30ँ वतं/gऋैै मनुख बिन   \n/g30ँ वतं/gऋैै िव  चरण क ऽ सकी। जइठाम  बाट- घाट सभ असुरि/gऋैऋ  त अिछ  तइठाम \nिद /gऋभण ली दूर नै तँ लग अिछ । तखन जा ए िद औ जेहो खेलक सेहो पचताएल जे \nनै खेलक सेहो पचताइए। \nओना १९६० ई.सँ जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल खेतीसँ थोड़ बहुत जुिड़   गेल रहिथ। \nिम रचाइ , भ/g3ऋथा, कोबी , अ/gऋभण लू इ/gऋणँ यािद क लगसँ खेती शु/gऋथै केलिन। धान , म/gऋथैआ , \nर/gऋभऋ बी-राइक खेती जने हाथे हुअए लगलिन। भायक/gऋँ3 खेतीसँ कम सरोकार। तहूमे \nअमानत पिढ़  लेने रहिथ/gऋणणह । जमीनक  िख /g30ँ सा-िप हानी ओहन  जे मिह नो  भिर मे \nअ/gऋणण त  नै लैत रहए। मुदा अपनो िज न गीले तँ लोक ि क छु सोिच ते अ िछ । ना च \nिद स झुिक गेलाह। मुदा गरीबक कलाक/gऋँ3 उभाड़ब धीया- पुताक  खेल नै। खैर जे \nहोउ। \nभोगे/gऋणण /gँ0थ जी स/gऋभँ पक/g3थ1मे एला पछाित   खेतीक /gऋथऋित   आ रो िज /gऋै3सा तेज भेलिन। तेज ऐ \nदुआरे भेलिन जे जम/g3थ1नी, जा पानक खेतीक बात ओ मनमे बैसा देलिख/gऋणणह । िह साब \nजोड़िथ तँ दस क/g3ऋ7ा खेत एक पिर  वार क ( प/g3थ3च गोटे) लेल बेिश ये  बूिझ पड़ि न। \nतहूमे साइबेिर याक ओहन ि क सान अि छ  जे सालक छह मास , आठ मास ढ कल \nबफ/g3थ1 हिट  ते धड़-फड़मे तेना  क ऽ खेती क ऽ लइए जे बिढ़ या उपजा उपजा लइए। \nआइ भलिह◌ ं िम िथ ल/g3थँचलक अदहासँ बेसी भाग बलुआ गेल अिछ  , मािट  ऊपर बालु \nभिर  गेल अिछ । सम/g30ँ या ओते भा री अि छ  जे जिह न ा बालु तरसँ ऊपर आ िब   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22  \nभूिम क/gऋँ3 मािर   देलक तिह ना ओक रो अटावेश  क रैत िक सान क हाथमे खेत आबए। \nिब हारक मूल पूँजी  खेत छी ,  जते खेती समृ/g3ऋ0 हएत तते रा/gऋ7थ यो समृ/g3ऋ0  हएत।  \nएक तँ अपन हाथ क पूँजी , खेत , दोसर जखन र ाजनीित सँ जुिड़  गेलिथ तखन तँ \nकाजो बिढ़  गेलिन। खेती ि◌ दस ढंगसँ ब ढ़ैक कोि श श केलिन। पूसा मेलासँ \nखेतीक िक ताब क ीिन -कीिन  अनए लगला। ि क सानक जे काय/g3थ1/g3णभम होइ तइमे जाए \nलगला। राजनीित सँ जुड़ने कोट -कचहरी  सेहो घुमए लगला । मधेपुर /gऋभऋ लौकमे \nजुबेर सहाएब पी.ओ . रहिथ/gऋणणह । बहुत शरीफ लोक । अपन ापन बहुत अिध क \nरहिन । हुनकासँ स/gऋभँ पक/g3थ1 भेलिन। ओ ए/g3भ1ीक/gऋभण चर /g3भ1ेजुएट। /g30ँ कूल -काओलेज जक/g3थ3 \nघंटो-घंटो खेतीक बात लोकक/gऋँ3 बुझबैत रहिथ  न। हुनका स/gऋभँ पक/g3थ1सँ ई भेलिन जे \nजतए हुनकर काय/g3थ1/g3णभम होि/gऋणण ह   जान कारी  देिथन । ए/g3भ1ीक/gऋभण च र  महािव /g3ऋँालय -  पूसो-\nढोलीमे सालमे एक  बेर नमह र आ  छोट - मोट काय/g3थ1/g3णभम चिल  ते रहैत छल। \n१९६० ई. सँ पूव/g3थ1 बेरमा गाममे ने एकोटा बोिर ◌ ं ग रह ए आ ने दम कल। सभसँ \nपिह ने (१९७१-७२) /g30ँ व . स/gऋणँ य  देव झा, जे पढ़ल- िल  खल तँ निह ये छलाह मुदा \nएवरेडी बै/g3भभीक क/gऋभँ पनी कलक/gऋैँामे नोकरी भऽ गेल रहिन  , सेवा ि◌ नवृ/gऋैँ   भेल \nरहिथ । बंगालक खेतीक जान कारी  भइये गेल रहिन । सोचलिन  जे प/g3थ3च बीघा \nखेत कीिन  जँ बोि र◌ ंग करा  लेब तँ परबिर स चिल  जाएत। से क रबो केलिन । \nवएह बोिर◌ ंग पिह ल छी।  खेतीक जान कारी  भेने पािन क महत लोक बुझए  लगै \nछै। राजनीित क पाट/g3थण बिन  ये गेल रहए। सरसि ठ क रौदीक  पछाित  बोि र◌ ंग -\nदमकलक योजना सेहो जन मल, मुदा सतमसुआ। बेरमा ग ाममे बी.डी.सी .क बैसार \nभेल। डी.एम. सेहो आएल रहिथ । /gऋभऋ लौकक सभ रहबे क रिथ । तोहफाक /gऋथैपमे \nडी.एम. सहाएब, ित  हाइ सविस डीक /gऋथैपमे बोिर ◌ ंग -दमकलक चच/g3थ1क संग िक  सान क \nदशा -िद शाक चच/g3थ1 सेहो केलिन  । चािर  /gऋै7ेणीमे िक  सानक बँटबाराक चच/g3थ1 करैत \nसबहक लाभक चच/g3थ1 केलिन  । जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल आ चािर गोटे माने प/g3थ3चटा \nिक सान िव चा र केलिन  जे अवसरक  उपयोग करता। पूसा -ढोलीसँ लऽ कऽ  \nिज ला-/gऋभऋ लौकक बीच जे  िक सान मेला वा गो/g303 ठी होइ तइ सभमे जाइत- अबैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 23  \nरहिथ, ओना प/g3थ3चो गोटे बोिर ◌ ं ग गड़बै क िव चा र केलिन  मुदा दू  गोटे नै गड़ौलिन । \nबोिर◌ ंग ग रौला पछाित  नव - नव धान, गहुम इ/gऋणँ यािद क बी आ सेहो आन ए लगला। \nअखन (२०१२ ई.मे) जते धानक उपज नै भऽ रहल अिछ  तइसँ बेसी आठम  \nदशकमे हुअ ए लागल छल। सीता धान , जे मेिह यो होइत अिछ  आ  खाइयोमे नीक \nहोइत अिछ, सवा /gऋ70 वी/gऋणण टल क/g3ऋ7ा उपजए लागल। ि◌ सफ/g3थ1 धाने गहुम नै, आलू-\nकोबी , टमाटर इ/gऋणँ यािद क खेती सेहो जोड़ पकड़लक। जे गाम कज/g3थ1क तरमे \nदबल छल ओ अपना पएरपर ठाढ़ हुअए लागल। गामसँ जमी/gऋणण दारो सभ चिल  \nगेल रहिथ । एक गोटे मा/gऋैै बँचल रहला, िज नका भ/g3थ3जमे  ए क सय दस बीघा \nजमीन। जइपर पछाित  जबरदस लड़ाइ भेल। बी.डी.सी.क बैसारमे डी.ए म. \nसहाएब सूदखोर महाजनक चच/g3थ1 िव  /g30ँ तारसँ केने रहिथ । संग -संग ईहो किह  \nदेलिख  न जे दोब रसँ फािज ल जे महाजन लेताह हुनकापर  कानू नी कारवाइ हेतिन । \nकज/g3थ1दार सभ िन  चेन भऽ  गेलाह जे जिह या हएत  तिह या ने देबै। नै रहने कतए \nसँ देबै। मुदा महाजनक आ/g3णभमण भेल। पकड़ा-पकड़ी शु/gऋथै भेल।  \nखेतीक संग- संग गाममे आर ो -आरो काज सभ हुअए लागल। गामक जते बा/gऋणण ह –\nसड़क अिछ  ओकरा न/gऋ70 शासँ अनुमूल बनौल गेल। जइसँ गामक /gऋथैपे- रेखा बदिल  \nगेल। ई भेल जन-सहयोगसँ। पछाित   सरकाि र यो योजना सभसँ मािट क काज , \nखरंजा इ/gऋणँ यािद  होइत रहल। अखन तँ सहजिह  गामक ओहन /gऋथैप बिन   गेल \nअिछ  जे एकोटा पि र वार नै  अिछ , जेकर ा घर क आगू  चिर पिह या सवारी नै जा \nसकैए। तिह ना /gऋथऋित   दू पिर वारपर  पािन  पीबै क साधन बिन  गेल अिछ । तिह ना  \n/gऋथऋित   आठ  बीघापर बोि र◌ ंग ( /gऋथऋाइवेट) अि छ । ओन ा पिछ मी  कोसी क नहिर क दूटा \nशाखा सेहो उ/gऋैँरे-दिछ ने , पूबो आ पिछ मो बि न  रहल अि छ । तइ संग /g30ँ टेट बोिर◌ ंग \nसेहो गराएल अिछ ।  मुदा चालू नै  भेल अिछ । तिह ना आबागमन क सुिव धा सेहो \nअिछ ये। एक िद स रेलबे /g30ँ टेशन तीन ि क लोमीटरपर अिछ  तँ दा◌ेसर  िद स एन.ए च .  \nदू िक लोमीटरपर अ िछ । जिह ना  वसंत ऋृतु अिब ते मेघमे ठे कल गाछसँ लऽ  क ऽ \nमािट मे ओंघरा एल ध रतीमे नव पात , नव कलश , नव कोढ़ ीक संग नव फूल दैत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24  \nतिह ना समाजक फुलवाड़ीमे  फूलक अं कुर  िद अए लागल। रंग - िब रंगक सम/g30ँ या \n(पोजीिट व- िन गेिट व दुनू) उिठ - उिठ  ठाढ़ हुअए  लागल। जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल सभ \nसेहो िव चार केलिन जे समाजक उ/gऋणँ थानमे जाित क क/g3ऋथरपन बाधा छी। ओना जँ \nजाित क बीच कथा- कुटुमैती होइत अिछ  तँ ओ दू समाजक बीचक /gऋथऋ/g311 बिन   \nजाइत अिछ । मुदा समाज क बीच जा ित क छु आ -छुत बहुत नमहर खािध  बनबै ए। \nतँए मिह नामे ए कबेर  बैसार क रब आ ओ करब टोले- टोल घूिम -घूिम , ई सबहक \nिवचार भेलिन। बैसारमे कोनो बेसी जोगारक /gऋथऋ/g311 नै, मुदा टोलबैयाक िव चारसँ , \nजँ ओ सभ खाइ- पीबैक बेव/g30ँ था करिथ  तँ सेहो बिढ़ य/g3थ3, सभ खाएब, ई सबहक \nिवचार भेलिन। अखनो धि र  खाइते छिथ। सभ जाित क बिर आित यो आ भोजो -\nकाजमे खाइते छिथ। हँ ई बात ज/gऋथैर अिछ  जे अखनो  ित त/gऋभँ हा चिल ते रहल \nअिछ , मुदा सभ जाित क सहयोग रहने कम पिड़  जाइए। ई बहुत नीक कदम \nभेल। परोप/g3ऋथामे जेना पसाही लािग   गेल। ओना झंझारपुर /gऋभऋ लौकमे कमलासँ पिछ म \nनागे/gऋणण /gँ0थ जी ( डा◌ॅ. नागे/gऋणण /gँ0थ  कुमा र झा डा◌ॅ. धीरे/gऋणण /gँ0थ क माि◌ झल भाए ) , पूब फुलपरास \n/gऋभऋ लौकमे कामेसर जी  ( /gऋै7ी कामे/gऋैणर राम ) सेहो /g3णभाि/gऋणण त  क सू/gऋैैपात केलिन  । जिम  \nकऽ तीनू /gऋभऋ लौकमे पाट/g3थणक /gऋथऋभाव बढ़ल। तइ बीच नागे/gऋणण /gँ0थजी पाट/g3थण /g30ँ कूल \nचलौलिन । लग रहने तीनू िद न जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल सभ भाग लेलिन। के/gऋणण /gँ0थ क \nनेता सबहक संग रहैक  मौक ा भेटलिन। हुनको सबहक इ/gऋ7ँ छा भेलिन  जे बेरमो मे \nएिह ना हुअए। से भेबो कएल। \nटोले - टोलक मीिट◌ ंगमे टोलक सम/g30ँ या मु/gऋ71 य मु/g31भा बनल रहैत छल जइसँ गामक \nअ/gऋण7 य यन अिध कसँ अिध क गोटेक/gऋँ3 हुअए लगलिन  । चौ क -चौराहापर िस नेमा -\nसक/g3थ1शक गप -सप नै भऽ गामक सम/g30ँ याक गप शु/gऋथै भेल। मुदा चालैन जक/g3थ3 \nरोगाएल समाज।  \nओना आ न गामसँ िभ /g3णऋ बेरमाक बनाबटो अिछ  । तेकर मु/gऋ71 य  क ारणमे एकटा ईहो \nकारण अ िछ  जे  आइ धिर  गमक/g3ऋथा ( धार)क प/gऋभण ला नै पड़ल। कहैले बहुत \nपिह नेसँ एकटा सुपैन ( /gऋथऋाचीन नाम सुपण/g3थै) धार अिछ  मुदा अजेगर स/g3थ3प जक/g3थ3 ई  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 25  \nएकेठाम  बैसल रहल। तहूमे तीिन ये मास धार रहैए बा की मास मुद/g3थ1घ/g3ऋथीसँ लऽ \nकऽ चारागाह बनल रहैए। गाममे अिधक बासभूिम रहने ऊँचगर जमीन पय/g3थै/gऋभ0 त  \nअिछ । मझोलका िक सान बेसी रहने जमीनक छोट सीम/g3थँकन। मुदा पटबैक \nबेव/g30ँ था नै रहने बािड़ ओ -झाड़ीमे मड़ूए -ग/gऋभँ ह िरक खेती होइत छल। तरकारी क \nखेतीले ऊँचगर जमीन माने चौ मास खाली बिर याित ऐक लेल होइए , बाकी म/gऋण7 य मो \nजमीन (च ौर छोिड़ ) , दू बेर  ( दू फसल )  उपजैत अिछ । िक छु  बोिर◌ ंग  भइये गेल, \nचापाकल सेहो लोक लगौलक। तरक ारी खेती जो र पकड़लक। कतेक पि र वार \nउिठ  कऽ ठाढ़ भऽ गेल। महाजनी सेहो ब/g3णऋ भइये गेल रहए। जइसँ सम/g30ँ या \nसेहो उठल रहए। \n            \n  \nसन् स/g373तालीस .. .  \nभारतक /g30ँवतं/gऋैै ि/gऋैैवािण/g3थ1क  झ/gऋण3डा फहरा रहल छल।  \nमुदा क/gऋभँयूिन/g30ँट पाट/g3थणक  माननाइ छल जे भारत /g30ँवतं/gऋैै नै भेल अिछ।  \nअसली /g30ँवतं/gऋैैता भेटब ब/g3थ3की छै... \nिमिथलाक एकटा गाम … \nज/gऋणणम  भेल रहए एकटा ब/gऋ7ँचाक .. ओही बख/g3थ1 ...  \nओइ /g30ँवतं/gऋैै वा /g30ँवतं/gऋैै  नै भेल  भारतमे... \nिपताक मृ/gऋणँयु...गरीबी.. केस मोकदमा...  \nवंिचतक लेल संघष/g3थ1मे भेटलै /g30ँवतं/gऋैै भारतक वा /g30ँवतं/gऋैै नै भेल भारतक जेल ....  \nआइ बेरमामे प/g3थ3च - दस  बीघासँ पैघ जोत ककरो  नै.. \nओइ गाममे जी िवत अिछ आइयो िकसानी आ/gऋणँमिनभ/g3थ1र सं/g30ँकृित ... \nपुरोिहतवादपर /gँ0भा/g33ऋणवादक एकछ/gऋैै रा/gऋ7थयक जतऽ भेल  समाि/gऋभ0त ..  \nसंघष/g3थ1क समाि/gऋभ0तक बाद  िजनकर लेखन मैिथली सािह/gऋणँयमे आिन देलक \nपुनज/g3थैगरण ...  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26  \n \nजगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल -  एकटा बायो/g3भ1ाफी... गजे/gऋणण/gँ0थ ठाकुर /g3ऋैारा ( अनुवत/g3थ1ते...)  \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggaje ndra@vide ha.com \n  पर पठाउ।  \n \n \nगजे/gऋणण/gँ0थ  ठाकुर  \nggaje ndra@videh a.com  \n  \nhttp:/ /www.maithililekhaksangh.c om/20 10/0 7/blo g-\npost_ 370 9.html   \n  \n२ . ग /g3ब4   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 27  \n२.१.\n िजतेएgइंंएgहब6  झा-राजेएgइझंर नेपालीक सातटा कृित िवमोिचत   \n  \n२.२.\n कैलास दास-/gब94 य ा र ा थ न  द ौ ड़  आ  ज नक पु र  \n  \n२.३.\n कािमनी कामायनी-कलंिकत चान  \n  \n२.४.\n जगदीश /gऋथऋसाद म/gऋण3डल - िकछु िवहिन  कथा   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28  \n२.५.\n िवजय म /g304 त -सुजीतक स /gब94 पू ण/g36ड  क थ ा  एक ट ा  न य ा  /g304 व ा द  \nदेलक  \n  \n२.६.१.\n ओम /gब6ब क ा श -िवहिन कथा- /gब6ब ो /g39डे ि स भ  २.\nपंकज चौधरी ( नवल/gऋै7ी)-िवहिन कथा - ई नोर छै गरीबीक  \n  \n२.७.\n डॉ. अ /gब64 ण  कु म ार  ि सं ह - /g304 व ा त /gब88 /g3झ3 य ो /gबझ4 र  मै ि थ ल ी  क थ ा मे  \nसामािजक समरसता  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 29  \n२.८.१.\n राजदेव मंडल- लघुकथा -ए ले /gब70 स नक भूत  २.\n /gऋथऋो. \nवीणा ठाकु र -लघुकथा- पिर णीता ३.\nमनोज कुमार म/gऋण3 ड ल- \nलघुकथा -घासवाली ४.\n किप ले/gऋैणर राउत - िवहिनकथा-सलाह  \nि ज ते /gब88 /g406  झ ा  \nर ाजे /gबझ8 र  ने प ा ल ी क  स ा त ट ा  कृ ि त  ि वम ो ि च त   \n \nप/gऋैैकार तथा सािह/gऋणँयकार राजे/gऋैणर नेपाली िलिखत ७ टा कृितक ए/g31ऋिहबेर \nिवमोचन कएल गेल अिछ । रा/g303/g3भभपित रामवरण यादव रा/g303/g3भभपित भवन , शीतल \nिनवासमे आिसन १३ गते शिनिदन आयोिजत काय/g3थ1/g3णभममे नेपाली िलिखत \nपोथीसभक िवमोचन क एलिन ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30  \n \nपु/g30ँतकसभ नेपाली, मैिथली आ िह/gऋणणदी भाषामे अिछ । जनकपुरमे रिह प/gऋैैकािरतामे \nसि/g3णभय नेपाली िलिखत लोकत/gऋणण/gऋैैको लािलमा आ िवचार/g3णभाि/gऋणणत नेपाली किवता \nसं/g3भ1ह , गिरबको /g301यथा नेपाली ख/gऋण3डका/g301य , नव नेपाल िह/gऋणणदी किवता सं/g3भ1ह , \nसोहािगन आ िवचार/g3णभाि/gऋणणत मैिथली किवता सं/g3भ1ह आ /g3णभाि/gऋणणतकारी सरयुग चौधरीको \nजीवनी िवमोिचत भेल । रा/g303/g3भभपित रामवरण यादव राजे/gऋैणर नेपालीक प/gऋैैकािरता \nआ सािहि/gऋणँयक योगदानके /gऋथऋशंसा कएने रहिथ । नेपाली क/g3थ3/g3भ1ेसक कृयाशील \nकाय/g3थ1कत/g3थैक /gऋथँपमा /gऋथऋजात/gऋणण/gऋैैक लेल संघष/g3थ1 करैत काल नेपालीक सँग िबताओल \nिदन रा/g303/g3भभपित याद कएने रहिथ ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 31  \n \nिमिथला/gऋ7णचल /gऋैऋे/gऋैैक िवभूित , शिहदके िवषयमे पि/gऋैैकामे िलिखकऽ जीव/gऋणणत रखबाक \nकाज नेपालीक सराहनीय प/gऋैऋ रहल रा/g303/g3भभपितक कहब छलिन । सािह/gऋणँय , \nप/gऋैैकािरता आ राजनीित तीनू /gऋैऋे/gऋैैमे नेपालीक दखल रहल कहैत रा/g303/g3भभपित यादव \nहुनका बहुआयािमक /g301यि/gऋ70त/gऋणँवके सं/gऋै3ा देलिन । “िमिथलाक पाबिन ितहार , \nऐितहािसक /g30ँथल , आ िविभ/g3णऋ मह/gऋणँवपुण/g3थ1 राजनीितक घटनाक िवषयमे जान कारी  \nलेबालेल नेपालीसँ स/gऋभँपक/g3थ1 करैत छी” रा/g303/g3भभपित कहलिन ।  \n \nनेपालीक कृितमे /g30ँव/gऋ7ँछ/gऋणणदतावादी चेतनाक /gऋथऋवाह भेल बात /gऋथऋा. कुल/gऋथऋसाद कोइराला \nकहलिन । डा. रामदयाल राकेश राजे/gऋैणर नेपालीके प/gऋैैकारक /gऋथँपमे मा/gऋैै निह \nसािह/gऋणँयकारके /gऋथँपमे सेहो स/gऋभँमान भेटबाक चाही तािहपर जोड  देने रहिथ । \n/gऋथऋा/gऋण7यापक कुल/gऋथऋसाद कोइराला िवमोिचत पु/g30ँतकसभमे /g301यावसाियक दृि/gँ1थसँ िकछु \nकमजोरी  रिहतो भाव बुझएबामे  सफल रहल कहने रहिथ । नेपाली िलिखत \nमैिथली कृित अ/gऋणणय भाषाक हुनके कृितपर भारी पड़ल हुनक िट/gऋभ0पणी छलिन । \nतिहना आशा िस/gऋणणहा, पु/gऋथँषो/gऋैँम दाहाल कृितक िवषयमे म/gऋणणत/g301य /g301य/gऋ70त कएने रहिथ \n। रिव/gऋणण/gँ0थ साह /g30ँमृित /gऋथऋित/gँ17ान , जनकपुर/g3ऋैारा आयोिजत काय/g3थ1/g3णभममे व/gऋ70तासभ \nनेपालीक कृित सभमे सम/g3भ1मे सामािजक चेतनाके उ/g31णािटत करबाक /gऋथऋयास भेल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32  \nकहने रहिथ ।  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nकैलास दास \n/gब94 य ा र ा थ न  द ौ ड़ आ  जन क पु र   \nजनकपुरक रंगभूमी मैदानमे शिनिदन भेल /gऋभँयाराथन दौड़ /gऋथऋितयोिगता एखन धिरक \nऐितहािसक आ /gऋथऋथम रहल अिछ । आयोजकक अनुसार एिह /gऋथऋितयोिगतामे २० \nदेशक सहभागीक आम/gऋणण/gऋैैण कएल गेल छल । मुदा १८ दे शक खेलाडी सभक  \nभीसा पास निह भेलाक कार ण भारत आ  नेपालक ७५ िज/gऋभणलाक एिह /gऋथऋितयोिगतामे \nमा/gऋैै सहभागी भऽ सकल ।  \nओना जन कपुरक  लेल बहुत पैघ /gऋथऋितयोिगता छल । आयोजकक अनुसार चािर \nमिहना पिहले सँ एकर तैयारी भऽ रहल छल । मुदा शिनिदन /gऋथऋितयोिगताक \nसफलता भेटल । /g30ँथानीयवासीसभ /gऋभँयाराथनक खेलाडी सभकँ◌े सडक पर दौड़ \nदेिख कऽ ताली बजा /g30ँवागत कएने छलिथ ।  \nभोरे सँ नगर क सफाई सँगिह पु◌ुिलस, /g3भभािफक आ एिहमे खटल /g30ँवयं सेवक सभ \n/g301यवि/g30ँथत करएमे जुटल छल ।  \n/gऋभँयाराथन /gऋथऋितयोिगता तीन चरणमे बाटल गेल छल । फुल /gऋभँयराथन , िमनी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 33  \n/gऋभँयाराथन आ भे/gऋणण/g3भभा/gऋणणस /gऋभँयाराथन । िमनी /gऋभँयराथनमे खास कऽ जनकपुरक /g30ँकुल \nसभक िधयापुता सभक सहभागीता छल । भे/gऋणण/g3भभा/gऋणणस /gऋथऋितयोिगतामे ४० वष/g3थ1 उमेरक \n/g301यि/gऋ70त सभक सहभािगता छल आ फुल /gऋभँयाराथनमे नेपाल भारत सँ आएल \nखेलाडी सभक सहभािगता छल ।  \nफुल /gऋभँयाराथन /gऋथऋितयोिगता ४२ िकलोिमटरक धिर  छल । जन कपुरक  रंगभूिम \nमैदान सँ /gऋथऋार/gऋभँभ भेल दौड़ ढ/gऋभणकेवर पहुँच कऽ फेर सँ जनकपुर आएल छल । \nिमनी /gऋभँयराथन /gऋथऋितयोिगता जनकपुरक िर/g31ै रोड कायम कएने छल ।  ई दौड  \nदेखबाक लेल नगर िभतर /g30ँथानीयवासी सभक भीड छल तऽ जनकपुर ढ/gऋभणकेवर \nसडकख/gऋण3डमे पुिलस /g30ँवयं सवेक मा/gऋैै निह एिह /gऋैऋे/gऋैैक /g3भ1ामीण जनता सभ \nउ/gऋणँसाह पूव/g3थ1क सडकक कातमे ठाढ़ भऽ खेलाडी सभक/gऋँ3 ताली बजा कऽ /g30ँवगत \nकएने छल । बीच बीचमे खेलाडी सभक लेल पािनकँ◌े सेहो /g301यव/g30ँथा छल  । \nफुल /gऋभँयाराथनमे /gऋथऋथम होबएवलाकँ◌े ५० हजार , दोसर होबएवला २५ हजार आ \nतेसर होबएवला १० हजार पुर/g30ँकार देल गेल अिछ । तिहना िमनी /gऋभँयाराथनमे \n/gऋथऋथम होबएवलाके १० हजार, दोसर होबएवलाके ५ हजार आ  तेसर होबएवलाके \n३ हजारक पुर/g30ँकार देल गेल अिछ । भे/gऋणण/g3भभा/gऋणणस /gऋभँयाराथन िवजेताक  लेल \n/gऋथऋमाणप/gऋैै देल गेल अिछ ।  \nकोनो खेलाडीक लेल पुर/g30ँकार सँ मह/gऋणँवपूण/g3थ1 हुनक /gऋथऋितभा पर देश आ समाज \nगौरवाि/gऋणणवत होइत अिछ । शिनिदन भारत आ नेपाल बीच भेल खेलमे नेपाली \nखेलाडी मा/gऋैै िवजयी भऽ सकल अिछ । एिह सँ अनुमान लगाओल जा सकैया \nजे एखनो नेपालक  मधेशमे  भावी खेलाडी सभ अिछ ।  मुदा हुन का सभक \nअवसर निह भेटलाक कारण ओ सभ अपन /gऋथऋितभा देखाबए सँ वि/gऋ7णचत होइत \nआएल छिथ ।  \n/g30ँवा/g30ँ/gऋणैयए जीवन अिछ आ /g30ँव/g30ँ/gऋणैय रहबाक लेल खेलकुदक िवकास आव/g30ऋयक \nअिछ । एकटा कहावत अिछ जे जतए कला सँ/g30ँकृित आ खेलक िवकास होइत \nअिछ ओतए पूण/g3थ1 /g30ँवा/g30ँ/gऋणैय वातावरणक िवकास होइ त अिछ  । तएँ कहल जा ए \nतऽ /gऋभँयाराथन /gऋथऋितयोिगता सँ एतुका िधयापुताकँ◌े मा/gऋैै निह स/gऋभँपूण/g3थ1 नगरवासीक लेल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34  \nगौरवक िवषय छल । एिहमे सहयोग करएवला सभक ध/gऋणणयवाद आव/g30ऋय देबहेटा \nपड़त । \n/gऋभँयाराथन /gऋथऋितयोिगता जािह /gऋथँप सँ /g301यवि/g30ँथत होएवाक चािह ओ तऽ निह भेल \nमुदा आयोजकक /gऋथऋयासकँ◌े सेहो ध/gऋणणयवाद देबहे पड़त । शिनिदन ऐितहािसक \nधरोहर रंगभूिम मैदानमे खेलाडी सभक उ/gऋणँसाह आ उमंग सँ खचाखच भडल छल \n। खास कऽ कहल जाए तऽ /g30ँथानीय बालबािलका जखन दौड रहल छल \nओकरा पाछू हुनक अिभभावक सेहो देिखकऽ बड खुशी /g301य/gऋ70त करैत छल िक \nजीत मा/gऋैै सफलता निह होइत अिछ । कि/gऋभँतमे एिह /gऋथऋितयोिगतामे भाग लेबाक \nलेल अवसर तऽ भेटल ।  \nिमनी /gऋभँयाराथन /gऋथऋितयोिगताक सहभागी िव/g3ऋँाथ/g3थण सभक अखन धिर िकताब आ \nिटवीमे मा/gऋैै देिख कऽ क/gऋभणपना कएने होइतो मुदा शिनिदन जखन /g30ँवयं सहभागी \nभेल तऽ हुनका सभक एकटा िसख भेटलि/gऋणणह जे हमहँ◌ु सभ आबएवला िदनमे \nजीतक सफलताक /gऋथऋयास करी ।  \nई /gऋथऋितयोिगता सँ जनकपुर धािम/g3थ1क पय/g3थ1टकीय सँगिह खेलकुदक एकटा भूिम सेहो \nअिछ स/gऋणणदेश दऽ रहल अिछ । ओना एिह /gऋथऋितयोिगताक सफलतामे साथ देने \nस/gऋभँपूण/g3थ1 युवा /gऋ70लव , संघ सं/g30ँथा सिहतक /g301यि/gऋ70त सभक ध/gऋणणयवाद निह एिह सँ पैघ \nकाज करवाक उि/gऋभँमद रखवाक अपे/gऋैऋा करैत छी ।  \n \n \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 35  \nकािमनी कामायनी  \nकलंिकत चान  \n \nओ टूहटूह इजोिरया . . स/gऋभँपूण/g3थ1 आकाश पर पूण/g3थ1 चं/gँ0थक एकािधप/gऋणँय . .दूर दू र धिर  \nठह/g31ऋा मारैत चॉदनी।नीच ाधरती पर शीतल अमृतक धा र .. ।ओिह िन रमल धार  \nसॅ सॴचल गाछ . िबरी छ .खिरहान.  दलान . .. बाडी झाड ी .. ।पूबिरया बाडी मे  \nपितयानी लागल केरा के  गाछ  .. मे लटकल घॱद  .. .नीचा आलू के  फसील .. \n. ओही इजोिरया राित मे सब िकछु एक दम फिर/gऋ7ँछ देखाए पडैत छल  ।  \nशंभु बाबू के भिर भिर रात नी/g3णऋ नै होबैत छलै/gऋणणह . . चा िर िद न पिहनिह जेहल सॅ \nछुिट क’ आयल छलाह .. .अंगरेजक जमान ा. . /g3णभ/g3थँितकारी सब के घातक \nअपराधी मािन लोमहष/g3थ1क  यातना देल जाए. दुनु ट/g3थँग बाि/gऋणणध क ’ टेबुल पर रािख \nओ मोटका  हंटरक मा िर .. .. दनाद न  . .बेहोश सेहो नै रहै दे.  . पािन िपया \nिपया क’ होश मे आ ने . . पािनयो भिर छ/g3थँक नै पीबै दै .. घॲट भिर दैत ि गलास \nझीक लैक़  . पािन पीयाबए बला .. हंटर बरसाबए बाला सब  /g30ँवदेशी .। .मा/gऋैै \nएक गोट. . ललका मू◌ॅह वाला िबलािड के  ऑिख वाला . .अफसर अं गरेज़ ।.  \n.. ओ /gऋथऋताडना ओ क/gँ1थ .. सात िदन कोना एक/g3थँत वास .. ई सब हुनक िद माग \nके भॅभोिर क ’ रािख देने  छल. .त’ ओिह मे सुखद सुमंगल नी/g3णऋ क ’ /gऋथऋवेश हो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36  \nत’ कोना  हो ।  \nओ पीडादायी .. ए काकी  जीवन सॅ बचबा  लेल लोक पैलवार आ ’ समाजक िनम/g3थैण \nकएने अ िछ. ।िक एक  त ’ ओ सामािजक /gऋथऋाणी अिछ ।िकछु मे त ’ लागल रहैत \nअिछ जा धि र धरती प र रहैत अि छ। /g30ँवरा/gऋ7थय क ’लेल लडय वला के उ/g31भे/g30ऋय \nसेहो सएह छल नै िक  अपन समाज प र अपन बन ाओल का नून  के म/gऋण7य जीवन \nयापन करब . .ई िवदेिशया सब ह क गुलामी आ ’ अ/gऋणँयाचार िकएक सहब ।हॅ .. \nनी/g3णऋ न/g373 अबै/gऋणणह त ’ मोन दुिनया जहान क ’ खॲिच खॉिच मे ओझरा जाए/gऋणणह ।  \nई भिरपोख इजोिरया के आ नंद .. . .. ।अपन दलान पर  ओ एसगरे नै  सुतैत \nछलाह . .चािर टा  खिटया आ’ पॉच टा चौकी  आओ र िबछैल छलै. . सब \nपटोपट .. . नी/g3णऋ क ’ जादूगरनी खाली िहन के  लग निहं आिब रहल छल ।मोन \nभेलै/gऋणणह . . .िबछौन सॅ उिठ क ’ र/g30ँता पर टहली. . आलस लगलै/gऋणणह .  . . ..मोन \nअपन खुरलु/gऋ7ँची पन मे लागल . . नचबैत रहल बडी काल धि र. . ।जखन ल/gऋ7ऋघी \nलगलै/gऋणणह . . त ’ उठैए पडलै/gऋणणह . . ।दलान क ’ ठीक सोझॉ र/g30ँता छलै आ ’ तकरा \nलगले हुनकर आ  मािझल भायक खिरहान. .. . .सात भायक भैयारी मे बखरा \nबॉट हाले मे भेल रहे. . पिहने त’ साझीए छलैथ सब िकयो. . मेल जोल पूव/g3थ1वत \n.. बीच मे र/g30ँता खिरहान आ ’ दुनु कात सबहक पोखरा पाटन घर दुआि र. . \n.।बडका भायक घराडी  . .पूबरीया बाडी के दिहन .. बा म कात  भालसिरक . . \nआम लताम . कागजी नेबो अररनेबा क म/gऋण7य मे मु/g30ँकैत कदंबक गाछ ठाढ़ । \nअिह टूह टूह इजोिरया मे सब िक छु ओिहन ा चम कैत देखाय पिड रहल छल \n।मौसम किन सिद/g3थ1याय लागल  छलै. . किन  किन  धुऑ धुऑ सन . .सेहो लगैक़  \n. मुदा ई धु◌ॅआ सेहो पिघलल चानी सन लगै क।खिरहानक  दॉया कात गोहाली. \n.एक कोठरी मे चा/gऋथै गाय पागुर करैत दोसर मे बरद चा/gऋथै . . मू◌ॅह तकैत  बैसल. \n. लग पास के चार  सब पर सजमिन  कदीमा  भथुआ . के ल/gऋैँी छारल . ..सब \nटा िमल क ’ बड सु/g3णऋर दृ/g30ऋय उपि/g30ँथत करैत छल . .।एकरे सब के िनहा रैत \nिनहारैत औचक हुन क िधयान. .  कदंबक गाछ तिर ऊ/gऋ7थजर नूआ मे बुलैत /g30ँ/gऋैैी \nपर पडलै/gऋणणह .. एक छन के लेल देह क ’ रोईयॉ रोईया ठाढ भ ’ गेलि/gऋणणह . . . .  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 37  \nिकं/g30ँयात कोनो चुडैल . . िपशािचन  .. .ओिहना बाट प र ठा ढ  दम सधने ओ ना शै \nरोग हरै सब पीडा.  . . सुिमरैत ओकरे परनजिर गडौने रहला ।न/g373 बड लाम नै \nबड छोट. . म/gऋण7यम कद काठी के .  . .देखैत देखैत. . कदंबक गा छ तिर \nजाकए िविलन भ ’ गेलए. . ।सब टा भूतक सुनलाहा िख/g30ँसा मोन पडए \nलगलै/gऋणणह।अिह टोल मे . .सैझला भायक पुतौह  सोईरीए मे मूईल छिलह. . िच/gऋभणका \nजीबैत रिह गेल छल. . ।लोक कहै .. एहेन /g30ँ/gऋैैी के आ/gऋणँमा अपन ब/gऋ7ँचा पर \nलागल रहै छै. . ओ ओकरा पर झप/g3ऋथा मारए के फेराक मे राित भिर अहुिरया \nकटैत रहै छै . . ।िकयो िकयो कदंबक गाछ तर अधरितया मे कानब के /g30ँवर \nसेहो सुनैक़ . ।िकयो  . . बाडी मे .. पोखिरक  महाड पर केश  िछटक ौने नचैत \nसेहो देखै. . मुदा नेने सॅ  /g3णभाि/gऋणणतकारी आदमी. .हुनका अिह सब पर किहयो \nिवसबास नै भेलि/gऋणणह . . तखन /gऋै3ात जगत सॅ बेसी रह/g30ँयमय अ/gऋै3ात लोक अिछ . \n. । मुदा ओ त ’ बीसीये. ◌ा बरख पिहनु/g31ऋा िख/g30ँसा अिछ ।किनए  काल मे एक \nगोट लमगर पु/gऋथैख  सेहो दृि/gँ1थगोचर भेल रहे. .ओहो  ओिह कदंबक  गाछ  तिर \nिविलन. . ओिह गा छक िप छुआित मे बड का गाछी  छलै. . ।ओ चॱ कला . .एहेन  \nलीला त ’ ओ भूत परेतक  किहयो निहं सुनने छलैिथ. . अिह गंभीर ि चंता मे \nडूबल छलाह िक कखन नी/g3णऋ आिब  दबोचलकै/gऋणणह . निहं पता ।बडका  मोटका  \nलोहा के हथकडी . . .हंटर. . आ .. लोम हष/g3थ1क  िच/gऋणँकार . िकयो हुनक ट/g3थँग \nझीक रहल छल. . ड़रौन /g30ँव/gऋभथ सॅ घबडाक ’ ओ ऑिख खोलला. त ’ फिर/gऋ7ँछ भ ’ \nगेल छलै. . खुिभया खबास. .आिब क हुनक  पएर ज ॉित रहल छल .। \nओकरा  संगे अपन खेत पथार गा छी देखैत . .. ओ रतुका /gऋथऋसंग उठौलाह . \n.मि/g30ँत/g303क मे बाध  बोन के /g30ँथान परवएह घुि म रहल छल ।खुिभया बड बुिधयार. \n.एक ए क आखर  सोिच समिझ क ’ बाजए  बला . . आ/gऋै3ाकारी सेहो . .हुन के \nसमवय/g30ँक .. .ओकर पूरा  खानदान हु नके सबहक रैयत . .।रतुका  /gऋथऋसंग पर \nओहो अपन अि कल लगबैत चुडैल . . राकसक गप के समथ/g3थ1न कएने छल ।  \nदुपहिरया मे ओ अपन  दलान सॅ टहलैत बुलैत . . खिरहान. . पूबिरया बाडी के  \nन/g3थँघैत . . कदंबक िदस गेला .. ओ त ’ बडका कका  के  घरक  पछुऔत छल .  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38  \n.दलान त’ हुनक दलान सॅ सोझे  देखाि/gऋणणह .. मुदा घर खिरहान क ऊ/gऋैँर बारी मे \nबनल गोहाली सॅ झॅपा जाए छलै. कदंबक गाछ  िदस एकदम एक/g3थँत .. ऊ/gऋभँहर \nराहिड सॅ भरल खेत. . इ/gऋभँहर ओ/gऋभँहर  केरा के ढे र र ास गाछ  .. . . . नीचा \nजमीन ए कदम साफ़ .  .एकदम  अ ’ड ।िदनॲ मे  िकयो नु कैल लोक के देख निह  \nसकैत छल .. .।आ’ अिह गुनथुन मे सु/gऋथैज महाराज अपन सातॲ घोडा के \nहॉकैत हाफैत . . अप/g30ँयात भेल  . पि/gऋ7ँछम ि/gऋैऋतीज पर अ/g30ँत होयबाक ओिरयौन \nकिर रहल छला ।.अपन . सुवण/g3थ1मयी रि/g30ऋम  के  िखहािर िखहािर  क प कडैत \nअ/gऋणणततः अ/g30ँतगामी भेला ।तािह समय मे सू/gऋथैज डूबबा सॅ पिहनहीए  घरक चार \nसॅ उठैत धॅू /g30ँव/gऋ7ँछ आकास के मलीन करए लागै. . ई धू◌ॅआ  कतै पैघ संकेत \nछलै समाज मे . . ।ज/g3थँ◌ै केकरो घर सॅ एकोिदन धू◌ॅआ नै िनकलै. . पडोिसया स \nहजो पीसी तुरंत टोिक दै.थ . “आय यै . . अहॉ के घर मे काि/g33ँ चूि/g33ँ नै \nजरल की . .। ’ आ ओ िगरहि/g30ँथन  डब डब भरल ऑिख सॅ नीचा  तकैत नहू◌ॅ \nनहू◌ॅ बािज उठे ‘ िक कहै छथीन . .बिहन. . . घर  मे ए क  टा दाना नै  छै. . \nिधया पु/gऋैँा सब के बाडी झाडी सॅ लताम तोिड क ’ द’ देिलयै. . . िह/gऋणणकर  मोन \nखराप छि/gऋणणह . . केना की करीयै . .िक छु नै  फुरैत अ िछ. । ’ “ अ ॅ यै हमरा \nअछैत अहॉ  उपास पडब . . .सुइद मूर लगा क ’ द’ देब जिहया हैत. आय ई \nपसेरी भिर अ/g3णऋ राखू .।’ आ’ तुरंत चूि/g33ँ पजिर जाए ।  \nस/g3थँझे सकाले खा पीबी क ’ पु/gऋथैष पात अपन अपन दलान ध ’ लैथ छलैथ \n.।स्◌्र/gऋैैीगण क ’ राज त ’ घरे अ◌ा◌ंगन टा मे. .  .छहिर देबा र क ’भीतर ओ सब \nशेरनी .बी र बंका डा ..।मुदा जखने घर  सॅ बाहिर के कोनो काज पडै. . त ’ \nहोश हवास गुम. . तखन पॉच बरखक पु/gऋथैष ब/gऋ7ँचा से हो हुनका सब पर भारी \nपडय लागै. . ।पु/gऋथैषक एतेक वच/g3थ1/g30ँव एहै जे . . /g30ँ/gऋैैी की गाछ िबरीछ सेहो डरे \nथरथर कॉपै ।/g30ँ/gऋैैी आ ’ पु/gऋथैष के िगरह/g30ँथी /gऋथैपी गाडी के दूनू पिहया मानल \nगेल अिछ  . तखन दूनू मे एते क िवभेद ि कएक़  . . शंभू बाबू /g30ँ/gऋैैी िश/gऋैऋा के \nप/gऋैऋधर छलाह .. . .  .ओ राजा राम मोहन  राय . . केशव च/gऋणण/gँ0थ सेन . . गॉधी. \n.नेह/gऋथै सॅ िवशेष /gऋथऋभािवत छलाह .हुनके  सह पर स/gऋभँपूण/g3थ1 परोप/g3ऋथाके /g30ँ/gऋैैीगण तकली  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 39  \n:टकुआः आ च रखा पर सूत क ािट क ’ दै/gऋणणह आ ’ ओ मधुबनी जा क ए खादी \nभराड मे जमा  क ’ दैथ. . ओही ठाम सॅ ब/g3थँग .. :तूर : आिन  क ’ सेहो वएह \nदेथ ।घर पैलवार के सबसॅ छोट भाय. .हुनकर गप गॉधी  जी सुनने छलिथ. . \nपंचकोशी के  /g3णभाि/gऋणणतकारी जुवक सब सुनै छल . .बिहन ..भौजाय. . भतीजी सब \nके िच/g3ऋणी प तरी िलखए जोग र  पढाय वएह करौ ने छलिथ .। \nराित आयल ।फेर वएह उछ/g3णऋर .. नी/g3णऋ हुनक लग पास आिब के सब के बेसुध \nकिर दै. . मुदा  िहनका छकाबए लागै/gऋणणह . . ।िनशा राि/gऋैै . .. चारहु  कात. .सुन \nमसान . बाध बोन सॅ निढया  .गीदिड . .कू कूर क क ानब. भॱकब ।वएह टूह \nटूह इजोिरया .. फेर सॅ आ काश देवी  धरती  परअपन अमृत घट ऊझीलबा लेल \nउ/gऋणँसुक . . .शीतल बयार बहय लगलै. . ।आ’ ई कहबी जे अ/g3णण/g3थऋव  राि/gऋैै मे भूत \n/gऋथऋेत /gँ10मण करैत रहै छै. . हुनका बड अनसोहॉत लागै/gऋणणह .  .।ई त’ /gँ0भ/gऋभँह सॅ \nसा/gऋैऋा/gऋणँकार करबा क ’ मुहू/g3थ1त अिछ ।मोन अिहना बऊआबैत ढहनाबैत .. . .अ ॅिख  \nके अपना संग नेने ओही कदंबक गाछ तिर ि/g30ँथर भेल ।रतॱधी बला बुढबा \nचौकीदरबा के /g30ँवर  से हो ब/g3णऋ भ ’ गेल छलै।मुदा आय कोनो पि र वा चु डैलएखन \nधिर निहं आयल छल ।  \nआ’ हुनका भेल/gऋणणह िकं/g30ँयात /gँ10म भेल होयि/gऋणणह । . . एहेन पिव/gऋैै जगह मे .. \nकदंब .केरा  .नेबो लग कतो ओहेन ओहेन अतृ/gऋभ0त आ/gऋणँमा भटकै । आकाश मे \nिपतिडया थारी जकॉ पूण/g3थ1 शिश  अपन हास पिरहास मे लागल छल .दुिधया \nच/g3थँदनी. .बरैक  बरैक  क ’ ओस िब/gऋणणदु के /gऋथैप धिर थारी सॅ खसैत रहल छल . \n.।आब हुनक िधयान सबहक दलान . चार .. खपडैल . .को ठा खिरहान  गाछ  \nिबरीछ  \nसॅ ढनमनाइत. . .लग पास मे सूतल चािर टा खाट आ ’ पॉच टा चौकी  पर \nसूतल पैघ भाय आ ’ बेटा भातीज सब सॅ िनकिस िवधु प \nपडलि/gऋणणह कतेक सु/g3णऋर . . जे कर  सहोदर िबष हुए. जे खारा पािन सॅ उ/gऋणँप/g3णऋ . \n.अश/g3थँत  उि/g3ऋै/gऋथण जननी के कोिख सॅ एहेन शीतल सु/g3णऋर संतान के ज/gऋणणम . \n.कुदरत वा ई/gऋैणर . .  अपरंपार हुन क लीला ।चरखा चलबैत झूकल बुिढया जे ना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40  \nइसारा सॅ हुनका िदस सोमरस  फ/g370कलकै/gऋणणह . . ओ लोिक  क ’ पीने छलाह. . \n.।टुन टुन. . छमछम . . अ/gऋभ0सरा . . नािच रहल अिछ.  . इ/gऋणण/gँ0थक दरबार मे. . \nघू◌ॅघ/gऋथै आ ’ तबला के जुगलब/gऋणणदी. . वाह वाह .. अ/gऋभ0सरा जीत रहल  अिछ .. झन  \nझनन . .झन .. नी/g3णऋटूिट गेलि/gऋणणह . . परात भ ’ गेल छलै. . .बरदक ग रा मे  \nबा/gऋणणहल छोट छोट घंटी बािज रहल छल . . क/gऋैँो िकयो पराती गािब रहल छल . \n.।खुिभया आय हर जोतय लेल बरदक सेवा मे अ/gऋणणहारे सॅ लािग गेल छल \n।नॴमक ‘ठािर  नमा क ’ दतमिन तोडला आ’ ओहो खुिभया संगे भमरा बाला खेत \nपहु◌ॅचला  \n“एतेक चाकर चौरस खेत अिह चऽऽर मे ककरो न/g373 छै भायजी । ’खुिभया जहन \nकहलकै .. त’ ओ गॅिहया क’ चा/gऋथैकात हेरए लगला. . गौरव सॅ हुन क सीना  \nआओर च ौडा भ ’ गेल छल ।खेतक किनए  कात सॅ बडका  नदी के धा र बहै \nछलै .. ..मुदा ओिह िदस सॅ ओय खेतक  लेल .. कोनो िव/gऋथण  न/g373 छलै. . मािट \nकटबा के कोनो  भय िफलहाल त’ निहए छल ।लहलह करैत धान अगह /g3णऋी. . \n।िकछु  आओर अपन खेत घुमए लेल दूर द राज मे  देखाए पिड रहल छल \n।पिहनुका जमाना  .बॅटेदार सब सेहो ईमान बाला. . मािलक क घर क भले पॉच \nबरखक ब/gऋ7ँचे िकएक नै ठाढ होय . .. हुनक ा परो छ मे..  कटनी नै करै ।ए क \nएक टा खेत सोना उपजै छलै सोना . .सबहक दलान पर  पुआर क बडका  \nबडका टाल .. . . िकछु के बडका  बडका  बखारी सब दूरे  सॅ झलकै. . अ/g3णऋ \nपािन राखए लेल. . मािटक  कोठी त ’ घरे घर छईए छल ।छोट सॅ छोट जमीन  \nबाला के साल भिर क ’ फसल त’ िनकिलए जा ए ।  जखन भूतही बलान मे \nबािड आबै तै बरख त ’ तबाही मचबे करैक ।ओना कृिष /gऋथऋधान समाज मे गामक \nसबलोकक पेट त’ भिरए जाए .. ओय समे के जा ए छलै कमाबए  लेल परदेस. . \nताहू मे ितरहुितया सब .. बड कम . .. ।हॅ आ न आन  जगह के लोग त ’ ताहू \nसमय मे ि/gऋैैिनदाद . .  मॉिरशस. . क/gऋैँएकहॉ नै जाए .. आ ज ॱ लोक गेलो हेताह \nत’ हुनक भ/g3ै3सने भेल हेति/gऋणणह  त/gऋणँकािलन समाज मे. . ।िक छु पंिडत सब .. \nबंगाल चिल गेला. . िकछु  आग रा. का शी .जयपुर  आिद आिद जगह .. मुदा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 41  \nतखन हुनक भॉित भॉितक कपोल कि/gऋभणपत िख/g30ँसा जन साधारणक मनोरंजन  सेहो \nकरैक  । \nधीरे धीरे अंधेिरया राित होमय लगलै .. आब दृि/gँ1थ ओतेक ताकतबर निहं लगै .. \nचारहू कात  घु/gऋभ0प अ/gऋणणहार .  . सबहक दलान पर मि/g3ऋैम किर क ’ जरैत लालटेम . \n.. प/gऋणणदरह िदन धिर /gऋथऋकृित  के लटारम अिहना चल्◌ौत रहल .. आ कास मे चमकैत \n.. कोिट कोिट तरे गन. . .फेर  इजोिरया आबए  लेल जोर मारए लागल छलै. \n।अध रितया क ’ किन क टा के चान  आिब ध रती के छिब िनहा रए लागै  । आय \nराित मे . . . . जखन ओ गाय/gऋैैी जप करैत बैसल छलाह .. फे र देखैत छिथ. \n. अिह बेर  /g30ँ/gऋैैी के माथ पर नूआ नै बडका बडका झमटगर केश .  . .ओ \nबडका क का के दलान िदस ब ढल मुदा  फेर ओ  कदंब क गा छ िदस मुिड  गेल. \n.।किनए क ाल मे .. एक गोट लमगर पु/gऋथैष . .बडक ा क का के  दलान सॅ उतिर \nधड झुकौने ओिह कदंब क ग ाछ मे  िविलन भ ’ गेल । \nअक/g30ँमात हुनक मि/g30ँत/g303क मे कॱधलि/gऋणणह ई त ’ काशी थी क बडका  क का के पूत. \n. . .मुदा ओ  /g30ँ/gऋैैी . . .ओ . .. के .. . ◌् र.।आ अही /gऋथऋ/g311क उ/gऋैँर /gऋथऋा/gऋभ0त केनाय \nहुनका लेल अंगे्रज के देश सॅ खदेडनाय सॅ बेशी आव/g30ऋयक बुझाय पडय लागल \nछलै/gऋणणह ।एक मोन भेलै/gऋणणह  जे पएर दािब क ’ एकर  पछोर  धैल जाए . .. . मुद ा \nदोसरे छन अपन छु/gँ0थ िवचार पर हुनका /gऋ7ऋलािन भेलि/gऋणणह ।नीक बेजाए . .पाप \nपु/gऋण3यक त/gऋणँव मीम/g3थँसा मे पौडैत हुनका ओंघी धिर  दबोचलकि/gऋणणह ।  \nकएक िदन धिर बडका बडका केस हुनक मोन के ऊनक बडका गु/gऋ7ँछा जकॉ \nओझरेने रहलि/gऋणणह . . कक रा  सॅ पूिछ. . .कोना  की सोचतै लोक़  . ।मुदा न िह \nरहल गेलि/gऋणणह त ’ भो जन समा/gऋभ0त केला के बाद  आने माने सॅ /gऋ7थयोितषक िख/g30ँसा \nसुनबैत बजलैथ ‘ /g30ँ/gऋैैी के बडका बडका केस . . डाढ  सॅ नीचा  . .ओक रा \nराजरानी  बनबै छैक़  . । ’ अिह /gऋथऋसंग प . भॉित भॉित के मु◌ॅह िबच कबैत. . हुनक \n. .गृह/g30ँवािमनी बजलीह ‘ऐंऽऽ ऽऽऽ ऽऽ ऽऽह अं गोरा .  . .बडका कक ा जे बूढ  मे \nछौडी िबयािह क ’ अनने छलिथ. . से त ’ बरकेसा र ानी अि छ. . ड़ा ढ सॅ नीच ा \nनागीन जकॉ लहरैत मोटका जु/g3ऋथी. . . मुदा राजरानी के कोनो ल/gऋ7ँछन त ’ निहं  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42  \nदेखाय पडलै ककरो ।सोलहम बरख होईत होई त कका  के सेहो सुरधाम पठा \nदेलकि/gऋणणह ।एक टा मुसरी धिर के जनम निहं द ’ सकलै बेचारो. ..जीब  रहल \nछिथ सतवा पूत आ’ पूतौहक नौडी बिन ।क/gऋैँेक गंजन करै छि/gऋणणह .. सनतीया \nके माए.  . । ’ बस . . . हुनका सू/gऋैै वा/gऋ70य भ/g370ट गेल छलै/gऋणणह ।  \nजड काल नीक जकॉ सु/gऋथै भ ’ गेल छल. . मोफलर सॅ कान ब/gऋणणहने. . म ोटका \nच/g31भिर ओढने .  . बाध मे बूलैत काल खुभीया सॅ बजला. “ ऐं रौ. . . .हम रा \nटोल मे भूत आ’ चुडैल क’ खेल  कोना संभव छै .. . .. ई य/gऋै3 भूिम . . . हम र \nबाबा परबाबा कतेक रास य/gऋै3 .हवन पूजा  पाठ केन्◌ो  छलैथ एतय .. ।’ खुिभया \nगुमसुम . .माथ झुकौने  धार क पािन  मे उम कैत माछ  सबके  हेरैत रहल छल \n।किन काल िबलिम  क ’ बाजल ‘भायजी . . .जॱ अहॉ सराप नै  दी आ ’ खराप \n. नै मानी त’ एक टा एकाि/gऋणणत हमरो आहॉ सॅ करबा के लालसा छल । ’ ‘ केहेन \nगप करए  छ .. तोर ा  एहेन लोकके आय धिर ि कयो गाि र वा सराप त ’ कात \nजाओ िकयो रे कारो किर  क ’ बाजल छ. . तू अपने एतेक बुि/g3ऋैयार . .  पैघ छोट \nके आदर  क रए वला . .एहेन  िवचार  तोरा मन  मे कोना एलो .. तू त ’ हमर \nसबस िबसबासी लोक छ . ।’ बड गहीड सॉस खीचैत बाजल. . “मुदा ई गप \nजॱ तेसरा के कान मे जेतै. . त’ हमर सबहक जीबन प रलय भ जेतै ।’ “ नै \nनै. . हे ले. .हम अ/gऋभ0पन जनेऊ के स/gऋभ0पत खाए छी ..तेसर कान  मे त ’ हमरा \nमु◌ॅह सॅ निहए जयतौ. . ।’ “ भायजी. . हमर आंगन  बाली बडका  क का के \nघराडी पर काज करै छै .. . एक िदन बडकी काकी ओकरा स/gऋभ0पत  द’ क ’ पेट \nिगराबए के दबाय दोसरा गाम के एक टा बैद सॅ म्◌ा◌ंगबौलिख/gऋणणह .. ।आ ’ ई \nकहलिख/gऋणणह जे जौ िकयो जानत त ’ हम जहर माहूर  खा क ’ त’ मिर जा एब . \n.आ’ ई पाप तोरे माथ पर जेतौ .. तोहर बाल ब/gऋ7ँचा परजेतौ. . । ’हम त’ ओिह \nिदन बुिझ गेल रिह ए .. .मुदा ड रे  हम की बिजतॱ . . कासी बाबू सेहो आिब  क ’ \nहमरा दूनू पर ानी के धम का क ’ गेल छलिखन ।’ ओ ठक बक ज कॉ कतेक \nकाल धिर खुिभया के  देखैत ठाढ रिह गेल छला. . ।स/gऋभँपूण/g3थ1 शरीर मे अजीब  \nसनक /gऋथऋकंपन होमए लागल छल्◌ौ/gऋणणह . . .. ।अस/gऋ70त भ ’ खेतक आिर पर बैस  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 43  \nरहल छला। \nबडका कका के ई चािरम िववाह छलै/gऋणणह . . . दू टा /g30ँ/gऋैैी त ’ तेसर आ’ चािरम \n/gऋथऋसव काल मे वीर गित के /gऋथऋा/gऋभ0त कएने छलिथ . .तेसर के बाप अपन बेटीके \nसासुर के मू◌ॅहे निह  देखए  देलिख/gऋणणह .. तीनो नाित भिगनमान  बिन क ’ मातृके मे  \nरिह गे ल छला ।  \n. .ई चािरम . .पचास बरख क वय मे. . . ओ ए कर पुर कस जोर  लगा क ’ \nिवरोध कए ने छला . .त ’ वृ/g3ऋैजन हुनका दबािड देने छलिथ . . ‘ तॱ त राित िदन \nगॉधी .. चिच/g3थ1ल . .चाऊ  क रैत करैत अंगरेजी िव/g3ऋँा पिढ अंगरेज भ ’ चुकल \nछ।आिह रे बा  . . अिह मे हज/g3थ1 की. .  . घोडा  आ’ पु/gऋथैष किहयो बूढ होय छै.  . \nजखन समाज मे बहू िववाह /gऋथऋचिलत छैक . चा/gऋथै कात तु/gऋथैकक  राज . .ओही \nकुकम/g3थण सबहक हाथ सॅ अपन /g30ँ/gऋैैी सब के बचेनाय . .अपन  जाित बचेनाय हमर  \nसबहक क/g3ै3त/g301य थीक . .त’ अिह मे अहॴ के ि कएक  दोष बूिझ पडैत अि छ. . \nसबसॅ बेसी  अ/g31ऋीलगर अहॴ छी।िनरधनक बेटी के एक टा आ/gऋै7य भेट जेतै. . \n।’ हॅ आ/gऋै7य त ’ अव/g30ऋय भेट  गेल रहै. . भिर जीवन क लेल. . भले बारह \nबरखक क/gऋणणया पचास बरखक बर . .।छल . .छदम . . /g301यिभचार  . .शोषण. . \n/g30ँ/gऋैैी के जीवन के जॲक जकॉ /g3भ1िसत कएने अिछ ।नारी मुि/gऋ70त के लेल ओ \nिकछु  निह क ए सकला .।  \nिकछु काल क  बाद हुनक  नजिर  ऊपर आ कास मे अटकल . .जतए ओ ए िदन  \nबडका चान  छल . .अखन  िदवाकर महाराज /g30ँथािपत छैथ।मु◌ॅह सॅ िनकिल \nगेलि/gऋणणह . “ .कमजो र चान  कलंिकत अ िछ ि क  /gऋथऋचंड शि/gऋ70तमान भानु .. ।’ । \nइित।।  \nरचनापर अपन मंत /g30ड य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44  \nजगदीश /g2ए2साद म/g28हडल  \nिकछु िवहिन कथा \nफ /gब76 झ ि त   \nसोनेलाल आ जीयालालक बीच करीब बीस बख/g3थ1सँ िच  /gऋणण हा-पिर चए छि/gऋणण ह  । ओना  दू \nगामक , मुदा सटल गाम रहने खेतो एकबधू आ  हाटो - बजारमे भ/gऋँ3ट -घ/g3थ3ट होइते रहै \nछि/gऋणण ह  । कहैले दुनूक बीच अपेछो छि/gऋणण ह  ,  ए कबधू खेत रहने अि ड़ यो छिथ  मुदा \nदुनू गाम क िव परीत सामािज क चािल -ढािल  रहने  बातो- िव चारमे अ/gऋणण तर छि/gऋणण ह  य/gऋँ3।  \n  \nकामेक/gऋँ3 धाम आ कम/g371क/gऋँ3 धम/g3थ1क मजगू िव  चार  रहने ज ीयालाल कम आँट -पेटक \nस/gऋभँ प ित   रहनॱ ने  किह यो बेक ारी महसूस करै छिथ  आ ने  गुजर - बसर करैमे \nपरेशानी होइ छि/gऋणण ह  । जिह ना मौसमी फल बरहमिस यो होइत अिछ  तिह ना मौसमी \nखेतीक/gऋँ3 बरहमिस  या िद स ससारैमे िद न -राि◌ त लगल रहै छ िथ । जखन िक  \nसोनेलाल सोलह/g3णऋी मौनसूनी िक  सान छिथ ।  \n  \nअ/g3णऋक खेती संग जीयालाल फलो- फलहरी आ तरकाि र यो- फड़कािर क खेती क रै \nछिथ । खेतक िह सावसँ अपने भिर  खेती क रै छिथ  मुदा मेहनित  बेि श या दैत \nछि/gऋणण ह   जइसँ अधा -िछ धा िव क रीयो -ब/g3ऋथा भइये जाइत छि/gऋणण ह  । जइसँ आनो -आनो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 45  \nकाज चिल ते रहै छि/gऋणण ह  । फलक खेती केने लताम , नेबो, धा/gऋैैी, अनारसक गा छ \nनस/g3थ1री जक/g3थ3 रिह  ते रहै छि/gऋणण ह  । मुदा  जिह ना धम/g3थ1क जिड़   दया छी तिह ना  खेतीक \nजिड़  बीज (बी आ) सेहो छी , तँए फलक को नो गा छ बेचै नै छिथ । ओ िह ना \n(मंगिन ये) दोसरक/gऋँ3 दैत छिथ  । \n  \nनेबोक ए कटा गा छ सा◌ेनेलाल जीयालालसँ मंगलिन । र/g30ँ ते-पेरेक गप छल। \nजीयालाल किह  कहलिख न-   \n“जखन आएब भ ऽ जाएत। ” \nसाल बीत गेल। ओना दुनू गोटेक बीच भ/gऋँ3ट -घ/g3थ3ट होइते छल मुदा गाछक कोनो \nचच/g3थ1 नै।  \n  \nदोसर साल दुनू गोटेक/gऋँ3 नवानी दुग/g3थै-पूजा मेलामे भ/gऋँ3ट भेलिन  । चाहे दोकानपर  बैस \nदुनू गोटेक बी च दुिन य/g3थ3-दारीक  संग अपनो खेती -पथारीक गप चललिन । जेना \nहराएल व/g30ँ तु भेटने देहमे पािन  जगै छै तिह ना सोनेलालक/gऋँ3 जगलिन  । दोका नपर \nचािर -प/g3थ3च गामक चािर  -प/g3थ3च गोटे बैसल। सोनेलाल जी यालालक/gऋँ3 कहलिख  न - \n“हमर बािक ये अ िछ ?” \nवाकी सुिन  जीयालालोक/gऋँ3 धक् दऽ नेबो गाछ मन पड़लिन  । सुहकारैत कहलिख न- \n“हँ, हँ, से तँ अिछ ये। भऽ जाएत। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46  \n  \nतेसर साल िव जलीपुरक समैध ऐठाम सोनेलाल दरब/gऋ7थ जापर बैसल रहिथ  तखने \nमधेपुरसँ अबैत जीयालालपर नजिर  पिड़ ते सोर पाड़लिख न। समाजो आ  \nपिर वारोक पा न -सात गोटे बैसल रहिथ  । सोनेलालक अवाज सुिन  जीयालाल \nसड़कसँ पिछ म मुँह/gऋँ3 साइिक  लो घुम ौलिन  आ िव च ािर यो लेलिन  जे फ/gऋ7थ झ ित  \nकरबिन । तइसँ पिह ने मनमे उि ठ  गेल रहि न  जे जखन  दुइये गोटेक बीचक  काज  \nछी तखन दुिन य/g3थ3क/gऋँ3 जनबैक कोना ज/gऋथैरत। ज/gऋथैर िक  छु  बात छै , तँए फ/gऋ7थ झ ित सँ \nजिड़  पकड़त। दलानक दावा मे जीयालाल साइिक ल लगिब ते रहैिथ  आिक  \nसोनेलाल महाजनीक /g30ँ व रमे बाजल - \n“हमर बाि◌ कये अ िछ !” \nसोनेलालक /g30ँ व रो आ जगहो  देिख  जीयालालक देह अिग या गेल। एक तँ ओहुना \nप/gऋथँखक आदित   रहल अि छ  जे घ रोवाली लग आ सासुरो - समिध  औरोमे अलंकाि र क  \nभाषाक /gऋथऋयोग करैत अिछ  । नजि र \n  तेज करैत जीयालाल, लूिर गर िस पाही जक/g3थ3 \nजे दु/g30ऋमनेक हाथक हिथ  यार छीि न  /gऋथऋहार करैए तिह  ना समाजक/gऋँ3◌ु अगुअबैत \nबजलाह -  \n“अहूँ सभ अपन समिध क हाल सुनू। बेटा -पुतोहु, बेटी - जमाएबला भऽ गेलाह , \nमुदा अखन धिर  एकटा नेवोओ गाछ नै छि/gऋणण ह  ।”  \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 47  \n  \n  \nक/g363 च  सू त  \n  \nसािठ  बख/g3थ1क संगी प/g373सिठ  म बख/g3थ1मे रहने तँ मोहनक/gऋँ3 िक  छु नै बूिझ  पड़लिन  मुदा \nसोहनक/gऋँ3 मन कहलकिन   जे  भिर सक दुनू गोटेक बीचक स/gऋभँ ब/gऋणण ध क/g3थ3च सूतमे \nब/gऋणणहल छल।  \n  \nदुनू गोटे , मोहनो आ सोहनोक  घर बीघा  दुइयेक हटल। ओना दुनू दू ज ाित क , \nमुदा दू जाित क  बीच जते दूर ी बनल अिछ  तते नै छि/gऋणण ह  । कारण  छै क जे \nएकठाम  रहने बहुत बेमा री लिग यो जाइ छै  आ छुटयो जाइ छै। तिह ना दुनू  \nगोटेक बीच रहने छि/gऋणण ह  । दुनू लंगोिट या संगी। ओन ा िक छुए मासक कमी -बेशी \nदुनूक बीच छि/gऋणण ह  , मुदा प/g3थ3च धिर   तँ ब/gऋ7ँ चाक/gऋँ3 घरे-अंगना ि च /gऋणण हेमे लिग  ज ाइ छै।  \n  \nगामक कित का माने जाड़क मासक अखड़ाहासँ लऽ कऽ कव/g3णथडी, गुड़ी-गुड़ीक  \nमैदान होइत िव /g3ऋँालय धिर  क संगी दुनू गोटे। ओना गामक /g30ँ कूलक प छाित  दुनू \nगोटे दू िव /g3ऋँालयमे पढ़लिन  , मुदा /g3भ1ेजुएशन एके साल दुनू केलिन  । साइंसक \nिव /g3ऋँाथ/g3थण रहने मोहन क/g3थ3लेजमे िड  मा◌ॅसटेटर बनलाह। आ सोहन एम.ए.मे न ाअ◌ो◌ं \nिल खौलिन  । पछाित  एम. ए.सी. केलोपरा/gऋणण त मोहन ले/gऋ70 च र र बिन  तीन  साल पिह ने \nसेवा-िन वृित  भेलाह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48  \n  \nएक तँ िज न गी भिर क संगी , दोसर समाजक पढ़ल -िल खल तँए बैसार-उसार \nअिध क क ाल। रौिद याह समए भेने पिह ल िश कार  िक सान क संग खेतसँ जुड़ल \nलोक हेताह, तँए अखन चौ क - चौराहाक मु/gऋ71 य  िव षय बनल अिछ ।  \nछह बजे स/g3थ3झ। टहिल  -बुिल  कऽ अ◌ािब  चौ कपर बैसलाह। लाटक सएह पान -सात \nगोटे बैसलाह। धानक जाइत खेती देिख  सोहन दािल क खेतीक चच/g3थ1 उठबैत \nकहलिख न- \n“अ/g30ँ सीक दश कसँ पिह ने दिल हन स/g30ँ त  छल आ अखन  वएह महग  भऽ गेल \nअिछ । दोसर पािन  नै भेने अखन उपायो तँ दोसर निह ये अि छ । सरका री जे \nअिछ  से क ागजेमे अ िछ । ”  \nजना सोहनक बात मोहनक/gऋँ3 लािग   गेलिन । /gऋथऋित  वाद करैत बजलाह - \n“हमरा उमेरसँ बेसी तोरो  उमेर निह ये हेतह, जिह यासँ देिख  िल यै दिल हने महग \nअिछ ।”  \nिव चारमे लोच दैत सोहन बजलाह - \n“अपना ऐठा म कहबी  छै जे  ‘नीच काज  क ऽ ली मुदा  राहिर क बोिन  नै ली। ’ \nकोनो कहबी ओिह न ा नै होइ छै।”  \nजना कते घैल घी सोहन हरा देने होि/gऋणण ह   तिह ना आि ग -बबूला भऽ उिठ  िव दा होइत \nबजलाह -  \n“केक रो कहने  िक छु भऽ  जाइ छै। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 49  \nसोहन गुमे रहलाह। िक छु काल क पछाित  सोहन क मनमे  उठलिन  ि क  फूि◌ स \nबाजल छलॱ तखन लगलिन  िक अए। नजिर  पा छू िद स बढ़लिन । जिह न ा पिह या \nकऽ ग ाड़ीक  पिह या चलैत अिछ  तिह ना पिह या क ऽ देखलापर देखलिन  जे जिह ना \nछला◌ॅगसँ िज नगी उठै  छै तँ ओहना ि न /gऋ7ँ चो होइ छै , मुदा धिड़ आ  क ऽ जे िज नगी \nउठै छै ओ  धिड़ आइते रहै छै , चाहे जे/gऋभँहर जाउ। आइ बुझै छी जे दूनू गोटे \nक/g3थ3च सूतमे ब/gऋणण ह ल छलॱ जे  अबैत- अबैत आइ टूिट   गेल। संगी रहने लो क \nहराइए, भिस आइए। मुदा असगर चलिन हार कतए हराएत। प/gऋैँा पकिड़   िव /gऋ7ँ ची \nपकड़ैक लूिर  चाही।  \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50  \n  \n  \nबुिध -बिध या  \n  \nरामिक सुन आ देवना रायण लंगौिट या संगी। एकठ ाम बैस खेती- पथारीसँ लऽ कऽ \nकथा- कुटुमैतीक गप- सप दुनू करैत। रामि क सुनक  बेटा दरभंगासँ धड़फड़ा एल \nआिब  कहलकिन -  \n“बाबू, /gऋथैपैआक ओिर  यान कऽ  िद अ। काि/g33ँ  ये भिर  फाम/g3थ1 भरैक समए छै। ”  \nअपना हाथमे रामि क सुनक/gऋँ3 पनरहे सए /gऋथैपैआ , प/g3थ3च सए ओिर यान करब  छलिन । \nजइठाम लोक बेसी गप -सप करैए  तइठाम घरक  नोनो - तेल आ खेतक खरीद-\nिव /g3णभीक गप सेहो किर  ते अ िछ । मन मे भेलिन  जे प/g370इचेक - गप अिछ  तँ अन का \nिक अए कहबिन । पिह ने दोसेक/gऋँ3 कहै िछ  यिन  जँ नइ हएत तखन बूझल जेतैक। \nकोनो ि क  प/g370च -उघारक अकाल पिड़  गेल अिछ  जे  नै भेटत। यएह तँ गुण अि छ  \nजे जते खगता दुबराइए महाजन  ओते मोटाइए।  \n  \nदेवनारायणक/gऋँ3 रामिक  सुन  कहलिख न - \n“दोस, पान सए /gऋथैपैआक बेगरता भऽ गेल अिछ  , स/gऋभँ हािर  िद अ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 51  \nदेवनारायणक हाथमे /gऋथैपैआ रहबे करिन  , मुदा दोससँ सूिद  के ना िल तिथ । \nमहाजनी सूिद क गुण तँ बूझल छलिन । क नी -मनी झूठ - फूिस  धन- स/gऋभँ प ित  क लेन -\nदेनमे चिल ते अिछ । सुहरदे मुँह/gऋँ3 उ/gऋैँर देलिख  न - \n“दोस, जखन अपना बूिझ  एलॱ तँ घुमाएब उिच न  नै हएत। मुदा  इमानदारीसँ \nकहै छी अपना हाथमे ए को पाइ नै  अिछ । ” \nरामिक सुन - “तब तँ काजमे बाधा हएत ?”  \nदेवनारायण-  “से नै हुअए देब ?” \nरामिक सुन - “कहै छी हाथ खािल ये अिछ  तखन िव थूत केना नै हएत ?”  \nदेवनारायण-  “अपन ने खाली अि छ , हुनकर ( प/gऋ7भीक ) हाथमे छि/gऋणण ह  । मुदा....?” \nरामिक सुन - “मुदा की ?” \nदेवनारायण-  “आना दर  सूिद  तँ महाजनीमे चलै छै मुदा /g30ँ /gऋैैीगणक/gऋँ3 तँ माइक \nदेलहा कोसिल या रहै छै ि क ने , तँए दू-आना द र सूिद  लागत।”  \n  \nसूिद  सुिन  रामि क सुन गुम भ ऽ गेलाह। मनमे  उठलिन  जे सोझ हाथे ना क नै  छुब , \nघुमा कऽ  छुअब भेल। जते घुमाओ न बाट रहै छै तते ने लोको  हराइए। मुदा  \nकाज खगौने  तँ िज नगी खसै छै। यएह ने परी/gऋैऋाक घड़ी छी।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 53  \n  \n  \nपहाड़क बेथा  \n  \nसाओनक फुहा र पिड़ ते जिह ना  नरम - गरम बीच गप - स/gऋभ0 प शु/gऋथै होइत तिह  ना धारा \nसंग िन कलैत पहाड़ समु/gँ0थ िद  स बढ़ल तँ कबई माछ जक/g3थ3 समु/gँ0थो ि◌ सर ा ससिर  \nपहाड़ िद स बढ़ल। अकासक बुन  पिब ते पािन  रंग जक/g3थ3 छुहुिट   धड़ैत तिह ना  \nदुनूक बीच भेल। पनचैतीक ओइ पंच जक/g3थ3 जे अपन बेथा कहए जाइत आ \nअनके तते बेथा रहैत जे अपन  तर पिड़  जाइत तिह ना समु/gँ0थोक/gऋँ3 भेल। ओना \nअपन-अपन बेथा दुनूक/gऋँ3 रहए मुदा िस  र चढ़ल पहाड़ रहने समु/gँ0थ चुपे रहए। मुदा \nिस र चढ़ल पहाड़ रहने समु/gँ0थ चुपे रहल। मनमे संतोष भेल जे िज  निग ये केहेन \nछि/gऋणण ह   जे बेथे कते हेतिन । कनी प छुए अपन  बेथा राखब। िख लैत कली जक/g3थ3, \nजे फूल बनत िक  फल, िव हुँसैत समु/gँ0थ पुछलक - \n“भाय, बड़ पीताएल देखै छी , िप यास लग ल अिछ  की ?” \nजिह ना िप यासल बटोहीक/gऋँ3 कोनो दरब/gऋ7थ जापर पािन क लोटा सोझ अिब ते आ/gऋणँ माक \nतरास लपिक  कऽ  पकिड़  लैत तिह ना पहाड़ /g301 य िथ त भऽ बाजल- \n“देखू जे सात बीतक केहेन  अिछ , जे ए क तँ अधासँ बेसी ची रले अिछ  तइपर \nकेहेन ठ/g3ऋ7ा केलक हेन ?” \nबेथामे नड़ाएल पहाड़क/gऋँ3 देिख   समु/gँ0थ पुचकािर   क ऽ पुछलक -   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54  \n“भैया, अहूँ जँ बेथा जेबै तँ हमरा सबहक की गित  हेतै। अहॴक आ शामे ने \nहमहूँ जीबै छी। ” \nरसाएल समु/gँ0थ देिख   छु/gऋभऋ द  होइत पहाड़ बाजल-  \n“कहू जे एहनो ठ/g3ऋ7ा हेाइ छै जे िट  कमे बाि/gऋणणह   दे ने अि छ ,  खुनलॱ पहाड़ िन कलल \nचुिह या। यएह िन साफ होइ जे मेिड कलक ि क ताब पढ़िन हारक/gऋँ3 जँ िक  यो कहै जे \nअह/g3थ3क/gऋँ3 सरिद  यो छोड़बैक लूि र  नै अ िछ , ई केहेन हएत।”  \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 55  \n  \nउमकी  \n  \nभोलन बाबा गंगा नहाइले ि◌ न रधनमाक  संग गेलाह। गंगामे  दुनू ग ोटे संगे पैसलाह। \nऐ आशासँ जे  जँ बूढ़  (भोलन बाबा)  भँिस येता तँ पोता िन रधनमा पक ड़तिन  आ जँ  \nबाल-बोध िन रधनमा  भँिस आएत तँ भोलन बाबा पकड़तिन । जाध िर  दुनू  गोटे \nपकड़ा -पकड़ी नै करतिथ  ताधिर  ए क कालखंड भिर  संगे केना रिह  पिब तिथ ।  \nगंगामे पैिस  िन रधनमा पुछल किन - \n“एँ हौ बाबा , सभ चीजक गा छमे देखै ि छ ऐ  सभटा एक -रंग रहल आ  गोटे -गोटे \nभुल भऽ जाइए?” \nिन रधनमाक /gऋथऋ/g311सँ बाबाक/gऋँ3 दुख नै भेलिन   जे हम रे ठीि क या क ऽ ने  तँ पुछलक। \nमुदा हमरा ठीिक या कऽ  बाल- बोध िक अए पूछत। जिह ना  जेठुआ  पािन  पीिव ते \nधरती पुरना खढ़क/gऋँ3 गलेबो क रैत अि छ  आ नवकाक/gऋँ3 जनमेबो करैत अिछ  । तिह ना \nतँ अखन िन रधनम ो अि छ । ताधिर  दुनू गोटे छाती भि र  पािन मे  पहुँिच  गेलाह। \nछाती भिर  पािन मे पहुँिच ते जना सद/g3थ1 माथ धिर   पहुँिच  गेलिन । सद/g3थ1 पहुँिच  ते \nिन रधनमा द ोहरा कऽ पु छलकिन - \n“बाबा, जखन छाती भि र  पािन मे आिब ये गेलॱ तँ अहीले ने लोक  एते हरा न रहैए , \nआब घूिम  क ऽ कथीले जाएब ,  से नइ तँ.....?”  \nि◌ नरधनमाक /gऋथऋ/g311 सुिन   भोलन बाबा  हरा गेलाह। पािन मे  जना डू िम  गेलाह। मनमे  \nउठलिन  जे अही उमेर मे ने बाल -बोध पािन मे नहाइले जाइत तँ उमकए  लगैत।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56  \nकहॴ अही उम कीमे ने  ि◌ नरध नमा बेसी पािन मे पहुँच भिस  जाए। जँ  भिस  गेल तँ \nफेर एहेन  लोक भेटत िक  नै। मन रोकलकि न  पिह ने मुँहसँ म नाही क ऽ दइ \nिछ ऐ। नइ मा नत तँ अपने ने गंगा लाभ हएत। मुदा बु ढ़ाड़ी क बाट तँ अपनो \nटूिट   जाएत। ओ करा  छोिड़  एक  लोटा पािन यो देिन हार  भेटत! तेहेन जुग-जमाना \nभऽ गेल अिछ  जे...। जइठाम ताड़ी - दा/gऋथैक लाइस/g370स दऽ दऽ बेरोजगारी हटौल \nजाइए। की ऐ  रोजगा रसँ िम िथ लाक म ािट  जे बालुसँ भिर  बलुआ गेल अि छ , ओ \nउपजाऊ भूिम  बनत। जाधिर  नै  बनत ताधिर  हम सभ ओ िह ना बरहमासक/gऋँ3 \nछहमासा बनाएब आ छहमासा चौमासा तीन मासा करैत पराती स/g3थ3झ -पराती कािन -\nकािन  ग ाएब , ‘माधव, हम पिर णाम िन र ाशा। ’ \nडुमकी लइसँ पिह ने बाबा िन रधनमापर नजिर  देलिन  तँ देखलिख न जे ओ हम रे \nबाट तािक  रहल अिछ । कहलिख न-  \n“ए/g31ऋे बेर डूम िल  ह/gऋँ3। सभ तीरथ बेर -बेर गंगासाग र ए क बेर। ” \nजिह ना िज नगी दो/g30ँ ती कर ए बेर  गंगा क शपथ लैत, तिह ना संगे दुनू गोरे गंगामे \nडूम लैत /g30ँ नान क ऽ घूिम  गाम एलाह। \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 57  \n  \nब ज /gब88 त ा -वु झ /gब88 त ा  \n  \nपोखिर क धिड़ पर  िव शाल िस मरक गाछपर दूटा सु/gऋ7ऋ गा बैिस , जित आरए संबंध \nबनबैत रहए। मुदा ना म -गामक ठेकान  िब नु बुझने  उड़ैबलाक को न ठे कान। तँए \nदुनू सहमत भेल जे पिह ने अपन ठौ र -ठेकान क संबंध बना िल अ तखन कथा-\nकुटुमैतीक संबंधक चच/g3थ1 करब। एक डािर  क सु/gऋ7ऋ गा लग पहुँिच  गेल। दुनू बुझैत \nजे घर -पिर वारक गप आन िक अए सुनत। तँए कानमे कान सटा एकटा दोसरक/gऋँ3 \nपुछलक-  \n“बेरादर , तोहर नाम की िछ अह ?”  \nकनी काल गुम रिह  दोसर बाजल - \n“उढ़ड़ाक/gऋँ3 गामक ठेक ान होइ छै। की नाम कहबह। तोहॴ अपना िव चा रे रािख  \nदाए। हमहूँ आइसँ मािन  लेब। ” \nपिह ल सु/gऋ7ऋ गा-  “बड़बिढ़ य/g3थ3। ” \nबड़बिढ़ या सुिन  दोसर ध/g3थ3इ दऽ बाजल - \n“भाय, तोहर नाओं क ी िछ अह?” \nपिह ल -  “पोसा।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58  \nदोसर- “पोसा केकरा  कहै छै ?” \nपोसा बाजल- \n“जे मनु/gऋ70 ख क संग रहैए। ” \nदोसर- “तब तँ िप जरामे रखैत हेतह?” \nपोसा- “ हँ , िप  जरोमे रहै छै। मुद ा हम ओहन पोसा छी  जे िब नु  िप जरेक  \nमनु/gऋ70 ख क संग रहै छी। ” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 59  \n  \nच म/g36डर ो ग  \n  \nएक तँ काित कक पूिण/g3थ1मा दोसर गहन सेहो लागत। तहूमे कते साल पछाित   पूण/g3थ1-\nगहन लिग  रहल अि छ । गाम क लोक क उजािह  देिख  दुनू  परानी  दोस का का सेहो \nकमला नहाइक िव च ार केलिन । तीिन ये िद न जाइ -अबैमे लागत।  \nदोस काका काकीक/gऋँ3 कहलिख  न - \n“जखन तीिन ये िद नक  बात अिछ  तखन िक अ ए ने घ रेसँ बटखरचा लऽ जाइ। \nअनेरे केहेन कह/g3थ3 दोकानक खाएब। एक तँ बेिच  िन हा रक हाथ -पएर नी क नै  रहै \nछै तहूमे कोन -कह/g3थ3 माछी सेहो ि◌ भनकैत रहै छै। ” \nदोस काका क िव चा रमे अपन  िव चार  िम लबैत काकी उ/gऋैँर देलिख  न - \n“अपन घर फे र अपन  घर छ ी। कौ ओ मेना  अपन घर क सुख बुझैए। हम सभ \nतँ◌ु सहजिह   मनुख छी। एतबो -अचार िव च ार नै  राखब से केहेन हएत। तहूमे तते \nने चीज -बौस महग भऽ गेल अ िछ  जे  लोक आब  भिर  पेट खाइए आि क  मनक/gऋँ3 \nबुझा पािन सँ पेट भरैए।”  \nदोस काका -  “ काि/g33ँ   चा िर  बजे भो रमे ग ाड़ी अि छ । घंटा भिर  टी शन जाइमे \nलागत। एक- डेढ़ बजेमे सभ िक यो उिठ  जाएब। जाबे दु नू पुतोहु बटखरचा \nबनौतीह ताबे दुनू गोटे नहा -सोना लेब।” \nकाकी -  “बड़बिढ़ य/g3थ3। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60  \nकमला /g30ँ नान करबा क िव चा र , तँए दुनू परानी अबेर तक गपे- सपमे जिग  गेलिथ । \nअबेर क ऽ सुतने नीनो  अबेर त क खेहारलकिन । एक - डेढ़ बजेक बदला अढ़ ाइ \nबजेमे नीन टुटलिन । घड़ी देिख ते दोस काका अपन दोख घुसकबैत प/gऋ7भीपर \nगु/gऋभँहरलाह - \n“अढ़ाइ बजैए , आब कखन चुि/g33ँ   पजारल जा एत। तहूमे सभ सुतले अिछ ।” \nदोस काका  िद स अपन /g3णभोध नै घुसका काकी जोरसँ गरजैत पुतोहुपर बजलीह -  \n“कोन कु/gऋभँ ह करण क बेटी सभ घर चिल  आएल अि छ , से नै जािन । कहू जे एना  \nकऽ िस खा कऽ दु नू िद यािद नीक/gऋँ3 कहने छेिल  ऐ जे  ए क -डेढ़ बजेमे उिठ  चुि/g33ँ   \nपजािर  बटखरचा बना  देब, से चलचलउ बेर तक सुतले अिछ ।” \nमुदा पुतोहुक लेल धैन- सन। सूत लक गािर ये की , जे सुनबे ने करत। पुतोहुक \nचाल-चुल नै सुिन  काकी  अपने ठं ढ़ा गेलीह आ गू बिढ़  जेठकी पुतोहुक/gऋँ3 सोर पािड़   \nकाकी  बजलीह- \n“एना के कहने  छला◌ै◌ं , से अखन तक सूतले छी।” \nभलिह ◌ ं काित क  मास रो गाह ि क अए ने हुअए मुदा जेठ क र ाित  ओहन सोहनग र \nथोड़े होइए। जेहन िस नेह सुख काित क क िन ि न या देवीक होइए ओ जेठ जनीक/gऋँ3 \nथोड़े होइ छि/gऋणण ह  । जिह ना धा नसँ भरल बसुधा कड़क ड़ाइत रहैए तिह ना ने  देिव यो \nकड़कड़ाइत रहै छिथ । ओछाइनेपर  सँ जेठ की पुतोहु भकुआएले जबाब  देलकिन - \n“अखन बड़ रा ित  छै , एते िक अए  धड़फड़ाइ छिथ ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 61  \nएक तँ ओहुना प/g373तालीस -पचास बख/g3थ1क उमेर दुनू परानी दोस काकाक , तइपर सँ \nपुतोहुक बात आरो ढील कऽ  देलकिन । मुदा तैयो /gऋथैआव झाड़ैत काकी छोटकी \nपुतोहुक/gऋँ3 उठबैत बजलीह - \n“किन य/g3थ3, नै खाइक ओि र यान केलॱ तँ केलॱ, मुदा िन कलबो बेर तँ अपन  घर -\nदुआर सुमिझ  लेब िक  सूतले रहब।” \nपिह लुका बात छोटकी सूतलेमे गमौलिन । मुदा  अंित म ‘सूतले रहब’ बेर नीन  टूिट  \nगेलिन । ओछाइनेपरसँ बजलीह-  \n“दीदी, सूत ले छिथ न।” \nराित क भुखल भोरमे जिह ना  छह -नंबरा कोदािर  का/gऋणणहपर लऽ खढ़होिर   तामए िव दा \nहोइत तिह  ना िख िस आएल मने  दोस का का तीन िद नक धम/g3थ1क घाट पहुँचबा क \nिव चार जगौलिन । काकीक/gऋँ3 कहलिख  न-  \n“पनरहे िम नट समए  बचल अिछ , झब दऽ तैयार होउ , नै तँ जिह ना बटखरचा \nछूटल तिह ना संिग यो आ कमलो /g30ँ नान छूटत। ” \nएक तँ ओ िह ना जेठु आ रौद मे सुखाएल केर ाउ, तइपर खापिर मे पिड़ ते जिह ना \nभरभरा क ऽ उड़ए लगैत तिह ना काक ी भरभराइत दो स काकाक/gऋँ3 कहलिख  न - \n“आन पु/gऋथँखक जे बोल राखब से िन  महत। िक यो अपना घ रमे पुतोहुओ अनल क \nआ दान -दहेज लछिम यो अनलक। ि क यो तेहेन लुिर गर  पुतोहु अनलक जे करा \nदेहेमे सभ िक छु तेहेन छै जे िश खरपर पहुँचबैए। अह/g3थ3क/gऋँ3 आँिख  मे कोन चम/g3थ1रोग \nभऽ गेल अिछ  जे चूिन - चूिन  पुतोहु अनलॱ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62  \nप/gऋ7भीक बात सुिन   दोस का का सहिम  गेलाह। मुदा सासुर , समिध यौर आ प/gऋ7भी लग \nजँ मुँह ब/g3णऋ भऽ गेल तँ पु/gऋथँखे कथीक। मुदा एको डािर  क प/gऋैँा धिर  क  बोध तँ \nप/gऋ7भीक/gऋँ3 हेबे करै छि/gऋणण ह   जे  कर नी -धरनीक सीखमे सीिख ते छिथ । मुदा तैयो दोस \nकाका  अगुअबैत बजलाह-   \n“जाएब की  नै ?” \nलपिक  कऽ का की बजलीह-  \n“ढौआ जेबीमे  लऽ िल अ , आ झनझनबैत चलू!” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 63  \n  \nशंका  \n  \nचालीस बख/g3थ1सँ संग -संग रहनॱ /g30ऋ याम काकाक/gऋँ3 काकीपर अखनो शंका बनले रहै \nछि/gऋणण ह  । ओना सोलह/g3णऋी शंका तँ नै मुदा तैयो शंका तँ शंके छी। सोलह/g3णऋी ऐ \nलेल नै जे पिर वारक  आन काजमे  एको  पाइ शं का नै रहै छि/gऋणण ह  , मुदा पाइ -कौड़ी \nखच/g3थ1क भ/g3थ3जमे तँ रिह  ते छि/gऋणण ह  । जइसँ आइ धिर  किह यो नै मु/g3ऋ7ी खोिल   धड़बै \nछिथ । \nजाधिर  माए  जीबैत छलिन  ताधिर  पुतोहुक हाथमे क िह यो ज/gऋथैरीसँ बेसी कोनो \nव/g30ँ तु नै जाए देलकिन । कारण  छलिन  जे अपनो जक/g3थ3 (जक/g3थ3 जक/g3थ3) कुशल \nगृिह णी बनबए चहैत छलीह। कुशल ऐ लेल जे कमसँ कम व/g30ँ तुमे जीवन -यापन \nकरैक  लूिर  भेलासँ िज नगी क गाड़ी  समुिच त ढंगसँ चलैत अिछ , से चलैत रहिन । \nआब तँ सहजिह  नाित - नाि◌ तन, पोता-पोतीसँ घर भिर  गेल छि/gऋणण ह  , मुदा तखन \nिक अए शंका छि/gऋणण ह  ? ओना ओ बुझै छ िथ  जे जे घरसँ बाहर  धिर  ज ोिड़  चलैक  \nओ कु शल गारजन  भेल, मुदा से का की रिह तो िक छु िव शेष िसनेह नाित -नाित न, \nपोता-पोतीसँ रहने अवगुण तँ छि/gऋणण ह  ये। ओना /g30ऋ याम काकाक/gऋँ3 अपन इ/gऋ7ँ छा किह यो \nदोकान -दौड़ीसँ नोन - तेल करैक नै रहलिन , आब तँ सहजिह  निह ये छि/gऋणण ह  । तँए \nकािक ये दो कान -दौड़ीक  नोन -तेल करै छ िथ न। दोकान - दौड़ीक क रैक  पाछू दोसरो  \nकारण छि/gऋणण ह  । ओ ई छि/gऋणण ह   जे  कि न य/g3थ3-पुतराक की म/g3थँग हेतिन   से हुन का लग तँ \nबािज  सकै छिथ , मुदा हमरा  लग थोड़े बजतीह।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64  \nमुदा काि क यो कम  नै ने  छिथ न , दोकान क (पि र वारक खच/g3थ1क ) सभ समान क िह  \nपाइ जोिड़  कऽ  लऽ लैत छिथ न आ  तहूपर सँ िक छु उधारी केने अबै छिथ न। \nउधारीक कारण होइ छि/gऋणण ह   जे काजक व/g30ँ तु किह  पुतोहु चलबाकाल किह  दैत \nछिथ न जे चौ कलेट, नवका िव /g30ँ कुट दोकानमे बड़ सु/g3णऋर एलैए। पुतोहुक आ/g3भ1ह \nकेना काकी  नै मा निथ न। जइसँ िक छु  ने ि क छु उधा री दो कानक  भइये जाइत \nछि/gऋणण ह  ।  \nतगेदा भेलापर /g30ऋ याम का का बुझबे क रै छ िथ  आ देबे करै छिथ न। मुदा मनमे \nकुवाथ तँ भइये जाइ छि/gऋणण ह   जे एते धीया -पुताक/gऋँ3 चसकाएब नीक नै।  \nभोरे की फुड़लिन  की नै , उपराग दैत काकी /g30ऋ याम काकाक/gऋँ3 कहलिख  न - \n“एते िद नसँ एकठ/g3थ3 रहलॱ, मुदा भिर  मन िव /gऋैणास किह  यो ने भेल ?” \nकाकीक बातक/gऋँ3 गौर करैत /g30ऋ याम का का कहलिख न - \n“से केना बुझै छी ?” \n/g30ऋ याम काकाक/gऋँ3 आगू बजैले रहबे करिन   आि क  बीचेमे  का की टपिक  पड़लीह - \n“मु/g3ऋ7ी खोिल   मु/g3ऋ7ा किह  यो मु/g3ऋ7ीमे आबए देलॱ। ” \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 65  \n  \nओसार  \n  \nबीस बख/g3थ1 नोकरीक पछाित  वस/gऋणण त  भाय पजेबा , िस मटी आ लोहाक दू मंिज ला घ र \nबनौलिन । दू मंिज ला बनबैक कारण छोट घराड़ी। कोठरी मा/gऋैै चािर  येटा।  \nसभ /gऋथऋाणी िम  िल  वस/gऋणण त  भाय घरबासो लेताह आ परदेशो छ ोड़ताह। रहैक घ र आ \nजीबैक अपन अ नुकूल कारोबार क कमाइ क मा अपने छिथ । आठ  बजे राित  \nघरवासक समए।  \nघरवासक सभ ओिर यान जुटा  एक ठाम सभ जुिट  गप - स/gऋभ0 प शु/gऋथै केलिन  । आइ \nदोसर गपे की  हएत? वस/gऋणण त भाय माएक/gऋँ3 कहलिख  न-  \n“माए , पिर वारमे आब पोता -पोती धिर  भऽ  गेलौ। कौआ - मेना जक/g3थ3 कते िद  न  \nजीिव तो सभसँ िस  रगर  पिर वारमे तॲही छ/gऋँ3, बाज कोन  को ठरी लेमे ?” \nएक तँ ओ िह ना मा एक मन उिध याएल जे जते िद न का दुख िल खल छलए से \nकटलॱ। आब तँ िल खलहो कटल। धीया - पुताक/gऋँ3 जे हेतै अपन कऽ लेत। हमरा \nजीबैत धिर  तँ घरक  दुख मेटा गेलै। सॱसे पिर वारपर  आँिख  िख ड़बैत माए  \nबजलीह -  \n“बौआ , घर तॲही सभ लैह , ओसारक  एके  भाग बहुत हएत ?”  \nअपन जीत देखैत पुतोहु झाड़- झाड़ैत बजलीह -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66  \n“माएक/gऋँ3 किह  यो घरसँ िस नेह भेलिन  जे  हेतिन ?” \nअपन जीत माए सोहो देखैत। सभ िद न सहीटमे रहलॱ , चललॱ - िफ ड़लॱ, आब ऐ \nबुढ़ाड़ीमे जे सी ढ़ीपर ऊपर - िन /gऋ7ँ चा करैत ट/g3थ3ग - हाथ तोिड़  ली, एहेन वुिध यार हमहॴ \nछी। पुतोहु िद स देखैत बजलीह- \n“किन य/g3थ3, कहुना भेलॱ तँ बाले- बोध भेलॱ। एकटा उझटो बात बाजब तँ हम नै \nउरदास करब तँ आ न क रत। हमरा िल ऐ  सभसँ नीक ओसा रे। सभ िद न रा ित -\nिव राित  घरक  चौबगली घुमै -िफ ड़ै छी , घर-अंगना टहलै छी , अ/gऋणण हार- धुनहारमे \nऊपर- िन /gऋ7ँ चा करब नीक ह एत।” \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 67  \n  \nछोटका काका  \n  \nिद यािद क दसो भैयारीमे मु नेसर सभसँ छोट, तँए सभ छोटका काका कहै छि/gऋणण ह  । \nजाधिर  भैयारीक सभ जीबैत छलिन  ताधिर  किह यो छोट -पैिघ क बात मनमे  नै \nउठलिन । उठबो उिच त निह ये। मुदा जखन उमे र बढ़लिन , भैयारीक नवो भ/g3थ3इ \nदुिन य/g3थ3 छोिड़   देलिन  तखन तँ उठबो उिच ते छलिन  आ उठबो  केलिन । उठलिन  ई \nजे जखन सभ भ/g3थ3इ छलाह तखन जँ छोटका काका कहैत छल तँ कहैत छल \nमुदा आब ि क अए कहैए। जँ से कहैत रहल तँ ऑिफ सक चा िर म /gऋै7ेणीक \nकम/g3थ1चारी जक/g3थ3 बड़ाबाबू किह  या बनब ?  सािठ  बख/g3थ1क उमेर टपलॱ, माथो का रीसँ \nउजरा गेल मुदा छोटका काक ाक छोटके काक ा रिह  गेलॱ। एक  तँ ओहुना \nछोटकासँ सिझ ला, सिझ लासँ मिझ ला , मिझ लासँ बड़का बनैमे कते टपान अिछ  \nतइपर अखन धिर  ए को टपान नै  टपलॱ। देहक रंग - /gऋथैपसँ बाबा बनैक खाढ़ीमे \nआएल जाइ छी मुदा पीराड़क गाछ जक/g3थ3 बािढ़   कह/g3थ3 अबैए।  \nअसमंजसमे पड़ल मुनेसरक मनमे उठल। /gऋथऋचार /gऋथऋसारक जमाना आिब   गेल अिछ  \nनकिल यो असली बिन  बजारमे  दौड़ रहल अि छ  तँए ि क छु  ने करब तँ ओिह ना \nरिह  जाएब। भीखमंगो तँ निह ये छी जे ज/gऋणण मेसँ बाबा कहबए लगब। अपन \nपैरिव यो अपने केना  करब। अनेरे लो क धड़खनाह कहए लगत। मुदा जे  िव चार  \nअपने उिठ  रहल अि छ  ओ  हुनका  ( प/gऋ7भी) क/gऋँ3 कह/g3थ3 उिठ   रहल छि/gऋणण ह  । ओ  तँ \nछोटकी काकी  सुिन  आरेा मु/g30ँ की दैत रहै छिथ ।  \nप/gऋ7भीक/gऋँ3 सोर पािड़   मुनेसर  कहलिख न -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68  \n“देिख यो जे घर -पिर वारसँ लऽ क ऽ समाज धि र  छोटके क/g31ऋा कहैए से उिच  त \nभेल ?” \nछोटका काका क म नमे रहिन  जे /g30ँ /gऋैैीगण  जािन  दस ठाम ओहुना बजतीह। तइसँ \nअपन काज ससरत। मुदा छोटकी का की गबदी मािर  देलिन । कतौ ि क अए \nबजतीह। अपन लाभ के छोड़ै ए जे छोिड़ तिथ । काकीक/gऋँ3 किह   छोटका काका  \nकान पािथ  देलिन , जे िक /gऋभँ ह रोसँ तँ हवा चलबे करत। मुदा कतौ चाल -चूल नै। \nमास िद नक प छाित  पुन: छोटाक काका काकीक/gऋँ3 मन पाड़ैत दोहरौलिन  -  \n“कहने जे रही तेकर  सुिन -गुिन  कह/g3थ3 कतौ पबै छी?” \nएक िद स छोटका काक ाक उदास म न , दोसर िद स अपन ओलड़ैत- मलड़ैत। मुदा \nदोसरक/gऋँ3 अनुकूल बना िक  छु कहबोमे आन/gऋणण द  अबै  छै। मुदा  जिह ना पु/gऋथँखक/gऋँ3 जेठ \nभेने आन/gऋणण द  अबै  छै तिह ना तँ /g30ँ /gऋैैीगणोक/gऋँ3 छोट भेने अबै छै। जँ नै अबैकत तँ \nिक अए भ/g3थ3जाइक/gऋँ3 सभ एक लाड़िन   लािड़  दइए। भलिह◌ ं ए क लाड़िन क बदला सात \nलाड़िन  िक अ ए ने खा ए मुदा होइ तँ सएह छै। छोट भेने  एते लाभ तँ होइते \nअिछ  ि क  जे जेठ जक/g3थ3 अिश  /g303 ट  बोलीसँ बँचैत अि छ । मुनेसरक मनक/gऋँ3 बुझबैत \nछोटकी काकी  बजलीह- \n“अ/gऋ7ँ छा देिख यो ने , समए कतौ भागल जाइए। भदबिर या मेघ स/g3थ3झ -भोर तकैए। ” \nजिह ना चाह पीब म न तँ मािन  जाइए मुदा  पेट थोड़े मानत। टकटकी  लगा \nमुनेसर छोटक ी का की ( प/gऋ7भी) िद िस  देखैत रहलाह। \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 69  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70  \n  \nसीमा-सड़हद  \n  \nखेते -पथार जक/g3थ3 सबहक सीमा- सड़हद होइ छै। मुदा िक छु मानबो  करैत अिछ  तँ \nिक छु अ ित /g3णभमणो करैत अिछ  । िक छु बुिझ िन हा र बुिझ तो तोड़ैत अिछ  तँ िक छु \nिब नु बुझनॱ तोड़ैत अि छ । \nइंजीिन यिर◌ ंग क ओलेजसँ िर टायर भेलाक प/g3थ3च सालक पछाित   सुधीर काका  गामेमे  \nरहबाक िव चा र केलिन । िव चार अपने नै केलिन , काकी क दबाबमे केलिन । \nकारण भेल जे राजधानी क शह रमे अपन मकान  की नै काल मनमे ऐबे ने केलिन  \nजे राजधानी क शह र राजधा नीक रण भऽ ज ाइ छै। सभ तरहक राजधानी ब नैक \nल/gऋैऋण आिब   जाइ छै।  \nअपराधीक भ/g3थ3जमे पिड़   सुधीर का काक जे  धन लुटेलिन  से तँ सबूर केलिन  जे  \nबािढ़ क पाि न  जक/g3थ3 आएल -गेल मुदा दुनू  परानी मािर  तेहेन खेलिन  जे राजधा नी \nछोिड़  गा म िद सक बाट धेलिन ।  \nदुनू परानी गाम तँ आ िब  गेलाह मुदा इंजीिन यर  रहने मनमे रहबे कर िन  जे गामो -\nसमाज तँ सएह मुदा से नै भेलिन । बाहरे जक/g3थ3 गामोमे बूिझ   पड़िन  भातीजक/gऋँ3 \nसोर पािड़  कहलिख न - \n“मनोज , गाम अही दुआ रे एलॱ जे  अपन दर - िद याद, सर-समाजमे हब- गब करैत \nिज नगी ससािर  लेब। मुदा.....।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 71  \nसुधीर काक ाक िव चार म नोज बूिझ  गेल। मुदा समुिच त उ/gऋैँर नै बूिझ  , /gऋथऋ/g311क/gऋँ3 \nबहटाि◌ र बाजल- \n“काका , गामक लोकमे ओते सूझ - बूझ छै जे......?  ” \nमनोजक उ/gऋैँरसँ सुधीर काकाक/gऋँ3 संतोष नै भेलिन  । दोहर ौलिन - \n“नै बौआ , िक छु द ोसर बात छै ?” \nमनोज कहलकि न - \n“काका , जाधिर  गाम -समाजक सीमा सड़हद बूिझ  अपन सीमा -सड़हद नै बनाएब , \nताधिर ......। ” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72  \n  \nरमैत जोगी बहैत पािन    \n  \nकी मनमे  एलिन  की नै.... । राधाका/gऋणण त  बाबा घर - पिर वारसँ भगैक िव च ार कऽ \nलेलिन  । ओना  समाज तँ समाज छ ी जे खेबा काल बौसैत अिछ , पड़ाइत काल \nबौसैत अिछ , /gऋथैसलमे बौसैत अिछ   नै  जािन  आरो काल बौसैत अिछ । मुद ा से \nराधाका/gऋणण त बाबाक/gऋँ3 िक  यो नै वौसए एलिन । ओना  मनमे  रहिन  जे  िक यो औताह तँ \nअपन मनक  बेथा कहबिन । केना नै  किह यिन  उपदेश  झाड़लासँ झड़ै छै  आिक  \nउपैत केलासँ। मुदा मनक बात मनेमे अंतरी जक/g3थ3 घुिर  आइत बह/gऋैँिर   हाथक भ ऽ \nगेलिन । केकर ो नै दे िख  फेर  मनमे उठलिन  जे जखन समाजे  नै तखन पिर वा रक \nकते आशा। बड़  करत तँ मुँहमे आिग  धरा ओत, किठ आ री के जाएत। तहूमे \nतेहेन चािल -ढािल  सभ धेने जाइए जे  एक ो िद न  रहब ि क  जहलसँ कम अि छ । \nमुदा तैयो आशामे  रहिथ  जे पिर वा रोक  िक यो जँ बौसए  चिल  औत तँ बौसा \nजाएब। अनेरे ऐ बुढ़ा ड़ीमे कतए बौआएब। मुदा आ शा अ शे र िह  गेलिन । ओन ा \nअंत-अंत धिर  आ शा रहि न  जे आन -आबए वा नै , मुदा...... ?  \nदादी तँ दाि◌ दये भऽ गेलीह। सृजनकत/g3थै कु/gऋभँ हार तँ बत/g3थ1न गिढ़   ओकर  मुँह -कान नै  \nसोझ करए , तँ केहेन बत/g3थ1न बनत। तिह  ना दादी  अपना बोन मे हरा एल। िक अए  \nबौसए औतिन । तहूमे कोनो ि क  हरा एल बात अिछ  जे  मरैबला म रबे क रैए। आ  \nचूड़ी फोिड़ , िस नूर मेटा ज ीबे क रैए। मुदा  जीवैक ज गह तँ चाही।  \nदरब/gऋ7थ जासँ उिठ  राधाका/gऋणण त बाबा कमलक मोटरीमे लटकैत कमंडल का/gऋणण ह पर लैत \nओसारसँ िन /gऋ7ँ चा उतरलाह िक  पोता देखलकिन । दौड़ल आिब  पाछूसँ मोटरी  \nपकड़ैत कहलकिन -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 73  \n“कतए चललह?” \nबहैत पिव  /gऋैै धारक /g30ँ नान जक/g3थ3 राधाका/gऋणण त  बाबा हर ा गेलाह। मन क बेथा मनेमे  \nगुमसिर  /gऋथऋेमक प/g370पी बिन   मुँहसँ िन कलए लगलिन । मुदा ि क छु उ/gऋैँर नै पािब   पोता \nकहलकिन - \n“हमहूँ जेबह।” \nसंगी पािब  बाबा उ/gऋैँर देलिख  न - \n“रमैत  जोगी बहैत  पािन । ” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74  \n  \nगंजन  \n  \nजखने सुनीता-दादी बेटीक हाल -समाचार सुनलिन  जे  तेहेन रौदीमे  पिड़  गेल जे \nएको कनमा  धान नै  हेतै, तखनेसँ बाबापर आँिख  गड़ौने  रहिथ  जे जखने  अवसर \nभेटत , नीक जक/g3थ3 गंजन करबिन  । ओना बाबाक/gऋँ3 बेटी िक   इलाकेक  समाचार \nबूझल रहिन  मुदा सुनीता -दादीक कानमे  ऐ लेल नै देलिन  जे  कएले ि क  हेतिन , \nतखन तँ मनरोग च ढ़ा देबिन । तइसँ नी क जे कहबे ने करबिन , अनका  मुँहे जे \nसुनबे करतीह तँ ओहुना  घॲघाउज क ऽ लेब। \nगर चि ढ़ते सुनीता-दादी बाबाक/gऋँ3 कहलिख  न - \n“कह/g3थ3 दन मृ/gऋणँ यु/gऋणण ज य-बेटीक/gऋँ3 एको कनमा धान नै हेतइ , सात तुर िद न केन ा \nखेपतै ? सभटा आिग  लगौल अह/g3थ3क छी। जेहेन गाम तीनू बेटीक केलॱ तेहेन \nगाम अह/g3थ3क/gऋँ3 मृ/gऋणँ यु/gऋणण ज यले नै भेटल।” \nदादीक गंजन  गिज ते बाबा क मनमे  उठलिन  जे िज नगीमे  जँ ि क छु अ रिध - संकि/gऋभण प  त \nबिन  नै चललॱ तँ खाली िड /gऋभऋ बामे झुटका द ऽ झुनझुन ा बनौने  की ह एत। “दस \nकोस सीमा जे ब/gऋणण ह िल ऐ ” लोिर क  की फुिस ये कहलिन  अि छ । जइठाम र/g3थ3इ -ब/g3थ3इ \nभेल गामक खेत जक/g3थ3 अनेको छोटका-बड़का आ िड़ मे िज नगी बि/gऋणणह   गेल अिछ , \nतइठाम कैये की स कै छी। अखनो ओ  िव चार मनमे मरल कह/g3थ3 अिछ   जे ए क \nबाप-माइक िध या -पुता एक रंग  िज नगी  नै जीब ए !  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 75  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76  \n  \nकचहिर या-भाय  \n  \nकचहिर या -भायक/gऋँ3 देिख  ते नीरस बाजल-  \n“भाय, ओहूँक/gऋँ3 कचहिर  या उ/gऋैँरी भिर  सक  निह ये उतरत?” \nकचहिर या भाय आ न ीरस लंगोिट या संगी। भिर सक नै  साल, तँ मिह ने , नै महीना \nतँ िद ने, नै िद न  तँ घंटे-िम नट नी रसे पैघ हेतिन । िज नका ज/gऋणण म –टी /gऋभ0पिण   िल खाएल \nहेतिन  ित नका ने  िज नका  नै िल खाएल हेतिन  ओ तँ अपने टीपत। कचहिर या - भाय \nब/gऋ7ँ चेसँ चंगला से नीरसमे कम छलिन । ज िह ना बगुला पोखिर क वा पाि न क \nिक नछि र  धड़ैत तिह ना एकठा म रैन - बसेरा रिह तो कचहिर या - भाय कचहरीक लाट \nपकिड़  लेलक। नीरसक /gऋथऋ/g311 कचहिर  या भाइक मन  हौिड़  देलकिन ।  दुिन य/g3थ3 \nबड़ीटा छै , झूठ-सच चिल ते रहतै। चलबो केना नै क रतै? कोनो की अ/gऋणण हार \nइजोत एक िद ना छी जे ओरा जाएत। तखन तँ भेल जतए छी ततए कुहेसक/gऋँ3 \nभगा कऽ  राखी। तहूमे नी रस लंगोिट या भैयारी छी , कोन िद नक कोन गप एहेन \nहएत जे नै बूझल हेतइ। रसे- रसे मनक/gऋँ3 सोझ करैत बाज ल - \n“बौआ नीरस , रहल तँ रस, नै तँ बेरस। आब अपना  सभ अंित म घाटक \nघटवार भेलॱ। भगवान तोरा सन बेटा सभक/gऋँ3 देथुन जे क/gऋणण हाक भार उताि र  \nअपना क/gऋणण हापर  लऽ लेलक।” \nआगूक बात बजैले कचहिर या भाइक ठोर पटपटाइते रहिन  आि क  िब चिह मे  नीरस \nटोिक  देलकिन -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 77  \n“अह/g3थ3क बेटा की दब छिथ  ?” \nजना कचहि र या भाइक छाती  चहिक  गेलिन । फुटल कसताराक दही जक/g3थ3 मुँहसँ \nिन कललिन -  \n“रसगु/gऋभण ला रसक चहिट  शु/gऋथैहेसँ लिग   गेल जे अपनो बुझै छी जे  हलवाइक \nकुकुड़ जक/g3थ3 ए/g31ऋोटा /gऋथँइय/g3थ3 देहमे नै अिछ   मुदा  चहिट यो तँ चुहिट  कऽ  चोहटबे \nकरत।” \nबाल-बोध जक/g3थ3 नीरस मनक/gऋँ3 फुसलबैत -बहलबैत बाजल -  \n“अ/gऋ7ँ छा भाय ,  एकटा  कहू जे जु आनी आ बुढ़ा ड़ीमे की बूिझ  पड़ैए ?” \nसह पबैत कचहिर या भाय भगैतक पलग/g3थ3इ जक/g3थ3 बाजल - \n“गेल रे जुआन ी फेर  कतए  पएब।” \nनहलापर गुलाम फेकैत न ीरस भाय बाजल-  \n“कृपा पािब  ि क यो मूकसँ वाच ाल बनैए तँ ि क यो वाचालसँ मूक !”  \nकिह  मुड़ी डोलबैत दुनू गोरे  िज नगीक कु/gऋणण ज  भवनमे घुम ए लगलाह। \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78  \n  \n  \nिब सवास  \n  \nपनरह िद नसँ परेशान डॉ/gऋ70 टर परमे/gऋैणर ओना मािझ  ल भाय- भागे/gऋैणरक पेटक \nऑपरेशनसँ परसुए पलखित  पौलिन  मुदा अपन अ/g30ँ त –/g301 य/g30ँ त जीवनक/gऋँ3 पटरीपर \nअनैमे दू -िद न सेहो लिग ये गेलिन । पटरीपर अनै क मतलब भेल िन ि/gऋैथ  त समैपर \nि◌ नध/g3थैिर  त काज  क रब। \nस/g3थ3झक सात बजैत। चाह पीब िस  गरेट सुनगा पिह लुक द मक धु आँ मुँहसँ फेि क ते \nरहिथ  आिक  मनमे उठलिन , ऑपरेशन क रैबलामे हमरो  लोक जनै ए मुदा  अपना \nऑपरेशनमे भाय- सहाएबक मन ि क अए ने मानलक िन । जखन अपने घरक सम/g3थँग \nिब सवास नै करत तखन दुिन य/g3थ3क अशे की? मुदा मिझ लो भैया तँ ओहन निह ये \nछिथ  जे आँिख  मू िन  ि क छु करताह।  \nजते डा◌ॅ. परमे/gऋैणर इनारक पािन   जक/g3थ3 डोलसँ ऊपर करिथ   तइसँ बेिस ये पािन  \nतलाव टुटल इनार जक/g3थ3 मनमे भिर   जाि/gऋणण ह  । ह/g3थ3इ -ह/g3थ3इ तीनटा िस  गरेट पीब गेलाह \nमुदा प/g311क उ/gऋैँरक मािट   नै छूिब  सकलाह। िब सवास करब..., नै क रब..., मनमे \nओझरी लािग  गेलिन । जिह ना न/gऋणण हकी क/g3थ3ट बुढ़ - पुरानक नजि र योपर नै पड़ैत आ  \nधीया-पुता लप दऽ िन कािल  लैत। तिह ना डॉ/gऋ70 टर सहाएबक/gऋँ3 अंित  म िव च ार म नमे \nअँटैक गेलिन  जे भागे/gऋैणर भैया आन थोड़े िछ  आ जे  लाज- संकोच करब। हुन केसँ \nपूिछ  मन थीर  क ऽ लेब।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 79  \nओना भागे/gऋैणरक आदित   छि/gऋणण ह   जे सोझमे पड़ैत पूिछ  दैत छिथ न जे  भैया िक  \nकाका  आिक  बौआ , की हाल -चाल अिछ । तँए जखने पु छताह िक  टटके /gऋथऋ/g311 \nपूिछ  देबिन ।  \nआराम करैत भागे/gऋैणर गपे केिन  हारक /gऋथऋित  /gऋैऋा करैत रहिथ  । डा◌ॅ. परमे/gऋैणरक/gऋँ3 लगमे \nदेिख ते पूिछ  बैसलाह- \n“बाउ, की हाल -चाल अिछ ?” \nहाल-चाल सुिन ते डॉ. परमे/gऋैणर /g301 या/gऋ71 या करैत बजलाह - \n“हाल-चाल िक  रहत भैया अह/g3थ3सँ ि◌ नवृि/gऋैँ   भेलॱ आ ए कटा बात मनमे  उिठ  कऽ \nठाढ़ भऽ  गेल अिछ । ” \nिब /gऋ7ँ चेमे भागे/gऋैणर टोकलकिन  -   \n“एते भूिम का ब/gऋणण हैक कोन /gऋथऋयोजन , कोन बात ?” \nडा◌ॅ. परमे/gऋैणर -  “पेटक ऑपरेशनक डा◌ॅ/gऋ70 ट र हमहूँ , कतेको क रबो केलॱ, कतौ \nअजस नै भेल। मुदा अह/g3थ3सँ जखन पुछलॱ तँ दोसरक/gऋँ3 िक  अए  पिस न केिल ऐ ?” \nभागे/gऋैणर - “ बौआ, अह/g3थ3 साधारण /gऋै7ेणीक नै छी जे िक  छु किह  देब। दू /gऋथैपमे /gऋै3ान \nकाज क रै छै।  गुण आ  ि◌ नगु/g3थ1ण। अह/g3थ3 छोट भाए छी, जखन पेट किट तॱ तखन \nछाती दहैिल यो सकै छलए। मुदा देखै क जे भा र देलॱ से अही दु आरे जे अपन \nजेठ भाय बूिझ  नीकसँ तक ित यान किर तॱ। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80  \n  \nदान-दिछ ना  \n  \nतरगरे उिठ  पंिड त काक ा ि◌ न/gऋणँ य –कम/g3थ1सँ ि◌ नवृि/gऋैँ   भऽ झुनझुनाबला ब/gऋैँीक ठ/g370गा लेने \nसड़कपर आिब  ि च किड़ - िच किड़  बजए  लगलाह- \n“ई समाज रहैबला नै अि छ । आन  िब सिर  जाए  तँ िब सिर  जा ए मुदा मरै बेर मे \nकेना मुँह ब/g3णऋ करब जे पुराण - पोथीक दान सभसँ नीक नै  होइ छै क।” \nआंगनसँ प/gऋ7भी सुिन  ते धड़फड़ाएल दौगल आिब  कहलकि न - \n“भोरे- भोर की भऽ  गेल जे ए ना अड़ड़ ाइ छी ?” \nप/gऋ7भीक प/g311सँ पंिड  त काकाक/gऋँ3 दुख नै भेलिन  । खुिश ये भेलिन । कमसँ कम पि/gऋ7भ  यो \nतँ लगमे आिब  पुछलिन । खखास करैत बजलाह - \n“कहू जे भोज -काजमे  लोक लाखक - लाख /gऋथैपैया फूिक   दइए। धोती - लोटा ब/g3थ3िट   \nदइए। अहॴ कहू जे लो क आब ज ग -िग लास भऽ गेल, फुलप/g370टे-कोट भऽ गेल। \nतइठाम धोती-लोटाक/gऋँ3 के छूअत। जे छुऐबला अिछ  ओइले एकोटा पाइ नै लुटबए \nचहैए, तखन अनेरे की करब रिह  क ऽ म न हुअए तँ अखने िव दा भऽ  जाउ।”  \nपंिड त काकाक/gऋँ3 संगीक ज/gऋथैरत देिख   पंिड ताइन का की \n  बौसैत कहलिख न-  \n“अखन धिर  अहूँ ते ने किह यो बाजल छेिल ऐ। समाज दोखी ब नाओत। तामस \nिम झा िल अ।”   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 81  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत /g30ड य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nि व ज य  म /g304 त  \nसु ज ी त क  स /gब94 पू ण/g36ड  क थ ा  ए क ट ा  न य ा /g304 व ा द  दे ल क  \n \nकी भेलै, म/gऋभँमी ? कोनो पहाड़ टूिट गेलै , किथलाए दुिखत छ/gऋँ3 । \nककरो मृ/gऋणँयु भऽ गेल  छै । हम डा/gऋ70टर लग जाइत छी, एक घ/gऋण3टाक \nबात अिछ , ब/g30ँस सभ िकछु नरमल । िज/g31भी कथाक नाियका िग/g3णऋी/g3ऋैारा \nवाजल गेल ई वा/gऋ70य आजुक आधुिनकताक नामपर िसगरेट , दा/gऋथँ  आ \nयौन स/gऋभँब/gऋणणधके फैशन /gऋथँपमे अपना रहल मैिथल समाजक युवा युवतीक \nकथा /g301यथाके कथाकार सुजीत कुमार झा वहुत सरल तरीकासँ /gऋथऋ/g30ँतुत \nकएने छिथ । २०६९ साउनक अि/gऋणणतम  स/gऋभ0ताहमे िबमोिचत प/gऋैैकार आ \nसािह/gऋणँयकार सुजीत झाजीक तेसर कृित िज/g31भी कथा सं/g3भ1हक १२ गोट \nकथा हम बहुत रोचक आ िज/gऋै3ासु भऽ पढलहुँ । ओना हुनक पिह ल \nकृित िचड/g373 सेहो पढवाक अवसर भेटल छल , वहुत रोमाि/gऋणणचत लागल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82  \nरहए । एकटा सािह/gऋणँयके िव/g3ऋँाथ/g3थणक नजिरसँ सुजीत जी िमिथला \nसमाजमे /g301या/gऋभ0त पौरािणक पर/gऋभँपरासँ लऽकऽ  आधुिनकताक छोट — छोट \nिवषयसभके अपन कलमक मा/gऋण7यमसँ सुसि/gऋ7थजत करयमे सफल छिथ ।   \nयिद सुजीतजी अपन पाठकक िवचारके स/gऋभँबोधन करैिथ तऽ हम र \nई/gऋ7ँछा अिछ जे ओ अपन तेसर  कृितक लाल डायरी आ िज/g31भी कथाके \nउप/gऋणणयासक /gऋथँपमे आगामी िदनमे रचना करिथ ।  \nलाल डायरी आ िज/g31भी पढैत काल हम कथामे एनाक डुवलहुँ जे एकर \nकथाक /gऋथँपमे अ/gऋणणत हमरा दुःखीत कऽ देलक । तािह कारणे ई \n/gऋथऋिति/g3णभया िलखवाक लेल हम िववश भऽ गेलहूँ । ओ  दूनु कथाक \nक/gऋणैय गजब छल आ तिहना िश/gऋभणप ।  \nिज/g31भी कथा सं/g3भ1हक पिहल कथा “फूल फुलाइएकऽ रहल” मे जािह \nतिरकासँ नाियका  अपना  आगु आएल सम/g30ँयाके समाधान कयलक अिछ \nएिह समाजक मिहलासभक लेल एकटा उपदेश अि छ ।  दोसर कथा \n“नव /g301यापार ”क मिहला /gऋ70लब आ साधनाके अपना पिरवार मे रिह कऽ  \nएतेक वेशी  /g30ँवत/gऋणण/gऋैैता मैिथल समाजमे जूिन भेटैय । तिहना तेसर \nकथा “ खाली घर” आई काि/g33ँ  अपनाके आधुिन क बुझिनहार  मिहला \nिजनका अपने िनण/g3थ1यसँ पाछतावा हुए , तािहके कथाक ार  िच/gऋैैण करएमे \nसफल भेल छिथ । चािरम कथा “लाल डायरी” । मुदा जतेक स/gऋणँय \nअिछ  यादवजीक/g370 मृ/gऋणँयु १७ गते भेल अिछ , ओतवे िनर्/g3थ1िववाद स/gऋणँय अिछ \nफागुन १८ गते स/g3थँझ  हमरा घरपर यादवजीके आएब जेकर /gऋथऋमाण लाल \nडायरी अिछ । वा/gऋ70य हमरा झकझोिर देलक आ  लागल वा/g30ँतवमे \nआदमीके शरीरे मरैत अिछ आ/gऋणँमा निह । िव/gऋै3ान युगमे सेहो एिहबात \nके एहसास कराओल गेल अिछ । एकर /gऋथऋ/g30ँतुित एिहमे सिजवता आ िन \nदेने अिछ । तिहना प/g3थँचम  कथा िज/g31भी /gऋथऋ/gऋणँयेक पिरवारक माता िपताके \nअपना िधयापुताक देलजाएवला /g30ँवत/gऋणण/gऋैैताके सँग —सँग हुनका /gऋथऋित \nआओर िज/gऋभँमेवारीक उपदेश दैत अिछ । सु◌ुजीतक  जादूक ओ सामान   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 83  \nबेचिनहार युवती वा/g30ँतवमे हमरो स/gऋभँमोिहत कऽ देलक । सातम कथा \nआदश/g3थ1 हमरा को नो खासे /gऋथऋभािवत नई कऽ सकल । मुदा अथ/g3थ1हीन \nया/gऋैैामे नेहा, िजनकर  /g301यि/gऋ70त/gऋणँव एक चु/gऋभँबक जेका छलैि/gऋणणह कोनो पु/gऋथँष \n/g30ँवयं िखचाक चिल अबैत छल तािहके ओ मा/gऋैैै निह समाजक बहुतो \nनेहा सभ दु/gऋथँपयोग करैत छिथ । जािहके कारण हुनक  वैवािहक \nजीवन अ/g30ँव/g30ँथ रहल । ई कथा मा/gऋैै नई समाजक ऐना अ ि छ ।   \n/g301यथ/g3थ1क उडानक स/gऋभँब/gऋणणधमे ए/g31ऋिहटा बात कहब िक सुजीत जी मानव \nजाितक ओ उड़ा न जे  बहुत कम समयमे बहुत बड़का होइत छै क , जे \nबहुत थोर लोक बुिझ सकैया तािहके अ/gऋणँयािधक  चतुरताक संग /gऋथऋ/g30ँतुत \nकएने छिथ । नवम कथामे नीमा/g3ऋैारा अपना पित सोहनक लेल कएल  \nगेल /g301यवहार पर जेना /gऋै7ीनाथ िचि/gऋणणतत छलिथ , हमरो मोनमे /g30ँयाह /gऋथऋ/g311 \nआएल िक  सोहनक प/gऋ7भीक /g301यवहार िन/gँ17ा छल िक देखावा ? स/g31ै/g3भ1ह \nएगारहम कथा केहन  सजायक चमेलीक /gऋथऋ/g311 — कोन अिध कारसं ओ  \nहमरा पोसलि/gऋणणह आ फेर हमरा जनसागरमे भंसा देलि/gऋणणह , हम ज/gऋणणमसँ \nअनाथ छी , ओतही पिलतहुँ एिह ग/gऋणणदा वातावरणक अ सिर  तऽ निह  \nपिडतए । हमर  िव/gऋैणास िकए तोड़ल गेल ? /gऋथऋ/g311 मा/gऋैैे चमेलीक नै भऽ \nसमाजक /gऋथऋ/gऋणँयेक ब/gऋ7ँचाक अिछ , जे पोसपुत वा सतवा माता िपताकसंग \nरहैथ छिथ आ दुःख भोगैत छिथ । अि/gऋणणतम कथा मेनकाके  हमर \n/gऋँण◌ृदयसं ध/gऋणणयवाद अिछ । की आब तऽ अहँ◌ु नीना बिन गेल छीक \nजवाफ निह ओ  िचचएलिह आ एकटा सुखी पिरवार िव/gऋण7वंश होबए सँ◌ं \nबिच गेल ।  \nई कृितक रचनाकारक िवषयमे कहलजाए त हमरा िच/gऋणणहल जानलमे \nसुजीतजी सन बहुत कम छिथ  िजनका मुहसँ◌ं किहयो अपश/gऋभऋद निह \nसु◌ुनलहुँ आ सिदखनी हँस/g373त रहैत छिथ ।   \nसम/g3भ1मे िज/g31भी कथा सं/g3भ1ह एकबेर सभके पढबाक चाही हमर तऽ इहे \nस/gऋभणलाह अिछ  । िकताबक ि/gऋथऋि/gऋणणट/g31ै , िडजाइन सेहो बिढया अिछ  ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84  \n/gऋथऋकाशकके सेहो ध/gऋणणयवाद देब जे बिढया िकताब पढबा क अवसर  \nदेलि/gऋणणह ।  \nलेखक राजनीितकम/g3थणक अितिर/gऋ70त युवा किव छिथ ।  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.\n ओम /gब6बक ा श -िवहिन कथा- /gब6ब ो /g39डे ि स भ  २.\n पंकज  \nचौधरी ( नवल/gऋै7ी)-िवहिन कथा - ई नोर छै गरीबीक  \n  \n१ \nओम  /gब6ब क ाश  \nिवहिन कथा- /gब6ब ो /g39डेि स भ  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 85  \n                              शम/g3थैजी आ हुनकर किनय/g3थ3 पूरा समाजमे \n/gऋथऋो/g3भ1ेिसभ कहाबैत छलिथ। एकर कारण ई छल जे दूटा बेटीक ज/gऋणणमक उपरा/gऋणणत \nशम/g3थैजी िबना बेटाक लालसा केने फैिमली पलािनंगक आपरेशन करा लेने छलाह \nआ दूनू बेकती बेटी सभक लालन पालनमे कोनो कसिर नै छोडने छलिख/gऋणणह। \nबेटी सबक/gऋँ3 पढेबा िलखेबामे पूरा धेआन देने छलिख/gऋणणह आ ओकरा सभक/gऋँ3 तमाम \nसुख सुिवधा देबामे प/g3थ3छा नै रहैत छलिख/gऋणणह। समाजमे शम/g3थैजी दूनू बेकती बहुत \nआदरणीय आ उदाहरण छलिथ। बेटी सभक/gऋँ3 आ शम/g3थैजीक किनय/g3थ3क/gऋँ3 कोनो िद/g31ऋत \nनै होई, ऐ लेल शम/g3थैजी िकछो करबा लेल तैयार रहैत छलाह। घरक काजमे \nमदितक लेल एकटा दाई राखल गेल छल जे चौबीसो घ/gऋण3टा हुनकर घरे पर \nरहैत छलैि/gऋणणह। ओकर न/g3थ3उ छलै मीतू आ ओ बयसमे बारह -तेरह बरखक छल। \nऐ िहसाब/gऋँ3 ओ एखन ब/gऋ7ँचे छलै आ पेटक मजबूरीमे हुनकर घरमे काज करबा \nलेल बा/gऋण7य छलै। घरक पूरा साफ सफाई , पोछा, बासन म/g3थ3जनाई आ कपडा \nधोनाई ओकरे िज/gऋभँमा छलै। िदन  भिर खिटकऽ ओ थािक जाईत छल आ स/g3थ3झुक \nबाद झपकी लेबऽ लागैत छल। जखने ओकर ा झपकी आबै क ी मलिकन ीक \n/gऋथऋवचन ओकर िन/g3णऋ तोिड दैत छलै। राितमे सभक खएलाक उपरा/gऋणणत ओ सभटा \nबासन म/g3थ3िज लैत छलै आ तकर बादे खाई लेल बैसै छलै। खएबामे सबहक \nबचल खुचल ओकरा नसीब होईत छलै।   \n  \n                              शम/g3थैजी अपन बेटी सभक सब फरमाईश पूरा \nकरैत छलिख/gऋणणह आ कोनो व/g30ँतुक म/g3थ3ग भेला पर बाजारसँ तुरंत ओ व/g30ँतु आनैत \nछलिथ, चाहे ओ कोनो खेलौनाक फरमाईश होई वा कोनो भो/gऋ7थय साम/g3भ1ीक। जँ \nकखनो मीतू बाल सुलभ लालसामे ओइ व/g30ँतु सभ िदस तािकयो दैत छलै की \nशम/g3थैजीक किनय/g3थ3 अनघोल उठा दैत छलिख/gऋणणह जे आब हमर बेटी सभक/gऋँ3 ई व/g30ँतु \nसब नै पचतै, देखू कोना नजिर लगा  देलक ई िन राशी। एकर  अलावे आर ो ढे री \nगपक /gऋथऋसाद मीतूक/gऋँ3 भ/g370ट जाईत छलै, त/g373 बेचारी ऐ सब फरमाईशी व/g30ँतु िदस  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86  \nधेआन नै देबाक /gऋथऋयास करैत छल , मुदा ब/gऋ7ँचे छलै तैँ कखनो कालक/gऋँ3 गलती \nभइये जाईत छलै।  \n  \n                              एकिदन शम/g3थैजीक बडकी बेटी गुलाबजामुनक \nफरमाईश केलकै। शम/g3थैजी स/g3थ3झमे घर आबैत काल बीसटा गुलाबजामुन सबसँ \nनीक मधु रक दो कानसँ कीिन कऽ नेने अ एलाह। पिहने तँ दूनू बेटी आ हुन कर  \nकिनय/g3थ3 दू-दूटा गुलाबजामुनक भोग लगेलिख/gऋणणह आ तकर बाद बचलाहा मधुरक/gऋँ3 \nि/gऋथ0जमे रािख देल गेलै। मीतू कुवाचक डरे ऐ मधुर िदस ताकबो नै केलक आ \nनै ओकरा खएबा लेल भ/g370टलै। मुदा मधुरक सुगंध ओकरा बेर -बेर अपना िदस \nआकिष/g3थ1त करऽ लागलै। ओ एकटा योजना मोने मोन बनेलक आ चुपचाप घरक \nकाज करऽ लागल। राितमे भोजन कएलाक उपरा/gऋणणत शम/g3थैजीक किनय/g3थ3 ओकरासँ \nबासन मँजबेलिख/gऋणणह आ एकर बाद ओकरा खएबा लेल बचलाहा सोहारी आ \nतरकारी दैत ई ताकीद केलिख/gऋणणह जे हम सुतै लेल जाई िछयौ, तूँ खा कऽ  \nअपन िछपली म/g3थ3िज सुतै लए जइह/g373। ओ /g30ँवीकृितमे अपन मुडी िहलेलक आ \nखएबा लेल बैिस गेल। शम/g3थैजीक किनय/g3थ3 तकर बाद सुतै लए चिल गेलीह। आब  \nमीतू मधुर खएबाक अपन योजना पर काज शु/gऋथै केलक। पिहने तँ ज/gऋभणदीसँ \nसोहारी तरकारी समा/gऋभ0त कएलक आ तकर बाद नहुँ नहुँ डेगे ि/gऋथ0ज िदस बढल। \nएकदम ि/g30ँथरसँ ओ ि/gऋथ0जक फाटक खोललक आ ि/gऋथ0जसँ मधुरक पैकेट िनकािल \nकऽ एकटा गुलाबजामुन  मुँहमे राखलक। फेर ओ सोच ऽ लागल जे जखन एकटा \nखाइये लेलॱ तखन एकटा आर खा लेबामे कोनो हज/g3थ1 नै छै। तैँ ओ एकटा आर \nगुलाबजामुन िनकािल मुँहमे धिरते छल की प/g3थ3छासँ शम/g3थैजीक किनय/g3थ3 ओकर केश \nपकिड घीिच लेलिख/gऋणणह। असलमे खटपटक आवाज सुिन हुनकर िन/g3णऋ टूिट गेल \nछलैि/gऋणणह। आब तँ मीतूक जे हाल भेलै से जूिन पूछू। मुँहमे गुलाबजामुन ठूँसल \nछलै तैँ ओ गॲिगया लागल। शम/g3थैजीक किनय/g3थ3 ओकरा पर थापड आ लातक \nबौछार कए देलिख/gऋणणह। संगे अपश/gऋभऋदक नब महाका/g301यक रचना सेहो करैत पूरा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 87  \nघरक/gऋँ3 जगा देलिख/gऋणणह। सब िमिलकऽ मीतूक अपश/gऋभऋद आ थापडक खोराक दए \nगेलिख/gऋणणह। जखन ओ सब गािरक पूरा श/gऋभऋदकोश पिढ गेलिख/gऋणणह आ मारैत हाथ \nदुखाबऽ लागलैि/gऋणणह तखन ओ सब हँपसैत ठाढ भऽ गेलिथ। शम/g3थैजीक किनय/g3थ3 \nमीतूक झॲटा घीचैत कहलिख/gऋणणह जे हम सब /gऋथऋो/g3भ1ेिसभ छी, त/g373 छोिड देिलयौ नै तँ \nआन रिहतौ ने तँ बिल चढेने िबना नै छोिडतौ। ई किह ओ सब अपन बेड/gऋथैम \nिदस िवदा भेलिथ आ मीतू कानैत अपन बोरा  लेने ओसारा  िदस सुतै लेल बिढ \nगेल। \n  \n२ \nपंकज चौधरी ( नवल/gऋै7ी)  \nिवहिन कथा - ई नोर छै गरीबीक  \n \nदि/gऋैऋण - पूब भरसँ अटूट मेघ घेरैत देिख बुधनी पूवैर बाधक  ए कपेिरया बाट पर \nनमहर -नमहर  डेग झटकारने घ र िद श िवदा भेल. माथ पर घासक िछ/g3ऋथा, क/g3थँख \nतऽर थोड़ सुखैल राहटक जारै न  आ खोइंछ म/g370 नुका धेने छल सात - आठ टा \nर/g30ँफ/g3ऋथू आम जे अबैत काल बाट म/g370 िबछने छल  अ/g33ँुआ वला खेत लगका \nकलकितया आमक  गाछ  तर सँ.. गाम परह क िचंता ज ान खेने जा  रहल छलै.   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88  \nसात वरखक बेटा बंटी के घ रे पर छोिड़ आयल छल. ओना ओ  तऽ छाल छोड़ेने  \nछल बाध अबै लेल मुदा रौद  तेहन ने चंड ाल उगल छलैक जे बुधन ी के  मोन \nनिह मानलकै आ ओ करा  सुिगया का की  अंगना छ ोिड आयल छल. बुधनी के सभ \nसँ बेशी िचंता अिह ग/gऋभ0पक छलै जे जॲ ओकरा घर पर  पहुंचै सँ पिहने वरखा \nशु/gऋथै भ गेलै तऽ जुलुम भऽ जेतै. िचपरी  सभ बाह रे म/g370 सुखाइत छलै आ अंगना \nम/g370 खु/g31भी सेहो पसारल छलै... आ ह/g3थ3 चार पर िबिरयो तऽ देने छलै बना कऽ \nसुखाई  लेल , सभटा चौपट भऽ जेतै.. िवचारक अिह उथल- पुथल म/g370 अगुताइल \nभागल जैत छल घर िदश.   \n  \nघर पहुँचते देरी िछ/g3ऋथा अंगना म/g370 पटिक पिहने बंटी के सोर  पारलक. ता धिर  तऽ \nएकदम गु/gऋभ0प अ/gऋणणहार भऽ गेल छलैक आ जोड़ - जोड़ सँ िबजलोका लोकय लागल \nछलै. संगिहं मेघ सेहो ढन -ढन गरज लागल छलै. बुधनी  हडबडा क ऽ सभटा \nकाज क रय लागल. आ बंटी... ओहो  पाछू िकयैक रहत..! ओहो छोटकी  पिथया \nम/g370 िचपरी समेट कऽ उठाब लागल . कने कालक बाद  खूब जोड़ सँ वरखा शु/gऋथै \nभऽ गेलै. बुधनी बंटी के  लऽ क ऽ दौड़  क ऽ घर िद श भागल...मुदा तािह  सँ \nकी..? घर की  कोन ो अंगन ा सँ नी क छलै..! सड़ल खऽर... मोनो  निह जेऽ  कै ऽ \nवरख भऽ गेल  छलै छड़वेला. कोरो - बाती सेहो सड़ल - गलल. ओिहना टुक- टुक \nमेघ देखाइत...! राित कऽ बंटी  घरे म/g370 बैसले-बैसल चंदा मामा सँ बितया लैत \nछल आ तरेगन  सँ खूब लुका -िछपी खेलैत छल. सॱसे घर म/g370 गर - गर पाइन \nचुबैत. किनए काल म/g370 घर पाइन सँ भिर कऽ डबरा भऽ गेल . बुधनी  िछिपया लऽ \nपाइन उपछ लागल. ओ पाइन उपछैत- उपछैत अि/gऋभ0सय/g3थँत भेल छल . आ बंटी.... \nओकरा  लेखे केहनो सन निह....आ रहबे िकयैक  क रतैक...? ओ तऽ कागतक \nनाह बना घर म/g370 अई कोन सँ ओई कोन  धिर बहा कऽ  आनंद सँ िवभो र भऽ \nरहल छल.   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 89  \n  \nकने क ालक  प/gऋैथात जहन खेलाइत -खेलाइत बंटी थािक गेल तऽ नाह के  ओिहना  \nपाइने म/g370 हेलैत छोिड बुधनी के कोरा म/g370 जा बैसल आ बाजल माय गे भूख \nलागल अिछ, िकछु खाई लेल दे ने...! बुधनी ए क  दू बेर तऽ अ/gऋणणठेलक मुदा \nजहन बंटी छाल छोड़बय लागल तऽ बुधनी  िचनवा र पर बासन  सभ के  उनटा-\nपु/gऋणणटा कऽ देख लागल . ि कछु न िह भेटलैक...िकछु रहतैक  तहन ने भेटतै. मुदा \nबंटी िकयैक मानत.. आ फेर जे माइन गेल से न/g3णऋे की.. ? बुधनी अकबकैल \nओकर मूंह तकैत छल तखने  कोिठ क गोड़ ा पर राखल म /gऋथँआ रोिटक एकटा \nटुकड़ी पर ओकर  नजिर  गेलै. बुधनी मोन  पारय लागल जे किहया के ि छयैक.... \nह/g3थ3 मोन पड़ल परसुए भोर म/g370 तऽ बनने छिलयैक .. बुधनी ओ म/gऋथँआ  रोटी पर \nथोड नून आ सुखायल अचार  धऽ बंटी के दऽ  देलकै. बंटी मगन  भऽ खाय \nलागल. नेनाक  चंचल मोन तऽ देखू …खाइत-खाइत बंटी बाजल माय गेऽ दू \nटुकड़ी िपयाउज दे ने..! बुधनी  सॱसे घर ढुरलक तऽ  आधा टा िपयाउज भेटलै.. \nओ िपयाउज सोिह बंटी के देबय लागल....! बुधिनक आंिख म/g370 नोर भिर गेलै. \nबंटी माय के मुंह िद श तकलक  तऽ बाजल …की भेलऊ माय िकयैक कने  िछही. \nनिह तऽ कह/g3थ3 कनैत छी हम . निह- निह फेर न ोर ि कयैक बिह रहल छौ. मो न  \nखराब छौ की.. माथ दुखाई छौ , हम जाइंत िदयौ...? निह बउआ िक छु निह भेलै \nहमरा. हमरा  िकयैक म ाथ दुखैत…? ई सुिन बंटी चहिक कऽ  बाजल... ओहो \nआब बुझिलयौ तॲ िपयाउज कटलिह/gऋणणह  ह/g373 त/g373 तोरा आंिख सँ नोर बहैत छौ -  छैऽ \nनेऽ..? बुधनी मोने - मोन सोचे लागल जे बउया तोड़ा को ना क िहयौ जेऽ ई नो र \nमाथ दुखेबाक का रणे आ  की  िपयाउज कटबाक कारणे  निह बिह रहल अिछ.... \nइ नोर...इ नोर तऽ गरीबी केर छैक. मुदा बुधनी सभटा दद/g3थ1 अपना मोन म/g370 \nसमेटने िवरोगे लोल कॲिचयाबैत आ जबरदि/g30ँतये कनी मुि/g30ँकयैत बाजल \"ह/g3थ3 \nबउया िपयाउज कटिलयै तिह  दुआरे नो र बहय लागल...! बंटी मायक ई ग/gऋभ0प \nसुिन िठिठया कऽ हंसल आ म/gऋथँआ -रोटी -नून- अचार  िपयाउजक टुकड़ी संगे खाय \nम/g370 मगन भऽ गेल . गाल पर नोर क सुखायल धार नेने बुधनी  के ओक र  नेनपनक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90  \nस/gऋणँय आ सु/gऋणणदर छिव देिख अजीब सन संतोषक अनूभूित भऽ रहल छलय ..!!!  \n \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nडॉ. अ /gब64 ण  कु म ा र ि सं ह , \nएल.डी.सी.आई.एल. , भारतीय भाषा सं/g30ँथान , मैसूर  कन/g3थैटक  \n/g304 व ा त /gब88 /g3झ3 य ो /gबझ4 र  मै ि थ ल ी  क थ ा मे  स ा म ा ि जक  स म र स त ा  \n  \n‘सव/g371भव/gऋणणतु सुिखनः सव/g371 स/gऋणणतु िनरामयाः   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 91  \nसव/g371 भ/gँ0थािण प/g30ऋय/gऋणणतु मा कि/gऋैथद् दुख भाक्-भवेत्। ’ \n  \n     उपिनषदक ई सू/gऋैै वा/gऋ70य समरसतेक उ/g3णऋायक व पिरचायक अिछ। \nमानवमा/gऋैैक िहतक कामना, सुख, समृि/g3ऋ0 एवं क/gऋभणयाणक भावने सामािजक \nसमरसता अिछ जे िविभ/g3णऋ जाित , वण/g3थ1, धम/g3थ1,  स/gऋभँ/gऋथऋ दाय, भाषाई लोकक मन वाणी  \nआओर कम/g3थ1सँ सम/gऋथैप भए अपन /gऋथऋि/g30ँथित एवं भूिमकाक िनव/g3थैह करैत ल/g3ै0य /gऋथऋाि/gऋभ0त \nिदस /gऋथऋेिरत करैछ। सामािजक समरसता भारतीय सं/g30ँकृितक आ/gऋणँमा अिछ। धम/g3थ1 \nसापे/gऋैऋीकरण धम/g3थ1 िनरपे/gऋैऋीकरण , सव/g3थ1धम/g3थ1 समभाव , मानवतावाद, बहुजनिहताय -\nबहुजनसुखाय आिद अवधारणा सामािज क समरसताक पोष क व पिरण ाम रहल \nअिछ। िविवधतामे एक/gऋथैपताक भावना समरसतेक/gऋँ3 /gऋथऋितिनिध/gऋणँव करैत अिछ। संत , \nसािह/gऋणँयकार ,  समाजवै/gऋै3ािनक आिद सब सामािजक /g301यव/g30ँथा एवं /gऋथऋगित लेल - \nसामािजक संगठनक ि/g30ँथरता लेल सामािजक समरसताक अपे/gऋैऋा करैत रहल \nअिछ। \n     सामािजक सम/gऋथैपताक /gऋथऋचार -/gऋथऋसारक /gऋथऋित सािह/gऋणँयकार सदैव सजग रहलाह \nअिछ। सामािजक /gऋथऋाणीक /gऋथैपमे ओ समाजक िश/gऋभणपीए टा निह अिपतु िश/gऋैऋक , \nपथ -/gऋथऋदश/g3थ1क , िव/g30ऋलेषक व सज/g3थ1क सेहो अिछ एतदथ/g3थ1 हुनक सृजनमे सामािजक \nसमरसताक स/gऋणणदेश रहब /g30ँवाभािवके अिछ।  \n     िमिथले/gऋैँर /gऋथऋा/gऋणणत म/gऋण7य िव/g3ऋँापितक  स/gऋभँमान आओर आधुिनक युगक /gऋथऋथम \nमैिथली ग/g3ऋँकार च/gऋणणदाझाक यश देिखक/gऋँ3 िमिथलाक िव/g3ऋैानमे सेहो अपन िनज \nभाषाक सेवाक उ/gऋणँसुकता जागल जकर फल/g30ँव/gऋथैप मैिथली कथासािह/gऋणँयक िनम/g3थैण \n/gऋथऋार/gऋभँभ भेल। मैिथली सािह/gऋणँयक समालोचक डॉ. रामदेव झाक कहब छि/gऋणणह जे \nआर/gऋभँभमे मैिथली कथा लेखकक लेल  रचनाक दुई आदश/g3थ1 छल पिहल सं/g30ँकृत \nपर/gऋभँपराक आ/gऋ71याियका-उपा/gऋ71यायन , नीित कथा आिद तथा दोसर पा/gऋैथा/gऋणँय  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92  \nपिरपाटीक सामािजक पिरवेश पर रिचत कथा उप/gऋणणयास। ओिह समय धिर अं/g3भ1ेजी \nवा अ/gऋणणय पा/gऋैथा/gऋणँय सािह/gऋणँयसँ मैिथली सािह/gऋणँयकारक सा/gऋैऋात् पिरचय निह भए \nसकल छल, परंच बंगला सािह/gऋणँय  मे पा/gऋैथा/gऋणँय कथा - उप/gऋणणयासक अनुवाद आओर \nओिहसँ /gऋथऋेिरत -/gऋथऋभािवत अिभनव कथा-उप/gऋणणयास िवशेष समृ/g3ऋ0 भए बंगाल आओर \nबंगालसँ बाहर लोकि/gऋथऋय भए चुकल छल। िमिथला आओर मैिथलीक पूव/g37थ/gऋैँर \nरा/gऋ7थय -आसाम एवं बंगालसँ /gऋथऋाचीन कालिहसँ घिन/gँ1थ स/gऋभँब/gऋणणध रहल अिछ , जािहक \nकारण/gऋँ3 मैिथली कथा सािह/gऋणँयक आरि/gऋभँभक कथामे बंगला सािह/gऋणँयक /gऋथऋभाव \nदृि/gँ1थगोचर होइत अिछ। हम किह सकैत छी जे एकरे फल/g30ँव/gऋथैप मैिथली कथा \nसािह/gऋणँय मे नव युगक संग -संग नव दृि/gँ1थकोणक सू/gऋैैपात भेल एवं पा/gऋैथा/gऋणँय \nसािह/gऋणँय एवं भारतीय सािह/gऋणँयसँ /gऋथऋभािवत भए मैिथली कथासािह/gऋणँय ि/g3णभयाशील भेल \nअिछ। \n     मैिथली सािह/gऋणँय म/gऋण7य 192 2 - 23 ई. क आसपास जखन मौिलक कथा \nिलखल जाए लागल तािह म/gऋण7य कुमार गंगान/gऋणणद िसंह , कालीकुमार  दास, ल/g3ै0मीपित \nिसंह, क/g3थँची नाथ झा ‘ िकरण ’ आिदक कथा म/gऋण7य िमिथलाक व/gऋैँ/g3थ1मान समाजक \nि/g30ँथितक/gऋँ3 देखैत मैिथली कथासािह/gऋणँयक/gऋँ3 सामािजक जीवनसँ जोड़बाक भरपुर /gऋथऋयास \nकएलि/gऋणणह। एिह मे कुमार गंगान/gऋणणद िसंहक ‘पंचपरमे/gऋैणर ’ एवं ‘िबहािड़ ’ मे सामािज क \nसमरसताक वातावरणक अ/gऋैऋरशः पालन होइत देखल गेल छल।  \n     /g30ँवात/gऋणण/g3ै3यो/gऋैँर युगमे मैिथली सािह/gऋणँयकार लोकिन अपन सािह/gऋणँय म/gऋण7य पा/gऋैै \nचयन करबामे /g3णभमशः आिभजा/gऋणँय मोहक ितर/g30ँकार करैत  सामािज क समरसताक  \nिनयोजन (समावेश ) करैत गामघरक ओिह पा/gऋैैसभक/gऋँ3 सािह/gऋणँयमे /gऋथऋिति/gँ17त कएलिन \nजे पर/gऋभँपरासँ शोिषत ओ /gऋथऋतािड़त रहल छलाह।  \n           /g30ँवात/gऋणण/g3ै3यो/gऋैँर कालक कथाकारमे लिलत , राजकमल , सोमदेव, मायान/gऋणणद \nिम/gऋै7 ,  धीरे/gऋणण/gँ0थ , रामदेव झा , हंसराज एवं िलली रे आिद /gऋथऋ मुख अि छ। मैिथली कथा \nसािह/gऋणँय म/gऋण7य सामािजक समरसताक िदशामे व/g30ँतुतः लिलतेक ‘ रमजानी ’ ओिह  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 93  \nसमयक /gऋै7े/gँ17 कथा िस/g3ऋ0 भेल जे अखन धिर टटका बनल अिछ। िहनक \nओवरलोड, कंचिनय/g3थ3, मुि/gऋ70त एवं जानवर आिद कथा मे समकालीन ि/g30ँथितक/gऋँ3 \nिच/gऋणणहैत जीवनक यथाथ/g3थ1क िच/gऋैैणक /g3णभममे समाजक साम/gऋणणती िवकारक/gऋँ3 जगिजयार \nकरैत सामािजक समरसताक बोध तँ देलिन मुदा मुि/gऋ70तक रा/g30ँता निह बना \nसकलाह। धीरे/gऋणण/gँ0थक अिधक/g3थँश कथाक ज/gऋणणम समाजक ओिह /gऋैऋे/gऋैैक /g301यथासँ होइत \nअिछ जे सामािजक /g30ँतर पर ितर/g30ँकृत अिछ। शारीिरक /g30ँतर पर बात - बात पर \nदि/gऋण3डत कएल जाइत अिछ। आिथ/g3थ1क /g30ँतर पर औंठा बोरबा लेल अिभश/gऋभ0त \nअिछ। िहनक  कथा घंटी , सवाइ , िहचुकैत बहैत सेती, गामक  ठठर ी , मादा \nक/g3थ3कोड़ , ब/gऋणणहकी आिद कथामे सामािजक समरसता देखार दैत अिछ। रामदेव \nझाक मनु क संतान , एक खीरातीन फ/g3थ3क आिद कथामे /g30ँवत/gऋणण/gऋैै भारतक आिथ/g3थ1क \nसंघष/g3थ1क सामािजक भावनासँ जाित िवभेदक/gऋँ3 समा/gऋभ0त करैत वग/g3थ1-संघष/g3थ1सँ मु/gऋ70त भए \nजाइत अिछ। सामािजक एवं /gऋथऋशासकीय /g301यव/g30ँथाक िव/gँ0थूपताक/gऋँ3 देखार करैत \nदिलत वग/g3थ1क िव/gँ0थोहक /g30ँवरक/gऋँ3 संगठन मे पिरव/gऋैँ/g3थ1न करैत त/gऋणँकालीन समकालीन \nजीवनक यथाथ/g3थ1क िच/gऋैैण करैत अिछ। सोमदेव िविश/gँ1थ कथाकार छिथ। िहनक \n/gऋथऋमुख कथा भात , अंगाचोर आिद मे िन/g30भ  वग/g3थ1क जीवनक यथाथ/g3थ1क अ/gऋणँय/gऋणणत \nआ/gऋणँमीयतासँ िच/gऋैैण भेल अिछ। /gऋथऋभाष कुमार चौधरीक ‘मलाहक टोल’ कथा \nशोिषत वग/g3थ1क/gऋँ3 अपन अि/g30ँत/gऋणँवक र/gऋैऋा लेल /gऋथऋेिरत करैत अिछ। रामान/gऋणणद रेणु \nआिथ/g3थ1क िवसंगित ज/gऋणणय िन/g30भ वग/g3थ1क दंश एवं कु/gऋण3ठाक/gऋँ3 अपन कथा म/gऋण7य िव/g30ऋलेिषत \nकएने छिथ। जीवका/gऋणणतक ‘इनिकलाव’  त/gऋणँकालीन राजनीितक सामािजक जीवनक \nयथाथ/g3थ1सँ अिछ।  \n     1970 ई. क दशकमे ब/g373कक रा/g303/g3भभीयकरण , ि/gऋथऋवीपस/g3थ1क समाि/gऋभ0त , भूिम सुधार \nस/gऋभँब/gऋणणधी आ/gऋणणदोलन , आिद ि कछु एहन घटना िथ क , जािहसँ सामािजक जागरण  \nभेल तँ दोसर िदस सा/gऋभँयवादी आ/gऋणणदोलनसँ पूँजीपित एवं /gऋै7िमक म/gऋण7य संघष/g3थ1मे वृि/g3ऋ0 \nभेल। दिलत वग/g3थ1मे सह -अि/g30ँमताक भावमे वृि/g3ऋ0 भेल। एिह यथाथ/g3थ1क /gऋथऋव/gऋ70ता \nकथाकारक /gऋथैपमे सुभाषच/gऋणण/gँ0थ यादवक नाम मह/gऋणँ/gऋणँवपूण/g3थ1 अिछ। िहनक मह/gऋणँवपूण/g3थ1  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94  \nकथा छ ि/gऋणणह - घरदेिखया, काठक बनल लोक , फँसरी एवं ‘बनैत िबगड़ै◌ैत’ कथा \nसं/g3भ1हक कथा आिद। कथाकार दिलत अि/g30ँमताक /g30ँवर दैत समकालीन यथाथ/g3थ1क \nिच/gऋैैणसँ पूण/g3थ1 सफल भेल छिथ। कथाकार महा/gऋथऋकाश , सुका/gऋणणत  सोम, मनमोहन \nझा, उपे/gऋणण/gँ0थ दोषी, उदयच/gऋणण/gँ0थ झा ‘ िवनोद’, राम नरेश  िसंह, राजाराम /gऋथऋसाद , महे/gऋणण/gँ0थ , \nिवभूित आन/gऋणणद , अशोक , रमेश , तारान/gऋणणद िवयोगी, देवशंकर  नवीन , /gऋथऋदीप िबहारी, \nरामभरोस कापिड़  ‘ /gँ10मर’,  रमेश रंज न , शैले/gऋणण/gँ0थ आन/gऋणणद , केदार कानन , जगदीश \n/gऋथऋसाद  मंडल, उमेश पासवान, डॉ. धी रे/gऋणण/gँ0थ , उमाका/gऋणणत , सुशील, रघुनाथ मुिखया, \nकािमनी  कामायनी , ऋिष विश/gँ1थ , उमेश मंडल, वीरे/gऋणण/gँ0थ कुमार यादव , रामदेव /gऋथऋसाद \nमंडल झा/gऋथैदार , मनोज कु मार मं डल, दुग/g3थैन/gऋणणद मंडल आिद अपन कथा म/gऋण7य \nतथाकिथत /gऋथैप/gऋँ3 शोिषत -दिलत िन/g30भवग/g3थ1क छोटसँ छोट घटना/g3णभमक/gऋँ3 अपन कथानक \nबनबैत समाजक वा/g30ँतिवक िच/gऋैैक िच/gऋैैण कए रहल छिथ। एवं /gऋथऋकार/gऋँ3 मैिथली \nकथा अपन /g30ँवरक/gऋँ3 पिरवि/gऋैँ/g3थ1त करैत , नव डेग दैत सामा िजक समरसता कायम \nकरबा िदस िवकासो/gऋणणमुख अिछ।  \n  \nस ह ा य क  /g39डं थ सू च ी  \n1 झा, बासुकीनाथ (डॉ. ) ( स/gऋभँपादक ) , समकालीन कथा सािह/gऋणँयःसामािजक \nपिर/gऋथऋे/g3ै0य , चेतना सिमित, पटना,197 6     \n2 झा, िदनेश कुमार (डॉ.) , मैिथली सािह/gऋणँयक आलोचना/gऋणँमक इितहास ,मैिथली \nअकादमी , पटना, 1989  \n3 झा, /gऋै7ी दुग/g3थैनाथ ‘/gऋै7ीश ’ ( डॉ.), मैिथली सािह/gऋणँयक इितहास , भारती पु/g30ँतक \nके/gऋणण/gँ0थ , दरभंगा, 1991   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n 95  \n4  भार/g3ऋैाज , मोहन ( स/gऋभँपादक ) , मैिथली आलोचना ,पि/gऋैैका, िम/gऋैै गो/gँ17ी /g3ऋैारा डॉ.  \nभीमनाथ झा, ल/g3ै0मीसागर , दरभंगा, फरबरी  1992  \n5 झा, रामान/gऋणणद ‘रमण’( डॉ.) , अिखयासल , अिखयासल /gऋथऋकाशन , लालगंज, \nमधुबनी,1995  \n6 नबीन,देवशंकर , आधुिनक सािह/gऋणँयक पिरदृ/g30ऋय , अंितका /gऋथऋकाशन , िद/gऋभणली 2000  \n7 ठाकुर , /gऋथऋो. वीणा, वािणनी, िमिथला िरसच/g3थ1 सोसाइटी, किबलपुर, लहेिरयासराय , \nदरभंगा, 201 0  \n8 झा, रामान/gऋणणद ‘रमण’( डॉ.) , िहआओल, अिखयासल /gऋथऋकाशन , लालगंज , \nमधुबनी,2012  \n9\n झा बाल गोिव/gऋणणद “/g301यिथत ” (डॉ.)  मैिथली सािह/gऋणँयक इितहास , पटना भारती \nभवन, 1981  \n10 झा, बासुकीनाथ (डॉ.) ( स/gऋभँपादक ) मैिथली सािह/gऋणँयक /gऋथैपरेखा, पटना चेतना \nसिमित, 197 6  \n11 . http://www.videha .co.in \n   \n                                     ********** ***  \n \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त /g30ड य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vi deha.co.in  www.vi deha.com  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई  \nपि/g255क ा  Videha I st Mait hil i Fortnightl y ejourna l   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' \n११५ म  अंक  ०१  अ/glyph201टूबर २०१२ ( वष/glyph110 ५ मास  ५८ अंक  ११५)\n  \n  म ा नु ष ीि म ह  \nसं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96  \n     \n१.\n राजदेव मंडल-लघुकथा- ए ले /gब70 स नक भूत  २.\n /gऋथऋो. \nवीणा ठाकु र -लघुकथा- पिर णीता ३.\nमनोज कुमार म/gऋण3 ड ल- \nलघुकथा -घासवाली ४.\n किप ले/gऋैणर राउत - िवहिनकथा-सलाह  \n  \n१ \nराजदेव मंडल  \nलघुकथा-   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa िव द े ह  V i d e h a  /","size_mb":1.73,"has_text":true},"Videha 116.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 116.pdf","name":"Videha 116.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११६ म अंक १५ अझgउ70टूबर २०१२ ) वषझg3यण ५  मास  ५८ अंक ११६(\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गझg3उ4  \n२.१.१.\n डॉ अखgएषथणा चौधरी - लघुकथा- छलना २.\n जगदीश खgएषएसाद मखgए8घ ड लक आठ गोट \nिव हिन  कथा  \n  \n२.२.\n डॉ. अजीत िमझgउह7 - लघुकथा- वg301यथा  \n  \n२.३.\n कािमनी कामायनी-लघुकथा- कठजीब   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.४.\n मुवg3षबी कामत - नाटक- िजझgउ88द गीक मोल  \n  \n२.५.\n खुशबू झा- मैिथली कथा संवg391ह िजवg319ी पढलापर   \n२.६.\n पूनम मझgउ83डल -आकाशवाणी दरभंगाक जाितवादी खgएषएवृिखgएथ4क िवरोधमे िव देह िव चार गोझg303 ठी  सह \nकिव सझgउभ4मेलन  \n  \n२.७.\n दुगझg3यहनझgउ88 द मझgउ83 ड ल- नेना लेल सुवgबषषदर िच  वgबअअकथा  \n  \n२.८..\n अिमत िमझgउह7 - िवहिन कथा- पिरभाषा २.\nसझgउ88दीप कुमार साफी  दूटा िवहिन कथा  \n३.\n राम िव लास साहु दूटा ि◌ वहिन  कथा ४.\nवीरेझgउ88 झg40य  कुमार यादव-लघुकथा- बाबाक \nगाछ  \n  \n३. पझg3उ4   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n  \n३.१.\n जगदीश चवgबषषवgृ0ै ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आवgबषृम गीत )- (आगवg3ै3 ) \n  \n३.२.१.\n जगदीश वgबैबसाद मवgबष3 ड लक लगभग दजवg3ै1न भिर   गीत २.\n िमिहर झा- गजल  \n३.\n अिमत िमझgउह7 -भगवती गीत/ गजल ४.\n अझgउ74 छे लाल शाझg304 झgउहही - दूटा किवता  \n  \n३.३.१.\n कैलास दास-कवgब9ृवgब90यूटर  २.\n झgउयउमोद रंगीले- मवgबोृछर राज  \n३.\n शंभु सौरभ- गीत  \n  \n  \n३.४.१.\n राजदेव मवgबष3 ड ल जीक दू गोट किव ता २.\n डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n३.५.१.\n मुवg3षबी कामत - िकछु किवता २.\nझgउयहबी झा - दूटा गजल  \n३.\n शािझgउ88तलझg3ह0मी  चौधरी-दुगझg3यहपूजा  ४.\n नंद िव लास राय  \n  \n३.६.१.\n पवन कुमार साह २.\n िबिपन कुमार कणझg3यण- किव ता-देखु केहेन ई \nभारत ि◌ नमझg3यहण  ३.\n रामदेव झgउयउसाद मझgउ83 ड ल ‘झाझgउयहदार ’- झाझgउयह  \n  \n३.७.१.\n बाल मुकुवgबषषद पाठक - िकछु गजल २.\n सझgउ88दीप कुमार साफी - दूटा किवता  \n  \n३.८.१.\n िवनीत उझgउ84पल - गजल २.\n अिनल मिझgउभ8लक - गजल ३.\n िकशन कारीगर- \n(हाझg304य किवता ) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n४. िमिथला कला-संगीत १. \nझgउ7ययोित  झा चौधरी २.\n राजनाथ िमवgबअो ( िचवgबअअमय िमिथल ा ) ३. \nउमेश मवgबष3डल ( िमिथल ाक वनवg30ृपित / िमिथलाक जीव-जवgबषषतु/ िमिथलाक िजनगी) \nबालानवg3ैृ कृते-१.\n िश वकुमार झा ‘िट झgउभ8 लू’- िबना रदीफक बाल-गजल २.\n मुझg38उी कामत - \nिकछु बाल किवता ३.\n अिमत िमझgउह7 - बाल गजल ४.\n जगदानझgउ88द झा मनु- मािटक बासन  \n  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अंवg391ेजी आ अंवg391ेजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल \nबेर सचवg3ै1-िडवgबो0शनरी ) एम.एस. एस.वgबो0यू.एल. सववg3ै1र आधािरत  -Based on ms-sql server Maithili-\nEnglish and English-Maithili Dictionary.]  \n  \nिवदेह ई-पिझgउहहकाक सभटा  पुरान अंक ( झg40भेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नी चझg3य3क  \nिलंकपर उपलझgउभउध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following l ink.  \nिवदेह ई-पिझgउहहकाक सभटा  पुरान अंक झg40भेल , ितरहुता आ देवनागरी झgउयहपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिझgउहहकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिझgउहहकाक ५० म सँ आगझg3य3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकझgउ43 अपन साइट/ झgउभउलॉगपर लगाऊ।    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nझgउभउलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेझgउ70ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड झgउयउाझgउभ0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िझgउ70लक \nकझgउयह आ खाली झg304थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेझg304ट कझgउयह आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो :मैिथली  कथा - किवता आिदक पिहल पोडकाझg304ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाझgउहउरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचझg3य3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक झg304तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉझgउ70समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कझgउयह , बॉझgउ70ससँ कॉपी कझgउयह  \nआ वडझg3यण डॉझgउ70युमेझgउ88टमे पेझg304ट कए वडझg3यण फाइलकझgउ43 सेव कझgउयह। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सझgउभ4पकझg3यण कझgउयह। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo file s. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचझgउहहकला / फोटो सभक फाइल सभ (उझgउ74चारण , बड़ सुख सार आ दूवझg3यहझgउहउत \nमंझgउहह सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचझg3य3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकझg3यहइव  \n  \n \n \nझgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण महाकिव िवझg3उ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती झgउयउाचीन कालिहसँ \nमहान पुझgउय4ष ओ मिहला लोकिनक कमझg3यणभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुझgउय4ष ओ मिहला लोकिनक  िचझgउहह  \n'िमिथल ा रवgबो9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिझgउह4झg3यण, एिहमे िमिथलाझgउहउरमे (१२०० वषझg3यण पूवझg3यणक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अझgउ88याझgउ88य झgउयउाचीन आ नव झg304थापझgउ84य , िचझgउहह , अिभलेख \nआ मूिझgउह4झg3यणकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सझgउभ4बिझgउ88धत सूचना , सझgउभ4पकझg3यण, अझgउ88वेषण संगिह िवदेहक सचझg3यण-इंजन आ झgउ88यूज सिवझg3यणस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सझgउभ4बिझgउ88धत वेबसाइट सभक समझg3भण संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकवg3ै1 \nअवgबषषवेषण \" \nिवदेह जालवृझgउह4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" (मैिथलीक सभसँ लोकप् \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nऐ बेर युवा पुरझg304कार (२०१२)[ सािहझgउ84य अकादेमी , िदझgउभ8ली ]क लेल अहझg3य3क नजिरमे कोन कोन लेखक उपयुझgउ70त \nछिथ ? \nThank you for voting!  \nThank you for voting!  \nझgउह7ीमती झgउ7ययोित सुनीत चौधरीक “अिचझg3यणस ” ( किवता संझg3भणह (  25.56%      \n   \nझgउह7ी िवनीत उझgउ84पलक “हम पुछैत छी” ( किवता संझg3भणह (  7.22%      \n   \nझgउह7ीमती कािमनीक “समयसँ सझgउभ4वाद करैत ”, ( किवता संझg3भणह (  5.56%      \n   \nझgउह7ी झgउयउवीण काझg30उयपक “िवषदझgउ88ती वरमाल कालक रित ” ( किवता संझg3भणह (  3.89%      \n   \nझgउह7ी आशीष अनिचझgउ88हारक \"अनिचझgउ88हार आखर )\" गजल संझg3भणह (   25.56%      \n   \nझgउह7ी अझgउय4णाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता संझg3भणह (  6.11%      \n   \nझgउह7ी िदलीप कुमार झा \"लूटन \"क जगले रहबै )किवता संझg3भणह (   6.67%      \n   \nझgउह7ी आिद यायावरक “भोथर पझg370िसलसँ िलखल ” ( कथा संझg3भणह (  5.56%      \n   \nझgउह7ी उमेश मझgउ83डलक “िनझg30उतुकी ” ( किवता संझg3भणह (  12.22%      \n   \nOther:  2%      \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुरझg304कार (२०१३) [सािहझgउ84य अकादेमी , िदझgउभ8ली ]क लेल अहझg3य3क नजिरमे के उपयुझgउ70त छिथ ? \nThank you for voting!  \nThank you for voting!  \nझgउह7ी नरेश कुमार िवकल \"ययाित ) \" मराठी उपझgउ88यास झgउह7ी िवझg303णु सखाराम खाझgउ83डेकर (   31.3%      \n   \nझgउह7ी महेझgउ88झg40य नारायण राम \" का मझg37णलीन ) \" कॲकणी उपझgउ88यास झgउह7ी दामोदर मावजो (   12.17%      \n   \nझgउह7ी देवेझgउ88झg40य झा \"अनुभव )\" बझg3य4झgउ7उला उपझgउ88यास झgउह7ी िदझg30णयेझgउ88दु प ◌ािलत(  11.3%      \n   \nझgउह7ीमती मेनका मिझgउभ8लक \"देश आ अझgउ88य किवता सभ ) \" नेपालीक अनुवाद मूल -  रेिमका थापा (   20.87%      \n   \nझgउह7ी कृझg303ण कुमार कझg30उयप आ झgउह7ीमती शिशबाला -  मैिथली गीतगोिवझgउ88द   ) जयदेव संझg304कृत (   13.04%      \n   \nझgउह7ी रामनारायण िसंह \"मलािहन ) \" झgउह7ी तकषी िशवशंकर िपल् लैक मलयाली उपझgउ88यास (  10.43%      \n   \nOther:  0.87%      \n   \n \nफेलो पुरझg304कार -समझg3भण योगदान २०१२-१३ : समानाझgउ88तर सािहझgउ84य अकादेमी , िदझgउभ8ली  \nThank you for voting!  \nThank you for voting!  \nझgउह7ी राजनझgउ88दन लाल दास   46.6%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \n   \nझgउह7ी डॉ  . अमरेझgउ88झg40य   32.04%      \n   \nझgउह7ी चझgउ88झg40यभानु िसंह   19.42%      \n   \nOther:  1.94%      \n   \n \n1.संपादकीय  \n१ \nसमवgबषषवय २-४ नववgब9ृबर २०१२ इिवgबष3डया हैबीटेट सेवgबषषटर भारत ीय भाष ा महोवgबषृसव SAMANVAY 2-4 \nNovember 2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL  \n-समझgउ88वय २०१२: भारतीय लेखनक उझgउ84सव :२-४ नवझgउभ4बर २०१२: ( इिझgउ83डया हैबीटेट सेझgउ88टर भारतीय भाषा \nमहोझgउ84सव ) \n-एकर साइट अिछ \n http://samanvayindianlanguagesfestival.org  \n-समझgउ88वयक छिथ सझgउ84यानझgउ88द िनझgउयहपम आ िगिरराज कराडू \n-उझgउ84सवक िनदेशक छिथ - राज िलबरहान \n-उझgउ84सवक एडवाइजरी बोडझg3यणमे छिथ -आलोक राय, के.सिझgउ74चदानझgउ88दन , लझg3ह0मण गायकवाड , ओम थानवी, महमूद \nफाझgउयहकी , ममता सागर, रिव िसंह, सीतझg3य4शु यशचझgउ88झg40य , तेमशुला आओ। \n-आयोजन कमेटीमे छिथ- १.इिझgउ83डया  हैबीटेट सेझgउ88टरक झgउयउोझg3भणाम टीम , २.पारस नाथ, अनझgउ88त नाथ।  \n-सहयोगी छिथ, िदझgउभ8ली झgउयउेस आ झgउयउितिलिप बुझgउ70स।  \n-समझgउ88वय २०११ मे मैिथलीक झgउयउितिनिधझgउ84व केने रहिथ - गंगेश \nगुंजन।  http://samanvayindianlanguagesfestival.org/2011/gangesh-gunjan/   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \n  \n \nसमझgउ88वय २-४ नवझgउभ4बर २०१२ SAMANVAY 2-4 November 2012 \n IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL \nVenue: Indian Habitat Centre, Lodhi Road, New Delhi -- 110 003 \n \n  \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/schedule/   \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/arvind-das/   \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/gajendra-thakur/   \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/udaya-narayana-singh/   \nSAMANVAY 2012 \nVenue: Indian Habitat Centre, Lodhi Road, New Delhi -- 110 003 \n2 November 2012 \nAfternoon \n4.00- 4.30: Inauguration \nBy Chandrashekhar Kambar, Ratan Thiyam \n4.45 – 5.45: Opening Session: Boli is Back \nSpeakers: Ratan Thiyam, Kashinath Singh, Gurvinder Singh, Nilesh Mishra \nModerator: Alok Rai \n6.00 – 7.00: Opening Reading \nNabaneeta Dev Sen, Sitanshu Yashaschandra, Udaya Narayana Singh, Mamang \nDai, Arun Kamal, Arjun Deo Charan, Narender Singh Negi \n7.15 – 8.15: Evening Performance \nUgana re: Vidyapati by Shovana Narayanan \n———————————————————————————————————————————————— \n3 Nov 2012 \n10.30-11.30: Manipuri: The Idea of Nation \nSpeakers: Yumlembam Ibomcha, Dr. Dhanabir Laishram, Bijoykumar Tayenjam \nModerator: Robin Ngangom \n11.45-12.15: Interaction: Mapping Cities \nKashinath Singh, Laxman Gaikwad, Om Thanvi \n12.30-1.30 Maithili: Love’s Own Language \nSpeakers: Uday Narayan Singh, Dev Shankar Naveen, Gajendra Thakur  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nModerator: Arvind Das \n2.30 -3.30 Kannada: Tales of Modernities: Small Spaces, Big Ideas \nSpeakers:Gopalkrishna Pai, Banu Mushtaq, B.T. Jahnavi \nModerator: Mamta Sagar \n3.45-4.15 Interaction \nMunawwar Rana \n4.30-5.30 English: Where’s My Reader? \nSpeakers: Palash Krishna Mehrotra, Biman Nath, S.Hussain Zaidi, Madhuri \nBanerjee \nModerator: Jai Arjun Singh \n5.45-6.30: Future of Indian Languages Publishing in Digital Era \nSpeakers:Akshay Pathak, Prem Prakash, Shiva Kumar \nModerator: Rahul Dixit \n7.00-8.30 Evening Performance: Kashmiri Sufiyana Kalam \nGulzar Ahmad Ganie and party \n———————————————————————————————————————————————————— \n4 November 2012 \n10.00-11.00 Oriya: Reclaiming Language, Space and Body: Women Writing \nSpeakers: Pratibha Ray, Sarojini Sahoo, Yashodhara Mishra, Aparna Mohanty \nModerator: Paramita Satpathy \n11.15- 12.15: Folk Performance: Pad Dangal \nJagan, Dhavale and others \nIntroduction: Prabhat \n12.30-1.30 Marathi: The City of No Outsiders Mumbai \nSpeakers: Arun Sadhu, Hemant Divate \nModerator: Prakash Bhatambrekar \n2.30-3.30 Kashmiri: My Reality, My Language \nSpeakers: Shahnaz Rasheed, Gulshan Badrani, Elyas Azad \nModerator: Nisar Azam \n14 3.45-4.15: Interaction \nGirish Kasaravali, Banu Mushtaq, Mamta Sagar \n4.30-5.30: Hindi: Culture and Power: A Tale of Seven Cities (Allahabad,  \nBenares, Bhopal, Delhi, Kolkata, Lahore, Patna) \nSpeakers: Kashinath Singh, Ashok Vajpeyi, Arun Kamal, Alka Saraogi  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nModerator: Neelabh \n5.45- 6.30: Mind Your Language \nSpeakers: Sneha Khanwalkar, Varun Grover, Ratan Rajpoot, Simran Kohli \nModerator: Vineet Kumar \n6.30 – 7.00: Award Ceremnoy and Closing \nSpeakers: K. Satchidanandan, Raj Liberhan, Paresh Nath, Anant Nath, \nSatyanand Nirupam, Giriraj Kiradoo \n7.15 – 8.30: Evening Performance \nSolo by Rabbi Shergill \n  \n  \n२ \nचीनक लेखक \"मो यान (लेखकीय नाम मो यान, वाझg304तिवक नाम गुआन मोये) \" कझgउ43 सािहझgउ84य लेल २०१२ क \nनोबल पुरझg304कार देल जेतिझgउ88ह , झg304वेिडश एकेडमी ११ अझgउ70टूब र २०१२ कझgउ43 ई घोषणा केलक । झgउयउेस कॉनफेरेझgउ88समे \nकहल गेल जे \"मो यान\" लोकगाथा, इितहास आ समकालीन घटनाक िमलनसँ जागल अवझg304थाक \nआभासी(जागल अवझg304थाक झg304वझgउभय )वाझg304तिवकताकझgउ43 िचिझgउहहत करैत छिथ। मो यान  पिहल चीनक नागिरक छिथ \nिजनका सािहझgउ84य लेल नोबल पुरझg304कार देल जेतिझgउ88ह ।  \nपूवझg3य8 ची नक शाझgउ83डॲग झgउयउाझgउ88तमे िहनकर जझgउ88म भेलिझgउ88ह , मो यान (१९५५- ) क माता-िपता िकसान छलिखझgउ88ह। \nजखन ओ १२ बखझg3यणक रहिथ तखन सझg3य4झg304कृितक झg38भािझgउ88तक बाद हुनका झg304कूल  छोिड़ पिहने खेती आ फेर \nफैझgउ70झg3भभीमे काज करऽ पड़लिझgउ88ह। फेर ओ “जन झg304वतंझgउहहता  सेना”मे चिल गेला, हुनकर पिहल लघुकथा १९८१ \nई. मे झgउयउकािशत भेलिझgउ88ह।  \nओ अपन लेखनमे अपन युवावझg304था आ अपन जझgउ88मझg304थलीक वणझg3यणन करै छिथ , जेना “रेड सोघझg3यणम - लाल \nझgउ7यवार ”मे, ऐपर िफझgउभ8म सेहो बनल , डकैती, जापानी कझgउभउजा आ बोिनहारक दुखद  िझg304थितक ऐमे िववरण अिछ।  \nउपझgउ88यासक  अितिरझgउ70त हुनकर लघुकथा सभक संझg3भणह झgउयउकािशत छिझgउ88ह। मो  यानक कहब छिझgउ88ह जे एकटा महान \nउपझgउ88यास िलखल जाएब अखन बाकी अिछ।  \nसमारोह १० िदसझgउभ4बरकझgउ43 हएत।  पुरझg304कारमे ८० लाख झg38भोनर (झg304वेडन ) देल जाइत अिछ जे लगभग दस लाख \nडॉलर (अमेिरका)क बराबर अिछ। \n  \n३  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nऐ बेर मूल पुरझg304कार (२०१२)-िवदेह भाषा सझgउभ4मान (झgउयउिसझg3उ0 समानाझgउ88तर सािहझgउ84य अकादेमी पुरझg304कार ) झgउह7ी राजदेव \nमझgउ83डल जीकझgउ43 हुनकर किवता संझg3भणह \"अझgउभ4बरा \" लेल देल जा रहल छिझgउ88ह। राजदेव मंडल अझgउभ4बरा -किवता-संझg3भणह \nआ हमर टोल (उपझgउ88यास ) िलखने छिथ। अझgउभ4बरा https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Ambara_Rajdeo_Mandal.pdf?attredirects=0   सँ आ हमर टोल \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/HammarTol_Rajdeo_Mandal.pdf?attredirects=0   सँ डाउनलोड कएल जा सकैत \nअिछ। http://www.videha.co.in/   पर भऽ रहल ऑनलाइन वोिटंगमे ऐ पोथीकझgउ43 सभसँ बेशी वोट भेटलै। \nवोिटंगक पिरणाम ऐ तरहझgउ43 रहल: \nझgउह7ी राजदेव मझgउ83डलक “अझgउभ4बरा ” (किवता-संझg3भणह ) 12.67%  \nझgउह7ी बेचन ठाकुरक “बेटीक अपमान आ छीनरदेवी”(दूटा नाटक) 11.02%  \nझgउह7ीमती आशा िमझgउह7क “उचाट” ( उपझgउ88यास ) 6.34%  \nझgउह7ीमती पझg38उा झाक “अनुभूित” ( कथा संझg3भणह ) 4.68%  \nझgउह7ी उदय नारायण िसंह “निचकेता”क “नो एझgउ83झg3भभी :मा झgउयउिवश (नाटक) 5.23%  \nझgउह7ी सुभाष चझgउ88झg40य यादवक “बनैत िबगड़ैत” (कथा-संझg3भणह ) 4.96%  \nझgउह7ीमती वीणा कणझg3यण- भावनाक अिझg304थपंजर (किवता संझg3भणह ) 5.23%  \nझgउह7ीमती शेफािलका वमझg3यहक “िकझg304त -िकझg304त जीवन (आझgउ84मकथा ) 8.54%  \nझgउह7ीमती िवभा रानीक “भाग रौ आ बलचझgउ88दा ” (दूटा नाटक) 6.61%  \nझgउह7ी महाझgउयउकाश -संग समय के (किवता संझg3भणह ) 5.51%  \nझgउह7ी तारानझgउ88द िवयोगी - झgउयउलय रहझg304य (किवता-संझg3भणह ) 4.96%  \nझgउह7ी महेझgउ88झg40य मलंिगयाक “छुतहा घैल” (नाटक) 9.64%  \nझgउह7ीमती नीता झाक “देश-काल” (कथा-संझg3भणह ) 5.51%  \nझgउह7ी िसयाराम झा \"सरस\"क थोड़े आिग थोड़े पािन (गजल संझg3भणह ) 7.16%  \nOther: 1.93%   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nझgउह7ी राजदेव मझgउ83डल जीकझgउ43 बधाइ। हुनका ई सझgउभ4मान िवदेह नाझg384य उझgउ84सव २०१३ क अवसरपर देल जाएत। \n४ \nमैिथलीकझgउ43 बी .पी.एस.सी.सँ हटाबै लेल लालू झgउयउसाद िजझgउभ4मेवार वा मैिथलीक कझg3उयरपंथी झgउयउोफेसर सभ िजझgउभ4मेवार - \nजखन लालू झgउयउसाद पिहल बेर मुझgउ7णयमंझgउहही बनल रहिथ तखन बी.पी.एस.सी. नाम आ टाइिटलक संग िबहार \nझgउयउशासिनक / आिथझg3यणक / ( आ सझgउभ4भवतः वन आिद ) सेवाक िरजझgउभ8ट सभ िहझgउ88दी अखबारमे छापने रहए। मैिथल \nझg40भाझg33उण सफल उझgउभ4मीदवारसँ ई िलझg304ट भरल रहए , झा-झा देिख लोक घबड़ा गेल रहए। की ९०% माझgउ70सझg3यण \nिहसाब छोिड़ मैिथली िलटेरेचरमे आिब सकैत अिछ? बी.पी.एस.सी. मे एल.एस.डझgउभउलू., भूगोल आिदक माझgउ70सझg3यण \nसेहो कोनो कोनो साल बहुत अबै छलै, मुदा एना नै, आ ओइमे कोनो एक टाइिटलकझgउ43 फाएदा नै होइ छलै। \nमैिथलीक झgउयउोफेसर सभ क मूझgउभ8यझg3य4कनमे देखाओल गेल मूखझg3यणतासँ लालू झgउयउसादपर चाझgउयह िदससँ दवाब पड़लिझgउ88ह , \nहुनकर सामािजक झgउ88यायक हँसी  उड़ाओल गेल आ अझgउ88ततः हुनका बी .पी.एस.सी.सँ मैिथलीकझgउ43 हटाबऽ पड़लिझgउ88ह। \nआ तखन हुनका झgउह3ात पड़लिझgउ88ह जे ई तँ मैिथल झg40भाझg33उणोक ९०% लोकक हृदएमे कोनो शूल उझgउ84पझg38उ नै कऽ \nसकल। जे २-४ सए गोटे झgउयउशासिनक / आिथझg3यणक / ( आ सझgउभ4भवतः वन आिद ) सेवामे मैिथलीक कारणसँ गेलिथ, \nवएह माझgउहह जँ कोनो मैिथली पिझgउहहकाक झg3भणाहक बिन जािथ तँ मैिथली पिझgउहहका सभक ई िझg304थित नै रहत। मुदा \nऐमेसँ ९९% कझgउ43 आइ मैिथलीसँ कोनो सरोकार नै अिछ। मैिथलीक कझg3उयरपंथी मूखझg3यहिधराज झgउयउोफेसर सभ \nजाितवािदताक कारण मैिथलीक जे नोकसान पहुँचेलिझgउ88ह से इितहास हुनका सभकझgउ43 झgउहउमा नै करत।  \n  \n५ \n“िवझg3उ4ापितक िमिथला सझg3य4झg304कृितक पिरषद झg3उहारा यझgउह3ोपवीत संझg304कार आ पाग -झgउयउितझg4ण7ापन ” \nसंझg304कृत आ अवहझg3उ7 बला िवझg3उ4ापित ठझg3णउुरः आ किवकोिकल िवझg3उ4ापितक बीचक अझgउ88तर \"िमिथला सझg3य4झg304कृितक \nपिरषद\" आ ओइसँ जुड़ल \"िकशोरीकाझgउ88त िमझgउह7 \" आिद नै बुिझ सकला वा नै बूझऽ चाहलिझgउ88ह। ऐितहािसक  \nिलिखत तझgउ8हय अिछ जे गोनू झा १०५०-११५० मे भेलाह मुदा उषा िकरण खान संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला \nिवझg3उ4ापितसँ हुनकर शाझg304झgउहहाथझg3यण करबै छिथ (िहझgउ88दीक ऐितहािसक उपझgउ88यास िसरजनहार , भारतीय झgउह3ानपीठमे)। \nवीरेझgउ88झg40य झा कहै छिथ जे गोनू झा ५०० साल पिहने भेला आ तारानझgउ88द िवयोगी गोनू झा कझgउ43 ३०० साल पिहने \nभेल मानै छिथ (दुनू गोटेक िहझgउ88दीमे झgउयउकािशत गोनू झापर पोथी , झg38भमसँ राजकमल झgउयउकाशन आ नेशनल बुक \nझg3भभझg304टसँ झgउयउकािशत ) तँ िवभा रानीक गोनू झापर िहझgउ88दी पोथी (वाणी झgउयउकाशन ) मे कुणाल गोनू झाकझgउ43 भव िसंहक \nराझgउ7ययमे (१४ म शताझgउभउदी ) भेल मानैत छिथ। जखन पंजीमे उपलझgउभउध िलिखत अिभलेखन गोनू झाकझgउ43 संझg304कृत आ \nअवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापितसँ दस पीढ़ी पिहने अिभलेिखत करैत अिछ , तखन ई हाल अिछ। \nसमानाझgउ88तर परझgउभ4पराक िवझg3उ4ापित आ पाग - िवझg3उ4ापितक संझg304कृत झg3भणझgउ88थमे ठझg3णउुर िवझg3उ4ापित कृता िलखल अिछ / आ \nओ िवझg3उ4ापित झg40भाझg33उण छिथ। हमर उझg3णभेझg30उय मैिथली  पदावली बला िवझg3उ4ापितसँ अिछ , हुनका िकए पाग पिहरा कऽ \n\"हझgउभ4मर िवझg3उ4ापित \" बना लेल गेल। ई तखन नै भेल जखन िबदापत नाचक माझgउ87यमसँ आठ सए बखझg3यण गएर \nझg40भाझg33उण समुदाय िवझg3उ4ापितकझgउ43 िजएने रखलक , मुदा तखन भेल जखन बंगाल िवझg3उ4ापित आ गोिवझgउ88ददासक \nपदावलीकझgउ43 अपन बना लेलक मुदा बंगालेक िवझg3उहान राजकृझg303ण मुखोपाझgउ87याय सवझg3यणझgउयउथम १८७५ ई. मे कहलिझgउ88ह जे \nिवझg3उ4ापित िमिथलाक किव छिथ आ बंगालेक नगेझgउ88झg40यनाथ गुझgउभ0त सवझg3यणझgउयउथम कहलिझgउ88ह जे गोिवझgउ88ददास सेहो िमिथलाक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nकिव छिथ आ जखन ई तझgउ8हय सोझझg3य3 उठल तँ पिहने तँ सगर बंगाल हुनकापर मार -मार कऽ उठल आ बादमे \nमािन गेल। \nराजकृझg303ण मुखोपाझgउ87याय जइ िवझg3उ4ापितकझgउ43 िमिथलाक कहने रहिथ ओ पदावलीक िवझg3उ4ापितक सझgउ88दभझg3यणमे छल , \nसंझg304कृत आ अवहझg3उ7क िवझg3उ4ापित ठझg3णउुरः कझgउ43 बंगाल किहयो अपन नै कहने छल।  \nझgउ7ययोितरीझgउह8रक संझg304कृत धूतझg3यणसमागम नाटक आ संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापितक गोरझgउहउिवजय नाटक मझgउ87य देल  \nमैिथली गीत सेहो पदावलीक पुरान परझgउभ4पराक झg3उ4ोतक अिछ आ ऐ दुनू लेखकपर मैिथली पदावलीक झgउयउभाव \nदेखबैत अिछ। \nफेर िमिथलाक िवझg3उहानकझgउ43 सोह एलिझgउ88ह आ िवझg3उ4ापितक संझg304कृत -अवहझg3उ7 झg3भणझgउ88थ , गोिवझgउ88ददास नाझg30भा आ िवझg3उ4ापित नाझg30भा \nपझg3ण7ीमे उपलझgउभउध िववरण दऽ िवझg3उ4ापित ठाकुर आ गोिवझgउ88द दास झा (!!!) िनकालल गेल, एतऽ रमानाथ झाक \nपझg3ण7ीक सतही झgउह3ान आ सीिमत दृिझg4णयकोण नोकसान पहुँचेलक। फेर अनचोझg3णउे पाग पिहरा कऽ (िमिथला \nसझg3य4झg304कृितक पिरषद - ई संझg304था भारतक झg304वतंझgउहहताक बाद िवझg3उ4ापितकझgउ43 पाग पिहरा कऽ हुनका झg40भाझg33उण घोिषत \nकरबाक कुकृझgउ84य केलक ) िवझg3उ4ापित (मैिथली बला, संझg304कृत बला नै) कझgउ43 \"हझgउभ4मर िवझg3उ4ापित \" झg40भाझg33उण वगझg3यण झg3उहारा बना \nलेल गेल। मुदा कवीझgउह8र झgउ7ययोितरीझgउह8र सन बहुत रास किव पझg3ण7ीमे उपलझgउभउध छिथ। आ जे नामक अझgउ88तर \nिवझg3उ4ापितमे आिब जाइ छिझgउ88ह (जखन िक सभ काज झgउभ0लािनंगसँ भेलै तैयो एकटा सबूत बिच गेलै) से \nझgउ7ययोितरीझgउह8 रमे िकए नै अबैए। \nआब आउ गएर झg40भाझg33उण झg3उहारा गाओल िबदापत , जे झgउ7ययोितरीझgउह8रसँ पूवझg3यण (सझgउभ4भवतः ) नौआ ठाकुर जाितमे भेल रहिथ \nआ तकर झgउयउमाण मे झgउ7ययोितरीझgउह8र झg3उहारा वणझg3यणन रझgउ7भाकरमे ऐ किवक चचझg3यह अिछ।  \nिवझg3उ4ापितक कोनो पदावलीक रचनामे अपन संझg304कृत / अवहझg3उ7 लेखक हेबाक चचझg3यण नै केने छिथ। मुदा हुनकर \nरचना (संझg304कृत आ अवहझg3उ7क िवझgउय4झg3उ0 , जे दोसर िवझg3उ4ापितक रचना छी , जे झg40भाझg33उण रहिथ ) सवझg3यणहाराक लेल जे \nददझg3यण अिछ से संझg304कृत आ अवहझg3उ7क िवझg3उ4ापितमे िकए नै अिछ ? संझg304कृत आ अवहझg3उ7क िवझg3उ4ापित तँ सवझg3यणहारासँ \nघृणा करै छिथ आ िलिखत झgउयहपमे कझg3उयर झg40भाझg33उण छ िथ। \nमुदा पदावलीक िवझg3उ4ापित तँ िनझg30उछल छिथ , िकछु कझg3उयर पद कझg3उयर झg40भाझg33उणवादी सझgउभ4पादक लोकिन झg3उहारा \nघोसोआओल गेल अिछ (हाझg304याझg304पद झgउयहपमे)। \nिपआ देसाझgउ88तर (िवझg3उ4ापितक िबदेिसया )क कझgउ88सेझgउभ0ट आब सुधीगणक समझgउहउ अिछ आ मैिथल िबदेिसया लोकिनक \nवतझg3यणमान दुदझg3यणशाक बीच ई महाकिव िवझg3उ4ापितक झgउयउित ससझgउभ4मान अिपझg3यणत अिछ। की ई ददझg3यण अवहझg3उ7 आ संझg304कृतक \nिवझg3उ4ापितमे छिझgउ88ह ? \nपदावली एकटा पैरेलल संझg304कृितक झg3उ4ोतक अिछ। एझg3णउे समयमे संझg304कृत आ अवहझg3उ7 एझg3णउे लेखक िलख लेत , \nओकरा कझg4णय छै जे अवहझg3उ7मे िलखलापर िवझg3उहान ओकर उपहास करै छिथ , मुदा ई ददझg3यण की एकर लेशोमाझgउहह  \nपदावलीक िवझg3उ4ापितमे छिझgउ88ह ? ओतए तँ उझgउभ8लास आ ददझg3यण छै, सवझg3यणहाराक उझgउभ8लास आ ददझg3यण। ओ िवझg3उ4ापित जे \nसंझg304कृत आ अवहझg3उ7 मे िलखलिझgउ88ह ओ राजपिझgउ83डत छला से िवझg3उहान रहिथ , हुनका अवहझg3उ7ोमे िलखलापर लोक \nिनझgउ88दा करिझgउ88ह। मुदा मैिथलीक िवझg3उ4ापित जे पैरेलल परझgउभ4पराक अंग छिथ , ओइसँ दूर छला। ई पैरेलल परझgउभ4परा \nऋगवेदक समयसँ छै (ओइ समयमे नाराशंसी रहै)। ई पैरेलल परझgउभ4पराक िवझg3उ4ापित नौआ ठाकुर जाितक रहबे \nकरिथ, वा झg40भाझg33उण जाितक रहबे करिथ , से इितहास ओइपर मौन अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nमुदा लोककथा आ परझgउभ4परा , िबदापतक सवझg3यणहारासँ सघन सझgउभ4बझgउ88ध , िबझg304फीक परझgउभ4परा हुनका गएर झg40भाझg33उण िसझg3उ0 \nकरैए। संझg304कृत आ अवहझg3उ7क कोनो पझg3य3ित निहये ओइ िवझg3उ4ापितक पदावलीक चचझg3यह करैए आ निहये पदावली \nपदावलीक िवझg3उ4ापितक संझg304कृत वा अवहझg3उ7 केर रचनाक चचझg3यह करैए। संझg304कृत आ अवहझg3उ7 मुिझg304लम आझg38भमणक , \nजनौ आ मिझgउ88दर झg4ण0झg4णय हेबापर दुखी अिछ मुदा पदावली तँ सवझg3यणहाराक हषझg3यण, उझgउभ8लास आ संघषझg3यण अिछ ; ओइ \nतरहक हाझg38भोस ओतए नै, हुनका समएमे तँ झgउयउायः मुिझg304लम िमिथलामे रहबो नै करिथ।आ जखन मैिथलीबला \nिवझg3उ4ापित झg40भाझg33उण रहबो करिथ वा नै तहीपर सवाल अिछ तखन पाग पिहरा कऽ कोन सोच हम सभ पैदा कऽ \nरहल छी, \" िवझg3उ4ापित \" हझgउभ4मर छलाह िक नै? की िवझg3उ4ापितक झg40भाझg33उण नै रहलासँ ओ हमर नै हेताह ? की हुनकर \n\"िपआ देशझg3य4तर \" बला माइझg3भणेशन बला गीत महझgउ84वहीन भऽ जेतै? की हुनकर शृंगािरक गीतक माझgउहह चचझg3यह कोनो \nषडयंझgउहह तँ नै? िवझg3उ4ापित सन किवकझgउ43 पाग पिहरा कऽ जाितगत बझgउ88धनमे बाझgउ88हब कतेक सही अिछ ? \n\"मझgउ87यकालीन िमिथला \"मे िवजय कुमार ठाकुर िलखै छिथ: \" िमिथलाक धािमझg3यणक झgउहउेझgउहहमे एिह सामझgउ88तवादी युगीन \nधािमझg3यणक िवचारधाराक झgउयउभाव एहन सवझg3यणझg30णयापी छल जे एखनहुँ एिह परझgउभ4पराक िनझg30भिलिखत अवशेष समाजमे \nिवझg3उ4मान अिछ : ...(घ) पाग सेहो तझg3य4िझgउहहक िवचारधारासँ सझgउभ4बझg3उ0 अिछ। \" (पृ.२६) \n तँ ईहो तंझgउहह मंझgउहह िबयाह उपनयन धिर ने रहए िदयौ। िकए ओइ पैरेलल परझgउभ4पराक िवझg3उ4ापितकझgउ43 ओइमे सानै \nिछयिझgउ88ह। आ ई कुकृझgउ84य िकशोरीकाझgउ88त िमझgउह7क िमिथला सझg3य4झg304कृितक पिरषद केलक। ऐ तरहक लोक जै \nिमिथलाक संझg304कृितक रझgउहउक , ओ संझg304कृित आ भाषा जँ आइयो बझg3य3चल छै, तँ ई ओइ संझg304कृित आ भाषाक \nिवशेषता िछऐ। \nआ रामलोचन ठाकुर अही झgउयउितिझg38भयावादी \"िकशोरीकाझgउ88त िमझgउह7 \"क मंचसँ मंच सापेझgउहउ बयान देलिझgउ88ह  (उपझgउ88यासक \nसंझgउ7णयाक सझgउभ4बझgउ88धमे) जकर कोनो ऐितहािसक महझgउ84व नै छै। चेतना सिमितक पिझgउहहकामे मानेझgउह8र मनुज सेहो मंच \nसापेझgउहउ बयानमे जगदीश झgउयउसाद मझgउ83डलक उपझgउ88यासक संझgउ7णया माझgउहह ४ िलखलिझgउ88ह !!! \nजगदीश झgउयउसाद मझgउ83डलक नाममे जँ मझgउ83डल टाइिटल नै रहैत माझgउहह जगदीश झgउयउसाद रहैत तँ रमानाथ झाक \nअनुयायी हुनका झgउह7ोिझgउहहय , अमर-रामदेव झाक अनुयायी हुनका झg40भाझg33उण आ \"लालदासक झg304मािरका \"क लेखक वमझg3यह \nजी हुनका कायझg304थ घोिषत कऽ दैतिथ।  \nआ ◌्जँ जगदीश झgउयउसाद मझgउ83डलक फोटो उपलझgउभउध नै रिहतै तँ िकशोरीकाझgउ88त िमझgउह7क झgउयउितिझg38भयावादी िमिथला \nसझg3य4झg304कृितक पिरषद जगदीश झgउयउसाद मझgउ83डलक यझgउह3ोपवीत संझg304कार कऽ हुनका पाग पिहरा फेर वएह कुकृझgउ84य \nकिरतए जे ओ िवझg3उ4ापितक संग एक हजार सालक बाद केलक। आ बेरमाक कोनो बुढ़बा मािटक िढमकाकझgउ43 \nदेखबैत जगदीश झgउयउसाद \"झा/ ठझg3णउुरः \" केर काझgउभ8पिनक घराड़ी , यएह छी, घोिषत कऽ िदतए। \nमलंिगयाक बेटा, रामदेव झाक बेटा आ ढेर रास छझg3उ3नामीक देल गािड़ सेहो िवदेहमे िबना कझg3य3ट -छझg3य3 टक छपने \nअिछ, जे लोक पिढ़ सकए, िकछु गािड़ जे नै छापल जा सकैए, सएह टा नै छपने छी। आ गािरक डरसँ \nअखन धिरक मैिथली आ िमिथलाक इितहासकार ऐ िवषयपर इशारा तँ केलिझgउ88ह मुदा आगझg3य3 नै बढ़ला।  \n  \nतझgउ43 ओ झgउ7ययोितरीझgउह8र (१२७५-१३५०) पूवझg3यण िवझg3उ4ापितये रहिथ से फेर िसझg3उ0 होइए।  जयदेव (लगभग १२००)क \nगीत-नृझgउ84य आ िकरतिनयझg3य3 झgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण िवझg3उ4ापितक  पदावली मेल खाइत अिछ, संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला \nिवझg3उ4ापितक काझg30णय सौझg4ण7वसँ मेल  नै खाइत अिछ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nआब पुनः आबी िमिथला सझg3य4झg304कृितक पिरषदक मंच जतएसँ रामलोचन ठाकुर मंच सापेझgउहउ बयान देलिझgउ88ह। ई \nपिरषद िवझg3उ4ापितक यझgउह3ोपवीत संझg304कार नै, मैिथलीक यझgउह3ोपवीत संझg304कार केलक। ओकर िवझg3उ4ापितकझgउ43 पिहराओल \nपाग, कोलकातासँ िबझgउ88झgउ87येझgउह8र मझgउ83डल आ झgउह7ीकाझgउ88त मझgउ83डलकझgउ43 लुझgउभ0त कऽ देलक आ मैिथलीक यझgउह3ोपवीत संझg304कार \nपूणझg3यण भऽ गेल।  \nसंझg304कृत आ अवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापितक जाितगत कझg3उयरताक बानगी देखी :- \nकीितझg3यणलता - जाित-अजाितक िववाह अधम कएँ पारक। \nपुझgउय4ष -परीझgउहउामे िवझg3उ4ापित कथा कहैत -कहैत लेखकीय वझgउ70तझg30णय दै छिथ िक राजपूतक झg304झgउहही चिरझgउहहहीन होइत \nअिछ, ई ओिहना भेल जेना अथवझg3यणवेदमे शूझg40यक पझgउ7भीकझgउ43 िबना झg304वीकृितक िकयो हाथ पकिड़ लऽ जा सए बला \nवझgउ70तझg30णय। संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापित जाित -अजाितपर िवशेष बल दै छिथ, रझgउ70त शुझg3उ0ता / जाित हुनका \nलेल महझgउ84वपूणझg3यण छिझgउ88ह। संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापित कहै छ िथ- अकुलीन कोनो दयाक अिधकारी नै \nअिछ!! आ सौझgउ88दयझg3यण माझgउहह धिनक आ िविशझg4णय वगझg3यणक एकािधकार अिछ !! संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला (िकशोरीकाझgउ88त \nिमझgउह7क िमिथला सझg3य4झg304कृितक पिरषदक जनौ आ पागबला ) िवझg3उ4ापित कहै छिथ - जाित सामािजक जीवनमे अिझgउ88तम \nिनधझg3यहरक तझgउ84व अिछ। जे खराप कुलमे जझgउ88म लैए ओ दुझg4णय िदमागक सझg3य3प माझgउहह बिन सकैए !! िकशोरीकाझgउ88त \nिमझgउह7क िमिथला सझg3य4झg304कृितक पिरषदक जनौ आ पागबला संझg304कृत आ अवहझg3उ7बला िवझg3उ4ापित कहै छिथ - ओ देश \nजतऽ जाितक िनअम लागू नै होइए से झgउभ4लेझgउ74छ देश िथक ( Aspects of Society and Economy of \nMedieval Mithila)- Upendra Thakur \nअमीर खुसरोसँ पिहने पागक वणझg3यणन हमरा नै भेटल अिछ।  \nमुदा झgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण िवझg3उ4ापित (पदावलीक लेखक) कहै छिथ:- नृप इिथ काहु करिथ निह साित। \nपुरख महत सब हमर सजाित॥ \nतािह झg3उहारे राजा ककरो दझgउ83ड निह दैत छिथ आ सभटा पैघ लोक एके रंग छिथ।  \nगोिवझgउ88ददासक पझg3उ4ो िझgउ70लझg4णय छलिझgउ88ह आ एकर समानाझgउ88तर परझgउभ4परा सेहो नै छल (सझgउभ4भवतः  सवणझg3यण मझgउ87य झgउयउचलनक \nकारण ई दुनू चीज छल), से िबदापत नाच जकझg3य3 ओ एतुझg3णउा  मझg3य3िटमे संरिझgउहउत नै भऽ सकल। गंगेश \nउपाझgउ87यायक तझgउ84झgउ84विचझgउ88तामिणक चचझg3यह मुदा  वधझg3यणमान जे हुनका सुकिवकैरवकाननेझgउ88दुः कहै छिथ , ओ किवता सभ \nकतऽ गेल? पझgउहउ धर िलखैपर झgउयउितबझgउ88ध लगेलिझgउ88ह मुदा रघुनाथ िशरोमिण आ हुनकर िशझg303य “उदयन” आ \n“गंगेश”क कृितकझgउ43 रिट कऽ चिल गेलाह आ नवझg3उहीपमे नझg30णय -झgउ88याय झg304कूलक झg304थापनाक  संगे बंगालसँ िवझg3उ4ाथझg3य8 \nएनाइ बझgउ88द भऽ गेल।  \nझgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण िवझg3उ4ापित :- कझg30उमीरक अिभनव गुझgउभ0त (दशम शताझgउभउदीक अझgउ88त आ एगारहम शताझgउभउदीक झgउयउारझgउभ4भ )- \nझg3भणझgउ88थ “ईझgउह8र झgउयउझgउ84यािभझgउह3ा - िवभिषझg3यणणी ” मे िवझg3उ4ापितक उझgउभ8लेख करै छिथ।  \nझgउह7ीधर दासक सदुिझgउ70तकणझg3यहमृत , - झgउह7ीधर दास िवझg3उ4ापितक पझg3य3च टा पद उझg3उ0ृत केने छिथ जे िवझg3उ4ापितक \nपदावलीक भाषा छी। \n“जाव न मालतो कर परगास  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nतावे न तािह मधुकर िवलास।” \nआ \n“मुझgउ88दला मुकुल कतय मकरझgउ88द ”  \n(मझgउ87यकालीन िमिथला , उपेझgउ88झg40य ठाकुर ) \nझgउ7ययोितरीझgउह8र (१२७५-१३५०) \n षझg4ण7ः कझgउभ8लोल - ॥अथ िवझg3उ4ावझgउ88त वणझg3यणना॥ ….. िवदातञो आझg304थान भीतर भउ . \nतका पछा तेलझg3णही . मरहठी. िव।दओितनी दुइ िचझgउहहकइ गाझg3णह जउन  िनहािल अइसिन देषुअह. चउआझgउ78चिर चीिर \nएकहोझg3ण3  पिरहने …….से कइसन देषु. जइसे झgउयउयागझgउहउेझgउहह सरझg304वतीकझgउ43 गझg3णहाजमुनाक सझgउभ4वािह। का हो तइसे ता \nिवदाञोतके दुअओ सझgउभ4वािहका हो भउअह . दशञुझgउ88धी राजा अवधान कराउ . िवदाञोत आझg304थान वइसु. \n(िवदाञोत (पुझgउय4ख ) भीतर भेल, तकर पाछझg3य3 तेलझg3णही , मरहठी। िवदओतनी (झg304झgउहही ) दूटा रंगक गझg3णहा  यमुनामे \nनहायिल एहन देखाइए। चािर-चािर आँचरबला चीर एकहकटा पिहरने। से केहन देखू. जेना झgउयउयागझgउहउेझgउहह \nसरझg304वतीकझgउ43 गझg3णहाजमुनाक संगबे तेहने ओइ  िवदाञोतकझgउ43 दुनू सझgउभ4वािहका। दशञुझgउ88धी राजाकझgउ43 अवधान करेलक , \nिवदाञोत झg304थानपर  बैसला। \nअझg4णयमः कझgउभ8लोलः - ॥अथ राझgउ7यय वणझg3यणना॥ …िव दाञोत त।िझgउ88हक गीत . नृझgउ84य . वाझg3उ4 . ताल. घाघर पिरठरइतझgउ43 \nआह… \nिवदाञोत लोकिनक गीत, नृझgउ84य , वाझg3उ4 , ताल, घाघर पहीिर कऽ भेल। \nउगना महादेव: महादेव (उगनाझgउयहपी ) िवझg3उ4ापितक ऐ ठाम गीत सुनबा लेल उगना नोकर बिन रहै छलाह। \nमैिथलीक आिदकिव िवझg3उ4ापित (झgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण) आ िवझg3उ4ापित  ठझg3णउुरः (संझg304कृत आ अवहझg3उ7क लेखक आ राजा \nिशविसंहक दरबारी) दुनूसँ सझgउभ4बझg3उ0 कऽ उगनाक ई कथा झgउयउिसझg3उ0 भेल।  \nबोिध कायझg304थ : िवझg3उ4ापित ठझg3णउुरःक पुझgउय4ष परीझgउहउामे िहनक गंगालाभक कथा विणझg3यणत अिछ। महाकिव िवझg3उ4ापित \n(झgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण मैिथली पदावली सभक लेखक ) क िवषयमे सेहो गंगालाभक ई कथा झgउयउचिलत  छल आ बादमे \nिवझg3उ4ापित ठझg3णउुरक (संझg304कृत आ अवहझg3उ7क लेखक ) िवषयमे सेहो गंगालाभक ई कथा झgउयउचिलत भेल।  \n  \nिवझg3उ4ापित ठझg3णउुरःक संझg304कृत सािहझgउ84य िमिथलाक िवझg3उहान परझgउभ4पराक लोपक बाद सोझझg3य3  आएल, आ संझg304कृत \nसािहझgउ84यमे िवझg3उ4ापित ठझg3णउुरःक कोनो खास चचझg3यण नै भेटैत अिछ आ बंगालक िवझg3उ4ाथझg3य8क एनाइयो कम भऽ गेल \nछल, जे अिबतो रहिथ हुनका लेल िवझg3उ4ापित  ठझg3णउुरःक संझg304कृत आ अवहझg3उ7 सािहझgउ84य समकालीनक सािहझgउ84य छल \nजे खतम होइत िवझg3उहता  परझgउभ4पराक सािहझgउ84य छल आ सेहो तखन िलखाइये रहल छल , मुदा झgउ7ययोितरीझgउह8र -पूवझg3यण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nपदावली झgउयउिसिझg3उ0 झgउयउाझgउभ0त कऽ  लेने छल। ओइ कालक गोनू वा िवझg3उ4ापितक समय पाग  रहबो करए सेहो िनिझgउहयत \nनै, कारण अमीर खुसरो (१२५३-१३२५) माझgउहह एकर चचझg3यण केने छिथ। िवजय कुमार ठाकुर एकरा सामझgउ88तवादी \nझgउयउतीक आ तंझgउहह मंझgउहहसँ सझgउभ4बझg3उ0 मानै छिथ। मुिझg304लम आझg38भमणक बाद अधीनझg304थ सामझgउ88तकझgउ43 ई पिहराओल गेल हएत \nआ ई मुिझg304लम  टोपीसँ मेल खाइतो अिछ, आ माझgउहह झg40भाझg33उण -कायझg304थ मुिझg304लम आझg38भमणक बाद  िमिथलामे सामझgउ88त \nरहिथ (राजपूत नै) आ आइयो अही दू वगझg3यणक बीच ई किहयो काल  िबयाह आिदमे झgउयउयुझgउ70त होइए।   \nमहाकिव िवझg3उ4ापित - कवीझgउह8र झgउ7ययोितरीझgउह8र (लगभग १२७५-१३५०)सँ पूवझg3यण (कारण झgउ7ययोितरीझgउह8रक झg3भणझgउ88थमे िहनक चचझg3यण \nअिछ), मैिथलीक आिद किव। संझg304कृत आ अवहझg3उ7क िवझg3उ4ापित ठझg3णउुरःसँ िभझg38उ। सझgउभ4भवतः िबझg304फी गामक नौआ \nठाकुर झgउह7ी महेश ठाकुरक पुझgउहह  (परझgउभ4परा अनुसार )। समानाझgउ88तर परझgउभ4पराक िबदापत नाचमे िवझg3उ4ापित पदावलीक \n(झgउ7ययोितरीझgउह8रसँ पूवझg3यणसँ) नृझgउ84य -अिभनय होइत अिछ। \nिव झg3उ4ापित ठझg3णउुरः १३५०-१४३५ िवषएवार िबझg304फी -काझg30उयप (राजा िशविसंहक दरबारी) आ संझg304कृत आ अवहझg3उ7 \nलेखक। कीितझg3यणलता , कीितझg3यणपताका , पुझgउय4ष परीझgउहउा , गोरझgउहउिवजय , िलखनावली आिद झg3भणंथ समेत िवपुल संझgउ7णयामे \nकालजयी रचना। ई मैिथलीक आिदकिव िवझg3उ4ापित (झgउ7ययोितरीझgउह8र पूवझg3यण)सँ िभझg38उ छिथ।  \n६ \nजगदीश झgउयउसाद मझgउ83डल - एकटा बायोझg3भणाफी ... \nभुमहुर आिग  जकझg3य3 गामक राजनीित तरेतर जोड़ पकड़ए ला गल। भगवती  झg304 था न अगुआएल। तइ संग एकटा \nआरो भेल। आरो ई भेल जे खुदरा-खुदरी सभ िक यो सभ-झg304 था न (देव झg304 था न) अबै-जाइ छलाह मुदा मने-मन \nबँटाएल छलाह। खाली िड हवारे झg304 थान सावझg3यणजिन  क बूझल जाइ छल। जेकर झg304 पझg303 ट झgउयहप िब   आह, मूड़न, उपनैन \nइझgउ84 या िद मे देखल जाइत अिछ । िड हवार झg304 थान एकहरे वंशक झg304 था िप त कएल अिछ । दुगझg3यहपूजा एकहरे िद  यादकझgउ43 \nतोड़लक। भेल ई जे एकहरे पिर वार (िद यादी) गामक झg40भाझg33उणमे सभसँ नमहर िद  यादी अिछ जे दू टोलमे \nिव भािज त छिथ । उझgउह4रवािर   टोल आ दिछ नवािर  टोल। बड़की पोखिर क उझgउह4रविर  यो आ दिछ नविर यो महारपर \nदुगझg3यहपूजा होइत अिछ  । पोखिर  बीचमे सीमा अिछ। गामक सीमा (टोल-टोलक) गजपटे रिह  गेल। जना आन-\nआन गाममे कतौ सड़क सीमा होइए तँ कतौ झg304 कूल, से नै भेल। पािन येमे सीमा गड़ा गेल। उझgउह4रवािर   दुगझg3यह -\nझg304 था नक अगुआइ बेरमा िन वासी मधेपुर झgउभउ लौकक झgउयउमुख आ जगदरक नथुनी िस ◌ ंह केलिन । झgउयउमुख गामक \nभिग नमान, तँए एकहरे पिर वारमे गुन-गुनी उठल। मुदा दुनू गोटे माने झgउयउमुखो आ नथुिन  यो िस◌ ंह एकहरे \nपिर वारसँ दुगझg3यहक मािट   लेलिन । दिछ नवािर  टोलक एकहरे अपन झg304 था न बूिझ  दस-आना छ-आना हुअए लगलाह। \nआबाजाहीमे बढ़ोतरी भेल। भोज-भात सेहो बढ़ल। ओइ समए बचनू िम झgउह7 जे राजनीित  क दृिझg303 ट  सँ मािट  धऽ नेने \nछलाह। आिथझg3यणक िव  षमता रहबे करिन । ओना चािर  भझg3य3इक भैयारी छलिन  । चाझgउयह भझg3य3इ गामक सेसर देहबला \nमाने हाड़-काठक। मुदा मुकदमामे ओझरा गेल रहिथ । दिछ नवािर  टोलक एकहरे पिर वारमे बचनू िम झgउह7क नीक \nपइठ रहिन । ओ िद न-राित  एकबझg3उय कऽ दिछ  नविर या दुगझg3यहक मािट   सेहो एकहरे पिर वारसँ िल औलिन । एकहरे \nपिर वार िव भािज त भऽ गेल। झg40भाझg33उण बँटा गेला , जइसँ पूजा-पाठक कोनो अभाव किह यो नै भेल अिछ । अही  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nबीच कपलेझgउह8र राउतक बाबा मरलिन  । पुरोिह त अपन ललकारा भरलिन । लड़ाइ फँिस  गेल। लड़ाइ ई फँसल \nजे एक िद स पुरोिह त अपन शिझgउ70 त   देखबए लगलाह तँ दोसर िद स किप लेझgउह8र अिड़   कऽ ठाढ़ भऽ गेल। मुदा \nपझg3य3चे-सात िद नक बीच (सराध-मृझgउ84 युक बीच) इलाका गनगना गेल। मृझgउ84 यु िद न िव वाद तँ नै उठल मुदा नव \nचेतना जझgउयहर जागल। नव चेतना ई जे पाटझg3य8क भीतर बंधनक झgउयहपमे िज  नगीकझgउ43 पकड़लक , मृझgउ84 युक समाचार \nसुिन ते लोकक ढबािह  लािग  गेल, जना समझg304 ये हरा गेल। िक यो कपड़ा िक नए गेल, िक यो बझg3य3स कािट   चचरी \nबनबए लागल, िक यो अिछ या खुनए गेल। बजझgउयहआ करखाना जकझg3य3 कारोबार चलल। मुदा जिह  ना एक \nकझgउभ4 पनीक इंजनक पाटझg3यण दोसर कझgउभ4 प नीक लगौने अनेरो खड़खड़ाइत-झड़झड़ात रहैत अिछ  तिह ना शुझgउयहहेसँ हुअए \nलागल। चचरी बनबैसँ पिह ने बझg3य3स कटैमे रझg3णउा -टोकी शुझgउयह भेल। रझg3णउा -टोकीक मूल कारण िभ झg38उ-िभ न जाित क \nिभ झg38उ-िभ झg38उ िव  िध -िव धान। मुदा संयोग तँ एहेन भेल जे सभ टोलक लोक एकठाम पहुँच गेलाह। जिह ना गजेरी \nधुआँक गंध लिग ते झgउयउेमी िद  स आँिख  उठा-उठा देखए लगैए तिह ना जइ काजक जे झgउयउेमी ओ अपन -अपन झgउयउेमी \nिद स ताकए लगलाह। मुदा ऐ बातपर सभ सहमत जे जइ जाित क काज छी हुनकर महत बेसी होइ। घरबैया \n(किप लेझgउह8र तीनू भझg3य3इ ) कुबेरक खजाना खोलने। जइ काजमे जे जझgउयहरित   होइ, पुछैक कोनो खगता  नै। अपन \nगाछी-कलम अिछ , बँसबािर  अिछ । तीनटा बझg3य3स चचरी ले कटल। चचरी बनबै काल केहेन बझgउभ8 ला आ फझg3उ7ा \nहोइ, तइले फेर रझg3णउा -टोकी उठल। मुदा पाटझg3य8क भीतर एहेन -एहेन नेता रहिथ  जे घरहिट यो रहिथ । तँए हुनके \nजुित सँ चचरी बनल। फेर लकड़ी कटैमे झंझट उठल। एकटा शीशोक (जइमे सारी नै भेल रहै) सूखल \nगाछ। जइसँ काज चिल  सकै छल। मुदा भेल ई जे िब ना बुझने-सुझने अपने फुरने दू गोटे फड़ैबला आमेक \nगाछ कािट  कऽ खसा देलक। मुदा कएले िक  जा सकैए। सूखल जरनाक सेहो जझgउयहरत अिछ  ये, ओहो शीशो \nकटाएल। तीन-चािर  िद न तक डोम लकड़ी उिघ ते रिह  गेल। खैर जे होउ..। मुदा सैकड़ो आदमी एकठाम \nबैिस  असमसान देखलक। पसाही जकझg3य3 कोन लुझgउह4ी िक  महर उिग  कऽ पकिड़  लइत, तेकर ठेकाने ने रहल। \nएक गोटे असमसानसँ आएल। आन गाम जाइक रहै, दाढ़ी-केश कटा कऽ चिल  गेल। दाढ़ी केश तेसर िद न \nकटाइ छै, तिह ना सीमा टपैक बात सेहो उठल। जना सॱसे गाम रंग-िब  रंगक पसाही लािग  गेल। कोनो एक \nमुँहरी गप नै, सभ गिड़ मुड़ाह। केकरो मुँह िक झgउभ4हरो तँ केकरो नझg3य4 गिड़  िक झgउभ4हरो। मुदा ललकाराक मैदानमे तँ \nललकरे जोर पकड़ै छै। तँए िक यो अपना तकझg3यणकझgउ43 िव  तकझg3यण-कुतकझg3यण मा नैले तैयारे नै। मुदा जिह ना कलकझgउह4ा \nसड़कपर गाड़ीपर गाड़ी, लगले रहै छै तिह ना तते समझg304 या  (गप-सपक झg38भममे) उठए ला गल जे गझgउभ0 पे-गपमे \nओझरा जाइ छल। कोनो घटनाक गप कोनो घटनामे िम िल  जाए। जिह ना दू देशक बीच लड़ाइमे सीमा \nकातक लोककझgउ43 नीन हराम भऽ जाइ छै तिह  ना गामक लोकक बीच भऽ गेल। पिह ल िद न बहुतो गोटे नै बूिझ  \nपेला, दोसर िद न पता चललिन जे िक छु गोटे जिह ना अपन कुरहिड़  -टझg370गारी लऽ कऽ गेल रहिथ   ओ संगे नेने \nचिल यो एला, चलिन  अिछ  जे तेराइत तक सभकझgउ43 छुतका लािग  जाइ छै, तँए तीन िद न ओहो सभ िक छु ने \nकरत। जे सभ कुरहिड़  -टझg370गारी लऽ कऽ आएल रहिथ   हुनका जगदीश झgउयउसाद मझgउ83डल पुछलिखन  जे िक अए \nअनिल ऐ? ओ सभ जबाब देलिखन  जे झंझारपुरबला पाटझg3य8क (लकड़ी कारोबार केिन हार) कुरहिड़   िछ ऐ, आइ \nसमाज दुआरे काज कामै केलॱ, जँ कुरहिड़  बरदा जाइत त खन तँ काजे बझg38उ भऽ जइतए। तही बीच एक \nगोटा बािज  उठलाह जे आन गामक कुरहिड़  भेल िक ने, गामक कुरहिड़ कझgउ43 ने छुतका लगतै आिक   आनो गामक \nओजारकझgउ43 छुतका लागत। मुदा कुरहिड़  बला गप ओते नै पकड़लक जते केशबला पकड़लक। रंग-रंगक गप \nचलए लागल। तेरहा सराध होइत तँ िद याद-वाद सिह त नह-केश िद न केश कटौताह, तँए घरवालीकझgउ43 कोनो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nमतलबे नै। समाजमे एक जाित क संग आनो जाित  आ एक टोलक संग आनो टोलक लोक रहिथ  मुदा \nवैचािर क टकराव टोले-टोल, घरे-घर हुअए लागल। िव िच झgउहह िझg304 थ  ित  बिन  गेल। जिह ना गाममे झंझट बढ़ल \nतिह ना पंचैित यो बढ़ल। अिध क पंचैित यो बढ़ने झंझट कमबो कएल आ बढ़बो कएल। िक यो बजै छल जे \nजखन मुरदा जरौला बाद पोखिर मे नहेलॱ, आंगन आिब  लोह-पाथर छूलॱ, अपना ऐठाम आिब  सोहराइ वा \nिम रचाइ खा नहा कऽ कपड़ा बदिल  लेलॱ तखन छुतका कतेटा अिछ  जे तैयो लगले रिह  गेल। तँ िक यो बजै \nछल जे केश-कझg3उया िद  याद होइ छै िक  आनो हेतइ। तँ िक यो बजै छल जे कािझg334  ये दस झgउयहपैया दऽ कऽ केश \nबनौने छलॱ, केना कटा लेब। गाममे गपो चलैत आ पराते भने िक छु गोटे केश कटा लेलिन । िब ना \nपनचैित येक पनचैती भऽ गेल जे केशमे िक छु लागल रहै छै िज नकर मन मानए कटाबए, नै मन मानए नै \nकटाबए। दू िद न एिह ना चलल। तेसर िद न छाउर-झझgउभ0 पी  हएत। अखन धिर  सभ (समाज) कोनो ि◌ नणझg3यणए नै \nकेने छल जे की कएल जाए, मुदा पिर िझg304 थ  ित क सामना जझgउयहर क एल जाएत से तय छल, ई सबहक मनमे \nरहबे करिन । जखन जे समझg304 या  उठत तेकर समाधान तखने करब। जइ िद न छाउर-झझgउभ0 पी  छल ओइ िद न \nघरवारी (किप लेझgउह8र राउत ) एकटा समझg3य4गकझgउ43 महापाझgउहह ऐठाम पठौल िन । बेरमामे महापाझgउहह नै अिछ, कछुबीक पुजबै \nछिथ । जेहो सभ नै बाजक चाही सेहो सभ महापाझgउहह किह   ि◌ नणझg3यणए सुना देलिख  न जे नै जाएब, कछुबीसँ आिब  \nओ समझg3य4ग बाजल। छाउर-झझgउभ0 पी क समए भेल जाइत रहए। की कएल जाए? िब देझgउह8र ठाकुर (नौआ) बाजल जे \nछाउर-झझgउभ0 पी क सभ लूिर  हमरा अिछ । हम झँपबा देबै। सएह भेल। राित मे सराध कमझg3यणमे पुरोिह  तक (झg40भाझg33उण ) \nओते महत नै होइत अिछ जते महापाझgउहहक। ि◌ नणझg3यणए िक  छु नै भेल, भेल एतबे जे जिह ना महापाझgउहहकझgउ43 कहिल  यिन  \nतिह ना पुरोिह तोकझgउ43 पुिछ   िल अनु। सएह भेल। दोसर िद न जखन पुरोिह तकझgउ43 पुछल गेलिन   तखन ओहो ओहने \nजबाब देलिख न जे नै जाएब। सभ िव चािर ये नेने रहिथ । िद नेमे बेझgउयहपहर अपनामे बैसार भेल। सवझg3यणसझgउभ4 म ित  \nि◌ नणझg3यणए भेल जे पुरोिह  त-पाझgउहह छोिड़   देल जाए। सराधमे दू काज होइ छै। िझg38भ  या-कमझg3यण आ भोज। जे खचझg3यण \nिझg38भ  या-कमझg3यणमे हएत ओ भोजेमे लगा िद औ। ओना बरइ सभ गाममे नै छिथ , िक छु गनल-गूथल गाममे छिथ, सभ \nकुटुमैतीमे सघन गूथल छिथ । जिह ना शंख फूिक  महाभारत शुझgउयह भेल तिह  ना शंख फुका गेल। चौबगली \nगाममे समाचार पसिर गेल। आन-आन गाममे सेहो रंग-िब रंगक सवाल उठए ला गल। कतौ उठल जे जँ िझg38भ  या-\nकमझg3यण नै हएत , तँ भोज नै खाएब। कतौ उठल जे िक यो अपन बाप-दादाक करैए तइसँ िक  पंचक (भोज \nखेिन हारक) मुँह छुबा जाएत। कुटुम सभ िज झgउह3ासा करए अ◌ाबए लगलिन  । जे आबिथ  हुनकर जबाब होिझgउ88 ह   जे \nसामािज कता टुटने कुटुमैती थोड़े टूिट  जाएत। समाज बिन  कऽ नै कुटुम बिन  कऽ तँ खेबे करब। गामोमे \nजाित क बीच िव वाद उठल। मृझgउ84 युक दसम िद न, जइ िद न नह-केश कझg3उयी हएत। िभ  नसुरके पहर करीब आठ \nबजे बैसार भेल। बैसार अइले भेल जे अखन धिर क भोज-भात खाजा-मूंगबापर अँटकल छल। लोकक जीवन \nझg304 तर एझgउह4े िन  झgउ74चझg3य3 छल। ऐठाम खाजा -मूंगबा वा लझg38यडू तक पहुँचल छल तँए खान-पानमे धझg3णउा मारल जाए। \nतँए रसगुझgउभ8 ला -लालमोहनक संग पयझg3यहझgउभ0 त दहीक बेवझg304 था  हुअए। भोज-भातक ई िझg304 थ  ित  अखनो थोड़-थाड़ अिछ ये \nमुदा पिह ने िक छु जाित  भोजक मामलामे बदनाम छल। एक बरतन चाह बनल, िज नका जते मन फुरलिन  से \nतते पीलिन । पान चलल, ओना पान बिजझg3यणत अिछ तैयो । अखन धिर  जाित क ओझरी छुिट  चुकल छल। \nएगारहो गामक जाित  सहमत भऽ गेलाह जे भोज खाएब। वातावरणमे उठल जे िक यो अपन माए-बापक \nिक िर या-कमझg3यण करत आिक   अनकर। तइसँ अनका िक  जे अनेरे कुटुम-पिर वारसँ मुँह फूझgउभ8 ली  कऽ लेब। अखन \nधिर क सोझराएल काज देिख  सबहक मन हिर अर। तइपर चाहक झॲक सेहो रहए। तइमे रसगुझgउभ8 ला -लालमोहन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nआगूएमे अिछ , सभकझgउ43 बुझले जे गौआँसँ अनगौआँ धिर  क िह झg304 सा  बराबरे अिछ । गप शुझgउयह होइते तीनू बिह  न \n(बेटी) आिब  झgउयउझg3णण ठाढ़ केलक जे नह -केशक भोज हम करब, झgउयउझg3णण जिट  ल भऽ गेल, तीनू कहै छै हम करब। \nअझgउ74 छा  किह  तीनू बिह नकझgउ43 िव  दा कएल गेल। मुदा ओझरी लिग ते गेल। जखन नमहर भोजक योजना बिन  गेल \nतखन छोटका-छोटकाकझgउ43 तँ रोकए पड़त। कुबेरक भंडार तँ नै िछ  ऐ जे जते िनकालब तते बढ़तै। नह-केश \nभोजमे खाइले केकरा देल जाइ छै ओकरे ने जे किठ यारी गेल रहल। भोज कथीक होइ छै, तँ भतभोज। \nसभ जाित क बीच तँ भातक चलिन  नै छै। तखन? एझg3णउे काज केिन  हारमे दू रीित  नीक हएत। होइत-हबाइत \nनह-केश िद नक भोजे उठाव भऽ गेल। तीनू बिह नकझgउ43 कहल गेल जे भोज नमहर भइये रहल अिछ   तेहीमे अहूँ \nसभ जे ि◌ दअ चाहै छी से िम ला िद औ। ओते घरवारीकझgउ43 असान हेतइ। तीनू बिह  न राजी भऽ गेलीह। दोसर \nझgउयउझg3णण उठल जे पुरोिह  त-महापाझgउहह नै औताह तेकर की करब। िक  यो जाित क पुरोिह त ताकए लगलाह तँ िक यो \nिक छु। मुदा िक छु आन जाित मे शुझgउयह भऽ गेल मुदा से नै भेल। तँए जाित  मे भेटबे ने कएल। िक छु गोटेक \nिव चार जे जखन ओ सभ (पुरोिह त-पाझgउहह ) एबे नै करताह तखन सोलहो आना छोिड़  िद औ। िक छु गोटेक \nिव चार जे जखन गामेमे देखै िछ ऐ राम, सदाय, पासवान इझgउ84 या िद कझgउ43 अपन सभ िक  छु छै तखन हमहूँ सभ \nिक अए ने बना ली। तखन िक  हुअए? रामअवतार राउतकझgउ43 पुजबैक भार देल गेलिन   आ िब देझgउह8र ठाकुर \nसहयोगी बिन  पुजा देिथ न। पुजौल केना जाए? को न जझgउयहरी कोनो चीजक अिछ  , से नै तँ केरे पातपर \nपुजौताह आ दिछ नामे दुनू गोरेकझgउ43 एक -एक जोड़ धोती देल जेतिन । सएह भेल। सराधे िद न (एकादशा) भोज \nकरैक िव चार भेल। भोज भलै। काफी जस भोजमे भेल। मुदा जाित क बीच जे िर एकशन भेल ओ...। \nअखन धिर  दसो िद न रंग-रंगक बैसार गामसँ आन गाम धिर  होइते रहल। अंतमे रतीश बाबूक (नवानी) ि◌ नणझg3यणए \nभेल, जे जित या आगू पित या नै लगै छै। \n         \n  \nसन् सझg373तालीस ... \nभारतक झg304वतंझgउहह िझgउहहवािणझg3यणक  झझgउ83डा फहरा रहल छल।  \nमुदा कझgउभ4यूिनझg304ट पाटझg3य8क  माननाइ छल जे भारत झg304वतंझgउहह नै भेल अिछ।  \nअसली झg304वतंझgउहहता भेटब बझg3य3की  छै... \nिमिथलाक एकटा गाम… \nजझgउ88म  भेल रहए एकटा बझgउ74चाक .. ओही बखझg3यण ... \nओइ झg304वतंझgउहह वा झg304वतंझgउहह  नै भेल भारतमे... \nिपताक मृझgउ84यु...गरीबी.. केस मोकदमा... \nवंिचतक लेल संघषझg3यणमे भेटलै झg304वतंझgउहह भारतक वा झg304वतंझgउहह नै भेल भारतक जेल .... \nआइ बेरमामे पझg3य3च -दस बीघासँ पैघ जोत ककरो नै.. \nओइ गाममे जीिवत अिछ आइयो िकसानी आझgउ84मिनभझg3यणर संझg304कृित ...  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nपुरोिहतवादपर झg40भाझg33उणवादक एकछझgउहह राझgउ7ययक जतऽ भेल समािझgउभ0त .. \nसंघषझg3यणक समािझgउभ0तक बाद  िजनकर लेखन मैिथली सािहझgउ84यमे आिन देलक पुनजझg3यहगरण ... \n \nजगदीश झgउयउसाद मझgउ83डल - एकटा बायोझg3भणाफी ... गजेझgउ88झg40य ठाकुर झg3उहारा  (अनुव तझg3यणते...) \nअपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गवg3बृ  \n  \n२.१.१.\n डॉ अखgएषथणा चौधरी - लघुकथा- छलना २.\n जगदीश खgएषएसाद मखgए8घ ड लक आठ गोट \nिव हिन  कथा  \n  \n२.२.\n डॉ. अजीत िमझgउह7 - लघुकथा- वg301यथा  \n  \n२.३.\n कािमनी कामायनी-लघुकथा- कठजीब   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n२.४.\n मुवg3षबी कामत - नाटक- िजझgउ88द गीक मोल  \n  \n२.५.\n खुशबू झा- मैिथली कथा संवg391ह िजवg319ी पढलापर   \n२.६.\n पूनम मझgउ83डल -आकाशवाणी दरभंगाक जाितवादी खgएषएवृिखgएथ4क िवरोधमे िव देह िव चार गोझg303 ठी  सह \nकिव सझgउभ4मेलन  \n  \n२.७.\n दुगझg3यहनझgउ88 द मझgउ83 ड ल- नेना लेल सुवgबषषदर िच  वgबअअकथा  \n  \n२.८..\n अिमत िमझgउह7 - िवहिन कथा- पिरभाषा २.\nसझgउ88दीप कुमार साफी  दूटा िवहिन कथा  \n३.\n राम िव लास साहु दूटा ि◌ वहिन  कथा ४.\nवीरेझgउ88 झg40य  कुमार यादव-लघुकथा- बाबाक \nगाछ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n१.\n डॉ अझgउयहणा चौधरी - लघुकथा- छलना २.\n जगदीश झgउयउसाद मझgउ83 ड लक आठ गोट \nिव हिन  कथा \nडॉ अझgउयहणा चौधरी , अझgउ87यझgउहउा , मैिथली िवभाग, मगध मिहला कॉलेज, पटना िवझgउह8िवझg3उ4ालय , \nपटना \n लघुकथा \n \nछलना \nओकर नाम छलैक ‘छलना’। हम जखन-जखन ओकर नाम सुनैत छिलयैक तँ आझgउहययझg3यण होइत छल जे एकर \nमाय-बाप कझgउ43 आर कोनो दोसर नाम निह  फुरेलैक ? एक िदन संयोग सँ ओकर माय सँ भझg370िट भेल। हमरा \nरहल निह गेल। देिखते; पुिछये त लेिलयैक- ऐँ यै अहझg3य3कझgउ43 आरो कोनो दोसर नाम बेटी लेल निह फुराएल ? \nओ एकटा दीघझg3यण िनःझgउह8ास छोिड़ हमरा िदस िनिमझg3यणमेश दृिझg4णयएँ तकैत चुपचाप ओतए सँ ससिर गेल। ओकर \nताकब हमरा नीक निह लागल - हम कने अझgउयउितभ भए उठलहुँ।  \nिकछु िदनक बाद एक िदन छलना, हमरा सँ भझgउ43ट करए आएल गोड़ लािग पैर  लग बैिस गेल। हम कतबो \nकहिलयैक - उपर सौफा पर बैिस, मुदा किथलए, ओ ओतिह ओिहना बैसल रहल। बड़ी कालक बाद नहुँ-नहुँ \nबाजल-अपना ऑिफस मे हमरा नौकरी निह रखा देब! बझgउयह दाइएक काज करब , खुब मन लगाकए काज \nकरबैक, ककरो िशकाए तक मौका निह देबैक। हम अहझg3य3 कझgउ43 अझgउयउितझg4ण7ा निह होमए देब। एके सझg3य3समे ओ \nसमटा बािज गेल झg304वर कने मझgउ87यम , मुदा उझgउ84साह आ उमंग सँ भरल ओकर  हृदयक भावना हमरा वंशी जकझg3य3 \nखॴच रहल छल। ओकर बाजब; ओकर शुझg3उ0 -शुझg3उ0 उझgउ74चारण सुिन आझgउहययझg3यणिचिकत भेलहुँ- पुछिलयैक; \nिकछु, पढ़लो-िलखल छझg373 ? ओ मुड़ी िनहुरौने बाजल हँ, बी.ए. पास छी सुिन जेना हम आकाशसँ खसलहुँ। \nिवझgउह8ासे निह भए रहल छल ओकर बातक। सोचय लगलहुँ-झg304झgउहहीक  घरसँ बहराएब, आजुक झg304झgउहही िशझgउहउाक बात , \nसरकारक झgउयउयझgउ7भ , मिहलाक उझgउ84थानक झgउयउित  लोकक मानिसकता, जागझgउयहकता , वैझgउह8ीकरणक पराकाझg4ण7ा -भक टुटल-\nदेखैत छी ओिहना पैर लग िनहुरल बैसल अिछ, छलना। हमरा अनुमान छल-कहुना ‘क’ ‘ ट कझgउ43 पिढ़ लैत  \nहोएत भिरसक। मुदा ई एहन साधारण कद-काठीक छौड़ी एतेक पढ़ल होएत से त’ सपनहुँ मे निह सोचने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nछलहुँ। गाम मे पढ़ाई कएने छझg370 ? बाजल-पूना मे बाबू छलिथ, ओतिह उझgउ74च िवझg3उ4ालय सँ मैिझg3भभक पास कएलहुँ \nमुदा बाबू चिल बसलाह। बाबूक कमाईसँ कहुना घर चलैत छल। तािह पर सँ हमर पढ़ाईक खचझg3यण हुनका बड़ \nशौक छलिन जे बेटी पिढ़-िलख बडका ऑिफसर बनए। हमहु मने-मन सपना देखैत छलहुँ। मन लगा पढैत \nछलहुँ जे बाबूक िवझgउह8ास निह टुटैझgउ88ह। मैिझg3भभक अझgउभउवल नझgउभ4बर सँ पास कएलहँ◌ु।  विजफा भेटल तँ सपिरवार खूब \nझgउयउसझg38उ भेल। मन मे आझgउ88तिरक सझgउ88तोष भेल जे हमर  पढ़ाईक िचझgउ88ता सँ बाबू फािरग भए जएताह ओिहना हुनका \nपर अपन सात बिहनक दाियझgउ84व छलिन। बाबू भाई -बिहन मे सब सँ जेठ। जखन सब छोटे रहिथ-हमर \nदादाक मृझgउ84यु भए गेलिन। ता धिर दसमे मे पढ़ैत छलाह - धरक भार आ बिहन सभक िबयाहक समझg304या सँ \nिवचिलत छलाह। पढुआ कझg3णउा पूनाक एक बझg373क मे चपरासीक नौकरी  लगवा देलिखझgउ88ह। तािह सँ सातो बिहन \nयथासाझgउ87य वर -घर कए िनिझgउहयत भए गेलाह।  \nबाबू पािरवािरक दाियझgउ84व सँ चैन भए अपन झg30णयिझgउ70तगत जीवन िदस अझg3भणसर  होइत माय कझgउ43 गाम सँ पूना बजा \nलेलिखन। तीनू गोटा सुख-सुिवधा सँ रहए लगलहँ◌ु- \nमाय घर सझgउभ4हारय , बाबू बझg373क आ हम िनिझgउहयत सँ कॉलेज ...... \nएक िदन कॉलेज सँ आिब बैग-बझg304ता रिखते छलहुँ िक मकान मालिकन  झg304वर सुनलहुँ - कतए छीयै बझg373क सँ \nफोन आएल अिछ- बझg373क मे डकैती भए गेल छैक , िकछु गोटे घायल अिछ, िकछुक मृझgउ84यु भए गेल छैक। \nकरेज कझg3य4पए लागल मोन  सशंिकत भेल- की भेलैया ? दौड़लहुँ बझg373क िदस। पता लागल बाबूकझgउ43 गोली लागल  \nछिझgउ88ह आ ओ अझg304पताल मे छिथ , खून बहुत बिह गेल छिन, हमर खून देल गेलिन मुदा हमर खून हुनका बचा \nनिह सकलिन। हमर सबहक दुिनयझg3य3 उजिड़ गेल।  माए एिह दुःख सँ एखन धिर उबिर निह सकल अिछ। \nओकर अझgउ88तमझg3यणन मे कतहुने कतहु बाबूक मृझgउ84युक एकटा कारण हमहुँ िछयैक। कारण लगैछ जेना माए  सोचैत \nछल-आब तीन-गोटेक छोट-छीन पिरवार, गाम मे रहब-थोड़-बहुत जमीनक उपजा-बाड़ी सँ गुजर-बसर करब। \nमुदा हमर पढाई आ बाबूक आस, ओकर मोनक बात पूरा निह भए सकलैक। बाबूक लालसा छलिन, हमर \nखूब-पढब-िलखब आ खूब नीक वर-घर मे िववाह, करएबाक-लगैत अिछ जेना अथझg3यहभाव मे बिहन सभक \nिववाहक कमी’ हमर िववाह धनी-गणमाझgउ88य पिरवार मे कराए पूरा करए चाहैत छलाह। अपन  हृदयक टीस कझgउ43 \nहमर उझgउ7यजवल भिवझg303यक िनमझg3यहण सँ दूर करए चाहैत छलाह। माएक  गाम मे रहबाक इझgउ74छा कझgउ43 हमर उझgउ7यवल \nभिवझg303यक िनमझg3यहण सँ दूर करए चाहैत छलाह।  माएक गाम मे रहबाक इझgउ74छा कझgउ43 मोनमे दािब बझg373क मे नौकरी \nकिरते रिह गेलाह। के जनैत छल जे िविधक िवधान एहन होएत ? एिह असामियक घटना सँ माए जेना \nमािटक मूरत भए गेल। मृझgउ84युक समाद सँ गझgउभ4मी लािद देलक कोनो झgउयउितिझg38भया निह , िनिवझg3यणकार भाव सँ लोकक \nमूँह तकैत रहैत छल। आस-पड़ोसक लोकक झgउयउयास सँ ओकरा येन -केन झgउयउकारेण सामाझgउ88य अवझg304था मे आनल \nगेलैक तखन जे ओ झg38भझgउ88दन कएलक से किह निह , सभ लोक भाव-िवहुल भए उठल। कनेक शाझgउ88त  भेलाक \nबाद, ओ हमरा गािर-झgउह7ाप देमए  लागल-ओकर मुँह सँ अिझgउ88तम बहराएल शझgउभउद छलैक -छलना। अपन एिह नवीन \nनामकरणसँ हमहुँ शत-झgउयउितशत सहमत छी कारण निह हमरा पढ़ैक उझgउ84कंठा रिहतए आ निह  बाबूक मोन मे \nहमर उझgउ7यजवल भिवझg303यक एतेक महझgउ84वाकझg3य4झgउहउा त हम सभ माएक इझgउ74छानुसार  \nगाम चिल गेल रिहत हुँ आ हमरा माएक जीवनक संग एतेक टा छल निह होएत ? \n \nओकर तँ जीवने उजिड़ गेलैक ! एहने आशा िवहीन अझgउ88धकारमय जीवनक कझgउभ8पनासँ ओ पुनः जेना बौक भए  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nगेल। एखन ओ सामाझgउ88य लोक जकझg3य3 िझg38भया -कलाप करैछ िकझgउ88तु िदमाग ओकर सुझg38उ भए गेल छैक। संग रहैत \nअिछ मुदा अनभुआर चलैत-िफरैत, िहलैत-डोलैत कठपुतली सन। हम, अवाक भेल बडी काल धिर ओकर \nएकतरफा बातझg3यहलाप आ घटना सुनैत  रहलहुँ चुपचाप। मोन दुखी अशाझgउ88त अिखझg38उ भए गेल। तथािप एखनो \nमोन मे िजझgउह3ासा  बनले रहल ओकर नाम की िछयैक? \nहम पुिछये बैसिलयैक गे तोहर असली नाम की छौक? \nओ मुड़ी िनहुरौने उझgउह4र देलक ‘आशा’। \n \n  \nजगदीश वgबैबसाद मवgबष3 ड लक आठ गोट िव हिन  कथा- \n  \nउड़हिड़   \n  \nएक तँ ओिह ना जूरशीतलक भोर, चािर ये बजेसँ चझgउ88 झg40य कूप बिन  इनार अकास-पताल एक केने, िस रिस राइत \nवसझgउ88 त  िस र सजबै पाछू बेहाल, जे जतए से ततैसँ पीह-पाह करैत। तइपर तीन िद नसँ एकटा नवका गप \nगाममे सेहो उपिक  गेल छै। ओ ई जे कपरचनमा उड़हिड़  गेल। रंग-िब रंगक खेरहा-खेरही गाममे िछ टाइत। \n     ओना उपरका जहाज जकझg3य3 झg304 झgउहहीगणक बीच गप हवाइ भेल मुदा पुझgउय4खक बीच कोनो सुिन  -गुिन  नै। तँए \nकपरचनमाक िप ता-रघुनाथक लेल धैन-सन। माए कुड़बुड़ाइत मुदा सासुक डरे मुँह नै खोलैत। ओना परगामी \nभेने माइयो आ पिझgउ7भ  योक मन ओते घबाह नै होइत। होइत तँ ओतए जतए सीमानक आिड़  धारक बािढ़ मे \nभिस या जाइ छै। कुसमा दादीक माने कपरचनमाक दादीक मनमे िम िस यो भिर  हलचल नै। कोनो िक  बेटी \nजाित  छी जे अबलट लागत। बेटा धन छी जतए रहत ओतए खुझg3उया गािड़   कऽ रहल। िक यो बजैए तँ अपन \nमँ◌ुह दुइर करैए।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n     जूरशीतल पाविन , अपने हाथे कुसमा दादी इनारसँ पािन  भिर असीरवाद बॅटबे करतीह। तहूमे तेहेन गप \nपिर वारक उड़ल छिझgउ88 ह   जे बझg3य3टबो   जझgउयहिर  ये छिझgउ88 ह  । ओना अझgउ88 ह रगरे मनमे उठल रहिन  मुदा पहरक ठेकान नै \nरहलिन । जखन गाममे पीह-पाह शुझgउयह भेल तखन फुड़फुड़ा कऽ उिठ   ला◌ेटा-डोल लेने इनार िद स बढ़ली। \nमनमे ईहो रहिन  जे इनार परक असीरवाद बेसी नीक अंगनाक अपेझgउहउा होइ छै। तँए सभसँ पिह  ने इनारपर \nपहुँचब जझgउयहरी बुझल िन । आब िक  कुशक जौर आ घट थोड़े रहल मुदा तैयो।  \n     इनारसँ डोल ऊपरो ने भेल छलिन  आिक  नवनगरवाली समिज या-पुतोहु अिब ते देखलिन  जे दादी असगरे \nछिथ  तँए अवसरक लाभ उठा ली नै तँ पचताइये कऽ की हएत। उपरागी जकझg3य3 बजली - \n“उढ़ड़ा एलिन  की नै?” \n  नवनगरवालीक बोल कुसमा दा दीकझgउ43 िम  िस यो भिर  नै कबकबौलकिन । मनमे नचैत रहिन  जे एके पीढ़ी \nऊपरक लोकक ने संकोच करैए, हम तँ दू पीढ़ी िछ ऐ। बाल-बोधक उकठपनो गपक जबाब उकठपने जकझg3य3 \nि◌ दऐ से केहेन हएत। नवनगरवालीक आँिख मे आँिख  चढ़बैत बजलीह- \n“किन यझg3य3 , अहझg3य3 कहुना भेलॱ तँ पोते-पोती भेलॱ। िक छु छी कपरचना तँ बेटा धन छी। जँ ककरो लैयो कऽ \nचिल  गेल हेतै तँ सोिच  लेने हेतै जे ठाठसँ िज नगी केना िब ताएब। जतए रहत जगरनिथ या खझgउ88 ती  गािड़  \nदेतै।” \n     भादवक बखझg3यह जकझg3य3 कुसुमा दादीक मुँह बरैसते रहिन   िक   इनारक िक नछिड़ मे कनबािह  भेल दुलारपुरवाली \nठाढ़ छिथ । मुदा ओ दादीक सभ बात सुिन  नेने रहिथ । मन िभ न-िभ ना गेल रहिन  । तइपर जूरशीतलक \nउखमज जे टटका-बिस याक िभ रंत िछ हे। टटका नीक आिक  बिस या। बिस या नीक आिक  तेबिस या। तेबिस या \nनीक आिक  अमविस या। मुदा टटका? नवनगरवालीक पझgउहउ लैत बजली - \n“सभटा कएल िह नके िछ यिन । दुिन यझg3य3मे नाओंक अकाल पिड़   गेल छेलै जे कपरचनमा नाओं रखलिख न।” \n     सतैिह या बखझg3यहकझgउ43 छुटैक आशामे थोड़े छोड़ल जा सकैए। बीचोमे जोगारक जझgउयहरत अिछ  ये।   जँ से नै तँ \nिब ल-बाल होइत िक महर-िक महर बिह  जाएत से थोड़े बूिझ  पेबै। कुसमा दादी दुलारपुरवालीकझgउ43 कहए \nलगलिख न- \n“तॲ सभ फुलक नाओं के बेसी पिस न करै छहक, मुदा तॲही कहअ जे जते अपना गाममे फूल अिछ  ओकर \nमूझgउभ8 य  िक  हेबाक चाही। मुदा देखै िक  छहक। पोताक नाओं कोनो अधला रखने छी जेहेन चािल -ढािल  \nदेखिल ऐ तेहेन नाउओं रिख  देिल ऐ।” \n  दादीक उतारा सुिन  नवनगरवाली मुँह चमकबैत बाजिल  -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \n“दादी, अबेर भेल जाइ छै। एक चुझgउयहक असीरवाद देती तँ दोथु नै तँ अपन राखथु। ” \n     अगुआएल काजकझgउ43 पछुआइत देिख   दादी डोल नेनिह  नवनगरवालीकझgउ43 कहलिख  न- \n“मन तँ होइए जे सॱसे डोल उझिल  िद अ मुदा अखैन काजक बेर अिछ । जा तोहूँ घर-अंगना देखहक।” \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n  \nमवgबषृहािन   \n  \nभोटक तीन मास पछाित  झg30उ याम आ कमलनाथकझgउ43 भझgउ43ट भेल। ओना एक गामक रिह  तो ऐनाहे-ओनाहे सझgउभ4 बझgउ88 ध  \nदुनूक बीच भोटसँ पिह ने छल, मुदा मिह ना िद नक दौड़ एते लग आिन  देलक जे एझg3णउे गाछक फल जकझg3य3 बूिझ   \nपड़ए लगलै।  \n     एक तँ तीन मासक बािक औता गपो-सप आ अपन पाटझg3य8क हािर   आ दोसराक सरकारोक हािल -चाि◌ ल पाटझg3य8 \nलोकक मुँहे सुनब तँ जझgउयहिर  ये अिछ । मािट क बाझgउ88 ह पर चैत-बैशाखमे धूरा-गदझg3यह उिड़  ते अिछ , तहूमे तेहेन \nघोड़दौड़क समए अिछ  जे आरो उिड़  अकासकझgउ43 अझgउ88 ह रौने अिछ । \n  भोटक हाि◌ रसँ कमलनाथक मन झुकल तइ संग पिर वारक तीन पुझg304 त क सेवा सेहो हराइत-िब ड़हाित  देिख  \nआरो झूिक  गेल। खसल मन कमलनाथ बाजल- \n“भाय, की हाल-चाल अिछ ?” \n  कमलनाथकझgउ43 झg30उ या म आंिक  लेलक। हारल लोकक बीच चढ़ा-उतड़ी होइते छै। खसैत कमलनाथकझgउ43 देिख   \nचढ़ैत झg30उ या म बाजल- \n“पूरबते।” \n     झg30उ यामक उझgउह4र पािब   कमलनाथ भक-चकमे पिड़  गेल। पैछला बात बुझने िब ना आगू केना बढ़ल जाएत। \nमने-मन सोचए लगल जे पूवझg3यणतक की अथझg3यण भेल। मुदा झg30उ यामक पूवझg3यणतक अथझg3यण रहए अपन राजनीित  । देशक जे \nहेतइ से देशक लोक जनतै; तइसँ हमरा की। अपन ठीकेदारी, ऑिफ समे हेरा-फेरीक संग समाजमे सराध-\nिब आह चलैत रहतै, सभ अबाद रहत। ई की सेवा नै भेल? \nझg30उ यामक उझgउह4र नै बूिझ   कमलनाथ पुन: दोहरबैत बाजल- \n“भाय, नै बूिझ  पेलॱ?” \n  अपन गोटी लाल होइत देिख  झg30उ याम अगुआएल नेता जकझg3य3 िव  चारए लगल जे अगुआएब तँ ओहए न भेल जे \nअपन िव चारकझgउ43 झgउयहिच  गर बना दोसरकझgउ43 बुझाएब। मुदा लगले मन चकभौर लेलकै। मुँहा -मुँही बाजब आ मुँह घुमा \nकऽ बाजब एके भेल। ओहए ने कला छी। अनुकूल होइत झg30उ या म बाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n“भाय, भोटक पछाित  जना हमरो मन उिड़ या-बीिड़ या गेल। पिह ने जना करै छलॲ से आब कहझg3य3 कएल \nहोइए। तखन तँ ढीलो-उड़ीसक दवाइ खा-लेब, से केहेन हएत?” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \n  \nमेकचो \n  \nपछुआ पकड़ैत ि◌ मिथ लझg3य4चलक िक  सानकझgउ43 अपनो  दोख ओतबे छिझgउ88 ह   जते सरकारक। िक एक तँ ओहो अपनाकझgउ43 \nजनतंझgउहहक िक  सान निह  बूिझ  पेलिन ।  \nपझg3य3च बीघा जोतक िक  सान चुझg334ाइ। अझg304 सी क दसकमे गहुमक खेतीक संग सरकारी खादक अनुदान आएल। \nबीघा भिर  गहुमक खेती चुझg334ाइ करत। एक बोरा यूिर  या आ एक बोरा झg3भणोमर खादक पूँजी लगबैक  िव चार \nकेलक। ओना समुिच त खादो आ पौिझg303 ट  क तझgउ84वो खेतमे देब जुड़ब -पड़ब परक फुड़ब भेल। \nझgउभउ लौकक माझgउ87 यमसँ खाद भेटै छै। पझg3य3च िद  न बरदा चुझg334ाइ भी .एल.डझgउभउ झgउभ8 यूसँ फमझg3यण भरौलक। तीन िद  न पछाित  \nकमझg3यणचािर  यो िल िख  देलिख न। दू िद न पछाित  बी.ओ. सहाएब िल खला पछाित  फमझg3यण झgउभउ लौ क ऑिफ स पहुँचत जे \nआठम िद न भेटतै। \n     फामझg3यण जमा केला पछाित   घरपर आिब  चुझg334ाइ चपचपाइत   पझgउ7भी झgउयहसनी लग बाजल - \n“ऐ बेर अपन गहुमक खेती नीक हएत!”  \nपित क चपचपीमे चपचपा झgउयहसनी चिप  -चिप , गॱिच आइत नजिर  दैत बाजिल - \n“फगुआमे नवके पुड़ी खाएत।” \n     तीस िद सझgउभ4 बरकझgउ43 चुझg334ाइ गहुम बाउग केलक। पझgउ74 ची स िक लो कझg3उ7ा उपज भेल।  \n     टुटैत उपजाक टुटैत चुझg334ाइक मन पझgउ7भीकझgउ43 कहलक - \n“ऐ बेरसँ नीक पौझgउय4के भेल। चालीस िक  लो कझg3उ7ा भेल रहए। ”  \n  झgउयहसनी - “एना िक अए भेल?” \n  चुझg334ाइ - “तेहेन चमरछॲछमे पिड़  गेलॱ जे मेकचो-पर-मेकचो लगैत गेल। जइसँ बाउग करैमे डेढ़ मास \nपछुआ गेलॱ। तँए उपजा टूिट गेल। ” \n  पित क घाउपर मलहम लगबैत झgउयहसनी बाजिल  - \n“खेती जुआ िछ ऐ। हािर -जीत चिल ते रहै छै। तइ ले िक  हाथ-पएर मािर  बैिस  जाएब।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nिब सवास भरल पझgउ7भीक बात सुिन   संकिझgउभ8 प  त होइत चुझg334ाइ बाजल - \n“फेर एहेन फेिर मे नै पड़ब।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n  \nझुटका िव दाइ  \n  \nजिह ना हारल नटुआकझgउ43 झुटका िव  दाइ होइ छै तिह ना ने हमरो सहए भेल; मनमे अिब ते झgउयउोफेसर रतनक िच  झgउ88 त न \nधार ठमिक  गेलिन ।  \n     िप ताक झgउह7ाझg3उ0 -कमझg3यण समपन भेलाक तेसरा िद  न झgउयउो . रतन दरबझgउ7य जाक कुसझg3य8पर ओंगिठ   कऽ बैस; बीतल \nकाजक समीझgउहउा  करैत छलाह। जिह ना नख-िस ख वणझg3यणन होइत तिह  ना ने िस ख-नखक सेहो होइए। मुदा \nकाजक समीझgउहउा तँ मशीन सदृश होइत। जे पाटझg3यण पाछू कऽ लगौल जाइत खोलबा काल पिह  ने खुजैत अिछ । \n     झgउयउो . रतन छगुझgउ88 ता मे पड़ल छिथ  जे समए कतएसँ कतए ससिर  गेल आ....। आब  िक  थारी-लोटा आ \nकपड़ा-लझgउह4ाक घटबी ओइ तरहझgउ43 अिछ   जना पिह ने छल। कहू जे ई केहेन भेल जे एते झgउयहपैआ लोटा पाछू गमा \nदेलॱ। जँ समाजक बात नै मािन तॱ दोखी होइतो, मानलॱ तँ िक  मानलॱ। लोटाक चचझg3यण हुनका सभकझgउ43 करक \nचािह यिन । तहूमे तेना लाबा-फरही करए गललाह जे इिझg304 ट िल या केना देबै, लोहा छी अशुझg3उ0 होइए। िन  अमत: \nफूल, िप तिर  वा ताम हेबाक चाही। चानी-सोना तँ राजा-रजबारक भेल। िव चार अिन वायझg3यण भऽ गेल। फेर एहेन \nझgउयउझg3णण िक  अए उठल जे घरही नै दऽ बझgउ74 चा सँ बूढ़ धिर  जे पंच औताह सभकझgउ43 होिझgउ88 ह  । िस यानोक पिन पीबा ओहए \nहएत जे धीया-पुताक?  तखन तँ लोटासँ लेाटकी धिड़ क ओिर यान कझgउयह। तहूमे तेहेन अनरनेवा गाछ जकझg3य3 \nभिर गर गाछ ठाढ़ कऽ केलिन  जे हाइ झg304 कूलक िश झgउहउक गंगाधर लोटाक संग धोित  यो बँटलिन । तइठाम एको \nअलंग नै किर तै; से केहेन होइत। \n     बजारसँ घुमला पछाित जिह ना नीक वझg304 तु देखलापर  मनमे उमकी उठैत तँ अधला देखलापर डुबकी िल अए \nपड़ैत, सएह ने भेल। झgउयउो . रतनक मन कोसी-कमलाक एकबझg3उय भेल पािन   जकझg3य3 घोर -मझg3उ7ा भऽ गेलिन  । \nिच लहोिर  जकझg3य3 झपटैत पझgउ7भीकझgउ43 कहलिख  न- \n“मन िब साइन-िब साइन भेल जाइए आ अहझg3य3कझgउ43 एक कप चाहो ने जुरैए ?” \nपित क आदेश सुिन  सुजीता चाहक ओिर यान केलिन । \n     चाह दैत सुजीता, पॅजरामे बैिस  जट-जटीन जकझg3य3 पुछलिख  न- \n“की भेल जे एना मन िव धुआएल अिछ ?” \n  ओना चाहक चुझg304 की सँ रतनक िब सिब सी कनी कमलिन  मुदा िन ड़कटोबिल  भऽ कऽ छूटल नै छलिन । ओही \nझॲकमे झॲिक  देलिख न-   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n“हएत िक  झुटका िव दाइ भेल।” \n     पित क बात सुजीता नै बूिझ  सकलीह। बुिझ यो केना सिक तिथ ? मुदा रोड़ाएल दािल क सुगंध जकझg3य3 \nअनुमानए लगली। मनमे जे कुवाथ भेल छिझgउ88 ह    से जाबे खोलता नै ताबे केना बूझब। जँ कोनो तेहेन बात \nरिह तिन  तँ एना सझg3य3प जकझg3य3 गझg373िच  या-गझg373िच  या िक अए चिल तिथ । बजलीह- \n“कनी काल अराम कझgउयह , हमरो हाथ काजेमे बाझल छलए, ओकरा सझgउभ4 हा िर  लइ छी।” \n  \n~ \n     /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n  \nमुँहक खित यान  \n  \nऐ बेर दुगझg3यहपूजाक नव उझgउ84 सा ह अिछ । उझgउ84 सा हो उिच ते, हाले-सालमे मलेमासक िव दािग री भेल अिछ  । एक िद न \nमाघ बीतने तँ आशा फुड़फुड़ाइत पझg3य3िख   झाड़ए लगैत अिछ , भलिहं पझgउ74 ची स िद नक टप-टप पाला खसैत शीत-\nलहरी आगू िक अए ने हुअए। मुदा से नै, किह यो नावपर गाड़ी चढ़ैए तँ किह यो गाड़ीपर नाव। तहूमे दुनूक \nबीच, गाड़ी-नावक बीच एहेन रंग-झgउयहपक िम  लानी रहै छै जे दुनू-दुनूकझgउ43 पीठेपर उठबैए आ पेटोमे रखैए। से ऐ \nबेर थोड़े हएत, तते ने लोक रौिदआएल अिछ  जे महारेपरसँ कूिद -कूिद  उमकत। \n     औझुका िद न भगवतीक मािट  लेल जाएत। भोजक पाते देिख  धीया-पुता चपचपाए लगैत जे खूब खेबिन । \nआिख र भोज होइते िक अए छै। चािर  बजे भोरेसँ पीह-पाह शुझgउयह भऽ गेल। ओना रघुनी भायकझgउ43 बूझल रहिन   \nमुदा तैयो पीह-पाह नीक नै लगैत रहिन । कारण रहए जे िद नक फल भोजन बूिझ  झg38भिम  क-काजक िझg38भ  या \nबुझैत। जाबे चौकक हवा पािन  पीबए पहुँचैत िक  तइसँ पिह ने चाहक चुिझg334   पजरल देखलिन । \n     अपन मनकामना पुरबैत तेतरा दस कप चाहक भोज केलक। भोजन सझgउह4िर  मे भोजैत अपन बात बिज ते \nअिछ  तिह ना तेतरा बाजल- \n“भाय, झg3भभेझgउ83 ड  डरेबर भऽ गेिल यौ, भगवती दयासँ आब कोनो दुख-तकलीफ पिर वारकझgउ43 नै हेतै। ” \n     दोकानक दोसर बझg370चपर बैसल पोखिर  या असामी रामेझgउह8र सेहो बैसल। तेतराक बात जना रामेझgउह8रक छातीमे \nछेिद  केलक तिह ना रामेझgउह8रकझgउ43 भेल। झॲक चिढ़  ते बाजल- \n“बाप जे मड़ूआ लेलकै, से तँ अखैन तक सठाएले ने भेलै हेन...?” \n     रामेझgउह8रक बात सुिन  ते तेतरा लोिढ़ औलक। मुदा कएल िक  जाए? दुनूकझgउ43 थोम -थाम लगबैत कहलिख न- \n“दू घंटा लोककझgउ43 बातो बुझैमे लगतिन   तँए दू घंटा दुनू गोरे घरपर जाउ।” \nघर ि◌ दस रामेझgउह8र बढ़ैत बाजल - \n“बािढ़ मे घर खिस  पड़ल, नै तँ अखने बही आिन  कऽ पंचक बीचमे फेिक  दैित ऐ।” \n     घरमुँहा होइत तेतरा बाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \n“िक  बूिझ  पड़ै छै जे बाबेबला सनकी अिछ , झािड़  देबइ। जँ ओकर बािक ये छै तँ मनुख जकझg3य3 फुटमे \nकहैत।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n  \nकोसिल या \n  \nसीकसँ खसल मटकूड़ जकझg3य3 सोमन काकाक मन छहॲिछ  त भऽ फुटए लगलिन । िब नु भझg3य3ग पीनॱ अफीमक \nनशा चिढ़  गेलिन । िन ता कैत भेल देहकझgउ43 खरौआ जौड़ीसँ घोरल खाटपर िच  तंग पटकलिन । दंगल जकझg3य3 नै जे \nिक छु हारबो करैए, िक छु जीतबो करैए आ िक छु िख चिड़ यो बनैए। दोसर कारण छलिन । ऊनाइत मन \nउिध या-उिध या बजैत जे चाझgउयह बेटाक िप  ता छी, पालन-पोशन करै छी तखन िक अए ने बूिझ  पेलॱ जे घरमे \nकोसिल या सेहो बिस  रहल अिछ । मनक सीमा टिप  बोल िन कललिन - \n“अनेरे पिर वार-पिर वार करै छी, सझgउह4िर   बखझg3यणक पसीनाक की मोल रहल। यएह ने जे घरे-पिर वारेमे एहेन मोइन \nफोिड़  दुिद िश या धार बहए लगल। कुझg3उयी -कझg3उया जकझg3य3 जँ दुनू िद  स धार बनाएब तँ नारक मुझg3उ7ी घुसकबै काल \nहाथ खड़रेबाक डर रहबे करत।” \n     सोमन काकाकझgउ43 देख घुरनी काकीक मन िम  िस यो भिर  नै हलचलेलिन । िज नगीक अनेको झg38भोध देखने \nछिथ । अनुभवी छिथ । कनी फिड़ झg3णउेसँ थमझg3यहमीटर लगा काकी काकाक रोग नपए लगलीह। मुदा पुरना \nथमझg3यहमीटरसँ तँ पुरना रोग परेखमे अबैत नवका केना आऔत। सहए भेल िन । ओना सोमन काकाक अपने \nठकमुड़ाए गेल रहिथ  जे एना िक अए भेल? मुदा तैयो घुरनी काकी बीख उतारैतक मंझgउहह चलौलिन  - \n“बेसी भीड़ भऽ गेल। मन थीर कऽ कऽ नहा-खा िल अ। खा कऽ जखन अराम करब तखन अपने मन चेन \nभऽ जाएत।” \nकाकीक खट-मधुर गप सोमन काकाकझgउ43 आरो अमता देलकिन  । झटकीक झट का जकझg3य3 झटहा झटिक   \nदेलिख न- \n“जअ-ित ल आिन  उसरैग िद अ। हमहूँ अहझg3य3कझgउ43 उसरैग दइ छी। कोन भझg3य3जमे अनेरे पड़ल छी। जइठाम \nझg40यौपदीसँ लऽ कऽ रघू बाबू धिर   कुरसी जमौने छिथ । तइठाम पार पाएब असान छै।” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \n  \nहूिस  गेल  \n  \nभोज खा बाबा अिब ते रहिथ  िक  पोता-रमचेलबा मन पड़लिन । तखने देखलिन  जे तीमन-तरकारीक मोटरी \nमाथपर नेने दिछ नसँ अबैत अिछ । मन सहिम  गेलिन  जे सभ िद न पोताकझgउ43 संग नेने जाइ छलॱ , आ.....। \nलगले मनमे एलिन  जे जे पूत हिर बािह  करए गेल, देव-िप तर सभसँ गेल। तइ बीच हाथमे लोटा देिख  \nरमचेलबा पूिछ  देलकिन - \n“कतए गेल छेलह बाबा हौ?” \n  बाबा अवाक भऽ गेला। मुदा, आब तँ ओहए सभ ने करत तँए अनुकूल बना राखब जझgउयहरी अिछ  । िन धोख \nकहलिख न- \n“बौआ, तूँ हाटपर गेलह, इमहर िव जो भऽ गेलै, तँए िक  किर तॱ?” \n     जिह ना िन धोख बाबा बजलाह तिह ना रमचेलबा बाजल- \n“बनलह िक ने?” \n  बाबाकझgउ43 मन पिड़   गेलिन । पूवझg3ययचलक मणीपुरी भोज भोज , जइमे जे वझg304 तु जते नीक रहै छै ओ ओते पिह ने \nपरोिस  खुआ दइ छिथ । मुदा अपना ऐठाम तँ अझg38उकझgउ43 अझg38उ बुझिन  हार आगूमे आएल पिह ल अझg38उक पूजा करत। \nबाबा बजलाह- \n“बौआ, नीक भेलौ जे तॲ नै गेलझgउ43। ” \n  अपन बात सुिन  रमचेलबा बाजल- \n“से िक  हौ?” \n  अनुकूल होइत रमचेलबाकझgउ43 देिख   बाबा कहलिख न- \n“धुर हूसा गेल।” \n  अकचकाइत रमचेलबा बाजल- \n“से िक  हौ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n  “िक  कहबौ, भात-दािल  बड़ पिव झgउहह बनल छलै, तइपर अझgउभ8 लू-परोड़क तरकारी तेहेन बनल छलै जे देिख ये \nकऽ मन िह लिस  गेल। खूब खेलॱ। तेकर बाद जे नीक-नीक िव झgउ88 या स सभ अबै लगल, ओकरा िद स के \nताकैत।” \n  “तब तँ खूब बनलह?” \n  “अपूछ भऽ गेल।” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \n  \nगित -गुवg319ा  \n  \nसोलह बखझg3यणक पछाित   सुखदेव बझgउभ4 ब इसँ गाम आएल। पिह लुका सुखदेवा नै जे ठोरनमड़ासँ जानल जाइत छल। \nओ सुखदेव जे बझgउभ4 ब ईक गली-कुचीसँ नोकरी करैत सोलहम िज नगी एयर पोटझg3यण (िश वाजी टिमझg3यणनल ) पहुँच गेल \nअिछ । खाली नोकिर ये नै नोकरी तँ ओहनो होइत अिछ  जे पािन  पीऔिन हार गिल यो-कुचीमे रहैत अिछ  आ \nएयरो पा◌ेटझg3यणमे। ओ सुखदेब जे होटलक मसझgउभ8 ला  पीसब, टा नै, काजक गित  सेहो आ मानिस क गित  सेहो तेज \nकेलक। झg3भणेजुएत सुखदेव , आँिफ सर सुखदेव, जीप-कार-झg3भभकक झg40णाइवर सुखदेव। \n     गाम अिब ते सुखदेव भिज औलक तँ भझg3य3जपर चढ़ल जे खुशीलाले बाबा टा एहेन रहला अिछ   िज नकर \nसमझg3य4ग नै बहड़ेलिख  न। पुरना ढड़झg3यहक लोक खुशीलाल बाबा। िज  नगी ओइठामसँ देखने जइठाम पालकी, महफा, \nओसारक ओहार, घरक ओहार चलैत छल। आइ िक  देखै छी। मन-िच त मािर  अपन कुल-खनदानक जिड़ मे \nपािन  ढारैत जीव रहला अिछ । जइठाम गाम हमरा छोिड़  देलक, आ हम गामकझgउ43 छोिड़   देिल ऐ, एहेन बहैत \nधारक िझgउहह  वेणी मोरपर खुशीलाले बाबा टा छिथ । कने िज रेलाक पछाित  भझgउ43ट करबिन  । \n     तीन बजेक समय। सुखदेव खुशीलाल बाबा ऐठाम पहुँच गोर लािग  अपन पिर चए देलकिन । बैसैक इशारो \nकरिथ  आ सुखदेवक समाचारो सुनिथ । मने-मन खुिश यो होिझgउ88 ह   जे अही मािट -पािन क बझgउभ4 ब ईक िश वाजी \nटिमझg3यणनलमे ऑफीसर बनल अिछ  । जिह ना सझg3य3प अपन छझgउ88 द  सुनबैत-सुनबैत पड़ा गेल मुदा गड़ूल देखबे ने \nकेलिन । तिह ना खुशीलाल बाबा सुखदेवक समाचारमे हरा गेलाह। \n     बजैत-बजैत सुखदेवकझgउ43 बूिझ   पड़ल जे भिर सक हम अपने िख झg304 सा  सुनबए एिल यिन । िव चार रोिक  \nपुछलिख न- \n“बाबा, अपना िद सक िक  हाल-चाल अिछ ?” \n  जिह ना पुरना संगी पािब  हृदय खोिल  सभ गप करैत तिह ना खुशीलाल बाबा बजलाह- \n“बौआ, ऐठामक िग रहझg304 तकझgउ43 कोनो गित  -गुझg3णभा  अिछ । धार मािट  दुइर कऽ देलक। कोसी-नहर ठीकेदार खा \nगेल। मौनसूनी बखझg3यहकझgउ43 रौदी खा गेल। की कहबह। ” \n  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n□    \nडॉ. अजीत िमझgउह7 , मैसूर। \n लघुकथा \nवg301यथा  \n‘भाग , भाग एिह ठामसँ, निह तँ कोनो दशा बझg3य3की निह रखबौक , इह मुँह जे लगैत छिन, भािग जो, निह तँ \nकान-कपाड़ फोिड़ देबौक’- \nबंगला भाषामे िकछु एहने-एहने वाझgउ70य सुिनतो हम अझgउ84यझgउ88त िझg304थर भए ओिह रोगीकझgउ43 साझgउ88झgउ84वना दैत कहए लगलहुँ- \n‘ हे अहझg3य3 घबराउ जुिन , सभ िकछु ठीक भए जाएत। माझgउहह िकछु काल िझg304थर भए रहू। ’ \nहमर एहन कहला पर ओ आर जोर सँ बपहािर काटए लगलीह, िकछु काल लेल तँ हमरो लागल जे कोन \nकायझg3यणमे फँिस गेलहुँ, मुदा फेर अपनाकझgउ43 मनबैत हुनका शाझgउ88त करबाक झgउयउया स करैत रहलहुँ। मुदा ओहो कोनो \nएझgउभ4हर -ओझgउभ4हरकेर मािटसँ निह बनिल छलीह , लागल जेना भगवान हुनका बनएबामे अपन सभ कलाक झgउयउयोग \nकएने छलाह। हमसभ एक िदस आ ओ रोगी दोसर िदस, जे करीब पझgउ74चीससँ तीस वषझg3यणक सुझgउ88दर कायाक \nएकगोट मिहला छलीह, जिनक झg30णयथा देिख सझgउभ4पूणझg3यण कझgउभ4पाटझg3यणमेझgउ88टक लोक झg30णयिथत छल , सभ केओ राम-राम, \nिशव-िशव कए रहल छलाह जे कहुना नीक नहझg3य3ित ओ रोगी खड़गपुरधिर पहुँिच जािथ। आइ लािग रहल \nछलैक जे खड़गपुर हावड़ासँ सए निह, हजार कीलोमीटर दूर हो। हम एक बेर फेर अपन झgउह3ान झाक झgउयउयोग \nकरबाक िनणझg3यणय कए रोगी लग जाए अझgउ84यझgउ88त शाझgउ88त झg304वरझgउ43 हुनका  कहिलएिन–  \n‘देखू, हमसभ आब माझgउहह िकछुए कालमे खड़गपुर पहुँिच जाएब आ अहझg3य3क उिचत झgउयउितकार झgउयउारझgउभ4भ होएत। \nओतए नामी डॉझgउ70टरसभ आिब अहझg3य3क िचिकझgउ84सा करताह , जँ याझgउहहामे जएबाक योझgउ7उय होएब तँ आगझg3य3 चलब , निह \nतँ ओतिह उतिर आपस अपन घर चिल जाएब। मुदा एिह एक घंटाक लेल हम िकछु दवाइ दैत छी, तकरा \nमुँहमे रािख जँ अहझg3य3 बीस िमनट धिर िकछु निह बाजब तँ तझgउ84काल अहझg3य3क कझg4णय दूर भए जाएत आ हमसभ \nसेहो गझgउ88तझg30णय धिर पहुँिच जाएब। ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nहमर ई कथन कायझg3यण कएलक , ओ हमर आदेशक पालन झgउयउारझgउभ4भ कए देलिन। हम कहिलएिन - \n‘कनी मुँह खोलू तँ, जीहकझgउ43 उपर कझgउय4 , हँ, हँ, िचझgउह4 भए कझgउ43 पिड़ रहू। ’ \nहमर सभ आदेशक ओ शतश: पालन कए रहल छलीह। ठीक एहने समयमे मन पिड़ आएल मैिथली \nसािहझgउ84यक झgउयउिसझg3उ0 एकझg3य4की ‘छॴक’, जािहमे एकटा बंगाली डॉझgउ70टर मैिथलक िचिकझgउ84सा कएल करैत छिथ , एतए \nहमरा उनटा अवसर भेिट रहल छल। बंगालीक िचिकझgउ84सा एक मैिथलक हाथझgउ43। हम ओिह एकझg3य4की क िकछु \nडॉयलागकझgउ43 झg304मरण कए ओतए झgउयउयोगमे आनब झgउयउारझgउभ4भ कएल , ‘जुआन’ कहने ‘यौवन’ क सझgउ88देहक कोनो डर निह \nछल, तझgउ43 िनिझgउहयझgउ88त भावझgउ43 हुनक जझg3य3च झgउयउारझgउभ4भ कएल। हुनक जझg3य3च कएलाक बाद हम एकटा दवाइ हुनकर मुँहमे \nदए एकबेर फेर बीस िमनट धिर निह बजबाक आझg3भणह कएल। िकछु काल धिर तँ ओ  िझg304थर रहलीह , मुदा \nबीच-बीचमे हुनक आह हमरासभकझgउ43 आहत कए रहल छल। भगवानक रझgउहउ जे हमसभ खड़गपुर एही िझg304थितमे \nपहुँिच गेलहुँ, ओतए पूवझg3यण सूचना रहबाक कारणझgउ43 रेल िवभागक िकछु झgउयउिसझg3उ0 िचिकझgउ84सक अपन दल -बलकेर सङ \nउपिझg304थत रहिथ। गाड़ी झgउय4कतिह ओ सभ ओिह रोगीक लग पहुँिच अपन औजा र-पाती सिरआबए लगलाह। ओ \nसभ अपन कायझg3यणमे लगबे किरतिथ िक रोगी बहुत जोरसँ िचिचआइत गाड़ीसँ नीचझg3य3 उतरबाक लेल गेट िदस \nदौड़लीह। सभ हझg3य3 -हझg3य3 करैत हुनका पाछझg3य3 लागल , मुदा ओ तँ एकिह छरपानमे झgउभ0लेटफॉमझg3यण पर उतिर िचिचआइत \nरहलीह। हुनक एहन िझg304थित देिख िचिकझgउ84सक दलक सङ -सङ पिरजन दौड़लाह। मुदा ओ रोगी ककरो अपना \nलग आबए देबाक हेतु तैआर निह, ओ जोर-जोरसँ बंगला भाषामे िकछु िचिचआ रहल छलीह। एक तँ \nअझg304वझg304थता आ दोसर झg304टेशनक चहल -पहल, हुनक कोनो वाझgउ70य ककरो बुझबामे निह आिब रहल छल। एिह \nउहा-पोहमे िविचझgउहह िझg304थित भए गेल , एक िदस गाड़ीकझgउ43 खोलबाक झg30णयझg3भण ता तँ दोसर िदस रोगीक असहजता, \nककरो िकछु फुिरए निह रहल छलैक। रोगीक पित झg3उहारा बीच -बीचमे सहटबाक झgउयउयासो कएला पर ओ आरो \nजोरसँ चीझgउ84कार मािर उठिथ। आब हमरहु रहल निह गेल , नीचझg3य3 उतिर ओिह रोगीक िदस ताकल। हमरा \nतकला पर लागल जेना ओ रोगी अपन झg30णयथा हमरासँ बझg3य3िट रहल होिथ। िकछु आशािझgउ88वत भए हुनका िदस \nबढ़लहुँ, ओ िनरपेझgउहउ रिह हमरा िदस तकैत रहलीह। एतबा कालमे हम हुनका लग पहुँिच गेल छलहुँ, आझg3भणह -\nअनुरोध करैत ओिह डॉझgउ70टरक दलकझgउ43 चिल जएबाक हेतु किह रहिल छलीह। हुनक कहब छलिन जे हम एिह \nडॉझgउ70टरसभसँ निह देखाएब , ई सभ हमरा मािर देत। हमर सभक एिह वातझg3यहलापक झg38भममे हुनक पित सेहो \nलगमे आिब गेल छलाह। रोगी एक झटकामे बिढ़ हुनका चेतौनी देब झgउयउारझgउभ4भ कएलिन - \n“जतबा काल ई डॉझgउ70टरसभ निह चिल जाएत , हम गाड़ीमे चढ़बे निह करब, हमरा एिह डॉझgउ70टरसभसँ निह \nदेखएबाक अिछ। हमरा सङ तँ एहेन सुझgउ88दर डॉझgउ70टर छिथ , तिनका छोिड़ आब हम ककरोसँ निह देखाएब।” \nहुनक एहन कहबाक सङ हमर रोइयझg3य3 ठाढ़ भए गेल , हुनक पित सेहो हमरा िदस िकंकझgउह4झg3यणझg30णयिवमुढ़ भेल देखए \nलगलाह। हमरा दुहूक िझg304थित िविचझgउहह भए गेल छल। हम हुनका बुझबैत कहिलएिन - \n“देखू, सभ िवभागक अलग- अलग डॉझgउ70टर होइत छिथ , अहझg3य3 कझgउ43 जे बीमारी अिछ , तकर हम डॉझgउ70टर निह। \nओकर डॉझgउ70टर तँ ओएह सभ िथकाह , तझgउ43 नीक होएत जे अहझg3य3 हुनकासँ देखबा िलअए। ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n“निह, निह, एहन निह भए सकैछ। अहझg3य3 डॉझgउ70टर छी ने ? बस हम देखाएब तँ अहीँसँ, निह तँ ककरोसँ \nनिह।” एिह बीच गाड़ीक एटेझgउ88डर सेहो आिब हुनका बुझएबाक झgउयउयास कएलक - \n‘ एिह डॉझgउ70टरसभसँ देखा िल अए, ई तँ सङमे चिलए रहल छिथ, जँ आवझg30उयकता पड़त तँ ई फेर देखबे \nकरताह।’ मुदा एिह सभक हुनका पर कोनो झgउयउभावे निह पिड़ रहल छलिन। ओ अपन िजझg3णभ पर अड़ल \nरहलीह। अझgउ88तत : रेलवे िवभागक ओिह डॉझgउ70टर दलमे सँ एकगोटए हमरा सभक सङ भुवनेझgउह8र धिर लेल सङ \nकए देल गेलाह, जािहसँ बाटमे िव षम िझg304थित अएला पर उिचत झgउयउितकार कएल जाए सकए।   \n   गझgउभ0प एहन छलैक जे हम हावड़ा -मैसूर झg304पेशल रेलगाड़ीसँ मैसूर जाए रहल छलहुँ। गाड़ी खुजतिहँ हमर \nअिगला कझgउभ4पाटझg3यणमेझgउ83टमे हझgउभ8ला -गुझgउभ8ला मिच गेल। पछाित पता चलल जे एकटा रोगी ओही गाड़ीसँ भेझgउभ8लोर जाए \nरहल छिथ, जिनक िझg304थित  बड़ गड़बड़ा गेल छिन। हुनका संग चलिनहार झg30णयिझgउ70तक संग -संग देखिनहार-\nसुनिनहार सभ केओ िचिझgउ88तत छलहुँ। ओ िविचझgउहह झgउयउकारक रोगी छलीह , कझg4णय तँ ठीके छलिन , मुदा ओ भगल \nसेहो खूब कए रहल छलीह, जकर अनुमान झgउयउाय : सभ याझgउहहीकझgउ43 भए रहल छलिन। सभकझgउ43 आझgउहययझg3यण लािग रहल \nछलिन जे हुन क पिरवार एहन रोगीकझgउ43 लए एतबा दूर िकएक जाए रहल छिथ। ओिह रोगीकझgउ43 एकदम ठीक -ठाक \nरहैत एकाएक एहन दौड़ा अबैत छलिन, जािहमे ओ अपन सभ िकछु िबसिर घोर कझg4णयमे पहुँिच जाइत छलीह। \nहुनक पिरवारक कहब छलिन जे करीब तीन महीनासँ हुनक इएह िझg304थित छिन , गामसँ शहर धिरक झgउयउाय : सभ \nनामी-गरामी डॉझgउ70टरसँ जझg3य3च भेल , मुदा बीमारीक पता निह चिल सकल। अझgउ88तत : हािर-थािक भेझgउभ8लोर जाए \nजझg3य3च करएबाक योजना बनाओल गेल। एही झg38भममे हावड़ासँ गाड़ी खुजलाक दसो िमनट निह बीतल छलैक िक \nहुनका ओएह दौरा आिब गेलिन। सभ केओ िचिझgउ88तत भए उठलाह , तखने अपन आगझg3य3 राखल याझgउहहीगणक \nिलझg304टमे हमर नामक आगझg3य3 डॉझgउ70टर लागल देिख ओिह बॉगीक एटेझgउ88डर हमरा समझgउहउ आिब किह उठल - ‘सर एक \nिमनट झgउभ0लीज ’ \nएकाएक एटेझgउ88डरक मुँहसँ बंगलामे एहन वाझgउ70य सुिन पिहने तँ चौकलहुँ, मुदा फेर ओकरा अनुसारझgउ43 अपन सीटसँ \nउिठ ओकर लगीच गेलहुँ। \n‘ की यौ की गझgउभ0प छैक ’ - हमहूँ मैिथलीमे पूिछ देिलयैक। ओ कनी आर लगीच आिब कमे जोरसँ फेर \nबंगलामे पूछलक- ‘ की अपने डॉझgउ70टर िछऐक ?’ \nहम िकछु उझgउह4र िदितयैक तािहसँ पूवझg3यण एकगोट युवक सेहो हमरा सभक बीच आिब अझgउ84यझgउ88त िजझgउह3ासु भए हमर \nउझgउह4र सुनए लगलाह। हम फेर मैिथलीमे कहिलऐक - \n‘ औजी हम डॉझgउ70टर तँ छी , मुदा दवाइ-बारीक निह, हम तँ पोथी-पतराबला डॉझgउ70टर छी। ’ \nहमर एहन कहला पर ओिह दुहूक सपना टूटबाक झgउयउझgउ84यझgउहउ दशझg3यणन हमरो भेल। दुहू गोटए माथ पकिड़ लगक \nसीट पर बैिस गेल, आ हम िकंकझgउह4झg3यणझg30णयिवमुढ़ भेल हुनका सभकझgउ43 देखैत रहलहुँ। िकछुऐ झgउहउणक बाद जेना ओिह  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nएटेझgउ88डरकझgउ43 कोनो उपाय सुझलैक , ओ अझgउ84यझgउ88त तीवझg3यउताक संग उिठ फेर हमर लगीच आएल आ फुसफुसाइत \nकिह उठल- \n‘सर, अपने तँ पोथी-पतराक डॉझgउ70टर िछऐक , पोथी-पतरातँ सभकझgउ43 मागझg3यण देखबैत छैक , की अपनहुँ हमरा सभकझgउ43 \nउिचत बाट देखा सकैत छी?’ \nओ िनरपेझgउहउ भावझgउ43 सभ िकछु बािज गेल आ एझgउभ4हर हम भँवर जालमे फँसैत गेलहुँ।  हमरा तँ िकछु बुझबामे \nआिबए निह रहल छल, हम कोन आ कोना बाट देखेबैक, से फुिरए निह रहल छल। एिह बीच तेसर झg30णयिझgउ70त \nसेहो उिठ ठाढ़ भए हमर लगीच आिब एकटक हमरा देिख रहल छलाह। हम तीनूगोटए तीनूक झgउयउतीझgउहउामे रही \nजे आब ओ बजताह तँ ओ। मुदा सभकेओकझgउ43 ठझg3णउमुड़ी लािग गेल छल। अझgउ88तत : हमिहं चुझgउभ0पी  तोड़ैत ओिह \nएटेझgउ88डरसँ पूिछ बैसिलऐक - \n‘ औ की गझgउभ0प छैक , कनी फिरछाकझgउ43 तँ कहू, जािहसँ ओिह समझg304याक समाधान ताकल जाए , जािह हेतु अहझg3य3 \nसभ अझgउ84यझgउ88त झg30णयझg3भण छी। ’ \nहमर एिह वाझgउ70यक ओिह दुहू झg30णयिझgउ70त पर अझgउ84यझgउ88त झgउयउभाव पड़ल। फेर हमरा जे कहलिन से सुिन हमरा तँ बुझू \nसझg3य3प सुँिघ लेलक, डेग ने आगू बिढ़ रहल छल आ ने पाछू, ने हँ कहैत बनैत छल आ ने निह कहैत। एही \nउहापोहमे फँसल हम िकछु िमनटक हेतु आँिख मुिन बैिस रहलहुँ। एक िदस छल परिहतक मािमला तँ दोसर \nिदस छल छझg3उ3क आसरा। एकक रझgउहउा कएने दोसरक अिहत भए रहल छलैक , िकछु फुिरऐ निह रहल छल। \nएकाएक जेना हृदयक कोनो कोनसँ एकटा उिह आएल आ तिन ठाढ़ भए ओिह दुहू झg30णयिझgउ70तक अनुसारझgउ43 ढोग \nकरबाक िनझgउहयय कए लेल।  हुनका सभक कहब छल जे हम तझgउ84काल पोथी -पतड़ा छोिड़ दवाइ-बीरोक डॉझgउ70टर \nबिन हुनक रोगीक परीझgउहउण करी आ तझgउ84काल िकछु उपाय ताकी। एतबा सूचना तक तँ हम िनरपेझgउहउ बनल \nरहलहुँ, मुदा हुनका सभसँ अिझg3भणम जे सूचना भेटल तािहसँ एिह छझg3उ3 झgउय4प धरबाक योजना बना लेल। ओ सभ \nकहलिन जे एिह रोगीकझgउ43 कझg4णय तँ अवझg30उय छिन , मुदा तािहसँ बेसी छिन शंकाक बीमारी। जँ हुनका उिचत झgउय4पझgउ43 \nबुझाओल जाए तँ हुनक िवषम कझg4णयकझgउ43 थोड़ेक कालक हेतु रोकल जाए सकैत अिछ। ई सूचना हमरा  \nसोचबाक हेतु बाझgउ87य कएलक जे जखन जीवने एकटा नाटक िथक तँ एिह तरहक नाटक कएने कोनो हजझg3यण \nनिह। इएह सभ सोिच हम अपन झg304वीकृित हुनका सभकझgउ43 दए देल आ बाट भिर डॉझgउ70टर बिन ओिह मानिसक \nरोगीक उपचार करैत रहलहुँ। एिह झg38भममे कखनो हॴगोली तँ कखनो पचनोल , कखनो कॉफी बाइट टॉफी तँ \nक खनो अझgउभ8पेनलीभक ‘डोज’ दैत काठपाडी झg304टेशन धिर पहुँिच गेल छलहुँ, जतए उतिर ओ रोगी अपनाकझgउ43 पूणझg3यण \nठीक मािन अझg304पताल जएबासँ मना कए रहिल छलीह। हमर गाड़ी सीटी देलक आ हम छड़िप अपन गाड़ी \nधएल। अफरा- तफरीमे ओिह झg30णयिझgउ70तक फोनो नझgउभ4बर निह लए सकलहुँ, जािहसँ हुनक बादक िझg304थितक पता \nचिल सिकतए। एक िदस तँ अपना माथ पर जीतक मुरेठा बाझgउ88हल देिख गद्-गद् भए रहल छलहुँ, मुदा \nहृदयक कोनो कोनमे एखनहुँ ई झg30णयथा छल जे की हम ठीक कएलहुँ? \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nकािमनी कामायनी \nलघुकथा \n          कठजीब  \nनाम त’ हुनक िपता िपतामह बड़ दीव ‘ अझg38उपूणझg3यह ’ धयने झgउह0लिखंझgउ88ह ,मुदा कपार , कझgउह4 के अझg38उ आ ’ केहेन पूणझg3यण \n? आ’ शने;शने; लोक वेद हुनक नाम के छोट करैत करैत ,अंत मे पुरनी दाय बना क’ भिर टोल िक भिर \nगाम लेल जेना िनिझgउहयत किर देलकइ।  \n      हुनक आबक रैन बसेरा वा घर जे किह दादे कका के गोहाली छल । ओ त’ आब अपने नै छलाह \n,काकी छलिखझgउ88ह।त ’ हुनके आझg3भणह प ’ ओ जखन अपन िपता के डीह स उपाड़ी फेकल गेली त’ हुनक अनंत \nधार नॉर के पो छै लेल नबकी काकी अपन आचिर बढ़ोने छलिखझgउ88ह ।अझgउभ0पन झोरा झपटा    ,गेझgउय4आ ,सीरक \nओछॲन बीछोन टूटलाही फूटलाही कासा ,िपतिड़या बासन उसरगलहा लोटा   सब सईत समेट क, \nरखलिझgउ88ह।आ ’ ओिह िदन स   ओ हुनक अघोिषत अझg38यडा ।  \n       भिर टोल मे दु चािर त आँगन एहेन छल जतए हुनक बैसब उठब छल ।मु दा हेम झgउहउेम त ’ सबस ।बड़ \nकम लोक हुनका अनेरे बइसल वा तमसाइत देखने होयत ।सिदखन कोझg334ू के बरद बनल काज मे जुटल \n,पाईन बुिन के हुनके िचंता, टहटहौवा रौद के हुनके िचंता , रोपिन \n  कटनी के हुनके िचंता ,ससुर बाइस \nबेटी के भार साठे के हुनके िचंता , दुरगमनीया किनया के अिहब के फड़ बनबए के हुनके िचंता ,भिर गाम \nके नौतल हकारल अिहबाती \n के तेल िसनुर परसब के हुनके िचंता ,पाहून पड़क के आव भगत के हुनके \nिचंता, एतबा निह परसौती के दबाए रानहब ,सोइरी मे िचझgउभ8का िचलकोड़ लेल चमाइन बजाएब ,िकसुनमा \nदोकान स चीज़ वोझg304तआनब    केकरो कोनटा लािग क सीआईडी िगिर करब   , सत पुछू त’  हुनक िचंता \nअनंत छल ।नई   घर , , नई घराड़ी    आगा नाथ नई पाछा पगहा , , तखन माथ प’ एतेक बोझ   ,, , । \nतखन जे नहॴ करबे पापी पेट , , ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \n    ‘दाय     सुने   छिथंह   ,   कनी सोनरबा ओत चली जाथु , , ,एखन धिर नंिकरबा के कानक कुंडल नहॴ \nपठेलकई । , , \n   कखनॲ   कोनो गाम बाली बािज उठेक “ये दाय   ,कनी डोमबा के ओत जाकय चािर टा सूप   ,, कोिनया \n,डगरा आ’ दुई टा चलनी लेल समाद पठा देथुंह ‘ \n  \n ,, मुनेशरा के कहने रिहए मार बाढ़ेझg38उ जरलहबा के अपन ससुरािर मे जाकए बईस   रहलई , , कहथीन \nकनी परसू िभनसरे पठा देतय’।    आधा घोघ आधा मोड़त काढ़ने कोनो भौज दूरखा स’ झकैत बजा लईत \nछिलह ‘दीदी , , एखिन धिर संजुआ के बाबू नै एलखॴन जोगबझg38उी से , ,बड़का गाम बला ,जमाए आिब क’ \nझg388लान प ’ बईसल छिथझgउ88ह ,घर मे िकछू कझgउह4ॲ नै , , ,एक कप   \nचाह  देबए से नई दूध ,नई चाहक पिझgउह4 , , ,कनी िकसुनमा के दॲकान मे ई फुलही थारी बंधकी रािख क’ \nिकछू पाए ल’आबौथ आ’ कनमा भरी घी आ’ मखान सेहो ल’ िलहिथ’। \n    आ’ हुनक ई सहयोगाझgउ84मक   काज गामे टा   मे नहॴ अटकल छल ।दु ई कोश दूर मधबझg38उी सहर   “दाय   \n,, पर पाहून लेल तुलसी फूल चौर िनघटी गेल छईक, , दुइयॲ सेर ल’ िलहिथ , नािरकेरक तेल , कडु \nतेल ,हॴग ,िकनको खरपा, टकुआ ,लहठी ,िटकुली ,िसनुर , बझg3य4ग , फुइस फड़क ,लटखुट ,चरखा,बेलना \n,पापड़, पिटया ,, ,जेठक कड़ कड़कडौआ \n  रौद , , माथ प’   पिथया मे बड़का बोझ रखने   , ,िधपईत कारी \nझg304याह पिघलल िपच रोड , , , पएर मे नै कोनो चझg3उयी    , , ,घामे पसीने अपझg304यात , , सबहक चीज बोझg304त \nिकन बैसाही क’ आिन दैत छिलह त’ ओय िदन हुनक बड़ मान, िकयो िकयो िबयेन स’ हॱक सेहो दैन ।  \n      िदन त’ िदन , घोर िनशा रैितयो मे हुनक िनझg304वाथझg3यण सेवा लेबा स ’ लोक निह हीचूके ।संकराित के दोसरे \nराित धीझgउय4वा के पेट मे मोचाड उठलई , , जे ओ छर पझg3उयी काटय  लागल ,, ,घर   मे सुतल अिह खाट प’ \nकखनो    माए के उठाबै  त’ कखनो  \nओिह खाट प’ सुतल काकी के , ,।अलसायल ,ओंघाएल दुनु िबछाऊँन प’ पडल पडल बजलथी ‘की \nहोएछो?’ “माए गे बाड़ी जाएब’।\n  आब त’ दुनु के नॴद पड़ेल ।ललटझg370मक टेमी उकसबईत माए बजिलह ‘भरी \nिदन हुरईत रहेत अिछ आ’ सुतली राित मे िहनका िदशा िफरबा के ज़ोर मारे   छैन ।अिह जड़ काल मे \n,अनहार मे ककरा  उठिबए’ ।काकी के तुरंत फुरेलझg370ह ‘पुरनी दाय के कहथुन नै’ । “आब के जेतय गोहाली \nहुनका उठाबै’ । माए कनी ओकताएल सन बजली त’ िपतीयािन हाफ़ी लईत सीरक तर स’ बजली “ िबसरी \nगेलिखन ईएह त’ कहने रह थीन\n  जे आय कोनो पुझgउय4ख पात झg388लान प ’ नै छै ओसारा प सुित रहबई ,कहथून \nनै’।  माए सेहो िसरके तर स’सोर  पाड़ली   ‘ दाय , ,यई पुरनी दाय , , ,यई मिर गेलहू की िजबते छी’ \n।मुदा हुनक झg304वर बाहिर के घोर अंधकार स ’ एकाकार होइत शूझgउ88य मे िबला गेल छल।इमहर धीझgउय4वा पेट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nपकड़ने अिह कोन स’ ओिह कोन   मॲगरी माछ जका तड़फैत, , घरे मे भ’जायत गे , , दे ललटझg370म , ,हम \nएसगरे जायब , , मुदा ललटझg370मक झgउयउतीझgउहउा सेहो नहॴ किर सकले  \nआ’ िजन जका दौड़ीक बाड़ी के केवाड़ी खोली चुकल छल ।माय हदबदा   क’ उठली , , ‘ भरी िदन अगिझgउह4 \nिधया पूता के चझg3णउर मे कनी काल चैन स ’ पिड़ओ नही सकैत िछ राइतो मे सेह’ । आ ओसारा प’ आिब \nभीम जका फॲफ काटेत दाय के देह िहझgउभ8बइत बजली ‘यई िभिशंड़ जका सुतल छी ,, क तेक मोट िनन भ’ \nगेल    , कुंभकरंक कान कटझg334ू ,’ ।दाय हझg38यबड़ा क ’ उिठ बैसली ‘की भेले   ,की भेले’ ।त’ माए बजल िखन \n‘हे ते की अंगोरा , , धीझgउय4वा अझgउ88हा रे मे भागले बाड़ी िदस , डोलमे पािन लक   कनी जाथुन, हैया लीअ \nललटझg370म ’ ।बोरा ओढने खािलए पएर भुतहा बाड़ी मे डोल नेने चिल गेल छिलह। \n      दाय के खेनाय कखनॲ   अिह आँगन स’ कखनॲ ओिह आँगन स’ भेटय ।झg304झgउहहीगन सभक कहबी छल जे \nओ जीभ के बड़ पातर   ,ओना सब कीछू भकोसी जाए छथी   ,सब िकछू मे की , , जेना   चारी िदनका \nमटकूिड़ मे सड़ल दही , झg3उयायल खाजा   ,बज़्जर भेल ठकुआ   ,, आ’ कटहरक को स’ ल’ क’ ओकर कामड़ी \nनेरहा धिर । आ’ पिच सेहो जायझgउ88ह ।आकड़ पाथर पचाबए वाला जीब ,गज़ब के पाचन शिझgउ70त ।  दुपहिरया \nक’ बइसारी मे झg304झgउहहीगन सब हुनक पाचन शिझgउ70त के एक स ’ एक उदाहरण दैत हझg304सी ठठा करैत अपन मॲन \nबहटारई छिलह। \n      भिर िदन काज ‘यै दाय ,कनी हमर राहड़ी राखल छै उलैल   , दस सेर लगीच   दरिड़ देथुंह कनी   \n,कनी अरबा चौर क िचझg3णउस सेहो पीस िदहथी कतेक िदन स ’  बंभोिलया के बिगया खेबाक मोन करैत \nछै’.।आ’ दाय टोलक भौजी स’ ल’क’ हुनक पुतहुओ सबहक अड़हैल काज मे दासोदास भेल ।कखन भोर \nहोए आ’ कखन सझg3य4झ ,,के जाने । \nकखनॲ काल जौ कोनो काज नै त’ जनानी के बइसारी मे कोनो अधलाह काज \n  वा झगड़ा फसाद के गझgउभ0प \nप’ कोनो पुतहु बािज उठए ‘ई काज पुरिनए दाय के भ’ सकैत अिछ ,’ वा ‘ ई लुतरी लाड़ब मे वएह ओझg304तद \nछथीन’।सेहो परोछ मे नै मुहे प’ ।दाय गुमसुम भ’ जायथ, , कखनॲ “ह ह हम कीएक कहबई , , सझgउभ0पत \nखुआ लीय’ ।मुदा हुनका त’ पूतौह सभक टॲट आ’ अपमान सहबा के जेना आदित पड़ी गेल छलैन । \n      काज ितहारक घर मे दाय के काज पानक लझgउह4ी जका लतरल चलल जाए ।कखनॲ िसनेह स ’ त’ \nकखनॲ आदेश स’ ित रझg304कार स ’ लोहछल बोल स , “ऐ यै   ,देिखयोझgउ88ह त ’ िहंकर सौख , , िकदन कहबी छै \nजे  , ,जेकरे दादा   ,, मर बाझg438िन ,िबसिरओ गेिलये  ,उठु ,ई अदौड़ी खोटय अहझg3य3 की बैिस रहलहु बौवािसन \nसब जझg370का , ,जइयो कनी गुवरबा के कहने आिबओ बीस \nसेर दूध काझg334ी भोर स ’ भोर पहुँचा दै आँगन मे  ,” “ ललबा   अखन धिर नै एलई बजार स’ चौक प’ \nदाझgउयह ताझgउय4 त ’ नै पीबए लगलई ,कनी देखथुन त , आ हे   जॲ भेटईझgउ88ह त ’ किहहथी जे हम ओकरा नानी \nगामक बाट मॲन पड़ा देबई जखनहमारा स’ पईच लेब आयत” ।   आ’ पुरनी दाय   ,भुझg3उय ,कनी मोट गर गझg370द  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nजका अिह ठाम स’ ओिह ठाम गुड़कइत ।मौसम चाहे कहनॲ होय लोक के त’ अपन बेगरता पुर हेबा क \nचाही।ओय हुईल मािल मे केदन त’ हुनका खाय लेल पुछैझgउ88ह ,आ’ सझg3य4झे मे खाइतिथ त कोन जुलुम भ ’ \nजेतय । \nजिहया ककरो \n आँगन मे काज ितहार रहए , ओय िदन हुनक मैल नुआ के जबदझg3यणझg304ती हटा क ’ साफ सुथरा व \nनब नुआ अपन आसन जमा लईत छल ,दाय के त’ छिव सेहो बदिल जायझgउ88ह।ओ थुझg304स स ’ नई कझgउह4ॲ \nबईसइथ, अपन पएर प’, पीढ़ा प’ चौखटी \n प’ ,पिटया प   ,नब नुआ नई मैल भ जाए । अिह नुआ के एवज मे मास मास िदन धिर राितिदन खटनाइ   \n,अिह बीच जॲ केकरो खड़ सेहो छुबए लगिथ त’ घरक मलकाइन िचिचया उठेथ ‘ हे लोक सब देिखयोझgउ88ह \nचझg38भ चा िल िहनकर , , नब नुआ देलीयेझgउ88ह  \nभोजन बेर मे दौगल ओितह   , आ’ काज क’ बेर दोसरा के आँगन सूईझ रहल छनिह , ,किनओ धाक छईन \nआिख मे’। \n   आ’ एकर ओकर काज किर क’ पेट भरब के झgउयउिझg38भया सुखद त ’ नहीये रहल हेतइक।िहनका हुनका आँगन \nस थारी गोहाली मे पहुँच त’जाए आ’ के जाने अिह मे कोनो िदन उपासे सुइत रहैत हेती । \n    लाचार बेसहारा अिनिझgउहयत िजनगी के एक टा बडका ऐब सेहो गहूम मे सूड़ा जका सेनिहयाएल छल हुनका \nमे ,आंिख बचा क’ कोनो बोझg304त इमहर स ’ ओमहर   करब के , बड़का चीज क झgउह4य ,मुदा िकछॲ, , ।आ’ \nककरो गझgउय4ड पुराण सुनबा काल जखन  \nपंिडत जी क’ झgउयउवच न चलै ,कोन पाप के कोन दंड भेटैत छै नरक मे , चोरनी के नाम प, दाय िदस तािक \nतािक क’ झg304झgउहहीगन   सब मुसके , एक दॲसरा के बीझg3उ7ू कटे ,।एकर आभास भेला के बावजूदॲ दाय िनिवझg3यणकार \nभाव स’ अपन बड़का बडका आंिख ,नाक ,कान सब के एक सीध मे रािख क’ कथा  वाचक् के  चरण \nकमल मे बको झgउ87यान लगौने बइसल ।  \n   टोलक कोन मे अपन सहोदर भाय भाउज , एकटा बिहन ,सेहो बाल िवधवा   ,, सासुर स’ देउर   आयल \nछलेनह लेब’ त’ अपन जनक् क प ए र छािन   कानए लगिलह दहो बहो िक हम आब नहॴ जायब ओिह \nनगर ,। माए बाबू बेटी के दुख देखबा मे अपना के असमथझg3यण बुझेत कनीए िदन मे धरती  स’ अलोप \nभ’गेलिथ ,आ’ भोजाय नामी नझg3उयीझg38उ , , भाय घरबाली के मुझg3उ7ी मे ,। \nपिहने त’ सब िकयो संगे रहे छलिथ,   कतबॲ गुहािगझgउ7यजी होए ,मुदा ओय िदन नही जािन कोन गझgउभ0प प ’ झगड़ा \nझाटी भेलय ,आ’ पटलपुर वाली हुनक िसकी मौनी, अड़जाल खड़जाल नुआ ,झोरा आिद सबटा िनकािल \nिदरघु कका के खिरहान मे फझg370क देलिखन ।गोबर स ’ घर आँगन नीप क’ गंगाजल छीट डंका के चोट प’ ई \nउझg3ण8ोिषत करी देलथी जे पुरनी दाय ह मरा लेल मुइल छिथ। तहन बास के दईतिझgउ88ह ,नबकी काकी के  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nछोिड़ए क’ ।गोहाली मे त’ आब गाय बरद छै ने । योझgउ7उय पूत सब   ,िकओ कीछू िबगािडओ नै सकेत छल \n। \n    मुदा सहोझg40य भाय लेल हुनकर अनुराग रिह रिह क ’ चुबै न    , ,छोट छोट भाितज भतीजी सब के इमहर \nउमहर स चोरएल ,नुकेल समान द’ दैत ।राइत िबराित सबहक आंिख बचा के ओकर आँगनो चली \nजािथ।भौज सेहो आब तेहन डाहीन निह रहल छली । \n   \n   ‘नुनु (छोट भाय ) कतदन पड़ा क’ चिल गेलय ,नई खाय के ठेकान नई पीबय के, िधया पूता सब \nिबलटी रहल छै” ।ककरो ओसारा प बइसी जखन ओ िवलाप करैत त’ लोकक मॲ न िखझg38उ भ जाए “ऊह \nफुटली आंिख नै देखेत छनही आ’ िहनक झg30णयाकुलता देिखयौझgउ88ह ”। \n   एक राित पटोर बाली काकी चुझgउभ0पे पएर दािब िहनका पाछा अपन आँगन मे अयली ,त’हॴकर करनी देिख \nहुनका सौसे देह मे खौता फुिक देल कैन “हे ,हे ।हे दाय , , की करैत छी?”   कनी कड़गर सन झg304वर मे \nबजली ,त’ ओ घबड़ा क’ मड़ुआ के ढेर प’ख़सी पडली आ’ हुनक मुंह स िनकिस गेलझgउ88ह “मड़ुआ चोरबे \nछी”। \n      िभनसरे सौसे टोल मे हझgउभ8ला भ ’ गेले ‘दाय मड़ुआ चोरबे छली राित मे’ ।मुदा हुनका लेल धन सन ,ओ \nमजगुत झgउयउाणी ,ओमहर इमहर बुलैत टहलेत , कोनो कोनो काज् क झgउभउयॲत मे अपना के एना खटबईत जेना ई \nकथा कोनो आन के भ’ रहल होय ।   \n    पराग कका   बनारस मे रहेत छला ,माए   के देख चािर िदन लेल आयल छ लैथ, नबका धुइस झgउह0लेझgउ88ह ,, , \nबड़   गरम ,   , ,जाड़क मास , घर मे अलगझg38उी  प रखने छलथी ,कतेक ताकल गेल   ,धरती िगड़ गेलै की \nअकास खा गेलै,   कझgउह4ॲ ने भेटलै ।ओ अहुिरया कािट क ’ आपस छली गेलाह बनारस । “घर स आिखर \nलेते के ?’आ’ शक के सुइया सदी खन दाय प’ जा क’ अटकीजाए , मुदा झgउयउमाण की ?’ आ’ एकटा धाक \nसेहो ,फुइस अकंड़ नई उठाबी ककरो ,।िकयो इहॲ बाजी उठेक , ‘जाय  िदओ गरीब ,अबला   छ िथझgउ88ह \n,पराग बाबू के एकबाल बनल रहौक ’।   “मुदा ओ केलिखन की ? ओढ़ेत िबछबइत त िकओ नहॴ देखलख’ \n। \n“भौजाई के द’ आएल हेती राताराती’। आ’ सब िकओ बईस क’ अपन अपन मगज मारी करी क’ गहीड \nझgउह8ास छोड़ैत मौन भ जायथ।  \n    हुनका खेनाय देबा मे त’ सबके अखरए लगे ।नीत रोगी के पुछै के ,, भाित भाित के फकड़ा पढ़ल \nजाए ।एक िदन क’ पाहून के तझgउय4वा तीमन ,स चार लगा क’ लोक खुवा देत छै,मुदा नीत िदन ,”   । क \nहुना किर क’ हुनका सोझा थारी पठा दैल जाए छल।केकरो भुखल ने रखबा चािह , धमझg3यण के नाम प , कतझg3यणझg30णय \nके नाम प’ हुनका खेनाय भेटझgउ88ह ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \n  मुदा ओय िदन जखन दुरगमिनया किनया के पाजेब कोहबरे स’ हेरा गेले तखन त’ हुनक सौस महेशक \nमाए के तामसे जेना बुझg3उयी बुझg3उयी चमकय लगलझgउ88ह   ‘ई जुलुम आब ने सहबा जोगर छैक , महेशक िववाह मझg370 \nनबका नुआ देने छिलयेझgउ88ह ” ।ओ अिहना अिगया बेताल छिलह, तुरंत फाड़ बाझgउ88ह  वाली   ज़नानी । भानस चढ़ल \nचुझg334ी प ’तेकरा छोिड़ झटा झट बढ़ ली गोहाली िदस ,अपना पीठ प’ चािर ज़नानी के फौज नेने ।चीज क’ \nनाम प’ गेझgउय4आ खोल मे डोरी लगा क ’ एक टा झोरा ,दुई तीन टा नुआ,एक गोट चादरी,केथरी,आ’ एक टा \nखूब मोटगर सन गेझgउय4आ ।सब टा मैल िचझg3णउट ,कखनॲ काल साफ करैत ,इमहर ताकल,ओमहर ताकल ,अिह \nदोग देखल ,ओई दोग देखल,। मािट मे त गािड़ क’निह रखने छथी, मुदा तेहन कोनो चेझgउ88ह निह देखाय । \nएक जन के जे अपना के जासूस क महतारी बुझैत छिलह, के नजिर मोटका गेझgउय4आ प ’अटकल छल , समझg304त \nभीड़ के उझgउ70साबईत बजली ‘ गेझgउय4आ के देखू नै’ । नेता के आदेश के पालन तुरंत होब लागले ,आय जेना \nमहान रहझg304यक उदघाटन होबए  \nजा रहल छल ,अिह समाजक सब स’ झg4ण0झg4णय आ ’ पितत ,चोर क’ चािरिझgउहहक हनन होिब रहल छल ,झgउयउमाणक \nसंग । गेझgउय4आ के िसयॲ न खोलल गेल , तेकरा िनझgउ74चा फेर मुंह बझg38उ ,, आिखर मे सवझg3यण सझgउभ4मित स ’ गेझgउय4आ के \nफाड़ी देल गेल ,आब ओत ठाढ़ ज़नानी सबहक   आंिख फाटल रही गेलय ,केकर सरौता, केकर पनबझg3उया ,केझg3णउर \nनुआ, केकर आंगी, साया, केकर कुतझg3यह ,  ,, मुदा पाजेब कझgउह4ॲ निह िनकललै ।   दाय ककरो काज स’ \nलोहरबा ओत गेल छलिथ । ताबेत मझg370 ढनमनाई त ढनमनाइत ओहो आबी   परमान पुर बाली के   दु आिर   प     \nसुझg304ताए लेल बइसी  गेल छिलह । गोहाली मे िबर नी के छझgउह4ा जकझg3य4    उमड़ल भीड़ देिख   ओहो ओत स’उठी \nअकचकायल सन ओत आयल छिलह ।आ’ ई झgउयउलयंकारी दृझg30उय देिख ओ जेना बझg3भय भ गेल छिलह ,एकदम \nशूझgउ88य ,जेना पाथर   , , , ।चुझgउभ0प् चा प   लद स ‘ ओत बैिस रहली ।साझgउहउात ताड़का बनल महेष् क माए के \nमुंह स धधकल   धधकल अंगोरा िनकिल रहल छल “पाजेब की केिलये? नब नुकूत किनया के छले ,एहेन \nकोन सौख मौज बुढाढ़ी मे पईस गेल ,पाए के बेगरता छल त’ हमारा किहतहु” । “यए काकी ,सोनरबा के \nओतय राखी देने हेिथह”\n   आए काझg334ी बड़ एनाय जेनाय   होय छन। सोनरबा ओत मदना के दौडएल गेल \n।मुदा ओ   एझgउ70दमे नकारी देलके ,केहनॲ सझgउभ0पत खे बा लेल तैयार ,  ,।िकयो मुसकी मझg3य3रेत  बाजल “ओ िकए \nनाक प’ माछी बैसय देतै, , कहबी छईक चोर चोर मोिसयौत”। \n      बािज तािज क’,माथ कपार भंगैत   ओ खोजी दल ओिह ठाम स’आपस भ गेल छिलह..त’ लोक के \nलगलए आब बेचारी मुंह उठा क’ कोना िजबती,कोनो पोखरी ,   धार मे संिहया जेती वा जहर माहुर खा क’ \nसूती रहती ।िकछू दयामंत   सबके हुनक दुगझg3यणित प ’ आंिख झहरय लगलेझgउ88ह ,’सब साय पूत बाली सब जेना \nदुधक धोल हौक , अझgउभउबल दूझgउभउबल प ’िसथूवा चोख”। \nत’िकछू करेजगर ज़नानी के अपन ऐब नुकबए के बहझg38उा भेट गैल । ‘ई त’ िसझgउ88हा चोर िनकलली ,ओय िदन \nदूध औट क चीन _बारे   प’ छोिड़ देने रिहए ,जे कनी सुसुम हेते तखन पौर क’ िसक प’लटका देबै ।मुदा \nकिनए काल मे नहा क’ आबे छी त’आधा दूध गायब ,दाय   ओसारा प,िसलौट प, मसझgउभ8ला िपसेत छिलह ” \n।मुदा सत छल जे बीमार िदयादनी के गायक दूध िपनाए हुनका नहॴ सोहाए आ’कखनॲ,िबलाड़ी के नाम \nप,कखनॲ \n  उिधया क। खसबा के अड़ मझg370 कनी पैइनफझg370ट के अपने पीबी जायथ।    ओझgउभ4हर   सझg3य3झ पड़बा स ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nपिहने किनया के भाय नैहर स, दौगल एलै ,पाजेब नैहरे मे छूिट गेल रहै ।महेशक माए अिह खबिर के पीबी \nगेिलह ,एतेक शिझgउ70त त नहॴ छलेझgउ88ह जे जा क ’ दाय स माफी मझg3य4िग लइतथी ।  ओए राित केकरो घर क \nथारी \n  दाय छूबॲ नहॴ कयझgउभ8खॴह ।कोना िगड़ल जेते अझg38उ ,एहेन कलंझg3णउ ॰बाद ।  \n    िभनसर   भेने सब देखलक “ दाय अपन गेझgउय4आ के सीबी रहल छिलह । किनए कालक़ बाद टोल मे \nएकरा ओकरा आँगन जा क कतो दािल , कझgउह4ॲ िचझg3णउस ,कुिटया िपिसया मे  एना लागी गेल छली जेना िकछू \nगझgउभ0पे निह भेल होमए । \n \nरचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nमुवg3षबी कामत  \nनाटक \nिजझgउ88द गीक मोल \nझgउयउथम -दृझg30उय  \nराम रतन- बाबू सुतल िछऐ? \nिभझgउ70खन - िक कहै छहक बउआ? जागले िछऐ, बाजऽ, बहुत परेशान लािग रहल छहक। \nराम रतन- बाबू, हम बाहर कमाइ लेल जाइ के सोिच रहल छी। तोहर की िवचार छऽ। \nिभझgउ70खन - नै बउआ, हम अतेक िदन तक तोरा नै कतौ जा देिलयऽ। आबो नै जा देबऽ। तोरा िसवा हमरा \nके छै। तोहर माइ तोरा हमरा कोरामे दऽ कऽ दुिनया छोिड़ देलक। तिहयासँ हमर सभ कुछ तूँ छहक। \nहम तोरासँ एक पल खाितर दूर नै रिह सकै छी। \nराम रतन- बाबू आब हम १८ बरसक भऽ गेिलऐ। हम अपन झgउ7णयाल राखैमे सझgउहउम छी। हमरा बाहरक दुिनयझg3य3  \nदेखै कऽ एगो मौका दऽ िदअ, बस एक बेर जा िदअ, फेर अहॴ संगे रहब।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nिभझgउ70खन - नै, अबकी बैशाखमे तोहर िबयाह करै कऽ अिछ। िबयाह किर लऽ, फेर तोरा जतऽ जाय कऽ मन \nहेतऽ जायहक। \nराम रतन- बाबू आब माइनो जाउ। िकछु िदनक तँ बात छै। फेर अहझg3य3  जेना कहब हम तिहना करब। \nिभझgउ70खन - ठीक छै, अ हझg3य3 क हठक आगू हमरा झुकइये पड़तै। ककरा संगे आ कतऽ जेबहक? \nराम रतन- बाबू, का िझg334  फुलचनमा िहमाचल जा रहल छै। हम ओकरे संगे िहमाचल जाएब। \nिभझgउ70खन - ठीक छइ, काइले जेबहक तब तँ पाइ कौरीक ओिरयान करऽ पड़तै। कखुनका गाड़ीसँ जेबहक। \nराम रतन- राितक ११ बजे िनमझg3यणली सँ गाड़ी पकड़बै। आब हम जाइ छी, अपन कपड़ा- लझgउह4ा साफ करै ल ऽ। \n            । पटाझgउहउेप। \nदोसर दृझg30उय  \nिभझgउ70खन - बउआ हइए..... फूलचन एलऽ। \nराम रतन- आबैय छी बाबू। कपड़ा िपनहै छी। \nिभझgउ70खन - बउआ फूलचन। तूँ तँ ओतै रहै छहक। तोरा तँ ओतौका सभ िकछु कऽ पता हेतऽ। \nफूलचन- हउ कझg3णउा , तूँ िचंता नै करऽ। राम रतन हमरे संगे रहतै। ओतऽ ओकरा कोनो चीजक तकलीफ नै \nहेतै। \nिभझgउ70ख न- तूँ तँ दवाइब ला कझgउभ4पनी मे काज करै छहक नऽ! कथीक काज करै छहक? \nफूलचन- हँ कझg3णउा । दवाइयेब ला कझgउभ4पनी मे िछऐ। ओइमे तँ बहुत तरहक काज होइ छै। जे काज भेटल सएह \nकिर लेलॱ। \nिभझgउ70खन - अझgउ74छा चलऽ , ठीक छै। \nराम रतन- चल फूलचन! \nिभझgउ70खन - बउआ सभ िकछु ठीकसँ लऽ लेलहक नऽ? आ सभ ि◌दन हमरा फोन करैत रिहअ। बाहर जाए \nछहक, गाड़ी-घोड़ा देख कऽ चलइहक।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nराम रतन- ठीक छै बाबू, अहझg3य3  िचंता िबलकुल नै कझgउयह। अपन झgउ7णयाल रखब। समय -समयपर खाना खाइत \nरहब आ बेसी काज नै करब। हम ज झgउभ8दी  घुइम-िफर कऽ आिब रहल छी। \nसबहक झgउयउझg304थान ! \n                              ।पटाझgउहउेप।  \nतेसर दृझg30उय  \n(िहमाचल पहुँच कऽ) \nराम रतन- फूलचन, आइ गामसँ एला छऽ िदन भऽ गेलैए। तूँ तँ काम पर चिल जाइ छऽ आ हमरा असगर \nपहाड़ जकझg3य3  समय लगै यऽ। हमरो कतउ काज लगा दे नऽ। \nफूलचन- अझgउ74छा ठी क छै। का िझg334  हम अपन मािलकसँ तोरा लऽ बात करबउ। \nदोसर िदन  \nफूलचन- राम रतन, का िझg334 सँ तूँहो चिलयहन हमरा संगे। ८ हजार मािसक तनखुआ पर हम तोरा लऽ बात \nकेिलयौहँ, मंजूर छउ नऽ। मन लगा कऽ काज करबही तँ अओर तनखुआ बढ़ेतउ। \nराम रतन- ई तँ हमरा लऽ बहुत खुशीक बात अिछ। अखने हम बाबू कझgउ43 ई शुभ समाचार दै छी। \nपटाझgउहउेप।  \nचािरम दृझg30उय  \nकखgए94पनी क कैनिटंगमे बैठ राम रतन आ फूलचन खाना खाइ त गखgए9ूप करैत अिछ।  \nराम रतन- फूलचन अतऽ कोन काज होइ छै। हमरा सँ आइ कोनो काज नै करेनकैए । डॉझgउ70टर बला कोट \nपिहरने एगो आदमी एलै आ हमरा एगो गोली िखया कऽ चिल गेलै। कुछो समझमे नै आबै छै, उ हमरा \nकथीक दवाइ देलकैए। ओतऽ चािर- पझg3य3 च गरऽ अओर छेलै, स भकझgउ43 वएह दवाइ देलकैए। \nफूलचन- अतऽ अलग-अलग िबमारीक दवाइ बनै छै, ओकरे जझg3य3च खाितर कझgउभ4प नी िकछु लो ककझgउ43 नौकरी पर \nरखै छै, जइमे सँ एगो तुहो छी। \nराम रतन- ओइ दवाइसँ कोनो हािन तँ नै होइ छै?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nफूलचन- नै! अगर हेबे करतै तँ अतऽ डॉझgउ70टरक आ दवाइयक कोनो क मी छै? जे खचझg3यह ओकर इलाज मे \nलगतै सभ कझgउभ4पनी देतै। हमहूँ तँ कतेक साल तक यएह काज केिलऐ, कहझg3य3  िकछु भेलै। \nएक आदमी- फूलचन, राम रतन कझgउ43 पठाउ, डॉझgउ70टर साहेब बजेने छै। \nफूलचन- जी। (रामरतनसँ) जो देखहॴ की कहै छउ। \nराम रतन डॉखgएयूटरक चेखgए94बरमे जाइत अिछ। \nराम रतन- साहेब अहझg3य3  बजेलॱ। \nडॉझgउ70टर - ई दवाइ खा िलअ आ एतऽ पिड़ रहू, िकछु इझgउ88जेझgउ70सन ल गेबाक अिछ। \nदवाइ खा कऽ राम रतन सुइ लइ लऽ मेज पर लेट जाइए! \n२ घंटा बाद  \nडॉझgउ70टर - राम रतन ओ राम रतन उठू। \nडॉखgएयूटर राम रतनकखgए4घ िहलाबैत अिछ आ फेर नखgए9एज देख ऽ लागैत अिछ! \nडॉझgउ70टर - ई की, ई तँ मिर गेल। िकयो अिछ, डॉझgउ70टर खुरानाकझgउ43 बजाउ । \nडॉझgउ70टर खुराना - की भेल? \nडॉ झgउ70टर - सर, एकरा देखू, की भऽ गेलै, नझgउभउज नै चलै छै। \nडॉझgउ70टर खुराना - ओह नो! ई मिर गेल। कोन दवाई देलॱ एकरा? \nडॉझgउ70टर -सर ई तीनू। \nडॉझgउ70टर खुराना - की अहझg3य3  पागल छी? एक साथ एतेक दवाइ, सेहो पिहले बेरमे। पिहने अहझg3य3 एकरा  नॴदक \nगोली खुएलॱ, तकर बाद एतेक पावरक दू-दू इझgउ88जेझgउ70स न दऽ देलॱ? \nडॉझgउ70टर -सर आब की हएत?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nडॉझgउ70टर खुराना - हमरा सभ ऐठाम तँ ई रोजक बात अिछ। एकर पिरवार बलाकझgउ43 मुआवजा दऽ कऽ चुप करा \nिदयौ, आ हँ जखन सभ चिल जाए तखन बॉडी बाहर िनकालब। ता तक एकर मरबाक खबर ऐ \nचहरिदवारीसँ बाहर नै एबाक चाही, बुिझ गेलॱ। \nराितक ९ बजे \nफूलचन- सर, राम रतन कतऽ अिछ, ओकर छु झg3उयी नै भेल ? \nडॉझgउ70टर - आइ एम सॉरी फूलचन, राम रतन आब ऐ दुिनयझg3य3 मे नै रहल। हमरा एकर अफसोस अिछ। ओकर \nपिरवार बलाकझgउ43 कझgउभ4प नी एक लाख झgउयहपैया मुआव जाक तौरपर देत। हम ओकरा नै बचा पेलॱ। \nफूलचन मने-मन सोचैत अिछ  \n-आब हम की जबाब देब कझg3णउाकझgउ43। केना कहब िक ओकर िजअइ कऽ सहारा िछन गेल। केना िजिथन ओ, \nहे भगवान, एना केना भऽ गेल। \nपटाझgउहउेप ! \nअंितम-दृझg30उय  \nफूलचन- हेझgउभ8लो .. कझg3णउा , तूँ जेना छहक तिहना अखने गाड़ी पकिड़ लए। राम रतन बहुत जोर बीमार छऽ। \nिभझgउ70खन - बउआ, एक बेर हमरा राम रतन सँ बात करा दए। की भेलैए हमर बाबू कझgउ43। हम तँ देखनइयो नै \nिछऐ िहमाचल तँ केना एबऽ। \nफूलचन- कझg3णउा , हमर छोटका भाइ तोरा लऽ कऽ एतऽ। ओ अखने तोरा घर आिब रहल छऽ, तूँ बस जझgउभ8दी \nआिब जा। \nिभझgउ70खन - हम अबै िछअ बउआ, तूँ हमरा बउआक झgउ7णयाल रिखयहक।  \nफूलचन- ठीक छै, आब फोन रखै िछअ। \nकहैत-कहैत फूलचन कानऽ लगैत अिछ  \nदोसर िदन िहमाचल पहुँच कऽ \nिभझgउ70खन -बउआ........बउआ राम रतन कतऽ छहक?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nफूलचन- कझg3णउा पिहले अहझg3य3  िकछो खा िलअ। राम रतन ठीक यऽ। \nिभझgउ70खन - पिहले हम अपना बेटाकझgउ43 देखब तब िकछो मुँहमे लेब। \nफूलचन िभखgएयूखनक गला पकिड़  कानऽ लगैए आ सभ िकछु बता दइए। \nिभझgउ70खन - फूलचन, हमरा बेटाक जीवनक सौदा तूँ ८ हजार मे केलहक। तूँ सभ िकछु जानै छेलहक, तइयो \nओइ मौतक मुँहमे हमरा बेटा कझgउ43 धकेल देलहक। तूँ हमर सभ िकछु लऽ लेलहक, हमरा िन झg303झgउयउा ण बना \nदेलहक। हमर बेटाक मौतपर हमरा १ लाखक भीख तोहर कझgउभ4पनी देत ऽ, उ ओकरे मुँह पर फेक िदहक। \nहमरा नै चाही कोनो भीख। आइ हमर बेटा मरल, का िझg334  ककरो अओरक बेटा मरत। आिखर ई मौतक \nखेल िकए खेलल जाइए? जे दवाइक परी झgउहउण जानवरक ऊपर करबाक चाही ओकरा भोला-भाला गरीब \nमनुझg303य क ऊपर करैत अिछ। िक अकरा रोकै लेल कोनो कानून नै अिछ? \nएक घार खgएषथदनक संगे पटाखgएथएेप  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nखुशबू झा   \nमैिथली कथा संवg391ह िजवg319ी  पढलापर  \n \nसािहझgउ84यमे िकछु पढबाक मोन भेल तऽ हम कथे पढैत छी । कखनो काल समाचार बनबैत –बनबैत \nथािक गेलहुँ तऽ नेटपर को नो कथा खोजए लगैत छी । युवा पझgउहहकार सुजीत कुमार झाक कथा  \nसंझg3भणह िजझg3णभी जखन हमरा भेटल एमएकझgउ43 परीझgउहउा चलैत समयमे पिढ लेलहुँ । सुजीतक  पिहल कथा \nसंझg3भणह िचड़ै आ दोसर कृित िरपोटझg3यणर डायरी हम एिह सँ पिहने पिढ लेने छी  । कझgउ8हयक िहसाव सँ \nिचडै आ िजझg3णभीमे खासे अझgउ88तर निह लागल । मुदा झg38भमशः उचाई धऽ  रहल छिथ से पढबाक झg38भममे \nहमरा भेटल । कोनो झg30णयिझgउ70तकझgउ43 एक वषझg3यणमे ३ टा पुझg304तक  आएब सािहझgउ84यकझgउ43 झgउयउित सुजीत कतेक समिपझg3यणत \nछिथ तकर एिह सँ बडका उदाहरण दोसर निह भऽ सकैत अिछ । फेर जािह झgउय4प सँ िहनकर \nपुझg304तक चचझg3यहमे आिब रहल अिछ िहनका लेल  माझgउहह निह  मैिथली सािहझgउ84यक लेल सेहो उपलझgउभउधीक बात \nअिछ । िजझg3णभी एिह पुझg304तककझgउ43 नाम एकटा कथाक कारण पड़ल से हमरा निह लगैत अिछ । िजझg3णभीक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nवारहो कथामे िजझg3णभ भडल  अिछ । जँ ओ िजझg3णभी नाम सँ कथा निह िलख िकतावक नाम माझgउहह िलख \nदेने रिहतिथ तैयो फरक निह पडैत ।  \n \n१ सय १४ पृझg4ण7क एिह कथा  संझg3भणहमे १२ टा कथा अिछ । पिहल कथा ‘फूल फुलाइएकऽ रहल’ \nसंझg3भणहक नाम सँग पुरा वझg303तुिनझg4णय बुझाइत अिछ । अहुँमे िजझg3णभ अिछ । कथामे िपंकी  अपन अधुरा \nसपनाके टुटैत निह छोिड एकटा दृढ िवझgउह8ासक सँग पुरा कऽ एकटा सझgउ74चा आ  कतझg3यणझg30णयिनझg4णय पिझgउ7भक \nझgउय4पमे ठाढ़ भेल छिथ ।   \nतिहना ‘नव झg30णयपारमे’ साधना उपर आधुिनकताक झgउयउभाव देखाओल गेल अिछ जे अपन पित आ  घर \nदुआरक िजझgउभ4मेवारीकँ◌े िबसिर झgउ70लब आ राजनीितक िहझg304सा बनल छिथ । ‘खाली घर’, ‘लाल डायरी’, \n‘ िजझg3णभी ’, ‘जादु’, ‘ आदशझg3यण’, ‘ अथझg3यणिहन याझgउहहा ’ आ ‘ झg30णयथझg3यणक उडान ’ ई सभ कथामे मिहलाक मनोिवझgउह3ानके \nिचझgउहहण बहुत सुझgउ88दर ढंग सँ कएल गेल अिछ । तिहना  ‘ िनझg4ण7ा िक देखावा ’ मे अपन कतझg3यणझg30णयके \nसमाजक लेल माझgउहह िनवझg3यहह करय बला औपचािरकता  बुिझ पितक सेवा करय बाली नकाराझgउ84मक \nिवचारधाराक मिहलाक िचझgउहहण कएल गेल अिछ ।  ‘केहन सजाय ?’ नामक कथामे कामनी मैडम \nजेहन जुझाझgउय4 मिहला जे अवलाके सवला बनैत देिख खुश होइत छली । ओहन सकाराझgउ84मक \nिवचारधाराक मिहलाक झgउयउझg304तुत कएल गेल अिछ तऽ  ओ कथामे पुझgउहह भेलापर गोद लेल वझgउ74चाकझgउ43 छोिड़ \nदेबएबला घटना पिढ रोइया ठाढ कऽ दैत अिछ । ‘मेनका’ मे एकटा एहन मिहलाक िचझgउहहण अिछ जे \nएकटा बेरंगक जीवन िबता रहल छली मुदा जखन रंग भड़य बला भेटल तऽ ओ अपन रंग उजारय \nबाली जेहन निह बनबाक झgउयउण कएलिझgउ88ह  आ अपन बेरंग िजनगीक दोसर याझgउहहा तय कएलिझgउ88ह । अथझg3यहत \nमिहलाझg3उहारा पीिडत मिहला  दोसरकँ◌े पीडा निह देबए चाहलिथ ।  \nअथझg3यहत पुरा कथा संझg3भणह मिहला आ मिहलाक आचरण पर केझgउ88झg40यीत अिछ जे एिह समाजक  सझgउ84यताक \nउजागर करैत अिछ । \nएिहमे झgउयउझg304तुत सभ मिहलाक मोनमे एकटा अलग झg3उहझgउ88झg3उह झgउयउझg304तुत कएल गेल जे एिह  पुझgउय4षबादी समाजक \nदेन अिछ । आ ई काझgउभ8पिनक कथा होइतो एकटा कटु सझgउ84य बातक पोल खोिल  दैत अिछ । एिह \nसंझg3भणहक मोिलकते इएह अिछ । हम चाहब सुजीतक नयझg3य3 पुझg304तक जिझgउभ8द आबए  । खास कऽ मिहला \nसँ जुड़ल समझg304यासभकझgउ43 आओर गझgउभ4भीरता संग उठैक एकर अपेझgउहउा हमरा तऽ  अिछए । मैिथलीके \nपुझg304तक झgउयउकाशन काज दुझgउय4ह भेलाक बादो आफझgउ88त नेपाल िजझg3णभी  पुझg304तक छापयके झgउयउयझgउ7भ कएलक अिछ \n। एिहके लेल आफझgउ88तोके धझgउ88यबाद देबहे पडत ।   \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nपूनम मझgउ83डल  \nिव देह िव चार गोझg303 ठी  एक झलक- \nआकाशवाणी दरभंगाक जाितवादी खgएषएवृिखgएथ4क िवरोधमे आ दसटा घोर जाितवादी पिरवारक मैिथलीकखgए4घ मारैक \nषडयखgए88खgएथथमे आकाशवाणी दरभंगा खgघएथारा देल जा रहल सहयोगक िवरोधमे \"िवदेह गोखg4ड़यी - सह किव सखgए94मेलन \" ७ \nअखgएयूटूबर २०१२, खgघू4थान , अशफखgघष8 दास साहु-समाज मिह ला इखgए8घटर महािव  खgघए4ालय , िनमखgघषड़ली , सुपौल मे सखgए94पखgघ8ए भेल। \nलोकमे अपार उखgए84साह देखल गेल।  \nई तखgए8थय सोझखgघषघ मे आएल जे मैिथलीक पिहल जनकिव आ मैिथलीक िभखारी ठाकुरकखgए4घ सेहो डेढ़ साल पिहने \nफॉमखgघषड़ भरबाओल गेलिखgए88ह मुदा आकाशवाणी दरभंगा खgघएथारा कोनो सूचना तकर बाद नै देल गेलिखgए88ह। ओ कहलिखgए88ह \nजे\n  आकाशवाणी दरभंगा बाहर देबालपर \"झाखgएषथ \" सािट देबाक मोन होइए।  \nआकाशवाणी दरभंगा मैिथलीक जाितवादी रंगमंच आ सािह/g284यक /g2ए2सारक आ /g2ए2चारक बिन कऽ रिह गेल अिछ।  \nि◌ नमवg3ै1ली /सुपौल - झg304 थानीय अशफझg3य8 दास , साहु-समाज इझg3यण. मिह ला महािव झg3उ4ालय पिर  सरमे िद नझg3य4क 7 अझgउ70 टूबरकझgउ43 \nदुपहर 2 बजेसँ संझgउ87 या  6:30 बजे धिर  किव , कथाकार, गीतकार, अझg334ा गौिन  हार, रसनचौकी बजेिन हार \nइझgउ84 या िद क संग-संग अनेक झgउह7ो ता सबहक जमघट कसबामे दलमिल त केलक। \n     आकाशवाणी दरभंगाक जाित वादी झgउयउवृिझgउह4  क िव रोधमे आ दसटा जाित वादी पिर वारक मैिथ लीकझgउ43 मारैक \nषडयंझgउहहमे आकाशवाणी दरभंगा झg3उहारा देल जा रहल सहयोगक िव  राधमे िव देह िव चार गोझg303 ठी  सह किव  सझgउभ4मेलन \nसुसझgउभ4 पझg38उ भेल। किव   राजदेव मझgउ83 डलक अझgउ87 यझgउहउतामे आ पवन कुमार साह एवं दुगझg3यहनझgउ88 द मझgउ83 ड ल जीक \nमंचसंचालनमे पिह ल आ दोसर दुनू सझgउहहक अथझg3यहत् िव  चार गोझg303 ठी आ काझg30ण य गोझg303 ठी क समापन भेल जेकर \nसंयोजक रहिथ  उमेश मझgउ83 ड ल। एहेन पिह ल बेर देखल गेल जे िम िथ लाक कला- संझg304 कृितक  हराएल झgउयउेमी अपन -\nअपन िव चार खुिल  कऽ रहखलिन । जेकर दू-टुक िव वरण ऐ तरहझgउ43 अिछ  - \nशंभू सौरभजी- “हक-अिध कार आ कतझg3यणझg30ण य क संग लड़ाइ लड़ू तखन जे खोिज  रहल िछ ऐ ओकर झgउयउािझgउभ0 त   अवझg304 स  \nहएत।” \n  \nवीरेझgउ88 झg40य  कुमार यादव- “अपनामे एकता हेबाक चाही। तखने अिध कारक झgउयउािझgउभ0 त   भऽ सकत। ओइ वगझg3यणक लोक  \nअपना सभकझgउ43 सिद  योसँ ठिक  रहल अिछ ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n  \nरामदेव झgउयउसाद मझgउ83 ड ल ‘ झाझgउयहदार ’- “अपना संग भेल दरभंगा रेिड यो झg304 टेशनक फुसलाओल कथा िव झg304 ता रसँ \nसुनेलिझgउ88 ह  ।” \n  \nराहुल कुमार साहु- “अपने सभ एकता कझgउयह आ हम सभटा -युवा झg38भझg3य4ित  कारी अहझg3य3 सबहक संग छी। अिध  कार \nझgउयउािझgउभ0 त   करबाक लेल जे करए पड़तै हम सभ संग रहब।” \n  \nराम िव लास साहु- “माझgउहह सात झgउयउित  शत लोक मैिथ ली िव कासक हेतु अथझg3यहत िम  िथ लाक सािह िझgउ84 य  क िव कासमे जे \nकोनो सरकारी वा गैर सरकारी संझg304था सभ अिछ   तइपर कझgउभउ जा  केने अिछ । जे िब लकुल अनुिच त अिछ , \nअनुिच त ई जे तखन तँ समुिच त िव कास तँ नै हएत। जखन िक  सामुिह क िव कास आवझg30उ य क अिछ ।”  \n  \nमनोज कुमार साहु कहलिन - “अपने सभ अपन लेखनीक तागित कझgउ43 आओर बढ़ाउ आ तखन अिध  कार झgउयउािझgउभ0 त  क \nलेल संघषझg3यण कझgउयह सफलता अवझg304 स  भेटत, ई हमर शुभकामना।” \n  \nकिप लेझgउह8र राउत कहलिन  - “दरभंगा रेिड यो झg304 टेशनक जाित वादी बेवझg304 था  अिव लझgउभ4 ब हटबाक चाही। वाझg304 त वमे \nतखने  िम िथ लाक िव कास हएत। जगदीश झgउयउसाद मझgउ83 डलकझgउ43 जे टैगोर िल  टरेचर अवाडझg3यण भेटलिन  , जे मैिथ ली \nलेल पिह ल अिछ ; से समाचार निह यझgउ43 कोनो दैिनक अखबार (दरभंगा-मधुबनीक)मे छपल आ ने आकाशवाणीयेमे \nसमाचार-झgउयउसािर  त भेल। जे बहुत िक छु किह  रहल अिछ ।” \n  \nनंद िव लास राय- “मैिथ लीक नामपर जे कोनो फंड सरकार झg3उहारा देल जाइए ओ माझgउहह मुझg3उ7ी भिर   लोकक बीच \nरिह  जाइए। माने तेकर फैदा खाली दस झgउयउित  शत झg40भाझg33उणेटा उठबैए। आ◌ेतबे नै, चौक-चौराहापर िम िथ लाक \nमान-झgउयउित  झg303 ठा माझgउहह भोजनेकझgउ43 कहैत रहैए।”  \n  \nकृझg303 ण  राम कहलिन - “ समाजकझgउ43 खझgउ83 ड -खझgउ83 ड कऽ वणझg3यणवादी बेवझg304 थाक तहत बाभन सभ बझg3य3िट   कऽ बेवसाय कऽ \nरहल अिछ ।” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nहेम नारायण साहु - “माझgउहह मुझg3उ7ी भिर   लोक अपन आिध पझgउ84 य  कायम केने अिछ  आ एमहुरका लोक सभकझgउ43 गप -गप \nदऽ दऽ आ पूजा- पाठ करा कऽ आिथझg3यणक आ मानिस  क लूट करैत रहल अिछ । ओ सभ झgउयहपैयाक लेल जे-नै-\nसेहो कऽ सकैए आ कऽ रहल अिछ ।” \n  \nराम झgउयउवेश मझgउ83 ड ल- “ हम सभ जगबाक झgउयउयास कऽ रहल छी आ बूझू जे जािग   गेल छी। आब िन िझgउहय  त अपन \nअिध कारकझgउ43 पािब   लेब।”  \n  \nवीपीन कुमार कणझg3यण- “जिह ना माताकझgउ43 सझgउभ4 मा न हेबाक चाही तिह ना मैिथ ली कझgउ43 सेहो। एते िद  न अपना सभ बूझू जे \nभाषाकझgउ43 भरना लगा देने रिह  ऐ आब ओ छोड़बैक समए आिब  गेल अिछ । कथनी आ करनीमे अंतर खाली नै \nहेबाक चाही।”  \n  \nउमेश पासवान- “बाभन सभ मैिथ लीकझgउ43 कझg3णभै जकझg3य3 धेने अिछ  । लेिक न आब हमरा सभ छोड़बै नै ढावक जकझg3य3 \nदौग कऽ जेबै आ छोड़ा लेबै। खाली अपना सभमे एकता हेबाक चाही।” \n  \nझgउह7ी जगदीश झgउयउसाद मझgउ83 ड ल- “िक छुये लोकक ई िक रदानी अिछ  जे माझgउहह बोिल  येपर काज चला रहल अिछ । \nदेखबै जे मझg3णउै खेतमे ऊचका मचान बना कऽ नझg370गरा◌े-लुझgउभ8 हाकझgउ43 ओइपर बैसा   बजबबैत रहैए जे “हैआ आबए दे,\n  \nके िछ अँ रौ, अखने देखा दइ िछ औ, झgउयहक ....।” अथझg3यहत् िट  टकारी दैत रहल छिथ । माझgउहह एक धझg3णउा देबाक \nजझgउयहरित   अिछ । पिर णाम सामने आिब  जाएत आ समाजक िव कासक असली आ बुिन यादी राझg304 ता  सबहक \nसोझामे आिब  जाएत िम िथ लाक िच झgउ88 त न पंचदोवोपासनाक रहल अिछ । कोनो साधारण िच◌ ंतन नै।” \n  \nनाटककार बेचन ठाकुर- “िक छुए लोक मैिथ लीकझgउ43 बपौती सझgउभ4 प ित  बूिझ  शझgउभउ द जालमे फसा कऽ लूट कऽ रहल \nअिछ । जे हर बहए से खढ़ खाए आ बकरी खाए अचार।” \n  \nउमेश मझgउ83 ड ल- “ झg40भाझg33उणोमे सभ झg40भाझg33उण ऐ खेलमे शामील नै छिथ   माझgउहह पझg3य3चसँ दस झgउयउित  शत लोक ई कारनामा \nमैिथ लीक संग कऽ रहल छिथ । अ◌ोहुँमे माने झg40भाझg33उणोमे वंिच  त सािह झgउ84 य -झgउयउेमी सझgउभ3 ◌ा छिथ । खाली ऐ पझg370चकझgउ43  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nबुझबाक अिछ  आ तइपर धझg3णउा लगेबाक अिछ  । मिण पझg3उ3म आ हिर  मोहन झाक सािह झgउ84 य क अखन तक जे \nमूयझg3य4कण भेल से संबंिध  त िव चारधाक पिह चान छी... ।”  \n  \nअझgउ74 छेलाल शाझg304 झgउहही  कहलिन - “संगठन हेबाक चाही तखने अिध कारक झgउयउािझgउभ0 त   भऽ सकत; ऐ जगमे के नै जनैए \nबाभनक कारनामा।” \n  \nकिव  उपेझgउ88 झg40य  नारायण अनुपम- “ लझg3ह0 य पर पहुँिच  रहल छी आ पहुँचबे करब।”  \n  \nसंचालक झg3उहय झgउह7ी पवन कुमार साह आ दुगझg3यहनंद मझgउ83 ड ल- “ मंच संचालनक झg38भममे अपन उझg388गार झg30ण यझgउ70 त  करैत \nकहलिन , एहेन-एहेन िव चार गोझg303 ठी  मासे-मास हेबाक चाही। िम िथ लाक िव कासक बाधापर बहुत रास जाित वादी \nमुझg3णभा अिछ   जेकरा जँ सािह झgउ84 य कार-िव झg3उहान नै बुझताह तँ के....?” \n  \nअझgउ87 यझgउहउ राजदेव मझgउ83 ड ल- “ सझgउभ4 बिझgउ88ध  त िव षयपर अथझg3यहत् ‘ आकाशवाणी दरभंगाक जाितवादी झgउयउवृिझgउह4क िवरोधमे आ \nदसटा घोर जाितवा दी पिरवारक मैिथलीकझgउ43 मारैक षझg38ययझgउ88झgउहहमे आकाशवाणी दरभंगा झg3उहारा देल जा रहल सहयोगक \nिवरोधमे’ सभ वझgउ70 ताक वझgउ70 तझg30ण य  सुनलॱ। ऐपर सामुिह क िव चार करैत वैधािन क तिर कासँ डेग उठाएब आवझg30उ य क \nअिछ । िव कासक झg38भम तखने सोझराएत। नै तँ....!!!!! \n  \nकिव  सझgउभ4 मेलनक एक झलक-  \n  \nझgउयउेम आिद झgउ84 य  कुमार- उपेदसाझgउ84 म क किव तक पाठ केलिन । \n  \nवीपीन कुमार कणझg3यण- भारत ि◌ नमझg3यहण केना भऽ रहल अिछ   आ केना हेबाक चाही तकरा उजागर करैत किव ताक \nपाठ केलिन । \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nशंभू सौरभ- लोक गीत सुना दशझg3यणक दीघझg3यहक लोट -पोटक िझg304 थ  ित  बनौलिन । गुझgउय4 जीक िच  झgउहह हुनक किव  तामे \nदेखल गेल। \n  \nरामदेव झgउयउ . झाझgउयहदार - झgउयउदूषणसँ मुिझgउ70 त   लेल वृझgउहउा -रोपन कायझg3यणझg38भमपर बल दैत किव  ताक पाठ केलिन । \n  \nदुगानंद ठाकुर- वषझg3यह कतए चिल   गेल...। तइ कारण फिस लक केहेन दुगझg3यणित   भऽ गेल...। अपना किव ताक \nमाझgउ87 य मसँ रखलिन । \n  \nकिव  उमेश पासवान- कतए हरा गेल छी यौ भाय सभ; कतए हरा गेल छी।’ कहैत भाव-िव झg4उ7ल भऽ गेलाह।  \n  \nकिव  नंद िव लास राय- बेटी िव आहमे कतेक समझg304 या उझgउ84पझg38उ होइए तेकर नीक िच  झgउहह अपना किव  ताक माझgउ87 य मे \nरखलिन । \n  \nपलझgउभ8 वी  कुमारी- जगदीश झgउयउसाद मझgउ83 ड ल िल िख त गीतझg3य4जिलक साभार करैत जुग -जुग आस लगेने मैइये शीत रौद \nचटैत एलॱ... गीत गौलिन । \n  \nअझgउ74 छेलाल शाझg304 झgउहही - घर-घरमे दुख अिछ पसरल , ऐ दुखमे केना लुटनाहार लूिट  रहल अिछ  तेकर िच झgउहहण \nकेलिन । \n  \nबेचन ठाकुर- अखुनका समैक िव िच झgउहहताक वणझg3यणक अपना किव  ताक माझgउ87 य मे केलिथ । \n  \nहेम नारायण साहु- िह नक किव तामे केहेन-केहेन जुलुम भऽ रहल अिछ  तकर साफ-िन झgउ74 छ ल िच झgउहह आएल।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nराम िव लास साहु- रौदीक वणझg3यणक करैत सामाजक आडझgउभ4 ब री सबहक िच झgउहहझg3य4कण केलिन  ।  \n  \n  \nकिव  किप लेझg30उ व र राउत, राजदेव मझgउ83 ड ल, जगदीश झgउयउसाद मझgउ83 ड ल, पवन कुमार साह, दुगझg3यहनझgउ88 द मझgउ83 डल इझgउ84 या िद  \nअनेको किव  अपन-अपन नूतन किव ताक पाठ केलिन । \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n  \nदुगझg3यहनझgउ88 द मझgउ83 ड ल \nनेना लेल सुवgबषषदर िच  वgबअअकथा  \n \nझgउह7ीमती झgउयउी ित  ठाकुरक दू गोट िच झgउहहकथा )पिह ल गोनू झा आ आन मैिथ ली िच झgउहहकथा , दोसर मैिथ ली िच झgउहहकथा  ( \nमैिथ ली सािह झgउ84 य मे पिह ल बेर झgउह7ुित   झgउयउकाशन नई िद  झgउभ8 ली सँ झgउयउकािश  त भेल। दुनू िच झgउहहकथा एक संग झgउह7ी  उमेश \nमझgउ83 डल जीक माझgउ87 य मे भेटल। एक-आधटा पझg38उा उनटैिब  ते मन गद्-गद भऽ गेल। लागल जे आब हम मैिथ ल \nदिर झg40य नै सभ कथुसँ सझgउभ4 पझg38उ भऽ रहल छी। सािह  झgउ84 य क तँ अनेको िव धा होइ अिछ  जइमे कथा एक िव धा \nिथ क तहूमे िच झgउहहकथा तँ बाल सािह  झgउ84 य  लेल झgउयउमुख। िच  झgउहहकथाक माझgउ87 य मसँ अपन भूलल-िब सरल संझg304 कृित क \nझलक सेहो भेटैत अिछ । िन िझgउहय  त झgउयह पे मैिथ ली सािह झgउ84 य मे एकर अभाव बहुत िद नसँ खटैक रहल छल। जेकरा \nझgउह7ीमती झgउयउीित   ठाकुर अपन िच झgउहह कथा मैिथ  ल समाजक बीच रािख  एकटा असीम झgउयउित  भाक पिर चय देलिन  \nअिछ । \nबुझना जाइ छल जेना हम अपनेकझgउ43 झg304 व यं िव सिर  गेल छी। िव सिर  गेल रही ओइ समैकझgउ43 जइ समैमे मैयझg3य3  अपन \nपोता -पोती लऽ जा कऽ घूड़ लग बैिस  गोनू झाक िख झg304 सा  सुनबैत छलीह जे अित  मनोरंजक आ गोनूक तीवझg3यउ \nबुिध क पिर चायक छल। तिह ना आनो आनो कथा जेकरा झgउयउीित   जी िच झgउहहवत् कऽ हमरा  लोकिन क सा◌ेझामे \nरखलीह। जइमे रेशमा-चूहरमल, नैका बिन जारा, झgउ7य यो ित  पंिज यार, महुआ घटवािर न, राजा सलहेस, छेछण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nमहराज आ कािल दास छिथ । जे किह यो आम छल, आब लुझgउभ0 त झgउयउाय  :भेल जा रहल छल, ओकरा एकबेर पुन : \nपिर िच त करौलिन । जइमे लोक जनलक जे रेशमा के आ चूहड़मल के? \nएतबे नै, झgउयउेमक पराकाझg303 ठा क पिर चयक झgउयहपमे जे लोकक ठोरपर हीर -रझg3य4झा  वा लैला -मजनू रहैत छल, की \nओकरासँ कम िनझg304 वाथझg3यण झgउयउेम रेशमा आ चूहड़मलक छल ई देखेबाकमे साकझg3य4झgउहउ रहलीह। जतए चुहड़मल दुधवंशी \nदुसाध जाित क तँ दोसर तरफ रेशमा भुिम हार झg40भाझg33उण जाित  क बेटी। जखन जुहड़मलकझgउ43 दंगल जीत कऽ \nअबैत देखलक तँ दुनूक भझgउ43ट गंगाक तटपर , ओतिह  झgउयउेमकथाक झgउयउारझgउभ4 भ  भेल। अथझg3यहत् झgउयउेममे जाित  -पाित सँ कोनो \nलेन-देन नै अिप तु झgउयउेम तँ झgउयउेम िथ  क। झgउयउेम कएल नै जाइ छै अपने भऽ जाइ छै। तिह  ना नैका बिन जारा सेहो \nझgउयउेमेक पराकाझg303 ठा क पिर चायक छी। भगता झgउ7य यो ित  पंिज यार अपन वीरता आ पराझg38भमक कारणे पूिज  त भेल। आइ \nजँ धमझg3यणराजक पूजा तँ झgउ7य यो ित  पंिज यार सेहो पूिज त छिथ । धमझg3यणराजक भझgउ70 त झgउ7य यो ित  पंिज यार बारह बखझg3यणक \nतपझg304 या क बाद कंचन काया लऽ कऽ घूिम  घर एलाह। माइक कोिख  पिव झgउहह भेल। जे एहेन पैघ भगता ओकरा \nकोिख सँ जनमल। \nतिह ना महुआ घटवािर न सेहो अपन इझgउ7य ज त बचाबए खाित र कौिश की धारमे जान गमा अ पन सतीझgउ84 वकझgउ43 अिकंचन \nबना कऽ रखलीह। राज सलहेसक कथा तँ नाचो झgउयहपमे झgउयउिस  झg3उ0 अिछ  । जेकरा झgउयउीित  जी िच झgउहहवत् कऽ इित  हास \nबना देलिन । एकटा धरोहरक झgउयहप दऽ देलिथ  । अनिच झgउ88 हार जकझg3य3 छेछन महराज कथाक संग कािल  दासक \nिच झgउहह कथा आ हुनक यादव कुलमे जझgउ88 म  हएब, हुनक यथझg3यहथ प िर चए भेल। बहुतोकझgउ43 ई बूझल हेतिन   जे \nकािल दास तँ कणझg3यण-कायझg304 थ  छलाह। ऐ लेल सेहो झgउयउीित   जीकझgउ43 धझgउ88 य वाद। \nझgउयउीित   जीक दोसर रचना मैिथ ली िच झgउहहकथामे कुल दस गोट कथा विणझg3यणत अिछ  । जइमे राजा सलहेस, बोिध \nकायझg304 थ , दीना -भदरी, नैका-बिन जारा, िव झg3उ4ापित  क आयु अवसान झgउयउ मुख अिछ । ऐ झgउयउकारे दुनू िच  झgउहहकथा पढ़लापर \nएहेन लागल जे ई कथा सभ ऐित हािस क महत पाओत। ऐ झgउयउकारक रचनाक सवझg3यणथा अभाव सन छल। जेकरा \nझgउयउीित  जी हमरा सबहक समझgउहउ रािख   एकरा धरोहिर  झg304 वझgउयहप महत देलिन  । ऐ पोथीकझgउ43 नैना -भुटुकाक पिह ल पिस न \nकहल जा सकैत अिछ । खास कऽ जे बझgउ74 चा  नंदन, वालहंश, वा अझgउ88 य  पोथी पढ़बाक िह झg304 स क लगौने छल \nआब ओ लेिख का झg3उहारा रिच  त रचनासँ लाभ उठाओत। पोथीक झgउयउझgउ84 येक िच झgउहह तझgउ8ह याझgउ84 मक आ उझg3णभेझg30उ य परक अिछ । \nिच झgउहहकथाक माझgउ87 यमसँ झgउयउीित  जी िम िथ लाक िव लुझgउभ0 त झgउयउाय भेल िव  षय-वझg304 तुकझgउ43 कथाक झgउयहप दऽ जीवंत क ऽ देलिन । \nमैिथ ली झgउयउेमी ऐ तरहक रचनाकझgउ43 नजरअंदाज नै कऽ सकैत  छिथ । आबैबला पीढ़ीक लेल ऐ झgउयउकारक रचना नै \nमाझgउहह मनोरंजक अिप  तु झgउयउेरणादायक सेहो  िस झg3उ0 हएत। पोथीक सभसँ पैघ बात ई अिछ   जे झgउयउझgउ84 येक िच झgउहह एकटा \nिव शेष अंदाज आ दशाकझgउ43 झgउयउझg304 तुत करबामे सफल भेल अिछ  जे िल खल गेल पझg3य3ित  क भाव झg304 पझg303 ट  कऽ रहल \nअिछ । झgउयउाय  :सभ जाित क लोकक िच झgउहहण ऐ िच  झgउहहकथामे समाएल अिछ  । जे झgउयउीित   जीक समझgउ88 व यवादी सोचक \nपिर चायक अिछ । झgउयउगित  शील िव चार तँ सहजिह । िम िथ ला सभ िद नसँ उदारक पिर चायक रहल मुदा िक छु \nलोक बेवसािय क एवं जाित वादी सोचक लाड़िन  बीचमे चलौलिन  आ चलाइयो रहल छिथ । हमरा हखझg3यण भऽ रहल \nअिछ  ऐ िच झgउहहकथाक लेिख  कापर जे एतेक सुझgउ88 द र, सुगम, आ झgउयउगित  शील डेग बढ़ा मैिथ ली सािह झgउ84 य क िव कासमे \nएकटा बेछप झg304 था न बनौलिन  अिछ । \nहमर शुभकामना सतत रहत जे झgउयउीित  जी ऐ झgउयउकारक रचना करैत रहती आ झgउह7ुित  झgउयउकाशन झgउयउकािश  त करैत रहत \nतँ िन िझgउहय  त झgउयहपझgउ43 िम  िथ ला, मैिथ ली आ मैिथ लामे रहिन हार सभ पूणझg3यणत  : समृझg3उ0 भऽ जेताह ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg301य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.\n अिमत िमझgउह7 - िवहिन कथा- पिरभाषा २.\n सझgउ88दीप कुमार साफी  दूटा िवहिन कथा \n३.\n राम िव लास साहु दूटा ि◌ वहिन  कथा ४.\n वीरेझgउ88 झg40य  कुमार यादव-लघुकथा- \nबाबाक गाछ ◌ी \n  \n१ \n  \nअिमत िमझgउह7  \n  \nिवहिन कथा \n    पिरभाषा \n  \nमाएक मोन एकाएक बड खराप भऽ गेल ।गाममे एिह रोगक डझg3य3झgउ70टर नै छिथ तँए  एकटा \nिमझgउहहक संग शहर एलौँ ।रिव िदन ,िझgउ70लिनक बंद ।डाझgउ70टर साहेबक डेरापर  जाएबाक \nयोजना बनल ।मुदा . . . । \nिपछला दू घंटासँ गली-गली भटिक रहल छी ।जालमे फँसल माछ जकझg3य3 मोहझgउभ8ला  भिरमे \nअहुिरया कािट रहल छी ।लोक सबसँ पूिछ रहल छी ,मुदा . . . । डझg3य3झgउ70टर  साहेबक \nडेरा नै भेटल । मोन खॱझा गेल । \nिमझgउहह बजलिन ,\"जानबरसँ पूिछ रहल छी तँए जबाब नै भेटैत अिछ ।\" \nई सुिन एकटा लड़का झgउयहिक गेल आ कहल ,\"भाइजी एकरे नाम तँ शहर छै ।गामक लोक \nअगल- बगलकझgउ43 दस गामक लोककझgउ43 िचझgउ88हैत अिछ मुदा शहरमे बायझg3य3 हाथ , दायझg3य3  हाथकझgउ43 नै िचझgउ88है छै। एक \nझgउभणलैटमे जझgउ88मिदन होइ छै आ दोसरमे झgउह7ाझg3उ0 , ककरोसँ कोनो मतलब नै। शहर तँ शमसान िथक जतऽ तझg3य4िझgउहहक \nबिन लोक अपन झg304वाथझg3यणपूितझg3यणक लेल तपझg304या कऽ रहल छिथ । िकओ ककरो खोज -खबिर नै लै छिथ, नै तँ \nतपझg304या भंग भऽ जेतै। ईएह तँ िथक शहरक पिरभाषा। \" \n \n  \nइझgउभ4हर सह -सह करैत मनुखक बीच डेरा खोजबामे असमथझg3यण भेलहुँ आ उझgउभ4हर  माएक \nसझg3य3सक डोर टूटल ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n२. \n  \nसझgउ88दीप कुमार साफी  \n  \nदूटा िवहिन कथा \n१ \nसाउस पुतोहु \n-किनयझg3य3 , घरमे छी यै? \n-की भेलिन माए? \n-आँइ यै छौँकावाली, एतेक िनचेनसँ िसतै िकए छी यै? दुपहरक काज-राज अिहना पड़ल छै। कनी िझgउभ4हसोकझgउ43 \nपािन देखा ने िदयौ, िपयासल महीस खुझg3उया तोिड़ रहल छै। एतेक कहूँ मनुख सुतए। कतेक नीन आबैए \nअहझg3य3कझgउ43 यै।  \n-तँ की कझgउयह , सुतबो नै कझgउयह। भिर िदन खटैत -खटैत हाथ-पएर कारी-झामर भऽ गेल। ओझgउभ4हर िचलका तंग \nकरए, इझgउभ4हर भानससँ तंग। िहनका होइ छै, हम भिर िदन खटैते रही, हमरासँ नै हएत महीसकझgउ43 पािन \nिपआए। हमर माथ बड़ जोर दुखाइए, डझg3य3र -िपझg3उ7ी सेहो तोड़ने जाइए। एखन हमरासँ िकछु नै हएत कएल।  \n-आँइ यै, एतेक कहूँ पुतोहु बानसझgउभउबर हुबए। सुिनयौ यै ढुकरीक माए। अहझg3य3 सभ कहबै जे साउसक दोख। \nहम की बैसल छी। भिर िदन गोरहा पाथैत-पाथैत दुपहर भऽ गेल, एक टाएर गोबर छल हन। एखन तक \nपूजो नै केलॱ। कखैन खाएब कोनो ठीक नै। ऐ महरानीकझgउ43 देिखयौ जे हमरेपर हाथ -पएर चमकाबैए। बड़का \nछोटका कऽ आइयक किनयझg3य3 कोनो माने-मतलबे नै राखैए। अपन जएह मोन भेल वएह केलक। के खेनहारकझgउ43 \nदेखैए, जे ससुर भझg373सुर खेलक की नै, अपन पेट भिर गेल, दोसर आब जेना रहए। अपन भूख तँ चुझg334ा \nफूक, दोसरक भूख तँ माथा दुख।भगवान हमरे बेटाक कपाड़मे ई निसिनयझg3य3 बथाए छल। जाइ छी नहा इ \nलए, एकरासँ मुँह लगाएब तँ अपने मुँह खराब हएत। मुदा एकरा जाबे तक बेटासँ िपटबाएब नै ताबे तक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nहमहूँ सुख-चैनसँ नै रहब। हमहूँ ऐ कनिसिनयझg3य3कझgउ43 देखा कऽ रहब , जँ बेटा वशमे रहत तँ ऐ जनानीकझgउ43 केहन \nहोइ छै। साउससँ जबाब-सवाल केनाइ सभ हम देखा देबै। महीस जेना नािथ देबै। \nपुतोहु- देिखयौ यै मकरा काकी। हम सभ सुिन रहल छी। साउस कहूँ पुतोहुपर एतेक आिग-बाउल ढारै अइ \nयै। िखखरी माए, हमर साउस पिहने पुतोहु नै छलै की, जे पुतोहुकझgउ43 एना सताबै छै। जँ ई बुिढया बेटासँ \nहमरा मािर िखया देलकै तँ घरमे यएह रहत की हमहॴ रहब। झझgउ44टा -केस हम नै उखािड़ लेिलऐ तँ फेर की। \nसाउस- यै, सुिनयौ यै टोल-पड़ोसक लोक सभ। ऐ भत खोखरीकझgउ43 हम कोन आिग -बाउल ढािर देिलऐ जे ई \nहमर झोटा-केस उखारत। कोनो हमरा िकयो देखनाहर नै अए। आइ आबऽ दही बुढ़बाकझgउ43, नै िकछु कहलकौ \nतँ फेर की। \nपुतोहु-हझg3य3 -हझg3य3 , देखब ने अहझg3य3 हमर की िबगािड़ लेब। जँ बेसी ओझgउभ4ह र-आझgउभ4हर करब तँ हम छोटका भाएकझgउ43 फोन \nकऽ के नैहरे चिल जाएब। तखन अहझg3य3 अिहना असगरे चुझg334ा फुकैत रहब। किहया मरतै ई बुिढ़या , हमरा \nजानपर अिछ। \n  \n२ \nसगुन  \nठकोकाका- हिषझg3यणत बाबू। एना माथपर हाथ धेलासँ काज -राज चलैबला नै अिछ। िकएक तँ अपन िमिथलामे भऽ \nएलैए जे परझgउभ4परा , तेकरा तँ िनभाबैए पड़त। िकएक तँ अखुनका जइ मनसूबे चिल रहल अिछ, तेकरा संग \nहमरा लोकिनकझgउ43 चलऽ पड़त ने। अझgउ74छए , खएर बात अपन समाजमे गरीब होइए वा धिनक, मुदा बेटी िववाह \nकोनो धरानीए भइए जाइत अिछ। तइ लेल घबड़ेबाक कोनो बात नै। सभ बाबा उगना ठीक कऽ देिथन। \nठीक छै तँ जाइ छी हिषझg3यणत बा बू, ठीक छै। \nहिषझg3यणत बाबू-आ ठको काका। हझg3य3 कहू, की कहै छी। देिखयौ जे चढ़ैत शुझg3उ0मे बेटीक कझgउ88यादान कऽ के हम \nसभ िदझgउभ8ली जझgउभ8दी जाए चहै छी। तइ दुआरे काका हम अहझg3य3कझgउ43 सलाह िलअ लए आएल छी। जझgउभ8दीसँ कतौ \nभझg3य3ज लगेबै।  \nठकोकाका- हिषझg3यणत बाबू। ओना हम सखबारमे एगो लड़का देखने छिलऐ , हमरा बड पसझgउ88द आएल। लड़का \nबंगलोरमे इझgउ88जीिनयिरंगक तैयारी करैत अिछ। बुझबामे आएल , लड़का नीक गोझgउहहसँ संलझgउ7उन अिछ। भाव -िवचार \nबड मधुर आ झg304वभािवक सेहो छै। मुदा हिषझg3यणत बाबू, लड़का कऽ माय-बाप नै अिछ, ओकरा मामा-मामी आ \nनाना-नानी पालने अिछ। \nहिषझg3यणत बाबू-ठकोकाका, जँ अहझg3य3 ओ भझg3य3ज लगिबतौँ तखन तँ बुझु जे सभ ठीके-ठाक रिहतै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nठकोकाका- ओ लड़का बुझु जे अहझg3य3कझgउ43 सेट भऽ गेल। सगुन ठीक अिछ अहझg3य3क यौ हिषझg3यणत बाबू।  \nहिषझg3यणत बाबू-शुभ लगनमे देरी की। जे नगद लेता अओर लड़का जे लेतिहन। हम सभ देबिन दै लेल। चैनकझgउ43 \nगलामे देबिन, मोटर साइिकल देबिन। मुदा ओ लड़ का हमरा बड पसझgउ88द आएल। ठकोकका , अहझg3य3 जझgउभ8दीसँ ई \nचझg3णउर चलाउ। हमर कझgउ88यादान भऽ जाए। जझgउभ8दीसँ सगुन लऽ कऽ जाउ , गोर लगै छी।     \n३ \nराम िव लास साहु दूटा ि◌ वहिन  कथा \n  \nइमानदारीक पाठ  \n  \nननुआँ पुछलक कनुआँसँ- “भैया आइ- कािझg334   तँ गामोक झg304 कूलमे बड़ सुिव धा पढ़ाइ होइ छै तैयो िव झg3उ4ाथी सभ \nशहरक झg304 क लमे िक अए पढ़ै छै?” \nकनुआँ जबाब देलक- “ गामक इझg304 कूलमे इमनदारीक पाठ आ शहरक इझg304 कूलमे रोजगारक पाठ पढ़बै छै।” \n“से केना?” -ननुआँ पुन: पुछलक। \nकनुआँ उझgउह4र देलक - “गामक इझg304 कूलमे एहेन पाठ पढ़बै छै जे कहुना साझgउहउर भऽ जाए , गाए-भॱस चराबए आ \nनमहर भेलापर हर-फार जोतए, खेती करए। अझg38उ उपजा कऽ अपनो खाए आ आनोकझgउ43 िख  याबए। ई िछ ऐ ने \nइमानदारीक पाठ मुदा शहरक इझg304 कूलमे िव झg3उ4ाथझg3य8 सभकझgउ43 रोजगारक पाठ पढ़बै छै। ओ सभ पिढ़  -ि◌ लिख  रोजगार \nलेल आन-आन शहर चिल  जाइ छै। अपन घर-पिर वार आ समाज सेहो छुिट  जाइ छै। समाजसँ बेमुख भऽ \nजाइ छै। आब तोहॴ कह जे इमानदारीक पाठ के पढ़तै?” \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nबौआ बाजल  \n  \nपढ़ल-िल खल बेरोजगार छी मुदा िद न केना कटै छल तकर कोनो सुिध -बुिध  नै छल। ऊपरसँ पिर वारक बोझ, \nआगू पढ़बाक इ झgउ74 छा  रिह तो िक छु नै कऽ सकलॱ। एक िद न मनमे फुराएल जे िक छु नेना- भुटकाकझgउ43 पढ़ाएल \nजाए। अहुना तँ हम बुिड़ आएले छी औरो बुिड़ या जाएब। \nएक िद न भोरमे बौआ- बुझgउ74 चीकझgउ43 ओसारपर पढ़बै छलॱ। दुनू बेरा -बेरी झgउयउझg3णण पुछए आ हम उझgउह4र दइ छेिल  ऐ। \nअिह ना िझg304 थ  ित मे बौआ पुछलक- \n“लोक एझgउह4े मेहनतसँ िक  अए पढ़ैए, जे पढ़ैए सेहो आ जे नै पढ़ैए ओहो तँ एक ने एक िद न मिर ऐ जाइए?” \nबौआकझgउ43 हम समझबैत कहिल  ऐ- \n“जीवन-मरण तँ झgउयउकृित  क िन अम छी। ओ िन रंतर होइत रहैत अिछ ।” \nबौआ फेर पुछलक- \n“तखनो लोक िक अए पढ़ैए?” \n“मनुख पिढ़ -िल ख झgउह3ान अिजझg3यणत करैए आ ओइ झgउह3ानसँ अपन िज  नगीकझgउ43 सुलभ बना असली िज  नगी जीबैए। \nलोक पिढ़ -िल िख डाझgउ70 ट र-इंिज िन यर, औिफ सर, किव  लेखक आ उपदेशक इझgउ84 या िद  बनैए। अझgउ74 छा  ई कहह जे तूँ \nकी बनबऽ? ” \nबौआ बाजल- “हम पिढ़ -िल ख कोनो काज कऽ सकै छी मुदा किव -लेखक नै बनब। सभ कमा कऽ सुख-\nमौजसँ िज नगी िब तबै छिथ  मुदा किव -लेखककझgउ43 कोनो कमाइ नै होइत छिझgउ88 ह  ।” \n  \n४  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  www .videh a.c om  िवद ेह  /g262थम मैिथ ली  पाि/g252 क ई प ि/g255क ा  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi '/glyph874वदेह ' ११६ म अंक  १५ अ/glyph201टूबर २०१ २ ) वष/glyph110 ५  मास  ५८ अंक  ११६( \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nवीरेझgउ88 झg40य  कुमार यादव \nलघुकथा \nबाबाक गाछी \nआमसँ लदल गाछ। िब नु ओगरबाहक गाछी तुलिस या चझg3य3पक कछेरमे। तुलिस  या गाममे अिभ जात वगझg3यणक लोक \nसबहक संगे एक घर अझgउहउोप सेहो छल। राजू मिझgउभ8ल  क ओइ अछोप पिर वारक पढ़ल-िल खल युवक छल।  \nसरकार आरझgउहउणक पझgउहउ","size_mb":1.32,"has_text":true},"Videha 117.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 117.pdf","name":"Videha 117.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११७ म अंक ०१ नवसgथ9भबर २०१२ (वषसg36ै ५ मास ५९ अंक ११७) \n \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गसg3थभ  \n२.१.\n रामभरोस कापिड /g4बशमर -या/g255ा /g262संग - /g42ड़ेन स/gए64गसं चीनमे भ/gएड़शटघ/gए64ट  \n  \n२.२.\n जगदीश हॱू6ूसाद महॱू8ध ड ल-पहॱध6धचटा िव  हिन  कथा  \n  \n२.३.\n नागेसgथचचसgभँ6कुम ार  कणसg36ै-सुिजत कुमार झा पर  \n  \n२.४.\n खुशबू झा-सgथ6भपाली  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n२.५.\n डॉ. कैलाश कुमार िम सgथटो- मेवाड़ आ मालवाक  सहॱध64झी लोककला : एक पिर चय  \n  \n२.६.\n गजेहॱू88हॱ406  ठाकुर- िवहॱधू4ापित : िकछु हॱू6ूचिलत कुहॱू6ूचारक िनराकरण (भाग-३) \n  \n२.७.\n जगदानहॱू88द झा मनु- हॱू6ूेमक बिल  \n  \n  \n३. पसg3थभ  \n  \n३.१.\n जगदीश चहॱू88हॱ406 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आहॱू84म गी त)- (आगहॱध6ध ) \n  \n३.२.\n जगदीश हॱू6ूसाद महॱू8ध ड लक सातटा गीत   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n३.३.\n जगदानहॱू88द झा मनु \n  \n  \n३.४.\n राजदेव महॱू8ध ड ल जीक दू गोट किव ता  \n  \n३.५.\n जवाहर लाल कसg3ँथयप   \n  \n३.६.१.\n किप लेसgथटचर राउत २.\n ओम सgथ6थकाश   \n  \n३.७.१.\n िशवनाथ  यादव आ अचहॱध6यना   कुमार◌ी २.\n हेम नारायण साहु ३.\nिशव कुमार यादव  \n  \n३.८.१.\n अिनल मिसgथ9चलक  २.\n अंशु माला पासgथच3डेय ३.\n शािसgथचचतलसg3टँमी  चौधरी ४.\nआशुतोष िमसgथटो   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n गहॱधू4 -पहॱधू4 भारती :मसgथचचसgथटटसgभँ6सgभै6ा ऋसg3ँ3यसgथटोृसg3ैट - \n हिरशंकर  सgथटोीवासg3ँभतव  “शलभ\"- (िहसgथचचदीसँ मैिथली अनुवाद  \nिवनीत उसgथचभपल ) \n  \n  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली], [िवदेहक मैिथली-अंहॱध9येजी आ अंहॱध9येजी मैिथली कोष (इंटरनेटपर पिहल बेर सचहॱध6य-िडहॱू70शनरी ) \nएम.एस. एस.हॱू70यू.एल. सवहॱध6यर आधािरत  -Based on ms-sql server Maithili-English and English-Maithili \nDictionary.]  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिसgथटटकाक  सभटा  पुरान अंक ( सgभँ9ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. ड ाउनलोडक लेल नीचसg363 क  िलंकपर उपलसgथ9थध \nअिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and Devanagari versions ) are \navailable for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिसgथटटकाक  सभटा पुरान अंक  सgभँ9ेल , ितरहुता आ देवनाग री सgथ6टपमे  Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिसgथटटकाक  पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिसgथटटकाक  ५० म सँ आगसg363 क अं क \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटर कसgथभ3 अपन साइट / सgथ9थलॉगपर लगाऊ।    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nसgथ9थलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेसgथोँट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड सgथ6थासgथ9ँत कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे पढ़बा लेल \nhttp://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िसgथोँलक कसgथ6ट आ  खाली सg3ँभथानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पेसg3ँभट कसgथ6ट आ  Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोड कासg3ँभट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलासgथटथरमे निह दे िख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचसg363क  िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक सg3ँभतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/  \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉसgथोँसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कसgथ6ट , बॉसgथोँससँ कॉपी कसgथ6ट  आ वडसg36ै डॉसgथोँयुमेसgथचचटमे \nपेसg3ँभट कए वडसg36ै फाइलकसgथभ3 सेव कसgथ6ट। िव शेष जानक ारी क लेल ggajendra@videha.com पर ससgथ9भपकसg36ै कसgथ6ट। )(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ \nिचसgथटटकला / फोटो सभक फाइल सभ (उसgथोभचारण , बड़ सुख सार आ दूवसg36टसgथटथत मंसgथटट  सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचसg363क  िलंक पर  \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकसg36टइव   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n  \n \n \nसgथो6योितरीसgथटचर पूवसg36ै महाकिव िवसg3थभापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक ध रती सgथ6थाचीन कालिहसँ महान  पुसgथ6भष ओ मिहला \nलोकिनक कमसg36ैभिम रहल अिछ। िम िथलाक महान पुसgथ6भष ओ मिहला लोकि नक  िचसgथटट  'िमिथला रहॱू79 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकर क पालवंश कालक मू िसgथटभसg36ै, एिहमे िम िथलासgथटथरमे (१२०० वषसg36ै पूवसg36ैक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक असgथचचयासgथचचय सgथ6थाचीन आ  नव सg3ँभथापसgथचभय , िचसgथटट , अिभलेख आ मूिसgथटभसg36ैकलाक़  हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ ससgथ9भबिसgथचचधत सूचना , ससgथ9भपकसg36ै, असgथचचवेषण संगिह िवदेहक  सचसg36ै-इंजन आ सgथचचयूज सिवसg36ैस आ िमिथला , मैिथल आ \nमैिथलीसँ ससgथ9भबिसgथचचधत वेबसा इट सभक समसg39ै  संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकहॱध6य अहॱू88वेषण \"\n \nिवदेह जालवृसgथटभक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिसgथ6थय जालवृसgथटभ ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर युवा पुरसg3ँभक ार (२०१२)[ सािहसgथचभय अकादेमी , िदसgथ9चली ]क लेल अहसg363क नजिर मे को न क ोन लेखक उपयुसgथोँत छिथ ? \nThank you for voting!  \nसgथटोीमती सgथो6योित सुनीत चौधरीक “अिचसg36ैस ” ( किवता संसg39ैह ) \n 29.88%      \n   \nसgथटोी िवनीत उसgथचभपलक “हम पुछैत छी” ( किवता संसg39ैह )  5.39%      \n   \nसgथटोीमती काि मनीक  “समयसँ ससgथ9भवाद करैत ”, ( किवता संसg39ैह )  4.15%      \n   \nसgथटोी सgथ6थवीण का सg3ँथयपक “िवषदसgथचचती वरमाल कालक रित ” ( किवता संसg39ैह )  2.9%      \n   \nसgथटोी आश ीष अनिच सgथचचहारक  \"अनिचसgथचचहार  आखर \"( गजल संसg39ैह )  20.75%      \n   \nसgथटोी असgथ6भणाभ सौ रभक “एतबे टा निह” ( किवता संसg39ैह )  4.98%      \n   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \nसgथटोी िदलीप कुमा र झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता संसg39ैह )  5.39%      \n   \nसgथटोी आिद यायावरक  “भोथर पसg3ोँिसलसँ िलख ल ” ( कथा संसg39ैह )  4.15%      \n   \nसgथटोी उमेश मसgथच3डलक “िनसg3ँथतुकी ” ( किवता संसg39ैह )  21.16%      \n   \nOther:  1.24%      \n   \n   \n   \nऐ बेर अ नुवाद पुरसg3ँभका र (२०१३) [सािहसgथचभय अकादेमी , िदसgथ9चली ]क लेल अहसg363क नजिरमे के उपयुसgथोँत छिथ ? \nThank you for voting!  \nThank you for voting!  \nसgथटोी नरे श कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उपसgथचचयास सgथटोी िव सg3ँ3णु सखाराम खासgथच3डे कर ) \n 33.88%      \n   \nसgथटोी महेसgथचचसgभँ6 ना रायण राम  \"कामसg3ोैलीन \" ( कॲकण ी उपसgथचचयास सgथटोी दामोद र मावजो )  11.57%      \n   \nसgथटोी देवेसgथचचसgभँ6 झा \"अनुभव\"( बसg36भसgथोथला उपसgथचचयास सgथटोी िदसg3ँैयेसgथचचदु पािलत )  10.74%      \n   \nसgथटोीमती मेन का मिसgथ9चल क \"देश आ  असgथचचय क िवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद मूल- रेिमका थापा)  20.66%      \n   \nसgथटोी कृ सg3ँ3ण कुमार कसg3ँथयप आ सgथटोीमती श िशबाला - मैिथली गीतगोिवसgथचचद ( जयदेव संसg3ँभकृत )  12.4%      \n   \nसgथटोी राम नारायण िसंह \"मलािहन\" ( सgथटोी  तकषी ि शवशंक र िपसgथ9चलैक मलयाली उपसgथचचयास )  9.92%      \n   \nOther:  1%      \n   \n \nफेलो पुरसg3ँभकार -समसg39ै योगदान २०१२-१३ : समानासgथचचतर सािहसgथचभय अकादेमी , िद सgथ9चली  \nThank you for voting!  \nसgथटोी राजन सgथचचदन लाल दास  \n 46.43%      \n   \nसgथटोी डॉ . अ मरेसgथचचसgभँ6   33.93%      \n   \nसgथटोी चसgथचचसgभँ6भानु िसंह   17.86%      \n   \nOther:  2%      \n   \n   \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \n1.संपादकीय \n१ \nजगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल - एकटा बायोसg39ैाफी ...(जारी...) \nकिप लेसgथटचर राउतक  ऐठाम क घटना (बाबाक सराध) गामसँ बाहर धिर  जना आिग क लुसgथटभी भऽ गेल। ऐ  घटनासँ छोट -पैघ अनेको \nघटना जसgथचच म लेलक दूटा घटना ओइमे  महसgथचभवपूणसg36ै रहल , पिह ल रामावतार राउतक संग जे भेल आ दोसर िब  देसर ठाकुरक संग जे \nभेल। दुनू गोटेक योगदानो नीक रहलिन ।  \nमधेपुर सgथ9थ लौ क थानाक संग-संग िव धान सभा सgथटथेसgथटट सेहो छल। आब नै  अिछ  । ओइ समए असg3थोाइस पंचायतक सgथ9थ लौ को आ थानो छल, \nतँए राजनीित क  असg3च6डा सेहो रहल। कोसी -कमलाक बीच  बसल सgथ9थ लौ क अिछ । तँए दुनूक (पूबमे कोसी, पिछ ममे कमला) बीच जते \nछोटका बड़का, मुइलहा-जीतहा धार अिछ  सभ मधेपुर  सgथ9थ लौ क होइत गुजिर ते अिछ । एक िद स का◌ेसी कटिन या कऽ बालुसँ बलुऔने \nअिछ  तँ दोसर िद स कमलो। िक सgथ9भ ह रो बालु अिछ  तँ िक सgथ9भ ह रो मोिन -मान सेहो अिछ । दे शक आजादी क लड़ाइमे मधेपुर सgथ9थ लौ कक \nयोगदान िब हारक  कोन ो सgथ9थ लौ कसँ कम नै रहल अिछ । जय सgथ6थकाश  बाबू, सुरज बाबू आ लखन जीक (डा◌ॅसgथोँ टर लसg3टँ म ण झा) आवाजाही \nबेसी रहलिन , जइसँ अिध कसg36भश गाममे सg3ँभ थानीय नेतृसgथचभ व  सेहो उभरल, अंचल सg3ँभतरपर सेहो उभरल। मधेपुर सgथ9थ लौकक उसgथटभरी छोरपर  \nबेरमा पंचायत अिछ  जे झंझारपुर आ फुलपराससँ लागल अिछ । जिह न ा उसgथटभरी छोरपर बे रमा पंचायत अि छ   तिह ना पूबसg36च छोरपर \nमैटरस पंचायत अिछ । मैटरस पंचायतक जानल-मानल पिर वार रामावतार राउतक छलिन । ससgथ9भ प ित शाली रहिथ  मुदा कोसीमे गामे \nतहस-नहस भऽ गेल। कोसीक पछबिर या बासgथचच ह क भीतर पंचायत पड़ैत अिछ । गामे होइत धार सेहो बहै छै। १९४७ ई.क \nआजादीक पछाित  सgथटथेसgथटटक  जे ससgथ9भ प ित शाली लोक सभ छलाह वएह सभ गामक मुिख यो आ मुँह-पुसgथ6भखो छलाह। वगसg36चय आधारपर  \nराजनीित क पाटसg36च ( कसg36भसg39ैेस ) ठा ढ़ छल। तँए जसgथटभे गुद गर लोक  छलाह , सबहक िभतिर या संबंध सेहो छलिन । िभतिर या संबंधक माने \nई जे हुनका सबहक बीच जातीय बंधन कमजोर छलिन । ऐठाम एकटा िव चा रणीय सgथ6थसg3ैै अिछ   जे हुन का सभकसgथभ3 अपना मे माने  ए क -\nदोसर पिर वारक बीच लेन-देन, खान-पीन, मदित -सहायता सभ िक छु छलिन  मुदा जाित क बीच राजनीित क िव भाजन सेहो पनिप  गेल \nछल, जेकर बल राजनीित क पाटसg36च सभकसgथभ3  भेटैत छल। लसgथटभी जकसg363 ओ पि र  वार म ाने सुसgथ93 यसg3ँभ त  पिर वार सभ सजल छलाह। बेरमाक \nरामावतार राउत जे तिह या मैसg399ीक पास नव युवक  छलाह, भारतीय कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36चक वफादार  कायसg36ैकसgथटभसg36ट  रहिथ। भा .क.पा.मे एक \nटमसg36ै ( तीन वषसg36ै) िज ला पिर षद सेहो रहलाह। जिह ना किप लेसgथटचर  राउत तीन भसg363इ , किप लेसgथटचर , जागेसgथटचर आ  लखन राउत तिह  ना \nरामावतार र ाउत सेहो तीन भसg363इ , सीताराम, रामावतार आ र ाम सgथ6थसाद राउत । दू भसg363इ रा मावतारक  िब  आह मैटरसे भेल। ओना बरइ \nजाित  सभ गाममे निह ये अिछ  मुदा िक छु गाम सघन आबादीबला तँ अिछ ये। जेहने सघन आबादीबला गाम मैटरस तेहने बेरमा◌े अिछ , \nसए घरक लगभग अखनो अिछ । मुदा दुनू गामक बीच एकटा दूरी सेहो अिछ । जिह ना मैटरसमे एक पिर वा रक वचसg36ैसg3ँभ व , जइसँ \nसामंती सूसgथटट अिध  क मजगूत, मुदा बेरमामे से नै अिछ । कम आँट-पेटक (िन सg3ँ9-मसgथचो य म) पिर वार सभ, तँए िव चारोमे दूरी अिछ ये। तहूमे \nकसgथ9भ युिनसg3ँभट पाटसg36च कोनो -ने-कोनो सgथ6टपमे १९६२ ई.सँ रहल। ओना ओइसँ पूवसg3ोैसँ केस -फौदारी गाममे पकिड़  लेने छल। मािल क सभ \n( जमीसgथचच दा र) सँ लड़ाइ चिल  रहल छल। चाहे ओ बलदेव बाबू (बलदेव झा, सिर सव पाही) होिथ  आिक  लसg3टँ मीका सgथचच त , रमाक ासgथचच त  साहु, \nझंझारपुर होिथ । आसgथचच दोलनक  सgथ6टपमे तँ नै  मुदा सg3ँै यिसgथोँ त  गत सgथ6टपमे तँ छलैहे, जइसँ िक छु बजिन हार तँ छलाहे। राजनीित क आधारपर \n१९६२ ई.सँ मुकदमा उठल जे िक छुए िद नक पछाित  मिर  गेल। सभकसgथभ3 ( पाटसg36चबला ) अिग लगी केसमे फँसा सजा करबा देलकिन । \nमैटरसक मुिख या रामावतार  राउत बेरमा क रामावतार राउतपर आसg3च9मण  केलक। आसg3च9मण ई भेल जे दु नू भसg363इ सीतारा म राउत आ \nरामावतार राउतक िब आह मैटरसे भेल। सीताराम राउतक ससुर साधारणे पिर वारक आ रामावतार राउतक ससुर (बेटाक अभावमे) \nबबािज ये। दुनू गोटेकसgथभ3 मैटरसक  रामावतार  सामंती चाप दऽ  क ऽ दुनू कसgथभ3 बेटी आपस अनैले कहलिख  न। दुनू मजबूर भऽ गेलाह। \nरामावतारक ससुर तँ किह  देलिख न जे तोरा सबहक गाम िछ अह, जे मन-फुरह से करह, हम जाइ िछ अ। घुम सgथचच तू बबाजी भऽ \nगेलाह। अपन दल-बलक संग रामावतार  राउत बेरमा  एलाह। बेरमा क सgथ6थमुख अपन दल -बलक संग तैयारे रहिथ न। जाित क बीच \nिव भाजनक मजगूत बा सgथचच ह  (खेनाइ-िपनाइ बसg3चथ ) पिड़ ये गेल रहै। िव षम िसg3ँभ थ  ित  बिन  गेल। िव षम ई जे जाित -ससgथ9भ सgथ6थदाय एते ससg3ैथत बनल \nछल जेकरा तोड़ब िध या-पुताक खेल नै। जँ रोकल जाए तँ केना? जखने लड़ाइ उठत आिक  जाित क  मुसg3ै9ा बि न   जाएत। घटनाक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \nसमए करीब बारह बजे रामावतार राउत बेरमा पहुँचल। िव सgथचच सgथो3 य नाथ ठाकुर पिह नेसँ मुसताइज। टोलबैये (गामक बड़ै टोल) अिग ला \nवाहन, बेरमाक  रामावतार  राउतक घर क च ासgथ6टकात मदसg36ै-औरत थहाथही करैत। रामावतारक िप ता सुबध राउत दुनू परानीक संग तीनू \nबेटाक बीच दरबसgथो6 जा पर बैिस  नौताएल छाग र ज कसg363 म रैले पुसg3ँभ तैनी घराड़ीपर पीठ अ◌ोिर  देने रहिथ । एक-दोसरक सभ मुँह तकैत, मन \nकहैत माए तूँ कते काल, बाबू तूँ कते काल, बेटा तूँ कते काल, बौआ तँ◌ू कते काल। दुनू िद यािद नी (रामावतारक पसgथो9ीयो आ \nभौजाइयो) भनसा घरक ओसारक खूटा लगा बैिस  कनैत रहिथ । दुनू िद यािद नीकसgथभ3  कहल गेलिन  - “अपना गहना-गुिर या जे अिछ  से \nलऽ िल अ।” \nमुदा दुनू िद यािद नी िक छु नै बजलीह। दुनू क बसg363िह   पकिड़  टोलक सg3ँभ सgथटटी गण आंगनसँ िन कािल अिर याइत कऽ सीमा टपा देलिन । ऐ \nसंग दोसर घटना-रामावतारकसgथभ3 करीब  चािर   बीघा जमीन छलिन, जइमे जमीसgथचच दारी क घुर छीक  चलैत असg3ँभ सी सgथ6थित  शत जमीनपर मुकदमा \nठाढ़ कएल गेल। कोटसg36ैक  सभ बेवसg3ँभ था क भार आने-आन लऽ लेलिख न। मुदा जमीनक सबूतो होइ छै आ दखलो होइ छै। \nदखलबलाकसgथभ3 एते लाभ होइ छै जे उपजबैक मौ का भेटै छै। सबू तक िव वाद  कोटसg36ैमे उ ठल। मुदा समाजक तागत मजगूत। तँए \nदखल रामावतारेक रहल। पछाित  सबूतो कोटसg36ैसँ भइये गेल। करीब देढ़ -दू बखसg36ैक पछाित   रामावतार राउत (मैटरसबला) समझौता \nकेलिन। समझौताक मुसgथोै य  कारक भेल जे सुबध राउत डिट  गेलाह जे पिह ने ओ अपना बेटीक िब आह करए तखन देखा देब ◌ै, देखा \nदेबैक अथसg36ै भेल जे जाित   तोिड़  आन जाित मे कुटुमैती शु सgथ6ट क ऽ देब। होतसँ होतसg36भग होइत देिख   सभ सहमलाह। तेकर एकटा \nकारण ईहो भेल जे कते िद न लाठी उिठ  चु कल छल। शिसgथोँ त   परीसgथटथण  भऽ चु कल छल। मुदा असल परीसgथटथण भेल जइ िद  न इिसgथचच द  रा \nगसg363धी शही  द भेलीह ऐ घटनाक पछाित । समझौताक पछाित  दुनू लड़की आपस तँ एलीह मुदा मानिस क रोगसँ पीिड़ त भऽ गेलीह। \nएक ससgथचच ता नक पछाित  जेठकी, सीतारामक पसgथो9ी आ दू  ससgथचच ता नक पछाित  मिझ ली (रामावतारक  पसgथो9ी ), मिर  गेलिख न। दुनू बिह िन यसgथभ3। \nपछाित  दुनू भसg363इक िब  आह भेल जे पिर वार अखन चिल  रहल अिछ । दुगसg36ट  पूजासँ होइत किप  लेसgथटचरक घटना मे िब   देसर ठाकुरक नीक \nयोगदान रहल। बोिन हार पिर वार रिह तो िब  देसर ठा कुर कसgथभ3 बात पकड़ै क ढं ग आ द ोसरकसgथभ3 बुझै-बुझबैक ढंग नीक छलै। पिर वार बड़ \nनमहर नै मुदा छोटो  नै। संयुसgथोँ त  पिर वार टुटैक पैघ कारण गरीबी सेहो होइत अिछ । समाजमे एहेन पिर वारक कमी नै जे कहता- \n“ई सएओ घरक  टोल फसgथ9च लसgथभ3क वंश िछ अिन ।” मुदा अखन तते केसा-केसी भऽ गेल अिछ  जे ससgथ9भ प ित  तँ गेबे केलिन  जे  एसg3ैथोटा -\nसमसg36भगो एहेन नै  बँचलाह जे जहल जा खनदा नक मयसg36टदा  नै तोड़लिन  । तीन पीढ़ी ऊपरसँ िब  देसर ठाकुरक एक पुरिख याह पिर वार \nतँए पुसg3ँभ तैनी खेतो आ जजमिन कोमे काट-खॲट नै भेल, पोता धिर  सेहो सएह भेल अिछ । एकटा बेटा आ चािर टा बेटी िब  देसर \nठाकुर कसgथभ3। अपन आठ कसg3थोा खेत , जइमे तीन कसg3थोा धनहर , डेढ़-दू कसg3थोा घराड़ ी -महार बड़की पोखिर क िढ मका, बाकी गाछी-िव रछी। \nदस कसg3थोा बटाइयो धनहर करै त। गामक जजमिन कामे करीब चौथाइ गाम। जेकर कमाइलक (साली) तरीका सेहो रंग-रंगक। मुदा \nओहन िग रहसg3ँभ त  (दाढ़ी-केश कटबैबला) बेसी जे समैपर अगहनमे कमाइल दऽ दइ छिथ न। दाढ़ी-केश िम ला कऽ एक  पूणसg36ै आदमी क \nकमाइल एक धारा माने १२ सेर कसgथोभ ची , जे करीब सात िक लोक लगभग होइए आ आधा कमाइल एकटा केशक होइए । अही \nिज नगीमे चा सgथ6ट बेिट  यो-जमाए, नाइतो-नाित न देखलिन, तिह ना बेटो-पुतोहु आ पोतो-पोती देखलिन।  \nिब  देसर ठाकु र संग ए क बेर  जगदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल मधुबनीक चिक  या जहलमे रहिथ आरो करीब दस आदमी। िब  देसर ठाकुर कातमे \nजा कऽ  गसg363जा  पीबैत रहिथ। थाना क जमेदार देख लेलक। पकड़ने आिब  डंडा-बेड़ी कऽ देलकिन। एहेन पिर िसg3ँभ थ  ित मे की कएल \nजाए। खएर जे होउ, पिछ मी मधुबनीक एकटा साथी सेहो रहिथन, मुँहगर-कसgथचच ह गर। राित मे खेला-पीला पछाित  ससg36भसg3ँभ कृित क कायसg36ैसg3च9म  \nएक-डेढ़ घंटा करै छला। डंडा-बेड़ी नेने िब  देसर ठाकुर सेहो अपने बनाओल गीत- “हमरा सन के अिछ  बुिर बलेल/ बाले-बसgथोभ चे महॴस \nपोसलॱ/ सgथ6थमुख -नथुनी िस◌ ंह दरोगा खुटापर आिब  खोिल  लेल। हमरा सन...? जखने जेलक अ सgथचच द र एलॱ/ पीपरक गा छ तर गसg36भजा \nलटेलॱ/ जेलर आिब  डंडा-बेरी  ठोिक  देल/ हमरा सन...? घामे-पिस ने खेती केलॱ/ तुलसी-फूल ओ कनकजीर/ खोहे तरसँ ससgथ6भप िस ◌ ंह \nडेिढ़ यामे तोल लेल/ हमरा सन...?, िवसg3थभापितकसgथभ3 पिहनिहये छीिन लेल / हमरा सन...?” गािब  अपन वृतासgथचच त  सुनौलिन । पछमी \nमधुबनीबला साथी काफी सgथ6थभािव  त भेला। अपना लग बजा अपनो िज नगीक बात आ िब देसgथटच रो ठा कुर क बात सुनौलकिन  /सुनलिन । \nिभ नसरे जमेदार कसgथभ3 किह   डंडा-बेड़ी हटबैत किव  घोिष त कऽ देलकिन । जेलक  सg3ँभ टा फ सभ किव  जी कहए लगलिन । मुदा जहलक \nभीतरेमे, बाहर नै। मनचोिभ या नाचक नीक कलाकारमे िब  देसर ठाकुर। अपन एहेन गुण जे िफ सgथ9च मो  गीत आ सामािज क गीतमे दू-\nचािर -पसg363ित   ओही तजसg36ैपर गािब   लै छलाह। मृसgथचभ यु दुखद भेलिन । आम तोड़ै काल गाछपरसँ खिस  पड़लाह जइमे डसg363ड़ क हसg3च6डी थकु चा \nगेलिन । ओना इलाज-बात जसgथ6टर भेलिन   मुदा कोनो िक  गसg3थ6ा टुटब आिक   घुसg3थोी टुटब छी  जे बड़बिढ़  या-बड़ बेश? मुदा साल भिर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \nओछाइन धेला पछाित  उिठ  क ऽ ठा ढ़ भेलाह। चौकपर  सैलून शुसgथ6ट केलिन  । जइसँ पनरह-बीसक नगदो आ जजमिन को काज ससgथ9भ हा रए \nलगलाह। सुित  कऽ ज गदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल उठले रहिथ ि क   सुनलिन, िब  देसर ठाकुर मिर  गेला। ससg363झमे गप -सप भेले रहिन। तँए \nिब सवासे ने होिन, मुदा एहेन गप झूठो तँ निह ये होइत अिछ । िक अए तँ गािर  ओक सीमा जीिव ते धिर क अिछ , मृसgथचभ यु तँ सराप छी।    \nिब  देसर ठाकुरक घटना देिख  जगदी श सgथ6थसाद  मसgथच3डलकसgथभ3 सजल -धजल सामंत आँिख क परदापर नाचए लगै छिन। िक छु पिर वार \n(जाित -िव शेष नै ससgथ9भ प दा िव शेष) कसgथभ3 छोिड़   अिध कसg36भ श पिर  वार अपन िज नगीक अनुसार काज-उदेम किर ते छिन , िब  देसर ठा कुर क पसgथो9ी \nमहॴिस क पड़ूसg36ै क ीिन   बहनतू महॴस बनौलिन । नीक पोस एकटा बड़द सेहो। थानाक दारोगा िस पाही-चौकीदारक संग, नथुनी िस◌ ंह \nअपन लठैतक संग आ िव सgथचच सgथचो य नाथ ठाकुर अपन दूत-भूतक संग िब  देसर ठा कुर ऐठाम पहुँचल। रसg3ँभ ता  कातमे घर, थहाथही लोक \nकरैत। तीनू गोटे नथुनी िस◌ ंह, िव सgथचच ध् यनाथ ठाकुर आ दरोगा कनफुसकी कऽ महॴस खोिल  लेलकिन ! खोलला पछाित  की हुअए। \nकोनो िक  घुमा कऽ देब अिछ  आिक  अपन बनाएब अिछ । दरोगाजी िक  किह  लऽ जेताह? केतबो ढील का नून छै  तैयो तँ कोटसg36ैकसgथभ3 \nकागज चाहबे करी।  िव सgथचच सgथो3 यनाथ ठाकुर कसgथभ3 दमे  नै अँटलिन  । दुत-भूत मुड़ी डोला देलकिन । लंठोक  शिसgथोँ त  मे जाित क िव भाजन रहल \nअिछ । होइत-हबाइत महॴस नथुनी िस◌ ंह अपना ऐठाम लऽ गेलाह। सभतूर िब  देसर ठाकुर गाममे घूिम -घूिम  गौआँ कसgथभ3 कहलकिन  । मुदा \nएक लोर कानैक िस बा दोसर उपाइये की अिछ । जखन िब  देसर ठाकुर सबहक (करीब दस-बारह आदमी) बीच पहुँचलाह तखन \nजान दइले तैयार। लड़ाइयोक उसgथचभ सा ह होइ छै, जँ से नै तँ मनोरंजनक लेल लोक िक अए जान गमबैए। िक छु गोटे एहने, तँए एक \nरंगक िव चार उठल। एक पंचायत क  समसg3ँभ या  दोसर पंचायत पहुँिच गेल तँए एक पंचायत क  नै दू पंचायतक समसg3ँभ या  बिन  गेल। मुदा \nमूल तँ ओतए अिछ  जे एकटा महॴसक खाित र  मनु सg3ँ3 य क िज नग ी जाए। महॴसक तँ बोन लगा  सकैए मनुसg3ँ3 य , मुदा हजारो महॴिस क \nबोन बुते एकटा मनुख ठाढ़ कएल हएत? तत्-काल वातावरणमे नरमी आएल। मुदा जिह ना हरदी जिड़ मे जहर सेहो फड़ैए, िकएक \nतँ हरदी कहै छै हम िबखकसg3थ6ा िछ  औ। तिह ना िक छु िद नक पछाित  िब  देसर ठा कुर सभकसgथभ3  बैसा बाजल - “जते लोक महॴस खोललक \nओइमे बेसी हमरे जजमान अिछ , ओकरा सभकसgथभ3  के श -दाढ़ी काटब छोिड़  देबै। हमर कमाइ जाएत, ओकरा  बसgथटभू बना टहलेबै। मुदा \nकमाइयो केना जाएत? कमेबे ने करबै तँ कमाइ कथीक लेबै।” सgथ6थसg3ैै उठैत अिछ   जदी िक यो अपन समसg3ँभ या क समाधानक लेल ठाढ़ \nहुअए तँ िक  कएल जाए? सबहक बीचेमे िब देसर ठा कुर संक सgथ9च प  लऽ लेलिन जे केश नै कटबै। केश नै कटैक बात जना अकासमे \nउिड़ या गेलै; बलजोरी करैक दम िक नको नै अँटलिन । इलाकाक िसg3ँभ थ  ित  िभ सg3चथ-िभ सg3चथ तरहक , तँए िभ सg3चथ-िभ सg3चथ तरहक लड़ाइयो। \nजमीनक लड़ाइमे नागेन्  सgभँ6जी (डॉ. न ागेसgथचचसgभँ6 झा , पैटघाट) कसgथभ3 थानामे टसg36भि ग   सैयो लाठीसँ देह चूिर  देने रहिन , जइसँ िज नगी भिर  हाथ-\nपएर टेढ़े रहलिन । कामेसर राम (फुलपरास) पसgथोभ ची स-तीस गोटेक संग तीन सालसँ जहलमे, जे सभ मडर केसमे फँसल। तिह ना \nराम सgथ6थसाद सहनी (पचही) कसgथभ3  सg399कमे उनटा बाि सgथचच ह   रोडपर िघ िस औने रहिन । अखन धिर  जे कोनो मुकदमा भेल छल ओकर कोनो \nजबाब मुकदमासँ नै देल गेल छल, जे महॴसक  घटनासँ शुसgथ6ट  भेल। तीनू गोरे दर ोगा , नथुनी िस◌ ंह आ िव सgथचच सgथचो य नाथ ठाकुरपर मुकदमा \nकएल गेल। ओना द जसg36ैनो केश भ ऽ चु कल छल। थानाक एक पसgथटथीय बेवहार  देिख   सभ ि◌ नणसg36ैए कऽ लेलिन जे ने थाना केस करए \nजेता आ ने कोनो केसक संबंधमे कहए जेता। जे हेतै से कोटसg3ोैसँ हेतै। महॴसक बरामदगी  हाई कोटसg36ैसँ भेल। वीरेसgथचच सgभँ6  जी (माननीय \nसgथचच यायमूितसg36ै, उसgथोभ च सgथचच या यालय-पटना) काज केने रहिथ न। िब देसर ठाकु रक केश कसg3थ6ी झंझटक पंचैतीमे सgथ6थमुख जी क पंच  बौकू ठाकुर \n(नौए) भेला। िब देसर ठाकुर अपन पंच अपने हेताह, दसटा समाज सुिन िन हार हेताह, सgथ6थमुखोजी अपन सुिन  िन हार रखिथ , मुदा बजता \nदुनू पंचेटा, िनणसg36ैय भेल। पनचैतीक अजीव आकषसg36ैण , आकषसg36ैणक कारण  भेल जे कते -बेर िब देसर ठाकुर असगरोमे पटका-पटकी कऽ \nलै छला। तइमे िब देसर बदनाम भऽ गेल छला। पनचैतीक दोसर  आकषसg36ैण  छल बौकू  ठा कुरक  भाषा।  \n“िज नगीक पिह ल िद न एहेन  भाषासँ भसgथभ3ट भेल। “, जगदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल मोन पाड़ै छिथ। \nएक तँ आलंकािर क शैली, तइ बीच एक पसg363ित   सgथ6थमुख जी क पसgथटथ आ िब  देसर ठाकुरक िव पसgथटथमे  बािज   जािथ  तँ दोसर  पसg363ित   िब देसरक \nपसgथटथमे सgथ6थमुख जीक िव  पसgथटथ बा िज   जािथ । सुिन िन हार सभ भाषेक (शसgथ9थ द -जाल) जालमे ओझरा जािथ। िब देसरो ठाकुरक समाज आ \nसgथ6थमुखो जीक समाज बौ कू ठा कुर क भाषेमे ओझरा जा िथ। पनचैती िक   हएत जे  घॱघाउजे भऽ जा ए। पसgथटथ -िव पसgथटथक बीच जाधि र   \nसमदशसg36च बिन   सोलह (सोरह) आनापर कील नै गड़त ताधिर  ओकर सोर पताल िद स केना जाएत? जाधिर  सोरसँ िस र बिन  धरतीसँ \nअकास िद स नै उठत ताधिर  सोर पािब -पािब  सोरहा केना हएत। कते बेर पर-पनचैती बैसल मुदा ने समझौता टुटल आ ने झंझट \nफिड़ आएल। तइ बीच एहेन भेल जे सभ िद याद िब देसरो ठाकुर अपना समाज (नौआ समाज) मे बैिस  फेरसँ िग रहसg3ँभ त क बँटबारा कऽ \nलेलिन। मुदा पनचैती पछुआएले रहल ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \nिब नु डायरीक िज नगीमे तारीक-मड़कुमा घटना होइत अिछ  िद न-महीना नै। तइ बीच लौकहीमे िज ला-ससgथ9भ मेलन भेल। लौकही हाइ \nसg3ँभ कूलपर ससgथ9भ मेलनक आयोजन भेल रहै, लौकहा सg3ँभ टेशनसँ सवारीक अभावमे िक छु गोटे छोिड़  जगदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल सभ पएरे गेल \nरहिथ। सवारी अभावक कारण सड़क रहिन। एकटा जीप, तइमे के सभ जेताह। ऑिफ सक कागजातक संग िज ला कायसg36टलय। \nतइ संग भोगेसgथचच सgभँ6  जीक चािर  िद नक ससgथ9भ मेलन भेलिन। नीक जुटान भेल छल। िज ला भिर क संगी, िज ला भिर क चािल -ढािल क संग \nजुटान। ससgथ9भ मेलनक दोसर िद न दु नू गोटे सgथ6थित  िन िध , माने जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल आ र ामावतार संगे भोगेसgथचच सgभँ6जी सँ भसgथभ3ट केलिन  , ओ \nएकटा छोटे कोठरीमे असगरे िस मिट येपर िब छान िब छा चिर हसgथचभ थी  गमछा ओढ़ने जगले पड़ल रहिथ । दुनू ग ोटेकसgथभ3 पहुँिच  ते उिठ  कऽ \nबैिस पुिछ  देलिख न- “की हाल-चाल गामघरक अिछ ?” भोगेसgथचच सgभँ6 जीमे जबरदस गुण रहिन  जे कोनो बात कसgथभ3 जिड़  सँ पकड़ैत छलिख न। \nकिप लेसgथटचर ऐठ ामक  सराधबला घटना भऽ चु कल छल , एक-हरफीमे रामावतार सुना देलकिन । मुदा हालेमे अपनो ओही काजसँ गुजरल \nरहिथ , केस कटौले रहिन । का◌ेनो तरहसgथभ3  समाज छाि न  -बािसgथचच ह   कऽ पार लगा◌ैलकिन , तइसँ गुजरले रहिथ । िब िट या-िब िट या सभ सवाल \nउठौलिख न। सिव सg3ँभ तार घटनाक चचसg36ै रामावतार कऽ देलिखन  , गुम भऽ गेलाह। िक छु समए पछाित  गुसgथ9भ मी  तोिड़  अपनो घटनाक  चचसg36ै \nकेलिन । रामावतार नवका पुरिह त भेले रहिथ , तँए भोगेसgथचच सgभँ6 जी मािन  जािथ न। पुन: दोहरबैत रामावतार पुछलिखन - “कॉमरेड, हमरा \nऐठामक केहेन भेल?” भोगेसgथचच सgभँ6 जी जबाब देलिख न- “जिह ना सोझे नाक छुअब होइए आ घुमा कऽ छुअब सेहो होइए, तिह ना सूदखोरी, \nमहाजनी सोझे छुअब  भेल बसg363की जे  भेल से घुमा क ऽ छुअब  भेल। तँए एकरा  सामािज  क आिथसg36ैक  सgथ6टपमे देिख  यौ। समाजक भीतर \nआिथसg36ैक ढसg363 चा एहेन  ठाढ़  अिछ   जेक र समीक रण जसgथ6ट री भऽ  गेल अिछ  । मुदा से के करत?” किह  चुप भ ऽ गेलाह। तही बीच पूवसg36ै \nिव धायक लाल िब हारी आिब  गेलाह। ससgथ9भ मेलनक काज बूिझ  दु नू गोटे बहर ा गेला। जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल   मधेपुर िज ला ससgथ9भ मेलनक \nपछाित  िज ला नेतृसgथचभ वमे एला आ सgथटथेसgथटटमे  समए देब शुसgथ6ट केलिन। गामे-गाम ओझराएल, अपन-अपन मुसg3ै9ा अपन -अपन लड़ाइ। कतौ \nमाछक कारोबार तँ कतौ मुँह-पुरखीक। जमीनक छुित यो ने कतौ, तिह ना महाजिन योक। िज ला ससgथ9भ मेलनक कायसg36ैसg3च9ममे जे  मुसg3ै9ा  छै \nतइसँ िभ सg3चथ लड़ाइ छै। लसg3टँ मीकासgथचच त -रमाकासgथचच त  साहुक जम ीनपर बटाइदारी शुसgथ6ट भेल। अपनो बुझै  छिथ   आ बेरमाक लोक सेहो बुझैत \nअिछ  जे अपने खेती करै छलाह आिक  बटेदार  करैत छल। बटाइदारी शुसgथ6ट  होइते एकटा मुदसg36ैघसg3थ6ी परतीपर आठ -दसटा सरधुआ \nपोखिर क घर ज कसg363  घर ठा ढ़ कऽ जखन  जगदीश  सgथ6थसाद  मसgथच3डल सभ खेत िद  स बढ़ला आिक  अपना-अपना घरमे आिग  लगा, \nअसg3थोाइस गोटेकसgथभ3 अिग  लसgथोथ गी  केसमे फँसा देलकिन। आठ-दसटा घर बनबैक कारण  छलै केसकसgथभ3  सीिर  यस बनबैले, मुसg3ै9ै-गबाह हएत। \nतइ बीच एकटा घटना घटल। िक सुन देव मसgथच3 डल चाह क दो कान करैत छलाह। ओहो  पाटसg36चक जुझासgथ6ट  कायसg36ैकसgथटभसg36ट। ज गदीश सgथ6थसाद \nमसgथच3डल सबहक बैसारक असg3च6डा  सेहो छलिन। जगदी श सgथ6थसाद  मसgथच3डल सभ चािर  -पसg363च गोटे रहिथ। पचाससँ ऊपर सदाए  (मुसहर) \nसभ कोदािर -सहत लेने आिब  चाहक दो कान क आ गूमे यसgथटट -कुसgथटट बाजए  लगला। ठाढ़ भऽ  कऽ  जगदी श  सgथ6थसाद मसgथच3डल सभ जबाब \nिद अए लगलिखन। सदाय सबहक हाथमे हिथ यार, तइपर ताड़ी-दासgथ6ट पीने , दोसराक कहलमे। तइ बीच गाम िद स हसgथ9च ला  भऽ गेलै \nजे िक सुनदेव ऐठाम हसेरा-हसेरी भऽ गेलै। जे जसgथटभै रहए से तसgथटभैसँ लाठी नेने  दौगल। टोल आ दोक ानक  बीचेमे म ािर   फँिस  गेल। \nजबरदस मािर  भेल। कते गोटे कसgथभ3 का न -कपार फुटल। केस-फौदारी आ जहलक भय समासgथ9ँ त  भऽ गेल छलै। एकतीस िद नक भीतर \nअसg3थोा इसो मुदालहक जमानत भऽ गेलै। जमानतक पछाित  जमीनक दखल िद हान ी शु सgथ6ट भेलै। गड़बड़ भऽ गेल रहै जे , जे असल \nबटेदार रहै ओ केस नै केलक आ जे बटेदार  नै रहै ओ केस केलक। सg3ँभ पसg3ँ3 ट सgथ6टपमे गाम  दू भागमे  बँटा गेल रहै। ओन ा ऊपरस ँ \nदुइये पाटसg36च बूिझ   पड़ै मुदा चोरनुकबा माने भीतरे-भीतर तेसरो पाटसg36च बिन   गेल रहै। तेसर ई रहै जे खूिल  कऽ सोझामे नै आबै मुदा \nिद न-राित  कनफुसकी पाछू लागल रहै। पिह लुके ध सg3ैथामे जम ीनदार  बूिझ   गेल जे जमीन जेबे करत, बिन यसg363 रहबे कर ए , तरे-तर \nजमीन बेचब शुसgथ6ट केलक। ओना  जमीनसँ ससgथ9भ बिसgथचच ध  त िक छु पुरनो कानून छलै, िक छु नवको बनल जेना हदबंदी, आ िक छु निह यो \nछलै। तीस-चालीस बखसg36ै पिह  ने बक ासg3ँभ तक लड़ाइ भऽ चु कल छल। ओना  बकासg3ँभ तक लड़ाइ असानीसँ ससgथ9भ पसg3चथ भेल रहै। लोको क \nबीच अिध कारक महत छल। िक छु  गोटे सg3ँै यिसgथोँ त  गत सgथ6टपमे केस लिड़   िबनु अिध कारक सेहो जमीन दखल कऽ लेने छला। जमीनक \nबीच कानू नी ओझ री नी क ज कसg363 नै  मुदा लािग   जसgथ6टर  गेल छल। १९३५ ई.सँ पूवसg36ै जे अंसg39ैेज िव  रोधी आजादीक िद शा छल ओइमे \nधसg3ैथा लागल। वामपंथी िव  चार अपन पहचान बना नेने छल। १९२५ ई.मे कसgथ9भ युिनसg3ँभट पाटसg36च सेहो बिन   गेल छल। सुभाष बाबू सेहो \nअपन दृिसg3ँ3 ट  कोण रखलिन । जमीनक ओझरी ई भेल जे बटाइदारी कानून  पछुलका सवसg3ोैमे िस  कमी बटाइ कऽ कऽ खित यान बिन  \nचुकल छल। भूदानी आ सgथचच दो लन सेहो उिठ ये चुकल छल। बटाइदारीक संग हदबंदी (अथसg36टत् बीस बीघासँ ऊपर बलाक जम ीन लऽ \nलेल जेतै।) कानून सेहो बिन  चुकल छल। तहूमे पिछ मी मधुबनी िज लामे बटाइदारी लड़ाइ धुर-झाड़ चलैत रहए। ओना ि◌ सफसg36ै \nजमीनदारे नै, बेिस यो जमीनबला आ ओकर जे लगुआ-भगुआ रहै ओहो आ िक छु राजनीित क दल सेहो जाित -ससgथ9भ सgथ6थ दायक नामपर \nराजनीित क पाटसg36च ठाढ़ कऽ  नेने छल। एक तँ गरीबक  बीच सामंती संसg3ँभ का र धकेल कऽ िन सgथोभ चा   खसौने रहै, दोसर कसgथ9भ युिनसg3ँभट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \nपाटसg36चकसgथभ3 स माजक भीतर जाित -धमसg36ै िव  रोधी किह  घृणाक  पासgथटट बनौने रहै, जइसँ दरबसgथो6 जा पर पहुँचलापर िव िच सgथटट सg3ँभ थ ित  पैदा होइत \nछल। मधुबनी-दरभंगा िज लाक सौभासgथोथ य  रहल जे, जे जाित समाजक िन यामक रहलाह ओही जाित क नेतृसgथचभ वमे  कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36च बनल \nरहए, कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36चक भीतर सgभँ9ासg33थण नेतृसgथचभ व  अिध क छल। ओना सभ जाित क बीच  कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36चक पहुँच रहल। खास कए \nकऽ खजौली आ रिसgथटथ  त भेने अिन वायसg3ो6 भऽ गेल रहै। १९५५ ई.क पूवसg36ै िब  हारक राजनीित मे जाित क सgथ6थभाव नगसgथच3 य  छल मुदा जोर \nपकड़ए लागल। जइसँ वगसg36चय सg3ँभ वसgथ6टप नै पनिप   जातीय सg3ँभ वसgथ6टप प निप  गेल। जाित -जाित क िव भाजन भऽ गेल। मुदा आजादीक फल \nएते तँ भइये गेल छल जे सभकसgथभ3 भोटक अिध  क ार भेट गेल छलै। सरक ारक  बीच कुससg36च पटका -पटकी १९६२ ई.सँ शुसgथ6ट भऽ गेल \nछल। एम.एल.ए, एम.पी.क बदला-बदली हुअए लागल। आमजन ठकाइत रहलाह। ठकाइत-ठकाइत एते ठका गेलाह जे गामक बीस \nबीघा जमीनबलाकसgथभ3 बेटी िब  आहमे जमीन बेचए पड़ए लगलिन ! सgथटथेसgथटटक  िव  कास मा सgथटट सgथ6ट कबे ने कएल अिप  तु पाछू  मुँहसgथभ3 ससरए लागल। \nपिछ मी कोसी नहर, मैिथ ली भाषा, जमीनक सवाल कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36चक मु सgथोै य मुसg3ै9ा  सभ िद  न रहल। एक िद स कोसी नहर हुअए तेकर \nआसgथचच दो लन! तँ दोसर िदस नै हुअ ए तेक र आसgथचच दो लन! भूदानी आसgथचच दोलन अपन सg3ँभ वसgथ6टप िब  गािड़  पाइक अ सg3च6डा बिन   गेल, जइसँ मािमला \nआरो ओझरा गेल। ओझरा ई गेल जे एक-एक  जमीन कसgथभ3 तीन -तीन गोटेकसgथभ3 पचसg36ट  भेटल। जइसँ जमीनबलाक झगड़ा जमी न लेिन  हारोक \nबीच फँिस  गेल। सgथ6थशासनक  िसg3ँभ थ  ित  ओहने छल जे एकछाहा बूिझ  पड़ै। बे रमाक  जे कसgथ9भ युिन सg3ँभट िव  रोधी रहिथ , नमहर ससg363स \nछोड़लिन । जिह ना अड़ना पाड़ा मुइने निढ़ या सभ ससg363झू पहरकसgथभ3 ढोल बजा -बजा नचैए तिह ना  ससg363स छोिड़   नाचए लगलाह। लूटा-लुटी \nजोर पकड़लक। गाममे खेतक जजातक (तरकारी, असg3चथ , फल) चोिर  बढ़ल। ओना तइसँ पूवसg36ै चोिर  सँ गाम एते आसg3च9ासgथचच त  रहैत छल \nजे जबरदस समसg3ँभ या  रहै, मुदा संसgथटथेपमे ए क ग ोटेकसgथभ3 गा छमे टसg363िग   आ दोसर  गोटेकसgथभ3  सामूिह  क मािर  जखन पड़ल तिह येसँ चोिर मे कमी \nआएल। ओना चोिर क रंग-सgथ6टप बदलने चोरक कमी  नै भेल मुदा रंग -सgथ6टप बदलने लोक ठ केबे क रत। चाहे िप  तिर या सोना होइ आिक  \nएकक  तीन। जमीन क लड़ाइ उठने जे  जसgथटभै रहए से ततैसँ बसgथचच सी  पािथ  देलक। झंझारपुर क लसg3टँ मीक ासgथचच त रामा कसgथचच त दुनू  भसg363इ छिथ  । \nएक भसg363इक  िह  सg3ँभ सा कृसg3ँ3 ण  चसgथचच सgभँ6  झा (कैलू मासg3ँभ ट र) लेलिन  दोसर िह सg3ँभ सा बैजनाथ मसgथच3 डल लेलिन। कसgथ9भ युिन सg3ँभट पाटसg36च महादेवसँ बटाइदारी \nकेस करबौने छल। जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल सभ असg3थोाइसो मुदालहक संग असg3थोाइसटा गबाह लऽ कऽ जमानत क रबए एक िद  न पिह ने \nगेला। िक यो-िक यो साइिक लसँ जाइ छल, सेहो रािख  देलक जे जँ भीतर जाए पड़त तँ साइिक ल जपाल भऽ जाएत। जँ थाना \nगेल तँ पेशेवर मनुसgथोँ ख क गित  हेबे करतै। पिह ले िद न, गामसँ िन कलला पछाित   बैजनाथ मसgथच3 डल हसgथ9च ला  उठौलक, एकटा िल फाफ \nनेने िच सg3थोी गा ममे देखौलक जे  कैलू मासg3ँभ ट रक बेटा हमरा माए-बिह नकसgथभ3 गाि◌ र िल ख कऽ  पठा देलक हसgथभ3। ओना अखन ो धिर   िच सg3थोी \nदेखैक मौका  जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल कसgथभ3 नै भेटलिन। ओना दुनू गोटेक भीतिर या इसgथोभ छा  जे सोलहो आना हुअए। एक गोटे जबुिर या \nकरबैक िफ रा कमे दोसर  गोटे बलजोरी कसgथ9थ जा क रैक  फेरमे। महादेव मसgथच3 डलक बटाइकसgथभ3 जगदी श  सgथ6थसाद मसgथच3डल सभ रोिक   देलिन। \nरोकैक  का रण बैजनाथ मसgथच3 डलक जे ठ भाय महादेव मसgथच3 ड ल। ओही पिर वारक लेल ने जे कीिन ये लेलक। अिग लसgथोथ गी  केसक जमानत \nकरा गाम पहुँिच ते िक छु ग ोटे बाजल जे कैलू मासg3ँभ टर क बेटाकसgथभ3  बैजनाथ मारबो  केलक आ पकि ड़   क ऽ दरबसgथो6 जा पर रखनॱ अिछ । \nिक छुए काल पछाित  कैलू मासg3ँभ ट र सहाएबक बिह न जे जीिव ते छिथ  , डसg363ड़क ऑपरेश न भेल छिसgथचच ह  , तइसँ जँ सgभँ9ेन सgथ6थभािव  त भऽ गेल \nतेकर तँ नै मुद ा जँ नी क होि सgथचच ह   तँ मुखौतरी भऽ जाए, आिब  कहलिन  जे बैजनाथ हमरा भाित जकसgथभ3 मा रबो केलक  आ प किड़   कऽ \nरखने अिछ  से कहक छोिड़  दइले। जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल गेला , कहलिन, ओ छोिड़  देलकै। ओ घटना ३०७ क सgथ6टपमे  उठल। \nकैलू मासg3ँभ टर तीनू भसg363इ महादेव कसgथभ3 आ ज गदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल , रामावतार राउत आ सत नारायण राउतकसgथभ3  मुदालह क ऽ देलिन  , ओइ \nकेसमे सजा भेलिन जे हाइकोटसँ फिड़ आएल। वीरेसgथचच सgभँ6े जी (मा ननीय सgथचच यायमूितसg36ै, पटना हाई कोटसg36ैमे छ िथ  ।) काज केने रहिथ ।  कैलू \nमासg3ँभ टर सहाएबक घटनाक  सgथ6थभाव सभसँ बेसी दुगसg36ट सg3ँभ थानपर पड़लिन। शुसgथ6ट क बैचमे  कैलूओ मासg3ँभ ट र सहाएब, रामावतारो आ जगदीश \nसgथ6थसाद मसgथच3डल संगे-संगे चंदा करए जािथ; दुगसg36ट सg3ँभ थानक बेवसg3ँभ था क रिथ। भलिहं ओ अपना भगवतीकसgथभ3  कहिथ  न जे  दुसg3ँथमन कसgथभ3 ससg36भिग   \nकिर यह आ जगद ीश सgथ6थसाद मसgथच3डल अपना भगवती कसgथभ3 वएह बात कहिथन । पनरह बखसg36ैक प छाित   ओहो (कैलू मासg3ँभ ट र सहाएब) आ \nजगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल आ रा मावतार अिग ला पीढ़ी कसgथभ3 सुमझा देलिखन । लसg3टँ मीका सgथचच त बला जमीनक चौथाइसँ अिध या दाममे िन किल  \nगेलिन, िक छु  इसgथ9भ ह रो-आसgथ9भ ह रो भेल, लूटमे चरखा नफा। ए क गोटे रिजसg3ँभसg399ी आ◌ॅिफ  समे मुंशीयागरी करै छला, हदवंदीक नकल लऽ नेने \nरहिथ । िब सg3च9ीक सुिन  -गुिन  पिब ते ि◌ वरोध कऽ दैिथ आ तरेतर झािड़  लैिथ। गामक जमीन गौआँक हाथ आएल। केस-मुकदमा सोलह \nकऽ समा सgथ9ँ त भेल। लसg3टँ मीकासgथचच त साहुक जमी नक लड़ाइक  पसgथट6ात आसgथचच दोलनक  सgथ6टपमे ने  जमीसgथचच दा र छलाह आ ने लड़ाइ उठल। आन-\nआन जमीसgथचच दा र जमीन बेिच  कऽ पिह निह यसgथभ3 चिल   गेल छला, खाली लिसg3टँ म  येकासgथचच त -रमाकासgथचच त  बँचल रिह  गेल छला। सेहो भइये गेल।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \nभूदानी आसgथचच दो लन- बेरमामे  भूदानी आ सgथचच दोलन तेनाहे जक सg363 भेल। कारण  जे जइ समए भूदान क जम ीन देल गेल ओइ समए  बेरमामे  \nतेहेन जमीनबला निह ये छला। एकटा पिर वार छल, ओ छल गठरी झाक पिर वार। ग ठरी झा कसgथभ3 पिसgथच3 ड  ताइमे लाखे राज-सgभँ9सg33थोसgथटभ र कऽ \nकऽ जमीन भेटल रहिन  मुदा ओ जमीन बेरमा गाममे नै गामसँ बाहर छलिन । मािल क-मिल कानक गाम बेरमा, जइसँ भूदानमे कम \nजमीन देल गेल। तहूमे बँटबारा होइसँ पूवसg3ोै ओ सभ बेिच  -िब कीन नेने छलाह। तइ संग ईहो भेल जे तेहेन-तेहेन कायसg36ैकसgथटभसg36टकसgथभ3 \nजमीनक सबूत आ बँटैक भार देल गेलिन  जे ओ सभ आरो डुबा देलिन । एक-एक जमीनक सबूत तीन-तीन गोटेकसgथभ3 िज  ला \nकायसg36टलयमे भेट गेल। एक तँ ओिह  ना कमजो र आदमी कसgथभ3 उठबै क आ सgथचच दो लन छल, मुदा सबूतक ओझरी तेहेन ओझरी लगा देलक जे \nकोनो लाभ िक नको नै भेलिन । जँ थोड़-थाड़ िक छु भेबे केलिन  तँ ओइसँ समसg3ँभ या क समाधान थोड़े भऽ पबैत, भूदानी आसgथचच दो लनसँ तँ \nतेहेन लाभ निह ये भेल मुदा बसैबला घराड़ीक जमीन क समसg3ँभ या जसgथ6टर  हल भऽ गेल। तेकर कार ण भेल जे ए क िद  स आम जमीन, \nदोसर लसg3टँ मीकासgथचच त  बला, तेसर एक गोटे (गंगाराम/भोला राम मसgथच3 ड ल) गंज परक छलाह हुनको िछना गेल। तइ संग अपनो छलिन  \nआ िक छु गोटे िकनबो केलिन ।   लसg3टँ मीकासgथचच त , रमाक ासgथचच त क लड़ाइक बीचेमे एकटा दोसर झंझट ठाढ़ भऽ गेल। छोट-छीन मु सg3ै9ा न महर \nबिन  गेल। ओ एना भेल-सतदेव झा नामक ए क गोटे बेर मामे। शु सgथ6टमे मा ने जुआ नी अवसg3ँभ था मे अपरािध क सgथ6थवृिसgथटभ  क छलाह, जे चालीस \nबखसg36ैसँ ऊपरक भेला तखन गाम छोिड़  कलकसgथटभा गेलाह। शुसgथ6ट मे मोिट  या सभ संग मोिट यािग री केलिन । िक छु साल पछाित  बैसg399ी \n(अमेिर कन कसgथ9भ प नी, एवरेडी) फैसgथोँ ट रीक िच मनीक काज भेलिन । िव देशी कसgथ9भ प नी रहने नीक दरमाहा भेटलिन । वएह जखन िर टायर \nकऽ ग ाम एलाह तँ कसgथ9भ युिनसg3ँभट  पाटसg36चक संग उलिझ   नमहर िव वाद ठाढ़ कऽ देलिन । भेल ई जे सतदेव झाकसgथभ3 बेटा नै  भेलिन  । ि◌ सफसg36ै \nएकटा बेिट ये टा भेल छलिन । गरीबीक चलैत बेटीक िव आह बेसौह लड़काक संग केलिन । दू ससgथचच ता नक पछाित  जमाए मिर  \nगेलिख न। अपनो पिर वार छोटे रहिन । दुनू नाित यो आ बेिट योकसgथभ3 अपना ऐठाम -बेरमा लऽ अनलिन । अपनो सेवा ि◌ नवृिसgथटभ   भेला पछाित  \nदुनू परानी कलकसgथटभासँ गाम  आिब   गेलाह। गाम आिब  पसg363 च बीघा खेत क ीनलिन  । एकटा बोिर◌ ंग गरौलिन , एकटा दमकल लेलिन । \nबेवसg3ँभ था ऐ ढंगसँ शु सgथ6ट केलिन   जे, जँ समुिच त ढंगसँ चलाओल जाइत तँ, नीक िक सान पिर वार ठाढ़ होइत, से नै भेलिन । खेतक \nबेवसg3ँभ था क संग जोड़ा बरद लेलिन , घर बनौलिन । बहुत नीक  तँ नै मुदा  मजगूत घर  जसgथ6टर ब नौलिन  । गौआँक मतभेदक एकटा \nकारण ईहो भेल जे अपन घराड़ी छोिड़  दोसर घराड़ी कीन दोसर ठाम घर बनौलिन । जे जमीन कीिन  घर बनौलिन  ओ जमीन \nिब का गेल छल। दोसर गोटे कीनने रहिथ  मुद ा रिजसg3ँभसg399ी नै  भेल रहए। सतदेव झाकसgथभ3 र िज  सg3ँभसg399ी भेलिन  , जमीन कसgथ9थ जा  भेलिन , घर \nबनौलिन । मुदा समाजक मनमे अ◌ािब ये गेलिन  जे ई अनुिच त भेल। पिह लुका कीिनि◌  नहार पाछू हिट  गेलाह। कलकसgथटभा सन  शहरमे  \nिज नगी िब तौिन हार सतदेव झा खेती नै कऽ पािब  सकलाह। दुनू नाित यो बचहने रहिन । पैछला (कलकसgथटभाक ) कमाइ सिठ  गेलिन । \nमुदा खाइ-पीबैक चसकीक संग जीवन-शैली सेहो खचसg36चला बिन  ये गेल रहिन । खेत बेचब शुसgथ6ट केलिन  । जेठका नाित क िब आह सेहो \nकरा लेलिन । आधासँ बेसी खेत जखन िब का गेलिन , तखन बेिट यो आ दुनू नाित यो झगड़ा  करब  शुसgथ6ट  केलकि न  । सतदेव झाकसgथभ3 \nबेिट यो आ नाित योसँ झगड़ा ऐ लेल शुसgथ6ट  भेलिन जे जखन अपना ऐ ठाम (बेटीक सासुर आ नाित क गाम) सँ चिल  एलॱ आ एतुको \nसभटा बेिच निह ये जाइ छिथ  तखन हमरा सभकसgथभ3 की हएत। अपने दु नू परानी  बूढ़ छिथ  , दू-चािर  सालमे मिर  जेताह मुदा हम सभ \nकतए जाएब? उिच त िव चार रिह तो पािर वािर क छल तँए दोसर हाथ नै बढ़बए चाहैत। मुदा बेटीक-नाित क झगड़ासँ सतदेव झाकसgथभ3  \nदूरी बनलिन  आ िव रोधी (कसgथ9भ युिनसg3ँभट िव  रोधी) सँ नजदीकी बनलिन । नाित  (सgथ6थमोद झा ) सासुर गेल। सासुर रिह का सgथ9थ लौ कक भोज-\nपरोर। ओइ इलाकामे जमीनक लड़ाइ धुर-झाड़ चलैत। सासुर पहुँच सgथ6थमोद ससुरकसgथभ3 सभ बात कहलिख  न। संगे लागल ससुर बेरमा \nएलिन । सgथ6थमोदक ससुर गसg36भजा  पीबै छलिथ  , अखनो छिथ ये। बेरमा आिब  तीिन -चािर  िद न  रहलाह। गजेरीक  पाटसg36च बना लेलिन  । तइमे \nिक छु कसgथ9भ युिनसg3ँभटो पाटसg36चक। खूब नी क जक सg363 खा -पीब भोजनो बनौलिन  जे आइ सतदेव झा जतए भेटताह ततए पकिड़  औंठा िन शान \nलऽ लेब। जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल सबहक जानक ारीमे नै रहि न। पान -सात गोटेक बीचक योजना रहै, सैह भेल। बाधमे पकिड़  \nपसg363चो गोटे पटिक   कऽ  सg3ँभ टासgथ9भ प पर िन शान लऽ लेलकिन । िव रोधी (कसgथ9भ युिनसg3ँभट िव  राधी) कसgथभ3 मौ का हाथ लगलिन  । अपन-अपन चािल  सभ \nचािल  देलकिन । जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल सभकसgथभ3 मुदालह बना केस कऽ  देलकिन  । थानासँ किह यो लाट-घाट नै रहलिन, थाना खुिल  \nकऽ िव रोधीक  संग छल। जखने केस होइ छल तखने कोटसg36ैमे हािज  र भऽ जमानत करा लइ छला। ि◌ सफसg36ै (३०७ दफा) एकटा \nकेसमे एहेन भेल जे जाबे एकटा मुदालह हािज रा करा जमा कराबिथ तइ बीच ज सgथ9ँ ती -कुकसg36चक  आदेश  क रा थाना घर मे जसgथ9थ ती -कुकसg36च \nकऽ लेलकिन। घरक केबाड़ खोिल  लेलकिन, दमकल सीज कऽ लेलकिन। केस भेलिन, जमानत करेलिन। पाटसg36च क आसgथचच दो लनसँ \nहिट  दोसर िद स मोड़ा गेला। सतदेव झाक  एगा रह कसg3थोा जमी न जगद रक भीड़ मे। नथुनी िस ◌ ंहक िव चारसँ ओ जमीन एकटा \nजगदरेबला हाथसँ िब करी भऽ गेल। खेतमे धान रहै, धान काटैक झंझट उठल। बेरमा-जगदरक भीड़ानी भेल। ओही िद न नथुनी \nिस◌ ंह अपन दल-बलक संग पाछू हटलाह। मुदा भीतरे-भीतर गरमाहिट  बढ़ल। जगदरक संग दूरीक आनो कारण छल,  ओ कारण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nछल पसg363चक द शकमे  एक  गोटे (जगदरेक) बेरमा एलाह। संगमे पाछू-पाछू कुसgथटभो रहिन  । कुसgथटभा -कुसgथटभामे पटका -पटकी भऽ गेल। यसgथटट -\nकुसgथटट गाि र   कुसgथटभाबलाकसgथभ3  पढ़लिख  न। बाता-बाती बिढ़  गेल। ओइ समए गरीबीक चलैत बेरमाक बोिन हार जगदरमे काजो करैत छलाह \nआ रीनो-पसg3ो3इच करैत छलाह। बाता -बाती होइते जगदरक हँसेरी बेरमा पहुँिच  गेल। िन आरल लड़ाइक योजना होइ छै िब नु िन आरल \nलड़ाइ तँ नारेपर होइ छै। बेरमा-जगदरक नारा उठल, जगदरक सभ मािर  खा  गाम एलाह। मुदा सgथ6थसg3ैै तँ मािल  क-बोिन हारक उठल। \nजेकरा ऐठाम सgथ6टपैओ आ धानो कजसg36ट क अि छ   ओ सोहाइ लाठी कपारपर मारलक, केना बरदास िक यो करत। खूब जमगर आिग  \nउठए लागल मुदा ठंढाएल। तइ बीच ए कटा आरो  घटना भेल। घटना भेल जे चनौरा  महंथकसgथभ3 दरभंग ा महंथानामे लड़ाइ उठल। \nचनौरा महंथक दिह न गबैया जगदरक नथुनी िस◌ ंह। राय-िव चार कऽ दरभंगामे मािर  करैक योजना बनौलिन । गेबो केलाह। कानूनक \nदायरामे झंझट रहबे करै; महंथक संग नथुनी िस◌ ंह आ नथुनी िस◌ ंहक संग जते जगदर-बेरमाक लंठ सभ रहए ओ सभ, भिर  पेट \nमािर यो खेलक, जहलो गेल। मुदा से ततबे नै भेल? भेल ईहो जे जहलोक भीतर ओिह ना कुटनी भेलिन । \n         \n  \nसन् ससg3ो3तालीस ... \nभारतक सg3ँभवतंसgथटट िसgथटटवािणसg36ैक  झसgथच3डा फहरा रहल छल।  \nमुदा कसgथ9भयूिनसg3ँभट पाटसg36चक  माननाइ छल जे  भारत सg3ँभवतंसgथटट  नै भेल अिछ। \nअसली सg3ँभवतंसgथटटता भेटब बसg363की  छै... \nिमिथलाक एकटा गाम… \nजसgथचचम  भेल रहए एकटा बसgथोभचा क .. ओही बखसg36ै ... \nओइ सg3ँभवतंसgथटट वा सg3ँभवतंसgथटट  नै भेल भारतमे... \nिपताक मृसgथचभयु...गरीबी.. केस मोकदमा... \nवंिचतक लेल संघषसg36ैमे भेटलै सg3ँभवतंसgथटट भारतक वा सg3ँभवतंसgथटट नै भेल भारतक जेल .... \nआइ बेरमामे पसg363च -दस बीघासँ पैघ जोत ककरो नै.. \nओइ गाममे जीिवत अिछ आइयो िकसानी आसgथचभमिनभसg36ै र संसg3ँभकृित ... \nपुरोिहतवादपर सgभँ9ासg33थणवादक ए कछसgथटट रासgथो6यक जतऽ भेल समािसgथ9ँत .. \nसंघषसg36ैक समािसgथ9ँतक बाद  िजनक र लेखन मैिथली सािहसgथचभयमे आिन  देलक पुनजसg36टग रण ... \n \nजगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल - एकटा बायोसg39ैाफी ... गजेसgथचचसgभँ6 ठाकु र सg3थटारा  ( अनुवतसg36ैते...) \n२ \nसािह/gभधइय अकादेमीमे सम/gभधधवयक पद लेल  कालाबाजारी (/gभआभलैक माक/g3उ1िटंग )- एकटा िरपोट/g361 \nसािहसgथचभय अकादेमी िद सgथ9चलीक मैिथली समसgथचचवयक चु नाव लेल जे संसg3ँभथा सभ िनधसg36टिरत  अिछ ओकर नाम अिछ:- िवसg3थभापित सेवा संसg3ँभथान , \nदरभंगा; सिचव वैसg3थभनाथ चौधरी  “बैजू” आ असgथचोयसgथटथ - पं. चसgथचचसgभँ6नाथ िम सgथटो अम र। अिखल भारतीय मैिथली सािहसgथचभय  पिरषद, दरभंगा; \nसिचव डा. गणपित िमसgथटो  , असgथचोयसgथटथ रहिथ सg3ँभव . जयमसgथचचत िमसgथटो।  चेतना सिमित, पटना, सिचव सgथटोी िववेक ानसgथचचद ठाकुर , असgथचोयसgथटथ सgथटोीमित \nसgथ6थमीला  झा। रसg363टी मधुबनी क को नो संसg3ँभथा , ससgथ9भभवतः वतसg36ैमान असgथचोयसgथटथ सgथटोी हेतुकर झा।  िकशो रीकासgथचचत िमसgथटोक  िमिथला ससg36भसg3ँभकृितक \nपिरषद (जे सं/g30इथा िव/g3भइापितक/gभइ3 पाग पिहरा कऽ हुनका /gइ0आा/g33भण घोिषत करबाक कुकृ/gभधइय केलक ), वतसg36ैमान  असgथचोयसgथटथ सgथटोी सुरेसgथचचसgभँ6 न ारायण \nझा आ सिचव गं गाधर झा। पंचा नन िम सgथटोक अिखल  भारतीय मैिथली सािहसgथचभय सिमित , इलाहाबाद; आ मैिथली लोक सािहसgथचभय पिरषद , \nकोलकाता, ससgथ9भभवतः व तसg36ैमान असgथचोयसgथटथ - अिणमा िसंह (ससgथ9भभवतः मैिथली लोक सािहसgथचभय पिरषद  आब ऐ िलसg3ँभटमे नै अिछ  का रण \nआिधकािर क मैिथली सािहिसgथचभयक  संसg3ँभथा सभक िलसg3ँभटमे सािहसgथचभय अकादेमी , िदसgथ9चली ऐ संसg3ँभथाक ना म नै दे ने अि छ। )। ऐ मे सँ िकछु \nसंसg3ँभथाक नाम आ  वतसg36ैमान असgथचोयसgथटथ आिदमे पि रवतसg36ैन ससgथ9भभव अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \n \nऐ मे सँ अिध कतर संसg3ँभथा कागजी  अिछ  वा सािहिसgथचभयक  नै र ाजनैितक अिछ आ जाितवाद , सgथटथेसgथटटवाद आ आ नुवंिश क आधा रपर संचािलत \nअिछ। \n  \nसािहहॱू84य अकादेमी , िदहॱू98लीक आिधकािरक मैिथली  सािहिहॱू84यक संहॱध04था सभक िलहॱध04ट  \nMAITHILI  \n01. The Secretary \nAll India Maithili Sahitya Samiti \nTirbhukti \n1/1B, Sir P.C. Banerjee Road \nAllahabad-211 002 \n02. The General Secretary \nAkhil Bharatiya Maithili Sahitya Parishad \nC/o Dr. Ganapati Mishra \nLalbag \nDarbhanga-846 004 \n03. The Secretary \nChetna Samity \nVidyapati Bhawan \nVidyapati Marg \nPatna-800 001 \n04. The Secretary \nMithila Sanskritik Parishad  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \n6 B, Kailash Saha Lane \nKolkata-700 007 \n05. The Secretary \nVidyapati Seva Sansthan \nMithila Bhavan Parishar \nDarbhanga-846 004 \n06. The Secretary \nCentre for the Study of Indian Traditions \nTantrabati Geeta Bhavan \nRanti House, Ranti \nMadhubani-847 211 \n  \nAshok Avichal \nDR. VEENA THAKUR KE BADHAI \n \nAshok Avichal  \nSahitya Akademi Nayi Delhi ker Maithili paramarshdatri samitik pahil sanyojak banak saubhagya \nDr. Veena Thakur kein Bhetlain. nishchiten Maithili kein yogya karmath aa sahitya anuragi \nvidhusi pratinidhi bhetlaik. Jharkhand Maithili sahitya manch Jamshedpur aa Jharkhand Maithili \nBhojpuri Sahitya Sangam dis san Dr. Thakur kein Badhai \n• You,  Maithili Singer Parivar, Prity Thakur, Poonam Mandal  and  7 others  like this. \n• \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nAshish Anchinhar  आशा अिछ जे वीणा ठाकुर जी अपन एडवाइजरी बोडसg36ैमे क िबलपुरक शं करदेव झा -िवजयदेव झा आिदकसgथभ3 दू र \nरखती आ 9 टा सदसg3ँभयमे सँ कमसँ कम 5 टा सदसg3ँभय गएर सवणसg36ैकसgथभ3 रखती। \nSunday at 10:12pm  · Unlike  · 2 \n• \n  \nGajendra Thakur  पिहल रमानाथ झा, दोसर जयकासgथचचत िमसgथटो , तेसर सुरेसgथचचसgभँ6 झा सुमन , चािरम सुरेसgथटचर झा , पसg363चम र ामदेव झा , \nछअम र ामदेव झाक  ससुर चसgथचचसgभँ6नाथ  िमसgथटो अम र , सातम रामदेव झाक समिध िवसg3थभानाथ झा िविदत आ आठम वीण ा  ठाकुर। सािहसgथचभय \nअकादेमीक मैिथली िवभागक समसgथचचवयक सूचीक  ई आठम  लगातार मैिथ ल सgभँ9ासg33थण समसgथचचवयक  हेतीह। 9 अ म जँ  मैिथले सgभँ9ासg33थण  बिन \nजाए तँ लगातार तेसर हैिसg399क  बिन जाएत, जइ रेकॉडसg36ै कसgथभ3 सािहसgथचभयकार िक  िसg3च9 केटरो नै  तोिड़  सकत। \nSunday at 10:19pm  · Like  · 2 \n• \n  \nAshok Avichal  kam sa kam sahityan ke jatiwaad san pharak rakhak prayas hoit rahak chahi.. \nVeena Thakur matra maithil brahman nai Maithilik Sahityakar aa pahil Mahila chith \nSunday at 10:22pm  · Like  · 1 \n• \n  \nGajendra Thakur  मुदा ई पिहल मिहला छिथ से कने-मने आशाक िकरण  छोड़ै ए। तसgथभ3 वीणा ठा कुर  जीकसgथभ3 बधाइ। \nSunday at 10:27pm  · Like  · 4 \n• \n  \nGajendra Thakur  मुदा आशीष अनि चसgथचचहार जी क गपसँ हम सहमत  छी। जेना रामदेव झाक बेटा आिद अिजत आजादपर \n\"िविदत\" कसgथभ3 ५०-६० लाख देबाक आरोप आ निचकेता आिदपर जाितगत/ सg3ँैयिसgथोँ तगत घृिणत आरोप  लगेने रहए (आज अखबारमे) से \nकी िससg3थँ करैए ? की वीणा ठाकुर रामदेव झा-शंकरदेव झा- चसgथचचसgभँ6 न ाथ िमसgथटो  क कसg3ो3डीडेट छली ? आशीष अनि चसgथचचहार  जीक ऐ सलाह \nसँ सहमत छी जे \"वीणा ठाकुर ज ी अपन एडवाइजरी बोडसg36ैमे किबलपुरक शंकरदेव झा-िवजयदेव झा आिदकसgथभ3 दूर  रखती आ 9 टा \nसदसg3ँभयमे सँ कमसँ कम 5 टा सदसg3ँभय गएर सवणसg36ैकसgथभ3 रखती।\" \nSunday at 10:32pm  · Like  · 4  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \n• \n  \nGajendra Thakur  आ जे से नै करती तखन पिहल मिहला समसgथचचवयकक मैिथलीकसgथभ3 की लाभ हएत , आ तकर पिरणाम मैिथली \nलेल भयंकर हएत। \nSunday at 10:34pm  · Like  · 3 \n• \n  \nAshok Avichal  vishwas aich je veena thakur yogya aa maithili lel samarpit sahityakar sabkein \nsadasya banebak kaal prathmikta detih \nSunday at 10:38pm  · Like  · 1 \n• \n  \nGajendra Thakur  जे संसg3ँभथा सभ हुनका चुनलकिसgथचचह अिछ  ओइमेसँ अिधकतर फजसg36च  छै , जकरा सािहसgथचभयसँ कोनो मतलब नै छै, \nओही सभक सदसg3ँभय सभ भू त कालमे एडवाइजरी बोडसg36ैमे चुनाइत आएल अि छ।  \nSunday at 10:43pm  · Like  · 4 \n• \n  \nGajendra Thakur  \"योसgथोथय \" माने मासgथटट मै िथल सgभँ9ासg33थण नै भऽ  जाए अशोक अिवचलजी। \nSunday at 10:44pm  · Like  · 4 \n• \n  \nGajendra Thakur  सािहसgथचभयकसgथभ3 जाित-पाितसँ दूर रखबाक चाही, ई सभ मैिथल सgभँ9ासg33थण सािहसgथचभयकार सभसँ सुनैत-सुनैत हमर कान \nपािक गेल अिछ। कोन तरहक िह सgथ9ँपोसg3च9ेसी अहसg363  लोकिन  कऽ  रहल छी  अशो क अिवचलजी। दुि नयसg363  सभ देिख रहल अिछ। इितहास \nअहसg363कसgथभ3 माफ नै करत। \"शसgथ9थदशासg3ँभसgथटटम्\" कथा जे हम \"उमेश मसgथच3डल \"कसgथभ3 समिपसg36ैत  केने छलॱ, ओ समपसg36ैणक प सg363ती कोन ा  अहसg363 अपन \nससgथ9भपादकसgथचभवमे सgथ6थकािशत \"कथा पारस\"सँ ह टा देिलऐ। जँ ओ समपसg36ैण \"उमेश झा\" कसgथभ3 रिहतै तँ अहसg363  ओ पसg363ती  हटिबितऐ अशोक \nअिवचलजी?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \nSunday at 10:52pm  · Like  · 1 \n• \n  \nAshish Anchinhar  खाली बातमे जाित पाित हटेलासँ नै होइ छै अशो क अिवचल जी  बिसgथ9च क सg3ँैयवहारमे सेहो जाित पाितकसgथभ3 \nहटेबाक चाही \nMonday at 9:46am  via  mobile  · Edited  · Like  · 2 \n• \n  \nPoonam Mandal  ''आशा अिछ जे वीणा ठाकुर जी अपन एडवाइजरी बोडसg36ैमे किबलपुरक शंक रदेव झा -िवजयदेव झा आिदकसgथभ3  दूर \nरखती आ 9 टा सदसg3ँभयमे सँ कमसँ कम 5 टा सदसg3ँभय गएर सवणसg36ैकसgथभ3 रखती।'' िव चारणीय अिछ । \nMonday at 3:51pm  · Like  · 4 \n• \n  \nArbind Kumar Yadav  जे संसg3ँभथा सभ हुनका चुनलक ओइमेसँ  अिधकतर फजसg36च अिछ  , जकरा सािह सgथचभयसँ कोनो मतलब नै छै, \nओही सभक सदसg3ँभय  सभ भूतकालमे एडवाइजरी बोडसg36ैमे चुनाइत आएल अिछ। ''सािहसgथचभय  अकादेमी क मैिथली िवभाग क समसgथचचवयक  \nसूचीक ई आठम लगातार मैिथल सgभँ9ासg33थण समसgथचचवयक छिथ  ।'' \nMonday at 4:10pm  · Like  · 3 \n• \n  \nRabindra Kumar Choudhary  akan dhair jha wa misar sanyojak hoiat rahlah achhi. pahil ber \nthakur bhelih achhi.badlab suru bha ghel achhi. \nYesterday at 2:07pm  · Like  · 1 \n• \n  \nAshish Anchinhar  ई ठाकुर बाभन छिथ हजाम नै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nYesterday at 2:24pm  via  mobile  · Like  · 2 \n• \n  \nUmesh Mandal  Rabindra Kumar Choudhary जी, झा आ िम सgथटोक  जगह ठा कुर भेलीह जे करा अह सg363 बदलाव  कहै िछ ऐ; \nई कोन बदलाव भेलै? \nYesterday at 7:29pm  · Like  · 2 \n• \n  \nPoonam Mandal  http://esamaad.blogspot.in/2012/10/blog-post_5235.html \n \nसमिदया: सािहहॱू84य  अकादेमी, िदहॱू98लीक  मैिथलीक आठम मिहला समहॱू88वयक  डॉ. वीणा ठाकुर हेती  \nesamaad.blogspot.com \nSince 2004 AD, First Maithili News Portal 'Samadiya'(Poonam Mandal & Priyanka Jh...See More \nYesterday at 8:05pm  · Like  · 3 · Remove Preview \n• \n  \nGajendra Thakur  Vijay Deo Jha दू गो बात सर   \nगजेसgथचचसgभँ6  बाबु हम अपने आ अपने क र ामचेलवा के  कमेसgथचचट  पढ़ल। नीक लागल जे हमरा अपने एडवाजरी बोडसg36ै मसg3ोँ  मसg3ोँबर हेबा क  योसgथोथय \nबुझल। चलू लागले हाथ हमहूँ अहसg363 के  महान सािहसgथचभयका र किह देलौ।  लेिकन एकटा बात हम किह रहल छी आ एही बात के \nहम वीणा जी के सेहो कहबिन जे अपने  पर मो नोसg39ैाफ ज सgथ6भ र िलखल जाय। अपने बड़ पैघ आ महान सािहसgथचभयकार छी सर कार आ \nउसgथटभम  िकसg3ँभम के  थेथर सेहो। कोन बुि सg3थँये पोसg3ँभट मसg3ोँ हमर नाम देिलयई सरकार।  आप भी सर हसg3ै9े  करते है सब च ीज़ क ो  कसg3ँभटम \nका माल समझ िलए हसg3ो3। और ई  सब जो ढॲग  क रते हसg3ो3 जाित वाला तो  पहले अपना टाईिटल हटाईये। अपने बेटा के जनउ मसg3ोँ \nजो लाख टाका बुके थे और बभना सब को िखलाये उसका िहसाब भी दीिजये ना और हम सब तुसgथोभछ सgथ6थाणी को सgथट3ान  दीिजये सgथ6थभु \nकी जब आप सच मुच मसg3ोँ जाित के  िवरोध मसg3ोँ  हसg3ो3 तो बेटा के  कसgथचचधा  पर धागा काहसg3ोँ टसg363 गे गुसgथ6भ। मतलब  पुरे िमिथलसg36भचल मसg3ोँ एक  आप \nही भगसgथ9चपुिरया किबलाहा  है ये सब पैतराफोकासी उमेश जैसे लोगॲ को दीिजये गुसgथ6भ। और गजेसgथचचसgभँ6 बाबु कुछ िदन पहले तक तो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \nआपही अजीत आज़ाद जी को गिरया रहे थे अब दोिसg3ँभतयारी कैसे हो गया। आप िघन ा  िदए गुसgथ6भ। इसको पोसg3ँभट क र दीिजयेगा  एक \nदम लाइन बाई लाइन। \nYesterday at 8:39pm  · Like  · 3 \n• \n  \nGajendra Thakur  ई िवजदेव झाक िपताक नाम रामदेव झा आ नानाक  नाम  चसgथचचसgभँ6नाथ िम सgथटो अम र  िछयिसgथचचह। गिरखर मे  दुनू \nनामी- दुनू पसgथटथसँ ई गुण िहनका आनुवंिश क सgथ6टपसgथभ3 तँ नै आिब गेल छिसgथचचह !! \nYesterday at 8:40pm  · Like  · 4 \n• \n  \nUmesh Mandal  शंकरदेव झा हमरा कहने  छिथ जे सभ भसg363इ दस  सदसg3ँभयीय सािहसgथचभय अकादेमीक एडवाइजर ी  कमेटीक सदसg3ँभय \nसgथ6टपमे नै एता , आ ईहो कहने रहिथ \"जे जँ हम सभ मेसgथ9भबर  बनी  तँ रामदेव झाक बेटा नै होइ\"। कतेक िदन पुरान गप भऽ गेलै। \nअिजत आजादसँ चचसg36ै भेल तँ ओ कहलिन - \"धुर छोड़ू एकर सभक िकिरया खायबक कोनो माइन नै छै, िगरल सभ छै...\"।- देखा \nचाही आगसg363 की  होइए।  \nYesterday at 8:44pm  · Unlike  · 4 \n• \n  \nAshish Anchinhar  मने जे जँ शसg3ै3 रदेव आ हुन क भाए  आिद  सािहसgथचभय अकादेमी क कोनो पद लेता तँ  ओ रामदेवक बेटा नै हेता \nसएह ने \nYesterday at 9:01pm  via  mobile  · Unlike  · 2 \n• \n  \nPawan Kumar Sah  पिहल रमानाथ झा, दोसर जयकासgथचचत िमसgथटो , तेसर सुरेसgथचचसgभँ6 झा सुमन , चािरम सुरेसgथटचर झा , पसg363चम रा मदेव झा , \nछठम रामदेव झा क ससुर चसgथचचसgभँ6नाथ  िमसgथटो अम र , सातम रामदेव झाक समिध िवसg3थभानाथ झा िविदत आ आठम व ीणा  ठाकुर; एकछाहा \nझा.. िम सर... बाभन ठाकुर...!!!!!! किह या तक चलैत रहत ई खेल?? की िह नकासँ कमजो र केसgथच3 डी डेट छलिख सgथचच ह सgथ6थोफेसर उदय \nनारायण िसंह 'निच केता'? की िह नकासँ सौ गुणा अिध क काज निच केता जी निह  केने छिथ सgथचच ह  मैिथ ली लेल? मुदा तैयो सgथटोी गजेसgथचच सgभँ6  \nठाकुर जीक बातपर ''मिहला छिथ से कने-मने आशाक िकरण छोड़ैए।'' आश अिछ , मुदा से तँ गड़गड़ेलेपर बूझब। \n2 hours ago  · Unlike  · 1  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nLIST OF LITERARY ASSOCIATIONS RECOGNISED \nBY SAHITYA AKADEMI \nASSAMESE  \n01. The General Secretary \nAsam Sahitya Sabha \nChandrakanta Handique Bhavan \nJorhat 785 001 (Assam) \nBENGALI  \n01. The Secretary \nRabindra Bharati Society \n5, Dwarakanath Tagore Lane \nKolkata-700 007 \n02. The Secretary \nBangiya Sahitya Parishad \n243/1, Acharya Parafullachandra Road \nKolkata-700 006 \nBODO \n01. The General Secretary \nBodo Sahitya Sabha \nR.N. Brahma Hall \nKokrajhar \nBAC (Assam)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nPin-783 370 \nDOGRI \n01. The General Secretary \nDogri Sanstha (Regd.) \nKaran Nagar \nJammu \n02. The Secretary \nKavi Dattu Sahitya Sansthan \nVill. & P.O. Bhadoo \nTehsil: Bilawar \nDist: Kathua, J & K \n03. The General Secretary \nDogri Sahitya Sabha \nVill. & P.O. : Marh \nTehsil & Dist: Jammu \n04. The General Secretary \nDuggar Manch \n124, Dogra Hall \nJammu-180 001 \nGUJARATI \n01. The Secretary \nGujrati Sahitya Parishad  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nGovardhan Bhavan \nAshram Road \nBehind Times of India Bldg. \nAhmedabad-380 009 \n02. The Secretary \nGujarat Sahitya Academy \nTown Hall Complex, Sector-17 \nGandhinagar-382 017 \n03. The Secretary \nGujarat Vidya Sabha \nPremabhai Hall \nBhadra \nAhmedabad-380 001 \n04. The Secretary \nGujarat Sahitya Sabha \nRoom No. 2 \nH.K. Arts College \nAhmedabad-380 009 \n05. The Secretary \nNarmad Sahitya Sabha \nC/o Sahitya Sangam \nBava Sidi, Opp. Pancholi Wadi  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nGopipura \nSurat-395 001 \n06. The Secretary \nPremanand Sahitya Sabha \nPremanand Sahitya Bhavan \nDandia Bazar \nVadodara-390 001 \n07. The Secretary \nForbes Gujarati Sabha \n403, Chetna, Off. J.P. Road \nNear Seven Bunglow Apartments \nAndheri (West) \nMumbai-400 058 \nHINDI \n01. The Secretary \nBharatiya Bhasha Parishad \n36-A, Shakespeare Sarani \nKolkata-700 017 \n02. The Secretary \nBihar Rashtra Bhasha Parishad \nShivpujan Sahai Path \n(Saidpur Vistar)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \nPatna-800 004 \n03. The Secretary \nUttar Pradesh Hindi Sansthan \nRajarshi Purushottamdas Tandon \nHindi Bhavan \n6, Mahatama Gandhi Marg \nLucknow-226 001 (U.P.) \n04. The Secretary \nMadhya Pradesh Rashtrabhasha Prachar \nSamiti \nHindi Bhavan \nShamla Hills \nBhopal – 462 002 \n(M.P.) \n05. The Secretary \nRashtrabhasha Hindi Prachar Samiti \nSree Dungargarh \nRajasthan 331 803 \n06. The Secretary \nMaharashtra Rashtrabhasha Sabha \n387, Narayan Peth \nRashtrabhasha Bhavan  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \nPune-411 030 \n07. The Secretary \nDakshin Bharat Hindi Prachar Sabha \nDakshin Bharat Hindi Prachar Sabha Marg \nT. Nagar \nChennai-600 017 \nKANNADA \n01. The Director \nRastrakavi Govinda Pai Samshodhana Kendra \nM.G.M. College Campus \nUdupi-576 102 \n0 2. The Secretary \nShimoga Karnataka Sangha \nB.H. Road \nShimoga-577 201 \n03. The Secretary \nPuttur Karnataka Sangha \nVivekananda College Campus \nPuttur-574 202 \nD.K. District \n(Karnataka) \n04. The Secretary  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \nKannada Sahitya Parishat \nPampamahakavi Road \nChammarajpet \nBangalore-560 018 \n05. The Secretary \nKarnataka Vidyavardak Sangh \nChammaraj Mandir \nDharwad-580 001 \nKASHMIRI \n01. The Secretary \nJammu and Kashmir Academy of Art \nCulture & Languages \nCanal Road \nJammu \nOr \nThe Secretary \nJammu and Kashmir Academy of Art \nCulture & Languages \nLal Mandi \nSrinagar \n02. The Gneral Secretary \nAdbee Markaz Kamraj  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nP.O. Box 793 \nGPO Srinagar-191 001 \n(Kashmir) \n03. The Secretary \nKashmiri Bhasha evam \nSanskriti Pratishthan (Samprati) \n904, Subhash Nagar \nJammu 180 005 \nKONKANI \n01. The Secretary \nKerala Konkani Academy \n`Gokul’ \nAzhakiyakavu West Lane \nCochin-682 006 \n02. The General Secretary \nKonkani Bhasha Mandal \nKonkani Bhavan \nShankara Bhandari Marg \nVidyanagar \nMargao-403 601 (Goa) \n03. The Secretary \nKonkani Bhasha Prachar Sabha  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n6/1716, Palace Road \nMattancheri \nCochin-682 002 \n04. The Secretary \nKonkani Bhasha Mandal (R) Karnataka \nNavaratna Palace \nK.S. Rao Road \nMangalore-575 001 \n05. The Secretary \nKonkani Bhasha Mandal \n13/Ritz, Convent View CHS \nGatla Village Road \nChembur \nMumbai-400 071 \nMAITHILI  \n01. The Secretary \nAll India Maithili Sahitya Samiti \nTirbhukti \n1/1B, Sir P.C. Banerjee Road \nAllahabad-211 002 \n02. The General Secretary \nAkhil Bharatiya Maithili Sahitya Parishad  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nC/o Dr. Ganapati Mishra \nLalbag \nDarbhanga-846 004 \n03. The Secretary \nChetna Samity \nVidyapati Bhawan \nVidyapati Marg \nPatna-800 001 \n04. The Secretary \nMithila Sanskritik Parishad \n6 B, Kailash Saha Lane \nKolkata-700 007 \n05. The Secretary \nVidyapati Seva Sansthan \nMithila Bhavan Parishar \nDarbhanga-846 004 \n06. The Secretary \nCentre for the Study of Indian Traditions \nTantrabati Geeta Bhavan \nRanti House, Ranti \nMadhubani-847 211 \nMALAYALAM   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \n01. The General Secretary \nSamastha Kerala Sahitya Parishath \nHospital Road \nKochi-682 011 \n02. The Secretary \nKerala Sahitya Akademi \nPost Box No. 501 \nTown Hall Road \nTrichur-680 020 \n03. The Secretary \nThunchan Smaraka Trust \nThunchan Parambu \nTirur-676 101 \nMalappuram Dist \n04. The General Secretary \nC.V. Raman Pillai Foundation \nKottakkal \nSasthamangalam \nThiruvananthapuram-695 010 \nMANIPURI \n01. The General Secretary \nManipuri Sahitya Parishad  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nPaona Bazar \nImphal-795 001 \n(Manipur) \n02. The General Secretary \nNaharol Sahitya Premee Samiti \nKeisampat Modhabhavan \nImphal-795 001 \n03. The General Secretary \nManipuri Sahitya Parishad, Assam \nP.O. Silchar-788 001 \nDist: Cachar (Assam) \n04. The Secretary \nManipur State Kala Akademi \nKhuman Lampak \nImphal-795 001 \n(Manipur) \n05. The General Secretary \nThe Cultural Forum \nRupmahal Tank Complex \nBir Tikendrajit Road \nP.O. Imphal-795 001 \n(Manipur)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \n06. The Secretary \nWriters’ Forum, Imphal \nRupmahal Tank Complex \nBir Tikendrajit Road \nImphal-795 001 \n07. The Secretary \nManipuri Literary Society \nC/o Manipur Hindi Parishad \nAssembly Road \nImphal-795 001 \nMARATHI \n01. The Secretary \nMaharashtra Sahitya Parishad \nTilak Road \nPune-411 030 \n02. The General Secretary \nVidharbha Sahitya Sangh \nJhansi Rani Chowk \nSitaburdi \nNagpur-400 012 \n03. The Secretary \nMaharashtra Sahitya Sabha  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \n698, Mahatama Gandhi Road \nIndore-452 007 \n04. The Chief Secretary \nMumbai Marathi Sahitya Sangh \nSahitya Sangh Mandir \nDr. Bhalerao Marg \nMumbai-400 004 \n05. The Secretary \nMumbai Marathi Grantha Sangrahalaya \n172, Mumbai Marathi Grantha \nSangrahalaya Marg \nDadar (West) \nMumbai-400 014 \n06. The Secretary \nMarathwada Sahitya Parishad \nSanmitra Colony \nAurangabad-431 001 \nNEPALI  \n01. The General Secretary \nNepali Sahitya Adhyayan Samiti \n10, Mayil, Shahid D.B. Giri Path \nKalimpong-734 301  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \nDarjeeling (West Bengal) \n02. The General Secretary \nNepali Sahitya Sammelan \n15, Sonam Wangdi Road \nDarjeeling (West Bengal) \n03. The Secretary \nNepali Sahitya Parishad \nPost Box No. 119 \nG.P.O. \nShillong-793 001 \n(Meghalaya) \n04. The General Secretary \nNepali Sahitya Parishad, Assam \nMaliglaon Nepali Mandir \nGaushala \nGuwahati-781 011 \n05. The Secretary \nGorkha Jana Pustakalaya \nKurseong-734 203 \nDist Darjeeling \n(West Bengal) \n06. The Secretary  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \nNepali Sahitya Parishad \nNepali Sahitya Parishad Bhavan \nJeevan Theeng Marg \nVikas Kshetra \nGangtok-737 101 (Sikkim) \n07. The President \nNepali Sammelan, Delhi \nB-13, DDA Flats \nBehind D-6 Lane \nVasant Vihar \nNew Delhi-110 057 \nORIYA \n01. The Secretary \nPhakir Mohan Sahitya Parishad \nShantikanan \nMallikashpur-P.O. \nMatiganj \nBalasore (Orissa) \nPin-756 003 \n02. The Secretary \nPrajatantra Prachar Samity \nPrajatantra Bhavan  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \nCuttack-753 002 \n03. The General Secretary \nSarala Sahitya Sansad \nSarala Bhavan \nBiju Patnaik Chhak \nTulsipur \nCuttack-753 008 \n04. The Secretary \nLekhaka Sammukhya \n9, Station Square \nBhubaneswar-751001 \n05. The Secretary \nOrissa Writers’ \nCo-Operative Society Ltd. \nQtrs. No. 29/4, Type IV R, Unit –II \nNear Old Bus Stand, Ashok Nagar \nBhubaneswar-751 009 \n06. The General Secretary \nUtkal Sahitya Samaj \nSri Ramachandra Bhavan \nTown Hall Road \nCuttack-753009  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \nPUNJABI  \n01. The General Secretary \nPanjabi Sahit Akademi \nPanjabi Bhavan, Jagraon Road \nLudhiana-141 001 \n(Punjab) \n02. The General Secretary \nKendri Punjabi Lekhak Sabha \n6, Ashok Nagar \nJalandhar-144 002 \n(Punjab) \n03. The General Secretary \nPunjabi Sahit Sabha \n10, Rouse Avenue Institutional Area \nNew Delhi-110 002 \n04. The General Secretary \nPanjabi Bhasha Akademi \nDesh Bhagat Yadgar Hall \nG.T. Road \nJalandhar-144 001 \n(Punjab) \n05. The Secretary  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \nPunjabi Sahitya Akademi \nKala Bhavan \nRose Garden, Sector 16-B \nChandigarh \n06. The Secretary \nPunjabi Academy, Delhi \nDDA Community Centre \nMotia Khan \nPaharganj \nNew Delhi-110 055 \nRAJASTHANI \n01. The Secretary \nRammat Sansthan \n180-B, Laxmi Nagar \nJodhpur (Rajasthan) \n02. The Secretary \nRajasthan Sahitya Samiti \nBisau-331 027 (Rajasthan) \n03. The Secretary \nBharatiya Vidya Mandir Shodh Pratishthan \nShri Ratan Bihari Ji Mandir \nBikaner-334 001  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \n(Rajasthan) \n04. The General Secretary \nYugadhara \n1 Ga 34, Sector 5 \nHiran Magari \nUdaipur (Rajasthan) \n05. The Secretary \nCharan Sahitya Shodh Sansthan \nMakarwali Road \nAjmer-305 001 \n(Rajasthan) \n06. The Secretary \nRajasthani Bhasa Sahitya \nEvam Sanskriti Akademi \nNagari Bhandar \nKot Gate \nBikaner-334 001 (Rajasthan) \n07. The Founder \nRupayan Sansthan \nVia: Pipar City \nBorunda-342 604 \nJodhpur (Rajasthan)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nSANSKRIT \n01. The Secretary \nSanskrit Sahitya Parishat \n168/1, Raja Dinendra Street \nKolkata-700 004 \n02. The Secretary \nSamskrita Sahitya Parishad \n27, Chinnakadai Street \nTiruchirapally-620 002 \n03. The Director \nSanskrit Sushma \nAnusandhan Sansthan \nVaranasi Vishwavidhyalay \nVaranasi (U.P.) \n04. The Secretary \nBhandarkar Oriental Research Institute \nPune-411 004 \nSANTALI  \n01. The General Secretary \nAdibasi Socio-Educational & \nCultural Association \nAt./PO: Rairangpur  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \nDistrict: Mayurbhanj \n(Orissa) \n02. General Secretary \nAll India Santali Writers’ Association \nHansda Bakhol, Model School Road \nJhargram-721 507 \nDist.: Paschim Medinipur \n03. General Secretary \nAdibasi Socio-Educational & Cultural \nAssociation \n14/1, Kundu Lane \nBhowanipore \nKolkata-700 025 \nSINDHI  \n01 The President \nAkhil Bharat Sindhi Boli Ain Sahit Sabha \nA-26, Saket Colony \nAdarsh Nagar \nJaipur-302 004 \n02. The Director \nIndian Institute of Sindhology \n2-B/16, Opp. Rly. Station  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nP.B. No. 10 \nAdipur (Kuchchh)-370 205 \nTAMIL \n01. The Secretary \nIlakkiya Chintanai \n5 A, Chittaranjan Road \nTeynampet \nChennai-600 018 \n02. The Secretary \nBharathi Tamil Sangham \n93A, Rash Behari Avenue \nKolkata-700 026 \n03. The Secretary \nThiruvananthapuram Tamil Sangam \nTamil Sangam Road \nKillippalam \nThiruvananthapuram-695 002 \n04. The Secretary \nTamil Ilakkiya Peravai Trust \n180, Gandhiji Road \nErode-638001 \n(Tamil Nadu)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \nTELUGU \n01. The Secretary \nAndhra Pradesh Abhyudaya Rachayutala \nSangam \n(Arasam) \nS.R.T. 23, Mushirabad \nHyderabad-500 020 \n02. The Secretary \nViswa Sahiti \n1-3-1-18A, Kavadiguda \nNear Kalpana Theatre \nSecunderabad-500 080 \n03. The Secretary \nAndhra Saraswat Parishath \nTilak Road \nHyderabad-500 001 \n04. The Secretary \nYuva Bharati \nAndhra Saraswat Parishath Building \nTilak Road \nHyderabad-500 001 \n05. The President  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \nSiddhartha Kala Peetham \nSiddhartha Nagar \nVijayawada-520 010 \nURDU \n01. The Secretary \nUrdu Academy, Delhi \nC.P.O. Building \nNear Ritz Cinema \nNear Metro Station \nKashmiri Gate \nDelhi-110 006 \n02. The Secretary \nMaharashtra State Urdu Academy \nD.D. Building, II Floor \nOld Customs House \nShaheed Bhagat Singh Road \nMumabi-400 023 \n03. The Secretary \nAnjuman Taraqqi Urdu (Hind) \n‘Rashid Manzil’ \nH.I.G. 2, Bada Makan Layout \nMysore-570 007  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n04. The Secretary \nIdara-e-Adabiyat-e-Urdu \nAiwan-e-Urdu \nPanjagutta Road \nHyderabad-500 482 \n  \n३ \nसमहॱू88वय २-४ नवहॱू94बर २०१२ इिहॱू8धडया हैबीटेट सेहॱू88टर भारतीय भाषा महोहॱू84सव SAMANVAY 2-4 November 2012 IHC \nINDIAN LANGUAGES' FESTIVAL  \n-समसgथचचवय २०१२: भारतीय ले खनक उसgथचभसव :२-४ नवसgथ9भब र २०१२: ( इिसgथच3डया हैबीटेट सेसgथचचटर भारतीय भाषा महोसgथचभसव ) \n-एकर साइट अिछ \n http://samanvayindianlanguagesfestival.org  \n-समसgथचचवयक छिथ ससgथचभयानसgथचचद िनसgथ6टपम आ िगि रराज करा डू \n-उसgथचभसवक िनदे शक छिथ - राज िलबरहान \n-उसgथचभसवक एडवाइजरी  बोडसg36ैमे छिथ -आलोक राय, के.सिसgथोभचदानसgथचचदन , लसg3टँमण गायकवाड , ओम थानवी, महमूद फासgथ6टकी , ममता सागर, \nरिव िसंह, सीतसg36भशु यशचसgथचचसgभँ6 , तेमशुला आओ। \n-आयोजन कमेटीमे छिथ- १.इिसgथच3डया हैबीटेट सेसgथचचटरक सgथ6थोसg39ैाम टीम , २.पारस नाथ, अनसgथचचत नाथ।  \n-सहयोगी छिथ, िदसgथ9चली सgथ6थेस आ सgथ6थितिलिप बुसgथोँस।  \n-समसgथचचवय २०११ मे मैिथलीक सgथ6थितिनिधसgथचभव केने  रहिथ - गंगेश \nगुंजन।  http://samanvayindianlanguagesfestival.org/2011/gangesh-gunjan/  \n  \n \nसमसgथचचवय २-४ नवसgथ9भबर २०१२ SAMANVAY 2-4 November 2012 \n IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL \nVenue: Indian Habitat Centre, Lodhi Road, New Delhi -- 110 003 \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/schedule/   \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/arvind-das/  \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/gajendra-thakur/   \nhttp://samanvayindianlanguagesfestival.org/2012/udaya-narayana-singh/   \nSAMANVAY 2012 \nVenue: Indian Habitat Centre, Lodhi Road, New Delhi -- 110 003 \n2 November 2012 \nAfternoon \n4.00- 4.30: Inauguration \nBy Chandrashekhar Kambar, Ratan Thiyam \n4.45 – 5.45: Opening Session: Boli is Back \nSpeakers: Ratan Thiyam, Kashinath Singh, Gurvinder Singh, Nilesh Mishra \nModerator: Alok Rai \n6.00 – 7.00: Opening Reading \nNabaneeta Dev Sen, Sitanshu Yashaschandra, Udaya Narayana Sing h, Mamang Dai, Arun \nKamal, Arjun Deo Charan, Narender Singh Negi \n7.15 – 8.15: Evening Performance \nUgana re: Vidyapati by Shovana Narayanan \n———————————————————————————————————————————————— \n3 Nov 2012 \n10.30-11.30: Manipuri: The Idea of Nation \nSpeakers: Yumlembam Ibomcha, Dr. Dhanabir Laishram, Bijoykumar Tayenjam \nModerator: Robin Ngangom \n11.45-12.15: Interaction: Mapping Cities \nKashinath Singh, Laxman Gaikwad, Om Thanvi \n12.30-1.30 Maithili: Love’s Own Language \nSpeakers: Uday Narayan Singh, Dev Shankar Naveen, Gajendra Thaku r \nModerator: Arvind Das \n2.30 -3.30 Kannada: Tales of Modernities: Small Spaces, Big Ideas \nSpeakers:Gopalkrishna Pai, Banu Mushtaq, B.T. Jahnavi \nModerator: Mamta Sagar \n3.45-4.15 Interaction \nMunawwar Rana \n4.30-5.30 English: Where’s My Reader? \nSpeakers: Palash Krishna Mehrotra, Biman Nath, S.Hussain Zaidi, Madhuri Banerjee \nModerator: Jai Arjun Singh \n5.45-6.30: Future of Indian Languages Publishing in Digital Era \nSpeakers:Akshay Pathak, Prem Prakash, Shiva Kumar \nModerator: Rahul Dixit \n7.00-8.30 Evening Performance: Kashmiri Sufiyana Kalam \nGulzar Ahmad Ganie and party  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n———————————————————————————————————————————————————— \n4 November 2012 \n10.00-11.00 Oriya: Reclaiming Language, Space and Body: Women Writing \nSpeakers: Pratibha Ray, Sarojini Sahoo, Yashodhara Mishra, Aparna Mohanty \nModerator: Paramita Satpathy \n11.15- 12.15: Folk Performance: Pad Dangal \nJagan, Dhavale and others \nIntroduction: Prabhat \n12.30-1.30 Marathi: The City of No Outsiders Mumbai \nSpeakers: Arun Sadhu, Hemant Divate \nModerator: Prakash Bhatambrekar \n2.30-3.30 Kashmiri: My Reality, My Language \nSpeakers: Shahnaz Rasheed, Gulshan Badrani, Elyas Azad \nModerator: Nisar Azam \n14 3.45-4.15: Interaction \nGirish Kasaravali, Banu Mushtaq, Mamta Sagar \n4.30-5.30: Hindi: Culture and Power: A Tale of Seven Cities (A llahabad, Benares, Bhopal, Delhi, \nKolkata, Lahore, Patna) \nSpeakers: Kashinath Singh, Ashok Vajpeyi, Arun Kamal, Alka Saraogi \nModerator: Neelabh \n5.45- 6.30: Mind Your Language \nSpeakers: Sneha Khanwalkar, Varun Grover, Ratan Rajpoot, Simran Kohli \nModerator: Vineet Kumar \n6.30 – 7.00: Award Ceremnoy and Closing \nSpeakers: K. Satchidanandan, Raj Liberhan, Paresh Nath, Anant Nath, Satyanand Nirupam, \nGiriraj Kiradoo \n7.15 – 8.30: Evening Performance \nSolo by Rabbi Shergill \n  \n४ \nराजकमल चौधरी: मोनो सg39ैाफ ( सुभाष चसgथचचसgभँ6 यादव ) जे सािहसgथचभय अकादेमी  सg3थटारा रामदेव झा  आ मोह न भारसg3थटाज क कृपासँ सgथ6थका िशत नै \nभऽ सकल।   \nhttps://docs.google.com/a/videha.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=dmlkZWhhLmNvbXx2aWRlaGEtcG \n90aGl8Z3g6NDNiMmVhYThlOTNiMDA5Zg  \n• राजकमल चौधरी: मोनो सg39ैा फ (सुभाष चसgथचचसgभँ6 यादव ) download \nlink  https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Rajkamal_Monograph.pdf?attredirects=0&d=1   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Rajkamal_Monograph.pdf?attredirects=0&d=1  \ndbb13891-a-96a2f0ab-s-sites.googlegroups.com \nSeptember 11 at 11:28pm  · Like  · 1 · Remove Preview \n• \n  \nGangesh Gunjan  राजकमल जी (िविनबंध)क सgथ6थक रण का न मे पडल तं छल , से कतोक वखसg36ै भ गेलै आब | मुदा \nसे एहन कुसgथ6टप छैक  से अहॴक  एिह फेस बुि कया  समाद मे सg3ँभपसgभै6 भेलय | तसg3ोँ एकर  \nधसgथचचयवाद अहॴ कसg3ोँ दैत छी गजेसgथचचसgभँ6  जी  |... ओना वासg3ँभतिवक  तं ई जे ससgथ9भपूणसg36ै \nपढबा सं पिहने मोन \"िवरसgथोँत \" भ' गेल | नै पिढ भेल आगसg363 ! नी क केलौहसg3ोँ नेट पर द ' \nक'| समकालीन आ आगत पीढ़ी सेहो बुझओ ई कारी-कथा! हमरा सन लोक क िवडसgथ9भबना  देखू \nजे पूरा सgथ6थकरण  अपन अ नुज - िमसgथटट - असg39ैज सं जुडल अिछ| से एहन ऐ ितहािसक दुघसg36ैटना  \nभ' गेल अिछ ! उसgथटभरदायी सg3ँैयिसgथोँतगत हम कतहु सं नै | मुदा सािहिसgथचभयक पी ढ़ीक  \nनैितकता सं \"अपराध बोध\" सहबा लेल अिभशसgथ9ँत छी | उपाय ? \nससg3ँभनेह , \n \n11 िसतसgथ9भबर 2012 11:26 pm को, Gajendra Thakur < \nThursday at 2:13pm  via   · Unlike  · 4  \nGajendra Thakur  गंगेश गुंजन जी क िहसgथ9भमत सgथ6थशंसनीय अि छ। जँ सg3ँभटेटस -को केर िवरोध शुसgथ6टसँ भेल रिहतै तँ पिरिसg3ँभथित िभसg3चथ \nरिहतै, सए अिछ उपाए। \n  \n५ \nिवदेह भाषा ससgथ9भमान २०१२-१३ (वैकिसgथ9चपक सािह सgथचभय अकादेमी  पुरसg3ँभका र सgथ6टपसgथभ3 सgथ6थिससg3थँ ) \nऐ बेर मूल पुरहॱध04कार (२०१२)-िवदेह भाषा ससgथ9भमान ( सgथ6थिससg3थँ समान ासgथचचतर  सािहसgथचभय अ कादेमी पुरसg3ँभ कार ) सgथटोी  राजदेव मसgथच3डल जी कसgथभ3 हुन कर \nकिवता संसg39ैह  \"असgथ9भबरा \" लेल देल जा रहल छिसgथचचह। राजदेव मंडल असgथ9भबरा -किवता-संसg39ैह आ हमर टोल  ( उपसgथचचयास ) िलखने छिथ। \nअसgथ9भबरा  https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Ambara_Rajdeo_Mandal.pdf?attredirects=0   सँ आ हमर टोल \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/HammarTol_Rajdeo_Mandal.pdf?attredirects=0  सँ डाउनलोड कएल जा सकैत अिछ। \nhttp://www.videha.co.in/   पर भऽ रहल ऑनलाइन वोिटंगमे ऐ  पोथीकसgथभ3 सभसँ बेशी वोट भेटलै।   \nबाल सािहहॱू84य लेल  िवदेह सहॱू94मान २०१२ - सgथटोी जगदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल  जी कसgथभ3 हुन कर बाल -सgथ6थेरक िवहिन  कथा संसg39ैह \"तरेगन\" लेल ई \nपुरसg3ँभकार देल जा  रहल अिछ। ई पुरसg3ँभ कार िवदेह नासg3चभय उसgथचभसव २०१३ क समारोहमे देल जाएत। “तरेगन” कसgथभ3 सभसँ बेशी वोट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \nभेटलै। तीनटा पोथी १.जगदीश सgथ6थसाद  मसgथच3डलक तरेगन , २. जीवकासgथचचतक  “िखिखरक बीअिर” आ ३.मुरलीधर झा क \n“िपलिपलहा गाछ” कसgथभ3 िवदेह  www.videha.co.in   पर भऽ रहल ऑनलाइन वोिटंगमे राखल गेल छल। िवशेषसgथट3क  मतानुसार  \n“िपलिपलहा गाछ”मे बहुत रास कथा अिछ जकरा बाल कथा नै कहल जा सकैए, तइ दुआरे ऐ पोथीकसgथभ3 िलसg3ँभटसँ हटा देल गेल  \nकारण ई पुरसg3ँभ कार बाल सािहसgथचभय लेल अिछ, ओनािहतो ऐ पोथीकसgथभ3 सभसँ कम वोट भेटल रहै। ऐ पोथी सभक अितिरसgथोँत आन  पोथी \nसभपर िवचार नै कएल गेल कारण ओ सभ पोथीक आकारक नै वरन् बुकलेटक आकारक छल। \n  \n६ \nसािहसgथचभय अकादेमी क टैगोर  िलटरेचर अवाडसg36ै  २०११ मैिथली लेल सgथटोी जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल कसgथभ3 हुन कर लघुकथा  संसg39ैह \"गामक \nिजनगी\" लेल देल गेल। कायसg36ैसg3च9म कोिसgथोभच मे १२ जून २०१२ कसgथभ3 भेल। \nमैिथली लेल िववादक असgथचचतक  कोनो ससgथ9भभावना नै  देखबामे आिब रहल अिछ। ऐ पुरसg3ँभका रक  सg39ैाउसgथच3ड िलसg3ँभट बनेबा  लेल एकटा \nतथाकिथत सािहसgथचभयकारकसgथभ3 चुनल गेल जे  सgथ6थासgथ9ँत सूचनाक  अनुसार  जाितक आ  संकीणसg36ैताक आधारपर  पोथीक ना म देलिसgथचचह जाइमे न िहये \nनिचकेताक पोथी रहए, निहये सुभाष चसgथचचसgभँ6 यादवक आ न िहये जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डलक ; संगिह ई सg39ैाउसgथच3डिलसg3ँभट  बनौिनहार तथाकिथत \nसािहसgथचभयकार िवदेहक  सहायक ससgथ9भपादक मुसg3चथाजी कसgथभ3 कहलिसgथचचह जे जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डलकसgथभ3 ऐ िज नगीमे  टैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभ कार नै  देल \nजेतिसgथचचह !। रेफरी जखन ७ टा पोथीक नाम पठेलिसgथचचह तखन ओइमे चसgथचचसgभँ6नाथ िमसgथटो  \"अमर\"क अतीत मंथन सेहो रहए जखन िक ओ \nपोथी िनधसg36टिरत अविध २००७-२००९ मे छपले नै अिछ, तँ की िबनु देखने पोथी अनुशंिसत कएल गेल? ऐ तरहक सg39ै ाउसgथच3ड िलसg3ँभट \nबनेिनहार आ िबनु पढ़ने पोथी अनुशंिसत केिनहार  रेफ रीकसgथभ3  सािहसgथचभय अकादेम ी िचिसgथचचहत करए , आ ना म सावसg36ैजिनक  क ऽ सg3ँभथायी सgथ6टपसँ \nसgथ6थितबिसgथचचधत करए , से आसg39ैह ; तखने मैिथलीक सgथ6थितसgभैोा बसg363चल रिह सकत। एतए ईहो  तसgथचटय अिछ जे सािहसgथचभय अ कादेमी क मैिथली \nिवभागक संयोजक सgथटोी  िवसg3थभा नाथ झा  िविदत अखन धिर ने  पुरसg3ँभका र भेटबाक सूचने आ ने  पुरसg3ँभकार  लेल बधाइये सgथटोी  जगदीश सgथ6थसाद \nमसgथच3डलजी कसgथभ3 देलिसgथचचह अिछ  जखनिक  मसgथच3डल जी पुरसg3ँभका र लऽ कऽ  घुिर  कऽ आिबयो गेल छिथ; संगिह टैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभका र \nमैिथली लेल पिहल बेर सgथटोी  जगदीश सgथ6थसाद मसgथच3डल जीकसgथभ3  देल जएबा ससgथ9भबसgथचचधमे द रभंगा आ काशवाण ी को नो सgथ6थका रक  सूचना सgथ6थसािरत नै \nकेलक आ दरभंगा, मधुबनी आिद क िहसgथचचदी समा चार -पसgथटट सेहो ऐ  ससgथ9भबसgथचचधमे कोनो समाचा र सgथ6थका िशत नै केलक जखनि क दे शक सभ \nरासg3ँ3सg399ीय अंसg39ैेजी  पसgथटट ( http://esamaad.blogspot.in/2012/06/tagore-literature-awards-national-media.html\n ) \nएकर सूचन ा िबनु कोनो  अपवादक सgथ6थ कािशत केलक। सािहसgथचभय अक ादेमीक  मैिथली  िवभागक, आकाशवाणी दरभंगाक आ दरभंगा-\nमधुबनीक िहसgथचचदी  समाचार  पसgथटटक पसgथटटक ार  लोकिनक  संकीणसg36ै जाितवादी  चेहरा नीक जे कसg363 सोझसg363  आिब गेल। मुदा ई तँ मासgथटट सgथ6थारसgथ9भभ  \nअिछ। सािहसgथचभय अकादे मीक  मैिथली िवभागक असली चेहरा तखन सोझसg363 आ ओत जखन ऐ  बखसg36ैक  मूल सािहसgथचभय अकादेमी पु रसg3ँभकार क \nघोषणा हएत। \nसgथटोी जगदी श सgथ6थसाद मसgथच3डल  जीक \"गामक िजनगी\" मैिथली सािहसgथचभयक इितहासक सवसg36ैसgथटोेसgभैो लघु कथा संसg39ैह अि छ।  जगदीश सgथ6थसाद \nमसgथच3डल जीकसgथभ3 बधाइ।  \nसूचना (हॱू6धोत समिदया ):  टैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार  दिसgथटथण कोिरया क एसgथ9भबैसी ( सg3ँभपॉसgथचचसर  सैमसंग  इिसgथच3डया िलिमटेड ) क आसg39ैहपर सािहसgथचभय \nअकादेमी सg3थटा रा शुसgथ6ट कएल गेल अि छ।  टैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार गुसgथ6भदेव रवी सgथचचसgभँ6 नाथ ठा कुर क १५० म जयसgथचचतीक  उपलसg3टँयमे शुसgथ6ट भेल \nछल। सभ साल ८ टा भाषा आ तीन सालमे सािह सgथचभय  अकादेमी  सg3थटारा म ासgथचचयता सgथ6थासgथ9ँत सभटा २४ भाषाकसgथभ3 ऐमे पुरसg3ँभ कृत कएल जाइत \nअिछ। मैिथली लेल ई पुरसg3ँभकार पिहल बेर देल जा रहल अिछ।  \nगुसgथ6भदेव रवीसgथचचसgभँ6नाथ ठाकु रक १५० म जयसgथचचतीक उपलसg3टँयमे सािहसgथचभय अकादे मी आ  सैमसंग इिडया (सैमसंग होप सgथ6थोजेसgथोँट ) सg3थटारा २००९ \nई. मे सg3ँभथािपत कएल गेल छल  टैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार। २४ भाषाक  सgथटोेसgभैो पोथीकसgथभ3 तीन  सालमे पुरसg3ँभकार  (सभ साल आठ-आठ \nभाषाक सवसg36ैसgथटोेसgभैो पोथीकसgथभ3 ए क सालमे पुरसg3ँभका र ) देल जाएत। पुरसg3ँभकार मे सgथ6थसgथचभयेककसgथभ3  ९१ हजार टाक ा आ सgथ6थ शिसg3ँभत -पसgथटट देल जाइत \nअिछ। चािरम साल पिहल सालक आठ भाषाक समूहक फेरसँ बेर आएत। टैगोर जयसgथचचतीक  लगाित अवसरपर ई  पुरसg3ँभकार देल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \nजाइत अिछ। \n \nटैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार  २००९ बसg36भसgथोथला , गुजराती, िहसgथचचदी , कसg3चथड , कासg3ँथम ीरी , पंजाबी, तेलुगु आ बोडो भाषामे २००५ सँ २००७ मसgथचोय  \nसgथ6थकािशत पोथीपर देल गेल।  \n-बसg36भसgथोथला (आलोक सरकार, अपापभूिम, किवता) \n-गुजराती ( भगवान दास पटेल, मारी लोकयासgथटटा ) \n-िहसgथचचदी (राजी सेठ, गमे हयात ने मारा, कथा संसg39ैह ) \n-कसg3चथड ( चसgथचचसgभँ6शेख र कसg36भब र , िशकारा  सूयसg36ै, उपसgथचचयास ) \n-कासg3ँथमी री (नसीम सफाइ, ना थसे ना आकास, किवता) \n-पंजाबी (जसवसgथचचत िसंह कँवल , पुसgथच3य दा चानन , आसgथचभम कथा ) \n-तेलुगु (कोवेला सुसgथ6थससg3चथाचायसg36ै, अंतरंगम, िनबसgथचचध ) \n-बोडो (सgभँ9जेसgथचचसgभँ6  कुमा र सgभँ9सg33था , रैथाइ हाला, िनबसgथचचध ) \n \nटैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार  २०१० असमी, डोगरी, मराठी, ओिड़या, राजसg3ँभथानी , संथाली, तिमल आ उदूसg36ै भाषामे २००६ सँ २००८ \nमसgथचोय सgथ6थकािशत पोथीपर देल गेल।  \n \n-असमी (देववसg36थत दास , िनवसg36टिचत गसgथ9चप ) \n-डोगरी (संतोष खजूिरया, बडलोनिदयन बहारसg36भ ) \n-मराठी (आर. जी. जाधव, िनवादक समीसgथटथा ) \n-ओिड़या (सgभँ9जन ाथ रथ , सामासgथचचय असामासgथचचय ) \n-राजसg3ँभथानी (िवजय दान देथा, बातसg36भ री फुलवारी ) \n-संथाली (सोमाइ िकसg3ँभकू, नमािलया) \n-तिमल (एस. राम कृसg3ँ3ण न , यामम) \n-उदूसg36ै ( चसgथचचद र भान खयाल , सुबह-ए-मिसgथटोक -की अजान) \n \n \nटैगोर सािहसgथचभय पुरसg3ँभकार  २०११ मैिथली, अंसg39ैेजी , कॲकणी, मलयालम, मणीपुरी, नेपाली आ िसंधी लेल २००७ सँ २००९ मसgथचोय \nसgथ6थकािशत पोथीपर देल गेल। संसg3ँभकृत  लेल पुरसg3ँभकार नै  देल जा सकल।  \n-मैिथली (जगदीश  सgथ6थसाद मसgथच3डल , \"गामक िजनगी\") \n-अंसg39ैेजी  (अिमताव घोष, \"सी ऑफ पॉपीज\") \n-कॲकणी (शीला क ोलासgथ9भबकर , \"गीरा\") \n-मलयालम (अिकतम अचुतम  नसgथ9भबूदरी , \" अंितमहसg3ैथलम \") \n-मणीपुरी (एन. कुंजामोहन िसंह, \" एना कसg3ोँ गे के नबा नसg3थ6े\") \n-नेपाली (इसgथचचसgभँ6मिण दरनाल , \" कृसg3ँ3णा -कृसg3ँ3णा \")  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \n-संसg3ँभकृत -  \n-िसंधी (अजुसg36ैन हसीद , \"ना इएन ना\") \nजगदीश /gभ6भसाद मंडल , ज/gभधधम  ५ जुलाइ १९४७। गाम-बेरमा, तमुिरया, िजला-मधुबनी। एम.ए.। कथाकार (दीघ/g361कथा सं/g3आ1ह - शंभुदास; \nलघुकथा सं/g3आ1ह १.गामक िजनगी, २. अ/g3भ0/g366िग  नी..सरोजनी.. सुभ/gइ06ा.. भाइक िसनेह इ/gभधइ यािद; आ तरेगन -बाल-/gभ6भेरक िवहिन कथा \nसं/g3आ1ह ); नाटककार (१.िमिथलाक बेटी, २.क/gभआइ/gभ6भोमाइज , ३.झमेिलया िवयाह आ ४.एक/g36इकी-संचयन); उप/gभधधयासकार (मौलाइल गाछक फूल, \nजीवन संघष/g361, जीवन मरण, उ/gभधइथान -पतन, िजनगीक जीत- उप/gभधधयास ) आ किव (१.इ/gभधध/gइ06धनुषी अकास , २.गीत/g36इजिल आ ३.राित-िदन। \nमा/gभउ0स/g361वादक गहन अ/gभधउययन। िहनकर कथामे गामक लोकक िजजीिवषाक वण/g361न आ नव  दृि/gइ16कोण दृि/gइ16गोच र होइत अिछ। गामक \nिजनगी, लघुकथा सं/g3आ1ह लेल िवदेह  समाना/gभधधतर सािह/gभधइय अकादेमी पुर/g30इकार २०११ मूल पुर/g30इकार , आ टैगोर सािह/gभधइय  स/gभआइमान २०११; \nआ बाल-/gभ6भेरक िवहिन कथा सं/g3आ1ह \"तरेगन\" लेल बाल सािह/gभधइयक  िवदेह स/gभआइमान २०१२ (वैकि/gभआधपक सािह/gभधइय अकादेमी पुर/g30इकार /gभ65प/gभइ3 \n/gभ6भिस/g3भ0 ) /gभ6भा/gभआ0त।  \nअपन मंतहॱध0यय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गहॱधू4  \n२.१.\n रामभरोस कापिड /g4बशमर -या/g255ा /g262संग - /g42ड़ेन स/gए64गसं चीनमे भ/gएड़शटघ/gए64ट  \n  \n२.२.\n जगदीश हॱू6ूसाद महॱू8ध ड ल-पहॱध6धचटा िव  हिन  कथा  \n  \n२.३.\n नागेसgथचचसgभँ6कुम ार  कणसg36ै-सुिजत कुमार झा पर  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \n२.४.\n खुशबू झा-सgथ6भपाली  \n  \n२.५.\n डॉ. कैलाश कुमार िम सgथटो- मेवाड़ आ मालवाक  सहॱध64झी लोककला : एक पिर चय  \n  \n२.६.\n गजेहॱू88हॱ406  ठाकुर- िवहॱधू4ापित : िकछु हॱू6ूचिलत कुहॱू6ूचारक िनराकरण (भाग-३) \n  \n२.७.\n जगदानहॱू88द झा मनु- हॱू6ूेमक बिल  \nरामभरोस कापिड हॱ4य0मर  \nयाहॱू55ा हॱू6ूसंग  \n \nहॱ4ू7ेन सहॱध64गसं चीनमे भहॱध70टघहॱध64ट   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \n \nहमसभ हाइहॱध04कूलक पाहॱध85यहॱध89ममे हॱ4ू7ेनसहॱध64गकहॱू4ध सहॱू94बहॱू88धमे पढैत छलहुँ । िचनी याहॱू55ीसभ भारतधिर पहुँिच बौहॱधू0धमहॱध6यक हॱध9यहॱू88थसभकहॱू4ध संकलन \nकऽ चीन लऽ गेल छल । िवकट वाट–अथक याहॱू55ी । मिहनोक सफर ।  \nहमसभ चीनक सहॱध64हॱध04कृितक राजधानी िसयानमे आिब गेल छी । िविजंगसं दूघंटाक उडानक बाद कािहॱधध4ए एहॱू54 आएल रही । आसीन \n७ गतेसं नेपाल हॱू6ूहॱू5धा हॱू6ूितहॱ4य7ानक नौ सदहॱध04यीय हॱू6ूितिनिध महॱू8धडल सात िदनक चीन हॱ4य0मणमे अिछ । सात गते काठमाडौसं चायना \nईहॱध04टनहॱध6य एयरलायहॱू88ससं हमसभ कुनिमंग आयल रहीआ ओहॱू54सं ओही िदन िविजंग पहुंचल र ही राित ११ बजे किरब । िविजंगमे तीन \nिदन रिह क कािहॱधध4 चीनक सहॱध64हॱध04कृितक राजधानी िसयान आयल रही । आ आई िसयानक बासी रहल हॱ4ू7ेन सहॱध64गक िविशहॱ4य6 \nकृितहॱू84वक अहॱू87ययनमे लागल छी ।  \nसिरपहुं आइ एकटा िविशहॱ4य6 हॱध0ययिहॱू54हॱू84वक कृितहॱू84वसँ साहॱू5ूाहॱू84कारक समय छल । हमर चुलबुले गाइड मोिनका (पिहॱू56मी नाम ) हमरासभकहॱू4ध \nडा.सीन टेहॱू94पलमे लऽ जा रहल छली । एतय ओकरे शहॱू9ूदमे िसयान जौ◌ै◌ंग अथहॱध65त हमसभ जकरा हॱ4ू7ेन सहॱध64ग कहैत िछएै,क बासहॱध04थान , \nकृितसभसँ पिरचय कराबय लेल ओ बेसहॱ409 छलीह , मिहॱू88दर बनौल गेल जहॱू54 ओ बौहॱधू0 कृितसभक िचनी अनुवाद कएलिहॱू88ह । हुनक \nअनुवाद कएल िकछु कृित ओतिह राखल अिछ । भारतसँ घुरलाक बाद तहॱू84काले सहॱ4ययाटहॱधू5ारा कएल गेल हॱध04वागत आ अहॱू88य \nिहॱध89याकलापसभ देवालपर िलखल भहॱध0यय िचहॱू55सभ बतािब रहल छल । हॱू6ूकोहॱ4य6 िभतर हॱ4ू7ेन सहॱध64गकहॱू4ध भहॱध0यय हॱू6ूितमा सेहो हॱध04थािपत अिछ । \nतिहना बाहर कहॱू94पाउहॱू8धडमे सेहो हुनक िवशाल हॱू6ूितमा राखल गेल अिछ । ओ िसयानके बासी छलाह । तएँ िसयानवासी हुनका बहुत \nबेसी सहॱू94मान करैत अिछ आ हुनका हॱध04मृितकहॱू4ध सहॱू94बहॱध88हॱध6ूधन करएमे दहॱू54िचहॱू54 भऽ लागल अिछ ।  \n११९ ई सन पूवहॱध6य िसयानमे बेहॱध04टनहॱध6य हान डाइनेहॱध04टी समय िदस िसहॱू98क कारोबार ओतय होइत छल । पाछु इएह िसहॱू98क हॱध0ययापार िसयान \nहोइत समुहॱ406तट धिर पसरल । ई हॱध0ययापािरक बाट पाछु िसहॱू98करोडक नामसँ हॱू6ूिसहॱधू0 भऽ गेल । जखन चीनमे सन २५ िदस इहॱध04टनहॱध6य \nहान िपिरयडक समयमे भारतीय बुिहॱधू0हॱू76म चीनमे हॱू6ूवेश पौलक , सहॱू94भवतः ओकर बाट सेहो इएह िसहॱू98करोडे छल ।  \nतहॱध64ग राजवंशक हॱू6ूारिहॱू94भक समय ६२९ सन िदस हॱ4ू7ेन सहॱध64ग ओएह िसहॱू98करोड होइत भारतधिरक याहॱू55ा कएने छलाह —बुहॱधू0 \nसािहहॱू84य ,दशहॱध6यन हॱू6ूाहॱू90त करबा लेल ।ओ सन ६४५ मे िसयान घुरलाह आ बडका िहॱू87हॱध0धम नययकभ एबनयमब या हॱू94ब ऋहॱध0धभल हॱू84झउिभ कँ \nिनमहॱध65ण भेल ।  \nहॱ4ू7ेनसहॱध64ग सन ६०० मे जहॱू88मल छलिथ , ६१३ मे बौहॱधू0 िभहॱू5ूु बनलाहॱू88ह , ६२९ सँ ६४५ धिर भारत हॱ4य0मण कएलिहॱू88ह , ६४५ सँ ६६४ \nधिर बौहॱधू0 सािहहॱू84यक अनुवाद कएलिहॱू88ह , सन ६६४ मे हुनक देहाबसान भ गेलिहॱू88ह ।  \nहमरासभकहॱू4ध िवहॱध04तारपूवहॱध6यक ओिह पैगोडाकहॱू4ध जानकारी हॱू6ूाहॱू90त भेल । मनमे उठल अनेको िजहॱू5धाशाकहॱू4ध सेहो शाहॱू88त करबाक अवसर पौलहुँ \n।  \nचीनमे देखय लायक बहुत चीज अिछ । आठ हजार ई.पूवहॱध6यधिरक अवशेषसभ संहॱध9यहालयमे देखलहुँ तऽ ३००० सँ ५००० हजारधिर \nई पूवहॱध6यक साबूत आ िवकिसत सामहॱध9यीसभ देखलाक बाद सहॱू9धयता आ संहॱध04कृितक िवकासमे िचिनयहॱध64 भूिम अहॱू88य हॱू5ूेहॱू55सँ आगहॱध64 आ बेसी \nसहॱू94पहॱध8ू िकए अिछ से आभास होइत अिछ । आव िवहॱू58ास होइत अिछ जे िलिपक िवकास िकया चीनेमे भेल छल ।  \nचीन हॱ4य0मणक  एिह हॱू6ूसंगमे अनेकॱ ऐितहािसक तहॱू85यसभसं साहॱू5ूाहॱू84कार करबाक अवसर भेटल । तखन लागल चीन माहॱू55 सातम् \nआहॱू56यहॱध6यक लेल माहॱू55 निह , अपना िभतर अनेकौ आहॱू56यहॱध6यसं भरल सामहॱध9यीसभ संरिहॱू5ूत क रखने अिछ , जकरा देखा क एखन आिथहॱध6यक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \nउपाजहॱध6यन माहॱू55े निह अपन परहॱू94परा आ सहॱध64हॱध04कृितक सहॱू94पदाकहॱध70 िवहॱू58कहॱध70 अगाडी समधािन क हॱू6ूहॱध04तुत करबाक पैघ काजसेहो क रहल अिछ \n। \nचीनक िवकासक गित ठीके हॱू6ूशंशायोहॱू7ूय मानल जएबाक चाही ।  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतहॱध0यय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n□    \nजगदीश हॱू6ूसाद महॱू8ध ड ल \nपहॱध6धचटा िव  हिन  कथा- \n  \nपुरनी भौजी  \n  \nबीस िद न बिर साइत भेनॱ धुर-झाड़ आम  पाकब शुसgथ6ट नै  भेल अिछ  ।  \n     िब नु बरखाक  गरै  जकसg363  मेघक  सgथ6टिख   पकड़लक। दसो पोता- पोतीकसgथभ3 नेने पुरनी  भौजी रोहिन  या आमक झमटगरहा गाछ लग बैस \nदसोकसgथभ3 कहलिख  न- \n“जे पिह ने पाओत से मीरा, जे दोसर पाओत से दोहल, जे तेसर पाओत से तेहल आ जे चािर म पाओत से चौहल।” \n     पुरनी भौजी कसgथभ3 तीनटा बेटा छि सgथचच ह  । िब नु गहबर गेनॱ पोती-पोतीक ढवािह  लागल छिसgथचच ह  । बसgथोभ चा  देिख  माए क ममता तँ सg3ँभ वा भािव क \nअिछ । बाप तँ भिर  िद न बोनाएले रहै छिथ ।  \n     दस बखसg36ैक पोता जे िम  सg3च6ल सg3ँभ कूलमे पढ़ैए; टेिट याह सुसgथोथ गा जकसg363 टािह   मारलक- \n“मीरा माने िक  भेल?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \n     िब हािड़  तँ िब ड़हा गेल मुदा हवाक िस हकी उठल। ढेनु आर ज कसg363 ध ऽ क ऽ भरभड़ा  गेल। के पिह  ने पौलक तेकर ठेकाने ने \nरहल। \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \n  \n  \nपोखला कटहर  \n  \nपान सए सgथ6टपैआ खचसg36ै  भेला पछाित   झबरी काक ीकसgथभ3 आधा छूटपर एक हजा र सgथ6टपैआ  बसg3ो3कसँ लोन भेटलिन  । अखन धिर क िज नगी \nबोिन -बुसgथटभाक रहलिन   तँए ओहन रोजगार चाहैत रहिथ  जे कए सकिथ । ओना घरे लग रोजगिर नी सभ छि सgथचच ह   मुदा जाित क िव भाजन \nकाजेाकसgथभ3 कम  ससg3ैथत िव  भािज न नै केने अिछ । तँए लगमे रिह तो अनाड़ीक-अनािड़ ये झबड़ी काकी। मुदा पुछबो केकरा करिथ न। \nएक हजार  सgथ6टपैआ क बात अि छ  । के केना झपिट  लेतिन  तेकर ठीक नै। \n     काक ीक घ रक आगू रसg3ँभ तापर दे ने सg3ँथ या म जाइत रहिथ  हुनका देिख ते काकी टोिक  देलिख न- \n“बौआ िस याम, तोहॴ सभ ने बेटा-भातीज भेलह। रोजगार करैले एक हजा र सgथ6टपैआ  लोन देलक हेन। ” \n     झबड़ी काकीक बात सुिन  सg3ँथ या म नजिर  िख रौलिन । बगलेमे देिख  कहलिख न- \n“पचहीवालीकसgथभ3 सोर पािड़  यौ।” \n  पचहीवालीकसgथभ3 अिब  ते सg3ँथ या म कहलिख न- \n“भौजी, अहसg363 अपना  संगे तरका री बेचै क लूिर   िस खा िद औ। अपनो िक छु पूँजी भइये गेलिन । ए◌ेबेर तसgथटभे आम  फड़ल अि छ   जे \nकटहरकसgथभ3 के पूछत। ओन ा बेसी फड़ने  पौखुलाहे कटहर बेसी अि छ   मुदा चौथाइ कमाइ लऽ कऽ बेिच  िल अ।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \n  \nसरही सौबजा  \n  \nिद न भिर  सात गोटेक संग झंझरपुिर या-बेपारी आम तोिड़ , कसg363 च -पाकल, फुटल बेरा टोकड़ी बना, सg399कक  सgथ6थित  सgथटथामे टहलैत गामक \nचाहक दोकानपर आिब  अनेरे बजैत- \n“एहेन ठकान िज नगीमे नै\n  ठकाएल छलॱ, जेहेन आइ ठकेलॱ?” \n  चाहे दोकान क छ ड़सg36ट बूिझ   आनो-आन छ ड़सg36ट छो ड़ैत - \n“झंझरपुिर या तँ इलाकाकसgथभ3 ठ कैए , ओकरा ठिक  लेत हमर गौआँ?” \nबेपािर योकसgथभ3 मनमे  िक  छु रहै तँए पाछू हटैले तैयार नै। बत-कटौविल  एहेन चिल  गेल जे ने एकोटा ऐ गामक नीक अिछ  आ ने \nझंझरपुिर या। बोलीक मािर  तँ धुड़-झाड़ होइत, मुदा आगू बढ़ैक साहस िक यो ने क रए। ए कटा गा मक सgथ6थित  सg3ँ3 ठ ा  बूिझ  दोसर घोड़न-\nकटान बूि◌ झ। \n     ओना चौकक रोहानी ठीक रहै िक एक तँ सूयसg36टसg3ँभ त क समए रहए। जटा भाय चौकक रोहानी देिख ते चाहे दोकानपर बैसलाह। \nसामािज क सgथ6थसg3ैै तँए हसg3ँभ तसgथटथेप क एल जा सकै छै। बजलाह - \n“कथीक घॲघाउज छी?” \n  झंझारपुरबला-बेपारी- “अहॴ गाममे  लखनजी सँ पसg363च हजा रमे सौबजा आ मक एकटा ग ाछ लेने छलॱ तइमे ठिक   लेलिन ।” \n     अपन चचसg36ै सुिन  लखनजी सेहो मोबाइिल क दोकानपर सँ चाहक दोकानक आगूमे आिब  ठाढ़  भेला। बेपारीक सgथ6थसg3ैै उि ठ  ते लखनजी \nपुछलिख न- \n“िक  ठिक  लेलॱ, बाजू।” \n  बेपारी- “कलमी बूिझ  लेने छलॱ, सरही दऽ ठिक  लेलॱ?  \n  लखनजी- “ कसgथटभेमे ने ने छलॱ कसgथटभे के आम भेल ?” \n  “से तँ नफगर अिछ , पसg363च हजारमे लेने छलॱ। खचसg36ै-बचसg36ै कािट   कहुना पसg363च  हजार बचबे करत ?” \n  जटा भाय- “तखन जे एना बजै छी से उिच त भेल?” \n  बेपारी- “हमर बात दोसर अिछ । सौबजा कलमी होइ छै। िह नकर अॅिठ आहा िछ यिन , माने सरही िछ यिन । ओना साइजोमे ठीक \nछिसgथचच ह  ।” \n  जटा भाय- “अहसg363 के ना बुझै छी जे मुँह-नाक एक रिह तो सरही छी?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n  बेपारी- “जटा काका, अहूँ भािस  जाइ छी। कहुना भेलॱ तँ बेपारी भेलॱ िक  ने। कुमािर -िब औिह तीक भसg363ज जँ नै बुझबै तँ \nघटकैती कएल हएत।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \n  \nतेरहो करम  \n  \nअबेर क ऽ भसg363ज लगने  कनटीर  का का खेत देखए नै गेला। ओन ा मनमे  उठलिन   मुदा भदवािर  जािन  नै गेला। िव चािर  लेलिन  जे \nइजोिर या छीहे भोरगरे देिख  लेब। \n     छगाएल मन साढ़े तीिन ये बजे नीन टूिट  गेलिन । नीन टुिट ते नजिर  दौड़ कऽ काज पकिड़  लेलकिन । तीन-हसgथचभ थी ठसg3ोँगा  लऽ बाध \nिद स िव दा भेलाह। \n     सgथटोीिव  िध  खेती लेल जे धानक बीआ भेटल छलिन  वएह धान। रौदीक िक रतबे िव िध  तँ भंग भऽ गेलिन  मुदा सए सgथ6टपैये घंटा \nपटा बीघा भिर  खेती केलिन । संयोगो नीक बैसलिन । कोसी नहिर क पिह ल पािन  हाथ लगने सुतरलिन । \n     नबे िद नक पाकल धानमे भिर  ज सg363घ पािन  , चुसg3थ6ी -पीपड़ीसँ लदल सीस देिख  कनटीर काकाक मन चोटसँ चोटाए लगलिन । \nअसहाज होइते बमछैत घर िद स घूिम  गेलाह। मोहनलालक घर लग अिब ते आरो बमिक -बमिक  बमछी छोड़ए लगलाह। आँिख  \nमीिड़ ते मोहनलाल अं◌ागनसँ िन किल  लगमे आिब  पुछलिक न - \n“काका, एना िक अए भोरे-भोर बमकै िछ ऐ?” \nओना क नटीर काका  आ म ोहनलालक उमेरक  दूरी बीस बखसg36ैसँ बे सी हटल मुदा िव चारक दूरी लगीच बनौने तँए दुनूक बात \nदुनू सुनबो करै छिथ , कहबो करै छिथ न आ मानवो तँ किर ते छिथ । \nबमकी सुिन  कनटीर काका ठमिक  गेला। ठमकैत बजला- \n“की किह यऽ बौआ, परसू धान कािट  तोड़ बागु करैक िव चार केने छलॱ। तोहूँ तँ खेती किर ते छह, तोहॴ कहह जे \nधानक-नारक िक  गित  हएत, छनुआमे कते भीड़ होइ छै से िक  कोनो नै बुझै छहक। तइपर किह या खेतक पािन  सूखत आ िक  \nफेर दोहरा कऽ पािन  औत तेकर कोन ठेकान छै?” \n  कनटीर क ाका क दहलाइत छातीकसgथभ3 खढ़  फेक  असिथ  र करैक िव चार मनमे उिठ ते मोहनलाल बाजल- \n“डुमैक कोन अ◌ाशा करै छी उ गैक आस कसgथ6ट। ” \nमोहनलालक तोष जते संतोष देलकिन  तइसँ बेसी असंतोष बनौलकिन । मनमे एलिन  जे एक तँ ठेकािन  कऽ नहरक पािन  \nनै अबैए तइपर जे छहरक  बासgथचच ह -छेक िन यिम त नै अिछ । सरकार कहत जे कानून अपना हाथमे नै िल अ। बजलाह- \n“एको कमसg36ै बा की नै रहत। तेरहो क मसg36ै भइये जाएत। स बहक नजिर  दैछने खाइपर लटकल छै से केना उतरतै?” \nमोहनलाल- “काका, कूदै-फानै तोड़ै तान, से राखए दुिन यसg363क  मान ’ िब सिर  गेलऐ?”  \n  िक छु मन पाड़ैत कनटीर काका बजलाह-   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \n“हौ छोिड़ यो केना देब, अकाल मृ सgथचभ यु केना हुअए देब।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \n  \nडुमैत ि◌ जनगी  \n  \nडुमैत कारोबार देिख  झड़ीलाल डुमैत िज नगी, जिह ना ओछाइनपर पड़ल चारक कोरो-बसgथटभी लोक देखैत तिह  ना देिख  रहल छिथ । \nतड़पैत मन बेिथ त भऽ दुिन यसg363 िन  हािर ते बुदबुदेलिन - \n“एतेटा दुिन यसg363मे अपन ि क  छु ने रहल।”  \nमुदा लगले मन ठमिक  गेलिन । िज नगी तँ परती  खेत जकसg363 नै अि छ   जे जेमहरसँ तेमहर जेबाक हुअए ित सgथ9भ ह रे-सँ-ित सgथ9भ ह र कोना-कोना◌ी \nरसg3ँभ ता  बना िल अ। िज नगीक तँ नाप अिछ । \n     ओना पचास बखसg36ै क झड़ीलाल अखन धिर   हािर  मानैले तैयार नै छलाह मुदा ए काए क मृ सgथचभ युक समीप देिख  थर-थरा गेलाह। हािर  \nनै मानैक कारण छलिन  जे जे गौरव गाममे केकरो नै देखैत छलाह ओ अपनामे देखैत छलाह। ओ िछ यिन  समैया फिस ल जकसg363  \nिभ सg3चथ-िभ सg3चथ नाओं। अ नेको  नाओंसँ अपन  सgथ6थित  सg3ँ3 ठा  बनौने छिथ । िक यो बेपारी भाय, तँ िक यो डासgथोँ ट र भाय, िक यो िद लीप भाय कहैत \nछिसgथचच ह  । मुदा सg3ँभ सgथटटी गणक बीच झड़-झड़हा नाओं चलैत। यएह छलिन  झड़ीलालक िज नगीक मान- सgथ6थित  सg3ँ3 ठा । मुदा जे होउ झड़ीलाल \nअपनाकसgथभ3 मेहनती बेपार ी जसgथ6ट र बुझै छ िथ  । \n     सालमे तीन-चािर  जोड़ मुइल-टुटल बड़द (गाड़ीक टुटल, घास-पािन क टुटल, रोगाएल इसgथचभ या िद ) ससg3ँभ ता मे आिन , दुनू परानी जिम  \nकऽ सेवा करै छिथ  आ डेिढ़ या-दोबरमे बेिच  अपना जीिव काक आधार बनौने छिथ । घूमै-िफ ड़ैबला छिथ ये तँए तीनू बेटीक िब आह \nएहेन नजिर ये कऽ लेने रहिथ , जे किह यो भार नै बुझलिन ।  \n     अंित म खेप माने ऐ खेपमे ठका गेलाह। आठे िद न खूँटापर बड़द अनला भेलिन  िक  पसg363चे  िद  नक बीच जोड़ो भिर बड़द  मिर  \nगेलिन । \n     खूँटापर पड़ल मरल बड़द लग बैसल दुनू परानी झड़ीलाल। अक- वक बसg3चथ। तरसैत मन कलपैत देवसुनिर  क, जिह ना रौद, \nपािन  वा शीतमे िस ताएल िच ड़ै पसg363िख   फड़फड़बैत; तिह ना मन फुड़फुड़ेलिन - \n“भगवान हाथक काज छीन लेलिन ?” \nपसgथो9ीक बातक उसgथटभर झड़ीलालकसgथभ3 नै  फुड़लिन  । फुड़बो केना किर तिन , िज नगीमे किह यो पहरिन यसg363 देवीक  पूजा पहाड़पर चि ढ़   नै केने \nछलाह। मुदा तैयो िघंिघ याइत सg3ँभ पसg3ँ3 ट उसgथटभर देलिख  न- \n“दुिन यसg363 बड़ीटा छै, एकटा काज िछ नाएल दोसर-तेसर-चािर म तािक  लेब।” \nपित क उसgथटभरसँ देवसुनिर  कसgथभ3 झॅपन -तोपन बरसाती सूयसg36ै जकसg363 अ◌ा शा क िक  रण फुटलिन , मुदा लगले फेर तोपा गेलिन । बजली- \n“काज ले तँ लूिर  चाही, से....?”  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \nऐ रचनापर अपन मंतहॱध0यय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nनागेसgथचचसgभँ6कुमा र  कणसg36ै \nसुिजत कुमार झा पर \n \nकहल जाइत अिछ, इख निह भेल मनुसg3ँ3य आ िवष निह भेल ससg363प कोन काजकसgथभ3  । तिहना सािहसgथचभयमे सेहो होइत अिछ ।  \nकिव, लेखक अथवा सािहसgथचभयकार कहए  चाहने बात पाठ क अथवा सgथटोोता निह वुिझसकल तऽ  ओक र कोन  अथसg36ै ? \nएकटा लेखक कहए चाहने  अथवा देबए च ाहने ससgथचचदेश सgथटोोता वा पाठ क अ नु सार फरक फरक हएत मुदा िवनु ससgथचचदेशक ओ सािहसgथचभय \nिवनु काज क होइत अिछ ।  ओहन सािहसgथचभय ि चरसg3ँभथायी सेहो निह होइत  अिछ । मनोरसg3ैोन क लेल मासgथटट िसिमत रहैत अि छ । निह  \nतऽ ओिहकसgथभ3 लेल क िव , लेखक अथवा सािहसgथचभयकारकँ◌े भरमसgथोथदु र सgथ6थयसgथो9 करए पड़ैत अि छ ।   \nअपन रचना कँ◌े िच रसg3ँभमरणीय बनाब ए तथा  ओिहकँ◌े  सासgथचचदिभसg36ैकताक  लेल सािहसgथचभयकारकँ◌े बहुत  सgथ6थयसgथो9 करए पड़ैत अिछ ।  \nतएँ आबए बला पुसg3ँभतासभक समयमे सेहो ओ रच नाक  सासgथचचदिभसg36ैकता रहौ क ।   \nहालिह मैिथली सािहसgथचभयक नवउदयीमान कथाका र एवं पसgथटट कारसुजीतकुमा र झा क कथा संसg39ैह  िजसg3ै9ीक  ससgथ9भबसgथचचधमे िक छु िलखबाक सgथ6थयसgथो9 \nकएने छी । \nइएह भादव २३ गते महोसgथटभरी िजसgथ9चलाक  जलेसgथटचर िसg3ँभथत नेपाल पसgथटटकार  महासंघ महोसgथटभरी  शाखाक सभाहलमे आयोिजत समीसgथटथा तथा \nपिरचयासgथचभमक कायसg36ैसg3च9ममे  उठल सवालसभकसgथभ3 सेहो मनन  कएलहुँ आ ई कथा संसg39ैह पिढ  क ऽ अपन मोन िभतर उठल बातसभकँ◌े एतह \nरखवाक सgथ6थयास कएलहुँ अिछ । \nसािहसgथचभयकँ◌े िविवध  िवधासभमे सँ कथा िवधा सेहो एक अिछ । \nगसg3थभ िवधा कसgथभ3 ए क सशसgथोँत आ छोट समयमे पिढ कऽ ससgथ9भपसg3चथ करय बला आ सgथ6थशसg3ँभत ससgथचचदेश  देवाक  सामसgथचटसg36थय कथामे होइत अिछ ।  \nकिवशेखर सgथो6योितरीसgथटच र ठा कुर सँ शुसgथ6भ भेल मैिथली सािहसgथचभयकँ◌े ग सg3थभ अखन  धिर अनवरत सgथ6भपमे आगु बि ढ रहल अि छ आ  गसg3थभ कँ◌े ए क \nसशसgथोँत  िवधा कथा रहल अिछ ।  \nकथामे कोन ो ए क पसgथटथक  बातकसgथभ3 उठा ओल गेल अिछ  जे ई िवधा पुरा न मानल ज ाइत अिछ । । पिहने –पिहने उपदेशासgथचभमक कथासभ , \nनैितक कथासभ, पिरक कथासभ , भगवान आ दैसgथचभयक कथासभ सुनाओल जाइत छल  । धीरे धीरे सामािज क घरातलक यथसg36टथताकसgथभ3 \nसमेिट कऽ यथसg36टतवादी कथासभ िल खाए लागल । \nमैिथली कथा सािहसgथचभयकसgथभ3 बात क एल जाए तऽ  बहुत लसgथ9भबा परसgथ9भपरा निह रहलाक  बादो एिह कँ◌े गुणासgथचभमक  सgथ6भपमे न ीक िसg3ँभथती रहल अि छ \n।  \nसंसg3ँभकृतक कथासभकँ◌े अनुवाद  सँ शुसgथ6भ भेल मैिथली कथा सािह सgथचभयकँ◌े शु सgथ6भवात पसgथटटपिसgथटटका  सँ भेल तसgथचटय रहल अिछ ।  \nमैिथली पसgथटटपिसgथटटकाक सgथ6थका शन संगिह मैिथली कथा सािहसgथचभयकँ◌े शुसgथ6भवात भेल मैिथली  सािहिसgथचभयक इितहास पुसg3ँभतकमे उसgथ9चलेख अिछ ।   \nबासुदेव ठाकुर क ससgथ9ँतसgथचोयाधा सँ शुसgथ6भवात भेल मैिथली कथा सािहसgथचभयकँ◌े इितहास अखन धिर  रातो निदमे बिह रहल पािन जेक सg363 अि छ \n। \nकोनो निदमे जिहना बािढ अबैत अिछ आ चिल जाइत अिछ । ओिहना सा िहसgथचभयमे सेहो सgथ6थका शनक  बािढ आएल आ सुखाएल । \nसंसgथोैयासgथचभमक सgथ6भपमे  ओतके कथा संसg39ैहक सgथ6थक ाशनसभ निह रहलाक बादो गुणासgथचभम क सgथ6भपमे  कोन ो  भाषा सँ मैिथली कथाक सg3ँभतरीयता कम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \nनिह अिछ ।  कथाक  िविभसg3चथ वादसभमे मैिथली  सािहसgथचभयकारसभ कलम चलौने देखल गेल अिछ ।  \nबासुदेव ठाकुर क ससgथ9ँतसgथचोयाधा सँ शुसgथ6भ भेल मैिथली कथा सािहसgथचभय लेखनीक  इितहासमेृ पं. सुसgथचचदर झा शासg3ँभसgथटटी क अखनु  बखारी नै  \nफुजलै, डा.धीरेसgथचचसgभँ6क िहचु कैत बहैत सेती , डा.राजेसgथचचसgभँ6 िबमलक  इ कथा हमरे  िथक , राम भरोस कापड़ी सgभैँमर क कथा संसg39ैह तोर ा संगे \nजयबौ रे कुजवा, डा.रेवती रमण लालक माधव निह अएला मधुपुर सँ, डा.सुरेसgथचचसgभँ6 लाभक  कथायासgथटटा , अयोसgथचोयानाथ चौधरीक एकटा  \nहेरायल ससgथ9भबोधन , राजेसgथटचर नेपालीक सोमली , वृशेष चसgथचचसgभँ6 लालक मासg33भो आ  सुजीतकुमार झा क ि चडसg3ो3 पसgथट6ात आएल िज सg3ै9ी कथा संसg39ैह \nमुसgथोैय अिछ  । \nएिहकसgथभ3 बाहेक  बहुत कथा संसg39ैह आ कथासभ मैिथली सािहसgथचभयमे सgथ6थकाशन  भेल अिछ  जे उसgथचभकृसgभै6 सेहो अिछ ।  \nडा. धीरेसgथचचसgभँ6क  अिभभावकीय परसgथ9भपरामे  बढल मैिथली कथा सािहसgथचभयमे िवषयवसg3ँभतुक सg3ँैयापकता , राजनीितक वदलावक  सgथ6थभाव , नेपालीय \nमािटपािनक गंध, पािरवारीक, सामािजक, ससg363सg3ँभकृितक आ  राजनैितक जीवन आ ओतए सँ पड़ल उतार चढाव देखल जाइत अिछ । \nकथािशसgथ9चपक  दृिसgभै6 सँ नव– नव सgथ6थयोग सेहो देखल गेल अिछ ।  \nतिहना उतारचढावक  बीच िवतल समयमे नेपालीय मािटमे मैिथली कथा संसg39ैह िजसg3ै9ी क सgथ6थका शन  भेल अिछ । \nकथाकार सुिजत कुमार  झाक पिहल कथा संसg39ैह िचडै आ  तकरबाद आएल िरपोटसg36ैर  डायरी आ  तेसर  कृितक सgथ6भपमे आ एल कथा \nसंसg39ैह िजसg3ै9ी वासg3ँभतवमे मैिथली सािहसgथचभय भसgथच3डारमे बृिसg3थँ भेल अि छ  । \nहुनकर दुनू  पुसg3ँभतक सँ पिरमािजसg36ैत आ सशसgथोँतसgथ6भपमे िजसg3ै9 ी कथा संसg39ैह आएल कहबामे कोनो  भसg36भगठ निह अि छ ।  \nकथा संसg39ैह िजसg3ै9ीमे नेपालीय मैिथली नारीसभक िवषयवसg3ँभतुसभ उठाओल गेल अिछ ।  \nएिह संसg39ैहक मु सgथोैय पासgथटटसभ नारी अि छ तऽ  कथा सेहो ना रीक आसपास  घुमैत रहल कथा संसg39ैह  िजसg3ै9ी नारीवाद ी कथासंसg39ैहकसgथभ3 सgथ6भपमे \nआगा आएल अिछ । \nकथाकार सुिजत कुमार  झाकसgथभ3 नारीवादी  कथाका रक  सgथ6भपमे देखल गेल अिछ  ।  \nकथा संसg39ैह िजसg3ै9ीमे कथाका र ना रीक साम ािजक , ससg363सg3ँभकृितक , राजनीितक सg3ँभतर पड़ल सgथ6थभाव , एिह सँ सामािजक जनजीवनमे पड़ल \nअसर, अगामी िदन मे एिह सँ पड़ल जाएबला सामािज क िवखसgथच3डनक  खतराकसgथभ3 सुसg3टँमसgथ6भपमे  देखल गेल अिछ ।  \nकथा संसg39ैह यथसg36टतक धरातलमे ठाढ़ अि छ ।  \nयसg3थभिप ई कथा संसg39ैह बेसी आदशसg3ो6 सgथचचमुख यथसg36टतवाद िदस गेल अिछ ।  \nएक दजसg36ैन  कथा समािवसgभै6 रहल कथासंसg39ैह िजसg3ै9ीमे  हरेक  कथा ए क अलग छाप छ ोड़ए सफल भेल अिछ  । \nकथाक असgथचचत न िह पढए ध िर कथावसg3ँभतुक िशषसg36ैक  अपुणसg36ै लगैत अिछ  । मुदा कथा पढलाक बाद  ए क  िनमेषमे िमिथलासgथोचचलक \nधरातलीय यथसg36ट त मानस पटलपर आिब जाइत अिछ ।  \nपारसg3ँभपिरक सg3ँभनेह , िवसgथटचास , बिलदान, सेवा, कसgथ6भणा , अनुशासनक धरातलमे रिह कऽ अपन मोन, ससgथ9भमान बचौने िमिथलासgथोचचलमे ओ \nबातसभ सम यानुसg3च9ममे घटल घटनाक सgथ6थेरणा सँ कथा जसgथचचमल अिछ  । \nआ कथाका र कथासभक माफसg36ैत ओ  बातसभकसgथभ3 पुनःसg3ँभथापना होएबाक  बात पर जोड़  देने छ िथ ।  \nसरसरती सgथ6भपमे माला बनाएल शैलीमे आगा  बढैत जाएब  आ अ सgथचचतमे पाठक कसgथभ3 सोचमसgथोथन  बनाबैत  कथाक इितसgथटोी क रब कथाक  महसgथचभवपूणसg36ै \nबाट अिछ । \nकथा संसg39ैहमे रहल १२ टा कथासभ मे सँ सभ उसgथचभकृसgभै6  रहल अिछ  ।  \nपिहल कथा पूm ल फुलाइए कऽ  रहलमे मिहलाक अथक सgथ6थयास आ दृढ इसgथोभछ ाक नमुना सgथ6थसg3ँभतुत कएल  गेल अिछ तऽ  मिहलाकसgथभ3 ए सg3ैथो् \nबेर निह पुिछ अिभभावक लडकीक िववाह करब, िववाहक समयमे लड़का पसgथटथसg3थटारा झुठ  बाजब , दहेज आ रंगक कारण िववाहमे \nसमसg3ँभया आएब सिहतक समसg3ँभयाकसgथभ3 सेहो देखाओल गेल अिछ । जे समसg3ँभया िमिथलासgथोचचलक घ रघरमे रहल अिछ ।  \nजेना उसgथोभच िवचार  आ अथक सgथ6थयास पसgथट6ात इलेनोर सgथ6भजबेसgथ9चट सँ अपन अपसg36भग पित कसgथभ3 रासg3ँ3सg399पित सन गिरमामय पदमे  पहुँचाओल गेल \nछल । \nपूm ल फुलाइएकऽ रहलमे जगदीश कसgथभ3 िपंक ी अपन दृ ढ इसgथोभछा शिसgथोँत  आ सgथ6थयसgथो9 सँ सहायक सg3ँभटेशन  मासg3ँभटर बनाए क ऽ छोडलिसgथचचह ।  \nतिहना दोसर कथा नव  सg3ँैयपारमे आधुिनक  होइत गेल मिहलाक जीवन शैली आ एिह सँ पड़ल जाएबला  पािरवािरक कलहकसgथभ3 ए कटा \nिवसgथ9भवक आधारमे  उजागर  कएल गेल अ िछ ।  \nखाली घर सँ साउस, पुतहुँ आ पित बीचक असgथचचतरसg3थँसgथचच सg3थँ , साउस पुतहुँक कलह, दाइकसgथभ3 पोतापोती सgथ6थितकँ◌े मोहक संग संग दोसर  \nभावनाकसgथभ3 कद र निह  कएला पर  पिरणाम कसgथभ3 उजाग र क एल  गेल अिछ ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \nदू िवचार, दू समयक सgथ6थितिनिधसgथचभव सेहो क एने अि छ ।  \nतिहना लाल डायरी कथा िहसgथचचदु आ मैिथली समाजमे रहल अ सgथचचधिवसgथटचासकसgथभ3 देखा ओल गेल अिछ  ।  िजसg3ै9ी कथा सँ अिभभावक  जेना \nबेटा बेटीकसgथभ3 अनुशासन मे रखैत अि छ । तिहना बेटा बेटी  बनबाक यथसg36टतताकसgथभ3 सg3ँभवीकार  कए ने अि छ ।  \nतिहना समयमे निह चेतल गेल तऽ िजसg3ै9ी क पिरणा म क ी होइत अिछ से सgथ6थसgभै6 अिछ ।  \nिबना छलकपट, िनदसg3ोैष आ सg3ँैयवहािरक भऽ मेहनत कएलापर सफलता अवसg3ँथय भेटैत अिछ ससgथचचदे श जादु कथा छोडने अिछ । \nओतबे मासgथटट निह आदशसg36ै, अथसg36ैहीन यासgथटटा , सg3ँैयथसg36ै उडान आ िनसgभैोा की देखावा कथामे ना री  चिरसgथटटक  मनोिव सg3ँ3लेषण कएल गेल अि छ ।  \nसमाज की कहत ? िदखावाकँ◌े लेल समाजमे भऽ रहल कृकृ सgथचभय आ हदकँ◌े  वयान ओ कथासभमे कएल गेल  अिछ । \nतिहना केहन सजायमे धमसg36ैपुसgथटटीक  सgथ6भपमे घर मे आएल चमेलीकसgथभ3 हुन क घरपिरवा र आ  सतबा माएकसgथभ3 अपन बेटा भेलाक बाद कएल गेल \nसg3ँैयवहार आ ओकरबाद  चमेली भोगने  पीडाकसgथभ3  देखाओल गेल अि छ ।  \nअिसgथचचतम कथा मेन कामे  रािजव सर कँ◌े सg3ँैयवहार आ सg3ँभनेह  सँ मेनक ाक म ोन िभतर उसgथ9थजल उतार  चढावकसgथभ3 देखाओल गेल अिछ ।  \nसमसg39ैमे कहल जाए तऽ  कथा संसg39ैह िज सg3ै9ी बेसी आद शसg36ैबादक नमुना  सgथ6थसg3ँभतुत कएने अि छ तऽ  मिहलाकसgथभ3 मुसgथोैयपासgथटटक  सgथ6भपमे ठाढ़ अ िछ ।  \nसमाजक िवकृित, िवसंगती, नीक बेजाए  सभक हकदा र सgथ6थसgथचभयसgथटथ वा असgथ6थसgथचभयसgथटथ सgथ6भपमे मिहला  भेल वयान कएने अिछ । \nतिहना िमिथलाक नारीसभकसgथभ3  आगा  आ सg3ँभवछ सgथचचद भऽ आगा ब ढबाक सgथ6थेरण ा सेहो ई कथासंसg39ैह देने अिछ । \nमिहलास भक पसgथटथमे वकालत सेहो करैत अि छ । मुदा  की  अपनासभक समाजमे  आिब रहल पिसgथट6मी  संसg3ँभकृित आ ओकर  िवकृित , \nिवसंगतीक िजसgथ9भमेवार म िहला अिछ ।  \nकी मिहला आब  जननी क बदला संहारकतसg36ट बिन  रहल अि छ ।  \nकी िमिथलाक नारी आब सीता जेक सg363 सgथ6थितवसg36थता आ सीता जेकसg363  बनए सँ चुकल छिथ ? \nयावत गसgथ9भभीर  सgथ6थसg3ैैसभ सेहो ई कथासंसg39ैह उठौने अिछ ।  \nपुसgथ6भषवादी सोच आ मा निसकताक कारण  ई सgथ6थसg3ैैसभ जायज हएत ? मुदा मिहलाक कारण समाज बदलल, समाज नीक आ सुिशि सgथटथत \nबनैत गेल यथसg36टत कथाकार देखए निह  सकल अिछ  ।  \nसािहसgथचभयकार समाजक  यथसg36टतताकसgथभ3 लािब कऽ अपन  रच ना माफसg36ैत सभक  समसgथटथ पहुँचेबाक काज कएने छिथ । \nकहल जा रहल अिछ  कोन ो समाजक  असgथचोययन करवाक  चाही तऽ  ओ समाज क सािहसgथचभय पढलापर पहुँच जा एत  । \nएिह सँ सािहसgथचभयकार कसgथभ3 गसgथ9भभीर आ चेतन शील भऽ र चना करय लेल सgथ6थेिरत करैत  अिछ । \nकथाकार पुसgथ6भष कसgथभ3 दोष न िह देखौने छ िथ ।  \nकी मैिथली समाजमे सभ दोष मिहलेके  होइत अिछ पुसgथ6भष म ासgथटट रबर  सg3ँभटासgथ9भप अिछ ।  \nई सभ बात निह आएब कथासंसg39ैहक कमजो र पसgथटथ सेहो देखल गेल अिछ  ।  \nकितपय कथा दुखासgथचचत सँ सुखासgथचचत िदस आगा बढल अि छ ।  \nकतेको सg3ँभथानमे दुःखासgथचचत सँ शुसgथ6भ भऽ  दुःखासgथचचतमे जा समा सgथ9ँत होइत अिछ । कथाका र सुिजत  कुमार झा क रच नासभ आओर  उसgथचभकृसgभै6  \nरचनासभ आबैक तकर अपे सgथटथा अिछ  ।  \nएक सgथ6थका रक शैली सँ कथासंसg39ैहकसgथभ3 कनी  ओझराहिटमे रखलाक बादो यथसg36टतताकसgथभ3 दृिसgभै6 कोण  सँ असgथ9थबल अिछ ।  \nभाषाशैली, मैिथली कहवी, सgथ6थकृित तथा सg3ँैयिसgथोँत वणसg36ै सेहो बिढया आ िमठासपूणसg36ै रहल अि छ  । पुसg3ँभतकक नामा करण युगानु कुल \nकथासभ आएल अिछ से सुखद बात अिछ । \nमैिथली कथा सािहसgथचभयमे रौदी पड़ल समयमे ए किह वषसg36ैमे दू दू  टा कथा संसg39ैह आएब वासg3ँभतवमे किठन काम अिछ । मुदा ओ \nचुनौतीकसgथभ3 सेहो सg3ँभवीका र करैत सुिजतक संसg39ैह सgथ6थशंसनीय अि छ ।  \nतिहना आफसgथचचत नेपाल सेहो कथा संसg39ैहकसgथभ3  सgथ6थकाश न क ऽ बजा र धिर लौने  सgथ6थित धसgथचचयवादक  पासgथटट रहल अिछ ।  \nमैिथली सािहसgथचभय सgथटथेसgथटटकसgथभ3 ए कटा आशा क केसgथचचसgभँ6 आ  भरोसाक सािह सgथचभयकार कसgथभ3 आगा  बढाएब  सgथ6थात् ◌ेसाहन कएने  काज क लेल आफसgथचचत नेपालकसgथभ3  \nसाधुवाद देबहे पड़त ।  \n \n \nरचनापर अपन मंतहॱध0यय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \n  \n \nखुशबू झा \nसgथ6भपाली  \n \n‘बउवा,बउवा .........। कत गेल बउवा ?’ माए बजली ‘कतौ खेलाइत हैत ।’ अतेक कहैत माए अपन काजमे लािग गेली । \nइसgथ9भहर बाबुजीके अपन छोटकी बेटी सँग  बितएब आ बेटी के लाड क रब  पिसन छलिसgथचचह । ताएँ जाऽ  धिर बेटी के निह देखब हुनकर \nनयनके चयन निह भेटतिसgथचचह । ताबतेमे  जेठकी बेटी बजली, ‘पापा बउवा गाडसg3ोैनमे असगरे गा छ बृसgथटथ सँग  बितयाित छली । ’ \n‘अएँ िक भेल ? असगरे एना िकए ? िकयो िकछु किह देलक ?’ एकै सg3ँभवसg363समे पुछल गेल पापाक  सgथ6थसg3ैैक जबाब देब बउवाक बसके \nबात निह छल । बस शुसgथ6भ  भऽ गे ल लाड ।  \nतखने बेटा आएल बैिस गेल पापाक पजरामे आ ओ पोल खोलैत बाजल, ‘ पापा अहसg363 बउवाके अतेक  लाड िकया करैत छी ? बुझल \nअइ बउवाके पढैमे निह मौन लगैत अिछ । तएँ हम डँटने छलहुँ ।’ बस बेटाक बात सुिनते बाबु िखिसया गेला आ बजलिथ, ‘तु \nबौवाके डटबएँ तँ िनक निह हएतौ । तोरा िक बुझाइत छौ बउवा निह पढतै ? देिखहे एक िद न हसgथ9भमर सपना  इहे पुरा क रत । ’  \nइ सुिनते बउवा तऽ खुिस सँ फुिल गेल मुदा सभ िक छु सुिन रहल माएँ बेटाक  पसgथटथ लऽ बजली , ‘हमर बेटा िठके तऽ कहैय, \n.........’ताबतेमे सभक बातके रोकैत बडकी बेटी बैसाली बजली,‘ बुझल अिछ पापा अपन गाममे सेहो आब बो िडसg36ैङ  सg3ँभकुल खुजल \nअिछ । ताएँ बउवा सgथ6भपालीके अिहमे  एडिमशन करा िदऔ ।’ बैशाली छली बड टैलेसgथचचट , सभ सgथटथेसgथटटमे हुनकर हात पक रय बला \nिकओ निह । पढाई खेलकुद आ घर घसgथ6भवा री सभमे आ गा । अपना  सँ बडका सg3ँैयिसgथोँत सँग बात चित क रब हुनक ा  पिसन छलिसgथचचह \n। तँए जानकारी सेहो बड बेसी, आ नसgभैै सेहो ओतबए  । तखन तऽ घरमे  मसg363ए  पापाक बाद दुनु भाए बिहन िदिदक बात किहयो \nनिह नकारिथ आ जे कहब उएह करब । तँए अपन िददीक ग सgथ9ँप सुनैत भाए सेहो समथसg36ैन कएलिसgथचचह । ओ  तऽ सg3ँभकुलक  पुरा \nिडटेल किह देलक । ओना सोनुक किसgथ9भपटशन  सेहो अपना सँ िसनीयर सg3ँैयिसgथोँत सँग रहिन । अथसg36टत बैशाली सँ चािर  बषसg36ैक छोट \nभाए सोनु सेहो अपन िददी  सनक सभ सgथटथेसgथटटमे  आगू ।  इएह का रण छल जािह  सँ बाबू  जखन नोकरी पर सँ अबैथ तऽ दुनु भाए \nबिहनक पढाईके  ससgथ9भबनधमे बुझय एक बे र अबसg3ँथय पहुँचैथ  हाई सg3ँभकुल । ओतय पहुँचैत गभसg36ै सँ माथ उँच भऽ जाइन का रण सभ \nिशसgथटथक िदस सँ बेटी बैशाली आ बेटाक बडाई सुनयके भेटिन हुनका । दुनु अपना–अपना कसgथटथाक  िलडर । आब  एहन होनहा र  \nबसgथोभचाक बात निह म ानब एहन  कोन  िपता हएता ? तँए ओ सेहो कहलिथ ‘िठक छई हम आइए बो िडसg36ैङ  सg3ँभकुलक िसgथ6थसgथचचसीपल सँग भेट \nकरब ।’  \nअतेक बात भेल मुदा ए कासgथचचत िसgथ6थय , परीक दुिनयामे भुतलाए बाली सgथ6भपाली िक छु निह बजली ।  हुनका तऽ जेना िकछु लेल सोचहे \nनिह पडैन । अतेक  सgथचोयान राखय बला माए बाबु ज ी आ भा ए  बिहन जे भेटल रहैक । बस सgथ6भपालीके सोचबा क छल तऽ एसg3ैथिहटा \nबात की परी क दुिनयसg363 हुएय  जतय अपने पसg363चु गोटे सिध खन सँगे  रही । बेसी बाजब , सँगी बनाएब अिह सभ सँ दुर रहल \nसgथ6भपालीक िदनचयसg36ट सभ सँ अलग । खाएब आ गा डसg3ोैनमे खेलाएब बस इतबए सgथ6भपालीक िदनचयसg36ट ।  अबोध सgथ6भपालीके बुझल निह छल \nकी ओहो  किहयो जीवन क यासgथटटा पर  असगरे ि नकलत । दोसर िदन  पापा गेलिथ सg3ँभकुलक िसgथ6थसgथचचसीपल सँग भेट करबा लेल । \nबातचीत भेल, ओिहके दोसर िदन सँ तय भऽ गेल बउवाके सg3ँभकुलक  यासgथटटा । घरमे  सभकेउ खुशी रहैक सgथ6भपाली क एहन यासgथटटा क \nलेल । सँगिह अबोध सgथ6भपाली सेहो िबन  बुझले खुशीके िहसा बि न रहल छल । भो रे –भोरे सभ िकओ सgथ6भपालीक िचंतामे  जुिट गेलिथ \n। इसgथ9भहर बउवा अपने चकीत छल िकए  सभकेउ ओ करा एना कऽ  तैयार  कऽ रहल अिछ । खाना बनल बउवाके खुवाओल गेल,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \nएकटा अलग पो शाक पिहर ाओल गेल । सgथ6भपालीके  दिह िचनी खुवा माए  िबदा कएली आ  पापा हाथ पकिर सg3ँभ कुल िदस गेला । \nओतय पहुँच सgथ6भपाली  बसgथोभचाक जमात , िशसgथटथकसभक िभड देिख क ानय लागल मुदा सgथ6भपालीक कानब  पापा ओिह िद न बेवासg3ँभता  कऽ \nओिहठाम सँ आगू बिढ गेलिथ । बस ! इएह पिहल िदनक यासgथटटा सgथ6भपालीक जीवन क अन सgथचचत यासgथटटा  बिन गेल । किहया बउवा सgथ6भपाली \nसमझदार आ बुझिन क घर क सदसg3ँभय बिन गेल एिह  बातक ि कनको  अनुभवो निह भेल । सभ िकछु बदिल गेल । सgथ6भपालीक उमेर , \nपारीवारीक  सदसg3ँभय , सभ िकछु । िददी बैशालिक आब अपन अलग  छोट सुसgथचचदर  पिरवार भ ऽ गेल , भइया सोनु अपन लसg3टँय सgथ6थासgथ9ँतीक \nबाटमे सg3ँैयसg3ँभत , पापा नोकरी क अि सgथचचतम समयक लुसgथ9ैत उठा रहल आ म सg363ए एखन ो सgथ6भपालीक िचसgथचचतामे सg3ँैयसg3ँभत । मुदा जँ िकछु पि रवतसg36ैन \nनिह भेल ओ छल सgथ6भपालीक  सg3ँभवभाव । परीक  दुिनयसg363 एखनो  सgथ6भपालीक लेल महसgथचभवपुणसg36ै अिछ । सभक सँग  रहब सgथ6भपालीक  सपना \nएखनो मरल निह अिछ । मुदा ई अधुरा स पना किहयो पुरा निह भेल ि कयक तऽ सgथ6भपाली सनक सफा हृदयक  सg3ँैयिसgथोँतके एिह ठाम  \nभेटल तऽ मासgथटट िनरा शा । अपन प ढाईक सg3च9 ममे जखन सgथ6भपाली नौ , दश कसgथटथा  पार कएलक तखन ओक रा  िकछु सँगी भेटल जे \nसgथ6भपालीक अपन िबबाहीत िददी क िबछ ोडक बाद के कमी पुर ा क ऽ रहल छल ।  मुदा िददीक कमी पुरा करब किठन छल िकएक तऽ \nओ सgथ6भपालीक लेल मासgथटट िदद ी निह सहेली छलिथ  । अचानक िदद ीक िबबाह  सgथ6भपालीक मन के न िह िन क जँ◌ेका  सgथ6थभावीत कएलक । \nिकछु िदन तऽ िकनको सँग बातो निह क रैक ओ । जेना  को नो िसख भेटल हुएय सgथ6भपालीके । िददी के गेलाक ब ाद सgथ6भपाली  बुिझ \nगेल ककर ो पर आिसgथटोत निह होयबाक  चािह । िदन िबतैत गेल मुदा असगर रिह रहल सgथ6भपालीके पापा , भईया आ िददीक दुरी एकटा \nसgथ6थसg3ैै ठाढ कऽ दै क । जेन ा ई दुरी  सgथ6भपालीक  लेल सg3ँभलो सgथ9ँवाइजन हुएय ? जे समय–समयमे अपन िबसके असर देखा दैक ।  \nसg3ँभकुल िजबनमे पारीवा रीक  सg3ँैयिसgथोँत सँग बनय लागल दुरी कलेजक यासgथटटाक  बादो ए कटा सgथ6थशन क  जवाफक खोिजमे लागल रहल \nसgथ6भपाली । सभ िकछु बुझलक मुदा ससgथ9भबसgथचचधके लऽ  कऽ  मनमे  सgथ6थसg3ैै  घुमैत रहैक । सgथ6भपालीके ितन –चािर मिहना पापाक लेल इंतजार \nकरय पडला सँ अबोध मनमे नोकरी क सgथ6थितक दृिसgभै6  नका रासgथचभम क बिन  गेल । ‘एहन काज िकए करी जे पिरवार सँ दुर कऽ िदए ?’ \nसgथ6भपालीक ई सgथ6थसg3ैैक उसgथटभर देब ससgथ9भभव निह छल । तँए अिह के केउ पा गलपन किह बातके टािर दैक । ससgथ9भबसgथचचधके लऽ  क ऽ बहुत \nपोजेिसव रहल सgथ6भपाली । जतय ओ िकछु  ससgथभभचैथ होइक ओिह  सँ बहुत अलग । ई दुिनयसg363 अपनेमे सg3ँैयसg3ँभत । इएह सg3ँैयसg3ँभत दुिनयाक \nिहसg3ँभसा बनल सgथ6भपाली  ससgथ9भबसgथचचध तऽ बनौलक जािहमे ि कओ  रहैक  ओक र सँगी तऽ  िक ओ पे्रमी  । मुदा एिह ससgथ9भबसgथचचधमे सेहो  भेटल तऽ \nएकटा सgथ6थसg3ैै । ए कासgथचचत िसgथ6थय सgथ6भपालीक आगू फे र सँ ए कटा सgथ6थसg3ैै सामने आएल ।  ‘िक अपन  सg3ँभवाथसg36ै पुितसg36ैक लेल मासgथटट ससgथ9भबसgथचचध बनाएल \nजाइत छैक ?’ सgथ6भपालीक मन क एहन  सgथ6थसg3ैै दुिनयसg363क आगू सgथ6थसg3ँभतुत भेल । सgथ6भपाली अपन सँगी ओ  अपने बनौ ने रहैक । मुदा सभ \nमतलबी, अपन आबसg3ँथयसgथोँताक समयमे सgथ6भपालीके याद सभ िकओ  करै क मुद ा जखन सgथ6भपालीके  उपर ि कछु  समसg3ँभया हुएय तऽ सभिकओ \nसाइड लािग जाइक । बस समय– समयमे कखनो सँगी क सg3ँभवाथसg36चपना तऽ कखनो  पे्रममे धोखा ए िह सभ सँ सgथ6भपालीक मन मे गिहर  \nघाउ बना देलक । मुदा  तखनो सgथ6भपालीक यासgथटटा  समासgथ9ँत निह भेल ओ  आगा ब ढल । आब आ रसgथ9भभ भेल सgथ6भपालीक अिफसीयल यासgथटटा \n। ओ अपन पढाई समासgथ9ँत क ऽ क ाज शु सgथ6भ क एलक । बहुत खुशी छल ओ अपन मसg363 ए बाबुक  लेल िकछु करबा क मौ का भेटला  पर \n। एकटा नयसg363 सgथ6भपाली क जेना जसgथचचम भेल हुए । एकटा नयसg363 जोश ज सg363गर  देखबाक भेट रहल छल  सgथ6भपालीमे । मुदा  एखनो ओकर \nमनक अबोधपना  समासgथ9ँत निह  भेल छल । बस फरक  छल तऽ एकैटा आब ओ  एिह संसार आ परीक दुिनया िबचक फरक बुिझ \nगेल छल । मुदा एखनो  ओ अपन असg3ँभतीसgथचभव खोिज  रहल  छल परीक दुिनयामे । उमे र सँ परीपसgथोँव मुदा  हृदय पुरा पुर बसgथोभचा  जेहन \nअबोध । मुदा ई सgथ6भपालीक मजबुरी किह वा आबसg3ँथयसgथोँता एिह सिजव दुिनयसg363के  घृणा करय बाली सgथ6भपाली अपना लेल  एकटा जगह \nसg3ँभथापीत कएलक । शायद ई पे्ररण ा ओ करा अपन पारीवा रीक  सदसg3ँभय सँ भेटल हुएय ।  तँए छल कपट, धोखा आ दानवीय िवचार \nसँ भडल एिह समाजमे ओ आगु बढैत गेल आ बस बढैत गेल.......। मुदा एकटा अलग संसार क परी कसgथ9चपना ओक रा एख नो पाछु \nनिह छोडलक । एखनो पे्रम, सg3ँभनेह , िमसgथटटता आ भातृसgथचभव सँ भडल अलग संसारक कसgथ9चपना सgथ6भपालीक हृदयक ए कटा िहसg3ँभसा बनल \nअिछ मुदा ई ओकर हृदय धिर िसमीत रिह गेल...... । िकओ आ गू निह अ एल सgथ6भपालीक एिह का सgथ9चपनीक  संसारक  िहसg3ँभसा बनबाक \nलेल । आ बस अधुरा आ एकल बसgथोभचा आई परीपसgथोँव सgथ6भ पाली भेलाक बादो अधुरा अिछ ।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतहॱध0यय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \nडॉ. कैलाश कुमार िम सgथटो \nमेवाड़ आ मालवाक  सहॱध64झी लोककला : एक पिर चय  \nमिह ला संसg3ँभकृित  रसgथटथण केर संवािह  का छिथ । ई  परसgथ9भपरा  सनातनसँ शासgथटचत अिछ  । संसg3ँभकृित   अगर लोक  संसg3ँभकृित  हो तँ मिह ला लोकिन कसgथभ3  \nलगभग एकािध कार भऽ जाइत  छिसgथचचह  । जइ कायसg36ै, संसg3ँभकार , रीित  इसgथचभयािद  कसgथभ3 शासg3ँभसgथटटीय  परसgथ9भपरा  सg3थटारा मिह  ला लोकिन  नै कऽ पबैत छिथ  \nतकरा लोकपरसgथ9भपरा  आ लोक िव धान सg3थटा रा  िवसg3ँभतारसँ करैत छ िथ  । िम िथ ला संसg3ँभकृित   मे तुसारी, मधुसgथटोावणी , आम-महु िब आह, जटा-जिट न, \nिब आहक पसgथट6ात् कोहबर  घरमे  ससgथ9भपािदत  अनेक िद नक िव िध -बेवहार एकर उदाहरण अिछ । लोक  परसgथ9भपरा  समिसgथचचवत  परसgथ9भपरा  होइत अिछ । \nएक िव िध क संग अ नेक ि सg3च9  या-कलाप आ  रचनासgथचभम कता  संलसgथोथन  रहैत अिछ - पूजा पाठ, तंसgथटट -मंसgथटट , िप तृ आराधना, गीत-संगीत, जादू-टोना, \nवसg3ँभ सgथटट  िव सgथचच या स, िव िभ सg3चथ कलाक सgथ6थदशसg36ैन  इसgथचभ या िद । सभ आपसमे ताना बाना ज कसg363 जुटल। ए क -दोसरक सgथ6थित   समिपसg36ैत। एककसgथभ3  िब  ना \nदोसरक ससgथ9भ पा दन असंभव। \n          15 िद नक िप तृपसgथटथ एखने अथसg36टत् 15 असgथोँ टुबर 2012 क समासgथ9ँ त  भेल अिछ । ऐ पसgथचच सgभँ6 ह िद नमे हमरा लोकिन  अपन समसg3ँभ त  \nसg3ँभ वगसg36ैवासी िप  तृ एवं मातृकसgथभ3 सg3ँभ म रण करैत हुनका लोकिन कसgथभ3 तील -जलसँ तृसgथ9ँ त करैत छी। आवासgभथ9 तपसg36ैन आ पुन : जयबाक ि◌ नवेदन : \n          “ऊँ आगसgथोभ छ सgथचच तुमे िप सgथटट इमम्  सg39ैहनसgथचच तु जलाजिल म्।।” \n\"हे िप सgथटट (मातृ) आऊ  आ जलकसgथभ3  सg3ँभ वीकार  कसgथ6ट। आब अहसg363  देवलोकमे छी। तँए हमरा  लोकिन  क क सgथ9च याण कसgथ6ट। \" ) \n          िप तृ पसgथटथमे लगातार पसgथचच सgभँ6 ह िद न धिर  राजसg3ँभ था नक मेवाड़ ( अथसg36टत् उदयपुर , महासमद) आ मसgथचोयसgथ6थदेशक  मालवा (उ सgथो6 जैन, इसgथचच दौ र \nसgथोथ वा िल यर आिद )))))  ) मे कुमािर  कसgथचच या सभ ससg36भझी पूजैत छिथ  । ससg36भझीमे अने क तरह क िच  सgथटट कलाक आ  िव  सgथ9भ ब क ि◌ नमसg36टण करैत छ िथ  , \nगीत गबैत छिथ  आ असgथचच त त: ससg36भझीकसgथभ3 जलकरमे  भसा दैत छिथ  । ससg36भझीक पूजा सg3ँभ वगसg36चया मातृ लोकिन  क, आवासgभथ9 आ कृतसgथट3ताक अपसg36ैन  \nमानल जा सकैत अिछ । \n          ससg36भझीक पूजा आ सgथ6थचलन ओना तँ राजसg3ँभ था न, मसgथचो यसgथ6थदेश , पिसgथट6  मी  उसgथटभर सgथ6थदेश , उतराखसgथच3 ड  , उड़ीसा आ अपन िम िथ लोमे कुनो \nने कुनो  सgथ6टपमे सg3ँै यासgथ9ँ त  अिछ । हिर याणामे ई सेहो बहुत उसgथचभ कृ सg3ँ3 ठ तासँ मनाएल जाइत अिछ । ससg36भझी केर अ नेक नाम   यथा- ससg36भ झी, \nससg36भजी , संसgथोोया , संसgथचो या , संधा, हसg36भजी , हसgथो6 जा इसgथचभ या िदसँ जानल जाइत अिछ । \n          िप तृपसgथटथमे पसgथचच सgभँ6 ह िद न धिर  मेवाड़ आ मालवाक कुमािर  कसgथचच या  लोकिन  घरक बाहरी देबालपर गाएक गोबरसँ  आ मािट \nस    मोटगर लेप बना ए क तरह क वगसg36ट कार आकृित   कऽ ओइपर िव िभ सg3चथ तरहक  िच सgथटटसg36भ कनक  ि◌ नमसg36टण  करैत छिथ  । संगे अनु सg3ँ3 ठा न, गीत-\nनाद, पूजा-पाठ सेहो चलैत रहैत छैक। ओइ समैमे  अगर  उसgथो6जैन शहर क िस ◌ ंहपुरा आिद  सgथटथेसgथटटमे ज एब तँ लागत जेना कुनो  कला \nि◌ दघसg36टक  वीिथका  मे आिब  गेल छी। कलाकृित कसgथभ3 देिख   भाव-िव भोर भेने िब ना नै रहब। तेरहम िद न िक ला-कोटक ि◌ नमसg36टण होइत छै क। \nिक ला कोटक  अथसg36ै भेल कलाकसgथभ3 च ासgथ6भिदस  सँ राजमहलक िक ला जकसg363  गढ़ ब ना देनाइ। असgथचच त त: पसgथचच सgभँ6 हम िद न  ससg36भझीक पूरा  सgथ6टप \nसgथ6थससg3ँभ त भऽ जाइत छैक। पसgथचच सgभँ6 हमे िद नक  ससg36भझमे तमाम िच  सgथटट कसgथभ3 खुरे िच   कुमािर  कसgथचच या , नव सgथ9थ या हल लड़की (जे िब आहक  सgथ6थथम वषसg36ैमे \nससg36भझी देवीक उसg3थभापन  करैत छिथ  ।) समसg3ँभ त खुरचल सामसg39ैीकसgथभ3  लऽ पोखिर   धार, नदी आिद मे िव सजसg36ैन  कऽ  दैत छिथ  । िव सजसg36ैनक  \nदृसg3ँथ य बसg3च6ड भावमय होइत छैक। लड़की सभ गबैत , नचैत नव वसg3ँभ सgथटटसँ सजल माधुयसg36ैक वातावरण बनेने  रहैत छिथ  ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n70 \n \n          ससg36भझीमे सgथ6थयुसgथोँत िव  म् ब आ सgथ6टप ससg36भझी लोककथा क आधा रपर होइत छैक। गोबरसँ नीप बेस बना  ओइपर फुल क पंखुरी , \nचमकम कागत आिद सँ िच सgथटट बना एल जाइत छैक। ससg36भसgथटथी देवी क ग ीत गएल जाइत छै क। िक  छु िच सgथटट  एहनो होइत छै क जे नव \nसgथ9थ याहताकसgथभ3 पािर  वािर क जीव नक आवसg3ँथ यकताकसgथभ3 सूिच  त अथबा सgथ6थदिशसg36ैत करैत छैक। ओइ सgथटोेणीमे टी .वी., सgथ6ँीज , मोटर बाईक, गैसक \nचुसg33भा आ िस  िल सgथच3 डर इसgथचभ या िद  सेहो मनोहारी ढंगसँ िच िसgथटट  त कएल भेट जाएत। \nससg36भझी के छलीह ? ऐ ससgथ9भ बसgथचच ध मे अनेक तरहक दंत कथा छैक। जेना िक  ससg36भझी दु गसg36टक  एक  सgथ6टप छ िथ  ; सgभँ9सg33थाक पुसgथटटी छिथ  ; ससg36भझी \nपावसg36ैती अथसg36टत िश  वक अधसg366 िग नी छिथ ; ससg36भझी वैिद  क देवी छिथ  िज न कर उपासना संसgथचो या   अथसg36टत् ससg36भझमे कएल जाइत अिछ  ; ससg36भझी \nलसg3टँ मी नारायणक  सgथ6थित  सgथ6टप छिथ  ; ससg36भझी नवदुगसg36ट क सgथ6थित  मूितसg36ै छिथ  ; ससg36भझी बृसgथचचदावन  धामक देवी छिथ ; ससg36भझी राजसg3ँभ था नक संगानेरक \nकसgथचच या क छिथ  िज नकर िब आह अजमेर छ लिसgथचच ह  ; ससg36भझी कु मािर   कसgथचच या –सबहक अरासgथचो य आ सgथ6थीय  देवी छिथ , ससg36भझी राजसg3ँभ था नक बगड़ावत \nसgथटथेसgथटटमे लोक आ सgथोै यायनमे सgथ6थशंिस  त देवी थीकीह आ असgथचच त त: ससg36भझी सूयसg36ै देवक   अधसg366िग  नीक सgथ6टपमे सेहो जानल जाइत छिथ  । \n          िच िसgथटट  त िच सgथटटसg36भक न आ मनुसgथोँ ख क आकृित सँ एना सgथट3ात होइत अिछ   जे ससg36भझी एक  सgथ9थ याहल कसgथचच या  छलीह। िजनकर  वैवाहक जीवन \nसफल नै रहलिन । अनमेल िब आह छलिसgथचच ह  । पित , सासु, समाज सभ शोषण केलकिसgथचच ह  । \n          कुमािर   कसgथचच या  सभ भोरे उिठ  ताजा गोबर चूिन  फूल, पसgथटभीक बेवसg3ँभ था कऽ  ससg36भझी कला क  िनमसg36टण   मे लािग  जाइत छिथ । \nदेबाल एक सgथटथेसgथटट कसgथभ3 वगसg36ट कार आकृित  कसgथभ3  गोबर क आ   मािटक   लेपसँ भरल जाइत अिछ । परसgथ9भ परा आ  व सgथ6टिच  कसgथभ3 िम  सgथटोण कऽ मोटीफ \nकेर  िनमसg36टण  होइत अिछ । हरेक कसgथचच या क क सgथ9च प नाशीलता िभ सg3चथ होइत छिसgथचच ह  । माय, िप ित याइन सभ सेहो मदित  करैत छिसgथचच ह   जइसँ ससg36भझी \nरमणगर आ सौन्  दयसg36ैसँ पिर  पूणसg36ै भऽ ज ाइक। बनेबाक  सामसg39ैीक  सgथ6टपमे गोब र , फूल, पात, धास, मसg3ैथैक  बािल  , रंगारंग कागज, टीन \nसgथ9ैवाइल , कौड़ी, बसg36भसक  -बसgथटभी , िस सgथचच दुर कुम कुम इसgथचभ या िद क  सgथ6थयोग सबतिर   भेटत। मालवा अथसg36टत उसgथो6 जैन िद स गुल-तेवारी, गेसgथचच दा  लाल, \nचमेली, बरमासा फूल जेकरा सदा सुहागन  सेहो कहल जाइत छैक  केर  सgथ6थयोग होइत छैक। गुलाबी , उसgथो6 ज र, पीकीस सgभँ9ाउन , आिद  \nरंगक िव शेष सg3ँभ था न होइत छैक। \nसवसg36ैसgथ6थथम आंगुरसँ सgथ6थथम परतक िनमसg36टण    कैल जाइत छैक। ज करा  गोहाली कहल जाइत छै क। ऐमे  वगसg36टका र सgथटथेसgथटट अथवा \nअसg3ँ3 ट कारक  िनमसg36टण  गोबर आ मािट क मोट लेपसँ देबालपर कएल जाइत छै क। सgथ6थथम तीन आंगु रक सहायतासँ फीगर क  िनमसg36टण  केलाक \nबाद फुल, पात, घास, आिद सँ सािट  फीगरकसgथभ3  सजाएल जाइत छैक। सgथ6थथम िदन क  िड जाइनकसgथभ3 दोसर िद  न उखािड़  देल जाइत \nछैक। सgथ6थसgथचभ येक ित िथ क अनुसारे मोटीफक  िनमसg36टण  कएल जाइत छै क। राजसg3ँभ था नक एक   गाममे सgथ6थयुसgथोँत तेरह िद  नक  ससg36भझी िच  सgथटटण \nहमरा एना भेटल- \nएकम (पिह ल)- वसgथचच द रावल \nबीज (दोसर)- बीजना (पंखा) \nतीज (तेसर िद न)- तीन, ित वाड़ी (तीन िख ड़की) \nचौठ (चािर म िद न)- चौपड़ \nपंचम (पॉचम िद न)- पसg36भच कुवारे ( पसg363च कुमार  बालक ) \nछठम (छठम िद न)- फूल छड़ी (फूलक डंडा) \nसातम (सातम िद न)- साित या (सg3ँभ वािसg3ँभ त  क)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  '/glyph874वदेह '  ११७ म  अंक  ०१  न व/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110  ५  मास  ५९ अंक  ११७)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n71 \n \nआठम (आठम िद न)- असg3ँ3 ट कोणी बाजोट (बैसैबला टूल) \nनम (नवम िद न)- डोकरा-डोकरी (बुढ़आ बुढ़ी) \nदशम (दसम िद न)- दस पकवान ( दस तरहक  सgथ9थ यंजन) \nसgथोथ या रस ( सgथोथ या रहम िद न)- जनेऊ \nबारस (बारहम िद न)- सीड़ी (सीढ़ी) \nतेरस (तेरहम िद न)- कॲट (ऐ िद नक  ससg36भझीमे सभ िद  नमे युसgथोँ त  िच सgथटट क ि◌ नम सg36टण क एल जाइत छैक। एकर ा अलाबे आर ो बहुत रास \nिब सgथ9भ व क  िनमसg36टण   होइत छैक।) \n  \nससg36भझी कलाक सgथ6टप आ ओ कर  अथसg36ै लोक कलामे आसgथट6यसg36ैजनक सgथट3ा न आ प रसgथ9भ प राक समावेश होइत छैक। कुनो चीज \nिनरथसg36ैक   नै भेटत। जेना िक  कतौ-कतौ सातम िद न हसgथचभ या री-हतम केर सgथ6टपक िव  सgथचच यास करबाक  परसgथ9भ प रा छैक। तइ िद न ओइ \nआसgथचभमाक  सg3ँभ मरणमे  सgथ6टपकसgथभ3 गढ़ल जाइत छै क िज  न कर या तँ हसgथचभ या भ ऽ गेलिसgथचच ह   या ओ  सg3ँभ वयं आसgथचभ महसgथचभ या कऽ लेलिसgथचच ह  । नवम िद नमे \nडाकिर या नम बनैत छैक। ओइ िद न बुढ़ आ बुढीक िच सgथटटण  होइत छैक  जे नवमी  ितिथ मसg3ोँ अई  जीवनकसgथभ3 ित  याग केलिसgथचच ह  । बीजना या \nबीजनी खजुर पंखाकसgथभ3  कहल जाइत छैक। तेसर िद  न ित वाड़ी अथसg36टत तीनटा िख  ड़कीक  िनमसg36टण   कएल जाइत छैक। चौपड़ खेलक \nिच सgथटटण चािर  म िद न कएल जाइत छैक। कतौ-कतौ छठम ित थमे फूल छाबरी अथसg36टत् फुलडालीक िनमसg36टण   करबा क परसgथ9भ प रा भेटत। \nसित या अथवा हित या सg3ँभ वािसg3ँभ त  ककसgथभ3 कहल जाइत छै क। एक र िन मसg36टण   सामासgथचच य तया सातम िद न कएल जाइत दैक। अठकली फूलक \nिनमसg36टण  आठम िद न कएल जाइत छैक। कतौ-कतौ नवम ित िथ मे नंगटा-नंगटी (वासg3थभ  यंसgथटट ) रचना सेहो कएल जाइत छैक। \nलोक परसgथ9भ परा श ासg3ँभ सgथटटीय परसgथ9भ परामे सेहो सgथ6थयुसgथोँ त कएल जाइत छैक। राजसg3ँभ थानक सgथटोीनाथ जीक मंिद  रमे मुितसg36ैक  पाछसg363  िप  छवाइ \nकला आ केराक  पातपर ससg36भझी बनैत छै क। ए कर दोसर  ठाम  जलमे ससg36भझी बनैत ◌ैछ क। वृसgथचच दावनमे  फशसg36ैपर  रंगोली क सgथ6टपमे अनेक  \nतरहक रंग आ चाउ रक आंटाक सgथ6थयोगसँ कलासgथचभ म क ससg36भझी राधा आ  कृ सg3ँ3 णक सgथ6थेम कथा आ भिसgथोँ त  कसgथभ3  सg3ँभ मरण करबा क असgथ6थतीम कला क \nसgथ6टपमे बनाएल जाइत छै क।  \nबहुत तँ जानकारी नै अिछ  परसgथचच तु बुझना एना जाइत अिछ  जे िम िथ लामे ससg36भझ पूजक परसgथ9भ प रा आ कुमािर  क सgथचच या सभ सg3थटारे \nतुसारी  पूजन ससg36भझीक परसgथ9भ पराक  ए क सgथ6टप अ िछ  । नेपाल आ  उसgथटभराखसgथच3 ड मे सेहो िक छु एहन परम्  पराक िव धान छैक। \nएक िद न  राजसg3ँभ थानक  उदयपुरसँ हसgथ9च दी धाटी घूमए लेल गेल रही। ओतए के र ससg36भझी सg3ँभ था नीय फूलक सहायतासँ बनाएल \nजाइत छैक। आ ओइमे राधा- कृसg3ँ3 णक सgथ6थेम क सgथ6थबलता  दृिसg3ँ3 ट  गोच र भिसgथोँ त  -भावसँ कलासgथचभ मक सgथ6टपे होइत छै क। फूलक एहेन िव  सgथचच या स \nअसgथचच यसgथटट असंभव। ओना लो ककलामे कून नीक आ कोन खराप ई कहब असंभव मुदा मालवा   अिब ते मातर ससg36भझीक  कलासँ कु नो \nबटोही मंसgथटट मुसgथोथ ध  भऽ जाइत अिछ । ओतए केर नािय का केर आँिख  अतेक कतरगर  जे मोन  करत दिख ते रही। जेहने िक शोरी \nतहने िच सgथटटकला। मोन करत केकर  सgथ6थशंसा क री िच  सgथ","size_mb":1.13,"has_text":true},"Videha 118.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 118.pdf","name":"Videha 118.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११८ म अंक १५ नव/ःूठ4बर २०१२ (वष/ःआच1 ५ मास ५९ अंक ११८)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकी य संदेश  \n  \n२. ग/ःआू4  \n२.१.\n गजे/gउ88/gच06  ठाकुर- जगदीश /gउ6उसाद म/gउ83डल : एकटा बाय ो/g3ड़1ाफ ी  (आग/g363 ) \n  \n२.२.\n जगदीश ूgष6षसाद मूgष8ण ड ल-आठटा िव  हिन  कथा  \n  \n२.३.\n गोिव/ःू88द झा-(नाटक) गाम जएबै गाम जएबै गाम जएबै ना  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n२.४.\n मु/ःआ8ूी कामत- एक/ःआच4की  - ह/ःू84यारा समाज   \n  \n२.५.\n गजे/gउ88/gच06  ठाकुर- नाटक- गंगा ि/gच0ड़ज  \n  \n२.६.\n पूनम म/ःू8आडल -१.दाग (उप/ःू88 यास) : गौरीनाथ- लोकाप/ःआच1ण २.\"सगर राित दीप जरय\"क दोसर \nफेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२ शिन िदन स/ःू88/ःू87याक/ःू4आ क/ःू4आ दरभंगामे ३.सम/ःू88वय \n२-४ नव/ःूठ4बर २०१२ इि/ःू8आडया हैबीटेट  से/ःू88टर भारतीय भाषा महो/ःू84सव SAMANVAY 2-4 November \n2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL/ ३ नव/ःूठ4बरक/ःू4आ मैिथलीमे /ः40ठा/ःआआूणवाद , /ःू7चयोितरी/ःू58रपूव/ःआच1 \nिव/ःआू4ापित आ मैिथलीमे /ःूचूेमक गीतपर भेल बहस  \n  \n२.७.\n डा.रमान/ःू88द झा ‘रमण’-कलकूgष54ा िवूgष58िवूgणष4ालयमे मैिथली - राजा टंकनाथ चौधरी  \n  \n२.८.\n नव/ःआ70दु कुमार झा- आिथ/ःआच1क संकट मे चेतना, दू िदनक हएत समारोह  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n३. प/ःआू4  \n  \n३.१.\n जगदीश चूgष88ूg4ं6 ठाकुर ‘अिनल ’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आूgष84म गीत )- (आगूgण6ण ) \n  \n३.२.\n जगदीश ूgष6षसाद मूgष8ण ड ल  गोटेक दजूgण6अन गी त  \n  \n३.३.१.\n मुूgण8षी  कामत-पूgण6णच टा बाल किवता २.\n जगदानूgष88द झा मनु-बाल  गजल \n  \n  \n३.४.\n राजदेव मूgष8ण ड ल जीक  दू गोट किव ता  \n  \n३.५. \n जगदीश चूgष88ूg4ं6 ठाकुर ‘अिनल ’-बाल गीत  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n३.६.\n ओम /ःूचूकाश -गजल   \n  \n३.७.\n रामिव लास साहु- बाल किवता  \n  \n३.८.१.\n िकशन कारीगर- घोटालाबला पाइ २.\nअजीत िम/ःू57 -दीआबाती ३.\nूgणंषयाम  दिरहरे- ओबामा  ओबामा ओबामा  \n   \n  \nबालानूgण64 कृते-१.\n जगदीश च/ःू88/ः40च ठाकुर ‘अिनल’-बाल गजल २.\n राजदेव म/ःू8आ ड ल- बाल  \nकिव ता  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट \n \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nिवदेह ई-पि/ःू55काक सभटा पुरान अंक ( /ः40ठेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/ःआचआक  \nिलंकपर उपल/ःूठूध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/ःू55काक सभटा पुरान अंक /ः40ठेल , ितरहुता आ देवनागरी /ःूच5पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/ःू55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/ःू55काक ५० म सँ आग/ःआचआक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/ःू4आ अपन साइट / /ःूठूलॉगपर लगाऊ।   \n/ःूठूलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/ःू70ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /ःूचूा/ःूठ0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/ःू70लक \nक/ःूच5 आ खाली /ःआ04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/ःआ04ट क/ःूच5 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/ःआ04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/ःू5ूरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/ःआचआक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /ःआ04तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/ःू70समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/ःूच5 , बॉ/ःू70ससँ कॉपी क/ःूच5  \nआ वड/ःआच1 डॉ/ःू70युमे/ःू88टमे पे/ःआ04ट कए वड/ःआच1 फाइलक/ःू4आ सेव क/ःूच5। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/ःूठ4पक/ःआच1 क/ःूच5। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.vid eha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/ःू55कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/ःू74चारण , बड़ सुख सार आ दूव/ःआच5/ःू5ूत \nमं/ःू55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/ःआचआक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/ःआच5इव  \n  \n \n \n/ःू7चयोितरी/ःू58र पूव/ःआच1 महाकिव िव/ःआू4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /ःूचूाचीन कालिहसँ \nमहान पु/ःूच4ष ओ मिहला लोकिनक कम/ःआच1भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/ःूच4ष ओ मिहला लोकिनक  िच/ःू55  \n'िमिथला रूgष79 '\n मे देखू।  \n  \n \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/ःू54/ःआच1, एिहमे िमिथला/ःू5ूरमे (१२०० वष/ःआच1 पूव/ःआच1क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/ःू88या/ःू88य /ःूचूाचीन आ नव /ःआ04थाप/ःू84य , िच/ःू55 , अिभलेख \nआ मूि/ःू54/ःआच1कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ःूठ4बि/ःू88धत सूचना, स/ःूठ4पक/ःआच1, अ/ःू88वेषण संगिह िवदेहक सच/ःआच1-इंजन आ /ःू88यूज सिव/ःआच1स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ःूठ4बि/ःू88धत वेबसाइट सभक सम/ःआठ1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकूgण6अ \nअूgष88वेषण \" \nिवदेह जालवृ/ःू54क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/ःूचूय जालवृ/ःू54 ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर युवा पुर/ःआ04कार (२०१२)[ सािह/ःू84य अकादेमी, िद/ःूठ8ली]क लेल अह/ःआचआक नजिरमे कोन कोन लेखक उपयु/ःू70त \nछिथ ? \nThank you for voting!  \n/ःू57ीमती /ःू7चयोित सुनीत चौधरीक “अिच/ःआच1स ” ( किवता सं/ःआठ1ह ) \n 29.55%      \n   \n/ःू57ी िवनीत उ/ःू84पलक “हम पुछैत छी” ( किवता सं/ःआठ1ह )  5.26%      \n   \n/ःू57ीमती कािमनीक “समयसँ स/ःूठ4वाद करैत ”, ( किवता सं/ःआठ1ह )  4.05%      \n   \n/ःू57ी /ःूचूवीण का/ःआ0ूयपक “िवषद/ःू88ती वरमाल कालक रित ” ( किवता सं/ःआठ1ह )  2.83%      \n   \n/ःू57ी आशीष अनिच/ःू88हारक \"अनिच/ःू88हार आखर \"( गजल सं/ःआठ1ह )  21.46%      \n   \n/ःू57ी अ/ःूच4णाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता सं/ःआठ1ह )  4.86%      \n   \n/ःू57ी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता सं/ःआठ1ह )  5.26%      \n   \n/ःू57ी आिद यायावरक “भोथर प/ःआ70िसलसँ िलखल ” ( कथा सं/ःआठ1ह )  4.05%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \n   \n/ःू57ी उमेश म/ःू8आडलक “िन/ःआ0ूतुकी” ( किवता सं/ःआठ1ह )  21.05%      \n   \nOther:  1.62%      \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/ःआ04कार (२०१३) [सािह/ःू84य अकादेमी, िद/ःूठ8ली]क लेल अह/ःआचआक नजिरमे के उपयु/ःू70त छिथ ? \nThank you for voting!  \n/ःू57ी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" (मराठी उप/ःू88यास /ःू57ी िव/ःआ0आणु सखाराम खा/ःू8आडेकर ) \n 34.43%      \n   \n/ःू57ी महे/ःू88/ः40च नारायण राम \"काम/ःआ71लीन \" ( कॲकणी उप/ःू88यास /ःू57ी दामोदर मावजो)  11.48%      \n   \n/ःू57ी देवे/ःू88/ः40च झा \"अनुभव\"( ब/ःआच4/ःू7ूला उप/ःू88यास /ःू57ी िद/ःआ01ये/ःू88दु पािलत )  10.66%      \n   \n/ःू57ीमती मेनका मि/ःूठ8लक \"देश आ अ/ःू88य किवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद मूल- रेिमका थापा)  20.49%      \n   \n/ःू57ी कृ/ःआ0आण कुमार क/ःआ0ूयप आ /ःू57ीमती शिशबाला- मैिथली गीतगोिव/ःू88द ( जयदेव सं/ःआ04कृत )  12.3%      \n   \n/ःू57ी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /ःू57ी तकषी िशवशंकर िप/ःूठ8लैक मलयाली उप/ःू88यास )  9.84%      \n   \nOther:  1%      \n   \n \nफेलो पुर/ःआ04कार - सम/ःआठ1 योगदान २०१२-१३ : समाना/ःू88तर सािह/ःू84य अकादेमी, िद /ःूठ8ली \nThank you for voting!  \n/ःू57ी राजन/ःू88दन लाल दास  \n 45.69%      \n   \n/ःू57ी डॉ. अमरे/ःू88/ः40च   35.34%      \n   \n/ःू57ी च/ःू88/ः40चभानु िसंह   17.24%      \n   \nOther:  1.72%      \n   \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \n \n1.संपादकीय  \n(सम/ःू88वय २०१२ इि/ःू8आडया हैबीटेट से/ःू88टर भारतीय भाषा महो/ःू84सव , िद/ःूठ8लीक बहसक आधारपर ) \nकी मैिथली सािहूgष84य अपन मूल ूgणं4व रमे ूg4ं9ाूgणणषणवादी अिछ ?  \nहमर उ/ःू54र दुनू अिछ - हँ आ नै। जँ अह/ःआचआ िमिथला दश/ःआच1न , अंितका, पागबला िव/ःआू4ापित पव/ःआच1 समारोह केिनहार \nचेतना सिमितक घर-बाहर, झारख/ःू8आडक सनेस वा जखन -तखनक लेखकक जाितक /ःूचूोफाइल देिख कऽ किह \nरहल छी, जाितवादी रंगमंचक मा/ःू55 दू जाितक क/ःआूचर दश/ःआच1कक अहंक/ःू4आ संतु/ः41च करबा लेल /ःूचूयु/ःू70त कएल जा \nरहल आपि/ःू54जनक श/ःूठूदावलीक िनल/ःआच1/ःू7चजतापूण/ःआच1 /ःूचूयोगक आधारपर किह रहल छी, सािह/ःू84य अकादेमीमे आइ धिर \nसभटा आठो सम/ःू88वयक  जाितक /ःूचूोफाइलक आधारपर किह रहल छी, सी.आइ.आइ.एल, एन.बी.टी., बा सािह/ःू84य \nअकादेमीक दु/ःूठूबर - पीअर कपीश संकलन आ काय/ःआच1क आधारपर किह रहल छी, आकाशवा णी दरभंगा वा िह/ःू88दी \nअखबारक दरभंगा सं/ःआ04करणक आधारपर किह रहल छी तँ उ/ःू54र हँ अिछ।  \nमुदा जँ /ःू7चयोितरी/ःू58र  पूव/ःआच1/ /ःू57ीधर  दास पूव/ःआच1 िबन पागबला गएर /ः40ठा/ःआआूण  िव/ःआू4ापित , बा िपताक मृ/ःू84युक प/ःआचआच बख/ःआच1 \nबाद ज/ःू88म  आ चम/ःआच1कािरणीसँ िववाह केिनहार त/ःू84विच/ःू88तामिणकारक गंगेश िजनकर /ःूचूेमकिवता िवलु/ःूठ0त कऽ देल \nगेल, भो/ःूच4कवा एफ .एम. चैनल, फुल/ःूचूास  लगक पकिड़या गाम (पो/ःआ04ट रतनसारा) क रामलखन साहुजी पु/ःू55 \n/ःआ04व . खुशीलाल साहुजी जे २५ सालसँ नाच पाट/ःआच8 क/ःूठ4पनी खोलने छिथ आ दसो िबगहा बोहा देलिन, बा ऐ बेर \nदुग/ःआच5पूजामे नै िकछु तँ सए नाच पाट/ःआच8 नाच केलक ; ई सभ देखी तँ उ/ःू54र नै अिछ।  आ जँ आकाशवाणी \nदरभंगा, दरभंगाक िह/ःू88दी अखबार , आ मैिथलीक ऊपरविण/ःआच1त पि/ःू55का ओकरा समाचार नै बुझैए आ कोनो \nसाधारण नाटककारक/ लेखकक सालाना उस/ःआच1क /ःू88यूजक आधारपर मैिथली नाटकक/ःू4आ मृत घोिषत करैत \nसा/ःू5ूा/ःू84कार छपैए तँ ई ओकर सम/ःआ04या छै।  \nिव/ःआू4ापितक पदावलीक आधारपर भऽ रहल िबदापत , आ ओही पदावलीक िपआ-देश/ःआच4तर (माइ/ःआठ1ेशन )क आधारपर \nभऽ रहल िपआ देशा/ःू88तरक पाट/ःआच8 सभमे सेहो कमी आएल अिछ , मुदा जँ अनुपात देखल जाए तँ मु/ःू71य आ \nसमाना/ःू88तरक बीच अखनो एक आ िननान बे केर छै तखन तँ ई गएर /ः40ठा/ःआआूणवादी ने भेल । \nपव/ःआच1त ऊपर भमरा सूतल मािलन बेटी सूतल फुलवािर हे \nउठू-उठू मािलन बेटी ग/ःआचआथू िगरमल हार हे।  \nजँ श/ःूठूद शा/ःआ04/ःू55म केर ऐ गीतमे धीरे/ःू88/ः40च /ःूचूेमिष/ःआच1क/ःू4आ सव/ःआच1हाराक गीत नै शा/ःआ04/ःू55ीय गीत देखबामे अबै छि/ःू88ह तँ ई गीत \nिवदेह ऑिडयोमे अपलोड छै, आ ओ ओही पा/ःू55क टोल  (चम/ःआच1कार  टोल) सँ रेकॉड/ःआच1 कएल गेल छै जकर ई \nकथा िछऐ, आ यएह गएर-/ः40ठा/ःआआूणवादी पर/ःूठ4पराक जीत अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \n  \nिवूgणष4ापितक कोन परंपरा - जतऽ ओ वणूgण65ूgष57म ूgणंअयवूgणं4थाक समथूgण6अन क रै छिथ बा  ूgणं4ूgष55ीक ददूgण6अकूgष4ण भोगैत: कौन तप \nचकलहूँ भेलहूँ जननी गे बा  गरीबक ूgणंअयथा -सुख सपनेहूँ निहं भेल, गबै छिथ  \n  \nएतौ उ/ःू54र वएह अिछ। समाना/ःू88तर पर/ःूठ4परा मु/ःू71यधारा लेल सव/ःआच1दा फैशनक /ःूच5पमे छै। /ःू7चयोितरी/ःू58र आ सं/ःआ04कृत \nआ अवह/ःआू7बला िव/ःआू4ापित सेहो धूत/ःआच1समागम आ गोर/ःू5ूिवजय नाटकमे /ःआ8ठमशः  एकरा फैशनक /ःूच5पमे लेलि/ःू88ह । \nअवह/ःआू7 सेहो सािहि/ःू84यक भाषा रहै, आ समाना/ःू88तर पर/ःूठ4पराक/ःू4आ मु/ःू71य धाराक /ःूचूगितशील लोक /ःआू5ारा फैशन क /ःूच5पमे \n/ःूचूयोग कएल गेलै। जन किव वा ए/ःू70टीिव/ःआ04ट २-४-१०-२५-५० धिर प/ःआू4 िलिख कऽ संतु/ः41च नै होइ छै, मुदा \nजँ ई फैश नक /ःूच5पमे /ःूचूयु/ःू70त हुअए तँ से /ःू7चयोितरी/ःू58र आ सं/ःआ04कृत आ अवह/ःआू7बला िव/ःआू4ापितक संग या/ःू55ी-\nनागाजु/ःआच1नक फैशनपर/ःआ04त /ःूचूगितशील मैिथली किवतामे अबै छै। मुदा /ःू7चयोितरी/ःू58र पूव/ःआच1क िबनु पागबला गएर /ः40ठा/ःआआूण  \nिव/ःआू4ापितक पर/ःूठ4परा तँ िबदापत , िपआ देशा/ःू88तर आ रामदेव /ःूचूसाद म/ःू8आडल झा/ःूच4दारक झा/ःूच5 / महाझा/ःूच5 मे देखा \nपड़त, हजारक हजार झा/ःूच5 िलिख कऽ बोहा देलिन , हमरा सन लोक जँ ओइमेसँ िकछुओ िलिख कऽ टाइप \nकऽ लै छी तँ तकरो सं/ःू71या सए -दू सए ओिहना भऽ जाइ छै। \nजँ तरौनीक लोकनाथ झाक घरपर बैिस वण/ःआच5/ःू57म धम/ःआच1 बला किवता पदावलीमे घोिसया िदयौ, िशव िसंह, \nलिखमाक नाम घोिसया िदयौ तँ /ःू7चयोितरी/ःू58र पूव/ःआच1 पदावलीक लय टूिट जाइए , आ िबदापत आ िपआ देशा/ःू88तर \nपाट/ःआच8 ओकर मंचन गायन नै कऽ पबैए आ ई षडयं/ःू55 िबनु पिर/ःू57मेक खतम भऽ जाइए।  \n‘डायसपोरा क/ःूठ4यूिनटी’ धिर पहुँचबाक उ/ःआ1ठे/ःआ0ूयमे कनेक असहमित अिछ , जे काज अखन हेबाक चाही से अिछ \nनेिटव /ःआ04पीकर जतए रिह रहल छिथ ओतु/ःआ1ूा दु/ःआ0आ/ःूचूचारक लेल ई सूचना समाज आग/ःआचआ आ बए। वंिचत, मिहला \nआ समाना/ःू88तर पर/ःूठ4पराक /ःआ04पो/ःू70सपस/ःआच1नक /ःूच5पमे। जह/ःआचआ धिर मैिथली ि/ःूचू/ःू88ट मीिडयाक गप अिछ , ओतौ समाना/ःू88तर \nलेखन /ःू70वािलटी आ /ःू70वाि/ःू88टटी दुनूमे ९०% /ःआ04थानपर अिछ। इ/ःू88टरनेट तँ बोनस िछऐ , ४-५ सए मैिथली पोथी, \nदस हजार मैिथली ताल-प/ःू55  पीडी.एफ. कैमरा रेडी कॉपीक /ःूच5पमे िवदेह आक/ःआच5इवमे मु/ःूठ1त  डाउनलोड लेल \nउपल/ःूठूध अिछ। ओइमे देवनागरीक अितिर/ःू70त ितरहुता आ /ः40ठेलमे सेहो मैिथली अिछ। गूगल आ िवदेहक \nसौज/ःू88यसँ चािर सएसँ ऊपर पोथी गूगल बु/ःू70समे १००% /ः40ठाउज आ डाउनलोड लेल उपल/ःूठूध  छै; ऐमे सँ \nमैिथली-अं/ःआठ1ेजी आ अं/ःआठ1ेजी- मैिथली िड/ःू70शनरीक सात टा पोथी/ फाइल ि/ःआ8ठएिटव कॉम/ःू88स (ए/ःआठठी/ःूठूयूशन -शेयर \nअलाइक)ला इसे/ःू88स क अ/ःू88तग/ःआच1त  १००% /ः40ठाउज आ डाउनलोड लेल उपल/ःूठूध  अिछ, माने िकयो एकर उपयोग \n/ःआ8ठेिडट दऽ कऽ (माने साभार िलिख कऽ) आ अही तरह/ःू4आ आग/ःआचआ लाइसे/ःू88स िवतिरत करबाक शत/ःआच1 /ःआ04वीकार कऽ \nकए कऽ सकै छिथ, एकरामे वृि/ःआू0 कऽ एकर संवध/ःआच1न  आ /ःआ01यावसाियक उपयोग कऽ सकै छिथ।  ‘डायसपोरा \nक/ःूठ4यूिनटी’ नेिटव क/ःूठ4यूिनटीक /ःूचूित अपन कज/ःआच1 उतािर रहल अिछ। नेिटव /ःआ04पीकर ब/ःआ8चड आग/ःआचआ बिढ़ गेल अिछ , \nओकर सोच आग/ःआचआ छै, ओ समाना/ःू88तर पर/ःूठ4पराक लेखनसँ अपनाक/ःू4आ आइडेि/ःू88ट फाइ कऽ रहल अिछ, मुदा \nसुखाएल मु/ःू71यधारा समाजसँ सकारा/ःू84मक  िदशा आ समए /ःू5ूे/ःू55मे पाछ/ःआचआ अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n \n \n \n(िवदेह ई पि/ःू55काक/ःू4आ ५ जुलाइ २००४ सँ अखन धिर ११९ देशक १,६२६ ठामसँ ८५,६२२ गोटे /ःआू5ारा \n४३,६३१ िविभ/ःआ8ू आइ .एस.पी. सँ ३,७४,६०६ बेर देखल गेल अिछ; ध/ःू88यवाद पाठकगण। - गूगल एनेलेिट/ःू70स \nडेटा।) \n \nअपन मंतूgणंअय ggajendr a@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गूgणष4  \n२.१.\n गजे/gउ88/gच06  ठाकुर- जगदीश /gउ6उसाद म/gउ83डल : एकटा बाय ो/g3ड़1ाफ ी  (आग/g363 ) \n  \n२.२.\n जगदीश ूgष6षसाद मूgष8ण ड ल-आठ टा िव हिन  कथा  \n  \n२.३.\n गोिव/ःू88द झा-(नाटक) गाम जएबै गाम जएबै गाम जएबै ना  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \n२.४.\n मु/ःआ8ूी कामत- एक/ःआच4की  - ह/ःू84यारा समाज   \n  \n२.५.\n गजे/gउ88/gच06  ठाकुर- नाटक- गंगा ि/gच0ड़ज  \n  \n२.६.\n पूनम म/ःू8आडल -१.दाग (उप/ःू88 यास) : गौरीनाथ- लोकाप/ःआच1ण २.\"सगर राित दीप जरय\"क दोसर \nफेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२ शिन िदन स/ःू88/ःू87याक/ःू4आ क/ःू4आ दरभंगामे ३.सम/ःू88वय \n२-४ नव/ःूठ4बर २०१२ इि/ःू8आडया हैबीटेट  से/ःू88टर भारतीय भाषा महो/ःू84सव SAMANVAY 2-4 November \n2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL/ ३ नव/ःूठ4बरक/ःू4आ मैिथलीमे /ः40ठा/ःआआूणवाद , /ःू7चयोितरी/ःू58रपूव/ःआच1 \nिव/ःआू4ापित आ मैिथलीमे /ःूचूेमक गीतपर भेल बहस  \n  \n२.७.\n डा.रमान/ःू88द झा ‘रमण’-कलकूgष54ा िवूgष58िवूgणष4ालयमे मैिथली - राजा टंकनाथ चौधरी  \n  \n२.८.\n नव/ःआ70दु कुमार झा- आिथ/ःआच1क संकट मे चेतना, दू िदनक हएत समारोह  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nगजेूgष88ूg4ं6  ठाकुर \n  \nजगदीश ूgष6षसाद मूgष8णडल : एकटा बायोूgण9अाफी  (आगूgण6ण ) \n  \n1978 ई.मे पंचायत चुनाव भेल। सीधा मुकाबला (दुइये उ/ःूठ4 मीदवारक) भेल। बहुमत-अ/ःूठ8 प मतक पिर चय गामक \nसभ बुझैत छल। एकटा कनीटा उदाहरण- जखन िव रोधी नीक जक/ःआचआ ओझरा गेला, तइ बीच भोगे/ःू88 /ः40च  जीक \nम/ःू87 य/ःआ04थ तामे पनचैित यो मािन  लेल गेल। मुदा पंचेक बीच िव वाद फँिस  जाए। अंतमे ई भेल जे ने क/ःूठ4 युिन /ःआ04ट  \nपाट/ःआच8क बहरबैया पंच औता आ ने /ःूचूमुखजी (िव /ःू88 /ःू87 य नाथ ठाकुर) क बहरबैया पंच अबैले तैयार रहलिख न। मुदा \nपनचैती तँ पछुआएले अिछ । जखन सभ छोिड़  देलिन  तखन गामेक पंच बनिथ । जइमे एकटा श/ःू54/ःआच1 लागल जे \nदुनू प/ःू5ूक बीच जे नै स/ःूठ4 बि/ःू88 ध  त होिथ  ओ पंच हेता। तकित यान भेल तँ एको गोटे शेष नै बँचलाह। ओहने \nशेष बँचला जे भीम जक/ःआचआ अिभ  म/ःू88 युक संग रहिथ न।  \n     पंचायत चुनावसँ पूव/ःआच1 1977 ई.मे िद /ःूठ8 लीयो सरकार आ पटनो सरकार बदिल  गेल। एक नव पिर ि/ःआ04 थ  ित  \nपैदा लेलक। गामोक पाट/ःआच8 (क/ःूठ4 युिन /ःआ04ट  पाट/ःआच8) अनेको लड़ाइ लिड़  चुकल छल। जइसँ गुण-अवगुण बूिझ  \nचुकल छल। तँए चौगुणा उ/ःू84 साह रहबे करै। टुटैत सामंती बेव/ःआ04 थाक एकोटा घृिण त काज पंचायत चुनावमे \nशेष नै रहल। एकटा उदाहरण- बहुमत अ/ःूठ8 प मतमे नामो बदिल  देल जाइत छल। जिह ना कतौ रा/ःू5ूसक अथ/ःआच1 \nर/ःू5ूा केिन  हार छल, सुरक अथ/ःआच1 सुरापान करैबला। काज करैमे फ/ःूठ8 ल/ःआचआ रा/ःू5ूसे छी। असगरे लहासक/ःू4आ पीठपर \nलािद  असमसान लऽ गेल।  \n     चुनाव घोषणाक िव रोधमे मुिख यो आ सरपंचोक मामला कोट/ःआच1 पहुँचल। सरपंचक मामला िन चले कोट/ःआच1सँ \nफिड़ या गेल। मुिख या चुनावक मामला हाइ-कोट/ःआच1 पहुँचल। चुनाव अवैध भेल। जिह ना ठाकुरक बिर आती \nठाकुरे-ठाकुर तिह ना िब नु पंचायती क मुिख या िब ना सभ मुिख ये मुिख या। मुिख या-सरपंचक काजो तिह ना। मा/ःू55 \nगामक पनचैती। सरपंच भेने सेहो बदिल  गेल। ओना पाट/ःआच8क भीतर िक  छु दरािर  बिन  गेल। दरािर  ई जे \nिज नका सरपंचक उ/ःूठ4 मीदवार बनौल गेलिन  ओ करे िख लाफ दोसर नोमीनेशन कऽ देलिन । पाट/ःआच8 अपन ि◌ नण/ःआच1ए \nआपस करैत चुनाव लड़ल।  \n     गामक वातावरणमे गुमराहट रहए। नीक-नीक अपराधीक गाओं बेरमा। एक /ःआठ1ुप छह - छह बख/ःआच1 जेल कािट   \nचुकल छलाह। ओहो सभ जीिव ते। जे चुनाव (पंचायत चुनाव) मे बूथपर लाठी हाथे िक छु गोटे बैसलो आ \nिक छु गामोमे घुमैत। कसमकस रहने चुनाव शा ि/ःू88त सँ भेल। मुदा िग नती काल एक गोटे (/ःूचूमुखक िग  नती  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nएज/ःआ70ट ) दस-बारहटा मोहर देल बाइलेट ह/ःआचआइ - ह/ःआचआइ कऽ खा गेल। तही बीच पाट/ःआच8क एज/ःआ70ट देखलक िक   ह/ःआचआइ - ह/ःआचआइ \nकऽ पान-सात थापर मुँहमे लगा देलकिन । थापर लिग ते मुँहसँ उगललक। \n     छह बख/ःआच1 जहल कटलाहा एक गोटे एकटा ख/ःआ04 सीक चोिर मे पकड़ा गेल। ख/ःआ04 सी िश वलाल महतोक। \nचोर-मोट पकड़ाएल। मािर -पीट शु/ःूच5 भऽ गेल। आदित   छोड़बै जोकर मािर  लगलिन। संग-संग ईहो भेल जे \nपकिड़  कऽ थाना पहुँचा देल गेल। तिह ना दोसराक संग (दोसर अपराधीक) सेहो भेल। ओना खुदरा-खुदरी \nझंझट होइते रहैत छल, मुदा से सभ कमल।  \nपंचायतक िव िध -िव धानक जे िक ताब छल सेहो तेहने छल। लोक-सभामे भोगे/ःू88 /ः40च जीक /ःूचू/ःआ04 तावक/ःू4आ \n/ःआ04 वीकृित  भेटल। ग/ःआचआधी जीक क/ःूठ8 पना आ मगध जनतं/ःू55 वैचािर  के दुिन य/ःआचआमे छल बेवहािर  क जमीनपर नै छल।  \nअही बीच (1977 ई.मे) एकटा िम /ःू55 जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलक/ःू4आ भेटल ि/ःू88ह । ओ रहिथ  /ःआ04 व . काली \nका/ःू88 त  झा, आइ.पी.एस।  \nबेरमाक बगले पूब कछुबी गाम छै। काली बाबू कछुबीयेक। 1969 ई.क बैचक आइ.पी.एस। ओ \nगाम आएल रहिथ । झंझारपुर बजारक कोनो काज रहिन । बेरमा कछुबीक बीच बाधक  अिड़ पेिर यासँ लऽ कऽ \nप/ःआ1ूी स ड़क धिर  कतेको रा/ःआ04 ता अिछ । अपना घरसँ सीधा पूब हुनकर घर छि/ःू88 ह  । असकरे पएरे झंझारपुर \nजाइत रहिथ  तँए सोझ-साझ र/ःआ04 ता िह या-िह या बढ़ैत रहिथ । जखन बेरमा मुसहरी लग एला तँ र/ःआ04 ता दू \nिद िश या बूिझ  पड़लिन । दुनू घूिम  कऽ आगू िम लैत अिछ  जइठाम सँ झंझारपुरक रास् ता सोझ भऽ जाइ छै। \nमुसहरी बगले गामक िड हवारक /ःआ04 थान। /ःआ04 थान रहने चा/ःूच5 िद  ससँ लोकक आवाजाही तँए चा/ःूच5 कात रा/ःआ04 ता \nअिछ । ओइठाम आिब  जखन आगू िह यौलिन  तँ सोझका पिछ म मुँह/ःू4आ बूिझ   पड़लिन । िड हवार /ःआ04 थान घरक \nबगलेमे पूबािर  भाग अिछ । ओही र/ःआ04 तासँ आगू बढ़लाह। तँ दर ब/ःू7च जेपर चिल  एला। ओना चेहरासँ जगदीश \n/ःूचूसाद म/ःू8आडल  ि◌ च/ःू88 हैत रहिथन । मुदा एक /ःआ04 कूलमे पढ़ैक किह यो अवसर नै भेटलिन। तेकर कारण छल, \nशु/ःूच5मे ओ गाममे िक छु िद न पिढ़  नवानी िव /ःआू4ालयमे नाओं िल  खा◌ैलिन  आ जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडल  गामक /ःआ04 कूलसँ \nटिप  कछुिव ये अपन /ःूचूाइमरीमे नाओं िल खेलिन। अखन तँ िम /ःआ8चल /ःआ04 कूल धिर  िम िल  गेल अिछ  मुदा ओइ समए \nिम /ःआ8चल /ःआ04 कूल अलग छल। सभ बेव/ःआ04 था अलग छलै।  \nम/ःू87 यमा पास कऽ जखन धुड़झाड़ सं/ःआ04 कृत पढ़ए-िल खए आिब  गेलिन , िप ताक/ःू4आ संतोष भऽ गेलिन  । \nतखन ओ (काली बाबू) तमुिर या हाइ /ःआ04 कूलमे दसमामे नाओं िल खौलिन । ओइ समए िब नु सिट/ःआच1 यो िफ केटक \nदसमा धिर  एडमीशन होइ छल। दसमा-एगरहमाक िम ि/ःू57  त िस लेवस छल। साल भिर क पछाित  दसमाक परी/ःू5ूा \nहोइत छल जे /ःआ04 कूलेमे होइत छल। निह ये जक/ःआचआ िव  /ःआू4ाथ/ःआच8 फेल करैत छलाह। जेना आन -आन बहुत देशमे \nअखनो अिछ । दसमा-एगरहमाक बीच एसेस म/ःआ70ट /ःूचूथा सेहो छल। दू सए न/ःूठ4 बरक होइत छल। जइसँ मैि/ःआठठ  कक \nबोड/ःआच1 परी/ःू5ूामे अि/ःआ04 स  ये-अि/ःआ04 स  ये न/ःूठ4 ब रक िव षय होइत छल। अिस सम/ःआ70टक न/ःूठ4 ब र िव /ःआू4ालये (/ःआ04 कूले) सँ पठाओल \nजाइ छलै जे बोड/ःआच1क (मैि/ःआठठ  कक) िर ज/ःूठ8 ट मे जोिड़  होइ छल। मुदा एकटा बात बीचमे ज/ःूच5र छलै जे बाइस -\nबा इस न/ःूठ4 ब र एलापर पास हो इत छल। मुदा तहू भीतर एकटा आरो छलै जे समाज अ/ःू87 ययन दसे न/ःूठ4 ब रमे पास  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nहोइत छल। एकर माने ई नै जे दस न/ःूठ4 ब र असान भेल। अिध क/ःआच4श िव  /ःआू4ाथ/ःआच8 बीस न/ःूठ4 ब रक भीतरे रहैत \nछलाह, गोिट -पङरा आगू बढ़ैत छलाह। आट/ःआच1 िव  षय (फै/ःू70 ल टी) लऽ कऽ नाओं िल खौलिन । मुदा साले भिर क \nपछाित  (दसमाक परी/ःू5ूा) /ःआ04 कूले नै आनो-आन /ःआ04 कूलमे चच/ःआच5क पा/ःू55 कालीबाबू बिन   गेला। कारण भेल जे \nअखन धिर  हाइ /ःआ04 कूलमे अठमासँ लऽ कऽ बोड/ःआच1 धिर  क परी/ःू5ूामे साइंसक िव  /ःआू4ाथीक िर  ज/ःूठ8 ट  अगुआएल रहैत \nछल। दसमामे फ/ःआ04 ट  (पिह ल /ःआ04 थान) भेलिन । आट/ःआच1 िव  षयमे एकटा ध/ःआ1ूा ला गल। ध/ःआ1ूा ई लागल जे अखन \nधिर  परी/ःू5ूाक न/ःूठ4 ब र दइक बेवहार छल ओ दोसर रंगक छल। घुसुकुिन य/ःआचआ कटैत आट/ःआच1क न/ःूठ4 ब र घुसुकैत छल, \nजखन िक  साइंसक िव षयमे सए-मे-सए छल। कनीटा उदारहण- जखन हाइ /ःआ04 कूलक स/ःूठ4 ब/ःू88 धमे चच/ःआच1 भेल \nतखन ओ कहलिन - “खा कऽ /ःआ04 कूल िव दा होइ काल हाथक तरह/ःू84 थीपर प/ःआचआचटा अं/ःआठ1ेजी श/ःूठू द वा एकटा /ःूचू/ःआ11क \nउ/ःू54र िल  िख  लइ छलॱ आ /ःआ04 कूल पहुँचैत-पहुँचैत रिट  लइ छलॱ। जाइयो काल आ अबैयो काल करै छलॱ। \n/ःआ04 कूल पहुँचते पिह ने कलपर जा बिढ़ या जक/ःआचआ हाथ धोइ लइ छलॱ, तखन बैसै छलॱ। ओना िश /ःू5ूा प/ःआू0ित  मे \nसेहो िक छु अ/ःू88 त र अिछ । रटैक चलिन  सभ रंग अिछ ।” /ःूचूथम /ःू57ेणीसँ मै/ःआठठीक पास केलिन  । मुदा घरक \nि/ःआ04 थ  ित  ओते नीक नै तँ खराबो नै। कारण जे ओ महापा/ःू55 पिर  वारक छलाह। से जमीनदािर ये जक/ःआचआ पसरल \nअिछ । तहूमे महापा/ःू55क कम जन - सं/ःू71 या रहने अखनो धिर  अबादे छि/ःू88 ह  । ओइ समए सी.एम कओलेज बहुत \nनीक कओलेज बूझल जाइत छल। नीक िव /ःआू4ानीक एडिम  शनो होइत छल। 1959 ई.मे चािर टा कओलेज \nखुजल जइमे जनता कओलेज झंझारपुरो आ सिर सो कओलेज सेहो खुजल। मै/ःआठठीक केला पछाित   सी.एम. \nकओलेज नै जा, ओना आर.के. कओलेज सेहो नीक छल, मुदा दुनूक बेवहािर क प/ःआू0ित  मे िक छु अ/ःू88 त र छल। \nजइठाम आर. के. कओलेजमे सबहक गुनजाइश छल तइठाम सी.एम. कओलेजमे नै छल। दोसरो कारण छल \nसी.एम. कओलेज सरकारी बिन  चुकल छल। छा/ःू55 /ःूचूवेशक सीमा ि◌ नध/ःआच5िर  त छल। सी.एम. कओलेजक इ/ःू74 छा \nरिह तो काली बाबू सिर सो कओलेजमे नाओं िल खौलिन । कारण भेलिन  जे एकठाम दूटा िव /ःआू4ाथ/ःआच8 पढ़बैक बदलामे \nरहै-खाइक जोगार लिग  गेलिन । पिर वारक आमदनी ओते खराब नै जइसँ सी.एम.कओलेज नै जा सकै छलाह \nमुदा सहयोगक अभाव रहलिन । िल टरेचर इं/ःू7ू लीशक संग /ःूचूथम /ःू57ेणीमे आइ .ए. पास केलिन । दरभंगामे रहैक \nगर लािग  गेलिन । अं/ःआठ1ेजी आनस/ःआच1क संग सी.एम. कओलेजमे नाओं िल खौलिन । आनस/ःआच1 /ःआठ1ेजुएट भऽ िन  कललाह। \nएकटा कनीटा बात- जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडल  जइ समएमे जनता कओलेजमे पढ़ैत रहिथ तइ समए आनस/ःआच1क \nपढ़ाइ नै होइत रहै। खाली मैिथ लीमे तीन िश /ःू5ूक रहिथ  , जइसँ मैिथ लीमे होइत रहै। जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडल  \nिह /ःू88 दी, राजनीित  शा/ःआ04 /ःू55 क िव /ःआू4ाथ/ःआच8 रह िथ । /ःूचूाइवेटे सँ िह  /ःू88 दी आनस/ःआच1क तैयारी केल िन। ओना दू गोटे (दूटा \nिश /ःू5ूक ) कओलेजमे रहिथ  मुदा पढ़ाइ नै होइत रहै। बी.ए.क फाम/ःआच1 धिर जनते कओलेजसँ भरल िन, परी/ःू5ूा \nसी.एम. कओलेजमे भेल।  \nजगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडल  िड हवार /ःआ04 थानक पछविर या र/ःआ04 ता पकड़ने दर व/ःू7च जापर आिब  गेला। आइ.पी.एस. \nअफसरक आएब अपनाक/ःू4आ सौ भा/ःू7ू य शाली बुझलिन। पकिड़  कऽ दरव/ःू7च जापर बैसौलिन । पुछलिन  तँ कहलिन  जे \nझंझारपुर जाइ छी, काज अिछ । कहलिखन जे अह/ःआचआ असकरे छी, तहूमे पाएरे छी िद /ःआ1ूत हएत। कहलिन  जे \nकोनो िद /ःआ1ूत नै हएत। फेर कहलिन   जे हमहूँ संग भऽ जाइ छी। िक छु गप-सप करैक मौका सेहो भेटत। \nमुदा ओ पुिल स नजिर बला। कहलिन  जे साइिक ल िद अ घुमैकालमे दऽ देब।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nसाइिक लसँ झंझारपुर गेला। िज नगीक तेना कऽ पिह ल भ/ःू4आट दुनू गोटेक बीच भेल छल। ओइ िद न ई \nअंदाजमे नै आएल छलिन जे स/ःूठ4 ब/ःू88 ध  एते गाढ़ आ िज नगी भिर  िन महतिन। अंदाजमे नै अबैक कारण छलिन \nजे कतेको पुरान िह त-अपेिछ त टूिट  गेल छलिन। ओना नवको बढ़बो कएलिन। एकटा उदाहरण- एकटा \nगामेक संगी छलिखन, कओलेजमे संगे पढ़ने रहिथ। मुदा जाइतक सीमा घेरने छलिन । /ःआ04 टेट ब/ःआ7आकमे हुनका \nनोकरी भेलिन । नीक दरमाहा। अनधुन आमदनी। िव चार एते बदिल  गेलिन  जे गाम एलापर भ/ःू4आट - घ/ःआचआट नै होइ \nछलिन। कुसंयोग एहेन भेलिन जे दसे-बारह बख/ःआच1 पछाित   /ःआ04 कूटर ए/ःू70 सीड/ःआ70टमे जखमी भेला आ गाम आिब   िक छु \nिद नक पछाित  मिर  गेला। अखनो दुख होइ छिन जे मुइला पछाित  देखए (िज /ःू5आासा) नै गेलिखन । मुदा िव चार \nएहेन बिन  गेल छलिन, िज नगीक अनुभवसँ, जे दो/ःआ04 त - दु/ःआ0ू म नक बीचक दूरीक फलाफल िक  होइ छै से बूिझ  \nगेल छला। कनीटा उदाहरण- एक गोटे नजदीकी रहिथन । हुनका ऐठाम िब आह रहिन। िद न-राित  रहला। \nमुदा हुनका (िज नकर काज रहिन) दो/ःआ04 त -दुश्  मनक बुझैक नै रहिन । सभ रंगक लोक काजमे लागल छल। \nएक गोटे िज नका बदनाम करैक िव चार मनमे रहिन , चाहे जे पिछ ला कोनो कारण होउ, दािल मे दोहरा कऽ \nनून दऽ देलिख न। पछाित  जखन दािल  नुनगर भऽ गेलै तखन जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलक  नाओं लगा देलिखन । \nएिह ना दोसरठाम भेल। िब नु अदहन देने बरतनमे सुखले दाि◌ ल दऽ नाओं लगा देलकिन । तहूसँ एकबेर भेल \nजे गामक दुग/ःआच5पूजामे काय/ःआच1कत/ःआच5 छ ला, नाचक भार भेटलिन जे नीक नाच हुअए। तइ समए गाम-घरमे नाटक-\nनौटंकी कम छल आ नाच बेसी अनेको तरहक छल। एक गोटे नाच अनैक भार लऽ लेलिन । बिढ़य/ःआचआ नाचक \nखूब /ःूचूचार भेल। जखन नाच आएल तँ जेहने नीकक /ःूचूचार भेल रहए तेहने हहासो भेल। मुदा जखने िक  यो \nपिर वारसँ िन किल  समाजमे डेग उठबैए तँ ओ ई मािन  चलैए जे नमहर काजमे बेिश यो आ भािर यो, दुनू काज \nहोइ छै अपना भिर  लोक पिर यासे करैए, मुदा िक छु /ःू55ुिट   रिह  जाइ छै, तखन िक  कएल जाएत। हँ एते \nज/ःूच5र जे अिध  क-सँ-अिध क काजक सभ पहलूपर नजिर  राखक चाही। एिह ना कोनो घटनोक होइ छै। िक यो \nबेमार छिथ  वा कोनो दोसरे कारण छि/ःू88 ह  , रंग-िब रंगक सुझाव लोक दैत अिछ । नीको रहै छै अधलो रहै छै, \nतइठाम एहने सम/ःआ04 या उठबाक संभावना रहै छै।  \n/ःआ04 वग/ःआच8य काली बाबूक पिह  ल बहाली डी.एस.पी.क /ःूच5पमे अगरतला (ि/ःू55  पुरा)मे भेल रहिन । चािर  सए \n/ःूच5पैया महीना दरमाहा। समैयो स/ःआ04 त रहए। अ/ःू88 त  तक ई बात बजैत रहलाह जे िस गरेट आ दा/ःूच5 पीबैत \nछलॱ। करीब प/ःआचआच बख/ःआच1 पीलॱ। पिर  वारमे मतभेदक उभिर  गेल रहिन । उभरैक कारण /ःआ04 प/ःआ0आ टे छल। एक \nसाधारण थाना िस पाही दस बीघाक /ःूठ0 लॉट कीिन , तीिन  मंिज ला मकान बना, प/ःआचआच लाखक बेिट  यो िब आह कऽ \nलइए तइ संग सम/ःआच4गो सभक/ःू4आ नोकरी लगा लइए तइठाम ई (काली बाबू) छु/ःू74 छे हािक म छिथ । मुदा ओ \nपिर वारक/ःू4आ बुिन  यादी ढंगसँ बदलए चाहै छला। अपन खनदानी वृि/ःू54  क/ःू4आ अधला वृि/ःू54   कहै छलाह। पिर वार कज/ःआच1मे \nडुमल छल। िद यादीक झगड़ा कोट/ःआच1मे चलैत छलिन  । ओइ िव वादक/ःू4आ जेना-तेना काली बाबू ि◌ नपटौलिन । कज/ःआच1सँ \nपिर वारक/ःू4आ मु/ःू70 त  केलिन । पछाित  घर बनबैक िव चार केलिन । भ/ःआू7ा लगा बनौलिन  । अपनासँ छोट भाए मािझ ल \nभाएक/ःू4आ अगरतलेक हाइ - /ःआ04 कूलमे काज धड़ौलिन ।  \nसालमे एक बेर िन ि/ःू5च  त /ःूच5पे अिब  ते छलाह। मास िद न गाममे रहैत छलाह। तइ-बीच तीन-चािर  भ/ःू4आट \nजगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलसँ भऽ जाइ छलिन । मुदा मा/ःू55 तीन -चािर  भ/ःू4आटमे साल भिर  क िक िर या-कलापक िक   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \nहएत। हुनक अपन /ःूच5िट ◌ ंग छलिन । काजो-उदेम ठेकना कऽ अबैत छलाह। आठ िद न होइत-होइत काज \nिन बटबै छलाह। पछाित  कुटुमारे (सासुर-माि/ःू55  क-बिह न इ/ःू84 यािद ) करै छलाह। मास िद न पुरैत-पुरैत काजो \nिन बिट  जाइ छलिन । आ छुि/ःआूच  यो बीत जाइ छलिन । काजक दौड़मे काजे गप-सप करैक मौको दैत छै। \nएकटा काजक भार अपनो ऊपर रखै छलाह आ सम/ःआच4गो सभक/ःू4आ लगबैत छलाह। स/ःूठ4 ब/ःू88 ध  बढ़लिन। एनाइ-\nगेनाइक संग खेनाइ-पीनाइ सेहो बिढ़  गेलिन।  \nहाइ /ःआ04 कूलमे फ/ःआ04 ट  करैमे भूगोलक योगदान बेसी छलिन । एक दू न/ःूठ4 ब र कम होइ छलिन । पूव/ःआच5चलक \nि◌ /ःू55पुरा, मणीपुर, िम जोरम, अ/ःूच5णाचल , नागोल/ःआ7आड इ/ःू84 यािद क नीक अ/ःू87 य यन छलिन । ओना धा िम/ःआच1क  /ःूचूवृि/ःू54   िद स \nबढ़लाह। पूजा-पाठ िद स बिढ़  गेला। डी.एस.पी. सँ एस.पी. भेला पछाित  अपन बदली /ःआठठ/ःआ70िन  ग कओजेलमे करा \nलेलिन । ता एस.पी. ओहीमे रहलाह। तीन-चािर  साल पछाित  (अपेछा भेलापर) जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलक/ःू4आ ि/ःू55  पुरा \nअबैले कहए लगलाह। मुदा जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलक/ःू4आ दोहरी ओझरी लागल रहिन। पिर वारसँ लऽ कऽ \nमुकदमाक खच/ःआच1 धिर  क। ने कोट-कचहरी अबै-जाइसँ छु/ःआूची आ ने दोसर िद  स जाइ-अबैक छु/ःआूची।  \nजगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडलक/ःू4आ १९९८ ई. धिर  अबैत-अबैत पूव/ःआचचचल देखैक एते िज  /ःू5आासा बिढ़   गेल ि/ःू88ह  जे अपनाक/ःू4आ \nओ नै स/ःूठ4 हािर  पेल ि/ःू88ह । ओना समैक पलखित  भेट गेलिन आ से भेटलिन दुग/ःआच5पूजाक िज  /ःूठ4 मासँ अलग भेलापर। \nदोसर कारण ईहो भेलिन जे पचासो सँ ऊपर मुकदमा िन विट  गेल छलिन जइसँ का◌ेट-कचहरीक आवाजाही \nसेहो किम  गेलिन। दूटा सेशन केश (३०७ आ ४३६ अथ/ःआच5त् मृ/ःू84 युक /ःूचूयास आ अिग  ल/ःू7ू गी।) मा/ःू55 बिच   गेल \nछलिन। तहूमे ४३६ (अिग ल/ःू7ू गी) केश हराइये गेलै। हरा ई गेलै जे झंझारपुर-मधुबनीक बीच जे कोट/ःआच1क \nबदला-बदली भेलै ओइमे ई केस हरा गेलै। ओना कते गोटे मुँह/ःू4आ सुनने रह िथ जे कोटसँ केशक फाइलो गाइब \nहोइ छै। आ ईहो सुनने रहिथ जे केशो हरा जाइ छै। ओना दुिव धा रहबे कर ि/ःू88ह । जइसँ खुिश यो होइि/ःू88ह  आ \nिच /ःू88 तो। दोसर ३०७ (एटे/ःूठ4 प टू मड/ःआच1र ) रह ि/ःू88ह  ओइमे तँ सजा भऽ गेल रहिन मुदा खुशी ई रह ि/ःू88ह  जे जते \nसजाए कानूनी दौड़मे हेबाक चाही रहै से नै भेल रहै, तँए मजगूतो डोरी भ/ःू54ा तोिड़  -तोिड़ टूिट  जाइ छै, \nलाभ-हािन  मुकदमासँ (३०७सँ) जे भेल होइि/ःू88ह  मुदा एकटा अनुभव ज/ःूच5र भेलि/ःू88ह जे /ः410/ःआ0आ ट /ःू88 यायालयक कुरसी \nकेना डोलैत रहै छै। ओना कोट-कचहरीसँ िन सिच नती जक/ःआचआ ज/ःूच5र भेला। मुदा िच /ःू88 ता तँ रहबे कर ि/ःू88ह । \nहजार देवी-देवतासँ जिह ना एक जगद/ःूठ4 बा तगतगर, तिह ना दुनू केश रह ि/ःू88ह । एक िद न जखन सभ केशक/ःू4आ मन \nपािड़  आइ.पी.सी.सँ िम लेल ि/ःू88ह  तँ बूिझ  पड़ल ि/ःू88ह  जे जँ शु/ःूच5हे सँ सजाए होइत अबैत रिहति/ःू88ह  तँ भिर सक सभ \nिद न जहलेमे अिग ला केशक फैसला सुिन तिथ। मुदा केहेनो फड़ल आमक गाछ िक अए ने हुअए मुदा \nपकलापर बा िब हािड़ मे हहिर  ए/ःआ1ूी- दु/ःआ1ूी िग  नतीमे चिल  अबैए तिह ना भेल रह ि/ःू88ह । भीम जखन अिभ म/ःू88 युक/ःू4आ \nसातक फाटक तोड़ैक भार लऽ लेलिन  तेहने मनमे उठलिन। फेर ठमकल सभ केशक सजाए जोड़ल ि/ःू88ह  तँ \n१०७ बख/ःआच1 पुरैत रहि/ःू88ह । िज नगी िद स तकलिन तँ बूिझ  पड़ल ि/ःू88ह  जे सए बख/ःआच1क काज तँ पुिर  ये गेल ि/ःू88ह । जँ \nनै केने रिह तिथ तँ दोखी केना भेला? साउनक स/ःआचआप जक/ःआचआ केचुआ छोड़ैक मौसम देिख   िज नगी बदलैक िव चार \nकेलिन। पैछला िज नगी तँ अिग ला िज नगीक सॲगर बिन  गेल छलिन। सािह /ःू84 य -िद शामे बढ़ैक िव चार उठलिन। \nमुदा सािह /ःू84 य क िव /ःआू4ाथ/ःआच8 तँ रिह   चुकल छला, सूर-पता तँ बूि◌ झ चुकल छला। टेिब या-टेिब या िक छु \nसािह /ःू84 य कारक सािह /ःू84 य  पढ़ए लगला, मुदा मन फेर ठमिक  गेलिन। मन ठमिक  गेलिन ई जे िक ताब बात जँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nआँिख क देखल हुअए ओ बेसी नीक होइए। िक ताब िक नैक खच/ःआच1क कटौती कऽ घूमैक िव  चार केलिन। देशक \nकेरल, कन/ःआच5टक , क/ःआ0ू मीर छोिड़  सभ रा/ःू7च य  देखलिन।  मुदा जून २०१२ ई.मे केरलक धरतीपर कोि/ःू74चमे \nजखन “गामक िजनकी” लघुकथा सं/ःआठ1ह लेल  टैगोर सािह /ःू84 य पुर/ःआ04 कार /ःूचूा/ःूठ0 त  भेलिन तँ केरल सेहो घुिम \nलेलिन। १९५७ ई.मे केरलमे वामपंथी सरकार बनल छल। देशक ओ रा/ःू7च य  जइठाम शत-/ःूचूित  शत पढ़ल-\nिल खल छिथ । खुशी भेलिन। \nअखन धिर  भूगोल एतबे बुझै छला जे देशक पूव/ःआच8 भाग असाम छी। आन - आन रा/ःू7च य  जे बनल ओ पछाित यो \nबनल आ चच/ःआ7च सं/ःू5ूेपे छल। हायर सेके/ःू8आ /ः401ी धिर  भूगोल पढ़ने छला। पछाित  निह ये पढ़लिन। तहूमे िक छु \nघटिब ये भऽ गेलिन, घटिव यो /ःआ04 वाभािव के भेलिन । /ःआ04 वाभािव क ई जे जिह ना एम.ए. पास, हाइ /ःआ04 कूलक िश /ःू5ूक \nबिन , हाइ /ःआ04 कूल पास िम /ःआ8चल /ःआ04 कूल भेलोपर बरदास कइये लइ छिथ  तिह ना ईहो केलिन। \nआसीन मास, दुग/ःआच5पूजाक समए। जगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आडल  एटलस िन कािल  अजमबए लगला। घरसँ िब राटनगर \nपहुँिच जेता, िब राट नगरसँ िस लीगुड़ी। ओतौ रहैक ठौर छ ि/ःू88ह , ओतए सँ असाम आ गौहाटीसँ ि/ःू55  पुरा। मुदा \nदुनूमे बहुत अंतर भेल। गौहाटीसँ अगरतलाक बस चािर  बजे अपराहनमे जे खुजलिन ओ दोसर िद न डेढ़ बजे \nअगरतला पहुँचल। जिह ना भेड़ी जेरमे हूड़ार चिल  अबैए तिह ना बससँ उतरलापर बूिझ  पड़लिन। भाषाक दूरी, \nजिह ना िह /ःू88 दी जनिन हार तिह ना अं/ःआठ1ेजी। बस धिर   तँ िह /ःू88 दीसँ काज चिल  चुकल छलिन, बससँ उतिर ते, \nभुखाएल रहबे करिथ, पिह ने हा◌ेटलमे जा खेलिन । मुदा एकटा /ःआ04 प/ःआ0आ ट  अंतर ई बूिझ  पड़लिन जे जे स/ःआ04 त  \nखेनाइ िस लीगुड़ीमे भेटलिन ओ आगू कतौ ने भेटलिन। कनीटा उदाहरण- बरपेटा असाम राित क एक बजे बस \nएकटा होटलक आगूमे लािग  गेल, अकड़ल या/ःू55ी सभ उतिर   होटल पहुँचल। हॉल जक/ःआचआ होटल जइमे तीन \nबसक या/ःू55ीक बेव/ःआ04 था। चािर  रोटी-तरकारीक दाम बीस /ःूच5पैया लेलक िन। मुदा देखलिन जे एक /ःूठ0 लेट माछ \nवा म/ःआच4सबला रहै तँ ओकरा सभसँ एक - एक सए /ःूच5पैया लेलकै जे िस  लीगुड़ीमे दू /ःूच5पैया पचास पाइमे खुअबैत \nरहै। होटलसँ िन किल  थानापर गेला। िक यो िह /ःू88 दी बुझिन हार नै। काली बाबूक नाआ◌े◌ं किह ते एकटा िस पाही \nडेरापर पहुँचा देलकिन।  \n \n \nजारी...  \nऐ रचनापर अपन मंतूgणंअय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \n \nजगदीश /ःूचूसाद म/ःू8आ ड ल \nिव हिन  कथा- \n १ \nछूिट   गेल  \n  \nतृतीयाक स/ःआचआझ भगवती /ःआ04 थान दऽ सािव /ःू55ी बाबा लग आिब   फुदकैत बाजल- \n“बाबा, एकटा बात बुझलॱ ह/ःू4आ?” \nमद भरल पोतीक बात सुिन  आगू सुनैक आशामे आस काशीनाथ ओइ संगीत /ःूचूेमी जक/ःआचआ जे एकक पछाित   \nदोसरो सुनए चाहैत, मुँह बािब  पोती िद स देखए लगलाह। मुँह रोिक  सािव /ःू55ी महराइक ओइ पलग/ःआचआ जक/ःआचआ \n/ःूचूित  /ःू5ूा करए लगली। काशीनाथक मन फड़फड़ेलिन   जे भिर सक चु/ःूठ0 पा-चुप, धु/ःूठ0 पा-धुप खेल ने भऽ गेल। हमरा \nउठलेसँ काज तँ हमरा बैसलेसँ काज। \nसािव /ःू55ीक/ःू4आ काशीनाथ पुछलिख  न-  \n“की सुनलॱ?” \n“अबै छलॱ ते अह/ःआचआ दे लोक सभ बजै छलाह जे ओ आब ककरो नै गिर  अबै छिथ न!” \nगाइिर क नाओं सुिन  सािव /ःू55ीक/ःू4आ अनुकूल बनबैत काशीनाथ बजलाह - \n“बु/ःू74 ची, कते के गिर आएब। अपने मुँह दुखा जाइए। छोिड़  देिल ऐ तँए छूिट  गेल।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \n२ \n  \nअकास दीप  \n  \nिद वालीक एक िद न पिह ने गाममे रंग-िब रंगक अकासदीपक खूँटा गड़ल देिख  मनोहरोक मनमे उठल जे अपनो \nऐठाम जराबी मुदा लगले मन घेड़ा गेलै जे पाविन -ित हार तँ पर/ःूठ4 प राक िह साबे चलैत अिछ , जँ से नै तँ एके \nसमाज माने (एक जाित क) एकेटा पाविन  िक छु गोटेक/ःू4आ होइत छि/ःू88 ह  , िक छु गोटेक/ःू4आ निह  यो होइत छि/ःू88 ह  । कारणो \n/ःआ04 प/ःआ0आ ट  अिछ  जे जाित  िद यादमे बँटल अिछ । जँ ि◌ दयादीक भीतर पाविन क िद न अशौच भऽ जाइत तखन टूिट  \nजाइत। िक छु गोटे खंिड त बूिझ  जोिड़  लैत छिथ , िक छु गोटे छोिड़  दैत छिथ । तइ संग ईहो होइत रहै छै \nजे बहरवैया आमदनीपर िज नका निह यो होइत छलिन  ओहो नव िश रासँ शु/ःूच5हो करैत छिथ  । ओझराइत मनोहर \nबाबासँ पुछैक िव चार केलक।  \n     मनोहर हाइ /ःआ04 कूलमे पढ़ैत अिछ । घरक कोनो काज करैसँ पिह ने बाबासँ पूछब ज/ःूच5री बुझलक।  \n     सात बजे स/ःआचआझ। चाह पीब पान खाइते /ःआ0ू यामलाल गप करैक मूडमे एला। केकरो नै देिख  चौक िद स \nजाइक िव चार किर ते रहिथ  आिक  मनोहर आिब  बाजल-  \n“बाबा, एकटा िव चार मनमे भेल?” \n/ःआ0ू यामलाल- “की?” \n“ऐबेर अपना गाममे सइयोसँ बेशी अकास दीप िद वाली िद न बड़त!” \n“ई तँ नीक बात भेल।” \n/ःआ0ू यामलालक/ःू4आ अनुकूल होइत देिख   मनोहर बाजल- \n“बाबा, अपनो दरब/ःू7च जापर...?” \nक/ःआचआच कड़ची वा पिघ  लल काचक/ःू4आ जेहेन स/ःआचआचामे देल जाइत तेहने ने व/ःआ04 तुओ बनैत अिछ । मनोहर ब/ःू74 चा अिछ  \nहलहोिड़ मे मन उिड़  गेलै। /ःआ0ू यामलाल कहलिख न- \n“बौआ, जइ गाममे मिट या तेल, जेकर उपयोग गाममे खाली िड िब ये टामे होइ छै, तहूक हाहाकार मचल रहै \nछै। तइठाम तू भिर  राित  मासो िद न िड िब या बाड़वह से केहेन हएत?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \n  \n३ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \n  \nकनमन  \n  \nसाढ़े चािर  बजैत। हाइ /ःआ04 कूलसँ अिब ते सुधीरक नजिर  दरब/ःू7च जापर बैसल बाबा /ःआ0ू याम सु/ःू88 द रपर पड़लिन । \nदरब/ःू7च जा- अंगनाक बीच मोड़पर सुधीर तेकठी जक/ःआचआ ठाढ़ भेल। के/ःूठ4 ह र डेग बढ़ौत से फिड़ छेबे ने करैत। \nबाबाक/ःू4आ पुिछ  यिन  जे िक अए मन खसल अिछ , आिक  िक ताब रिख  कपड़ा बदिल  आबी। र/ःआ04 तेसँ भूखो-िप यास \nलगले अिछ । नबे बजेक खेलहा छी।  \n     तेकठीक तीनू खूँटाक बीच अपनाक/ःू4आ सुधीर पौलक जे दूटाक कनोत तेकठी नाओं धड़बैत अिछ   जखन \nिक  तेसरक नाआ◌े◌ं गोरी भऽ जाइ छै, जेकरा ऊपर लाद लािद  लदाना दइ दइ छै। बाबाक बात बूझब सभसँ \nज/ःूच5री अिछ  , मुदा बरदाएल हाथे कइये िक  सकबिन । कपड़ा बदलब ओते महत नै रखैत अिछ  तँए एना करी \nजे बाबाक/ःू4आ किह  यिन  जे हमहूँ आिब  गेलॱ जइसँ जाबे ओ अपन बात बजता ताबे िक ताव रािख  आएब। कनी \nडेगमे झाड़ अ◌ानए पड़त। सहए केलक। बाजल- \n“बाबा, िक अए मन खसल अिछ ?”  \nकिह  िक ताव राखए आंगन गेल। िक ताव रािख  /ःआ0ू याम सु/ःू88 द र लग आिब  सुधीर बाजल- \n“बाबा, मन खसैत कारण िक  अिछ ?” \n     आस-िन आसक बीच /ःआ0ू याम सु/ःू88 द र ओझड़ाएल रहिथ , तँए नजिर  खसल छलिन । पोताक जबाव भारी पबैत \nछलाह। चालीस बख/ःआच1क संगी हेरा-फेरीमे जहल चिल  गेल छलिन , तेकरे सोग। मुदा बाल-बोध लग बाजी वा \nनै बाजी। िछ पाएब झूठ हएत नै िछ पाएब सेाहे तँ नीक निह ये हएत। नीकक चच/ःआच1 हेबाक चाही, अधलाक तँ \nफलो अधले हएत। एहनो तँ भऽ सकैए जे िछ पबैत-िछ पबैत िछ नारक िछ नरपिन ये छीप जाए। मुदा एहनो तँ \nभऽ सकैए जे एक-दोसराक अधला िछ पबैत-िछ पबैत िछ पारकेक समाज बिन  जाए। तत्-मत् करैत /ःआ0ू याम सु/ःू88 द र \nबाजल- \n“बौआ, अखने सुनलॱ जे /ःूच5पलाल जहल चिल   गेल। िम रचाइक झ/ःआचआझ जक/ःआचआ ओहए मनक/ःू4आ मलीन केने अिछ  ।” \n     /ःआ0ू याम सु/ःू88 द र जे किह  अपना क/ःू4आ हटबए चाहै से लगले नै हटलिन  । कारण भेलिन  जे जहलक नाओं सुिन  \nसुधीर दोहरा देलकिन - \n“िक अए /ःूच5पलाल बाबा जहल गेला?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nसुधीरक /ःूचू/ःआ11 /ःआ0ू याम सु/ःू88 दरक/ःू4आ /ःू7च व र आिन  देलकिन  मुदा /ःू7च वार नै बिन  तुड़छैत /ःू7च वािर  तँ आिब ये गेल रहिन । \nबुझबैत बजलाह- \n“एते पुरान रिह तो /ःूच5पाला समैक/ःू4आ ठेकानबे ने केलक। पुरना चािल  सँ आब काज चलैबला छै! बुझथुन जे \nकेहेन दादासँ प/ःूठ8 ला पड़ल।” \n  \n४ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \n  \nिख लतोड़  \n  \nआकाशवाणी के/ःू88 /ः40चक काय/ःआच1/ःआ8ठमक कृिष   िव भागसँ दयाका/ःू88 त तीस बख/ःआच1 पछाित   सेवा-िन वृित  भेला। खेली-पथारीक \nकाय/ःआच1/ःआ8ठमक िच  /ःू88 हार चेहरा बनौने रहला। नोकरी पािब  िज नगीमे बहुत िक छु केलिन । तीनू बेटो आ दुनू \nबेिट योक/ःू4आ पढ़ा-ि◌ लखा, नोकरी धड़ा नेने छिथ । अपनो रहैक बेव/ःआ04 था शहरेमे कऽ लेलिन । सेवा-िन वृि/ःू54  क चािर  \nबख/ःआच1 पछाित   मन उिव एलिन  जे शहरमे नै रहब, बाप-दादाक बनाओल बामेमे रहब। मन उिव आइक कारण \nभेलिन  जे पुरना संगी सभमे िक छु गोटे आन शहर, तँ िक छु गोटे गाम आ िक छु गोटे मिर यो गेलाह। पछाित  \nजे संगी भेटलिन , हुनका सभसँ तेहेन स/ःूठ4 ब/ःू88 ध  नै बिन  सकलिन  जेहेन पिह लुका सबहक संग छलिन । दूर रहने \nपिर वारोक (बेटा-बेटीक) स/ःूठ4 ब/ःू88 ध  पतराये गेल रहिन । पि/ःू7ठ  यो संगी नै बिन  सभ िद न भनिस ये रिह  गेलिन ।  \n     खंडहर जक/ःआचआ घर -घराड़ी। गाम अिब ते पिह ने घर-अंगना, बीस बख/ःआच1सँ परता पड़ल चापाकल उड़ाहलिन  । \nदरब/ःू7च जापर अबैत-अबैत मास िद न लिग  गेलिन । दरब/ःू7च जापर अिब ते देखलिन  जे अिग ला बाड़ी परती पड़ल \nअिछ । जँ एकरा चौमास बना लेब तँ सालो भिर  पिर वारक तीमन-तरकारी तँ चलबे करत जे िक छु ब/ःआचआिट  यो-\nखॲिट  लेब।  \nसहए केलिन । किह या कतए सँ परता पड़ल खेतक/ःू4आ गहॴरसँ ताम करबा दयाका/ःू88 त  चौमास बनौलिन । अ/ःूठ8 लूक \nखेतीक केलिन । अखन धिर  जे अ/ःूठ8 लूक खेतीक स/ःूठ4 ब/ःू88 ध मे बुझै छलाह तही िह साबसँ तैयारो केलिन  आ खाद-\nकीटनाशक दऽ रोपबो केलिन ।  \n     बीस िद न रोपला पछाित  खेतमे चािर  आना गाछ देखलिन । मुदा घबड़ला नै, सबूर केलिन  जे अखन \nजनमइयोक समए छै। तीस िद न पछाित  जखन ओहो चौअ/ःआ8ूी गाछमे सँ आधासँ बेसी जिर  ये गेलिन  तखन \nमाथ ठमकलिन । मुदा पुछबो िक नकासँ कएल जाए। तहूमे िज नगी भिर  अपने दोसरक/ःू4आ बुझेलॱ। ओना ओझरी \nमनमे लगए लगलिन  मुदा चेत गेलाह। जे खेतीक मम/ःआच1 बुझैत होिथ   ित नकासँ बूझब नीके छी। बूझब, गहराइसँ \nबूझब आ मम/ःआच1 बूझब िभ  /ःआ8ू होइत अिछ  ।  \n     ठेिह आएल दयाका/ःू88 त दीनानाथ ओइठाम पहुँचलाह। दयाका/ःू88 तक/ःू4आ देिख  ते दीनानाथ बजला-  \n“आऊ-आऊ, लाल भाय।” \nरेिड यो /ःआ04 टेशनमे लाल भाइक नाओंसँ दयाका/ःू88 त छला तँए लाले भाइक नाओंसँ जनैत छि/ःू88 ह  ।  \nचाह पीब दयाका/ःू88 त  बजला-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n“दीना भाय, अ/ःूठ8 लू रोपलॱ से गाछे ने भेल?” \nजिह ना सौरखीक पात देिख  ड/ःआचआट पकिड़   सौरखी उखाड़ल जाइत तिह ना दीनानाथ पकिड़  पुछलिख न- \n“अ/ःूठ8 लू खुिन  कऽ देखिल ऐ जे सिड़  गेल आिक  जीिव ते अिछ ?” \n“हँ, सभ सिड़  गेल।” \n“खेतमे हाल केहेन अिछ ?” \n“से तँ बिढ़ या अिछ । ओते नै अिछ  जे अ/ःूठ8 लू सिड़  जाएत।” \n“तखन?”  \n“सएह नै बुझै छी।” \n“बीआ कािट  कऽ रोपने छलॱ िक  सॱसे?” \n“गोटगरहा सॱस रोपने छलॱ। तइ संग खादो आ कीटनाशको भरपूर देने छलॱ।” \nखादक मा/ःू55ा सुिन   दीनानाथ बजला- \n“देिख यौ किह या कतए सँ जमीन पड़ता छल िख लतोड़ भेल। ओकरा अपनेमे ओते शि/ःू70 त   छै जे सुभर उपजा \nदऽ सकैए। तइमे तते खाद दऽ देिल ऐ जे बीये जिर  गेल।” \n  \n५ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n  \nमुँह-कान  \n  \nकाि/ःआआ4  ये ब/ःआ7आकक मैनेजर आिब   सुनरलालक गाएक/ःू4आ सेहो देिख   गेल छलाह। ए/ःआ1ूैस हजारक गाए। गामक \nिक सानक बीच एकछाहा चच/ःआच1। िक  यो िस लेब रंगक चच/ःआच1 करैत तँ िकयो िस ◌ ंह-िस◌ ंगहौटीक। िक यो थुथुनक चच/ःआच1 \nकरैत तँ िक यो गरदिन क अिग लाक।  \n     जइठाम मनु/ःआ0आ योक/ःू4आ उिच  त अ/ःआ8ू नै भेट रहल अ िछ  तइठाम मवेशी पालन धीया-पुताक खेल िछ ऐ। कते \nदूधक ज/ःूच5रत अिछ  , तइले कते मवेशीक ज/ःूच5रत पड़त मूल /ःूचू/ःआ11 भेल।  \nएक तँ ए/ःआ1ूैसक हजारक गाममे आएल अिछ  । अखन धिर  जे नै आएल छल। ब/ःआ7आकक लाभ ज/ःूच5र भेल। \nमनधनो काका गाए देखए सुनरलालक ओइठाम एला।  \n     गाइक रंग-/ःूच5प देिख   मनधन काका चैन होइत तमाकू खाइले बैसलाह। खुशीसँ खुिश आएल भेल सुनरलाल \nबाजल- \n“काका, बहूिद नसँ हीक गड़ल छल जे एकटा नीक गाए खुँटापर बा/ःू88 ह ब, से भगवान पूर केलिन ।” \nभवधारमे बहैत सुनरलालक/ःू4आ देिख   मनधन काका कहलिख न- \n“बड़ सुनर गाय छह। मलकार की सभ कहलकह?” \nकाजक जिड़  िद स बढ़ैत सुनरलाल बाजल- \n“चािर  मास पछाित  एक संझू भऽ जाएत आ छह मास लागत।” \n“कते दूध होइ छह?” \n“दू िक लो िभ नसर आ डेढ़ िक लो स/ःआचआझमे। ” \nदूधक नाओं सुिन  मनधन काका चॱक गेला जे बाप रे कतए सँ ब/ःआ7आकक कज/ःआच1 चुकाओत , कतए सँ गाइक खच/ःआच1 \nजुटाओत आ कतए सँ अपने गुजल करत। बात आगू नै बढ़ा मनधन काका सुनरलालक/ःू4आ चिर  अबैत \nकहलिख न- \n“छब दे तमाकुल खुआबह। एकटा काज मन पिड़  गेल।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \n“एना अगुताइ िक अए छह?” \nमुदा मनधन काकाक/ःू4आ कोनो जबाब नै फुड़लिन  । मनमे नचैत रहिन  युग तँ आिथ/ःआच1क मोड़ लऽ रहल अिछ  । \nमुदा िघ ड़नीक चािल  िक महर छै व/ःआ04 तुक गुण िद स आिक  सुआद िद स? \n  \n६ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n  \nबुधनी दादी  \n  \nजिह ना कुमहारक/ःू4आ भादवक रौद बादलमे झपा गेने दुिद/ःआच1न आगूमे नाचए लगैत तिह  ना बुधनी दादीक/ःू4आ साल भिर  सँ \nभऽ रहल छि/ःू88 ह  । साल भिर  पिह ने तक, जाबे पित  जीवैत छलिन  ताबे िद /ःूठ8 लीक कमाइसँ जे सुख केलिन , \nरिह तो आब नै भऽ पािब  रहल छि/ःू88 ह  । सोलह कोठरीक हिथ सार जक/ःआचआ मकानमे असकरे रहैत डर होइ छि/ःू88 ह   \nजे कहॴ सुतली राित मे भूमकम भेल आ घर खसल तँ महीनो िद नमे ऊपर हएब ि◌ क नै। तरेमे सिड़  कऽ \nमहिक  जाएब।  \n     जिह यासँ बुधनी दादी नैहरसँ सासुर एली तिह येसँ कहू आिक  नैहरोमे तइसँ पिह नेसँ कहू, नहेला पछाित  \nहनुमान चलीसा पिढ़ ते छिथ । िक ताब देिख  कऽ नै मुँह जुआिन ये। गामक तीन टोलक आबा-जाही बुधनी \nदादीक छि/ःू88 ह  । कोन-पाविन  किह या हएत आ कोन उपास किह या पड़त से िहसाव जोड़ए अबै छि/ःू88 ह  । तइ संग \nईहो छि/ःू88 ह   जे सामाक गीत टोलक कोन बात जे गामेमे सभसँ बेसी अ बै छि/ःू88 ह  ।  \nछिठ क िभ नसुरका अध/ःआच1 पिड़   गेल आइसँ सामाक गीत हएत। दसमी /ःू57ेणीक राधा बुधनी दादी लग \nपहुँचल। पहुँिच ते राधा बुधनी दादीक/ःू4आ गोड़ लािग   बाजल - \n“दादी, अपन मोबाइल नंबर दऽ िद अ। जखन अबैक छु/ःआूची हएत एबो करब नै तँ मोबाइलेपर िल  िख  \nदेब।” \nमोबाइिल क नाओं सुिन ते बुधनी दादीक मन गाछसँ खसल कटहर जक/ःआचआ आँठी उिड़   कतौ, नेरहा उिड़  \nकतौ, छहोिछ त भऽ गेलिन । बजलीह- \n“बु/ःू74 ची, आब तोरा सबहक जुग-जमाना एलह। बेटा मोबाइल पठा देलक जइसँ किह यो काल धीयो-पुतो आ \nबेटो-पुतेाहुसँ गप-सप होइ छलए। सेहो केदैन चोरा लेलक। मिर  िद न अंगनेमे बैसल रहब से पार लागत। \nमूस तते भऽ गेल अिछ  जे ने नुआ-िव /ःआ04 त क सेखी रहए दइए आ ने खाइ-पीबैक।” \nराधा- “दादी, एिह ना िज नगी चलै छै।” \nबुधनी दादी- “बु/ःू74 ची, जीवैक मन होइए मुदा तेहेन-तेहेन आपैत-िव पैत सभ अिछ  जे हा◌ेइए तइसँ नीक भरमे-\nसरमे मिर  जाइ।” \n  \n७ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \n  \nअनिद  ना  \n  \nिश /ःू5ूक अमरनाथक/ःू4आ देिख  ते रामिक सुन बाजल- \n“मा/ःआ04 सैव, अनिद ना गाममे देखै छी?” \nरामिक सुनक /ःूचू/ःआ11सँ अमरनाथ अचंिभ  त भऽ गेला जे एहेन बात िक अए पुछलिन । मुदा बाजबो तँ उिच त निह ये \nहएत। रंग-िब रंगक जिह ना िश /ःू5ूक छिथ   तिह ना िव /ःआू4ािथ/ःआच1यो  अिछ । जेहने चलबैबला अिछ  तेहने चलौिन हारो \nअिछ । िक  हमरा कहने झूठ भऽ जेतै जे िश /ःू5ूक सभ दरमहे टा उठबए िव  /ःआू4ालय जाइ छिथ  , तँए िक  ईहो \nझूठ भऽ जाएत जे सरकारी दिह न गबैया जक/ःआचआ मिह  ने-मिह ने दरमाहा देब छोिड़  सालक-सालेक पािह  लगबै छै। \nअमरनाथक मन ठमकलिन । अनिद ना गाममे देखै छी, अह/ःआचआ गामसँ हिट  नोकरी करै छी, िब नु छु/ःआूचीक िद  न \nगाममे छी िक  समाजक एतबे दािय /ःू84 व बनै छै जे फ/ःूठ8 ल/ःआचआ भाइक सातो बेटा गु/ःूच4जी बिन   गेलिख न। अधभर \nमु/ःआ04 की दैत अमरनाथ कहलिख न- \n“भाय, की कहै छी, जुगेमे भूर भऽ गेलै। अमैया छु/ःआूचीमे गाम एलॱ हेन आ ऐठाम देखै छी जे फैजली स भ \nकोशेबो ने कएल हेन।” \nिद न ठेकनबैत रामिक सुन बाजल- \n“कते िद नक छु/ःआूची अिछ   जे एना हिद या गेलॱ।” \n“आब िक  ओ जुग-जमाना रहल जे रोहिन यासँ फैजली तक खाइक छु/ःआूची होइ छै। आधासँ बेसी छु/ःआूची किट  यो \nगेल अिछ । जब हमर /ःआ04 कूल खुजल तेकर पछाित  आन-आन /ःआ04 कूलमे छु/ःआूची हेतै। ” \nरामिक सुन- “ई तँ अजगुते भेल?” \nदिह ना हाथसँ चािन  ठोिक  अमरनाथ बाजल- \n“अह/ःआचआ अजगुत कहै िछ  ऐ। एतबे अिछ । पिह ने सरकािर यो ऑिफ समे आ आनो-आनो ठाम िक रानी होइ छलै \nअखनो अिछ । तिह ना /ःआ04 कूलमे िश /ःू5ूक होइ छला अखनो छिथ  । मुदा आबक िश /ःू5ूक सालो भिर  क नै छह \nमिस या बिन  गेलाह। छह मास िध या-पुताक/ःू4आ पढ़ाउ आ छह मास ऑिफ  सक काज कर/ःूच5। जिह  ना नाचमे लेबरा \nसभ नै लेबराइ करैए तिह ना ने हमहूँ सभ कखनो मा/ःूठ8 थ स रॉिव नसन करै छी तँ कखनो आिब  घरे-घर बकरी-\nछागरक िग नती करै छी।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nअमरनाथक बात सुिन  रामिक सुन ओल जक/ःआचआ कबकवेला नै, मु/ःआ04 की दैत बजलाह- “होउ, अहॴ सबहक जुग-\nजमाना छी, जे काटब से कािट  िल अ।” \n     रामिक सुनक काटब सुिन  अमरनाथ अ/ः4ूचािद  त होइत बजलाह- \n“ठीके ने अह/ःआचआ कहै छी। अपना सभक/ःू4आ जे सभसँ छोटका िद  न होइए, ओइमे कथीक छु/ःआूची होइए से बूझल \nअिछ ?” \n“नै।” \n“बड़ा िद नक!” \n  \n८ /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \n  \nअपन काज  \n  \nतेजीसँ समए अगुएने, िव कास भेन महिग योक वृि/ःआू0   धकधका गेल। तहूमे तीमन-तरकारीक तेजी भेने, बाड़ी-\nझाड़ीसँ टिप  खेत-पथार िद स बढ़ल। जइ चौमासमे अंडी-बगहंडीसँ लऽ कऽ भ/ःआचआग -धथुरक िब रदावन रहैत \nआएल छल ओ किट -खॲिट  चौमासो िद स घुसकुिन य/ःआचआ कटलक।  \nअखन धिर  कपलेसर पिर वार धिर क तरकारी उपजबैत छल सेहो कोनचरमे सजमिन क गाछ, आ गौसारपर \nअ/ःूठ8 लू-कोवी, िम रचाइ, भ/ःआूचा उपजबैत छल ओ चािर   क/ःआू7ा कोवी खेती करत। ओना प/ःआचआच बीघा जोतक िक  सान \nकपलेसर, मुदा खेतमे खादक िह साब धाने-गहुमक बुझैत अिछ ।  \n     िम रचाइ बाड़ीक/ःू4आ कड़चीसँ भोला बित  अबैत रहिथ  आिक  कपलेसर अिब ते पुछलकिन -  \n“भैया, चािर  क/ःआू7ा कोवी खेती करब , तइमे कते खाद लगतै?” \nकपलेसरक /ःूचू/ःआ11 सुिन   भोला तारतममे पिड़  गेला। रंग-िब रंगक /ःूचू/ःआ11 मनमे उठलिन  । जइ खेतमे पिह ल बेर खेती \nहएत आ जइ खेतमे साले-साल होइ दै, उपजैक दृि/ःआ0आ ट  सँ दुनू एक केना भेल। कोवीक पिछ ला फिस ल िक  \nछलै, िस रो तँ रंग-रंगक होइ छै। कोनो छह आंगुर ऊपरे धिर क तँ कोनो बीत भिर क, कोनो तोहूसँ गहॴरक। \nजँ खेत खसले अिछ  तँ कते िद नसँ खसल अिछ  तही िह साबसँ ने रसेबो करत। तहूमे पृ/ःू85 वीक रस तँ आरो \nएकभ/ःू7ूगु छै। भोलाक मनमे लगले उठलिन   जे जखन बेचारा पूछए आएल सेहो ओिह ना नै देखबो करैए। \nतखन िक छु नै किह ऐ से केहेन हएत। िक छु कहैले ठोर चटपटेलिन  मुदा मनमे उिठ  गेलिन  जे कोन खादक \nनाओं कहबै। ओहोमे तँ करामित ये अिछ । ए/ःआ1ूे खादमे कथूक मा/ःू55ा बेसी रहै छै तँ कथूक कम। मन \nअकछए लगलिन । जे अनेरे अपनो काज बरदा मगजमारी कऽ रहल छी। मुदा ध/ःआचआइ दऽ िक  छु किह यो देब \nकेहेन हएत। मन घुमलिन  अपन जबाब अपने उठलिन  जे काज बरदाइए आ िक  दोसर काज ठाढ़ करैए। \nअसिथ र मन होइते पोखिर क पािन मे जिह ना हवा पािब  िह लकोर लगैए तिह ना िह लकोर उठलिन । /ःूचूकृित  क \nिह सावसँ मौसम बनै-बदलैत अिछ । फिस लक अपन गित  छै। तइठाम /ःू5ूे/ःू55 - /ःू5ूे/ःू55क िम  लान नै हएत तँ उपजाक \nकते भरोस कएल जाएत। दुिन य/ःआचआ घर अंगना बिन   गेल अिछ  दुरसक बात बेसी बूझै छी आ घरक बात \nबुिझ ते ने छी। गहुमेक बाउगक समए इलाका-इलाकामे अलग-अलग ित िथ सँ होइत अिछ , तेकरा केना बूझब। \nअपन बात सहजे शीतगृहमे रिख  देने छी नइ तँ जयंती बाबड़ीमे थोड़े वनहाएत। मन थीर होइते भोला \nबाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \n“कपले, पढ़ल-िल खल जेहेन छी से तहूँ जिन ते छह, आब तोरो उमेर कम निह ये भेलह। खेती करै छी \nपुछलह तँ कहै िछ अह। चािर  िक लो डी.ए.पी. तीन िक लो पोटाश, कीटनाशक संग खेतमे िम ला िद हक। \nनवका िकश्  मक बीआ छेबे करह सवा-हाथ, डेढ़-हाथपर रोिप हह।” \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतूgणंअय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nगोिव/ःू88द झा \n(नाटक) गाम जएबै गाम जएबै गाम जएबै ना \n(आर/ःूठ4भ 23.09.2012 ---- समाि/ःूठ0त 17.10.2012) \n  \nपिहल दृूgणंषय  \n          [बूढ़ा खाट पर बैसल छिथ। दूर सँ ह/ःूठ8ला सुिन पड़ैत अिछ ---पकड़-    पकड़।  दौड़-जैड़। को/ःूठ4हर \nरौ। हे ओ/ःूठ4हर गाछी िदस। बूढ़ी दौिड़ क/ःआ70 अबैत छिथ। ] \nबूढ़ी – अएँ, ई कथीक ह/ःूठ8ला भए रहल छै ? \nबूढ़ा – के कहत कथी।.  \nताि/ःू88/ःू55क – (बाहरिह सँ) इएह हम कहब जे कथीक ह/ःूठ8ला िथकैक।  \nबूढ़ी – आउ-आउ। हमरा तँ बड़ डर भए गेल। \n    [ ताि/ःू88/ःू55क /ःूचूवेश कए कुरसी पर बैसैत छिथ ] \nताि/ःू88/ःू55क – कोनो डरक बात निह। एिह गाम मे तँ कोनो-ने-कोनो ह/ःूठ8ला-फसाद होइतिह रहै छै। \nबूढी – एखन कथीक ह/ःूठ8ला भेलै।? \nताि/ःू88/ःू55क – फटफिटआ पर सबार चािर-प/ःआचआच टा छॱड़ी सब हुड़हुड़ करैत अएलै आ ओ रंगदार छॱड़ा रघुिबरबा \nअिछ ने तकरा पकिड़ क/ःआ70 लए गेलै।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \nबूढा – अपहरण ? \nताि/ःू88/ःू55क – निह, अपहरण निह। \nबूढ़ा – तखन की? \nताि/ःू88/ःू55क – एकटा छॱड़ी औकरा सँ िबआह करतै। \nबूढी – बलजोरी ? \nताि/ःू88/ःू55 क – हँ, सएह बूझू। \nबूढ़ा – िविच/ःू55 बात।  \nताि/ःू88/ःू55 क – आजुक युग मे कोनो बा त िविच/ःू55 निह। सुनू, बुझा दैछी। आजुक पढुआ छओंड़ा सभ हठे \nिबआह निह करत। माए-बापक कथा के सुनैए। बाप एक सँ एक उ/ःू54म क/ःू88या तकैत रहथु, बेटा क/ःआ70 \nकोनो मतलब निह। जखन जबानी जोर मारतै तँ बाट-घाट मे लुचपनी करैत िफरत। \nबूढ़ा – ठीके कहैछी अह/ःआचआ।  \nताि/ःू88/ःू55क – छॱड़ा क/ःआ70 एिह मे कोनो खतरा निह। खतरा छै खाली छॱड़ी क/ःआ70। त/ःआ70 छॱड़ी सभ ए कटा दल बना \nकए अिभयान चलओलक अिछ जे एहन-एहन छु/ःआूचा कुकुर सब क/ःआ70 एक -एक लड़ाकू छॱड़ी लगा \nनािथ देल जाए जे जीवन भिर टीक पकड़ने रहैक। \nबूढ़ा – ओ, आब बूझल। एही अिभयान मे एखन ई रघुिबरबा पकड़ाएल। उिचत सजाए भेटलैक। \nबूढ़ी – की करतै ओकरा? \nबूढ़ा – निह बुझिलऐ? आर की, मि/ःू88द र मे लए जा कए िबआह करा देतै। \nताि/ःू88/ःू55क – अ/ःआ04तु, छोड़ू अनकर गप। एखन हम एकटा शुभ संवाद लए आएल छी। \nबूढ़ा – केहन संवाद ? \nताि/ःू88/ःू55क – हमरा हाथ मे एकटा एहन व/ःआ04तु आएल अिछ जे पािब क/ःआ70 अह/ःआचआ ध/ःू88य - ध/ःू88य भए जाएब।  \nबूढ़ा – एहन कोन व/ःआ04तु से तँ कहू।  \nताि/ःू88/ःू55क – एक टा क/ःू88यार/ःू7ठ। पिरचय सुनब ? \nबूढ़ा – ( ग/ःूठ4भीर स/ःआचआस लए ) क/ःू88यार/ःू7ठ . (गुम)। \nताि/ःू88/ःू55क – (/ःूचूती/ःू5ूा कए ) एना ग/ःूठ4भीर िकएक भेलहुँ ? \nबूढ़ा – हमर सब हाल अह/ःआचआ क/ःआ70 बुझले अिछ , तखन कहू की। \nताि/ःू88/ःू55क – तैओ एक बात बूिझ िलअ। गाम मे एखन जे घटना भेल अिछ से गामहु सँ बेसी िवदेश मे भए \nरहल अिछ, तरीका भनिह िकछु िभ/ःआ8ू हो।  \nबूढा – जनै छी। \nबूढ़ी -\n  जनै छी तािह सँ की। िकछु सोचहु पड़त। \nताि/ःू88/ःू55क – सोचल जाए। एखन आ/ःू5आा हो। फेर भेट होएत।  \n  [ ता ि/ःू88/ःू55कक /ःूचू/ःआ04थान ।] \nबूढ़ा – सुनलहुँ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \nबूढ़ी – सुनब की कपार। हम कहैत-कहैत हािर गेलहुँ जे िबमािरऔक लाथ/ःआ70 बौआ क/ःआ70 बजा िलऔ , निह तँ \nपछताएब।.  \nबूढ़ा – की हैत बजा कए। अएले तँ छल प/ःूच4क/ःआचआ िक तेस/ःूच4क/ःआचआ। की कहलक से मन पा/ःूच5।  \nबूढ़ी – मने अिछ। िबसरत कोना। मुदा एक बेर जे हारए से िक फेर....? \nबूढ़ा – चुप रहू। हम र टूटल मन क/ःआ70 आओर निह तोड़ू। जेहन हमर - अह/ःआचआक मन तेहन आजुक जनमल ओकर \nमन कोना हेतै। हम-अह/ःआचआ चु/ःूठ0पे रही स एह उिचत।  \nबूढ़ी – अह/ःआचआ तँ कोनो बात मे तेना िजद पक िड़ लै छी जे हमरा िकछु निह  \n                 फुरैए। जँ एक बेर बजाइए लेबै तँ कोन अनथ/ःआच1 ...। \nबूढ़ा – हँ, भए जए तै अनथ/ःआच1। अह/ःआचआ निह जनै छी जे आइ - काि/ःआआ4 नीक नोकरीक की हाल छै। केहनो ज/ःूच5री \nकाज रहए, जँ छु/ःआूची लेलहुँ तँ बूझू नोकरी गेल। हम अपन मोह - ममता देखू िक बेटाक क/ःूठ8याण । \nअपना भरोस/ःआ70 िजबैत रहलहुँ, अपना भरोस/ःआ70 िजबैत रहब। अह/ःआचआ घबराउ निह।  \nबूढ़ी – जिहना अह/ःआचआ क/ःआ70 बेटाक नोकरीक  िच/ःू88ता अिछ तिहना तँ हमरा अह/ःआचआक िबमारीक िच/ःू88ता।  \nबूढ़ा – हम ठीक भए रहल छी। कोनो िच/ःू88ता निह।      \n       [ अचानक डा/ःू70टरक /ःूचूवेश  ] \nबूढ़ा – आउ-आउ, बैसू। बुझिबऔन िहनका। \nडा/ःू70टर – (बूढ़ीक /ःूचूित ) ठीके कहलिन जनाद/ःआच1न बाबू,\n  कोनो िच/ःू88ता निह। /ःआ8ठमशः िनक/ःआ70 भए रहल छिथ। \n(आला लगाए देिख क/ःआ70) ठीक छी। िच/ःू54 /ःूचूस/ःआ8ू राखू। एखन आ/ःू5आा िदअ। मरीज सब बाट तकैत \nहैत। (बूढ़ा उठए लगैत छिथ) अह/ःआचआ उठू निह , बैसले रहू। फेर आएब दबाइ लेने।   (जाइत \nछिथ)। \nबूढी – (ठािढ भए अिरआतैत) एक कप चाहो निह देलहुँ। \nडा/ःू70टर – (बूिढ़क कान लग) हृदय िकछु कमजोर भए गेल छिन। िहनका हरदम /ःूचूस/ःआ8ू रखबाक /ःूचूयास \nक/ःूच5। हम तकर उिचत उपाय कए रहल छी।  \nबूढ़ी - कोन उपाए ? \nडा/ःू70टर – से एखन निह कहब। पछाित अपनिह बूिझ जएबैक। \n       [ डा/ःू70टर जाइत छिथ। बूढ़ी घुिर क/ःआ70 बूढ़ा लग आिब क/ःआ70 बैसैत छिथ। ] \nबूढ़ी – (बूढा क/ःआ70 माथ पर हाथ देने देिख) एना माथ पर हाथ िकएक देने छी ? \nबूढ़ा – निह पूछी सएह नीक। जँ मनक बात कहब तँ अहूँ हमरिह जक/ःआचआ माथ पर हाथ देब।  \nबूढ़ी – ई कोना हैत जे अह/ःआचआ कनैत रही आ हम हँसैत रही ? \nबूढ़ा – अहूँ कनबा मे संग देबिह चाही तँ सुनू छाती क/ःआ70 मजगूत कए क/ःआ70। (कनेक /ःूच4िक क/ःआ70) एखन जे ओ \nघटना सुनल तकर की अथ/ःआच1 से अह/ःआचआ निह बुझिलऐ। सुनू हम बुझा दै छी हुनक पेटक बात। \nपिहल बात ई जे ओ हमरा चेतओलिन, जँ हम बेटा क/ःआ70 बजाए चटपट ओिह क/ःू88यार/ःू7ठ सँ िववाह \nनिह कराए देबैन तँ गामक वा िवदेशक छॱड़ी सभ ओएह हाल करतिन जे रघुिबरबाक कएलक। \nबूढ़ी – ओ कोन बेजाए कहलिन।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \nबूढ़ा – बात तँ बड़ सु/ःू88दर , मुदा एना धमकी दए डर देखाए कुटुमैती होअए ? आ असल बात ई जे की बेटा \nअह/ःआचआक बात मािन क/ःआ70 दौड़ल आओत आ अह/ःआचआक बात मािन क/ःू4आ ओिह क/ःू88यार/ःू7ठ क/ःू4आ अपन अध/ःआचचिगनी \nबनाए लेत ? \nबूढ़ी – तँ साफ-साफ जबाब दए िदऔन। एिह लेल मथा हाथ िकएक ? \nबूढ़ा – हमरा मन क/ःआ70 अह/ःआचआ जतेक खोधब ततेक नव - नव रा/ःू5ूस बहराइत जाएत। हमरा तँ लगैए जे अह/ःआचआक \nबेटा ओतिह िववाह कए चुकल अिछ। तिहं दू-तीन बरख सँ आिब निह रहल अिछ। तेसर/ःआचआ आएल \nरहए तँ अह/ःआचआ बड़ आ/ःआठ1ह कएने रिहऐक , मुदा टस सँ मस निह भेल। िकएक ? \nबूढ़ी – अहॴ कहू िकएक। \nबूढ़ा – हमरा तँ लगैए जे ता ओ िववाह कए चुकल छल। \nबूढ़ी – अह/ःआचआ तँ अनेरे िकदन - कह/ःआचआदन सोचैत रहै छी। छोडू ई सभ िच/ःू88ता। . चलू \n भोजन करए। \n                         [ दूनूक /ःूचू/ःआ04थान  ] \n  \n  \nदोसर दृूgणंषय  \n       [ /ः401ॉइङ /ःूच5म मे एक उ/ःू74च अिधकारी आिद/ःू84य िसंह , िहनक यूरोिपअन प/ःू7ठी जेन ि/ःआ8ठ/ःआ04टल उफ/ःआच1 /ःूचूभाक \nसंग सोफा पर बैसल आ प/ःआचआच वष/ःआच1क बालक व/ःूच4ण फश/ःआच1 पर खेलाइत। ] \nआिद/ःू84य – (मोबाइल कान मे लगबैत) आिद/ःू84य /ःआ04पीिकङ।  \nमोबाइल – हम अपनेक गाम सँ बािज रहल छी। \nआिद/ःू84य – की बात ? \nमोबाइल – अपनेक िप ता बाबू जनाद/ःआच1न िसंह ....। \nआिद/ःू84य – कुशल छिथ ने ? \nमोबाइल – हँ, िजबैत छिथ। मुदा ि/ःआ04थित नीक निह छिन। अपनेक माता बेर - बेर कहैत रहलिथन जे बौआक/ःआ70 \nबजाए िलऔक। मुदा ओ निह बजओताह। अपने यथासंभव शी/ःआठू आएल जाए।  \nआिद/ःू84य – िपताजी अपने िकएक निह सूिचत कएलिन ? \nमोबाइल – पुछै िछअिन तँ कहै छिथ, अपना भरोस/ःआ70 जीलहुँ, अपनिह भरोस/ःआ70 िजअए िदअ। एक िचिक/ःू84सकक \n/ःूच5प मे हम अपन कत/ःआच1/ःआ01य बूझल जे अपने क/ःआ70 सूिचत कए दी।  \nआिद/ःू84य – ( मोबाइल कात कए प/ःू7ठीक /ःूचूित ) सुनलहुँ ? किनआँक आँिख मे नोरे ने, पड़ोिसिन भोकािर \nपारिथ। (/ःूचूिति/ःआ8ठया जनबाक हेतु /ःूचूभाक मुँह िनहारै छिथ)। \n/ःूचूभा – हमर मुँह की िनहारै छी। चलबाक इि/ःू88तजाम क/ःूच5। हमर फादर इन लॉ बड़ /ःआ04वािभमानी आ \n/ःआ04वावल/ःूठ4बी छिथ। अि/ःू88तमो अव/ःआ04था धिर ओ निह बजओताह। /ःू5ूमा करी तँ तकर कारणो किह \nदी। \nआिद/ःू84य – कहबाक /ःूचूयोजन निह। हम अपन अपराध /ःआ04वयं जनै छी। बेर -बेर बजबैत रहलाह, मुदा.....।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \n/ःूचूभा – मुदा अह/ःआचआ क/ःआ70 फुरसित निह। लगैए जे अह/ःआचआ बाप क/ःू4आ आिगओ निह दए सकब। अह/ःआचआक/ःआ70 कोन  ? अह/ःआचआ \nखूब भोिग चुकल छी माए-बापक दुलार। हम तँ ने माइक मुँह देखल ने बापक। सुनैत रही जे \nअह/ःआचआक देश मे सासु अपन पुतोहुक आबेस बेिटअहु सँ बेसी करैत अिछ। इएह सोिच क/ःआ70 अह/ःआचआक \nसंग धएलहुँ। मुदा अह/ःआचआ तीन वष/ःआच1 सँ ठकैत - फुिसअबैत रहलहुँ। अह/ःआचआक दोख निह . हमर कपारक \nदोख। \nआिद/ःू84य – ( तेज अबाज मे ) अहॴ सुनबैत रहब िक हमरो बात सुनब ? \n/ःूचूभा – ( आओर तेज अबाज मे ) निह सुनब अह/ःआचआक बात। सुनैत -सुनैत कान पाथर भए गेल। ( कनै \nछिथ)। \n/ःूचूवीण – (बाहरिह सँ) ई कोन नाटक भए रहल छै. मैडम ? \nआिद/ःू84य – /ःूचूवीण  , आबह-आबह। \n/ःूचूवीण – (/ःूचूवेश कए सिव/ःआ04मय ) अएँ. /ःू57ीमतीजीक आँिख मे नोर  ? \nआिद/ःू84य – ई एकटा िवकट सम/ःआ04या ठाढ़ कए देलिन अिछ।  \n/ःूचूवीण – कोनो सम/ःआ04या निह। मैडम , एना नोर ढारने ई पाथर निह पिसजत। पिहने नोर पोछू आ मन /ःूचूस/ःआ8ू \nक/ःूच5। तखन देखू जे कोना ई िम/ःआ04टर सो/ःूठ8यूशन छन भिर मे अह/ःआचआक सभ सम/ःआ04याक समाधान कए \nदै छिथ। \n  (आिद /ःू84य िदस आङुर देखाए ) एकरा कािन-खीिज क/ःआ70 अह/ःआचआ निह सोझ कए सकै छी। ( \nआिद/ःू84य सँ ) हओ, हमर कहल मानह आ तुर/ःू88त गाम जएबाक तैआरी करह। एकसर निह , तीनू \nएक संग। \nआिद/ःू84य – मुदा छु/ःआूची ? \n/ःूचूवीण – मूख/ःआच1 छह तॲ। हौ, आइ-का ि/ःआआ4  नोकरी मे छु/ःआूची देल निह जाइ छै, छु/ःआूची लेल जाइ छै। केवल सूचना \nदए िनकिल पड़ह। हम छी ने, कोनो खतरा निह। छु/ःआूचीक मंजूरीक /ःूचूती/ःू5ूा करबह तँ बापक \nसराधो निह कए सकबह।  \nआिद/ःू84य – एकटा आओर िवकट सम/ःआ04या अिछ तोहर मेम साहेब क/ःआ70 लए। क/ःआूचर पुरना िवचारक लोक हमर \nमाता-िपता िहनका घरो निह टपए देिथन। \n/ःूचूवीण – हओ, एतेक िदन संग रहलह तैओ तॲ चीि/ःू88ह निह सकलह हमर मेम साहेब क/ःआ70। जे तोरा सन बेकूफ \nक/ःआ70 नािथ  देलिन से अब/ःआ04से छन भिर मे सासु- ससुर क/ःआ70 िरझाए लेतीह। की से आ/ःू84मबल अिछ ने, \nमेम साहेब ? \n/ःूचूभा -   पुछलहुँ तँ जिड़ सँ सुनू। हमरा सन अभागिल दोसर नारी निह भेटत। हम ने माए क/ःआ70 देखलहुँ ने \nबाप क/ःआ70। एकटा अशरण वृ/ःआू0 शरण देलिन। जखन िहनका सँ िववाह भेल , मनिह मन /ःूचूस/ःआ8ू  भेलहुँ \nजे आब सासु-ससुर सँ ओ दुलार भेटत जे माए-बाप सँ भेटैछै। एही लेल भारतीय पड़ोसी सँ \nसाड़ी पिहरब िसखलहुँ। एही लेल बड़ जतन सं मैिथली िसखलहुँ। \n/ःूचूवीण – बाह. अह/ःआचआ तँ मैिथली बजबा मे /ःूचूवीणहु सँ /ःूचूवीँण भए गेलहुँ।  \n/ःूचूभा – अह/ःआचआक िम/ःू55 क/ःआ70 अङरेजी सँ बड़ अनुराग । \n/ःूचूवीण – तखन िसखलहुँ कोना ? \n/ःूचूभा – ओ अङररेजी बाजिथ तँ हम कान मूिन ली। एखनहु से िजद ठनने छी। मुदा....।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \n/ःूचूवीण – आब मुदा की ? \nआिद/ःू84य – हम एकसर तँ जएबा लेल तैआर छी, मुदा िहनका लए जएबा मे एकटा बाधा अिछ। \n/ःूचूवीण – केहन बाधा ? \nआिद/ःू84य – हम िववाह कएलहुँ से बात माए-बाप सँ आइ धिर िछपओने रहलहुँ। तखन कोना िहनका लेने....? \n/ःूचूवीण – हम तोहर मनक सभ बात जनैिछअहु। तॲ बापक तीन–तीन टा बड़का अपराध कएने छह। पिहल – \nतीन बरख सँ माए-बाप क/ःआ70 मुह निह देखओलह। दोसर – चुपेचाप िववाह कए लेलह। तेसर – \nइसाइ क/ःू88या सँ िववाह कएलह।  \n/ःूचूभा – ठीक कहैछी अह/ःआचआ। एही लाज/ःआ70...। \n/ःूचूवीण – तॲ पिढ़-िलिख क/ःआ70 लोढ़ा भए गेलह। हओ , जनै निह छह, सभक बाप धृतरा/ःआ0आ/ःआठठ होइछै, प/ःआ1ूा \nधृतरा/ःआ0आ/ःआठठ। लाख अपराध माफ। तखन डर कोन  ? बड़ /ःआ8ठोध हेतिन त कहथुन , कान पकिड़ क/ःआ70 \nदस बेर उठह-बैसह। बस, सभ /ःआ8ठोध िनप/ःू54ा।  \nव/ःूच4ण – ( खेलाएब छोिड़ कान पकिड़ क/ःआ70 उठब - बैसब सुिन क/ःआ70 /ःआ04वयं करैत ) डैडी, अहूँ एिहना क/ःूच5 ने।  \n(हाथ पकिड़ िघचैत अिछ। आिद/ःू84य संग दैछिथन। ) \n/ःूचूवीण – बाह रे बौआ, बाह ! ए/ःू70सेले/ःू88ट  ! देखह, हओ.  बापक हृदय केहन हइछै। एिहना तॲ बापक आग/ःआचआ \nकान पर हाथ देने ठाढ़ भए जएबह िक बस, आन/ःू88दे आन/ःू88द। (/ःूचूवीण सँ) बाउ. तॲ सब गाम \nजएबह। \nव/ःूच4ण – स/ःू54े गाम जएबै ? \nआिद/ःू84य आ /ःूचूभा – हँ, स/ःू54े गाम जएबै।  \n       [ व/ःूच4ण नािच -नािच गबैत अिछ। तािह मे माए, बाप आ /ःूचूवीण तीनू संग दैत छिथन  ] \n        \n       गाम जएबै गाम जएबै जाम जएबै ना \n       दही खएबै चूरा खएबै आम खएबै ना \n       गाम जएबै गाम जएबै जाम जएबै ना \n       दादा के देखबै दादी के देखबै भैया के दखबै ना \n       गाम जएबै गाम जएबै जाम जएबै ना \n  \n/ःूचूभा – बस, नाच खतम। आब चलैचलू िडनर मे।                 \n        \n       [ सभक /ःूचू/ःआ04थान ] \n  \n  \n             तेसर दृ/ःआ0ूय  \n  \n       [ पुरान-सन प/ःआ1ूा मकान। नमहर बरंडा। बामा कात एक कोठली। बरंडा पर खाट , तािह पर रोग/ःआठ1/ःआ04त \nबूढ़ा जनाद/ःआच1न ठाकुर पड़ल। बूढ़ी पाएर जँतैत। खाटक एक कात िकछु कुरसी ]  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \nबूढ़ा – अह/ःआचआ िकछु कहए लागल रही ? \nबूढ़ी – हँ, ठीके।  \nबूढ़ा – कहलहुँ निह . \nबूढ़ी – हँ, मुह स/ःूठ4हािर लेलहुँ। मनक बात मनिह राखल। \nबूढ़ा – से िकएक ? \nबूढ़ी – कहैत-कहैत थेथर भए गेलहुँ। सभ बेकार। तखन फेर किह क/ःआ70 कोन फल  ? जेहने बाप चंठ तेहने \nबेटा। \nबूढ़ा – (उिठ क/ःआ70 बैसैत /ःआ8ठोध सँ) हे, हमरा जे कहब से कहू, हमर बेटा चंठ निह अिछ। कोना बुझाउ अह/ःआचआ \nक/ःआ70 जे नीक नोकरी केहन व/ःआ04तु िथकैक। की हमर मुह आ अह/ःआचआक मुह देखैत रहने ओकर मुह \nभरतै ? \nबूढ़ी – हमहूँ कोना बुझाउ अहाऎ क/ःआ70। जेना अह/ःआचआ क/ःआ70 बौआक नोकरीक िच/ःू88ता अिछ तिहना तँ हमरहु अह/ःआच4क \n/ःूचूाणक िच/ःू88ता।  \nबूढ़ा – देखू, प/ःआचआच - प/ःआचआच टा डा/ःू70टर - वै/ःआू4 त/ःू84परतापूव/ःआच1क इलाज कए रहल छिथ। हम /ःआ04व/ःआ04थ भेल जा रहल छी। \nतखन कोन िच/ःू88ता ? \n       [ वाम िदस सँ आिद/ःू84य , /ःूचूभा आ व/ःूच4णक /ःूचूवेश। तीनू अलि/ःू5ूत /ःूच5प/ःआ70 कात  मे ठाढ़ छिथ। ] \nआदे/ःू84य – (कातिह सँ) इएह, इएह िथक हमर घर। \nबूढ़ी – (अबाज सुिन क/ःआ70 झटकारने आग/ःआचआ बढ़ैत कचकाए ) अएँ, के ?  बौआ ? आिब गेल, आिब गेल हमर \nबौआ ! \nबूढा – (हड़बड़ाए उिठ क/ःआ70 दौड़ैत ) अएँ, अचानक आिब गेल ! \nआिद/ःू84य – बाबूजी, बाबूजी, एना निह दौड़ू। खिस पड़ब। (ब/ःआचआिह पकिड़ क/ःआ70 खाट पर बैसाए िपता आ माता क/ःआ70 \n/ःूचूणाम करैत छिथ ) । \nबूढ़ा – (माथ पर हाथ दए पँिजअबैत) जह/ःआचआ रहह , िनक/ःआ70 रहह।  \nबूढ़ी – जुगजुग जीबह, िनक/ःआ70 रहह।  \n/ःूचूभा आ व/ःूच4ण – (दूरिह सँ कर जोिड़ क/ःआ70) /ःूचूणाम बाबूजी, /ःूचूणाम माताजी।  \nबूढ़ा – (दूनूक मुह िनहािर सिव/ःआ04मय ) अएँ, ई के ? \nआिद/ःू84य – ( अचानक बूढ़ाक आग/ःआचआ ठाढ़ भए ) बाबूजी, बाबूजी, हमरा ओिहना कान ऐंठू जेना नेना मे ऐंठै \nछलहुँ। ऐंठू, ऐंठू ने। (आँिख मे नोर )। \nबूढ़ा – (अकचकाए) अरे, तोरा ई की मोन पड़लहु। (मुह िनहािर) अएँ, हँसीक जगह नोर िकएक ? \nआिद/ःू84य – अह/ःआचआ निह ऐंठब तँ हम अपनिह ऐंठैछी।  \n       [  आिद/ःू84य कान ऐंठैत उठैत  - बैसैत छिथ। व/ःूच4ण नकल करैत अिछ। /ःूचूभा पकिड़ क/ःआ70 कोर लए \nलैछिथन। ]  \nबूढ़ा – ( आिद/ःू84य क/ःआ70 पकिड़ खाट पर अपना लग बैसाए ) एना निह करह, बाउ। बात की िथकै से कहह। \nआिद/ःू84य – आइ, बाबूजी, अह/ःआचआक आग/ःआचआ आ माए , तोरो आग/ःआचआ हम लाज -बीज कात कए अपन अपराध कबूल \nकरैछी आ तकर जे द/ःू8आड हो से ......।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \nबूढा – पिहने ई तँ कहह जे तॲ कोन अपराध कएलह। \nआिद/ःू84य – एक निह, तीन-तीन टा अपराध। न/ःूठ4बर एक – तीन वष/ःआच1 सँ गाम निह अएलहुँ। न/ःूठ4बर दू – अह/ःआचआ \nक/ःआ70 िबनु पुछनिह चुपेचाप िववाह कए लेलहुँ। न/ःूठ4बर तीन – अह/ःआचआक /ःूचू/ःआ04तािवत क/ःू88यार/ःू7ठक उपे/ःू5ूा \nकए एिह ि/ःआ8ठ/ःू5चन क/ःू88या सँ िववाह कए लेल। आइ अह/ःआचआ एिह सभ अपराधक द/ःू8आड िदअअ . हम \nसहष/ःआच1 भोिग लेब।  \n       [ आिद/ःू84य , /ःूचूभा आ व/ःूच4ण तीनू कर जोड़ने एक प/ःआचआत मे ठाढ़ होइछिथ। एक िमनट सभ /ःआ04त/ःूठूध भेल \nएक दोसराक मुह अपलक तकैत छिथ। ] \n/ःूचूभा – हम िहनकर पुतोहु दूरिह सँ गोड़ लगैिछऐन। ( आँजुर मािट धिर झुकाए /ःूचूणाम करैत छिथन )। \nबूढी – (सहसा आग/ःआचआ बिढ़ क/ःआ70 कोर करैत ) अहोभाग, अहोभा ग हमर। केहन सु/ःआ8ूर पोता आ केहन सु/ःआ8ूिर \nपुतोहु। दूधे नहाउ पूते िबआउ। (बूढ़ा सँ) लछमी घर अइलीह। लग आिब क/ःआ70 आिसख िदऔन। \n( /ःूचूभा क/ःआ70 आशीव/ःआच5द देबाक लेल हुनक माथ िदस हाथ बढ़बैत लग जाइत छिथ। ) \n/ःूचूभा – (पाछु हटैत) ह/ःआचआ- ह/ःआचआ। हमरा छूबथु निह।  \nबूढ़ी – ( अकचकाए ठमिक के) अएँ, से िकएक ? \n/ःूचूभा – हम अङरेजक बेटी, अछोप। \nबूढ़ी – (मम/ःआच5हत भए  दू डेग पाछु हटैत) अएँ, मे......म ! \n    [ बूढ़ा अचानक बेहोस भए ठामिह पिड रहैछिथ। ] \nबूढ़ी – ( छाती िपटैत) दैबा गे दैबा ! \n/ःूचूभा – माइ गॉड ! हमरा सभक अिबतिहं ई की भए गेलिन। \nआिद/ःू84य – दीज ओ/ःूठ8ड फोक कुड नॉट टोलरेट आवर /ःूचूेजे/ःू88स। लेट अस /ःूठ1लाइ बैक ऐज सून ऐज \nपॉिसबुल। \n/ःूचूभा – /ःूठ0लीज हैभ पैशे/ःू88स ए मोमे/ःू88ट। ( बूढ़ी सँ ) माजी, लग मे कोनो डा/ःू70टर छिथ  ? \nबूढ़ी – हँ, लगिह मे छिथ। चािरए-प/ःआचआच घर बामा िदस।  \n/ःूचूभा – हम डा/ःू70टर क/ःआ70 बजा अनैिछऐन। ई पंखा हॱकैत रहथुन। िकछु टोकथुन निह। \n     [ कनेक काल सभ /ःआ04त/ःूठूध। /ःूचूभाक संग डा/ःू70टर अबैछिथ।  ] \nबूढ़ी – डाकदरबाबू. देिखऔन. की भए गेलिन िहनका। \nडा/ःू70टर – घबराउ निह। लगले ठीक भए जएतिन। (ज/ःआचआच कए छाती पकिड़ क/ःआ70 डोलबैत ) जनाद/ःआच1न बाबू, मन \nकेहन अिछ ? \nबूढ़ा – ( अ/ःआ04प/ः41च /ःू87विन  मे ) म.....म,  मम...ता....। \nडा/ःू70टर – की कहलहुँ ? \nबूढ़ा – ध....धर...धर। \nडा/ःू70टर – डेिलमा. ि/ःू70लअर केस ऑफ डेिलमा। एक िदस ममता आ दोसर िदस धम/ःआच1 – दूनूक /ःूचूबल आघात \nसिह निह सकलाह। \nआिद/ःू84य – एकर /ःूचूितकार  ? \nडॉ/ःू70टर – पिहने ई कहल जाए जे अपने के ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nआिद/ःू84य – ई हमर िपता, ई माता आ ई...। \n          [ तीनूक बीच नम/ःआ04कार  ] \nडा/ःू70टर – तखन तँ एकर /ःूचूितकार अपनिह दूनूक हाथ मे अिछ। खास कए अपनेक /ःू57ीमतीजीक हाथ मे।  \n/ःूचूभा – से कोना ? \nडा/ःू70टर – ममता क/ःआ70 ततेक जगाउ जे ओ धम/ःआच1 पर िवजय पाबए। अपने क/ःआ70 फोन हमही कएने रही। नीक \nकएल जे आिब गेलहुँ। आब कोनो िच/ःू88ता निह। होस आिब रहल छिन। कनेक काल मे नॉम/ःआच1ल \nभए जएताह। एखन आ/ःू5आा हो।  \n       [  डा/ःू70टर जाइत छिथ। आिद/ःू84य , /ःूचूभा आ व/ःूच4ण फेर ओआआिहना प/ःआचआती लगाए ठाढ़ भए \nजाइछिथ। बूढ़ी भारी दुिबधा मे पड़िल बकर-बकर पुतोहुक मुह तकैछिथ। ] \nआिद/ःू84य – बाबूजी होस मे आिब गेलाह । आब की कएल जाए। \n/ःूचूभा – लेट मी /ःूठ0ले ए ि/ःआठठक नाउ। ( बूढाक लग जाए क/ःआ70 ) बाबूजी, आब  िहनक मन केहन छिन ? \nबूढ़ा – ठीक अिछ। \n/ःूचूभा – कहथु तँ, ई के िथकाह ? \nबूढ़ा – बेटा। \n/ःूचूभा – हम के छी ? \nबूढ़ा – हमर पुतोहु। \n/ःूचूभा – आ ई  ? \nबूढ़ा – ई हमर पोता। \n/ःूचूभा – हम एतेक दूर सँ िकएक अएलहुँ। \nबूढ़ा – अपन सासु, अपन ससुर आ अपन घर-आङन देखए।  \n/ःूचूभा – से तीनू देिख लेल। आब आ/ःू5आा हो, जाइछी। \nबूढी – ( अकचकाए) अएँ, से िकएक। \n/ःूचूभा – हम अछोप मेम छी। हमरा रहने िहनकर घर छूित जएतिन। (कनैत) हाए रे हमर कपार। बड़ \nमनोरथ छल, निह माए-बाप तँ सासु-ससुर सँ माए-बापक दुलार भेटत। ...... तेहन पु/ःूच4खक हाथ \nधएलहुँ जे सासुओ-ससुर देिख क/ःआ70 दूर पड़ाइत छिथ। .......िहनका लोकिनक भाखा िसखलहुँ, साड़ी \nपिहरब िसखलहुँ। सब बेकार, सब बेकार। \nबूढ़ी – ( दौिड़ क/ःआ70 जाए /ःूचूभा क/ःआ70 पँिजआए आँचर सँ नोर पोछैत ) निह बाजह, एहन कथा निह बाजह हमर \nबेटी ( मुह चूमैछिथ)। \nबूढ़ा – (उिठ क/ःआ70 /ःूचूभा क/ःआ70 डेन धए िघचैत ) बेटी, पिहने बाप क/ःआ70 गोड़ लागह , तखन माए क/ःआ70।  \n/ःूचूभा – ( ठेहुिनआँ दए बूढ़ाक पाएर पर माथ दए) /ःूचूणाम ,बाबूजी। \nबूढ़ा – (दूनू डेन पकिड़ क/ःआ70 उठबैत ) क/ःूठ8याणवती भव , सौभा/ःआू4वती भव।  \n/ःूचूभा – बाबूजी, आब ई पिड़ रहथु ( ब/ःआचआिह पकिड़ क/ःआ70 खाट पर बैसाए ओिहना बूढ़ी क/ःआ70 /ःूचूणाम करैत छिथ। \nछन भिर बूढ़ीक मुह िनहािर क/ःआ70 ) मा, तॲ स/ःू54े हमरा अपन बेटी बुझैछ/ःआ70 ?   \nबूढी – स/ःू54े निह तँ फूिस।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n/ःूचूभा – हमरा तखन िव/ःू58ास हैत जखन तॲ हमर हाथक छूअल खएब/ःआ70।  \nबूढ़ी – खोआ दे जे खोअएबाक होउ।  \n/ःूचूभा – (बैग सँ िटिफन बॉ/ःू70स िनकािल ओिह सँ एक -एक चमचा लए सभक हाथ मे दैत छिथ, व/ःूच4ण क/ःआ70 भिर \n/ःूठ0लेट ) खो दही-चूरा-आम भिर पेट। \nव/ःूच4ण – (खाइत आ नािच-नािच गबैत अिछ) \n       गाम जेबै गाम जेबै गाम जबै ना                                 दही खेबै चूरा \nखेबै आम खेबै ना \n       गाम जेबै गाम जबै गाम जेबै ना \n       ( माए- बाप क/ःआ70 हाथ पकिड़ क/ःआ70 िघचैत ) /ःूठ0लीज ऐक/ःूठ4पनी मी । \nआिद/ःू84य – निह मानत.। बड़ िज/ःआ1ठी अिच ई छओंड़ा। ( तीनू नचैत-गबैत छिथ।) \n       [ ताि/ःू88/ःू55क , जोतखी, वै/ःआू4 आ होिमओपैथक /ःूचूवेश। नाच समा/ःूठ0त कए तीनू यथा/ःआ04थान बैसैत छिथ। ] \nताि/ःू88/ःू55क – सुनल जे अपने अचेत भए गेल रही, त/ःआ70 हमरा तोकिन पहुँिच गेलहुँ। एतए तँ आन/ःू88दे- आन/ःू88द \nदेखैछी। \nबूढ़ा – ठीके छन भिर अचेत भए गेल रही। डा/ःू70टर साहेब कहलिन , अिधक आन/ःू88द भेला पर एना होइछै। \nआब ठीक छी। आन/ःू88द कोना निह हो। एतेक िदन पर ई पु/ःू55र/ःू7ठ अएताह अिछ।  \nआिद/ःू84य – नम/ःआ04कार।  \nबूढ़ा – आ तिनका संग ई पु/ःू55वधूर/ःू7ठ    \n/ःूचूभा – नम/ःआ04कार।  \nबूढ़ा – आ तिनका कोर मे ई पौ/ःू55र/ःू7ठ।  \nताि/ःू88/ःू55क – एना अचेत होएब नीक निह िथक। फेर निह हो तकर उपाए हम कए दैछी। ( बूड़ाक माथ पर \nहाथ दए फुसुर-फुसर म/ःू88/ःू55 पिढ ) बस. मा दुग/ःआच5क /ःूचूसाद/ःआ70 फेर किहओ निह हैत।  \nजोतखी – औजी, /ःआठ1ह िवपरीत रहतै तँ अह/ःआचआक मा दुग/ःआच5 की करतीह ? /ःआठ1हक मिहमा आब बड़का-बड़का \nवै/ःू5आािनको सब मानैत छिथ। मूछ/ःआच5 िथक मनक रोग। मनक मािलक िथकाह च/ःू88/ः40चमा। सतत \nचानीक औंठी पिहरने रहू, फेर किहओ एना निह हैत। \nहोिमओपैथ – कनेक मुह बाओल जाए ( बूड़ा मुह बबैछिथ, डा/ःू70टर चािर - प/ःआचआच गोली खसा दैछिथ। ) \nआिद/ःू84य – अपने िकछु बजलहुँ निह? \nहोिम. - हमर बोलीक काज हमर गोली करैत अिछ। \nवै/ःआू4 – मन तँ आन/ःू88द - आन/ःू88द भए गेल मुदा बल  ? \nबूढ़ा – बल एखनहु निह आएल अिछ। \nवै/ःआू4 – ( एक पुिड़आ दैत) हमर ई भीमपरा/ःआ8ठम रस बकरीक दूध मे घोिर तीन िदन खाए लेल जाए। अपने \nभीमिह क/ःआ70 पछािड़ देबिन ओिहना जेना जबानी मे पछाड़ैत रिहऐन।  \nआिद/ःू84य – अपने लोकिनक फीस ? \nवै/ःआू4 – राम-राम! हमरा लोकिन कारनीक ओतए किहओ एक टुक सुपािरओ निह लेल! \nताि/ःू88/ःू55क – हँ, तैओ जँ स/ःू84कार करबाक हो तँ मा दुग/ःआच5क /ःूचूसादक संग एक स/ःआचआझ ....।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nवै/ःआू4 – धुरजी! एना िघनाउ निह। आब चलैत चलू एतए सँ। िहनका बेटा-पुतहु सँ गप करए िदऔन। \n       ( सभ िचिक/ःू84सक जाइत छिथ।) \nआिद/ःू84य – बाबूजी, सुनल ताि/ःू88/ःू55क महोदयक /ःूचू/ःआ04ताव ?  \nबूढ़ा – वै/ःआू4जी भनिह धुरजी किह देथुन , हमरा तँ बड़ आन/ःू88द भेल।  \nआिद/ःू84य – से िकएक? \nबूढ़ा – सुनह। हमरा आशंका छल जे समाज बािर ने िदअए। समय बहुत बदिल गेलै। पर/ःू88तु सम/ःआ04या अिछ \nजे स/ःूठ4हरत कोना.? हम सब अथबल आ तॲ सब परदेसी। \nबूढ़ी – /ः40ठा/ःआआून मुह खोिल क/ःआ70 भात मङलिन तँ कोना निह देबिन ? जेना हैत तेना हम स/ःूठ4हािर लेब।  \n/ःूचूभा – गुड आइिडआ! सुनैछी िमिथला मे खूब भोज होइए आ तािह मे खूब /ःआ01यं/ःू7ूय -िवनोद. हास-पिरहास होइए। \nआिद/ःू84य – ठहाका पर ठहाका चलैए। जे सुनैत रही से देिखए िलअअ। ( बूढ़ीक /ःूचूित ) माए, तॲ कोनो \nिच/ःू88ता निह कर। देखैत रह , आइए स/ःआचआझ खन भोजक सभ साम/ःआठ1ी हबा गाड़ी पर आिब जाएत।  \nबूढ़ा – भोजक ओिरआओन पछाित, पिहने भोजनक ओिरआओन होअओ।  \nआिद/ःू84य - आइ प/ःआचआचो गोटए एक संग भोजन करब। माए , तोरहु हमरा सभक संग खाए पड़तौ।  \nबूढ़ी – ( िव/ःआ04मय सँ दाढ़ी पर हाथ दए ) गे मैया ! एहनो कतहु भेलैये। \n/ःूचूभा – ओना निह मानब/ःआ70 त हम पकिड़ क/ःआ70 अपना संग बैसा लेबौ।  \nबूढ़ा – ( बूढ़ीक /ःूचूित ) अह/ःआचआ जाउ पूआ -पकमान छानए । \nबूढ़ी – बेटी, चल हमरा संग. तोरा अपन घर-आङन, बाड़ी-झाड़ी देखा दैिछऔ। \nआिद/ःू84य – ( िवनोदक मु/ः40चा मे ) तोहर घर छुततौ निह ? \nबूढ़ी – छूतत िकएक? लछमीक पाएर पड़त तँ अन-धन सँ भरल-पूरल रहत। \n       [ बूढ़ी, /ःूचूभा आ व/ःूच4णक /ःूचू/ःआ04थान ] \nबूढ़ा – तॲहू ओिह कोठली मे िव/ःू57ाम करह गए। बाट -घाटक थाकल-ठेिहआएल छह। हमरहु आब िव/ःू57ाम \nकरक चाही। \n       [ दूनूक /ःूचू/ःआ04थान। ] \n  \nचािरम दृूgणंषय  \n       [ दूनू कात चािर-चािर कुरसी। बीच मे चौकी। एक कातक कुरसी पर ताि/ःू88/ःू55क आ जोतखी। \nशेष खाली।] \nताि/ःू88/ःू55क – मा दुग/ःआ71, मा दुग/ःआ71। देखू तँ अिश/ः41चता ! अितिथ आिब गेलाह आ घरबैआ घरिह मे सुटकल छिथ। \nवै/ःआू4 – औजी, ई भोज निह िथकैक, ई िथकैक पाट/ःआच8। पाट/ःआच8 मामूली लोक निह दए सकैए। आिद/ःू84य बाबू \nसुट-बूट, /ःआ04नो- पाउडर लगओने ने एक सेक/ःआ70ड पिहने, ने एक सेक/ःआ70ड लेट ठीक घड़ीक सुइ पर \nउपि/ःआ04थत भए जएताह।  \nताि/ःू88/ःू55क – आ भानस-भात तकरो कतहु धुआँ-धुकुर निह देखैिछऐ। \nवै/ःआू4 – बड़ भूख लागल अिछ? जमाइन फ/ःआचआिक क/ःआ70 आए ल छी की? धैय/ःआच1 ध/ःूच5। समय पर सभ साम/ःआठ1ी पहुँिच \nजएतै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \n       [ डा/ःू70टर आ होिमओपैथ अबैछिथ आ दोसर कातक कुरसी पर बैसैछिथ। ] \nहोिमओ. – देखू तँ तमासा, एतेक िदन बापक कोनो खोजे निह। बाप-पु/ःूच4खाक बनाओल मकान ढहल -\nढनमनाएल जा नहल छिन तकर सुिधए निह, आ पहुँिच गेलाह पाट/ःआच8 कए क/ःआ70 अपन बड़/ःूठ0पन \nदेखबए। \nडा/ःू70टर – पहुँचलाह कोना आ िकएक से लग आउ, कानमे कहैछी। हम फोन कएिलऐन जे बाप मरै पर छिथ \nतखन अएलाह। ने बाप क/ःआ70 बेटा सँ मतलब , ने बेटा क/ःआ70 बाप सँ। उँ/ःू74चा चिढ -चिढ देखा घर-घर \nएके लेखा। बूढ भेला पर हमरो-अह/ःआचआक इएह दशा हैत।  \nवै/ःआू4 – आ पाट/ःआच8 िकएक  भए रहल छै से बुझिलऐ ? \nताि/ःू88/ःू55क – हम मुह खोिल क/ःआ70 बजलहुँ त/ःआ70।  \nवै/ःआू4 – मा दुग/ःआच5 अह/ःआचआ क/ःआ70 जीह तँ बड़ सु/ःू88दर देलिन , मुदा बुि/ःआू0 देबा मे कने कंजूसी कएलैन। एकरा पाट/ःआच8 \nनिह, बूढ़ाक /ःू57ा/ःआू0 बूझू।  \nताि/ःू88/ःू55क – धुरजी ! बापक िजिबतिह कतहु /ःू57ा/ःआू0 भेलैए ? \nवै/ःआू4 – जीबी तँ की-की ने देखी। आब इहो चललैए। बाप क/ःआ70 स/ःू88देह जे मुइला पर बेटा /ःू57ा/ःआू0 करत िक \nनिह। बेटा सेहो सोचलिथन /ःू57ा/ःआू0 करए फेर आबए निह पड़त।  \nताि/ःू88/ःू55क – ( घड़ी देिख ) आब गप ब/ःू88द। पाट/ःआच8क समय भए गेल। जे घड़ी ने साहेब पहुँचलाह।  \n       [ आिद/ःू84य , /ःूचूभा, बूढ़ा, बूढ़ी आ तिनक कोर मे व/ःूच4णक /ःूचूवेश। आिद/ःू84य ठाढ़ रहैत छिथ , आओर \nसभ सोफा पर बैसैत छिथ।] \nआिद/ःू84य – हम अपना िदस सँ आ पू/ःू7चय िपताजीक िदस सँ अपने लोकिनक अिभवादन आ /ःआ04वागत करैत छी। \nअपने लोकिन हमर पू/ःू7चय िपताजीक /ःूचूाणर/ःू5ूा कएल तदथ/ःआच1 हम अपने सभक सदा आभारी रहब। \nहमरा ई जािन क/ःआ70 बड़  /ःूचूस/ःआ8ूता भेल जे िचिक/ःू84सा मे अपने लोकिनक /ःूचूवीणता आ सेवापरायणताक \n/ःूचूसाद/ःआ70 हमर ई गाम आदश/ःआच1 /ःआ04व/ःआ04थ /ःआठ1ाम घोिषत भेल। आइ हमरा अपने लोकिनक /ःू57ीमुख सँ ई \nसुनबाक लालसा भए रहल अिछ जे कोना-कोना अपने लोकिन हमर गाम क/ःआ70 ई सौभा/ःू7ूय /ःूचूा/ःूठ0त \nकराओल आओर कोना-कोना हमर िपता क/ःआ70 रोगमु/ःू70त करैत गेलहुँ। ध/ःू88यवाद। ( /ःूचूभाक लग \nबैसैछिथ।)  \nताि/ःू88/ःू55क – ( ठाढ़ भए ) ओं नमो दुग/ःआच5यै। आदरणीय जनाद/ःआच1न बाबू, आ आिद/ःू84य बाबू, एिह गाम क/ःआ70 ई सौभा/ःू7ूय \nआन ककरो कएने निह, मा दुग/ःआच5क कृपा सँ /ःूचूा/ःूठ0त भेलैक। हम घर -घर, गाम-गाम च/ःू88दा मािङ -\nमािङ.... \nवै/ःआू4 – ( बीचिह मे ) अपन मकान बनओलहुँ। \nताि/ःू88/ःू55क – ( तमसाए क/ःआ70 ) चुप ! पिहने हमरा बाजए िदअअ, पछाित जतेक बकबाक हो बकब। की कहैत \nरही ? हँ, मन पड़ल, च/ःू88दा कए - कए /ःआठ1ामवासीक क/ःूठ8याणक संक/ःूठ8प कए तीन बेर सह/ःूचआच/ःू8आडी \nमहाय/ःू5आ कएल। तिहआ सँ एिह गाम मे हमर च/ःू8आडीपाठे सभ रोगक रामबाण भए गेल। तैओ \nकेओ-केओ आतुरतावश च/ःू8आडीपाठक संग - संग डा/ःू70टर -बैदक औखधो भकिस लैत अिछ, भनिह ओिह \nमे जहर-माहुर रहओ।  \nडा/ःू70टर – (ठाढ भए) की बजलहुँ, की बजलहुँ ?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \nवै/ःआू4 – मुह स/ःूठ4हािर क/ःआ70 बाजू  ! \nडा/ःू70टर – कृपया सुनल जाए एिह दूनू ध/ःू88व/ःू88तिरक एक /ःूचूिस/ःआू0 कथा। एक िदन  ई ताि/ःू88/ःू55कजी आ बैदजी \nअपना मे की गप करैत रहिथ से सुनल जाए। ताि/ःू88/ःू55कजी पुछलिथन बैदजी सँ, अओ, ने अह/ःआचआ \nच/ःू8आडीपाठ कएलहुँ. आ ने हम ककरहु कोनो दबाइ देिलऐक; तखन िचता िकएक जरैत अिछ ?  \nवै/ःआू4 – चुप रहू। अहॴक, अहॴक इंजे/ःू70शन तँ ओकर जान लेलकै।  \nताि/ःू88/ःू55क – एहन मुह रहत तँ बाट-घाठ मे मािर खाएब। \nहोिमओ. – गरह/ःू54ा दए गाम सँ बैलाउ एिह डाकू डकडरबा क/ःआ70।  \nडा/ःू70टर – माफ कएल जाए। हम /ःआ04वयं पड़ा  जाए चाहैछी । अपने सभ शतमारी वै/ःआू4 आ सह/ःूचआमारी वै/ःआू4राज \nिथकहुँ। भुजैत आ भजबैत रहू एिह /ःआ04व/ःआ04थ /ःआठ1ाम क/ःआ70।  \nताि/ःू88/ःू55क – जनाद/ःआच1न बाबू, कान खोिल क/ःआ70 सुिन िलअअ। गरह/ःू84था दए क/ःआ70 एतए सँ िनकालू िकडनीक सौदागर \nएिह डकदरबा क/ःआ70। निह तँ खाउ अपम पाट/ःआच8 अपनिह। चलैत चलू सभ केओ एतए सँ।  \n/ःूचूभा – हाए रे हमर कपार ! की करैत की भए गेल। जलदी पड़ाउ एहन गाम सँ। हमरा बड़ डर होइए। \nआिद/ःू84य – अह/ःआचआ घबराउ निह। कने काल धैय/ःआच1 ध/ःूच5 । \n/ःूचूभा – माइ गॉड ! ( ठािढ़ भए लग जाए कान मे ) एिह भयंकर आिग क/ःआ70 अह/ःआचआक चु/ःूच5 भिर पािन िक/ःआ8ूहु \nिमझाए निह सकत। जलदी पड़ाउ। \nआिद/ःू84य – कोनो डर निह। छन भिर धैय/ःआच1 धए देखू तमाशा। हम जनैछी, एहन िसचुएशन क/ःआ70 कोना क/ःू88/ःआठठोल \nकएल जाइत अिछ। \n/ःूचूभा – बेस, लड़ैत रहू अह/ःआचआ एिह िसचुएशन सँ। हम आँिख मूिन लैछी। ( आिब क/ःआ70 बैसैछिथ। )  \nआिद/ःू84य – आदरणीय अितिथ गण, कृपया हमर दू श/ःूठूद सुिन लेल जाए , तखन जिनका जे करबाक हो से \nकरैत जाएब। अपने लोकिनक एिह अनुपम /ःूचूित/ःआ04पध/ःआच5 क/ःआ70 देिख क/ःआ70 हमरा अपार आन/ःू88द भेल। \nिकएक तँ एकर मूल ल/ःआ50य रहल गामक लोक क/ःआ70 /ःआ04व/ःआ04थ राखब। त/ःआ70 हम सभ अितिथक हृदय सँ \n/ःूचूशंसा करैत छी। अपने सभ एक सँ एक आग/ःआचआ बिढ़ क/ःआ70 हमर पू/ःू7चय िपताक /ःूचूाणर/ःू5ूा कएल तािह \nहेतु  हम अपने सभक /ःूचूित आजीवन कृत/ःू5आ रहब। अपने सभक पाएर पकिड़ /ःूचूाथ/ःआच1ना करैत छी \nजे जेना हमर िपताक /ःूचूाण बचाओल तिहना हमर /ःूचूित/ः417ा बचाओल  जाए। \nवै/ःआू4 – बाह ! अपने बड़ कौशल सँ एिह िवषम पिरि/ःआ04थित क/ःआ70 स/ःूठ4हािर लेल।  \nताि/ःू88/ःू55क – वै/ःआू4 जी भनिह स/ःू88तु/ः41च भए जाथु, हमर समाधान निह भेल। हम अपनेक पू/ःू7चय िपताजीक मुह सँ \nई सुनए चाहैछी जे ओ ककर \n िचिक/ःू84सा सँ /ःआ04व/ःआ04थ भेलाह।  \n       [ िकछु काल सभ बूढ़ाक मुह तकैत अिछ। ] \nबूढ़ा – ( िकछु काल सोिच क/ःआ70 ) हमरा पुछैछी तँ हम एतबे कहब जे हम ककरो िचिक/ःू84सा सँ निह , बेटा \nसपिरवार आिब गेलाह तकर ततेक, ततेक आन/ःू88द भेल जे सभ रोग -बलाए िबलाए गेल। \n       [ सभ चिकत भए एक दोसराक मुह तकैत छिथ। ] \nडा/ःू70टर – आब मुह की तकैछी। भेिट गेल उिचत िबदाइ। चलैत चलू अपन-अपन घर। खाथु आिद/ःू84य बाबू \nअपन बापक /ःू57ा/ःआू0क िप/ःू8आड अपनिह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \nआिद/ःू84य – ( घबराए क/ःआ70 दूनू हाथ जोिड़ ) हम सभक पाएर धरैछी। एहन कठोर दंड देबा सँ पिहने एिह \nअपराधीक मुह सँ दू श/ःूठूद सुिन लेल जाए।  \nबूढ़ा – ( आयासपूव/ःआच1क ठाढ़ भए क/ःआ70 ) एक बूढ़ आ तािह पर िचर रोगी। हमरा होस निह रहल जे की बाजी \nकी निह। माफ.....मा..( बोल लटपटाइत छिन आ खसैत जक/ःआचआ बैिस जाइत छिथ। )  \nआिद/ःू84य – िपताजीक एहन ि/ःआ04थित क/ःआ70 देखैत कृपया अपने लोकिन छन भिर बैिस गेल जाए। ( सभ बैसैत \nछिथ। ) सुनल जाए जे िपताजीक मुह सँ एहन कथा िकएक बहरएलिन। ( /ःूचूभा सँ ) कने \nपािन। (दू घॲट पािन पीिब क/ःआ70 ) सुनल जाए। हम आजुक दुिनआँक चकाचौ/ःू88ह मे पिड़ क/ःआ70 आ ( \n/ःूचूभा िदस संकेत कए ) िहनक मायाजाल मे फँिस क/ःआ70.... \n/ःूचूभा – आ हमरा अपन मायाजाल फँसा क/ःआ70।  \nआिद/ःू84य – चुप रहू। एखन मजाक निह। हमरा कनेको होस निह रहल जे िपताक हृदय आ माताक ममता \nकेहन होइछै। हम माए-बाप क/ःआ70 सालक साल कलपबैत - कनबैत रहलहुँ। ध/ःू88यवाद डा/ःू70टर साहेब क/ःआ70 \nजे हमर ओ मोह िन/ः40चा तोड़लिन। ध/ःू88यवाद एिह ( /ःूचूभा िदस संकेत ) ममतामयी नारीर/ःू7ठ   क/ःआ70 जे \nहमरा मानू कान पकिड़ क/ःआ70 एतए घीिच अनलिन। बहुत - बहुत वष/ःआच1 पर एक संग बेटा, पुतोहु आ \nपोताक मुह देिख तिह आन/ःू88दक लहरी मे सभ रोग/ःआ01यािध दहा गेलिन । तिहं ओहन कथी मुह सँ \nबहराए गेलिन। एिह सभ दुखद घटनाक अपराधी हम छी। /ःू5ूमा क/ःूच5 अपने तोकिन। /ःू5ूमा क/ःूच5 \nबाबूजी। /ःू5ूमा कर माए। ( माए-बापक पाएर पकिड़ क/ःआ70 कनैत छिथ। माए आँचर सँ नोर पोछैत \nछिथन। ) \nबूढ़ा – ( डेन धए उठबैत ) बाउ, ई अह/ःआचआक दोख निह। ई एिह घोर किलकालक दोख िथक। उठू आ सभ \nक/ःआ70 आदरपूव/ःआच1क भोजन करिबऔन गए।  \nताि/ःू88/ःू55क – आब िवत/ःूठ4ब िकएक  ? मा दुग/ःआच5क /ःूचूसाद/ःआ70 बीझो होअओ।  \n     ( आग/ःआचआ आिद/ःू84य आ /ःूचूभा, तिनक पाछ/ःआचआ सभ िचिक/ःू84सक जाइत छिथ .। ) \nबूढ़ी – बाउ, आँिख खोलह। आब भोज हेतै। चलह देखैले। \nव/ःूच4ण – ( झट उिठ क/ःआ70 हष/ःआच1 सँ हँसैत नचैत ) \n  \n           भोज हेतै  भोज हेतै  भोज हेतै ना \n           भोज खेबै  भोज खेबै  भोज खेबै ना \n                     गाम जेबै  गाम जेबै  गाम जेबै ना \n           भोज खेबै  भोज खेबै  भोज खेबै ना  \n           भोज खेबै  भोज खेबै  भोज खेबै ना \n  \n    [ बूढ़ी आ व/ःूच4णक /ःूचू/ःआ04थान।   ] \nबूढ़ा – ( शू/ःू88य दृि/ः41च सँ चा/ःूच5 िदस तािक ) चा/ःूच5 िदस सुन। सभ चल गेल , सभ। एिह सुन मे कतेक \nकाल, कतेक काल एना बैसल रहब ? कतेक काल ? हमरहु आब जएबाक चाही।  को/ःूठ4हर  ? \nकतए ?  \nनेप/ःू85य सँ – जतए सँ फेर केओ घुरैत निह अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \n          यद् ग/ःू84वा न िनवत/ःआच1ते। यद् ग/ःू84वा  न िनवत/ःआच1ते \n            \n           \n- \n \nरचनापर अपन मंतूgणंअय ggajen dra@videha.com \n पर पठाउ।  \nमु/ःआ8ूी कामत  \nएक/ःआच4की -ह/ःू84यारा समाज  \n  ूgष6षथम -दृूgणंषय  \nसूय/ःआच1कला-     काकी...... हयइ लवकी काकी, कतऽ छेतिहन? \nलवकी काकी-  की कहै िछऐ किनय/ःआचआ! अतऽ पुबिरया घरमे छी आउ। \nसूय/ःआच1कला-     काकी, रमकिलया मै कऽ सुनै िछऐ फेर िकछु छै, आइ भोरका गरी सँ रमकिलया बाबू लऽ \nकऽ गेलैए अ/ःूठ8/ःआठठासाउ/ःू8आड करबै ल ऽ दरभंगा। \nलवकी काकी- धैउररर उंउंउंउं पापी नरकी कऽ की बात करै छी... छौरा तँ जान सँ मािर देतै मौगी क/ःू4आ। \nदेिखयौ, देहमे कोनो जान छै जे◌े फेर गेलै खु◌ु◌ु◌ुनमा-खून होइ लऽ। \nसूय/ःआच1कला-     की करतै काकी बेटी जनमा कऽ जे मै-बाप सब िदन मरतै, से बलू ए/ःआ1ूे बेर म िर जा, वएह \nठीक ने। आब तँ ई पाप घरही होइ छै। अकरा कोनो पाप नै समझदारी कहल जाइ छै। देखतु◌ुहुन, अतेक \nिदन छेलै जे बेटी क/ःू4आ नै पढ़बै छी त/ःआ7आ उ बोझ अिछ। आब तँ पढ़बैयोमे खच/ःआच5 आ िबयाहोमे खच/ःआच5 होइत अिछ। \nकेना कऽ हम गरीब बेटी जनमैब। बेटा जनमा कऽ चौराहा पर रािख देब तँ दू स/ःआचआझ हमर चु/ःआआ4ा जरत , मगर \nबेटी तँ हर पग-पग पर कलंक बोटरने घर आनत। ओकर उजर चुनरीमे कािरख लगैत देर नै हएत। आब \nकहू काकी ओइ शम/ःआच1सँ मरी आिक अिहना मरी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \nलवकी काकी-  तो◌ेहर बात सही छऽ किनय/ःआचआ पर अही सोच क/ःू4आ तँ बदलै कऽ छै। जे लोग िनअम बनेने छै \nआ कहै छै बेटा बैटी एक समान, वएह बेटीक इ/ःू7चजतक दु/ःआ0ूमन ब िन जाइ छै। घोर कलयुग छै। सभ मजबूर \nछै।                  पटा/ःू5ूेप।  \nदोसर-दृूgणंषय  \nरामे/ःू58र - रमकाली माय, की करबै, डॉ/ःू70टर साहेब कहै छै जे फेर बेटी  अइ। महग युगमे चािर टा बेटी \nपिहले सँ अिछ। बेटाक खाितर छः बेर अह/ःआचआक/ःू4आ सफैया करा चुकलॱ, आब तँ अह/ःआचआक शरीर देख डॉ/ःू70टर \nसफैया करैसँ सेहो मना करैत अिछ। कहै छै जे अह/ःआचआक देहमे खू◌ू◌ून नै यऽ। चलू गाम चलू, ओतऽ िनचे◌े◌े◌ेनसँ \nिवचािर कऽ कोनो◌े काज करब। \nकमला- हयौ रमकाली बाबू, हम अह/ःआचआसँ सभ बेर िनहौरा करै छी िक अह/ःआचआ हमरासँ एतेक बड़का पाप नै \nकराउ। अकर बध हम दूनू परािनये टा कऽ नै पुरे पिरवार क/ःू4आ लागत। आइ बेटी बेटासँ कम छै जे अह/ःआचआ \nबेटा लऽ आनहर भेल छी आ हमर जानक दु/ःआ0ूमन ब िन रहल छी। \nरामे/ःू58र - अपन मु◌ॅ◌ंह तूँ बंदे राख। नै तँ अतैसँ लितयाबैत गाम लऽ जेबौ। जेना अतेक साल तक मुँह िसने \nछँ तिहना आगुओ िसने रह। तूँ मर या जी, हमरा तकर परवाह नै अिछ। जाबऽ तक तोरा देहमे जान छउ \nताबऽ तक जेना जेना कहबौ करैत रह। \nकमला- तँ लऽ िलअ ने हमर जान, मुि/ःू70त िमल जैत हमरा। अह/ःआचआक मािर-गािर सँ आ अइ पाप \nकरैसँ............. \nरामे/ःू58र - की कहली पाप..... पाप नै किरऐ तँ की किरऐ। साले-साल बेटी जनमाबैत रिहऐ। जब हम घरसँ \nिनकलैत छी तँ लरेग हमरा देख मुँह फेर लइए। भोरे-भोर कोइ हमरा देखै यऽ तँ कहै यऽ िक अही \nिनपु़तराहाक दरसन किर हमर अजुका िदन खराब भऽ गेल। तूँ की बुजिबही िक अइ बदनामी क/ःू4आ लऽ कऽ \nहम केना ितल-ितल मिर रहल छी। चल घर चल, हम सफैया करैबला दवाइ लऽ कऽ अबै छी। \n                पटा/ःू5ूेप।  \nतेसर-दृूgणंषय  \n(कमला गाड़ीसँ उतिड़ िकछु दूर चलैत बेहोश भऽ िगर पड़ैत अिछ।) \nरामे/ःू58र - रमकाली माय..... रमकाली माय..... की भेल? कोइ कनी पािन िदअ। \n(एक /ःआ01यि/ःू70त एक िगलास पाइन रामे/ःू58रक/ःू4आ पकड़ा बैत छिथ। रामे/ःू58र पाइन कमलाक मुँह पर िछटैत अिछ। \nकमला भक सँ आँिख खोलैत अिछ।)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \nकमला- कनी िपयै लऽ पाइन िदअ। \n(रामे/ःू58र पाइनक िगलास कमला क/ःू4आ दै छिथ।) \nरामे/ःू58र - रमकाली माय, की भेल? ठीक िछऐ ने, टाइर गाड़ी मंगाबी घर पर सँ आिक रसे-रसे जएल भऽ \nजएत। \nकमला- हम ठीक छी। उ गाड़ीमे छेिलऐ ने, तइ सँ मन घूर गेल। अह/ःआचआ चलू, हम धीरे-धीरे अबै छी। \n(कमला मने-मन भगवानक /ःआ04मरण करैत कहैत छिथ - हे भगवान, हमरा देहमे ई की भऽ रहल अिछ जेना \nलगैए पुरा देह कोइ गोधना गोधै यऽ। कखनो कऽ तँ जेना पताए लगै छी। भगवान अगर हम मिर जाइऐ तँ \nहमर बाल-ब/ःू74चाक र/ःू5ूा किरहक। ) \nपटा/ःू5ूेप।  \n  \nचौथा -दृूgणंषय  \nरामे◌े/ःू58र - कतऽ गेिलऐ..... िलअ, ई गोली खा िलअ। \nकमला- हमर बात मानू आ अइ ब/ःू74चाक/ःू4आ नै िगराउ। चािरम मिहना चिल रहल छै। आबऽ िदयौ जे आबैए, \nअपने भागे एतै। हमरा भागमे बेटा नै िलखल छै तैँ तँ नै होइ छै। हम ई दवाइ नै खएब। \nरामे/ःू58र - (एक थ/ःूठ0पर कमलाक गालप र दैत कहैत अिछ) से िकए एहन करम छउ तोहर जे तोरा कोइखमे \nबेटा पनपबे नै करै छउ। कोन गै घरमे आिग लगेने छेलही से एहन वंशहीन कोइख दऽ कऽ भगवान \nपठेलकौ। कुलि/ःू70छ नी.... कलंकनी, कह/ःआचआ कऽ हमरे कपारमे सटल छेल। चुपचाप ई दवाइ खा ले नै तँ \nजबरद/ःआ04तीयो खुऐल होइ छै हमरा, बुझिलही िक नै। \nकमला- ठीक छै, अह/ःआचआक मज/ःआच8क िखलाफ आ इ तक एको गो काज नै केलॱ आ आइयो नै करब, अह/ःआचआ जे \nचाहै छी हम वएह करब। हम दवाइ खाइ छी, आगू राम राखए। \n(कमला दवाइ खाइ यऽ आ रामे/ःू58र प एर झमाड़ैत ओतऽ सँ चिल जाइ यऽ।) \n         पटा/ःू5ूेप।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \nअंितम -दृूgणंषय  \n(गामक सरकारी अ/ःआ04पताल मे अधमरा अव/ःआ04थामे कमला खुन सँ लतपत पड़ल अिछ।) \nनस/ःआच1-   डॉ/ःू70टर साहेब , की किरऐ? कारनी कऽ हालत बहुत िसिरयस भेल जाइ यऽ। खून ब/ःू88दे नै भ ऽ रहल \nअिछ। देहक आधासँ बेसी खून िनकिल गैलै, की करबै? \nडॉ/ःू70टर - हम अह/ःआचआ की किर सकै िछऐ। हम तँ बस /ःूचूयास करबै जे िक राइतेसँ कऽ रहल िछऐ। इंसान जे \nजेना करै छै, तिहना पबै छै। \n(10 सालक रमकाली कनैत डॉ/ःू70टर ल ग अबै अिछ। डॉ/ःू70टर साहेब देिख यौ ने, माय कऽ की भेलैए। स/ःआचआसो \nनै लै छै।) \n(डॉ/ःू70टर साहेब दौड़ कऽ कमला लग जाइ छिथ जतऽ रामे/ःू58र कमलाक माथा अपना कोरामे लऽ कऽ िवलाप \nकरै छिथ।) \nडॉ/ःू70टर - चुप रहू, अतऽ एना कननाइ बंद क/ःूच5 , सबहक जिड़ अह/ःआचआ छी। आब अइ लोरसँ हमदद/ःआच8 देखबै छी।  \n(डॉ/ःू70टर कमलाक नारी देखैए आ आलासँ सेहो ज/ःआचआच करैए।) \nरामे/ःू58र - की भेलै डॉ/ःू70टर साहेब , िकए ई एना ला/ःूच5 -बातू भऽ गेलैए। \nडॉ/ःू70टर - अकरा मुि/ःू70त िमल गेलैए। अह/ःआचआक अ/ःू84याचारसँ। आब ई अइ पापक नगरी क/ःू4आ छोिड़ चिल देलिखन। \nलऽ जाउ अकरा आ पुछबै िक अह/ःआचआक बेटा देने िबना ई िकए दुिनय/ःआचआ छोिड़ देलक। अह/ःआचआक मज/ःआच8 िबना िक ए \nआँिख बंद कऽ लेलक। जाउ आ पुिछयौ। अकरा देहसँ िनकलल अइ खुनक रेतसँ। अह/ःआचआ ह/ःू84यारा छी। \nबेटाक लालचमे घरवाली क/ःू4आ मािर  देलॱ। अ ह/ःआचआक/ःू4आ तँ मौतो नसीब नै हएत। \nरामे/ःू58र - हँ डॉ/ःू70टर , हम काितल छी। अपन खुशी क/ःू4आ...अपन जीवन संगनी क/ःू4आ...अइ ब/ःू74चा सबहक ममताक/ःू4आ। \nडॉ/ःू70टर - आिखर किहया तक अह/ःआचआ सब अनहार घरमे बैठल रहब। अइ अनहार घरसँ िनकलू, देिखयौ बाहर \nकतेक /ःूचूकाश छै। हमरो बेटा नै छै, दू टा बेटी छै जे हमरा लऽ बेटा समान छै। फेर अह/ःआचआ िकए बेटा \nखाितर अतेक भुखौइल छी। \nरामे/ःू58र - डॉ/ःू70टर साहेब , ई समाजक लोग हमरा िनपु/ःू55 किह -किह कऽ हमर िजनैइ दुल/ःआच1भ क िर देलक आ बेटा \nपाबै कऽ  भूख अओर बढ़ा देलक। हम नै बुझलॱ जे अकर अंत ई हएत।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \nडॉ/ःू70टर - बेटा आ बेटी कोनो /ःआ04/ःू55ीक भाग प र नै बि/ःूठ8क पु/ःूच5ष प र िनभ/ःआच1र करै छै। अइमे /ःआ04/ःू55ीक/ःू4आ कोनो दोष नै \nछै। आइ देिखयौ, एहन कोनो /ःू5ूे/ःू55 नै छै जत ऽ बेटी बेटाक बराबरीमे खरा नै छै, फेर ई भेद भाव िकए? \nबेटी होय या बेटा, आिखर दुनू तँ अहॴक अंश अहॴक संतान छी। \nरामे/ःू58र - डॉ/ःू70टर साहेब , हमर तँ दुिनय/ःआचआ उजिड़ गेल मुदा हम अ/ःू88हार सँ आब इजोतमे आिब गेलॱ। हम अपन \nचा/ःूच5 बेटीक/ःू4आ खूब पढ़ैब-िलखैब आ बेटा सँ उ/ःू74च दज/ःआच5 देब। आब य एह हमर चौस कंधा छी। \n                    पटा/ःू5ूेप।  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतूgणंअय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nगजे/gउ88/gच06  ठाकुर  \nनाटक- गंगा ि/gच0ड़ज  \nक/gउड़8लोल एक  \nदृ/g30उय १ \nडgआ04टेजक एक कात िकछु मजदूर सभ खट -खुट कऽ िगडgआ2ओी  पजेबा तोिड़ रहल छिथ लगैए जे गंगापुलक \nमरोडg294मित भऽ रहल अिछ , कारण िकछु मजदूर जय मडgआओआ  गंगे किह मंचक नीचडgआओआ डg2ओ2णाम सेहो कऽ रहल छिथ। \nडgआ04टेजक दोसर कात दूटा लोक नीचडgआओआ राखल  नगाड़ा-ढोलपर चोट दऽ रहल अिछ। तखने एकटा ढोलहो \nदेनहारक डg2ओ2वेश।  \n  \nढोलहो  देनहार : गंगा ि/ः40ठज। पिव/ःू55 गंगापर बनल ऐ पुलक मरो/ःूठ4मित लेल मजदूर चाही। /ःआ04/ःू55ी- पु/ःूच4ष , बाल-वृ/ःआू0 \nसभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ। (ढोलहो दैत) सुनै जाउ, सुनै जाउ।… गंगा ि/ः40ठज। पिव/ःू55 गंगापर बनल \nऐ पुलक मरो/ःूठ4मित लेल मजदूर चाही। /ःआ04/ःू55ी- पु/ःूच4ष , बाल-वृ/ःआू0 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ।  \nएकटा लोक  (डंका बजेनाइ छोिड़ मजदूर सभकूgष4ण अकानैत ढोलहो देनहार लग अबैए , मुदा दोसर लोक आूgणं4ते \nआूgणं4ते डंका बजिबते रहैत अिछ ): देखै िछऐ जे काज तँ चिलये रहल छै, तखन फेर?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \nढोलहो  देनहार : एतबे मजदूरसँ काज नै चलतै। पूरा पुल िहल रहल छै। (ढोलहो दैत) सुनै जाउ, सुनै \nजाउ।… गंगा ि/ः40ठज। पिव/ःू55 गंगापर बनल ऐ पुलक मरो/ःूठ4मित लेल मजदूर चाही। /ःआ04/ःू55ी- पु/ःूच4ष , बाल-वृ/ःआू0 सभ \nिकयो आवेदन दऽ सकै छिथ।  \nदोसर लोक (डंका बजेनाइ छो िड़ कऽ ढोलहो देनहार लग अबैए): एतबे िदनमे कोना ई हाल भऽ गेलै। सुनै \nिछऐ जतेक पाया ऐ पुलमे छै ततेक कए करोड़ टाका एकरा बनबैमे खच/ःआच1 भेल रहै।  \nढोलहो  देनहार :काज ढंगसँ नै भेल रहै। सुनै जाउ, सुनै जाउ... । गंगापर बनल ऐ पुलक मरो/ःूठ4मित लेल \nमजदूर चाही। /ःआ04/ःू55ी- पु/ःूच4ष , बाल-वृ/ःआू0 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ। सुनै जाउ , सुनै जाउ। \nएकटा लोक : देखै िछऐ, जिहया बिनये रहल छलै, बिन कऽ तैयारो नै भेल रहै, तिहयेसँ ऐ पुलक मरो/ःूठ4मित  \nशु/ःूच5 छै।  \nदोसर लोक: िच/ःूठ0पीपर िच/ःूठ0पी पिड़ रहल छै।  उ/ःआ18ाटनसँ पिहनिहये सँ िच/ःूठ0पी पड़नाइ शु/ःूच5 भऽ गेल रहै।  \nढोलहो  देनहार : सरकारी पुल िछऐ, िच/ःूठ0पी नै पड़तै तँ इ/ःू88जीिनयर आ िठकेदारक घरपर छ/ःू7चजा कोना एतै।  \nसुनै जाउ, सुनै जाउ...। \nएकटा लोक : हौ ढोलहोबला, से तँ बुझिलऐ, मुदा से ने कहऽ जे दुिनय/ःआचआ मे आनो ठाम पुल बनै छै, से \nओतु/ःआ1ूा इ/ःू88जीिनयर आ िठकेदारक घरपर  छ/ःू7चजा पड़ै छै आिक नै हौ।  \nढोलहो  देनहार : िकजा ने गेिलऐ, मुदा सुनै िछऐ अं/ःआठ1ेजबला पुल मजगूत होइ छलै।  सुनै जाउ, सुनै जाउ...। \nदोसर लोक: हौ, अनेरक पाइ आबै छलै लूिटक तँ जे एकाध टा पुल अं/ःआठ1ेज बनेलकै से मजगूते ने हेतै हौ।  \nएकटा लोक :ई इ/ःू88जीिनयर आ िठकेदार सभ लूिटमे अं/ःआठ1ेजसँ कम नै छै, मुदा पुल मजगूत िकए नै बनबै छै \nहौ। ओइ बनबैमे अं/ःआठ1ेज सन िकए नै छै हौ।  \nदोसर लोक : मजगूत बना देतै तँ फेर मरो/ःूठ4मितक ठेका कोना भेटतै हौ। की हौ ढोलहोबला.. \nढोलहो  देनहार : िकजा ने गेिलऐ। सुनै जाउ, सुनै जाउ... । गंगापर बनल ऐ पुलक मरो/ःूठ4मित लेल मजदूर \nचाही। /ःआ04/ःू55ी- पु/ःूच4ष , बाल-वृ/ःआू0 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ। सुनै जाउ , सुनै जाउ। \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \n(ढोलहो बला चिल जाइए। पाछडgआओआसँ दू-दूटा ितरंगा झडg28आडा लेने बडg274चा सभ अबैए। संगमे दूटा िशडg2घ2 क छै। \nएकटा िशडg2घ2क (वा िशिडg2घ2का ) आगडgआओआ -आगडgआओआ आ एकटा िशडg2घ2क (वा िशिडg2घ2का ) पाछडgआओआ -पाछडgआओआ चिल रहल छिथ। सभ \nमजदूरकडg24आ एक -एकटा झडg28आडा दऽ देल जाइ छै। “ओइ दुनू टा लोक कडg24आ सेहो एक-एकटा झडg28आडा देल जा ए”- ई \nगप िशडg2घ2क इशारामे कहै छिथ, मुदा झडg28आडा घिट गेलै, से ओ दुनू खाली हाथ रिह जाइ छिथ आ सभक मुँह \nताकऽ लगै छिथ।  \nमजदूरक सोझडgआओआ ओ दुनू लोक ठाढ़ भऽ जाइए आ फेर डंके लग आिब ठाढ़ भऽ जाइए आ आडg2घओयडgआओैसँ देखऽ \nलगैए।  \nिडg2घघवािणडgआओैक झडg28आडा लऽ कऽ बाकी सभ गोटे मंचपर िछतरा जाइ छिथ आ डgआ04टेजपर ठाढ़ भऽ जाइ छिथ। \nउडg298लासक वातावरण सगरे पसरल अिछ , दुनू लोककडg24आ छोिड़ सभक मुँहपर (मजदूर सभक सेहो) हँसी-डg2ओ2सडgआ82ता \nआिब जाइ छै।  \nजखन सभ ठाढ़ भऽ जाइ छिथ तखन दुनू िशडg2घ2क (वा िशिडg2घ2का ) बडg274चा सभक  आगडgआओआ  आ दशडgआओैक सभक सोझडgआओआ \nठाढ़ भऽ जाइ छिथ।  \n“१५ अगडgआ04त ” ई नारा दुनू िशडg2घ2क बाजै छिथ आ “डgआ04वतंडg2घघता िदवस ” ई सभ िमिल कऽ ( दुनू लोक कडg24आ छोिड़ \nकऽ) बाजै छिथ।  \n  \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) १: बौआ-बु/ःू74ची। आइ ई ि/ःू55वािण/ःआच1क झ/ःू8आडा हमरा सभक हाथमे फहरा रहल अिछ। पिहने \nहम सभ दोसराक अधीन छलॱ, पराधीन छलॱ, ई झ/ःू8आडा झुकल छल , फहरा नै सकै छलॱ। झ/ःू8आडा फहराइत \nरहए ओइ लेल हमरा सभक/ःू4आ जोर लगाबैत रहऽ पड़त। (चाडg2ओघ िदस हाथ पसारैत ) ऐ इलाकामे आब खुशी \nपसरत। जमी/ःू88दारक राज खतम भऽ गेल। सभ िकयो पिढ़ सकै छिथ। झगड़ा- झ/ःआचआटी, यु/ःआू0 , आब सभ खतम \nभऽ गेल। हमरा सभक जीवनमे एकटा नवका भोर आएल अिछ। नवका िश/ःू5ूा, नवका खेतीक चलिन हएत। \n  \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) २: बड़का िचमनीक धुँआ आ बड़का-बड़का बा/ःू88ह। िबल/ःआ7आतसँ आबैब ला सभ समान \nिचमनीबला फै/ःू70/ःआठठीमे तैयार हएत। बड़का- बड़का बा/ःू88ह ओइ धारक/ःू4आ बाि/ःू88ह - छेक कऽ स/ःआ17त कऽ देत। खूब \nउपजत खेत, बख/ःआच5 बरखत इ/ःू88/ः40चक नै हमरा सभक /ःूचूतापसँ। खेते-खेत बहत धार, हएत पटौनी। छोट-पैघक \nभेद मेटा जाएत। \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) १: छोट-पैघक भेद मेटा जाएत? बड़का िचमनीक धुँआ आ बड़का-बड़का बा/ःू88ह छोट -\nपैघक भेद मेटाएत?   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) २: हँ। पटौनी हएत खेते-खेत। िबल/ःआ7आतसँ आबैबला सभ समान  आब एतै िचमनीबला \nफै/ःू70/ःआठठीमे तैयार हएत।  \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) १: बड़का बा/ःू88ह आ बड़का फै/ःू70/ःआठठीसँ ढेर रास सम/ःआ04या सेहो आबै छै। ओकर िनदान \nज/ःूच5री छै। िवकास एकभ/ःू7ूगो भऽ जाएत।  \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) २: िवकास एकभ/ःू7ूगू कोना हएत ? \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) १:  बड़का फै/ःू70/ःआठठी सभ ठाम नै लािग सकत , कतौ-कतौ लागत, ओतऽ बोिनहारक पड़ैन \nहएत। बड़का बा/ःू88ह बनलासँ ओकर भीतरक गामसँ सेहो लोकक पड़ैन हएत।  बड़का बा/ःू88ह जँ मजगूत नै \nहएत तँ ओ टूटत आ /ःूचूलय आएत। बड़का फै/ःू70/ःआठठी आ बड़का बा/ःू88ह लोकक िजनगीक/ःू4आ छहोिछत कऽ देत।  \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) २:एक पीढ़ीक/ःू4आ तँ बिलदान देबैए पड़त। ब/ःू74चा सभ , बाजै जाउ। अह/ःआचआ सभ देश लेल \nअपनाक/ःू4आ समप/ःआच1ण  करब आिक नै। \nिशूgष5षक (वा िशिूgष5षका ) १:  ब/ःू74चा स भ, बाजै जाउ, अह/ःआचआ सभ की बनऽ चाहै छी। समाजक/ःू4आ की देबऽ चाहै \nछी। \nबूgष74चा  १: हम इ/ःू88जीिनयर बनब आ सड़क , पुल, नहर बनाएब। जइसँ लोकक दुःख दूर हेतै। \nबूgष74चा २: हमहूँ इ/ःू88जीिनयर बनब। बड़का- बड़का बा/ःू88ह , बड़का-बड़का िचमनीक धुँआ। धुँआ सुंघैमे हमरा ब/ःआ8चड \nनीक लागैए। कतेक नीक िदन आएत, बड़का-बड़का बा/ःू88ह , बड़का-बड़का िचमनी देश भिरमे पसिर जाएत। \nबूgष74चा  १: मुदा धुँआसँ ख/ःू44खी होइ छै। हमर माए ख/ःू44खी करैत रहैए। हमरा धुँआसँ परहेज अिछ।  \nबूgष74चा २:मुदा हमर माए तँ भनसाघर जाइतो नै अिछ। मुदा हम जाइ छी, चोरा-नुका कऽ, आ धुँआक गंध, \nबड़का देवार, ई सभ हमरा ब/ःआ8चड नीक लगैए। \nिशिूgष5षका २: नीकगप। मुदा िवकास केहन हुअए, ई सभ हमरा सभक हाथमे नै अिछ। पटना आ िद/ःूठ8लीमे ई \nिनण/ःआच1य हएत जे हमरा सभ लेल केहन िवकास हेबाक  चाही। \nिशिूgष5षका  १: नीकगप, नीक गप जे हमरा सभक िवकास लेल पटना आ िद/ःूठ8लीमे सोचल जा रहल अिछ । \nमुदा ओतऽ बैिस कऽ वा एकाध िदनक ह लतलबीमे कएल दौड़ासँ ओ सभ उिचत िनण/ःआच1य लऽ सकता? जे से, \nमुदा हम सभ समाज लेल काज करी, से सतत /ःू87यान रहए। पूरा इमानदारीसँ, जान जी लगा कऽ ऐ देशक \nइितहास हमरा सभक/ःू4आ बनेबाक अिछ , से /ःू87यान रहए।  आइ १५ अग/ःआ04त १९४७ क/ःू4आ हम ई /ःूचूण ली, वचन दी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \nसभ बूgष74चा : हम सभ वचन दै छी, हम सभ पूरा इमानदारीसँ जान जी लगा कऽ ऐ देशक नव इितहास \nिलखब। \n(“१५ अगडgआ04त ” ई नारा दुनू िशडg2घ2क बाजै छिथ आ “डgआ04वतंडg2घघता िदवस ” ई सभ िमिल कऽ ( दुनू लोक कडg24आ छोिड़ \nकऽ) बाजै छिथ। ब/ःू74चा आ िश/ःू5ूक सभ मजदूर सभसँ झ/ःू8आडा आपस लऽ लै छिथ। मजदूर सभ फेर बैिस \nकऽ ठक-ठुक करऽ लगैए। दुनू लोक ओतै हत/ःूचूभ ठाढ़ रहैए। फेर  पद/ःआच5क पाछ/ःआचआ कोनमे देखऽ लगैए जेना \nककरो एबाक /ःूचूती/ःू5ूा कऽ रहल हुअए। तखने दुनू हरबड़ा कऽ जाइए आ एकटा कुस/ःआच8 आिन कऽ राखैए।  \nएकटा ४०-४५ बखडgआओैक अिभयडg288ता मंचपर अबैए। अिभयडg288ता कनेक हडgआओआिफ रहल अिछ , कुसडgआओ8 देिखते ओ धबसँ \nओइ कुसडgआओ8पर बैिस जाइए। फेर सडgआओआस िडgआ04थर कऽ ठाढ़ होइए । ठक- ठुक बडg288द भऽ जाइ छै आ  मजदूर सभ \nडg2ओ0ीज भऽ जाइए , ओ दुनू लोक कोन िदस दंका लग चिल जाइए आ डg2ओ0ीज भऽ जाइए।  अिभयडg288ता  बाजऽ \nलगैए।) \n  \nअिभयूgष88ता : ( कुस/ःआच8क/ःू4आ झमाड़ैत ) एना। एना िहिल रहल अिछ ई, ई गंगा ि/ः40ठज। सीमे/ःू88ट , बालु, िग/ःआूचीक कं/ःआ8ठीटसँ \nबनल ई पुल कठपुलासँ बेशी िहलैए। जिहया आबै छी, मरो/ःूठ4मितयेक काज चलैत रहै छै। वन -वे, एक िदस; \nए/ःआ1ूे िदसुका मा/ःू55 भऽ कऽ रिह गेल अिछ ई। ए/ःआ1ूे िदस पुल खुजल छै, दोसर िदस कोना चलत, अदहा \nपुलपर मरो/ःूठ4मितक काज भऽ रहल अिछ। (तखने ओ आभासी डg2ओघपमे िहलऽ लगैए आ ओकर बाजब थरथरा \nउठै छै।) ई पुल तँ ए/ःू54े िहिल रहल अिछ ज/ःू54े गामक कठपुलो नै िहलैए।  \n(तखने एकटा िठकेदार अबैए।)  \nिठकेदार  (अिभयडg288ता सँ): हइ इ/ःू88जीिनयर।  तोहूँ वएह कऽ वएह रिह गेल/ःू4आ। बालुक/ःू4आ एना कऽ चालिनसँ चालू, \nओना कऽ चालू, जेना ओ चाउर दािल हुअए मुदा हम सेहो चाललॱ। ठीक छै ठीक छै। तूँ कहै छल/ःू4आ जे \nरोटी बनेबा लेल जेना चालै छी तिहना पुल बनेबा लेल चालू, तखने नीक रोटी सन नीक पुल बनत। ठीक \nछै ठीक छै। फेर एतेक सीमे/ःू88ट , एतेक बालु, एतेक.. हम कहने रही जे हम तोहर सभ गप मानब, मुदा \nतखन नेता, दोसर इ/ःू88जीिनयर , गु/ःू8आडा, एकरा सभक/ःू4आ कमीशन  कतऽ सँ देबै? तोरा कहलासँ बालु चालऽ लगलॱ \nआ कमीशन ब/ःू88द कऽ देिलऐ। हमर तँ िकछु नै भेल मुदा तोहर बदली भऽ गेलौ, तोहर दरमाहा ब/ःआ8ू भऽ \nगेलौ। ब/ःू74चा सभक नाम  /ःआ04कूलसँ कटाबऽ पड़लौ, गाम पठाबऽ पड़लौ ब/ःू74चा सभक/ःू4आ। हम कहने र िहयौ तोरा, \nजे बालु चालब, एतेक सीमे/ःू88ट , एतेक बालु, सभ िनअमसँ देबै। हमरा की? इलाकाक पुल, सड़क… जतेक \nमजगूत रहतै ततेक ने नीक। हमरो लेल नीके। मुदा हमरा बूझल छल जे तोहर बदली भऽ जेतौ। चीफ \nइ/ःू88जीिनयर , नेताक दिहना हाथ.. पिहने हमरे कहने रहए तोरा रोलरक नीच/ःआचआमे िपचड़ा कऽ दैले.. बइमान चीफ \nइ/ःू88जीिनयर। देख , पिहने हमरो होइ छल जे तो हूँ ओकरे सभ जेक/ःआचआ छ/ःू4आ, अपन रेट बढ़ाबैले ई सभ कऽ रहल \nछ/ःू4आ। मुदा बादमे हम देखलॱ जे नै, तूँ अलग छ/ःू4आ। मुदा हम की क/ःूच5 ? हम अपन ब/ःू74चाक नाम /ःआ04कूलसँ नै \nकटबा सकै छी। मुदा जौँ तोरा सन चीफ इ/ःू88जीिनयर आिब जाए .... किहयो से िदन आबए... तखन हम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \nफेरसँ बालु चालब शु/ःूच5 करब आ वएह चालल बालु, ए/ःू54े बालु ए/ःू54े सीमे/ःू88टमे िमलाएब। ए/ःू54े बालु, ए/ःू54े \nसीमे/ःू88ट , सभटा ओिहना जेना अह/ःआचआ तूँ कहै छ ल/ःू4आ। मुदा जखन तोरा सन िकयो आबए तखने िकने। ताधिर \nतँ...  \n(अिभय/ःू88ता आ िठकेदारक /ःूचू/ःआ04थान। लागल जेना /ःूच0ीज लोकक/ःू4आ अिभय/ःू88ता आ िठकेदारक गपक  िवषयमे बुझल \nनै भेलै जेना ई सभ आभाषी छल। दुनूटा लोक /ःूच0ीज ि/ःआ04थितसँ घुिर असिथरसँ डंका बजबऽ लगैए आ तखन \nमजदूर सभ सेहो /ःूच0ीज ि/ःआ04थितसँ आपस आिब जाइए आ फेरसँ ठकठुक करऽ  लगैए। दुनू लोक डंकाक \nअबाज आ/ःआ04ते- आ/ःआ04ते तेज करऽ लगैए आ फेर ठक - ठुकक अबाज मि/ःआू0म पिड़  जाइए आ डंकाक अबाजक संग \nपद/ःआच5 खसैए।) \n  \n  \nकूgष98लोल २ \nदृूgणंषय १ \n(इडg288जीिनयिरंग कॉलेजक दीडg2घ2ाडg288त समारोह , िवडgआ24ाथडgआओ8 सभ ठाढ़ अिछ आ िशडg2घ2क (बा िशिडg2घ2का ) भाषण दऽ रहल \nछिथ। अिभयडg288ता सेहो िवडgआ24ाथडgआओ8 सभ मडg287य ठाढ़ अिछ। ) \nिशूgष5षक / िशिूgष5षका  १: अह/ःआचआ सभक आइ ऐ इ/ःू88जीिनयिरंग कॉलेजमे अंितम िदन अिछ। एतु/ःआ1ूा जीवन आ  असल \nजीवनमे ब/ःआ8चड अ/ःू88तर छै। आब अह/ःआचआ सभक/ःू4आ धूरा- गद/ःआच5मे जेबाक अिछ। काज करबाक अिछ। मोन लगा कऽ \nकाज करबाक अिछ। एतेक काज करबाक अिछ जे ई खेत सोना उपजाबऽ लागए। लोकक जीवनमे समृि/ःआू0 \nआिब जाए। िदन-राित नै देखबाक अिछ। यएह हमर गु/ःूच4दि/ःू5ूणा हएत। ऐ दी/ःू5ूा/ःू88त समारोहमे अह/ःआचआ सभसँ हम \nयएह आ/ःआठ1ह करै छी।  \nहमर देश, हमर लोक ब/ःआ8चड मुि/ःआ0ूकलसँ /ःआ04वतं/ःू55 भेल अिछ। मुदा ई /ःआ04वतं/ःू55ता मानिसक /ःूच5पसँ आिब जाए \nतखन ने। आिथ/ःआच1क /ःूच5पसँ हम दोसरासँ /ःआ04वतं/ःू55 भऽ जाइ , ककरो आग/ःआचआ हाथ नै पसारऽ पड़ए , बजबाक \n/ःआ04वतं/ःू55ता तखने आिब सकत। अिभय/ःू88ता माने बनेनहार , सज/ःआच1क । सड़क बनेनहार, नहर बनेनहार, पुला \nबनेनहार। अिभय/ःू88ता माने जोड़ैबला। ई पुल लोकक/ःू4आ लोकसँ जोड़त। सड़क सभ बनत। लोकक जीवनमे \nगित आएत, दौगत िजनगी। नहिर, पोखिरसँ भरल इलाकामे सोना उपजत। \n(िवडgआ24ाथडgआओ8 सभक करतल डg287विन ।) \nिशूgष5षक / िशिूgष5षका  २:अह/ःआचआ सभक/ःू4आ बड़का-बड़का काज करबाक अिछ। बड़का-बड़का बा/ःू88ह बनेबाक अिछ। \nओहीसँ िवकास हेतै, ओहीसँ तेजीसँ िवकास हेतै।  सगरे िव/ःू58मे अही तरह/ःू4आ िवकास भेल छै। भारतक/ःू4आ /ःआ04वतं/ःू55ता  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \nभेटल छै, आ ई /ःआ04वतं/ःू55ता तखने काएम रिह सकत जखन तेजीसँ िवकास हएत। आ  तेजीसँ िवकास हएत \nबड़का-बड़का फै/ःू70/ःआठठी आ बड़का-बड़का बा/ःू88हसँ।   \nिशूgष5षक / िशिूgष5षका  १: ओना तँ हमरा िवकासक ओइ बड़का पथसँ मतिभ/ःआ8ूता अिछ , कारण बड़का फै/ःू70/ःआठठीमे \nहमर लोक मजदूरे बिन कऽ ने रिह जाए, बड़का मजगूत प/ःआ1ूा बा/ःू88ह बनबैमे जतेक पाइ चाही त/ःू54े ऐ देश \nलग छैहो नै, तखन बड़का क/ःू74ची बा/ःू88ह कतेक गामक/ःू4आ अपन पेटमे लेतै, ओतेक मजगूत नै रहतै, टुटैत भंगैत \nरहतै, सिदखन ओकर मरो/ःूठ4मितये होइत रहतै।  \nिशूgष5षक / िशिूgष5षका  २: मुदा मुज/ःूठ1फरपुरक ऐ दी/ःू5ूा/ःू88त समारोहमे िवकासक पथक िदशा नै तय कएल जा \nसकैए। ओ तँ िद/ःूठ8ली आ पटनेमे तय हएत।  आब… (जोरसँ बजैत) ऐ दी/ःू5ूा/ःू88त समारोहमे सभसँ बेशी न/ःूठ4बर \nलऽ कऽ पा स केिनहार छा/ःू55क/ःू4आ हम बजबऽ चाहै िछयि/ःू88ह।  \n(अिभय/ःू88ताक/ःू4आ हाथक इशारासँ बजबैए आ मेडल पिहराबैए )। \n  \n(िवडgआ24ाथडgआओ8 सभक करतल डg287विन । िश/ःू5ूक / िशि/ःू5ूकाक डg2ओ2डgआ04थान। ) \nअिभयूgष88ताक िमूgष55 : दोस। अिभयं/ःू55णक पढ़ाइमे तँ तूँ बाजी मािर गेल छ/ःू4आ। आब असल िजनगी शु/ःूच5 हएत। \nदेखी ओतऽ के बाजी मारैए। \nअिभयूgष88ता : कोनो अिभय/ःू88ताक जीत छै जे ओकर बनाएल पुल कतेक मजगूत छै, ओकर बनाएल नहिर आ \nबा/ःू88ह  पािनक िनकासीमे बाधा तँ नै दै छै। ओ लोकक िजनगी सुखी बना पाबैए आिक नै। काज समयसँ पूण/ःआच1 \nहोइ छै आिक नै। \nअिभयूgष88ताक िमूgष55 : बड़का काजमे कने-मने गलती तँ होइते रहै छै। जे कहॴ भाइ, हमरा तँ बड़का छहर, \nबड़का फै/ःू70/ःआठठी, बड़का िचमनी ब/ःआ8चड नीक लगैए। धुँआक सुग/ःू88ध तँ हमरा ब/ःू74चेसँ नीक लगैए , तोरा तँ बुझले \nछौ। \nअिभयूgष88ता :आ हमर माएक/ःू4आ धुँआसँ ख/ःू44खी होइ छै, हमरा धुँआ नीक नै लगैए। तोरा तँ बुझले छौ। \nअिभ यूgष88ताक िमूgष55 :देख भाइ, हमरा आ तोरामे की अ/ःू88तर अिछ। हम तँ ओइ पथपर आग/ःआचआ बिढ़ जाएब जे \nिद/ःूठ8ली बा पटना हमरा लेल िनध/ःआच5िरत करत। मजगूत बड़का प/ःआ1ूा बा/ःू88ह बनाबैले कहत तँ से बनेबै, कमजोर \nबड़का क/ःू74चा बा/ःू88ह बनाबैले कहत तँ से बनेबै। जे उपरका हािकम कहत से करबै।  \nअिभयूgष88ता : चाहे ओ नीक हुअए बा खराप।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \nअिभयूgष88ताक िमूgष55 : ऊपरमे बैसल छै तँ कोनो गुण छै त/ःू4आ नै बैसल छै। आ गुणी लोक अधला गप िकए \nकहतै? \nअिभयूgष88ता :तखन एतऽ पिढ़ कऽ, /ःू5आान अिज/ःआच1त कऽ कऽ की फाएदा? \nअिभयूgष88ताक िमूgष55 :छोड़ भाइ।आइ खुशीक मौका छै, आइ तूँ जीतल छ/ःू4आ त/ःू4आ आइ तोरे गप सही, मुदा आइये \nधिर। \n  \nजारी...  \nऐ रचनापर अपन मंतूgणंअय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nपूनम म/ःू8आडल -१.दाग (उप/ःू88 यास) : गौरीनाथ- लोकाप/ःआच1ण २.\"सगर राित दीप जरय\"क \nदोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२ शिन िदन स/ःू88/ःू87याक/ःू4आ क/ःू4आ दरभंगामे \n३.सम/ःू88वय २-४ नव/ःूठ4बर २०१२ इि/ःू8आडया हैबीटेट  से/ःू88टर भारतीय भाषा महो/ःू84सव SAMANVAY 2-4 \nNovember 2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL/ ३ नव/ःूठ4बरक/ःू4आ मैिथलीमे /ः40ठा/ःआआूणवाद , \n/ःू7चयोितरी/ःू58रपूव/ःआच1 िव/ःआू4ापित आ  मैिथलीमे /ःूचूेमक गीतपर भेल बहस  \n  \n१ \n \nदाग (उप/ःू88 यास) : गौरीनाथ- \nलोकाप/ःआच1ण /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n \n \nबहुत िदन भेल, ए/ःआ1ूैस वष/ःआच1, मातृभाषाक /ःूचूित अनुरागक एक  टा िवशेष /ःू5ूण मे मैिथली मे िलखबाक लेल \nउ/ःू88मुख भेल रही—1991 मे— एिह ए/ःआ1ूैस वष/ःआच1 मे लगभग दू गोट कथा- सं/ःआठ1ह  जोगर कथा आ दू गोट वैचािरक \n(आलोचना/ःू84मक , सं/ःआ04मरणा/ःू84मक आ िववरणा/ःू84मक ) पु/ःआ04तक जोगर  लेख य/ःू55 - त/ःू55 /ःूचूकािशत आ िछि़डआयल रिहतो \nओकरा सभ क/ःू4आ पु/ःआ04तकाकार सं/ःआठ1िहत क रबाक साहस एखन धिर नइँ भेल। ई /ःूचूाय : अनके कारण/ःू4आ, जकर \nचच/ःआच5 बहुत आव/ःआ0ूयक नइँ। मुदा, ई उप/ःू88यास एिह लेल पु/ःआ04तकाकार अपने सभक सम/ःू5ू /ःूचू/ःआ04तुत क ’ रहल छी \nजे एकरा प/ःू55 - पि/ःू55का /ःआू5ारा /ःूचू/ःआ04तुत करबाक सुिवधा हमरा लेल नइँ छल। मुदा हमरा लग ई िव/ःू58ास छल जे \nमैिथलीक ओ पाठक वग/ःआच1 पढ़ ’ चाहताह जे /ःूचूाय : तेरह वष/ःआच1 सँ 'अंितका’ पढ़ैत आयल छिथ। मैिथली \nप/ःू55कािरताक दीघ/ःआच1कालीन ओिह इितहास —जे मैिथली पि/ःू55का पाठकिवहीन आ घाटा मे बहराइत अिछ—क/ःू4आ फूिस \nसािबत करैत जे पाठक वग/ःआच1 'अंितका’ क/ःू4आ िनरंतर 'घाटारिहत’ बनौने रहलाह हुनक /ःआ04नेह पर हमरा आइयो \nिव /ःू58ास अिछ। िन/ःू5चये ओ पाठक वग/ःआच1 हमर उप/ःू88यास सेहो कीिनक’ पढ़ताह आ हमर पुरना िव/ःू58ास क/ःू4आ आरो \nदृढ़ करताह। \n—लेखक \n \nPrice : 150.00 INR \n/ःआ04/ःू55ी आ शू/ः40च  दुनू क/ःू4आ हीन आ मद/ःआच1नीय मान ’वला कुसं/ःआ04कृितक अवसानक कथा जे अपन तथाकिथत \n'/ः40ठ/ःआआू \nïशि/ःू70त ’क छद्ïम अहंकार मे पिरवत/ःआच1नक ईजोत देिखए ने पबै यए ...जखन देख’ पड़ै छै तँ पाखंडक कील- /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \nकवच ओि़ढ लै यए, अहुिछया कटै यए, िघनाइ यए आ अंतत: एक टा 'दाग’ मे बदलै यए जे कुसं/ःआ04कृितक \n/ःआ04मृित शेषक संग पिरवत/ःआच1नक संवाहक , /ःआ04/ःू55ी आ शू/ः40चक , संघष/ःआच1- /ःूचूतीक सेहो अिछ। \nउप/ःू88यास पठनीय  अिछ, िवचारो/ःू54ेजक अिछ आ मैिथली मे बेछप।  \n \n—कुणाल \nगौरीनाथ मैिथलीक चिच/ःआच1त आ मानल कथाकार छिथ। पठनीयता आ रोचकता िहनकर ग/ःआू4 मे बेस देखाइत \nअिछ। म/ःआचआजल  हाथ/ःू4आ ओ ई उप/ःू88यास िलखलिन अिछ। गौरीनाथ मैिथली सािह/ःू84यक आँगुर पर गनाइ वला \nलेखक मे छिथ जे जाित-िवमश/ःआच1 क/ःू4आ अपन िवषय व/ःआ04तु बनौलिन। आन भारतीय भाषा मे सािह/ःू84यक जे \nलोकत/ःआच4ि/ःू55कीकरण भेल , तकर सिर भ’क’ हेबाक मैिथली एखनो /ःूचूती/ःू5ूे क ’ रहल अिछ। ई उप/ःू88यास मैिथली \nसािह/ःू84यक लोकत/ःआच4ि/ःू55कीकरण लेल कयल एक टा साथ/ःआच1क आ सश/ःू70त /ःूचूयास अिछ।  \n'दाग’ अनेक अंत/ःआू5ं/ःआू5 सबहक बीच सँ टपैत अिछ िव/ःू58सनीयता, रोचकता आ लेखकीय ईमानदारीक तीन टा \nतानल तार पर एक टा समधानल नट जक/ःआचआ। एत ’ सामंतवाद आ /ः40ठा/ःआआूणवादक िमझेबा सँ पिहनेक  दीप \nसनहक तेज भ’ जायब देखाइत अिछ। धुरखुर नोचैत नपुंसक तामस आ वायवीय जाित दंभ अिछ। \nनवतुिरयाक आिथ/ःआच1क कारण/ःू4आ जाित क/ःआूचरताक तेजब सेहो। दिलत िवमश/ःआच1 अिछ , ओकर पड़ताल सेहो। दिलतक \n/ः40ठा/ःआआूणीकरण निह भ ’ जाय, तकरो िचंता अिछ। दिलत िवमश/ःआच1क मनु/ःआ0आयतावाद आ  /ःआ04/ःू55ीवादक नजिरञे पड़ताल \nसेहो। \nआकार मे बेसी पैघ निहयो रहैत एिह मे /ःू70लािसक सब सनहक िव/ःआ04तार अिछ अनेक रोचक पा/ःू55क गाथाक \nबखान संग। आजुक मैिथल गाम जेना जीवंतता सँ एिह उप/ःू88यासक पा/ःू55 बिन क/ःू4आ सोझ/ःआचआ अबैत अिछ , से \nअनायासे फणी/ःू58रनाथ रेणु क/ःू4आ मन पाि़ड दैत अिछ। गामक नवजुबक सबहक दल या/ःू55ीक  नवतुिरयाक यो/ःू7ूय \nवंशज अिछ। \nजँ आजुक िमिथला, ओकर दशा-िदशा आ संगिह ओत’ होइत सामािजक पिरवत/ःआच1न /ःूच5पी अमृत मंथनक ख/ःआचआटी \nबखान चाही, तँ 'दाग’ क/ःू4आ पढ़ू।  \nएिह रोचक आ अ/ःू84यंत पठनीय उप/ःू88यासक /ःआ01यापक पाठक समाज /ःआू5ारा समुिचत /ःआ04वागत हैत आ गाम -देहात सँ \nल’क’ नगर परोप/ःआूचा मे एिह पर चच/ःआच5 हैत , एहेन हमरा पूण/ःआच1 िव/ःू58ास अिछ।  \n—िव/ःआू4ान/ःू88द झा \n/ःआ04/ःू55ी आ दिलत  एिह दुनू िवमश/ःआच1 क/ःू4आ एक संग समेट ’वला उप/ःू88यास हमरा जनतब मे मैिथली मे न िह िलखल गेल \nअिछ। ई उप/ःू88यास एिह िरि/ःू70त क/ःू4आ भरैत भिव/ःआ0आयक लेखन लेल /ःूचू/ःआ04थान - िव/ःू88दु सेहो तैयार  करैत अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \n'दाग’ अपन कैनवास मे या/ःू55ीक 'नवतुिरया’ आ लिलतक 'पृ/ःू85वीपु/ःू55 ’क संवेदना क/ःू4आ सेहो िव/ःआ04तार  /ःूचूदान करैत \nअिछ। तािह अथ/ःआच1 मे ई मैिथली उप/ःू88यास परंपराक एक टा मह/ःू84/ःू84वपूण/ःआच1 कड़ी सािबत हैत। 'नवतुिरया’क 'बम-\nपाट/ःआच8’क िवकास-या/ःू55ा क/ःू4आ 'गितशील युवा मंच’ मे देखल जा सकैत अिछ। जाित, धम/ःआच1, िलंग आिद सीमाक \nअित/ःआ8ठमण करैत मनु/ःआ0आय ओ मनु/ःआ0आयताक प/ःू5ू मे लेखकीय /ःूचूितब/ःआू0ताक /ःूचूमाण िथक सुभ/ः40चा सनक पा/ःू55क िनम/ःआच5ण \nजे अपन दृि/ः41च सँ जातीय-िवमश/ःआच1 सँ आग/ःआचआक बाट खोजैत अिछ , ' पिहने मनु/ःआ0आय बचतै तखन ने /ःूचूेम !’ \nअिभनव क/ःू85य आ  िश/ःूठ8पक संग िमिथलाक नव बयार क/ःू4आ थाह ’वला उप/ःू88यास िथक 'दाग’। \n—/ःू57ीधरम  \n \nउसार-पुसार \nई उप/ःू88यास हम  लगभग दस वष/ःआच1 पिहने िलखब शु/ःूच5 कयने रही। 2003 मे। ए/ःआ1ूैसम शता/ःूठूदीक नव गाम मे \nतखन धिर जे िकछु थोड़ेक सामािजकता बचल छल, एिह बीच सेहो ख/ःू84म जक/ःआचआ भ ’ गेल। खगल क/ःू4आ के \nदेखै यए, हारी-बीमारी धिर मे तकैवला नइँ! अह/ःआचआक नीक ज/ःूच5र दोसर क/ःू4आ अनसोह/ःआचआत लगै छै।  लोभ-िल/ःूठ0साक \nपहाड़ सम/ःआ04त स/ःूठ4ब/ःू88ध आ हािद/ःआच1कता क/ःू4आ धंधा आ नफा-नुकसान सँ जोि़ड देलक अिछ।...गाम सँ बाहर \nरह’वला भाइ-भाितज क/ःू4आ बेदखल करबाक य/ःू7ठ बढ़ल अिछ। खेती-िकसानीक जगह /ःआ01यापार आ बाहरी पाइ पर \nजोर। सुिखतगर होइते लोक शहर जक/ःआचआ आ/ःू84मकेि/ःू88/ः40चत भ ’ रहल अिछ आिक नव तरहक दबंग बिन रहल \nअिछ, नंगटै पर उतिर रहल अिछ। संगिह की ई कम दुखद जे जाित-धम/ःआच1, प/ःआचआिज - /ःूचूित/ः417ा सनक मािमला मे \nएखनो; थोड़े कम सही; उ/ःआठ1 कोिटक सामािजक  एकता, आड/ःूठ4बर आ शु/ःआू0ता देखाइते अिछ ?... \nसवण/ःआच1 समाज  दिलत-अछूतक क/ःू88या पर अदौ सँ मोिहत होइत रहल आ ए/ःूठ4हर आिब िववाह आिदक सेहो अनेक \nघटना सोझ/ःआचआ आयल। मुदा दिलत युवकक संग गामक िसरमौर पंिडतजीक क/ःू88याक भािग जायब , घर बसायब \nआ ओकर /ःआ04वावलंबी हैब पागधारी लोकिन क/ःू4आ नइँ अरघैत छिन तँ एकरा की कहबै? \nखेितहर समाज लेल खेती-िकसानी सँ बि़ढ ताग आ पाग किहया धिर रहत से नइँ किह सकब!... \nओना िमिथला-मैिथल-मैिथलीक मािमला मे 'पूबा-डूबा’क ह/ःआ04त/ःू5ूेप पि/ःू5चमक /ःू57े/ः417ता- /ःआठ1ंिथ  क/ःू4आ किहयो /ःआ04वीकाय/ःआच1 नइँ \nरहल—खासक’ शु/ःआू0तावादी लोकिन आ पॲगा पंिडत लोकिन क/ःू4आ!... \nिन/ःू5चये ओहेन  /ःआ01यि/ःू70त क/ःू4आ मैिथल समाजक ई पाठ बेजाय लगतिन जे मनु/ःू70ख आ मनु/ःू70ख मे भेद करै छिथ , \nएक क/ःू4आ /ःू57े/ः417 आ दोसर क/ःू4आ हीन बुझैत छिथ !... \nिसमराही-/ःूचूतापगंज - लिलत/ःआठ1ाम -फारिबसगंज बीचक आ कात-करोटक 'पूबा-डूबा’ गाम-घरक िकछु श/ःूठूद (ककनी, \nकुरकुिटया, ढौहरी, दोदब आिद), िकछु /ःू87विन , िभ/ःआ8ू - िभ/ःआ8ू तरहक उ/ःू74चारण आ  वत/ःआच1नीक िविवधता कोसी- पि/ःू5चमक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \nिकछु पाठक क/ःू4आ अपिरिचत भनिह लगिन , आँकड़ जक/ःआचआ /ःूचूाय : नइँ लगबाक चािहयिन िकएक तँ कोसी पर नव \nबनल पुल चालू भ’ गेल अिछ...जाित मे भागिन आिक अजाित मे, बेटी-बिहन घर-घर सँ भागबे करतिन...ताग \nआ पाग धयले रिह जयतिन!...नव-नव बाट आ पुल आकष/ःआच1क होइत छै! से जनै अिछ छान-पगहा तोड़बा लेल \nआकुल-/ःआ01याकुल नव तुरक मैिथल  क/ःू88या! हँ, पंिडजी बुझैतो तकरा /ःआ04वीकार ’ नइँ चाहैत छिथ। \nउप/ःू88यासक अि/ःू88तम  प/ःआचआित पूरा क ’ हम िव/ःू57ामक मु/ः40चा मे रही...िक पंडीजी, माने पंिडत भवनाथ िम/ःू57 , आिब \nगेलाह। पुछिलयिन—पंिडत कका, अंकुरक /ःूचू/ःआ11क उ/ःू54र के देत ? कहू, ओकर कोन अपराध?... पंिडत कका \nिकछु ने बजलाह, बौक बिन गेलाह!... मुदा हुनका आँिख मे अनेक तरहक िमि/ःू57त  /ःआ8ठोध छलिन ! ओ पिहने \nजक/ःआचआ दुव/ःआच5सा नइँ भ ’ पािब रहल छलाह, मुदा भाव छलिन—खचड़ै करै छह! हमरा न/ःआचआगट क ’क’ रािख देलह \nआ आबो पुछै छह...जाह, तोरा किहयो चैन सँ नइँ रिह हेतह!... \nअंकुरक छाती पर जे दाग अिछ, तेहन-तेहन अनेक दाग सँ एिह लेखकक ग/ःू55 - ग/ःू55 दागबाक आक/ःआच4/ःू5ूी पंिडत \nसमाज आ िव/ःू5आ आलोचक लोकिन लग िन/ःू5चये अंकुरक सवालक कोनो उ/ःू54र नइँ हेतिन। सुभ/ः40चाक तामस  आ \nओकर नजिरक दापक दाग सेहो हुनका लोकिनक आ/ःू84मा पर साइत निहए बुझाइत हेतिन !... मुदा सुधी पाठक, \nदिलत समाज सँ आग/ःआचआ आिब रहल नवयुवक लोकिन आ /ःआ04/ःू55ीगण लोकिनक नव पीढ़ी ज/ःूच5र एकर उ/ःू54र \nतकबाक /ःूचूयास करत , से हमरा िव/ःू58ास अिछ।  \n—गौरीनाथ 01 िस त/ःूठ4बर , 2012 \n  \n२ \n\"सगर राित दीप जरय\"क दोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२ शिन िदन \nस/ःू88/ःू87याक/ःू4आ क/ःू4आ दरभंगामे \n-\"सगर राित दीप जरय\"क दोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२ शिन िदन \nस/ःू88/ःू87याक/ःू4आ क/ःू4आ दरभंगामे \n \n  \n-आयोजक छिथ /ःू57ी अरिव/ःू88द ठाकुर  \n \n  \n--\"सगर राित दीप जरय\"क पिहल चरणमे बहुत रास घुसपैिठया घुिस गेल रहिथ आ ई अपन मूल उ/ःआ1ठे/ःआ0ूयसँ \nदूर भऽ गेल छल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \n \n  \n-लोक भिर राित सुतैत रहिथ, जाितवािदताक /ःआ04वर सोझ/ःआचआ आिब गेल छल , लॉबी बना कऽ होइत समी/ःू5ूा आ \n/ः40ठा/ःआआूणवादी- आमं/ःू55ण धिर गप पहुँिच गेल छल। सािह/ःू84य अकादेमीक ह/ःआ04त/ःू5ूेपसँ मामला आर गरबड़ा गेल। \n७५ म सगर राित दीप जरयमे पटनामे िकछु गोटे /ःआू5ारा शराब  पीलापर धनाकर ठाकुर िवरोध सेहो /ःूचूकट \nकेलि/ःू88ह। तकर बाद ओहीमेसँ िकछु गोटे ऐ  गो/ः417ीक/ःू4आ िद/ःूठ8ली लऽ गेला, मुदा िविभ/ःआ8ू कारणसँ आ सािह/ःू84य \nअकादेमीक दवाबपर मैिथली पोथी /ःूचूदश/ःआच1नी नै लगाओल जा सकल , कारण आयोजक तकर अनुमित नै देलि/ःू88ह , \nऐ सािह/ःू84य अकादेमीक कथा गो/ः417ीक/ःू4आ ७६म -\"सगर राित दीप जरय\"क मा/ःू88यता नै देल जा सकल (ओना िकछु \n/ः40ठा/ःआआूणवादी कथाकार आ घुसपैिठया लोकिन एकरा ७६म सगर राित दीप जरय किह रहल छिथ!!)  । ७६म -\n\"सगर राित दीप जरय\"क आयोजन िवभा रानी /ःआू5ारा चे/ःआ8ूैमे भेल जतए मा/ःू55 एकटा कथाकार पहुँचला। िकयो \nमाला नै उठेलिन आ सगर राित दीप जरयक पिहल चरणक दुखद अ/ःू88त भऽ गेल।  \n \n  \n--\"सगर राित दीप जरय\"क/ःू4आ फेरसँ िजयेबाक /ःूचूय/ःू7ठक /ःआ04वागत कएल जा रहल अिछ।  \"सगर राित दीप \nजरय\"क दोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/ःूठ4बर २०१२  क/ःू4आ \"िकरण जय/ःू88ती\"क \nअवसरपर आयोिजत भऽ रहल अिछ। आशा अिछ जे ई नव  \"सगर राित दीप जरय\"क दोसर फेज (चरण)क \nपिहल सगर राित दीप जरय पुनः अपन ओइ पथपर आग/ःआचआ बढ़त , जे /ःूचूभास कु. चौधरी ऐ लेल सोचने छला। \n३ \nसमूgष88वय  २-४ नवूgष94बर २०१२ इिूgष8णडया हैबीटेट सेूgष88टर भारतीय भाषा महोूgष84सव SAMANVAY 2-4 \nNovember 2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL/ ३ नवूgष94बरकूgष4ण मैिथलीमे ूg4ं9ाूgणणषणवाद , \nूgष76योितरीूgष58रपूवूgण6अ िवूgणष4ापित आ मैिथलीमे ूgष6षेमक गीतपर भेल बहस  \n-भारतीय भाषा महो/ःू84सव \n  २ नव/ःूठ4बरक/ःू4आ /ःूचूार/ःूठ4भ भेल - - /ःू7चयोितरी/ःू58र पूव/ःआच1 िव/ःआू4ापितक जीवनपर आधािरत \"उगना रे\" \nपर कथक नृ/ःू84य/ःआच4गना शोभना नारायणक नृ/ःू84य लोकक/ःू4आ मं/ःू55मु/ःू7ूध केलक   \n- सम/ःू88वय २-४ नव/ःूठ4बर २०१२ इि/ःू8आडया हैबीटेट से/ःू88टर भारतीय भाषा महो/ःू84सव  SAMANVAY 2-4 \nNovember 2012 IHC INDIAN LANGUAGES' FESTIVAL/ \n- ३ नव/ःूठ4बरक/ःू4आ मैिथलीमे /ः40ठा/ःआआूणवाद , /ःू7चयोितरी/ःू58रपूव/ःआच1 िव/ःआू4ापित आ  मैिथलीमे /ःूचूेमक गीतपर भेल बहस  \n-बहसमे भाग लेलिन उदय नारायण िसंह निचकेता, देवशंकर नवीन, िवभा रानी आ गजे/ःू88/ः40च ठाकुर ; आ मोडेरेटर \nरहिथ अरिव/ःू88द दास   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \n-आकाशवाणी दरभंगा, िह/ःू88दी अखबार सभक दरभंगा सं/ःआ04करण , सी.आइ.आइ.एल. , सािह/ःू84य  अकादेमी, नेशनल \nबुक /ःआठठ/ःआ04ट आ अंितका- िमिथला दश/ःआच1न , जखन-तखन केर लेखकक /ःूचूोफाइल , िव/ःआू4ापितक/ःू4आ पाग पिहरा कऽ \nिव/ःआू4ापित पव/ःआच1 केिनहार चेतना सिमितक पि/ःू55का घर बाहर , झारख/ःू8आड सनेस आ जाितवादी रंगमंचक नाटकक  \nश/ःूठूदावली आिद , ऐ सभ /ःआू5ारा मैिथली सािह/ःू84यक/ःू4आ /ः40ठा/ःआआूणवादी बनेबाक  /ःूचूयासक िव/ःूच4/ःआू0 गएर - /ः40ठा/ःआआूणवादी समाना/ःू88तर \nधाराक चच/ःआच1 गजे/ःू88/ः40च ठाकुर  /ःआू5ारा भेल  \n- /ःू7चयोितरी/ःू58र  पूव/ःआच1 गएर /ः40ठा/ःआआूण िव/ःआू4ापित आ /ःू7चयोितरी/ःू58रक प/ःू5चात बला क/ःआूचर  सं/ःआ04कृत - अवह/ःआू7 बला िव/ःआू4ापितक \nबीच अ/ःू88तर गजे/ःू88/ः40च ठाकुर रेख/ःआच4िकत  केलि/ःू88ह  \n \n  \nऐ सँ पिहने िह/ःू88दी आ मिणपुरीक काय/ःआच1/ःआ8ठम सेहो भेल।  \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतूgणंअय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nडा.रमा न/ःू88द झा ‘रमण’ \nकलकूgष54ा िवूgष58िवूgणष4ालयमे मैिथली - राजा टंकनाथ चौधरी  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \nकलक/ःू54ा िव/ःू58िव/ःआू4ालयमे मैिथलीक अ/ःू87यापनक /ःूचूार/ःूठ4भक होएबाक सद/ःू88भ/ःआच1मे डा. जयका/ःू88त िम/ःू57 (मैिथली \nसािह/ःू84यक इितहास , सािह/ःू84य अकादेमी ) िलखने छिथ - /ःआ04वग/ःआच8य सर आशुतोष मुखज/ःआच8 कलक/ःू54ामे मैिथलीक \nमहान स/ःूठ4पोषक कहल जाए सकैत छिथ। कुमार गंगा◌ा न/ःू88द िसंह , बाबू ग /ःआ15ापित िसंह, /ः40ठजमोहन ठाकुर, \nिव/ःआू4ान/ःू88द ठाकुर आिद महानुभाव लोकिनक /ःूचूयाससँ तथा दुग/ःआच5गंज पुरिनय/ःआचआक राजा टंकनाथ चौधरीक उदार \nिव/ःू54ीय सहायतासँ 1917 ई. मे कलक/ःू54ा िव/ःू58िव/ःआू4ालयमे मैिथली चेयर /ःआ04थािपत भेल।  \nडा. सुभ/ः40च झा (मैिथली: वृ/ःू54 ओ पिरिध , चेतना सिमित) ता/ःू84कािलक ि/ःआ04थित आ सहयोगक/ःू4आ /ःआ04प/ः41च करैत िलखल \nअिछ जे मैिथलीक अ/ःू87यापनक हेतु दू टा /ःूचूा/ःू87यापक िनयु/ःू70त भेल छलाह। एिहमे एक गोटेक वेतन रजौरक \nराजा /ःआ04व . टंकनाथ चौधरी /ःआू5ारा देल /ः40च/ःआ01य रािशसँ तथा दोसर गोटेक वेतनक रािश बनैलीक /ःआ04व . राजा \nकी/ःू84य/ःआच5न/ःू88द िसंह /ःूचूभृित /ःआू5ारा देल /ः40च/ःआ01यसँ देल  जाइत छल तथा ई लोकिन /ःआ8ठमशः रजौर तथा बनैली /ःआ01या/ःू71याता \nकहल जािथ। \nएिह /ःूचूसंग /ः40ठजमोहन ठाकुर (िव/ःू58िव/ःआू4ालयमे मैिथलीक /ःूचूवेश , चेतना सिमित) िलखल अिछ- जखन हम पूिण/ःआच1य/ःआचआसँ \nघूिर के ◌ँकलक/ःू54ा पहुँचलहुँ तखन /ःू5आात भेल जे राजा /ःू57ीटंकनाथ चौधरी सेहो उदारदातापूव/ःआच1क साढ़े तीन \nहजार टाका देबाक सूचना सर मुखज/ःआच8के ◌ँ देलिथ/ःू88ह अिछ। ओ ‘टंकनाथ चौधरी चेयर’ /ःआ04थािपत करबाक \nअनुरोध कएलि/ःू88ह अिछ। एिह तरहे ◌ँ दूनू (राजाबहादुर की/ःू84य/ःआच5न/ःू88द िसंह ) िमलाके ◌ँ एगारह हजार टाका \nता/ःू84कािलक काय/ःआच1 चलएबाक हेतु संगृहीत भए गेल। अथ/ःआच5त् िव/ःू58िव/ःआू4ालयमे मैिथलीक अ/ःू87यापन काय/ःआच1 /ःूचूार/ःूठ4भ \nहोएबाक िनिम/ःू54 आव/ःआ0ूयक िनिध उपल/ःूठूध करेबाक हेतु जे दू उदारमना मातृभाषा अनुरागी आिथ/ःआच1क सहयोग \nकएल आ कलक/ःू54ा िव/ःू58िव/ःआू4ालयमे सव/ःआच1/ःूचूथम मैिथलीक अ/ःू87यापन काय/ःआच1 /ःूचूार/ःूठ4भ भए सकल एवं जािहसँ मैिथली \nिश/ःू5ूणक बाट खूजल , ओिहमे एक छिथ राजा टंकनानाथ चौधरी। \nराजा टंकनाथ चौधरी राजा बुि/ःआू0नाथ चौधरीक पु/ःू55 छलाह। िहनक ज/ःू88म 11 नव/ःूठ4बर 1884 ई. के ◌ँदुग/ःआच5गंज, \nकिटहारमे भेलिन। ओ अपन बेमा/ःू55ोय भाए कुमार छ/ःू55ानाथ चौधरीसँ मा/ःू55ा छओ मास छोट छलाह। िहनक \nिपता राजा बुि/ःआू0नाथ चौधरीक देहा/ःू88त जे/ः417 1885 ई. मे भए गेलिन। ओिह समयमे दूनू भाए नावािलग \nछलाह। जेना महाराज महे/ःू58र िसंहक देहावसानक उपरा/ःू88त हुनक दूनू पु/ःू55ा महाराज ल/ःआ50मी/ःू58र िसंह एवं \nमहाराज रमे/ःू58र िसंहक अ/ःूठ8पवय/ःआ04कताक कारणे ◌ँ दरभंगा राज ‘कोट/ःआच1 ऑफ वा/ःआ8चस/ःआच1क अ/ःू88तग/ःआच1त चल गेल छल , \nओिहना राजा बुि/ःआू0नाथ चौधरीक जमीनदारी कोरट लािग गेलिन। \nराजा टंकनाथ चौधरीक /ःूचूारि/ःूठ4भक िश/ःू5ूा नवि/ःआू5प िजलाक कृ/ःआ0आणनगरमे भेलिन। 15 वष/ःआच1क अव/ःआ04थामे ओ \nकलक/ःू54ा िव/ःू58िव/ःआू4ालयसँ /ःूचूथम /ःू57ेणीमे इंटर पास कएल। /ःूचूेिसड/ःआ70सी कालेजसँ अङरेजी तथा दश/ःआच1न िवषयक \nसंग /ःआ04नातक भेलाह। अि/ःआठ1म िश/ःू5ूाक हेतु दश/ःआच1नशा/ःआ04/ःू55ा लए एम . ए. मे नाम िलखाओल। िक/ःू88तु 1904 ई.मे \nजखन जमीनदारी कोरट मु/ःू70त भेलिन तँ औपचािरक िश/ःू5ूा समा/ःूठ0त कए जमीनदारीक /ःूचूब/ःू88धक दािय/ःू84व स/ःूठ4हािर  \nलेल। राजा बुि/ःआू0नाथ चौधरीक जमीनदारी िबहार आ बंगा◌ाल- दूनू रा/ःू7चयमे छलिन। ओकर सु/ःूचूब/ःू88धक हेतु \nिबहार /ःू5ूे/ःू55क /ःूचूब/ःू88ध कुमार छ/ःू55नाथ चौधरी तथा बंगा◌ा ल /ःू5ूे/ःू55क /ःूचूब/ःू88ध राजा टंकनाथ चौधरी स/ःूठ4हारल। राजा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \nटंकनाथ चौधरीक िववाह कोइलख, मधुबनी /ःआठ1ाम िनवासी पि/ःू8आडत जानकीनाथ झाक क/ःू88यामे छलिन। राजा \nसाहबके ◌ँ तीन पु/ःू55 एवं तीन क/ःू88या भेलिथन। िहनक पिरवारमे कतेको खाढ़ीसँ िपताके ◌ँ क/ःू88यादानक सौभा/ःू7ूय \nनिह होइत छलिन। राजा साहबके ◌ँ ई सौभा/ःू7ूय भेटलिन। राजा टंकनाथ चौधरी य/ःआू4िप /ःआ04वयं उ/ःू74चिश/ःू5ूा /ःूचूा/ःूठ0त \nनिह कए सकल छलाह मुदा, समाजमे िश/ःू5ूाक /ःआ01यापक /ःूचूचार हो, तदथ/ःआच1 आजीवन /ःूचूय/ःू7ठशील छलाह। एिह हेतु \n1915 ई. मे अपन िपताक नाम पर रामनगरमे /ःआ04कूल /ःआ04थािपत कएल। िश/ःू5ूाक /ःू5ूे/ःू55ामे िहनक अवदानक \nउ/ःूठ8लेख करैत िमिथला िमिहर (16 जून, सन 1928 ई.) िलखैत अिछ- ‘िश/ःू5ूा /ःूचूचार म/ःआ70 आप सदा आगे रहते \nथे। अपनी राजधानी रामग /ःआ17 म/ःआ70 अपने /ःआ04वग/ःआच8य िपता के /ःआ04मारक म/ःआ70 बुि/ःआू0नाथ इ/ःू88सिट/ःू74यूशन नाम से एक \nहाई/ःआ04कूल /ःआ04थािपत कर उसम/ःआ70 अनेको िव/ःआू4ािथ/ःआच1यॲ को अपनी ओर से सब खच/ःआच1 देते थे। ’ \nओिह /ःआ04कूलमे मैिथल छा/ःू55क िनःशु/ःूठ8क िश/ःू5ूाक /ःआ01यव/ःआ04था छलैक। खगल आ मेधावी छा/ःू55क आवास आिदक \n/ःूचूब/ःू88ध राजक िदिशसँ होइत छल। बंगा लमे रिहतो हुनक सम/ःआ04त पािरवािरक स/ःूठ4ब/ःू88ध आ  सरोकार िमिथलासँ \nछल। ते ◌ँ ओतय मैिथल छा/ःू55क सं/ःू71या पय/ःआच5/ःूठ0त रहैत छल। ओ मैिथल छा/ःू55 संघक /ःआ04थापना कएल जकर \nिनयिमत बैसार होइत छलैक। ओिह बैसारमे मैिथली िनब/ःू88ध तथा किवता पाठ होइत छल। िमिथलासँ गेल  \nओहने एक छा/ःू55मे छलाह काशीनाथ झा जे पछाित मैिथलीक किव कथाकारक /ःूच5पमे /ःू71यात भेलाह। पं. \nकाशीनाथ झा जखन मैि/ःआठठक पास कए लेलिन तँ ओही /ःआ04कूलमे हुनक िनयुि/ःू70त एक िश/ःू5ूक /ःूच5पमे भए गेलिन। \nतदुपरा/ःू88त , ओ अपन अनुज का/ःू78चीनाथ झा (डा. का/ःू78चीनाथ झा ‘िकरण’) के ◌ँ गामसँ आिन लेलिन। \nिकरणजी ओतिहसँ मएि/ःआठठक एवं राजा टंकनाथ चौधरीक आिथ/ःआच1क सहयोग पािब कलक/ःू54ा िव/ःू58िव/ःआू4ालयसँ इ/ःू8आ/ःआठठ/ःआ70स \nपास कएलिन। एिह त/ःू85यके ◌ँ /ःआ04प/ः41च करैत राजा टंकनाथ चौधरीक पु/ःू55 /ःूच4/ः40चनाथ चौधरी (देहावसान, 2004 \nई.) िलखैत छिथ- \nAt Ramganj, he established a High School in 1915, in the memory of their \nfather. The Maithil Students from \nMithila area were taught free of tuition fee, they were allowed free food and \nseats in the Maithil Hostel of the school. \nPoor students of the area were also allowed teaching free of fees. A Maithi l \nChhatra Sangha was established in which \nessays and verses were read. Late Pandit Kashinath Jha, who passed \nMatriculation from there was appointed as a teacher \nof the school. Pt. Kashinath Jha was the elder brother of Mithila's eminent \nwriter and thinker, Dr. Kanchinath Jha  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \n\"Kiran\", took great interest in Maithili literature. The students were encouraged to \nwrite more and more and read them in \nthe weekly gathering. Movements for Mithilakshar type was done. (चेतना सिमित \n/ःआ04मािरका, 1988)। \nराजा टंकनाथ चौधरीक /ःआ01यि/ःू70त/ःू84व सहज छल। ओ िमलनसार छलाह। पैघ -छोटक भेदभाव मनमे िबना अनने \nलोकसँ भ/ःआ70ट करैत छलाह। िहनक /ःआ01यि/ःू70त/ःू84वक एिह िवशेषताक /ःूचूसंग ‘िमिथला िमिहर’ िलखने अिछ - ‘हमारे \nराजा साहब बी.ए. होने के अितिर/ःू70त सुव/ःू70ता, काय/ःआच1कुशल , अथक पिर/ःू57मी, िनरिभमानी, िश/ःू5ूा/ःूचूेमी, तथा \nिमलनसार थे। आप बड़े से बड़े और छोटे से छोटे तक म/ःआ70 िदल खोलकर बात/ःआ70 करते थे। ’ हुनक पु/ःू55  \n/ःूच4/ः40चनाथ चौधरीक िन/ःआ0ठिलिखत कथनसँ सेहो एिह बातक पुि/ः41च होइत अिछ। ओ िलखैत छिथ - \nWhen at Ramnagar, he used to sit in the maidan in front of the palace fo r \nabout one and half hour with some \nofficials and relations. where the general public and tenants were free  to talk to \nhim about their grievances, if any, which \nwere noted down and redressed as far as possible. ( चेतना सिमित /ःआ04मािरका, 1988 \nई.)। \nराजा टंकनाथ चौधरी उदार /ःूचूवृितक लोक छलाह। िमिथला िमिहरसँ /ःआ04प/ः41च होइछ िहनक एिह उदारताक \n/ःूचूितकूल /ःूचूभाव पड़ैत छलैक तथा ओ कज/ःआच1मे भए गेल छलाह। तथािप सामािजक काय/ःआच1सँ िकंिचतो िवमुख निह \nभेलाह। राजा साहबक उदारताक एक /ःू7चवल/ःू88त उदाहरण अिछ जे 1926 ईमे िसतावग /ःआ17 आ ठाकुरग/ःआचआव बाटे \nिदनाजपुरसँ /ःूच5िहया धिर जखन रेललाइन बनय लागल , जे हुनक जमीन बाटे जाइत छल, तँ राजा टंकनाथ \nचौधरी रेलवेके ◌ँिनःशु/ःूठ8क जमीन दए देलिथन। राजा टंकनाथ चौधरी िदनाजपुर िजला वोड/ःआच1क गैर -पदािधकारी \nअ/ःू87य/ःू5ू तथा िदनाजपुर /ःूठ4युिनिसपल बोड/ःआच1क 15 वष/ःआच1 धिर अ/ःू87य/ःू5ू रहलाह। बंगा ल लेिज/ःआ04लेिटव काउंिसलक \nगठन भेला पर ओकर सद/ःआ04य िनव/ःआच5िचत भेलाह। िहनक अवदानक /ःूचूसंग िमिथला िमिहर िलखैत अिछ - ‘बहुत \nिदनॲ तक आप िदनाजपुर िडि/ःआ04/ःआठठ/ःू70ट बोड/ःआच1 के चेयरमैन रहे और इस अविध म/ःआ70 आपने अ/ःू74छे- अ/ःू74छे काम िकये \nिजनके िलये िदनाजपुर िजला बोड/ःआच1 म/ःआ70 आज भी आप का नाम आदर के साथ िलये जाते ह/ःआ7आ। आजकल आप \nकदमा थाना की ओर से पूिण/ःआच1या िजला बोड/ःआच1 म/ःआ70 मे/ःूठ4बर थे। और बंगा ल कॱिसल का भी मे/ःूठ4ब र थे। बंगाल के \nभूतपूव/ःआच1 गवन/ःआच1र ने आपकी उदारता और िश/ःू5ूा- /ःूचूेम की कई वार /ःूचूशंसा की थी। और ‘राजा साहब’ की उपािध \nसे स/ःूठ4मािनत िकया। /ःूच4/ः40चनाथ चौधरी िलखल अिछ -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  and  www.v ideh a.co m  िवद ेह  /g262थम  मैिथली  पाि/g252क ई पि/g255 का  Videha  Is t Ma ithi li  Fortnightl y e journal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  \n/dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa /dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११८  म  अंक  १५  नव/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५  मास  ५९  अंक  ११ ८)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \nBeing pleased at his devotion for public welfare the British Government \nhonoured him with the title of Raja on \nNov. 25, 1925 in a Durbar held by the Governor of Bengal. \nराजा टंकनाथ चौधरी िन/ःू84यपूजा आ  देवीभागवत पाठ कएल करिथ। िक/ःू88तु दोसर धम/ःआच1क /ःूचूित असिह/ःआ0आणु निह \nछलाह। 1926 ई.मे कलक/ःू54ाक संगिह आनोठाम जखन सा/ःूठ4/ःूचूदाियक दंगा पसिर गेलैक एवं ओकर पसार \nिदनाजपुर धिर होअए लागल तँ राजा साहेब त/ःू84काल पि/ःू8आडत एवं मौलवीक/ःू4आ आमि/ःू88/ःू55त कएल। दूनू गोटाके ◌ँ \nएकठाम बैसाय धम/ःआच1शा/ःआ04/ःू55 पर /ःूचूवचन िदआओल। ई काय/ःआ8ठम एक मास धिर चलल छल। राजा साहबक एिह \n/ःूचूयाससँ धािम/ःआच1क सािह/ःआ0आणुता बढ़ल एवं शाि/ःू88त /ःआ01यव/ःआ04था भंग निह भेलैक। ओतय किटहार हाट लगाओल, जे \nअ/ःआू4ाविध लािग रहल अिछ। रामग/ःआ17मे ओ भगवतीक एक मि/ःू88दरक िनम/ःआच5ण कएल। भारत िवभाजनक उपरा/ःू88त \n1951 ई. मे राजा टंकनाथ चौधरीक पु/ःू55 आिद पूव/ःआच8 पािक/ःआ04तानसँ जान बचाए पडे़लाह , ताधिर ओतय \nदुग/ःआच5पूजा खूब धूमधामसँ होइत छल। राजा टंकनाथ चौधरी दुल/ःआच1भ पु/ःआ04तक तथा पा/ःू8आडुिलिपक सं/ःआठ1ह कए िवशाल \nपु/ःआ04तकालयक /ःआ04थापना कएने छलाह। जखन हुनक एक /ःूचूा/ःू87यापक सेवािनवृितक उपरा/ःू88त िबल/ःआ70त जाए लगलिथन \nतँ हुनक सम/ःआ04त सं/ःआठ1ह राजा साहेब कीिन लेल। /ःूच4/ः40चनाथ चौधरी िलखल अिछ - Huge collecti","size_mb":1.38,"has_text":true},"Videha 119.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 119.pdf","name":"Videha 119.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' ११९ म अंक ०१ िदस/gभ।उबर २०१२ (वष/g361 ५ मास ६० अंक ११९)\n \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g3भउ  \n२.१.\n आशीष अनिचधॉषइइहार - लघु -दीघड़gछजइ िनणड़gछजइय भाग -1 \n  \n२.२.\n जगदीश वgअभअसाद मवgअ83 ड ल-िकछु िव हिन  कथा  \n  \n२.३.\n स/gभछउयनारायण  झा- िवहिन कथा- “सुिटया”   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n  \n२.४.\n मु/g3छभी कामत- िवहिन कथा- कवg3उ3सर  \n  \n  \n२.५.\n महे/gभछछ/gउत6  मलंिगया- मूदवg3भ5ः वgअ5उृंगार संघषवg3भप आ वg3अ5वgअ88वg3अ5   \n  \n२.६.\n जगदानवgअ88द झा मनु- लघुकथा- कमलू \n  \n२.७.\n नव/g3धतदु कुमार झा-िमिथला आ मैिथली बॅटबाक भऽ रहल सािजश/ ई गव न/g3ध1ंस िदस सरकार \nबढ़ौलक डेग  \n  \n३. प/g3भउ  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n३.१.\n जगदीश चवgअ88वgयहभ ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आवgअ8यम गीत )- (आगवg3भ3 ) \n  \n३.२.\n जगदीश वgअभअसाद मवgअ83 ड ल- िकछु गीत   \n  \n३.३.१.\n जगदान/gभछछद झा मनु २.\n राजदेव म/gभछ3 ड ल जीक तीन गोट किव ता ३.\nिशव \nकुमार यादव- किवता- ई की भेल  \n  \n  \n  \n३.४.\n िशव कुमार झा \"िट/gभ।छलू\"- िसनेह  \n  \n३.५.\n बाल मुकुंद पाठक- प/g363चटा गजल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n  \n३.६.१.\n िबनीता झा- भूखल/ वgअभअकृित २.\n मु/g3छभी कामत-िकछु किवता३.\nशेफािलका वम/g36ो- रे मन   \n  \n३.७.१.\n कैलाश दास- नेता जी  २. \n वgअभअबीण  चौधरी वgअभअतीक ३.\nस/gभछउयनारायण  झा-हे भगवान   \n  \n३.८.\n िब/gभछछदे/gभोछर ठाकुर - अभागलमे शुभकामना एक/अ/g3तउपतालक हाल / जनकपुरक रे/gभ।छवे/ एक \nएहनो नारी/गजल  \n   \n  \nबालानवg3भय कृते-\n बाल मुकु/gभछछद पाठक - बाल गजल  \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gभोोकाक सभटा पुरान अंक ( /gउत।ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g363क  \nिलंकपर उपल/gभ।भध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gभोोकाक सभटा पुरान अंक /gउत।ेल , ितरहुता आ देवनागरी /gभ6ोपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gभोोकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gभोोकाक ५० म सँ आग/g363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gभउ3 अपन साइट / /gभ।भलॉगपर लगाऊ।   \n/gभ।भलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gभधतट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gभ6भा/gभ।तत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gभधतलक \nक/gभ6ो आ खाली /g3तउथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/g3तउट क/gभ6ो आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिद क पिहल पोडका/g3तउट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gभोभरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g363क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /g3तउतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/gभधतसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gभ6ो , बॉ/gभधतससँ कॉपी क/gभ6ो  \nआ वड/g361 डॉ/gभधतयुमे/gभछछटमे पे/g3तउट कए वड/g361 फाइलक/gभउ3 सेव क/gभ6ो। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gभ।उपक/g361 क/gभ6ो। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gभोोकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/gभधउचारण , बड़ सुख सार आ दूव/g36ो/gभोभत \nमं/gभोो सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g363क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g36ोइव  \n  \n \n \n/gभध6योितरी/gभोछर पूव/g361 महाकिव िव/g3भउापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gभ6भाचीन कालिहसँ \nमहान पु/gभ6उष ओ मिहला लोकिनक कम/g361भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gभ6उष ओ मिहला लोकिनक  िच/gभोो  \n'िमिथल ा रवgअउए '\n मे देखू।  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gभोउ/g361, एिहमे िमिथला/gभोभरमे (१२०० वष/g361 पूव/g361क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gभछछया/gभछछय /gभ6भाचीन आ नव /g3तउथाप/gभछउय , िच/gभोो , अिभलेख \nआ मूि/gभोउ/g361कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gभ।उबि/gभछछधत सूचना, स/gभ।उपक/g361, अ/gभछछवेषण संगिह िवदेहक सच/g361-इंजन आ /gभछछयूज सिव/g361स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gभ।उबि/gभछछधत वेबसाइट सभक सम/g3।1  संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकवg3भप \nअवgअ88वेषण \" \nिवदेह जालवृ/gभोउक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gभ6भय जालवृ/gभोउ ) पर जाउ।  \n  \n \nऐ बेर युवा पुर/g3तउकार (२०१२)[सािह/gभछउय अकादेमी, िद/gभ।छली]क लेल अह/g363क नजिरमे कोन कोन लेखक उपयु/gभधतत \nछिथ ? \nThank you for voting!  \n/gभोधीमती /gभध6योित सुनीत चौधरीक “अिच/g361स ” ( किवता सं/g3।1ह ) \n 28.52%      \n   \n/gभोधी िवनीत उ/gभछउपलक “हम पुछैत छी” ( किवता सं/g3।1ह )  5.08%      \n   \n/gभोधीमती कािमनीक “समयसँ स/gभ।उवाद करैत ”, ( किवता सं/g3।1ह )  3.91%      \n   \n/gभोधी /gभ6भवीण का/g3तभयपक “िवषद/gभछछती वरमाल कालक रित ” ( किवता सं/g3।1ह )  3.13%      \n   \n/gभोधी आशीष अनिच/gभछछहारक \"अनिच/gभछछहार आखर \"( गजल सं/g3।1ह )  22.27%      \n   \n/gभोधी अ/gभ6उणाभ सौरभक “एतबे टा निह” ( किवता सं/g3।1ह )  5.86%      \n   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \n/gभोधी िदलीप कुमार झा \"लूटन\"क जगले रहबै (किवता सं/g3।1ह )  5.47%      \n   \n/gभोधी आिद यायावरक “भोथर प/g3धतिसलसँ िलखल ” ( कथा सं/g3।1ह )  3.91%      \n   \n/gभोधी उमेश म/gभछ3डलक “िन/g3तभतुकी” ( किवता सं/g3।1ह )  20.31%      \n   \nOther:  2%      \n   \n   \n   \nऐ बेर अनुवाद पुर/g3तउकार (२०१३) [सािह/gभछउय अकादेमी, िद/gभ।छली]क लेल अह/g363क नजिरमे के उपयु/gभधतत छिथ ? \nThank you for voting!  \n/gभोधी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/gभछछयास /gभोधी िव/g3त3णु सखाराम खा/gभछ3डेकर ) \n 33.6%      \n   \n/gभोधी महे/gभछछ/gउत6 नारायण राम \"काम/g3ध1लीन\" ( कॲकणी उप/gभछछयास /gभोधी दामोदर मावजो)  11.2%      \n   \n/gभोधी देवे/gभछछ/gउत6 झा \"अनुभव\"( ब/g36उ/gभधभला उप/gभछछयास /gभोधी िद/g3त1ये/gभछछदु पािलत )  11.2%      \n   \n/gभोधीमती मेनका मि/gभ।छलक \"देश आ अ/gभछछय किवता सभ \" (नेपालीक अनुवाद मूल- रेिमका थापा)  21.6%      \n   \n/gभोधी कृ/g3त3ण कुमार क/g3तभयप आ /gभोधीमती श िशबाला- मैिथली गीतगोिव/gभछछद ( जयदेव सं/g3तउकृत )  12%      \n   \n/gभोधी रामनारायण िसंह \"मलािहन\" ( /gभोधी तकषी िशवशंकर िप/gभ।छलैक मलयाली उप/gभछछयास )  9.6%      \n   \nOther:  0.8%      \n   \n \nफेलो पुर/g3तउकार -सम/g3।1 योगदान २०१२-१३ : समाना/gभछछतर सािह/gभछउय अकादेमी, िद/gभ।छली \nThank you for voting!  \n/gभोधी राजन/gभछछदन लाल दास  \n 44.92%      \n   \n/gभोधी डॉ. अमरे/gभछछ/gउत6   36.44%      \n   \n/gभोधी च/gभछछ/gउत6भानु िसंह   16.95%       /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \n   \nOther:  1.69%      \n   \n \n1.संपादकीय \nजगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल - एकटा बायो/g3।1ाफी \nआग/g363 \nकरीब अढ़ाइ बजे काली बाबूक ऐठाम जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल पहुँचला। नीक फुलवाड़ी, आठ कोठरीक नीक \nडेरा, होम गाड/g361क /g3छ6यूटी। पिह  ने हुनकर प/gभध।ी देखलिखन कारणो छलै जे ओ रोडे िद  सक कोठरीमे रहिथ , \nिख ड़की खोिल  बाहर आिब  गेट खोिल  आगू बिढ़  काली बाबूक/gभउ3 कहलिखन , ओ डेराक सभसँ दिछ नविर या \nकोठरीमे भुँइय/gभउ3पर शतरंजी िब  छा पड़ल रहिथ । धड़फड़ाएले उिठ  आिब  कऽ एकटा कोठरी देखा कहलिखन, \nझोड़ा रािख  िद औ। बाथ /gभ6ोम देखबैत कहलिखन , गाड़ीक झमाड़ल छी पिह ने नहा िल अ। जगदीश /gभ6भसाद \nम/gभछ3डलक/gभउ3 अपनो सएह मन रहिन। सएह केलिन। नहा कऽ कोठरीमे अिब  ते कहलिखन, खेला बाद अराम \nकरब। जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल कहलिखन  - “भूख लागल छलए, बसे /g3तउ टे/gभछ3 ड मे खा लेलॱ।” \nस/g363झू पहर चाह -ताह पीब दुनू गोटे दोबरा कऽ लुंगी जक/g363 धोती आ िब  ना गंिज येक कुत/g36ो पिह  रने रहिथ। \nकारणो छलै, मौसम। डेरासँ बगिल ते पछविर या डेराक स/gभ।उ ब/gभछछ धमे कहए लगलिख/gभछछह। ओ डेरा डी.एम.क छल \nजे मणीपुरी छलाह। १९८४ बैचक आइ.ए.एस। डेराक आगूमे ठाढ़ देिख  ओ िन किल  कऽ एला। अिब ते काली \nबाबू बंगलामे कहलिख न जे बंधु छिथ । तखन ओ िह /gभछछ दीमे गप-सप केलिखन। आगू बिढ़ ते आइ.जी.क डेरा। \nआइ.जी.क बेटा संग कालीबाबूक बेटाक/gभउ3 दो/g3तउ ती। डेरा लग पहुँचते दुनू गोटे हूल दऽ डेरासँ िन कलल। ओ \nबंगाली छलाह। अगरतलाक बंगला भाषी। पिह ल िद न १९६० ई. धिर क अपन चिर कोसीक िव /g3भउाथ/g36छक ओतऽ \nचच/g361 भेल छल। दोसर िद  न सबेरे चाहे पीबैत काल ओ कहलिखन  जे आइ ऑिफ स होइत दिछ नमे बूढ़ी काली \nमंिद र अिछ  तइठाम तक चलब। सबेरे दस बजे संगे दुनू गोटे ऑिफ स गेला। ऑिफ स सभ नमहर-नमहर रहै \nमुदा अपन आ◌ॅिफ स छोटेटा छलिन । एकटा अलमारी, दूटा कुस/g36छ, एकटा टेबुल। सोझे अपना कोठरीमे \nपहुँचलाह। पहुँचते एकटा बंगाली /gभ।त यून (बी.ए. पास धुड़झाड़ बजैबला) पहुँचलिन । ऑिफ सक स/gभ।उ ब/gभछछ ध मे \nपुछलिख न। सभ बात सुिन  कहलिख न- चाह िप आउ। चाह पीब दुनू गोटे िव दा भेला। बाजारसँ िन किल ते \nचाहक खेती िद स बढ़ला। सड़कक दुनू कात पहाड़ी जमीन छै। जिह ना अपना ऐठाम पिह ने लोक पित आनी \nलगा बेढ़ीक काज करैत छलाह तिह ना पानक बड़ैब जक/g363 ढलुआ बनाओल छल। भिर  -भिर  छातीक गाछ। \nओइमे अिध क मिह ला पीठपर बोको लदने चाह-प/gभोउी तोड़ैत छलीह। चाहक गप -सप चलबैत कहलिखन  जे \nहालेमे /g3।1ीन टी कऽ कऽ नव ि◌ क/g3तउ म  आएल अिछ , ओना खेती बहुत अिध क नै भेल अिछ  मुदा दुिन य/g363क \nबजारमे सभसँ बेसी म/g36उग अिछ  । कीमतो सभसँ ऊपर छै। किन ये आगू बढ़लापर रबड़क गाछ देखलिन। \nपित आनी लगा रोपल। गाछक आकारसँ बूिझ  पड़लिन जे पनरह-बीस बख/g361क हएत। बहुत भारी नै देख लिन।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \nछाती भिर  ऊपरमे खोधल, जइमे सँ ल/g3तउ सा (दूध) िन कलैत। सभ िद न िभ नस/gभ6ो पहर ओइ दूधक/gभउ3 समेिट  -\nसमेिट  लऽ कऽ रबड़ बनबैत।  \nकरीब बारह बजे बूढ़ी काली /g3तउ थान पहुँचला। छोट-छीन जगह। कमे दोकान-दौरी। सए बख/g361सँ ऊपरक बूिझ   \nपड़लिन। सुख/g36छपर जोड़ल मकान फािट  -फुिट , झिड़ -झूिड़  गेल छलै। मूित/g361 देिख   िन किल  गेला। पुरान कलाक \nमूित/g361। मुदा हुनका बहुत रास मं/gभोो सभ पढ़बाक छलिन   तँए ओ मंिद रमे रहलाह। बाहर िन किल  गाछ सभ \nि◌ हयेलिन तँ कै/gभ।उ प सेमे एकठाम आम, कटहर, गमहािर , शीशो-जामुनक गाछ देिख लिन। अखन धिर  गौहाटीक \nउपरा/gभछछ त  एहेन पचमेल गाछ कतौ ने देखने छला। तँए िक छु बात मनमे उठलिन। अंतमे मन-मािन  गेलिन जे \nिम िथ लाक िक यो पुजेगरी रहल हेताह। जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल पुजेगरीसँ िक  छु काल गप-सप किर ते रहिथ \nआिक  ताबे ओहो िन कललाह। िन किल ते कहलिखन जे कहने जे छलॱ कमल सागर देखब, से यएह छी। \nिह या कऽ देखलिन तँ बूिझ  पड़लिन जे बेरमाक बड़की पोखिर सँ छोटे छै । पंचो ठीके-ठाक बूिझ  पड़लिन। \nिक एक तँ बेरमा बड़की पोखिर सँ ओहो पिर िच ते। तहूमे बेरमा बड़की पोखिर  आ कछुबी बड़की पोखिर क \nतुलना तँ दुनू गामक लोक करबे करैत रहैए। तइमे बेरमा बीस, तँ बड़िक यो पोखिर  बीस। जगदीश /gभ6भसाद \nम/gभछ3डल कहलिखन  - “एकर नाओं िक अए सागर पड़ल?” भूगोलक िव /g3भउाथ/g36छ ठमिक   गेलाह। ठमिक ते दोहरा \nदेलिखन  जे बेरमा बड़की पोखिर मे एक महारक लोक दोसर महारबलाक/gभउ3 नै िच  /gभछछ है छै, से तँ देखै िछ ऐ दस \nक/g3भधा पेट हेतै। पोखिर  क पछबिर या महारपर बंगला देसक सीमा गाड़ल। ब/g363सक खु/g3भ6ा। तखने थोड़े हिट   \nचटगाम बला रेल पास केलकै। जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल िव  दा होइसँ पिह ने िम ठाइ खा पािन  पीब चाह पीलिन। \nओना ओ चीिन या बेमारीसँ /g3।1िस  त, मुदा तैयो परसाद जक/g363 खेलिन  । िद नगरे डेरापर पहुँचै गेला।  \nअखन धिर  काली बाबूक पिर वार वैष् णव बिन  गेल छलिन । शु/g3भत शकाहारी पिर  वार। चािर  बजे भोरेसँ नािच -\nनािच  भजन करए लगैत छलाह जे पड़ोिस या, मणीपुरबला कहबो करैत छलिन । ईटा िस मटीक छहरदेवाली नै \nरहने झलफले झाझनक टाट। हुनका देखिथ  जे /g3त1 यायाम बहुत करैत छलाह। म/g36उसक ि/gभ6भ  य। अपने ओ \nिम िथ ल/g36उचलेक लोक  जक/g363 (शरीरसँ) रहिथ  मुदा प/gभध।ी पहाड़नी जक/g363 छोटे कदक। दुग/g36ोपूजाक समए रहबे करै, \nबगले पूवािर  कात, करीब दू बीघा पूब पूजा होइत छल। अपन-अपन पिर वारक संग अफसर सभ देखैत \nछलाह। अपना सभ ऐठाम जक/g363 दस िद  नक पूजा नै। परीबसँ शु/gभ6ो नै भऽ छठम िद  नसँ शु/gभ6ो होइत अिछ  । \nमुदा िम िथ ल/g36उचलसँ बहुत बेसी होइत अिछ  । काली बाबू कहलिखन  जे ऐठाम ि/gभोो  पुरो आ बंगलो देशमे काली \nपूजा सभ करैत अिछ । असामसँ उ/gभोउर -पूब लऽ कऽ दिछ न धिर  मेघालय, ि/gभोो  पुरा, िम जोरम, मिण पुर, \nअ/gभ6ोणाचल , नागाल/g3ध3ड रा/gभध6 य  अिछ । /g3।।ेनक रा/g3तउ ता थोड़ेक आगू धिर । मु/gभध1 य  सवारी बस-/g3।।क छी। जंगल -\nपहाड़सँ भरल। हजारो िक िस मक गाछ-ि◌ वरीछ। उपजाऊ जमीन कम। ओना जइठाम रंग-रंगक गाछ-िव रीछ \nअिछ  तइठाम खाइबला फल सेहो हेबे करतै। ढिक या साग बाध-बोनक घास जक/g363 उपजल। ओना गेलापर \nकिह  देलिखन जे अपना ऐठामसँ जे िभ /g3छभ अिछ   ओ देखबो करब आ खेबो करब। एक तँ ओिह ना ओ \n(कालीबाबू) तते भँिज आह अपने जे सभ ठेकनौने रहिथन । तुलना/gभछउ मक दृि/g3त3 ट  सँ ओइ इलाका (ि/gभोो  पुरा आिद ) मे \nअपना सभसँ बेसी बरखा होइ छै जइसँ अपने सबहक चौरी खेत जक/g363 अिध  क/g36उस धानक कटनी पािन  येमे \nहोइत अिछ । जइसँ अपना सभ जक/g363 कित  का खेती कम लगै छै। अपना ऐठाम काित क नीक मास ऐ लेल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \nबूझल जाइत अिछ  जे अ/g3छभक एक मौसम बनैत अिछ  । तइ संग तीमन-तरकारी, फल-फलहरीक सेहो बनैत \nअिछ । मोटामोटी यएह जते िक िस मक खेती काितक मे होइत अिछ , ओते ने आन कोनो मौसममे। िब लंबसँ \nखेतक पािन  सूखने िक छु तेलहन, पटुआ आ धानक खेती होइत अिछ । ि/gभोो  पुराक करीब सािठ -स/gभोउिर   /gभ6भित  शत \nजंगल-झाड़, पहाड़सँ घेरल अिछ । तीस-चािल स /gभ6भित  शतक जमीन उपजाउ। धान मु/gभध1 य  फिस ल छी। जइ \nतरहक स/gभ।उ प दा इलाकामे छै, ि◌ वकास नै भेल अिछ । जनमानसँ धोखा अखनो कएल जा रहल अिछ । ि/gभोो  पुराक \nआिद वासी समुदायक/gभउ3 एते महगाइक सामना करए प िड़  रहल छै, जे िब सवास नै कएल जा सकैए। ओना \nिव देशी सं/g3तउ था सभ िश /gभोभाक एहेन ढर/g36ो धड़ा देने अिछ   जे रेलक िव कास नै होउ। हँ ई बात ज/gभ6ोर अिछ   जे \nअपना सभ जक/g363 रेलवे लाइन बैसबैमे असान नै छै, पहाड़ी /gभोभे/gभोो रहने महग अिछ  । अ◌ोना अपनो ऐठाम िक छु \nराजनीित क दल ओहनो छिथ  जे सड़क-पुल ि◌ नम/g36ोण , नहर-छहर ि◌ नम/g36ोणमे मशीनक /gभ6भयोग नै होउ। /g3।।े/gभधत ट र मािट  \nनै उघए। लोके उघत आ बनाओत। हुनका सभक/gभउ3 देखए पड़तिन   जे गाममे ि◌ सफ/g361 िग  रह/g3तउ तीक/gभउ3 समुिच  त \nबनाओल जाए तइ लेल केिन हार (/gभोधिम  क) नै भेटतिन । तइठाम नहर-छहर, बा/gभछछ ह –सड़क बािध त कएल जाए, ई \nकते उिच त भेल। पशुपालन निह ये जक/g363 ओइ इलाकामे छैक , तेकर अथ/g361 ई नै जे से केनिह   अिछ  आिक  पशु \nछइहे नै। जंगलमे ओहन-ओहन पशुक भरमार अिछ  जेकरा आगू अपना सबहक गाए-महीिस क मू/gभ।छ य  फीका \nपिड़  जाएत। तिह ना गाछो-िव रीछक हाल अिछ । सु/gभछछ द रवन इलाकामे हजारक कोन बात, लाखक कोन बात जे \nकरोड़-करोड़ /gभ6ोपैया मू/gभ।छ य क गाछ सभ अिछ । ब/g363सक तँ चच/g3ध1 नै। िख  /g3तउ सा जे फ/gभ।छ ल/g363 खलीफा ब/g363से उखािड़   \nकऽ दतमिन  करैत छलाह, से /gभ6भ/gभछउ य/gभोभ भेलिन। ओहनो ब/g363सक बोन सभ अिछ   जे जेहेन ब/g363सक कड़ची होइए। \nएकटाक/gभउ3 कािट   कऽ दतमिन  केलिन। एकर माने ई नै भेल जे एहेने ब/g363स ओइ इलाकामे होइ छै। ब/g363सक \nदज/g361नो िक  /g3तउ म । कड़चीसँ लऽ कऽ ओहनो-ओहनो ब/g363स सभ अिछ   जे अपना ऐठामक सँ डेिढ़ या-दोबर मोट \nअिछ ।  \nिब नु मािट क खेती पहाड़पर होइ छै। झूम िस /g3तउ ट म कहल जाइ छै। छोट-छोट िकआरी बना ओइमे उगल \nघास-फूस, बोन-झाड़ कािट  आिग  लगा जरा देलक आ खेती केलक। ई तीन साल पछाित  छोिड़  दोसर खेत \nबनौलक। बंगला देशक लोक बहुत गरीब छिथ । तेकर कारणो अिछ  एक तँ अपने सभ जक/g363 १९४७ ई.सँ \nपूव/g361 छला। आजादीक संग बँटा कऽ पािक  /g3तउ तानक हाथ पिड़  गेल। दुनूक बीच अनेको रंगक िव षमता अिछ ; \nभाषा, बेवहार, खेती इत्  यािद क। स/gभोउा पािक  /g3तउ तानक हाथ पड़ल, पूव/g36छ बंगाल पछुआ गेल। एक तँ अहुना \nसमु/gउत6ी इलाकाक देश , समु/gउत6ी-तूफानसँ बेसी बब/g36ोदी होइत अिछ   तइपर शासनक िव परीतता, आरो धिक या \nदेलक। एक तँ ि/gभोो  पुरोक आिथ/g361क -ि/g3तउ थ  ित  ओते सुदृढ़ निह ये अिछ , मुदा सरकारी अनुदान भरपूर भेटै छै। \nओना सरकारी अनुदानक सही उपयोग नै भऽ बेसी लुटाइते छै। मुदा तैयो िक छु उ/g3भउोग -धंधा छोट पैमानापर \nचिल ते अिछ । जूटक एकटा कारखानाक संग लघु उ/g3भउोगक /gभ6ोपमे ब/g363सक छ/gभोउाक ब/g3धतट (डंटा), ब/g363सक बनल \nआरो-आरो व/g3तउ तु बनैत अिछ । अगरत/gभ।छ लाक बजारो तते नमहर तँ निह ये अिछ । अ/gभ।छमुिन  या बत/g361न सेहो बनैत \nअिछ । बंगला देशक हजारो /gभोधिम  क अगरतलामे िर /gभधतशो चलबैत अिछ   आ मजदूिर यो करैत अिछ । दुनूक बीच \nबीजाक (पासपोट/g361क ) बेव/g3तउ था /gभ6भायोिगक /g3तउतरपर नै छै। सभिदन बंगला देशक /gभोधिम  क िभ नसरे अगरतलामे /gभ6भवेश \nकरैत अिछ  आ स/g363झू पहर घूिम   जाइत अिछ । सीमापर अिब तो काल आ जाइतो काल िग नती कऽ लेल जाइ \nछै वा नै से नै जािन। जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल जखन सीमाक चौकी देखए गेला, तखन म/gभछध य /gभ6भदेशक िस  पाही  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \n/g3छ6यूटीमे छलाह। िह  /gभछछ दी भाषी, तँए िक छु गप-सप भेलिन। पुछलिखन तँ कहलकिन  जे सभ िद न िभ नसर ६ \nबजेसँ आठ बजे तक ई सभ (बंगलादेशी) /gभ6भवेश करैए , सभक/gभउ3 गिन   कऽ लइ िछ ऐ आ वापसी काल ५ बजेसँ \nसात बजे सेहो गिन  लइ िछ ऐ!  \nभाषाक दृि/g3त3 ट  सँ ि/gभोो  पुरामे अं/g3।1ेजी, ककवाक/g361, बंगला आ मिण पुरी चलैत अिछ । जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल जइ समए \nगेल रहिथ (१९९८) ओइ समए काली बाबू डी.आइ.जी. ( होमगाड/g361) रहिथ । काजो ह/gभ।छ लुके रहिन । अपनो \nजिह ना झड़-झंझटसँ कात रहए चाहै छला तिह ना छलिन । जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डलक/gभउ3 चािर   िद न जखन पहुँचना \nभेलिन आिक  बदली भऽ गेलिन । डी.आइ.जी. ( /gभ6भशासन ) बना उ/gभोउरी ि/gभोो  पुरा बदली कऽ  देलकिन । प/g363चम िद  न \nअपनो सभ पिर वार आ जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल कैला शहरक लेल िव दा भेला। दस बजे छहटा फोस/g361क संग \nिव दा भेला। अगरतला पि/gभधउ छ  मी ि/gभोो  पुरामे पड़ैत अिछ । बंगलादेशसँ सटले। दिछ नी ि/gभोो  पुरामे उ/g3।1वादी उप/gउत6व \nअिध क छल तँए नै घूिम  पेला। ओना जाइ काल बेसी राित येक/gभउ3 पास केने रहिथ तँए बेसी नै देिख   पेला मुदा \nअगरतलासँ कैला शहर अबैमे देखैक बेसी समए भेटलिन। दस बजेमे जे िव दा भेला अगरतलासँ से साढ़े \nचािर  बजे कैला शहर पहुँचला। बीचमे तीन ठाम, पनरह-बीस िम नट कऽ कऽ /gभ6ोकबो केला। नव जगहपर \nसभ नबे रहिथ तँए दू िद न घुमै-िफरैक कोनो काय/g361/g3छ।म नै बनलिन। तेसर िद  नसँ घुमब-िफ रब फेर शु/gभ6ो \nभेलिन। आसीन मास रहने बाधमे धानोक फसल रहै। ओना ऊँचगर जमीन सेहो तेलहन आ अ/gभ।छ लू लेल \nतैयारी चलैत रहै। जंगल-पहाड़क /gभोभे/gभोो छीहे अपना ऐठामसँ िभ  /g3छभ गाछ -िव रीछ देखिथ। ओना आमक गाछ सेहो \nअिछ । मुदा अपना सबहक आमसँ िभ /g3छभ अिछ  । ओइठामक आम अपना सभ जक/g363 पकलापर नै खाएल जाइत \nअिछ । जखने आम पकैपर होइत िक  ओइमे कीड़ा फिड़  जाइत अिछ  जे गु/g31।ाक/gभउ3 भुर -भूरा बना दइत, जे खाइ \nजोकर नै रिह  पबैत अिछ । ि/gभोो  पुराक /gभ6भमुख /g3तउ थानमे उनीकुटी सेहो अिछ । उनीकुटीक काय/g361/g3छ।म बनलिन। \nउनीकुटीक स/gभ।उ ब/gभछछ ध मे कहल जाइत अिछ  जे जखन /g3भोापर जुगक अन् त हुअए लागल आ कलयुगक आवाहन \nहुअए लागल तखन देवता सभ सोचलिन  जे कलयुग बहुत खराब जुग आिब  रहल अिछ । मान-मय/g36ोदा, \nइ/gभध6 ज त-आव/gभ6ो बँचब किठ  न अिछ । से नै तँ धरती छोिड़  समु/gउत6े बास करब नीक हएत। उनक अथ/g361 एक \nहोइत अिछ । जिह ना अपना सभ उनचालीस, उ/g3छभैस , उनतीस, उनहतिर  इ/gभछउ यािद  कहै िछ ऐ, जेकर अथ/g361 होइत \nचालीसमे एक कम, बीसमे एक कम इ/gभछउ यािद  तिह ना उनकुिट क करोड़मे एक कम। /g3तउ थानक नाअ◌ो◌ं सुिन  मन \nखूब खुशी भेलिन। खुशीक कारण ईहो रहै जे काली बाबू तेहन ढंगसँ नािच -नािच  कथा सुनौलिखन  जे आरो \nिज /gभो3ासा बिढ़   गेल रहिन। तइपरसँ अखन धिर  चौरािस ये लाखक नाआ◌े◌ं सुनने छला, आइ तँ करोड़ देखैक \nमौका। लाभ ईहो जे दोसर /g3तउ थान निह यो जेता तैयो तँ फल भेटबे करतिन। राता-राती सभ देवता पड़ा कऽ \nसमु/gउत6 िद  सक र/g3तउ ता धेलिन । पएरे रहिथ । जाइत-जाइत ि/gभोो  पुरा (उनीकुिट -माताहारी) पहुँचैत-पहुँचैत भोर भऽ \nजाइ गेलिन। मिह◌ ंसबार सभ महॴस खोिल -खोिल  चरबए िव दा भेल रहए। सभ देवता सोचलिन  जे िद न-देखार \nपड़ाएब नीक हएत, सभ िक यो एकेठाम डेरा खसौलिन । ओहए /g3तउ थान उनीकुटी छी। नमहर /gभोभे/gभोोमे /g3तउ थान \nपसरल अिछ । नमहर-नमहर पहाड़, गाछ-िव रीछ, बोन-झाड़सँ भरल। पहाड़पर सँ झरना झहरैत। मनु/g3त3 य सँ \nपूव/g361क जे जीव -ज/gभछछ तु अिछ  वएह सभ देवी-देवता। पहाड़ी भूिम  मुदा रंग-रंगक पाथर सभक अिछ । बाल-पाथर \nक/g363च प/gभछउ थरसँ स/g31भत जुआएल प/gभछउ थ र धिर क /g3तउ थान। ओहनो प/gभछउ थ र जे हाथसँ टूिट  जाइत अिछ । आ ओहनो \nप/gभछउ थर जे खूब स/g31भत अिछ  । खाइयोबला फलक आ केरोक बोन अिछ । बीचमे दोकान-दौड़ी। ओ बाहरे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \nअिछ । जइठाम पहाड़पर सँ झरनाक पािन  झहरैत अिछ  तइठाम /g3भोापर युगक अजु/g361न -कृ/g3त3 ण क रथक िच /gभोो \nबनाओल अिछ जे /g3तउ थानक मु/gभध1 य  िब /gभछछ दु छी। पूव/g366चल (असाम, मेघालय, मिण पुर, िम जोरम, ि/gभोो  पुरा, अ/gभ6ोणाचल , \nनागाल/g3ध3ड आ िस  ि/g31भ  म) िम ला अपने-आपमे एक देश छी। जंगल, पहाड़, झील, नदी घाटीक समूह। भाषाक \nदृि/g3त3 ट  सँ सेहो बहुभाषी अिछ । अपन-अपन /gभोभे/gभोोक भाषा सेहो छै। मोटा-मोटी बंगला, अं/g3।1ेजी, िह /gभछछ दी, खासी, \nगारो, ककवाक/g361, मिण पुरी, िम जो, आओ, कॲयक, अंगामी, सेमा, लोथा, मॲपा, अका िम जू, शदु/g361कमेन , िन िश , \nअपतनी, िह लिम िद , तिग न, अदी, इदु, िद गा/gभ6ो , िम िज ख/gभ।उ री, िस◌ ंगफू, तंगला, नो/gभधत टे, व/g36उचू, लोपचा, भोिट या, \nनेपाली िलंबू इ/gभछउ यािद ।अगरतलाक राजा (सामंती युगमे) ब/gभ।उ म/g361न-पिर वारक छलाह। अखन जे िफ /gभ।छ मी/g3तउ तानमे \nगीतकार-संगीतकार व/gभ।उ म/g361न सभ छिथ  ओ ओतुके छिथ । हुनके देल मकानमे ि/gभोो  पुराक सभा भवन (सदन) \nअिछ । आिद वासीक बीच अपना सभसँ िभ /g3छभ भोजनक चलिन   अिछ । खाइ-पीबैक व/g3तउ तुमे सेहो अ/gभछछ त र अिछ । \nहुनका सबहक भोजमे अपना सभ जक/g363 नै जे भात -दािल -तरकारीसँ शु/gभ6ो केलॱ आ जना-जना आगू बढ़ैत \nजाएत तेना-तेना नीक-नीक िव /gभछछ यास आओत। ओइठाम से नै छै। नीक-नीक व/g3तउ तु पिह ने बँटाइत अिछ  आ \nजेना-जेना आगू बढ़ैत अिछ  तेना-तेना पछुआइत जाइत अिछ ।  \nदू हजार ई/g3तउ वीक पछाित  काली-बाबू रोगाए लगलाह। पिह ने आँिख  खराब भेलिन । कलक/gभोउामे ऑपरेशन \nकरौलिन । कि/gभ।भ ज  यतक िश काइत शु/gभ6ोहेसँ भऽ गेल रहिन  । मधुमेह सेहो भऽ गेलिन । आइ.जी. बनला उ/gभोउर \nिक छु िद न नीक रहलाह। ओना बीचमे डी.जी.पी. बिन  मेघालय (िश ल/g363ग ) सेहो एलाह। मुदा ओइठाम मन नै \nलगलिन । छह मास पछाित  पुन: घूिम  कऽ अगरतले आइ.जी. बिन  चिल  गेलाह। िर टायर होइसँ चािर  बख/g361 \nपूव/g361 ओछाइन पकिड़   लेलिन । नोकरीदार रहने गाम नै एलाह। ओतै इलाज करबैत रहलाह। िद /gभ।छ ली, कलक/gभोउा \nसभ ठाम गेला मुदा /g3तउ व/g3तउ थ  नै भऽ सकलाह। देहक कोनो गंजन नै रहलिन । तीन या चािर  बेर पेटक \nऑपरेशन भेल छलिन । क/g3त3 ट सँ मनो िच ड़िच ड़ा गेलिन । दू बख/g361 पछाित   (सेवा-िन वृ/gभोउ होइसँ पिह  ने) गाम आिब  \nगेलाह। दुनू तरहक रोग -शारीिर क-मानिस क- सँ भीतरे-भीतर /g3।1िस  त भऽ गेलाह। मानिस क रोगक कारण \nभेलिन-  जखन आइ.जी. बनलाह, गृह िव भाग सँ जबाब-तलब भेलिन । िल िख तमे जबाब तँ दऽ देलिख न मुदा \nिब मािर याह शरीर भेने दौड़-धूप तँ कऽ नै सकलाह। /g3छ6यूटीसँ सेहो अलग भऽ गेल रहिथ  । एक िद श गृह-\nिव भागक चाप, दोसर िद स /g3छ6यूटीसँ अलग हएब , आिथ/g361क सम/g3तउ या उपि/g3तउ थ  त भऽ गेलिन । तइपर प/gभछो य -पािन , \nदवाइ-दा/gभ6ोक खच/g361 काफी बिढ़   गेल रहिन । बेवस भऽ गेलाह। काली बाबूक/gभउ3 पंिड  त कहैक कारण अिछ  जे \nगीता (/gभोधीम/g3भभगवदगीता) पर अपन दृि/g3त3 ट  कोण छलिन । आचाय/g361 रजनीशक आठो खंडक (आठ खंडमे संगृिह त, \nजेकर ओइ समैमे अठारह सए दाम छलै) नीक अ/gभछध य यन छलिन , जे दृि/g3त3 ट  कोणक/gभउ3 बदलने छलिन  । िज नगीक \nआशा टूिट  गेलिन । अंित म दौड़क भ/gभउ3टमे िव  भागीय बहुत बात कहलिखन  जे देखैआ िक  अिछ  आ चोरौआ िक  \nअिछ । नोकरीक शु/gभ6ोक िज  नगीसँ लऽ कऽ अखन धिर क बहुत बात संगी होइक नाते जगदीश /gभ6भसाद \nम/gभछ3डलक/gभउ3 ओ कहलिखन । अगरतला पहुँचते (डी.एस.पी.) अपन पिह चान छबे मासमे बना लेलिन । इमानदार \nअफसरक /gभ6ोपमे /gभ6भशासनसँ जनमानसक बीच आिब   गेलाह। नगद /gभ6ोपैआ , गहना-जेबर वा ल/gभोउा-कपड़ा किह यो \nकेकरोसँ नै छुलिन , मुदा खाइ-पीबैक व/g3तउ तु नै घुमबैत छलाह। शु/gभ6ोक प/g363च बख/g361क िज  नगी एक कालखंडक \nिज नगी बिन  गेल छलिन । शराब िपबैत छलाह, िस गरेट पीबैत छलाह, मुग/g36छ-अंडा खाइत छलाह। ओही दौड़मे \n(१९७२ ई.) बंगला देशक लड़ाइ-पािक /g3तउ तानक संग भेल रहए। िम िथ ल/g36उचलक भाय लोकिन  क/gभउ3 मन हेतिन   जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nसालो भिर  बरखा सेहो भेल रहए। साले बरसातक भऽ गेल। घर छाड़ैले जे िक यो खढ़-पात रखलिन  \nसबहक सिड़  गेलिन । एक तँ ओिह ना ल/gभोउी-फ/gभोउी माने चार परक सजमिन   कदीमा रहने खढ़क घरक/gभउ3 कोनो \nदशा नै रहैत छैक, तँए नै छड़ाएब तँ पटोटनो देबक आव/g3तभ य कता भइये जाइत छलै। ओना बोिन हार /gभोधेणीक \nअिध कतर धनखेती (धानसँ पिह ने जे मड़ूआ होइत छल) ओकर स/g3तउ ती छलै। स/g3तउ ती ई जे जखन मड़ूआ \nपािक  जाइ छलै तखन िग रहत खेतमे रहैत छलाह, नार कटिन हार सभ मड़ूआ िग रहतक/gभउ3 दऽ दैत छेलिख  न आ \nनार लऽ कऽ अपन घर छाड़ैत छलाह। बंगला देशक (१९७१ ई.) लड़ाइमे बंगला देशक/gभउ3 भारत संग देलक । \nइन्  िद राजी /gभ6भधान मं/gभोोी रहिथ  । /gभ6ोसक (सोिव यत संघक) भरपूर सहयोग भेटलिन । ओही समए सोिव यत संघ \nबहुत शि/gभधत त  शाली छल। ओना अखनो अिछ  मुदा....? बीस बख/g361क दो/g3तउ तीक समझौता भारत-सोिव यत संघक \nभेल। नीक जबाब पािक /g3तउ तानक संग देिन हार अमेिर काक/gभउ3 भेटल। दुिन  य/g363क इित  हासमे ३१ हजार सेना \nबंगलेदेशमे हाथ उठौलक। सरे/gभछ3 डर केलक। बंगला देशक ओइ लड़ाइमे शीष/g361 नेता सभ ि/gभोो  पुरेक अगरतलामे \nरहिथ । इि/gभछछ द  राजी सेहो चुप-चाप (िब ना िक छु जानकारीक) जाि◌ थ। ि/gभोो  पुरा मले/g3।।ीक छाबनी बनल रहए। ओइ \nसमए भोल/g3धत/g3।।ीक हाथमे लड़ाइ कमान रहै, सुर/gभोभाक कमान  तँ /gभ6भशासनेपर रहए। ओइ गे/g3तउ ट  हाउसक िज /gभ।उ मा \nिह नके (काली बाबूक) रहिन । जइमे बंगला देशक कण/g361धार सभ रहिथ  । ओइ बीच (बंगला देशक लड़ाइसँ \nपूव/g361) एकटा िज /gभ।उ मेदार अ/gभछध य/gभोभ क/gभउ3 गािर  यो पढ़लिख न आ मारबो केलिख न, भेल ई जे िह नका नाओंपर एकटा \nमाछक बेपारीसँ ओ खूब माछ खाए। बंगाली भाय, तहूमे ि/gभोो  पुराक पािन  आरो म/gभछछ द  छै, एक िद न /g3छ6यूटीमे \nजाइत रहिथ  िक  सलाम ठोिक  ओ बेपारी हँसैत किह  देलकिन । ओइ बातक/gभउ3 पीिठ  या ठोक केलिन , वएह \n(अ/gभछध य/gभोभ) पकड़ा गेला। मुदा लूटमे चरखा नफा। ि/gभोो  पुरामे क/gभ।उ युिन/g3तउट पाट/g36छ आ क/g36उ/g3।1ेस पाट/g36छक बीच कशमकस \nराजनीित  रहए। तीन गोटेक किम टी नृपेन बाबूक (नृपेन च/g3छ।वत/g36छ, जे आज/gभछछ म  अिव वािह त रहलाह, क/gभ।उ युिन/g3तउट \nपाट/g36छक नेतृ/gभछउ व  करैत रहिथ  ि/g3।।  पुल एम.ए. रहिथ , दू बेर मु/gभध1 य मं/gभोोी सेहा◌े बनलाह ) अ/gभछध य/gभोभतामे बनल। िज  नगीक \nसंघष/g361क अनुभव काली बाबूक/gभउ3 िव  /g3भउाथ/g36छये िज नगीक रहिन । संगी-साथी /gभ6भशासिन  क अफसर सभ कहिन  जे \nमोटरी बाि/gभछछ ह   कऽ रखने रहू। तेकर जबाब देिथ न- ब/gभछछ ह ले अिछ । नृपेन बाबू घटनाक जिड़  तक पहुँचलाह। \nइन/gभधत वाइरी दौड़मे गप-सप करैक बहाने जंगलक एकटा गे/g3तउ ट  हाउसमे लऽ गेलिन । कोनो जानकारी केकरो नै \nदेलिख न। मुदा देिख िन हारो तँ देिख ते रहै। भिर  राित  ओतै रहलाह। जइसँ आरो /gभ6भित  /g3त3 ठा बिन  गेल रहिन । \nमुदा /gभ6भित  /g3त3 ठो तँ जनमारा होइ छै। काली बाबू अपने प/g363च भाइक भैयारी आ चािर   संतान अपने छि/gभछछ ह  । तीन \nक/gभछछ या एक लड़का। तीनू क/gभछछ याक िब आह कऽ लेने छलाह। भाए आ िप ता जीिव ते छलिख न। थेहगर दुनू, \nअपनासँ एक बख/g361 पिह  ने िप ता मुइलिख न। भाए छि/gभछछ ह  ये। बेटाक िब आह पछुआएल छलिन । ओना गप-सप \n(िब आहक) सुपौल िज लामे चलैत रहिन । ओहो (क/gभछछ यागत) रेलबेक एस.पी., जखन मन मािन  गेलिन  जे आब नै \nजीब, तखन हुनका त/gभछउ काल बजा मंिद रमे िब आह स/gभ।उप/g3छभ  केलिन । नोकरी समा/gभ।त त  भेला पनरहे-बीस िद नक \nपछाित  मिर  गेला। मुदा प/g3धतशनक सम/g3तउ या तँ उिठ ये गेलिन ।  \nजगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल ि/gभोो  पुरा जाइसँ पिह ने हैदराबाद गेल रहिथ। हैदराबादमे रा/g3त3 /g3।।ीय /g3तउ त रक सािह ि/gभछउ य  क, \nराजनीित क काय/g361/g3छ।म छल। /g3।1ुपमे मधुबनी िज  लासँ गेल छला। रेलक एक मासक पास सभ िक यो बनबौने \nरहिथ। मुदा /gभ6ोटक िह  साबसँ बनल रहिन। ओही समए मधुबनी िज लाक पाट/g36छ अ/gभछछ तग/g361त /g3तउ व . अन/gभछछ त  भगत \nसािह ि/gभछउ य  क मोच/g36ोपर िज  /gभ।उ मामे रहिथ । साधारण पिर वारसँ आएल अन/gभछछ त  भगत, जेहने िपतम/gभ6ो रहिथ   तेहने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nवफादार। आिथ/g361क ि/g3तउ थ  ित  नीक नै रहलोपर पाट/g36छक होलटाइमर नेता रहिथ  । ओइ समए मधेपुरक भार हुनके \nभेटल रहिन । चािर  िद नक काय/g361/g3छ।म हैदराबादमे छल। साि◌ हि/gभछउ य  क मंचपर /gभ6भेम च/gभछछ द  सािह /gभछउ य  छल आ \nराजनीित क मंचपर देशमे कानून बनैक, ओकर /g3त1 या/gभध1 या आ ि◌ नण/g361ए लइमे िक   सम/g3तउ या अबैत अिछ , तइपर िव शद \nचच/g3ध6 आ आगूक लेल काय/g361/g3छ।मोक ि◌ नण/g361ए भेल छलै। /gभ6भेमच/gभछछ द  सािह /gभछउ य पर िव शद /g3त1 या/gभध1 या रमेश च/gभछछ द उ/g31छाटन \nभाषणमे देलिन । ओना ओ पंजाबक छलाह मुदा अं/g3।1ेजीमे बाजल रहिथ  । कारण छल जे एक तँ दिछ नी \nभारतमे काय/g361/g3छ।म छल , तहूमे जइठाम िह /gभछछ दीसँ अिध क अं/g3।1ेजीक बोलवाला अिछ । बहुत पैघ काय/g361/g3छ।म छल। \nएकमतसँ /gभ6भेमच/gभछछ द /gभ6भगित  शील िव चारक सािह /gभछउ य कार मानल गेलाह। राजनीित क मंचपर मु/gभध1 य व/gभधत ता छलाह-भूपेश \nगु/gभ।त ता जे रा/gभध6 य सभामे लगातार एक सएसँ ऊपर बैसारमे सि/gभ।उ म  िल त छलाह। कानून बनबैक /gभ6भि/g3छ।  यामे िक  बाधा \nउपि/g3तउ थ  त होइत अिछ , तेकर िवशद /g3त1 या/gभध1 या करैत कोन /gभ6ोपमे काज कएल जाइत अिछ  , कहलिन । भूपेश \nगु/gभ।त त बंगालक छलाह। आज/gभछछ म  अिव वािह त रहलाह। एक संग /g3तउ व . इि/gभछछ द  राजी (/gभ6भधानमं/gभोोी इि/gभछछ द  रा ग/g363धी) /g3तउ व . \n/gभध6 योित  बाबू (/gभध6 योित  बसु, मु/gभध1 यमं/gभोोी बंगाल ) आ भूपेश गु/gभ।त त   इं/gभधभ लैडमे कानूनक िश /gभोभा लेने रहिथ  । दोसर मु/gभध1 य  \nव/gभधत ता रहिथ  /gभछछ यायमूित/g361 बी. आर. अ/gभ।ोयर। बी. आर. अ/gभ।ोयर सहाएब सु/gभ6भीम कोट/g361सँ सेवा िन  वृित  भेल छिथ । \nसम/g3तउ याक ि◌ नण/g361ए करब कते किठ  न अिछ  तइपर िव शद भाषण देलिन । वएह बी. आर. अ/gभ।ोयर सहाएब जे \n१९६७ ई. मे िब हारमे महामाया बाबूक सरकारक /gउ1त/g3त3 ट पूव/g361मं/gभोोी सभपर जे आयोग बैसौने रहिथ  । एकटा \nजानल-मानल /gभछछ यायाधीश। तेसर मु/gभध1 य व/gभधत ता छलाह, म/gभछध य/gभ6भदेश हाइकोट/g361क एकटा सीिन  यर अिध व/gभधत ता। \n/gभछछ यायालयमे बहस करैमे िक  सम/g3तउ या उपि/g3तउ थ  त होइत अिछ  तइपर िव षद चच/g361 केने रहिथ  ।  \n/g3तउ व भावो आ मेहनतोमे ओ सभ दिछ न भारतक लोक िभ /g3छभ छिथ  । ओ सभ जी खोिल  कऽ काज करैमे िव /gभोछास \nरखै छिथ । जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डलक अपन इ/gभधउ छा छलिन जे िक छु /g3।1ामीण /gभोभे/gभोो देखिथ , मुदा से नै भेल। \nगाड़ीसँ (/g3।।ेन ) जे देखबो केलिन ओ से नै भेल जे देखए चाहै छला। चािर ये िद न हैदराबादमे रहबाक छलिन , \nतहूमे जइ काय/g361/g3छ।ममे आएल छला ओ छोिड़   केना सकै छला। हैदराबाद शहरो नमहर। तैयो मु/gभध1 य -मु/gभध1 य  जे \nदश/g361नीय अिछ   से तँ देखबे केलिन। ऊषा क/gभ।उ प नी, संगमरमरक पहाड़, चारमीनार, िन जामक राजशाही मकान, \nझील इ/gभछउ यािद  देखलिन। काफी /g3त1 य/g3तउ त  शहर हैदराबाद अिछ । ओतए गाड़ी-सवारीक पय/g36ो/gभ।त त बेव/g3तउ था अिछ , मुदा \nतैयो काफी भीड़-भारबला शहर हैदराबाद अिछ । खाइ-पीबैक ि◌ व/gभछछ यास अपना सभसँ िक छु िभ /g3छभ अिछ  । मुदा \nदेश /g3तउ तरक काय/g361/g3छ।म तँए देश भिर  क खान-पानक बेव/g3तउ था रहबे करै। ओना कटहरक जे िव /gभछछ यास छलै ओ \nअपना ऐठाम सँ िभ /g3छभे नै नीको अिछ । िव दा होइ काल, वापसीमे िक छु धड़फड़ी भऽ गेलिन। ओना िट कट \nआरि/gभोभ  त रहिन मुदा /gभ।त लेटफाम/g361पर पहुँचैत -पहुँचैत गाड़ी खुिज  गेलिन। सभ िक यो (मधुबनीक) सभ िद स भऽ \nगेला। अिग ला /g3तउ टेशनपर एकठाम हेता, लेडी क/gभ।उ पाट/g361म/g3धतट (मिह ला बोगी) मे चिढ़  गेला। अखन धिर  मिह ला \nबोगी नै देखने छला। चिढ़  कऽ बइसौक जे िव चार तँ सॱसे बोगी मिह ले बैसल देखलिन। टी.टी सेहो \nमिह ला। मुदा अपना ऐठाम जक/g363 या/gभोोी झॱ-झॱ कऽ नै छुटलिन। जगदीश /gभ6भसाद म/gभछ3डल ओकरा सभ िद  स \nदेखैत जे िक छु पूछतिन तखन ने कहिथन। ओहो सभ चुपचाप देखबो करैत आ मुि/g3तउ क  यो दैत। जगदीश \n/gभ6भसाद म/gभछ3डलक/gभउ3 कोनो िच  /gभछछ ते ने रहिन। ए/g31भे देशक रेलगाड़ीमे दू रीित   अिछ , तखन िक  हेतै? िक छु काल \nपछाित  टी.टी. लगमे एलिखन। ओ बूिझ  गेल रहिथन  जे ई उ/gभोउर भारतक मेल गाड़ी छी। कहलकिन जे ई \nलेडी क/gभ।उ पाट/g361म/g3धतट िछ  ऐ। ओना ओ िह ि/gभछछ द  येमे कहलकिन मुदा जिह ना अपना ऐठामक िम /g3छ6ल /g3तउ कूलक ब/gभधउ चा िह /gभछछ दी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nबजैत अिछ  तिह ना। पिर चयक ज/gभ6ोरी बूिझ   पड़लिन। अपना या/gभोोाक चच/g361 करैत कहलिखन   जे धड़फड़ा कऽ \nचिढ़  गेला तँए ऐ कोठरीमे चिल  एला। ने तँ िक अए अिब तिथ। कहलिखन जे  आगू बदिल  लेब, संिग यो सभ \nछिथ न, ओहो सभ भेट जेतिन। \nजारी... \n \n२ \nिव/g3भउापित पुर/g3तउकारक घोषणा \nदू लाखक पुर/g3तउकार रामभरोस कापिड़ /gउ1तमरक/gभउ3 \n  \nिव/g3भउापित /g3तउमृित िदवसक अवसरपर नेपाल  सरकार /g3भोारा गिठत िव/g3भउापित पुर/g3तउकार कोष सोम  िदन पुर/g3तउकार  \nसभक घोषणा कएलक अिछ ।  \nघोिषत उ/gभधतत पुर/g3तउकार  सभमे सभसँ मह/gभछउवपूण/g361 पुर/g3तउकार दू लाख टाकाक एकटा आ एक एक लाखक चािरटा \nपुर/g3तउकार रहल अिछ । दू लाख टाकाक नेपाल िव/g3भउापित मैिथली भाषा सािह/gभछउय पुर/g3तउकार नेपाल /gभ6भ/gभो3ा \n/gभ6भित/gउ1धानक /gभ6भा/gभो3 एवं सं/g3तउकृित िवभाग /gभ6भमुख /gभ6भा/gभो3 राम भरोस कापिड़ /gउ1तमरक/gभउ3 देबाक िनण/g361य कएल गेल अिछ । \nतिहना मैिथली कला सं/g3तउकृित पुर/g3तउकार मैिथलीक नाटककार महे/gभछछ/gउत6 मलंिगयाक/gभउ3, \n मैिथली अनुसंधान पुर/g3तउकार \nडा. योगे/gभछछ/gउत6 /gभ6भसाद यादवक/gभउ3, मैिथली अनुवाद पुर/g3तउकार पंिडत सूय/g361का/gभछछत झा आ मैिथली पा/gभछ3डुिलिप पुर/g3तउकार \nिवराटनगरक राम नारायण सुधाकरक/gभउ3 देबाक िनण/g361य कएल गेल अिछ ।  \n  \n  \nरामभरोस कापिड ‘/gउ1तमर -ज/gभछछमः       २००८ साल, साओन, बधचौडा, िज. धनुषा, िश/gभोभाःएम .ए. ( ि/gभोो .िव.िव.) पी. \nएच. डी. (मानद) स/gभ।उ/gभ6भितः    सद/g3तउय , /gभ6भा/gभो3 पिरषद्, नेपाल /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धान , कमलादी।/gभ6भकािशत कृित - \nका/g3त1यः ब/g3छभ कोठरी औनाइत धुंवा (किवतासं/g3।1ह ): २०२९ साल, निह, आब निह (दीघ/g361किवता)      २०३६ साल, \nमोमक पघलैत अधर (गीत, गजल), अ/gभ।तपन अनिच/gभछछहार (किवतासं/g3।1ह ): १९९० ई., भयो अब भयो (अनुवाद) \nबस अब नही  (िह/gभछछदी अनुवाद ) । कथासं/g3।1हः   तोरासंगे जएबौ रे कुजवा (कथास/g31ो/g36भह ) १९८४ ई., हुगली \nऊपर बहैत गंगा (कथास/g31ो/g36भह ) २०६५ । उप/gभछछयासः घरमुह/g363 २०६९ । नाटकः     रानी च/gभछछ/gउत6वतीः २०४५ साल, \nएकटा आओर वस/gभछछतः २०५२ साल, मिहषासुर मुद/g36ोवाद एवं अ/gभछछय नाटकः २०५४ साल, /gउ1तमरका उ/gभछउकृ/gउ16 \nनाटकह/gभ6ो (नेपाली अनुवाद) २०६४ भैया अएलै अपन सोराज (नाटक) २०६७ । शोधः    जनकपुरधाम र  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nयस /gभोभे/gभोोका स/g36उ/g3तउकृितक स/gभ।उपदाह/gभ6ोः २०५६ साल, राजकमलक कथासािह/gभछउयमे नारीः २०६४ साल, लोकना/g3छउयः \nजट–जिटनः २०६४ । मैिथली लोकसं/g3तउकृित (आलेख सं/g3।1ह )     २०६६ । तराईको फ/g36उट देिख िहमालको \nक/g36उख स/gभ।उम (आलेख सं/g3।1ह ), /gभ6भकाशकः साझा /gभ6भकाशन , २०६७ । िविवध:आजको धनुषाः २०३९ साल, \nजनकपुर लोकिच/gभोोः २०४६ साल । समयको अ/gभछछतराल प/gभोतयाउदै(आलेख सं/g3।1ह , २०६६ साल) ठेकान पर \n(िवचार सं/g3।1ह ), समय–स/gभछछदभ/g361 (िनब/gभछछध सं/g3।1ह ) २०६८ । स/gभ।उपादनः  मैिथली प/g3भउस/g31ो/g36भहः (नेपाल राजकीय \n/gभ6भ/gभो3ा/gभ6भित/gउ1धान ): २०५१ साल, लाबाक धान (किवतास/g31ो/g36भह ) २०५१ साल, ि/gभोोशूली (/g3तउव . माथुर/g3भोारा िलिखत \nख/gभछ3डका/g3त1य ) २०४९ साल,             नेपालक मैिथली प/gभोोकािरताः २०४४ साल, मैिथली लोकनृ/gभछउयः भावभंिगमा \nएवं /g3तउव/gभ6ोप (नेपाल राजकीय /gभ6भ/gभो3ा /gभ6भित/gउ1धान ) २०६१, अ/gभछछतराि/g3त3/g3।।य मैिथली स/gभ।उमेलन आ नेपालः       २०६५ \nसाल, हम और तुम (िह/gभछछदी किवतासं/g3।1ह ): २०६६ साल । मैिथली नाटक–सं/g3।1ह  (नाटक सं/g3।1ह ) २०६७, \nमहाकिव िव/g3भउापित आ नेपाल (िनब/gभछछध सं/g3।1ह ) २०६८, मैिथली लोक सं/g3तउकृित संगो/gउ1धी /gभ6भितवेदन ,२०६९,लोकनायक \nसलहेस (िनब/gभछछध सं/g3।1ह ) २०६९ । स/gभ।उमान :      नेपाल राजकीय प/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धान  /g3भोारा /gभ6भद/gभोउ /gभ6भथम ‘मायादेवी \n/gभ6भ/gभो3ापुर/g3तउकार ’ /g3भोारा स/gभ।उमािनतः   २०५२ साल, िव/g3भउापित सेवा सं/g3तउथान ,  दरभ/g31ोा/g3भोारा ‘िमिथला िवभूित’ स/gभ।उमान , \nशेखर /gभ6भकाशन , पटना /g3भोारा ‘शेखर स/gभ।उमान ’, ने. मैिथली सािह/gभछउय पिरषद्, जनकपुर /g3भोारा ‘वैदेही /gभ6भितभा \nपुर/g3तउकार , अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य मैिथली स/gभ।उमेलन मु/gभ।उबई  /g3भोारा ‘िमिथलार/gभध। ’ स/gभ।उमान , मधुिरमा नेपाल /g3भोारा ‘मधुिरमा स/gभ।उमान’, \nचेतना सिमित, पटना /g3भोारा या/gभोोी चेतना पुर/g3तउकार ,          साझा /gभ6भकाशन  /g3भोारा साझा लोक सं/g3तउकृित पुर/g3तउकार \n(२०६८) आिद दज/g361नो स/gभ।उमान ,           पुर/g3तउकार /gभ6भा/gभ।तत।  िवशेषः पूव/g361 अ/gभछधय/gभोभः साझा /gभ6भकाशन ,लिलतपुर। िवशेष \nउ/gभ।छलेखनीय - नेपालक पिहल आधुिनक कथा सं/g3।1ह “तोरा संगे जयबौ रे कुजबा “(१९८४ ई.) क /gभ6भणेता”। \nनेपालक पिहल आ आइधिर एक मा/gभोो सािह/gभछउयकार जकर कथा सं/g3।1ह “तोरा संगै जयबौरे कुजवा” क /gभ6भकाशन \nिबहार (भारत) क सरकारी सं/g3तउथा मैिथली अकादमी कएलक।       स/gभ।उपूण/g361 मैिथली सािह/gभछउयमे पिहल /gभ6भेमपरक \nदीघ/g361किवता “निह, आब निहं” क किव ।       नेपाल राजकीय /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानसं पिहल बेर /gभ6भदान कएल गेल \n“मायादेवी /gभ6भ/gभो3ा–पुर/g3तउकार ”(२०५२) क /gभ6भा/gभ।ततकत/g36ो जकर /gभ6भशि/g3तउतमे िलखल गेल छल –मैिथली भाषा सािह/gभछउय एवं \nमैिथली प/gभोोकािरताक /gभोभे/gभोोमे िविश/gउ16 योगदानक लेल ।  नेपालसं /gभ6भकािशत पिहल मैिथली समाचारप/gभोो “गामघर \nसा/gभ।ततािहक ”क स/gभ।उपादन –/gभ6भकाशन , जे अनवरत /gभ6ोप/g3धत िवगत तीस वष/g361सं /gभ6भकािशत भऽ रहल अिछ ।  नेपालसं  \n/gभ6भकािशत पिहल आधुिनक किवता सं/g3।1ह “ब/g3छभ कोठरीः औनाइत धुआँ”क किव ।    नेपालक पिहल मैिथली \nकिव जकर किवता बंगला भाषामे अनुवाद भऽ सािह/gभछउय अकादमी, िद/gभ।छलीक सं/g3।1 हमे छपल। पिहल सािह/gभछउयकार \nजकरा साझा /gभ6भकाशन , लिलतपुर /g3भोारा सव/g361/gभ6भथम “साझा लोक सं/g3तउकृित ”पुर/g3तउकार /gभ6भदान कएल गेल।       \nनेपालक पिहल मधेशी एवं मैिथली सािह/gभछउयकार जे साझा /gभ6भकाशनक गिरमामय अ/gभछधय/gभोभ पद पर िनयु/gभधतत भेल आ \n/gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानमे सद/g3तउय िनयुि/gभधतत (२०६७, माघ २१ गते) धिर बनल रहल। नेपालक पिहल मैिथली \nसािह/gभछउयकार जे सव/g361/gभ6भथम नेपाल /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानक /gभ6भा/gभो3 सभा सद/g3तउय बनल आ बादमे /gभ6भा/gभो3 पिरषद् सद/g3तउय सेहो \nवत/g361मानमे अिछ ।  साझा /gभ6भकाशनक अ/gभछधय/gभोभक /gभ6ोपमे पिहल बेर नेपाली बाहेक मैिथली समेतक भाषाक \n/gभ6भकाशनक शुभार/gभ।उभ कएल , जािहमे पिहल मैिथली बालकथा सं/g3।1ह “बिगयाक गाछ” /gभ6भकािशत भेल।  नेपालमे \nपिहल बेर काठम/g36उडूमे अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य मैिथली स/gभ।उमेलन (२०६७) क सफलतापूव/g361क आयोजन कएल , जकर उ/g31छाटन \nनेपालक रा/g3त3/g3।।पित आ िवसज/g361न नेपालक उपरा/g3त3/g3।।पित कएलिन ।  काठमा/gभछ3डूमे आयोिजत साक/g361/g3तउतरीय किव \nगो/gउ1धीमे सव/g361/gभ6भथम नेपालक मैिथली किवक /gभ6ोपमे /gभ6भितिनिध/gभछउव कएल ।  नेपालक पिहल सािह/gभछउयकार जकर रचना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nनेपालक पा/g3छोय/g3छ।ममे मा/gभोो निह िबहारक मैिथली पा/g3छोय/g3छ।ममे सेहो पढाई भऽ रहल अिछ ।  नेपालक सव/g36ोिधक \nमौिलक रचनाक लेखक । एखन धिर तीन दज/g361न  धिर सभ पु/g3तउतक /gभ6भकािशत ।  त/gभछउकालीन नेपाल राजकीय \n/gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानक /gभ6भा/gभो3 सभाक सद/g3तउय होइते सव/g361/gभ6भथम /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धान/g3भोारा मैिथलीमे “आँगन” पि/gभोोकाक /gभ6भकाशन \n/gभ6भार/gभ।उभ कएल ।  अ/gभछछय गितिविध  अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य मैिथली स/gभ।उमेलन , िद/gभ।छलीक आयोजनमे होबऽ बला अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य \nस/gभ।उमेलनमे भारतक मु/gभ।उबई , कलक/gभोउा, चे/g3छभई , ित/gभ6उपित आ गुआहाटीमे नेपालक /gभ6भितिनिध मंडलक/g3धत नेतृ/gभछउव करैत \nभाग लेल । “एकटा आओर वस/gभछछत ” िफ/gभ।छमक िनम/g36ोण -कथा-पटकथा-स/gभ।उवाद -गीत लेखन । नेपाल टेिलिभजन \nलेल जनकपुरधाम पर डकुमे/gभछछ/g3।।ी लेखन -/gभ6भदश/g361न। “सीता” लगायतक िकछु नेपाली िफ/gभ।छममे गीत लेखन। नेपाल \nसर कार सं/g3तउकृित मं/gभोोालय/g3भोारा गिठत िव/g3भउापित पुर/g3तउकार कोषक िवधान , मापद/gभछ3ड िनध/g36ोरण काय/g361दलक सद/g3तउय \nआ अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य /g3तउतरक अवधारणा प/gभोो /gभ6भ/g3तउतुत (बादमे एिहमे /g3त1यापक पिरवत/g361न कऽ ) िववािदत बनादेल गेल) । \nनेपाल प/gभोोकार महासंघक का.वा. अ/gभछधय/gभोभ (धनुषा) आ नेपाल /gभ6भेस युिनयन, (धनुषा)क अ/gभछधय/gभोभक /gभ6ोपमे काज \nकऽ चुकल । नेपाल /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानक /gभ6भा/gभो3 सद/g3तउयक हैिसयतसं मैिथली लोक ना/g3छउय जट –जिटनक गीत \nसंकलन कऽ तकरा रेकिड/g361ङ कराओल आ जटजिटनक कथानकक/g3धत ना/g3छउय /gभ6उपा/gभछछतर कऽ मंचपर /gभ6भदिश/g361त कएल \nजे अ/g3भउाविधक जारी अिछ ।  नेपाल /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धान /g3भोारा राजा सलहेसपर नेपाल –भारतक िव/g3भोान् सभक गो/gउ1धी \nकएल आ काय/g361प/gभोो सिहत एकटा पु/g3तउतक /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानसं “लोकनायक सलहेस” /gभ6भकािशत कएल । \nजनकपुरधाममे सव/g361/gभ6भथम “अिखल नेपाल मैिथली सािह/gभछउय पिरषद्”क गठन २०३० सालमे कएल आ लगभग \nडेढ दशक धिर िव/g3भउापित पव/g361 लगायत अ/gभछछय मैिथली गितिविध संचालन कएल ।  मैिथली पि/gभोोका “अच/g361ना” \n“आंजुर” आ “गामघर” क मा/gभछधयमसं आइ काि/g33उक बहुतो मैिथली सािह/gभछउयकारक/g3धत सािह/gभछउय /gभोभे/gभोोमे पदाप/g361णक \nअवसर /gभ6भदान कएल।  राि/g3त3/g3।।य , अ/gभछछतर/g36ोि/g3त3/g3।।य /g3तउतरक गो/gउ1धी, सेिमनार सभमे काय/g361प/gभोो /gभ6भ/g3तउतोता एवं सहभािगताक \n/gभ6ोपमे आमंि/gभोोत भऽ भाग लेल।  नेपाल /gभ6भ/gभो3ा–/gभ6भित/gउ1धानमे सव/g361/gभ6भथम िव/g3भउापित /g3तउमृित पव/g361 मनएबाक शुभारंभ कएल। \nआजुक ितिथमे नेपालमे मैिथली सािह/gभछउयक कोनो िवधामे सव/g36ोिधक रचना िलखबाक /gभोधेय /gभ6भा/gभ।तत।  नेपाल सरकार, \nसं/g3तउकृित म/gभछछ/gभोोालय  /g3भोारा रा/g3त3/g3।।गानक/gभउ3 मैिथली अनुवाद करएबाक /g3छ।ममे मैिथली अनुवादक हेतु िव/gभो3 मनोिनत \nकएलापर रा/g3त3/g3।।गानक/g3धत मैिथलीमे अनुवाद कऽ मूल गीतक संगीतकार अ/gभ।उबर गु/gभ6उङसँ /gभ6भमािणत करा म/gभछछ/gभोोालयमे \nबुझाओल। \n     \n  \n(िवदेह ई पि/gभोोकाक/gभउ3 ५ जुलाइ २००४ सँ अखन धिर ११९ देशक १,६२६ ठामसँ ८५,६२२ गोटे /g3भोारा \n४३,६३१ िविभ /g3छभ आइ .एस.पी. सँ ३,७४,६०६ बेर देखल गेल अिछ; ध/gभछछयवाद पाठकगण। - गूगल एनेलेिट/gभधतस \nडेटा।) \n \nअपन मंतवg3हपय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गवg3अय   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \n२.१.\n आशीष अनिचधॉषइइहार - लघु -दीघड़gछजइ िनणड़gछजइय भाग -1 \n  \n२.२.\n जगदीश वgअभअसाद मवgअ83 ड ल-िकछु िव हिन  कथा  \n  \n२.३.\n स/gभछउयनारायण  झा- िवहिन कथा- “सुिटया”  \n  \n२.४.\n मु/g3छभी कामत- िवहिन कथा- कवg3उ3सर  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \n२.५.\n महे/gभछछ/gउत6  मलंिगया- मूदवg3भ5ः वgअ5उृंगार संघषवg3भप आ वg3अ5वgअ88वg3अ5   \n  \n२.६.\n जगदानवgअ88द झा मनु- लघुकथा- कमलू \n  \n२.७.\n नव/g3धतदु कुमार झा-िमिथला आ मैिथली बॅटबाक भऽ रहल सािजश/ ई गव न/g3ध1ंस िदस सरकार \nबढ़ौलक डेग  \n   \n  \nआशीष अनिच/gभछछहार  \nलघु-दीघवg3भप िनणवg3भपय भाग -1 \n  \n  \nहमर ऐ लेखमे मा/gभोो पं. गोिव/gभछछद झा जीक चच/g361 अिछ तकरा अ/gभछछयथा नै लेल जाए से हमर आ/g3।1ह। पं. गोिव/gभछछद \nझा जीक/gभउ3 हम मैिथली /g3त1याकरणक धूरी मानैत ई िलखल अिछ। िनि/gभो6त /gभ6उप/g3धत पं. जी अपन अ/g3।1जसँ िनयम \n/g3।1हण केने छिथ आ अपन अनुज सभक/gभउ3 बेसी /gभ6भभािवत केने छिथ तँए हम मा/gभोो पं. जीक उपर ई लेख \nकेि/gभछछ/gउत6त केलहुँ जािहसँ हुनक अ/g3।1ज आ हुनक अनुज सभ ऐ लेखक म/g363झमे आिब सकिथ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \n  \n  \n  \nतँ आ उ कने चली मा/gभोोा केना गानल जाइत छै तािहपर। मा/gभोोा गनबाक लेल   मोन राखू जािह अ/gभोभरमे \"अ\", \n\"इ\", \"उ\", \"ऋ\" एवं \"लृ\" नुकाएल हो तकरा लघु मानू आ तकरा बाद सभक/gभउ3 दीघ/g361। संगिह संग अनु/g3तउवार तँ \nदीघ/g361 अिछ मुदा च/gभछछ/gउत6िब/gभछछदु लघु। च/gभछछ/gउत6िब/gभछछदु जँ लघु अ/gभोभरपर रहतै तँ लघु मानल जेतै आ जँ दीघ/g361 अ/gभोभरपर \nरहतै तँ दीघ/g361 मानल जाएत। संगिह -संग जँ कोनो श/gभ।भदमे संयु/gभधतता/gभोभर हुअए तँ तािहसँ पिहलेक अ/gभोभर दीघ/g361 भए \nजाइत छैक चाहे ओ लघु िकएक ने हुअए। उदाहरण लेल-- /gभ6भ/gभछउय/gभोभ श/gभ।भदमे दूटा संयु/gभधतता/gभोभर अिछ पिहल /gभछउय एवं \n/gभोभ। आब एिहमे देखू \"/gभछउय \" सँ पिहने \"/gभ6भ\" अिछ तँए ई दीघ/g361 भेल आ \"/gभोभ\" सँ पिहने \"/gभछउय \" अिछ तँए इहो दीघ/g361 \nभेल। ई िनयम जँ दू टा अलग-अलग श/gभ।भद हो तैयो लागू हएत जेना उदाहरण लेल --- हमर /gभ6भेम छी अह/g363... \nऐमे \"/gभ6भे\" संयु/gभधतता/gभोभर भेल आ तािहसँ पिहने बला श/gभ।भद \" र\" दीघ/g361 भए जाएत। मतलब जे \"हमर\" श/gभ।भदक \nअंित म अ/gभोभर \"र\" दीघ/g361 भए जाएत । स/g31ोे-स/g31ो मोन राखू \"/gभछछह \" आ \"/gभ।उह \" संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहने बला श/gभ।भदमे लघु \nदीघ/g361 सेहो हएत। जेना की \"कु/gभ।उहार \" मे \"/gभ।उह \" सँ पिहने \"कु\" दीघ/g361 भेल तेनािहते \"क/gभछछहाइ \" श/gभ।भदमे सेहो \"/gभछछह \"सँ \nपिहने \"क\" वण/g361 दीघ/g361 भेल। /gभोभ , /gभोो आ /gभो3 संयु/gभधतता/gभोभ र अिछ। तेनािहते.... /gभ6भ, व/g361, आिद सेहो संयु/gभधतता/gभोभर \nअिछ। मुदा \"मृत\" श/gभ।भदमे \"मृ\" संयु/gभधतता/gभोभर नै अिछ।  \n  \nगजलमे दूटा लघुक/gभउ3 एकटा दीघ/g361 सेहो मानल जाइत छै। बहुत गोट/g3धतक/gभउ3 सम/g3तउया होइत छि/gभछछह जे इ लघु-दीघ/g361 \nकोना होइत छै। /gभ6भ/g3तउतुत अिछ िकछु उदाहरण --- \nिबगिड़-----------एिह श/gभ।भदक/gभउ3 /g36त/g3तउव -दीघ/g361 मानू वा दीघ/g361-/g36त/g3तउव मानू। बहरक जेहन ज/gभ6ोरित हो। अरबी बहरमे \nतीन टा लघु सँ कोनो बहर नै छै तँए लघु-लघु-लघु मानबाक कोनो ज/gभ6ोरित नै।  \nहुनकर---------- एिह श/gभ।भदक/gभउ3 दीघ/g361-दीघ/g361 मानू वा दीघ/g361-लघु-लघु मानू वा लघु-लघु-दीघ/g361 दीघ/g361 मानू जेहन ज/gभ6ो रित \nहो। अरबी बहरमे चािरटा लघु सँ कोनो बहर नै छै तँए लघु-लघु-लघु-लघु मानबाक कोनो ज/gभ6ोरित नै।  \nघर------- एिह श/gभ।भदक/gभउ3 दीघ/g361 मानू वा लघु-लघु बहरक जेहन ज/gभ6ोरित हो।  \nचोर------ इ साफे तौर पर दीघ/g361-लघु अिछ। \n  \nजँ कोनो शेरमे एना प/g363ित छै--- िबगिड़ चलै ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nआब एिह दू श/gभ।भदक/gभउ3 बा/gभछछहू। या तँ अह/g363 \" िबग\" मने एकटा दीघ/g361 मानू आ \"िड़\" मने एकटा लघु फेर \"च\" \nएकटा लघू भेल आ \"लै\" एकटा दीघ/g361। एकर मतलब जे \" िबगिड़ चलै\" केर संभािवत बहर भेल-- दीघ/g361-/g36त/g3तउव -\n/g36त/g3तउव -दीघ/g361।  \nएिह श/gभ।भदक/gभउ3 एकटा आर /gभ6ोप दए सकैत छी जेना की---- \"िब\" के लघु मानू \"गिड़\"क/gभउ3 दीघ/g361 मानू आ फेर \"च\" \nएकटा लघू भेल आ \"लै\" एकटा दीघ/g361। एकर मतलब जे \" िबगिड़ चलै\" केर संभािवत बहर भेल--- लघु-\nदीघ/g361-लघु-दीघ/g361।  \nआब एिह दू /gभ6ोपक/gभउ3 अह/g363 बहरक िहसाब/g3धत /gभ6भयोग क/gभ6ो। कतेको आदमी \" िबग\" क/gभउ3 दीघ/g361 मानताह फेर \"िड़\" \"च\" \nक/gभउ3 िमला दीघ/g361 मानताह आ \"लै\" भेल दीघ/g361 मने दीघ/g361-दीघ/g361 -दीघ/g361 मुदा इ /gभ6ोप गलत भेल। मुदा ऐठाम एकटा \nग/gभ।तप मोन राखू जे िकछु श/gभ।भदमे धेआन सेहो राखए पड़त जेना एकटा श/gभ।भद \" कमल \" िलअ। आब जँ अह/g363 \nएकर उ/gभधउचारण क -मल ( मने लघु-दीघ/g361) करबै तािहसँ एकटा फूलक अथ/g361 िनकलत मुदा जखन अह/g363 एही \nश/gभ।भदक/gभउ3 कम -ल ( मने दीघ/g361-लघु) करबै तखन एकर अथ/g361 घटनाइमे हेतै जेना - पािन कम'ल की नै इ/gभछउयािद। \nतँए हमर आ/g3।1ह जे पिहने कोनो श/gभ।भदक/gभउ3 उ/gभधउचारणक िहसाब/gभउ3 अथ/g361 देखू जािहसँ उ/gभधउचारण अनथ/g361 नै हुअए।  \nमैिथलीमे वत/g361नीक/gभउ3 िहसाब/gभउ3 ई उदाहरण देखू---- \nलए---- /g36त/g3तउव -दीघ/g361 \nलs------ /g36त/g3तउव  \nल'------ /g36त/g3तउव  \nलय--- /g36त/g3तउव -/g36त/g3तउव वा दीघ/g361 \nइएह िनअम कए, कs वा स', भए भs वा भ' लेल छै आन /gभ6भा/gभ6ोप लेल एहने बात बूझल जाए। ऐठाम ईहो \nकही जे लघु लेल /g36त/g3तउव श/gभ।भदक /gभ6भयोग सेहो कएल जाइत छै तेनािहते दीघ/g361 लेल गु/gभ6ो श/gभ।भद छै।  \n  \nई तँ छल सू/gभोो /gभ6ोपमे। कने एकरा फिरछा कए देखी------ \n  \n  \n1)     1)  पं. गोिव/gभछछद झा अपन पोथी \" मैिथली छंद शा/g3तउ/gभोो \" ( िमिथला पु/g3तउतक के/gभछछ/gउत6 दरभंगासँ /gभ6भकािशत , \nि/g3भोतीय सं/g3तउकरण १९८७)मे पृ/gउ1ध १३  मे िलखैत छिथ जे \" सँ, जँ, तँ, हँ आिद गु/gभ6ो अिछ \" मने चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 पं.  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nगोिव/gभछछद झा जी दीघ/g361 मनने छिथ। मुदा फेर पं. गोिव/gभछछद झा जी शेखर /gभ6भकाशनसँ २००६ मे /gभ6भकािशत अपन \nपोथी \" मैिथली पिरचाियका\" केर पृ/gउ1ध २०पर िलखै छिथ जे \" अनु/g3तउवार भारी होइत अिछ आ चं/gउत6िबंदु \nभारहीन\" मने ऐ पोथीमे पं. जी चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 लघु मनने छिथ आ एहने सन िवचार ओ मैिथली अकादेमीसँ \n२००७ मे /gभ6भकािशत अपन पोथी \"मैिथली पिरशीलन\"क पृ/gउ16 ३५पर देने छिथ। आब हमरा एहन पाठक लेल ई \nबड़का /gभ6भ/g311 अिछ जे चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 लघु मानल जाए की दीघ/g361, कारण एकै पं. गोिव/gभछछद झा जी अपन िभ/g3छभ -िभ/g3छभ \nपोथीमे िभ/g3छभ िवचार देने छिथ आ ई /gभ6भचािरत करबाक उप/g3छ।म करै छिथ जे जािह पोथीमे हम जे लीिख देलहुँ \nसे सही अिछ। जँ पं. गोिव/gभछछद झा जी बाद बला पोथीमे लीिख देने रिहतिथ/gभछछह जे \" मैिथली छंद शा/g3तउ/gभोोमे \nचं/gउत6िबंदु केर स/gभ।उब/gभछछधमे हम जे िलखने छी से गलत िथक आब आब हम ऐ पोथीमे एकरा सुधािर रहल छी\" \nतखन हमरा जनैत /gउ1तम नै पसिरतै आ ऐसँ हुनक महानता सेहो िस/g3भत होइत। मुदा से नै भेल। कोनो भाषाक \nवैयाकरणक उपर ओिह भाषाक हरेक लोकक/gभउ3 िव/gभोछास होइत छै। मैिथल सेहो पं. जीपर िव/gभोछास करैत छिथ ( \nहमरा सिहत) आ तँए बहुत मैिथल लोकिन चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 दीघ/g361 मािन बैसल छिथ। एकर सभसँ बड़का उदाहरण \n/gभोधी रमण झा सन अलंकार शा/g3तउ/gभोोी अपन पोथी \" िभ/g3छभ -अिभ/g3छभ \"क पृ/gउ1ध ६७-७३  मे देने छिथ जतए /gभोधी रमण \nजी पं. गोिव/gभछछद झा जीक संदभ/g361 दैत चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 दीघ/g361 मािन लेने छिथ। अ/g3तउतु ई ग/gभ।तप फिरछाएल अिछ जे \nचं/gउत6िबंदु लघु होइत अिछ आ अनु/g3तउवार दीघ/g361। एही /g3छ।ममे एकटा आर ग/gभ।तप भए सकैए जे पं. गोिव/gभछछद झा जी \nकिववर सीताराम झा जीक किवताक/gभउ3 देिख चं/gउत6िबंदुक/gभउ3 दीघ/g361 मािन लेने होिथ तँ से ग/gभ।तप फराक , कारण किववर \nसीताराम जी अपन अिधक/g36उश किवतामे चं/gउत6िबंदु यु/gभधतत लघु श/gभ।भदक/gभउ3 दीघ/g361 जक/g363 /gभ6भयोग केने छिथ। मुदा ऐठाम ई \nमोन राखए पड़त जे छंदमे ज/gभ6ोरित पड़लापर ( मा/gभोो आव/g3तभयक ि/g3तउथितमे) लघुक/gभउ3 दीघ/g361क बराबर वा तेनािहते \nदीघ/g361क/gभउ3 लघु बराबर उ/gभधउचारण कएल जाइत रहलै। तँए जँ किववर सीता राम जी जँ आव/g3तभयकता पड़लापर जँ \nचं/gउत6िबंदु यु/gभधतत लघुक/gभउ3 दीघ/g361 जक/g363 /gभ6भयोग केने छिथ तािहसँ ओ िनयम नै बिन जेतै व/g3तउतुतः िनयम तँ इएह छै जे \nचं/gउत6िबंदु लघु अिछ। एकटा ग/gभ।तप आर सं/g3तउकृतमे लघुक/gभउ3 दीघ/g361क बराबर वा तेनािहते दीघ/g361क/gभउ3 लघु बराबर उ/gभधउचारण \nमा/gभछछय नै छै। मैिथलीमे लघुक/gभउ3 दीघ/g361क बराबर वा तेनािहते दीघ/g361क/gभउ3 लघु बराबर उ/gभधउचारण /gभ6भाकृत एवं अ/gभ6भभंश \nभाषासँ भेल अिछ। \n2)    2)  मैिथली छ/gभछछद शा/g3तउ/gभोोक पृ/gउ1ध १४पर पं. गोिव/gभछछद झा जी िलखै छिथ जे ----\" /gभछछह आ /gभ।उह संयु/gभधतता/gभोभरसँ \nपूव/g361 लघु वण/g361 गु/gभ6ो नै होइत अिछ , क/gभछछहाइ , कु/gभ।उहार , एिहठाम क ओ कु गु/gभ6ो निह िथक। \" मुदा जँ अह/g363 \nमैिथली उ/gभधउचारणक/gभउ3 अकानब तँ साफ -साफ सुनबामे कन् + हाइ /gभछधविन आएत तेनािहते कुम् + हार /gभछधविन \nसुनबामे आएत। मैिथलीमे क + /gभछछहाइ वा कु + /gभ।उहार /gभछधविन कदािचते भेटत आ जेना की गजल उ/gभधउचारणपर \nआधािरत अिछ तँए गजलमे क/gभछछहाइ लेल दीघ/g361 + दीघ/g361 + लघु हएत आ कु/gभ।उहार सेहो दीघ/g361 + दीघ/g361 + लघु \nहएत। ओना गजलेमे िकएक हरेक छ/gभछछद , हरेक प/g3भउ उ/gभधउचारणपर अिछ तँए हरेक छंदमे कु/gभ।उहार दीघ/g361 + दीघ/g361 \n+ लघु हएत। आब कने आर िव/g3तउतारसँ चली। उदू/g361 भाषामे /gभछछह , /gभ।उह आ /g33उ सँ पिहनुक अ/gभोभर दीघ/g361 नै होइत \nछै मने जे जािह स/g31ोे /g33उ , /gभ।उह वा /gभछछह रहैत अिछ तकरे उपर ओ /gभ6भभाव दै छै जेना \" तु/gभ।उहारा \" ऐ श/gभ।भदक \nउ/gभधउचारण उदू/g361मे \"तु + /gभ।उहारा\" होइत छै तँए उदू/g361मे \" तु/gभ।उहारा लेल लघु + दीघ/g361 + दीघ/g361 /gभ6भयोग होइत छै। ओना \nऐठाम ई कहब बेजाए नै जे उदू/g361मे /gभछछह , /gभ।उह , /g33उ केर /gभछधविन सं/g3तउकृतसँ आएल मुदा उदू/g361क सचे/gउ16 िव/g3भोान सभ \nउ/gभधउचारण अपने िहसाबसँ रखलिथ। उदू/g361क ई उ/gभधउचारण िह/gभछछदीमे आएल ( बजबा कालमे उदू/g361 आ िह/gभछछदी एक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nसमान होइत अिछ)। मुदा जँ मैिथली उ/gभधउचारणक/gभउ3 देखबै तँ साफे-साफ अंतर बुझना जाएत। आ एही अ/gभछछत रक \nकारण/g3धत मैिथल हरेक आन रा/gभध6यमे जि/gभ।छदये पिहचानमे आिब जाइत छिथ। मैिथलीमे आने संयु/gभधतता/gभोभर जक/g363 \n/gभ।उह ,/gभछछह आ /g33उ केर /gभ6भभाव होइत छै तँए कु/gभ।उहार आ क/gभछछहाइ लेल दीघ/g361 + दीघ/g361 + लघु हएत। सं/g3तउकृतमे सेहो \n“ /gभ।उह , /g33उ आ /gभछछह “सँ पिहने केर लघु दीघ/g361 मानल जाइत छै। आब देखू तुलसी दास जी /g3भोारा िलखल ई \n/g3तउ/gभोोोत ------------- \nनमामी शमीशान िनव/g36ोण /gभ6ोपं \nिवभू /g3त1यापकम् /gउत।/gभ।उह वेदः /g3तउव/gभ6ोपं \nपिहल प/g363ितक/gभउ3 मा/gभोोा /g3छ।म अिछ ---- /g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361दोसरो प/g363ितक/gभउ3 \nमा/gभोोा /g3छ।म अिछ ----- /g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361 | आब ऐ /g3तभलोकक दोसर \nप/g363ितक /gउत।/gभ।उह श/gभ।भदपर धेआन देबै सभ बुझबामे आिब जाएत।  \n3)     3)  पं. गोिव/gभछछद झा जी मैिथली छंद शा/g3तउ/gभोोक पृ/gउ1ध १३ मे संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहने बला अ/gभोभर दीघ/g361 हएत की \nलघु तकर /g3त1यव/g3तउथा देखेने छिथ। हुनका मत/g3धत जँ एकैटा श/gभ।भदमे संयु/gभधतता/gभोभर हो तखने टा संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहनुक \nअ/gभोभर दीघ/g361 हएत। स/g31ोे-स/g31ो ईहो कहने छिथ जे /gभ6भचिलत समासमे जँ अलगो-अलग अ/gभोभर छै तखन \nसंयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहनुक अ/gभोभर दीघ/g361 हएत। स/g31ोे-स/g31ो ओ एकर सभहँक अपवाद सेहो देने छिथ।  लगभग इएह \nिनयम मैिथलीक सभ लेखक अपनेने छिथ। स/g31ोे हम ईहो किह दी जे िह/gभछछदीयोमे एहने सन िनयम छै ( आन \nआधुिनक भारतीय भाषामे की छै से हमरा नै पता) मुदा ई िनयम सं/g3तउकृतमे नै छै। सं/g3तउकृतमे चाहे एकै श/gभ।भदमे \nसंयु/gभधतता/gभोभर हो की अलग -अलग श/gभ।भदमे दूनू ि/g3तउथितमे संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहनुक अ/gभोभर दीघ/g361 हएत। सं/g3तउकृत प/g3भउक \nिकछु उदाहरण देखू------ पिहने आिद शंकराचाय/g361क ई िनव/g36ोण ष/g3छउकम देखू----------- \nमनो बु/g3छछ/gभछधयहंकारिच/gभोउािन नाहम् न च /gभोधो/gभोो िज/gउभधे न च /g3।भाण ने/gभोोे \nन च /g3त1योम भूिमर् न तेजॊ न वायु: िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n  \nन च /gभ6भाण सं/gभो3ो न वै प/gभधछचवायु: न वा स/gभ।ततधातुर् न वा प/gभधछचकोश : \nन वा/gभधतपािणपादौ न चोप/g3तउथपायू िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n  \nन मे /g3भोेष रागौ न मे लोभ मोहौ मदो नैव मे नैव मा/gभछउसय/g361 भाव :  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nन धम/g3ध6 न चाथ/g3ध6 न कामो ना मो/gभोभ : िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n  \nन पु/gभछ3यं न पापं न सौ/gभध1यं न दु:खम् न म/gभछछ/gभोोो न तीथ/g361ं न वेदा: न य/gभो3ा: \nअहं भोजनं नैव भो/gभध6यं न भो/gभधतता िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n  \nन मृ/gभछउयुर् न शंका न मे जाितभेद : िपता नैव मे नैव माता न ज/gभछछम  \nन ब/gभछछधुर् न िम/gभोों गु/gभ6उन/g3धउव िश/g3त3य : िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \n  \nअहं िनिव/g361क/gभ।छपॊ िनराकार /gभ6ोपॊ िवभु/gभछउवा/gभधउच सव/g361/gभोो सव/g3ध1ि/gभछछ/gउत6याणाम् \nन चासंगतं नैव मुि/gभधततर् न मेय : िचदान/gभछछद /gभ6ोप : िशवोऽहम् िशवॊऽहम् \nपिहल प/g363ितक/gभउ3 मा/gभोोा /g3छ।म अिछ ---- /g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361 --------| दोसरो \nप/g363ितक/gभउ3 मा/gभोोा /g3छ।म अिछ ----- /g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361-/g36त/g3तउव -दीघ/g361-दीघ/g361--------- । जँ अह/g363 \nनीकसँ पढ़बै तँ पता लागत जे संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहने बला अ/gभोभर जे अलग श/gभ।भदमे छै ओहो दीघ/g361 भए रहल छै। \nआब शंकराचाय/g3ध6सँ पिहनुक रचना देखी। तँ पढ़ू रावण रिचत ई िशवत/g36उडव /g3तउ/gभोोोतम्। एहूमे संयु/gभधतता/gभोभरसँ \nपिहनुक अ/gभोभर दीघ/g361 भेल अिछ चाहे ओ एक श/gभ।भदमे अिछ वा अलग श/gभ।भदमे। लघु-दीघ/g361क -लघु-दीघ/g361----- ऐ /gभ6ोपक/gभउ3 \nपालन 14 /g3तभलोक धिर पालन कएल गेल अिछ।  \nजटाटवीगल/gभध6जल/gभ6भवाहपािवत/g3तउथले \nगलेवल/gभ।उ/gभ।भय लि/gभ।उबत/g36उ भुज/g31ोतु/g31ोमािलकाम् । \nडम/g3छ6डम/g3छ6डम/g3छ6डमि/g3छभनादव/g3छ6डमव/g361यं \nचकार च/gभछ3डता/gभछ3डवं तनोतु नः िशवः िशवम् ॥ 1 ॥ \n  \nजटाकटाहस/gभ।उ/gउ1तम/gउ1तमि/g3छभिल/gभ।उपिनझ/g361री-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \n-िवलोलवीिचव/gभ।छलरीिवराजमानमूध/g361िन ।  \nधग/g3भतग/g3भतग/gभध6/gभध6वल/gभ।छललाटप/g3भ6पावके \nिकशोरच/gभछछ/gउत6शेखरे रितः /gभ6भित/gभोभणं मम ॥ 2 ॥ \n  \nधराधरे/gभछछ/gउत6नि/gभछछदनीिवलासब/gभछछधुब/gभछछधुर  \n/g3तउफुरि/g31।ग/gभछछतस/gभछछतित/gभ6भमोदमानमानसे ।  \nकृपाकटा/gभोभधोरणीिन/gभ6उ/g3भतदुध/g361रापिद  \n/gभधतविचि/g31।ग/gभ।उबरे मनो िवनोदमेतु व/g3तउतुिन ॥ 3 ॥ \n  \nजटाभुज/g31ोिप/g31ोल/g3तउफुर/gभछउफणामिण/gभ6भभा \nकद/gभ।उबकु/g313ुम/gउत6व/gभ6भिल/gभ।ततिद/gभधभवधूमुखे ।  \nमदा/gभछछधिस/gभछछधुर/g3तउफुर/gभछउ/gभछउवगु/gभोउरीयमेदुरे \nमनो िवनोदम/g3भभुतं िबभतु/g361 भूतभत/g361िर ॥ 4 ॥ \n  \nसह/gभ63लोचन/gभ6भभृ/gभछउयशेषलेखशेखर  \n/gभ6भसूनधूिलधोरणी िवधूसराि/g3छ3/g3।भपीठभूः ।  \nभुज/g31ोराजमालया िनब/g3भतजाटजूटक  \nि/gभोधयै िचराय जायत/g36उ चकोरब/gभछछधुशेखरः ॥ 5 ॥ \n  \nललाटच/gभछउवर/gभध6वल/g3भतन/g31धय/g3तउफुिल/g31ोभा-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n-िनपीतप/gभधछचसायकं नमि/g3छभिल/gभ।उपनायकम् ।  \nसुधामयूखलेखया िवराजमानशेखरं \nमहाकपािलस/gभ।उपदेिशरोजटालम/g3तउतु नः ॥ 6 ॥ \n  \nकरालफालपि/g3भ6काधग/g3भतग/g3भतग/gभध6/gभध6वल - \n/g3भतन/g31धयाधरीकृत/gभ6भच/gभछ3डप/gभधछचसायके ।  \nधराधरे/gभछछ/gउत6नि/gभछछदनीकुचा/g3।1िच/gभोोप/gभोोक - \n-/gभ6भक/gभ।छपनैकिशि/gभ।छपिन ि/gभोोलोचने मितम/g361म ॥ 7 ॥ \n  \nनवीनमेघम/gभछ3डली िन/gभ6उ/g3भतदुध/g361र/g3तउफुरत्- \nकुहूिनशीिथनीतमः /gभ6भब/gभछछधब/gभछछधुक/gभछछधरः  । \nिनिल/gभ।उपिनझ/g361रीधर/g3तउतनोतु कृि/gभोउिस/gभछछधुरः  \nकलािनधानब/gभछछधुरः ि/gभोधयं जग/g3भतुर/gभछछधरः ॥ 8 ॥ \n  \n/gभ6भफु/gभ।छलनीलप/g313ज/gभ6भप/gभधछचकािलम/gभ6भभा- \n-िवलि/gभ।उबक/gभछ3ठक/gभछछदली/gभ6उिच/gभ6भब/g3भतक/gभछछधरम् ।  \n/g3तउमरि/gभधउछदं पुरि/gभधउछदं भवि/gभधउछदं मखि/gभधउछदं \nगजि/gभधउछदा/gभछछधकि/gभधउछदं तम/gभछछतकि/gभधउछदं भजे ॥ 9 ॥ \n  \nअगव/g361सव/g361म/g31ोलाकलाकद/gभ।उबम/g31धरी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \nरस/gभ6भवाहमाधुरी िवजृ/gभ।उभणामधुव/g36भतम् ।  \n/g3तउमरा/gभछछतकं पुरा/gभछछतकं भवा/gभछछतकं मखा/gभछछतकं \nगजा/gभछछतका/gभछछधका/gभछछतकं तम/gभछछतका/gभछछतकं भजे ॥ 10 ॥ \n  \nजय/gभछउवद/gउ1तिव/gउ1तम/gउ1तम/g3भभुज/g31ोम/gभोछस - \n-ि/g3भोिनग/g361म/gभछउ/g3छ।म/g3तउफुर/gभछउकरालफालह/g3त1यवाट् ।  \nिधिमि/g3भतिमि/g3भतिम/gभछधवन/gभछछमृद/g31ोतु/g31ोम/g31ोल  \n/gभछधविन/g3छ।म/gभ6भवित/g361त /gभ6भच/gभछ3डता/gभछ3डवः िशवः ॥ 11 ॥ \n  \nदृषि/g3भोिच/gभोोत/gभ।छपयोभु/g361ज/g31ोमौि/gभधततक/gभ63जोर्- \n-गिर/gउ1धर/gभध।लो/gउ1धयोः सुहृि/g3भोप/gभोभप/gभोभयोः ।  \nतृ/g3त3णारिव/gभछछदच/gभोभुषोः /gभ6भजामहीमहे/gभछछ/gउत6योः  \nसमं /gभ6भवत/g361य/gभछछमनः कदा सदािशवं भजे ॥ 12 ॥ \n  \nकदा िनिल/gभ।उपिनझ/g361रीिनकु/g31धकोटरे वसन् \nिवमु/gभधततदुम/g361ितः सदा िशरः/g3तउथम/g31धिलं वहन् ।  \nिवमु/gभधततलोललोचनो ललाटफालल/gभधभनकः  \nिशवेित म/gभछछ/gभोोमु/gभधउचरन् सदा सुखी भवा/gभ।उयहम् ॥ 13 ॥ \n  \nइमं िह िन/gभछउयमेवमु/gभधततमु/gभोउमो/gभोउमं /g3तउतवं  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nपठ/gभछछ/g3तउमर/gभछछ/gउत।ुव/g3छभरो िवशुि/g3भतमेितस/gभछछततम् ।  \nहरे गुरौ सुभि/gभधततमाशु याित ना/gभछछयथा गितं \nिवमोहनं िह देिहन/g36उ सुश/g313र/g3तउय िच/gभछछतनम् ॥ 14 ॥ \n  \nपूजावसानसमये दशव/gभधत/gभोोगीतं यः  \nश/gभ।उभुपूजनपरं पठित /gभ6भदोषे ।  \nत/g3तउय ि/g3तउथर/g36उ रथगजे/gभछछ/gउत6तुर/g31ोयु/gभधतत/g36उ \nल/g3ोतमॴ सदैव सुमुिखं /gभ6भददाित श/gभ।उभुः ॥ 15 ॥ \n  \nऐ के अलावे पूरा सं/g3तउकृत प/g3भउे एकर उदाहरण अिछ। मुदा से देब ने हमरा अभी/gउ16 अिछ आ ने उिचत।  \nमैिथलीमे ई िनयम नै छै तकर कारण /gभ6भाकृत -अ/gभ6भभंश भाषाक /gभ6भभाव छै। मैिथली सिहत आन -आन आधुिनक \nउ/gभोउर भारतीय भाषामे ई सेहो ई िनयम नै मानल जाइत छै /gभ6भाकृत -अप/gउ1तंशक /gभ6भभाव/g3धत। आब ई देखू जे ई \n/gभ6भाकृत -अप/gउ1तंश कोन भाषा िथक। /gभ6भाकृतक स/gभ।उब/gभछछधमे ना/g3छउय शा/g3तउ/gभोोक /gभ6भणेता भरत  मुिन कहै छिथ जे------ \nएतदेव िवपय/g361/g3तउतं सं/g3तउकार गुण विज/g361तम् \nिव/gभो3ेयं /gभ6भाकृतं पा/g3छोयं नाना व/g3तउथा/gभछछतरा/gभछउमकम्।  \nमने जे मूल श/gभ।भदक अ/gभोभरक/gभउ3 आगू-पाछू कए वा सरलीकृत कए बाजब /gभ6भाकृत पाठ कहाइए। ऐठाम मूल श/gभ।भद \nमने सं/g3तउकृतक श/gभ।भद भेल , मुदा मूल श/gभ।भद कोनो भाषाक भए सकैए। तेनािहते आचाय/g361 भतृ/g361हिर जी /gभ6भाकृतक \nस/gभ।उब/gभछछधमे कहै छिथ जे -------- \nदैवीवाक् /g3त1यवकीण/g3ध1यम शकतैरिभ धातृिभः  \nमने जे दैवीवाक् ( सं/g3तउकृत ) अश/gभधतत लोकक मूँहमे आिब िभ/g3छभ -िभ/g3छभ /gभ6ोपमे आिब जाइ छै। मुदा महाभा/g3त3यकार \nपत/g31धिल /gभ6भाकृतक/gभउ3 अपश/gभ।भदक /gभ6ोपमे देखैत छिथ आ हुनका मत/g3धत ऐ तरहक अपश/gभ।भदक /gभ6भयोग चाहे ओ बाजल \nजाइ की सूनल जाइ दूनू /gभ6ोपमे अधम/g361 िथक।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n/gभ6भायः -/gभ6भायः हरेक भाषािव/gभो3ानी /gभ6भाकृतक बाद बला /gभ6ोपक/gभउ3 अप/gउ1तंशक नाम देने छिथ/gभछछह। लगभग नवम आ दशम \nशता/gभ।भदी धिर /gभ6भाकृतक /gभ6भयोग ख/gभछउम भए गेल छल आ अप/gउ1तंशक /gभ6भयोग शु/gभ6ो भए गेल छल। मुदा ऐ ठाम मोन \nराखू जे अिधक/g36उश भाषािव/gभो3ानी अ/gभ6भभंशक/gभउ3 /gभ6भाकृतसँ अलग मनने छिथ मुदा दूनूक /gभ6भकृित एक समान हेबाक \nकारण/g3धत \" /gभ6भाकृत -अप/gउ1तंश \" नाम बेसी चलै छै। /gभ6भाकृतमे श/gभ।भदक िनम/g36ोण मु/gभध1यतः लोक /gभ6ोिचपर िनध/g36ोिरत छै ने \nकी /g3त1याकरणपर। एकटा उदाहरण देखू----- च/gभछछ/gउत6 श/gभ।भदसँ च/gभछछदा /gभ6भाकृत श/gभ।भद भेल मुदा इ/gभछछ/gउत6 श/gभ।भदसँ इ/gभछछदा श/gभ।भद नै \nबनल /gभ।भलिक इ/gभछछदर श/gभ।भद बनल। तेनािहते वधू श/gभ।भदसँ बहु बिन तँ गेल मुदा साधु श/gभ।भदसँ साहु नै बनल। साहु \nअलग श/gभ।भद अिछ। आ लगभग एहने हालित अप/gउ1तंशक अिछ। ई बात जननाइ मह/gभछउवपूण/g361 अिछ जे जेनािहत \n/gभ6भाकृत लेल मूल श/gभ।भद सं/g3तउकृत छै तेनािहते अप/gउ1तंश लेल मूल श/gभ।भद /gभ6भाकृत छै। आ बादमे एही अप/gउ1तंशसँ \nमैिथली आ आन आधुिनक भारतीय भाषा सभहँक ज/gभछछम भेल। ओना /gभ6भाकृतक बहुत /gभ6ोप छै। तेनािहते \nअप/gउ1तंशक सेहो अनेको /gभ6ोप छै। मैिथलीमे अप/gउ1तंशक/gभउ3 अप/gउ1त/gउ16 वा अवह/g3भ6 सेहो कहल जाइत छै। मुदा ई \n/gभ6भाकृत  /gभ6ोप हरेक समयमे होइत रहलैए। वेदक नाराशंसी एकर उदाहरण अिछ | आ ऋगवेदमे ओिह समयक \nसामाना/gभछछतर भाषाक बहुत रास श/gभ।भद भेटत। तेनािहते अशोक वािटकामे हनुमान जीक ई िच/gभछछता जे हम सीता \nजीसँ देवभाषामे ग/gभ।तप करी की मानुषी भाषामे सेहो ऐ ग/gभ।तपक /gभ6भमाण अिछ जे ओहू समयमे सं/g3तउकृतक समाना/gभछछतर \nभाषा छलै आब ओकर नाम मानुषी होइ की वा अ/gभछछय कोनो। मह/gभछउवपूण/g361 तँ ई छै जे वेदसँ लए कए एखन धिर \nसं/g3तउकृतक समाना/gभछछतर धारा बहैत रहल आब भले ही ओकर नाम जे रहल होइ।   \nसं/g3तउकृत श/gभ।भद जखन /gभ6भाकृत /gभ6ोपमे आबए लगलै तखन संयु/gभधतता/gभोभर श/gभ।भदपर बहुत बेसी /gभ6भभाव पड़लै। जँ गौरसँ \nदेखबै तँ पता लागत जे /gभ6भाकृत बाजए बला सभ संयु/gभधतता/gभोभर श/gभ।भदक/gभउ3 अपन ल/g3ोतय बनेने छल ताहूमे एहन \nसंयु/gभधतता/gभोभर बला श/gभ।भद जे श/gभ।भदक शु/gभ6ोआतमे छल। एकर कारण छलै जे संयु/gभधतता/gभोभर बला श/gभ।भदक/gभउ3 बजबामे \nबहुत सावधानी आ िश/gभोभा चाही छल। सं/g3तउकृतक संयु/gभधतता/gभोभर बला श/gभ।भद /gभ6भाकृतमे दू /gभ6ोपमे तोड़ल गेल --- \n१) जै सं/g3तउकृतक श/gभ।भदक शु/gभ6उआत संयु/gभधतता/gभोभरसँ भेल छै तकरा /gभ6भाकृतमे पूरा-पूरी लोप कए देल गेलै। केखनो-\nकेखनो शु/gभ6ोआतक संयु/gभधतता/gभोभरक/gभउ3 बादमे आिन देल गेलै जेना----- \n“/g3।1ह ” सं/g3तउकृत छै मुदा एकर /gभ6भाकृत “िगरहो” छै। तेनािहते /g3तउक/gभछछद लेल ख/gभछछदो, /gभोभमा लेल खमा वा छमा, \n/g3तउत/gभ।उभ लेल ख/gभ।उभ , /g3तउखिलतं लेल खिलअं, /gभधतलेश लेल िकलेसो इ/gभछउयािद।  \n२) जँ श/gभ।भदक शु/gभ6उआत छोिड़ कतौ संयु/gभधतता/gभोभर छै तँ केखनो ओकर लोप भए गेल छै वा नव /gभ6ोपमे \nसंयु/gभधतता/gभोभर छै जेना ---- \nचतुथ/g36छ लेल चउ/gभछउथी, चै/gभोो लेल चइ/gभोउा, चि/gभछछ/gउत6मा लेल चि/gभछछदमा, /gभोभे/gभोोम् लेल छेतम् आिद -आिद। कुल िमला कए \n/gभ6भाकृत -अप/gउ1तंशमे एहन ि/g3तउथित बनल जे दूनू भाषामे सँ कोनो भाषामे एहन श/gभ।भद नै छलै जकर शु/gभ6ोआत \nसंयु/gभधतता/gभोभर श/gभ।भदसँ होइत हो।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nएतेक िववेचनाक बाद हम अपन मूल उ/g3भउे/g3तभय िदस चली। हमर मूल उ/g3भउे/g3तभय छल जे मैिथलीमे सं/g3तउकृते जक/g363 \nअलग-अलग श/gभ।भद रिहतॲ संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहने बला अ/gभोभर दीघ/g361 िकएक नै होइए। आब जँ गौरसँ उपरका \nिववरण पढ़ने हएब आ जँ आर /gभ6भाकृत -अप/gउ1तंशक पोथी सभ पढ़ब तँ पता लागत जे /gभ6भाकृत -अ/gभ6भभंशमे तँ \nसंयु/gभधतता/gभोभरसँ शु/gभ6ोआत श/gभ।भद छैके नै। आ मैिथलीयो अप/gउ1तंशसँ िनकलल अिछ आ /gभ6भारंिभक  मैिथलीमे \nसंयु/gभधतता/gभोभरसँ शु/gभ6ोआत होइत कोनो श/gभ।भद नै अिछ। आ तँए मैिथलीमे सं/g3तउकृतक ई िनयम नै आएल। आ अह/g363 \nअपने सोिचयौ ने जे जै भाषामे संयु/gभधतता/gभोभरसँ शु/gभ6ो होइत श/gभ।भद छैके नै से एहन तरहँक िनयम िकएक राखत। \nमुदा जँ नवीन मैिथली भाषाक िकछु /gभ6भिति/gउ1धत लेखकक रचनाक/gभउ3 देखी तँ ओ मा/gभोो ि/g3छ।यापदक/gभउ3 छोिड़ सभ \nसं/g3तउकृतक श/gभ।भद ( त/gभछउसम श/gभ।भद )क/gभउ3 /gभ6भयोग केने छिथ। आन -आन कम /gभ6भिति/gउ1धत लेखक अपन रचनामे त/gभछउसम \nश/gभ।भदक/gभउ3 िफ/gभ।छमी मस/gभ।छला मािन जोरगर /gभ6भयोग करै छिथ। एतबा नै पं. गोिव/gभछछद झा जी अपन पोथी \"मैिथली \nपिरशीलन\"क पृ/gउ1ध २९-३० पर गौरव पूव/g361क नवीन भारतीय भाषा ( जै मे मैिथली सेहो अिछ )क/gभउ3 त/gभछउसम िन/gउ1ध \nहेबाक बहुत रास फायदा गनौने छिथ। आब हमरा सन िज/gभो3ासु लग ई /gभ6भ/g311 अपने-आप आिब जाइए जे जँ \nसं/g3तउकृतक श/gभ।भद लेलासँ बहुत रास फायदा भेलै ( वा भए सकैत छै ) तखन तँ सं/g3तउकृतक स/gभ।उबि/gभछछधत िनयम \nलेलासँ सेहो फायदा भेल रिहतै ( वा भए सकैत छै )। ओनाहुतो मैिथलीमे वा अ/gभछछय कोनो आधुिनक भारतीय \nभाषाक प/g3भउमे सं/g3तउकृत श/gभ।भदक /gभ6भयोग होइ छै तखन ओ िनयम /g3तउवतः पालन भए जाइत छै। अह/g363 अपने मैिथली \nमहँक एहन कोनो प/g3भउ गाउ जािहमे संयु/gभधतता/gभोभरसँ शु/gभ6ो होइत कोनो सं/g3तउकृत श/gभ।भद हो /g3तउवतः अह/g363क/gभउ3 बुझा जाएत \nजे अलग श/gभ।भद रिहतॲ संयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहने बला अ/gभोभर दीघ/g361 होमए लगैत छै।  ऐठ/g363 फेर मोन राखू जे /gभ6भाकृत -\nअप/gउ1तंश भाषामे एहन श/gभ।भद छलैहे नै जकर शु/gभ6ोआत संयु/gभधतता/gभोभरसँ होइ तँए ओिह भाषामे ई िनयम नै पािलत \nभेल। आब एतेक िववेचनक बाद अह/g363 सभक/gभउ3 मािमला बुझबामे आएल हएत।  तँए हमर आ/g3।1ह जे जँ ऐ \nिनयमसँ बचबाक हो तँ संयु/gभधतता/gभोभरसँ शु/gभ6ो होइत श/gभ।भदक त/g3भभव /gभ6ोप /gभ6भयोग क/gभ6ो जेना \" /gभ6भकाश \" लेल \nपरकाश, \" /gभ6भयोग \" लेल पिरयोग इ/gभछउयािद।  हमर कहबाक मतलब जे जेना पुरना कालमे /gभ6भाकृत संयु/gभधतता/gभोभरक/gभउ3 \nहटा देलकै वा आधुिनक कालमे बंगला भाषामे संयु/gभधतता/gभोभर हिट गेलै तेनािहते मैिथलीमेसँ संयु/gभधतता/gभोभर सेहो हटा \nिदऔ। आ जँ अह/g363 सं/g3तउकृते श/gभ।भद लेब तखन पूरा िनयम सिहत िलअ। आब अह/g363 जँ सक/g36उ/gभोभ पाठक हएब तँ \nहमरासँ पूछब जे जँ केओ सं/g3तउकृत छोिड़ आन भाषाक श/gभ।भद लेत तखन की ओिह भाषाक िनयमक पालन \nकरत ? ऐ लेल हमर उ/gभोउर रहत जे नै। कारण सं/g3तउकृत हमर मूल भाषा िथक तँए ओकरा िदस ताकब हमर \nमजबूरी नै बि/gभ।छक कत/g361/g3त1य सेहो अिछ। मुदा ओकरा छोिड़ जँ आन भाषाक श/gभ।भद लै छै तखन ओकरा मैिथलीक \nिनयम िहसाब/g3धत /gभ6भयोग क/gभ6ो। जेना की अरबी-फारसी-उदू/g361 भाषामे \" ग़ज़ल \" िलखल जाइत छै मने ग आ ज \nकेर िन/gभधउचा नु/gभधतता लगाएल जाइत छै मुदा मैिथलीमे नु/gभधतता नै छै तँए मैिथलीमे \" गजल \" लीखू। नु/gभधतता लगा \nकए िलखब बेकार । कोनो सं/g3तउकृतक श/gभ।भदक/gभउ3 वा अ/gभछछयदेशीय श/gभ।भदक/gभउ3 मैिथलीकरण कोना करी आ कोना नव \nश/gभ।भद बनाबी तकर िववेचना आगू हएत।  \nई छल हमर पिहल तक/g361। आब कने दोसर तक/g361 िदस चली--- \nसं/g3तउकृत प/g3भउमे एकटा प/g363ितक/gभउ3 इकाइ मानल जाइत छै। आ जँ हम श/gभ।भदक/gभउ3 िभ/g3छभ -िभ/g3छभ करै िछऐ मने अलग -\nअलग श/gभ।भदक संयु/gभधतता/gभोभरसँ भेल दीघ/g361 नै मानै िछऐ तँ एकर मतलब जे हम प/g363ितक/gभउ3 नै बि/gभ।छक श/gभ।भदक/gभउ3 इकाइ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nमािन रहल िछऐ आ हमरा जनैत प/g3भउमे श/gभ।भदक/gभउ3 इकाइ मानब उिचत नै। प/g3भउमे इकाइ सिदखन प/g363ित होइ छै। \nएकटा िवडंबना देखू जे मैिथलीक सभ /g3त1याकरण शा/g3तउ/gभोोी आ किव लोकिन श/gभ।भदक/gभउ3 इकाइ तँ मानै छिथ मुदा \nजखन जगण-मगण केर िगनती करै छिथ तखन प/g363ितक/gभउ3 इकाइ मािन लै छिथ। एकटा उदाहरण िलअ जे की \nवस/gभछछत ितलका छ/gभछछदक अिछ। ऐ छ/gभछछदक /g3त1यव/g3तउथा एना अिछ ---- \nतगण+ मगण+जगण +जगण + गा + गा \nमने की ---- दीघ/g361-दघ/g361-लघु +दीघ/g361-लघु-लघु +लघु-दीघ/g361-लघु +लघु-दीघ/g361-लघु +दीघ/g361+ दीघ/g361   \nआब एकर प/g3भउ उदाहरण देखू---- \n\" ई ने अह/g363क सन वीरक काज थीक s\" \n( किववर सीताराम झा, मैिथली छ/gभछछद शा/g3तउ/gभोो , पृ/gउ1ध -४५)। ऐ एकटा प/g363ितमे देखू जे \" ई \" आ \"ने \" दूटा \nअलग-अलग श/gभ।भद अिछ स/g31ोे-स/g31ो तेसर श/gभ।भद \" अह/g363क \" केर पिहल अ/gभोभर \" अ \" लए कए मा/gभोो एकटा \" \nतगण \"बनल अिछ। आब हमर कहब अिछ जे जँ अह/g363 प/g3भउमे श/gभ।भदेक/gभउ3 इकाइ मानै िछऐ तखन दू-तीनटा \nअलग-अलग श/gभ।भदक/gभउ3 सािन एकटा जगण -मगण िकएक बनबै छी। जँ केओ श/gभ।भदेक/gभउ3 इकाइ मानै छिथ तकर \nमतलब ई भेल जे ओ अपन प/g3भउमे एहन श/gभ।भदक/gभउ3 /gभ6भयोग करिथ जे हरेक जगण -मगण मने कोनो दशा/gभोभरी ख/gभछ3ड \nलेल समान /gभ6ोपसँ रहए। तँए हमर मानब जे सं/g3तउकृतक प/g3भउे जक/g363 जँ अलग -अलग श/gभ।भद होइ तैयो \nसंयु/gभधतता/gभोभरसँ पिहनुक बला अ/gभोभर दीघ/g361 हएत। ऐठ/g363 ई मोन राखू जे एकटा प/g363ित ख/gभछउम भेलै तँ ओ इकाइ \nख/gभछउम भेलै। आब जँ दोसर प/g363ितक शु/gभ6ोआत संयु/gभधतता/gभोभरसँ भए रहल छै तकर /gभ6भभाव पिहल प/g363ितक अि/gभछछतम \nश/gभ।भदक अि/gभछछतम अ/gभोभरपर नै पड़त। …………………   /g3छ।मशः जारी.............. \n  \n  \n  \n( लघु-दीघ/g361 लेल शेष िनघात स/gभ।उब/gभछछधी अवधारणक ख/gभछ3डन िवदेहक अिगला अ/g313मे  …) \n  \n \n   \nऐ रचनापर अपन मंत वg3हपय ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nजगदीश वgअभअसाद मवgअ83 ड ल \n  \nज/gभछछ म - ५ जुलाइ १९४७ \nिपताक नाओं : /g3तउव . द/gभ।छ लू म/gभछ3 ड ल, माताक नाओं : /g3तउव . मकोबती देवी, प/gभध।ी- /gभोधीमती रामसखी देवी, पु/gभोो - \nसुरेश म/gभछ3 ड ल, उमेश म/gभछ3 ड ल, िम िथ लेश म/gभछ3 ड ल। मातृक- मनसारा, घन/g3तभ यामपुर, िजला- दरभंगा।  \nमूलगाम - बेरमा, भाया- तमुिरया, िजला-मधुबनी, (िब हार) िप न- ८४७४१० \nमोबाइल- ०९९३१६५४७४२ \nिश /gभोभा- एम.ए. (िह /gभछछ दी आ राजनीित शा/g3तउ /gभोो ) मा/gभधतस/g361वादक गहन अ/gभछधययन। िहनकर कथामे गामक लोकक \nिजजीिवषाक वण/g361न आ नव दृि/gउ16कोण दृि/gउ16गोचर होइत अिछ  । गामक िज नगी लघुकथा सं/g3।1ह लेल िव  देह \nसमाना/gभछछ त र सािह /gभछउ य अकादेमी पुर/g3तउ कार २०११ क मूल पुर/g3तउ कार आ टैगा◌ेर सािह /gभछउ य स/gभ।उ मान २०११; एवं बाल-\n/gभ6भेरक िव  हिन  कथा सं/g3।1ह ‘‘तरेगन’’ लेल बाल सािह /gभछउ य  िव देह स/gभ।उ मान २०१२ (वैकि/gभ।छ प  क सािह /gभछउ य  अकादेमी \nपुर/g3तउ कार /gभ6ोप/gभउ3 /gभ6भिस  /g3भत) /gभ6भा/gभ।त त ।\n    \n  \nसािह िवgअ8य य  क कृित-  \n  \nउपवgअ88 या स- (१) मौलाइल गाछक फूल (२००९), (२) उ/gभछउ थान-पतन (२००९), (३) िज नगीक जीत (२००९), \n(४) जीवन-मरण (२०१०), (५) जीवन संघष/g361 (२०१०)  \nनाटक- (१) िम िथ लाक बेटी (२००९), (२) क/gभ।उ /gभ6भोमाइज (२०१०), (३) झमेिल या िब आह (२०१२)   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nलघुकथा संवg3एपह - (१) गामक िज नगी (२००९), (२) अ/g3भत/g36ोिग  नी... सरोजनी... सुभ/gउत6 ... भाइक िस नेह इ/gभछउ यािद  \n(२०१२), (३) सतभ/g3ध3या पोखिर (२०१२)  \nबाल-वgअभअेरक िव  हिन  कथा संवg3एपह - (१) तरेगन (२०१०)  \nिव हिन  कथा संवg3एपह - बज/gभछछ ता-बुझ/gभछछ ता (२०१२) \nएकवg3भयकी संवg3एपह - (१) पंचवटी (२०१२)  \nदीघवg3भपकथा संवg3एपह - (1) शंभुदास (२०१२) \nकिव ता संवg3एपह - (१) इं/gउत6धनुषी अकास (२०१२), (२) राित -िद न (२०१२)  \nगी त संवg3एपह - (१) गीत/g36उजिल (२०१२) , (२) तीन जेठ एगारहम माघ (२०१२)   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \nिकछु िवहिन कथा \n  \n  \n१.    बुधनी दादी  \n२.    अकास दीप  \n३.    कनमन  \n४.    िख लतोड़  \n५.    मुँह-कान  \n६.    अनिद ना  \n७.    अपन काज  \n८.    दूरी  \n९.    पुरनी भौजी  \n१०.                    छूिट  गेल  \n११.                    काि वg33य   िद न \n१२.                    अवgअएह प न हािर  \n१३.                    कनफुसकी  \n१४.                    मुँहक बात मुँहेमे  \n१५.                    कनीटा बात  \n१६.                    गित -गुवg3पएा  \n१७.                    िब सवास   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \n१८.                    कचहिर या-भाय  \n१९.                    गुहािर  \n२०.                    िश वजीक डाक -बाक् \n२१.                    सोग  \n२२.                    पनचैती  \n२३.                    कचोट  \n२४.                    अजाित  \n२५.                    पटोर  \n२६.                    फुिस याह  \n२७.                    गित -मुिवgअउह त  \n२८.                    चौकीदारी  \n२९.                    झगड़ाउ-झोटैला  \n३०.                    घबाह वg38ययूशन  \n३१.                    दादी-मवg3भ3  \n३२.                    पटोटन  \n३३.                    मुसाइ पंिड त  \n३४.                    भरमे-सरम  \n३५.                    देखल िद न  \n३६.                    फवgअउभझित  \n३७.                    कवg3भ3च सूत   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \n३८.                    बुिध -बिध या  \n३९.                    पहाड़क बेथा  \n४०.                    उमकी  \n४१.                    बजवgअ88 ता -बुझवgअ88 ता   \n४२.                    चमवg3भपरोग  \n४३.                    शंका  \n४४.                    ओसार  \n४५.                    छोटका काका  \n४६.                    सीमा-सड़हद  \n४७.                    रमैत जोगी बहैत पािन  \n४८.                    गंजन  \n४९.                    सजाए    \n५०.                    घटक बाबा  \n५१.                    आने जकवg3भ3  \n५२.                    दान-दिछ ना  \n५३.                    उड़हिड़  \n५४.                    मवgअ8यहािन  \n५५.                    मेकचो  \n५६.                    झुटका िव दाइ  \n५७.                    मुँहक खित यान   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \n५८.                    कोसिल या  \n५९.                    हूिस  गेल  \n६०.                    पोखला कटहर  \n६१.                    सरही सौबजा  \n६२.                    तेरहो करम  \n६३.                    डुमैत ि◌ जनगी  \n६४.                    चोर-िस पाही  \n६५.                    दूधबला  \n६६.                    टाइिप वg3हय ट   \n६७.                    समदाही  \n६८.                    बुिढ़ या दादी          \n               \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n  \nबुधनी दादी  \n  \nजिह ना कुमहारक/gभउ3 भादवक रौद बादलमे झपा गेने दुिद/g361न आगूमे नाचए लगैत तिह  ना बुधनी दादीक/gभउ3 साल भिर  सँ \nभऽ रहल छि/gभछछ ह  । साल भिर  पिह ने तक, जाबे पित  जीबैत छलिन  ताबे िद /gभ।छ लीक कमाइसँ जे सुख केलिन , \nरिह तो आब नै भऽ पािब  रहल छि/gभछछ ह  । सोलह कोठरीक हिथ सार जक/g363 मकानमे असकरे रहैत डर होइ छि/gभछछ ह   \nजे कहॴ सुतली राित मे भूमकम भेल आ घर खसल तँ महीनो िद नमे ऊपर हएब ि◌ क नै। तरेमे सिड़  कऽ \nमहिक  जाएब।  \n     जिह यासँ बुधनी दादी नैहरसँ सासुर एली तिह येसँ कहू आिक  नैहरोमे तइसँ पिह नेसँ कहू, नहेला पछाित  \nहनुमान चलीसा पिढ़ ते छिथ । िक ताब देिख  कऽ नै मुँह जुआिन ये। गामक तीन टोलक आबा-जाही बुधनी \nदादीक छि/gभछछ ह  । कोन-पाविन  किह या हएत आ कोन उपास किह या पड़त से िहसाव जोड़ए अबै छि/gभछछ ह  । तइ संग \nईहो छि/gभछछ ह   जे सामाक गीत टोलक कोन बात जे गामेमे सभसँ बेसी अबै छि/gभछछ ह  ।  \nछिठ क िभ नसुरका अध/g361 पिड़   गेल आइसँ सामाक गीत हएत। दसमी /gभोधेणीक राधा बुधनी दादी लग \nपहुँचल। पहुँिच ते राधा बुधनी दादीक/gभउ3 गोड़ लािग   बाजल - \n“दादी, अपन मोबाइल नंबर दऽ िद अ। जखन अबैक छु/g3भ6ी हएत एबो करब नै तँ मोबाइलेपर िल  िख  \nदेब।” \nमोबाइिल क नाओं सुिन ते बुधनी दादीक मन गाछसँ खसल कटहर जक/g363 आँठी उिड़   कतौ, कमरी उिड़  \nकतौ, नेरहा उिड़  कतौ, छहोिछ त भऽ गेलिन । बजलीह- \n“बु/gभधउ ची, आब तोरा सबहक जुग-जमाना एलह। बेटा मोबाइल पठा देलक जइसँ किह यो काल िध यो-पुतो आ \nबेटो-पुतेाहुसँ गप-सप होइ छलए। सेहो केदैन चोरा लेलक। भिर  िद न अंगनेमे बैसल रहब से पार लागत। \nमूस तते भऽ गेल अिछ  जे ने नुआ-िव /g3तउ त रक सेखी रहए दइए आ ने खाइ-पीबैक।” \nराधा- “दादी, अिह ना िज नगी चलै छै।” \nबुधनी दादी- “बु/gभधउ ची, जीबैक मन होइए मुदा तेहेन-तेहेन आपैत-िव पैत सभ अिछ  जे हा◌ेइए तइसँ नीक भरमे-\nसरमे मिर  जाइ।” \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \n  \nअकास दीप  \n  \nिद वालीक एक िद न पिह ने गाममे रंग-िब रंगक अकासदीपक खूँटा गड़ल देिख  मनोहरोक मनमे उठल जे अपनो \nऐठाम जराबी मुदा लगले मन घेड़ा गेलै जे पाविन -ित हार तँ पर/gभ।उ प राक िह साबे चलैत अिछ , जँ से नै तँ एके \nसमाज माने एक जाित क समाजमे एकेटा पाविन  िक छु गोटेक/gभउ3 होइत छि/gभछछ ह  , िक छु गोटेक/gभउ3 निह  यो होइत छि/gभछछ ह  । \nकारणो /g3तउ प/g3त3 ट  अिछ  जे जाित  िद यादमे बँटल अिछ । जँ ि◌ दयादीक भीतर पाविन क िद न अशौच भऽ जाइए \nतखन टूिट  जाइए। िक छु गोटे खंिड त बूिझ  जोिड़  लैत छिथ , िक छु गोटे छोिड़  दैत छिथ । तइ संग ईहो \nहोइत रहै छै जे बहरवैया आमदनीपर िज नका निह यो होइत छलिन  ओहो नव िश रासँ शु/gभ6ोहो करैत छिथ  । \nओझराइत मनोहर बाबासँ पुछैक िव चार केलक।  \n     मनोहर हाइ /g3तउ कूलमे पढ़ैत अिछ । घरक कोनो काज करैसँ पिह ने बाबासँ पूछब ज/gभ6ोरी बुझलक।  \n     सात बजे स/g363झ। चाह पीब पान खाइते /g3तभ यामलाल गप करैक मूडमे एला। केकरो नै देिख  चौक िद स \nजाइक िव चार किर ते रहिथ  आिक  मनोहर आिब  बाजल-  \n“बाबा, एकटा िव चार मनमे भेल?” \n/g3तभ यामलाल- “की?” \n“ऐबेर अपना गाममे सइयोसँ बेशी अकास दीप िद वाली िद न बड़त!” \n“ई तँ नीक बात भेल।” \n/g3तभ यामलालक/gभउ3 अनुकूल होइत देिख   मनोहर बाजल- \n“बाबा, अपनो दरब/gभध6 जापर...?” \n/g3तभ यामलाल मुड़ी डोलबैत सोचए लगलाह मनोहर ब/gभधउ चा अिछ  हलहोिड़ मे मन उिड़  गेलै। क/g363च कड़ची वा \nपिघ लल काचक/gभउ3 जेहेन स/g363चामे देल जाइ छै तेहने ने व/g3तउ तुओ बनैत अिछ । सोिच  /g3तभ यामलाल कहलिख न- \n“बौआ, जइ गाममे मिट या तेल, जेकर उपयोग गाममे खाली िड िब ये टामे होइ छै, तहूक हाहाकार मचल रहै \nछै। तइठाम तू भिर  राित  मासो िद न िड िब या बाड़बह से केहेन हएत?” \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n  \nकनमन  \n  \nसाढ़े चािर  बजैत। हाइ /g3तउ कूलसँ अिब ते सुधीरक नजिर  दरब/gभध6 जापर बैसल बाबा /g3तभ याम सु/gभछछ द रपर पड़लिन । \nदरब/gभध6 जा-अंगनाक बीच मोड़पर सुधीर तेकठी जक/g363 ठाढ़ भेल। के/gभ।उ ह र डेग बढ़ौत से फिड़ छेबे ने करैत। \nबाबाक/gभउ3 पुिछ  यिन  जे िक अए मन खसल अिछ , आिक  िक ताब रिख  कपड़ा बदिल  आबी। र/g3तउ तेसँ भूखो-िप यास \nलगले अिछ । नबे बजेक खेलहा छी।  \n     तेकठीक तीनू खूँटाक बीच अपनाक/gभउ3 सुधीर पौलक जे दूटाक कनोित   तेकठी नाओं धड़बैत अिछ  जखन \nिक  तेसरक नाआ◌े◌ं गोरी भऽ जाइ छै, जेकरा ऊपर लाद लािद  लदाना दइ छै। बाबाक बात बूझब सभसँ \nज/gभ6ोरी अिछ  , मुदा बरदाएल हाथे कइये िक  सकबिन । कपड़ा बदलब ओते महत नै रखैत अिछ  तँए एना करी \nजे बाबाक/gभउ3 किह  यिन  जे हमहूँ आिब  गेलॱ जइसँ जाबे ओ अपन बात बजता ताबे िक ताव रािख  आएब। कनी \nडेगमे झाड़ अ◌ानए पड़त। सहए केलक। बाजल- \n“बाबा, िक अए मन खसल अिछ ?”  \nकिह  िक ताव राखए आंगन गेल। िक ताव रािख  /g3तभ याम सु/gभछछ द र लग आिब  सुधीर बाजल- \n“बाबा, मन खसैत कारण की अिछ ?” \n     आस-िन आसक बीच /g3तभ याम सु/gभछछ द र ओझड़ाएल रहिथ , तँए नजिर  खसल छलिन । पोताक जबाब भारी पबैत \nछलाह। चालीस बख/g361क संगी हेरा-फेरीमे जहल चिल  गेल छलिन , तेकरे सोग। मुदा बाल-बोध लग बाजी वा \nनै बाजी। िछ पाएब झूठ हएत नै िछ पाएब सेहो तँ नीक निह ये हएत। नीकक चच/g361 हेबाक चाही, अधलाक तँ \nफलो अधले हएत। एहनो तँ भऽ सकैए जे िछ पबैत-िछ पबैत िछ नारक िछ नरपिन ये छीप जाए। मुदा एहनो तँ \nभऽ सकैए जे एक-दोसराक अधला िछ पबैत-िछ पबैत िछ पारकेक समाज बिन  जाए। तत्-मत् करैत /g3तभ याम सु/gभछछ द र \nबाजल- \n“बौआ, अखने सुनलॱ जे /gभ6ोपलाल जहल चिल   गेल। िम रचाइक झ/g363झ जक/g363 ओहए मनक/gभउ3 मलीन केने अिछ  ।” \n     /g3तभ याम सु/gभछछ द र जे किह  अपनाक/gभउ3 हटबए चाहिथ   से लगले नै हटलिन । कारण भेलिन  जे जहलक नाओं \nसुिन  सुधीर दोहरा देलकिन - \n“िक अए /gभ6ोपलाल बाबा जहल गेला?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nसुधीरक /gभ6भ/g311 /g3तभ याम सु/gभछछ दरक/gभउ3 /gभध6 व र आिन  देलकिन  मुदा /gभध6 वार नै बिन  तुड़छैत /gभध6 वािर  तँ आिब ये गेल रहिन । \nबुझबैत बजलाह- \n“एते पुरान रिह तो /gभ6ोपलाल समैक/gभउ3 ठेकानबे ने केलक। पुरना चािल  सँ आब काज चलैबला छै! बुझथुन जे \nकेहेन दादासँ प/gभ।छ ला पड़ल।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \n  \nिख लतोड़  \n  \nआकाशवाणी के/gभछछ /gउत6क काय/g361/g3छ।मक कृिष   िव भागसँ दयाका/gभछछ त तीस बख/g361 पछाित   सेवा-िन वृित  भेला। खेती-पथारीक \nकाय/g361/g3छ।मक िच  /gभछछ हार चेहरा बनौने रहला। नोकरी पािब  िज नगीमे बहुत िक छु केलिन । तीनू बेटो आ दुनू \nबेिट योक/gभउ3 पढ़ा-ि◌ लखा, नोकरी धड़ा नेने छिथ । अपनो रहैक बेव/g3तउ था शहरेमे कऽ लेलिन । सेवा-िन वृि/gभोउ  क चािर  \nबख/g361 पछाित   मन उिब येलिन  जे शहरमे नै रहब, बाप-दादाक बनाओल गामेमे रहब। मन उिब याइक कारण \nभेलिन  जे पुरना संगी सभमे िक छु गोटे आन शहर, तँ िक छु गोटे गाम आ िक छु गोटे मिर यो गेलाह। पछाित  \nजे संगी भेटलिन , हुनका सभसँ तेहेन स/gभ।उ ब/gभछछ ध  नै बिन  सकलिन  जेहेन पिह लुका सबहक संग छलिन । दूर रहने \nपिर वारोक (बेटा-बेटीक) स/gभ।उ ब/gभछछ ध  पतराये गेल रहिन । पि/gभध।  यो संगी नै बिन  सभ िद न भनिस ये रिह  गेलिन ।  \n     खंडहर जक/g363 घर -घराड़ी। गाम अिब ते पिह ने घर-अंगना, बीस बख/g361सँ परता पड़ल चापाकल उड़ाहलिन । \nदरब/gभध6 जापर अबैत-अबैत मास िद न लिग  गेलिन । दरब/gभध6 जापर अिब ते देखलिन  जे अिग ला बाड़ी परती पड़ल \nअिछ । जँ एकरा चौमास बना लेब तँ सालो भिर  पिर वारक तीमन-तरकारी तँ चलबे करत जे िक छु ब/g363िट  यो-\nखॲिट  लेब।  \nसहए केलिन । किह या कतए सँ परता पड़ल खेतक/gभउ3 गहॴरसँ ताम करबा दयाका/gभछछ त  चौमास बनौलिन । अ/gभ।छ लूक \nखेती केलिन । अखन धिर  जे अ/gभ।छ लूक खेतीक स/gभ।उ ब/gभछछ ध मे बुझै छलाह तही िह साबसँ तैयारो केलिन  आ खाद-\nकीटनाश दऽ रोपबो केलिन ।  \n     बीस िद न रोपला पछाित  खेतमे चािर  आना गाछ देखलिन । मुदा घबड़ेला नै, सबूर केलिन  जे अखन \nजनमइयोक समए छैहे। तीस िद न पछाित  जखन ओहो चौअ/g3छभी गाछमे सँ आधासँ बेसी जिर  ये गेलिन  तखन \nमाथ ठमकलिन । मुदा पुछबो िक नकासँ कएल जाए। तहूमे िज नगी भिर  अपने दोसरक/gभउ3 बुझेलॱ। ओना ओझरी \nमनमे लगए लगलिन  मुदा चेत गेलाह। जे खेतीक मम/g361 बुझैत होिथ   ित नकासँ बूझब नीके छी। बूझब, गहराइसँ \nबूझब आ मम/g361 बूझब िभ  /g3छभ होइत अिछ  ।  \n     ठेिह आएल दयाका/gभछछ त दीनानाथ ओइठाम पहुँचलाह। दयाका/gभछछ तक/gभउ3 देिख  ते दीनानाथ बजला-  \n“आऊ-आऊ, लाल भाय।” \nरेिड यो /g3तउ टेशनमे लाल भाइक नाओंसँ दयाका/gभछछ त छला तँए लाले भाइक नाओंसँ जनैत छि/gभछछ ह  ।  \nचाह पीब दयाकान्  त बजला-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \n“दीना भाय, अ/gभ।छ लू रोपलॱ से गाछे ने भेल?” \nजिह ना सौरखीक पात देिख  ड/g363ट पकिड़   सौरखी उखाड़ल जाइत तिह ना दीनानाथ पकिड़  पुछलिख न- \n“अ/gभ।छ लू खुिन  कऽ देखिल ऐ जे सिड़  गेल आिक  जीिव ते अिछ ?” \n“हँ, सभ सिड़  गेल।” \n“खेतमे हाल केहेन अिछ ?” \n“से तँ बिढ़ या अिछ । ओते नै अिछ  जे अ/gभ।छ लू सिड़  जाएत।” \n“तखन?”  \n“सएह नै बुझै छी।” \n“बीआ कािट  कऽ रोपने छलॱ िक  सॱसे?” \n“गोटगरहा सॱस रोपने छलॱ। तइ संग खादो आ कीटनाशको भरपूर देने छलॱ।” \nखादक मा/gभोोा सुिन   दीनानाथ बजला- \n“देिख यौ किह या कतए सँ जमीन पड़ता छल िख लतोड़ भेल। ओकरा अपनेमे ओते शि/gभधत त   छै जे सुभर उपजा \nदऽ सकैए। तइमे तते खाद दऽ देिल ऐ जे बीए जिर  गेल।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n  \nमुँह-कान  \n  \nकाि/g33उ  ये ब/g3ध3कक मैनेजर आिब   सुनरलालक गाएक/gभउ3 सेहो देिख   गेल छलाह। ए/g31भैस हजारक गाए। गामक \nिक सानक बीच एकछाहा चच/g361। िक  यो िस लेब रंगक चच/g361 करैत तँ िकयो िस ◌ ंह-िस◌ ंगहौटीक। िक यो थुथुनक चच/g361 \nकरैत तँ िक यो गरदिन क अिग लाक।  \n     जइठाम मनुखोक/gभउ3 उिच  त अ/g3छभ नै भेट रहल अिछ   तइठाम मवेशी पालन िध या-पुताक खेल िछ ऐ। कते \nदूधक ज/gभ6ोरत अिछ  , तइले कते म वेशीक ज/gभ6ोरत पड़त मूल /gभ6भ/g311 भेल।  \nएक तँ ए/g31भैसक हजारक गाए गाममे आएल अिछ  । अखन धिर  जे नै आएल छल। ब/g3ध3कक लाभ ज/gभ6ोर भेल। \nमनधनो काका गाए देखए सुनरलालक ऐठाम एला।  \n     गाइक रंग-/gभ6ोप देिख   मनधन काका चैन होइत तमाकू खाइले बैसलाह। खुशीसँ खुिश आएल सुनरलाल \nबाजल- \n“काका, बहूिद नसँ हीक गड़ल छल जे एकटा नीक गाए खुँटापर बा/gभछछ ह ब, से भगवान पूर केलिन ।” \nभवधारमे बहैत सुनरलालक/gभउ3 देिख   मनधन काका कहलिख न- \n“बड़ सुनर गाए छह। मलकार की सभ कहलकह?” \nकाजक जिड़  िद स बढ़ैत सुनरलाल बाजल- \n“चािर  मास पछाित  एक संझू भऽ जाएत आ छह मास लागत।” \n“कते दूध होइ छह?” \n“दू िक लो िभ नसर आ डेढ़ िक लो स/g363झमे। ” \nदूधक नाओं सुिन  मनधन काका चॱक गेला जे बाप रे कतए सँ ब/g3ध3कक कज/g361 चुकाओत , कतए सँ गाइक खच/g361 \nजुटाओत आ कतए सँ अपने गुजर करत। बात आगू नै बढ़ा मनधन काका सुनरलालक/gभउ3 चिर  अबैत \nकहलिख न- \n“छब दे तमाकुल खुआबह। एकटा काज मन पिड़  गेल।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \n“एना अगुताइ िक अए छह?” \nमुदा मनधन काकाक/gभउ3 कोनो जबाब नै फुड़लिन  । मनमे नचैत रहिन  युग तँ आिथ/g361क मोड़ लऽ रहल अिछ  । \nमुदा िघ ड़नीक चािल  िक महर छै व/g3तउ तुक गुण िद स आिक  सुआद िद स? \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n  \nअनिद ना  \n  \nिश /gभोभक अमरनाथक/gभउ3 देिख  ते रामिक सुन बाजल- \n“मा/g3तउ सैव, अनिद ना गाममे देखै छी?” \nरामिक सुनक /gभ6भ/g311सँ अमरनाथ अचंिभ  त भऽ गेला जे एहेन बात िक अए पुछलिन । मुदा बाजबो तँ उिच त निह ये \nहएत। रंग-िब रंगक जिह ना िश /gभोभक छिथ   तिह ना िव /g3भउािथ/g361यो  अिछ । जेहने चलबैबला अिछ  तेहने चलौिन हारो \nअिछ । िक  हमरा कहने झूठ भऽ जेतै जे िश /gभोभक सभ दरमहे टा उठबए िव  /g3भउालय जाइ छिथ  , तँए िक  ईहो \nझूठ भऽ जाएत जे सरकारो दिह न गबैया जक/g363 मिह  ने-मिह ने दरमाहा देब छोिड़  सालक-सालेक पािह  लगबै छै। \nअमरनाथक मन ठमकलिन । अनिद ना गाममे देखै छी, अह/g363 गामसँ हिट   नोकरी करै छी, िब नु छु/g3भ6ीक िद  न \nगाममे छी, िक  समाजक एतबे दािय /gभछउ व बनै छै जे फ/gभ।छ ल/g363 भाइक सातो बेटा गु/gभ6उजी बिन   गेलिख न। अधभर \nमु/g3तउ की दैत अमरनाथ कहलिख न- \n“भाय, की कहै छी, जुगेमे भूर भऽ गेलै। अमैया छु/g3भ6ीमे गाम एलॱ हेन आ ऐठाम देखै छी जे फैजली सभ \nकोशेबो ने कएल हेन।” \nिद न ठेकनबैत रामिक सुन बाजल- \n“कते िद नक छु/g3भ6ी अिछ   जे एना हिद या गेलॱ?” \n“आब िक  ओ जुग-जमाना रहल जे रोहिन यासँ फैजली तक खाइक छु/g3भ6ी होइ छै। आधासँ बेसी छु/g3भ6ी किट  यो \nगेल अिछ । जब हमर /g3तउ कूल खुजल तेकर पछाित  आन-आन /g3तउ कूलमे छु/g3भ6ी हेतै। ” \nरामिक सुन- “ई तँ अजगुते भेल?” \nदिह ना हाथसँ चािन  ठोिक  अमरनाथ बाजल- \n“अह/g363 अजगुत कहै िछ  ऐ। एतबे अिछ । पिह ने सरकािर यो ऑिफ समे आ आनो-आनो ठाम िक रानी होइ छलै \nअखनो अिछ । तिह ना /g3तउ कूलमे िश /gभोभक होइ छला अखनो छिथ  । मुदा आबक िश /gभोभक सालो भिर  क नै छह \nमिस या बिन  गेलाह। छह मास िध या-पुताक/gभउ3 पढ़ाउ आ छह मास ऑिफ सक काज क/gभ6ो। जिह  ना नाचमे लेबरा \nसभ नै लेबराइ करैए तिह ना ने हमहूँ सभ कखनो मा/gभ।छ थ स रॉिव नसन करै छी तँ कखनो आिब  घरे-घर बकरी-\nछागरक िग नती करै छी।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \nअमरनाथक बात सुिन  रामिक सुन ओल जक/g363 कबकवेला नै, मु/g3तउ की दैत बजलाह- “होउ, अहॴ सबहक जुग-\nजमाना छी, जे काटब से कािट  िल अ।” \n     रामिक सुनक काटब सुिन  अमरनाथ अ/gउभ6ािद  त होइत बजलाह- \n“ठीके ने अह/g363 कहै छी। अपना सभक/gभउ3 जे सभसँ छोटका िद  न होइए, ओइमे कथीक छु/g3भ6ी होइए से बूझल \nअिछ ?” \n“नै।” \n“बड़ा िद नक!” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \n  \nअपन काज  \n  \nतेजीसँ समए अगुएने, िव कास भेने महिग योक वृि/g3भत   धकधका गेल। तहूमे तीमन-तरकारीक तेजी भेने, बाड़ी-\nझाड़ीसँ टिप  खेत-पथार िद स बढ़ल। जइ चौमासमे अंडी-बगहंडीसँ लऽ कऽ भ/g363ग -धथुरक िब रदावन रहैत \nआएल छल ओ किट -खॲिट  चौमासो िद स घुसकुिन य/g363 कटलक।  \nअखन धिर  कपलेसर पिर वार धिर क तरकारी उपजबैत छल सेहो कोनचरमे सजमिन क गाछ, आ गौसारपर \nअ/gभ।छ लू-कोवी, िम रचाइ, भ/g3भ6ा उपजबैत छल ओ चािर   क/g3भधा कोवी खेती करत। ओना प/g363च बीघा जोतक िक  सान \nकपलेसर, मुदा खेतमे खादक िह साब धाने-गहुमक बुझैत अिछ ।  \n     िम रचाइ बाड़ीक/gभउ3 कड़चीसँ भोला बित  अबैत रहिथ  आिक  कपलेसर अिब ते पुछलकिन -  \n“भैया, चािर  क/g3भधा कोवी खेती करब , तइमे कते खाद लगतै?” \nकपलेसरक /gभ6भ/g311 सुिन   भोला तारतममे पिड़  गेला। रंग-िब रंगक /gभ6भ/g311 मनमे उठलिन  । जइ खेतमे पिह ल बेर खेती \nहएत आ जइ खेतमे साले-साल होइ छै, उपजैक दृि/g3त3 ट  सँ दुनू एक केना भेल। कोवीक पिछ ला फिस ल िक  \nछलै, िस रो तँ रंग-रंगक होइ छै। कोनो छह आंगुर ऊपरे धिर क तँ कोनो बीत भिर क, कोनो तोहूसँ गहॴरक। \nजँ खेत खसले अिछ  तँ कते िद नसँ खसल अिछ  तही िह साबसँ ने रसेबो करत। तहूमे पृ/gभछो वीक रस तँ आरो \nएकभ/gभधभगु छै। भोलाक मनमे लगले उठलिन   जे जखन बेचारा पूछए आएल सेहो ओिह ना नै देखबो करैए। \nतखन िक छु नै किह ऐ से केहेन हएत। िक छु कहैले ठोर चटपटेलिन  मुदा मनमे उिठ  गेलिन  जे कोन खादक \nनाओं कहबै। ओहोमे तँ करामित ये अिछ । ए/g31भे खादमे कथूक मा/gभोोा बेसी रहै छै तँ कथूक कम। मन \nअकछए लगलिन  जे अनेरे अपनो काज बरदा मगजमारी कऽ रहल छी। मुदा ध/g363इ दऽ िक  छु किह यो देब \nकेहेन हएत। मन घुमलिन  अपन जबाब अपने उठलिन  जे काज बरदाइए आ िक  दोसर काज ठाढ़ करैए। \nअसिथ र मन होइते पोखिर क पािन मे जिह ना हवा पािब  िह लकोर लगैए तिह ना िह लकोर उठलिन । /gभ6भकृित  क \nिह सावसँ मौसम बनै-बदलैत अिछ । फिस लक अपन गित  छै। तइठाम /gभोभे/gभोो -/gभोभे/gभोोक िम  लान नै हएत तँ उपजाक \nकते भरोस कएल जाएत। दुिन य/g363 घर अंगना बिन   गेल अिछ  दुरसक बात बेसी बूझै छी आ घरक बात \nबुिझ ते ने छी। गहुमेक बाउगक समए इलाका-इलाकामे अलग-अलग ित िथ सँ होइत अिछ , तेकरा केना बूझब। \nअपन बात सहजे शीतगृहमे रिख  देने छी नइ तँ जयंती बाबड़ीमे थोड़े ब/gभछछ हाएत। मन थीर होइते भोला \nबाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \n“कपले, पढ़ल-िल खल जेहेन छी से तहूँ जिन ते छह, आब तोरो उमेर कम निह ये भेलह। खेती करै छी \nपुछलह तँ कहै िछ अह। चािर  िक लो डी.ए.पी. तीन िक लो पोटाश, कीटनाशक संग खेतमे िम ला िद हक। \nनवका िक/g3तभ म क बीआ छेबे करह सवा-हाथ, डेढ़-हाथपर रोिप हह।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \n  \nदूरी  \n  \nजिह ना समैपर काज भेने, भोजन आ अराम भेने, मनमे हलचल कम उठैत तिह ना नै भेने बेसी उठैत अिछ । \nलोहोक मशीन िन यिम त चलने अपन िज नगीक गारंटी करैत अिछ  तिह ना मनु/g3त3 योक/gभउ3 गारंटीक सीमा भिर  सक हेबे \nकरतै।  \n     िन यिम त िज नगीमे चलैत िच /gभछछ तू चाहक /gभ6भती/gभोभामे बैसल रहिथ  । ओना चाहक संयोग नीक छलिन  जे \nपुतोहुक बदला प/gभध।ी हाथक चाह कएक िद  नुका पछाित  भेटतिन  मुदा मन ओझड़ाइत रिह न जे प/gभध।ी िब  नु \nपुछनिह  तीन िद नपर चािर  बजे भोरे आिब  गेलिख न। मनक ओझरीक दूटा कारण छलिन । पिह ल-िब नु पछुने \nभाय-भौजाइ ऐठाम गेल रहिथ न, जिह ना गेल रहिथ न तिह ना िब नु बजौने चिल ये आएल रहिथ न। दोसर कारण \nरहिन  जे जखन ने हम हुनका (प/gभध।ी) भरोसे जीबै छी आ ने ओ हमरा भरोसे, तखन जँ निह ये पुछलिन  तँ िक  \nहेतै।  \n     समैसँ बहुत पिह ने तँ निह ये, अपने दोसरे िद स रहिथ , मुदा सइयक अ/gभछछ त नै शु/gभ6ोहे िद  सक रहिन  तँए \nिच /gभछछ तूक मन बेसी आगू नै बिढ़  ठमिक  गेलिन । मुदा ठमकल नै रहलिन  जना पिछ लुके गप मोनक/gभउ3 तेना हौिड़  -\nह/g363िड़   देलकिन  जे चाहक एके चु/g3तउ की लैत दोसर ठाढ़ भऽ गेलिन । ओ ई भेलिन  जे पु/gभ6उष -औरत िम िल  एक \nिज नगी ठाढ़ करैत अिछ , मुदा दुनू (माए-बाप)क बीच दूरी तँ अिछ ये। तखन िक अए कहै छै जे एक बाप-\nमाएक दुनू परानीक बीच जे दूरी अिछ  ओकरो झुठलौल जा सकैए। दू इलाका (लग-दूर) दू बोली, दू \nसं/g3तउ कृित  िज नगीक ि/g3छ।  या।  \n     तइ बीच अपिस य/g363त होइत पोता इ/gभछछ तू आिब  आगूमे ठाढ़ भऽ गेलिन । इ/gभछछ तूक /g3छ6यूटी छलै िभ  नसुरका चाह \nबाबाक/gभउ3 पहुँचाएब। चाह पहुँचा प/gभध।ी अटकली नै तइ बीच इ/gभछछ तू आिब  गेल। बाबा िच /gभछछतूक/gभउ3 अनुकूल बनबैत \nइ/gभछछ तू  बाजल-  \n“बाबा हौ, मन बड़ खुशी देखै िछ अह?” \nलि/gभोउ  ये जक/g363 बातो लतड़ै छै।  साङह लगबैत िच /gभछछ तू पुछलिख न-  \n“से तूँ केना बुझै छीही?” \nइ/gभछछ तू टपिक  खसल- \n“दादीयोक/gभउ3 हँसैत जाइत देखने छेिल  यह।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \n  \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \n  \nपुरनी भौजी  \n  \nबीस िद न बिर साइत भेनॱ धुर-झाड़ आम पाकब शु/gभ6ो नै भेल अिछ  ।  \n     िब नु बरखाक गरै जक/g363 मेघक /gभ6ोिख   पकड़लक। दसो पोता-पोतीक/gभउ3 नेने पुरनी भौजी रोहिन या आमक \nझमटगरहा गाछ लग बैस दसोक/gभउ3 कहलिख  न- \n“जे पिह ने पाओत से मीरा, जे दोसर पाओत से दोहल, जे तेसर पाओत से तेहल आ जे चािर म पाओत से \nचौहल।” \n     पुरनी भौजीक/gभउ3 तीनटा बेटा छि/gभछछ ह  । िब नु गहबर गेनॱ पोती-पोतीक ढवािह  लागल छि/gभछछ ह  । ब/gभधउ चा देिख  माएक \nममता तँ /g3तउ वाभािव क अिछ । बाप तँ भिर  िद न बोनाएले रहै छिथ ।  \n     दस बख/g361क पोता जे िम  /g3छ6ल /g3तउ कूलमे पढ़ैए; टेिट याह सु/gभधभ गा जक/g363 टािह   मारलक- \n“मीरा माने िक  भेल?” \n     िब हािड़  तँ िब ड़हा गेल मुदा हवाक िस हकी उठल। ढेनुआर जक/g363 धऽ कऽ भरभड़ा गेल। के पिह ने पौलक \nतेकर ठेकाने ने रहल। \n  \n~ \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \n  \n  \nछूिट  गेल  \n  \nतृतीयाक स/g363झ भगवती /g3तउ थानमे दऽ सािव /gभोोी बाबा लग आिब   फुदकैत बाजल- \n“बाबा, एकटा बात बुझलॱ ह/gभउ3?” \nमद भरल पोतीक बात सुिन  आगू सुनैक आशामे आस काशीनाथ ओइ संगीत /gभ6भेमी जक/g363 जे एकक पछाित  \nदोसरो सुनए चाहैत, मुँह बािब  पोती िद स देखए लगलाह। मुँह रोिक  सािव /gभोोी महराइक पलग/g363 जक/g363 /gभ6भित  /gभोभा \nकरए लगली। काशीनाथक मन फड़फड़ेलिन  जे भिर सक चु/gभ।त पा-चुप, धु/gभ।त पा-धुप खेल ने भऽ गेल। हमरा \nउठलेसँ काज तँ हमरा बैसलेसँ काज। \nसािव /gभोोीक/gभउ3 काशीनाथ पुछलिख  न-  \n“की सुनलॱ?” \n“अबै छलॱ ते अह/g363 दे लोक सभ बजै छलाह जे ओ आब ककरो नै गिर  अबै छिथ न!” \nगाइिर क नाओं सुिन  सािव /gभोोीक/gभउ3 अनुकूल बनबैत काशीनाथ बजलाह - \n“बु/gभधउ ची, कतेक/gभउ3 गिर  आएब। अपने मुँह दुखा जाइए। छोिड़  देिल ऐ तँए छूिट  गेल।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \n  \nकािवg33य   िद न \n  \nहमरा गामक पजरे पाभिर  हटल कटहरबा गाम छै। हमरा गाम जक/g363 बरहवण/g36ो तँ नै मुदा तैयो दू सय घरसँ \nउपरेक छै। तीिन ये-चािर  जाित क ब/g3तउ ती। \nसम/g36उगक पातर रहने परदेश नै जाइ छी। अधपुरान साइिक  लपर मस/gभ।छ लाक (िम रचाइ, हरदी, धिन या, लहसुन \nइ/gभछउ यािद ) कारवार करै छी। हमर मेन मारकेट कटहरबे छी। पनरह-बीस घरक पािह  लगौने छी, सभ िद न \nहिर यिर ये रहैए। बिन य/g363 जाित   वाकी दुिन य/g363सँ कोनो मतलब नै।  \nपैछला सालक भोट िद न िक  भेलै से अखनो ने बुझै छी। एतबे देखै छी जे दुनू गामक बीच खूब \nमािर  भेल। दुनू गामक लोक झोरा लऽ लऽ कोट-कचहरी करैए। चाहे जेकर गोटी लाल होय आिक  कारी, \nहमरा कोन मतलब। \nछगु/gभछछ तामे पड़ल छी जे मािर  केलक कोय रोजी-रोटी हमर केना छीना गेल। एकठाम रिह तो दुनू \nगामक आबा-जाही िक अए ब/g3छभ भऽ गेल ? अपना खेत-पथार अिछ  जे अपने आिग ये-पािन ये िन महब! तइ बीच \nप/gभध।ी आिब   बजलीह- “एना सोग-पीड़ामे पिर वार चलत?” \n “काि/g33उ   िद न केना चलत सएह तँ अपनो ि◌ वचारै छी!”   \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \n  \nअवgअएह प न हािर  \n  \nमनक/gभउ3 कतबो अपना िद  ससँ बहटारए चाहै छी तैयो कुकुड़ जक/g363 दुआर -दरब/gभध6 जा छोड़बे ने करैए। छोड़बो \nकेना करत? कोनो िक  आइयेक संगी छी आिक  जिह ये पशु-प/gभोभी िद  स तकलॱ तिह येसँ ने ओहो संग लिग  \nपिर वारमे सिट  गेल।  \nअपन दुरागमन भेल। आने सभ जक/g363 अपनो बूिझ   पड़ए लगल जे सॱसे दुिन य/g363 दुलहिन  येसँ भरल \nअिछ । तिह ना पि/gभध।  योक आँिख  हमरा छोिड़  िक छु देखबे ने करिन । थोपड़ी की कोनो ए/g31भे हाथे बजैए। ओइले \nतँ दुनू हाथ चाही। से भेबो कएल। बूिझ  पड़ए जे सॱसे दुिन य/g363 फूिस   आ दुइये /gभ6भाणी सत्  छी। एहन \nि/g3तउ थ  ित मे मेल-िम लानक कथे की। का/gभछछ हीसँ िव चार धिड़ क। \nजिह ना दुनू कसमकस पाट/g36छक बीच फैसला उिच  त होइत तिह ना भगवान िन साफो केलिन । तइसँ फलो \nनीक भेटल। जौआँ बेटा भेल। जँ दुनू दू रहैत तँ बेइमािन यो होइतै से ए/g31भे रहए। खुशी तँ दुनू /gभ6भाणीक/gभउ3 भेल \nमुदा दू िद शामे। अपना मनमे हुअए जे हे भगवान दसो साल जँ एहेन उपजा देलह तँ गाममे बीस भऽ \nजाएब। तरे-तर माघक खेसारी जक/g363 मन गदगदाएल। मुदा पाट/g361नरक िव  चार दोसरे रहिन । एकहरी ब/gभधउ चाक \nहो/gभछछहहारी-दद/g361 दोहराएल रहिन   तँए पा/gभछ3 डु रोग जक/g363 पीड़ी पकड़ने।  \nचािर -प/g363च मासक पछाित   फेर दुिन य/g363 ि◌ दस दुनू पाट/g361नर तकलॱ। मुदा िव  चारमे खट-पट हुअए लगल। \nखट-पट एते बिढ़  गेल जे एक-एक बेटा ब/g363िट   दुनू दू िद स भऽ गेलॱ। \nतीन बख/g361 भऽ रहल अिछ  । पि/gभध।  क िह /g3तउ साक ब/gभधउ चा फूल सन लहलह करैए। वएह अपन दिह ना \nहाथक चटकन िद न-राित  खाइए। कोन दुरमित या कपारपर चिढ़  गेल जे औझका थापर एहेन लािग  गेलै जे \nमुँह/gभउ3 भरे मािट  पर खसल। \nअपन कोिख क कनैत ब/gभधउ चाक/gभउ3 देिख   प/gभध।ी गिड़  यबैत बजलीह-  \n“पु/gभ6उख नै पु/gभ6उखक झड़ छी। ” \nसुिन  /g3छ।ोध नै उठल। जना मनक सभ ताप -संताप मेटा गेल हुअए। लजाएल आँिख , आँिख पर देिल यिन  तँ \nबूिझ  पड़ल जे झपिट  लेतीह। मुदा जिह ना रौद पािन मे आ पािन  रौदमे सिट  नव जीवन धड़ैत तिह ना आब \nअपनो िव चारै छी। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \n~  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n  \nकनफुसकी  \n  \nगामेक /g3तउ कूलमे सोहनक संग दो/g3तउ ती भेल। ओना ए/g31भे गाममे किन  ये हिट  कऽ दुनू गोरेक घरो अिछ  मुदा आने \nगाम जक/g363। तीस साल पूव/g361 जखन ए/g31भे िव  /g3भउालयमे नोकरी भेटल तखन नजदीकी आएल। प/g363च बख/g361 पछाित   \nअबर-जात नौत-िप हानमे बदिल  गेल। दू जाित  रिह तो छान-बान कमल। \nतीस बख/g361 बाद , आइ एहेन भऽ गेल जे नजिर  िद स सँ नजिर  िम लए नै चाहैत अिछ । सभ गुण िम लतो \nएकटा अवगुन सोहनमे शु/gभ6ोहेसँ रहल जे अनका कानमे फुसफुसा िव  चार कऽ घुसका-फुसका दैत। जे ऐबेर \nबुझलॱ। सेहो केना बुझलॱ तँ जेकरा लग बजलाह ओ आिब  जिड़- सँ-अंत धिर  कहलिन । मन तु/gभ6उिछ   गेल। \nसंग केने जखन सोहन लग पहुँच पुछिल यिन -  \n“भाय, की सभ भोला भायक/gभउ3 कहिल  यिन  ह/gभउ3?” \n/gभ6भ/g311 सुिन   जना सोहनक बीख ओइ स/g363प सदृश बूिझ   पड़ल जे हबक मारैले ककरो खेहारए लगैत, तइ बीच \nदोसरक/gभउ3 पािब   कािट  लैत, तिह ना! ने ओ िक छु बजलाह आ ने दोहरा कऽ िक छु पुछिल यिन । \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \n  \nमुँहक बात मुँहेमे \n  \nपछबािर  गामबलाक/gभउ3 एहेन दशा किह  यो ने भेल हेतिन  जेहेन आइ बिह रा माए केलकिन ?  \nपछबािर  गामक घटक बिह रापर अबैत छलाह। गाम, घर-बरक चच/g361 सुिन   नेने छेलिख न। मन मािन  गेल छलिन  \nजे अपना जोगर कुटुमैती नीक अिछ । \nगामक सीमानपर अिब ते एक गोटेक/gभउ3 पूिछ   देलिख न। सभ गुणक चच/g361 नीके बूिझ   पड़लिन  मुदा बिह  रा \nनाओं सुिन  मन भनभना गेलिन । मन भनभनाइते, बैलून जक/g363 देहक शि/gभधत त   िन कलए लगलिन । आमक गाछ \nदेिख , िन /gभधउ चामे बैस सोचए लगलाह जे आब  की करब? \nघटकक भ/g363ज बुिझ  ते बिह रा माए िव दा भेली। घटक लग पहुँच बाजली -  \n“कोन गा◌ॅ रहै छी, कतए जाएब?” \nघटक- “एतै एकटा लड़का उदेसे आएल छलॱ मुदा लिड़ काक नउए बिह रा िछ ऐ। मन भटिक  गेल। आब घुिर  \nजाएब।” \nबिह रा माए- “जँ बेटा-बेटी खेलाइ पाछू बेहाल रहए आ माए-बापक आदेश नै सुनए, ते की  बाप-माए ओकरा \nमारतै आिक  बिह रा किह  छोड़तै?” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \n  \nकनीटा बात  \n  \nकनीटा बात क/gभोउे नमहर भऽ जाइए ओ आब बुझै छी। पढुआ काका बेटे जक/g363 बूझै छलाह। जे कहै \nछेिल यिन  आँिख  मुिन  िव /gभोछास कऽ लैत छलाह। खास कऽ पाइ -कौड़ीबला काजमे किह यो दोहरा कऽ नै \nपुछलिन । ओइ िद न कोन दुम/g361ित  या चिढ़  गेल जे मुँहसँ झूठ िन किल  गेल। आरो ई भेल जे पुन: ओइ बातक/gभउ3 \nझूठ नै किह  देिल यिन । मुदा हुनका लग कोन झूठपकड़ा मशीन छि/gभछछ ह   जे ओ बूिझ  गेलाह, कहलिन -  \n“बौआ, तहूँ तिह ना?” किह  आगूमे थूक फेक देलिन । \nसकपकाइत कहिल यिन -  \n“की, क/g31भा?” \nमुदा पढ़ुआ काका दोहरा कऽ िक छु नै बजलाह जे आब बूिझ  रहल छी। \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \n  \nगित -गुवg3पएा  \n  \nसोलह बख/g361क पछाित   सुखदेव ब/gभ।उ ब ईसँ गाम आएल। पिह लुका सुखदेवा नै जे ठोरनमड़ासँ जानल जाइत छल। \nओ सुखदेव जे ब/gभ।उ ब ईक गली-कुचीसँ नोकरी करैत सोलहम िज नगी एयर पोट/g361 (िश वाजी टिम/g361नल ) पहुँच गेल \nअिछ । खाली नोकिर ये नै नोकरी तँ ओहनो होइत अिछ  जे पािन  पीऔिन हार गिल यो-कुचीमे रहैत अिछ  आ \nएयरो पा◌ेट/g361मे। ओ सुखदेव जे होटलक मस/gभ।छ ला पीसब टा नै, काजक गित  सेहो आ मानिस क गित  सेहो तेज \nकेलक। /g3।1ेजुएत सुखदेव , आँिफ सर सुखदेव, जीप-कार-/g3।।कक /gउत1ाइवर सुखदेव।  \n     गाम अिब ते सुखदेव भिज औलक तँ भ/g363जपर चढ़ल जे खुशीलाले बाबा टा एहेन रहला अ िछ  िज नकर \nसम/g36उग नै बहड़ेलिख  न। पुरना ढड़/g36ोक लोक खुशीलाल बाबा। िज  नगी ओइठामसँ देखने जइठाम पालकी, महफा, \nओसारक ओहार, घरक ओहार चलैत छल। आइ िक  देखै छी। मन-िच त मािर  अपन कुल-खनदानक जिड़ मे \nपािन  ढारैत जीब रहला अिछ । जइठाम गाम हमरा छोिड़  देलक, आ हम गामक/gभउ3 छोिड़  देिल ऐ, एहेन बहैत \nधारक ि/gभोो  वेणी मोरपर खुशीलाले बाबा टा छिथ । कने िज रेलाक पछाित  भ/gभउ3ट करबिन  । \n     तीन बजेक समय। सुखदेव खुशीलाल बाबा ऐठाम पहुँिच  गोर लािग  अपन पिर चए देलकिन । बैसैक इशारो \nकरिथ  आ सुखदेवक समाचारो सुनिथ । मने-मन खुिश यो होि/gभछछ ह   जे अही मािट -पािन क ब/gभ।उ ब ईक िश वाजी \nटिम/g361नलमे ऑफीसर बनल अिछ  । जिह ना स/g363प अपन छ/gभछछ द  सुनबैत-सुनबैत पड़ा गेल मुदा गड़ूल देखबे ने \nकेलिन । तिह ना खुशीलाल बाबा सुखदेवक समाचारमे हरा गेलाह। \n     बजैत-बजैत सुखदेवक/gभउ3 बूिझ   पड़ल जे भिर सक हम अपने िख /g3तउ सा सुनबए एिल यिन । िव चार रोिक  \nपुछलिख न- \n“बाबा, अपना िद सक िक  हाल-चाल अिछ ?” \nजिह ना पुरना संगी पािब  हृदय खोिल  सभ गप करैत तिह ना खुशीलाल बाबा बजलाह- \n“बौआ, ऐठामक िग रह/g3तउ तक/gभउ3 कोनो गित  -गु/g31।ा अिछ  । धार मािट  दुइर कऽ देलक। कोसी-नहर ठीकेदार खा \nगेल। मौनसूनी बख/g36ोक/gभउ3 रौदी खा गेल। की कहबह।” \n  \n~ \nिब सवास   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \n  \nपनरह िद नसँ परेशान डॉ/gभधत टर परमे/gभोछर ओना मािझ  ल भाय-भागे/gभोछरक पेटक ऑपरेशनसँ परसुए पलखित   पौलिन  \nमुदा अपन अ/g3तउ त –/g3त1 य/g3तउ त जीवनक/gभउ3 पटरीपर अनैमे दू-िद न सेहो लिग ये गेलिन । पटरीपर अनैक मतलब भेल \nिन ि/gभो6  त समैपर ि◌ नध/g36ोिर  त काज करब। \nस/g363झक सात बजैत। चाह पीब िस  गरेट सुनगा पिह लुक दमक धुआँ मुँहसँ फेिक ते रहिथ  िक  मनमे उठलिन , \nऑपरेशन करैबलामे हमरो लोक जनैए मुदा अपना ऑपरेशनमे भाय-सहाएबक मन िक अए ने मानलकिन । जखन \nअपने घरक सम/g36उग िब  सवास नै करत तखन दुिन य/g363क अशे की? मुदा मिझ लो भैया तँ ओहन निह ये छिथ  जे \nआँिख  मूिन  िक छु करताह। \nजते डा◌ॅ. परमे/gभोछर इनारक पािन   जक/g363 डोलसँ ऊपर करिथ   तइसँ बेिस ये पािन  तलाव टुटल मोकर जक/g363 मनमे \nभिर  जाि/gभछछ ह  । ह/g363इ -ह/g363इ तीनटा िस  गरेट पीब गेलाह मुदा प/g311क उ/gभोउरक मािट   नै छूिब  सकलाह। िब सवास \nकरब..., नै करब..., मनमे ओझरी लािग  गेलिन । जिह ना न/gभछछ हकी क/g363ट बुढ़ -पुरानक नजिर योपर नै पड़ैत आ \nिध या-पुता लप दऽ िन कािल  लैत। तिह ना डॉ/gभधत टर सहाएबक/gभउ3 अंित  म िव चार मनमे अँटैक गेलिन  जे भागे/gभोछर भैया \nआन थोड़े िछ आ जे लाज-संकोच करब। हुनकेसँ पूिछ  मन थीर कऽ लेब।  \nओना भागे/gभोछरक आदित   छि/gभछछ ह   जे सोझमे पड़ैत पूिछ  दैत छिथ न जे भैया िक  काका आिक  बौआ, की हाल-\nचाल अिछ । तँए जखने पुछताह िक  टटके /gभ6भ/g311 पूिछ   देबिन । \nआराम करैत भागे/gभोछर गपे केिन  हारक /gभ6भित  /gभोभा करैत रहिथ  । डा◌ॅ. परमे/gभोछरक/gभउ3 लगमे देिख  ते पूिछ  बैसलाह- \n“बाउ, की हाल-चाल अिछ ?” \nहाल-चाल सुिन ते डॉ. परमे/gभोछर /g3त1 या/gभध1 या करैत बजलाह- \n“हाल-चाल िक  रहत भैया अह/g363सँ ि◌ नवृि/gभोउ   भेलॱ आ एकटा बात मनमे उिठ  कऽ ठाढ़ भऽ गेल अिछ ।” \nिब /gभधउ चेमे भागे/gभोछर टोकलकिन  -  \n“एते भूिम का ब/gभछछ हैक कोन /gभ6भयोजन , कोन बात?” \nडा◌ॅ. परमे/gभोछर - “पेटक ऑपरेशनक डा◌ॅ/gभधत ट र हमहूँ, कतेको करबो केलॱ, कतौ अजस नै भेल। मुदा अह/g363सँ \nजखन पुछलॱ तँ दोसरक/gभउ3 िक  अए पिस न केिल ऐ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \nभागे/gभोछर - “बौआ, अह/g363 साधारण /gभोधेणीक नै छी जे िक  छु किह  देब। दू /gभ6ोपमे /gभो3ान काज करै छै। गुण आ \nि◌ नगु/g361ण। अह/g363 छोट भाए छी, जखन पेट किट तॱ तखन छाती दहैिल यो सकै छलए। मुदा देखैक जे भार देलॱ \nसे अही दुआरे जे अपन जेठ भाय बूिझ  नीकसँ तकित यान किर तॱ।” \n  \n~ \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \n  \nकचहिर या-भाय  \n  \nकचहिर या-भायक/gभउ3 देिख  ते नीरस बाजल- \n“भाय, ओहूँक/gभउ3 कचहिर  या उ/gभोउरी भिर  सक निह ये उतरत?” \nकचहिर या भाय आ नीरस लंगोिट या संगी। भिर सक नै साल, तँ मिह ने, नै महीना तँ िद ने, नै िद न तँ घंटे-\nिम नट नीरसे पैघ हेतिन । िज नका ज/gभछछ म –िट /gभ।तपिण   िल खाएल हेतिन  ित नका ने िज नका नै िल खाएल हेतिन  ओ तँ \nअपने टीपत। कचहिर या-भाय ब/gभधउ चेसँ चंगला से नीरसमे कम छल। जिह ना बगुला पोखिर क वा पािन क \nिक नछिर  धड़ैत तिह ना एकठाम रैन-बसेरा रिह तो कचहिर या-भाय कचहरीक लाट पकिड़  लेलक। नीरसक /gभ6भ/g311 \nकचहिर या भाइक मन हौिड़  देलक। दुिन य/g363 बड़ीटा छै, झूठ-सच चिल ते रहतै। चलबो केना नै करतै? कोनो \nकी अ/gभछछ हार इजोत एक िद ना छी जे ओरा जाएत। तखन तँ भेल जतए छी ततए कुहेसक/gभउ3 भगा क ऽ राखी। \nतहूमे नीरस लंगोिट या भैयारी छी, कोन िद नक कोन गप एहेन हएत जे नै बूझल हेतइ। रसे-रसे मनक/gभउ3 सोझ \nकरैत बाजल- \n“बौआ नीरस, रहल तँ रस, नै तँ बेरस। आब अपना सभ अंित म घाटक घटवार भेलॱ। भगवान तोरा सन \nबेटा सभक/gभउ3 देथुन जे क/gभछछ हाक भार उतािर  अपना क/gभछछ हापर लऽ लेलक।” \nआगूक बात बजैले कचहिर या भाइक ठोर पटपटाइते रहै आिक  बीचे मे नीरस टोिक  देलक- \n“अह/g363क बेटा की दब छिथ  ?” \nजना कचहिर या भाइक छाती चहिक  गेलिन । फुटल कसताराक दही जक/g363 मुँहसँ िन  कललिन - \n“रसगु/gभ।छ ला रसक चहिट  शु/gभ6ोहेसँ लिग   गेल जे अपनो बुझै छी। हलवाइक कुकुड़ जक/g363 ए/g31भोटा /gभ6उइय/g363 देहमे \nनै अिछ  मुदा चहिट यो तँ चुहिट  कऽ चोहटबे करत।” \nबाल-बोध जक/g363 नीरस मनक/gभउ3 फुसलबैत -बहलबैत बाजल- \n“अ/gभधउ छा भाय, एकटा कहू जे जुआनी आ बुढ़ाड़ीमे की बूिझ  पड़ैए?” \nसह पबैत कचहिर या भाय भगैतक पलग/g363इ जक/g363 बाजल - \n“गेल रे जुआनी फेर कतए पएब।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \nनहलापर गुलाम फेकैत नीरस भाय बाजल- \n“कृपा पािब  िक यो मूकसँ वाचाल बनैए तँ िक यो वाचालसँ मूक!”  \nकिह  मुड़ी डोलबैत दुनू गोरे िज नगीक कु/gभछछ ज  भवनमे घुमए लगलाह। \n~ \nगुहािर  \n  \nकमला कातक नवटोलीक गहबर बड़ जगताजोर। सएह सुिन  अपनो गुहािर  करबैक िव चार भेल। भ/g363ज लगेलॱ \nतँ पता चलल जे तीनू वेरागन-सोम, बुध आ शु/g3छ। - भगता भाउ खेलाइ छिथ  मुदा शु/g3छ। िद  नक/gभउ3 तँ सा/gभोभात् \nकािल येक आवाहन रहै छि/gभछछ ह  । मन िथ र भेल। डाली लगबए पड़ै छै तँए ओिर यौनक िव चार भेल। मन भेल \nजे प/gभध।ीक/gभउ3 डाली ओरयौनक भार िद  यिन । मुदा बोलक/gभउ3 रोिक   िव चार कहलक-  \n“देवालयक काज छी, एकोर/gभोउी कुभ/g363ज भेने गुहािर  यो उनटे हएत। डालीक बौस बाजरसँ कीनए पड़त। मुदा \nस/g3तउ त  दुआरे जिन जाित  उनटा-पुनटा बौस कीन लेतीह।” \nमन उनिट  गेल। अपने हाथे िक नैक ि◌ नण/g361ए केलॱ।  \nबाजार पहुँच फूल काढ़ल सीकीक रँगर डालीक संग बेिस ये दाम दऽ दऽ नीक-नीक बौस कीनलॱ। \nमन पड़ल जे भिर  िद न उपास करए पड़त। चाहो तक नै पीब सकै छी। जँ पीबैओक मन हएत तँ गोस/g363इ \nउगैसँ पिह ने भलिह◌ ं पीब लेब। \nतनावसँ भिर  िद न मन उदी/gभधभ न  रहैए। ने काज करैक मन होइए आ ने िक यो सोहाइए। एहेन तनाव दुि◌ नय/g363मे \nककरो भिर सके हेतै। \nकोन जालमे पिड़  गेल छी। तहूमे एकटा रहए तब ने। जालक-जाल लागल अिछ । जमीन-ज/gभछउ थाक जाल, \nजन-जाल, मन-जाल, तन-जाल, श/gभ।भ द -जाल, अथ/g361-जाल, िव चार-जाल, वाक्-जाल नै जािन  कते जाल बनौिन हार \nकते जाल बना कऽ पसािर  देने अिछ । एक तँ ओिह ना इचना माछ जक/g363 लटपटाएल छी तइपरसँ जालक -\nजाल। ग/g3ध3चीक नजिर तँ  नै जे ससिर -फसिर  छछारी कटैत जान बचा सोलह/g3छभी िज  नगी पािब  लेब। तँए \nनवटोलीक गहबरमे डाली लगेलॱ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \nगुहिर याक कमी नै। अकलबेरेसँ गुहिर या पहुँच पित यानी लगा बैस गेल। गहबरक भीतर भगत बैस \nिध यान म/gभधभ न  भऽ गेलाह। गहबरसँ उदेिल त भाव भगतक हृदैक/gभउ3 कि/gभ।उ प  त करैत। गुहािर  करए बाहर िन कललाह। \nहाथमे जगरनिथ या ब/g3धततक छड़ी नेने। भगत गुहािर   शु/gभ6ो करैत कहलिख  न-  \n“भगत-अ/gभोधमसँ /gभोधमक बाट पकिड़   चिल  जाउ। आगू िक छु ने हएत।” \nभगतक पछाित  डिल वाह कहिथ न-  \n“पाछु घुि◌ र नै ताकब। कतबो जोिग न सभ कािन -कािन  िक अए ने बजए मुदा घुिर  नै ताकब।” \n  \nहमरो न/gभ।उ ब र लिग चाएल। मुदा ए/g31भे वाक् सुिन   उ/gभछउ सुकता ओते निह ये रहए जते नव वाक् सुनैक होइत। अनेरे \nमनमे तुलसीक िव चार उिठ  गेल। कहने छिथ  जे जेकरा जंजाल रहै छै तेकरा ने िच /gभछछ ता होइ छै। जेकरा नै \nछै?  \nतही बीच भगत सोझमे आिब  गेलाह। पैछले बातक/gभउ3 दोहरबैत एकटा नव बात पुछलिन -  \n“छुिट  गेल िक ने?” \nिब नु तारतमे बजा गेल- “हँ।” \nिव दा भेलॱ। बाटमे िव चारए लगलॱ जे अ/gभोधमक अथ/g361 िक   होइ छै। मुदा कोनो अथ/g3ध1 ने लागल। हािर   \nकऽ ऐ िन /g3त3 कष/g361पर एलॱ जे एक सोगे आएल छलॱ दोसर नेने जाइ छी।  \nगाम अिब ते टोल-पड़ोसक लोक भ/gभउ3ट करए आबए लगलाह। सभ ए/g31भे बात पुछिथ  -  \n“की भेल?” \nिक छु गोटेक/gभउ3 /gभ6भ/g311े बना कहिल  यिन - अ/gभोधमक अथ/g3ध1 ने बुझलॱ। अहॴ कहू। मुदा जते मुँह तते रँगक उ/gभोउर भेटए \nलगल। सुनैत-सनैत मन घोर-म/g3भधा भऽ गेल। पछाित   जे िक यो पूछिथ  तँ कहए लगिल यिन -  \n“जिह ना छलॱ तिह ना छी। जिह ना छलॱ तिह ना छी।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n70 \n \n  \nिश वजीक डाक-बाक् \n  \nचौदहो भुवन /gउ1तमणमे काग -भुशुंडी बौराएल रहिथ  िक  तइ बीच िश वजीक संग गु/gभ6ोओजी पहुँचलिथ  । स/gभध6 जा \n सजल शव जक/g363 काग -भुशुंडी, ने गु/gभ6ोएजी आ ने िश  वजीए िद स तकलिन । मिण क जोहमे अपने समु/gउत6मे \nडूबकी लगबैत। दलदल पािन  सदृश गु/gभ6ोजी, तॅँए कोनो आिन  -पीड़ा नै भेलिन । मुदा पाछु िप छड़ैत काग-\nभुशं◌ुडीक/gभउ3 देिख   िश वजीक /g3छ।ोध सीमा तोिड़   बहरा गेलिन । जिह ना हुकड़ैत ढेनुआर गाए चुकड़ैत ब/gभधउ चाक/gभउ3 देिख   \nमलकार (पोिस िन हार) जँ नै दुहै तँ िक  गाए कोकिण  नै जाएत। के दोखी? िश वजीक बाक-डाक नै। काग-\nभुशुंडीक लेल धैन-सन। च/g363िक   नै देिख  काग-भुशुंडीक/gभउ3 िश  वजी कहलिख न- \n“जा रे अभगला, अजेगरोक कान कटलह।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n71 \n \n  \nसोग  \n  \nआने िद न जक/g363 तड़गरे /gभ6भोफेसर लीलाधरक नीन टुटलिन  । जना आन िद न नीन टूिट ते ओछाइन छोिड़  टहलए \nिव दा भऽ जाइ छलाह से आइ नै भेलिन । ओछाइन छोड़ैसँ पिह ने मनमे उिठ  गेलिन  ए/g31भैस माच/g361। पचास बख/g361 \nपूिर  एकावनममे /gभ6भवेश कऽ रहल छी। मनमे उठलिन   िज नगीक पचास बख/g361। जँ सइये बख/g361क अधार बनबै छी \nतैयो अधा टिप  गेलॱ। मुदा से केना हएत? िज नगी तँ िव भािज त अिछ । तँए एकक बाद दोसरमे /gभ6भवेश आ \nपैछलाक नीक-अधलाक समी/gभोभा। मुदा िह  साबे उकड़ूमे पिड़  गेल अिछ । सए बख/g361 जीबे करब तेकर  कोनो \nगारंटी अिछ ..। तखन अधा केना मानब। लगले नजिर  नोकरी िद स बढ़लिन । जइ िद न नोकरी शु/gभ6ो केने \nरही तइ िद न बतीस बख/g361क जोड़ने रही।  गुन भेल जे तीन बख/g361 बिढ़  गेल। पेइतीस बख/g361क नोकरी भऽ गेल \nजइमे प/gभधउ चीस बख/g361 पूिर   गेल अिछ । दसे बख/g361 बचल अिछ  । अहू प/gभधउ चीस बख/g361मे आठ बख/g361 ओझे-गुनी खेलक। \nस/gभोउरह बख/g361क नोकरीक/gभउ3 नोकरी बुझलॱ, जखन कओलेज सरकारी भेल। एकाएक बीस गुना िज नगीमे उछाल \nआएल। सािठ  हजारक नोकरी कोनो मामूली छी, जइठाम अखनो कते पेटेपर खटैए। मुदा जिह ना तीआिर  \nजालक ओझरी जे छोड़बै दुआरे लोक पूँिज ओ गमा फेिक ये दैत अिछ । मुदा से तँ लीलाधरक/gभउ3 नै भऽ पाइब \nरहलिन  ह/gभउ3। ओझरी ज/gभोउे छोड़बए चाहिथ   तते अमती क/g363ट जक/g363 ओझराइते जाइत छलिन  । \nतखने प/gभध।ी ओछाइन छोिड़  , कपड़ासँ पौछैत मुँह, ए◌ेनामे देख , कटोिर या धॲिध  नेने फुदकैत िव जयक \nखुशीसँ मु/g3तउ की दैत लीलाधरक ओछाइन लग पहुँच मुँह िद स तकलिन ।  \nटक-टक आँिख  तकैत लीलाधर प/gभध।ीक/gभउ3 नै देखलिन । मनु/g3त3 य  िक  िच ड़ै आिक  कौछ छी जे अंडा दऽ पड़ा \nजाए। पड़ाएल िक  पड़ाओल गेल ए◌े /gभ6भ/g311मे लीलाधर ओझराएल।  \nटकटकी देिख  प/gभध।ी डिर  गेलीह। मुदा तैयो अपन अज/g361 िन  माहैत बजली- \n“कथीक सोग...?” \n/gभ6भो. लीलाधर- \n“िक छु ने?” \nिज नगीक सोग। मरैइयो बेर तक प/gभध।ी िस  रे चिढ़  खेती, काि/g33उ   धिर  केलॱ? यएह ने जे तते िह त-अपेिछ त बना \nलेलॱ जे सालक दस /gभ6भित  शत कमाइ भोज-भातमे चिल  जाइए। तइपर अपनो सभ िद न अनके खेबै, से केहेन \nहएत। मुदा सभ िद न जँ भोजे खेबै तँ िव /g3भउापित  क िह साब (अधा जनम हम नीन गमाओल) क/gभउ3 की  करब। ने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n72 \n \nिक छुओ पाइ जमा कऽ रािख  सकलॱ आ जेहो केलॱ ओ दस बख/g361 बादे भेटत। की  तीनू ब/gभधउ चाक/gभउ3 आगूक िश /gभोभा \nदऽ पाएब। \n  \n~ \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n73 \n \n  \nपनचैती  \n  \nपरसूसँ सॱसे गाम यएह चरचा जे ई पनचैती केना हएत। एक िद स सोनेलाल बाबा आ दा◌ेसर िद स िव धायक \nजीक /gभ6भित  िन िध । तहूमे खासे मिस यौत सेहो िछ यिन । \nिव धायकजी िभ /g3छभे गजुआइत जे एक जाित  क वोट /gभ6भभािव  त हएत। मुदा अपनो आदमी तँ िक छु नै कहत सेहो \nबात तँ नै। नीक हएत अ/g3तउ पताल धऽ ली। भ/gभउ3ट करए सभ एबे करत , ओतइ सँ फिर या देब। \nसोनेलाल बाबाक िद याद-वाद, जाित  -समाज इि/gभछछ द  रा अ◌ावासक भ/g363जमे। तँए या तँ गबदी माि◌ र देत या तँ सोझा \nएबे ने करत। पुतोहूक दुआरे बेटोसँ िम लान निह ये जक/g363। मुदा िब  ना फिड़ ओने तँ टुटल गाड़ीक पिह या जक/g363 \nगेबे करत। ‘क/g363कोड़ -रोटी। ’\n      \nचेहरासँ सोनेलाल बाबा अ/g3तउ सी बख/g361क बूिझ    पड़ै छिथ  मुदा छिथ  िछ यासिठ ये बख/g361क। जरल मनमे आिग   \nउठलिन । तीन साल पिह ने इि/gभछछ द  रा आवास वएह /gभ6भित  िन िध  िव धायक जीक सोझमे गछलिख न। सोनेलाल बाबा \nतही िद नसँ बौआइ छिथ । मुदा अखन धिर  नै भेटलिन । बेचाराक मनक धधड़ा ओइ िद न भभिक  उठल जइ \nिद न सोनेलाल बाबा पुछलिख न- \n“नेताजी, दौगैत-दौगैत ट/g363ग टूिट   गेल। आबो कहू?” \n/gभ6भित  िन िध - \n“आइक युगमे िब ना खुऔने-पीऔने काज चलै छै?” \nसोनेलाल बाबा- “ई बात ओइ िद न िक अए ने कहलॱ जइ िद न हमरो हाथमे भोट छल।” \n“अखन एते छु/g3भ6ी नइए , दोसर िद न बात करब।” \nपगलाएल सोनेलाल बाबा िक  केलिन  से अपनो नै बुझलिख न। \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n74 \n \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n75 \n \n  \nकचोट  \n  \nआजादीक चौसिठ म वष/g361ग/g363ठ मनबए खुशीक समु/gउत6मे आबाल -वृ/g3भत डुमल। चौदह अग/g3तउ त क िन सभेर राित । \nअचानक प/gभध।ीक छातीमे टनक उठलिन  । दू बजैत। बारहे बजे राित सँ जह/g363-तह/g363 रबािस  -फटाका फुटैत। \nअिध क िध या-पुता भेने बेसीकाल घरवाली खन-खनाएले रहै छिथ । अपनो अ/gभ।3 य/g3तउ त  भऽ गेल छी। जइसँ ने \nडा◌ॅ/gभधत ट र ओइठाम जाइमे अबूह लगैए आ ने लसुन-तेला बना माि◌ लस करैमे। घरक अिन वाय/g361 खच/g361मे दवाइयो-दा/gभ6ो \nआिब  गेल अिछ । तँए कखनो मनमे िच /gभछछ ता-िफ िक र निह ये जक/g363 रहैए।  \nएक तँ सौन-भादबक अ/gभछछ हार, तइपर मेघड/gभ।उ बर जक/g363 मेघौन। ए/gभोउी राित  मे की करब? ने गाममे डा/gभधत ट र छिथ  \nजे लालटेनो हाथे बजा अनबिन , थाल-िख चारक र/g3तउ ता, चािर  िक लोमीटरपर डा◌ॅ/gभधत ट रक घर। जिह ना कोनो \nफिन गा मकड़जालमे फँिस  छटपटाइत तिह ना मन छटपटाए लगल। मन पड़ल दुनू /gभ6भाणीक िज  नगी। समाजमे \nअपना सन कते जोड़ा अिछ  जे दोहरा कऽ िस नूर भरने हएत। जीता-िज नगी िव /gभोछासघाती नै बनब।  जे बिन  \nपड़त तइमे पाछू नै हटब। उ/gभछउ साह जगल।  \nघरक जते टँगर रही सेवामे जुिट  गेलॱ। िक यो तेलक मािल स तँ िक यो सुखले ऐँठुआ ससार करए लगलिन । \nअपने िर /gभधत सा भिज यबए िव दा भेलॱ। मिझ ली बेटी माएक आंगुर फोिड़ -फोिड़  रोग ज/g363चए लगिल  । जिह ना \nथम/g36ोमीटर लगा डा◌ॅ/gभधत टर बोखारक ज/g363च करैत तिह  ना ने मलकारो मालक पाउज गिन  रोगक ज/g363च करैए।  \nतीन बजे भोरमे िर /gभधत सा नेने पहुँचलॱ। माएक/gभउ3 उठा बेटा-बेटी िर /gभधत सापर चढ़ौलक। जेठका बेटाक/gभउ3 संग केने \nडॉ/gभधत ट र ओइठाम िव दा होइत तेसर बेटाक/gभउ3 कहिल  ऐ-  \n“बौआ िद नेश ,माल-जालक तकतान करब।”  \nगामेक िम /g3छ6ल /g3तउ कूलक प/g363चमा /gभधत लाशमे पढ़ैत िद नेश। फ/g3तउ ट  करैए। िश /gभोभकक/gभउ3 जिह  ना गु/gभ6ोक आदर करैए \nतिह ना अपनो दुनू बेकतीक लेल /gभोधवणे-कुमार छी। \nसाढ़े एगारह बजे घुिम  कऽ एलॱ। एक तँ रौद तइपर कठगुमारी। िप यासे मन तबधल। दरब/gभध6 जापर \nिर /gभधत सा \n देिख ते िद नेश लोटामे पािन  नेने पहुँचल। लोटाक पािन  देिख  हृदए उमिड़  गेल। अनायास मुँहसँ \nिन कलल- \n“बौआ, इ/g3तउ कूल...।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n76 \n \nअखन धिर  िद नेश िब  सिर  गेल छल पनरह अग/g3तउ त  ,/g3तउ वतं/gभोोता िद  वस। िब सिर  गेल छल झंडाक संग िम ल \nचलब, िब सिर  गेल छल नव वष/g361क उपहार।  \nिद नेश बाजल-  \nनै, केना जेतॱ।” \nमनमे असहनीय कचोट भेल। मुदा बात बहलबैत बजलॱ- \n“बौआ, एहेन फेड़ा िज नगीमे किह यो ने भेल छल। मुदा सभ शुभ-शुभ स/gभ।उ प/g3छभ भेल। ” \n  \n~ \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n77 \n \n  \nअजाित  \n  \nगु/gभ6उ काका, बड़का काका, पढ़ुआ काका, लाल काका, भैया काका, दोस काका, संगी काका सभ एकठाम \nबैस रघुनाथक गप चलौलिन । \nगु/gभ6उ काका बजलाह - \n“शेतानक चरखी अिछ  रघुन/gभछउ था।” \nसह मारैत बड़का काका कहलिख न- \n“एहेन छुतहर एकोटा ने कुल-खनदानमे भेल।” \nएकमुहरी गप देिख  दोस काका बजलाह- \n“एना गॱ-गॱ केने नै हएत? िक छु /g3तउ प/g3त3 ट  िव चार करए पड़त।” \nअपन भार हटबैत पढ़ुआ काका टपिक  गेलाह- \n“भने दोसक िव चार छै। लाल भाय अहॴ अपन ि◌ नण/g361ए सुना िद  औ।” \nगंभीर होइत लाल काका फैसला देलिख न- \n“रघुनाथ अजाित  भऽ गेल।” \n  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n78 \n \n  \nपटोर  \n  \nिक शोरी ऐठाम िब आहक काज तेतरी सोहो देखलक। प/g31भा पित  -भ/gभधत त  तेतरी। राित -िद न पित क िव चारक सेवा \nहृदैसँ करैत।  \nरंग-रंगक पटोर साड़ी पिह रल देिख लाड़-झाड़ करैत पित -गुलेतीक/gभउ3 तेतरी कहलक -  \n“हमरो पटोर साड़ी कीन िद अ?” \nअनुकूल रखै दुआरे गुलेती अनुकूल श/gभ।भ द क सहारा लैत सोचए लगल जे जिह ना अ/gभछछ हार घर स/g363पे-स/g363प होइ छै \nतिह ना ने दुनू बेकती छी। रंगक चमकी देिख  ओ (तेतरी) लटुआएल अिछ  आ अनुकूलक अपने लटुआएल \nछी। मुदा छी तँ दुनू ए/g31भे रंग। जखन ए/g31भे रंग छी तखन बीचमे बाधा कथीक। जेहने अपने पटोर साड़ीक \nस/gभ।उ ब/gभछछ ध मे जनिन हार, िक िन िन हार छी तेहने ने ओहो अिछ । तखन तँ भेल जे, की परसै छी, तँ फूिस । तहन \nकनी लगा कऽ देबइ। ओना अपन आँट-पेट देिख  गुलेती सहमल नै। बुझलक जे जिह ना गुलेतीक िश कार \nतिह ना ने मुँहक िश कार होइए। दुनूक सो/g33उैनी गारंटी थोड़े अिछ  । तहूमे चोिब सो घंटा संग रहिन हािर  नारीक \nनश-नश नै बुझी तँ ई केकर दोख। जिह ना कलीसँ गुलाब िछ टैक िछ टकए लगैत तिह ना चौवि/g3छभ  या मु/g3तउ की \nिछ टकबैत गुलेती बाजल- \n“केहेन पटोर लेब?” \nजिह ना /g3तउ वग/g361क आशामे लोक , सभ िक छु दान करैले तैयार रहैत अिछ  तिह ना पटोरक आशामे तेतरी भेल। \nहजारोक भीड़मे जिह ना /gभ6भेमी /gभ6भेमीक/gभउ3 पकिड़   सिट  जाइत, तिह ना गुलेतीक हृदैमे तेतरी सिट  गेल। गोदीक \nब/gभधउ चाक सुतैक भार जिह ना गोद लैत तिह ना ए◌ेिल साएल तेतरी बाजल- \n“जेहने िक शोरीक अंगनामे देखिल ऐ।” \n“ए/g31भे रंगक देखिल  ऐ?” \n“नै, सभ रंगक रहै।” \nएकटा संगी रहने ने लोक हराइए जॱ तइसँ बेसी होइ तँ केना हराएत? जेतै हराए लगत ततै संगी भेट \nजेतै। प/gभध।ीक/gभउ3 हराइत देिख   गुलेती बाजल-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n79 \n \n“अह/g363क िव  चार नै मानब तँ दुिन य/g363मे केकर िव  चार मानै बला अिछ । अह/g363क/gभउ3 हाथ पकिड़   अनने छी तहन \nिव चार केना नै मानब। अह/g363क म/g36उग मािन   लेलॱ। कागजमे िल ख लेलॱ। जइ िद न बजार जाएब तइ िद न \nिक नने आएब। खाली बजार जाइ घड़ी पुरजी मोन पािड़  देब अह/g363। अ/gभधउ छा एकटा बात बूझल अिछ , ओ \nसाड़ी (पटोरबला) ए/g31भे बेर पिह  रला बाद िख◌ ंचल जाइ छै से। से सभ िद न कतए िख◌ ंचबै?” \nसाड़ी िख◌ ंचब सूिन  तेतरीक िव चार ठमिक  गेल। बाजिल - \n“तखन ऐबेर छोिड़  िद औ। आगू साल अगते कीन देब।” \nभार घुसकैत गुलेती दुनू ज/g363घपर हाथक शान िप  जबैत बाजल- \n“कहू तँ भला, अ/gभधउ छा अहॴ मा◌ेन पािड़  िद अ जे एतेक उमेरमे अह/g363क कोन गप किह  या कटलॱ?” \nकेकरो गप अपने टूिट  जाइ छै तँ ऐमे केकर दोख। हँ तखन ई बात ज/gभ6ोर भेल अिछ   जे गामक चािल  \nबदलल! पिह ने गाममे चोरक/gभउ3 अिब  ते जएह देखलक सएह चोर-चोर ह/gभ।छ ला करए लगैत छल मुदा अथ/g361क च/g31भा \nतेहेन िद शा पकिड़  लेलक जे सामािज कता तहस-नहस भऽ गेल अिछ । जिह ना राम-रावणक बीचक जे तीर \nचलए आ दस-दस बीस-बीस गद/g361िन   किट  हवामे उिध याइत एकठाम भऽ सिट  जाइत तेहने ने भऽ रहल अिछ । \n  \n(ई कथा, “पटोर ” मनोज कुमार कणवg3भप उफवg3भप मुवg38अाजी लेल ...)  \n~ \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' ११९  म अंक  ०१  /glyph466दस/glyph225बर २०१२ ( वष/glyph110 ५  मास  ६० अंक  ११९) \n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n80 \n \n  \nफुिस याह  \n  \nसुिभ तगर समए भेने अनुकूल काजक वृि/g3भत   िज नगीक/gभउ3 आगू मुँह/gभउ3 ओिह  ना ससारैत अिछ  जिह ना /gभ6भित  कूल भेने \nिव परीत िद शामे पाछू मुँह/gभउ3 ससारैत अिछ  । मुदा िक छु भेद तँ भइये जाइत अिछ । ओ छी कम-बेशीक गिण त।  \nस/g363झक आठ बजैत। ओना माघक आठ राित   कहबैत अिछ  मुदा से नै साओन-भादोक आठ स/g363झे \nकहबैए। आठ घंटा दमकल चला घरपर आिब  कमलदेव ग/g3छछगदाएल मने प/gभध।ी-सुिच /gभोोाक/gभउ3 कहलिन  - \n“पिह ने चाह िप आउ, पछाित  एकटा गप कहब?” \nजिह ना कम/g361क/gभउ3 वचन सदित   दबैत रहैत अिछ  तिह ना सुिच /gभोोा चाह बनबैसँ पिह  ने हठ करैत बजलीह- \n“सुनल रहत तँ चाहो बनबै बेर िव चारब, ओना खट-खुट मन केने कहॴ चाहो ने दुइर भऽ जाए।” \nप/gभध।ीक बात सुिन   कमलदेव सोचमे पिड़  गेलाह। शुभ काजमे अशुभ बात ओहन करामात कऽ दैत जिह ना \nएकटा िछ /g31भा हाइ -कोट/g361क फैसला उनटा-पुनटा दैत अिछ । हो ने हो कहॴ अही गपक धूिन मे चाहक धूिन \nिब सिर  जािथ । तखन तँ िद न-भिर क मेहनित तँ मेहनते रिह  जाएत, बजला- \n“अनेरे कोन झूठ-फुिस क फेिर मे पड़ै छी पिह ने चाह िप आउ, तखन दुिन य/g363-दारीक गप-सप हेतइ।” \nमु/g3तउ की दैत सुिच /gभोोा उ/gभोउर देलिन  - \n“तँए ने पिह ने घर-पिर वारक काज िन बटा िल अ चाहै छी। अहॴ सन पु/gभ6उख हम थोड़े छी जे भिर   िद न छाती \nभरे खटै छी आ गामक लोक फुिस याहा कहैए।” \nप/gभध।ीक बात सुिन   कमलदेवक मनमे झॲक एलिन । जिह ना गुम हवामे सूय/g361क ताप अपन करामात करैत तिह  ना \nएक तँ कमलदेवक मनमे चाहक झॲक चढ़ल तइपरसँ प/gभध।ीक मुँह/gभउ3 फुिस  याह सुिन  झॲक तेज भऽ गेलिन , \nबजलाह- \n“ने अह/g363 कहने कटहर हएत आ ने गौआँ कहने बरहर हएत। कटहर कटहरे रहतै, बरहर बरहरे रहतै। एक \nरंग आँठी-कमड़ी भेनिह  की हएत?” \nपित क िव चारक/gभउ3 अ◌ा◌ंकैत सुिच  /gभोोा बजलीह -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dP","size_mb":2.18,"has_text":true},"Videha 120.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 120.pdf","name":"Videha 120.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १२० म अंक १५ िदस/g2ँउबर २०१२ (वष/g36ठ ५ मास ६० अंक १२०)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g32उ  \n२.१.\n आशीष अनिचधॉषइइहार -मािहया  \n  \n२.२.\n जगदीश टऎझ6झसाद मटऎझङइ ड ल-लघुकथा-इमानदार घूसखोर  \n  \n२.३.\n /g262मोद रंिगले- /g262च/g283ड /g262योग क एलिथ नया हिथयार- मधेसी मोच/g365 बेवकुफ बनए लेल भऽ \nगेल तैयार  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n२.४.१.\n रामिव लास साहु -एकटा िव हिन  कथा- घुसहा घर २.\nकैलास दास-लघुकथा-\nलटऎइ6इज   \n  \n२.५.\n संजीव कुमार शमा- महाकिव  पं. लालदासक १५६म जयंती समारोह  \n  \n  \n२.६.\n स/g288दीप कुमार साफी- आ/g28उमकथा \n  \n२.७.\n उमेश म/g283डल - दोसर चरणक पिहल सगर राित दीप जरय दरभंगामे स/g2ँउप/g382 -  \nिडिजटल फॉम/g36ठमे ३७ टा पोथीक लोकाप/g36ठण  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com   पर पठाउ।  \n \n३. प/g32उ \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n३.१.\n जगदीश चटऎझङङटऎबो6 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आटऎझङबम गीत )- (आगटऎइ6इ ) \n  \n३.२.\n सटऎझङङदीप कुमार  साफी-किवता-काितकक पूिण/g36ठमा/ गामक इनार   \n  \n३.३.\n जगदान/g288द झा मनु \n  \n  \n३.४.\n हेमनारायण साहु- हम छी नीमक गाछ  \n  \n३.५.\n मुटऎइङझी  कामत केर दुइ गोट किवता-िसया तोरे कारण/ िठठुराबैत जाड़  \n  \n३.६.१.\n राजदेव मटऎझङइ ड लक तीन गोट किव ता-िच र /g262ती/g252ा/ हाथ/ ठक२.\n िमिहर झा- िवदागरी \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n३.७.\n पंकज चौधरी (नव लटऎझघ7ी )- चािरटा गजल  \n  \n३.८ .\n िब/g288दे/g258र ठाकुर - गीत-गजल-किवता  \n  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/g255काक सभटा पुरान अंक ( /gउ0ँेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g363क  \nिलंकपर उपल/g2ँ2ध  अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following l ink.  \nिवदेह ई-पि/g255काक सभटा पुरान अंक /gउ0ँेल, ितरहुता आ देवनागरी /g265पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/g255काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g255काक ५० म सँ आग/g363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g2उ3 अपन साइट / /g2ँ2लॉगपर लगाऊ।   \n/g2ँ2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g2अ0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /g262ा/g2ँ0त कए सकैत छी।  गूगल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/g2अ0लक \nक/g265 आ खाली /g30उथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/g30उट क/g265 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g30उट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g252रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g363क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /g30उतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/g2अ0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/g265 , बॉ/g2अ0ससँ कॉपी क/g265  \nआ वड/g36ठ डॉ/g2अ0युमे/g288टमे पे/g30उट कए वड/g36ठ फाइलक/g2उ3 सेव क/g265। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/g2ँउपक/g36ठ क/g265। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo file s. िवदेहक पुरान  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g255कला/ फोटो सभक फाइल सभ ( उ/g2अउचारण , बड़ सुख सार आ दूव/g365/g252त \nमं/g255 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g363क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g365इव  \n  \n \n \n/g2अ6योितरी/g258र पूव/g36ठ महाकिव िव/g32उापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /g262ाचीन कालिहसँ \nमहान पु/g26उष ओ मिहला लोकिनक कम/g36ठभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g26उष ओ मिहला लोकिनक  िच/g255  \n'िमिथल ा रटऎझ7ॱ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/g25उ/g36ठ, एिहमे िमिथला/g252रमे (१२०० वष/g36ठ पूव/g36ठक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/g288या/g288य /g262ाचीन आ नव /g30उथाप/g28उय , िच/g255 , अिभलेख \nआ मूि/g25उ/g36ठकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2ँउबि/g288धत सूचना, स/g2ँउपक/g36ठ, अ/g288वेषण संगिह िवदेहक सच/g36ठ-इंजन आ /g288यूज सिव/g36ठस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2ँउबि/g288धत वेबसाइट सभक सम/g3ँठ  संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकटऎइ61 \nअटऎझङङवेषण \" \nिवदेह जालवृ/g25उक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g262य जालवृ/g25उ ) पर जाउ।  \n  \n \n1.संपादकीय  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \n१ \nिवदेह भाषा स/g2ँउमान 2012-13   \nअनुवाद पुर/g30उकार 2013, युवा पुर/g30उकार 2012 आ 2013 फेलो ( सम/g3ँठ  योगदान) क लेल िवदेह स/g2ँउमानक \nघोषणा \n2013 फेलो ( सम/g3ँठ योगदान )क िवदेह स/g2ँउमान - /g25अी राजन/g288दन  लालदा स क/g2उ3। युवा पुर/g30उकार 2012- /g25अीमित \n/g2अ6योित सुनीत चौधरीक/g2उ3 “अिच/g36ठस ” किवता-हाइकू सं/g3ँठह लेल। अनुवाद पुर/g30उकार 2013- /g25अी नरेश कुमार \nिवकलक/g2उ3 मराठी उप/g288यास “ययाित”क मैिथली अनुवाद लेल। \nमूल पुर/g30उकार 2012 आ बाल सािह/g28उय पुर/g30उकार 2 \n012 लेल िवदेह स/g2ँउमानक घोषणा पिहनिह ये भ’ गेल अिछ। \n \nिवदेह भाषा स/g2ँउमान २०१२-१३ ( वैकि/g2ँ8पक सािह/g28उय अकादेमी पुर/g30उकारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n \n1. िवदेह समाना/g288तर सािह/g28उय अकादेमी फेलो पुर/g30उकार 2012 \n2012 /g25अी राजन/g288दन लाल दास (सम/g3ँठ योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा स/g2ँउमान २०१२-१३ ( वैकि/g2ँ8पक सािह/g28उय अकादेमी पुर/g30उकारक /g265पमे /g262िस/g320 ) \n२०१२ बाल सािह/g28उय पुर/g30उकार - /g25अी जगदीश /g262साद म/g283डल क/g2उ3 “तरेगन” बाल /g262ेरक िवहिन कथा सं/g3ँठह  \n२०१२ मूल पुर/g30उकार - /g25अी राजदेव म/g283डलक/g2उ3 \"अ/g2ँउबरा\" ( किवता सं/g3ँठह ) लेल। \n2012 युवा पुर/g30उकार - /g25अीमती /g2अ6योित सुनीत चौधरीक “अिच/g36ठस ” (किवता सं/g3ँठह ) \n2013 अनुवाद पुर/g30उकार - /g25अी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उप/g288यास  /g25अी िव/g303णु सखाराम खा/g283डेकर ) \n  \n२ \nफणीटऎझघङर नाथ रेणु  \nएकटा लोकगीतक िवटऎइझब ाप ित  \nभूिमका  \nमहाकिव िव/g32उापितपर “खोज”करैत काल हमरा लागल जे एक अ/g28अयायक शीष/g36ठक राख ’ पड़त- “खेितहर-\nबोिनहार आ बहलमानक किव िव/g32उापित ”। कारण पूिण/g36ठय/g363-सहरसाक इलाकामे आइयो िव/g32उापितक पदावली गािब -\nगािब क’ भाव देखाक’ नाचैबलाक म/g283डली सभ अिछ। ऐ म/g283डली सभक नायक मिहसवार , चरबाह आ गाड़ीक \nबहलमाने होइ छिथ /g262ायः। मैिथल पि/g283डत लोकिनसँ पुछलॱ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \n, ई कोना भेल? बजला, अह/g363 कोन फेरामे पड़ल छी? अही सभ मूख/g36ठक कारण आइ िव/g32उापितक दुद/g36ठशा भ ’ \nरहल अिछ। ऐ मामूली लोक सभक मोनमे जखन एलै िव/g32उापितक नामपर “चािरटा पदावली” जोिड़ देलक। \n.. अह/g363 िद/g2अ2/gउठ0िमत भ ’ रहल छी।.. िमिथलाक पि/g283डतक वज/g36ठना-वाणीपर कान-बात नै दैत हम सहष/g36ठ सहरसा (बा \nसहष/g365?) या/g255ाक तैयारी शु/g265 क ’ देलॱ। ..कनचीरा गाम एकटा एहन गाम अिछ जइपर दू-दू िजलाक िजला \nअिधकारीक शासन चलैत अिछ। अदहा गाम सहरसामे, अदहा गाम पूिण/g36ठय/g363मे।   \n... कनचीराक िव/g32उापित -म/g283डलीक नाम दुनू िजलाक लोक लै छिथ। ... जइ िदन कनचीरा गाम पहुँचलॱ, \nगाममे एकटा अघट घटना घिटत भ’ गेल रहै। दस सालसँ इलाकाक /g262ितिनिध/g28उव करैबला नेताजी चुनावमे \nिचतंग भ’ गेल रहिथ। तइ /g325ारे ओइ राित नाच -गानक दोसरे मतलब िनकालल जा सकै छल, ऐ डरे \n“िव/g32उापित -म/g283डली”क नायक जनकदास नाच करबाक अनुमित नै देलिन।   \nदोसर राित ओ ब/g386ड खुशामद करेलाक बाद अनुमित देलिन। नायक जनकदास ब/g386ड तक/g36ठ-िवतक/g36ठ केलाक \nबाद घुमा-िफरा क’ दोहरा-तेहरा क’ कहलिन, “ िव/g32उापित - नाच” क ज/g288म हुनके पिरवारमे पिहले-पिहल भेल। \nिव/g30उतारसँ ओ किहयो िकछु नै कहलिन। आ हुनका जखन ई िव/g258ास भ ’ गेलिन जे “िव/g32उापित नाच \nम/g283डली”क नामपर खच/g36ठ करबा लेल हजार - दू हजार टाका सरकारक खजानासँ ल’ क’ हम नै बहराएल छी, \nतखन ओ मृदंगपर थाप देलिन। राित भिर नाच देखैत रहलॱ। गाए चरबैबला छौड़ा, साड़ी पहीर िवरिहनी \nराधा बिन गेिल आ कािन-कािन गाबए लागिल- “कतेक िदवस हिर खेपब हो, तुम एसकिर नारी!” दोसर िदन, \nजनकदाससँ ऐ नाचक उ/g28उपि/g25उक इितहास पुछलॱ तँ ओ बाजल - नै जािन किहयासँ ऐ नाचक मूलगैनी हमरा \nपिरवारमे चलैत आिब रहल अिछ। जनकदासक ऐ उदासीक कारण छल- हमर टेपरेकाड/g36ठर। .. चु/g2ँ0पे-चु/g2ँ0पे सभ \nगीत फीतामे अह/g363 भिर लेलॱ, चलाकीसँ। मंगनीमे अपन काज सुतािर लेलॱ अह/g363? आ, अंितममे पचास टाका \nनगदी देलाक बादो ओ हमर ऐ /g262/g3ठठक कोनो उ/g25उर नै देलिन िक खेितहर -बोिनहार, चरवाह आ बहलमान सभ \nकिहया आ केना िव/g32उापितक पदावलीक/g2उ3 गािब -गािब नाचब /g262ार/g2ँउभ केलिन। जनकदासक पलानीमे पुआरपर पड़ल \nरही िदन भिर, ओकरा दया नै लगलै। ओकर मसोमात जवान बेटी हमरा िदससँ पैरवी केलक, तखनो ओ नै \nपिसझल, अपन खानदानीक “हँसी” करबैबला गप के “गजट” मे “छापी” कराब’ चाहत? बुरहा जनकदास \nबड़द खोिल चरबै लेल चिल गेला। हम ओकर पलानीमे पड़ल रहलॱ आ तकर बादे एकटा िख/g30उसा सुनलॱ बा \nसपना देखलॱ बा “/gउठ0म ”मे पिड़ गेलॱ- ई नै किह सकै छी। \n  \n३ \nकी मैिथली मा/g255 मैिथल /gउ0ँा/g332णक भाषा छी? \nसे/g288टर फॉर /g30उटडी ऑफ \n  इि/g283डयन /g3ँँेिडश/g288स - मैिथ ली सािह/g28उयसँ ऐ सं/g30उथाक की सरोकार छै? िव/g32उापित सेवा \nसं/g30उथान आ चेतना सिमित राजनैितक सं/g30उथा अिछ - पागबला सं/g30उकृत आ अवह/g32अक िव/g32उापितक सालाना \nिव/g32उापित पव/g36ठ करबाक अितिर/g2अ0त एकर सभक की काज छै? ऑल इि/g283डया मैिथली सािह/g28उय सिमितक \nपड़ोसीयोक/g2उ3 पता नै छै जे ई सं/g30उथा छैहो बा नै, जयका/g288त िम/g25अक मृ/g28उयुक बाद ऐ सं/g30उथाक मा/g288यता बरकरार  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \nिकए छै, की जयका/g288त िम/g25अक मैिथली लेल कएल अहसानक पािर/g25अिमक हुनकर बेटी-जमाए लऽ रहल छिथ। \nअिखल भारतीय मैिथली सािह/g28उय पिरषद की अिछ आ एम .बी.बी.एस. डॉ/g2अ0टर , िजनका सािह/g28उयसँ कोनो \nसरोकार नै छि/g288ह , िकए वो टक अिधकार लेल ऐ मुइल सं/g30उथाक पता अपन नामसँ दै लेल तैयार भेल छिथ। \nिमिथला स/g36उ/g30उकृितक पिरषद तँ िव/g32उापितक/g2उ3 पागबला फोटो पिहरा कऽ िव/g32उापितक नै मैिथलीक य/g253ोपवीत \nसं/g30उकार करबाक दोषी अिछये। तँ की ई मैिथल /gउ0ँा/g332णक ख/g363टी सं/g30उथा सभ मैिथलीक/g2उ3 मैिथल /gउ0ँा/g332णक भाषा \nबनबै लेल (सािह/g28उय अकादेमी िद/g2ँ8लीमे) मा/g255 वोट आ क/g2ँ2जाक राजनीितक अ/g288तग/g36ठत सािह/g28उय अकादेमीक \nमैिथली क/g288वीनर चुनबाक लेल सं/g30उथाक /g265पमे काज कऽ रहल अिछ , आ त/g2उ3 अि/g30उत/g28उवमे अिछ ?  \n \nकी मैिथली मा/g255 मैिथल /gउ0ँा/g332णक भाषा अिछ ? \nसािह/g28उय अकादेमी, िद/g2ँ8लीक पुर/g30उकारक बँटवारा (!!!) देखी तँ उ/g25उर की अिछ ? \n(कुल बँटवारा ४३ बेर- २०११ धिर) \nमैिथल /gउ0ँा/g332ण -३६ बेर!! \nकाय/g30उथ -५\n  बेर \nराजपूत-२  बेर \nगएर सवण/g36ठ- 0000 बेर!!!! \n  \n  \n१९६६- यशोधर झा (िमिथला वैभव, दश/g36ठन ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९६८- या/g255ी (प/g255हीन न/g2अ2न गाछ , प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९६९- उपे/g288/gउ06 नाथ झा “/g30ठयास ” ( दू प/g255 , उप/g288यास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९७०- काशीका/g288त िम/g25अ “मधुप” (राधा िवरह, महाका/g30ठय ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९७१- सुरे/g288/gउ06 झा “सुमन” ( पयि/g30उवनी, प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९७३- /gउ0ँजिकशोर वम/g365 “मिणप/g323 ” (नैका बिनजारा, उप/g288यास ) कण/g36ठ काय/g30उथ  \n  \n१९७५- िगरी/g288/gउ06 मोहन िम/g25अ (िकछु देखल िकछु सुनल, सं/g30उमरण ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९७६- वै/g32उनाथ मि/g2ँ8लक “िवधु” (सीतायन, महाका/g30ठय ) कण/g36ठ काय/g30उथ  \n  \n१९७७- राजे/g258र झा (अवह/g32अ : उ/g322व ओ िवकास , समालोचना) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९७८- उपे/g288/gउ06 ठाकुर “मोहन” (बािज उठल मुरली, प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \n  \n१९७९- त/g288/g255नाथ झा (कृ/g303ण चिरत , महाका/g30ठय ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८०- सुध/g36उशु शेखर चौधरी (ई बतहा संसार, उप/g288यास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८१- माक/g36ठ/g283डेय /g262वासी (अग/g30उ/g28उयाियनी, महाका/g30ठय ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८२- िलली रे (मरीिचका, उप/g288यास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८३- च/g288/gउ06नाथ िम/g25अ “अमर” ( मैिथली प/g255कािरताक इितहास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८४- आरसी /g262साद िसंह (सूय/g36ठमुखी, प/g32उ ) गएर /gउ0ँा/g332ण - राजपूत \n  \n१९८५- हिरमोहन झा (जीवन या/g255ा, आ/g28उमकथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८६- सुभ/gउ06 झा (नाितक प/g255क उ/g25उर , िनब/g288ध ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८७- उमानाथ झा (अतीत, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८८- मायान/g288द िम/g25अ (मं/g255पु/g255 , उप/g288यास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९८९- का/g2अ8चीनाथ झा “िकरण” (पराशर, महाका/g30ठय ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९०- /g262भास कुमार चौधरी (/g262भासक कथा, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९१- रामदेव झा (पिसझैत पाथर, एक/g36उकी) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९२- भीमनाथ झा (िविवधा, िनब/g288ध ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९३- गोिव/g288द झा (सामाक पौती, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९४- गंगेश गुंजन (उिचतव/g2अ0ता, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९५- जयम/g288त िम/g25अ (किवता कुसुम/g36उजिल , प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९६- राजमोहन झा ( आइ काि/g33उ परसू, कथा सं/g3ँठह ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९७- कीित/g36ठ नारायण िम/g25अ (/g28अव/g30उत होइत शाि/g288त/g30उतूप , प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \n१९९८- जीवका/g288त (तकै अिछ िचड़ै, प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n१९९९- साकेतान/g288द (गणनायक, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२०००- रमान/g288द रेणु (कतेक रास बात, प/g32उ )कण/g36ठ काय/g30उथ  \n  \n२००१- बबुआजी झा “ अ/g253ात ” ( /g262ित/g253ा पा/g283डव , महाका/g30ठय ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२००२- सोमदेव (सह/g263मुखी चौक पर , प/g32उ ) काय/g30उथ  \n  \n२००३- नीरजा रेणु (ऋत/g2ँउभरा, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२००४- च/g288/gउ06भानु िसंह (शकु/g288तला, महाका/g30ठय ) गएर /gउ0ँा/g332ण - राजपूत \n  \n२००५- िववेकान/g288द ठाकुर (चानन घन गिछया, प/g32उ ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२००६- िवभूित आन/g288द (काठ, कथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२००७- /g262दीप िबहारी (सरोकार, कथा)कण/g36ठ काय/g30उथ  \n  \n२००८- म/g255े/g258र झा (कतेक डािर पर, आ/g28उमकथा) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२००९- /g30उव .मनमोहन झा (गंगापु/g255 , कथासं/g3ँठह ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२०१०- /g25अीमित उषािकरण खान (भामती, उप/g288यास ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \n२०११- /g25अी उदयच/g288/gउ06 झा \"िवनोद\" ( अप/g252 , किवता सं/g3ँठह ) मैिथल /gउ0ँा/g332ण  \n  \nगजे/g288/gउ06  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \n२. गटऎइझब  \n२.१.\n आशीष अनिचधॉषइइहार -मािहया  \n  \n२.२.\n जगदीश टऎझ6झसाद मटऎझङइ ड ल-लघुकथा-इमानदार घूसखोर  \n  \n२.३.\n /g262मोद रंिगले- /g262च/g283ड /g262योग क एलिथ नया हिथयार- मधेसी मोच/g365 बेवकुफ बनए लेल भऽ \nगेल तैयार  \n  \n  \n२.४.१.\n रामिव लास साहु -एकटा िव हिन  कथा- घुसहा घर २.\nकैलास दास-लघुकथा-\nलटऎइ6इज   \n  \n२.५.\n संजीव कुमार शमा- महाकिव  पं. लालदासक १५६म जयंती समारोह   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n  \n  \n२.६.\n स/g288दीप कुमार साफी- आ/g28उमकथा \n  \n२.७.\n उमेश म/g283डल - दोसर चरणक पिहल सगर राित दीप जरय दरभंगामे स/g2ँउप/g382 -  \nिडिजटल फॉम/g36ठमे ३७ टा पोथीक लोकाप/g36ठण  \n \n \n आशीष अनिच/g288हार - मािहया \n  \nहम /g262यासरत छलहुँ जे लघु-दीघ/g36ठ िनण/g36ठय भाग -२ एही अंकमे आबए मुदा कनेक नमहर चच/g365 हेबाक कारण/g3अ0 बेसी \nसमय लािग रहल छै..... तँए ऐ खेप एकटा नव िवधापर ग/g2ँ0प करी। ऐ िवधाक नाम िथक \" मािहया \" । ई \nिवधा मूलतः पंजाबी सािह/g28उय केर िथक आ पंजाबीसँ उदू/g36ठमे आएल आ तकरा बाद सभ भाषामे पसरल। ई \nिवधा मा/g255 तीन प/g363ित केर होइत छै जािहमे पिहल प/g363ितमे 12 मा/g255ा दोसरमे 10 मा/g255ा आ फेर तेसरमे 12 \nमा/g255ा होइत छै आ स/g3ठ5े-स/g3ठ5 पिहल प/g363ित आ तेसर प/g363ितमे कािफया ( तुका/g288त ) होइत छै... तँ देखी एकर \nसंरचनाक/g2उ3------    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nपंजाबीमे मािहयाक पिहल प/g363ितक संरचना अिधक/g36उशतः 2211222 अिछ मने दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ-लघु-लघु- दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ-\nदीघ/g36ठ।  \nतेनािहते दोसर प/g363ितक संरचना अिछ 211222 दीघ/g36ठ-लघु-लघु- दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ \nआ फेर तेसर प/g363ितक संरचना पिहल प/g363ितक बराबर अिछ मने 2211222 मने दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ-लघु-लघु- दीघ/g36ठ-दीघ/g36ठ-\nदीघ/g36ठ।  \n  \nओना ई अिधक/g36उश  संरचना अिछ। ऐक/g2उ3 अलावे िकछु हेड़ -फेड़क संग आन-आन संरचना सेहो भेटैत \nअिछ।  मुदा ई िनि/g256त छै जे हरेक प/g363ितमे दीघ/g36ठक बेसी सं/g2अठया रहने लयमे ई खूब आिब जाइत छै \n  \nमािहया छ/g288दमे अथ/g36ठक चािर तरह/g3अ0 िव/g30उतार होइत छै... \n  \n१) या तँ पिहल आ दोसर प/g363ित मीिल कए एकटा अथ/g36ठक/g2उ3 /g28अविनत करै आ तेसर प/g363ित अलग रहै, \n२) या तँ दोसर प/g363ित आ तेसर प/g363ित मीिल कए कएटा अथ/g36ठक/g2उ3 /g325िनत करै आ पिहल प/g363ित अलग रहै, \n३) या तीनू प/g363ित मीिल कए एकटा अथ/g36ठक/g2उ3 /g28अविनत करै \n४) या दोसर प/g363ित एहन होइ जे पिहलो प/g363ित स/g3ठ5 मीिल अलग अथ/g36ठ दै वा तेसर प/g363ित स/g3ठ5 मीिल अ लग \nअथ/g36ठ दै।   \n  \nमािहया छ/g288दक /g30उथायी अधार /g25अृग/g36उर रस िथक मुदा आधुिनक समयमे ई हरेक िवषयमे िलखल जाइत अिछ। \nउदाहरण /g30उव/g265प देखू हमर दूटा मािहया--- \n  \n  \n१) तीरसँ ने त/g26उआिरसँ \nहम डरै छी आब    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nहुनक नजिरक/g2उ3 मािरसँ  \n  \n  \n२) डोलैए मोन हमर \nउठल आँिखसँ भाइ \nकरेज मथैए हमर \n  \n  \nमैिथलीमे ई मािहया छ/g288द अ/g253ात अिछ .. आउ एकरो आगू बढ़ाएल जाए..... खास कए जे किव /g25अृग/g36उर रसमे \nभीजल रहै छिथ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश टऎझ6झसाद मटऎझङइ ड ल \nलघुकथा- \nइमानदार घूसखोर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nचुनमुन बाबूक/g2उ3 सभ जनैत , चाहे ओ आम आदमी होिथ  वा कचहरीक वकील, मुंशी, िक रानी, चाहे इनटेिल जे/g288 स  \n िव भागक अफसर होिथ  वा /g262शासिन  क, जे ओहन घूसखोर िज ला भिर मे िक यो नै छिथ  मुदा ईहो सभ जनैत \nछिथ  जे िज नगीमे किह यो अपन इमान नै िड गौलिन । \n  \nिज ला स/g255 /g288 यायालयक /g262थम /g25अेणीक जज चुनमुन बाबू छिथ  । अ◌ोना हुनकर असल नाओं सुरे/g288 /gउ06  \n /g262साद िछ  यिन  मुदा दादीक पिह ल पोता रहने उपहार देल नाओं चुनमुन िछ यिन  जे पछाित  बाबू जोड़ा गेलिन । \nउफ/g36ठ कए कऽ अपनो चुनमुन बाबू िल  खते छिथ  जे नेम/g2ँ0 लेटमे सेहो छि/g288 ह  । ओना बहुतो, /g262ेमचंद आ िद  नकरजी \nसन भेलाह िज नकर असली नाओंसँ बेसी लोक उपनामेक/g2उ3 जनैत छि/g288 ह  ।  \nब/g2अउ चेसँ चुनमुन बाबू इमानदारीक ि◌ नव/g36ठहन करैत आएल छिथ   जेकर फलाफल सेहो जीिव तेमे भेट रहल \nछि/g288 ह  । पढ़ै-िल खैमे एते इमानदार रहलाह जे किह यो मौिल क रचना छोिड़  नोट-फोटक सहारा नै लेलिन । \nजइसँ सभ िद न नीक िर ज/g2ँ8 ट  होइत रहलिन । ओना सु/g2ँ3 य/g30उ त  पिर वार रहने किह यो अथ/g36ठक अभाव सेहो निह  ये \nभेलिन । मुदा अपनो पढ़ैमे एते इमानदारी रखैत छलाह जे िश /g252कसँ पिर  वार धिर  नजिर मे रहलाह। एम.ए; \nएल.एल.बी. कए /g262थम /g25अेणी िज  ला स/g255 /g288 यायाधीश बनलाह। \n      चािर  भ/g363इक बीच सए बीघासँ ऊपरे जमीन छि/g288 ह   जइमे तीन भ/g363इ नोकरी करै छिथ   आ एक भ/g363इ देवे/g288 /gउ06  \n/g262साद िग  रह/g30उ थी करै छिथ । िग रह/g30उ थीक अथ/g36ठ खाली खेित ये करब नै, बि/g2ँ8 क   पिर वारक/g2उ3 संचािल  त करब सेहो \nहोइत, जे छलिन । नोकिरहरो भ/g363इ सभक/g2उ3 नै बूिझ   पड़िन  जे खानदानी पिर वारमे किन यो कतौ घून-घान आिक  \nिद वार-गराड़ लागल अिछ । पिर वारक ऐ काजमे चुनमुन बाबूक िव चार काज केलकिन । ओहए कहलिख न जे \nजखन हम सभ तीनू भ/g363इ नोकरी करै छी तखन खेत आ पिर  वार देवे/g288 /gउ06 क भेलिन , जइ िद न हमसभ िर टायर \nभेलापर  आएब तइ िद न अिग ला िव चार करब। मनमे ईहो रहिन  जे जखने हम सभ खेत ब/g363िट   लेब तखने ढेर \nतरहक िब  हंगरा उठत। एक तँ ओिह ना जमीन जाल छी तइपर भैयारीक तँ आरो महाजाल। जे स/g2ँउ प ित  आइ \nधिर  मान-/g262ित  /g303 ठा बनल रहल अिछ  वहए गाड़ा-घेघ बिन  सभटाक/g2उ3 धोइ -पोिछ  एकब/g326 कऽ देत। जखन िज  नगीमे \nमाने-/g262ित  /g303 ठा नै तखन िज निग यो तँ ए/g2अ0 स पायर डेटक दबाइसँ बेसी िक छु नै। \n     एक तँ अ◌ोहुना समए ि◌ नध/g365िर  त अिछ  जे कते उमेरमे बेटाक िब आह आ कते उमेरमे बेटीक िब अ◌ाह करक \nचाही, तहूमे देहक ल/g252ण आगूमे ढाढ़ भऽ जाइ छै। से सुरे/g288 /gउ06 क िप ता गौड़ीनाथ सेहो केलिन । जखन सुरे/g288 /gउ06  \n/g262साद बी.ए.मे पढ़ैत छलाह तखने िब आह कऽ देलिख न। कहैले तँ ईहो अिछ  जे जखन पिढ़ -ि◌लिख  अपना \nपएरपर ठाढ़ भऽ जाइ तखन िब आह करैक चाही, मुदा जइठा म पएरपर ठाढ़ होइक बेव/g30उ थे नै रहत तइठाम \nिक  सभ अिव वािह त बिन  बबािज ये भऽ जाए। कओलेजक अव/g30उ थामे सुरे/g288 /gउ06 /g262साद रहिथ   मुदा िम िस यो भिर  \nमनमे नै उठलिन  जे अखन िब आह अनुिच त हएत। सािह /g28उ य सँ िद लच/g30उ पी रहबे करिन  तहूमे म/g28अ य युगीन \nसािह /g28उ य सँ बेसी रहलिन  तँए मनमे चप-चिप ये रहिन । िप तोक मनमे किह यो दहेजक लोभ नै उठलिन  जे नीक \nिश /g252ा पािब   नीक नोकरी भेटलापर नीक दहेजो भेटै छै। सामा/g288 य  िग रह/g30उ त  पिर वार जक/g363 अपन दािय  /g28उ व  बूिझ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nसमैपर काज समेिट  लेलिन  िक अए मनमे उिठ तिन  जे बेटाक/g2उ3 पढ़ैमे बाधा उपि/g30उ थ  त हेतिन । तँए मन खुशीसँ \nखुिश आइते रहिन ।  \n     एम.ए.क पिह ल स/g255मे जखन सुरे/g288 /gउ06 पढ़ैत छल तखन जॱआ बेटी भेल। नैहरेमे प/g2अँी रहिथ  न। ओना साले \nभिर पर दुरागमन भऽ गेल रहिन । जॱआ बेटी देिख  माएक मनमे तँ कनी सोगो पैसलिन  मुदा नानीक मनमे तते \nखुशी रहिन  जे सो/g33उो आना नाित ने पाछू बेहाल रहए लगली। खुशीक कारण रहिन  जे तेहेन जुग-जमाना भऽ \nगेल अिछ  जे अनेरे लोक बेटाक आशा करैए, तइसँ नीक बेिट ये। जँ बेटीक/g2उ3 नाित   निह ये देखत तैयो जँ दुनू \nबेटीक िज नगी-जान रहलै तँ किह यो माएक/g2उ3 थोड़े दावाइ -दा/g265 आिक   कपड़ा-ल/g25उाक दुख हुअए देत। अप नो \nपिह रन जँ दैत रहतै तैयो सभ िद न हराएले रहत। तहूमे तेहेन कपड़ा सभ बिन  रहल अिछ  जे तीन साल \nतक नबे रहैए, आ चलत कते िद न तेकर कोनो ठीक छै। सुइटर िब नैक लूिर  िस खा देबै, भिर  ब/g363िह  सँ लऽ \nकऽ अ◌ाधावािहंक तते दैत रहतै जे दस-दसटा सािट  कऽ पिह रत। िक  करतै माघक जाड़। ओना सुरे/g288 /gउ06 क \nमाइक मनमे सेहो खुिश ये रहिन  जे भगवान अपना कोिख मे बेटी नै देलिन  तँ िक  हेतै पोतीक क/g288 यादानक बाट \nतँ खुिज ये गेल। जे नारी एकोटा क/g288 यादान नै केलक ओ चाहे जे हुअए मुदा माइक एक सू/g255मे कम ज/g265र \nरहत।  \n     िज ला स/g255 /g288 यायालयक /g288 यायाधीश बिन  जुआइन करए सुरे/g288 /gउ06 /g262साद आइ जेताह। असीरवाद दैत माइयो \nआ िप तो कहलिख न- \n“बौआ, नमहर काजक भार उठबए जेबह तँए नमहर बिन  काज किर हह।” \nमाता िप ताक असीरवाद सुिन  सुरे/g288 /gउ06  िक छु नै बाजल मुदा मनमे एकटा /g262/g3ठठ घुिर  आए लगलिन , जे माए बूिझ  \nगेलिख न। तोसैत कहलिख न- \n“बौआ, सभ िद न एकार बिन  पढ़लह-िल खलह मुदा अपन पिर वार अपने आगू नीक होइ छै तँए पि/g2अँ  यो आ \nचा/g265 कनिट  रिब  योक/g2उ3 संगे नेने जाह। ” \n     सोझामे गौड़ीनाथक/g2उ3 देखैत तँए सुरे/g288 /gउ06  िक छु बाजए नै चाहैत मुदा मन गुनगुनाइत जे माए बूिझ  गेलिख न। \nबजलीह-  \n“बौआ, अपन ब /g2अउ चाक/g2उ3 अपने देख -रेखमे पढ़ाएब बेसी नीक होइ छै, सेहो हेतह, आइ-काि/g33उ   देखै िछ ऐ दूधे \nलगसँ ब/g2अउ चा हिट  जाइ छै। दोसर हमरा सबहक आशा कते िद न करै छह, सेहो सीखल नै रहतह तँ \nअिग लाक/g2उ3 िक   िस खेबहक। मनमे होइत हेतह जे िप ता िक  कहताह मुदा नोकरीक अथ/g36ठ तँ ई नै ने होइ  छै जे \nगामे छोिड़  देब, पिर वारे छोिड़  देब। मौका-मुनािस ब अबैत-जाइत रिह हह। बेटा धन िछ अह, तोरा माल-जाल \nजक/g363 थोड़े डोरी बाि/g288 ह   राखल जाएत। ई होइत हेतह जे पिर वार टूिट  जाएत, से /gउठ0म हेतह। भदवािर   मासमे \nिह मालयक पािन क िम लान समु/gउ06सँ भऽ जाइत अिछ   जे अनिद ना माने आन मौसममे धार कमजोर वा सुखने\n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nछूिट जाइत अिछ  मुदा फेर भदवािर मे िक  देखै छहक। पिर वार एक धार छी जेकर /g262वाह /g30उ व/g2अउ छ  पिव /g255 बिन   \nअनवरत सामािज क िद शामे बहैत रहए यएह ने भेल। छाती स/g3ठ2त कए कऽ घरसँ जाह। ” \n     अखन धिर  सुरे/g288 /gउ06 /g262साद छाती स/g3ठ2त करबक अथ/g36ठ खाली कहावते धिर   बुझैत छल मुदा माइक \nअसीरवादक श/g2ँ2 द  मनमे हॱड़ मारलकिन । छाती स/g3ठ2त करब बाता-बातीमे स/g3ठ2त करब आिक   काजमे स/g3ठ2त \nकरब, िव चार स/g3ठ2त करब आिक   पिव /g255 िव  चार स/g3ठ2त करब , पिव /g255 िव  चार संग पिव /g255 िज  नगी स/g3ठ2त बना \nचलब आिक  स/g3ठ2त मनु/g303 य बनब। समु/gउ06क पािन   जक/g363 जते डुबकुिन  य/g363 मारैत तते अथाह िद  स डुमल जाइत। \nअनायास मनमे उठलिन , आएल शुभक लगनमा शुभे हे शुभे...। माइक शुभ बात सुिन  शुभे/g2अ0 /g252ु नजिर सँ \nदलदलाइत सुरे/g288 /gउ06  बाजल- \n“माए, तोहर असीरवाद िश रोधाय/g36ठ अिछ  । मुदा सम/g30उ यो तँ िज नगीक बाधक बिन  दानव जक/g363 अबैत रहै छै। ” \n     आ◌ेना सुरे/g288 /gउ06  खुशीमे दहिल  गेल छल जइसँ ऐ िव चारपर नजिर  नै गेलिन  जे बड़का जंगलक कातमे पिह ने \nझाड़े-झूड़ रहै छै जइमे छोट-छोट जानवर बास करैत अिछ । तिह ना ने मनु/g2अ0 खोक बोन छै जइमे पिह ने \nछोटका जीव-ज/g288 तु रहैत छै।  \n     चुपचाप भेल िप ताक मनमे नचैत जे जूरशीतलक अछॴजल जक/g363, घरसँ िन किल  दोसराक सेवामे जा रहल \nअिछ  िक  ओकरा बसाओत आिक  उजाड़त। मुदा िब नु गहन लगने अनुमािन ते ने हएब।  \n     जिह ना कओलेजक पिह ल िद न, सासुरक पिह ल भ/g2उ3ट , दो/g30उ तीक पिह ल िम लन भेने /g30उ व त: हृदए डगमगाए \nलगैत, जे सुरे/g288 /gउ06ो /g262सादक/g2उ3 काय/g365लय पहुँचते हुअए लगलिन  । नव-नव संगी सभ आिब -आिब  भ/g2उ3ट करए \nलगलिन । संिग यो बेसी ओहन नै, जे समतूल हुअए। मुदा सुरे/g288 /gउ06 अवाक। सोझे नम/g30उ कारक उ/g25उर नम/g30उ कारमे \nदैत रहलाह । मा/g255 हाजरी बनाएब छलिन   तँए काजक भारो बेसी निह ये। संगी सभ किम ते असकरे रिह  \nगेलाह। मनमे पिर वार आ दरमाहा संगे सोझा-सोझी उठलिन । दरमाहा तँ सीिम त पिर वारक /g30उ त रक िह साबसँ \nबनैत छै, तहूमे जे देश जेहेन रहल ओकर ओइ तरहक बनै छै। प/g363च गोटेक पिर  वारमे छह गोटे अखने छी। \nतहूमे चािर टा बेिट ये अिछ । समाजो तेहेन अिछ  जे दहेजक सवारी कसबे करत। घर भाड़ा, िब जली-पािन , \nइ/g288 कम टे/g2अ0 स इ/g28उ यािद  किट ये जाएत तखन हाथमे कते आओत? महगी अपना चािल ये चलबे करै छै। तहूमे \nतेहेन लफड़ल डेग पकिड़  लेने अिछ  जे म/g28अ यवग/g368य जीवन धारक मोिन   जक/g363 चकभॱर लऽ रहल अिछ  । मन \nिव षसँ िब साइन हुअए लगलिन । ओना काज नै रहने काय/g365लय समैसँ पिह  ने छोड़ब पिह ल िद न उिच त नै \nहएत। कुरसीक मुरेड़ापर मुड़ी अॅटकौने अकास िद स देखैक कोिश श करैत रहिथ  मुदा काय/g365लयक छतमे \nरोकाएल रहिन ।  \n     चािर  बजे काय/g365लयसँ िन  किल  सुरे/g288 /gउ06 /g262साद सोझे डेरा िद  स िव दा भेलाह। रंग-िब रंगक टीका-िट /g2ँ0 प णी \nर/g30उ तामे होइत। िक छु नीको िक छु अधलो। परदेशमे पित  कमेताह, से खुशी प/g2अँी सुनैनाक/g2उ3 रहबे करिन  । चा/g265 \nबेटीक बीच सुनैना यि/g252  णी जक/g363 पित  क आगमनक /g262ित  /g252ा बेर -बेर नजिर  उठा-उठा करैत। ओसारपर पित क/g2उ3  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \nपहुँचते सुनैना मु/g30उ की भरल नजिर क तीर छोड़लिन । पगलाएल मन सुरे/g288 /gउ06 /g262सादक। िज  नगीक सम/g30उ यासँ \nपगलाएल। ओना िक यो खुिश योसँ पगलाइत अिछ  तँ िक यो दुखोसँ। मुदा सुरे/g288 /gउ06  पगलाएल रहिथ  अपन आगूक \nिज नगीक सम/g30उ यासँ। अपनाक/g2उ3 संयिम  त करैत बेटीक हा थ पकड़ने कोठरी पहुँचला। प/g2अँी चाह अनलिन  । दुनू \nगोटे चाह पीबैत गप-सप शु/g265 केलिन  । अपन आमदनी देखबैत सुरे/g288 /gउ06  बजलाह- \n“अपन पिर वार भेल जेकर आमदनी स/g25उिर   हजार मिह ना भेल, तइमे घर भाड़ा, इ/g288 कम टै/g2अ0 स क संग कतेको \nजमा करैक सू/g255 लागल अिछ  । घर केना चलत से तँ अपने दुनू गोरे ने िव चारब।” \n     जेना सुरे/g288 /gउ06 /g262साद अपन मोटा प/g2अँीपर पटकए चाहलिन   तिह ना प/g2अँी भोली-बौलक गेन जक/g363 उनटबैत \nबजलीह-  \n“देखू हमर कुल-खनदान एहेन नै रहल जे केकरो अिध कार छीनत। जे काज अह/g363क छी ओ अह/g363क भेल आ \nजे हमर छी ओ हमर भेल। छह मास पछाित  पेटक ब/g2अउ चाक दुख माइये बुझैत अिछ  बाप थोड़े बूझत। आिक  \nकिह यो िक छु कहबो केलॱ।” \n     दू-ह/g28उ थी बौल फेकैत सुरे/g288 /gउ06  बजलाह-  \n“कहलॱ तँ बेस बात मुदा पढ़लॱ-िल खलॱ दुनू गोटे फुट-फुट इसकूलमे, सभ िद न रहलॱ फुट-फुट मुदा धीया-\nपुता तँ सिझ या भेल िक ने, तखन देह िछ पौने काज चलत?” \nसुनैना अपनाक/g2उ3 कमजोर पबैत बजलीह -  \n“अह/g363क जे िव  चार अिछ  से बाजू जे अनुकूल हएत मािन  लेब जे नै हएत अ◌ोकरा त/g28उ काल रिख  लेब।” \nएक गंभीर िच◌ ंतक जक/g363 सुरे/g288 /gउ06  बजलाह- \n“जते हमरा दरमाहा भेटत ओ अह/g363 हाथमे दऽ देब। अपना िव  चारे पिर वार चलाएब।” \n     नोकरी क/g2उ3 िज  नगीक धार बूिझ  पिर वारक सवारी नावपर चढ़ा भिव /g303 य  िद स बढ़लाह। मनमे उठलिन  जे एक \nबेर प/g2अँीक/g2उ3 पूिछ   िल यिन  जे केना घर चलाएब मुदा मनक/g2उ3 मने रोिक   कहलकिन  जखन कुल- खनदानक र/g252क \nछिथ  तखन िक छु बाजब उिच त नै हएत। अपना लेल सोचब नीक हएत। चलैत धारमे नावक/g2उ3 हवा-िब हािड़ , \nपािन -पाथरसँ सामना करए पड़ै छै। जखने वेतनक भीतर पिर वार चलत, तखने एक वा/g288 ह ल पिर वार जक/g363 \nआगू बढ़ब। जिह ना समाज अपन रोग अपने अरािध  लेलक जइसँ   सभ रोगा गेल तखन अपन रोग के \nदेखत। मुदा एहनो तँ रोग होइते अिछ  जाधिर  दोसर नै बुझैत ताधिर  दोसरक/g2उ3 नै कहल जाइत। कमा कऽ \nपिर वारमे आनब प/g2अँी देखबे करतीह , आमदपर आमद देिख  चसकबे करतीह, जते चसकती तते लोक देखबे \nकरत। कोनो िक  केकरो आँिख  सीयल छै जे नै देखत। मुदा बेटा-बेटीक िब आह-दान -पढ़ा-िल खा स/g252म बना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nिज नगीमे उतारैक अव/g30उ था धिर-  जँ नै कऽ लेब तखन कोन मुँहे समाजमे जीब। नीक हएत जे जिह ना \nहोिश यार रोगी दवाइये दोकानपर दवाइ खा लइए आ घरपर अनबे नै करैए, तेहने जँ उपाए होइ तँ नीक \nहएत। नजिर  काज िद स बढ़लिन । कोन एहेन कोट/g36ठ-/g288 यायालय अिछ  जइमे काजक बोझ नै पड़ल अिछ । \nआनसँ िभ /g382 अपन पहचान बनबैक /g262/g3ठठ अिछ  । मनक उ/g28उसाह जगलिन । काय/g365लय संग डेरामे काज करब। \nकाज बढ़ौने जँ िक छु हिथ आइयो लेब तँ ओते अनुिच त नै हएत। जँ से नै करब तँ पिर वार साधारण नै \nअसाधारण /g265पमे ठाढ़ भेल अिछ  । खेनाइ-पीनाइसँ लऽ कऽ पढ़ौनाइ-िल खौनाइ धिर  तँ बेटे-जक/g363 हएत। पढ़ाइ \nसमा/g2ँ0 त  होइते वा होइपर रिह ते िब आहक भूत कपारपर चिढ़  जाएत। ई काज केकर हेतै? तखन? जाधिर  \n/g262ित  कूलक/g2उ3 अनुकूल बना नै चलल जाएत ताधिर   सड़क परक गाड़ी जक/g363 दुघ/g36ठटनाक/g2उ3 के रोकत। जिह  ना \nओकाइतसँ भारी ढ/g3अ0गक/g2उ3 ब/g363सक जोगार लगा उनटा-पुनटा घुसकाओल जाइत अिछ  तिह ना उनटबै-पुनटबैक \nजोगार करए पड़त। मुदा अनुिच त /g265पमे? निह ! कदािप  नै!! तखन? हँ तखन अिछ  जे अपन काज की \nअिछ ? यएह ने जे लोकक झगड़ाक मुकदमाक ि◌ नण/g36ठए करब। जेकर नोकरी करै िछ  ऐ ओकर काज अनकासँ \nबेसी करब। यएह िज नगीक पिह चान हएत िक ने। अनेरे िक अए एते मुकदमा कोट/g36ठमे पड़ल अिछ  । मिह नामे \nबीसटा मुकदमाक फैसला करब। जिह ना सभक/g2उ3 सभ ओझरबैक पाछू लगल रहैत अिछ   तिह ना ने कोटो-\nकचहरी भऽ गेल अिछ । ओना काज करैक िद शा सभक/g2उ3 िन/g36ठ धािर त अिछ  तखन िक अए ने अपन बाट पकिड़  \nतेज गित  ये चलब। संकि/g2ँ8 प  त होइत मन ठमकलिन । केकर फैसला करैक अिछ  ओकरे ने जे अपन बात \nअपने नै बूिझ  अनेरे ओझराइत आिब  गेल अिछ । एकक ओझरीसँ दोसर ओझराएल अिछ । जिह ना र/g2अ2 ग ड़ \nकरैत आिब  गेल अिछ  तिह ना हमहूँ दू-चािर  र/g288 दा चला आरो िच /g3ठ2न कऽ देब। बीसटा केसक फैसला मासक \nकाजक संग डेढ़ लाखक ऊपरी आमदनी सेहो करब अिछ । दुनू पाट/g368सँ पाइ लेबै। जेकरा प/g252मे हेतै ओ \nअपने भेल आ जेकरा िव प/g252मे हेतै ओकर घुमा देबै। केकरो संग अनुिच  त नै करब। मुदा लोको तँ शेतानक \nचरिख ये अिछ , जे िव चारलॱ से चलए देत िक  नै। िक अए ने चलए देत? चरखीक/g2उ3 चरखा बना घुमाएब तखन \nअनेरे ने सभ सुधिर  जाएत। मुदा चरखीक/g2उ3 चरखा बनत केना? हँ िक अए ने बनत? जखने काजमे तेजी \nआनब तखने ने काज मुँहथिर  लग पहुँचत। हँ मास-दू मास फॲक जाएत मुदा तेसर मास अबैत-अबैत तँ गर \nपकिड़ ये लेत। जखने केसक बहस करा फैसला करैक ि/g30उ थ  ित मे आओत, तखने ने ससारैक गर भेटत। \nतीन-तीन िद नपर तारीख देबै अनेरे ने मासे ि◌ दनमे ठिह या कऽ िल खाइ-फीस जमा करत। \n     चुनमुन बाबूक दस बख/g36ठ नोकरी पुिर   गेलिन । अनढड़न फुलवाड़ीक फूल जक/g363 चा/g265 बेटी िख  लए \nलगलिन । तइपर अनढड़न भगवान तीनटा बेटी आ दूटा बेटा आरो देलकिन । मुदा पित -प/g2अँीक बीच िस  नेहमे \nकमीक प/g3अ0पी पोनगए लगलिन  । सुनैनाक मन कनैत जे भगवान तते धीया-पुता दऽ देलिन  जे के कतए बौआएत \nतेकर ठीक नै। तेहन जुग-जमाना भऽ गेल जे िन ह/g28उ था बाप-माए बेटीक पार-घाट केना लगाओत। अपने \n(पित ) किह यो एक पाइ अनुिच त नै कमाइ छिथ  िक  समाज हमरा छोिड़  देत। िब नु दहेजक िब आह बेटी \nसबहक हएत? कतए सँ आओत। ओना पि/g2अँ  क मिल न चेहरा देख चुनमुन बाबू परखैक पिर यास करैत छलाह \nमुदा लाख सम/g30उ याक बीच सुनैना पित  लग पि/g2अँ  ये जक/g363 रहैत छलीह। काजक भार पित  पर छेलि/g288 ह   ह/g2उ3। बेसी \nसमेओ ने भेटैत छलिन  जे बेसी बातो किर तिथ ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \n     दोसर स/g363झ , चाह नेने सुनैना पित क हाथमे दैत आगूमे ठाढ़ भऽ गेलीह। जिह ना देवालयमे भ/g2अ0 त  िक छु \nयाचना करए ठाढ़ होइत तिह ना सुनैना भऽ गेलीह। सुरे/g288 /gउ06 क मनमे िम िस यो भिर  िज नगीमे /g262ित  कुलता नै। एक \nघॲट चाह पीब सुरे/g288 /gउ06  बजलाह-  \n“मन म/g288 हुआएल देखै छी?” \n     ढलान पािब  जिह ना पािन  ढलिक  जाइत तिह ना ढलकैत सुनैना बजलीह- \n“एक तँ भगवान बेइमान भेला जे केकरो रोिट योपर ने नून केकरो बोरे-बोरे नून दइ छिथ न। नअ-नअटा \nबाल-ब/g2अउ चाक पिर माज/g36ठन करब नाि/g288 ह  टा खेल छी।” \nसुनैनाक िव चार मुँहसँ िन कलबो नै कएल छलिन  तइ बीचेमे सुरे/g288 /gउ06  बजलाह- \n“खेल-खेल  खेलॱ।” किह  चुप भऽ गेलाह। आँिख  उठा प/g2अँीक आँिख  पर अँटकबए चाहैत छलाह मुदा रोगाएल-\nसोगाएल-पीड़ाएल सुनैनाक आँिख मे सुखाइत िज नगीक बालुक टीला छोिड़  आर िक छु ने देख पड़ैत छलिन ।\n   \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n/g262मोद रंिगले  \n/g262च/g283ड /g262योग क एलिथ नया हिथयार- मधेसी मोच/g365 बेवकुफ बनए लेल भऽ गेल तैयार \nजनकपुरधाम: \nएकी कृत नेकपा माओवादीक अ/g28अय/g252 /g262च/g283ड /g262धानम/g288/g255ीक लेल मधेसी मोच/g365 नीक रहत, बतौलि/g288ह अिछ। \nरा/g303/g3ँँपित डा. रामवरण यादव /g262धानम/g288/g255ीक लेल सहम ित करए देने\n  दोसरका अ/g2ँ8टीमेटम सेहो अिहना समा/g2ँ0त \nभेलाक बा द तथा क/g36उ/g3ँठेस   िदस सँ /g262धानम/g288/g255ीक लेल अपन उ/g2ँउमेदवार श ’सील कोइरालाक/g2उ3 खड़ा करौलाक बाद \n/g262च/g283डक एहन अिभ/g30ठयि/g2अ0त  आएल अिछ। ओना तँ माओवादी सँ हरेक काम पुिछकऽ करएब ला मधेसी मोच/g365 \nिदससँ /g262धानम/g288/g255ीक /g262/g30उताव माओवादी अिहसँ पिहनहु आएल छल मुदा /g262धानम/g288/g255ीक लेल /g262/g30उतािवत भेल \nग/g2अउछदारक भूिम का मधेसी मोच/g365मे नीक नै रहलासँ हुनकर नाम बादमे िबसराओल गेल छलै।   माओवादीक/g2उ3  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nनाया हिथयारक /g26उपमे /g262योग होबएब ला मोच/g365 िदससँ नाया /g262/g30उताव तमलोपाक अ/g28अय/g252 मह/g288थ ठाकुरक नाम \nआएल अिछ। ओना तँ चुनावेमे हार पौने ठाकुर एखन धिर नै मधेसक लेल िकछु कएने छिथ नै तँ िकछु \nबजने छिथ । एहन अव/g30उथामे /g262धानम/g288/g255ीक ल/g386डू पौनाइ कोनो छोट बात नइ अिछ। यिद ग/g2ँ0प क एल जाए \nरा/g303/g3ँँपितक/g2उ3 अि/g2ँ8टमटमक/g2उ3 तँ ओहन अ/g2ँ8टीमेटम कतेक िबतल, अइके गणना नइ कएल जा सकैए। बेर-बेर \nसंिवधान बनाबए क/g2उ3 समए बढ़ैत-बढ़ैत संिवधान सभे िवघटन भऽ गेल मुदा एखनो धिर नइ दल सभमे कोनो \nिकसीमके कनीको लाज लागल नै बुिझ पड़ैत अिछ। ए/g2ँउहर /g262धानम/g288/g255ीक लेल रा/g303/g3ँँप ित सम/g252 िनवेदन देने \nिकसोरी महतो मौकामे चौका मारए लेल एकदम तैयार बैसल छिथ । रा/g303/g3ँँपितक दोसरो देल गेल सहमितक \nसमए िबतलाक बा द अदालत िनवेदक महतोक/g2उ3 /g262धानम/g288/g255ी िक ए नइ बनाओल गेल, ओही क/g2उ3 लेल /g30उप/gउठ6ीकरण \nमंगलक अिछ। एक िदससँ देखल जाए तँ रा /g303/g3ँँ पित रामवरण यादव सेहो कम मजबूर\n  नइ छिथ। संिवधान \nसभाक देहावसान भेलाक बाद संसदी य प/g320 ित /g325ारा बनाओल गेल रा/g303/g3ँँपितक/g2उ3 सेहो कोनो अिधकार नै रहत, से \nधमकी /g262मुख दलक /g262मुख नेता सभसँ अएलाक बाद चुलबुल पा/g283डे जी चुल बुल करनाइए ब/g288द क ए देने \nछिथ। आब जेना लगैए, देशक एहन अव/g30उथामे िनकास िनकालयके लेल िकनको दबंग बनिहटा पड़त। नइ तँ \nनेपाल िव/g258क /gउठ0/gउठ6 मुलुकमे ३७ अम /g30उथान मा/g255े नइ , न/g2ँउब र एक बनैत देर नइ लागत। िबना संिवधानक \nचिल रहल देशक/g2उ3 अफगािन /g30उतान बनैत देर नइ लागत। मधेसक मुि/g2अ0तक लेल सश/g30उ/g255 भूिम गत /g26उपमे यु/g320 क ऽ \nरहल मोच/g365 सभक/g2उ3 नेपाल सरकार िकछे मिहना पिहले वात/g365मे आ बए, आवहन कएने छलिथ। मुदा जखन ई \nमोच/g365 सभ वात/g365मे अ एलिथ तखन सरकारक/g2उ3 कोनो मतलब नइ देखल जा रहल अिछ। मधेसीक नेता सभ ई \nसभ देिखओ कऽ चु/g2ँ0पी िक ए सधने छै? कहॴ फेरसँ देश /g325/g288/g325 मे नइ फँिस जाइक। यिद एहन भेल तँ अिहके \nिज/g2ँउमेवार यएह दल सभ रहत। दोसर िदस /g262च/g283ड सँ अलग भेल माओवादी दल वैध प/g252धर नेकपा– \nमाओवादी देशक/g2उ3 ज/g2ँ8दीए िनकास नइ िनकालत तँ हम सभ फेर सश/g30उ/g255 यु/g320 कर ए जंगल ढुकब, जेहन \nचेतावनी बेर-बेर दऽ चुकल अिछ। एहन अव/g30उथामे नेता सभक/g2उ3 इमानदार बननाइ ज/g26उरी रहल अिछ। प ड़ोसी \nदेश भारतक रा/g2अ6य िबहारक उदाहरण देखाबएबला नेपाली नेता सभ एखन िब हारक तर/g3ठ2ीक उदाहरण सेहो \nदेखौक आ िसखाबौक। िकएक तँ नेता सभक नौटंकी करए /g30उथल नेपालक/g2उ3 बनाओत तँ जनता िक/g382हु नै \n/g30उवीकार करत। /g28अयान िद अ। \n \nरचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n१.\n रामिव लास साहु -एकटा िव हिन  कथा- घुसहा घर २.\nकैलास दास \nलघुकथा- लटऎइ6इज  \n१  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nरामिव लास साहु केर एकटा िव हिन  कथा- \n  \nघुसहा घर- \n  \nमुिख याजी पंचायतक गामे-गाम आम सभाक बैसार लेल डो/g33उो िद  यौलिन । गामक लोक सभ एकजुट भऽ आम \nसभामे पहुँचलाह। सभाक/g2उ3 संवोिध  त करैत मुिख याजी बजलाह-  \n“ऐ बैसारमे सभ िक यो िम ल ि◌ नण/g36ठए िल  अए जे पंचायतक गरीब आ मसोमात, िज नकर घर टुटल-फाटल होइ \nवा रहबा योग नै होइ छै। ओइ /g30ठ यि/g2अ0 त  क सूची बनाएल जाउ। हुनका सभक/g2उ3 सरकार तरफसँ घर बनबैले \nइि/g288 द  रा-आवास योजनासँ /g265पैया भेटतिन  ।” \nवाड/g36ठ सद/g30उ य क सहयोगसँ मुिख याजी लग इि/g288 द  रा आवासबला सूची पहुँचल। िब हानेसँ मुिख या जीक दलाल सभ \nसूचीमे नाम/g36उिक  त /g30ठ यि/g2अ0 त  सँ भ/g2उ3ट कऽ एक -एकटा फाम/g36ठ दऽ किह   देलक जे फाम/g36ठ भिर   कऽ मुिख याजी लग जमा \nकरै जाउ आ ब/g3अ3कमे खाता सेहो खोलबा लइ जाउ। संगे संग प/g363च हजार /g265पैआ सेहो िद  अए पड़त। तखन \nइि/g288 द  रा आवास भेटै जाएत। \nबहुत गोटे तँ अपन गाए-मिह◌ ंस-बकरी-छकरी-गहना-जेबर जेकरा जे गर लगलै बेिच  कऽ /g265पैआ दऽ /g265पैआ \nउठेलक। िक छु आदमी एहनो छल जेकरा सकत/g365 नै भेलै ओ वंिच  त रिह  गेल। बदलामे पाइबला लोक अपना \nनामे उठा लेलक।  \n     िक छु िद नक बाद रिघ या मसौमात इि/g288 द  रा-आवास ले फाम/g36ठ भिर   मुिख या जी लग पहुँचलीह। मुिख याजी \nफाम/g36ठ पिढ़   बजलाह- \n“पिह ले इि/g288 द  रा आवासमे पचीस हजार भेटै छलै आब चािल स हजार भेटै छै मुदा आगू भेटैबला साइठ हजार \nभेटतै। जइमे प/g2अउ चीसमे प/g363च हजार आ अखन चािल समे दस हजार खच/g365 लगै छै मुदा आगू साइठमे पनरह \nहजार लगतै।”  \nरिध या सुिनते कािन -कलिप  कऽ अपन मजबूरी सुनौलकिन । मुिख याजी मुड़ी डोलबैत बजलाह-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \n“यइ काकी, हमरे केने◌े नै ने होइ छै, डेगे-डेग हािक म-हुकुम बैसल छै। ओहो तँ किट या सो/g288 हा कऽ रखने \nरहै छै तेकरा की हेतै। आ हमरो कोनो दरमाहा भेटै छै हमहूँ तँ ओहीमे िन महै िछ ऐ। तँ ई हेतौ जे हम \nअपनबला नै लेबो।” सुिन  रिध या सभ बात सुिन  पिर ि/g30उ थ  ित  बूिझ  आपस आिब  गेलीह। \n     बुधनी बुिढ़ या गाममे सभसँ उमेरगर। जुआिन येमे घरबला बािढ़ मे डुिम  मिर  गेलिख न। दूटा बेटाक संग \nबुधनी किह यो िह /g2ँउ मत नै हारिल। संघष/g36ठ करैत आ/g28उ म -ि◌ नभ/g36ठरतापर िध  यो-पुतोक/g2उ3 स/g3ठ2त बनौने छिथ  । हल/g363िक   \nआिथ/g36ठक /g265पे कमजोरे छिथ  ।  \nएक िद न मुिख या जीक नजिर  बुधनी बुिढ़ यापर पड़लिन  आ देिख ते पुछलिख न- \n“गामक बहुतो लोक सभ लाभ लेलक मुदा तूँ कोनो फारमो नै भरलीही? तोरा तँ दूटा लाभ भेटतॱ। \nएकटा वृ/g320ा-प/g3अ0सन ओ दोसर इि/g288 द  रा आवासक।” \nबधनी बजलीह- “ ऐमे कोनो खच/g3अ6-वच/g3अ6 लगैए ?” \nमुिख याजी- “हँ, वृ/g320ा-प/g3अ0सनमे प/g363च सए आ इि/g288 द  रा-आवासमे पनरह हजार।” \nबुधनी- “हम ई लाभ नै लेब।” \nमुिख याजी- “िक अए नै लेब?”  \nबुधनी- “घूस दऽ कऽ घर बनाएब तँ ओइ घूसहा घरमे रहैबला केहेन हेतै?” \nमुिख याजी आ बुधनी बुिढ़ याक गप अपना घरक कोनचर लगसँ रिध या मसोमात सुनैत छलीह अपना \nमनक/g2उ3 बुझबैत बजलीह -  \n“इि/g288 द  रा आवास िक अए घूसहा घर किह यो ने।”  \n२ \nकैलास दास \nजनकपुर \nलघुकथा  \nलटऎइ6इज   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \n \nसािव/g255ी ल/g363ज देिखकऽ छ/g3ठ2 पिड़ गेल। ओ जे सोचने छल ओिह सँ उ/g2ँ8टा नजिर अबए लागल।  सािव/g255ी \nलँजक ओछाओन पर बैसल छल की पवन ओकर देह पर हाथ रािख सहलाबए लगल। पवनक हाथ \nसािव/g255ीक देह पर पड़ै◌ैत सािव/g255ी पवनक मोनक भाव बुिझ गेल आ ओ बाजल ‘पवन हम सोचने छली िक \nल/g363ज मतलब िवदेश मे कामकाज करएवाला सभक फोटो रहैत होतैक आ कोना कोना िवदेश मे जा कऽ \nलोक रहैत अिछ । काम करैत अिछ ओ सभ देखबैत छैक । मुदा अह/g363 तऽ ......’  \nपवन सािव/g255ीक/g2उ3 आओर नजदीक बैिसकऽ अपन हाथ आग/g363 बढ़बैत अिछ िक अनायासे देह पर हाथ  पड़ला सँ \nसािव/g255ी िचहुिक उठल आ पवन सँ फेर सँ कहैत अिछ , ‘ अह/g363 की कऽ रहल छी । ’ सािव/g255ी देह पर  सँ \nपवनक हाथ हटबैत कहैत अिछ ‘ चलू ल/g363ज देिख लेलहुँ । ’ \nसािव/g255ीके िवयाह रंजनसँ भेल छल । दुनू गोटेमे बड /g262ेम छल । ओकर /g262ेमक चच/g365 भिर  गाम छल । दुनू \nगोटेक सुमधुर /g262ेममे दू वष/g36ठ कोना बीत गेल पतो निह चलल ।  \nदू वष/g36ठक /g38ँममे एकटा लडका भेल । बड /g30उनेह सँ ओकर नाम राजा रखलक । मुदा हुनकर /g30उव/g30उ/g285य \nकिहयो नीक निह रहए । ओ चाहैत छल राजा पिढके बडका लोक बनैक । मुदा एिहके लेल बहुत पैसाके \nआव/g302यकता अिछ ।  \nरंजन गरीब तऽ अव/g302य छल मुदा सािव/g255ीक /g262ेम आ सहयोग पािब कऽ किहयो अपने आपक/g2उ3 अभाव  महसुस \nनिह कऽ रहल छल। एक क/g32अा घरारी आ प/g363च क/g326ा खेत अिछ रंजनक/g2उ3। माय —बाबु आ तीन /g30ठयि/g2अ0त अपने \nलगा कऽ प/g363च गोटेक पिरवार अिछ।   \nिदन िबतैत गेल आ पिरवािरक भार सेहो बढैत गेल। एगो कमाइबला आ प/g363च गोटे खाएबला।  पैसाक अभाव \n/g30उवभािवक अिछ। राजाक पढाइ सेहो।   \nजेकरा सँ कज/g365 लेने रहैक ओ सभ िकछु िदनक बाद सेहो त/g3ठ5 करए लागल। एक िदन त/g3ठ5 भऽ  कऽ \nसािव/g255ी बाजल , ‘ इहा रहला सँ कज/g365 निह सधत। बौआक पढाइक कज/g365 आ पिछला िकछु कज/g365 सेहो अिछ। \nबुझाइए घर पर रहला सँ कज/g365 सभ निह सधत। एक बेर अहुँ िवदेश जा कऽ  देखतहुँ।’ सािव/g255ी उदास भऽ \nबाजल ‘कज/g365 सेहो सिध जाएत आ राजुक पढाइ िलखाइ कऽ लेल....।’ \n‘माय—बाबु आ अह/g363क/g2उ3 छोिड कऽ हमरा किनको िवदेश जएबाक मोन निह होइए। सुनैत िछऐ  िवदेशमे सेहो अब \nबड ठगी होइत अिछ । फेर राजा सेहो छोट अिछ । ताहुमे उ सभ िदन िबमारे रहैत अिछ। तेएँ....।’ \n‘जाइ देबक मन ककरो थोरही होइत अिछ। मुदा हारने करब की? अपन सभ स/g2ँउपित बेिच ओ देब तऽ कज/g365 \nनिह सधत आ एता रहला सँ िदन- /g262ितिदन कज/g365 बिढते जाएत। दू—तीन सालके तऽ बात अिछ । फेर \nसुखे—सुख रहत। देिखयो ने भ/g283डारीक/g2उ3 सेहो अपने जेक/g363 हाल रहैक। मुदा िवदेश जाइते ओकर सभ दुःख \nदूर भऽ गेलैए। प/g3ठ2ाक कोठा सेहो बना लेलक आ अपन ब/g2अउचा सभक/g2उ3 बोिड/g36ठ/g3ठ5 /g30उकूल मे पढबैत अिछ ’ सािव/g255ी \nबाजल। \n‘लेिकन अह/g363 िबना एक दू वष/g36ठ की, एको िदन मुि/g30उकल अिछ .।’  \n‘सुखे कोइ थोरही निह जाइत अिछ । भगवाने हमरा सभक एहन कऽ देलक तँ की करबै....।’ सािव/g255ी \nरंजनक/g2उ3 समझाबके /g262यास कऽ रहल छल ।   \n‘सएह तँ अहुँक/g2उ3 बात स/g363चे अिछ । मुदा जाएबाक लेल तऽ कि/g2ँउतमे एक लाख /g26उपैया चाही । ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \n‘ओकर िच/g288ता निह क/g26उ अह/g363 । िवदेश जाएवालाके नाम पर जतेक /g26उपैया चाही ओतेक गाम मे भेट जाइत \nअिछ ।’ \nिकछु िदनक बाद रंजन पासपोट/g36ठ बना िवदेश चिल गेल । रंजनक/g2उ3 िवदेशमे काम बिढए भेट गेल।  मिहनाक \nबीस प/g2अउचीस हजार खाए पी कऽ बचा लैत अिछ। दू वष/g36ठ िबतलो निह छल िक ओ सभ कज/g365 सधा लेलक। \nकज/g365 सिधते रंजनक/g2उ3 बडका होबएके सपना बढैत गेल। राजा क/g2उ3 सेहो जनकपुरक  एकटा बोिड/g36ठ/g3ठ5 /g30उकूलमे नाम \nिलखबा देबक लेल किह देलक। राजा आब जनकपुरक हॉ/g30उटलमे रिह  कऽ पढय लागल। रंजन आब घर \nबनएबाक लेल सोचए लागल। जिहना अपन प /g2अँी सािव/g255ीसँ /g262ेम  छल आब रंजनके कतारमे /g26उपैया सँ /g262ेम भऽ \nगेल। दू वष/g36ठ बीतल की ओ फेरसँ दू वष/g36ठक लेल  पासपोट/g36ठमे समए बढा लेलक।   \nसािव/g255ी आब असगरे भऽ गेल। राजा छलैक तऽ ओकरो संग समय किट जाइत छल। बुढ साउस —सासुर \nबेसी समय खेतक कामकाज मे लागल रहैत अिछ । ओना तऽ सािव/g255ी समय काटय लेल घरमे िटवी, \nिभसीडी सेहो लगा लेलक।  \nएक िदन सािव/g255ी माछ लाबए धनौजी बजार गेल। ओतिह बजारमे सािव/g255ीक नैहरक/g2उ3 सहेली गीतासँ भेट भऽ \nगेल। दुनू गोटे घरक बातिचत बितआए लागल। बातिचत करैत—करैत कोना स/g363झ  भऽ गेल पतो निह \nचलल। िकछुए देर बाद पि/g256म िदससँ अ/g288हर तुफान जेक/g363 बादल गरजए लागल।  देिखते—देिखते िटपिटप कऽ \nपानी पडए लागल। एकाएक सािव/g255ीक/g2उ3 घरक याद आएल आ ओ बाजल  ‘गे देखही पािनओ पड़ए लगलै? \nकतेक िदनक बाद भेटलेहे सेहो बितयाइ के समयो निह छै। जो दोसर िदन बितआएब। ’ किह कऽ दुनू \nगोटे दू िदस चिल गेल। \nसािव/g255ी जोर सँ झटकारैत घर िदस जाए लागल। जखने ओ बजार सँ िनकिल कऽ चोउरीक गाछ लग \nपहुँचल की अ/g288हर —तुफान संगिह पानी जोर—जोरसँ पडैय शु/g26उ कऽ देलक । एक तऽ अ/g288हार रहैक  दोसर मे \nपािनके संगिह अ/g288हर िबहािर। एहन मे सािव/g255ीक/g2उ3 आग/g363 बढएके िह/g2ँउमत निह भऽ  रहल छल आ ओ एगो गाछ \nलग जा कऽ ठाढ भऽ गेल।  \nसािव/g255ी असगरे गाछ लग डराएल जेक/g363 ठाढ छल। अ/g288हर िबहािर गाछक/g2उ3 उखािर फेक देत जेना लािग \nरहल। गाछ छोिडके जाएके िवचार होइक तऽ बुझाए हावा उड़ाके लऽ जाएत। गाछक जिड़मे सािव/g255ी \nचुपचाप बैिस गेल ।  \nिकछुए देरक बाद जखन अ/g288हर तुफान /g26उकल तऽ सािव/g255ी ठाढ़ भऽ जाएके सोिच रहल छल िक बाजार \nिदससँ एगो साइिकलबला आिब सािव/g255ीक/g2उ3 मुँहपर टच/g36ठ बारलक। टच/g36ठक छर/g36ठरा देिखकऽ  सािव/g255ी डर सँ थरथर \nकपए लागल । सािव/g255ी क/g2उ3 जेना लािग रहल छल आइ हम ब/g363िच कऽ घर  निह जा सकब। ओ अपन चेहरा \nक/g2उ3 छुपाबए के कोिशशमे लािग गेल।   \n‘अह/g363 के छी। अकेले इहा की कऽ रहल छी ।’ साइिकलबला बाजल। \nसािव/g255ी मद/g36ठक आवाज सुिनकऽ आओर भयभीत भऽ गेल आ थरथराइत बाजल ‘हम एतही.., लखौरी ....जाएब \n। बजार आएल छलहुँ । पानी घेर लेलक तँ....’ \nसाइिकलबला सािव/g255ीक नजदीक पहुँचकऽ —‘चलु हम अह/g363कऽ घर धिर छोिड़ दैत छी। अह/g363क गामसँ आग/g363 \nहमरे गाम अिछ औरही।’  \n‘निह ई जाथुन, हम चिल जाएब।’ सािव/g255ी िह/g2ँउमत कऽ कऽ बाजल।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n‘डराउ निह, हम अहॴके पड़ोसी छी। िकछु निह हएत।’ साइिकलबला आ/g3ँठह /g30उवरमे बाजल।   \nदुनू गोटेक गाम जाएबला एकेटा रा/g30उता भेलाक कारण सािव/g255ी संगिह जएबाक लेल तैयार भऽ  गेल। \nसाइिकलबला आग/g363 आग/g363 टच/g36ठ बािर रहल छल आ सािव/g255ी साइकल क/g2उ3 पकड़ने पाछु पाछु जाए लागल। बाटमे \nअबैत काल दुनू गोटेक/g2उ3 पिरचय सेहो भेल । दुनू गोटे धराशयी बातसभ  बितयात—बितयात गाम पहुँच गेल । \n‘एतेक बितया लेलहँ◌ु आ नामो निह जनलहुँ, की नाम अिछ’ साइिकलबला पुछलक- \n‘सािव/g255ी’ \n‘अह/g363क ’ सािव/g255ी हँसैत बाजल \n‘पवन’ \n‘जखन पड़ोसी छी तऽ चलु ने घरो दुआर तँ देिख लेब ।’ सािव/g255ी डराइते बाजल ।  \n‘आइ निह फेर दोसर िदन । ओना हमर गामक चउरी आ अह/g363क गामक चउरी एके छैक। काि/g33उ खेत  पर \nअएबाक सेहो छैक। हमहुँ िवदेशे छलहुँ। दू मिहना भेल एतए आएला,’ पवन बाजल । ‘एखन जाइ िदअ, \nबड अ /g288हार लगैत छैक ,’ पवन मु/g30उकैत चिल गेल।   \nसािव/g255ी िकछु /g252ण पवनक/g2उ3 ओिहना देखैत रिह गेल। जखन पवन ओकरा सँ परोछ भऽ गेल तखन  ओकर \n/g28अयान टुटल आ घरक कामकाजमे लािग गेल। खाना बनबैत कालमे सािव/g255ीक/g2उ3 अपने आप  हँ/g30उसी सेहो अबैत \nरहए । जखन ओ सुतल छल तऽ सोचाए लागल ‘ पवन नीक /g30ठयि/g2अ0त अिछ। अगर ओ  नीक निह रिहतैक तऽ \nबाटमे हमरा िकछुओ कऽ सकैत छल। बातो बड नीक—नीक करैत अिछ। लोक सभ कहैत अिछ मद/g36ठ \nमिहलाक/g2उ3 देिखकऽ हैवान भऽ जाइत अिछ , मुदा सएह तँ पवन मे निह देखलहुँ।’ सािव/g255ी फेर सँ अपन \nकपाड़ झटैत ‘हुँ... ओकरा सँ हमरा िक िलअ िदअ के। जतह के छलैक ओतह चिल गेलैक।’ कपारक/g2उ3 \nठोकैत ‘हमर िदमागे जे अिछ निह िबना कामक/g2उ3 सोचए  लगैत अिछ ।’ िकछु देर बाद फेरसँ रंजन िदस /g28अयान \nलगबैत सुित रहल । \nसािव/g255ी भोर होइते खेत पर पहुँच गेल छल । ओ चा/g26उ िदस चकुआए लागल । कतौ केकरो निह  देिख \nरहल छल । जेना लािग रहल छल ओ केकरो खोिज रहल हुअए आ ओ /g30ठयि/g2अ0त निह भेटला पर  उदास भऽ \nगेल हुअए ।  \nिकछु देरक बाद सािव/g255ी उदास भऽ घर िदस जऽ रहल छल िक पवन क/g2उ3 अपन जनक/g2उ3 ह/g2ँ8ला करैत  अवाज \nसुिनकऽ सािव/g255ी /g26उिक गेल। जखन पवन नजदीक आएल तऽ सािव/g255ी बाजल ‘अहुँक/g2उ3 खेत  ए/g2ँउहरे छैक निह \n।’ \n‘हँ....इहे खेत अिछ’ इशारा करैत पवन बाजल । \nसािव/g255ी िकछु देर /g26उकल आ फेरसँ घर चिल गेल ।  \nसािव/g255ीक/g2उ3 गेलाक बाद पवनक हृदय जोर -जोरसँ धडकए लागल। ओ सोचए लागल िकछु देर आओर /g26उकतैक \nतँ की भऽ जएतै। कतेक मीठ बजैत अिछ सािव/g255ी। बुझाइए बात किरते रहती। ठाढ भऽ  सोचए लागल \nकोनो बह/g382े सािव/g255ीसँ भेटबाक लेल उपाय सोचए पडत ।  \nएकिदन फेरसँ पवन बाजर िदस जा रहल छल िक ओ घर िदस /g26उिककऽ इ/g2ँउहर ओ/g2ँउहर ताकए लागल िक  \nदेखलक सािव/g255ी कल सँ पानी भिर रहल अिछ । पवनक/g2उ3 देिखकऽ सािव/g255ी घर िदस जाए लागल  िक पवन \nबाजल, ‘बौआक समाचार सभ केहन अिछ। बिढया सँ तऽ पढैत अिछ की निह?’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n‘छुटीमे घर लऽ अएबै । अखन जनकपुरे अिछ ।’ सािव/g255ी बजैत घरमे घुिस गेल ।  \nएक िदन सािव/g255ी अपन खेत लग घुिम रहल छल की धराक दऽ पवन पहुँचल आ सािव/g255ी सँ बाजल  —‘अहूँ \nकतेक /g30ठय/g30उत रहैत छी सािव/g255ी’  \nकामधाम रिहतैक तब ने /g30ठय/g30उत। िदनभिर तँ ओिहना घरेमे रहैत छी। सोचली किनक खेतेमे घुिम िफर ली \n।’ सािव/g255ी बाजल ।  \nिकछु देर धिर सािव/g255ी आ पवन बीच बातिचत भेल । एिह /g38ँममे दुनू एक दोसरसँ खोिलकऽ  बाजए लागल \n। िकछुए िदनक भेटघाट सँ पवन मनिह मन सािव/g255ी /g262ित भावुक बिन गेल ।   \nएक िदन सािव/g255ी पुछलक —‘पवन िवदेश मे केहन घर दुआर सभ होइत छैक। बडका....बडका... घर दुआर \nसभ होइत होतैक ने।’ \n‘अपना इहा क/g2उ3 जे लँज सभ होइत छैक निह ओहने —ओहने मकान सभ िवदेश मे रहैत छैक ।’ पवन \nबाजल । \n‘आइए लँज केकरा कहैत छैक..... लँज केहन होइत छैक । अपनो सभके यह/g363 लँज छैक । ’ सािव/g255ी \nउ/g28उसुकता पूव/g36ठक बाजल ।  \n‘जनकपुरेमे तऽ लँज छैक ..। निह देखने िछयए ..। किहयो जनकपुर जाएब तऽ देखा देब ।’ पवन \nकिनका ि/g30उथरसँ बाजल ।  \nसािव/g255ीके लँज देखबाक इ/g2अउछा जािग गेल । ओनी पवन क/g2उ3 सेहो सािव/g255ी /g262ित उ/g25उेजना बढैत गेल । भेटक \n/g38ँम बढैत गेल ।  \nएक िदन सािव/g255ी क/g2उ3 /g25अीमान् रंजन िवदेश सँ /g26उपैया पठोलक । जखन  ई बात सािव/g255ी पवन  क/g2उ3 कहलक तऽ \nओ मनेमन गदगद भऽ गेल आ कहलक —‘ चलु जनकपुरमे /g26उपैया छोडा देब आ ल/g363ज सेहो देखा देब ।’  \nसाि/g255वी आ पवन जनकपुर आएल । सभसँ पिहने ओ /g262भु मिन /g3ँँा/g288सफरसँ /g26उपैया छोडौलक आ  दुनू गोटे \nहोटल मे जाऽकऽ खाना सेहो खएलक । एकरबाद पवन बाजल —‘देिखयौ एिह कोठाके िभतर लँज छैक । \nएकरा देखएके लेल िकछु /g26उपैया लगैत छैक । चलु आइ अह/g363क/g2उ3 लँजो देखाइए  दैत छी ।’ पवन सािव/g255ी के \nपकडएके /g262यास कएलक । ओ अपन बातक जालमे फसाबए चाहलक।  किनक देरक लेल सािव/g255ीक/g2उ3 /g26उिक \nजायके मोन कएलक मुदा ओकर आगुमे रंजन आ राजाक आकृित आिब गेल ओ पवनक/g2उ3 लँजमे ठेलैत सडक \nपर चिल आएल । ओकरा बुझाएमे चिल आएल छल एिह ठाम /g26उिक गेलहुँ तऽ अनथ/g36ठ भऽ जाएत सोचैत ओ \nिसधे गाम चिल गेल ।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nसंजीव कुमार शमा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nमहाकिव  पं. लालदासक १५६म जयंती समारोह  \nिद न/g36उक २० नभ/g2ँउ व र २०१२ क/g2उ3 महाकिव   पं. लालदासक १५६ म जयंती /g30उ थानीय लालदास जमा दू उ/g2अउ च  \nिव /g32उालयक /g262/g36उगणमे महाकिव   पं. लालदास जयंती समारोह सिम ित  खड़ौआ /g325ारा समारोहपूव/g36ठक मनाओल गेल। \nसमारोहक मु/g2अठ य  अित िथ  िज ला उपिव कास आयु/g2अ0 त /g25अी ओम /g262काश राय आ समारोह सिम  ित क अ/g28अ य/g252 \nझा रख/g283 ड व/g32उुत बोड/g36ठक पूव/g36ठ चेयरमैन डा◌ॅ. हिर वंश लाल संयु/g2अ0 त /g265पे िव  /g32उालय /g262/g36उगणमे /g30उ थािप त महाकिव क \n/g262ित  मा आ मंचपर ि/g30उ थ  त महाकिव क तैल िच /g255पर मा/g2ँ8 याप/g36ठण आ संगिह   दीप /g262ज/g2अ6 व लन कऽ समारोहक िव िधवत \nउ/g3ठ8ाटन केलि/g288 ह  । गामवासी क/g288 हैया कृ/g303 ण  कायस्  थ /g30उ वागत भाषण दैत सभ आगत अित िथ गणक /g30उ वागत आ \nसबहक /g262ित   अपन आभार /g30ठ य/g2अ0 त केलि/g288 ह  । विर /g303 ठ समाजसेवी वयोवृ/g320 /g30उ वतं/g255ा सेनानी भरत नारायण कण/g36ठ \nिव िश /g303 ट  अित िथ य भाषण दैत बजलाह जे महाकिव  महाराज रामे/g258र िस ◌ ंहक दरबारमे दरबारी पंिड तक /g265पे \nिव /g32उमान छलाह। महाराज हुनक िव/g325तासँ आहुत भऽ हुनका पंिड  तक उपािध सँ िव भूिष त कएने छलिख /g288 ह । \nअ/g28अ य/g252ीय व/g2अ0 त/g30ठ य मे डॉ. एच.बी.लाल मा/g255 दू प/g363ित   कहलि/g288 ह   जे महाकिव क जयंती समारोहक जगह /g30उ मृित  \nसमारोह हम सभ मनाबी से नीक। आ दोसर मह/g28उवपूण/g36ठ इशारा केलि/g288 ह    जे वा/g30उ त वमे हम सभ िम िथ ल/g36उचलक \nसािह ि/g28उ य  क मंचक गिर माक/g2उ3 पागक चलिन  सँ कमजोर करै छी। पाग स/g2ँउ पूण/g36ठ िम  िथ लाक नै छी। जखने जागी \nतखने /g262ात किह   अ/g28अ य/g252ीय भाषणमे िब  नु पूण/g36ठ िव  राम लगौनिह  हाथ इशारासँ िह /g288 दीक िव /g325ान , /g262खर व/g2अ0ता कुमार \nरामे/g258र लाल दासक/g2उ3 करबाक आ/g3ँठह कएल जेकरा कुमार साहेब सहष/g36ठतापूव/g36ठक /g30उ वीकार केलि/g288 ह  । जखन िक  \n/g30उ वि/g30उ थ   वाचन पं. िश व कुमार िम /g25अ /g325ारा /g262/g30उ तुत कएल गेल। मु/g2अठ य  अित िथ  डीडीसी /g25अी ओ .पी.राय अपन \nव/g2अ0त/g30ठ य दैत कहलि/g288 ह   जे महाकिव  लालदास /g325ारा मैिथ  ली भाषामे रिच त रचना रमे/g258 र चिर त िम िथ ला रामायणक \n/g262ासंिग  कता अखनो बनल अिछ । ओ आव/g302 यकता जतौलि/g288 ह   जे मैिथ ली सािह /g28उ यक धरोहरक /g265पमे महाकिव  क \nरचनाक/g2उ3 यथाशी/g3ँ2 /g262कािश  त करा पाठकगणक बीच पहुँचक चाही। अपन उ/g388गार /g30ठ य/g2अ0 त  करैत ओ ईहो \nकहलि/g288 ह   जे कलाक उपयोग आ/g28उ म िच◌ ंतनक लेल हेबाक चाही, छलबाक लेल नै। ओ वसुधैव कुटु/g2ँउ ब कमक \nउि/g2अ0 त  क/g2उ3 चिर  ताथ/g36ठ करबा लेल सुिध   /g25अोतागणसँ आ/g3ँठह केलि/g288 ह  ।  \nमहाकिव क /g30ठ यि/g2अ0 त  व एवं कृित /g28उ व  िव षयपर आयोिज त पिर चच/g365मे सािह  /g28उ य अकादेमीक अनुवाद पुर/g30उ कारसँ \nस/g2ँउ मािन त /g262ो. खुशीलाल झा जतौलिन  जे महाकिव  /g325ारा रिच त रमे/g258र चिर  त िम िथ ला रामायणपर वा/g2ँ8 मीिक  \nरामायणक /g262भाव अिछ  ।  \nसंगो/g303 ठीमे सािह /g28उ य अकादेमी /g325ारा टैगोर सािह  /g28उ य पुर/g30उ कारसँ स/g2ँउ मािन त मैिथ लीक सम/g288 व यवादी \nसािह /g28उ यकार /g25अी जगदीश /g262साद म/g283 डल अपन उ/g388गार /g30ठ य/g2अ0 त करैत कहलि/g288 ह   जे पं. लालदा स बहुमुखी /g262ित  भाक \nधनी छलाह। िज नकर लेखनी मैिथ ली भाषा सािह /g28उ यक/g2उ3 अमर/g28उ व /g262दान केलक अिछ  , जे आइयो डेढ़ सए बख/g36ठ \nिब तलाक बादो एना बुझा रहल अिछ  जे ओ अपन लेखनीक मा/g28अ यमे अखनो म/g363-मैिथ लीक सेवा कऽ रहला \nअिछ । म/g283 डलजी ईहो इ/g2अउ छा जतौलि/g288 ह   जे “महाकिवक सािह /g28उ यमे आ/g28अ याि/g28उ म  क िच◌ ंतन” िव षयक संगो/g303 ठी \nआव/g302 य क अिछ । संग- संग धम/g36ठ, स/g262दाय एवं आ/g28अ या/g28उ म ऐ तीनूक/g2उ3 अपना ऐठाम सािन  -बािट  कऽ देखबापर िच◌ ंता \n/g30ठ य/g2अ0 त  केलिन । आजुक समैमे नवतुिर या आ बूढ़ सािह /g28उ य /g262ेमी लोकिन   अपन मातृभाषामे रचना कऽ अपना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \nसािह /g28उ यक/g2उ3 संप/g382ता /g262दान कऽ रहल छिथ  । जे मैिथ ली सािह /g28उ य आ/g288 दोलनमे मीलक प/g28उ थ र सािब त भऽ रहल \nअिछ । \nपिर चच/g365क /g38ँममे मैिथ  ली पि/g255  का “झारख/g283 ड क सनेस” क स/g2ँउ पादक डा◌ॅ. अशोक अिव चल महाकिव क \n/g30ठ यि/g2अ0 त  /g28उ वपर /g262काश दैत कहलि/g288 ह   जे पं. लालदास दश/g36ठनक सा/g252ात् /g262ित  मूि/g25उ/g36ठ छलाह। िह  /g288 दी, सं/g30उ कृत, ऊदू/g36ठ आ \nफारसीक उ/g322ट िव  /g325ान रिह  तो महाकिव  मातृभाषा मैिथ लीमे उ/g2अउ च कोिट क /g3ँठंथक रचना कऽ जननीक हद तक \nअपन करजा उतारबामे सफल भेलाह। डॉ. अिव चल िव /g32उानुरागी लोकिन  सँ आ/g3ँठह केलि/g288 ह   जे गाम खड़ौआमे \nमहाकिव क नामे एकटा /g262को/g303 ठ बनाओल जाए जइमे यथासंभव हुनक पा/g283 डुिल िप क सं/g3ँठह होइ आ संगे हुनक \n/g262कािश  त अ/g262कािश  त रचनाक सं/g3ँठह कएल जाए। जइसँ अबैबला पीढ़ी आ गवेषक लोकिन  क/g2उ3 ऐसँ हुनका \nिव षयमे िव /g30उ तृत जानकारी भेट सकति/g288 ह  । िश /g252ािव  द अवकाश /g262ा/g2ँ0 त  िश /g252क हिर  नारयण झा िव /g325ातपूण/g36ठ शैलीमे \nअपन िव चार /g262/g30उ तुत करैत कहलि/g288 ह   जे महाकिव  /g325ारा रिच  त रामायणमे म/g363 सीताक वण/g36ठन पु/g303 कर का/g283 ड मे \nिव ल/g252णतापूव/g36ठक कएल गेल अिछ  । म/g363 सीता शि/g2अ0 त  क अिध /g303 ठा/g255ी छिथ  , एकरा ओ अपना प/g32उमे विण/g36ठत कए \nमय/g365दा पु/g26उषो/g25उम /g25अीरामोक/g2उ3 मानबा लेल मजबूर कएल। /g25अी झा ए◌े अवसरपर सभ गोटेसँ आ/g3ँठह केलि/g288 ह   जे \nजइ धरणीपर म/g363 सीता अवतिर  त भेलीह ओइ धरापर महाकिव क अवतरण भेल हम सभ िक यो िब ना कोनो \nभेदभावक म/g363 मैिथ  लीक धरणी धराक/g2उ3 पुि/g303 प  त-प/g2ँ8 ल िव त करी। यएह हमरा सबहक महाकिव क /g262ित   /g25अ/g320/g36उजिल   \nहोएत। िव /g32उालय सिम ित क अ/g28अ य/g252 अनूप क/g302 यप माननीय डीडीसी साहेबक/g2उ3 िव  /g32उालयक उ/g28उ थान व िव कासक \nिद स िध यान आकृ/g303 ट  करबैत बजलाह जे िव /g32उालयक सव/g366गीण िव  कास भेला उ/g25उर ऐ /g252े/g255क िध  या-पुतामे \nिश /g252ाक संपूण/g36ठ िव  कास भऽ सकत जे सही अथ/g36ठमे महाकिव  क /g262ित   /g25अ/g320/g36उजिल   हएत। \nसमारोहक दोसर स/g255मे का/g30ठ य गो/g303 ठीक आयोजन भेल जकर अ/g28अ य/g252ता श/g2ँ2 द -साधक /g25अी जगदीश /g262साद \nम/g283 डल आ संचालन चिच/g36ठत उ/g3ठ8ोषक /g25अी संजीव कुमार शमा /g325ारा कएल गेल। का/g30ठ य -गो/g303 ठीक आर/g2ँउ भ  िव /g32उापित   \nस/g2ँउ मानसँ स/g2ँउ मािन त किव  शंभु सौरभक का/g30ठ य सँ भेल।  तिह ना दोसर का/g30ठ य क पाठ मैिथ ली /g262खर समालोचक /g25अी \nदुग/g365नंद म/g283 डल केलि/g288 ह  । तकरा पछाित किव गणमे /g25अी बेचन ठाकुर , /g25अी राम िव  लास साहु, /g25अी ल/g350 मी दास, /g25अी \nउमेश नारायण कण/g36ठ, /g25अी न/g288 द  िव लास राय, /g25अी रामसेवक ठाकुर , /g25अी शिश  का/g288 त  झा, /g25अी हेमनारायण साहु, /g25अी \nकिप ले/g258र राउत , /g25अी िश  वकुमार िम /g25अ अपन -अपन का/g30ठ य पाठसँ /g25अोतावृंदक/g2उ3 का/g30ठ य  रसमे सराबोर करैत रहलाह। \nजखन िक  डॉ. अिव चल अपन किव ता ‘ सं/g30उ कृित क साड़ापर’ सुना सामािज क अपसं/g30उ कृित सँ सजग हेबाक िद स \nइशारा केलि/g288 ह  । दोसर िद स युवा किव  लोकिन मे /g25अी उमेश पासवान, /g25अी नारायण झा, /g25अी अिख  लेश कुमार \nम/g283 ड ल, संतोष कुमार महतो, िव कास कुमार झा, ओमजी अपन-अपन नूतन का/g30ठ यसँ द/g30उ तक देलि/g288 ह  । युवा \nसंघष/g36ठशील किव   उमेश म/g283 डल अपन गजल सुना /g25अोतागणसँ वाहवाही लुटलि/g288 ह  । का/g30ठ य गो/g303 ठीक समापन अ/g28अ य/g252 \n/g25अी जगदीश /g262साद म/g283 डलक का/g30ठ यसँ भेल। का/g30ठ यक शीष/g36ठक छल ‘चल रे जीवन चिल ते चल’ का/g30ठ य क \nमा/g28अ यमसँ /g25अी म/g283 डल /g25अोतावृंदक/g2उ3 का/g30ठ यमे दश/g36ठनक दरसन करा का/g30ठ य क गंभीरतासँ पिर चय करौलि/g288 ह  । संपूण/g36ठ \nका/g30ठ य गो/g303 ठीमे का/g30ठ य -समी/g252कक नाते मैिथ  ली सािह /g28उ यक /g30उ तंभकार डा◌ॅ. अशोक अिव चल अपन /g262खर वुि/g320  मताक \n/g262ताप/g3अ0 किव   लोकिन क का/g30ठ यक समी/g252ा कऽ किव   आ /g25अोतागणक/g2उ3 का/g30ठ यक मम/g36ठसँ पिर  चए करोओल आ \nशुभकामनाक संग जोश बढ़बैत रहला। किव  गो/g303 ठीमे का/g30ठ य -समी/g252ा एकटा नव /g262योग भेल। जकर /g25अेय /g25अी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nसंजीव कुमार शमाक/g2उ3 जाइ छि/g288 ह  । संपूण/g36ठ काय/g36ठ/g38ँमक/g2उ3 उ/g3ठ8ोषक संजीव शमा /g325ारा सजाओल गेल छल। अपन \nिव /g325तापूण/g36ठ शैली आ वाक्-चातुय/g36ठसँ उपि/g30उ थ  त /g25अोतावृंदक/g2उ3 आह -एवं-वाहक लेल मजबूर कएल। माधुय/g36ठ /g3ँठा/g333 भाषा \nशैलीक कारण/g3अ0 सुिध   /g25अोताक मानस पटलपर छाएल रहला।  \nमंच/g30उ थ  अित िथ , किव , समी/g252क , व/g2अ0 ता इ/g28उ यािद  जेतेक सािह /g28उ यानुरागी छलाह सभक/g2उ3 समारोह सिम  ित  \nपू/g303 पमाल एवं चादिर अिप/g36ठत कए स/g2ँउ मािन त कऽ अपनाक/g2उ3 गौरव महशूस केलक।  \nिम िथ ला मैिथ ली मंचक /g30उ थािप त कलाकार रामसेवक ठाकुर पंकज झा आ चंदन /g325ारा स/g36उ/g30उ कृित क \nकाय/g36ठ/g38ँमक /g262/g30उ तुित  सराहनीय छल। समा रोहक/g2उ3 सफल बनेबामे आयोजन सिम  ित क सद/g30उ य  सुनील कुमार दास, \nडॉ. अरिव /g288 द  लाल, ि◌ नम/g36ठल कुमार दास , िव नय कुमार दास, योगानंद लाल दास, /g262भात कुमार दास , राजे/g288 /gउ06  \nकुमार दास, आ अजय कुमार दासक भूिम का मह/g25उपूण/g36ठ छल। अंतमे जयंती समारोह सिम  ित क सिच व /g25अी \nभागीरथ लाल दास ध/g288 यवाद /g253ापन करैत जंत/g30ठ य देलि/g288 ह   जे आगू साल िव /g32उालयक /g30उ वण/g36ठ जयंतीक अवसरपर \nकाय/g36ठ/g38ँम दू-िद ना हएत, जकर हकार उपि/g30उ थ  त सभ सुिध  /g25अोतागणक/g2उ3 मंचसँ देल गेल। ऐ अवसर पर पिछ  ले \nबख/g36ठ जक/g363 अहू साल िव  देह मैिथ ली पोथी /g262दश/g36ठनीक भ/g30ठ य /g262दश/g36ठन सेहो छल। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nस/g288दीप कुमार साफी, ज/g288म ७ जून १९८४ िपता /g25अी सीताराम साफी, माता- /g25अीमती \nसीता देवी, गाम- म/g3अ0हथ , भाया- झंझारपुर, िजला- मधुबनी। िश/g252ा- बी.ए. ( /g262ित/gउठअा), मैिथली। \n(मैिथलीमे दिलत आ/g28उमकथाक सव/g36ठथा अभाव रहल अिछ। स/g288दीप कुमार साफीक आ/g28उमकथा मैिथली आ \nिमिथलाक सािह/g28उय , समाज आ सं/g30उकृितक/g2उ3 िहलोरैत ओइ अभावक पूित/g36ठ करैत अिछ। – स/g2ँउपादक , िवदेह) \n  \nआ/g28उमकथा \nजीवन एगो संघष/g36ठ होइत अिछ , संघष/g36ठमय होइत अिछ। ऐ संघष/g36ठमे िकयो-िकयो आगू िनकिल जाइत अिछ तँ \nिकयो अ/g2ँ0पन जीवनमे बहुत पाछू छूिट जाइत अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nओही संघष/g36ठमय दुिनय/g363मे एगो हम छी, िजनकर नाम अिछ संदीप साफी माने िकरण। /g30उकूलमे स/g288दीप नामसँ \nिच/g288हल जाइबला अओर गाममे सभ िकरण नामसँ पहचानैए। /g3ँठाम +पो/g30उट म/g3अ0हथ , भाया- झंहझारपुर, िजला- \nमधुबनीक रहिनहार हमर ज/g288म िनध/g36ठन गरीब पिरवारमे भेल। हम जाितक धोबी छी, हिरजन (दिलत) छी। \nगाममे सभ क’ कपड़ा धो क’ म/g363-बाबू हमरा सभक पालन-पोषण केने अिछ। हम चािर भाइ-बहीन छी, जइमे \nहम सभसँ बड़का छी, तइसँ छोट हमर भाइ- बहीन सभ अिछ। हमर ज/g288म 07.06.1984 ई. मे भेल। ओइ \nजमानामे स/g30उता सभ िकछु, तैयो हमरा सबहक भरन-पोषण झूर-झूरइतो चलए। अ-आ सँ कबीर कान तक \nहम सभ दुखीरामसँ प/g38अलॱ।  िकछु िदन बाद बाबूजी सरकारी /g30उकूलमे नाम िलखा देलक। सरकारी /g30उकूलमे \nपढ़ाइ चलै तँ ठीके-ठाक मुदा हम सभ ओतेक िकछु बुिझ नै पिबऐ। ओहेन गारजनो होसगर नै जे देखिबतए \nजे की िलखलएँ, की िसखलएँ। मुदा धीरे-धीरे आगू बढ़लॱ।  \nछोटमे माए एकटा बकरी िकनलक जे ओकरोसँ िकछु /g26उपैया आम दनी हएत तँ कहुना गुजर-बसर हएत। \nथोड़ेक िदन बकरी सेहो चरेलॱ अओर बकरी बेिच हमर म/g363 ओहीसँ एकटा बाछी लेलक जे ओइसँ दूधक \nआमदनी हएत आ ओइ पाइसँ अपन पिरवार सुखीसँ गुजर करब। \nई सभ काज करैत बाबूजी संगे लोकक ऐठाम कपड़ा पहुँचेनाइक सेहो काज करैत छलॱ। \nिपछला प/g363च दस सालमे ज माना बहुत आगू बिढ़ गेल। पिहले एते बोइन नै भेटैत छलै जेतेक अखुनका \nसमएमे भेटैत अिछ। पिहने एक मोटा कपड़ा धोइ छल हमर म/g363-बाबू तँ िगरह/g30उत सभ प/g363च सेर धान नै तँ दू \nिकलो आँटा दैत छलै। िकयो कपड़ा दुआइ तरे पाइयक आमदनी नै रहलासँ मजूरीमे दू-तीन िकलो अ/g2ँ8लूए द ’ \nदेलक। पिहने पाइ महग छलै आ अ/g382 -पाइन स/g30उता छलै।  \nगाममे सबहक माय-बाबू इ/g30उकूल भेजै मुदा हम जाइ लोकक कपड़ा पहुँचाब ’, तइयो सौँझका टेममे अंगनामे \nबोरा िबछा क’ पढ़ैले बैसए हमर िपिसयौत भाय राजू भैया, तखन हमहूँ पढ़ैले आबी तँ दू-कानसँ बीस कान \nतक िसखलॱ। ओकरा बाद अ/g2ँ0पन गामक इ/g30उकूलमे नाम िलखा देलक, हेडमा/g30उटर छल पिहने कोइलखक \nयादवजी, हुनका किह बाबू, जे एकरा कनी देखबै। िकछु िदन अिहना समए कटल, चौथा-पचमामे बढ़ला बाद \nिकताब पढ़ला िकछु आिब गेल तँ गारजीयन कहलक जे चिल जा बौआ पीसा संगे, ओतै नेपालमे रिहह’। \nगामपर खच/g365क िद/g3ठ2त तँ हेबे करइए , से नै तँ ओतै काज-राज किरह’ अओर ओतै रिहह’। पढ़ाइ-िलखाइ \nआब छोड़’। पिढ़-िलिख क’ की हेतै। 1994 ई.क समएमे हम चिल गेलॱ नेपाल। ओतै दीदी संगे रही, सभ \nिदन कपड़ा धोइ अओर संगे पहुँचाबैले जाइ। अओर आबी तँ लकड़ी चु/g33उापर भानस करी। भोरे तीन बजे \nउठी कपड़ा धोइले। ओइ समए हमर उमेर बुझू जे 11-12 क’ छलए। िकछु िदन ओहू ठाम गुजारलॱ। \nतकरा बाद हम फेर गाम एलॱ। हमर बाबू कहलिन जे आब नै जा, िकछु िदन पढ़’ । कमसँ कम मैि/g3ँँको \nतक पिढ़ लेब’ तँ कतौ ने कतौ सरकारी नोकरी भइये जेत’। हमरा जेतबे जुड़त ओतबेमे हम गुजर करब \nमुदा तूँ पढ़’। तकरा बाद हम कोिठया इ/g30उकूलमे नाम िलखेलॱ। ओइ ठाम छठासँ िकलास चलै छलै। फेर \nथोड़ेक िदन गामेमे रिह क’ माल-जाल चरा क’ हाइ/g30उकूल तक गेलॱ। मुदा समए एहेन आएल जे फेर हम \nपढ़ाइ छोिड़ पंजाब चिल गेलॱ। ओइ समएमे हम छलॱ नौमामे। गेलॱ ओइ बा/g30उते जे हमरासँ छोट बहीन छल ,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nघरक गारजन कहलक जे बौआ गाममे रहलासँ आब िकछु नै हेतौ, से नै तँ चिल जा लोक सभ संगे बड़का \nक/g3ठ2ा लग च/g283डीगढ़। कतौ नोकरी धरा देत ’, कइहक हमर नाम जे बाबू कहलक य’ । हमर क/g3ठ2ा िब/g25उन \nसाफी जे बी.ए.क िड/g3ँठी /g262ा/g2ँ0त केने छलए , वएह सोिच हमर बाबू हुनका लगमे पठौलिन जे ओकरा कनीक \nबुइध चै, कतौ नीक नीक नोकरी पकड़ा देतै। मुदा हमरा लगमे कोनो सिट/g36ठिफकेट नै रहए , से हमरा कतौ \nछोटो-मोटो काजपर नै राखए। कोनो औिफसोमे नै राखए जे ई तँ पढ़ल िलखल नै अिछ, सभ दफतरमे से \nकहए। आिखरीमे काका एगो /g262ेस आइरनक दोकान क ’ कहलक, एतै आइरन कर। नया आइरनक दोकान, \nकोइ /g3ँठाहक आबै, िकयो नै आबै। एक-दू मिहनाक बाद काका हमरापर शक करए लागल जे ई पाइ कमाइ \nअइ मुदा हमरा नै दइए। हमरा मनमे बहुत दुख हुअए जे हम कत’ आिब गेलौँ, खेनाइ खाइ ल’ जाइ तँ \nकहए जे दोकानक भाड़ा आब तोरे भर’ पड़त’ चाहे दोकान चल’ या नै चल’ । ई सभ सुिन मन /g30ठयाकुल \nभेल जे आब ऐठाम हमरा रहलासँ कोनो फाएदा नै हएत। आब एत’सँ जाइए पड़त। ओही ठाम गामक कतेक \nलोक रहै छल, तेकरा किह-सुिन हम कोठीमे काज करए लगलॱ। एक मिहना भेल तँ गाम जाइ क’ भाड़ा \nभ’ गेल। एलॱ काका लगमे जे हम गाम जा रहल छी। तँ काका कहलक, /g26उिक जा, हम िटकट बना दै \nिछअ। एक दू िदन /g26उिक जा। गामक लोक जाइत छै, तेकरा संगे हम गाम पठा देब’।  \nतइ िबच हमरा संग एहो घटना भ’ गेल जे हमरा पएरमे आइग लािग गेल। हमरा पूरा पएरमे पएरसँ एड़ीसँ \nज/g36उघ तक झड़िक गेल। आब हम बड़का सम/g30उयामे फँिस गेलॱ। उ घाव हमरा तीन मिहना तक िघघरी \nकटेलक। असगरे साइिकलसँ एक पएरे पाइिडल मािर क’ ऊँच- नीच र/g30उतापर सँ जाइ छलॱ दवाइ कराबैले \nच/g283डीगढ़ शहरसँ दूर छै गाम धनास , ओइठाम। कम पाइमे डा/g2अ0टर दवाइ दै छलै। स/g2ँ0तामे तीन बेर जाइ \nछलॱ दवाइ कराबैले। जेहो /g26उपैया कोठीसँ कमा क ’ अनने छलॱ सभ पाइ क/g3ठ2ाक/g2उ3 द ’ देलॱ। एकर समाचार \nजखन हमर म/g363 आ बाबूक/g2उ3 पहुँचल तँ बहुत कानल जे कोहुना बौआ केकरोसँ पाइ ल’ क’ तूँ गाम आिब जो। \nओही ठाम छै बुधन अओर कोरैला, तेकरासँ पाइ ल’ क’ गाम चल्इ आ। हम गामेपर ओकरा पाइ द’ देबै। \nओही समएमे हमर बोड/g36ठ परी/g252ाक फॉम/g36ठ भराइ छलए , यएह काितक अगहन मिहनामे हमरा केकरो /g325ारा िच/g32अी \nसमाद आएल जे ज/g2ँ8दी गाम आब ’ जे िकछु िदन पइढ़ो लेब’ अओर घाव से छुिट जेत’। हमर फॉम/g36ठ हमर \nसंगी मनोज पासवान सभ भिर देल। िकछु बुझल ने सुझल, ने गिणतक /g253ान ने सं/g30उकृतक /g253ान। तैयो \nपरी/g252ा मधुबनीमे वाटसन /g30उकूलमे भेल सन 2000 ई. मे जखन दू मिहना बाद िरज/g2ँ8ट िनकलल तखन मनमे \nजएह धुकधुकी छल सएह भेल। हम परी/g252ा पास नै क’ पेलॱ। आब तँ अओर मोन दुखी भ’ गेल जे आब \nकी कएल जाए।  \nतकरा बाद कोइ ने कोइ कहलक जे सं/g30उकृत बोड/g36ठ सँ परी/g252ा दहक। एक बेर बाबू तँ हमर मानलक मुदा म/g363 \nकहलक जे आब सभ पढ़ाइ-िलखाइ चिल जा मिमयौत भाए संगे बंगलोर। हम फेर बंगलोर चिल एलॱ। ऐठाम \nकाज भेटल खानाक केटिरंगमे, कुक सबहक कपड़ा धोइ क’ काज भेटल। िकछु िदन बाद गामपर सँ हमर \nिववाहक बातचीतक समाचार आएल जे तूँ गाम आब’। फरबरी- माच/g36ठमे हम गाम गेलॱ। बाबूजीक/g2उ3 कहिलयिन जे \nिववाहमे जे दहेज देत’ ओइ दहेजसँ अओर एक सालमे िकछु /g26उपैया अओर लगा क ’ बिहनक क/g288यादान सेहो \nक’ लेब। िकछु भाड़ा-बत/g36ठन अओर ओइमे लगा देबै। ई सभ मजबूरी देख हमर िववाह 2002 मे भेल,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nप/g283डौल गाममे, जइ गामक पड़ोसमे कनी हिट क’ अिछ भवानीपुर गाम, जइ ठाम महादेव उगना /g265प धारण \nक’ िव/g32उापितक/g2उ3 दश/g36ठन देने छलिन जे अखन िमिथलामे सु/g262िस/g320 अिछ , किव िव/g32उापित अओर उगना महादेव। \nहमर िववा हक प/g256ात एक बेर फेर हम सं/g30उकृत बोड/g36ठसँ परी/g252ा देलॱ, अओर ओइमे हम ि/g325तीय /g25अेणीसँ उ/g25उीण/g36ठ \nभेलॱ। हम ई परी/g252ा केथाही-रामप/g326ी /g30उकूलसँ देने छलॱ 2005 मे। तेकरा बाद पुनः हम अपने गाम लगमे \nकॉलेज छल िशवन/g288दन -न/g288दिकशोर महािव/g32उालय , भैरव/g30उथान ओइमे एडिमशन करा क’ आइ.ए. मे हम फेर आिब \nगेलॱ ब/g3अ0गलोर। तकरा बाद ओइ केटिरंगमे आदमी बिढ़ गेलासँ हमरा ओइठाम काज नै भेटल तँ हम फेर एतौ \nएकटा कोठीमे काज पकड़लॱ अओर गाम आिब क’ इ/g283टरमीिडएट परी/g252ामे फेर शािमल भ ’ गेलॱ आ अहूमे \nसेके/g283ड िडवीजनसँ पास भेलॱ, कोठीएमे समए बचए तँ पढ़बो करी, िकताब गामसँ ल’ क’ जाइ छलॱ। \nसंग-संग बिहनक क/g288यादान सेहो भ ’ गेल भगवतीक दयासँ। ओही िववाहमे िकछु खच/g365 आ कज/g365 भ ’ गेल \nबेसी। कोठीमे दू हजार /g26उपैया िदअए मिहना, ओइमे घरक खच/g365 अओर ओ/g2ँउहर अपन पढ़ाइक परी/g252ा फीस , \nपलसमे पिरवारक सेहो खच/g365।  \nफेर बी.ए. मे नाम िलखेलॱ अ ओर फेर चिल गेलॱ बंगलौर। हमर िवषय छल आट/g36ठ जे कोनो /g38उयूशन िबना पिढ़ \nसकै छलॱ। हमरा इ/g283टरमीिडएटमे िह/g288दी िवषयमे /g2अ6यादा अंक आएल छल मुदा अपने नै रही गाममे तँ हमर \nसंगी छल राकेश कुमार ठाकुर, लगैमे हजाम, वएह छल हमर फॉम/g36ठ भरिनहार , परी/g252ा शु/g2ँ8क जमा केिनहार , \nहुनका मैिथलीमे /g2अ6यादा अंक एलै, ओइ वा/g30उते हमरो उ यएह ऑनस/g36ठ िवषय रखबा देलक।  \nगाम एलॱ तँ मन िकछु पछताइतो छल जे आबक जमानामे आट/g36ठ क ’ पढ़ाइ िकयो पढ़ै छै, मुदा  मैिथलीक \nजखन नाम सुनिलऐ तखन मन गदगद भ’ गेल। हँ, मुदा िकताब भेटल बहुत मेहनित क’ कए। \nहर साल प/g363च सएमे िकताब खरीद ’ पड़ए, ओहूमे जेरो/g2अ0स प/g382ा। तेकरा पिढ़ क ’ हम बी.ए. फ/g30उट/g36ठ /g2अ0लाससँ \n2011 ई. मे पास केलॱ लिलत नारायण िमिथला यूिनविस/g36ठटा, कामे/g258र नगर दरभंगासँ।  \nता’त हमरा बालो ब/g2अउचा भेल। पढ़ाइ संग -संग एकरो सबहक देख-रेख केनाइ माय- बापक दािय/g28उव होइ छै। \nतखन हम फेर गामसँ ब/g3अ0गलोर आिब  गेलॱ।  \nकतेक बेर पैराशुट रेजीम/g3अ0टमे ब/g3अ0गलोरमे भत/g368मे बहालीमे गेलॱ मुदा असफल रहलॱ। ऐबेर गाममे \nएस.टी.ई.टी.बला परी/g252ामे सेहो शािमल भेलॱ मुदा उहो असफल रहल।  \nआिब गेलॱ ब/g3अ0गलोर जे आब ओतेक कोनो नीक एजुकेशनो नै अिछ जे कतौ नोकरी हएत , तैयो कोनो काजमे \nलागल छी। भगवतीक दया, आगू हुनका हाथमे छिन। हमरा दूटा बेटा अिछ अओर एकटा बेटी, ब/g386/g252 अिछ \nराजकुमार साफी, छोट बेटा सागर कुमार साफी। तइसँ छोट अिछ राज न/g288दनी कुमारी। अखन ई सभ \nआंगनवाड़ी /g30उकूलमे पिढ़ रहल अिछ। ओतेक पाइ अिछ नै जे /g262ाइवेट /g30उकूलमे धीया-पुताक/g2उ3 पढ़ाएब , िदनोिदन \nमहगाइ बढ़ले जाइत अिछ। हम सभ बी.पी.एल. कोिटमे शािमल छी। धीरे-धीरे एतबो िश/g252ा भेलाक बादो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \nकोनो नोकरी नै भेटैए। लोक कहै छलए जे एतेक पढ़िनहार बड़का अफसर होइत अिछ मुदा हम सभ िकछु \nनै क’ पािब रहल छी।  \nहमरा संगीतसँ बेसी िमलान रहैत अिछ। गीत गेनाइ हमरा बहुत नीक लगैत अिछ। मैिथली होइ बा नेपाली \nबा िह/g288दी, हम ओहू गीतक/g2उ3 गािब सकै छी। कीत/g36ठन -भजन केलॱ अपने गामघरपर संगी-साथी संग। जीवन एगो \nघड़ीक सुइया होइत अिछ, िदन भिर, राित भिर चिलते रहैए, कखनी ब/g288द भ ’ जाएत िकनको नै थाह अिछ।  \nहम अ/g2ँ0पन ऐ मैिथलीक मािट -पािनसँ जुड़ल हरएक बातक स/g2ँउमान करब। अ/g2ँ0पन भाषाक/g2उ3 ऊँच िशखरपर \nपहुँचेबाक /g262यास करब।  \nहम मैिथल छी, िमिथलेमे रहब अओर पोरो साग तोिड़ क’ गुजर करब। सादा छी सादा रहब। जय िमिथला, \nजय िमिथला धाम, /g262णाम।     \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nउमेश म/g283डल  \nदोसर चरणक पिहल सगर राित दीप जरय दरभंगामे स/g2ँउप/g382 - िडिजटल फॉम/g36ठमे ३७ टा पोथीक लोकाप/g36ठण   \nपूव/g36ठपीिठका: \n-\"सगर राित दीप जरय\"क दोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/g2ँउबर २०१२ शिन िदन \nस/g288/g28अयाक/g2उ3 क/g2उ3 दरभंगामे \n \n  \n-आयोजक छिथ /g25अी अरिव/g288द ठाकुर  \n \n  \n--\"सगर राित दीप जरय\"क पिहल चरणमे बहुत रास घुसपैिठया घुिस गेल रहिथ आ ई अपन मूल उ/g3ठँे/g302यसँ \nदूर भऽ गेल छल। \n \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \n-लोक भिर राित सुतैत रहिथ, जाितवािदताक /g30उवर सोझ/g363 आिब गेल छल, लॉबी बना कऽ होइत समी/g252ा आ \n/gउ0ँा/g332णवादी-आमं/g255ण धिर गप पहुँिच गेल छल। सािह/g28उय अकादेमीक ह/g30उत/g252ेपसँ मामला आर गरबड़ा गेल। \n७५म सगर राित दीप जरयमे पटनामे िकछु गोटे /g325ारा शराब पीलापर धनाकर ठाकुर िवरोध सेहो /g262कट  \nकेलि/g288ह। तकर बाद ओहीमेसँ िकछु गोटे ऐ गो/gउठअीक/g2उ3 िद/g2ँ8ली लऽ गेला, मुदा िविभ/g382  कारणसँ आ सािह/g28उय \nअकादेमीक द वाबपर मैिथली पोथी /g262दश/g36ठनी नै लगाओल जा सकल , कारण आयोजक तकर अनुमित नै देलि/g288ह , \nऐ सािह/g28उय अकादेमीक कथा गो/gउठअीक/g2उ3 ७६म  -\"सगर राित दीप जरय\"क मा/g288यता नै देल जा सकल (ओना िकछु \n/gउ0ँा/g332णवादी कथाकार आ घुसपैिठया लोकिन एकरा ७६म सगर राित दीप जरय किह रहल छिथ!!)  । ७६म  -\n\"सगर राित दीप जरय\"क आयोजन िवभा रानी /g325ारा चे/g382ैमे भेल जतए मा/g255 एकटा कथाकार पहुँचला। िकयो \nमाला नै उठेलिन आ सगर राित दीप जरयक पिहल चरणक दुखद अ/g288त भऽ गेल।  \n \n  \n--\"सगर राित दीप जरय\"क/g2उ3 फेरसँ िजयेबाक /g262य/g2अँक  /g30उवागत कएल जा रहल अिछ।  \"सगर राित दीप \nजरय\"क दोसर फेज (चरण)क पिहल सगर राित दीप जरय ०१ िदस/g2ँउबर २०१२  क/g2उ3 \"िकरण जय/g288ती\"क \nअवसरपर आयोिजत भऽ रहल अिछ। आशा अिछ जे ई नव  \"सगर राित दीप जरय\"क दोसर फेज (चरण)क \nपिहल सगर राित दीप जरय पुनः अपन ओइ पथपर आग/g363 बढ़त , जे /g262भास कु. चौधरी ऐ लेल सोचने छला। \n \n  \n  \n सगर राित  दीप जरय- \n िक रण जय/g288 ती केर अवसरपर िद न/g36उक १ िद स/g2ँउ बरक स/g363झ ६ बजेसँ िभ नसर ६ बजे धिर  दरभंगाक \nकटहलवाड़ी ि/g30उ थ  त एम.एम.टी.एम महािव /g32उालयक /g262े/g252ागारमे सगर राित   दीप जरय- कथा गो/g303 ठीक आयोजन \nअरिव /g288 द ठाकुर जीक संयोजक/g28उ वमे भेल। ऐ गो/g303 ठीक उ/g3ठ8ाटन डी.आइ.जी. राकेश कुमार िम /g25अ दीप /g262/g2अ6 व िल त \nकऽ केलिन । डॉ. भीम नाथ झाक अ/g28अ य/g252ता एवं अजीत आजाद जीक संचालनमे ऐ भिर   राित क काय/g36ठ/g38ँमक/g2उ3 \nतीन स/g255मे ब/g363िट   आगू बढ़ाओल गेल। पिह ल स/g255 छलै उ/g3ठ8ाटनक दोसर   लोकाप/g36ठण आ तेसर कथा वाचन सह \nसमी/g252ाक। म/g28अ य/g36उतर सेहो भेल जइमे नीक भोजनक आ लगभग दससँ बीस िम नट धिर क आरामाक बेव/g30उ था \nछल। अह/g363िक   ई बेव/g30उ था गो/g303 ठीमे आनायास भेलै, भेलै ई जे भोजनक /g262व/g288 ध  साकट लेल अलग। जइसँ दू \nतोजीमे भोजन कराओल गेलै। जइमे समए लागल। आ एकटा आर मह/g28उ वपूण/g36ठ बात ई जे मंच संचालक \nअजीत आजादजी /g30उ वयं दुनू स/g255क भोजनमे टहिल  -टहिल  भोजन करबेलिख न। अथ/g365त् पिह  ल तोजीमे भोजन \nकेिन हार कथाकारक/g2उ3 लगभग बीस िम  नट सुतैक अवसर भेट गेलैक। \nस/g255क आर/g2ँउ भ /g25अी जगदीश /g262साद म/g283 ड ल िल िख त एगारह गोट पोथीक लोकाप/g36ठण जे पी.डी.एफ फाइलमे \nसी.डी.क /g265पमे भेल जेकर िव  वरण एना अिछ -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \nगीत/g36उजिल   (गीत सं/g3ँठ ह), इ/g288 /gउ06 धनुषी अकास (किव ता सं/g3ँठह ), तीन जेठ एगारहम माघ (गीत सं/g3ँठह ), राित -िद न \n(किव ता सं/g3ँठह ), अ/g320/g366िग  नी.. सरोजनी.. सुभ/gउ06ा.. भाइक िस नेह इ/g28उ यािद  (लघुकथा सं/g3ँठह ), शंभुदास (दीघ/g36ठकथा \nसं/g3ँठह ), बज/g288 ता-बुझ/g288 ता (िव हिन  कथा सं/g3ँठह ), क/g2ँउ /g262ोमाइज (नाटक), झमेिल या िब आह (नाटक), पंचवटी (एक/g36उकी \nसंचयन) आ सतभ/g3अ3या पोखिर   (लघुकथा सं/g3ँठह )। तकर बाद /g25अी गजे/g288 /gउ06  ठाकुर िल िख ल ९ गोट पोथी लोकाप/g36ठण \n(सी.डी.) मे भेल। तकर सबहक िव वरण एना अिछ - /g262ब/g288ध -िनब/g288ध -समालोचना भाग-१, सह/g263बाढ़िन \n(उप/g288यास ), सह/g263ा/g2ँ2दीक चौपिड़  पर (प/g32उ सं/g3ँठह ), ग/g2ँ8प -गु/g2अउछ (िवहिन आ लघु कथा सं/g3ँठह ), संकष/g36ठण (नाटक), \n/g28उव/g2अ8चाह/g2अ8च आ अस/g3ठअाित मन (दूटा गीत /g262ब/g288ध ), बाल म/g283डली/ िकशोर जगत (बाल नाटक, कथा, किवता \nआिद), उ/g2ँ8कामुख (नाटक) आ सह/g263बाढ़िन उप/g288 यासक अं/g3ँठेजी अनुवाद The Comet नामक पोथी जेकर \nअनुवादक िथ कीह /g25अीमती /g2अ6 योि◌ त सुनीत चौधरी। एही कड़ीमे ऐ   दुनू रचनाकारक अलादा िव देह-सदेह भाग-\n५सँ१० धिर क संकलन जे िव देह मैिथ ली लघुकथा, िव देह मैिथ ली ना/g38उय उ/g28उ स व, िव देह मैिथ ली प/g32उ , िव देह \nमैिथ ली /g262व/g288 ध -िन व/g288 ध , िव देह िश शु उ/g28उ स व आ िव देह मैिथ ली िव हिन  कथाक छल। ततबे नै एगारहटा आर \nरचनाकारक पोथी सी.डी. /g265पमे सबहक बीच आएल जइमे १. विण/g36ठत रस - (किव ता सं/g3ँठह ) उमेश पासवान \n(औरहा, मधुबनी), २. नव अंशु- (गजल, /g265वाइ आ कता सं/g3ँठह ) अमीत िम /g25अ (किर यन, सम/g30उ तीपुर), ३. रथक \nच/g3ठ2ा उलिट   चलै बाट- (किव ता सं/g3ँठह ) राम ि◌ वलास साहु (लि/g350 म  िन या, मधुबनी), ४. िक यो बूिझ  ने सकल \nहमरा- (गजल, /g265वाइ आ कता सं/g3ँठह ) ओम /g262काश झा (भागलपुर), ५. बाप भेल िप /g25उी आ अिध  कार- \n(नाटक) बेचन ठाकुर (चनौरागंज, मधुबनी), ६. हम पुछैत छी- (सा/g252ा/g28उ कार) मनोज कुमार कण/g36ठ, मु/g382ाजी \n(/g265पौली, मधुबनी), ७. हमरा िब नु जगत सु/g382ा छै- (गीत- झा/g265 सं/g3ँठह ) रामदेव /g262साद म/g283 ड ल ‘झा/g265दार ’ \n(र/g265आर , सुपौल), ८. /g252ण/g262भा- (किव ता सं/g3ँठह ) िश व कुमार झा ‘िट /g2ँ8 लू’ (किर यन, सम/g30उ तीपुर), ९. हमर टोल- \n(उप/g288 यास) राजदेव म/g283 ड ल (मुसहरिन य/g363, मधुबनी), १०. मोनक बात- (गजल, /g265वाइ आ कता सं/g3ँठह ) चंदन \nझाक आ ११म नीतू कुमारीक मैिथ ली िच /g255 कथा, ऐ तरह/g2उ3 ऐ गो/g303 ठीमे, कु/g2ँ8 ल म 37 टा पोथी लोकािप/g36ठत भेल।  \n      कथा पाठ आ तइपर समी/g252कक टी/g2ँ0 पणी ऐ गो/g303 ठीक वैिश /g303 ट य अिछ । पिह ल पालीमे /g25अीमती वीणा ठाकुर, \nआशा िम /g25अ, /g2अ6 यो/g28उ सना च/g288 /gउ06 म, /g302 याम भा/g303 करक लघुकथा आ उमेश म/g283 ड लक िव हिन  कथाक पाठ भेल। \nसमी/g252ीय टी/g2ँ0 प णी भेल। अिह ना आगूक पालीमे कथाकार अपन नूतन कथाक पाठ केलिन - \nबेचन ठाकुर- वे/g30उ ट  मैडम \nल/g350 मी दास- टाइिप /g30उ ट  \nच/g288 दे/g258र ख/g363- नाओ/g2ँ8 द  \nअनमोल झा- फाइल, सेयर \nमुरलीधर झा- मनु/g2अ0 ख  \nअिभ षेक- महापु/g26उष   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \nरामाका/g288 त  राय ‘रमा’- वकवास \nरामिव लास साहु- घूसहाघर \nनारायणजी- छ/g25उा \nशैले/g288 /gउ06 आन/g288 द - फोरलेन \nपवन कुमार साह- अपन रीित  \nसुभाषच/g288 /gउ06  सनेही- बूढ़ी \nन/g288 द  िव लास राय- बाबाघाम \nउमेश पासवान- अजाित  \nअशोक कुमार झा- माछक मोटरी \nपरमान/g288 द /g262भावकर - पिर व/g25उ/g36ठन  \nफूल च/g288 /gउ06  िम /g25अ /g262वीण - पिर व/g25उ/g36ठन  \nदुखमोचन झा- समरथको निह  दोष गोसाई \nदुग/g365नंद म/g283 ड ल- कुकम/g365 \nजगदीश /g262साद म/g283 ड ल- अनिद ना, बुधनी दादी \nिश व कुमार िम /g25अ- नापता \nशिश का/g288 त  झा- दूरी \nअ/g2अउ छेलाल शा/g30उ /g255ी- गामक लो क शीष/g36ठकक कथा पढ़लिन  । हल/g363िक   शा/g30उ /g255ी जीक कथाक वाचन मा/g255 एक पृ/g303 ठ \n  \nसुनला पछाित  रोिक  देल गेल ई किह  जे ई कथा नै आलेख िथ क। अ/g2अउ छेलाल शा/g30उ /g255ीक ई पिह ल मंच रहिन  \nजइपर ओ कथा पिढ़  रहल छलाह, ओना किव ता आइ तीस बख/g36ठ पिह  नेसँ िल खैत छिथ । ई मंचक अ/g28अ य/g252 संग \nसंचालक एवं ऐ दुआरे केलिन जे पृ/g303 ठ  भिर क वाचनमे कथोप-कथन िक एक नै आएल। शा/g30उ /g255ी जीक कहब \nछलिन  जे कथोप- कथन कोनो कथाक एक त/g28उ व  िथ क से हमरो बूझल अिछ  आ तकर समावेश अव/g302 य  केने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \nछी मुदा से आगू अिछ  माने अिग ला पृ/g303 ठ मे। तथािप  कथाक वाचन रोिक  देल गेलिन । आ अ/g2अउ छेलाल यादव \nशा/g30उ /g255ी अपन कथाक अपूण/g36ठ पाठसँ िन  रास रिह  गेलाह। \nअमीत िम /g25अ, मुकु/g288 द  मयंक, अमले/g288 दु  शेखर पाठक, रौशन झा इ/g28उ यािद  /g30ठ यि/g2अ0 त  क कथाक पाठ सेहो भेल आ \nतइपर टी/g2ँ0 प णी गुनजाइश िह साबे। टी /g2ँ0 प णीकार सभ छलाह- फूलच/g288 /gउ06  िम /g25अ रमण , रमानंद झा रमण, भीमनाथ \nझा, अशोक मेहता, दुग/g365न/g288 द म/g283 ड ल, कमल मोहन चु/g382ु, नारायणजी, कुमार शैले/g288 /gउ06 , जगदीश /g262साद म/g283 ड ल, \nकमलाका/g288 त  झा (जयनगर), योगानंद झा इ/g28उ यािद । \nआिग ला ‘सगर राित  दीप जरए’ कमलेश झाक संयोजक/g28उवमे घन/g302 यामपुरमे हेबाक घोषणा सेहो भेल। दीप आ \nउपि/g30उ थ  ित  पुि/g30उ त  का /g30उ थानीय संयोजक अरिव /g288 /gउ06 ठाकुर कमलेश झाक/g2उ3 ह/g30उ तगत करा गो/g303 ठीक समापनक घोषण \nकेलिन । \n \n३. पटऎइझब \n \n३.१.\n जगदीश चटऎझङङटऎबो6 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आटऎझङबम गीत )- (आगटऎइ6इ ) \n  \n३.२.\n सटऎझङङदीप कुमार  साफी-किवता-काितकक पूिण/g36ठमा/ गामक इनार  \n  \n३.३.\n जगदान/g288द झा मनु \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n३.४.\n हेमनारायण साहु- हम छी नीमक गाछ  \n  \n३.५.\n मुटऎइङझी  कामत केर दुइ गोट किवता-िसया तोरे कारण/ िठठुराबैत जाड़  \n  \n३.६.१.\n राजदेव मटऎझङइ ड लक तीन गोट किव ता-िच र /g262ती/g252ा/ हाथ/ ठक२.\n िमिहर झा- िवदागरी \n  \n३.७.\n पंकज चौधरी (नवलटऎझघ7ी )- चािरटा गजल  \n  \n३.८ .\n िब/g288दे/g258र ठाकुर - गीत-गजल-किवता    \nजगदीश चटऎझङङटऎबो6 ठाकुर ‘अिनल’ \nकी भेटल आ की हेरा गेल   (आटऎझङबम गीत )- (आगटऎइ6इ )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \n  \nजे सुख भेटल, जे श/g36उित भेटल \nअ/g2अ3ययन , मनन आ िच/g288तनमे \nदुख-सुखकेर पिरभाषा जानल \nकी सफल, सुफल की जीवनमे \n  \nएक दृि/gउठ6  नव, एक सृि/gउठ6  नव \nअपनहु अ/g288तरमे   समा गेल \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल। \n  \nसपना छल जे छी देिख चुकल \nसपना अिछ जे छी देिख रहल \nसपने संगी अिछ बनल हमर \nसपनेसँ हम छी सीिख रहल \n  \nसपनेमे अिहना पड़ल-पड़ल \nहँिसते-हँिसते अिछ कना गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \n  \nजीवनक अथ/g36ठ तँ हष/g36ठ भेल \nदोसर मतलब संघ ष/g36ठ भेल \nहम तािक रहल छी अपनामे \nकी ब/g363चल आ की /g30ठयथ/g36ठ गेल  \n  \nअिछ वैह सुफल दुिनयामे जे \nअपनाक/g3अ0\n  कहुना बचा गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल । \n  \nहम के छी, कतऽसँ आयल छी \nअिछ अएबा केर \n  /g262योजन की \nसुख-दुखक च/g38ँमे घूिम रहल  \nअनवरत हमर ई जीवन की \n  \nहमरा अ/g288तरमे बैसल /g2अ0यो \nअिछ /g262/g3ठठ कैकटा उठा गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n  \nई देह अितिथ, ई /g262ाण अितिथ  \nस/g2ँउमान अितिथ , अपमान अितिथ \nअिछ लोभ, मोह आ मायाकेर \nअ/g253ान अितिथ , िव/g253ान अितिथ  \n  \nहम अिहना रहब ि/g30उथर तिहयो \nजिहया देखब सब िबला गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल । \n  \nई हाथ हमर, ई पएर हमर \nई आँिख हमर, ई कान हमर \nई देह हमर, ई मोन हमर \nई /g262ाण हमर आ /g28अयान हमर  \n  \nहम छी /g30उवामी एिह कायाकेर  \nअिछ ई रह/g30उय /g2अ0यो बुझा गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल \n  आ की हेरा गेल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \n \n(/g38ँमशः) \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nसटऎझङङदी प कुमार साफी- किवता-काितकक पूिण/g36ठमा/ गामक इनार \n1 \nकाितकक पूिण/g36ठमा \nजेबै देखैले मेला कमला क’ \nसभ सालमे मेला लागए जोर \nनहैले जाएब भोरे भोर \nहेतै ओही बाउलपर कु/g30उती \nखाएब तोिड़ क’ कुिसयार \nमाए बहीन सभ खेलए \nसामा चकेवा \nभसब’ जाए ओइ िकनार \nचुगलाक/g2उ3 चूड़ा दही खुआ क ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \nलेवान िदन चूड़ा कुटाए \nउ/g2अ0खिड़मे।  \n  \nजोतलाहा खेतमे भसाबए \nसामा चकेवाक/g2उ3 \nपूिण/g36ठमा नहाइले जाइ कमलामे \nमेला लागैए दुनू पारमे \nनाच तमाशा हुअए अ/g33उा /g265दल  \nिबकाए िझ/g2ँ8ली मुरही \nिमिथलामे माए बहीनक’ \nभाइयक मानल जाए ई पाबिन \nसालमे एक बेर नाम िलअए \nभाइक सभ बहीन \nहमर भइया रहए जुड़ाएल। \n  \n2 \nगामक इनार \nचलए िमलान सभ लोकक/g2उ3 \nभरै छलॱ एक ठाम पािन \nअपनामे रहै चलए बाजा भूकी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \nरहै चलॱ सभ िमिल-जुिल क’ \nघर-घरमे आब भेल कल \nलोको सभ भेल अल कल \nखीिच ने पाबए इनारक र/g30उसी \nने रहल टोलमे एकता \nके राखए पोखिर इनारक सेखता \nसािवकक देन क’ होइए अभास \nकोनाक/g2उ3 बुझाएब िपयास  \nिवलु/g2ँ0त भ ’ रहल अिछ इनार \nकत’ गेल घैलाक पािन \nओही ठाम करै छलॱ /g30उनान  \nरहै छल गामक शान \nदेवी-देवता रहै छल /g262स/g382  \nमन रहै छल शु/g320  \nरखै छलॱ शु/g320 -अशु/g320क मान।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदान टऎझङङद झा मनु, /g3ँठाम पो/g30उट - हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n1.किवता - उगैत सूरज पएर पसािर  \n  \nउगैत सूरज पएर पसािर   \nधरतीक आँगनमे एलै  \nलाल रंगक ओढ़नी एकर   \nहरीयर खेतमे िछरएलै  \n  \nकॲढ़ी सभ मूरी िहला कए   \nपंखुड़ीक/g2उ3 फैलेलक   \nनिच-निच कए नै/g288ह/g3अ0टा भॲडा  \nखुशीक/g2उ3 नाच दखेलक      \n  \nलए संग अपन सािज बरयाित   \nखुशी ओ संग अनने अिछ   \nसंग एकरे उठल  िचड़ै सभ   \nआर मनुख सभ जगैत अिछ   \n  \nमाए सभ आँचरमे भिर कए   \nनेनापर अमृत बरसेलै  \nउगैत सूरज पएर पसािर    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \nधरतीक आँगनमे एलै  \n  \nबरदक/g2उ3 संग लए हरबाहा  \nक/g288हापर लािद हर आएल   \nगाए महीषक/g2उ3 रोिम चरबाहा   \nधरतीक आँगनमे बिह आएल   \n  \nछोट छोट हाथसँ नेना   \nडोड़ी पकैर बकरीक/g2उ3 अनलक   \nमाथ पर ल' क' ढाकी खुरपी   \nघसबाहीन झुमित िनकलल   \n  \nएहन सु/g382र मनभाबक   \nदृ/g302य भोरका कएलक   \nउगैत सूरजक/g2उ3 तँ देखू  \nकेहएन सु/g382र दुिनय/g363 बनेलक ।  \n  \nउगैत सूरज पएर पसािर   \nधरतीक आँगनमे एलै । \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n****************************** \n  \n2.गजल   \n  \nजीवन कखन तक छैक नै  बुझलक  िकयो   \nकखनो करेजक ग/g2ँ0प   नै जनलक  िकयो   \n  \nभेटल  तँ जीवनमे सुखक संगी बहुत   \nदेखैत दुखमे आँिख नै तकलक िकयो   \n  \nदुखक/g2उ3 अपन बेसी बुझै िकछु लोक सभ   \nभेलै जँ दोसरक/g2उ3 तँ नै सुनलक  िकयो   \n  \nसिदखन रहल भागैत सभ काजे अपन   \nआनक नोर घुइरो कs नै िब/g250लक िकयो  \n  \nजीवन  तँ अिछ जीवैत 'मनु' सभ एतए   \nमइरो कs जे जीवैत नै बनलक िकयो   \n  \n(बहरे- रजज, 2212 तीन- तीन बेर सभ प/g36उितमे) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \n   \n*********************************************** \n3.गजल  \n  \nजखन खगता सभसँ बेसी तखन ओ मुँह मोिड़  लेलिन   \nजािन आफत  छोिर हमरा सुखसँ नाता जोिड़ लेलिन   \n  \nदेिख चकमक रंग सभतिर ओिहमे बिह  ओ  तँ गेली   \nजािन खखड़ी ओ हमर हँिसते करेजा कोिड़  लेलिन   \n  \nब/g288द केने हम मनोरथ अ/g2ँ0पन सिदखन चूप रहलहुँ  \nपा/g2अ8च बरखे आिब देख फेर सपना तोिड़  लेलिन   \n  \nदुखसँ अ/g2ँ0पन अिधक दोसरक/g2उ3 सुखक िच/g288ता कएने  \nआँिख जे फूटै दुनू तैँ एक अ/g2ँ0पन फोिड़ लेलिन   \n  \nचलक स/g2ँ0पत संग लेलहुँ जीवनक जतराक पथपर   \nमेघ दुखक/g2उ3 देखते ओ संग 'मनु'क/g2उ3 छोिड़ लेलिन   \n  \n(बहरे - रमल, मा/g255ा /g38ँम - 2122 चािर- चािर बेर सभ प/g36उितमे)    \n    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \n******************************************************** \n  \n4.गजल  \n  \nिकए तीर नजिरसँ अह/g363क/g2उ3 चलैए   \nहँसी ई  तँ घाएल हमरा करैए   \n \nमधुर बािज खन-खन पएरक पजिनय/g363  \nहमर मोन रिह रिह कए डोलबैए    \n \n/g250लकए हबामे अह/g363क/g2उ3 खुजल लट   \nकतेको तँ  द/g363तेसँ   आङुर  कटैए \n \nससिर जे जए जखन आँचर अह/g363क/g2उ3  \nिजला भिर   करेजाक धड़कन /g26उकैए   \n  \nअहीँक/g2उ3 तँ मुँह देिख जीबैत 'मनु' अिछ   \nिबना संग नै स/g363स िमिसयो चलैए   \n  \n(बहरे - मुतकािरब, मा/g255ा /g38ँम -122-122-122-122) \n  \n*************************************************** \n  \n5.गजल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \n  \nरहब आब नै दास बिन हम \nअपन नीक इितहास जिन हम \n \nजखन ठानलहुँ हम अपनपर \nसमु/gउ06ो लएलहुँ तँ सिन हम \n \nउठा म/g36उथ जतएसँ तकलहुँ \nदएलहुँ  तँ न/g252/g255 गिन हम  \n \nहलाहल दुनीय/g363क पीने \nचलै छी अपन मोन तिन हम \n \nजमल खून मारलक धधरा \nलएलहुँ िवजय िव/g258 ठिन  हम \n \n(बहरे मुतकािरब, मा/g255ा /g38ँम -१२२) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nहेमनारायण साहु \n  \nहम छी नीमक गाछ  \n  \nजंगल झार बूिझ  हमरा छोड़ने छी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \nछी कतेक रोगक-िन दान से नै बुझै छी। \nबड़ गुनगर छी से बूिझ  िल अ \nनै अिछ  िब सवास तँ अजमाए िल अ। \nहम वातावरणक/g2उ3 शु/g320 करै छी \nअशु/g320 पवनक/g2उ3 शु/g320 करै छी।  \nपात पीस कंकिल पर लगाउ \nडािर क द/g28उ म िन सँ पैिर या भगाउ। \nटूसा तोिड़ -तोिड़  मुँहमे खाउ \nपेटक कीड़ाक/g2उ3 जिड़  सँ भगाउ। \nफड़ तोिड़  अक/g36ठ बनाउ  \nअ/g2ँ8 लू गाछक/g2उ3 पालासँ बचाउ।  \nफड़क आँठीसँ तेल बनाउ \nबनाए औषिध  अनेक रोग भगाउ। \nबचल िस /g32अीसँ जैिव  क खाद बनाउ। \nखेतमे िम लाए सोना उपजाउ \nहम छी नीमक गाछ। \nडगर-बाटपर लगाउ \nगाम समाजसँ लऽ कऽ पय/g365वरणक/g2उ3  \nिन रोग बनाउ। \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \nमुटऎइङझी कामत केर दुइ गोट किवता -िसया तोरे कारण/ िठठुराबैत जाड़  \n  \nिसया तोरे कारण  \n  \nजनक दुलारी िसया \nसहैत एलॱ सभ दरद \nअह/g363 िकअए ? \nरानी भऽ वनमे रहलॱ \nपितक खाितर \nसभ सुख ित यागला◌ै◌ं \nपग-पगपर संघष/g36ठ केलॱ \nहर परी/g252ामे खड़ा उतरलॱ \nतँ फेर ई समाज नै अह/g363क/g2उ3  \nअपनेलक िकअए? \nजइ पित ले सभ \nिकछु अह/g363 ित  यागलॱ \nवएह अह/g363क/g2उ3 ित  यागलक िकअए?  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \nिकअए ने िव/gउ06ोह अह/g363 केलॱ \nनारीक िहत ले अवाज उठेलॱ। \nसदिखन सुनै छी हम ए/g3ठ2े बात।  \nजहन सित सीता नै बचलै \nतँ केना बचतौ तोहर लाज? \nजॱ एगो सीता जे  \nअवाज उठैइतै, \nतँ फेर कोनो सीता \nनै पिरतािरत होइतै। \nचुप रहैक ई \nसजा िमलैए, \nकतेक सीता िनत \nवनवास भोगैए। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \n  \n  \nिठठुराबैत जाड़  \n  \nएलैए जाड़ \nलऽ कऽ दुखक पहाड़। \nकेना कटत िदन-राित  \nकेना बीतत \nई जाड़क कड़ािर । \nउजरल छौइन \nटुटल अिछ टाट \nनै अिछ कोनो ओहार \nघरक चा/g265 कात  \nअिछ बाटे-बाट। \nपुआरक ओह/g36ठना \nपुआरेक िबछौना \nकेकरा कहै छै \nलोग क/g2ँउ म ल \nकेना कहै छै \nहोइ छै जाड़ सुहाना।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \nकिहयो घरसँ िनकिल  कऽ देिखयो \nएक राि◌ त अतए िबता कऽ देिखयो \nिठठुइर कऽ मरैए \nलोग िनत कतेक जना। \nगिरबेक/g2उ3 तँ \nभगवानो मारै छै \nअगर नै! \nतँ फेर प/g28उथरक देह बना \nिकअए नै भेजै छैक। \nजे ढािह  दइ \nसरकारक भीखक/g2उ3 \nअनुदानक नाओंपर \nभेटैत मजाकक \nइि/g288 द  रा-अवास आ \nसरकारी राहत कोषक/g2उ3।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n१.\n राजदेव मटऎझङइ ड लक तीन गोट किव ता-िच र /g262ती/g252ा/ हाथ/ ठक२.\n िमिहर झा- िवदागरी \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \n१ \nराजदेव मटऎझङइ ड लक तीन गोट किव ता-िच र /g262ती/g252ा/ हाथ/  \nठक \n  \nिच र /g262ती/g252ा \n  \nनीपलॱ-पोतलॱ घर-दुआर \nकतेक बेर केलॱ झार-बहार \nअपनो केलॱ सोलहो ि◌ संगार \nकऽ रहल छी इंतजार \nउताहुल भेल मन \nिप आसल अिछ  तन \nिब तल जाइत /g252ण  \nकखन हएत िम लन \nमनमे फुलाइत सुमन \nनमरले जाइत /g262ती/g252ाक /g252ण  \nअसोथिक त भऽ गेल नयन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \nशंि◌ कत छी िब फल हएत जतन \nिन /g382सँ ब/g382 भेल आँिख  क कोर \nदुखाइत देहक पोरे-पोर \nमन घेराएल सपनाक शोर \nअह/g363क झलक बुझाएल थोड़बे-थोड़ \nचॱिक  उठलॱ िन /g382 छल घोर  \nनै भेल छल िभ नसर-भोर \nपएरक चे/g288 ह सँ हम मािन  रहल छी \nअह/g363 अ◌ाएल छलॱ से जािन   रहल छी \nपुन: एकबेर देहक/g2उ3 तािन   रहल छी \nबाधाक िन /g382क/g2उ3 तोिड़  -तािड़   \nबौआइत सपनाक/g2उ3 डािह  -जािर  \nखोिल  अपन सभ घर-दुआिर  \nिच र-/g262ती/g252ा तन -मन स/g2ँउ हािर ।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n  \n  \nहाथ- \n  \nहाथ ि◌ सफ/g36ठ नै अिछ   हाथ \nअ/g288 हारमे जनिम  गेल ए◌ेमे \nनाक, कान, आँिख , द/g363त  \nइजोतेटा मे नै  \nअ/g288 हारोमे रहैत अिछ  साथ \nसूँघैत अिछ  सभ कात \nजानैत टेब-टेब  सभ बात \nहाथक/g2उ3 नै देखैत हाथ  \nदेखैत अिछ  हाथक करामात \nकतए सँ कते धिर  पहुँचल हाथ \nहाथसँ िम लैत हाथ \nिस रजनक साथ  \nभऽ जाइत अिछ  िव /g28अ वंसक बात \nहाथ तँ अिछ  हमरे साथ \nफेर िक एक हेतै अधला बात।  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \n  \n  \nठक \n  \nहम छी ठक \nनै कोनो शक \nझूठ गप भख \nस/g363चक नै परख  \nशु/g265मे ठकलॱ घर -पिर वार \nआग/g363 ठकैत दुिन  य/g363-संसार \nटका-पैसा हजारक-हजार \nलगा देलॱ स/g2ँउ प ित क अमार \nठकैक आदित सँ नचार \nकतेको कनैत जार-बेजार \nआइ छूटल पूरा भक \nजखिन  हमर लगल ठक \nएहेन जीत पार भऽ गेल \nिज नगी बूझू बेमार भऽ गेल \nसभक/g2उ3 एिह  ना उठैत हेतै दरद \nआइ हमहूँ करैत छी गरद  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \nस/g363च कतए सँ आब हम पाएब  \nठकबे करब वा ठका जाएब \nसोचब कोनो एहेन उपाए  \nऐ जालसँ \n  \n२ \nिमिहर झा \nिवदागरी \nिवदागरी \nसमेटल इयादक \nिच/g255 चलिच/g255  \nिम/g2अ6झर होइत \nभावनाक ओस \nअटकल गाल पर \nथरथराइत  \nश/g2ँ2द /g30उपश/g36ठ सँ \nपूण/g36ठ अंदेशा \nअनंत सूनपन क/g2उ3 \nश/g36उत हएत  \nसमु/gउ06क आवाज  \n/g302याम अ/g26उण  \n/g26उकल  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nपंकज चौधरी (नवलटऎझघ7ी )- चािरटा गजल  \nगजल \n१ \nसभ मात-िपता केर शौख- सेह/g288ता बौआ  करता नाम \nमगन  जुआिनक  माया  नगरी  बौआ मनसुख राम \n  \nबाबू-िप/g25उी घरक धरिण थ/g2ँउहने छिथ  बिनकऽ खाम \nसंतित  कम/g36ठसँ  देह  नुकौने  करम केने अिछ बाम \n  \nबाबुक  अरजल  पर  म/g3अ0  फूटानी  मािट लगै नै चाम \nजँ अपना क/g288हा हऽर पड़ल तऽ जय -जय सीता-राम \n  \nअनतह  शोिणत  सुखा  रहल  आ  घर   बहै  नै घाम \nबबुआनी  केर  अजबिहं  सनकी  बैरी भऽ गेल गाम \n  \nईरखे  ना/g288गैर   कटबै  लै जे  तेजलक िमिथला धाम  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \nपरदेसक   माया  ओझरायल  घूिम  रहल  छै  झाम \n  \nअपना  आँगन  सोन  छोिड़ सभ अनकर बीछी ताम \nघर छोिड़ घुर - मुिड़या खेलक  किहया लागत थाम \n  \nमोल  बुझै  निह  भावक  भाषा भाव पूछए निह दाम \nचलु  रहब  म/g363   मैिथल  आँगन  नेह  बहै जिह ठाम \n  \n\"नवल\"  िनवेदन मैिथल जनसँ छोडू नै िमिथलाम \nछै  पागक शोभा  माथे पर  आ  चरणिह नीक खराम \n  \n*आखर-२०  \n२ \nबौआ केर छिटहारक राित िमिथला-िविधए िनयारल काजर  \nशुभग - िसनेहक ठोप किरकबा  मौसी हाथक पाड़ल काजर \n  \nनवराितक अिह शुभ - बेलामे अबै अ/gउठ6िमक राित डेराओन   \nमाय अपन संतित सभके  त/g3अ3 आंिख दुनु चोपकारल काजर \n  \nअ/g288हिरया  राित \n अमावस  केर ई दीप - पुंज मुंह दूिश रहल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \nराित िदवािलक लेसलहुं  टेमी तं/g255  - म/g288/g255 उपचारल काजर   \n  \nकते  सुह/g288गर   /g30उव/g2ँ6 सजोने कजरायल  आँिखक पेपनी पर \nबरसाित - पंचमी - मधु/g25अाविन  नवकिनया के धारल काजर  \n  \nनव - यौवन के नव - तरंग इ  \"नवल\" मोन भिसयेबे करतै  \nगोर - गोर च/g382ा सन मुंह पर   सजनी िकयै लेभारल काजर \n  \n*आखर-२४  \n३ \nसजनी रिह - रिह टेमी बारी \nभिर  कजरौटा  काजर पारी  \n  \nथोिप रहल छी  काजर सॱसे  \nओिहना  मादक नयना भारी \n  \nआंिखसँ आँिखक फेरम-फेरी \nजेना  होय  मऊहक़ के थारी  \n  \nदेह  रहल आ  /g262ाण   िबलेलै   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \nनयन - वाण सँ िजबते मारी  \n  \nकिरया आँिखक पोखिर कात  \n/g30उवपन   सेह/g288ता  केर बैसारी  \n  \nकहू छोिड इ  आँिखक अमृत  \nपीब िकयैक  हम दा/g26उ - तारी \n  \nमोन के जीतैऽ जे  तकरा पर  \n\"नवल\" िकयै ने जीवन हारी  \n  \n*आखर-११  \n४ \nई /g262/g3ठठ जे उठल   आब  बाबुक बाद के \nभऽ गेल कान ठाढ़ सभ दऽर-िदयाद के \n  \nउपजा के बेरमे तऽ ह/g36उसू िपजा रहल   \nअिह खेतमे मुदा देत पाइन-खाद के   \n  \nममरी तऽ खागेलै सभ लुिझ-लपिट कऽ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \nजे पेईनमे बंचल छै  से पीत गाद  के  \n  \nब/g363िट -चुिट सभिकछु बखरा लगा िलय \nसहतैक  ई  अनेरे  बरिदक  लाद  के  \n  \nगीजल जे पाईके ओ भीजत की नोरसँ  \nवानर की जानऽ गेल आदक सुआद के \n  \nभतबऽरी के /g262था ई चलल गामे-गाम  \nकहतै समाद के  आ सुनतै समाद के \n  \nकरेजसँ  निञ ओ \"नवल\" पेटसँ छलै  \nसंबंध  केर  गंध  उड़ल  संग पाद  के \n  \n*आखर-१५  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nिब/g288दे/g258र ठाकुर , धनुषा नेपाल, हाल; कतार   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \nिबटऎझङङदेटऎझघङर ठाकुर , धनुषा, नेपाल। हाल- कतार। \nगजल  \n \nएखन धिर पैसा कमेलॱ िक नै यै? \nखातामे पैसा पठेलॱ िक नै यै? \nघरक िटऎइोबथ ित भाड़मे जाए मुदा  \nहमरा लेल हसुली बनेलॱ िक नै यै? \n \nफुसक घर हमरा काटऽ छुटैए  \nशहरमे िबिटऎझॱङडङ बनेलॱ  िक नै यै? \n \nफाटल पिहटऎझ6ब अहटऎइ6इ  तािहसँ गम नै  \nहमरा लेल चुनरी लएलॱ िक नै यै? \n \nबहुते कमाइ छी बुधनाकटऎझबइ कहब \nहमरा लेल िह टऎइोबसा  लगेलॱ िक नै यै? \n \n \n  \nगीत \n१ \nअनारसन िछटकल अहटऎइ6इ क जवानी  \nमदहोस देिहयापर लाखो परेसानी  \nरस टपटप जेना पाकल अरनेबा  \nएकटा अदापर अिछ दुिनयटऎइ6इ िदव ाना।   \nपायल बजा िदल घायल कएलॱ  \nिबन बादल बषटऎइ6घ करै छी   \nआिब आगू कोरामे बैसू   \nगाल िदअ कनी दटऎइ6इ त कटै छी।  \n \nिदल तोड़ब अपराध िछऐक  \nिदल जोड़ब नै अिछ कोनो पाप   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \nबदनमे चोली आ कमरमे लहङा  \nचाही तँ अहटऎइ6इ  िदअ नाप।  \n \nबड नीक लगै छी साड़ी अथबा  \nसुटो जखन लगबै छी  \nचाल चली अहटऎइ6इ  िहरनी जैसन  \nिदल हमर धड़कबै छी।  \n \n२ \nबाल अह/g363क रेशम रेशम  \nटमाटर जेहन गाल अिछ  \nओठ जेना /g30उवीट  ललीपप  \nआ /g26उपो कतेक बबाल अ िछ।  \nदेख अह/g363क/g2उ3 िज/g30उम सराबी  \nबढैत अिछ हमर बेताबी  \nएकबेर बस /g262ेम कर ऽ दी  \nनै हएत अह/g363क/g2उ3 कोइ खराबी।  \n \nिदल अह/g363क िनठुर सोना  \nचा /g288दी सन चमकैत मन  \nउपरसँ िपताएब बेसी  \nमुदा भीतरसँ न/g2ँउबर वन ।  \n \nज/g26उरी चीज जीवनमे चाही  \nअह/g363 ओ बजार छी  \nसेब, स/g288तोला,अंगूर आ  \nअहॴ हमर अनार छी।  \n \nहीरा, मोती, धन-दौलत  \nअहॴ डोली कहार छी  \nिबन जीवन अ/g288हार अह/g363क/g2उ3  \nअहॴ खुशीक बहार छी।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n70 \n \n  \n \n \n  \nचेतना  \n \n/g30उवाथ/g36ठ-/g30उवाथ/g36ठसँ भरल संसार  \nिछनए सबके सब अिधकार  \nअपन /g30उवािभमान बचएबाक हेतु  \nकरे लाखो अ/g28उयाचार।। १।।  \n \nकी कहु दुिनय/g363क रीत  \nिकछु नै समझमे आबैए  \nअपन झूठ शान सौगात ला  \nिम/g285या दोस लगबैए।।२।।  \n \nमानव भऽ मानवता भुलब  \nई केहन अनैितक बात कहू  \nनैितक पतन,अि/g30उत/g28उवमे दाग ल ऽ  \nआब कथी क प/g256ताप क हू।।३।।  \n \nअपील सुनु धधकैत इनसान  \nअपनही जैसन सबके मान  \n/g30उवाथ/g36ठ िबना जौँ िज/g288दगी टेबब   \nिनि/g256त बनत देश  महान।।४।।  \n \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतटऎइो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n71 \n \n \nबालान/g36उ कृते  \n \nबटऎझ7बचा लोकिन टऎइझघारा टऎइोबमरणीय टऎइोझलोक \n \n१./g262ातः काल /gउ0ँ/g332मुहू/g25उ/g36ठ (सूय/g3अ6दयक एक घंटा पिहने) सव/g36ठ/g262थम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई /g302लोक \nबजबाक चाही। \nकरा/g3ँठे वसते ल/g350मीः करम/g28अये सर/g30उवती।  \nकरमूले ि/g30उथतो /gउ0ँ/g332ा /g262भाते करदश/g36ठनम्॥  \nकरक आग/g363 ल/g350मी बसैत छिथ , करक म/g28अयमे सर/g30उवती, करक मूलमे /gउ0ँ/g332ा ि/g30उथत छिथ। भोरमे तािह /g325ारे \nकरक दश/g36ठन करबाक थीक।  \n२.सं/g28अया काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/g30उथतो /gउ0ँ/g332ा दीपम/g28अये जनाद/g36ठनः।  \nदीपा/g3ँठे श/g3ठ3रः /g262ो/g2अ0/g25उः स/g288/g28अया/g2अ6योितन/g36ठमोऽ/g30उतुते॥  \nदीपक मूल भागमे /gउ0ँ/g332ा, दीपक म/g28अयभागमे जनाद/g36ठन (िव/g303णु) आऽ दीपक अ/g3ँठ भागमे श/g3ठ3र ि/g30उथत छिथ। हे \nसं/g28अया/g2अ6योित ! अह/g363क/g2उ3 नम/g30उकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /g30उक/g288दं हनूम/g288तं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः /g30उमरेि/g382/g28उयं दुः/g30उव/g2ँ6/g30उत/g30उय न/g302यित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/g30उवामी, हनूमान्, ग/g26उड़ आऽ भीमक /g30उमरण करैत छिथ , हुनकर दुः/g30उव/g2ँ6 \nन/gउठ6 भऽ जाइत छि/g288ह।  \n४. नहेबाक समय-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n72 \n \nग/g3ठ5े च यमुने चैव गोदाविर सर/g30उवित।  \nनम/g36ठदे िस/g288धु कावेिर जलेऽि/g30उमन् सि/g382िधं कु/g265॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/g30उवती, नम/g36ठदा, िस/g288धु आऽ कावेरी  धार। एिह जलमे अपन साि/g382/g28अय िदअ।  \n५.उ/g25उरं य/g28उसमु/gउ06/g30उय िहमा/gउ06े/g256ैव दि/g252णम्।  \nवष/g36ठं तत् भारतं नाम भारती य/g255 स/g288तितः॥  \nसमु/gउ06क उ/g25उरमे आऽ िहमालयक दि/g252णमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/g288तित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अह/g2ँ8या /gउ06ौपदी सीता तारा म/g283डोदरी तथा।  \nप/g2अ8चकं ना /g30उमरेि/g382/g28उयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अह/g2ँ8या, /gउ06ौपदी, सीता, तारा आऽ म/g283दोदरी, एिह प/g363च सा/g28अवी-/g30उ/g255ीक /g30उमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप न/gउठ6 भऽ जाइत छि/g288ह।  \n७.अ/g258/g28उथामा बिल/g30ठय/g365सो हनूम/g36उ/g256 िवभीषणः।  \nकृपः परशुरा म/g256 स/g2ँ0तैते िचर/g3ठअीिवनः॥  \nअ/g258/g28उथामा, बिल, /g30ठयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/g36ठ आऽ परशुराम - ई सात टा िचर/g3ठअीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/g262ीता देवी िशखर वािसनी \nउ/g3ँठेन तपसा ल/g2ँ2धो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/g320ः सा/g28अये सताम/g30उतु /g262सादा/g288त/g30उय धूज/g36ठटेः \nजा/gउ2ँवीफेनलेखेव य/g288यूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदान/g288द न मे बाला सर/g30उवती।  \nअपूण/g3अठ पंचमे वष/g3अठ वण/g36ठयािम जग/g28उ/g255यम् ॥  \n१०. दूवधॉछ65धॉष5षत मंधॉष55 (शु/g2अ0ल यजुव/g3अठद अ/g28अयाय २२, मं/g255 २२)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n73 \n \nआ /gउ0ँ/g332ि/g382/g28उय/g30उय /g262जापितॠ/g36ठिषः। िलंभो/g2अ0/g25उा देवताः। /g30उवराडु/g28उकृित/g302छ/g288दः। ष/g386जः /g30उवरः॥  \nआ /gउ0ँ/g332॑न् /gउ0ँा/g332॒णो /gउ0ँ॑/g332वच/g36ठ॒सी जा॑यता॒मा रा॒/g303/g3ँँे रा॑ज॒/g288यः शुरे॑ऽइष/g30ठयो॒ऽित/g30ठया॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/g36उ॒ दो/g2अ2/gउ0अॴ \nधे॒नुव/g3अ6ढा॑न॒/g386वाना॒शुः सि/g2ँ0तः॒ पुर॑ि/g288ध॒य/g3अ6वा॑ िज॒/g303णू र॑थे॒/gउठअाः स॒भेयो॒ युवा/g30उय यज॑मान/g30उय वी॒रो जा॒यत/g36उ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒ज/g36ठ/g288यॲ वष/g36ठतु॒ फल॑व/g28उयो न॒ऽओष॑धयः प/g2अउय/g288त/g36उ योगे/g252॒मो नः॑ क/g2ँ8पताम्॥ २२॥ \nम/g288/g255ाथ/g365ः िस/g320यः स/g288तु पूण/g365ः स/g288तु मनोरथाः। श/g255ूण/g36उ बुि/g320नाशोऽ/g30उतु िम/g255ाणामुदय/g30उतव।  \nॐ दीघ/g365युभ/g36ठव। ॐ सौभा/g2अ2यवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/g2अ2य आ ’ सव/g36ठ/g253 िव/g32उाथ/g368 उ/g28उप/g382 होिथ , आ’ शु/g255ुक/g2उ3 नाश कएिनहार सैिनक उ/g28उप/g382 \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/g252म होिथ आ ’ घोड़ा /g28उविरत /g265प/g2उ3 \nदौगय बला होए। /g30उ/g255ीगण नगरक नेतृ/g28उव करबामे स/g252म होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/g36ठ भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृ/g28उव देबामे स/g252म होिथ। अपन देशमे जखन आव/g302यक होय वष/g365 होए आ ’ औषिधक- बूटी सव/g36ठदा पिरप/g2अ0व \nहोइत रहए। एवं /g38ँमे सभ तरह/g2उ3 हमरा सभक क/g2ँ8याण होए। श/g255ुक बुि/g320क नाश होए आ ’ िम/g255क उदय होए॥  \nमनु/g303यक/g3अ0 कोन व/g30उतुक इ/g2अउछा करबाक चाही तकर वण/g36ठन एिह मं/g255मे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलु/g2ँ0तोपमाल/gउ3अकार अिछ।  \nअ/g288वय - \n/gउ0ँ/g332॑न् - िव/g32उा आिद गुणसँ पिरपूण/g36ठ /gउ0ँ/g332  \nरा॒/g303/g3ँँे - देशमे \n/gउ0ँ॑/g332वच/g36ठ॒सी-/gउ0ँ/g332 िव/g32उाक तेजसँ यु/g2अ0/g25उ  \nआ जा॑यत/g36उ॒- उ/g28उप/g382 होए  \nरा॑ज॒/g288यः-राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/g30ठयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/g30ठया॒धी-श/g255ुक/g2उ3 तारण दय बला  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n74 \n \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदो/g2अ2/gउ0अॴ-कामना(दूध पूण/g36ठ करए बाली) \nधे॒नुव/g3अ6ढा॑न॒/g386वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/g3अ6ढा॑न॒/g386वा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/g28उविरत  \nसि/g2ँ0तः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/g288ध॒य/g3अ6वा॑- पुर॑ि/g288ध॒- /g30ठयवहारक/g2उ3 धारण करए बाली य/g3अ6वा॑-/g30उ/g255ी \nिज॒/g303णू-श/g255ुक/g2उ3 जीतए बला \nर॑थे॒/gउठअाः-रथ पर ि/g30उथर  \nस॒भेयो॒-उ/g25उम सभामे \nयुवा/g30उय -युवा जेहन \nयज॑मान/g30उय -राजाक रा/g2अ6यमे \nवी॒रो-श/g255ुक/g2उ3 परािजत करएबला \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/g256ययु/g2अ0/g25उ काय/g36ठमे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/g36ठ/g288यॲ-मेघ \nवष/g36ठतु॒-वष/g365 होए  \nफल॑व/g28उयो-उ/g25उम फल बला \nओष॑धयः-औषिधः \nप/g2अउय/g288त/g36उ- पाकए \nयोगे/g252॒मो-अल/g2ँ3य ल/g2ँ3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/g252ा \nनः॑-हमरा सभक हेतु  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n75 \n \nक/g2ँ8पताम्-समथ/g36ठ होए  \nि/g3ँठिफथक अनुवाद - हे /gउ0ँ/g332ण , हमर रा/g2अ6यमे /gउ0ँा/g332ण नीक धािम/g36ठक िव/g32उा बला, राज/g288य -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला ज/g288तु, उ/g32उमी नारी होिथ। पाज/g36ठ/g288य आव/g302यकता पड़ला पर वष/g365 देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपि/g25उ  अिज/g36ठत /संरि/g252त करी।  \n 8.VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n8.1 to 8.3 MAITHILI LITERATURE IN ENGLISH  \n8.1.1.The Comet   -GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary  \n8.1.2.The_Science_of_Words- GAJENDRA THAKUR translated by the author \nhimself  \n8.1.3.On_the_dice-board_of_the_millennium- GAJENDRA THAKUR translat ed by \nJyoti Jha chaudhary  \n8.1.4.NAAGPHANS (IN ENGLISH)- SHEFALIKA VERMA translated by Dr. Rajiv \nKumar Verma and Dr. Jaya Verma  \nSend your comments to ggajendra@videha.com    \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंि/g2अ2लश -मैिथली -कोष  / मैिथली - इंि/g2अ2लश -कोष   /g262ोजे/g2अ0टक/g2उ3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई- मेल /g325ारा \nggajendra@videha.com \nपर पठाऊ। \nिवदेहक मैिथली-अं/g3ँठेजी आ अं/g3ँठेजी मैिथली कोष  (इंटरनेटपर पिहल बेर सच/g36ठ-िड/g2अ0शनरी) एम.एस. एस./g2अ0यू.एल. \nसव/g36ठर आधािरत -Based on ms-sql server Maithili-English and English-Maithili \nDictionary. \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैटऎझघइािनक लोक िन टऎइझघारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा सटऎझॱबपादन \nपाटऎइङघयटऎइङॱम  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n76 \n \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैटऎझघइािनक लोक िन टऎइझघारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथ ली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन धॉछष5ारा बनाओल मानक   उधॉषृ।चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशा/g30उ/g255ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/g2उ3 पूण/g36ठ /g265पसँ स/g3ठ5 लऽ  िनध/g365िरत )  \nमैिथलीमे उटऎझ7बचारण तथा लेखन  \n  \n१.पधॉषृइचमाधॉष5षर आ अनुधॉछए।वार : प/g2अ8चमा/g252रा/g288तग/g36ठत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/g30उकृत भाषाक अनुसार  \nश/g2ँ2दक अ/g288तमे जािह वग/g36ठक अ/g252र रहैत अिछ ओही वग/g36ठक प/g2अ8चमा/g252र अबैत अिछ। जेना-  \nअ/g3ठ3 (क वग/g36ठक रहबाक कारणे अ/g288तमे ङ् आएल अिछ। ) \nप/g2अ8च (च वग/g36ठक रहबाक कारणे अ/g288तमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/g283ड (ट वग/g36ठक रहबाक कारणे अ/g288तमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/g288ध (त वग/g36ठक रहबाक कारणे अ/g288तमे न् आएल  अिछ।) \nख/g2ँउभ (प वग/g36ठक रहबाक कारणे अ/g288तमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/g36ठ/g2अ0त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/g2अ8चमा/g252रक बदलामे अिधक/g36उश जगहपर अनु/g30उवारक /g262योग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /g30ठयाकरणिवद पि/g283डत गोिव/g288द झाक कहब छिन जे \nकवग/g36ठ, चवग/g36ठ आ टवग/g36ठसँ पूव/g36ठ अनु/g30उवार िलखल जाए तथा तवग/g36ठ आ पवग/g36ठसँ पूव/g36ठ प/g2अ8चमा/g252रे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/g288त तथा क/g2ँउपन। मुदा िह/g288दीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/g2उ3 निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अ/g288त आ क/g2ँउपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ।  \nनवीन प/g320ित िकछु सुिवधाजनक अव/g302य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /g30उथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर ह/g30उतलेखन वा मु/gउ06णमे अनु/g30उवारक छोट सन िब/g288दु /g30उप/gउठ6 निह भेलासँ अथ/g36ठक अनथ/g36ठ होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनु/g30उवारक /g262योगमे उ/g2अउचारण -दोषक स/g2ँउभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/g36ठ \nकसँ लऽ कऽ प वग/g36ठ धिर प/g2अ8चमा/g252रेक /g262योग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ /g253 धिरक अ/g252रक स/g3ठ5 \nअनु/g30उवारक /g262योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ़  : ढ़क उ/g2अउचारण “र् ह”जक/g363 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/g2अउचारण हो ओतऽ मा/g255 ढ़ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n77 \n \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/g3ठ5 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, स/g363ढ़ , गाढ़, रीढ़, च/g363ढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। \nउपयु/g36ठ/g2अ0त श/g2ँ2द सभक/g2उ3 देखलासँ ई /g30उप/gउठ6 होइत अिछ जे साधारणतया श/g2ँ2दक शु/g265मे ढ आ म/g28अय तथा अ/g288तमे \nढ़ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड़क स/g288दभ/g36ठ सेहो लागू होइत अिछ। \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/g2अउचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /g265पमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उ/g2अउचारण : बै/g32उनाथ , िब/g32उा, नब, देबता, िब/g303णु, बंश, ब/g288दना आिद। एिह सभक /g30उथानपर /g38ँमशः \nवै/g32उनाथ , िव/g32उा, नव, देवता, िव/g303णु, वंश, व/g288दना िलखबाक चाही। सामा/g288यतया व उ/g2अउचारणक लेल ओ /g262योग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य” क उ/g2अउचारण “ज”जक/g363 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उ/g2अउचारणमे य/g253 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/g2ँ2द \nसभक/g2उ3 /g38ँमशः य/g253 , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/g36ठनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/g262ाचीन वत/g36ठनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वत/g36ठनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/g288यतया श/g2ँ2दक शु/g265मे ए मा/g255 अबैत अिछ। जेना एिह, एना, एकर, एहन आिद। एिह श/g2ँ2द सभक \n/g30उथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक /g262योग निह करबाक चाही। य/g32उिप मैिथलीभाषी था/g265 सिहत िकछु \nजाितमे श/g2ँ2दक आर/g2ँउभोमे “ए”क/g2उ3 य किह उ/g2अउचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य” क /g262योगक स/g288दभ/g36ठमे /g262ाचीने प/g320ितक अनुसरण करब उपयु/g2अ0त मािन एिह पु/g30उतकमे ओकरे /g262योग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/g265हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसव/g36ठसाधारणक उ/g2अउचारण -शैली यक अपे/g252ा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nश/g2ँ2दक/g2उ3 कैल , हैब आिद /g265पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए” क /g262योगक/g2उ3 बेसी समीचीन /g262मािणत करैत \nअिछ। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n78 \n \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /g262ाचीन लेखन -पर/g2ँउपरामे कोनो बातपर बल दैत काल श/g2ँ2दक पाछ/g363 \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/g28उकालिह , चो/g326िह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक /g30उथानपर एकार एवं हुक /g30उथानपर ओकारक /g262 योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- \nहुनके, अपनो, त/g28उकाले, चो/g326े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/g36उशतः षक उ/g2अउचारण ख होइत अिछ। जेना- ष/g386य/g288/g255 (खड़य/g288/g255 ), \nषोडशी (खोड़शी), ष/g38उकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/g288तोष (स/g288तोख ) आिद। \n  \n८.धॉषइृविन -लोप  : िन/g30ँिलिखत अव/g30उथामे श/g2ँ2दसँ /g28अविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/g38ँया/g288वयी /g262/g28उयय अयमे य वा ए लु/g2ँ0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/g2अउचारण दीघ/g36ठ भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आग/g363 लोप -सूचक िच/gउ2ँ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। \nअपूण/g36ठ /g265प : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। \nपढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। \n(ख) पूव/g36ठकािलक कृत आय (आए) /g262/g28उययमे य (ए) लु/g2ँ0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/g36ठ /g265प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /g30उ/g255ी /g262/g28उयय इक उ/g2अउचारण ि/g38ँयापद , सं/g253ा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/g2ँ0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/g36ठ /g265प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/g36ठमान कृद/g288तक अि/g288तम त लु/g2ँ0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/g36ठ /g265प : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n79 \n \n(ङ) ि/g38ँयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/g2ँ0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/g36ठ /g265प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/g38ँयापदीय /g262/g28उयय /g288ह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/g36ठ /g265प : छि/g288ह , कहलि/g288ह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/g36ठ /g265प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धॉषइृविन धॉछए।थानाधॉषइइतरण  : कोनो-कोनो /g30उवर -/g28अविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ /g360/g30उव इ आ उक स/g2ँउब/g288धमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/g2ँ2दक म/g28अय वा अ/g288तमे जँ \n/g360/g30उव इ वा उ आबए तँ ओकर /g28अविन /g30उथाना/g288तिरत भऽ एक अ/g252र आग/g363 आिब जाइत अिछ। जेना- शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/g28उसम श/g2ँ2द \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/g302मक/g2उ3 रइ/g302म आ सुध/g36उशुक/g2उ3 सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधॉषइइत (◌्)क धॉष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामा/g288यतया हल/g288त (◌्)क आव/g302यकता निह होइत अिछ। कारण जे \nश/g2ँ2दक अ/g288तमे अ उ/g2अउचारण निह होइत अिछ। मुदा सं/g30उकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/g28उसम ) \nश/g2ँ2द सभमे हल/g288त /g262योग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामा/g288यतया स/g2ँउपूण/g36ठ श/g2ँ2दक/g2उ3 मैिथली भाषा स/g2ँउब/g288धी \nिनअम अनुसार हल/g288तिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /g30ठयाकरण स/g2ँउब/g288धी /g262योजनक लेल अ/g28उयाव/g302यक /g30उथानपर \nकतहु-कतहु हल/g288त देल गेल अिछ। /g262/g30उतुत पोथीमे मिथली लेखनक /g262ाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन प/g252 सभक/g2उ3 समेिट कऽ वण/g36ठ-िव/g288यास कएल गेल अिछ। /g30उथान आ समयमे बचतक स/g3ठ5िह ह/g30उत -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/gउठ6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/g36ठ-िव/g288यास िमलाओल गेल अिछ। वत/g36ठमान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पय/g36ठ/g288तक/g2उ3 आन भाषाक मा/g28अयमसँ मैिथलीक /g253ान लेबऽ पिड़ रहल पिर/g262े/g350यमे लेखनमे सहजता \nतथा एक/g265पतापर /g28अयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/g283ठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक- म/g283डल सचेत अिछ। /g262िस/g320 भाषाशा/g30उ/g255ी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुस/g288धानमे एहन अव/g30उथा िक/g382हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/g363हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/g30उ/g255ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/g2उ3 पूण/g36ठ /g265पसँ स/g3ठ5 लऽ  िनध/g365िरत )  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n80 \n \n१.२. मैिथली अकादम ी , पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शटऎझॱझद मैिथली -सािहटऎझङबयक टऎझ6झ ाचीन कालसँ आइ धिर जािह वटऎझघबटऎइ61नीमे टऎझ6झचिलत अि छ , से सामाटऎझङङ यतः ता िह \nवटऎझघबटऎइ61नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथटऎइ61- \n \nटऎइॱ1ाटऎइइइ  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअटऎइॱ1ाटऎइइइ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिटऎझॱङपक टऎझ6घपटऎझबइ टऎइॱ1ाटऎइइइ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनटऎइोॱिलिखत त ीन टऎझ6झकारक टऎझ6घप वैकिटऎझॱङपकत या अपनाओ ल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. टऎझ6झाचीन मैिथलीक ‘टऎझङङह ’ टऎझङ7विनक टऎइोबथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथ ा कहलिन वा कहलि टऎझङङह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ टऎइोबपटऎब16तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उटऎझ7बचारण इटऎब16 हो। यथा - \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इटऎझङबया िद।  \n \n५. मैिथलीक िनटऎइोॱिल िखत शटऎझॱझद एिह टऎझ6घपे टऎझ6झयुटऎझ7ोत ह ोयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. टऎइोघटऎइ6झटऎइोबव इकारटऎइ6बत शटऎझॱझदमे ‘इ’ के लुटऎझॱोत करब सामाटऎझङङयत ः अटऎइॱ1ाटऎइइइ िथक। यथ ा - टऎइॱ1ाटऎइइइ देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुटऎइोइय माटऎझघघमे)। \n \n७. टऎइोबवतंटऎझघघ टऎइ6ोटऎइोबव ‘ए’ वा ‘य’ टऎझ6झाचीन मैिथलीक उटऎइझोरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक टऎझ6झयोगमे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n81 \n \nवैकिटऎझॱङपक टऎझ6घपटऎझबइ ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइटऎझङबया िद।  \n \n८. उटऎझ7बचारणमे दू टऎइोबवरक बीच जे ‘य’ टऎझङ7विन टऎइोबवतः आिब जाइत अि छ तकरा लेखमे टऎइोबथान वैकिटऎझॱङपक टऎझ6घपटऎझबइ देल \nजाय। यथा- धीआ, अढ़ैआ, िवआह, वा धीया, अढ़ैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक टऎइोबवतंटऎझघघ टऎइोबवरक टऎइोबथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुना िसक टऎइोबवर। यथा :- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि टऎझ7ोटऎझघबक िनटऎइोॱिलिखत टऎझ6घप टऎइॱ1ाटऎइइइ :- हाथकटऎझबइ, हाथसँ, हाथटऎझबइ, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुटऎइोबवार \nसवटऎइ61था टऎझङबयाटऎझ76 य िथक। ‘क’ क वैकिटऎझॱङपक टऎझ6घप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवटऎइ61का िलक िटऎइङॱय ापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अटऎइो1यय वैकिटऎझॱङपक टऎझ6घपटऎझबइ लगाओल जा सकैत अि छ। यथा :- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. मटऎइ6इग , भटऎइ6इग आिदक टऎइोबथानमे माङ , भाङ इटऎझङबया िद िलखल जाय।  \n \n१३. अटऎइझोटऎइ61 ‘न’ ओ अटऎइझोटऎइ61 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुि वधाथटऎइ61 अटऎइझोटऎइ61 ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुटऎइोबवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथ ा :- अटऎइ1इ , वा अंक, अटऎझ7ङचल वा अंचल , कटऎझङइठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचटऎबझॱ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभ िटऎझ7ोतक संग अकारटऎइ6बत टऎझ6झ योग  कएल जाय। यथा:- टऎझघ7ीमान्, \nिकंतु टऎझघ7ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचटऎबझॱ शटऎझॱझदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुटऎझ7ोत िवभि टऎझ7ोतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसककटऎझबइ चटऎझङङटऎबो6िबटऎझङङदु टऎइझघ ारा टऎइो1यटऎझ7ोत कयल जाय। परंतु मुटऎबो6णक सुिवधाथटऎइ61 िह समान जिटल माटऎझघघापर \nअनुटऎइोबवारक टऎझ6झयोग चटऎझङङटऎबो6िबटऎझङङदुक बदल ा कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणटऎइ61 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समटऎइोबत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड़ क’ ,  हटा क’ निह।  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n82 \n \n१९. िलअ तथ ा िदअ शटऎझॱझदमे िबकार ी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी टऎझ6घपमे रा खल जाय।  \n \n२१.िकछु टऎझङ7विनक लेल नवीन िचटऎझङङह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एि ह दुनू टऎझङ7विनक बदला \nपूवटऎइ61वत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ टऎइो1यटऎझ7ोत कएल जाय।  \n \nह./- गोिवटऎझङङद झा ११/८/७६ टऎझघ7ीक ाटऎझङङत ठाकुर ११/८/७६ सुरेटऎझङङटऎबो6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथ लीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ): -     \nदधॉषइइत न क उधॉषृ।चारणमे दधॉछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधॉषृ।चारणमे जीह मूधधॉछ65मे सटत (नै \nसटैए तँ उधॉषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधॉछएँय श मे जीह तालुसँ , षमे मूधधॉछ65सँ आ दधॉषइइत  स मे दधॉछ6छतसँ \nसटत। िनशधॉछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधॉष।छ वैिदक संधॉछए।कृत जकधॉछ6छ ख  सेहो उधॉषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधॉछ65 , दोष। य अनेको धॉछए।थानपर ज जकधॉछ6छ उधॉषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड़ जकधॉछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो \nहोइत अ िछ।  \nओिहना धॉछ6एधॉछए।व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधॉष5षरमे धॉछ6एधॉछए।व इ \nअधॉष5षरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधॉषइइदीमे एकर दोषपूणधॉछ6ँ उधॉषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधॉष5षा पधॉछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उधॉषृ।चारण दोषपूणधॉछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधॉष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधॉष।छ संयुधॉषृएताधॉष5षर धॉष65पमे गलत धॉष65पमे धॉष6षयुधॉषृएत आ उधॉषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधॉष।छ री  धॉष65पमे उधॉषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धॉष6षयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धॉष।इ धिर अ \nसिधॉषड़।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधॉषृ।चारण काल हलधॉषइइत युधॉषृएत शधॉषड़षदक अधॉषइइतक उधॉषृ।चारणक धॉष6षवृिधॉष5।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२ ० म अंक  १५ /glyph466दस/glyph225बर २०१ २ (वष/glyph110 ५ मास  ६० अंक  १२०)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n83 \n \nबढ़ल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधॉषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधॉष।छ बजैत सुनबिधॉषइइह - मनोजऽ, \nवाधॉछए।तवमे ओ अ युधॉषृएत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर धॉष5छ अिछ ज् आ ञ क संयुधॉषृएत मुदा गलत उधॉषृ।चारण होइत अिछ - धॉषृषय। ओिहना धॉष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधॉषृएत मुदा उधॉषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधॉषृएत अिछ धॉष5ृ ( जेना धॉष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधॉषृएत अिछ धॉष6छ (जेना िमधॉष6छ )। धॉष55 भेल त +र ।  \nउधॉषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधॉछ65इव  http://www.videha.co.in/  पर उपलधॉषड़षध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ \n/ पर  पूवधॉछ6ँ अधॉष5ष रसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधॉषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत \nकइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधॉछ6ँ िभधॉछइषता सेहो , जेना से कधॉषड़।मो जगहमे पािकधॉछ6ँंग करबाक अधॉषड़छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधॉछएड़ा ई धॉ।एँाइवर कनाट धॉषड़एलेसक पािकधॉछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधॉषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधॉषृ।चारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क  ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचधॉषइइधॉ।ए6िबधॉषइइदु आ अनुधॉछए।वार - अनुधॉछए।वारमे कंठ धिरक धॉष6षयोग होइत अिछ मु","size_mb":0.75,"has_text":true},"Videha 121.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 121.pdf","name":"Videha 121.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १२१ म अंक ०१ जनवरी २०१३ (वषभgैअू ६ मास ६१ अंक १२१)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गभgैएछ  \n२.१. पंकज चौधरी (नवलटॉँ।7ी)- िवहिन कथा : पुरटॉषधछकार  \n  \n२.२. जगदीश /gृ6ृसाद म/gृण3 ड ल-दूटा लघुकथा-पिट याबला/ सनेस   \n  \n२.३. िबभgएचचदेभgए5चर ठाकुर - /gृ6ृेम -प/gृंं  / सपनाक अबसान   \n  \n२.४. उमेश मभgएचैडल - िमिथलाक खभgैअैटी संभgै0छकृितक संकलन   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n  \n  \n२.५. गजेडg2छछडgड़एइ  ठाकुर- जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल :एकटा बायोभgैहूाफी - आगभgैअै  \n  \n  \n२.६. नवभgै70दु कुमार झा - गाम मे िव/gृं3ान क/gृू3 लोकि /gृ6ृय बनबऽ मे लागल छिथ मानस िबह ार  \n  \n२.७. सभgएचछयनारायण  झा - िवहिन कथा- भोल  \n  \n३. पभgैएछ  \n३.१. जगदीश च/gृणण/gूअ6 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आ/gृणूम गीत )- (आग/g363 ) \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n३.२.१. पंकज चौधरी (नवल/gृंषी )- भिभgए70त गजल / भिभgए70त गीत : िदय ने दरस जगदंब िदय/ गजल \n1-3/हाइकू-शेनयूभgैअू/ हजल/ किवता : माए मैिथली छिथ आभgछए7ान करैत !!/ २. मनोज कुमार \nमभgएचै ड लक /gृ6ृ/g311  ३. मो. गुल हसन- उदास लागै..  \n  \n३.३. अिमत िमभgए57 - गीत 1-3 \n  \n  \n३.४.१. आशीष अनिचभgएचचहार - नुकाएल बला/gृणूकारी /gृ6ंप  २. िकशन कारीगर- िडनर \nिडभgएह0लोमेसी  \n  \n३.५.१. मु/g3णृी कामत केर दुइ गोट किवता - बेटी-लहास/ बाल-/gृंषम  २. भgएअएीित   िभgएअए  या झा- \nकिव ता-कऽ देलिख न उपकार महाशय  \n  \n३.६.१. राजदेव म/gृण3 ड लक तीन गोट किव ता-िश शुक /g3अू व र/ बोलती ब/g3णृ / िद लक आवाज २.\nजगदीश /gृ6ृसाद म/gृण3 ड लक सातटा गीत \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n३.७.१. राम िव लास साफी- पढ़ल-िल खल तिन  गौर किर यो बबूआ २.सभgएचचतोष कुमार  िमभgए57 - \nगुलामी डे ३. िजतेभgएचचभgछ0अ ‘िजतु’- गरीबीक जाड़/ कथी लए...? ४.राजेश कुमार झा- जॲ \nअह/g363  नै छी \n  \n  \n३.८.१. िबनीता झा- अही देशक बेटी हम २.कािमनी कामायनी -िखलैत  पलास वन ३. \nभgए7अयोित  झा चौधरी- शभgएहएदमे उभgएचछसव   \n  \nबालान/g36ू कृते- पंकज चौधरी (नवलभgए57ी )- बाल गजल  \n  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nिवदेह ई-पिभgए55काक सभटा  पुरान अंक ( भgछ0हेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचभgैअैक  \nिलंकपर उपलभgएहएध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिभgए55काक सभटा पुरान अंक भgछ0हेल , ितरहुता आ देवनागरी भgएअ5पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिभgए55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिभgए55काक ५० म सँ आगभgैअैक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकभgएछै अपन साइट / भgएहएलॉगपर लगाऊ।   \nभgएहएलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेभgए70ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड भgएअएाभgएह0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िभgए70लक \nकभgएअ5 आ खाली भgै0छथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेभgै0छट कभgएअ5 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाभgै0छट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाभgए5एरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचभgैअैक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक भgै0छतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉभgए70समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कभgएअ5 , बॉभgए70ससँ कॉपी कभgएअ5  \nआ वडभgैअू डॉभgए70युमेभgएचचटमे पेभgै0छट कए वडभgैअू फाइलकभgएछै सेव कभgएअ5। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सभgएहछपकभgैअू कभgएअ5। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचभgए55कला / फोटो सभक फाइल सभ (उभgए7छचारण , बड़ सुख सार आ दूवभgैअ5भgए5एत \nमंभgए55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचभgैअैक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकभgैअ5इव  \n  \n \n \nभgए7अयोितरीभgए5चर पूवभgैअू महाकिव िवभgैएछापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती भgएअएाचीन कालिहसँ \nमहान पुभgएअछष ओ मिहला लोकिनक कमभgैअूभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुभgएअछष ओ मिहला लोकिनक  िचभgए55  \n'िमिथल ा र/gृष9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिभgए5छभgैअू, एिहमे िमिथलाभgए5एरमे (१२०० वषभgैअू पूवभgैअूक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अभgएचचयाभgएचचय भgएअएाचीन आ नव भgै0छथापभgएचछय , िचभgए55 , अिभलेख \nआ मूिभgए5छभgैअूकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सभgएहछबिभgएचचधत सूचना , सभgएहछपकभgैअू, अभgएचचवेषण संगिह िवदेहक सचभgैअू-इंजन आ भgएचचयूज सिवभgैअूस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सभgएहछबिभgएचचधत वेबसाइट सभक समभgैहू संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/g361 \nअ/gृणणवेषण \" \nिवदेह जालवृभgए5छक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिभgएअएय जालवृभgए5छ ) पर जाउ।  \n  \n \n1.संपादकीय \n१ \n१ \nसािहभgएचछय अकादेमी भgैए5ारा युवा पुरभgै0छकारक भेल घोषणा। िहभgएचचदीमे िलखैबला भgैए5ारा मैिथलीमे माभgए55 पुरभgै0छकार लेल \nिलखल जेबाक भgएअएवृिभgए5छ , जे सुखाएल मुभgए7ूयधारामे पिहनेसँ रहल अिछ , आ तकरा (नव) भgछ0हाभgैैएणवादक अभgएचचतगभgैअूत \nपुरभgै0छकृत कएल जेबाक भgएअएवृिभgए5छ ओइमे सेहो रहल अिछ , आब तकर भgएअएसार ओ अपन जाितवादी युवा मभgएच7य \nकेलक अिछ । चेतना सिमित आिद संभgै0छथा (नव) भgछ0हाभgैैएणवादी कभgैएअरताकभgएछै भgछ0हाभgैैएण युवा वगभgैअू मभgएच7य पसारैत रहबाक \nचेभgछूअा करैत रहैत अिछ। पोथीक भgए70वािलटीक भgै0छथानपर चमचािगरी , लेखकीय दा ियभgएचछवक भgै0छथानपर जाितवादी \nकभgैएअरता चिलते रहत ? भgै0छटेटस कोइभgै0छट युवाकभgएछै, वैभgए5ैािनक  (नव) भgछ0हाभgैैएणवादी युवा जे अहभgैअैक जाितवादी \nिवचारधाराकभgएछै चैलेभgएचचज केनाइ तँ दूर , ओइमे सहयोग करए, की ऐ तरहक तभgएचछवकभgएछै बढ़ावा दऽ अहभgैअै मैिथली \nसािहभgएचछयक पुनजभgैअ5गरण बाधक तभgएचछव नै बिन रहल छी।  \n  \n\"िनभgै0एतुकी \" किवता संभgैहूहकभgएछै पुरभgै0छकार नै भेटए ओइ लेल महेभgएचचभgछ0अ झाकभgएछै सहरसा \" सँ, देवेभgएचचभgछ0अ झाकभgएछै मधुबनी (संभgएअएित \nमुजभgएहूफरपुर )सँ आ योगानभgएचचद झाकभgएछै बदनाम किबलपुर गभgै7ैगसँ बजाओल गेल आ ई भार देल गेल। आ ओ सभ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nचुनलिभgएचचह अभgएअछणाभ \"झा\" सौरभ कभgएछै। सायास \"िनभgै0एतुकी \" किवता संभgैहूह सािहभgएचछय अकादेमी भgैए5ारा नै मंगाओल गेल , \nजे एकटा इलीगल काज अिछ। हरबर-दरबरमे िनणभgैअूय कएल गेल , आब जएह पोथी आिब सकल ओही मभgएच7यसँ \nने िनणभgैअूय हएत , से तकभgैअू देल गेल। पूणभgैअू भgएअ5पसँ फामभgैअू हाउस िचकेन (उभgए7अजर , भgछ0हाभgैैएण आ नपुंसक ) मैिथल \nभgछ0हाभgैैएण जूरी चुनल गेल जे कोनो िरभgै0छक नै रहए । \nऐ इलीगल काजकभgएछै हर भgै0छतरपर चुनौती देल जाएत।  \nमूल पुरभgै0छकार लेल शेफािलका वमभgैअ5कभgएछै चुनल गेल छिभgएचचह आ अनुवाद पुरभgै0छकार लेल महेभgएचचभgछ0अ नारायण रामकभgएछै- दुनू \nगोटेकभgएछै बधाइ। संगमे निचकेताक \"नो एभgएचैभgैहही : मा भgएअएिवश \", सुभाष चभgएचचभgछ0अ यादवक \"बनैत िबगड़ैत\" आ जगदीश \nभgएअएसाद मभgएचैडलक \"गामक िजनगी\"क िवभgएअछभgैए0 \"िनभgै0एतुकी \" िवरोधी तभgएचछव जे तीन सालसँ जान भgएअएाण लगेने अिछ जे \nऐ पोथी सभकभgएछै मूल पुरभgै0छकार नै भेटैक , से घोर िनभgएचचदनीय अिछ। \"नो एभgएचैभgैहही : मा भgएअएिवश \" २००८ मे भgएअएकािशत \nरहै आ ई िकताब अिगला सालसँ पुरभgै0छकारक रेसमे नै रहत , ऐ पोथीकभgएछै मूल सािहभgएचछय अकादेमी  नै भेिट \nसकत। मुदा की एकर भgै0छथान मैिथलीक पिहल आ एखन धिरक एकमाभgए55 पोभgै0छटमॉडनभgैअू भgछ0ूामाक भgएअ5पमे बरकार नै \nरहत, की भgछ0हाभgैैएणवादी िवचारधारा ई भgै0छथान ऐ पोथीसँ छीिन सकत ? सुभाष चभgएचचभgछ0अ यादवक \"बनैत िबगड़ैत\" आ \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक \"गामक िजनगी\" अिगला साल सेहो रेसमे रहत। मुदा तारानभgएचचद िवयोगी आ महेभgएचचभgछ0अ \nनारायण राम िकए (नव वैभgए5ैािनक ) भgछ0हाभgैैएणवाद भgैए5ारा भgै0छवीकृत छिथ आ सुभाष चभgएचचभgछ0अ यादव आ मेघन भgएअएसाद \nअभgै0छवीकृत ओइ आलोकमे सुभाष चभgएचचभgछ0अ यादवक \"बनैत िबगड़ैत\" क िवभgएअछभgैए0 रामदेव झा - योगानभgएचचद झा - महेभgएचचभgछ0अ \nमलंिगया- मोहन भारभgैए5ाज - मायानभgएचचद िमभgए57 - चभgएचचभgछ0अनाथ िमभgए57 \"अमर\" आिदक षडयंभgए55 सफल भैयो जँ जाए तँ की \nसुभाष चभgएचचभgछ0अ यादवक मैिथली पाठकक हृदए मे जे भgै0छथान छै, से की कम कऽ सकत ई षडयंभgए55कारी सभ ? \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक \"गामक िजनगी\"क भgै0छथान मैिथलीक आइ धिरक सवभgैअूभgए57ेभgछू7 लघुकथा संभgैहूहक भgएअ5पमे बिन \nगेल अिछ, की ओ भgै0छथा न िकयो दोसर छीिन सकत? \nपढ़ू िनभgै0एतुकी आ चमेटा माभgएअ5 महेभgएचचभgछ0अ झा , देवेभgएचचभgछ0अ झा आ योगानभgएचचद झाकभgएछै - \nिनभgै0एतुकी  \nhttp://books.google.co.in/books?id=CuB1Lih1WDIC&lpg=PP1&pg=PP1#v=onepage&q \n&f=false   \n  \n२ \nिवदेहक सभgएहछबभgएचचधमे धीरेभgएचचभgछ0अ भgएअएेमिषभgैअूकभgएछै एकटा फकड़ा मोन पड़ल छलिभgएचचह - \"खभgै0छसी -बकरी एभgैूएिह धोकरी \"। राजा \nसलहेसक गाथामे जतऽ सलहेस राजा रहै छिथ चूहड़मल चोर भऽ जाइ छिथ आ जतऽ चूहड़मल राजा रहै \nछिथ सलहेस चोर भऽ जाइ छिथ। सािहभgएचछयक भgछ0हाभgैैएणवाद जाितक आधारपर समीभgए5एा करैए , समानाभgएचचतर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \nपरभgएहछपराक उदारवाद कभgैएअरता िवरोधी अिछ। समानाभgएचचतर परभgएहछपरा िमिथला आ मैिथलीक उदार परभgएहछपराकभgएछै \nरेखभgैअछिकत करैए तँ भgछ0हाभgैैएणवादी समीभgए5एाकभgएछै िमिथलाक \n  कभgैएअर तभgएचछव भgएअएभािवत करै छै। समानाभgएचचतर परभgएहछपराक घोड़ा \nभgछ0हाभgैैएणवादी समीभgए5एा मे गधा बिन जाइए, आ भgछ0हाभgैैएणवादी सािहभgएचछयमे तँ गधा छैहे नै, सभ घोड़ाक खोल ओढ़ने छै। \nआ सएह कारण रहल जे मैिथलीक सुखाएल मुभgए7ूय धाराक सािहभgएचछय दब अिछ। आ सएह कारण रहल जे \nअतुकाभgएचचत किवता हुअए बा तुकाभgएचचत , बहरयुभgए70त गजल हुअए बा आजाद गजल ; रोला, दोहा,कुभgएचैडिलया , भgएअछबाइ , \nकसीदा, नात, हजल, हाइकू, हैबून बा टनका-वाका सभ ठाम समानाभgएचचतर परभgएहछपरा कतऽ सँ कतऽ बिढ़ गेल ; \nनाटक-उपभgएचचयास -समीभgए5एा , िवहिन-लघु-दीघभgैअू कथा सभ भgए5एेभgए55मे अभgैएएुत सािहभgएचछय मैिथलीक समानाभgएचचतर परभgएहछपरामे \nिलखल गेल मुदा भgछ0हाभgैैएणवादी सुखाएल मुभgए7ूयधारा आ जाितवादी रंगमंच छल -भgएअएपंच आ सरकारी संभgै0छथापर \nिनयंभgए55णक अछैत मरनासभgैचए अिछ।  \n  \n  \n  \nगजेभgएचचभgछ0अ  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंत/g3अ1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/g3ृू  \n२.१. पंकज चौधरी (नवलटॉँ।7ी)- िवहिन कथा : पुरटॉषधछकार  \n  \n२.२. जगदीश /gृ6ृसाद म/gृण3 ड ल-दूटा लघुकथा-पिट याबला/ सनेस   \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \n२.३. िबभgएचचदेभgए5चर ठाकुर - /gृ6ृेम -प/gृंं  / सपनाक अबसान   \n  \n२.४. उमेश मभgएचैडल - िमिथलाक खभgैअैटी संभgै0छकृितक संकलन   \n  \n  \n२.५. गजेडg2छछडgड़एइ  ठाकुर- जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल :एकटा बायोभgैहूाफी - आगभgैअै  \n  \n  \n२.६. नवभgै70दु कुमार झा - गाम मे िव/gृं3ान क/gृू3 लोकि /gृ6ृय बनबऽ मे लागल छिथ मानस िबह ार  \n  \n२.७. सभgएचछयनारायण  झा - िवहिन कथा- भोला \nपंकज चौधरी (नवलभgए57ी ) \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nिवहिन कथा : पुरभgै0छकार  \n \nमैिथलीमे भgै0छनातकोभgए5छर के उपािध भgैहूहण केलाक उपराभgएचचत  मृदुल सािहभgएचछय सृजनमे लािग गेला। नीक आ भgएअएभावी \nलेखनी हेबाक कारणे महािवभgैएछालय भgै0छतर  पर खूब भgए7ूयाित बटोरलिभgएचचह।  \n \nरोजगारक ताकमे िदभgएहचली च 'ल गेला मुदा शहिरया तड़क-भड़क नै सोहेलिभgएचचह। शहरक भीड़ -भरभgैूएा आ ता म-\nझाममे सािहभgएचछयक संग छुटैत बुझना गेलिन त ' गाम आपस आिब गेलाह आ मधुबिनएमे एकटा िनिज िवभgैएछालयमे \nिशभgए5एकक पद सभgएहछहािर सािहभgएचछयक भgएअएित  समिपभgैअूत भ ' गेला। िशभgए5एकक नौकरीसँ जतेक आमद  होिन तािहसँ घ'रो \nचलब किठन। घरमे सभ िदन लभgएहचला -छुभgए7छछी लगले रिहत छलिन। मुदा हािर नै मानलिभgएचचह। सािहभgएचछयक खुभgैएअा \nधेने रिह गेला। िजनगीक गाड़ी जेन-तेना खॴचने जा रहल छलाह।  \n \nसािहिभgएचछयक भgए5एेभgए55मे हुनक भgएअएिसिभgैए0 िदन -भgएअएितिदन  बढ़ल जा रहल छल। भिरसके कोनो पभgए55 -पिभgए55का छल जािहमे \nहुनक रचना निह छपैत छल। कतेको पोथीक भgएअएकाशन भ ' गेल छल। तीन बेर मैिथली भाषा लेल \"सा िहभgएचछय \nअकादमी\" पुरभgै0छकारक हेतु सेहो नािमत भेला मुदा भेटलिन निह। एिह बरख हुनक एक गोट पोथी के \nअमरीकामे सेहो सभgएहछमािनत कएल गेल छल। देशभिरमे पोथीक खूब चचभgैअ5 चलल। खूब सराहना भेल। एतए \nतक की एिह पोथी के मैिथली सािहभgएचछयमे मील के पाथर सेहो कहल जाए लागल। एिह बरखक मैिथली  \nभाषामे \"सािहभgएचछय  अकादमी\" पुरभgै0छकारक लेल ओ भgएअएबल दावेदार छिथ। सभके भरोस आ अपेभgए5एा जे एिह बेरक \nई पुरभgै0छकार लेल मृदुल जी सभसँ उपयुभgए70त लोक छिथ।   \n \nबेस ... ओहो िदन आएल। पुरभgै0छकारक घोषणा कएल गेल। मुदा  ... ई की !!!??? पुरभgै0छकारक घोषणा \nअचंिभत करए वला छल। पुरभgै0छकार लेल जखन सािहभgएचछयकारक  नाउ घोिषत भेल त' शंका जागल जे ई \nपुरभgै0छकार मैिथली भाषाक लेल अिछ आ की ....? सभ गोटे अपन-अपन तकभgैअू लगा एिह घोषणाक तुक तािक \nरहल छलाह। .....मृदुल अहू बेर छटा गेलाह !  \n \nपभgए55कारक समूहमेसँ एक गोटे मृदुलसँ भgएअएभgैूू केलिन , \"मृदुल की एकरा मैिथली सािहभgएचछयक उदारता कहब? की \nअहभgैअै संग भgएचचयाय भेल \"? मृदुल नमहर भgै0छवभgैअैस  छोड़ैत बजलाह, \" एिह भgएअएभgैूूक बेशी महभgएचछव नै जे पुरभgै0छकार हमरा \nभेटल आ की नै, एकरो महभgएचछव नै जे हमरा संगे भgएचचयाय भेल आ की नै; महभgएचछवपूणभgैअू ई जे की  पुरभgै0छकार  संगे \nभgएचचयाय भेल !?\" कोनो भाषाक लेल \"सािहभgएचछय अकादमी पुरभgै0छका र\" यिद एहन गोटे के देल जाएत अिछ जे ओिह \nभाषासँ जुड़ले निह छिथ, त' की एकरा ओिह भाषाक भgै0ूयापकता वा उदारता  कहल जाए? जे मैिथली आ \nअगबे मैिथली धेने बैसल छिथ हुनका भgएअएसंगमे ई केहन उदारता अिछ ? की िसिमत साधनक ई किथत \nभgै0ूयापकता या उदारता असीिमत साधना पर भgएअएहार निह अिछ ? यिद ई भgै0ूयापकता या उदारता भgएअएथा बिन गेल त ' \nजे अगबे मैिथलीमे िलखैत छिथ तिनका  ई सािहिभgएचछयक समाज की जबाब देत ?   \n \n(ितिथ: 21.12.2012)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nऐ रचनापर अपन मंत/g3अ1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश /gृ6ृसाद म/gृण3 ड ल \nदूटा लघुकथा-पिट याबला/ सनेस  \n  \nपिट याबला  \n  \nजेठ मास, िद नक तीन बजैत। देखैमे राित सँ बहुत बेसी नमहर िद न बनैत मुदा जिह ना कायाक संग माया आ \nरौदक संग छाया चिल ते रहैत तिह ना नमहर िद नक संग धूपो एते बिढ़ -चिढ़  जाइत जे मझोलको िद नसँ, \nभgए57मशिभgए70 त  क दौड़मे छोट बिन  जाइत। सूयभgैअूक शिभgए70 त  वाण एते उभgैहू भgएअ5प पकिड़   लइत जे धरित यो ताबा जकभgैअै \nआिग  उगलैपर उताहुल भऽ जाइत। धरती-अकास बीच लुलुआएल लू एक-ताले बाधमे नचैत। जेना राम-\nरावणक बीच वा महाभारतक सभgए5छरहम िद  न भेल, तिह ना। तेहने तीरसँ बेिध त सुलेमान बेहोश भेल ओइ िच ड़ै \nजकभgैअै भgै0ए या म सुनरक दरब भgए7अ जा पर आिब  दावामे साइिक ल ओंगठा ओसारक भुँइयेपर चाभgएअ5 नाल चीत खिस  ते \nआँिख  मूना गेलै। जिह ना बभgैचए आिख   सभgैअैस चलैत अधमड़ूक होइत तिह  ना भेल। बेभgएअ5का चाह पीबैक अभgएहै या स \nभgै0ए याम सुनरकभgएछै, तीन बजेक। बगलक घरक ओसारपर चाह बनबैत रहिथ  तँए साइिक लक खड़खड़ाएबसँ नै \nपरेिख  सकलाह जे वाण लगल बाझ जकभgैअै िक  यो छिथ । साइिक लक बात सामाभgएचच य तँए समुभgछ0अ उपछबसँ नीक \nजे जइ काजमे हाथ लागल अिछ  अ◌ोकरा पूरा ली। सएह केलिन । चाह पीबैत दरबभgए7अ जा पर अिब ते देखलिन  \nजे ई अधमड़ू भेल के िछ याह। मुँह िन हारलिन  तँ िच भgएचच ह ल चेहरा सुलेमानक। आँिख  बभgैचए , कुहरैत मनबलाक तँ \nबोिल यो अभgै0छ पभgै0ै टे जकभgैअै भऽ जाइ छै, तँए बाल-बोध वा पशु जकभgैअै दुख बूझब किठ  न भऽ जाइत, तथािप  छाती \nथीर करैत भgै0ए या म सुनर टोकलिख न- \n“सुलेमान भाय, सुलेमान भाय?” \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nपािन क तहक अवाज जिह ना ऊपर नै अबैत मुदा पािन क ऊपरक अवाज किभgएहछ प  त होइत, लहिर क अनुकूल \nततए धिर  जाइत जतए ओ पूणभgैअू अिभgै0छ थ  र नै भऽ जाइत। भgै0ए याम सुनरकभgएछै उभgए5छर अबैसँ पिह  निह  मन पिड़  गेलिन  \nिभ नसुरका अवाज। “पिट या लेब पिट या, पिट या लेब पिट या।”  \nमुदा लगले मनकभgएछै नअ घंटा उचिट   कहलकिन । भिर सक रौदक चोट आ मेहनित क मािर सँ एते बेथा गेल छिथ  \nजे आँिख  खोलैक साहसे नै होइत छिभgएचच ह  । िच भgएचच हल दरबभgए7अ जा  आ िच नहार बोली अकाि◌ न करोट फेड़ैत अध-\nिखभgएहच लू आँिख  उठा सुलेमान बाजल- \n“भgै0ए या म भाय, केकर मुँह देिख  घरसँ िन कललॱ जे एको पाइक बोहिन  नै भेल। उधार-पुधार ऐ उमेरमे खाएब \nनीक नै बुझै छी, कखन छी कखन नै छी, केकरो खा कऽ मरब तँ कोसत। जलखै खा कऽ जे िन कललॱ, \nसहए छी। खाली पेटमे पािन यभgएछछ भॲकबे करै छै। पेटमे बगहा लगैए। ” \nसुलेमानक बात सुिन  भgै0ए याम सुनरकभgएछै भेलिन   जे भिर सक एकरे िब लाइ कुदब कहै छै। भुखाएल िब लाइ जिह ना \nछटपटाइत अपनो बभgए7छ चाकभgएछै कंठ चभैले तैयार हुअए लगैत तिह  ना भिर सक होइत-हेतइ। मुदा रोगो तँ असान नै \nएक संग कते तीर लागल छिभgएचच ह  । कोनो घुभgैए7ीमे तँ कोनो बभgैअैिह  मे कोनो छातीमे तँ कोनो माथमे। भूख-िप यास, \nथकान इभgएचछ या िद सँ बेधल छिथ । तोसैत भgै0ए या म सुनर कहलिख न-  \n“सुलेमान भाय, आँिख  नीक जकभgैअै खोलू। एके कप चाह बनौने छलॱ जे आँइठ भ ऽ गेल अिछ । बाजू पिह ने \nचाह पीब आिक  खेनाइ  खाएब?” \nपाश भरल बातमे आस लगबैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, ऐ घरकभgएछै किह  यो दोसराक बुझलॱ जे कोनो बात बजैमे संकोच हएत। देहमे तते ददभgैअू भऽ रहल अिछ    \nजे कनी पीिठ पर चिढ़  खुिन  िद अ पिह ने, तखन बूझल जेतै।” \n      सए घरक जुलाहा पिर वार गोधनपुरमे। झंझारपुरसँ पूब सुखेत पंचायतक गाम गोधनपुर। जइठाम मरदे-\nमौिग ये िम िल  िब छानक कारोबार करैत अिछ । गाम-गामसँ मोथी कीिन , अपनेसँ सोनक डोरी बभgैअैिट   िब छान बीिन , \nउभgए5छरमे अंधरा ठाढ़ी , दिछ न घनभgै0ए या मपुर, पूब घोघरडीहा आ पिछ म मभgै70हथ -कोिठ या-रैमा धिर क बजार बना \nकारोबार करैत अिछ । ओना जुलाहा खाली गोधनपुरे टामे नै आनो-आनो गाममे अिछ  मुदा िब छानक कारोबार \nगोधनपुरे टामे होइत। शहर-बाजरमे जिह ना रंग-िब रंगक वभgै0छ तु-जात िब काइत तिह ना गामो-समाजक बजारमे \nचलैत अिछ । जइमे रंग-िब रंगक वभgै0छ तु-जातक िब  भgैचही -बभgैएअा चलैत अिछ । िक छु वभgै0छ तुगत आ अिछ  िक छु \nभावगत।  \nसाइयो पिर वार अपन-अपन भgए5एेभgए55 बना िभ  नसरे जेर बना-बना िन किल  जाइत अिछ । ओना किह यो काल \nसुलेमानो जेरेमे िन कलैत, मुदा आइ असगरे िन कलल छल। अपनामे सीमाक अित भgैचहमण करबो करैत आ \nनिह यो करैत। खुभgएहच ला  बजार तँ ओहए ने िट काउ होइत जे िब सवासू वभgै0छ तुक िव भgैचही करए। नै तँ घिट  या माल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nआ बेसी दाममे वभgै0छ तुक िव भgैचही हएत। मुदा गोधनपुरक पिट  याबलामे से नै एकरंगाह वभgै0छ तु, एक रंगाहे दाममे \nिब काइत। \nपीठ-सँ-घुभgैए7ी धिर   जखन भgै0ए या म सुनर दस बेर बुललाह तखन सुलेमान पड़ले-पड़ल बाजल-  \n“भाय, आब उतिर  जाउ। एह, अरे बाप रे आ◌ेइ िज नगीसँ घुरलॱ। मन हभgएहच लुक भेल।”  \nकिह  फुड़फुडा कऽ उिठ  बैसैत बाजल-  \n“भाय, अचेत जकभgैअै भऽ गेल छलॱ। आँिख   चोिभgएचच ह  या गेल छलए। सॱसे अभgएचच हा रे बूिझ  पड़ए लगल छलए। ई \nतँ रभgए7छ छ रहल जे दरबभgए7अ जा क पिछ ला देबालक ठेकान रहल, नै तँ कतए बौआ कऽ मिर तॱ तेकर ठीक नै।” \nभgै0ए या म सुनर सुलेमानक बातो सुनैत आ मने-मन िव चारबो करैत जे हो-न-हो दरबभgए7अ जा पर मिर  जाइत तँ \nमुँहदुभgै0छ सी  िच ड़ै जकभgैअै लोक केना मुँह दुसैत तेकर कोनो ठीक नै। जइठाम घरपर िच  ड़ै बैसने घरक सभ \nिक छु चिल  जाइ छै तइठाम िक  होइत। मुदा जइ दुगभgैअूित  क दुगभgैअूपर सुलेमान पहुँिच   गेल छल ओइठाम मनुखक \nमनुखपना केहेन होइ, ईहो तँ अिछ । सभgए5छिर  -पचहभgए5छिर   बखभgैअूक सुलेमान सभ िद  न पचास िक लो मीटर िब छानक \nबोझ लऽ कऽ टहिल  बेिच  जीिव कोपाजभgैअून करैत अिछ  , ओहनकभgएछै िक   कहल जाए। जे खून-पसीना एकबभgैएअ कऽ \nजीब रहल अिछ । ओकर अंतीम बोलो िक यो पिर वारक सुिन  पिब तै? मन ठमिक ते पुछलिख न-  \n“सुलेमान भाय, आब केहेन मन लगैए, िक छु खाइ-पीबैक इभgए7छ छा  होइए?” \nमुभgै0छ की  दैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, आब जीब गेलॱ। आब खेबे करब िक ने। िक छु िद न आउरो दुिन यभgैअैक खेल -बेल देिख  लेब।” \nजिह ना गुड़-घाउक टनक जते बहैसँ पिह ने रहैत अिछ  मुँह बिन  िन किल ते िक छु बेिस या जाइत मुदा मूल-िख ल \nिन कलला पछाित  सुआस पड़ए लगैत, जइसँ भgएअ5प बदिल   जाइ छै, पाशा आस लगबए लगै छै, तिह ना सुलेमान \nबाजल- \n“भाय, सरेलहा भात-रोटी खाइक मन नै होइए।” \n“तखन?” \n“टटका जे गहुमक चािर टा रोटी भऽ जाइत तँ मन ित रिप त भऽ जइतए। ताबे नहा सेहो लेब।” \nसुलेमानक बात सुिन  भgै0ए या म सुनर कहलिख न-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n“कल देखल अिछ ? वाभgएहच टी न-लोटा आिन  दइ छी, नीक जकभgैअै नहा लेब। ” \nभgै0ए या म सुनरक बात सुिन  हँसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, एना िक अए बजै छी। पचासो िद न पािन  पीने हएब, आ कतेको िद न नहेने हएब, तखन कल देखल नै \nरहत। लोटा-बाभgएहच टी न कथीले आनब, अ◌ा◌ंगनमे काज हएत। हम सभ तरहक लूिर  रखने छी ओहुना ठाढ़े-ठाढ़ \nवा बैिस  कऽ नहा लइ छी आ जँ सासुर-समिध और गेलॱ तँ लोटो-बाभgएहच टी न लऽ कऽ नहा लेलॱ। ओना भाय, \nकी कहू लोको सभ अजीब-अजीब अिछ । ने माल-जाल जकभgैअै नागिर   छै  आ ने मनुखपना छै। एक िद न \nअिह ना रौदमे मन तबिध  गेल। एक गोरेक दरबभgए7अ जा पर कल देखिल ऐ, साइिक ल अड़का नहाइले गेलॱ। मन \nभेल पिह ने चािर  घभgएछछट पािन   पीब ली। तही बीच एकटा झॲटहा आिब  झटहा फेकलक जे कल छुबा जाएत।” \nसुलेमानक बात सुिन  भgै0ए याम सुनरक मनमे वाभgएहच मी िक  आिब  गेलिख न। तमसा नदीक तटपर वाण लगल भgैचहॲच \nपभgए5एी। मुदा अपनाकभgएछै सभgएहछ हा िर  कहलिख न-  \n“अहूँ सुलेमान भाय कोन िख भgै0छ सा  भुखाएलमे पसारै छी। झब दे नहाउ, आंगनमे ताबे रोटी बनवबै छी।”  \n      सुलेमान कल िद स आ भgै0ए या म सुनर आंगन िद स बढ़लाह। जिह ना भोजनक पूवभgैअू भgै0छ ना नसँ खुशी होइत \nतिह ना सुलेमान कल िद स बढ़ला। मुदा भgै0ए याम सुनरक मनमे भgएअएभgैूू -पर-भgएअएभgैूू उठए लगलिन  । पिह ल भgएअएभgैूू उठलिन   \nजे मृभgएचछ युसभgए7अ जापर पड़ल याभgए55ीकभgएछै वा फभgैअैसीपर चढ़ैत याभgए55ीकभgएछै पूिछ   भोजन देल जाइत अिछ  तइठाम अपना मुँहभgएछै \nसुलेमान कहलक जे गहुमक रोटी। िब नु मेजनक गहुमक रोटी ओहने होइत जेहेन डभgएहछ हा एल मालदह आम। जँ \nसोझे रोटी कहैत तँ मड़ुआ रोटीक मेजन अचार, िप आजु, नून-िम रचाय, तेल सेहो होइत, मुदा टटका गहुमक \nरोटी केहेन हएत? सभकभgएछै अपन -अपन भgएअएेमी होइ छै। जँ से नै होइ छै तँ जूरशीतलमे बिस  या अरबा चाउरक \nभात लेल पिह ने लोक तड़ूआ-भुजुआ िक अए बना लइए मुदा तँए िक  मोटका चाउरक बिस या भातक भgएअएेमी नून -\nिप आजु-अँचार नै हेतै। मुदा जते जिभgएहच द  वाजीक जभgएअ5रित   अिछ  -जिभgएहच द  वाजी ऐ लेल जे भुखाएल पेट भgै0छ ना नक \nपछाित  दोसर भgएअ5प पकड़ैत - तइमे रसदार तरकारी बनाएब संभव नै, तँए दूटा घेरा पका चटनी आ रोटीसँ \nकाज चिल  सकैए। सएह केलिन ।  \n      भgै0छ नान कएल नोतहारी जकभgैअै दरबभgए7अ जा पर अिब ते सुलेमानक भुखाएल मन भgएअएेमी भोजनक बाट तकए लगल। \nबेर-बेर आंगन िद स  तकैत। \nआगूमे थारी देिख ते सुलेमानक मन साओनक सुहावन जकभgैअै हरिष   उठलिन । रोटीक पिह ल टूक चटनीक संग \nमुँहमे अिब ते दँित या कऽ दभgैअैत पकिड़   जीह रस चूसए लगलिन । रस पिब ते िव हुँसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, दुिन यभgैअैमे कतौ िक  छु ने छै। छै सबटा अपना मनमे। जाबे आँिख  तकै छी ताबे बड़बिढ़ यभgैअै , आँिख  \nमुिन ते दुिन यभgैअै िध  या-पुताक खेल जकभgैअै उसिर   जाइ छै। अपने मुइने सृिभgै0ै ट  क लोप भऽ जाइ छै।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n      सुलेमानक गंभीर िव चार सुिन  भgै0ए या म सुनरक मनमे उठलिन  जे भोजैत जँ भोजहिर क रसगर बात सुनैत तँ \nओ आरो बेसी आनिभgएचच द  त होइत छै। मुदा अपन बात तँ िब नु भgएअएभgैूू पुछने नै हएत। भgैए5ैतमे दुिन  यभgैअै हेराएल छै। \nबािढ़  आएल धार जकभgैअै कतए -सँ-कतए भिस या जाएत तेकर ठेकान रहत। भgै0ए या म सुनर पुछलिख न- \n“सुलेमान भाय, ऐ उमेरमे एभgए5छे भारी काज िक  अए करै छी?” \n      भgै0ए याम सुनरक भgएअएभgैूू सुिन   सुलेमान िव भgछए7ल भऽ गेल। िज  नगीक हारल िस पाही जकभgैअै तरसैत बाजल - \n“भाय, जखन अहभgैअै घरक बात पुिछ  ये देलॱ तखन िक अए ने सभ बात किह ये दी।” \nसुलेमानक बात सुिन  भgै0ए या म सुनर बूिझ  गेला जे बिर आतीक भोज हुअए चाहैत अिछ , से नै तँ चिर आ िद यिन -  \n“सुलेमान भाय, कहने छलॱ जे गरम-गरम रोटी खाएब सराएल नै खाएब आ अपने गपक पाछू सरबै छी?” \nभgै0ए याम सुभgएचच द क बात सुिन  हभgैअैइ -हभgैअैइ दूटा रोटी आ अधा चटनी खा एक घॲट पािन   पीब सुलेमान बाजल- \n“भाय, माए-बापक बड़ दुलाभgएअ5 बेटा छेिलऐ। खाइ -पीबैक कोनो दुख-तकलीफ पिर वारमे नै रहए। कपड़ाक \nकारोबार छल। चरखा चलबैसँ लऽ कऽ खादी भंडारसँ हाट धिर क कारोबार छल।”  \nभgै0ए या म सुनरक मनमे उठलिन - मोबाइल, टी.बी, कभgएहछ भgएह0 यूटर, कपड़ा, जूतासँ घर भरल रहै छै मुदा सबुरक कतौ \nठेकान नै। भिर  पेट अभgैचए नै, फटलो वभgै0छ भgए55  नै, छुभgए7छ छ हो घरमे सवुर केना फिड़  जाइ छै!! सुलेमानक पिर वािर क \nिज नगीक लिल चगर गप सुिन  भgै0ए या म सुनर िज भgए5ैासा केलिन  - \n“ओ कारोबार िक अए छोिड़  देिल ऐ। मेहनतो आ आमदोक िख यालसँ तँ िन के छलए?” \nबामा हाथ चािन पर ठोकैत सुलेमान बाजल- \n“गाम-गामक बाबू-भैया सभ गरीबक कारखाना उजािड़  देलक। खादी भंडारकभgएछै लूिट   लेलक। छुभgए7छ छे हाथे िक  \nकिर तॱ।” \nफेर िज भgए5ैासा करैत भgै0ए या म सुनर पुछलिख न- \n“कोन-कोन तरहक कपड़ा बनबै छेिल ऐ?” \nसुलेमान- “पिह रन वभgै0छ भgए55 सँ लऽ कऽ ओढ़ैक सलगा धिर  बनबै छेिल ऐ।”  \nडुबैत नाव देिख  जिह ना नइया -नािव क- िन राश भऽ जाइत जे जँ िज नगी बिच यो जाएत, तँ जीब केना। \nतिह ना सुलेमानक तरसैत मन कभgैअैपए लगल।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nआगू बढ़बैत भgै0ए या म सुनर पुछलिख न-  \n“ई तँ िध या-पुताक खेल भेल, जाए िद औ।” \n      भgै0ए याम सुनर सुलेमानकभgएछै तँ किह   देलिख न मुदा मन ठमकलिन । काजक भgएअ5पमे समाज बटल अिछ  । ओइ \nकाजक लूिर  तँ ओकरा लेल सुरिभgए5ए  त अिछ । जँ कागजी भgए5ैानक अभावो रहतै आ िव  किस त बेवहािर क भgए5ैान \nदेल जाइ तँ िक  घर-घर पाठशाला नै बनतै। जभgएअ5रत छल समायानुकूल ओकरा बनबैक। से नै भेल।  \nतेसर रोटी खाइत सुलेमान बाजल- \n“भेल तँ सहए, मुदा पिर वार िब लिट  गेल।” \nपिर वारक िब लटब सुिन  भgै0ए या म सुनर आगू बिढ़  पुछलिख न- \n“अपन पिर वारक कारोबार मिर  गेल तेकर पछाित  िक  केिल ऐ?” \nभgै0ए याम सुनरक भgएअएभgैूू सुिन   उभgएचछ सा िह त होइत सुलेमान बाजल- \n“िक  केिल ऐ? हमरो जुआनीक उठािन  रहए। मनमे अरोिप  लेिल ऐ जे दुिन यभgैअैमे क तौसँ कमा कऽ पिर वार जीिव त \nरखबे करब।” \nसुलेमानक संकिभgएहच प  त बात सुिन  वाह-वाही दैत भgै0ए या म सुनर पुछलिख न- \n“दोसर कोन काज केिल ऐ?” \nसुलेमान- “गाम-गामक कपड़ा बुिन िन हार बभgएहछ ब ई चिल  ऐिल ऐ।” \n“बभgएहछ ब ईमे कतए?” \n“िभ वंडी। िभ वंडीमे लूम चलै छै। ओइमे कपड़ा बुनाइ होइ छै। गमैया लूिर  तँ रहबे करए, लगले नोकरी भऽ \nगेल। ओना मजदूरी रेट कम रहए मुदा काजक माप सेहो रहै। जते करब तते हएत। जुआन-जहान रहबे \nकरी िद नकभgएछै ने िद  न आ राित कभgएछै ने राित   बुिझ ऐ। खूब कमेलॱ।” \nभgै0ए या म सुनर- “तखन ओकरा िक अए छोिड़  देिल ऐ?” \nभgै0ए या म सुनरक बात सुिन  सुलेमा नकभgएछै ओिह  ना भेलिन  जिह ना चोटेपर दोहरा-तेहरा कऽ चोट लगलासँ होइत। \nकुभgएहछ हलाएल फूल जकभgैअै मुँह मिल  न आ ठोरमे फुड़फुड़ी आबए लगलिन  नमहर सभgैअैस छोड़ैत बाजल -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \n“भाय, चािर  साल खूब कमेलॱ, पभgैअैचम साल िब  हारी-मराठीक हभgएहच ला उठल। हभgएहच ले नै उठल कतेकभgएछै जान गेल , \nकतेकभgएछै बहु-बेटी िछ नाएल, कतेकभgएछै कमाइ लुटाएल। सभ िक  छु छोिड़  जान बचा गाम अ◌ािब  गेलॱ।” \nभgै0ए या म सुनर- “गाममे आिब  फेर िक  केिल ऐ?” \nसुलेमान- “तेही िद नसँ पिट याक ई कारोबार शुभgएअ5 केिल  ऐ। सभ परानी लागल रहै छी, घीिच -तीिड़  कऽ कहुना \nिद न बीतबै छी।” \nभgै0ए या म सुनर- “सुलेमान भाय, हम ई नै कहब जे अहभgैअै नै काज कभgएअ5 , मुदा काजक ओकाित  तँ देखए पड़त \nिक ने। कहुना-कहुना तँ चालीस-पचास िक लोमीटर साइिक ल चलिब ते हेबै?” \n“हँ से ने िक अए चलबैत हेबै। आब िक  ओ कोस रहल जे घंटामे एक कोस लोक चलै छलै।” \n“एक तँ अ◌ोिह ना शरीर ढील भऽ रहल अिछ  तइपर साइिक ल चलबै छी। ततबे नै हो-न-हो कतौ रभgै0छ ता -पेरामे \nगीिर ये परब आ हाथ-पएर टूिट  जाएत तँ के देखत?”  \nएक तँ सुलेमानक जरल मन ठंढ़ाएल तइपर सँ पिर वारक लेल हाथ-पएर टुटब सुि◌ न बाजल- \n“भाय, केतबो अभgएचच हा रमे अनिच भgएचच हा र लोक ढेिर या िक अए ने गेल, मुदा हमहूँ कोनो समाजक लोक छी तँए सभ \nसमाज अपन-अपन धमभgैअूक पालन करैत अिछ  । तहूमे हम तँ िच भgएचच हा र छी, गोटे-गोटे अनठा कऽ आगू बिढ़  \nजाइत मुदा सभ तेहने तँ निह ये अिछ । तहूमे जागल लोककभgएछै थोड़े िव  नास होइ छै।” \nसुलेमानक जागल बात सुिन  भgै0ए या म सुनर ठमकलाह। बात तँ बड़ सुनर अिछ  मुदा जागलक की अथभgैअू बुझै \nछिथ , से िब नु जनने बात नै बूिझ  सकब। एके चीजक नाओं-शभgएहए द  ढेर अिछ , नाओंक संग काज जुड़ल \nअिछ । तइठाम िब नु पुछने काज नै चलत। पुछलिख न- \n“भाय, जागल केकरा कहै िछ ऐ?” \nजेना सुलेमानकभgएछै रटले होइ तिह  ना धभgैअैइ -दऽ बाजल- \n“भाय, जखन आँिख  मूनल देखै िछ ऐ तँ बूिझ  जाइ िछ ऐ जे सूतल अिछ  आ आँिख  तकैत रहैए तँ बूिझ  जाइ \nिछ ऐ जे जागल अिछ ।” \nफेर ताकब आ मुनबक ओझरी भgै0ए याम सुनरकभgएछै लगलिन  । मुदा ओझरीमे नै आगू बढ़ैत पुछलिख न- \n“कते गोटेक पिर वार अिछ ।”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसुलेमान- “अिछ  तँ बहुत मुदा चाभgएअ5 बेटीकभgएछै सासुर बसेने अखन तीिन  ये गोरेक अिछ ।” \nभgै0ए या म सुनर- “बेटासँ ने िक अए ई काज करबै छी। ओ तँ जुआन हएत?” \nबेटाक नाओं सुिन  सुलेमान िव भgछए7ल भऽ गेल। जेना कतौ सुख -दुख दुनू बिह न गारा-जोड़ी कऽ सामाक गीत \nगबैत तिह ना सुलेमान बाजल- \n“भाय, उमेरक ढलानेमे बेटा भेल। सभसँ छोट अिछ । ओकरो दू अभgए5एर नै पढ़ा देबै, तँ लोक िक  कहत?” \n      लोक लाज सुिन  भgै0ए या म सुनर हरा गेला। एहनो िज नगीमे लोक-लाज जीिव त अिछ । िव हुँसैत पुछलिख न- \n“मन लगा कऽ पढ़ैए िक ने?” \nकेकरा मनक बात ऐ युगमे के कहत। सभ अपने बेथे बेथाएल अिछ । सुलेमान बाजल- \n“भाय, से तँ ओकरे मन कहतै जे मन लगा कऽ पढ़ै छी िक  मन उड़ा कऽ पढ़ै छी।” \n“अहभgैअै िक   देखै िछ ऐ?” \n“भाय, हम तँ अपना धंधामे लागल रहै छी। तखन केना देखबै?” \n“संगी-साथी सभ कहैत हएत िक ने?” \n“हँ, से तँ कहैए जे जाइए पढ़ैले आ चिल  जाइए िस नेमा देखए, मैच देखए।” \n“परीछामे पास करैए िक ने?” \n“हँ से तँ ढौऔ-कौड़ी लगने पास कइये जाइए।” \n“तब तँ आशा अिछ ?” \n“हँ, से तँ ओकरेपर टक लगौने छी। जँ कहॴ नोकरी भेलै तँ िद ने बदिल  जाएत।” \nबेटाक बात छोिड़  भgै0ए या म सुनर पुछलिख न- \n“घरवाली िक  सभ करै छिथ ?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nपभgए7हीक नाओं सुिन   सुलेमान पिस ज गेल। पभgए7ही , पभgए7ही रहल ? संग चलिन हािर , कभgैअैट -कुशक परवाह केने िब ना \nकख नो गुभgएअछक काज करैत तँ कखनो संगीक , कखनो भgएअएेमीक , िज नगीक अंित म भgए5एण धिर   रहैक भgएअएितभgए5ैा ...। \nबाजल- \n“भाय, कहुना कऽ बुिढ़ या भानस भात कऽ लइए। वेचारी दमासँ पीिड़ त अिछ ।” \n“इलाज िक अए ने करा दइ िछ यिन ?” \n“गरीब घरक लोकक इलाज िक  हेतै। जते पथ होइ छै तइसँ बेसी कुपथ होइ छै। तखन तँ चाहै छी जे \nवेचारी पिह ने मरए।” \n“से िक अए?” \n“एतेटा िज नगीक सभ कमाइ लुटा जाएत, जखन हम मिर  जेबै आ ओइ वेचारीक भीखक कलंक लागत।” \n      सुलेमानक बात सुिन  भgै0ए या म सुनर गुम भऽ गेलाह। िक छु काल पछाित  कहलिख न- \n“आइ रिह  जाउ। कािभgैैछ   ऐभgएहछ ह रेसँ बेचैत-िव कनैत चिल  जाएब।” \nहँसैत सुलेमान बाजल- \n“भाय, जेना आइ एको पाइ बोहिन  नै भेल तेना नीके हएत। मुदा, बेमरयाह घरवालीकभgएछै एक नजिर   नै देख \nलेब से केहेन हएत।” \n  \n(िब छान, पिट या, चटाइ आ गोनिर  बुनिन हार एवं बेिच िन हार लेल...) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n  \n  \nसनेस  \n  \nलभgै50 मण रेखाक बीच सीता नहभgैअै ित  बैसल सनक काका, भgएअएेम रस पीब भgएअएेमीक संग अधभgएअ5िप  या चािल  पकिड़ , \nअधिख लू फूलक गंधमे गिम आइते मुँहक मुभgै0छ की  सौझुका िस◌ ंगहार जकभgैअै महमहेलिन  । अजीब ईहो दुिन यभgैअै अिछ  । \nने सिभgए5छ  ये अिछ  आ ने वेभgै0ए ये अिछ । बनौिन हारकभgएछै धभgएचच य वाद दी जे एक िद स िव वेकक िव भgएचच यास बभgैअैिट   पभgैअैित  ये-\nपभgैअैित  , पाते-पात परिस   देलिन  तँ दोसर िदन-राित  बना आगूमे ठाढ़ कऽ देलिन । धरमक संग पाप, सुकमभgैअूक \nसंग कुकमभgैअू, िव भgैए5ानक संग मूखभgैअू आ पुभgएअछष मौगीक जोड़ा लगा -लगा, पित आनी बीच पाभgए55ेक पते-पते सेहो परिस \nदेलिन । जते आगू िद स सनक काका देखैत छलाह ओ ते छगुभgएचच ता  लगैत छलिन । एक िद स पािन क ठोप \nचभgएचच भgछ0अो दक कहबैत, तँ दोसर िद स असीम अथाह भgए5एीरसागर , मुदा चभgएचच भgछ0अो दको तँ कतौ दूधक तँ कतौ पािन क तँ \nकतौ दूधपिन या सेहो होइते अिछ । कहू जे ई केहेन दुिन यभgैअैक खेल छी जे िक  यो असकरेमे सोलहो ताल धऽ \nनचबो करैत, गेबो करैत आ देखबो करैत  तँ िक यो भीड़-भाड़ तकैत। जते देिख िन हार तते नीक नाच। \nदुिन यभgैअैक चभgैूएर -भभgैूएर देख सनक काकाक मन तरे-तर उदास भेल जाइत रहिन । जिह ना धुरती बिर आती रंग-\nरंगक बात करैत तिह ना मनमे उठैत रहिन । अनेरे मनुख बिन  जभgएचच म  लेलॱ। मनुखपना जखन एबे ने कएल \nतखन मनुख िक अए भेलॱ। मुदा पना आऔत केना? बभgैअैसक पना ओिध   होइत अबैत छै, केरा-मोथी-अिड़ कोच \nइभgएचछ या िद क सेहो ओिह ना अबैत मुदा मनुखमे से कहभgैअै भेल। िब  नु पनेक मनुख ठाढ़ हएत। ठाढ़ तँ हएत मुदा \nशुभgैए0 ठाढ़ हएत की अशुभgैए0 ? जखन जानवरोमे फभgै70ट -फभgैअैट होइते छै, तखन अपन िह भgै0छ सा  मनुखे िक अए छोिड़  \nदेत। अनेरे दुिन यभgैअैक महजालमे फँिस   मरैले छड़पटाइ छी। दुिन यभgैअैमे के एहेन अिछ   जे सुख-सागरमे बैस \nआनभgएचच द  नै चाहैए मुदा दुिन यभgएछछ तँ दुिन  यभgएछै छी िक  ने? रंग-िब रंगक सागर सभ सेहो बसल अिछ । भgए5एीर सागर , \nसुख सागर, लाल सागर, कारी सागर। सनक काकाक मन ठमकलिन । जीबैतमे जतए बौआइ मुदा समािध  तँ \nठौरपर लेब। जँ से नै तँ िह टलर जकभgैअै थूकक धारमे भिस  आइत रहब। उदास मन, िब रहाइत बगए सनक \nकाकाक रहिन । तखने भातीज-मनमोहन पोलीिथ नक झोरामे िक लो आधेक अंगूर आ सेब आगूमे रिख  \nदेलिख न। झोरा आगूमे देिख ते ठहाका मािर  काका हँसला ह। काकाक ठहाकाक चोट मनमोहनकभgएछै नै लगलिन  , \nजना आमक गाछपर गोला फेकलापर कोनोकभgएछै खसने गोलवाहकभgएछै खुसी होइत सहए खुशी मनमोहनकभgएछै भेल। \nमुदा िन शान साधल आमक महत िक छु आरो। ठहाका मािर  बाजल-  \n“काका, ई अहॴक सनेस छी।” \nसनेस सुिन  सनक काका चॱकलाह जे सनेस किह  की कहैए। पुछलिख न- \n“कतक सनेस छी?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nमनमोहन- “कभgै0ए मी री सेब छी आ पूनाक चमन अंगूर।” \nसनक काकाकभgएछै मन तरे-तर सनकल जाइत जे ई छौड़ा िक  बूिझ  मजाक करए आएल। जिह ना बाप \nएकोटा कुकमभgैअू नै छोड़लकै तही उतारक अपनो भेल अिछ   आ सेव-अंगूर देखबए आएल अिछ । तामसकभgएछै तरेमे \nदबैत काका कहलिख न- \n“हौ मनमोहन, एक िद नक भोजे की आ एक िद नक राजे की! बभgए7छ चा सभकभgएछै दऽ िद  हक। अपने \nअनरनेबा आ लताम दुइर होइए। जते तोहर लेब तते अपन दुिर ये हएत। अभgए7छ छा  बौआ, एकर भाउ की छै?” \n“एकर भाउ बुझैक कोन जभgएअ5रित    पिड़  गेल काका?” मनमोहन बाजल।  \nमने-मन सनक काका सोचलिन  जे छौड़ा नमहर िछ नार-लुटार जकभgैअै बूिझ   पड़ैए। कहलिख न- \n“बौआ, आब तँ सहजिह  चल-चलौए छी मुदा अपनो देश-कोसक हाल बूझब कोनो अधला हएत?” \n      एक तँ सनक काकाक बदनामी शुभgएअ5हेसँ रहलिन   जे घरो लोक सनकले कहै छिभgएचच ह  । केना नै कहिन  सभ \nअपन पिर वारक बाल-बभgए7छ चा  ले करैए आ ई सनक काका से बुझबे ने करै छिथ । पिर वारोमे सनक काकाक \nसनकी यएह रहिन  जे अपन-पिर वार आ दोसर पिर वारमे भेदे नै बुझिथ न। जिह ना अपन पिर वार तिह ना \nदोसराक। अखन धिर  मनमोहन यएह बुझैत जे पिर वारोसँ बाड़ले-बेरौले छिथ  तँए सभ चीजक दुख-तकलीफ \nहोइते छिभgएचच ह  । मनमोहनक नजिर  कड़ुआए लगल। सनक काका बुझैक कोिश श करए लगलाह, कारण िक  छै। \nमनमे िम िस यो भिर  सभgएचच देह अपनापर नै भेलिन । मन गवाही दैत रहिन  जे िन नानबे भgएअएित  शत राभgए5एसक देश लंका \nतइठाम िव भीषण केना भिभgए70 त  -भजन करैत िज नगी गुदश करै छलाह। केहनो सघन बोन सुकाठ-कुकाठक \nिक अए ने होउ मुदा आमक गाछ आम आ लतामक गाछ लताम फड़ब िब सिर  जाएत! दोहरा कऽ मनमोहनकभgएछै \nपुछलिख न- \n“हौ बौआ, जिह ना एके गोरे डा◌ॅभgए70 ट रो आ इंजीिन यरो नै भऽ सकैए िक एक तँ दुनूक िद शा अलग-अलग छै। \nमुदा सेबक जगह जँ अपनासँ नीक लताम आ अंगूरक जगह अनरनेबा नेने अिब तह तँ फले नै बीओ रोिप  \nदेित ऐ।” \nसनक काकाक भgएअएभgैूू सुिन   मनमोहन उछलैत बाजल- \n“काका, दुिन यभgैअै आब घर -आंगन बनल जा रहल अिछ । आ अहभgैअै पुभgै0छ तैनी िव चार रखनिह  छी।” \nमनमोहनक सभgैअैसक गरमीकभgएछै अंकैत सनक काकाक सनकी तेज नै भेलिन  । िम ड़िम ड़ाइत कहलिख न- \n“बौआ, जँ दुिन यभgैअै घर -आंगन बिन  गेल तँ ओ नीक बात छी, मुदा ई तँ नीक बात नै जे िक यो नौड़ी-छौड़ी \nबना भाषा, सािह भgएचछ य -संभgै0छ कृित कभgएछै ओझरा मिट  या मेट कऽ िद अए। से कने बुझा दाए जे िक  भऽ रहल छै?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n“काका, दुिन यभgैअै आब नव पीढ़ीक अिछ   तँए केतबो दुसबै ओ चढ़बे करत।” गुभgएहछ ह रैत मनमोहन बाजल। \n      मनमोहनक भgएअएभgैूूसँ सनक काकाक सनकी पाछू मुँहभgएछै ससरलिन  । पछुआ पकिड़  कहलिख न- \n“बौआ, जमभgैअूनी -जापानी आ अंभgैहूेजी शभgएहए द  ऐ लेल चढ़-चढ़ौ भऽ गेल जे ओकर िव कास अगुआ मशीनमे पहुँिच  \nगेल आ मशीनक नाओं रािख -रािख  अहभgैअैक घर -अंगनामे िछ िड़ या देलक। अहभgैअै ऋृिष  -मुिन क राज िम िथ ला किह -\nकिह  ओतए पहुँिच  गेलॱ जे ओ सभ की कहलिन  तेकर िड भgए70 श निर ये चोरा लेत। तखन अहभgैअै बुझबै जे केहेन \nनव युगक नव लोक बिन  गेलॱ?” \nसनक काकाक बात सुिन  मनमोहन ठमकल मुदा पाछू हटैले तैयार नै भेल। बाजल- \n“काका, बजारमे अखन एक-सँ-एक खाइयो-पीबैक आ फलो-फलहरी तेहन आिब  गेल अिछ  जे अपना ऐठामक \nफल-फलहरीकभgएछै के पूछत ?” \nमनमोहनक भgएअएभgैूू सुिन   सनक काका, सनकी आगू मुँहभgएछै ससिर  ते, कहलिख न- \n“बौआ, कोनो देश-कोसक िव कासमे ओइठामक मािट , पािन , हवा इभgएचछ या िद  पंच भूत मुभgए7ू य तभgएचछव भेल। अनुकूल \nगित ये सृिभgै0ै ट   चलैत अिछ । अपना ऐठामक लताम वा कोनो आन फल अिछ , ऐठामक काल-िभgैचह  याक गित ये जे \nजभgएअ5री छल ओ भgएअएकृित   पैदा केलक। अपना ऐठाम एकरे अभाव भेल, जइसँ पहाड़ी फलकभgएछै मैदानी भgए5एेभgए55मे नीक \nमानल जाइत अिछ।” \nअपनाकभgएछै मनमोहन िन  भgएअछभgए5छर देिख   मैदानसँ हटैक िव चार करए लगल। मुदा सेव-अंगुरक पोलीथीन बीचक सीमा \nबनल। भgएअ5माल चोर जकभgैअै सी मा पिह ने के टपत। पाछू हटैत मनमोहन बाजल- \n“काका, आशा लगा अनने छलॱ जे काकाकभgएछै नीक फल खुएबिन  ।” \nमनमोहनक बात सुिन  सनक काका तारतभgएहछ य मे पिड़  गेलाह जे अखन धिर  जे हम बुझै छेिल ऐ तइसँ िभ भgैचए ने तँ \nमनमोहन अिछ । आशाक दोहाइ लगा बजैए जे आशा लगा अनने छलॱ। आशा तँ स भकभgएछै अपन -अपन होइ \nछै। सबहक देहेटा अलग-अलग नै अिछ , मनक उड़ान सेहो होइ छै। िप जरामे बभgैचए सुभgए7ए गोकभgएछै पोिस  िन हार \nिस खबैए जे आभgएचछ मा  राम पढ़़ू- िच भgए55कूट के घाटपर , भए संतन के भीड़। तुलसी दास चानन रगड़े, ित लक करे \nरघुवीर...। मुदा सेहो तँ ने बूिझ  पड़ैए। तखन? ओ तँ पुछनिह  पता चलत। कहलिख न- \n“हौ बौआ, जिह ना घरक लोक हमरा बताह कहैए तिह ना ने ओकरो सभकभgएछै सनकपिन  ये फल खुएबै।” किह  \nमने-मन सोचए लगलाह। भभgैअैग पीब िक  यो बािज  चुकल छिथ  आिक  असिथ र मोने सोिच  कहने छिथ  जे जेहेन \nखाए अभgैचए तेहेन बने मन। मुदा अहू छौड़ाकभgएछै तँ िछ  छा-बीछा नीक निह यभgएछै छै। भिर   िद न देखै िछ ऐ जे ऐठामसँ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nओइठाम, ओइठामसँ ऐठाम ढहनाइते रहैए। तइपर सँ िद नो-िद न आगूए मुँहे ससिर  रहल अिछ । से केना? \nबहुभgएअ5िप  या ने तँ छी! सलाइ िर◌ ंच जकभgैअै सभ नट पकड़ै बला ! तही बीच मनमोहन बाजल- \n“काका, अहभgैअै अपने हाथे बभgैअैिट   िद औ।” \nमनमोहनक बात सुिन  सनक काका ठमिक  गेला। जिह ना कोनो टपािर  कुदैले दू डेग पाछू हिट  दौड़ कऽ टिप  \nजाइत तिह ना काका पाछूसँ आगू बिढ़  कहलिख न- \n“हौ बौआ, बतरिस या हाथ भऽ गेल, ओहुना हरदम थरथराइए तइपर कोनो काज करै काल तँ आरो बेसी \nथरथराए लगैए। अपन चीज जे थोड़-थाड़ िछ िड़ आइयो गेल तँ नै कोनो, मुदा तोहर जे एकोटा अंगूर खिस  \nपड़त तँ तोरे मन िक  कहतह। यएह ने जे सनकाहक ठेकान कोन। तँए हमरा चलैत तोरा मनकभgएछै ठभgएछैस \nलगऽ, से नीक नै बुझै छी।” \nकाकाक बात सुिन  मनमोहन बाजल- \n“तँ की काका, घुमा कऽ लऽ जाइ?” \nअनेरे ओझरीमे ओझराएल अपनाकभgएछै देिख   सनक काका, ठभgैअैिह  -पठभgैअैिह   कहलिख न- \n“ई तोहर खुशी िछ अह जे घुमा कऽ घरपर लऽ जा वा दोकानदारेकभgएछै घुमा दहक वा रभgै0छ ता -पेरामे कोनो िध ये-\nपुतेकभgएछै दऽ दहक। हम िक  छु ने कहबह। एते िद नक पछाित  दरबभgए7अ जा पर एलह सहए खुशी अिछ ।” \n      सनक काकक बात सुिन  जिह ना जाड़सँ कठुआ िक यो देह-हाथ तािन  अचेत भऽ जाइत तिह ना \nमनमोहनकभgएछै भेल। मुदा ....? \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3अ1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिबभgएचचदेभgए5चर ठाकुर , धनुषा, नेपाल। हाल-कतार। \n/gृ6ृेम -प/gृंं  / सपनाक अबसान   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n  \n  \n/gृ6ृेम -प/gृंं   \n \nहमर भgएअएाणभgएह0यारी नभgछूूता   \nमनभिरके माया आ भgै0छनेह माभgए55 अहभgैअैकभgएछै।   \nहम ऐठाम कुशल रिह अहभgैअैक कुशलताक कामना करैत छी। अहभgैअैक िवयोगमे िबना पािनक माछ आ िबना नेहु \nकऽ मभgैअैस बनल हम एतऽ पिरवारक भरण -पोषण लेल भgए57मजीवीक टोपी लगा िदन कािट रहल छी।   \nकािभgैैछक फोनसँ साभgए7छचे हमर मन बड दुिखत अिछ। अहभgैअैक उपराग छल जे हमरा िबसिर  गेलॱ, बराबर फोन \nनै करैत छी। अहभgैअैकभgएछै हमर भgए7ूयाले नै अिछ। मुदा सभgएचछय ई नै छै। िकएक तँ हम तँ बस शरीर छी जिहकऽ \nआभgएचछमा अहभgैअै छी। जौँ भgए5चास लेबऽबला फोभgए70सो हम छी तखन ऑभgए70सीजन तँ अहभgैअै छी। आब अहॴ कहू जकरा \nिबना हम एक पल बभgैअैिच नै सकब , ओकरासँ अलग रहबाक कभgएहचपना कोना करब ? मुदा तैयो पिरिभgै0छथित \nलोककभgएछै दोसर कऽ सामने िववश कऽ दै छै। आन लग काम करब , ओहो भgएअएचभgएचैड गमभgैअचमे, बड पैघ बात छै। \nघरमे बिसया-कुबिसया िकछु नै खाइ छलॱ। मुदा एतऽ सुखल खबुस िचबाएब लत भऽ गेल अिछ।  नेपालमे \nरहैत काल िवदेश माने भgै0छवगभgैअू हएत से कभgएहचपना करैत छलॱ। ओतुभgैूएा  लोक सभ आनभgएचचदसँ, खुशी साथ जीवन \nभgै0ूयतीत  करैत हेताह, से भgछू0म छल। पैसा जेना गाछसँ िहला कऽ लाख - दू लाख पठबैत अिछ, तिहना बुझाइत \nछल। शायद एखन अहूँ ओहे सोचैत हएब। मुदा देखू िभgैअ0देभgए5चरी , सभgएचछय ई नै छै। भgै0छवगभgैअू कहल ई जगह \nिवयोगाभासमे तड़िप-तड़िप म रऽबला भgै0छथान छै। एतऽ पैसाक महभgएचछव संगे मनुभgै0ैयक खरीद -िबभgैचही होइ छै।  दोसर \nिदस राितमे अहभgैअै  संग िबताएल ओ पल सभ,भgै0छनेहक तीत -मीठ गप-सप िबढ़नीक खोता जकभgैअै हमरा मानस \nपटलमे आिबकऽ िनभgएचचद तोिड़ दैए। कखनो -कखनो िवदेश छोिड़ कऽ अहॴ संग ओइठाम साग-पात खा िदवस \nगमएबाक इभgए7छछा होइए। मुदा िवगतक दु:ख-ददभgैअूसँ मन तरिस जाइए। सभgए7छचे, नीक खाना, नीक कपड़ा आ नीक \nगहना लेल कतेक तरिस गेल छलॱ। नीक खाएब आ नीक लगाएब सपना भऽ गेल छल।   \nएतऽ आिब पिरवार टेबब एकटा िकनर िमलल अिछ। दाियभgएचछव पूरा करबाक एकटा सहारा अिछ। हम एतबेमे \nखुशी छी। मुदा तैयो फोन करबाक पयभgैअ5भgएह0त  पैसा आ समय नै हएब, दोसरक वशमे बड़द जकभgैअै जोताएब , घर- \nपिरवारसँ दूर रहब िचभgएचचताक िवषय िथक।   \nएहन िवषम पिरिभgै0छथितमे हमर साथ देब , आभgएचछमिवभgए5चास बढ़ाएब , अपनामे धैयभgैअूताक बाभgएचचध मजगूत राखब अहभgैअैक \nकतभgैअूभgै0ूय अिछ। कारण अहभgैअैक धैयभgैअूता आ आभgएचछमिवभgए5चासे भgएअएवासमे हमरा हौसला भgएअएदान क रत।   \nअभgएचचतमे समय -समयमे फोन करैत रहब से वाचाक संग एखन िवराम। बभgैअैकी दोसर पभgए55मे।   \n \nअहभgैअैक भgै0छनेही   \nएकाभgएचचत राम  \nमभgएअछभूिम  टोल,कतार   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n२ \nसपनाक अबसान   \nएक िदन रमलोचना आंगनमे सँ महेश महेश... िकलोल करै छिथ। तखन चौिकये परसँ काकी कहै छिथन, \nबौआ एभgएहछहरे आउ - काकीक मन बड िपड़ाए ल आ मन िखभgैचए रहए। रमलोचना गामक बेटा आ महेसक संगी \nछल। बुिढ़या रमलोचनाकभgएछै बजा कऽ महेशकभgएछै वृताभgएचचत सुनबैत छिथन।  \nमहेश जे तीन साल पिहने गेल छलाह कतार, अपन सपना पूरा करबाक लेल। जयबाक बेर अभgएचछयभgएचचत हिषभgैअूत - \nमाएला घर बनाएब, पभgए7हीक लेल नीक कपड़ा , बभgए7छचा -बुभgए7छचीकभgएछै नीक भgै0छकूलमे पढ़ाएब आ जबान बिहनक शादी \nकरब। हतपतमे पाभgै0छपोटभgैअू बनौलक। अपन िकयो नै रहै िवदेशमे। तैयो घरक पड़ोसी मदनक सहयोगमे हुनकर \nमामासँ वीजा मङौलक। पिहने किनए पैसामे भऽ जाएत किहतो भgएह0लेनपर चढ़ऽसँ पिहने १ लाख नगद लेबाक \nिजद करऽ लागल। पैसा नै भेलाक कारणे दोबर कऽ कागज बनबा लेलक। आब दूध-माछ दुनू बातर भऽ \nगेलै महेशकभgएछै। की करत घरमे, सभ सदभgै0छयक आँिखक नोर पोछैत ओ गेलाह कतार। मुदा हुनका सभकभgएछै नै \nचाही एना, काम नाथुरकभgएछै कैहक िदन -राित धूपमे तबुक उठाएब आ देह धुिन िबिभgएहचडङ कभgएचचसभgैहहभgए70शनमे काम \nकरब। नै खएबाक नीक भgै0ूयवभgै0छथा , नै सुतबाक। कभgएहछपनी सेहो सभgएह0लाइ।   \nघरक याद बड सतबैक महेशकभgएछै। मुदा भgएअएितभgए5ैाक अटल रहिथन महेश। कतबो दु:ख पीड़ा होइतो काम नै \nछोड़िथन। ओइठाम भgएहएयाज बिढ़  कऽ घर िगरवी रखबाक िभgै0छथित आिब गेलै। एतऽ पगार जिहनाक तिहना। \nिदन-िदन सोिच-सोिच कमजोर भऽ गेल बेचारा महेश। एक िदन काम करैत काल करेभgएचचट लािग गेल हुनका। \nसाथी-संगीक सहयोगमे अभgै0छपताल लऽ जा बचलिथ। मुदा हाथ िबना काम कऽ भऽ  गेल। ऊपरसँ कभgएहछपनी \nतोरा गभgएहचतीसँ करेभgएचचट लागल आ कभgएहछपनीक समान सभ नोकसान भेल कहैत मभgैअैस सेहो कािट लेलक। शरीर \nिबना कामकभgएछै भेलासँ उपचार करएबाक बदला महेशकभgएछै घर पठा देलक। महेशक आँिखसँ नोर बर्-बर् टपकैत \nरहल।   \nघर पहुँचलाक बाद ओ माएक िभgै0छथित देिख बौक भऽ गेलाह। जेना मुँहसँ िकछु अबाज नै िनकलल। माय \nसेहो अिभgएचचतम सभgैअैस रोकने बस महेशक लेल। बौआ -बुभgए7छची  बाबुक सनेसक भgएअएतीभgए5एामे। पभgए7हीक लेल सेहो िकछु \nनै। हाथ खाली। बड भgए7एलािन भेलिन महेशकभgएछै।   \nिकछु िदन बाद उपराग स भसँ महेशक धैयभgैअूताक बाभgएचचध टुिट  गेलै। ई बाभgएचचध बड मजगूत होइ छै आ टुटलापर \nसवभgैअूनाश होइ छै। यएह भेल महेशक साथ। अपन जबान बिहनक िववाह दहेजक कारण नै भऽ सकल आ \nगामक लोकक ताना सुिन-सुिन ओ पागल भऽ गेलाह।   \nमहेश बिन कऽ सृिभgछूअक रभgए5एा करब उभgैूहेभgै0एय  रखने हमर बेटा ऐ गरीबीक चपेटामे िजनगी नरक बना लेलक। \nआ हम सभ दर-दर भटिक रहल छी। अते कहैत बुिढ़याक आँिखमे नोर भरल आ जोर-जोरसँ िचिचया उठल \nआ िधया-पुता जकभgैअै हुचिक -हुचिक कानऽ लगलीह। \n \n \nरचनापर अपन मंत/g3अ1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nउमेश मभgएचैडल  \nिमिथलाक खभgैअैटी संभgै0छकृितक संकलन   \nनाच पाटी- िम िथ ला ना/g3णूयकला प िर  षद- पकिड़ या \nकभgएहछ प नी- भgए57ी राम लखन साहु पे. भgै0छ व . खुशीलाल साहु \nपता, गाम- पकिड़ या, पोभgै0छ ट - रतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी)  \nमैनेजर- भgए57ी ठकाई यादव पे. भgै0छ व . फुसन यादव  \nपता, गाम- मुसहरिन यभgैअै , पोभgै0छ ट - रतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी) \n  \nनाच- (1) अभgएहच हा भgएअ5दल (2) लिछ या रानी (3) शीत वसंत (4) गुगली घटमा (5) राजा कुँवर वृजभान \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nभgए57ी भा◌ेगी लाल दास -           भgै0छ व - भायलाल दास            लछिम िन यभgैअै (मधुबनी) \nभgए57ी रामचभgएचच भgछ0अ शमभgैअ5 -             भgए57ी जंगल शमभgैअ5                नेमुआ (मधुबनी) \nभgए57ी नथुनी शमभgैअ5 -              भgए57ी वनमाली शमभgैअ5             नेमुआ (मधुबनी) \nभgए57ी सुभgएचच द र मुिख या-            भgए57ी नागेभgए5चर मुिख  या            हिर याही (सुपौल) \nभgए57ी वासदेव सदाय -            भgै0छ व . कुजाय सदाय            सखुआ (ि◌ नमभgैअूली ) \nभgए57ी नारायण सदाय -            भgए57ी गंगा सदाय               बेलही (सुपौल) \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nमो. जािह द उफभgैअू राजा          मो. डोमी नदाफ              सुदै भgैए5ारम (मधुबनी) \nभgए57ी रंजीत राम               भgए57ी लखन राम               खुटौना (मधुबनी)  \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nआगभgैअून -        भgए57ी छेदी पंिड  त         भgै0छ व . चभgएचच भgछ0अ  पंिड त        बरहारा (सुपौल) \nनाल-         भgए57ी परमेभgए5चर भारती      भgै0छ व . जगभgएअ5प भारती      मुसहरिन यभgैअै (मधुबनी) \nकभgैअैरनेट -       भgए57ी चभgएचच द र राम         भgए57ी जीतन राम         लछिम िन यभgैअै (मधुबनी) \nनङेरा-        भgए57ी लाल राम          भgै0छ व . फुसन राम        लछिम िन यभgैअै (मधुबनी)  \nढोलक-       भgए57ी कलानंद राम        भgै0छ व . खभgैएअर राम        लछिम िन यभgैअै (मधुबनी) \nभgछ0ूमसेट -       भgए57ी भोलट दास        भgए57ी योगेभgएचच भgछ0अ  दास        ि◌ नमभgैअूली (सुपौल) \n  \nआन सहयोगी- \n  \nभgए57ी या◌ेगेभgएचच भgछ0अ  यादव        भgए57ी ठकाई यादव        मुसहरिन यभgैअै  \nघुरन दास            भgए57ी भायलाल दास (ता◌ॅित)  लछिम िन यभgैअै  \nिद नेश राम            भgए57ी सीताराम राम        लछिम िन यभgैअै  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n  \n  \nनाच पाटी- /gृंषी /gृंषी 108 /gृंषी भगवत ी नाचपाट/g36ण - िस मराहा स/gृ9अतरी  \nकभgएहछ प नी- भgए57ी रामचभgएचच भgछ0अ मभgएचै ड ल पे. भgए57ी वृजलाल मभgएचै ड ल \nपता, गाम- िस मराहा, पोभgै0छ ट - बरसाइन, िज ला- सभgएह0 त री (नेपाल)  \nमैनेजर- भgए57ी राम सुभgएचच द र राम पे. भgए57ी सुवी राम  \nपता, गाम- दउरी, पोभgै0छ ट - बरसाइन, िज ला- सभgएह0 त री (नेपाल) \n  \nनाच- (1) अभgएहच हा भgएअ5दल  (2) लिछ या रानी \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \nभgए57ी शैनी पासवान             भgए57ी दुखी पासवान            खड़कपुर (बरसाइन) \nभgए57ी लभgै50 म ण राम              भgए57ी कैलू राम                 दउरी (बरसाइन) \nभgए57ी बेचू राम                भgए57ी भgए57ीभgएअएसाद राम              दउरी (बरसाइन)         \nभgए57ी सभgएचछ य  नारायण राम-         भgए57ी नथुनी राम               दउरी (बरसाइन) \nभgए57ी देव नारायण यादव -         भgए57ी नथुनी यादव               दउरी (बरसाइन) \nभgए57ी परमेभgए5चर मभgएचै ड ल-            भgए57ी तेजी मभgएचै ड ल              िस मराहा (बरसाइन) \nभgए57ी रघु मभgएचै ड ल-                    भgै0छ व . थाभgएअ5 मभgएचै ड ल             िस मराहा (बरसाइन) \nभgए57ी चिर  भgए5छर मभgएचै ड ल-            भgै0छ व . कारी मभgएचै ड ल             िस मराहा (बरसाइन) \nभgए57ी जोगी मभgएचै ड ल-             भgए57ी बभgए7छ चाई मभgएचै ड ल             िस मराहा (बरसाइन)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nभgए57ी बेचू राम                 भgए57ी भgएअएसाद राम               दउरी (सभgएह0 त री) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nकभgैअैरनेट -       भgए57ी देव नारायण राम     भgै0छ व . नाथो राम         दउरी (बरसाइन) \nकभgैअैरनेट -       भgए57ी दुखी राम          भgै0छ व . कारी राम          खड़कपुर (बरसाइन) \nढोलक-       भgए57ी न शीवलाल राम      भgए57ी कैलू राम          दउरी (बरसाइन) \nनङेरा-        भgए57ी राम भgएअएसाद राम      भgए57ी सुवी राम          दउरी (बरसाइन)  \nहारमोिन यम-     भgए57ी चिर  भgए5छर मभgएचै ड ल      भgए57ी कारी मभgएचै ड ल        दउरी (बरसाइन) \n  \nआन सहयोगी- \n  \nिश व नारायण दास       भgए57ी ठकाइ दास        दउरी (बरसाइन) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n  \n  \nकोसी ना/g3णूय कला प िर  षद- िस मराहा-सुपौल  \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी गया भgएअएसाद मभgएचै ड ल पे. भgए57ी राम नारायण मभgएचै ड ल \nपता, गाम- िस मराहा, पोभgै0छ ट - नौआबाखैर, भाया- थरिब िट या, िज ला- सुपौल  \nमैनेजर- भgए57ी दया नभgएचच द मभgएचै ड ल पे. भgए57ी राम लखन मभgएचै ड ल  \nपता, गाम- िस मराहा, पोभgै0छ ट - नौआबाखैर, भाया- थरिब िट या, िज ला- सुपौल। \n  \nनाच- (1) अभgएहच हा भgएअ5दल (2) सती लिछ या  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nभgए57ी अभgएअ5ण कुमार मभgएचै ड ल        भgए57ी नथु मभgएचै ड ल              िस मराहा (सुपौल) \nभgए57ी भgएअ5भgएचच दी  पासवान             भgै0छ व . बहादुर पासवान            परसा माधो (सुपौल) \nभgए57ी राम भgएअएसाद शमभgैअ5            भgै0छ व . िब लट शमभgैअ5              परसाहा (सुपौल)         \nभgए57ी देवराज शमभgैअ5              भgै0छ व . तपेभgए5चर शमभgैअ5             िस मराहा (सुपौल) \nभgए57ी चभgएचच भgछ0अ नारायण मभgएचै ड ल        भgै0छ व . रघुनाथ मभgएचै ड ल           िस मराहा (सुपौल) \nभgए57ी दुखी पासवान                   भgए57ी बेचन पासवान             परसा माधो (सुपौल) \nभgए57ी िव  जय कुमार राय           भgए57ी राम भgै0छ वभgएअ5प राय           िस मराहा (सुपौल) \nभgए57ी बेचन शमभgैअ5               भgै0छ व . रामसुभgएचच दर शमभgैअ5            परसाहा (सुपौल) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgए57ी सभgएचछ य नारायण मभgएचै डल भgै0छ व . खुशीलाल मभgएचैडल    िस मराहा (सुपौल) \nढोलक-       भgए57ी गणेश राम         भgए57ी िव  भgएचच देभgए5चर राम        एकडारा, थरिव िट या (सुपौल) \nकभgैअैरनेट -       भgए57ी िश  व नारायण सदा    भgै0छ व . .............        एकडारा, थरिव िट या (सुपौल) \nनङेरा-िड भgैहूी -     भgए57ी गुनेभgए5चर राम         भgए57ी ...............        परसाहा, ना◌ैआ बाखैर (सुपौल)  \nझाइल-        भgए57ी हिर  नारायण पासवान   भgै0छ व . नकछेदी पासवान    िस मराहा (सुपौल) \nझाइल-        भgए57ी तेज नारायण मभgएचै डल भgै0छ व . खुशीलाल मभgएचै ड ल    िस मराहा, नौआबाखैर (सुपौल) \nभिड़ या-        भgए57ी लालदेव मभgएचै ड ल      भgए57ी बभgए7छ चा मभgएचै ड ल        िस मराहा, नौआबाखैर (सुपौल)      \nजोकर-        भgए57ी सीताराम राम       ..................          परसाहा, ना◌ैआ बाखैर (सुपौल)  \n  \nअ/gृणण य  सहयोगी- \n  \nभgए57ी सुभाष कुमार राय    भgए57ी कभgएचच हैया लाल राय           बौराहा, थरिव िट या (सुपौल)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \n  \n  \nरामलीला ना/g3णूय कल ा पिर  षद- रसुआर िज ला-सुपौल  \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी झोटन मभgएचै ड ल पे. भgै0छ व . नथुनी मभgएचै ड ल \nपता, गाम- रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , अनुमभgएचै ड ल- ि◌ नमभgैअूली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nमैनेजर- भgए57ी िभgए55  लोक नाथ झा पे. भgै0छ व . रामेभgए5चर झा  \nपता, गाम- रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , अनुमभgएचै ड ल- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \nनाच- (1) अभgएहच हा भgएअ5दल (2) सती लिछ या (3) राजा सलहेश (4) िव भgैएछापित   (5) धुलक फूल (6) सुभgएहच ता ना \nडाकू (7) राजा हिर षचभgएचच भgछ0अ  (8) कृभgै0ै ण  लीला (9) रामायण  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nभgए57ी रामू मभgएचै ड ल               भgै0छ व . गोपी मभgएचै ड ल            रसुआर (सुपौल) \nभgै0छ व . राज कुमार ठाकुर          भgए57ी रामजी ठाकुर              रसुआर (सुपौल) \nभgए57ी धिन  क ला ल मभgएचै ड ल         भgै0छ व . रामजी मभgएचै ड ल            रसुआर (सुपौल)         \nभgए57ी देव नारायण मभgएचै ड ल         भgै0छ व . बलदेव मभgएचै ड ल            रसुआर (सुपौल) \nभgै0छ व . भोला झा               भgै0छ व . जयदेव झा               रसुआर (सुपौल) \nभgै0छ व . िज लेब मभgएचै ड ल            भgै0छ व . नथुनी मभgएचै ड ल            रसुआर (सुपौल) \nभgए57ी शैनी मभgएचै ड ल                    भgै0छ व . लालजी मभgएचै ड ल           रसुआर (सुपौल) \nभgए57ी सीताराम मभgएचै ड ल            भgै0छ व . भgएअ5पलाल मभgएचै ड ल           रसुआर (सुपौल)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgए57ी िभgए55  लोक नाथ झा पे. \n  भgै0छ व . रामेभgए5चर झा       रसुआर (सुपौल) \nढोलक-       भgै0छ व . रामगुलाम मभgएचै ड ल    भgै0छ व . संती मभgएचै ड ल       रसुआर (सुपौल) \nनङेरा-िड भgैहूी -     भgए57ी झड़ीलाल राम       भgै0छ व . िह या लाल राम     रसुआर (सुपौल) \nझाइल-        देवीलाल मभgएचै ड ल        भgै0छ व . खुशीलाल मभgएचै ड ल    रसुआर (सुपौल) \nझालड़        भgए57ी िक  शोरी मभgएचै ड ल      भgै0छ व . नेवैत मभgएचै ड ल       रसुआर (सुपौल) \nिड भgैहूी सदैबला -   भgै0छ व . रामिक शुन मभgएचै ड ल    भgै0छ व . शिभgए70 त   मभgएचै ड ल      रसुआर (सुपौल) \nभिड़ या-        भgए57ी नारायण मुिख  या      भgै0छ व ...............         रसुआर (सुपौल)   \nजोकर-        भgए57ी सीताराम राम       ..................         परसाहा, ना◌ैआ बाखैर (सुपौल)  \nडाभgएचच स र-       भgए57ी छोटेलाल मभgएचै ड ल     भgए57ी बुधु मभgएचै ड ल         रसुआर (सुपौल) \nजोकर-        भgए57ी रामअिध  न मभgएचै ड ल     भgै0छ व . धिन क लाल मभgएचै ड ल रसुआर (सुपौल) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n  \n  \nइटहरी नाच कला पिर षद- इटहरी िज ला-सुपौल  \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी जगदीश साहु पे. भgै0छ व . गंगा भgएअएसाद साहु \nपता, गाम- इटहरी, पोभgै0छ ट - ि◌ नमभgैअूली , भाया- ि◌ नमभgैअूली , अनुमभgएचै ड ल- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल (िब हार) \nमैनेजर- भgए57ी रामिव  लास साहु पे. भgै0छ व . भोला साहु  \nपता, गाम- इटहरी, पोस् ट- ि◌ नमभgैअूली , भाया- ि◌ नमभgैअूली , अनुमभgएचै ड ल- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \nनाच- (1) कुमर वृजभान (2) राजा नल (3) राजा सलहेश (4) गुगली घटमा (5) शीत-वसंत  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nनायक-        रामिव लास साहु        भgै0छ व . भोला साहु             इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55 -      बैजू सदाय           भgै0छ व . सोती सदाय             इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55 -      अशोक िस◌ ंह          भgए57ी बलराम िस ◌ ंह              इटहरी (सुपौल)         \nमुभgए7ू य  खलनायक- दुखी मभgएचै ड ल           भgै0छ व . भgए57ीलाल मभgएचैडल            इटहरी (सुपौल) \nजोकर-        िव जय साहु           भgै0छ व . केसो साहु              इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55 -      रघुनाथ सदाय         भgै0छ व . मोती सदाय              इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       सुकुमार मभgएचै ड ल        ..................               मुसहरिन यभgैअै -रतसारा \n(मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nअिभ नय-       रामअिध न मभgएचै ड ल       भgै0छ व . धिन कलाल मभgएचै ड ल         मुंगराहा (सुपौल) \nअिभ नय-       हिर  नारायण मभgएचै ड ल     .....                      छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       राम बहादुर मुिख या      भgै0छ व . बभgए7छ चा  मुिख या             ननपभgैएअी फुलपरास \n(मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी साधु दास         भgै0छ व . ..............              िप पराही-वनगामा (मधुबनी) \n       \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgए57ी जगदीश साहु       भgै0छ व . गंगा भgएअएसाद साहु     इटहरी (सुपौल) \nढोलक-       भgए57ी जुगल साफी         भgै0छ व . दाहुर साफी       इटहरी (सुपौल) \nनङेरा-िड भgैहूी -     भgए57ी रामिक  सुन सदाय     भgै0छ व . सोती सदाय       इटहरी (सुपौल) \nझाइल-        भgए57ी सुकदेव साफी       .....                इटहरी (सुपौल) \nझाइल-       भgए57ी रामेभgए5चर साहु        भgै0छ व . मुकुभgएचच द  साहु       इटहरी (सुपौल) \nिड भgैहूी सदैबला- \n  भgए57ी रामिक  शुन सदाय     ...................         इटहरी (सुपौल) \nभिड़ या-        झड़ी लाल सदाय       भgए57ी सरयुग सदाय       इटहरी (सुपौल)   \nढोलिक या-2     रामाशीष  यादव        ..............           ननपभgैएअी -फुलपरास  (मधुबनी)  \nहारमोिन यम-2    भgए57ी  तनुकलाल मभgएचै ड ल     ................          हिर याही-ि◌ नमभgैअूली (सुपौल) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n  \n  \nआदश/g361 वाल -कला िन केतन- ि◌ नम/g361ली -पुनव/g36ंस (िज ला-सुपौल) \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी राम शरण कामत पे. भgै0छ व . िश वधर कामत \nपता, गाम- सुरयाही, भाया- मुिज यासी, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- भgए57ी अशोक िस ◌ ंह पे. भgै0छ व . वलराम िस◌ ंह  \nपता, गाम- इटहरी-पुरवभgैअ5स , पोभgै0छ ट - ि◌ नमभgैअूली , भाया- ि◌ नमभgैअूली , अनुमभgएचै ड ल- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \nमंचन- (1) कभgैअैच ताग (2) आभgएचच ह र कानून (3) लोहा िस◌ ंह (4) माइक कलेजा (5) चुड़ी आ िस नूर  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ं क नाओं/पता- \n  \nनायक-        हेम नारायण साहु             भgै0छ व . लभgै50 मी  साहु             इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55 -      राम िव लास साफी       भgै0छ व . शोिभ त लाल साफी         इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55 -      अशोक िस◌ ंह          भgए57ी बलराम िस ◌ ंह              इटहरी (सुपौल)         \nनारी पाभgए55 -      हिर  नारायण साहु       भgए57ी िम  भgए57ी लाल साहु           इटहरी (सुपौल) \nनारी पाभgए55       हिर  नारायण साहु       भgए57ी लभgै50 मी  साहु               इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       राम सागर साफी       भgए57ी शोिभ  त साफी             इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       सभgएचछ य  नारायण साहु      भgए57ी लभgै50 मी  साहु               इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       जगत नारायण साहु      भgए57ी लभgै50 मी  साहु               इटहरी (सुपौल)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nअिभ नय-       रोिह त साहु           भgए57ी राम लखन साहु           इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       हीरा लाल साहु        भgै0छ व . सुकदेव साहु            इटहरी (सुपौल)  \nअिभ नय-       िज रा लाल  साहु       भgै0छ व . सुकदेव साहु             इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       रामावतार यादव        भgए57ी नुजाइ यादव              इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       गंगा पासवान          भgै0छ व . कुसुमलाल पासवान         इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       रामचभgएचच भgछ0अ  यादव         भgै0छ व . सुखी यादव              इटहरी (सुपौल) \nअिभ नय-       शभgए55ुभgएच7 न  साहु           भgै0छ व .............                इटहरी (सुपौल) \nगायक-        मदन भgएअएसाद साहु        भgै0छ व . गंगा भgएअएसाद साहु           इटहरी (सुपौल)   \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     जगत नारायण साहु      भgए57ी लभgै50 मी  साहु               इटहरी (सुपौल) \nठेकैता-        राम िव लास साफी       भgै0छ व . शोिभ त लाल साफी         इटहरी (सुपौल) \nठेकैता-        भgए57ी िश  बू साफी         ...................               इटहरी (सुपौल) \nझाइल-        भgए57ी राम नारायण साहु    भgै0छ व . बभgए7छ चा  लाल साहु          लभgै50 मी पुर-धबही (मधुबनी) \nहारमोिन यम-2    अशोक िस◌ ंह          भgए57ी बलराम िस ◌ ंह              इटहरी (सुपौल) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n  \n  \nकला िन केतन नाचपाटी- लि/g3ंअ म  िन य/g363 (िज ला-मधुबनी) \n(1945-1965) \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी झमेली साहु पे. भgै0छ व . मंगल साहु \nपता, गाम- लिभgै50 म  िन यभgैअै , पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- भgै0छ व . महेभgए5चरी पाठक पे. भgै0छ व . कारी पाठक  \nपता, गाम- मझोरा, पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nनाचक मंचन- (1) जंगली वादशाह (2) वंश-उजारन (3) िव देिश या (4) शीत-वशंत (5) लोिड़ क मिन यार (6) \nराजा नल \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nनारी पाभgए55 -      भgै0छ व . अचकी गोसभgैअैइ            ....................             लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgै0छ व . बहुरी मभgएचै ड ल             भgै0छ व . सुनर मभgएचै ड ल             लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी रामदास साफी             भgै0छ व . सुवंश साफी                   लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgै0छ व . घौली साफी             भgै0छ व . सुनर साफी              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nपुभgएअछष पाभgए55       भgै0छ व . वसुदेव ठाकुर(उफभgैअू बतहु ठाकुर )    भgै0छ व . कैलू ठाकुर              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nजोकर-        भgै0छ व . खभgैएअर मुिख  या            .....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nअिभ नय-       भgै0छ व . दुखाय साहु              .....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgै0छ व . रतन मभgएचै ड ल                   .....................              मझौरा \n(मधुबनी) \nअिभ नय-       भgै0छ व . िब लम साफी             भgै0छ व . भgएअ5पा साफी              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgै0छ व . तुलसी मभgएचै ड ल      ....................              मझौरा (मधुबनी) \nठेकैता-        भgै0छ व . रघुनाथ ठाकुर      ....................              छजना (मधुबनी) \nनागाचभgैअच -       भgै0छ व . फुसन राम        भgै0छ व . कंचन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nझाइल करताल-  भgै0छ व . बभgए7छ चा मभgएचै ड ल       भgै0छ व . पंची मभgएचै ड ल             लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nिड गरी सेभgैूहा -    भgै0छ व . अशफभgैअच गोसभgैअैइ      ....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nभिड़ या-        भgै0छ व . अशफभgैअच गोसभgैअैइ      ....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \n  \nअ/gृणण य  सहयोगी- \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nभgै0छ व . नेबाजी साहु       भgै0छ व . भैरव साहु         लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \n  \n(संकलन सहयोग- रामिव लास साहु, लिभgै50 म  िन यभgैअै , मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \n  \n  \nआदश/g361 नाचपाटी - लि/g3ंअ म  िन य/g363 (िज ला-मधुबनी) \n(1968-1977) \nक/gृ9ू प नी- भgै0छ व . गभूभgैअू गोसभgैअैइ  \nपता, गाम- लिभgै50 म  िन यभgैअै , पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- भgै0छ व . नेबाजी साहु पे. भgै0छ व . भैरव साहु  \nपता, गाम- लिभgै50 म  िन यभgैअै , पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nनाचक मंचन- (1) बापक हभgएचछ या  (2) दमाद वध (3) िन सा◌ाद वध (4) वंस-उजारन (5) गोपीचन (6) शंकर \nशोिस ला (7) उित म चन। \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgै0छ व . बहुरी मभgएचै ड ल             भgै0छ व . सुनर मभgएचै ड ल            लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी राम अिध  न दास           भgै0छ व . जहुरी दास              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgै0छ व . झोली दास              भgै0छ व . धुभgए5छर दास              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी नथुनी दास \n              भgै0छ व . सोनाइ दास              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55       भgै0छ व . रघुनी दास              भgै0छ व . सुनर दास              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nअिभ नय-       भgए57ी िश  व नारायण मंडल         .....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nअिभ नय-       भgै0छ व . डुभgएहए बी  मुिख या             .....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgै0छ व . बहुरी मभgएचै ड ल       भgै0छ व . सुनर मभgएचै ड ल             लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nठेकैता-        भgै0छ व . भgए57ी लाल गोसभgैअैइ     भgै0छ व . बुधु गोसभgैअैइ               लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nनागाचभgैअच -       भgै0छ व . रामेभgए5चर राम         भgै0छ व . नेबी राम               मझौरा (मधुबनी) \nझाइल करताल-  भgै0छ व . बभgए7छ चा मभgएचै ड ल       भgै0छ व . पंची मभgएचै ड ल             लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nिड गरी सेभgैूहा -    भgै0छ व . चमकलाल गोसभgैअैइ    ....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै  (मधुबनी) \nभिड़ या-        भgै0छ व . सुनर दास        ....................              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \n  \n(संकलन सहयोग- रामिव लास साहु, लिभgै50 म  िन यभgैअै , मधुबनी)  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n  \n  \nलि/g3ंअ म  िन य/g363 नाचपाट ी - लि/g3ंअ म  िन य/g363 (िज ला-मधुबनी) \n(1970-1982) \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी राजेभgएचच भgछ0अ भgएअएसाद साहु पे. भgै0छ व . सुभgएचच द र लाल साहु  \nपता, गाम- लिभgै50 म  िन यभgैअै , पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- भgै0छ व . बहुरी मभgएचै ड ल पे. भgै0छ व . सुनर मभgएचै ड ल  \nपता, गाम- लिभgै50 म  िन यभgैअै , पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nनाचक मंचन- (1) कुमर वृजभान (2) लिछ या रानी (3) सुभgएचच दर वनक सुभgएचच द र फूल (4) अभgएहच हा -भgएअ5दल (5) \nिव जय िस◌ ंह (6) गुगली घटमा। \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी सीताराम राम             भgै0छ व . जंगल मोची             लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgै0छ व . रिस क लाल गोसभgैअैइ        भgै0छ व . बुधु गोसभgैअैइ               लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी गोसभgैअैइ मुिख  या             भgै0छ व . डुभgएहए बी  मुिख या             लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी मलभोगी दास             भgै0छ व . भायलाल दास            लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55       भgए57ी कभgएहच ल र राम              भgै0छ व . खभgैएअर राम               लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nअिभ नय-       भgए57ी मूसन साहु               भgै0छ व . अशफभgैअच साहु             लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी राम खेलावन राम            भgै0छ व . फूसन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै \n(मधुबनी) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgए57ी राम शरण साहु      भgै0छ व . िह रो साहु               लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nठेकैता-        भgै0छ व . लभgै50 म ण राम        भgै0छ व . जीतन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nनागाचभgैअच -       भgै0छ व . फूसन राम        भgै0छ व . कंचन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nझाइल करताल-  भgए57ी िश  व नारायण मभgएचै ड ल \n  (गामक भिग नमान)             लभgए5ए्  िम िन यभgैअै (मधुबनी) \nिड गरी सेभgैूहा -    किप लेभgए5चर राम         भgै0छ व . सगम राम               करहरी, फूलपरास (मधुबनी) \nभिड़ या-        भgै0छ व . िन रसन राम       भgै0छ व . कंचन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \nकभgैअैरनेिट  या-     भgए57ी चभgएचच द र राम         भgै0छ व . जीतन राम              लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \n  \n(संकलन सहयोग- रामिव लास साहु, लिभgै50 म  िन यभgैअै , मधुबनी) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \n  \n  \nकला नाचपाटी- छजना (िज ला-मधुबनी) \n(1945-1980) \nक/gृ9ू प नी- भgए57ी लालदेव मभgएचै ड ल पे. भgै0छ व . चतुरी मभgएचै ड ल  \nपता, गाम- छजना, पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- भgए57ी राम भgएअएसाद राम पे. भgै0छ व . गंगाय राम  \nपता, गाम- छजना, पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nनाचक मंचन- (1) िब हुला शती (2) लिछ या रानी (3) सुभgएचच दर वनक सुभgएचच द र फूल (4) िप ता ह भgएचछ या  (5) दमाद \nवध (6) वंश-उजारन (7) कुमर वृजभान (8) िव देिश या (9) जंगली वादसाह (10) रास िल ला।  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी कारी मभgएचै ड ल              भgै0छ व . नंदी मभgएचै ड ल             छजना (मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी हिर   मभgएचै ड ल               भgै0छ व . नंदी मभgएचै ड ल              छजना (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी बभgए7छ ची  लाल चौपाल          भgै0छ व . दसभgैअैइ चौपाल            छजना (मधुबनी) \nनारी/पुभgएअछष पाभgए55 - भgए57ी छुतहभgएअ5 चौपाल            भgै0छ व . सुनर खतबे              छजना (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55       स्  व. नथुनी मभgएचै ड ल            भgै0छ व . रामफल मभgएचै ड ल           छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी झोली चौपाल              भgै0छ व . ननधर चौपाल            छजना (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nअिभ नय-       भgए57ी छोटकिन   चौपाल           भgै0छ व . बौकू चौपाल             छजना (मधुबनी) \nनारी/पुभgएअछष पाभgए55 - भgए57ी रामजस राम              भgै0छ व . उिच त राम              छजना (मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी हिर  हर राम               भgै0छ व . दसभgैअैइ राम              छजना (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी रामिक  सुन मुिख या          भgै0छ व . सहदेव मुिख या            छजना (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55      भgए57ी दुगभgैअ5 नंद ठाकुर            भgै0छ व . नभgै70गर ठाकुर              छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी मटन चौपाल              भgै0छ व . सेमु चौपाल              छजना (मधुबनी) \nनृत-          भgए57ी िश  व नारायण चौपाल        भgए57ी छोटकिन   चौपाल           छजना (मधुबनी) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgए57ी राम भgएअएसाद चौपाल     भgै0छ व . िब हारी                 छजना (मधुबनी) \nढोलिक या-      भgए57ी जनकधारी चा◌ैपाल    भgै0छ व . खुशीलाल चौपाल          छजना (मधुबनी) \nनागाचभgैअच -       भgए57ी छोटकिन   राम       भgै0छ व . सुनर राम               छजना (मधुबनी) \nझाइल करताल-  भgए57ी नथुनी चौपाल        भgै0छ व . मधुकर चौपाल            छजना (मधुबनी) \nिड गरी सेभgैूहा -    भgै0छ व . रोगहा चौपाल      भgै0छ व . तेतर चौपाल             छजना (मधुबनी) \nभिड़ या-        भgए57ी सुनर चौपाल         भgै0छ व . नथुनी चौपाल            छजना (मधुबनी) \nकभgैअैरनेिट  या-     भgए57ी राम भgएअएसाद राम      भgै0छ व . मंगल राम               लिभgै50 म  िन यभgैअै (मधुबनी) \n  \nअभgएचच य  सहयोगी- \nभgए57ी बालेभgए5चर ठाकुर                   भgै0छ व . लखन ठाकुर             छजना (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nभgए57ी रामिव  लास मुिख या                स्  व. बलदेव मुिख या            छजना (मधुबनी) \nभgए57ी िब  सो मभgएचै ड ल                    भgै0छ व . अजोधी मभgएचै ड ल           छजना (मधुबनी) \n  \n(संकलन सहयोग- रामिव लास साहु, लिभgै50 म  िन यभgैअै , मधुबनी) \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n  \n  \nिग रधारी नाचपाटी- छजना (िज ला-मधुबनी) \n(1956-2008) \nक/gृ9ू प नी- भgै0छ व . िग रधारी साहु \nव/gृंू/g361मान क/gृ9ू प नी- जलेभgए5चर दास पे. भgै0छ व . खटर दास  \nपता, गाम- छजना, पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमैनेजर- जलेभgए5चर दास पे. भgै0छ व . खटर दास  \nपता, गाम- छजना, पोभgै0छ ट - छजना, भाया- नरिह या, अनुमभgएचै ड ल- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nनाचक मंचन- (1) िब हुला शती (2) गोपी चभgएचच द  (3) अभgएहच हा -भgएअ5दल (4) गुगली घटमा (5) भgएअ5णा -झुणा (6) \nसामा-चकेबा (7) िप ता हभgएचछ या  (8) दमाद वध (9) किब र िल ला (10) कलयुग भgएअएेम (9अम एवं 10सम \nवभgए5छभgैअूमानमे जारी )  \n  \nअिभ नय क/gृंू/g36ंक नाओं/पता- \n  \nनारी पा भgए55-      भgए57ी गोसभgैअैइ मभgएचै ड ल             ...................              धबौली, वनगामा \n(मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी राजेभgए5चर यादव             भgै0छ व . तनुक लाल यादव         बेरयाही (मधुबनी) \nपुभgएअछष पाभgए55 -     भgए57ी हिर  हर चौपाल             भgै0छ व . मोहन चौपाल             छजना (मधुबनी) \nनारी/पुभgएअछष पाभgए55 - भgए57ी रघुनाथ चौपाल            भgै0छ व . मुंगालाल चौपाल           छजना (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nपुभgएअछष पाभgए55       भgए57ी कुसुमलाल चौपाल          भgै0छ व . नथुनी चौपाल            छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी िश  वजी चौपाल            भgै0छ व . फुिस याही चौपाल          छजना (मधुबनी) \nनृत-          भgए57ी राजेभgएचच भgछ0अ  चौपाल             भgै0छ व . धीरज चौपाल            िब भgैचहम \nशेर,अंधरामठ (मधुबनी) \nनारी/पुभgएअछष पाभgए55 - भgए57ी नेहाली चौपाल             भgै0छ व . जहुरी चौपाल            छजना (मधुबनी) \nनारी पाभgए55 -      भgए57ी संतलाल  साहु            भgै0छ व . दसभgैअैइ साहु              छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी किप  लेभgए5चर राम              भgै0छ व . नेबी राम               मझौरा (मधुबनी) \nअिभ नय       भgै0छ व . राम भgएअएसाद चौपाल         भgै0छ व . िब हारी चौपाल            छजना (मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी धमभgैअच मभgएचै ड ल              भgै0छ व . ................             रतन सारा \n(मधुबनी) \nअिभ नय-       भgए57ी यशोलाल यादव            ....................              बेिर याही (मधुबनी) \n  \nवा/g3ृू एवं वादक नाओं/पता- \n  \nहारमोिन यम-     भgै0छ व . ठीठर मभgएचै ड ल       भgै0छ व . ......                  रतनसारा (मधुबनी) \nढोलिक या-      भgै0छ व . भुटाइ चा◌ैपाल       भgै0छ व . फेकन चौपाल            छजना (मधुबनी) \nनागाचभgैअच -       भgै0छ व . रामेभgए5चर राम         भgै0छ व . नेबी                   छजना (मधुबनी) \nझाइल करताल-  भgए57ी नथुनी चौपाल        भgै0छ व . मधुकर चौपाल            छजना (मधुबनी) \nिड गरी सेभgैूहा -    भgै0छ व . रोगहु चौपाल       भgै0छ व . तेतर चौपाल             छजना (मधुबनी) \nभिड़ या-        भgै0छ व . नथुनी चौपाल      भgै0छ व . चुमन चौपाल             छजना (मधुबनी) \nकभgैअैरनेिट  या-     भgए57ी जालेभgए5चर दास       भgै0छ व . खभgैएअर   चौपाल            छजना (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \n  \nअ/gृणण य  सहयोगी- \n  \nभgए57ी गंगाय साहु                     भgै0छ व . दुखाय साहु              छजना (मधुबनी) \nभgै0छ व . गोिव भgएचच द  लाल साहु               भgै0छ व . झगभgएअ5 साहु              छजना (मधुबनी) \nभgए57ी लोदाय चौपाल                   भgै0छ व . गुणेभgए5च र चौपाल            छजना (मधुबनी) \nभgए57ी भुगती चौपाल                   भgै0छ व . बलदेव चौपाल            छजना (मधुबनी) \n  \n  \n(संकलन सहयोग- रामिव लास साहु, लिभgै50 म  िन यभgैअै , मधुबनी) \n  \n  \nिम िथ लाक लोक संगीत/ लोक कला \nभगैत गबैया- \n \n(धमभgैअूराज , भgए7अ यो ित श महराज, अंदू मािल , उदय साहु, हिर या डोम, बेनी, शती अवला, काभgएअ5बाबा इभgएचछ या िद  भगैत \nिन भgै0हिल  िख त ‘रसुआर-भगैत पाटभgैअच ’ 1980 ई.सँ गबै छिथ ।) \n \nभgए57ी शभgएहछ भु भgएअएसाद मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgै0छ व . लखन मभgएचै ड ल \nभगैत गायन सह खजरी वादन \nउमेर- 42 साल \n1980 ई.सँ भगैत गबै छिथ । \nपता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल। \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nभgए57ी गंगाराम मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgए57ी अशफभgैअच मभgएचै ड ल-  \nझािल  वादक  \nउमेर- 40 \n1980 ई.सँ झािल  बजबै छिथ । \nपता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल। \n \nभgए57ी जनक मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgै0छ व . उिच त मभgएचै ड ल \nउमेर- 60 \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक \n1975 ई.सँ रमझािल  बजबै छिथ । \nपता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल। \n \nभgए57ी रिव  भgएचच भgछ0अ मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgए57ी खभgैएअर मभgएचै ड ल \nउमेर- 32 \nनाल वादक \nपता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल। \n \nभgए57ी परमेभgए5चर मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgै0छ व . िब हारी मभgएचै ड ल \nउमेर- 41 \nभgैहूुमबाजा / गुमगुि◌ मयभgैअै  \n1980 ई.सँ गुमगुि◌ मयभgैअै बजबै छिथ  । \nपता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमभgैअूली , िज ला- सुपौल। \n \nभgए57ी महेभgएचच भgछ0अ भgएअएसाद मभgएचै ड ल \nसुपुभgए55 भgै0छ व . छेदी मभgएचै ड ल \nउमेर- 48 \nकठझािल  वादक \nबचपनसँ गेबो करै छिथ  आ रमझािल /कठझािल  बजेबो करै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पोभgै0छ ट - मुंगराहा, भाया- िन मभgैअूली , िज ला- सुपौल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2010 केर अवसरपर मंिच त नाटक- बाप भेल िप डg2हड़ी  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 20/ 01/ 2010 (बुध िद न) \nनाटककार सह ि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर   \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं...  \n  \n1. लखन            आशा कुमारी          भgए57ी राम अवतार यादव    कनकपुरा  \n2. मोतीलाल          सरभgै0छ व ती कुमारी        भgए57ी िव  पीन कुमार साह    चनौरागंज  \n3. बौहभgएअ5            सरभgै0छ व ती कुमारी        भgए57ी ....................      िस मरा  \n4. बभgए7छ चा  मनोज        भgए5चेता कुमारी           भgए57ी वालेभgए5चर कामत      पौराम (चनौरागंज)  \n5. िस यान मनोज       िश भgएहच पी  कुमारी         भgए57ी लभgै50 म ण झा        चनौरागोठ \n6. संतोष            िभgएअएयंका कुमारी         भgए57ी बैभgैएछनाथ साह        ि◌ समरा  \n7. मदन             सुलेखा कुमारी         भgए57ी हरेराम यादव         चनौरागंज \n8. मीना             नेहा कुमारी           भgए57ी बोध कृभgै0ै ण  दास      चनौरागोठ      \n9. गणेश            अंजली िभgएअए  यदिशभgैअूनी \n      भgए57ी गणेश ठाकुर       चनौरागंज \n10. रामलाल          पुनम कुमारी          भgए57ी बाबू साहेब साह      चनौरागंज \n12. सोनी            कािम नी कुमारी         भgए57ी .............         ............. \n13. रमाकभgैअछत          भgएअएीित   कुमारी           भgए57ी रमेश भgएअएधान         चनौरागंज  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n14. बलदेव           िर◌ ंकु कुमारी           भgए57ी अशफभgैअच महतो             बेरमा \n             \nसहयोगक/gृंू/g36ं - \nअभgएच7 यभgए5ए-             भgए57ी शिश   रंजन        चनौरागंज (मधुबनी) \nउपाभgएच7 यभgए5ए-            भgए57ी दुगभgैअ5नभgएचच द  ठाकुर      चनौरागंज \nकोषाभgएच7 यभgए5ए-            भgए57ी वेद भgएअएकाश \n        पौराम \nउपकोषाभgएच7 यभgए5ए-          भgए57ी अिम  त रंजन       पौराम \nभgै0छ वागताभgएच7 यभgए5ए-          भgए57ी रमेश कुमार       बेरमा \nउपभgै0छ वागताभgएच7 यभgए5ए-        भgए57ी राम कुमार ठाकुर    चनौरागंज \n  \nवाभgैएछ संगतकतभgैअ5 - \n  \nनाल-               भgए57ी रमेश कुमार        िव शौल (मधुबनी) \nपैड-               भgए57ी गणेश महतो        झंझारपुर \nऑगभgै7ून -              भgए57ी राजू कुमार राम     चनौरागंज \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n  \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2010 केर अवसरपर मंिच त नाटक- संकषडg3इ1ण  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 20/ 01/ 2010 (बुध िद न) \nनाटककार- गजे/gृणण /gूअ6  ठाकुर  \nि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर  \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं... \n1.  संकषभgैअूण -             कृभgै0ै ण  कुमार यादव-      भgए57ी राज कुमार यादव -    चनौरागंज। \n2.  भाभgै0ै क र-             अशोक कुमार पासवान- \n  भgए57ी लभgै50 मी  पासवान-      चनौरागंज। \n3.  भाभgै0ै क रक बाबू जीक संगी-       ि◌ कशोर कुमार यादव-     भgए57ी जगभgैचएाथ यादव -      चनौरागंज। \n4.  बंगाली बाबू-          पवन कुमार पंिज याद-    भgए57ी शंभू पंिज  यार-       चनौरागंज। \n5.  कलभgए70 ट र-            कृभgै0ै णा नंद कुमार-        भgए57ी सीताराम कारण -     चनौरागंज। \n6.  पिह ल कुकुर-         दुगभgैअ5नंद कुमार -         भgए57ी बैभgैएछनाथ महतो -      बेरमा। \n7.  दोसर कुकुर-          सुरेश कुमार महतो-      भgए57ी भgै0ए या मानंद महतो-      चनौरागंज। \n8.  तेसर कुकुर-          रमेश कुमार महतो-      भgए57ी इंभgछ0अदेव महतो -       बेरमा। \n9.  मधुरक दोकानक मािल क- मनोज कुमार महतो-     भgए57ी भgएअएमोद महतो -        बेरमा। \n10. लुभgए5छी झा -            सुरेश कुमार महतो-      भgए57ी गंगाभgएअएसाद महतो -     बेरमा। \n11.  जयराम-            राम रतन साह-        भgए57ी नारायण साह -       चनौरागंज।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \n12.  िन भgएचछ या काका-          िम िथ लेश कुमार राम     भgए57ी चौठी राम -         मछधी। \n13.  महॴसबार-           संतोष कुमार साह-      भgए57ी रामचभgएचच भgछ0अ  साह-       चनौरागंज। \n14. गोनर झा-            बैजू साफी-           भgए57ी महेभgएचच भgछ0अ  साफी-       चनौरागंज। \n15.  घटक-             िम िथ लेश कुमार यादव-   भgए57ी राम िक  शुन यादव-    चनौरागंज। \n16. संकषभgैअूणक बाबू-        भgएअएभाष कुमार          भgए57ी बाबू साहेब साह -     चनौरागंज। \n17.  मीत भाय-           भgएअएशभgैअछत कुमार -          भgए57ी राम नारायण  महतो-   चनौरागंज। \n18. बुढ़ी-               बलराम कुमार-         भgए57ी राज कुमार यादव -    चनौरागंज। \n19.  पिह ल िस पाही-        गणेश कुमार-          भgए57ी बैभgैएछनाथ मभgएचै ड ल      चनौरागंज। \n20.  दोसर िस पाही-        संजय कुमार-         भgए57ी महादेव महतो -       चनौरागंज। \n21.  िस पाहीक अफसर-     रोिह त कुमार-         भgए57ी भgएअएमोद यादव -        चनौरागंज। \n22.  लाल काका-         िश व कुमार-          भgए57ी भाईजी मुिख  या       िस मरा। \n23.  लालकाकी-          राजेश कुमार-         भgए57ी रासधारी महतो -      चनौरागंज। \n24.  चोर बजारक दोकानदार- आनभgएचच द  कुमार-         भgए57ी राम अवतार यादव -   चनौरागंज। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \n  \n  \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2011 केर अवसरपर मंिच त एक/g36ूकी - अिध कार  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 18/ 02/ 2011 (मंगल िद न) \nनाटककार सह ि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर   \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं...  \n  \n1. चभgएचच द न            िम िथ लेश कुमार महतो    भgए57ी रासधारी महतो      चनौरागंज  \n2. अमरनाथ          रमेश मभgएचै ड ल          भgए57ी ..................       िस मरा  \n3. मंजूर             रमनजी              भgए57ी दया काभgएचच त पेभgैूहा र     चनौरागंज  \n4. िव नोद            शोभाकाभgएचच त  महतो       भgए57ी राम अवतार महतो    कोिर यापभgैएअी (चनौरागंज)  \n5. सुनील            िव वेक कुमार सागर      भgए57ी हनुमान पोभgैूहार        चनौरागंज \n6. बहादुर            मो टॉिफ क           मो. मुभgै0छ ता क आलम      चनौरागंज  \n7. हंशराज           शिश काभgएचच त  िस◌ ंह        भgए57ी ................        नौलखा (महरैल) \n8. नजीमा            मो. टॉिफ क           मो. मुभgै0छ ता क आलम      चनौरागंज  \n9. अनजार           अनबर              मो. िक भgै0छ म त           चनौरागंज \n10. भgछ0हभgैैएदेव           मनोज कुमार          भgए57ी जालेभgए5चर महतो       कोिर यापभgैएअी (चनौरागंज)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n12. अिख लेश         सुनील कुमार महतो      भgए57ी िव  नोद महतो        कोिर यापभgैएअी (बेरमा) \n13. सलमा           रमेश महतो           भgए57ी इभgएचच भgछ0अ देव महतो       कोिर यापभgैएअी (बेरमा) \n14. अजहर          कुणाल िक शोर ‘धीरज’   भgए57ी बेचन ठाकुर        चनौरागंज \n15. अभgै0छ फा क         कमल िक शोर पंकज     भgए57ी बेचन ठाकुर        चनौरागंज \n  \nसहयोगक/gृंू/g36ं - \n  \nभgए57ी शिश   रंजन         भgए57ी नभgएचच द  िक शोर गुभgएह0 ता     चनौरागंज (मधुबनी) \nभgए57ी दुगभgैअ5नभgएचच द  ठाकुर      भgै0छ व . भरत ठाकुर       चनौरागंज \nभgए57ी अिम  त रंजन        भgए57ी नागेभgए5चर कामत       पौराम \nभgए57ी रमेश कुमार        भgए57ी भागवत महतो       चनौरागंज  \nभgए57ी संजय कुमार        भgए57ी बैभgैएछनाथ साह       िस मरा \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2011 केर अवसरपर मंिच त नाटक- िम िथ लाक बेटी  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 18/ 02/ 2011 (मंगल िद न) \nनाटककार- जगदीश /gृ6ृस ाद म/gृण3 ड ल \nि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं... \n1.   कमभgैअूनाथ -             पुनम कुमारी-          भgए57ी बाबू साहेब साह -           चनौरागंज।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n2.   सोमनाथ-            भgएअएीित   कुमारी-          भgए57ी रमेश भgएअएधान -              चनौरागंज। \n3.   रामिव लास-           िब भा कुमारी-          भgए57ी अमर राम -               चनौरागंज। \n4.   िव कास-                   सुलेखा कुमारी-        भgए57ी हरेराम यादव -             \nचनौरागंज। \n5.   नुनू-                नेहा कुमारी-          भgए57ी बोध कृभgै0ै ण  दास-           चनौरागंज गोठ। \n6.   लालबाबू-            सोना कुमारी-          भgए57ी रामसेवक पोभgैूहार -           चनौरागंज। \n7.   भgए57ीधन -              संगीता कुमारी-         भgए57ी सभgएचछ य  नारायण महतो-        चनौरागंज। \n8.   फुलेसर-             लभgै50 मी  रंभा-           भgए57ी हिर   नारायण महतो-         चनौरागंज। \n9.   राधेभgै0ए या म-            आशा कुमारी-         भgए57ी राम अवतार यादव -         चनौरागंज। \n10. चमेली-              दुखनी कुमारी-         भgए57ी  महेभgएचच भgछ0अ  साफी-             चनौरागंज। \n11.  आशा-             सोनम कुमारी-         भgै0छ व . भरत ठाकुर-             चनौरागंज। \n12.  माधुरी-             अिन ता कुमारी-         भgै0छ व . राम लखन महतो-         चनौरागंज। \n13. चभgएहछ पा -               रेखा कुमारी-          भgए57ी अशफभgैअच महतो -             चनौरागंज। \n14. जुही-               मुभgैचएी कुमारी -          भgए57ी शंभू मभgएचै ड ल-              चनौरागंज। \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \n  \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2012 केर अवसरपर मंिच त नाटक- उडg2।छ का मुख  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 28/ 01/ 2012 (शिन , राित क स/gृंं ) \nनाटककार- गजे/gृणण /gूअ6  ठाकुर  \nि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर   \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं...  \n  \n1. गंगेश             अंजली िभgएअए  यदिशभgैअूनी       भgए57ी गणेश ठाकुर       चनौरागंज  \n2. वभgएहच ल भा           भgएअएीित   कुमारी           भgए57ी रमेश भgएअएधान       चनौरागंज  \n3. देवदभgए5छ            सुलेखा कुमारी         भgए57ी हरेराम यादव         चनौरागंज  \n4. वभgैए0भgैअूमान           लिल ता कुमारी         भgए57ी मभgए70 ख न महतो बेरमा  \n5. उदयन            आशा कुमारी          भgए57ी रामा अवतार यादव   बेरमा \n6. दीना             िभgएअए  यंका कुमारी         भgए57ी वैभgैएछनाथ साह       िस मरा  \n7. भदरी            सोनम कुमारी          भgै0छ व . भरत ठाकुर       चनौरागंज  \n8. आचायभgैअू भgै0ू याभgछ07       पूजा कुमारी           भgए57ी महेभgएचच भgछ0अ  साह \n        चनौरागंज  \n9. आचायभgैअू िस ◌ ंह        भgै0छ वेता कुमारी          भgए57ी बालेभgए5चर कामत      पौराम \n10. आचायभgैअू सरम        सरभgै0छ व ती कुमारी        भgए57ी िव  पीन कुमार साह    चनौरागंज   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n11. िश भgै0ै य  साही        आरती कुमारी         भgए57ी लाल बहादुर यादव    चनौरागंज  \n12. िश भgै0ै य  िख िख र      रािग नी कुमारी         भgए57ी िव  भgै0ै णुदेव साह       चनौरागंज  \n13. िश भgै0ै य  निढ़ या       सुिब ता कुमारी         भgए57ी गंगाराम मभgएचै ड ल      मछधी \n14. िश भgै0ै य  िब भgए7अ जी        मीना कुमारी           भgए57ी राम भgएअएसाद मभgएचै ड ल    मछधी \n15. भगता           पूजा कुमारी           भgए57ी बैभgैएछनाथ ठाकुर      चनौरागंज \n16. भगताक िश भgै0ै य -     िव भा कुमारी          भgए57ी अमर कुमार राम     चनौरागंज \n17. गंगाधर          िश भgएहच पी  कुमारी         भgए57ी लभgै50 म ण झा         चनौरागंज गोठ \n18. आनभgएचच दा           सिव ता कुमारी         भgए57ी महेभgएचच भgछ0अ  साफी        चनौरागंज \n19. सोहागो          भgए7अ यो ि◌ त कुमारी          भgए57ी राम अवतार यादव    चनौरागंज \n20. मेघा            भgएअएीित   कुमारी           भgए57ी रमेश भgएअएधान        चनौरागंज \n21. भgएअ5भgछ0अमित            सुधीरा कुमारी         भgए57ी भgै0ए या मानंद महतो      चनौरागंज \n22. जीवे            अंजू कुमारी           भgए57ी बेचन मभgएचै ड ल        मछधी \n23. मीतू            सरभgै0छ व ती कुमारी        भgए57ी कुशेभgए5चर मभgएचै ड ल      िस मरा \n24. माधव           उजमा िन कहत         भgए57ी मो . मुतभgैअूजा         मछधी  \n25. माधवक सहयोगी-1 फूल कुमारी           भgए57ी सबधलाल यादव     चनौरागंज \n26. माधवक सहयोगी-2 सुधीरा कुमारी         भgए57ी िब  लट यादव         चनौरागंज \n27. मनसुख          बिब ता कुमारी          भgए57ी सीताराम साह       चनौरागंज \n28. हिर कर          भgछ0अोपदी कुमारी          भgए57ी किप  लदेव यादव      चनौरागंज  \n29. कीितभgैअू िस ◌ ंह        नेहा कुमारी           भgए57ी बोध कृभgै0ै ण  दास      चनौरागंज गोठ \n30. हिर पित           संगीता कुमारी         भgए57ी रामदेव पासवान      चनौरागंज   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n31. अथभgैअूमंभgए55ी नारायण    अचभgैअूना कुमारी         भgए57ी राम नारायण महतो    चनौरागंज \n32. पिह ल दरबारी      सुिब ता कुमारी         भgए57ी गंगाराम मभgएचै ड ल      मछधी  \n33. दोसर दरबारी      मीना कुमारी           भgए57ी राम भgएअएसाद मभgएचै ड ल    मछधी \n34. ऋृिष  जटा        पूजा कुमारी           भgए57ी बैभgैएछनाथ ठाकुर      चनौरागंज \n35. हीभgएअ5            िब भा कुमारी          भgए57ी अमर कुमार राम     चनौरागंज \n             \n  \nअ/gृणण य  सहयोगी- \n  \nभgए57ी उमेश मभgएचै ड ल        भgए57ी जगदीश भgएअएसाद मभgएचै ड ल       बेरमा (मधुबनी) \nभgए57ी दुगभgैअ5नभgएचच द मभgएचै ड ल      भgए57ी रामदेव मभgएचै ड ल             गोधनपुर \nभgए57ी अिम  त रंजन        भgए57ी नागेभgए5चर कामत             पौराम \nभgए57ी रमेश कुमार        भgए57ी भागवत  महतो             चनौरागंज  \nभgए57ी संजय कुमार        भgए57ी बैभgैएछनाथ साह              िस मरा \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \n  \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2012 केर अवसरपर मंिच त एक/g36ूकी - वीरडg3इड़गना  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 29/ 01/ 2012 (रिव  , राित क स/gृंं ) \nनाटककार- जगदीश /gृ6ृस ाद म/gृण3 ड ल \nि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर  \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं...  \n  \n1.    सोनमा काका-         कृभgै0ै ण  कुमार यादव            भgए57ी राजकुमार महतो     कनकपुरा \n2.    भgएअ5पनी दादी -          िक शोर कुमार यादव           भgए57ी जगभgैचएाथ यादव      कनकपुरा \n3.    जुगेसर-             िम िथ लेश कु. यादव            भgए57ी राम िक  शुन यादव    चनौरागंज \n4.    अयोधी-             िम िथ लेश कु. राम             भgए57ी चौठी राम          मछधी \n5.    जीवन-              पवन कुमार यादव             भgए57ी छोटकैन यादव      चनौरागंज \n6.    कुसेसरी                   राम रतन साहु               भgए57ी नारायण साहु       चनौरागंज \n7.    कोिश ला-            कमल िक शोर पंकज           भgए57ी बेचन ठाकुर        चनौरागंज \n  \nअ/gृणण य  सहयोगी- \n  \nभgए57ी उमेश मभgएचै ड ल        भgए57ी जगदीश भgएअएसाद मभgएचै ड ल       बेरमा (मधुबनी)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nभgए57ी दुगभgैअ5नभgएचच द मभgएचै ड ल      भgए57ी रामदेव मभgएचै ड ल             गोधनपुर \nभgए57ी अिम  त रंजन        भgए57ी नागेभgए5चर कामत             पौराम \nभgए57ी रमेश कुमार        भgए57ी भागवत महतो             चनौरागंज  \nभgए57ी संजय कुमार        भgए57ी बैभgैएछनाथ साह              िस मरा \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \n  \n  \nसर/g3अू व ती पूजा 2012 केर अवसरपर मंिच त नाटक- िब सवासघात  \n/g3अू था न- जे. एम. एस. कॲिच◌ ंग से/gृणण ट र- चनौरागंज (मधुबनी) \nिद न/g36ूक - 28/ 01/ 2012 (शिन   , िद नक स/gृंं ) \nनाटककार- बेचन ठाकुर  \nि◌ नद/g3ष1शक - बेचन ठाकुर  \n  \nपा/gृंं , कलाकार, िप ता आ गामक नाओं... \n  \n1.  रामिक शुन-           दुगभgैअ5नभgएचच द  ठाकुर         भgै0छ व . भरत ठाकुर       चनौरागंज। \n2.  राम सेवक           भgएअएशभgैअछत कुमार          भgए57ी राम ना . महतो      चनौरागंज। \n3.  िस याराम-            मो. अनवर-           मो. िक भgै0छ म त-          चनौरागंज। \n4.  लखन-              मनोज कुमार-         भgए57ी जालेभgए5चर महतो       चनौरागंज। \n5.  लभgै50 मी -              नवीन कुमार          भgए57ी उपेभgएचच भgछ0अ  कामत       िस मरा। \n6.  जीतेभgएचच भgछ0अ -             सुनील कु. महतो       भgए57ी िव  नोद महतो        बेरमा। \n7.  मनोहर-              संजीव कुमार          भgए57ी िब  हारी मभgएचै ड ल       चनौरागंज। \n8.  जगभgैचएाथ -             शोभा कु. महतो        भgए57ी रामचभgएचच भgछ0अ  महतो       बेरमा। \n9.  बीभgएअ5 -               भgए57वण कु. महतो        भgए57ी अशफभgैअच महतो             चनौरागंज। \n10.  सुशील-            िम िथ लेश कुमार        भgए57ी रासधारी महतो      चनौरागंज।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \n11.  भgै0ए या मलाल-           चेतनारायण िसंह-       भgए57ी योगेभgएचच भgछ0अ  महतो        चनौरागंज। \n12.  उमाशंकर-           अिम त रंजन-          भgए57ी नागेभgए5चर कामत -      चनौरागंज। \n13.  िब भgएचच देभgए5चर -            राजनीश कुमार-        भgए57ी िव  िप न कुमार साह    चनौरागंज। \n14.  रामलाल-            रमेश कुमार-          भgए57ी भागवत महतो -       बेरमा। \n15.  झामलाल-           राघव कुमार झा-             भgए57ी लभgै50 म ण झा-        चनौरागंज गोठ। \n16.  गंगाराम-            सवभgैअू नारायण कुमार -     भgए57ी रामिक  शुन महतो-     चनौरागंज। \n17.  मोहन-             देवन मभgएचै ड ल-          भgै0छ व . छेदी मभgएचै ड ल-       चनौरागंज। \n18.  पंचु-              अिव नाश कुमार साह-    भgै0छ व . भgए57वण साह -        चनौरागंज। \n19.  रामभभgछ0अ -            भgछ0हभgैैएदेव यादव -         भgए57ी मदन यादव -        चनौरागंज। \n20.  बलदेव-             सुभाष कुमार-         भgए57ी बाबू साहेब साह -     चनौरागंज। \n21.  बीजेभgएचच भgछ0अ -            नवीन कु. मभgएचै ड ल-       भgए57ी कामेभgए5चर मभgएचै ड ल-     चनौरागंज। \n22.  मजलूम-            भोला कणभgैअू-           भgै0छ व . लाल बहादुर शाभgै0छ भgए55ी - रेवाड़ी। \n23.  ओम भgएअएकाश -         अिभ नव कु. सागर-      भgए57ी हनुमान पौभgैूहार -       चनौरागंज। \n24. पवन-               िव भgैूएी कु. कणभgैअू-        भgए57ी इभgएचच दुनाथ कणभgैअू-       रेवाड़ी। \n25.  बीलट-             मो. टॉिस फ-          मो. मुभgै0छ ता क आलम-     चनौरागंज। \n26.  नदीम-             सुबोध कुमार यादव-     भgए57ी कुलानंद यादव -      चनौरागंज। \n27.  लालू-              मो. टॉिफ क-          मो. मुभgै0छ ता क आलम-     चनौरागंज। \n28.  राजा-              रमेश कु. यादव-       भgए57ी रामनभgएचच द न यादव-     चनौरागंज। \n29.  सलीम-             शिश काभgएचच त  िस◌ ंह-        भgए57ी अशो क महतो             नौलखा। \n30. मोभgै0छ त कीम-            लालू कु. यादव-        भgए57ी सहदेव यादव -       चनौरागंज।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n31.  बौधु-              िश व कु. ‘िश व’        भgए57ी बचनु मभgएचै ड ल-       िस मरा। \n32.  मनोज-             गं◌ुजन कुमार-          भgए57ी गोपाल साह -        िस मरा। \n33.  चमेली-             लालू कुमार यादव-      भgए57ी िव  भgै0ै णुदेव यादव-      चनौरागंज। \n34.  बुधन-              बैभgैएछनाथ ठाकुर -        भgए57ी महाकाभgएचच त  ठाकुर-     चनौरागंज। \n35.  घूरन-              कृभgै0ै णा नंद कुमार-        भgए57ी संतोष कारक -      चनौरागंज। \n36.  भूटन-              भgएअएदीप कु. मभgएचै ड ल-       भgए57ी राजेभgएचच भgछ0अ मभgएचै ड ल-      चनौरागंज। \n37. पलटू-              रंजीत कु. मभgएचै ड ल-      भgए57ी पवन मभgएचै ड ल-       ि◌ समरा।  \n38. िच नमा-              रमेश कुमार महतो-      भgए57ी इभgएचच भgछ0अ देव महतो-       बेरमा। \n39.  लभgै50 म ण-            संतोष कु. महतो-       भgए57ी सूरत महतो -        चनौरागंज। \n40. हिर केशर-            जीतेभgएचच भgछ0अ  कुमार पासवान-   भgए57ी उतीम लाल पासवान - रेवाड़ी।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/g3अ1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेडg2छछडgड़एइ  ठाकुर  \n  \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल :एकटा बायोभgैहूाफी  \nआगभgैअै  \nरामपभgैएअीक जहल बिन   गेल छल। मुदा उभgैूचाटन नै भेने ओिह  ना पड़ल छल। नरकोमे िक  कम ठेलम-ठेल होइ \nछै। मधुबनी चभgैूएी वाडभgैअूमे जे दसो -बीस िद न रहल हेताह, हुनका मोने हेतिन । तइठाम साल के कहए जे \nकतेको सालसँ कतेको गोटे छलाह। आजादीसँ पिह नॱ आ पछभgएछछ मधुबनी जेलक चलती रहबे कएल। तइमे \nमुदा एकटा जभgएअ5र भेल रहै जे जेलक भीतरो िव  भािज त रहए, वाडभgैअू न . ०२ राजनीित  पाटभgैअचबला सभकभgएछै रहै, \nबभgैअैकी सहरगंजा।  \nसहरगंजा ऐ लेल जे ने अपराध एक रंगक छै आ ने अपराधी। मुदा जेल तँ जेल छी मठाधीशसँ लऽ कऽ \nफुलतोड़ा धिर  एकेठाम रहता। मुदा जहलोक कारोबारमे चोरी-चपाटी रहबे करै, िक यो जलखैक बदाम चोरा \nलै तँ िक यो गुड़। िक यो कभgएअ5 तेल हेर फेर कऽ दै, िक यो िक छु। आजादीक समए मधुबनी िज ला (तइ \nिद नक सविड वीजन) जखन आजादीक सीमापर आिब  गेल तखन कने भाषा-भgएअएेमी -अंभgैहूेजक देिख ये ली।  \nएकटा एस.डी.ओ. भेला िभgैहू  यसभgैअून। जे गाम -गाम घूिम  भाषाक ममभgैअूकभgएछै बुझैक कोिश  श केलिन । कोिश शे नै केलिन  \nभोलूमक-भोलूम पोिथ यो िल खने छिथ । पैघ-पैघ पुभgै0छ त कालयक िस◌ ंगारक वभgै0छ तु बिन  जेवर-जेवरात जकभgैअै आलमारी \nधेने अिछ । भाषा-सािह भgएचछ य क लेल सरकािर यो-गैर-सरकािर यो संभgै0छ था  सभ खूब काज केलक , मुदा िभgैहू  यसभgैअूनक \nकएल मैिथ ली सेवा आलमारीक दराजमे फँिस  गेल अिछ ! जिह ना सािह भgएचछ य सृजन अनुभावाभgएचछ मक आ बौधाभgएचछ म क \nहोइत अिछ  तिह ना भाषाक सेहो अिछ । मैिथ ली शभgएहए दकभgएछै ि◌ सफभgैअू संभgै0छ कृतसँ आएल शभgएहए द  बुझै छी तँ मैिथ ली संग \nअभgएचच याय होइ छै। भgएचच या य तखन हेतै जखन मैिथ ली शभgएहए दकभgएछै वैिद  क जीवन-पभgैए0ित  क शभgएहए द भgएअ5पमे देखल जेतइ। \nएक-एक शभgएहए द  एक-एक जीवनक काजक नभgए70 शा तैयार करैक शिभgए70 त   रखैए। संभgै0छ कृतक भgएअएभाव ऐ लेल मानल \nजाएत जे वैिद क भाषा संभgै0छ कृत रहल। ओना भाषाक दौड़मे आगू नै बढ़ब मुदा एक टा बात आवभgै0ए य क बूिझ  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nपड़ैए तँए वैिद क संभgै0छ कृतक शैली अनुभवाभgएचछ म क अिछ  जखन िक  लौिक क संभgै0छ कृतक भावाभgएचछ मक बेसी। भावाभgएचछ म क \nिद शा कभgएहच प नाशील बनैत गेल। जेना-जेना भावाभgएचछ म क िद शा मजबूत होइत गेल तेना-तेना सािह भgएचछ य  िज नगीसँ \n(जीवन पभgैए0ित  ) दूर हटैत गेल। \nरामपभgैएअी जेलक उभgैूचाटन नै होइक कारण रहै जे भgएअएशासनसँ ठीकेदार धिर   िक यो फाइनल करैले तैयारे नै। \nिक छु काज पछुआएल तँ िक छु िब ल-भुगतान पछुआएल। मुदा नजिर  सबहक योजना खाइक पाछू।  \nराभgए7अ य  वामपंथी (भाकपा-माकपा) पाटभgैअच अपन भgए7अ वलंत समभgै0छ या सभ लऽ कऽ जेलभरो आभgएचच दो लन केलक। ओना \nसॱसे राभgए7अ यक भgए7अ वलंत समभgै0छ या सभ मुभgैूहा रहए मुदा िम  िथ लभgैअछचलक लेल दूटा भgएअएमुख मुभgैूहा छल। पिह  ल कोसी \nनहिर क संग नूनथर, शीशापानी आ बराहभgए5एेभgए55मे डैम बना पिन  िब जली उभgएचछ पा दन कएल जाए जइसँ कृिषक संग \nउभgैएछोगो धंधा बढ़तै। िक  छु गोटेक एहेन धारणा अखनो छिभgएचच ह   जे कार खानाक जभgएअ5रित   खाने भgए5एेभgए55टा मे होइ \nछै। मुदा से नै, ईहो होइ छै जे जते-रंगक कारखाना अिछ  तइमे ५५ भgएअएित  शत जँ खान भgए5एेभgए55क मालसँ चलैत \nतँ ४५ भgएअएित  शत कृिष उभgएचछ पा िद त वभgै0छ तुसँ सेहो चलैत। दोसर मुभgैूहा छल मैिथ  ली भाषाकभgएछै सरकारी माभgएचच य ता भेटौ \nअथभgैअ5त् अभgै0ै ट म अनुसूचीमे शािम ल हा◌ेउ। जइसँ िम िथ लाक िव कासमे एक कड़ी जुड़त।  \nमधुबनी िज ला बिढ़ -चिढ़  कऽ ओइ आभgएचच दो लनमे िह भgै0छ सेदारी दजभgैअू करौलक। दजभgैअूनो वकील सेहो रहिथ  । हजारसँ \nऊपर कायभgैअूकभgए5छभgैअ5 जेलमे रहिथ  । जइ िद न मधेपुर-लखनौर भgएहए लौ कक समए (भgएअएदशभgैअूनक संग जेल ) रहै तइ िद न \nिव स् फीक सेहो रहए। जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  सभ िज ला-कायभgैअ5लय (डी.एम. ऑिफ स)क गेटक बाहर रहिथ। \nपूवभgै7ूजी (भgै0छ व . राजकुमार पूवभgै7ू) कायभgैअ5लयक पैछला गेट देने आिब  , पाछूमे ठाढ़ भेल एस.पी.कभgएछै कालर पकिड़   \nलेलिख न। भीतर-बाहर हूड़-बड़ेरा भऽ गेल। लाठी चाचभgैअू भऽ गेलै। मुदा बहुत नै भेलइ।  \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  रामपभgैएअी जेल पहुँचला। बेरमाक अभgैए7ारह गोटे रहिथ। नागेभgएचच भgछ0अ जी (डॉ. नागेभgएचच भgछ0अ \n  कुमार \nझा, पैटघाट) आ जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  सभ लेडी वाडभgैअूक ओसारा पकड़ने रहिथ। िज  लाक सभ िव धायको आ \nिव धान पाषभgैअूदो रहिथ  । िव धायक रहिथ  पूवभgै7ूजी (भgै0छ व . राज कुमार पुवभgै7ू) तेजनारायण जी (भgए57ी तेज नारायण झा ) \nलाल िब हारीजी (भgए57ी लाल िब  हारी यादव) रमणजी (राम लखन ‘रमण’ भाकपा.क िव धायक) पूवभgैअू िव  धायक \nबैजनाथजी (भgए57ी वैभgैएछनाथ यादव ) चौधरीजी (भgए57ी कृभgै0ै ण चभgएचच भgछ0अ  चौधरी)।  \nजेलक भीतर दू बेर भाषण-भूषण चलै। मुभgए7ू य वभgए70 ता  रहिथ  चौधरीजी। मभgैअैजल िव  भgैए5ान। भाषापर एते पकड़ \nरहिन  जे एका◌े शभgएहए द  कम-बेसी नै होिभgएचच ह  । कोनो िव षयकभgएछै यथािभgै0छ थ  त भgै0ू याभgए7ू या करैक अभgैएएुत भgए5एमता रहिन  । ओइ \nसमए पाटभgैअचक जनशिभgए70 त   दैिन क पिभgए55  का िन कलैत छल। सभgएहछ पा दक रहिथ  चौधरीजी। जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  \nजनशिभgए70 त   पिभgए55  काक संवाददाता रहिथ।  \nभgै0छ व . कृभgै0ै णचभgएचच भgछ0अ चौधरी नीक वभgए70 ता  छलाह। िल खबो नीक करैत छलाह। मैिथ लीमे तँ भिर सक नै मुदा िह भgएचच दी -\nअंभgैहूेजीमे कतेको पोथी िल  खने छिथ । जेहने िव भgैए5ान तेहने सुभgएहै यभgै0छ त  पिर वारक सेहो छलाह। पानो खूब खाइ \nछलाह आ िस गरेटो पीबैत छलाह। जेल तँ छुभgए7छ छे देहे आिब  गेलाह मुदा िभ नसभgएअ5 पहर चाह पीला पछाित   पान  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nखाइले मन छटपटाए लगलिन । जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  सभ पानक ओिर यान कऽ कऽ रखने रहिथ। जहलो \nकोनो जहल जकभgैअै निह  यभgएछै रहै। ने सरकारी पयभgैअ5भgएह0 त भgै0छ टाफ रहै आ ने सरकारी बेवभgै0छ था । अपने सभ सभ \nिक छु। गेटो खुजले रहै। भीतर बाहर भgएअएदशभgैअूनकारी लोक सॱसे टहलैत। बेभgएअ5 पहर ढोलकपर अभgएहच हा  होइ। \nचौधरीजीकभgएछै चाहोक िह  साब निह यभgएछै रहिन  । आबिथ  तँ जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  चाह िपआ पान खुअबिथन । तेकर \nबाद गप-सप शुभgएअ5 होइ।  \nओना िब हारक कतेको िज लाक भgएअएदशभgैअूनकारी दुइये िद  नक पछाित सँ िन कलए लगलाह। मुदा मधुबनीक मािर -पीट \nकेस भिर या देलकै। दू िद नक पछाित  भोगेभgएचच भgछ0अ जी सेहो दरभंगा जेलसँ िन किल  मधुबनी जेल चिल  एलाह। तेरह \nिद नक पछाित  िन कलैक आदेश आएल रहै। मुदा सभक नै। ३५ गोटेकभgएछै मुजभgएहूफरपुर जेल पठबैक आदेश सेहो \nआएल रहै। तेरहम िद न िन कलै बेर िक यो िन कलैले तैयारे नै भेलाह। िक छु िव दाइ भेने िब ना केना \nिन कलताह। गप उठल धोती-कुतभgैअ5 , गंजी-गमछा आ चभgैूहिर  क मुदा से नै भेलै। होइत-हबाइत एकटा लूंगी आ \nएकटा गमछा सभकभgएछै भेटलिन  । पाटभgैअच आभgएचच दो लनक अंित म जेल याभgए55ा छलै। तेकर बाद जे जगदीश भgएअएसाद \nमभgएचैडल गेबो केला तँ एक -िद ना-दु-िद नामे। जे कएक बेर थानेसँ चिल आबिथ।  \nओना जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  सभ दोहरी जेलक याभgए55ी रहिथ। अपनो गाममे तते मुकदमा भऽ गेल रहिन जे \nएक ने एकटा वारंट सभ िद न रहबे करिन। दू हजार ईभgै0छ वी  अबैत-अबैत सभ केश समाभgएह0 त  भऽ गेलिन, खाली \nदूटा शेष बँचल रहलिन। एकटा ३०७ (हभgएचछ याक भgएअएयास ) जे हाई कोटभgैअूमे छलिन , दोसर ४३६ (अिग लभgए7ए गी ) जे \nिड िभgै0छ ट  क जजक कोटभgैअूमे छलिन। जिह  ना बािढ़ क पािन  पोखिर मे भgएअएवेश करैकाल सॱसे पोखिर  क पािन  गित शील \nभऽ जाइए आ घुमती बेर (बािढ़  सटकैक समए) धीरे-धीरे गित हीन हुअए लगैए तिह ना मुकदमाक दौड़मे भऽ \nगेलिन। मुदा अिभgै0छ थ  र नै भेल छलै। कारण दुनू केश शेसन छलै। असिथ र ई भेलै जे िज लाक केश \n(अिग लभgए7ए गी क) क फाइले तरमे पिड़  गेल आ हाईकोटभgैअूमे दौड़ -बरहा कम होइ छलै। \nअखन धिर  माने २०००ई.सँ पूवभgैअू जगदीश भgएअएसाद  मभgएचैडल देशक आधासँ बेसी भgछू0मण कऽ नेने छलिथ। एक \nिद स देशक आिथभgैअूक राजधानी मुभgएहछ व ई देख नेने छलिथ तँ दोसर िद स नागालभgै7ैड -अभgएअ5णाचल सेहो देखने छलिथ। \nरिव भgएचच भgछ0अ  बाबूक (महिषभgैअू रिव  भgएचच भgछ0अ  नाथ टैगौर) शािभgएचच त   िन केतनक संग सुभgएचच द र वन, गंगासागर, कबीर दासक गाड़ल \nखभgएचच ती \n  समुभgछ0अक कात , तँ सूयभgैअू मंिद  र सेहो देखने छला। रंग-रंगक भgैए5ैत (भgैए5भgएचच भgैए5 ) एक िद स जँ हजारी बाबूक \n(आचायभgैअू हजारी भgएअएसाद िभgैए5  वेदी) जे शािभgएचच त   िन केतनमे १९३० ई.सँ १९५० ई. धिर  िह भgएचच दीक अभgएच7 या पक रहलाह। \nिस रीसक फूलक महमहीसँ मुभgए7एध होइत रहिथ तँ दोसर िद  स िम िथ लभgैअछचलमे ई  िस रीस बिजभgैअूत अिछ  ! ने घरक \nकाजमे आऔत आ ने चौकी, कुरसीक काजमे! ततबे नै, फलक गित  सेहो सएह। गाछ तँ बड़का-बड़का होइ \nछै जिह ना कहबी छै “मनुख तँ बलवीर मुदा मोछ ने तँ िक छु ने।” तिह ना। मन मािन  गेलिन जे पुरबा-\nपिछ याक लहिड़  छी। फूलक लेल केहेन गाछ लगाओल जाए, फूलक संग फलक लेल केहेन गाछ लगाओल \nजाए आ िब नु फूल-फलक गाछ कतए लगाओल जाए, ई तँ भgएअएभgैूू भेलिन। मुदा पिछ  याकभgएछै पूवभgैअ5क लपेट तर कऽ \nदइ छै। जँ से नै करै छै तँ िम िथ लभgैअछचलक भूिम  मे कतए कहभgैअैसँ आिब   बोन-झाड़ लािग  गेल छै, जइठाम एक-\nसँ-एक फल, एक-सँ-एक फूल आ एक-सँ-एक सुकाठ लकड़ीक बास भूिम  छी। िम िथ लभgैअछचलक िव  कास तखन \nहएत जखन िम िथ लभgैअछचलकभgएछै गहराइसँ अभgएच7 य यन कऽ अनुकूल पिर िभgै0छ थ  ित  बना उपयोग हएत।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nयाभgए55ाक दौड़मे राजभgै0छ थान सन दशभgैअूनीय जगह सेहो छुटले छलिन। याभgए55ा तँ गरपर छलिन मुदा समैओ आ \nपाइओक तंगी छलिन। मिम यौत भाित ज राजभgै0छ था नक पाली िज ला अभgएचच तगभgैअूत डी .एल.एफ. िस मभgै70ट कारखानामे \nसुपर-वाइजर छलिखन  जे बेर-बेर अबैक बात करैत रहिथन। ओना ओ (तेज नारायण मभgएचै ड ल) पढ़ल-िल खल \nनै। कोिस कभgएचच हा भेने गामक भgै0छ कूलो नभgै0ै ट  भऽ गेलिन आ गामो। जमीन-जभgएचछ था गुजर करैबला जभgएअ5र छै मुदा \nकोसी-कमलाक बीच पिड़  गेल छै। भािग  कऽ ओ राजभgै0छ था न चिल  गेला। डी.एल.एफ. िसमभgै70ट  कारखानामे उभgैए7ा \nमजदूरक भgएअ5पमे नोकरी भऽ गेलिन। एन .के. पारीख नाओंक एक गोटे जे चािर  कोठरी मकानो बनौने छलाह \nआ ओही िस मभgै70ट कारखानामे नीक पदपर सेहो छलाह , हुनके मकानमे एकटा कोठरी भाड़ा लऽ तेज नारायण \nरहए लगला। धीरे-धीरे दुनू गोटेक बीच संबंध बढ़ैत गेलिन । हुनकर (एन.के. पारीखक) सासुर नेपालक \nकाकरिभ भgैएअा तँए पभgए7ही िम  िथ लभgैअछचलसँ पिर  िच त, सभgएहछ बभgएचच ध क मजबूतीक कारण वएह भेल। भाए-बिह न जकभgैअै दुनूक \nसभgएहछ बभgएचच ध  बिन  गेलिन । एक-दोसरक पािर वािर क िज नगीक सभgएहछ बभgएचच ध  बढ़लिन। एन.के. पारीख तेजनारायणकभgएछै \nकहलिख न जे बैसारीमे पढ़ा देब। सचमुच पढ़ा कऽ कारखानाक सुपर-बाइजर बना देलिख न।  \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  मनमे अँटकािर लेलिन जे माभgए55 जाइ धिर  क समभgै0छ या  छिन । जखन जेता तँ एतबो ओ \nनै करत? देखैबला जगहो देख लेता आ ओइठामक मािट -पािन -हवाक भgए5एेभgए55ो देख लेता। एक िद  न एिह ना िक छु \nपािर वािर क आमदनी भेलिन, उिठ  कऽ िव दा भेला। असगरे घुमैक भgै0छ वभावो छलिभgएचचहये। िद  भgएहच ली होइत राजभgै0छ था न \nपहुँचला। सुपर-वाइजर भेला पछाित  तेजनारायण अपना पिर वारो (पभgए7ही ) आ एकटा भाइयोकभgएछै गामसँ लऽ गेला। \nभाएकभgएछै ओइ कारखानामे नोकरी धड़ा देलिखन। एन .के. पारीखक मकानसँ हिट  तीन कोठरीक मकान भाड़ा \nलऽ रहए लगला। पैखाना कोठरीक ओतेक जभgएअ5री नै, एक तँ भgए5एेभgए55क िह  साबसँ पातर जनसंभgए7ू या  दोसर \nझाड़दार सभgैअछगरीक (बगूर जकभgैअै पातो आ कभgैअैटो होइ छै) िछ टफुट गाछक परदा। बससँ उतिर  सोझे कारखाना \nगेला आ ऑिफ समे भातीजक सभgएहछ बभgएचच धमे पुछलिखन। तेजनारायण भgैचअयूटीमे नै रहिथ। एक गोटे पटनाक संग \nभेलिखन आ तेजनारायणक डेरापर दोसिर  सभgैअैझ होइत पहुँचा देलिखन । िब जलीक इजोत। बगलमे तीस-\nचालीस दोकानक छोट-छीन बाजार। जइ बीच होइत बसक राभgै0छ ता। अभgएचच हा र रहने बेसी नै देिख  पेला।  \nचैत मास रहने गरमी खूब पड़ै, दस बजेक बाद घरसँ ि◌ नकलैक मन नै होइ। मुदा बारह बजे राित क पछाित  \n(जेना-जेना राित  ढलै) मोटगर चदिर क जभgएअ5रित   भऽ  जाइ छलै। रहैले एकटा खाट, िस रकक संग भेटल \nछलिन। िभ नसर होइत देखैक अवसर भेटलिन। डेराक आगूमे चािर -पभgैअैचटा अशोकक गाछ लागल , मझोलके \nगाछ। मकान मािल कक घर अधा िक लोमीटर हिट  कऽ रहै। मुदा मालक घर बगलेमे बनौने रहए। मालो िक  \nिबनु बभgए7छ चा  दूटा तौिड़ या महॴस। तीन बापूत मकान मािल क। िप ता बुढ़े जे बेसीकाल महॴसक ताक-हेिर  करैत \nछल। एक भभgैअैइ ओही िस  मं◌ेट कारखानामे नोकरी करैत छलाह। आ दोसर खेती-िग रहभgै0छ ती सँ लऽ कऽ महॴस \nदुहनाइ आ मोटर साइिक लपर दूध बेचनाइ धिर  । तीन-िक लो मीटरपर एकटा दोकानदारकभgएछै भgएअएित  िद न दूध दइत। \nसाइठ बीघा जमीनो रहिन  आ एकटा बोिर◌ ंग सेहो। शुभgैए0 दोखरा बालुक खेत। पहाड़ -बालुक भgए5एेभgए55। गाछक \nभgएअ5पमे माभgए55 सभgैअछगरी। पहाड़क अित  िर भgए70 त  खेत सभमे पाथरक छोट-पैघ टुकड़ा ओंघराएल। पराते भने मकान \nमािल कसँ िच भgएचच हा -पिर चय भऽ गेलिन। पँइसिठ -सभgए5छिर  क उमेर, देहमे माभgए55 एकटा धोती। परात भने जखन बेटा \nमहॴस दुहए लगलिन  तँ जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  देखलिन जे दूध तँ कमे भेलै मुदा ओइमे पािन  ढािर  देलकै।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nपुलिखन जे पािन  िक अए देिल ऐ? जबाव देलकिन  जे जँ दूधमे पािन  नै देबै तँ महॴसक थन जिर   जाएत! \nजबाव सुिन  िक छु फुड़बे ने कएलिन। आ◌ेहो चिल  गेलाह।  \nतेसर िद न अजमेर दरगा देखैक कायभgैअूभgैचहम बनलिन। बहुत सुभgएचच दर भgै0छ था न। पहाड़ी इलाका तँए बेसी िच भgैूएनो -\nचुनमुन। भgै0छ था नक पूबािर  भाग ऊँचगर पहाड़। पिह ने तँ मनमे भेलिन जे िह भgएचच दूकभgएछै रोक हेतै मुदा से नै। \nदेिख िन हारमे बेसी िह भgएचच दू। कबूलो-पाती बेसी। भgै0छ था नक भीतरे रहिथ िक  गभgैअछजा -बाजाक संग एकटा जुलुस \nदेख लिन। हाथी, ऊँटक संग मनुखकभgएछै चलबैत चिर  पिह या गाड़ी (िब नु इंिज नक, आगू-पाछू आदमी ठेलैत) मदभgैअू-\nऔरतसँ सजल जुलुस। रंग-रंगक बबािज योक समूह। नंगासँ लऽ कऽ रइस धिर ।  \nदरगा देखलाक पछाित  पुभgै0ै क र गेला। अजमेरमे आम, जामुन, लताम इभgएचछ या िद क गाछ सेहो देखलिन। गुलाब \nफूलक खेती बहुत बेसी। पुभgै0ै क र एकटा नमहर पोखिर नुमा अिछ । जइपर भgछ0हभgैैएाक मंिद  र अिछ । अनेको \nधमभgैअूशाला आ अनेको घाट बनल अिछ  । जिह ना दरगामे भीड़ तिह ना पुभgै0ै क रोमे रहए।  \nओना जेबाकाल जयपुरेमे बससँ उतरला। मुदा राित मे गेला। भोरे अभgएचच ह रगरे दोसर बस पकिड़  लेलिन तँए \nदेखैक अवसर ओइ िद न िक छु नै भेटलिन। अजमेरक तेसरा िद न पछाित  जयपुर पहुँचला। सचमुच कला-\nकृिभgए5छ   भgए57ेभgै0ै ठ  छै खास कऽ भgएअएाचीनक। मीराक भgै0छ था न (मैरता) सेहो गेला। बसनुमा रेलक गाड़ी चलै छै ।  \nएकटा मंिद र अिछ  जइमे अनेको मूितभgैअू अिछ  । मंिद र बहुत नमहर नै मुदा िछ पगरो नै। ढोलपेटा जकभgैअै अिछ  । \nअ◌ोना भीतर एबा-जेबा लेल लोहाक केबाड़ी लागल । मुदा सिद खन लगले रहै छै। छाती भिर  ऊपर चाभgएअ5 \nकात नमगर-चौड़गर िख ड़कीनुमा मोटगर लोहाक सरी ला गल छै। जइ होइत चाभgएअ5 कात घूिम   कऽ देखल \nजाइत अिछ । भीतरमे राजदरबारक दृभgै0ए य  बनल छै। जिह ना राजदरबारमे सभ िक छु सजल रहै छै तिह ना सभ \nिक छु सोनाक बनल छै। ओना देशमे एक-पर-एक भgै0छ था नो अिछ  आ मंिद रो अिछ । जिह ना कलाक भgए5एेभgए55मे अिछ    \nतिह ना आिथभgैअूक भgए5एेभgए55मे। मुदा मूल वभgै0छ तु अिध कभgैअछश भgै0छ था नक गाइब अिछ । ओ छी ओकर महाभgएचछ भgएहछ य । उदाहरणक \nभgएअ5पमे “कामभgएअ5प कामाभgए7ू या ” कामभgएअ5प कामाभgए7ू या मे सभ कथूक बिल  भgएअएदान होइत छै, मुदा दोसर-तेसरमे अंतर \nछै। िक छु भgै0छ था नमे खास चीजक बिल  पड़ै छै। तिह ना परसादो अिछ । जगभgैचएाथक परसादक अलग भgएअ5प -गुण \nअिछ ।  \nओना कोनो भgै0छ था नक महगाइक पिर चय बारहो मास रहलापर होइ छै, से तँ राजभgै0छ था नमे नै रहला, मुदा जतबे \nिद न रहला तइमे देखलिन जे बीतभिर क सजमिन क दाम, जेकर दाम अपना ऐठाम आठो आना नै हेतइ ओ दस \nभgएअ5पैयामे िब   काइत। १९९९ ई.मे गेल रहिथ। तीन भgएअ5पैये चाह िब  काइत छल। तिह या अपना ऐठाम एक भgएअ5पैये \nकप िब काइत छलै। तीन भgएअ5पैये पान िब  काइत छल अपना ऐठाम बारह आना रहै। एक तँ अपना सभ जकभgैअैित   \nसैकड़ो अभgैचए दोकानमे नै देखलिन मुदा अभgैचएक भाउमे अपना सभसँ कम अभgएचच तर छलै। िकछु सभgै0छ तो  छलै। \nजना चीिन या बदाम। चीिन या बदामक खेती होइ छै। खएब-पीअब अपना सभ जकभgैअै नै, सीिम त िज नगी \nसीिम त भोजन। गरीबी सेहो छै। मुदा अपना ऐठामक कारण िभ भgैचए अिछ   ओइठामक कारण िभ भgैचए छै। जिह  ना  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nनाओं मभgएअ5भूिम   तिह ना सचमुच मरलो अिछ । ने अपना सभ सन मौसम सुहावना आ ने गाछ-िब रीछक आनभgएचच द । \nमुदा राजाघराना आ औभgैएछोिग  क घरानाक बसने कलो-कारखाना आ आरामदेह गािड़ यो-सवारी।  \nओना ठीक-ठीक नै बूझल छलिन  मुदा चाभgएअ5 कात जे छहरदेवाली देने रहै ओ दस िक लो मीटरसँ बेिस येमे \nबूिझ  पड़लिन। बीचमे िस मभgै70टक कारखाना बनल। पािन  , िब जलीक बेवभgै0छ थाक खास बेवभgै0छ था  सेहो। कारखानासँ \nदिछ न नमगर चौड़गर पहाड़ छै। जइमे सँ डायनामािट सँ तोिड़  पाथर अबै छै। ओना तीन हजारसँ ऊपर \nभgए57िम  क कायभgैअूरत मुदा िब  ना ठौर-ठेकानक। िक छु गोटे छिथ  िज नका दरमहो नीक छिभgएचच ह  आ आनो आन सुिव धा \nछिभgएचच ह   मुदा अिध कभgैअछश भgए57िम  कक िज नगीक कोनो ठौर-ठेकान नै छिभgएचच ह  । ने कमभgैअूचारीकभgएछै रहैले आवासक बेवभgै0छ था  छै \nआ ने नीक मजूरीक।  \nकारखानाक जे मुभgए7ू य भgएअएबंधक छलाह ओ सेवा -ि◌ नवृिभgए5छ   आइ.ए.एस छलाह। कारखानाक भीतरे नीक आवासक \nबेवभgै0छ था  छलिन । दरमहो नीक। िम िथ लभgैअछचलक दुभभgैअ5भgए7ए य  ईहो अिछ  जे सेवा-िन वृिभgए5छ   नीक-नीक पदािध कािर यो आ \nअभgएच7 या पको दोहरा-दोहरा नोकरी करए लगलाह अिछ । आँइ यौ, अहभgैअैले वानभgएअएभgै0छथ आभgए57म / सभgएचच यास अवभgै0छ था  \nकिह या आओत आिक  अबै-ने देबइ! जइठाम िमिथ -मािल नक एहेन िभgै0छ थ  ित  रहत तइठाम भगवान मािल क छोिड़  \nके हेताह? कभgैअैच मािट  क एकटा िद आरी बना िल अ। फाटल-पुरान साड़ी फािड़  टेमी बना िल अ। कड़ू तेलक \nमालीमे मखा िद औ आ सभgैअैझू पहर िड  हवार भgै0छ था नमे लेिस  िद औ आ एकटंगा दऽ दुनू हाथ जोिड़  मभgैअछिग   िल अ जे \nिव भgैएछा िद  अ, धन िद अ, समभgैअछग िद  अ!! \nमुभgए7ू य भgएअएबंधककभgएछै देिख   मनमे उठलिन जे िक  सेवा-ि◌ नवृिभgए5छ  क पछाित  जे नोकरी केिन हार छिथ  ओइसँ भgछू0भgै0ै टाचारकभgएछै \nबल भेटै छै।  \nचौथाइयोसँ कम कमभgैअूचारीकभgएछै स्  थायी नोकरी भेटल छलिन । िज नका िक छु-िक छु सुिव धो छलिन । बाकी तीन-\nचौथाइ ठीकेदारक अभgएचच तगभgैअूत काज करैत। ओना दरमाहा कम जभgएअ5र छलिन   मुदा गामक बोिन यातसँ बेसी \nछलिन हभgएछै। काजक ढंगो बेवहािर  क। जना दूटा सुपर-बाइजर छलाह। दुनूक बीच एकटा मोटर साइिक ल। \nचौबीसो घंटा कारखाना चलैत अिछ । जइ सुपार-बाइजरक भgैचअयूटी समाभgएह0 त  भेलिन  ओ मोटर साइिक लसँ डेरा \nजेता, ओही गाड़ीसँ जइ गाड़ीसँ भgैचअयूटी करैबला सुपर -बाइजर आएल छलाह। तँए भgैचअयूटीक िह  साव लेिन हार \nसंगी भऽ जाइ छलिन । तँए सभ अपन भgैचअयूटीक पभgैूएा छलाह।  \nदोखरा बालु सभठाम एके रंग नै। कतौ-कतौ मेही बालु सेहो छै जेकरा खेतीक उपयोगमे आनल गेल छै। \nबहुत तरमे पािन  (लेअर) तँए बोिर◌ ंगो महग। गहुम, बदाम, चीिन या बदाम, बाजरा, ता◌ेरक खेती ठाम-ठीम रहै। \nअपना सभ जकभgैअै ने रंग -रंगक पशु आ ने पभgए5एी। गोिट   पंगरा-मोर। अपना ऐठाम जेरक-जेर कौआ, मेना, \nबगरा-बुगरी अिछ  से नै। वातावरणो अनुकूल नै। ने रहैले गाछ-िब रीछ आ खाइक रंग-रंगक वभgै0छ तु आ ने \nपीवैक पािन क बेवभgै0छ था । गोिट -पंगरा गाइयो मुदा खढ़-पािन क अभाव जेर बनौने । िभ नसभgएअ5 पहरकभgएछै भgैहहैभgए70 ट रपर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nहिर अरो आ सुखलो ठठेर नेने अबै आ छीिट  दइ। गाए-सभ अपन-अपन खाए। परबा सेहो छै मुदा खाएब \nविजभgैअूत । जँ खेबै आ पकड़ा जाएब तँ जुमभgैअ5ना लागत।  \nराजभgै0छ थान जाइसँ डेढ़ बखभgैअू पूवभgैअू पनचानबे बखभgैअूक अवभgै0छ थामे जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक  माए मिर  गेली। माइक \nअंित म दशभgैअून। िद  नक बारह बजैत। जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक पभgए7हीकभgएछै ओ  कहलिख न-  \n“तूँ सभ खाइ-पीबै गेलह?” \nपुतोहु- “हँ।” \n“बभgए7छ चा , गाममे अिछ  िक ने?” \nखाइ कालमे देिख ने िह  रहिथ न, मुदा लगले िव सिर  गेली। मनमे शंका भेलिन।  \n“हमरो कने िब छान कऽ दाए।” \nपुतोहु ओसारेपर बगलेमे िब छान कऽ देलकिन । बैसले-बैसल घुसुिक  कऽ िब छानपर पहुँिच ते पिड़  रहली से \nपड़ले रिह  गेलीह! एकादशीक िद न। \nअंित म समए धिर  माएकभgएछै आशा नै टुटलिन  । िज नगीमे नमहर-नमहर दुिदभgैअून सेहो एलिन  , तँ सेवो एते मजगूत \nरहलिन  जे आशाक बाट पकड़निह  रहलिन । \nसुभgएहै यभgै0छ त  पिर वारमे माइक जभgएचच म  भेल छलिन । दू भाए-बहीिन क बीच िप ताक पिर वार छलिन । बहीिन क बेटा \nनिसभgैअूग मभgएचै ड ल दीप गामक छलिख न। िज नका १९४२ ई.मे झंझारपुर सकभgैअूलक आभgएचच दो लनमे गोली लागल \nछलिन । दुनू गोटेक (जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  आ हुनको) मािभgए55  क मनसारा (दरभंगा िज ला, घनभgै0ए यामपुर भgएहए लौ क) \nएके पिर वार। बेरमामे माइक सासुर, दीपमे पीसक (दीदीक, िज नकर बेटा नरिस◌ ंग मभgएचै ड ल) सासुर, गोधनपुरमे \nजेठ बिह न जे सात भाए-बिह नमे सभसँ जेठ। मनसारा पिर वार सभgएहछ पिभgए5छ  येमे अगुआएल नै समभgैअछगोमे अगुआएल। \nमाइक मौसीक सासुर बेरमे। हुनके पिर वारक पोखिर  अिध कारी पोखिर क नाओंसँ जानल जाइत अिछ , जे \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक  घरक बगलेमे अखनो कारगर अिछ । घरे-घरे कल भेने नहाएब तँ किम  गेल छै मुदा \nमाछ-मखानक बखारी छै। तिह ना एक लकीरमे तीनटा इनार सेहो छलिन , जे भभgए7ए नावशेष माभgए55 रिह   गेल छै । \nतीन भभgैअैइक भैयारीक बटबारामे चानीक भgएअ5पैया गिन   कऽ नै तराजूपर तौल कऽ बारह-बारह पसेरीक बटबारा \nभेलिन। आ◌ेइ पिर वारक लािग मे जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडलक िप  ताक िब आह हेबाक कारण छल पैछला इित हास। \nजइमे कूल-मूलसँ लऽ कऽ पािर वािर क बेवहार धिर  अबैत अिछ । जगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  सँ ऊपर सीढ़ी धिर  \nपिर वारमे हर जोतब आ गाए दूहब विजभgैअूत छल। मुदा आब नै। मौसीक (माइक मौसी) अनुशंसासँ माइक \nिब आह एक साधारण पिर वारमे भेलिन । घरदेखीमे पभgैअैच गो टे जे एलिख न से पभgैअैचो पभgैअैच रंगक। अपन -अपन \nनजिर ये सभ पिर वार देखलिन । एकटा नमगर-छड़गर खलीफा सेहो रहिथन । खेला पछाित  घरसँ जखन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nिन कलए लगलाह तँ चौकिठ मे किस  कऽ चोट लगलिन । ओइ तामसपर बािज  गेलाह जे एहनो ठाम कुटुमैती \nकरब। जेकरा घर ने दुआर छै। मुदा सभ चुपचाप सुिन  लेलिन । मौसीक (माइक मौसी) िज भgए5ैासा रहिन   जे \nअपना सभgएहछ प ित  निह यभgएछै छै तँ िक   हेतै। अपना खेत-पथार, पोखिर -इनार तखन दुख कथीक हेतइ। कारणो \nछलिन  जे सासुर िक छुए िद न बसला पछाित  िव धवा भऽ गेल रहिथ ।  \nदोसर िस फािर श (माएक िब आहक) मौसीक रहिन । माइक जेठ बिह न गोधनपुरमे। गोधनपुर बेरमा सटले \nअिछ । सात भाए-बिह नमे मौसी सभसँ जेठ आ माए सभसँ छोट। करीब तीस बखभgैअूक दूरी। ओना ओहो पुभgए55 \nिव ही न िव धवा भऽ गेल छलिख न। मुदा दूटा सभgएचच ता न तँ छलिन हभgएछै। हुनको िस  फािर श भेलिन । तेसर िस फिर श \nदीपक (नरिसंह भाइक) दीदीक भेलिन । पिर वारमे मिह ला समूहक िव चार काटब किठ न भऽ गेलै। माएक \nिब आह भऽ गेलिन ।  \n३५ बखभgैअूक आयुसँ पिह  ने िव धबा भऽ गेलीह। िप ता मृभgएचछ युक पछाित  करीब सािठ  बखभgैअू जीिव  त रहली। ऐ सािठ  \nबखभgैअूमे एकटा (नैहरक) सुभgएहै यभgै0छ त  पिर वारकभgएछै उजड़ल -उपटल देखलिख न। कोसी-कमलाक चपेटमे मनसारा गाम \nउजिड़  गेल। बीच बभgै0छ ती  ( पुरना बभgै0छ ती ) देने कमला बिह  रहल अिछ । तीनू भाितज आ दुनू पोताकभgएछै एक -एक \nसाल जहलमे बभgैचए देखलिन  । िव धवा मौसी देखलिन, िव धवा दीदी आ बिह न देख अपनो वैधभgै0ू य भgै0छ वी कार \nकेलिन । नरिसंह भायकभgएछै गोली लागल देखलिन  । ततबे नै देखलिन , पिर वारक भािग नक उजड़ल पिर वार \n(हिर नाही) सेहो देखलिन । िज नगीक धभgैूएे ने पंजा मजगूत करै छै!  \nमनसारा उजड़लासँ दीप, गोधनपुर आ बेरमाक एक पिर वारसँ सभgएहछ बिभgएचच ध  त रहने सभgएहछ बभgएचच ध  मजगूत भऽ गेल । \nपिर वारक दू सूभgए55 अिछ  । एक वंशगत दोसर बेवहारगत। एकठाम रहने आ एकठाम नै रहने (हिट  कऽ रहने) \nसभgएहछ बभgएचच ध भgएअएभािव  त होइते अिछ । नरिस◌ ंह मभgएचै ड लक पिर वार आ बेरमाक पिर वारमे मािभgए55  कक सभgएहछ बभgएचच ध  बिन  गेल \nअिछ । जखन नरिस◌ ंह मभgएचै डलकभgएछै गोली लगलिन  , इलाजक दरिम यान बहुत िद न धिर  बेरमेमे रहलाह। \nमाएक मुइला पछाित  सराधक सवाल उठलिन। िभgै0छ थ  ित  नीक नै छलिन, मुदा समाजो तँ ऐ समभgै0छ याकभgएछै मेटा \nचुकल अिछ  तँए तेहेन समभgै0छ या  निह यभgएछै बूिझ   पड़लिन। मुदा मनमे दूटा सवाल अपनो उठल रहिन, बाजिथ नै। \nकारण भgै0छ पभgै0ै ट , बिर आतीक मरजादी भोजक ठहाका तँ नै, तीस-चालीस हजारक काज। भgएअएभgैूू रहै जे एक बेर \nखेलहो-िब नु-खेलहोकभgएछै खुआ सभgएहछ बभgएचच ध  तोिड़  लेता। भेिर  पेट भोज खाइ दुआरे िद न-राित क समए लुटा देल जाए, \nई नीक नै भेल। मुदा डर ईहो रहिन, एहनो लोकक तँ कमी नै जे अनका ऐठाम पभgएहच था  मािर  दइ छिथ न आ \nअपना बेरमे... । दोसर कारण मनमे नचैत रहिन जे कमभgैअूकभgैअछडकभgएछै तँ हटेलिन, मुदा भोज तँ लधले रिह  गेलिन। \nएक िद स िद स होइिन जे एक बेर भोज खुआ हरदा बजा दैिथ , कम-सँ-कम एतबो तँ हएत जे पभgैअैच गामक \nपंचो आ समाजो आँिख क सोझमे देख लेिथ न। मुदा िक छु बाजिथ नै। मुदा अखढ़ुआ मेघ तड़तड़ाएल। तेराित  \n(सारा बनौला पछाित ) ि◌ दन सराधक गप-सप उठल, िप िस औत भाय (गोनर मभgएचै ड ल) आिब  कऽ (हिर नाहीसँ \nबेरमा) चािल  देलिख न जे मामी तँ बेटे जकभgैअै पोसलिन   तँए हम भोज करबै। आठ बखभgैअू पिह  ने गाया सेहो लऽ \nगेल रहिथ न। अपन िभgै0छ थ  ित (गोनर मभgएचै ड लक) ओते नीक नै, मुदा छोट भाएक बेटा सभ (पभgैअैचो भभgैअैइ ) कमासुत \nतेकर हूबा रहबे करिन । भाितजकभgएछै िप  ताक िबमारीक िख भgै0छ सा  बेर-बेर सुना तैयार (भोज करैले) कऽ नेने  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa /dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '/glyph874वदेह ' १२१ म  अंक  ०१  जनवर/glyph548 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६१ अंक  १२१)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nरहिथ । ओ सभ (भाितज) गिछ  लेलकिन । जिह ना पोखिर मे माछ चाल दैत तिह ना भैयाक चाल देिख (जेठ \nभाय, जे पिह निह  मिर  गेल छलाह) भौजी पिर वारसँ चाल देलिख न जे जते ओ (िप िस औत भाय गोनर मभgएचै ड ल) \nकरिथ न तते हमहूँ करबै। कारण छलिन  जे दूटा बेटा िद भgएहच ली मे नौकरी करए लागल रहिन ।  \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  िह साब जोड़िथ तँ देखिथ जे दूटा भोज पचगामामे भेल जइमे तीस-पइतीस हजार खाइ-\nपीबैमे आ तीस-पइतीस हजार िभgैचह  या-कमभgैअूमे होइ छै। अपन िह  साब आधामे जोड़िथ। एकटा नव बीमारी गामक \nभोजमे सेहो पकिड़  लेने रहै जे िम ठाइक भोज रसगुभgएहच ला क भोज भऽ गेल रहए। भोजपर नजिर  जाइिन तँ मन \nभटिक  जाइिन। होइिन जे अनेरे फेरामे पड़ता। कमभgैअूकभgैअछड अजसक कभgैअछड छी। भनिस  याक गलती वा बािरकक \nगलती भोजैतकभgएछै चटैत अिछ  । तइ संग मनमे एकटा ईहो उठैत रहिन जे अखुनका जे पचगामा बनल अिछ , ई \nतँ हालमे बनल अिछ । एकर खेबे कते केिलिन। भोज खेने छिथ ननौर, भोज खेने छिथ लकसेना, परसा \nइभgएचछ या िद मे। से तँ आब फुिट  कऽ ओहो दोसर िद स चिल  गेलै आ जगदीश भgएअएसाद  मभgएचैडल  सभ दोसर िद स भऽ \nगेला। अपन आँट-पेट देखिथ तँ चौथाइपर बूिझ  पड़िन। भात-दािल क भोज केलिन। जिह ना कथा गोभgै0ै ठी  \n“सगर राित  दीप जरय”मे भाय-बंधुकभgएछै करौने रहिथ , तेहने भोज केलिन, नीक जस भेलिन। भोज खुआ भोज \nखाएब छोिड़  देलिन।  \nमाइक मुइला पछाित , जना कुभgएहछ हा रक आबामे ढबाि◌ ह लगै छै तिह ना ढबािह  लिग  गेलिन। िक छुए िद नक पछाित  \nसासु मिर  गेलिन। हुनको उमेर करीब नभgएहए बे बखभgैअू छलिन  । ओहू भोजकभgएछै छोट केलिन। छोट एना जे तीन -भाए \nएक बिह नक बीच सासुक सराध। जेठ भाय सरकारी नोकरी करैत तँए सरकारी धाही। पभgए7हीसँ तकरार हेबे \nकरतिन। मुदा सुतरलिन। नैहर लग रहने पभgए7ही माएक जीिव  त मुँह देखए गेलीह से भिर  सराध रिह ये गेलीह। \nजगदीश भgएअएसाद मभgएचैडल  अनठा देलिन। मुदा सासुरेसँ समाद पहुँचलिन जे एक-सवा सए किठ आरी गेल रहै, \nतेकर खचभgैअू अपने लागत िक  ने। सुिन  कऽ अनठा देलिन। जखन आठ िद न िबतलै, परसुए नह-केश हएत तँ \nसमाद पठा देलिन जे अहभgैअै सभ अशौचक भोज नह -केश िद न करै छी। हम सभ (बेरमा) छोिड़  देने िछ ऐ \nतखन अहॴ कहू जे हमर आएब उिच त हएत। मुदा खूब घौचाल भेलै। दुइये िद नमे कते घौचाले हएत, अनठा \nदेलिन।  \nसासुर िब सरलो ने रहिथ आिक  नरिस◌ ंह मामा (करीब ८०-८५ बखभgैअूक रहिथन  ) मिर  गेलिखन ।\n  मुदा दीपक \nभोज नमहर होइतो छोट होइ छै। गाम नमहर तँए सॱसे गामक भोज करैत-करैत भोजैतक दम खड़ा जाइ \nछै। मुदा आन गाम तँ एको घरक िक अए ने हुअए ओ तँ गामे कहाएत। संयोग थोड़ेक नीक भेलिन  जे \nमृभgएचछ युसँ करीब आठ बखभgैअू पूवभgैअू भgै0छ वतंभgए55ा सेनानी भेट गेल रहिन  । जइसँ दू-अढ़ाइ बीघा खेत कीिन  लेलिन । \nभgै0छ वतंभgए55ता सेनानी भेटैसँ पूवभgैअू गामेमे एक गोटे ऐठाम नौकरी करए लागल रहिथ  । जे पभgै70शन भेटलापर छोड़लिन  ।  \nचािर म भेलिन जे पभgए7हीक मामा (मिम औत ससुर) सेहो ओही पित आनीमे चिल  गेलिन। ओना हुनको उमेर अभgै0छ सी  \nपार कऽ गेल रहिन । मुदा ओइठामसँ आबा-जाही नै रहने कोनो भारे ने पड़लिन।  \nएक पीढ़ीक (पुरान पीढ़ीक) अभgएच","size_mb":1.11,"has_text":true},"Videha 122.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 122.pdf","name":"Videha 122.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १२२ म अंक १५ जनवरी २०१३ (वषफgॉ61 ६ मास ६१ अंक १२२)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गफgॉइ4  \n२.१. िश वकुमार झा ‘िट हgछुघ लू’-िहg।छज  रागमन  \n  \n२.२. जगदीश वg262साद मवg283 ड ल-लघुकथा-कलंक   \n  \n२.३. िबफgइखखदेफgइ5खर ठाकुर - वg262ेम -पवg255  / सपनाक अबसान   \n२.४.वg262सुन  िसंह- नारीक चिरवg255 सभसँ रंगल कथासंवg39छह ‘िजवg3छ9ी ’ \n  २.५. जगदानफgइखखद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा- लाशसँ भरल वg399ेन / सभसँ िवg262य बवg30टतु \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n३. पफgॉइ4  \n३.१. जगदीश चवg288वgट06 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आवg28टम गीत )- (आगवg363 ) \n  \n३.२. िबवg288देवg258र ठाकुर \"नेपाली\"- हमर समाज बौरा गेल / परदेशी िपया/ जवg288मब दुलवg36छभ ऐ  धरतीपर  \n  \n३.३. जगदानफgइखखद झा ‘मनु’- गजल १-४ \n  \n  \n३.४. िशव कुमार यादव- गजल  \n  \n३.५. मुवg382ी कामतक दूगो किव  ता वg30टववg27टछ समाज / माय एक चुटकी नुन दअ दे...  \n  \n३.६.१. राजदेव मवg283 ड लक तीन गोट किव ता-नवg370गरा मजदूर / मनक दुआर/ छवg363हक वg265प  २.\nजगदीश वg262साद मवg283 डलक पवg363चटा गीत -अिब ते अगहन./ उपजल खेत./ धूल चरण./ उनटन./ जान \nिव चार......दूटा किव ता- (ित लासंवg389ाित  क अवसरपर) सतबेध/गुवg26टवg25टर   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n  \n३.७. राजेश कुमार झा-शराबक लेल  \n  \n  \n३.८. िबनीता झा-देखू आइ एफबी परक खेल  \n  \n४.गवg32ट -पवg32ट भारती :१.मूल तेलुगु किवता:पसुपुलेिट गीता; तेलुगुसँ िहंदी अनुवाद:आर.शवg36टता \nसुंदरी; िहवg288दीसँ मैिथली अनुवाद: िवनीत उवg28टपल  (िदवg298लीक बलावg28टकारक घटनापर )- दुमजफgॉ65  २. मवg288वg255वgट06वgटछ6ा \nऋवg303यवg257ृवg3छ5 - हिरशंकर वg257ीवावg30टतव  “शलभ\"- (िहवg288दीसँ मैिथली अनुवाद  िवनीत उवg28टपल ) \n  \n  \n िवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिफgइ55काक सभटा  पुरान अंक ( फg4ए9ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचफgॉ6ॉक  \nिलंकपर उपलफgइ9इध अिछ।  All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिफgइ55काक सभटा पुरान अंक फg4ए9ेल , ितर हुता आ देवनागरी फgइ65पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nिवदेह ई-पिफgइ55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिफgइ55काक ५० म सँ आगफgॉ6ॉक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकफgइ4ॉ अपन साइट / फgइ9इलॉ गपर लगाऊ।   \nफgइ9इलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेफgइैएट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड फgइ6इाफgइ9एत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िफgइैएलक \nकफgइ65 आ खाली फgॉए4थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेफgॉए4ट कफgइ65 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाफgॉए4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाफgइ5इरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचफgॉ6ॉक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक फgॉए4तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉफgइैएसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कफgइ65 , बॉफgइैएससँ कॉपी कफgइ65  \nआ वडफgॉ61 डॉफgइैएयुमेफgइखखटमे पेफgॉए4ट कए वडफgॉ61 फाइलकफgइ4ॉ सेव कफgइ65। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सफgइ94पकफgॉ61 कफgइ65। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचफgइ55कला / फोटो सभक फाइल सभ (उफgइै4चारण , बड़ सुख सार आ दूवफgॉ65फgइ5इत \nमंफgइ55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचफgॉ6ॉक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकफgॉ65इव  \n  \n \n \nफgइै6योितरीफgइ5खर पूवफgॉ61 महाकिव िवफgॉइ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती फgइ6इाचीन कालिहसँ \nमहान पुफgइ64ष ओ मिहला लोकिनक कमफgॉ61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुफgइ64ष ओ मिहला लोकिनक  िचफgइ55  \n'िमिथला रवg279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिफgइ54फgॉ61, एिहमे िमिथलाफgइ5इरमे (१२०० वषफgॉ61 पूवफgॉ61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अफgइखखयाफgइखखय फgइ6इाचीन आ नव फgॉए4थापफgइख4य , िचफgइ55 , अिभलेख \nआ मूिफgइ54फgॉ61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सफgइ94बिफgइखखधत सूचना , सफgइ94पकफgॉ61, अफgइखखवेषण संगिह िवदेहक सचफgॉ61-इंजन आ फgइखखयूज सिवफgॉ61स \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सफgइ94बिफgइखखधत वेबसाइट सभक समफgॉ91  संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकवg36छ \nअवg288वेषण \" \nिवदेह जालवृफgइ54क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिफgइ6इय जालवृफgइ54 ) पर जाउ।  \n  \n \n1.संपादकीय \nमैिथली:२०१२  \nमोबाइलपर जखन हम मैिथलीमे बात करै छी तँ हमर सहकमफgॉ6ख गौरी भोला कहै छिथ- “बफgॉख6ड  मीठ भाषा \nअिछ।” गायफgइ55ी फgॉए1यंकट कहै छिथ- “अहफgॉ6ॉक  भाषा मैिथली अिछ आ हम सभ अपन बेटीक नाम मैिथली राखै \nछी।” \nऐ िमठासक िभतुरका खटास हम हुनका बुझा नै पबै िछयिफgइखखह।  \n२०१२ आ मैिथली भाषा आ सािहवg28टय : \n२०१२ िविभफgॉखइ कारणसँ मैिथली भाषा आ सािहफgइख4यक इितहासमे मोन राखल  जाएत। ऐ वषफgॉ61क शुफgइ64मे चनौरागंज  \n(झंझारपुर) मे बेचन ठाकुर जीक नेतृफgइख4वमे जाितवादी रंगमंचक िवफgइ64फgॉइए समानाफgइखखतर मैिथली रंगमंचक “पिहल \nिवदेह मैिथली नाफgॉख4य उफgइख4सव ” २०१२ क फgइ6इारफgइ94भमे सफgइ94पफgॉखइ भेल। बेचन ठाकुर िवगत २५-३० वषफgॉ61सँ मैिथली \nनाटकक िनदफgॉै1शक रहल  छिथ, दजफgॉ61न भिर  नाटक ओ िलखने छिथ, जे अनेकानेक बेर मंिचत आ फgइ6इशंिसत भेल  \nअिछ। ऐ बेफgइ64का  नाफgॉख4य उफgइख4सवक थीम रहए “भरतक नाफgॉख4य शाफgॉए4फgइ55क पिरफgइ6इेफgॉ5एयमे मैिथली नाटक आ  रंगमंच”। \nदू िदनक ऐ िदन-राितक महोफgइख4सवमे जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडलक नाटक  “वीरफgॉ64गना ”, बेचन ठाकुरक नाटक \n“िवफgइ5खासघात ” आ गजेफgइखखफg4ए6 ठाकुरक नाटक  “उफgइ9खकामुख ” मंिचत भेल। एकर अलाबे नारी सशिफgइैएतकरण / \nलोकगाथा आधािरत एकाफgॉ1ॉीक फgइ6इदशफgॉ61न सेहो  भेल। मैिथ ली किव सफgइ94मेलन भेल आ  िवदेह सफgइ94मान देल  गेल जकर \nिववरण िनफgॉए9 फgइ6इकारसँ अिछ। \nिवदेह समानावg288तर सािहवg28टय अकादेमी सवg29टमान  \n१.िवदेह समानाफgइखखतर सािहफgइख4य अकादेमी फेलो पुरफgॉए4कार २०१०-११  \n२०१० फgइ5ैी गोिवफgइखखद झा (समफgॉ91 योगदान लेल )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \n२०११ फgइ5ैी रमानफgइखखद रेणु (समफgॉ91 योगदान लेल ) \n२.िवदेह समानाफgइखखतर सािहफgइख4य अकादेमी पुरफgॉए4कार २०११-१२  \n२०११ मूल पुरफgॉए4कार - फgइ5ैी जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडल (गामक िजनगी, लघुकथा संफgॉ91ह ) \n२०११ बाल सािहफgइख4य पुरफgॉए4कार - ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, लघुकथा संफgॉ91ह ) \n२०११ युवा पुरफgॉए4कार - आनफgइखखद कुमार झा (कलह, नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरफgॉए4कार - फgइ5ैी रामलोचन ठाकुर - ( पफgॉइॉानदीक माझी , बफgॉ64फgइैइला - मािनक बंफgॉइ4ोपाफgइखैयाय , उपफgइखखयास , \nबफgॉ64फgइैइलासँ मैिथली अनुवाद ) \nनाटक, गीत, संगीत, नृवg28टय , मूितवg36छकला , िशवg298प आ िचवg255कला वg252ेवg255मे िवदेह सवg29टमान २०१२  \nअिभ नय \nमुफgइै1य अिभनय  \nसुफgइ5ैी िश  फgइ9खपी \n  कुमारी, उफg411 - १७, िप ता फgइ5ैी लफgॉ5एमेण झा  \nफgइ5ैी शोभा काफgइखखती महतो , उफg411 - १५ िप ता- फgइ5ैी रामअवतार महतो , \nहाफgॉए4य -अिभनय \nसुफgइ5ैी िफgइ6इ  यंका कुमारी, उफg411 - १६, िप ता- फgइ5ैी वैफgॉइ4नाथ साह  \nफgइ5ैी दुगफgॉ65नंद ठाकुर , उफg411 - २३, िप ता- फgॉए4व्. भरत ठाकुर \nनृफgइख4य  \nसुफgइ5ैी सुलेखा कुमारी , उफg411 - १६, िप ता- फgइ5ैी हरेराम या दव \nफgइ5ैी अिमत रंजन , उफg411 - १८, िप ता- नागेफgइ5खर कामत  \nिच फgइ55कला  \nफgइ5ैी पनकलाल मफgइखॉडल , उमेर- ३५, िपता- फgॉए4व . सुफgइखखदर मफgइखॉडल ,   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nफgइ5ैी रमेश कुमार भारती , उफg411 - २३, िप ता- फgइ5ैी मोती मफgइखॉडयल  \nसंगीत (हारमोिनयम) \nफgइ5ैी परमानफgइखखदा ठाकुर , उफg411 - ३०, िप ता- फgइ5ैी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक) \nफgइ5ैी बुलन राउत , उफg411 - ४५, िप ता- फgॉए4वे. िच फgइ9खटू\n  राउत \n  \nसंगीत (रसनचौकी) \nफgइ5ैी बहादुर राम , उफg411 -५५, िप ता- फgॉए4व्. सरजुग राम \nिशफgइ9खपी -वफgॉए4तुकला  \nफgइ5ैी जगदीश मिफgइ9खलक , उफg411 -५०, गाम- चनौरागंज \nमूितफgॉ61-मृिफgइ54का कला  \nफgइ5ैी यदुनंदन पंिड  त, उफg411 -४५, िप ता- अशफफgॉ6ख पंिड  त \nकाफg41ै -कला \nफgइ5ैी झमेली मुिखया , िपता फgॉए4व . मूंगालाल मुिखया, उफg411 - ५५ \nिकसानी-आफgइख4मिनभफgॉ61र संफgॉए4कृित  \nफgइ5ैी लछमी दास , उमेर- ५०, िपता फgॉए4व . फgइ5ैी फणी दास  \nिनफgॉए9 सफgइ94मान िवदेह नाफgॉख4य उफgइख4सव २०१३ क अवसरपर देल जाएत:- \nिवदेह मैिथली पफgइ55कािरता सफgइ94मान -२०१२ फgइ5ैी नवेफgइखखदु कुमार झा आ  िवदेह समानाफgइखखतर सािहफgइख4य अकादेमी फेलो \nपुरफgॉए4कार २०१२ फgइ5ैी राजनफgइखखदन लाल दास (समफgॉ91 योगदान लेल ) \n2. िवदेह भाषा सफgइ94मान २०१२-१३ (वैकिफgइ9खपक सािहफgइख4य अकादेमी पुरफgॉए4कारक फgइ65पमे फgइ6इिसफgॉइए )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n२०१२ बाल सािहफgइख4य पुरफgॉए4कार - फgइ5ैी जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडल कफgइ4ॉ “तरेगन” बाल फgइ6इेरक िवहिन कथा संफgॉ91 ह \n२०१२ मूल पुरफgॉए4कार - फgइ5ैी राजदेव मफgइखॉडलकफgइ4ॉ \"अफgइ94बरा \" ( किवता संफgॉ91ह ) लेल। \n2012 युवा पुरफgॉए4कार - फgइ5ैीमती फgइै6योित सुनीत चौधरीक “अिचफgॉ61स ” ( किवता संफgॉ91ह ) \n2013 अनुवाद पुरफgॉए4कार - फgइ5ैी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" ( मराठी उपफgइखखयास फgइ5ैी िवफgॉएॉणु सखाराम खाफgइखॉडेकर )  \nसमानाफgइखखतर सािहफgइख4य अकादेमी पुरफgॉए4कारक फgइ65पमे फgइ6इिसफgॉइए िवदेह भाषा सफgइ94मान सािहफgइख4य अकादेमीमे एक जाित \nिवशेषक फजफgॉ6ख सािहिफgइख4यक (!) संफgॉए4था सभ क सािहफgइख4य अकादेमी मैिथली िवभागपर ४५ वषफgॉै6ंक कफgइ9इजाक िवफgइ64फgॉइए \nफgइ6इितिफgॉख9याक फgइ65पमे सोझफgॉ6ॉ आएल । ४४ सालमे मैिथल फg4ए9ाफgॉॉइण -३६ बेर, कायफgॉए4थ -६ बेर, राजपूत-२ बेर आ \nगएर सवणफgॉ61- ० बेर ऐ पुरफgॉए4कारकफgइ4ॉ फgइ6इाफgइ9एत क ऽ सकला । फg4ए9ाफgॉॉइणमे नीक लेखक जेना लिलत, धूमकेतु, धीरेफgइखखफg4ए6 ऐ  \nपुरफgॉए4कारसँ वंिचत रहला आ हिरमोहन झा कफgइ4ॉ ई  पुरफgॉए4कार िजबैत नै देल गेलिन। फgइ6इितिफgॉख9यावादी लेखक स भसँ \nऐ पुरफgॉए4कारक िलफgॉए4ट भर ल पड़ल अिछ । सुभाष चफgइखखफg4ए6 यादव , मेघन फgइ6इसाद , िबफgइखखदेफgइ5खर मफgइखॉडल , जगदीश फgइ6इसाद \nमफgइखॉडल , निचकेता आिद गएर फg4ए9ाफgॉॉइण लेखक िजनका  मैिथली सािहफgइख4यमे अपार आदर फgइ6इाफgइ9एत छिफgइखखह , फg4ए9ाफgॉॉइणवादी \nसािहफgइख4य अकादेमीक कोपक िशकार छिथ। िमिथला राफgइै6यक आफgइखखदोलनी लो क सभ फgॉइ5ारा गुआहाटीमे िवफgॉइ4ापित \nपवफgॉ61 (िदसफgइ94बर २०१२) क अ वसरपर जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडलकफgइ4ॉ मुफgइै1य अितिथ बना ओल जएबाक िवरोध भेल, \nजकर घोर भफgइख4सफgॉ61ना कएल  गेल। \nिववg32टापित : \nिवफgॉइ4ापित मैिथलीक महाकिव छिथ। परफgइ94पराक अनुसार ओ एकटा हाजाम ठाकुर पिरवारक छिथ । फgइै6योितरीफgइ5खर \nठाकुर हुनकर िववरण “वणफgॉ61 रफgइै9ाकर ” मे केने छिथ आ फgइ5ैीधर दास हुनकर पदावली क उफgइ9खलेख उदाहरण सिहत \n“सदुिफgइैएत कणफgॉ65मृत ” मे केने छिथ । फgइ5ैीधर दास आ फgइै6योितरीफgइ5खरक परवतफgॉ6ख संफgॉए4कृत आ अवहफgॉइैक लेखक \nिवफgॉइ4ापितक उफgइ9खलेख मैिथल फg4ए9ाफgॉॉइणक पंजीमे भेल अिछ । परफgइखखतु िकछु फg4ए9ाफgॉॉइणवादी संफgॉए4था सभ फgॉइ5ारा \nफgइै6योितरीफgइ5खरपूवफgॉ61 िवफgॉइ4ापित कफgइ4ॉ फg4ए9ाफgॉॉइण बना देबाक आ हुनका “पाग” पिहरा “यफgइ5ॉोपवीत संफgॉए4कार ” करबाक फgइ6इयास \nमैिथलीक यफgइ5ॉोपवीत संफgॉए4कार करबाक षडयंफgइ55क फgइ65पमे देख ल जा रहल अिछ । सािहिफgइख4यक जगतमे सफgइ94पूणफgॉ61 साल \nऐपर चचफgॉ65 हो इत रहल आ ई मािम ला सालक अफgइखखतमे भेल “इिफgइखॉडया हैबीटेट सेफgइखखटर भारतीय भाषा महोफgइख4सव ” मे \nसेहो उठल । िवफgॉइ4ापित पवफgॉ61क माफgइखैयमसँ मैिथल फg4ए9ाफgॉॉइणक एक टा कफgॉइ6रवादी फgॉ91ुप जाितवादी रंगमंचक साथ िम िल \nकऽ मैिथली पर क फgइ9इजा क कोिशश मे लागल रहल आ सामाफgइखखय लोक ऐसँ दूर भऽ रहल छिथ । \nटैगोर िलटरेचर अवाडवg36छ: \nमैिथलीक लेल पिहल टैगोर िलटरेचर अवाडफgॉ61 फgइ5ैी जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडलकफgइ4ॉ “गामक िजनगी” लघुकथा संफgॉ91ह \nपर देल गेल । परफgइखखतु एकर चचफgॉ65 दरभंगा सिहत िमिथलफgॉ64चलक कोनो िहफgइखखदी अखबार नै केलक, आकाशवाणी \nदरभंगा सेहो पूणफgॉ61 चुफgइ9एपी साधने रहल आ अपन जाितवादी चिरफgइ55 लोक सभक सोझफgॉ6ॉ राखलक ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nगूगल िवदेह बुवg270स : \nिवदेह फgॉइ5ारा गूगलक सहयोगसँ ४०० सँ बेशी मैिथली िकताब गूगल बुफgइैएस पर १००% फg4ए9ाउज आ डाउनलोडक \nसुिवधाक संग ऑनलाइन कएल गेल । अंफgॉ91ेजी -मैिथली शफgइ9इदकोषकफgइ4ॉ कॉमन िफgॉख9एिटव  शेयर अलाइक लाइसेफgइखखसक \nअफgइखखतगफgॉ61त िरलीज क एल गेल। \nसािहवg28टय अकादेमीमे मैिथली समवg288वयकक मनोनयन आ  सािहवg28टय अकादेमीक पुरवg30टकार क राजनीित: \nसािहफgइख4य अकादेमीमे मैिथली समफgइखखवयक क चयनक लेल ६ टा जाितवादी संगठन कफgइ4ॉ सािहफgइख4य अकादेमी माफgइखखयता \nदेने अिछ। ई संगठन सभ मैिथलीक ८ म समफgइखखवयकक मनोनयन केलक अिछ। ई संयोग अिछ बा दुयफgॉै6ग \nिक आइ धिर एकर सभ समफgइखखवयक मैिथल फg4ए9ाफgॉॉइण भेल छिथ, ऐ बेर सेहो ई फgॉख9म जारी रह ल। युवा पुरफgॉए4कार \nदेबामे सभ िनअम खतम करैत रेफरी फgॉइ5ारा नाम देल सभ पुफgॉए4तकपर िवचार कर बासँ मना कऽ देलिन आ एक \nसाधारण पुफgॉए4तककफgइ4ॉ ई  पुरफgॉए4कार देलिन जकर लेखक मूलतः िहफgइखखदीमे िल खै छिथ। \nकी मैिथली मावg255 मैिथली वgट09ावg332णक भाषा छी?  \nयिद सािहफgइख4य अकादेमी आ  जाितवादी संफgॉए4था सभक वश चिलतै तँ उफgइ54र हँ रिहतै। परफgइखखतु समानाफgइखखतर \nिवचारधारा आ समानाफgइखखतर रंगमंच ऐ धारणा कफgइ4ॉ फgइखैवफgॉए4त क ऽ देलक। ऐ िलंक \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ पर िवदेह मैिथली िवहिन कथा,   िवदेह \nमैिथली लघुकथा, िवदेह मैिथली पफgॉइ4 , िवदेह मैिथली नाफgॉख4य उफgइख4सव , िवदेह मैिथली िशशु उफgइख4सव , िवदेह मैिथली \nफgइ6इबफgइखखध -िनबफgइखखध -समालोचना ऑनलाइन उपलफgइ9इध अिछ। िवनीत उफgइख4पलक आर .टी.आइ. क जे उफgइ54र सािहफgइख4य \nअकादेमी देलक अिछ ओ सा िहफgइख4य जगतकफgइ4ॉ लिफgइै6जत  करैत अिछ । समफgइखखवयक आ ओकर एडवाइजरी बोडफgॉ61क \nसदफgॉए4य सभ जइ तरहफgइ4ॉ सभटा  असाइनमेफgइखखट फgॉए4वयं आ सर -सफgइ94बफgइखखधीकफgइ4ॉ दऽ देलिन ओ ऐ संफgॉए4था सभक फg4ए9ाफgॉॉइणवादी \nफgइ6इवृिफgइ54कफgइ4ॉ सोझफgॉ6ॉ अनैत अिछ । \nराजदेव मंडल, रामिवलास साहु, उमेश पासवान, रामदेव फgइ6इसाद मफgइखॉडल झाफgइ65दार , जगदीश फgइ6इसाद मंडल , उमेश \nमंडल, सुभाष चफgइखखफg4ए6 यादव , फgइ6इेमशंकर िसंह , डॉ. उदय नारायण िसं ह \"निचकेता\", मेघन फgइ6इसाद  आिद लेखक \nिनःफgॉए4वाथफgॉ61 भावसँ मैिथली कफgइ4ॉ फgइ6इाणवायु द ऽ रहल छिथ।  \nपागक राजनीित: \nफg4ए9ाफgॉॉइणवादी पागक राजनीितकफgइ4ॉ तखन बफgॉख6ड  पैघ धफgॉ1इा लागल जखन खरौआमे महाकिव लालदास जयफgइखखतीक \nअवसरपर पिहल बेर आयोजक लोकिन ई मानलिन जे ई जाित िवशेषक पिरधान िमिथला मैिथलीक मंचपर \nफgइ6इयोग नै कएल जएबाक चाही आ ओ सएह केलिन। एकरा समानाफgइखखतर िवचारधारा क बड़ पैघ िवजय क फgइ65पमे \nदेखल जा रहल अिछ।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nवg262ाथिमक आ  मवg287य िववg32टालयमे िशवg252ाक मावg287यम मैिथली मावg287यमसँ: \nसुफgइ6इीम कोटफgॉ61क िनणफgॉ61यक बादो  अखनो िमिथलामे िशफgइ5इाक माफgइखैयम मैिथली नै अिछ। ऐ सफgइ94बफgइखखधमे एक टा बैठक \nिनमफgॉ61लीमे भेल जइमे जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉडल , राम िवलास साहु, राजदेव मफgइखॉड ल, वीरेफgइखखफg4ए6 यादव आिदक \nउपिफgॉए4थितमे राहुल कुमार जीक संयोजकफgइख4वमे िवदेह िवचार गोफg41ैी सफgइ94पफgॉखइ भेल आ  हफgॉए4ताफgइ5इर अिभयान भेल। \nपरफgइखखतु ई िचफgइखखता सेहो फgइ6इकट कएल गेल जे मैिथली सािहफgइख4यक वतफgॉ61मान जाितवादी आ फgइ6इितिफgॉख9यावादी िसलेबसकफgइ4ॉ \nबदलल जाए, आततायी जाितवादी जमीफgइखखदारक जी वनी कोन गुलाम मानिसकताक अफgइखखतगफgॉ61त िसलेबसमे राखल \nगेल अिछ? कोसी पुलक उफgॉ1खाटनक अवसर पर मुफgइै1यमंफgइ55ी नीतीश कुमारकफgइ4ॉ ऐ सफgइ94बफgइखखधमे फgॉए4मार पफgइ55 देल गेल।  \nएकर अलाबे िवदेह गोफg41ैी (पिरचचफgॉ65 / फgइ6इैिफgइैएटकल लैबोरेटरी फgइ6इदशफgॉ61न ) सािहफgइख4यक िविभफgॉखइ आयामपर सफgइ94पफgॉखइ भेल। \nनेपाल मे मैिथली: \nडेनमाकफgॉ61 एफgइ94बैसीक सहयोगसँ  \"बुिधयार छौड़ा आ राफgइ5इस \" ( रमेश रफgॉ1ैन िलिखत नाटक ) कई दजफgॉ61न फgॉए4थानपर \nमंिचत भेल । िवफgॉइ4ापित पुरफgॉए4कारक घोषणा भेल , दू लाखक पुरफgॉए4कार रामभरोस कापिड़ फg41एमरकफgइ4ॉ भेटल िन। \nरंगमफgइैखच आयोजनामे जनकपुरमे मैिथली नाटक तथा सफgॉ64फgॉए4कृितक कायफgॉ61फgॉख9म सफgइ94पफgॉखइ  भेल । सफgॉ64फgॉए4कृितक कायफgॉ61फgॉख9ममे \nगीत एवं नृ◌ृफgइख4य फgइ6इफgॉए4तुत भेल। \nजानकी नवमी पर जनकपुरमे बम िवफgॉए4फोट भेल , झगड़ू मफgइखॉडल सिहत कई संफgॉए4कृितकमफgॉ6खक हफgइख4या भेलिन । \nपरमेफgइ5खर कापिड़ घा इल भेला। \nफgॉए4वफgॉए4फgइख5य मिहला फgॉए4वफgॉए4फgइख5य पिरवार - फgॉए4वफgॉए4फgइख5य समाज मूल नाराक संग  यदुकोहा आ माची िझटकिहयामे सड़क \nनाटक फgइ6इदशफgॉ61न भेल। पिरवार िनयोजनपर आधािरत जंगलमे मंगल नामक मैिथली भाषाक सड़क नाटक \nिपिसआइ नेपालक सहयोगसँ फgइ6इितिवफgइ94ब रंगमफgइैखच जनकपुर फgइ6इदिशफgॉ61त केलक। \nयुवा नाफgॉख4यकला पिरषद परवाहा देउरी फgॉइ5ारा िबफgॉख9मी शफgइ94वत २०६९ क पूवफgॉ61 सफgइखखफgइखैयामे अफgइखखतररािफgॉएॉफgॉ99य मैिथली \nनाटक महोफgइख4सव आयोिजत भेल , उदघाटन गणतफgइखखफgइ55 नेपालक पिहल  राफgॉएॉफgॉ99पित डा .रामवरण यादव केलिन। \nमहोफgइख4सवमे नेपाल आ भारतक आठ नाफgॉख4य समूह भाग लेलक। \nनिचकेता क \"एक छल राजा\"क मंचन सरफgॉए4वती पूजनोफgइख4सव तथा वसफgइखखत पंचमी मेला २०६८ क अवसर पर \nितलाठी मे भेल। \nहम जखन बफgइै4चा रही तँ गाममे “देशी कौआ” आ “कार कौआ” दुनू देखाइ पड़ैत छल, “कार कौआ” \nचकमक आ ककफgॉ61श , “देशी कौआ” हफgइ9खलुक  रंगक आ मधुर आवाजबला। लोक ककरो ककफgॉ61श बोलीकफgइ4ॉ सुिन  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nबजै छला- “केना कार कौआ सन बजै छफgइ4ॉ।” एफgइ94हर िकछु बखफgॉ61सँ “देशी कौआ” िवलुफgइ9एत भऽ गेल अिछ , लोक \nसभकफgइ4ॉ एकर  दुख छै। चा फgइ65 िदस  कार कौआक साफg411ाफgइै6य फgॉए1याफgइ9एत अिछ। \n  \n  \nगजेफgइखखफg4ए6  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गवg32ट  \n२.१. िश वकुमार झा ‘िट हgछुघ लू’-िहg।छज  रागमन  \n  \n२.२. जगदीश वg262साद मवg283 ड ल-लघुकथा-कलंक   \n  \n२.३. िबफgइखखदेफgइ5खर ठाकुर - वg262ेम -पवg255  / सपनाक अबसान  \n२.४.वg262सुन  िसंह- नारीक चिरवg255 सभसँ रंगल कथासंवg39छह ‘िजवg3छ9ी ’ \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \n२.५. जगदानफgइखखद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा- लाशसँ भरल वg399ेन / सभसँ िवg262य बवg30टतु \nिश वकुमार झा ‘िट वg298 लू’ \nिवg325  रागमन  \nआफgइख4 मासँ जीबाक फgइ6इवृित रखेबला लोककफgइ4ॉ जखन पिर  िफgॉए4 थ  ित वश अिव रल फgॉए4 नात जीवन शैलीकफgइ4ॉ जीवाक अनगफgॉ61ल \nफgइ6इयफgइै9 करए पड़ैत छैक तँ जीवनक शैलीमे पिर वफgइ54फgॉ61न अवफgॉएइ यंभावी भऽ जाइत छैक। इहए दशा मौिल क \nरसाफgॉए4 वा दन करैत अपन सािह फgइख4 य साधनासँ समाजकफgइ4ॉ अनुशािस  त फgॉए4 वफgॉए4 थ मनोरंजन देबाक फgइ6इयफgइै9 करैबला \nआशुकथाकारकफgइ4ॉ सेहो होइत अिछ  । \n      हिर मोहन बाबू हाफgॉए4 य सफg411ाट छिथ  । मैिथ ली कथाकफgइ4ॉ जनिफgइ6इ  य बनेबाक दृिफgॉएॉ ट  ऍं िह नक फgइ6इयास अतुलनीय \nमानल जाइत अिछ । गंभीर िच फgइखख त न हेतु अनुशीलन करबाक लेल सामािज क अफgइखख तफgॉ61फgॉइ5फgइखख फgॉइ5  ओ िव डफgइ94 बनाकफgइ4ॉ अपन \nसरल शैलीमे आरोहन कऽ मैिथ ली सािह फgइख4 यकफgइ4ॉ मनोरम रसाफgॉए4 वादन फgइ6इदान केलिन  । िक छु फgॉए1 य ित फgॉख9मक फgॉख9ममे हाफgॉए4 य  \nसफg411ा ट ई िब सिर  गेलिथ   जे गंभीर िव षय हाफgॉए4 यक छाफgॉॉ4ीक तरमे पािन  -पािन  भऽ गेल छल। जकर फgइ6इफgइख4 यफgइ5इ फgइ6इमाण \nिह नक चिचफgॉ61त उपफgइखख या स “कफgइखख या दान” मानल गेल। सगरो आलोचनाक बािढ़  आिब  गेल छलिन । “बुफgइै4 ची  दाइ”कफgइ4ॉ \nएहेन अवफgॉए4 था मे आिन  कऽ िक एक छोिड़  देलिन ? ओना ई कोनो असहज नै। िम िथ लाक तथाकिथ क \nभलमानुषक पिर वारमे अखनो बहुत ठाम “बुफgइै4 ची  दाइ” कािन  रहल छिथ । अपफgॉए4 यफgॉ6ॉ त छिथ  कतौ अपन सासुरक \nपीड़ासँ तँ कतौ अपन नैहरक देल लावफgइखॉ य दुखमयी अफgइ5ैुसिर  तासँ। जॱ िव धवा भऽ जेतीह तँ समाजकफgइ4ॉ फgॉए4 वीकायफgॉ61 \nभऽ जाएत िक एक तँ उफgइै6 ज र साड़ीमे वाला सवल समाजकफgइ4ॉ माफgइखख य  छैक। मुदा िश फgइ5इा िव  हीन बुफgइै4 ची दाइकफgइ4ॉ छोिड़   \nपाफgइ56ाफgइख4 य  जरदगब सी.सी. िम फgइ5ैा केना भािग   सकैत छिथ ...? \nबेटी दोसरक लाज होइछ। ओकरा इफgॉए4 कूल नै पठा कऽ लालकाकी केना गलती नै केलिख न...। \n      हिर मोहन जीक ऐ उफgॉ19ेफgॉएइ यहीन उपफgइखख या सक आलोचना िह नका समफgॉए4 याक तफgइख4काल समाधान करबाक लेल \nफgइ6इेरणा देलक। आशु कथाकार समाजक देल उपहासकफgइ4ॉ बदफgॉ65फgॉएइत नै कऽ सकल आ तफgइख4फgइ5इण एकर समाधान \nिल खबाक लेल उफgॉइ4त भऽ गेल। शीषफgॉ61क देल गेल “िफgॉइ5  रागमन”। \n      फgॉए4 वा भािव क छैक बेटी कोनो ढोलनाक ताग तँ नै जे सिड़  गेला बाद िन कािल  कऽ दोस र तागमे गफgॉ6ॉथल \nजाए। तँए िफgॉइ5  रागमन दोसर केना करत। सी.सी. िम फgइ5ै पाफgइ56ाफgइख4 य जोकर बुफgइै4 ची दाइकफgइ4ॉ मॉडनफgॉ61 वाला बना कऽ \nिफgॉइ5  रागमन करत। कोनो फgइखख यायाधीशसँ साफgॉ5ए य क अभावमे नै चाहैत ि◌ नदफgॉै6षकफgइ4ॉ सजा दैत छैक तँ ओकर शफgइ9इ द -\n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nशफgइ9इ दक तादाफgइख4 फgइ94 य अनगफgॉ61ल लगैत। तिह  ना हिर मोह न जीक िफgॉइ5  रागमनमे जइ-जइ समाधानक िव फgइखख दुक उफgइख4 कषफgॉ61 भेल \nओ वएह फgइ6इमाण नै दऽ सकल जकर हिर  मोहन अिध कारी छिथ ।  \n      िफgॉइ5  रागमन अपन मोनकफgइ4ॉ जवरदफgॉए4 ती  मनौअल करा कऽ हिर मोहन िल खलिन । एतेक तँ ि◌ निफgइ56  त अिछ  \nनैसिगफgॉ61क फgइ6इित  भाक धनी उपफgइखख यासकार कतौ ऐ कचोटकफgइ4ॉ फgइ6इत् यफgइ5इ नै कएलिन  । संग-संग कोनो पारखी ई \nदु:साहस नै कऽ सकैत अिछ  जे ऐ उपफgइखख यासक माफgइखख यतापर फgइ6इफgॉ11िच  फgइखखह लगाओत। िफgॉइ5  रागमन सेहो कफgइखख यादाने जकफgॉ6ॉ \nअफgइखै या यमे िव भफgइैए त  अिछ । फgइ6इयोगवािद  ताक एहेन फgइ6इमाण मैिथ  ली सािह फgइख4 यक महाकाफgॉए1 य  िव धामे मनबोध आ फgइ6इवासी \nतथा काफgॉए1 य  िव धामे निच केताकफgइ4ॉ छोिड़   संभवत: आनठाम नै भेटत। िम स िव जली िव फgइ5ख-िव फgॉइ4ालय अफgइ5ॉात यौवना \nआ मुफgइैइ धा  छिथ । सी.सी. िम फgइ5ैा हुनक फैन भऽ गेल छिथ  । सफgइ94 पूणफgॉ61 भाषणमे आयफgॉ61क मूल भाषक फgॉएइ लो कक \nतािकफgॉ61क िव  वेचन िव फgइ5ख िव  फgॉइ4ालयक संग -संग चफgइखॉ डीचरणकफgइ4ॉ झकझोकिर   देलक। िव फgॉइ4ोफgइ54मा “कालीदास” कफgइ4ॉ \nकुमारसंभवमक नायक बना देने छलीह तँ ऐठाम चफgइखॉ डीकफgइ4ॉ अपन “बुफgइै4 ची  दाइ”मे सुयोफgइैइ य पाफgइ56ाफgइख4 य  वालाक आश \nजागव उपफgइखख यासक यथाथफgॉ61वादी फgॉख9फgॉ64ित   मानल जाए। जे मैिथ ली सािह फgइख4 यक लेल तफgइख4 फgइ5इण तँ बेछफgइ9ए प अवफgॉएइ य  छल। \nिम स िव जलीक भाषणमे जे आधुिन कता क लेब उपफgइखख यासकार देखेबाक फgइ6इयास केलिन   ओ पुफgइ64ष फgइ6इधान संकुिच  त \nमानिस कतासँ भरल कथाकिथ त िम िथ लाक सवल अथफgॉ65त सवणफgॉ61 समाज िव  शेष कऽ कऽ फg4ए9ाफgॉॉइणमे अखनो \nफgॉए4 वीकायफgॉ61 नै ओिह   काल तँ सवफgॉ61था असंभव छल। अखनो हमरा सबहक समाजमे फgॉए4 फgइ55ीकफgइ4ॉ सहचरी नै अनुचरी \nमानल जाइत अिछ । अपन वेवाक हाफgॉए4 य सँ हिर मोहन तफgइख4 कालीन सामफgॉ61फgइख5 य वान सबल मैिथ लक अफgइखख तफgॉ61दशापर तीफgॉ5ए ण  \nफgइ6इहार केलिन  , मुदा हाफgॉए4 य  समागम िम िफgइ5ै  त रहबाक कारणे ओ समाज एकर ममफgॉ61कफgइ4ॉ बूिझ   नै सकल। जॱ सभटा \nगफgइ9ए प शुफgॉएॉ क दाशफgॉ61िन  क अंदाजमे िल खल जाइतए तँ हिर मोहन जीक िफgॉइ5  रागमन ओिह ना अफgइ5इोप भऽ जइतए जेना \nसाफgइ94 यवादी जगदीश फgइ6इसाद मफgइखॉ ड ल जीक “मौलाइल गाछक फूल” आ सुभाष चफgइखख फg4ए6  यादव केर “घरदेिख या” आ \n“बनैत िव गड़ैत”क अिछ । एकटा फg4ए9फgॉॉइण सािह  फgइख4 यकार फgॉइ5ारा मनुवादी फgइ6इवृित  पर फgइ6इहार समाज फgॉइ5ारा माफgइखख य  तँ भेल \nमुदा माफgइ55 हाफgॉए4 य  आ रोचकताक कार णे। जॱ हाफgॉए4 य  नै रिह तए तँ चतुरानन ि◌ मफgइ5ैक “कला” जकफgॉ6ॉ दुित  याक \nचान मानल जेबाक संभावनाक िव शेष छल। “अकाफgइखॉ डताफgइखॉ ड व”मे लालकाकी, आवेश रानी, तारादाइ आ \nदुलारमिन क संवाद फgइ65िच  गर लगैत अिछ । ऐठाम िम िथ लाक परफgइ94 परावादी दृिफgॉएॉ ट  कोणकफgइ4ॉ उफgइ54म देखेबाक मूल कारण \nउपफgइखख या सकार नारी िश फgइ5इा ओ चेतनाक संग -संग अनुशीलनक अभाव मनैत छिथ । एतेक तँ फgॉए4 पफgॉएॉ ट  अिछ  जे \nरेवती रमण सन िश िफgइ5इ  त भाइक कारणे सकल फgॉ91ाफgइ94 य नारी पाफgइ55ा बुफgइै4 ची दाइकफgइ4ॉ आधुिन  क बनेबाक लेल तैयार भऽ \nजाइत छिथ । पित  परमेफgइ5खर होइत अिछ  । ओकर इफgइै4 छाकफgइ4ॉ केना नै पूणफgॉ61 कएल जाएत। फg4ए9ाफgॉॉइण पिर  वारक फgॉए4 फgइ55ी  \nकेना दोसर िब आह करतीह? ऐ फgइ6इकारक कफgइ9ख प ना हिर मोहन करबाक साहस नै कऽ सकलाह। ओ फgॉए4 व यं \nपरफgइ94 प रावादी समाजक अंग छिथ । तँए परफgइ94 प रा आ आधुिन कतामे सामंजफgॉए4 य फgॉए4 था िप त कराबाक इफgइै4 छाशिफgइैए त  कफgइ4ॉ \nनवल फgइ65पफgइ4ॉ सजा कऽ बुफgइै4 ची दाइकफgइ4ॉ आधुिन  क बना देलिन । कफgइखख यादानमे उफgॉ19ेफgॉएइ य हीन अंित म याफgइ55ाक पिर  णित  इहए \nभेल जे एकटा मूखफgॉ61 वािल  काकफgइ4ॉ जबरदफgॉए4 ती  ततेक आधुिन क बना देल गेल जे वतफgॉ61मान पिर  िफgॉए4 थ  ित मे सेहो फgॉ91ाफgॉॉॉ नै \nभऽ सकैत अिछ । ओइ कालक लेल तँ सवफgॉ61था अनुपयुफgइैए त भेल हएत। जे बुफgइै4 ची  दाइ पिह ल राित  सी.सी. \nिम फgइ5ैाक “नािसफgॉ61ग ” शफgइ9इ दकफgइ4ॉ नरिस ◌ ंह लगा कऽ गािर  बूिझ  गेली ओ आब डलसीक फgॉए4 था नपर “फgॉख9ोटन ”क गमला \nमंगवाक फgइ6इेरणा अपन माएकफgइ4ॉ दैत छिथ  - ई तँ सवफgॉ61था अपफgइै4 च  मानल जाए। ओना “देशी मुगफgॉ6ख िव  लायती बोल”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nपिर िफgॉए4 थ  ित  वश संभव छैक मुदा फgइ6इकृित   ओहूमे गाममे रिह  कऽ वयस भेल मुफgइ64ख वालाकफgइ4ॉ िश  िफgइ5इ  त बना कऽ \nएहेन पिर वतफgॉ61न करबाक चेफgॉएॉ टा उपफgइखख यासकारक अदूरदिशफgॉ61ता मानल जाए।  \nअिश िफgइ5इ  त पुफgइ64ष वा नारी जखन पिर  िफgॉए4 थ  ित वश पाफgइ56ाफgइख4 य संफgॉए4 कृित  आरोहण करैत अिछ  तँ चािल मे पिर वतफgॉ61न संभव \nछैक।  \n      मुदा ऐठाम बुफgइै4 ची  दाइमे िश फgइ5इाक  फgॉख9िम  क िव कास देखाओल गेल। पित क आिल◌ ंगन आ िस नेहसँ िव मुख \nनारीकफgइ4ॉ परीफgइ5इाफgॉए4 वफgइ65प आधुिन  क बनए पड़ल ऐ फgइ6इसंगमे तँ बुफgइै4 ची दाइकफgइ4ॉ आर गंभीर बना देबाक आवफgॉएइ य कता \nछल। माफgइ55 लोकिफgइ6इ  यता आ छफgॉइॉ सािह  फgइख4 य  लोलपताक कारणे एतेक अलौिक क पिर वतफgॉ61नकफgइ4ॉ समाजक लेल कोनो \nफgइ65पफgइ4ॉ िद शा ि◌ नदफgॉै1िश  त नै मानल जा सकैछ। हिर मोहन सन पारखी रचनाकारक लेखनीक कमाल मानल जाए जे \nशैली ओ फgइ6इवाहक संग -संग रोचकताक कारणे “िफgॉइ5  रागमन” लोकिफgइ6इ  य भऽ गेल अफgइखख यथा जॱ सामाफgइखख य  \nसािह फgइख4 यकारक ई फgइ6इयास रिह  तए तँ कोनो फgइ65पे सािह  फgइख4 यक लेल उपयुफgइैए त  नै मानल जइतए। भाषा शैली ओ \nफgइ6इवाहमे िफgॉइ5  रागमन अभूतपूवफgॉ61 कृित   िथ क ऐमे कोनो संदेह नै। सरल फgॉ91ाफgइ94 य समाजक शफgइ9इ द  “धी-डाही”सँ लऽ कऽ \nपाफgइ56ाफgइख4 य उपफgॉख9म धिर   कतौ ई नै बुझना जाइत अिछ  जे हिर मोहन ओइ समाजक अंग नै छिथ  जइ समाजक \nलेल संवाद िल खल गेल। अथफgॉ65त अफgइ5ॉसँ लऽ कऽ िव  फgइ5ॉ धिर   गामक “जरलाही” सन शफgइ9इ द  बाजैवाली मिह लासँ \nलऽ कऽ िम स िव जलीक भाषण धिर  एकफgइ65पता देखा कऽ ई फgइ6इमािण  त तँ अवफgॉएइ य  कएलिन  जे हुनकासँ पैघ रोम-\nरोममे पुलिक त “मैिथ ली पुफgइ55 ” ताधिर  तँ अवफgॉएइ य  नै भेल छल।   \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश वg262साद मवg283 ड ल-लघुकथा-कलंक  \n  \nकलंक  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nिद शा-िद शाफgइखख त र िद स दृिफgॉएॉ ट   उठा िव फgइ5खािम  फgइ55 देखलिन   तँ समुफg4ए6मे जोर -जोरसँ उठैत लहिड़  नजिर  पड़लिन । \nलहिड़ क गित  देिख  बूिझ  पड़लिन  जे कहॴ भूचाल तँ ने भऽ रहल अिछ । एहेन भूचाल पूवफgॉै6मे भेल छल आिक   \nपिह ल-पिह ल भऽ रहल अिछ । मुदा ई भफgॉ6ॉज केना लागत ? ने एकोटा पोथी बँचल, सभटाकफgइ4ॉ िद  वार खा गेल आ \nने एकोटा पुरान लोककफgइ4ॉ देखै छी िज  नकासँ पूिछ  लेबिन । तखन? आँिख  बफgॉखइ केने िव  फgइ5खािम  फgइ55 बफgइखख द  िप पनी तरसँ \nतकलिन  तँ फgइ55ेता युगक मफgइखख थ रा देखलिन । \n      मफgइखख थ रापर नजिर  पहुँिच ते कािल ल फgइ6इभातक सूयफgॉ61कफgइ4ॉ अधफgॉ61 दैत देखलिन  । मन िव हुँिस  गेलिन । अनेरे \nखापिड़ क ित सी जकफgॉ6ॉ जनचना -चनचना उड़ए लगलिन । एह, ओहो नौड़ी-छौड़ी कमाल कऽ गेल। अयोिध या \nराजकफgइ4ॉ ढनमना देलक। मुदा लगले मन ठमिक   गेलिन । पैछला बात इित हास-पुरान भेल, अनेरे ओकरा धुनने \nबड़ हएत तँ मोटका तोसक-सीरक बनत आब ओ युग रहल जे अनेरे पफgॉ6ॉच िक  लो ऊपरो आ पफgॉ6ॉच िक  लो \nतरोमे तड़तड़ाएत! आब तँ ठंढ़ा हवाक दवाइ िब जलीक हीटर भऽ गेल। िज नगी असान भऽ गेल, मुदा \nआचारक िक  िव चार अिछ  से कतए हरा गेल अिछ  जे एना बेर-बेर समुफg4ए6मे लहिड़   उठैत रहैए। िव फgइ5खािम  फgइ55क \nमन फेर ठमकलिन । ओह अनेरे कोन फेिर मे पड़ै छी। घरवाली घर लेती, दाय जेती छुफgइै4 छे। कते िद न जीबे \nकरब जे अनेरे माथमे मोटरी बािफgइखख ह   रखने रहब। मुदा जाबे आँिख  तके छी ताबे केना मुनल रहत। जेकर \nरफgइैए छा  ओटोमेिट क पीपनी करैत रहैत अिछ । मन निच ते रहिन  आिक  डेग उिठ  पूबिर या रफgॉए4 ता  पकिड़  \nलेलकिन । \n      जाधिर  भकुआएल रहलाह ताधिर तँ िद शफgॉ6ॉस लगलाहा जकफgॉ6ॉ पूब -पिछ मक बोध नै रहलिन  मुदा आगूक \nकटािर  देिख ते िव फgइ5खािम  फgइ55 चॱकलाह। जिह  ना गाड़ी-सवाड़ीक याफgइ55ी जीवन -मरणक बीच चलैत तिह ना िव फgइ5खािम  फgइ55क \nसवाड़ी मरल-जीअल बाट पकड़लक। आँिख  उठा देखलिन  तँ मफgइखख थ राक घर सोझमे पड़लिन । जीह हलिस  \nगेलिन । कहुना छी तँ राज-दरवारक छी िक ने। बैसैले सोनाक पीढ़ी देबे करत। सभ िद न तँ सागेक िव फgइखख या स \nने गनै छी मुदा आइ तँ छेनेक िव फgइखख या स गनब। मुदा लगले जीहक पािन  धरतीपर खिस ते मन बदललिन । की  \nमफgइखख थ रा जीबैत जीबैए आिक  मुइल जीबैए। जिह ना कोनो गाममे जँ सभ चोरे भऽ जाए तखन चोर के भेल। \nिक यो नै, मुदा सधुआ गाम नै चौफgइ65आ गाम तँ कहाऔत।  \nदरबफgइै6 जा पर पहुँिच ते िव फgइ5खािम  फgइ55पर आंगन बहारैत मफgइखख थ राक नजिर  पड़ल। पिह लुके नजिर मे अखड़ाहाक \nखलीफा जकफgॉ6ॉ मािट  क सलामी भेटलिन । हाथमे बाढ़िन  नेनिह  आंगनसँ मफgइखख थ रा बेसोह दौगल आिब  डेिढ़ यापर \nबाढ़िन  पटिक  दुनू हाथे दुनू बफgॉ6ॉिह   पकिड़  मफgइखख थ रा आंगन लऽ जा गोड़ लगलकिन । असीरवाद दैत िव फgइ5खािम  फgइ55 \nपुछलिख न- \n“मफgइखख थ रा, अहॴ तँ राम-रावणक बखेरा ठाढ़ केलॱ, अखुनका िक  हाल अिछ ?” \nिव फgइ5खािम  फgइ55क फgइ6इफgॉ11पर िध  यान नै दऽ ऋृिष क सेवामे चुपचाप लिग  गेल। \nआित फgइख5 य -सफgइख4 का र पछाित  मफgइखख थ रा मुँह खोललक-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n“बाबा महाराज, इित हास-पुरान हमरा कलंिक नी बना ठाढ़ केने अिछ । असगरमे किह यो भफgइ4ॉट हेबाक समए नै \nभेटल तँए अखन धिर  अहफgॉ6ॉ कान धिर   नै पहुँचा सकल छेलॱ, मुदा आइ....।” \nिब फgइै4 चेमे िव फgइ5खािम  फgइ55 पाकल आम जकफgॉ6ॉ टपिक   खसलाह- \n“ई तँ हमर दुरभाफgइैइ य जे अहफgॉ6ॉ सन करामातीसँ तीन युगक पछाित   भफgइ4ॉट भेल। ” \nिव फgइ5खािम  फgइ55क आमक रस पािब   मधुआएल मफgइखख थ रा बाजिल - \n“दरवारमे हम नौड़ी छेलॱ। नौड़ी-छौड़ीक मोजर कते होइ छै से अहफgॉ6ॉसँ िछ  पल अिछ । तखन हमरे दोख लगा \nिक अए कलंिक नी बनौने अिछ ?” \nमफgइखख थराक फgइ6इफgॉ11 िव  फgइ5खािम  फgइ55कफgइ4ॉ ठमका देलकिन  । तफgइख4काल बातकफgइ4ॉ टारैत बजलाह - \n“अखन हम हाल-चाल देखैए चलल छी। अहफgॉ6ॉक पुरान बात अिछ  । ओ िब ना तािफgइख4व  क िच फgइखख त नसँ नै \nहएत।” \nमफgइखख थ रा- “तखन?” \n“यएह जे सात िद नक समए िद अ। आठम िद न आठ बजे अपने आिब  किह  देब, नै जँ कोनो काजक \nओझरीमे पिड़  गेलॱ तखन अहफgॉ6ॉ सबा आठ बजे जफgइ65र पहुँच जाएब। ”\n     \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिबफgइखखदेफgइ5खर ठाकुर, धनुषा, नेपाल। हाल-कतार। \nवg262ेम -पवg255  / सपनाक अबसान   \n  \n  \nवg262ेम -पवg255   \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nहमर फgइ6इाणफgइ9एयारी नफg411ता   \nमनभिरके माया आ फgॉए4नेह माफgइ55 अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ।  \nहम ऐठाम कुशल रिह अहफgॉ6ॉक कुशलताक कामना करैत छी। अहफgॉ6ॉ क िवयोगमे िबना पािनक माछ आ िबना नेहु \nकऽ मफgॉ6ॉ स बनल हम एतऽ पिरवारक भरण-पोषण लेल फgइ5ैमजी वीक टोपी लगा िदन कािट रहल छी।   \nकािफgॉॉ4क फोनसँ साफgइै4चे हमर मन बड दुिखत अ िछ । अहफgॉ6ॉ क उपराग छल जे हमरा िबसिर गेलॱ, बराबर फोन \nनै करैत छी। अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ हमर फgइै1याले नै अ िछ । मुदा सफgइख4य ई नै छै। िकएक तँ हम तँ बस शरीर छी जिहकऽ \nआफgइख4मा अहफgॉ6ॉ  छी। जौँ फgइ5खास लेब ऽबला फोफgइैएसो  हम छी तखन ऑफgइैएसी जन तँ अहफgॉ6ॉ  छी। आब अहॴ कहू जकरा \nिबना हम एक पल बफgॉ6ॉ िच नै सकब, ओकरासँ अलग रहबाक कफgइ9खपना कोना करब ? मुदा तैयो पिर िफgॉए4थित  \nलोककफgइ4ॉ दोसर कऽ सामने िववश कऽ दै छै। आन लग काम करब, ओहो फgइ6इचफgइखॉड गमफgॉ6खमे, बड पैघ बात छै। \nघरमे बिसया-कुबिसया िकछु नै खाइ छलॱ। मुदा एतऽ सुखल खबुस िचबाएब लत भऽ गेल अिछ। नेपालमे \nरहैत काल िव देश माने फgॉए4वगफgॉ61 हएत से कफgइ9खपना करैत छ लॱ। ओतुफgॉ1इा  लोक सभ आनफgइखखदसँ, खुशी साथ जीवन \nफgॉए1यतीत  करैत हेताह, से फg41एम छल। पैसा जेना गाछसँ िहला कऽ लाख- दू लाख पठबैत अिछ, तिहना बुझाइत \nछल। शायद एखन अहूँ ओहे सोचैत हएब। मुदा देखू िफgॉ6एदेफgइ5खरी , सफgइख4य ई नै छै। फgॉए4वगफgॉ61 कहल ई जगह \nिवयोगाभासमे तड़िप-तड़िप मरऽबला फgॉए4थान छै। एत ऽ पैसाक महफgइख4व संगे मनुफgॉएॉय क खरीद-िबफgॉख9ी होइ छै।  दोसर \nिदस राित मे अहफgॉ6ॉ  संग िबताएल ओ पल सभ,फgॉए4नेहक तीत -मीठ गप-सप िबढ़नी क खोता जकफgॉ6ॉ  हमरा मानस \nपटलमे आिबकऽ िनफgइखखद तोिड़ दैए। कखनो-कखनो िवदेश छोिड़ कऽ अहॴ संग ओइठाम साग-पात खा िदवस \nगमएबाक इफgइै4छा होइ ए। मुदा िवगतक दु:ख-ददफgॉ61सँ मन तरिस जाइए। सफgइै4चे, नीक खाना, नीक कपड़ा आ नीक \nगहना लेल कतेक तरिस गेल छलॱ। नीक खाएब आ नीक लगाएब सपना भऽ गेल छल।   \nएतऽ आिब पिरवार टेबब एकटा िकनर िमलल अिछ । दाियफgइख4व पूरा करबाक एकटा सहारा अिछ। हम एतबेमे \nखुशी छी। मुदा तैयो फोन करबाक प यफgॉ65फgइ9एत पैसा आ समय नै हएब , दोसरक वशमे बड़द जकफgॉ6ॉ  जोताएब, घर- \nपिरवारसँ दूर रहब िचफgइखखताक िवषय िथक।   \nएहन िवष म पिरिफgॉए4थ ितमे हमर साथ देब, आफgइख4म िव फgइ5खास ब ढ़ाएब, अपनामे धैयफgॉ61ताक बाफgइखखध मज गूत रा खब अहफgॉ6ॉ क \nकतफgॉ61फgॉए1य  अिछ । कारण अहफgॉ6ॉक धैयफgॉ61ता आ आफgइख4म िव फgइ5खासे फgइ6इ वा समे हमरा हौसला फgइ6इदान करत।   \nअफgइखखतमे समय -समयमे फोन करैत रहब से वाचाक संग एखन िव राम। बफgॉ6ॉकी दोसर पफgइ55मे।   \n \nअहफgॉ6ॉक फgॉए4नेही   \nएकाफgइखखत राम  \nमफgइ64 भूिम टोल,कतार   \n  \n२ \nसपनाक अबसान   \nएक िदन रमलोचना आंगनमे सँ महेश महेश... िकलोल करै छिथ। तखन चौिकये परसँ काकी कहै छिथन, \nबौआ एफgइ94हरे आ उ- काकीक मन बड िपड़ा एल आ मन िखफgॉखइ रहए। रमलोचना गामक बेटा आ महेसक संगी  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nछल। बुिढ़या रमलोचनाकफgइ4ॉ बजा कऽ महेशकफgइ4ॉ वृताफgइखखत सुनबैत छिथन।  \nमहेश जे तीन साल पिहने गेल छलाह कतार, अपन सपना पूरा करबाक लेल। ज यबाक बेर अफgइख4यफgइखखत हिषफgॉ61त- \nमाएला घर बनाएब, पफgइै9ी क लेल नीक कपड़ा, बफgइै4चा -बुफgइै4चीकफgइ4ॉ नीक फgॉए4कूलमे पढ़ाएब आ जबान बिहनक शादी \nकरब। हतपतमे पाफgॉए4पोटफgॉ61 बनौलक। अपन िकयो नै रहै िवदेशमे। तैयो घरक पड़ोसी मदनक सहयोगमे हुनकर \nमामासँ वीजा मङौलक। पिहने किनए पैसामे भऽ जाएत किहतो फgइ9एलेनपर चढ़ऽसँ पिहने १ लाख नगद लेबाक \nिजद करऽ लागल। पैसा नै भेलाक कारणे दोबर कऽ कागज बनबा लेलक। आब दूध-माछ दुनू बातर भऽ \nगेलै महेशकफgइ4ॉ। की करत घरमे, सभ सदफgॉए4यक आँिखक नोर पोछैत ओ गेलाह कतार। मुदा हुनका सभकफgइ4ॉ नै \nचाही एना, काम नाथुरकफgइ4ॉ कैहक िदन-राित धूपमे तबुक उठाएब आ देह धुिन िबिफgइ9खडङ कफgइखखसफgॉ99फgइैएश नमे काम \nकरब। नै खएबाक नीक फgॉए1यवफgॉए4था , नै सुतबाक। कफgइ94पनी सेहो सफgइ9एला इ।  \nघरक याद बड सतबैक महेशकफgइ4ॉ। मुदा फgइ6इितफgइ5ॉा क अटल रहिथन महेश। कतबो दु:ख पीड़ा होइतो काम नै \nछोड़िथन। ओइठाम फgइ9इयाज बिढ़ कऽ घर िगरवी रखबाक िफgॉए4थ ित आिब गेलै। एतऽ पगार जिहनाक तिहना। \nिदन-िदन सोिच-सोिच कमजोर भऽ गेल बेचारा महेश। एक िदन काम करैत काल करेफgइखखट ला िग गेल हुनका। \nसाथी-संगी क सहयोगमे अफgॉए4पताल ल ऽ जा बचलिथ। मुदा हाथ िबना काम कऽ भऽ गेल। ऊपरसँ कफgइ94पनी \nतोरा ग फgइ9खतीसँ करेफgइखखट लागल आ कफgइ94प नीक समान सभ नोकसा न भेल कहैत मफgॉ6ॉ स सेहो कािट लेलक। शरीर \nिबना कामकफgइ4ॉ भेलासँ उपचार करएबाक बदला महेशकफgइ4ॉ घर पठा देलक। महेशक आँिखसँ नोर बर्-बर् टपकैत \nरहल।   \nघर पहुँचलाक बाद ओ माएक िफgॉए4थ ित देिख बौक भऽ गेलाह। जेना मुँहसँ िकछु अबाज नै िनकलल। माय \nसेहो अिफgइखखतम सफgॉ6ॉ स रोकने बस महेशक लेल। बौआ-बुफgइै4ची  बाबुक सनेसक फgइ6इ ती फgइ5इा मे। प फgइै9ी क लेल सेहो िकछु \nनै। हाथ खाली। बड फgइैइला िन भेलिन महेशकफgइ4ॉ।  \nिकछु िदन बाद उपराग सभसँ महेशक धैयफgॉ61ताक बाफgइखखध टुिट गेलै। ई बाफgइखखध बड मज गूत होइ छै आ टुटलापर \nसवफgॉ61नाश होइ छै। यएह भेल महेशक साथ। अपन जबान बिहनक िववाह दहेजक कारण नै भऽ सकल आ \nगामक लोकक ताना सुिन-सुिन ओ पागल भऽ गेलाह।   \nमहेश बिन कऽ सृिफg416क रफgइ5इा करब उफgॉ19ेफgॉएइय  रखने हमर बेटा ऐ गरीबीक चपेटामे िजनगी नरक बना लेलक। \nआ हम सभ दर-दर भटिक रहल छी। अते कहैत बुिढ़याक आँिखमे नोर भरल आ जोर-जोरसँ िचिचया उठल \nआ िधया-पुता जकफgॉ6ॉ  हुचिक-हुचिक कानऽ लगलीह। \n \n \nरचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nवg262सुन िसंह , महोवg25टरी  \n  \nनारीक चिरवg255 सभसँ रंगल कथासंवg39छह ‘िजवg3छ9ी ’  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n \n \nिजफgॉ19ी कथासंफgॉ91हक बारेमे हम पिहलबेर सामािजक सफgॉ1ैाल फेसबुकके माफgइखैयमसँ जानकारी  पएलहुँ । अफgइ9एपन गृह \nिजफgइ9खला महोफgइ54रीक सदरमुकाम जलेफgइ5खरमफgॉैए एिह पोथीक िवमोचन भेल खबर  सुिनकऽ हमरा मनमे फgॉए4वभािवक एिह \nपोथीके बारेमे आओर जानकारी लेबाक इफgइै4छा भेल । अफgइ9एपन  बाफgइ9खयावफgॉए4थामफgॉैए मैिथली भाषा सँ पिरिचत निह \nहोएबाक कारणसँ हमरा अफgइ9एपन मातृभाषा फgइ6इित  आओर वेस फgइ64िच आ फgॉए4नेह अिछ । एिह भाषाक बारेमे जतेक \nभऽ सकैय ओतेक जानकारी आ एिह सऽ सािमफgइ9एयता बढएबाक इफgइै4छा हमरामे फgॉए4वभािवक अिछ । संगैह \nसािहफgइख4यके िवफgॉइ4ाथफgॉ6ख आ फgइ6इेमी  होएबाक कारण सँ हमरा एिह पोथीक फgइ6इित िवशेष िजफgइ5ॉासा छल ।  \nकािफgॉ5ॉतक मासमे हम िवजयादशमीसँ छिठ पाविनधिर जलेफgइ5खरमफgॉैए रहलहुँ । हमर िभफgइ55  नागेफgइखखफg4ए6कुमार कणफgॉ61 सँ भेटक \nफgॉख9ममफgॉैए संयोगवश एिह कथा संफgॉ91हक बारेमे हम हुनका सँ पुछलहुँ । भाइटीकाक िदन हुनकर गाम सुगामफgॉैए \nिचफgइ55गुफgइ9एत पुजाक अवसर पर गेल छलहुँ त ओ  हमरा िजफgॉ19ी उपहारफgॉए4वफgइ64प देलाह । पोथी भेटैत मन खुस \nभगेल । हमर पिहल मैिथली कृित पढबाक अनुभव केहन हायत से सोिचकऽ हम आओ र फgइ6इफुिफgइ9खलत भऽ गेलहुँ \n। \nअिगला िदन भोरे उठैत हम िजफgॉ19ीके हातमे लेलहुँ । सुफgइ64वातमे रहल िटफgइ9एपणी सभ पिढकऽ  िकछ पूवफgॉ61जानकारी \nलेलाक बाद हम एिह पोथीके पिहल कथा ‘पूmल पूmलाइएकऽ रहल’ पढलँहु । कथा समापन होइते हमर \nिभतरके पाठक फgइ6इसफgॉखइ भगेल । हमरा लागल जे एिह कृिफgइ54 पढ बाक लेल हम एतेक िबलफgइ94ब िकया कएलहुँ ।   \nहमरा कथाकार सुिजत कुमार झा आ एिह कृित फgइ6इित और िवफgइ5खास बढल जखन पिहला कथा पढलाक  बाद \nहमरा आरो कथा पढबाकलेल पफgॉखइा उफgइ9खटएबाक इफgइै4छा फgॉए4वतफgॉए4पूर्mत भेल । एकटा लेखकके िवजयक लफgइ5इण \nइहे छैक जे हुनकर कृिफgइ54के पाठकगण सुफgइ64 स लऽकऽ अफgइखखतधिर पढबाक इफgइै4छा होय  । \n‘पूmल पूmलाइएकऽ रहल’ के िपंकीके अपन संगै भेल धोखाके अवसिरमे पिरवतफgॉ61न करैत देखलहुँ त ओकर \nिववेकके मन सलाम कयलक । तिहना ‘नव फgॉए1यापारक ’ साधनाक असफgइखखतुिफg416 आ नारी  अिधकारक अपफgॉए1याफgइै1यासँ \nअफgइ9एपन घरसंसार फgइ6इितके िजफgइ94मेवारी सँ दुर भेल देखलहुँ त लाग ल अपने अडोसपडोसके ककरो िचफgइ55ण छैक । \n‘खाली घर’ आ ‘फgॉए1यथफgॉ61क उडानमे’ मुफgइै1य पाफgइ55 सभक  मनोवैफgइ5ॉािनकपफgइ5इक सूफgॉ5एम दशफgॉ61न भेटल । तिहना ‘लाल \nडायरी’ मे एक उफgइ54म ‘सफgॉए4पेफgइखखस  िफg4ए5लर ’क फgॉए4वाद भेटल त ‘िजफgॉ19ी ’क िगफgॉखइी अपने समाजक दीशाहीन नवपुफgॉए4ताक \nयथाथफgॉ61परक  िचफgइ55ण अिछ । िजफgॉ19ीक आओर कथामे से हो उठाएल गेल िवषय वहुत यथफgॉ65थफgॉ61परक अिछ । एिह  \nसंफgॉ91हक कथा पढलाक बाद हमरा लागल जे इ त अपने अडोसपडोसक काका , काकी, भाइ, विहन, दाइ, आ \nबाबाक जीवनक िचफgइ55ण अिछ । मनमे फgॉए4वाभािवक फgइ64पसँ एकटा आवाज अवैत छल , ‘ एहन फलानाकसंग से \nहो भेल छल, फलानाके फgॉए4वभाव त  िठके एिहना छैक’ । \nिजफgॉ19ीक िवशेषतासभक बात कएल जाए त एिहके फgइ6इफgइख4येक कथामे नारी मुफgइै1य पाफgइ55 (एचयतबनयलफgॉएॉकत ) अिछ । \nनारीक चिरफgइ55क िविभफgॉखइ रंगक एिहमे फgइ6इफgॉए4तुित कएलगेल अिछ । िपंकी आदशफgॉ61 जीवनसाथीक उदाहरण छिथ त \nसाधना एक लापरवाह गृिहणीके । िगफgॉखइी अफgइ9एपन लफgॉ5एयसँ भटकल  युवतीक फgइ6इितिनिध छिथ त ममता कफgइ9खपनाक \nपफgॉ14 लगािबकऽ उडान करिनहार फgॉए4वफgइ96फgइ6इेमी  मिहलाक । िनमाक पफgइै9ीवफgॉ6इताक ढॲग आ लालिच चिरफgइ55 पाठकक मन \nिसहोिर दैत अिछ त कामनी मैडमक ममफgइख4व कफgइ64णाक भाव जगबैत अिछ । एिहसँ इ अनुभव होएत अिछ जे \nअफgइ9एपन समाजमे बहुतरास मिहला छिथ जे अफgइ9एपन घरसंसार सफgइ94हािरकऽ रहल छिथ आ तेहनो मिहला छिथ जे  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nकोनो नै कोनो कारणसँ अफgइ9एपन जीवनक माला समेिटकऽ निह राखऽ सकल छिथ । कथाकार झा एक  \nफgइै1भचकबतिफgॉएॉभ (बहुमुखी) सजफgॉ61क छिथ एिह बातक फgइ6इमाण से हो एिहसँ भेट जाइत अिछ ।   \nएक पाठकक नजरसँ देिख त िजफgॉ19ी कथा संफgॉ91ह पढलाक बाद हमरा एक रोमाफgइखखचकारी सािहिफgइख4यक  याफgइ55ाक \nफgॉए4वाद भेटल जािहमे अफgइ9एपन िमिथलाफgइैखचलक घरघरके कहानी वहुत कुशलतापूवफgॉ61क  कथाकार झा फgइ6इफgॉए4तुत कयने \nछिथ । हुनकर आगामी कृितक फgइ6इितफgइ5इा करैत हुनका िजफgॉ19ीक लेल  बधाइ दैत छी, संगैह हुनकर आगामी रचना \nसभकलेल शुभकामना दैत छी । \n \n \n \n  \nऐ रचनापर अ पन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \n \n३. पवg32ट \n \n३.१. जगदीश चवg288वgट06 ठाकुर ‘अिनल’- की भेटल आ की हेरा गेल   (आवg28टम गीत )- (आगवg363 ) \n  \n३.२. िबवg288देवg258र ठाकुर \"नेपाली\"- हमर समाज बौरा गेल / परदेशी िपया/ जवg288मब दुलवg36छभ ऐ  धरतीपर  \n  \n३.३. जगदानफgइखखद झा ‘मनु’- गजल १-४ \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n  \n३.४. िशव कुमार यादव- गजल  \n  \n३.५. मुवg382ी कामतक दूगो किव  ता वg30टववg27टछ समाज / माय एक चुटकी नुन दअ दे...  \n  \n३.६.१. राजदेव मवg283 ड लक तीन गोट किव ता-नवg370गरा मजदूर / मनक दुआर/ छवg363हक वg265प  २.\nजगदीश वg262साद मवg283 डलक पवg363चटा गीत -अिब ते अगहन./ उपजल खेत./ धूल चरण./ उनटन./ जान \nिव चार......दूटा किव ता- (ित लासंवg389ाित  क अवसरपर) सतबेध/गुवg26टवg25टर   \n  \n३.७. राजेश कुमार झा-शराबक लेल  \n  \n  \n३.८. िबनीता झा-देखू आइ एफबी परक खेल  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nजगदीश चवg288वgट06 ठाकुर ‘अिनल’ \nकी भेटल आ की हेरा गेल   (आवg28टम गीत )- (आगवg363 ) \n  \n  \nभोरे उिठ फgॉए4मरण करै छी  \nपिरजन, िफgइ6इयजन , गुफgइ65जनकफgॉैए \nआसन-फgइ6इा णायामक आदित \nशुफgॉइए करैए तन -मनकफgॉैए \nसािहफgइख4यक आनफgइखखद हमर  \nिदनचयफgॉ65मे अिछ समा गेल , \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल । \n  \nके जानय कािफgॉॉ4 रही ने रही  \nमोनक सभ बात कही ने कही \nयाफgइ55ी , हिरमोहनसं एखनहुं \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nखाली निह छिथ िमिथलाक मही \nसे सोिच सूप सन अिछ करेज \nआ देिख नैन अिछ जुड़ा गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल । \n  \nसॱसे दुिनयाले एक सूयफgॉ61 \nसॱसे दुिनयाले एक चान \nलाख तरेगन केर संग \nसॱ◌ेसे दुिनयाले आसमान \nओ कलाकार, ओ वैफgइ5ॉािनक  \nसभ बना कतऽ छिथ नुका गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल। \n  \nभगवानक दशफgॉ61न होइए \nशुभ िचफgइखखतनमे, शुभ कीतफgॉ61नमे \nहिरयर धरती, सुफgइखखदर अका स \nशुभ दपफgॉ61णमे, शुभ अपफgॉ61णमे \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nदेखै छी चाफgइ65कात हमर  \nअिछ फूल कते नव फुला गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल। \nहम छी कृतफgइ5ॉ एिह अिफgॉए4तफgइख4वक  \nजे जीबा केर आधार देलिन \nमंगनीमे भेटल रौद, हवा \nआ देखबाले संसार देलिन \nदुिवधासँ मुिफgइैएतक मंफgइ55 फgइ6इ बल \nपथ महाजनक अिछ िसखा गेल, \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल। \n  \nहम छी ऊ जफgॉ65 , जीवन-ऊजफgॉ65  \nहम उफgइख4सव छी ऐ  तन-मन केर \nशािफgइखखत , फgइ6इेम , आनफgइखखद माफgइ55  \nअिछ लफgॉ5एय हमर एिह जीवन केर  \n  \nउफgइख4साह भरल , उफgइ9खलास भरल  \nउफgइख4कषफgॉ61क पथ अिछ देखा गेल,  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nहम सोिच रहल छी जीवनमे \nकी भेटल आ की हेरा गेल । \n \n(फgॉख9मशः ) \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिबवg288देवg258र ठाकुर \"नेपाली\", धनुषा- नेपाल, हाल- कतार \nहमर समाज बौरा गेल / परदेशी िपया/ जवg288मब दुलवg36छभ ऐ  धरतीपर  \n१ \nहमर समाज बौरा गेल   \nएखनुक सभसँ पैघ सबाल \nअिछ सगरो बल फgइख4का रे ब लफgइख4का र  \nगफgॉ6ॉ उमे ब लफgइख4का र, शहरमे ब लफgइख4का र  \nदेशमे ब लफgइख4का र, िवदेशमे ब लफgइख4का र  \nबुझू जे घोर कलयुग छा गेल   \nमाने हमर समाज बौरा गेल ।।   \n \nअफgइख4याचार , आतंक, मिहला िहंसा   \nिनफgॉए4तफgइ9इध भ ऽ सभ केऊ देखैत अिछ   \nजनता तँ आपसमे फुटले देखब   \nलुटेराक फgइ55ाससँ सरकारो डगमगा गेल \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nमाने हमर समाज बौरा गेल।।   \n \nसुरफgइ5इाकमफgॉ6ख पथफg41एफg416 भऽ जुआ खेलै  \nशािफgइखखतसेना िह नता बोधमे दाफgइ64 पेलै  \nअशािफgइखखतक भूमिरमे ध रती खौझा गेल   \nमाने हमर समाज बौरा गेल।।   \n \nकतौ फेसबुकसँ बलफgइख4का र  \nककरो फgॉए4काइपमे बलफgइख4का र  \nकखनो िनफgइ94बुजसँ बलफgइख4का र  \nतँ कतौ फgॉख4वीटरमे बलफgइख4का र  \nएहन अपराध स वफgॉ61फgइ55  छा गेल   \nमाने हमर समाज बौरा गेल।।   \n \nसहनशीलताक फgइ6इितमूितफgॉ61 नारी   \nमयफgॉ65दाक पराकाफg41ैा  होइ छै  \nमाया-फgइ6इेमसँ जगत फुलाबै  \nफgॉए4वफgइ96 दशफgॉ61नक फg4ए6फg416ा हो इ छै  \nमुदा दुभफgॉ65फgइैइय दानवक उदय भेल   \nसकुनी मामा संग कंसक आगमन भेल   \nफg4ए6ौप दीक चीरहरण, सीताक फgइ64पहरण   \nिनफgइखखद नीय घटना आइ फेर दोहरा गेल   \nमाने हमर समाज बौरा गेल।।   \n \nकी कहु देखलॱ घोर अनैितक बात \nजइठाम देखू बलफgइख4का रे ब लफgइख4का र  \nबेटीक ब लफgइख4का र, दीदीक ब लफgइख4का र  \nमौसीक ब लफgइख4का र,िपउसीक ब लफgइख4कार  \nबुझु जे घोर कलयुग छा गेल   \nमाने हमर समाज बौरा गेल।। \n \n२  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nपरदेशी िपया   \nकोना िबसरलॱ मुँहो हमर   \nभेलॱ अहफgॉ6ॉ  कोना िवरान   \nजफgइखखम - जफgइखखमक वफgॉ6इत-बफgइखखधनसँ  \nपलभिरमे भऽ गेलॱ आन।   \n \nदेख सपनामे छाती फटैए  \nिबपदामे देख कऽ िदल धड़कैए   \nलोकक िपया घर आबै छिथ \nहमर आँिखसँ नोर खसैए।  \n \nजफgइखखमेसँ हम भेलॱ अभगली   \nबचपन िछनल सासुर पौली   \nबाली उमरमे भेलॱ परदेसी   \nिबनु िपयाक जीवन िबतौली।   \n \nकेश फफgइ9खकौवामे तेल गफgइ94कौ आ  \nलऽ जाइत छलॱ पान-मखान   \nटोकलक िबफgइै4चे बाट मुझौसा   \nअहफgॉ6ॉ  गामक बुढ़बा हजाम।   \n \nनीक नै लागए िबन अहफgॉ6ॉ के  \nलौटब किहया अपन गाम   \nअसग र आफgॉ15न दफgॉ6ॉ त कटैए  \nिबन अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ ठाम-ठाम । \n३ \nजवg288मब दुलवg36छभ ऐ  धरतीपर  \nजफgइखखमब दुलफgॉ61भ ऐ  धरतीपर।  \nमािट-पािन अिछ जकर महान।।  \nसिदयोसँ पिरचचफgॉ65 पौने।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nअिछ आयफgॉ61समाज िबधमान।।  \n  \nपूवफgॉ61ज िजनकर नाना फgइ5इेफgइ55मे।  \nकुशल, फgइ5ॉानी , गुणवान छै।।  \nइितहासक हर पफgॉखइापर।  \nएकसँ एक नीक नाम छै।। \n  \nएखनुक मैिथल पथफg41एफg416  भऽ।  \nकुकमफgॉ6ख -कुसंफgॉए4का री भऽ रहल।।  \nआधुिनकता क दुगफgॉ61िफgइखखधत हवासँ।  \nधाराशाही िमिथ लाकफgइ4ॉ कऽ रहल।।  \n  \nएहन िवष म पिरिफgॉए4थितमे।  \nअपन कतफgॉ61फgॉए1य क बोध करब।।  \nिछिड़आएल, भुलल, भटकल जनकफgइ4ॉ।  \nलऽ सफgइख4मागफgॉ61क ओर चलब।।  \n  \nई पुनी त कमफgॉ61योगी सभमे।  \nअिछ हमर चरण बफgइखखदना।।  \nसफgइ94पूणफgॉ61 फgइ6ॉफg416ा  एवम् समाजमे।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nऐ नवबषफgॉ61क शुभकामना।।  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदानफgइखखद झा ‘मनु’ \nफgॉ91ाम पोफgॉए4ट - हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \n  \nगजल - १  \n  \nभूतलेलहुँ िकए एना िमत बना िलअ   \nछोिड़ सगरो बहानाकफgइ4ॉ  िफgइ6इत लगा िलअ   \n  \nवचन नै देब हम नै िकछु मोल एकर   \nआउ चिल संगमे  हमरो अफgइ9एपना  िलअ   \n  \nकफgॉ6ॉट पसरल िबफgइ5एब कहु एतेक कोना   \nफूलकफgइ4ॉ लय क s मोनक संसय हटा िलअ   \n  \nजुिन बुझू आन जगमे सपनोसँ कखनो   \nबूिझ अफgइ9एपन कनी छू ठोरसँ सटा िलअ   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n  \nफgइ65प सुफgॉखइर अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ ई ओिहपर बदरा   \nजीब कोना करेजामे \"मनु\" बसा िलअ   \n  \n(बहरे - असम, माफgइ55ा फgॉख9म - २१२२-१२२२-२१२२ ) \n  \nगजल-२  \n  \nजीवन कखन तक छैक नै बुझलक  िकयो   \nकखनो करेजक गफgइ9एप   नै जनलक  िकयो   \n  \nभेटल  तँ जीवनमे सुखक संगी बहुत   \nदेखैत दुखमे आँिख नै तकलक िकयो   \n  \nदुखकफgइ4ॉ अपन बेसी बुझै िकछु लोक सभ   \nभेलै जँ दोसरकफgइ4ॉ तँ नै सुनलक  िकयो   \n  \nसिदखन रहल भागैत सभ काजे अपन   \nआनक नोर घुइरो कs नै िबफgइ5एलक िकयो   \n  \nजीवन  तँ अिछ जीवैत 'मनु' सभ एतए    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nमइरो कs जे जीवैत नै बनलक िकयो   \n  \n(बहरे- रजज, २२१२ तीन-तीन बेर सभ पफgॉ64ितमे) \n  \nगजल-३  \n  \nजखन खगता सभसँ बेसी तखन ओ मुँह मोिड़  लेलिन   \nजािन आफत  छोिर हमरा सुखसँ नाता जोिड़ लेलिन   \n  \nदेिख चकमक रंग सभतिर ओिहमे बिह  ओ तँ गेली   \nजािन खखड़ी ओ हमर हँिसते करेजा कोिड़  लेलिन   \n  \nबफgइखखद केने हम मनोरथ अफgइ9एपन सिदखन चूप रहलहुँ  \nपाफgइैखच बरखे आिब देख फेर सपना तोिड़  लेलिन   \n  \nदुखसँ अफgइ9एपन अिधक दोसरकफgइ4ॉ सुखक िचफgइखखता कएने  \nआँिख जे फूटै दुनू तैँ एक अफgइ9एपन फोिड़ लेलिन   \n  \nचलक सफgइ9एपत संग लेलहुँ जीवनक जतराक पथपर   \nमेघ दुखकफgइ4ॉ देखते ओ संग 'मनु'कफgइ4ॉ छोिड़ लेलिन   \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \n(बहरे - रमल, माफgइ55ाफgॉख9म - २१२२ चािर-चािर बेर सभ पफgॉ64ितमे)     \n  \nगजल -४  \n  \nिकए तीर नजिरसँ अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ चलैए   \nहँसी ई  तँ घाएल हमरा करैए   \n \nमधुर बािज खन-खन पएरक पजिनयफgॉ6ॉ   \nहमर मोन रिह रिह कए डोलबैए    \n \nफgइ5एलकए हबामे अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ खुजल लट   \nकतेको तँ  दफgॉ6ॉतेसँ   आङुर  कटैए \n \nससिर जे जए जखन आँचर अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ  \nिजला भिर   करेजाक धड़कन फgइ64कैए   \n  \nअहीँकफgइ4ॉ तँ मुँह  देिख जीबैत 'मनु' अिछ   \nिबना संग नै सफgॉ6ॉस िमिसयो चलैए   \n  \n(बहरे - मुतकािरब, माफgइ55ाफgॉख9म -१२२-१२२-१२२-१२२) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nिशव कुमार यादव \nगजल \n \nकतऽ नुकेलहॴ गे िदलतोिड़या \nकतऽ भसेलहॴ गे मनतोिड़या \n \nतोहॴ तँ हमर मनमीत गे \nकतऽ हरेलहॴ गे संगतोिड़या \n \nचान सन तफgइ44 हमर सजनी गे \nकतऽ िबलेलहॴ गे नैनतोिड़या \n \nतफgइ44 तँ हमर भगजोिगनी गे \nकतऽ पड़ेलहॴ गे पगतोिड़या \n \n\"िशकुया\" हेरान तोड़ा लेल गे \nकतऽ भसेलहॴ गे मनतोिड़या \n \n(आशीष अनिचफgइखखहार जीक पफgॉ6ॉित \"कहफgॉ6ॉ नुकेलही गे िदलतोिड़या गे मनतोिड़या \" के देिख कऽ तुरफgइ54ेमे कहल गेल \nई गजल।) \n \nिशकुया \"मैिथल\" \n  \n  \nऐ रचनापर अ पन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nमुवg382ी कामतक दूगो किव  ता वg30टववg27टछ समाज / माय एक चुटकी नुन दअ दे... \n१ \nवg30टववg27टछ समाज  \n  \nछोिड़  जाइ छी एगो चेफgइखख ह  हम। \nहम िनफgॉए4फgइ6इाण भऽ गेलॱ  \nमुदा हमर दरद सिद  जीबैत रहत, \nहम चुपचाप जा रहल छी \nमुदा हमर िचख अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ \nहिर दम झकझोरैत रहत। \nदोष हमर नै, \nअहफgॉ6ॉक मानिसकताक छल  \nबुराइ हमरामे नै \nअहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ संफgॉए4 का रम छल। \nबेजुबान हम नै \nअहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ बना कऽ गेलॱ  \nजा रहल छी, \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nहम खामोश भऽ कऽ \nअपन अवाज बुलंद केने \nजा रहल छी । \nअगर अिछ अहफgॉ6ॉमे \nिजंदा किनयो मानवता  \nतँ बचाउ दोसर ‘दािमनी‘क लाज, \nयएह हमर इफgइै4 छा  अिछ \nिनफgॉए4 पा प हुअए अपन समाज, \nकफgइ65 नै समिपफgॉ61त हमरापर  \nफूल आ मोमबफgइ54ी गािड़    \nदेब हमरा सिह फgइ5ैफgॉइएफgॉ65जिल   \nतँ कफgइ65 संकफgइ9खप बनाएब अहफgॉ6ॉ  \nनारीकफgइ4ॉ जीऐ लेल एगो फgॉए4वफgइै4छ समाज।  \n२ \nमाय एक चुटकी नुन दअ दे... \n  \nआइ हम जनिलऐ \nबेटी आ बेटामे \nिक भेद होइ छै, \nगभफgॉ61मे बेटी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nिकअए गरै छै। \nनारीक दुःख \nनािरये जनै छै, \nतँए तँ हर माए \nबेटी जनमबैसँ \nडरै छै। \nजइ बेटीकफgइ4ॉ माए  \nजीवन दइ छै, \nवएह बेटीकफgइ4ॉ \nसमाजक अफgइख4याचार  \nमारै लेल मजबूर करै छै। \nबेआबफgइ65 भऽ कऽ  \nमरैसँ तँ नीक \nमाए इफgइै6जत कऽ तँ◌ू \nमौत दऽ दे \nई पुफgइ65ष सफgइ54ाफgइख4मक समाज छीऐ  \nमाए जनिम ते तूँ हमरा \nएक चुटिक नुन दऽ दे।  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. राजदेव मवg283 ड लक तीन गोट किव ता-नवg370गरा मजदूर / मनक दुआर/ छवg363हक वg265प  २. जगदीश \nवg262साद मवg283 डलक पवg363चटा गीत -अिब ते अगहन./ उपजल खेत./ धूल चरण./ उनटन./ जान िव चार......दूटा \nकिव ता- (ित लासंवg389ाित  क अवसरपर) सतबेध/गुवg26टवg25टर   \n  \n१ \n \nराजदेव मफgइखॉ ड लक तीनटा किव ता- नवg370गरा मजदूर / मनक दुआर/ छवg363हक वg265प   \n१ \nनवg370गरा मजदूर  \n  \nिक एक फटकारै छी यौ दरबान \nहम नै छी िक यो आन \nनै कफgइ65 एना परेशान  \nनै छी िभ खमंगा, चा◌ेर, बेइमान \nबरख भिर  पिह ले हमरो रहै अहॴ सन शान \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nहमहॴ बनौने रही ई सतमहला मकान \nकतेक लगा कऽ लगन  \nकाज केने रही भऽ कऽ मगन \nअपन दुख िक छु कहल ने जाइ \nऊपरसँ खसल रही दुनू भफgॉ6ॉइ  \nटफgॉ6ॉग कटा कऽ हमर बचल जान  \nसहोदराकफgइ4ॉ उिड़   गेल फgइ6इाण  \nनै छी दुिख त केलॱ ि◌नरमान \nएहेन काजमे होइतै छै बिल दान \nहमर तँ कतफgॉ61फgॉए1 य  अिछ  काजसँ लड़ब \nिक छु भऽ जेतै काज तैयो करब \nदेखबाक लीलसा छल एकबेर \nआँिख  जुरा जाएत रहब कनेक देर। \n“भािग  जो ऐठामसँ रे बकलेल \nई जगह अिछ  िव िश फgॉएॉ ट  लोकक लेल \nमािल क एतौ तँ देख लेबही खेल \nतुरफgइखख तेमे चिल  जेबही जेल।” \n  \nआँिख  लगै छै केहेन फgॉख9ूर  \nजेना देहमे कऽ देतै भूर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nचोटिह◌ ं घूिम  गेल नफgॉैएगरा मजदूर  \nअिछ  चुफgइ9ए पे आवाज िन कलै दूर-दूर। \n  \n२ \nमनक दुआर  \n  \nअफgइखख हा र घरमे बैसल लोग \nकऽ रहल अिछ  जेना कोनो \nनै देिख  रहल एक देासराक मुख \nकतए सँ भेटत दरशनक सुख \nऔना रहल सभ ठामिह◌ ं-ठाम \nिब नु मकसद िज नगी बेकाम \nअफgइखख हार करै अफgइखख हा रसँ बात \nअफgइखख हा रेसँ झँपने रहू सबहक गात \nअनठेकानी हथोिड़ या मारैत हाथ \nनै जािन  के करतै केकरापर आघात \nशंकामे डूमल सभ काते-कात \nडर नािच  रहल अिछ  माथे-माथ \nकतबो करब छूफgइै4 छे जाप \nअफgइखख हार घरमे सफgॉ6ॉपे-सफgॉ6ॉप   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nखोलए पड़त ि◌ खड़की-दुआर \nअफgइखख त र मनक सभ केबाड़ \nअफgइखख हा र भऽ जाएत तार-तार \nपहुँचत फgइ6इकाश आर -पार \nएक देासरसँ जान-पहचान \nबढ़त आपसी मान-सफgइ94 मा ण। \n  \n३ \nछवg363हक वg265प  \n  \nहम छी अभागल \n जा रहल छी भागल \nिन फgॉखइमे डूमल या जागल  \nहरपल पाछफgॉ6ॉ लागल  \nकेहेन ई छफgॉ6ॉह िब  नु परबाह \nलगैत अिछ  अथाह \nअशोथिक त भऽ गेलॱ भगैत-भागैत \nघूिम -घूिम  पाछू तकैत-तकैत \nमुँहसँ िन कलैत अिछ  आह \nकेहेन अिछ  िज िद याह  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nजखैन तक अिछ  ई काया \nसँगे लगल रहत ई छाया \nबेसी भागब तँ थिक त हएत तन \nओझराएल रहत हरफgइ5इण मन  \nअिड़  कऽ परखब हम ओकर फgइ65प  \nचाहे चिढ़  ऊपर चाहे खिस  कूप \nफgइ65प हो कुफgइ65प वा हो अनूप  \nओकरे सँगे देखब हम अपन सफgइ65प।   \n  \n  \n  \n२ \nजगदीश वg262साद मवg283 डलक पवg363चटा गीत -अिब ते अगहन./ उपजल खेत./ धूल चरण./ \nउनटन./ जान िव चार......दूटा किव ता- (ित लासंवg389ाित  क अवसरपर) सतबेध/गुवg26टवg25टर   \n    \n१ \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nअिब ते अगहन......  \n  \nअिब ते अगहन ओस ओसा \nधड़-धरती धड़ए लगै छै। \nचर-चफgॉ6ॉचर आँचर पकिड़   \nउजािह  िस फgइ9ख ली  चरए लगै छै। \nउजािह  िस फgइ9ख ली ......। \n  \nआँचर धन चफgॉ6ॉचर पकिड़   \nगिर  गारा गाबए लगै छै। \nअकुल-सकुल रभिस  राग \nिद न-राित  बीच गबै छै। \nिद न-राित ......। \n  \nजेकर छलै तेकर गेलै \nअपन किह  हहकािर  कहै छै। \nधनबल मनबल िस र चिढ़ \nराग-िव राग अलिप  कहै छै। \nराग-िव राग......। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n २ \nउपजल खेत......  \n  \nउपजल खेत जजात जेनाही \nमुड़हन, दोहन तेहन कहै छै। \nकोणे-काणी िह िह या-िह िह या \nराखी िस र सॱित  सजबै छै। \nराखी िस र......। \n  \nबोन-बाध  िब नु रखा राखी \nि◌ नजफgॉ61न ि◌ नरबल कहए लगै छै। \nआलतू-पालतू फालतू बिन  \nपरती-परफgॉ6ॉत कहए लगै छै।  \nपरती-परफgॉ6ॉ त......। \n  \nमरल धार चिह  चहिट  पेट \nमूदफgॉ61-घाट िस रजए लगै छै। \nबजािर  बफgॉ96 परित  यो तिह ना \nमूड़-धन धाम बनबए लगै छै। \nभाय यौ, मुड़......।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n३ \nधूल चरण......  \nधूल चरण चफgइखख फg4ए6ा मृत किह  \nकाका कबीर कुकुआइत एला \nरज सर िस र सहिज  सिज  \nगोप गोफgॉए4 वा मी कहाइत एला। \nगोप गोफgॉए4 वा मी......। \n  \nहर फgइ5इण पल पलिक   \nजीअन-मरन चलैत एलै \nचीत चेता चकोर िच तवन \nनकर-सकर िब लहैत एला \nनकर-सकर......। \n  \nजीता जी गुहा-भफgइ54ा  \nमरन फgइ65प सजबैत एला  \nचरण पकिड़  चफgइखख फg4ए6  अमृत बिन  \nजल-थल नभ घुमैत एला \nजल-थल......। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nचरण-शरण किह  शरणागत \nफgइ65प रोबोट धड़ैत एला  \nजीवन मुफgइैए त  मुिफgइैए त   िज नगी \nनाम-राम िस रजैत एला \nनाम-राम......। \n४ \nउनटन......  \n  \nउनटन उबटन सिद -सिद  बिन  \nबोध बाल िस स चढ़ैत एलै। \nअदिल -बदिल  रीित -नीित  \nसून-शूफgइखख य  सुनबैत एलै। \nमीत यौ, सून......। \n  \nदस-बीस, तीस तेबर \nजेबर बिन -बिन  सजैत एलै। \nनफgइ9इ बे-अफgॉए4 सी खफgॉए4 सी  खिस  \nखड़-खड़ाइत खसैत एलै। \nमीत यौ, खड़......। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nपिछ या पछ पकिड़  पछुआ \nआगू-पाछू ठेलैत गेलै। \nवाम-दिह ना बफgॉ6ॉिह   पकिड़  \nपाट धोिब  पटकैत एलै। \nमीत यौ, पाट......। \n५ \nजान िव चार......  \n  \nजान िव चार अिब ते आंगना \nजनदार बास कहबए लगै छै। \nकमफgॉ61-शफgइ9इ द  रिच -रिच  बिस  \nफgइ65प कमफgॉ61 सजबए लगै छै। \nभाय यौ, फgइ65प ......। \n  \nभाव कहै छै अभाव शफgइ9इ द  \nकमफgॉ61 गवाही दइत कहै छै।  \nकरता-धरता जे जन जानए \nसािध -सािध  मंगल गबै छै। \nभाय यौ, सािध ......। \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nकमफgॉ61-धमफgॉ61 िक   शफgइ9इ द -धमफgॉ61 \nआँिख  िम चौनी खेल खेलै छै। \nित रछा-ित रछा तीन-तीनबिट या \nिव रीछ-ित िर छ रोपए लगै छै। \nभाय यौ, िव रीछ......। \nदूटा किव ता- \n१ \n(ित लासंवg389ाित  क अवसरपर) \n  \nसतबेध  \n  \nसत् केर शिफgइैए त   जगैछ भूिम  रण \nउिठ -मिर , मिर  उिठ, उिठ  कहै छै। \nकुंज-िन कं◌ुज पुफgइ64ष परीछा  \nअसत्-सत् सुसत् बनै छै। \nइफgइख4 या िद , आिदसँ दादी-नानी \nसतबेध िख फgॉए4 सा  कहैत एली \nवेद-पुराण िस र-सिज  मिण  \nिद न-राित  सुनबैत एली \nभरल-पुरल पोथी-पुराण  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nसत्-बेध िज नगी भरल-पुरल छै। \nकखनो जोगीक जोग बेिध  \nतीन सत् वाण रटै छै। \nकाल कुचफgॉख9 चफgॉख9 सुचफgॉख9  \nवाण बेिध  मारैत रहै छै। \nवाण वािण  नारी-पुफgइ64ष संग  \nसाड़ी शिफgइैए त   सजबैत रहै छै। \nिम िथ ला ममफgॉ61 माथ तखन  \nमिथ -मिथ  माथ िम लबै छै। \nदान सतंजा बफgॉ6ॉिट  -िब लिह \nिज नगी सफल करैत कहै छै। \nचफgॉख9ी -कुचफgॉख9ी वाण बिन   वन \nचािल  कुकुड़ धड़ैत एलैए। \nिज नगी जुआ पकिड़ -पकिड़  \nपछुआ पाट िब लहैत एलैए। \nपािट -पािट  पिट या-पिट या \nपिट या धरती िब छबैत एलैए। \nनिर  गोनिर  गमार कुहू किह  \nतर-उपरा रंग चढ़बैत एलैए। \nिच फgॉ1इन-चुनमुन चुनचुनाइत देिख   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nलोल-बोल बित आइत एलैए। \nमन-मानूख फुसला-पिन या \nमनु-मानव कहैत एलैए। \nबािण  मोिड़  पकिड़  पग \nजंगल नाच देखैत एलैए। \nफg41एमर फgइ65प सिज  -धिज -धिज  \nभॱ-आँिख  चढ़बैत एलैए। \nफूल कमल बसोबारा किह  \nकमल दहल दहलाइत एलैए। \nदोबर-तेबर दस-बीस किह  \nसत् शूफgइखख य  भरैत एलैए। \nसैयफgॉ6ॉ -िन नानबे मंफgइ55 रिच   बिस  \nअफgॉए4 सी -खफgॉए4 सी  बनबैत एलैए। \nबिजफgॉ61त तन किह  -किह  \nमानव-मन रचैत एलैए। \nखफgॉए4 सी -बकरी फgइ65प देिख  -देिख  \nमासु खून पीबैत एलैए। \nलंका दशफgॉ61न पूवफgॉ61 राम  \nवाण समुफg4ए6 पकड़ै छै।  \nसत्-बेध पाथर पकिड़ -पकिड़   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nसेतु बाफgइखख ह  बनबै छै। \n  \n२ \nगुवg26टवg25ट र \n  \nगुफgइ64फgइ54र भार भरैसँ पिह  ने \nगुफgइ64फgइ54र पाठ पठैत पढ़ै छी।  \nसिड़ -सिड़  सिर या-सिर या \nिस र सािट  सजबए लगै छै। \nबून-बून बुफgॉखइी पकिड़  -पकिड़  \nधिड़ -धिड़  धारण करै छै। \nधड़िक -धड़िक  धड़-धड़धड़ा \nगित  गीत मीत गबै छै। \nिश वगंगा पकड़ैसँ पिह ने \nपथर-मािट  बनए लगै छै। \nपिर हास रिच -बिस  कैलाश \nराित  िश व रचबए लगै छै। \nएक-एक जोिड़ -जािड़  पजेबा \nमहल ताज सजबए लगै छै। \nपकिड़  बफgॉ6ॉिह   अफgइ5इर फg4ए9फgॉॉइ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nवन-उपवन सजबए लगै छै। \nअफgइ5इर -फg4ए9फgॉॉइ िम  िल  बैिस   \nशिफgइैए त   शफgइ9इ द  सजबए लगै छै। \nिह त-सिह त पकिड़ -पकिड़  \nमुँह सािह फgइख4 य  िस रजए लगै छै। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nराजेश कुमार झा \nशराबक लेल  \nसुनबै छी एकटा शराबीक कथा, \nशराबक लेल ओ की की करैए  \nपिहने शराबकफgइ4ॉ बुझै छै ओ फैशन, \nशराबक रंगमे रंगैए  \nफैशन बुझतै-बुझतै, \nओ शराबक लत पकड़ैए    \nपिहने िपआबै छै संगी-साथी, \nबादमे ओ अपने िपबैए  \nिपअ वाफgॉए4ते हम देखलॱ , \nओ पिरवारक सफgइ94पित लुटैए  \nजॱ पिरवार ओकरा रोकै छिथन, \n हुनका कुलटा-चिरफgइ55हीन कहैए  \nजहन पिरवारक  सफgइ94पित  लुिट जाइ छिन, \nपिरवार हुनकर भूखे मरैए  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nतहन ओ करैए पफgॉैॉच-उधार, \nअपन सगा-संबंधीकफgइ4ॉ ठकैए  \nपफgॉैॉच तँ आिपस नै करैए, \nऊपरसँ झगरा-झफgॉ6ॉ टी करैए \nतहन ओ करैए छीना-झपटी, \nअइ तरहफgइ4ॉ ओ समाजोकफgइ4ॉ लुटैए  \nिशकाइतपर जहन पुिलस पकड़ै छै, \nओ जेलोमे गलत संगी बढ़बैए \n  \nजहन जेलसँ बाहर अबैए, \nतहन लुटेरा-िगरोह बनबैए \nशराबीकफgइ4ॉ चाही बस शराब, \nजहन की शराबे शराबी कफgइ4ॉ िपबैए  \nशराब छी अफgइखखयायक बीज, \nअकरा बढ़ैसँ रोकैए  \nबंद कराउ ई शराबक ठेका, \nई मानवकफgइ4ॉ हैवान बनेने यऽ  \nउठू गुजरात जकफgॉ6ॉ  हर राफgइै6य , \nशराब बेचैपर पाबफgइखखदी  केने यऽ \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nिबनीता झा  \nदेखू आइ एफबी परक खेल  \n \nदेखू आइ एफबी परक खेल \nभेष बदिल लोक अपन भेल  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nदेखू खेलैत छिथ कतेक खेल \nबढबैत छिथ अंजानसँ मेल  \nनाना तरहक छायािचफgइ55  \nनुकबैत अपन कायािचफgइ55  \nफँसला जे फgइैएयो ऐ  जालमे \nनाश हुनक छिफgइखखह ऐ  कालमे \nसतकफgॉ61 भए आजुक पीढ़ीकफgइ4ॉ \nबुझबाक चाही सभ चािल कफgइ4ॉ \nराखैत डेग सफgइ94हािर कए िनिफgइ56त  \nकफgइ9खयाण  हुनक तखनिहं टा अपेिफgइ5इत l \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतवg30छय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \nबालानफgॉ64 कृते  \nबवg27टचा लोकिन वg325ारा वg30टमरणीय वg302लोक \n \n१.फgइ6इातः काल फg4ए9फgॉॉइमुहूफgइ54फgॉ61 (सूयफgॉै6दयक एक घंटा पिहने) सवफgॉ61फgइ6इथम अपन दुनू हाथ देखबा क चाही, आ’ ई फgॉएइलोक \nबजबाक चाही। \nकराफgॉ91े वसते लफgॉ5एमीः करमफgइखैये सरफgॉए4वती।  \nकरमूले िफgॉए4थतो फg4ए9फgॉॉइा फgइ6इभाते करदशफgॉ61नम्॥  \nकरक आगफgॉ6ॉ लफgॉ5एमी बसैत छिथ , करक मफgइखैयमे सरफgॉए4वती , करक मूलमे फg4ए9फgॉॉइा िफgॉए4थत छिथ। भोरमे तािह फgॉइ5ारे \nकरक दशफgॉ61न करबाक थीक।  \n२.संफgइखैया काल दीप लेसबाक काल - \nदी पमूले िफgॉए4थतो फg4ए9फgॉॉइा दीपमफgइखैये जनादफgॉ61नः।  \nदीपाफgॉ91े शफgॉ1ॉरः फgइ6इोफgइैएफgइ54ः सफgइखखफgइखैयाफgइै6योितनफgॉ61मोऽफgॉए4तुते॥   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nदीपक मूल भागमे फg4ए9फgॉॉइा , दीपक मफgइखैयभागमे जनादफgॉ61न (िवफgॉएॉणु) आऽ दीपक अफgॉ91 भागमे शफgॉ1ॉर िफgॉए4थत छिथ। हे \nसंफgइखैयाफgइै6योित ! अहफgॉ6ॉकफgइ4ॉ नमफgॉए4कार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं फgॉए4कफgइखखदं हनूमफgइखखतं वैनतेयं वृकोदरम्। \nशयने यः फgॉए4मरेिफgॉखइफgइख4यं दुःफgॉए4वफgइ96फgॉए4तफgॉए4य नफgॉएइयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमारफgॉए4वामी , हनूमान्, गफgइ64ड़ आऽ भीमक फgॉए4मरण करैत छिथ , हुनकर दुःफgॉए4वफgइ96 \nनफg416 भऽ जाइत छिफgइखखह।  \n४. नहेबाक समय- \nगफgॉ15े च यमुने चैव गोदाविर सरफgॉए4वित।  \nनमफgॉ61दे िसफgइखखधु कावेिर जलेऽिफgॉए4मन् सिफgॉखइिधं कुफgइ65॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सरफgॉए4वती , नमफgॉ61दा , िसफgइखखधु आऽ कावेरी   धार। एिह जलमे अपन सािफgॉखइफgइखैय िदअ।  \n५.उफgइ54रं यफgइख4समुफg4ए6फgॉए4य िहमाफg4ए6ेफgइ56ैव दिफgइ5इणम्।  \nवषफgॉ61ं तत् भारतं नाम भारती यफgइ55 सफgइखखतितः॥  \nसमुफg4ए6क उफgइ54रमे आऽ िहमालयक दिफgइ5इणमे भारत अिछ आऽ ओतुका सफgइखखतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अहफgइ9खया फg4ए6ौपदी सीता तारा मफgइखॉडोदरी तथा।  \nपफgइैखचकं ना फgॉए4मरेिफgॉखइफgइख4यं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अहफgइ9खया , फg4ए6ौपदी , सीता, तारा आऽ मफgइखॉदोदरी , एिह पफgॉ6ॉच साफgइखैवी -फgॉए4फgइ55ीक फgॉए4मरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप नफg416 भऽ जाइत छिफgइखखह।  \n७.अफgइ5खफgइख4थामा बिलफgॉए1यफgॉ65सो हनूमफgॉ64फgइ56 िवभीषणः।  \nकृपः परशुरामफgइ56 सफgइ9एतैते िचरफgॉ1ैीिवनः॥  \nअफgइ5खफgइख4थामा , बिल, फgॉए1यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचायफgॉ61 आऽ परशुराम - ई सात टा िचरफgॉ1ैीवी कहबैत छिथ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \n८.साते भवतु सुफgइ6इीता देवी िशखर वािसनी  \nउफgॉ91ेन तपसा लफgइ9इधो यया पशुपितः पितः।  \nिसिफgॉइएः साफgइखैये सतामफgॉए4तु फgइ6इसादाफgइखखतफgॉए4य  धूजफgॉ61टेः  \nजाफg4इ9वीफेनलेखेव यफgइखखयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदानफgइखखद न मे बाला सरफgॉए4वती।  \nअपूणफgॉै1 पंचमे वषफgॉै1 वणफgॉ61यािम जगफgइख4फgइ55यम् ॥  \n१०. दूवधॉछ65धॉष5षत मंधॉष55 (शुफgइैएल यजुवफgॉै1द अफgइखैयाय २२, मंफgइ55 २२) \nआ फg4ए9फgॉॉइिफgॉखइफgइख4यफgॉए4य फgइ6इजापितॠफgॉ61िषः। िलंभोफgइैएफgइ54ा देवताः। फgॉए4वराडुफgइख4कृितफgॉएइछफgइखखदः। षफgॉख6जः फgॉए4वरः॥  \nआ फg4ए9फgॉॉइ॑न् फg4ए9ाफgॉॉइ॒णो फg4ए9॑फgॉॉइवचफgॉ61॒सी जा॑यता॒मा रा॒फgॉएॉफgॉ99े रा॑ज॒फgइखखयः शुरे॑ऽइषफgॉए1यो॒ऽितफgॉए1या॒धी म॑हार॒थो जा॑यतफgॉ64॒ दोफgइैइफg4एैॴ \nधे॒नुवफgॉै6ढा॑न॒फgॉख6वाना॒शुः सिफgइ9एतः॒ पुर॑िफgइखखध॒यफgॉै6वा॑ िज॒फgॉएॉणू र॑थे॒फg41ैाः स॒भेयो॒ युवाफgॉए4य यज॑मानफgॉए4य वी॒रो जा॒यतफgॉ64 िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒जफgॉ61फgइखखयॲ वषफgॉ61तु॒ फल॑वफgइख4यो न॒ऽओष॑धयः पफgइै4यफgइखखतफgॉ64 योगेफgइ5इ॒मो नः॑ कफgइ9खपताम्॥ २२॥ \nमफgइखखफgइ55ाथफgॉ65ः िसफgॉइएयः सफgइखखतु पूणफgॉ65ः सफgइखखतु मनोरथाः। शफgइ55ूणफgॉ64 बुिफgॉइएनाशोऽफgॉए4तु िमफgइ55ाणामुदयफgॉए4तव।  \nॐ दीघफgॉ65युभफgॉ61व। ॐ सौभाफgइैइयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयोफgइैइय आ ’ सवफgॉ61फgइ5ॉ िवफgॉइ4ाथफgॉ6ख उफgइख4पफgॉखइ होिथ , आ’ शुफgइ55ुकफgइ4ॉ नाश कएिनहार सैिनक उफgइख4पफgॉखइ \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे सफgइ5इम होिथ आ ’ घोड़ा फgइख4विरत फgइ65पफgइ4ॉ \nदौगय बला होए। फgॉए4फgइ55ीगण नगरक नेतृफgइख4व करबामे सफgइ5इम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूणफgॉ61 भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृफgइख4व देबामे सफgइ5इम होिथ। अपन देशमे जखन आवफgॉएइयक होय वषफgॉ65 होए आ ’ औषिधक-बूटी सवफgॉ61दा पिरपफgइैएव \nहोइत रहए। एवं फgॉख9मे सभ तरहफgइ4ॉ हमरा सभक कफgइ9खयाण होए। शफgइ55ुक बुिफgॉइएक नाश होए आ ’ िमफgइ55क उदय होए॥  \nमनुफgॉएॉयकफgॉैए कोन वफgॉए4तुक इफgइै4छा करबाक चाही तकर वणफgॉ61न एिह मंफgइ55मे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलुफgइ9एतोपमालफg4ॉैकार अिछ।  \nअफgइखखवय - \nफg4ए9फgॉॉइ॑न् - िवफgॉइ4ा आिद गुणसँ पिरपूणफgॉ61 फg4ए9फgॉॉइ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nरा॒फgॉएॉफgॉ99े - देशमे \nफg4ए9॑फgॉॉइवचफgॉ61॒सी -फg4ए9फgॉॉइ िवफgॉइ4ाक तेजसँ युफgइैएफgइ54  \nआ जा॑यतफgॉ64॒- उफgइख4पफgॉखइ होए  \nरा॑ज॒फgइखखयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइषफgॉए1यो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽितफgॉए1या॒धी -शफgइ55ुकफgइ4ॉ तारण दय बला  \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदोफgइैइफg4एैॴ -कामना(दूध पूणफgॉ61 करए बाली ) \nधे॒नुवफgॉै6ढा॑न॒फgॉख6वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी वफgॉै6ढा॑न॒फgॉख6वा - पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-फgइख4विरत  \nसिफgइ9एतः॒-घोड़ा \nपुर॑िफgइखखध॒यफgॉै6वा॑- पुर॑िफgइखखध॒- फgॉए1यवहारकफgइ4ॉ धारण करए बाली यफgॉै6वा॑-फgॉए4फgइ55ी  \nिज॒फgॉएॉणू-शफgइ55ुकफgइ4ॉ जीतए बला  \nर॑थे॒फg41ैाः -रथ प र िफgॉए4थर  \nस॒भेयो॒-उफgइ54म सभामे \nयुवाफgॉए4य -युवा जेहन \nयज॑मानफgॉए4य -राजाक राफgइै6यमे \nवी॒रो-शफgइ55ुकफgइ4ॉ परािजत करएबला  \nिनका॒मे-िन॑कामे-िनफgइ56ययुफgइैएफgइ54 कायफgॉ61मे \nनः-हमर सभक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nप॒जफgॉ61फgइखखयॲ -मेघ \nवषफgॉ61तु॒-वषफgॉ65 होए  \nफल॑वफgइख4यो -उफgइ54म फल बला  \nओष॑धयः-औषिधः \nपफgइै4यफgइखखतफgॉ64 - पाकए \nयोगेफgइ5इ॒मो -अलफgइ9ॉय लफgइ9ॉय करेबाक हेतु कएल गेल योगक रफgइ5इा  \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nकफgइ9खपताम्-समथफgॉ61 होए  \nिफgॉ91िफथक अनुवाद - हे फg4ए9फgॉॉइण , हमर राफgइै6यमे फg4ए9ाफgॉॉइण नीक धािमफgॉ61क िवफgॉइ4ा बला , राजफgइखखय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला जफgइखखतु, उफgॉइ4मी नारी होिथ। पाजफgॉ61फgइखखय आवफgॉएइयकता पड़ला पर वषफgॉ65 देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपिफgइ54 अिजफgॉ61त /संरिफgइ5इत करी।  \n 8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n8.1 to 8.3 MAITHILI LITERATURE IN ENGLISH  \n8.1.1.The Comet   -GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary \n \n8.1.2.The_Science_of_Words- GAJENDRA THAKUR translated by the author \nhimself  \n8.1.3.On_the_dice-board_of_the_millennium- GAJENDRA THAKUR translated by \nJyoti Jha chaudhary  \n8.1.4.NAAGPHANS (IN ENGLISH)- SHEFALIKA VERMA translated by Dr. Rajiv \nKumar Verma and Dr. Jaya Verma  \nSend your comments to ggajendra@videha.com    \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंिफgइैइलश -मैिथली -कोष  / मैिथली -इंिफgइैइलश -कोष   फgइ6इोजेफgइैएटकफgइ4ॉ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल फgॉइ5ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैवg253ािनक लोकिन वg325ारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा सवg29टपादन \nपावg385यवg389म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैवg253ािनक लोकिन वg325ारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैहgछज।ािनक  लोकिन धॉछष5ारा बनाओल मानक   उधॉषृ।चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाफgॉए4फgइ55ी डा . रामावतार यादवक धारणाकफgइ4ॉ पूणफgॉ61 फgइ65पसँ सफgॉ15 लऽ  िनधफgॉ65िरत )  \nमैिथलीमे उवg27टचारण तथा लेखन  \n  \n१.पधॉषृइचमाधॉष5षर आ अनुधॉछए।वार : पफgइैखचमाफgइ5इराफgइखखतगफgॉ61त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संफgॉए4कृत भाषाक अनुसार \nशफgइ9इदक अफgइखखतमे जािह वगफgॉ61क अफgइ5इर रहैत अिछ ओही वगफgॉ61क पफgइैखचमाफgइ5इर अबैत अिछ। जेना -  \nअफgॉ1ॉ (क वगफgॉ61क रहबाक कारणे अफgइखखतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपफgइैखच (च वगफgॉ61क रहबाक कारणे अफgइखखतमे ञ् आएल अिछ।) \nखफgइखॉड (ट वगफgॉ61क रहबाक कारणे अफgइखखतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिफgइखखध (त वगफgॉ61क रहबाक कारणे अफgइखखतमे न् आएल अिछ। ) \nखफgइ94भ (प वगफgॉ61क रहबाक कारणे अफgइखखतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुफgॉ61फgइैएत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पफgइैखचमाफgइ5इरक बदलामे अिधकफgॉ64श जगहपर अनुफgॉए4वारक फgइ6इयोग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। फgॉए1याकरणिवद पिफgइखॉडत गोिवफgइखखद झाक कहब छिन जे \nकवगफgॉ61, चवगफgॉ61 आ टवगफgॉ61सँ पूवफgॉ61 अनुफgॉए4वार िलखल जाए तथा तवगफgॉ61 आ पवगफgॉ61सँ पूवफgॉ61 पफgइैखचमाफgइ5इरे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अफgइखखत तथा कफgइ94पन। मुदा िहफgइखखदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकफgइ4ॉ निह \nमा नैत छिथ। ओ लोकिन अफgइखखत आ कफgइ94पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ।  \nनवीन पफgॉइएित िकछु सुिवधाजनक अवफgॉएइय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ फgॉए4थानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर हफgॉए4तलेखन वा मुफg4ए6णमे अनुफgॉए4वारक छोट सन िबफgइखखदु फgॉए4पफg416 निह भेलासँ अथफgॉ61क अनथफgॉ61 होइत सेहो  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nदेख ल जाइत अिछ। अनुफgॉए4वारक फgइ6इयोगमे उफgइै4चारण -दोषक सफgइ94भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथफgॉ61 \nकसँ लऽ कऽ पवगफgॉ61 धिर पफgइैखचमाफgइ5इरेक फgइ6इयोग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ फgइ5ॉ धिरक अफgइ5इरक सफgॉ15 \nअनुफgॉए4वारक फgइ6इयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ़  : ढ़क उफgइै4चारण “र् ह”जकफgॉ6ॉ  होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उफgइै4चारण हो ओतऽ माफgइ55 ढ़ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढफgॉ15 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, सफgॉ6ॉढ़ , गाढ़, रीढ़, चफgॉ6ॉढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। \nउपयुफgॉ61फgइैएत शफgइ9इद सभकफgइ4ॉ देखलासँ ई फgॉए4पफg416 होइत अिछ जे साधारणतया शफgइ9इदक शुफgइ65मे ढ आ मफgइखैय तथा अफgइखखतमे \nढ़ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड़क सफgइखखदभफgॉ61 सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उफgइै4चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब फgइ65पमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उफgइै4चारण : बैफgॉइ4नाथ , िबफgॉइ4ा , नब, देबता, िबफgॉएॉणु, बंश, बफgइखखदना आिद। एिह सभक फgॉए4थानपर फgॉख9मशः \nवैफgॉइ4नाथ , िवफgॉइ4ा , नव, देवता, िवफgॉएॉणु, वंश, वफgइखखदना िलखबाक चाही। सामाफgइखखयतया व उफgइै4चारणक लेल ओ फgइ6इयोग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उफgइै4चारण “ज”जकफgॉ6ॉ करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिल खबाक चाही। उफgइै4चारणमे यफgइ5ॉ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शफgइ9इद \nसभकफgइ4ॉ फgॉख9मशः यफgइ5ॉ , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतफgॉ61नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nफgइ6इाचीन वतफgॉ61नी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतफgॉ61नी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाफgइखखयतया शफgइ9इदक शुफgइ65मे ए माफgइ55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शफgइ9इद सभक \nफgॉए4थानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक फgइ6इयोग निह करबाक चाही। यफgॉइ4िप मैिथलीभाषी थाफgइ65 सिहत िकछु \nजाितमे शफgइ9इदक आरफgइ94भोमे “ए”कफgइ4ॉ य किह  उफgइै4चारण कएल जाइत अिछ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nए आ “य”क फgइ6इयोगक सफgइखखदभफgॉ61मे फgइ6इाचीने पफgॉइएितक अनुसरण करब उपयुफgइैएत मािन एिह पुफgॉए4तकमे ओकरे फgइ6इयोग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुफgइ65हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसवफgॉ61साधारणक उफgइै4चारण -शैली यक अपेफgइ5इा एसँ बेसी िनकट छैक। खास क ऽ कएल, हएब आिद कितपय \nशफgइ9इदकफgइ4ॉ कैल , हैब आिद फgइ65पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क फgइ6इयोगकफgइ4ॉ बेसी समीचीन फgइ6इमािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक फgइ6इाचीन लेखन -परफgइ94परामे कोनो बातपर बल दैत काल शफgइ9इदक पाछफgॉ6ॉ \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तफgइख4कालिह , चोफgॉइ6िह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक फgॉए4थानपर एकार एवं हुक फgॉए4थानपर ओकारक फgइ6इयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - \nहुनके, अपनो, तफgइख4काले, चोफgॉइ6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकफgॉ64शतः षक उफgइै4चारण ख होइत अिछ। जेना - षफgॉख6यफgइखखफgइ55 (खड़यफgइखखफgइ55 ), \nषोडशी (खोड़शी), षफgॉख4कोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), सफgइखखतोष (सफgइखखतोख ) आिद। \n  \n८.धॉषइृविन -लोप  : िनफgॉए9िलिखत अवफgॉए4थामे शफgइ9इदसँ फgइखैविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िफgॉख9याफgइखखवयी फgइ6इफgइख4यय अयमे य वा ए लुफgइ9एत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उफgइै4चारण दीघफgॉ61 भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आगफgॉ6ॉ लोप -सूचक िचफg4इ9 वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणफgॉ61 फgइ65प : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। \nपढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। \n(ख) पूवफgॉ61कािलक कृत आय (आए) फgइ6इफgइख4ययमे य (ए) लुफgइ9एत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूणफgॉ61 फgइ65प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) फgॉए4फgइ55ी फgइ6इफgइख4यय इक उफgइै4चारण िफgॉख9यापद , संफgइ5ॉा , ओ िवशेषण तीनूमे लुफgइ9एत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूणफgॉ61 फgइ65प : दोसिर मािलिन चिल गेिल।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतफgॉ61मान कृदफgइखखतक अिफgइखखतम त लुफgइ9एत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूणफgॉ61 फgइ65प : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िफgॉख9यापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुफgइ9एत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूणफgॉ61 फgइ65प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िफgॉख9यापदीय फgइ6इफgइख4यय फgइखखह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणफgॉ61 फgइ65प : छिफgइखखह , कहलिफgइखखह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणफgॉ61 फgइ65प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धॉषइृविन धॉछए।थानाधॉषइइतरण  : कोनो-कोनो फgॉए4व र-फgइखैविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ फgॉ6एफgॉए4व इ आ उक सफgइ94बफgइखखधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शफgइ9इदक मफgइखैय वा अफgइखखतमे जँ \nफgॉ6एफgॉए4व इ वा उ आबए तँ ओकर फgइखैविन फgॉए4थानाफgइखखतिरत भऽ एक अफgइ5इर आगफgॉ6ॉ आिब जाइत अिछ। जेना - शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तफgइख4सम शफgइ9इद \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिफgॉएइमकफgइ4ॉ रइफgॉएइम आ सुधफgॉ64शुकफgइ4ॉ सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधॉषइइत (◌्)क धॉष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामाफgइखखयतया हलफgइखखत (◌्)क आवफgॉएइयकता निह होइत अिछ। कारण जे \nशफgइ9इदक अफgइखखतमे अ उफgइै4चारण निह होइत अिछ। मुदा संफgॉए4कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तफgइख4सम ) \nशफgइ9इद सभमे हलफgइखखत फgइ6इयोग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामाफgइखखयतया सफgइ94पूणफgॉ61 शफgइ9इदकफgइ4ॉ मैिथली भाषा सफgइ94बफgइखखधी \nिनअम अनुसार हलफgइखखतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा फgॉए1याकरण सफgइ94बफgइखखधी फgइ6इयोजनक लेल अफgइख4यावफgॉएइयक फgॉए4थानपर \nकतहु-कतहु हलफgइखखत देल गेल अिछ। फgइ6इफgॉए4तुत पोथीमे मिथली लेखनक फgइ6इाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन पफgइ5इ सभकफgइ4ॉ समेिट कऽ वणफgॉ61-िवफgइखखयास कएल गेल अिछ। फgॉए4थान आ समयमे बचतक सफgॉ15िह हफgॉए4त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिफg416सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणफgॉ61-िवफgइखखयास िमलाओल गेल अिछ। वतफgॉ61मान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पयफgॉ61फgइखखतकफgइ4ॉ आन भाषाक माफgइखैयमसँ मैिथलीक फgइ5ॉान लेबऽ पिड़ रहल पिरफgइ6इेफgॉ5एयमे लेखनमे सहजता \nतथा एकफgइ65पतापर फgइखैयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिफgइखॉठत निह होइक , ताहू  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nिदस लेखक-मफgइखॉडल सचेत अिछ। फgइ6इिसफgॉइए भाषाशाफgॉए4फgइ55ी  डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुसफgइखखधानमे एहन अवफgॉए4था िकफgॉखइहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छफgॉ6ॉहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाफgॉए4फgइ55ी डा . रामावतार यादवक धारणाकफgइ4ॉ पूणफgॉ61 फgइ65पसँ सफgॉ15 लऽ  िनधफgॉ65िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना हg।छजारा िनधहg।6जिरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शफgइ9इद मैिथली -सािहफgइख4यक फgइ6इाचीन कालसँ आइ धिर जािह वफgइ54फgॉ61नीमे फgइ6इचिलत अिछ , से सामाफgइखखयतः तािह \nवफgइ54फgॉ61नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथफgॉ61- \n \nफgॉ91ाफgॉॉॉ  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअफgॉ91ाफgॉॉॉ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी  \nिठमा, िठना, ठमा  \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिफgइ9खपक फgइ65पफgइ4ॉ फgॉ91ाफgॉॉॉ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनफgॉए9िलिखत तीन फgइ6इकारक फgइ65प वैकिफgइ9खपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. फgइ6इाचीन मैिथलीक ‘फgइखखह ’ फgइखैविनक फgॉए4थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिफgइखखह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ फgॉए4पफg416तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उफgइै4चारण इफg416 हो। यथा - \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इफgइख4यािद।  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n५. मैिथलीक िनफgॉए9िलिखत शफgइ9इद एिह फgइ65पे फgइ6इयुफgइैएत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. फgॉए5फgॉ6इफgॉए4व इकारफgॉ64त शफgइ9इदमे ‘इ’ के लुफgइ9एत करब सामाफgइखखयतः अफgॉ91ाफgॉॉॉ िथक। यथा - फgॉ91ाफgॉॉॉ देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुफgॉएॉय माफgइ55मे)। \n \n७. फgॉए4वतंफgइ55 फgॉ6एफgॉए4व ‘ए’ वा ‘य’ फgइ6इाचीन मैिथलीक उफgॉइएरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक फgइ6इयोगमे \nवैकिफgइ9खपक फgइ65पफgइ4ॉ ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइफgइख4यािद।  \n \n८. उफgइै4चारणमे दू फgॉए4वरक बीच जे ‘य’ फgइखैविन फgॉए4वतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे फgॉए4थान वैकिफgइ9खपक फgइ65पफgइ4ॉ देल \nजाय। यथा- धीआ, अढ़ैआ, िवआह, वा धीया, अढ़ैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक फgॉए4वतंफgइ55 फgॉए4वरक फgॉए4थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक फgॉए4वर। यथा :- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिफgइैएफgइ54क िनफgॉए9िलिखत फgइ65प फgॉ91ाफgॉॉॉ :- हाथकफgइ4ॉ, हाथसँ, हाथफgइ4ॉ, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुफgॉए4वार \nसवफgॉ61था फgइख4याफgइै6य िथक। ‘क’ क वैकिफgइ9खपक फgइ65प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवफgॉ61कािलक िफgॉख9यापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अफgॉए1यय वैकिफgइ9खपक फgइ65पफgइ4ॉ लगाओ ल जा सकैत अिछ। यथा:- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. मफgॉ6ॉग , भफgॉ6ॉग आिदक फgॉए4थानमे माङ , भाङ इफgइख4यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अफgॉइएफgॉ61 ‘न’ ओ अफgॉइएफgॉ61 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथफgॉ61 अफgॉइएफgॉ61 ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुफgॉए4वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा :- अफgॉ1ॉ , वा अंक, अफgइैखचल वा अंचल , कफgइखॉठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचफg4इ9 िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिफgइैएतक संग अकारफgॉ64त फgइ6इयोग कएल जाय। यथा :- फgइ5ैीमान्, \nिकंतु फgइ5ैीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचफg4इ9 शफgइ9इदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुफgइैएत िवभिफgइैएतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुना िसककफgइ4ॉ चफgइखखफg4ए6िबफgइखखदु फgॉइ5ारा फgॉए1यफgइैएत कयल जाय। परंतु मुफg4ए6णक सुिवधाथफgॉ61 िह समान जिटल माफgइ55ापर  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nअनुफgॉए4वारक फgइ6इयोग चफgइखखफg4ए6िबफgइखखदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणफgॉ61 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समफgॉए4त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड़ क’ ,  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शफgइ9इदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी फgइ65पमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु वg287विनक लेल नवीन िचवg288ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू वg287विनक बदला \nपूववg36छवत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ वg30छयवg270त क एल जाय।  \n \nह./- गोिववg288द झा ११/८/७६ वg257ीकावg288त ठाकुर ११/८/७६ सुरेवg288वgट06 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सहgछुआपादन पाहg।घजयहg।घुम   \n२.१. उहgछठआचारण िनदहg।ठअश : ( बोहgछुघड कएल हgछ6जप हg।ुअाहg।।। ):-     \nदधॉषइइत न क उधॉषृ।चारणमे दधॉछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधॉषृ।चारणमे जीह मूधधॉछ65 मे सटत (नै \nसटैए तँ उधॉषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधॉछएँय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधधॉछ65सँ आ दधॉषइइत समे दधॉछ6छतसँ \nसटत। िनशधॉछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधॉष।छ वैिदक संधॉछए।कृत जकधॉछ6छ ख सेहो उधॉषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधॉछ65 , दोष। य अनेको धॉछए।थानपर ज जकधॉछ6छ उधॉषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड़ जकधॉछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उहgछठआचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उहgछठआचारण ब , श क उहgछठआचारण स आ य क उहgछठआचारण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना धॉछ6एधॉछए।व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधॉष5षरमे धॉछ6एधॉछए।व इ \nअधॉष5षरक पिहने िलखलो जाइत  आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधॉषइइदीमे एकर दोषपूणधॉछ6ँ उधॉषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधॉष5षा पधॉछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उधॉषृ।चारण दोषपूणधॉछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उहgछठआचारण ) \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उहgछठआचारण )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nपहुँिच- प हुँ इ च (उहgछठआचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधॉष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधॉष।छ संयुधॉषृएताधॉष5षर धॉष65पमे गलत धॉष65पमे धॉष6षयुधॉषृएत आ उधॉषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधॉष।छ री  धॉष65पमे उधॉषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धॉष6षयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धॉष।इ धिर अ \nसिधॉषड़।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधॉषृ।चारण काल हलधॉषइइत युधॉषृएत शधॉषड़षदक अधॉषइइतक उधॉषृ।चारणक धॉष6षवृिधॉष5। \nबढ़ल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधॉषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधॉष।छ बजैत सुनबिधॉषइइह - मनोजऽ, \nवाधॉछए।तवमे ओ अ युधॉषृएत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर धॉष5छ अिछ ज् आ ञ  क संयुधॉषृएत मुदा गलत उधॉषृ।चारण होइत अिछ - धॉषृषय। ओिहना धॉष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधॉषृएत मुदा उधॉषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधॉषृएत अिछ धॉष5ृ ( जेना धॉष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधॉषृएत अिछ धॉष6छ ( जेना िमधॉष6छ ) । धॉष55 भेल त +र ।  \nउधॉषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधॉछ65इव  http://www.videha.co.in/  पर उपलधॉषड़षध अिछ। फेर कहgछआ। / सँ \n/ पर  पूवधॉछ6ँ अधॉष5षरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधॉषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली हgछ6छयुहgछठइत \nकहgछ6ज।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उहgछठआचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधॉछ6ँ िभधॉछइषता सेहो , जेना से कधॉषड़।मो जगहमे पािकधॉछ6ँंग करबाक अधॉषड़छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधॉछएड़ा ई धॉ।एँाइवर कनाट धॉषड़एलेसक पािकधॉछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधॉषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधॉषृ।चारण संजोगने) \nकहgछआ।/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क हgछ6छयोग गहg।छआमे नै कहgछ6ज , पहg।छआमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उहgछठआचारण राम के /  राम कऽ सेहो)   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nसँ- सऽ (उहgछठआचारण ) \nचधॉषइइधॉ।ए6िबधॉषइइदु आ अनुधॉछए।वार - अनुधॉछए।वारमे कंठ धिरक धॉष6षयोग होइत अिछ मुदा चधॉषइइधॉ।ए6िबधॉषइइदुमे नै। चधॉषइइधॉ।ए6िबधॉषइइदुमे कनेक \nएकारक सेहो उधॉषृ।चारण होइत अिछ - जेना रामसँ- (उधॉषृ।चारण राम सऽ )  रामकधॉष।छ- (उधॉषृ।चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकधॉष।छ जेना रामकधॉष।छ भेल िहधॉषइइदीक को (राम को)- राम को= रामकधॉष।छ \nक जेना रामक भेल िहधॉषइइदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहधॉषइइदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहधॉषइइदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गधॉछष।मे) ए◌े चाधॉष65 शधॉषड़षद सबहक धॉष6षयोग अवधॉछ6।िछत।  \nके दोसर अथधॉछृँँ धॉष6षयुधॉषृएत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिधॉषृएत “क”क बदला एकर धॉष6षयोग अवधॉछ6।िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उधॉषृ।चारण आ लेखन - नै  \n  \nधॉषइ।धॉषइ।व क बदलामे धॉषइ।व जेना महधॉषइ।वपूणधॉछ6ँ ( महधॉषइ।धॉषइ।वपूणधॉछ6ँ नै) जतए अथधॉछ6ँ बदिल जाए ओतिह माधॉष55 तीन अधॉष5षरक \nसंयुधॉषृएताधॉष5षरक धॉष6षयोग उिचत। सधॉषड़।पित - उधॉषृ।चारण स धॉषड़।प इ त ( सधॉषड़।पिधॉष5। नै- कारण सही उधॉषृ।चारण आसानीसँ \nसधॉषड़।भव नै) । मुदा सवधॉछृ6धॉष5।म ( सवधॉछृ6तम नै)। \nरािधॉछएछधॉछड़ड़य ( राधॉछएछधॉछड़ड़ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथधॉछ6ँ पिरवतधॉछ6ँन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथहg।6अ पिरवतहg।6अन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nजएबहgछआ।/ बैसबहgछआ। \nपँचभइयहg।6।  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे धॉछ6एधॉछए।व आ दीघधॉछ6ँक माधॉष55ाक धॉष6षयोग अनुिचत ) \nजकहg।6। / जेकधॉछ6छ  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड़ /  \nबड़ी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलहgछआ।/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गधॉछष।मे धॉष6षयोगक आवधॉछएषयकता नै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथधॉछ6ँ पिरधॉछएँधॉछ6षतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कधॉष।छ, सँ, पर (शधॉषड़षदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शधॉषड़षदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिधॉषृएत संग \nरहलापर पिहल िवभिधॉषृएत टाकधॉष।छ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक धॉष6षयोग शधॉषड़षदक अधॉषइइतमे, बीचमे अनावधॉछएषयक धॉष65पधॉष।छ नै। आकाराधॉषइइत आ अधॉषइइतमे अ क बाद िबकारीक धॉष6ष योग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोधॉछए।धॉछड़ड़ोफीक धॉष6षयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माधॉष55 फॉधॉषइइटक तकनीकी धॉषइइयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संधॉछए।कृत धॉष65प ऽ अवधॉछड़ँह कहल जाइत अिछ आ वतधॉछ6ँनी आ उधॉषृ।चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उधॉषृ।चारणमे लोप रिहते अिछ ) । मुदा अपोधॉछए।धॉछड़ड़ोफी सेहो अंधॉछड़ँेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ \nआ धॉष6एधॉछृएचमे शधॉषड़षदमे जतए एकर धॉष6षयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उधॉषृ।चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोधॉछए।धॉछड़ड़ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोड़ैत अिछ , से एकर धॉष6षयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी धॉष65पधॉष।छ सेहो अनुिचत)। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकहgछआ। (के निह) मे (अनुहg।इआवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसहg।6।झ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास धॉष6षयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाहgछठइयक अंतमे हg।ुअाहg।।। ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nतहg।ठ।/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिहgछघघ ह   ...  \nसमए  शधॉषड़ष द क संग जखन कोनो िव भिधॉषृए त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इधॉषइ। या िद । असगरमे हृदए आ िव भिधॉषृए त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इधॉषइ। या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतहg।ठ।/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै   \nछिन / छिहgछघघ ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सहgछुआपादन पाहg।घजयहg।घुम   \nनीचधॉछ6छक सूचीमे देल िवकधॉषड़इपमेसँ लधॉछृछगुएज एडीटर धॉछष5ारा कोन धॉष65प चुनल जेबाक चाही : \nबोधॉषड़इड कएल धॉष65प धॉछड़ँाधॉछछछ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \n८. बला  वला (पुधॉष65ष ), वाली (धॉछए। धॉष55ी ) ९ \n.  \nआहg।घ।ल आंहgछठछल  \n१०. हgछ6छायः  धॉष6षायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखहgछघघह  देलिकधॉषइइह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिहgछघघह देखलिन / देखलैहgछघघह  \n१५. छिथहgछघघह / छलिधॉषइइह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढ़इन बढ़िहgछघघह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवधॉछ6ँनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फहg।6।िग / फािधॉछँ5 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिहgछघघह /केलिन / कयलिधॉषइइह   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघहg।6घकाराहgछघघतमे ऽ विजहg।6अत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकहgछआ। अहीँकहgछआ।  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकधॉछ6छ जधॉष।छकधॉछ6छ /  \nजकहg।6।  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भहg।6।इ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भधॉछ6छइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिहgछघघह / दइन  दिन / दएिधॉषइइह / दयिधॉषइइह दिहgछघघह / दैिधॉषइइह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवधॉछ6ँनाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुहgछजजीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिधॉषइइह /  गरबौलिन / \n  गरबेलिहgछघघह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेहgछघघह िचहgछघघह (अशुहg।छइ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुहgछठछगर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झधॉछ6छटी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \nझगड़ा-झहg।6।िट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथहg।6अमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनहg।घछ -  िनधॉषइइद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिहgछघघह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिधॉषइइह / बुझेलिन  / बुझयलिधॉषइइह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखहgछघघह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखहgछघघह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिहgछघघह / गरबेलिन  गरबौलिहgछघघह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर हg।इआथानेमे/ िबदेसरे हg।इआथा नमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उहgछठआचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बहgछठआचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथहgछघघह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. धॉषृएयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसधॉछ6इ  \n१५०. चरचा  चचधॉछ65  \n१५१. कमहg।6अ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \n१५४. लए/ िलअए  ( वाधॉषृएयक अंितम शधॉषड़षद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमधॉछ6इ  \n१५७ \n. वरदी वदहg।6घ  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिहgछघघह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गहgछुइप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबहgछठ6जा / दरबजा  \n१७०. ठाम    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बहg।घ6ड   \n१७५. तहgछआआ / तू◌ँ  \n१७६. तधॉष।।िह ( पधॉछष।मे धॉछड़ँाधॉछछछ )  \n१७७. तहgछआआही / तहgछआआिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिधॉषइइह रखलिहgछघघह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिहgछघघह / लगलिन  लागलिहgछघघह  \n१८४.  \nसुिन (उहgछठआचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उधॉषृ।चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिधॉषइइह / करबौलिन / \nकरेलिखहgछघघह / करेलिख न  \n१८९. करएलिधॉषइइह /  करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बधॉष5।ी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहहg।6। मे हहg।6। (हहg।6।मे हहg।6। िवभिहgछठइहgछजआमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिधॉषइइह / होएतिधॉषइइह / होएतिन /हेतिन / हेतिहgछघघह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फधॉछृएका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सहgछजआिर  सधॉष5।र   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैधॉषइइह / गेलिहgछघघह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ   \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथहg।6अ-पिरवहgछजआहg।6अन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ /  क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉधॉषइइटक कमीक धॉछष।ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेहgछठइटेअर / हेहgछठइटेयर   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \n२२१.पिहल अहgछजछर ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तहg।ठ।  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतहg।ठ। / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहहgछआ।/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिहgआअ6एँ/ दृिधॉ।ँ6यधॉष।छ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैधॉषइइह -गेलिहgछघघह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \n२४१.होिन- होइन/ होिहgछघघह / \n२४२.ओ- राम ओ धॉछएषयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिहgआअ6एँ/ दृिधॉ।ँ6यधॉष।छ \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ हgछठ6यहgछआआ / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कधॉषइइ ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथहg।6अ पिरवतहg।6अन )  \n२५७.केलिधॉषइइह / कएलिधॉषइइह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथधॉछ6ँ पिरवतधॉछ6ँन ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \n२६०.पठेलिहgछघघह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिधॉषइइह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेहgछठइटेअर / हेधॉषृएटेयर  \n२६३.पिहल अहgछजछर रहने ढ / बीचमे रहने ढ़  \n२६४.आकाराधॉषइइतमे िबकारीक धॉष6षयोग उिचत नै/ अपोधॉछए।धॉछड़ड़ोफीक धॉष6षयोग फाधॉषइइटक तकनीकी धॉषइइयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवधॉछड़ँह (िबकारी) क धॉष6षयोग उिचत  \n२६५.केर (पहg।छआमे हg।ुअाहg।।। ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिधॉषइइह - छिहgछघघह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुहgछ6आ / शुहgछ6आह  \n२७४.शुहgछ6आ हे/ शुहgछ6आए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढ़ैत  \n(पढ़ै-पढ़ैत अथहg।6अ कखनो काल पिरवितहg।6अत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। \nकरैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ \nबुझैत केर अपन-अपन जगहपर हgछ6छयोग समीचीन अिछ  । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ हg।छजारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भहgछआ।ट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.धॉषइ।धॉषइ।व ,( तीन अधॉष5षरक मेल बदला पुनधॉष6।िधॉषृएतक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला धॉषइ।व आिद। \nमहधॉषइ।धॉषइ।व / महहgछघआव / कतहg।6ज / कधॉष5।धॉछ65 आिदमे धॉष5। संयुधॉषृएतक कोनो आवधॉछएषयकता मैिथलीमे नै अिछ। वहgछठइतहg।इअय  \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाधॉष5।धॉछ65 / वातहg।6ज  \n३००. अहgछघघतरहg।6जिहg।इ।हg।ुुय / अधॉषइइतरधॉछ65धॉछएछधॉछड़ड़ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पहgछज6ाताप / पधॉष56ाधॉष5।ाप  \n३०८. ऽ केर धॉछएँयवहार शधॉषड़षदक अधॉषइइतमे माधॉष55 , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \n३१७.रािहg।इ।हg।ुुय / राधॉछएछधॉछड़ड़ीय  \n \nDATE-LIST (year- 2012-13)  \n(१४२० फसली साल (  \nMarriage Days : \nNov.2012- 25, 26, 28, 29, 30  \nDec.2012- 5,9, 10, 13, 14 \nJanuary 2013- 16, 17, 18, 23, 24, 31  \nFeb.2013- 1, 3, 4, 6, 8, 10, 14, 15, 18, 20, 24, 25  \nApril 2013- 21, 22, 24, 26, 29  \nMay 2013- 1,2,3,5,6,9,12,13,17,19,20,22,23,24,26,27,29,3 0,31  \nJune 2013- 2,3  \nJuly 2013- 11, 14, 15  \nUpanayana Days :  \nJanuary 2013- 16 \nFebruary 2013- 14, 15, 20, 21 \nApril 2013- 22 \nMay 2013- 20, 21 \nDviragaman Din :  \nNovember 2012- 25, 26, 28, 29  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \nDecember 2012- 2, 3, 14 \nFebruary 2013- 14, 15, 18, 20, 21, 22, 27, 28 \nMarch 2013- 1 \nApril 2013- 18, 22, 24, 26, 28, 29 \nMay 2013- 12, 13 \nMundan Din:  \nNovember 2012- 26, 30 \nDecember 2012- 3 \nJanuary 2013- 18, 24 \nFebruary 2013- 1, 14, 15, 20, 28 \nApril 2013- 17 \nMay 2013- 13, 23, 29 \nJune 2013- 13, 19, 26, 27, 28 \nJuly 2013- 10, 15 \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2012-13)  \nMauna Panchami-08 July \nMadhushravani- 22 July \nNag Panchami- 24 July \nRaksha Bandhan- 02 Aug  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \nKrishnastami- 10 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 17 August \nVishwakarma Pooja- 17 September \nHartalika Teej- 18 September \nChauthChandra-19 September  \nKarma Dharma Ekadashi-26 September \nIndra Pooja Aarambh- 27 September \nAnant Caturdashi- 29 Sep \nAgastyarghadaan- 30 Sep \nPitri Paksha begins- 30 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-08 October \nMatri Navami- 09 October \nSomvatiAmavasya Vrat- 15 October \nKalashsthapan- 16 October \nBelnauti- 20 October \nPatrika Pravesh- 21 October \nMahastami- 22 October \nMaha Navami - 23 October \nVijaya Dashami- 24 October \nKojagara- 29 Oct  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \nDhanteras- 11 November \nDiyabati, shyama pooja-13 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-14 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 15 November \nChhathi -19 November \nDevotthan Ekadashi- 24 November \nravivratarambh- 25 November \nNavanna parvan- 25 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 28 November \nVivaha Panchmi- 17 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 08 February \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 15 February \nAchla Saptmi- 17 February \nMahashivaratri-10 March \nHolikadahan-Fagua-26 March \nHoli- 28 March \nVaruni Trayodashi-07 April \nChaiti  navaratrarambh- 11 April \nJurishital-15 April  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \nChaiti Chhathi vrata-16 April \nRam Navami- 19 April \nRavi Brat Ant- 12 May \nAkshaya Tritiya-13 May \nJanaki Navami- 19 May \nVat Savitri-barasait- 08 June  \nGanga Dashhara-18 June \nSomavati Amavasya Vrata- 08 July \nJagannath Rath Yatra- 10 July \nHari Sayan Ekadashi- 19 July \nAashadhi Guru Poornima-22 Jul \n \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिफgइ55काक सभटा पुरान अंक फg4ए9ेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी फgइ65पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पिफgइ55काक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगफgॉ6ॉक अंक ५० पिफgइ55काक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३ली ऑिडयो संकलनमैिथ. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िचफgइ55कला आ िचफgइ55  / िमिथला िचफgइ55कला .Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।  \n \n६.िवदेह मैिथली िफgइैएवज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृफgइ54 एफgॉ91ीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािहफgइख4य अंफgॉ91ेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूवफgॉ61- फgइ65प \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडेफgइैएस   :  \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n97 \n \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़फgइ5इर ) जालवृफgइ54 (फgइ9इलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:फg4ए9ेल : मैिथली फg4ए9ेलमे: पिहल बेर िवदेह फgॉइ5ारा  \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  फgइ6इथम मैिथली पािफgइ5इक ई पिफgइ55का मैिथली पोथीक आकफgॉ65इव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  फgइ6इथम मैिथली पािफgइ5इक ई पिफgइ55का ऑिडयो आकफgॉ65इव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/  \n१७. िवदेह  फgइ6इथम मैिथली पािफgइ5इक ई पिफgइ55का वीिडयो आकफgॉ65इव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/ \n१८. िवदेह  फgइ6इथम मैिथली पािफgइ5इक ई पिफgइ55का िमिथला िचफgइ55कला , आधुिनक कला आ िचफgइ55कला  \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिफgइ6इय जालवृफgइ54 (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० .फgइ5ैुित फgइ6इकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha   \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98 \n \n२३.गजेफgइखखफg4ए6 ठाकुर इ डेफgइैएस  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/     \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा -किवता आिदक पिहल पोडकाफgॉए4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n२८. िवदेह मैिथली नाफgॉख4य उफgइख4सव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/   \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/ \n   \n३०. मैिथली िफफgइ9खफgइ94स  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/   \n३१.अनिचफgइखखहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/   \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/ \n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n99 \n \n३४. िवहिन कथा \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/ \n \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/ \n  \n  \n \n \n महवg28टवg28टवपूणवg36छ सूचना : The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF \nDOWNLOAD AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \n  \nhttp://videha123.wordpress.com/    \nhttp://videha123.wordpress.com/about/    /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100 \n \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क िफgइ6इंट संफgॉए4करण : िवदेह-ई-पिफgइ55का \n(http://www.videha.co.in/ ) क चुनल रचना सिफgइ94मिलत।  \n \nसवg29टपादक : गजेवg288वgट06 ठाकुर।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-\npublication.com   or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n  \nिवदेह \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२२  म अंक  १५ जनवर/glyph548 २ ०१३  (वष/glyph110 ६ मास  ६१ अंक  १२२)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n101 \n \n \nमैिथली सािहफgइख4य आफgइखखदोलन  \n \n(c)२००४-१३. सवफgॉ65िधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- फgइ6इथम  \nमैिथली पािफgइ5इक ई - पिफgइ55का  ISSN 2229-547X VIDEHA  सहgछुआपादक : गजेहgछघघहgआइ6 ठाकुर।  सह-सहgछुआपादक : उमेश \nमंडल। सहायक सहgछुआपादक : िशव कुमार झा आ मुहg।घछाजी (मनोज कुमार कणहg।6अ)। भाषा-सहgछुआपादन : नागेहgछघघहgआइ6 कुमार \nझा आ पहg।अठीकार िवहg।छआानहgछघघद झा। कला -सहgछुआपादन : हgछठ6योित झा चौधरी आ रिहg।इछम रेखा िसहgछघघहा। सहgछुआपादक -शोध-\nअहgछघघवेषण : डॉ. जया वमहg।6ज आ डॉ . राजीव कुमार वमहg।6ज। सहgछुआपादक - नाटक-रंगमंच-चलिचहgछजज - बेचन ठाकुर। \nसहgछुआपादक - सूचना-सहgछुआपकहg।6अ-समाद- पूनम मंडल आ िहgछ6छयंका झा। सहgछुआपादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उहgछघआपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अफgइ6इकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणफgॉ61 उफgइ54रदाियफgइख4व लेखक गणक मफgइखैय \nछिफgइखखह ) ggajendra@videha.com \n कफgइ4ॉ मेल अटैचमेफgइखॉटक फgइ65पमफgइ4ॉ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमफgॉै1टमे पठा \nसकैत छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संिफgइ5इफgइ9एत पिरचय  आ अपन फgॉए4कैन कएल गेल फोटो पठेताह , से \nआशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल फgइ6इकाशनक हेतु िवदेह \n(पािफgइ5इक ) ई पिफgइ55काकफgइ4ॉ देल जा रहल  अिछ। मेल फgइ6इाफgइ9एत होयबाक बाद यथासंभव शीफgॉ9इ ( सात िदनक भीतर) \nएकर फgइ6इकाशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' फgइ6इथम मैिथली पािफgइ5इक ई पिफgइ55का अिछ  आ ऐमे मैिथली, \nसंफgॉए4कृत आ अंफgॉ91ेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना फgइ6इकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पिफgइ55काकफgइ4ॉ \nफgइ5ैीमित लफgॉ5एमी  ठाकुर फgॉइ5ारा मासक ०१ आ १५ ितिथकफgइ4ॉ ई फgइ6इकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-13 सवफgॉ65िधकार सुरिफgइ5इत। िवदेहमे फgइ6इकािशत सभटा  रचना आ आकफgॉ65इवक सवफgॉ65िधकार रचनाकार आ \nसंफgॉ91हकफgइ54फgॉ65क लगमे छिफgइखखह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः फgइ6इकाशन िकंवा आकफgॉ65इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com  पर संपकफgॉ61 कफgइ65। एिह साइटकफgइ4ॉ फgइ6इीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ \nरिफgॉएइम िफgइ6इया फgॉइ5ारा िडजाइन कएल गेल । \n                                                      \nिसिधॉछषएरधॉछए।तु  \n \n ","size_mb":0.67,"has_text":true},"Videha 123.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 123.pdf","name":"Videha 123.pdf","text":"/dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १२३ म अंक ०१ फरबरी २०१३ (वषहgभ61 ६ मास ६२ अंक १२३)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गहgभ24  \n२.१. डgड़पओयोित  झा चौधरी- एक युग़: टच वुड   \n  \n२.२. जगदीश घg2ृ2साद मघg28ऋ ड ल-उपहg2छछ या स- बड़की बिह न/ सधवा-िव धवा   \n  \n२.३. िबहg2छछदेहg2ंछर ठाकुर - भुखाएल जानवर सभ  \n  \n२.४. अिमत िम /g257 -  हारल िवजेता  \n  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.५. गजे/g2शश/gउखण  ठाकुर- नाटक- गंगा ि/gउखोज  \n  \n२.६.१. िरपोटहgभ61- पूनम महg2छभडल - महा िव हgभ24ालय सहgभ64हgभ04 कृित क कायहgभ61हgभछ।म -2013 २. संवाद-सुिमत आनहg2छछद - \nशोध-पिघg255का मैिथली केर लोकापघgऋृ1ण  \n  \n २.७. ई० सहg2छ4य नारायण झा - घgऋट4मरण  \n  \n२.८. जगदानहg2छछद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा- जुग-जुग जीबए/ समय चघgऋ8ू  \n  \n३. पहgभ24  \n३.१.१. िजतेहg2छछहg406 ‘िजतु’२. रामिव लास साहुक दूटा किव ता- पुसक रात/ केना कहब \nभारत महान ३.िश व कुमार झा “िट हg2।छ लू”-किव ता- पुरीक याघg255ा  \n  \n३.२. अिमत िम/g257 - जीवन एिहना चलैत रहै छै/  जागू/ िमहg2ंं / समयक संग/ नारीक हg26ंप  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n३.३.१. िशव कुमार यादव-गजल १-४ २. जगदानहg2छछद झा ‘मनु’ गजल १-४ \n  \n  \n३.४.१. आशीष अनिचहg2छछहार  गजल १-२ २. सुिमत िमहg2ंध   गजल १-३ \n  \n  \n३.५. कािमनी कामायनी- आधुिनक    हgभ04हg2ंंीगण  \n  \n३.६.१. राजदेव मघg28ऋ ड लक दू गोट किव ता २. जगदीश घg2ृ2साद मघg28ऋ ड लक तीनटा गीत  \n  \n३.७. बाल मुकुहg2छछद पाठक - गजल१-५ \n  \n  \n३.८.१. िबहg2छछदेहg2ंछर ठाकुर  \"नेपाली\"-घg2ृ2ेमक  फल/ िपया अहहgभ6भ क यादमे  २.  िकशन \nकारीगर- मनुघg27टख बनब कोना ? \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n  \nगघgऋ24 -पघgऋ24 भारती :१.मूल तेलुगु किवता:पसुपुलेिट गीता; तेलुगुसँ िहंदी अनुवाद:आर.शघgऋृ4त ा सुंदरी ; \nिहघg288दीसँ मैिथल ी अनुवाद : िवनीत उघg284पल  (िदघg2ू8लीक बलाघg284कारक घटनापर )- दुमजहgभ6ं  २. मघg288घg255घg4टृघg41ृा ऋघgऋटऋयघg257ृघgऋ15 - \nहिरशंकर घg257ीवा घgऋट4तव  “शलभ\"- (िहघg288दीसँ मैिथल ी अनुवाद  िवनीत उघg284पल ) \n  \n  \nबालानघgऋृ4 कृते-१. जगदानहg2छछद झा 'मनु'- बाल गजल२.अिमत िमडgड़आप - बाल गजल १-४ \n िवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिहg2ंंकाक सभटा  पुरान अंक ( हg40।ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचहgभ6भक  \nिलंकपर उपलहg2।2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिहg2ंंकाक सभटा पुरान अंक हg40।ेल , ितरहुता आ देवनागरी हg26ंपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिहg2ंंकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिहg2ंंकाक ५० म सँ आगहgभ6भक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकहg24भ अपन साइट / हg2।2लॉगपर लगाऊ।   \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nहg2।2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेहg2ध0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड हg262ाहg2।0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िहg2ध0लक \nकहg26ं आ खाली हgभ04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेहgभ04ट कहg26ं आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाहgभ04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाहg2ं2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचहgभ6भक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक हgभ04तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉहg2ध0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कहg26ं , बॉहg2ध0ससँ कॉपी कहg26ं  \nआ वडहgभ61 डॉहg2ध0युमेहg2छछटमे पेहgभ04ट कए वडहgभ61 फाइलकहg24भ सेव कहg26ं। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सहg2।4पकहgभ61 कहg26ं। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचहg2ंंकला / फोटो सभक फाइल सभ (उहg2ध4चारण , बड़ सुख सार आ दूवहgभ6ंहg2ं2त \nमंहg2ंं सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचहgभ6भक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकहgभ6ंइव  \n  \n \n \nहg2ध6योितरीहg2ंछर पूवहgभ61 महाकिव िवहgभ24ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती हg262ाचीन कालिहसँ \nमहान पुहg264ष ओ मिहला लोकिनक कमहgभ61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुहg264ष ओ मिहला लोकिनक  िचहg2ंं  \n'िमिथल ा रघg27ू '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिहg2ं4हgभ61, एिहमे िमिथलाहg2ं2रमे (१२०० वषहgभ61 पूवहgभ61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अहg2छछयाहg2छछय हg262ाचीन आ नव हgभ04थापहg2छ4य , िचहg2ंं , अिभलेख \nआ मूिहg2ं4हgभ61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सहg2।4बिहg2छछधत सूचना , सहg2।4पकहgभ61, अहg2छछवेषण संगिह िवदेहक सचहgभ61-इंजन आ हg2छछयूज सिवहgभ61स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सहg2।4बिहg2छछधत वेबसाइट सभक समहgभ।1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकघgऋृ1 \nअघg288वेषण \" \nिवदेह जालवृहg2ं4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिहg262य जालवृहg2ं4 ) पर जाउ।  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \n \n१. संपादकीय \n[नो एडgड़8ैडgैँँी : मा डgड़ओड़िवश  २००८ ई. मे छपल आ सािहहg2छ4य अकादेमी पुरहgभ04कार लेल एकर चयन २०१०, २०११ बा \n२०१२ मे नै भऽ सकलै। आब ई पोथी मैिथली सािहहg2छ4य लेल सािहहg2छ4य अकादेमी पुरहgभ04कार लेल उपलहg2।2ध नै \nरहत। ऐ तरहक आनो उदाहरण रहल अिछ। नो एडgड़8ैडgैँँी : मा डgड़ओड़िवश क मैिथली सािहहg2छ4य आ िवहg2ंछ सािहहg2छ4य महg2छधय \nहgभ04थान नीचहgभ6भक आलेखमे िनहg26ंिपत कएल जा रहल अिछ। ई शृंखला आगहgभ6भ सेहो जारी रहत। ] \n  \nचािरटा उहg2ं4र आधुिनक नाटक : सैमुअल बैकेटक हg260हgभध0च नाटक “वेिटंग फॉर गोडो”, हैरोहg2।छड िपंटरक अंहgभ।1ेजी \nनाटक “द बथहgभ61डे पाटहgभ6छ ”, बादल सरकारक बहgभ64हg2ध2ला नाटक “एवम् इहg2छछहg406जीत ” आ उदय नारायण िसंह \n‘निचकेता’क मैिथली नाटक “नो एहg2छभहgभ।।ी : मा हg262िवश ” \n....................................... \n\"वेिटंग फॉर गोडो” दू अंकीय हgभ।।ेजी -कॉमेडी अिछ। सैमुअल बैकेट हgभ2ंारा ई 1952 ई. मे \nहg260हgभध0च भाषामे िलखल गेल आ एकर पिहल हg262दशहgभ61न पेिरसमे 1953 ई. मे भेल। एकर अंहgभ।1ेजी संहgभ04करणक \nहg262दशहgभ61न  लंदनमे 1955 ई. मे भेल आ अंहgभ।1ेजी संहgभ04करण 1956 ई. मे हg262कािशत भेल।  \nहैरोहg2।छड िपंटरक अंहgभ।1ेजी नाटक “द बथहgभ61डे पाटहgभ6छ ” कैिहg2।4हg40।जमे 1958 ई. मे मंिचत भेल \nआ 1960 ई. मे हg262कािशत भेल।  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n  \nबादल सरकारक बहgभ64हg2ध2ला नाटक “एवम् इहg2छछहg406जीत ” 1962 ई. मे िलखल गेल आ ई 1965 ई. \nमे क लकहg2ं4ामे मंिचत भेल।  \n  \nउदय नारायण िसंह ‘निचकेता’क “नो एहg2छभहgभ।।ी : मा हg262िवश ” 2008 ई. मे ई-हg262कािशत आ फेर \nओही बखहgभ61 हg262कािशत भेल। 19 फरबरी 2011 कहg24भ कुणालक िनदहgभध1शनमे कािलदास रंगालय , पटनामे ई डेढ़ \nघहg2छभटाक नाटक मंिचत भेल।  \n  \nहg260हgभध0च , अंहgभ।1ेजी , बहgभ64हg2ध2ला आ मैिथलीक ई चाहg26ं नाटक पोहgभ04ट -मॉडनहgभ61 नाटकक हg2ंधेणीमे गानल जाइत अिछ। जखन \nसैमुअल बैकेटक “वेिटंग फॉर गोडो” देिख क’ लोक सभ घुरल रहिथ तँ हुनका लोकिनकहg24भ एकटा िविचहg2ंं \nअनुभवसँ साहg2ं2ाहg2छ4कार भेल छलिहg2छछह। ऐ नाटकमे माहg2ंं पहgभ6भचटा पाहg2ंं अिछ - एहgभ04हgभ।।ागोन , हgभ01लादीमीर , लकी, पोजो आ \nएकटा छौड़ा। एकटा कहg2छभहgभ।।ी रोडपर सहgभ6भझमे एकटा गाछ लग एहgभ04हgभ।।ागोन एकटा िढमकापर बैसल अिछ आ अपन \nजुहg2ं4ा दुनू हाथसँ िनकालबाक हg262यास क ’ रहल अिछ आ अपहgभ04यहgभ6भत अिछ , आ थािक जाइए। हgभ01लादीमीर संगे ओ \nगपक हg262ारहg2।4भ होइ छै, एहg2।4हर ओहg2।4हरक फुिसयहgभ6भहीक नमगर गपशप होइ छै। पोजो आ लकी अबैए। पोजो \nबुझाइए मािलक अिछ आ लकी दास। दासो तेहेन जकरा गदहgभ61िनमे नमगर रहgभ04सा पोजो लगेने अिछ। पिहने \nलकी अबैए, फेर रहgभ04सा पकड़ने पोजो। लकी बड़का बैग , एकटा फोिहg2।छडंग हgभ04टूल , एकटा िपकिनक बाहgभ04केट आ \nहgभ।1ेटकोट उघने अिछ। पोजो लग चाबुक छै। लकी आदेशपालक अिछ। मािलकक गप  मािन फेर सभ बोझ \nउठा क’ ठाढ़ भ’ जाइए। एहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीरकहg24भ ओकर बोझा उघनाइ नीक नै लगै छै। मुदा पोजो जखन \nकहै छै जे ओ ओिहने छै तँ एहgभ04हgभ।।ागोन पोजोकहg24भ आततायी बुझै छै। एहgभ04हgभ।।ागोन लकीक नोर पोछैए तखन ओकरा \nलकी मुहgभ12ा मारै छै। पोजो कहै छै जे तोरा कहिलयौ ने जे लकीकहg24भ अनिचहg2छछहार लोक पिसहgभछ2 नै छै। \n आ \nएहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीर ओत ’ की क’ रहल अिछ? ओ दुनू गोटे कोनो गोडो नाहgभ0।ा हgभ01यिहg2ध0तक बाट जोिह रहल \nअिछ। \nपोजो आ लकी चिल जाइए। एहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीर लग एकटा छौड़ा अबै छै आ कहै छै जे गोडो आइ नै \nआिब सकता, कािहgभभ4 एता। फेर एहg2।4हर ओहg2।4हरक फुिसयहgभ6भहीक गपशप होइए आ ओहो छौड़ा चिल जाइए। तखने \nमंचपर सँ िबजली चिल जाइ छै आ फेर राित भ’ जाइ छै, चहg2छछहg406मा उगल छै। हgभ01लादीमीर आ एहgभ04हgभ।।ागोनक \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \nगपशप शुहg26ं होइ छै। फुिसयहgभ6भहीक गपमे िकछु अथहgभ61पूणहgभ61 गपशप सेहो होइ छै। दुनू गोटे जेबाक िनणहgभ61य करै \nछिथ मुदा िहलै नै छिथ । पिहल अंकक पदहgभ6ं खसैए।  \nदोसर अंक, वएह समए आ हgभ04थान। हgभ01लादीमीरकहg24भ सभ िकछु मोन छै मुदा एहgभ04हgभ।।ागोन िबसिर गेल अिछ। \nएहgभ04हgभ।।ागोन कहैए जे ओ सभ िकछु तुरहg2ं4े िबसिर जाइए बा किहयो नै िबसरैए। ओकरा िकछु-िकछु मोनो पड़ै \nछै। पोजो आ लकी अबैए। पोजो आहg2छछहर भ ’ गेल अिछ, लकी ओिहना बोझा उघने अिछ। रहgभ04सा सेहो छै \nमुदा िकछु छोट। पोजो आ लकी खिस पड़ैए। पोजो सहायता लेल कहैए मुदा एहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीर गपशप \nकरैए।  \nएहgभ04हgभ।।ागोन हgभ01लादीमीरकहg24भ पिहल अंक जेकहgभ6भ “दीदी” कहैए। हgभ01लादीमीर बाजैए जे “हमरा सभकहg24भ फुिसयहgभ6भहीक \nगपशपमे समय नै बबहgभ6ंद करबाक चाही। “ पोजोक “सहायता”क आतहgभ61नाद िनयत अंतरालपर बेर -बेर होइ छै। \nमुदा तइपर एहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीर हg2छधयान नै दैए। पोजो आब सहायता लेल सए हg260हgभधभक फेर दू सए हg260हgभधभकक \nलालच दैए। हgभ01लादीमीर ओकरा उठबैले जाइए , हg262यासमे अपनो खिस पड़ैए आ सहायताक पुकार करैए। फेर \nिकछु गपशपक बाद हgभ01लादीमीरकहg24भ उठेबाक हg262यासमे एहgभ04हgभ।।ागोन खिस पड़ैए। हgभ01लादीमीर पोजोकहg24भ मारैए , पोजो \nघुसकुिनया दैए। तखन हgभ01लादीमीर ओकरा ताकैए , कहैए- आिब जो, तोरा नोकसान नै पहुँचेबौ। \nएहgभ04हgभ।।ागोन आ हgभ01लादीमीर उठबाक हg262यास करबाक सोचैए आ उिठ जाइए। एहgभ04हgभ।।ागोन कहैए - उठनाइ बहg2ध4चाक खेल \nसन हहg2।छलुक  अिछ आ हgभ01लादीमीर बजैए - ई माहg2ंं आहg2छ4मशिहg2ध0तक हg262हgभ11 अिछ। पोजो सहायता लेल कहैए। दुनू \nपोजोकहg24भ उठबैए , फेर छोड़ैए, पोजो खिस पड़ैए। फेर दुनू ओकरा उठबैए आ पकड़ने रहैए। िकछु कालमे कने \nछोिड़ क’ जहgभ6भचैए मुदा जखन पोजो खस ’ लगैए तँ पकिड़ लैए। पोजो सेहो बुझा पड़ैए जे कािहgभभ4क घटना  \nिबसरल सन अिछ। ओ कहैए जे ओ एक िदन सुित क’ उठल तँ अपनाकहg24भ आहg2छछहर देखलक , ओ कहैए जे \nओकरा लगै छै जे ओ अखनो सुतले तँ नै अिछ। ओ लकीक िवषयमे पूछैए। लागैए जे कोना ओ दुनू \nखसल, से ओकरा मोन नै छै। पोजो कहैए जे लकीक गदहgभ61िनक रहgभ04साकहg24भ जोरसँ खीचू बा मुँहपर जूतासँ माहg26ं \nतँ ओ उिठ जाएत। हgभ01लादीमीर एहgभ04हgभ।।ागोनकहg24भ कहैए जे ओकरा लेल बदला लेबाक नीक अवसर छै। एहgभ04हgभ।।ागोन \nपुछैए (ओकर हgभ04मृित घुरै छै!) जे जँ लकी अपन रहg2ं2ा करए तखन ? तइपर पोजो बाजैए जे लकी कखनो \nअपन रहg2ं2ा नै करैए। मुदा एहgभ04हgभ।।ागोन नै हgभ01लादीमीर लकीकहg24भ पएरसँ मार ’ लगैए मुदा अपने ओकरा चोट लािग \nजाइ छै। घटनाहgभछ।मसँ लगै छै जे पोजो आब अपनासँ ठाढ़ भ ’ गेल अिछ।  \nपोजो जे लकीकहg24भ कोनो हाटमे बेचैले ल ’ जा रहल अिछ, कहg24भ ने कािहgभभ4क िकछु मोन छै आ निहये कािहgभभ4 \nआजुक िकछु मोन रहतै। ओ लकीकहg24भ उठैले कहैए आ लकी उिठ जाइए आ अपन बोझ उठा लैए। पोजो \nअपन चाबुक महgभ64 गैए। लकी सभ बोझ राखैए, आ चाबुक पोजोक हाथमे द’ क’ सभ बोझ उठा लैए। पोजो \nरहgभ04सा महgभ64गैए , लकी सभ बोझ रािख रहgभ04सा पोजोकहg24भ पकड़ा क ’ सभ बोझ उठा लैए! \nलकी आ पोजो चिल जाइए। ओ छॱड़ा अबैए। ओ हgभ01लादीमीरकहg24भ अहg2।छबटहgभ61 किह सहg2।4बोिधत करैए। हgभ01लादीमीर पुछै \nछै जे की ओ ओकरा नै िचहg2छछहलक , की ओ कािहgभभ4 नै आएल छल। छौड़ा कहैए जे आइ ओ पिहल बेर आएल  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nअिछ। संदेश वएह छै, गोडो आइ नै आएत मुदा कािहgभभ4 अवहgभ02य आएत। हgभ01लादीमीर पुछैए जे “गोडो” करैए \nकी? तँ छौड़ा कहैए जे गोडो िकछु नै करैए। हgभ01लादीमीर पुछैए जे छौड़ाक भाए केहन छै। तँ उहg2ं4र भेटै छै \n, ओ दुिखत छै। हgभ01लादीमीर पुछैए जे की कािहgभभ4 ओकर भाए आएल छलै- तँ से छौड़ाकहg24भ नै बुझल छै। छौड़ा \nउहg2ं4र दैत कहैए जे गोडोकहg24भ दाढ़ी छै आ ओ कारी नै गोर छै। छौड़ा (पिहल अंक जकहgभ6भ ) पुछैए जे ओ \nगोडोकहg24भ की जा क ’ कहतै। हgभ01लादीमीर कहैए - जा क’ कहू जे तोरा हमरा सभसँ भहg24भट भेलउ। हgभ01लादीमीर \nछौड़ाप र छड़पैए मुदा ओ पड़ा जाइए। सूयहgभ6ंहgभ04त होइ छै। चहg2छछहg406मा देखा पड़ै छै।  \nएहgभ04हgभ।।ागोन कहैए जे जँ दुनू गोटे अलग भ ’ जाए तँ ई दुनू लेल नीक हेतै। जँ कािहgभभ4 गोडो नै एतै तँ ओ दुनू \nगोटे रहgभ04सासँ लटिक जाएत (हgभ01लादीमीर कहैए ) आ जँ एतै तँ बिच जाएत। हgभ01लादीमीर लकीक हैटमे ताकैए , \nिहलबैए, फेर पिहरैए। दुनू जेबाक िनणहgभ61य करैए मुदा िकयो नै िहलैए। पदहgभ6ं खसैत अिछ।  \n............ \nहैरोहg2।छड िपंटरक तीन अंकीय नाटक “द बथहgभ61डे पाटहgभ6छ ” \nपीटे, मेग, हgभ04टैनले, लुलु, गोहg2।छडबगहgभ61 आ मैककान एकर पाहg2ंं छिथ।  \n पिहल अंक- मेग पीटेकहg24भ जलखै दैए , पुछैए जे हgभ04टेनली उठलै आिक  नै। हgभ04टेनली अबैए , ओकरो मेग जलखै \nदैए। पीटे काजपर चिल जाइए। मेग आ हgभ04टैनलेमे अंतरंग गप होइए , हँसी मजाक होइए। पीटे मेगसँ कहने \nरहै जे दू गोटे एतै आ िकछु िदन ओकरा घरमे रहतै। ओकर घर सूची (बोिडहgभ61ंग हाउस )मे छै। हgभ04टैनली ई \nसुिन पूछ-पाछ करै छै, ओ िचंितत भ’ जाइए। हgभ04टैनली कहैए जे ओकरा पेिरसमे नाइट हg2ध0लबमे िपयानो \nबजेबाक नोकरीक ऑफर आएल छै। फेर एथहgभध0स , कॉंहg2छछसटेनिटनोपल , जाहgभ।1ेब , हgभ01लादीवोहgभ04टक सेहो। ई सहg2।4पूणहgभ61 \nिवहg2ंछक दशहgभ61नबला नोकरी अिछ। पुछलापर ओ कहैए जे ओ संपूणहgभ61 िवहg2ंछ , संपूणहgभ61 देशमे िपयानो बजेने अिछ। \nएक बेर ओ कंसटहgभ61 सेहो केने रहए। फेर ओ कहैए जे पिहल कंसटहgभ61 मे ओ हgभ04थानक पता हरा देलक आ नै \nपहुँिच सकल। दोसर कंसटहgभ61मे जखन ओ पहुँचल तँ हgभ04थलपर ताला लागल रहै। मेगक इहg2ध4छा नै छै जे \nहgभ04टेनली कतौ जाए।  \nहgभ04टेनलीकहg24भ लागै छै जे ओ दुनू गोटे ककरो खोजमे अिछ। लुलुक अबाज अबैए। मेग खरीदारीक झोरा ल ’ \nक’ बहरा जाइए, िकयो ओकरासँ िमसेज बोहg2।छस सहg2।4बोिधत क ’ गप करै छै। लुलु अबैए आ हgभ04टैनलीसँ गप \nकरैए। लुलु बहराइए तँ गोहg2।छडबगहgभ61 आ मैककेन अबैए। मैककेन गोहg2।छडबगहgभ61कहg24भ नैट किह सहg2।4बोिधत करैए। \nहgभ04टैनली चोरा क ’ पिहनिहये बहरा जाइए। मेग अबैए, गोहg2।छडबगहgभ61 ओकरा िमसेज बोहg2।छस किह सहg2।4बोिधत करैए आ \nअपनाकहg24भ गोहg2।छडबगहgभ61 आ संगीकहg24भ मैककेन किह पिरचय दैए। गपशपक हgभछ।ममे गोहg2।छडबगहgभ61 पुछै छै जे ओइ \nरहिनहारक नाम की छै आ ओ की करैए। मेग कहैए जे ओकर नाम हgभ04टैनले वेबर छै आ ओ एक बेर कंसटहgभ61 \nदेलक मुदा केयरटेकरक गलतीसँ राितमे ओ ओतै बहg2छछद रिह गेल आ भोर धिर बहg2छछद रहल। आ फेर “िटप” \nल’ क’ हgभ।।ेन पकिड़ एत ’ आिब गेल। तखने मेग कहैए जे आइ ओकर “बथहgभ61डे” िछऐ। आ फेर “बथहgभ61डे पाटहgभ6छ ”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nिनधहgभ6ंिरत होइ छै 9 बजे। लुलुकहg24भ सेहो बेहg26ं पहर नोित देल जेतै। तीनू बहराइए आ हgभ04टैनली िखड़कीसँ \nताकैए। मेग अबैए। हgभ04टैनली ओइ दुनूसँ आशंिकत अिछ। नाम पुछैए तँ मेग नाम िबसिर जाइए आ ओकरा \nगोहg2।छड .. मोन पड़ै छै तँ हgभ04टैनली मोन पाड़ै छै- गोहg2।छडबगहgभ61। मेग पुछैए जे की हgभ04टेनली ओकरा िचहg2छछहैए तँ हgभ04टैनली \nगुहg2।4म रहैए। फेर हgभ04टैनली कहैए जे आइ ओकर बथहgभ61डे नै िछऐ। मेग ओकरा लेल बहg2ध4चाक हg401म उपहारमे अनने \nअिछ आ तकर बदलामे ओ हgभ04टैनलीसँ चुहg2।4मा महgभ64गैए। \nअंक 2 मे हgभ04टैनली आ मैहgभ12ानक गपशप भ ’ रहल छै। हgभ04टैनली बाहर जाए चाहैए। ओ मैहgभ12ानकहg24भ कहै छै जे ई \nबोिडहgभ61ंग हाउस नै छी , निहये किहयो रहै। पीटे आ गोहg2।छडबगहgभ61 अबैए। गोहg2।छडबगहgभ61 पीटेकहg24भ िमहgभ04टर बोहg2।छस किह \nसहg2।4बोिधत करैए। पीटेक गेलाक बाद हgभ04टैनली कहैए जे ऐ घरक लोकक सुंघबाक शिहg2ध0त चिल गेल छै तहg24भ ओ \nगोहg2।छडबगहgभ61 आ मैहgभ12ानक खतरा नै चीिहg2छछह पािब रहल छिथ , हुनका सभक हg262ित ओकर (हgभ04टैनलीक ) िजहg2।4मेवारी छै।  \nमैहgभ12ान ओकरासँ चहgभ02मा छीिन लैए। मैहgभ12ान आ गोहg2।छडबगहgभ61 ओकरासँ पुछैए जे ओ िकए अपन पहg2ध।ीक हहg2छ4या \nकेलक। ओ नाम बदलने अिछ आ चिरहg2ंंहीन अिछ , हgभ04हg2ंंीकहg24भ दूिषत करैए।  \nझगड़ा शुहg26ं होइ छै। मुदा झगड़ा हg264कलाक बाद (हg262ायः मेगकहg24भ नै बुझल छै) मेग पाटहgभ6छ हg401ेसमे अबैए। सामाहg2छछय \nगप होइ छै।  \nलुलु अबैए, गोहg2।छडबगहgभ61 ओकरा कोरामे बैसबैए। लुलुक पुछलापर जे ओकरा तँ होइ छलै जे ओ “नैट” छी, \nगोहg2।छडबगहgभ61 कहै छै जे ओकर पहg2ध।ी ओकरा “िसमे” किह बजबै छै।  \nपाटहgभ6छमे खेल शुहg26ं होइए , आँिखमे पहgभ26ी बािहg2छछह क ’। िमसेज बोहg2।छसकहg24भ लुलु हgभ04काफहgभ61सँ आँिख बाहg2छछहैए। ओ जकरा छू \nदेत तकरा आँिखपर पहgभ26ी बाहg2छछहल जाएत। ओ मैहgभ12ेनकहg24भ छुबैए। फेर हgभ04टैनली छुआइए। ओकर चहgभ02मा लेल जाइ \nछै। हgभ04टेनलीकहg24भ पहgभ26ी बाहg2छछहल जाइ छै। मैहgभ12ेन हgभ04टेनलीक चहgभ02मा तोिड़ दैए। मैहgभ12ेन हg401मकहg24भ हgभ04टेनलीक रहgभ04तामे \nराखैए, ओ खिस पड़ैए आ मेगक गदहgभ61िन दबब ’ चाहैए, मैहgभ12ेन आ गोहg2।छडबगहgभ61 बचबै छै।  \nअहg2छछहार पसरैए।  \nहgभ04टैनलीकहg24भ अबैत देिख लुलु बेहोश भ ’ जाइए। हgभ04टैनले लुलुकहg24भ टेबुलपर राखैए। मैहgभ12ानकहg24भ टॉचहgभ61 भेटै छै। ओ \nटेबुल आ हgभ04टैनलीपर टॉचहgभ61 बाड़ैए।  \nअंक 3: पीटे आ मेगमे गप होइ छै। मेग हgभ04टैनलीक िवषयमे पीटेसँ पुछैए। लुलु अबैए , गोहg2।छडबगहgभ61सँ पुछैए जे \nओकर िपता बा एडी (ओकर पिहल हg262ेमी ) की सोचत जँ ओ ई सुनत। ओ कहैए जे गोहg2।छडबगहgभ61 अपन दुहg416 \nिपयास तृहg2।0त केलक , ओ लुलुकहg24भ से सभ िसखेलक जे एकटा युव ती तीन बेर िबयाहल जेबाक बादे सीखत। \nगोहg2।छडबगहgभ61 कहैए जे ओ ई केलक कारण लुलु ओकरा ई कर ’ देलक।  \nलुलु जाइए।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nमेगक अनुपिहgभ04थितमे गोहg2।छडबगहgभ61 आ मैहgभ12ान हgभ04टेनलीकहg24भ ल ’ जाइए। पीटे ओकरा छोड़ैले कहैए। गोहg2।छडबगहgभ61 आ \nमैहgभ12ान पीटेकहg24भ सेहो संगमे चलैले कहैए , कारमे जगह छै। पीटे िहgभ04थ र रहैए। पीटे असगरे रिह जाइए, मेग \nअबैए। पुछैए, ओ सभ गेल? पीटे कहैए- हँ। हgभ04टेनलीक िवषयमे मेग पुछैए - ओ सुतले अिछ? पीटे कहैए- ओ \nसुतल अिछ।  \n-सुत’ िदयौ। \nमेग पुछैए- की ई नीक पाटहgभ6छ नै छल तँ पीटे कहैए - ओ बादमे आएल। \nपदहgभ6ं खसैए।  \n....... \nबादल सरकारक “एवम् इहg2छछहg406जीत ” \n“एवम् इहg2छछहg406जीत ” मे लेखक, काकी, मानसी, अमल, िवमल, कमल, इहg2छछहg406जीत आ इहg2छछहg406जीतक पहg2ध।ी ( नाटकमे \nबादमे) दोसर मानसी पाहg2ंं अिछ।  \nअंक 1- लेखक एकटा नाटकक खोजमे अिछ। ओकर काकी ओकर खेनाइ-िपनाइ छोिड़ िलखैत रहबापर \nतमसाएल छै। मानसी पुछैए जे ओ पढ़त जे िकछु ओ िलखलक। लेखक कहैए, ओ िकछु नै िलखलक। \nमानसी ओकरा हg262यास करैले कहै छै। लेखक दशहgभ61कमेसँ चािरटा बादमे आबैबलाकहg24भ हgभ04टेजपर बजबैए , अमल, \nिवमल, कमल। चािरम अपन नाम िनमहgभ61ल कुमार कहैए। लेखक कहैए - ई नै भ’ सकै छै, अपन असली नाम \nबताउ। ओ कहैए- इहg2छछहg406जीत राय। अमल , िवमल, कमल एवम् इहg2छछहg406जीत। मा नसी (असली नाम दोसर मुदा \nलेखक कहैए मानसीये) ओकर मिमयौत बिहन िछऐ। ओ ओकरासँ हg262ेम करैए , परहg2।4परा तोड़ ’ चाहैए \nअंक 2: बादमे ओकरा लागै छै जे की जँ ई हg262ेम सफल भइयो जेतै तँ ओकरा उहg2ं4र भेटतै? नै ने। ओ \nलंदन सेहो जाएत। मृहg2छ4यु चाहैए , नै क’ पाबैए। लेखक हgभ2ंारा नािमत इहg2छछहg406 जीतक मानसी अिववािहत अिछ, \nहजारीबागमे पढ़बैए। \n     \nमुदा अमल, िवमल, कमलक िवपरीत इहg2छछहg406जीत लीखपर नै चलैए। अलग िकछु कर ’ चाहैए। काका, जकरा \nओ माए कहैए, खाइले कहै छै आ मानसी िलखैले। मुदा जखन एक बेर मानसी लेखककहg24भ खाइले किह दैए तँ \nलेखक दुखी भ’ जाइए, नै, अहूँ? नै। \nमुदा फेर मानसीकहg24भ गलतीक भान होइ छै, ओ ओकर लेखनक िवषयमे पुछैए। लेखक िचंितत अिछ, ई \nइहg2छछहg406जीत वाहgभ04तिवकताकहg24भ नै मानैए , कोनो हg262ितबहgभ20ता ओकरामे नै छै। मुदा मानसी से नै मानैए।  \nओ सपना तँ देखैए ने।  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nइहg2छछहg406जीत लंदनसँ कोलकाता घुरैए , एकटा दोसर हgभ04हg2ंंीसँ िबयाह करैए , ओकरो नाम मानसी िछऐ (इहg2छछहg406जीत \nएकरा मानसी कहैए, पिहलुका मानसी जेकरा लेखक मानसी कहैए ओ इहg2छछहg406जीतक मिमयौत िछऐ , जकरासँ \nइहg2छछहg406जीत हg262ेम करैए मुदा ओ भाएक िरहgभ02तासँ ओकरासँ िबयाह नै करैए जे लोक की कहतै, आ इहg2छछहg406जीत \nलेखककहg24भ कहैत रहैए जे ओकर नाम मानसी नै िछऐ। )  \nइहg2छछहg406जीत  बुझ’ लगैए (मानसीकहg24भ ओ कहैए ) जे हgभ01यिहg2ध0तक िभहgभछ2ताक माहg2ंं हg410म अिछ। हgभ04वहg2।6 हgभ04वहg2।6 अिछ ओ \nवाहgभ04तिवकता नै बिन सकैए।  मानसी, मानसी, मानसी, सभ मानसी, जेना अमल, िवमल, कमल। लेखक पूछैए \nतँ इहg2छछहg406जीत कहैए - अमल, िवमल, कमल एवम् इहg2छछहg406जीत (सेहो!)। \n  \n  \nलेखकक याहg2ंंाक कोनो लहgभं0य नै, कोनो उहgभ1।ेहgभ02य नै, फुिसयहgभ6भहीक याहg2ंंा जकर कोनो कारण नै। लेखक \nइहg2छछहg406जीतकहg24भ कहैए , हमरा सभकहg24भ जीबाक अिछ , चलबाक अिछ, कोनो धमहgभ61हgभ04थल नै तैयो तीथहgभ61याहg2ंंा करबाक \nअिछ।     \n  \nउदय नारायण िसंह ‘निचकेता’क “नो एहg2छभहgभ।।ी : मा हg262िवश ” \n    \nडgड़ओड़थम कडgड़ँ8लोल : \nई नाटक हg2ध6योितरीहg2ंछरक परहg2।4परामे कहg2।छलोलमे (हुनकर वणहgभ61 रहg2ध।ाकर कहg2।छलोलमे िवभहg2ध0त अिछ जे नाटक निह छी , \nधूतहgभ61-समागम जे हg2ध6योितरीहg2ंछर िलिखत नाटक अिछ - अंकमे िवभहg2ध0त अिछ ) िवभािजत अिछ। चािर कहg2।छलोलक \nिवभाजनक हg262थम कहg2।छलोल हgभ04वगहgभ61 (वा नरक) केर हgभ2ंारपर आरहg2।4भ होइत अिछ। ओतए बहुत रास मुइल लोक \nहgभ2ंारक भीतर हg262वेशक लेल पंिहg2ध0तबहgभ20 छिथ। हg2ध0यो पथ दुघहgभ61टनामे िशकार भेल बाजारी छिथ तँ संगमे युहgभ1।मे मृत \nभेल सैिनक आ चोिर करए काल मारल गेल चोर, उहg2ध4चहgभ12ा आ पॉिकटमार सेहो छिथ। हg2ध6योितरीहg2ंछरक \nधूतहgभ61समागममे जे अित आधुिनक अहg2।2सिडहgभ61टी अिछ से नो एहg2छभहgभ।।ी : मा हg262िवश मे सेहो देखबामे अबैत अिछ। हg262थम \nकहg2।छलोलमे जे बाजारी छिथ से, पंिहg2ध0त तोिड़ आगहgभ6भ बढ़ला उहg2ं4र , चोर आ उचहgभ12ा दुनू गोटेकहg24भ, कॉलर पकिड़ \nपुनः हुनकर सभक मूल हgभ04थानपर दए अबैत छिथ। उचहgभ12ा जे बादमे पता चलैत अिछ जे गुहg2छभडा -दादा िथक \nमुदा बाजारी लग सहg2धछच -महg2धछच रहैत अिछ , हुनकासँ अंगा छोड़बाक लेल कहैत अिछ। मुदा जखन पॉकेटमार \nबाजारी िदससँ चोरक िवपहg2ं2मे बजैत अिछ तखन उचहgभ12ा चहgभ12ू िनकािल अपन असल हg26ंपमे आिब जाइत अिछ \nआ पॉकेटमारपर मािर-मािर कए उठैत अिछ। मुदा जखन चोर कहैत छिन जे ई सेहो अपने िबरादरीक अिछ \nजे छोट-छीन पॉकेटमार माहg2ंं बिन  सकल, ओकर जकहgभ6भ महgभ6भजल चोर निह , आ उचहgभ12ा जेकहgभ6भ गुहg2छभडा -बदमाश  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nबनबाक तँ सोिचओ निञ सकल, तखन उचहgभ12ा महराज चोरक पाछहgभ6भ पिड़ जाइत छिथ , जे बदमाश ककरा \nकहलँह। आब पॉकेटमार मौका देिख पहg2ं2 बदलैत अिछ आ उचहgभ12ाकहg24भ कहैत छिहg2छछह जे अहहgभ6भकहg24भ निह हमरा \nकहलक। संगे ईहो कहैत अिछ जे चोिर तँ ई तेहन करए जनैत अिछ, जे िगरहथक बेटा आ कुकुर सभ \nचोिर करैत काल पीटैत-पीटैत एतऽ पठा देलकए आ हमर िखधहgभ64श करैत अिछ , बड़का चोर भेला हँ। भहg406 \nहgभ01यिहg2ध0त चोरक बगेबानी देिख ई िवहg2ंछास निह कए पबैत छिथ जे ओ चोर िथकाह। तािहपर पॉकेटमार , चोर \nमहाराजकहg24भ आर िकचिकचबैत छिहg2छछह।  तखन ओ चोर महराज एिह गपपर दुख हg262कट करैत छिथ जे निह तँ \nओिह राित एिह पॉकेटमारकहg24भ चोिरपर लए जएतिथ आ ने ओ हुनका िपटैत देिख सकैत। एहg2।4हर बजारी जे \nपिहने चोर आ उहg2ध4हgभ12ाकहg24भ कॉलर पकिड़ िघिसया चुकल छलाह , गुहg2।4म भेल सभटा सुनैत छिथ आ दुख हg262कट \nकरैत छिथ जे एकरा सभक संग हgभ04वगहgभ61मे रहब , तँ हgभ04वगहgभ61 केहन होएत से निह जािन। आब बजारी महराज \nगीतक एकटा टुकड़ी एिह िवषयपर पढ़ैत छिथ। जेना धूतहgभ61समागममे गीत अिछ तिहना नो एडgड़8ैडgैँँी : मा डgड़ओड़िवश  मे \nसेहो, ई एिह हgभ04थलपर हg262ारहg2।4भ होइत अिछ जे एिह नाटककहg24भ संगीतक बना दैत अिछ। ओहg2।4हर पॉकेटमारजी \nसभक पॉकेट कािट लैत छिथ आ बटुआ साफ कए दैत छिथ। आब फेर गीतमय फकड़ा शुहg26ं भए जाइत \nअिछ मुदा तखने एकटा मृत रहgभ1।ीबला सभक तंहg406ाकहg24भ तोिड़ दैत छिथ , ई किह जे यमालयक बहg2छछद दरबहg2ध6जाक \nओिह पार, ई बटुआ आ पाइ-कौड़ी कोनो काजक निह अिछ। आब दुनू मृत भहg406 हgभ01यिहg2ध0त सेहो बजैत छिथ , जे \nहँ दोसर देसमे दोसर देसक िसहgभ12ा कहहgभ6भ चलैत अिछ। आब एकटा रमणीमोहन नाहgभ0।ा मृत रिसक भहg406 हgभ01यिहg2ध0तक \nदोसर देसक िसहgभ12ा निह चलबाक िवषयमे टीप दैत छिथ , जे हँ ई तँ ओिहना अिछ जेना हg262ेयसीक दोसरक \nपहg2ध।ी बनब। आब एिह गपपर घमथहgभ61न शुहg26ं भए जाइत अिछ। तखन रमणी मोहन गपक हg264िख घुमा दैत छिथ \nजे द रबहg2ध6जाक भीतर रहg2।4भा -मेनका सभ हेतीह। िभखमंगनी जे तावत अपन कोरामे लेल एकटा पुतराकहg24भ \nदोसराक हाथमे दए बहसमे शािमल भऽ गेल छिथ, ईहgभ0भयहgभ6ंवश रहg2।4भा -मेनकाकहg24भ मुँहझड़की इहg2छ4यािद कहैत छिथ। \nमुदा पॉकेटमार कहैत अिछ जे भीतरमे सुख निह दुखो भए सकैत अिछ। एिहपर बीमा बाबू अपन कायहgभ61क \nहgभ04कोप देिख हg262सहgभछ2 भए जाइत छिथ। आब पॉकेटमार इहg2छछहg406क वहgभ।6 पर हg264पैहg2।ंयाक बोली शुहg26ं करैत अिछ। एिह \nबेर बजारी तहg2छछहg406ा भंग करैत अिछ आ दुनू भहg406 हgभ01यिहg2ध0त हुनकर समथहgभ61न करैत कहैत अिछ , जे ई अहgभ22ुत नीलामी \nअिछ, जे करबा रहल अिछ से पॉकेटमार आ ओिहमे शािमल अिछ चोर आ िभखमंगनी, पिहले-पिहल सुनल \nअिछ आ फेर संगीतमय फकड़ा सभ शुहg26ं भए जाइत अिछ। मुदा तखने नंदी -भृंगी शाहgभ04हg2ंंीय संगीतपर नचैत \nहg262वेश करैत छिथ। आब नंदी -भृंगीक ई पुछलापर जे दरबहg2ध6जाक भीतर की अिछ , सभ गोटे अपना-अपना \nिहसाबसँ हgभ04वगहgभ61-नरक आ अकास-पताल कहैत छिथ। मुदा नंदी-भृंगी कहैत छिथ जे सभ गोटे सहg2छ4य कहैत छी \nआ हg2ध0यो गोटे पूणहgभ61 सहg2छ4य निह बजलहुँ। फेर बजैत -बजैत ओ कहए लगैत छिथ, हg2ध0यो चोिर काल मारल गेलाह \n(चोर ई सुिन भागए लगैत छिथ तँ दु-तीन गोटे पकिड़ सोझहgभ6भ लए अनैत छिहg2छछह !) तँ हg2ध0यो एहg2ध0सीडेहg2छछटसँ, आ \nएिह तरहहg24भ सभटा गनबए लगैत छिथ , मुदा बीमा-बाबू कोना िबन मृहg2छ4युक एतए आयल छिथ से हुनकहु लोकिनकहg24भ \nनिह बुझल छिहg2छछह ! बीमा बाबू कहैत छिथ जे ओ नव माकहgभध1टक अहg2छछवेषणमे आएल छिथ ! से िबन मरल सेहो \nएक गोटे ओतए छिथ ! भृंगी नंदीकहg24भ ढ़ेर रास बीमा कहg2।4पनीक आगमनसँ आएल कहg2।4पीिटशनक िवषयमे बुझबैत \nछिथ ! एहg2।4हर हg262ेमी -हg262ेिमकामे घॲघाउज शुहg26ं होइत छिहg2छछह , कारण हg262ेमी आब घुिर जाए चाहैत छिथ। रमणी मोहन \nहg262ेमीक गमनसँ हg262सहgभछ2 होइत छिथ जे हg262ेिमका आब असगरे रहतीह आ हुनका लेल मौका छिहg2छछह। मुदा भृंगी ई \nकिह जे एतएसँ गेनाइ तँ संभव निह मुदा ई भऽ सकैत अिछ जे दुनू जोड़ी माय-बाप (!) कहg24भ एहg2ध0सीडेहg2छछट  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nकरबाए एतिह बजबा लेल जाए। मुदा अपना लेल माए-बापक बिल लेल हg262ेमी -हg262ेिमका तैयार निह छिथ। तखन \nनंदी भृंगी दुनू गोटेक िववाह गाजा-बाजाक संग करा दैत छिथ आ कहg2छछयादान करैत छिथ बजारी।  \nदोसर कडgड़ँ8लोल : दोसर कहg2।छलोलक आरहg2।4भ होइत अिछ एिह आभाससँ, जे हg2ध0यो नेता मरलाक बाद आबएबला \nछिथ, हुनकर दुनू अनुचर मृत भए आिब चुकल छिथ आ नेताजीक अएबाक सभ हg2ध0यो हg262तीहg2ं2ा कए रहल छिथ , \nदुनू अनुचर छोट-मोट भाषण दए नेताजीक िवलहg2।4बसँ अएबाक (मृहg2छ4युक बादो !) हg2ं2ितपूितहgभ61 कए रहल छिथ , \nगीतक योग दए। एकटा गीत चोर निह बुझैत छिथ मुदा िभखमंगनी आ रहgभ1।ीबला बुिझ जाइत छिथ , तािह पर \nबहस शुहg26ं होइत अिछ। चोरकहg24भ अपनाकहg24भ चोर कहलापर आपिहg2ं4 अिछ आ िभखमंगनीकहg24भ ओ िभख -मंग कहैत \nअिछ तँ िभखमंगनी ओकरा रोिक कहैत छिथ जे ओ सिरसवपाहीक अनसूया छिथ, िमिथला-िचहg2ंंकार , मुदा \nिदहg2।छलीक अशोकबहgभ04ती आिब बुझलिहg2छछह जे एिह नगरमे कला -वहgभ04तु हg2ध0यो निह िकनैत अिछ आ तखन चौबिटयाक \nिभखमंगनी बिन रिह गेलीह। चोर कहैत अिछ जे माहg2ंं ओ बदनाम छिथ , चोिर तँ सभ करैत अिछ। नव बात \nकोनो निह अिछ, सभ अिछ पुरनकाक चोिर। तकर बाद नेताजी पहुँिच जाइत छिथ आ लोकक चोर, उचहgभ12ा \nआ पॉकेटमार होएबाक कारण समाजक िहgभ04थितकहg24भ कहैत छिथ। तखने एकटा वामपंथी अबैत  छिथ आ ओ ई \nदेिख हg2ं2ुहg2।2ध छिथ जे नेताजी चोर , उचहgभ12ा आ पॉकेटमारसँ िघरल छिथ। मुदा चोर अपन तकहgभ61 लए पुनः हg262हgभ04तुत \nहोइत अिछ आ नेताजीक राखल “चोर-पुराण” नामक आधारपर बजारी जी गीत शुहg26ं कए दैत छिथ।  \nतेसर कडgड़ँ8लोल : आब नेताजी आ वामपंथीमे गठबंधन आ वामपंथी हgभ2ंारा सरकारक बाहरसँ देल समथहgभ61नपर   \nचरचा शुहg26ं भए जाइत अिछ। नेताजी फेर गीतमय होइत छिथ आिक तखने हgभ04टंट -सीन करैत एकटा मुइल \nअिभनेता िववेक कुमारक अएलासँ आकषहgभ61ण ओहg2।4हर चिल जाइत अिछ। टटका -हg40।ेिकंग हg2छछयूज देबाक मजबूरीपर \nनेताजी हgभ01यंहg2ध2य करैत छिथ। वामपंथी दू बेर दू गोट गप - नव गप किह जाइत छिथ, एक जे िबन अिभनेता \nबनने हg2ध0यो नेता निह बिन सकैत अिछ आ दोसर जे चोर नेता निह बिन सकैछ (ई चोर कहैत अिछ) मुदा \nनेता सभ तँ चोिर करबामे ककरोसँ पाछहgभ6भ निह छिथ। तखने एकटा उहg2ध4च वंशीय मिहला अबैत छिथ आ \nहुनकर हg262हgभ11ोहg2ं4रक बाद एकटा सामाहg2छछय हg2ध0यूक संग एकटा वी .आइ.पी.हg2ध0यू बिन जाइत अिछ। अिभनेता , नेता आ \nवामपंथी सभ वी.आइ.पी.हg2ध0यूमे ठाढ़ भऽ जाइत छिथ ! ई पुछलापर जे पंिहg2ध0त िकएक बनल अिछ (?) तािहपर \nचोर-पॉकेटमार कहैत छिथ जे हुनका लोकिनकहg24भ पंिहg2ध0त बनएबाक (आ तोड़बाक सेहो) अहg2।भयास छिहg2छछह।  \nचतुथडgैओइ कडgड़ँ8लोल : यमराज सभक खाता-खेसरा देिख लैत छिथ आ िचहg2ंंगुहg2।0त ई रहहgभ04योहgभ1छाटन करैत छिथ जे एक \nयुग छल जखन सोझहgभ6भक दरबहg2ध6जा खुिजतो छल आ बहgभछ2 सेहो होइत छल। नंदी भृंगी पिहनिह सूिचत कए \nदेलिहg2छछह जे सोझहgभ6भक दरबहg2ध6जा हgभ04वहg2।6 निह , माहg2ंं बुझबाक दोष छल। दरबहg2ध6जाक ओिह पा र की अिछ तािह \nिवषयमे सभ हg2ध0यो अपना -अपना िहसाबसँ उहg2ं4र दैत छिथ। िचहg2ंंगुहg2।0त कहैत छिथ जे सभक वणहgभ61नक सभ वहgभ04तु \nछै ओिहपार। नंदी-भृंगी सूिचत करैत छिथ जे एिह गेटमे हg262वेश िनषेध छै, नो एहg2छभहgभ।।ी केर बोडहgभ61 लागल छै। \nआिह रे हg2।2बा ! आब की होअए ! नेताजीकहg24भ पठाओल जाइत छिहg2छछह यमराजक सोझहgभ6भ , मुदा हुनकर सरहgभ04वती ओतए \nमहg2छछद भए जाइत छिहg2छछह। बदरी िवशाल िमहg2ंध हg262िसहgभ20 नेताजी , केर िखंचाई शुहg26ं होइत छिहg2छछह असली केर बदला \nसिटहgभ61िफकेट बला कम कए िलखाओल उमिरपर। पचपन बिरख आयु आ शश योग कहैत अिछ जे सहg2ं4िर से \nऊपर जीताह से ओ आ संगमे मृत चाहg26ं सैिनककहg24भ आिप स पठा देल जाइत अिछ। दूटा सैिनक नेताजीक संग  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nचिल जाइत छिथ आ दू टा अनुचर सेहो जाए चाहैत अिछ। मुदा नेताजीक अनुचर सभक अपराध बड़ भारी, \nसे िचहg2ंंगुहg2।0तक आदेशपर नंदी -भृंगी हुनका लए, कराहीमे भुजबाक लेल बाहर लए जाइत छिथ तँ बहgभ6भचल दुनू \nसैिनक हुनका पकिड़ कहg24भ लए जाइत छिथ आ नंदी-भृंगी फेर मंचपर घुिर अबैत छिथ। तिहना तकहgभ61क बाद \nहg262ेमी -हg262ेिमका , दुनू भहg406 पुहg264ष आ बजारीकहg24भ सेहो हg2ंंाण भेटैत छिहg2छछह ढोल -िपपहीक संग हुनका बाहर लए गेल \nजाइत अिछ। आब नहg2छछदी जखन अिभनेताक नाम िववेक कुमार उफहgभ61...बजैत छिथ तँ अिभनेता जी रोिक दैत \nछिथ, जे कतेक मेहन ितसँ जाित हुनकर पाछहgभ6भ छोिड़ सकल अिछ , से उफहgभ61 तँ छोिड़ए देल जाए। वामपंथी \nगोहg41धीकहg24भ अिभनेता हgभ2ंारा मदित केर िववरणपर वामपंथी हg262ितवाद करैत छिथ। हुनको पठा देल जाइत छिन। \nवामपंथीक की हेतिहg2छछह , हुनकर कथामे तँ ने हgभ04वगहgभ61-नकहgभ61 अिछ आ ने यमराज -िचहg2ंंगुहg2।0त। हुनका अपन भिवहgभ0भय क \nिनणहgभ61य हgभ04वयं करबाक अवसर देल जाइत छिहg2छछह। मुदा वामपंथी कहैत छिथ जे हुनकर िशहg2ं2ा आन हg262कारक \nछलिहg2छछह , मुदा एखन जे सोझहgभ6भ घिटत भए रहल छिहg2छछह तािहपर कोना अिवहg2ंछास करथु? मुदा यमराज कहैत \nछिथ जे- भऽ सकैत अिछ, जे अहहgभ6भ देिख रहल छी से दुःहgभ04वहg2।6 होअए , जतए पैसैत जाएब ओतए िलखल \nअिछ नो एहg2छभहgभ।।ी। आब यमराज हg262हgभ11 पुछैत छिथ जे िवषम के, मनुहg2ध0ख आिक हg262कृित ? वामपंथी कहैत छिथ जे \nदुनू, मुदा हg262कृितमे तँ नेचुरल जिहgभ04टस कदािचत् होइतो छै मुदा मनुहg2ध0खक हgभ04वभावमे से गुहg2छछजाइश कतए ? मुदा \nवामपंथी राजनीित एकर (समानताक, सुधार केर) हg262यास करैत अ िछ। तािहपर हुनका संग चोर-उचहgभ12ा आ \nपॉकेटमारकहg24भ पठाओल जाइत अिछ , ई अवसर दैत जे िहनका सभकहg24भ बदलू। चोर कनेक जाएमे इतहgभ04तः करैत \nअिछ आ ई िजहg2ंभासा करैत अिछ जे हम सभ तँ जाइए रहल छी मुदा एिहसँ आगहgभ6भ ? नंदी-िचहg2ंंगुहg2।0त -यमराज \nसमवेत हgभ04वरमे कहैत छिथ - नो एहg2छभहgभ।।ी। भृंगी तखने अबैत छिथ, अिभनेताकहg24भ छोड़ने। यमराज कहैत छिथ - \nमा हg262िवश। भृंगी नीचहgभ6भमे होइत चरचाक गप कहैत अिछ , जे एतुहgभ12ा िनअम बदलल जएबाक आ कतेक गोटेकहg24भ \nपृहg2छंवीपर घुरए देल जएबाक चरचा सवहgभ61हg2ंं भए रहल अिछ। यमदूत सभ अनेरे कड़ाह लग ठाढ़ छिथ हg2ध0यो \nभुजए लेल कहहgभ6भ भेटल छिहg2छछह (माहg2ंं दू टा अनुचर छोिड़)। आब हg2ध0यो निह आबए बला बचल अिछ , से सभ \nकहैत छिथ। िचहg2ंंगुहg2।0त अपन नमहर दाढ़ी आ यमराज अपन मुकुट उतािर लैत छिथ आ हgभ04वाभािवक मनुहg2ध0ख \nहg26ंपमे आिब जाइत छिथ ! मुदा िचहg2ंंगुहg2।0तक मेकप बला नमहर दाढ़ी देिख िभखमंगनी जे ओतए छलीह , हँिस दैत \nछिथ। भृंगी उहgभ1छाटन करैत छिथ जे िभखमंगनी हुनके सभ जेकहgभ6भ कलाकार छिथ ! कोन अिभनय ! तकर \nिववरण मुहहg2।2बत आ गुदगुदीपर खतम होइत अिछ , तँ िभखमंगनी कहैत छिथ जे निह एिह तरहक अिभनय तँ \nओतए (देखा कए) भऽ रहल अिछ। ओहg2ं4ऽ रमणी मोहन आ उहg2ध4चवंशीय मिहला िनभाक रोमहgभ64स चिल रहल \nअिछ। मुदा िनभाजी तँ बिजते निह छिथ। िभखमंगनी यमराजसँ कहैत छिथ जे ओ तखने बजतीह जखन \nएिह दरबहg2ध6जाक तालाक चाभी हुनका भेटतिहg2छछह , बुझतीह जे अपसरा बनबामे यमराज मदित दए सकैत छिथ, ई \nरमणीक हृदय िथक एतहु नो एहg2छभहgभ।।ी ! यमराज खखसैत छिथ, तँ िचहg2ंंगुहg2।0त बुिझ जाइत छिथ जे यमराज \n“पंचशर”सँ हgभ।1िसत भए गेल छिथ ! िचहg2ंंगुहg2।0तक कहला उहg2ं4र सभ हg2ध0यो एक कात लए जाओल जाइत छिथ \nमाहg2ंं यमराज आ िनभा मंचपर रिह जाइत छिथ। यमराज िनभाक सोझहgभ6भ - सुनू ने िनभा... किह हg264िक जाइत \nछिथ। सभक उहg2छ4सािहत कएलापर यमराज बड़का चाभी हुनका दैत छिथ , मुदा िनभा चाभी भेटलापर रमणी \nमोहनक संग तेना आगहgभ6भ बढ़ैत छिथ  जेना ककरो अनका िचिहg2छछहते निह होिथ ! ओ चाभी रमणी मोहनकहg24भ दए \nदैत छिथ मुदा ओ ताला निह खोिल पबैत छिथ। फेर िनभा अपने हg262यास करए लेल आगहgभ6भ बढ़ैत छिथ मुदा \nिचहg2ंंगुहg2।0त कहैत छिथ जे ई मोनक दरबहg2ध6जा िथक , ओना निह खुजत। मिहला ठकए लेल चाभी देबाक (!)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nगप कहैत छिथ। सभ हg2ध0यो हँसी करैत छिन जे मोन कतए छोिड़ अएलहुँ ? तािहपर एकबेर पुनः रमणी \nमोहन आ िनभा मोन संजोिग कए ताला खोलबाक असफल हg262यास करैत छिथ। नंदी -भृंगी-िभखमंगनी गीत \nगाबए लगैत छिथ जकर ताहg2छ4पयहgभ61 ईएह जे मोनक ताला अिछ लागल , मुदा ओतए अिछ नो एहg2छभहgभ।।ी। मुदा ऋतु \nवसहg2छछतमे हg262ेम होइछ अनहg2छछत  आ करेज कहैत अिछ मैना-मैना । तँ एतिह नो एहg2छभहgभ।।ी दरबहg2ध6जापर धरना देल \nजाए। \n   \nनाटक, गीत, संगीत, नृघg284य , मूितघgऋृ1कला , िशघg2ू8प आ िचघg255कला घg252ेघg255मे िवदेह सघg2ू4मान २०१३ क घोषणा  \nमुघg271य अिभनय - \n(1)  सुघg257ी आशा कुमारी सुपुघg255ी घg257 ी रामावतार य ादव , उमेर- १८, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुघg255 मो . ईषा आलम, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \n(3)  सुघg257ी अपणघgऋृ5 कुमारी सुपुहg2ंंी हg2ंधी मनोज कुमार साहु, जहg2छछ म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nहाघgऋट4 य –अिभनय- \n(1) घg257ी घg4टूघgऋऋ2दवे पासवान उफघgऋृ1 रामजानी पासव ान  सुपुहg2ंं - हgभ04 व . लहgभं0 मी  पासवान, पता- गाम+पोहgभ04 ट - औरहा, \nभाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस फ आलम सुपुघg255 मो . मुघgऋट4 ता क आलम, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nनाटक, गीत, संगीत, नृघg284य , मूितघgऋृ1कला , िशघg2ू8प आ िचघg255कला घg252ेघg255मे िवदेह सघg2ू4मान (मघgऋृ4गिन खबास समघgऋू1 योगदान \nसघg2ू4मान ) \nशाघgऋट4 घg255ी य संगीत सह तानपुरा : \nघg257ी रामवृघg252 िस◌ ंह सुपुघg255 घg257ी अिन  घg2ृ5घgऋ2ट िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोहgभ04 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमघgऋृ4गिन   खबास सघg2ू4 मा न: िमिथल ा लोक संघgऋट4कृित संरघg252ण :  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nघg257ी राम लखन साहु पे. हgभ04 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोहgभ04 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक, गीत, संगीत, नृघg284य , मूितघgऋृ1कला , िशघg2ू8प आ िचघg255कला घg252ेघg255मे िवदेह सघg2ू4मान (समघgऋू1 योगदान सघg2ू4मान ):  \nनृघg284 य  - \n(1)  घg257ी हिर   नारायण मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं - हgभ04 व . नहg2छछ दी महg2छभ ड ल, उमेर- ५८, पता- गाम+पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) सुघg257ी संगीता कुमारी सुपुघg255ी घg257 ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच घg255कला - \n(1)  जय घg2ृ2काश मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं - हg2ंधी कुशेहg2ंछर महg2छभ ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोहgभ04 ट – बौरहा, \nभाया- सरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  घg257ी चघg288 दन कुमार मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हg2ंधी भोला महg2छभ ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोहgभ04 ट - बेलही, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संहg262ित  , छाहg2ंं हgभ04 ना तक अंित म वषहgभ61, कला एवं िश हg2।छ प  \nमहािव हgभ24ालय - पटना। \n    \nहिर मुिन यघgऋृऋ / हारमोिनयम  \n(1) घg257ी महादेव साह सुपुघg255 रामदेव साह , उमेर- ५८, गाम- बेलहा, वाडहgभ61- नं. ०९, पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2) घg257ी जागेघg258र घg2ृ2साद राउत सुपुहg2ंं हgभ04 व . रामहgभ04 वहg26ंप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक/ ठेकैता/ ढोलिक या  \n(1) घg257ी अनुप सदाय  सुपुहg2ंं हgभ04 व .   , पता- गाम- तुलिस याही, पोहgभ04 ट - मनोहर पहgभ26ी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n(2) घg257ी कघg2ू8 ल र राम  सुपुहg2ंं हgभ04 व . खहgभ26र राम , उमेर- ५०, गाम- लिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक- \n(1)  वासुदेव राम  सुपुहg2ंं हgभ04 व . अनुप राम, गाम+पोहgभ04 ट - ि◌ नमहgभ61ली , वाडहgभ61 न . ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \n  \nिशघg2ू8पी -वघgऋट4तुकला - \n  \n(1)  घg257ी बौकू मिघg2ू8 ल  क सुपुहg2ंं दरबारी मिहg2।छ ल  क, उमेर- ७०, गाम- लिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  घg257ी राम िव  लास धिर कार सुपुहg2ंं हgभ04 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, \nभाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nमूितघgऋृ1कला -मृितघgऋृ1कार कला - \n(1) घूरन पंिड त सुपुघg255 - हg2ंधी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पोहgभ04 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) घg257ी घg2ृ2भु पंिड  त सुपुघg255 घgऋट4 व .   , पता- गाम+पोहgभ04 ट - नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nकाघg417 -कला- \n(1) घg257ी जगदेव साहु सुपुहg2ंं शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नमहgभ61ली -पुरवहgभ6ंस , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2) घg257ी योगेघg288 घg4टृ ठाकुर सुपुघg255 घgऋट4 व . बुघgऋ2टू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आघg284मिनभघgऋृ1र संघgऋट4कृित -  \n(1)  घg257ी राम अवतार राउत  सुपुहg2ंं हgभ04 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n(2)  घg257ी रौशन यादव  सुपुहg2ंं हgभ04 व . किप लेहg2ंछर याद व, उमेर- ३५, गाम+पोहgभ04 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार ) \nअघgऋऋ4ा /महराइ- \n(1) मो. जीबछ  सुपुहg2ंं मो . िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोहgभ04 ट - बड़हारा, भाया- \nअहg2छछ ध राठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग रा- \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nघg257ी बघg274 चन मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . सीताराम महg2छभ ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nघg257ी रामदेव ठाकुर सुपुघg255 घgऋट4 व . जागेघg258र ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nपराती (घg2ृ2भ ाती ) गौिन हार आ खजरी/ खौजरी वादक- \n(1)  हg2ंधी सुकदेव साफी  \nसुपुहg2ंं हg2ंधी    ,  \nपता- गाम इटहरी, पोहgभ04 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nपराती (घg2ृ2भ ाती ) गौिन हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1) सुकदेव साफी  सुपुहg2ंं हgभ04 व . बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पोहgभ04 ट - बेलही, भाया- \nि◌ नमहgभ61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \n(2) लेघgऋऋ4ु दास  सुपुहg2ंं हgभ04 व . सनक महg2छभ ड ल पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nझरनी- \n(1) मो. गुल हसन  सुपुहg2ंं अहg2।2 दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) मो. रहमान साहब  सुपुहg2ंं ...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक- \n(1) घg257ी जगत नारायण मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . खुशीलाल महg2छभ ड ल, उमेर- ४०, गाम+पोहgभ04 ट - ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  घg257ी देव नारायण यादव  सुपुहg2ंं हg2ंधी कुशुमलाल  यादव, पता- गाम- बनरझुला, पोहgभ04 ट - अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nगीतहािर / लोक गीत-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n(1) घg257ीमती फुदनी देवी  पहg2ध।ी हg2ंधी रामफल महg2छभ ड ल, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2) सुघg257ी सुिव  ता कुमारी सुपुहg2ंंी हg2ंधी गंगाराम महg2छभ ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोहgभ04 ट - बिल यािर , \nभाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक- \n(1) घg257ी सीतार ाम राम  सुपुहg2ंं हgभ04 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  घg257ी लघgऋ5ट मी  राम सुपुहg2ंं हgभ04 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nकघgऋृऋरनेट - \n(1) घg257ी चघg288 द र राम सुपुहg2ंं - हgभ04 व . जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2) मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेघg288 जू वादक- \n  \n(1)  घg257ी राज कुमार महतो सुपुहg2ंं हgभ04 व . लहgभं0 मी  महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नमहgभ61ली वाडहgभ61 नं. ०४, िज ला- \nसुपौल (िब हार)  \n(2)  घg257ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पोहgभ04 ट - बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nभगैत गवैया- \n(1)   घg257ी जीबछ यादव  सुपुहg2ंं हgभ04 व . हg26ंपालाल यादव , उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पोस्  ट- बेलही, भाया- \nि◌ नमहgभ61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \n(2)   घg257ी शघg2ू4 भु मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . लखन महg2छभ ड ल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पोहgभ04 ट – मुंगराहा, भाया- \nि◌ नमहgभ61ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख घgऋट4 स कर- (िख घgऋट4 सा  कहैबला)- \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n(1)  घg257ी छुतहघg2ृ5 य ादव उफघgऋृ1 राजकुमार, सुपुहg2ंं हg2ंधी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पोहgभ04 ट - मनोहर \nपहgभ26ी , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२  \n(2)  बैजनाथ मुिख या उफघgऋृ1 टहल मुिख  या - \n(2) सुपुहg2ंं हgभ04 व . ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पोहgभ04 ट - औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n  \nिमिथला िचघg255कला - \n(1)  सुघg257ी िम  िथ लेश कुमारी सुपुहg2ंंी हg2ंधी रामदेव हg262साद महg2छभ ड ल ‘झाहg26ंदार ’ पता- गाम- रसुआर, पोहgभ04 ट -– \nमुंगराहा, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \n(2)  घg257ीमती वीणा देव ी पघg27ूी घg257 ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nखजरी/ खौजरी वादक- \n(2)  घg257ी िक  शोरी दास सुपुहg2ंं हgभ04 व . नेबैत महg2छभ ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोहgभ04 ट -– मुंगराहा, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , \nि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nतबला- \n  \nघg257ी उपेघg288 घg4टृ  चौधरी सुपुहg2ंं हgभ04 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nघg257ी देवनाथ यादव सुपुहg2ंं हgभ04 व . सवहgभ61जीत यादव , उमेर- ५०, गाम- झहgभ6भझपहgभ26ी , पोहgभ04 ट - पीपराही, भाया- लदिन यहgभ6भ , \nिज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nसारंगी- (घुना-मुना) \n(1) हg2ंधी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही। \nझािल - (झिल बाह)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n(1) घg257ी कुघg288 दन कुमार कणघgऋृ1 सुपुहg2ंं हg2ंधी इहg2छछ हg406 कुमार कणहgभ61 पता - गाम- रेबाड़ी, पोहgभ04 ट - चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2) घg257ी राम खेलावन राउ त सुपुहg2ंं हgभ04 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक) \n  \nघg257ी रामचघg288 घg4टृ घg2ृ2साद मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हg2ंधी झोटन महg2छभ ड ल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ ।  \nपता- गाम- रसुआर, पोहgभ04 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nघg257ी िव  भूित  झा  सुपुहg2ंं हgभ04 व . कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n  \nलोक गाथा गायक  \n  \nघg257ी रिव  घg288 घg4टृ  यादव  सुपुहg2ंं सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोहgभ04 ट - मनोहर पहgभ26ी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nघg257ी िप  चकुन सदाय सुपुहg2ंं हgभ04 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n  \nमिज रा वादक (छोकटा झािल ...)  \n  \nघg257ी रामपित   मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . अजुहgभ61न महg2छभ ड ल, पता- गाम- रसुआर, पोहgभ04 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \n  \nमृदंग वादक- \n  \n(1)  घg257ी किप  लेघg258र दास सुपुघg255 घgऋट4 व . सुघgऋ82र दास , उमेर- ७०, गाम- लिहgभं0 म  िन यहgभ6भ , पोहgभ04 ट - छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  घg257ी खखर सदाय सुपुहg2ंं हgभ04 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nतानपुरा सह भाव संगीत  \n  \n(1)  घg257ी रामिव  लास यादव  सुपुहg2ंं हgभ04 व . दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पोहgभ04 ट - सहgभ64िग  , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nतरसा/ तासा- \n  \nघg257ी जोगेघg288 घg4टृ  राम  सुपुहg2ंं हgभ04 व . िब हg2।छ टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nघg257ी राजेघg288 घg4टृ  राम  सुपुहg2ंं कालेहg2ंछर राम , उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पाहgभ04 ट - छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)\n   \n  \nरमझािल / कठझािल / करताल वादक- \n  \nघg257ी सैनी राम  सुपुहg2ंं हgभ04 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nघg257ी जनक मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . उिच त महg2छभ ड ल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पोहgभ04 ट - मुंगराहा, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \nगुमगुिम यघgऋृऋ / घgऋू1ुम बाजा  \n  \nघg257ी परमेघg258र मघg28ऋ ड ल सुपुहg2ंं हgभ04 व . िब हारी महg2छभ ड ल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयहgभ6भ बजबै छिथ  । \nघg257ी जुगाय साफी  सुपुहg2ंं हgभ04 व . हg2ंधी हg2ंधीचहg2छछ हg406  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nडंका/ ढोल वादक  \n  \nघg257ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पोहgभ04 ट - बेलही, भाया- ि◌ नमहgभ61ली , थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nघg257ी योगेघg288 घg4टृ  राम सुपुहg2ंं हgभ04 व . िब हg2।छ टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nडंफा  (होलीमे बजाओल जाइत...) \n  \nघg257ी जघgऋू1नाथ चौधरी उफघgऋृ1 िध  यानी दास  सुपुहg2ंं हgभ04 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nघg257ी महेघg288 घg4टृ पोघgऋ1ूार , उमेर- ६५, पता- गाम+पोहgभ04 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड गरी-  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nघg257ी राम घg2ृ2साद राम सुपुघg255 घgऋट4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोहgभ04 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n  \nगजेहg2छछहg406  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतघgऋट1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गघgऋ24  \n२.१. डgड़पओयोित  झा चौधरी- एक युग़: टच वुड   \n  \n२.२. जगदीश घg2ृ2साद मघg28ऋ ड ल-उपहg2छछ या स- बड़की बिह न/ सधवा-िव धवा   \n  \n२.३. िबहg2छछदेहg2ंछर ठाकुर - भुखाएल जानवर सभ  \n  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n२.४. अिमत िम /g257 -  हारल िवजेता  \n  \n  \n२.५. गजे/g2शश/gउखण  ठाकुर- नाटक- गंगा ि/gउखोज  \n  \n२.६.१. िरपोटहgभ61- पूनम महg2छभडल - महा िव हgभ24ालय सहgभ64हgभ04 कृित क कायहgभ61हgभछ।म -2013 २. संवाद-सुिमत आनहg2छछद - \nशोध-पिघg255का मैिथली केर लोकापघgऋृ1ण  \n  \n २.७. ई० सहg2छ4य नारायण झा - घgऋट4मरण  \n  \n२.८. जगदानहg2छछद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा- जुग-जुग जीबए/ समय चघgऋ8ू  \nहg2ध6योित झा  चौधरी \nएक युग़: टच वुड  \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n  \nवहgभछ।तुंड महाकाय सुयहgभ61कोिटः समहg262भ . िनिवहgभ61हg26छः कुहg264मे देव सवहgभ61 कायहgभध1षु सवहgभ61दा ।  \n  \nआजुक िदन 22 नवहg2।4बर 2012 हमर िजनगीक बड़ िविशहg416 िदन छल। संयोग सँ हमरा अपन आिफसमे \nएकटा बहुत हgभ04टाइिलहgभ04ट फाइल उपहारमे भेटल ज इमे बारह टा िवभाजन छलै, हमर िनजी मािसक िबलक \nसहg2।4हार लेल बड़ उपयुहg2ध0त छल। जे िकयो ई देने छल िथ ितनका बुझल छलिन जे हम अखन आहg2छ4मिनभहgभ61र \nहुनके हg262यासमे छलॱ आ हमरा सामने जँ िवहg2ंछक स भसँ सुहgभछ2र गहनाक दुकान आ हgभ04टेशनरीक दुकान हो इ तँ \nहम हgभ04टेशनरीक दुकानमे जा एब। मुदा हुनका ई नै बुझल रहिन जे आइ हमर िववाहक बारहम वषहgभ61गॉंठ अिछ , \nटचवुड। हम कहबो नै केिलयिन कारण एतुहgभ12ा  रहन-सहनमे हमर िववाह जेना चिल रहल छल से िकछु \nहg262ा चीन बुझाइत छल, ई बात अलग छै जे हम अपन िपछड़ापनमे संतुहg416 छ लॱ। कहक गहg2।0प नै जे हमर मोनमे \nपिहल िवचार आएल अपन िववाहक बारह वषहgभ61क अहg2।4मत आ िमठगर हgभ04मृितकहg24भ सँवारी। ओना हमरा अपन िबल \nराखै लेल पेपर फाइलक जहg26ंरत कम पड़ैत अिछ। हम बेसी  काल काज ऑनलाइन करैत छी । ऐ रचना \nलेल सेहो हमर छोट नोटबुक काफी अिछ मुदा ई फाइल एकटा हg262ेरणा अिछ। ई रचना िलखबाक लेल हम \nहgभ04वयंकहg24भ भाहg2ध2यशा िलनी मानैत छी जे अपन िववाहक बारह साल हम अपन पित संगे िबतेलॱ। कोनो आहg2ं6यहgभ61 नै \nजे बहुत याद असौहाहg406हgभ62पूणहgभ61 सेहो छल मुदा हमर अपन िववेच न ई कहैत अिछ जे अइ कऽ मुहg2ध1य कारण छल \nहमर दुनुक बहgभछ6ड अलग हgभ01यिहg2ध0तहg2छ4व । हमर नौकरी करबाक इहg2ध4छा आ सबतिर बहावक संग बह इ कऽ बदले \nअपन तकहgभ61पूणहgभ61 िदमाग लगेबाक आद ित। ईहो सच अिछ जे दुभहgभ6ंहg2ध2यवश हमरा लोकक मागहgभ61दशहgभ61नमे चलैक अवसर \nभेटबे नै कएल। बहुत बेर हम अिभभावक आ मागहgभ61दशहgभ61कक दुःखद कमी भोगने छी । ई कमी समाहg2।0तहg262ा य \nलागैत अिछ अखन, टचवुड, जखन हम अपन हgभ01यवसाय बनाबैक हg262यासमे छी। हम िकछु एहेन लोक सभसँ \nभहg24भट केलॱ जे वाहgभ04तवमे सहायक आ हg262ेरणाव धहgभ61क छिथ आ ऐ हgभछ।ममे जे हमरा ई फाइल देली से स भसँ ऊपर \nछिथ। अहg2छछततः . हम आइ खुश छी आ अपन पित आ पिरवारक िनरहg2छछतर खुशीक हg262ाथहgभ61ना क ऽ रहल छी।    \nमोन पिड़ रहल अिछ जे हमरा बहg2ध4चामे पारहg2।4पिरक मैिथल तरीकासँ िववाह करै लेल कतेक ललक छल। हम \nहमेशा घोघ तानैक अहg2।भयास करैत रहैत छ लॱ। अतऽ जखन कखनो जैकेटक हुड माथपर चढ़ाबै छी तँ हँसी \nआिब जाइत अिछ। हमरा घोघ तािन कऽ झात करैमे बहgभछ6ड म जा आबैत छल। सभ छुहgभ26ीमे िमयहgभ6भ क दौड़ \nमिहgभ04ज द गामे जाइत छलॱ आ सभसँ गँवार बिन कऽ लौटै छलॱ। गेटपर तौनी बा शालसँ घोघ तािन कऽ बैिस \nजाइ छलॱ आ बाबुजीकहg24भ ताबे नै घर घुसऽ दैत छिलयिन जाबे ओ हमर घोघ हटा कऽ नै किह दैिथ जे बहgभछ6ड \nसुहgभछ2र किनयहgभ6भ  छह। \n  \nहमरा पूरा िवहg2ंछास छल जे बाबुजी हमरा लेल एकटा खूब सुहgभछ2र लहg2।4बा गोर बड़ क ऽ देता। ओना हम लोककहg24भ \nओकर हgभ01यवहारसँ िचहg2छछहना इ जिहg2।छदये सीख लेलॱ । कतेक हाहgभ04याहgभ04पद छै जे हम पैघो भेलापर ई किहयो नै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nसोचिलऐ जे हमर पित लेल सेहो हम ओतबे महहg2छ4वपूणहgभ61 हेबाक चाही। हमर सपना छल जे हमर बिरयातीमे \nखूब फटहgभ12ा  फोड़ल जाए। हम कहै छिलऐ जे दीदीक िबयाह गाममे करिबयौन, सभ बुढ़बा स भ फटहgभ12ा सँ डेरा \nकऽ घरमे नुका जेतै आ हमर िबयाह शहरमे कराउ। हमर ई सपना तँ बिढ़ चिढ़ कऽ पूरा भेल। खूब बाजा \nफटहgभ12ा स भ भेल, संगे बूढ़-बूढ़ ससुर सभ सेहो बिरयातीमे खूब नचला। हम ईहो किहऐ जे हमर िबयाहमे \nहमरा ३० टा साड़ी देब की नै। तइपर हमर छोटका भायक कहब छिन जे दीदीकहg24भ तखन तीसे तक गीनऽ \nआबै छलिन।  \n  \nजखन कखनो हम अपन पितक कहg2।छपना करी तँ हम हमेशा हgभ04वहg2।6 देख लॱ संगे पूजा केनाइ, एके रंगक कपड़ा \nपिहरनाइ। आंगनमे खुजल आकाशमे बैसनाइ। मुदा चाह िपनाइक सपना नै छल, कारण चाय कॉफी हमर \nनजिरमे एकटा खराब िहहgभ04सक छ ल। हमर ईहो सपना छल जे हमर पित हमर भाइक बिढ़या दोहgभ04त बनिथन \nकारण ओ सभ बचपनसँ बहgभछ6ड सुकमार छल िथ। हँ, हमरा एकटा छोट घरक इहg2ध4छा छल ज इमे बस \nजहg26ंरतक स भ सामान होइ। एकबेर हम अपन बिहन संगे पाकहgभ61 गेलॱ। बिहन कहलिथ जे एहेन बड़का बगान \nअहg2।0पन हुअए तँ कतेक मजा हेतै। हम कहिलयिन जे बाप रे बाप, साफ के करतै। दीदी कहलिखन, जकरा \nलग बड़का बगान हेतै से नौकरो तँ रािख लेतै। हमर मतलब छल जे घरमे एक िदन काजवाली नै आबै तँ \nकोहराम मिच जाइत छल। सभ भहg2छछसाघरक काजमे लागैत छल िथ आ हमरा बाहरी काज भेटैत छल। हँ, तँ \nहमर सपना हमर छोट घरक िदवारपर सहg2।4पूणहgभ61 पिर वारक फोटो लागल हुअए जइमे सभसँ महहg2छ4वपूणहgभ61 पैघ हुअए \nहमर मॉं-बाबूजी आ सास-ससुरक फोटो। हमरा खूब घुमनाइ-िफरनाइक शौक सेहो छल जे बड़ कम पूरा भेल \nमुदा तकर कुनो अफसोस नै अिछ। बस कमी लागल तँ पिरवारक जुटानक। यहgभ24िप कखनो कऽ पिरवारक \nजुटान भेल छल जखन महgभ6भ -बाबूजी, दाइजी आ दीदीक सास-ससुर कहg24भ लऽ कऽ आएल छलिथ। फेर मौसीक \nपिरवार तऽ जान छलिथ हमरा ओतए। हमर सास-ससुर सेहो आएल छलिथ मुदा तखन हम काज लेल १२ \nघहg2छभटा घरसँ बाहर रहै छलॱ। \n  \nओ छोट सनक दू कमरा आ एकटा बड़का बेडहg26ंम जतेक पैघ िकचेन -कम-डायिनंगबला हg2।1लैट हमर हgभ04वहg2।6 \nमहल छल, जतए हमरा अपन सभ सपना लगभग पूरा होइत देखाएल।  \n  \n(जारी…)   \nऐ रचनापर अपन मंतघgऋट1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nजगदीश घg2ृ2साद मघg28ऋ ड ल \nउपहg2छछ या स- बड़की बिह न/ सधवा-िव धवा  \n  \n१ \nबड़की बिह न \nउपहg2छछ या स \n  \nचािर  भाए-बिह नक बीच सुलोचना, पिह ल रहने बड़की बिह नक नाओंसँ गाम भिर मे जानल जाइत छिथ । बीघा \nदू-अढ़ाइक जमीनबला पिर वार।  \n      िछ यासी बखहgभ61क अवहgभ04 था मे िज नगीक ढलानक आिख री सीढ़ीमे पहुँचल सुलोचना भातीजक संग िब लसपुर-\nमहg2छध य हg262देशसँ अपने गाड़ीसँ गाम पहुँचली। गाम पहुँचते हलचल भऽ गेल सुलोचना बिह न एली। ओना पिछ ला \nपीढ़ीक अनुकरण करैत अिग लो पीढ़ी, दीदीक जगह बिह ने कहै छिहg2छछ ह  । एहgभ12े-दुइये टोलक िध या-पुता आ जिन -\nजाित यो पहुँचए लगली। डेिढ़ यापर गाड़ी रोिक  रघुनाथ (छोट भाइक जेठ बेटा) उतिर  एका-एकी सभकहg24भ उतारए \nलगल। दू बखहgभ61क पोताकहg24भ सुलोचना  कोरामे नेने गाड़ीसँ उतरली।  \n      िर हgभ0भ ट -पुहgभ0भ ट  शरीर, चानीक बहg2।छ ला  दुनू हाथमे, महीन, सादा साड़ी पिह रने। थुल-थुल देह। उतिर ते चाहg26ं \nिद स आँिख  उठा तकलिहg2छछ ह   तँ बूिझ  पड़लिहg2छछ ह   जे जेबा कालसँ िव परीत सभ िक छु बूिझ  पड़ैए। िज नगीक आशा \nतोिड़  घरो-दुआर आ गामोकहg24भ गोड़ लािग   कहने रिह यिन  जे अंित म दशहgभ61न केने जाइ छी। कहहgभ6भ आशा छल जे \nगामक मुँह फेर देखब। तइ बीच जेठ भौजाइपर नजिर  पड़लिहg2छछ ह  । नजिर सँ नजिर  िम िल ते दुनूकहg24भ बघजर लािग   \nगेलिहg2छछ ह  । मुँहक बोल बहgभछ2े रहलिहg2छछ ह   तइ बीच झुनकुट चेहरा, ठहgभध0गा हाथे बसमित  या दीदी सेहो पहुँचली। जिह ना \nसुलोचना गामक बेटी तिह ना बसमित या दीदी सेहो। एक उमेिर ये दुनू गोटे, मुदा सुलोचना बिह न तीन मास \nजेठ छिथ । बसमित या दीदीकहg24भ देिख  ते सुलोचना बजली- “साले भिर मे एते लटैक गेलहgभधभ?” \nदुनूक िज नगी बहg2ध4 चेसँ एकठाम बीतने बजैमे कोनो कमी रहबे ने करए। िन धोक भऽ बसमित या दीदी बजली- \n“तूँ ने भाए-भाित जक कमेलहा खा कऽ गहgभध0ड़ा बिन   गेलहgभधभ, हमरा के देत?” \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nसुलोचना- “िक अए भगवान तोरा थोड़े बेपाट छथुन जे नै देिन हार छौ?” \nबसमित या- “हँ से तँ अिछ ये, मुदा जएह कमाएत तेहीमे ने देत। अहg2ध4 छा , कह जे टुटलाहा लग कहg2ध6 जी  ने तँ \nरहलॱ। नीक जकहgभ6भ हहgभछ6डी जूिट   गेलॱ िक ने?” \n“हँ। आब तँ बाहg2।छ टी नो उठबै छी, पोतोकहg24भ कोरो -कहgभ6भखमे लऽ कऽ खेलबै िछ  ऐ। अपने गािड़ यो छी, आब गामेमे \nरहब।” \n“ऐ उमेरमे असकरे रिह  हेतौ?” \n“छोट भाए- मुनेसरो रहत िक ने? कािहgभभ4   ओहो आओत। ताबे कहुना अही टुटलाहा घरमे रिह  पजेबाक घर \nबनाओत। हम सभ कते जीबे करब। मुदा जाबे आँिख  तकै छी, ताबे तकक ओिर यान तँ करए पड़त \nिक ने?”  \nचौदह बखहgभ61क अवहgभ04 था मे सुलोचनाक िब आह भेलिहg2छछ ह  । जिह ना िप ताक साधारण िक सान पिर वार तेहने \nपिर वारमे िब आहो भेलिहg2छछ ह  । समाजमे अखन धिर  धन नै कुले-मूलक महत अिध क रहल मुदा लेनो-देन तँ \nचिल ते छल। नीक-मूलक कहg2छछ या क माङो बेसी। ओना अपन-िप ताक कुल-मूलसँ दब पिर वारमे िब आह भेलिहg2छछ ह  , \nमुदा कोनो िह नके टा नै, समाजमे कतेको गोटेकहg24भ भेल छिहg2छछ ह   आ होइतो अिछ । कोनो हg262हgभ11े नै उठल।  \nिम िथ लहgभ64चलक ओइ गाममे सुलोचनाक जहg2छछ म भेल छलिहg2छछ ह   जइ गाम होइत एकटा धारो अिछ  आ पूबसँ \nकोसीक पािन  आ पिछ मसँ कमलाक पािन  सेहो बरसातक मौसममे बािढ़  बिन  अिब ते अिछ । ओना कोसी-\nकमलाक बाहg2छछ ह  नै रहने अबैत-अबैत बािढ़  पतरा जाइत मुदा बरखोक तँ कोनो िन िहg2ं6  त ठेकान निह ये छै। जइ \nसाल बरखा बेसी भेल तइ साल बािढ़ यो नमहर-नमहर आएल आ जइ साल कम बरखा भेल बािढ़ यो छोट \nअबैत। खेतीक लेल बरखा छोिड़  दोसर कोनो साधन नै छल। लकड़ीक करीनसँ िक छु खेती होइत छल \nमुदा ओ तँ पोखिर सँ होइत छल जे बैशाख-जेठमे अपने सुिख  जाइत। जे पोखिर  गहॴर रहैत ओइ पोखिर क \nपािन  ऊपर अनैमे तीन-चािर  गाड़ करीन लिग  जाइत। गहुमक खेती निह यहg24भक बराबर होइत छल , िक यो-िक यो \nदू-चािर  कहgभ2धा कऽ लैत छलाह।  \nछह गोटेक पिर वार चलबैमे सुलोचनाक िप ता हिर हरकहg24भ किठ  नाइ तँ रहबे करिन  मुदा गाममे माहg2ंं \nहिर हरे एहेन नै बहुतो एहेन छलाह जे हुनकोसँ भारी िज नगी जीबैत छलाह। एक तँ मिह ला िश हg2ं2ाक चलिन    नै, \nदोसर गाममे साधनोक अभाव। ओना बाहरसँ कम सहg2।4 पकहgभ61 रहने गाममे िश  हg2ं2ाक ओते जहg26ंरतो निह  यहg24भ छल। \nबेवहािर क हg2ंभानक जहg26ंरत छल जे सभमे छलैक , अखनो छैक। हgभ04 कूलक मुँह सुलोचना नै देखली।  \nिब आहक तीन साल पछाित  सुलोचनाक दुरागमन भेल, सासुर गेली। बखहgभ61-पहgभ6भ चे-छबेक पछाित  सासुरसँ \nसुलाचनाकहg24भ भगा देलकिहg2छछ ह   । भगबैक कारण रहैक जे सहg2छछ तान नै भेलिहg2छछ ह  । ओना ने किह यो डॉहg2ध0 टरी जहgभ6भच \nकराओल गेलिहg2छछ ह   आ ने सहg2छछ ता न नै हेबाक दोष िक नकामे छिहg2छछ ह  , से फिड़ छाओल गेल।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nसमाजमे एहेन धड़हg2।छलेसँ होइत जे कोनो मिह  लाकहg24भ कुहg264प किह   सासुरसँ ठॲिठ या कऽ भगाओल जाइत \nतँ कोनोकहg24भ सौित  न तर बसा भगाओल जाइत। इहg2छ4 या िद -इहg2छ4 या िद । वैिद क पहgभ20ित   एक-पुहg264ष एक नारीक सहg2।4 बहg2छछ धकहg24भ \nपिह ल हg2ंधेणीक िव  चार समाज मानने अिछ , तइठाम रंग-रंगक बाधा बना नारीकहg24भ अगुआइसँ रोकल गेल। रंग -\nरंगक सगुन-अपसगुन किह , तँ उढ़री-ढढ़री बना दबाओल गेल। एहेन िहgभ04 थ  ित कहg24भ जँ रोगक जिड़   िब ना तकने \nआ ओइठामसँ वैचािर क बाट बनौने िब ना आइ एहgभ12ैसम शताहg2।2 दी मे पहुँचल छी। ई िब लकुल सहg2छ4 य  छैक जे िक यो \nशेर होइ आिक  िस यार सभकहg24भ अपन कालखहg2छभ ड क लेखा-जोखा होइ छै। तँए ओ अिग ला-पिछ ला दोखक भागी \nभेला, बूझब ई ननमित  भेल। हँ, जँ िक यो अपना हाथे िक छु केलिहg2छछ ह   तेकर जबावदेह तँ भेबे कएल।  \nसुलोचनाक िप ता हिर हर समाजक ओहन हgभ01 यिहg2ध0 त   जे आँिख क सोझामे िक यो गाछक आम तोिड़  लैत वा \nखेतक धान नोिच  लैत तँ एतबे चेतावनी दैत बजैत छलाह जे जाइ ि◌छयौ बापकहg24भ कहए जे ई छौड़ा  धान \nनोचलक िक  आम तोड़लक। बुिझ अहिहg2छछ ह   जे जखन तोरा कनैठी पड़तौ। समाजमे सहयोगक िव चार छल। \nअपन गारजन अपने बहg2ध4 चाकहg24भ िस  खबैत छल। मुदा एकटा जबरदस गुण पिर वारमे छलिहg2छछ ह   जे महीनाक चािर -\nपहgभ6भच रिव  , चािर -पहgभ6भच सोमक सोमवारी संग कतेको पाविन  क उपाससँ सोलो छोट कऽ नेने छलाह। सरहgभ04 व तीक \nआगमन पिर वारमे भऽ गेल छलिहg2छछ ह   । ि◌ सफहgभ61 अपने हिर  हरेटा नै पढ़ने। कारणो छल समंगर पिर वारमे एक समहgभ64ग \nिग रहिहgभ04 थ  यो करैत छलाह। तँए शुहg264हेसँ पढ़ाइ िद  स नै लगाओल गेलिहg2छछ ह  । काल-हgभछ।मे ओहन -ओहन भैयारी \nपछुआएल। ई दीगर भेल। ओना िक छु समाज एहनो छल जे एहेन-एहेन अवहgभ04 था  (सुलोचनाक संग जेहेन भेल \nतेहेन) कहg24भ बाहुबलसँ रोकलक मुदा समाजोक कटिन  यहgभ6भ तँ बड़का मूस कित  ते छै। जाित -जाित कहg24भ बहgभ6भिट   सभ \nरोगसँ रोगाएल छी। िक यो कम िक यो बेसी। मुदा एहेन-एहेन अपराध समाजक मुहgभ1।ा नै बिन   बिन, जाित य मुहgभ1।ा \nबिन  कमजोर पड़ैत गेल। काल-हgभछ।मे जाित  योसँ पिर वारमे पहुँच गेल। एक जाित कहg24भ नीच देखाएब वा जाित  क \nभीतर कोनो पिर वारकहg24भ िन  हg2ध4 चहgभ6भ  मनोरंजनक साधन बिन  गेल अिछ ।  \nसरहgभ04 व तीक आगमनसँ हिर हरक पिर वारक िव चारमे िक छु नवीनता तँ आिब ये गेल अिछ । सासुरसँ \nभगाओल सुलोचनाकहg24भ पिर  वार सहषहgभ61 अपना लेलिहg2छछ ह  । अपनबैक कारण भेल जे पिर वारक सभ अपने गहg2।छ ती  मािन  \nलेलिहg2छछ ह   जे ओहन कुल-मूलमे डेगे नै उठबैक चाही। ओहनसँ मुँहो लगाएब नीक नै हएत। बापक दुलहg26ंआ \nबेटा दोसर िब आह कऽ लेलिहg2छछ ह  । मुदा सुलोचना अपनाकहg24भ वैधहgभ01 य नै बुझलिहg2छछ ह  । हाथक चुड़ी रखनिह  रहली। \nसमए आगू बढ़ल। लहgभं0 मी  जिह ना दरबहg2ध6 जा पर हँसी-खुशीसँ आिब  जाइ छिथ न तखन केतबो ताड़ी-दाहg26ंक खचहgभ6ं \nहराएले रहै छै। तिह ना ने सरहgभ04 व ित यो रगड़ी-झगड़ी छिथ । सुलोचना जकहgभ6भ नै ने छिथ   जे मने-मन संकहg2।छ प क \nसंग जीबैक बाट पकड़ैत, ओ तँ तेहेन रगड़ी छिथ  जे एकटा सौि◌ तनक कोन गप जे हजारो सौित नकहg24भ झॲिट  या \nअपन िह हgभ04 सा लैये कऽ छोड़ैत। पुहg264खक कहने भऽ जेतै जे जेठकीक जेठुआ जोश कमा देतै।  \nसरहgभ04 वतीक हg26ंप पिर  वारमे बदलल। संहgभ04 कृत पहgभ20ित  क जगह नव-नव पहgभ20ित   शुहg26ं भेल। संहgभ04 कृतोक \nपहgभ20ित   रहबे कएल। मुदा िश हg2ं2ाक बुिन  यादी पहgभ20ित  सँ उछािल  देलक। सुलोचनाक पीठ परक जेठ भाए युगेसर \nमैिहgभ।।  क पास तमुिर या हgभ04 कूलसँ केलिहg2छछ ह  । गरीबी बेकारीसँ हg2ंंहgभ04 त  पिर वार। नोकरीक तलासमे कलकहg2ं4ा गेला। दू \nसाल रहलाह। भाषाक दूरी, शहर-गामक दूरी तँ हgभ04 पहgभ0भ टे रहै। दू साल पछाित  युगेसर टीचसहgभ61 हgभ।।ेिन ◌ ंग केलिहg2छछ ह  । \nलोअर हg262ाइ मरीक िश हg2ं2क बनलाह।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nयुगेसरसँ छोट मुनेसर सेहो मैिहgभ।।  क पास तमुिर या हgभ04 कूलसँ केलिहg2छछ ह । साइंस पढ़ैत। जनता काओलेजमे \nसाइंसक पढ़ाइ नै होइत। गर लगबैत खगिड़ याक गर लगौलिहg2छछ ह  । ओही ठामक संहgभ04 कृत िव हgभ24ालय मे िव हgभ24ाथहgभ6छकहg24भ \nभोजन-डेराक बेवहgभ04 था  सेहो करैत अिछ । कोसी कओलेज सेहो छैहे। साइंसक िव हgभ24ाथहgभ6छ , नीक जकहgभ6भ बी .एस.सी \nकेलिहg2छछ ह   तइ बीच िब आहो अफसरक पिर वारमे भऽ गेलिहg2छछ ह  । चािर  भहgभ6भइक भैयारी हिर  हरक छलिहg2छछ ह  , तइमे \nबँटवारा भऽ गेलिहg2छछ ह  । दुनू परानी हिर हरो मिर  गेलिख न। दुनू भहgभ6भइक पिर  वार...।    \n  \n(जारी..) \n2 \nसधवा-िव धवा  \n  \nउपघg288 या स \n  \nसहg2ं4िर   वषहgभ6छय सरोजनी मैयहgभ6भकहg24भ अखनो वएह सुिध  -बूिध  छिहg2छछ ह   जेना पिह ने छलिहg2छछ ह  । अखनो ओहने झॲकाह जकहgभ6भ \nिज नगीकहg24भ झॲिक   चलै छिथ  जेना जुआनीमे सभ चलैत अिछ । तहूमे मरणक अिग ला बेठेकान सीमा रहने \nअिग ला सीमे हराएल छिहg2छछ ह  । नकहgभ61-िन वारण चतुदहgभ61शीक  िद न। मरद तँ कमो-सम मुदा अिध कहgभ64श हgभ04 हg2ंंी गण पाविन क \nउपास केने। एक तँ िक सान-बोिन हारक बैसारीयेक िद न दोसर िद नोक आँट-पेट छोट रहने उपासो असान। \nदेखते-देखते िद न किट  जाइत अिछ , तहूमे सूयहgभध6दयसँ अहgभ04 ते भिर क ने उपास। िक िर ण डुिम ते फलहार कऽ \nपाविन क िव सजहgभ61न  कए लेल जाइत अिछ । बेर झुिक ते सरोजनी-मैयहgभ6भ िद  नक वहgभ6भकी काज िद  स नजिर  उठौलिहg2छछ ह   \nतँ भक दऽ मन पड़लिहg2छछ ह   जे आन िद न समए पािब  खा िव हgभ24ालय देिख   अबै छलॱ, मुदा िब सरैक कारण \nभिर सक उपासे तँ ने भेल। एक-सँ-सए धिर क िग नतीमे एकाएकी अिग ला संहg2ध1 या  अबैत जाइत अिछ , भिर सक \nपैछला काज छुटने अिग ला ने तँ भोित या गेल। मुदा छोड़लो तँ नै जा सकैत अिछ । तखन उपाए? हँ उपाए \nयएह जे, जे समए शेष बचल अिछ  ओहीमे बीच-बचा कऽ देख आएब नीक हएत। \n      अंगनाक काजमे िव राम लगबैत सरोजनी मैयहgभ6भ घुमौन रहgभ04 ता  छोिड़  गािछ येक एकपेिर या पकिड़  िव हgभ24ालय \nपहुँचली। भकोभन देिख  िह या-िह या चाहg26ं िद  स देखए लगली। पहgभ6भचो िव  हgभ24ाथहgभ6छ नै अिछ   िश हg2ं2कोमे नउएँ-काउएँक \nएक गोटे छिथ । मन चॱकलिहg2छछ ह  । जाधिर  अपन बेवहgभ04 था  छल, ताधिरक  हg26ंतबा आ अखुनकामे अकास -पतालक \nअहg2छछ त र भऽ गेल अिछ । खैर अनका लेल जे होउ, अपन तँ वएह छी जे मािन  ठाढ़ केलॱ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n      पइँित स वषहgभ6छय िश  िहg2ं2  का हg26ंिहg2ध0 म  णी, मैयहgभ6भकहg24भ देिख  ते उिठ  कऽ ठाढ़ भऽ दोसर कुरसीपर बैसबैत कहलिख न- \n“मैयहgभ6भ , पाविन क िद न दुआरे एकोटा िव हgभ24ाथहgभ6छ नै आएल हgभ04 टा फो सभ उपास केने, तँए चिल  जाइ गेला।” \nिव हgभ24ालयक पहg2ं2 देख हg26ंिहg2ध0 म  नीकहg24भ मैयहgभ6भ पुछलिख  न- “अहॴ, िक अए रिह  गेलॱ?” \nमैयहgभ6भक हg262हgभ11 सोझ -साझ छलिहg2छछ ह  , मुदा हg26ंिहg2ध0 म  नीकहg24भ लहg2ं4ी लतड़ल बूिझ   पड़लिहg2छछ ह  । जिह ना आन-आन िव हgभ24ालयमे \nहg262धानाहg2छध या पक छोिड़ आन दरमहे उठबैले अबैत तँ दोसर िद स आ◌ॅिफ सक हािक मे नै अबैत। दुनू तँ सरकािर ये \nसंहgभ04 था  छी तखन एना िक अए? हgभ04 पहgभ0भ ट उहg2ं4र नै पािब   संयासी जकहgभ6भ हg26ंिहg2ध0 म  णी उहg2ं4र देलिख  न- “ओ सभ \nउपासल छलाह, हम उपास केनिह  ने छी।” \nहg26ंिहg2ध0 म  णीक उहg2ं4र सुिन   दादी चॱकली। िव हgभ24ाथहgभ6छसँ िश  हg2ं2क धिर   एक भाग आ असकरे हg26ंिहg2ध0 म  णी एक भाग। \nजहg26ंर धारक नाव जकहgभ6भ आिक   गाड़ीक जुआ जकहgभ6भ वामी -दिह नी िक छु बात हेतै। आँिख  उठा िद नकर िद स \nदेखलिहg2छछ ह   तँ बूिझ  पड़लिहg2छछ ह   भिर सक दू-अढ़ाइ घंटा अहgभ04 त  होइमे वाकी अिछ । भने एक गोटे भेिट ये गेली, \nिक अए ने पािर वािर के गप-शपमे समए खिट या ली। कोनो िक  बहुत ओिर यानो-बात करैक अिछ । बइर \nपछुआरेमे अिछ , केशौर सेहो उखािड़  कऽ रखनिह  छी। बजली- “ऐठाम जे असकरे बैसल छी तइसँ नीक \nहोइत जे घरपर जा बालो-बहg2ध4 चा क देख-भाल किर तॱ।” \n      मैयहgभ6भक हg262हgभ11सँ हg26ंिहg2ध0 म  णी ठमिक  गेली। बजली िक छु नै मुदा आँिख मे िज नगीक धार चलए लगलिहg2छछ ह  । चुप \nदेख मैयहgभ6भ दोहरा देलिख  न- “चुप िक अए छी? हमहूँ िक यो आन छी जे घरक बात बजैमे संकोच होइए। \nपिर वार तँ पिर वार छी जेहने अपन तेहने दा◌ेसराक। सभ पिर वारमे बाबा-दादासँ लऽ कऽ जनमौटी बहg2ध4 चा  धिर  \nरहैत अिछ । सबहक िज नगी छै िज नगी अनुकूल काज छै। तइमे संकोचक कोन बात?” \n      मैयहgभ6भक दोहराएल हg262हgभ11सँ हg26ंिहg2ध0 म  णीक छाती चड़चराए लगलिहg2छछ ह  । जिह ना पािन  भरल घैल फुटने पािन  \nिछ िड़ या जाइत तिह ना हg26ंिहg2ध0 म  णीक हृदैक िव चार िछ िड़ याए लगलिहg2छछ ह  । मुदा घैलोक पािन  िक  एहgभ12े रंग चाहg26ं कात \nिछ िड़ आइ छै। जेमहर ढलान रहै छै ओमहर धार जकहgभ6भ बहए लगै छै आ जेमहर ढलान नै रहल ओमहर \nपतराइत चलै छै। पोखिर क िक नछिड़  जकहgभ6भ मैयहgभ6भ जेहg2ं4े हg26ंिहg2ध0 म  णीक लग आबए चाहिथ  तहg2ं4े थाल -पािन  \nबेिस आइते जाइत। पाश बदलैत मैयहgभ6भ पुछलिख  ल- “पुहg264ख -पुहg264खमे पुहg264खपाना लऽ कऽ भेद भऽ सकै छै मुदा \nनारीक तँ नारीहg2छ4 व  एके होइत, भलिहं पिर िहgभ04 थ  ित  लऽ कऽ िभ हgभछ2-िभ हgभछ2 हg26ंपमे िक  अए ने होय। तखन सकुचाइक \nकोन काज?” \nबजैत-बजैत दादीक मन अपने ठमिक  गेलिहg2छछ ह  । घरक बात िक अए ने लोक िछ पाऔत बाहरसँ एक-रंगाह रिह तो \nभीतरसँ बेदरंग रहै छै। रंग तँ रंग भेल मुदा बेदरंग िक  भेल? जँ बेदरंगकहg24भ िछ  पाऔल नै जाए तँ लोक िक  \nकहतै। मुदा अपनाकहg24भ संयत करैत पुन : मैयहgभ6भ बजली - “अखैन तँ दुइऐ छी, तखन सकुचाइ-घकुचाइक कोन \nबात अिछ ? जे मुँह नै खोलै छी?”   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nबिज ते छेली आिक  हg26ंिहg2ध0 म  णीक दुनू हाथपर नजिर  गेलिहg2छछ ह  । एक हाथमे चुड़ी, दोसरमे घड़ी। अचंिभ त भऽ \nमैयहgभ6भ पुछलिख  न- “एक हाथमे चुड़ी देखै छी दोसर हाथ खाली अिछ , एना िक अए अिछ ?” \n      जिह ना बहैत धाराकहg24भ आगू बिहg2छछ ह  ते पािन  मोटा कऽ बाहg2छछ ह  तोिड़  िन कलए चाहैत तिह ना हg26ंिहg2ध0 म  णीक िव चार \nआगू मुँहहg24भ बढ़ल - “मैयहgभ6भ , हम ने िव धवे छी आ ने सधवे छी।” \nहg26ंिहg2ध0 म  णीक उहg2ं4र सुिन   मैयहgभ6भ बौआ गेली। मर ई की भेल ? ने िव धवे छी आ ने सधवे छी! नवतुिर याकहg24भ एहेन \nहg262हgभ11ो केना दोहराओल जाए। दुिन  यहgभ6भ कतए -सँ-कतए बदिल  गेल। पुहg264ख -पुहg264खसँ आ नारी -नारीसँ सहg2।4 बहg2छछ ध  बनबए \nलगल अिछ । मुदा कोनो बात केकरो थोपैसँ पिह ने तृण-मूल ओकर बूिझ  लेब नीक होइत। से तँ िब ना पुछने \nआ उहg2ं4र पौने नै हए त। मुदा सोझे-सोझी पुछबो नीक नै हएत। घुमबैत मैयहgभ6भ पुछलिख  न- “उमेर कहg2ं4े \nअिछ ?” \nहg26ंिहg2ध0 म  णी- “पहgभध0इतीसम छी। ” \nपहgभध0इित  सम सुिन ते मैयहgभ6भक मन उिड़   गेलिहg2छछ ह  । आगूक बात सुनैसँ पिह ने एते दूर चिल  गेलिहg2छछ ह   जे सुनबे ने \nकेलक। अकासमे उड़ैत कौआ जकहgभ6भ ऊपरेसँ टहgभ6भिह   देलकिहg2छछ ह   - “अहहgभ6भक एकटा हाथमे तँ चुिड़  यो देखै छी, \nहमर दुनू हाथ भगवान हिर  नेने रहिथ ।” \n      आगू िक छु बजैले बहgभ6भिक  ये रहिन  आिक  बोली थकथका गेलिहg2छछ ह  । जिह ना राहgभ04 ता  चलैत बटोहीक आगूक \nरहgभ04 ता   बोनाह, टुटल, अित हgभछ।िम  त वा अहg2छछ य कोनो कारणे झँपाएल रहने थकथका चाहg26ं िद  स तकए लगैत \nतिह ना दुनू गोटे, मैयहgभ6भ आ हg26ंिहg2ध0 म  णी थकथका गेली। मुदा, की ओहन बाटपर पहुँचला पछाित  बटोही िक  बुझैत \nजे हरा गेलॱ। हराइत तँ लोक ओतऽ अिछ  जतऽ बाटक बोध नै रहैत अिछ । मुदा आ◌ेहो तँ हराएब निह यहg24भ \nभेल? कारण जे जेहg2ं4े दूर धिर   बाट बनल छल ओतबे ने देखब भेल तइसँ आगू तँ बुझए पड़त जे आगू बनबे \nने कएल वा बिन  कऽ बोनाओल गेल िक  अित हgभछ।मण भेल आिक   बािढ़ मे टूिट  कऽ दहा गेल। इहg2छ4 या िद -इहg2छ4 या िद । \nने मैयहgभ6भ िक  छु बजैत आ ने हg26ंिहg2ध0 म  णी।  \n      घरहिट या जिह ना कोनो-बहg2ं4ीक अिग  ला बाहg2छछ ह बहg2छछ हैसँ पिह ने पिछ ला वा बगलमे छुटल वा टुटल बाहg2छछ ह  देख \nपिह ने सिरयाबए चहैत, जँ से नै हएत तँ अिग ला वािन  उवािन  हेवाक डर रहैत। मैयहgभ6भ अपन पहgभध0इतीस बखहgभ61क \nभूतमे भुित आइत तँ हg26ंिहg2ध0 म  णी वहg2ं4हgभ61मान पहgभध0इतीसम बखहgभ61क िद  न मिह नाक बहg2छछ हन बहg2छछ है-खोलैमे लगल। थैरक माल \nजकहgभ6भ एक दोसरकहg24भ खाली देखैत , बजैत िक छु ने। तँए िक  ओकरा बोल नै छैक। बािज  कऽ केकरो बाधा नै \nिद अए चाहैत। मुदा िब नु बजनॱ तँ काज निह यहg24भ चलत।  नै िक छु करब तँ बजबो नै करब, जँ बजबेक मन \nहएत तँ िक  बाजब, मुदा भूख-िप यास तँ से नै मानत। जखन कंठ जरतै तँ मुँहक मुँहठी फूिट  बोिम एबे \nकरत। मनुहgभ0भ य  तँ से नै छी। बुिध क मािल क छी। नीक-अधलाक िव चार तँ करबे करत। िज नगी तँ िज नगी \nछी, नीक िक  अधला चलबे करत। तहूमे नव काजमे सोलहनी नीक असंभव। नइकहg24भ हँ बनैमे दूरी छइहे।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n      नीचहgभ6भ -ऊपर दुनूक नजिर  उठबो करैत आ खसबो करैत। कखनो एकक खसल रहैत दोसरकहg24भ उठैत तँ \nकखनो दोसरकहg24भ खसल रहैत तँ एकक उठैत। तइ संग ईहो भऽ जाइत जे कखनो दुनूक धरती िद  स खसल \nरहैत तँ कखनो अकास िद स उठैत। धरती िद स खसल रहने एक-दा◌ेसरक चेहरा नै देख पबैत मुदा अकास \nिद स उिठ ते भक-इजोत जकहgभ6भ देखबो करैत आ निह  यहg244 देखैत।  \n      बौआइत मैयहgभ6भक मन िज  नगीक पहgभध0इतीसम गाछ लग पहुँचते िक  छु देखलकिहg2छछ ह   । देिख ते मन चनचनेलिहg2छछ ह  । \nओही बखहgभ61 हाथक चुड़ी फूटल। एना िक  अए भेल? िब नु चुड़ी क पुहg264खक हाथ िज  नगीक हिथ यार उठा चलैत \nअिछ  आ नारीक दुनू हाथक चुड़ी कखनो सौहg2छछ दयहgभ61 सजबैए तँ कखनो अपसगुन कहबैए। जे हg262कृित   पुहg264ष -\nनारीक बीच भेद बना सृिहgभ0भ ट   सृजनक बाट बनौलक ओ की दुनूकहg24भ जीबैक बाट नै बनौने हएत। मुदा ...? अपन \nपहgभध0इतीसम बखहgभ61क पिर  वार देखलिहg2छछ ह  । िप ता पढ़ल-िल खल िक सान छलाह। एक िक सान ओहनो हा◌ेइत जे पढ़ल-\nिल खल नै छिथ । मुदा िप ता ओहन पढ़ल-िल खल छलाह जे िव हgभ24ालय , महािव हgभ24ालयक सेवा कऽ सकै छलाह \nमुदा इहg2ध4 छा  रिह तो अवसर नै भेटलिहg2छछ ह  । कारणो हgभ04 पहgभ0भ ट  अिछ जे ‘गनल कुिट या नापल झोर’ छलैक। गनल-\nगूथल जगह रहने दोसराकहg24भ अवसर िक  अए आ कतए भेटत? हंशराजक हgभ04 व भावो एहेन जे बीत भिर क पेट \nकोन असाध अिछ  जे िज नगीकहg24भ एते भयावह बुझै छी। तहूमे मरौसी खेत जखन अिछ  ये तँ ओकरे सेवा \nिक अए ने कऽ कऽ पिर वारक फुलवाड़ी लगाएब। जइ िद न जमाए मुइलिख न (सरोजनीक पित ) तइ िद न घरक \nकेवाड़ जिह ना भीतर-बाहरकहg24भ जोड़ैत अिछ  , मुदा अहg2छछ हा रमे चोटो लगैत अिछ  तिह ना हंशराजक मनमे उठलिहg2छछ ह  । \nबेटी-सरोजनीक उमेरे िक  भेल? अधोसँ कम। जतबो अपने दुनू परानी संग देखलॱ ततबो बेटी कहहgभ6भ देख \nसकत। तहूमे अिग ला सहारा सेहो नै छैक। भगवानक केहेन लीला छिहg2छछ ह    जे दुनू सहg2छछ ता नो हिर  लेलिख न आ \nआइ हgभ04 वामीकहg24भ सेहो हिर   लेलिख न। मनमे उठलिहg2छछ ह   जे जिह ना अपन बेटी छी तिह ना ने मदनेसरक बिह न सेहो \nिछ ऐ। आइ जीबै छी तँए बेटीक ममता अिछ , जँ मिर  गेल रिह तॱ तँ नीक िक  बेजाए मदनेसरे करैत। तहूमे \nसंयोगो नीके अिछ  जे दुनू परानीक संग बेटो-पुतोहु तँ अिछ ये। पोता-पोती जँ अिछ यो तँ पूछब ओते जहg26ंरी \nनिह यहg24भ अिछ  । से नै तँ मदनेसरकहg24भ पुछैसँ पिह  ने ओकरा माइयेकहg24भ पूछब उिच  त हएत। जिह ना दुनूक िप ता िछ ऐ \nतिह ना तँ माइयो दुनूक छिथ न। सोर पािड़  पुछलिख न- “आब सरोजनीक िज नगी केना आगू बढ़तै?” \nपित -हंशराज जिह ना पढ़ल-िल खल रहिथ  तिह ना पहg2ध।ी िव  हgभ24ालयक आँिख   नै देखने। मुदा तँए िक  पिर वारकहg24भ आगू \nबढ़ैमे वाधा भेल आिक  होइए। िकअए हएत। मुदा कोनो काजक ओझरी छोड़बैक दुनूकहg24भ अपन -अपन नजिर  तँ \nछिहg2छछ ह  यहg24भ। जे काज सभिद  ना अिछ  ओ तँ िद नक िग नती जकहgभ6भ अिछ  । अबैत रहत पाछू ससरैत रहत। मुदा जे \nसभिद ना नै अिछ  ओकर महत तँ अलग होइते छैक। पित क मुँह िद स देखैक हूबा सािव हg2ंंीकहg24भ हेबे ने करैत। \nआँिख  जँ उठबो करैत तँ बेटीक पाछू जमाए आगूमे ठाढ़ भऽ जाइत। िम िथ लानी जकहgभ6भ , जतए ि◌ नमहgभ61ल , कोमल \nनयन रहैत ततए ि◌ नझहgभ61र ि◌ नरहg2छछ तर सबुरक गाछकहg24भ सेवा केिन हार सबूर-दानाक घा◌ै◌ंदाक बीच रिह  अपन पूणहgभ61 वय \nहgभ01 य तीत करैत फलाहार बनैत अिछ । सािव हg2ंंीक मनमे िक  अए पित क िव चार अँिट तिन  अपने बेथे बेथाएल। \nिक छु हँ हूँ नै बािज  सकली। िक छु उहg2ं4र नै पािब   हंशराज बेटा मदनेसरकहg24भ सोर पाड़लिहg2छछ ह  ।  \n      मदनेसर एम.ए. पास। हाइ हgभ04 कूलक िश हg2ं2क। हंशराज कहलिख  न- “बौआ, सरोजनीक अिग ला िज नगी \nकेना कटतै?”  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nिप ताक हg262हgभ11क जबाब दइसँ पिह  ने मदनेसर मने-मन िव चारए लगल जे, हg262हgभ11 जते सोझ -साझ केलिहg2छछ ह   उहg2ं4र ओते \nसोझ-सा◌ाझ नै छैक। तहूमे भाय-भौजाइक बेवहार जग-जािह र अिछ । तेहेनठाम आगू बिढ़  बाजब धड़फड़ \nबाजब हएत। पुन: हg262हgभ11 दोहरबैत हंशराज कहलिख  न- “बौआ, जिह ना दुिन यहgभ6भक सभ काजक िलंक बनल अिछ   \nतिह ना ने सामाजो आ पिर वारोमे अिछ । अख न जे समहgभ04 या  पिर वारमे उपिहgभ04 थ  त भऽ गेलह, ओ तँ पिर वारेक \nसभ िम िल  ने समाधानो करबह।” \nमदनेसर उहg2ं4र देलकिहg2छछ ह  - “बाबू, जिह ना अहहgभ6भ पुछब उिच  त बुझलॱ तिह ना बिह न-सरोजनीसँ सेहो जहg26ंरी \nअिछ ?” \nहंशराज- “िव चारणीय उहg2ं4र देलह। मुदा आगू?” \nमदनेसर- “जेहन िज नगी ओ जीबए चाहत तइले जतए मदित  संभव हेतै, सएह ने कऽ सकै िछ ऐ।” \n      जिह ना हg26ंमाल चा◌ेरक गेन पित  आनीक एक गोटे पाछू रािख  खेलल जाइत तिह ना धरतीक पित आनी लगल \nमनुहgभ0भ य मे हरेकक अपन पाछू गेन राखल छैक।  \n      हg26ंिहg2ध0 म  णीक िज नगी मैयहgभ6भ जकहgभ6भ नै जे भूत िद  स देखलासँ लोिह याक िज लेबी जकहgभ6भ पेनसँ ऊपर उिठ   जाइत \nतेना अिछ  जेना केकरो पाछूक भोग भोगल आ आगूक भोग सोझमे राखल रहैत।  \n      गामक सुहg2।भ यहgभ04 त  पिर वार रहने हg26ंिहg2ध0 म  णी मैिहgभ।।  क पास केने रहिथ । ओना हाइ-हgभ04 कूलक िन यिम त छाहg2ंंाक \nहg26ंपमे नै पढ़लिहg2छछ ह   मुदा घरेपर पढ़ैक बेवहgभ04 था  िप ता कऽ देने रहिन । अपनो पढ़ै-िल खैसँ िव शेष हg26ंिच   तइ संग \nएकटा पािर वािर क िश हg2ं2क सेहो रखने रहिथ  । हg262ाइवेटेसँ पिढ़   हg26ंिहg2ध0 म  णी िज ला हgभ04 कूलमे मैिहgभ।।  क हg262थम हg2ंधेणीसँ पास \nकेने रहिथ । एक होइत पास करब आ दोसर होइत नीक िर जहg2।छ ट  करब आ तेसर होइत कोनो खास िव षयमे \nभरपूर नहg2।4 ब र आनब। गृह-िव हg2ंभानमे हg26ंिहg2ध0 म  णीकहg24भ देखनुक नहg2।4 ब र रहिन ।  \n      अठरह बखहgभ61क अवहgभ04 थामे जखन हg26ंिहg2ध0 म  णीक िब आहक चचहgभ61 उठल तखने पिर  वारमे मतभेदक जोरन सेहो \nपिड़  गेल। हg26ंिहg2ध0 म  णीक िप ता देवाननक िव चार जे बेटीक िब आह अपने सन पिर वारमे करब। जइसँ हg26ंिहg2ध0 म  णीक \nिज नगीमे किह यो अलढ़पन नै औतै। सभ िज नगीक सभ काजक लूिर  छइहे अपन करैत रहत। िक अए हमरे \nकलंक लागत जे साउसो-ससुरक मुँहसँ किह यो नै सुनत जे जेहने ढहलेल-बकलेल बाप-माए रहतै तेहने ने \nबेटो-बेटी हेतै। बेटीक िब आह केहेन घरमे हुअए तइ सहg2।4 बहg2छछ ध मे पित सँ िभ हgभछ2 िव  चार माए-दमयहg2छछ तीक। दमयहg2छछ ती क \nिव चार जे संहg2ं2ेपमे छलिहg2छछ ह   मुदा गंभीर। ओ ई जे बर-कहg2छछ या क िम लान आ पहgभ6भच कर भोजन पहgभ6भच हाथ वहgभ04 हg2ंं क \nदुख नै होय। जँ से नै हेतै तँ पिर वारमे रगड़े-झगड़े िक अए हेतै। भने चैनसँ िद वस गुदस कऽ लैत, भगवान \nबाल-बहg2ध4 चा  देबे करिथ न ओकरो अपने जकहgभ6भ ज िह ना अिर आइत कऽ आनत तिह ना करै जोकर बना अपन...। \nतँए धहg2छछ य –सन जखन िब आहक बात पहgभ12ा हुअए लगत तखन अपन िव  चार राखब। मुदा मामक िव चार िक छु \nिभ हgभछ2 छलिहg2छछ ह  । बहgभधभकमे नोकरी करैत , तँए बहgभधभकमे नोकरी केिन  हारक संग भिग नीक िब आह करब उिच त बुझैत। \nजँ पाइयो-कौड़ीक मदित क जहg26ंरत पड़तै तँ बूझल जेतै। अपनो पिर  वार तँ तेहेन निह यहg24भ छै जे खचहgभ61 नै कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nपाओत। एक िद स जिह ना डा◌ॅहg2ध0 टर लड़का डा◌ॅहg2ध0 ट र लड़की संग िब आह करए चाहैत अिछ , जइसँ एक जित या \nपिर वार (काजक एकहg26ंपता रहने) बिन  रहल अिछ , तँ दोसर िद स िक सान पिर वारसँ डा◌ॅहg2ध0 ट र, इहg2छछ जी िन यर, \nवकील, हg262ोफेसर , िश हg2ं2क इहg2छ4 या िद  पैदा लऽ रहल अिछ । तँ दोसर िद स िक सानी िज नगीसँ िभ हgभछ2 अनेको िज  नगी \nठाढ़ो तँ भेले जाइ छै। सार-बिह नोइक (हg26ंिहg2ध0 म  णीक िप ता आ मामक) मतभेद नीक जकहgभ6भ सोझामे आिब   गेल। \nदेवानन पेशोपेशमे पिड़  गेलाह। कहg2छछ यादान सन यहg2ंभ पिर  वा रमे हएत तइठाम एक पहg2ं2े िव  रोधमे ठाढ़ भऽ जाएत। \nमुदा फेर मनमे उिठ  जािहg2छछ ह   जे अपन पिर वार अपना ढंगे नै चला सकलॱ तँ पुहg264खे िक   भेलॱ एके पीपही ने \nढोल-नङेरा संग सेहो बजैए आ वीणा संग सेहो बजैए। खाली कनी हg26ंपे ने बदलै छै। अपन पुहg264खपना   \nदुिन यहgभ6भकहg24भ की देखाएब ? मुदा मन ठमकलिहg2छछ ह  । पहg2ध।ीकहg24भ जानकारी देब जहg26ंरी बूिझ   पड़लिहg2छछ ह  । \n      जिह ना देवानन पेशोपेशमे पड़ल छलाह तिह ना पिहg2ध।  यो पिड़  गेली। िक एक तँ दुवहgभ6ंसा जकहgभ6भ भाए -यशोधर \nकिह  देलिख न जे जँ हमर िव चार नै रहत तँ हमरा कोनो मतलब बिह न-बिह नोइ अर भािग न-भिग नीसँ नै रहत। \nथूक फेकए दरबहg2ध6 जा पर नै आएब। एक िद स नैहर दोसर िद स सासुर, एक िद स जहg2छछ मसँ अठारह बखहgभ61क \nपिर वार आ दोसर िद स अठारह बखहgभ61क पछाित  क पिर वार, एक िद स पित  दोसर ि◌ दस भाय, िक  करब? \n      अपन सभ बात दमयहg2छछ ती  खोिल  कऽ पित कहg24भ किह   देलिख न। हgभ2ंहg2छछ हgभ2ंमे पड़ल पहg2ध।ीक  िव चार सुिन  देवानन \nझॲकमे किह  देलिख न- “जँ पुहg264ख भऽ कऽ जहg2छछ म  नेने छी, पुहg264षारथक सवारीसँ पिर  वारकहg24भ पार उतारब। जँ से \nनै तँ जाबे जीबै छी ततबे िद नक कतहgभ6ं -धतहgभ6ं छी , पछाित  देखए आएब।” \n      हg26ंिहg2ध0 म  णीक िब आह होइसँ पिह ने बपहर-मािहg2ंं  कक बीच कसमकस िव वाद फँिस  गेल। मुदा पहg2ध।ी आ अपन \nसहोदर-बिह नक िव चार सुिन  देवानन पिघ ल गेला। जिह ना पाथर शील पैदा करैए तिह ना ने पािन यो-हवा करैए। \nभाइक िस नेह जीिव त रखैत बिह न देवाननकहg24भ कहलकिहg2छछ ह   - “भैया, आइक युगमे कहg2छछ या दान पिर वारक सभसँ पैघ \nमोटा बिन  गेल अिछ , ओना काजक िह साबे पिर वारक सभसँ पैघ काज नै छी। ओहूसँ पैघ-पैघ काज अिछ । \nमुदा भारी मोटा उठबैमे दोसराक सहारा िल अए पड़ै छै नै तँ मोटाकहg24भ खसै-पड़ैक डर रहै छै।” \n      बिह नक िव चार देवानन मािन  गेला। िब आहक भार सार (यशोधर)कहg24भ सुमझा देलिख  न। दू बीघा खेत \nदेवाननक बेचा हg26ंिहg2ध0 म  णीक िब आह कमिशहgभ61यल बहgभधभकक िकरानी संग यशोधर करा देलिख  न।  \n      बहgभधभकक नोकरीक तीन बखहgभ61 पछाित   सुखदेव िम लल-जुलल रहल। गामसँ, िक सान पिर वारसँ पिह ले-पिह ल \nशहर पहुँचल रहए। ओना असकहg26ंआ पिर  वार तँए दुइये कोठरीक भाड़ाक मकानसँ काज चलबैत। अपने \nभानसो करैत आ हाटो-बजार। नोकरी किर तो असगहg26ंआ िज  नगी जीबैत रहए।  \n      तीन बखहgभ61 पछाित   सुखदेवक दुरागमन हg26ंिहg2ध0 म  णीक संग भेल। पिर वारसँ लऽ कऽ दुनू बेकती -सुखदेवो आ \nहg26ंिहg2ध0 म  िण यो- लेल पयहgभ6ंहg2।0 त वहgभ04 तु–जातसँ लऽ कऽ नगदो आ हg406हgभ01 यो  िब आहमे भेटले रहै। िब आहक िक छुए िद न \nपछाित  सुखदेवक परमोशन सेहो भेल। सावहgभ61जिन  क िज नगीसँ िभ हgभछ2 हgभ01 यिहg2ध0 त  गत िज नगीक िहgभछ।  या-कलाप सेहो होइत \nअिछ । हg262ाइवेट बहgभधभक रहने सुखदेवक परमोशन िक  रानीसँ िक रानी नै भऽ हg2ं2ेहg2ंं बदिल   गेल। फीहg2।छ ड क काज  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nभेटलै। व्  यापारी, उहgभ24ोगपित  क संग आरो-आरो कतेक रंग-िव रंगक लोकक बीच जाइ-अबैक अवसर भेटलै। \nभहg24भट -घहgभ6भट , उपहार, भोज-भातक संग आरो-आरो अवसर सुखदेवकहg24भ हाथ लगलै।  \n      दू कोठरीक मकान, वहgभ04 तु–जातसँ तेना भिर  गेल जे उठब-बैसब, चलब-िफ ड़बमे असोकजहgभ61 हुअए लगलै। \nबहgभधभकक लेन -देनक नव-नव जानकारी सेहो भेलै। अँटाबेशक जगह दुआरे मकान बदलैक िव चार किर ते सुखदेव \nजमीन-कीिन  अपन मकान बनबैक िव चार केलक।  \n      दुनू िद सक आमदनी देख मकान बनाएब हहg2।छलुके बूिझ   पड़लै। भारी तँ ओतए होइत अिछ  जतए पेटक \nभूख, बेटीक िब आह आ बाल-बहg2ध4 चाकहg24भ पढ़बैक समहgभ04 या  पकड़ने अिछ । भूखल पेटक िज नगी पिह ने अहgभछ2 पािन   \nमंगैत, भलिहं ओ िन वहgभ04 हg2ंंे टुटले घरमे िक अए ने रहैत हुअए से तँ सुखदेवकहg24भ नै। जइ पिर  वारमे जनम भेलै \nसेहो महg2छध य म पिर वार छलैक, तँए भूख-िप यास, वहgभ04 हg2ंं -घरक दुखसँ अपिर िच त रहबे करए। बहgभधभकक लोन आ \nबाजारक वहgभ04 तुक सहयोग भेटबे केलै, नीक घर बनौलक। घर बनिब ते जीवनोपयोगी आरो-आरो वहgभ04 तु-जातसँ \nभरए लगल। भरबो केलक। िज नगीक िहgभछ।  या िद ना◌े-िद न बदलए लगलै। ने खाइक ठेकान आ ने पीबैक। ने \nरहैक ठेकान आ ने बजैक। सभ तरहक काज बेठेकान हुअए लगलै। पढ़ल-िल खल हg26ंिहg2ध0 म  णी पित क सभ \nआकलन करैत। मकान, गाड़ी, बेटाक पढ़ैक इहg2छ4 या िद  कजहgभ61सँ दबल सुखदेव िद  स नजिर  उठिब ते हg26ंिहg2ध0 म  णीक \nमन कनए लगैत। नोकरीक दरमाहा भलिहं कजहgभ61क िक  हgभ04 त चुकबैमे जाइत होिहg2छछ ह   कमीशनक आमदनी आ \nउपहारसँ कजहgभ61क महसूस नै होइत होिहg2छछ ह  , मुदा िज नगीयो तँ बेठेकाने अिछ । कखन अिछ  आ कखन ढन दऽ \nचिल  जाएत तेकर कोन ठीक छै। एहन िहgभ04 थ  ित मे कजहgभ61क देनदार के बनत ? की  नोकरी अिछ  जे दरमाहासँ \nपुराएब।  \n      सुखदेव आ हg26ंिहg2ध0 म  णी दुनूक िव चारधारा सदित  टकराइत। टकड़ेबो केना नै करैत। एक िद स िक सानी \nसंहgभ04 कार आ संहgभ04 कृित मे पलल िम िथ लहgभ64गना , दोसर िद स हाल-सालमे बसल भदविर या माछ सदृश िज नगी।  \n      िब आहक चौदहम बखहgभ61क आहgभछ।मण हg26ंिहg2ध0 म  णीकहg24भ बरदास नै भेल , जेकर फल दुनू ि◌ दस भऽ गेल। आहgभछ।मण \nभेल जे अखन धिर  सुकदेव िव परीत िद शामे एते आगू पहुँच गेल छल जतए िम िथ लाक धरोहरकहg24भ खेलक गेन \nजकहgभ6भ गुड़का लित  औल जाइत। जे सुखदेव पिह ने बहgभधभक समैसँ जाइत -अबैत छल ओ मास-मास िद न डेरासँ \nहराए लगल। असकरे हg26ंिहg2ध0 म  णी गुमसिर  गुमसिर  घरक बीच गमबैत। मनमे सदित  काल उठैत जे ई कोन \nिज नगी भेल? बेटा देहरादूनमे पढ़ैए, अपने (पित ) भिर  िद न िन पहg2ं4े, असकरे मािट क मुहg264त बिन   ओगरबािह क \nभहgभ6भजमे रहब , की यएह एक पढ़ल-िल खल नारीक कतहgभ61हgभ01 य  भेल? हजारो मील दूरसँ आिब  बसल छी, बोली-\nवाणीसँ लऽ कऽ िहgभछ।  या-कलापमे अहg2छछ त र अिछ । एहना िहgभ04 थ  ित मे केकरो-ऐठाम जाएब-आएब कते उिच त हएत? \nअखन धिर  घरसँ नै िन कललॱ, तइठाम लोककहg24भ लगले चीिहg2छछ ह   केना लेब? तहूमे लुिट हारा समै से आिब  गेल \nअिछ । धन-धमहgभ61 सबहक लुहgभ26ीस िद  न-देखार भऽ रहल अिछ । बहg2ं4ीसम बखहgभ61क अवहgभ04 थामे सुखदेव आ हg26ंिहg2ध0 म  णीक \nसहg2।4 बहg2छछ ध  िव हg2ध4 छेद भऽ गेल। एकटा बेटा रहने (जे दूनमे पढ़ैए) तँइ भेल जे अपन ि◌ नणहgभ61ए बेटा हgभ04 व यं करत। \nवाकी सहg2।4 प ित मे अपन नैहरक देल जे िक छु छलैक से लऽ कऽ हg26ंिहg2ध0 म  णी पित क घरसँ िन किल  गेल। मुदा \nहाथक चुड़ी चुनचुनाइते छैक। अपन सासुरक अंित म परावक लग हg26ंिहg2ध0 म  णी गुमे-गुम पहुँच गेली, मैयहgभ6भकहg24भ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nिव िहgभ04 म  त चेहरा देख हg26ंिहg2ध0 म  णी उहg2ं4ेिज  त अवाजमे बाजिल - “मैयहgभ6भ , पाविन क िद न िछ ऐ। तहूमे नकहgभ61-िन वारण \nचतुदहgभ61शी। औझुके उपास ने नकहgभ61क बेड़ी काटक। आिक  हg2ंधाहgभ20 -कमहgभ61क भरोसे रहत। की मने-मन सोचै \nछिथ न?” \nमने-मन िक  सोचैत छिथ न, सुिन  सरोजनी-मैयहgभ6भक अलसाइत मन फुड़फुड़ा कऽ जागल। बजली - “हg26ंिहg2ध0 म  णी, \nअखन अहहgभ6भ दुिन  यहgभ6भक तीत -मीठ ओते कहहgभ6भ बुझलॱ हेन ...।” \nआगू बजैक बात सरोजनी-मैयहgभ6भक पेटेमे रहिन   तइ बीच हg26ंिहg2ध0 म  णी चहgभ6भइ दऽ चनचना गेली - “से िक अए कहै \nछिथ न, मैयहgभ6भ ?” \nबाल-बोध बूिझ  मैयहgभ6भकहg24भ िम  िस यो भिर  लहिड़  नै उठलिहg2छछ ह   । पोखिर क शाहg2छछ त  पािन  जकहgभ6भ मन असिथ  रे रहलिहg2छछ ह   । \nबजली- “हg26ंिहg2ध0 म  णी, मनमे उिठ  गेल छल जे पहgभध0इतीसे बखहgभ61क अवहgभ04 था मे िव धवा भेल रही आ अहँ◌ूकहg24भ देखै छी जे \nअही उमेरमे पित सँ सहg2।4 बहg2छछ ध  िव हg2ध4 छेद भेल।” \nमैयहgभ6भक बात सुिन  ते हg26ंिहg2ध0 म  णी चमिक  कऽ चमचमेली-  \n“मैयहgभ6भ , िह नकर अखन कते उमेर छिहg2छछ ह  ?” \n“सहg2ं4िर  म छी।” \n“पिर वारमे के सभ छिहg2छछ ह  ?” \n“िक यो ने। असकरे।” \nमैयहgभ6भक असकर सुिन   हg26ंिहg2ध0 म   णीक मनमे ठहकल अपनो िज नगी तँ भिर सक तिह ना अिछ । बाजिल - “असकर \nलेल लोक घर-दुआर बना िक अए रहत, ओ पिर वार केना भेल?” \nहg26ंिहg2ध0 म  णीक हg262हgभ11 सुिन   ठहाका मािर  मैयहgभ6भ हँसली। हg262हgभ11 उठबैत बजली - “पिर वार िक अए ने भेल। पिर वारेक \nसमूह ने समाज छी। तइले ई कहहgभ6भ फुटाओल अिछ   जे एक गोटेक पिर वार पिर वार नै भेल आ दस-बीस गोटे \nरहने पिर वार भेल। एक गोटेक असकहg26ंआ पिर  वार भेल। मुदा जहg26ंरतो तँ पिर  वारोक ओकरे हेतै िक ने।” \n      मैयहgभ6भक िव  चारकहg24भ सुहकारैत हg26ंिहg2ध0 म  णी बाजल- “मैयहgभ6भ , ईहो असकरे छिथ  आ हमहूँ असकरे छी। तइ बीच \nई पूणहgभ61 िज  नगी जीब लेलिहg2छछ ह    आ हम लसिक  गेल छी। तँए हमरो हाथ पकिड़  अपना िद स खॴच लोथु जइसँ \nिह नके जकहgभ6भ टहलैत -बुलैत िज नगी रहत।”  \nहg26ंिहg2ध0 म  णीक आहg2छ4 मा -रामकहg24भ अकािन   मैयहgभ6भ बजली - “हg26ंिहg2ध0 म  णी, अपन िज नगीक लोक अपने माि◌ लक छी। जेहेन \nबना जीबए चाहब तेहेन बना जीब सकै छी। मुदा समाजक बीच पिर वार आ पिर वारक बीच हgभ01 यिहg2ध0 त   होइत  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nअिछ  जइ दूरीकहg24भ टिप   आगू बढ़ब असान नै अिछ । अपने बात कहै छी जे, माता-िप ता िब आह करा घरसँ \nअलग कऽ देलिहg2छछ ह   , जइठाम केलिहg2छछ ह    ओ ठौर ढिह  गेल। तइठाम अहॴ कहू जे दुिन यहgभ6भमे के अपन रहल। \nकतए जैतॱ कोनो िक  हमहॴटा एहेन छी आिक  पुहg264खो सभ छिथ  । गोसहgभ6भइयो अहgभ04 त  होइपर भेल, दोसर िद न \nिन चेनसँ आरो गप करब।” \n  \n     (जारी…) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतघgऋट1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिबहg2छछदेहg2ंछर ठाकुर , धनुषा, नेपाल। हाल-कतार। \nभुखाएल जानवर सभ {लघुकथा} \n \nकतेको िदन बाद आइ फेर सहg2।0तरहgभ1ंी आकाश देखऽ  मे आएल । मौसम पूरा साफ आ बुलहg2छछद । ऊपरसँ िटप-\nिटप पािन पिड़ रहल, जेना बसहg2छछतक आगमन भेल हुअए। मुदा महg2छछटुिटयाक आँिख नोरसँ भरल। िपजड़ामे कैद \nभेल सुगा जेहन छटपटा रहल। सच मानू तँ ऐठाम सँ भािग जएबाक हg262यासमे मुदा ई असहg2।4भव।   \nमहg2छछटुिटया एकटा नेपाली नारी अिछ जे १ साल पिहने कमएबाक लेल कतार आएल रहए। गामपर घरबला \nदोसर मिहला संगे िववाह कऽ एकरा छोिड़ देलाक बाद अपन एकटा बेटीकहg24भ माए -बाप लग रािख दर-दर ठोकर \nखाइत कतार पहुँचलीह। एतौ ओतेक नीक काम नै मुदा एगोट शेख[माली]क घरमे कामकाज िमललै। दु:ख \nतँ बड छलै, तैयो अपन बाहg2छधयता आ िववशता देिख िदन काटऽ लागल।   \nमहg2छछटुिटया देखऽमे पातरे-िछतरे, हgभ02याम रहgभ1ं , ने बेसी नहg2।4हर , ने बेसी छोट। लगभग २५ बषहgभ61क कड़ा जवानी। \nछोट-छोट आँिख आ दिहना गालपर ितलबा ततेक ने शोभै जे लोक सभ पछाड़ी लािग जािथ। ओना काम \nघरक किरतो शरीरक िसटसाट कम नै करै। कतेक िदन तँ हg401ाइभर लोकिन सेहो हg264पैयापर हg262हgभ04ताव आगू \nबढौने रहै पर ओ सभ सफल नै भेलाह, कारण इहg2ध6जत बेिच खाएब महg2छछटुिटयाकहg24भ पसहg2छछद नै छिन।   \nकतारक राजधानी दोहासँ २ िकलोमीटर पिहg2ं6म नजमा जाएबला बाटमे होली डे िबहg2।छला होटलक  पछाड़ीमे \nमहg2छछटुिटया मािल कक घर छै। अपने बुढबा २ टा शादी कएने छिथ आ एखन ५५ सालक भऽ गेलाह। \nबुढबाकहg24भ १ बेटी आ ४ बेटा िमला कुल ५ गोट िधयापुता छिन। जइमे जेठ बेटीक िववाह भेल छै, सउदीये \nरहै छै कहहgभ6भदन। बहgभ6भकी सभ कुमारे। खुहg2।छला सहgभ6भढ़  जकहgभ6भ।   \nिहनकर बेटा सभ ततेक ने िछचोरा जे शुहg264ए िदनसँ महg2छछटुिटयाक  पछाड़ी हाथ धो कऽ पड़ल छै। अतेक िदन \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nतँ कोनो िवधी बिच गेलाह। मुदा आजुक िदन मािलक दुनू महg2।छकािनक संग हुमरा करबाक लेल सउदी गेल। \nएहने मौकाक इहg2छछतजार छलै ओइ कौआ -िचल सभकहg24भ।   \nभिर िदन कतऽ रहै नै पता मुदा सहgभ6भ झ पिड़ते धमधम चाहg264 भाइ आएल। हg262मुख गेट बहg2छछद कएलक। अपन \nकोठामे जा खाना देबाक लेल िकलोल क एलक। महg2छछटुिटया खाना लऽ जखने आएल ओहो गेट बहg2छछद भऽ गेल। \nिनहg2ध4चामे पान -परागक पौच, मेहg2ध2डोनेल शराबक बोतल तैयार, जेना पूवहgभ61 योजना रहए। साथे टी .भी मे हg40ंी एहg2ध0स \nहg2।0लेयर लगा काम उहg2ं4ेजनाक हg262यासमे। एकर अितिरहg2ध0त एकटा कोनो गोली रहै जे जूसमे धऽ कऽ महg2छछटुिटयाकहg24भ \nिपया देलकै। महg2छछटुिटयाक माथापर कामदेब ताहg2छभडव करए लागल। रहgभ1ंमंच रहg2छछकैत गेल। नाटक हg2ध0लाइमेहg2ध0स \nतरफ लहg2।4कैत गेल। धीरे-धीरे सभपर जवानीक भूत चढ़ैत गेल आ भुखाएल जानवर सभ महg2छछटुिटयाकहg24भ लुटैत \nरहल। महg2छछटुिटया लुटाइत रहल , लुटाइत रहल...... बस लुटाइत रहल।   \n \nरचनापर अपन मंतघgऋट1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nअिमत िम/g257  \nकिरयन ,सम/g3खउतीपुर  \nिमिथला ,िबहार   \n हारल िवजेता \n \n \n \n                                    पाघg255  \n \n 1 . रोिहत-  20 साल \n2.मानू-    20 साल-   रोिहतक दोहgभ04त  \n3. िचहgभ2धी चाचा -  45 साल-  डािकया \n4. डहgभ6भहg2ध0टर बाबू -35 साल-  डाहg2ध0टर  \n \n \n \n( रोिहतक दलान परक दृहgभ02य एक कोणमे मौसमी फसलक िकछु बोझ राखल अिछ ।महgभ6भझमे टाटक घरपर \nहिरयर ितलकोरक लहg2ं4ी लतरल अिछ ।एकटा पुरान साइिकल टाटसँ सटा कऽ राखल अिछ ।भऽ सकैए तँ \nएकटा नािद आ खुहgभ26ा देल जा सकैछ ।रोिहत साधारण कपड़ामे घरक आगू ,सोचैक मुहg406ामे एक कातसँ दोसर \nकात टह िल रहल अिछ ।रोिहतसँ नीक पिरधानमे मोनू पदहgभ6ंक पाछूसँ \"रोिहत-रोिहत \"िचकरैत मंचपर आबैत \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nअिछ ।आवाज सूिन रोिहतक िधयान टूटैत अिछ आ फेर दुनू गला िमलैत अिछ ।( \n \nरोिहत -मोनू ,ई िहgभछ।चदार कपड़ा पिहर दुपहिरयामे कतऽ जा रहल छहgभध0 ।की कोनो खास गप छै की ? \n \nमोनू -खास गप की रहतै ।मोन भऽ गेलै ,पिहर लेलॱ।ओना रिहत ,आगूक की हg2।0लान छौ ? \nरोिहत- (आघg25ृयघgऋृ1सँ)हg2।0लान।तोहर गप नै बुझिलयौ ,कने फिरछा कऽ कह । \nमोनू -अरे मूखहgभ61 किरयरकहg24भ हg2।0लान ।  \nरोिहत -अहg2ध4छे-अहg2ध4छे बूिझ गेिलयै । \nमोनू -इएह तँ तोहर हg262ोबलेम छौ  ,तूँ बुिझते बड देरसँ छहg24भ ।कने सोच ,इहg2छछटर केला  दू वषहgभ61 भऽ गेलै आ एखन \nधिर बेरोजगारे बैसल छी ।कोना पार हेतै जीवनक डगिरया रे भेया । \n \nरोिहत -ठीके कहलहgभध0 तूँ ।िपछला एक घहg2छभटासँ हमहूँ इएह सोचै छलॱ ।तोरा तँ बाबुओ जीक सहारा छौ मुदा \nहमर के? एकटा बूढ़ माए जे खाटो परसँ नै उठै छै ।कतौसँ एहgभ12ो टाकाक आमदनी नै छै हमरा ।बटैया \nकरै छी ,दूध बेचै छी आ दवाइ-दाहg26ंक  बाद जँ टाका बचै अिछ तँ पोथी कीन पढ़ै छी ।तोरा की कहबौ \n,हमर हालत तँ जािनते छहgभध0 ।  \n \nमोनू -हँ हमरा बुझल अिछ  तहg24भ ने दुनू गोटाकहg24भ आब नोकरीक बारेमे सोच ऽ पड़तै ।जँ नोकरी नै भेल तँ \nजीनाइ मोशिकल भऽ जेतै । \nरोिहत-  गप तँ सहg2ं4े कहलहgभध0 दोस ।दोस ,चिर चिहgभ12या ए .सी बला गाड़ी देख मोन होइत अिछ जे एक बेर \nहमहूँ चिढ़तौँ ।बजारक गप सूिन बजारेमे अपन छोट पिरवार संग रहबाक मोन होइत अिछ ।मुिखया जीक \nहाथमे मोबाइल देख कोनो नेना जकहgभ6भ  मोन कािन जाइत अिछ ।मुदा ई सब एकटा मरनासहgभछ2 सपना जकहgभ6भ \nलागैत अिछ ,दोस ।भागमे िलखल छै िदहg2।छली -बहg2।4बइमे बोरा उठेनाइ तँ चिरचिहgभ12या कतऽसँ भेटत ।  \n \nमोनू -गलत बात ,िबहg2।छकुल गलत बात ।मनुखकहg24भ एते उदास नै हेबाक चाही ,जँ जीलाकहg24भ तेसर टहgभ6भपर ,तोरा \nसन मनुख एते नकाराहg2छ4मक सोच  रखतै तँ बूझहgभध0 हg262लय आिब गेलै ।  \nरोिहत -सोच नकाराहg2छ4मक नै छै भाइ  ,मुदा हालत एहन नै छै जे सकाराहg2छ4मक सोचब ।ई घोर मँहगाइक युगमे \nजीनगी जीबाक लेल टाका चाही आ टाकाक लेल बोरा उठबैये पड़तै । \nमोनू -फेर वएह बात ।अरे हम कहै छीयौ ,तोरा बोरा नै उठबऽ पड़तौ ,तोरा एहन गुणीकहg24भ तँ नोकरी िडिबया \nलऽ कऽ ताकै छै । \nरोिहत-  एहनो कतौ भेलै यै ।आइ-कािहgभभ4  सरकारी नोकरी तँ ईदक चाने बनल छै । \nमोनू-  आ हg262ाइवेट ।  \nरोिहत-  ओकरो लेल पहुँच चाही । \n \nमोनू- ( कर जोड़ैत( चूप रहू महराज ,चूप रहू ।एते भाषण जुिन माहg26ं ।नोकरी लेल फारम भरऽ पड़ै छै  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n,अहहgभ6भ कतौ भरलौँ की नै? \nरोिहत -हँ ,एकटा परीहg2ं2ा देने छी  ।अपन एक सालक बचाओल टाकाक हवण कऽ कऽ । \nमोनू -तँ िफिकर कथी के ?हg262ितहg2ं2ा कहg26ं ।एिह हवणक कुहg2छभडसँ अमृतक घैल जहg26ंर बहरेतै ।हमरा िवहg2ंछास \nअिछ अहहgभ6भ जहg26ंर पास करब ।  \nरोिहत -तोहर मुँहमे िमहg2ंधी । )गघg2ू4भीर होइ त (जँ अमृत नै बहरेलै तँ बूझ हमर जीवन बेकार भऽ जेतै । \n \n(मंचक पाछूसँ साइ िकलक घघg28ऋटी िधरेसँ बजनाइ शुघg2ृ5 होइत अ िछ आ िधरे -िधरे घg287वनी तीवघgऋृ2 होइ त अिछ \n।रोिहत आ मोनू उघg2ू4हरे देखऽ लगैत अिछ ।पोघgऋट4टमैनक घg4ट1ेसमे ।एक  हाथमे िकछु िचघgऋ27ी आ कघg288हपर एकटा \nबैग ,दोसर हाथसँ साइ िकलक हेिघg28ऋडल पकड़ने ,मंचक एक कोणसँ िचघgऋ27ी चाचाक घg2ृ2वेश हो इत अिछ । ( \n \nरोिहत ,मोनू) -एक साथ ,एक घgऋट4वरमे) हg262णाम िचहgभ2धी चाचा ।  \nिचहgभ2धी चाचा  -खुश रहऽ बौआ । \nमोनू -कहgभ12ा  ,आइ हम एकटा बात जािनये कऽ रहब । \nिचहgभ2धी चाचा   -हँ हँ ,िकएक नै जानबऽ ,जािन लए ।कोन बात जानबाक छऽ । \nमोनू -रोिहत अहहgभ6भकहg24भ िचहgभ2धी  चाचा िकए कहै यै? \n \nिचहgभ2धी चाचा -  बड पुरान गप छै ।)रोिहत िदश इशारा करैत ) ई तीन-चािर वषहgभ61क हेतै ।हम सब िदन िचहgभ2धी \nबहgभ6भटैक लेल इएह बाटे जाइ छिलयै आ एिहना जोरसँ घहg2छभटी  बजबैत छिलयै ।हमर घहg2छभटीक आबाज सूिन ई \nनाङटे गहgभ6भिर  ,हँसैत -कूदैत सड़क धिर आिब जाइ । \n \n(रोिहत लजा जाइत अिछ( \n \nमोनू -फेर की होइत छलै । \nिचहgभ2धी चाचा   - पिहने ई सड़क कहg2ध4ची छलै ।पैघ-पैघ खािध छलै सड़कपर ।साउन-भादो सौँसे सड़कपर थाल-\nकादोक शासन भऽ जाइ ।जखन ई कूदैत आबै तँ चुभ दऽ ओिह खािधमे खिस पड़ै आ थाल-कादोमे सना \nकऽ भूत बिन जाइ छलै ।हा. . हा. . हा) . . सब हँसऽ लागैत अिछ आ रोिहत लाजे मूिड़ गघg244ित लैत अि छ \n( \n \nरोिहत -  छोहg26ं ने चाचा ,अहूँ कोन गप उठा देलौँ । \nमोनू-  नै नै ,हुअ िदऔ । \nिचहgभ2धी चाचा -  तकरा बाद जखन कखनो इ कानै तँ एकर बाबी कहिथन जे िचहgभ2धी बाला चाचा आबै छथुन ।ई \nबात सुिनते ई हँसऽ लागै आ वएह िदनसँ हमर नाम िचहgभ2धी चाचा पिड़ गेलै ।की हौ रोिहत ,इएह गप छै ने? \n(रोिहत घgऋट4वीक ार करैत उपर  - नीघg274चा  दू बेर मूिड़ डोलबैत अिछ( \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nमोनू-चाचा ,तखन तँ अहहgभ6भक घहg2छभटीमे बड पैघ जादू छै जे एकरा सनक उदास रहै बला मनुखकहg24भ हँसा दै छलै \n। \nिचहgभ2धी चाचा -  (आघg25ृयघgऋृ1सँ ( उदास ।उदास िकए रहै छै । \nमोनू-  इएह नोकरी चाकरीक िचहg2छछतामे ।  \nिचहgभ2धी चाचा -  ले बलैया ।हम तँ गपक चहgभ12रमे ओिरजने गप िबसिर गेलौँ ।नोकरीसँ इयािद आएल ,तोरा \nदुनूक नामे िचहgभ2धी एलै यै । )दू टा िचघgऋ27ी िनकािल ,रोिहत िदश घूिम ) ई तोहर )मोनूकघg24ऋ दैत ) आ ई तोहर । \n(दुनू िलफाफा फािड़ , िचघgऋ27ी पढ़ऽ लागैत अिछ । िधरे -िधरे रोिह तक मौला इल मुँहपर हषघgऋृ1क रेखा आबऽ लागै \nछै ।एहने सन मोनूक मुँहपर सेहो  ) \nमोनू) -खुशीसँ िचकरैत ) मीता ,हमरा नोकिर लािग गेल । \nरोिहत) -खुशीसँ( मीता ,हमहूँ परीहg2ं2ा पास कऽ गेलौँ ।इहg2छछटरहg2।भयू परसू अिछ ।  \nिचहgभ2धी चाचा   -भगवानक घर देर छै ,अहg2छछहेर नै ।तोरा दुनूकहg24भ नोकरी लगाइये देलखुन मैया रानी ।  \nरोिहत-  चाचा ,एखन नोकरी नै लागल ।एकटा मौिखक परीहg2ं2ा एखनो बहgभ6भिकए अिछ ।  \nिचहgभ2धी चाचा -  अरे जखन िलिखत िनकिल गेलै तँ मौिखको िनकिलए जेतै ।िचहg2छछता जुिन करऽ ।नीके नीके जा \n,परीहg2ं2ा दऽ ,नोकरी लऽ कऽ आबऽ ।मैया रानी भला करथुन ।अहg2ध4छेए ,हमरा और िचहgभ2धी बँटबाक अिछ हम \nजाइ छीअ । \nरोिहत-  ठीक छै चाचा । \n(घघg28ऋटी बजबैत िचघgऋ27ी चाचा चिल जाइत छिथ ( \n \nरोिहत-  मीता ,तोरा कतऽसँ िचहgभ2धी एलौ ,कोन ठाम ,कोन कहg2।4पनीमे ,केहन नोकरी लागलौ? \nमोनू-  कने सहgभ6भस लऽ कऽ बाज ।एना  जँ एहgभ12े बेर हg262हgभ11क बािढ़ आनबहgभध0 तखन तँ हम भिसआइये जाएब ।  \nरोिहत-  बुझिलयै ,बुझिलयै ।नै एक फेर ,बेरा-बेरी तँ उहg2ं4र दे ।  \nमोनू-  िदहg2।छलीसँ िचहgभ2धी आएल छलै ।जािह कहg2।4पनीमे बाबू काज करै छिथन ,ओिह कहg2।4पनीमे सुपरवाइजरकहg24भ \nजहg26ंरित छलै ,वएह पोहgभ04ट हमरा भेटल अिछ ।  \nरोिहत-  मुदा कोना? \nमोनू-  ओकर िठकेदार अपने इहg2।4हरकहg24भ छलै ।बाबूजी ओकरा हमर पैरवी केलिखन तँ ओ तैयार भऽ गेलै ।बाबू \nजी िदहg2।छली एबाक लेल िचहgभ2धी भेजने छिथन ।  \nरोिहत-  मीता ,जखन एगो दोहgभ04त कामयाब होइ छै तखन दोसर दोहgभ04तक करेजक एक कोणमे खुशीक वषहgभ6ं \nहोइ छै आ दोसर कोणमे दुखक ठनका खसै छै ।खैर ,तोहर कामयाबीसँ हम खुश छी ,बड खुश छी ।हमर \nकामयाबी तँ एखनो महgभ6भझ सागरमे हेल रहल छै ,जािन नै भेटतै िक नै भेटतै । \n \nमोनू-  अपनेक बहुत-बहुत धहg2छछयवाद खुश हेबाक लेल ।आब अहूँ इहg2छछटरहg2।भयू देबाक ओिरयान कहg26ं  ,हमहूँ जाइ \nछी िदहg2।छलीक लेल िरजवहgभध1सन कराबऽ ।  \nरोिहत-  ठीक छै ।फेर इहg2छछटरहg2।भयूसँ एलाक बाद भहg24भट हेतै ।  \nमोनू-  बेहgभ04ट आफ लक ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nरोिहत-  हg26ंक ।एकटा बात और हमरा आबै धिर तूँ गामेमे रिहहहg24भ ।  \nमोनू-  से िकएक ? \nरोिहत-  जँ हम कामयाब भऽ जेबै तँ खुश हेबाक लेल । \nमोन-  हम तँ सिदखन खुश रहै छी ।ओना तोरा आबै धिर हम िदहg2।छली नै जेबौ ।  \nरोिहत-  धहg2छछयवाद ।  \nमोनू)-गाबैत अिछ ) हम होगहg24भ कामयाब ,हम होगहg24भ कामयाब ।  \n \n(दुनू पदघgऋृ5क पा छू चिल जाइत अिछ ( \n \n                               ***************  पट - पिरवतघgऋृ1न  ********************** \n \n(मंचपर बाटक दृघgऋट2य अिछ ।पद घgऋृ5क एक कोणसँ रोिह त मंचपर आबैत अिछ ।प ीठपर एकटा बैग लादल छै \n,केश िछिड़याएल ।उदास ,कननमुँह केने ,मंद चालसँ चिल रहल अिछ ।तखने गीत गाबैत मोनूक मंचपर \nघg2ृ2वेश ( \n \nमोनू-   आिब गेलहgभध0 नोकरी लऽ कऽ ।  \n(रोिहत िबनु िकछु बाजने चिलते रहैत अिछ ) \n \nमोनू-  अरे रोिहत ,तोरे कहै छीयौ ।हg26ंक . . हg26ंक  ने । \n(रोिहत फेर िबनु बाजने चिलते रहैत अिछ ।मोनू दौड़ कऽ रोिहत लऽग पहुँचैत अिछ आ रोिहतक हाथ \nपकिर लैत अिछ ।रोि हत घg2ृ5िक जाइत अ िछ । ) \n \nमोनू -कते देरसँ तोरा सोर करै छीयौ ।तूँ िकछु सुिनते नै छहgभध0 ।िकछु तँ बाज  ।िक भेलौ । \n(रोिहत चूप अिछ( \n \nमोनू-  धहg2छछय छी महराज ।एक िदश बाजैत -बाजैत हमर मुँह दुखा गेल आ दोसर िदश अहहgभ6भ फेिवकहgभ6भलसँ अपन \nठोर सािट लेने छी ।ठीके कहै छै परचारमे ,एक बार सट गया तो सौ साल धिर नै उखड़ेगा । \n(रोिहत िबनु उघg254र देने चलबाक कोिशश करैत अ िछ ।मुदा मोनू बघgऋृऋिह पकिड़ रोिक लैत अ िछ ।( \n \nमोनू-  लगैत अिछ बौआ नोकरी लऽ लेलिन । ई जीतक खुशीमे बौक भऽ गेलिन ।की महराज ,जीतैये बला \nगप छै ने? \nरोिहत-  (दुख भरल आवाजमे ,िधरेसँ( नै ,हम ई खेल हािर गेलॱ मीता ,हम नाकामयाब भऽ गेलौँ । \nमोनू -झूठ ,सरासर झूठ ।हम मािनये नै सकै छी ।तोरा सन मेधावी छाहg2ंं ई परीहg2ं2ामे फेल नै भऽ सकै छै \n,िकहgभछ2ौह नै ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nरोिहत-  हम सहg2ं4 कहै छी मीता। एिह रेसमे जीतलौँ तँ मुदा सबसँ पाछु रिह कऽ ।  \n(मोनूक हँसैत मुँह उदास भऽ जाइत अिछ ( \n \nमोनू -मूदा ई भेलै कोना? \nरोिहत -टाका और पैरवीक चलते । \nमोनू -नै बुझिलयौ ।कने फिरछा कऽ कह । \nरोिहत-  संगमे पाइ नै छल । दस िकलोमीटर धिर पैदल चलऽ पड़ल । \nमोनू-  की ओतऽ देरीसँ पहुँचलहॴ । \nरोिहत   -नै ,पहुँचिलयै तँ सबेरे मुदा अंग-अंग थािक गेल । \nमोनू -  तखन की भेलै | \nरोिहत-  सब छाहg2ंंकहg24भ बेरा -बेरी बजाओल जाइत छलै ।इहg2छछटरहg2।भयू कहg2ं2सँ िकओ मुहgभ04कैत  तँ िकओ काननमुँह केने \nिनकलै छलै ।बेसी कािनते िनकलै ।थाकल तँ पिहनेसँ छलॱ ओकरा सबकहg24भ देख हम बड डिर गेलॱ ।  \nमोनू -अहg2ध4छए  ,से बात ।आब बुझलॱ ।महराज डिर कऽ भािग एलिन । \nरोिहत -नै नै ,एहन गप नै छै । \n \nमोनू-  तँ केहन छै से ने कह । \nरोिह-  पिहने पूरा सुन तँ बीहg2ध4चेमे लोिक लै छहg24भ ।  \nमोनू-  कह । \nरोिहत-  सहgभ6भझ होइत -होइत सबहक इहg2छछटरहg2।भयू भऽ गेलै ।सबसँ अंतीममे हमर बारी एलै ।हमरा बजाओल गेल \n।डेराइत-डेराइत हम अंदर गेलॱ ।एकटा बड़का टाबूलक एक िदश तीन टा अफसर बैसल छलै ।दोसर \nिदश एकटा   कुसहgभ6छ खाली छलै ।हमरा बैसै लेल कहलकै तँ हम ओिह कुसहgभ6छपर बैस गेलॱ  ,मुदा थाकल मोन \nएखनो डेराएले छल ।हम अपन सबटा सािटहgभ61िफकेट देिलयै ।ओ तीनू अफसर सािटहgभ61िफकेट देखऽ लागलै ।  \nमोनू-सािटहgभ61िफकेट  देख तँ हg262सहgभछ2 भऽ गेल हेतै अफसर सब ।  \n \nरोिहत-  हँ ।ओकर बाद तीनू बेरा-बेरी हg262हgभ11 पूछऽ लागल ।अलग -अलग हg2ं2ेहg2ंंसँ अलग -अलग तरहकहg24भ हg262हgभ11 \n।पिहने तँ हम घबरा गेलॱ मुदा बादमे हमहूँ सब हg262हgभ11क उहg2ं4र फटाक -फटाक देबऽ लगिलयै ।जतबे जबाब \nिदयै ततबे हg262हgभ11 पूछै ।हमर जबाब सूिन तीनू अफसरक ठोरपर  मुहgभ02कान नाचऽ लागलै ।दस -पनरह मीनट धिर \nहg262हgभ11 पुिछते गेलै आ हम जबाब दैत गेिलयै ।अहg2छछतमे ओ सब चुप भऽ गेल आ  अपनामे तीनू कानाफूसी करऽ \nलागल ।ओिहमेसँ एकटा एजगर अफसर उिठ कऽ हमरा लग आिब गेल ।हमहूँ ठाढ़ भऽ गेलॱ ।ओ हमर \nपीठ ठोिक देलक आ बाहर जाइ लेल कहलक ।हम अपन सािटहgभ61िफकेट सब समिट बाहर आबऽ लागलॱ ।  \n \nमोनू-  जखन एते नीक इ हg2छछटरहg2।भयू गेलौ ।अफसर तोहर पीठ ठोिक देलकौ तखन नौकरी िकएक नै भेटलौ ?तूँ \nफेल कोना कऽ गेलहg24भ ? शाइद तूँ मजाक करै छहgभध0 ।झूठ बाजै छहg24भ ।  \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nरोिहत-  नै नै ।ने हम मजाक करै छी आ ने झूठ बाजै छी ।हम िबहg2।छकुल सहg2ं4 बािज रहल छी ।  \nमोनू-  तखन असलमे भेलै की? \nरोिहत-   जखन हम बाहर आबै छिलयै तखने एकटा अफसरक मोबाइल बाजलै ।ओ फोन उठा कऽ बितयाए \nलागलै ।ओकर बातहgभ6ंलापसँ बुझना गेल जे कोनो बड़का नेताक फोन छै ।ओहg2।4हरसँ िकछु कहलकै तँ ओ \nअफसर कहलकै जे \"सर ,आपका कनिडडेट इस लड़का से बहुत हg2ध6यादा कमजोर है ।एक हॴ सीट बचा है \nइसिलए नौकरी इसी लड़के को िमलेगा ।\"उहg2।4हरसँ और िकछु िकछु कहल गेलै मुदा अफसर ना-नुकुर करैत \nरहल ।अहg2छछतमे अफसर कहलकै\"अब सर आप नहीँ मािनयेगा तो आपका काम करना हीँ पड़ेगा लेिकन दाम \nदस लाख लगेगा । \"ई किह ओ फोन कािट देलकै ।तखन धिर हम बाहर आिब गेल छलॱ । \n \n \nमोनू-  लागै छै पैरवीकहg24भ दानव प हुँच गेल छलै । \nरोिहत-  शाइद ।एकर बाद जखन पास भेल छहg2ंंक िलहgभ04ट साटल गेलै तँ ओिहमे हमर नाम नै छलै ।  \nमोनू-  आब सब गप हम साफ-साफ बूिझ गेिलयै ।जा धिर टाका आ पैरवी बला रहतै ,जा धिर घूस लै \nबला लोभी अफसर रहतै ,ता धिर कोनो गरीबक कहg2।छयाण नै भऽ सकै छै ।  \nरोिहत-  हम तँ पिहने कहने छिलयौ , हमर कमहgभ61मे सरकारी नोकरी नै ,बोरा उठेनाइ िलखल छै । \nमोनू-  िचहg2छछता जुिन कर ।मेहनत आ इहg2छछतजारक फल मीठ होइ छै ।आइ नै तँ कािहgभभ4 तूँ सफल हेबे करबहg24भ \n। \n \nरोिहत-  मोनू ।आब नै टाका अिछ आ नै साहस बचल अिछ ।आब कतौ कोनो परीहg2ं2ा देबाक इहg2ध4छा नै \nबचल अिछ ।एतबेमे हमर िजनगी तहस-नहस भऽ गेल । \n \nमोनू-   एना जुिन फाज ।सिदखन अपन सोच पोजीटीभ बना कऽ राख । \nरोिहत-   पोजीटीभ नै बिन पाबै छै यार ।माएक दबाइ खतम छै ।हाथमे एहgभ12ो टाका नै छै ।पिहनेसँ \nकजहgभ6ंक बोझ तऽर दबल छी ।आब तँ िकओ कजहgभध6 -पहgभधभचो  नै दै छै ।की करब ,कोना जीयब ,िकछु नै फुराइत \nअिछ ।एहनमे तूँ कहै छहgभध0 पोजीटीभ सोचैक लेल ।एतऽ जीवन नीगेटीभ भेल अिछ ,पोजीटीभ सोच कोन \nकुहg2।4हारक चाकपर गढ़ब ।  \n \nमोनू-  मीता टाकाक िचहg2छछता जुिन कर ।कािहgभभ4 हम िदहg2।छली जा रहल छी ।हम अपन दरमाहा भेज देल करबौ \n।तूँ खाली मेहनत कर ।मोन लगा कऽ पढ़ आ सरकारी नोकरी ले । \nरोिहत   -- तूँ भेजबहg24भ वा िकओ और देत ,हएत तँ कजहgभध1 ने? \nमोनू-    हमर मदितकहg24भ कजहgभ6ं नै मान ।एते िदन पढ़ैमे तूँ हमर मदित अपन हg2ंभानसँ केलहgभध0  ,हमर टाहgभ04क बना \nकऽ केलहgभध0 ,आइ हम तोहर मदित पाइसँ करबौ ।िहसाब बराबर । \nरोिहत-  तैयो । \nमोनू-   तैयो ,तैयो की? तैयो-बैयो िकछु नै ।मोन बेसी छोट नै कर ।सफरसँ थाकल हेबहg24भ ।जो हgभ04नान -  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nिधयान कऽ ,पेट पूजा कर ।कने कालमे हमहूँ आबै छीयौ । \nरोिहत-  की करबै पेट पूजा ।चाउरो-दािल तँ नै छै घरमे ।जीनगी गाराक घेघ भऽ गेल अिछ ।कखनो कऽ \nहोइत अिछ एहन जीनगीसँ मरनाइ नीक । \nमोनू-   बेसी बात नै बना ।खुशी खुशी जो ।आराम कर ।थाकल देह छौ तहg24भ अल -बल सोचाइ छौ ।जो . . \n.जो . . . । \n(दुनू पदघgऋृ5क पा छू चिल जाइत अिछ ) \n \n \n \n \n                                                    **********************  पट  - पिरवतघgऋृ1न  ******************** \n \n \n(रोिहतक दलानक दृघgऋट2य ।रोिहत धरती पर  बेहोश पड़ल अिछ ।व ायघgऋृऋ हा थक कलाइसँ खून बिह रहल अिछ \n।दायघgऋृऋ हाथक लऽग एकटा चघgऋ12ू राखल अिछ ।पदघgऋृ5क प ाछूसँ रमेशकघg24ऋ सोर पाड़ैत मोनूक घg2ृ2वेश ( \n \nमोनू-  देखू ।याहg2ंंासँ एतेक थािक गेलै जे बीहg2ध4चे दलानपर सूित रहलै । (रोिहतक लऽग आिब \n।घबराएल( ।अरे बाप रे बाप ।ई की भेलै? एकरा हाथसँ तँ खून बहै छै । )झूिक कऽ चघgऋ12ू उठा लैत \nअिछ( अशहgभ64त मोनमे शाइद आहg2छ4महहg2छ4या करबाक हg262यास केलक ।अपनेसँ हाथक नस कािट लेलक ।अरे बाप रे \nबाप ।आब की किरयै हम . . . डहgभ6भहg2ध0टर . . . डहgभ6भहg2ध0टर . . . िकओ डहgभ6भहg2ध0टर के बजा . . . के. . . के. . . के \nजे. . . हमरे जाए पड़तै । (िचकरैत( डहgभ6भहg2ध0टर बाबू ,यौ डहgभ6भहg2ध0टर बाबू ,दौहg26ं यौ डहgभ6भहg2ध0टर बाबू . . . अनथहgभ61 भऽ \nगेलै ,अनथहgभ61 ।  \n \n(डघgऋृऋघg27टटर बाबूकघg24ऋ सोर करैत मोनू मंचक एक कोणसँ पदघgऋृ5क पा छू जाइत अि छ आ दोसर कोणसँ डघgऋृऋघg27टटर बाबूक \nसंग मंचपर आबैत अिछ  ।( \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू -की भेलै? मरीज कतऽ छै? \nमोनू-  (रोिहत िदश इशारा करैत अिछ( इएह छै मरीज डहgभ6भहg2ध0टर बाबू ।  \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-  की भेलै एकरा? \nमोनू-  हाथक नस कािट लेलकै ।बड खून बिह रहल छै ।जहg2।छदी कहg26ं नै तँ मिर जेतै ।  \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   हम एकर इलाज नै कऽ सकै छी ।ई पुिलस केस अिछ ,हम फँिस जाएब । \n \n(डघgऋृऋघg27टटर बाबू बैग उठा जाए लागै छिथ ,मोनू लपिक कऽ हुनक गघgऋ2ृा पकिड़ लैत अि छ ( \n  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nमोनू-  (कानैत( अहहgभ6भ एिह धरती परक भगवान छी ।अहहgभ6भ एना जुिन बाजू ।एकर इलाज कऽ िदऔ । कर \nहg262ाण बचा िलऔ । (डघgऋृऋघg27टटर बाबूक पएर पकड़ैत ( हम अहहgभ6भक पएर पकड़ै छी ,हमर मीतकहg24भ जीया िदअ ।अहहgभ6भकहg24भ \nहमर सहg2।0पत ।इलाज शुहg26ं कहg26ं ।  \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   पएर छोड़ हमर ।हम एकर इलाज कोनो कीमतपर नै करबै ।एकर इलाज कऽ कोनो संकट \nमोल नै लेब ।पिहने पुिलसकहg24भ बजा ।ओकरा एलाक बादे िकछु हेतै ।  \n(डघgऋृऋघg27टटर बाबू पएर छोड़बैक लेल जोरसँ झटका दैत अिछ ।मोनू कने दूर गुरिक जाइ छै ।डघgऋृऋघg27टटर बाबू जाए \nलागै छिथ ।मोनू फेर हुनक बैग पकिड़ लैत अिछ ।( \n \nमोनू -जखन धिर पुिलस एतै तखन धिर हमर मीता मिर जेतै । \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-  मिर जेतै तँ हम की करी?अपन हg262ाण दऽ दी ।मिर जेतै तँ मरऽ दहॴ ई हमर टेहg2छछसन नै छै ।  \nमोनू-  (जोरसँ बाजैत( िधहgभ12ार अिछ एहन डहgभ6भहg2ध0टरीपर ।एतऽ लोक मिर रहल छै आ अहहgभ6भ हg262वचण दऽ रहल छी \n,कानून पढ़ा रहल छी ।की इएह िसखाओल गेल छल डहgभ6भहg2ध0टरी कालेजमे ।िधहgभ12ार अिछ एहन िडहgभ।1ीपर \n।िधहgभ12ार अिछ मनुखतापर ।जािह मनुखकहg24भ करेजमे मिसयो दरेग नै हेतै ।जकरामे मनुखताकहg24भ सड़लो -गलल \nअंश नै बचल हेतै ,हमरा िहसाबसँ ओ एक माए-बापक जनमल भैये नै सकै छै । \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   (िपनकैत( रे छौड़ा ,तूँ हमरा गािर पढ़लहgभध0 ।थहg2।4ह तोरा देखबै छीयॱ ।  \nमोनू-  (उपहास करैत( गािर ककरो उमिर देख नै पढ़ल जाइ छै ।िकओ अपन नीक कमहgभ61क हg262तापे इहg2ध6जत पाबै \nछै तँ िकओ अपन खराप कमहgभ61क हg262तापसँ गािर सुनै छै ।मुदा अफसोस अहहgभ6भ दुनूमे सँ एहgभ12ो टामे नै छी \n।मनुखते नै तँ कमहgभ61 कतऽसँ ।  \n \n(तखने साइिक लक घघg28ऋटी बजबैत िचघgऋ2ृी चाचाक घg2ृ2वेश ( \n \nिचहgभ2धी चाचा -  की भेलै ।एते हहg2।छला िकए करै छऽ ।  \nमोनू-  िहत आहg2छ4महहg2छ4या करबाक हg262यास केलक ।ओ वेहोश अिछ ,आ ई  (डघgऋृऋघg27टटर बाबू िदश इशारा \nकरैत( डहgभ6भहg2ध0टर इलाज करैसँ मना करै छिथन ।  \nिचहgभ2धी चाचा -   हौ डहgभ6भहg2ध0टर ।तोरा लऽग लूिर छऽ तखन तँ लोक पूछािर करै छऽ ।समाजक हg262ाणी भऽ \nसमाजसँ एते कितआएल रहनाइ नीक नै छै । (हाथ जोड़ैत( हम तोरा आगू हाथ जोड़ै छीअ ।तोरासँ जेठ भऽ \nिवनती करै छीअ ।एकरा जीया दहक ।एकरा गरीबक कहg2।छयाण कऽ दहक ।  \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   नै कहgभ12ा ।हमरा महgभ6भफ कहg26ं ।कोटहgभ61 कचहरीक चहgभ12रमे हम नै पड़ब ।  \n(डघgऋृऋघg27टटर चलनाइ शुघg2ृ5 करैत अिछ ।मोनू पा छूसँ डघgऋृऋघg27टटरक गदघgऋृ1नपर चघgऋ12ू रािख दैत अिछ  ।( \n \nमोनू- (िचकरैत( डहgभ6भहg2ध0टर बाबू ।आइ जँ एतऽसँ हमर मीताक लहाश उठतै तँ हम अहूँक राम नाम सहg2छ4य कऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nदेब । \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-  (घबराइत( हे ,हे ,चहgभ12ू हटा ,चहgभ12ू हटा ।ई गलत कऽ रहल छहgभध0 ।  \nमोनू-   आब सही -गलत फिरछेबाक शिहg2ध0त नै अिछ हमरामे ।हम बस एतबे जानै छी ।आइ जँ एकर  इलाज \nनै हेतै तँ हम एखने तोहर इलाज कऽ देबौ । \n \n(डघgऋृऋघg27टटर घूिर कऽ रोिहत लऽग आबैत अिछ ।बैगसँ घg2ृ5इ िनकािल खून साफ करैत अिछ ।मरहम पघgऋ2ृी करैत \nअिछ  ।( \n \nिचहgभ2धी चाचा -   केहन युग आिब गेलै ।युवा वगहgभ61मे आब लड़ैक साहस बचबे नै केलै ।छोट -छोट सन दुख \nभेलापर आहg2छ4महहg2छ4या ।लागैछ एिह यहgभ64िहg2ंंक युगमे लोको सब रोबोट बिन गेलै ,जकरामे कोनो संवेदना नै होइ छै \n।नीक -बेजाए सोचबाक शिहg2ध0त नै होइ छै ।हg262ितहgभ04पधहgभ6ंक दौड़मे जािन नै कते युवा मृहg2छ4युक माला पिहर लै छै \n।छोट-छोट िवपितसँ डारा कऽ हg262ाण ितयािग दै छै ।जािन नै कत ऽ जा रहल छै ई देश ।जािन नै किहया \nजागतै युवामे चेतना । \n \n(रोिहतकघg24ऋ होश आबै छै ।ओ उिठ कऽ ठाढ़ हुअ लागै छै ।मोनू सहारा दऽ कऽ उठबै छै । ( \n \nरोिहत-   (चाघg2ृ5 कात   घूिम(  की हम हgभ04वगहgभ61मे छी ? की हमरा संग पूरा समाज मिर गेलै ? \nमोनू-  ( िचघgऋ2ृी चाचा िदश घूिम । ( चाचा होश आिब गेलै ।देिखयौ ,देिखयौ ,हमर मीत बिच गेलै ।जी गेलै । \n(डघgऋृऋघg27टटर बाबू आ िचघgऋ27ी चाचा रोि हत लऽग आिब जाइ छ िथ । ( \n \nरोिहत-  हम मरऽ चाहै छी । हमरा िकए जीएलहgभध0 ।हमरा मरऽ दे ।  \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   भगवान जीवन देलिखन जीबाक लेल ,मरबाक लेल नै ।जँ मरनाइ नीक बात रिहतै तँ आइ \nदुिनयहgभ6भमे एहgभ12ो टा मनुख नै रिहतै ।सब हgभ04वगहgभ61वासी भऽ गेल रिहतै ।जीवनमे सिदखन खुश रहबाक चाही \n,मरबाक नै ।देखै छऽ ,तोहर केस तँ हमर आँिख खोिल देलक ,तोरा सन युवाक आँिख आब किहया खुलतै \n?जािन नै । \n \nरोिहत-   खुश ,कोना रहब खुश ।जीनगीमे जखन हारक सामना होइ छै तँ हँसी-खुशी ओिह हारक संग हेरा \nजाइ छै ,तखन मरनाइये नीक लागै छै । \nिचहgभ2धी चाचा -    एक बेर हािर जेबाक मतलब ई तँ नै छै जे जीवन भिर लेल हािर गेिलयै ।एकटा घॲघा बेर-\nबेर देवालपर चढ़ैत अिछ ,बेर-बेर खसैत अिछ ,मुदा हािर नै मानैत अिछ ।लगातार हg262यास करैत अिछ आ \nएक िदन ओ देबालपर चिढ़ये जाइत अिछ ।हािर कऽ जीतैमे जे मजा छै से और िकछुमे नै । \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   जे सब िदन जीतै छै ओ अपना-आपकहg24भ बलगर समिझ लै छै ।ओकरा घमहg2छभड भऽ जाइ छै आ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nफेर ओ किहयो मेहनत नै करै छै ।मुदा जे सब िदन हारै छै ,ओ सब िदन मेहनत करै छै आ ओ जखन \nजीतै छै तँ िवहg2ंछिवजेता बनै छै ।बुझलऽ ।  \nमोनू -   अरे ,एकटा परीहg2ं2ामे फेल भेलासँ कोनो हg262लय नै आिब जेतै ।जीवनमे एखन कतेको परीहg2ं2ा बहgभ6भिकए \nछै । मनुखक िजनगीत दोसर नाम िथक परीहg2ं2ा ।मनुख कते परीहg2ं2ासँ भागत ।डेग -डेगपर एकटा नव चुनौती \nभेटै छै ।तहg24भ िहहg2।4मर राख आ सब िकला फतह कर ।  \n \nिचहgभ2धी चाचा -   दू सए साल धिर हg262हg2छ4येक िदन ,हg262हg2छ4येक हg2ं2ण अंहgभ।1ेजसँ हम सब हारैत एलॱ ।मुदा एक ने एक \nिदन जीत भेटबे केलै ।मनुखक जीवनमे हार जीत तँ चिलते रहै छै ।एिहमे आहg2ं6यहgभ61क कोन गप ? घबराइकहg24भ \nकोन गप ? \n \nडहgभ6भहg2ध0टर बाबू-   मनुखकहg24भ अपन सब हारसँ सीख लेबाक चाही ।अपन कमजोरी दूर करबाक चाही ,नै अनुितणहgभ61 \nभेलापर परेशान भऽ आहg2छ4महहg2छ4या सन खराप डेग उठेबाक चाही । अजुक युवाकहg24भ ई सोच िदमागसँ िनकालऽ \nपड़तै जे कोनो काजमे फेल भेलाक बाद एकर समाधान माहg2ंं आहg2छ4महहg2छ4या छै ।  \n \nिचहgभ2धी चाचा -   रोिहत । ई हार तोहर हार नै छलौ ।ई हार तँ ओ पैरवी बलाकहg24भ हार छलै जे तोहर हg2ंभानक \nआगू हािर गेलै ।तूँ आब नव उजहgभ6ं संग ठाढ़ हो ,नव शिहg2ध0तक संग चोट कर ।तोहर िवजय जहg26ंर है \n।कहाबत तँ सुनने हेबहg24भ , सए सोनारकहg24भ तँ एक लोहारकहg24भ ।एक ने एक िदन िजनगीक सब बाधा ,सब परीहg2ं2ा \nतूँ उितणहgभ61 हेबहg24भ ।  \n \nमोनू-   हँ मीता ,तूँ एखनो जीतल छहg24भ ।सब िदन जीतल रहबहg24भ ।  \n \nरोिहत-   हg2ं2मा कहg26ं ।महgभ6भफ कहg26ं ।हमर आहg2छ4मबल डोिल गेल छल ।हम भटिक गेल छलॱ ।मुदा आब हम \nदेबर मेहनत करब ।तखन धिर मेहनत करब जखन धिर ओ जीतल टाका आ पैरवी बलाक गालपर ई हारल \nिवजेताक जीतक थहg2।0पर नै पिड़ जाइ ।हम हमरा सन सब युवासँ कहऽ चाहब जे हमरा जकहgभ6भ आहg2छ4महहg2छ4या सन \nडेग िकओ नै उठबू ।फेल भेलापर और बेसी जोशक संग जीतक मागहgभ61पर आगू बढ़ैत चलू ।जीत भेटबे करत \n।जाइ छी हमहूँ आब बेसी मेहनत कऽ अपन लहgभं0य धिर पहुँचब । हँ ,ई कहाबत सिदखन मोन राखब ,सए \nिदन सोनारकहg24भ तँ एक िदन लोहारकहg24भ ।  \n \nमंचपर सब हँसऽ लागैत अिछ आ िधरे -िधरे पदघgऋृ5 खसऽ लगैत  अिछ।                                     \n  समा/g2ोखत  \n \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nऐ रचनापर अपन मंतघgऋट1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजे/g2शश/gउखण  ठाकुर  \nनाटक- गंगा ि/gउखोज  \nगंगा िडg4बँज  \n  \n  \nपाघg255 : \nबहg2ध4चा १ जे अिभयहg2छछता  बनैए \nबहg2ध4चा २ अिभयहg2छछताक िमहg2ंं (बादमे मुहg2ध1य अिभयहg2छछता  बनैए) \nबहg2ध4चा ३ (जे बादमे मजदूर बनैए) \nमुहg2ध1यमंहg2ंंी  \nमीत \nबाउ \nलाला \nदादा \nिबलट \nइहg2छछजीिनयरक पहg2ध।ी  \nिठकेदार \nमजदूर \n /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nिशहg2ं2क (वा िशिहg2ं2का )१ \nिशहg2ं2क (वा िशिहg2ं2का )२ \nिकछु छाहg2ंं -छाहg2ंंा  \nढोलहो देनहार \nडंका बजेनहार (दूटा लोक) \nबतही माए \nपैघ भाए \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nप/g2ोशलव एक  \nडgैब4टेजक एक कात िकछु मजदूर सभ खट -खुट कऽ िगडgैड़ओी  पजेबा तोिड़ रहल छिथ लगैए जे गंगापुलक \nमरोडgड़ँ4मित भऽ रहल अिछ , कारण िकछु मजदूर जय मडgैओै  गंगे किह मंचक नीचडgैओै डgड़ओड़णाम सेहो कऽ रहल छिथ। \nडgैब4टेजक दोसर कात दूटा लोक नीचडgैओै राखल  नगाड़ा-ढोलपर चोट दऽ रहल अिछ। तखने एकटा ढोलहो \nदेनहारक डgड़ओड़वेश।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n  \nढोलहो देनहार : गंगा िहg40।ज। पिवहg2ंं गंगापर बनल ऐ पुलक मरोहg2।4मित लेल मजदूर चाही। हgभ04हg2ंंी -पुहg264ष , बाल-वृहgभ20 \nसभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ। (ढोलहो दैत) सुनै जाउ, सुनै जाउ।… गंगा िहg40।ज। पिवहg2ंं गंगापर बनल \nऐ पुलक मरोहg2।4मित लेल मजदूर चाही। हgभ04हg2ंंी -पुहg264ष , बाल-वृहgभ20 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ।  \nएकटा लोक (डंका बजेनाइ छोिड़ काज करैत मजदूर सभकडgड़4ै अकानैत  ढोलहो देनहार लग अबैए , मुदा दोसर \nलोक आडgैब4ते आडgैब4ते डंका बजिबते रहैत अिछ ): देखै िछऐ जे काज तँ चिलये रहल छै, तखन फेर? \nढोलहो देनहार : (ओइ लोक िदस हg2छधयान नै दैत कृिहg2ंंम हg26ंपसँ बजैत) एतबे मजदूरसँ काज नै चलतै। पूरा पुल \nिहल रहल छै। (ढोलहो दैत) सुनै जाउ, सुनै जाउ।… गंगा िहg40।ज। पिवहg2ंं गंगापर बनल ऐ पुलक मरोहg2।4मित \nलेल मजदूर चाही। हgभ04हg2ंंी -पुहg264ष , बाल-वृहgभ20 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ।  \nदोसर लोक (डंका बजेनाइ छोिड़ कऽ ढोलहो देनहार लग अबैए): एतबे िदनमे कोना ई हाल भऽ गेलै। सुनै \nिछऐ जतेक पाया ऐ पुलमे छै ततेक कताक करोड़ टाका एकरा बनबैमे खचहgभ61 भेल रहै।  \nढोलहो देनहार : (अहू लोक िदस हg2छधयान नै दैत कृिहg2ंंम हg26ंपसँ बजैत ) काज ढंगसँ नै भेल रहै। सुनै जाउ, सुनै \nजाउ... । गंगापर बनल ऐ पुलक मरोहg2।4मित लेल मजदूर चाही। हgभ04हg2ंंी -पुहg264ष , बाल-वृहgभ20 सभ िकयो आवेदन दऽ \nसकै छिथ। सुनै जाउ, सुनै जाउ। \nएकटा लोक: (दशडgैओइक िदस तकैत ) देखै िछऐ, जिहया बिनये रहल छलै, बिन कऽ तैयारो नै भेल रहै, तिहयेसँ \nऐ पुलक मरोहg2।4मित शुहg26ं छै।  \nदोसर लोक: (ओइ लोकपर डgड़8पयान नै दैत दशडgैओइक िदस  तकैत) िचहg2।0पीपर िचहg2।0पी पिड़ रहल छै। उहgभ1छाटनसँ \nपिहनिहये सँ िचहg2।0पी पड़नाइ शुहg26ं भऽ गेल रहै।  \nढोलहो देनहार : (दुनू लोकपर डgड़8पयान नै दैत आँिख मुनैत बजैत ) सरकारी पुल िछऐ, िचहg2।0पी नै पड़तै तँ \nइहg2छछजीिनयर आ िठकेदारक घरपर छहg2ध6जा कोना पड़तै।  सुनै जाउ, सुनै जाउ...। \nएकटा लोक: (ढोलहो बल िदस आब मुँह करैत बजैए) हौ ढोलहोबला, से तँ बुझिलऐ, मुदा से ने कहऽ जे \nदुिनयहgभ6भ मे आनो ठाम पुल बनै छै, से ओतुहgभ12ा इहg2छछजीिनयर आ िठकेदारक घरपर  छहg2ध6जा पड़ै छै आिक नै हौ।  \nढोलहो देनहार : (ओइ लोक िदस अचकचा कऽ तकैत) िकजा ने गेिलऐ, मुदा सुनै िछऐ अंहgभ।1ेजबला पुल मजगूत \nहोइ छलै। (दशडgैओइक िदस तकैत ) सुनै जाउ, सुनै जाउ...। \nदोसर लोक: (पिहल लोक िदस आब मुँह करैत बजैए) हौ, अनेरक पाइ आबै छलै लूिटक तँ जे एकाध टा \nपुल अंहgभ।1ेज बनेलकै से मजगूते ने हेतै हौ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nएकटा लोक: (दोसर लोक िदस आब मुँह करैत बजैए) ई इहg2छछजीिनयर आ िठकेदार सभ लूिटमे अंहgभ।1ेजसँ कम \nनै छै, मुदा पुल मज गूत िकए नै बनबै छै हौ। ओइ बनबैमे अंहgभ।1ेज सन िकए  नै छै हौ। \nदोसर लोक : (पिहल लोक िदस मुँह करैत बजैए) मजगूत बना देतै तँ फेर मरोहg2।4मितक ठेका  कोना भेटतै हौ। \n(ढोलहो बल िदस आब मुँह करैत बजैए) की हौ ढोलहोबला.. \nढोलहो देनहार : (दोसर लोकक गपपर हg2छधयान नै दैत ) िकजा ने गेिलऐ। सुनै जाउ, सुनै जाउ...। गंगापर बनल \nऐ पुलक मरोहg2।4मित लेल मजदूर चाही। हgभ04हg2ंंी -पुहg264ष , बाल-वृहgभ20 सभ िकयो आवेदन दऽ सकै छिथ। सुनै जाउ , \nसुनै जाउ। \n  \n(ढोलहो बला चिल जाइए।) \nपिहल लोक :आब सरकारो की करतै, लोके सभ गड़बड़ छै। \nदोसर लोक :लोक ककरा कहै िछहॴ, हम आ तूँ। \nपिहल लोक : नै रौ। इहg2छछजीिनयर आ िठकेदार।  \nदोसर लोक :धुर बूिड़, आब अंहgभ।1ेजक सरकार थोड़बे छै।  \nपिहल लोक :तँ की अथहgभ61 बदिल जेतै।  \nदोसर लोक:हँ रौ।  \nपिहल लोक:तँ इहg2छछजीिनयर आ िठकेदार लोक नै भेलै।  \nदोसर लोक :नै। \nपिहल लोक :तँ की भेलै। \nदोसर लोक:ओ सभ भेलै सरकार। \nपिहल लोक: धुत्, सरकार मनुहg2ध0ख थोड़े होइ छै।  \nदोसर लोक :मनुहg2ध0खे होइ छै। राजो महराजा सभ जखन मनुहg2ध0खे होइ छलै, अंहgभ।1ेजो सभ जखन मनुहg2ध0खे होइ \nछलै तखन ई तँ हgभ04वतंहg2ंं भारतक सरकार िछऐ।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nपिहल लोक :अहg2ध4छा , तखन पटना आ िदहg2।छली मे सरकार छै से की िछऐ रौ।  \nदोसर लोक:ओहो सरकारे िछऐ। \nपिहल लोक :धुर्, ई इहg2छछजीिनयर तँ गामेक लोक छै। गामक लोक कतौ सरकार भेलै हँ, गाममे तँ जमीहg2छछदारक \nअमला टा कहg24भ लोक सरकार कहै छै।  \nदोसर लोक :आदित छै लोककहg24भ तहg24भ जमीहg2छछदारक अमलाकहg24भ अखनो सरकार कहै जाइ छै। िकछु िदन िबततै, \nओकरा सभकहg24भ लोक सरकार नै कहतै।  \nपिहल लोक:तूँ तँ अहg2छछतयहgभ6ंमी बुझाइ छहg24भ।  आर सभ की हेतै रौ। \nदोसर लोक :सरकार इहg2छछजीिनयरकहg24भ बहाल केने छै, िठकेदारसँ काज करबै छै, ई सभ सरकार िछऐ। ई सभ \nजे चाहते सएह हेतै। \nपिहल लोक :हमरा आ तोरासँ िकछु नै हेतै? \nदोसर लोक :हम आ तूँ िकछु लोककहg24भ चुनबै। ई सभ ओकरा सभक कहलमे रहतै।  \nपिहल लोक :रौ, सरकारी कमहgभ61चारीमे तँ गामक चौकीदारो छै, ऑिफसक चपरासीयो छै। तँ ओहो सभ सरकार \nभऽ गेलै। \nदोसर लोक :हँ रौ। \nपिहल लोक :तखन अपने सभ खाली लोक भेिलऐ। जे करतै यएह सभ करतै। \nदोसर लोक :अपने सभ चुनबै, आ ओकरा सभक कहलमे ई सभ रहतै। \nपिहल लोक:माने अपने सभक कहल मे रहतै (िकछु ओकरा बुझाइ नै छै, मुँहपर भाव अबै-छै जाइ छै।)  \nदोसर लोक :हँ, सएह ने भेलै। \nपिहल लोक: (िकछु ओकरा बुझाइ नै छै, मुँहपर भाव अबै-छै जाइ छै।) देखा चाही सरकारक राज…. \n  \nपाछडgैओैसँ दू-दूटा ितरंगा झडgड़8ैडा लेने बडgड़प4चा सभ अबैए। संगमे दूटा  िशडgड़आड़क छै। एकटा िशडgड़आड़क (बा िशिडgड़आड़का ) \nआगडgैओै -आगडgैओै आ एकटा िशडgड़आड़क (बा िशिडgड़आड़का ) पाछडgैओै -पाछडgैओै चिल रहल छिथ। सभ मजदूरकडgड़4ै एक -एकटा झडgड़8ैडा  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nदऽ देल जाइ छै। “ओइ दुनू टा लोककडgड़4ै सेहो एक -एकटा झडgड़8ैडा देल जाए ”- ई गप िशडgड़आड़क इशारामे कहै \nछिथ, मुदा झडgड़8ैडा घिट गेलै, से ओ दुनू खाली हाथ रिह जाइ छिथ आ सभक मुँह ताकऽ लगै छिथ।  \nमजदूरक सोझडgैओै ओ दुनू लोक ठाढ़ भऽ जाइए आ फेर डंके लग आिब ठाढ़ भऽ जाइए आ आडgड़आओयडgैओइसँ देखऽ \nलगैए।  \nिडgड़आआवािणडgैओइक झडgड़8ैडा लऽ कऽ बाकी सभ गोटे मंचपर िछतरा जाइ छिथ आ डgैब4टेजपर ठाढ़ भऽ जाइ छिथ। \nउडgड़ँ8लासक वातावरण सगरे पसरल अिछ , दुनू लोककडgड़4ै छोिड़ सभक मुँहपर (मजदूर सभक सेहो) हँसी-डgड़ओड़सडgै8ड़ता \nआिब जाइ छै।  \nजखन सभ ठाढ़ भऽ जाइ छिथ तखन दुनू िशडgड़आड़क (वा िशिडgड़आड़का ) बडgड़प4चा सभक  आगडgैओै आ दशडgैओइक सभक सोझडgैओै \nठाढ़ भऽ जाइ छिथ।  \n“१५ अगडgैब4त ” ई नारा दुनू िशडgड़आड़क बाजै छिथ आ “डgैब4वतंडgड़आआता िदवस ” ई सभ िमिल कऽ (दुनू लोक कडgड़4ै छोिड़ \nकऽ) बाजै छिथ।  \n  \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) १: बौआ-बुहg2ध4ची। आइ ई िहg2ंंवािणहgभ61क झहg2छभडा हमरा सभक हाथमे फहरा रहल अिछ। पिहने \nहम सभ दोसराक अधीन छलॱ, पराधीन छलॱ, ई झहg2छभडा झुकल छल , फहरा नै सकै छलॱ। झहg2छभडा फहराइत \nरहए ओइ लेल हमरा सभकहg24भ जोर लगाबैत रहऽ पड़त। (चाडgड़ओआ िदस हाथ पसारैत ) ऐ इलाकामे आब खुशी \nपसरत। जमीहg2छछदारक रा ज खतम भऽ गेल। सभ िकयो पिढ़ सकै छिथ। झगड़ा-झहgभ6भटी , युहgभ20 , आब सभ खतम \nभऽ गेल। हमरा सभक जीवनमे एकटा नवका भोर आएल अिछ। नवका िशहg2ं2ा , नवका खेतीक चलिन हएत। \n  \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) २: बड़का िचमनीक धुँआ आ बड़का-बड़का बाहg2छछह। िबलहgभधभतसँ आबैबला सभ समान \nिचमनीबला फैहg2ध0हgभ।।ीमे तैयार  हएत। बड़का-बड़का बाहg2छछह ओइ धारकहg24भ बािहg2छछह -छेक कऽ सहgभ1धत कऽ देत। खूब \nउपजत खेत, बखहgभ6ं बरखत इहg2छछहg406क नै, हमरा सभक हg262तापसँ। खेते-खेत बहत धार, हएत पटौनी। छोट-पैघक \nभेद मेटा जाएत। \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) १: छोट-पैघक भेद मेटा जाएत? बड़का िचमनीक धुँआ आ बड़का-बड़का बाहg2छछह छोट-\nपैघक भेद मेटाएत?  \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) २: हँ। पटौनी हएत खेते-खेत। िबलहgभधभतसँ आबैबला सभ समान  आब एतै िचमनीबला \nफैहg2ध0हgभ।।ीमे तैयार हएत।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) १: बड़का बाहg2छछह आ बड़का फैहg2ध0हgभ।।ीसँ ढेर रास समहgभ04या  सेहो आबै छै। ओकर िनदान \nजहg26ंरी छै। िवकास एकभहg2ध2गू भऽ जाएत।  \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) २: िवकास एकभहg2ध2गू कोना हएत ? \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) १: बड़का फैहg2ध0हgभ।।ी सभ ठाम नै लािग सकत , कतौ-कतौ लागत, ओतऽ बोिनहारक पड़ैन \nहएत। बड़का बाहg2छछह बनलासँ ओकर भीतरक गामसँ सेहो लोकक पड़ैन हएत। बड़का बाहg2छछह जँ मजगूत नै \nहएत तँ ओ टूटत आ हg262लय आएत। बड़का फैहg2ध0हgभ।।ी आ बड़का बाहg2छछह लोकक िजनगीकहg24भ छहोिछत कऽ देत।  \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) २:एक पीढ़ीकहg24भ तँ बिलदान देबैए पड़त। बहg2ध4चा सभ , बाजै जाउ। अहहgभ6भ सभ देश लेल \nअपनाकहg24भ समपहgभ61ण  करब आिक नै। \nिशघg252क (वा िशिघg252का ) १: बहg2ध4चा सभ , बाजै जाउ, अहहgभ6भ सभ की बनऽ चाहै छी। समाजकहg24भ की देबऽ चाहै \nछी। \nबघg274चा  १: हम इहg2छछजीिनयर बनब आ सड़क , पुल, नहर बनाएब। जइसँ लोकक दुःख दूर हेतै। \nबघg274चा २: हमहूँ इहg2छछजीिनयर बनब। बड़का -बड़का बाहg2छछह , बड़का-बड़का िचमनीक धुँआ। धुँआ सुंघैमे हमरा बहgभछ6ड \nनीक लागैए। कतेक नीक िदन आएत, बड़का-बड़का बाहg2छछह , बड़का-बड़का िचमनी देश भिरमे पसिर जाएत। \nबघg274चा  १: मुदा धुँआसँ खहg244खी होइ छै। हमर माए खहg244खी करैत रहैए। हमरा धुँआसँ परहेज अिछ।  \nबघg274चा २:मुदा हमर माए तँ भनसाघर जाइतो नै अिछ। मुदा हम जाइ छी, चोरा-नुका कऽ, आ धुँआक गंध, \nबड़का देवार, ई सभ हमरा बहgभछ6ड नीक लगैए।  \n(एकटा बडgड़प4चाक धरफड़ाइत डgड़ओड़वेश ) \nबघg274चा -३: हमर बकड़ी देखिलऐ यौ। \n(सभ चुडgड़ँबप भऽ ओकरा िदस देखऽ लागैए। ) \nबघg274चा ३: ( मुँहपर हाथ रखैत, कने हँसैत) पढ़ाइ होइ छै एतऽ यौ। जय भारत, जय भारत, जय भारत.. \nहमर बकड़ी (पाछहgभ6भ िदस तकैत ).. ओहg2।4हर देखै छी।  \n(बडgड़प4चा ३ क डgड़ओड़डgैब4थान )  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nिशिघg252का २: नीक गप। मुदा िवकास केहन हुअए, ई सभ हमरा सभक हाथमे नै अिछ। पटना आ िदहg2।छलीमे \nई िनणहgभ61य हएत जे हमरा सभ लेल केहन िवकास हेबाक  चाही। \nिशिघg252का  १: नीक गप। नीक गप जे हमरा सभक िवकास लेल पटना आ िदहg2।छलीमे सोचल जा रहल अिछ।  \nमुदा ओतऽ बैिस कऽ वा एकाध िदनक हलतलबीमे कएल दौड़ासँ ओ सभ उिचत िनणहgभ61य लऽ सकता ? जे से, \nमुदा हम सभ समाज लेल काज करी, से सतत हg2छधयान रहए। पूरा इमानदारीसँ, जान जी लगा कऽ ऐ देशक \nइितहास हमरा सभकहg24भ बनेबाक अिछ , से हg2छधयान रहए।  आइ १५ अगहgभ04त १९४७ कहg24भ हम ई हg262ण ली , वचन दी। \nसभ बघg274चा : हम सभ वचन दै छी, हम सभ पूरा इमानदारीसँ जान जी लगा कऽ ऐ देशक नव इितहास \nिलखब। \n(“१५ अगडgैब4त ” ई नारा दुनू िशडgड़आड़क बाजै छिथ आ “डgैब4वतंडgड़आआता िदवस ” ई सभ िमिल कऽ (दुनू लोक कडgड़4ै छोिड़ \nकऽ) बाजै छिथ, दुनू लोक मंचक कोनमे कितआएल सन ठाढ़ छिथ। बहg2ध4चा आ िशहg2ं2क सभ मजदूर सभसँ \nझहg2छभडा आपस लऽ लै छिथ। मजदूर सभ फेर बैिस कऽ ठक -ठुक करऽ लगैए। दुनू लोक ओतै हतहg262भ  ठाढ़ \nरहैए। फेर पदहgभ6ंक पाछहgभ6भ कोनमे देखऽ लगैए जेना ककरो एबाक हg262तीहg2ं2ा कऽ रहल हुअए।  तखने दुनू हरबड़ा \nकऽ जाइए आ एकटा कुसहgभ6छ आिन कऽ राखैए।  एकटा ४०-४५ बखडgैओइक अिभयडgड़88ता मंचपर अबैए। अिभयडgड़88ता \nकनेक हडgैओैिफ रहल अिछ , कुसडgैओ8 देिखते ओ धबसँ ओइ कुसडgैओ8पर बैिस जाइए। फेर सडgैओैस िडgैब4थर कऽ ठाढ़ \nहोइए। ठक-ठुक बडgड़88द भऽ  जाइ छै आ मजदूर सभ डgड़ओबीज भऽ जाइए , ओ दुनू लोक कोन िदस डंका लग \nचिल जाइए आ डgड़ओबीज भऽ  जाइए। अिभयडgड़88ता  बाजऽ लगैए।) \n  \nअिभयघg288 ता : ( कुसहgभ6छकहg24भ झमाड़ैत ) एना। एना िहिल रहल अिछ ई, ई गंगा िहg40।ज। सीमेहg2छछट , बालु, िगहgभ26ीक कंहgभछ।ीटसँ \nबनल ई पुल कठपुलासँ बेशी िहलैए। जिहया आबै छी, मरोहg2।4मितयेक काज चलैत रहै छै। वन -वे, एक िदस; \nएहgभ12े िदसुका माहg2ंं भऽ कऽ रिह गेल अिछ ई। एहgभ12े िदस पुल खुजल छै, दोसर िदस कोना चलत, अदहा \nपुलपर मरोहg2।4मितक काज भऽ रहल अिछ। (तखने ओ आभासी डgड़ओआपमे िहलऽ लगैए आ ओकर बाजब थरथरा \nउठै छै।) ई पुल तँ एहg2ं4े िहिल रहल अिछ जहg2ं4े गामक कठपुलो नै िहलैए।  \n(तखने एकटा िठकेदार अबैए।)  \nिठकेदार  (अिभयडgड़88तासँ): हइ इहg2छछजीिनयर। तोहूँ वएह कऽ वएह रिह गेलहg24भ। बालुकहg24भ एना कऽ चालिनसँ चालू, \nओना कऽ चालू, जेना ओ चाउर दािल हुअए मुदा हम सेहो चाललॱ। ठीक छै ठीक छै। तूँ कहै छलहg24भ जे \nरोटी बनेबा लेल जेना चालै छी तिहना पुल बनेबा लेल चालू, तखने नीक रोटी सन नीक पुल बनत। ठीक \nछै ठीक छै। फेर एतेक सीमेहg2छछट , एतेक बालु, एतेक.. हम कहने रही जे हम तोहर सभ गप मानब, मुदा \nतखन नेता, दोसर इहg2छछजीिनयर , गुहg2छभडा , एकरा सभकहg24भ कमीशन कतऽ सँ देबै? तोरा कहलासँ बालु चालऽ लगलॱ \nआ कमीशन बहg2छछद कऽ देिलऐ। हमर तँ िकछु नै भेल मुदा तोहर बदली भऽ गेलौ , तोहर दरमाहा बहgभछ2 भऽ  /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nगेलौ। बहg2ध4चा सभक नाम  हgभ04कूलसँ कटाबऽ पड़लौ , गाम पठाबऽ पड़लौ बहg2ध4चा सभकहg24भ। हम कहने रिहयौ तोरा , \nजे बालु चालब, एतेक सीमेहg2छछट , एतेक बालु, सभ िनअमसँ देबै। हमरा की? इलाकाक पुल, सड़क… जतेक \nमजगूत रहतै ततेक ने नीक। हमरो लेल नीके। मुदा हमरा बूझल छल जे तोहर बदली भऽ जेतौ। चीफ \nइहg2छछजीिनयर , नेताक दिहना हाथ.. पिहने हमरे कहने रहए तोरा रोलरक नीचहgभ6भमे िपचड़ा कऽ दैले.. बइमान चीफ \nइहg2छछजीिनयर। देख , पिहने हमरो होइ छल जे तोहूँ ओकरे सभ जेकहgभ6भ छहg24भ, अपन रेट बढ़ाबैले ई सभ कऽ रहल \nछहg24भ। मुदा बादमे हम देखलॱ जे नै, तूँ अलग छहg24भ। मुदा हम की कहg26ं ? हम अपन बहg2ध4चाक नाम हgभ04कूलसँ नै \nकटबा सकै छी। मुदा जौँ तोरा सन चीफ इहg2छछजीिनयर आिब जाए .... किहयो से िदन आबए... तखन हम \nफेरसँ बालु चालब शुहg26ं करब आ वएह चालल बा लु, एहg2ं4े बालु एहg2ं4े सीमेहg2छछटमे िमलाएब। एहg2ं4े बालु, एहg2ं4े \nसीमेहg2छछट , सभटा ओिहना जेना अहहgभ6भ तूँ कहै छलहg24भ। मुदा जखन तोरा सन िकयो आबए तखने िकने। ताधिर \nतँ...  \n(अिभयहg2छछता आ िठकेदारक हg262हgभ04थान। लागल जेना हg260ीज लोककहg24भ अिभयहg2छछता आ िठकेदारक गपक  िवषयमे बुझल \nनै भेलै जेना ई सभ आभाषी छल। दुनूटा लोक हg260ीज िहgभ04थितसँ घुिर असिथरसँ डंका बजबऽ लगैए आ तखन \nमजदूर सभ सेहो हg260ीज िहgभ04थितसँ आपस आिब जाइए आ फेरसँ ठकठुक करऽ  लगैए। दुनू लोक डंकाक \nअबाज आहgभ04ते-आहgभ04ते तेज करऽ लगैए आ फेर ठक -ठुकक अबाज मिहgभ20म पिड़  जाइए आ डंकाक अबाजक संग \nपदहgभ6ं खसैए। ) \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nप/g2ोशलव दू \n(इडgड़88जीिनयिरंग कॉलेजक दीडgड़आड़ाडgड़88त समारोह , िवडgैड़4ाथडgैओ8 सभ ठाढ़ अिछ आ िशडgड़आड़क (बा िशिडgड़आड़का ) भाषण दऽ रहल \nछिथ। अिभयडgड़88ता आ अिभयडgड़88ताक िमडgड़आआ सेहो िवडgैड़4ाथडgैओ8 सभ मडgड़8पय ठाढ़ अिछ।दुनू लोक डंकाक  संग कोनमे \nबैसल अिछ।) \nिशघg252क / िशिघg252का  १: अहहgभ6भ सभक आइ ऐ इहg2छछजीिनयिरंग कॉलेजमे अंितम िदन अिछ। एतुहgभ12ा जीवन आ असल \nजीवनमे बहgभछ6ड अहg2छछतर छै। आब अहहgभ6भ सभकहg24भ धूरा -गदहgभ6ंमे जेबाक अिछ। काज करबाक अिछ। मोन लगा कऽ \nकाज करबाक अिछ। एतेक काज करबाक अिछ जे ई खेत सोना उपजाबऽ लागए। लोकक जीवनमे समृिहgभ20   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nआिब जाए। िदन-राित नै देखबाक अिछ। यएह हमर दिहg2ं2णा हएत। ऐ दीहg2ं2ाहg2छछत समारोहमे अहहgभ6भ सभसँ हम \nयएह आहgभ।1ह करै छी।  \nहमर देश, हमर लोक बहgभछ6ड मुिहgभ02कलसँ हgभ04वतंहg2ंं भेल अिछ। मुदा ई हgभ04वतंहg2ंंता मानिसक हg26ंपसँ आिब जाए \nतखन ने। आिथहgभ61क हg26ंपसँ हम दोसरासँ हgभ04वतंहg2ंं भऽ जाइ , ककरो आगहgभ6भ हा थ नै पसारऽ पड़ए, बजबाक \nहgभ04वतंहg2ंंता तखने आिब सकत। अिभयहg2छछता माने बनेनहार , सजहgभ61क। सड़क बनेनहार , नहर बनेनहार, पुला \nबनेनहार। अिभयहg2छछता माने जोड़ैबला। ई पुल लोककहg24भ लोकसँ जोड़त। सड़क सभ बनत। लोकक जीवनमे \nगित आएत, दौगत िजनगी। नहिर, पोखिरसँ भरल इलाकामे सोना उपजत। \n(िवडgैड़4ाथडgैओ8 सभक करतल डgड़8पविन। ) \nिशघg252क / िशिघg252का  २:अहहgभ6भ सभकहg24भ बड़का-बड़का काज करबाक अिछ। बड़का-बड़का बाहg2छछह बनेबाक अिछ। \nओहीसँ िवकास हेतै, ओहीसँ तेजीसँ िवकास हेतै।  सगरे िवहg2ंछमे अही तरहहg24भ िवकास भेल छै। भारतकहg24भ हgभ04वतंहg2ंंता \nभेटल छै, आ ई हgभ04वतंहg2ंंता तखने काएम रिह सकत जखन तेजीसँ िवकास हएत। आ तेजीसँ िवकास हएत \nबड़का-बड़का फैहg2ध0हgभ।।ी आ बड़का -बड़का बाहg2छछहसँ।   \nिशघg252क / िशिघg252का  १: ओना तँ हमरा िवकासक ओइ बड़का पथसँ मतिभहgभछ2ता अिछ , कारण बड़का फैहg2ध0हgभ।।ीमे \nहमर लोक मजदूरे बिन कऽ ने रिह जाए, बड़का मजगूत पहgभ12ा बाहg2छछह बनबैमे जतेक पाइ चाही तहg2ं4े ऐ देश \nलग छैहो नै, तखन बड़का कहg2ध4ची बाहg2छछह कतेक गामकहg24भ अपन पेटमे लेतै, ओतेक मजगूत नै रहतै, टुटैत भंगैत \nरहतै, सिदखन ओकर मरोहg2।4मितये होइत रहतै।  \nिशघg252क / िशिघg252का  २: मुदा मुजहg2।1फरपुरक ऐ दीहg2ं2ाहg2छछत समारोहमे िवकासक पथक िदशा नै तय कएल जा \nसकैए। ओ तँ िदहg2।छली  आ पटनेमे तय हएत।  आब…(जोरसँ बजैत) ऐ दीहg2ं2ाहg2छछत समारोहमे सभसँ बेशी  नहg2।4बर \nलऽ कऽ पास केिनहार छाहg2ंंकहg24भ हम बजबऽ चाहै िछयिहg2छछह।  \n(अिभयहg2छछताकहg24भ हाथक इशारासँ बजबैए आ मेडल पिहराबैए )। \n  \n(िवडgैड़4ाथडgैओ8 सभक करतल डgड़8पविन।  िशहg2ं2क / िशिहg2ं2का क डgड़ओड़डgैब4थान। ) \nअिभयघg288 ताक िमघg255 : दोस। अिभयंहg2ंंणक पढ़ाइमे तँ तूँ बाजी मािर गेल छहg24भ। आब असल िजनगी शुहg26ं हएत। \nदेखी ओतऽ के बाजी मारैए। \nअिभयघg288 ता : अिभयहg2छछताक जीत छै जे ओकर बनाएल पुल कतेक मजगूत छै, ओकर बनाएल नहिर आ बाहg2छछह \nपािनक िनकासीमे बाधा तँ नै दै छै। ओ लोकक िजनगी सुखी बना पाबैए आिक नै। काज समयसँ पूणहgभ61 होइ \nछै आिक नै। ओइ परीहg2ं2ामे ककरा कतेक नहg2।4बर अबै छै तहीसँ ओकर जीत -हािर िनधहgभ6ंिरत  हेतै।   /dMatraI /dVa  /dDMatraE /dHa ि व द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videh a.co .in  िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क ई पि /g255का  www.videha.c om  Videha I st Maith il i Fortnightl y ejournal   /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  \n/dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa  /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa '' /glyph874वदेह ' १२३  म अंक  ०१  फरबर/glyph548 २०१३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६२ अंक  १२३)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nअिभयघg288 ताक िमघg255 : बड़का काजमे कने-मने गलती तँ होइते रहै छै, हेबे करतै। जे कहॴ भाइ, हमरा तँ बड़का \nछहर, बड़का फैहg2ध0हgभ।।ी , बड़का िचमनी बहgभछ6ड नीक लगैए। धुँआक सुगहg2छछध तँ हमरा ","size_mb":1.23,"has_text":true},"Videha 124.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 124.pdf","name":"Videha 124.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १२४ म अंक १५ फरबरी २०१३ (वषधg3ए। ६ मास ६२ अंक १२४)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकी य संदेश  \n  \n२. गधg3आँ  \n२.१ जगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल-उपधgआॉॉ यास- बड़की बिह न (आगंgध6ध ..)   \n २.२. जगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल जीक दूटा लघुकथा - बलजोर/ दोंgधअए ती  नै धारैए  \n  \n३. पधg3आँ  \n३.१.१. रामिव  लास साहुक दूटा किव  ता  २.हेम नारायण साहु जीक किव  ता  \n  \n३.२.१. आशीष अनिचधgआॉॉहार -गजल२. डॉ. िश  व कुमार ंg262सादक दूटा गी त \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n३.३.१. जगदानधgआॉॉद झा ‘मनु’ गजल १-४ 2. पंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\" भिंg2ऐअत गजल / \nभगवती गीत १-२/ किवता १-२/ गजल १-७ \n३.४.१. कािमनी कामायनी - आंgधअएथाक पूणंgध6ष कलश  २. िबनीता झा- चैन ३.\nधgआ7एयोित झा चौधरी-िपया जंg298दी सँ आउ ने (वैलेधgआॉॉटाइन डे पर िवशेष ) \n  \n३.५.१. राजदेव मंg28ध ड लक दू गोट किव  ता २. जगदीश ंg262साद मंg28ध ड लक दू टा गीत  \n  \n३.६. बाल मुकुधgआॉॉद पाठक - गजल१-२ \n  \n३.७.१. िबधgआॉॉदेधgआफॉर ठाकुर  \"नेपाली\"- धgआएआेम / गजल २. सुिमत िमधgआफ7 - गजल १-२ \n िमिथला कला -संगीत १. धgआ7एयोित  झा चौधरी २. राजनाथ िमंg25ऐ (िचंg255मय िमिथला ) ३. \nउमेश मंg28धडल (िमिथलाक वनंgधअएपित / िमिथल ाक जीव -जंg288तु/ िमिथलाक िजनगी ) \n \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \nबालानंgध6ए कृते-१. पंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\"- बाल गजल १-३ २. अिमत िमइgग57 - बाल \nकिवता १-३  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिधgआफफकाक सभटा पुरान अंक ( धgँछऊेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचधg3ए3क  \nिलंकपर उपलधgआऊआध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिधgआफफकाक सभटा पुरान अंक धgँछऊेल , ितरहुता आ देवनागरी धgआएफप मे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिधgआफफकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिधgआफफकाक ५० म सँ आगधg3ए3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकधgआँ3 अपन साइट / धgआऊआलॉगपर लगाऊ।   \nधgआऊआलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेधgआ7छट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फी ड धgआएआाधgआऊछत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िधgआ7छलक \nकधgआएफ आ खाली धg3छँथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेधg3छँट कधgआएफ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाधg3छँट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाधgआफआरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचधg3ए3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक धg3छँतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉधgआ7छसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कधgआएफ , बॉधgआ7छससँ कॉपी कधgआएफ  \nआ वडधg3ए। डॉधgआ7छयुमेधgआॉॉटमे पेधg3छँट कए वडधg3ए। फाइलकधgआँ3 सेव कधgआएफ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सधgआऊँपकधg3ए। कधgआएफ ।)(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचधgआफफकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उधgआ7ँचारण , बड़ सुख सार आ दूवधg3एफधgआफआत \nमंधgआफफ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचधg3ए3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकधg3एफइव  \n  \n \n \nधgआ7एयोितरीधgआफॉर पूवधg3ए। महाकिव िवधg3आँापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती धgआएआाचीन कालिहसँ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nमहान पुधgआएँष ओ मिहला लोकिनक कमधg3ए।भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुधgआएँष ओ मिहला लोकिनक  िचधgआफफ  \n'िमिथला रंg2ऐ9 ' मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिधgआफँधg3ए।, एिहमे िमिथलाधgआफआरमे (१२०० वषधg3ए। पूवधg3ए।क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अधgआॉॉयाधgआॉॉय धgआएआाचीन आ नव धg3छँथापधgआॉँय , िचधgआफफ , अिभलेख \nआ मूिधgआफँधg3ए।कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सधgआऊँबिधgआॉॉधत सूचना, सधgआऊँपकधg3ए।, अधgआॉॉवेषण संगिह िवदेहक सचधg3ए।-इंजन आ धgआॉॉयूज सिवधg3ए।स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सधgआऊँबिधgआॉॉधत वेबसाइट सभक समधg3ऊ। संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकंgध6ष\n \nअंg288वेषण \" \nिवदेह जालवृधgआफँक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिधgआएआय जालवृधgआफँ ) पर जाउ।  \n  \n  \n \n१. संपादकीय \n[नो एइgगओूइgू99ी : मा इgग6गिवश  २००८ ई. मे छपल आ सािहधgआॉँय अकादेमी पुरधg3छँकार लेल एकर चयन २०१०, २०११ बा \n२०१२ मे नै भऽ सकलै। आब ई पोथी मैिथली सािहधgआॉँय लेल सािहधgआॉँय अकादेमी पुरधg3छँकार लेल उपलधgआऊआध नै \nरहत। ऐ तरहक आनो उदाहरण रहल अिछ। नो एइgगओूइgू99ी : मा इgग6गिवश क मैिथली सािहधgआॉँय आ िवधgआफॉ सािहधgआॉँय मधgआॉ7य \nधg3छँथान नीचधg3ए3क आलेखमे िनधgआएफिपत कएल जा रहल अिछ। ई शृंखला आगधg3ए3 सेहो जारी रहत।] \nभाग-२ (आगधg3ए3) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nचािरटा उइgग54र आधुिनक नाटक : सैमुअल बैकेटक इgग60इgू70च नाटक “वेिटंग फॉर गोडो”, हैरोइgग9ओड िपंटरक अंइgू91ेजी \nनाटक “द बथइgू61डे पाटइgू6ओ ”, बादल सरकारक बइgू64इgग7गला नाटक “एवम् इइgगओओइg406जीत ” आ उदय नारायण िसंह \n‘निचकेता’क मैिथली नाटक “नो एइgगओूइgू99ी : मा इgग6गिवश ” \nउंg25एर आधुिनक भावंg262धान िनरथंgध6षक (एबसडंgध6ष) नाटक : एन एटेइgगओूडेइgगओओट गोडो  क सैमुअल बेकैट धg3आफारा धg3छँवयं धgआएछधg37छचसँ \nअंधg3ऊ।ेजीमे अनुवाद कएल गेल “वेिटंग फॉर गोडो” शीषधg3ए।कसँ आ उपशीषधg3ए।क “अ धg3ऊऊेिजकॉमेडी इन  टू एधgआ7छधg3ॉँस ” \nसेहो जोड़ल गेल जे धgआएछधg37छच संधg3छँकरणमे नै छल। धg3ऊऊेजीकॉमेडी माने धg3ऊऊेजेडी आ कॉमेडीक िमधgआफ7ण। एकर \nकथानकसँ धg3छँपधgँ।ए भऽ गेल हएत जे एकर मुधgआ7।य  पाधgआफफ “गोडो” ऐ नाटकमे छैहे नै, दोसर ओ भावक दृिधgँ।एसँ \nसेहो नाटकक मुधgआ7।य  तधgआॉँव नै छै। नाटकक मुधgआ7।य तधgआॉँव छै “वेिटंग” माने बाट तकनाइ। भाषा, धg3छँटेज , बाजब, \nचुधgआऊछप रहब , चलबाक तरीका, ई सभ ऐ नाटकक अिभधg3ॉआ अंग िछऐ। देश-कालमे भागैबला बनजारा जीवनशैलीक \nलोक सभ अिछ एकर मुधgआ7।य पाधgआफफ। िबनु बजने शारीिरक  भावसँ अिभनय करैबला “माइम कलाकार” जेकधg3ए3 ऐ \nनाटकक पाधgआफफ अिभनय करै छिथ।  नाटकमे धgआऊछलॉट आ संतुलनक नव पिरभाषा ई नाटक गढ़ैत अिछ। \nआधुिनक िथयेटरकधgआँ3 ई  नाटक नव युगमे धgआएआवेश कराबैत अिछ। िधgँछऊ टेनक “धgआऊँयूिजक हॉल ” िथयेटर मे संगीत \nहाधg3छँय रहै छलै जइमे जीवनक िनराशा “धg3ॉऊॉस -टॉक”सँ बेकेट आ राजनैितक-सामािजक आतंक हैरोधgआऊॉड िपधgआॉॉटर \nहाधg3छँय धgआएफपमे देखबैत छिथ। “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ” सेहो धg3छँवकधg3ए। (बा नरक) क धg3आफारपर आरधgआऊँभ होइए जतए \nओना तँ सभ मृत लोक पंिधgआ7छतबधg3आछ छिथ  मुदा एकटा जीिवत धg3छ।यिधgआ7छत सेहो छिथ !उचधg3।आा बाजारी लग सधgआ7ॉच -मधgआ7ॉच \nरहैए! धgआएआेमी-धgआएआेिमकाक ओतए िबयाहो भऽ जाइ छै! नेताजी मृधgआॉँयुक बादो िवलधgआऊँबसँ एबा लेल अिभशधgआऊछत छिथ ! \nवामपंथी ओतौ बाहरसँ समथधg3ए।न दै छिथ ! वी.आइ.पी. धgआ7छयू सँ ओतौ धgआफफाण नै भेटै छै! मुदा जइ दरबधgआ7एजाक बाहर \nलोक पंिधgआ7छतबधg3आछ छिथ से एक युगमे खुिजतो छल आ बधg3ॉआ सेहो होइत छल , ई रहधg3छँयोधg3आछाटन िचधgआफफगुधgआऊछत करै \nछिथ! माने आब ई नै खुजत तखन इधgआॉॉतजारी कथीक ? नधgआॉॉदी-भृंगी कहैए जे सोझधg3ए3क दरबधgआ7एजा धg3छँवधgआऊए नै, माधgआफफ \nबुझबाक दोष छल! अिभनेता िववेक कुमार अपन “सरनेम” पुछल गेलापर कहै छिथ जे कतेक मोिधg3छआक लसँ तँ \nजाित हुनकर पाछधg3ए3 छोड़लक अिछ से उफधg3ए। तँ छोिड़ये देल जाए। वामपंथीक कथामे ने धg3छँवगधg3ए।-नकधg3ए। होइ छै आ \nनिहये यमराज-िचधgआफफगुधgआऊछत , मुदा एतुधg3।आा पिरिधg3छँथित देिख कऽ ओ अिवधgआफॉास कोना करथु? मुदा यमराजे हुनका कहै \nछिथधgआॉॉह जे ई दुःधg3छँवधgआऊए हुअए। यमदूत सभ कड़ाह लग अनेरे ठाढ़ छिथ िकयो भूजैले भेिटते नै छिधgआॉॉह , \nिचधgआफफगुधgआऊछतक मेकप बला दाढ़ी देिख  िभखमंगनीक हँसलापर भृंगी कहै छिथ जे िभखमंगनी सेहो हुनके सभ जेकधg3ए3 \nकलाकार छिथ। मोनक दरबधgआ7एजा मोन छोिड़ एलापर कोना खुजत ? \nधgआएछधg37छच नाटक “वेिटंग फॉर गोडो”, हैरोधgआऊॉड िपंटरक अंधg3ऊ।ेजी नाटक “द बथधg3ए।डे पाटधg3एॉ”, बादल सरकारक बधg3एँधgआ7आला \nनाटक “एवम् इधgआॉॉधgँछएजीत ” आ उदय नारायण िसंह ‘निचकेता’क मैिथली नाटक “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ” पुरान \nनाटक जेकधg3ए3 पिरभािषत आरधgआऊँभ आ अधgआॉॉतक पिरिधसँ अलग अिछ। ई कतौ सँ शुधgआएफ भऽ जाइत  अिछ, कतौ \nखतम भऽ जाइत अिछ। एवम् इइgगओओइg406जीत  मे लेखक पाधgआफफ तािक रहल  अिछ, आ अनचोधg3।आे ओ दशधg3ए।क दीघधg3एफकधgआँ3 \nसधgआऊँबोिधत करैत चािरटा देरीसँ आएल दशधg3ए।ककधgआँ3 मंचपर बजा लैए आ ओकरा नाटकक पाधgआफफ बना दैए। चािरम \nपाधgआफफ ओकरा िधgआएआय छै, ओ िनमधg3ए।ल नै “इधgआॉॉधgँछएजीत ” छी। ओ अलग अिछ, इधgआॉॉधgँछएकधgआँ3 जीतैबला ऐितहािसक पाधgआफफ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nअिछ। ओ अमल िवमल, कमल जेकधg3ए3 लीखपर नै चलत। मुदा अधgआॉॉत जाइत जाइत इधgआॉॉधgँछएजीत सेहो अमल \nिवमल, कमल एवम् इइgगओओइg406जीत  भऽ जाइए। \nहैरोधgआऊॉड िपधgआॉॉटरक “द बथधg3ए।डे पाटधg3एॉ”क धgआएआारधgआऊँभमे तेहेन समीधgआफआा भेल जे हुनकर लेखकीय जीवन समाधgआऊछत हुअए  पर \nआिब गेल। मुदा एकर पुनपधg3एफठ एकरा धgआ7छलािसक बना देलक। िकछु रहधg3छँय , िकछु आतंककधgआँ3 ओ सधgआऊँपूणधg3ए। नाटकमे \nबनेने रहलाह, हाधg3छँय कधgआॉफयकधgआँ3 आर मजगूत केलक।  धg3छँटैनले की अिछ , छल बा बनऽ चहैत अिछ? की ओ \nधg3छँधgआफफीकधgआँ3 दूिषत करैए , बा ओ अपन पधgआ7ऊीक हधgआॉँया केलक ? मुदा मेग तँ ओकरा पिसधg3ॉआ करै छै? ओकर पिहल आ \nदोसर कधgआॉॉसटधg3ए।, के तकर बाधक बनलै? की ओ झूठ बजैए बा वतधg3ए।मान सामािजक आ राजनैितक पिरभाषासँ \nअलग धg3छ।यवहारक अिछ ? ओ मेगकधgआँ3 मोकऽ चाहैए मुदा तैयो िकए मेग ओकरा पिसधg3ॉआ करै छै आ सामािजक आ \nराजनैितक शिधgआ7छत ओकरा िकए आ कोना उठा कऽ लऽ गेल  जाइ छै, जकर िसपाही गोधgआऊॉडबगधg3ए। (गोधgआऊॉडबगधg3ए।क \nलुलुक संग रहधg3छँयमय धg3छ।यवहार ) धg3छँवयं आदशधg3ए। उपिधg3छँथत नै क ऽ पाबै छिथ। \nसुधg3ॉआ -मसान सड़कक कातक मािटक िढमका आ पधgआफफहीन नधgआ7आन गाछ “वेिटंग फॉर गोडो” क धg3छँटेज िछऐ , ताला \nलागल दरबधgआ7एजाक बाहरक धg3छँथल / मधgआॉ3डप “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ”क धg3छँटेज िछऐ तँ “एवम् इधgआॉॉधgँछएजीत ”मे दशधg3ए।क \nदीघधg3एफ, सएह धg3छँटेज बिन जाइए। “द बथधg3ए।डे पाटधg3एॉ”मे घरक कोठली धg3छँटेज िछऐ मुदा िपधgआॉॉटर एकर पाधgआफफ धg3छँटैनले \nकधgआँ3 डेरीडाक “िवखधgआॉ3डन ” पधg3आछितसँ कखनो खधgआॉ3ड कऽ दैत छिथ तँ कखनो फेरसँ जोिड़ दै छिथ। लोक बा \nदशधg3ए।क  ओकरासँ ईधg3छ3यधg3एफ करऽ लगैए , खने सहानुभूित करऽ लगैए खने घृणा करऽ लगैए, मुदा धg3छँटैनली गोधgआऊॉडबगधg3ए। \nआ मैधg3।आानक सोझधg3ए3 जखन िनबधg3ए।ल बुिझ पड़ैए  तँ दशधg3ए।क ओकरा संग अपनाकधgआँ3 देखैए , जेना ओ “एवम् इधgआॉॉधgँछएजीत ” \nमे इधgआॉॉधgँछएजीत संग अपनाकधgआँ3 देखैए। “वेिटंग फॉर गोडो” मे जखन लोक गुलाम संग अपनाकधgआँ3 देखैए तखने \nसहानुभूित देखेलापर चमेटा पड़लापर ओ हतधgआएआभ रिह जाइए। “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ” मे िभखमंगनी ईधg3छ3यधg3एफवश \nरधgआऊँभा-मेनका कधgआँ3 मुँहझड़की कहैए ! पॉकेटमार इधgआॉॉधgँछएक वधg3एआजपर धgआएँपैधgआऊफयाक बोली लगबैए। नधgआॉॉदी-भृंगी कहैए जे सभ \nगोटे सधgआॉँय छी मुदा धgआ7छयो गोटे पूणधg3ए। सधgआॉँय नै बजलॱ।  “एवम् इधgआॉॉधgँछएजीत ”मे इधgआॉॉधgँछएजीतक हाल िससीफस सन छै। \nशािपत धg3ऊ।ीक िमथक िससीफस , संगमरमरक पाथरपर चढ़बाक लेल अिभशधgआऊछत , आ जखने ओ चोटीपर पहुँचैए \nआिक पाथर फेर गुरिक कऽ ओकरा नीचधg3ए3 आिन दै छै। मनुधgआ7छखक काज आ जीवन िनरथधg3ए।कतापर आधािरत \nअिछ। मनुधgआ7छख असफल  होइले अिभशधgआऊछत अिछ , इधgआॉॉधgँछएजीत जेकधg3ए3? आिक “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ”क धg3छँवगधg3ए।-नरक, \nयमराज-िचधgआफफगुधgआऊछतक अमाधgआॉॉयता देखलाहा गपकधgआँ3 देिख बदलत ? मुदा तखन यमराजे कहै छिथ जे देखलाहा गप \nदुःधg3छँवधgआऊए भऽ सकैए ? “वेिटंग फॉर गोडो” ईधgआफॉरक  इधgआॉॉतजारी नै िछऐ , बेकेट धg3छँवयं कहै छिथ जे इधgआॉॉतजारी \n“गॉड”क नै “गोडो”क भऽ रहल अिछ, ओना िधg3ॉऊिधg3छँटयेिनटी “िमथोलोजी” अिछ से ओ तकर धgआएआयोग करै \nछिथ। अिधg3छँतधgआॉँववादी िवचारधारा, मनुधgआ7छख आ धgँछऊधg33आाधgआॉ3ड सभ िनरथधg3ए।क अिछ, अबसडधg3ए। अिछ।  \n  \n  \n.......................................  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n\"वेिटंग फॉर गोडो” दू अंकीय धg3ऊऊेजी-कॉमेडी अिछ। सैमुअल बैकेट धg3आफारा ई 1952 ई. मे \nधgआएछधg37छच भाषामे िलखल गेल आ एकर पिहल धgआएआदशधg3ए।न पेिरसमे 1953 ई. मे भेल। एकर अंधg3ऊ।ेजी संधg3छँकरणक \nधgआएआदशधg3ए।न लंदनमे 1955 ई. मे भेल आ अंधg3ऊ।ेजी संधg3छँकरण 1956 ई. मे धgआएआकािशत भेल।  \nहैरोधgआऊॉड िपंटरक अंधg3ऊ।ेजी नाटक “द बथधg3ए।डे पाटधg3एॉ” कैिधgआऊँधgँछऊजमे 1958 ई. मे मंिचत भेल \nआ 1960 ई. मे धgआएआकािशत भेल।  \n  \nबादल सरकारक बधg3एँधgआ7आला नाटक “एवम् इधgआॉॉधgँछएजीत ” 1962 ई. मे िलखल गेल आ ई 1965 ई. \nमे कलकधgआफँामे मंिचत भेल।  \n  \nउदय नारायण िसंह ‘निचकेता’क “नो एधgआॉ3धg3ऊऊी: मा धgआएआिवश ” 2008 ई. मे ई-धgआएआकािशत आ फेर \nओही बखधg3ए। धgआएआकािशत भेल। 19 फरबरी 2011 कधgआँ3 कुणालक िनदधg37।शनमे कािलदास रंगालय , पटनामे ई डेढ़ \nघधgआॉ3टाक नाटक मंिचत भेल।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n  \nगजेधgआॉॉधgँछए  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतंgधअषय ggajendr a@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गंgध2ए  \n२.१ जगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल-उपधgआॉॉ यास- बड़की बिह न (आगंgध6ध ..)   \n २.२. जगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल जीक दूटा लघुकथा - बलजोर/ दोंgधअए ती  नै धारैए  \nजगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल \nउपधgआॉॉ यास- बड़की बिह न (आगंgध6ध ..)  \nबड़की बिह  न \nचािर  भाए-बिह नक बीच सुलोचना, पिह ल रहने बड़की बिह नक नाओंसँ गाम भिर मे जानल जाइत छिथ । बीघा \nदू-अढ़ाइक जमीनबला पिर वार।  \n      िछ यासी बखधg3ए।क अवधg3छँ थामे िज नगीक ढलानक आिख री सीढ़ीमे पहुँचल सुलोचना भातीजक संग िब लसपुर-\nमधgआॉ7 य धgआएआदेशसँ अपने गाड़ीसँ गाम पहुँचली। गाम पहुँचते हल चल भऽ गेल सुलोचना बिह न एली। ओना पिछ ला \nपीढ़ीक अनुकरण करैत अिग लो पीढ़ी, दीदीक जगह बिह ने कहै छिधgआॉॉ ह  । एधg3।आे-दुइये टोलक िध या-पुता आ जिन -\n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nजाित यो पहुँचए लगली। डेिढ़ यापर गाड़ी रोिक  रघुनाथ (छोट भाइक जेठ बेटा) उतिर  एका-एकी सभकधgआँ3 उतारए \nलगल। दू बखधg3ए।क पोताकधgआँ3 सुलोचना कोरामे नेने गाड़ीसँ उतरली।  \n      िर धg3छ3 ट -पुधg3छ3 ट  शरीर, चानीक बधgआऊॉ ला दुनू हाथमे, महीन, सादा साड़ी पिह रने। थुल-थुल देह। उतिर ते चाधgआएफ \nिद स आँिख  उठा तकलिधgआॉॉ ह   तँ बूिझ  पड़लिधgआॉॉ ह   जे जेबा कालसँ िव परीत सभ िक छु बूिझ  पड़ैए। िज नगीक आशा \nतोिड़  घरो-दुआ र आ गामोकधgआँ3 गोड़ लािग   कहने रिह यिन  जे अंित म दशधg3ए।न केने जाइ छी। कहधg3ए3 आशा छल जे \nगामक मुँह फेर देखब। तइ बीच जेठ भौजाइपर नजिर  पड़लिधgआॉॉ ह  । नजिर सँ नजिर  िम िल ते दुनूकधgआँ3 बघजर लािग   \nगेलिधgआॉॉ ह  । मुँहक बोल बधg3ॉआे रहलिधgआॉॉ ह   तइ बीच झुनकुट चेहरा, ठधg37छगा हाथे बसमित  या दीदी सेहो पहुँचली। जिह ना \nसुलोचना गामक बेटी तिह ना बसमित या दीदी सेहो। एक उमेिर ये दुनू गोटे, मुदा सुलोचना बिह न तीन मास \nजेठ छिथ । बसमित या दीदीकधgआँ3 देिख  ते सुलोचना बजली- “साले भिर मे एते लटैक गेलधg373?” \nदुनूक िज नगी बधgआ7ँ चेसँ एकठाम बीतने बजैमे कोनो कमी रहबे ने करए। िन धोक भऽ बसमित या दीदी बजली- \n“तूँ ने भाए-भाित जक कमेलहा खा कऽ गधg37छड़ा बिन   गेलधg373, हमरा के देत?” \nसुलोचना- “िक अए भगवान तोरा थोड़े बेपाट छथुन जे नै देिन हार छौ?” \nबसमित या- “हँ से तँ अिछ ये, मुदा जएह कमाएत तेही मे ने देत। अधgआ7ँ छा, कह जे टुटलाहा लग कधgआ7ए जी ने तँ \nरहलॱ। नीक जकधg3ए3 हधg3ॉएडी जूिट   गेलॱ िक ने?” \n“हँ। आब तँ बाधgआऊॉ टीनो उठबै छी, पोतोकधgआँ3 कोरो-कधg3ए3खमे लऽ कऽ खेलबै िछ  ऐ। अपने गािड़ यो छी, आब गामेमे \nरहब।” \n“ऐ उमेरमे असकरे रिह  हेतौ?” \n“छोट भाए- मुनेसरो रहत िक ने? कािधg33ँ   ओहो आओत। ताबे कहुना अही टुटलाहा घरमे रिह  पजेबाक घर \nबनाओत। हम सभ कते जीबे करब। मुदा जाबे आँिख  तकै छी, ताबे तकक ओिर यान तँ करए पड़त \nिक ने?”  \nचौदह बखधg3ए।क अवधg3छँ थामे सुलोचनाक िब आह भेलिधgआॉॉ ह  । जिह ना िप ताक साधारण िक सान पिर वार तेहने \nपिर वारमे िब आहो भेलिधgआॉॉ ह  । समाजमे अखन धिर  धन नै कुले-मूलक महत अिध क रहल मुदा लेनो-देन तँ \nचिल ते छल। नीक-मूलक कधgआॉॉ याक माङो बेसी। ओना अपन-िप ताक कुल-मूलसँ दब पिर वारमे िब आह भेलिधgआॉॉ ह  , \nमुदा कोनो िह नके टा नै, समाजमे कतेको गोटेकधgआँ3 भेल छिधgआॉॉ ह   आ होइतो अिछ । कोनो धgआएआधg3।।े नै उठल।  \nिम िथ लधg3एँचलक ओइ गाममे सुलोचनाक जधgआॉॉ म भेल छलिधgआॉॉ ह   जइ गाम होइत एकटा धारो अिछ  आ पूबसँ \nकोसीक पािन  आ पिछ मसँ कमलाक पािन  सेहो बरसातक मौसममे बािढ़  बिन  अिब ते अिछ । ओना कोसी-\nकमलाक बाधgआॉॉ ह  नै रहने अबैत-अबैत बािढ़  पतरा जाइत मुदा बरखोक तँ कोनो िन िधgआफए  त ठेकान निह ये छै। जइ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nसाल बरखा बेसी भेल तइ साल बािढ़ यो नमहर-नमहर आएल आ जइ साल कम बरखा भेल बािढ़ यो छोट \nअबैत। खेतीक लेल बरखा छोिड़  दोसर कोनो साधन नै छल। लकड़ीक करीनसँ िक छु खेती होइत छल \nमुदा ओ तँ पोखिर सँ होइत छल जे बैशाख-जेठमे अपने सुिख  जाइत। जे पोखिर  गहॴर रहैत ओइ पोखिर क \nपािन  ऊपर अनैमे तीन-चािर  गाड़ करीन लिग  जाइत। गहुमक खेती निह यधgआँ3क बराबर होइत छल , िक यो-िक यो \nदू-चािर  कधg3आ7ा कऽ लैत छलाह।  \nछह गोटेक पिर वार चलबैमे सुलोचनाक िप ता हिर हरकधgआँ3 किठ  नाइ तँ रहबे करिन  मुदा गाममे माधgआफफ \nहिर हरे एहेन नै बहुतो एहेन छलाह जे हुनकोसँ भारी िज नगी जीबैत छलाह। एक तँ मिह ला िश धgआफआाक चलिन    नै, \nदोसर गाममे साधनोक अभाव। ओना बाहरसँ कम सधgआऊँ पकधg3ए। रहने गाममे िश  धgआफआाक ओते जधgआएफरतो निह  यधgआँ3 छल। \nबेवहािर क धgआफ3ानक जधgआएफरत छल जे सभमे छलैक , अखनो छैक। धg3छँ कूलक मुँह सुलोचना नै देखली।  \nिब आहक तीन साल पछाित  सुलोचनाक दुरागमन भेल, सासुर गेली। बखधg3ए।-पधg3ए3चे-छबेक पछाित  सासुरसँ \nसुलाचनाकधgआँ3 भगा देलकिधgआॉॉ ह   । भगबैक कारण रहैक जे सधgआॉॉ तान नै भेलिधgआॉॉ ह  । ओना ने किह यो डॉधgआ7छ टरी जधg3ए3च \nकराओल गेलिधgआॉॉ ह   आ ने सधgआॉॉ तान नै हेबाक दोष िक नकामे छिधgआॉॉ ह  , से फिड़ छाओल गेल।  \nसमाजमे एहेन धड़धgआऊॉलेसँ होइत जे कोनो मिह  लाकधgआँ3 कुधgआएँप किह   सासुरसँ ठॲिठ या कऽ भगाओल जाइत \nतँ कोनोकधgआँ3 सौित  न तर बसा भगाओल जाइत। इधgआॉँ यािद -इधgआॉँ यािद । वैिद क पधg3आछित   एक-पुधgआएँष एक नारीक सधgआऊँ बधgआॉॉ धकधgआँ3 \nपिह ल धgआफ7ेणीक िव  चार समाज मानने अिछ , तइठाम रंग-रंगक बाधा बना नारीकधgआँ3 अगुआइ सँ रोकल गेल। रंग-\nरंगक सगुन-अपसगुन किह , तँ उढ़री-ढढ़री बना दबाओल गेल। एहेन िधg3छँ थ  ित कधgआँ3 जँ रोगक जिड़   िब ना तकने \nआ ओइठामसँ वैचािर क बाट बनौने िब ना आइ एधg3।आैसम शताधgआऊआ दीमे पहुँचल छी। ई िब लकुल सधgआॉँ य  छैक जे िक यो \nशेर होइ आिक  िस यार सभकधgआँ3 अपन कालखधgआॉ3 ड क लेखा-जोखा होइ छै। तँए ओ अिग ला-पिछ ला दोखक भागी \nभेला, बूझब ई ननमित  भेल। हँ, जँ िक यो अपना हाथे िक छु केलिधgआॉॉ ह   तेकर जबावदेह तँ भेबे कएल।  \nसुलोचनाक िप ता हिर हर समाजक ओहन धg3छ। यिधgआ7छ त   जे आँिख क सोझामे िक यो गाछक आम तोिड़  लैत वा \nखेतक धान नोिच  लैत तँ एतबे चेतावनी दैत बजैत छलाह जे जाइ ि◌छयौ बापकधgआँ3 कहए जे ई छौड़ा धान \nनोचलक िक  आम तोड़लक। बुिझ अहिधgआॉॉ ह   जे जखन तोरा कनैठी पड़तौ। समाजमे सहयोगक िव चार छल। \nअपन गारजन अपने बधgआ7ँ चाकधgआँ3 िस  खबैत छल। मुदा एकटा जबरदस गुण पिर वारमे छलिधgआॉॉ ह   जे महीनाक चािर -\nपधg3ए3च रिव  , चािर -पधg3ए3च सोमक सोमवारी संग कतेको पाविन क उपाससँ सोलो छोट कऽ नेने छलाह। सरधg3छँ व तीक \nआगमन पिर वारमे भऽ गेल छलिधgआॉॉ ह   । ि◌ सफधg3ए। अपने हिर  हरेटा नै पढ़ने। कारणो छल समंगर पिर वारमे एक समधg3एँग \nिग रहिधg3छँ थ  यो करैत छलाह। तँए शुधgआएँहेसँ पढ़ाइ िद  स नै लगाओल गेलिधgआॉॉ ह  । काल-धg3ॉऊमे ओहन -ओहन भैयारी \nपछुआएल। ई दीगर भेल। ओना िक छु समाज एहनो छल जे एहेन-एहेन अवधg3छँ था (सुलोचनाक संग जेहेन भेल \nतेहेन) कधgआँ3 बाहुबलसँ रोकलक मुदा समाजोक कटिन  यधg3ए3 तँ बड़का मूस कित  ते छै। जाित -जाित कधgआँ3 बधg3ए3िट   सभ \nरोगसँ रोगाएल छी। िक यो कम िक यो बेसी। मुदा एहेन-एहेन अपराध समाजक मुधg3।ऊा नै बिन  बिन, जाित य मुधg3।ऊा \nबिन  कमजोर पड़ैत गेल। काल-धg3ॉऊमे जाित  योसँ पिर वारमे पहुँच गेल। एक जाित कधgआँ3 नीच देखाएब वा जाित  क \nभीतर कोनो पिर वारकधgआँ3 िन  धgआ7ँ चधg3ए3 मनोरंजनक साधन बिन  गेल अिछ ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nसरधg3छँ व तीक आगमनसँ हिर हरक पिर वारक िव चारमे िक छु नवीनता तँ आिब ये गेल अिछ । सासुरसँ \nभगाओल सुलोचनाकधgआँ3 पिर  वार सहषधg3ए। अपना लेलिधgआॉॉ ह  । अपनबैक कारण भेल जे पिर वारक सभ अपने गधgआऊॉ ती मािन  \nलेलिधgआॉॉ ह   जे ओहन कुल-मूलमे डेगे नै उठबैक चाही। ओहनसँ मुँहो लगाएब नीक नै हएत। बापक दुलधgआएफआ \nबेटा दोसर िब आह कऽ लेलिधgआॉॉ ह  । मुदा सुलोचना अपनाकधgआँ3 वैधधg3छ। य नै बुझलिधgआॉॉ ह  । हाथक चुड़ी रखनिह  रहली। \nसमए आगू बढ़ल। लधg3फछ मी जिह ना दरबधgआ7ए जापर हँसी-खुशीसँ आिब  जाइ छिथ न तखन केतबो ताड़ी-दाधgआएफक खचधg3एफ \nहराएले रहै छै। तिह ना ने सरधg3छँ व ित यो रगड़ी-झगड़ी छिथ । सुलोचना जकधg3ए3 नै ने छिथ   जे मने-मन संकधgआऊॉ प क \nसंग जीबैक बाट पकड़ैत, ओ तँ तेहेन रगड़ी छिथ  जे एकटा सौि◌ तनक कोन गप जे हजारो सौित नकधgआँ3 झॲिट  या \nअपन िह धg3छँ सा लैये कऽ छोड़ैत। पुधgआएँखक कहने भऽ जेतै जे जेठकीक जेठुआ जोश कमा देतै।  \nसरधg3छँ वतीक धgआएफप पिर  वारमे बदलल। संधg3छँ कृत पधg3आछित  क जगह नव-नव पधg3आछित   शुधgआएफ भेल। संधg3छँ कृतोक \nपधg3आछित   रहबे कएल। मुदा िश धgआफआाक बुिन  यादी पधg3आछित  सँ उछािल  देलक। सुलोचनाक पीठ परक जेठ भाए युगेसर \nमैिधg3ऊऊ  क पास तमुिर या धg3छँ कूलसँ केलिधgआॉॉ ह  । गरीबी बेकारीसँ धgआफफधg3छँ त  पिर वार। नोकरीक तलासमे कलकधgआफँा गेला। दू \nसाल रहलाह। भाषाक दूरी, शहर-गामक दूरी तँ धg3छँ पधg3छ3 टे रहै। दू साल पछाित  युगेसर टीचसधg3ए। धg3ऊऊेिन ◌ ंग केलिधgआॉॉ ह  । \nलोअर धgआएआाइमरीक िश  धgआफआक बनलाह।  \nयुगेसरसँ छोट मुनेसर सेहो मैिधg3ऊऊ  क पास तमुिर या धg3छँ कूलसँ केलिधgआॉॉ ह । साइंस पढ़ैत। जनता काओलेजमे \nसाइंसक पढ़ाइ नै होइत। गर लगबैत खगिड़ याक गर लगौलिधgआॉॉ ह  । ओही ठामक संधg3छँ कृत िव धg3आँालय मे िव धg3आँाथधg3एॉकधgआँ3 \nभोजन-डेराक बेवधg3छँ था सेहो करैत अिछ । कोसी कओलेज सेहो छैहे। साइंसक िव धg3आँाथधg3एॉ, नीक जकधg3ए3 बी.एस.सी \nकेलिधgआॉॉ ह   तइ बीच िब आहो अफसरक पिर वारमे भऽ गेलिधgआॉॉ ह  । चािर  भधg3ए3इक भैयारी हिर  हरक छलिधgआॉॉ ह  , तइमे \nबँटवारा भऽ गेलिधgआॉॉ ह  । दुनू परानी हिर हरो मिर  गेलिख न। दुनू भधg3ए3इक पिर  वार...।    \n  \n  \n(जारी..) \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल जीक दूटा लघुकथा - बलजोर/ दोंgधअए ती  नै धारैए  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nबलजोर  \n  \nराज-दरबारसँ घूिम  कऽ अिब ते बड़का-भैया हधg3ए3इ -हधg3ए3इ बैग रािख   जुधgआफँा िन  कािल  बेसुिध जकधg3ए3 पलंगपर चाधgआएफनाल \nचीत भऽ ओंघरा गेला। एतेक सुिध  नै रहलिन  जे तरबा पसीनासँ पसीज पैताबाक संग देहक घामक भीजल \nगोलगला कुतधg3एफ िन  कािलतिथ । आंगनमे बड़की-भौजी  चुिधg33ँ   लग बैस भानस करैत पुतोहुकधgआँ3 कहैत रहिथ  न- \n“किन यधg3ए3, भगवान जँ ससुर देलिन  तँ अहधg3ए3कधgआँ3 देलिन  , अपनो ऐ बुढ़ाड़ी तक पहुँचैमे किह यो खाइ-पीबै आिक  \nकोनो मन-मनोरथक दुख बेकल निह यधgआँ3 भेल अिछ  ।” \nसासुक (बड़की-भौजी) बात सुिन  पुतोहु (रेखा) जे ित लकोरक पात छधg3ए3िट  -छधg3ए3िट   तिह या-तिह या सासु-ससुर लेल \nरािख  अपना-ले लोिह यामे देल उनटबैले छोलनी िद स आँिख  उठबैत बाजिल - \n“कहै तँ छिथ न बड़ सुधg3ॉआर बात माए , मुदा गाममे िह या कऽ देखथुन जे िह नका एते उमेरक कते गोटे घरक \nगारजनी अपना हाथे चुहुिट  कऽ पकड़ने छै। खाएल-पीअल पोसल देह छिधgआॉॉ ह   नोकरनी जकधg3ए3 रखने छिथ  । ई \nकहधg3ए3 किह  यो मनमे होइ छिधgआॉॉ ह   जे पोता-पोती िब आह-दुरागमन करै जोकर भऽ गेल। अपनो उमेर पचास-\nपचपनक तँ भैये गेल हएत मुदा हाथ-मुधg3आ7ी केना चलै छै से सोचै-िव चारैक मौका अखैन तक कहधg3ए3 देलिन  । \nजिह ना दुरागमन कऽ ऐ घर धgआएआवेश केलॱ तिह  ना अखनो छी। पाकल आम जकधg3ए3 दुनू बेकती भेली, कखन ढन \nदे आँिख  मुिन  लेती तेकर कोनो ठीक छिधgआॉॉ ह  । िक छु िद न पछाित  बेटा-पुतोहु घर सधgआऊँहारत। तखन यएह कहथु \nजे िह नका जकधg3ए3 किह  या हएब?” \nअपन मिल िक यतपर पुतो हुक धg3छ। यंधgआ7आ यवाणक आधg3ॉऊमण देिख   बड़की भौजी ित लकोर उनटबैत पुतोहुक बोल \nसुिन  ित ल-िम लाए लगलीह। ढोढ़ सधg3ए3प जकधg3ए3 मन सनकए लगलिन   मुदा िव चार रोिक  मनमे उठलिन , घरवाली \nघर लेती दाइ जेती छुधgआ7ँ छे, तइले लधg3।आड़ -झधg3।आर करब नीक नै। चािर   पएरक हाथी हूिस  जाइए मनुख तँ \nसहजिह  दुइये पएरक होइ छै। आिग क ताउ लग मन तबिध  गेल हेतिन , भिर सक तँए एहेन बात बजलीह। \nमुदा लगले िव चार घूिम  गेलिन । एहेन बात पुतोहुकधgआँ3 बाजक चािह  यिन । एतबो नै होश रहलिन  जे मुँहपर एहेन \nबात बजलीह। घर-दुआर केतौ पड़ाएल जाइ छै। एहेन उिच त भेल जे पाकल आम जकधg3ए3 बुझै छिथ । \nिज नगीक कोनो ठेकान छै, जँ कहॴ हमरासँ पिहने अपने चिल  जािथ  तँ पोत-पुतोहुक गारजनी केहेन हएत। \nछौड़ा-मारिड़ क गारजनी आ पटुआ सागक झोरमे की भेद छै। मुदा िक छु बजली नै। नजिर  दुनूक ित लकोरक \nतड़ूआपर, एहेन ने हुअए जे कोनो लहिक  जाए आ कोनो अिस झू भऽ नरमे रिह  जाए। एक हुकुमदारनी दोसर \nकेिन हािर ।  \nबड़का-भैयाक असल नाओं सुलोचन आ बड़की भौजीक शाधgआॉॉ ती िछ यिन । पिर वारक बाबा समाजक \nभैयारीमे सुलोचन बड़के भैया आ शाधgआॉॉ ती बड़की-भौिज येक धgआएफपमे रिह   गेली। ओना दुनू बेकतीक उमेर अधg3छँ सीसँ \nउपरेक छिधgआॉॉ ह  । मुदा ऊपरका खाड़ीक लाटमे िध यो-पुतो बड़के-भैया आ बड़िक ये भौजी कहै छिधgआॉॉ ह  ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nसुलोचनाक पलंगक मचमचीक अबाज आँगन धिर  पहुँिच  दुनू बेकतीक कानमे ओिह ना पहुँचल छल \nजिह ना मलकार ि◌ कसान पिर वारमे बाधसँ अबैत माल-जालक आवाज अबैत। अकािन -अकािन  अनुमान लगौलिन  \nजे भिर सक बुढ़ा पहुँिच  गेला। अनुमानो ठीके रहलिन ।  \nबड़की भौजी रेखासँ बेसी पिन गर। देहो हधgआऊॉ लुक। तँए जाबे रेखा छोलनी रािख  पधgआऊॉ था सधgआऊँ हािर  दुनू \nहाथ रोिप  उठैत-उठैत ताबे बुढ़ी (बड़की भौजी) तीिन यधgआँ3 डेगमे पित  -बड़का-भैया लग पहुँिच  गेली। पहुँिच ते \nआँिख  मूिन  चाधgआएफनाल  चीत, दुनू हाथ िस रमा िद स बढ़ौने देिख  अधg3आछधg3ए।चेत जकधg3ए3 हुअए लगलीह। मुदा हा◌ेश \nसधgआऊँहािर   दिह ना हाथक आँगुर नाक लग िभ रौलिन । सधg3ए3स नीके चलैत रहिन   मुदा रधg3छँ ताक झमारसँ िक छु गरम \nतँ रहबे करिन । पंखा हौकलासँ भधg3।आ टूिट   जेतिन । पाछू उनिट  तकलीह तँ डधg3ए3ड़पर हाथ नेने रेखाक मौकनी \nहाथी नहधg3ए3ित   लुदुर-लुदुर अबैत देखलिन । लग अबैसँ पिह निह  जोससँ हुकुम फेकलिन - \n“कनी पंखा नेने आउ।” \nएक तँ राकश दोसर नतल, दस डेग आगू बढ़बसँ रेखा हुकुमेकधgआँ3 नीक बुझलिन  । घूिम  तँ गेली मुदा \nमन िब साइन जकधg3ए3 हुअए लगलिन  । जधgआफँे िव  ष-िवधg3छँ सी बढ़ल जािधgआॉॉह   तधgआफँे मनक हॱर सेहो तेज होइत जाइत \nछलिन । ई केहेन भेल जे नैनसँ देखैक बदला पंखा अनैले घुमा देलिन । भलिहं डा◌ॅधgआ7छ टर नै छी मुदा डा◌ॅधgआ7छ ट रक \nपिर वारक बेटी तँ छीहे। पढ़ल-िल खल छीहे, तखन िक अए बुढ़ी अपचंग भेल छिथ । एक तँ बुढ़ा खेलाड़ जे \nएधgआफँे दूरसँ पएरे एला से भेल िन  मुदा बिज तिथ  से नै भेलिन । लोककधgआँ3 कोनो बेमारी होइ छै तँ बजैए आ \nिह नकर पहने बकारे बधg3ॉआ भऽ गेलिन  । तेहने खेलािड़  बुढ़ी छिथ न। जना लूिट  लैित यिन  तिह ना दुरसेसँ हुकुम \nचला देलिन । हमरासँ बेसी पिन गर तँ अपने छिथ ये िक अए ने दौग कऽ पंखा लऽ गेली। मन ठमकलिन । \nपरबस जीव...। मनमे ठहैकते रेखाक सभ िव चार, पािन  पड़ल झोलीक आिग  जकधg3ए3 िस  मिस  गेलिन । जँ बात \nकिट ित यिन  तँ पीिड़ त-सँ-िव परीत भऽ जइतिथ , जँ नै कटिल यिन  तँ बुढ़ाक जान-परान िन किल  रहल छिधgआॉॉ ह  । \nअजीब लीला बुढ़ीक छिधgआॉॉ ह  । हड़पटािह  गाए जकधg3ए3, दूधक काल छड़िप  उठती आ डोरी तोिड़  आिड़ -धूर कुिद  \nकऽ टपै बेर खलीफा भऽ जेती। इहए छी पिर वार बाबा-दादी, बाबी-दादी, दीदी-पीसा, मौसी-मौसा, काका-\nकाकी, भाय-भौजाइक सधgआऊँ बधgआॉॉ ध क कोनो महत नै, मुदा...। कतए िब ला गेल बाबा-दादीक सधgआऊँ प ित  गुण, जे पेट-\nकािट उपािजधg3ए।त केने रहिथ  । उिच त-अनुिच त िज नगीक िद शा बोध करबैत अिछ  तइठाम मंधgआफफ बिन   ढोलक-\nझािल क संग हवामे रमैत रहै छै। \n पंखाक आदेश पुतोहुकधgआँ3 दैत बड़की-भौजी कान लग मुँह सटा कऽ पुछलिख न-  \n“िक छु खेबो-पीबोक मन होइए?” \nबड़की-भौजीक आवाज कानमे पैिस ते ढोढ़ सधg3ए3प जकधg3ए3 बड़का-भैया फुफकार छोड़लिन -  \n“की खाएब की पीब, अधgँआएािद   कऽ पुछै छिथ , बड़ हएत तँ यएह ने हएत जे एते िद न छािन -छािन  खाइ छलॱ \nआब झािड़ -झािड़  खाएब।” तरे-तर जे बड़का-भैया बजैत रहिथ  से बड़की-भौजी नीक जकधg3ए3 नै सुिन   पौलिन ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nअधgँआएाद -सँ-अधgँआएािद  त होइत हाथीक सूढ़ जकधg3ए3 मजीराक धgआॉ7 व िन मे बड़की-भौजीक गछाड़ देिख  बड़का-भैयाक मन \nसुगबुगेलिन । बजलाह-  \n“कनी थधgआऊँ हू। आँिख क पल उठबे ने करैए।” \nभिधgआ7छ त   भावसँ बड़की भौजी धड़-फड़ाइत बजली-  \n“अधgआ7ँ छा, पािन  आिन  आँिख  पोिछ  दइ छी।” \n      किह  बड़की-भौजी जुआनीक जोशमे पलंगसँ कूिद  पािन  आनए दौगलीह। चौकिठ क अढ़मे पुतोहु-रेखा पंखा \nनेने अबैत रहिथ , अकासमे उड़ैत बड़की-भौजीक नजिर  रेखापर नै पड़लिन । एक गोटे असिथ रसँ अबैत \nदोसर कुदैत-फुदैत ि◌ नकलैत, मोखे लग िभ ड़ंत भऽ गेलिन । कोनो एक-दोसर पिर वारक िभ ड़ंत नै तँए ने \nबड़की-भौजी िक छु बजलीह आ ने पुतोहु-रेखा। मन दुनूक टधg3ए3गल बुढ़ाक कोसलपर। चलचलौ जकधg3ए3 छिथ  , \nअखने जे पािब  लेब से पािब  लेब। बुढ़ीक (बड़की भौजी) धड़फड़ी देिख  रेखाक मनमे उठल, शाधgआॉॉ त -िचधgआफँ \nरहैबला बुढ़ा एना िव धg3छँ मृत जकधg3ए3 िक  अए कऽ रहला अिछ । जिन कामे एते दूरसँ अबैक शिधgआ7छ त   छलिन  मुदा घरक \nलोककधgआँ3 किह  तिथ न से होश नै रहलिन । जधgआएफर कोनो राजरोग िछ  यिन । (राजरोग ओहन बेमारी होइत जे \nजिड़ -मूल नै छुटैत मुदा पथ-परहेजसँ िज नगी देने रहैत अिछ ।) \n      राजरोग मनमे अिब ते िव चार फुद-फुदाए लगलिन । जिह ना छठी राित क दूध िज नगीक अंित म धgआफआण धिर   \nधg3छँ म रण रहैत, जेकर सफर िज नगीमे सभसँ नमहर होइत छै। िक छु रोग एहनो होइ छै जे चटपट िज नगीकधgआँ3 \nतोिड़  दइ छै आ िक छु एहनो होइ छै जे मुसकारीक मूस जकधg3ए3 कुिह  -कुिह  िज नगी लइ छै। भिर सक बुढ़होकधgआँ3 \nने सएह पकिड़  लेलकिन ।  \n      चून जकधg3ए3 मन चुिन  या गेलिन । ओना जखन दुनू गोटेक (सासु-पुतोहु) कानमे बुढ़ाक पिह ल धgआॉ7 व िन  एलिन  \nतखन दुनूक अपन-अपन उधgआॉँ साह रहिन । बड़की-भौजीक उधgआॉँ साह रहिन  जे राज-दरबारसँ घुमलाहधgआँ3 । नीक जकधg3ए3 \nपिर वारक िव दाइ भेले हेतिन , देखा चाही चाइन केहेन चमकैए।  \n      जाबे रेखा कोठरी पहुँिच  बुढ़ा लग बैस िक छु पुछैक ओिर यान किर ते रहिथ  आिक  बड़की-भौजी लोटामे \nपािन  नेने पहुँचली। मनमे शंका जगलिन । शंका ई जे बुढ़ासँ िक छु कहा ने नेने होिथ । मुदा िब नु सुनल बात \nबाजबो उिच त नै। तहूमे एक िद स मािल क (पित ) छिथ  दोसर िद स पुतोहु। जँ कहॴ दुनू एक िद शाह भऽ \nजािथ  तखन अपन गित  की हएत? गाड़ी उनार भेने चढ़िन हारक जान थोड़े बँचै छै। जँ बचबो करै छै तैयो \nअबाह बनाइये दइ छै। मुदा मनक ताप-संताप बनले रहलिन । पुतोहुकधgआँ3 कहलिख  न-  \n“किन यधg3ए3, अहधg3ए3 उधgआॉॉ टा घुधg3आ7ी ऐँठ िद  अनु।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nघुधg3आ7ीक भार देला पछाित   बड़की-भौजीक मन रमकलिन - ओह, लगले दोहरा कऽ अढ़ाएब नीक नै तहूमे तीन \nगोटेक बीचमे। नै तँ कड़ू तेलसँ तरबा रगड़ब नीक होइतिन । पािन सँ चािन  धुआ जइतिन  आ तेलसँ तरबा \nरगड़ा जइतिन  तँ अनेरे होशमे आिब  जइतिथ । खैर, जे हूसल से हूसल। चािन पर पािन क फुहार पिड़ ते \nबड़का-भैया आँिख  खोललिन । आँिख -पर-आँिख  पिड़ ते बड़की-भौजीक आँिख मे ललकारीक रेगहा जगलिन । \nजिग ते सहिम  गेली। अनेरे बुढ़ाड़ीमे घी-ढारीक बात मन पाड़ै छी। लोककधgआँ3 अपनो उमेरक ठेकान करक \nचाही। दुिन यधgआँँ तँ अजीबे छै, दुिन यधg3ए3क एको धgआएआित  शत लोक एहेन नै अिछ  जे अपने माए-बिह न जकधg3ए3 दुिन  यधgआँँक \nमाए-बिह नक चचधg3ए। नै करैत अिछ   मुदा एधgआफँे अपराध िक  अए होइ छै। नैित कताक महत जँ नै होइतै तँ माए-\nबिह िन क अपराध कहधg3ए3 केतौ होइ छै।  \n      पित क थरथराइत मन छाती डोला देलकिन । पँजरा उनिट  तकलीह तँ पुतोहुकधgआँ3 उधgआॉॉ टा घुधg3आ7ी जोर -जोरसँ \nससारैत देखलीह। मुदा शंका भेलिन , शंका ई जे जधgआएफर कोनो बात हेतै। बुिधg3आछ  यार आदमी काजे देिख  आदमी \nिच धgआॉॉ हैए। जँ कहॴ घुिधg3आ7  ये पकिड़  घोलिट या लेलकिन  तखन अपने तँ बीचेमे रिह  जाएब। पुधgआएँखक ठेकाने \nकोन। सधg3ए3ढ़ -परा जकधg3ए3 कखन की करत तेकर कोन ठेकान। कखनो भगत िस ◌ ंह बिन  जान फूकत तँ कखनो \nवेधg3छआ यालयमे िद ने-देखार लुटत-लुटाएत। मन पड़लिन घी-ढािर क मंधgआफफ। मुदा आब ओ  मंधgआफफक समए कहधg3ए3 रहल। \nगाछपर सँ खसैत लोक जकधg3ए3 भौजीक मन झुमलिन   मुदा थाकल ठेिह आएल पित क सेवाकधgआँ3 धgआएआथम धgआएआधgआफ7य दैत \nअपन बेथा िब सिर  भौजी पित  (बड़का भैया) कधgआँ3 कहलिख  न-  \n“लोककधgआँ3 सॱसे देह गुड़ -घा रहै छै से बरदास कऽ समैपर नहेबे-खेबे करैए आ अहधg3ए3 मुरदा जकधg3ए3 आरो धड़ \nखसौने जाइ छी।” \nभौजीक बात भैयाकधgआँ3 कठािन   नै लगलिन । पुधgआएँखपाना जगलिन  । मिर तो धिर  पधgआ7ऊी लग झुिक   जाएब तँ केहेन \nपुधgआएँख हएब। फुड़फुड़ा कऽ िच  ड़ै जकधg3ए3, उिठ  बैस भौजीकधgआँ3 कहलिख  न-  \n“कनी कुरताक बटम खोिल  िद अ।”  \n“एिह ना उनटा-पुनटा बुझै िछ ऐ।” झपटैत पित कधgआँ3 भौजी किह  रेखाकधgआँ3 आदेश देलिख  न-  \n“पिह ने पएरक पैताबा किन यधg3ए3 िन  कािल  िद अनु।” \n      ओना बड़का-भैया रंगा धgआएफपैयाक मुधg3छँ की देलिन  मुदा मनमे उिठ  गेलिन  पधgआ7ऊीक बात ‘उनटा-पुनटा काज।’ \nमुदा बजलाह िक छु ने। सभ बात धg3छँ धgआफफीगण लग बाजब उिच त नै। जँ ओकरा नाक नै रिह तै तँ िक -िक  ने \nकरैत। मुदा छाती रधg3ए3इ -बधg3ए3इ भेल जाइत रहिन  । कुरताक बटम खोिल ते बड़की-भौजी रधg3ए3इ -बधg3ए3इ भेल हृदए \nदेखलिन । बजली िक छु ने। देह खिल आइते बड़का-भैया बजला- \n“कनी लेटरीनो जैतॱ आ नहाइयो लैतॱ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nएक राकश दा◌ेसर नोतल भौजी आदेश फेकलिन -  \n“किन यधg3ए3, अहधg3ए3 चौका सधgआऊँ हारधgआएफ हम बाथ धgआएफप सधgआऊँ हारने अबै छी।” \n      दुनू गोटे माने सासुओ आ पुतोहुओ अपना-अपना मने खुशी जे खेबे कालक गप ने रस पािब  िम ठधg3ए3सपूणधg3ए। \nहोइ छै। दुनूकधgआँ3 खुशी देिख   बड़को-भैया खुश। पिर वार खुशी तँ अपनो खुशी। जँ खुशी नै तँ बजार \nघुमैकाल ओिह ना बाप बेटाकधgआँ3 आ माए बेटीकधgआँ3 कोरामे लऽ घुमैत रहै छै।  \n      कोठरी छोड़ैक िव चार तीनू गोटे किर ते रहिथ  आिक  िश व शंकर पहुँिच  गेलिख न। िक नको लजेबाक धgआएआधg3।।े \nनै। बड़का-भैया बड़के-भैया भेला, भौजी भौिज ये भेलिख न आ रेखा अंगीतेक बेिट यो आ का◌ॅलेजक िव धg3आँािथधg3ए।यो। \nकोठरी धgआएआवेश  किर ते िश व शंकर पूिछ  देलिख न- \n“भाय, केहेन याधgआफफा रहल ?” \nजिह ना मुदधg3एफ ऊपर अधg3छँ सी मन जारिन  लािद  जराओल जाइत तिह ना अधg3छँ सी मन पािन मे डुमल बड़का-भैया \nिम रिम राइत कहलिख न- \n“अशुभे रहल।” \nभैयाक बात सुिन  िश व शंकर बजलाह- \n“पिह ने धgआएछेस भऽ जाउ , नहा-खा िल अ तखन िन चेनसँ आगूक गप हेतै। ताबे हम बैसै छी।” \n      िश व शंकरक मनमे रहिन  जे नव-नव रचना अनने हेता, सेहो देख लेब आ दरबारक कागजो-पधgआफँर देख \nलेब। एधg3।आे वधg3छँ तुकधgआँ3 एक धg3छँ त रसँ िग रौलापर अनेक तरहक दबाब पड़ै छै। असिथ रसँ िग रौलापर नरमो वधg3छँ तुकधgआँ3 \nबँचैक संभावना रहै छै, जखन िक  जोरसँ िग रौलापर कड़ो वधg3छँ तुकधgआँ3 टुटै-फुटैक संभावना भऽ जाइ छै। बड़का-\nभैयाक िधg3छँ थ  ित  सएह रहिन । मुदा दबाबो देब उिच त नै बूिझ  िश वशंकर चुपे रहलाह मुदा रेखाकधgआँ3 कहलिख  न- \n“पान सए नधgआऊँ बर जदधg3एफ देल पान खुआ िद  अ। एक झपकी ताबे मािर  लेब।” \n      जते काज बड़का-भैया अ◌ाधा घंटामे करै छलाह ततबे करैमे घंटोसँ ऊपर लािग  गेलिन । जिह ना पएरमे \nजात बािधgआॉॉह   वा जहलमे डंडा-वेरी..., मुदा से िश व शंकर नै बूिझ  सकलाह। कारण भेलिन  जे रेखा का◌ॅलेजमे \nखेल-कुदमे नधgआऊँ ब र एक छल आइ उठबो-बैसबोमे असोकजधg3ए। भऽ रहल छिधgआॉॉ ह  । मनमे उठलिन  अखराहाक खलीफा \nपिह ने डधgआॉ3 ड -बैसक कऽ लपटैए, तखन कुधg3छआ ती लड़ैए आ तेकर पछाित  छोट-छोट खलीफाकधgआँ3 लपटाबैए। पछाित   \nसवारी किस  परीधgआफआा लइए। िज  नगीयोक अवधg3छँ था अिह ना होइ छै। बड़का-भैया ऐमे चुकलाह। भोगी-िव लासीक \nपिर वार बना लेलिन  आ आशामे जीबै छिथ  जे चाननक गाछी लगौने छी। सोिच ते-सोचैत आँिख  बधg3ॉआ भऽ \nगेलिन । भकुआइत ओंघा गेला।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \n      बड़का-भैयाकधgआँ3 पहुँिच  ते बड़की-भौजी पनबधg3आएी नेने पहुँिच   गेलिख न। दुनू गोटे पान खेलिन । िश वशंकर \nपुछलिख न-  \n“अशुभ की कहिल ऐ?” \nिश वशंकरक धgआएआधg3।। सुिन   बड़का-भैया झमान भऽ जेना हजारो हाथ ऊपरसँ खसला-  \n“िम िस यो भिर  जेकर आशा नै छल से भेल मुदा...?” \n      खेतक अकटा-िम िस याकधgआँ3 िक  यो अधg3ॉआ मानबे ने करैत तँ िक  यो सागो आ रोिट यो बना खाइत अिछ । खेती \nभलिहं नै होउ मुदा ओहो (अकटा-िम िस या) मैदानमे डटल अिछ । जँ किन यो नजिर  नै राखब तँ जजातेक \nछातीपर चिढ़  धरतीकधgआँ3 अधg3ॉआ मंडल बना दैत अिछ । बाट-घाट रोकने तीथधg3ए। याधgआफफीकधgआँ3 िक  छु नै िब गड़ैत छै, देखै-\nसुनैक नव-नव धg3छँ थान भेटैत छै। मािन औ वा नै मािन औ समैक शिधgआ7छ त   सबल होइ छै। \n      बड़का-भैयाक चेहराक िधg3ॉऊ  या देिख  िश वशंकर सोचिथ  जे चेहरा किह  रहल छिधgआॉॉ ह   जे जना धमसुरक चोट \nलगल हो िधgआॉॉ ह  । जटा-जटीनक बधg37छगकधgआँ3 जिह  ना कुटनी कूिट  पेटसँ पािन  िन कािल  पािन क संग मुइल बधg37छगकधgआँ3 मटकुरमे \nनेने गीत गबैत केकरो ऐठाम फेक भिर  िद न फौतली सुनैक राधg3छँ ता बना लैत तिह ना गिस या कऽ िश वशंकर \nपकड़लिन । मुदा मनमे ईहो होिधgआॉॉह   जे धमसुरक चोट किन यो खड़खड़ाएल नै। एकाएक एना िक अए भेल। \nजाबे अकासमे पाि◌ न पािन सँ नै टकराएत ताबे िब जली केना बनतै आ िब जली नै बनत तँ ठनका केना बनत। \nभलिह◌ ं अहधg3ए3 ओकरा सोनोसँ अमूधgआऊॉ य बुझैत होइऐ मुदा ने राधाकधgआँ3 नअ मन घी हेतिन   आ ने राधा नचती। \nकेकरा बुते हएत जे ओकरा पकिड़  हाथमे आनत। ओकरा पकड़ै ले गोवरधन जकधg3ए3 गोबरक ढेरी बनबए \nपड़त, तइपर फुलही थारी राखए पड़त तखन जब समए औतै समुधgँछएसँ किर  या हवा उिठ  अदिल -बदिल  बादल \nबिन  दोसर बादलसँ टकराएत, ओही टधg3।आरसँ िब  जली बिन  ठनका बनै छै। तखन जा कऽ ओही थारीपर \nठनका खसत। कतबो ठनका जोर करतै मुदा गोबर की  ओकर शक् ित कधgआँ3 शिधgआ7छ त   मानतै। राधg3छँ ता रोकतै। \nभलिहं अधgआफॉमेघ युधg3आछ िक  अए ने होउ।  \n      जिह ना छातीपर बैस कंठ पकिड़  बलजोर मुँहसँ बजबा लैत, तिह ना बड़का-भैया बजलाह- \n“आशाक िव परीत अपना हाथे केलॱ।” \nबड़का-भैयाक बात सुिन  िश वशंकर िव ड़धg37एक मोड़मे पिड़   गेला। पुछलिख न- \n“एना िक अए?” \n“तीन गोटे कारोबारी छेलॱ। दू गोटे िश कारी छेलॱ आ एक गोटे अनाड़ी छलाह। हुनका िल ए िद न-राित  \nबारहे-बारहे घंटाक होइ छै सहए बुझैत। ओना जिह ना आिद  ऋृिष का सबहक पिर वारकधgआँ3 जँ कोनो पिर  वार किह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nदेबै तँ ई जधgआऊॉ द वाजी भेल। इंिज न ि◌ नमधg3एफताक पिर  वार जँ इंिज न ि◌ निमधg3ए।तक शिधgआ7छ त   नै राखत तँ वंशक रधgआ7छ छा केना \nहेतै।” \n“हँ तखन?” \n“धgआएआधg3छँ ताव देिल ऐ। दोसरो धgआएआधg3छँ ताव एलै। मुदा जेकर कधgआऊॉ प ना नै छल से भेल!” \n“से...।” \n“धgआएआधg3छँ ताव दइते जे दोसर छलाह, िज नकासँ िम िस यो आशा नै छल जे ठनका जकधg3ए3 बिन   जेता। जिह ना \nअकासमे उड़ैत गीध अपन सहयोगी चीलकधgआँ3 देखा दैत आ हरड़ी-िव देशरक मकड़क मेलामे अरबा चाउरक \nिच धg3।आसमे, इनहोर देल पािन सँ बनल रोटी आ तइपर पँचफोरना देल अधgआऊॉ लूक दमक संग हाथमे रोटी लऽ मेलो \nदेखैत आ खेबो करैत रहैए आ तखने जिह ना हाथक रोटी झपिट  चील पोखिर क महारक पीपरक गाछपर बैस \nकुचड़ए लगैए, तिह ना भेल। तेना झपटलक जे छाती छॅहो-िछ धgआफँ भऽ गेल। कतबो अपनाकधgआँ3 असिथ  र करी \nमुदा नै भऽ सकल। अधgआॉॉ त  भेल जे संदेश तँ समाजमे जेबे करत। मुदा-संदेशो तँ सनेसे छी। केधgआऊँ ह र केहेन \nिब लहाएत से के कहलक।” \n“आब?” \n“देखार होइ दुआरे बहुमत नै हुअए देिल ऐ। सवधg3ए।सधgआऊँ म ित  कऽ जान बचा लेलॱ।” \n      सुिन  दुनू गोटे ममधg3एफहत भऽ गेला। मुदा दुनूक मनमे दू तरहक िव  चार नाचए लगलिन । बड़का-भैयाक \nमनमे उठैत रहिन  जे ई उमेर सधgआॉॉ यासक छी। हमरा कोन ऐ दुिन यधg3ए3-दारीसँ मतलब अिछ  जे अनेरे...। \nिश वशंकरक मनमे उठैत रहिन  जे जाधिर  समए नै पकिड़  चलब ताधिर  समए संग नै चिल  सकब। िव कासोक \nधgआएआिधg3ॉऊ  या छै। ओहीमे गित -मित  संगे चलै छै। से नै भेल।  \n  \n(“बलजोर ” कथा डॉ. ंg262ेम शंकर िसंहकंg2एध समिपंgध6षत ...)  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n  \n  \nदोंgधअए ती  नै धारैए  \n  \nमित िछ धg3ॉआु जकधg3ए3 भेल दरबधgआ7ए जाक खुटधg3ए3मे ओंगिठ   अपने करनीक फल देखबो करैत रही आ अिग ला फल िद स \nतकबो करैत रही। मुदा मन केतौ थहेबे ने करए, केतौ-कतौ डुिम यो जाए तँ केतौ-कतौ बूिझ  पड़ए जे \nसमुधgँछएक कातमे लहिड़  क संग बालुपर ढूिस  खेलै छी। गाम िद स ताकी तँ देिख ऐ जे गोसधg3ए3इ भायकधgआँ3 सौसे \nगामसँ दोधg3छँ ती िन मिह  रहल छिधgआॉॉ ह   दोसर हम छी जे लऽ दऽ कऽ एकटा दोस खेनाइ-पीनाइसँ लऽ कऽ बर-\nबिर आती पुरनाइ धिर  छल, सेहो चिल  गेल। ओह! अनेरे झगड़ा कऽ अपन संकधgआऊॉ प  तोड़लॱ। ए◌े◌ँह कहू जे ई \nकेहेन भेल जे जइ भोला बेटाक केश कटबए गंगा कात गेल रही आ केश कटौला पछाित  छौड़ाकधgआँ3 असीरवाद  \nदेने रिह ऐ जे पान साल पछाित  बिर आती पूिर  िब आहो कऽ देबौ, से तँ टूिट  गेल। भोलबो सधgआऊछ प त खा लेलक \nजे तोरा दुआरपर थूक नै फेकबौ तिह ना झॲकमे अपनो तँ किह ये देिल ऐ। लाभ-हािन  तकै छी तँ एकटा दा◌ेस \nछल सेहो चिल  गेल। असकरे जिह ना पुधgआएँखक घर तिह  ना ने मौिग योक होइ छै। ओह, अनेरे एहेन झॲकमे \nपड़लॱ, ओ जँ बजबे कएल तँ पछाित  बुझा दैित ऐ जे मनक कोनो ठेकान छै ओिह ना मुँहसँ िन किल  गेल तइले \nदोधg3छँ ती िक अए चिल  जाएत। भेल तँ एतबे ने रहए जे ओ मािट क तरक अधg33ँुआ -सुथनीकधgआँ3 फल किह   \nएकादशीक बात कहै आ हम आम-जामुनकधgआँ3 अकास फल किह   एकादशीक बात कहैत रिह ऐ। अनेरे बातक \nरधgआ7आ ग ड़-झधgआ7आ ग ड़ बिन  मधgआ7आ ग ह कऽ दऽ आएल। बुकौड़ लिग  गेल जे असकरे गाममे केना रहब? जइ गाममे जाित -\nजाित क रगड़ा, जाित -जाित क बीच कूल-मूलक रगड़ा, कखनो िट क-िब नु टकक रगड़ा, कखनो राम-कृधg3छ3 ण क \nरगड़ा, तँ कखनो ऐ टोल ओइ टोलक रगड़ा, केना एहेन समाजमे असकरे रहब।  \n      जिह ना बाधgआॉॉ ह  टुटने वा छहर टुटने बािढ़ क पािन  घरेकधgआँ3 डुमा दैत आ घरमे बैसल घरवारी घरकधgआँ3 रधgआफआक \nबूिझ  भधgआफआक भऽ जाइत सएह गित   भेल। मुदा गिर बाहा जे धिन काहाक देखसी-रधg3छँ ता पकड़त तँ कते िद न \nचिल  सकत। मनमे उठल जे जाबे अपन दुख दो सरकधgआँ3 नै कहब ताबे एिह  ना हएत। मुदा कहबो केकरा \nकरब। डॲगी नावमे बैसा डगमगा कऽ डुमबैयेबला बेसी अिछ । नजिर  उठा तकलॱ तँ मंगल धg3ऊ।ह जकधg3ए3 गोसधg3ए3इ -\nभाय छोिड़  दोसर िक यो ने बुझाएल।  \nगोसधg3ए3इ भाय धg3छँ कूलक संगी। गोिट -पंगड़ा जे पुरान लोक छिथ  ओ अपनाकधgआँ3 पुरना सीमा बना लेलिन  तिह ना \nनवका तूर नवका सीमा। कारणो भेल िश धgआफआाक बदलाव ! मुदा गोसधg3ए3इ -भाय तँ एक बतिर या छिथ , हुनकेसँ पूछब \nनीक हएत।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n      िव दा भेलॱ। गोसधg3ए3इ -भाय हमरा िग रिग िट या कहै छिथ । जखन बजै छी तखन ‘ठीक-ठीक’ किह  दैत \nछिथ , मुदा रंग बदलैकाल सतरंगा किह  िग रिग िट या कहै छिथ । संगी-साथीमे अिह ना होइ छै। बाधgआॉॉ ह पर देिख ते \nगोसधg3ए3इ -भाय पुछलिन - \n“की िग रिग ट भाय, सुनै छी अहू बेर इलेधgआ7छ श न हएत?” \nकहिल यिन -  \n“आब ऐ सभकधgआँ3 छोिड़   देलॱ। सभ पाटी टहिल -बूिल  देिख  लेिल ऐ। एक उमेरोपर एलॱ। छौड़ा-मारिड़ क चािल  \nधड़ब से सकब।” \n      चाह पीिब ते मन असिथ र भेल। पुछिल यिन - \n“भाय, हमरा दोधg3छँ ती नै धारैए। तेकर की कारण? अहधg3ए3कधgआँ3 देखै छी जे सगरो लुधकी लागल अिछ   आ हमरा \nएकटा छल सेहो टूिट  गेल?” \n“िक अए?” \n“मुहधg3ए3-ठुधg3आ7ी भऽ गेल। ” \n“की मुहधg3ए3-ठुधg3आ7ी?” \n“कौआ-ठुधg3आ7ी नै खेलाइ िछ  ऐ तिह ना।” \n“िग रिग ट भाय, अहधg3ए3 लंगोिट  या संगी छी तँए कहै छी। जिह ना कोनो-कोनो गाछमे एकेटा िस र होइ छै, आ \nकोनोमे मुसरासँ लऽ कऽ मोटका िस र, पतरकाक संग जधgआऊॉ लो होइ छै, सबहक अपन-अपन काजो आ \nिज निग यो छै। तिह ना िब नु रोपल मनुधgआ7छ खोक िस र छै। ओकरामे दोसर केना सटै छै आ हटै छै, यएह खेल \nछै। अही पाशापर सभ बैस िज नगीक नाव खेि◌ ब भव-सागर पहुँचैए।” \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n \n३. पंgध2ए \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n३.१.१. रामिव  लास साहुक दूटा किव  ता  २.हेम नारायण साहु जीक किव  ता  \n  \n३.२.१. आशीष अनिचधgआॉॉहार -गजल२. डॉ. िश  व कुमार ंg262सादक दूटा गी त \n३.३.१. जगदानधgआॉॉद झा ‘मनु’ गजल १-४ 2. पंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\" भिंg2ऐअत गजल / \nभगवती गीत १-२/ किवता १-२/ गजल १-७ \n३.४.१. कािमनी कामायनी - आंgधअएथाक पूणंgध6ष कलश  २. िबनीता झा- चैन ३.\nधgआ7एयोित झा चौधरी-िपया जंg298दी सँ आउ ने (वैलेधgआॉॉटाइन डे पर िवशेष ) \n  \n३.५.१. राजदेव मंg28ध ड लक दू गोट किव  ता २. जगदीश ंg262साद मंg28ध ड लक दू टा गीत  \n  \n३.६. बाल मुकुधgआॉॉद पाठक - गजल१-२ \n  \n३.७.१. िबधgआॉॉदेधgआफॉर ठाकुर  \"नेपाली\"- धgआएआेम / गजल २. सुिमत िमधgआफ7 - गजल १-२ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n१. रामिव लास साहुक दूटा किव  ता  २. हेम नारायण साहु जीक किव  ता  \n१ \nरामिव  लास साहुक दूटा किव  ता  \nरामिव  लास साहु जीक दूटा किव ता - \n  \nजीयब केना  \n  \nजीयब तँ जीयब केना \nदुिन यधg3ए3 बदिल   गेल जेना \nचाधgआएफकात अधरमे कुकरमे \nिद न-दहारे डाका पड़ैए \nचौबिट यापर इधgआ7ए ज ित  लुटाइए \nगाम-शहरमे दाधgआएफ िब  काइए \nमानव पीब दानव बनैए \nचोरी-डाका िस नाजोड़ी करैए \nबीच बजार बलधgआॉँ कारी होइए \nकतए चिल  गेल धमधg3ए।क नीित    \nजेनए देिख यौ कुिर ित ये रीि◌ त \nजीयब तँ जीयब केना \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nदुिन यधg3ए3 बदिल   गेल जेना। \n  \nचलैत बाट डर लगैए \nचौर िस पाही खेल करैए \nसरकारक कानून उधgआॉॉ टा बनलए \nि◌ नदधg37एषी लेल जहल बनलए  \nदोषी घूिम -घूिम  मौज करैए \nसरकार अपराधीक बीच \nगरीब जनता पीसाइत रहैए \nसभ हधgआॉँ यारा कंश बनलए \nसरकार धृधg3छ3 टराधg3छ3 ट  बनलए \nअिध कारी मंधgआफफी माल लुटैए  \nदेशक जनता बौक बनलए \nदेिख  किव  सोचमे पड़लए \nजीयब तँ जीयब केना \nदुिन यधg3ए3 बदिल   गेल जेना।। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n  \n  \nमोनक आिग   \n  \nपूिणधg3ए।माक चान मिल  न भेल \nदेिख  तरेगन कनखी मारए। \nसोलह धgआफ7ृंगार काएल  \nभेल मिल न। \nिपया िब नु भेलॱ िव रिहन \nराित क फूल भोरे भेल मिल न। \nमृग तृधg3छ3 णामे मृग बौआइए \nभटिक -भटिक  जिह ना परान गमबैए। \nतिह ना मन हमर भरमैए \nमोन आिग  रिह -रिह  जड़ैए। \nनै िप या िप यास मुझाइए \nसोल हकलासँ सजल चानकधgआँ3 \nजिह ना अधgआॉॉहरा नै देखैए  \nतिह ना परदेिश या िप या \nअपनाकधgआँ3 िव  रान बुझैए। \nि◌ नरदैयाकधgआँ3 धgआएआेम केना जगतै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nधgआएआेम िब  नु दुिन यधg3ए3 केना चलतै।  \nकी चकबा चकबी जकधg3ए3 \nसधg3ए3झ पड़ैत िब  छुिड़  पड़तै? \nपूिणधg3ए।माक चन देिख   राित  िब तेतै \nकहैए किव  राखू मोनमे धीरज \nएक िद न मेटत अमृतसँ िप यास \nअपन मोनक आिग कधgआँ3 राखू दाि◌ ब। \n  \n  \n२ \nहेम नारायण साहु \nहम छी मैिथ ल- \n  \nहम छी मैिथ ल हमर छी िम िथ ला \nिम िथ ला हमर गाम छी।  \nहमर अधgआऊछ प न धाम छी। \nिक एक एकरा ि◌ बसिर  रहल छी \nऐ मािट -पािन कधgआँ3 छोिड़   पड़ाए रहल छी। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nऐ भूिम कधgआँ3 समुधgआ7ँ चा जगमे नाम जपैए \nसंसारक लोक जय-जय गान करैए। \nिम िथ लाक सधgआऊ3 य ता-संधg3छँ कृित कधgआँ3 \nिक एक िब सिर  रहल छी? \n  \nऐठामक लोक-गाथा  \nठोिह  पािड़  कािन  रहल छै। \nकतए गेल जट-जटीन \nओ झड़नी गीत...। \nगामक गधgआऊॉली-कुधgआ7ँ ची गबैत छल किह यो \nकतए गेल अधg33ँा-धgआएफदल ओ लोिर  कक नाच \nजे ठेहुिन या दऽ मंचपर ललकारैत छल? \nिब ला गेल महराइ केर िख धg3छँ सा  \nधमधg3ए।राज सन धमधg3एफधgआॉँ माक भधgआ7छ त  \nहिर या डोम सन भधgआ7छ त  कहबैत छल? \nिब नु कोनो भेद-भावक \nभधgआ7छ त  केर घर भोजन करै छल! \n  \nिब सिर  गेल सभ िद ना-भदरीक गाथा \nिब सिर  गेल सभ चुहरमलक गाथा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nकतेक िग नाबी िम िथ लाक संधg3छँ कृित क गाथा \nमन पड़ैए तँ दुखाइए माथा। \n  \nऐ मातृभूिम क संतान भऽ \nमाएकधgआँ3 छोिड़   िक अए पड़ाइ छी। \nहम छी मैिथ ल हमर छी िम िथ ला \nिक अए एकरा िब सिर  रहल छी। \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \n१. आशीष अनिचधgआॉॉहार -गजल२. डॉ. िश  व कुमार ंg262सादक दूटा गीत  \n१ \nआशीष अनिचधgआॉॉहार  \nगजल \n \nशोिणतसँ छै बनल नोर हधgआऊँमर  \nभेलै हँसी तँ अंगोर हधgआऊँमर  \n \nहम तँ छी आब सधg3ए3झक भरोसे \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nनीलाम भेल छै भोर हधgआऊँमर  \n \nहम देखबै िकए दोसरक िदस \nतॲही तँ छहक िचतचोर हधgआऊँमर  \n \nकोनो सुधार नै देशमे छै \nलोक तँ बधg3ॉएड कमजोर हधgआऊँमर  \n \nबाटक िहसाब नै पूछ मीता \nटुिट गेल आब संगोर हधgआऊँमर  \n  \n  \nदीघधg3ए।-दीघधg3ए।-लघु-दीघधg3ए।+ लघु-दीघधg3ए।-दीघधg3ए।+ लघु-दीघधg3ए।-दीघधg3ए। हरेक पधg3ए3ितमे \n  \n२ \nडॉ. िश  व कुमार ंg262सादक दूटा गीत -  \n  \nसंg29ए पकंgध6ष-सहायक धgआएआाधgआॉ7 यापक (सेलेधgआ7छ सन धg3ऊ।ेड ), िह धgआॉॉ दी िव भाग, ह. धgआएआ. साह महािव धg3आँालय , (ि◌ नमधg3ए।ली का◌ॅलेज ि◌ नमधg3ए।ली) \nि◌ नमधg3ए।ली- सुपौल। \nबौआ केर उबटन  \n  \nकजरौटी केर काजर संगे \nबौआ केर उबटन िब ला गेल। \nसोइरी केर अशौचक संगे \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nभारतीय संधg3छँ कार हरा गेल। \nबौआ केर......। \n  \nनव युगक नव संधg3छँ कारमे \nजॉनसन बेबीक पाउडर िम िल  गेल \nमाइक धg3छँ त न छोिड़  कऽ नेना \nबोतल संगे माए भुला गेल। \nबौआ केर......। \n  \nिस नेहक डोिर  तोिड़  कऽ ममता \nसुधgआॉॉ द रता केर मोल िब का गेल \nदाइ नौिर नक संग पािब  कऽ \nनेना माइक शोक भुला गेल \nबौआ केर......। \n  \nअपन आन सभ पाइपर िब क गेल \nसधgआऊँ बधgआॉॉ ध क सभ आँच बुता गेल \nधन लधg3फछ मीक चकाचॱधमे \nतन मन रागक रंग मेटा गेल \nकजरौटी केर काजर संगे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nबौआ केर......। \n  \nसोहर जधgआॉॉ म  बधैया संगे \nमूड़न उपनैनक महत मेटा गेल \nलकदक गाड़ी वधg3छँ धgआफफाभूषणमे \nबधgआएफआ केर आचायधg3ए। भुला गेल  \nकजरौटी केर काजर संगे \nबौआ केर......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n  \n  \nशहर ओ गेल......  \n  \nशहर ओ गेल मनुधgआ7छ ख  बनै लेल \nगाममे रिह  बन-मानुख छल \nशहरक पाथर केर जंगलमे \nसभकधgआँ3 सभ आइ पथरा गेल।  \nशहरक पाथर केर जंगलमे \nसभकधgआँ3 सभ आइ पथरा गेल।  \n  \nगाममे सभ छल भाए-बिह न सभ \nिक यो बाबू िक यो काका छल \nभैया-भौजी बेटी-भतीजी \nनै िक यो िब नु नाता छल। \nशहरमे जाइते िर धg3छआ ता-नाता \nसभटा मिट या-मेट भऽ गेल \nशहरक पाथर केर जंगलमे \nसभकधgआँ3 सभ आइ पथरा गेल।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nपथराएल शहरी पाथरमे \nकिधg3ॉआ  को मानवता नै बधg3ए3चल  \nचािर  बरखसँ चालीस बखधg3ए। केर  \nनेना-युवती बिल  चिढ़  गेल \nशहरक पाथर केर जंगलमे \nसभकधgआँ3 सभ आइ पथरा गेल।  \n  \nबाट-बटोही देखतो आधgआॉॉ ह र \nसिन तो धgआएफदन बिह  र भऽ गेल \nपशुतो एहेन कुकमधg3ए। सुिन  -सुिन   \nचुड़ुक पािन मे डूिम  मिर  गेल \nशहरक पाथर केर जंगलमे \nसभकधgआँ3 सभ आइ पथरा गेल।  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n१. जगदानधgआॉॉद झा ‘मनु’ गजल १-४ 2. पंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\" भिंg2ऐअत गजल / भगवती \nगीत १-२/ किवत ा १-२/ गजल १-७ \n१ \nजगदान धgआॉॉद झा ‘मनु’ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nधg3ऊ।ाम पोधg3छँट - हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \n  \nगजल-१  \nरहब आब नै दास बिन हम   \nअपन नीक इितहास जिन हम   \n \nजखन ठानलहुँ हम अपनपर   \nसमुधgँछएो लएलहुँ तँ सिन हम   \n \nउठा मधg3एँथ जतएसँ तकलहुँ  \nदएलहुँ  तँ नधgआफआधgआफफ गिन हम   \n \nहलाहल दुनीयधg3ए3क पीने \nचलै छी अपन मोन तिन हम   \n \nजमल खून मारलक धधरा   \nलएलहुँ िवजय िवधgआफॉ ठिन  हम \n  \n(बहरे मुतकािरब, माधgआफफाधg3ॉऊम -१२२)  \n  \n------------------------------------------- \n  \nगजल-२  \nहकन नोर माए कनै छै  \nतकर पुधgआफफ मुिखया बनै छै  \n \nकते आब बैमान बढ़लै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nगरीबक टका के गनै छै  \n \nपितत बनल नेता तँ देशक   \nदुनू हाथ ओ मल सनै छै  \n \nपएलक िकयो जतय मोका   \nअपन बिन कs ओहे टनै छै  \n \nबनल  भोकना जेठरैअित \nमुदा 'मनु' तँ सभटा जनै छै  \n \n(बहरे मुतकािरब, माधgआफफाधg3ॉऊम -१२२) \n  \n---------------------------------------- \n  \nगजल-३  \n  \nमनुखक एिह दुिनयधg3ए3मे कोनो मोल निह रहल   \nहमरा लेल केकरो लग  दूटा बोल निह रहल   \n  \nबजाएब  कतए ककरा  सभटा साज टूिटगेल   \nछल एकटा फूटल ओहो आब ढोल निह रहल   \n  \nसभतिर घुमैत अिछ   मनुखक भेषमे हुडार \nनुकाबै लेल ओकरा लग कोनो खोल निह रहल     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n  \nराितक भोजन ओिरआनमे माएक मोन अधीर   \nछल हमर बाड़ीमे एकटा से ओल निह रहल   \n  \nहँसैत  आ मुधg3छँकाइत  रहए   जतएकधgआँ3 लोकसभ     \nिमिथलाक गाममे 'मनु' आब ओ टोल निह रहल   \n  \n(सरल वािणधg3ए।क बहर , वणधg3ए।-१९)  \n  \n---------------------------------------- \n  \nगजल -४  \n  \n  \nहोए मोन हरखीत ढोलो सोहाइ   \nनै िबनु कारने मीठ बोलो  सोहाइ   \n  \nिधgआएआयगर  भेट नवकी किनयधg3ए3 गेलै जँ  \nहाथक हुनकर नोनगर ओलो  सोहाइ   \n  \nजेबीमे जखन भरल धgआएँपैया होइ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nतहने महग सधg3छँताक मोलो  सोहाइ   \n  \nिसधgआऊँबर तूरकधgआँ3 नीक गदगर मसलंग   \nसुधg3ॉआर ओिहपर आब खोलो सोहाइ   \n  \nभिर सधgआॉॉदूक घर जािहमे भेटै सोन   \nएहन घरक महकैत झोलो  सोहाइ   \n  \n(बहरे हमीद, २२२१-२२१२-२२२१) \n  \nजगदानधgआॉॉद झा 'मनु' \nधg3ऊ।ाम पोधg3छँट - हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \n  \n  \n२ \n  \nपंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\" भिंg2ऐअत गजल / भगवती गीत १ -२/ किवता १ -२/ \nगजल १-७ \n१ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nभिंg2ऐअत गजल   \nधgआफॉेत अिछ पिरधान मधg3ए3 हे \nठोढ़ पर मुधg3छँकान मधg3ए3 हे \n  \nहाथ पुधg3छँतक कमल आसन  \nसजल वीणा तान मधg3ए3 हे \n  \nभारती जय मधg3ए3 भवानी \nजग करै गुणगान मधg3ए3 हे \n  \nबुिध िबना बकलेल सन हम \nमधg3ए3िग रहलॱ धgआफ3ान मधg3ए3 हे \n  \nधg3ॉऊोध आलस लोभ भागय  \nदूर हो अिभमान मधg3ए3 हे \n  \n\"नवल\" मधg3ए3गत आर नै िकछु \nपािब ई वरदान मधg3ए3 हे \n  \n*बहरे रमल / माधgआफफाधg3ॉऊम -२१२२  \n२  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nभगवती गीत १-२ \n१ \nममतामयी मधg3ए3 ममता दे तू \nममतामयी मधg3ए3 ममता दे तू सभ कधgँ।ए कलेश िमटा दे तू \nममतामयी मधg3ए3...} २ \n  \nडोलल नैया िबन खेबैया आश तोरे टा बधg3एँचल मैया \nजुिन कर देरी हाथ बढा दे}२ भवसागर पार लगा दे तू \nममतामयी मधg3ए3... \n  \nहम अधgआफ3ानी धgआफ3ानक भूखल मधg3ए3 दानी तोर दानक भूखल   \nजीवनमे छै घोर अधgआॉॉहिरया}२ मधg3ए3 धgआफ3ानक दीप जड़ा दे तू \nममतामयी मधg3ए3... \n  \nपरम पावन होयत तन-मन धधgआॉॉय होयत मधg3ए3 ई जीवन  \nसुतकधg37छ िवनती सुिन ले मैया}२ बस एक दरस त' देखा दे तू \nममतामयी मधg3ए3....} २ \n२ \n हेयै जगजानी मैया िवनती त' सुिनयौ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nहेयै जगजानी मैया िवनती त' सुिनयौ \nबेटा के दशा देिख } २ नैना ने मुिनयौ \nहेयै जगजानी मैया.. \n  \nधgआफ7धg3आछा सुमन ल ' ऐलहुं शरणमे \nतन-मन-धन सभ } २ अिहंक चरणमे \nमानब कथीसँ मैया } २ आर कथी अिनयौ... \nबेटाकधg37छ दशा देिख .. \n  \nजतय-जतय गेिलयै वैह ठुकरेलकै \nदीन के िकयो ने } २ कोर लगेलकै \nआश अिहं\n  बधg3ए3चल } २ पाथर ने बिनयौ.. \nबेटाकधg37छ दशा देिख ... \n  \nअहूँ नै सुनबै जँ दुखनामा \nआन के सुनतै } २ कहू ककरा मधg3ए3 \nकिहया हरब दुःख } २ आर कते किनयौ... \nबेटाकधg37छ दशा देिख ... \nहेयै जगजानी मैया िवनती त' सुिनयौ \nबेटाकधg37छ दशा देिख } २ नैना ने मुिनयौ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nहेयै जगजानी मैया } 3     \n  \n३ \nकिवता १ -२ \n१ \nंg25ऐमक मोल  !!  \n  \nचली कतधg3ए।धg3छ।यक  पथ पर अिवचल \nबनी धgआफ7िमक  धgआफ7मक सधgआॉँकार करी \nसंतोष रहए संग िजधgआफ3ाशा \nलोभ-आ-धg3आफेषक  धgआएआितकार करी।  \n  \nकरी कमधg3ए। सतत  नै िकछु बाधक \nअधgआएआाधgआऊछय  धgआएआाधgआऊछत करी बिन साधक  \nबस धgआफ7मसँ सफल  करी जीवन  \nसभ धg3छँवधgआऊए अपन  साकार करी। \n  \nने त' सुखसँ बेशी नेह रहए \nने दुःखसँ दुबकल देह रहए \nिचंता छोड़ी िनत करी िचंतन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nसंघषधg3ए। सहषधg3ए। धg3छँवीकार करी।  \n  \nचिल काल संग बनी कालिवजयी \nसंग छूटत पाछू रिह जाएब \nजँ धgआफ7मसँ देह  चोराएब त' \nएिह कालक धारमे बिह जाएब \n     \nधgआफआण भिर नै धg3छ।यथधg37। नधgँ।ए होए   \nधgआफआण -धgआफआण के एहन जोगार करी। \n  \nसभ लेख िविध केर टिल जाएत \nधgआफ7मसँ भाधgआ7आय  बदिल जाएत \nखॴची भाधgआ7आयक  रेखा पुिन \nआ धgआफ7मसँ धg3छँवयं धgआफ7ृंगार करी।  \n२ \nहमर देश  पर-गंg25एी -सील !!  \n  \nजेमहर देखू बीले-बील  \nहमर देश पर-गधgआफँी-सील ! \n  \nधgँ।छधgँ।एाचार  उजागर भेल त' पोखिरसँ बिढ सागर भेल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nआतंकक से पंक पड़ल सभ छै बिलक छागर भेल  \nफूिस बजै त' ठेहुन-छाबा जे सच बाजल बागर भेल  \nकतिर रहल छै सभके जेबी खधg3एँकी खादी आर वकील।  \nहमर देश पर-गधgआफँी-सील ! \n  \nजनता आगधg3ए3 छुधgआ7ँछ सोहारी नेताजीक छिन भरल बखारी  \nसरकारेक भाग जगै छै जँ बनल योजना कोनो सरकारी \nपधg3ए3च बरख धिर  कुसधg3एॉक माया मतदानक बेर खोजपुछारी\n   \nिनधधg3ए।न  लाचारक के पूछत खटैत-खटैत छै ढोढी ढील। \nहमर देश पर-गधgआफँी-सील ! \n  \nिधया कंठ लागल की करतै टाका छािप कत'सँ अनतै  \nसभटा खेत जँ एखने गेलै बधg3एँकी िधया बेर की गनतै  \nनोरसँ भीजल माएक आँचिर नुका-नुका कते ओ कनतै \nिधया बापक डीह िबकेलै ब'रक बापक झोड़ा सील। \nहमर देश पर-गधgआफँी-सील !\n                        \n      \nघूसे पर काटै घुसकुिनया किरया धन सभके चाही  \nदलमिलत छै दल-दिलत संरधgआफआण सभके चाही \nधgआएआितभाक  धgआएआितकार करए आरधgआफआण सभके चाही   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nधg3छ।यथा कथा के कहतै ककरा सगर धg3छ।यवधg3छँथा सोहरल पील।  \nहमर देश पर-गधgआफँी-सील ! \n४ \nगजल-१ \n  \nसगतिर बखान िमिथला  कधg37छ   \nमिहमा महान िमिथलाकधg37छ  \n  \nछिथ राम सजल बिन दुधg33ँा  \nछाती उतान िमिथलाकधg37छ  \n  \nपाहुनसँ भरल अिछ आँगन  \nदलमल दलान िमिथलाकधg37छ  \n  \nधूमन गगूल शरबत आ  \nपरसबइ पान िमिथलाकधg37छ \n  \nअवधेश देिख गदगद छिथ  \nसभ ओिरयान िमिथलाकधg37छ  \n  \nअिरपन पड़ल सजल डाला   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nदेखब चुमान िमिथलाकधg37छ  \n  \nआओत \"नवल\" कोजगरा  \nबधg3ए3टब मखान  िमिथलाकधg37छ\n   \n  \nवणधg3ए। धg3ॉऊम : २२१२+१२२२ \n  \n  \n  \n  \n  \nगजल-२ \nजग भिरक उपरागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी  \nराित-िदन लागैत दागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी  \n  \nमौध मुँह पर मुदा मोन माहुर भरल  \nऐ फुिसयाहा अनुरागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी  \n  \nहम जँ बजलॱ अहधg3ए3सँ त ' धgआएँिस रहता ओ   \nऐ संबंधक गुणा-भागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nदंश सहलॱ कते िमिसया भिर मौध लेल  \nधgआएआेमक मधुर  परागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी \n  \n\"नवल\" टूिटतै नै जे िनधg3ॉआ होएतै एहन   \nराित-राित भिरक जागसँ अकधgआ7ँछ भेल छी \n  \n*आखर-१६  \nगजल- ३ \nसभसँ ऊपर देश भारत  \nजगसँ सुधg3ॉआर  देश भारत  \n  \nमुकुट पवधg3ए।त  िहधgआॉॉद चरणिह   \nछै रमणगर देश भारत  \n  \nमाय मानी मािट के सभ  \nतधg37छ िहलसगर  देश भारत \n  \nधमधg3ए। सभटा जाित सभटा  \nबड़ िदलधg3छफगर  देश भारत  \n  \nअपन अधg3ॉआक बल  भरै छै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nपेट अनकर देश भारत  \n  \nसहब ककरो यातना नै  \nआब बलगर देश भारत  \n  \nठाम सभके मान सभके  \n\"नवल\" नमहर देश भारत  \n  \n >बहरे रमल/माधgआफफा धg3ॉऊम :२१२२+२१२२ \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nगजल-४ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \n\"गधg3ए3धीजी\"क धरती पर बहलै शोिणत केर धार कोना  \n\"भगत िसंह\" केर आँगनमे जनमल अधgआॉँयाचार कोना  \n  \nकतए गेलै \"आजाद\"क नगरी धgआएफिस \"लधg3फछमी\" कत' पड़ेली  \nदेव आ िवधg3आफानक नगरीसँ िबला रहल संधg3छँकार कोना  \n  \nिबसरल-िबलटल छै अपनैती \"मालवीय-मौलाना\"कधg37छ  \nजाित-पाित आ भेदभावक पसरल एते िवकार कोना  \n  \nआब नै जनमै \"लाल\" िकए की देशक मािट भेलै उधg3छँसर   \nलोभी-कपटी-कुकमधg3एॉ सभके लागल एते पथार कोना  \n  \nने नेत ठीक ने नाम नीक टाका बल पर नेता बनलै  \nकरै ओसूली जनता सभसँ चतरल धgँ।छधgँ।एाचार कोना  \n  \nमतकधg37छ मान  िबना बुझने बेर-बेर मतदान केलहुं  \nमतकधg37छ मान नै बूझब जा जागत गुम सरकार कोना \n  \nछोड़ब नै अिधकार अपन फधg3एँड़ बािधgआॉॉह ली चलू \"नवल\" \nिबनु मँगने नै भीख भेटै भेटत फेर अिधकार कोना  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n>आखर-२१  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nगजल- ५ \n  \nधgआएआीत बिन क ' िहयामे रहबे करब हम \nबिन नेह शोिणतमे बधg3छफबे करब हम  \n  \nवेग मोडू बसातक हमर पएर छोडू \nबसातक संगे-संग बहबे करब हम \n  \nिकए िबसरैमे लागल छी हमरा अनेरे \nछधg3ए3ह बिन अहधg3ए3 संग रहबे करब हम \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nनै बुझलहुँ अहॴ त' दोख अनकर कथी \nई ितरधg3छँकारक  तीर सहबे करब हम \n          \nछै िकछु िदन लेल िजनगी तकर मोहे की \nरेतीक भवन बिन ढहबे करब हम \n          \nिमठ लागत की क'धgआएफ तकर परवाह नै \nजे सच छै उिचत छै कहबे करब हम \n  \nअहधg3ए3 घॲटी गरल बूिझ की पीबी सुधा किह \n\"नवल\" नेह-छाधg33ँी त ' मधg3छफबे करब हम  \n  \n*आखर-१६  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \n  \nगजल- ६ \nहुनका संग िलअ' बढू आगधg3ए3 जे छिथ अिभयानक पधgआफआमे \nचलू करै छी नव पहल पुिन नव-धg3ॉऊधg3एँितक उपलधgआफआमे \n  \nनमन करैत छी हुनका जे संग चलिथ बिन सहभागी \nहुनको धgँ।छम के दूर करब जे सभ छिथ ठाढ़ िवपधgआफआमे \n  \nचलू करी अनुपालन हुनकर जे छिथ धgआफ3ानक अगुआ  \nपछुवाएल छिथ जे अधgआफ3ाने तिनको आनब समकधgआफआमे \n  \nकमधg3ए।ठ छै जे कमधg3ए।भूिममे हारत -जीतत हएत सफल \nओ की जानै मोल एकर जे बस गप छधg3ए3टै सूतल कधgआफआमे \n  \n\"नवल\" नाच नै आबै जकरा तकरा लै सभ अंगने टेढ़ \nघुरबाक लूिर ने जकरा से धgआफफुिट तकबे करतै अधgआफआमधg37छ \n  \n*आखर-२२  \nगजल- ७ \nिजनगी भिर बस धg3छ।यथधg3ए।क िचंता \nमिरतहुँ लागल धg3छँवगधg3ए।क िचंता  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \n  \nअधg3ॉआक खगल छै िनधधg3ए।न िचंितत  \nकरए धिनकहो अथधg3ए।क िचंता \n  \nपिहलुक भेिटते दसकधg37छ ललसा \nदस पुिरते शुधgआएफ  शतकक िचंता \n  \nबहुअक छिथ िबआहल सभ मारल \nकधg3ए3चकुमारकधg37छ घटकक िचंता \n  \nआशा फ'रक लागल छै सभके  \nककरो \"नवल\" नै कमधg3ए।क िचंता \n  \n*माधgआफफा धg3ॉऊम : २२२+१२२+२२२ \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \n१. कािमनी कामायनी - आंgधअएथाक पूणंgध6ष कलश  २. िबनीता झा- चैन ३. \nधgआ7एयोित झा चौधरी-िपया जंg298दी सँ आउ ने (वैलेधgआॉॉटाइन डे पर िवशेष ) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \n  \nिपया जंg298दी सऽ आऊ ने \n१ \n  \nकािमनी कामायनी \nआंgधअएथाक पूणंgध6ष कलश  \n  \nपोखिरक मािट  सँ िप तिड़या फुधgआऊॉडािल मधg3ए3जैत/ \nबाबी ओइ िदन बड़ उदास भऽ गेल छलीह/ \nजखन घासक  िछधg3आएा ,माथ सँ उतािर/ \nघुटनक आंगनवाली /आँचर मे बा धgआॉॉह ल / \nगंगा मैयाक परसाद  देलक िधgआॉॉह  / \nहिरधg3आफार सँ आएल छल/ कुधgआऊँभ नहा क ऽ / \nमाथ   पर बोझ छल  ,कतेक रास िखधg3छँसाक / \nसह सह करैत लोक / मुंडे मूँड चाधgआएँ िदस / \nितल रखबाक जधgआ7आगह निह / \nउपरका धg3छँवास उपरे / \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nिनचुलका नीचे / \nमुदा सहधg3छँधgआफफ बाहु सन बेटा / \nमाय बाबू दुनु कधgआँ3 पिजया कऽ भीड़कधgआँ3 धिकयाबैत / \nआिब गेला घाट पर / \nओ िनमधg3ए।ल , ओ कन कन जल / \nडुबकी पर डुबकी / \nउतिर गेल सभ पाप / \nवएह तँ धg3छँवगधg3ए। / आँिखसँ देखल  / \nओ घंटी आ शंख सँ गुंजैत ,/ \nइधgआॉॉधgँछएक दरबार सन सजल / मैयाक आरती ।    \nओइ िदन तँ शुधgआएँआते छ लै पोथीक / \nबधg3ए3चैत रहली कतेको िदन / मास / \nसुध बुध िबसरल / \nबाबी संग कतेको मइया सभ लइत रहली उसास / \nदेती की माते , हुनको ई पुधgआॉ3य  लाभ / \nबा   अिहना कोन मे पड़ल पड़ल / \nिजनगी होइत रहत खाक। \nमाल जाल / पशु /पाखी / \nमृतककधgआँ3 उधg3आछार करए वाली / \nपिततपािवनी /सुनौथ हमरो सबहक िवलाप ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nआ दलान पर/ \nआंगन मे/ \nओसारा पर/ \nगोहाली मे / \nपोखिरक महाड़ पर/ \nबनैत रहलै िबसबासक पुल/ \nकुजरनी अपन तरकारी बेच कऽ/ \nमलाहीन माछ /तेिलन तेल / \nकुधgआऊँहइन अपन मािटक बासन बेिच / \nपुरिहताइन लोटा /हसूली / \nबधgआॉॉहकी रािख करैत रहली बाटक ओिरयान  \nनिह जाित / निह कुल गौरवक गुमान / \nकतेक िदन सँ एतबे लागल िधयान / \nजे गंगा असननीया जेबै / \nआ ओहो माघ आिब गेलै /लािग  गेलै संगम मे कुधgआऊँभ / \n िबन कोनो पुधgआएँख पातकधgआँ3 नेहोरा  पाती केने / \nमोटरी चोटरी बा धgआॉॉह ने/ अधरितए / \nटीसन पर/ पहुँच गेल रहै/नहा धो कऽ/ नब नब वधg3छँधgआफफ मे / \nसधgआऊँपूणधg3ए। गामक  आधा सँ बेसीए धg3छँधgआफफीगण स भ / \nधg3छँकूल /कॉलेज मे / पढ़य /पढ़बए वाली बेटी /पुतौह /  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nअधg3छँपताल मे काज करैत  िसधg3छँटर / \nिडधg3ऊ।ी धारी नवतुिरया संग / \nगामक मुिखया सहजॲ पीसी सेहो / \nबुझैत अपना कधgआँ3 महान / \nबहरायल छल / सबहक संग / \nकरबक लेल अपन कधgआऊॉयाण / \nसाध हेतै पूणधg3ए। आब / \nकरबाक गंगा अधg3छँनान ।  \n  \n२ \nिबनीता झा- चैन \nचैन  \nजखन गेलॱ चैन लग बैसय, \nओ मुँह िबचका कऽ पड़ा गेल।  \nपिहने घुमय छल अंगना मे, \nने किह कतऽ आब िबला गेल। \nजखन गेलॱ ओकरा दुिनयधg3ए3 मे ताकय ,  \nिबधgआ7ँचे मे बाट हमर अपने हेरा गेल।   \nकिहयो भरमा कऽ सपना देखौने छल,  \nआइ काज पड़ल तँ आंगन मे बैसल छोिड़ गेल।  \nओ जे गेल तँ चिलये गेल,  \nिदन-राित बाट सभ ताकैत रिह गेल। \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \n \n  \n३ \nधgआ7एयोित झा चौधरी \n  \nिपया जंg298दी सँ आउ ने (वैलेधgआॉॉटाइन डे पर िवशेष )                         \n \nिपया कथीक अिछ एहेन गुमान \nअहॉं िकछु तँ बताउ ने \nछोड़ू- छोड़ू ने डोली कहार \nअहॉं ओिहना लऽ जाउ ने ऽऽ \n \nऑंिख हमर अिछ धg3आफारे पर गारल  \nपूरी पकवान बिन राखल सेरायल \nकेने बैसल छी सोलह िसंगार \nअहॉं जधgआऊॉदी सऽ आउ ने ऽऽ   \nछोड़ू-छोड़ू ने डोली कहार \nअहॉं ओिहना लऽ जाउ ने ऽऽ \n \n \nसॉंझक आघात सँ इजोत पड़ायल \nिदन भिरक असगधgआएफआ मोन अघायल  \nतुलसी चौड़ा पर दीपक कतार \nअहॉं घर जगमगाउ ने ऽऽ \nछोड़ू-छोड़ू ने डोली कहार \nअहॉं ओिहना लऽ जाउ ने ऽऽ \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n \nसंगे लऽ जायब अिगला बेर कहलहुँ◌ँ \nिवधgआफॉास रािखक हम निहं िकछु बजलहुँ  \nबीतल जाइए उमरक बहार \nअहॉं काज िबसराउ नेऽऽ \nछोड़ू-छोड़ू ने डोली कहार \nअहॉं ओिहना लऽ जाउ ने ऽऽ \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n१. राजदेव मंg28ध ड लक दू गोट किव  ता  २. जगदीश ंg262साद मंg28ध ड लक दूटा गीत   \n  \n१ \n \nराजदेव मधgआॉ3 ड लक  \nदूटा किवता- \n  \nराजदेव मंg28ध ड ल जीक दूटा किव  ता  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n  \nदगध सुर  \n  \nकलीकधgआँ3 धg3छँ व र सुिन  \nिप क भेल पागल \nअधgआॉॉ त रमे िक छु जागल \nलेलक कान मुिन  \nमनमे गधgआऊछ पकधgआँ3 गुिन   \nकली बजैत अिछ  अपनिह  धुिन - \n“मधुमासक आगमन भेल \nअहधg3ए3 फँिस   गेलॱ कोन खेल \nहृदय केना िब सिर  गेल \nके बनौलक एहेन जेल \nजतए चलैत अिछ  फरेबी खेल \nहमरा बना देलॱ बकलेल \nआिक  अहधg3ए3 बिन   गेलॱ सधgआॉॉ त  \nिव योगक दाहसँ दधgआ7आ ध छी कधgआॉॉ त  \nसधg3ए3चे अनधgआॉॉ त  अिछ  वसधgआॉॉ त  \nिक धgआॉॉ तु हमर नै देखब अधgआॉॉ त ।” \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nइजोतक वंgधअए ंg255   \nघर-दुआिर कधgआँ3 नीप  \nहाथमे लेने जरैत दीप \nअधgआॉॉ हारसँ लड़बाक इधgआ7ँ छा \nकऽ रहल समैक धgआएआतीधgआफआा \nहवाक झा◌े◌ंका कऽ रहल खेल \nदीया अपनाकधgआँ3 बचेबाक लेल  \nआँचर तर ढुिक  गेल \nजेना इजोत वधg3छँ धgआफफ  बिन  गेल \nआँिख कधgआँ3 असंधgआ7। य  दीप सुझाएल \nजे छल मुझाएल \nबाट अिछ  असीम, अपार \nअड़ल चाधgआएफभर अधgआॉॉ हार \nएक दीप अिछ  धgआ7ए व िल त \nतँ करत अनेकोकधgआँ3 धgआएआधgआ7ए व िल त \nनेिस  रहल धेने इहए आस \nठामिह -ठाम खेलत उजास।  \n  \n  \n२  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n \nजगदीश ंg262साद मंg28ध ड ल जीक दूटा गीत - \n  \nमरम देिख ......  \n  \nमरम देिख  ममधg3एफहत होइ छै \nममधg3ए। देिख   ममधg3एफहत होइ छै।  \n  \nडाह मरम मरण देिख  \nममधg3एफहत टुक -टुक तकै छै। \nतारन-मारन देिख -देिख  \nित लिम ला ित ल-ित ल खसै छै। \nित लिम ला ित ल-ित ल खसै छै। \nमरम देिख ......। \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nममधg3ए।क आहत देिख  -देिख  \nघात-अवघात हृदए लगै छै। \nतइर तीर तीिड़ -तीिड़  \nसगर देह सकबेधल देखै छै। \nसगहर देह सकबेधल देखै छै। \nमरम देिख ......। \n  \nममधg3ए। मािर   सुमािर  छोिड़  \nकुमािर  मािर  मारैत रहै छै। \nअिढ़ -मोिड़  एँिठ  रधg3छँ सी \nबाट-घाट सकबेधल देखै छै। \nबाट-घाट सकबेधल देखै छै। \nमरम देिख ......। \n  \nममधg3ए। एक दुिन  यधg3ए3 बिस   \nिज नगीक पाठ पढ़ैत रहै छै। \nदोसर मरम मरण बिन  \nभूत-राकश टहलैत रहै छै। \nभूत-राकश टहलैत रहै छै। \nमरम देिख ......।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n  \n  \nचालिन -सूप......  \n  \nचालिन -सूप चालिन  एलॱ \nभाय यौ, सूप-चालिन  चलिन  एलॱ। \nकखनो घाट कखनो अगम \nबीच पािन  चिल आइत एलॱ। \nपकिड़  पधg3ए3िख   सुगना गीधक \nचाल चील िच लिच लाइत एलॱ \nभाय यौ, चालिन ......। \n  \nकखनो िस मटी बालु बिन  \nसंगे-संग पथराइत एलॱ। \nदोखरा-तेखरा कखनो बिन  \nमुरही संग भुजाइत एलॱ \nभाय यौ, मुरही संग भुजाइत एलॱ। \nचालिन -सूप......। \n  \nजधgआऊॉ ला िस र गाछ पकिड़   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nबधg3ए3स जाल जिल  आइत एलॱ। \nअधg33ँुआ -सुथनी फल पकिड़  \nमिर या-अिर या फेकाइत एलॱ \nभाय यौ, मिर या-अिर या फेकाइत एलॱ। \nचालिन -सूप......। \n  \nकरनी-धरनी बढ़नी बिन  \nअंगने घर बहराइत एलॱ। \nगुड़ा-खुधg3।ऊी खखरी बिन   \nगुड़चधgआऊॉ ला-चला चलिन  एलॱ \nभाय यौ, गुड़चधgआऊॉ ला चला चलिन  एलॱ। \nचालिन -सूप......। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nबाल मुकुधgआॉॉद पाठक - गजल १-२ \nगजल \n \nिमललौँ अपन चानसँ भेल पुलिकत मोन \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nबीतल पहर िवरहक भेल हिषधg3ए।त मोन  \n \nछल आँिख सागर तािहसँ सुनामी उठल \nबहलौँ तकर वेगसँ भेल िवचिलत मोन \n \nबाजल तँ जेना बुझु फूल झहरल मुखसँ \nठोरक मधुर गानसँ भेल शोिभत मोन \n \nओकर बढ़ल डेगसँ ददधg3ए। हिरया उठल  \nपायलक सुिनते धg3छँवर भेल जीिबत मोन  \n \nधgआएआीतक तराजू पर तौललौँ धन अपन  \nिवरहक िदया जिड़ते भेल पीिड़त मोन \n \nबहरे सलीम ,माधgआफफाधg3ॉऊम २२१२  २२२१  २२२१ \n \n२.गजल \n \nिपया िबन ऐिह घर रिहये कऽ की करबै \nिवरह सन आिगमे जिड़ये कऽ की करबै \n \nअपन किनयधg3ए3 जखन किह नै सकब हमरा \nिपया करमे अपन धिरये कऽ की करबै \n \nिनवाला जखन नै भेटत तँ बुझबै दुख \nगरीबक दुख अहधg3ए3 सुिनये कऽ की करबै \n \nउड़ाबै देिख िखधgआऊॉली लोक हमरा यौ \nसमाजक बिन हँसी रिहये कऽ की करबै \n \nजखन ददधg3ए।क इलाजधgआँ3 नै अहधg3ए3 लग यौ \nतखन बेथा हमर सुिनये कऽ की करबै \n \nबहरे हजज ,माधgआफफा धg3ॉऊम १२२२ तीन बेर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n१. िबंg288देंg258र ठाकुर  \"नेपाली\" - धgआएआेम / गजल  २. सुिमत िमधgआफ7 - गजल १-२ \n  \n१ \nिबंg288देंg258र ठाकुर  \"नेपाल ी\" \nधनुषा नेपाल  , हाल:कतार  \nधgआएआेम / गजल \n१ \nधgआएआेम  \n \nनै सोचू नै घबराउ अहधg3ए3  \nएक िदन हम जधgआएँर आएब   \nसंगमे दसधg373, ितहार तथा  \nधgआऊ3यालेनटाइन सेहो मनाएब।।   \n \nदुधg3छआमन कतबो दुआरपर होइतो  \nलाख कोसक बीच होइ छै  \nधgआएआीतम दूर पहाड़पर होइतो  \nघर-आधg3ॉ3धgआ7आनक बीच होइ छै।।   \n \nआजुक िदन धgआएआेमक धgआएआतीक   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nधgआऊछयार करी से मन करैए  \nअहधg3ए3 संगक झगड़ा-धgआऊछयार   \nदुनु हमरा याद अबैए।। \n  \n२ \nगजल \nदेखब मनमानी कतेक िदन करै छी  \nिवधवा संग कहानी कतेक िदन करै छी  \n \nसमय चधg3ॉऊमे अ हूँ मुरछाएब \nजीवनक गुलामी कतेक िदन करै छी \n \nमानव भऽ मानवता सीखू  \nदोसरक गुलामी कतेक िदन करै छी  \n \nमिलन नै कधgआएँ िमिथलाक संधg3छँकृित  \nबौआ -बुधgआ7ँचीक ढुवानी कतेक िदन करै छी \n \nसमएमे एखनो िनक पथ रोजु  \nमानवताक धgआ7आलानी कतेक िदन करै छी \n२ \nसुिमत िमधgआफ7  \nकिरयन ,समधg3छँतीपुर  \nगजल-1 \n \nपहाड़ संग टकरेबाक लेल अटल िवधgआफॉास चाही \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nनै िमझा सकै एहन धgआ7एवालामुखीके धgआएआकाश चाही \n \nिपँजराक बंधन मधg37छ बधg3ॉआ पंछी कोना कऽ उिड़ सकत  \nकोनो सपना पूरा करबाक लेल मुधgआ7छत आकाश चाही \n \nकरेज पर चोट करैत भिवधg3छ3य केर िकछु सवाल  \nशीप वा मोती पाबऽ लेल सागर िपबाक िपयास चाही \n \nअधgआॉॉहारेमे आयल िदनकर सँ संसार रोशन छै \nअधgआफ3ानता सँ जीतबाक लेल िनरंतर धgआएआयास चाही \n \nई चलायमान दुिनया अनवरत चलैत रहत \nमुदा अचल नाम लेल पहचान िकछु खास चाही \n \nमािट पर िगरल फूल सँ भी घर-आँगन गमकत \nमुदा ओझरायल बाटमधgआँ3 सही राहके तलाश चाही \n \nकृपा करब मधg3ए3 शारदे आब नाव फँसल मँझधार  \nहरेक खेल जीत सकी \"सुिमत \"के एतबे आश चाही \n \nवणधg3ए।-20 \n \nगजल-2 \n \nसबटा मोनक बात हुनक आँिख बता गेल \nबहल एहन बसात हमर होश उड़ा गेल \n \nनदीकधgआँ3 धारकधgआँ3 िवपरीत चलबाक कोिशश  \nभासैत जा रहल धg3छँवधgआऊए सब िकछु हेरा गेल  \n \nपाथरपर फूल उगायब जुिन छै किठन \nडेगिहँ-डेग िमलल िनराशा आश जगा गेल \n \nधg3छँवाथधg3ए।क बदरी मानवतापर मँडरायल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nभाइ-भाइमे दुधg3छआमनी गामक -गाम जरा गेल \n \nसंधg3छँकृितकधgआँ3 झकझोरैत नव जमानाकधgआँ3 दौड़  \nलोक-लाज गुम अपन उपिधg3छँथित देखा गेल  \n \nगरीबी केर लधgआफँी चहुँ ओर लतरल अिछ  \nगमकैत फुलबाड़ी \"सुिमत \"पल भिरमे सुखा गेल \n \nवणधg3ए।-17 \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n१. धgआ7एयोित  झा चौधरी २. राजनाथ िमधgआफ7 (िचधgआफफमय िमिथला) ३. उमेश \nमधgआॉ3डल (िमिथलाक वनधg3छँपित / िमिथलाक जीव-जधgआॉॉतु/ िमिथलाक िजनगी) \n१.  \nधgआ7एयोित  झा चौधरी \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \n  \n \n  \n२. \nराजनाथ िमधgआफ7  \nिचधgआफफमय िमिथला धg3छँलाइड शो\n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nिचधgआफफमय िमिथला (https://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ ) \n  \n३. \nउमेश मधgआॉ3डल  \n  \nिमिथलाक वनधg3छँपित धg3छँलाइड शो\n \nिमिथलाक जीव-जधgआॉॉतु धg3छँलाइड शो \nिमिथलाक िजनगी धg3छँलाइड शो \nिमिथलाक वनधg3छँपित / िमिथलाक जीव जधgआॉॉतु/ िमिथलाक िजनगी  \n(https://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/  ) \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय  ggajendra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n \nबालानधg3एँ कृते  \n१. पंकज चौधरी \" नवलधgआफ7ी\"- बाल गजल १-३ २. अिमत िम/gह।7 - बाल किवता १-३  \n१ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nपंकज चौधरी \"नवलधgआफ7ी\" \nबाल  गजल-१ \n  \nसंगी सभके संगे लै छी  \nचल भैया िपकिनक मनबै छी  \n  \nमधg3ए3 देतै िचधg3।आस आ चाउर   \nबधg3एँकी बाबू के किह दै छी  \n  \nचुधg33ँा जारिन बासन आनै  \nआ सभिकछु िमिलजुिल पकबै छी  \n  \nतीमन कधgआएँगर िमठगर तधg3छँमइ   \nपूरी आ हलुआ बनबै छी  \n  \nकेरा पातक थारी सुधg3ॉआर   \nतूं सभ बैसै हम परसै छी  \n  \n\"नवलसँ\" किह दे एतै ओहो  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nझगड़ा-झंझट सभ िबसरै छी  \n  \n*माधgआफफा धg3ॉऊम -आठ टा दीघधg3ए। सभ पधg3एँितमे  \n□पंकज चौधरी \" नवलधgआफ7ी\" \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nबाल  गजल-२ \n  \nदेख भेलै भोर भैया \nआब आलस छोड़ भैया \n  \nदाय-बाबा माय-बाबू \nलाग सभके गोर भैया \n  \nगाछ नीमक ऊँच बड़ छै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nचिढ़ क’ दतमिन तोड़ भैया \n  \nधो क’ मुँह चल ने नहा ली \nभूख मारय जोर भैया \n  \nदािल बेशी भात ले कम \nखूब खो ितलकोर भैया \n  \nखा क’ पुिन पोथी ल’ बैसी \nचल पढ़ै छी थोड़ भैया \n  \nचल चलै छी खेल खेलब \nबिन िसपाही-चोर भैया \n  \nई िसनेहक ताग किहयो \nहोय नै कमजोर भैया \n  \nतॲ “नवल” भैया हमर छधg37छ \nहम बिहिनया तोर भैया \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \n*बहरे रमल/माधgआफफा धg3ॉऊम -२१२२+२१२२ \n□पंकज चौधरी “ नवलधgआफ7ी” \n  \n  \n  \nबाल  गजल-३ \n  \nचार पर कुचरैत कौआ  \nसभ सनेशा दैत कौआ  \n  \nटाट पर बैसल त' कखनो  \nमेघमे उमकैत कौआ  \n  \nतािक गोपी लोल मारै  \nगाछ पर फुधg3ॉॉकैत कौआ   \n  \nकाग दस टा मूस एगो  \nतािह लै झगड़ैत कौआ  \n  \nछीन हाथक सभ िजलेबी   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nउड़ल पुिन बहसैत कौआ  \n  \nऐंठ बासन देिख दौगल \nअधg3ॉआ  लै तरसैत कौआ    \n  \nभोज आँगन भाग जागै  \nपात पर लुधकैत कौआ  \n  \nसूपमे खुधg3।ऊी पसारल   \nदाय छिथ उड़बैत कौआ  \n  \nदेिख सूतल दाय के पुिन  \nसूप िदस ससरैत कौआ  \n  \n\"नवल\" कागक अजब लीला  \nलोक के नचबैत कौआ  \n  \n*बहरे रमल/माधgआफफा धg3ॉऊम -२१२२+२१२२ \n□पंकज चौधरी \" नवलधgआफ7ी\" \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n२ \nअिमत िम/gह।7  \nकिरयन ,सम/gइगछतीपुर , िमिथला ,िबहार  \nअिमत िमधgआफ7  \nबाल किवता \n1 \n \nपतंग बनाबै रे \n \nपधg3ॉआी कागत फाड़ै रे \nसुधg3ॉआर पतंग बानबै रे \nमैदासँ बाटी भरै रे \nलाल आिगपर बरकाबै रे \nलस-लस लेइ बनाबै रे \nझाधgआएँक काठी आनै रे \nसीधा आ गोल राखै रे \nकागतक िचधgआऊछपी साटै रे \nलधgआऊँबा कागत काटै रे \nकोणपर पुँछरी बनाबै रे \nबहुते धागा आनै रे \nदू िदश भूर करै रे \nचल गुधg3ॉएडीकधgआँ3 नाथै रे \nकिनये काल सुखाबै रे \nदैवा पवन बहाबै रे \nचल पतंग उड़ाबै रे \nबाधे बाधे दौड़ै रे \nअधgआऊँबरमे पतंग नाचै रे \nनीधgआ7ँचा हमहूँ सब गाबै रे \nसब िमल पतंग बनाबै रे \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n \n \n२ \nबाबाकधgआँ3 \n \nमोटका लाठी बाबाकधgआँ3 \nबड़का बाटी बाबाकधgआँ3 \nघर आँगन गुँिज रहल \nधgआएआेम भरल हँसी बाबाकधgआँ3 \n \nभरल चुनौटी बाबाकधgआँ3 \nकान कनैठी बाबाकधgआँ3 \nनव नव सबकसँ छै भरल \nसबटा देल पोथी बाबाकधgआँ3 \n \nकुतधg3एफ -धोती बाबाकधgआँ3 \nकधgआॉ3ठीक मोती बाबाकधgआँ3 \nएखनो सबटा इयाद अिछ \nिखधg3छँसा-िपहानी बाबाकधgआँ3 \n \nडधg3ए3र झूकल बाबाकधgआँ3 \nदधg3ए3त टूटल बाबाकधgआँ3 \nकिहया एिथन भगवान घरसँ \nकते साल भेल देखल बाबाकधgआँ3 \n \n३ \n \nउसनल अधgआॉ3डाक धgआॉॉयाय  \n \nएकटा राजा टुनटुन पूरमे \nराज करै छल बड नीकसँ \nएक िदन घटलै अजगुत घटना \nसोनमाकधgआँ3 पकड़ने एलै कोनमा \nकोनमा कहलक सोनमाकधgआँ3 देखू सरकार   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \nचोरा कऽ खेलक उसनल अधgआॉ3डा राित अधgआॉॉहार  \nअधgआॉ3डासँ मूगधg3एॉ बहरैतै \nओिहसँ बहुते मुगधg3एॉ होइतै \nबेच बेच खूब पाइ कमैतॱ \nबड़का गाड़ी बंगला िकिनतॱ \nएकरा िदऔ सजा कड़ाइ \nहमरा िदआबू सबटा पाइ \n \nराजा बहुते सोचमे पड़ल \nिधयानसँ सबटा गप बूझल \nबूिझ गेल कोनमाकधgआँ3 चािल  \nबूिधक काल चलेलक हािल-हािल \nराजा कहलक सून रै कोनमा \nदौड़ल चिल जो अपन अंगना \nबबूरक गाछपर आम छै फरल \nतोड़ने आबधg37छ सबटा पाकल  \n \nकोनमाकधgआँ3 मधg3ए3था चकरेलै \nबबूरमे आम कतऽसँ एलै \nराजाकधgआँ3 िनज शंका कहलक  \nराज तखन गप बूझेलक \nजिहना बबूरमे नै आम फड़ै छै \nतिहना उसनल अधgआॉ3डासँ नै मुगधg3एॉ जनमै छै \nकोनमा मानलक अपन गलती \nसोनमासँ भऽ गेलै दोधg3छँती \nधgआॉॉयाय देिख बड ताली बाजल  \nनधg3ए3गिर दािब कऽ कोनमा भागल  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतंgधअषय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n \nबंg2ऐएचा लोकिन ंgध25ारा ंgधअएमरणीय ंgधअ2लोक \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n१.धgआएआातः काल धgँछऊधg33आमुहूधgआफँधg3ए। (सूयधg37एदयक एक घंटा पिहने) सवधg3ए।धgआएआथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई धg3छआलोक \nबजबाक चाही। \nकराधg3ऊ।े वसते लधg3फछमीः करमधgआॉ7ये सरधg3छँवती।  \nकरमूले िधg3छँथतो धgँछऊधg33आा धgआएआभाते करदशधg3ए।नम्॥  \nकरक आगधg3ए3 लधg3फछमी बसैत छिथ , करक मधgआॉ7यमे सरधg3छँवती, करक मूलमे धgँछऊधg33आा िधg3छँथत छिथ। भोरमे तािह धg3आफारे \nकरक दशधg3ए।न करबाक थीक।  \n२.संधgआॉ7या काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले िधg3छँथतो धgँछऊधg33आा दीपमधgआॉ7ये जनादधg3ए।नः।  \nदीपाधg3ऊ।े शधg3।3रः धgआएआोधgआ7छधgआफँः सधgआॉॉधgआॉ7याधgआ7एयोितनधg3ए।मोऽधg3छँतुते॥  \nदीपक मूल भागमे धgँछऊधg33आा, दीपक मधgआॉ7यभागमे जनादधg3ए।न (िवधg3छ3णु) आऽ दीपक अधg3ऊ। भागमे शधg3।3र  िधg3छँथत छिथ। हे \nसंधgआॉ7याधgआ7एयोित ! अहधg3ए3कधgआँ3 नमधg3छँकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं धg3छँकधgआॉॉदं हनूमधgआॉॉतं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः धg3छँमरेिधg3ॉआधgआॉँयं दुःधg3छँवधgआऊएधg3छँतधg3छँय नधg3छआयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमारधg3छँवामी, हनूमान्, गधgआएँड़ आऽ भीमक धg3छँमरण करैत छिथ , हुनकर दुःधg3छँवधgआऊए \nनधgँ।ए भऽ जाइत छिधgआॉॉह।  \n४. नहेबाक समय- \nगधg3।फे च यमुने चैव गोदाविर सरधg3छँवित।  \nनमधg3ए।दे िसधgआॉॉधु कावेिर जलेऽिधg3छँमन् सिधg3ॉआिधं कुधgआएफ॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सरधg3छँवती, नमधg3ए।दा, िसधgआॉॉधु आऽ कावेरी  धार। एिह जलमे अपन सािधg3ॉआधgआॉ7य िदअ।  \n५.उधgआफँरं यधgआॉँसमुधgँछएधg3छँय िहमाधgँछएेधgआफएैव दिधgआफआणम्।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nवषधg3ए।ं तत् भारतं नाम भारती यधgआफफ सधgआॉॉतितः॥  \nसमुधgँछएक उधgआफँरमे आऽ िहमालयक दिधgआफआणमे भारत अिछ आऽ ओतुका सधgआॉॉतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अहधgआऊॉया धgँछएौपदी सीता तारा मधgआॉ3डोदरी तथा।  \nपधgआ7ॉचकं ना धg3छँमरेिधg3ॉआधgआॉँयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अहधgआऊॉया, धgँछएौपदी, सीता, तारा आऽ मधgआॉ3दोदरी, एिह पधg3ए3च साधgआॉ7वी-धg3छँधgआफफीक धg3छँमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप नधgँ।ए भऽ जाइत छिधgआॉॉह।  \n७.अधgआफॉधgआॉँथामा बिलधg3छ।यधg3एफसो हनूमधg3एँधgआफए िवभीषणः।  \nकृपः परशुरामधgआफए सधgआऊछतैते िचरधg3।7ीिवनः॥  \nअधgआफॉधgआॉँथामा, बिल, धg3छ।यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचायधg3ए। आऽ परशुराम - ई सात टा िचरधg3।7ीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सुधgआएआीता देवी िशखर वािसनी \nउधg3ऊ।ेन तपसा लधgआऊआधो यया पशुपितः पितः।  \nिसिधg3आछः साधgआॉ7ये सतामधg3छँतु धgआएआसादाधgआॉॉतधg3छँय धूजधg3ए।टेः  \nजाधgँआऊवीफेनलेखेव यधgआॉॉयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदानधgआॉॉद न मे बाला सरधg3छँवती।  \nअपूणधg37। पंचमे वषधg37। वणधg3ए।यािम जगधgआॉँधgआफफयम् ॥  \n१०. दूवइgू65इgग5गत मंइgग55 (शुधgआ7छल यजुवधg37।द अधgआॉ7याय २२, मंधgआफफ २२) \nआ धgँछऊधg33आिधg3ॉआधgआॉँयधg3छँय धgआएआजापितॠधg3ए।िषः। िलंभोधgआ7छधgआफँा देवताः। धg3छँवराडुधgआॉँकृितधg3छआछधgआॉॉदः। षधg3ॉएजः धg3छँवरः॥  \nआ धgँछऊधg33आ॑न् धgँछऊाधg33आ॒णो धgँछऊ॑धg33आवचधg3ए।॒सी जा॑यता॒मा रा॒धg3छ3धg3ऊऊे रा॑ज॒धgआॉॉयः शुरे॑ऽइषधg3छ।यो॒ऽितधg3छ।या॒धी म॑हार॒थो जा॑यतधg3एँ॒ दोधgआ7आधgँछ7ॴ \nधे॒नुवधg37एढा॑न॒धg3ॉएवाना॒शुः सिधgआऊछतः॒ पुर॑िधgआॉॉध॒यधg37एवा॑ िज॒धg3छ3णू र॑थे॒धgँ।7ाः स॒भेयो॒ युवाधg3छँय यज॑मानधg3छँय वी॒रो जा॒यतधg3एँ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒जधg3ए।धgआॉॉयॲ वषधg3ए।तु॒ फल॑वधgआॉँयो न॒ऽओष॑धयः पधgआ7ँयधgआॉॉतधg3एँ योगेधgआफआ॒मो नः॑ कधgआऊॉपताम्॥ २२॥ \nमधgआॉॉधgआफफाथधg3एफः िसधg3आछयः सधgआॉॉतु पूणधg3एफः सधgआॉॉतु मनोरथाः। शधgआफफूणधg3एँ बुिधg3आछनाशोऽधg3छँतु िमधgआफफाणामुदयधg3छँतव।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nॐ दीघधg3एफयुभधg3ए।व। ॐ सौभाधgआ7आयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयोधgआ7आय आ ’ सवधg3ए।धgआफ3 िवधg3आँाथधg3एॉ उधgआॉँपधg3ॉआ होिथ , आ’ शुधgआफफुकधgआँ3 नाश कएिनहार सैिनक उधgआॉँपधg3ॉआ \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे सधgआफआम होिथ आ ’ घोड़ा धgआॉँविरत धgआएफपधgआँ3 \nदौगय बला होए। धg3छँधgआफफीगण नगरक नेतृधgआॉँव करबामे सधgआफआम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूणधg3ए। भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृधgआॉँव देबामे सधgआफआम होिथ। अपन देशमे जखन आवधg3छआयक होय वषधg3एफ होए आ ’ औषिधक- बूटी सवधg3ए।दा पिरपधgआ7छव \nहोइत रहए। एवं धg3ॉऊमे सभ तरहधgआँ3 हमरा सभक कधgआऊॉयाण होए। शधgआफफुक बुिधg3आछक नाश होए आ ’ िमधgआफफक उदय होए॥  \nमनुधg3छ3यकधg37छ कोन वधg3छँतुक इधgआ7ँछा करबाक चाही तकर वणधg3ए।न एिह मंधgआफफमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलुधgआऊछतोपमालधgँ37कार अिछ।  \nअधgआॉॉवय - \nधgँछऊधg33आ॑न् - िवधg3आँा आिद गुणसँ पिरपूणधg3ए। धgँछऊधg33आ  \nरा॒धg3छ3धg3ऊऊे - देशमे \nधgँछऊ॑धg33आवचधg3ए।॒सी-धgँछऊधg33आ िवधg3आँाक तेजसँ युधgआ7छधgआफँ  \nआ जा॑यतधg3एँ॒- उधgआॉँपधg3ॉआ होए  \nरा॑ज॒धgआॉॉयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइषधg3छ।यो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽितधg3छ।या॒धी-शधgआफफुकधgआँ3 तारण दय बला \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदोधgआ7आधgँछ7ॴ-कामना(दूध पूणधg3ए। करए बाली) \nधे॒नुवधg37एढा॑न॒धg3ॉएवाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी वधg37एढा॑न॒धg3ॉएवा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-धgआॉँविरत  \nसिधgआऊछतः॒-घोड़ा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \nपुर॑िधgआॉॉध॒यधg37एवा॑- पुर॑िधgआॉॉध॒- धg3छ।यवहारकधgआँ3 धारण करए बाली यधg37एवा॑-धg3छँधgआफफी \nिज॒धg3छ3णू-शधgआफफुकधgआँ3 जीतए बला \nर॑थे॒धgँ।7ाः -रथ पर िधg3छँथर  \nस॒भेयो॒-उधgआफँम सभामे \nयुवाधg3छँय -युवा जेहन \nयज॑मानधg3छँय -राजाक राधgआ7एयमे \nवी॒रो-शधgआफफुकधgआँ3 परािजत करएबला \nिनका॒मे-िन॑कामे-िनधgआफएययुधgआ7छधgआफँ कायधg3ए।मे \nनः-हमर सभक \nप॒जधg3ए।धgआॉॉयॲ-मेघ \nवषधg3ए।तु॒-वषधg3एफ होए  \nफल॑वधgआॉँयो-उधgआफँम फल बला \nओष॑धयः-औषिधः \nपधgआ7ँयधgआॉॉतधg3एँ- पाकए \nयोगेधgआफआ॒मो-अलधgआऊ3य लधgआऊ3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक रधgआफआा \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nकधgआऊॉपताम्-समथधg3ए। होए  \nिधg3ऊ।िफथक अनुवाद - हे धgँछऊधg33आण , हमर राधgआ7एयमे धgँछऊाधg33आण नीक धािमधg3ए।क िवधg3आँा बला, राजधgआॉॉय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला जधgआॉॉतु, उधg3आँमी नारी होिथ। पाजधg3ए।धgआॉॉय आवधg3छआयकता पड़ला पर वषधg3एफ देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपिधgआफँ अिजधg3ए।त /संरिधgआफआत करी।  \n 8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \n8.1 to 8.3 MAITHILI LITERATURE IN ENGLISH  \n8.1.1.The Comet   -GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary  \n8.1.2.The_Science_of_Words- GAJENDRA THAKUR translated by the author \nhimself  \n8.1.3.On_the_dice-board_of_the_millennium- GAJENDRA THAKUR translat ed by \nJyoti Jha chaudhary  \n8.1.4.NAAGPHANS (IN ENGLISH)- SHEFALIKA VERMA translated by Dr. Rajiv \nKumar Verma and Dr. Jaya Verma  \nSend your comments to ggajendr a@videha.com    \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंिधgआ7आलश -मैिथली -कोष  / मैिथली - इंिधgआ7आलश -कोष   धgआएआोजेधgआ7छटकधgआँ3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई- मेल धg3आफारा \nggajendra@videha.com \nपर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथल ी भाषा -वैंg25धािनक लोकिन ंgध25ारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा संg29एपादन \nपांgध85यंgध89म  \n  \n१.नेपाल  आ भारतक मैिथल ी भाषा -वैंg25धािनक लोकिन ंgध25ारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वै/gह।इािनक  लोकिन इgूग5ारा बनाओल मानक   उइgग74चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाधg3छँधgआफफी डा. रामावतार यादवक धारणाकधgआँ3 पूणधg3ए। धgआएफपसँ सधg3।फ लऽ  िनधधg3एफिरत )  \nमैिथलीमे उंg2ऐएचारण तथा लेखन  \n  \n१.पइgग7ओचमाइgग5गर आ अनुइgू04वार : पधgआ7ॉचमाधgआफआराधgआॉॉतगधg3ए।त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संधg3छँकृत भाषाक अनुसार \nशधgआऊआदक अधgआॉॉतमे जािह वगधg3ए।क अधgआफआर रहैत अिछ ओही वगधg3ए।क पधgआ7ॉचमाधgआफआर अबैत अिछ। जेना-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nअधg3।3 (क वगधg3ए।क रहबाक कारणे अधgआॉॉतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपधgआ7ॉच (च वगधg3ए।क रहबाक कारणे अधgआॉॉतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखधgआॉ3ड (ट वगधg3ए।क रहबाक कारणे अधgआॉॉतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिधgआॉॉध  (त वगधg3ए।क रहबाक कारणे अधgआॉॉतमे न् आएल अिछ। ) \nखधgआऊँभ (प वगधg3ए।क रहबाक कारणे अधgआॉॉतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुधg3ए।धgआ7छत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पधgआ7ॉचमाधgआफआरक बदलामे अिधकधg3एँश जगहपर अनुधg3छँवारक धgआएआयोग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। धg3छ।याकरणिवद पिधgआॉ3डत गोिवधgआॉॉद झाक कहब छिन जे \nकवगधg3ए।, चवगधg3ए। आ टवगधg3ए।सँ पूवधg3ए। अनुधg3छँवार िलखल जाए तथा तवगधg3ए। आ पवगधg3ए।सँ पूवधg3ए। पधgआ7ॉचमाधgआफआरे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अधgआॉॉत तथा कधgआऊँपन। मुदा िहधgआॉॉदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकधgआँ3 निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अधgआॉॉत आ कधgआऊँपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ। \nनवीन पधg3आछित िकछु सुिवधाजनक अवधg3छआय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ धg3छँथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर हधg3छँतलेखन वा मुधgँछएणमे अनुधg3छँवारक छोट सन िबधgआॉॉदु धg3छँपधgँ।ए निह भेलासँ अथधg3ए।क अनथधg3ए। होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनुधg3छँवारक धgआएआयोगमे उधgआ7ँचारण -दोषक सधgआऊँभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथधg3ए। \nकसँ लऽ कऽ पवगधg3ए। धिर पधgआ7ॉचमाधgआफआरेक धgआएआयोग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ धgआफ3 धिरक अधgआफआरक सधg3।फ \nअनुधg3छँवारक धgआएआयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ़  : ढ़क उधgआ7ँचारण “र् ह”जकधg3ए3 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उधgआ7ँचारण हो ओतऽ माधgआफफ ढ़ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढधg3।फ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, सधg3ए3ढ़ , गाढ़, रीढ़, चधg3ए3ढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। \nउपयुधg3ए।धgआ7छत शधgआऊआद सभकधgआँ3 देखलासँ ई धg3छँपधgँ।ए होइत अिछ जे साधारणतया शधgआऊआदक शुधgआएफमे ढ आ मधgआॉ7य तथा अधgआॉॉत मे \nढ़ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड़क सधgआॉॉदभधg3ए। सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उधgआ7ँचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब धgआएफपमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उधgआ7ँचारण : बैधg3आँनाथ , िबधg3आँा, नब, देबता, िबधg3छ3णु, बंश, बधgआॉॉदना आिद। एिह सभक धg3छँथानपर धg3ॉऊमशः \nवैधg3आँनाथ , िवधg3आँा, नव, देवता, िवधg3छ3णु, वंश, वधgआॉॉदना िलखबाक चाही। सामाधgआॉॉयतया व उधgआ7ँचारणक लेल ओ धgआएआयोग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य” क उधgआ7ँचारण “ज” जकधg3ए3 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उधgआ7ँचारणमे यधgआफ3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शधgआऊआद \nसभकधgआँ3 धg3ॉऊमशः यधgआफ3 , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतधg3ए।नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nधgआएआाचीन वतधg3ए।नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतधg3ए।नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाधgआॉॉयतया शधgआऊआदक शुधgआएफमे ए माधgआफफ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शधgआऊआद सभक \nधg3छँथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक धgआएआयोग निह करबाक चाही। यधg3आँिप मैिथलीभाषी थाधgआएफ सिहत िकछु \nजाितमे शधgआऊआदक आरधgआऊँभोमे “ए”कधgआँ3 य किह उधgआ7ँचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य” क धgआएआयोगक सधgआॉॉदभधg3ए।मे धgआएआाचीने पधg3आछितक अनुसरण करब उपयुधgआ7छत मािन एिह पुधg3छँतकमे ओकरे धgआएआयोग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुधgआएफहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसवधg3ए।साधारणक उधgआ7ँचारण -शैली यक अपेधgआफआा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nशधgआऊआदकधgआँ3 कैल, हैब आिद धgआएफपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए” क धgआएआयोगकधgआँ3 बेसी समीचीन धgआएआमािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक धgआएआाचीन लेखन -परधgआऊँपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शधgआऊआदक पाछधg3ए3 \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तधgआॉँकालिह , चोधg3आएिह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक धg3छँथानपर एकार एवं हुक धg3छँथानपर ओकारक धgआएआयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- \nहुनके, अपनो, तधgआॉँकाले, चोधg3आएे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकधg3एँशतः षक उधgआ7ँचारण ख होइत अिछ। जेना- षधg3ॉएयधgआॉॉधgआफफ (खड़यधgआॉॉधgआफफ ), \nषोडशी (खोड़शी), षधg3ॉँकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), सधgआॉॉतोष (सधgआॉॉतोख ) आिद। \n  \n८.इgगओ7विन -लोप  : िनधg3छऊिलिखत अवधg3छँथामे शधgआऊआदसँ धgआॉ7विन -लोप भऽ जाइत अिछ:  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \n(क) िधg3ॉऊयाधgआॉॉवयी धgआएआधgआॉँयय अयमे य वा ए लुधgआऊछत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उधgआ7ँचारण दीघधg3ए। भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आगधg3ए3 लोप -सूचक िचधgँआऊ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। \nपढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। \n(ख) पूवधg3ए।कािलक कृत आय (आए) धgआएआधgआॉँययमे य (ए) लुधgआऊछत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) धg3छँधgआफफी धgआएआधgआॉँयय इक उधgआ7ँचारण िधg3ॉऊयापद , संधgआफ3ा, ओ िवशेषण तीनूमे लुधgआऊछत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतधg3ए।मान कृदधgआॉॉतक अिधgआॉॉतम त लुधgआऊछत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िधg3ॉऊयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुधgआऊछत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िधg3ॉऊयापदीय धgआएआधgआॉँयय धgआॉॉह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणधg3ए। धgआएफप : छिधgआॉॉह , कहलिधgआॉॉह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणधg3ए। धgआएफप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \n९.इgगओ7विन इgू04थानाइgगओओतरण  : कोनो-कोनो धg3छँवर -धgआॉ7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ धg3एछधg3छँव इ आ उक सधgआऊँबधgआॉॉधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शधgआऊआदक मधgआॉ7य वा अधgआॉॉतमे जँ \nधg3एछधg3छँव इ वा उ आबए तँ ओकर धgआॉ7विन धg3छँथानाधgआॉॉतिरत भऽ एक अधgआफआर आगधg3ए3 आिब जाइत अिछ। जेना- शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तधgआॉँसम शधgआऊआद \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिधg3छआमकधgआँ3 रइधg3छआम आ सुधधg3एँशुकधgआँ3 सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलइgगओओत (◌्)क इgग6गयोग  : मैिथली भाषामे सामाधgआॉॉयतया हलधgआॉॉत (◌्)क आवधg3छआयकता निह होइत अिछ। कारण जे \nशधgआऊआदक अधgआॉॉतमे अ उधgआ7ँचारण निह होइत अिछ। मुदा संधg3छँकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तधgआॉँसम ) \nशधgआऊआद सभमे हलधgआॉॉत धgआएआयोग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामाधgआॉॉयतया सधgआऊँपूणधg3ए। शधgआऊआदकधgआँ3 मैिथली भाषा सधgआऊँबधgआॉॉधी \nिनअम अनुसार हलधgआॉॉतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा धg3छ।याकरण सधgआऊँबधgआॉॉधी धgआएआयोजनक लेल अधgआॉँयावधg3छआयक धg3छँथानपर \nकतहु-कतहु हलधgआॉॉत देल गेल अिछ। धgआएआधg3छँतुत पोथीमे मिथली लेखनक धgआएआाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन पधgआफआ सभकधgआँ3 समेिट कऽ वणधg3ए।-िवधgआॉॉयास कएल गेल अिछ। धg3छँथान आ समयमे बचतक सधg3।फिह हधg3छँत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिधgँ।एसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणधg3ए।-िवधgआॉॉयास िमलाओल गेल अिछ। वतधg3ए।मान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पयधg3ए।धgआॉॉतकधgआँ3 आन भाषाक माधgआॉ7यमसँ मैिथलीक धgआफ3ान लेबऽ पिड़ रहल पिरधgआएआेधg3फछयमे लेखनमे सहजता \nतथा एकधgआएफपतापर धgआॉ7यान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल  िवशेषता सभ कुिधgआॉ3ठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक- मधgआॉ3डल सचेत अिछ। धgआएआिसधg3आछ भाषाशाधg3छँधgआफफी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुसधgआॉॉधानमे एहन अवधg3छँथा िकधg3ॉआहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छधg3ए3हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाधg3छँधgआफफी डा. रामावतार यादवक धारणाकधgआँ3 पूणधg3ए। धgआएफपसँ सधg3।फ लऽ  िनधधg3एफिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना /gइह।ारा िनध/gइआ।िरत मैिथली लेखन -शैली \n \n१. जे शधgआऊआद मैिथली-सािहधgआॉँयक धgआएआाचीन कालसँ आइ धिर जािह वधgआफँधg3ए।नीमे धgआएआचिलत अिछ , से सामाधgआॉॉयतः तािह \nवधgआफँधg3ए।नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथधg3ए।- \n \nधg3ऊ।ाधg333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \nअिछ  \n \nअधg3ऊ।ाधg333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी  \nिठमा, िठना, ठमा  \nजेकर, तेकर  \nितनकर। ( वैकिधgआऊॉपक धgआएफपधgआँ3 धg3ऊ।ाधg333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनधg3छऊिलिखत तीन धgआएआकारक धgआएफप वैकिधgआऊॉपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. धgआएआाचीन मैिथलीक ‘धgआॉॉह ’ धgआॉ7विनक धg3छँथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिधgआॉॉह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ धg3छँपधgँ।एतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उधgआ7ँचारण इधgँ।ए हो। यथा- \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इधgआॉँयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनधg3छऊिलिखत शधgआऊआद एिह धgआएफपे धgआएआयुधgआ7छत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. धg3छफधg3एआधg3छँव इकारधg3एँत शधgआऊआदमे ‘इ’ के लुधgआऊछत करब सामाधgआॉॉयतः अधg3ऊ।ाधg333 िथक। यथा- धg3ऊ।ाधg333 देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुधg3छ3य माधgआफफमे)।  \n \n७. धg3छँवतंधgआफफ धg3एछधg3छँव ‘ए’ वा ‘य’ धgआएआाचीन मैिथलीक उधg3आछरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक धgआएआयोगमे \nवैकिधgआऊॉपक धgआएफपधgआँ3 ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइधgआॉँयािद।  \n \n८. उधgआ7ँचारणमे दू धg3छँवरक बीच जे ‘य’ धgआॉ7विन धg3छँवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे धg3छँथान वैकिधgआऊॉपक धgआएफपधgआँ3 देल \nजाय। यथा- धीआ, अढ़ैआ, िवआह, वा धीया, अढ़ैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक धg3छँवतंधgआफफ धg3छँवरक धg3छँथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक धg3छँवर। यथा:- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिधgआ7छधgआफँक िनधg3छऊिलिखत धgआएफप धg3ऊ।ाधg333 :- हाथकधgआँ3, हाथसँ, हाथधgआँ3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुधg3छँवार \nसवधg3ए।था धgआॉँयाधgआ7एय िथक। ‘क’ क वै किधgआऊॉपक धgआएफप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \n \n११. पूवधg3ए।कािलक िधg3ॉऊयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अधg3छ।यय वैकिधgआऊॉपक धgआएफपधgआँ3 लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. मधg3ए3ग , भधg3ए3ग आिदक धg3छँथानमे माङ , भाङ इधgआॉँयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अधg3आछधg3ए। ‘न’ ओ अधg3आछधg3ए। ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथधg3ए। अधg3आछधg3ए। ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुधg3छँवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अधg3।3 , वा अंक, अधgआ7ॉचल वा अंचल , कधgआॉ3ठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचधgँआऊ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिधgआ7छतक संग अकारधg3एँत धgआएआयोग कएल जाय। यथा:- धgआफ7ीमान्, \nिकंतु धgआफ7ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल का रक िचधgँआऊ शधgआऊआदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुधgआ7छत िवभिधgआ7छतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसककधgआँ3 चधgआॉॉधgँछएिबधgआॉॉदु धg3आफारा धg3छ।यधgआ7छत कयल जाय। परंतु मुधgँछएणक सुिवधाथधg3ए। िह समान जिटल माधgआफफापर \nअनुधg3छँवारक धgआएआयोग चधgआॉॉधgँछएिबधgआॉॉदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणधg3ए। िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समधg3छँत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड़ क’ ,  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शधgआऊआदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी धgआएफपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु ंg28ऐविनक लेल नवीन िचंg288ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू ंg28ऐविनक बदला \nपूवंgध6षवत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ ंgधअषयंg2ऐअत कएल जाय।  \n \nह./- गोिवंg288द झा ११/८/७६ ंg25ऐीकांg288त ठाकुर ११/८/७६ सुरेंg288ंgएअ6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा स/gहघछपादन पा/gइठ।य/gइठघम    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \n२.१. उ/gह7छचारण िनद/gइ7ड़श : ( बो/gहघठड कएल /gहआ।प /gइघड़ा/gइइइ ):-     \nदइgगओओत न क उइgग74चारणमे दइgू6ूतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उइgग74चारणमे जीह मूधइgू65मे सटत (नै \nसटैए तँ उइgग74चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालइgू01य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधइgू65सँ आ दइgगओओत समे दइgू6ूतसँ \nसटत। िनशइgू6ू , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कइgग4ू वैिदक संइgू04कृत जकइgू6ू ख सेहो उइgग74चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषइgू65 , दोष। य अनेको इgू04थानपर ज जकइgू6ू उइgग74चिरत होइत अिछ आ ण ड़ जकइgू6ू \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उ/gह7छचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उ/gह7छचारण ब , श क उ/gह7छचारण स आ य क उ/gह7छचा रण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना इgू60इgू04व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाइgग5गरमे इgू60इgू04व इ \nअइgग5गरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहइgगओओदीमे एकर दोषपूणइgू61 उइgग74चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशइgग5गा पइgूग0ितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उइgग74चारण दोषपूणइgू61 ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उ/gह7छचारण ) \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उ/gह7छचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उ/gह7छचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माइgग55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकइgग4ू संयुइgग70ताइgग5गर इgग65पमे गलत इgग65पमे इgग6गयुइgग70त आ उइgग74चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कइgग4ू री  इgग65पमे उइgग74चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क इgग6गयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ इgग4ओ धिर अ \nसिइgग94मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उइgग74चारण काल हलइgगओओत युइgग70त शइgग9गदक अइgगओओतक उइgग74चारणक इgग6गवृिइgग54 \nबढ़ल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अइgगओओतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककइgग4ू बजैत सुनबिइgगओओह - मनोजऽ, \nवाइgू04तवमे ओ अ युइgग70त ज् = ज बजै छिथ। \nफेर इgग5ू अिछ ज् आ ञ क संयुइgग70त मुदा गलत उइgग74चारण होइत अिछ - इgग7गय। ओिहना इgग5ग अिछ क् आ ष क \nसंयुइgग70त मुदा उइgग74चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुइgग70त अिछ इgग57 ( जेना इgग57िमक ) आ स् आ र क \nसंयुइgग70त अिछ इgग6ू (जेना िमइgग6ू )। इgग55 भेल त +र ।  \nउइgग74चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकइgू65इव  http://www.videha.co.in/\n पर उपलइgग9गध अिछ।  फेर क/gहछइ / सँ \n/ पर  पूवइgू61 अइgग5गरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अइgगओओय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली /gहआहयु/gह7गत \nक/gहआ।।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उ/gह7छचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथइgू61 िभइgूओगता सेहो , जेना से कइgग94मो जगहमे पािकइgू61ंग करबाक अइgग9ूयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाइgू09ा ई इg401ाइवर कनाट इgग90लेसक पािकइgू61ंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उइgग74चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उइgग74चारण संजोगने) \nक/gहछइ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क /gहआहयोग ग/gइहछमे नै क/gहआ। , प/gइहछमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उ/gह7छचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उ/gह7छचारण ) \nचइgगओओइg406िबइgगओओदु आ अनुइgू04वार - अनुइgू04वारमे कंठ धिरक इgग6गयोग होइत अिछ मुदा चइgगओओइg406िबइgगओओदुमे नै। चइgगओओइg406िबइgगओओदुमे कनेक \nएकारक सेहो उइgग74चारण होइत अिछ - जेना रामसँ- (उइgग74चारण राम सऽ )  रामकइgग4ू- (उइgग74चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकइgग4ू जेना रामकइgग4ू भेल  िहइgगओओदीक को (राम को)- राम को= रामकइgग4ू \nक जेना रामक भेल िहइgगओओदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहइgगओओदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहइgगओओदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गइgूग4मे) ए◌े चाइgग65 शइgग9गद सबहक इgग6गयोग अवइgू64िछत।  \nके दोसर अथइgू71ँ इgग6गयुइgग70त भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिइgग70त “क”क बदला एकर इgग6गयोग अवइgू64िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उइgग74चारण आ लेखन - नै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \n  \nइgगओ4इgगओ4व क बदलामे इgगओ4व जेना महइgगओ4वपूणइgू61 (महइgगओ4इgगओ4वपूणइgू61 नै) जतए अथइgू61 बदिल जाए ओतिह माइgग55 तीन अइgग5गरक \nसंयुइgग70ताइgग5गरक इgग6गयोग उिचत। सइgग94पित - उइgग74चारण स इgग94प इ त (सइgग94पिइgग54 नै- कारण सही उइgग74चारण आसानीसँ \nसइgग94भव नै)। मुदा सवइgू76इgग54म (सवइgू76तम नै)। \nरािइgू0ूइgू99य (राइgू0ूइgू99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथइgू61 पिरवतइgू61न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथ/gइआड़ पिरवत/gइआड़न ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएब/gहछइ/ बैसब/gहछइ \nपँचभइय/gइआइ  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे इgू60इgू04व आ दीघइgू61क माइgग55ाक इgग6गयोग अनुिचत ) \nजक/gइआइ / जेकइgू6ू  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड़ /  \nबड़ी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \nरहल/gहछइ/ पिहरतैँ \nहमहॴ/ अहॴ \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गइgूग4मे इgग6गयोगक आवइgू0गयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथइgू61 पिरइgू01इgू6गतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कइgग4ू, सँ, पर (शइgग9गदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शइgग9गदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिइgग70त संग \nरहलापर पिहल िवभिइgग70त टाकइgग4ू सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा , दूटा (मुदा कए टा) \nिबकारीक इgग6गयोग शइgग9गदक अइgगओओतमे, बीचमे अनावइgू0गयक इgग65पइgग4ू नै। आकाराइgगओओत आ अइgगओओतमे अ क बाद िबकारीक इgग6गयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोइgू04इgू99ोफीक इgग6गयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माइgग55 फॉइgगओओटक तकनीकी इgगओओयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संइgू04कृत इgग65प ऽ अवइgू91ह कहल जाइत अिछ आ वतइgू61नी आ उइgग74चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ/ \nरिह सकैत अिछ (उइgग74चारणमे लोप रिहते अिछ )। मुदा अपोइgू04इgू99ोफी सेहो अंइgू91ेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \nआ इgग60इgू70चमे शइgग9गदमे जतए एकर इgग6गयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उइgग74चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोइgू04इgू99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोड़ैत अिछ , से एकर इgग6गयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी इgग65पइgग4ू सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nक/gहछइ (के निह) मे (अनु/gइगछवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nस/gइआइझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास इgग6गयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n97 \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वा/gह7गयक अंतमे /gइघड़ा/gइइइ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nत/gइ7इ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छि/gहठठ ह   ...  \nसमए  शइgग9ग द क संग जखन कोनो िव भिइgग70 त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इइgगओ4 या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिइgग70 त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इइgगओ4 या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98 \n \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nत/gइ7इ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै   \nछिन / छि/gहठठ ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा स/gहघछपादन पा/gइठ।य/gइठघम   \nनीचइgू6ूक सूचीमे देल िवकइgग9ओपमेसँ लइgू7ूगुएज एडीटर इgूग5ारा कोन इgग65प चुनल जेबाक चाही : \nबोइgग9ओड कएल इgग65प इgू91ाइgूूू :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n99 \n \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला/ करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला वला (पुइgग65ष ), वाली (इgू04 इgग55ी ) ९ \n.  \nआ/gइठइल आं/gह7हल  \n१०. /gहआहायः  इgग6गायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिख/gहठठह  देलिकइgगओओह , देलिखन   \n१४. \nदेखलि/gहठठह देखलिन / देखलै/gहठठह  \n१५. छिथ/gहठठह / छलिइgगओओह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100 \n \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढ़इन बढ़ि/gहठठह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवइgू61नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फ/gइआइिग /फािइgू15 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलि/gहठठह /केलिन /कयलिइgगओओह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n101 \n \n३२. इहो/ ओहो  \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघ/gइआठकारा/gहठठतमे ऽ विज/gइआड़त )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n102 \n \n४९.  \nअहॴक/gहछइ अहीँक/gहछइ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकइgू6ू जइgग4ूकइgू6ू / \nजक/gइआइ  \n५३. तिहना तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भ/gइआइइ  \n  \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भइgू6ूइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता  \n६५. देि/gहठठह / दइन  दिन / दएिइgगओओह / दयिइgगओओह दि/gहठठह / दैिइgगओओह  \n६६. द’/ दऽ / दए    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n103 \n \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवइgू61नाम )  \n६८. तका कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपु/gह।।ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला  \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिइgगओओह / गरबौलिन / \n  गरबेलि/gहठठह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचे/gहठठह िच/gहठठह (अशु/gइहग )  \n८०. जे जे’  \n८१  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n104 \n \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सु/gह7हगर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झइgू6ूटी  \nझगड़ा-झ/gइआइिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा  \n९४. होए- हो – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथ/gइआड़मे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n105 \n \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िन/gइठह - िनइgगओओद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलि/gहठठह  (different meaning- got understand)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n106 \n \n११५. बुझएलिइgगओओह /बुझेलिन  / बुझयलिइgगओओह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिख/gहठठह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिख/gहठठह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलि/gहठठह / गरबेलिन  गरबौलि/gहठठह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा  \n१२८. तकरा- तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर /gइगछथानेमे/ िबदेसरे /gइगछथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n107 \n \n१३१. \nहािरक (उ/gह7छचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. ब/gह7छचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथ/gहठठह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. इgग70यो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n108 \n \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी कुसइgू6ओ  \n१५०. चरचा चचइgू65  \n१५१. कम/gइआड़ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  (वाइgग70यक अंितम शइgग9गद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी गमइgू6ओ  \n१५७ \n. वरदी वद/gइआठ  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलि/gहठठह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n109 \n \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/ग/gहघगप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरब/gह7आजा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. ब/gइठआड   \n१७५. त/gहछछ / तू◌ँ  \n१७६. तइgग44िह ( पइgूग4मे इgू91ाइgूूू )  \n१७७. त/gहछछही / त/gहछछिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n110 \n \n१७९. एकेटा  \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिइgगओओह रखलि/gहठठह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलि/gहठठह / लगलिन  लागलि/gहठठह  \n१८४.  \nसुिन (उ/gह7छचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  (उइgग74चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिइgगओओह / करबौलिन / \nकरेलिख/gहठठह / करेलिख न  \n१८९. करएलिइgगओओह / करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बइgग54ी जराय / जराए  जरा (आिग लगा)  \n१९३.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n111 \n \nसे से’  \n१९४.  \nह/gइआइ मे ह/gइआइ (ह/gइआइमे ह/gइआइ िवभि/gह7ग/gह।छमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिइgगओओह / होएतिइgगओओह / होएतिन /हेतिन / हेति/gहठठह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका फइgू70का  \n२००. देखाए  देखा  \n२०१. देखाबए   \n२०२. स/gह।छिर  सइgग54र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैइgगओओह / गेलि/gहठठह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ  \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n112 \n \nलए (अथ/gइआड़-पिरव/gह।छ/gइआड़न ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला  \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉइgगओओटक कमीक इgूग4ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हे/gह7गटेअर / हे/gह7गटेयर  \n२२१.पिहल अ/gह।हर ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ त/gइ7इ  \n२२३.किहं/ कहॴ  \n२२४.तँइ /  \nत/gइ7इ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीह/gहछइ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृि/gछड़आएँ/ दृिइg416यइgग4ू  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n113 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो/ कोनो, कोना/केना \n२३२.गेलैइgगओओह -गेलि/gहठठह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होि/gहठठह / \n२४२.ओ-राम ओ इgू0गयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृि/gछड़आएँ/ दृिइg416यइgग4ू \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ \n/ /gह7आय/gहछछ / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n114 \n \n२५०.किहं/ कहॴ \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कइgगओओ ना /कना \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथ/gइआड़ पिरवत/gइआड़न )  \n२५७.केलिइgगओओह / कएलिइgगओओह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथइgू61 पिरवतइgू61न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी \n२६०.पठेलि/gहठठह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिइgगओओह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हे/gह7गटेअर / हेइgग70टेयर  \n२६३.पिहल अ/gह।हर रहने ढ / बीचमे रहने ढ़  \n२६४.आकाराइgगओओतमे िबकारीक इgग6गयोग उिचत नै/ अपोइgू04इgू99ोफीक इgग6गयोग फाइgगओओटक तकनीकी इgगओओयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवइgू91ह (िबकारी) क इgग6गयोग उिचत  \n२६५.केर (प/gइहछमे /gइघड़ा/gइइइ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिइgगओओह - छि/gहठठह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n115 \n \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शु/gहआछ / शु/gहआछह  \n२७४.शु/gहआछहे/ शु/gहआछए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा/सरा/ सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढ़ैत  \n(पढ़ै-पढ़ैत अथ/gइआड़ कखनो काल पिरवित/gइआड़त ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। \nकरैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ \nबुझैत केर अपन-अपन जगहपर /gहआहयोग समीचीन अिछ  । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ /gइह।ारे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n116 \n \n२९०.भेिट/ भेट/ भ/gहछइट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.इgगओ4इgगओ4व ,(तीन अइgग5गरक मेल बदला पुनइgग64िइgग70तक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला इgगओ4व आिद। \nमहइgगओ4इgगओ4व / मह/gहठछव / कत/gइआ। / कइgग54इgू65 आिदमे इgग54 संयुइgग70तक कोनो आवइgू0गयकता मैिथलीमे नै अिछ। व/gह7गत/gइगड़य  \n२९६.बेसी/ बेशी \n२९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाइgग54इgू65 / वात/gइआ।  \n३००. अ/gहठठतर/gइआ।ि/gइगइ/gइघघय / अइgगओओतरइgू65इgू0ूइgू99ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका, नमछुरका \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. प/gह।आाताप / पइgग56ाइgग54ाप   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n117 \n \n३०८. ऽ केर इgू01यवहार शइgग9गदक अइgगओओतमे माइgग55 , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.राि/gइगइ/gइघघय / राइgू0ूइgू99ीय  \n \nDATE-LIST (year- 2012-13)  \n(१४२० फसली साल (  \nMarriage Days : \nNov.2012- 25, 26, 28, 29, 30  \nDec.2012- 5,9, 10, 13, 14 \nJanuary 2013- 16, 17, 18, 23, 24, 31  \nFeb.2013- 1, 3, 4, 6, 8, 10, 14, 15, 18, 20, 24, 25  \nApril 2013- 21, 22, 24, 26, 29  \nMay 2013- 1,2,3,5,6,9,12,13,17,19,20,22,23,24,26,27,29,3 0,31   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n118 \n \nJune 2013- 2,3  \nJuly 2013- 11, 14, 15  \nUpanayana Days :  \nJanuary 2013- 16 \nFebruary 2013- 14, 15, 20, 21 \nApril 2013- 22 \nMay 2013- 20, 21 \nDviragaman Din :  \nNovember 2012- 25, 26, 28, 29 \nDecember 2012- 2, 3, 14 \nFebruary 2013- 14, 15, 18, 20, 21, 22, 27, 28 \nMarch 2013- 1 \nApril 2013- 18, 22, 24, 26, 28, 29 \nMay 2013- 12, 13 \nMundan Din: \nNovember 2012- 26, 30 \nDecember 2012- 3 \nJanuary 2013- 18, 24 \nFebruary 2013- 1, 14, 15, 20, 28 \nApril 2013- 17  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n119 \n \nMay 2013- 13, 23, 29 \nJune 2013- 13, 19, 26, 27, 28 \nJuly 2013- 10, 15 \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2012-13)  \nMauna Panchami-08 July \nMadhushravani- 22 July \nNag Panchami- 24 July \nRaksha Bandhan- 02 Aug \nKrishnastami- 10 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 17 August \nVishwakarma Pooja- 17 September \nHartalika Teej- 18 September \nChauthChandra-19 September  \nKarma Dharma Ekadashi-26 September \nIndra Pooja Aarambh- 27 September \nAnant Caturdashi- 29 Sep \nAgastyarghadaan- 30 Sep \nPitri Paksha begins- 30 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-08 October  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n120 \n \nMatri Navami- 09 October \nSomvatiAmavasya Vrat- 15 October \nKalashsthapan- 16 October \nBelnauti- 20 October \nPatrika Pravesh- 21 October \nMahastami- 22 October \nMaha Navami - 23 October \nVijaya Dashami- 24 October \nKojagara- 29 Oct \nDhanteras- 11 November \nDiyabati, shyama pooja-13 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-14 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 15 November \nChhathi -19 November \nDevotthan Ekadashi- 24 November \nravivratarambh- 25 November \nNavanna parvan- 25 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 28 November \nVivaha Panchmi- 17 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n121 \n \nNaraknivaran chaturdashi- 08 February \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 15 February \nAchla Saptmi- 17 February \nMahashivaratri-10 March \nHolikadahan-Fagua-26 March \nHoli- 28 March \nVaruni Trayodashi-07 April \nChaiti  navaratrarambh- 11 April \nJurishital-15 April \nChaiti Chhathi vrata-16 April \nRam Navami- 19 April \nRavi Brat Ant- 12 May \nAkshaya Tritiya-13 May \nJanaki Navami- 19 May \nVat Savitri-barasait- 08 June  \nGanga Dashhara-18 June \nSomavati Amavasya Vrata- 08 July \nJagannath Rath Yatra- 10 July \nHari Sayan Ekadashi- 19 July \nAashadhi Guru Poornima-22 Jul  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  िवद ेह  /g262थम मैिथली  पाि /g252क ई पि/g255 का  www.videha.com  V ideha Ist Mait hil i Fortnightl y ejournal   िवद ेह  /g262थम \nमैिथली पाि/g252क  ई पि/g255क ा '' िवद ेह ' १२४ म अंक  १५ फरबरी २०१३ ( व ष/g361 ६ मास ६२ अंक १२४)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n122 \n \n \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिधgआफफकाक सभटा पुरान अंक धgँछऊेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी धgआएफपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पिधgआफफकाक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगधg3ए3क अंक ५० पिधgआफफकाक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िचधgआफफकला आ िचधgआफफ  / िमिथला िचधgआफफकला.Mithila Painting/ Modern Ar","size_mb":0.84,"has_text":true},"Videha 125.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 125.pdf","name":"Videha 125.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १२५ म अंक ०१ माचटg361 २०१३ (वषटg361 ६ मास ६३ अंक १२५)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गटg3भ4  \n२.१. उमेश म/g2।3 ड ल- जगदीश /g2इ2साद म/g2।3 ड लक रचना संसार- संि/g2ह2  /g2आए त  पिर चय  \n  \n२.२. जगदीश च।262साद मण्  डल-उपटgभछछ या स- बड़की बिह न (आगच।ष6ष ..)   \n  \n२.३.साच।252ाच।2ए4 का र च।257ी राजदेव मच।2एष ड लक संग  \n  \n२.४. जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3डल -रटgभध।ाकर डकैत (एकटg364की )  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n२.५. ओम टgभ6भकाश - गजलक लेल (समीटgभंभा ) \n  \n२.६.१. जगदीश च।262साद मच।2एष ड लक िव हिन  कथा- जनक हाथे खेती २.िबटgभछछदेटgभंछर ठाकुर - \nिबपितयाक िवदेश  [िवहिन कथा] \n  \n२.७. उमेश मच।2एष ड ल- िव देह नाच।षए4य उच।2ए4 स व- २०१३  \n  \n२.८.टgभ6भो . हिरमोहन झाक पुटgभछ3यितिथ मनाओल गेल - संवाद- सुिमत आनटgभछछद   \n  \n  \n३. पटg3भ4  \n३.१.१. रामिव लास साहुक दूटा किव ता २.हेम नारायण साहु जीक किव ता  \n  \n३.२.१. आशीष अनिचटgभछछहार -गजल२. डॉ. िश व कुमार च।262सादक दूटा गीत  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n३.३.१. जगदानटgभछछद झा ‘मनु’ गजल १-४ 2.पंकज चौधरी \"नवलटgभंधी \" भिच।27ंत ग जल/ \nभगवती गीत १-२/ किवता १-२/ गजल १-७ \n३.४.१. आशीष अनिचटgभछछहार  गजल १-२ २.सुिमत िमटgभंध   गजल १-३ \n३.५.१. कािमनी कामायनी- आच।षं4थाक पूणच।ष6अ कलश  २. िबनीता झा- चैन ३.\nटgभध6योित झा  चौधरी-िपया जच।29एदी सँ आउ ने (वैलेटgभछछटाइन डे पर िवशेष ) \n  \n३.६.१.राजदेव मच।2एष ड लक दू गोट किव ता २. जगदीश च।262साद मच।2एष ड लक दू टा गीत  \n  \n३.७. बाल मुकुटgभछछद पाठक - गजल१-२ \n  \n३.८.१. िबटgभछछदेटgभंछर ठाकुर  \"नेपाली\"- टgभ6भेम / गजल २.सुिमत िमटgभंध - गजल १-२ \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \nबालानच।ष64 कृते-१. पंकज चौधरी \"नवलटgभंधी \"- बाल गजल १-२ २.जगदानटgभछछद झा 'मनु'- \nहोएत जँ  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिटgभंंकाक सभटा  पुरान अंक ( टg4इ।ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचटg363क  \nिलंकपर उपलटgभ।भध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिटgभंंकाक सभटा पुरान अंक टg4इ।ेल , ितरहुता आ देवनागरी टgभ6ंपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिटgभंंकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिटgभंंकाक ५० म सँ आगटg363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकटgभ43 अपन साइट / टgभ।भलॉगपर लगाऊ ।  \nटgभ।भलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेटgभधइट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड टgभ6भाटgभ।इत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िटgभधइलक \nकटgभ6ं आ खाली टg3इ4थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेटg3इ4ट कटgभ6ं आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाटg3इ4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाटgभंभरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचटg363क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक टg3इ4तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉटgभधइसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कटgभ6ं , बॉटgभधइससँ कॉपी कटgभ6ं  \nआ वडटg361 डॉटgभधइयुमेटgभछछटमे पेटg3इ4ट कए वडटg361 फाइलकटgभ43 सेव कटgभ6ं। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सटgभ।4पकटg361 कटgभ6ं। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचटgभंंकला / फोटो सभक फाइल सभ (उटgभध4चारण , बड़ सुख सार आ दूवटg36ंटgभंभत \nमंटgभंं सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचटg363क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकटg36ंइव  \n  \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n \nटgभध6योितरीटgभंछर पूवटg361 महाकिव िवटg3भ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती टgभ6भाचीन कालिहसँ \nमहान पुटgभ64ष ओ मिहला लोकिनक कमटg361भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुटgभ64ष ओ मिहला लोकिनक  िचटgभंं  \n'िमिथला रच।279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिटgभं4टg361, एिहमे िमिथलाटgभंभरमे (१२०० वषटg361 पूवटg361क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अटgभछछयाटgभछछय टgभ6भाचीन आ नव टg3इ4थापटgभछ4य , िचटgभंं , अिभलेख \nआ मूिटgभं4टg361कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सटgभ।4बिटgभछछधत सूचना , सटgभ।4पकटg361, अटgभछछवेषण संगिह िवदेहक सचटg361-इंजन आ टgभछछयूज सिवटg361स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सटgभ।4बिटgभछछधत वेबसाइट सभक समटg3।1  संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकच।ष6अ \nअच।2एएवेषण \" \nिवदेह जालवृटgभं4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिटgभ6भय जालवृटgभं4 ) पर जाउ।  \n  \n  \n \n१. संपादकीय \nिवदेह: लोगो:: िवच।ष24ापित :उगना:िमिथला:मैिथली \nI.  \nमहाभारतमे उटgभ।छलेख अिछ , जे इटgभछछटg4इ6 -टgभछधवजा गाढ़ नील रंगक होइत छल। रामक टgभछधवजा लाल -गेटgभ64आ रंगक छलिटgभछछह \nआ’ एिह प र कुलदेवता सूयटg361क िचटgभंं अंिकत छल। महाभारतमे अजुटg361नक टgभछधवजा पर वानरराजक िचटgभंं छल। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \nनकुलक टgभछधवजा पर सरभ पशुक िचटgभंं छल। अथवटg361वेदक अनुसार सरभ पशु दू माथक , दूट सुटgभछछदर पंख \nबला, एकटा नमगर पुछी बला आ’ िसंहक समान आठ नोकगर पैरक आँगुर युटgभधइटgभं4 होइत छल।अिभमटgभछछयुक \nटg3भंजा पर  सारंग पटgभंभी छल। दुयटg3ध6धनक टgभछधवजा सपटg361टgभछधवजा छल। टg4इ6ोणक टgभछधवजा पर मृगछाल आ ’ कमटgभछ3डल \nछल।कणटg361क टgभछधवजा पर हाथीक पैरक िजंजीर छल , आ’ सूयटg361 सेहो छलाह।  \nभगवान िवटg3इ3णुक टgभछधवजा पर गटgभ64ड़ अंिकत अिछ। िशवक टgभछधवजा पर नंदी वृषभ अंिकत अिछ।  \nदुगटg36ं मटgभछ3डपमे शटg3इ4टgभंं ,टg3छ4टg31भा ,पटह,मृदंग, कटg364टg3इ4यताल (बटg363सुरीकटgभ43 छोिड़ ), वाटg3भ4 टgभछधवज ,कवच आ’ धनुष केर पूजन होइत \nअिछ। एिहमे सवटg361टgभ6भथम खटg3छ6गक पूजा होयबाक चाही। तकरा बाद चुिरका , कटg3भ6ारक , धनुष, कुटgभछछत आ ’ कवच \nकेर पूजा आ’ फेर चामर,छटgभंं ,टgभछधवज ,पताका,दुटgभछछदुिभ ,शंख, िसंहासन आ’ अटgभंछ केर पूजा होइत अिछ। हमरा \nिहसाबे िम िथलाक कोनो झंडा िबना एिह सभक सिटgभ।4मलनक संपूणटg361 निह होयत।  \n \n \nI. \nइटgभछछटg4इ6टg3इ4येव शची समुटgभध6जवलगुणा गौरीव गौरीपतेः कामटg3इ4येव रितः टg3इ4वभावमधुरा सीतेव रामटg3इ4य या। िवटg3इ3णोः टgभंधीिरव \nपटg3भ3िसंहनृपतेरेषा परा टgभ6भेयसी िवटgभंछटgभध1यातनया िटg3भंजेटgभछछटg4इ6तनया जागितटg361 भूमटgभछ3डले॥ 9॥ \n \nउपयुटg361टgभधइत पटg3भ4 िवटg3भ4ापितकृत शैवसवटg361टg3इ4वसारक टgभ6भारटgभ।4भक नवम टg3इभलोक छी। एकर अथटg361 अिछ - उटgभछ4कृटg416 गुणवती , \nमधुर टg3इ4वभाववाली , टg4इ।ाटg33भण -वंशजा, नीित-कौशलमे िवटgभंछिवटgभध1यातओ ’ महारानी िवटgभंछासदेवी सटgभ।4टgभ6भित संसारमे सुशोिभत \nछिथ, जे पृटgभछंवी -पित पटg3भ3िसंहकटgभ43 तिहना िटgभ6भय छलीह जिहना इटgभछछटg4इ6कटgभ43 शची, िशवकटgभ43 गौरी , कामकटgभ43 रित , रामकटgभ43 \nसीता ओ’ िवटg3इ3णुकटgभ43 लटg3ंइमी॥ 9॥ II. \nमधुबनी िजला मुटgभध1यालयसँ दिटgभंभण पटgभछ3डौल रेलवे-टg3इ4टेशनक िनकट भवानीपुर टg3।1ाम बसल अिछ। एिह गामक \nिनकट छह फीट नीचटg363 जमीनमे एकटा िशव -िलंग अिछ, जे उटg3।1नाथ महादेवक नामसँ टgभ6भिसटg3भइ अिछ। एहन \nिवटgभंछास लोकमे छैक जे पटgभछछटg4इ6हम शाटgभ।भदीक आरंभमे हुनकर सहचर उगना , जखन महाकिव टgभ।इयासे अटgभ।इटg3इ4यटg363त \nछलाह, हुनका अपन जटासँ गंगाजल िनकािल कय िपयओने रहिथ। एिह पर किवकटgभ43 शंका भेलिटgभछछह , आ’ ओ’ \nकिवसँ असली पिरचय पुछलिटgभछछह। तकर बाद एिह टg3इ4थान पर िशव हुनका अपन असली टgभ6ंपक दशटg361न देलिटgभछछह।  \nएिह कथा पर िवटgभंछास तखने भ ’ सकैत अिछ, जखन तकटg361 आ ’ िवटgभं3ानक संग टgभंधटg3भइाक िमटgभंधण होय। \nशंकराचायटg361क िवटg3इ3यमे कहल गेल जे ओ ’ अपन कमंडलमे धार भिर लेलिटgभछछह। भेल ई जे बािढ़मे बेचेमे पहाड़ \nरहलाक कारण एक िदिश बािढ़ अबैत छल आ’ एक िदिश दाही। बीचक गुफाकटgभ43 शंकर अपन िशटg3इ3यक \nसह योगसँ तोिड़ जखन कमटgभछ3डल लेने बहरओलाह तँ लोक देखलक जे दोसर कात पािन आिब रहल अिछ। \nसभ शंकराचायटg361क टg3इ4तुित कएलिटgभछछह , जे अहटg363 अपन कटgभ।4मंडलमे धार आिन हमरा सभकटgभ43 दाही सँ आ ’ दोसर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \nकातक लोककटgभ43 बािढ़सँ मुटgभधइटgभं4 कराओल। अहटg363 कमटgभछ3डलमे पािन आ ’ धार अनलहुँ। बादमे अवसरवादी लोकिन \nएकरा टgभधइमटgभछ4कारसँ जोिड़ देलक। आशा अिछ जे अहटg363 सेहो अपन लेखमे उगनाक कथाक तकटg361 आ ’ टgभंधटg3भइासँ \nिववेचना करब। \nबीस माचटg361कटgभ43 १४ िदनुका िमिथला टgभंभेटgभंंक गृही पिरटg3छ।मा , आइ कािटg334 जनकपुरक , दू टा डालाक संग- \n१.िमिथला िबहारी जी आ िकशोरीजी आ आर मािरते रास ढेर मिटgभछछदरक / भटgभधइतक  डाला सभक संग कुआ \nरामपुर दऽ कऽ जनकपुरमे टgभ6भवेश करैत छिथ। कतेक भटgभधइत तँ अपन पशुक संगे पिरटg3छ।मा करैत छिथ। ई \nपिरटg3छ।मा कचुरी मठ , धनुषासँ शुटgभ6ं होइत अिछ आ अमावटg3इ4याक राितमे पिहल िवटgभंधाम हनुमान नगर आ चतुदटg361शी \nिदन पटgभछछटg4इ6हम िवटgभंधाम जनकपुरमे होइत अिछ। २१ माचटg361कटgभ43 फागुन पिरटg3छ।मा िदन ई याटgभंंा जनकपुर \nनगरपािलकाक पिरटg3छ।माक अंतरगृह पिरटg3छ।मा (लगभग 8 िकलोमीटर) क संग होइत अिछ। २२ माचटg361कटgभ43 \nजनकपुर आ आसपासमे होली मनाओल जाइत अिछ। \n \nजनकपुर मटgभछधय पिरटg3छ।माक १५ टg3इ4थल आऽ ओतुटg31भा मुटgभध1य देवता १. हनुमाननगर- हनुमानजी २.कटgभ।छयाणेटgभंछर - \nिशविलंग ३.िगिरजा-टg3इ4थान - शिटgभधइत ४.मिटहानी- िवटg3इ3णु मिटgभछछदर ५.जालेटgभंछर - िशविलंग ६.मनाई- माटgभछ3डव ऋिष ७. \nटgभंधुव कुटgभछ3ड - टg4इधुव मिटgभछछदर ८.कंचन वन- कोनो मिटgभछछदर निञ माटgभंं मनोरम दृटg3इभय ९.पवटg361त - पटg363च टा पवटg361त १०.धनुषा- \nिशवधनुषक टुकड़ी ११.सतोखड़ी- सटgभ।इतिषटg361क सात टा कुटgभछ3ड १२.हटgभ64षाहा - िवमलागंगा १३. कटgभ64णा - कोनो \nमिटgभछछदर निह माटgभंं मनोरम दृटg3इभय १४. िबसौल- िवटgभंछािमटgभंं मिटgभछछदर १५.जनकपुर। अटgभछछतमे फेर जनकपुरमे खतम \nभऽ जाइत अिछ। भटgभधइत सभ बारहबीघा मैदान आ धमटg361शाला सभमे ठहरैत छिथ।  \nलघु पिरटg3छ।मा आठ िक .मी. , मटgभछधय पिरटg3छ।मा 40 कोसक (128 िक.मी.) आ वृहत पिरटg3छ।मा 268 िक.मी. होइत \nअिछ। \n \n१.उटg3।1तारा टg3इ4थान - मटgभछ3डन िमटgभंधक कुलदेवी / गोसाउनी मिहष मिदटg361नी भगवती , मिहटg3इ3माती। १४ म शताटgभ।भदीमे राजा \nिशव िसंहक टgभध6येटg41ध रानी पटg3भ3ावती एतए एकटा मिटgभछछदर बनबेलिटgभछछह। खटgभछ3डवला राजवंश कालमे सेहो एतए \nमिटgभछछदरक रख -रखाव होइत छल आ राजा आिसन नवराटgभंंमे ए तए पूजा आ रहबाक लेल अबैत रहिथ। \nतारा भटgभधइत लोकिन दुगटg36ंपूजाक समयमे एतए खूब माटgभंंामे अबैत छिथ ! \n२.किपलेटgभंछर टg3इ4थान - मधुबनीसँ पटg363च िकलोमीटर पिटgभं6म माधव मिटgभछछदर आ पुरान िशविलंग , सटg364टgभध1य दशटg361नक जनक \nकिपल एतए मिटgभछछदरक टg3इ4थापना करबओलिटgभछछह। एखुनका मिटgभछछदर दरभंगा महाराज राघव िसंह टg3भंारा २५० वषटg361 \nपिहने बनबाओल गेल। टgभ6भाचीन कालमे समुटg4इ6 िहमालय धिर पसरल छल आ फेर जमीन पसरल। जखन \nबंगालक खाड़ीक िनकट गंगासागर तीथटg361 लग किपल सगरक ६०००० पुटgभंं / सैिनककटgभ43 जरा देलिटgभछछह तखन ओ \nकिपलेटgभंछर अएलाह। एखन गंगासागर सेहो समुटg4इ6सँ कनेक हिट कए अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \n \nजानकी नवमी- वैशाख शुटgभधइल नवमी - मानुषी। रामनवमी- चैटgभंं शुटgभधइल नवमी। िवटg3भ4ापितक मृटgभछ4यु ितिथ काितटg361क \nधवल टgभंंयोदशी -देिसल बयना । \nिववाह पंचमी- अगहन शुटgभधइल पंचमी। शतानटgभछछद पुरिहत -राम सीताक िववाह। मरवापर िमिथला िचटgभंंकला आ \nपिरचन, गोसाउन गीत आ नैना जोिगन ओिहना जेना जुगल सरकारक िववाहमे भेल रहए, आइयो।  \nिमिथला टgभ6भाचीन कालमे मैिथलक भूिम िवदेहक नामसँ- जकर राजधानी िमिथला रहए- टg3इ4थापना िमथी (भिवटg3इ3य \nपुराण) टg3भंारा। दोसर नाम िवदेह , िमिथला, तीरभुिटgभधइत , ितरहुत, तपोभूिम, साटgभ।4भवी , सुवणटg361कानन , मँितली। \nिमिथला माहाटgभछ4टgभ।4य (वृहद िवटg3इ3णु पुराण )- वृहद पिरटg3छ।मा - सटgभ।4पूणटg361 िमिथलाक पिरटg3छ।मा एक सालमे। 268 िक.मी.। \nकौिशकीसँ शुटgभ6ं भए िसघेटgभंछर टg3इ4थान , ओतएसँ िसमिरयाघाट, फेर िहमालयक फुटिहटgभ।छस , फेर कौिशकी होइत \nिसँघेटgभंछरटg3इ4थान। मटgभछधय पिरटg3छ।मा - 40 कोस (128 िक.मी) 5 िदनमे, मुदा आइ-कािटg334 15 िदनमे। फाटgभ।छगुन \nशुटgभधइल पटgभंभक पिहल ितिथकटgभ43 (अमावटg3इ4या ) िदन शुटgभ6ं होइत अिछ आ पूिणटg361मा िदन खतम होइत अिछ। फागुनक \nपिरटg3छ।मा सभसँ बेशी टgभ6भिसटg3भइ अिछ मुदा पिरटg3छ।मा काितक आ बैशाखमे सेहो कएल जा सकैत अिछ।  \nपािणनी- िमिथला ओ नगरी छी जतए शटgभंंुक मदटg361न कएल जाइत अिछ। जनक - जन (िवश)सँ टg3इ1युटgभछ4पिटgभं4। िनमी \nटg3भंारा  वैजयंती (जनकपुर) आ िमथी टg3भंारा िमिथला नगरक टg3इ4थापना।  \nशरभ नकुलक झंडापर रहए, िमिथकल जानवर जकरा दू टा माथ, दू टा पटg363िख , एकटा नमगर पुटgभध4छी , आ \nिसँह जकटg363 8 टा नह होइत अिछ। जखन भगवन िवटg3इ3णु नरिसंह अवतार लेलिटgभछछह तखन हुनका टgभ6भसटg3छभ करबाक \nलेल िशव शरभक टgभ6ंपमे जटgभछछम लेलिटgभछछह। िमिथला िचटgभंंकलाक पटg363च रंग - िटgभंभित , जल, पावक, गगन, समीरक \nटg3भ4ोतक। अंकुश - दू फटgभ43रक बरछा - टg3इ4पीयर जािहसँ हाथीकटgभ43 िनयंिटgभंंत करैत छी , गणेश जीक अंकुश मूसकटgभ43 \nिनयंिटgभंंत करैत अिछ।  \n \nयूनीकोड- 1200 साल पुरान िफगराइन आ 500 साल पुरान पाटgभछ3डुिलिप। संयुटgभधइताटgभंभर - कोटg41धकक संटgभध1या जे \nबंगालीमे निह अिछ वा िबटgभ।छकुल अलग अिछ - कवगटg361 (10), खवगटg361 (4), गवगटg361 (8), घवगटg361 (4), ङ वगटg361 (4) \nचवगटg361 (6), ज वगटg361 (5), झ वगटg361 (4) ट वगटg361 (3), ठ वगटg361 (2), ड वगटg361 ( 2), ढ वगटg361 (3), ण वगटg361 (6), त \nवगटg361 (6) , थ वगटg361 (3), द वगटg361 (8), ध वगटg361 (3), न वगटg361 (6) प वगटg361 (8), फ वगटg361 (2), ब वगटg361 (4), भ वगटg361 \n(3), म वगटg361 (11) अंत-संयुटgभधइताटgभंभर य वगटg361 (2), र वगटg361 (2), ल वगटg361 (4), व वगटg361 (4), श वगटg361 (9), ष वगटg361 \n(8), स वगटg361 (8), ह वगटg361 (8) तीन वणटg361क संयुटgभधइताटgभंभर - (49) चािर वणटg361क संयुटgभधइताटgभंभर (1) िबकारी (1), टgभधभवंग \nटg36इटg3इ4व -दीघटg361 (2), अंजी एक टाइप अंशुमन पाटgभछ3डे टg3भंारा विणटg361त (5) टgभ6भकार आर।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \nसंटg3इ4कृत-अवटgभ4छठक िवटg3भ4ापित क नेपाल लिखमाक संग पलायन- घुरलाक बाद अंितम रचना दुगटg36ं भिटgभधइत तरंिगणी  \nटgभध6योितरीटgभंछर पूवटg361 िवटg3भ4ापित  झूमर, नचारी, महेशवाणी, जोग उिचती, बटगवनी, पिरछिन, कोबर, पराती, \nबारहमासा, मान, ितरहुत, दृटg3इभयकूट , िशव, भगवती आ गंगा, िवटg3इ3णु, शिटgभधइत , हर-गौरीक िवषयमे गीत िलखलिन| \n  \nगजेटgभछछटg4इ6  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गच।ष24  \n२.१. उमेश म/g2।3 ड ल- जगदीश /g2इ2साद म/g2।3 ड लक रचना संसार- संि/g2ह2  /g2आए त  पिर चय  \n  \n२.२. जगदीश च।262साद मच।2एष ड ल-उपटgभछछ या स- बड़की बिह न (आगच।ष6ष ..)   \n  \n२.३.साच।252ाच।2ए4 का र च।257ी राजदेव मच।2एष ड लक संग  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \n२.४. जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3डल -रटgभध।ाकर डकैत (एकटg364की )  \n  \n२.५. ओम टgभ6भकाश - गजलक लेल (समीटgभंभा ) \n  \n२.६.१. जगदीश च।262साद मच।2एष ड लक िव हिन  कथा- जनक हाथे खेती २.िबटgभछछदेटgभंछर ठाकुर - \nिबपितयाक िवदेश  [िवहिन कथा] \n  \n२.७. उमेश मच।2एष ड ल- िव देह नाच।षए4य उच।2ए4 स व- २०१३  \n  \n२.८.टgभ6भो . हिरमोहन झाक पुटgभछ3यितिथ मनाओल गेल - संवाद- सुिमत आनटgभछछद  \n उमेश मच।2एष ड ल \nजगदीश च।262साद मच।2एष ड लक रचना संसार- संिच।252  च।29ं त  पिर चय  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \nजगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 डल जीक जटgभछछ म  05 जुलाई 1947 ई.कटgभ43 मधुबनी िज  लाक लखनौर टgभ।भ लौ कक बेरमा गाममे \nभेलिटgभछछ ह  । सािहटgभछ4 य  लेखन 2000 ई.क पछाित सँ करए लगलाह। िश टgभंभा - एम.ए. (राजनीित  शाटg3इ4 टgभंं  आ िह टgभछछ दी )। \nजीिव कोपाजटg361न - कृिषटg361। बेरमा गामक कृिषटg361-कायटg361मे, सामािज क आटgभछछ दो लनमे बिढ़ -चिढ़  कऽ भाग लऽ अपन एक \nगोट िव िश टg3इ3 ट  ओ फराक छिव  बनौने छिथ । \n      जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड लक सािह टgभछ4 य  िव धाक िव िव ध टgभंभेटgभंंमे योगदान छिटgभछछ ह  । िह नक गटg3भ4 एवं पटg3भ4मे टgभ6भकािश  त \nि◌ नटg3इ।टg364िक  त रचना अिछ - \nगच।ष24 सािह  च।2ए4 य -  \nकथा संच।ष9अह - “गामक िज नगी”, “ सतभ/gण7णया पोखिर ”, “तरेगन”, “ बज/gच88 ता-बुझ/gच88 ता”, “उलबा चाउर”, \n“श/gचहआ भु दास” एवं “अ/gणचओ/gण66िग  नी..., सरोजनी..., सुभ/gआओ6 ...., भाइक िस नेह.... इ/gच8आ यािद ...”, \nउपच।2एए या स- “मौलाइल गाछक फूल”, “उ/gच8आ थान-पतन”, “िज नगीक जीत”, “जीवन-मरण”, “जीवन-\nसघष/gण61” “सधवा-िव धवा” तथा “बड़की बिह न” \nनाटक- “िम िथ लाक बेटी”, “ क/gचहआ /gच6चोमाइज” आ “झमेिल या िब आह” \nएकच।ष64की - “पंचबटी” \nपच।ष24 सािह  च।2ए4 य -  \nकिव ता संच।ष9अह - “इ/gच88 /gआओ6 धनुषी अकास”, “राित -िद न” और “सतबेध” \nगीत संच।ष9अह - “गीत/gण6आजिल ”, “तीन जेठ एगारहम माघ”, आ “सिर ता” \n  \n      समाजक कटgभ।छ याणमे अपन कटgभ।छ या ण देखब, बूझब आ िव टgभंछास करब तथा ओइ पथपर सतत् डेगे-डेग, समए \nपिर िटg3इ4 थ  तकटgभ43 िध  यानमे रािख  आगू मुहटgभ43 चलब , चलैत रहब जगदीश जीक अपन सवटg361िव  िद त पिह चान रहल छिटgभछछ ह  । \nकाज (शारीिर क टgभंधम ), भोजन आ आरामकटgभ43 एक सहतपर लऽ कऽ चलब , िह नक जीवनक िटg3छ।  या-कलापक \nमहटgभछ4 वपूणटg361 िह  टg3इ4 सा  रहल अिछ । ओना सामािज क आटgभछछ दो लनक पिर पेटg3ंइ य मे कतेको बेर जेल-याटgभंंा सेहो करए \nपड़लिटgभछछ ह   । िह नकर सािहटgभछ4 यमे टg3।1ाटgभ।4 य  लोकक िज जीिव षाक वणटg361न आ नव दृिटg3इ3 ट  कोण दृिटg3इ3 ट  गोचार होइत अिछ । \n      िह नक रचना करबाक कला-कौशल मैिथ ली सािह टgभछ4 यमे फराक टg3इ4 था न रखैए। िह नका िव षयमे टgभ6भटgभध1 या त \nसािह टgभछ4 यकार टgभंधी गजेटgभछछ टg4इ6  ठाकुर िल खै छिथ -   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n“जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड ल िश टgभ।छ पी  छिथ , कटgभछं यकटgभ43 तेना समेिट   लैत छिथ  जे पाठक िव िटg3इ4 म  त रिह  जाइत अिछ । \nमुदा िह नका टg3भंारा कटgभछं यकटgभ43 (कथा, उपटgभछछ या स, नाटक, िव हिन  कथा, टgभ6भेरक -कथा, किव ता सभमे) उटg31।ेटg3इभ यपूणटg361 \nबनेबाक आटg3।1ह आ टgभंभमता िह  नका मैिथ ली सािह टgभछ4 य मे ओिह  टg3इ4 थानपर टg3इ4 था िप त करैत अिछ , जतएसँ मैिथ ली \nसािह टgभछ4 य क इित हास “जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 डलसँ पूवटg361” आ “जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड लसँ” एिह  दू खटgभछ3 ड मे पािठ त \nहोएत। समाजक सभ वगटg361 िह  नकर कटgभछं य मे भेटैत अिछ  आ से अलंकािर क टgभ6ंपमे निह   वरन् अनायास, जे \nमैिथ ली सािह टgभछ4 य  लेल एकटा िह लकोर अएबाक समान अिछ । िह नकर कटgभछं य मे कतहु अभाव-भाषण निह  भेटत, \nसभ वगटg361क लोकक जीवन शैलीक टgभ6भित   जे आ दर आ गौरव ओ अपन कटgभछं य मे रखैत छिथ  से अटg3भभुत। िह  नकर \nकटgभछं य मे नोकरी आ पलायनक िव टgभ6ंटg3भइ पारटgभ।4 प िर क आजीिव काक गौरव मिह मा मंिड त भेटैत अिछ । आ से \nटgभ6भभावकारी होइत अिछ   िह नकर कटgभछं य आ कमटg361क टgभ6भित   समान दृिटg3इ3 ट  कोणक कारणसँ आ से अिछ  िह नकर \nटg3इ1 यिटgभधइ त  गत आ सामािज क जीवनक टgभंधेटg3इ3 ठ ताक कारणसँ। जे सोचैत छी, जे करैत छी सहए िल खैत छी- तािह  \nकारणसँ। याटgभंंी आ धूमकेतु सन उपटgभछछ या सकार आ कुमार पवन आ धूमकेतु सन कथा-िश टgभ।छ पी क अछैत मैिथ  ली \nभाषा जनसामाटgभछछ य सँ दूर रहल। मैिथ ली भाषाक आरोह-अवरोह िम िथ लाक बाहरक लोककटgभ43 सेहो आकिषटg361त करैत \nरहल अ◌ा ओही भाषाक आरोह-अवरोहमे समाज-संटg3इ4 कृित  भाषासँ देखाओल जगदीशजीक सरोकारी सािह टgभछ4 य  \nिम िथ लाक सामािज के टgभंभेटgभंं टामे निह   वरन् आिथटg361क टgभंभेटgभंंमे सेहो टg3छ।ािटgभछछ त   आनत।”[1] “िह नक गामक िज नगीक \nसभटा कथा उटgभछ4 कृटg3इ3 ट  अिछ , िर टgभधइ त टg3इ4 थानक पूितटg361 करैत अिछ   आ मैिथ ली सािह टgभछ4 यक पुनजटg36ंगरणक टgभ6भमाण \nउपलटgभ।भ ध  करबैत अिछ ।”[2] \n  \nगामक िज नगी- (लघुकथा संटg3।1ह ) टgभ6भकाशन वषटg361- 2009, ISBN- 978-81-90772-94-5.  \nऐ कथा संटg3।1हमे िम  िथ लाक टg3।1ाटgभ।4 य  जीवनक मौिल क आ अकृिटgभंं  म छिव  अिभ टg3इ1 यटgभधइ त  भेल अिछ । आजुक \nसंटg3छ।मणकािल  क युगमे िमिथ लाक गाम कोन तरहटgभ43 परटgभ।4 प िर त जीवन पटg3भइित  , आटg3इ4 था  एवं िव टgभंछासक संग टgभ6भबल \nिज जीिव षाक बलटgभ43 संघषटg361 पथपर आटgभ6ंढ़ अिछ   तेकर सूटg3ंइ म िवटg3इभलेषण भेल अिछ  । टgभंधमपर िव  टgभंछास , इमानदारी \nटgभ6भयास , कमटg361टgभछ3 यता एवं चातुयटg361क संबलसँ िव  पटg3छभतापर िव  जयक ई गाथा सभ िमिथ लाक जन-जीवनमे टg3इ1 याटgभ।इ त उटgभछ4 सा ह \nओ संघषटg361क ममटg361टg3इ4 पशटg36छ िच  टgभंं टgभ6भटg3इ4 तुत करैत अिछ । उटg3छभैस गोट कथाक ई संकलन अिछ । कथाक शीषटg361के बहुत \nिक छु टg3इ4 पटg3इ3 ट  करैत अिछ - “भटg3ध3टक लावा ”, “ि◌बसटg363ढ़ ”, “पीरारक फड़”, “अनेटgभ64आ बेटा ”, “दूटा पाइ”, \n“बोि◌नहाि◌रन मरनी”, “हाि◌र-जीत”, “ठेलाबला”, “जीि◌वका”, “ि◌रटgभधइसाबला ”, “चुनवाली”, “डीहक बटबारा”, \n“भैयारी”, “बहीन”, “घरदेि◌खया”, “पछताबा”, “डाटgभधइटर हेमटgभछछत ”, “बाबी” एवं “काि◌मनी”।  \n  \nअच।ष2ंच।ष66िग  नी..., सरोजनी..., सुभच।4ं6 ...., भाइक िस नेह.... इच।2ए4 या िद ...  (लघुकथा संटg3।1ह ) टgभ6भकाशन वषटg361- 2012, \nISBN : 978-93-80538-42-6. ऐ संटg3।1ह कथा सभमे नोकिर  हाराक संटgभंंास , नारी िव मशटg361, दिल त िव मशटg361, \nपिर टgभंधमी कृषकक उटgभ।छ ला स, पाविन  -ित हारमे पैसल अटgभछछ ध िव टgभंछास , टg3।1ाम जीवनमे जातीय टg3इ1 यवसाय केर महटgभछ4 व , टुटैत \nसटgभ।4 बटgभछछ ध -बटgभछछ ध , िम िथ लाक सामािज क आिथटg361क ओ राजनीित  क जीवनमे होइत पिर वटgभं4टg361न , सामािज क आिथटg361क धािमटg361क  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nशोषण, नागर जीवनक चाक िच टgभधइ य , जीवनक सौहादटg361पूणटg361 वातावरणक टgभ6भित   आकषटg361न इटgभछ4 या िद  िब टgभछछ दु सभपर अित  \nसूटg3ंइ म  िव टg3इभलेषण भेल अिछ  । 20 गोट कथाक ई संटg3।1ह अिछ   यथा- “दोहरी मािर”, “केना जीब?”, “नवान”, \n“ितलासंटg3छ।ािटgभछछतक लाइ ”, “भाइक ि◌ सनेह”, “टgभ6भेमी ”, “बपौती सटgभ।4 प ित”, “डंका”, “संगी”, “ठकहरबा”, \n“अतहतह”, “अटg3भइटg366िग  नी”, “ऑपरेशन”, “धमटg361नाथ ”, “सरोिज नी”, “सुभटg4इ6ा ”, “सोनमा काका”, “दोती \nिब आह”, “पड़ाइन” और “कतौ नै”। \n  \nसतभच।ष7षया पोखिर  - (लघुकथा संटg3।1ह ) टgभ6भकाशन वषटg361- 2012, ISBN : 978-93-80538-80-8. ऐ संटg3।1ह \nकथाक शीषटg361क अिछ  -  “िब हरन”, “मायराम”, “गोिह क िश कार”, “मातृभूिम”, “भबडाह”, “पिर वारक टgभ6भित  टg3इ3 ठा ”, \n“फागु”, “लफक साग”, “ित लकोरक तटgभ6ंआ ”, “एकोटा ने”, “धोतीक मान”, “साझी”, “सतभटg3ध3या पोखिर ”, \n“टgभछछ या य चाही”, “पिन याहा दूध”, “कजटg361”, “परदेशी बेटी”, “मान” आ “मनोरथ” कथाक एक अनुपम संटg3।1ह \nिथ क। ए◌े संटg3।1हमे उटg3छभैस गोट कथा संटg3।1िह  त अिछ । \nटgभंधटg3भइा , भिटgभधइ त  , बटgभछछ धुटgभछ4 व , अटgभछछ ध िव टgभंछास , समाजमे मनुखक खरीद-िव टg3छ।ी , गाए-मिहंस, खेत-पथार, समाजक बु◌ुनाबिट पर \nवैिद क टgभ6भभाव , नीक तँ िक एक, अधला तँ िक एक आ केहेन इटgभछ4 या िद  िव िभ टg3छभ िव  षयपर िल खल कथा-कृितटg361 अिछ  ।  \n  \nतरेगन- (बाल टgभ6भेरक िव  हिन  कथा संटg3।1ह ) पिह ल टgभ6भकाशन - 2009 आ दोसर- 2012 ई.मे। ISBN : 978-\n93-80538-25-9. \n110 गोट बाल टgभ6भेरक िव  हिन  कथाक संटg3।1ह िथ  क तरेगन। जिह ना मेघमे तरेगन अपन-अपन चमकसँ सटgभ।4 पूणटg361 \nआकासकटgभ43 जगमगेने रहैत तिह ना ऐ संटg3।1हक छोट -छोट कथा सटgभ।4 पूणटg361 संटg3।1हकटgभ43 जगमगा देने अिछ  । अनेक \nिव षयकटgभ43 समेटने अिछ   ई संटg3।1ह। एकर शीषटg361किह  सँ बहुत िक छु बूझल-परखल जा सकैए- “उटgभछ4थान -पतन”, \n“टgभ6भितभा ”, “ममटg361”, “अधखड़ुआ”, “समैक बरबादी”, “पिहने तप तखन ढिलहटgभ43”, “खलीफा उमरक िस नेह”, \n“जखने जागी तखने परात”, “अिटg3इ4तटgभछ4वक समािटgभ।इत ”, “खजाना”, “उटg3।1घारा ”, “जाित नै पािन”, “ऊँच-नीच”, \n“पागलखाना” इटgभछ4 या िद-इटgभछ4 या िद  । \n  \nबजच।2एए ता -बुझच।2एए ता - (िव हिन  कथा संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-89-1. टgभ6भकाशन - 2012 ई.मे। 67 गोट \nिव हिन  कथाक ई संटg3।1ह िथ  क। अहू संटg3।1हक कथा सभ अनेकानेक िव  षय-िब टgभ।4 ब पर िल खल अिछ । जइमे नारी \nिव मशटg361, दिल त िव मशटg361, साटgभ।4 टgभ6भ दािय क सौहादटg361, मिह ला सशटgभधइ ती करण, टgभ6भकृित   वणटg361न इटgभछ4 या िद  िव षय-वटg3इ4 तु सहजाक \nसंग टgभ6ंपािय  त भेल अिछ ।  67 गोट मह टgभछ4 वपूणटg361 िव  हिन  कथाक ई संटg3।1ह अिछ  । एक नजिर  िक छु शीषटg361कपर देल \nजाए- “बुधनी दादी”, “अकास दीप”, “िख लतोड़”, “मुँह-कान”, “अनिद ना”, “अपन काज”, “पुरनी भौजी”, \n“छूिट  गेल”, “अटgभ।इ प न हािर”, “कनफुसकी”, “मुँहक बात मुँहेमे”, “गित -गुटg31।ा ”, “िब सवास”, “कचहिर या- िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nभाय”, “गुहािर”, “पनचैती”, “कचोट”, “अजाित”, “चौकीदारी”, “मुसाइ पंिड त”, “भरमे-सरम”, “देखल \nिद न”, “पहाड़क बेथा”, “उमकी”, “बजटgभछछ ता -बुझटgभछछ ता ”, “चमटg361रोग ”, “शंका”, “ओसार”, “रमैत जोगी बहैत \nपािन”, “कोसिल या”, “हूिस  गेल”, “पोखला कटहर”, “सरही सौबजा”, “तेरहो करम”, “डुमैत ि◌ जनगी”, \n“चोर-िस पाही”, “दूधबला”, “समदाही”, “बुिढ़ या दादी” इटgभछ4 या िद ।  \n  \nउलबा चाउर - (लघुकथा संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-95-6. \nसामंती संटg3इ4 का र, सटgभ।3 य  समाज, शुटg3भइतावादी सोच , टgभ6भगित  शील चेतना, िव लुटgभ।इ त  होइत िम िथ लाक टg3इ1 यंजन, हहरैत \nवैिद क परटgभ।4 प रा, शटgभ।भ द जाल, सुतकटg361क वैिश  टg3इ3 ट य, पूजीवादी होरमे भँिस आइत लोक इटgभछ4 या िद  अनेक िव षय-वटg3इ4 तु ऐ \nसंटg3।1हक कथा सभमे सहजता पूवटg361क देखल गेल अिछ  । िक छु महटgभछ4 वपूणटg361 शीषटg361कपर दृिटg3इ3 ट  पात कएल जाए-  \n“सूिद  भरना”, “जटgभछछ म ित िथ”, “इमानदार घूसखोर”, “पिट याबला”, “सनेस”, “उलबा चाउर”, “कलंक”, \nबलजोर”, “दोटg3इ4 ती  नै धारैए” इटgभछ4 या िद ।    \n  \nशंभुदास- (दीघच।ष6अ कथा संच।ष9अह ) ISBN : 978-93-80538-74-7. पिह ल टgभ6भकाशन - 2012 ई.मे।  \nतीन गोट दीघटg361कथाक संटg3।1ह अिछ  । “शंभुदास”, “मइटुटgभधभगर ” एवं “फटg363सी ” शीषटg361क अिछ  । \nशंभुदास - कथाक िव षय-वटg3इ4 तु बड़ टg3इ1 या पक अिछ । िम िथ लाक गाम-गाममे पसरल कला-टgभ6भेमीक , कलाकारक \nिख टg3इ4 सा ऐ कथा मटgभछध य  कहल गेल अिछ । \nमइटुच।272 ग र- मइटुटgभधभ गर अथटg36ंत जटgभछछ म िह  काल धीरज आ घुरनीक जौआँ बटgभध4 चा क माए मिर  जाइ छिथ न। िप ता \nतपेसर आ दादी संग पटg334लिन  क बदौलित  बटgभध4 चा क पालन-पोसन होइ छैक। टg3छ।मश : दुनू बटgभध4 चा क जीवन-लीलाक \nटgभ6भारटgभ।4 भ  होइत छै आ कथा सेहो आगू बढ़ैत अिछ ।  \nफच।ष6षसी - संटg3।1ह तेसर दीघटg361कथा छी। मनुखमे अपराध वृिटgभं4   केना पनपैत अिछ  आ तकर टgभ6भाय : छोट-छोट अनेक \nकारकक छोट-छोट तटgभछछ तुपर िव चार करैत बहुत दूर धिर  कथा-याटgभंंा होइत अिछ  ।    \n  \nमौलाइल गाछक फूल- (उपटgभछछ या स) ISBN : 978-93-80538-02-0. टgभ6भकाशन - 2009 ई.मे।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nलेखकक ई पिह ल उपटgभछछ या स िछ यिटgभछछ ह  । आदशटg361वादी िव  चारधारासँ ओतटgभ6भोत ऐ उपटgभछछ या समे िह नक उदाटgभं4 सामािज  क \nिच टgभछछ तनक टgभ6भटgभंभेपण भेल अिछ  । उपटgभछछ यासक केिटgभछछ टg4इ6  य पाटgभंं रमाकाटgभछछ त क ई अवधारणा छिटgभछछ ह   जे संसारक सभ \nमनुटgभधइ खकटgभ43 जीबाक अिध  कार छै। सभकटgभ43 सभसँ िस  नेह हेबाक चािह ऐक।  \nिस नेह, ित याग, संघषटg361, टgभ6भकृित  क िव पदा, खेत-पथार, पोखिर -झाखिर  इटgभछ4 या िद क संग िम िथ लाक िव िभ टg3छभ पहलूपर \nनजिर  दैत मटg4इ6ासक सेहो बहुत अटg3भभुत िच  टgभंंण भेल अिछ  । टg3भंैतवाद, धमटg361, सटgभ।4 टgभ6भ दाय, अटgभछध याटgभछ4 म इटgभछ4 या िद  िव षयक \nिच टgभछछ त न अित  सूटg3ंइ मताक संग ऐ उपटgभछछ या समे ठाम-ठाम सरल-भाषा आ हटgभ।छ लुक िब टgभ।4 ब मे पिर णित  कएल गेल अिछ । \n  \nउच।2ए4 था न-पतन- (उपटgभछछ या स) ISBN : 978-93-80538-11-2. टgभ6भकाशन - 2009 ई.मे। \nटgभंधी राजदेव मटgभछ3 ड ल ऐ उपटgभछछ या सक आमुखकार छिथ । ओ िल खै छिथ - “गामक जड़ता, रीित -िर वाज, पाविन -\nित हार, मूखटg361ता , िव टg3भंता , अिड़  जाइबला भाव आ सहज टg3इ4 वभाव आिद सहज टgभ6ंपमे ऐ उपटgभछछ या समे आएल अिछ ।  \nकथावटg3इ4 तुमे िब िटgभध4 छ  टg3छभ होइत गाम -घर आ टुटैत पिर वार, सबहक समटg3इ4 याक मािमटg361क ढंगसँ अिभ  टg3इ1 यिटgभधइ त   कएल गेल \nअिछ । उपटgभछछ यासक टgभ6भारटgभ।4 भ  होइत अिछ - ‘गामे-गाम, कतौ अटg3इ3 ट याम-कीतटg361न तँ कतौ नवाह , कतौ चटgभछ3 डी यटgभं3 तँ \nकतौ सहटg3इ4 टgभंं    चटgभछ3 डी यटgभं3 होइत। जइठाम एगारहटा टg3।1ह एकिटgभंं  त भऽ गेल अिछ । तइठाम तँ अनुमानो कटgभ।4मे \nहएत। परोपटg3भ6ा भगवानक नामसँ गदिम  सान होइत। जाधिर  लोक कीतटg361न मंडलीक संग मंडपमे कीतटg361न करैत \nताधिर  घरक सभ सुिध -बुिध  िब सिर  मटg3इ4 त  भऽ रहैत। मुदा घरपर अिब तिह ... बटgभध4 चाकटgभ43 बाइस -बेरहट लेल \nठुनकब सुिन  टg3इ1 यथाकटgभ43 दबैत सभ आँिख  र नोर होइत बहबैत।’ सामािज क उटgभछ4 थान करऽ बला बेकतीकटgभ43 गामक \nएिह  परटgभ।4 परा आ धािमटg361क आडटgभ।4 बरसँ संघषटg361 करऽ पड़ैत अिछ  । लेखक अपना पाटgभंंक टg3भंारा अंधिव  टgभंछासकटgभ43 तोिड़   \nपिर वटgभं4टg361न अनबाक टgभ6भयास कएने छिथ  ।”[3] \nऐ उपटgभछछ या सक भाषा गाम-घरक बोल-चालक भाषा अिछ । साधारण जनक बोली आ नूतन शटgभ।भ दक टgभ6भयोग ऐ \nउपटgभछछ यासमे टgभ6भचुरताक संग देखल जा सकैत अिछ  ।  \n  \nिज नगीक जीत - (उपटgभछछ या स) ISBN : 978-93-80538-10-5. टgभ6भकाशन - 2009 ई.मे।  \nअदौसँ िम िथ ला टgभंधमजीवी , ित यागी महापुटgभ64षक राज रहल अिछ  । टg3इ1 यिटgभधइ त  क िव कास समाजक मौिल क काजक \nटgभंधेणीमे अबैत अिछ  । एकर िच टgभंंण लेल उपटgभछछ यासकार देवन नामक पाटgभंंक अवतारणा करैत अिछ  । सोन तँ \nकान नै..., बला संकटपर सजग ि◌ मिथ लानी सुिम टgभंंाक बेवहार आ िव  चार सहजताक संग सहज बनबैत अिछ । \nजेकर िच टgभंंण अटgभछ4 यटgभछछ त रोचक आ मािमटg361क ढंगे टgभ6भटg3इ4 तुत कएल गेल अिछ , जे उपटgभछछ यासमे पठनीयताक टg3इ4 त र बढ़बैत \nअिछ । सुिम टgभंंा आ हुनक पुटgभंं बटgभध4 चे लाल जे िश टgभंभक छिथ   ित नका संग अटgभध4 छेलाल जे बोिन हार रहै छिथ , दुनू  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nपिर वारक सटgभ।4 बटgभछछ ध ऐ तरहटgभ43 टg3इ4 था िप त होइए जेकर एकटा नव आधार-आिथटg361क आधार -क पिर कटgभ।छ प ना सुिम टgभंंा टg3भंारा \nकएल गेल। तकर सफलता उ पटgभछछ यासकार ऐ तरहटgभ43 देखौलिन   जे आजुक िव चारणीय िब टgभछछ दु अिछ । \n  \nजीवन-मरण - (उपटgभछछ या स) ISBN : 978-93-80538-26-6. पिह ल टgभ6भकाशन - 2009 आ िटg3भं  तीय- 2012 \nई.मे। \nिच ड़ै सदृश जीवन-पटg3भइित   संयुटgभधइ त पिरवारक महटgभछ4 वकटgभ43 तहस -नहस कऽ देने अिछ । उपटgभछछ यासक पाटgभंं डॉ . \nदेवनटgभछछ द न जे िम िथ लासँ बाहर रहै छिथ , माए-िप ताजीकटgभ43 सेहो ओतिह   रखने छिथ । िप ता-रघुनंदनक मृटgभछ4 यु भऽ \nजाइ छिटgभछछ ह  । मेिड कलमे पढ़ैत दुनू पुटgभंं सलाह दइ छिटgभछछ ह   ओही शवदाह गृहमे दाह-संटg3इ4 कार होिटgभछछ ह  । गाम जेबाक \nकोनो टgभ6भयोजन नै! मुदा डाटgभधइ ट र देवनंदन कहै छिथ न-  \n“बटgभध4चा , सभ जीव-जंतुकटgभ43 अपन -अपन िजनगी होइत अिछ। जे जइ िजनगीमे जीबैत अिछ ओकरा लेल वएह \nिजनगी आनटgभछछददायक होइत अिछ ....।”[4]\n  \nिपताक बात सुिन दयानटgभछछद पुछलिखन -  \n“ई तँ बड़ आटgभं6यटg361क बात कहै छी , बाबू?” \nदयानटgभछछदक िजटgभं3ासा देिख   देवनटgभछछदन कहलिखन -  \n“कोनो आटgभं6यटg361 नै। गामक दोसर नाओं समाजो िछऐ। जे शहर -बजारमे नै अिछ। समाजमे बंधन अिछ जइ \nअनुकूल लोक चलैत अिछ जेकरा सामािजक बंधन कहल जाइत छै। ए◌े बंधनक भीतर धमटg361क काज िछपल \nअिछ जेकरा सभ िमिल िनमाहैत अिछ। मुदा शहरमे से नै छै। कानून-कायदाक िहसाबसँ चलैत अिछ जइमे \nदया-टgभ6भेम नै अिछ। टgभ6भितिदन बुढ़ाकटgभ43 दस गोटेक िजनगीक बात सुनब आ दस िमनट बजैक जे अटgभ।3यास लिग \nगेल छिटgभछछह से ए◌ेठाम केना हेतिन। सभ अपने पाछू बेहाल रहैए। के केकर सुख -दुख, जीवन-मरण सुनत। \nभिर पेट नीक अटg3छभे-तीमन खुऔने लोकक मन अिटg3इ4 थ  र थोड़े रिह सकैए। जाधिर आटgभछ4माक संतुिटg3इ3 ट   नै \nहेतैक?”[5]\n  \nअही तरहटgभ43 उपटgभछछ यासक आरटgभ।4 भ  होइत अिछ । ऐ उपटgभछछ यासक केिटgभछछ टg4इ6  य पाटgभंं रघुनंदन छिथ  । िज नकर कथा-टg3इ1 य था \nआिद क शुटgभ6ंआत हुनक मृटgभछ4 यु िद नसँ शुटgभ6ं होइत अिछ  । \n  \nजीवन-संघषच।ष6अ- (उपटgभछछ या स) ISBN : 978-93-80538-27-3. पिह ल टgभ6भकाशन - 2009 ई. आ दोसर 2012 \nई.मे।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nऐ उपटgभछछ यासमे टg3।1ामीण समाजक एक -एक तटgभछछ तुकटgभ43 दृिटg3इ3 ट  पात करैत िव कासक बाधक ओझरीकटgभ43 सोझरेबाक सफल \nटgभ6भयास भेल अिछ । सामािज कताकटgभ43 कमजोर करबाक जे कोनो कारक अिछ   तकर िच टgभंंण करैत यथोिच  त नव \nबाट देखेबाक सफल टgभ6भयटgभध। उपटgभछछ यासकार केलिटgभछछ ह   अिछ ।  \n“सभ गाममे दस-बीसटा लुटgभध4 चा -लटgभ।4 प ट रिह ते अिछ । जे सिद  काल ि◌ कछु ने ि◌ कछु उकठ समाजमे किर ते रहैत \nअिछ ताड़ी-दाटgभ6ं पीब अनेरे ककरो गिर यबैत रहैत अिछ। माए-बिह नकटgभ43 देिख   पीहकारी भरैत रहैत अिछ । \nझुठ-फुस  ि◌ सखा लकठी लगबैत रहैत अिछ ओहन-ओहन वृिटgभं4   केिन हारक वृिटgभं4  कटgभ43 रोकब समाजक दािय  टgभछ4 व  बिन  \nजाइत अिछ हमहूँ सएह ने केलॱ जँ दुगटg36ं -पूजामे रामेटgभंछरम् नै गेल रिह  तॱ तँ एहेन घटना थोड़े गाममे \nहोइत...।”[6]  \n“...बैसारेमे ि◌ कछु चक-चुक भऽ गेलै। समाजोकटgभ43 धटgभछछ य वाद दी जे गलत काजक ि◌ वरोधमे एकजुट भऽ ठाढ़ \nभेल। मुदा गलित यो केिन हार तँ बेवटg3इ4 थेक फूल-फड़ छी, तँए ओहो कमजोर निह ये अिछ ।”[7] \nटgभ6भो . दयानटgभछछ द क बात सुि◌ न टgभ6भो . कमलनाथ कहलिख न-  \n“देिख यौ, कोनो टg3इ4 थानपर पहुँचैले रटg3इ4 तो  अनेक आ सबािर यो अनेक तरहक होइ छै मुदा चलिन हार जँ यएह \nसोचैत रिह  जाए जे ई नीक ि◌ क ओ, तहन ओ पहुँिच  केना सकैत अिछ अपना इलाकाक दुभटg36ंटgभधभ य  रहल अिछ  \nजे ि◌वचारक टgभंभेटgभंंमे पैघ -पैघ िव चार कऽ लइ छी मुदा कमटg361क बेर मे िश िथ ल भऽ जाइ छी। कोनो ि◌वचार ताधिर  \nमहटgभछ4 व क नै बनैत जाधिर  कमटg361टgभ6ंपमे नै अ◌ाओत ...।”[8]  \nिव कासवादी टgभ6भिटg3छ।  यामे टgभ6भगित  शील चेतनाकटgभ43 जोिड़   ओइमे नव गित  आिन  िम िथ लाक सुदूर गाम िस सौनी आ \nबँसपुराक जनजीवनक अटgभछ4 यंत मािमटg361क िच  टgभंं टgभ6भटg3इ4 तुत भेल अिछ । मिह ला संग होइत अटgभछछ या यक िच टgभंंण , बािढ़ -\nरौदीसँ टgभंंटg3इ4 त  जन-जीवन, धमटg361िभ टgभ6ं लोकक कारनामा , टgभ6भाकृित  क िव पदा, इटgभछ4 या िद  अनेक िव षयक दृटg3इ3 या वलोकन \nकरैत उपटgभछछ यासकार सुटgभछछ द र िच टgभंंण कलिटgभछछ ह   अिछ । \n  \nसधबा-िव धबा- (उपच।2एए या स) ISBN : 978-93-80538-92-8.   \nनव युग नारीक नव-नव सटgभछछ दभटg361क संधान केलक अिछ  । आधुिन क चकाचॱधसँ अपिर िच त मिह ला, गरीबीक \nजालमे फँसल मिह ला, पलायनसँ टुटैत सटgभ।4 बटgभछछ धक सुटg3छभ भेल कोठरीमे औनाइत मिह  ला, िव धवा आ सधवा नारीक \nसमटg3इ4 या इटgभछ4 या िद -इटgभछ4 या िद  टgभ6भकारक नारीक बुिन  यादी समटg3इ4 या  सबहक िच टgभंंण कएल गेल अिछ  । सरोजनी-मैयटg363 आ \nटgभ6ंिटgभधइ म  णीक िक छु कथोप-कथनपर नजिर  देल जाए- \n“टgभ6ंक्  िम णी, मनमे उिठ  गेल छल जे पटg3धइइतीसे बखटg361क अवटg3इ4 था मे िव धवा भेल रही आ अहँ◌ूकटgभ43 देखै छी जे अही \nउमेरमे पित सँ सटgभ।4 बटgभछछ ध  िव टgभध4 छेद भेल।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \nमैयटg363क बात सुिन  ते टgभ6ंिटgभधइ म  णी चमिक  कऽ चमचमेली-  \n“मैयटg363 , िह नकर अखन कते उमेर छिटgभछछ ह  ?” \n“सटgभं4िर  म छी।” \n“पिर वारमे के सभ छिटgभछछ ह  ?” \n“िक यो ने। असकरे।” \nमैयटg363क असकर सुिन   टgभ6ंिटgभधइ म   णीक मनमे ठहकल अपनो िज नगी तँ भिर सक तिह ना अिछ । बाजिल - “असकर \nलेल लोक घर-दुआर बना िक अए रहत, ओ पिर वार केना भेल?”[9]\n \n  \nबड़की बिह न- (उपच।2एए या स) ISBN : 978-93-80538-93-5. \nमनोिव टgभं3ानक घात -पिर घात और अटgभछछ तिवटg361रोधमे कुहाइत -िप साइत नारीक अटgभछ4 यटgभछछ त संवेदनशीलताक वणटg361न ऐ \nउपटgभछछ यासक मटgभछध य  भेल अिछ । नारीक ओहन-ओहन समटg3इ4 या जे टgभ6भाय : िच िटgभछछ ह  त नै भेल अिछ । तकर सबहक \nिच टgभंंण ऐ उपटgभछछ या समे देखल जा रहल अिछ । बसमित या दीदी आ सुलोचना बिह न जे दुनू एक उमेिर ये छिथ । \nबसमित या दीदीकटgभ43 देिख  ते सुलोचना बिह न पुछै छिथ न-  \n“साले भिर मे एते लटैक गेलटg3ध3?” \nदुनूक िज नगी बटgभध4 चेसँ एकठाम बीतने बजैमे कोनो कमी रहबे ने करए। िन धोक भऽ बसमित या दीदी बजली- \n“तूँ ने भाए-भाित जक कमेलहा खा कऽ गटg3धइड़ा बिन   गेलटg3ध3, हमरा के देत?” \nसुलोचना- “िक अए भगवान तोरा थोड़े बेपाट छथुन जे नै देिन हार छौ?” \nबसमित या- “हँ से तँ अिछ ये, मुदा जएह कमाएत तेहीमे ने देत। अटgभध4 छा , कह जे टुटलाहा लग कटgभध6 जी  ने तँ \nरहलॱ। नीक जकटg363 हटg3छ6डी जूिट   गेलॱ िक ने?” \n“हँ। आब तँ बाटgभ।छ टी नो उठबै छी, पोतोकटgभ43 कोरो -कटg363खमे लऽ कऽ खेलबै िछ  ऐ। अपने गािड़ यो छी, आब गामेमे \nरहब।” \n“ऐ उमेरमे असकरे रिह  हेतौ?”[10]\n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nइच।2एए च।4ं6 धनुषी अकास - (किव ता संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-46-4. टgभ6भकाशन 2012 ई.। \nलोक िम िथ लासँ बाहर पलायन करैत छिथ  तँ मटgभछ3डलजीकटgभ43 कचोट होइत छिटgभछछह। मुदा जखन लोक िम  िथ लासँ \nसाफे िर टg3इभता -नाता समाटgभ।इत कऽ आनठाम बैिस   जाइ छिथ  तँ मटgभछ3डल जीक हृदए जेना भोकािर    पािड़ -पािड़  कानए \nलगैत छिटgभछछह। ऐ बातक सहज अनुभूित  उिड़ आएल िच ड़ैमे पिर लिटgभंभ  त होइत अिछ  : \n“उिड़ आएल िच ड़ैक ठेकाने कोन \nउिड़  कतऽ जा बास करत। \nभिर  पोख घोघ भरतै जतऽ \nिद न-राित  जा रास करत। \nओहन िच ड़ैक आशे कोन \nजे िब सिर  जाएत डीहो-डावर।”[11]\n \n“देखू! देस परदेस कतौ जाऊ मुदा अपन मािट  आ अपन संटg3इ4कृित  सँ अपनाकटgभ43 िब  मुख नै कटgभ6ं। शायद यएह \nबात िथ क ऐ किव ताक मूल। अगर आँिख  मूिन  पलायन करैत रहब आ अवसर एवं सफलता माटgभंं पेबाक \nकारणे अपन डीह-डावर सदाक लेल टgभछ4यािग   लेब तँ भला अहटg363 केहेन मनुटgभधइख ! अहटg363क केहेन संटg3इ4कार ? छोट \nकिव ताक माटgभछधयमसँ कतेक पैघ आ    ममटg361क बात बजैत अिछ   जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3डल केर किव   मोन! \nसमाजशाटg3इ4टgभंंक push आ pull factor अतए टg3इ4वत : आिब जाइत अिछ। \nएक आर किव ता- “चल रे जीवन” अहटg363कटgभ43 रोिक   लेत। किव ता पढ़ु, ओकर शटgभ।भदक युटgभधभमकटgभ43 देखू आ किव  ताक \nसंग अपने-अ◌ापकटgभ43 गित  मान बना लीअ। ने किव ता टgभ6ंकत आ ने अहटg363। किवता पढ़ैत जाऊ कटgभ।छपना संसारक \nदुिनयामे घुमैत जाऊ। अलंकारसँ मतिभ टg3छभता भऽ सकैत अिछ मुदा किवताक टgभ6भवाहमे तँ टgभ6भवािहत भइये टा \nजाएब। वाह रे वाह! एहेन आसाधारन सटgभ।4बटgभछछध किव  ता आ पाठकक बीच! जीवन गित शील िथ क। ई बात \nअनेको किव  अनेको भाषा आ कालमे अपना-अपना ढंगसँ किव ताक माटgभछधयमे कहने छिथ  । मुदा अही बातकटgभ43 \nसवटg361हाराक शटgभ।भदावलीसँ कहब। कहब की चलैत पिह  यापर एना बैसाएब िक  पाठककटgभ43 जोश आिब   जाइक। ई \nकला मटgभछ3 डल जीमे छिटgभछछह  । किव ताक िक छु अंश देखू : \n‘िक छु दैतो चल िक छु लैतो चल \nिक छु किह तो चल िक छु सुिन तो चल \nिक छु समेटतो चल िक छु बिट तो चल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \nिक छु रिख तो चल िक छु फेिक तो चल \nिब चो-बीच तँ◌ू चिल ते चल। \nचल रे जीवन चिल ते चल। \nसमए संग चल \nऋृतु संग चल \nगित  संग चल \nमित  संग चल। \nगित -मित  संग चिल ते चल। \nचल रे जीवन चिल ते चल।”[12]\n \n“हँ, किव  केवल गित मान होमाक टgभ6भेरणा टा नै दैत छिथ  । ओ कहैत छिथ  जे जोश संगे होशमे रहू : गित  \nसंग चल/ मित  संग चल/ गित -मित  संग चिल ते चल।  \nअही तरहटgभ43 जाल आ गालक उपमा लऽ किव   लोककटgभ43 अगाह करै छिथ   : जिह ना जाल सभ तरहक मटg363छकटgभ43 \nपकड़ैत अिछ , परटgभछछतु अगर मटgभ।छलाह जालकटgभ43 ठीकसँ नै ओछेलक आ काबूमे नै केलक तँ जाल फािट   जाइत \nछैक, मटg363छ भािग  यो जाइत छैक। तिह ना मनुटg3इ3यकटgभ43 अपन बोलीपर संयम  करक चाही- \n  \nशटgभ।भदजाल छी महाजाल  \nजइमे समटल महाकाल \nदेखैमे जिह ना िव कराल \nतिह ना अिछ यो महाकाल। \nसभ िक छु भेटत आँिख येमे \nसभ लटकल अिछ  जालेमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nसभ िक छु छै गालेमे...।”[13] \nजाल किवता छायावाद आ याथाथटg361वादक बीचक किवता अिछ। जालक अनेक यंटgभंं तथा जालसँ मटg363छ मारबाक \nटgभ6भिटg3छ।याकटgभ43 मूल मािन एक देसी किवताक िवटgभछछयास करबाक अनुपम टgभंभमता किव  मे छिटgभछछ ह  । \n  \nराित -िद न- (किव ता संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-73-0. पिह ल टgभ6भकाशन 2012 ई.मे। \nमैिथ लीक नव किव ताक िन रटgभछछ त र िव कासमे टgभंधी जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 डल पूणटg361 िन  टg3इ3 ठा आ तटgभ।छ ली नताक संग ऐ \nिव कास कमटg361मे संलटgभधभ न  छिथ । दोसर किव ता संटg3।1ह ‘राित -िद न’ िथ क। ऐ पोथीमे 52 गोट किव ता संकिल त \nअिछ । \nकिव ता भाव, बुिध  कटgभ।छ पना आर शैलीक समिटgभछछ व  त पिर णाम थीक।  \nऐ गुण आिद सँ अलंकृत मानस सृजनक गटgभ।4 भी र, सचेत टgभ6भिटg3छ।  यासँ संचािल त भऽ सकैत अिछ । तइ कारणे किव  \nअटgभछ4 य िध क सवटg3धइदनशील होइत अिछ  । हरेक कालाविध मे मनुखक अटgभछछ तस मनमे अभीटgभ।इ सा  पािल त-पोिष त होइत रहै \nछै आ ओइपर जखन तुषारापात होइ छै तँ जन मानस आटgभछछ त िर क वेदनासँ भिर  जाइत छै। मोह भंग भऽ \nजाइत छै। टg3इ1 यिटgभधइ त  क अटgभछछ त सँ उपजै छै। िव टg4इ6ोह , कं◌ुठा, आटg3छ।ोश , संटgभंंास , टgभंभुटgभ।भ ध ता, आटgभछ4 म रटgभंभाक सबालािद  । \nअही सबहक अिभ टg3इ1 यिटgभधइ त   मैिथ लीक नव किव ता थीक। \nमटgभछ3 डलजी सन सवटg3धइदनशील किव   जे ऐ यथाथटg361कटgभ43 भोगने छिथ   से केना चुटgभ।इ प  रिह  सकैत छिथ । हुनका लेखनीसँ \nतँ संघषटg361क टg3इ4 व र िन कलबे करतैक। \n“िज नगीक होइत संघषटg361।  \nसीमा बीच जखन अबैत \nमचबए लगैत दुर-घषटg361...।”[14]\n \nमनुखक रीत-नीत आ बेवहारमे कतेक पिर वटgभं4टg361न भऽ गेलैक अिछ  । बदलैत जुग-जमानापर िह नकर कहब छिटgभछछ ह  - \n“जुग बदलल जमाना बदलल \nबदिल  गेल सभ रीित -बेवहार। \nचािल -ढािल  सेहो बदिल  गेल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nबदिल  गेल सभ आचार-िव चार...”[15] \n  \nअंटg3।1ेजी भाषापर शटgभ।भ दक टgभ6भहार करैत कहैत छिथ  - \n“अंटg3।1ेजी पिढ़   अंटg3।1ेिज  या बिन -बिन  \nपटgभ।इ पा -मटgभ।4मी आनत घर।  \nबाप-दादाक िक  भेद ओ बुझत \nअिड़ -अिड़  बाजत िन डर।”[16]\n \n  \nसतबेध - (किव ता संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-94-2. पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.मे। \nमटgभछ3 ड लजीक अनेक किव ता संटg3।1ह मटgभछध य  सतबेध किव ता संटg3।1ह सेहो एक अनुपम काटg3इ1 य संटg3।1ह अिछ  । मनुटgभधइ ख क \nई टg3इ4 व भाव रहलैक अिछ  जे नीकक िज टgभ।4 मा  लेइमे तैयार रहत मुदा अधलाक भार से चाहे ओकरे केलहा \nिक एक ने होउ, ओइसँ कात भऽ जाएब पसटgभछछ द  करैत अिछ । ऐ पिर पेटg3ंइ य मे किव  कहैत छिथ न- \n“अपने हाथक खेल मीत यौ \nअपने हाथ खेल। \nसंगे-संग दुनू चलैए। \nइजोत-अटgभछछ हा र बनैत रहैए। \nहँिस -हँिस  कािन -कािन  \nपटका-पटकी करैत रहैए।”[17]\n \n  \nमनुटgभधइ ख क िज नगीमे टg3इ1 याटgभ।इ त  जे कोनो नीक-बेजाए होइछ तकर िज टgभ।4 मा  किव  टg3इ4 वयं मानवपर केिटgभछछ द  त करैत \nछिथ टgभछछ ह । आगू ईहो कहैत छिथ न जे-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \n“के केकर िह त के केकर मुटg31।ै \nिद न-राित  देखैत रहै छी। \nगरदिन  पकिड़  जे कानए कलपए \nपकिड़  गरदिन  तोड़ैत देखै छी...।”[18]\n \n  \nयथाथटg361वादी िच  टgभंंणमे ओ कतेक सजग इमानदार छिथ   तेकर उदाहरण टg3इ4 पटg3इ3 ट त: करैत कहै छिथ - \n“िह त बिन  िम िल  संग चलैए \nमुटg31।ै बिन  -बिन  लड़ैत रहैए। \nसोझमित या चािल  पकिड़ -पकिड़  \nझटg363खुर -बोन ओझराइत रहैए...।”[19]\n \n  \nगीतच।ष64जिल  - (गीत संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-72-3, पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.। \n51 गोट गीतक संचयन िथ क गीतटg364जिल  । गीतटg364जिल  क एक-एक गोट गीतमे भेल शटgभ।भ दक टgभ6भयोगसँ सहजिह   \nबुझाइत अिछ  जे एक गोट िव िश टg3इ3 ठ शटgभ।भ द -साधक टgभ6ंपमे टgभंधी मटgभछ3 डलजी टg3इ4 था िप त भेल छिथ । िव षय-िब टgभ।4 ब  तँ बेस \nसटgभ।4 ह िर  कऽ अिटgभध1 त  यार करै छिथ  जेना- \n“डगडगाएल हाल पािब  उटg3इ4 स र \nफूल उटg3इ4 स र िस रजैत रहै छै। \nघूिर  तािक  नै भरमए भौरा \nिद वा रसराज कहबैत रहै छै। \nहाल-बेहाल देिख  राग-रागिन क \nकुशल फूल........।”[20]\n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \n  \nतीन जेठ एगारहम माघ - (गीत संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-88-4, पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.मे। \n74 गोट गीत-काटg3इ1 य क समायोजन “तीन जेठ एगारहम माघ” पोथीमे केने छिथ । ऐ पोथीक समपटg361णकटgभ43 देखल \nजाए- \n“िम िथ लाक वृटgभछछ दा वनसँ लऽ कऽ बालुक ढेरपर बैसल \nफुलवाड़ी लगौिन हारकटgभ43 एवं नव िव  हान अनिन हारकटgभ43 समिपटg361त। ”[21]\n  \nसमपटg361णक भावसँ सेहो बहुत िक  छु टg3इ4 पटg3इ3 ट  सहजे भऽ जाइत अिछ । टgभ6भाकृित   वणटg361नमे िह  नक नव टgभ6भतीक एवं िब  टgभ।4 ब  \nटg4इ6टg3इ3 टटg3इ1 य  अिछ - \n“थल-कमल जकटg363 किह  यो \nगाढ़-लाल-उटgभध6 ज र बनै छै। \nतिह ना फूल-फल कोिढ़  जकटg363  \nझिर-झिर  कोनो फलो बनै छै । \nगाछक रंग बदिल  रहल छै \nमौसम संग...। ”  \n“...िब नु तनने घोकिच -मोकिच  जॱ \nजाड़ माघ अबैत रहै छै। \nचैतक चेत चेतौनी ओिह ना  \nिस र जेठ धड़ैत रहै छै। \nदीनक िद न केना...।”[22]\n \n  \nसिर ता - (गीत संटg3।1ह ) ISBN : 978-93-80538-94-9. पिह ल संटg3इ4 क रण- 2013 ई.।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \nऐ पोथीमे 51 गोट गीत संकिल त अिछ । संकिल त गीतमे “आजादी”, “समाज”, “अिब ते अगहन”, \n“मोनेमन”, “अिब ते आंगन”, “चालिन -सूप” इटgभछ4 या िद  गीतमे टgभंधी जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड लक रचना-वैिव टgभछध य  सहज \nटg4इ6टg3इ3 टटg3इ1 य  होइत अिछ । आजािद क गरमाहिट , सामािज क िव टg4इ6ुपता , टgभ6भकृित   सौटgभछछ दयटg361, मानवीय मनोिव टgभं3ानक संग -संग \nमानवीय टgभंंासदीक टgभ6ंप -वैिव टgभध3 य ऐ संटg3।1हक िव  िश टg3इ3 ट ता अिछ । अगहनक सुषमा टg4इ6टg3इ3 टटg3इ1 य  अिछ - \n“अिब ते  अगहन ओस ओसा धड़ धरती धड़ए लगै छै। \nचर-चटg363चर आँचर पकिड़   उजािह  िस टgभ।छ ली  चरए लगै छै।”[23]\n     \n  \nिम िथ लाक बेटी- (नाटक) ISBN : 978-93-80538-03-7 पिह ल संटg3इ4 क रण- 2009 ई.मे। \n“िम िथ लाक बेटी नाटg3छ4क ‘कमटg361 टgभ6भधान िव  टg3इभ व  किर  राखा’ िस टg3भइाटgभछछ त क आधारपर िल खल गेल अिछ । एकटा कमटg361ठ \nआ इमानदार टg3इ1 यिटgभधइ त  कटgभ43 समाजमे की -की सहय पड़ैत अिछ , ओइ   पिर पेटg3ंइ यक मािमटg361 क िच टgभंंण कएल गेल अिछ  । \nकथाक मूलमे कमटg361नाथक िव  आह टg3छ।ममे आएल एकटा गरीब (चमेलीक िप ता) टg3इ1 यिटgभधइ त  क मनोदशाक टgभ6भटg3इ4 तुित  नीक \nअिछ । ओ टg3इ1 यिटgभधइ त   गरीब छिथ  मुदा ‘चावटg36ंक दशटg361न ’क पालक। ‘पेटमे खढ़ नै   िस◌ ंहमे तेल’ जेबीमे कटg3ध3चा नै   मुदा \nनअ हटg3छभाक बटुआ जइ मे भोगक वटg3इ4 तु छिल या सुपारी पान आ तमाकू। हमरा सबहक गाममे ए◌े  ना होइत अिछ , \nभोजन नै   मुदा, पान अवटg3इभ य । पग-पग पोखिर  माछ मखान... मधुर बोल मुटg3इ4 की  मुख पान... नेना पढ़लक, नै   \nपता, किन याकटgभ43 पटgभछं य  भेटल नै   जनै छी, बेटीक लेल दूध अिछ ... नै  । मुदा! पान अित आवटg3इभ य क, हाथी मिर  \nगेल, िस टg31भिर   लऽ कऽ बौआ रहल छी। कमटg361नाथक अपन पटgभध।ी चमेलीक संग वातटg36ंलापमे ‘खटg3भ6र ककाक \nतरंग’क दशटg361न होइत अिछ  । गाममे टgभ6भ चिल त लोकोिटgभधइ त  क हाटg3इ4 य  मुदा, सटgभछ4 य टgभ6भटg3इ4 तुित ।” \n“रामिव लास जीवनक अंित म पड़ावमे माधुरीसँ माने अपन पटgभध।ीसँ अपन जीवन -याटgभंंाक टg3इ1 याटgभध1 या न करैत छिथ , \nआटg3इभ चयटg361मे पिड़ गेलहुँ। िज  नका संग चालीस बखटg361क याटgभंंा कएलिन   ओ िह नक जीवन दशटg361न नै   जनैत छलीह। \nहमरा सबहक समाजमे ए◌े   टgभ6भकारक घटना होइते अिछ  । गरीव नेनपनक बाद सोझे टgभ6भोढ़ भऽ जाइत छिथ  । जे \nकमटg361वादी छिथ   हुनक अंित म अवटg3इ4 था  सुखमय नै   तँ......। अपन कमटg361क नावकटgभ43 कलकटgभं4ामे मजगूत कऽ सोझे \nगाम आिब  जाइत छिथ । मातृभूिम क टgभ6भित   िस नेह, गामेमे गैरेज खोलवाक योजना अिछ । चौघारा घर बनाएव, \nदलान अवटg3इभ य  रहत, िक एक तँ दलान समाजक मयटg36ंदा िथ  क गामक जीवन शहरसँ सुखमयी अिछ । ए◌े   पोथीमे \nपलायनवादक िव रोध कएल गेल अिछ ।”[24] \n  \nकच।294 च।262ो माइज- (नाटक) ISBN : 978-93-80538-44-0 पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.मे।  \nअंक िव िह न 13 दृटg3इभ य मे िव भटgभधइ त  ई नाटक अिछ । ऐ नाटकमे बेस सटgभ।4 ह िर  कऽ नाटg3छ4य -कथाक समायोजन \nकेलिटgभछछ ह   अिछ । पलायनसँ भेल िम िथ लटg364चलक कृिष  -कायटg361क मटgभछध य बाधापर नव चेतनाक संग नव बाट अिटgभध1 त  यार  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \nकेलिटgभछछ ह   अिछ । ऐ नाटकक पाटgभंं  छिथ  नसीवलाल- िक सानक अगुआ, सुकदेव, मनचन, सोमन आ रामटgभ64प - \nबटेदार, कमटg361देव - बी.ए. पास युवक, टgभ6भो . कृटg3इ3 ण देव, ि◌ दनेश- मैिटg3।।  कक छाटgभंं , िश वशंकर- बोिर◌ ंग-दमकल एजटg3धइट , \nघनटg3इभ या म- बटg3ध3क मैनेजर , बहादुर- नौकर, मनमोहन- इंजीिन यर, संतोष- एटg3।1ीकटgभ।छ चर टg3।1ेजुएट , डा◌ॅ. रघुनाथ- सेवा \nिन वृत डा◌ॅटgभधइ टर। नारी पाटgभंं - अनुराधा- डा◌ॅ. रघुनाथक पटgभध।ी , सुधा- कृटg3इ3 ण देवक बेटी, शाटgभछछ ती - पंचायत मुिख या, \nआभा- िश िटgभंभ  का एवं सोिन या- सुकदेवक पटgभध।ी।  \n  \nझमेिल या िब आह- (नाटक) ISBN : 978-93-80538-45-7, पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.। \nझमेिलया िब आह’क झमेला िजनगीक टg3इ4 वाभािवक रंग पिरवतटg361नसँ उटg3भभूत अिछ , तँए जीवनक सामाटgभछछ य  गितिविधक \nिचटgभंंण चिल रहल अिछ कथाकटgभ43 िबना नीरस बनेने। नाटकक कथा िवकास िबना कोनो िबहािड़  क आगू बढ़ैत \nअिछ, मुदा लेखकीय कौशल सामाटgभछछ य कथोपकथनकटgभ43 िविशटg3इ3 ट  बनबैत अिछ। \n“नाटकक सातम दृटg3इभ य  सभसँ नमहर अिछ, मुदा िब आह पूवटg361 वर आ कटgभछछ या गतक झीका-तीरी आ घटकभाय \nटg3भंारा बिरयाती गमनक िविभटgभछछ न रसगर टgभ6भसंगसँ नाटक बोिझल नै होइत छैक। आ घटक भायपर िध  यान देबै, \nपूरा नाटकमे सभसँ बेशी मुहावरा, लोकोिटgभधइत , कहबैकाक टgभ6भयोग वएह करैत छिथन। माटgभंं सातमे दृटg3इभ यकटgभ43 देखल \nजाए-  \n“खरमास (बैसाख जेठ) मे आिग-छाइक डर रहै छै।” (अनुभव के बहाने बात मनेनइ).....।” \n“पुटgभ6ंष नारीक संयोगसँ सृिटg416क िनमटg36ंण होइए। ” (िसटg3भइटg364तक तरे िध  यान मूलिब◌ ंदुसँ हटेनइ)......।  \n“आगूक िवचार बढ़बैसँ पिहने एक बेर चाह-पान भऽ जाए।” (भोगी आ लालुप समाजक टgभ6भितिनिध )......।  \n“जइ काजमे हाथ दइ छी ओइ काजकटgभ43 कइये कऽ छोड़ै छी। ” (गवटg3ध6िटgभधइत ).......  \n“िजनगीमे पिहल बेर एहेन फेरा लागल।” (कथा कहबासँ पिहले िध यान आकिषटg361त करबाक सफल टgभ6भयास )....। \n“खाइ पीबैक बेरो भऽ गेल आ देहो हाथ अकिड़  गेल......”[25]\n \n  \nपंचवटी- (एकटg364की संचयन ) ISBN : 978-93-80538-41-9 पिह ल संटg3इ4 क रण- 2012 ई.मे।   \nपटg363चटा एकटg364की संटg3।1ह िथ  क। संभवत: तँए पंचवटी नाओं राखल गेल अिछ । सतमाए, कटgभ।छ या णी, समझौता, \nतामक तमघैल आ िब रटg364गना नामक एकटg364कीक संचयन अिछ  ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \nसतमाए शटgभ।भ दसँ सामाटgभछछ य जनमे जइ भावनाक रेखटg364कन होइत अिछ   तइसँ िभ टg3छभ ओकर िव  शेषतापर दृिटg3इ3 ट  पात \n“सतमाए” एकटg364कीमे कएल गेल अिछ  ।  \n“तामक तमघैल” टgभ6भाचीन एवं नवीन नारी जीवनक दटg3इ4 ता वेज अिछ । पित क मृटgभछ4 युक पटgभं6ात अपन एवं सटgभछछ ता नक \nजीवन हेतु संघषटg361रत पटgभध।ी तथा मैिथ  ल समाजमे िव धवा एवं सासु-पुतोहुक बीचक खािध  अ◌ािद क ममटg361टg3इ4 पशटg36छ िच  टgभंं \nऐ एकटg364कीमे िच  िटgभंं  त अिछ । पंचवटी वाटg3इ4 त वमे मैिथ ली एकटg364की िव  धाक अिव टg3इ4 मरणीय संटg3।1ह अिछ  । \nसंिटgभंभटgभ।इ त  पिर चयक टg3छ।ममे हमरा लोकिन   िह नक अखन तकक सृिज त-टgभ6भकािश  त सािह टgभछ4 यपर दृिटg3इ3 ट  पात \nकएल। लिटgभंभ  त भेल जे टgभंधी मटgभछ3 डल जीक अखन तकक गटg3भ4 -एवं-पटg3भ4 सािह  टgभछ4 यक टgभंधीवृिटg3भइ  मे अहम या◌ेगदान \nछिटgभछछ ह  । गटg3भ4 सािह  टgभछ4 य मे, लगभग सात दजटg361न लघुकथा , लगभग पटgभछछ टg4इ6ह दजटg361न िव  हिन  कथा तीन गोट दीघटg361 कथा , \nसात गोट उपटgभछछ या स, तीनटा नाटक तथा पटg363चटा एकटg364की अखन तक टgभ6भकाशमे अिछ  । \nतिह ना पटg3भ4 सािह  टgभछ4 यमे सेहो बेस योगदान छिटgभछछ ह  । “इटgभछछ टg4इ6 धनुषी अकास”, “राित -िद न”, “सतबेध”, “गीतटg364जिल  ”, \n“तीन जेठ एगारहम माघ” तथा “सिर ता” नामक पटg3भ4 संटg3।1हमे 31 दजटg361न किव  ता तथा गीत संटg3।1िह  त अिछ । \nएकर अित िर टgभधइ त   उटgभछ4 कृटg3इ3 ट  िव षय जेना “अवतारवाद”, “संटg3इ4 का र गीत”, “उपटgभछछ या स सािह टgभछ4 य मे गामीण िच टgभंंण ” \nपर  कएक गोट िन बंध सेहो टgभ6भकािश  त छिटgभछछ ह  । टgभंधी मटgभछ3 डल जीक धारणा छिटgभछछ ह   जे जाबे धिर  मनुटgभधइ ख  सुपत \nकमाइ कमा अपन जीवन ि◌ नधटg36ंिर  त नै करता ताबे धिर  हवा-िवहािड़ मे भँसबे करता जइसँ िज नगी पूणटg361तासँ \nहिट ते रहतैक। तँए अपन िज नगीकटgभ43 अपना हाथमे लऽ कऽ जे जीवन -याटgभंंा करता वएह िज  नगीक सही रस \nपीब िव हारी बिन  कुटgभछछ ज  िव हार करता। “िव देह टgभ6भथम पािटgभंभ  क मैिथ ली ई-पिटgभंं  का (www.videha.co.in )” पर \nिह नक सभ रचना टgभंधी गजेटgभछछ टg4इ6   ठाकुर जीक बाएबे होइत रहल अिछ , तही आशाक संग हम सभ आशािटgभछछ व  त छी \nजे अही गित सँ टgभंधी जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड ल, जे हमरा सबहक बीच जाटgभध6 वटgभ।छ यमान नटgभंभटgभंंक टgभ6ंपमे छिथ , आगूओ \nअिह ना रचनारत् रहता तथा टgभंधुित   टgभ6भकाशन , नई िद टgभ।छ ली , अिह ना िह नक रचना सभकटgभ43 सोझा अनैत रहए।  \n  \nसच।294 पकच।ष6अ-  \nटg3।1ाम -पोटg3इ4 ट - ि◌ नमटg361ली , वाडटg361- नं. 06 \nिज ला- सुपौल \nमोवाइटg361ल - 8539043668 \n \n  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \n[1]  मौलाइल गाछक फूल उपटgभछछ या सक पिछ ला कवर पृटg3इ3 ठ - अित म \n[2]  गामक िज नगी कथा संटg3।1हक पिछ  ला कवर पृटg3इ3 ठ - अित म \n[3]  उटgभछ4 था न-पतन उपटgभछछ या सक आमुख, पृटg3इ3 ठ - 5 \n[4]  जीवन-मरण उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ - 7 \n[5]  जीवन-मरण (उपटgभछछ या स), पृटg3इ3 ठ - 07 \n[6]  जीवन-संघषटg361 उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ - 48 \n[7]  जीवन-संघषटg361 उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ - 48 \n[8]  जीवन-संघषटg361 उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ - 48 \n[9]  सधबा-िव धबा, उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ - 05 \n[10]  बड़की बिह न- उपटgभछछ या स, पृटg3इ3 ठ -05 \n[11]  इटgभछछ टg4इ6  धनुषी अकास (किव ता संटg3।1ह ), पृटg3इ3 ठ - 30 \n[12]  इटgभछछ टg4इ6 धनुषी अकास (किव ता संटg3।1ह ) आमुख डॉ. कैलाश कुमार िम टgभंध, पेज- 07 \n[13]  इटgभछछ टg4इ6 धनुषी अकास (किव ता संटg3।1ह ) आमुख डॉ. कैलाश कुमार िम टgभंध, पेज- 08 \n[14]  राित -ि◌ दन (किव ता संटg3।1ह ), “किव ता-संघषटg361”, पृटg3इ3 ठ -11 \n[15]  राित -ि◌ दन (किव ता संटg3।1ह ), “जुग बदलल जमाना बदलल”, पृटg3इ3 ठ -12 \n[16]  राित -ि◌ दन (किव ता संटg3।1ह , किव ता- “घरक लोिट या बुड़ले अिछ”, पृटg3इ3 ठ -13 \n[17]  सतबेध किव ता संटg3।1ह , “अपने हाथक खेल मीत यौ”, किव तासँ, पृटg3इ3 ठ - 13 \n[18]  सतबेध किव ता संटg3।1ह , “िक छु ने बूझै छी” किव तासँ, पृटg3इ3 ठ - 7 \n[19]  सतबेध किव ता संटg3।1ह , “िक छु ने बूझै छी” किव तासँ, पृटg3इ3 ठ - 8  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n[20]  गीतटg364जिल   गीत संटg3।1ह , पृटg3इ3 ठ - 08 \n[21]  तीन जेठ एगारहम माघ (गीत संटg3।1ह ), पृटg3इ3 ठ - 05 \n[22]  तीन जेठ एगारहम माघ (गीत संटg3।1ह ), पृटg3इ3 ठ - 11 \n[23]  सिर ता गीत संटg3।1ह , गीत- अिब ते अगहन, पृटg3इ3 ठ - 15 \n[24]  “अंशु” (टgभ6भबटgभछछ ध संटg3।1ह ) िश वकुमार झा िट टgभ।छ लू, पृटg3इ3 ठ - 53 \n[25]  झमेिल या िब आह (नाटक) आमुखकार टgभंधी रिव   भूषण पाठक, पृटg3इ3 ठ - 5 \n  \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश च।262साद मच।2एष ड ल \nबड़की बिह न \n(उपच।2एए या स) \n  \nआगच।ष6ष ...  \n  \nसाल भिर  पछाित  मुनेसरक दुरागमन भेल। दुरागमन भेला पछाित  साधना सासुर एली। सासुरक \nरहन-सहन, घर-दुआर देिख  मनमे जबरदस धटg31भा लगलिटgभछछ ह  । जे टg3इ4 वा भािव को छलै। कतए अफसरक पिर वार \nआ कतए एकटा छोट-छीन गामक िक सान पिर वार। मुदा एहेन खाली साधनेक भेलिटgभछछ ह   से नै, धनेरोकटgभ43 भेलो \nछिटgभछछ ह   आ होइतो छिटgभछछ ह  । ओना साधनाक अपनो (नैहर) पिर वार गामेक छलिटgभछछ ह   मुदा नोकरी भेने पिर वारकटgभ43 संगे \nरटg363चीमे रखैत छला। रटg363चीयेमे जमीन कीन मकानो बना नेने छिथ । अफसर-एस.डी.ओ रहने दोसो-मिह म आ \nसरो-सटgभ।4 बटgभछछ धी अगुआएल तँ छिटgभछछ ह  हटgभ43। ओना पिर  वारमे तीन भाए-बिह नक बीच साधना सभसँ जेठ (पिह ल संतान) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nरहने दोसर-तेसरक लेल अिभ भावके सदृश रहिथ न। मुदा बेटी तँ बेटी होइत, िब आह-दुरागमनसँ पिह ले धिर  \nमाए-बापक घरकटgभ43 अपन घर बुझैत। अपना गामसँ टg3इभ यामानटgभछछ द  (साधनाक िप ता) सटgभ।4 बटgभछछ ध  तोिड़ ये जकटg363 लेलिटgभछछ ह  । \nकहैले तँ घर-घराड़ी छिटgभछछ ह  हटgभ43 मुदा रहैक घर नै। साधारण घर छलिटgभछछ ह   जे िक छु िद न पछाित  िग र पड़लिटgभछछ ह  , \nदोहरा कऽ बनबैक खगता निह यटgभ43 बुझलिटgभछछ ह  । \nदुरागमनसँ पूवटg361 धिर   मुनेसर पिर वारक भारक बीच नै पड़ल छला, मुदा पछाित  पटgभध।ी एने िक  छु \nजबावदेही तँ भइये गेलिटgभछछ ह  । अपना ओते खेत-पथार नै जे िग रहटg3इ4 ती सँ जीिव कोपाजटg361न कऽ सकैत छला , तइ \nसंग समाजमे पढ़ल-िल खल संग हँसैक जबरदस समटg3इ4 या तँ जटgभछछ म  लइये नेने छल जे जँ पढ़ल-िल खलकटgभ43 \nनोकरी नै भेलिटgभछछ ह   तँ समाजमे पीहकारीक पाटgभंं बिन  यटgभ43 जाइत छिथ  । गाम-घरमे टgभ6भचिल  त अिछ  ‘पढ़ए फारसी, \nबेचए तेल देखू भाइ करमक खेल’ िब नु खेतबला जँ िग रहटg3इ4 त  बिन  िग रहटg3इ4 ती  अपना लेत सेहो बात निह यटgभ43 छै। \nजीिव कोपाजटg361न लेल केहेन िग  रहटg3इ4 ती  चाही ओ तँ सबहक लेल संभव नै। खेतक खरीद-िव करी होइ छै; सटgभ।4 प ित  \nिछ ऐ। ओना जेठ भाय जुगेसर नोकरी करैत छेलिख न। लोअर टgभ6भाइमरीक िश  टgभंभक छला , मुदा अखुनका जकटg363 \nने सरकारी छल आ ने तेहेन वेतन। दुनू भटg363इ िम  ला पिर वार नमहर छेलिटgभछछ ह  हटgभ43। जिह  ना सभ पढ़ल-िल खल \nवेरोजगारकटgभ43 होइ छै तिह  ना मुनेसरकटgभ43 सेहो होइत छलिटgभछछ ह   जे एतए नोकरीक आवेदन कटgभ6ं , ओतए नोकरीक \nइटgभछछ टरटgभ।3 यू िद औकक िटg3इ4 थ  ित  तँ रहबे करिटgभछछ ह  । ओना समाजमे (टg3।1ामीण इलाका ) गनल-गूथल पढ़ल-िल खलक \nसंटgभध1 या  मुदा जतबो छल ओकरो नोकरीक अ◌ाशा तँ निह यटgभ43 छलै। आ ने अखुनका जकटg363 सरकारी कायटg36ंलय \nछलै। ओना अखनो कम अिछ । नमहर-नमहर पंचायत छल, चालीस-चालीस, पचास-पचास पंचायतक बीच \nटgभ।भ लौ क थाना छलै। तइ संग सरकारी कामो-काज कम छल जइसँ सरकारी काजमे टgभ6भवेश करब किठ  न तँ \nछेलैहे। टgभ।भ लौ कमे अफसरक नाओंपर एकटा बी.डी.ओ. रहैत छला। काजो कम, अटg3छभक अभाव रहने खैरातक \nबॅटवारा आ कोटाक माटgभछध य मसँ अमेिर कन गहुमक िव टg3छ।ी। चीनीक कोटा नै बनल छल। एक तँ चीनीक \nउटgभछ4पादन नीक , दोसर खेिन हार कम। तिह ना टg3इ4 कूलो-कओलेजक संटg3इ4 था  सएह, ‘गनल कुिट या नापल झोर’ \nसदृश छल। जे िश टgभंभक काज करैत छला ओ सेवा -िन वृटgभं4 हेता तेकर पछाित  ये नव चेहराक टgभ6भवेश हेतिटgभछछ ह  । \nबटg3ध3कक लोक नाओंएँ टा सुनैत छल जे ओइमे टgभ6ंपैआक लेल -देन होइ छै।  \nदुरागमनक िक छुए-िद न पछाित  साधना नैहर गेली। अखन धिर  िप ता-टg3इभ यामानटgभछछ द  बेटी-जमाइक घर-दुआर \nनै देखने। बी.एस.सी. लड़का, शरीरसँ टg3इ4 वटg3इ4 थ  सुिन  बेटीक िब आह केलिटgभछछ ह  । तइ समए बेिट ओ (साधना) \nमैटg3।।ीक पास केनिह   रहिटgभछछ ह  । िब आहो समैसँ भेल छलिटgभछछ ह  । नैहर आपसीक पछाित  साधना जखन सासुरक सभ \nहाल माए-िप ताकटgभ43 कहलिटgभछछ ह   तखन िप ताक मनमे जमाइक नोकरीक टgभ6भटg311 उठलिटgभछछ ह  । मुनेसरकटgभ43 रटg363चीये बजा \nलेलिटgभछछ ह  । जमाइक नोकरीक चचटg361 संिग  यो-साथी आ सरो-सटgभ।4 बटgभछछ धी क बीच गप-सपक टg3छ।ममे करए लगला। रटg363ची \nिव टgभंछिव  टg3भ4ालयक केमेटg3इ4 टg3।।ीक हेडक सोझा सेहो चचटg361 केलिटgभछछ ह  । दुनूक बीच घिन टg3इ3 ठ दोटg3इ4 ती । डेरो अगले-बगलमे \nरहिटgभछछ ह  । हुनकर (हेडक) ससुर हाइ टg3इ4 कूल पलामूमे बनौने छिथ । ओना जंगल-झाड़क इलाका पलामू, मुदा \nछोट-मोट कसबा जकटg363 तँ छेलैहे। हुनका बूझल छलिटgभछछ ह   जे टg3इ4 कूलमे जे साइंस-टीचर छला, ओ छोिड़  कऽ \nदोसर नोकरी करए चिल  गेला जइसँ साइंस टीचरक अभाव छै। ओ फोन कऽ ससुरकटgभ43 पुछलिख  न। \nिव टg3भ4ालयमे िश  टgभंभकक अभाव रहबे करै, मुनेसरकटgभ43 नोकरी भऽ गेलिटgभछछ ह  । िद नटg364क 1-10-1969 ई. कटgभ43 ि◌ नयुिटgभधइ त    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nभेलिटgभछछ ह  । िव टg3भ4ालयो सरकारी निह  यटgभ43 भेल छल , मुदा कोठारी कमीशनक मंजूरी तँ भइये गेल छलै। एक सए \nपटg363च टgभ6ंपैआक महीनाक नोकरी मुनेसरकटgभ43 भऽ गेलिटgभछछ ह  । नोकरीक समए पटgभध।ी कओलेजमे पढ़ैत रहिथन , तँए िप ते \nऐठाम रिह तो छेलिख न। अपने असगरे पलामूमे रहैत छला आ छुटg3भ6ीमे रटg363ची अबै-जाइ छला। ओना साइंस \nिश टgभंभककटgभ43 सभठाम टg3छ4यूशन चिल  ते अिछ  जे मौका मुनेसरोकटgभ43 भेटलिटgभछछ ह  । एक तँ टg3।1ामीण िज  नगीक जीवन टg3इ4 त र, \nतइपर अिव किस त इलाकाक नोकरी, बचत नीक होइत छलिटgभछछ ह  । िक छुएँ िद न पछाित  रटg363ि◌ चयेमे जमीन कीन \nअपन घर सेहो बना लेलिटgभछछ ह  । मकानसँ िक छु िक रायो आबए लगलिटgभछछ ह  । अपन पैतृक गाम मुनेसर छोिड़ ये \nजकटg363 देलिटgभछछ ह  । किह यो काल बिह न-सुलोचनाकटgभ43 कपड़ो आ टgभ6ंपैओ पठा दइ छेलिख  न मुदा आबा-जाही निह यटgभ43 \nजकटg363 छलिटgभछछ ह  ।  \nहाइ टg3इ4 कूल िश टgभंभकक लेल टg3।।ेिन ◌ ंग करब जटgभ6ंरी छल। टg3।।टg3धइड -आ-अनटg3।।टg3धइड िश  टgभंभकक बीच वेतनोक अंतर \nछलै आ िब ना टg3।।टg3धइड िश  टgभंभककटgभ43 टg3इ4 था यी हेबामे सेहो बाधा छलै। मुनेसरक िन युिटgभधइ त  क दू साल पछाित मारवाड़ी \nकओलेज  दरभंगामे टg3।।ेिन ◌ ंगक पढ़ाइ शुटgभ6ं भेल। दसे मासक कोसटg361। डोनेशनपर एडमीशन होइत। जे पढ़ाइक \nसमए (सेशन शुटgभ6ं भेला बादो छह मास धिर   एडमीशन होइते रहल।) चािर  मास पछाित  मुनेसरो एडमीशन \nलेलिटgभछछ ह  । छबे मासमे टg3।।टg3धइड  भऽ पुन: पलामू टgभध6 वाइन कऽ लेलिटgभछछ ह  ।  \nओना ओइ समए झारखंड लगा िब हार छल। राटgभध6 योक िटg3इ4 थ  ित  दू भागमे िव भािज त। उटgभं4र -िब हार आ \nदिछ न िब हारक टg3इ4 पटg3इ3 ट अटgभछछ त र अिछ । दिछ न-िब हार (झारखंड) मे खेती-पथारी कम होइ छै। खेती जोकर \nमािट यो कम छै। कम टgभंभेटgभंं उपजाऊ अिछ  । पहाड़ी-जंगलक इलाका। ओना खिन ज सटgभ।4 पदा टgभ6भचूर माटgभंंामे \nअिछ । कोयलासँ लऽ कऽ अबरख धिरक खान अिछ । जखन िक  उटgभं4र िब  हार गंगा-टg4इ।टg33भपुटgभंंक तलहटी मैदान \nछी। पहाड़ जंगल निह यटgभ43 जकटg363 छैक। ओना गाछी -िब रछी पयटg36ंटgभ।इ त  अिछ  मुदा पहाड़ी लकड़ीक नै।  \nखिन ज सटgभ।4 प दा रहने दिछ न िब हारमे देशी िव देशी पूँजीपित  आ सरकािर यो कारोबार पयटg36ंटgभ।इ त माटgभंंामे छै। \nरंग-रंगक खिन ज-सटgभ।4 प दा, तँए िव टg3इ4 तृत टgभ6ंपमे कारोबार चलैत अिछ  । देशी-िव देशी पूँजीपित  आ सावटg361जिन  क \n(सरकारी) कारोबार रहने रोजगारो बहुतायत अिछ । मुदा जंगली-पहाड़ी इलाका रहने टg3इ4 था नीय मूल वासीक \nबीच िश टgभंभाक टgभ6भचार -टgभ6भसार कम भेल अिछ  । साधारण-सँ-कुशल टgभंधिम  कक सृजन निह यटgभ43 जकटg363 अिछ  । साधारण \nमजदूरक टgभ6ंपमे रहल अिछ  । मुदा उटgभं4र िब  हार पढ़ै-िल खैमे अगुआएल। जइसँ कुशल टgभंधिम  कोक संटgभध1 या  बेसी। \nतँए उटgभं4र -िब हारक पढ़ल-िल खल लोक दिछ न िब हार जा नोकरी करए लगला आ घरो-दुआर बना बिस  गेल \nछिथ । अिग लो पीढ़ीक लेल जीिव कोपाजटg361नक उपाए बिन  यटgभ43 गेल छिटgभछछ ह  ।  \nउटgभं4र िब  हारक अथटg36ंत् िम  िथ लटg364चलक ईहो दुभटg36ंटgभधभ य  रहल जे कृिष  टgभ6भधान टgभंभेटgभंं होइतो पहाड़ी नदी ततेक \nअिछ  जे टgभंभेटgभंंकटgभ43 नटg3इ3 ट  कऽ देने अिछ । ओना तीन टgभ6ंपमे धार टgभ6भवािह  त होइत अिछ । िक छु धार एहेन अिछ जे \nमाटgभंं बरसातक मौसममे टgभ6भवािह  त होइत अिछ  आ पछाित  सूिख  जाइत अिछ । टgभ6भवािह  त होइत िक छु धार एहेन \nअिछ  जे असिथ रसँ बहैत अिछ , काट-छटg363ट निह  यटgभ43 जकटg363 करैत अिछ  । हजारो बखटg361सँ एके टg3इ4 था नपर बहैत \nअिछ । िक छु धार एहनो अिछ  जे काटो-छटg363ट बेसी करैए आ उपजाऊ मािट  कटgभ43 बालुसँ भिर   नटg3इ3 टो  करैत अिछ ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nजइसँ गाम-गामक खेित ओ नटg3इ3 ट  होइ छै आ घरो-दुआर नटg3इ3 ट  होइ छै। जीवन-यापनक मूल आवटg3इभ य कता \nउटgभछ4 पा िद त पूँजी नटg3इ3 ट  भेने पड़ाइन तँ लगले छल आ लगले रहत।  \nओना िम िथ लटg364चलक मािट  -पािन , हवाकटgभ43 अनुकूल रहने उवटg361र शिटgभधइ त   तँ छइहे। जइसँ केतबो लोक \nगामसँ पड़ा देश-िव देशक कोण-कोणमे बसला मुदा अखनो गाम-घरक आवादी सघन तँ अिछ ये।  \nगामसँ तीन कोस हिट  जुगेसरो नोकरी करैत छला आ डेरा◌े बाहरे रखने छला। कारणो छल जे ने \nअखुनका जकटg363 गाड़ी -सवारी छलै आ ने बाटgभछछ ह -सड़कक दशा नीक छलै। शहर-बजार छोिड़  ने पीच (पटg31भी \nसड़क) गाम िद स बढ़ल छल आ ने िब जली। मुदा तैयो 1947 इटg3इ4 वीक अंटg3।1ेज भगा अपन टg3इ4 वतंटgभंं देश \nबनेबाक िव चार तँ जन-जनक मनमे छलिटgभछछ ह  हटgभ43। गुलामीक शोषणसँ देशक िटg3इ4 थ  ित  िब गिड़  गेल अिछ , जइसँ \nदेशक िव कास अवटgभ6ंटg3भइ भऽ गेल अिछ  । टg3इ4 वतंटgभंं भेला पछाित   िव कासक राटg3इ4 ता देश जटgभ6ंर पकड़लक। मुदा \nतते असिथ रसँ जे आजादीक सािठ -पँइसिठ  बखटg361 पछाित  यो, जनकेक हरसँ खेित यो होइत अिछ  आ करीने-\nढोिस सँ पटौनी। कृिष -टgभ6भधान देश (जइ देशमे अटg3इ4 सी टgभ6भित  शतसँ ऊपर आवादी कृिष  आधािर त अिछ ) रिह तो पाछू \nपिड़  गेल। िक छु पूँजीपित  सटgभं4ा हिथ  या शहरे-बजारक िव कास धिर  देशक अथटg361-बेवटg3इ4 थाकटgभ43 समेिट   लेलक। तइ \nसंग ईहो नै नकारल जा सकैत अिछ  जे जे िम िथ लटg364चलवासी आन -आन देशक उटg3छभित  मे अपन शिटgभधइ त   बेिच  सेवा \nकरै छिथ  ओ िम िथ लटg364चलसँ, अपन मातृभूिम सँ आँिख  सेहो मूिन  लेलिटgभछछ ह  । देशक सटgभं4ा िक  सानक समटg3इ4 या सँ \nहिट  जाित -धमटg361क एहेन वातावरण बना देने अिछ   जे वाटg3इ4 त िव क िव कासकटgभ43 अवटgभ6ंटg3भइ कऽ देने अिछ  । \nिम िथ लटg364चलक पािन  -मािट  आ मौसममे एहेन अनुकूलता अिछ  जे साइयो रंगक अटg3छभ , फल, तरकारी संग साइयो \nरंगक िच ड़ै, पशु लेल अनुकूल अिछ । मुदा सभ िक छु रिह तो िक  अिछ  से सबहक सोझे अिछ !  \nओना अठबारे (शिन -रिव ) जुगेसर गाम अिब ते छला तइ संग पाविन क छुटg3भ6ी आ अनिद  नोक छुटg3भ6ीमे सेहो \nअिब ते छला। िटg3इ4 थ  ित यो एहेन नै छलिटgभछछ ह   जे साइिक लो कीन सिक तिथ । ओना पिर वारो तेहेन नमहर निह यटgभ43 \nछलिटgभछछ ह  । तहूमे अ पने अटgभछछ तै रहै छला। जइठाम डेरा रखने छला ओइ पिर वारक बटgभध4 चा सभकटgभ43 पढ़बैत छला। \nबदलामे भोजन आ रहैक बेवटg3इ4 था छलिटgभछछ ह  । ने बाइली टg3छ4यूशन छलिटgभछछ ह   आ ने दरमाहा छोिड़  दोसर आमदनी। \nशिन चरा टgभ6भथा समाटgभ।इ त  भऽ गेल छल।  \nजुगेसरक सासुर मुंगेर िज ला। गंगा िद याराक गाम। तीन भटg363इक भैयारीमे ससुर जेठ रहिथन। संयोग \nएहेन भेलिटgभछछ ह    जे छोट दुनू भाएकटgभ43 बेटो भेलिटgभछछ ह  , िह नका (जुगेसरक ससुरकटgभ43) दूटा बेिट येटा। बहुत बेसी \nजमीनबला पिर वार तँ निह यटgभ43 छलिटgभछछ ह   मुदा पटgभध4 ची स-तीस बीघा तँ छलिटgभछछ ह  हटgभ43। भैयारीक सटgभ।4 प ित क टgभ6भटg311 भैयारीमे \nटकराएल। दुनू छोट भाएक कहब छलिटgभछछ ह   सभ िद न अबैत-जाइत रहती। मुदा से जेठ भाय रमानटgभछछ दकटgभ43 माटgभछछ य  \nनै। रमानटgभछछ द क िव चार छलिटgभछछ ह   जे हम अपन िह टg3इ4 सा  बेिट येकटgभ43 देबै। भैयारीमे जमीन लऽ कऽ िव  वाद ठाढ़ भेल। \nछोट दुनू भटg363इ िव  चार केलिटgभछछ ह   जे िक छु होउ, जमीन तँ गामेमे रहत। ओ तँ ससिर  कऽ नै जाएत। तखन \nगामक लोक कीन लेत आ टgभ6ंपैया उठा कऽ दऽ औिथ  टgभछछ ह । गामे-गाम तँ तीन तिस यो चािल क लोक अपन \nचाि◌ ल चलैबते छै। मुदा िक छु होिश यारी भेल। दुनू भटg363इ सा◌ै◌ंसे गामक लोककटgभ43 खास कऽ तीन तिस  याबलाक \nबैसार केलिटgभछछ ह  । बैसारमे अपन टgभ6भटg3इ4 ता व देलिख न जे जखन भैयाकटgभ43 बेटा नै छिटgभछछ ह  तखन  बुढ़ाड़ीक सेवा भेलिटgभछछ ह    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nसे भातीजे सभ करतिथ , जइसँ कुलो-खनदानक इटgभध6 ज त  बचल रहल आ सेवो हेतिटgभछछ ह  । िक अए अनेरे बुढ़ाड़ीमे \nऐगाम-सँ-ओइगाम बौएता। समाजोकटgभ43 जँचल। मुदा रमानटgभछछ द  सेहो अपने मनक लोक। पिर वारसँ समाज धिर क \nिक नको बात सुनैले तैयारे नै। अकिछ  कऽ समाजक सभ दुनू भटg363इकटgभ43 किह   देलिख न जे भैयारीक झंझट अिछ  \nसमाज ऐमे नै पड़त। मौका पािब  दुनू भटg363इ पूिछ   देलिख न- \n“जँ िक यो चोर-नुकबा िल खा लिथ , तखन?” \nजते गोटे बैसल रहिथ  पंच-परमेटgभंछरक टgभ6ंपमे रहिथ  , अनुकूल िव चार देिख  अनुकूलतामे भँिस  हरे-हरे एटg31भे शटgभ।भ द मे \nबािज  उठला-  \n“जे समाजसँ बाहर हएत, ओ बेटीचोद हएत।”  \nबजैकाल तँ सभ बािज  गेला मुदा पछाित  अपनेपर तामस उठए लगलिटgभछछ ह   जे सटg3इ4 त  चीज हाथसँ िन किल  गेल। \n      जिह ना आिग क ताउपर लोिह याक िज लेबी, कचड़ी पेनीसँ उिठ ऊपर अलिग  जाइत तिह ना रमानटgभछछ दकटgभ43 \nभेलिटgभछछ ह  । गंगाकातक गाम जकटg363 गामक लोक सोझे-सोझी रमानटgभछछ दकटgभ43 दुतकारए लगलिटgभछछ ह  । अखन धिर  समाजमे \nअहटg363कटgभ43 लोक कोन नजिर  ये देखैत रहल आ अहटg363 िक   करैपर उताहुल छी। मुदा तेकर कोनो असिर  रमानटgभछछ दकटgभ43 \nनै भेलिटgभछछ ह  । \n1940 ई.क लगाित मे रमानटgभछछ द मैिटg3।।  क पास केने छला। जइ समए हजारो िव टg3भ4ाथटg36छ टg3इ4 कूल-कओलेज \nछोिड़  आजादीक आटgभछछ दो लनमे कूिद  अपन सवटg361टg3इ4 व नास केलिटgभछछ ह  । ओइ समैक उटgभछ4 पा िद त मनुख रमानटgभछछ द  सेहो \nछिथ , अंटg3।1ेजी धुर -झार बजै छला। रेल-तार इटgभछ4 या िद  सरकारी सेवाक कतेको गोटे नोकरी छोिड़  अपन आहुत \nदेलिटgभछछ ह  । मटgभछध य म िक सान पिर वारक रमानटgभछछ द । िप ताक देख-रेखमे पिर वार चलैत, तँए घरक छुटg3भ6ा आदमी। एतए -\nओतए घुमनाइ आ गुलछड़टg36ं छोड़नाइ िज  नगीक काज छलिटgभछछ ह  । मुदा जिह ना शरीरमे रोगक आगमसँ धीरे-धीरे \nशरीरक शिटgभधइत   टg3।1िस  त हुअए लगैत तिह ना रमानटgभछछ दकटgभ43 पिर  वारसँ समाज धिर मे हुअए लगलिटgभछछ ह  । जे भातीज \nबड़का बाबू कहै छलिटgभछछ ह   ओ मुँहपर गािर  पढ़ए लगलिटgभछछ ह  । मनुटg3इ3 योक तँ अजीव टg3इ4 व भाव होइ छै। घिन टg3इ3 ठ -सँ-\nघिन टg3इ3 ठ  िम टgभंं जँ कोनो अधला वृिटgभं4  मे फॅिस  जाइत अिछ  तखन जे िटg3इ4 थ  ित  पैदा लैत सएह रमानटgभछछ दोकटgभ43 भेलिटgभछछ ह  । \nसमाजक लोक ने िक यो दरबटgभध6जापर बैसए कहिटgभछछ ह   आ ने गप-सप करैले तैयार। जिह ना खुला जहल होइत, \nतिह ना रमानटgभछछ दकटgभ43 भेलिटgभछछ ह  । \nभैयारीमे िव वाद उठने मुकदमाबाजी सेहो उठल। समटg364गसँ पातर रहने रमानटgभछछ द  कमजोर पड़ए लगला। \nसोझेमे भाए सभ खेतक जजाित , गाछ-बटg363स उजाड़ए -काटए लगलिटgभछछ ह  । दुनू भटg363इ अबधािर   लेलिटgभछछ ह   जे जते \nमुकदमा करता करथु। थानो आमदनी बुझलक, तँए िह साब िम ला कऽ चलैत। दुनू बेटी-जमाएकटgभ43 बजा अपन \nसभ दुखरा सुनबैत रमानटgभछछ द  कहलिख न-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \n“जिह ना, हम अपन सभ सटgभ।4 प ित  अहटg363 सभकटgभ43 िद  अए चहै छी तिह ना तँ अहूँ सभकटgभ43 चाही जे ओकरा \nबँचा कऽ लऽ जाइ।”  \nदुनू बेटी-जमाएक बल जिह ना रमानटgभछछ दकटgभ43 भेटलिटgभछछ ह   तिह ना ओहू दुनू भटg363इकटgभ43 समाजक लोक मुकदमामे \nसंग िद अए लगलिटgभछछ ह  । \nधीरे-धीरे रमानटgभछछ दक मन टुटए लगलिटgभछछ ह  । एक तँ सािठ  बखटg361क उमेर टिप   गे◌ेल तइपर कोट-कचहरीक \nदौड़सँ लऽ कऽ बेटी-जमाए ओइठामक दौड़-बरहा तते बिढ़  गेलिटgभछछ ह   जे गामसँ बेसी अटgभछछ तै गुजरए लगलिटgभछछ ह  । \nअसगरे पटgभध।ी घरमे सकपंज भेल छलिटgभछछ ह   आ अपने बौआइत-बौआइत िफ िर सान।  \nिक छु िद न पछाित  पटgभध।ी अटg3इ4 स क पड़लिख न। ने िद यादवाद आ ने गामक िक यो एको बेर पुछािड़  करए \nआबिन  दुनू बेिट ओ-जमाए लगमे नै, मधुबनी िज लाक गाममे। ने उिच त समैपर डॉटgभधइ ट री देख-भाल होिटgभछछ ह   आ ने \nदवाइ-दाटgभ6ं। िक  छु िद न पछाित  मिर  गेलिख न। पटgभध।ीक मुइला पछाित   रमानटgभछछ द क िज नगी आरो जिट ल भऽ \nगे◌ेलिटgभछछ ह  । गाममे जखन रहिथ  तखन भानसो-भातक ओिर यान अपने करए पड़िटgभछछ ह  । आमदनी सेहो भाए सभ \nरोिक  देलिख न। अटg3छभा -गटg363िह  स देिख  दुनू जमाइयो हाथ-मुटg3भधी सटg31भत केलिटgभछछ ह  । फटो-फनमे रमानटgभछछ द  पिड़  गेला। \nिज नगीक कोनो सोझराएल बाट देखबे ने करिथ ।  \nिज नगीक अंित म पटg363च बखटg361 रमानटgभछछ द क एहेन िब तलिटgभछछ ह   जेकरा लोक नरकक बास कहै छै। हािर -थािक  \nिक छु िद न बाद अपनो (रमानटgभछछ द ) मिर  गेला। जमाइयो सभ आवाजाहीक संग केसो-मुकदमा देखब छोिड़  \nदेलिटgभछछ ह  । अंत-अंत एकतरफा केस भऽ गेल।  \nजुगेसरक गाममे िद यािद क दोसर पिर वारमे वेमाटgभंंेय भैयारीक बीच िव  वाद उठल। एक भाएकटgभ43 एक बेटा \nआ दोसरकटgभ43 चािर  टा। चाटgभ6ं भैयारी िम  िल  पटg363चम भाएकटgभ43 (वेमाटgभंंेय ) उपटg4इ6व कऽ गामसँ भगा देलकिटgभछछ ह   । िक छु \nिद न तँ ओ (पटg363चम भाए ) सर-सटgभ।4 बटgभछछ धीसँ लऽ कऽ समाजक बीच चटg31भर लगौलिटgभछछ ह  , मुदा िक छु हाथ नै \nलगलिटgभछछ ह  । अटgभछछ त मे िख िस या कऽ िप ताक सटgभ।4 प ित क (जमीनक) कागज-पटgभं4र कलटgभधइ टg3।।ी एटसँ िन कािल  किह  देलिख न \nजे अपन िह टg3इ4 सा  घराड़ी तक बेिच  लेब। बीघाक लगभग िह टg3इ4 सा पड़ैत रहिटgभछछ ह   । मुटgभ।1तक माल खाइबला सभ \nसमाजमे रिह ते अिछ । तीन-चािर टा पिर वार खेत िल खबैक िव चार कऽ लेलिटgभछछ ह  । मुदा िव वाद तँ बीचमे छेलैहे। \nलेबालक बीच टgभ6भटg311 उठैत जे जमीन -जयदादक िव वाद छी, मािर यो हेबे करत आ थाना-फौदारी सेहो हेबे करत। \nने मािर क ठेकान अिछ  आ ने कते िद न झंझट रहत तकर ठेकान। तँए दुनूकटgभ43 नजिर  मे रिख  लेन-देन करब। \nतिह ना जमीनबलाक (पटg363चम भाय ) बीच टgभ6भटg311 उठल जे जँ सटg3इ4 त मे िल िख  देबै, तइसँ लाभ िक  हएत? तखन तँ \nनीक अिछ  जे अपने भैयारी सभ खािथ । कम-सँ-कम एक पिर वारक तँ छिथ । मुदा चािल यो देिन हारक तँ \nकमी निह यटgभ43 अ िछ । उनटा-सीधा मंटgभंंक तते डाकिन   पड़ल जे बैहरा करकरेतक बीख जकटg363 िन  टgभध4 चा मुहटgभ43 \nससरल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \nअटgभछछ त मे फिड़ आएल जे अिध या (खेत िल खौिन हार) तैयार भेला। बेिच िन हारकटgभ43 (पटg363चम भाएकटgभ43) तते चाटgभ6ं \nभटg363इ गंजन केने जे तामस कमबे ने करैत। होइत -हबाइत अिध या दाममे जमीनक लेन-देन भऽ गेल। ओही \nलेबालमे एकटा जुगेसरो। मुदा संयोग नीक रहलिटgभछछ ह   जे जुगेसर अपने टg3इ4 कूलक नौकरी दुआरे बाहरे रहिथ तही \nबीचमे गाममे दा◌ेसर लेबालक संग मािर  भऽ गेल। जबरदस मािर  भेल। दुनू िद स कपार फुटल , बटg363िह   टुटल। \nसॱसे गाम सना-सनी पसिर  गेल। अनेको भागमे समाज िव भािज त भऽ गेल। िक छु गोटे खुिल  कऽ दुनू गोटेक \n(दुनू पाटटg36छकटgभ43) केसमे गवाही दइले तैयार भऽ गेला। िक छु गोटे मािर योमे संग देलकिटgभछछ ह   । िक छु गोटे टg3इ1 यिटgभधइ त  गत \nपूँजी देिख  अपनाकटgभ43 दुनूसँ अलग रखलिटgभछछ ह  । मुदा समाजोक लटgभं4ी तँ एहेन सकबेधने अिछ   जे निह यटgभ44 िव  चार \nभेने पिर िटg3इ4 थ  ित  वश मजबूरीमे ‘हँ’ कहए पड़ै छै। सेहो भेल। ततबे नै लटgभं4ीक सोर एहेन अिछ   जे गामेमे लोक \nसासुर-मातृक सेहो ठाढ़ कऽ लइए।  \nओही झंझटमे जुगेसर आठ कटg3भधा जमीन कीनैक िव  चार केलिटgभछछ ह  । ओना दुनू परानीक िव चार जे \nमुनेसरकटgभ43 ऐ जमीनमे संग नै करब। मुदा पिर वारक तँ िव िध वत् बटबारा भेल नै अिछ  तखन जेठ भाय िछ ऐ, \nछोट भाएक िह टg3इ4 सा  तँ भइये जाएत। तँए किह  देब जटgभ6ंरी अिछ  । जँ अ◌ाधा खचटg361 देत तँ ठीके छै नइ तँ \nअपन दोख तँ मेटा लेब। िव चारक पाछू पेटमे रहिटgभछछ ह   जे मुनेसरक आमदनी ततबे छै जे कहुना कऽ पिर वार \nचलै छै। तखन टgभ6ंपैया कतए सँ आनत ? तइ बीच मनमे ईहो जे गुप-चुप दाम भेल अिछ  िक ने, बढ़ा देबै। \nकहुना (अिध या दाम भेने) चािर  कटg3भधा तेफैसला (तीन फिस ला) खेतक भैलू कम नै भेल। \nपोटg3इ4 ट काडटg361क माटgभछध यमसँ जुगेसर मुनेसरकटgभ43 जनतब देलिख  न। टg3इ4 कूलक दरमाहा तँ जुगेसरकटgभ43 बूझल , \nमुदा टg3छ4यूशनक आमदनी तँ नै बूझल। तइ संग पिटgभध।  यो (मुनेसरक) िव चार देलिख न जे नैहरमे देल बरतन-वासन \nजे अिछ  ओ अनेरे घरमे ढनमनाइत रहैए, ओकरा बेिच  कऽ जमीन कीन िल अ। अखन धिर  दुनू भटg363इ -\nजुगेसर-मुनेसरक- बीच पिह लुके सटgभ।4 बटgभछछ ध  जीिव त छल। मुनेसर आधा खचटg361 दइले तैयार भऽ गेला।  \nजमीनक रिज टg3इ3 टg3।।ी जुगेसर दुनू भटg363इक नाओंसँ करा लेता। अपन कमजोर पाशा देिख   जुगेसर दुनू \nपरानी िव चार केलिटgभछछ ह   जे नीक हएत बेटा नाओंसँ जमीन िल खौल जाए। मुनेसरकटgभ43 कोनो पता नै। तइ समए \nरिज िटg3इ3 टg3।।  यो आ◌ॅिफ समे अखुनका जकटg363 नै छल जे िल  खौिन हारोकटgभ43 उपिटg3इ4 थ  त रहए पड़ैत। िक यो केकरा◌े नाओंसँ \nजमीन िल खा सकैए। तइ संग पान-सात बखटg361 पछाित   दटg3इ4 ता बेज भेटै छै, ताबे बातो पुरना जाइत। तहूमे \nकागजक खोज जखन हएत तखन ने जँ नै हएत तँ के बूझत? ने िभ नौज भेल अिछ  आ ने खेती-पथारी \nबँटल अिछ । तखन तँ गाममे रहै छी जेना-तेना जनक हाथे खेती कऽ लइ छी। बात खुजबे ने करत, तँ \nमुहटg363 -ठुटg3भधी आिक   हटgभ।छ ला -फसाद हएत िक अए। जिह या भीन हएब तिह या बूझल जेतै। अनुकूल िव चार बूिझ  \nजुगेसर अपना बेटाक नाओंसँ आठो कटg3भधा जमीन िल  खा देलिटgभछछ ह  । जे पछाित  दुनू भटg363इक बीच िव  टg3इ4 फो टक भऽ \nगेल।  \nिक छु साल पछाित  रिज टg3इ3 टg3।।ी क भेद खूगल। भेद खूिग  ते दुनू पिर वारमे अनोन-िव सनोन शुटgभ6ं भेल। दू \nतरहक अनोन-िव सनोन उठल। एक तरहक भेल जे मुनेसर दुनू बेकतीक बीच आ दोसर तरहक भेल \nजुगेसरक बीच। जुगेसरक पटgभध।ी िप  ताक सटgभ।4 प ित क खेल देिख  चुकल छली जे अछैते िह टg3इ4 से िह टg3इ4 सा  नै भेल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \nतँए पित पर दबाव बनौने जे जे भेल माने बेटा नामे रिज टg3इ3 टg3।।ीसँ नीक भेल। मुदा जुगेसरकटgभ43 सटg3भ4 : भाइक संग \nबेइमानी आ समाजक बीच दोखी हेबाक डर मनमे नचैत रहिटgभछछ ह  । मुदा बेटो जुआन भऽ गेल रहिटgभछछ ह  । अपन \nखास िह टg3इ4 सा  बूिझ  ओहो माइयेक पीठपोहू बनल। तिह ना दोसर िद स मुनेसर अपन आमदनी देिख  सबुर करैत। \nआमदिन यटgभ44 नीक बिन   गेल रहिटgभछछ ह  । सरकारीकरण भेने नीक दरमाहा, तइ संग टg3छ4यूशनो फीस बढ़ने अिध  क \nआमदनी, रटg363चीक मकान भाड़ा सेहो जोर दैत। मुदा साधनाक भूख (सटgभ।4 प ित क भूख) आरो उटg3।1 भऽ गेलिटgभछछ ह  । \nतहूमे अपन बाप-माइक देल बरतन-बासन िब काए ल रहिटgभछछ ह  । दुनू परानीक बीच खुिल  कऽ मतभेद शुटgभ6ं भऽ \nगेल। गप-सपक टg3छ।म एना भेलिटgभछछ ह  । मुनेसर पटgभध।ीकटgभ43 बुझबैत कहलिख  न-  \n“देिख यौ, रटg363ची सन शहरमे अपन मकान भऽ गेल , गाममे रहैक कोनो टgभ6भटg311े ने अिछ  । तखन तँ ओहए (भैया) \nखेित यो करै छिथ , खेबो करता।” \nमुनेसरक िव चारकटgभ43 कटैत साधना अपन अथटg361शाटg3इ4टgभंंीय तकटg361 देलिख  न-  \n“जखन गाममे नै रहब तखन गामक पूँजीकटgभ43 मार पूँजी िक  अए बनौने रहब। ओकरा बेिच  कऽ बटg3ध3कमे जमा कऽ \nलेब तैयो सूिद  आओत। नै जँ घरे आरो बना लेब तैयो भाड़ा एबे करत।” \nपाशा बदलैत मुनेसर तकटg361 देलिख  न-  \n“बाप-पुरखाक जँ घरािड़ ये बेिच  लेब तखन कोन मुँह लऽ कऽ िज नगी जीब। कोनो िक  पेट जरैए जे \nबेचब।” \n      होइत-हबाइत ई भेल जे गामक खेत भरना लगा बटg3ध3कमे जमा कऽ लेब। मुदा िव  वाद तँ बीचमे भैयारीक \nरहबे करिटgभछछ ह  ।  \n      िक छु िद न पछाित  दुनू बेकती (मुनेसर-साधना) गाम आिब  अपन डीह-डावरसँ लऽ कऽ बाध धिर क \nबँटबारा करैक िव चार जुगेसरक सोझामे रखलिटgभछछ ह  । िव वादी जमीन (जे रिज टg3इ3 टg3।।ी  भेल रहए) छोिड़  सभ िक छु \nबँटैले तैयार भऽ गेला। नइ मामासँ कनहा मामा नीक। िव वादी जमीन छोिड़  बािक  बटg363िट   लेलिटgभछछ ह  ।  \n      हिर हरक भैयारीमे अढ़ाइ कटg3भधा घराड़ी। जे बँटाइत पटg363च धूरपर आिब   गेल।  \n      जइ समए सुलोचना सासुरसँ नैहर आएल छली ओ समए देशक आटgभछछ दो लनक तूफानी दौड़ छल। सन् \n1942 क दमनचटg3छ। टgभ6भारटgभ।4 भ भऽ गेल छल। परोपटg3भ6ाक (झंझारपुर इलाकाक) लोक अंटg3।1ेजी हुकुमतक िख  लाफ \nसड़कपर उतिर  गेल छल। गोरा-पलटनक उटg3छ6डा झंझा रपुर बनल छल। कतेको गाममे आिग  लगाओल गेल। \nकतेको गोटे गुटgभ।इ त वासमे काज करैत छला। कतेको गोटे मािर  खा-खा जहलमे बटg3छभ छला। मुदा लािज  मी बात \nईहो रहल जे ऐठामक कतेको पिर वार गोरा सरकारक संग देलक। रहै-खाइक बेवटg3इ4 था क संग-संग सटgभ।4 प ित क \nलूट सेहो केलक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \n      ओना गाममे सुलोचना बिह न सन कतेको गोटे छिथ  जे सासुरसँ भगाओल छिथ । अपन माए-बाप, भाए-\nभा◌ैजाइक संग सेहो रहै छिथ  आ असगरो बोिन -बुटgभं4ा कऽ जीवन -यापन सेहो करैत छिथ । िक छु गोटेकटgभ43 \nसटgभछछ तानो छिटgभछछ ह   आ िक छु गोटेकटgभ43 निह  यटgभ44 छिटgभछछ ह  ।  \n      अदौसँ एक पुटgभ64ष एक नारी सटgभ।4 बटgभछछ ध क िव धानो आ बेवहारो तँ बनल रहल मुदा पिर वारकटgभ43 आगू बढ़ैक लेल \nिक छु कमी तँ छेलैहे। ओ कमी अिछ  जे मनुटg3इ3 य क शरीरक बनाबिट  समान नै होइत अिछ । बहुलटg364शमे \nसटgभछछ तानोटgभछ4 पिटgभं4क शिटgभधइ त   समान रहैत आएल अिछ  तँ तइ संग कमी-बेसी सेहो रहल अिछ । कतौ कोनो पुटgभ64खमे \nशिटgभधइ त  क कमी तँ कतौ कोनो मिह लामे। तिह ना कतौ कोनो पुटgभ64खमे बेसी रहल अिछ   तँ कतौ कोनो मिह लामे। \nशिटgभधइ त  हीन पुटgभ64ख रहने टgभंभेटgभंंज सटgभछछ ता नक चलिन  सेहो रहल अिछ । मुदा शिटgभधइ त  हीन नारी भेने तँ पिर वारकटgभ43 आगू \nबढ़ैमे बाधा उपिटg3इ4 थ  त भाइये जाइत अिछ । तइठाम दोसर नारीक सहारा जटgभ6ंरी भऽ जा इत अिछ । जँ से नै \nहएत तँ पिर वारक अटgभछछ त हएत। अटgभछछ ते नै हएत बुढ़ाड़ी आ बीमारीक अवटg3इ4 था सेहो कटg3इ3 ट कर हएत। मुदा \nआवटg3इभ य क-आवटg3इभ य कता तखन आराम आ िव लास िद स बढ़ैत अिछ  जखन भो-िव लासक मनोवृिटgभं4   जोर मारैत \nअिछ । जइक चलैत समाज-पिर वारमे ि◌ वकृतताक टgभ6ंप पकड़ैत अिछ  । से भेल। समाजक अगुआएल (खास \nकऽ आिथटg361क टgभ6ंपे) आ मटgभछध य वगटg36छयो पिर  वारमे एक-सँ-अिध क िब आह करब नीके जकटg363 चलिन  मे आिब  गेल। \nजइसँ एक पुटgभ64ख एक नारीक टgभ6भथापर जबरदस चोट पड़ल। मुदा केतबो जबरदस चोट िक  अए ने पड़ल, \nतैयो सोलहटg3छभी नटg3इ3 ट  नै भेल। ओना िन टg3इ। वगटg361मे सेहो बीमारी  पैसल मुदा दोसर टgभ6ंपमे। ओना राजशाही बेवटg3इ4 था मे \nऊपर-सँ-नीचटg363 धिर  क िक छु पिर वार जोड़ाएल छल, तइ पिर वारक बीच भोगी-िव लासी मनोवृिटgभं4  क पिर णाम छल, \nजखनिक  गरीबमे पेटक ददटg361 कारण भेल। एहेन पुटgभ64खोक संटgभध1 या  कम नै जे कामचोर, आलसी, नशाखोर \nइटgभछ4 या िद क कारणे पटgभध।ीकटgभ43 नै रािख  पबैत छल। नै रखैक माने ई जे पटgभध।ीक भरण -पोषण नै कऽ पबैत छल। \nमुदा सेहो सोलहनी नै भेल। एहेन बहुतो मिह ला छली जे पुटgभ64खे जकटg363 टgभंधम करैत छली। िज  नका मनमे पित क \nटgभ6भित   असीम टgभंधटg3भइा आ मजगूत संकटgभ।छ प छलिटgभछछ ह  । अपन िज नगीक सभ सुख पित मे अरोिप  नेने छली।  \n      एकसँ अिध क िब आह करैक टgभ6ंप िद  नानुिद न बदतर होइत गेल। अनेको रंगक कुिटgभछ4 स  त रोगक जटgभछछ म  होइत \nगेल। पुटgभ64खोक िव  चार एते िघ नौना टgभ6ंप पकिड़   लेलक जे दजटg361नक -दजटg361न िब  आह करए लगला। तइ संग ईहो \nभेल जे पुटgभ64खक उमेरोक ठेकान नै रहल। जे उमेर िब  आहक निह यो छल तहू उमेरमे िब आह करए लगला। \nजइसँ अपने िक छुए िद न पछाित  मिर  जाइत छला आ जुआिन यटgभ43सँ मिह  ला वैधटg3इ1 य टgभ6ंपमे बदिल   जाइ छली। \nिव धवा िज नगीक बीच एहेन पिर िटg3इ4 थ  ित  पैदा लऽ लैत छल जे समाजमे रोग बिन  गेल।  \n      ओना नारीक टgभ6भित   पुटgभ64ख सोलहो आना अटgभछछ याइये केलिटgभछछ ह   सेहो नै। लड़का-लड़कीक (पुटgभ64ख -नारी) बीच \nदुनू तरहटgभ43 रोगक टgभ6भवेश भेल। कतौ बलक टgभ6भयोग भेल तँ कतौ पुटgभ64ख -नारीक बीचक आंिग क सटgभ।4 बटgभछछ ध  सेहो \nभेल।  \n      टgभ6भटg311 उठैत जे अदौक परटgभ।4 प रा (वैिद क परटgभ।4 प रा) पर एते भारी चोट पड़ल आ सभ पुटgभ64ख -मिह लाक मुँह \nदेखैत रिह  गेला। नै, ऐठाम ईहो बात देखए पड़त जे ने सभ गामक एक रंग चािल -ढािल , खान-पान, बात-\nिव चार अिछ  आ ने सामािज क िव कासक टgभ6भिटg3छ।  या एक रंग अिछ ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \n      एक रंग नै होइक अनेको कारण अिछ । एक तँ छोट-छोट राटgभध6 य मे िव भािज त छल। जइ तरहक राटgभध6 य  \nछल ओइ तरहक रजो छला। ओना िम िथ लटg364चल सेहो कतेको जमीटgभछछ दारीक संग राटgभध6 यो मे िव भािज त छल। \nसभकटgभ43 अपन -अपन शासनक संग सामािज क बेवटg3इ4 था ◌े संचािल त करैक अलग-अलग ढड़टg36ं छल। ओना टgभंभेटgभंंक \nिह साबसँ सेहो अंतर छेलैहे। खान-पानक संग उपारजन करैक िस टg3इ4 ट मोमे अंतर पिह नॱ छल अखनॱ अिछ । \nअखनो एहेन टgभंभेटgभंं अिछ   जइठाम ने बािढ़ क कोनो टgभ6भभाव (धारक काट-छटg363ट ) तेहेन पड़ल जइसँ ओइठामक \nखेत-पथार, वास भूिम  टgभ6भभािव  त भेल। मुदा एहनो टgभंभेटgभंंक कमी नै जइठाम उपजाऊ भूिम   धारो बिन  गेल आ \nबालुओसँ भिर  गेल अिछ । जे किह यो सुटgभछछ द र गाम (वासक िह साबे) छल ओ उजिड़  गेल। िब नु अटg3छभ -पािन सँ \nमनुख जीब केना सकैए? ई तँ टgभ6भटg311 तिह  यो छल आ अखनो अिछ ये।  \n      एकटा आरो भेल। ओ ई जे जइठाम पुटgभ64ख -नारीक बीच पिर वार ठाढ़ भेल ओइठाम पुटgभ64ख टgभ6भधान बेवटg3इ4 था  \nरहने अनेको तरहक अबलट लगा नारीकटgभ43 घरसँ भगाएब। केकरो सटgभछछ तानोटgभछ4 पिटgभं4   शिटgभधइत   नै रहने, तँ केकरो \nचिर टgभंंहीन किह   इटgभछ4 या िद -इटgभछ4 या िद , लट जोिड़  घरसँ अलग कऽ देल जाइत छल अखनो कऽ देल जाइए।  \n      गामक समटg3इ4 या  (भाइक बेवहार) दुनू परानी मुनेसरक सटgभ।4 बटgभछछ ध मे खािध  बनैत गेल। दुनू भटg363इक िभ  नौजी \nसुलोचनाकटgभ43 सेहो बटg363िट   देलकिटgभछछ ह  । एते िद न सुलोचना दुनू भटg363इक बीच छली मुदा भीन भेने जुगेसरसँ हिट  \nमुनेसरक संग भेली। जुगेसर मुनेसरक खेती छोिड़  देलकिटgभछछ ह  । भाइक खेती छोड़ने खेतीक समटg3इ4 या मुनेसरकटgभ43 \nउठलिटgभछछ ह। कारणो टg3इ4 पटg3इ3 टे  अिछ । अपने दुनू परानी बाहरे रिह तो छला आ गामक आवाजाही सेहो निह यटgभ43 जकटg363 \nछलिटgभछछ ह  । गाममे नै रहने माले-जाल केना पोिस  सकै छला, जइसँ खेती किर तिथ । ओना बाहरोमे दुनू बेकती \nमुनेसर एकठाम निह यटgभ43 रहैत छला। बाल -बटgभध4 चाक संग पटgभध।ी -साधना रटg363चीमे रिह  तो छली आ हाइ-टg3इ4 कूलमे \nनोकिर यो करैत छली जखन िक  मुनेसर पलामूमे रहैत छला। एक तँ दुनूक दूरी अिध क अिछ  दोसर जँ \nटg3इ4 कूलमे छुिटg3भ6  यो होइत छलिटgभछछ ह   तैयो टg3छ4यूशन रिह  ये जाइत छलिटgभछछ ह  । तँए रटg363चीयोक आबा -जाही कमे-सम रहैत \nछलिटgभछछ ह  ।  \n      िज नगीक दूरी िव चारोक दूरी बनौने रहलिटgभछछ ह  । जइठाम साधनाकटgभ43 अपन पिर  वारक िच टgभछछ ह -पहिच टgभछछ ह मे कमी \nछलिटgभछछ ह   तइठाम मुनेसर भाइक आगू सटgभ।4 प ित -जमीनकटgभ43 गौण बुझैत छला। टg3इ4 प ष् ट दुनूक मतभेद होइत गेलिटgभछछ ह  । \nअपन हक-िह टg3इ4 सा पर साधना अड़ली तँ मुनेसर आगू बढ़ैसँ िह चिक चाइ छला। होइत-हबाइत भेल ई जे दुनू \nगोटे एक िद न ि◌ नणटg361यक लेल तैयार भेला। दुनूक बीच टgभ6भटg311 -उटgभं4र एना भेलिटgभछछ ह  ।  \nसाधना- “जखन खेत कीनैमे आधा खचटg361 भैयाकटgभ43 देिल  यिन  तखन ओ िक अए अपना बेटा नामे िल खा बेइमानी \nकेलिटgभछछ ह  ?” \nसाधनाक मजगूत तकटg361सँ मुनेसर सहिम   गेला। मुदा अपनाकटgभ43 उदार बनबैत उटgभं4र देलिख  न- \n“ओ (भैया) जँ बेइमाि◌ नयटgभ43 केलिटgभछछ ह   तइसँ हमर की िब गड़ल?” \n(/g3।आमश : जारी...)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nसाच।252ाच।2ए4 का र च।257ी राजदेव मच।2एष ड लक संग- \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल- सभसँ पिह ने िव देह सािह टgभछ4 य सटgभ।4 मान लेल अपनेकटgभ43 बहुत -बहुत बधाइ...। \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- धटgभछछ य वाद।   \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क नजिर  मे सािह टgभछ4 यक उटg31।ेटg3इभ य  की अिछ ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- सािह टgभछ4 यक उटg31।ेटg3इभ य  होइत अिछ - लोक कटgभ।छ या णक भावना। समाजक कटgभ।छ या ण करब सािह टgभछ4 य क \nपरम अभीटg3इ3 ट  अिछ । माटgभंं अिभ  टg3इ1 यिटgभधइ त   नै जेकर सटgभ।4 बटgभछछ ध  िज नगीसँ हुअए सहए सुटgभध4 चा  सािह टgभछ4 य  \nअिछ ।  \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क सािह  टgभछ4 य मे इित हास/संटg3इ4 कृित  (खास कऽ िम िथ लाक) केना विणटg361त होइत अिछ  ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- सामािज क यथटg36ंथ क अिभ टg3इ1 यिटgभधइ त   जँ हेतै तँ इित हास आ संटg3इ4 कृित क समावेश भ’ जेनाइ \nटg3इ4 वा भािव के छै। िज नगीकटgभ43 जनबाक लेल युगक िच  टgभंं आवटg3इभ य क अिछ , सँगिह  टgभ6भाचीण आ नवीन \nसंटg3इ4 कृित  आ संटg3इ4 का रक समावेश होइते रहै छै।   \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   िद नानुिद नक अनुभवक अहटg363क सािह  टgभछ4 यमे कोन तरहटgभ43 िव  वेचन होइत अिछ ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल-  यएह अनुभव तँ काटg3इ1 य क हेतुमे मदित  करै छै। जगतकटgभ43 अनुभव आ अटgभछध य यनसँ अनुभवक \nटgभ6भािटgभ।इ त   होइ छै आ रचना करैत काल ओकर टgभ6ंप टgभ6भगट होइ छै।  \n  \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   सािह टgभछ4 यक शिटgभधइ त  क िव षएमे अपनेक की कहब अिछ ? \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- सािह टgभछ4 यक शिटgभधइ त   तँ असीम अिछ । एक िद स टg3छ।ािटgभछछ त  क िच नगी अिछ  तँ दोसर िद स शािटgभछछ त  क \nबीज अिछ । सामािज क पिर वटgभं4टg361नमे ऐ शिटgभधइ त  क अहम भूिम का रहैत अिछ । \n       \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क सािह टgभछ4 य मे पाप-पुटgभछ3 यक िवटg3इभलेषण केना होइत अिछ  ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- मानव हर टgभंभण पिर  िटg3इ4 थ  ित क कड़ीसँ बाटgभछछ ह ल रहैत अिछ । पिर िटg3इ4 थ  ित  वश नीक-अधलाह, पाप-\nपुटgभछ3 य होइत रहै छै। ओना ऐ शटgभ।भ दक सटgभ।4 बटgभछछ ध  सािह टgभछ4 यक अपेटgभंभा धमटg361सँ बेसी अिछ  । \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   कटgभ।छ प ना आ यथाथटg361क समटgभछछ वय अहटg363 अपन सािह  टgभछ4 य मे केना करैत छी? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- तीवटg36भगित  सँ बढ़ैत कालचटg3छ।। आइ जेकरा कटgभ।छ पना कहैत छी कािटg334   यथटg36ंथ बिन   जाइत अिछ । \nसािह टgभछ4 य लेल कटgभ।छ पना आ यथटg36ंथक सिटgभ।4म  लन आवटg3इभ य क होइते छै। \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क सािह  टgभछ4 यमे पाटgभंं जीवन् त भऽ उठैत अिछ , तेकर की  रहटg3इ4य ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- पाटgभंं तँ समाजेसँ िब  छल जाइत अिछ । ओकरा सँगे जीअब, जटg363चब , परखब आवटg3इभ य क अिछ । \nपटgभं6ात जँ ओकरा अिभ  टg3इ1 यटgभधइ त करब तँ ओ जीवटgभछछ त  हेबे करतै।  \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   सािह टgभछ4 य  लेखन, िव शेष कऽ मैिथ ली सािह टgभछ4य लेखन अहटg363 लेल कोन तरहटgभ43 िव  िश टg3इ3 ट  अिछ आ \nएकर टgभ6भाथिम  कताकटgभ43 अहटg363 कोन तरहटgभ43 देखै छी ? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- ऐठाम आमजनक भाषा अिछ  मैिथ ली। जन-जन तक अपन अिभ टg3इ1 यिटgभधइ त  कटgभ43 संटgभ6भेषण करबाक \nलेल ऐ भाषाकटgभ43 टgभ6भाथिम  कता देमिह  पड़त। \n  \n   \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   की अहटg363 कोनो तटgभछं य क झँपलाहा भाग उघारैत िछ ऐक? अगर हँ तँ केना आ नै तँ िकएक? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- कोनो भाग ने उघड़ल अिछ  आ ने झटg363पल। सभटा सोझेमे अिछ  । िल खबाक आ देखबाक \nअपन-अपन दृिटg3इ3 ट  कोण अिछ ।   \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nउमेश मटgभछ3 ड ल-  अहटg363 किह  यासँ लेखन टgभ6भारटgभ।4 भ  केलॱ, केकरा लेल िल खलॱ, आइ-कािटg334   केकरा लेल िल ख रहल \nछी? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- बून-बूनसँ सरोवर भिर  जाइ छै। दीघटg361 काल तक अटgभ।3 यास अनवरत चलैत रहल। कटgभ।छ प नाक \nमुटgभ64त तँ पिह  ने मनेमे बनै छै। पुरान िछ टफुट पाटgभछ3 डुिल िप  सभमे 1986 ई. तथा कोनोमे \n1987 ई. अंिक त अिछ । \n            समाजक लेल िल खलॱ आ आइयो हुनके लेल िल ख रहल छी। \n  \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-  की अहटg363कटgभ43 ई लगैत रहल अिछ   जे मुटgभध1 य धारासँ अहटg363 कित  याएल गेल छी? अहटg363क रचनामे \nसमाजकटgभ43 बाहरसँ देखबाक टgभ6भवृित  क की कारण? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- धारा तँ अटgभछछ त रसँ फुटैत छै। अपन-अपन धारा होइ छै। मुटgभध1 य  आ कित आएल किह  की \nओकरा रोिक  देब संभव छै? \n            समाजकटgभ43 माटgभंं बाहरसँ देख गंभीर रचना केना भ ’ सकैत अिछ । एक हृदए दोसरसँ िन वेदन केना \nकरतै। \n  \nि◌ वदेह-        अपन सािह टgभछ4 य आ रचनामे की टg3इ4 वयंकटgभ43 पूणटg361टgभ6ंपसँ इमानदार राखब आवटg3इभ य क छै? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- सािह टgभछ4 य आ रचनामे जँ इमानदारी सुरिटgभंभ  त नै रहतै तँ फेर ओ कतए आ केना बँचतै।  \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   मैिथ ली सािह टgभछ4 य  आइक िद नमे की ई सभ (सािह टgभछ4 य कार)क सामुिह क दोष टg3इ4 वी कृित क टgभ6ंप नै \nबुझना जाइत अिछ ?-  \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- आइक िद नमे जे मैिथ ली सािह टgभछ4 यक िटg3इ4 थ  ित  छै तेकरा लेल जे सभ दोषी छिथ  हुनका सभकटgभ43 \nटg3इ4 वी कार करबाक चािह यिन । पैघ लोकक तँ यएह पिह चान अिछ  जे अपन दोषपर \nटg3इ4 वीकारोिटgभधइ त  क भाव टgभ6भदशटg361नमे कोनोटा िझ  झक नै देखबए। हमहूँ ओही टgभंधेणीमे आइक \nसािह टgभछ4 य कार छी। तँए िक  हमहूँ दोषी नै छी? \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   की अहटg363कटgभ43 लगैत अिछ  जे अहटg363क पोथीकटgभ43 िह  टgभछछ दी , बंटgभधभ ला , नेपाली, अंटg3।1जी आिद   भाषामे \nअनुवाद कएल जाएत? तइ िटg3इ4 थ  ित मे ओतए एकर कोन टgभ6ंपटgभ43 टg3इ4 वा गत हेतैक? की अहटg363क  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \nसािह टgभछ4 य ओइ भाषा आ संटg3इ4 कृित  सभ लेल ओतबे महटgभछ4 वपूणटg361 रहतै जते ओ मैिथ  ली भाषा आ \nसंटg3इ4 कृित  लेल छै? अहटg363क लेखन भाषा-संटg3इ4 कृित  िन पटg3ध1टgभंभ िक  अए नै भऽ सकल? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- दीघटg361 काल तक टgभ6भतीटgभंभाक उपराटgभछछ त तँ कहुना पाथी टgभ6भकािश  त भेल। भाषटg364तर वा अनुवादक \nिव षएमे िक  सोचब। ओना हृदएटg3इ4 पशटg36छ , सुटgभध4 चा  सािह टgभछ4 य सभ भाषाक लेल महटgभछ4 वपूणटg361 होइ अिछ   \nआ सभठाम आदृत होइत अिछ । \nभाषा-संटg3इ4 कृित सँ ि◌ नरपेटgभंभ भ ’ रचना केना होएत। \n   \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क भाषा तँ मैिथ  ली अिछ  मुदा अहटg363क लेखनपर बाहरी भाषा , संटg3इ4 कृित , िव चारधाराक \nटgभ6भभाव पड़ल अिछ  , कतौ-कतौ ई टg3इ4 पटg3इ3 ट  अिछ  मुदा बेसी ठाम नै, एकर की कारण? \nराजदेव मटgभछ3 ड ल- भाषा तँ बहैत नीर अिछ । एकरा बाटgभछछ ह सँ घेिर  क’ राखब ठीन नै। बेकती आ टg3इ4 था न सभमे \nपिर वटgभं4टg361न भ ’ रहल छै आ हेबक सोहो चाही। पिर वटgभं4टg361न आ िन  त-नूतनता आवटg3इभ य क छै। \n  \nउमेश मटgभछ3 ड ल-   अहटg363क रचनाक टgभ6भचार ऐ पुरटg3इ4 कारक बाद भयंकर टgभ6ंपसँ भेल अिछ  , अहटg363कटgभ43 ऐसँ केहेन \nअनुभव भऽ रहल अिछ ? \nराजदेव म टgभछ3 ड ल- टgभ6भसटg3छभ छी ऐ बातसँ जे समाज आ खास क ’ वुिटg3भइ  जीवी पाठक वगटg361 हमरापर अनुटg3।1ह केलिथ  । \nसभकटgभ43 हृदएसँ नमन।  \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nजगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3डल  \nरटgभध।ाकर डकैत (एकटg364की ) \nपिह ल दृटg3इभ य - \n(मोजेलाल गरदिन मे ढोल, हाथमे लकड़ीक बजौना नेने आगू-अ◌ागू आ भजन लाल पाछू-पाछू।) \n  \nमोजे लाल-     (डंका जकटg363 बजबैत , कनी काल ढोल बजा, बटg3छभ करैत ) नगर-नगर, डगर-डगरसँ गाम-गामक, \nसमाज-समाजक भाए-बिह न, काका-काकी, दादा-दादी इटgभछ4 या िद  सभसँ कहै छी, सुनै- जाउ। \nभजन-लाल भाय बीच छिथ  ओ कहता। \n  \nभजन लाल-    गाम-समाजक जे भाए-बिह न छी कान खोिल  सुनू। जँ नै सुनब आ पछाित  कहब जे तेना \nकान गुिज या गेल जे से सुनबे ने केलॱ। से नै हुअए।  \n             \nमोजे लाल-     (पुन: जागब टgभछध व िन मे ढोल बजा) भजन भाय, अपन िव चार किह यौ।    \n  \nभजन लाल-    कािटg334   भा◌ेरेसँ रटgभध।ाकर भैया ऐठाम पुटgभछ3 योटgभछ4 स व िछ यिन  छपुआ काडटg361क आशा नै करब।  \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, छपुआ काडटg361 िक   कहिल ऐ? \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \nभजन लाल-    आब देखै छी जे गामसँ, पिर वारसँ एते तक िक  बाप-माएसँ करोड़ो योजन दूर छी मुदा बेटा-\nबेटीक जटgभछछ मोटgभछ4 स व मना हजारो-लाखा◌े काडटg361 जतए -तजए िब लिह  दइ िछ ऐ। मुदा...। \n  \nमोजे लाल-     मुदा िक ? \n  \nभजन लाल-    यएह जे पिह ने छँिट आबए पड़त जे कोन काड हकार सदृश अिछ  आ कोन भारक संग \nभोजनक अिछ । ई तँ नै जे ‘जान ने पहचान, हमर तोहर मेहमान’। \n  \nमोजे लाल-     (एक धुन ढोल बजबैत नचबो करैत आ गेबो करैत) \n            नोत एलै हौ भैया, हकार एलै हौ \nबेन डोलबैत बेना एलै, पीपहीक मुटg3इ4 का न हौ। \nफड़-अिह वर फड़ िब लिह  बटg363िट   \nजोगी-टgभं3ानी रटgभध।ाकर डकैत भैया हौ।  \n            (दोहरा-तेहरा, ढोलो बजबैत आ गेबो करैत।) असिथ र होइत- \nभजन भाय, नोत-हकारक ढोलहो छी, तँए दोहरा-तेहरा कऽ किह यौ? \n  \nभजन लाल-    से की? \n  \nमोजे लाल-     जिह ना सोना भेटनॱ आ हरेनॱ टgभ6भािटgभं6  त करबए पड़ै छै तिह ना ने नतो-हकार छी। सरही आमक \nपीपही नीक-नीक कलमी जौड़क जोड़ पािब  नाता जोिड़  सरही-सँ-कलमी बिन  जाइत अिछ  \nतिह ना ने नतो जोड़ल जाइत अिछ । ई तँ नै ने जे फुसटg361त दुआरे ए .टी.एम.क माटgभछध य मसँ \nसटgभ।4 बटgभछछ ध  जोिड़  लेब।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \nभजन लाल-    से की? \n  \nमोजे लाल-     यएह जे कोनो िब आह छै आिक  मूड़न आिक  कोनो आन छोट-पैघ काज, जखने काज \nपिर वारसँ ऊपर उठैत अिछ  तखने ने पिर वारसँ उठल सोच-बुिध क जटgभ6ंरत पड़ैत अिछ  , \nतखन अहटg363कटgभ43 अपनेसँ छुटg3भ6ी नै अिछ  , केना पछुआएल लोक अहटg363 संग सटgभ।4 बटgभछछ ध  बना रहत। \n  \nभजन लाल-    जिह ना तूँ मोजे लाल, िब नु खित आनक मािल क तिह ना हम भजना हरक लागिन सँ लऽ कऽ \nखौजरा-खैजरी चट कबैत वीणाक ओहन टg3इ4 वर समुटg4इ6मे पहुँच जाइ छी जे घंटा भिर   पटरी दबने \nएकटा मकै फुिट  कऽ खापिड़ सँ कूिद  मािट पर अबैत अिछ ।  \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, अहटg363क बात नै बुझलॱ ? \n  \nभजन लाल-    जिह ना भटg3भ6ा गाछमे लटिक   जीवन याटgभंंा करैत तिह  ना मुड़ै मािट क तरेमे जीवन याटgभंंा करैत \nअिछ , तँए ओकर िज नगीक कोनो महत नै? की ओ जीवनदाता नै छी? \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, बूढ़ भेने अहटg363 भँिस  या जाइ छी? \n  \nभजन लाल-    से केना? \n  \nमोजे लाल-     हम तँ गाम-देहातसँ शहर बजार धिर  ने घुमै छी। जाबे बजार नै बनत ताबे चौकीदार केना \nफड़त। देखै िछ ऐ बड़का-बड़का बिर आतीमे इंजन गाड़ीक पित आनी लगल, तइमे छौड़ा-छौड़ी \nसभ अपन गाड़ी सटा देत आ भिर  राित  खा-पी उमैक लेत।  \n            (ढोलक अवाज सुिन  गामक िम सर लाल आ रमण लाल अबैत, दुनूकटgभ43 देिख  ते पाशा बदलैत) \nनोत एलै हो भैया, हकार एलै हो....  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n(मोजे लालकटgभ43 चुप होइते भजन लाल िम सर लाल िद स तकलक। भावाटgभछ4 मक दृटg3इभ य । केना िम सर लालक \nथरथर कपैत मन िक छु बाजए चाहैत, तिह ना भजन लालक िप यासल पिथ कक दृटg3इभ य  \nइटgभछ4 या िद ...।) \n  \nभजन लाल-    (िम सर लालसँ, आ◌े◌ंगरी तािन  बटg363िह   उठा) अहटg363 िक  छु बाजए चाहै छी? \n  \nिम सर लाल-    हँ। \n  \nभजन लाल-    तखन मुँह िक अए चोरौने छी। जाबे अपन बात काज टgभ6ंपमे दुिन  यटg363क बीच नै राखब तँ के \nकेकर िक  केलकै से तँ बुझए पड़त। मन असिथ र कऽ बाजू। ओना अखन उटgभछ4 स वक समए \nलिग चाएल अिछ  तँए नीक हएत जे अहूँ सभ कपड़ा-लटgभं4ा साफ क ऽ ली, केश-दाढ़ी, जुटgभं4ा -\nचटgभ।इ प ल ठीक-ठाक करैमे जते समए लागत तइसँ बेसी समए नै अिछ ।  \n  \nिम सर लाल-    (कँपैत) भाय-सहाएब, अहटg363क उटgभछ4 सवमे तेहेन मंच बनत जे टgभंधीमान्-टgभंधीमती होइत -होइत बजैक \nसमैये ओरा जाएत तखन तँ जिह ना भोजमे सभ िद न धिक आइत-धिक आइत ए◌े◌ँठार लग पहुँच \nगेलॱ। \n(िब टgभध4चेमे मोजे लाल िड गरी चािल मे ढोल बजबए लगैए) \n  \nभजन लाल- \n   भाय, ने तोहर बात हमरा धऽ लेत आ ने धड़ैक डर होइए मुदा पैघ काजक आगू छोट \nकाजकटgभ43 िक  छु िव लमा देब नीक होइ छै। नइ, जँ तूँ बड़ धड़फड़ाएल छह तँ चलह रटg3इ4 ता  \nपकिड़  संगे-संग। काजो चलतै आ भजनो-कीतटg361न चलतै।  \n            (तइ बीच रमण लाल िम सर लालकटgभ43 डपटैत बाजल )  \n            बजैले जे सतमसुआ बटgभध4 चा जकटg363 पेटमे उधकै छौ से दािब   कऽ राख नै तँ किह  दइ िछ औ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \nिम सर लाल-    िक  कहमे, जे कहैक छौ से भने तेहटgभ।छ लाक बीच छँहटgभ43 बाज ? \n  \nरमण लाल-     अपन बाप-पुरखाक नाआ◌े◌ं बूझल छौ? अपन िक छु बुझले ने छौ तँ दस गोरेमे की बजबीही।  \n  \nिम सर लाल-    जखन दुनू गोरे संगे रहै छी तखन तूँ पिह ने ने िक अए चेता देने छेलटgभ43? \n  \nरमण लाल-     तूँ पुछलटgभ43 किह  या? \n  \nिम सर लाल-    अँइ रौ, िब नु पुछनिह  भिर  िद न संगे रहै छी। तहूमे जे नजिर पर चढ़बे ने कएल से केना \nपुछबो। \n  \nरमण लाल-     अँइ रौ, िक  तोरा बूिझ  पड़ै छौ जे जिह ना आरती घुमा लोक भगवानकटgभ43 ठिक   भिर  राित  \nअटgभछछ हरेमे रखै छिटgभछछ ह  , से हम तोरा केिल औ।  \n  \nभजन लाल-    देखू, अहटg363 सभ बड़ अटgभ।छला करै छी। कौटg334ुका काज िक   सभ अिछ  से मन पाड़ए िद अ। \n(सभ जाइत अिछ ) \n  \nदोसर दृटg3इभ य - \n  \n            (भजन लाल, िम सर लाल आ रमण लाल अबैत अिछ ।) \nभजन लाल-    भाय, दुिन यटg363क खेल अजीब छै। जेना समुटg4इ6मे जाइठ  -सीमा नै होइ छै तिह ना ने अिछ । ऐ \nअथाह मािट -पािन  बीच टपैक तीनू बाट तेहेन भऽ गेल जे...?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n  \nिम सर लाल-    भाय, चुप िक अए भेलह? \n  \nरमण लाल-     भजन भाय, िद लेरक संग िद लाक जखन भटgभ43ट होइ छै तखन एकटा नव अएनाक रंग चढ़ै \nछै। तँए मुँहक बात घटgभ44टी नै, नइ पचए तँ उगिल  िद ऐ। \n  \nभजन लाल-    (िव िटg3इ4 म  त होइत) भाय, एकटा बाट, तेना बनरा गेल जिह ना गाछ-िव रीछमे होइ छै जे कोिढ़ यो-\nबाती देब बटg3छभ भ ऽ गेल। दोसर दोगलाइये गेल। तेसर बेटाक रगड़ामे बुढ़ाड़ी धिर  \nवटg3इ4 टgभंं धािर ये रहला सुखदेव जकटg363 आड़वन -कोपीन नै लेलिन । खएर, जे होउ...। पिह ने बैसैक \nओिर यान कटgभ6ं।  \n(िम सर लाल सतरंजी मोटरी खोिल  पसारए लगैत, तीनू गोटे तीन का◌ेण पकिड़  बीछा, जाजीम \nिब छबैत अिछ । िब छान तैयार होइते रटgभध।ा कर मंचपर अबैत अिछ । \nमाथमे तीन भीरी केश बाटgभछछहल , चािन पर तीन लकीर, दुनू िद स उजड़ा बीचमे लाल। दाढ़ी-\nमोछ भयंकर। बटg363िह   गरदिन मे टgभ6ंटg4इ6ाटgभंभक माला , दिह ना हाथमे कमंडल, पीढ़ीपर लंगोटामे बाटgभछछ ह ल \nपुरान कमलक मोटरी। \nमंचपर रटgभध।ाकरकटgभ43 अिब  ते तीन गोटे पाछू-पाछू सेहो नारा लगबैत- \n“रटgभध।ाकर भैया , \nिज टgभछछ दा वाद। \nरटgभध।ाकर भैया  \nिज टgभछछ दा वाद।” \n  \nरटgभध।ाकर -       (पाछू घुिम ) सोझे हटgभ।छ ला  केने आ नारा लगौने नै हेतह। चुप-चाप सभ भऽ जाह। बेरा-बेरी \nअपन-अपन िज नगीक बात-िव चार समाजकटgभ43 सुना दहुन। धमटg361राजक टgभछछ या य भेटत, नै िक  \nयमराजक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \n  \nमहेश-        भाय सहाएब, अपनेक जीवन याटgभंंा बहुत नमहर अिछ   ओते सुनैले ओते िन चेिन यटgभ44 चाही ने, से \nभूखल पेट कतेकाल सुिन  अमल करत। जइ इलाकामे साले-साल रौदी, दाहीक संग \nउपजाउ मािट  नटg3इ3 ट  भऽ गेल अिछ  तइ इलाकाक याटgभंंी कते दूर जीवन याटgभंंा क ऽ सकैए? \n  \nरटgभध।ाकर -       िक  मतलब? \n  \nमहेश-        भूखे भजन ने होइ गोपाला। \nिल अ रिख  गुटgभ64 कटgभछ3 ठी  माला। \n  \nरटgभध।ाकर -       महेश, अहटg363क टgभ6भटg311 जेहने सुटgभछछ द र अिछ  तेहने किठ न। मुदा समुटg4इ6सँ रटgभध। िन  कालब आ जंगलसँ \nिस र-िश रोमिण  आनब, दुनू दू िद शा छी।  \n  \nगणेश-        एना नै हएत, कनी ओंगरीपर (ओंगरीपर जेना िह साब जोड़ल जाइत) िह साब बैसा कऽ बुझा \nिद अ।  \n  \nरटgभध।ाकर -       गणेश बाउ, कान खोिल  सुिन  िल अ। ई धरती िव शाल रंगमंच छी। मािट -पािन क बीच रंगमंच \nसजल अिछ । जे जेहेन याटgभंंी छिथ   ओ ओहेन अपन बाट पकिड़  पाड़ करै छिथ ।  \n  \nगणेश-        िक  मतलब? \n  \nरटgभध।ाकर -       मतलब यएह जे िक यो अपन िज नगी हवन दैत अिछ  तँ िक यो दोसराक हवन लैत अिछ । \nखएर, जे होउ...। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \n(िब  टgभध4चेमे, िम सर लाल अपन बात उठबए चाहलक आिक  सुरेसर ललिक  बाजल) अनेरे...। \n  \nरटgभध।ाकर -       तखन पिह ने फिर या िल अ पड़त जे खाइले जीबै छी आिक  जीबैले खाइ छी। दान देब नीक \nआिक  लेब नीक। आिक  लेब-देब नीक। आिक  देब-देब नीक।  \n  \nगणेश-        लेब-देब नीक छी। दुनू नीक छी कोनो ने नीक ने अधला छी। \n  \nभजन लाल-    तखन? \n  \nगणेश-        बेवहािर क धरातलपर जे अिध क नीक हुअए? \n  \nभजन लाल-    अिध कोक दू िद शा छै? \n  \nगणेश-        से की? \n  \nभजन लाल-    अिध क लोकक शिटgभ।भ द  क िव चार आ अिध क लोकक िज नगीक िव चार।  \n  \nरटgभध।ाकर -       भजन जेहने तूँ सटg363झ भोर राित  -िद न लय-धुन बदिल -बदिल  एके बातकटgभ43 औंटै-पौड़ै छह तेहने \nगणेश अिछ । भारी देिख  हाथी चढ़ब नीक बुझलिन , मुदा हाथी केना पोसाइत अिछ  से लूिर ये \nने भेलिन । \n  \nगणेश-        (िख िस या कऽ, दिह ना हाथ ऊपर घुमबैत) तीन लकीर हम दइ छी, ताधिर  हम नै मानब जाधिर \nओहन भोगी नै आिन  देखा देब।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \n  \nरटgभध।ाकर -       हकार िद अए तोहॴ ने गेल छेलह, तँए तोरे ने ओहेन हकिर यासँ भटgभ43ट भेल हेतह ? \n  \nभजन लाल-    भैया, बुढ़ोमे अहटg363 ओहने अगुताह रिह   गेलॱ जेहने समरथाइमे छेलॱ।  \n  \nरटgभध।ाकर -       (मुटg3इ4 की  दैत) हे बुिड़ वक, केतबो धड़फड़ा कऽ काज करबह, तँए िक  काज पिह ने थोड़े भऽ \nजाइए। काजक जे अपन समए छै ओइ अनुकूल जे करैत अिछ , ओ कुशल भेल। मुदा...। \n  \nसुरेसर-       मुदा की? \n  \nरटgभध।ाकर -       यएह जे जँ धड़फड़ा कऽ करब तैयो आ अलुिर ये करब तैयो या तँ आरो गजपटा जाएत वा \nउबािण  भऽ जाएत।  \n  \nसुरेसर-       सुवािण यो तँ भऽ सकैए िक ने? \n  \nरटgभध।ाकर -       संयोगवश, िन िटgभं6  त नै।  \n  \nभजन लाल-    (धड़फड़ाइत) भैया, अहटg363 अनेरे कोन घंघौजमे लिग   गेलॱ, मोतीबला िस तुआ दोसर होइ छै \nभलिहं नाओं िक यो रिख  िल अए।  \n(भाव दृटg3इभ य ) ने िक छु रटgभध।ाकर बजैत , मुदा चेहरा कहैत समुटg4इ6क िस  तुआ आ बरसाती डबराक \nिस तुआ एक िव यान केना करत। एक अजर-अमर बीच जीवन-यापन केिन हार, दोसर तीन \nमास ढेनुआर तीन मास रखलाहा, िम ला छह मास। (भजनलाल हराएल मुटg4इ6ामे बड़बड़ाइत )  \n‘मनमे रिह तो सटg363झ -भा◌ेर ओहए गबै छी।’  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \n(सबहक मुटg4इ6ा अपन -अपन िव चारानुकूल। सभसँ िभ टg3छभ िम  सरलालक। जेना िक छु बजैले मुँह \nलुस-फुस करैत, तिह ना।) \nिम सर लालकटgभ43 लुस -फुसाइत देिख  सुरेसर बजलाह- \nिम सर लाल अहटg363 िक  छु बाजए चाहै छी? \n  \nिम सर लाल-    (दुनू हाथ जोिड़ ) हँ, भाय सहाएब। हमरा सन लोककटgभ43 बजैक एहेन समए किह  या भेटत? \n  \nगणेश-        (िबगिड़  कऽ) िम सर लाल बजैक छह तँ जटgभ।छ दी  बाजह, अखन धिर  चाहो ने भेल अिछ । एना जे \nतेिल या-फुिल या लगेबह तँ घॲच-घटg363चमे दू-चािर  कड़ी अमीन खाइये जाइ छै।  \n  \nभजन लाल-    माने? \n  \nगणेश-        माने यएह जे जखन बटg363सक सोझका लटgभधभ गा  छलै तखन नमहर धुर-कटg3भधा छलै। जखन चास -बास \nघटलै तखन इंच-फीटमे पहुँच गेल। मुदा नपैक यंटgभंं तेहेन टg3इ4 टgभ6भॴ गदार भऽ गेल जे केमहर िक  \nभऽ जाएत जे...। \n  \nरटgभध।ाकर -       समैपर िध यान रखू। भजन देरी िक अए होइ छह? \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, दुिन यटg363क रीित  क अनुसार दुरागमनक अपनो कतटg361टg3इ1 य  बुझिल ऐ। तीिन यटgभ43 सालमे \nदूटा बे◌ेटी भऽ गेल। \n  \nगणेश-        अपरेशन िक अए ने करा लेलॱ, जखन दुइये बटgभध4 चा क कोटा छै? \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, सुनै िछ ऐ समलॱिग क सटgभ।4 बटgभछछ ध । ओइ कटौतीसँ कोटा नै पुरतै? \n  \nरटgभध।ाकर -       आगू बाजू? \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, मन अपनो दुनू परानीक सएह भेल। देखै छी जे एकटा बेटी-िब अ◌ाहमे िज नगी \nभिर क कमाइसँ पारो नै लगै छै, तइठाम दूटाक भार तँ बेसी भेबे कएल। \n  \nरटgभध।ाकर -       (मुड़ी डोलबैत) हँ से तँ भेल। तखन...। \n  \nिम सर लाल-    (अठटg3छभी हँसी हँसैत ) दूटा ओही बीच भऽ गेल, जइ बीच फिड़ एबे ने कएल जे दुनूमे के \nअपरेशन करबी। \n  \nभजन लाल-    एक गटgभछ3 डा  भेल? \n  \nिम सर लाल-    गाहीमे एक कमे अिछ । \n  \nरटgभध।ाकर -       पछाित ? \n  \nिम सर लाल-    माएक कानमे अपरेशनक समाचार पहुँचते मधुमाछीक गीत जकटg363 गबैत िद  न-राित  एके सोखर \nगबैत हमरा मौसीकटgभ43 तेरहटा बेटी रहै से पार -घाट लगबे केलै आ एकरा सभकटgभ43 चािर  ये टामे \nढटg3भधा ढील होइ छै।  \n  \nसुरेसर-       (मुटg3इ4 की  दैत) से तँ ठीके। पछाित  की भेल?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \n  \nिम सर लाल-    तटgभछ4 का ल भाइक बात मािन  गेलॱ। अपनो दुनू परानी िव चारलॱ जे जँ कहॴ माइयो-बापक \nअसीरवादसँ आगू बेटे बेटा हुअए।  \n  \nगणेश-        (िख िस या कऽ) ईह बूिड़ कहॴ कटgभ43, हम एते िद न-राित  तबाह रहै छी से िध या-पुता डरे िब आहो ने \nकेलॱ आ िह नका मुनहरक मुँह खुिज  गेलिन ।  \n(गणेशीकटgभ43 टg3छ।ोिध  त देिख  िम सर लाल ठहाका दैत) \n  \nिम सर लाल-    (धुनधुना कऽ) बपजेठ जकटg363 केहेन गरमी छिटgभछछ ह  । मुदा जोरसँ िक छु नै बजलाह।  \n  \nभजन लाल-    िम सर भाय, एना जे ि◌ तलकटgभ43 तार बनेबह तते समए नै छल। जटgभ।छ दीमे अपन बात अटgभछछ त  करह? \n  \nि◌ मसर लाल-    हकार दइले जे गेल छेलह से कहने छेलह जे अपन बात धड़फड़ा कऽ बाजी।  \n  \nरटgभध।ाकर -       देखू िव चार दू ढंगे लोक करैए, औपचािर क आ अनौपचािर क। अनौपचािर यो औपचारी बनैए मुदा \nबीचमे शासकीय सूटgभंं आिब   जाइत अिछ । अटgभध4 छा  आगू...। \n  \nिम सर लाल-    िह साब जोिड़  लेिल ऐ िकने। दूटा दुिन यटg363 रीित  क अनुसार, दूटा दुनू परानीक झगड़ा-िम लान, \nिम लान-झगड़ामे।  \n  \nगणेश-        जते कुल-खनदानक खित आन-बही छह से अखने उटgभछछ टा दहक। रसगुटgभ।छ ला क आसामे कचौिर यो \nसुिख  कऽ टटg363ट भऽ गेल हएत।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \nिम सर लाल-    गणेश बाबू, अपने लग नै बाजब तँ बािज  कतए पाएब। कनी िध यानसँ सुिन  दृिटg3इ3 ट  -कूट \nखोिल यौ। तखन ने भटg363ज पेबै।  \n  \nभजन लाल-    िम सर भाय, तॲ तते ने मेठिन  करै छह जे कुिश यारो रसकटgभ43 िम  सरी बनाइये कऽ छोड़बहक।  \n  \nिम सर लाल-    अटgभध4 छा  हुनडे भेल। अखन धिर  सात बेटी बला सत बेिट या नाओं टg3।1हण कऽ नेने छलॱ।  \n  \nरटgभध।ाकर -       पछाित ? \n  \nिम सर लाल-    (जेना िब ढ़नी कटलापर छटपटािह  होइत) एह भाय सहाएब, की कहब। (दुनू हाथ माथपर \nलैत) भोरे-भोर एकटा एकरंगा आएल। \n  \nभजन लाल-    के रहए? \n  \nिम सर लाल-    कहलक जे घर तँ अही इलाका अिछ  मुदा कामाटgभध1 या सीख छी। हमहूँ एक बेर कामाटgभध1 या  \nगेल छी। टgभ6ंपैया हाथे महरानीक दशटg361न होइ छै ओतए।  \n  \nरटgभध।ाकर -       आगू बढ़ू। \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, सबा सए टgभ6ंपैयाक रसीद कािट   हाथमे थमहा देलिन । हाथमे एकोटा पाइ नै। \nिब नु खेवाक याटgभंंी जकटg363 घरवार लग िव  नती केलॱ।  \n  \nगणेश-        (झोकमे) िक  िव नती केलॱ?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \n  \nिम सर लाल-    कहिल यिन , बाबा महराज, बेटीक मािर सँ मिर  गेल छी केना अहटg363कटgभ43 खुश कऽ कऽ \nदरबटgभध6जापरसँ िव  दा करब।  \n  \nगणेश-        तखन िक  केलॱ? \n  \nिम सर लाल-    ओ जेना बूिझ  गेला। लगले आँिख -तटg363िख   उनटबैत-पुनटबैत कहलिन । जते तोरा बेटी छह तते \nतोरा एटg31भेबेर बेटा देबह , बाजह मंजूर छह? \n  \nगणेश-        पछाित  िक  केलह? \n  \nिम सर लाल-    मन पिघ ल कऽ रटg363ग -रटg363ग भऽ गेल। मुदा घरवाली धिर   किह  देलक जे ई ठकहरबा छी। \n  \nगणेश-        पछाित  िक  भेल? \n  \nिम सर लाल-    जे तकदीरमे िल िख  देने छेिल ऐ, से भेल। \n  \nगणेश-        हमहॴ िल िख  देने छेिल यह। \n  \nिम सर लाल-    सभ िद न भागवत बचै छी अहटg363 आ नाओं लगेबे दोसरकटgभ43।  \n  \nभजन लाल-    उटgभछ4 स व शुटgभ6ं होइक समए करीब आिब   गेल। जाबे तैयार हएब ताबे समैओ आिब  जाएत।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \n  \n  \n/g3।आमश : जारी...  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nओम टgभ6भकाश  \nगजलक लेल (समीटgभंभा ) \nटgभंधी िवजय नाथ झाजीक गीत -गजल संटg3।1हक पोथीक नाम अिछ \"अहॴक लेल\"। ऐ पोथीमे गीत आ गजलक \nफराक-फराक दूटा टgभ6भभाग छै। हम ऐ पोथीक गजल टgभ6भभागक संबंधमे ऐठटg363 िकछु चचटg36ं करऽ चाहब। ऐ पोथीमे \nगजलकार टgभंधी िवजय नाथ झाजीक अठहतिरटा गजल टgभ6भकािशत भेल अिछ। पोथीक गजल पढलासँ ई पता \nचलैत अिछ जे िकछु गजल कटgभ43 छोिडकऽ बेसी ठटg363 कािफया आ रदीफक िनअमक पालन कएल गेल अिछ। \nपृटg41ध संटgभध1या ४७, ५०, ५४, ५५, ५६, ६७, ७१, ७४, ७५, ८२, ९४, १०१, ११०, ११४ पर छपल \nगजलमे कािफया गडबडाएल अिछ। ऐठटg363 ई धेआनमे राखबाक चाही जे िबना दुटgभ64टg3इ4त कािफयाक रचना गजल \nनै भऽ सकैए। तखनो अिधकटg364श गजलक कािफया दुटgभ64टg3इ4त अिछ , जे गजलक िवकास याटgभंंाक िहसाबटgभ43 एकटा \nनीक लटgभंभण अिछ। कािफया , रदीफ आ गजलक टg3इ1याकरणक िनअम पालन करबाक िहसाबटgभ43 गजलकार ओिह \nगजलकार सभसँ फराक टgभंधेणीमे छिथ जे गजलक टg3इ1याकरणकटgभ43 नै मानबाक सटgभ।इपत खएने छिथ।  \nऐ गजल संटg3।1हक गजल सब कोन बहरमे लीखल गेल अिछ , ऐ पर गजलकार मौन छिथ। गजलक नीचटg363मे \nबहरक नाम जटgभ6ंर लीखल जएबाक चाही। बहरक टgभं3ान नब पीढीक गजलकार सभमे बढेबामे ई महटgभछ4वपूणटg361 डेग \nहएत। ओना तँ गजलकार कोनो गजलक नीचटg363मे बहरक नाम नै लीखने छिथ , मुदा गजल सभकटgभ43 पढलासँ ई \nपता चलैत छै जे ऐ संटg3।1हक ढेरी गजल एहन अिछ जािहमे अरबी बहरक िनअमक पालन करबाक नीक \nटgभ6भयास कएल गेल अिछ। ई टg3इ4वागत योटgभधभय गप अिछ। ऐसँ इहो पता चलैत अिछ जे गजलकार अरबी बहरसँ \nनीक जकटg363 पिरिचत छिथ आ जँ ई बात अिछ तँ हुनका बहरक नाम गजलक नीचटg363मे फिरछाकटgभ43 लीखबाक \nचाही। ऐ संदभटg361मे हम पोथीक सबसँ पिहलुक गजलक (पृटg41ध संटgभध1या ४५) मतलाकटgभ43 उटg3भइृत करऽ चाहै छी - \nहमर पूजा, हमर पिरचय, हमर शृंगार छी अपने \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \nसकल सौभाटgभधभय , मन, काया, टgभ64िधर -संचार छी अपने \nआब एकर माटgभंंा संरचना पर धेआन िदऔ , तँ पता चलै छै जे ऐमे मूल टgभछधविन मफा ईलुन माने \"टg36इटg3इ4व -दीघटg361-दीघटg361-\nदीघटg361\" सब पटg363ितमे चािर बेर टgभ6भयोग कएल गेल अिछ। माने ई शेर बहरे-हजजमे कहल गेल छै। ऐ गजलक \nआनो शेरमे मोटामोटी िकछु गलतीकटgभ43 छोिड बहरे-हजजक टgभ6भयोग अिछ आ िकछुठटg363 वणटg361 दुटgभ64टg3इ4त कऽ देला पर ई \nगजल अरबी बहर बहरे-हजजमे अिछ। ई एकटा उदाहरण अिछ, एहन आरो गजल ऐ संटg3।1हमे छै जे वणटg361 आ \nमाटgभंंामे िकछु पिरवतटg361न भेला पर अरबी बहरमे कहल मानल जाएत। हमरा ई आस अिछ जे गजलकार अपन \nअिगला गजल संटg3।1हमे ऐ बातक धेआन राखताह आ अरबी बहर युटgभधइत गजल किहकऽ मैिथली गजलकटgभ43 समृटg3भइ \nकरताह। शेरक पटg363ितक अंतमे पूणटg361 िवराम वा कोनो िवराम िचटgभछछह नै लगेबाक िनअम अिछ , मुदा पोथीक \nगजलक शेर सभक पटg363ितक अंतमे पूणटg361 िवराम लगाओल गेल अिछ , जे िनअमानुकूल नै अिछ आ एकर धेआन \nराखल जएबाक चाही छल। \nसंवेदनाक टg3इ4तरपर ई गजल संटg3।1ह बटg3छ6ड नीक अिछ आ गजलकारक िवटg3भंताकटgभ43 टgभ6भकट करैत अिछ। मुदा \nकएकठटg363 भारी भरकम तटgभछ4सम आ संटg3इ4कृतक शटgभ।भदक टgभ6भयोग गजलकटgभ43 बूझबामे भारी बनबैत छै, जािहसँ बचल जा \nसकैत छल। गजलमे टgभधइलािसकल भाषाक टgभ6भयोग निहए हेबाक चाही , अिपतु आम टgभ6भयोगक भाषाक टgभ6भयोग \nगजलक लेल बेसी नीक होइत छै। शेरमे एहन शटgभ।भदक टgभ6भयोग जे आम बेबहारमे नै छै, गजलकारक शटgभ।भद \nसामटgभछंयटg361कटgभ43 तँ जटgभ6ंर देखाबैत छै, मुदा शेरकटgभ43 आम जनसँ दूर सेहो करैत छै। तटg3ध3 शेर कहबाक काल हमरा \nिहसाबटgभ43 बेसी िटgभधइलटg416 भाषाक टgभ6भयोगसँ बचबाक चाही।  \nअंतमे ई कहल जा सकैए जे \"अहॴक लेल\" पोथीक गजल टgभ6भभाग मैिथली गजलक िवकिसत होइत टgभ6ंपकटgभ43 \nअटg3इ4पटg416े टgभ6ंपटgभ43, मुदा देखबैत जटgभ6ंर अिछ। ई पोथी गजलक टg3इ1याकरणक िहसाबटgभ43 िकछु गलतीकटgभ43 छोिडकऽ नीक \nटgभ6भयास अिछ। ऐ संटg3।1हक कएकटा शेरमे अरबी बहरक पालनक टgभ6भयास महटgभछ4वपूणटg361 आ नोिटस करबाक जोग \nअिछ। कएकठटg363 िटgभधइलटg416 आ संटg3इ4कृतिनटg41ध शटgभ।भदक टgभ6भयोगकटgभ43 जँ कात कए कऽ देखल जाइ तँ संवेदनाटgभछ4मक \nटg3इ4तरपर सेहो ई संटg3।1ह नीक अिछ। मैिथली गजलक िवकास याटgभंंामे ई पोथी गजलक भिवटg3इ3यक लेल नीक डेग \nअिछ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. जगदीश च।262साद मच।2एष ड लक िव हिन  कथा- जनक हाथे खेती २.िबटgभछछदेटgभंछर ठाकुर - \nिबपितयाक िवदेश  [िवहिन कथा ] \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n१ \nजगदीश च।262साद मच।2एष ड लक िव हिन  कथा  \n  \nजनक हाथे खेती  \n  \nदतमिन  काटए भैयाकाका हँसुआ नेने धड़फड़ाएल बॅसिब टी िद स जाइत छलाह आिक  रटg3इ4 तेमे नुनुआँ पुछलकिन - \n“भैयाकाका, सरोसती पूजा किह या िछ ऐ?” \nकाजमे िव लम होइ दुआरे भैयाकाकाक मनमे उठलिन , जखन पुछलक आ नै कहबै ई उिच त नै। जखन \nकाका बुझैए तखन अपनो तँ दािय टgभछ4 व  बनैए। मुदा लगले मनमे उठलिन , आठ िद नसँ पतरो नै उनटेलॱ तखन \nओिह ना केना किह  देबै। आब िक  ओ समए रहल जे टgभंधाटg3भइ कमटg361 करबै काल एक गोटे करबै छलाह आ दोसर \nगोटे िव िध-िव धान देखैत छलाह। मुदा जतए जे होउ से होउ। अपना मनक मौजी बहुकटgभ43 कहलॱ भौजी जे \nकहतै से कहौ मुदा हूसल बात नै बाजब। नुनुआँकटgभ43 कहलिख  न- “बौआ, आठ ि◌दन पतरा देखना भऽ गेल, \nदेिख  कऽ कहबौ। अखन दतमिन  काटए जाइ छी, नइ बरदेबौ।” \nजिह ना गामक सभ भैयाकाकाक बात मानै छिटgभछछ ह  , तिह ना नुनुआँ सेहो मािन  गेल। मुदा दोहरा देलकिन -  \n“कािटg334   दुपहरमे आिब  कऽ बूझब।” \nभैयाकाका बजला िक छु नै, िक एक तँ िव राम दइक जगह बूिझ  पड़लिन । मुदा मनमे उठलिन  बड़ खटgभध4 च र \nछौड़ा अिछ । कहू जे बारह बखटg361सँ ऊपरेक उमेर हेतै, सॱसे गाममे टोले-टोल घरे-घर पूजा होइते छै, से नै \nदेखै सुनैए जे पुछलक। मुदा मन ठमिक  गेलिन । मन पिड़  गेलिन  पटgभध।ीक बात जे कहने छेलिख  न- “तीन \nकटg3भधामे जते गहुमक लगता लागल छल दामक भाउवे ततबे भेल। ” \nकिर आइत मन कड़ेलिन । मुदा कहबे केकरा किर तिथ न। बॅसिब  टीमे हँसुआ नेने आँिख  नवका कड़ची तकैत \nरहिन  मुदा मन जनक हाथे खेती करबामे बौआए लगलिन । सोझेमे कड़ची रहै मुदा नजिर पर चढ़बे ने करिन ।  \n      नमहर-नमहर बटg363सक बॅसिब  टीमे ठाढ़ छी मुदा दतमिन  नै भेट रहल अिछ । िव टg4भधल होइत मुँह पटपटेलिन  -  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \n“जनक हाथे खेती।” \n      वएह जनक ने जे बारह बखटg361क रौदीमे हर जोित  िम िथ लटg364चलक धरतीकटgभ43 असिथ  र केलिन । एक हाथ \nपटgभध।ीक करेजपर तँ दोसर हवनमे आहूत दैत छलाह। वएह िम  िथ ला राज छी ने जइठाम पढ़ब, अटgभछध य यन करब \nपूजा नै! असल सरटg3इ4 व तीक पूजा तँ देिख ते छी!! \n  \n २ \n  \nिबटgभछछदेटgभंछर ठाकुर , धनुषा, नेपाल। हाल-कतार। \nिबपितयाक िवदेश  [िवहिन कथा ] \n \nकतेको िदनसँ मुह घोकचौने िबपितयाक ओठपर आइ भरल मुटg3इ4कान अिछ। कारण तीन म िह नाक बाद पिटgभं6म \nिदससँ चाटgभछछद उगल। माने कटgभ।4पनी आ इ तलब देबाक लेल राजी भेल। तीन मिहना धिर िव िभटg3छभ बहाना बनाक ऽ \nटारैत छल। अगला मिहना, अगला मिहना, अगला मिहना..... । मुदा तीन मिहना बाद कामदार सभ जब \nउखड़ल तँ कटgभ।4पनी सेहो िववश भऽ गेल सेलरी देबाक लेल। मुदा ओतेक सोिझया नै रहैक कटgभ।4प नीक \nमनेजर। लेबर सभकटgभ43 ठिक फुसला कऽ एक मिहनाक तलब देलक आ २ मिहनाक रािखए लेलक। अटgभछछतत : \nजे हुअए, सभ कामदार खुश भेल। िबपितया सेहो खुश भेल। \n  \nसेलरी लऽ पैसा गनैत अिछ तँ माटgभंं पटg363 च गोट नमरी। पिहनेसँ आएल मुटg3इ4कान िबपितयाक मुहसँ िबला \nगेलैक। ओ िचिटgभछछतत भ ऽ गेल। कारण खानाक पैसा बटg31ंालीकटgभ43 उधािरए छलै। चुटg334ा चौका चलाएब हेतु घरमे \nपठाबै पड़तिन । ओतबे कहटg363 , महटgभछछथास लेल ढौवा नै बुझैताह तँ ५०००० क सुइद-सुइद जोिड़ कऽ २ लाख \nबनाइए देतै। आब की करत, िबपितया ग टgभ।4भीर  सोचमे पिड़ गेल। \"घर पिरवार छोिड़ कऽ सात समुटgभछछटg4इ6 पार \nअएली पटgभछ4थर फो ड़ऽ मुदा तैयो घर नै चलल आ पेटो नै चलल, िधकार अिछ हमर मेहनेत आ हमर कामकटgभ43 \n\"बरबड़ाइत आ  लथरैत जेटg3छ।ीत ZEKREET क टg3।।टg3इ4ट एटgभधइसचेटgभछछज  trust exchange मे जा टgभ6भभु मनी \nटg3।।ाटgभछछसफर टg3भंारा पटgभध।ी क नामसँ खाना पैसा बाहेक सभ पठा देलक। आरो नै िकछु तँ ओइ महटgभछछथा धिनककटgभ43 \nकजटg36ं तँ सधतै। \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \nऐ रचनापर अपन मंतच।षंअय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nउमेश मच।2एष ड ल \nिव देह नाच।षए4य उच।2ए4 स व- 2013  \nमधुबनी िज लाटgभछछ तगटg361त चनौरागंजमे, राटg3इ3 टg3।।ीय राजमागटg361-57 क सटले उटgभं4रबािर   कात िटgभंं  िद वसीय आयोजन जे “िव देह \nनाटg3छ4य उटgभछ4 स व”क टgभ6ंपटgभ43 टgभ6भिस  टg3भइ अिछ   आयोिज त भेल। आयोजन िद वस छल िव गत 15-सँ-17 फरवरी। िव देह \n/gच6चथम मैिथ  ली पाि/gचेच  क ई-पि/gचेे  काक नाटg3छ4य -रंगमंच-िफ टgभ।छ म  िव भागक संपादक टgभंधी बेचन ठाकुरक संयोजकटgभछ4 व मे ऐ \nआयोजनक सफल समापन भेल। \n      दूटा नाटक, दूटा एकटg364की नाटक , नुटg31भड़ , जट-जटीन, होली, झड़नी, गंगा झटg363की , टgभधभ वा ल-बाल झटg363की , बाल \nलीला झटg363की , लोक समूह गीत, टg3इ4 वा गत गीत, समूह नृटgभछ4 य , हाटg3इ4 य -चटनी, महादेव-नचारी, राटg3इ3 टg3।।ीय एवं भिटgभधइ त   \nपरक झटg363की इटgभछ4 या िद -इटgभछ4 या िद  अनेक कायटg361टg3छ।मक टgभ6भटg3इ4 तुित क संग किव  सटgभ।4 मेलन तथा कला एवं सािह टgभछ4 य टgभंभेटgभंंमे \n“िव देह सटgभ।4मान समारोह ”क आयोजन सेहो कएल गेल। परोपटg3भ6ाक लोकक उपिटg3इ4 थ  ित क अलाबे किव -सटgभ।4मेलनमे \nतथा स टgभ।4मान समारोहमे आएल समटg3इ4 ती पुर, दरभंगा, सुपौल तथा मधुबनी िज लाक िव िश टg3इ3 ट टg3इ1 यिटgभधइ त  क उपिटg3इ4 थ  ित  ऐ \nवािषटg361क कायटg361टg3छ।मकटgभ43 अटg4भ6ादकारी ओ टg3इ4 म रणीय बनौलक। \n      पिह ल िद न अथटg36ंत् 15 फरवरीकटgभ43 िद  नक 11 बजेसँ राटgभंंीक 10 बजे धिर , दोसर िद न माने 16 \nफरवरीकटgभ43 मौसम खराप रहलाक कारणटgभ43 िद  नक 3 बजेसँ 11:30 बजे राित  धिर  तथा तेसर िद न 2 बजेसँ \nराित क 12 बजे धिर  उपरोटgभधइ त   िव िभ टg3छभ कायटg361टg3छ।मक टgभ6भटg3इ4 तुित क टgभ6ंपरेखा रहल। ऐ सटgभ।4 पूणटg361 कायटg361टg3छ।मक िव  िड यो \nिर का◌ॅिड◌ ंग सेहो कएल गेल अिछ । टgभ6भाटgभ।इ त सूचनाक आधारपर ऐ िटgभंं  िद वसीय कायटg361टg3छ।मक सटgभ।4 पूणटg361 िव  िड यो शीटg3।भिह \nयू-टg3छ4यूबपर सटgभ।4 पूणटg361 िव  टgभंछमे पसरल िव  देह-टgभंधोता -दशटg361क तथा अटgभछछ य लेल उपलटgभ।भ ध  कराओल जाएत। \n      भाषा सटgभ।4 मा न, मूल सािह टgभछ4 य सटgभ।4 मा न, समटg3।1 योगदान सटgभ।4मन , मटg364गिन   खबास सटgभ।4मन , आटgभछ4 म  ि◌ नभटg361र संटg3इ4 कृित  \nसंरटgभंभण सटgभ।4मन तथा अनुवाद पुरटg3इ4 का र एवं “मानद् महटgभं4र सदटg3इ4 य ता” सटgभ।4मानक ऐ कड़ीमे 47 गोट सटgभ।4मािन  त \nटg3इ1 यिटgभधइ त  क अटg4भ6ादकारी उपिटg3इ4 थ  ित ए◌े सटgभ।4मान समारोहकटgभ43 सफलता टgभ6भदान कएल। हलटg363िक   मैिथ ली पटgभंंकािर  ता \nसटgभ।4मान तथा उपरोटgभधइ त विणटg361त सटgभ।4मानक अनेक सूचीमे िक  छु टg3इ1 यिटgभधइ त   उपिटg3इ4 थ  त नै भऽ सकलाह ित नका सभ लेल \nिव देह टg3भंारा पुन : दोसर सटgभंंक सटgभ।4मान समारोह अगामी माचटg361 माहमे, सुपौल िज ला अटgभछछ तगटg361त ि◌ नमटg361लीमे आयोिज  त \nहएत तेकरो उटg31छोषणा मंचसँ कएल गेल।  \nसटgभ।4मान समारोह , नाटक मंचन, एकटg364की मंचन तथा किव   सटgभ।4 मेलनक समाचार िव टg3इ4 ता रसँ िन टg3इ। अिछ  - \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \n  \nिव देह सच।294 मा न समारोह-  \nउटg31छाटन - कुमार रामेटgभंछरम् \nअटgभछध यटgभंभ- डॉ. िश वकुमार टgभ6भसाद।  \nमंच संचालक- उमेश मटgभछ3 ड ल। \n     \n1. च।257ी राजदेव मच।2एष ड ल सुपुटgभंं टg3इ4 व . सोने लाल मटgभछ3 डल उफटg361 सोनाई मटgभछ3 ड ल, उमेर- 52, “अटgभ।4 ब रा” किव ता संटg3।1ह \nलेल िव देह मूल सािह टgभछ4 य सटgभ।4 मा न-2012 \nसच।294 पकच।ष6अ- गाम- मुसहरिन यटg363 , पोटg3इ4 ट - रतनसारा, भाया- ि◌ नमटg361ली , िज ला- मधुबनी, िप न- 847452 \n  \n2. डॉ. नरेश कुमार िव कल “ययाित ” (िव . स. खाटgभछ3 डेकर, मराठी)क अनुवाद लेल 2013क िव देह अनुवाद \nपुरटg3इ4 का र। सच।294 पकच।ष6अ- भगवानपुर, देसुआ समटg3इ4 ती पुर िब हार। \n  \n3. च।257ी जगदीश च।262साद मच।2एष ड ल सुपुटgभंं टg3इ4 व . दटgभ।छ लू मटgभछ3 ड ल “तरेगन (बाल टgभ6भेरक िव  हिन  कथा संटg3।1ह ” लेल \n2012क “िव देह बाल सािह टgभछ4 य सटgभ।4 मा न”  \nसच।294 पकच।ष6अ- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) िप न- 847410  \n  \n4. च।257ी राजनच।2एए द न लाल दास (टgभ6भित  िन िध - डॉ. बुचटgभ6ं पासवान ) मैिथ लीमे समटg3।1 योगदान लेल “मानद् महटgभं4र \nसदटg3इ4 य ता” टgभ6भदान कएल जा रहल अिछ    \n  \n5. नृच।2ए4 य  अिभ नय लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nसुच।257ी संगीता कुमारी सुपुच।255ी च।257ी रामदेव पासवान , उमेर- १६, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \n  \n6. िच च।255कला लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी जय च।262काश मच।2एष ड ल सुपुटgभंं - टgभंधी कुशेटgभंछर मटgभछ3 ड ल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पोटg3इ4 ट – बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \n7. िच च।255कला लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी चच।2एए दन कुमार मच।2एष ड ल सुपुटgभंं टgभंधी भोला मटgभछ3 ड ल, पता- गाम- खड़गपुर, पोटg3इ4 ट - बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संटgभ6भित  , छाटgभंं टg3इ4 ना तक अंित म वषटg361, कला एवं िश टgभ।छ प  महािव टg3भ4ालय - पटना। \n  \n8. हिर मुिन यच।ष6ष वाच।ष24 लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी जागेच।25एर च।262साद राउत सुपुटgभंं टg3इ4 व . रामटg3इ4 वटgभ6ंप राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n9. ढोलक-ठेकैता लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी कच।29ए ल र राम  सुपुटgभंं टg3इ4 व . खटg3भ6र राम , उमेर- ५०, गाम- लिटg3ंइ म  िन यटg363 , पोटg3इ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n10. िश च।29ए प -वाच।षं4 तुकला लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी राम िव  लास धिर कार सुपुटgभंं टg3इ4 व . ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n11. मूितच।ष6अकला लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \nघूरन पंिड त सुपुच।255 - टgभंधी मोलहू पंिड  त, पता- गाम+पोटg3इ4 ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n12. काच।षंष ट  कला लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी योगेच।2एए च।4ं6 ठाकुर सुपुच।255 च।षं4 व . बुच।ष2ंू ठाकुर उमेर - ४५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n13. िकसानी आच।2ए4मिनभच।ष6अर संच।षं4कृितक संरच।252ण लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी राम अवतार राउत  सुपुटgभंं टg3इ4 व . सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \n14. िकसानी आच।2ए4मिनभच।ष6अर संच।षं4कृितक संरच।252ण लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी रौशन यादव  सुपुटgभंं टg3इ4 व . किप लेटgभंछर यादव , उमेर- ३५, गाम+पोटg3इ4 ट – बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार ) \n  \n15. अच।षष4ा /महराइ लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nमो. जीबछ  सुपुटgभंं मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पोटg3इ4 ट - बड़हारा, भाया- अटgभछछ ध राठाढ़ी, \nिज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \n  \n16. जोिग रा गायन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी बच।274 चन मच।2एष ड ल सुपुटgभंं टg3इ4 व . सीताराम मटgभछ3 ड ल, उमेर- ६०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \n17. जोगीरा गायन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी रामदेव ठाकुर सुपुच।255 च।षं4 व . जागेच।25एर ठाकुर , उमेर- ५०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n18. पराती गायन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी लेच।षष4ु दास  सुपुटgभंं टg3इ4 व . सनक मटgभछ3 ड ल पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n19. झरनी लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nमो. गुल हसन  सुपुटgभंं अटgभ।भ दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n20. नाल वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी देव नारायण यादव  सुपुटgभंं टgभंधी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझूला, पोटg3इ4 ट - अमही, थाना- घोघड़डीहा, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  \n  \n21. मैिथ ली लोकगीत लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ीमती फुदनी देवी  पटgभध।ी टgभंधी रामफल मटgभछ3 ड ल, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n22. मैिथ ली लोकगीत लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nसुच।257ी सुिव  ता कुमारी सुपुटgभंंी टgभंधी गंगाराम मटgभछ3 ड ल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पोटg3इ4 ट - बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \n  \n23. खुरदक वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी सीताराम राम  सुपुटgभंं टg3इ4 व . जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लिटg3ंइ म  िन यटg363 , पोटg3इ4 ट - छजना, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n  \n24. खुरदक वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी लच।ष5ं मी  राम सुपुटgभंं टg3इ4 व . पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n25. कॉरनेट वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nमो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n26. लोक संच।षं4 कृित क संलच।252ण लेल िव  देह “मच।ष64गिन   खबास सच।294 मा न” \nच।257ी राम लखन साहु पे. टg3इ4 व . खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पोटg3इ4 ट - रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \n  \n27. िम िथ ला िच च।255कला लेल िव  देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ीमती वीणा देवी पच।279ी च।257ी िद  िल प झा, उमेर- ३५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n28. तबला वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी उपेच।2एए च।4ं6  चौधरी सुपुटgभंं टg3इ4 व . महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \n  \n29. तबला वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी देवनाथ यादव सुपुटgभंं टg3इ4 व . सवटg361जीत या दव, उमेर- ५०, गाम- झटg363झपटg3भ6ी , पोटg3इ4 ट - पीपराही, भाया- लदिन यटg363 , \nिज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n30. झािल  वादन लेल लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी कुच।2एए दन कुमार कणच।ष6अ सुपुटgभंं टgभंधी इटgभछछ टg4इ6 कुमार कणटg361 पता - गाम- रेबाड़ी, पोटg3इ4 ट - चौरामहरैल, थाना- झंझारपुर, \nिज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n  \n32. झािल  वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी राम खेलावन राउत सुपुटgभंं टg3इ4 व . कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n33. मैिथ ली लोकगाथा गायन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी रिव  च।2एए च।4ं6  यादव  सुपुटgभंं सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पोटg3इ4 ट - मनोहर पटg3भ6ी , थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n  \n34. मैिथ ली लोकगाथा गायन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी िप  चकुन सदाय सुपुटgभंं टg3इ4 व . मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n35. शाच।षं4 च।255ीय संगीत आ तानपुरा वाच।ष24 लेल िव  देह “मच।ष64गिन   खबास सच।294 मा न”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \nच।257ी रामवृच।252 िस ◌ ंह सुपुच।255 च।257ी अिन  च।265च।ष2ं िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पोटg3इ4 ट - बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n  \n36. मृदन वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी खखर सदाय सुपुटgभंं टg3इ4 व . बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n37. तरसा/तासा वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी जोगेच।2एए च।4ं6  राम  सुपुटgभंं टg3इ4 व . िब टgभ।छ टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n38. रमझािल / कठझािल / करताल वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी सैनी राम  सुपुटgभंं टg3इ4 व . लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n39. गुमगुिम यच।ष6ष वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी जुगाय साफी  सुपुटgभंं टg3इ4 व . टgभंधी टgभंधीचटgभछछ टg4इ6  साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n40. डंका/ढोल वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी योगेच।2एए च।4ं6  राम सुपुटgभंं टg3इ4 व . िब टgभ।छ टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n70 \n \n41. डंफा वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  \nच।257ी जच।ष9अनाथ चौधरी उफच।ष6अ िध  यानी दास  सुपुटgभंं टg3इ4 व . महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n42. डंफा वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी महेच।2एए च।4ं6 पोच।षअ9ार , उमेर- ६५, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n43. नङेरा/िड गरी वादन लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nच।257ी राम च।262साद राम सुपुच।255 च।षं4 व . सरयुग मोची, उमेर- ५२, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n44. रंगमंच अिभ नय लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nसुच।257ी आशा कुमारी सुपुच।255ी च।257ी रामावतार यादव , उमेर- १८, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  \n  \n45. रंगमंच अिभ नय लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nमो. समसाद आल म सुपुच।255 मो . ईषा आलम, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n  \n46. रंगमंच अिभ नय लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न” \nसुच।257ी अपणच।ष65 कुमारी सुपुटgभंंी टgभंधी मनोज कुमार साहु, जटgभछछ म  ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- लिटg3ंइ म  िन यटg363 , पोटg3इ4 ट - \nछजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n47. रंगमंच हाच।षं4 य  अिभ नय लेल िव देह “समच।ष9अ योगदान सच।294 मा न”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि /g255का ''/glyph874वदेह ' १२५  म अंक  ०१  माच/glyph110 २०१ ३ (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२५)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n71 \n \nटा◌ॅिस फ आलम सुपुच।255 मो . मुच।षं4 ता क आलम, पता- गाम+पोटg3इ4 ट - चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)। \n  \nकिव  सच।294मेलन -  \nअटgभछध यटgभंभ- टgभंधी जगदीश टgभ6भसाद मटgभछ3 ड ल। \nमंच संचालक- उमेश मटgभछ3 ड ल। \nसमीटgभंभक - डॉ. योगानटgभछछ द झा तथा कुमार रामेटgभंछरम् एवं डा◌ॅ. िश वकुमार टgभ6भसाद।  \nधटgभछछ यवाद टgभं3ापन - टgभंधी बेचन ठाकुर।  \n  \nकिव गण तथा किव ताक नाओं-  \n(1)   टgभंधी शटgभ।4 भु सौरभ- सुटgभ6ंज मारए हुलकी  \n(2)   टgभंधी उमेश पासवान - कागज \n(3)   टgभंधी रामिवलास साहु- केना कहब भारत महान् \n(4)   टgभंधी नटgभछछ द  िव लास राय- िम िथ ला वणटg361न  \n(5)   टgभंधी टgभंधी हेमनाराण साहु- हम छी मैिथ ल \n(6)   टgभंधी परमाटgभछछ द टgभ6भभाकर - खखनुआँ भुखल सुतलैए \n(7)   डॉ. योगानटgभछछ द  झा \n(8)   मो. गुल हसन- िक सानक खिर हान \n(9)   टgभंधी राजदेव मटgभछ3 ड ल- जय ह","size_mb":1.01,"has_text":true},"Videha 126.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 126.pdf","name":"Videha 126.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१२६ म अंक १५ माच/gअइ1 २०१३ (वष/gअइ1 ६ मास ६३ अंक १२६)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१ .  सं प ा द क ी य  सं दे श  \n  \n२. ग/gअठ4  \n२.१. आशीष अनिचैघ2धधहार -भिैघ2ट0त गजल  \n  \n२.२.१. ैघ2टसयोित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-२ २.अवनीश मैघ2धथ ड ल- िवहिन कथा- गैघ2ँ0 प क खा◌ै◌ंइचा ३.\nमुैघथध2ी कामत -एकैघथस4की- पात-पातसँ बनल पिरवार    \n  \n२.३. जगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल -  चा ि र   ग ो ट  ि व  ह ि न   क थ ा   \n  \n२.४. जगदीश /gठइठसाद म/gठृअडल - र/gठ7◌ाकर ड कैत (ए क/gअइ4की )  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.५. जगदान/gठृृद झा  ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n  \n२.६.१ . जगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल - ल घु क थ ा -  उ ल ब ा  च ा उर   \n  \n२.७. राम भरोस कापिड /g41शमर - या/gठ55ा /gठइठसंग - रायपुरक ि मिथला महो/gठृ4सबः उ/gठृ4साहक बाि ढ आ  मनीष झा  \n  \n२.८. रमेश र/gअ17न - मैिथली बालनाटक सीमा िव/gअश4तार करैत — ‘चौआिर’ \n  \n३. प/gअठ4  \n३.१.१ . जगदीश च/gठृृ/g4शइ ठाकु र ‘अिनल’-भिथg27अत गजल  २ . ड ा ◌ॅ.  िश  व कुमार थg2च2साद केर तीन गोट किव  त ा  \n  \n३.२. अिमत िम/gठ57 - ६ टा भि/gठ7शत गजल  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n३.३.१. िमिहर झा-भि/gठ7शत  गजल २. िबथg2षषदेथg2ूषर  ठ ाकु र -भि/gठ7शत गजल / गजल१-२ ३.\nर ाम ि व  ल ा स  स ा हु  ज ी क  दू ट ा  क ि व  त ा  \n  \n३.४. पंकज चौधरी (नवल/gठ57ी )- भिथg27अत गजल - १ - ३ \n  \n३.५. इरा मि/gठ◌ृलक - भि/gठ7शत गजल  १-४ \n  \n३.६.१. राजदेव मथg2ष3 ड ल क  त ी न  ग ो ट  क ि व  त ा  २. जगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल क  ग ी त  ३ . मनोज \nकुमार म/gठृअ ड ल- न ि ह  त ' अ  ई  ब ि ह च ल त  \n  \n३.७ .१. जगदान/gठृृद झा 'मनु'- भि/gठ7शत गजल १-५ २. नवीन कुमार ‘आशा’- हनीमून  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n३.८.१. बृ◌ृषेश च/gठृृ/g4शइ लाल - क ि ह आ ध िर  ढुनै त  र ह ब  !  २ .कािमनी कामायनी- ई केथg3उ2र \nशो ि ण त  ? / ि खड़ क ◌ी/भ र ो स  ३ . मु/gअृठी कामत जी क दू गोट किव  ता \n  \n  \nगथg324 -पथg324 भारती :मथg2षषथg2ूूथg4अचथg4उचा ऋथg3अ3यथg2ू7ृथg3उू - हिरशंकर थg2ू7ीवाथg3अ4तव  “ श ल भ \" -  (िहथg2षषदीसँ मैिथली अनुवाद  िवनीत उथg2ष4पल ) \n  \n  \n६ .बालानथg3च4 कृते- िकशन कारीगर- होरी मे मचाउ हुरदंग  \n  \n७ .  भ ा ष ा प ा क  र च न ा -ले ख न  - [ म ा नक  मैि थ ल ी ]  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nिवदेह ई-पि/gठ55काक  सभटा  पुरान अंक ( /g4श◌ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. ड ाउनलोडक लेल नीच/gअइअ क  िलंकपर उपल/gठ◌ठध \nअिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and Devanagari versions ) are \navailable for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gठ55काक  सभटा पुरान अंक  /g4श◌ेल , ितरहुता आ देवनाग री /gठइ5पमे  Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gठ55काक  पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gठ55काक  ५० म सँ आग/gअइअ क अं क \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटर क/gठ4अ अपन साइट / /gठ◌ठलॉगपर लगाऊ।   \n/gठ◌ठलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gठ7शट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gठइठा/gठ◌शत कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे पढ़बा लेल \nhttp://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gठ7शलक क/gठइ5 आ  खाली /gअश4थानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे/gअश4ट क/gठइ5 आ  Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोड का/gअश4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gठ5ठरमे निह दे िख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gअइअक  िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक /gअश4तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/gठ7शसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gठइ5 , बॉ/gठ7शससँ कॉपी क/gठइ5  आ वड/gअइ1 डॉ/gठ7शयुमे/gठृृटमे \nपे/gअश4ट कए वड/gअइ1 फाइलक/gठ4अ सेव क/gठइ5। िव शेष जानक ारी क लेल ggajendra@videha.com पर स/gठ◌4पक/gअइ1 क/gठइ5। )(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ \nिच/gठ55कला / फोटो सभक फाइल सभ (उ/gठ74चारण , बड़ सुख सार आ दूव/gअइ5/gठ5ठत मं/gठ55  सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gअइअक  िलंक पर  \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gअइ5इव  \n  \n \n \n/gठ7इयोितरी/gठ5ृर पूव/gअइ1 महाकिव िव/gअठ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक ध रती /gठइठाचीन कालिहसँ महान  पु/gठइ4ष ओ मिहला \nलोकिनक कम/gअइ1भिम रहल अिछ। िम िथलाक महान पु/gठइ4ष ओ मिहला लोकि नक  िच/gठ55  'िमिथला रथg27ण '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gठ54/gअइ1, एिहमे िम िथला/gठ5ठरमे (१२०० वष/gअइ1 पूव/gअइ1क ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ/gठृृया/gठृृय /gठइठाचीन आ  नव /gअश4थाप/gठृ4य , िच/gठ55 , अिभलेख आ मूि/gठ54/gअइ1कलाक़  हेतु देखू ' िम ि थ ल ा क  ख ो ज '\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gठ◌4बि/gठृृधत सूचना , स/gठ◌4पक/gअइ1, अ/gठृृवेषण संगिह िवदेहक  सच/gअइ1-इंजन आ /gठृृयूज सिव/gअइ1स आ िमिथला , मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/gठ◌4बि/gठृृधत वेबसा इट सभक सम/gअ◌1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकथg3चउ अथg2षषवेषण \"\n \nिवदेह जालवृ/gठ54क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gठइठय जालवृ/gठ54 ) पर जाउ।  \n  \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nसंपादकीय \n १ \nमैिथलीमे गजल भैये नै सकैए, कहले नै जा सकैए, से गप आब िकयो नै बजै छिथ। कारण गजल, बहर यु/gठ7शय आ आजाद , दुनू \nमैिथलीक पाठक क/gठ4अ िहलोिर देने छै। मुदा  भि/gठ7शत गजल , बाल गजल आिदक  स/gठृृदभ/gअइ1मे िक छु गोटेक  मत  छि/gठृृह जे गजल गजल ि छऐ , \nसे ओकर िवभाजन नै कएल जा ए। मुदा भि/gठ7शत गजल आि क बाल  गजल गजलक िवभाजन नै, गजलक /gअश4पेिसअलाइजेशन छ ी। \nहाइकूक िनअमक पालन किरतो जँ /gठइठकृितपर नै िलखलॱ तँ ओ भेल शेनयू/gअइ1।  कबीरक उलटबासीक /gठइठभाव अिछ आिक  ई गजलक \n/gअश4वभाव  अिछ जे एतऽ /gठइठेमक मह/gठृ4व  छै, भि/gठ7शत /gठइठेमक संगे अबै छै, आ कने उलटबासीक संग जेना /gठइठेम अबै छै तिहना भि/gठ7शत। मुदा \nई भि/gठ7शत झझा दैत अिछ।  \nअिमत िम/gठ57 िलखै छ िथ:- \nिवषक/gअ7श पी नीलक/gठृअठी छी बनल यौ  \nहोश दैवक उड़ल से जीयेलॱ अह/gअइअ  \nतखने जगदीश च/gठृृ/g4शइ  ठा कुर \"अिनल िलखै छिथ:- \nतॲ िवपि/gठ54मे दौगल अएल/gअ7श \nहम तोरे हनुमान बुझै छी \n२ \nवीणा ठाकु र जी क सािह/gठृ4य अ कादेमी िद /gठ◌ृलीक मैिथली  परामश/gअइ1दा/gठ55ी सिमित - (धूत/gअइ1- समागम वस/gअइ1न २०१३-१७) ऐमेसँ असाइनमे/gठृअट बला  \nसािह/gठृ4यकार , िरपीटेड आ सािह/gठृ4य दुिनय/gअइअ सँ कोनो सरो कार  नै रखि नहार सभ शा िमल  छिथ, जेना कामदेव झा, कुलानंद झा, नरेश \nमोहन झा, रवी/gठृृ/g4शइनाथ झा आिद क नाम  /g4श◌ा/gअअठणवादी पि/gठ55का टा पढ़िनहा र सेहो नै सुनने  हेता। ) -पूण/gअइ1 िल/gअश4ट अिछ :- कामदेव झा, \nलिलता झा, अशोक कुमार झा, शंकरदेव झा, कुलानंद झा, नरेश मोहन झा, खुशीलाल झा, रवी/gठृृ/g4शइनाथ झा आ  गलतीसँ झा -\nझाए/gठ7शस/gठइठेसमे डा॰ िशव /gठइठसाद  यादव सेहो चिढ़ गेला। \n \nगजे/gठृृ/g4शइ  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m \n प र  प ठ ा उ ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n२ .  गथg324  \n२.१. आशीष अनिचैघ2धधहार -भिैघ2ट0त गजल  \n  \n२.२.१. ैघ2टसयोित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-२ २.अवनीश मैघ2धथ ड ल- िवहिन कथा- गैघ2ँ0 प क खा◌ै◌ंइचा ३.\nमुैघथध2ी कामत -एकैघथस4की- पात-पातसँ बनल पिरवार  \n   \n२.३. जगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल -  चा ि र   ग ो ट  ि व  ह ि न   क थ ा   \n  \n२.४. जगदीश /gठइठसाद म/gठृअडल - र/gठ7◌ाकर ड कैत (ए क/gअइ4की )  \n  \n२.५. जगदान/gठृृद झा  ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n  \n२.६.१ . जगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल - ल घु क थ ा -  उ ल ब ा  च ा उर   \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n२.७. राम भरोस कापिड /g41शमर - या/gठ55ा /gठइठसंग - रायपुरक ि मिथला महो/gठृ4सबः उ/gठृ4साहक बाि ढ आ  मनीष झा  \n  \n२.८. रमेश र/gअ17न - मैिथली बालनाटक सीमा िव/gअश4तार करैत — ‘चौआिर’ \nआशीष अनिच/gठृृहार  \nभि/gठ7शत गजल  \nजखन िवदेह /gअठ5ारा बाल गजल िव शेष/gअइ4क िनकलल  रहए तखन केओ  नै सोचने रहए जे  एतेक जि /gठ◌ृदए गजलक नव /gठइठा/gठइ5प \" भि/gठ7शत \nगजल \" िविकिसत भए जाएत। मुदा से भेल आ  तािह लेल सभसँ बेसी ध/gठृृयवादक पा/gठ55  छिथ ओ लोक सभ जे की गजलक िनंदा \nकरैत छिथ। कारण जँ ओ सभ नै रिहतिथ तँ आइ गजले नै रिहतै.. बाल आ भि/gठ7शत गजलक तँ बाते छोड़ू।  \n \n  \nकी िथक भि/gठ7शत गजल -- \n \n  \nजह/gअइअ धिर भि/gठ7शत गजलक िवषय चयन केर बात  िथक तँ नामेसँ बुझा ज ाइत अिछ ऐ  गजलमे भि/gठ7शत के र वण/gअइ1न रहैत छै। तथािप  \nएकटा पिरभाषा हमरा िदससँ ----\" एकटा एहन  गजल जािह महँ क हरे क शे र भि/gठ7शत  मनोिव/gठ5अानसँ बनल हो आ गजलक  हरेक  \nिनयमक/gठ4अ पूव/gअइ1वत् पालन करैत हो ओ  भि/gठ7शत  गजल कहेबाक अिधकारी अिछ\"। जँ ए करा  दोसर श/gठ◌ठदमे कही तँ ई किह  सकैत छी \nजे भि/gठ7शत गजल लेल िनयम सभ वएह रहतै जे गजल लेल होइत छै बस खाली  िवषय बदिल जेतै। मे भि/gठ7शत गजल बाल गजले \nजक/gअइअ छै।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \n \n  \nकी भि/gठ7शत गज ल लेल िनयम बदिल जेतैः \n \n  \nजेना की  उपरमे कहल गेल अ िछ जे  भि/gठ7शत गजल  लेल सभ िनयम गजले बला रहतै बस खाली एकटा िनयमसँ समझौता करए \nपड़त। माने जे बहर-कािफया-रदीफ आ आर-आर िनयम सभ तँ गजले जक /gअइअ रहतै मुदा  गजलमे जेना  हरेक शेर अलग-अलग \nभावक/gठ4अ रहैत अिछ  तेना भि/gठ7शत गजलमे क िठन बुझाइए। तँए हमरा िहसाब/gठ4अ ऐठाम ई ि नयम टूटत मुदा तैओ को नो िद /gअ1ठत नै क ारण \nमु/gअश4लसल  गजल तँ होइते छै। अथ/gअइ5त भि/gठ7शत गजल एक तरह/gठ4अ \" मु/gअश4लसल गजल \" भेल। \nिकछु लोक  आपि/gठ54 क ए सकै  छिथ जे गजल तँ दाश/gअइ1िन क रिहते छै तखन ई भि/gठ7शत गजल िक एक ? उिचत /gठइठ/gअ11 मुदा हम कहब जे \nदश/gअइ1न आ  भि/gठ7शत दूनूमे बहुत अंतर छै  जक र चच/gअइ5  िव/gअठ5ान सभ क िरते रहै छिथ  तँए ई भि/gठ7शत गजल दश/gअइ1न बलासँ अलग भेल।  \n \n  \nतारीखक िहसाब/gअ7श भि/gठ7शत गजलक उ/gठृ4पित क/gठ4अ मानल जाएत जनवरी 2012 क/gठ4अ मानल जा एत जािहमे जगद ानंद झा मनु जी क भि/gठ7शत  \nगजल आएल। मुदा ओहूसँ पिहने ि मिहर झा  /gअठ5ारा एकटा आ एल जे तािह समयक/gठ4अ िहसाबसँ ठीक छल मुद ा बढ़ैत /gठ5अान क स/gअ15 ओिहमे  \nकािफया आिदक दोष बुझना गेल। मुदा  भि/gठ7शत गजल  /gअश4व/gठइ5प मैिथलीमे पिहनेह/gअ7श फिड़/gठ74छ भए  चुकल छल।   मैिथलीक /gठइठारंिभके \nदौरमे भि/gठ7शत गजल शु/gठइ4 आत भए चुल छल किववर सीतारा म  झा आ मधुप जी क गजलसँ सेहो शु/gअठश  अरबी बहर मे। मने 1928 धिर \nभि/gठ7शत गजल  पूण/gअइ1 /gठइ5पेण /gअश4थािपत भए गेल छल मैिथलीमे।  \nतँ एतेक देखलाक पछाित आउ देखी किववर सीता राम झा आ  ओिह समयक िकछु  भि/gठ7शत गजल ---तँ आउ देखी 1928 मे /gठइठकाि शत \nकिववर सीताराम झा जीक \" सूि/gठ7शत सुधा ( /gठइठथम िबंदु )मे  सं/gअ◌1हीत एकटा गजलक/gठ4अ जे की व/gअश4तुतः \" भि/gठ7शत गजल \" अिछ--- \n \n  \nजगत मे थािक ज गद/gठ◌4बे अिहंक  पथ आिब बैसल  छी \nहमर /gठ7शयौ ने सुनैये हम सभक गु न गािब  बैसल  छी \n \n  \nन कैलॲ धम/gअइ1 सेवा वा  न देवा राधने कौखन  \nकुटेबा म/gअ7श छलॱ लागल तक र फल पािब बैसल  छी \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nदया /gअश4वातीक घनमाला जक /gअइअ अपनेक  भूतल म/gअ7श \nलगौने आस हम चातक  जक/gअइ4  मुँह बािब बैसल छी \n \n  \nकहू की  अ/gठ◌4ब अपने सँ फु रैये बात ने ि कछु ओ  \nअपन अपराध सँ चुपकी लगा जी दािब बैसल छी \n \n  \nकरै यिद दोष बालक तँ न हो मन रोख माता क/gअ7अ \nअहॴ िव/gठ5ृास कैँ  केवल हृदय म/gअ7श लािब  बैसल छी \n \n  \n   एकर बहर अिछ-1222-1222-1222-122 मने बहरे हजज   \nनोट--१) किवक मूल वत/gअइ1नीक/gठ4अ राखल गेल गेल अिछ। िवभि/gठ7शत सभ अलग -अलग अिछ जे की गलत अिछ। \n२) किव /gअठ5ा रा चं/g4शइ िबंदु यु/gठ7शत से हो दीघ/gअइ1 मानल गेल अिछ  जे क ी गलत अिछ। /gठइठसंग व श ईहो कहब बेजा ए नै जे किववर अपन \nगजल समेत सभ किवतामे चं/g4शइिबंदुक/gठ4अ दीघ/gअइ1  मािन लेने  छिथ। शायद  तँए पं गोिव/gठृृद झा  जी  सेहो चं/g4शइ िबंदु क/gठ4अ दीघ/gअइ1 मानै छलाह आ \nजकर खंडन भए चुकल अिछ। \nऐक/gठ4अ अलावे मधुप जी क भि/gठ7शत  गजल अिछ। िवजय नाथ झा जी क भि/gठ7शत गजल अि छ। कहबा क मतलब जे अनिच /gठृृहार आख रक  \nआगमनसँ पिहनेहे भि/gठ7शत गजल छल मुदा  ओक र ना माक रण ( पिहल /gठइ5पमे जगदानंद  झा मनु ) अनिच/gठृृहार  आखर क पछाित भेल । \nवत/gअइ1मान समयमे हमरा छ ोिड़  लगभग सभ गजलकार भि/gठ7शत गजल लीिख रहल छिथ जेना  , जगदानंद झा मनु, चंदन झा, अिमत \nिम/gठ57 , पंकज चौधरी नवल /gठ57ी , िबंदे/gठ5ृर नेपाली , सुिमत िम/gठ57 , /gठ57ीमती  श/gअइ4ित ल/gअ5शमी चौधर ी , /gठ57ीमती इरा मि/gठ◌ृलक , ओम /gठइठक ाश , बाल \nमुकु/gठृृद पाठ क , जगदीश चं/g4शइ ठाकु र  अिनल, िमिहर झा, /gठइठदीप पु/gअशअप , अिनल मि/gठ◌ृलक , राजीव रंजन िम/gठ57 इ/gठृ4यािद - इ/gठृ4यािद।  \n \n  \nऐ िवषयमे आर अनुसंधानक ज /gठइ5रित  अिछ ऐ  छोट आलेख आ हमर छोट बुि/gअठशमे  भि/gठ7शत गजल एहन िव/gअश4तृत व/gअश4तु ओतेक नै आएल \nजतेक एबाक  चाही। ओन ा हम फे र िवदेहक/gठ4अ  ऐ िव शेष/gअइ4क  लेल ध/gठृृयवाद नै देबै कारण हमहूँ िवदेह छी आ  लोक अपना  आपक/gठ4अ  \nध/gठृृयवाद कोना देत।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \n१. /gठ7इयोित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-२ २.अवनीश म/gठृअ ड ल- िवहिन कथा- ग/gठ◌श प क खा◌ै◌ंइचा ३.मु/gअृठी \nकामत -एक/gअइ4 की - पात-पातसँ बनल पिरवार \n१ \n/gठ7इयोित  चौधरी  \nएक  यु ग :  ट च  वु ड -  भ ा ग २ \n  \nहम कहैत छी लगभग, कारण  हमर जखन  /gठ◌ठयाह भेल हमर पितक उ/g411 30 साल रहिन आ हमरा सभ लग समय नै छल जे हम \nसभ ८-१० साल /gठइठती/gठ5ठा किर तॱ ब/gठ74चाक लेल , से /gअश4वभािवक छल जे हम र सबहक िववाह क ब/gअृइड िव शेष /gअश4व/gठ◌इ छल अपन ब/gठ74चा। \nअपन नैहरमे हम  बहुत ब/gठ74चा जकॉं  रहैत रही त/gअ7अ हम र पितदेवक/gठ4अ िव /gठ5ृासे नै छलिन जे हम कोनो  मुि/gअशठ कल समयमे हुनकर संग \nदेबिन। हम हुनका लग नाटक किरयिन जे हम छोट छी तइ कारणे ओ हमर ापर िव/gठ5ृास नै कऽ रहल छिथ। हमर ऐ नाटकक \nअसर ई छल जे हुनका दस साल लािग गेलिन ई कहैमे, जे स/gठ74चे अहॉंक कद छ ोट अिछ। हम  अपन चलाक ी मा/gठ55 अपन मॉं क/gठ4अ \nकहने रिहयिन। सासुरमे बिजतॱ तँ सभ तुर/gठृृत खुलाशा कऽ  िदत िथ । पिरणाम/gअश4व/gठइ5प हमर  पितदेवक /gअश1यवहार सेहो बदिल जैतिन। \nमुदा हम बुझैत रिहऐ जे ई हुनकर डर बा अ/gठ5अानता नै छलिन बि /gठ◌ृक बि ढ़या िश/g41इ ाचार  छल िन जे /gठ◌ठयाहमे कतेक िदन  च िल सकैत \nछै। हमर मा नब अि छ जे /gठ◌ठयाहक ि कछु साल बाद प ित-प/gठ7◌ीमे औपचा िरकता नै रिह जाइ छै आ तकरे बाद ई परख होइत छै जे के \nबेसी नीक इ/gठृृसान छिथ। नीक मतलब /gअश1यवहार आ िवचार सँ नीक भेनाइ जे  सव/gअइ1/gठइठथम पिरवार, दोसर पाठ शाला आ तेसर काय/gअइ1/gठ5ठे/gठ55, \nऐ तीनूक असर होइ छै। आिथ/gअइ1क पिरि/gअश4थितसँ मूल िस/gअठशा/gठृृतपर असर नै एबाक चाही।  \nहमर पितदेवक आद श/gअइ1 बड़ ऊँच  छल िन। हुनकर ई असर छलिन जे िदयादनी सभक/gठ4अ चपटने रहै छलिखन मुदा हम सासुरमे हमेशा \nडेरायले रहै छलॱ। आ वापस अपन घर लौटलापर एको बेर पिरवार बा संगी क कुनो च च/gअइ5 के ना इ स/gठ◌4भव नै छल। जिहया चच/gअइ5  \nकरी तँ अि गला िदन खान ा बना कऽ  बैसल बाट ताकैत रही आ ओ ज/gठइ5 री का जमे फँसल रहै छलिथ। बहुत बेर हमर बहस भेल \nजे अकरा तँ िज/gठ◌4मेवारीसँ भागनाइ कहैत छै मुदा हुनका लग कुनो जवाब नै रहिन। पिरवारमे छोट हेबा क स/gठ◌अयता आ काजमे  नब \nहोइक बहाना। ओना  हम मानैत छी जे  एक  म/gठृ7यवग/gअइृय पिरवारक हो इतो हमर  पितदेव कम उ/g411मे  ए क बहुरा /gअशअ/gअ◌◌ीय क/gठ◌4पनीमे क ाय/gअइ1रत \nछलिथ आ बहुत संगी साथीसँ िघरल रहै छलिथ । संगी सबहक प/gठ7◌ी स भ हुनका ब/gअृइड पस/gठृृद करैत छल िन। देखैमे तँ नीक रहैथे, \nसंगे घरक खच/gअइ5  स/gठ◌4हारैमे तँ बेसीये स/gअ1ठत हाथ रह िन। हम किहयो हुनकर िबल नै स/gठ◌4हार लॱ। बस हमरा ई बुझल रहए जे हमरा \nकारणे कोन िबल बेकारमे बिढ़ रहै छै।  \nहुनकर बहुत संगी सभ छलिन आ अपन  अिववािहत जीवनमे ओ पाट/gअइृ स भमे /gअश1य/gअश4त रहैत छल िथ । जॱ हम ओहेन /gअश4वतं/gठ55 आ  रंगीन  \nजीवन िबतेने रिहतॱ आ  पु/gठइ5ष रिह तॱ तँ मु/gठ◌4ब इ कखनो नै छोिड़तॱ। ओहुन ा जॱ म ा/gठ55 हम अपने  दऽ सोच ी तैयो हमरा मु/gठ◌4ब इक  ब/gअृइड \nमोन पड़ैत अिछ। सते ओ  /gअश4व/gठ◌इ नगरी  छै। हमर  हृदय आ आ /gठृ4मा बेर -बेर ओतै घूमैत रहैत अिछ। चारकोपक ९० फीट रोड, \nमि/gठृृदर , पेि/gठृअटंगक दोकान, रासनक दोकान, माछक बजार, पानीपुरीक ठेला, हिरयर भाजीक दोकान, गोिव/gठृृदाक खेल , घर-घरमे \nगणपित िवरािजत करैक /gठइठथा, दुग/gअइ5पूजाक दाि/gठृअडया आ आरो मािरते याद जे ऑंिखमे पािन आिन  दैत अिछ। ई ब/gठ◌4ब इ शहर छल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nजतए हम सॉंझमे भगवानक पूजा केनाइ शु /gठइ5 के ने रही। कारण  ओत ए सॉंझमे घरपर फूल बेचए आबै छलै आ हम रा /gठइशीज मे फूल \nरािख क ऽ भोरे भगवा नक/gठ4अ चढ़ेनाइ नै पस/gठृृद छल। आ बीच -बीचमे हम भोरे-भोर काजप र सेहो भागैत रही। स/gठ◌ठजी भाजी क \nखरीदारीमे हम बहुत गुजराती आ मराठी सेहो सीख गेलॱ। जेना ओतए चाउरक चोखा, आलूक बटाटा, मटरक बटाटा, /gठ◌शयाजक \nका/gठृृदा , धिनया प/gठ54ाक कोतमी र आिद  होइत छलै। हमर पितदेव ऐमे बेसी जानकार छलिथ जेनािक हमर िपताजी बंगाली आ उिड़या \nब/gअृइड बिढ़यासँ बािज आ बुिझ लैत छलिथ। हमरा मोन अिछ जे जखन हम बाबुजी संगे बजार जाइ तँ हुनका बेसी काल देिखयिन \nिमरचाइवालीसँ पुछिथन- “लंका िम/g41इी होबे  की  नाई ?” िमरचाई मीठ अिछ की नै? आ ओ िखिसयाइ- “लंका केमोन कऽ रे िम/g41इी  \nहोबे?” िमरचाइ कोना मीठ हेतै। \nहमर सभसँ बिढ़या समय िबयाहक बादक छल जखन स/gठ◌शताह भिर क काज क बाद  हम दुनु स /gठ◌शताहा/gठृृतमे घरमे शाि/gठृृतसँ समय िबताबै \nछलॱ। नौकरा नीक/gठ4अ सेहो स/gठ◌शताहा/gठृृतमे नै काज रहैत छलै कारण हमरा घरक काज अपने केनाइ पस/gठृृद छल। हम स भ शिन िदन \nसा/gठ4ठधाम मि/gठृृदर जा इत छलॱ आ घुरती काल खरीदारी करैत बाहर खा कऽ घर लौटैत छलॱ। घर आिब कऽ तरकारी कािट कऽ \nस/gठ◌शताह भिरक खाना क तैयारी करै छ लॱ फेर पूरा पिरवारसँ बात करैत छलॱ आ फेर दे र राित त क बॉलीवुडक िफ/gठ◌ृम  देखैत छ लॱ। \nलोकल िविडयो /gठ7शलबक मे/gठ◌4बर बनल छ लॱ से जे सभसँ नब िफ/gठ◌ृम क सी . डी. ओकरा लग रहैत छलै से दऽ जाइत छल। \nपिरवारसँ बात केनाइ तँ टॉिनक छल हमरा लेल, नब शह रमे। आ दे र तक िफ/gठ◌ृम  देखैक पिरण ाम/gअश4व/gठइ5प रिविद न सुतना इ। \nसुतनाइ।। आ सुतनाइ।।। \n  \n२ \nअवनीश म/gठृअ ड ल \nिवहिन कथा \nगथg2णअ प क  ख ा ◌ै◌ंइ च ा - \n  \n/gअश4 कूलमे सरजी सँ पुछिल यिन - \n“सरजी, खॲइचा छोड़ाएल गप केहेन होइ छै?” \nसरजी कहला- \n“हौ बौआ, गपे तीन रंगक होइ छै। एकटामे खॲइचा होइते ने छै, दा◌ेसरमे गुड़मी-खीरा जक/gअइअ पातर होइ छै आ  तेसरमे बेल जक/gअइअ  \nतेहेन स/gअ1ठत होइ छै जे ओ सोहेबे ने क रैए। ” \n३.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nमुथg3ष2ी कामत - एक/gअइ4की - प ा त - प ा त सँ  ब न ल  प ि र व ा र  \n  \nथg2च2थम -दृथg3अ2य - \n  \n(बड़की भौजी असगरे तामशसँ लाले-लाल अिछ, जेना लगैत अिछ जे ओकरा देह मे आ बोलमे कोइ लुंिगया मेरचाय \nरगिड़  देने हुअए।) \n  \nबड़की भौजी-    उंउ कइर-झुमिर, कइर-लुठबी बुझै िक छै अपना क/gठ4अ? हमरासँ मुँह लगाओत। नमहर छोटक िल हाज नै, बाप रो बाप मुँहमे \nमेचो नै परै छै बजैत कला। आय अबए दै िछ ऐ  टुनमा बाबू क/gठ4अ, कहबै नै बनत हमरा ए◌े मोिगया संगे हमरा भीन किर  \nिदअए। \n  \n(शंक र क अ /gठइठवेश ) \nशंकर-        टुनमा माए, हे यैयय टुनमा माए, िक भेल? एना िकआ ितलिमला रहल छी! असगरे केकरा संगे बात करै िछ ऐ। \n  \nबड़की भौजी-    ओइ ऊपरबला सँ, जे नमहर ब ना क ऽ तँ पठेलक  ऐ घर मे पर भैलू कु/gठ54ो जक/gअइअ  नै यऽ। आब  तँ छोटकी क/gठ4अ बोल फुटए  \nलगलैए। अपन बे/gठ7इजित   करबैसँ नीक  यऽ िक  पिहले सत/gअइ1क भऽ जाइ। हम भीन हइ लऽ  चाहै छ ी।  \n  \nशंकर-        धुर/gअइ1र , बताह भेिलऐ िक! लोग िक कहत चुप रहू। चलु हम हाथ-पएर धोने अबै छी जि /gठ◌ृद खेना इ लगाउ बड़ जोड़ भुख लगल \nअिछ आ अहूँ कनी संगे खा िलअ तामश हिट  जएत। \n  \n(पटा/gठ5ठेप। ) \nद ो स र -दृथg3अ2य - \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n  \nपंकज-        छोटकी िक भेलै यइ? आय भौजी पुरे घर क/gठ4अ अपना माथपर उठेने छै।  \n  \nछोटकी-       अह/gअइअक/gठ4अ  भौजी बेसी बलगर अि छ तइ खाितर छ ोट -मोट बातपर हंगामा खड़ा केने रहैए। असल बात तँ ई छै िक दुनू पावर \nिमलल छै ने, साउसोक/gठ4अ आ जेठािनयोक/gठ4अ  तँइ मित   िछ/gअृठु भ ऽ गेल छै।  \n  \nपंकज-        (तमसा कऽ कहै।) अह/gअइअक/gठ4अ  बजैक तमीज  नै अ िछ। अह/gअइअ  अपन माइयो संगे अिहन ा बजैत रिहऐ  आिक अतए सिठ येिलयइ ह/gठ4अ। \nठीके भौजी  कहै छै अह/gअइअ क/gठ4अ जुवान नै रेती छी रेती। ख/gठ◌ठबरदार जे हमर ा माए  सनक भौजी क िव /gठइ5ध ए को गो अनर गल \nश/gठ◌ठद बजलॱ तँ जीह घीिच   लेब। धिन  ई भौजी जे हम िजंदा छी। िबनु माएक तँ हम अनाथे भऽ गेल रही, यएह भौजी \nजे माए बिन  हमरा सहारा देलक। आइ ओ कर  एगो  बात अह/gअइअक/gठ4अ  घॲटल नै जाइए।  \n  \nछोटकी-       हम छोट छी तँ अ कर मतलब िक  बड़का क/gठ4अ ए ड़ी तर मसलैत रही। हम आ गू भऽ कऽ  लड़ैले नै जाइ छी , मुदा एगो बात बूिझ  \nिलअ कोइ आगु  भऽ क ऽ जे  हमरा बात कहत तँ पाछु सँ हम छोड़ब नै। नमहर लोक क/gठ4अ अपन  बेवहारसँ छोटक  आगु  \nनमहर भऽ कऽ रहए पड़ै छै तबे उ नमहर कहाइ छै।  \n  \n(दूरेसँ शंकरक अवाज सुनाइत अिछ)  \nशंकर-        बौआ पंकज हौ  कथीक/gठ4अ  बहस करै  छहक  दुनू गो रे। आबा घ रसँ बाहर आबह। जेना  छोट ब/gठ74चा  लड़ाइ - झगड़ा कऽ फेर ए/gअ1ठेठीम  \nआ ओकरे संगे हसए-खलए लगैत अिछ तिहना एक रा दुनू क/gठ4अ झगर ा छै। तूँ आब  एना  बात नै ब ढ़ाबह। \nपंकज-        अबै छी भैया। \n(पटा/gठ5ठेप। ) \n  \nतेसर दृथg3अ2य - \n  \n(3-4 टा ब/gठ74चाक संगे पायल आ काजल घरक  बाहर खेलाइत अिछ  । खेल-खेलमे दुनू बिहन आपसमे लड़ए लगैए, तखने \nबड़की भौजी ब/gठ74चा क/gठ4अ िच  ख-पुकार सुिन  घरसँ बाहर  अबैए आ ए क थ/gठ◌शपर अपन बेटी पायलक/gठ4अ आ एक थ/gठ◌शप र छोट कीक/gठ4अ \nबेटी-काजलक/gठ4अ मा रैत अिछ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n(थ/gठ◌शपर लगैत प/gअइअच सालक काजल मुँह भरे खिस   पड़ैत अिछ। तखने छोटिकयो दौगल अबैए।) \n  \nछोटिक-       बाप रे बाप, मािर  देलक हमरा बेटीक/gठ4अ।  मुँहसँ खुन बोकड़ैत अिछ। कोइ दौगू ड ॉ/gठ7शटरक/gठ4अ बजेने  आउ। क ाजल ... बेटी \nकाजल....! \n  \n(जिहना छ ोटकी काजलक/gठ4अ कोरामे  उठाबैत अिछ  सभ अबाक् रिह   जाइत अिछ। काजलक/gठ4अ मुँहसँ खुनक पमा रा िन कलैत \nअिछ। काजल मु िछ/gअइ1त भऽ ज ाइत अिछ। बड़क ी भौजी दौग  क ऽ ए क लोटा पािन   अनैए आ काजलक मुँह पर पािन  \nिछटैए।) \n  \nबड़की भौजी-    बु/gठ74 ची  काजल, बाबू िक भेल आँिख  खोलू। \n  \nछोटकी-       ई मगरमछक नोर लऽ कऽ सहानुभूित  देखबै लऽ अतए नै  आउ। हमरा  बेटीक/gठ4अ ऐ  अव/gअश4थामे पहुँचा क ऽ आब  हमदद/gअइृ देखबै छी ! \nअगर अह/gअइअ  एक  बापक बेटी छी तँ हमर ा नजि र  सँ दूर भऽ जाउ। हम अह/gअइअ क मुँह देखए  नै चाहै  छी।  \n(बड़की भौजी कनैत घर चिल  जाइत अिछ। पं कज डॉ/gठ7शटर क/gठ4अ संगे दौ गैत अबैत अिछ। ) \n  \nडॉ/gठ7शटर -       (काजलक/gठ4अ देिख   ओकर खुन सब पोछैत) िचंताक कोनो बात नै छै, अगुलका द /gअइअत ठोर मे क िनय/gठ4अ गिर   गेल रहै आ  छोट ब/gठ74चा  छै \nतँइ मुिछ/gअइ1त भऽ गेलै। हम िक छु दवा इ िलिख  दै छी। मंगबा  िलअ तीन िदन क खोर ाक अ िछ आ घबरा नै ि क/gठ74 छो  नै \nभेलै। ब/gठ74चाक/gठ4अ अिहना छ ोट -मोट चोट लिग ते रहै छै। \n  \nपंकज-        चलु डॉ/gठ7शटर सहाएब , हम अह/gअइअक/gठ4अ छोिड़   अबै छी। \n(पटा/gठ5ठेप। ) \n  \nच ा िर  म दृथg3अ2य - \n(बड़की भौजी  आ शंक र दुनू क बीच ऐ /gठइठसंग पर च च/gअइ5 होइत अिछ ।) \n  \nशंकर-        पायल माए, अह/gअइअ ई ठी क नै  केलॱ। घर क झगड़ा क/gठ4अ तामशसँ अह/gअइअ छ ोट ब/gठ74चापर िन कािल   लेलॱ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n  \nबड़की भौजी-    छोटकी आ बौआ तँ यएह सोचै छै कम-सँ-कम अह/gअइअ  तँ हमरा समझू, हम तँ झगड़ा छोड़बै खाितर दु नूक/gठ4अ किन कबे जोरसँ \nमारिलऐ, हमरा कपारमे दोष िलखल छेलै तँइ ई घटना घटलै। \n  \nछोटकी-             घटना घटलै िक घटना घटेिलऐ। हमरासँ लिड़  कऽ मन नै  श/gअइ4त भेल तँ हमरा ब/gठ74चो क/gठ4अ नै  छोड़लॱ।  \n(पंकज िदश ताकैत) सुनै िछ ऐ आय अखने भीन होउ नै तँ हम अपना देहपर मिटया तेल छीट कऽ आिग  लगा लेब। \n  \nपंकज-        अ/gठ74छा शा/gठृृ त  रहू, हमहुँ नै आब जिड़ मे रहब। ऐ  खुनक  खेल खेलाइ सँ तँ नीक रहत जे अलगे रहू मुदा श/gअइ4ितसँ रहू।  \n  \nशंकर-        बौआ िक  बजै छह क तूँ। ए करा सभक/gठ4अ बातमे  आिब   कऽ तुहॲ अिहना बजए लगलहक। खबरदार जे फेरसँ भीनक नाओं \nलेलहक। \n  \nपंकज-        भैया, ई हमर आिख री फेसला छी। आब हम जड़मे नै रहब। \n  \nशंकर-        बौआ, लोक िक कहतह, एना नै करह। जि /gठ◌ृद  बाजीमे कोनो फेसला नै करल जाइ छै। \n  \nपंकज-        हमरा लोक क परबाह नै छै  अगर  परवाह छै  तँ अपन ब/gठ74चा आ पिरवा रक। जखिन  हमर ब/gठ74चा  लहु- लोहान छल तखिनय/gठ4अ हमर \nमन तोरासँ भीन भऽ गेलौ।  \n(सभ मुँह लटका अपना-अपना कमरामे चिल  जाइत अिछ।) \n(पटा/gठ5ठेप। ) \n  \nअंितम दृथg3अ2य - \n(घरक सभ सदस ए क संगे ए क/gअठ7ा होइत अिछ। ) \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nराधे/gअशठयाम -      बौआ पंकज, िक भेलै जे बात भीन-िभ नाओज पर चिल  एलै। \n  \nपंकज-        बाबु हम को नो तक/gअइ1- िवतक/gअइ1 करैले नै चाहै  छी , हमरा जड़मे नै बनैए तँइ हम भीन हएब। \n  \nराधे/gअशठयाम -      छोट-मोट बातपर घबड़ेनाइ आ िज न गीक  संघष/gअइ1सँ मुकरनाइ ई इंसानक काज नै भगोरा क काज छी।  \n  \nपंकज-        बाबू, आय हमर बेटीक/gठ4अ  ई हाल भेल काि/gअअ4   िकछु और हएत। अतेक िदनसँ काजलक माए संगे होइत रहै तँ हम िकछो नै \nकहैत रिहऐ, आब हमरा ब/gठ74चा  संगे क रए लागल अखनो  जे हम ि कछो  नै बजब तँ कहॴ क ाि/gअअ4   अंजाम ईहोसँ बूड़ा नै \nहुअए। \n  \nराधे/gअशठयाम -      बौआ, काजल संगे जे भेलै उ संयोग मा/gठ55 रहै। ए नािहयो तँ भऽ सकै ए ि क का ि/gअअ4   आइयोसँ नीक  होय। बौआ िभ/gअृठ भेनेसँ \nखाली अंगना नै मनो बटाइत अिछ। स/gठ◌4मिलत पिरवार एक  शरी र ज क/gअइअ होइत अिछ। जे ना शरीर क कोनो अंगमे एगो \nक/gअइअट गड़ैसँ ओ कर  दरदक  लहिर   पुरे शरीर मे दौगैत अ िछ तिहना स/gठ◌4मिलत पिरवार मे को नो ए क /gअश1यि/gठ7शतक/gठ4अ िक छो हो छै तँ \nओकर द रदक  एहसास पुरे पिरवार क हर  सद/gअश4यक/gठ4अ होय छै। असगर  रहनेसँ इंसान /gअश4वाथ/gअइृ भऽ जाइत अि छ। जेना  \nशरीरक कोनो अंगमे घाव भऽ गेलापर ओकरा कािट  कऽ अलग किर  कऽ बजैए मलहम लगा कऽ ठीक करल जाइत \nअिछ, तिहना पिरवारक बीच बरहल मन-मोटओक/gठ4अ /gठ◌शयार क मलहमसँ आ आपसी समझौतासँ दूर क रैत अिछ। आय बड़की \nकिनय/gअइअक/gठ4अ एक  थ/gठ◌शपर तोरा नजिर   एलह आ ओकर अतेक सालक दुलार िबसिर  गेलहक। जे भौजी माए बिन  हिर दम तोरा \nआगु ठा ढ़ रहह उ अ गर तोर ा बेटीक/gठ4अ एक थ/gठ◌शप र माइरे देल कह तँ िक गुनाह केलकह।  \nछोटिक किनया हमर एगो बात सुनह, सासुरमे सासु माएक  /gठइ5प आ  िदयािदनी बिहन क /gठइ5प होइत अि छ। अ◌ोक रा जाबे  \nतक िज नगीमे  उतारबहक नै  घर /gअश4वग/gअइ1 नै बनतह बस मका न बिन   कऽ रिह  जेतह। जतए रहै आ खाइक सुिवधा होय छै \nऔर िकछो नै। \n(सब एक संगे हाथ जोिड़  कऽ) \nबाबु हमरा सभक/gठ4अ मा फ किर   िदअ, हम सभक/gठ4अ सभ गुनेहग ार छी। जँए अह/gअइअक/gठ4अ मन दुखेलॱ। हम आपसमे किहयो नै लड़ब \nने किहयो भीन हएब। \n(पटा/gठ5ठेप। ) \nइित। \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  पर  प ठ ा उ ।  \nजगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल - च ाि र   ग ो ट  ि व  ह ि न   क थ ा - \n  \nबथg274 चा  गे ने  दू ध ो गे ल  \n  \nजिह ना िक यो धन-धरमकँ संगे जाइत देिख  िब लिख  -िब लिख  तड़सैए तिहना सुखलाही दीदी टुटैत िज नगीक बाट देिख  कािन  रहल \nछिथ ।  \n‘सुखलाही’ तेसर नाओं िछ यिन । पिह ने समाजोक लोक सुिख या रखलकिन । पित क  स/gठ◌4 ब/gठृृ ध क पछाित  सुखली कहए लगलिन । \nसासुरसँ नैहर आिब  जिह यासँ बसली तिह यासँ सुखलाही दीदी सभ कहए लगलिन ।  \nबड़ धुमधामसँ माए-बाप सुिख याक िब आह केलिख न। पढ़ल-िल खल बरक संग। मुदा भा/gठ7ठ यक/gठ4अ दोषी  बना समाजमे  दीदीक  \n/gठइ5पमे जीब रहल छिथ  । \nिक छु िद न पूव/gअइ1 धिर   पिर वारो क/gठ4अ संग रखबाक पिर  पाटी निह य/gठ4अ जक/gअइअ छल मुदा आब तँ सोझे अिछ  । पित  सुशील  \nिद /gठ◌ृलीयेमे दोसर िब  आह कऽ लेलिख न। मुदा िम िथ ल/gअइ4गना  सुिख  या, शुभ-कामना देलिख न-  \n“दुिन य/gअइअमे कतौ रहू, सुखसँ रहू, अहॴक सुख ने हमरो सुख छी।” \nपिर वारक िब गड़ल दशासँ हिट  सुिख या नैहर आिब  बिस  गेलीह। दस क/gअठ7ा जमी न िप  ता भायसँ अलग कऽ देलिख न। \nसिझ या पिर वार रिह तो िह साब-िक ताब समगम छलिन । िप ताक मुइला पछाित  भायसँ अलग भेली।  \nगाममे इि/gठृृ द  रा आवाशक कोठा देिख  सुखलाही दीदीक/gठ4अ सेहो मन  जगलिन  । मुदा िक  किह  घर मंगबै! जेकर पित  पचास \nहजार मिह ना कमाइ छै, से पचास हजार ले कहबै जे िव धवा छी! कथमिप  नै। \nहोलीक धुमसाहीमे सुशील प/gअइअचो तूर  गाम  एलिख  न। अपन तँ डीहो-डावर नै, सासुरक गाम। फुगुआक पीहकारीमे सौतीन \nफँिस  गेली। चालीस हजारमे ए कटा जस/gअइृ गा ए क ीिन   कऽ खूटापर बा ि/gठृृ ह  , चल गेली।  \nपनरिह ये ब/gठ74 चा , मास पुरबो ने कएल आिक  मिर  गेलै। सुखलाहीक िज नगीक सपना- ‘इ/gअइ1टाक अपन घर ह एत , गाए भाइये \nगेल, जारनो-काठी आ खाइयोक उपाए भइये गेल..।’  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nमुइल ब/gठ74 चा  देिख  सुखलाही दीदी कािन -कािन  कहै छिथ न- \n“ब/gठ74 चा  गेने दूधो गेल।” \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n  \n  \nदू धे  प ी ब  ि ल  अ \n  \nकु/gठ◌4 भ  मेलासँ दुनू बेकती, बस /gअश4 टै/gठृअ ड सँ पएरे अबैत रही। सीमा कातेमे रामधन नजिर  पड़ल। रामधन दबाइ आनए झंझारपुर जाइत \nरहए। नजिर  िम िल ते गप करैक िज /gठ5असा जा गल। पुछिल  ऐ- \n“रामधन, गामक की हाल-चाल अिछ ?” \nअपन काज िब सिर  रामधन बाजल- \n“कनी बैस िल अ, जखन गामक हाल-चाल पुछलॱ तँ किह ये दइ छी।”  \nअपनोसँ बेसी िज /gठ5अासा प/gठ7◌ीक/gठ4अ भेलिन  । अ/g4ठइािद   बजली-  \n“कनी हाथो-पएर िज रा जाएत आ समाचारो बूिझ  लेब।” \nजेबीसँ तमाकुलक िड /gठ◌ठ बी  िन कािल  रामधन बाजल- \n“भने अहूँ कखैन खेने हएब कखैन ने, तमाकुलो खाइये लेब।” \nर/gअश4 ताक झमारल रह ने हुअए जे  ज/gठ◌ृ दी /gअश4 न ा न भोजन कऽ ओछाइन पकड़ी। मुदा तीन गोटेमे दू गोटे एक िद स अनेरे  ह/gठ◌ृ लुक \nहोइतॱ। तइसँ नीक अपन गरमी दािब  लेलॱ। तहूमे सौभरी महा/gठृ4 /gठ◌4 य  कथा पढ़ैक मौका भेटल। अगुतबैत कहिल ऐ- \n“तमाकुलोमे लाड़िन  चलाबह आ मुह/gठ44 चलाबह। ठेिह  आएल छी, बेसी काल अँटिक  नै हेतह।” \nरामधन बाजल- \n“अहॴ दुआरे तीन िद नसँ एकटा पनचैती अँटकल अिछ ।” \n“कथीक पनचैती?” \n“सुरित या घरपर गीध बैस गेलॱ, तेकरे तेहेन घमरथन गाममे होइ छै जे की कहूँ। थनो-पुिल स भऽ गेलै।” \nिज /gठ5अासु होइत पुछिल  ऐ- \n“थाना-पुिल स िक अए भेल?” \nबाजल- “ढोढ़बा-मंगला चाहे दोकानपर बैस चीलमो पीबैत रहए आ गपो करैत रहए। ढोढ़बा कहलकै सुरित याक/gठ4अ पित  या-/gठइठाि/gठ5इ  त \nलगतौ। तइपर मंगला कहलकै, जे पित या-/gठइठाि/gठ5इ  त लेत तेकर मोछ उखािड़  लेबै।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nरामधनक बात सुिन  कऽ हँसी लागल, पुछिल ऐ-  \n“तब की भेल?” \n“दुनू गोटे पटका-पटकी कऽ थाना गेल।” \nथानाक नाओं सुिन ते चिक त भऽ गेलॱ, कहिल ऐ-  \n“आब तोहॴ कहह जे जखन थाना गेल तखन की पनचैती हेतै। अ/gठ74 छा  एकटा बात कहअ तँ, सुरित या ओ घर छोिड़  देलक आिक  \nउिठ ते-बैसतै, खाइते-पीिब ते अिछ ।” \n“ओ तँ कहै छै जे सोझामे बाजत तेकर जीह कािट  लेबै। िच ड़ै छलै, सबहक घरपर बैसै छै, हमरो घरपर बैसल।” \nकहिल ऐ- “तब तँ फिड़ आएले अिछ , झंझट कह/gअइअ देखै  िछ  ऐ िक छु जे पनचैती करबै।” \nिज /gठ5अासा करैत रामध न पुछलक -  \n“केहेन पनचैती हेबाक चाही।” \nकहिल ऐ- “अनेरे कोन धो-धामे दूधक/gठ4अ दूिर   कऽ धोर-म/gअठ7ा दही बना खेबह, तइसँ नीक जे दूधे पीब लैह।”  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n  \n  \nब ा म -द ि ह  न \n  \nरतुका खच/gअइ5 अ नैले कनीय/gठ4अ िद  नमे चौकपर जाइ छलॱ। ओना अगुआएल छलॱ मुदा पाछूसँ एकटा मोटर साइिक लबला हमरासँ अगुआ \nगेल। अध बाट लग जखन एलॱ तँ, दू ल/gठ7ठगा आगू मोटर साइिक  ल एका एक /gठइ5कए  लगल आिक   नजिर  बढ़ल। एकटा िच /gठ55कबरा  \nिब लाइ पि/gठ74 छ  मसँ पूब मुह/gठ4अ अपन र/gअश4 ता  धेने, पिह ने असिथ रेसँ मुदा मोटर साइिक ल क/gठ4अ अबैत देिख   दौग कऽ टिप  गेल।  \n      गामेमे घरसँ उ/gठ54र बीघा डेढ़ेक  हिट   चौक अिछ । चौक िक  आन गामक  चौक  जक/gअइअ  तँ निह  य/gठ4अ अिछ   तँए िक  क नहा मामा क/gठ4अ \nमामा नै कहबै। हँ एते ज/gठइ5 र अि छ   जे आन गामक चौकमे तािड़ यो-दा/gठइ5 िब  काइ छै हमरा गामक चौकपर से नै अिछ । महज आठ-\nनौटा दोकान छै, जइमे एकटा िक ताबक, एकटा दवाइ, एकटा साइिक ल तीनटा नोन-तेलक सँ लऽ कऽ बेसाह धिर क, दूटा चाहक \nआ ए/gअ1ठेटा पान क अि छ  ।  \n      आगूमे मोटर साइिक लक/gठ4अ  /gठइ5 कैत देिख   हमहूँ अनमेना केलॱ। पेशाब करए बैस गेलॱ। से नै किर तो तँ ए/gअ1ठैसमी शदीक  मनुखसँ \nभ/gठ4अट केना होइतए। मोटर साइिक  ल लऽ /gअश4 टाट/gअइ1 के निह   पएर रोिप  ठाढ़ भेल बेचारा ऐ आशामे जे िक यो आगू बढ़त तखन ने बढ़ब, \nिब लाइक बाट काटब बड़ खराप होइ छै, काि/gअअ4  यो गु/gठइ4देवक  मुह/gठ4अ सुनलॱ ।  \n      तइ बीच एकटा छह-सात बख/gअइ1क छौड़ा  िब  /gअश4 कुट कीनए दौगल टिप  गेल। ने िब लाइये देखलक आ ने िब लाइक बाट काटब \nदेखलक। पेशाबे करै काल दूटा बातमे उठल। एकटा ई जे जखन तेल-पे/gअ◌◌ोलपर चलैबला इंजनक/gठ4अ िब  लाइ रोिक  सकैए तखन पएरे \nचलिन हारक/gठ4अ तँ ससरए नै देत। दोसर बात उ ठल जे ने मोटर-साइिक लबला एकटा अिछ  आ ने िब लाइ ए/gअ1ठेटा छै, नै िक छु तँ दसो-\nबीस करोड़ हेबे करतै। तखन ई बट-क/gअठइा िब  लाइ मोटर-साइिक ल रोिक  कते तेल पीबैत हएत!!  \nमोटर-साइिक ल आगू बिढ़ ते चाहक दोकानक आगूमे ठाढ़ भेल जे रहए से देखने छल। लग अिब ते पूिछ  देलक- \n“भाय, ओतए िक अए अँटकल छेिल ऐ, िक नकासँ काज छलए?” \nमोटर साइिक ल रोिक  सो/gअअ4म शता/gठ◌ठ दीक जेठजन  जक/gअइअ  बाजल -  \n“िब लाइ बाट कािट  देने छल।” \nएतबे बिज ते छल आिक  चाहक दोकानपर घॱचाल भेल। एक गोटे पूछलक- \n“बाम-सँ-दिह न गेल अ◌ािक  दिह न-सँ-बाम।” \n“बाम-सँ-दिह न।” \nदोसर बाजल- “बूिड़  कहॴ कऽ दिह न-सँ-बाम कटै छै आिक  बाम-सँ-दिह न।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nतेसर बाजल- “एक रा सबहक ख/gठ74 चरप/gअृठी  तॲही सभ बुझबहक , हौ मोटगरहा कीलबला, बाजह तँ जखन तोरा कोनो काज घरवैयासँ \nनै छेलह तखन तूँ ओकरा घर लग िक अए साइिक ल लगा ठाढ़ छेलहक?” \nचािर म बाजल- “एतबो नइ तोरा अखैन धिर  अकीलसँ भ/gठ4अट भेलह जे िक  सान पिर वारक माए-बिह नसँ लऽ कऽ पु/gठइ4ष - पा/gठ55 धिर   अध/gअइ1 \nन/gठ7ठ न  भऽ अपन काज करैत अिछ । तखन तूँ िक अए ठाढ़ भेलहक।” \n      ताबे हमहूँ चौकपर गेलॱ। गरदम-गोल होइत देिख  मन भेल जे जा कऽ देिख ऐ, मुदा फेर भेल जे आन-गामबलासँ ए/gअ1ठे गोटे क/gठ4अ \nगप करक चाही। जखने बेसी मुँह एक िद स हेतै आिक ...। मुदा िब नु बुझनिह  कहिल ऐ- \n“अनेरे तूँ सभ अनग ॱआँक/gठ4अ  बाट रो कै छह क। जाउ , जाउ भाय सहाएब।” \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n  \n  \nछा त ी क  ब ी ख - \n  \nसाइठ बख/gअइ1क िज  नगीमे समए, जु/gअृठा ए◌े◌ँठल ब/gअइअसक खु/gअठइा ज क/gअइअ बन ा देलक। अपनो छगु/gठृृ ता  लगैत रहए जे ऑल-रौनडर कलाकार \nजक/gअइअ ओह न कलाक ार ने  तँ छी जे सभ पाट/gअइ1 असकरो खेिल   सकै छी। आिक  सभ पाट/gअइ1 खेलेिन  हार लेबड़ा छी। दज/gअइ1नो  नाओं  आ \nदज/gअइ1नो उपनाओंसँ भिर   िद न काज चलैए। \n      जँ पैघ पाट/gअइ1 खेलेिन  हार हीरो छिथ  आ फगुआमे भाव-/gठइठदश/gअइ1न मने-मन करैत रहता तँ िक  होली खेलब भेल। होली तँ सतरंगा \nरंगक पाविन  छी। जे जीबए से खेलए फागु। खैर जे होउ, अनेरे दुिन य/gअइअ लए म गर -मारी िक अए करब। \n      हम चटवाहो छी। केहनो-केहनो नाग क डँसल बीखक/gठ4अ उतािर    दइ िछ ऐ। चिर -कोसीक लोक जनै छिथ  ओिह ना नै छी। िज नका \nपुछबिन  ओ किह  देता जे  छाती बीख उतारैबला चटबाह फ /gठ◌ृल/gअइअ।  सोलहे-सतरह बख/gअइ1क रही तिह  ये चनौरा गहबर जा चाटीक सीख \nलेलॱ। तिह येसँ गामक चटवाहमे बहाली भऽ गेल। मुदा समैक चािल मे पिड़  ऐ बुढ़ाड़ीमे छातीक चटवाह बिन  गुनधुनमे पड़ल छी।  \n      भेल एना जे सॱसे गाममे चािर येटा चटवाह छलॱ, भदवािर  आ जेठमे बेसी सँपकिट या भेने रेजािन स-रेजािन स भऽ जाइ छलॱ। \nतखन अपनामे सीिन यर-जुिन यर कऽ कऽ बँटबारा कऽ लेलॱ। जखन कतौसँ िक यो बजबए आबए तँ  पिह ने पूिछ  िल ऐ जे कोनठाम \nबीख छै।  \nठेहुनसँ िन /gठ74 च/gअइअ एक गोटेक भ/gअइअजमे, ज/gअइअघसँ ड/gअइअढ़  धिर   दू  गोटेक भ/gअइअज मे आ  सीिन  यर जािन  हमरा छातीक भार भेटल। से \nकरीब बीस बख/gअइ1सँ खुब नाआ◌े◌ं  कमेलॱ। खूब जसो परोप/gअठइामे अ िछ  । \nबी/gठ74 चेमे रमेश बाजल- “आब की करै छी?” \n“एकटा छुिट  गेल। जखन गाममे जेठुआ अमार परदेश जाइक उठल, तखन हमरो मन डोलल। मुदा हमरा मनमे उठल जे रोजगार \nगाममे करै छी, सएह ओतौ करब आिक  दोसर? जँ अपन रोजगार रहत तँ अबै-जाइमे नीक रहत। मुदा बदलने िज नगी बदिल  जाइ \nछै। तखन तँ पहपिट मे पिड़  जाएब। नै गेलॱ।”  \nरमेश पुछलक- “अखन?” \nबुढ़ाड़ीमे /gठ5अान भेल , से खुशी अिछ । जे नामी मनतिर या छला, जे केहनो-केहनो स/gअइअपक बीच उतारै  छला आ  जखन बुढ़ा ड़ीमे अपने  \nकटलकिन  तँ कहलिख न जे डा/gठ7श ट र लग लऽ चलू। सुिन  हमरो भक खुजल मुदा लोको-लाजक परीछा तँ काजेमे होइ छै। तँए \nकहै िछ ऐ  जे साइठ बख/gअइ1मे सर कारो  घरसँ लोक ि र  टायर होइए, हमहूँ साइठ टिप  गेलॱ। तँए सेवा िन वृि/gठ54   भऽ गेल छी। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  प र  प ठ ा उ ।    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nजगदीश /gठइठसाद म/gठृअडल  \n  \n  \n  \nरथg27णाकर डकैत  \n(एक/gअइ4 की न ाटक ) \n  \n  \n  \n  \nजगदीश थg2च2साद मंडल  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n  \nपुथg2च4ष पाथg2ूू - \n  \n1. र/gठ7◌ाकर -        60 बख/gअइ1।  \n2. महेश-          55 बख/gअइ1।  \n3.  सुरेश-         55 बख/gअइ1।  \n4. गणेश-         25 बख/gअइ1।  \n5. भजन लाल-     48 बख/gअइ1।  \n6. िम सर लाल-     48 बख/gअइ1।  \n7.  रमण लाल-      48 बख/gअइ1।  \n8. मोजे लाल-      60 बख/gअइ1।  \n9. बव/gअइ1री -          25 बख/gअइ1।  \n10. सु/gअ◌1ीव -         35 बख/gअइ1।  \n11. हनुमान-        25 बख/gअइ1।  \n  \nनारी पाथg2ूू - \n      \n1. शबरी-         60 बख/gअइ1।  \n2. हरेलही-        40 बख/gअइ1।  \n3.  िब सरलीही-      45 बख/gअइ1।  \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n  \nप ि ह  ल दृथg3अ2 य - \n(मोजेलाल गरदिन मे ढोल, हाथमे लकड़ीक बजौना, नेने आगू-अ◌ागू आ भजन लाल पाछू-पाछू।) \n  \nमोजे लाल-     (डंका  जक /gअइअ बजबैत , कनी काल ढोल बजा, ब/gअृठ क रैत ) नगर-नगर, डगर-डगरसँ गाम-गामक, समाज-समाजक भाए-\nबिह न, काका-काकी, दादा-दादी  सभसँ कहै छी, सुनै- जाउ। भजन भाय अह/gअइअ सबहक सोझहामे छिथ   ओ \nकहता। \n  \nभजन लाल-    गाम-समाजक जे भाए-बिह न छी कान खोिल  सुनू। जँ नै सुनब आ पछाित  कहब जे तेना कान गुिज या गेल जे से \nसुनबे ने केलॱ। से नै हुअए।  \n             \nमोजे लाल-     (पुन: जागब /gठृ7 व िन मे ढोल बजा) भजन भाय, अपन िव चार किह यौ।   \n  \nभजन लाल-    काि/gअअ4   भा◌ेरेसँ र/gठ7◌ाक र भैया ऐठाम  पु/gठृअ यो/gठृ4 स व िछ यिन , सएह कहए एलॱ अिछ । छपुआ काड/gअइ1 क आ शा नै  करब।  \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, छपुआ का ड/gअइ1 िक   कहिल ऐ? \n  \nभजन लाल-    आब देखै छी जे गामसँ, पिर वारसँ एते तक िक  बाप-माएसँ करोड़ो योजन दूर छी मुदा बेटा-बेटीक ज/gठृृ मो /gठृ4 स व मना \nहजारो-लाखा ◌े काड/gअइ1  जतए -ततए िब लिह  दइ िछ ऐ। मुदा...। \n  \nमोजे लाल-     मुदा िक ? \n  \nभजन लाल-    यएह जे पिह ने छँिट आबए पड़त जे कोन काड/gअइ1 ह कार सदृ श अि छ   आ कोन भारक संग भोजनक अिछ । ई तँ नै \nजे ‘जान ने पहचान, हम तोहर मेहमान’। \n  \nमोजे लाल-     (एक धुन ढोल बजबैत नचबो करैत आ गेबो करैत)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n            नोत एलै हौ भैया, हकार एलै हौ \nबेन डोलबैत बेना एलै, पीपहीक मु/gअश4 का न एलै हौ। \nफड़-अिह वर फड़ िब लिह  ब/gअइअिट - ब/gअइअिट    \n/gठ5अानी -जोगी, डकैत भैया र/gठ7◌ाकर  हौ।  \n            (दोहरा-तेहरा, ढोलो बजबैत आ गेबो करैत।) असिथ र होइत- \nभजन भाय, नोत-हकारक ढोलहो छी, तँए दोहरा-तेहरा कऽ किह यौ? \n  \nभजन लाल-    से की? \n  \nमोजे लाल-     जिह ना सोना भेटनॱ आ हरेन ॱ /gठइठाि/gठ5इ  त करबए पड़ै छै तिह ना ने नतो-हकार छी। सरही आमक पीपही नीक-नीक \nकलमी डािर क जोड़ पािब  नाता जोिड़  सरही-सँ-कलमी बिन  जाइत अिछ  तिह ना ने नतो जोड़ल जाइत अिछ । \nई तँ नै ने जे फुस/gअइ1त दुआ रे ए .टी.एम.क मा/gठृ7 य मसँ नोत पूिड़  लेब।  \n  \nभजन लाल-    से की? \n  \nमोजे लाल-     यएह जे कोनो िब आह छै आिक  मूड़न आिक  कोनो आन छोट-पैघ ज/gठ5अ , जखने काज पिर वारसँ ऊपर उठैत अिछ  \nतखने ने पिर वारसँ उठल सोच-िव चारक  ज/gठइ5रत पड़ैत अ िछ  , जॱ अह/gअइअक/gठ4अ  अपनेसँ छु/gअठइी नै  हएत तँ केना  \nपछुआएल लोक अह/gअइअ  संग स/gठ◌4 ब/gठृृ ध  बना सकत। \n  \nभजन लाल-    जिह ना तूँ मोजे लाल िब नु खित आनक मािल क तिह ना हम भजना। हरक लागिन सँ लऽ कऽ खौजरा-खौजरी \nचटकबैत वीणाक ओहन /gअश4 वर समु/g4शइमे पहुँच जाइ छी जे घंटा◌े भिर  लाड़िन  चलौलो पछाित  अ/gअृठ क लाबा चमि क  -\nचमिक  खापिड़ सँ कूिद  मािट पर अबैत अिछ । \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, अह/gअइअक बात सभ नै बूझत ? \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nभजन लाल-    जिह ना भ/gअइअटा गाछमे लटिक   जीवन या/gठ55ा करैत तिह  ना मुड़ै मािट क तरेमे जीव न या/gठ55ा क रैत अिछ , तँए ओकर \nिज नगीक कोनो महत नै? की ओ जीवनदाता नै छी? \n  \nमोजे लाल-     भाय सहाएब, बूढ़ भेने अह/gअइअ भँिस  या जाइ छी? \n  \nभजन लाल-    से केना? \n  \nमोजे लाल-     हम तँ गाम-घरसँ शहर बजार धिर  ने घुमै छी। जाबे बजार नै बनत ताबे चौकीदार केना फड़त। देखै िछ ऐ \nबड़का-बड़का बिर आतीमे इंजन गाड़ीक पित आनी लगल, तइमे छौड़ा-छौड़ी सभ अपन गाड़ी जोिड़  देत आ भिर  \nराित  खा-पी उमैक लइत।  \n            (ढोलक अवाज सुिन  गामक िम सर लाल आ रमण लाल अबैत, दुनूक/gठ4अ देिख  ते पाशा बदलैत) \nनोत एलै हो भैया, हकार एलै हो.... \n(मोजे लालक/gठ4अ चुप होइते भजन ला ल िम सर लाल िद स तकलक। भावा/gठृ4 मक दृ/gअशठ य । केना िम सर लालक थरथर कँपैत मन िक छु \nबाजए चाहैत, तिह ना भजन लालक िप यासल पिथ कक दृ/gअशठ य इ/gठृ4 या िद ...।) \n  \nभजन लाल-    (िम सर लालसँ, आ◌े◌ंगरी तािन  ब/gअइअिह   उठा) अह/gअइअ ि क  छु बाजए चाहै छी? \n  \nिम सर लाल-    हँ। \n  \nभजन लाल-    तखन मुँह िक अए चोरौने छी। अपना िव चार क/gठ4अ काज /gठइ5पमे  दुिन  य/gअइअक बी च नै राखब तँ के  के कर ि क   नीक केलकै \nतइ आशामे अपना क/gठ4अ राखब। म न असिथ  र कऽ बाजू। ओना अखन उ/gठृ4 स वक समए लिग चाएल अिछ  तँए नीक \nहएत जे अहूँ सभ कपड़ा-ल/gठ54ा साफ कऽ  ली , केश-दाढ़ी, जु/gठ54ा - च/gठ◌श प ल ठीक-ठाक करैमे जते समए लागत तइसँ \nबेसी समए आब थोड़े अिछ ।  \n  \nिम सर लाल-    (कँपैत) भाय-सहाएब, उ/gठृ4 सवमे एहेन तँ ने मंच ब नत जे /gठ57ीम ान्- /gठ57ीमती होइत -होइत बजैक समैये ओरा जाएत तखन \nतँ जिह ना भोजमे सभ िद न धिक आइत-धिक आइत ए◌े◌ँठार लग पहुँच जाइ छी तिह ना। \n(िब /gठ74चेमे मोजे  लाल िड  गरी चािल मे ढोल बजबए लगैए)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n  \nभजन लाल-    भाय सहाएब, ने अह/gअइअक  बात हमरा ध ऽ लेत आ ने  धड़ैक  डर होइए मुदा पैघ काजक आगू छोट काज क/gठ4अ ि क  छु \nिव लमा देब नीक होइ छै। नइ, जँ अह/gअइअ बड़ धड़फड़ ाएल छी  तँ चलू र/gअश4 ता  पकिड़  संगे-संग। काजो चलतै आ \nभजनो-कीत/gअइ1न चलतै।  \n             \n(तइ बीच रमण लाल िम सर लालक/gठ4अ डपटैत बाजल )  \nरमण लाल-     बजैले जे सतमसुआ ब/gठ74 चा जक/gअइअ पेटमे उधकै  छौ से दा िब   कऽ राख नै तँ किह  दइ िछ औ।  \n  \nिम सर लाल-    िक  कहमे, जे कहैक  छौ  से भने तेह/gठ◌ृ लाक बीच  छँह/gठ4अ बाज ? \n  \nरमण लाल-     अपन बाप-पुरखाक नाआ◌े◌ं बूझल छौ? अपन िक छु बुझले ने छौ तँ दस गोरेमे की बजबीही।  \n  \nिम सर लाल-    जखन दुनू गोरे संगे रहै छी तखन तूँ पिह ने ने िक अए चेता दे ने छेल/gठ4अ? \n  \nरमण लाल-     तूँ पुछल/gठ4अ किह  या? \n  \nिम सर लाल-    अँइ रौ, िब नु पुछनिह  भिर  िद न संगे रहै छी। तहूमे जे नजिर पर चढ़बे ने कएल से केना पुछबो। \n  \nरमण लाल-     अँइ रौ, िक  तोरा बूिझ  पड़ै छौ जे जिह न ा आ रती घुमा लोक  भगवानक/gठ4अ  ठिक   भिर  राित  इजोत िम झा अ/gठृृ हा रेमे रखै \nछि/gठृृ ह  , हम तेना तोरा केिल औ।  \n  \nभजन लाल-    देखू, अह/gअइअ सभ अनेरे  अनघोल क रै छी। कौ/gअअ4ु का काज ि क   सभ अिछ  से मन पाड़ए िद अ। \n(सभ जाइत अिछ ) \nपटाथg2ू2ेप।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n  \nदोसर दृथg3अ2 य - \n  \n            (भजन लाल, िम सर लाल आ रमण लाल आ सुरेश अबैत अिछ ।) \nभजन लाल-    भाय, दुिन य/gअइअक खेल अजीब छै। जेना समु/g4शइमे ज ाइठ  -सीमा नै होइ छै तिह ना ने अिछ । ऐ अथाह मािट -पािन  बीच \nटपैक तीनू बाट तेहेन भऽ गेल जे...? \n  \nिम सर लाल-    भाय, चुप िक अए भेलॱ? \n  \nरमण लाल-     भजन भाय, िद लेरक संग िद लक जखन भ/gठ4अट होइ छै  तखन एकटा नव अए नाक रंग च ढ़ै छै। तँए मुँहक  बात घ/gठ44टी \nनै, नइ पचए तँ उगिल  िद ऐ। \n  \nभजन लाल-    (िव ि/gअश4 म  त होइत) भाय, एकटा बाट, तेना बनरा गेल जेना गाछ-िव रीछमे होइ छै जे कोिढ़ यो-बाती देब छोिड़  दैत \nअिछ । दोसर दोगलाइये गेल। तेसर बेटाक रगड़ामे बुढ़ाड़ी धिर  व/gअश4 /gठ55 धािर ये रहला सुखदेव जक/gअइअ  आड़वन-\nकोपीन नै  लेलि/gठृृ ह   । खएर, जे होउ...। पिह ने बैसैक ओिर यान  क/gठइ5।  \n(िम सर लाल सतरंजी मोटरी खोिल  पसारए लगैत, तीनू गोटे तीन का◌ेण पकिड़  बीछा, जाजीम िब छबैत अिछ । \nिब छान तैयार होइते र/gठ7◌ाकर  मंचपर अबैत अिछ  । \nमाथमे तीन भीरी केश  बा/gठृृहल , चािन पर तीन लकीर, दुनू िद स उजड़ा बीचमे लाल। दाढ़ी-मोछ भयंकर। ब/gअइअ िह   \nगरदिन मे /gठइ5/g4शइा/gठ5ठक  माला , दिह ना हाथमे कमंडल, पीढ़ीपर लंगोटामे बा/gठृृ ह ल पुरान कमलक मोटरी। \n  \n(र/gठ7◌ाकर क /gठइठवेश। )  \n(मंचपर र/gठ7◌ा करक/gठ4अ  अिब  ते तीन गोटे पाछू-पाछू सेहो नारा लगबैत) \n“र/gठ7◌ाकर भैया , \nिज /gठृृ दा वाद। \nर/gठ7◌ाकर  भैया  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nिज /gठृृ दा वाद।” \n  \nर/gठ7◌ाकर -       (पाछू घुिम ) सोझे ह/gठ◌ृ ला  केने आ नारा लगौने नै हएत। चुप-चाप सभ भऽ जाउ। बेरा-बेरी अपन-अपन िज नगीक \nबात-िव चार समाजक/gठ4अ  सुना िद  यनु। धम/gअइ1र ाजक /gठृृ या य भेटत, नै िक  यमराजक। \n  \nमहेश-        भाय सहाएब, अपनेक जीव न या/gठ55ा बहुत नमहर  अिछ  ओते सुनैले ओतेक िन चेिन य/gठ44 चाही  ने, से भूखल पेट कतेकाल \nसुिन  अमल करत। जइ इलाकामे साले-साल रौदी, दाहीक संग उपजाउ मािट  न/gअशअ ट  भऽ गेल अिछ  तइ \nइलाकाक या/gठ55ी कते दू र जीवन या/gठ55ा  कऽ  सकैए ? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       िक  मतलब? \n  \nमहेश-        भूखे भजन ने होइ गोपाला। \nिल अ रािख  गु/gठइ4  क/gठृअ ठी  माला। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       महेश, अह/gअइअक /gठइठ/gअ11 जेहने सु/gठृृ द र अिछ  तेहने किठ न। मुदा  समु/g4शइसँ र/gठ7◌ िन  कालब आ जंगलसँ िस र-िश रोमिण  आनब, दुनू \nदू िद शा छी।  \n  \nगणेश-        एना नै हएत, कनी ओंगरीपर (ओंगरीपर जेना िह साब जोड़ल जाइत) िह साब बैसा कऽ बुझा िद अ।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       गणेश बाउ, कान खोिल  सुिन  िल अ। ई धरती िव शाल रंगमंच छी। मािट -पािन क बीच रंगमंच सजल अिछ । जे जेहेन \nया/gठ55ी छिथ   ओ ओहेन अपन बाट पकिड़  पाड़ करै छिथ ।  \n  \nगणेश-        िक  मतलब? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       मतलब यएह जे िक यो अपन िज नगी हवन दैत छिथ   तँ िक यो दोसराक हवन लैत अिछ । खएर, जे होउ...। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n(िब  /gठ74चेमे, िम सर लाल अपन बात उठबए चाहलक आिक  सुरेश ललिक  बाजल)  \nसुरेश-        अनेरे...। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       तखन पिह ने फिर छा िल अ पड़त जे खाइले जीबै छी आिक  जीबैले खाइ छी। दान देब नीक आिक  लेब नीक। आिक  \nलेब-देब नीक। आिक  देब-देब नीक।  \n  \nगणेश-        लेब-देब नीक छी। दुनू नीक छी। कोनो ने नीक ने अधला छी। \n  \nभजन लाल-    तखन? \n  \nगणेश-        बेवहािर क धरातलपर जे अिध क नीक हुअए? \n  \nभजन लाल-    अिध कोक दू िद शा छै? \n  \nगणेश-        से की? \n  \nभजन लाल-    अिध क लोकक शाि/gठ◌ठ द  क िव चार आिक  अिध क लोकक िज नगीक िव चार।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       भजन जेहने तूँ स/gअइअझ भोर  राित  -िद न लय-धुन बदिल -बदिल  एके  बातक/gठ4अ औंटै-पौड़ै छह तेहने गणेश छिथ  । भारी देिख  \nहाथी चढ़ब नी क बुझलि/gठृृ ह   , मुदा हाथी केना पोसाइत अिछ  से लूिर ये ने  भेलि/gठृृ ह  । \n  \nगणेश-        (िख िस या कऽ, दिह ना हाथ ऊपर घुमबैत) तीन लकीर हम दइ छी, ताधिर  हम नै मानब जाधिर ओहन भोगी नै आिन  \nदेखा देब। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       हकार िद अए तोहॴ ने भजन गेल छेलह, तँए तोरे ने ओहेन हकिर यासँ भ/gठ4अट भेल हेतह ?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n  \nभजन लाल-    भैया, बुढ़ोमे अह/gअइअ ओहने अ गुताह रिह   गेलॱ जेहने समरथाइमे छेलॱ।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       (मु/gअश4 की  दैत) हे बुिड़ वक, केतबो धड़फड़ा कऽ काज करबह, तँए िक  काज पिह ने थोड़े भऽ जेतह। काजक जे अपन \nसमए छै ओइ अनुकूल जे करैत अिछ , ओ कुशल भेल। मुदा...। \n  \nसुरेश-        मुदा की? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       यएह जे जँ धड़फड़ा कऽ करब तैयो आ अलुिर ये करब तैयो या तँ आरो गजपटा जाएत वा उबािण  भऽ जाएत।  \n  \nसुरेश-        सु-वािण य/gठ44 तँ भऽ सकै छै ि क  ने? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       संयोगवश, िन ि/gठ5इ  त नै।  \n  \nभजन लाल-    (धड़फड़ाइत) भैया, अह/gअइअ अनेरे  कोन  घंघौजमे लिग   गेलॱ, मोतीबला िस तुआ दोसर होइ छै भलिहं नाओं िक यो रिख  \nिल अए।  \n(भाव दृ/gअशठ य ) ने िक छु  र/gठ7◌ाकर  बजैत , मुदा चेहर ा कहैत समु/g4शइक  िस  तुआ आ बरसाती डबराक िस तुआ एक िव यान \nकेना करत। एक अजर-अमर बीच जीवन-यापन केिन हार, दोसर तीन मास ढेनुआर तीन मास रखलाहा, िम ला \nछह मास। (भजनलाल हराएल मु/g4शइामे  बड़बड़ाइत )  \n‘मनमे रिह तो स/gअइअझ -भा◌ेर ओहए गबै छी।’ \n(सबहक मु/g4शइा अपन -अपन िव चारानुकूल। सभसँ िभ /gअृठ िम  सरलालक। जेना िक छु बजैले मुँह लुस-फुस करैत, \nतिह ना।) \n(िम सर लालक/gठ4अ लुस -फुसाइत देिख  सुरेश बजलाह)  \nसुरेश- \n       िम सर लाल अह/gअइअ ि क  छु बाजए चाहै छी? \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nिम सर लाल-    (दुनू हाथ जोिड़ ) हँ, भाय सहाएब। हमरा सन लोकक/gठ4अ बजैक  एहेन सम ए किह  या भेटत? \n  \nगणेश-        (िबगिड़  कऽ) िम सर लाल जॱ तोरा ब जैक छह तँ ज/gठ◌ृ दी  बाजह, अखन धिर  चाहो ने भेल अिछ । तेिल या-फुिल या \nलगा-लगा नै बजीहह, घॲच-घ/gअइअचमे दू-चािर  कड़ी दिब  जाइ छै। जइमे अमीन चा◌ेर फिड़  जाइ छै।  \n  \nभजन लाल-    माने? \n  \nगणेश-        माने यएह जे जखन ब/gअइअसक  सोझका ल/gठ7ठ गा  छलै, मोट-पातर रिह तौ ल/gठ7ठ गी ल/gठ7ठ गीये छलै तखनो धूर क/gअठ7ा न/gठ◌4 ह रे छलै। \nचास-बास घटने तखन इंच-फीटमे पहुँचल। मुदा नपैक यं/gठ55 तेहेन /gअश4 /gठइठॴ गदार भऽ गेल जे केमहर िक  भऽ जाइ \nछै जे थाहे ने पबै छी। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       समैपर िध यान रखू। भजन देरी िक अए होइ छह? \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, दुिन य/gअइअक रीित  क अनुसार दु रागमन क अपनो  कत/gअइ1/gअश1 य  बुझिल ऐ। तीिन य/gठ4अ सालमे दूटा बे◌ेटी भऽ गेल।  \n  \nगणेश-        अपरेशन िक अए ने करा लेलॱ, जखन दुइये ब/gठ74 चा क कोटा छै? \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, सुनै िछ ऐ समलॱिग क स/gठ◌4 ब/gठृृ ध । ओइ कटौतीसँ कोटा नै पुरतै? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       आगू बाजू? \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, मन अपनो दुनू परानीक सएह भेल। देखै छी जे एकटा बेटी-िब अ◌ाहमे िज नगी भिर क कमाइसँ पारो नै \nलगै छै, तइठाम दूटाक भार तँ बेसी भेबे कएल। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       (मुड़ी डोलबैत) हँ से तँ भेल। तखन...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n  \nिम सर लाल-    (अठ/gअृठी हँसी हँसैत ) दूटा ओही बीच भऽ गेल, जइ बीच फिड़ छेबे ने कएल जे दुनूमे के अपरेशन करबी। \n  \nभजन लाल-    तखन...? \n  \nिम सर लाल-    ओही झंझिट क समए दूटा आरो भऽ गेल।  \n  \nभजन लाल-    एक ग/gठृअ डा  भेल? \n  \nिम सर लाल-    गाहीमे एक कमे अिछ । \n  \nर/gठ7◌ाकर -       पछाित ? \n  \nिम सर लाल-    माइक कान मे अपरे शनक  समाचार पहुँचते मधुम ाछी क गीत ज क/gअइअ गबैत िद  न-राित  एके  सोखर गबैत हमरा  मौसीक/gठ4अ  \nतेरहटा बेटी रहै से पार-घाट लगबे केलै आ ए करा सभक/gठ4अ  चािर  ये टामे ढ/gअठ7ा ढील होइ छै।  \n  \nसुरेश-        (मु/gअश4 की  दैत) से तँ ठीके। पछाित  की भेल? \n  \nिम सर लाल-    त/gठृ4 का ल भाइक बात मािन  गेलॱ। अपनो दुनू परानी िव चारलॱ जे जँ कहॴ माइयो-बापक असीरवादसँ आगू बेटे बेटा \nहुअए।  \n  \nगणेश-        (िख िस या कऽ) ईह बूिड़  कहॴ क/gठ4अ, हम एते िद न-राित  तबाह रहै छी से िध या-पुता डरे िब आहो ने केलॱ आ िह नका \nमुनहरक मुँह खुिज  गेलि/gठृृ ह    ।  \n  \n(गणेश क/gठ4अ /gअृ◌ोिध  त देिख  िम सर लाल ठहाका दैत)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nिम सर लाल-    (धुनधुना कऽ) बपजेठ  जक /gअइअ केहेन  गरमी  छि /gठृृ ह  । मुदा जोरसँ िक छु नै बजलाह।  \n  \nभजन लाल-    िम सर भाय, एना जे ि◌ तलक/gठ4अ तार ब नेबह तते समए नै अि छ  । ज/gठ◌ृ दीमे  अपन बात अ/gठृृ त  करह? \n  \nि◌ मसर लाल-    हकार दइले जे गेल छेलह से कहने छेलह जे अपन बात धड़फड़ा कऽ बािज  िद हक।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       देखू िव चार दू ढंगे लोक करैए, औपचािर क आ अनौपचािर क। अनौपचािर यो औपचारी  बनैए मुदा बीचमे  शासकीय सू/gठ55 \nआिब  जाइत अिछ । अ/gठ74 छा  आगू...। \n  \nिम सर लाल-    िह साब जोिड़  लेिल ऐ िकने। दूटा दुिन य/gअइअ रीित  क अनुसार, दूटा दुनू परानीक झगड़ा-िम लान, िम लान-झगड़ामे।  \n  \nगणेश-        जते कुल-खनदानक खित आन-बही छह से अखने उ/gठृृ टा दहक। रसगु/gठ◌ृ ला क आसामे कचौिर यो सुिख  क ऽ ट/gअइअट भऽ गेल \nहएत।  \n  \nिम सर लाल-    गणेश बाबू, अपने लग नै बाजब तँ बािज  कतए पाएब। कनी िध यानसँ सुिन  दृि/gअशअ ट  -कूट खोिल यौ। तखन ने भ/gअइअज \nपेबै।  \n  \nभजन लाल-    िम सर भाय, तॲ तते ने मेठिन  करै छह जे कुिश यारो रसक/gठ4अ िम  सरी बनाइये कऽ छोड़बहक।  \n  \nिम सर लाल-    अ/gठ74 छा  हुनडे भेल। अखन धिर  सात बेटी बला सत बेिट या नाओं /gअ◌1हण कऽ ने ने छलॱ।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       पछाित ? \n  \nिम सर लाल-    (जेना िब ढ़नी कटलापर छटपटािह  होइत) एह भाय सहाएब, की कहब। (दुनू हाथ माथपर लैत) भोरे-भोर एकटा \nएकरंगा आएल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n  \nभजन लाल-    के रहए? \n  \nिम सर लाल-    कहलक जे घर तँ अही इलाका अिछ  मुदा कामा /gठ71 या  सीख छी। हमहूँ एक बेर क ामा/gठ71 या गेल छी। /gठइ5पैया हाथे \nमहरानीक  दश/gअइ1न  होइ छै ओतए।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       आगू बढ़ू। \n  \nिम सर लाल-    भाय सहाएब, सबा सए /gठइ5पैयाक रसीद कािट   हाथमे थमहा देलि/gठृृ ह    । हाथमे एकोटा पाइ नै। िब नु  खेवाक या/gठ55ी  \nजक/gअइअ घटवार लग िव  नती केलॱ।  \n  \nगणेश-        (झोकमे) िक  िव नती केलॱ? \n  \nिम सर लाल-    कहिल यिन , बाबा महराज, बेटीक मािर सँ मिर  गेल छी  केन ा अह/gअइअ क/gठ4अ खुश  कऽ  क ऽ दरब/gठ7इजापरसँ िव  दा करब।  \n  \nगणेश-        तखन िक  भेलह? \n  \nिम सर लाल-    ओ जेना बूिझ  गेला। लगले आँिख -त/gअइअिख   उनटबैत-पुनटबैत कहलि/gठृृ ह   । जते तोरा बेटी छह तते तोरा ए /gअ1ठेबेर बेटा \nदेबह, बाजह मंजूर छह? \n  \nगणेश-        पछाित  िक  केलह? \n  \nिम सर लाल-    मन पिघ ल कऽ र/gअइअग - र/gअइअग भऽ गेल। मुदा  घरवाली धिर   किह  देलक जे ई ठकहरबा छी। \n  \nगणेश-        पछाित  िक  भेलह?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \n  \nिम सर लाल-    जे तकदीरमे िल िख  देने छेिल ऐ, से भेल। \n  \nगणेश-        हमहॴ िल िख  देने छेिल यह। \n  \nिम सर लाल-    सभ िद न भागवत बचै छी अह /gअइअ आ नाओं लगेबे द ोसरक/gठ4अ।  \n  \nभजन लाल-    उ/gठृ4 सव शु/gठइ5 होइक समए करीब  आिब   गेल। जाबे तैयार हएब ताबे समैओ आिब  जाएत। \n  \nपटाथg2ू2ेप।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n  \nतेसर दृथg3अ2 य  \n  \n  \n(मंच। सतरंजी-जाजीमक ऊपर  मसलन। र/gठ7◌ाकर , भजन लाल, मोजे लाल, िम सर लाल, रमण लाल, गणेश, \nसुरेश, सभ बैस उ/gठृ4 सवक चच/gअइ1 करै क िव  चार किर ते रहिथ  आिक  बव/gअइ1री क /gठइठवेश। ) \n  \nबव/gअइ1री -         (मंचपर ठाढ़ भऽ) भाय-लोकिन , ई बात िब /gठ◌ृ कुल झूठ छी जे जइपर िब सवास करब से फल भेटबे करत? \n             \n(बीचमे गणेश ठाढ़ भऽ) \nगणेश-        (िख िस या कऽ) ईह, बूिड़  कहॴ कऽ, िह नका कतौ ख/gठ74 चरप/gअृठीक  गर  नै लगलि/gठृृ ह     तँ हहाएल-फुहाएल एतै चल एलिथ । \n  \nबव/gअइ1री -        हाथीक बगए बना लेलह तँ की बूिझ  पड़ै छह जे हम बड़ बुतगर छी। तोहँए ने ओइ िद नसँ मंचपर कहैत एलह जे \nजेकरा मनमे जेहेन िब सवास रहत ओ ओहन फल खाएत। बड़ मने-मन फल खेिन हार भेला अिछ ! बूिड़  कहॴ \nकऽ!! \n  \nगणेश-        मुँह समेिट  कऽ बाजह जे कहिल ऐ से किह ते रहबै। से तिह यो कहिल ऐ आ अखनो कहै िछ ऐ। \n  \nबव/gअइ1री -        पिह ने एकटा बात किह  दाए जे केकरो हाइ-/gठ◌ठ ल ड-पेसर होइ छै आ केकरो लो-/gठ◌ठ ल ड-पेसर होइ छै, दुनूक ए/gअ1ठे  का रण \nहेतै। तोरे सनक प/gअठइा पेटबला ने ए/gअ1ठे कहतै।  \n  \nगणेश-        (शट/gअइ1क बहुँआँ समटैत ) तखन फिर छाइये लैह। \n  \n            (भजन लाल गणेशक/gठ4अ  पकिड़   बैसौलक। मुदा  बव/gअइ1री बड़वड़ाइत रहल ..)  \nबव/gअइ1री -        जेकरा बीत-बीत भिर क हाथ-पएर छै आ प/gअठइा सन पेट आ  हाथी सन मुँह रखने  अिछ  , से केना भऽ गेलै आ अपन पेट \nकािट ...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \n  \nभजन लाल-    (बव/gअइ1री क दुनू  हाथ पकड़ैत ) िव िध वत उ/gठृ4 सवक  /gठ57ीगणे श हुअ दह क।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       आ/gठ5ृासन दहुन ? \n  \nभजन लाल-    िव िध वत उ/gअ1ृाटनक पछ ाित   पिह ल व/gठ7शता अह/gअइअ हएब।  \n  \nबव/gअइ1री -        (िव ि/gअश4 म  त होइत) जइ बातक िब सवास पुस-पुसतािन सँ करैत एलॱ, अखन धिर  कह /gअइअ भेल !  \n            (ललिक  कऽ) आइ हम ओइ भिव /gअशअ यव/gठ7श ता  लोकिन सँ पुछै िछ यिन , िक अए ने भेल? \nर/gठ7◌ाकर -       (हाथक इशारा दैत) हमरा लग आउ। िक यो ने सुनताह तँ हम सुनब। जोरसँ बाजऽ अबैए ि◌ कने? \n  \n(र/gठ7◌ाकर क बात सुिन   बव/gअइ1री  सहिम   गेल।)  \nबव/gअइ1री -        जोरसँ बाजब िध या-पुताक खेल छी। \n  \n(तइ बीच, एक गोटे िग लासमे पािन , एक गोटे ल/gअृइडू नेने गणेश क आगू  पहुँच गेल। ) \nगणेश-        (िख िस या कऽ) ऐ पािन  आ ल/gअृइडूसँ थोड़े मन  थीर हएत। तेहेन छु छुनिर   ने बाट कटलक जे...। \n  \nबव/gअइ1री -        ईह, बूिड़  कहॴ कऽ, गोलका ल/gअृइडू देिख  -देिख  सनकी केहेन च ढ़ल जाइ छि/gठृृ ह  ।  \n  \n(काय/gअइ1/gअृ◌म क /gठइठारं/gठ◌4 भ। अ/gठृ7 य/gठ5ठक /gठइठ/gअश4 ताव। बहुसं/gठ71 यक समथ/gअइ1क। )  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       स-ब/gठृृ धु–बा/gठृृ ध ब, िछ िड़ आएल दुिन य/gअइअ ए क मं च छी। जे  िक  यो ऐ धरतीपर ज /gठृृ म  लेलॱ, सबहक अिध कार बनैत अिछ  जे \nऐ मंचपर सबमािन त कलाकार बिन  अपन अिध कार क र/gठ7श छ ाक संग  शा/gठृृ त भऽ  शाि /gठृृ त  सँ शि/gठ7श त   भिर  दोसरोक \nिज नगीक/gठ4अ त कित  यान करबै? तइले व/gठ7श ता क बजला पछाित  /gठइठ/gअ11ो ने पुछब उिच  त हएत। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nबव/gअइ1री -        नै अ/gठृ7 य/gठ5ठ महोदय , अखन धिर क मंच क मंच न जे ऐ तरह/gठ4अ होइत आएल अि छ   जे /gठ57ीमान्, /gठ57ीमती क रैत -करैत \nकाय/gअइ1/gअृ◌मक समैये समा /gठ◌श त  भऽ जाइए, तँए...। \n  \nगणेश-        (बैसले-बैसल ओंगरी देखबैत) बीचमे कतएसँ एहेन अकलहूथ चल आएल हौ? \n  \nबव/gअइ1री -        (दोसर िद स घूिम  कऽ) हाथीक कपार िह नकर आ अकलहूथ हम। बड़का डािर खाइबला मुँह िह नकर आ अकलहूथ \nहम। बूिड़  कहॴ कऽ, पिह ने अपन बात बाजह जे कोन गामक छह। \n  \n            दुनू हाथसँ दुनू गोटेक/gठ4अ शा/gठृृ त क रैत अ/gठृ7 य/gठ5ठ- \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       र/gठ7◌ाकर भैयाक िव च ार छि/gठृृ ह   जे गामक तेहेन दशा भऽ गेल अिछ  जे एको िद न चैनसँ रहब किठ न भऽ गेल अिछ , तँए \nएहेन गाममे निह य/gठ4अ रहब नी क।  \n  \nमहेश-        महजालक गीरह बनौने काज नै चलत। कनी सोझरा कऽ किह यौ।  \n  \nभजन लाल-    भाय, सोझराएले तँ अिछ  जे जेकरा महजालक कोन खोलैक लूिर  भऽ जेतै ओ सॱसे महजाल खोिल  लेत। \n  \nबव/gअइ1री -        काय/gअइ1/gअृ◌म शु/gठइ5 होइसँ पिह  ने आ /gठ5ृासन भेटल छल जे पिह  ल व/gठ7श ता अह/gअइअ हएब। तइ बीच अह/gअइअ सभ ओझरी लगा सम ए \nससारए चाहै छी, से नै चलत। \n  \nगणेश-        बजाओल आएल छह आिक  िब नु बजाओल हौ? \n  \nबव/gअइ1री -        से तोरा पुछैक कोन दरकार छह। हकिर या क/gठ4अ पुछहक  जे केना आ एल छी।  \n  \nगणेश-        (माथपर हाथ मारैत) जेकरा जे मन फूड़ै छै से करैए। आब बुझथुन जे सहरगंजा केहेन होइए। रहिड़ या ज क/gअइअ \nदािल क बीच राहिर  बग-बग करैए िक ने। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       अहूँ बड़ रगड़ी छी गणेश। जािन य/gठ4अ कऽ  तँ बुझै छी  जे बव/gअइ1री  बोनैया जक /gअइअ गमैया लोक  िछ  या, एते तँ िव चार करए \nपड़त िक ने? \n  \nिम सर लाल-    अनौपचािर क ढंगे हमर सबाल पेश भऽ गेल तँए पिह ने ओकर ि◌ नण/gअइ1ए  भऽ जा ए तखन दोसरपर िव  चार कएल जाए।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       पिह ल आ/gठ5ृा सन िम सर लालक छि /gठृृ ह  । एकर लगले पछाित  बव/gअइ1री  अह/gअइअक/gठ4अ  समए भेटत।  \n  \nमहेश-        िम सर भाय, एकटा बात नै बूिझ  पेलॱ जे बेटी एते भारी बिन  केना गेल जे पिर वारे सभ उजड़ैए? \n  \nसुरेश-        एकटा बात कहू जे गाममे सभसँ पिहने िब आह प/gअठशित  पर कुड़हिर  के मारलि/gठृृ ह    !  \n  \nिम सर लाल-    (ओंगरीपर िह साब जोड़ैत) ओइ टोलमे फ/gठ◌ृल/gअइअ ए क लाख बेटा िब  आहमे लेलक आ फ/gठ◌ृल/gअइअ  दू लाख आ फ /gठ◌ृल/gअइअ पनरह \nलाख आ फ/gठ◌ृल/gअइअ पचास लाख , दू करोड़क गप तँ मिह ना िद न पिह ने  फ/gठ◌ृल/gअइअ केलक।  \n  \nबव/gअइ1री -        िम सर लाल भायक /gठइठ/gअ11 समसामिय  क छि /gठृृ ह  , ज/gठइ5र  पिह  ने िव चार हेबाक चाही।  \n  \nमहेश-        बाउ, बव/gअइ1री , बालु परक अ/gअअ4ुआ खेती नै  बुझू। हँ, तखन िव चारणीय /gठइठ/gअ11 ज /gठइ5र अि छ  ।  \n  \nबव/gअइ1री -        आजुक िद न जे िव चार नै हएत तँ किह या भेलै जे फेर हेतै। \n  \nमहेश-        (र/gठ7◌ाक र िद  स इशारा करैत) भाय सहाएब, जखन अपने मौजूद छिथ , अ/gठृ7 य/gठ5ठजी आगूमे छिथ , तइठाम पिह ल ि◌ नण/gअइ5यक \nहम केना हएब। सामूिह क ि◌ नण/gअइ1ए हेतै। बेसी -सँ-बेसी, ख/gठृअ ड न-म/gठृअ ड नमे अपन िव चार रािख  सकै छी। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       िम सर भाय, अह/gअइअक /gठइठ/gअ11पर ि क  छु आरो िव चारक खगता रिह गेल अिछ , से भेला पछाित  जबाव भेटत।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nबव/gअइ1री -        अ/gठृ7 य/gठ5ठजी , पिछ ला बैसारमे हम नै रही, हमरा िक छु ने बूझल अिछ , हम केना अपन िव चार राखब। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       बव/gअइ1री , सं/gठ5ठेपमे पिछ  ला सुना देल जाएत। \n  \nबव/gअइ1री -        जे िब /gठृृ दु िव चार करैले रिह  गेल, िब नु बुझने तइ स/gठ◌4 ब/gठृृ ध मे कथी  सोचब। हरबड़ी िब आह  कनपटी िस नूर हएत, जिह यासँ \nशु/gठइ5 भेल , तिह येसँ लोक र/gअश4 ते-पेरे घटकैती करए लगल।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       िव चारणीय /gठइठ/gअ11 अिछ  , जइ समाजमे क म/gअइ1- धम/gअइ1 /gठइ5पमे छल , ओइ समाजमे कम/gअइ1 क /gअश4 थान धन  केना  लऽ लेलक। /gठइठित  /gअशअ ठा  \n/gठइठा/gठ◌श त  करबाक जे कसौटी छल, तइठाम िब आह मे दहेजक आ गमन केना /gठइठित  /gअशअ ठा  बिन  /gअश4 था िप त भेल।  \n  \nबव/gअइ1री -        एकटा /gठइठ/gअ11 हम रो अि छ  ? \n  \nगणेश-        जेकरा जे मन फुड़तै से बािज  देत, दरबारक बैसक क/gठ4अ र/gठृअ डी खाना बना देत? \n  \nबब/gअइ1री -        (बौहुँआँ समटैत) हौ गणेश, जइ धरतीपर /gठइठकृित   पु/gठइ4ष -नारीक संयोग सथािप त कऽ  सृि/gअशअ ट  क िद शा पौलि/gठृृ ह    , तइ संग \nछेड़-छाड़ कतए  सँ शु/gठइ5  भेल ? \n  \nभजन लाल-    देखू अनेरे अह/gअइअ दुनू  गोरे  बखेरा ठ ाढ़ करै छी , एके भगवान भूखल-पेट आ भरल पेटमे बँटाएल छिथ । गणेशजी  क/gठ4अ \nईहो नै पता छि/gठृृ ह   जे थारी-थारी मोती-चूरक ग ोलका ल/gअृइडू, तहूमे आब मनही सेहो बनए लागल अिछ  से तँ \nराता-राती सिठ  जाइ छि/gठृृ ह   जे  /gठइठात भने टटके चाही।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       एना जे इनारे मे भ/gअइअग घो िड़   देबे भजन भाय, तखन तँ भेल।  \n  \nभजन लाल-    भाय, अपने अ/gठृ7 य/gठ5ठ िछ  ऐ, हम तँए छगु /gठृृ ता मे पड़ल छी जे अखन तक ईहो नै बूिझ  पेलॱ जे के सुतले सूतल सूर-\nताल िम ला भजैए आ के बोनैया निढ़ या जक/gअइअ  बोनेमे भजैए।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       सभ /gठइठ/gअ11 िव  चारणीय अिछ । बैसार क/gठ4अ ताधिर   बढाओल जाएत जाधिर  सबहक ि◌ वचार नै हेतै। चाह-पानक समए भऽ \nगेल। र/gठ7◌ाकर भाय , अिग ला स/gठ55क आवाहन करताह।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       जिह ना मािट -पािन  िम िल  ई दुिन य/gअइअ  ठाढ़  केने  अिछ  , देखते िछ ऐ कतौ मािट  बेसी तँ केतौ पािन  बेसी। मुदा तइ संग \nईहो अिछ  जे मािट क सतहे-सतह सेहो पािन  िम लल अिछ  आ कतौ पािन क समु/g4शइ क/gठ4अ अपना छातीपर रख ने सेहो \nअिछ ।  \n  \nबव/gअइ1री -        भाय सहाएब, केना-केना परत बनल छै से कनी फिर छा िद औ नै तँ देव बनत िक  पाथर आिक  पाथरेक देब, ई किठ न \nभऽ जाएत।  \n  \nर/gठ7◌ाकर -       अह/gअइअ अपन /gठइठ/gअश4 ता व िद औ? \n  \nबव/gअइ1री -        जिह या बेटा भेल रहए तिह या तते खुशी भेल जे दशरथे ज क/gअइअ हुअ लगल जे सभ ि क  छु ब /gअइअिट   िद ऐ। मुदा...। \n  \nगणेश-        एना घॲच-घॲचा लगा बाजब, तँ हम उिठ  कऽ चिल  जाएब। \n  \nबव/gअइ1री -        कतए जाएब  औतै ने महाभारतक सौवा  /gअशठ लो कपर? ओतए तक रबािड़  कऽ जाएब। हँ भाय-सहाएब, कहै छलॱ, ओही \nघुमशाहीमे ए कटा पंडा एला। ब/gठ74 चोक हाथ देखलि/gठृृ ह   आ अपनो दुनू परानीक।  \n  \nसुरेश-        कनी असिथ रसँ बाजू जे िक  कहलि/gठृृ ह   ओ पंडा? \n  \nबव/gअइ1री -        (िव /g4ठ7ल होइत ) ओ तँ मनेमे सड़ैए। जइ बेटाक खाित र एतै केलॱ, कतए गेल ओ सेवा? भाय सहाएब कते कहब। \nजइ बेटा पाछू पमिर या, िह जरा, बकुिन य/gअइअ ..., िक -िक  ने नचेलॱ, कते कबुला-पाती आ िक -िक  ने केलॱ...।  \n(बजैत-बजैत कानए लगैत) आइ ओ अबंड, महा अबंड, ि◌ दन-राित  िश खर-पान, ताड़ी-दा/gठइ5 िक  -ि◌ क ने खाइए आ \nकरैए। हमर बुढ़ाड़ी केना कटत? \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nर/gठ7◌ाकर -             अखन खाइ-पीबैक समए भऽ गेल। क ाि/gअअ4   रहलै काि/gअअ4   आरो बेसी गप-सप हेतै।  \n  \nपटाथg2ू2ेप।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \n  \nच ा िर  म दृथg3अ2 य - \n  \n(बैरक डिर सँ सजल। वन सदृश मंच। शबरीक घर। मुसहरनीक बगएमे शबरी। \nबाढ़िन सँ आंगन बहािर , बाढ़िन  रािख  ए कटा बत/gअइ1नसँ चाउर िन  कािल  सूपमे लऽ शबरी आँकर बीछैत।) \nशबरी- \n       केहेन जुग-जमाना आिब  गेल, एक तँ महगक चाउर कीन कऽ लाउ, तइमे तते उजड़ा प/gठृ4 थ रबला आँकर रहै छै जे \nएको कौर घोटब पहाड़ भऽ जाइ छै। \n  \n(गणेश आ भजन लालक /gठइठवेश। एक  भाग शब री अपना  आंगन मे सूपक चाउर मे आँ कर बी छैत। दोसर िद  स \nगणेश-भजनलाल)  \nगणेश-        भजन भाय, अहॴ कहू जे बड़बिड़ या जे लप-लप बजै छलए से उिच त भेल? \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, की उिच त आ की अनुिच त! से ऐ दुिन य/gअइअमे ताकब  कि ठ  न अिछ । तँए अनेरे अहूँ िक अए  म/gठृ4 था पचीमे \nलागल छी, जखन-जिह या जे भेल ओ तँ भूतक गभ/gअइ1मे चिल   गेल, तइले अनेरे...। \n  \nगणेश-        नै भजन भाय, आदमीक/gठ4अ अपनो सीमा -सड़हद, आिड़ -धूरक होश रहबाक चाही, जँ से नै भेल तखन ओ म नु/gठ7श ख  केना \nभेल। \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, िक  करबै, जँ िक यो अपना महॴसक/gठ4अ कु रहैिर  येसँ नाथत तेकर सुख-दुख तेकरे हेतै ने। तइले अनका \nिक ? \n  \nगणेश-        कहलॱ तँ बड़ सनगर बात मुदा  जँ मनु /gअशअ य  सएह बूिझ  दोसरसँ स/gठ◌4 ब/gठृृ ध  हटबए लगत तखन दुिन य/gअइअमे र िह  ये कथी \nजाएत।  \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, जिह ना पोखिर -धार, समु/g4शइ पािन  क भंडार छी मुदा ओहूमे िक  सगतिर  एके रंग पािन  रहै छै। तिह ना ने \nमनु/gठ7श खो क बीच छै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n  \n(तइ बीच बव/gअइ1रीक  /gठइठवेश। बव/gअइ1रीक/gठ4अ  देिख  ते गणेश बजैए) \nगणेश-        भजन भाय, जाधिर  ई दुिन य/gअइअ रहत ताधिर   अपन ा सबहक स/gठ◌4 ब/gठृृ ध  अिह ना बनले रहत। देखते तँ िछ ऐ जे  ए/gअ1ठे  \nभगवानक हजार नाओं अिछ । जे करा  जे मन  फुड़ै छै से कहै छै। तइले भगवानक/gठ4अ ि क   िब ग ड़लि/gठृृ ह  ।  \n  \nबव/gअइ1री -        गणेश बाबू, अपन बात बूझल अिछ  जे अनका कहै िछ ऐ? \n  \nभजन लाल-    बव/gअइ1री , जँ ताि/gठृ4व  क दृि /gअशअ ट  सँ गप-स/gठ◌श प करी तँ यएह धरती /gअश4 वग /gअ7इसँ ऊपर उिठ   सतलोक, वैकु/gठृअ ठ , सूर-लोक बिन  सकैए \nआ ओहनो बिन  सकैए  जे न क/gअइ1, धोर नक/gअइ1, वे/gअशठ यालय इ/gठृ4 या िद  सेहो बिन  जाइत अिछ । तँए...।  \n  \nगणेश-        बव/gअइ1री , सुनू अह/gअइअसँ कोनो  देहा - देही दु/gअशठ म नी नै अिछ । मुदा भिव /gअशअ य क लेल नीक हएत, जे पिछ ला सभ िक छु जािन , \nअ◌ािड़  बाि/gठृृ ह   भिव /gअशअ य  िद स संगे-संग चली। \n  \nभजन लाल-    तखन, पिछ ला फिर /gठ74 छो ट कइये िल अ। मुदा फिर /gठ74 छो ट हएत केना गणेश भाय। अहॴ कहू जे सोरहा िब आन \nकरैबला मूस केना हाथी सनक देहक सवारी भेल। तालमेल केना बैसाएब। \n  \nबव/gअइ1री -        अह/gअइअ तँ भजन भाय अने रे बौआइ छ ी। िह  नका पुिछ यनु जे कतौ अह/gअइअ क/gठ4अ महादेव क बेटा लोक बुझैए  आ कतौ अह/gअइअ क \nपूजा महादेव पाव/gअइ1तीक िब  आहमे होइए।  \n  \nभजन लाल-    बव/gअइ1री भाय , गणेश भाइक कान हाथीक कान िछ यिन , बड़का कोठामे जिह ना किन य/gठ44 जो रसँ बजलापर गनगना  उठै छै \nतिह ना कानमे  झड़ पड़ए लगै छि/gठृृ ह  । तँए जे िक छु बजैक हुअए कम जोरसँ बाजू। \n  \nगणेश-        अ/gठ74 छा  छोिड़  दइ िछ ऐ। एक तँ गमैआ लोक भेल दोसर कहुना भेल तँ बाले-बोध भेल िक ने।  \n  \nबव/gअइ1री -        गणेश भाय, जे िक छु ज ोरसँ बजलॱ ओ आवेशमे  बजा गेल। अह/gअइअ सन  आवेशी क/gठ4अ जँ आवेश नै क री तँ केकर  कर ी।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nभजन लाल-    (ओंगरीसँ देखबैत) गणेश भाय, ई बोन कथीक िछ ऐ?  \n  \nगणेश-        बोन तँ बोन िछ ऐ। तइमे तोहर की  कहब छह? \n  \nभजन लाल-    बैरक बोन िछ ऐ। लगसँ देखलापर बूिझ  पड़त जे एकरा तोड़ैमे कते भीर होइ छै। तहूमे नमहर गाछमे।  \n  \nगणेश-        बव/gअइ1री बाउ , सुनू। पिह ने ई कहू जे बेलक कते गाछ लगौने छी। \n  \nबव/gअइ1री -        (मजबुरी क अव/gअश4 था मे) भाय-सहाएब, अपना गाछी-िब रछी लगाएब से जगहो रहए तब ने।  \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, सवाल बहिक  गेल फलपर-सँ-मािट पर चिल  एलॱ। पिह ने फलक बात फिड़ छा िल अ तखन आगू बढ़ब।  \n  \nगणेश-        भजन भाय, िम िथ ल/gअइ4चलक ह/gअश4 त –रेखा बेलक संग मेटाएल जा रहल अिछ ।  \n  \nबव/gअइ1री -        अह/gअइअक/gठ4अ एते दया िक  अए लगैए, बेलपाते ने जाएत फूल-अ/gठ74 छ त तँ रहबे करत? \n  \nगणेश-        नीक सुझाओ देलॱ बव/gअइ1री। बेल सन फलक महा /gठृ4 /gठ◌4 य  गबै-बजबैले ने अखबारबलाक/gठ4अ समै छै आ ने  रेिड  यो /gअश4 टेशन क/gठ4अ। \nवै/gठ5अािन  क लोकिन  सहजे वै/gठ5अािन  के छिथ , रौकेटसँ िन /gठ74 चा  देखबे ने करै छिथ । जे बेल, दुिन य/gअइअक उ/gठ74 च  कोिट क \nफलमे अि/gअ◌1  म /gअश4 था न रखिन हार छी, ओकर िक  ि/gअश4 थ  ित  अिछ ...।  \n(बजैत-बजैत गणेश आँिख  मूिन  लेलि/gठृृ ह  ।) \n  \nबव/gअइ1री -        गणेशजी, अिल सा रहला अिछ । कतौ ठौर घड़ू। \n  \n(चारो िद स, दुनू गोरे -बव/gअइ1रीओ आ  भजन लालो - तकैत)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nभजन लाल-    गणेश भाय, एकटा खोपड़ी आगू देखै छी, चलू ओहीठाम आरामो करब आ गपो-स/gठ◌श प  हेतै। \n(तीनू आगू बढ़ैत...) \n  \nभजन लाल-    मायराम, हम सब िक छु समए िव /gठ57ा म क रब। तइले जगह भेिटतए ? \n  \nशबरी-        (िव ि/gअश4 म  त होइत) अह/gअइअ  सभ के छी , कतऽसँ एलॱ।  \n  \nगणेश-        अ/gठ◌अ या गत छी, गाम-ठेकान क क ोन ज/gठइ5 रत अिछ  । \n  \nशबरी-        अिभ यागती नै धाड़ैए। \n  \nगणेश-        िक अए? \n  \nशबरी-        सैह नै बूिझ  पािब  रहल छी। \n  \nगणेश-        हाथ बढ़ाउ, ह/gअश4 त  रेखा देखए िद अ। \n  \nशबरी-        जारन काटैमे  ट/gअ7शगारी क ब/gअ7शट सभटा ह/gअश4 त –रेखा चािट  गेल तखन िक  देखबै।  \n  \nगणेश-        मुह/gठ4असँ कहू? \n  \nशबरी-        हमर पािन  छुबाएल अिछ , हमर िस /gअठश अ/gअृठ छुबा एल अिछ  , हमर-घर-आंगन छुबाएल अिछ । छुबाएल अिछ  इनार-पोखिर  \nआ चापाकल। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nगणेश-        ठह/gठइ5 , अपन इनार-पोखिर  छुबाएल अिछ  आिक  छुबाएल अिछ  समाजक इनार-पोखिर । \n  \nशबरी-        सभटा छुबाएल अिछ । अपन छुबाएल अिछ  एना जे आन-आन पािन  नै पीबै छिथ , समाजक छुबाएल अिछ  एना जे या \nतँ घाट फुटा देल गेल अिछ  वा आगू-पाछूक  /gठइठि/gअृ◌  या अिछ ।  \n  \nगणेश-        भजन भाय, अह/gअइअ गुबदी मािर   घी पीबए चाहै छी। हमर छाती िछ िड़ आएल जाइए आ अह/gअइअ अनठौने  छी।  \n  \nभजन भाय-     सभ तँ सुिन ते छी, तखन अपनेक/gठ4अ शंका  िक  अए भेल? \n  \nगणेश-        एकटा बातक िव चार िद अ तँ...। \n  \nभजन लाल-    कथी ? \n  \nगणेश-        जइठाम अ/gअृठे-पािन  छुबा जेतै, तइठाम अित िथ  सेवा लोक केना करत? जँ अित थे सेवा नै करत तँ िम िथ लाक धरोहर \nकी छी? \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, अहूँ बड़ औगताह छी, लगले िख िस या जाइ िछ ऐ। अिह ना अह/gअइअ  /gअश1 यासजीक/gठ4अ कहने रिह  यिन  जे जखने \nअह/gअइअक मुँह ब/gअृठ  हएत तखने कलम र िख   चिल  जाएब। \n  \nगणेश-        ऐमे हमर ग /gठ◌ृ ती  िक  भेल? \n  \nभजन लाल-    जिह ना सभ अपन ग/gठ◌ृ तीक/gठ4अ चलाकी कहै छै तिह  ना अहूँ कहै िछ ऐ।  \n  \nगणेश-        से िक  यौ? \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nभजन लाल-    जँ अह/gअइअ अधडरेड़ेपर िल खब छोिड़  चिल  जैित ऐ तखन महाभारत केना िल खाइत? \n  \nगणेश-        उपाए? \n  \nभजन लाल-    अइले हमरा दुखे ने होइए आ अह/gअइअ ि क  अए िच /gठृृ ता  करै छी।  \n  \nगणेश-        केना ि◌ च/gठृृ ता  मेटाएत? \n  \nभजन लाल-    दूटा /gठइठ/gअ11क जबाव हम देब। बव/gअइ1री अहूँ  सभ बात सुनिल  ऐ। पिह ने अह/gअइअ  अपन ि◌ वचार िद अ। \n  \nबव/gअइ1री -        पूव/gअइ5/gअ◌1हसँ हम /gअ◌1िस  त छी। गणेश देवता छिथ  िह न का लग केना कोन बात क/gठ4अ घटी -बढी हएत।  \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, अह/gअइअ नाश ी पु/gठइ4ष नै छी जे  नाश  हएब मुदा  आ/gठृ7 याि/gठृ4 म  क िच /gठृृ त नक जे बानर-बाट अिछ  तइसँ िच ि/gठृृ त  त \nभऽ जाइ छी।  \n  \nगणेश-        कहलॱ तँ बेस बात, मुदा...। \n  \nभजन लाल-    मुदा-तुदा िक छु नै। हमरा एहेन दशा लोक करैए जे गुड़क मािर  धोकरे जनै छी। बरहमासा किह  छमासा बना \nदइए, परातीक/gठ4अ स/gअइअझ आ  स/gअइअझक/gठ4अ पराती ब ना दइए तइले दुखे ने होइए आ  अह/gअइअ एतबेमे हिद  आइ छी। ऊपर \nमुिड़ ये अिछ  आ  िन /gठ74 च /gअइअ  पेटे, तँ छाती रहत कतऽ सँ। \n  \n            (र/gठ7◌ाकरक  /gठइठवेश ) \n            र/gठ7◌ाकर अिब  ते शबरीपर नजिर  देलि/gठृृ ह  । जिह ना िश कारी अपन िश कार देिख  नजिर  दैत अिछ । अजगर  स/gअइअपक आँिख  पर \nपिड़ ते जिह ना आकिष/gअइ1त भऽ  जाइत तिह  ना सबरीक नजिर ।)  \nर/gठ7◌ाकर -       (बड़बड़ाइत-हाथक इशारा, जिह ना तीर चलैत) ई शबरी, कु/gठइ4पक रा नी , बंधन मु/gठ7श त  शबरी...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n  \nशबरी-        (हाथ थड़थराइत, ओंगरी  उठा र/gठ7◌ा कर िद  स देखबैत) रामक  र/gठ7◌ाकर ..., रामक र/gठ7◌ाकर ..., अयोिघ या...., दशरथ...., \nदशरथ...., सरजुग नदी.....!!  \n(धीरे-धीरे दुनूक डेग आगू ब ढ़ैत एक ठाम होइते पटा/gठ5ठेप। ) \n             \n  \nपटाथg2ू2ेप।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n  \nपथg3च3चम दृथg3अ2 य - \n  \n(मच। बड़का  भायक आगू मे। छोटक ा तीनटा पाछू। एक र/gठ7◌ाकर क आगू, दोसर गणेश आ तेसर भजन लालक \nआगू। र/gठ7◌ाकर  बीचमे, बामा भाग- भजन लाल, बव/gअइ1री , िम सर लाल, मोजे लाल, दिह ना भाग गणेश, महेश आ \nसुरेश।) \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       उ/gठृ4 स वक अंित म पहरमे पहुँच गेल छी। राित क अंत िद न क शु/gठइ5आतक  समए उदीयमान अिछ  । आइ अंित म िद नक \nअंित म बैसार छी। ऐमे तीन िब /gठृृ दुपर िव चार-िव मश/gअइ1क संग  समापन हएत। सभसँ पिह  ने मा/gठृृ यवर र/gठ7◌ाक र भायसँ \nआ/gअ◌1ह जे बैसारक  स/gठ◌4 ब/gठृृ ध मे अपन िव चार राखिथ । आगूक सुझाउ सेहो रखताह। \n            (सभ थोपड़ी बजबैत अिछ ) \n  \nबव/gअइ1री -        गणेश भाय, आब कहू मन केहेन लगैए? \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       ब/gअृइड बूिड़   लेिक न अहूँ छी  बव/gअइ1री।  \n  \nबव/gअइ1री -        से केना? \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       एक तँ अहूँ बूिड़  छी, तइपर अपना लागल हमरो बनबए चाहै छी। आबो चुप रहू। \n  \nबव/gअइ1री -        अँइ यौ अ/gठृ7 य/gठ5ठ भाय , ब/gठ74 चेसँ सभ थोपड़ी बजा भजन करैत आएल छी, ततबे नै गु/gठइ4ओजी िव  /gअठ4 ालयमे हाथमे मािट  क \nढेप लऽ िल खनाइयो िस खौलि/gठृृ ह    आ जोर-जोरसँ पढ़नाइयो। ओ अ/gठ◌अ या स अखनो धिर  अिछ ये, तइमे बूिड़ पन िक  \nभेल? \n  \nभजन लाल-    एक तँ हम अपने बूड़ी छी जे सुखेलहाक माने नै बूिझ  सभक/gठ4अ बड़ -बिढ़ या किह  दइ िछ ऐ, तइपर तहूँ कम निह य/gठ4अ \nछह। िक अए  गणेश  भायक/gठ4अ टोकै  छुहुन। अखन  मंचपर सभ छ िथ  ये।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \n  \nगणेश-        बड़बिड़ या आम  जक/gअइअ  हवा िस  हिक ते भरभरा जाइए, (बहुँआ समटैत) तँए आइ ओकरा मरदसँ भ/gठ4अट हेतै।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       गणेशजी, अपने सभ गणक ईष िछ ऐ। बव/gअइ1री क मुँह ब/gअृठ कऽ  िद  औ। अपन गुर-चाउर खाइत रहत, अपना सभ \nबैसारक काय/gअइ1/gअृ◌म  िद  स बढ़ब। \n  \nगणेश-        बौआ बव/gअइ1री , तॲ िक अए एना बजै छह, से हमहूँ बुझै छी। एक िद स पाविन क  उपासक फलहार अ/gअअ4ु आ -सुथनीसँ होइत \nअिछ  तँ दोसर िद स सेव-अंगूरसँ। तॲ जे कहै छह से तँ लोक हमरा अपने नाचक लेबड़ा बना नचबैए।  \n  \nबव/gअइ1री -        (दुनू हाथ जोिड़  कऽ) भाय, कहल-सुनल सभ माफ कऽ ि◌ दअ।  \n  \nगणेश-        अबैत-जाइत रिह हह। हमर घर िक  कतौ हराएल अिछ । मूसोक/gठ4अ कहबहक तँ पहुँचा देतह।  \n  \nबव/gअइ1री -        केना बुझबै जे राजक मूस छी आिक  मुसरी-टुसरी वंशक झरहा? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       बव/gअइ1री , ई अख/gठृअ ड  िव चारक मंच  छी। तेक रा मय/gअइ5िद  त क/gठइ5।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       हाथमे तँ मैक भाय सहाएबक/gठ4अ छि/gठृृ ह  य/gठ4अ...। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       अखन धिर क िव चार-ि◌ वमश/gअइ1सँ सूय/gअइ1 वंशीय हिर  /gठ5इ/gठृृ /g4शइ क वंशक बदलाव दशरथ लग आिब  गेलि/gठृृ ह   ...। \n(तइ बीच एक  भाग सु/gअ◌1ीव आ  हनुमान , दोसर िद स हरेलही आ िब सरलीही मिह लाक /gठइठवेश। नव लो कक /gठइठवेशसँ र/gठ7◌ाकर चुप भऽ \nगेलाह।)  \n  \nसु/gअ◌1ीव -        हमर िक छु  अज/gअइ1 अ िछ  । \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nर/gठ7◌ाकर -       ताबे हम बैसै छी, िह नकर अज/gअइृपर िव  चार किर अनु। आइ समापन छी तँए समापनक अंित मो समए धिर  जँ कोनो \nअज/gअइ1 पहुँचैए तँ ओ कर अपन अिध  कार बनै छै। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       गणेशजी आ भजन लाल, दुनू गोटे अपनामे िव चािर  िल अ जे काजक संचालन केना करब? \n  \nबव/gअइ1री -        भाय, हमरा मनक खुट-खु/gअठइी ताबे धिर   नै मेटाएत जाबे अपना  लेल हम उ/gठृ4 स वक महत नै बूझब। \n  \nभजन लाल-    बव/gअइ1री , तहूँ बड़ फुलौड़ी-ित लौड़ी जक/gअइअ  िच  रौ ड़ी क रै छ/gठ4अ- बड़बिड़ या। बाज ज/gठ◌ृ दी । \n  \nबव/gअइ1री -        भाय, अह/gअइअ िब  गिड़  जाइ छी। खुटखु/gअठइी अिछ   जे हिर /gठ5इ/gठृृ /g4शइ  सभ िक छु दान कऽ देलिख न। केकरा लेल? \n  \nभजन लाल-    अ/gठृ7 य/gठ5ठजी , बव/gअइ1रीक /gठइठ/gअ11पर आगू िव  चार हएत। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       आगत लोकिन , चाह-पान भेलै। आब अपने लोकिन क आगमनपर िव चार  क एल जाएत। /gअृ◌म श : अपन-अपन दुखरा \nर/gठ7श खू।  \n  \nसु/gअ◌1ीव -        बजलोरी हमर  प/gठ7◌ी क/gठ◌ठ जा  कऽ लेल गेल छिथ ...। \n  \nगणेश-        िव चारण ीय /gठइठ/gअ11 अिछ  । \n  \nबव/gअइ1री -        िब ना सुनने केना बुझबै जे िव चारबै। अह /gअइअक/gठ4अ हाथी सन  कान  अिछ   िक /gठ◌4 ह रो-ने-िक /gठ◌4 हरोसँ सुिनय/gठ4अ जेबै मुदा  हमरा  सन -सन \nगुिज एलहा कानमे फड़ केना लगतै। \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, अहूँ जेहने झगड़ी छी तेहने रगड़ी। िर िध -िस िध  िल खैक अिध कार अिछ  अह/gअइअ क/gठ4अ आ  छु/gठ74 छे  मुह/gठ4अ बािज   \nिद ऐ हम सभ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n  \nगणेश-        सु/gअ◌1ीवक /gठइठ/gअ11 छि/gठृृ ह   प/gठ7◌ीक ह रण। मुदा हर ण आि क   हराएल ई तँ बीचमे अिछ ये। से केना बुझबै? पछाित  बुझैत रहबै। \nजेहेन खगता बुझौिन हार क/gठ4अ हेतिन   तेहेन काज हेतिन ।  \n  \nभजन लाल-    ठीके गणेश भाय, अहूँ मोका-मोकी नै बुझै ि◌ छऐ, अनेरे सोरैिह या सवारी बना नेने छी। \n  \nगणेश-        भजन भाय, कतौ िक छु होउ, अपना सबहक संग-साथ थोड़े छुटत। \n  \nभजन लाल-    जाबे अह/gअइअ  रहब, हमरा भजै पड़त। संगी तँ रहबे करब।  \n  \nगणेश-        देिख यौ भजन भाय, गणना कहै छै धन, जन, मन नै जािन  कते रंगक बनल छै। आब कोन बलजोरी भेल से िब ना \nगणना केने हेतै। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       बड़बिढ़ या, अिग ला बैसार धिर  ऐ /gठइठ/gअ11क/gठ4अ  िव  चारणीय राखल जाइत अिछ । \n  \nगणेश-        अँए हौ हनुमान, तहूँ सु/gअ◌1ीवे संग छेलहुन ? \n  \nबव/gअइ1री -        गणेश भाय-सहाएब, अपने कने चुप रिह यौ। पिह ने ए कटा /gठइठ/gअ11 पुछए  िद  अ। \n  \nभजन लाल-    ज/gठ◌ृ दी बाजब बव/gअइ1री भाय , आिक  अहूँ पिह ने मुँहमे औंट-पौड़ क रै छी। तैयार भइये क ऽ त/gठ◌शपत भोजन कराएब।  \n  \nबव/gअइ1री -        ब/gठ74 चेमे सूय/gअइ1क/gठ4अ गीर  गेलिख  न, से भेलि/gठृृ ह    मुदा िव पित क काल सुझलि/gठृृ ह   ने केलि/gठृृ ह  । अनके भरोसे डािर  कऽ बनरा-बनरा \nब/gअइअझ - ब/gअइअिझ  न बनौलिख न।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       दोसर /gठइठ/gअश4 ता वपर ि◌ वचार कएल जाए?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n  \nहरेलही-       हम दुनू सहोदरे बिह न  छी। ब/gठ74 चेमे हरा गेलॱ। संजोगसँ भ/gठ4अट भेल ...। \n  \nगणेश-        एते लट-पटा कऽ गीरह ब ा/gठृृ ह ब से पार लागत, ज/gठ◌ृ दी  िक अए ने केबाड़ खोलै छी।  \n  \nिब सरिल ही-     अहॴक/gठ4अ गणे शजी हम  पंच मानै  छी , अहॴ कहू जे ई कहैए सहोदरे बिह न िछ औ, से मुँह-कान ि◌ मलैए। \n  \nभजन लाल-    गणेश भाय, कनी च /gअशठ मा  लगा लेब। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       रोग-िब यािध सँ धरती आ/gअृ◌ा/gठृृ त  अिछ । सभ आ/gअृ◌ा /gठृृ त  अिछ । यएह आ /gअृ◌ा/gठृृ त अंध कार छी। अही लेल /gठइठका श चाही। \nमुदा...। \n  \nबव/gअइ1री -        मुदा की? \n  \nर/gठ7◌ाकर -       देिख यौ, अपना ऐठाम जे पाविन -ित हार होइत आिब  रहल अिछ , ओकर मूल त/gठृ4वक/gठ4अ तेना ने ओझरा देने अिछ  जे पार \nपएब किठ न भऽ गेल अिछ । एकटा उदाहरण- \n  \nबव/gअइ1री -        (िब /gठ74 चेमे) भाय, कनी सोझरा कऽ कहबै। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       साले-साल िन ि/gठ5इ  त मास, िन ि/gठ5इ  त ित िथ क/gठ4अ पाविन   अबैत अिछ । गुण-अवगुण-गुणवे/gठ54ा गुणता मुदा  िक   एकरा नकारल जा \nसकैए जे पिछ ला सालक िज नगी क नाप क नवी करणक  /gठइ5पमे सेहो भऽ  रहल अिछ  ।  अपन समप/gअइ1ण अह/gअइअ क \nनजिर । अ/gठृ7 य/gठ5ठजी ...। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       हँ, हँ, भाय सहाएब...। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nर/gठ7◌ाकर -       समापनक जेहन वातावरण रहक चाही से नै रहल। रंग-िब रंगक नव-नव सम/gअश4 या  आिब  गेल अिछ । \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       एक घंटा लेल बैसार उसािर  दइ छी।  \n  \nपटाथg2ू2ेप।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n  \nछठम दृथg3अ2 य - \n        \n(बैसार शु/gठइ5  होइत )  \nर/gठ7◌ाकर -       बैसारक महमही कहैत अिछ  जे जेना वसंत हुअए। िक अए लोक जुआनी िज नगी चाहैए, बुढ़ाड़ी िक यो पस/gठृृ द  िक अए \nनै करैए। अजीव तँ ई अिछ  जे बू ढ़ स/gठ◌4मािन  त श/gठ◌ठ द  छी, मुदा ओल जक /gअइअ लगै ि क  अए छै। \n  \nबव/gअइ1री -        भाय सहाएब, भाय सहाएब, (ओंगरीक इशारा करैत)..। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       बव/gअइ1री , जिह ना जीवन धार छी तिह ना सभ कथूक धार सेहो बहै छै। एके धार पहाड़सँ िन किल  समु/g4शइ पहुँचैत -पहुँचैत \nगामे-गाम नाओं बदलैत पहुँचैए। \n  \nर/gठ7◌ाकर -       समाजक /gठइठवु/gअठश लोकि न  क बैसार छी। तँए अपन पिछ लाक नीक-बेजाए देखैत आगूक  लेल संकि/gठ◌ृ प  त होइ। \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       गणेश भाय, पिह ने अपनिह  अपन िव चार िद औ। \n  \nगणेश-        देखू दस-आना, छह-आना िज नगीमे बहुत केलॱ। जेकर फल भेल िक सान घर छोिड़  बिन य/gअइअ घर गेलॱ । मुदा आबो नै \nचेतब तँ वंश कलंिक त हएत।  \n  \nबव/gअइ1री -        कनी सोझरा-सोझरा कहबै गणेश बाबू। \n  \nिम सर लाल-    बड़ बूिड़  छ/gठ4अ बड़बिड़  या तूँ। कनी चुप भऽ कऽ सुनही ने। \n  \nगणेश-        (िव /g4ठ7ल होइत ) मजाकोसँ नमहर मजाक लोक बना देलक अिछ । कतौ दूध पीया बोकड़बैत अिछ  तँ कतौ मोतीचूर \nल/gअृइडू खुआ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n  \nबव/gअइ1री -        खॲइचा कनी मोटगर अिछ , छील िद औ? \n  \nगणेश-        बाउ बव/gअइ1री , की कहब, तेहेन-तेहेन उक/gअठ7ी सभ भऽ गेल अिछ   जे घरसँ िन कलैकाल भूिल  जाइ िछ ऐ। कतौ वाम-दिह न \nभेने जे दुघ/gअइ1टना होइ छै तँ ओतैसँ गिरयबैत रहैए जे सा र गणे शबाक मुँह  देिख  चलल छलॱ। \n  \nभजन लाल-    (मुड़ी डोलबैत) भाय, दुखरा गौने हेतह। चालिन  दुसलक सूपक/gठ4अ जेक रा अपने हजा रो छेद छै। अ नके खच रपनीसँ \nहमर एहेन गित  अिछ ।  \n  \nअ/gठृ7 य/gठ5ठ-       गणेशजी, सोझ डािर ये िक अए ने बजै छी जे एना घुमा-िफ रा दइ िछ ऐ। \n  \nगणेश-        सएह ने तारीफ अिछ , अ/gठृ7 य/gठ5ठजी हमरामे।  \n            (र/gठ7◌ाकरक/gठ4अ  मु/gअश4 की  दैते सभ जोरसँ ठहाका मारलक) \n  \nगणेश-        देिख यौ नै तँ सुिन यौ, दुिनय/gअइअ गोल छै। सोझो ड/gअइअि ढ़   ित रिछ आ कऽ हिट ते टेढ़ भऽ जाइत अिछ । जइसँ सामने-सामनी \nनै देिख  पड़ैत अिछ । \n  \nपटा/gठ5ठेप  \n((( समा /gठ◌श त ))) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  प र  प ठ ा उ ।   \nजगदान/gठृृद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n/gअ◌1ाम पो/gअश4ट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \n  १ .आथg3अ4था  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nडोकहर राजराजे/gठ5ृ र गौ री शंकर क /gठइठाची न आ /gठइठि श/gअठश मं िदर | मंिदरक  मु/gठ71य/gअठ5ार क/gठ4अ आगू  एक गोट अ/gअश4सी - प/gठ74चासी बरखक वृ/gअठशा , सोन \nसन उ/gठ7इजर केश , शरी रक नामपर ह/gअृइड ीक ढ/gअइ4चा , ड/gअइअर झुि क गेल | मु/gठ71य/gअठ5ारक आँगाक  धरतीक/gठ4अ ब ाहरिनसँ पएर  तक झुि क क ए \nबहारैत | \n‘अ’ आ ‘ब’ दुनू परम िम/gठ55 , एक दोसरक गुण दोषसँ पिरचीत, दुनू संगे मंिदरक आँगासँ कतौसँ कतौ जा रहल छलिथ | मंिदरक \nसॲझ/gअइअ अिबते देरी ‘अ’ दुनू हाथ जोिड़ /gठइठणाम  क एलिन | ‘ब’ सेहो तुरंते दुनू हाथ जोिड़, झुिक कए मोने-मोन /gअश4तुित करैत ओतुका \nधरतीक/gठ4अ छुिब  म/gअइअथसँ लगा ओिह ठामसँ आगू  िबदा भेला | \nओतएसँ दस डेग आगू गेलाक बाद ‘ब’, ‘अ’सँ – “हे यौ अह/gअइअ किहयासँ एतेक  आि/gअश4तक भ ऽ गेलहुँ, जे मंिदरक सामने जाइत मातर \nकल जोिड़ लेलहुँ ओहो हमरासँ पिहले |” आगू आरो चुटकी लैत – “भगवानो देख कए हँसैत हेता जे देखू ई महापातकी आइ \nआि/gअश4तक भऽ गेल |” \n‘अ’ श/gअइ4ितक/gठ4अ तोरैत – “पिहले तँ ई अह/gअइअक/gठ4अ के  किह देलक  जे हम नाि/gअश4तक छ ी , हमहूँ आि/gअश4तक छी , हमहूँ देवता िपतरक/gठ4अ मानैत छी \nपर/gठ7ृच अह/gअइअ क ज क/gअइअ पाख/gठृअडी नै  छी |  अंतर एतवे अिछ  जे अह/gअइअ मंिदर मंिदर भगवा नक/gठ4अ तकैत रहै छी , हम हुनका अपन मोनमे \nतकैत छी आ अपन करेजामे बसेने छी | आ रहल एखन का गप जे  हम मंिद रक/gठ4अ साम ने हाथ जोड़लहुँ, ओ तँ हम सिदखन अपन \nमोनमे बसेने हुनका हाथ जोड़ैत रहैत छी मुदा ए खुनक ा हाथ जोड़ब हम र भगवान क/gठ4अ निह , भगवानक ओिह भ/gठ7शतक/gठ4अ छल , ओिह \nबृ/gअठशाक/gठ4अ िजन क बएस क/gठ4अ क ारने ड /gअइअर झुि क गेल रहिन मुदा  एतेक अव/gअश4थोमे भगवानक /gठइठित एतेक अपार  /gठ57धा भि/gठ7शत , कतेक /gठइठेमसँ \nमंिदरक मु/gठ71य/gअठ5ार बहाि र रहल छली | हम ओिह भ/gठ7शतक भि/gठ7शतक/gठ4अ, हुनक भगवान क /gठइठित आ/gअश4थाक/gठ4अ, हुनक बएसक/gठ4अ  नमन  केने  रही \n|”       \n***** \n                \n    \n  \n२ . त रे ग न  \n  \nइजोिरया राित, च/gठृृ/g4शइमाक दूध सन इजोतसँ राइतो िदन जँ का बुझाइत | म/gअइअझ आँगनमे  पटीयापर , अपन बाबीक प/gअइअज रमे सुतलसँ \nजािग कए तीन बरखक नेना एकटक मेघक तरेगन िदस टकटकी लगोने ताकैत | आँिखक पपनी ए कदम /gअश4थीर , उपरक/gठ4अ उपर आ \nिनँचाक/gठ4अ िनँचा , जेना की  को नो हरा एल ि/gठइठय व/gअश4तुक/gठ4अ तािक रहल हुए | \nिकछु घड़ीबाद  नेना क बाबी क िनन  टूटल तँ नेनाक/gठ4अ बैसल देख ओहो ह रबड़ा कए उठैत , “की बौआ िकएक बैसल छ, आ ई मेघमे \nकी देखै छ |” \nनेना धनसन बाबीक बोल ओकर कान तक तँ जाइ मुदा िदमाग तक निह जाइ | ओ तरेगन  िदस एतेक  त/gठृृमयतासँ देखेए जे /gठृ7यान \nउ/gठ◌4हरे एका/gअ◌1 | \nनेनाक बाबी  दुनू हाथसँ नेना क/gठ4अ िहलाबैत , “बौआ की भेल, की देखै छी |”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n“तरेगन गनैछी |” \n“िकएक |” \n“काइ/gअअ4 सरजू कहलक जे मुइलाबाद लोक तरे गन बिन  जाइ छै तैँ हम  तरेगन गािन कए देखै छी जे  कोन  को न तरेगन बेसी अिछ \nओिहमे सँ अव/gअश4य एकटा हम र मा ए हेती |” \nबाबी, नेनाक/gठ4अ दु नू हाथसँ अपन प/gअइअजमे भ रैत , “हमर नेना कतेक बुिधयार भऽ गेलै, केकरो नजिर नै लगेए | अह/gअइअक मा ए कोनो \nआजी गुजी थोरे रहिथ जे ओ आजी गुजी तरेगन बनित, ओ देखू ओ—ओ सभसँ बेसी चमचमाइत तरेगन, ओ अहॴक माए छिथ |\" \n     \n  \n***** \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  प र  प ठ ा उ ।   \n \nजगदीश थg2च2साद मथg2ष3 ड ल \nल घु क थ ा - \n  \nउ ल ब ा  च ा उ र  \n  \nअगहनक पूिण/gअइ1म ाक िद  न। काि/gअअ4   पूस चढ़त। अधा-अधीपर जाड़ आऔत। मिह ना िद नक पछाित  पूिण/gअइ1म ा आऔत। सं/gअृ◌ाि/gठृृ त  क/gठ4अ \nपूिण/gअइ1मासँ कोनो सर ोका र नै छै। सरोका रो केना रहतै, एकटा िद नक िह साबे चलै छै दोसर मासक िह साबे। ओना  दुनू िद न-राित  \nसंगे चलै छै, संगे रहै छै मुदा कखन के अगुआ जाइ छै आिक  पछुआ जाइ छै से ओ जानए। मुदा आब अगहनुआँ जाड़ थोड़े \nरहल, तहूमे ऐबेरक अगहनमे तेहेन शीतलहरी भेल जे माघोक कान काटए लगल। जिह ना कोनो खेल आिक  काजमे हािन -लाभ संगे \nचलै छै मुदा के कखन अगुआइ छै आ के कखन पछुआ जाइ छै से जानब सबहक काज थोड़े छी। जँ से रहैत तँ एके भैयारीमे \nिक यो बर-बेमारीक तर पिड़  तरोटा बिन  जाइ छै आ िक यो बेटाक दहेज लऽ कऽ उपरोटा बिन  जाइ छै। एक कील रहने िक  हेतै। \nतरोटा ने सधाएल रहत उपरौटा तँ छु/gअठइे रहत। तिह  ना जाड़ोक भेल। अगहनक शीतलहरी, समैसँ पूव/gअइ1िह   माघक/gठ4अ बजा अ नलक। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nपूस तँ िब चिह मे रिह  गेल। अगहन-माघक/gठ4अ भ/gठ4अट भेने पूस हरा गेल। िक  एक तँ जिह ना गोटे-गोटे गाइयो महॴसक/gठ4अ आ मनुखो क/gठ4अ समए \nपूव/gअइ1िह   जुआनीक सभ वयकरन अपने आिब  जाइ छै तिह ना जाड़ोक भेल। पल-पल ओस पला पाला बनबै करत। लतिड़ -लतिड़  गोरा \nरोिप  लतड़बे करत। अनु कूल अवसरो भेटलै। क/gअशठमीरी  वफ/gअइ1- वारी संगबे भऽ  गेलै। समैसँ पूव/gअइ1 भेनॱ आम ज क/gअइअ ने को िल  -फ/gअठइू भेल ने \nरस-फ/gअठइू आ चो करेबो निह य/gठ4अ कएल। मुदा  एते तँ भेबे कएल जे  पिछ  या अगते पकड़ने ओसो मोटा-मोटा पाला बिन  पलड़बे  करत। \nजे हवा संग चलैत छल ओ ओसक बून बिन  टप-टप नाकपर होइत खसबे करत। मेघौन नै रिह तो सूय/gअइ1 तेना झपाएल रहैत जे \nिद नो राित ये जक /gअइअ भऽ गेल। भिर  सक दशतारक ने तँ छी!! \nजाड़क बैसारी भेने घूरोक चलती आएल आ गपो-शपक, पोिथ यो-पुरानक। पु/gठइ4खे जक /gअइअ /gअश4 /gठ55ीगणो क बीच  शा/gअश4 /gठ55ाथ/gअइ1 चलए \nलगल। िक यो /gअ◌1ह कहैत तँ िक  यो /gअ◌1हक  क रतूत। मुदा गपक ग रमी ओतए मि /gअठश  म पिड़  जाइत, जतए ि◌ नण/gअइ1ए होइत , जॱ अपना \nबड़दक/gठ4अ कुड़हि र  येसँ िक यो नाथत तँ अनका की। तइले हम सभ अनेरे मुँहा-ठुठी कऽ कऽ फूला-फुली िक अए करब। जाड़ेक मिस म \nिछ ऐ ओकरो ित हाइ िह /gअश4 सा  तँ छइहे। ओकरा जे मन फुरतै, जेना मन हेतै तेना अपन करत। अपने केने ने िक यो जीबैए । ओिह ना \nतँ नै कहल गेल अिछ  जे अपने मुइने जग मरए।  \nबुढ़-बुढ़ानुसक बीच तेसरे झमेल ठाढ़ भेल। िक यो कहैत जे पूस-माघमे शीतलहरी तँ देखैत एलॱ, अगहनमे तँ नै देखने \nछलॱ। मुदा िह नक ो सबहक गप ओइठाम जा  अॅटिक ज ाि/gठृृह   जतए जुग-जमानाक चच/gअइ1 उिठ   जाइत। बापेक-बेटाक स/gठ◌4 ब/gठृृ ध  जे बिन  \nगेल ओ कते उिचत  छै, जखन जुगे बदिल  गेल तखन िक  बदलत आ कते बदलत तेकर का◌ेनो ठेकान  छै। समु/g4शइक  भॅिस  आएल \nनाव, लहिड़ क ध/gअ1ठा सहत तखन ने ि क  नछिर  धड़त। नै  तँ केक र मजाल छी जे नावक/gठ4अ ब चा लेत। मुदा गाम -घरक बात उिठ ते \nसभ गप तर पिड़  जाइत। सम/gअश4 या ठाढ़ भऽ कहैत जे के ना बाधक  ल/gअ5श मी  एहेन समैमे घर औती। नै औती तँ उसिन य/gअइअ केना हएत \nआ के करतीह। उसिन य/gअइअ नै हएत तँ उसना चाउर केना बनत। नै  बनत तँ सुप/gठ74 च  खेनाइ केना हएत। अरबा-अरवािन  तँ राजा-\nमहाराजाक िछ ऐ, िक सान पिर वारक तँ उसने िछ ऐ ने। भलिहं नोकिर या-चकिर या अपना लेने हुअए। पिर वारक ओ औरत जे जते \nपिर वारक लेल करैत ओ ओते आ◌ेइ घरक िग रथािन  होइए िक ने। जिह ना खेतक धान, पािन क संग चु ि/gअअ4  पर चिढ़  अपन /gअश1 या करण \nबदिल  उसनल धानसँ उसना चाउर बिन  उसना भात बनैत जे सु/gअश4 वादुक  संग सुपा/gठ74 चो  होइत अिछ , तिह ना ने घरक लछिम यो होइ \nछिथ ।  \nपनरह-बीस िद नक शीतलहिर  भिर सक छँटत। पौ फिट ते रिव या एकचािर क घूर लग बैस पीिढ़ येपर खुरपी लऽ कऽ \nतमाकुल िम लौल ग/gअइ4जा कटैत। पनरह -बीस िद नक परता भेने खुरिप यो अधिव /gठ7इ झू भऽ गेल। जिह ना चािल  कमने पएरक होइ छै। \nतँए धार मोटा गेल। खुरपीक ब/gअ7शटक/gठ4अ जो रसँ लेटाओल ग/gअइ4जापर दिब  ते मनमे उठलै। बुदबुदाएल-  \n“कते िद नसँ िन आरै छी जे गुलाब-त/gठ71 ती आ /gठइठेम कटारी लेब से तेहेन ने समए भऽ जाइ छै जे िक  लेब। बुझै िछ ऐ जे अपन \n/gठइठेमकटारी आ गुलाब - त/gठ71 ती  खुरिप ये-पीिढ़ या छी।”  \nघूरसँ खड़ौआ जौड़क गूल िन कािल  चीलममे चढ़ा भोग  लगबैत मं/gठ55 पढ़लक - \n“जीवैत-मरैत जे जतए छह आिब  जाह।” किह  दमसा कऽ दम मारलक। जिह ना चारक वा भीतक दाबसँ घरक मुँहक चौकिठ क \nकेवाड़ कस कसा क ऽ ब/gअृठ रहैत मुद ा जोरसँ ध/gअ1ठ ा पािब   खुिज  जाइत तिह ना रिव याक कपाट खुजल। बाजल- \n“िद लरामक माए, कनी एमहर आउ?” \nजड़ाएल पित क अवाज सुिन  /gठइ5पनी िस  ड़िस ड़ाइत आिब  आगूमे ठाढ़ भऽ गेली। ने दोहरा कऽ रिव या िक छु बजैत आ ने /gठइ5पनी।  एक \nरंगक रोगी दोसराक िक  हाल-चाल पूछत। मुदा निह य/gठ44 पुछने  तँ निह  य/gठ4अ हेतै। मुँहक काजे ि क   िछ ऐ। खाइये कालमे ने कनी, वाकी \nतँ वैसािर ये रहै छै िक ने। तहूमे वैसािर यो िक  एक रंगक होइ छै केतौ खेलहा तँ केतौ िब नु खेलहा सेहो होइ छै। तइ बीच तँ \nबीचमािन  तखने चलत िक  ने जखन  दुनूक/gठ4अ  नीके  कहत। जँ से नै कहत तँ मुँहक मािन  य/gठ4अ ि क   भेल? मुदा िव हंगरो कम रहै तखन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nने जे दुनू क/gठ4अ अगल -बगल जोिड़ यो कऽ   चलत। जइठाम अकासे फाटल छै तइठाम दरिज ये बेचारा िक  करत, कते करत। िक यो \nखाइक रोगसँ पीिड़ त भऽ सुखाइत तँ िक यो भूखल रोगसँ। मुदा तहूसँ नमहर िब हंगरा तँ ओतए उठैत जतए भुखेलहासँ बेसी \nभुखाएल-खेलहाक खेल चलैत छै।  \n      दुनू परानी, रिव या-/gठइ5पनी ए क दोसरपर  आँिख   अँटकौने जेना आगू-पाछू दुनू िद स दुनू दु नूक/gठ4अ देखैत। मुदा ग/gअइ4जाक  चढ़ल म न \nरिव या अपन मौन तौड़ैत बाजल- \n“बुझलॱ िक , से िक ने से, आइ िख चड़ी खाइक मन होइए। ित लासंकाि/gठृृ त  क भरोसे िक  रहब।” \nपित क बात सुिन  /gठइ5पनी ि क  छु  बाजल नै। मुदा /gठइ5पनीक/gठ4अ  अनसोह/gअइअत जक /gअइअ रीब -रीब लागल। रीबरीबाइत बाजिल -  \n“एना िक अए  अह/gअइअ ित  ला-सकर/gअइअइतक िखंध/gअइअश  करै  छी। सोझ मुह/gठ4अ  कहू जे िख  चड़ी खाएब।” \nपि/gठ7◌  क बात रिव याक कंठक िन /gठ74 चा  नै उतरल। गल-गलबैत बाजल- \n“एगो िख /gअश4 सा कहै  छी। ए गो रहै  अ/gठृृ ह रा एगो रहै िड ठरा। दुनू िम िल  काित कमे ए कटा ख/gठ54ा उपछलक। तइमे फँसल एकटा अ/gठृृ है। \nिड ठरा िक  केलक जे न/gअइ4गिर   िद ससँ अ/gठृृ हरा क/gठ4अ पकड़बैत जह/gअइअ उधड रेड़पर आ एल आि क   जोरसँ कहलकै। छोड़-छोड़ ने तँ धाए लेतौ \nस/gअइअप िछ  ऐ। ओ छोिड़  देलकै। से हम थोड़े छी। अहॴ कहू जे आब लोक दुरागमन करैए आिक  माल-जाल फिड़ छबै छै। हे मािन  \nलेलॱ जे वर-किन य/gअइअ क दुरा गमन भेल। मुदा बेटा -बेटीक की हएत। घरेक काजमे एना दू रंग िक अए भेल जाइ छै।” \n      रिव याक बात सुिन  /gठइ5पनी  पिघ  ल गेलीह। िव ि/gअश4 म  त होइत बजलीह-  \n“उसना चाउर ऐछे कनी नून दऽ कऽ टभका लेब। कचका िम रचाइ ची र कऽ द ऽ देबै। तइले अह/gअइअ िक  अए लल-वेकल छी।” \nजिह ना ठी केदारक/gठ4अ  िब  ल-भुगतानक ि◌ दन होइत जे रोहू लेब िक  मं◌ुगरी, तिह ना रिव याक/gठ4अ भेल। गरीब क गो निर   जिह ना दुनू कात िच कने \nहोइ छै तिह ना दुनू परानीक भेल। रिव या बाजल- \n“अरबा चाउर क /gठइठेमी  िछ  ऐ दूध-चीनी आिक  नून िछ ऐ। मुदा अपन सबहक तँ नूने िछ ऐ िक ने? जखन िख चिड़ ये भेल तखन चाउर, \nपािन , नून-िम रचाइ पड़बे कएल, एते जइमे पड़त से िख चड़ी केना नै भेल।” \nखाइक ओिरयान देिख  रिव याक मन घुमल, गंभीरता देखबैत िम ड़िम ड़ाइते बाजल- \n“बाध गेना बीस िद नसँ ऊपर भऽ गेल। बाधमे िक  भेल हएत िक  नै। तहूमे तेहेन ने िस /gठ◌ृ ली क उजैिह या आएल अिछ  जे सभटा \nधान चािभ  देने हेतै।” \nपित क बात सुिन  /gठइ5पनी अ गुअबैत बाजिल  - \n“पैछला बेर देखिल ऐ जे बीघा भिर  सोनाइ काका क सूय/gअइ1मुखी फूलक/gठ4अ सु/gठ7ठ गे खा गेलै। बेचारे कते आशा लगा खेती केने छेलिख न।” \nप/gठ7◌ीक/gठ4अ भँिस  आइत देिख  रिव या लोहछैत बाजल-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n“हमरा एते सॱसे गामक िह साब-बारी जोड़ैक काज नइए। हम माल-जालक ओगरवाही करै िछ ऐ आिक  िच ड़ैयो-चुनमुनीक। खेलकै तँ \nिग रहतक खेलकै। हमर बड़ खेलक तँ राखी।” सा/gठ5ठात् वैरागी बि न   रिव या ि◌ निव/gअइ1का र भऽ प/gठ7◌ीक/gठ4अ  कहलक।  \nि◌ निव/gअइ1कार  पित  क/gठ4अ देिख   /gठइ5पन ी सूय/gअइ1क धाही देिख  ते चिड़ अबैत बाजिल -  \n“हम चुि/gअअ4  क ओिर यान मे जाइ छी। अह/gअइअ झब दे बाध  चिल   जाउ। नै तँ िग रहत अबलट जोड़त। जँ पिह ने चिल  जाएब आ \nिग रहतक/gठ4अ देखब तँ अगुआइये कऽ कहबै जे तते ने िस /gठ◌ृ ली  आिब  गेल छै जे एको कनमा धान नै होइबला अिछ ।” \n      प/gठ7◌ीक ि◌ वचार रिव याक/gठ4अ  जँचल , मुदा भरल पेट जिह ना ओछाइन िद स तकैत तिह ना एक तँ घूरक अिग यासीक ताउ तइपर \nग/gअइ4जाक रंग , उठैक मन नै भेलइ। मुदा अिग योक तँ अपन गुण होइ छै, चाहे तँ उपयोग क/gठइ5 नै  तँ घर ज राऔत। मुदा से \nरिव याक/gठ4अ नै भेल। मन छड़पलै। फुसफुसाएल -  \n“कोनो गामक नइँर-गइँर नीक नै छै। कहू जे जखन एके नाओं सबहक छै माने गाम- तखन िक अए कोनो गामक बाधक रखवािर  \nबीघामे दस धूर छै  तँ कोन ो गाम क प/gअइअच  धूर। क ोनो ग ामक  चािर   धूर छै तँ कोनो गामक दू धूर। मन ठमकलै। अनेरे कोन \nच/gअ1ठरमे च कराइ छी। ई तँ रखवािर  क भेल। जेकरा ने माए छै आ ने बाप। मुदा माइयो-बापबला क/gठ4अ तँ देखते िछ  ऐ जे कोनो \nगामक ल/gठ7ठ गी  (खेत नपेबला ल/gठ7ठ गा ) साढ़े छह हाथक छै तँ कोनो गामक पौने सात हाथक। कोनो गामक साढ़े सात हाथक छै तँ \nकोनो गामक नअ हाथक। धूउ अनेरे अनकर रोग अपना िस र िस रजै छी। साबे बोझ ज क/gअइअ सिद  काल गँिड़ मुराहे होइत रहैए तखन \nतँ कहुना क ऽ स/gठ◌4 हा िर  खिर हान पहुँचू जे पसािर  कऽ सुखा लेब। बड़-बड़ लीला सभ छै। कते देखब। जखन एके गामक एके \nआिड़ क खेतक  मलगुजारी ब ढ़मो/gठ54र किह   रे /gठृृ ट मु/gठ7श त  अिछ  तँ बगले बलाक ओते अिछ  जे मलगुजारी भुगतानपर बटाइ खेत रहै \nछै।”  \nअिग ला बात मनमे अबैसँ पिह ने रिव या फुड़ फुड़ा कऽ उठल। शीतलहरीक चलैत अगते कुत/gठइ5 मोमे फूल क को ढ़ी आ िब   गेल, से \nरिव या देखने। प/gठ7◌ीक/gठ4अ कहलक - \n“बाड़ीसँ कुत/gठइ5मो आिन   लेब। बाध िद ससँ भेल अबै छी।” किह  रिव या बाधक र/gअश4 ता  धेलक। \n      करीब अ/gअश4 सी  बीघाक दिछ नविर या बाध। जेकर रखवािर  रिव या करैत। संयोग नीक  भेल जे तीन साल पूव/gअइ1 पैछला रखवार \nपंजाब गेल जे रिव याक/gठ4अ बाध क भार  देने गेल। पचास बीघासँ ऊपर ज मीन ि न  /gठ74 च/gअइअ आ  प/gठ74 ची स-तीस बीघा ऊपरक बाध रहए। तइमे \nबीघा प/gअइअचेक  उ/gअश4 स र, जइमे भिर -भिर  ज/gअइअघक कुश  उपजैत। परदेिश  या सबहक िक रदानीसँ पान-सात बीघा छाह/gठ4अ भऽ गेल। तइपर \nरौदी भेने उपरािड़  खेत अबादे नै भेल। खोपड़ी लग पहुँिच ते रिव याक मनमे उठल- अनेरे एहेन ठंढ़ामे पएरमे बेमाए िक अए फटाएब। \nतइसँ नीक जे खोपड़ी अपन िछ हे। आिग  सुनगा घूरे तापब। उपरािड़  चौरक बीच परतीपर रिव याक रखवािर क खोपड़ी। \n      घूर पजािर  रिव या बैस गेल हाथ-पएरक कन-कनी किम ते रिव याक मनमे उठल। अनका जे होउ, मुदा भगवान प/gठ5ठ क क ाज \nकेलिन । उपरािड़  नै उपजल तँ नै उपजल, िन चला तँ उपजल अिछ । नै साल भिर  तँ छबो मासक बुतात तँ हेबे करत। मुदा \nगामेमे देखै छी जे अही चौरी-टामे नहर नै भेनॱ नहरक पािन  एलै। बाकी गाम तँ रौिद याहे भऽ गेल अिछ ।  \n      िस ताएल निढ़ या जक/gअइअ सूय/gअइ1 तँ उगल मुदा िस  रिस राइत। नव िव हान देिख  िग रह/gअश4 त क बीच चलमली आएल। धान (पािन क \nधान)मे कनी ठंढ़े ने लागत मुदा सूय/gअ7इक तँ धाही छइहे। हो -न-हो कहॴ पूस-माघ अगुआएल अिछ  आ जॱ कहॴ पैछला डेग नपलक \nतँ फेर ओिह ना भऽ जाएत। एक तँ रौिद याह समैक अ/gअृठ , तेकरो जँ जािन  कऽ िछ जानैत करब तखन तँ आरो केतौ भऽ कऽ नै \nरहब।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n      िक सानक चलमली देिख  /gठइ5पनी ह/gअइअइ - ह/gअइअइ कऽ भानस केलक। आ ठ बजैत-बजैत हँसुआ नेने सभ िन किल  गेल। जन-िग रहतसँ \nबाध भिर  गेल। अपने /gठइ5पनी  िद  लरामक संग खा पित -ले बाधे खाएक लऽ िव दा भेल। सात बख/gअइ1क बेटा िद  लराम अंगनासँ िन किल ते \n/gठइ5पनी बेटा -िद लरामक/gठ4अ कहलक - \n“बौआ, आइ उलबा चाउर खाएब।” \nआगू-आगू िद लराम आ पाछू-पाछू /gठइ5पनी बाध िद  स िव दा भेल। िक छु दू र गेलापर /gठइ5पनीक मनमे उठल। भगवान  कूह फे ड़लिन  । नै \nतँ कोनो दशा बाकी नै रिह तए। जिह ना अ/gअृठक गित   होइत तिह ना जरनाक। ओहो तँ माघ ले रखने छलॱ जे पार लागल। नै तँ \nकठुआ कऽ  मरैमे  कोनो  भ/gअइ4गठ छलए।  \n      ग/gअइ4जा पीबैत रिव  या आगू-आगू बेटा आ पाछू-पाछू प/gठ7◌ीक/gठ4अ अबैत देिख  , बुदबुदाएल- \n“जे जीबए से खेलए फागु। हमरा सबहक िज निग ये िक  अिछ  जे अिग ला आशापर जीब। जिह या हेतै ित ला-सकर/gअइअइत तिह  या होउ। \nअपन तँ आइये छी।”  \nमुदा लगले मन ठमिक  गेलै। आन पाविन  खीरक होइ छै आ ित लासं/gअृ◌ाि/gठृृ त   िक अए िख चड़ीक होइ छै। तहूमे उजरा अरबा चाउरक \nसंग किर या ित ल-गुड़-पािन क संग परसाद िक अए बनै छै...? \nआँिख  मूिन  रिव या िव चािर ते छल िक  /gठइ5पनी लगमे आिब   बाजल- \n“जिह ना गामपर रहै छी तिह ना बाधोमे भकुआएले रहै छी।” \nरिव याक बनल मन बाजल- \n“गामपर तँ अह/gअइअ  देिख   भकुआ जाइ छी मुदा बाधमे तँ अपने देखै छी िक ने।” \n      तिह  बीच बीघा दुइये हिट  धानक खेतमे कटिन हा र सबहक बीच  ह/gठ◌ृ ला   भेल। ह/gठ◌ृलाक कारण रहै ए क भाग िस  /gठ◌ृ ली  धान चािभ  \nदेने रहै। धान नै देिख  जन-सबहक बीच पािह  धड़ैक ह/gठ◌ृ ला रहए। ह/gठ◌ृ ला  देिख  /gठइ5पन ी पित  क/gठ4अ कहलक - \n“कनी जा कऽ देिख यौ, जे िक अए झगड़ा होइ छै।” \nग/gअइ4जाक अस कताएल मन रिव  याक, बाजल- \n“हम बाधक रखवार िछ ऐ िक  गामक पंच छी। अपन िग रहत फिड़ याबह...।” \nरिव याक बात /gठइ5पनी क/gठ4अ जँचल। आगूमे  थारी बढ़बैत बाजल - \n“बेटाक/gठ4अ आइ उलबा चाउर खुआइयो देबै आ मोटिर  यो बाि /gठृृह   देबइ।” \nउलबा चाउर सुिन  रिव या िव ि/gअश4 म  त भऽ गेल। मन पड़लै अपन माए। माए मन पिड़ ते मनमे उठलै ओ िद न, जइ िद न िद आरी पाविन  \nरहै। धान अधप/gअ1ठू भऽ  गेल रहै, मुदा सु/gठ◌अभर नै पाकल रहै। लछमी पूजा िद  न रहने  ओहए अधप/gअ1ठू धान कािट  , पएरसँ मीिड़  \nखापिड़ मे भूिज  चाउर कूिट  खेने रही। हाथ-मुँह धोय रिव या िद लराम क/gठ4अ कहलक -  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \n“बौआ, अहूँ कनी खा िल अ।” \nभरल पेट िद लराम नकारैत बाजल- \n“नै िख चड़ी नै खाएब, उलबा चाउर खाएब।” \nउलबा चाउर सुिन  रिव याक मनमे खीझ उठल। बाजल- \n“उलबा चाउर लगले कतए सँ औतै। बड़ अगुताएल छ/gठ4अ। के तोरा  मन पािड़   देलकौ।” \nिन /gअशअ क पट िद लराम बाजल- \n“माए कहलक।” \nमाइक नाओं सुिन  रिव या ठमिक  गेल। जिह ना मंिद र जाइसँ पिह ने ने भगवान आिब  रािश  लगा लऽ जाइ छिथ न, तिह ना ने गाछोक \nपीपही रोिप ते-काल पाकल आम आगूमे आिब  जाइ छै।  \n      फेर दोसर खेतमे ह/gठ◌ृ ला  उठल। पािन क तरमे आिड़  डूमल। खाली आिड़ क खरही िट क-िट क करैत। मुदा सभ ठामक \nओगरवािह  िक  ब/gठृृ दूके हाथे होइ छै। खरहोिर क कड़ची केना ओगरवािह  करैत अिछ । झगड़ाक कारण रहै एकटा खेतक धान \nचतिड़ -लतिड़  दा◌ेसरा खेतमे चिल  गेल। पिह ने तँ रिव याक/gठ4अ  सोझ -साझ बात बूिझ  पड़लै, मुदा लगले मन ठमिक  गेलै। पािन क संग \nमािट क /gठइठ/gअ11 उिठ   गेलै। ई केहेन होइ छै जे लोक कलम-गाछी लगबै-काल आिड़ क कातमे झमटगरहा गाछ लगा दइ छै जे नमिड़  \nकऽ दोसरा खेतक उपजा खा जाइ छै। बुढ़-बुढ़ानुसक सेहो कहब छि /gठृृ ह   जे घर लग बँसबािर  नै लगाबी, एक तँ ल/gठ54ी -गाछक \nसीमापर बसल अिछ  दा◌ेसर तेहेन िस र ाह होइ छै जे  जते दूर ओकर  छ/gअइअह  जा इ छै तते दूर ओकर सीरो जाइ छै। जँ जेबे टा \nकिर तै तखन तँ नै कोनो मुदा तरे-तर तेहेन ख/gठ74 च रपनी करै छै जे जते दूर जाइ छै दोसराक बास नै हुअए िद अए चाहै छै। \nिख चड़ीसँ मन भिर ते रिव या प/gठ7◌ीक/gठ4अ कहलक - \n“हमरा अङौस-मङौस करैके मन होइए, अह/gअइअ बाध घुमने आउ। ”  \nपित क समप/gअइ1ण  देिख  /gठइ5पनी बाजिल  - \n“थाल-पािन मे बौआक/gठ4अ  केना  लऽ जेबै। एतै छोिड़   दइ िछ ऐ।” \nखेते-खेत /gठइ5पनी टहिल   घूिम  कऽ आिब पित क/gठ4अ कहलक - \n“बलौिक या धान छोिड़  सभ ऊपरा-ऊपरी छै।” बजैत-बजैत मनमे उठलै, घरमे कोठी-भरली तँ निह य/gठ4अ अिछ   एते धान राखब कतए। \nसोगसँ सोगाइत स ँठलक- \n“आब िक  धान-चाउरक चोर रहल जे िक यो चोरा लेत। आब तँ िह /gअश4 सा -बखराक चोिर  देखाइयो आ िछ पाइयो कऽ होइ छै।” \nरिव या पुआरक ओछाइन सिर अबैत िन िन या देवी क /gअश4 तुित  किर ते छल िक  प/gठ7◌ीक बुदबुदाएल बात सुिन   गेल। मन  मु/gठइ4ि छ   क ऽ तु/gठइ4ि छ   \nगेलै-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \n“बड़ लाल बु/gठ7इ झ कर बनै छिथ , अ/gठ74 छा  एकटा कहू जे जइ गाममे सभटा चा◌ेरे रहत ओइ गाममे चोर के भेल?” \nपित क िब गड़ैक कारण बूिझ  /gठइ5पनी  नहाएल आ  िब  नु नहा एल अव/gअश4 थामे पड़ल जक/gअइअ बा जिल  - \n“पड़ू-पड़ू। लाउ घु/gअठ7ी दािब   दइ छी।” \nिप याससँ पिह ने पािन, भूखसँ पिह ने अ/gअृठ आ गू एलासँ /gठ5ठुधाक  धार रोकाइ छै। दू-अढ़ाइ बिज ते धान कटिन हार सबहक \nशि/gठ7शत   िस हरए  लगल। एक तँ मिड़ आएल रौद तइपर ज/gअठ7र पािन क संग पछबा क लहकी। ए /gअ1ठे-दुइये धानक बोझ लऽ लऽ खेतसँ \nिन कलए लगल। बोझ देिख  /gठइ5पनी  बाजिल  - \n“हम राखी कटने अबै छी।”  \nपेम/gअ7शट , बेतन, मिह ना, पगार, तलब, तनखा आिक  दरमाहा उठैकाल जिह ना नोकिर याक मनमे तरंग उठै छै तिह ना /gठइ5पनी क मन मे उठए  \nलगल। तते खेत कटाएल जे एते राखी काटब पार लागत। तहूमे बेरो खसल आ जाड़ो बेिस येबे करत। लगले मन मािन  गेलै जे \nकोनो िक  जमा-िज िग र अिछ  जे एते पुरेबे क रत। जेतबे स/gठ◌4 ह रत तेतबे काटब। बाकी आन िद न काटब। एते िद न िक यो चोरेबे ने \nकेलकै आ एक-दू िद नमे िक  उनटन भऽ जाएत। सोिच ते-िव चािर ते पिह ल खेत /gठइ5पनी पहुँिच   गेल। आँिख  उठा िह या कऽ देखलक \n(पािन क दुआरे) जे कोन कोणमे राखी अिछ । दुइये धूर हएत तइसँ की, हएत तँ कोनो कोणेपर। मुदा नमहर खेत रहने अधोसँ \nकम खेतक धान कटाएल, तखन राखी केना बनत? दोसर-तेसर-चािर मो खेत तिह ना। प/gअइअचम -टामे राखी बेराएल। काम-धान देिख  \n/gठइ5पनीक म नमे सबुरक  सबुरदाना िछ  िड़ या गेल। प/gअइअजो भि र   धान क आँटी बा ि/gठृृ ह   माथपर उठौने धानक गदाएल पािन  देहपर टघरैत \nखोपड़ी लग /gठइ5पनी पहुँचल। अ◌ारामसँ पित  -पु/gठ55 देिख   िव भोरसँ िव सरभोर भऽ गेल। मोने ने रहलै जे माथपर धानक भारी आँटी \nअिछ । धानक आँटी देिख  रिव या मु/gअश4 की  दैत बाजल- \n“एहेन जे अह/gअइअ  छी  जे बेटा -िद लरामक/gठ4अ बाधे अबै काल उलबा चाउर गिछ   लेिल ऐ आ अखैनसँ जे छाल-छोड़ाओत से केहेन लगत।” \nिव हुँिस  कऽ /gठइ5पन ी बाजिल  - \n“जइ बेटाक/gठ4अ गछिल ऐ तेकरा पूराकऽ छोड़बै। ऐठामसँ जाएब, एक पाट हएत मिल  लेब। चुि/gअअ4   पजािर  गर मा लेब। स/gअइअझे परतै तँ \nिक  हेतै, कोनो िक  अन का आंग ना जा एब जे भरली स/gअइअझ नै  कुटए  देत। अपन ढे की अि छ   जखैन पलखित  भेटत तखैन कुटब। \nतँए िक  बेटाक/gठ4अ....” \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  प र  प ठ ा उ ।   \nराम भरोस कापिड /g41शमर , सद/gअश4यः नेपाल /gठइठ/gठ5अा /gठइठित/g417ान ,काठमा/gठृअडू \nयाथg2ूूा थg2च2संग -  रायपुरक िमिथला महोथg2ष4सबः उथg2ष4साहक बािढ आ मनीष झा  \n \nहम दू मास पूव/gअइ1 इ/gठृृटरनेटपर रायपुर (छितसगढ़, भारत)क मैिथली /gठइठवािहका  (मािसक पि/gठ55का )क आयोजनमे होबयबला अिखल \nभारतीय िमिथला महो/gठृ4सवक सूचना पढने  रही । िह/gठृृदीमे । िकछु अनसोह/gअइअत लागल रहय । िक छु गोटे अपन  /gठइठिति/gअृ◌यामे ई बात \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nिलखबो कएने रहिथ । जे से हम ए करा िबसिर गेल रही  । मुदा ए क िद न जखन द रभंगासँ ग/gठ◌शप करैत काल भाई  च/gठृृ/g4शइेश क \nहडबडी शैलीमे ई सूचना भेटल जे हमर ा रायपुर ज एबाक अिछ आ ओ/gठ54य ओसभ हमरा  स/gठ◌4मािनत करता तऽ िज/gठ5अा शा बढल । \nिच/gअठ7ीक खोजिबन कएल । िच/gअठ7ी राजिवराज चल गेल  बताओल गेल । जे स/gठृ4य निह छल । तखन हम िज/gठ5अाशा  कएल तऽ  \nओ/gठ◌4हरसँ एकटा हडबडा एल सन अध  िख/gठ74चिड भाषा मैिथली आ िह/gठृृदी मे ए कटा /gअश4व र सुिन पडल –‘हम पठा देने छी, निह भेटल \nअिछ तऽ तुर/gठृृत पठा रहलल छी । ’ कहबाक ज/gठइ4 रित निह ई /gठ5ृ र महो/gठृ4सवक  संयोजक मनीष कुमा र झाक  रहिन , मैिथली \n/gठइठवािहकाक स/gठ◌4पादक । /gअश4वरसं ि कछु  बेशी /gअश1य/gअश4त , धडफडाएल आ उ /gठृ4साही  लोक लागल छलाह । एिहसं बेसी हमरा िकछु जानल \nबुझल निह छल ।  \n \nहम जाएब तएँ पटनामे जमायक/gठ4अ किह दू ग ोट थड/gअइ1 एसीक िट कट बनबा लेने रही  । अ/gठृृततः प/gठ55  हमरा मेलमे आएल आ हम सभ \nऔपचािरकता पूरा कऽ रायपुर गेलहुँ । रायपुरमे होइत काय/gअइ1/gअृ◌ म  हमर िज/gठ5अाशा के/gठृृ/g4शइमे तऽ  रहबे करे , एिह /gठइठवासमे जािह उ/gठृ4साहसँ \nएतेक भ/gअश1य आ पैघ  काय/gअइ1/gअृ◌म करबा क साहस कए िनहार ई म िनष जी के छ िथ , ई हमर सभसँ बेसी िज/gठ5अाशाक िवषय  रहय ।  \nचौबीस घ/gठृअटाक रेल या/gठ55ामे भागलपुरक डा . के /gअशअक र ठा कुर ज ीक सािन/gठृ7यमे ि कछु बात बुझबो  कएने रही जकरा आओर फिरछौलिन \nभाई योगान/gठृृद झा जी । ई लोक िन र ायपुर घुिर आ एल रहिथ वा  मिनषसँ स/gठ◌4पक/gअइ1मे रहिथ । ओना  तऽ डा . बु च/gठइ4 बाबु सेहो \nमनीषक मनुस/gठृ4व क द श/gअइ1न कऽ चुकल  रहिथ आ ओहो हम र आग मनक  समाद िन र/gठृृतर मनीष  जी लग /gठइठवािहत करैत छलाह ।   \nजे से फागनु ११ गते (फरवरी २२ तािरख कऽ) ८ बजे रा ित कऽ  जखन रायपुर रेलवे /gअश4टेशनपर  उतरलहुँ आ आन सहया/gठ55ी िम/gठ55 \nसभक /gठइठित/gठ5ठा  करैत छलहुँ तऽ डा. के /gअशअक र ठा कुर ज ी हमरा  िदश संकेत करैत एकटा पु/g41इ देहयि/g41इक  छोटेक /gअइअट –छ/gअइअटक /gअश1यि/gठ7शतक/gठ4अ \nदेखौलकिन–इएह छिथ कापिड जी ! हम पलटलहुँ, आँिख िमलल , ओ /gअश1यि/gठ7शत हाथमे राखल बडका बुकी ( गुलद/gअश4ता ) हमरा दैत \nलगभग पैरपर झुकैत /gठइठमाण कएलक । डा . ठा कुर क/gठ4अ हुनक  पिरचय देबासँ पिहने हम बुिझ गेलहुँ , ई हो न हो, मनीषेजी हएताह ।  \nबातो सएह रहैक । म नीष जी अपन  दुलकी चा िलमे अिगला िड/gठ◌ठबा िदस ब ढलाह आ ए कटा छोटि छन  गुलद/gअश4ता एकटा मिहलाक/gठ4अ \nधरबैत हमरा सभ लग आिन पिरचय करौलिन । ओ जमशेदपुरसँ आएल रहिथ । तखन हमरा सभक/gठ4अ /gअश4टेसनसँ बाहर लऽ  गेलाह \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nआ सभक/gठ4अ गाडीसँ होटल पहुँचाओल गेल । हमर ाले छितसगढ /gठइठशासन क /gठृृयू सिक/gअइ1ट ह/gअइअउसमे आवासक /gअश1यव/gअश4था कएल गेल रहय । \nबीस पिचस िमनट पैदल आ १० िमनेट गाडीसँ जएबाक  ठाममे  । ई हमरा लेल दोसर स/gठ◌4मान  छल । ए क मन  भेल  संगीसभक \nसंग होटलमे बैसी, मुदा मनीष जीक  आ/gअ◌1ह जे  रा/gठ7इय  सरकारसँ हमरा लेल छुिटआयोल गेल आवासमे जाएब ज/gठइ4र ी । हमर  \nखानपीनक /gअश1यव/gअश4था सभ ओतिह छल । मुदा हमर ई शत/gअइ1 रहए  , हम िदन भिर खानपीनक संग संगीसभक संग होटेलेमे िबताएब । \nसुिवधा इहो जे ओतिह खानपीन आ काय/gअइ1/gअृ◌म /gअश4थल सेहो ।   \nहम सिक/gअइ1ट हाउसमे गेला पर देखलहुँ –प/gअइअच िसतारा  होटलक सभ सुिवधा ओतय रहैक । मनीष जीक इ/gठृृतजाम पर हम  फेर  मु/gठ7ठध \nभेलहुँ । चािर िदन च ािर राित हम ओ/gठ54य िबतौलहुँ ।  एकोरित आन  ठाम क आभास न िह भेल । काय/gअइ1/gअृ◌मसँ आयोजन धि र मन ीष \nजी मा/gठ55 मन ीष जी । ए कटा  बात खटकल–( ई एसगिरए िकए कऽ रहल छिथ । फेर भेल अपने िदल से जानीए पराए िदलका \nहाल , काज क रैत काल ए िहना क ाज क र पडैत छै क । मुदा  से सभ /gठ5ठे/gठ55मे एिह  तरहे दृि/g41इ दौडबैत  िहनक साम/gठृ5/gअइठयपर हम रो म न \nहािर मािन  लैत अिछ । सभक /gठ71याल , सभक िच/gठृृता । वाह म नीष जी  ।  \nहमरा लेल तेसर स/gठ◌4मानक/gठ4अ अवसर तखन आएल जखन १२ गते क ऽ अथ/gअइ5त २३ तािरख कऽ िभ/gठृृसर  ११◌ः३० बजे उदघाटन स/gठ55 \n/gठइठार/gठ◌4भ भेल । रायपुर /gठ5ठे/gठ55क संगिह म/gठृ7य /gठइठदेश , िवहार, झारख/gठृअडसँ एक सँ एक िव/gअठ5ान , भाषा सेवी, मैिथल सभक वृहत \nउपि/gअश4थितमे जखन काय/gअइ1/gअृ◌म  शु/gठइ4 भेल तऽ मंच संचालक  डा . अ शोक अिबचल हमरा अ/gठृ7य/gठ5ठता करबाक  लेल बजौलिन । मंचपर  \nिवहार सरका रक पूव/gअइ1 संयु/gठ7शत सिचव डा . िव/gअठ4ा न/gठृृद झा , िवहार सरका रक  बाल संर/gठ5ठण  आयोगक अ/gठृ7य/gठ5ठ /gठ57ीमती ि नशा झा , मैिथली \nिह/gठृृदी सु/gठइठिस/gअठश गीतकार डा . बुि/gअठशनाथ  िम/gठ57 , टाटा मोटरक पूव/gअइ1 विर/g417  सहायक मैनेजर  , सेवािनवृत /gठइठो . च/gठृृ/g4शइशेखर खान , \nअ/gठृृतर/gअइ5ि/g41इूय मैिथली पिरषद , उ/gठ54र /gठइठदेशक  /gठइठाि/gठृृतय अ/gठृ7य/gठ5ठ पं. जगिदश च/gठृृ/g4शइ  शम/gअइ5 , िम/gठ57 इ/gअश4पात /gठइठािलक अ/gठृ7य/gठ5ठ राजे/gठ5ृर \nिम/gठ57 ,छ/gठ54ीसगढ पज/gअइ1टन मं डलके अ/gठृ7य/gठ5ठ कृ/gअशअण कु मार राय ,िव/gठ71यात िश/gठ5ठा शा/gअश4/gठ55ी व इितहासिवद् डा . कृ /gअशअण कुमार  झा,ईि/gठृृदरा ग/gअइ4धी  \nरा/g41इीय कला के /gठृृ/g4शइ नई िद/gठ◌ृलीके  साउथ –ई/gअश4ट एिशया हेड डा . व/gठ74चन  कुमार,ब/gठ71शी सृजन पीठ  छ/gठ54ीसगढ के अ/gठृ7य/gठ5ठ डा . रमे /gठृृ/g4शइनाथ \nिम/gठ57 सन सन िद/gठ7ठगज  /gअश1यि/gठ7श त/gठृ4व िवराजमान छलाह । हम तखन आ ओर अ चि/gठ◌4भत भऽ गेलहुँ जखन ओिह  मह/gठ54ा समारोह क  उदघाटन \nकरबाक  लेल हमरा आ/gअ◌1ह कएल गेल । ई सभ काय/gअइ1/gअृ◌म  पूव/gअइ1 िनध/gअइ5ि रत छल , ई बात एकटा /gअश4थानीय दैिनकमे  छपल िव/gठ5अापन \nदेखलाक बाद /gठ5अात भेल छल ।   \nमनीष लोकक/gठ4अ  बजबऽ मा/gठ55  निह जनैत छिथ । ओ कर स/gठ◌4मान  करय सेहो जनैत छिथ ई बात सभक/gठ4अ बुझयमे आिब गेल छलै । \nदरभंगाक डा. बैजु चौधरी सेहो एहने सन आयोजन करैत छिथ मुदा गुणव/gठ54ामे एकर  चाि रयो अना न िह भऽ पबैत अि छ । एसक रे \nओहो , एसकरे इहो । दूनुमे बहुत अ/gठृृतर छै क । रा जनीितसँ बेसी िव/gअठ5तजनक/gठ4अ स/gठ◌4मान रायपुरमे होइत देखल गेल य/gअठ4िप मनीष  जी \nसेहो राजनीितक लोक  छिथ । छितसगढक मु/gठ71यम/gठृृ/gठ55ी ड ा . रमण िसंह लग पहुँच छिन । इहो काय/gअइ1/gअृ◌म छि/gठ54सगढ शासनक  सं/gअश4कृत \nम/gठृृ/gठ55ालयक सहकाय/gअइ1मे भऽ रहल छ िन । सभ  िकछु /gअश1यवि/gअश4थ त –आवास भोजन, आ क ाय/gअइ1/gअृ◌म /gअश4थल । हँ कने क /gठ55ुिट क एलिन \nकाय/gअइ1/gअृ◌मक /gठइ4परेखा  िनध/gअइ5िरत क रैत काल समयक ठे कान  निह रखलिन । स/gठ◌4मान  क रबाक /gअृ◌म िन र/gठृृतर जा री रह ने िनध/gअइ5िरत \nकाय/gअइ1/gअृ◌म बािधत होइत रहल । आ पिहल िदन क काय/gअइ1/gअृ◌म  तऽ जेना  तेना िठ के रहल  । दोसर िदनक काय/gअइ1/gअृ◌म मे बेसी क िठनाई भऽ  \nगेलै । बारह घ/gठृअटाक बैसार । िवचा र गो/g417ी  आ  काय/gअइ1प/gठ55क बीच स/gठ◌4मा नक काय/gअइ1/gअृ◌म । ड ा . बुि/gअठशनाथ िम /gठ57 िखिसआ गेलाह –एहना \nि/gअश4थितमे हम निह आएब । मनीष जी चुपचाप सहैत रहला , िनिम/gअइ1मेष भाव/gअ7श ।   \nउदघाटनक बाद स/gठ◌4मानक  अवसर आ एल । आयोजनक द ोसर /gअश4त/gठ◌4भ अशो क चौधर ीक हाथ/gअ7श िम िथला िवभूित स/gठ◌4मानसँ हमरा \nस/gठ◌4मािनत कएल गेल । िन र/gठृृतर फो नपर बनल मन ीष जी ए को /gठ5ठण  म/gठ7ृ चपर निह  बिस पौलाह । ए/gठ◌4हर सँ ओ/gठ◌4हर द ौडैत । सभक/gठ4अ \nिच/gठ54 भरैत ।   \nआ से आबहु कालमे  कक रो दुखी निह क एलिख/gठृृह । आन काय/gअइ1/gअृ◌मसभ जक/gअइअ  अितिथक/gठ4अ िवदाई काल  हर हर खट खट निह भेल \n। सभ /gठइठस/gअृठ भऽ घुरलाह – मनीष जीक सि/gअृ◌यता , /gअश1यव/gअश4 था आ उदार  हृदयक /gठइठशंसा करैत ।   \nहुनक आ/gअ◌1ह जे  का ठमा/gठृअडूमे हम हुन का अएबाक  संयोग जुड़िबयिन , हमरा पर भार अिछ , देखी किहया ई अवसर अबैत अिछ । \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय g g a j e n d r a @ v i d e h a . c o m  प र  प ठ ा उ ।    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nरमेश र/gअ17न  \n \nमैिथली बालनाटक सीमा िव/gअश4तार क रैत — ‘चौआिर’ \n \n/gठइठा/gठृ7यापक परमे/gठ5ृर कापिड़ क च ौआिर  नाटक स/gअ15/gअइठह उ /gठृ4कृ/g41इ पा/gठृअडुिलपीक /gठइ4पमे िव/gअठ4ापित पुर/gअश4कार कोषसँ पुर/gअश4कृत भऽ  चुकल अ िछ \n। िव/gअठ4ापित पु/gठइ4/gअश4कार  कोष वष/gअइ1 ०६८ क /gठइठित/gअश4पध/gअइ5मे आएल िविभ/gअृठ िवधाक पा/gठृअडुिलपीमेसँ चौआि रक/gठ4अ पु र/gअश4कृत क रबाक  िनण/gअइ1य कएने \nछल । पुर/gअश4कृत ना/gअृ4य स/gअ15/gअइठह /gठइठकािशत भ ऽ रहल अि छ । ई /gठइठस/gअृठताक िवषय  अिछ । \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nमैिथलीक यश/gअश4वी /gठइठा/gठृ7यापक तथा ि/gठ55भुवन िव/gठ5ृिवधालय मैिथली िवभागा/gठृ7य/gठ5ठ परमे/gठ5ृर  कापिड़क रचनामे  बाल आकष/gअइ1ण रहलि/gठृृह/gअ7श । ओ \nबालमन आ बालपनसँ रचना क जिटलतम /gठइठि/gअृ◌यासँ या/gठ55ा करैत छिथ । त/gअ7श /gअश4वाभािवक आ  यथाथ/gअइ1 घटना/gअृ◌म सिहतक रचना  क रबाक \nहुनका लग द/gठ5ठता छि/gठृृह ।  \n \nव/gअश4तुतः नेपालक मैिथली सािह/gठृ4यक अव/gअश4था देखल जाए तँ बाल सािह/gठृ4यक अव/gअश4था स/gठृृतोषजनक  नइ मानल जा सकैए । ताहूमे \nबाल नाटक लेखन तँ निहए ज क/gअइअ भेलैए । एहनमे िन र/gठृृतर बाल  नाटक लेखन क ऽ कऽ ओ मैिथली सािह/gठृ4यक दुव/gअइ1ल प/gठ5ठक/gठ4अ  सवल \nबनएबाक /gठइठय/gठ7◌ कऽ रहल छिथ ।  ताहू दृि/g41इए ई कृित मह /gठृ4वपूण/gअइ1 अिछ  ।  \n \nबहुतरास िव/gअठ5ान कहलि/gठृृह/gअ7श आ हमहूँ कहैत छी  जे को नो नाट कक पूण/gअइ1ता र/gअ15म/gठ7ृ चपर गेलाक  बादे होइत छै । अथ/gअइ5त नाटकक \nकसौटी छै म /gठ7ृच । एिह नाटक क मादे  हमरा लग  जे सूचना अिछ  तािह आधारपर ई नाटक र /gअ15म/gठ7ृ चपर अखिनधि र नइ च ढ़ल अिछ \n। अथ/gअइ5त /gठइठद/gअइ1शन प/gठ5ठक/gठ4अ पिर/gठ5ठण होएब ब/gअइअ की छै । मुदा  ई सव/gअइ1मा/gठृृय स/gठृ4य छै जे कोनो  नाटक क िसज/gअइ1नक  बहुआयािमक /gठइ4पके \nआर/gठ◌4भ लेखन काय/gअइ1सँ होइत छै त/gअ7श अिह नाट कक तािह /gठइ4पमे िववेचना  होएबाक  चाही ।  \n \nजखन बाल नाटकक  हमसभ बात करै छी तँ /gअश4वाभािबक  /gठइ4प/gअ7श ई /gठइठ/gअ11 जनमैत छै जे सामा/gठृृय  रं/gअ15म /gठ7ृच आ  ब/gठ74चाक  हेतु रं/gअ15म/gठ7ृ चमे की \nअ/gठृृतर छै ? एकर  सौ/gठृृदय/gअइ1क /gअश4तरपर  िववेचना करबाक  /gठइठय/gठ7◌ होइत रहल अिछ । मुदा सौ/gठृृदय/gअइ5/gठृ4मक  /gअश4तरपर रं /gअ15म/gठ7ृच क/gठ4अ पृथक–\nपृथक आयुवग/gअइ1क लेल पृथक –पृथक रं/gअ15 /gअश1या/gठ71या नइ कएल जा स कैए । कलाक दृि/g41इ ए ई  िवभाजन असंभव छै । ब/gठ74चाक  हेतु \nतैयार हुअऽवला /gठइठद/gअइ1शनमे ओह ने शोध , क/gठ◌ृपना  आ  सौ/gठृृदय/gअइ1क  आव/gअशठयकता होइत छै । कोनो /gठइठक ारक  िसमीतता वा वा/gठृ7या/gठृ4मकता बाल \nरं/gअ15म/gठ7ृच क/gठ4अ कमजोर बनौतै । एहनसन अव/gअश4थामे रं/gअ15/gठइठे/gठ5ठक क/gठ4अ भूिम का मह/gठृ4वपूण/gअइ1 भ ऽ जाइत छै ।  बाल दश/gअइ1क  िबनु आ/gअ◌1ह  आ वय/gअश4क \nदश/gअइ1क पय/gअइ5/gठ◌शत पूव/gअइ5/gअ◌1हसँग नाट क देखबाक लेल अबैत अि छ  । कापिड़जीक ई नाटक ब/gठ74चा/gअठ5ा रा मा/gठ55  /gठइठद/gअइ1शन होम ए जोग  नाटक अिछ \n? अथवा ब/gठ74चा/gअठ5ारा  अिभिनत ब/gठ74चा दश/gअइ1 क हेतु ? अथवा सभ उमेर समूहक लेल ओतबे उपयोगी अिछ ? िन/gठ5इये एिह  आधारपर \nिववेचन अ/gठृ4य/gठृृत दु/gठइ4ह छै , मुदा समा/gठृृयतः ई कहल जा सकैए  जे ब/gठ74चाक  हेतु नाटक रचना  कएि नहारक  आ/gठृ4 मा ब/gठ74चासन होएब  \nअिनवाय/gअइ1 अिछ । ओ लेखक ब/gठ74चासँ /gठइठेम  करैत होइक आ बाल /gठइठिति/gअृ◌याक/gठ4अ आदर ।  \n \nकोनो लेखक क/gठ4अ अपन जीव न अनुभव आ अनुभूित लेखनकम/gअइ1 क/gठ4अ िद शा /gठइठदान करैत छै । जािह  पिरवेशमे पलैत–बढैत अिछ तकर \nसौ/gठृृदय/gअइ1 आ कु/gठइ4पताक/gठ4अ सु/gठ5ठम  िवशलेषण रच नाक/gठ4अ सहो  अथ/gअइ1वान बनबैत छै । प रमे/gठ5ृर  कापिड़  िमिथलाक सु/gठ74चा /gअ◌1/gठ◌4य जीवन क \nअनुभूित/gठ5अ छिथ ।  हुनक अ नुभूित िमिथलाक गाम क सीमा क/gठ4अ अित/gअृ◌ मण नइ करैत छै  । ओिह चौह /gअ1◌ीक  अ/gठृृतर  िविश/g41इताक सँग  ओ \nरचै–बसै छिथ ।  \n \nअिह नाटक सङ /gअ◌1हमे ‘ले बलैया िहलोिर कऽ’ ब/gठ74चा सभ घॲघ/gअइअउज आ झ गडादनसँ नाटक  आर/gठ◌4भ  होइत अिछ । पढ़ाइ /gअ◌1ाि मण \nिमिथलाक कोनो  ने कोनो /gठइ4पमे सभ वग/gअइ1क  हेतु अिनवाय/gअइ1 भेल जा  रहल छै । मुदा िवधालयीय सं/gअश4कार आ ओर पाि रवािर क सं/gअश4कार क \nिबचमे एकटा पैघ िवषमता छै । जीवनक यथाथ/gअइ1 पिरवश क/gठ4अ अ/gअश4वीक ार कऽ कऽ  कोन ो तरहक औपचाि रक ि श/gठ5ठा पूण/gअइ1ता िदस नइ  जा \nसकैए । जीवन सु/gठृृद र होइ छै, ओ कखन ो अपरोज क आ  अभ/g4शइ लािग सकै  छै मुद ा ओ कर अ /gठृृतर  सु/gठृृदरता ओतबे िनम/gअइ1ल आ पिव/gठ55 \nहोइ छै । अपना पिरवे शगत यथाथ/gअइ1क/gठ4अ अ/gअश4वीका र क ऽ कऽ  कोनो  िवकास/gअृ◌म  आगू नइ बढलैए । एहने  कथाव/gअश4तुपर ना/gअृ4य िसज/gअइ1न \nकएल गेल अिछ । हमरा बुझने ना/gअृ4यकार कने  बेिसए वाल िवधाथ/gअइृक हेतु शैि/gठ5ठक  साम/gअ◌1ीक  /gठइठयोग कऽ  देने छिथन  । भाषाक \n/gअश4तरपर सेहो अ/gठृ4य/gठृृत अ/gअश4वभािवक संवाद छै  । मुदा न ाटिकयता बेजोड़ छै  ।   \n \nचोआिर नाटक स/gअ15/gअइठहमे नाटक ‘एलौ पिर/gठ5ठा ’ क पा/gठ55 , पिरवेश आ क/gठृ5य को नो /gअश4तरपर  /gअ◌1ा/gठ◌4य सीमाक भंजन नइ करैत छै । मुदा  \nलेखक अपन वौि/gअ1ृ कता जतऽ –जतऽ /gठइठयोग करै छिथ  नाटकक गितमे  अवरोध अबै छै । प री/gठ5ठाक  समयमे मा/gठ55 ग ि/gठ◌4भर होएबा क वा \nपरी/gठ5ठाक/gठ4अ भयावह अतंक जक/gअइअ /gठइठ/gअश4तुत करबा क आ म मनोिव/gठ5अान क/gठ4अ न ा/gअृ4य /gठइ4प देबाक /gअृ◌ ममे नाट क  स/gठ◌4/gठइठेषणक आधार संवाद बनैत \nअिछ । कथाक सहज /gठइठवाहमे आर ोिपत स/gठृृदेश देबा क /gठइठय/gठ7◌  सेहो छै । यथाथ/gअइ1वादी शैलीक ई नाटक रोच क छै, मुदा कथा, \nघटना/gअृ◌म आ कथोपकथनमे िव/gठ5ृासक संकट सेहो छै  । ब/gठ74चाक  बोलीमे /gठइठौढ़ताक /gठइठ/gठ5ठेपण भेल छै  । संवाद पा/gठ55क  उमेर आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nपिरप/gठ7शवतासँ बेसी /gठइठौढ़ भेलाक कारण अ/gअश4वाभािवक सेहो बुझाइत छै । जे  नाटक क  शौ/g417वक/gठ4अ /gठ5ठित करैत छै  । अं/gअ◌1जी भाषा क \nअनाव/gअशठयक मोहसँ बचब ज /gठइ4री छलै । /gअ◌1ा/gठ◌4य  भाषाक /gठइठयोगमे एक/gठइ4पता अिह नाटकक/gठ4अ  अओ र शि/gठ7शतश ाली बना सकै छलै ।  \n \nअिह स/gअ15/gअइठहक दोसर नाटक छै ‘बोिनपर’ । िकछु  वष/gअइ1 पिहनेक नेपालक िमिथला /gठ5ठे/gठ55 अभाव , गिरवी आ /gठइठाकृितक  िवपदाक संग म \n/gअश4थल छल । साम/gठृृतवादी चेतना , रा/gठ7इय /gअश1यव/gअश4थामे एक  जातीय वच/gअइ1/gअश4व आ छुआ छुत , भेदभावक चरम /gठइ4प भयावह छलै । िन/gअश◌व ग/gअइ1 \nिहनतावोधमे िजबैत छल । ओ वग/gअइ1  ने सपना देखै छल आ ने  सपनाक/gठ4अ सक ार होएब ाक कोनो  आधार छलै । िनयतवादी  चेतना \nिमिथलाक /gठ57िम क वग/gअइ1क  मूल चिर/gठ55  बिन गेल छलै । नाटक कार प रमे/gठ5ृर  कापिड़  बोिनपर नाटकक  मा/gठृ7यमसँ ओिह वग/gअइ1क  अव/gअश4था \nिच/gठ55ण मा/gठ55 नइ केलि/gठृृह अि छ । आो िह वग/gअइ1मे भऽ रहल पिरवत/gअइ1न संकेतक/gठ4अ  सेहो िचि/gठृृहत केलि/gठृृह अिछ ।  ओक र सपना आ  \nयथाथ/gअइ1क/gठ4अ सु/gठृृदर  ना/gअृ4य /gठइ4प । खास कए ओिह वाल पा/gठ55क मा/gठृ7मसँ िमिथलाक /gठ57ि मक वग/gअइ1 क आ/gअ15नक  यथाथ/gअइ1 /gठ55ासदीक/gठ4अ /gअश4थािपत \nकरब िन/gठ5इये िवल/gठ5ठण अि छ । अपना  आ/gअ15न क पीड़ासँ पि रिचत ओ  बालचिर/gठ55  सामािजक अव/gअश4था आ  पिरवत/gअइ1नक अपे/gठ5ठाक/gठ4अ सहज आ  \n/gठइठवृितगत अिभ/gअश1यि/gठ7श त दैत अिछ  । ब/gठ74चामे अनुकरण क बेजोड़  /gठ5ठमताक  सेहो ई नाटक ए कटा वान गी बिन गेल अिछ  । जािह \nिवषयक/gठ4अ अ/gठृ4य/gठृृत गि/gठ◌4भर आ  जटील संरचनाक  मा/gठृ7यमसँ नइ कहल जा सकै छलै ओ बातक/gठ4अ  खेल –खेलमे ब/gठ74चा  किह दैत छै । \nकखनो बुझाइत छै, सामािजक पिरवत/gअइ1न , स/gठ54ामे सहभािगता आ /gअश4वयंक/gठ4अ भािगदार बनएबाक  /gठइठि/gअृ◌याक अते िव िश/g41इ िव चार अ िह \nबालपा/gठ55क मा/gठृ7यमसँ कहाएब अनुि चत  तँ नइ छै । मुद ा ओ  पा/gठ55 अपना इद/gअइ1िगद/gअइ1 क सुगबुगाहटक/gठ4अ  अका नै छै, सामािजक उथल–\nपुथलक/gठ4अ /gठइठ/gठृ4य/gठ5ठदश/gअइृ बनै छै आ खेलक मा/gठृ7यमसँ ओिहक/gठ4अ  िसज/gअइ1ना/gठृ4म क स/gअइअचा मे ढालै छै । मने ब/gठ74चाक मनोचेतना क अ/gठृृतर  या/gठ55ा नइ \nकएिनहार  एहन ना/gअृ4य िसज/gअइ1ना नइ क ऽ सकैए  ।  /gठइठा/gठृ7यापक परमे/gठ5ृर कापिड़ क ई कृ ित हुनक पि रवेशगत िवि श/g41इता आ बालचेतना क \nअ/gठृृतर  अ/gठृ7येताक िसज/gअइ1न /gठइठितफल मानल जएतिन ।  \n \nतेसर नाटक ‘ली/gठ◌ृलामे गी/gठ◌ृला का/gठृअड ’ । िमिथलाक पार/gठ◌4पिरक खेलमे धािम/gअइ1 क म ीथक अ/gअठठूत  /gठइठयोग भेल अिछ । राम , सीता वा \nरावणसन चिर/gठ55 क/gठ4अ बालमन बुझैत अि छ लीलाक म ा/gठृ7यमसँ ।  लीलामे विण/gअइ1त पा/gठ55क/gठ4अ अनुक रण करबाक  /gअृ◌ममे  ना/gअृ4य/gठइ4प /gअ◌1हण क रैत \nअिछ । आ  ओ पा/gठ55सभ  समाजक समकालीन चिर/gठ55 क/gठ4अ /gअश4थािपत करैत अि छ । समािज क अवि/gअश4थित , िव/g4शइुपता , आ िवड/gठ◌4वनापर बाल \nनाटकक म ा/gठृ7यमसँ मा/gठइ4क /gठइठहार होइत अि छ । िव कृितज/gठृृय िवषयक/gठ4अ सेहो  अ/gठृ4य/gठृृत सहजताक सँग /gठइठ/gठ5ठेिपत करैत अि छ आ  समाज \nगलत पर/gठ◌4परापर /gअश1यं/gठ7ठय करैत अिछ ।  धािम/gअइ1क मीथक  सजीव , सहज आ नव भावभूिममे /gअश1या/gठ71या भेल अिछ अिह ना टकमे । अिह \nबालनाटकमे /gअश4/gठ55ी िवमश/gअइ1क बात हएब  चिकत करै छै । अपना  आ/gअृअ नमे म िहला िहंसा अनेको  /gठइ4प देखैए  ब/gठ74चासभ । पु/gठइ4ष आ \nमिहला/gठइठितक सामािजक आ  पािरवार क दृि/g41इ कोणक  ओ /gठइठ/gठृ4य/gठ5ठ अनुभूित  करैए । ओ करा  सभमे अ/gअृ◌म कता आ सहन शीलताक \nमनोिव/gठ5अान ओिह  तरह/gअ7श िनमाण/gअइ1  होइ छै अथवा  िव/g4शइोह सेहो ओएह /gठइ4प  छै जे  सामा/gठृृयतः पु/gठइ4षवादी समाज िनध/gअइ5 रण क एने छै । क /gठइ4ण \nआ छटपटी छै जािहमे संधष/gअइ1सँ बेसी िनिरहता छै  । इएह छै ि मिथलाक नार ीक अव/gअश4था । ताहूमे िन/gअश◌विग/gअइ1य पिरवा रक नारी तँ \nआओर ही् रसक पु/gठइ4षक  सामना कर क लेल वा/gठृ7य अिछ । अिह  यथाथ/gअइ1क/gठ4अ अ/gठृ4य/gठृृत सहजताक सँग धािम/gअइ1क मीथ आर आम /gठइठद/gअइ1श नक \nमा/gठृ7यमक/gठ4अ ना/gअृ4य अथ/gअइ5त  लीलाक मा/gठृ7यमे /gठइठकटीकरण भेल अि छ ।  \n \n/gठइठा . परमे/gठ5ृर कापिड़क  सािह/gठृ4यक/gठ4अ बुझबाक  लेल आव/gअशठयक भऽ जाइत छै  जे पाठ क आ िक  दश/gअइ1क  लोक मम/gअइ1/gठ5अ हुअ ए । लोक  \nआचार–िवचार आ िक संिहता नइ बुझिनहारक हेतु हुनक सािह/gठृ4य बुझबामे दु/gठइ4हता अनुभूित हेतै । िमिथलाक ब/gठ74चा क बात करी तँ \nखेल, गीत, फकड़ा आ कथा–िपहानीसँ सीधा संगित होइत छै । आधुिन क जीवन क स/gअइ4/gअश4कृितक  /gठइठदुषणक /gठइठभाव िक छु वष/gअइ1 पिहने \nधिर िमिथलाक िन /gअश◌ विग/gअइ1य समुदायक आ /gअ15नमे /gठइठवेश  नइ क एने छलै । एहनमे ओिह आयुमे /gठइठिव/g41इ कएल िवषय –/gठइठसं/gअ15 सदैवक लेल \nमनोमि/gअशअत/gअशअ कमे सुरि/gठ5ठत रिह जाइत  छै । बालमनक/gठ4अ अ/gठृ4य/gठृृत िज/gठ5अासु कहल गेलैए । ओ  स/gठ◌4पूण/gअइ1 कथापा/gठ55क/gठ4अ बुझबा क आ  अपनिहं \nढंगसँ िवशलेषण् क रबाक हेतु /gठइठवृित रहैए  । अिह नाट कमे ओिह  समयक/gठ4अ ओ यथाथ/gअइ1परक ढंगसँ पकड़लिन अिछ । ब/gठ74चा क िसज/gअइ1न  \nसंसारक/gठ4अ बुझबाक  आ  ओिह क/gठ4अ गहॴर गर अ /gठृृवेषण मा/gठृ7यमसँ ना/gअृ4य िसज/gअइ1न करबामे  ओ सफल भेलाह अि छ ।  \n \nअिह स/gअ15/gअइठहक चाि र गोट न ाटकक  पिरवेश , पा/gठ55 , चिर/gठ55 , आ कथोपकथन, दृ/gअशठयव/gठृृधमे खास  निवनता आ िविवधता नइ अिछ । \nनाटककार  नाटक  अ/gठृृत क रबाक हड़बड़ ीमे छ िथ । िवषय /gअृ◌म अिहं तरह/gअ7श अबै छै क जेना  ए/gअ1ठे  नाटक क चाि र टा दृ/gअशठय होइक । \nनाटक संरचना क /gअश4तथर पर/gठ◌4परासँ पृथक तँ नइ अिछ मुद ा समािजक  मू/gठ◌ृय आ  िवघटनक अव/gअश4थाक/gठ4अ  नव अथ/gअइ1 ज/gठइ4 र /gठइठदान करैए  ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \n \nकोनो न ाटकक/gठ4अ  स/gठ◌4/gठइठेषणीयताक हेतु िविभ/gअृठ ना/gअृ4य त/gठृ4वक /gठइठयोग होइत छैक । मुदा  नाटककार क/gठृ5यक/gठ4अ ना/gअृ4य /gठइ4प देबाक /gअृ◌ममे \nसंवाद क/gठ4अ आधार ब नौलि/gठृृह अिछ  । ब/gठ74चा शरीर  ि/gअृ◌याक मा/gठृ7यमसँ बहुतरास अिभ/gअश1यि/gठ7शत देबऽमे स/gठ5ठम रहैत अिछ । बहुतो खेलमे \nशरीर भाषाक उ/gअृठत /gठइ4प देखल जा सकै छै । अिह नाटकसभमे खेलक मौिलक /gठइ4प क/gठ4अ िभतरमे ना/gअृ4य  अवि/gअश4थितक िनमाण/gअइ1 आ \nक/gठृ5यक/gठ4अ संयोिजत करबा क /gठइठय/gठ7◌ होएबाक च ाही छलै जे नाटकक/gठ4अ  अओ र  कला/gठृ4मक , /gठइठभावकारी आ  िश/gठ◌ृपगत निवनता िदस लऽ \nजइतै। \n \nनाटकमे सभसँ बेसी बहश हुअऽवला प/gठ5ठ अ िछ संवाद । संवाद कहबाक ना/gअृ4यकारक  अपन िवि श/g41इता  छि/gठृृह । अिह पि रवेशक  ओ \nमा/gठ55 अवलोकन कत/gअइ5 निह भो/gठ7शता छिथ । त/gअ7श भाषा क /gअश4तरपर ई नाट क  मैिथलीक सु/gठ74चा नाटक बनल अि छ । कोनो बात क /gअ◌1हण \nकरबाक  आ /gठइठ/gठ5ठेपण करबाक  मौिलक  /gठइ4प  आ भाषा छै । /gठइठिश/gअठ5  नाटक कार महे/gठृृ/g4शइ मलंिगया छोट –छोट संवाद आ शि/gठ7शततशाली  \nपा/gठ55ोिचत भाषा गिढ़ कऽ मै िथली नाटकक/gठ4अ उ/gठ74चता /gठइठदान  केलि/gठृृह । ई कहब अनुिचत नइ जे हुनक परवत/gअइृ बहुतरास नाटकक ारपर \nमलंिगयाक संवादशैलीक /gठइठभाव छै  । कापिड़जी क पा/gठ55  ओिहना छोट–छोट मुदा शि/gठ7शतशाली संवादक मा/gठृ7यमसँ नाटक क/gठ4अ /gठइठभावकार ी \nबनबैत छिथ ।  \n \nनाटकक संवादक/gठ4अ  /gठइ4पमे ि कछु  एहन श/gअश1दक/gठ4अ /gठइठयोग भेलैए जक रा गा िड़ कहल जाइ छै । मैिथली  समाज आ श/gअश1दकोषमे  ओ श/gअश1द \nगािड़क /gठइ4पमे िचि/gठृृहत अ िछ । मुद ा ई पिहल बेर ना/gअृ4य कार परमे/gठ5ृर क ापिड़ मा/gठ55  /gठइठयोग केलि/gठृृह से बात नइ छै  । स/gठ◌अय समाज \nआ ऐ समाज क /gठइ4िच – अ/gठइ4िच सािह/gठृ4यक  मापद/gठृअड ए कटा खास ख/gठृअडमे िनध/gअइ5ि◌त क रैत रहलै । मुदा सािह/gठृ4यक  मय/gअइ5दाक नामपर ओिह \nपर/gठ◌4पराक/gठ4अ ढोइत रहबा क /gठइठयोजन समा/gठ◌शत भऽ  गेल छै  । तखन /gठइठशन ई  ज/gठइ4र छै  जे पा/gठ55 , परवेश, क/gठृ5य आ घटना/gअृ◌म  ना/gअृ4यभाषाक \nिनमाण/gअइ1 क ऽ रहल छै ि क  ना/gअृ4यकार । जे नाट ककार  किथत अपश/gअश1द बलात नाटकमे  लएबाक /gठइठय/gठ7◌ करै  छै तँ ओ दोष ज/gठइ4 र  छै \n। मुदा िविश/g41इ  नाटकीय अव/gअश4थामे िवि श/g41इ नाट कीय भाषा मा/gठ55 नाटकक/gठ4अ  मुखर आ  सा/gठृृदिभ/gअइ1क बनौतै । अिह नाट कक पा ठक आ \nना/gअृ4यदश/gअइ1क भा षाक समूिचत िक अनुिचत ? अिह पर वहश िववेचन करए । \n \nनेपालक समकालीन मैिथली सािह/gठृ4यमे लेखन गित अ /gठृ4य/gठृृत सु/gअश4त अिछ । तेहनसन अव/gअश4थामे कापिड़जीक ना/gअृ4य स/gअ15/gअइठह अिह भाषाक \nना/gअृ4य पर/gठ◌4परा आ िवक ास/gअृ◌मक  एकटा कड़ी क /gठइ4पमे खास  मह/gठृ4व राखत । अिह नाटकक  म/gठ7ृ चन अखनधि र नइ भऽ  सकब िनि/gठ5इ त \n/gठइ4प/gअ7श दुभ/gअइ5/gठ7ठय अिछ ।  मैिथली भाषी /gठ5ठे/gठ55मे बहुतरास ना/gअृ4य सं/gअश4था सि/gअृ◌य अिछ , जािह सं/gअश4था सभक लेल ई  नाटक अ/gठृ4य/gठृृत उपयोगी \nभऽ सकै छलै । आबहु सं/gअश4था सभक/gठ4अ /gठइठद/gअइ1शन िदस आ कृ/g41इ होएबा क  चाही खास कए बहुतरास िनजी आ सरकारी िवधालय सभ \nअखनो िश/gठ5ठा क न ामपर अ /gठृ4य/gठृृत धोक/gठृृत  िव/gअठ4ा िदस उ/gठृृमुख अि छ । िव /gअठ4ाथ/gअइृक सम/gअ◌1 व ौि/gअठ5क िव कासक हेतु िसज/gअइ1ना /gठृ4मक  चेतनाक  \nिवकास कतेक  अपिरहाय/gअइ1 छै से बुिझ  अिह नाट क सभक/gठ4अ िवधालय सभमे /gठइठद/gअइ1शनक  उिचत  /gअश1यव /gअश4थापन कएल जा सकैत अिछ  ।  \n/gठइठद/gअइ1शन नाटक क/gठ4अ पूण/gअइ1ता /gठइठदान करै छै मुदा  /gठइठद/gअइ1शनक  मुहत/gअ1ठीमे न ाटक  लेखनपर िवराम नइ देल जा स कै छै  । ना/gअृ4यपाठ सेहो \nसािह/gठृ4यक अ/gठृृय कोन ो िवधासँ /gठइठभावकारी  आ  संवेदनशील िसज/gअइ1न भऽ सकै  छै । त/gअ7श ना/gअृ4य लेखनक कोन ो तरहक अवरोधक/gठ4अ  \nअ/gअश4वीकार करैत  िसज/gअइ1नशील सि/gअृ◌यताक/gठ4अ /gअश4वीकारल जा ए । हम ना/gअृ4यकारक  ना/gअृ4य िवधामे िन र/gठृृतर सि/gअृ◌य  लेखनक अपे/gठ5ठा रखैत \nमैिथली बाल ना/gअृ4य सािह/gठृ4यक/gठ4अ /gठ57ीवृि/gअठ5मे हुनक  योगदान होइत रहए  से कमना सेहो करब ।  \n \nअ/gठृृतमे महाकिव िव/gअठ4ापित पा/gठृअडुिलपी पुर/gअश4कारसँ पुर/gअश4 कृत चौआि र नाटक  स/gअ15/gअइठहक  पा/gठृअडुिलपीक हेतु हािद/gअइ1क वधाइ । ई पोथी मैिथली \nना/gअृ4य संसारमे ज/gठइ4र आद र पाओत तािह अपे/gठ5ठा क सँग ।  \n \n[ रमेश र/gअ17न  नेपाल स/gअ15ीत तथा ना/gअृ4य /gठइठ/gठ5अा –/gठइठित/g417ान , कठमा/gठृअडूक /gठइठा/gठ5अ पिरषद  सद/gअश4य छिथ । ] \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255 का '/glyph874वदेह ' १२६  म  अंक  १५ माच/glyph110  २०१ ३  (वष/glyph110 ६  मास  ६३ अंक  १२६)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nऐ रचनापर अपन मंतथg3अउय ggajendra@videha.com   प र  प ठा उ ।   \n \n३ .  पथg324 \n \n३.१.१ . जगदीश च/gठृृ/g4शइ ठाकु र ‘अिनल’-भिथg27अत गजल  २ . ड ा ◌ॅ.  िश  व कुमार थg2च2साद केर तीन गोट किव  त ा  \n  \n३.२. अिमत िम/gठ57 - ६ टा भि/gठ7शत गजल  \n  \n३.३.१. िमिहर झा-भि/gठ7शत  गजल २. िबथg2षषदेथg2ूषर  ठ ाकु र -भि/gठ7शत गजल / गजल१-२ ३.\nर ाम ि व  ल ा स  स ा हु  ज ी क  दू ट ा  क ि व  त ा  \n  \n३.४. पंकज चौधरी (नवल/g","size_mb":1.09,"has_text":true},"Videha 127.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 127.pdf","name":"Videha 127.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१२७ म अंक ०१ अ/gे6ेैल २०१३ (वष/gं61 ६ मास ६४ अंक १२७)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/gंे4  \n२.१. हम आ/gचँँह र रही तइसँ /gच6चैि/gच70ट स खूब केलॱ: राजकुमार झा (िवनीत उ/gचँ4पल संग अ/gचँँतव/gु6षत/gु6ष ) \n  \n२.२. /gच76योित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-३  \n   \n२.३. शारदान/gेफफद दास पिरमल - र ा ज नँg288 द न क आ ँg28ू मा ल ा प   \n  \n  \n२.४. सुिमत आन/gेफफद - िरपोट/gं61 \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n  \n२.५. जगदान/gेफफद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n  \n३. प/gंे4  \n३.१. जगदीश च/gेफफ/g4भ6 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-२ \n  \n३.२. /gे6ेदीप पु/gंभंप - गजल \n  \n३.३. ि ब ँg288 देँg258 र  ठाकुर-िहसाब िजनगीक \n  \n३.४. रमा का/gेफफत झा, होलीक हुरदंग  \n३.५. इरा मि/gे9फलक -किवता/ होलीक एक दूटा प/gं6ंित / गजल  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n३.६.१. ज ग द ीश  ँg2ष2 स ा द  म ँg283 ड लक गीत २. मनोज कुमार म/gेफं ड ल- ४ गोट किवता \n  \n३.७.१. र ा ज दे व  म ँg283 ड ल- ँg2ष5 ि च  गर/ ब जै त  एक ा ँg288 त  २. रामिव लास साहु- सुखल खेत आ भूखल पेट  \n  \n३.८. मु/gंफेी कामत फगुआ/ आनहर कानुन  \n  \n४. िमिथला कला-संगीत १. /gेँ6योित  झा चौधरी २. राजनाथ िम ँg25ण  (ि च ँg255 म य  िम ि थ ल ा ) ३. \nउमेश म ँg283 ड ल  (ि म ि थ ल ा क व न ँg3अू प ि त / िमिथलाक जीव-ज ँg288 तु/ िमिथलाक िजनगी) \n  \n५.ग ँg32ू -प ँg32ू  भ ा र त ी :म ँg288ँg255 ँgूअष ँgूउष ा  ऋँg3अ3 य ँg25णृ ँg3उ5 - ह िर शंक र  ँg25ण ी व ा ँg3अू त व  “शलभ\"- (ि ह ँg288 दी सँ  मै ि थ ल ी  अ नु व ा द  ि वन ी त  उ ँg28ू प ल ) \n  \n  \n६.ब ा ल ा न ँg3षू  कृ ते- जगदीश /gे6ेसाद म/gेफंडल - बाल उप/gेफफयास - नै धाड़ैए  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gेधधकाक सभटा पुरान अंक ( /g4भ9ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gं6ंक  िलंकपर उपल/gे9ेध \nअिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and Devanagari versions ) are \navailable for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gेधधकाक सभटा पुरान अंक /g4भ9ेल , ितरहुता आ देवनागरी /gे6धप मे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gेधधकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gेधधकाक ५० म सँ आग/gं6ंक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gे4ं अपन साइट / /gे9ेलॉगपर लगाऊ।   \n/gे9ेलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gेँभट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gे6ेा/gे9भत कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे पढ़बा लेल \nhttp://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gेँभलक क/gे6ध आ खाली /gंभ4थानमे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे/gंभ4ट क/gे6ध आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gंभ4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gेधेरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at ggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gं6ंक िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक /gंभ4तंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/  \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/gेँभसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gे6ध , बॉ/gेँभससँ कॉपी क/gे6ध  आ वड/gं61 डॉ/gेँभयुमे/gेफफटमे \nपे/gंभ4ट कए वड/gं61 फाइलक/gे4ं सेव क/gे6ध। िवशेष जानकारीक लेल ggajendra@videha.com पर स/gे94पक/gं61 क/gे6ध ।)(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ \nिच/gेधधकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/gेँ4चारण , बड़ सुख सार आ दूव/gं6ध/gेधेत मं/gेधध सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gं6ंक िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gं6धइव  \n  \n \n \n/gेँ6योितरी/gेधफर पूव/gं61 महाकिव िव/gंे4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gे6ेाचीन कालिहसँ महान  पु/gे64ष ओ मिहला \nलोकिनक कम/gं61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gे64ष ओ मिहला लोकिनक  िच/gेधध  'िम ि थ ल ा  र ँg2णऐ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gेध4/gं61, एिहमे िमिथला/gेधेरमे (१२०० वष/gं61 पूव/gं61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ/gेफफया/gेफफय /gे6ेाचीन आ नव /gंभ4थाप/gेफ4य , िच/gेधध , अिभलेख आ मूि/gेध4/gं61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gे94बि/gेफफधत सूचना, स/gे94पक/gं61, अ/gेफफवेषण संगिह िवदेहक सच/gं61-इंजन आ /gेफफयूज सिव/gं61स आ िमिथला, मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/gे94बि/gेफफधत वेबसाइट सभक सम/gं91 संकलनक लेल देखू \"ि व दे ह  सू च न ा  सं प कँg3षउ अ ँg288 वे ष ण \"\n \nिवदेह जालवृ/gेध4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gे6ेय जालवृ/gेध4 ) पर जाउ।  \n  \n \nसंपादकीय \n १ \nगुणा/gंफँयक पैशाची भाषाक वृहत् कथाक /gेधेेमे/gेफफ/g4भ6क कथा मंजरी वा सोमदेवक कथासिर/gेफ4सागरक अनुवाद होएबाक कथा कथा कहबाक \nशैली सेहो भऽ सकैए मुदा ई अनुवादक कथाक /gे6ेार/gे94भ तँ किहते अिछ।  \nअनुवादक इितहास ब/gंफ6ड पुरान छै। कोनो /gे6ेाचीन भाषा जेना सं/gंभ4कृत , अवे/gंभ4ता, /gं91ीक आ लैिटनक कोनो कालजयी कृित जखन \nदु/gे6धह हेबऽ लागल तँ ओइपर चाहे तँ भा/gंभंय िलखबाक खगताक अनुभव भेल आ कनेक आर आग/gं6ं ओकरा दोसर भाषामे अनुवाद \nकऽ बुझबाक खगताक अनुभव भेल। /gे6ेाचीन मौय/gं61 सा/g411ा/gेँ6यक स/g411ाट अशोकक पाथरपर कीिलत िशलालेख  सभ, कएकटा िलिप आ \nभाषामे, रा/gेँ6यक आदेशक/gे4ं िविभ/gंफे /gे6ेा/gेफफतमे /gे6ेसािरत केलक। भा/gंभंय पिहने मूल भाषामे िलखल जाइत छल आ बादमे दोसर भाषामे \nिलखल जाए लागल। \n  \nमैिथलीसँ दोसर भाषा आ दोसर भाषासँ मैिथलीमे अनुवाद लेल िस/gंेभा/gेफफत : मैिथलीसँ सोझे दोसर भाषामे अनुवाद अखन धिर सं/gंभ4कृत, \nब/gं64/gेँेला, नेपाली, िह/gेफफदी आ अं/gं91ेजी धिर सीिमत अिछ। तिहना ऐ प/gं6ंचू भाषाक सोझ अनुवाद मैिथलीमे होइत अिछ। ऐ प/gं6ंच भाषाक \nअितिर/gेँभत मराठी, मलयालम आिद भाषासँ सेहो सोझ मैिथली अनुवाद भेल अिछ मुदा से नग/gेफंय अिछ। मैिथलीमे अनुवाद आ \nमैिथलीसँ अ/gेफफय भाषामे अनुवाद ऐ प/gं6ंचू भाषाक/gे4ं म/gेफँय/gंभ4थ भाषाक /gे6धपमे लऽ कऽ होइत अिछ। अहू प/gं6ंच भाषामे िह/gेफफदी, नेपाली आ \nअं/gं91ेजीक अितिर/gेँभत आन दू भाषाक म/gेफँय/gंभ4थ भाषाक /gे6धपमे /gे6ेयोग सीिमत अिछ। अनुवादसँ कने िभ/gंफे अिछ /gे6धपा/gेफफतरण , जेना कथाक \nना/gंफ4य /gे6धपा/gेफफतरण वा ग/gंे4क प/gंे4मे प/gंे4क ग/gंे4मे /gे6धपा/gेफफतरण। ऐ मे मैिथलीसँ मैिथलीमे िवधाक /gे6धपा/gेफफतरण होइत अिछ आ अनुवाद \nिस/gंेभा/gेफफतक /gेधंान नै रहने /gे6धपा/gेफफतरकार अथ/gं61 आ भावक अनथ/gं61 कऽ दैत अिछ। मैिथलीमे आ मैिथलीसँ अनुवादमे तँ ई सम/gंभ4या आर \nिवकट अिछ। \nउ/gेध4म अनुवाद लेल िकछु आव/gंभेयक त/gेफ4/gेफ4व : श/gे9ेदशः अनुवाद करबा काल /gेफँयान राखू जे कहबी आ स/gेफफदभ/gं61क मूल भाव आिब रहल \nअिछ आिक नै। /gंभे/gे9ेद , वा/gेँभय आ भाषाक गढ़िन अ/gेधेु/gेफंण रहए से /gेफँयानमे राखू। मूल भाषाक श/gे9ेद सभ जँ /gे6ेाचीन अिछ तँ अनूिदत \nभाषाक श/gे9ेद सभक/gे4ं सेहो पुरान आ ख/gं6ंटी राखू। मूल आ अनूिदत भाषाक /gंभ1याकरण आ श/gे9ेद भ/gेफंडारक वृहत् /gेधंान एतए आव/gंभेयक \nभऽ जाइत अिछ। मूल भाषामे मुँह कोिचया कऽ बाजल रामनाथ, उमेशक /gे6ेित स/gे94बोधनक/gे4ं रामनाथो, उमेशोक बदलामे रामनाथहुँ, \nउमेशहुँ कऽ अनुवाद कएल जाएब उिचत हएत मुदा सामा/gेफफय पिरि/gंभ4थितमे से उिचत नै हएत। से श/gे9ेद , भाव, /gे6ेा/gे6धपमे सेहो आ मूल \nकृितक देश-कालक भाषामे सेहो समानता चाही। अनुवादकक/gे4ं मूल आ अनूिदत कएल जाएबला भाषाक /gेधंान तँ हेबाके चाही संगमे \nदुनू भाषा /gेधेे/gेधध इितहास , भूगोल, लोककथा, कहबी आ /gं91/gे94य -व/gेफफय आ न/gं91क सं/gंभ4कृितक /gेधंान सेहो हेबाक चाही। ई म/gेफँय/gंभ4थ भाषासँ \nअनुवाद करबा काल आर बेसी मह/gेफ4वपूण/gं61 भऽ जाइत अिछ। ऐ पिरि/gंभ4थितमे “दुनू भाषा /gेधेे/gेधधक इित हास, भूगोल, लोककथा, कहबी \nआ /gं91/gे94य -व/gेफफय आ न/gं91क सं/gंभ4कृितक /gेधंान ” सँ ता/gेफ4पय/gं61 अनूिदत आ मूल भाषा /gेधेे/gेधधसँ हएत म/gेफँय/gंभ4थ भाषा /gेधेे/gेधधसँ नै। कखनो काल \nमूल भाषाक कोनो भाषासँ स/gे94बि/gेफफधत त/gेफ4/gेफ4व वा गएर भािषक त/gेफ4व (स/gं64/gंभ4कृितक त/gेफ4/gेफ4व ) क सही-सही उदाहरण अनूिदत भाषामे नै भेटैत \nअिछ आ तखन अनुवादक गपक/gे4ं नमराबऽ लगैत छिथ वा ओइ लेल एकटा सि/gंफेकट श/gे9ेदावली (ओइ नै भेटल त/gेफ4/gेफ4वक ) देमए लगैत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nछिथ। ऐ पिरि/gंभ4थितमे सि/gंफेकट श/gे9ेदावली देबासँ नीक गपक/gे4ं नमरा कऽ बुझाएब वा पिरिश/g416 दऽ ओकरा /gंभ4प/g416 करब हएत। ऐ सँ \nमूल भाषासँ म/gेफँय/gंभ4थ माषाक मा/gेफँयमसँ कएल अनुवादमे होइबला सािहि/gेफ4यक घाटाक/gे4ं /gेफफयून कएल जा सकत।  \nकथा, किवता, नाटक, उप/gेफफयास , महाका/gंभ1य (गीत-/gे6ेब/gेफफध ), िनब/gेफफध , /gंभ4कूल -कॉलेजक पु/gंभ4तक , संगणक िव/gेधंान , समाजशा/gंभ4/gेधध , समाज \nिव/gेधंान आ /gे6ेकृित िव/gेधंानक पोथीक अनुवाद करबा काल िकछु िवशेष तकनीकक आव/gंभेयकता पड़त। िनब/gेफफध, /gंभ4कूल-कॉलेजक \nपु/gंभ4तक , संगणक िव/gेधंान , समाजशा/gंभ4/gेधध , समाज िव/gेधंान आ /gे6ेकृित िव/gेधंानक अनुवाद ऐ अथ/gंँ1ँ सरल अिछ जे ऐ सभमे िव/gंभ4तारसँ \nिवषयक चच/gं6ध होइत अिछ आ सज/gं61ना/gेफ4मक सािह/gेफ4य {कथा, किवता, नाटक, उप/gेफफयास , महाका/gंभ1य (गीत-/gे6ेब/gेफफध )} क िवपरीत भाव आ \nसं/gंभ4कृितक गुण/gं64क नै रहैत अिछ वा कम रहैत अिछ। संगे एतए पाठक सेहो क/gेधेा/ िवषयकक अनुसार सजाएल रहैत छिथ। \nकेिमकल नाम, बायोलोिजकल आ बोटेिनकल बाइनरी नाम आ आन सभ िस/gे94बल आिद जे िविश/g416 अ/gेफफतर/gं6ध/gंभं/gं99ीय सं/gंभ4था सभ /gंेधारा \n/gंभ4वीकृत अिछ तकर पिरवत/gं61न वा अनुवाद अपेि/gेधेत नै अिछ। सज/gं61ना/gेफ4मक सािह/gेफ4यमे नाटक सभसँ किठन अिछ, फेर किवता अिछ \nआ तखन कथा, जँ अनुवादकक दृि/g416कोणसँ देखी तखन। नाटकमे नाटकक पृ/g41ँभूिम आ परो/gेधे िनिहताथ/gं61क/gे4ं िचि/gेफफहत करए पड़त \nसंगिह पा/gेधध सभक मनोिव/gेधंान बूझए पड़त। किवतामे किवताक िवधासँ ओकर गढ़िनसँ अनुवादकक पिरिचत भेनाइ आव/gंभेयक , जेना \nहाइकूक मैिथ लीसँ अं/gं91ेजी अनुवाद करै बेरमे मैिथलीक वािण/gं61क ५/७/५ क मेल जँ अं/gं91ेजीक अ/gे9फफाबेटसँ करेबै तँ अह/gं6ंक अनूिदत \nहाइकू हा/gंभ4या/gंभ4पद भऽ जाएत कारण अं/gं91ेजीमे ५/७/५ िसलेबलक हाइकू होइ छै आ मैिथलीमे जेना वण/gं61 आ िसलेबलक समानता होइ \nछै से अं/gं91ेजीमे नै होइ छै। ऐ स/gेफफदभ/gं61मे /gेँ6योित सुनीत चौधरीक मैिथलीसँ अं/gं91ेजी अनुवाद एकटा /gे6ेितमान /gे6े/gंभ4तुत करैत अिछ। \nकिवताक लय, िब/gे94बपर िवचार करए पड़त संगिह किवता ख/gेफंडक किवताक मु/gेँ1य शरीरसँ िमलान करए पड़त। कथामे कथाकारक \nआ कथाक पा/gेधधक संग कथाक /gंफ9म , बैक/gे91लैशक समय -कालक /gेधंान आ वातावरणक /gेधंान आव/gंभेयक भऽ जाइत अिछ। आब \nमहाका/gंभ1यक अनुवाद देखू, रामलोचन शरणक मैिथली रामचिरत मानस अवधीसँ मैिथलीमे अनुवाद अिछ मुदा दोहा, चौपाइ, सोरठा \nसभ शा/gंभ4/gेधधीय /gे6धप/gे4ं अनूिदत भेल अिछ।  \nसं/gंभ4कृत भाषाक अनुवादक मा/gेफँयमसँ पाठन आं/gेँेल शासक लोकिन /gंेधारा /gे6ेार/gे94भ भेल। ऐ िविधसँ ने लैिटनक आ निहये /gं91ीकक \nअ/gेफँयापन कराओल गेल छल। ऐ िविधसँ जँ अह/gं6ं सं/gंभ4कत वा कोनो भाषा सीखब तँ आचाय/gं61 आ कोिवद कऽ जाएब मुदा स/gे94भाषण नै \nकएल हएत। जँ कोनो भाषाक/gे4ं अह/gं6ं मातृभाषा /gे6धप/gे4ं सीखब तखने स/gे94भाषण कऽ सकब , सं/gंभ4कृित आिदक पिरचय पा/gंफधय/gंफ9ममे \nश/gे9ेदकोष ; आ लोककथा आ इितहास/ भूगोलक समावेश कऽ कएल जा सकैत अिछ। \nसंगणक /gंेधारा अनुवाद : सज/gं61ना/gेफ4मक वा िनब/gेफफध , /gंभ4कूल -कॉलेजक पु/gंभ4तक , संगणक िव/gेधंान , समाजशा/gंभ4/gेधध , समाज िव/gेधंान आ /gे6ेकृित \nिव/gेधंानक अनुवाद संगणक /gंेधारा /gे6ेायोिगक /gे6धपमे कएल जाइत अिछ मुदा “को/gे9फड /gे9ेलडेड एनीमल ” क अनुवाद हा/gंभ4या/gंभ4पद /gे6धप/gे4ं \n“नृशंस जीव” कएल जाइत अिछ। मुदा संगणकक /gंेधारा अनुवाद िकछु /gेधेे/gेधधमे सफल /gे6धप/gे4ं भेल अिछ , जेना िवकीपीिडयामे ५०० \nश/gे9ेदक एकटा “बेसी /gे6ेयु/gेँभत श/gे9ेदावली” आ २६०० श/gे9ेदक “श/gे9ेदावली”क अनुवाद केलासँ, गूगलक /gं99ा/gेफफसलेशन अओजार आिदमे \nआधारभूत श/gे9ेदक अनुवाद केलासँ आ आन गवेषक जेना मोिजला फायरफॉ/gेँभस आिदमे अं/gं91ेजीक सभ पािरभािषक संगणकीय श/gे9ेदक \nअनुवाद केलासँ /gेधधुिटिवहीन /gंभ4वतः मैिथली अनुवाद भऽ जाइत अिछ।  \n \n \nगजे/gेफफ/g4भ6  ठाकुर \nggajendra@videha.com \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n \nअ प न मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. ग/gंे4  \n२.१. हम आ/gचँँह र रही तइसँ /gच6चैि/gच70ट स खूब केलॱ: राजकुमार झा (िवनीत उ/gचँ4पल संग अ/gचँँतव/gु6षत/gु6ष ) \n  \n२.२. /gच76योित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-३  \n   \n२.३. शारदान/gेफफद दास पिरमल - र ा ज नँg288 द न क आ ँg28ू मा ल ा प   \n  \n  \n२.४. सुिमत आन/gेफफद - िरपोट/gं61 \n  \n  \n२.५. जगदान/gेफफद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \nहम आ/gेफफहर र ही तइसँ /gे6ेैि/gेँभट स खूब केलॱ: राजकुमार झा (िवनीत उ/gेफ4पल संग अ/gेफफतव/gं6धत/gं6ध) \n  \nइितहासक प/gुँचामे सभ कलाकार क/gच4ु ठाम नै भेटैत अिछ। वएह कलाका रक/gच4ु आइ धिर  याद राखल गेल अिछ  जक रा स/gचष4ा /gच6च/gचष7य देने \nअिछ। अह/gु6ु  ि मिथलाक कतेक  ओहन कलाका रक/gच4ु जा नैत छी जे िबना िकन को /gच6च/gचष7य प ओने अ/gच90पन साधनाक/gच4ु ज ीिवत राखयमे स/gचषचम \nभेल अिछ या ओ इितहासक प/gुँचामे द ज/gु61 अि छ। चाहे दरभंगा  राज  हुअए या बनैली /gु04टेट या सोनवष/gु6ष राज , राजदरबारी कलाकारक \nइितहास दज/gु61 अिछ। ऐ दरबारी कलाकारसँ फराक कलाकार क/gच4ु लऽ कऽ नै तँ अ/gच90पन समाज जाग /gच6षक  अिछ  आ निह ये इितहास \nिलखएबला। /gु04वतं/gचषष ता /gच6चाि/gच90तक बादसँ वएह कलाकार /gच6चिति/g417त भेल अिछ जे  स/gचष4ा /gच6चित/g417ानसँ जुड़ल रहल। हुनके मा/gचँँयता भेटल \nिजनकर गीत दरभंगा आकाशवाणीसँ /gच6चसािरत भेल। मुदा ऐ गपसँ इनकार नै कएल जा सकैत अिछ जे आइ धिर मु/gुच7ी भिर लोक क \nबपौती आकाशवाणी दरभंगाक संगीत िवभागमे छाएल अिछ।   जखन िक संपूण/gु61 िम िथलामे अनेको  एहन कलाकार  अिछ  िजन का लग \nसंगीत साधनाक नै तँ समुिचत साधन अिछ आ निहये हुनक र कोनो  िलिखत इितहास भावी पीढ़ीक/gच4ु भेटत। एक िदस रेिडयोसँ \nमैिथली गीत सुनए बला लोक नै भेटैत अिछ, ओतए स/gच74चाई ई अिछ जे मु/gच71यधारासँ बाहर ई कलाकार जखैन गाम-घरक मचानपर \nअ/gच90पन कला क/gच4ु /gच6चदिश/gु61त करैत अि छ तँ दश/gु61 कक  थपड़ीक आवाज क दम  रेिडयो /gु04टेशनसँ भेटएबला चािर-प/gु6ु च सए टकाक दामसँ बेसी \nताकत राखैत अिछ। एहने एकटा कलाकार अिछ राजकुमार झा। /gच6चकृितक  कि र/gु0चमा सँ भगवान हुनका आँिख नै देलक मुदा हुनर \nएहन गलामे सुर आ आंगुरमे िथरकन एहन देलक जे जखैन ओ   संगीत साधना करैत अिछ तँ एहन लागत जे सर/gु04वती सॱसे आिब \nकऽ हुन का पर  सवार अि छ। संगीतक ए कटा तप/gु04वी राज कुमार झासँ वि र/g417 प/gचषषका र िवनीत उ/gचँ4पलक  गपशप - \n  \nि व न ी त  उँg28ू प ल :अह/gं6ंक संगीत िश/gेधेा कोना भेल ? \nराजकुमार झा: हम गामे मे रहैत रही। नेनेसँ हमरा लखाह नै दैत अिछ, मुदा छ/gं6ंहीसँ हम लोकक/gे4ं कनी ची/gेफफह जाइत छी। /gंभ4प/g416 \nिकछु निहये बुझाबैए। गाम-घरमे संगीत माने भजन-कीत/gं61नक , नाटक सभक माहौल छल त/gे4ं हमहूँ गाबए-बजाबएमे लािग गेलॱ। हमर \nपढ़ाइ सोलह बरखक उ/g411मे शु/gे6ध भेल। हमर गामक भाय नारायण झाक ओ इ बरख माय मरल रहिथन। ओइ /gेधँा/gंेभमे बड़ रास \nलोक सभ आएल छल। ओइमे नारायण भायक मा/gेफँयमसँ हम दरभंगा गेलॱ। द रभंगाक ने/gेधधहीन िव/gंे4ालय (/gेधँी कामे/gेधफरी ि/gे6ेया पुअर \nहोम) मने राजकीय ने/gेधधहीन उ/gेँ4च िव/gंे4ालय , दरभंगामे टे/gंभ4ट भेल। संगीतक ज/gं6ंच भेल आ केलॱ। ओतए प/gं6ंच बरख रहलॱ। पढ़ाइ \nकेलॱ। संगीत, अं/gं91ेजी ओत ए पढ़ैत रही। वग/gं61 एक सँ वग/gं61 तीन , फेर सीधे प/gं6ंच आ तीन बरखमे सतमा पास केलॱ। मा/gेधध छह \nबरखमे। 1988 मे मैि/gं99क पास केलॱ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : फेर दरभंगासँ इलाहाबाद कोना गेलॱ? \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nराजकुमार झा: संगीतसँ मैि/gं99क केलाक बाद इलाहाबाद आिब गेलॱ। /gे6ेयाग संगीत सिमित , इलाहाबादसँ एम.ए. केलॱ।  \nि व न ी त  उँg28ू प ल : दरभंगा आ इलाहावादमे अह/gं6ंक संगीत गु/gे6ध के सभ छल? \nराजकुमार झा: दरभंगामे गौतम िम/gेधँ , सुर/gंँभ/g4भ6 झा सँ संगीत सीखै छलॱ। /gंभ4कूलमे तबलाक मा/gंभ4टर िकयो नै छल। हारमोिनयम तँ हम \nअ/gे9भपन बाबूजी भुवने/gेधफर झा सँ िसखलॱ। इलाहाबादमे चं/g4भ6भूषण प/gं64डेय छल जे हमरा संगीतक पाठ पढ़ एलक। हम गायन गौतम \nिम/gेधँसँ िसखलॱ। चूंिक हम आ/gेफफहर छी त इसँ हम /gेफधयोरी कतौ नै केलॱ, /gे6ेैि/gेँभटकल बड़ केलॱ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल :अह/gं6ंक/gे4ं अ/gे9भपन कोनो संगी-साथीक /gेँ1याल अिछ ? \nराजकुमार झा: हमरा संगे राम सागर पासवान, मोहन रावत बारीक, भगत झा, गंगा /gे6ेसाद मेहता, रामवतार मंडल दरंभगामे पढ़ै \nछल। इलाहाबादमे भरत प/gं64डेय , म/gेँभख नलाल, अजु/gं61न प/gं64डेय छल , मुदा सभ िकयो कतए अिछ, नै मालूम। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ं कोन सभ वा/gंे4 बजा सकैत छी? \nराजकुमार झा: हारमोिनयम, ढोलक, नाल, ब/gं64सुरी, कैिसयो, िगटार, तानपुरा सभ िकछु बजाबैक लेल जानैत िछऐ। हारमोिनयम \nबजाएब तँ हम गाममे िसखलॱ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ंक/gे4ं संगीतक कोन राग बेसी पसीन अिछ? \nराजकुमार झा: देिखयौ, जे संगीतक आराधक अिछ, हुनका कोन राग बेसी पसीन हएत या नै हएत, ई गप हेबाक नै चाही। \nिकएिक राग एक तरहे तरकारीक मसाला िछऐ। जिहना नीक तरकारी बनाबैक लेल सभ मसाला चाही, तािहना कोनो संगीत \nआराधकक/gे4ं सभ रागक जानकारी हेबाक चाही। मुदा यमन, राग भैरव, खवाज, राग देश, राग भोपाली, राग िबहाग, राग काफी बड़ \nपसीन अिछ। यमनक उ/gेफ4पित क/gे9फयाण ठाठ सँ भेल अिछ। कोन मे क/gेध4े लय अिछ , ई जानब आव/gंभेयक अ िछ।  \n  \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ंक/gे4ं कोन शा/gंभ4/gेधधीय गायक क गायब पसीन अिछ? \nराजकुमार झा: हमरा बैजू बावराक तान, भीमसेन जोशीक गायब बड़ पसीन अिछ।    \nि व न ी त  उँg28ू प ल : संगीतक /gे6ेो/gं91ाम कर ए लेल या सुनए लेल जाइत छी? \nराजकुमार झा: जखन दरभंगामे पढ़ैत छलॱ तँ दरभंगा टाऊन हॉलमे या फेर लहिरयासरायमे /gे6ेो/gं91ाम सुन बाक लेल जाइत रही। \nजिहयासँ गाममे रहए लगलॱ तँ अपने पंचायतमे भजन-कीत/gं61न गाबै लेल जाइत छी। ओना बनमनखरी, बठैली, नोहर, िद/gेँेघी \n(किटहार), खारा, िसंगारपुर, आलमनगर, बुआरीमे कतेक बरख गाबैक लेल जाइत छी, जखन िकयो बजाबैत अिछ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : कोनो नौकरी लेल गेलॱ िक नै? \nराजकुमार झा: क/gंभ4तूरबा संगीत िव/gंे4ालय , नागपुर गेलॱ तँ ओतए ओिरजनल म/gं64गय लागल। कहलक जे डुि/gे9भलेकट सँ काज नै \nचलत। हमरा पास डुि/gे9भलकेट /gे6ेमाणप/gेधध अिह कारण छल जे हम एम .ए. करिह कऽ बाद एक बेर फेर इलाहावाद गेल रही। ओतएसँ \nगाम घुिर रहल छलॱ तँ इलाहाबादमे हमर /gं99ेन राितक दू बजे छल। हम इलाहाबाद /gंभ4टेशनपर आ िब कऽ ओतए सुित गेलॱ। दू बजे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nराितमे /gं99ेन आ एल तँ एतेक धरफर भेल जे हमर सिट/gं61िफकेट सभटा िकयो चोरा लेलक। एकर अलावा, नागपुरक भाषा दोसर छल, \nजकरा हम नै बुिझ सकैत छलॱ तइसँ गाम आिब गेलॱ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ंक/gे4ं संगीत साधनामे कोन तरहक िद/gं1ेत आ बैत अिछ? \nराजकुमार झा: देिखयौ, हम बेसी भजन गाबैत छी। ई साज-बाज बजायब सामूिहक काज अिछ, िकयो असगरे ई काज नै कऽ \nसकैत अिछ। चूँिक हम आ/gेफफहर छी त/gे4ं हमरा लोक सभ ठिक लैत अिछ। तइसँ लोकपर िव/gेधफास कर ब किठन भऽ जाइत अिछ। \nदोसर गप ई जे हमर िकयो सहयोगी नै अिछ। जॱ केकरो राखै िछऐ तँ ख/gेँ4चरपनी कर ए लागैत अिछ। एनाउंस िकछु सुनै िछऐ \nआ दै िकछु आर छै। बाते करलकै एतबय टा मे, आ दै छै िकछु अओर। \n  कतेक पैसा देब, ई किह कऽ िकयो नै लऽ जाइत \nअिछ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : गाबैक लेल सभसँ बेसी पाइ कतए भेटल? \nराजकुमार झा: एक बेर बठैली मे दू राित रहलॱ आ 2200 /gे64पया देलक तँ खुशी भेल जे हमहूँ िकछु कऽ सकैत छी। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : एखन अह/gं6ं कोन काज करैत छी? \nराजकुमार झा: भैस चराबैत छी।  \nि व न ी त  उँg28ू प ल : गाममे संगीतक लेल कोनो समूह बनल िक नै? \nराजकुमार झा:-ठ/gं1ेन भाय , रतन भाय, गजो भाय, ठाकुर, बीजो से समूह बनल आरंभ भेल आ बनल रहल। हमरासँ पिहने \nभुवने/gेधफर झा, हिरव/gे9फल भ झा, उमाक/gं64त झा, राधाक/gं64त झा, ल/gेधेो काका रह ए। ओइ समयमे खूब चलै रहै। मुदा बादमे लोक सभक/gे4ं \nघमंड भऽ गेलै। िकछु गोटे गामसँ िफरार भऽ गेल, लोक कमाबै लागल आ बाहर चिल गेल। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : कोनो िख/gंभ4सा अह/gं6ंक/gे4ं याद अिछ, जखैन अह/gं6ंक यो/gेँेयताक मखौल उड़ाएल गेल? \nराजकुमार झा: एक बेर /gेँेवालपाड़ा गेिल ऐ, राजपूतक /gे6ेो/gं91ाम छल। संजोगसँ हारमोिनयम बजाबैबला कलाकार नै आएल। लोक सभ \nकहलक जे राजकुमार जी हारमोिनयम नीक बजबै छिथ। ऐपर हमरा काय/gं61/gंफ9मक लेल तैयार क एल गेल। मुदा आर सभ कलाकार \nबाजल, 'ई तँ सूरदास छी, की बजाओत'। सभसँ सीिनयर जे छल ओ पुछलक, -की बजबै छी, की गाबै छी। हम बाजलॱ, -थोड़ \nबहुत बजबै छी। -हारमोिनयम बजबै छी? की बुझल अिछ? थोड़ो-मोर बुझल अिछ ने? हम कहलॱ- जे हारमोिनयम बजबै छिथ \nहुनकासँ कनी बेसी बजाबै छी। जे बेसी बजाबै छिथ हुनकासँ थोड़े कम बजाबै छी। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : कोनो नशा करै छी िक नै? \nराजकुमार झा: नशा केलाक बाद िकछु नै भऽ सकैत अिछ। नशा करब गुनाह अिछ। मुदा जखैन हम पढ़ाइ-िलखाइ छोड़लाक बाद \nत/gे94बाकू खाए लगलॱ, \n भ/gंँंसवार तँ हम रहबे करी, सुमन, बीजो, हम सभ िकयो भ/gंँंसवार रिह ऐ, बीजोक हाथसँ चुनौटी लऽ लेलॱ, तइ \nिदनसँ खाइत छी। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ं िबयाह िकए नै केलॱ? \nराजकुमार झा: िकयो िपता लड़की दैक लेल तैयार नै भेल, तइसँ हमर /gे9ेयाह नै भेल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nि व न ी त  उँg28ू प ल : तखैन मनपर कं/gं99ोल कोना केलॱ? \nराजकुमार झा: एखन हमर उमर 47 बरख भऽ रहल अिछ। एकटा गप जािन िलयौ जे ई मन क/gे4ं जतए दौड़ायब ओतए जाएत। \nमनक/gे4ं कं/gं99ोल करिह सँ ओकर फाएदा होइत अिछ। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : एखन अह/gं6ं िकछु सुना सकैत छी? \nराजकुमार झा: जब गाबैत छी तँ सभटा राग आगू आिब जाइत अिछ। ओना एकटा यमन राग देखू,  \nनीधागामापारेसा \nचले आना, घन/gंभेयाम चले आना,  \nबस तू ही तो मेरे जीवन का आधार बने रहना \nमेरे /gंभेयाम चले आना।  \n-जखन सुर मे रहैत िछऐ तँ सभ याद रहै छै। राग ठोर पर आिब जाइ छै। ओना नै फुराइ छै। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ं कोन तरहक गीत गाबै िछऐ? \nराजकुमार झा: जेहन समय तेहन गीत गाबै िछऐ। बसंत ऋतुक होलीक गीत गाबै छी। \nअरे मोरे िभनसरवा,  \nकोयल कूकय छै,  \nआमक मंजर पर मंजर गूंजय छै,  \nिजनकर आदमी घरक मं◌ुडेर पर, \nबैसल-बैसल काग कूकय छै। \nई गीत बड़ग/gं64व (चंदा झा क मातृक) क चंदन क बनायल छै। हम सुनले गाबैत छी। \nि व न ी त  उँg28ू प ल : अह/gं6ं अ/gे9भपन गीत बनाबैत िछऐ? \nराजकुमार झा: हम गीत नै बनबैत छी। साज-बाज ठोर पर आबैत छै। \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \n/gेँ6योित  चौधरी  \nएक युग: टच वुड: भाग ३ \nलोकल िविडयो /gेँभलबक मे/gे94बर बनल छ लॱ से जे सभसँ नब िफ/gे9फमक सी. डी. ओकरा लग रहैत छलै से दऽ जाइत छल। \nपिरवारसँ बात केनाइ तँ टॉिनक छल हमरा लेल नब शहरमे। आ देर तक िफ/gे9फम देखैक पिरणाम/gंभ4व/gे6धप रिविदन। सुतनाइ॥ \nसुतनाइ॥। आ सुतनाइ।।।। \nहल/gं6ंिक ई मा/gेधध िकछुए समयक आराम छल। िववाहक पिहल साल बीत गेल मु/gे94ब इ-टाटा- िभलाइक यातायातमे। हम कुनो पाबिन नै \nछोड़ने रही से खुशी अिछ हमरा, टच वुड। ऐमे हमर मौसीजीक बहुत कृपा रहिन। \nहमर िववाह एक साल पिहने तय भऽ गेल छल। हमरा मोन अिछ जे हम कतेक उ/gेफ4सुक रही िववाहक पिहने अपन पितसँ बात \nकरबाक लेल। कमसँ कम हमर नैहरमे तँ यएह चलन रहै जे लड़की-लड़काक बात िवचार िमलबाक चाही। िववाहक पिहने पहचान \nबनबाक चाही। हम राखीमे अपन भैया भौजी लग िभलाइ गेलॱ◌ॅ। ओतए सम/gंभ4त सासुर भ/gंँभट कर ए आएल मुदा पितदेव गायब छलिथ, \nकारण छु/gंे6ीक अभाव छल िन । हमर भ/gंँंसुर सेहो ऑिफससँ सीधे एला मुदा ब/gंफ6ड \n  देरसँ एला, कारण हुनका र/gंभ4ता िबस रा गेलिन। \nसभ हुनकर खूब मजाक उड़ेलकिन। वापस आिब कऽ हम बहुत दुःखी रहए लगलॱ। तखन हमर मॉं कहलिखन जे ई तँ नै हेतै। \nहमर बेटी पढ़ल-िलखल अिछ, ओकर िववाहमे जे सभ पुरान तरीका चलेिथन से कोना हेतै। तखन ओतएसँ ननिदक/gे4ं स/gे94वाद आ एल \nजे हुनका हम सभ बात कहबिन आ ओ हमर पितक/gे4ं कहिथन। हमरा सेहो म/gेफफजूर नै छल। फेर हमरा फोनपर बात करबाक \nअवसर भेटल। भातक िसलिस ला िकछु बेिसये शु/gे6ध छल। मुदा एक िदन हम फोन केिलय िन तँ िकयो आन फोन उठेलक आ बड़ी \nभिरमगर आवाजमे पुछलक ‘आवाज नै नीक लागल की’? ई आवाज हम कखनो नै िबसरब। बादमे जखन कखनो ई आवाज हमर \nिज/gेफफदगीमे दुहरायल , हम बिढ़यासँ िच/gेफफहिल ऐ मुदा पित देव कखनो नै कहला जे ई वएह /gंभ1यि/gेँभत अिछ । मुदा हम हमेशा यएह देखिलऐ \nजे ई /gंभ1यि/gेँभत हमर वैवािहक जीवनमे बहुत दखल दऽ रहल छल। ई एहेन /gंभ1यि/gेँभत/gेफ4व छल जकरा दोस राक िनजी िज/gेफफदगीक/gे4ं अपन \nढंगसँ ढालैक बहुत उ/gेफ4सुकता छलै। हमर दृि/g416सँ एहेन िवचार कखनो दो/gंभ4तीक /gे6ेा/gे6धप नै भऽ सकैत छै मुदा अपन पितक/gे4ं कखनो \nहम ऐ लेल राजी नै कऽ सकिलयिन। \nहँ तँ हम गाम गेलॱ आ ओतए दुग/gं6धपूजा देख लॱ। बाबूजी अ/g416मी िदन िस/gंेभा/gेफफत करेलाह। वापस आिब क ऽ हमरा ज/gेफफमिदनमे एक \nउपहार भेटल। हमर भावी पित हमरासँ भ/gंँभट कर ए जमशेदपुर एला। हमरा बहुत खुशी भेल ऐ बातक, मुदा बादमे हम अपन मॉं \nबिहनक/gे4ं कहिलयिन जे हमरा तँ चेहरा मोने नै रहत, कतेक कम काल लेल भ/gंँभट भेल। दुनु बहुत िखिसयेली तखन भौजी एकटा \nफोटो देली जे िलअ, अकरा देखैत रहू। फेर समय िबतैत गेल। िदवाली मनेलॱ। िदवािलयेमे हमरा अपन काय/gं61मे पिहल दरमाहा \nभेटल छल। हम अपन िववाहमे अपन मॉं बाबूजीक/gे4ं अपन पस/gेफफदक कपड़ा खरीद कऽ देिलयिन। काज केनाइ अतेक पस/gेफफद छल \nजे ऑिफसमे अपन बॉसक/gे4ं नै कहिलयिन जे हमर िबआह ठीक भऽ गेल अिछ। कुनो हँसी मजाक ऑिफसमे नै करै छलॱ। बादमे \nबॉसक/gे4ं जखन पता चललिन तँ ओ बजा कऽ पुछला जे की की तैयारी कऽ रहल छी िबआहक। हम अकचका गेलॱ। हम \nकहिलयिन जे हम साड़ी िकनलॱ अपन पस/gेफफद सँ। फेर ओ पुछला जे /gे9ेयूटी पाल/gं61रपर नै मेहरबान भेल छी अखन तक। हम हँसए \nलगलॱ। फेर सर केिबनसँ बाहर एला आ सभक/gे4ं कहलिखन जे हुनक र प/gेँ9ी /gे9ेयुटी पाल/gं61र गेल छलिखन। ओ जखन प/gेँ9ीक/gे4ं घर \nआनऽ गेला तँ हुनका पाल/gं61रक अ/gेफफदर बैस ऽ पड़लिन । अ/gेफफदर तीन टा /gंभ4/gेधधी फेस पैक लगेने रहै। हुनका बुझेबे नै केलिन जे के \nहुनक र प/gेँ9ी छलिखन। ओना ओ सर हमर िवयाहमे स भसँ अमू/gे9फय उपहार काजक अनुभवक /gे6ेमाणप/gेधध देला जे अखन तक हमर \nसंजीवनी अिछ। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nशारदान/gेफफद दास पिरमल  \nर ाज न ँg288 द नक  आँg28ू म ा ल ा प   \nएिह आ/gेफ4मालाप  मे /gे6ेथम पु/gे64ष अपन दीघ/gं61कालक या/gेधधाक अनुभव क/gंँभ अपना मुह/gंँभ /gंभ1य/gेँभत कए रहल अिछ जे /gंभ4वानूभूत त/gेफधयक \nिव/gेधफसनीयता क/gंँभ गंभीरता  सँ /gे6ेभावो/gेफ4पादक बनबैछ ।  \nएकरा िलखबाक पाछ/gं6ं हमर उ/gं19े/gंभेय कोनो /gंभ1यि/gेँभत िवशेषक /gे6ेसंशा निहं, मु/gेँ1यत : नवका पीढी)नव लोक ( क/gंँभ एिह वा/gंभ4तिवकताक /gे6ेित \nसजग आ सचे/g416 करब अिछ जे कोनो महान उपलि/gे9ेधक हेतु ककरो कोन तरह/gंँभ दीघ/gं61कािलक तप/gंभ4या करए पड़ैत छैक ।जेना \nअदनासन देखाइत छु/g4भ6 चूटी)िपिपिलका (सेहो डेगा -डेगी चिल पहाड़ क/gंँभ टिप जाइछ । तािह /gंफ9मं◌े हमरा बुझाइछ जे कण/gं61गो/g41ँीक संग \nकण/gं6धमृतोक या/gेधधा सभ तरह/gंँभ साधन  - स/gे94प/gंफे  निहं रिहतहुं ई िवगत ब/gेध4ीस वष/gं61 सँ चिल आिब रहल  िन र/gेफफतर तप/gंभ4याक /gे6ेितफलन िथक \nजे \"िमिथला-मैिथलीक िवकास म/gंँभ कण/gं61गो/g41ँी एवं कण/gं61पामृतक योगदान )१९७४-२०११ \"( सकलनक /gे6धप मे हमरालोकिनक सोझ/gं6ं /gे6े/gंभ4तुत \nअिछ । \n \nएिह /gे6ेसंग मे कण/gं61गो/g41ँी मु/gे94बई आिथ/gं61क सहयोगक अवदान कए य/gेधंक पुरोधाक भ/gं6ंित पू/gेफंयक भागी छिथ ।एखनुक जे समसामियक  \nलोकक)खास क नवका पीढीक (मानिसकता किनएं क क बहुत हसोिथ लेबाक अिछ)जेना उगल चान िक लपकू पूआ(,तािह /gे6ेवृितक \nसंदभ/gं61 \n  मे कण/gं6धमृतक साधना एवं उपलि/gे9ेध /g4भ6/g416/gंभ1य अिछ ।राज न/gेफफदन बाबूक िन/g41ँा जे एिह /gंभ1याज/gंँभ सु/gंभ1य/gेँभत होइछ ,वोिह मे कोनो \nतरहक आ/gेफ4म/gंभेलाघा निहं भ क मा/gेधध व/gंभ4तुिन/g41ँ िनरपे/gेधे /gे6ेदश/gं61न अिछ जे आ/gेफ4मालापक रचियता /gंेधारा कएल गेल अिछ ।वो एिह रीितएं◌ँ \n िमिथला मैिथलक कृत/gेधंता िव/gेधंािपत कए रहलाह अिछ ,संगिहं नवका पीढी क/gंँभ ओकर कत/gं61/gंभ1यक दािय/gेफ4वबोध करेबाक उपादान सेहो \nउपि/gंभ4थत कएलिन अिछ ।  \n \nएिह आ/gेफ4मालाप मे एक /gंभ1यि/gेँभत निहं सं/gंभ4था बािज रहल अिछ जािह सँ िमिथलालोकक आशा, अिभलाषा आ आक/gं64/gेधेा संल/gेँेन अिछ ,से \nबात बुझबाक चाही \n ।सािह/gेफ4य मे स/gेफ4यक अिभ/gंभ1यंजना एहुना होइछ ,पाठक क/gंँभ अपन मानस ि/gेधेितज उदार बनाक रखबाक चाही, सैह \nहमर अ/gे9ंयथ/gं61ना ।  \n    आ/gेफ4मालाप -  राज न/gेफफद नक \n \n   हमरा निहं िकछु चाह, मैिथलीक पिर/gे9भलावन \n  लए हमजीबइ छी । \n   सुधी पाठकक लेल पि/gेधधका कण/gं6धमृत क/gंँभ िनत डेबइ छी ।  \n   तीन दशक कए पार वय/gंफ9म वृ/gंेभ अपन होइतहु सेबइ छी ।  \n   यदिप छोट डॲगी क/gंँभ जलिध मे रिह जलपोत जक/gं6ं  खेबइ छी । \n \n   िन/gेध4हु /gे6ेा/gेँ4य ि/gेधेितज सँ िदनकरक अिभवादन अ/gे64िणमा पबइ छी ।  \n   िदग - देशा/gेफफतर  पार सँ अिनलक आनल सुखद समाद जे लई छी । \n   बहुधा मेघा/gेँ4छ/gंफे िदग/gेफफतक रहनहुँ नभ िनम/gंँ1घ पबइ छी ।  \n   पबइत पािण - /gंभ4पश/gं61 पयोदक संकेतल ,अिभराम रहइ छी । \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n \n   लाभ ई नाम \"राजन/gेफफदन  \" भएने अिछ एतवा जे हम ने थकइ छी । \n   आिध - /gंभ1यािध  बाधा क/gंँभ पार निहं िजजीिवषा पर पाबै दइ छी ।  \n  ओतबै निहं हम /gंभ1यवधानहु सँ अिभनि/gेफफदत भए राज करइ छी ।  \n  \"मैिथलीक\"आशीष अपिरिमत मैिथलीक सेवा सँ पबइ छी । \n \n   \"कण/gं6धमृतक  \"अिमय संपोिषत सेवा सँ जे अमृत \n  पबइ छी । \n   बु/gंफे मा/gेधध सँ पिर/gे9भलािवत भए हम अज/gे6ं सुखिस/gेफफधु लहइ छी । \n   \"कम/gं61/gेफंयेवािधकार/gंभ4ते \"केर िमिहर  -  बल/gंँभ घन ितिमर कटइ छी ।  \n   की आ/gेध6य/gं61   यिद भिर उड़ान हम सात समु/g4भ6ो पारक लइ छी ।  \n \n   मैिथली - सािह/gेफ4यक  मंजूषा मे /gंभ4विण/gं61म सं/gंभ4कृितक धरोहर , \n   राखल रहए तेना जे भिव/gंभंयो पाबए संगित युगतक सुखकर ।  \n   िदग - िदग/gेफफत  क/gंँभ करित /gे6ेहिष/gं61त सुर -सरगम संगीतक फरहर, \n   िशवक नचािर-महेशवाणी सँ गूंिजत जनकसुता केर नैहर । \n \n   गौरव सँ उ/gेँ4/gेधभविसत बसातो सौरभ सुमनक सुखद पसारए , \n   मात/gं61/gेफंडक -/gेँ6वाला /gे6ेच/gेफंड सँ मैिथलीक हिरयरी न हारए ।  \n   आ/gंभ4था तुंग िहमाि/g4भ6  -शृंग सन /gंभ1योम म/gेफँय कीित/gं61-/gेफँवज  धारए, \n   जकर /gंभ4तवन मे आ/g4े6ािदत मु/gेँेध भुवन आरती उतारए ।  \n \n   \"कण/gं6धमृत  \" साथ/gं61क पीयूष जे अंजिल भिर  -भिर जन तक आनए , \n   गिरमा संग माधूय/gं61 ितरहुतक ब/gेफफदनवार ि/gेधेितज तक तानए ।  \n   संभव त/gंँं पुिर संग िनसग/gंँ6 सुखद संयोग मुहूत/gं61क ठानए , \n   बि/gेध4स /gं91ं◌्थक भेल /gे6ेकाशन हेतु /gे6ेा/gे9भत अनुदान /gे6ेमाणय ।  \n \n   लेसल \n  गेल \"/gेधँीधरक  \"कर सॱ  \"कण/gं6धमृतक  \"जे िटम -िटम वाती , \n   रहलहुँ   से उसकावित टेमी खिरका सँ, सेवित िदन -राती । \n   िनरविध -काल िवपुल पृ/gेफधवी केर छुबइति/gेधेितज रहत ई प/gं6ंती, \n   की न एहन सुिध-संर/gेधेण  सँ होएत तृ/gे9भत मातु केर छाती ? \n \n   की न मैिथलीक संतानहुँ क/gंँभ पथ /gे6ेश/gंभ4त होएत लेखा सँ ? \n   काल-भाल पर \n  कण/gं6धमृत सँ टपकल ि/gंभ4मत बु/gंफे -रेखा सँ, \n   दूर अतीतक आँजुर सँ उिठ अबइत सरगम अनदेखा सँ, \n   सहज सरल स/gे94बुि/gंेभ सुपोिषत /gे6े/gेधंा केर उ/gेफ4सुक पेखा सँ ।  \n \n   होइत रहल गुंजिरत  \"सदुि/gेँभतक  \" मंजुल /gंभ4वन अनवरत कान मे, \n   मधुर सारगिभ/gं61त /gे6े/gंभ4प/gेफफदन उ/gंभंमा भरइत /gंभ4वत  : /gे6ेाण मे ।  \n   नौ सदीक िव/gंभ4तार पार किर चिल अबइत उज/gं6ध अ/gे94लान मे, \n   कण/gं6धमृतक सैह सुर -सरगम उिम/gं61ल अिछ एखनहुं उड़ान मे ।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n   अमिलन ि/gंभ4मत  -हिरत सुिध -सुरिभत भूिम ई यावतकाल रहए, \n   सं/gंभ4कृितक सुकुमार अ/gे64िणमा -दी/gे9भत  मैिथलीक भाल रहए । \n   तावत कण/gं6धमृतो पसारित अिवरत /gे6ेीितक /gेँ6वाल रहए , \n   कण/gं6धमृतक िहंडोल म/gंँभ झुलइत वृ/gंेभ , विनता आवाल रहए । \n \n   चाह हमर मैिथली -मानसक कण/gं6धमृत ई मराल रहए  , \n   ताल दैत संतरण मे जकरा द/gेध4 िचत िदक् ओ काल रहए , \n   अिमत उड़ान भरैत क/gे9फपना जािह छिवक /gे6ेितपा़ल रहए , \n   होइत िनत मैिथली -मनीषा जइ सँ सदित नेहाल रहए । \n \n   उ/gेफ4प/gेफ4/gंभ4यित कोअिप समानधम/gं6ध \"भवभूितक धार पकड़ने, \n   हम ने रहब त हमर तप/gंभ4या \n  धैय/gं61क पारावार पकड़ने, \n   िदवा-राि/gेधध  केर चोरा -नुकी िबच /gे6े/gेफ4यूषक झंकार पकड़ने , \n   बढ़त घार मे कालिनझ/gं61रक ककरो शुभ अवतार पकड़ने ।  \n \n   नदी सदानीरा वसु/gेफफधरा सिरताजल पटबैछ साल भिर \n , \n   ध/gेफफय होइछ आिद/gेफ4य रि/gंभेम  -अिभषेिकत भोरे जकर   भाल किर, \n   जतए उतिर नीरव-िनर/g41भ  नभमे शरदक हो मु/gेँेध िवभाविर , \n   रजनीगंधा केर  िवतान मे थकए न मलयािनलो ताल   भिर । \n \n   निहं िवदेह निहं सीर/gेफँवज हम तदिप उव/gं61रा शि/gेँभत उभारल , \n   निहं नृप तइयो िमिथलामािटक /gे6ेितभा क/gंँभ दए \n हाक उतारल , \n   कृित क/gंँभ भोला लाल दास केर दीपदान दए सुिध झंकारल , \n   मातृ-िपतृ रृण भूिमक /gे6ेित हम िनज कृित सँ एिह भ/gं6ंित उतारल ।  \n \n   /gे6ेितभापूंज मैिथली पु/gेधधक /gंभ4मृित मे जे अंक िनकालल, \n   अघ/gं61दान आलोकसुछि/gेफफदत अमर/gेफ4वक झंडा सन गाड़ल , \n   सार/gंभ4वत /gंभ4तंभ मेिदनीक /gंभ1योमक राखत छिव अजवारल , \n   रहत जािह सँ लोक चेतना /gंभ4पिश/gं61त भए सदित पखारल ।  \n \n   दीपिशखा केर िरजु कंपन सँ अ/gंे6हास किर हँसत अमरता, \n   सतत सर/gंभ4वितपु/gेधधक कर सँ उ/gं1फािटत /gे6ेाितभ उव/gं61रता, \n   अंगीभूत करत दश/gं6धवोत मुिड़ इितहास अपन त/gेफ4परता, \n   हरित \n चलत जे दीघ/gं61काल तक सकल समाजक बौि/gंेभक जड़ता   । \n \n   पालन, पोषणआ िवकास मे जतवा िकछु पावोल समाज सँ, \n   तकर करित /gे6ेितपूित/gं61 िकंिचतो द क जाइ सुख अपन काज सँ, \n   सैह य/gेँ9 होइत आएल अिछ सेवा म/gंँभ रिह \"न/gेफफदन  राज \"सँ, \n   कण/gं6धमृत \n  क/gंँभ लेल जुटाबित संगीतक िहत साज  -वाज सँ । \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n   आसक, अिभलाषक,उ/gे9फलासक बिन पतंग नभ मे कण/gं6धमृत , \n   दैत रहल आ/gेधँय उमेद क/gंँभ कते भिव/gंभंणु लेखकक ,उिड़ िनत, \n   /gे6ेो/gेफ4साहन सँ नव /gे6ेितभा केर सु◌ु/g41ँु िवकासो कएल सुिनि/gेध6त , \n   कम/gं61िन/g41ँ अिवरत सेवा सँ अिछ गौरवा/gंभ4पद यशक सुअिह/gं61त ।  \n \n   निहं िटटही टेकल पब/gं61त सन ,हमर भूिमका मैिथलीक /gे6ेित , \n   हम होइत अिभसार तकै छी गगनक पार गगन तक उ/gंफेित , \n   मैिथली सं/gंभ4कृित  - सािह/gेफ4यक  स/gे94मान करए उिठ िव/gेधफक स/gे94मित , \n   सफल अपन साधना तखन हम बूिझ सकब जे पओलक सद् गित । \n \n   नगर-नगर हम छानित िफरलहुँ लेने कर मे लोटा-डोरी, \n   डगर -डगर पािनक तलाश मे कनहा लटकल \n  बोझने झोरी, \n   जते भए सकए लोकक मन सँ भावक संवेदना िनचोड़ी, \n   िकय न चेतना जगबइ खाितर भावक जल मे मधुरस घोरी? \n \n   चलित बाट एकसरो हमेशा हमर इएह पाथेय रहल अिछ, \n   मातृ-मंिदरक आराधन मे सेवा एिह िविध धेय रहल अिछ, \n   राग जे कंठ स/gे94हािर सकए निहं गीत हमर से गेय रहल अिछ , \n   वाणी िचरक/gे9फयाणी बिन िवचरए जन -जन मे /gेधँेय रहल अिछ ।  \n \n   यिद निहं मान बूझत मैिथल चिल जाए न जेना गेलीह वैदेही, \n   भेलीह भूिमगत लोकक रिहतहु सुिध संवेदनशील,सुगेही, \n   ओ छिल मैिथली,इहो मैिथली शंका मन मे उठइछ मेहॴ, \n   िकए िक नवका लोक लगैत अिछमातृ-सािह/gेफ4यक  /gे6ेित निहं /gंभ4नेही ।  \n \n   लजिव/gेँ6जी सुकुमार सदृश अनुराग होइत अिछ सािह/gेफ4यक /gे6ेित , \n   से न /gे6ेवािहत हो यिद सहजिहं होइछ सं/gंभ4कृित क/gंँभ बड़का /gेधेित , \n   जेना -जेना नव शहरी स/gे9ंयता नवका लोकक मािर रहल मित , \n   भौितक होइत िवकासक सोझ/gं6ं सं/gंभ4कृितक झलकैत अिछ अवनित ।  \n \n   अ/gेफफदेसा म/gं64/gेफ4सय/gं61 सँ उपगत होइछ ि/gेधेितज पर हमर चेतनक , \n   जखन तकै छी गगन भिव/gंभंयक एिह सं/gेफँया मे अपन जीवनक , \n   भेल जा रहल िसमिट संकुिचत आपकतामय शील जन -जनक, \n   शहरक आकष/gं61ण मे लु/gे9ेधल िवसिर पुरातन मान साधनक ।  \n \n   शारदान/gेफफद दास पिरमल  \n   ४ अग/gंभ4त २०१२,नई िद/gे9फली \n  \nऐ रचनापर अपन मंत ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nसुिमत आन/gेफफद - िरपोट/gं61 \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदान/gेफफद झा ‘मनु’- दूटा िवहिन कथा \n/gं91ाम पो/gंभ4ट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \n   \n१.नेनाक सनेस  \n \n  \n“स/gं6ंझक/gे4ं छह बािज गेलिह एखन धिर बौआ निह आएल | भगवानपुर बालीक सेहो अता पता निह | जा कए भगवानपुर बालीक \nअँगना देखै छी िक भेलिह |” ई /gंेधंद अिछ एक गोट माएक मनक जीनक दस बरखक नेना िदनक एगारह बजे अपन काकी \nभगवानपुर बालीक संगे काली पूजाक मेला देखै लेल गेल छल मुदा स/gं6ंझ पिर गेला बादो एखन धिर निह आएल छल | नेनाक/gे4ं \nअपनासँ दूर केखनो छोरैक लेल ओ तैयार निह मुदा नेनाक मेला देखैक लौलसाक/gे4ं देिख ओकरा निह रोिक पएिलह | जँ अपने \nजाइतिथ तँ बोिनक हज/gं6धना आ ओिहपर सँ बेसी खच/gं6धक डर सेहो, कोनो ना प/gेँ4चीस /gे64पैयाक इ/gेफफतजाम कए नेनाक/gे4ं काकी संगे पठा \nदेने रहिथ | \nकी भेलै िकएक देरी भेलिह एिह उधेरबुनमे रहिथ की भ गवानपुर बालीक श/gंभ1द हुनका कानमे कतौसँ परलिन | देखलिन तँ भगवानपुर \nबालीक आ हुनक नेनाक संगे संग गामक आओर लोकसभ हँसैत बजैत हाथमे माथपर झोड़ा मोटरी नेने आबैत | \nमाए झटसँ आगू बिढ़ अपन नेना लग जा ओकर दाढ़ी छुिब, “ऐना मुँह िकएक सुखएल छौ, िकछु खेलएँ पीलएँ निह? पाइ हएरा \nगेलौ की ?” \nमुदा नेना चूपचाप ठार | \nभगवानपुर बाली, “हे बिहन तोहर ई नेना, नेना नै बूढ़बा छौ |” \nमाए, “िकएक की भेलै |” \nभगवानपुर बाली, “ सगरो मेला घूमक बादो िकएक ए/gं1ेो पाइ खच/gं61 करत , नै िखलौना, नै िमठाइ, नै कोनो खाए पीबक चीज, भिर \nमेला पाइक/gे4ं मु/gंेफीमे दबने चूपचाप सभ  व/gंभ4तुक/gे4ं देखैत रहेए |” \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nमाए, “िकएक बौआ, िकछु खेलएँ पीलएँ िकए नै |” \nनेना चूपचाप अपन हाथ पाछू केने ठार | माएक/gे4ं चूप भेला बाद अपन हाथक/gे4ं पाछुसँ आगू अिन , हाथमे राखल िड/gे9ेबा माएक/gे4ं दैत , \n“ई” \nमाए िड/gे9ेबाक/gे4ं देख कए , “ ई च/gे9भपल , केकरा लेल ?” \nनेना, “तोहर लेल, तुँ खाली पेएरे चलैत छल/gे4ं ने |” \nमाए झट नेनाक/gे4ं अपन करेजसँ लगा िसनेह करैत , “हमर सोन सन नेना, भिर िदन भूखे िपयासे अपन सभटा सऽखक/gे4ं मािर कए \nहमर िच/gेफफता कएलक , हमरो औरदा लए कऽ जीबए हमर लाल|”        \n२.बाबाक हाथी \nिद/gे9फलीक कनाट /gे9भलेशक /gे6ेिश/gंेभ कॉफी हॉउसक आँगन | लूकिझक स/gं6ंझ मुदा महानगरीय िबजलीक दूधसन इजोतसँ कॉफी हॉउसक \nआँगन चकमकाइत | एकटा गोल टेबुलक चा/gे6ध कात रखल चािरटा कुस/gं6फमे सँ तीनटापर ‘अ’, ‘ब’ आ ‘स’ बैसल ग/gे9भप करैत संगे \nकॉफीक चु/gंभ4कीक आन/gेफफद सेहो लैत | \n‘अ’ आ ‘ब’क/gे4ं िबचक बात -िचतमे गरमाहट आिब गेलै | ‘अ’, “ रहए िदयौ अह/gं6ंक बूते निह होए त |” \n‘ब’, “ ह/gं6ं ई की कहलीयै हमरा बूते निह   होएत, अह/gं6ं बुिझते िक िछयै हमरा बारेमे |” \n‘अ’, “ हम अह/gं6ंक बारेमे बेसी निह बुझै छी पर/gेँफच ई नै .......” \n‘ब’, “हे आगु जुिन िकछु बाजु, अह/gं6ंक/gे4ं निह बुझल जे अह/gं6ंक सॲझा के बैसल अिछ ? हमर बाबाक/gे4ं नअटा बखाड़ी रहिन , दलानपर \nसिद खन एकटा हाथी बा/gेफफहल रहैत छलिन | हमर परबाबाक/gे4ं चालीस गामक मौजे छलिन | हमर मामा एखनो िबहारक राजदरवारमे \nतैनात छिथ | हम /gंभ4वम एिहठाम योगाक /gेँभलास रा/gंभ4/gेधधपितक/gे4ं दै छीयिन |” \n‘अ’ आ ‘ब’क ग/gे9भप बहुते देरीसँ चुपचाप सुनैत ‘स’ अपन कॉफीक घूंट ख/gेफ4म कएला बाद खाली कपक/gे4ं टेबुलपर रखैत, “यौ हम \nआब चली, अह/gं6ंक दुनूक/gे4ं हाइ/gेँभलासक ग/gे9भप हमरा निह पिच रहल अिछ , हम तँ बस एतबे बुझै छी जे हमर अह/gं6ंक बाबू-बाबा आ \n/gंभ4वयं हमरा सभमे एतेक बूता होइत तँ हम सभ एना िद/gे9फलीमे १५-२० हजारक नोकरी कए क’ आ भराक मकानमे जीवन िबता क’ \nअपन-अपन िजनगीक/gे4ं नरकमय निह बनािबतहुँ | ओनािहतो आजुक समयमे हाथी िभखमंगा रखै छैक आ दोसर राजमे पेट ओ पोसैत \nअिछ जेकरा अपन घरमे पेट निह भिर रहल छैक |” \n‘स’क/gे4ं एकटुक ितत मुदा स/gेफ4य ग/gे9भप सुिन दुनूक मुँह चूप | ‘स’ सेहो ई ग/gे9भप बजैत िहलैत डुलैत िनसाक स/gे6धरमे ओतएसँ िबदा भए \nगेल | मुदा ओकर बगलक टेबुलपर बैसल हमरा ‘स’क ग/gे9भप सए टका स/gेफ4य लागल |    \n*****    \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. प ँg32ू \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n  \n३.१. जगदीश च/gेफफ/g4भ6 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-२ \n  \n३.२. /gे6ेदीप पु/gंभंप - गजल \n  \n३.३. ि ब ँg288 देँg258 र  ठाकुर-िहसाब िजनगीक \n  \n३.४. रमा का/gेफफत झा, होलीक हुरदंग  \n३.५. इरा मि/gे9फलक -किवता/ होलीक एक दूटा प/gं6ंित / गजल  \n  \n३.६.१. ज ग द ीश  ँg2ष2 स ा द  म ँg283 ड लक गीत २. मनोज कुमार म/gेफं ड ल- ४ गोट किवता \n  \n३.७.१. र ा ज दे व  म ँg283 ड ल- ँg2ष5 ि च  गर/ ब जै त  एक ा ँg288 त  २. रामिव लास साहु- सुखल खेत आ भूखल पेट  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n  \n३.८. मु/gंफेी कामत  फगुआ/ आनहर कानुन  \nजगदीश च/gेफफ/g4भ6 ठाकुर ‘अिनल’ \nगजल \n१ \n  \nअपन-अपन हम /gे6ेणमे छी \nमहाभारतक रणमे छी \n  \nअह/gं6ं अधम/gं61क संग ठाढ़ छी \nबुझू अंितम /gेधेणमे छी \n  \nधरतीमे छी अ/gे94बरमे छी \nहम सृि/g416 क कण-कणमे छी \n  \nअपने लगमे ताकू हमरा \nह’म अह/gं6ंक नयनमे छी \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nनीक लगैए चान-तरेगन \nश/gे9ेदक नीलगगनमे छी \n  \nसुखमे छी हम दुखमे छी \nजा मोहक ब/gेफफधनमे छी \n  \nहमर अ/gेधंान ह/gे6ध हे माता \nह’म अहॴक शरणमे छी \n  \n २  \nबीतल दुख के बात करै छी \nभोरे-भोरे पाप करै छी \n  \nसंग अह/gं6ं के िकछु नै जाएत \nहमर-हमर की जाप करै छी \n  \nश/gे9ेदक लागल तीर हृदयमे \nिकए एना आघात करै छी \n  \nअह/gं6ं की बुझबै क /g416 अभावक \nकोना स/gं6ंझसँ /gे6ेात करै छी \n  \nपिहने मैल केलॱ उ/gेँ6जरक/gे4ं  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nआब मैलक/gे4ं साफ करै छी \n  \nदुख आएल सुख आिब रहल अिछ \nिकएक \n  बाप रे बाप   करै छी \n  \nभिरसक हमरे कम/gं61क फल िथक  \nजाउ अह/gं6ंक/gे4ं माफ करै छी \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n/gे6ेदीप पु/gंभंप  \nगजल \n \nदोसरक गीत उगबै अिछ चान मीता  \nहमर गजलो गबै भूखक गान मीता \n \nआब /gे6धदल ब 'नब ने हम ग'छब किहयो \nजरल पेटसँ उठै ने सुर तान मीता \n \nभेल बटुआसँ तगमाक/gंँभ नीक दो/gंभ4ती \nिबन टका छी सभा म/gेफँय/gंँभ आन मीता \n \nजैह देबै अह/gं6ं हम रखबै हुलिसक/gे4ं  \nगाय बूढो खपै िव/gे6े दान मीता \n \nप/gं6ंतमे हम अछोपक छी भोज खाइत  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n'पु/gंभंप 'क/gंँभ नइ िफकर आ ने मान मीता \n2122 1222 2122 सब प/gं6ंितमे \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nि ब ँg288 देँg258 र  ठाकुर  \nिहसाब िजनगीक  \nमाच/gं61 मिहनाक उ/gेध4रा/gंेभ/gं61मे आइ हम मृ/gेफ4युक/gे4ं देखलॱ  \nसुनने छलॱ/ सोचने छलॱ  \nमृ/gेफ4यु अ/gेफ4य/gेफफत सु/gेफफदर होइ छै  \nसरल होइ छै  \nमुदा यथाथ/gं61 िब/gे9फकुल फरक  \nिब/gे9फकुल अलग पैलॱ।  \nभयानक आ िबकराल /gे64प देिख  \nहम डरसँ पािन-पािन भऽ गेलॱ। \nआब ऐठाम- \nमृ/gेफ4युक कटघेरामे हम अपन  \nभूत, वत/gं61मान आ भिव/gंभंय  \n/gंभ4प/g416 देख रहल छी ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nएखन धिर अनुमािनत हम \n५ लाखक दा/gे64 पीने हएब  \n२ लाख ५० हजार ७०० क माउस खेने हएब \nकतौ अपने लुटैलॱ/ कतौ दोसरक/gे4ं लुटलॱ  \nएनामे बब/gं6धद भेल हएत हमर ज/gे94मा  \n३ लाख ७५ हजार।  \nआइ हम सोचैत छी- \nऐ रकममे सँ िकछु पढ़ाइमे लगैने रिहतॱ तँ  \nआइ हमरा पास कोनो िबषयक िड/gं91ी रिहतए  \nिकछु पैसा /gंभ4वा/gंभ4/gेफधयमे खच/gं61ने रिहतॱ  \nतँ हमर शरीर कोनो बीमारीक घर नै रिहतए  \nअथवा \nओ /gे64पैया बचल रिहतए तँ  \nअपन देशक कोनो नीक शहरमे  \nआलीशान महल बनल रिहतए  \nमुदा दुभ/gं6ध/gेँेयक ग/gे9भप , एहन िकछु नै भेल \nफलत: हम नक/gं61क च/gं1ेर कािट रहल छी  \nआ एखनो राित-राित भिर \nसादा प/gंफेापर  \nकलमक नोखसँ  \nिजनगीक िहसाब करैत छी  \nबस िहसाब करैत छी।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nरमा का/gेफफत झा, सौराठ \nहोलीक हुरदंग  \nथाक गे हमर मन \nनाचए भौजीक बहीन \nहमरा संग। \nबजए पायल छमा छम \nछोड़ाक मन पिनयाइ छै रसगु/gे9फला सन ! \nपिहरने च/gंभेमा ठोढ़ रंगने जमुनी \nछौड़ा सभक/gे4ं देखाबए दुिनय/gं6ं! \nकी कमाल केली हमर नवकी किनय/gं6ं!! \nथाक गे हमर मन \nओढ़नी लहरा कए ठोढ़ पटपटा कए! \nमारैए कनखी मटकी  \nहाय रे केहेन किनय/gं6ं लटकी।।  \nथाक गे हमर मन \n \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nइरा मि/gे9फलक  \n  \nकिवता/ होलीक एक दूटा प/gं6ंित / गजल \n  \n१  \nकिवता \n-------- \nलऽ चलू नदीक पार सखी, \nओइ पार हमर ि/gे6ेयतम छिथ।  \n  \nहम केश सजेलौँ गजरासँ, \nनयन लगेलौँ कजरा तँ, \nलै अधरकली कऽ लाली सँ, \nभेल लाजसँ गाल गुलाबी तँ, \nअह/gं6ं ध/gे6ध एखन पतवार सखी, \nलऽ चलू ि/gे6ेयतमक गाम सखी।  \n  \nसिज-धिज कऽ नयन िबछौने छलहुँ, \nनयनन मे सपन सजौने छलहुँ, \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nतड़पैत अिछ आकुल /gंभ1याकुल मन , \nइहो पीर नै सहत हमर तन मन, \nअह/gं6ं क/gे64 िकछु जतन उपाय सखी, \nलऽ चलू ि/gे6ेयतमक ठाम सखी।  \n  \nि/gे6ेयतम जोहै छिथ बाट हमर , \nबैिरन भेल रैन, नदीक लहर, \nतिरणी तट नौका ब/gेफफहल पड़ल , \nनािवक सुतल िनसभेर बनल। \nअह/gं6ं क/gे64 नै एको छन देर सखी, \nनािवकक/gे4ं तुरत जगाउ सखी।  \nलऽ चलू नदीक पार सखी, \nओइ पार हमर ि/gे6ेयतम छिथ।  \n  \n२ \nह ो ल ी क  ए क दू ट ा  प ँg3ष3 ि त  \n---------------------- \nरंगक हुड़दंग मचल िपया बसंती \nहोरीमे, \nसबहक मोनमे उमंग भरल िपया बसंती होरीमे। \nछै भंगक तरंग मचल िपया बसंती होरीमे, \nबुढ़बो िदअर लागै िपया बसंती  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nहोरीमे! \nराधा छिथ जीवन आ मेहनित  \nछिथ /gंभेयाम यौ, \nसभ हाथक/gे4ं काज िदयौ हएत  \nजीवन आसान यौ। \nिहंसा आ /gंेधेष दंभक होिलका \nजरा िदयौ, \nकटुताक/gे4ं छोिड़ रंग दो/gंभ4तीमे \nरंगाउ यौ। \nनारी नारायणी िथकी, हुनका \nमान स/gे94मान िदयौ, \nिजनकासँ ई सृि/g416 छै, हुनक \nशि/gेँभत जगाउ यौ।  \n३ \nगजल  \n------- \nगमाउ नै गोरी ई छन बाते बेबातमे \nहमर हृदयसँ फूल पराग झरैए। \n  \nदेखू लाजसँ गालक गुलाब िखल गेल \nलोगक नैनाक क/gं6ंट बेिहसाब गरैए।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nनैना िचतवन अ/gंं4ड़पन देखैत छी \nकोना मु/gंभ4की िमसिरयापर जान जरैए।  \n  \nअधर कोमलकली छै रस सँ भरल \nमन भँवरा बौरायल से जािन पड़ैए। \n  \nमोन फागुनी बयार बिन म/gंभ4त मगन  \nिसनुर लाजसँ मुखरा गुलाल भरैए। \n  \n/gे6धप चच/gं6ध पसिर गेल गामिह गाममे \nकोना चलतै लोग िदनेमे बाट हेरैए। \nआखर-15 \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. ज ग द ी श ँg2ष2 स ा द  म ँg283 ड लक गीत २. मनोज कुमार म/gेफं ड ल- ४ गोट किवता \n  \n१ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nज ग द ीश  ँg2ष2 स ा द  म ँg283 ड ल  \nज ग द ीश  ँg2ष2 स ा द  म ँg283 ड लक  \nगीत- \n  \nसमए केर......  \n  \nसमए केर भूचािलमे \nिजनगी बोिहया गेल।  \nजी-वन वन जीवन बीच \nबोिहआएल बाट बिटया गेल। \nसमए केर......। \n  \nसजल-बसल मन मुिनक \nिवष-िवसाइन बनैत गेल। \nउजिड़-उपिट झाड़-झंकार \nसखुआ शंख रोपा गेल। \nसमए केर......। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n  \nघुिम -तािक जखन पाछू \nमिड़आएल मेघ पकड़ा गेल। \nहरल-मरल बाट-घाट \nघिटया घाट घटा गेल। \nसमए केर......। \n  \nपकिड़ पएर चािरम पहर \nअि/gंभ4त -चल-अि/gंभ4त भेटैत गेल।  \nघेिर -घेिर  घ/gे4ंट घ/gे4ंिघया  \nदुखरा-दुख कहैत गेल। \nसमए केर......। \n  \n२ \nमनोज कुमार म/gेफं ड ल \nचािर  गोट किव ता- \n  \nरे मन! कऽ ले  क न ी  ि व ँg25ण ा म  \n \nरे मन! कऽ ले कनी िव/gेधँाम  \nचलए पड़तौ दूर छै अ/gे9भपन गाम  \n/gे64कमे तूँ जेते काल  \nदौड़ए पड़तौ तते काल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nज/gेफफमेसँ चलैत स/gं6ंस ब/gंफे  \nहएत तेकरो नै छै तय काल \nरे मन! कऽ ले कनी िव/gेधँाम  \nचलए पड़तौ दूर छै अ/gे9भपन गाम।  \n \nचलैत चल आ रचैत चल \nभऽ जेतौ कएक टा काज \nमेघ लगल छै कखन बरसत \nकमे भऽ जेतौ काज \nचलए पड़तौ दूर छै अ/gे9भपन गाम।  \n \nअखन-तखनक फेड़ा छोड़ \nजखने अलसेमे /gे64कतौ काज  \nबाटेमे िदवस कटऔ \nजेमे कखन गाम। \nरे मन! कऽ ले कनी िव/gेधँाम  \nचलए पड़तौ दूर छै अ/gे9भपन गाम  \nजेमे कखन गाम...। \n \nअपन नै छै मलाल \n/gे64कमे अतए सिद  काल \nजेतबा दौग सकै छ/gे4ं दौग  \nनै तँ नेहुँए-नेहुँए चल \nरे मन! कऽ ले कनी िव/gेधँाम  \nचलए पड़तौ दूर छै अ/gे9भपन गाम  \nजेमे कखन गाम...। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n  \n  \nभाव भरल अिछ मनमे \n \nभाव भरल अिछ मनमे \nकेवल एतबा अिछ लाचारी \nहाथ हमर अिछ खाली \nआंगनमे अिछ बखारी \nपर नीज अिधकारसँ छी /gेफफयारी।  \n \nचंद हाथमे फँसल अिछ स/gे94पित सारी \nछ/gं6ंह सिद  खन जे रहै \nितनका चाही बड़का सबारी \nसमता ममतामे फँसल \nलागल अिछ दुिनय/gं6ं दारी।  \n \n/gे6ेकृित सदासँ सम छै \nतखनो िबसम हम छी \nमेघक बू/gंफे आ सू/gे64जक िकिर  ण \nिमलैत सभके समान छै \nतखन िक एक एहेन समाज छै? \n \nउपजेलक जे िकओ अ/gंफे सभ ल ऽ \nओ अ/gे9भपने शोिणत चूिस भूख िमटाबै छै \nगौ सेवासँ संिचत पु/gेफंय  \nिछलैत घास िबतबैत जीवन \nदूध लऽ जी जरल छै। \n  \nके छ ि थ  ध मँg3ष5 ँg28ू म ा  \n \nकेहन सु/gेफफदर केहेन िनम/gं61ल  \nदीन रिहतो उपासनामे लागल \nअपन सासक आसमे ओ \nसबहक /gे6ेाणक अभय दान  \nदऽ रहल छिथ खेितहर िकसान \nकहू एहेन के छिथ धम/gं6ध/gेफ4मा? \n \nलाख ज/gे64रित   रिहतो ओ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nमुँहपर मु/gंभ4की रखने छिथ  \nअपन पीड़ा छोिर ओ \nपर पीड़ा अपनौने छिथ \nधूप छ/gं6ंहक कोन परवाह  \nमेघ बरसै आ माघक जाड़ \nसतत उपासनामे लागल िकसान \nकहू एहेन के छिथ धम/gं6ध/gेफ4मा? \n \nओ कम/gं61वीर ओ धम/gं61वीर \nजे करए सएह बनए धम/gं61क लीक  \nभलिहं ओ अपने रहैत फकीर \nकम/gं61 पथपर अपन जीवन  \nअपनेिहसँ होम कऽ रहल छिथ \nसमए-कु-समय नव-नव अ/gंफे  \nसभक/gे4ं भोग लगा रहल छिथ  \nकहू एहेन के छिथ धम/gं6ध/gेफ4मा ? \n \nकतए भेटत एहेन ित याग \nिबनु ित यागे /gे6ेीित   कोन हएत \nकिव तािक रहल छिथ \nई ित याग गली-गली \nभेटलिन  भलिहं केतौ भली \nिबनु किवक किवता बनल छै \nजीवन हँसी गािब रहल छै \nकहू एहेन के छिथ धम/gं6ध/gेफ4मा? \n \nनै जीवनमे कोनो छंद \nनै छिथ कोनो महंत \nिबनु झाइल िमरदंग \nहार नीकिल  रहल छै \nअभय ताल \nजे सुनत से भऽ \nजाएत मालोमाल \nकहू एहेन के छिथ धम/gं6ध/gेफ4मा? \n  \nबचपन  \n \nबचपन ओ सुखद पल \nजतए नै कोनो दुखक दल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nघत-घटमे भरल ओज बल \nने दुिबधा आ ने िचंता छल \nखुगल हवामे /gंभ4वतं/gेधध जीवन  \nओ िस नेह भरल /gंभ4वछंद पल  \nफँसल केना कतए दल-दल \n \nबचपनक ओ साफ मन \nउ/gेँ6जर धप -धप कऽ रहल छल \nने राग आ ने /gंेधेष जगल छल  \nि◌ सनेह पािब  उमंग उमरै छल \nअपन परार नै लिग रहल छल \nबहित  पािन चलैत जीवन \nसु/gेफफदर मन फारीछ जीवन छल  \n \nखेल-खेल हिरदम खेल \nखेल तँ जीवन बनल छल \nबनाबी केतेको िदन कागजक नाव \nजे पािनमे हेलैत छल \n बैस काठ ओ गाड़ी बनैत छल \nिबनु बाटे सरपट दौगै छल \nकोनोटा खतरा नै जािन  परै छल \n \nनीक अधलाह िकछु नै \nसभके सभ ए/gं1ेे रंग लगै छल  \nछल नै /gे6ेपंच केतौ \nचानी सन जीवन चमकै छल \nओ बचपनक िस नेहील पल \nिक छु यािद  अिछ िक छु भुला गेल \nजािन  नै कतए िबला गेल। \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. र ा ज दे व  म ँg283 ड ल- ँg2ष5 ि च  गर/ ब जै त  एक ा ँg288 त  २. रामिव लास साहु- सुखल खेत आ भूखल पेट  \n    १. रा ज दे व  म ँg283 ड ल \n   दूटा किव ता \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n  \nँg2ष5 िच  गर  \n  \nकेहेन चीज अह/gं6ंक लगत नीक  \nहमरा भेटत ओहीसँ सीख \nदौगैत रहैत अिछ  तन \nअ/gेफफवेषण करैत मन  \nिव चरण करैत धरासँ गगन \nपैघ पहाड़ आ कण-कण \nकतेक बहैत अिछ  नोर \nराित -िद न आ स/gं6ंझ -भोर \nडुमैत रहै छी अपने भूख \nतब देखबै छी अह/gं6ंक दुख  \nक/gे9फपनामे देखैत छी भऽ कऽ मूक  \nपरोसैत छी अह/gं6ं लग सुख  \nतैयो भऽ जाइत अिछ  चूक \nकह/gं6ं बदलैत अिछ   अह/gं6ंक /gे6धख  \nआब देखेबाक अिछ  मृ/gेफ4यु-िच /gेधध \nओ हएत केहेन िव िच /gेधध \nऐ देहक/gे4ं छोड़ए पड़त यौ िम  /gेधध \nतब बना सकब ओ िच /gेधध \nघेरने अिछ  मोहक कड़ी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nिब तल जाइत घड़ी-पर-घड़ी \nअहॴ छी असल /gे6ेहरी \nतोड़ू कड़ी तोड़ू कड़ी। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n  \n  \nब जै त  एक ा ँg288 त  \n  \nबजैत अिछ  सुन-मसान \nिक यो ने दैत अिछ  कान \nगबैत रहैत अिछ  अनवरत गान \nजुग-जुगसँ संिच त /gेधंान  \nचा/gे6ध भर /gंभ4 व रक घमासान \nसुनहट ठाढ़ अपनिह  शान \nहर/gेधेण दैत अनुपम दान  \nिब नु श/gे9े दक बजैत /gेधंान  \n/gंभ4 व र सुनैत छी िक /gेफफ तु अिछ  चुप \nकेहेन हएत /gंभ4 व/gे6धप  \nवाणी अिछ  एतेक मधुर \nतँ /gे6धप हेतै केहेन अनूप  \nबैसल छी एका/gेफफ त क कोड़मे  \nभऽ रहल सज/gं61ना मनक पोर -पोरमे \nयािद  अबैत अिछ  करम \nटूिट  रहल बहुतो भरम \nसुिन  रहल अिछ  हमर कान \nशाि/gेफफ त  क गुन-गुन गान  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nबिर स रहल सुन-मसान \nकऽ रहल छी पावन /gंभ4 नान। \n   २. \n    रामिव लास साहु जीक  \nकिव ता \nसुखल खेत आ भूखल पेट  \n  \nसुखल खेत जरैत जजाित  \nखेतक दारिर  देख-देख  \nदरिक  करेजा जरैत रहलै \nपािन  िब नु खेत ब/gेँ6 ज र भेलै \nिक सानक तकदीर जरलै \nकी खाए बचैते परान \nमहगीयो तेतबे छै \nपं◌ूजी पतीक हाथे \nसरकार िव कल छै \nिछ यासिठ  बख/gं61 अजादीक भेल  \nदेशक िक सान कंगाले अिछ  \nभरल नदी पािन  बहित  रहलै \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nनै बनलै बा/gेफफ ह  सुलीस गेट \nकेना जेतै खेतमे पािन  \nनै बनलै अखिन  धिर  नहर \nकेना उपजतै खेतमे धान \nझु/gंेँे वयान सरकार करै छै \nनै भेलै खेत-िव कासक काम \nदेशक लेल सभ िद न दैत रहलै \nिक सान अपन खून-परान \nमुदा आइ धिर  नै  \nसरकार किह यो देलकै िध यान  \nकेना हेतै देशक क/gे9फयाण   \nसुखल खेत भूखल पेट  \nकेना बँचतै गरीबक परान। \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nमु/gंफेी कामत  फगुआ/ आनहर कानुन  \n१ \nफगुआ  \n  \nसब िमिल  करैए हमजोली \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nका/gेफफह संग गोिपया \nखेल रहल अिछ होली। \nिनला िपला लाल हरा \nअिछ सभ रंग सुनेहरा \nआइ बेरंग नै रहैए कोय \nचाहे धोती होय या घाघड़ा। \nदादी चाउरक पुआ बनेतै \nमाय दही आ खीर िखयेतै \nबाबू देतै आिशष \nरंगा-रंग होय सबहक िजनगी \nिजबैए सभ लाख बिरस। \nई अवसर िनत अबैत रहैए \nई मेल-िमलाप बनल रहैए \nनै हइय केकरोसँ झगड़ा \nसभक/gे4ं मुबारक ई िदन /gे9भयारा।  \n२ \nआनहर कानुन  \n  \nदेश-देशसँ \nएलै अवाज \nतैयो नै बदलल \nहमर समाज।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nनै होइए \nएकरा दरद कोनो \nनै देखैए ई \nकोनो पाप \nिकएक तँ बानहल अिछ \nएकरा आँिख पर \nकारी स/gं6ंप।  \nजे डिस  रहल अिछ \nहमर सं/gंभ4कारक/gे4ं \nहमर अ/gेँ4 छाइक/gे4ं  \nआ करा रहल अिछ \nहमरासँ नीत पाप। \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिवदेह नूतन अंक िमिथला कला संगीत \n१. /gेँ6योित  झा चौधरी २. राजनाथ िम/gेधँ (िच/gेधधमय िमिथला) ३. उमेश म/gेफंडल (िमिथलाक \nवन/gंभ4पित / िमिथलाक जीव-ज/gेफफतु/ िमिथलाक िजनगी) \n१.  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \n/gेँ6योित  झा चौधरी \n  \n  \n \n  \n२. \nराजनाथ िम/gेधँ  \nिच/gेधधमय िमिथला /gंभ4लाइड शो \nिच/gेधधमय िमिथला (https://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/  ) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \n  \n३. \nउमेश म/gेफंडल  \n  \nिमिथलाक वन/gंभ4पित /gंभ4लाइड शो \nिमिथलाक जीव-ज/gेफफतु /gंभ4लाइड शो \nिमिथलाक िजनगी /gंभ4लाइड शो \nिमिथलाक वन/gंभ4पित / िमिथलाक जीव ज/gेफफतु/ िमिथलाक िजनगी  (https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npaintings-photos/  ) \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \n \nिवदेह नूतन अंक ग/gंे4 -प/gंे4 भारती \n  \n१. मोहनदास (द ी घँg3षउ क थ ा ):लेखक: उ द य  ँg2ष2 क ाश  (मूल िह/gेफफदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/gेफ4पल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथला/gेधेर ) \nमोहनदास (मैिथली-/g4भ9ेल ) \n२.ि छ ँg382 म ँg3अू त ा - ँg2ष2 भ ा  खे त ा न क  ि ह ँg288 दी  उ प ँg288 य ा स क  सु श ी ल ा  झ ा  ँg325 ार ा  मैिथली अनुवाद   \nिछ/gंफेम/gंभ4ता \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \n३.कनकमिण द ी ि ँg252 त  (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद ँg25ण ी म त ी  ँg2ष5 प ा  ध ी ँg2ष5 आ  ँg25ण ी  ध ी रेँg288 ँgूअष  ँg2ष2े म ि षँg3षउ) \nभगता बेङक देश-ँgूउअ म ण   \n  \nम/gेफफ/gेधध/g4भ6/g416ा ऋ/gंभंय/gेधँृ/gं1ध - हिरशंकर /gेधँीवा/gंभ4तव  “शलभ\"- (िह/gेफफदीसँ मैिथली अनुवाद  िवनीत \nउ/gेफ4पल ) \nऐपर गु/gे64 विश/g41ँ गंभीर भऽ कऽ बाजल , -हे राजन! पु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं कोनो साधारण य/gेधं नै अिछ। ई य/gेधं व एह करा सकैत अिछ जे \n/g4भ9/gंंेचय/gं61 अव/gंभ4थामे शा/gंभ4/gेधधमे कहल गेल आठ तरहक िमथुनक दृढ़तासँ /gेफ4याग केने हएत। /gंभ4/gेधधीक /gंभ4मरण , /gंभ4/gेधधीक/gे4ं लऽ कऽ गप, /gंभ4/gेधधीक \nसंग /gंफ9ीड़ा करब, /gंभ4/gेधधीक/gे4ं देखब, /gंभ4/gेधधीसँ नुका कऽ गप करब, /gंभ4/gेधधीसँ भ/gे4ंट करबाक िन/gेध6य आ संक/gे9फप करब आ /gंभ4/gेधधी /gे6ेसंगक गप   \nकरब।4 ऐ आठ तरहक अवगुणसँ जे पूण/gं61त : रिहत हुअए, िन/g41ँावान /g4भ9/gंंेचारी हुअए, ओ अ/gे9भपन /g4भ9/gंंेचय/gं61 कालमे कोनो गृह/gंभ4थक अ/gंफे \nनै खेने हुअए, वएह ऐ पु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं करबाब एमे स/gेधेम अिछ। हम अह/gं6ंक वंशक राजाक कतेक तरहक अ/gंफे खेने छी। तइसँ ऐ \nय/gेधंक संपादन हम नै कऽ सकैत छी। \nमहिष/gं61 विश/g41ँ /gेफँयान ल गौलक, फेर आँिख खोललक आ बाजल, पु/gेफंया/gेधँममे महिष/gं61 क/gंभेयपक पु/gेधध िवभा/gेफंडक ऋिष अिछ आ हुनकर \nपु/gेधध ऋ/gंभंय/gेधँृंग अ/gे9भपन िपताक संग रिह रहल अिछ। ओ सभ तरह/gे4ं पु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं करबाब एमे स/gेधेम अिछ। ओ उ/gेँभत शा/gंभ4/gेधधो/gेँभत कठोर \n/g4भ9/gंंेचय/gं61क पालन केने छल। ओ /g4भ9/gंंेचय/gं61 कालमे ई जान बे नै केलक जे /gंभ4/gेधधी की होइत अिछ। \nऐ य/gेधंक संपादनाथ/gं61 अंग नरेश राजा रोमपादक जमाए ऋ/gंभंय/gेधँृंगक/gे4ं सादर आमंि/gेधधत कर बाक िन/gेध6य क एल गेल। रोमपाद राजा \nदशरथक अिभ/gंफे िम/gेधध छल। ओ नीक कालमे मं/gेधधी आ रानीक संग अ/gे9भपन िम/gेधध अंग नरेशक एत ए /gे6े/gंभ4थान केलक, जतए ऋ/gंभंय/gेधँृंग \nअ/gे9भपन /gंभ4/gेधधी शा/gेफफताक संग िनवास करैत छल। /gे6े/gेँ6/gेँ6विलत अि/gेँेनक संग तेज/gंभ4वी ऋ/gंभंय/gेधँृंग राजा रोमपाद लग िव राजमान छल। \nगहॴर िम/gेधधताक कारण रोमपाद अ/gे9भपन िम/gेधधक िविधवत स/gेफ4कार केलक आ शा/gंभ4/gेधधो/gेँभत िविधक अनुसार पूजन केलक। संगे-संग अ/gे9भपन \nिव/gंेधान जमाएसँ अ/gे9भपन अिभ/gंफे िम/gेधधक पिरचय क रेलक। ऋ/gंभंय/gेधँृंग सेहो राजा दशरथक बड़ स/gे94मान देलक। राजा दशरथ अंग \nनरेशक एतए सात-आठ िदन धिर िम /gेधध पाहुन तरह/gे4ं रिह गेल। एकर बाद राजा दशरथ राजा रोमपादक/gे4ं अ/gेधफमेध अनु/g41ँान क/gे4ं लऽ \nकऽ अ/gे9भपन मनक इ/gेँ4छा बतौलिखन आ एकर िन अमसँ संपादनाथ/gं61 ऋ/gंभंय/gेधँृंग आ शा/gेफफताक/gे4ं अयो/gेफँया लऽ जाए लेल अनुमित म/gं64गलक। \nरोमपाद दुनू गोटेक/gे4ं सहष/gं61 अयो/gेफँया जेबाक अनुमित दऽ देलक।  \nरामायणकारक अनुसार, रोमपादक अनुमित लऽ कऽ ऋ/gंभंय/gेधँृंग आ शा/gेफफता महाराज दशरथक संग अयो/gेफँयाक लेल /gे6े/gंभ4थान केलक।5 \nराजा दशरथक/gे4ं िवदा करैत काल रोमपाद बड़ भावुक भऽ गेल। दुनू गोटे हाथ जोिड़ कऽ एक-दोसराक/gे4ं छातीसँ लगा कऽ अिभनंदन \nकेलक। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nदशरथ अ/gे9भपन /g4भ6ुतगामी दूतक/gे4ं अ/gे9भपन नगरवासी सभक/gे4ं समाद भेिज कऽ सूिचत केलक जे िवभा/gेफंडक तनय ऋ/gंभंय/gेधँृंग अयो/gेफँया आिब \nरहल अिछ। नगरमे तोरण /gंेधार बनाओल जाए, एकरा सजाओल जाए। सभ ठाम अग/gे6ध धूमक सुवास हेबाक चाही। नगरक सभटा \nबाट बहारल जाए आ ओकरापर पाइन छॴटल जाए, जइसँ ओकरापर किनयोटा गरदा नै रहै। पूरा नगरक/gे4ं /gेफँवज पताकासँ अलंकृत \nकऽ देल जाए। राजाक आदेशक पालन भेल। नगरमे शंख, दु/gेफफदुिभ आ दोसर वा/gंे4यं/gेधध बाज ए लागल। बाटक सभटा किठनाइ क/gे4ं \nिबसुिर कऽ राजा स-दलबल /gे6े फुि/gे9फलत छल। राजा ऋ/gंभंय/gेधँृंगक/gे4ं आगू कऽ नगरमे आएल। ऐ ि/gंेधजकुमारक दश/gं61न कऽ नगरक लोग , \nकृताथ/gं61 भऽ उठल। सभ िकयो परा/gंफ9मी महाराज दशरथक संग ऋ/gंभंय/gेधँृंगक/gे4ं अयो/gेफँयामे आबैत पु/gंभंपवृि/g416सँ /gंभ4वागत केलक। राजा \nअ/gे9भपन महान पाहुनक/gे4ं अंत:पुरमे आिन कऽ शा/gंभ4/gेधधो/gेँभत िविधसँ पूजा-अच/gं61ना केलक। ओ तु/gं1ेा /gंभ4/gेधधी सभ देवी शा/gेफफताक/gे4ं अ/gे9भपन बीच पािब \nबड़ खुश छल।6 \nवा/gे9फमीकीय रामायणक बालक/gं64डक /gंेधादश सग/gं61क अनुसार, अंत:पुरमे ऋ/gंभंय/gेधँृंग सप/gेँ9ीक रह ए लागल। बड़ काल बीत गेल। वसंत \nऋतुक आगमन भेल। दशरथ एहन कालमे य/gेधं /gे6ेारंभ कर बाक लेल िवचार केलक। एकर बाद देवता सन सुकाि/gेफफत  बला \nऋ/gंभंय/gेधँृंगक/gे4ं आगू कर जोिड़ कऽ दशरथ /gे6ेणाम केलक आ अ/gे9भपन िवमल वंशक परंपराक र/gेधेाक लेल पु/gेधध पाबैक िनिम/gेध4 य/gेधं \nकरबाक लेल हुनका वरण केलक। ऋ/gंभंय/gेधँृंग तथा/gंभ4तु किह हुनकर /gे6ेाथ/gं61ना /gंभ4वीकार केलक। ऋिषक आदेशक मुतािबक, य/gेधं साम/gं91ी \nजमा हुअए लागल, भूमंडलमे /g41भमण कर बाक लेल महाराज दशरथक अ/gेधफक/gे4ं छोड़बाक /gंभ1यव/gंभ4था हुअए लागल, पारंगत आ /g4भ9/gंंेवादी \nऋिष आ पंिडत क/gे4ं बजैलक। सुय/gेधं , वामदेव, जाविल, का/gंभेयप आ विश/g41ँ संग दोसर पंिडत सेहो आ एल। दशरथ सभ लोकक \nिविधवत पूजन केलक। पु/gेधध /gे6ेाि/gे9भतक लेल अ/gेधफमेघ य/gेधंक अनु/g41ँानक गप दोहराएल गेल आ िव/gेधफास /gंभ1य/gेँभत क एल गेल जे \nऋ/gंभंय/gेधँृंगक /gे6ेभावसँ हुनकर सभटा कामना पूण/gं61 ह एत। \nऋिष सभ राजाक ऐ महान संक/gे9फपक लेल साधुवाद देलक। ऋ/gंभंय/gेधँृंग आ दोसर /g4भ9ा/gंंेण \n  भिव/gंभंयवाणी केलक जे ऐ य/gेधंसँ चािरटा \nपरा/gंफ9मी पु/gेधध /gे6ेा/gे9भत ह एत। राजा /gे6ेस/gंफे भेल। मं/gेधधीक/gे4ं आदेश भेटल जे गु/gे64जनक आदेशानुसार य/gेधंक साम/gं91ी जुटाओल   जाए आ \nशि/gेँभतशाली वीरक संर/gेधेणमे य/gेधंक अ/gेधफक/gे4ं छोड़ल जाए। अ/gेधफक संग /gे6ेधान ऋि/gेफ4वज सेहो रहता। सरयूक उ/gेध4र िदसक तटपर \nय/gेधंशालाक िनम/gं6धण भेल आ शा/gंभ4/gेधधो/gेँभत िविधक अनुसार /gंफ9मश : श/gं64ितकम/gं61 पु/gेफंयाह वाचन आिदक िव/gंभ4तारपूव/gं61क अनु/g41ँान क एल जाए, \nजइसँ िव/gे6फक िनवारण हुअए। अह/gं6ं सभ िकयो एहन साधन /gे6े/gंभ4तुत क/gे6ध ज इसँ ई य/gेधं िनिव/gं61/gे6फ िविधपूव/gं61क संप/gंफे भऽ जाए। \nमं/gेधधी सभ राजाक आदेशक पालन केलक आ ओइ मुतािबक /gंभ1यव/gंभ4था सेहो केलक। ऐ तरह/gे4ं एक वष/gं61 बीत गेल। दोसर वष/gं61 \nवस/gेफफतागमन भेल। अयो/gेफँयाक आमक गाछी कोइलीक कूँक सँ गूँिज उठल। राजा अ/gेधफमेधक दी/gेधेा लै लेल गु/gे64 विश/g41ँ कत ए \nपहुँचल। ओ /gेफफयायत : गु/gे64क अच/gं61ना केलक आ अनुरोध केलक जे शा/gंभ4/gेधधिविधसँ ओ ऐ य/gेधंक/gे4ं संप /gंफे कराबिथ आ एहन /gंभ1यव/gंभ4था \nकरिथ जे कोनो /g4भ9/gंंे रा/gेधेस ऐ मे िव/gे6फ नै उ/gेफ4प/gंफे कऽ सक ए। दशरथ कहलिखन, -अह/gं6ंक बड़ /gंभ4नेह हमरापर अिछ , अह/gं6ं हमर \nसुहृदए, िहतैषी, गु/gे64 आ परम महान छी। ऐ महान य/gेधंक भार अ हॴ वहन क/gे6ध। पुलिकत भऽ कऽ गु/gे64 विश/g41ँ अ/gे9भपन /gंभ4वीकृित \nदेलिखन आ कहलिखन, -हे नरो/gेध4म ! हम वएह सभ काज करब जइ लेल अह/gं6ं /gे6ेाथ/gं61ना केने छी।  \nतकर बाद, गु/gे64 विश/g41ँ य/gेधं काजमे िनपुण आ य/gेधं िवषयक िश/gे9फप काजमे कुशल , परम धम/gं6ध/gेफ4मा, वृ/gंेभ /g4भ9ा/gंंेण , य/gेधं काज ख/gेफ4म \nहुअए धिर ओइमे सेवा करए बला सेवक, िश/gे9फपकार , कमार, खधाइ खोदएबला, /gेँ6योितषी, कारीगर, नट, नचिनय/gं6ं, िवशु/gंेभ शा/gंभ4/gेधध \nवे/gेध4ा आ बहु/gेधँुत पु/gे64ख सभक/gे4ं बजा कऽ हुनका सभसँ कहलक, -अह/gं6ं सभ महाराजाक आ/gेधंासँ य/gेधंकाजक लेल आव/gंभेयक /gे6ेब/gेफफध  \nक/gे64। ज/gे9फदीसँ हजार /gे4े टा मंगािबयौ। बजाओल गेल राजाक रहैक लेल, हुनका भोजन यो/gेँेय आ पीब ए आिदक उपकरण यु/gेँभत \nकतेक रास महल बनाओल जाए। /g4भ9ा/gंंेणक लेल आ/gेफफहर -पाइनक िनवारणमे समथ/gं61 सैकड़ो आवास बनाओल जाए। ऐ तरह/gे4ं पुरवासीक \nलेल घर आ दूर ठामसँ आएल भूपालक लेल सभ सुिवधासँ यु/gेँभत महल तैयार कएल जाए। हाथीक लेल हथसाल आ घोड़ा लेल \nघुड़साल, सामा/gेफफय लोकक िव/gेधँाम कर बाक लेल रैन बसेरा आ दोसर देशक सैिनक लेल छावनी बनाओल जाए। बड़ रास मेहनत \nकरए बला सेवक आ िश/gे9फपी क/gे4ं धन आ अ/gंफे दऽ कऽ स/gे94मािनत क एल जाए। सभ अ/gे9भपन -अ/gे9भपन काजमे लािग गेल। तकर बाद \nविश/g41ँ मं/gेधधी सुमंतक/gे4ं आदेश देलक जे ऐ धरतीक सभटा धािम/gं61क राजा आ चा/gे6ध वण/gं61क सभटा लोकक/gे4ं ऐ य/gेधंमे भाग लेबाक लेल \nआमंि/gेधधत क एल जाए। िमिथलाक नरेश शूरवीर स/gेफ4यवादी जनक , देवता सन सुक/gं64ित बला काशी नरेश, महाराज दशरथक ससुर वृ/gंेभ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nकेकेय नरेश, अंग देशक महाधनुध/gं61र राजा रोमपादक पु/gेधध सिहत कौशल राज भानुमान, मगध राज /gे6ेाि/gे9भत/gेधं आिद क/gे4ं अपनेसँ जा \nकऽ सादर स/gेफ4कारपूव/gं61क बजओ ने आएल। महाराजक आदेश लऽ कऽ पूब देशक नरेश, िसंधु सौवीर आ सुरा/gंभं/gं99 देश व दि/gेधेणक \nनरेशक िवशेष दूतसँ िनमं/gेधधण भेजल जाए। िनध/gं6धिरत िदन िविभ/gंफे रा/gेँ6यक नरेश महाराज द शरथक लेल बहुमू/gे9फय र/gेँ9 भ/gंँभट लऽ कऽ \nअयो/gेफँया जाए लागल। व/gं64छनीय व/gंभ4तुक संग सरयूक उ/gेध4रबिरया कातपर य/gेधंशालाक तुरंत िनम/gं6धण भऽ गेल। लागल एना जे मनक \nसंक/gे9फपसँ ई बिन गेल। \nमुिनवर विश/g41ँ आ ऋ/gंभंय/gेधँृंगक आदेशसँ शुभ न/gेधे/gेधध बला िदन राजा दशरथ य/gेधंक लेल राजम वनसँ िनकलल। एक र बाद विश/g41ँ \nजेहन /gेधँे/g41ँ ि/gंेधजवर ऋ/gंभंय/gेधँृंगक नेतृ/gेफ4वमे य/gेधंकाय/gं61 शु/gे6ध केलक आ तखने राजा दशरथ अ/gे9भपन /gंभ4/gेधधीक संग ऋ/gंभंय/gेधँृंगसँ य/gेधंक दी/gेधेा \nलेलक।7 \nइ/gे94हर वष/gं61 पूण/gं61 होइ क संग अ/gेधफ भूमंडलक पिर/gंफ9मा कऽ वापस घुिर आ एल। अ/gेधफमेध य/gेधं शु/gे6ध भेल। ऋ/gंभंय/gेधँृंग आिद महिष/gं61 अ/gे9भपन \nअ/gे9ंयास कालमे सीखल अ/gेधेर संयु/gेँभत /gंभ4वर अ वण/gं61 सँ संप/gंफे मं/gेधधसँ इं/g4भ6 आिद /gेधँे◌े/g41ँ देवता स बहक आ/g4ेँान केलक। सभ हुनकर \nयो/gेँेय हिव/gंभंयक भाग समिप/gं61त केलक। य/gेधंशालामे तीन स ए पशु बा/gेफफहल गेल छल आ दशरथ क ओइ अ/gेधफर/gेँ9 क/gे4ं सेहो ओतए बा/gेफफहल \nगेल छल। रानी कौश/gे9फया ओ इ अ/gेधफक सं/gंभ4कार कऽ ओकरा तलवारसँ तीन बेर /gंभ4पश/gं61 केलक आ धम/gं61 पालन कर बाक इ/gेँ4छासँ ओइ \nअ/gेधफ लग एक राित िनवास केलक। सभटा वण/gं61 /gंेधारा अ/gेधफक /gंभ4पश/gं61क प/gेध6ात चतुर िजत/gंँभि/g4भ6य ऋि/gेफ4वक िविधसँ अ/gेधफकंदक गूदा \nिनकािल शा/gंभ4/gेधधो/gेँभत िविधसँ पकौलक। ओइ गूदाक आहुित सेहो देल गेल। राजा दशरथ अ/gे9भपन पापक/gे4ं दूर करबाक लेल ओकर \nधुआँ सूंघलक। अ/gेधफमेध य/gेधंक अंगभूत जे हवनीय पदाथ/gं61 छल , ओइ सभक संग सोलह ऋि/gेफ4वक अि/gेँेनमे िविधवत आहुित िदअ ए \nलागल। \nअ/gेधफमेध य/gेधं पूण/gं61 भेल। ऋि/gेफ4वकक/gे4ं जे धन दि/gेधेणामे भेटल , ओ सभटा ओ मुिनवर विश/g41ँ आ ऋ/gंभंय/gेधँृंगक/gे4ं सॱिप देलक। ई दूनू \nमहिष/gं61 /gेफफयायपूव/gं61क बँटवारा कऽ सभ /g4भ9ा/gंंेणक/gे4ं संतु/g416 केलक। ए/gे94हर दशरथ ऐ उ/gेध4म य/gेधंक पु/gेफंयफल /gे6ेा/gे9भत कऽ मने मन /gे6ेस/gंफे \nभेल। ओ ऋ/gंभंय/gेधँृंगसँ बाजल, -उ/gेध4म व/gं6ेतक पालन कर एब ला मुनी/gेधफर ! आब जे कम/gं61 हमर कुलक परंपराक/gे4ं बढ़बै बला हुअए, ओकर \nसंपादन कएल जाए। ऋ/gंभंय/gेधँृंग राजाक चािरटा यश/gंभ4वी पु/gेधध हेबाक भिव/gंभंयवाणी केलक। राजा /gे6ेस/gंफे भेल आ ऋ/gंभंय/gेधँृंगसँ एकरा लेल \nपु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं /gे6ेारंभ कर बाक लेल अनुरोध केलक।8 ओ कनी कालक लेल /gेफँयान लगा अ/gे9भपन भावी कत/gं61/gंभ1यक िन/gेध6य केलक। फेर \n/gेफँयान भंग भेलापर दशरथसँ बाजल, -राजन! हम अह/gं6ंक/gे4ं पु/gेधध /gे6ेाि/gे9भतक लेल अथ/gं61वेदक मं/gेधधसँ पु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं करब। वेदोि/gेँभत िविधक \nअनुसार, अनु/g41ँान केलापर ई य/gेधं अव/gंभेय सफल ह एत। \nऋ/gंभंय/gेधँृंग अ/gे9भपन जुगक महान िचिक/gेफ4साशा/gंभ4/gेधधी छल आ शरीर िव/gेधंानमे हुनकर गहॴर पइठ छल। ओ दीघ/gं61काल धिर आयुव/gंँ1दक सेहो \nअ/gेफँययन केने छल आ ओ इमे अ ह/gं61/gेफ4व /gे6ेा/gे9भत केने छल। ओ राजा दशरथ आ हुनकर तीनू रानीक िचिक/gेफ4सा शा/gंभ4/gेधधीय परी/gेधेण केलक। \nओ ओकरे मुतािबक जड़ी-बूटी आ आयुव/gंँ1िदक गुण संयु/gेँभत सिमधा सेहो इक/gंेँा केलक।10 परम तेज/gंभ4वी ऋ/gंभंय/gेधँृंग पु/gेधध भेट बाक \nउ/gं19े/gंभेयसँ पु/gेधधेि/g41ँ य/gेधं /gे6ेारंभ केलक। ओ /gेधँौत िविधक अ नुसार, िचिक/gेफ4सीय गुण यु/gेँभत सिमधा सभक आहुित अि/gेँेनमे देब शु/gे6ध \nकेलक। ऐ महान य/gेधंमे देवता, िस/gंेभ , गंधव/gं61 आ महिष/gं61गण अ/gे9भपन अ/gे9भपन भाग लै लेल पहुँचल। पापी सभक िवनाश आ संतक \nक/gे9फयाणक लेल सभटा देवता य/gेधं/gंभ4थल पर उपि/gंभ4थत भेल आ अ/gे9भपन भाग /gे6ेा/gे9भत कऽ यथे/g416 आशीव/gं6धद देलक।  य/gेधंकुंडक आ◌ैषिध \nतैयार भऽ गेल। ई खीरक /gे6धपमे तैयार क एल गेल। /gे6े/gेँ6/gेँ6विलत अि/gेँेनक समान ई िद/gंभ1यौषिध दैदी/gे9भयमान भऽ रहल छल। ई ज/gे94बूनद \nनामक सुवण/gं61सँ बनल बड़ पैघ रास परातमे च/gं64दीक ढ/gं1ेनसँ झ/gं6ंपल छल। आ◌ैषिष तैयार हेबाक संग एकर सुगंध सभ िदशामे पस िर \nगेल। ऋ/gंभंय/gेधँृंग अ/gे9भप न सफलतासँ /gे6ेफुि/gे9फलत छल। ओ य/gेधंाि/gेँेनसँ ओइ अमोघ आ◌ैषिधसँ भरल पा/gेधधक/gे4ं िनकािल महाराज दशरथक/gे4ं \nदेलक आ कहलक, -राजन! अह/gं6ं एकरा /gं91हण क/gे6ध। राजाक अंत :पुरक /gंभ4/gेधधी सभमे हष/gंँ6/gे9फलास भिर गेल , जेना िनध/gं61नक/gे4ं कुबेरक \nखजाना भेट गेल। राजा ओइ खीरक आधा िह/gंभ4सा महारानी कौश/gे9फयाक/gे4ं देलक। फेर बचल आध िह/gंभ4सा रानी सुिम/gेधधाक/gे4ं। फेर \nदुनूक/gे4ं देलाक बाद जतेक खीर बचल छल ओकर आध िह/gंभ4सा रानी कैकेयीक/gे4ं आ हुनका देलाक बाद जे खीरक अविश/g416 भाग \nबचल, से चतुर नरेश िकछु सोिच-समझ कऽ फेर सुिम /gेधधाक/gे4ं दऽ देलक। रानी /gेधँ/gंेभा आ िव/gेधफासपूव/gं61क ऐ आ◌ैषिध यु/gेँभत खीरक  सेवन \nकेलक। ज/gे9फदीये ओ अलग -अलग गभ/gं61धारण केलक। (देखू पिरिश/g416 क )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \n  \n  \n(/gंफ9मश :) \nऐ रचनापर अपन मंत/gंभ1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ। \n \nबालान/gं64 कृते  \nजगदीश /gे6ेसाद म/gेफंडल  \n  \nब ा ल  उ प ँg288 य ा स  \n  \nनै धाड़ैए  \n  \n१ \nमै/gं99ीक परी/gेधेासँ तीन मास पूब कोठरीमे बैस राधामोहन अपन िदन -दुिनय/gं6ंक स/gे94ब/gेफफधमे सोचैत रहए। ओना परी/gेधेाक तैयारी लेल बैस \nपढ़ैत रहए मुदा िकछु समए पछाित जखन पढैसँ मन उचिट गेलै तखन िजनगीक बात उठलै। परी/gेधेाक फारम भरला पछाित /gंभ4कूल \nआएब-जाएब ब/gंफे भऽ गेल छलै। रंग -रंगक िवचार मनमे उठए लगलै मुदा बरखा पािनक बुलबुला जक/gं6ं िवचार उठै आ फूिट जाइ। \nकोनो असिथर िवचार ने मनमे उठै आ ने अॅटकैत रहै। कोनो िवचारक/gे4ं ने ठीकसँ पकिड़ पबैत आ ने सोिच पबैत। िकछु समए \nपछाित असिथर कऽ अपन भूत-भिव/gंभंयप र नजिर अॅटका गौर करए लगल तँ तीन तरहक िवचार अभरलै। ओ ई जे अखन धिर \nसाले-साल /gंभ4कूल परी/gेधेा /gंभ4कूलेमे होइतो रहल आ आगूओ बढ़ैत गेलै। मुदा आब तँ से नै हएत। सरकारी देखा-रेखमे परी/gेधेो हएत \nआ िरज/gे9फटो िनकलत। जँ फेल करब तँ दोहरा कऽ फेर अिगला साल परी/gेधेा िदअ पड़त आ जँ पास करब तँ आगू...? आगू तँ \nपिढ़ नै पएब। जँ पिढ़ नै पएब तखान की करब?  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \n  \nसाधारण चािर बीघा जमीनबला पिरवारक राधामोहन। चािर बीघा माने अ/gंभ4सी क/gंेँा। अ/gंभ4सी क/gंेँा माने सोलह सए धूर। \nदुिनय/gं6ं मानिच/gेधधमे िभ/gंफे -िभ/gंफे देश आ िभ/gंफे -िभ/gंफे जमीनक महत। जँ जापानक बेस िकमती तँ साइबेिरयाक से नै। मुदा मनु/gंभंय तँ \nदुनूठाम अिछये आ रहबे करत। खैर जे होउ, ने जापानक चच/gं61 भऽ रहल अिछ आ ने साइबेिरयाक। चच/gं61 तँ िमिथल/gं64चलक भऽ \nरहल अिछ तँए िमिथल/gं64चलक जमीन देखए पड़त। सबहक िजनिगयो सभ रंगक।  \nपेइतालीस बख/gं61 अिबते-अिबते राधामोहनक िपता न/gेफफदलाल पूण/gं61 रोगी बिन  चुकल छला। तीन बख/gं61 पूव/gं61 धिड़क िजनगी \nजखन न/gेफफदलालक मनमे आबिन तँ अपनो नै िबसवास होि/gेफफह जे हमहूँ जोड़ा बरदबला िकसान छलॱ, आ म/gंभ4तीक िकसानी िजनगी \nिबतबै छलॱ जइ साल सु/gे9ंय/gंभ4त समए होइ छलै तइ साल जेहने घरक कोठी भरैत छल तेहने पोखिरक महारपर नारक टाल लगबै \nछलॱ। मुदा आब ओहन िदन-दुिनय/gं6ं थोड़े देखब। अछैते खेते थोड़े हएत। करबो के करत , जखन केिनहारे नै तखन हएत केना। \nदुिनय/gं6ंक मािट -पािन तँ सभ िदनसँ रहलै आ सभ िदन रहत। मुदा जइ समए जेहेन मनु/gंभंय रहत तइ समए दुिनय/gं6ंक रंगो-/gे6धप तँ \nओहने रहत िकने।  \nजाधिर न/gेफफदलालक शरीरमे रोगक आगमन नै भेल छलिन तइसँ पूव/gं61 दुनू परानी अपन खेत -पथारमे, किहयो गरदामे तँ \nकिहयो थालमे लेटाइत रहैत छला। काजक एहेन सू/gेधध बनल छलिन जे आगू-पाछू सोचै-िवचारैक बात मनमे उठबे ने करिन। ओना \nसाले-साल /g4भ9/gंंे/gंभ4थानक भागवतमे काितक मास सुनैत छला जे िजनगी /gेधेणभंगुर छी, तँए समैक/gे4ं िबना गमौने समिप/gं61त भऽ िकछु कऽ \nली, मुदा से भागवते धिर मन रहैत छलिन। भिर पेट भोजन भेिटये जाइत छलिन तँए ने घटवी बाट मनमे उठैत छलिन आ ने \nदुआर-दरब/gेँ6जा भरल देखैत छलाह जइसँ बढ़ती बात उठैत छलिन। भागवतोक/gे4ं धाम/gं61/gंभ4थानक धम/gं61क बात बूिझ घम/gं61/gंभ4थानमे सुिन  लइत \nछलाह। गामपर अिबते घरक च/gं1ेीमे जुइट जाइत छला। अपन खेत , अपने केिनहार तँए अपना मनोनुकूल खेती-िगरह/gंभ4ती करैत \nछला। जइ व/gंभ4तुक जते ज/gे64रित अिछ , पिहने ओते पुरा लेब तखने ने अनका िदस तकबै। जँ से नै ताकब तँ आँिखक \nख/gेँ4चरप/gंफेीसँ अनके सभ िकछु देखैत रहब आ अपन देखबे ने करब। \nन/gेफफदलालक िवशाल /gे6धप जिहना बुधनी देखैत तिहना बुधनीक िवशाल /gे6धप न/gेफफदलाल देखैत। कोठरीक राधा-रानीक िजनगी \nनै िवशाल दुिनय/gं6ंक मंचपर नट -नटी बिन दुनू-परानी कखनो खेतक गोला कोदािरसँ फोड़ैत, तँ कखनो संग िमिल धान रोपैत। \nकखनो माल-जालक थइर-गोबर करैत, तँ कखनो इ/gेँ4छानुसार खाइ-पीऐक ओिरयान करैत। िजनगीक लीला तँए लजाइ-धकाइक /gे6े/gं11े \nनै।  \nतीन सालक बीच न/gेफफदलाल तेना-रोगा गेला जे मन मािन लेलकिन जे आब नै जीब। चल-चलौक बाटपर आिब गेलॱ। \nमुदा एते िदन तँ अही समाजमे समाज बिन िजनगी गुदस केलॱ, नै िकछु अनकर केिलऐ, तँ  केकरो भारो तँ नै बनिलऐ। मेहक \nबड़द जक/gं6ं िकसानक संग खेत -पथारमे बहबे केिलऐ। तइ बीच ठेहुनक गीरह कचिक उठलिन। कचिक एतेक जोरसँ गेलिन जे \nबूिझ पड़लिन सॱसे देहक शाि/gेँभतक/gे4ं िछ/gंफे -िभ/gंफे कऽ देत। मुदा ई तँ भेल देहक रोग , मनक/gे4ं तइसँ कोन मतलब। ओकर तँ अपन \nसभ िकछु छै। मुदा शरीरक दद/gं61क पीड़ाक क/g416 तँ /gे6ेभािवत कइये देने रहै। पीड़ाएल मन , शरीरक बेथा देिख ह/gं6ंइ -ह/gं6ंइ अपन \nबोिरया-िव/gंभ4तर समेटैत बुद -बुदाएल- “जखन दुिनय/gं6ं छोिड़ये रहल छी तखन िकअए ने अंितम बात किहये िदऐ जे, भाय जे केिलयह \nसे खेिलयह, िकछु जमा तँ रहल नै जे देने जेबह। एकरा ग/gे9फती बूिझ छोिड़ दाए आिक जवाबदेही बूिझ दोिरका छाप दऽ दाए।” \nन/gेफफदलाल ऐठाम पंडाक बगे बनौने एक गोटे एला। ब/gे94बैया स/gे94प/gंफे मंचक कलाकार जक/gं6ं बनल -ठनल चेहरा रहिन। \nन/gेफफदलालक दरब/gेँ6जापर अिबते काम/gे6धप कामा/gेँ1याक शंख फूिक घरवारीक/gे4ं सूचना देलिखन।  \nदरब/gेँ6जापर आएल अ/gे9ंयागतक आगमन बूिझ बाड़ीसँ न/gेफफदलाल आ आंगनसँ बुधनी पंडाजीक आगूमे उपि/gंभ4थत भेला। देव /gे6धप देिख \nन/gेफफदलाल ओसारक चौकीक/gे4ं देह परक तौनीसँ झािड़ -झूिड़ बैसैक आ/gं91ह केलिखन। दरब/gेँ6जापर आएल अ/gे9ंयागतक सेवा करब \nिकसानी सं/gंभ4कारक मु/gेँ1य अंग अदौसँ रहल अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nबैिसते पंडाजी जोगी-फकीर जक/gं6ं अपने बड़बड़ाए लगलाह - “ऐ जमीनक भाग कहै छै जे सा/gेधेात लछमीक बास छी, जे दोबर-\nचािरबर गितये पिरवार आगू मुह/gे4ं बढ़त , मुदा?” \nलछमीक बास सुिन दुनू परानी न/gेफफदलालक मनमे खुशीक /gेँ6वार उठलिन। मुदा एकभ/gेँेगू बोल पंडाजीक रहिन। ओ ई जे जते /gे6ेशंसा \nबुधनीक केने रहिथन तते न/gेफफदलालक नै। जइसँ न/gेफफदलालक मनमे िकछु अनोन-िवसनोन ज/gे6धर भेलिन , मुदा पि/gेँ9य/gे44 तँ आन निहय/gे4ं \nछिथ, िवचारक/gे4ं दबलिन। पंडाजी हाथक रेखा देखबाक िवचार /gंभ1य/gेँभत केलिन। हाथक रेखा सुिन दुनू परानी अपन -अपन हाथ आगू \nबढ़ौलिन। चलाक खेलाड़ी जक/gं6ं, जे पिहने दोसरक/gे4ं खेलबैत पछाित सवारी कसैत तिहना पंडाजी सेहो केलिन । हाथ देखबैसँ पिहने \nबुधनीक मनमे उठलिन जे जॱ पितक अछैत मृ/gेफ4यु भऽ जाइत तँ ओ प/gेँ9ी...? मुदा परोछ भेने...? प/gेँ9ीक मन पितपर एका/gं91 भऽ \nगेलिन। शुभ समाचार सुनै लेल बुधनी िवहुँसैत पंडाजीक आगू हाथ पसािर कहलिखन-  \n“ई हमर पित छिथ, जाबे जीबै छिथ ताबे हमहूँ जीबै छी, तँए जॱ केतौ कोनो गड़बड़ होइ से किह िदअ। समए अछैत ओकर \n/gे6ेितकार करब। ” \nबुधनीक बात सुिन पंडाजीक मन चपचपा गेलिन। गोटी सुतरैत देिख, चौकीक िन/gेँ4चा लटकल पएरक/gे4ं समेिट प/gे9फथा मािर ऊपर \nबैसला। बुधनीक हाथ देिख खुजल आँिख ब/gंफे करैत ठोर पटपटबैत पंडाजी बुदबुदेला। फेर आँिख खोिल  चा/gे6ध िदशा िदस देिख \nऊपर तकलिन। जेना िकयो िकछु बजैक उ/gेफ4सािहत केलकिन। बजला- \n“पिरवारक पछुलका गित तँ नीक छल मुदा बीचमे /gं91हक आगमनसँ गड़बड़ा गेल अिछ। ओना अखन धिर तेहेन गड़बड़ नै भेल \nअिछ, जे बूिझ पड़त मुदा आगू जखन जुआ जाएत तखन बुझबै िक देखबो करबै। ओना ऐ घरक सा/gेधेात लछमी अहॴ िछऐ, जइपर \nअखनो घर ठाढ़ अिछ, मुद...?” \nआगूमे बैसल न/gेफफदलालक मनमे उठैत जे पिरवारक गाज/gं61न हम छी, जॱ हमर ह/gंभ4त -रेखा नीक रहत तँ अनकर अधलो भेने िक हेतै। \nफेर लगले िवचार बदलए लगलिन जे पि/gेँ9य/gे44 तँ अ/gंेभ/gं66िगिनय/gे4ं होइत छिथ तँए हुनको छोड़ब नीक निहय/gे4ं हएत।  प/gेँ9ीक/gे4ं कहलिखन - \n“पिहने पंडाजी क/gे4ं चाह िपअिबअनु। पछाित सभ गप हेतै। ” \nपितक बात सुिन बुधनी चाह बनबए गेली। तइ बीच पंडाजी न/gेफफदलालक/gे4ं पुछलिखन - \n“ऐ गाममे देव/gंभ4थान कते अिछ ?” \nपंडाजीक /gे6े/gं11 न/gेफफदलाल नीक जक/gं6ं नै बूिझ सकला। दोहरबैत पुछलिखन - \n“की देव/gंभ4थान ?” \nन/gेफफदलालक/gे4ं अ नाड़ी बूिझ पंडाजी बजला- \n“/g4भ9/gंंे/gंभ4थान तँ हेबे करत। तेकर बादो महावीरजी, िशवजी, धम/gं61राज इ/gेफ4यािद -इ/gेफ4यािद आरो कते /gंभ4थान हएत िकने?” \nन/gेफफदलाल - “हँ, से तँ अिछये। तीनटा महादेव मंिदर अिछ, दूटा महावीरजी /gंभ4थान अिछ , एकटा धम/gं61राज , एकटा सलहेस, एकटा \nठकुरवाड़ी सेहो अिछ।” \nतही बीच बुधनी चाह नेने आिब पंडाजीक/gे4ं आ न/gेफफदलालोक/gे4ं देलिखन एक घॲट चाह पीिवते पंडाजी बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n“चाह तँ चाहे अिछ। बड़ सु/gंफेर चाह िपएलॱ। ” \nचाह पीब हाथ धोय पंडाजी न/gेफफदलालक दिहना हाथ देिख बजलाह - \n“अह/gं6ंक/gे4ं तीनटा िबआह आ सातटा स/gेफफतान िलखैए। काएम िबआह छी?” \nतीनटा िबआह सुिन बुधनीक मनमे जलिन उठलिन। मुदा िकछु बजली नै। न/gेफफदलाल कहलिखन - \nपिहल जे िबआह भेल सएह छी। स/gेफफतानो एकेटा बेटा अिछ। ” \nपाशा पलटैत देिख पंडाजी पुनः हाथक रेखापर अपन आंगुर दैत बजलाह- \n“ई रेखा ऐठामसँ आिब, एकरा कािट देलक। जइसँ दूटा पि/gेँ9य/gे44 किट गेल आ छहटा स/gेफफतानो। ”  \nपुनः न/gेफफदलालक हाथ छोिड़ बुधनीक हाथ देखए लगलाह। बुधनीक हाथक रेखा देखैत बजला- \n“पित सुख अह/gं6ंक/gे4ं पूर भऽ रहल अिछ। िकछु िदन आरो अिछ। मुदा....?” \nपंडाजीक बात सुिन न/gेफफदलालक मनमे उठलिन , भिरसक ई मौिगयाहा पंडा छी। मुदा, खएर अखन तँ दरब/gेँ6जापर छिथ िकछु बाजब \nउिचत नै हएत। \nपंडाजी आगू बजला- \n“अह/gं6ं पितक/gे4ं शिनक /gं91हक आगमन भऽ गेल छि/gेफफह , जे अहूँक रेखा इशारा करैए।” \nबुधनीक हाथ छोिड़ पुनः न/gेफफदलालक हाथ देखैत बजला- \n“अह/gं6ंक/gे4ं शिनक /gं91हक आगमन भऽ गेल अिछ। अखन तँ शु/gे6धआतीक अव/gंभ4थामे अिछ तँए िकछु नै बूिझ पड़ैए मुदा तीन मास \nबीतैत-बीतैत उप/g4भ6व शु/gे6ध हएत। ” \nपितक /gं91ह सुिन बुधनी ओिहना तड़पली जिहना कोनो औरत अपन िनद/gंँ6ष पितक/gे4ं िसपाही हाथे जहल जाइत देखैए। तरसैत -तलपैत \nबुधनी पंडाजीक/gे4ं कहलिखन - \n“अपने सा/gेधेात देवता िछऐ। जे चाहबै से हेतै। कोनो धड़ानी िहनका /gं91हसँ छुटकारा करा िदअनु। ” \nगोटी लाल होइत देिख पंडाजी बजला- \n“केहेन-केहेन राहू-केतुक/gे4ं तँ िजनगीमे भगा चुकल छी आ ई कोन माल -मे-माल अिछ। एकरा तँ छन-पलकमे कतए-सँ-कतए दऽ \nआएब तेकर ठीक नै।” \nपंडाजीक बात सुिन दुनू परानी बुधनी-न/gेफफदलालक/gे4ं जान -मे-जान आएल। बुधनी बाजिल- \n“खच/gं61-बच/gं61क िच/gेफफता नै, मुदा काज प/gं1ेा होय। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nघूसक मोट रकम देिख जिहना घूसखोरक मन चपचपा जाइत तिहना पंडा जीक भेलिन। बजला- \n“देिखयौ, ऐ काजक लेल अनु/g41ँान करए पड़ै छैक तँए सभठाम करब आिक कराएब संभव नै अिछ। ” \nबुधनी- “तखन?” \nपंडाजी- “तइले िच/gेफफता िकअए करै छी। हािकमक दसखत जेहने आँिफसमे तेहने डेरापर। तखन तँ आँिफसमे अनचोकमे आिब \nिकयो देिख ने िलअए तेकर कनी..., जे डेरामे नै होइत अिछ।” \nन/gेफफदलाल - “नै बुझलॱ अह/gं6ंक बात पंडाजी। ” \nकबुला छागर जक/gं6ं न/gेफफदलालक मन कॅपैत। तँए आँिखक सोझमे अपन अनु/g41ँान देखए चाहैत।  \nपंडाजी- “देिखयौ, िहमालयसँ लऽ कऽ समु/g4भ6 धिरक व/gंभ4तुक ज/gे6धरित अनु/g41ँानमे पड़ै छै। ओते ल ऽ कऽ चलब संभव अिछ? ऐठाम \nसभ व/gंभ4तु उपल/gे9ेध नै हएत। अह/gं6ं सन -सन कते भ/gेँभत ने छिथ। हमरा िलए तँ सभ बराबिर। ” \nन/gेफफदलाल - “तखन?” \nपंडाजी- “िविधवत सभ खच/gं61क मू/gे9फय दऽ िदऔ। जिहना अन/gेफफत पाविन माने अन/gेफफतक पूजामे एक गोटे पूजा करै छिथ आ टोल -\nपड़ोसक लोक अपन-अपन अन/gेफफद -फन/gेफफदक पूजा करा लइ छिथ, तँए िक ओ अशु/gंेभ भेल। अशु/gंेभ तँ होइत अिछ फन/gेफफद जेकर \nगीरह-बनहनक िगनती कम होइ छै।” \nिहमालयसँ लऽ कऽ समु/g4भ6 धिरक बात सुिन बुधनीक मन चकभौर काटए लगलिन। बाप रे, कतए िहमालय अिछ आ कतए समु/g4भ6। \nतइसँ नीक जे जे कहता सएह करब असान हएत। देववाणी कोनो िक नूनछड़ाह होइ छै, उनटा होउ िक सुनटा, कहुना हेतै तैयो \nतँ मधुरे-मधुर हेतै िकने। बाजिल- \n“केना िक खच/gं61-बच/gं61 पड़त ?” \nपंडाजी- “खच/gं61-बच/gं61 िक हाथी-घोड़ाक पड़त, तखन तँ अनु/g41ँाने छी किनय/gे44-किनय/gे44 कऽ करब तैयो तँ...।” \nकिनय/gे44-किनय/gे44 सुिन बुधनी बाजिल - \n“नै पान तँ पानक डंिटयोसँ काज चला िलअ।” \nपंडाजी आ बुधनी दुनू गोरेक बात सुिन न/gेफफदलाल परी/gेधेा लेल कबुलाक छागड़ जक/gं6ं थर -थर कॅपैत। मुदा एक िदस िजनगी तँ \nदोसर िदस मृ/gेफ4यु सेहो देखैत। /gं91ह -न/gेधे/gेधधक िकरदानीक/gे4ं िक मनुख रोिक सकैए , फेर मनमे उठैत जे, जे मनु/gंभंय मािटयोक/gे4ं देवता बना \nसकैए ओ तँ िकछु कऽ सकैए। मुदा दुनू गोटेक अनुकूल िवचार सुिन चुपे रहला।  \nहु/gेफफडे अनु/g41ँानक खख/gं61 लऽ पंडाजी सगुिनय/gं6ं डेग दैत िवदा भेला। मनमे ईहो बात उठैत जे जॱ चािरयो-प/gं6ंच एहेन सुतरल तँ साल -\nमाल लिगये जाएत। मुदा जे होउ, या/gेधधा नीक र हल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nतीन मास बीत गेल। ने पंडाजी अपन परी/gेधेाक िरज/gे9फट बुझए घुिम कऽ एला आ ने दुनू परानी न/gेफफदलालक/gे4ं मनमे कोनो \nतरहक आशंका भेलिन जे पंडाजी िक केलिन िक नै। तीन मासक पछाित जइ िदन शिनक /gं91हक आगमनक नाओं कहने रहिन ओ \nिदन न/gेफफदलालक/gे4ं मने रहिन। साओनक पूिण/gं61माक िदन।   पूिण/gं61मा मन पिड़ते मिहनाक िहसाब जोड़लिन तँ जोड़ा गेलिन जे आइये \nपूिण/gं61मा छी। हौआइत हाथक/gे4ं कुिड़यबैत मनमे उिठते, पोखिरक माछ सदृश मनमे चाल देलकिन। ओह, भिरसक हाथ हौआएब शु/gे6ध \nभऽ गेल। बामा हाथक हौआएब छोिड़ दिहना हाथसँ तरबा कुिरऔलिन तँ सुआस पड़लिन। ओह, जाबे /gं91हक आगमन  नै भेल, ताबे \nपएर-हाथक कुिड़औनी िकअए मंगैए। प/gेँ9ीक/gे4ं कहलिखन - \n“राधामोहनक माए, भिरसक /gं91हक आगमन भऽ गेल। ” \n/gं91हक आगमन सुिन बुधनीक मनमे उठलिन जे बहुत रोगी ओहनो होइए जे रोगक/gे4ं देहमे रखनॱ रहैए आ दवाइयो खाइत रहैए। काजो \nकिरते रहैए। मुदा रोगीक/gे4ं ओछाइन धड़ा आराम देब  सेहो तँ होइए। तहूमे सद/gं6फ-बोखार नै छी जे नूनपिनय/gं6ं पीब लेब आ भानसो-\nभात करब। देवलोकक /gं91हक आगमन छी, ऐ /gेधँेणीक रोग ..., कहुना भेल तँ राजे रोग भेल िकने। \nन/gेफफदलाल बाजला- \n“हाथो हौआइए आ पएरो, तखन चलब केना आ काज केना करब। दुनू िदससँ तँ रोग आिबये गेल अिछ।” \nबिजते बुधनीक मनमे उठलिन, पथ-परहेज िक सभ करए पड़त। सद/gं6फ-बोखारक तँ बुझल अिछ जे पोड़ो साग नै खाएत मुदा एहेन \nरोगसँ तँ पिहले-पिहल भ/gे4ंट भेल। खॱझाइत बड़बड़ेली- \n“जे भगवान सभक/gे4ं बुिध देलिखन ओ एक -रंग कऽ कऽ िकअए ने देलिखन जे रोगमे पड़ल छी आ पथ-परहेज बुझले ने अिछ। \nएहेन रोगीसँ िक लोक हाथ धोइ िलअ।”  \n“हाथ धोइ िलअ।”  \nमुँहसँ िनकिलते चमकैत शीशा जक/gं6ं मन चनिक उठलिन। जॱ रोगीसँ हाथ धोइ लेब तँ माथक िसनूरक की हएत। असोथिकत \nजक/gं6ं बुधनी थकमका गेली। जइ िजनगीक/gे4ं खेल बुझै छी ओ खेल नै छी जॱ खेल रहैत तँ अमेिरकासँ कते ऊपर रिहतॱ।  \nओछाइन पकिड़ते न/gेफफदलाल रोगाए लगलाह। /gेधँम नै केने अ/gे64िच , पड़ल रहने देहक अकड़नसँ जोड़-जोड़क दद/gं61 बढ़ैत -\nबढ़ैत छह मास पुरैत-पुरैत न/gेफफदलाल िभनसुरका नटुआ जक/gं6ं मोटरी माथपर नेने चल -चलाउ बिन गेला। \nअसगरे बुधनी काजमे तेना ओझरा गेली जे काजे मानव काजे दानव बिन गेली। काज तते िछिड़या गेलिन जे जिहना उड़ैत \nफिनगाक/gे4ं िगरिगट पकड़ै छै तिहना भऽ गेलिन। काजे काजक/gे4ं खेबो करैत आ गीरबो करैत। स/gं6ंझू पहर जखन काजसँ िनचेन भऽ \nपएर मोड़िथ आ भिर िदनक काजक िहसाब मनमे अबिन तँ मािन लिथ जे सभटा कम/gं61क खेल छी। िकयो खेल खेिल खेलाड़ी बिन \nजाइत तँ िकयो खेल बिन खेलाए ल जाइत। डा◌ॅ/gेँभटर ऐठाम जखन पितक/gे4ं लऽ जाइ िछयिन तँ सभ रोगक जिड़ भिर िदन पड़ल \nरहब छि/gेफफह। जइसँ सॱसे देहक जोड़ पकिड़ लेलकिन। फेर िजनगी ठाढ़ हेतिन एकर कोन भरोस। तखन तँ माइयो-बापक िललसा \nपूरा कइये देिलयिन जे एकक नाित दोसराक पोता बना ठाढ़ कइये देिलयिन, िक पितधम/gं61मे कमी रहल? जॱ नै तँ पित-िविहन \nनारीक/gे4ं समाज िकअए कलंिकत केने छिथ।  \nपितपर सँ बुधनीक नजिर उतिर बेटा-राधामोहनपर एलिन। लोकक िधया-पुता शहर-बजारमे जा रहबो करैए, िसनेमो देखैए आ पढ़बो \nकरैए। से गरदिनक/gंे6ी हमरा सेने सेहो भेलै। मुदा हमहॴ िक करबै जइ घरमे एकटा िव/gंे4ाथ/gं6फ आ एकटा रोगी रहत ओइ पिरवारक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nगाड़ी िखंचब मिहला लेल सचमुच चुनौती अिछ। िक/gंभ4सा-िपहानी ढेरो कहै िछऐ, मुदा पितव/gं6ेता पिरवारक लेल केहेन समिप/gं61त छलिथ , \nऐ िदस सेहो देखक चाही। ई नै जे टीक एक बोझ रखनै छी आ पनरह-पनरह िदनक िबनु धुअल पे/gेफफट पिहर /gे6ेवचन करै छी।  \nराधामोहनपर नजिर पिड़ते वेचारी िवि/gंभ4मत भऽ गेली। भगवान सभटा िवपित ओही छौड़ाक/gे4ं देलिखन। मुदा ओकरा तँ \nकहुना कऽ गोठ-गो धिर बनेलॱ अिछ। आब िक ओ धीरग-पुतगर नै भेल। जँ धीगर-पुतगर भेल ओकरा बुते घर चलाओल नै हेतै। \nबुधनीक मनमे सवुर भेलिन। भगवान पित हरने जा रहल छिथ मुदा जुआन बेटा तँ सोझमे अिछये। फेर मन उनिट राधामोहनपर \nएलिन, जेतबो सुख माए-बापक घर केिलऐ तेतबो उमेर तक हम कह/gं6ं दऽ सकिलऐ। ओही वेचाराक/gे4ं ध/gेफफयवाद दी जे खेने-िबनु-खेने \nपढ़बो करैए आ संग-साथ दऽ काजो करैए। संग साथ मनमे उिठते बुधनी िव/g4ेँल भऽ गेली। संगे-साथ ने सभ िकछु छी। मनुख \nतँ अबैत-जाइत रहत मुदा पिरवार जे संग-साथ अिछ वएह ने िजनगी छी। \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n  \n  \n२ \n  \nदेखले िदनमे न/gेफफदलालक पिरवार कतए -सँ-कतए पाछू ससिर गेल, यएह छी िजनगी। समए आगू मुह/gे4ं ससरैत आ िजनगी पाछू मुह/gे4ं, \nतखन समए संग केना चलब। समाजक बीच न/gेफफदलाल पिरवारक चच/gं61 अहू /gे6धपमे होइत। /gे6े/gं11 उठैत जे समाजक कते लोकक बीच \nएहेन िवचार उठैए। परी/gेधेामे एक श/gे9ेदक भूलसँ /gे6े/gं11ो/gेध4र गलत भऽ जाइत जेकर पिरणाम होइत असफल। मुदा ओहए एक श/gे9ेद \nभेटने परी/gेधेाथ/gं6फ सफलो तँ होइते अिछ। की तिहना िजनिगयोक शू/gेधध श/gे9ेद अिछ।  \nओना समाज तँ समाज छी, अथाह समु/g4भ6 किहयौ आिक सघ न बोन। िकयो नून घोिड़ नून-पिनय/gं6ं बना रोग भगबैत अिछ \nतँ िकयो नूनाएल पािनक/gे4ं नूनगरी हटा /gंभ4व/gेँ4छ बना पीबा जोग बनबैए। िकयो दुग/gं61ंधक/gे4ं सुगंधक आिड़ दऽ ल/gंधभमणा रेखा खॴिच जीवन -\nया/gेधधा करैए। तँ िकयो नरकोमे ढाही मािर -मािर आरो गत/gं61 िदस बढ़ैत अिछ।  \nसमाजमे एहनो कम लोक बजिनहार नै जे बुधनीक दशा-दशा देिख चाब/gंभ4सीयो दैत आ हँसबो करैत। मुदा केहेन चाब/gंभ4सी आ केहेन \nहँसी। खुशीसँ जॱ हँसी अबैत तँ केकरो दीन-दशापर िकअए अबैत। मुदा तइ संग समाजमे एहनो कहिनहार तँ अिछये जे कहैत \nअिछ जे ध/gेफफयवाद ओही वेचारीक/gे4ं िदयिन जे एक संग पितसँ पु/gेधध धिरक सेवा अपना ब/gं6ंहु-बलसँ कऽ रहल छिथ। एक पिरवारक \nखेती-पथारीसँ लऽ कऽ पढ़ाइ-िलखाइ, बर-बेमारीक सामना असगरे करैत, िक हुनका िजनगीक च/gं1ेी उनटौिनहार नै कहबिन। जे \nिमिथल/gं64चलक गौरव -गाथाक इितहास रहल अिछ। मुदा तइ संग ईहो कम दुभ/gं6ध/gेँेयक बात नै जे िजनगीक/gे4ं सामािजक जालमे ओझरा \nअपन करम-भागक/gे4ं दोषी बनबैत। एहनो कहिनहारक कमी नै जे कहैत पीसलक मड़ुआ तँ उठओत गहुमक िच/gं1ेस। /gे6े/gं11 उठैत जे \nबुधनीक िक दोख जे एहेन श/gे9ेदसँ वेचारीक/gे4ं दागल जाइत ? मुदा एहनो श/gे9ेद तँ ओही समाजमे फड़ैत -फुलाइत अिछ जे कहैत वेचारी \nबुधनीक अखन उमेरे कते भेल अिछ। अधोसँ कम िजनगी टपल हएत, बेसी वा◌ॅिकये हेतै। ई केहेन िनसाफ भगवानक भेलिन जे \nसॱसे िजनगी नै दऽ अधोसँ कमेपर अधसुखू बना देलिखन। पित-प/gेँ9ीक बीच जे रहैए तेकर तँ ओ गित छैक जेकरा मनुखक \n/gेधँेणीसँ िन/gेँ4चा बूझल जाइत छै आ जेकरा नै छैक ओकर गित की हएत ? िकयो रा◌ा◌ँड़ किह र/gं6ंिड़न बनाओत तँ िकयो या/gेधधाक भदवा \nकिह दुतकारत। ओना एहेन गित अखन धिर बुधनीक/gे4ं नै भेल छलिन , कारण जे रोगाएलो छलिन तँ पित जीवैत छलिन। भलिहं \nपिरवारक गाड़ीक जुआ असगरे िकअए ने िखंचैत होिथ। मुदा जिहना समाजक बीच, मकानक इटा जक/gं6ं एक -एक पिरवारक ऊपर \nसमाजक भारो रहैत आ जीवैक आजािदयो रहैत तिहना पिरवारक बीच एक-एक /gंभ1यि/gेँभतक सेहो होइत अिछ। शरीर अलग -अलग \nरहनॱ, पािनक बीच जेहेन स/gे94ब/gेफफध रहैत , से तँ रिहते अिछ। मुदा बुधनी तँ जालमे ओझराएल छिथ। दस बजे जे बेटा /gंभ4कूल \nजाइत छि/gेफफह ओ चािर -प/gं6ंच बजे अपराहनमे घूिम कऽ घरपर अबैत छि/gेफफह , तइ बीच रोगाएल पितक/gे4ं छोिड़ बुधनीक/gे4ं कतौ बाहर जाएब \nउिचत हएत? मुदा बाधो-बोन नै जाएत से हेतै? तँए िक बुधनीक िवचारक सागर सूिख गेलै जे एक-बोल पितसँ नै बािज पाबए। जँ \nएक िदस गाछक डािर टूिट \n  रहल अिछ तँ दोसर िदस राधामोहन सन, अनपढ़   पितक जगह पढ़ल-िलखल बेटा तँ भेिटये रहल \nछै। उ/gेफ4साहमे िमिसयो भिर कमी बुधनीमे नै आएल छलिन, जह/gं6ं धिर काजक सफलता (िदनक काज) पछाित जे मन खुिशआइन तँ \nअनेरे बमकए लगिन। सॱसे गामक लोक बताह भऽ गेल, बाप बेटाक/gे4ं दोखी बना भिर िदन गिरयबैत रहैए तँ बेटा बापक/gे4ं गिरयबैत \nरहैए, साला बुढ़ाढ़ीमे घी ढारी करैए। सासु-पुतोहुक/gे4ं दोख दैत जे अवढंगहॴ घर आएल, तँ पुतोहु बापक/gे4ं गिरयबैत जे कोन निटिनय/gं6ं \nघरमे बोिड़ देलक। मुदा अनेरे अनकर गाछी देखने िक फेदा िकयो तेतिरक बोन लगौने अिछ तँ िकयो बगुरक, केकरो गाछीमे \nतुइन फुलाइ छै तँ केकरोमे आम। अनेरे भिर दुिनय/gं6ं बौआइक कोन काज अिछ। अपन धंधाक दुखक भागी ने छी आिक अनेरो \nहमर माए मरल तँ अह/gं6ं बुझबो ने केिलऐ आ अह/gं6ंक माए मरत तेकर िजगेसा करब हमर दािय/gेफ4व बनल। मन ठमिक गेलिन।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nिजनगीक दशा-िदशा देिख बुधनी ठकुआ गेली। जिहना धारक वेगमे िकयो भॅिस जान गमबैत, तँ िकयो गाछपर सँ खिस \nजान गमबैत, िकयो घरमे लगल आिग िमझबैमे जान गमबैत तँ िकयो ओछाइनपर पड़ल इछािनक गंध बीच जान गमबैत, तँ िकयो \nक/gेफफहापर घैिलक भार उठा फुलवारी पटबैत जान गमबैत तँ िक सभ ए/gं1ेे भेल। एक नै भेनॱ ए/gं1ेे भेल ? केना भेल? ल/gेध4ी जक/gं6ं \nलतरल अिछ सभ िकछु समाजमे मुदा जिहना ल/gेध4ीक िगरहपर फूलो फुलाइ छै आ फड़ो फड़ै छै, जे ओइ ल/gेध4ीक फूल फल भेल। \nतिहना हर मनु/gंभंयक/gे4ं अपन -अपन िजनगीक सम/gंभ4या ताधिर उठैत रहत जाधिर िजनगी जीबै छी। एहेन ि/gंभ4थितमे िक हएत , ओ हएत \nिजनगीक हर सम/gंभ4याक/gे4ं अपन तालाक कुंजी बना खोली। रहल बात जे सभ जॱ सएह करत तँ मनुखक समाज केना बनत। \nसमाज बनैक अपन सू/gेधध अिछ जइसँ बनैत अिछ। ऐठाम  /gे6े/gं11 /gंभ1यि/gेँभतगत अिछ , सभक/gे4ं अपन -अपन बुिध-िववेक छि/gेफफह , िक नीक िक \nअधलाक िवचार तँ अपने करए पड़तिन। वएह भेला पछाित /gंभ4वतं/gेधध िजनगीक रस भेटैत अिछ।  \nबेटा राधामोहनपर नजिर गड़ा बुधनी देखए लगली। वेचाराक/gे4ं गरदिनक/gंे6ी करै िछऐ। अनका-अनका देखै िछऐ बड़का-\nबड़का शहर-बजारक /gंभ4कूलमे बेटाक/gे4ं पढ़बैए आ ...? मुदा हमरा सन लोकक/gे4ं संभव अिछ। जइठामक िश/gेधेा गलत िदशा पकिड़ \nझकझोिड़ रहल अिछ तइठाम िक कएल जाए, ई तँ नाि/gेफफहटा /gे6े/gं11 नै अिछ। मुदा ओही वेचाराक/gे4ं ध/gेफफयवाद िदऐ जे खेने-िबनु-खेने \n/gंभ4कूल नै छोड़ैए। बेटाक धम/gं61-कम/gं61 देिख बुधनीक मन तड़पल। आ ब छौड़ा गोठ-गो भऽ गेल। भगवान ए/gेध4े र/gेँ4छ रखलिन जे आब \nजे अपनो (पित) मरबो करता तँ एकटा खु/gंे6ा देने जेता। मुदा जइ वेचाराक/gे4ं ब/gेँ4चेमे माए -बाप छोिड़ दैत, भगवान ओइ ब/gेँ4चाक/gे4ं केना \nठाढ़ करै छिथन। सभ िक ठाढ़े भऽ जाइए। िकछु ठाढ़ो होइए आ िकछु निहय/gे44 होइए। आगू आब राधामोहनक/gे4ं नै पढ़ा पएब। \nतखन तँ जॱ अपने अपन पढ़ैक भार उठा िलअए तँ रोकबो नै करबै। यएह ने जे नै पढ़त तँ काजमे मदिद करत, पढ़त तँ से नै \nहएत। नै हएत तँ नै हएत, जँए एते दुख कटै छी तँ िकछु िदन आरो काटब। \nमेघक तरेगन जिहना अपन-अपन जगहसँ टक लगौने देखैत रहैए तिहना राधामोहन िजनगीक बाट िदस देखए चाहैत मुदा \nब/gे4ंतक बोन जक/gं6ं तते-ओझरी लगल देखैत जे अ/gेफफहार छोिड़ इजोत भेटबे ने करै। मुदा मूल /gे6े/gं11 तँ मनमे उिठये जाय। तीन मास \nपछाित परी/gेधेा हएत , तेकर पछाित? िक आजुक जे िश/gेधेा-प/gंेभित बिन रहल अिछ तइमे आगू बिढ़ पएब। /gंभ4कूल लगमे अिछ , गामेपर \nसँ जाइ-अबै छी। मुदा घरसँ बाहर भऽ शहर-बजारक खच/gं61 जुटा पएब। जॱ से नै तँ मैि/gं99क पासक/gे4ं के पुछै छै, आँिफसो आ \nकरख/gंफेोक चौकीदारी बी.ए, एम.ए. करै छै। क/gं6ंच मन राधामोहनक िपघलए लगलै। बाप -माएक दशा देिख मन बेकाबू भऽ गेलै। \nतीन मास जइ आशा (परी/gेधेाक आशा) मे बैसल रहब से अनेरे। जते पढ़ने छी ततबेक/gे4ं ने घोकैत रहब। िकछु करक चाही। मुदा \nकतए करक चाही? शहर-बजार जा नोकरी करी आिक पिरवारक संग गाममे िकछु करी। जॱ शहर-बजार जाएब तँ माता-िपताक/gे4ं के \nदेिखिनहार हएत। सभक/gे4ं अपने अिछ। तखन ? तखन तँ दुइयेटा उपाइ अिछ जे या तँ पिरवारक/gे4ं सुधािर माने पिरवारक काजक/gे4ं \nसुधािर कऽ चली आिक पिरवारक/gे4ं तोिड़ कऽ। िवचारमे राधामोहनक/gे4ं डुमल देिख बुधनी बजली- \n“बौआ, अखैन खु/gंे6ा बिन ठाढ़ िछअह , तूँ िच/gेफफता िकअए करै छह ?” \nआशु-तोष दैत बुधनी राधामोहनक/gे4ं कहलिन। मुदा मनमे अपन खुशी ई रहिन जे जॱ पित मिरये जेताह तैयो एकटा खु/gंे6ा तँ गारनिह \nजेता। मुदा मनमे ईहो उठैत जे िकछु अिछ तैयो पु/gे64ख कहुना पु/gे64खे भेल , मौगी कहुना मौिगये भेल। मुदा तेसरो तँ होइते अिछ \nजे पु/gे64खो मैिगयाह होइए आ मौिगयो पु/gे64खाह। हँ से तँ होइते अिछ।  \nमाइयक बोल-भरोससँ राधामोहनक मनमे िकछु आशा ज/gे6धर जगल मुदा जतेक ज/gे6धरित छल तते नै जगल। ठमकैत मनमे \nउठलै, गामेमे देखै छी जे पनरह-सोलह बख/gं61बला सभक/gे4ं केरा-पॱच जक/gं6ं पॱच िनकलै िनकलए लगै छै। तखन हमहॴ िक जुआन नै \nभेलॱ। मनुख ब/gं6ंस थोड़े छी जे समाइये पािब कॲपर देत। माए -बापक सेवा बेटा-बेटीक पुनीत कत/gं61/gंभ1य  छी। पुनीते काज ने धम/gं61 \nछी। पािनक टघार जक/gं6ं राधामोहनक मनक िवचार आगू मुह/gे4ं ससरल। िक हमरे भरोसे दुनू गोटे बैसल रहता। तहूमे िपताक एहेन \nि/gंभ4थित छि/gेफफह जे सालक कोन बात जे महीना-िदन गिन रहला अिछ। परी/gेधेा देने एतबे ने हएत जे मैि/gं99क पासक सिट/gं61िफकेट भेट \nजाएत। सिट/gं61िफ केट लऽ कऽ िक धोइ-धोइ चाटब। सिट/gं61िफकेटक ज/gे6धरित ओकरा होइ छै जे नोकरी करए चाहैत अिछ। िजनगीक \nलेल तँ /gेधंान चाही। माने काजक लूिर।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nतत्-मत् करैत राधामोहनक मनमे उठल, पिरवारमे जॱ िकछु करए चाहै छी तँ हुनको (माता-िपता) सबहक िवचार सुिन \nलेब नीक हएत। जॱ एहेन काज होइ जेकर जिड़ हुनका सबहक िजनगीमे रोपा गेल होइ, मुदा कोनो कारणवश ओ सूिख गेल \nहोय। ई तँ नै जे बाधक एक-ग/gेँ4छा जक/gं6ं कोनो एहेन काज करए लगी जे जते हवा-िवहािर, ठनका-पाथर आिक झ/gं6ंट -पािन हेतै, \nसभटा ऊपरे खसत। ठमिकते मनमे उठलै जखने इ/gेँ4छक/gे4ं अनुभवसँ भ/gे4ंट होइ छै तखन जे बाट भेटै छै ओ िजनगीमे बेसी नीक \nहोइ छै। से नै तँ दुनू गोटेक बीच अपन िवचार राखब। हुनका सबहक िक िवचार होइ छि/gेफफह सेहो तँ स/gे44झा आिबये जाएत। संगे \nमाए-बाबूक मनमे सेहो हेतिन जे बेटा आ/gेधंाकारी अिछ , एहनो दशामे िबना पुछने, आगू डेग नै बढ़बए चहैए।   अपनाक/gे4ं पुछै जोगर \nिजनगी बना लेब,  सफलताक मु/gेँ1य सोपान छी। रावणक दरबारमे हनुमानक आसन नमहर (ऊँच) हेबाक कारण भिरसक सएह \nरहै। माता-िपतासँ पुिछ लेब राधामोहन ज/gे6धरी नै अिनवाय/gं61 बुझलक। अिनवाय/gं61क कारणे छाप मनमे पड़ैत रहै। ओ ई जे िकछु-ने-\nिकछु िजनगीक स/gेँ4चाइ ज/gे6धर भेटत। मालीक /gेधँम िसफ/gं61 ओतबे नै होइत जते गाछ फूल दैत। बि/gे9फक ओहो होइत जे गाछ फुलाइसँ \nपिहने कोनो कारणे सूिख गेल होइ। /gे6े/gं11 उठैत जे िक ओइ गाछक/gे4ं ठाढ़ करैमे िबआसँ गाछ बनबैमे ओकर /gेधँम नै लगलैक। /gेधँमक \nउिचत /gेधँिमक /gेधँम केिनहारक/gे4ं जखन भेटै छै तखन मनमे खुशीक अंकुर उठै छै अपन कम/gं61क फल भेटल। राधामोह नक मनमे \nएकटा नव /gे6े/gं11 उिठ गेल। ओ ई जे दुनू गोटे (माता-िपता) सँ फुट-फुट िवचार करब नीक हएत िक एकठाम। नीक-अधला जे \nहुअए मुदा एकटा तँ हेबे करत जे काजक गवाह एक गोटे हेबे करता। जाधिर काजक जानकारी दोसरक/gे4ं नै रहत ताधिर काजक \nमहतमे कमी-बेसी रहबे करत। \nगोस/gं6ंइ डूिम गेल , मुदा अ/gेफफहार नै भेल छल। बाहरक सभ काज स/gे94हािर बुधनी गठुलासँ जारन आिन चुि/gंं4 लग रखली। \nरतुका भानस करैक ओिरयानमे जुटैक सुर-सार करए लगली। तइ बीच िदनक काजक िहसाबपर मन गेलिन। कोन काज सभ \nछलै आ कोन-कोन भेल। ओसारेपर बैस िहसाब जोड़ैक िवचार केलिन। न/gेफफदलाल ओछाइनेपर सँ देखैत जे जखन भानसक \nओिरयान भैये रहल अिछ तखन राितयो ठीके-ठाक रहत। भगवानक/gे4ं मने-मन गोर लािग कहलिखन- \n“भगवान, जिहना राित अराम करैले बनेलॱ मुदा जॱ खाइक ओिरयान भेल रहए, तखन ठीके बनेलॱ। मुदा अहॴसँ पुछै छी जे िबनु \nपाइक सरलािहयो वे/gंभेया केकरो पुछे छै। ”\n   \nनीन तँ नीने छी, खाउ-पीबू िनिनय/gं6ं देवीक पूजा क/gे6ध। मुदा िक ओहो भुखाएल पेटक/gे4ं पुछै आिक छोिड़ कऽ पड़ा जाइ छै। खएर \nजेतए जे होउ, मिरतो-मिरतो तँ सुख भोगाइये जाएत। अनुकूल समए देिख राधामोहन माए लग आिब पुछलक- \n“माए, िकछु करैक मन होइए। घरक जे दशा देिख रहल छी, ओ िन/gेँ4च/gं6ं िदस ढ ड़िक रहल अिछ। आइ करी-िक-काि/gंं4 करी \nकरए तँ हमरे पड़त। तइसँ नीक जे बँचल समैक/gे4ं हथासँ नै जाए दी। ” \nबेटाक बात सुिन जिहना बुधनीक मनमे आशाक बीआ खसल तिहना न/gेफफदलालक मनमे। मुदा लगले न/gेफफदलालक मन \nिवसाइन हुअए लगलिन। ओह, वेचाराक/gे4ं जखन पढ़ैक बेर एलै, भगवान हाथ-पएर तोिड़ घरमे बैसा देलिन। जॱ अनके जक/gं6ं हमहू \nपढ़ा सिकितऐ तँ िक राधामोहन बड़का लोक (डा◌ॅ/gेँभटर -इंजीिनयर) नै बनैत, िक ओ इटाक बड़का घर बना रहैक ओिरयान नै \nकरैत। एते तँ दोखी बेटा लग छीहे। मुदा से केना? जॱ िनरोग रिहतॱ तखन जे काजसँ देह चोरिबतॱ तखन ने, से तँ अपना नै \nमन अिछ जे जािन कऽ किहयो काजसँ देह चोरौने हेबै। मुदा तैयो ओकरे दुनू माए-बेटाक/gे4ं ध/gेफफयावाद िदऐ जे तीन सालसँ ओछाइन \nधेने छी आ सभ नेकरम करैए। भगवान अहीले ने पिरवार दइ छिथन जे असगरे लोक अपन िजनगी जानवर जक/gं6ं नै जीब \nसकैए। जॱ से होइ आ असगरे िकयो हुअए आ ओकर माए मिर जाइ तँ असगरे बेचारा िक करत। काज तँ तीन गोटेक छै। \nएक गोटे बजारसँ कफनक कपड़ा आनत, दोसर गोरे जरबैक ओिरयान करत तँ तेसर गोटे कनबो करत िकने।  \nराधामोहनक /gे6े/gं11 सुिन न/gेफफदलालो ओछाइनेपर उिठ कऽ बैसैत बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n“बौआ, आब िक तोहू कोनो नाि/gेफफहटा ब/gेँ4चा थोड़े छह जे नै िकछु कएल हेतह। तूँ तँ कहुना चफलगरो भऽ गेलह, जे चिर-चिर \nपँच-पँच बख/gं61क बेदरा सभ गाए -मिहसक चरवािह करैए। ओते पैघ जानवरक चरवािह करैबला रहै छै। मैि/gं99क पास करैमे तोरा \nकोनो भ/gं64गठ छह , मिरयो जाएब तँ तोरा माइयेक/gे4ं चाव/gंभ4सी दी जे कहुना-कहुना पिरवारक/gे4ं ठाढ़ केने रहलह। आब तहूँ जुआन \nभेलह। निहय/gे44 कहुना तँ कतेको िवषयक बात पढ़निह हेबह। आइ एते संतोष अव/gंभ4से मनमे भेल अिछ जे मिरतो काल पुछै जोगर \nरहलॱ आ बेटाक/gे4ं अिगला िजनगीक बाट हम नै घेड़बै। बेटा धन छी, एतेटा दुिनय/gं6ंमे िजनगी नै िबताओल हेतै। ” \nन/gेफफदलालक िवचारसँ राधामोहनक मन फरीच नै भेल जे बाबू िक कहलिन। मुदा दोहरा कऽ पूछब, घेथारब हएत। एक तँ \nओहन रोगसँ (दद/gं61) पीिड़त छिथ तइपर बेसी बजिवअिन से नीक नै। मुदा अपना जनैत /gे6े/gं11क उ/gेध4र तँ दैये देलिन। भलिहं बुझैमे \nनै आएल। बुझैमे नै आएल, ई कमजोरी केकर भेल? बजिनहारक आिक सुिनिनहारक। एते बात राधामोहनक मनमे अिबते नव-\nपुरानक बीचक दूरीपर नजिर गेल। नव केकरा कहबै आ पुरान केकरा कहबै वा पुरान िक भेल? देखै छी जे िकशोरी बाबाक \nगाछी तीन-चािर पु/gंभ4त पिहलुका लगाओल िछयिन। गाछीक आड़ापर जे शीशोक गाछ लगौलिन , मािट भलिहं ढिह कऽ सहीट िकअए \nने बिन गेल, मुदा एक-दोसराक गाछक दाम तीस-हजार, चािलस हजार होइ छै। से िक कोनो शीशोए टाक अिछ आिक आमो गाछ \nसभ एहेन-एहेन अजोधो भऽ गेल अिछ आ फड़बो एते करैए जे पिरवारमे अपूछ बनौने रहैए। मुदा तैयो तँ एकटा /gे6े/gं11 उठबे करत \nजे तइ बीच (गाछीक िजनगी) िक गाछक डािर नै सुखलै आिक शीशोक पिङया नै भेलै। ज/gे6धर भेलै। अकासक िच ड़ै सभ सेहो \nब/gं6ंझीक ल/gंभ4सा लोलमे लगौने आिब -आिब डािरपर बैसी लोल रगिड़ ल/gंभ4सा लगा ब/gं6ंिझयोक गाछ रोिपते रहल। आइयो ओ गाछी \nओिहना लहलहाइत अिछ, जिहना शु/gे64क जुआनीमे लहलहाइत छल। भलिहं गहुमन स/gं6ंपक लहलही नै होइ पिनया दरादक तँ \nअिछये। मुदा ओकर भय कह/gं6ं केकरो होइ छै, होइ छै गाम-घरक गहुमक। जे जमीन आम शीशोक कोन बात जे च/gेफफदन सन व/gंभ4तु \nदैत रहल अिछ, तेकरा छोिड़ जॱ िकयो म/gे6धभूिममे बिस खुशी मनबै छिथ ओ भलिहं देहक मना लिथ मनसँ नै मना सकै छिथ।  \nिकशोरी बाबापर सँ राधामोहनक नजिर अपना पिरवारपर उतरल। खेत सभ समुिचत करै दुआरे परती भेल जाइए। \nपरित यो िक कोनो एके रंगक अिछ। कतौ उपजबैक शि/gेँभत /gेधेीण अिछ तँ कतौ शि/gेँभतक अभाव बनाओल जाइए। िबनु पािनयेक \nखेत केते िदन अपन सेवा दऽ सकत। रौद-जाड़सँ तपैत कहुना अपन अि/gंभ4त/gेफ4व बना रखने अिछ। मुदा मूल /gे6े/gं11 ऐठाम अिछ जे \nजइ समैमे हम सभ जीब रहल छी, समयानुसार कृिष केना औ/gंे4ोिगक कृिष बनत, मूल /gे6े/gं11 ई अिछ।  \nअंकुरक /gे6धपमे राधामोहनक िवचार जे जे पूजी अिछ ओइमे पशुपालन करी। मुदा पशुओ तँ कते रंगक अिछ। हािथयो \nअिछ बकिरयो अिछ। हाथी तँ उ/gेफ4पािदत (दूध) छी वा नै, तिहना घोड़ो अिछ। तँए दुनू सवारी बिन गेल। जइठाम पेटक सम/gंभ4या \nअिछ ओ थोड़े ऐसँ चलत? मिहस भेल तँ ओ मरदा-मरदी भेल। अखनो गाम-घरमे तीन-तीन िदन लोक वौआ-वौआ   बाह (पाल) \nकराबैए। तइसँ नीक गाए। जे िकछु थोड़-थाड़ िवकास भेल ओइमे गाएक पाल सेहो समायानुकूल भेल अिछ। ततबे नै जॱ गाए-\nमिहस पोसब तँ ओकर चाराक (भोजन) ओिरयान सेहो करए पड़त। जे सबहक साधक बात नै अिछ। जइ जोगर िजनका छि/gेफफह \nओ ओइ जोगर काज स/gे94हािर सकै छिथ। तँए भीतरे-भीतर राधामोहन ऐ भ/gं6ंजमे जे जॱ घासक लूिर माएक/gे4ं हएत तँ एते तँ उपकारे \nभेल। \nतइ बीच बुधनी आ न/gेफफदलालक बीच कहा-कही हुअए लगल। िखिसया कऽ बुधनी पित न/gेफफदलालक/gे4ं किह देलिखन - \n“बड़ बुिधयार छलॱ तँ ओ पंडावा केना /gे64पैइयो ठिक लेलक आ देहमे रोगो पैसा देकल ?” \nबुधनीक बात न/gेफफलालक/gे4ं लगलिन नै। पि/gेँ9क गु/gे64 /gंभ4व/gे6धपा /gे64प स/gे44झा पड़लिन। तीन सालक क/g416 न/gेफफदलालक/gे4ं िजनगीक बहुत \nअनुभव करा देने छलिन। अनुभव ईहो करा देने छलिन जे अखन उमेरे िक भेल। लोक सए-सए बख/gं61 जीबैए हम अधोसँ कमेमे \nजा रहल छी। जइ /gंभ4/gेधधी आ बेटाक सेवा हम किरितऐ से िदन -राित हमरे पाछू हरान रहैए। जे हमरा पाछू हरान रहत ओ अपना \nले िक करत आिक सोचत। सबहक िजनगी हम तोिड़ देने िछऐ। जइ चलैत पिरवारक गाड़ी पाछू मुह/gे4ं ढरिक रहल अिछ। अपन \nहािर कबूल करैत न/gेफफदलाल प/gेँ9ीक/gे4ं कहलिखन -  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n“राधामोहनक माए, अह/gं6ं ठीके कहलॱ जे पंडावा ठिक लेलक। दोख तँ हमरे भेल। पु/gे64ख भऽ कऽ घरक खु/gंे6ा तँ हमहॴ भेिलऐ। \nमुदा एहेन ठकेिनहार हमहॴ टा छी आिक आरो लोक छै। पिरवारमे एते ग/gे9फती ज/gे6धर भेल अिछ मुदा...।” \nिपता मुँहक इमानदारीक बोल राधामोहनक हृदैक/gे4ं िहलोिर देलक। ब/gेँ4चा मन सूप जक/gं6ं फटिक तँ नै पेलक मुदा िहलोरमे सबहक \n(नीक-अधलाक) सीमा ज/gे6धर बना देलक। बाजल - \n“माए, हम तँ /gंभ4कूले धेने छी, बाबू बेमारे छिथ, तइ बीच तूँ कते िदन बिगयाक ब/gेँेगी बना दौगा पेमे। ” \nबेटाक बात सुिन बुधनी लजवीजी जक/gं6ं आँिख मूिन व/g4ेँल होइत बजली- \n“बौआ, कोनो िक िलखए-पढ़ए अबैए जे िलिख-िलिख रिखतॱ। मुदा एते मन ज/gे6धर गवाही दइए जे जे बिन पौलक से करैत \nरहलौ। नीक-अधला तँ उपरबलाक छी।” \nमाइक िवचारक/gे4ं पकिड़ राधामोहन ल/gेध4ी जक/gं6ं ऊपर मुह/gे4ं उठए चहैत मुदा एहेन कोनो-गी/gंेँह िक अखुँए ने पकिड़ पबैत जइठाम सँ \nसॲगर पकड़ैत। नजिर उठा देखैत तँ समु/g4भ6 जक/gं6ं झलकैत सभ िकछु देखैत मुदा नहेबाक गर कतौ भेटबे ने करैत। गु/gे64क आगू \nजिहना िश/gंभंय िसर -िसरा जानैक /gे6े/gं11 पुछैत तिहना राधामोहन पुछलिखन - \n“माए, िकछुओ तँ फिरछा कऽ कह?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11क कारक अपन रहै मुदा बुधनी अपना कारके बूिझ बाजिल- \n“बौआ अनकर घर-दुआर छी जे बाजब, अपन छी, अपन केलॱ, तइले तोरा सभक/gे4ं उपराग देब नीक हएत ? अपन पित, बेटा, \nसमाज, देश-दुिनय/gं6ं सभ िकछु तँ अपने छी तखन िक िकयो ऐसँ अलग भऽ करैए जे दोसराक/gे4ं कहत। जइ करैले धरतीपर एलॱ, \nजह/gं6ं धिर सक लागल तह/gं6ं ध िर करै छी। नीक-अधला देिखिनहार िकयो आरो छिथ, तखन िक करबह।” \nमाइक बात सुिन राधामोहनक मनमे उठल, ओह गड़बड़ भऽ गेल। तेहेन लार-झाड़मे पिड़ गेलॱ जे अपन बाटे बिटया गेल। भिरयो \nिदन जॱ बाट तकैत रहब तैयो ऐ डगरमे थोड़े डगहिर सकब। से नै तँ िठिकया कऽ वएह /gे6े/gं11 राखी जइठाम बौआइतो बटोही \nिकछु-ने-िकछु कालक लेल अँटकैत अिछ। बाजल- \n“माए, अखन दुनू गोटे -बाबूओ आ अहूँ- िवत/gं61मान छी, तँए एहेन रा/gंभ4ता देखा िदअ जइ पकिड़ हमहूँ ताधिर चलैत रहब जाधिर \nओइसँ नीक आ स/gं1ेत र/gंभ4ता नै भेट जाएत। आँिखक सोझमे य/gेधंक संक/gे9फप सबहक माए -बापक इ/gेँ4छा रहैत तँए ...?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11 जिहना िपता-न/gेफफदलाल -क/gे4ं तिहना माए -बुधनी-क/gे4ं आरो भँिसया देलकिन। न/gेफफदलालक मनमे उठैत जे जॱ बेटा उिठ \nिजनगी उठबए चहैए, तइमे हम कह/gं6ं छुिट जाइ छी, जे बापक सेवा नै करत, िकछु करैक मन होइ छै, िकछु माने की? सभ िकछु \nआिक िकछु नै। मुदा िकछु िवचार जॱ बेटाक/gे4ं नै देव , सेहो हीक लगले मरब। मनक बात किह दइ िछऐ। बाजल- “बौआ, दुिनय/gं6ंमे \nिकयो ने अपना ले करैए आ ने अनका ले, हिथयार बिन धरतीपर आएल अिछ, ओकर उपयोग कते के केलक ओकरे लेखा-जोखा \nधम/gं61राजक घर होइ छै। िकयो धम/gं61राजक घर बास करैए िकयो यमराजक। बेटा बिन धरतीपर जनम लेलह तँए केना कहबह \nमरदक बेटा मुदा एते तँ कहबे करबह जे मरद बिन मरदक बेटा कहबैत रही।” \nिपताक बात राधामोहनक मनक/gे4ं ओहेन बना देलक जेहेन बकरीक क/gं6ंच दूधमे साहोरक दूध देला पछाित लगले दही बिन जाइत। \nमने-मन राधामोहन चौक/gंफेा होइत चा/gे6ध िदस तकए लगल। गुमा-गुमी देिख बुधनी अगुताइत बाजिल-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \n“बौआ, भानसक अबेर भऽ जाएत। तहूमे पथ-पािनक ओिरयान तँ अपना सभसँ फुट करए पड़ैए। केना बापक/gे4ं पटुआ -झोर पथमे \nिदअिन। तखन तोड़े बड़ िजद लगल छह तँ माए भऽ कऽ िक कहबह। यएह ने हाथ-पएर भगवान दु/gे64स देने रहथुन जे दनदनाइत \nआगू मुह/gे4ं दौगैत जेबह।” \nकिह झपटल उिठ भानस करए चुि/gंं4 िदस बढ़ली।  \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n  \n  \n३ \n  \nराितक पौने नअ बजैत। गामक िशवालयोक आ ठकुरवािड़योक स/gं6ंझुक शंख आ डमड़ूओ बािज गेल। जारन नीक रहने बुधनीक \nभानसो आन िदनसँ िकछु पिहने भऽ गेलिन। मुदा तँए िक गामक देवालयक धूप-आरतीसँ पिहने लोक खाए केना लैत? आ जॱ \nखाइये लेत तँ िक भऽ जाएत। ऐ िवचारमे चुि/gंं4ये लग बैस खोरनाक जराएल मुँह िदससँ चुि/gंं4ये आगू िलखए लगली। िलखल -\nपढ़ल तँ बुधनीक/gे4ं नै होइत मुदा सभ िदनक आरतीक /gंभ4तुित सुिन पढ़ै-गुणैक लूिर तँ भइये गेल छलिन। िकयो अपन अ/gेधेर िच/gेधधे \nिखंच बनाओत तइसँ अनका की। तइ बीच ठकुरवाड़ीक /gंभ4तुित शु/gे64 भेल - “भये /gे6ेगट िकरपाला दीन दयाला...।” \nओना बुधनी सभ िदन /gंभ4तुित सुनैत , मुदा खोरना हाथमे रहने चुि/gंं4ये आगू िलखौ लगली। /gंभ4तुित कतौ बितआइत , बुधनीक \nकान कतौ सुनैत आ हाथक खोरनी कतौ चलैत। एक बाट नै रिहतो धारक धारा जक/gं6ं अपना-अपनीक/gे4ं सभ दौगैत। /gंभ4तुित समा/gे9भत \nहोइते जना िबजलीबला इंजन िबजली लाइन कटने जे जतए गेल रहल ओ ओतै /gे64िक जाइत तिहना बुधनीक भेल। दुनू हाथो-कानो \nअपने /gे64िक गेल। /gे64िकते मन औनाए लगलिन। मुदा आगूमे भानसक बत/gं61नआ खाइक समए तँए मन पिरवारे िदस समटा कऽ घेरा \nगेलिन। मन पउ़लिन राधामोहनक /gे6े/gं11। ओह , बेचाराक/gे4ं कह/gं6ं िकछु उ/gेध4र देिलऐ। कहुना तँ माए -बाप अखन हमहॴ ने िछऐ, सोझे \nअिसरवाद देने थोड़े होइ छै आ असीरवादी सेहो िदअए पड़ै छै। अपसोच करैत मन ठमकलिन। ठमिकते उठलिन जे नै िकछु \nिवलगा कऽ कहिलऐ तँ मनािहय/gे44 तँ निहय/gे4ं िकछु केिलऐ। एतबे कालमे भूमकमो तँ निहय/gे4ं भऽ गेल जे उनटन भऽ गेल। िक भेलै, \nखाइये काल बौआक/gे4ं बुझ -बुझ कहबै। \nनअ बिजते बुधनी पितक/gे4ं भोजन करौलिन। पछाित बुधनी अपनो आ राधामोहनो खाइले बैसल। मुँहक अ/gंफे मुह/gे4ंमे बुधनीक/gे4ं \nघुिरआइते रहिन िक मनमे अपन िजनगी मन पड़लिन। कतए जनम भेल, माए-बाप ऐठाम कते िदन रहलॱ, पछाित दुनू गोरे नव \nलोकक/gे4ं पित बना हाथ पकड़ा देलिन। पितक संग िजनगी भिरक श/gेध4/gं61 छल , से भगवान कलछ/gे9भपन केलिन। जे अखन देखैबला \nछलाह ितनके तेना कऽ मचोिड़ देलकिन जे देखिनहारक/gे4ं /gंभ4वयं देिखिनहारक आशा भऽ गेलिन। मुदा तँए िक दा/gे94प/gेफ4य जीवन नै \nरहल। माइयो-बाप आ साउसो-ससुर क इ/gेँ4छा तँ पुराइये देिलयिन। आब िक राधामोहन ब/gेँ4चा अिछ। ओ िक घरक मोटरी उठा नै \nचिल सकैए। जिहना पितक आशा तिहना ने बेटोक। बाजिल- \n“बौआ, तखन केना पु/gे64खक सोझ अपन िवचार किहितअ। कहुना भेला तँ /gंभ4वािमये भेला िकने। जाबे आँिख तकै छिथ ताबे आँिख \nउठाएब नीक हएत। तँए तखन िकछु ने कहिलअह।” \nिज/gेधंासा भरल माइक बात सुिन राधामोहन िच/gेध4 असिथर करैत बाजल - \n“कोन बात माए, िबसिर गेलॱ।” \nमुँह-कान चमका जिहना माए ब/gेँ4चाक/gे4ं चमकब िसखबैत अिछ तिहना बुधनी मुँह चमकबैत बाजिल - \n“तोहूँ बाले-बोध जक/gं6ं बुिधिबस/gे6ध छह। आब धीगर -पुतगर होइमे ब/gं6ंकी छह। ” \nिबनु नािव कक नाव जिहना झीलमे हवा संग अपने िझलहोिर खेलाइत तिहना बुधनीक मन सेहो खेलए लगलिन। िवि/gंभ4मत होइत \nमाएक/gे4ं देिख राधामोहन बाजल -  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \n“माए, तते ने कहै छ/gे4ं जे एकोटा मन रहत। सभटा िबसरैयेबला कहै छ/gे4ं। कोन बात तखुनका कहए लगल/gे4ं से ने कह ?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11 सुिन बुधनी बाजिल - \n“बौआ, तखन जे कहने छेलह जे िकछु करैक मन होइए। से करैसँ मनाही करबह। बड़ करबह तँ अपन कएल सुना देबह।” \nमाइक बातमे राधामोहनक/gे4ं आशाक अंकुरक संभावना बूिझ पड़ल। िपयासल बटोही जक/gं6ं माइक अ◌ागू राधामोहन चुपचाप भऽ गेल।  \nबुधनी बाजिल- \n“बौआ, जुग-जमाना तेहेन आिब गेल जे...?” किह बुधनी चुप भऽ गेली। माइक बात सुिनते राधामोहनक मनमे उठल जे फेर दोसर \nबात भिरसक मन पिड़ गेलिन। ओना नै हएत, अपन कएल काजक बड़ाइ सभक/gे4ं नीक लगै छै, तँए /gे6े/gं11क/gे4ं सोझरा कऽ राखब नीक \nहएत। बाजल- \n“माए, एहेन कोनो काज कह जे खुशी मनसँ कएल हौ?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11 सुिन बुधनी ठकुएली। ठोर पटपटेली-  \n“केकरा खुशीक कहब आ केकरा नै कहब। एके काज केकरो िलए खुशीक होइत केकरो िलए नाखुशीक होइत। भानस करेक \nलूिर माए िसखौलक केना अधला भेल। मुदा ओकर ज/gे64रित तँ बेटीक/gे4ं होइ छै, राधामोहन तँ बेटा छी। भाए-बाबू गाए पोसै \nछलाह। िगरहत तँ नमहर निहय/gे4ं छला मुदा सूय/gं61वंशी िदलीपक बाट ज/gे6धर पकड़ने छला। गाए तँ देिशये पोसै छलाह मुदा जेहने \nगाएक रंग-/gे6धप तेहने दूधो छलैक। बजैत -बजैत जेना भक खुजलिन। मुँह खोिल बजली॒ \n“बौआ, तहू जमानामे बाबूक खु/gंे6ापर तेहन -तेहने गाए रहै छलिन, जेहने-जेहने अखनो छि/gेफफह। ” \nकिह बुधनी चुप भऽ गेली। जेना िकछु मन पड़लिन। मुदा तुक नै बैिसने ठमिक गेली। बुधनीक/gे4ं चुप देिख राधामोहन बाजल - \n“माए, गाएक/gे4ं की सभ करै छेलही?” \nअपन काजक चच/gं61 सुिन बुधनीक वृि/gेध4 िच/gेध4 जगलिन। जिहना कोठीक िन/gेँ4च/gं6ं मुहे खुिजते अन भुभुआए लगै छै तिहना बुधनीक \nिजनगीक मुँह खुिजते भुभुएली- \n“बौआ, माए-बापक घर बड़ सुख केिलऐ, जेतबो उमेर धिर सुख केिलऐ तेतबो तोरा कह/gं6ं देल भेल। तखन तँ अनेर गाइक धरम \nरखबार। माइये-बापक धम/gंँ1 अखनो ठाढ़ छी। ” \nबुधनीक/gे4ं फेर धारमे भँिसआइत देिख राधामोहन जालक जौड़ फेक बाजल - \n“माए, सएह ने पुछै िछऔ जे माए-बाप कोन धरम देलखुन जे अखनो ठाढ़ छ/gे4ं?” \nअपनाक/gे4ं िहलोरैत बुधनी बजली- \n“बौआ, िबआह होइसँ पिहने माइयक संग भानसो-भात िसखलॱ, खेितयो-पथारीक काज िसखबो केलॱ आ करबो करै छलॱ। माल-\nजालक घास-भूसा सेहो करै छलॱ। ऐठाम तँ ओ काजे िबसिर गेलॱ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nराधामोहन- “ऐठाम (नैहर-सँ-सासुर) िक सभ सीखलीही?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11 सुिन बुधनी लजाए लगली। मनमे उठए लगलिन जे केना बेटक/gे4ं कहब जे बौआ /gंभ4/gेधधीगणो भऽ कऽ कोदािर पाड़ब , \nधान रोपब एतइ सीखलॱ। िक कहत? ओना, करैत तँ देखबे करैए मुदा नैहरसँ सासुरक/gे4ं केना दुिस देब। कहुना भेल तँ (नैहर) \nपराये घर भेल िकने। \nमाएक/gे4ं तत्-मत् करैत देिख राधामोहन पुछलक- \n“माए, गाइयक की सभ करै छेलँह?” \nबुधनी- “माइयक संगे घासो अनै छेिलऐ, कुि/gंे6यो कटै छेिलऐ। गोबर -हटौनाइ, थइर खड़रनाइ, खेनाइ-पीनाइ देनाइ सभ करै \nछेिलऐ।” \nराधामोहन- “गाएक/gे4ं दुहबो करै छेलही। ” \nदुहब सुिन बुधनी चमिक बाजिल- \n“से िक भाए-बाप नै छलए जे दुिहतौ। कतए-कह/gं6ं सुनै छी जे पंजाबमे मौिगयो गाए दुहैए। ” \nराधामोहन- “जखन गाए पोसैक लूिर तोरा छौ, तखन खु/gंे6ापर गाए किहयो कह/gं6ं देखिलऔ। नाना-नानी नइ देने छेलखुन?” \nराधामोहनक /gे6े/gं11 सुिन बुधनीक मन नािच उठल। आइ जॱ खु/gंे6ापर गाए रहैत तँ यएह िदन -दुिनय/gं6ं रहैत। भगवानक/gे4ं म/gेफफजूर नै \nभेलिन। जेहो छल सेहो हेिर लेलिन। बाजिल- \n“बौआ, िबआहमे तेहेन गाए बाप-माए देलक जे ओकरा जरहक/gे4ं स/gे94हािर नै पिबतॱ, मुदा दैवक ड/gं6ंग लािग गेल। ” \nराधामोहन- “िक दैवक ड/gं6ंग लगलौ?” \nबुधनी- “पिहलोठ गाए, ब/gेँ4छा तरे बाबू देने रहिथ। जाबे लगैत रहल दूध -दही पिरवारमे चलैत रहल, मुदा दोसर बेर जखन गाए \nउठल तखन तेहेन खुिनय/gं6ं स/gं6ंढ़क भ/gं6ंजमे पिड़ गेल जे गाइयक ट/gं6ंगे टुिट गेल। ” \nराधामोहन- “जखन ट/gं6ंग टुिट गेलौ तँ ओकरा डा◌ॅ/gेँभटरसँ नै देखौलही?” \nबुधनी- बौआ, लोक सभ कहलक जे बिलयािरमे एकटा ल/gेध4ी होइ छै, उ आिन कऽ बाि/gेफफह िदऔ। छुिट जेतइ। सएह केलॱ मुदा नै \nस/gे94हरल गाए। खुटे उसिर गेल। ” \nराधामोहन- “माए, मन होइए जे गाइये पोिसतॱ?” \nिवि/gंभ4मत होइत बुधनी- \n“बौआ, अपना पिरवारमे गाए कह/gं6ं धाड़ैए। ” \nराधामोहन- “माए, फेर दोहरा कऽ गाए नै भेलौ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nधड़फड़ा कऽ बुधनी बाजिल- \n“बौआ, जइ काजमे खौटक लिग गेल से केना किरतॱ?” \nधड़फड़ा कऽ बािज तँ गेली, मुदा मनमे उठलिन जे दोहरा कऽ करबो तँ नै केलॱ। करबो केना किरतॱ? सोझा-सोझी दुनू तरहक \nिवचार मनमे दुनू िदससँ ठाढ़ भऽ गेलिन। बीचमे ठाढ़ बुधनी छटपटाए लगली। बुधनीक छटपटाइत नजिर देिख राधामोहन /gे6े/gं11क/gे4ं \nमोड़ैत बाजल- \n“एके बेर एहेन िव चार िकअए भेलौ जे खटुका लिग गेल तँ दोहरा कऽ नै पोसब। बेटा /gे6े/gं11क िन/gे64/gेध4र होइत बुधनी बाजिल - \n“से िक अपने दुनू परानीक िवचार भेल आ िक...?” \nराधामोहन- “की, आ िक?” \nबुधनी- “बौआ, अपना तँ देखल रहए जे नैहर अही परसादे गाममे ओहन पिरवारक /gे6धपमे अिछ जे अपन पिरवारक गाड़ी (भोजन, \nव/gंभ4/gेधध , आवासक संग दवाइयो-दा/gे6ध आ पढ़ाइयो-िलखाइ) दनदनाइत चलैए। मौका-कुमौका दोसरोक/gे4ं उपकार होइ छै। मुदा...। \nमुइलाक पछाितयो नै उतरल अपना िच/gेध4सँ। मुदा अपने (पित) मुँहमािर लेलिन। ए/gं1ेेठाम मनमे रोिप लेलिथ जे आब निहय/gे4ं \nपोसब।” \nराधामोहन- “बाबू मुँह मोिड़ लेलखुन तँ दोसर-तेसर लगबा कऽ िकअए ने कहबौलहुन?” \nजिहना पँकाएल धारमे टपैकाल कतौ-कतौ हराएल िच/gं1ेिन मािट भेट जाइत जइसँ िकछु िबलमैक आश जगैत तिहना जोरसँ ठेलैत \nबुधनी बजली- \n“बौआ, एक मुँहक/gे4ं के कहए जे साइयो मुँह रोिक देलक। ” \nमाइयक /gंभ4प/g416 िवचार राधामोहन नै बूिझ सकल। मनमे हॱरए लगलै जे ओ सए मुँह कतएसँ आिब गेल। बाजल- \n“ई नै बुझिलऐ जे सए मुँह...।” \nजिहना थकान भेला पछाित नाकक संग मुह/gे44सँ स/gं6ंस लेला उ/gेध4र लगले थकान हिट जाइत तिहना बुधिनय/gे44क/gे4ं भेलिन। राधामोहनक \n/gे6े/gं11 समा/gे9भतो ने भेल छलिन तइ िब/gेँ4चेमे टप-टप बुधनीक मन चुबए लगलिन- \n“बौआ, एक तँ अ/gे9भपन (पितक) िवचार रहबे करिन तइपर एकोर/gेध4ी सह पािब जािथ तँ आरो मन सकता जाइन। जखने मन \nसकताइन आिक िझझिक कऽ कहैत छलाह जे आब गाए नै पोसब।” \nराधामोहन- “केकर सह पबैत छलाह?” \nबुधनी- “अड़ोिसया-पड़ोिसयाक/gे4ं के कहए जे समाजोक लोक कहिन जे तोरा खु/gंे6ापर गाए नै धाड़ै छह , अनेरे कोन फेड़मे पड़ए चाहै \nछह।।” \nराधामोहन- “जेकरा खु/gंे6ापर गाए छलै तेकरासँ नै पुछैत छेलिखन। िकएक तँ हुनका एहेन तीत -मीठ घटनासँ भ/gे4ंटो तँ भेले हेतिन। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nबुधनी- “से िक संगे जाइ छलॱ जे देिखितऐ। हँ एक िदनक सोझहाक बात कहै िछअ। एकटा पंडा आएल। ओकरा जेना िकयो \nकिह देने होइ तिहना दरब/gेँ6जापर अिबते अपने फुड़ने बजए लगल जे ऐ डीहपर /gं91हक चढ़ाइ भऽ गेल अिछ। स/gे94पितक /gेधेय हएत। \nस/gे94पि/gेध4क /gेधेय सुिन आँिख ढबढ़बा गेल। केना जीब। जखन पेटे ने भरत तँ भुखले के/gेध4े िदन जीब। केना बाल -ब/gेँ4चा हएत आ \nकेना पितपाल हएत? अपने तँ ढबकल आँिखक नोरक/gे4ं, /gे9ेलौिटन पेपरसँ सोखबो करैत रही मुदा हुनका (पित) नै स/gे94हार रहलिन। \nदहो-बहो नोर गालपर देने टघिर-टघिर िन/gेँ4च/gं6ं खसए लगलिन ...।” \nबजैत-बजैत बुधनीक आँिख सेहो नोरा गेलिन। बोली भरभराइत देिख खखासए लगली। राधामोहनक आँिखमे सेहो नोर आिब गेल। \nमुदा आँिखक अ/gेधँुकण रिहतो सुषुमाएल छल। जिहना दद/gं61क िनवारण सुषुम पािन करैए तिहना पिरवारक दद/gं61क िनवारण राधामोहनक \nमनमे जगलिन। मने-मन राधामोहनक/gे4ं संक/gे9फप उठलै जे जीवनोपयोगी कोनो काजक जॱ सव/gं66गीन लूिर भऽ जाए तँ ओही काजक \nस/gे94पादन पिरवारक अंग बनैत छै तँए ...? \nराधामोहनक/gे4ं चुप देिख बुधनी आँचरसँ आँिख पोिछ बाजिल - \n“बौआ, गाइयक संग पगहो गेल। पंडावा ठिकये कऽ लऽ गेल।” \nबुधनीक टुटैत मन देिख राधामोहन बाजल- \n“गामक लोक सभक/gे4ं िकअए ने खु/gंे6ापर गाए छि/gेफफह ?” \nअपनाक/gे4ं पुछै जोकर पािब बुधनीक मनमे खुशी आएल। जिहना हिरमुिनय/gं6ंक पुरने पटरी चैताबरक ट/gं6ंिह दैत तिहना बुधनी ट/gं6ंिह \nदेलिन- \n“बौआ, बड़-बड़ लीला छै। कते कहबह। एक-बेर की नै िक सरकारक/gे4ं फुड़लै, गामे-गाम बड़का जरसी स/gं6ंढ़ देलकै। सेहे/gेफफते लोक \nपाल खुआबए लगल, िकछु तँ ज/gे6धर सुतरलै मुदा बेसी गाइयक ड/gं6ंड़े-ट/gं6ंग टुटलै। जइसँ उपटिनय/gं6ं लािग गेल। ” \nबातक रस पबैत राधामोहन बाजल- \n“की कहिलही बड़-बड़ लीला...?” \nबुधनी- “सरधुआ स/gं6ंढ़ तेहेन भऽ गेल जे गाए सभ बकड़ी भऽ गेल। गरीब पोिसनदारक/gे4ं तेहेन गरदिनक/gंे6ी भेल जे पोसनाइये छोिड़ \nदेलक।” \n  \n  \n  \nऐ र च ना प र  अ प न  मं त ँg3अउ य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nब ँg2णू च ा  ल ोक ि न  ँg325 ार ा  ँg3अू म रण ी य  ँg3अ2 ल ो क  \n१./gे6ेातः काल /g4भ9/gंंेमुहू/gेध4/gं61 (सूय/gंँ6दयक एक घंटा पिहने) सव/gं61/gे6ेथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई /gंभेलोक बजबाक चाही।  \nकरा/gं91े वसते ल/gंधभमीः करम/gेफँये सर/gंभ4वती।  \nकरमूले ि/gंभ4थतो /g4भ9/gंंेा /gे6ेभाते करदश/gं61नम्॥  \nकरक आग/gं6ं ल/gंधभमी बसैत छिथ , करक म/gेफँयमे सर/gंभ4वती, करक मूलमे /g4भ9/gंंेा ि/gंभ4थत छिथ। भोरमे तािह /gंेधारे करक दश/gं61न करबाक \nथीक। \n२.सं/gेफँया काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/gंभ4थतो /g4भ9/gंंेा दीपम/gेफँये जनाद/gं61नः।  \nदीपा/gं91े श/gं1ंरः /gे6ेो/gेँभ/gेध4ः स/gेफफ/gेफँया/gेँ6योितन/gं61मोऽ/gंभ4तुते॥  \nदीपक मूल भागमे /g4भ9/gंंेा, दीपक म/gेफँयभागमे जनाद/gं61न (िव/gंभंणु) आऽ दीपक अ/gं91 भागमे श/gं1ंर ि/gंभ4थत छिथ। हे सं/gेफँया/gेँ6योित ! अह/gं6ंक/gे4ं \nनम/gंभ4कार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /gंभ4क/gेफफदं हनूम/gेफफतं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः /gंभ4मरेि/gंफे/gेफ4यं दुः/gंभ4व/gे96/gंभ4त/gंभ4य न/gंभेयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/gंभ4वामी, हनूमान्, ग/gे64ड़ आऽ भीमक /gंभ4मरण करैत छिथ , हुनकर दुः/gंभ4व/gे96 न/g416 भऽ जाइत \nछि/gेफफह।  \n४. नहेबाक समय- \nग/gं1धे च यमुने चैव गोदाविर सर/gंभ4वित।  \nनम/gं61दे िस/gेफफधु कावेिर जलेऽि/gंभ4मन् सि/gंफेिधं कु/gे6ध॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/gंभ4वती, नम/gं61दा, िस/gेफफधु आऽ कावेरी\n  धार। एिह जलमे अपन साि/gंफे/gेफँय िदअ।  \n५.उ/gेध4रं य/gेफ4समु/g4भ6/gंभ4य िहमा/g4भ6े/gेध6ैव दि/gेधेणम्।  \nवष/gं61ं तत् भारतं नाम भारती य/gेधध स/gेफफतितः॥  \nसमु/g4भ6क उ/gेध4रमे आऽ िहमालयक दि/gेधेणमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/gेफफतित भारती कहबैत छिथ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \n६.अह/gे9फया /g4भ6ौपदी सीता तारा म/gेफंडोदरी तथा।  \nप/gेँफचकं ना /gंभ4मरेि/gंफे/gेफ4यं महापातकनाशकम्॥ \nजे सभ िदन अह/gे9फया, /g4भ6ौपदी, सीता, तारा आऽ म/gेफंदोदरी, एिह प/gं6ंच सा/gेफँवी-/gंभ4/gेधधीक /gंभ4मरण करैत छिथ , हुनकर सभ पाप न/g416 भऽ \nजाइत छि/gेफफह।  \n७.अ/gेधफ/gेफ4थामा बिल/gंभ1य/gं6धसो हनूम/gं64/gेध6 िवभीषणः।  \nकृपः परशुराम/gेध6 स/gे9भतैते िचर/gं1ँीिवनः॥  \nअ/gेधफ/gेफ4थामा, बिल, /gंभ1यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/gं61 आऽ परशुराम- ई सात टा िचर/gं1ँीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/gे6ेीता देवी िशखर वािसनी \nउ/gं91ेन तपसा ल/gे9ेधो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/gंेभः सा/gेफँये सताम/gंभ4तु /gे6ेसादा/gेफफत/gंभ4य धूज/gं61टेः  \nजा/g4े9वीफेनलेखेव य/gेफफयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदान/gेफफद न मे बाला सर/gंभ4वती।  \nअपूण/gंँ1 पंचमे वष/gंँ1 वण/gं61यािम जग/gेफ4/gेधधयम् ॥  \n१०. दूव/gु6ष/gचषचत मं/gचषष (शु/gेँभल यजुव/gंँ1द अ/gेफँयाय २२, मं/gेधध २२) \nआ /g4भ9/gंंेि/gंफे/gेफ4य/gंभ4य /gे6ेजापितॠ/gं61िषः। िलंभो/gेँभ/gेध4ा देवताः। /gंभ4वराडु/gेफ4कृित/gंभेछ/gेफफदः। ष/gंफ6जः /gंभ4वरः॥  \nआ /g4भ9/gंंे॑न् /g4भ9ा/gंंे॒णो /g4भ9॑/gंंेवच/gं61॒सी जा॑यता॒मा रा॒/gंभं/gं99े रा॑ज॒/gेफफयः शुरे॑ऽइष/gंभ1यो॒ऽित/gंभ1या॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/gं64॒ दो/gेँे/g4भँॴ धे॒नुव/gंँ6ढा॑न॒/gंफ6वाना॒शुः सि/gे9भतः॒ पुर॑ि/gेफफध॒य/gंँ6वा॑ \nिज॒/gंभंणू र॑थे॒/g41ँाः स॒भेयो॒ युवा/gंभ4य यज॑मान/gंभ4य वी॒रो जा॒यत/gं64 िनका॒मे-िन॑कामे नः प॒ज/gं61/gेफफयॲ वष/gं61तु॒ फल॑व/gेफ4यो न॒ऽओष॑धयः प/gेँ4य/gेफफत/gं64 योगे/gेधे॒मो नः॑ \nक/gे9फपताम्॥ २२॥ \nम/gेफफ/gेधधाथ/gं6धः िस/gंेभयः स/gेफफतु पूण/gं6धः स/gेफफतु मनोरथाः। श/gेधधूण/gं64 बुि/gंेभनाशोऽ/gंभ4तु िम/gेधधाणामुदय/gंभ4तव।  \nॐ दीघ/gं6धयुभ/gं61व। ॐ सौभा/gेँेयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/gेँेय आ ’ सव/gं61/gेधं िव/gंे4ाथ/gं6फ उ/gेफ4प/gंफे होिथ , आ’ शु/gेधधुक/gे4ं नाश कएिनहार सैिनक उ/gेफ4प/gंफे होिथ। अपन देशक \nगाय खूब दूध दय बाली, बर द भार वहन करएमे स/gेधेम होिथ आ ’ घोड़ा /gेफ4विरत /gे6धप/gे4ं दौगय बला होए। /gंभ4/gेधधीगण नगरक नेतृ/gेफ4व \nकरबामे स/gेधेम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/gं61 भाषण देबयबला आ ’ नेतृ/gेफ4व देबामे स/gेधेम होिथ। अपन देशमे जखन आव/gंभेयक होय \nवष/gं6ध होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/gं61दा पिरप/gेँभव होइत रहए। एवं /gंफ9मे सभ तरह/gे4ं हमरा सभक क/gे9फयाण होए। श/gेधधुक बुि/gंेभक नाश होए \nआ’ िम/gेधधक उदय होए॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nमनु/gंभंयक/gंँभ कोन व/gंभ4तुक इ/gेँ4छा करबाक चाही तकर वण/gं61न एिह मं/gेधधमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलु/gे9भतोपमाल/g4ंँकार अिछ।  \nअ/gेफफवय - \n/g4भ9/gंंे॑न् - िव/gंे4ा आिद गुणसँ पिरपूण/gं61 /g4भ9/gंंे  \nरा॒/gंभं/gं99े - देशमे \n/g4भ9॑/gंंेवच/gं61॒सी-/g4भ9/gंंे िव/gंे4ाक तेजसँ यु/gेँभ/gेध4  \nआ जा॑यत/gं64॒- उ/gेफ4प/gंफे होए  \nरा॑ज॒/gेफफयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/gंभ1यो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/gंभ1या॒धी-श/gेधधुक/gे4ं तारण दय बला \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदो/gेँे/g4भँॴ-कामना(दूध पूण/gं61 करए बाली) \nधे॒नुव/gंँ6ढा॑न॒/gंफ6वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/gंँ6ढा॑न॒/gंफ6वा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/gेफ4विरत  \nसि/gे9भतः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/gेफफध॒य/gंँ6वा॑- पुर॑ि/gेफफध॒- /gंभ1यवहारक/gे4ं धारण करए बाली य/gंँ6वा॑-/gंभ4/gेधधी \nिज॒/gंभंणू-श/gेधधुक/gे4ं जीतए बला \nर॑थे॒/g41ँाः -रथ पर ि/gंभ4थर  \nस॒भेयो॒-उ/gेध4म सभामे \nयुवा/gंभ4य -युवा जेहन \nयज॑मान/gंभ4य -राजाक रा/gेँ6यमे \nवी॒रो-श/gेधधुक/gे4ं परािजत करएबला  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/gेध6ययु/gेँभ/gेध4 काय/gं61मे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/gं61/gेफफयॲ-मेघ \nवष/gं61तु॒-वष/gं6ध होए  \nफल॑व/gेफ4यो-उ/gेध4म फल बला \nओष॑धयः-औषिधः \nप/gेँ4य/gेफफत/gं64- पाकए \nयोगे/gेधे॒मो-अल/gे9ंय ल/gे9ंय करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/gेधेा \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nक/gे9फपताम्-समथ/gं61 होए  \nि/gं91िफथक अनुवाद - हे /g4भ9/gंंेण , हमर रा/gेँ6यमे /g4भ9ा/gंंेण नीक धािम/gं61क िव/gंे4ा बला, राज/gेफफय -वीर,तीरंदाज, दूध दए बाली गाय, दौगय बला \nज/gेफफतु, उ/gंे4मी नारी होिथ। पाज/gं61/gेफफय आव/gंभेयकता पड़ला पर वष/gं6ध देिथ , फल देय बला गाछ पाकए, हम सभ संपि/gेध4 अिज/gं61त /संरि/gेधेत \nकरी।  \n 8. VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n8.1 to 8.3 MAITHILI LITERATURE IN ENGLISH  \n8.1.1.The Comet   -GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha chaudhary  \n8.1.2.The_Science_of_Words- GAJENDRA THAKUR translated by the author himself  \n8.1.3.On_the_dice-board_of_the_millennium- GAJENDRA THAKUR translated by Jyoti Jha \nchaudhary  \n8.1.4.NAAGPHANS (IN ENGLISH)- SHEFALIKA VERMA translated by Dr. Rajiv Kumar Verma \nand Dr. Jaya Verma  \nSend your comments to ggajendra@videha.com    \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nइंि/gेँेलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंि/gेँेलश  - कोष   /gे6ेोजे/gेँभटक/gे4ं आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /gंेधारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै ँg253 ा ि नक  ल ो क िन  ँg325 ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  आ २.मै ि थ ल ी मे  भ ा ष ा  स ँg2ऐू प ा द न  प ा ँg385 य ँg38ऐ म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै ँg253 ा ि नक  ल ो क िन  ँg325 ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन /gुचषारा बनाओल मान क \n  उ/gच74चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशा/gंभ4/gेधधी डा. रामावतार यादवक धारणाक/gे4ं पूण/gं61 /gे6धपसँ स/gं1ध लऽ  िनध/gं6धिरत )  \nमै ि थ ल ी मे  उ ँg2णू च ा रण  त थ ा  ले ख न  \n  \n१.प/gच7ँचमा/gचषचर आ  अनु/gु04वार : प/gेँफचमा/gेधेरा/gेफफतग/gं61त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/gंभ4कृत भाषाक अनुसार श/gे9ेदक अ/gेफफतमे जािह \nवग/gं61क अ/gेधेर रहैत अिछ ओही वग/gं61क प/gेँफचमा/gेधेर अबैत अिछ। जेना-  \nअ/gं1ं (क वग/gं61क रहबाक कारणे अ/gेफफतमे ङ् आएल अिछ। ) \nप/gेँफच (च वग/gं61क रहबाक कारणे अ/gेफफतमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/gेफंड (ट वग/gं61क रहबाक कारणे अ/gेफफतमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/gेफफध (त वग/gं61क रहबाक कारणे अ/gेफफतमे न् आएल अिछ। ) \nख/gे94भ (प वग/gं61क रहबाक कारणे अ/gेफफतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/gं61/gेँभत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/gेँफचमा/gेधेरक बदलामे अिधक/gं64श जगहपर अनु/gंभ4वारक /gे6ेयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /gंभ1याकरणिवद पि/gेफंडत गोिव/gेफफद  झाक कहब छिन जे कवग/gं61, चवग/gं61 आ टवग/gं61सँ पूव/gं61 अनु/gंभ4वार \nिलखल जाए तथा तवग/gं61 आ पवग/gं61सँ पूव/gं61 प/gेँफचमा/gेधेरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/gेफफत तथा क/gे94पन। मुदा िह/gेफफदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/gे4ं निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अ/gेफफत आ क/gे94पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िल खैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन प/gंेभित िकछु सुिवधाजनक अव/gंभेय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /gंभ4थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर ह/gंभ4तलेखन \nवा मु/g4भ6णमे अनु/gंभ4वारक छोट सन िब/gेफफदु /gंभ4प/g416 निह भेलासँ अथ/gं61क अनथ/gं61 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनु/gंभ4वारक /gे6ेयोगमे \nउ/gेँ4चारण -दोषक स/gे94भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/gं61 कसँ लऽ कऽ पवग/gं61 धिर प/gेँफचमा/gेधेरेक /gे6ेयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ /gेधं धिरक अ/gेधेरक स/gं1ध अनु/gंभ4वारक /gे6ेयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ़  : ढ़क उ/gेँ4चारण “र् ह”जक/gं6ं होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/gेँ4चारण हो ओतऽ मा/gेधध ढ़ िलखल  जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/gं1ध , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, स/gं6ंढ़ , गाढ़, रीढ़, च/gं6ंढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। \nउपयु/gं61/gेँभत श/gे9ेद सभक/gे4ं देखलासँ ई /gंभ4प/g416 होइत अिछ जे साधारणतया श/gे9ेदक शु/gे6धमे ढ आ म/gेफँय तथा अ/gेफफतमे ढ़ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ ड़क स/gेफफदभ/gं61 सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/gेँ4चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /gे6धपमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उ/gेँ4चारण \n: बै/gंे4नाथ , िब/gंे4ा, नब, देबता, िब/gंभंणु, बंश, ब/gेफफदना आिद। एिह सभक /gंभ4थानपर /gंफ9मशः वै/gंे4नाथ , िव /gंे4ा, नव, देवता, िव/gंभंणु, वंश, \nव/gेफफदना िलखबाक चाही। सामा/gेफफयतया व उ/gेँ4चारणक लेल ओ /gे6ेयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/gेँ4चारण “ज”जक/gं6ं करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउ/gेँ4चारणमे य/gेधं , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/gे9ेद सभक/gे4ं /gंफ9मशः य/gेधं , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/gं61नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/gे6ेाचीन वत/gं61नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वत/gं61नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/gेफफयतया श/gे9ेदक शु/gे6धमे ए मा/gेधध अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/gे9ेद सभक /gंभ4थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक /gे6ेयोग निह करबाक चाही। य/gंे4िप मैिथलीभाषी था/gे6ध सिहत िकछु जाितमे श/gे9ेदक आर/gे94भोमे “ए”क/gे4ं य किह उ/gेँ4चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क /gे6ेयोगक स/gेफफदभ/gं61मे /gे6ेाचीने प/gंेभितक अनुसरण करब उपयु/gेँभत मािन एिह पु/gंभ4तकमे ओकरे /gे6ेयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/gे6धहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सव/gं61साधारणक उ/gेँ4चारण -शैली यक अपे/gेधेा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय श/gे9ेदक/gे4ं कैल , हैब आिद /gे6धपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /gे6ेयोगक/gे4ं \nबेसी समीचीन /gे6ेमािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /gे6ेाचीन लेखन -पर/gे94परामे कोनो बातपर बल दैत काल श/gे9ेदक पाछ/gं6ं िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/gेफ4कालिह , चो/gंे6िह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेख नमे िहक /gंभ4थानपर एकार एवं हुक \n/gंभ4थानपर ओकारक /gे6ेयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, त/gेफ4काले, चो/gंे6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/gं64शतः षक उ/gेँ4चारण ख होइत अिछ। जेना- ष/gंफ6य/gेफफ/gेधध (खड़य/gेफफ/gेधध ), षोडशी (खोड़शी), ष/gंफ4कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/gेफफतोष  (स/gेफफतोख ) आिद। \n  \n८./gचँ7विन -लोप  : िन/gंभ9िलिखत अव/gंभ4थामे श/gे9ेदसँ /gेफँविन -लोप भऽ जाइत अिछ:  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२७  म  अंक  ०१  अ/glyph293ैल २०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६४  अंक  १२७)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \n(क) ि/gंफ9या/gेफफवयी /gे6े/gेफ4यय अयमे य वा ए लु/gे9भत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/gेँ4चारण दीघ/gं61 भऽ जाइत अिछ। ओकर आग/gं6ं \nलोप-सूचक िच/g4े9 वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gं61 /gे6धप : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। \nअपूण/gं61 /gे6धप : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। \nपढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। \n(ख) पूव/gं61कािलक कृत आय (आए) /gे6े/gेफ4ययमे य (ए) लु/gे9भत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gं61 /gे6धप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/gं61 /gे6धप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /gंभ4/gेधधी /gे6े/gेफ4यय इक उ/gेँ4चारण ि/gंफ9यापद , सं/gेधंा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/gे9भत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gं61 /gे6धप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/gं61 /gे6धप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/gं61मान कृद/gेफफतक अि/gेफफतम त लु/gे9भत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gं61 /gे6धप : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/gं61 /gे6धप : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ","size_mb":1.87,"has_text":true},"Videha 128.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 128.pdf","name":"Videha 128.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१२८ म अंक १५ अटgंआंैल २०१३ (वषटg3आे ६ मास ६४ अंक १२८)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गटg3ंछ  \n  \n२.१. िश  वकुमार झा ‘िट डg2आ। लू’ कला :: सबल समाजक अडg2।। तडg3इ1डg32ड़डg2।। डg32ड़पर सकाराडg2।ग मक डg2इ2हार  \n  \n२.२. टऊँ76योित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-४  \n  \n२.३. नवटg370दु कुमार झा -बटg3आ3 टल गेल मैिथली: बरत िमिथला \n३. पटg3ंछ  \n३.१. जगदीश चटgंँँटgछ0आ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-२ \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n३.२. सुिमत िमटgंह7 - भि/g27ोत गजल  \n  \n३.३. जगदानटgंँँद झा ‘मनु’-गजल \n  \n३.४. १. जगदीश /g262साद म/g28ै ड ल २. मनोज कुमार मटgंँ3 ड ल \n  \n  \n३.५. राजदेव म/g28ै ड ल \n  \n३.६. अिमत िमटgंह7 -/g262माण  \n बालान/gै64 कृते- जगदीश टgंआंसाद मटgंँ3डल - बाल उपटgंँँयास - नै धाड़ैए  \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n शाटg30छटgंहहीयिचटgंँँतनाधुिनकजीवनयोिमटg3आेथः सटgंफछबटgंँँधः। िवटg3ंछावचटg30छपित डा . सदानटgंँँदझाः VIDEHA \nMAITHILI SAMSKRIT EDUCATION (contd.)  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिटgंहहकाक सभटा  पुरान अंक ( टgछ0फेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचटg3आ3क  \nिलंकपर उपलटgंफंध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिटgंहहकाक सभटा पुरान अंक टgछ0फेल , ितरहुता आ देवनागरी टgंआहपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिटgंहहकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिटgंहहकाक ५० म सँ आगटg3आ3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकटgंछ3 अपन साइट / टgंफंलॉगपर लगाऊ।   \nटgंफंलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेटgं70ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड टgंआंाटgंफ0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िटgं70लक \nकटgंआह आ खाली टg30छथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेटg30छट कटgंआह आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाटg30छट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाटgंहंरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचटg3आ3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक टg30छतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉटgं70समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कटgंआह , बॉटgं70ससँ कॉपी कटgंआह  \nआ वडटg3आे डॉटgं70युमेटgंँँटमे पेटg30छट कए वडटg3आे फाइलकटgंछ3 सेव कटgंआह। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सटgंफछपकटg3आे कटgंआह। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचटgंहहकला / फोटो सभक फाइल सभ (उटgं7छचारण , बड़ सुख सार आ दूवटg3आहटgंहंत \nमंटgंहह सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचटg3आ3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकटg3आहइव  \n  \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n \nटgं7आयोितरीटgंहँर पूवटg3आे महाकिव िवटg3ंछापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती टgंआंाचीन कालिहसँ \nमहान पुटgंआछष ओ मिहला लोकिनक कमटg3आेभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुटgंआछष ओ मिहला लोकिनक  िचटgंहह  \n'िमिथल ा र/g27उ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिटgंहछटg3आे, एिहमे िमिथलाटgंहंरमे (१२०० वषटg3आे पूवटg3आेक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अटgंँँयाटgंँँय टgंआंाचीन आ नव टg30छथापटgंँछय , िचटgंहह , अिभलेख \nआ मूिटgंहछटg3आेकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सटgंफछबिटgंँँधत सूचना , सटgंफछपकटg3आे, अटgंँँवेषण संगिह िवदेहक सचटg3आे-इंजन आ टgंँँयूज सिवटg3आेस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सटgंफछबिटgंँँधत वेबसाइट सभक समटg3फे संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gै61 \nअ/g288वेषण \" \nिवदेह जालवृटgंहछक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" (मैिथलीक सभसँ लोकिटgंआंय जालवृटgंहछ ) पर जाउ।  \n  \n \nसंपादकीय \n १ \n \nगजेटgंँँटgछ0आ  ठाकुर \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गटg3ंछ  \n२.१. िश  वकुमार झा ‘िट डg2आ। लू’ कला :: सबल समाजक अडg2।। तडg3इ1डg32ड़डg2।। डg32ड़पर सकाराडg2।ग मक डg2इ2हार  \n  \n२.२. टऊँ76योित  चौधरी-एक युग: टच वुड -भाग-४  \n  \n२.३. नवटg370दु कुमार झा -बटg3आ3 टल गेल मैिथली: बरत िमिथला \nिश वकुमार झा ‘िट /g2उ8 लू’ कला :: सबल समाजक अ/g288 त/gै61/gै2ओ/g288 /gै2ओ पर सकारा/g284 मक /g262हार  \n  \nसाटgंफछ यवाद माटgंहह कोनो राजनैित क चेतना नै अित टg3ँफमणवादी बेवटg30छ था क िव टgंआहटg3ं0 एकटा समाजवादी िव  चारधारा \nिथ क। मैिथ ली सािह टgंँछ य क संग ई बड़ पैघ िव डटgंफछ वना रहल जे वचनसँ तँ बहुत रास रचनाकार अपनाकटgंछ3 \nसाटgंफछ य वादी मानैत छिथ  मुदा जखन कमटg3आेक बेर अबैत छिटgंँँ ह   तँ कतौ कोनो साथटg3आेकता नै। इित  हास साटgंहंी अिछ   \nकोनो भाषा सािह टgंँछ य क िव कास ओकर िव चारधाराक सटgंफछ यक सटgंफछ पो षणपर ि◌ नभटg3आेर रहल अिछ  । यूनानी सािह टgंँछ य कार \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nहोमरक इिल यड आ ओडेसी, काटgंफँ सटg3आे माटgं70 सटg3आेक दास कैिप टलसँ लऽ कऽ मैिटgं70 स  म गोकटg3आँ मदर आ माओटgंँछ से तुंगक \nआनकटgंँँ टg3फफा िड टgं70 सन सन सारगिभटg3आे त िव देशी पोथी समटgंँँ वयवादक टg30छ थापनाक लेल टg3ँफटg3आछित  क टg3ंछोतक िथ  क। िल यो \nटाटgंफँ स टाय आ लेिन न ऐ दशटg3आेनमे सूरमाक काज केलिन  । आयटg3आहवटgंहछटg3आेक इित  हास सेहो ऐसँ अटgंहंोप नै। रामचिर  त \nमानसमे रामराटgं7आ य क पिर कटgंफँ प ना आ सवरीक िस नेह समटgंँँ वयवादक टg3ंछोतक िथ  क। माटgंहह चौपाइक कारणे ई टg3फेटgंँँ थ  \nजनिटgंआं  य नै भेल। टgंह7ी मटg3ंंागवत गीतामे कृटg303 ण क उपदेश िन िटgंहआ  त टgंआहपसँ शटg3आछित  क लेल युटg3ं0क टgंआंतीक मुदा ऐ \nटg3ँफटg3आछित  मे सेहो समाजमे समटgंँँ व यवादक आश लगाओल गेल। “देिस ल वयना सभ जन िम टg3ं7ा ”क कतेको गुणगान \nकएल जाए मुदा हमर सािह टgंँछ य क इित हास टgंह7ं◌ृगार आ यशोगानसँ आगू नै बिढ़   रहल छल। ऐ उपटg3ँफममे लिल  त \nआ धूमकेतु सन आधुिन क रचनाकार अवटg30ं य समटgंँँ वयवादक आश लऽ कऽ एलाह। ऐसँ पूवटg3आेक सािह  टgंँछ य  अपन \nसमाजमे केतबो गुणगानक टgंँ7 वजकटgंछ3 जाटgं7आ वटgंफँ यमान करए मुदा आन टgंहंेटgंहहक लेल माटgंहह मधुर भाषा बिन   कऽ रिह  \nगेल जाइमे पग-पग पोखिर  माछ मखानसँ बेसी आश राखब अनगटg3आेल छल। कमटg3आेवािद  ताक आधारपर जॱ ि◌ नणटg3आेए \nकएल जाए तँ सािह टgंँछ यसँ साटgंफछ यवादक घृतगंध माटgंहह िक  छुए सािह टgंँछ य कारक लेखनीसँ झहरैत भेटत, जइमे टgंआंमुख \nछिथ  जगदीश टgंआंसाद मटgंँ3 ड ल, बैटg3ंछनाथ िम  टgंह7 याटgंहही , चतुरानन ि◌मटgंह7 , लिल त, धूमकेतु, गजेटgंँँ टgछ0आ  ठाकुर, सुधटg3आछशु \nशेखर चौधरी, कुमार पवन आ टgंह7ीमती कमला चौधरी। वाटg30छ त वमे मैिथ ली उपटgंँँ या स िव धामे साटgंफछ य वादक \nसंटg30छ थापक वैटg3ंछनाथ िम  टgंह7 याटgंहही (कृित-  पारो) आ चतुरानन िम टgंह7 (कृित - कला) कटgंछ3 मानल जा सकैछ। ई माटgंहह \nसंयोग मानल जाए जे दुनू सािह टgंँछ य कारक कृित  एकिह  वषटg3आे सन 1947 ई.मे टgंआंकािश  त भेल। ओही कालमे \nयाटgंहही पिर  पटgं70 व  रचनाकार भऽ गेल छलाह, मुदा चतुरानन एकटा कटg3आ3च टg3ँफटg3आछित  वादी युवक रहिथ । एकटा मजदूर \nआटgंँँ दोलनक नेतृटgंँछ व  केिन हार 21 वषटg3आेक नवयुवकक लेखनीसँ िन  कसल ऐ उपटgंँँ या स नै समाजक लेल िल खल \nटg3ँफटg3आछित  गीतकटgंछ3 पूणटg3आे वैचािर  क माटgंँँ य ता िक एक नै भेटल ई िव चारनीय टgंआंटg3ेे िथ  क। कलाक अित िर टgं70 त  चतुरानन \nिम टgंह7ीजी िव  कास, संझा माए, जागरण आिद  लघु उपटgंँँ या स िल खने छिथ  मुदा सामाटgंँँ य  पाठकक लेल सािह टgंँछ य कार \nनै मानल जाइत छिथ । कलाक पिह लुक टgंआंकाशन 1948 ई.मे भेल। मैिथ ली अकादमी सन् 1948 ई.मे ऐ \nपोथीकटgंछ3 फेरसँ टgंआंकाशन केलक। िह  रमोहन झा आ याटgंहही सन चिचटg3आेत लोकिन   एकर सारगिभटg3आेतासँ हिषटg3आेत भेलाह , \nमुदा पाग टgंआंधान िम  िथ लामे “कला”कटgंछ3 कहए जे वाहवाहीक मुरेठा सेहो नै भेटल। समालोचक लोकिन   केतौ-\nकेतौ मयटg3आहदावश उटgंफँ लेख तँ करैत छिथ  मुदा “टg3ँफटg3आछित  वीर” कहबामे संकोच होइत छिटgंँँ ह   िक एक तँ ई साटgंफछ य वादी \nराजनीित टgंह3 कालसँ पूवटg3आेिहं िल  खब छोिड़  देलक।  \nआब टgंआंटg3ेे उठैत अिछ   जे चतुराननकटgंछ3 सािह  टgंँछ य क मिह मा मंडनक िप रही नै देल जाए िक एक तँ पिर पटgं70 व  भेलाह \nवाद िल खनाइ छोिड़  देलक आ संग-संग दोहरी चिर टgंहह जे जगदीश टgंआंसाद मटgंँ3 डलकटgंछ3 सेहो महटgंँछ व  नै देल जाए \nिक एक तँ ओ पिर पटgं70 व  भेलाक बाद िल खलक आ िल ख रहल अिछ   की ई उिच त...? \nएकटा समटgंँँ व यवादपर आघात मानल जाए। ई दुनू केकरो यशोगान आ केकरो तगेदासँ नै िल खलक। एकर \nएकर गंभीर पिर णाम जे जगदीश टgंआंसाद मटgंँ3 डलकटgंछ3 “टैगोर सािह टgंँछ य सटgंफछमान ” सन सटgंफछ मा न भेटल मुदा िम िथ लाक \nकोनो समाचार पटgंहहसँ ई टgंआंकािश  त नै भेल। मैिथ ली भाषा माटgंहहमे ऐ टgंआंकारक अटgंँँ तटg3आेटg3ंहटgंँँ टg3ंह  संभव छैक। \nसमटgंँँ व यवादसँ हमरा सबहक ऑत िक एक डोिल  जाइत अिछ ? एकर अथटg3आे टg30छ पटg303 ट जे भाषाक टgंआंचारक आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nसंरटgंहंक लोकिन  मे पारदिशटg3आेताक संग -संग टgंआंित  भा सेहो नै छिटgंँँ ह   आ आटgंँछ मटgं7ं ला िन  (complexion) सँ टg3फेिस  त \nछिथ ।  \n      माटgंहह 54 पृटg303 ठ क एकटा छोट-छीन जेकरा अित वादी समालोचकक दृिटg303 ट  मे झुझुआन सेहो कहल जा सकैछ, \nऔपटgंँँ या िस क कृित “कला” िम िथ लाक िन रापद समाजक नारी दोहनक वृिटgंहछ   िच टgंहह िथ  क। मैिथ लीमे रचनाक \nसंटgं7े या  बल आगाल क ताल रचनाकारक टg30छ त रक मूलाधार होइछ। “कला” पढ़लाक बाद ई अटgंहंरश : टgंआंमािण  त \nभऽ गेल। जइ समाजमे अखनो िव धवा िब आह अमाटgंँँ य  मानल जाइछ। ओइ समाजक एकटा नारीमे चेतना आ \nसकाराटgंँछ म क पिर णामक संग उटg3ेफेटg30ं य टgंआंािटgंफ0 त  क आश लगभग 66 वषटg3आे पूवटg3आे राखब एकटा टg3ँफटg3आछित  वादी िव चारधाराक \nकारण मानल जा सकैछ। महेश बाबू गरीब मुदा ऊँच-नीच बुझिन हार टg30े यिटgं70 त   छिथ । ओ अपन 10 वषटg3आेक \nटgं7आ येटg303 ठ कटgंँँ या  “कला”क िब आह नै करए चाहैत छिथ , मुदा पािर वािर क िटg30छ थ  ित  आ समाजक दशो-िद शा महेश \nबाबूक मुख बटg3ँं कऽ देलकिन   50 बीघा जमीनक मािल क बूढ़ वर मनेजर भाइसँ कलाक िब आह करए \nपड़लिन ।  \nअपराधवोध नीक लोककटgंछ3 अवटg30ं य  होइछ। पिर िटg30छ थ  ित वश आिथटg3आेक दृिटg303 ट  सँ िन :शटgं70 त महेटgंँँ टgछ0आ  बाबू बेटीक िब आहसँ \nपूवटg3आेिह   अपन किन यटg3आ3क नाओंसँ समाजक आ पिर  िटg30छ थ  ित क देल पीड़ाकटgंछ3 पित  या टg30छ वटgंआहप िल  ख िन पटgंहछा भऽ गेलाह। \nएकटा बूढ़ वरक किन यटg3आ3 जे टgंहंणिह ◌ ं पवटg3आे कॉच कटgंँँ या  छलीह आब वयससँ नै मुदा जीवन शैलीमे पिर वतटg3आेनसँ \nटg30े यिटg30छ थ  त आ बेसाहु भऽ गेलीह। एक वषटg3आेक दाटgंफछ पटgंँछ य जीवन टg30े यतीत केलाक बाद अटgंह3ात यौवना बािल  का िच टgंहहाक \n“बूढ़ वर” किव ताक नािय का जकटg3आ3 िव ◌ ावा भऽ गेलीह। मुदा “जो रे राटgंहंस , जो रे पुटgंआछष जाित  । तोरे मारिल  \nहमरा सभ मिर  रहल छी...।” केर उटg3ेँोष नै केलीह। माए -बाप आ समाजक देल अवटg3आछिटgंहं  त वैधटg30े यकटgंछ3 मूक \nटg30छ वीकारोिटgं70 त   कलाक पिर पटgं70 व ताक नै पिर िटg30छ थ  ित क ि◌ नटg303 कषटg3आे भऽ गेल। “कला” वैधटg30े यक कटg303 ट सँ कानिल  तँ \nरहिथ  मुदा छोट वयसक कारणे जीवनमे एतेक भारी िव पिटgंहछ  क आगमन केर पूणटg3आे भान नै भेल छलिन  । “अटgंह3ात \nनव यौवना” (कोनो राजकमलक कथानािय का नै िम िथ लाक गुणगान करए बड़ा छटg3ं3 टgछ0फाटg33ंण जाित  क कटgंँँ या ) \nिव धवा संकटा बिन  गेली। टgंहंिण  क चुहचुहीसँ भरल कलाकटgंछ3 देख सासु कहलिख  न- \n“वौआिस न केर िव धवाक शोभा नै संकटे िथ क तँए हमर िव चार जे कहबा िल तहुँ?” \nफेर गंगा कातमे कलाक मूड़न भेल। ई िम िथ लाक तादाटgंँछ टgंफछ य , मैिथ ल टgछ0फाटg33ंणक शिटgं70 त  कटgंछ3 की मानल जाए ? इहए \nकारण िथ क जे सटgंफछ पूणटg3आे भारतमे धमटg3आे सुधार आटgंँँ दो लन भेल, मुदा िम िथ लामे नै। ओना ऐ तरहक टgंआंवृिटgंहछ   आन \nठामक टgछ0फाटg33ंणमे सेहो छिटgंँँ ह  , मुदा एतेक कटg3ंआरता नै। अवलाक शोिण  तसँ जाि◌ तवादी हिथ यारकटgंछ3 िप  जा कऽ \nकिह या धिर  अपनाकटgंछ3 “सवणटg3आे” कहैत रहत, ई तँ अवणटg37आक लेल टg3फेाटg333 नै। जॱ एतबे टामे “कला”क लिल त \nकलाक इित टgंह7ी भऽ गेल रिह  तए तँ िव श्◌ेष गटgंफ0 प  नै छल। अवला ि◌ नवटg3आेला कलाकटgंछ3 हुनक िद  अर सुटgंँँ द र बाबू जे \nवयसमे कलाक िप ताक समान छिथ  चिर टgंहह हनन कऽ कुलटgंहंणा पित  ता आ कलंिक ता माताक टgंआहप दऽ \nदेलिख न। कला गभटg3आेवती भऽ गेलीह। भिर   िद नक गािर  आ शापसँ कला असहज भऽ सासुकटgंछ3 जबाव देलिख  न-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n“अपन कोिख  केहन भेलिन  जे एहन सुपुटgंहह जे जनमओलिन  । शौख केहन भेलिन  जे पचास वषटg3आेक बूढ़ बेटा ले \nनअ◌ो वषटg3आेक किन  यटg3आ3 तकैत छलीह ...।” \nसुटgंँँ द र बाबू जे◌े पिह ने कलाक चिर टgंहहहंता खलनायक छलाह आब मयटg3आहदा पुटgंआछषेटgंहछम बिन   माइक आदेशपर कलाकटgंछ3 \nमूिछटg3आेत कऽ देलिन  । \n      जखन िव यित  अबैछ तँ सगरो िद श अटgंँँ हार जेटgंफछ हरे जीव जेबाक टgंआंयटgं7फ करैछ तेटgंफछ ह रे संकट। कला भाग \nकऽ बनारस चिल  गेलीह। एकटा तथाकिथ त मैिथ ल भटgछ0आमिह  ला सोमदाइ कलाकटgंछ3 षडयंटgंहहसँ गिय  का बना कऽ \nबेचए चाहैत छलीह। एकटा टgछ0फाटg33ंणी सहायतासँ कला चिर  टgंहह दोहणसँ बिच   तँ गेलीह मुदा पीड़ा अटg3फेाहण भऽ \nगेलिन । पिर णाम भेल आटgंँछ महटgंँछ याक टgंआंयास , मुदा अभागिल कटgंछ3 मरनाइ सेहो किठ  न होइछ। सात िद न अटg30छ प तालमे \nरहलाक बाद जखन िक छु सुधार भेलिन  तँ डॉ. कलानंदसँ साटgंहंाटgंँछ का र जीवनमे सुखद अनुभूित  लऽ कऽ \nआएल। युवक डॉ. कलानंद आटgंँछ महटgंँछ याकटgंछ3 उिच  त नै मानैत छिथ । ओ सुधारवादी टgछ0फाटg33ंण छिथ  । िव धवाकटgंछ3 \nिब आह कऽ लेबाक चाही....। डॉ. कलानुदक तकटg3आे कलाकटgंछ3 असहज लगलिन  । ऐ समाजमे िव धवाक नारकीय \nिटg30छ थ  ित सँ उटg3ंहेिल  त कला “सती टgंआंथा ”कटgंछ3 उिच  त मानैत छिथ । केहेन िव कट पिर िटg30छ थ  ित  िथ क जइठामक नारी \nअवला जीवनक अिभ शापसँ बेसी चिर टgंहह हननक डरसँ सती हएब उिच  त बुझैत छिथ । तथाकिथ त पुटgंआछषटgंआंधान \nसबल वगटg3आेक नारी िद  न भिर  खटैत रहए सभ दैनिटgंँँ द  नीमे पिर वारक सहयोगी मुदा याटgंहहाकालमे अशुभ। आटgंहआयटg3आे \nअिछ  समाजक अटg3फे आसनपर बैसल धमटg3आे ि◌ नमटg3आहता आ बेवटg30छ था क कथाकिथ त मनुवादी टgंआंवृित   ओ दशटg3आेन। जॱ \nमनुवादकटgंछ3 हृदैसँ मानैत छिथ   तैयो एहेन दृिटg303 ट  कोण हएब उिच त नै। मनु तँ एकर समथटg3आेन कथमिप   नै कएने \nहेता। जॱ हुनको इहए दृिटg303 ट  कोण छलिन  तँ एहेन टg30े यिटgं70 त  क िल खल टg30छ मृित  समाजपर कलंक मानल जाए। ऐ \nटg3ँफममे सभसँ नीक लागल चतुरानन जीक समटgंँँ व यवादी िव चारधाराक बेबाक िव टg30ंलेषण। डॉ . कलानटgंँँ द  \nअटgंँँ तरजातीय आ अटgंँँ तरटgंआंाटgंँँ ती य ि◌ बआहक समथटg3आेक छिथ   कलानंदक ऐ दृिटg303 ट  कोणकटgंछ3 साटgंफछ य वादी िव चारधाराक \nअनुशीलन हेतु चतुरानन जीक आटgंँछ म उटg3ंहोधन मानल जाए।  \n      उपटgंँँ या सक ि◌ नटg303 कषटg3आे सकाराटgंँछ म क अिछ । डॉ. “कलानंद” कलानंदसँ “कलाकाटgंँँ त ” अथटg3आहत् कला दाइक \nपित  भऽ गेलाह। दंतहीन मैनेजर भाइ जकटg3आ3 नै सुटgंँँ दबाबूसँ संटg30छ कृत िश टgंहंा टg3फेहण करैवाली “कला”क सुयोटgं7ं य  \nपित - डा◌ॅ. कलानंद। कलाक िज टgंह3ासा छलिन   जे िव धवा टg3फफेिन ◌ ंग कैटgंफछ प चलैत रहए। ओ पूणटg3आे भेलिन  । डॉ. \nकलानंद आब औषधालय खोिल  राजनीित मे कूदए चाहैत छिथ । औषधालयसँ जे आमदनी हेतिन  ओइसँ \nपिर वारक भरण-पोषण डॉ. साहेबक मूल उटg3ेफेटg30ं य छिटgंँँ ह  । रचनाकार राजनीित टgंह3क लेल टgंआंटg3ेे ठाढ़ कऽ देलिन   जे \nराजनीित मे रहैबला लोक समाज सेवाकटgंछ3 अपन उटg3ेफेटg30ं य बनाबथु। राटgं7आ य क धनसँ पिर वारक पोषण नै ई तँ \n“ऑनरेरी सिवटg3आेस ” हेबाक चाही। कला सोलह बखटg3आेक बाद अपन नैहर एलीह मुदा सभ िक  छु नटg303 ट  भऽ गेल \nछलिन । ऐ उपटgंँँ या समे महाजनवादी सूिद खोरी टgंआंथाक िव  रोध सेहो कएल गेल अिछ ।  \n      िन टg303 कषटg3आेत : ई उपटgंँँ या स िव टgंँँ याक दृिटg303 ट  सँ िक छु िव शेष नै िक एक तँ मैिथ लीमे कथोपकथनसँ बेसी िव टgंँँ या सक \nमहत होइत छैक। चोटगर आ रसगर गटgंफ0 प  ऐमे नै छैक तँए ई समालोचक लोकिन कटgंछ3 नै पचलिन  । जॱ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nचतुरानन जीक ऐ तरहक दृिटg303 ट  कोण जे अखन धिर  माटgंहह कटgंफँ प ना िथ क, समाज टg3ंहारा अटgंँँ तटg3आेमनसँ टg30छ वी कार कऽ \nलेल जाए तँ चतुरानन जीक लेखनीक साथटg3आेकता पिर  लिटgंहं  त होएत।  \nऐ मौिल क कृित क टgंआंा संिग कता समाजमे अखनो अिछ । जे वगटg3आे टg30छ वयंकटgंछ3 मिटg30छ त  टg303 क  कहैत छिथ  ओइमे अखन धिर  \nसटgंफछ यक साटgंफछ यवादी तटgंँछ व क िव कासमे लागल धून अखन धिर  टg30े याटgंफ0 त  अिछ । ओना िटg30छ थ  ित  बदिल  रहलै आ बाल-\nिब आह लगभग िम िथ लामे टgंँँ यून भऽ गेलैक मुदा काटर टgंआंथा आ वैधटg30े य जीवनक दाटgंआहिण  क बेथाकटgंछ3 अखनो सबल \nसमाजमे माटgंँँ यता छैक। टgछ0फाटg33ंण िश  टgंहंा टg30छ पोतक मूलटg3आछकुर रहल छिथ   तँए राजतंटgंहहीय बेवटg30छ था मे पएर पुजेबाक \nिह नका अिध कार छलिन  मुदा िक  ऐ वगटg3आेक िव  टg3ं0त लोकिन   ओइ अिध कारक टgंआंयोग समाजमे समटgंँँ व यवादी \nबेवटg30छ थाक टg30छ था पनाक लेल कऽ सकलिन ? \n      टgछ0आिव ड़ समाजमे तँ बहुत हद धिर  जाित -पाित क दृिटg303 ट  कोणमे कमी आएल मुदा आयटg3आे समूह िव  शेष कऽ कऽ \nिम िथ लामे अखन धिर  आनक टgंआंित  माकटgंछ3 टgंआंोटgंँछ सा िह त करब वा सटg3आछटg30छ कृित क एवं सामािज क िव कासमे भूिम का देबएमे \nसबल वगटg3आेकटgंछ3 अखनो कचोट होइत छिटgंँँ ह  । जाधिर  ऐ मानिस कतासँ मुिटgं70 त   नै भेटत चतुराननजी सन \nसमटgंँँ व यवादी िव चारधारा पुरान रिह तो नूतन मानल जाएत। िव टgंहँास अिछ   जे टg30छ वयंकटgंछ3 मूटgंफँ यटg3आछ कन कएल जाए जे \nहम सभ कतए जा रहल छी इहए “कला”क कलाटgंँछ मता ओ तादाटgंँछ टgंफछ यक साथटg3आेक टgंह7टg3ं0टg3आछजिल   हएत। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nटgं7आयोित  चौधरी  \nएक युग :  टच वुड (भाग – ४) \nहुनका बुझेबे नै केलिन जे के हुनक र पटgं7फी छलिखन। ओना ओ सर हमर िबआहमे सभसँ अमूटgंफँय उपहार , \nकाजक अनुभवक टgंआंमाण-पटgंहह देला जे अखन तक हमर संजीवनी अिछ।  \nहमर िबआहमे बिरयाती देरसँ आएल छल। सभ हमरा लग आिब कऽ बात करए लागै छल जे लड़काक मुँह \nअखन तक िकयो नै देखने छिथ। हम इटgंफछहरसँ उटgंफछहर पड़ाइत रही। अटgंँँततः सटg3आ3 झमे बिरयाती आएल तँ सभ \nहमरा छोिड़ कऽ चिल गेल। बस तीनटा बिचया रहए जे आिब कऽ िरपोटटg3आे दऽ रहल छल। एकटा आिब क ऽ \nकहलक जे वरक मुँह देखाए नै रहल छिन। फेर किनक कालमे एकटा बिचया समाद अनलक जे वरक मुँह \nगोल छिन। हम चुपचाप सुनैत रही आ लािग रहल छल जे आब हम ऐ पिरवारसँ अलग भऽ रहल छी। ने \nहँसी आिब रहल छल ने कािन रहल छलॱ। मुदा फोटो िखंचवाबैक बटg3ँआड शौक छल , से िविडयो आ कैमरामे \nबिढ़या मुटgछ0आा द इ लेल पूरा टgंआंितबटg3ं0 छ लॱ। आिखर िबआह दुबारा निहये करैक छल। संगे ईहो लागै छल जे \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nिबआहक टgंआंयोजनमे बहुत लोकक शौख शािमल रहैत छै, तटg373 क तौ हम उ टgं7छटg3फहंखल अथवा टg30छवाथटg3आँ ने टgंआंमािणत भऽ \nजाइ, तकर टgंँ7या न रखने रही। पूरा पिरवार संगे छल, से बहुत सौभाटgं7ंय छल। सबहक बीच बाबाक आवाजक \nकमी खिल रहल छल। मुदा हमर दाइजी हमरे जकॉं मजबूत छलिथ । शुभ कायटg3आेमे कनना इ हुनका नै मंजूर \nरहिन। आइ हुनका सिहत आरो िकछु लोक पिरवारमे नै रिह गेल छिथ, से बहुत दुखद अिछ। \nकरीब एक महीना बाद पितदेवसँ भटg370ट भेल छल मुदा पारटgंफछपिरक पिहराबामे। हम हँसल जा रहल छलॱ आ ओ \nअपन कुतटg3आह झारैक नाटक करै छल िथ, जेना िकछु लािग गेल होइन। चािर िदनक अनूना, लोक सभसँ भटgंछ3ट, \nसबहक आशीवटg3आहद , ऐ सभसँ होइत दस िदन कोना बीतल से नै बुझलॱ आ सासुर िदस िवदा हुअक समए \nआिब गेल। एक नवतुिरया भाउजो अपन ननिदकटgंछ3 िवदा करै काल कािन रहल छली, िजनका लेल हम िकछु \nनीक केिलयिन से नै बूझल अिछ। पढ़ाइये िलखाइमे समए बीत गेल छल। बादमे हम खूब जाइ नैहर आ \nकिहयिन जे अहॉं कानल रही तटg373 ए लॱ तँ ओ कहली जे हुनका अपन िवदागरी मोन पिड़ गेल रहिन तटg373 कानल \nरहिथ। \nदुरागमनमे हम सासुरक टg3ंहारपर कारमे बैसल रही , अपन पितक संगे। ताबे एकटा बटgं7छची अपन संगी स भ संगे \nएली आ हमर मुँह देखेलिखन सभकटgंछ3। हम खूब टटg370शनमे रही तँ ओ बटgं7छची बजली , अहॉंकटgंछ3 सिचन टेटgंँ3डुलकर \nबड़ नीक लागै छलए ने। हम परेशान। लागल जे सभकटgंछ3 बुझल भऽ गेलिन जे हम अपन पितकटgंछ3 देखै लेल \nपरेशान रही आिक हमर कोठलीमे सिचन तेटgंँ3डुलकरक फोटो लागल रह ए। कोन बातसँ जुटल रहै ई बात, से \nनै बुझिलऐ। फेर पिरछन टgंआंारंभ भेल। पितदेवकटgंछ3 हटा देल गेलिन।\n  किनये देरमे लागल जे सिचन तेटgंँ3डुलकर \nमैिथली बािज रहल छिथ.. “ जटgंफँदी कटgंआह , किनया थाकल हेिथन।” हम फेर परेशान। सभ जे मुँहमे गुड़ दऽ \nरहल छलिथ से िचबाबऽ लगलॱ तँ सास कानमे कहली ..“ई गु◌ुड़ लोक नै खाइ छै।” बुझल तँ रहए हमरा। \nपरेशानीमे िबसरल रही, से मोन पिड़ गेल। घरमे टgंआंवेश केलॱ। सभ काजकटgंछ3 पूरा जोशसँ फटाफट केलॱ, चाहे \nबामा हाथे कोठी खोलबाक रहए, अिहबऽफड़ बॉंटबाक रहए अथवा एके बेरमे मटg3आ3 छ कटबाक। आब मुँह देखाइ \nशुटgंआह। िकयो िसखेनहे नै रहै जे ऑंिख बटgंँँद कऽ लेब। दोसर स भकटgंछ3 देखने रिहऐ, से मुँह देखाइ बेरमे हम \nऑंिख बटgंँँद केना इ नै िबसरलॱ। \nफेर सभ िनअम खतम भेल। सभ सुतलॱ आ नॴद खुजल, भोरे-भोर फेर सिचन तेटgंँ3डुलकरक मैिथली \nबजनाइसँ। हम फेर परेशान। ओना पाटटg3आँ बला िदन बुिझ गेिलऐ जे ई सिचन तेटgंँ3डुलकर सनक आवाज \nिकनकर छिन। समए बीतल आ सभ सटgंफछबटgंँँधी स भ अपन-अपन िठकाना िदस िवदा भेला। हमर पितदेव सेहो \nअपन काजपर लौिट गेला। \n   \nआब समए छल हमर रसोइ घरमे टgंआंवेशक। हमरापर िदयादनीकटgंछ3 िवटgंहँास नै रहिन, से कहलिथ िकछु साइड \nबनाउ। हम कहिलयिन- हम गुलाबजामुन आ वेिजटेबल सूप बनाएब। सूपक लेल लटgंफछबा िलटg30छट पकड़ेिलय िन \nआ गुलाबजामुन लेल रेडीमेड िमटgं70स आन ऽ कहिलयिन। सभ हँसय लगलिथ जे एहेन िमठाइ बनाएब। ओना \nहमर चाशनी बिढ़या बनल रहए से सास खूब खुश छलिथ । तकर बाद हमर टेटg30छट भेल रोटी बनाब इक। \nकिनये कालमे छोट-छोट रोटीक ढेर लगा कऽ रािख देिलयिन। सभ कहलिथ- अपने सनक रोटी बनेलॱ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nओना हम सैटgंँ3डिवच , रोटी, पराठा आ पूरी बनाबइमे पिहनेहेसँ नीक रही।   सूप लेल हमरा ननिद कहली जे \nभैया खुश भऽ जेता ऐसँ। हमर चेहरा चमिक गेल मुदा तखन हमर िदयादनी कहली जे अहॉंक पितकटgंछ3 \nमसालाबला झोर नीक लागैत छिन। फेर की छल, हम तटgंँँमय भऽ कऽ सीख ए लगलॱ। इटgंफछहर िदयादनी किह \nकिह कऽ िसखाबइ छलिथ जे ई अहॉंक पितकटgंछ3 नीक लागै छिन आ उटgंफछहर भटg373सुर आ सास खखसना इ नै \nिबसरइ छलिथ। \nफेर हम ितला-संटg3ँफािटgंँँतमे नैहर गेलॱ। ओतएसँ लौिट कऽ सासुर आ सासुरसँ सासु-ससुर संगे मुटgंफछब इ। पितदेव \nटg30छटेशन आ एल छलाह लै लेल। घर पहुँचलॱ तँ सास कहली, चलू ई अिछ अहॉंक घर। हम बहुत आटgछंआािदत \nरही। घर बहुत नीक रहए मुदा छोट रहए आ हमरा लेल सभसँ आटgंहआयटg3आेजनक रह ए जे टgंफेलैटमे बालकोनी नै \nरहए। पितदेव कहला, अतुटg3ेंा  घर एहेने होइ छै। फेर घरकटgंछ3 अपन िहसाबसँ टg30ेयविटg30छथत केलॱ। सासुमाताक \nअिसटg30छटेटgंँ3ट बन लॱ आ हुनकोसँ बहुत िकछु िसखलॱ। होलीमे पूआ पकवान िसखलॱ। पितदेव बहुत खुश \nरहिथ। भोरे भोर ऑिफस चिल जाइ छलिथ आ हम घरक काज कऽ अपन कोठलीमे बटgंँँद रहै छ लॱ। बीच-\nबीचमे सासु-ससुरकटgंछ3 लुडो-खेलक नोक-झॲक सुनैत रहै छलॱ। कतेक शािटgंँँतमय सम ए छल ओ, जे बीत गेल।  \nअपन बेटाक जटgंँँमिदन मनाकऽ सा सु-ससुर लौट गेला। हम फेर असगर रिह गेलॱ। पितदेवकटgंछ3 बूझल रहिन जे \nहमरा असगर नै नीक लागैत अिछ, से ओ ऑिफससँ जटgंफँदी आिब जा इत छलिथ। बीचमे एक बेर ऑिफसक \nिपकिनकपर सेहो गेलॱ। वएह हमर सबहक हनीमून छल। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nनवटg370दु कुमार झा \nब/gै6ै टल गेल मैिथली: बरत िमिथला \n     िबहार मे टgंँँयायक संग िवकासक दा वा करएबला नीतीश सरकारक टेढ़ नजिर िमिथला आ मैिथलीपर लािग \nगेल अिछ। िवकासक िपटा रहल ढोलक संगिह टgंआंदेशमे िवकास क बाट खूजल अिछ, मुदा िवकासक सीमाकटgंछ3 \nबािटgंँँह देल गेल अिछ। ओना तँ िवकासक धार पूरा टgंआंदेशमे बिह रहल अिछ मुदा िवकासक जे पिरभाषा \nनालंदा िजला आ मगध टgंहंेटgंहहमे लागू भऽ रहल अिछ ओ इसँ शेष िबहार िवशेष कऽ िमिथला अवटg30ंय वंिचत \nअिछ। कुशासनक मािर सहल िबहारमे सुशासनक जे बाट देखाओल गेल अिछ ऐमे िमिथला आ मैिथलीक \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nपिरभाषा बदिल गेल। केटgंँँटgछ0आक सरकार हुअए िक टgंआंदेशक सरकार , दूनू िमिथला आ मैिथलीक उपेटgंहंा कऽ रहल \nअिछ। केटgंँँटgछ0आीय रेल बजटक संगिह िबहारक आम बजटमे िमिथलाकटgंछ3 तकैत रिह जाएब। टgं7आयॲ केटgंँँटgछ0आ उपेटgंहंा कऽ \nरहल अिछ तँ ओकर कारण सेहो वािजब अिछ। सटgंहछा टgंआंािटgंफ0तक लेल वोटक राजनीित होइत अिछ। ओना \nसंवैधािनक टgंआहपे देशमे लोक कटgंफँयाणकारी शासन टg30ेयवटg30छथा मुदा िवशेष लाभ ओ इ टgंहंेटgंहह अथवा सरकार समथटg3आेक \nदलकटgंछ3 होइत अिछ जकर सहारासॅ सरकार बनैत अिछ। ऐ फामूटg3आेलामे िमिथला असफल अिछ। केटgंँँटgछ0आमे \nसताटgंआहढ़ दलकटgंछ3 िमिथलटg3आछचलसँ खरिड़ कऽ बाहर कऽ देल गेल अिछ। टgंआंदेशमे सताटgंआहढ़ गठबंधककटgंछ3 अपार \nसमथटg3आेन देब सेहो िमिथलापर भारी पिड़ रहल अिछ। िनरंकुश भेल सरकार अब िमिथलाक आ मैिथलीक \nपहचान िभरबऽ पर लािग गेल अिछ। जगत जननी माता सीताक भाषा मैिथलीपर तलवार चिल गेल अिछ आ \nजगत जननीक मातृभूिम िमिथलापर संकटक तलवार लटिक रहल अिछ।  \n     खएर, ई सभ तँ सटgंहछाक खेल अिछ। सटgंहछा अपन िहसाब सँ रणनीित बना शासनक संचालन करैत अिछ। \nिबहारक वतटg3आेमान नीतीश सरकार ज इ रणनीितपर शासन चला रहल अिछ तकर सोझ नोकसान मैिथली कटgंछ3 \nभेल अिछ आ िमिथलाक नोकसानक बाट धऽ लेने अिछ। िमिथलाक जनता अपन मटg3आछगक लेल संघषटg3आे कऽ \nरहल अिछ। ऐ टg3ँफममे फराक टgंआंदेशक मटg3आछग सेहो उठैत रहैत अिछ। सरका रकटgंछ3 िमिथलाक आवाज नै सुनाइ \nपिड़ रहल अिछ। िमिथलाक लड़ाइकटgंछ3 कमजोर करबाक लेल सरकार सािजश कऽ रहल अिछ। ई सािजश \nआब हमरा सभक सोझटg3आ3  अिब गेल अिछ। जगत जननीक मातृभाषा मैिथलीकटgंछ3 बॉिट मैिथलीक हक लेल चिल \nरहल संघषटg3आेकटgंछ3 कमजोर कएल गेल अिछ। टgंआंाथिमक टg30छतर सँ मैिथली भाषामे पढ़ाइ हुअए, ऐ लेल कतेको वषटg3आेसँ \nसंघषटg3आे चिल रहल अिछ। कटg3आछटg3फेेसक शासन कालमे ऐ लेल मैिथली भाषामे पोथी सेहो टgंआंकािशत क एल गेल \nछल। मुदा ओ माटgंहह कागज धिर सीिमत रहल, ऐसँ मैिथलीकटgंछ3 कोनो लाभ नै भेल तँ नोकसान सेहो नै भेल। \nनीतीश सरकार टgंआंाथिमक टg30छतर सँ मातृभाषामे पढ़ाइ टgंआंारंभ क एलक अिछ। ऐमे िबहारक टgंहंेटgंहहीय भाषा मैिथली आ \nभोजपुरीक संग अंिगका आ बिटgं7आजकाकटgंछ3 जगह दऽ मैिथली भाषाक बँटवारा कऽ मैिथली भाषाक अिटg30छतटgंँछवपर टgंआंटg3ेे \nिचटgंँँह ठाढ़ कऽ देलक अिछ। मैिथली , भोजपुरी भाषाक पोथीक संगिह अंिगका आ बिटgं7आजका भाषामे सेहो \nछपलक अिछ। मातृभाषा बँिट गेल। मातृभूिममे बँटबाक सािजश भऽ रहल अिछ। िमिथला आ मैिथलीक \nनामपर राजनीित कऽ रहल राजनेता आ मैिथल िवटg3ंहान मौन धारण क एने छिथ। सटgंहछाटgंआहढ़ दलक अंग टgंआंदेशक \nएकटा नेताक इशारापर मैिथलीक महटgंँछवकटgंछ3 कम करबाक लेल अंिगकाकटgंछ3 महटgंँछव देल गेल अिछ। दोसर िदस \nअंिगकाकटgंछ3 सेहो आगटg3आ3  कएल गेल अ िछ। ई जनतब अिछ जे टgंआंित पटg3आ3च कोसपर भाषाक टg30छवटgंआहप बदिल जाइत \nअिछ । अंिगका आ बिटgं7आजका मैिथली भाषाक बिहन अिछ। टgंहंुटgछ0आ राजनीितक लाभक लेल मैिथली टgंआंेमक नौटंकी \nकरएब ला राजनेता मैिथली भाषाकटgंछ3 बटg3आ3 िट चैनक बासुरी बजा रहल छिथ। हमरा सभ एतेक पैघ बेवकूफ छी जे \nओइ राजनेताकटgंछ3 माथपर बैसबैत छी जे भाषाक िवटgंआहटg3ं0 सािजश करैत अिछ। अंिगका आ बिटgं7आजका फराक \nभाषाक टgंआहपमे कोनो एक िदन अिटg30छतटgंँछवमे नै आिब गेल अिछ। ऐमे सटgंहछाक शीषटg3आे नेतृटgंँछवक हाथ अवटg30ंय रहल \nहए त। िमिथला आ मैिथलीक पहटgंआहआ कह एब ला राजनेता सभकटgंछ3 एकर जनतब नै भेल हएत ई मानऽबला गप \nनै अिछ। दरअसल मजगूत सटgंहछाक आगटg3आ3  िमिथलाक वतटg3आेमान राजनेता असहज छिथ। टg30छवतंटgंहहाक ६४ वषटg3आेक \nबादो िमिथला आ मैिथली िपछड़ल अिछ। बावजूद एकर िमिथलावासी अपन िहसाबे जीवनक गित आगटg3आ3  बढ़ा \nरहल छिथ। िमिथलाक भूिम शटg3आछितक केटgंँँटgछ0आ अिछ , ऐठाम उटg3फेताक कोनो जगह नै अिछ। देशमे भाषा आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nटgंआंदेशक लेल कतेको उटg3फे आंदोलन भेल अिछ ज इमे िकछु सफल सेहो भेल। ई जनैत जे सरकार उटg3फेताक \nभाषा बुझैत अिछ िमिथलावासी अपन िहसाबे आंदोलन आ राजनीित करैत छिथ। संगिह राजनीितक महटgंँछव \nसेहो अिछ। िबहारक बँटवारा उटg3फे आंदोलनक पिरणाम आ ताटgंँछकािलक सटgंहछाक कुसटg3आँ बचैबाक लेल ओकर \nमहटgंँछवक पिरणाम  अिछ। आंदोलनक िमिथला टgंआंतीटgंहंा कऽ रहल अिछ। टgंहंुटgछ0आ राजनीितक लाभक लेल मैिथलीक \nअिटg30छतटgंँछवपर जे टgंआंटg3ेे ठाढ़ क एल गेल अिछ ओकर मुँह तोड़ उ टgंहछर देबाक लेल हमरा सभकटgंछ3 सजग होमए \nपड़त।  \n     मातृभाषाकटgंछ3 सरकार बटg3आ3 िट देलक अिछ तँ मातृभूिम िमिथलाक कपारपर संकट अिछ। िजलामे पसरल \nिमिथला अंग, बिटgं7आजकटg3आछ चल, सीमटg3आछचल आ सुरजापुरीक टgंआहप मे बटg3आ3 टल जा रहल अिछ। एक समए छल जखन \nिमिथला िकछु वषटg3आेक लेल टgंआंाकृितक कारण सँ दू टgंहंेटgंहहमे बँिट गेल छल। कोसीपर पुलक अभावमे िमिथला \nफराक भऽ गे◌ेल छल। केटgंँँटgछ0आमे अटल िबहा री वाजपेयीक नेतृटgंँछव बला राटg303टg3फफीय जनतटg3आछिटgंहहक गठबंधन सरकार \nकोसीक महासेतुक जे उपहार देलक ओइसँ िमिथला एक अवटg30ंय भेल मुदा िबहारक राजग सरकार वाजपेयीक \nऐ उपहारक िहसाब मैिथलीक आ िमिथलाकटgंछ3 बटg3आ3 िट चुकता करबापर लागल अिछ। िमिथलावासी अपन \nअिधकारक टgंआंित सजग भऽ जािथ ऐसँ पिहनिह नीतीश सरकार ओकर धरती पकड़ैबाक लेल तैयार अिछ। \nकोनो संटg30छकृितकटgंछ3 नटgछेआ करबाक लेल आवटg30ंयक अिछ जे पिहने ओकर भाषाकटgंछ3 नटgछेआ कऽ देल जा ए। टgं7आयॲ भाषा \nमिर जाएत तँ ओकर भू-भाग मेटाय मे कोनो समय नै लागत, से नीतीश सरकार पूरा मनोयोगसँ कऽ रहल \nअिछ। भारतीय संटg30छकृितक रटgंहंा करबा क दाबा करएबला राजनीितक दल आ संगठन सेहो नीतीश सरकारक \nऐमे डेगसँ डेग िमला कऽ चिल रहल अिछ। टgंह7ी रामक जटgंँँम भूिमक लेल पूरा देशकटgंछ3 अपना माथपर उठबऽ \nबला दल आ संगठन जगत जननी सीताक मातृभूिम बँटैत देिख रहल छिथ। वोटक राजनीितक भेट चिढ़ \nगेल अिछ जगत जननीक मातृभूिम आ मातृभाषा। आ राटg303टg3फफवादी सटg3आछटg30छकृितवादी सभ आँिख पर पटg3ंआी बािटgंँँह \nिनिटgंहआंत छिथ।  \n     मैिथली टgंआंदेशक एकमाटgंहह भाषा अिछ जकरा संिवधानक अटgछेआम् अनुसूचीमे टg30छथान भेटल अिछ। ई भाषा \nसरकारक संरटgंहंकक अिधकारी अिछ। आन टgंआंदेशमे कामकाजमे टgंहंेटgंहहीय भाषाक महटgंँछव अिछ। संिवधानक \nअनुसूिचमे टg30छथान टgंआंाटgंफ0त ऐ भाषाकटgंछ3 सरकार संरटgंहंण दऽ देबऽ मे असफल रहल आ एकर महलकटgंछ3 कम करबामे \nकोनो कसिर नै छोड़लक अिछ। सरकारक लाभसँ ई भाषा वंिचत अिछ। कोनो मैिथली पटgंहह -पिटgंहहका \nसरकारक िवटgंह3ापनक लाभ नै उठा सकैत अिछ। िक एक तँ सरकारक िवटgंह3ापन नीि◌तमे मैिथली भाषाक कोनो \nटg30छथान  नै, टgं7आयॲ सरकार भाषाकटgंछ3 संरटgंहंण नै दऽ सकैत अिछ तँ ओकरा खंिडत करबाक सेहो ओकरा कोनो \nअिधकार नै छै।  \n     हमरा जनैत एखनो बहुसंटgं7ेयक मैिथली भाषा◌ीकटgंछ3 ऐ तटgंँहयक जनतब नै अिछ जे हमर भाषाकटgंछ3 बॉिट देल गेल \nअिछ। ऐमे दोष हमर सभक सेहो अिछ। हमरा सभ अपन मातृभूिमक संगिह मातृभाषासँ दूर भऽ रहल छी। \nउटgं7छचटg30छथल भेलाक बाद मैिथली भाषामे गप नै करब हमरा सभक िपछड़ल हेबाक हीन भावना टgंआंदिशटg3आेत करैत \nअिछ। टgं7आयॲ टg30छवयं सजग नै रहब तँ एकर लाभ दोसर अवटg30ंय उठाओत। दोसर मैिथलीक राजनीित \nकएिनहारक जे अिछ ऐसँ ऐ भाषापर एक खास वगटg3आेक भाषा हेबाक मोहर लािग रहल अिछ। हमरा सभमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nअपन भाषाक टgंआंित समपटg3आेणक भावनाक अभाव आिब गेल अिछ आ भाषाक माटgंँ7यम सँ माटgंहह सरकारी लाभ आ \nपुरटg30छकार लेबऽ मे अपन सभटा िवटg3ंहता खचटg3आे कऽ रहल छी। एकर लाभ िदटgं7ंटgछे0िमत टgंहंेटgंहहीय िवटg3ंछान उठा , \nराजनेताक लेल राजनीितक अवसर उपलटgंफंध करा रहल छिथ। िमिथला बिर रहल अिछ , मैिथली बँिट गेल, \nहमरा सभ मौन छी। िमिथला नाम जाप कऽ राजनीित कएिनहार राजनेता, भाषाक िवटg3ंहान हो एब आ ऐ भाषाक \nसहारा लऽ जीवन यापन कऽ रहल िव टg3ंहत समूहक कानपर ढील धिर नै चिल रहल अिछ। टg30छवाथटg3आेक \nराजनीितमे जगत जननीक मातृभूिम आ मातृभाषा िबहारक नीतीश सरकारक बिल चिढ़ गेल अिछ। शटg3आछत पड़ल \nिमिथलामे अटgंँँहरक कोनो संकेत नै भेिट रहल अिछ। सरकारक गौण एजटg370डा आब सभक सोझटg3आ3  आिब गेल \nअिछ। भाषा बटल, टgंहंेटgंहह ब टल, गाम बटल, घर बटल। की ऐ बँटवाराकटgंछ3 अपन िनयित मािन हमरा सभ चुटgंफ0प \nरहब, समए अिछ जागू हे िमिथला पुटgंहह। अहटg3आ3क टgंआं तीटgंहंा अहटg3आ3क  मातृभूिम आ मातृभाषा कऽ रहल अिछ। टgं7आयॲ \nसे नै भेल तँ देश आ टgंआंदेशक मानिचटgंहहपर हमरा सभ दूरबीन लगा तकैत रहब िमिथला आ मैिथली।   \n \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com   पर पठाउ।  \n \n३. प/gै24 \n \n  \n३.१. जगदीश चटgंँँटgछ0आ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-२ \n  \n३.२. सुिमत िमटgंह7 - भि/g27ोत गजल  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n३.३. जगदानटgंँँद झा ‘मनु’-गजल \n  \n३.४. १. जगदीश /g262साद म/g28ै ड ल २. मनोज कुमार मटgंँ3 ड ल \n  \n  \n३.५. राजदेव म/g28ै ड ल \n  \n३.६. अिमत िमटgंह7 -/g262माण  \nजगदीश चटgंँँटgछ0आ ठाकुर ‘अिनल’ \nगजल \n१ \nिबना िबयाहे घरमे किनयटg3आछ     केहेन लगैए \nकहू त काकी बदलल दुिनयटg3आछ केहेन लगैए  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nवर किनयटg3आछ दूनूक हाथमे       सेर-तराजू \nदूनू पटgंहं बनल अिछ बिनयटg3आछ   केहेन लगैए \n  \nतािर देलक दूनू कुलकटg370      पीओ बिनकऽ \nभौजी ई बेटी लछिमिनयटg3आछ    केहेन लगैए \n  \nजािह घरमे टgं70यो टgंआहसल टgं70यो भूखल हो  \nओतऽ झािल ढोलक हरमुिनयटg3आछ केहेन लगैए  \n  \nअहटg3आछ आब तं दौ िड़ सकैछी      यौ बौआ \nआब अहटg3आछकटg370 देब ठेहुिनयटg3आछ     केहेन लगैए \n  \nउठू मटgंँँथरासं मुिटgं70तक िकछु युिटgं70त कटgंआह  \nशुभक घड़ीमे ई पेटकुिनयटg3आछ केहेन लगैए  \n  \nअहटg3आछ टg30छवयं सामटgंँहयटg3आेवान छी    हे राजन \nककरो आगू करब खेखिनयटg3आछ केहेन लगैए  \n२ \n  \nआखर-आखर सुिनते रहलॱ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nहऽम अहटg3आछ िदस तिकते रहलॱ  \n  \nआइ एतऽ छी कािटg33छ ओत ऽ छी \nसभिदन सभकटg370 ठिकते रहलॱ  \n  \nहंसै-गबैछी हम अनका लग \nएसगरमे हम किनते रहलॱ \n  \nसभिकछु अथवा िकछु नै चाही \nसभिदन अिहना टgंआछिसते रहलॱ  \n  \nओ चलबाले बाट बनौलिन \nहऽम पिथक छी चिलते रहलॱ \n  \nएतऽ अटgंँँहिरया रहलै सभिदन  \nमोम जकटg3आछ हम गिलते रहलॱ  \n  \nकिलयुग आर कते िदन रहतै \nसभिदन सभकटg370 पुिछते रहलॱ  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसुिमत िमटgंह7  \nकिरयन , समटg30छतीपुर  \nभि/g27ोत गजल  \n \nहम िनबुटg3आेिटg3ं0 -पापी बैसल कानै छी \nपुटgंहह अहीँके जननी टgंहंमा मटg3आ3गै छी  \n \nतोहर दुआिर बड भीड़ हे मैया \nकखन देब दशटg3आेन आब हारै छी  \n \nअटgछेआभुजा नवटgंआछप जगदिटgंफछबके \nदशो िदशा िवभूिषत अहटg3आ3 साजै छी  \n \nममतामयी झट दया-दृिटgछेआ  कटgंआछ  \nनाव भँवरसँ दुःिखयाके उबारै छी \n \nअरहुल फूल आ ललका चुनरी \nअसुर िवनािसनी जगके तारै छी \n \n\"सुिमत \" बालक जुिन टgंह3ान हे दुगटg37े \nचरण बैिसकऽ गीत अहीँके गाबै छी \n \nवणटg3आे-12 \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदानटgंँँद झा ‘मनु’ \nटg3फेाम पोटg30छट  -हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \nगजल \n \nमटg3आ3 शारदे वरदान िदअ   \nहमरो हृदयमे टgंह3ान िदअ   \n \nहिर ली सभक अटgंँँहार हम   \nएहन इजोतक दान िदअ  \n \nसुिन दोख हम कखनो अपन  \nदुख नै हुए ओ कान िदअ  \n \nगाबी अहीँकटgंछ3  सगर गुण  \nसुर कटgंँँठ  एहन तान िदअ  \n \n  \n  \nबुिझ पुटgंहह ‘मनु’कटgंछ3 मटg3आ3 अपन  \nकिनको हृदयमे टg30छथान िदअ  \n \n \n(बहरे रजज, माटgंहहा टg3ँफम - २२१२-२२१२)  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. जगदीश /g262साद म/g28ै ड ल २. मनोज कुमार मटgंँ3 ड ल \n१ \nजगदीश /g262साद म/g28ै ड ल  \nजगदीश /g262साद म/g28ै ड लक दूटा अनुपम गीत  \n  \nभगवती गीत- \n  \nएना िक अए बनेलॱ हे मइये \nएना िक अए बनेलॱ। \nदुिन यटg3आ3 रचै-बसैले \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nदुिन यटg3आ3 अहटg3आ3 बनेलॱ।  \nभूमा भोग भगा-भगा \nमाइयक कोर छोड़ेलॱ। \nहे मइये......। \n  \nसूखल रोटी अ टgंफँ लू सिन  सािन  \nिद न-राित  िक अए खुएलॱ \nबटg3आ3की भगा -भगा कऽ \nरोग-िव यािध  पठेलॱ \nएना िक अए......। \n  \nजामंतो फूल-गाछ िस रिज  \nजामंतो फूल-फल सजेलॱ \nचीटgंँँ ह -पहचीटgंँँ ह  िव स िब सरा \nअगुआ थारी िख◌ ंचलॱ हे मइये \nएना िक अए......। \n  \nबािन  वहािर  नयन दहािड़  \nबनवासी बना पठेलॱ। \nकलिप -तड़िप  तैयो कहै छी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nहीआ जोिग  जोगेलॱ हे मइये \nएना िक अए......। \nआनक बोझ...... \n  \nआनक बोझ उठाबै खाित र \nअपनो बोझ भड़िक  गेलै। \nदिब -दिब , उनिर -उनिर  \nजुटg3ँंे बीच ससड़ैत गेलइ।  \nमीत यौ, अपनो......। \n  \nपसरल पािन  धार तरहटgंँछ थी  \nबीतल-अतल बनैत गेलै। \nिस र ससिर -ससिर  सर \nअपनो पएर िप छड़ैत गेलै। \nमीत यौ, अपनो......। \n  \nरहलै ने सुिध -बुिध  िम िस ओ \nमोिस आनी बदलैत गेलै। \nउटgं7आजर कागज -कलम किह -सुिन  \nआखर कारी अंकड़ैत गेलै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nमीत यौ, आखर......। \n  \nघूिर  घूर घुड़लै जखन \nमािर  मेघ मारैत गेलै। \nकिट  कोदािर  कोदरकटg3ंआा भऽ भऽ  \nटgंआहप अमावस धड़ैत गेलै।   \nमीत यौ, जुटg3ँंा बिन   ससरैत गेलै।  \nमीत यौ, आनक......। \n  \n२ \nमनोज कुमार मटgंँ3 ड ल \n  \nपटg3आ3चटा  बाल किवता- \n  \n  \nिकत -िकत  \n  \n  \nतूँ िकत-िकत खेल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nएटg3ेंे टटg3आछगपर रटg370ग -रटg370ग  \nचाटgंआह  कात घूम \nदोसर रोपने बनमे चोरनी  \nनै तँ रानी बन \nबुटgं7छची तोरा टटg3आछग छौ दू \nएक  टटg3आछगसँ रानी बनै छै \nदोसर रहने महरानी \nएहने छै िजनगीक खेल \nनीत चलत ओ \nपहुँचत नै अबेर \nटgंआछकने-झुकतै माथ हरबेर।   \n   \n  \nसुन  बाबू  सुन  \n  \nसुन सुन सुन \nसुन बाबू सुन \nसीख एहेन गुण \nबाबाक पगरी आ \nबाबूक माथ नै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nकिरयनु किहओ सुटg3ँं  \n  \nसुन सुन सुन \nसुन दैया   सुन   \nहीरा मोती की चमकतै  \nचमकै छै तँ गुण   \nगुणक गहना जे पिहरत   \nसे बनत िग रथिन   \n  \nसुन सुन सुन \nिधया-पुता सुन \nसगतर िछ िड़ आएल छै \nगुणक मोती \nबुिध लगा कऽ  \nजे भऽ सकौ से बीछ   \n  \nसुन सुन सुन \nमुटg3ँंा  आ मुटg3ँंी सुन   \nमनक  खेतमे  \nबुिधक  िबआ  बून    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nफड़तौ ओइमे  \nकएक-ने-कएकटा गुण।   \n  \n  \n  \nलोभ  \n  \nकुिटgंहछया िदिदक िबआहमे \nघनेरो कुटgंहछा बिरयाती आएल   \nदोटg30छत रहिन   मूसाजी \nितनको ओ संगे नेने एलाह \nसखी-बिहनपा देखैले एली \nिबलाइ मौसी सेहो एली \nमूसाजीकटgंछ3 देखते देरी   \nजीसँ खसलिटgंँँह   पािन   \nमूसाजी लग  सहिट  ओ बैसली  \nबजिल एहेन सुटg3ँंर कतए   \nभेटत हमरा वर। \n       \n  \nबक-बक    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n  \nकर नै बक बक   \nबिनहटgंछ3 नै ठक   \nतूँ एहन महक   \nखुिज जाए   \nसबहक भक   \nहेतौ नै तोरापर \nकेकरो शक   \nतूँ बुिधसँ  \nअपनाकटgंछ3 ढक   \nबनबे आँिख क तारा सबहक \nचलैत रह बेधरक।   \n  \n  \nइंजन  \n  \nनटgंफछहर -नटgंफछहर लिग रहल छै  \nदुइये पटरीपर चिल रहल छै  \nएटg3ेंेटा इंजन केकटा िडटgंफंबा   \nसभकटgंछ3 इंजन खॴच रहल छै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nरेलक  ई अटg3ंंुत खेल   \nसभकटgंछ3 सुटg3ँंर लािग रहल छै \nपिग भऽ बिन हम इंजन   \nअिहना खॴची अटgंफ0पन जीवन   \nएहेन हमारा लािग रहल छै। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nराजदेव म/g28ै ड ल \n   \nराजदेव म/g28ै ड ल \nदूटा प/gै24  \n  \nलटकल छी \n  \nदुनू हाथ अिछ  कड़ीसँ बाटgंँँ ह ल \nओहीपर हम अँटकल छी \nपएरक नीचटg3आ3 उिध  अ◌ाइत समुंदर \nआसमानमे लटकल छी \nछड़पटेलासँ हाड़-पटg3आछजर दुखाइत अिछ   \nबेसी िच िच एलासँ कंठ सुखाइत अिछ  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nकहुना कऽ जीब रहल छी \nिज नगीक जहर पीब रहल छी \nनीचटg3आ3 गीरब तँ डूिम   मरब \nतँए की हम लटकले रहब \nआब नै मानब \nजेकरा नै देखने छी  \nतेकरो जानब \nबटgंँँ ह न तोिड़  नीचटg3आ3 फानब  \nनै डरबै किठ न कारासँ \nलड़बै वेगयुटgं70 त  धारासँ \nकरबे करब पार \nउिध आइत तेज धार \nदेख रहल छी समुटgछ0आक कछेर  \nतोड़ए पड़त आब कड़ीक घेर \nजेकरा करबाक चाही सवेर \nतेकरे केलॱ अबेर। \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n  \n  \nबटमािर क गीत  \n  \nिक एक कऽ रहल छी \nएना ठेमम-ठेल यौ \nहम नै छी बकलेल यौ। \nजहूक लेल हम छी जोग \nतहूसँ भेल छी अभोग \nिक अए ने भेट रहल अिछ  \nजगह हमरो लेल यौ \nहम नै......। \n  \nहमरो मन छल गिब तॱ गान \nघटले जाइत अिछ  मान-समान \nकटg303 ट मे रहत जँ मन-टgंआंाण  \nकतएसँ गाएब सुख केर गान \nदुखसँ नाता अिछ  \nआब हमर जुिड़  गेल यौ \nहम नै......।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n  \nहमरा लेल जगह नै खाली \nटg30े यंटgं7ं य सँ बजबैत अिछ  सभ ताली \nअसली-नकली किर ते-किर ते \nहमहॴ बिन  गेलॱ पूरा जाली \nहमरा सँगे चिल  रहल \nई कोन उनटा खेल यौ \nहम नै......। \n  \nअहटg3आ3 कहै छी - “धटgंआह आस  \nकटgंआह बारटgंफछ बार टgंआंयास  \nएक िद न करै पड़तै  \nअहूँसँ ओिह ना मेल यौ \nनै रहब अहटg3आ3 बकलेल यौ। ” \nहम नै......। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nअिमत िमटgंह7  \n/g262माण  \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nजेठक िनमटg37आही दुपहिरयामे \nटूटल-भटg3आ3गल  एकपैिरयापर \nदुिनयटg3आ3 भिरक िवपितक पहाड़  \nभिरगर बोझहामे बािटgंँँह उठेने \nघामसँ भीजल िचरटg3आँ -िचरटg3आँ  भेल कपड़ासँ \nभारतक गरीबीक टgंआंमाण िदयाबैत  \nखािधसँ बचैत, झटकैत जाइत \nदस वषटg3आेक लड़कीकटgंछ3 देिख कऽ  \nटgंआंमािणत भऽ जाइ छै एकटा कथन  \nजे सटgंहछमे महापापी छै मनुखक पेट  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \nबालानटg3आछ कृते  \nजगदीश टgंआंसाद मटgंँ3डल  \nनै धाड़ैए   \nबाल उपटgंँँयासक आगटg3आ3क टg3ँफम ... \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n४ \n  \nपरीटgंहंाक मास िद न पिह ने टgंआंोटg3फेाम िन  कलल। ओना अखवारो सभमे रहै मुदा असल िव टg3ंछालयमे जे आएल छल \nओकरे बूिझ  राधामोहन िव टg3ंछालय िव  दा भेल। सुनबामे ईहो एलै जे अंटg3फेेजीक तँ परीटgंहंा हएत मुदा पास -फेलक \nकोनो महत नै रहत। एक तँ परीटgंहंाक िज  टgंह3ासा दोसर अंटg3फेेजी उठावक खुशी मनमे रहबे करै। अंटg3फेेजी \nउठावक दसो दुआिर  भगवतीक आगमनसँ खुिज  जाएत, अंटg3फेेजी सभसँ बेसी समए िव  टg3ंछाथटg3आँक खा लैत अिछ  । \nिज नगीक दशो दुआिर  खुजैक मैिटg3फफ  कक परीटgंहंा , जइमे दसो िव षयक पढ़ाइयो होइत आ परीटgंहंो होइत। ओना \nजइ िह साबसँ अंटg3फेेजी िव  टg3ंछाथटg3आँक समए खाइए तइ िह  साबसँ वापसी निह यटgंछ3 होइ छै मुदा सोलहटg3ँंी नै होइ छै सेहो \nबात नै। अटgंहंत कम देवता बेसी रहने बटाइत -बटाइत वेचारी मैिथ लीकटgंछ3 िह  टg30छ से कम भऽ जाइ छिटgंँँ ह  । मुदा तँए \nिक  वेचारी िन राश छिथ ? नै। िन राशाक तँ टgंआंटg3ेेे मनमे नै उठैत छिटgंँँ ह  । कारणो टg30छ पटg303 टे अिछ । एक तँ गनल \nकुिट या नापल झोड़ जकटg3आ3 टg30छ कूलो-कओलेज अिछ  तहूमे िक छु-ने-िक छु मैिथ लीकटgंछ3 सेहो भेिट  ये जाइ छिटgंँँ ह  , मुदा \nअिध कटg3आछश मैिथ  ल तँ टg30छ कूल-कओलेज देखबे ने करैत अिछ । आिख र, ओहो सटgंँँ तान तँ मटg3आ3 मैिथ  िल येक िछ यिन । \nअहुना, जे कुभेलो करै छिटgंँँ ह   तेकरो लेल मनमे कुभेला निह यटgंछ3 छिटgंँँ ह  , अपन कतटg3आेटg30े यसँ टgं7छ युत भऽ बेटा-कुबेटा \nबिन  सकैए मुदा अपन कतटg3आेटg30े य  पुरौिन हािर  धरती सन धीरज रखैवाली माए केना कुमाए बिन  सकै छिथ ।  \n      ओना हाइ-टg30छ कूल अबैत-अबैत बटgं7छ चा  ढेरबा भऽ जाइए, तइसँ पिह ने िव षय टgंआहपी गुटgंआछ अपन -अपन िश टg303 य  \nचुिन  लेने रहै छिथ । मुदा जिह ना जेठुआ बखटg3आहक गित   तिह ना बाल-बोधक। मुदा हाइ-रे-हाइ, कुबेवटg30छ था क \nचलैत िफ िज टgं70 स क एम.ए. रेल-बसक िट कट कटिन हार बिन  जीवन-यापन करै छिथ । टgं7आ यो ित ष पिढ़  पुिल सक \nलठवािह  करै छिथ  तइठाम िज नगीक िब सवासे कते। जखन िज नगीयेक िब सवास नै तखन िज नगी जीिन हारेक \nिब सवास कते। खैर जे होउ...। टgंआंोटg3फेामक उमकी राधामोहनक मनमे उमकले रहए , साढ़े दस बजे टg30छ कूल \nखुजैए, पूवटg3आहटgछंफेक काज नीक बूिझ   िव दा भेल। अंित म फागुनक समए, मास िद नसँ ऊपरेक वसटgंँँ त  भऽ गेल \nछल। फगुआक उमकीमे जिह ना उमकैक िव चार मनमे उठै छै तिह ना राधामोहनक मनमे सेहो दशो दुआिर क \nदीप जरबैक उमकी रहबे करै। मुदा घरसँ िन किल  डेगे-डेग जते आगू बढ़ैत ओते मन पाछू िद स ससरए \nलगलै। मनकटgंछ3 पछुआइत देिख   उमिक यो पाछूए िद स मुिड़  गेलै। राधामोहनक मनमे उठलै िज नगी आ परीटgंहंा। \nआिक  िज नगीक परीटgंहंा ? शुटg3ं0 पािन   ने इनार-पोखिर मे असिथ र रहैए मुदा जखन ओकरा चीनी वा नूनसँ दुिष त \nकरबै, भलिह◌ ं ओ जीवनोपयोिग ये िक अए ने हुअए, मुदा दुिष त तँ भेबे कएल? राधामोहनक िव चारमे दू दल \nअपन-अपन िव चार लऽ कऽ ठाढ़ भऽ गेल। घंटो-लटg3ेंर -झटg3ेंर भेलो पछाित , नै फिड़ आएल जे बुिध यो टgंह3ान छी \nआिक  टgंह3ान अ◌ानैक बाट। िव िच टgंहह िटg30छ थ   ित मे राधामोहन ओझरा गेल। िज राएल आदमी जिह ना पिह ल झॲकमे बेसी \nदूर दौड़ लगा लइए मुदा धीरे-धीरे उटgंँछ सा हमे कमी हुअए लगै छै तिह ना राधामोहनक सेहो भेल। उटgंँछ सा ह \nकिम ते देहमे थकथकीक आगमन भेलै जेना-जेना थकथकी बढ़ैत गेलै तेना-तेना थकाएल बूिझ  पड़ए लगलै। \nआधा राटg30छ ता  तँ टिप  चुकल छल मुदा आधा टपब भारी बूिझ  पड़लै। गाछीक छाहिर  टोिह या कोनैला बड़बिड़ या \nगाछ लग पहुँच, बैस गेल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n      एक तँ ओहुना पुरान पत-झिड़  नव पत-धार बड़बिड़ या गाछक सेखी रहबे करै। तइपर कनी िस हकी \nि◌ सहिक ते रहै, फागून रहने मजर संग टुकलो रहै। रौद गरमेने दोहरी बोझ राधामोहनक माथपर चिढ़  गेल \nरहै। मुदा गाछक छाहिर  जेना राधामोहनक कोिह  फेड़लक। नजिर  गाछी िद स बढ़लै। बड़बिड़ या आमक \nगाछक सटले पित आनीमे फैजली आमक गाछ। बड़बिड़ ये गाछक जिड़  लगसँ देखए लगल। दुनू आमेक गाछ \nछी मुदा, एना िक अए अिछ  जे एकटा िक लो भिर क आ दोसर िक लोमे पचास चढ़ैत। टgंआंटg3ेेक ठेहसँ राधामोहन \nठेिह याए लगल। मन घूिम  समए िद स ससरलै। चौबीस घंटाक भीतर िद न-राित मे कते अटgंँँ त र होइ छै। बारह \nबजे िद नमे लोक दुिन यटg3आ3क कोण -कोण देख सकैए आ बारह बजे राित  ओछाइनसँ उिठ  पेशाबो करैले जाइकाल \nसंगीक जटgंआहरत पड़ै◌ै अिछ  । मुदा फागुन मासमे सूयटg37आदय आ सूयटg3आहटg30छ त  केना एके रंग मनोरहम बिन  िज नगीक \nबाट पकड़ैए। भलिह◌ ं एकटा अटgंँँ हा र िद स बढ़ैत दोसर इजोत ि◌ दस।  \n      बड़बिड़ या-फैजलीक बीच राधामोहन लटिक  गेल। िक छु फुड़बे ने करै जे गाछ-िब रीछ लोकक देल िछ ऐ, \nई तँ सुटgं7छ चा  भगवानक देल िछ अिन । लोक ओकर सेवा करैए आ गाएक दूध जकटg3आ3 अमृत खाइए। मुदा ई तँ \nअटg3ंंुत अिछ   जे दुनू आम रिह तो एना अकास-पतालक अटgंँँ त र िक अए छै। भगवान तँ केकरो ने अधला करै \nछिथ न आ ने अधला सोचै छिथ न। सोचबो केना करिथ न अपने शिटgं70 त  सँ ने सोचैकटgंछ3 शिटgं70 त   दइ छिथ न। \nतिह ना हाथ-पएर थोड़े रखने छिथ  जे कोनो काज करता। ई तँ जटgंआहर लोकक करतुत छी। तइ बीच \nबड़बिड़ या आ फैजलीक बीच कहा-कही हुअए लगलै। फल देिख  फैजली बाजल- \n“रे बड़बिड़ या, हमर िक लो तोरा नानासँ नटgंफछ ह रे हएत।” \nफैजलीक बात सुिन  बड़बिड़ या गरमाएल नै, अखन धिर  अपनो मन मानैत छलै जे फैजलीक आगू हम िछ हे \nनै। जिह ना बिन या दोकानक मंगनी बौस, तिह ना छी। मुदा एकटा गुण तँ हमरोमे अिछ ये जे अनको-आन \nगाछक आम लेलो पछाित  झगड़ा नै हुअए दइ िछ ऐ। मुदा एकटा फैजली आम, एक छर कुिश यार, एक पुड़ा \nमखान कतेक कपार फोड़ने अिछ । मनमे खुशी रहने बड़बिड़ या बाजल- \n“धरमागती बाज जे जेहन सोझ-साझ हमर शीलो आ डािर यो अिछ  तेहेन तोहर छौ। केकरो संग िक यो जाएत \nनै। बाज?” \nफैजलीकटgंछ3 चुप होइते बड़बिड़  या रेबािड़  कऽ फेर बाजल- \n“सुिन  ले, हमरे भाए-भाित ज, तोरा डािर मे सिट  अपन मुड़ी कटा हृदए देने छौ, जइपर तूँ ठाढ़ छटgंछ3। ” \nदुनूक झगड़ा देिख राधामोहन अपन काज -टg30छ कूल जा टgंआंोटg3फेाम िल  खब- िब सिर  गेल। िज रेला पछाित  गाछ तरसँ \nउिठ  िव दा भेल। ख-खाएल मन रटg30छ ते िब सिर  गेल जे कतए जाइ छलॱ। थकथकाइत राधामोहन घरमुहटgंछ3 भेल। \nजिह ना हराएल-ढेराएल गाए-मिह◌ ंसक बटgं7छ चा सटg3आ3झू पहर िड िर आइत घर िद स अबैत तिह ना राधामोहन जतेक घर \nिद सक बाट टपैत ततेक जोर-जोरसँ मनमे हूँहकािर  उठै।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n      गाछी आ घरक अ◌ाधा बाट टपैत-टपैत राधामोहनक भक खुजल। जेना ओंघाएल, िन शाएल, भकुआएल \nइटgंँछ या िद क भक खुजैत तिह ना रटg30छ ता क भकमोड़ी लग आिब  भक खुजलै। मन पड़लै हाइ रे बा जाइ छलॱ \nपरीटgंहंाक टgंआंोटg3फेाम िल  खैले आ आिब  कतए गेलॱ। ओना चािर  बजे तक टg30छ कूलक काज चलै छै मुदा ई बारह \nबजेक रौद अनेरे खाइले जाएब। नै जाएब तँ परीटgंहंा केना देब ? नै परीटgंहंा देब तँ पास केना करब ? दोसर \nिद स मनमे उठै जे पासे कऽ कऽ की करब? जखन आगू पढ़ैक आशे नै अिछ  तँ मैिटg3फफ  क पासकटgंछ3 मोजरे कते \nहोइ छै जे बेसी फड़त। जेतबे मोजर तेतबे ने फलो। एम.ए-बी.ए तँ ऑिफ स-कारखानामे दरमानी करैए आ \nमैिटg3फफ  ककटgंछ3 के पुछै छै। तहूमे जते पढ़लॱ तते तँ टgंह3ान भाइये गेल अिछ   तखन अनेरे एकटा कागज \n(सिटटg3आेिफ  केट) लेल हरान हएब। टg3ंहटgंँँ टg3ंह मे पड़ल राधामोहनक मनमे उठलै- काजक परीटgंहंा नै िज  नगीक परीटgंहंा \nअसल परीटgंहंा छी। मुदा िज  नगी की? जंगलमे जिह ना हजारो-लाखो रंगक गाछ-िव रीछ रहै छै, जे हजारो रंगक \nफूल-फड़ दइ छै आ निह यटgंछछ दइ छै। तहूमे िक  छु फूल एहेन होइ छै जे सुगिटgंँँ ध  तो होइ छै, सुटg3ँंरो होइ छै \nमुदा फड़क कोनो दरसे ने होइ छै। तिह ना िक छु फड़ो एहेन होइ छै जे िब ना फूलेक फिड़  जाइ छै। िक छु \nफड़ एहनो होइ छै जे फूलसँ पिह ने पिड़ ये जाइ छै। िक छु फड़ एहनो होइ छै जे संगे-संग गाछमे िन कलै \nछै। िक छु फूल-सँ-फड़ होइ छै तँ िक छु एहनो होइ छै जे फूल केतौ फुलाइ छै आ फिड़  केतौ जाइए। \nतिह ना ने मनुटgं70 खो क िज नगी अिछ । जते मनुख तते रंगक फूल-फड़। जिह ना बखटg3आहक उपराटgंँँ तो  आ होइतोिख न \nबून-बून िम िल  धारा बनबैए। भलिहं एक-दोसरमे िम लैत गहॴरगर बाट बना गहॴर िद स िव दा होइए। जइसँ चरो-\nचटg3आ3चर , नीचरस खेतो आ पोखिर यो-झटg3आ3खिर   भरबो करैत अिछ  आ निह यटgंछछ भरैत अिछ  । भरबो तँ अजीबे अिछ । \nकतेसँ भरब कहब सेहो किठ न अिछ । िक एक तँ जॱ सोढ़े तीन हाथक मनुखकटgंछ3 आधा िक  लो िद न-राित  भोजन \nमािन  लेब तँ पँच-पँच सए रसगुटgंफँला केना पेटमे अँटैए। दस -दस िक लो माछ आ दू-दू तौला दही केना पचैए। \nराधामोहनक मनमे उठलै अनेरे बौआइ छी। काज छोिड़  जखने मन बौआएत तखने बहपनी अ◌ाबए लगत। \nजखने बहपनी आओत तखने धार-सँ-धारा बनए लगत। मुदा धारोक तँ ठेकान नै छै। एक तँ ओहुना धारक \nधारा जकटg3आ3 िज  नगीक बहान नै अिछ । िक छु एहेन होइए जे जुग-जुगसँ एके टg30छ था नपर बोहित  आएल अिछ । तँ \nिक छु एहनो अिछ  जे दोसरमे िम िल  अपन अिटg30छ त  टgंँछ वे मेटा लेलक। ततबे नै, एहनो तँ कोसी-कमला जकटg3आ3 \nअिछ ये जे सालमे तीन-तड़पान तड़पैए। जते राधामोहन पताल िद स वा अकास िद स नजिर  दौगबैत तते रंगक \nदुिन यटgंछछ आ पतालो मनमे अबैत जाइत। अकास िद  स तकै तँ देखै जे फिन गा धरतीसँ उिठ  कूिद -कूिद  अकास \nिद स चढ़ए चहैत, घोरन-चुटg3ंआी मरैक पटg3आ3िख   पहीिर  उड़ए लगैत। तिह ना पताल िद स तकैत तँ एटg3ेंे पोखिर  मे \nसत-रंगा माछक जीवन-यापन सुख-चैनसँ होइत देखैत। थालक गटg373ची गैिच  या-गैिच या थालमे िब आह-दुरागमन \nकऽ पटgं7फीक लगमे रािख   जीवनो-यापन करैत आ कुल-खनदानक धुजा गािड़  बालो-बटgं7छ चाक उपाजटg3आेन करैत। \nतिह ना पािन यटgंछ3मे मािट  सँ ऊपर रहु-नैन-भा◌ै◌ंकरी अपन-अपन सीमा रेखा खॴिच -खॴिच  अपन घरो-दुआिर  बनबैत आ \nपिर वार संग िम िल  वंशोकटgंछ3 जीिव  त रखने अिछ । \n      बाल मन राधामोहनक जेटgंफछ ह र नजिर  गौगबैत तेटgंफछ ह र डाभे-कुशमे ओझरा जाए। जिह ना चाणटgं70 य  छिथ  नै \nछलाह आ तिह याक नालंदा िव टgंहँिव  टg3ंछालय जे कुश उपटाएब शुटgंआह केलिन   ओ कुश अखनो धिर  गामे-गाम \nअिछ ये, वेचारे असकरे कते गामक उपटौताह। तहूमे एहेन समाजमे जे सदित  जमीनदािर ये वा जागीरदािर ये \nबनबै पाछू लागल रहैए। एटg3ेंे रंगक जागीरदारीक बीच समाज थोड़े अिछ ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n      साओन-भादोक वायुक गित  भलिहं मंथर भऽ जाए मुदा चैती-फुहा, फुहराम हवा तँ केतौ-सँ-केतौ उिड़ ते \nअिछ । राधामोहनक मन ओही फुहराम हवाक संग उिड़  पुटgंआछषोटgंहछम लग पहुँच गेल। मुदा अँटकल नै। दरवारमे \nबैसैसँ पिह ने मनमे उिठ  गेलै जे टgंहहेता -जुगक जुआन-जहान राम चाटgंआह भटg3आ3इ भेलाह मुदा समाजक बूढ़ -बुढ़ानुसक \nिव चार िप ताक िव चारक आगू िक अए ने मानलिन । समाजक जते बूढ़-बुढ़ानुस छेलिख न ओ अपनामे िव चार \nिक अए ने केलिन  जे राम सन परटgछ0फटg33ं समाजक अंग बनल रहए। नै िक   बनलो िब गिड़  जाए। तइसँ नीक जे \nहुनके (रामेक) वृटg3ं0 परिप  तामह िद लीप छिथ  ित नके दरवार जा अपन उिच ती-िव नती िक अए ने करी जे अपना \nराजमे बासो देबे करता। जना कानमे का◌ेनो िद शासँ कोनो तरहक अवाज अनायास टgंआंवेश कऽ मनकटgंछ3 जगा दैत \nतिह ना राधामोहनक मनमे जगल। अपन संकटgंफँ प क संग अपन िज नगी बना जीब। जॱ से नै तँ हािर  िक  \nभेल? जाधिर  मनुटg303 य दोसरािटgंह7  त रहत (वैचािर क छोिड़ ) ताधिर  पयटg3आहवरणमे कमी हेबे करतै। िज  नगीक पिह ल \nिव चार जखन मनमे उठल तँ िक  ओ अधला उठल। जॱ नै अधला तँ िक अए ने पालन-पोसन करब। जाबे \nधिर  दूध पैदा करैक शिटgं70 त   मनुटg303 य मे नै आओत ताबे धिर  हंसक बास केना भऽ सकै छै। जतए दूध रहत \nततए ने हंसोक बास रहत। मुदा दूध-पािन  बेरौिन हार हंस मनुखक देल पािन  बेड़बैत अिछ  आिक  भगवानक \nदेल जे गाए-मिहंसक पेटेमे फटgंछ3टल रहैत अिछ   तेकरो बेड़बैत अिछ ? \n      बाल-बोध बटgं7छ चा  जिह ना चलै जोगर टटg3आ3ग होइते पछोर धऽ चलए चाहैत मुदा चािल  क गित  पछुआ दोसर \nबाट सेहो धड़ा जाइत मुदा बाट तँ बाटे छी। राधामोहनक मन तिह ना बाटक आशा बाट पकिड़  बौआए \nलगल। मन पड़लै अपन पिह ल बाट। गाएक पालन-पोसन। मनमे उिठ ते उिठ  गेलै पिर वारमे गाए नै धाड़ैए। \nतँ धाड़ैत िक  अिछ । धार-साज तखन बनै छै जखन ओइमे मन मधुरस आिब  मनकटgंछ3 पकड़ै छै। पशुपालनक \nअंग भेल गाए पोसब। पशुपालन कृिषटg3आेक अंग रहल अिछ  । िक सानक देशक िव कास िब ना िक सानी टgंआंिटg3ँफ  यासँ \nसंभव छै? अपना िल ये अपन दुिन यटg3आ3 बना -बना बैिस जीवन-याटgंहहा भिर  सक सभसँ नीक होइ छै। जइ बीच \nिन वास करैत अपन तन-मन-धनक एकाटg3फे करैत अिछ  । राधामोहनक िजटgंह3ासा आरो  बढ़ल। िज टgंह3ासा बिढ़  ते \nमनमे उठलै िल िख त-अिल िख त िव चार पकड़ब। केता िद न अखबारक पटg3ँंामे पशुपालनक लेख देखै िछ  ऐ, मुदा \nओकरा पढ़ै कहटg3आ3 छी ? िक यो पढ़ै छी जे भारत-अमेिर कासँ कते रणसँ जीतलक तँ दोसर कोनो पछुएलहा \nदेशसँ कते रणसँ हारल। तँ िक यो पढ़ैत पूरा इलाकामे बटg373कक िक   कारोवार छै। तँ िक यो पढ़ैत चोरी-डकैती \nकते भेल। तँ िक यो पढ़ैत रेलक भाड़ा बिढ़  गेल आब लोक गाड़ीमे केना चलत। ई सभ सटgं7छ चा इ सामने \nअिब ते राधामोहनक मन बौअ◌ाए लगलै। अफसोच करैत अखवारसँ रेिड योपर आिब  गेलै। जे भाषा बुझै छी \nतइमे सैकड़ो कायटg3आेटg3ँफम टgंआंित  िद न कृिष क अिछ । अखवार हुसल तँ हुसल आइयेसँ रेिड योक कायटg3आेटg3ँफम सुनब। \nमन आगू बढ़लै। कृिष  कओलेज पूसापर गेलै। ओइठाम िक सान मेला लगैए जइमे कृिष क अिध क-सँ-अिध क \nजानकारी भेटै छै। सतसंगे सँ ने संगित  सुधरबो करै छै आ िब गड़बो करै छै। अनेरे मन बौआबै छी। \nजखन िव टgंहँिव टg3ंछालय अिछ  ये तखन आरो िक  चाहबे करी। मन ठमकलै। िव टgंहँिव  टg3ंछालय लेल उटg3ँंित   खेतीक \nजटgंआहरत अिछ   तइठाम जॱ कओलेज कम रहै तहूमे सीिम त पढ़ाइ होइ, ओहू सीिम तमे िक ताबीये िश टgंहंा धिर   \nसमटा जाए, तखन िव कास केना हएत? जटgंआहरित   अिछ  कृिष  िश टgंहंाकटgंछ3 खुला िव  टgंहँिव  टg3ंछालय बना सभ टg30छ त रक \nिक सान पैदा करब। जॱ से नै तँ िक  मन-कमटg3आे-वचन समतुटgंफँ य  भऽ सकै छै? आिक  पुरना लोक नवका \nकटgंफछ प नीक अंगूरक रस पीब बेसी भँिस या कहलिन ?   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \n      ओझराएल बाट देख-देख राधामोहनक मन आरो ओझरा गेल। हृदए सुखए लगलै। मन तरसए लगलै। \nबकार बटg3ँं हुअए लगलै। मुदा  िक  हमहॴ सभ ऐ देशक भिव टg303 य  िछ ऐ। जेकर अपने ठेकान नै छै। कहब \nअसान छै जे नवयुवककटgंछ3 भरमबैले कहल जाइ छै मुदा केहेन युवक पैदा भऽ रहल अिछ  ? लगले उिड़  हंस \nबिन  जाएब आ लगले मोड़नीक चािल  धऽ लेब आ लगले गाछपर बैस उटgंफँ लू जकटg3आ3 मुँह दुसए लगबै। जिह  ना \nबेर-वपिटgंहछ   पड़लापर संगी संग छोिड़  दइ छै तिह ना राधामोहनक मनक सभ संगी संग छोड़ए लगलै। मुदा \nओहनेठाम सत संिग यटgंछछ भेटै छै। जिह  ना नीन िन पटgंहछा तिह  ना बुिध यो िब ला जाइ छै। जइसँ ने देहमे सक रहै \nछै आ ने अक चलै चलै छै। जॱ अके नै चलतै तँ बक केना चलतै। जॱ बके नै चलतै तँ बतक जकटg3आ3 \nमािट -पािन  एके केना बुझतै। अधमड़ू अवटg30छ था मे राधामोहन रेिड यो खोललक। िब हारक पिह ल समाचार- \n“सातम िद न पूसा मेला आरटgंफछ भ  हएत।” सुिन ते राधामोहनक ठेिह आएल मन उिब आएल। सातम िद न कृिष  मेला \nछी। जटgंआहर जाएब। दूरे कोन अिछ  । पिह लका िज ले तँ छी। असकरो जा सकै छी नै जॱ संगबे भेट गेल \nतँ आरो नीक। ओना जे मनमे अिछ-  ‘गाए पोसब’ ओहन मन केकरो कहटg3आ3 देखै िछ  ऐ। जखन मने नै तखन \nकाजे की आ संगबे कतए। तँए संिग यटgंछछक कोन आश। ओना चौक -चौराहापर चचटg3आे कऽ देबै।  \n      सवारीक सुिव धा भइये गेल अिछ  तहूमे डेढ़ बजे मेलाक उटg3ेँाटन हएत , िभ नसुरको बस पकड़ने काज \nचिलये जाएत। तीन िद नक मेला छी तीनू िद न रहब। गरमी मास िछ हे, खाइ-पीबैक दोकान-दौरी हेबे करतै। \nदृढ़ता अिब ते संयोगकटgंछ3 नीक बुझलक। संयोग कोनो िक   अपने अबै छै आिक  काज अनै छै। जॱ काजे नै तँ \nसंयोग कथीक।  \n      जिह ना कोनो अबोध बटgं7छ चा  आमक लालचमे िन सभेर अटgंँँ ह िर यो राित मे माए-बाप लगसँ उिठ  ठेकल आमक \nगाछ लग पहुँच जाइत तिह ना राधामोहन बस पकिड़  पूसा कृित  मेला िव दा भेल। मेला तँ मेले छी। मुदा मेला \nकी? आ◌ेहए ने जे िव देशी खेल-तमाशा, लिल चगर वटg30छ तु आिन  अपन जे पुरना मेला छल ओकरा नटg303 ट  कऽ \nरहल अिछ । सुधार जटgंआहरी अिछ   मुदा अपनकटgंछ3 सोटg33छनी दुिस   अनकर अपना लेब िक  नेनमित  नै भेल? कोनो \nवटg30छ तुक संग पिर वार जुटल छै, ओकर जीिव का िछ ऐ, ओइ जीिव काकटgंछ3 तोड़ैसँ पिह  ने ओहन जीिव का अिन वायटg3आे \nहोइत जे समैक संग चिल  सकए। िब नु हाथ-पएरक जॲक-ठटg370गी जिह  ना दोसर गर पकिड़  आगू बढ़ैत अिछ  \nतिह ना जइठामक िक सानी िज नगीक हाथ-पएर टुटल अिछ  तइठाम उपाए केहेन होइ? \n      उटg3ेँाटनक समए जिह  ना िद टgंफँ ली सँ गाम धिर क लोक तिह ना रंग-रंगक रेिड यो-अखवारबला दन-दन करैत। \nमुदा िस पाही कम। तहूमे बेसी ओहने जे उटg3ेँाटनक पछाित   चिल ये गेल। टgंहंेटgंहहीयता जॱ  केतौ अधला होइ छै तँ \nकतौ नीको छै जटgंआहरित   अिछ  टgंहंेटgंहहीय कृिष   टgंह3ानक। िम  िथ लटg3आछचलक अटgंँँ ह रो-िद ठरा बुझैत अिछ  जे छहटा ऋृतु \nहोइ छै आ छबो रीतक छह सीमा होइ छै आ सीमापर िक छु िद न मेला लगै छै। ओइ मेलाकटgंछ3 ओहए सजा \nपाबैत जे ओइ तेसीसँ चलैत। एके अटg3ँं एके फल आ एके त रकारी िक छु कमो िद नक होइत तँ िक छु बेिस यो \nिद नक। हमर िटg30छ थ  ित  िक  अिछ  ओकरा पकड़ब अिछ । जे आन-आन राटgं7आ यक िटg30छ थ  ित सँ िभ टg3ँं अिछ  । िक ताबी \nदौड़मे देशकटgंछ3 जानव असान अिछ   मुदा भोगोिल क दौड़मे किठ न अिछ । भलिहं किठ न अिछ  मुदा जीवन-दाता तँ \nओहए छी। छोिड़  केना जीब?   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n      उटg3ेँाटन भाषण सुिन   राधामोहनक मन शीशा जकटg3आ3 चमिक   गेल। पाथर गीरल काच जकटg3आ3 चनचना कऽ \nचनिक  गेल। दुिन यटg3आ3सँ लऽ कऽ बलुआहा मािट   धिर क बात सुनलक। दोखरो बालु सोना पैदा करैत अिछ  से \nतँ राधामोहन पिह ल िद न सुनलक। ओना पिह नो सुनने रहैए जे बालुसँ तेल भले िन किल  जाउ मुदा बातसँ \nहिट  नै सकै छी। मुदा ओकरा कहिब ये बुझै छल।  \n      िन यिम त तौरपर टg3फेुप -टg3फेुपमे बँिट   कायटg3आेटg3ँफम शुटgंआह भेल। एक संग अनेको टg3फेुप। केतौ अटg3ँंक खेतीक तँ केतौ \nतरकारीक, केतौ फूलक तँ कतौ फलक। केतौ पशुपालन तँ केतौ मुगटg3आँ पालन। जिह  ना मेलामे टgंआंेिम काकटgंछ3 देख \nआरो मेलाक चुहचुही (रौनक) बिढ  जाइत तिह ना राधामोहनकटgंछ3 सेहो चुहचुही भरल मेला बुिझ   पड़ल। बीचक \nजे आधा घंटा समए खाली अिछ  तइमे खा-पी लेब नीक रहत। चािर  घंटाक गोटg303 ठी  अिछ ।  \n      पशुपालन गोटg303 ठी मे राधामोहन बैसल। तीन िश टgंहंकक बीच गोटg303 ठी  संचािल त भेल। मुदा राधामोहनकटgंछ3 बैसारक \nगप-सपसँ बूिझ  पड़ए लगलै जे भिर सक अपना इलाकाक असकरे छी। िक एक तँ मनुटg303 य क पिह ल पिर चय भषे \nकहबै छै। बेगूसराय आ बकसिर या बेसी बूिझ  पड़लै। मुदा असकरेमे असकर नै बूिझ  पड़ै। कहिन हार \nिश टgंहंक छिथ  ये, सुनिन हार जिह ना सभ तिह ना हमहूँ रहब।  \n      तीनू िश टgंहंक पशुपालनक लेल पशुक देखरेख , बीमारीक इलाज आ नटg30छ लक चचटg3आे केलिन  । चािर  घंटाक \nगोटg303 ठी मे तीन-चौथाइ समए िन किल  गेल। शेष समैमे ओ सभ (तीनू िश टgंहंक ) समटg30छ या  सुनैक समए देलिख न। \nएका-एकी समटg30छ यापर चचटg3आे हुअए लगल। मुदा अनकर भोज सुननिह   ि◌ क नअ सिल या अँचार छल। \nराधामोहनक मनमे सेहो टgंआंटg3ेे उठए लगल। गुलिछ  या जकटg3आ3 घॱदे-घॱदा। मुदा बाल मन राधामोहनक थकथका \nगेल। िह टgंँँ दीमे सवाल जबाव चलैत छल। भाषाक गटgंफँ ती वटg30छ तुक (िव षयक) गटgंफँ ती  बना दैत अिछ । अटg303 ट म \nसूचीमे मैिथ ली रिह तो िम िथ लटg3आछचलक कोट -कचहरीसँ लऽ कऽ टg30छ कूल-कओलेजमे िह टgंँँ दी ये चलैए। अपन िध या-\nपुताकटgंछ3 अंटg3फेेिज  या बनाएब अगुआएल िज नगीक लटgंहंण बुझल जा रहल अिछ  । जटgंआहरित अिछ   जगत-जीव-ईटgंहँरकटgंछ3 \nजानब। राधामोहन अपन मनक बात मनेमे रिख  लेलक। संयोग भेल। तीनू िश टgंहंक अंित  म पटg3आ3च िम  नटमे के \nकतएसँ आएल छी पुछलिख न। टgंहंेटgंहह  सुिन  राधामोहनकटgंछ3 हूबा भेल। अपन देश अपन भेष अपन भाषा तँ संगी \nअिछ ये। ओ अपन पिर चय मधुबनी िज ला नाओंसँ देलक। पड़ोसी गामक एकटा िश टgंहंक। ओ मैिथ  लीयेमे \nराधामोहनकटgंछ3 पुछलिख  न- \n“अहटg3आ3क गाम ?” \nगामक नाओं सुिन ते ओ कहलिख न- \n“अहटg3आ3क पड़ोसी छी तँए तीनू िद  न अपने डेरापर रहब।” \nडेराक नाओं सुिन  दोसर िश टgंहंक हुनका आँिख  -पर-आँिख  देलकिन । आँिख येक इशारामे जबाव देलिख न- \n“िम िथ लाक धमटg3आे। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \n      सटg3आछटg30छ कृित क कायटg3आेटg3ँफम होइसँ पिह  ने धिर क टg3ँआयूटीमे पी .एन. बाबू छलाह। ओना गोटg303 ठी क तीनू िश टgंहंकक डेरा \nसटले-सटल सेहो छिटgंँँ ह  हटgंछ3। तीनूक एकठाम डेरा रहने सटg3आ3झ -भोर एकठाम बैस चाहो पीबै छिथ  आ अपन-अपन \nदेश-कोसक गपो करै छिथ । बीचक एक घंटा समए िब तबक टg3ँफममे पी .एन. बाबू राधामोहनकटgंछ3 कहलिख  न- \n“राधामोहन, अहूँ मेला देखए एलॱ, घूिम -िफ र देख िल औ आ हमहूँ टg3ँआयूटी समाटgंफ0 त  कऽ लेब।” \n“बड़बिढ़ या।” किह  राधामोहन मेला िद स बढ़ल आ पी.एन बाबू ऑिफ स िद स। ऑिफ स पहुँचते अपना टg3फेुपक \nचचटg3आे उठल। गोटg303 ठीक नीक कायटg3आेटg3ँफम भेल।  \n      बैगकटgंछ3 आ◌ॅिफ  समे रखने राधामोहनक देहो हटgंफँ लुक भेल। आगू बिढ़ ते लोक िद स िठ िक या कऽ तकलक तँ \nबूिझ  पड़लै जे ओहने लोक बेसी छिथ  जे बटgंफछ बैया कलाकार जकटg3आ3 जेहने जोकर तेहने हीरो हीरो जकटg3आ3 छिथ  । \nनारद भगवान जकटg3आ3 जतए टg30छ मरण करब ततए गामक वीणाक संग पहुँचलाहाक बाहुटgंफँ य । िक सान कम खा कऽ \nमेहनत करैबला। मुदा, ऐठामक जे कृिष क टgंआंित  टg303 ठा  बनल रहल ओ तँ रग-रग पकड़निह अिछ  , जइसँ िक सान \nपिर वार आ िक सानक ठेकाने अमेिर को-इंटgं7ं लटg373डमे दैते छिथ । तँए समैक भूख अिछ  जे िक सानक पिर भाषा \nआधुिन क कएल जाए।  \n      सटg3आछटg30छ कृित क कायटg3आेटg3ँफम शुटgंआह भेल। राधामोहनकटgंछ3 संग केने पी .एन. बाबू डेरा िद स बढ़ैक िव चार केलिन । \nओना िव टgंहँिव  टg3ंछालये कैटgंफछ प समे डेरा। डेराक संग पान-सात कटg3ं7ाक बािड़  यो झाड़ी।  \n      पी.एन. बाबूक घर मधुबनी िज लाक भगवानपुर गाम, सुरेटgंँँ टgछ0आ बाबूक घर धमटg3आेपुर नवादा िज  ला आ दीनानाथ \nबाबूक बटgं70 स र िज ला। तीनूक तीन भषे टgंहंेटgंहह नै भौगौिल  क टgंहंेटgंहह सेहो। एटg3फेीकटgंफँ च रसँ जुड़ल तीनू गोटे तँए तीनू \nटgंहंेटgंहहक जानकारी तीनू गोटेकटgंछ3 रहबे करिन  । ओना भाषाक बीच कोनो िव वाद नै रहिन , कारणो टg30छ पटg303 टे अिछ । \nगाम-गाम आ घर-घरक लीला अिछ  जे मैिथ ली भाषीकटgंछ3 मगिह  ये आ भोजपुिर यो टgंहंेटgंहहमे कथा -कुटुमैती होइत आिब  \nरहल अिछ । कोनो घरक पुटgंआछष मैिथ  ल तँ भोजपुरनी घरवाली आ भोजपुिर या घरबलाक मगिह नी घरवाली। \nओना शटgंफं दक ककटg3आेशपन मगहीक अपेटgंहंा मैिथ  ली-भोजपुरीमे कम अिछ ।  \n      कम जबावदेही रहने पी.एन. बाबू समैपर ऑिफस सँ िन किल  डेरा िद स बढ़ैक िव चार केलिन । मुदा सुरेटgंँँ टgछ0आ  \nबाबू जबावदेहीमे आ दीनानाथ बाबू िर पोट दइमे पछुआएले रिह  गेला। िद नक एक गाड़ी िव लम भेने िद न भिर क \nगाड़ी िब लिम ते चलत। मुदा तैयो पी.एन. बाबू दुनू गोटेकटgंछ3 किह   देलिख न-  \n“गौआँ आएल छिथ । िक छु हाल-चालक समाचार तँ आिब ये गेल हएत। लेटो-फेट एकठाम बैस चाह पीबे \nकरब।” \nआगू बिढ़ ते जेना पी.एन. बाबू राधामोहनक गौआँ भऽ गेलिख न। पुछलिख न- \n“राधामोहन, अहटg3आ3 गामक पजरेमे सुखेत अिछ  , ओटgंहछै हमर सासुर छी। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nपरोसी गाम सासुर सुिन  राधामोहनक मनमे घिन टg303 ठता जगल। एकबटg3ं0 (एकबटg3ं0ू) गाम, एक उपजा एक खान-\nपान। उगैत उगना जकटg3आ3 िव  भोर होइत राधामोहन बाजल- \n“टgंह7ीमान्, अपने लोकिन  तँ सभ तरहटgंछ3 पैघ भेिल  ऐ, अपनिह  लोकिन क ने बटg3आ3िह   पकिड़  आगू बढ़बै।” \nराधामोहनक बात समाटgंफ0 तो  ने भेल छल आिक  बीचेमे पी.एन. बाबू टपकला- \n“जिह ना अहटg3आ3 अखन नव -तुिर या छी तिह ना जखन हमहूँ रही तही िद नसँ जनै छी जे एक-दोसराक बटg3आ3िह   \nपकिड़  गरा-जोड़ी कऽ जीवन-याटgंहहा करब नीक  होइ छै। मुदा से नै भऽ पबैत अिछ । िद न-राित  देखै छी जे \nठक ठिक  बटg3आ3िह   पकिड़  धकेल-धकेल गरगोिट या दइए, तइठाम केकरो बटg3आ3िह   पकिड़  लेब छौड़ा-छौड़ीक खेल नै \nने छी।” \nपी.एन. बाबूक िव चारक गंभीरताकटgंछ3 राधामोहन नै परेिख   सकल मुदा मनमे तँ ओहन खुशी जािग ये गेल रहै जे \nभिर  पेट भोजन, राित -बीच रहैक जगह देलिन  ओ जटgंआहर नीक बोलो देबे करता।  \n      साढ़े सात बजे तीनू गोटे पी.एन. बाबू, सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू आ दीनानाथ बाबू एकठाम भेला। डेराक छतेपर \nबैसार। एक िद स सटg3आछटg30छ कृित क कायटg3आेटg3ँफमक पीह -पाह तँ दोसर िद स गाम-घरक कुशल-समाचार। चाह चिल ते \nपी.एन. बाबूक पटgं7फी सुरेखा सेहो चाह पीब बैसारमे शािम  ल भऽ गेली। ओना जइ िद न दीनानाथ बाबूक मुहटgंछ3 \nिम रचाइकटgंछ3 तीत सुनलिन   तइ िद नसँ जेना िह नका देिख ते वएह मन पिड़  जाइ छिटgंँँ ह    जइसँ अनेरे हँसी िन किल  \nजाइ छिटgंँँ ह  ।  \nचाह पीब दीनानाथ बाबू बजला- “सभसँ कम उपिटg30छ थ  ित  िम िथ लटg3आछचलेक रहल ?” \nटg30छ वी कारैत पी.एन. बाबू बजला- “हँ, से तँ छल। अपन तीनू गोटेक टgंहंेटgंहह तीन रंगक अिछ  । मािट क (टgंहंेटgंहहक ) \nअसिथ रता जइ टgंआहपे अहटg3आ3 दुनू गोटे टgंहंेटgंहहक अिछ   ओइसँ िभ टg3ँं िम  िथ लटg3आछचलक अिछ  । एक तँ मािट  नरम अिछ  \nतइ बीच तेज धारक कटावक संग जोरग र बखटg3आहक संग भुमकमो टgंहंेटgंहहकटgंछ3 नटg303 ट  करैत रहल अिछ ।” \nपी.एन. बाबूक उटgंहछर पछाित  , चुपा-चुपी भऽ गेल। अका-अकी, वका-वकी सभ सबहक मुँह देखए लगला। \nखिढ़ या बटgं7छ चा जकटg3आ3 राधामोहन आँिख  -कान-मुँह ठाढ़ केने, जे सीखैक समए भेटल िक छु सीखब। पी.एन. बाबू \nगुम जे अपन इलाकाक उखाही करब उिच त नै तँए चुपे रहब नीक। मुदा दीनानाथ बाबू जेहने काज करैमे \nचड़फड़ तेहने बजैयौमे फड़कोर। मनमे उठलिन  जखन पी.एन. बाबूक गौआँ एलिन , ओना हुनका अपनो गाम \nछोड़ना पटgं7छ चीस बखटg3आेसँ बेिस  ये भेल हेतिन , तखन वएह ने अपन बात उठौता। तइ बीच हम सभ अपन टgंहंेटgंहहक \nगप करी ई बूिड़ पाना हएत। बूिड़ पाना ऐ लेल जे तीनू िश टgंहंकक बीच एकटा दूधमुहटg3आ3 बटgं7छ चा क चाराक ओिर यान \nनै कऽ अपने सभ सभ िद ना गप जे ऐ टg30छ कीममे एते सुतरल। पूिणटg3आेमा िद  नक नौत दइ छी। नै तँ सासुरक \nअमराक अँचारक गप करब। नै तहूसँ तँ िम रचाइकटgंछ3 तीत किह   गृिह णीसँ मुँह दुसा लेब। सभ िक छु सटgंफछ हा रैत \nदीनानाथ बाबू बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \n“भाय, गोटg303 ठी मे जे आँिख क इशारा केलॱ से अपन अनुभवक आधारपर, तँए एकरा अपना ढंगसँ नै लेबै।” \nपी.एन. बाबू पुछलिख न- \n“िक  अपना ढंगसँ?” \nदीनानाथ बाबू- “हमरो पटgं7फी ओटgंफछ हुरके छिथ । तते पूजा-पाठ आगत-भागत करै छिथ  जे घरक जुित ये सुमझा \nदेिल यिन । हाटे-बजार दौड़-बरहा तते करैब तिथ  जे कमेलहो िक  खा कऽ पचए िद तिथ । तइसँ नीक जते \nकमाइ छी पॉकेट खचटg3आे कािट   कऽ दऽ दइ िछ यिन । तइ बीच कजटg3आह केलॱ तँ अपन जानी , नइ जॱ महाजनी \nकेलॱ सेहो अपने जानी।” \nमुटg30छ की  दैत बीचेमे पी.एन. बाबू िट पलिन - \n“तखन तँ सोलहो आना िह साब घरसँ बेड़ा नेने छी?” \nदीनानाथ बाबू- “नै ने बेड़ाएल होइए, हुनका (पटgं7फी ) लाटक जे िक यो अबै छिथ  ओ तँ सासुरेक पटg3ंआी भेला \nिक ने िक छु-ने-िक छु बजा जाइते अिछ । जइसँ घुमा-िफ ड़ा कऽ दोखी भइये जाइ छी। से सभ छोिड़  कऽ” \nपी.एन. बाबू गंभीरतासँ टgंआंटg3ेे दोहरौलिन  । टgंआंटg3ेेक गंभीरताकटgंछ3 देखैत दीनानाथ बाबू बजला - \n“देिख यौ भाय सहाएब, अपनो िव चार ओहने जेहने पटgं7फीक , तँए अटgंफ3 या गती पिर वारमे बेसी बिढ़  गेल। मुदा \nआइक समैमे जे िब गड़ाउ आिब  गेल अिछ  ओ तँ सोझा-सोझी सामनेमे ठाढ़ भऽ गेल अिछ । नव पीढ़ीक बोलमे \nकते झूठ फटgंछ3टा गेल अिछ   जे सत बूझब किठ न भऽ गेल अिछ । जेना-जेना अटgंफ3 या गती बढ़ैत गेल तेना-तेना \nघरक वटg30छ तु िब ड़हाइत गेल। तँए इशारा केलॱ।” \n      दीनानाथ बाबू उटgंहछरक पछाित   फेर सभ गुमा-गुमी भऽ गेला। सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू ऐ-ताकमे जे अपन टgंआंवास लगसँ \nपी.एन. बाबू टgंआंटg3ेे उठौ ता भलिह◌ ं राधामोहनक जनमसँ पिह ने गाम छोिड़  देने होिथ , मुदा जएह सएह। पी.एन. \nबाबूक मनमे उिठ  गेलिन  जे सोझा-सोझी तीन टgंहंेटgंहहक तीनू गोटे छी तँए हुनका सभकटgंछ3 टgंआंटg3ेे उठेबाक चािह  यिन  \nजइमे हम बीचक कड़ीक काज करब। दीनानाथ बाबू गर लगबैत राधामोहनकटgंछ3 पुिछ   देलिख न- \n“भिर  मेला रहब िक ने?” \nआटg3फेह देख राधामोहनक िव  चारक बाटgंँँ ह  टुिट ते भुभुआ गेल- \n“टgंह7ीमानक , सासुर आ हमर गाम एटg3ेंेठाम अिछ  । एकबधूए छी। िह नकर ससुर सबहक पूबिर या बाध हमरा \nगामक पछबिड़ या बाध छी।”   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nई गप सुिन ते बगलमे बैसल सुरेखाक हृदैमे अपन नैहरक दुगटg3आहपूजा देखब मन पिड़   गेलिन । केना संगी सबहक \nहटgंछ3जमे चािर  ये बजे िद आरी लऽ कऽ सटg3आ3झ दइले जाइ छलॱ से दोसिर  -तेसिर  सटg3आ3झमे घुिम   कऽ अबै छलॱ। \nसतमी-सँ-दसमी धिर  तँ ठेकाने ने रहै छल जे कखन अंगनामे छी आ कखन दूगटg3आह -टg30छ था नमे। मुदा अखन िक छु \nजॱ बाजब तँ बाते अबला-दबला भऽ जाएत। से नै तँ िन चेनमे जखन गर लगत तखन गप करब। िक यो िक  \nआन छी नैहरक भाए-बोन छी। हमरा सबहक ि◌ क ओ युग-जमाना छल जे नैहरेसँ यार भँिज येने सासुर अबै \nछलॱ। समाजक िक यो छी भाए-बोन छी। दीनानाथ बाबू टgंआंटg3ेे दोहरबैत बजला -  \n“पूबिर या या पछबिड़ या बाध कथी कहिल ऐ।” \nराधामोहन- “एक रंग खेत रहने माने मािट क सतह एक रंग रहने एके रंगक उपजो-बाड़ी होइ छै आ रौिद यो-\nदही। ओही बाधमे पनरह कटg3ं7ा खेत अपनो अिछ  । अपने खेतक बगलमे आन सभ घासोक खेती करै छिथ , \nतँए िव चार भेल जे पूसा मेला जाइ छी, जहटg3आ3 धिर   जे हएत बूिझ -सूिझ  आगू करब।” \nउटgंहछरक आशामे राधामोहन चुप भऽ गेल। मुदा तीनू गोटे -पी.एन. बाबू, सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू आ दीनानाथ बाबू-क बीच \nटgंआंटg3ेेक गड़ उनटा -सुनटा पकड़ा गेल। एक िद स देशक िटg30छ थ  ित क चचटg3आे उठल तँ दोसर िद  स गामक। तेसर \nिद स एक-एक िक सान पिर वारक। टgंआंटg3ेेे-टgंआंटg3ेे उटgंहछरे-उटgंहछर गँिड़  -मुिड़ या हुअए लगल। गपे-सपक टg3ँफममे एहेन गँिड़  -\nमुिड़ या भऽ गेल जे तीनू गोटे अपने उबािन  हुअए लगला। मुँहसँ बोल िन किल ते जहटg3आ3 नजिर   उठबिथ आिक  \nअपने हीआ हािर दिटgंँँ ह   जे ओ गड़बड़ भऽ गेल। एकाएकी तीनू गोटेक मुँह िब धुआ गेलिन । बैसारक रसे \nसमाटgंफ0 त  भऽ गेल। दोहरा कऽ चाहो पीब उिच त नै, हमरे सबहक दुआरे भिर सक घरवािर नी भानसो करए नै \nजाइ छिथ  तहूमे भिर  िद नक ठाढ़ टg3ँआयूटी केिन  हार सेहो छिथ न। तइसँ नीक जे बैसारे तोिड़  देल जाए। मुदा \nतीनूक बीच कटाऔझ तँ राधामोहनो सुनलक। ओइ वेचाराक मनमे िक  उठतै। मुदा बािढ़ क टुटल बाट होइ \nआिक  टाट लगाओल रटg30छ ता , टपब  तँ किठ न अिछ ये। सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू आ पी.एन. बाबूक अपेटgंहंा दीनानाथ बाबूक \nचपचपी कम रहिन । मन गवाही दिटgंँँ ह   जे कहुना भेला तँ दुनू गोरे सुरेटgंँँ टgछ0आो  बाबू आ पी.एनो. बाबू सीिन यरे भेला \nिक ने। गटgंफँ ती  तँ सभ सँ होइ छै। हमरोसँ भेल हएत जे अपने टgंआंटg3ेेक जबावमे अपने ओझरा गेलॱ। मुदा िक  छु \nबाजवो तँ घापर नुने छीटब हएत िक ने। एक तँ ओिह ना दुनू गोटेक मन रब-रबाइत हेतिन  तइपर िक छु बािज  \nआरो भक-भका िद अिन  से नीक नै। मुदा बगलमे बैसल िम िथ लटg3आछिग  नी-सुरेखा तीनू गोटेक दशा देख बीचमे \nगंगाजल छीटब उिच त बूिझ , िद अ◌ोरक लेहाजसँ गरगोिटयबैत दीनानाथकटgंछ3 कहलिख  न- \n“मेहनित  कऽ कऽ पढ़ने छी आिक टgंआहपैआ -पैसा दऽ कऽ? ” \nिद ओर-भौजक गप-सपक टg3ँफममे दीनानाथ बजला - \n“पाइ-कौड़ी तँ खचटg3आह नै केने छी मुदा दहेजक बदला ससुरसँ नीक िर  जटgंफँ ट आ नोकरी जटgंआहर लेने छी। ” \nदीनानाथक उटgंहछर सुिन   सुरेखा बजली-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n“अखन बैसार तोड़ू भिर  िद न खटलॱहटgंछ3। फेर कािटg33छ   सेहो अझुके जकटg3आ3 खटए पड़त तँए सबेर -सकाल \nओछाइनपर चिल  जाएब नीक रहत।”  \n‘एक तँ राकश दोसर नोतल’ हरे-हरे कऽ तीनू गोटे मािन  गेला।  \nसुरेखा भानस करए बढ़ली। राधामोहन आ पी.एन. बाबू छतपर सँ िन टgं7छ चटg3आ3  उतिर  कोठरीमे बैस गप-सप \nकरए लगला। राधामोहन-  \n“टgंह7ीमान्, कते िद नसँ ऐठाम िछ ऐ?” \nराधामोहनक टgंआंटg3ेे सुिन   पी.एन. बाबू िव िटg303 म  त हुअए लगला। मन पड़लिन  नोकरीक पिह ल िद न, कओलेजक \nपढ़ाइ, हाइ-टg30छ कूलक पढ़ाइ, पालन-पोसन इटgंँछ या िद । िस नेमाक रील जकटg3आ3 िज नगी पाछू मुहटgंछ3 ससरलिन  । ओही \nिज नगीक फल ने अखन धिर  भोिग  रहल छी। मुदा...? जे गाम-समाज हमरा सन मनुख बना ठाढ़ केलक \nओकरा ले हम िक  केिल ऐ? टgंआंित  िटg303 ठ  त िक सान पिर वारक बेटा रिह तो िक  ओइ टgंआंित  टg303 ठा क हकदार बिन  पौिल ऐ। \nभक खुजलिन । मनमे एलिन  समटg30छ या  तँ एिह ना सभठाम ओझराएल अिछ  मुदा गामसँ आएल नवतुिर या बटgं7छ चाकटgंछ3 \nजॱ आबो संगतुिर या नै बनाएब तँ सेवा-िन वृिटgंहछ  क पछाित  कतए जाएब। मनमे अिब ते पी.एन. बाबूक मुँहमे मुटg30छ की  \nएलिन । जेना अनवरत चलैत सटg3आ3सक जगह जोरसँ सटg3आ3स लेला पछाित   नािभ  तक गित मान भऽ जाइत तिह ना \nपी.एन. बाबूकटgंछ3 सेहो भेलिन  । बजला- \n“राधामोहन, सालक पछाित  सेवा-िन वृटgंहछ भऽ रहल छी , गामेमे रहब। अखनो गाममे एते खेत-पथार अिछ  जे \nजॱ ओकरा सिर या कऽ करी तँ नोकरीसँ बेसी हएत। मुदा िक  किर तॱ? गाम-समाजक कटू-चािल  बोल सुिन  \nपढ़ल-िल खल नौजवानकटgंछ3 गाम छोड़ैक अनेको कारणमे एकटा कारण ईहो अिछ  जे जॱ िक यो एटg3फेीकटgंफँ चर टg3फेेजुएट \nखेतक गोला फोिड़  तरकारी खेती करिथ  तँ समाजक लोक िक चािड़  कऽ समाजसँ भगा देतिन । िक यो कोइर \nतॅँ िक यो कुजरा कहए लगतिन । भलिहं ओ बेरोजगारीक सूचीमे नाआ◌े◌ं िल खा िद टgंफँ लीमे कुटgंफँ ली -कवाड़ीक काज \nिक अए ने करिथ ।” \nपी.एन. बाबूक िव चार सुिन  राधामोहन मुड़ी डोलबैत िक छु मानबो करैत आ िक छु निह यटgंछछ मानैत। मुदा मुँह बटg3ँं \nकेने रहने पी.एन. बाबू नै परेिख  पा◌ैलिन  जे मनसँ कते मानलक। तइ बीच पटgं7फी सुरेखा आिब   कहलकिन - \n“अपने सभ ने राित कटgंछ3 रोटी खाइ छी मुदा पर -पाहुनकटgंछ3 खुआएब नीक हएत? मन असकताइए तँए अपनो दुनू \nगोटे भाते खा लेब।” \nभातक नाओं सुिन  पी.एन. बाबूक मनमे खॱझ उठलिन  जे एक तँ भिर  िद न एटgंफछ ह र-ओटgंफछ ह र करैमे देह-हाथ बथा \nगेल तइपर भात खुआ भिर  राित  उठ-बैस करौतीह। मुदा तेसर लग बाजबो केहेन हएत। पाशा बदलैत \nबजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n“अहटg3आ3 जे एहेन छी, से सबेरे िक अए ने कहलॱ जे चाहे माछे लऽ अिन तॱ िक  अटgंँ3 डे।” \nबीचमे राधामोहन बाजल- \n“खाइले अनेरे रटg3ेंा -टोकी करै छी, जे सभ िद न पिर वारमे चलैए सएह हमहूँ खाएब। अखन जुआन-जहान छी \nअखन नै सभ चीज पचाएब तँ किह या पचाएब।” \nसह पािब  अपन गोटी घुसकबैत सुरेखा आगू बढ़ली।  \nगैस-चुिटg33छ  क भानस, गप-सप थोराएलो नै छल िक  तैयार भऽ गेल। खेनाइ तैयार होइते कोठरीमे \nलगल गोल मेजपर सभ वटg30छ तु रािख  पित कटgंछ3 सुरेखा कहलिख  न- \n“चलू, पिह ने भोजन कऽ िल अ।” \nएके टेबुलपर तीनू गोरे बैस तीनू गोटे खेनाइ खाए लगला। राधामोहनकटgंछ3 नव बेवहार बूिझ   पड़ल। \nिक छु बाजब उिच त नै बूिझ  चुटgंफ0 पे रहल मुदा ओंघराइत मनमे उपकलै जे आरो जे होउ मुदा सोझामे खेने तँ \nलूँगी िम रचाइ आ अँचारक उपटgछ0आव तँ किम  ते अिछ । तइ संग ईहो तँ होइते अिछ  जे सोझा-सोझी सबहक \nखाएब नपाइते अिछ । वएह नाप ने काजो नापत। आिक  खाइले दािल -भात आ...? \nटgंआंात भने आठ बिज  ते पी.एन. बाबूकटgंछ3 कायटg3आेटg3ँफमक तैयारीक लेल िव  दा होइसँ पिह ने मनमे उठलिन  जे \nअखन अनेरे राधामोहनकटgंछ3 िक  अए संग नेने जाएब। बारह बजेसँ कायटg3आेटg3ँफम शुटgंआह हएत। डेरासँ िन  कलैत \nराधामोहनकटgंछ3 कहलिख  न- \n“राधामोहन, अखन अहटg3आ3 नै जाउ। बारह बजेसँ गोटg303 ठी  चलत, तइमे शािम ल हएब।” \nपिर वारक भीतर ने खाढ़ी िह साबसँ भाए-बिह न, बाप-िप टgंहछी , दादा-दादी, नाना-नानी बँटल अिछ  मुदा \nसमाज थोड़े पिर वारक िव चारकटgंछ3 ऊपर मानत ओ तँ वहए मानत जे समाजक कटgंफँ याणाथटg3आे होइ। ओ तँ उमेरे \nिह साबसँ ने मानत। केश-दाढ़ी पाकल दादा-बाबाक टgंह7ेणीमे एलॱ समरथ -सकरथ रहने बाप-िप टgंहछीक टgंह7ेणीमे एलॱ , \nएक उमिर या रहने भाए-बिह न, संगी, बिह ना, मीत-यार, भजार इटgंँछ या िद क टgंह7ेणी अबैत तइसँ िन  टgं7छ चटg3आ3  बौआ-दैया \nअबैत। पचास-पचपन बखटg3आेक सुरेखा आ पनरह -सोलह बखटg3आेक राधामोहन। तहूमे राधामो हनसँ दोवर उमेरक \nबाल-बटgं7छ चा सेहो छिटgंँँ ह  हटgंछ3। ओना राधामोहनकटgंछ3 अपने संग जलखै करा पी .एन. बाबू संतुटg303 ट  भऽ गेल छलाह जे \nनिह यटgंछछ रहने पाहुन भूखल निह  यटgंछ3 रहत। अराम करैक बेवटg30छ था छइहटgंछ3 जे नीक लगतै से करत।  \nसुरेखाक बात सुिन  राधामोहन बाजल- \n“खेत-पथार केकरो िज टgंफछ मा मे नै देने िछ ऐ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \n“देने िक अए ने रहब। मुदा एतबो तँ ओही वेचाराकटgंछ3 किह  ऐ जे कहयो काल जे अबैए तँ गोटे िक लो मिह◌ ंसक \nघीए नेने आएल, गोटे मटकूर दिह ये।” \nसुरेखाकटgंछ3 भँिस  आइत देिख  राधामेाहन बाजल- \n“अहटg3आ3 गामसँ हमर गाम बहुत पछुआ गेल अिछ  ।” \n“की पछुआ गेल अिछ ?” \nराधामोहन- “हमर गौआँ तँ तेहेन रगड़ाउ-झगड़ाउ भऽ गेल अिछ  जे सिद खन झगड़े-झटg3आ3टी करैत रहल आ \nउपजाक कोन गप जे खेतो-पथार बेच कोट-कचहरीकटgंछ3 दैत रहल। मुदा एकटा धिर   भेल अिछ  जे जइ \nजहलकटgंछ3 आन समाजक लोक पाप बुझैए ओइ टg30े याकरणकटgंछ3 उनटा , धरम बना देलक। जे एको बेर जहल नै \nगेल ओ अधरमी ऐ दुआरे बूझल जाइत जे धमटg3आे टgंआंाटgंफ0 त  करैक एको सीढ़ी ऊपर नै उठल अिछ ।” \nराधामोहनक बात सुिन  सुरेखाक नजिर  राधामोहनकटgंछ3 संगतुिर  या जकटg3आ3 नजरए लगलिन  । सतरह बखटg3आेक \nअवटg30छ था मे िब आह भेल रहए, तइसँ पिह ने तँ राधामोहने जकटg3आ3 ने बाप -माइक बीच हमहूँ छलॱ। उमेरोक तँ िक छु \nगुण-धमटg3आे छै। जॱ से नै छै तँ िक  अए मेलामे एक उमेिर ये लोक बेसी रहैए। िव िटg303 म  त होइत बजली- \n“बौआ, एक िद नक घटना ओिह ना मन अिछ ।” \nघटना सुिन राधामोहनक िज टgंह3ासा जगल। मुँह बािब   बाजल- \n“से की, से की?” \nसुरेखा- “तोरा गाममे दुगटg3आहपूजा तिह  यो होइ छेलह, अखनो होइते छह। झगड़ाउ तोहर गौआँ सभ िद नेक। \nदुगटg3आहपूजाक मेला एतए हुअए िक   ओतए हुअए, अहीले झगड़ा भऽ गेल। कोनो गाममे एकोठाम पूजा नै होइ छै \nमगर तोरा गाममे दूठाम शुटgंआहहेसँ पूजा होइ छै। एकबधू हमर गाम , जिह ना पंचायतक गाम सबहक दूरी होइ \nछै तइसँ लगे हमर गाम अिछ । एटg3ेंोिम  िस या ने बूिझ  पड़ए जे दू गाम दोसर छी अपन गाम दोसर। खेतो-\nपथारमे ऐ गामक लोक ओइ गाम ओइ गामक लोक ऐ गाम काज किर ते अिछ । जबार, सौजिन यटg3आ3 , मैनजनी, \nइटgंँछ या िद क भोजो-भातक होइते अिछ ।” \nसुरेखाकटgंछ3 भँिस  आइत देख राधामोहन बाजल- \n“िक दैन  घटना कहए लगिल ऐ?” \nजिह ना धक दिन  आिग  फुटैए, हवा-िव हािड़  उठै छै तिह ना सुरेखाक मनमे उठल। बजली-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \n“बौआ, भिर सक िन शा पूजाक िद न रहै। नाच-तमाशा शुटgंआह होइते रहै आिक   धुक दऽ पिछ मसँ िव हािड़  उठलै। \nपािन -पाथर सेहो संगे एलै। मेलामे हूड़ भऽ गेल। जह-पटार लोक जेटgंफछ ह र-तेटgंफछ ह र पड़ाएल। अपना गामक तीन \nगोरे रही। गामे िद स पड़ेलॱ, मुदा दसो डेग आगू नै बढ़लॱ आिक  पाथर तड़-तड़ा गेल। भेल जे जान नै \nबटg3आ3चत। कपार फूिट   जाएत, तेहेन-तेहेन पाथर रहए। रटg30छ ते कातक एक गोरेक मालक घर चिल  गेलॱ। हवा \nतेहेन तेज रहै जे घरक चार उिध या दइतए। मुदा तीनू गोरे चारक बटgंहछी पकिड़   लटिक  गेलॱ। कहुना जान \nबँचल। िक दैन बाजल छेलह जे अहटg3आ3क गाम नीक अिछ  ?” \n      सुरेखाक टgंआंटg3ेे सुिन   राधामोहन ओिह ना अक-बका गेल, जिह ना िक यो बिज ते-बिज ते िब सिर  जाइत। ओना \nदुनू गोटेक गप-सप जुगो पाछू घुसुिक  चिल  गेल छल जे एकक भोगल दोसराक िखटg30छ सा  बिन  चिल  रहल छल \nमुदा टgंआंटg3ेे -उटgंहछर ओकरा ससािर   अनलक। पाछू उनिट ते राधामोहनक मनमे सुरेखाक टgंआंटg3ेे धब दऽ खसल। \nबाजल- \n“हँ, हँ, कहै छलॱ जे अहटg3आ3क गामक िक  सानी हमरा गामसँ अगुआ गेल अिछ ।” \nअगुआ-पछुआ सुिन  सुरेखा दोहरबैत पुछलिख न- \n“एकठाम दुनू गोटेक गाम अिछ । एकबधू खेत अिछ , एक रंग उबजा-बाड़ी तखन िक अए एना भेल?” \nसुरेखाक टgंआंटg3ेे सुिन   राधामोहन अपनाकटgंछ3 टटोलए लगल तँ बूिझ   पड़लै जे टgंआंटg3ेेक उटgंहछर ढंगसँ नै दऽ पएब , मुदा \nआटgंँछ मा राम कहलकै  जे नै पान तँ पानक डंिट यो आिक  गाछोक डंटीसँ काज चिल ते अिछ । तखन जॱ उटgंहछरक \nलगलो-भीड़ल जबाव भऽ सकत तैयो तँ िक छु-ने-िक छु तािटgंँछव  क बात आिब यो जाएत। पिह ने तटgंँछव तखन ने \nएकटgंँछ व  आिक  समटgंँछ व । बाजल - \n“दीदी, अगुआएल-पछुआएल तँ खेनाइ-पीनाइ, ओढ़नाइ-पहीिर नाइ आिक  घरे-दुआर देखने ने बुझै छी।” \nसुरेखो अपन मनकटgंछ3, गोधूिल  बेला जकटg3आ3 बहटािर   राधामोहनक िव चार लग ठाढ़ केलिन । जिह ना गुटgंआछ -िश टg303 य  बीच \nएक-दोसराकटgंछ3 उकटा -पटg373ची होइत तिह  ना सुरेखा पुछलिख न- \n“जखन दुनू गामक लोक खेित ये करै छिथ , तखन िक अए भगवान दू रंग बना देलिख न?” \nसुरेखाक टgंआंटg3ेे राधामोहनकटgंछ3 ओिह  ना भिर आएल बूिझ  पड़ल जिह ना युिन विसटg3आेटी वा बोडटg3आे परीटgंहंामे टgंआंथम टg30छ था न \nपबैबला छाटgंहह सेहो िक  छु टgंआंटg3ेेसँ िन  टgंआछटgंहछर देख अपनाकटgंछ3 अलग कऽ लइए , तँए िक  ओकरा भुसकौल कहबै सेहो \nतँ उिच त निह यटgंछ3 हएत। हलिस   कऽ ही खोिल  राधामोहन बाजल- \n“दीदी, आन चीज तँ नजिर पर नै चढ़ैए मुदा एकटा चढ़ैए।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nनजिर पर चढ़ैबला बात सुिन  सुरेखाक मन बाजल नजिर पर चढ़ैबला बातकटgंछ3 जॱ नजिर   चढ़ा नै चढ़ाएब तँ ओ \nढलानपर िछ छैिलये जाएत। तँए एकटgंँछ व  भऽ सुनए पड़त। बजलीह- \n“बौआ, हमरा-तोरा बीच कोन लजेबा-धकेबा अिछ । हम जेठ बिह न माइये-दािख ल भेिल अ, तूँ भाए-बोन बाप-\nदािख ल सीमा परक िस पािह ये जकटg3आ3 िज  नगीक भेलह। तखन िक अए धक-मकाइ छह।” \nसुरेखाक भाव देख राधामोहन भवलोक पहुँच गेल मुदा अथाह भवसागर देख बाजल- \n“दीदी, अहटg3आ3 गामक बेसी िक  सान एकाजू छिथ । खेती करै छिथ , गाए-मिहंस पोसै छिथ  इटgंँछ या िद -इटgंँछ या िद  मुदा \nहमरा गामक बेसी जोतदार दू-िद िस या काज करै छिथ । अटg3ँंो -पािन क खेती करै छिथ  आ सामािज क बंधनक \nबीच सेहो करै छिथ न। बंधने ने समाजकटgंछ3 बािटgंँँ ह   बेकतोकटgंछ3 बटgंँँ हैत अिछ । अपना काजक समए समाजक \nकाजमे लगबै छिथ  तइसँ खेतीक उिच त देख-भाल नै कऽ पबैत छिथ । जइसँ कम आमदनीक िज नगी बिन  \nगेल छिटgंँँ ह  । मुदा अहटg3आ3 गामक िक  सानी बाट मजगूत बिन  गेल अिछ ।” \nराधामोहनक बात सुिन  सुरेखाकटgंछ3 मामा मन पड़लिन  । मामा मन पिड़ ते मन पड़लिन  बाड़ी-झाड़ी आ माइयक \nसंग मामाकटgंछ3 भाए -बिह नक ओ टgंआहप जे दुनू िम  िल  िज नगीक लेल ठाढ़ छिथ । िक  मामा पाहुन नै जे माइयक \nबाड़ी-तािम -कोिड़  तीमन-तरकारीसँ फल-फलहरी धिर क गाछ-िव रीछ लगा दैत। राधामोहन िक यो आन छी, जॱ \nकरजानमे केराक घौर पाकल हएत तँ चािर  छीमी खुआइयो देबै आ दू हटgंँछ था  गामो नेने जाइले कहबै। दू \nपरानी कते खाएब, पटgं7छ ची स-पटgं7छ ची स-तीस-ती हटgंँछ था क केरा घौर। जे तीिन यटgंछ3 िद  नमे दुिर यो भऽ जाइए। बाजिल - \n“बौआ, चलह। गाम जकटg3आ3 तँ बीघा -बीघे बाड़ी-झाड़ी आिक  गाछी-िब रछी निह यटgंछ3 अिछ   मुदा जतबे अिछ  से चिल  \nकऽ देखहक जे अपना जोकर दुिन यटg3आ3 बनौने छी की नै। ” \n      बाड़ी-झाड़ीक नाओं सुिन  राधामोहनक मन आरो चमकल। खोिल यापर राखल हँसुआ हाथमे नेने सुरेखा \nआ पाछू-पाछू राधामोहन डेरासँ िन किल  बाड़ी पहुँचल। जिह ना मटg3ेंड़मे हड़टg3आँ -िब देसरक मेला पहुँच याटgंहही \nफिर टg3ेंेसँ िह  या कऽ देखैए जे कतए कोन तरहक टgंआहप छै तिह  ना बाड़ीक टाट खुिज ते राधामोहन िह या कऽ \nदेखलक तँ अजीव दुिन यटg3आ3 बूिझ   पड़लै। \n      पािन क नालीक बगलमे पटg3आ3च बीट केरा पटg3आ3च रंगक देखलक। गाछेमे एकटा पकलो। बीटक ऊपर जाल \nलगल। िच ड़ैक कोनो डरे नै जे चोरा कऽ खएत। सूखल डपोर कटैत सुरेखा बजलीह- \n“बौआ, कहुना भेलह तँ तूँ पुटgंआछखे पाटgंहह भेलह िक  ने ओिर या कऽ ओइ घौरकटgंछ3 काटह। ” \nपाकल केरा घौर कटैक नाओं सुिन ते राधामोहन चपचपा गेल, कहुना तँ पहुनाइमे छीहे ने। उिच त-उपकार \nदुनू। बाजल-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n“दीदी, हँसुआ िद अ, आ अहटg3आ3 हिट   जाउ, केराक पािन  बड़ खराब होइ छै, कपड़ामे एहेन दाग लगा दइ छै जे \nकपड़ा फिट  जाएत मुदा छूटत नै।” \nराधामोहनक रक-छक िव चार सुिन  सुरेखा बजली- \n“तखन फेर लोक ओइ दागकटgंछ3 छोड़बै केना छै?” \nजिह ना परीटgंहंा भवनमे पिह  लुक टgंआंटg3ेेकटgंछ3 हटgंफँ लुक बुिझ ते अिग लो िब सिर  हटg3आ3इ -हटg3आ3इ परीटgंहंाथटg3आँ िल  खए लगैत तिह ना \nराधामोहन बाजल- \n“दीदी, दुिन यटg3आ3मे एहेन कोन दुख अिछ   जेकर दवाइ नै छै, तखन तँ...।” \nडोलैत घरमे जिह ना घरवारी सॲगर लगा-लगा ठाढ़ रखए चाहैत तिह ना सुरेखा अपन िज नगी संग राधामोहनकटgंछ3 \nखुटg3ंआा नै सॲगरे बनए चाहली। मुदा राधामोहनक चटपटाइत मुँह देख बजली - \n“हँ तँ िक दैन कहै छेलह?” \nठटg370गीकटgंछ3 ठटg370िठ  ये कोदािर  भार थटgंफछ है छै। बड़का मुटgंआहिछ   जाइ छै। तिह ना ने केरो दागक दवाइ अिछ । बाजल- \n“दीदी, केहनो दाग िक अए ने होय, मुदा दवाइयो संगे छै।” \nसंगे दवाइ सुिन  सुरेखा बजली- \n“से की?” \n“आन जीिव त गाछमे ने दूध आिक  लटg30छ सा  होइ छै, मुदा केरा तँ छी गाछक झड़। तँए एकरा एकरे सूखल \nडपोर जे छै, ओकरा आिग मे जरा कऽ ओही छाउरसँ रगड़लापर दाग छुटै छै।”  \n      केराक घौर कािट  थटgंफछ हकटgंछ3 सेहो कािट  -खॲिट  कात कऽ देलक। हँसुआमे लागल पािन  मािट पर रगिड़  साफ \nकेलक। आगू बिढ़ ते कटg3ं7ा भिर  क फलक गाछो आ झािड़ यो देखलक। गमैआ आम-जामुनक गाछ जकटg3आ3 तँ \nएकोटा फलक गाछ नै मुदा कामधेनु जकटg3आ3 सालो भिर   फल दइबला सभ। आब कहू जे फड़ैक भार जेकरा \nनिह यटgंछछ छै तहू गाछ सभमे फड़ लटकल छै। अनेरे मन घुिर  आएल अिछ । मुदा नै गाछोमे अनरनेवा पंिड त \nअिछ ये। फूल भलिहं होउ, फड़ब पाप बुिझ ते अिछ । मुदा तँए िक  धाटgंहहीम सन सािव  टgंहही थोड़े अिछ   जे िब नु \nसटgंँछ य वाने फड़बे ने करत। हँ से तँ अिछ ये भलिहं टाट-फड़क, आिड़ -धूर, घाट-बाट दुआरे मािट क बाट \nिक अए ने बन होउ, मुदा अकासक बाट तँ खुजल छइहे तँए ने कहै छै जे हे िटgंआं  यतम देह भलिहं तीन कोस \nहटले िक अए ने होय मुदा मन तँ दुनू गोटेक संग िम िल  रिच ते-बिस ते अिछ ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \n      समुिच त भोजनक लेल जिह ना आन-आन वटg30छ तुक महत अिछ  तिह ना ने फलोक अिछ । मुदा फलक दुदटg3आेशा \nिज नगीकटgंछ3 सुदशा िद  स बढ़ए देत। जे िम िथ लटg3आछचल कुकाठ -सुकाठक संग चानन सन वृटgंहं पैदा करैक उवटg3आेर \nशिटgं70 त   संयोगने अिछ  िक  ओइ शिटgं70 त  कटgंछ3 पूजा केने िब  ना कटgंफँ या णक असीरवाद भेट जाएत। जॱ मुखौटे होइतै \nतँ कटg3आ3च मािट  क एकटा िद आरी लेिस , हाथ-जोिड़  िन होरा केलासँ भेिट तै तँ अदौसँ होइत आएल आ िम िथ लटg3आछच ल \nनीचे मुहटgंछ3 िक  एक धसैत गेल। सालो भिर  चलैबला फल जइठाम छै, तइठाम...? खॴरा लटgंहछी देख राधामोहन \nबाजल- \n“दीदी, खीड़ो लटgंहछी बीचमे देखै छी ?” \nराधामोहनक िज टgंह3ासाकटgंछ3 सुरेखा परेिख   गेली। जिह ना छोट-बटgं7छ चाकटgंछ3 माए -बाप, भाए-बिह न ओंगरीक इशारासँ \nकौआ-मेना देखा ओकर नाओं िस खबैत तिह ना सुरेखा राधामोहनकटgंछ3 िस  खबैत बजली- \n“बौआ, खीड़ो फले छी। फलेक गुण ओकरोमे छै, मुदा अपन पािर वािर क िज नगी तेहेन बना नेने अिछ  जे \nतीमन-तरकारी-सँ-फलाहार धिर  पुड़बैत अिछ ।” \nसुरेखाक बाट राधामोहनकटgंछ3 छुछुन बूिझ   पड़लै। छुछुन ई जे मािट पर पसरल लटgंहछी आ लटgंहछीक फड़ , केना \nफलाहार हेतै। हँ एते तँ देखै िछ ऐ जे करेला-झुमनी-सजमिन  जकटg3आ3 फड़ैए , सजमिन सँ भलिहं होट हुअए मुदा \nकरैला-झुमनीक तँ संग-तुिर या अिछ ये। तरकारी मानल जा सकैए। तरकारीकटgंछ3 केना फल मािन   लेब फड़ तँ \nतरकािर यो फड़ैए मुदा लगले मन पलिट  महकारी लग पहुँच गेलै। ओकर तरक बीआ जते तीत होइए ओते तँ \nकरैलोक ने होइ छै। कहटg3आ3 राजा भोज कहटg3आ3 भजुआ तेली। करैलाक गुटg3ेफा -रस भलिहं तीत होउ मुदा ओइसँ \nपालल-पोसल बीआ कहटg3आ3 तीत होइ छै। दुनूमे अकास -पतालक अटgंँँ त र होइ छै। गोल-गोल, हिर अर-हिर अर, \nलाल-लाल फड़क बीच महकारीक बीआ खेबा-काल खेल होकटgंछ3 बोकरा दइए , से केना करैलाक पड़तर करत। \nऊँट जकटg3आ3 भलिहं देह उबर -खाबर होउ, रसो आ गुटg3ेफो ित  तॱस िक अए ने होउ, गिल -पिच  अपने िक अए ने सिड़  \nजाए मुदा ओहन बीआ तँ दैते अिछ  जे संगी-साथी जकटg3आ3 मनुटg303 यक भोटgं7आ य  बिन  चलैत आिब  रहल अिछ  आ \nआगूओ चलैत रहत। \n      खेलौना दोकानपर, रंग-रंगक खेलौना देख जॱ बटgं7छ चा  गुमकी लािध  िद अए तँ िक छु कारणक आशंका होइते \nछै। टg30छ वगटg3आे सदृश बाड़ी -झाड़ी रिह तो राधामोहनकटgंछ3 अपन िव  चारक दुिन यटg3आ3मे िव  चड़ैत देख सुरेखाक मनमे भेलिन  \nजे भिर सक रोड़ा-रोड़ीक ठटg370स ने लिग   गेलै। बाजली-  \n“बौआ, िक  करब, जेतबे छुटg3ंआी रहत तेतबे टा ने दुिन  यटgंछछ बसाएब। इटgं7छ छा केकरा ने होइ छै जे इटgंँँ टgछ0आा सनक \nआसनपर बैसी, मुदा इटgं7छ छे भेने थोड़े होइ छै। अही सुखक लोभमे ने एकटा बौना आिब  हिर टgंहआटgंँँ टgछ0आकटgंछ3 राज -पाट \nठिक  लेलकिन । अखुनका िव यतनाम राज थोड़े छी जे सालक-साल, दशकक-दशक रगड़ैत रहत। कहू जे \nजइ राजाकटgंछ3 एतबो दया नै जे आमजनक राजकटgंछ3 अपना टg30छ वाथटg3आेमे केना लगा देबै। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nओना सुरेखा राधामोहनक मन बहटारए चाहली मुदा िज टg3ेफीयाह गाए -बड़द जकटg3आ3 गाछक मुड़ीयेपर राधामोनक \nनजिर अँटकल। राधामोहन बाजल- \n“दीदी, अहटg3आ3 तँ खीड़ाकटgंछ3 फल कहै िछ  ऐ, एते तक मा◌ेनेमे शंका नै अिछ  जे फड़ नै होइ छै, मुदा फड़-तँ-फड़ \nभेल आ आमोक गाछक फड़े भेल भलिहं कोशा धिर कटgंछ3 फड़े किह  ऐ। िज नगीक नीक फल सभ चाहैए आिक  \nनीक फड़ कदीमोसँ नहमर चाहैए?” \nजिह ना बाल मन वा जुही फूल, परोड़ इटgंँछ या िद  कोनो नव गाछक सरािर  सदृश सर-सरा कऽ आगू धिर  बिढ़  \nजाइत तिह ना राधामोहनक टgंआंटg3ेे आगू बढ़ल मुदा ओिर  या कऽ मुड़ीकटgंछ3 मोिड़   सुरेखा बजली- \n“बौआ, खीड़ाक तरमे तीन फटg3आ3क होइ छै, मुदा होइ छै तीनू बराबर। ऊपरका जे आवरण होइ छै ओ ओहन \nहोइ छै जे िद ठा-दृटg30ं य  देखए नै दैत छै। ओकरा हटौला पछाित ये देख पड़ै छै। मुदा जॱ ओ करा कटgंहछासँ \nगोल-गोल काटल जाइ छै तँ कहटg3आ3 तीनूमे सँ िक  यो कहैत जे कम छी।” \nकिह  सुरेखा सोचए लगली जे भिर सक राधामोहनक मन उचिट  गेल अिछ । जाबे तक दोसर िद स नै तकाएब, \nताबे नजिर  नै घुमतै। तँए दोसर िद स तकाएब नीक हएत। दोहरबैत बजली- \n“बौआ, मेलो जाइक समए लिग चा गेलह। नहाइत-खाइत समए भैये जाएत। हमहूँ जाएब िक ने?” \n      दोसर िद नक सटg3आ3झ। िश  टgंहंण टgंआंिटg3ँफ  याक समािटgंफ0 त  । कािटg33छ   ि◌ वसजटg3आेन छी। भोज -भात आ सटg3आछटg30छ कृित क कायटg3आेटg3ँफम \nरहत। राधामोहन आ पी.एन. बाबू गाएक घरक थैड़ देखैत रहिथ । मटgं7छ छ रक धनधनेनाइसँ बूिझ  पड़लिन  जे \nघूरक जटgंआहरत  अिछ । दुनू गोटे गाइये घरमे रहिथ  तखने सुरेटgंँँ टgछ0आो  बाबू आ दीनानाथो बाबू संगे पहुँच बजला- \n“गाएक घरमे अखन िक अए छी?” \nई गप सुिन  पी.एन. बाबूकटgंछ3 संकोच नै भेलिन  । ओना तीनू गोटेक डेरो एकठाम आ बािड़ यो-झाड़ी एकरंगाहे, तँए \nटgंआंटg3ेे बेवहािर  के छल। पी.एन. बाबू बजला- \n“तीन-चािर  िद नसँ एते टg30े यटg30छ त ता बिढ़  गेल जे अपन िज नगीये िछ िड़ या-िव ित या गेल। बूिझ  पड़ैए जे तीिन यटgंछ3-चािर \nिद नक बीच तते मटgं7छ छ र बिढ़  गेल जे अवधात करत। मुदा आइयो तँ आब करैक समए निह यटgंछ3 अिछ  । कािटgंफँ ह   \nबूझल जेतै। ” \nदीनानाथ बाबू- “कािटg33छ  यो िक  भिर  िद न छुटg3ंआी हएत , भोज-भात आिक  नाच-तमाशा देिख िन हार-खेिन हार ले ने, \nमुदा िव दाइ-समारोह सेहो छी िक ने?” \n“हँ से तँ छी। मुदा ओ तँ भोज-भातक पछाित ये ने हएत तइ बीच तँ समए बँिच ते अिछ ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nकलपर हएत-पएर धोइ राधामोहनो आ पी.एनो. बाबू लग पहुँचबे केला आिक  ओटgंफछ ह रसँ सुरेखा चाहो नेने एली। \nठाढ़े सभ िक यो चाह पीबए लगला। दीनानाथ बाबू राधामोहनकटgंछ3 कहलिख  न- \n“कौटg33छुका नोत -हकार दइ छी। खेबो करब आ देखबो करब।” \n      दीनानाथ बाबू गप तँ चािल  देलिन , मुदा भोजैत तँ नै छला। भोजैत सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू मुदा जिह ना घाटपर \nचेटg33छबाक चािल  मे भुटg3ँंो फँिस   जाइए, तिह ना वगलमे बैसल सुरेटgंँँ टgछ0आ बाबूकटgंछ3 भेलिन  । दीनानाथ बाबू तँ पठौल नै \nछेलिख न जे मटg3ेफी हेतिन  । अपनो मुँह खोलए पड़तिन , भलिहं राधामोहन नै बूिझ  पबैत मुदा दुनू परानी पी.एन. \nबाबू तँ छिथ ये। पुिल सक आगू अनेरे पड़ाएब नीक नै होइ छै, खेहािर  कऽ पकिड़  खिढ़ या मोर मािर  पकिड़ ये \nलेत आ जॱ पकिड़  लेत तँ सभ ठेही झािड़  देत। राज-भोज िछ ऐ, जते खाएत तइसँ बेसी िछ िड़ आएत। \nबजला- \n“राधामोहन सिझ या नतहारी हेता।” \n      जिह ना भोज-काजमे पिह ले योजना बनैत पछाित  िह साब-बाड़ी होइत। मुदा बैसार दुनू िद न चलैत। एक तँ \nबैसारमे नतक बँटवारा तखन नतहारीक चचटg3आे नै। मुदा दोसराक पाहुनकटgंछ3 ईहो पूछब उिच  त नै जे केटgंफछ ह र एलॱ। \nमुदा जिह ना पिर वारक छोट भाएकटgंछ3 अनको कोहवरक रटg30छ ता  खुजले रहै छै तिह ना दीनानाथ बाबू। जेठ लग \nजेहने गटgंफँ ती  तेहने सही। जॱ सही अिछ  तँ मुड़ी झुलौता जॱ गटgंफँ ती  अिछ  तँ सुधािर  देता। बजला- \n“राधामोहन, अहटg3आ3 पढ़बो करै छी। ” \nदीनानाथ बाबूक टgंआंटg3ेेसँ राधामोहन ठमिक   गेल। केना कहबिन  जे परीटgंहंाकटgंछ3 अखन छोिड़   आगू बढ़ा देिल ऐ, आ \nअखन घरक पाछू। मुदा उटgंँछ सुक मन बाजल- \n“पिढ़ तो छी, आ पिर वारक जे दशा अिछ  ओकरा जॱ नै रोकब तँ कते दूर ढरैक कऽ चिल  जाएब तेकर \nकोनो ठीक नै। तँए िक छु करैक िव चार सेहो अिछ ।” \nराधामोहनक सह पािब  दोहरबैत दीनानाथ बाबू पुछलिख न- \n“पिर वार कतेटा अिछ ?” \n“ओना कहैले तीन गोरे छी मुदा...।” \n“मुदा की?” \n“िप ता अंित म अवटg30छ था मे छिथ , अब-तब करै छिथ , कखन छिथ  कखन नै तेकर कोनो ठीक नै।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \n“कते उमेर हेतिन ?” \n“सेहो नीक जकटg3आ3 नै बुझै छी। झूड़ -झूड़ शरीर भेल छिटgंँँ ह  । तइसँ तँ अटg30छ सी सँ ऊपरेक कहबिन , मुदा माइयक \nजे गित शीलता देखै छी तइसँ बूिझ  पड़ैए जे घरक चीनवारेक खूँटा टुिट  गेल। आइ करी िक  कािटg33छ  , करए \nतँ हमरे पड़त। सएह सभ मन हॱड़-हटg3आ3िड़    देने अिछ । तँए गाए पोसैक िव चार करै छी।” \n      आँिख क इशारा सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबूक देिख ते दीनानाथ बाबू चुप भऽ गेला। सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू पुछलिख न- \n“राधामोहन, िव चार तँ नीक अिछ , मुदा िक छु टgंआंटg3ेेक उटgंहछर बूझब जटgंआहरी अिछ  । भने मेलेमे एलॱ। भोज-भात \nखेिन हार सभकटgंछ3 खाए -िद औ। मुदा, कहब जे जाधिर  अपन मन काज करैले ने मािन  जाए, ताधिर  रहू। जॱ \nजीवनमे एकोटा काजक लोक भेट जाए तँ जटgंआहर ओइ िज  नगीकटgंछ3 साथटg3आेक मानल जेतै। ” \n      सुरेटgंँँ टgछ0आ बाबूक मुँह खुजल देख सुरेखो अपन बातकटgंछ3 राखब उिच  त बूिझ  बाजली- \n“दीना बाबू, जखन राधामोहनसँ गप भेल तँ कहलक जे हमरा गामसँ अहटg3आ3क गाम नीक अिछ  । पटgं7छ चीस बखटg3आेसँ \nनैहर गेबो ने केलॱहटgंछ3, अठारह बखटg3आेक अवटg30छ था मे छोड़ने रही तँए जाएब तँ तर पिड़  गेल अिछ । तँए सेहो कनी \nकखनो दुनू भाए-बिह नक बीच किह  देब।” \n      सुरेखाक टgंआंटg3ेेसँ सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू घबड़ेला नै मुदा िद न भिर क देहक थकान, तइ बीच कािटg33छ   िव दाइ समारोह \nसेहो छी एहेन ने हुअए जे धड़फड़मे टgंआंोफेसर साहेबक जैकेट िटgंआं ◌ ंिस पल सहाएबक डालीमे चिल  जािटgंँँ ह   आ \nिटgंआं  िस पल साहेबक टgंआंोफेसर सहाएबमे, तँए मन बोिझ ल, जे केना एहेन सुराग भेट जाएत जे जे जेतै कऽ अिछ  \nसे से तटgंहछै चिल   जाए। मुदा पिर वारो तँ पिर वारे छी। पिर वारकटgंछ3 चैन रखने िब  ना एको छन चैन भेटब किठ न \nहोइ छै। दीना बाबूकटgंछ3 सटgंफछ बो िध त करैत सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू बजला- \n“दीना बाबू, एन कटgंआह जे एकेटा उटgंहछरमे दुनू टgंआंटg3ेे आिब   जाए।” \nहँ◌ूहकारी भरैत दीनानाथ बाबू बजला- \n“हँ-हँ बिढ़ यटg3आ3 -बिढ़ यटg3आ3 , हनुमानजी जकटg3आ3 पहाड़े चिल   आओत अपन-अपन सभ तािक  लेब। मुदा भाय-सहाएब \nएकटा बात पूछब हमरो रिह  गेल अिछ ?” \nसुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू- “कथी ओहो रािख ये िद औ?” \nदीनानाथ बाबू- “राधामोहन, एकटा बात कहू जे पिर वारमे बाहरक लोटा दूध अबैए आिक  घरक ला◌ेटा बाहर \nजाइए।” \n      दीनानाथ बाबूक टgंआंटg3ेे सुिन   पी.एन. बाबूकटgंछ3 नै रहल गेलिन   बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n“दीनू बाबू िक  कहब, िब सिर  गेलॱ रमिझ मनी-रामझुमनी। िभ◌ ंडीक माला जिप -जिप  भाषाक जान बँचबै छी। \nमुदा टgंहंेटgंहहो तँ िक  छु छी।” \n      एक संग अनेको टgंआंटg3ेे उठैत देख सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू िव चारलिन  जे नीक हएत सभ टgंआंटg3ेेकटgंछ3 बहटािर   कािटg33छ   लेल \nरािख  ली आ िक छु मनोिव नोद संग बैसार उसार कऽ ली। चौअिटg3ँं  यटg3आ3 मुटg30छ की दैत दीनानाथ बाबूकटgंछ3 पुछलिख  न- \n“अँए हौ दीनू, उटg3ेँाट न बेर िक अए हँसऽ लगल रहह?” \n      टटके बात, िब सरैयौक तँ निह यटgंछ3 कहल जा सकैए। मुदा एकटा जबावदेहक टgंआंटg3ेे छी। िक   कहबिन । हम \nसभ कहुना भेलॱ तँ घरवािर ये भेलॱ िक ने, िक अए ने खोिल  कऽ सभ गप करब। मुटg30छ की क जबावमे ठहाका \nदैत दीनानाथ बाबू बजला- \n“भाय, लाबा जकटg3आ3 िछ  िड़ आएल नै, मुदा िछ िड़ आइबला बात तँ रहबे करै ने।” \nदुनू गोटेक बीचक बातमे सुरेखा लाड़िन  लाड़लिन - \n“उटg3ेँाटने जखन हँसा गेल , तखन बटg3आ3िक  ये कथी रहल?” \nसुरेखाक टgंआंटg3ेेसँ सुरेटgंँँ टgछ0आ  बाबू थकमकेला। थकमकाइत देख पी.एन. बाबू सटgंफछ हा रैत बजला- \n“बात भेल िक छु ने आ अनोन-िव सनोन हुअए लगल।” \nअपन भटg3आ3ज बूिझ   दीनानाथ बाबू बजला- \n“भेल ई रहै जे चािर  गोटेकटgंछ3 चिर  मुखी दीप लेिस  उटg3ेँाटन करक रहै। एकटा मोमवटgंहछी नै ने जे तीन गोटे \nडा◌ॅट पकड़ू आ एक गोटे सलाइ लेिस  लगाउ। चिरमुखी दीपमे तँ बा◌ॅटल चाटgंआह गोटेक। सभकटgंछ3 दीप जराएब \nछिटgंँँ ह  । पिह ल गोटे जखन सलाइ खरिड़  एकटा दीप लेिस  देलिख न तखन दोसर-तेसरकटgंछ3 सलाइ खरड़ैक कोन \nटgंआंयोजन। सलाइ काठीकटgंछ3 तँ दीपेमे लेसब असान होइतै। से नै केलिन  , केलिन  ई जे तेसर गोटे जे रहिथ  \nओ रािश मे रािश  नै कािट  सलाइ खरड़ए लगला आिक  मसटgंफँ ला  उिड़  कऽ कुतटg3आहपर पिड़   गेलिन  तेहेन कुतटg3आह जे \nओतबेमे दगा गेलिन । सएह हँसी लागल रहए। अहूँ तँ मंचेपर रिह ऐ। अहटg3आ3 नै देिख  िल ऐ।” \nदीनानाथ बाबूक बातसँ सुरेटgंँँ टgछ0आ बाबूकटgंछ3 दुख नै भेलिन  । बजला- \n“तूँ छुटg3ंआा छह , हम बाटgंँँ ह ल छी, तँए िक छु...।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n“अटgं7छ छा  जे होउ, कौटg33छका -उगरल वटg30छ तु-जात हएत ओ भोजो हएत आ राधामेाहनकटgंछ3 मेलाक दशटg3आेन सेहो करा \nदेबिन । अखन जाए िद अ, दू घंटा दुनू कातक चेिकंग बेवटg30छ था  करैमे लागत। तहूमे तीन-तीन चेिक◌ ंगमे \nचोरकट रटg30छ ता  रिह ये जाइ छै।” \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gैो1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \n \nब/g274चा लोकिन /gै2ओारा /gैो4मरणीय /gैो2लोक \n \n१.टgंआंातः काल टgछ0फटg33ंमुहूटgंहछटg3आे (सूयटg37आदयक एक घंटा पिहने) सवटg3आेटgंआंथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही , आ’ ई टg30ंलोक \nबजबाक चाही। \nकराटg3फेे वसते लटg3ह0मीः करमटgंँ7ये सरटg30छवती।  \nकरमूले िटg30छथतो टgछ0फटg33ंा टgंआंभाते करदशटg3आेनम्॥  \nकरक आगटg3आ3  लटg3ह0मी बसैत छिथ , करक मटgंँ7यमे सरटg30छवती , करक मूलमे टgछ0फटg33ंा िटg30छथत छिथ। भोरमे तािह टg3ंहारे \nकरक दशटg3आेन करबाक थीक।  \n२.संटgंँ7या काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले िटg30छथतो टgछ0फटg33ंा दीपमटgंँ7ये जनादटg3आेनः।  \nदीपाटg3फेे शटg3े3रः टgंआंोटgं70टgंहछः सटgंँँटgंँ7याटgं7आयोितनटg3आेमोऽटg30छतुते॥  \nदीपक मूल भागमे टgछ0फटg33ंा , दीपक मटgंँ7यभागमे जनादटg3आेन (िवटg303णु) आऽ दीपक अटg3फे भागमे शटg3े3र िटg30छथत छिथ। हे \nसंटgंँ7याटgं7आयोित ! अहटg3आ3कटgंछ3 नमटg30छकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं टg30छकटgंँँदं हनूमटgंँँतं वैनतेयं वृकोदरम्।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nशयने यः टg30छमरेिटg3ँंटgंँछयं दुःटg30छवटgंफआटg30छतटg30छय नटg30ंयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमारटg30छवामी , हनूमान्, गटgंआछड़ आऽ भीमक टg30छमरण करैत छिथ , हुनकर दुःटg30छवटgंफआ \nनटgछेआ भऽ जाइत छिटgंँँह।  \n४. नहेबाक समय- \nगटg3ेहे च यमुने चैव गोदाविर सरटg30छवित।  \nनमटg3आेदे िसटgंँँधु कावेिर जलेऽिटg30छमन् सिटg3ँंिधं कुटgंआह॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सरटg30छवती , नमटg3आेदा , िसटgंँँधु आऽ कावेरी \n  धार। एिह जलमे अपन सािटg3ँंटgंँ7य िदअ।  \n५.उटgंहछरं यटgंँछसमुटgछ0आटg30छय िहमाटgछ0आेटgंहआैव दिटgंहंणम्।  \nवषटg3आें तत् भारतं नाम भारती यटgंहह सटgंँँतितः॥  \nसमुटgछ0आक उटgंहछरमे आऽ िहमालयक दिटgंहंणमे भारत अिछ आऽ ओतुका सटgंँँतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अहटgंफँया टgछ0आौपदी सीता तारा मटgंँ3डोदरी तथा।  \nपटgं7ँचकं ना टg30छमरेिटg3ँंटgंँछयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अहटgंफँया , टgछ0आौपदी , सीता, तारा आऽ मटgंँ3दोदरी , एिह पटg3आ3च साटgंँ7वी -टg30छटgंहहीक टg30छमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप नटgछेआ भऽ जाइत छिटgंँँह।  \n७.अटgंहँटgंँछथामा बिलटg30ेयटg3आहसो हनूमटg3आछटgंहआ िवभीषणः।  \nकृपः परशुरामटgंहआ सटgंफ0तैते िचरटg3े7ीिवनः॥  \nअटgंहँटgंँछथामा , बिल, टg30ेयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचायटg3आे आऽ परशुराम - ई सात टा िचरटg3े7ीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सुटgंआंीता देवी िशखर वािसनी  \nउटg3फेेन तपसा लटgंफंधो यया पशुपितः पितः।  \nिसिटg3ं0ः साटgंँ7ये सतामटg30छतु टgंआंसादाटgंँँतटg30छय धूजटg3आेटेः   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nजाटgछंफवीफेनलेखेव यटgंँँयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदानटgंँँद न मे बाला सरटg30छवती।  \nअपूणटg37े पंचमे वषटg37े वणटg3आेयािम जगटgंँछटgंहहयम् ॥  \n१०. दूवटऊष6।टऊँ।ँत मंटऊँ।। (शुटgं70ल यजुवटg37ेद अटgंँ7याय २२, मंटgंहह २२) \nआ टgछ0फटg33ंिटg3ँंटgंँछयटg30छय टgंआंजापितॠटg3आेिषः। िलंभोटgं70टgंहछा देवताः। टg30छवराडुटgंँछकृितटg30ंछटgंँँदः। षटg3ँआजः टg30छवरः॥  \nआ टgछ0फटg33ं॑न् टgछ0फाटg33ं॒णो टgछ0फ॑टg33ंवचटg3आे॒सी जा॑यता॒मा रा॒टg303टg3फफे रा॑ज॒टgंँँयः शुरे॑ऽइषटg30ेयो॒ऽितटg30ेया॒धी म॑हार॒थो जा॑यतटg3आछ॒ दोटgं7ंटgछ07ॴ \nधे॒नुवटg37आढा॑न॒टg3ँआवाना॒शुः सिटgंफ0तः॒ पुर॑िटgंँँध॒यटg37आवा॑ िज॒टg303णू र॑थे॒टgछे7ाः स॒भेयो॒ युवाटg30छय यज॑मानटg30छय वी॒रो जा॒यतटg3आछ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒जटg3आेटgंँँयॲ वषटg3आेतु॒ फल॑वटgंँछयो न॒ऽओष॑धयः पटgं7छयटgंँँतटg3आछ योगेटgंहं॒मो नः॑ कटgंफँपताम्॥ २२॥ \nमटgंँँटgंहहाथटg3आहः िसटg3ं0यः सटgंँँतु पूणटg3आहः सटgंँँतु मनोरथाः। शटgंहहूणटg3आछ बुिटg3ं0नाशोऽटg30छतु िमटgंहहाणामुदयटg30छतव।  \nॐ दीघटg3आहयुभटg3आेव। ॐ सौभाटgं7ंयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयोटgं7ंय आ ’ सवटg3आेटgंह3 िवटg3ंछाथटg3आँ उटgंँछपटg3ँं होिथ , आ’ शुटgंहहुकटgंछ3 नाश कएिनहार सैिनक उटgंँछपटg3ँं \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे सटgंहंम होिथ आ ’ घोड़ा टgंँछविरत टgंआहपटgंछ3 \nदौगय बला होए। टg30छटgंहहीगण नगरक नेतृटgंँछव करबामे सटgंहंम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूणटg3आे भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृटgंँछव देबामे सटgंहंम होिथ। अपन देशमे जखन आवटg30ंयक होय वषटg3आह होए आ ’ औषिधक-बूटी सवटg3आेदा पिरपटgं70व \nहोइत रहए। एवं टg3ँफमे सभ तरहटgंछ3 हमरा सभक कटgंफँयाण होए। शटgंहहुक बुिटg3ं0क नाश होए आ ’ िमटgंहहक उदय होए॥  \nमनुटg303यकटg370 कोन वटg30छतुक इटgं7छछा करबाक चाही तकर वणटg3आेन एिह मंटgंहहमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलुटgंफ0तोपमालटgछ37कार अिछ।  \nअटgंँँवय - \nटgछ0फटg33ं॑न् - िवटg3ंछा आिद गुणसँ पिरपूणटg3आे टgछ0फटg33ं  \nरा॒टg303टg3फफे - देशमे \nटgछ0फ॑टg33ंवचटg3आे॒सी -टgछ0फटg33ं िवटg3ंछाक  तेजसँ युटgं70टgंहछ  \nआ जा॑यतटg3आछ॒- उटgंँछपटg3ँं होए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nरा॑ज॒टgंँँयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइषटg30ेयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽितटg30ेया॒धी -शटgंहहुकटgंछ3 तारण दय बला  \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदोटgं7ंटgछ07ॴ -कामना(दूध पूणटg3आे करए बाली ) \nधे॒नुवटg37आढा॑न॒टg3ँआवाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी वटg37आढा॑न॒टg3ँआवा - पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-टgंँछविरत  \nसिटgंफ0तः॒-घोड़ा \nपुर॑िटgंँँध॒यटg37आवा॑- पुर॑िटgंँँध॒- टg30ेयवहारकटgंछ3 धारण करए बाली यटg37आवा॑-टg30छटgंहही  \nिज॒टg303णू-शटgंहहुकटgंछ3 जीतए बला  \nर॑थे॒टgछे7ाः -रथ पर िटg30छथर  \nस॒भेयो॒-उटgंहछम सभामे \nयुवाटg30छय -युवा जेहन \nयज॑मानटg30छय -राजाक राटgं7आयमे \nवी॒रो-शटgंहहुकटgंछ3 परािजत करएबला  \nिनका॒मे-िन॑कामे-िनटgंहआययुटgं70टgंहछ कायटg3आेमे \nनः-हमर सभक \nप॒जटg3आेटgंँँयॲ -मेघ \nवषटg3आेतु॒-वषटg3आह होए  \nफल॑वटgंँछयो -उटgंहछम फल बला   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nओष॑धयः-औषिधः \nपटgं7छयटgंँँतटg3आछ - पाकए \nयोगेटgंहं॒मो -अलटgंफ3य लटgंफ3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक रटgंहंा  \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nकटgंफँपताम्-समथटg3आे होए  \nिटg3फेिफथक अनुवाद - हे टgछ0फटg33ंण , हमर राटgं7आयमे टgछ0फाटg33ंण नीक धािमटg3आेक िवटg3ंछा बला , राजटgंँँय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला जटgंँँतु, उटg3ंछमी नारी होिथ। पाजटg3आेटgंँँय आवटg30ंयकता पड़ला पर वषटg3आह देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपिटgंहछ अिजटg3आेत /संरिटgंहंत करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंिटgं7ंलश -मैिथली-कोष  / मैिथली -इंिटgं7ंलश -कोष   टgंआंोजेटgं70टकटgंछ3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल टg3ंहारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/g2ओैािनक लोक िन /gै2ओारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा स/g2उ4पादन \nपा/gै8ओय/gै8उम  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/g2ओैािनक लोक िन /gै2ओारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैडg2ड़3ािनक  लोकिन टऊषँ।ारा बनाओल मानक \n  उटऊँ7छचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाटg30छटgंहही डा . रामावतार यादवक धारणाकटgंछ3 पूणटg3आे टgंआहपसँ सटg3ेह लऽ  िनधटg3आहिरत )  \nमैिथलीमे उ/g274चारण तथा लेखन  \n  \n१.पटऊँ7ृचमाटऊँ।ँर आ अनुटऊषधछवार : पटgं7ँचमाटgंहंराटgंँँतगटg3आेत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संटg30छकृत भाषाक अनुसार \nशटgंफंदक अटgंँँतमे जािह वगटg3आेक अटgंहंर रहैत अिछ ओही वगटg3आेक पटgं7ँचमाटgंहंर अबैत अिछ। जेना -  \nअटg3े3 (क वगटg3आेक रहबाक कारणे अटgंँँतमे ङ् आएल अिछ। )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nपटgं7ँच (च वगटg3आेक रहबाक कारणे अटgंँँतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखटgंँ3ड (ट वगटg3आेक रहबाक कारणे अटgंँँतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिटgंँँध (त वगटg3आेक रहबाक कारणे अटgंँँतमे न् आएल अिछ। ) \nखटgंफछभ (प वगटg3आेक रहबाक कारणे अटgंँँतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुटg3आेटgं70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पटgं7ँचमाटgंहंरक बदलामे अिधकटg3आछश जगहपर अनुटg30छवारक टgंआंयोग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। टg30ेयाकरणिवद पिटgंँ3डत गोिवटgंँँद  झाक कहब छिन जे \nकवगटg3आे, चवगटg3आे आ टवगटg3आेसँ पूवटg3आे अनुटg30छवार िलखल जाए तथा तवगटg3आे आ पवगटg3आेसँ पूवटg3आे पटgं7ँचमाटgंहंरे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अटgंँँत तथा कटgंफछपन। मुदा िहटgंँँदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकटgंछ3 निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अटgंँँत आ कटgंफछपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िल खैत देखल जाइत छिथ। \nनवीन पटg3ं0ित िकछु सुिवधाजनक अवटg30ंय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ टg30छथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर हटg30छतलेखन वा मुटgछ0आणमे अनुटg30छवारक छोट सन िबटgंँँदु टg30छपटgछेआ निह भेलासँ अथटg3आेक अनथटg3आे होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनुटg30छवारक टgंआंयोगमे उटgं7छचारण -दोषक सटgंफछभावना सेहो  ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथटg3आे \nकसँ लऽ कऽ पवगटg3आे धिर पटgं7ँचमाटgंहंरेक टgंआंयोग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ टgंह3 धिरक अटgंहंरक सटg3ेह \nअनुटg30छवारक टgंआंयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ़  : ढ़क उटgं7छचारण “र् ह”जकटg3आ3 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उटgं7छचारण हो ओतऽ माटgंहह ढ़ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढटg3ेह , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ़ = पढ़ाइ, बढ़ब, गढ़ब, मढ़ब, बुढ़बा, सटg3आ3ढ़ , गाढ़, रीढ़, चटg3आ3ढ़ , सीढ़ी, पीढ़ी आिद। \nउपयुटg3आेटgं70त शटgंफंद सभकटgंछ3 देखलासँ ई टg30छपटgछेआ होइत अिछ जे साधारणतया शटgंफंदक शुटgंआहमे ढ आ मटgंँ7य तथा अटgंँँतमे \nढ़ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड़क सटgंँँदभटg3आे सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उटgं7छचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब टgंआहपमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उटgं7छचारण : बैटg3ंछनाथ , िबटg3ंछा , नब, देबता, िबटg303णु, बंश, बटgंँँदना आिद। एिह सभक टg30छथानपर टg3ँफमशः \nवैटg3ंछनाथ , िव टg3ंछा , नव, देवता, िवटg303णु, वंश, वटgंँँदना िलखबाक चाही। सामाटgंँँयतया व उटgं7छचारणक लेल ओ टgंआंयोग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उटgं7छचारण “ज”जकटg3आ3 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उटgं7छचारणमे यटgंह3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शटgंफंद \nसभकटgंछ3 टg3ँफमशः यटgंह3 , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतटg3आेनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nटgंआंाचीन वतटg3आेनी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतटg3आेनी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाटgंँँयतया शटgंफंदक शुटgंआहमे ए माटgंहह अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शटgंफंद सभक \nटg30छथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक टgंआंयोग निह करबाक चाही। यटg3ंछिप मैिथलीभाषी थाटgंआह सिहत िकछु \nजाितमे शटgंफंदक आरटgंफछभोमे “ए”कटgंछ3 य किह उटgं7छचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य”क टgंआंयोगक सटgंँँदभटg3आेमे टgंआंाचीने पटg3ं0ितक अनुसरण करब उपयुटgं70त मािन एिह पुटg30छतकमे ओकरे टgंआंयोग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुटgंआहहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसवटg3आेसाधारणक उटgं7छचारण -शैली यक अपेटgंहंा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nशटgंफंदकटgंछ3 कैल , हैब आिद टgंआहपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क टgंआंयोगकटgंछ3 बेसी समीचीन टgंआंमािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक टgंआंाचीन लेखन -परटgंफछपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शटgंफंदक पाछटg3आ3 \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तटgंँछकालिह , चोटg3ंआिह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेख नमे िहक टg30छथानपर एकार एवं हुक टg30छथानपर ओकारक टgंआंयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - \nहुनके, अपनो, तटgंँछकाले, चोटg3ंआे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकटg3आछशतः षक उटgं7छचारण ख होइत अिछ। जेना - षटg3ँआयटgंँँटgंहह (खड़यटgंँँटgंहह ), \nषोडशी (खोड़शी), षटg3ँछकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), सटgंँँतोष  (सटgंँँतोख ) आिद। \n  \n८.टऊँृ7विन -लोप  : िनटg30फिलिखत अवटg30छथामे शटgंफंदसँ टgंँ7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िटg3ँफयाटgंँँवयी टgंआंटgंँछयय अयमे य वा ए लुटgंफ0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उटgं7छचारण दीघटg3आे भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आगटg3आ3 लोप -सूचक िचटgछंफ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nपूणटg3आे टgंआहप : पढ़ए (पढ़य) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पड़तौक। \nअपूणटg3आे टgंआहप : पढ़’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पड़तौक। \nपढ़ऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पड़तौक। \n(ख) पूवटg3आेकािलक कृत आय (आए) टgंआंटgंँछययमे य (ए) लुटgंफ0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूणटg3आे टgंआहप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणटg3आे टgंआहप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) टg30छटgंहही टgंआंटgंँछयय इक उटgं7छचारण िटg3ँफयापद , संटgंह3ा , ओ िवशेषण तीनूमे लुटgंफ0त भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूणटg3आे टgंआहप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणटg3आे टgंआहप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतटg3आेमान कृदटgंँँतक अिटgंँँतम त लुटgंफ0त भऽ जा इत अिछ। जेना- \nपूणटg3आे टgंआहप : पढ़ैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणटg3आे टgंआहप : पढ़ै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िटg3ँफयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुटgंफ0त भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूणटg3आे टgंआहप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणटg3आे टgंआहप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िटg3ँफयापदीय टgंआंटgंँछयय टgंँँह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणटg3आे टgंआहप : छिटgंँँह , कहलिटgंँँह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणटg3आे टgंआहप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.टऊँृ7विन टऊषधछथानाटऊँृृतरण  : कोनो-कोनो टg30छवर -टgंँ7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ टg3आ0टg30छव इ आ उक सटgंफछबटgंँँधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शटgंफंदक मटgंँ7य वा अटgंँँतमे जँ \nटg3आ0टg30छव इ वा उ आबए तँ ओकर टgंँ7विन टg30छथानाटgंँँतिरत भऽ एक अटgंहंर आगटg3आ3 आिब जाइत अिछ। जेना - शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तटgंँछसम शटgंफंद  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिटg30ंमकटgंछ3 रइटg30ंम आ सुधटg3आछशुकटgंछ3 सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलटऊँृृत (◌्)क टऊँ6ँयोग  : मैिथली भाषामे सामाटgंँँयतया हलटgंँँत (◌्)क आवटg30ंयकता निह होइत अिछ। कारण जे \nशटgंफंदक अटgंँँतमे अ उटgं7छचारण निह होइत अिछ। मुदा संटg30छकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तटgंँछसम ) \nशटgंफंद सभमे हलटgंँँत टgंआंयोग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामाटgंँँयतया सटgंफछपूणटg3आे शटgंफंदकटgंछ3 मैिथली भाषा सटgंफछबटgंँँधी \nिनअम अनुसार हलटgंँँतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा टg30ेयाकरण सटgंफछबटgंँँधी टgंआंयोजनक लेल अटgंँछयावटg30ंयक टg30छथानपर \nकतहु-कतहु हलटgंँँत देल गेल अिछ। टgंआंटg30छतुत पोथीमे मिथली लेखनक टgंआंाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन पटgंहं सभकटgंछ3 समेिट कऽ वणटg3आे-िवटgंँँयास कएल गेल अिछ। टg30छथान आ समयमे बचतक सटg3ेहिह हटg30छत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिटgछेआसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणटg3आे-िवटgंँँयास िमलाओल गेल अिछ। वतटg3आेमान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पयटg3आेटgंँँतकटgंछ3 आन भाषाक माटgंँ7यमसँ मैिथलीक टgंह3ान लेबऽ पिड़ रहल पिरटgंआंेटg3ह0यमे लेखनमे सहजता \nतथा एकटgंआहपतापर टgंँ7यान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिटgंँ3ठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-मटgंँ3डल सचेत अिछ। टgंआंिसटg3ं0 भाषाशाटg30छटgंहही डा . रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुसटgंँँधानमे एहन अवटg30छथा िकटg3ँंहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छटg3आ3हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाटg30छटgंहही डा . रामावतार यादवक धारणाकटgंछ3 पूणटg3आे टgंआहपसँ सटg3ेह लऽ  िनधटg3आहिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादम ी , पटना डg32ड़ारा िनधडg3इड़िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शटgंफंद मैिथली -सािहटgंँछयक टgंआंाचीन कालसँ आइ धिर जािह वटgंहछटg3आेनीमे टgंआंचिलत अिछ , से सामाटgंँँयतः तािह \nवटgंहछटg3आेनीमे िलखल जाय - उदाहरणाथटg3आे- \n \nटg3फेाटg333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअटg3फेाटg333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिटgंफँपक टgंआहपटgंछ3 टg3फेाटg333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनटg30फिलिखत तीन टgंआंकारक टgंआहप वैकिटgंफँपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. टgंआंाचीन मैिथलीक ‘टgंँँह ’ टgंँ7विनक टg30छथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिटgंँँह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ टg30छपटgछेआतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उटgं7छचारण इटgछेआ हो। यथा - \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इटgंँछयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनटg30फिलिखत शटgंफंद एिह टgंआहपे टgंआंयुटgं70त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. टg30हटg3आंटg30छव इकारटg3आछत शटgंफंदमे ‘इ’ के लुटgंफ0त करब सामाटgंँँयतः अटg3फेाटg333 िथक। यथा - टg3फेाटg333 देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुटg303य माटgंहहमे)। \n \n७. टg30छवतंटgंहह टg3आ0टg30छव ‘ए’ वा ‘य’ टgंआंाचीन मैिथलीक उटg3ं0रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक टgंआंयोगमे \nवैकिटgंफँपक टgंआहपटgंछ3 ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइटgंँछयािद।  \n \n८. उटgं7छचारणमे दू टg30छवरक बीच जे ‘य’ टgंँ7विन टg30छवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे टg30छथान वैकिटgंफँपक टgंआहपटgंछ3 देल \nजाय। यथा- धीआ, अढ़ैआ, िवआह, वा धीया, अढ़ैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक टg30छवतंटgंहह टg30छवरक टg30छथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक टg30छवर। यथा :- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिटgं70टgंहछक िनटg30फिलिखत टgंआहप टg3फेाटg333 :- हाथकटgंछ3, हाथसँ, हाथटgंछ3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुटg30छवार \nसवटg3आेथा टgंँछयाटgं7आय िथक। ‘क’ क वैकिटgंफँपक टgंआहप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवटg3आेकािलक िटg3ँफयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अटg30ेयय वैकिटgंफँपक टgंआहपटgंछ3 लगाओल जा सकैत अिछ। यथा :- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \n१२. मटg3आ3ग , भटg3आ3ग आिदक टg30छथानमे माङ , भाङ इटgंँछयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अटg3ं0टg3आे ‘न’ ओ अटg3ं0टg3आे ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथटg3आे अटg3ं0टg3आे ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुटg30छवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा :- अटg3े3 , वा अंक, अटgं7ँचल वा अंचल , कटgंँ3ठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचटgछंफ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिटgं70तक संग अकारटg3आछत टgंआंयोग कएल जाय। यथा :- टgंह7ीमान्, \nिकंतु टgंह7ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचटgछंफ शटgंफंदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुटgं70त िवभिटgं70तक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसककटgंछ3 चटgंँँटgछ0आिबटgंँँदु टg3ंहारा टg30ेयटgं70त कयल जाय। परंतु मुटgछ0आणक सुिवधाथटg3आे िह समान जिटल माटgंहहापर \nअनुटg30छवारक टgंआंयोग चटgंँँटgछ0आिबटgंँँदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणटg3आे िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समटg30छत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड़ क’ ,\n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शटgंफंदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी टgंआहपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु /g287विनक लेल नवीन िच/g288ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एि ह दुनू /g287विनक बदला \nपूव/gै61वत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /gैो1य/g27ोत कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/g288द झा ११/८/७६ /g2ओ7ीक ा/g288त ठाकुर ११/८/७६ सुरे/g288/g4ो6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सडg2आगपादन पाडg3।ड़यडg3।आम   \n२.१. उडg2छगचारण िनदडg3छ1श : ( बोडg2आ।ड कएल डg2इड़प डg3आ1ाडg333 ): -     \nदटऊँृृत न क उटऊँ7छचारणमे दटऊष6षतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उटऊँ7छचारणमे जीह मूधटऊष6।मे सटत (नै \nसटैए तँ उटऊँ7छचारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालटऊषधएय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधटऊष6।सँ आ दटऊँृृत स मे दटऊष6षतसँ \nसटत। िनशटऊष6ष , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कटऊँछष वैिदक संटऊषधछकृत जकटऊष6ष ख सेहो उटऊँ7छचिरत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nकएल जाइत अिछ, जेना वषटऊष6। , दोष। य अनेको टऊषधछथानपर ज जकटऊष6ष उटऊँ7छचिरत होइत अिछ आ ण ड़ जकटऊष6ष \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उडg2छगचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उडg2छगचारण ब , श क उडg2छगचारण स आ य क उडg2छगचारण ज सेहो \nहोइत अ िछ।  \nओिहना टऊष6धटऊषधछव इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाटऊँ।ँरमे टऊष6धटऊषधछव इ \nअटऊँ।ँरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहटऊँृृदीमे एकर दोषपूणटऊष6ए उटऊँ7छचारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशटऊँ।ँा पटऊषँधितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उटऊँ7छचारण दोषपूणटऊष6ए ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ \n ऐछ (उडg2छगचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उडg2छगचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उडg2छगचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माटऊँ।।ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकटऊँछष संयुटऊँ7धताटऊँ।ँर टऊँ6।पमे गलत टऊँ6।पमे टऊँ6ँयुटऊँ7धत आ उटऊँ7छचिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कटऊँछष री  टऊँ6।पमे उटऊँ7छचिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क टऊँ6ँयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ टऊँछृ धिर अ \nसिटऊँइछमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उटऊँ7छचारण काल हलटऊँृृत युटऊँ7धत शटऊँइँदक अटऊँृृतक उटऊँ7छचारणक टऊँ6ँवृिटऊँ।छ \nबढ़ल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अटऊँृृतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककटऊँछष बजैत सुनबिटऊँृृह - मनोजऽ, \nवाटऊषधछतवमे ओ अ युटऊँ7धत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर टऊँ।ष अिछ ज् आ ञ क संयुटऊँ7धत मुदा गलत उटऊँ7छचारण होइत अिछ - टऊँ7ँय। ओिहना टऊँ।ँ अिछ क् आ ष क \nसंयुटऊँ7धत मुदा उटऊँ7छचारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुटऊँ7धत अिछ टऊँ।7 ( जेना टऊँ।7िमक ) आ स् आ र क \nसंयुटऊँ7धत अिछ टऊँ6ष (जेना िमटऊँ6ष )। टऊँ।। भेल त +र ।  \nउटऊँ7छचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकटऊष6। इव  http://www.videha.co.in/ पर उपलटऊँइँध अिछ। फेर कडg2ग3 / सँ \n/ पर  पूवटऊष6ए अटऊँ।ँरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अटऊँृृय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली डg2इ2युडg2छएत \nकडg2इड़।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उडg2छगचारण सकै-ए)।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथटऊष6ए िभटऊषृँता सेहो , जेना से कटऊँइछमो जगहमे पािकटऊष6एंग करबाक अटऊँइषयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाटऊषधइा ई टऊछधएाइवर कनाट टऊँइधलेसक पािकटऊष6एंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उटऊँ7छचारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उटऊँ7छचारण संजोगने) \nकडg2ग3/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क डg2इ2योग गडg32गमे नै कडg2इड़ , पडg32गमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उडg2छगचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उडg2छगचारण ) \nचटऊँृृटऊछध6िबटऊँृृदु आ अनुटऊषधछवार - अनुटऊषधछवारमे कंठ धिरक टऊँ6ँयोग होइत अिछ मुदा चटऊँृृटऊछध6िबटऊँृृदुमे नै। चटऊँृृटऊछध6िबटऊँृृदुमे कनेक \nएकारक सेहो उटऊँ7छचारण होइत  अिछ- जेना रामसँ- (उटऊँ7छचारण राम सऽ )  रामकटऊँछष- (उटऊँ7छचारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकटऊँछष जेना रामकटऊँछष भेल िहटऊँृृदीक को (राम को)- राम को= रामकटऊँछष \nक जेना रामक भेल िहटऊँृृदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहटऊँृृदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहटऊँृृदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गटऊषँछमे) ए◌े चाटऊँ6। शटऊँइँद सबहक टऊँ6ँयोग अवटऊष6छिछत।  \nके दोसर अथटऊष7एँ टऊँ6ँयुटऊँ7धत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिटऊँ7धत “क”क बदला एकर टऊँ6ँयोग अवटऊष6छिछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उटऊँ7छचारण आ लेखन - नै  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nटऊँृछटऊँृछव क बदलामे टऊँृछव जेना महटऊँृछवपूणटऊष6ए (महटऊँृछटऊँृछवपूणटऊष6ए नै) जतए अथटऊष6ए बदिल जाए ओतिह माटऊँ।। तीन अटऊँ।ँरक \nसंयुटऊँ7धताटऊँ।ँरक टऊँ6ँयोग उिचत। सटऊँइछपित - उटऊँ7छचारण स टऊँइछप इ त (सटऊँइछपिटऊँ।छ नै- कारण सही उटऊँ7छचारण आसानीसँ \nसटऊँइछभव नै)। मुदा सवटऊष76टऊँ।छम (सवटऊष76तम नै)। \nरािटऊषधषटऊषइइय (राटऊषधषटऊषइइीय नै) \nसकैए/ सकै (अथटऊष6ए पिरवतटऊष6एन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथडg3इ1 पिरवतडg3इ1न ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबडg2ग3/ बैसबडg2ग3 \nपँचभइयडg3इ3  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे टऊष6धटऊषधछव आ दीघटऊष6एक माटऊँ।।ाक टऊँ6ँयोग अनुिचत ) \nजकडg3इ3 / जेकटऊष6ष  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड़ /  \nबड़ी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलडg2ग3/ पिहरतैँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गटऊषँछमे टऊँ6ँयोगक आवटऊषधँयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथटऊष6ए पिरटऊषधएटऊष6ँतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कटऊँछष, सँ, पर (शटऊँइँदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शटऊँइँदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिटऊँ7धत संग \nरहलापर पिहल िवभिटऊँ7धत टाकटऊँछष सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक टऊँ6ँयोग शटऊँइँदक अटऊँृृतमे, बीचमे अनावटऊषधँयक टऊँ6।पटऊँछष नै। आकाराटऊँृृत आ अटऊँृृतमे अ क बाद िबकारीक टऊँ6ँयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोटऊषधछटऊषइइोफीक टऊँ6ँयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माटऊँ।। फॉटऊँृृटक तकनीकी टऊँृृयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संटऊषधछकृत टऊँ6।प ऽ अवटऊषइएह कहल जाइत अिछ आ वतटऊष6एनी आ उटऊँ7छचारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उटऊँ7छचारणमे लोप रिहते अिछ )। मुदा अपोटऊषधछटऊषइइोफी सेहो अंटऊषइएेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ \nआ टऊँ6धटऊष7धचमे शटऊँइँदमे जतए एकर टऊँ6ँयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो ए कर उटऊँ7छचारण रैजौन डेटर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nहोइत अिछ, माने अपोटऊषधछटऊषइइॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोड़ैत अिछ , से एकर टऊँ6ँयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी टऊँ6।पटऊँछष सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकडg2ग3 (के निह) मे (अनुडg3एगवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसडg3इ3झ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास टऊँ6ँयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह  /  \nअइ (वाडg2छएयक अंतमे डg3आ1ाडg333 ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ  / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह ◌ ं   \nतडg3छ3/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिडg2।। ह   ...  \nसमए  शटऊँइँ द क संग जखन कोनो िव भिटऊँ7ध त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इटऊँृछ या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिटऊँ7ध त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इटऊँृछ या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह ◌ ं   \nतडg3छ3/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै   \nछिन / छिडg2।। ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सडg2आगपादन पाडg3।ड़यडg3।आम   \nनीचटऊष6षक सूचीमे देल िवकटऊँइृपमेसँ लटऊष7षगुएज एडीटर टऊषँ।ारा कोन टऊँ6।प चुनल जेबाक चाही : \nबोटऊँइृड कएल टऊँ6।प टऊषइएाटऊषषष :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ ि लय ’,िदय’,िलअ ’,िदय ’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुटऊँ6।ष ), वाली (टऊषधछ टऊँ।।ी ) ९ \n.  \nआडg3।3ल आंडg2छ2ल  \n१०. डg2इ2ायः  टऊँ6ँायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखडg2।।ह  देलिकटऊँृृह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिडg2।।ह देखलिन / देखलैडg2।।ह  \n१५. छिथडg2।।ह / छलिटऊँृृह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढ़इन बढ़िडg2।।ह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवटऊष6एनाम ) ओ   \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फडg3इ3िग /फािटऊषए। फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना -नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिडg2।।ह /केलिन /कयलिटऊँृृह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल ’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की ’/ कीऽ (दीघडg3इ।काराडg2।।तमे ऽ विजडg3इ1त )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nअहॴकडg2ग3 अहीँकडg2ग3  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकटऊष6ष जटऊँछषकटऊष6ष / \nजकडg3इ3  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भडg3इ3इ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भटऊष6षइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिडg2।।ह / दइन  दिन / दएिटऊँृृह / दयिटऊँृृह दिडg2।।ह / दैिटऊँृृह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ  (संयोजक) ओऽ (सवटऊष6एनाम )   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुडg2ड़ड़ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिटऊँृृह / गरबौलिन  / \n  गरबेलिडg2।।ह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेडg2।।ह िचडg2।।ह (अशुडg32ए )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम  मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१२८  म अंक  १५  अ/glyph293ैल २ ०१३  (वष/glyph110  ६  मास  ६४ अंक  १२८)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुडg2छ2गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ -करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झटऊष6षटी  \nझगड़ा-झडg3इ3िट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथडg3इ1मे)  \n९७. यैह यएह ","size_mb":0.72,"has_text":true},"Videha 129.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 129.pdf","name":"Videha 129.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१२९ म अंक ०१ मई २०१३ (वषँgइ6ए ६ मास ६५ अंक १२९)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकी य संदेश  \n  \n२. गँgइ2ॉ  \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा- माटीक मुड़gअज।त  \n  \n२.२. कैलास दास- लघुकथा- ममता  \n२.३. जगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल-लघुकथा-बगवािड़    \n २.४. जगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल- लघुकथा -बेटी, हम अपराधी छ ी  \n \n३. पँgइ2ॉ \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n३.१. जगदीश चँg2ैैँgॉफ6 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२. रामदेव ँg262साद मँg2ैइ ड ल ‘झाँg26ऊदार ’ \n  \n३.३. िकशन कारीगर- दूधपीबा नेना  \n  \n३.४. सुिमत िमँg2ऊ7 - भि/g27ूत गजल  \n  \n३.५. जगदानँg2ैैद झा ‘मनु’-गजल १-५ \n  \n३.६. जगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल \n  \n३.७. राजदेव म/g2ऐष ड ल- तीनटा किव  ता  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n ग/gष2ण -प/gष2ण भारती :म/g2ऐऐ/g255/gणूट/gणचटा ऋ/gषूषय/g257ृ/gषच5 - हिरशंकर /g257ीव ा/gषूणतव  “शलभ\"- (िह/g2ऐऐदीसँ मैिथ ली अनुवाद  \nिवनीत उ/g2ऐणपल ) \n \n बालान/gषटण कृते- अिमत िमँg2ऊ7 - १.राित िदवालीक २.जनमिदनक शुभकामना  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिँg2ऊऊकाक सभटा पुरान अंक ( ँgॉफबेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचँgइ6इक  \nिलंकपर उपलँg2ब2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिँg2ऊऊकाक सभटा पुरान अंक ँgॉफबेल , ितरहुता आ देवनागरी ँg26ऊपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिँg2ऊऊकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिँg2ऊऊकाक ५० म सँ आगँgइ6इक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकँg2ॉइ अपन साइट / ँg2ब2लॉगपर लगाऊ।   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \nँg2ब2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेँg27फट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड ँg262ाँg2बफत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िँg27फलक \nकँg26ऊ आ खाली ँgइफॉथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेँgइफॉट कँg26ऊ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाँgइफॉट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाँg2ऊ2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचँgइ6इक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक ँgइफॉतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉँg27फसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कँg26ऊ , बॉँg27फससँ कॉपी कँg26ऊ  \nआ वडँgइ6ए डॉँg27फयुमेँg2ैैटमे पेँgइफॉट कए वडँgइ6ए फाइलकँg2ॉइ सेव कँg26ऊ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सँg2बॉपकँgइ6ए कँg26ऊ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )    \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचँg2ऊऊकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उँg27ॉचारण , बड़ सुख सार आ दूवँgइ6ऊँg2ऊ2त \nमंँg2ऊऊ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचँgइ6इक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकँgइ6ऊइव  \n  \n \n \nँg276योितरीँg2ऊैर पूवँgइ6ए महाकिव िवँgइ2ॉापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती ँg262ाचीन कालिहसँ \nमहान पुँg26ॉष ओ मिहला लोकिनक कमँgइ6एभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुँg26ॉष ओ मिहला लोकिनक  िचँg2ऊऊ  \n'िमिथल ा र/g27घ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिँg2ऊॉँgइ6ए, एिहमे िमिथलाँg2ऊ2रमे (१२०० वषँgइ6ए पूवँgइ6एक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अँg2ैैयाँg2ैैय ँg262ाचीन आ नव ँgइफॉथापँg2ैॉय , िचँg2ऊऊ , अिभलेख \nआ मूिँg2ऊॉँgइ6एकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सँg2बॉबिँg2ैैधत सूचना, सँg2बॉपकँgइ6ए, अँg2ैैवेषण संगिह िवदेहक सचँgइ6ए-इंजन आ ँg2ैैयूज सिवँgइ6एस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सँg2बॉबिँg2ैैधत वेबसाइट सभक समँgइबए संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gषटच \nअ/g2ऐऐवेषण \" \nिवदेह जालवृँg2ऊॉक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिँg262य जालवृँg2ऊॉ ) पर जाउ।  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n \nसंपादकीय \n १ \n \nगजेँg2ैैँgॉफ6  ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \nअपन मंत/gषूचय ggajendr a@videha.com \n पर पठाउ।  \n२. गँgइ2ॉ  \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा- माटीक मुड़gअज।त  \n  \n२.२. कैलास दास- लघुकथा- ममता  \n२.३. जगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल-लघुकथा-बगवािड़    \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \n २.४. जगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल- लघुकथा -बेटी, हम अपराधी छ ी  \nकािमनी कामायनी     \n  \nलघुकथा - माटीक मु/g2टणत  \n  \nचारहु कात कुहेस् क साँgॉएएाँg276य  ,मोटका  ,मोटका  ,उँg276जर  ,धप धप, धूस ओढ़ने गाछ  िबिरछ  ,सोझा के लतामक \nगाछ जे घर स दस डेग पर िठठुरित ठाढ़ छल  ,आंिखक दशँgइ6एन शिँg27फत स ,  बाहिर  ,  ,  िहमालय के तराई मे \nबसल अिह  छोट सन  शहर प,अिहना पिहनहु स  , शरद रानी िबशेख वाँg2ैॉसँg2बैय ँg262ेम स आिवभूँgइ6एत रहैत रहल \nछली,आ एखन त, सँgइ2ॉः हुनके िँg262य समय आ ,  साँgॉएएाँg276य । ओिह ँg262लयंकारी शीतलहरी मे घरक भीतर लोक \nवेदक हाथ पैर सुँgइै2 भेनाय ँgइफॉवाभािवक छल  , मुदा कोढ़ फाड़ैत कँg26ऊन िचँg2ैॉकार  ‘ ‘गै ँg2बॉया,  गै ँg2बॉया” सुिन िकयो \nनिहं िसरक क’ तर नुकायल रिह सकल छल,धड़ाधिड़ अड़ोसीया   पड़ोिसया के दरवँg276जा खुिल गेल छले। \nओढ़ना  ,कंबल  ,मोफलर  , सौल मे बँgइ6ॉहल  ,छेकल लोग िहम मानव बनल   टौवाइत  टौवाइत  एक दोसर स, ओिह \nअनुँg2ऊॉिरत ँg262ँgइएएक समाधान पाबए लेल बेकल  ,मुदा केकरो िकछू निह बुझल जे िमसेज ठाकुर के िकएक गाड़ी \nप, उठा पुठा क, अँgइफॉपताल ल जायल गेल  ,वा   के एना हाँgइैबोश किर रहल छल । गँg2बफप खुजबा मे किन काल \nत, अवँgइफॉस लागले ,मुदा तख न ककरो िबँgइफॉवास ने भ रहल छल िमसेज ठाकुर त ,  एना सपनॲ मे निह किर \nसकैत छली  ,तहन केकरो पेट मे पईस क त’ लोग नहॴ देख सकैत अिछ । \n    असंँg27एय सँg2बॉबोधन स संबोिधत मनुख सन हुनको संग समय भेष बदिल क ; डेगा डेगी आगा आगा \nचलैत  , लुका िछपी खेलाइत पाया कातक ओिह राँg276य मे जा क ’ नूका रहल छल । \n एक बीँg2ऊॉ के घोघ तानने,  ओ दस बरखक बहुिरया पँgइ6इच हाथ क   ललका नुआ मे लेपटायल भट भट \nखसैथ, त बेस लाम चाकर सौसक बँgइब6 बोलक लगाम तुरत हुनक कान मे पड़ँgइ7फह  “की खुआ क   माए बाप \nपोसलक  ,जे दु डेग चललॲ ने होएयै” । \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \n    सासुर मे त जेकर जे िरँgइफ2ता नाता होए  ,तही स,संबोिधत करेँg2ैैह ,मुदा परोछ मे सबहक लेल भानपुर बाली \nरहैथ,। अपन जँg2ैैम ँgइफॉथानक नाम जेना अपन पीठ प ’खोदबा क, ँgइफॉँg2ऊऊीगन सासुर जैत अिछ  ,आ, जीवनपयँgइ6एंत \nओकर वएह नेसान बिन जैत छैक । आब नीक सुभाव रहल  ,ठोर मुंह नीक रहल,पीँg2ऊॉमँg26ऊ रहल   त’ ओिह \nगँgइ6ॉमक मान मरजाद बढल ,बिदयल  ,मरखाह  ,गुमान वाली भेली त, परात उिठ क, िकओ ओिह  गामक नाम   लेबा \nके सोिचओ निह सकैत छल । \n     भानपुर बाली के गोितयो सब हुनक अदँg2बॉय जीवट आ ,  संघषँgइ6एशील जीवनक   चचँgइ6ए  परोछ मँgइ7फ करईत कखनॲ \nने कखनॲ नतमँgइफॉँg2ैॉक त ’ भ’ जाएत हेताह  ,मुदा ँg262ँg2ैॉयँg2ऊ2 मे लोक ओिह लोक क ँg262शंसा केनाय उिचत नहॴ बुझे \nछै ,जेकरा स कोनो ँg262कारक लाभ नै होय ।  \n    एक सधल नटी सन दु टा खुँgइ26ा पर बँgइ6ॉहल ज़ोर प पएर  ,आंिख एकदम  ,सीध मे , माथ पर चारी पँgइ6इच टा \nघैल  ,,ह ,  भानपुर बाली एहीना पएर संभािर क, कतेको बेर अिह खूँट स’ ओिह खूँट आ, ओिह खूँट स, अिह \nखूँट आबैत जैत रहली  ,मुदा तखन त’ हुनक धुआ देिख क िदयाद   सभक िहय झरिक जाए । पेलवार क \nनजिर मे ओ अबला कतछिलह  ,भिर मुह दँgइ6ॉत भ ’ गेल   छलिँg2ैैह , पीँg2ऊॉ देखाय पड़  ‘लागल छल,आ, माथ  प, कनी टा \nटा सॴघ सेहो देखाय पड़य लागल छल । मुदा ओ त बाद मे ।   , \nक’ ट’ किर क’ जोिड जािड़ क’ चीठी पटरी िलखबा योँg272य साँg2ऊ2रता ,बेटी के पढ़ािलखा क जज बनेबा \nके छै की  ?फुकते त’ चूिँgइइॉए ,  बाला जमाना मे , अतीतक ँgइै6योिढ़ जे आब नब जमाए लेल पायस बनेबाक सेहो \nसामथँgइ6ए निह रखैत छल ,नवम दसम होइत  ,सुखी सँg2बॉपँgइै2 घर देिख अपन माथ क ’ बोझ उतािर  देल  ,आब सासुर \nमे जे जेकर भाँg272य  , भोगतै िजनगी ओिह भँgइ6ॉित ।  \n तखन अपन छोट छोट हाथ स ओसारा प’ राखल बड़का िसलौट प’ मोटका लोढ़ी स’ मसँg2बैला िपसइत  ,बड़की \nिदयािदनी स’ नहु नहुं बजैथ  “हम सबटा काज किर दैत िछएइँg2ैैह ,ई भानस किर लौथ हमारा रानहय \nनिह  आबैत  अिछ,बाबू बड़ िखिसयाय लागैत छिथंह,’  । िदयािदनी मुसुिक क’ रही जायिथ  ,ससुर के गािर बात \nआंिख क’ सोझा नािच उठेक  “ई भानस मनुँg27फख खेबा  जोगर छै ,दािल अनोन  ,तरकारी मे एक ढ़ाकी नून  ,’। \nसौस आिग  प’ओिडका ल क घी ढ़ारैथ  “सोइँg2ैॉक बेटी छिथ ,सुकुमािर’ । \n        गोर नािर  ,पातर िछतर  ,कलसगर  ,नीक आंिख नाक  ,भानपुर बाली  ,पीअर  ,हिरयर नुआ के देह मे ऊपर \nस’नीचा लपेटने िनहुिर िनहुिर क’ ओते बड़का टा आंगन मे दुनु  सँgइ6ॉझ झाड़ू बहाड़ू करैत हाफ़य लागैत \nत’ पनभरनी िबजूरी ल’ग आिब क’ छीन लेँg2ैैह बािँgइै7न  ‘है लभकी किनया  , आहँgइ6इ िकए छूबे हीए बाँgॉइैिन ,हम \nकिथ   ले िहये’। त’ घोघ क, नीचा स’ हुनक दािड़मक बीज सन दँgइ6ॉत चमिक जायँg2ैैह। “िसखबाक चािह \nनै,तखन नै बुझबे काज कोना होइत छै’। \n   पाबिन  ितहार मे जे नब नूआ आबै त पिहने घरक सब ँgइफॉँg2ऊऊीगन अपन अपन पसीँgइै2 के चुिन लइथ ,आब \nहुनका  हिरयर नै नीक लगे ,मुदा उपाय की  ,दू नॉर कािन  लइथ  , कतेक िदन धिर ओ नूआ ओिहना सँg2ैैदुक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \nप’ राखल रिह जाए  ,सब हुनक   अईठी प’ हसैत रहे कोन   कोन नै फकड़ा पढल जाए  ,हािर क’ हुनका ओ नूआ \nपिहरैए पडैक । \n  नहु नहु  आब हुनको सौख मौज  जागय  लागल रहँgइ7फह । अपन बड़का बड़का आंिख मे काजिर लगा क ’ नीक \nजका नूआ पिहरै लागल  छिलह । भरल दुपहिरया मे ,अपन कोठिरक दरबँg276जा सटा ,  नीचा पिटया   ओछा \nक’ सीकी के बड़का पौती स’ कजरौटी,पोडर अफगान ँgइफॉनो ,अलता  ,िटकुली  ,िसंदूरक कीया, िकिलपक \nपँg2ऊॉा , ककबा संग बीँg2ऊॉ भिर के एना िनकािल क ’ पौती  के सोझा ठाढ़ करैत । अपन बड़का बड़का केस के \nजुँgइ26ी स ’ िनकािल क नािरकेर् क   तेल स बड़ी बड़ी काल धिर माथ् क मािलस करैत रहेथ 'फेर ककबा \nस' थकड़ईत थकड़इत पिहने बाम  कात  के जुँgइ26ी गुथेथ,ओकर नीचा मे ललका फीता के खूब पैघ बड़का फूल \nबनाक  ,ज़ोर स पीठ प फेक  ,दोसर  िदस क   जुँgइ26ीगुथेथ ,  फूल बनाबैथ  ,फेर दुनु के एक दोसर मे फसा क बीच \nमाथ स कनी नीच िँg27फलप लगा क खॲपा   बनाबिथ। गमछा के एक कोन के लोटा के पािन मे िभजा \nक' सबुंदानी मे राखल साबुन प रगिड़ मुह   पोिछ   आंगुर  स ँgइफॉनो दुनु गाल प लगा बिढ़या स पचा क   पोडर \nलगेला के बाद   ,  टीकुली कपार प साटैथ,आिख मे काजर लगाक  ,एना के हाथ मे उठा कनी काल धिर \nअपना के िनहारैथ  ,फेर नहॴ जािन की सोची क' मुसुिक क  ,सब चीज बोँgइफॉत ओिरया क मौनी मे ध  ,कोठी के \nऊपर रािख अपन पलंग प कनी काल पडल पडल घरक़ धरिन तकेत आंिख मुिन लइत छिलह  ,की बेरहट \nलेल आंगन मे िधया पुता के आवाजाही सुँg26ऊ भ ’ जाय छल,फेर रतुका भोजनक ँg2ब2यॲत ।किहओ जखन अिह \nटोल,ओिह  टोलक ससुर् बािस बेटी सब नैहर आबैथ त’ बड़का बाबा के हवेली के नब किनया के देखय एबे \nकरे जायथ,बड़की दादी हुलिस क’ हुनका सभके अपन ओसारा प’ राखल चौकी प,बैसबा स’ पिहने चँgइएबरी \nिबछेनाय निहं िबसरिथ । आ’ किन काल् क गँg2बफप सँg2बफप के बाद पछबिरया घरक केबाड़ लग जा \nक’ बाजिथ   ‘दाय सब एलखीन हँgइ7फ कनी बहरैयॲ घर स ’ मुंह देखा िदओ”। छोटकी किनया केबाड़ लग आबी \nक;   बड़का टा घोघ िनकािल  ,मुड़ी गोतने अपन दुनू पएर प   बैस रहैथ \nदादी  किन झँgइ6ॉकी क ’ देख  लैथ  फेर  , संतुँgॉए6 भाव स  , केबाड़ खोिल आगँgइ6इ बिढ कहिथ  “गे फूलो  ,तुही देखा दिह \nनबकी भौजी के मुंह”। अपन  िववाहक बाट जोहैत िपितयौत ननिद फूलो चट स घोघ उठा क, मुड़ी पकिड़ \nतीनॲ िदस घुमा दैक ।   “किनया  बड़  सुँgइै2िर  ,  केहेन परोड़क फँgइ6इक सन उछलल उछलल आंिख ,   ठाढ़ \nनाक  ,पनमा ठोर  ” । किनया के सुँg2ैैदरताई प  अपन  िवचार परगट किर क जायत काल हुनका सबके  दादी \nआने की भानपुर बाली के सौस् क िवलाप करेज   मे छूरा सन गड़य लागे “माटी के मुँg26ॉत  एक टा गिढ़ क ध \nदेलक,’  आ’ तेकरा बाद हुनक िवपँgइै2 नैहरक खोईचा छोड़ा क बखानय लगेथ त ’ सुननहारॲ के अनसोहात \nलगे “जाए िदओ,बाप क धन स की होई छै, नीक लोक त भेट गेल” िकओ ने िकयो बिजए उठेक । \n  गरमी मे सकाले भानस भात भ’ जाए आ’  घरक ँgइफॉँg2ऊऊीगण सब सेहो नीिफिकर भ ; कखनॲ पछबिरया ओसारा \nप;कखनॲ पुबिरया  बाड़ी बाला दुमुहा हवादार घर मे अपन िकिसम िकिसमक गँg2बफप क पेटार खोलिथ। टोल \nभिरक बेटी पुतहु सबहक बाजब, भूकब  ,ँgइफएयवहार  ,ँg26ऊपरंग के  अपन अपन तराजू प जोखैत  ,कखनॲ ओिकल \nत, कखनॲ जज के मुँgॉफ6ा मे आिब जायथ। ओिह बइसारी मँgइ7फ बुढ़ पुरिनया सौस लेल जगह नै रहे ,एँg27फछहे \nजुबती सब  ;,िबयाहल  ,कुमािर, । ओँg2ऊॉ   पािनभरनी, कुिटया िपिसया करिनहािर  ,मािलन  ,धोिबन  ,खबािसन तेकरो  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \nसभक पैठ छल,मुदा उमिर के मामले मे कोनो दरेग नहॴ  , आब हँgइफॉसी ठठा लोक अपने तुरीया  मे करते न \n। बाजए के सबके समान अिधकार त निह  छले,मुदा िकओ चुँg2बफपॲ नै रहे ,मुंह दािब क त पुतौह सब \nहँसे ,गामक बेटी त, िठिठएबे करे ज़ोर स । \n एहने जेठक सुनसान दुपहिरया मे , जखन एक िदन अपन कोठिरक केबाड़ ओठँgइएऊा क ’ िसंगार पटार करबा \nलेल पिटया ओछा क’ जुँgइ26ी खोिल कोठी पर स एना ककबा उतारक लेल हाथ बढोलिँg2ैैह की पएर दाबी \nक’ चुँg2बफपे स पईसल छलखॴह, उघरल माथ कपार  ,िछटकल केस  ,भानपुर बाली के जेना ठकबकी लािग \nगेले , देहक शोिणत बरफ भ िदमागक सबटा गितिबधी के अवँg26ॉँgइ2फ किर देलके ,  हुनक अिह मनोदशा के फायदा \nउठबईत   टुनटुन  भैया झट दनी हुनका बाम हाथ स पिजयाबईत दािहना हाथे हुनक मुंह बँgइै2 किर  देलिथ। खूब \nबुझल  छलनिह,एखन आँगन मे िकयो निह  ,माय अपन भिगनी के िबयाह क  हकार   पुरय लेल अपन नैहर गेल \nछली,बड़की भौजी अपन छोटकी बिहनक दुरागमनक लेल अपन नैहर गेल छलिथ  ,तीनॲ बिहन  अपन   अपन \nसासुर  ,खबासीन दुनु ,सेहो लगनक समय मे नौत हकार पूरय   कँg2ऊॉॲ कँg2ऊॉॲ आन गाम   गेल  ,। \n टुनटुन भैया के मनोरिथ प, भानपुर बाली धधकैत अँगोरा फेकलिथ  ,अचानक ओ िसंहनी बिन हुनक पकिड़ \nस, छूिट हुनक दािहना हाथ प’ ततेक ज़ोर स अपन दँgइ6ॉत गडौलिथ जे हुनक  छरपँgइ26ी छुिट गेलँg2ैैह  ,एतबा मे ओ \nकेबाड़ खोिल सोझे दलान िदस ँg262ेत बाधा स ँgइबएिसत मनुख जका पड़ेली,िपितया सौस जनादँgइ6एनक माए  ,जे अपन \nदलान स उतिर टेटरा ँg2बॉया स ,  बँgइ6ॉगक गाछ लग ठाढ़ भ गँg2बफप करैत छली,  बड़की  काकी के आँगन स दौड़बक \nआबाज सुनी दुरखा लग आबी िचहुिक  उठली  “की  भेल ये किनया  , गई ँg2बॉया ,  ,”बड़का  बड़का केस ओिहना \nखुजल  ,माथ   प नुआ ने ,  आंिख मे भयानक भय  ,ज़ोर ज़ोर स, चलैत सँgइ6इस ,मुंह स त’ िकछू नहॴ बहरेलिँg2ैैह ,मुदा \nओ हुनका भिर पँgइ6इज पकिड़ ज़ोर ज़ोर स कानय लागल  छिलह । इमहर उमहर कान ठाढ़ केने लोक  बेद  के \nदेिख क जनारदनक माए हुनका हुनके आँगन मे पछबिरया ओसारा धिर डाढ़ पकिड़ क आनलिखँg2ैैह । कनी \nकाल धिर हुनक माथ प,\n हाथ रािख नोर पोिछ,सँg2बफपत तँg2बफपत दइथ  ,सब टा िखँgइफॉसा उगलबेलिखन । घर बला \nपढुया छलथी त, बेिस   काल पदँgइ7एिसए बनल । फेर त जा धिर सौस  नहॴ आपस  अयली ताबे तक हुनका \nओगिर क ओ हुनक ओसारा प सुतैत रहल छली । \n     सौस के कान मे जखन िखँgइफॉसा गेलिँg2ैैह  ,त’ ससुर आ’ भैसुर संग ओहो िँg2ऊऊया चिरत िँg2ऊऊया चिरतक  िडिडंबी \nनाद करैत   हुनक  हाथक   छूल निहं खेबा  क सँg2बफपत संग  पेटकुिनया द’ पुतौह के सरापय   लागल छिलह  ,िकएक \nत  ओिह िदन स’ टुनटुन भैया िनपता भ गेल छलईथ ।   \n  उमहर   एहने नीिफिकर दुपहिरया मे जुबती सबहक बइसारी मे भानपुर बाली हीरोइन भ   गेल छिलह । िकओ \nकहेक“गाल प दँgइ6ॉत गड़ा दैतिथ नै,  जे िजनगी भिर के चेनहासी भ’ जयतइँg2ैैही’। िकओ कहे “हम जे रिहितये \nत तेहन ठाम नै लात मिरितएई जे ज़नानी के नाम धिर िबसिर जैतिथ’ ‘एहने चािल प घरबाली छोिड़ देने \nहेतैँg2ैैह ’। तेकरा बाद सब अपन अपन गामक िछनार पुँg26ॉखक अनंत िखँgइफॉसा बँgइ6ॉचैत।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \n  आ ,  दोसर ठामक बैसारी मे,जतए  ,थकुचल  ,झुरकुट  ,खुरँgइ6ऊट सौस सबहक गँg2बफप चले ,टुनटुन बाबुके सुधपिन \nके;हरेराम कका के माए अपन गरदिन के मोटका हसूली छूबेत  ,िमिचया िमिचया क बाजेथ      ‘किहओ हमरा \nसब िदस नजिर उठा क, निहं देखलँg2ैैही,  तेहेन लजकोटर ओ  ,सिदखन माठ झुका क छलेथ’।  ‘यै गिरब् क \nबेटी आनलहु बीयािह क  तखन त एहने सन िदन नै देखौता  िबधाता।‘ कानक माकड़ी  झूलबईत अनारस बाली \nबाबी बाजैथ । आ ओिह बइसारी मे जनादँgइ6एनक माय सेहो रहेत  “हम सब मुँg26ॉख छल ँg262पंच की बुझबई   ,कहबी \nछै जे घोर किलजुग आिब गेले,’।टुनटुन बाबू के जननी नॉर पोिछ बाजेथ  “ओ बतहा के की पता छले जे \nओसारा   प राखल लोटा उठा क क’ल स पीबा लेल पािन भरनाय ओकरा एतेक महग पड़ते ,देह मे त अिह \nकुलछनी के आिग नेसने रहे छै’। \nछले त टूटल जमॴदारी \n , मुदा एखनॲ बड़का िगरहँgइफॉथ  ,,जमीन जायदाद गाछी  ,माल जाल   संगे दस टा िधया \nपुँg2ऊॉा बाला नामी घर  ,दू तीन टा पूत त’ ऊच िशँg2ऊ2ा ँg262ाँg2बफत किर बिढ़ या नौकरी सेहो करय लागल छलिथ। \nअिह ँg262संगक बाद भानपुर बाली के घरबला कोलेजक   एक टा छुँgइ26ी मे जखन गाम एलथी ,त’ फेर ओ आपस \nअपन कोलेजक मुंह देखे नहॴ गेला  ,किनया लग जे दु चािर पाय जोडल छल  ,  पेटी मे आ’ देह पर जे सब \nआभूषण छल संग ध  , दुनु बेँg27फती ओिह घर क मधुर छाहिर स िनकिल दुिनया के अथाह महासमुंदर मे \nदिहया  भसीया क   अपन बाट ताकय लेल जायत रहल छला । \n कतेको बेर एहेन देखल गेले जे साधारण सन  बाट  ,कखनॲ क तेहन  भयौन मोड़ ल लेत छै ,जे एक िदस उंच \nपहाड़ आ’दोसर िदस लॲमहषँgइ6एक खािध। लोकबेद  के कहब छै जे अँg2बफपन   बाट मनुँg27फख अपने कहँgइ6इ बनबे \nछै ,ओकर बस चिलते त’ ओ िचँgइए2न चुनमुन गंगाजल स ’ धोल रँgइफॉता प ,पएर रिखते,मुदा जीबनक रँgइफॉता त ’ वैह \nबनबैत अिछ  ,जे जीबन बनेबक  ,ओकर संचार करबाक  ,आ’ ओकर संहार करबाक भार उठौने अिछ । तखन \nसुंदर  , सूिचँgइए2न बाट सेहो कँgइ6इट कूस  ,पाथर   ,पािन स’ भिर दुसाँg2ै7य भ ’ गेले कोना  , से अदृँgॉए6 जानेथ।भानपुर \nबाली संग   िकछू एहेने भेल छले।ओिह जमाना के  इंजीिनयरीँgइैइँg272क पढ़ाई डेढ़ बरख पिहनिह छोिड़ घर बाला \nसड़क प’ बौआ रहल छलथी। किनया के मोिसयौत बिहनक  घरबला अिह मुसीबतक घड़ी मे सुँgइबएीव जका \nहुनक संग  धेने रहल।मास  िदन धिरअपन  घर  क छत हुनको माथ प’  रािख  िडिँgइफॉटँg2बैड वाटर  के फैँg27फँgइबबी मँgइ7फ नौकरी \nके सेहो बेबँgइफॉथा करा देलकिँg2ैैह।  \n   भानपुर बाली के की नाम छल हेतैँg2ैैह की पता , मुदा तँg2ैॉकालीन िरवाज् क मोतािबक  ,पिहलोठ संतान के नाम \nस ँg2बॉया के नाम पड़ी जाए  ,असेसरक माय  , बीँgइै2ी के माय । िधया पुँg2ऊॉा के बेर मे सेहो िबधाता जेना बाम \nबैिस रहल छलथी। मुदा कतेक बरखक बाद एक पर एक तराउपिर चािर टा िधया पुता स भगमान आचिर \nआ’\n घर भिरदेलिखँg2ैैह।आ ओतुँgइए2ा लोग हुनका सोना के मँgइ6इ के नाम स िचँg2ैैह लागल  छल।   घरबला के \nत’ बुिधए बाम भ गेल रहँgइ7फह । अपन कुल खानदान क ’ घमँg2ैइडक संग ओिह अधिखँg276जु िडँgइबएी के दंश हुनका \nसनकी  सन  बना देने छलिँg2ैैह। अपना ऊपर केकरो रोब जतेनाय हुनक पीँg2ऊॉ के तुरँg2ैैते एड़ी स ’ मगज \nधिर  पहुंचा दैक। कायँgइ6ए ँgइफॉथल प ’ िनँg2ऊॉ िदन झंझट होमए  लागल । घर आिब क’ भानपुर बाली प’ तामस \nझाड़ईथ  ‘अहीके चलते हमरा आय ई िदन देखय पिड़ रहल अिछ  , बड़ कँgॉए6  छल त’ नदी पोखिर मे भिसया \nजयतॲ  ,जहर माहुर खा सूती रिहतॲ  : ितिरया चिरँg2ऊऊ मे फिस क ,  हम बबँgइ6ऊद भ गेलॲ”। की किरतिथ भानपुर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \nबाली  , बँgइब6 सन बोल सुनैत सुनैत पाथर भ ’ गेल छलथी पिहनिह स । बँg27ॉचा चाँg26ॉ इसकुल मे पढ़ैत छलेय । \nतनखा त’ कोनो खरापो निहं छल । \n    ँg262ितिदन भोर मे काज प ’ ज़ेबा काल पित कलह मचबैत   ‘अहँgइ6इ की बुझबै , अपने त दिरँgॉफ6क बेटी \nछी, ँgइफॉवािभमान की होय छैक। आय हम अपन िहसाब करबा क रहबे ,ने बरदास होइत अिछ कनहा के \nबोल”। भानपुर बाली आगा बढ़ी क हुनक माय बनी जायथ   ‘हमर गँg2बफप छोड़ू ने ,मुदा अहा केकरो स याचना \nकरय थोड़े जाय छी  ,मेहनत करे छी,दुिनया करे छै, आब ई कोनो िनिषँgइ2फ चाकरी बाला जमाना त रहले \nनिहं ,देिखयो बँg27ॉचा सब के िनक इसकुल भेट गेले,सब त अिहं प, आिँg2ऊ7त अिछ ने”। \nएक बेर   केकरो मुंह स   कँg2ऊॉॲ सुनली ,जे सेना मे नीक नौकरी भेटेय छै । एक िदन घरबला के नीक मूड \nदेिख क बजली त हुनक रौँgॉफ6 ँg26ऊप आ िचकरनाय सुिन क सब िधया पुँg2ऊॉा कोठरी के मुंह लग आिब क ’ ठाढ़ \nभ गेले “   हे देखैजाही  एकर बुिँgइ2फ  ,  तोहिर बाप रहतौ घर मे आ हम जाऊ सेना मे मरय”। \n  मुदा कतेक िदन  ,आिखर मे ओ नौकरी स इँgइफॉतीफा द देलिथ। तखन एहने सन िकछू भिवतँg2ब2य के सोिच \nिवचािर होिसयािर भानपुर बाली  पँgइ6इच   कोठरी के अपन मकान  पिहनिह बनवा  नेने छलथी  , एक टा बाईस कँgइ27ा के \nजमीन सेहो कीन  लेने छिलह। आब घरबला जखन   ँg2ैॉयागपँg2ऊऊ द देलखीन त जे बकाया ँg26ॉपैया भेटलनही,ओिह \nस खाली जमीन प, दू टा कोठरी िगलेबा प, ठाढ़ किर  क’ जुँg2ऊॉा के फैँg27फँgइबबी खोललिँg2ैैह। तीन टा कारीगर \nरखली । घर क सबटा काज सँg2बॉपँgइै2 किर सीधे फैँg27फँgइबबी पहुंचिथ ।   कखनॲ पितदेव के अनेरे ँgइैबोध \nदेिख  , कारीगर सब के पोँgइइॉा  क चाह पािन िपया क’ बुिँgइ2फ स ’ काज लईथ। िकछुए काल मे िबजनेस गित \nपकिड़ नेने रहेक । दुनु बेटी के कँg2ैैयादान किर गंगा नहा नेने छलैथ । मुदा िबपदा के ई कोना सोहेतँgइ7फह। \nओ अपन चँgइैब चािल फेर स ’ तेज किर देली । िकओ कहलकैन सौस बड़ बीमार,िकओ नै सेबा करे छँgइ7फन । \nजे पुतौह सब बड़  नाम गाम बाली छिलह  ,िधया पुँg2ऊॉा के पढ़ाबए के लाथे अपन अपन घरबला संगे बाहिर \nजायत रहली । एक टा बेटा त भािगए गेल छलँgइ7फह ,मुदा तइयो पँgइ6इच टा पुतौह त बिसते छल  ,आय बुढ़ारी \nमे ,बीमारी मे िकयो  काज क  नै ।ई सुिन  हुनक  मॲन   कचोट स भरी गेलँg2ैैही,आिखर ओ हमर ँgइफॉवामी के मँgइ6इ बाबू \nछिथ,आ शाँgइफॉँg2ऊऊ  क िबधान अनुसारे हुनको धमँgइ6एक मँgइ6इ िपता ,  हुनक  करतँg2ब2य  बोध  िहय  मे  उँg2ैॉपात मचबए  लागल \n। सबटा काज छौिड़ सौस लग आिब गेल रहैथ।ओ रोबदाब बाला  धूवा  ,मुँgइ27ी भिर के ठठरी  बनल    िबछौन स \nसटल,ससुर सेहो दलान प पड़ल। मास िदन रिह  क सब ँgइफएयवँgइफॉथा दुँg26ॉँgइफॉत केली ।  जखन हुनक मुंह मे ओ \nकौर खुवाबिथ  सौस  के आंिख स हर हर नॉर बहे लगै ,अपन दुनु हाथ जोिड ओ जेना हुनका स ँg2ऊ2मा मँgइ6ॉगेथ \n। भानपुर बाली हाथ पकैड़ अपन माथ प रािख लइथ। ओछौने प नदी  , लँg272घी होयँg2ैैह  ,  अपने स िबन िघनेने \nसाफ करैथ  ,दू टा मटकूिड़  राखीदेलथी,महेशक  बेटी के हुनका कोठरी मे सूते के ,आ हुनक सब तरहक िधयान \nराखय  लेल   गछबा क   ओकर  िबयाह दानक  सब टा   भार गिछ लेलिथ। भनसीया सेहो   रािख देलथी   ‘हम पाय \nदेब आहँgइ6इ दुनू ँg262ाणी के सेवा करबै खेबा पीबा मे ,पथ परहेज मे कोनो कोतािह निहं हेबाक चािह । कनी डेरो \nप हमरा देखनाय जँg26ऊरी अिछ ”। आ एक पएरसासुर आ दोसर डेरा प, रखने बरख  धिर  कािट  देने छिलह । \nमाय बाप संग  ,गँgइ6ॉमक लोग के आँg2ैॉमा जुड़ा गेलय ,आब हुनक कुल सील क डंका िपटाय लागल ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n   िकछू बरखक बाद जुँg2ऊॉा फैँg27फँgइबबी बंद भ गेले ,घरबला के िचिनया बीमारी आ, ँg2ब2लड ँg262ेशर दबोिच लेलकँg2ैैही। \nबेरा बेरी ससुर आ, सौस अपन अपन ठाम जायत रहला । इहॲ सबहक संग   ससुरक संपिँg2ऊॉ मे अपन िहँgइफॉसा \nबटबा लेलथी । मुदा बटाई प, ने लगा क, अपने स’ जन मजूर रािख खेती करबाबए के ठनली। परदेशक \nजमीन आ मकान बेिच क’गाम स सँgइैॉल शहिर मे जमीन खरीद क ’ मकान बना लेलथी जतय िदयाद  सबहक \nसेहो चास बास  छलेँg2ैैह।  मकान क चाँg26ॉ कट छहिर  द क   सोझा बदक फाटक सेहो ँg2बैगबा लेलथी ,आंच   कँgइ27ा \nके ओिह चास बास मे आगा पाछा फल फूल के िकिसम िकिसम क  गाछ   िबरीछ लगाबा लेलिथ ।गाम \nप  बटला के बाद चालीस बीघा जमीन त’ िहँgइफॉसा मे पड़बे केलिँg2ैैह ,आ ओ पोखरा पाटन बड़का हबेली मे छ \nटा  कोठरी  सेहो िहँgइफॉसा मे भेटलिँg2ैैह। अँgइै2 पािन ,  उपजा  बाड़ी बड़ नीक, गाय भइस पोिसया   लगा देने छलथी। \nसाल  भिर  केअँgइै2   ओिह ठाम रािख  क बाकी खेते स बेच  दैथ। बड़का लँg272गा बाला उपजाऊ जमीन  ,िजनगी नीक \nजका कटय लागल । आ ई सबटा काज भानपुर बाली जनानी भईयो   क’ अपने करैथ ।आब उमिर सेहो \nभेलिँg2ैैह ,  आ’बेतहासा रौद बसात सहैत सहैत हुनको देह मे बीमारी पइस गेलँg2ैैही।छोटका बेटा  के  डाँg27फटरी मे नाम \nिलखा गेल  छल, माय के सदी खन कहे ,  “बस क नी िदन ँg26ॉिक जाऊ  ,चािर बरख आउर  ,हम नौकरी धेलउ की \nआहा के रानी जका बैसा क’ राखब  ,ई बातरस  ,ई दम फुँg2बैली सबटा दूर किर देब । बड़की पुतौह अपने सन \nकुलसील  बाली  आनली।बी एड किर रहल छल । पँgइैैगाई  के संगे गृहकायँgइ6ए मे सेहो दँg2ऊ2  ,अपन  पिरिँgइफॉथित  के बुझए \nबाली  ,पूजा पाठ करय बाली,सौस ससुर् क मान सँg2बॉमान  देबए   बाली । \n मुदा पिहने कहल जे िबपदा के ने सोहेले िबन  हड़ हड़ खट खट के िजनगी ।ओ कोना चािहतेिथ  जे आस क \nिकरण कोनो ने कोनो  दोग स हुनक िजनगी के इजोत स भिर  दैक । \n    दुिनया भिर के वँgइ62त । ओिह नरक िनवारण चतुरदसी  के परात उठली त घरबला के पलंगक नीचा खसल \nदेिख सँgइै2 रिह गेिलह ।बेटा पुतौह के मदिद  स कहुना किर ओछौन प’ सुथौलथी ँgइफॉवास  चलइ  छल। अपने दौड़ \nगेली पड़ोिसया डाँg27फटर लग  ,ओहो ओिहना भोरका चाहक कप सोझा क टेबुल प रािख झटकारैत संगे चिल \nअयलैँg2ैैह। नॉरखसेबक काल नहॴ छल  ,तुरत  एंबुलँgइ7फस  मे लािद हुनका   निसँgइ6एंग होम मे भरतीकराओल गेल \n।  पँg2ऊ2ाघात क अटैक छल। शरीरक बाम अलंग सून।  \n  अिह िबपिँg2ऊॉ मे दुनु हाथ क मोटका सोनक बाला आ ’ कँgइ6ॉगुिरया आंगुरक बराबिर मोट गरा के चेन िबका \nगेलँg2ैैही। मुदा संतोष छल सँg2ऊॉी माय हुनक जान त बकिस देलिखन। पिहनहु ओ घरे मे रहैत छला,आब \nओछौन प ,मुदा आंिखक सोझा त छलेथ  ,आस त मन मे रहबे करेँg2ैैह जे आए नै कािँgइइॉ ,सखरा भगविँg2ऊॉ के \nिकरपा स उिठ क अँg2बफपन पएर प ठाढ़ त अवँgइफॉस हेता।आब   जे साधू ,संत  ,बैद,डाँg27फटरक   अजगुत \nचमँg2ैॉकारक   िखँgइफॉसा लोग सुनबे ओ आस् क डोरी पकड़ने दूर दूर धिर दौगित रहली । \nकोन  जड़ी  ,कोन   बूटी  ,कोन तेल मािलस  ,जादू टोना  ,की सब निह अजमबेत रहली  ,मुदा हार निह \nमानली  ,िबसबास जीिवत छलेनह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \n   अिह मँg2ै7य खबिर भेटलनही जे छोटका बेटा जे अखन  पिहले  बरख मेिडकल मे छल  ,कोनो पहािड़न स \nिववाह किर लेलके । दुख की आ कतेक होयतिँg2ैैह ,िकछू िदन भगवती के सोझा िरिरयाती रहली  ,मुदा मॲन   नै \nमानलकैँg2ैैह त ’ बस पकिड़ ओतेक दूर बेटा पुतौहक मुंह देखय औ बरखा बूिन के  परबाह निहं किर क चिल \nपड़ल छिलह। फोन प गँg2बफप भेल रहँgइ7फह  ,सपूत बँg26ॉन बस ँgइफॉटँgइ7फड प आिब दुिनया के सोझा माय के िनहुिर क \nगोड़ लगलक । होटल मे ल जाक खुआदेलकईँg2ैैह ,आ फेर ओिह घूरती बस मे, ओहने मौसम मे रतुका   िटकस \nकटा क चढ़ा  देलकँgइ7फह । सोचने रहैथ  ,केकरो स िववाह किर लेलके त की  ,आब त ओ हमर पुतौह \nभेली  न ,त अपन  कणँgइ6एफूल  छोटका िडँg2ब2बी मे रािख पसँgइ6ए मे ओिरया क ध नेने छलथी,किनया के खाली  हाथ कोना \nदेखब  । िकछू टाका सेहो रािख लेलथी  , नब नब िगरहँgइफॉथी छै,ककरा स मँgइ6ॉगते । \n अनहिरया  रा  ित  ,कड़कैत िबजुरी  ,बरसैत  मेघ मे  िततित भीजित  , जखन ओ दरबँg276जा खटखटौली,पुतौह के डरे \nहदास पईसी गेले ,अंदेसा भेलिँg2ैैह ,िखड़की स झकिल  , मँgइ6इ के देिख िकछू पूछताथ किरतिथ तेइ स पिहनिह घर \nमे पएर रखैत बड़की पुतौह के भिर पँgइ6इज धिर मोन भिर कनली “केहन भ गेल बँg26ॉ न ,अपन डेरो नै ल \nगेल  ,आन लोक सन होटल मे खुआ क   अिह ँg262लय काल मे ,िबन िकछू सोचने रातराती िबदा किर देल। \nकतबॲ कहिलए कनी किनया के मुंह देखा दे ,कहलक कोन सुँgइै2री छै जे देखबै’। \n  कनी िदनक बाद बँg26ॉनक फोन आबए लागले ,जायदाद मे  हमर बख़रा द दीय । हम अिह ठाम घर कीनब’। \nघर मे भूकंप आबी गेले ,चाँg26ॉकात क धरितए टा निह ,ऊपर अकास धिर डोलए लगलै। भानपुर बाली के \nसोझा परसल थारी िनरैठे रहए लगलै ,हाथ पएर मे बँg272घा लागए लगले,माथ टनके ,अनेरे बड़  बड़ाए लागल \nछिलह।  “कोन   कोन  िदन देखेता िबधाता  , जायदाद मे िहँgइफॉसा के मतलब जे ई घर बेचू ,गामक जमीन आधा \nकँg26ऊ  ,गामक मकान आधा कँg26ऊ । तखन कोना किर क जीबनक भवसागर पार करब । तखन लोकबेद \nसलाह  देलकँgइ7फह  ,  बाटल जेते दादा के संपिँg2ऊॉ ,बापक अरजल प हुनका अछैत \nिकओ ने अपन जुईत चला सकैत अिछ आ येह गँg2बफप बड़का बाबू के सरबेटा जे नामी ओिकल छलिथ सेहो \nकहलिखन ।“अशँg27फत बीमार बाप के सेवा करबा के फुरसित नहॴ छँgइ7फन आ ,\n संपित मे बख़रा तुरत \nचािह, पढ़ाई  लेल जे पाय पठा रहल छी  ,सेहो बंद कँg26ऊ एहेन कपूत के’। \n   मौसम  अिह बेर केहेन  तँgइ6ॉडव  केने छल। भयंकर ठंड । कँg2बॉमल  ,सीरक मे भिर   िदन  लपेट क त ओ \nबैसयबाली ँg262ाणी निहं छली ,  हाथक बुनल मौज़ा पएर मे ,साया के नीच गरम पैजामा ,कािडँgइ6एगन , ऊपर स \nमोटका पशमीना शौल मे अपना के नीक जका बानिह छेक क ँgॉफबँg2बॉहबेला के  ँgइफॉनान  ,पूजा के बाद स इमहार \nउमहर लुड़ूखुड़ू मे लाइग जायथ । पुतहुक परीँg2ऊ2ा चलैत छलै। सबके चाह द क  ,बाहर आँगन मे बोरसी मे \nआिग सुनगा क रािख देली,कनी काल मे िनधु भ जेतैक त’ घरबला के कोठरी मे रािख,हुनकर मािलस \nकिरतिथ। ताबैत  चाह ल’क बेसकी मे आिब गेिलह ,थर थरी लागए लगलैँg2ैैह त , पदँgइ6ऊ लग रखल हीटर जे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nकनी खराप छलै ,कतेक िदन स  सोचने रहेथ ठीक करबाबक ,मुदा आय कपकपी बरदास नै भेलिँg2ैैह त \nजरा लेलखॴह । \n    किनए काल मे गॲ गॲ के आबाज सुिन पुतौह पढ़ाई छोिड़ दौडलनिँg2ैैह ,ओकरा भेले बाबूजी के कोठरी स \nँgइफॉवर आिब रहल अिछ। मुदा ओ त बैसकी स आबेत   ँg2ऊफलै, िखड़की के परदा पकड़ने ओ त नीक जका \nझरिक चुकल छिलह सबटा कपड़ा सुँgइै6डाह   ,बाक बंद ,तुरत हुनक उठा क ,सूती चादिर आ,कँg2बॉमल  मे \nलपेिट   बड़का अँgइफॉपताल ल जायल गेल डाँg27फटर नीचा  मुंह किर नीरास भ मुड़ी िहला देलके, नँg2ब2बे ँg262ितशत \nझरकल ।   तीन िदनक भनक  कँgॉए6 क उपरँgइ6ॉत आिखरी मे मािट के मुँg26ॉत मािट जका भखिर गेल छिलह \n। \n   इँg2बॉहर ,मनुँg27फखक जाित , िकयो िकयो िबररो उड़ा देलके  ,आँg2ैॉमँgइफऊँg2ैॉया किर लेलिथ ,बेटा स परेसान \nछलिखन ,मुदा ओँg2ऊॉ  उपिँgइफॉथत सँg2बॉपूणँgइ6ए समाज िकओ ने पितएलके , एहेन जीबट ँgइफॉँg2ऊऊी त बड़  कम गढ़ैत छिथंह \nभगबती  ।कानेत कानेत पुतौह बजली “हीटर खराप छल ,ओिह मे करँgइ7फट आबैत छलै”। \n     \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nकैलास दास \nलघुकथा- ममता \n \nयुग बदलतै समय निह लगैत अिछ । युग सँगिह मनुँgइफइय निह बदिल सकल तऽ ओकर बीच मजधार मे \nछोिडकऽ समय आगा िनकिल जाइत अिछ । एहने भेलिँg2ैैह ममता आ ओकर माय बाबु के । समय अनुसार \nममताके माय बाबु निह बदलल आ ममता के समय साथ निह देलक । \nकहैत अिछ, ‘अभावे झगडाके जिड होइत अिछ ।’ जतए अभाव निह छैक ओतह ँgइ2ऊँg2ैैद निह होइत अिछ  । \nफेर तऽ बेटी होए वा बेटा सभ एक समान । \n२५ वषँgइ6ए पिहने जिहया ममता के जनम भेलिँg2ैैह चाँg26ॉगाम सोर भऽ गेल रहैक , ‘ गुमँgइफॉता बाबा के पोती भेलिँg2ैैह \n।’ दू पुँgइफॉतासँ ओिह खनदानमे एको गो बेटी निह भेल रहिथ । ओना गुमँgइफॉता बाबा चाउरगामक जिमनदार \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nसेहो छिथ । बड धुमधामसँ खुशीयाली मनाओल गेल । ममताक छिठहारक िदन चाँg26ॉगामा नौतल गेल रहैक \n। िडिवया दशपैसीकँg2ॉइ नाच सेहो आएल छल । छिठहारक िदन  गुमँgइफॉता बाबा नाचएवालाके सोनाके िसकरी दऽ \nदेने रहिथ । \nममताके बड लार ँg2बफयार आ दुलार सँ लालन पालन भेल रहैक । मुदा भिवँgइफइय मे की हएतै कोई  निह जनैत \nअिछ । गाममे बेटी बढत िलखत तऽ िबगिड जाएत रहल मनसाय के गुमँgइफॉता बाबा तोडलक  । ओ अपन \nपौती ममता के पढा िलखा कऽ िनक डाँg27फटर बनाबए चाहैत छल । मुदा भेल ओकर उँg2बैटा ? \nममता ँgइफॉवयं निह बुिझ पािब रहल छल जे एिहमे गँg2बैती कतए भऽ गेल । ओ अपन िखडकीबाटे लोकके \nअबैत जाइत देिख रहल छल । एिहसँगिह अपन वतँgइ6एमान आ भिवँgइफइयकँg2ॉइ सेहो तौल रहल छल ।   \nजिहया ओ िवँgइ2ॉालयमे पढैत छलिथ तऽ सभ िवँgइ2ॉाथँgइ6ै ममतेसँ ँg262ितँgइफॉपधँgइ6ऊ करैत छल । चंचल तऽ ओ छलैए, \nपढएमे सेहो बड तेज रहैक । पँgइ6इच कँg2ऊ2ा धिर ओकरा कोई निह ँg262थम भेला सँ रोकने छल । मुदा जखन \nओ छ कँg2ऊ2ा मे गेल तऽ दोसर िवँgइ2ॉालयसँ आएल राजेश सँ ँg262ितँgइफॉपधँgइ6ऊ होबए लागल । ँg262ितँgइफॉपधँgइ6ऊक ँgइैबममे \nकिहयो काल दुनू गोटे बीच झगडा सेहो भऽ जाइत छल । सात कँg2ऊ2ा धिर  जाइत—जाइत राजेश ँg262थम \nँgइफॉथान ललौक आ ममता दोसर ।  \nराजेश मिनपुरसँ ममताक गाम घारोपुर मे रहल िवँgइ2ॉालयमे पढए अबैत छल । देखएमे राजेश तऽ  ओतेक \nसुँg2ैैदर निह रहिथ मुदा पढएमे ओतबे तेज रहिथ ओ एके वषँgइ6एमे ममताक नँg2बॉवर तऽ तोडबे कएलिथ, सँगिह \nिवँgइ2ॉालयक िवँgइ2ॉाथँgइ6ै आ िशँg2ऊ2क सभक चहेता सेहो बिन गेल रहिथ ।  \nममता राजेश के देिख कऽ मनेमन खुब जरैत छल । िकछु िदन धिर तऽ राजेशके टोकबो निह कएिँg2ैैह । \nममताक बाहेक राजेशके िवँgइ2ॉालय के सभ छाँg2ऊऊछाँg2ऊऊ बजबैत छल आ राजेशो ओकरा सभके पढाईमे कोनो \nसमँgइफॉया होइत छल तऽ सँg2बैलाह दैित छल । एिहसँ ममताके आओर बेसी ज लन होबए लागल । मुदा एगो \nइर रहैक ममताके जे राजेश पिहने बजाओत तऽ बजाएब निह तऽ निह । जतबे ममताके राजेशके बजाबएके \nमन करए ततबे िपतो लहरए । जेना जेना समय िवतैत गेल ममता राजेशके बजाबएके ँg262यास करए लागल \nमुदा कोनो बहना निह भेटलाक कारण बात निह बिन पािब रहल छल । \nसंयो गे कहुँ परीँg2ऊ2ा समाँg2बफत भेलाक बाद िवँgइ2ॉालयक िपकिनक मनाओल गेल । ओना ई िपकिनक  िवँgइ2ॉालयकँg2ॉइ \nछाँg2ऊऊा सभके माँg2ऊऊ होईत अिछ । छाँg2ऊऊासभ खाना बनाकऽ िशँg2ऊ2क सभके िखएबैत  अिछ । मुदा राजेश \nिवँgइ2ॉालयके सभसँ तेज आ आँg2ऊइाकारी भेलाक कारण ओिह िपकिनकमे ओकरो रिहकऽ सहयोग कऽ देवाक लेल \nछाँg2ऊऊा आ िशँg2ऊ2क सभक कहने रहिथ ।  \nओही ँgइैबममे ममता िपयाउज कािट रहल छल आ अपन सहेली सभसँ सेहो बात िचत कऽ रहल छल िक  हासु \nउछैटकऽ लािग गेलिँg2ैैह आ धरधरकऽ खुन बहए लागल । खुन देिखकऽ ममताक सहेली सभ बाजल  ‘गे केना \nहात किट गेलहुँ, िकछु बानहु ला निह अिछ । िकछु देर पािनमे हात रािख लेबे तऽ खुन बँg2ैैद भऽ जएतो \n।’ किहते छल िक राजेश अपन जेबसँ ँg26ॉमाल िनकािलकऽ चट दऽ ओकर हात  बािँg2ैैह देलक आ हातके \nिकछु खानधिर अपने हातमे दबौने रहल । \nराजेश के ई बािन देिखकऽ ममताके आँिखमे नोर आिब गेल मुदा िकछु बािज निह सकल । ओिह िदनसँ \nममताक सहेली सभ ओकरा खौझाबए सेहो लागल । कखनो काल ममताक सहेली सभक कहैत \nछलिथ,‘ ममता घमँg2ैइट सँ भरल अिछ मुदा राजेश सभके भले चाहैत अिछ । पढहुँ मे तेज आ  ँgइफएयवहारमे िनक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \n।’ \nएक िदन ममता िवँgइ2ॉालयके वकँgइ6ए बनाबएके िबसिर गेलिथ । जखन ँgइफॉकूल आएल तऽ ओकरा ँgइफॉमरण  भेलिँg2ैैह \nहम वकँgइ6ए बनाबही के िवसिर गेली । टेबुल के तेसर बेँg2ैैच पर राखल झोलामे सँ ममता कँgइ6इपी िनकािलकऽ \nझट दऽ होम वकँgइ6ए बनाबए लागल । िकछुओ देरक बाद माँgइफॉटर ँg27फलस मे आिब गेल  । राजेश होम वकँgइ6ए कँgइ6इपी \nसभ िवँgइ2ॉाथँgइ6ै सभसँ लेबए लागल । मुदा जखन ओ अपन बँgइ7फग खोलए त  ओिह मे होम वगँgइ6एवाला कािपए निह \nछल । ओ सोचए लागल शायद आई घरिह मे तऽ निह भेल गेलहुँ । िकछु खानधिर ठाढ भऽ सोिच रहल \nछल िक ममता राजेश के कापी देित बाजल ‘सँgइ6इरी ! हम होम वकँgइ6ए बनाकऽ निह आएल छलहुँ तएँ अपनेक \nकापी सँ सहयोग लेलीए ।’ \n‘कोई बात निह, मुदा किह देने रहिथ तऽ...’ राजेश कहलक \n‘आब किहएके लेल ।’ ममता बाजल ।  \nएिहना बातिबचतक ँgइैबमम एसएलसी अबैत अबैत ओ सभ बहुत घिनँgॉए6 िमँg2ऊऊ भऽ गेलिथ आ फेर जेना अँg2ैैय \nँg262ेममे होइत अिछ तिहना ओहो सभ िववाहक लेल तयारी शुँg26ॉ कऽ देलिँg2ैैह ।   \nममताक माए बाबुक कहब छल राजेशके माथ पर घडारी बाहेक िकछु जमीन निह अिछ फेर एिह गामक \nजिमँg2ैैदारक बेटीसँग कोना िववाह  करत ।  \nजाितके बात ओतेक निह छल कारण दुनू ँgइफॉवजातीय छली । मुदा बाबुक जिमँg2ैैदार अहमके परवाह  निह \nकरिथ ओ दुनू गोटे भािगकऽ िववाह कऽ लेलिथ ।  \nराजेशके पढाईमे तेज होबएके फाइदा सेहो भेटल । भलिह ओ एसएलसीए पास छलिथ मुदा हुनका एकटा \nकँg2बॉपनीमे जुिनयर एकाउँg2ैैटेँg2ैइट पदमे नोकरी भेट गेल । अपन घरसँ दूरे िकए निह होइक मुदा नोकरी \nभेटलाक कारण दुनू गोटेके जीवन बिढया जेकँgइ6इ चलए लागल ।   \nदुनू गोटे आइए सेहो कऽ लेलिँg2ैैह । भगवानके इँg27ॉछा िकछु आओर छल । राजेश िबमार भऽ गेलिथ  । \nममताके िकछु फुराइए निह रहल छल । आब की कएल जाए ? नैहिर सँ तऽ पुरे सँg2बॉबँg2ैैधे तोिड लेने छलिथ \n। राजेशके गाम पर माएबाबु िजबैत निह छल । भैया भौजी ककरा के होइत छैक । ओ बिढया जेकँgइ6इ \nबुझैत छली । तैयो ममता सभसँ पिहने भैया भौजीसँ सहयोगक याचना कएलिँg2ैैह ।  मुदा जेना बहुतो \nभैयाभौजी सँ होइत छैक तिहना िहनको िनराशे भेटलिँg2ैैह । ममता िदयादनी सँg2बैलाह देलिँg2ैैह , ‘ अहँgइ6इ अपन \nबाबुसँ किहयो सहयोग करबाक लेल, ितलको निह लेने िछएिँg2ैैह ।  ’  \nममता बुिझ गेली भैसुर आ िदयादनीसँ सहयोगके बात करब कोनो अथँgइ6ए निह रखलक । ममता माएबाबु लग \nजाए निह चाहैत छली मुदा कोनो िवकँg2बैप निह भेटलाक बाद गेली । हुनका लागल  छल बहुत िदनक बाद \nबेटीके देखलाक बाद कहुँ माएबापके मोन डोिल जाइक मुदा से निह भेल । ओ घरमे बैसहुँ निह कहलिँg2ैैह ।   \nबाबु मुसीके किहकऽ भगा देलिँg2ैैह । जे मुंसी काकाके एक बेर हँg2बैला करैत छलिथ तऽ तीन  बेर हािजर \nहािजर करैत छलाह से हुनका घरसँ िनकािल देलिँg2ैैह ।   \nममता राजेशके कोनो हालतमे गमाबए निह चाहैत छली । ओ अँg2ैैतमे राजेश अिफसमे गेली ।  राजेशक \nँg2बॉयानेजर सहयोग तँg2ैॉकाल निह कएलक मुदा नोकरी देबएके वचन देलिँg2ैैह । राजेशके कहुनाकऽ दवाई आ \nघरक खचँgइ6ऊ हुनक आगा ठाढ छल । ओ हािरकऽ नोकरी करबाक लेल तैयार भऽ  गेलिथ ।  \nराजेशके घरमे छोिड ओ नोकरी करिथ आ फेर घर पहुँचते फेरसँ राजेशके सेवा करए लगिथ । ँg2बॉयानेजरक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nआँिख हुनके पर घुिर रहल छल । ओ बिढया जेकँgइ6इ बुिझ रहल छली । मुदा उपाय िकछु निह छलिँg2ैैह । \nएक िदन ँg2बॉयानेजर िकछु काजसँ हुनका रोिक लेलक फेर हुनकासँ गलत ँgइफएयवहारक  ँg262यास करए लागल । \nहुनका बुझए मे निह आिब रहल छल आब िक कएल जाए । एकिद स ँg2बॉयानेजरके बात निह मानला पर \nराजेशक जीवन आ घर पिरवार आ दोसर िदस एिह जीवनके नाम पर एतेक बडका धोखा । ममता \nँg2बॉयानेजरके आगूमे बहुत कनलिथ तैयो कोनो ँg262भाव निह पडल ।   \nएक िदन राजेश के हालात बहुत िबगिर गेल । एिहसँ पिहने शहरक बिढया बिढया ँg27फलीिनक सभमे राजेश के \nउपचार करा चुकल छल । मुदा िकछु िदन सुधार रहल तकरबाद फेरसँ ओकर हालात िबगरैत गेल । \nममताक िकछु निह फुरा रहल छल । ओकर िदमाग मे एकेटा बात रहैक जे शहरक बिढया बिढया डाँg27फटर \nसभसँ राजेशक इलाज निह भऽ सकल तऽ आब कहँgइ6इ इलाज कराओल जाए । कतहुँ जाएबाक लेल पैसा \nचाही मुदा अखन तऽ पैसा निह अिछ ।  \nकोन परीँg2ऊ2ा भगवान लऽ रहल छिथ । अब त एके टा भरोसा भगवाने पर । एक बेर सरकारी अँgइफॉपतालमे \nलऽ जाएल जाए । मुदा अँgइफॉपताल धिर लऽजा कऽ उपचार कराबी ममतासँग पैसा निह छल  । मिहनो पुरा \nहोबएमे पँgइ6इच सात िदन बँgइ6इिकए छल । राजेश के हालत देिखक ममता िवलकुल  िवचिलत होबए लागल । \nओकरा िकछु निह फुरा रहल छल की कँg26ॉ की निह ।   \nएिहसँ पिहने एक िदन कँg2बॉपनीक मािलक िकछु काजसँ ममताके रोिक लेने छल आ ओकरासँग िकछु गलत \nँgइफएयवहारक ँg262यास सेहो कएने छल । एिह सँ ममता कँg2बॉपनीसँ पैसा मँgइ6इगए निह चािह रहल  छल । मुदा कएल \nकी जाए । ममता िकछु खान धिर चुपचाप सोचैत रहल । फेरसँ अपन साहस जुटाकऽ कँg2बॉपनीमे गेल आ \nराजेशक िँgइफॉथितके बारेमे कहलक ।  \nकँg2बॉपनीक मािलक मुँgइफॉकुराइत बाजल , ‘ ममता एखनो अहँgइ6इ के िकछु निह िबगरल अिछ । सुँg2ैैदर  माँg2ऊऊ निह \nअहँgइ6इक अखँg2ैइड ँg26ॉप अिछ । अहँgइ6इ एक बेर बािह फैलाकऽ त देखु । राजेश आब बेसी िदनक मेहमान निह \nअिछ । फेर अहँgइ6इक ई सुँg2ैैदरता कोनो कामके निह रिह जाएत । ’ \n‘तब हम की कँg26ॉ मािलक ’ ममता बाजल । \n‘हमर सँg2बैलाह मानब तऽ अहँgइ6इ छोिड िदए राजेश के, अहँgइ6इक लेल हम एकटा पँgइए2ा घर दऽ देब आ  नोकरीमे \nपद सेहो बढा देब, मुदा हमरा सँग रहए पडत ।’ कँg2बॉपनीक मािलक बाजल ।  \nममता बहुत बडका अस मँg2ैैजसमे पिड गेल की कँg26ॉ , निह कँg26ॉ सोचैत सोचैत हुनकर माथा मे चँgइए2र  देवए \nलागल । फेर अपन िबखरल साहसक समेिटकऽ ममता बाजल, ‘मािलक ! राजेश के िजते जी कतबो सँg2बॉपित \nहमरा लेल िकछु निह अिछ । हम एकटा िवयाह मिहला छी । िवयाहल मिहलाक लेल सभ अिँgइफॉमता अपन \nपुँg26ॉष के लेल होइत अिछ  । हम जहर खा सकैत छी मुदा ई कुकँgइ6एम हमरा सँ निह  हएत । हमर तलव दऽ \nिदए ।’ कहैत ममता अपन तलव लऽकऽ आिब गेल आ राजेश के सरकारी अँgइफॉपतालमे भनँgइ6ऊ करा देलक ।   \nराजेश के सात िदन धिर अँgइफॉपतालमे रखलक । ओकर बाद दू सय के दवाई डाँg27फटर साहेब िलखकऽ  \nिडसचाजँgइ6ए कऽ देलक आ कहलक ‘ई कोनो बडा रोग निह अिछ, आतमे मल जिम गेल अिछ । िचँg2ैैता \nकरबाक कोनो हात निह अिछ । सभ िठक भऽ जाएत । हा.. मुदा िकछु िदन धिर राजेशक सुसम दुध िदए \nनिह िबसरब । िकछुए िदनमे राजेश िठक भऽ गेल । ममता सोचए लागल दुःखके जीवन कतेक किठन \nहोइत अिछ । सँgइ6इचेमे मानव जीवन कतेक ँgइफॉवाथँgइ6ै अिछ । दोसर मे शहरक बहुत ठाममे राजेशक उपचार  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \nनिह भेल मुदा छोटिछन सरकारी अँgइफॉपतालमे राजेशक उपचार भेल । ऐकरा हम की बुझी परीँg2ऊ2ा आ पितपँg27बी \nबीच धमँgइ6ए सोचैत कानए लागल ।  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल \nलघुकथा -बगवािड़   \nबगवािड़  \n  \nअदरा अपन चौदहम िद न िब ता कािँgइइॉ   चिल  जाएत। बहुत िद नक पछाित  अदराकँg2ॉइ एहेन जश भेल। जशो \nकेना ने होइत, पिह ल िद न अिब ते बिर स गेल जइसँ धू-धू जरैत धरतीकँg2ॉइ असमानी पािन   भेिट ते मन ित रिप त \nभेलै तँ दोसर िद स पिछ ला सात सालक पछाित  एहेन आम-कटहरसँ भँg2ॉइट भेलै। तहूमे पिछ  ला सालक छगाएल \nमन आमक अभावमे रहने आरो बेसी िस नेहािस ँg27फ त भऽ गेल। दोसर सँgइ6इझ जारन -काठी चुिँgइइॉ   लग ओिर या \nफुिल या पित -हराननकँg2ॉइ अदरा नँg2ऊ2ँg2ऊऊक अंित  म िद न मन पाड़ैत कहली- \n“कािँgइइॉ  ए भिर  अदरा अिछ , तँए...?” \nफुिल याक बात सुिन  हरानन ओिह ना मनमे औंटए-पौड़ए लगला जिह ना नेबोरस, चीनी आ पािन कँg2ॉइ औंट -आँिट  \nशबँgइ6एत बना◌ैल जाइ छै। बातकँg2ॉइ औंटैत -पौड़ैत हरानन बजला- \n“कािँgइइॉ   जाए िक  परसू जाए, आिक  निह यँg2ॉइ अिब  तए-जाइतए तइसँ अपना की। ने आम-कटहर अिछ  आ ने \nखुँgइ26ापर लगहिर   गाए-मिहंस। तखन अदराकँg2ॉइ एने आ गेने की?” \nहराननक बात फुिल याकँg2ॉइ आन घरक जिन  जाित  जकँgइ6इ छुलकिन  नै बिँg2बै क   पित क िव चारकँg2ॉइ गौर केलिन  । कहै तँ \nठीके छिथ  मुदा साल भिर क पाविन  छी, बाल-बँg27ॉ चा घरमे केना छोिड़ यो देब। एकबेर छुटने तँ िज नगीए भिर  \nछूिट  जेतै। बजली- \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \n“नै पान तँ पानक डंिट ओसँ पाविन  नै करब से केहेन हएत?” \nफुिल याक आँgइबएह सुिन   हरानन सामंजस करैत बजला- \n“घरमे रहने सभ िद न पाविन ए-पाविन  होइ छै आ नै रहने पाविन यँg2ॉॉ फॲक भऽ ओिह  ना चिल  जाइ छै जिह ना \nआन िद न जाइ छै।” \nफुिल या- \n“हँ, से तँ जाइ छै मुदा पाविन क अपन ‘ँg26ऊपं मधुरम् ित  लकं’ मधुरम होइ छै।” \nफुिल याक बात सुिन  मुँgइफॉ की दैत हरानन बजला- \n“हँ से तँ होइ छै। मुदा एहनो तँ होइ छै जे सालक सँg2ऊॉाइस नँg2ऊ2ँg2ऊऊमे अदरो एकटा छी। जे पनरहो िद  न \nअरबा चाउर, दूध-चीनी, आम-कटहरसँ पूजल जाइए आ दोसर एहनो नँg2ऊ2ँg2ऊऊ तँ होइते अिछ   जेकरा एको िद न \nपूजन-पाविन  नै होइ छै। तँए िक  ओ सालक नँg2ऊ2ँg2ऊऊ नै भेल ?” \n“भेल िक अए ने, मुदा सभकँg2ॉइ लौल रहै छै िक  ने जे आगत-भागत हुअए।”  \nफुिल याक बात ओराएलो ने छेलिन  िक  िब ँg27ॉ चेमे हरानन टपकला- \n“लौलो-लौलमे भेद होइ छै। िक यो अपन सेवा कएल छागड़ बिल  चढ़बैए आ िक यो नगद नारायणसँ कीिन  \nचढ़बैए, चढ़बैत तँ दुनू अिछ । मुदा अहॴ कहू जे दुनू एँgइए2े मोने चढ़बैए?” \n“जखन घरमे अरबा चाउर नै अिछ , दूधक जोगार नै अिछ , ओहो जे बगवािड़ मे आम-कटहर होइ छलए सेहो \nछीना गेल, तखन तँ ठीके... । छुछ मुहँg2ॉइ शंख बाजत ?” \n“हँ से तँ नै बाजत। मुदा...?” \n  \nसािठ  बखँgइ6एक हरानन अपन अंित म हार पिछ ला साल तखन मािन  गेला जखन अपन लगौल-सजौल \nगाछी-कलमक टुकलोसँ बंि◌ चत भेला।  \n      िप ता परोछ भेला पछाित  हरानन पँgइ6इच बीघा चास , तीन कँgइ27ा बास आ आठ कँgइ27ा गाछी-कलमक रँg2ऊ2क \nछला। ओना चास-वास अरजैमे हराननक कोनो योगदान नै छेलिन  मुदा आठ कँgइ27ा गाछी-कमल लगबैमे तँ \nछेलिन हँg2ॉइ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \nदस-बारह बखँgइ6एक जखन हरानन रहए तखने िप  ता-ँg26ऊपलाल अपन पुरना गाछी उपटबैक िव  चार \nकेलिन । उपटबैक कारण रहिन  जे एक तँ आम सभ नीक नै अिछ  दोसर जेहो छलै से पुरान भेने या तँ \nफड़बे नै करैत या तँ फड़ला पछाित  रोगाइए जाइ छलै। ँg26ऊपलालक मनमे उठलिन   जे गाछी-कलम िक  लोक \nअपना नापसँ लगबैए जे हम तीस बखँgइ6ए जीब तँए आमो गाछ तीसे बखँgइ6ए रहत। तीन -तीन-चिर -चिर  पुँgइफ2 त क \nगाछी-कलम, पोथी-कलम सभसँ पिर वार सुख करैए। से नै तँ दस बारहे बखँgइ6एक हरानन अिछ   तइसँ िक  मुदा \nअपना संगे ओकरो िक छु भार देबै। दुनू बापूतक सीमानपर एकटा गािछ यो रहत। पुरना गाछीक गाछ हटा \nँg26ऊपलाल पँgइ6इच बखँgइ6ए जोत -कोर केलिन । अँgइै2 उपजौलिन  । गाछी लगबैसँ पिह ने हराननकँg2ॉइ कहलिख  न जे बौआ \nनीकहा आमक आँिठ  बीिछ  एकठाम रोिप हअ आ कलम लगबैले सहरगंजा एकठाम। हाथ-हाथ भिर पर रोिप  \nिद हक जे उखाड़ैमे असान हएत। अपन लगौल गाछी-कलम अिध क िब सवासू होइए।  समए तेहेन भऽ गेल \nअिछ  जे िब सवास अपन चेहरे बिद ल लेलक। जे नसँgइ6एरी गाछी-कलम, वाड़ी-फुलवाड़ीक बीआ बेचैए ओहो ओहन \nभऽ गेल अिछ  जे कहत सागवानक गाछ िछ ऐ आ भऽ जाइए वौनैया कँgइ6इट। खैर जे होउ , अपन गाछी अपने \nलगाएब। \n      सालभिर  पछाित  आँठीसँ डेढ़-डेढ़, दू-दू हाथक गाछ भऽ गेलै। सरहीकँg2ॉइ मुसरा कािट  , बड़द जकँgइ6इ \nसुरेब बनैले थँg2बैला उखाड़ए कहलिख  न। अपने आगूमे आिब  केना खुरपी उनटा-सुनटा चलत तइ ताकमे \nबैसला। आठे कँgइ27ा कलम -गाछी लागत तइमे गाछे केँg2ऊॉे रोपल जाएत। तहूमे नवका बौना िक  ँgइफॉ म  नै, बड़का \nिक ँgइफॉ म  छेलै। मेल-पँgइ6इच कऽ सरही एक भाग आ कलमी एक भाग लगाएब नीक हएत। सएह केने रहिथ । \nअपन खेती-पथारीक िज नगी हराननक तँए झूठ-फूससँ कम भँg2ॉइट।  \n      एँgइए2ैस बखँgइ6एक अवँgइफॉ थामे हराननकँg2ॉइ बेटा भेलिन  । तीन मास पछाित बँg27ॉ चाक माथ नँg2बॉ ह र हुअए लगलै। \nसाल भिर  जाइत-जाइत असँgइ2फँgइ6ए देखैमे लगए लगलै। दुनू परानी हरानन ि◌ वचारलिन , कोिख क पिह ल सँg2ैै तान \nछी। केना छोिड़  देबै। जमीन-जँg2ैॉ था लोक िक अए रखैए। से नै तँ जाबे तक जीबैक आशा रहतै ताबे तक \nतकित यान करबै। तइले जे होउ। खेत-पथार रहौ आिक  चिल  जाउ। जॱ मनुख बँचत तँ ओहूसँ बेसी \nअरिज  लेत आ जॱ मनुँg27फ खे ने रहत तँ खेते-पथार कोन काजक। गणेशजी माथ सन ओइ बँg27ॉ चाक माथ भऽ \nगेलै। एनमेन हाथी माथ सदृश। \nसमाजक चलैनानुसार हरानन दुनू िद स बढ़ल। एक िद स गामक डॉँg27फ ट री-इलाज तँ दोसर िद स झाड़-\nफूक, टोना-टापर। िब मारीक चँgइैबमे पड़ने दुनू बेँg27फ तीक जीवनचँgइैबे बदिल   गेलै। एक िद स हरानन भिर -भिर  \nिद न झाड़-फूक केिन हारक भँgइ6इजमे बौआइत तँ दोसर िद  स फुिल या घरेक आइ-पाइमे समए गमबए लगली।  \nएक िद स सओनक बून जकँgइ6इ खचँgइ6ए बरसए लगलिन   तँ दोसर िद स खेती-पथारीसँ िव मुख भेने आमदनी \nहराए लगलिन । छह मास िब तैत-िब तैत तीन बीघा िब का गेलिन । मुदा अखनो आशा ओहने बनल छिँg2ैै ह   जिह ना \nछह मास पिह ने छेलिन । जे िक यो डॉँg27फ ट रसँ लऽ कऽ झाड़-फूक केिन हार धिर  देखैत ओ िक यो ने कहैत जे \nरोग नै छूटत। एते बोल-भरोष दैत जे रोग िन िँg2ऊ6  त भगबे करत। जइ खेतक अँgइै2सँ हराननक पिर  वार चलै \nछेलिन  वएह खेत बेिच -बेिच  अपनो खाए लगला। ठाकुरक बिर आती जकँgइ6इ सभ ठाकुरे-ठाकुर। उिच त- िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nअँg2बइ यागतक भँgइ6इजमे अपनो दुनू परानी हरानन सएह बनैत चिल   गेला। खेत बीक रहल अिछ  आ रोगो बिढ़  \nरहल अिछ । समुँgॉफ6मे भँसैत नाव जकँgइ6इ कतए जाएत कोनो ठीक नै। िब  नु महारक पािन मे एिह ना होइ छै।  \nदस मास पुड़ैत-पुड़ैत बँg27ॉ चा मिर  गेलै। बँg27ॉ चा तँ मिर  गेलै मुदा पिर वारोक कोनो तन-भगन नै रहए \nदेलकै। खेतक लूट भऽ गेलै। िक यो उिच त मूँg2बै य  दऽ लेलिन , तँ िक यो हथपँgइ7इच एकक तीन केलिन  । घराड़ी \nछोिड़  हराननकँg2ॉइ िक  छु ने बँचलिन । खाली एतबे जे चास बटाइ करता आ गाछी-कलम ओगरवािह ।  \nबेटो-मृँg2ैॉ यु तँ सबहक एँgइए2े रंग नै होइत। िक यो जनिम ते मिर  जाइए तँ िक यो रोग-िव यािध सँ चट-पटा \nमरैए। मुदा तइ संग ईहो ने होइ छै जे िक यो जनमरोगी बिन जीबैए तँ िक यो रोगाएले िज नगीक आनँg2ैै द  लुटैत \nजीबैए। जिह यासँ हरानन बेटाक बेमारीक इलाजक पाछू बढ़ला तिह येसँ दुनू बेँg27फ तीक मन-मोटाउ सेहो बढ़ए \nलगलिन । मन-मोटाउक कारण रहिन  दुनूक दू धारणाक धारा। हराननक मनकँg2ॉइ पकड़ने जे डॉँg27फ ट री इलाजसँ \nरोग भागत। मुदा फुिल याक मन झाड़-फूकमे पकड़ाएल। जेकर फलाफल डा◌ॅँg27फ ट र आ झाड़-फूक केिन हारकँg2ॉइ \nएलापर ँgइफॉ पँgइफइ ट देख पड़ैत। जइठाम हरानन डॉँg27फ ट रक आइ-पाइ नीक जकँgइ6इ करै छला तइठाम  फुिल या \nझड़िन हार-फूकिन हरकँg2ॉइ। काजक दौरमे पिर  वारोक बीच एिह ना होइ छै। िक यो काजकँg2ॉइ काज बूिझ   करैए आ \nिक यो काजकँg2ॉइ काज बुझैए। भलिहं िक  यो काजक आ िक यो अकाजक िक अए ने बिन  जाए। िब लाइक \nझगड़ामे बानर पंच। जखन मंतिर या अबैत तँ घंटो बैस डॉँg27फ टरी इलाजकँg2ॉइ अदखोइ -बदखोइ करैत। दुनूक \nबीचक लट-पट-सट-पट दुनू बेँg27फ ती हराननक िव चारपर सेहो पिड़ ते छेलिन । रोगकँg2ॉइ कमैत नै देिख   दोसर-तेसर \nसँgइ6इझमे सभ ि◌ दन दुनूक बीच एक आखर होइते छेलिन । एक िद स खेत बोहाइत देिख  हरानन झाड़-फूककँg2ॉइ \nअनुिच त खचँgइ6ए बूिझ   झपटिथ  तँ दोसर िद स फुिल या डॉक् टरी इलाजकँg2ॉइ। पंच िक  यो ने। दुनू पाटँgइ6ै लिड़  ए कऽ \nपिड़ येता। जे दसम मासमे ि◌ नमूँgइ6एल भेल।  \nहरानन बोिन हार बटेदार नै िक सान बटेदार बिन  नव जीवन धारण केलिन । िज नगी बदलने बहुत िक छु \nबदलैओ पड़ै छै आ बहुत िक छु अपनो बदिल  जाइ छै। हराननक अपन खिड़  हँgइ6इन उसिर   गेलिन । खेतक \nउपजा अदहा-अदही सेहो अपना मोने ने लगा सकै छी ने कािट  सकै छी आ आमक बगवािड़  कलमी चािर मे \nएक आ सरही तीनमे एक भेटतिन । भलिहं कलमीसँ सरहीए िक अए ने नँg2बॉ ह रो आ गुदगरो हुअए।  \nवसँg2ैै त  पंचमीक िद न। सरँgइफॉ व ती पूजाक संग िक सान हरो ठाढ़ करता। जोड़ा बड़दक बटेदार िक सान \nरिह तो हरानन हर कतए ठाढ़ करता। िक सान तँ अपन ओजार -हर-कोदािर -खुरपी-हँसुआ- बड़ही ऐठामसँ सान \nकरा अपना घरमे पूजा करत आिक  अपन हाथ आ हाथक ओजार अनका घर? हर ठाढ़ कतए करब, \nहराननक मनकँg2ॉइ हॱिड़   देलकिन ! सतंजा अँgइै2 सतंजा तीमन -तरकारी जकँgइ6इ हरानन बेड़ा नै पािब   रहला जे िक  \nकी छी। अपन रंगे बदिल  नेने अिछ । खेतमे मेहनित  ओतबे करब मुदा उपजा अिध या हएत। जइ साल \nरौदी-दाही हएत तइ साल बटेदारक खचँgइ6ए जाएत आिक   खेतबलाक खेत। मुदा उपाएओ तँ दोसर निह यँg2ॉइ अिछ  । \nफेर मन घुमलिन , िक छु खेती जोित -कोिर  होइ छै आ िक छु ओहुना-िछ टुआ- सेहो होइ छै, तइमे की  नीक? \nआगू सीमा घेरल अिछ । अिध या। जखन अदहे हएत तखन िक अए ने लागतमे कटौती कएल जाए। ओते तँ \nबँचत हेबे करत िक ने। मुदा जॱ बीए खा जाएब तखन खेती कथीक करब। ँg2ऊ7मक ँgइ6फास मँg2ैै थ र गित ए नै ँgॉफ6ुत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nगित ए भेल। जिह ना साओनक झटकीमे पािन क नँg2बॉ ह र-नँg2बॉ हर बुँgइै2क संगबे हवा भेने आरो दगिन  यँgइ6इ ँg26ऊप पकिड़   \nबिर सैए तिह ना ँg2ऊ7मक ँgइ6फास भेने रंग -िब रंगक रोग ँg2ऊ7म -शिँg27फ त  कँg2ॉइ धेलक। केतौ ँg2ऊ7मक चोिर   तँ केतौ ँg2ऊ7मक \nबेइमानी, कतौ अनदेखी तँ केतॱ बलजोर!  \nतेसर सालक पंचायत चुनाव हराननकँg2ॉइ आरो धिक  यौलकिन । िज नगीमे दुनू परानी ह राननकँg2ॉइ छल -ँg262पंच , \nगरीब भेनॱ नै छूिब  सकलिन । भगवानक लीला बूिझ  सभ दुख-सुखकँg2ॉइ दुनू परानी घॲिट   गेला। मनो मािन  \nलेलकिन  जे जिह ना बेटा आएल तिह ना गेल। दुिन यँgइ6इ थोड़े दोखी बनाएत जे बेटाक तकित  यान नै केिलऐ। \nधमँgइ6ए-कमँgइ6ए धने ने सुधन कहबैए। की ई हमर सफलता नै जे बेटा लेल अपन सवँgइ6एँgइफॉ व  गमा लेलॱ। मुदा \nदोखोक तँ एक नै अनेक कारणो छै। जेकर फलो सोझहे अिछ ।  \nतीन गोटे पंचायतक मुिख या लेल उँg2बॉ मीदवार रहिथ । तीनूमे के नीक ओ िव चािर  दुनू परानी हरानन \nभोट देलिख न। िज नका हाथे गाछी-कलम बेचने रहिथ  आ अखन हुनके बगवार बिन  गाछी ओगरवािह  करै \nछला। अपन बगवार बूिझ  हराननकँg2ॉइ अपन भोटर बुझै छला कुलानन। चुनावक हार हराननक कपारपर \nहड़हड़ा कऽ खसौलिन ।  \nअंगनाक ओसारपर दुनू परानी हरानन अपन द ◌ीन-दुिन यँgइ6इक गप -सप करैत रहिथ । सािठ  बखँgइ6एसँ ऊपरेक \nदुनू बेँg27फ ती। िज नगीक संगी खाली लभे-मैरेजक नै, चलैत-िफ ड़ैत समाजोक बँg2ैै ध न तँ िछ ऐ? एहेन िँgइफॉ थ  ित मे दू-\nिद लक िद लराजक बास कतए हएत? ओहुना लोक बुझैए जे ओँg2बै ड  बेटल, ओँg2बै ड वाइन आ ओँg2बै ड  वाइफ बेसी \nचसगर होइ छै। दुनू परानी फुिल याक अवँgइफॉ था चेहराक ँg26ऊपे-रंग िब गािड़  देने अिछ । फुिल याक मुँहमे तीनटा \nचहु बँgइ6इचल आ हराननकँg2ॉइ सेहो नै। िब नु दँgइ6इतक मुँहसँ अदँg2ैै त बँg27ॉ चा जकँgइ6इ गुलावी हँसी हँसैत हरानन फुिल  याकँg2ॉइ \nकहलिख न- \n“आब ऐ दुिन यँgइ6इमे रहैक मन नै होइए। होइए जे जँg2बै दी मिर  जैतॱ जे अपनो भार हिट तए आ दुिन यँg2ॉॉक \nभार घिट तै।” \nिज नगीक तीत-मीठ जे फुिल या आ हराननकँg2ॉइ पित  -पँg27बीक ँg26ऊप िब  गािड़  देने छल ओ ठमिक  पुन: \nिज नगीक धार लग पहुँच गेल। एक तँ उमेरक उपजा दोसर संगी बिन  संग-संग चलैक। बजली- \n“कहलॱ तँ बैस बात मुदा एते िद न जे केलॱ से केलॱ। जिह ना अहँgइ6इ केलॱ तिह  ना हमहूँ केलॱ, मुदा \nआबो जे ओिह ना पिह लुके जकँgइ6इ करब से थोड़े मािन   लेब?” \nफुिल याक बात सुिन  हरानन ठमकला। ठमकैक कारण भेलिन  पिछ ले जकँgइ6इ आब नै जीबए चहै छिथ  । \nवैचािर क मेल-िम लानक मन बना जीबए चहै छिथ । पुछलिख न- \n“एना िक अए कड़ुआएल बात बजलॱ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nपित क शाँg2ैै त  भाव देिख  फुिल या सह पौलिन । भिर यबैत बजली- \n“जखन दुनू बेँg27फ ती संगीए नै अँgइ2फँgइ66िग  नीयँg2ॉॉ छी तखन एहेन बात िब  ना िव चारने िक अए बजलॱ जे मिर  जाएब। \nअहँgइ6इकँg2ॉइ जीबैक मन नै अिछ ? अकिछ  गेलॱ तँ मिर  जाउ! मुदा हमरा जे मारब से दोखी के हएत?” \nिव धवो नारी तँ अधमौगैते िज नगी जीबै छिथ । तहूमे फुिल या-हराननक उमेरक दूरी माँg2ऊऊ साले भिर क। \nतहूमे साल भिर  फुिल या आरो िन ँg27ॉ चे। गुँg2बॉ म  भऽ हरानन िव चािर ते रहिथ  आिक  कुलानन बेधड़क आंगन पहुँच \nहराननकँg2ॉइ कहलिख  न- \n“हमरा गाछी भीर कािँgइइॉ  सँ िक यो नै जइहह। देिख  लेिल अ जे केहेन िह तैषी बगवार छह।” \nजिह ना ँg2ै7 व िन  साधनाक समए बमक अबाज साधनाकँg2ॉइ भंग करैत तिह  ना फुिल याक बात िब सिर  हरानन \nकुलाननकँg2ॉइ उँg2ऊॉर देलिख  न- \n“बेटा चिल  गेल से छातीए लगा मारलॱ आ बगवािड़ क जे आमे चिल  जाएत तेकर सोच अिछ? जे \nमन फुड़ए से करब।” \nहारैत-हारैत हरानन िज नगी हािर  चुकल छला। िम िस ओ भिर  कलेज िन रा◌ेग कहँgइ6इ रिह   गेल छेलिन  जइसँ हूबा \nकऽ बिज तिथ  जे अही हाथक लगौल गाछी-कलम छी, िह ँgइफॉ सेदारी टूिट  गेल मुदा अखनो ओिह ना मन अिछ  जे \nलोटे-लोटा जिड़ मे पािन  देने रिह ऐ।  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल \nलघुकथा -बेटी, हम अपराधी छ ी  \nबेटी , हम अपराधी छी  \n  \nसही समैसँ सालभिर  पिह ने मनोहरकँg2ॉइ सेवा मुिँg27फ त  क िच ँgइ27ी ऑिफ  समे थँg2बॉ हा देलकिन । थँg2बॉ ह बैक कारण रहिन  \nकाजक गजपटी। काजक गजपटीक कारण रहिन  मनक संताप। आ◌ॅिफ सक सभ मािन  लेलकिन  जे मनोहरक \nमन चिढ़  गेलिन  तँए समुिच त काज करए जोग नै रहला। आ◌ॅिफ सेक कुरसीपर बैसल रहिथ  आिक  चपरासी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nआिब  हाथमे िच ँgइ27ी थँg2बॉ हा   देलकिन । पिह ने तँ नै बूिझ  सकला जे सेवामुँg27फ त  भऽ रहल छी मुदा पढ़ला पछाित  \nकेकरोसँ पुछौक जँg26ऊरित   नै रहलिन । कोनो लेन-देनक कारण नै बतहपनीक कारण ँgइफॉ पँgइफइ ट  िल खल रहिन । \nजिह ना बखँgइ6ऊ होइकाल अनायास मेघ ढनढ़नाए उठैत तिह  ना एकाएक मनोहरक मनमे भेलिन । जेकरो कहबै \nसेहो बताहे बूिझ  सुनबो ने करत। तखन कहबे िक अए करबै। अनेरे मुहँg2ॉॉ दूिर   करब। मनोहरक मन जेना \nबेर-बेर चनकए लगलिन । टुकड़ी-टुकड़ी भेल मनमे उठलिन  जे सभटा-कागत-पँg2ऊॉरकँg2ॉइ छीट -छािट  िद ऐ, टेबुल-\nकुरसीकँg2ॉइ उनटा-पुनटा िद ऐ आ िन किल  जाइ। मुदा मनक लगामकँg2ॉइ बुिध   पाछू िखंचलकिन । बदलैत सोच \nिव चार केलकिन  जे एक तँ िल खतन बताह बनाइए देलक तइपर एहेन काज जॱ करब तँए िथ रोरी-ँg262ेँg27फ टीकल \nसंग भऽ जाएत, तखन बतहपनीक सजाक हकदार बनैमे कते देरी लागत। कुरसीसँ उिठ  सोझे घरमुहँgइ6इ रँgइफॉ ता \nपकड़लिन । डेराक सुिध ए ने रहलिन  जे भड़ो-िक राया फिड़ छा िल तिथ। बेसुिध  मनमे बेठेकान सोच उठिन  आ \nपािन क बुलबुला जकँgइ6इ फूिट   जािँg2ैै ह  ।  \n      गामक सीमा परक बड़क गाछ देखते भकइजोत जकँgइ6इ भेलिन  । भकइजोतेमे देखलिन  जे इएह गाम \nअपन छी। मनमे अपन अिब ते पएर जवाब देलकिन-  \n“आगू नै बढ़ब। गाममे मुँह देखबैबला नै छी।” \nमुदा तपाएल मुँह लगले पएरकँg2ॉइ कहलकै- \n“ईह बूिड़  रे, मुँह देखबैबला नै छी, ई समाज मुँह देखबैबला नइए। सिद काल िव वेक-िव वेकक भँgइ6ॉग घोिड़  -घोिड़  \nइनारेक िन शँgइ6इएल पािन   बना देने अिछ  आ ि◌ नलँgइ6एज जकँgइ6इ बजैमे लाजे ने होइ छै, सुझबे ने करै छै जे जखन \nपाइक हाथे िश ँg2ऊ2ा िव  काइए ओ िश ँg2ऊ2ा पाइबलाक हएत आिक   िब नु पाइबलाक। जइ समाजमे रोग-िवयािध  पाइक \nहाथे छोड़ौल जाइ छै तइ समाजमे िब नु पाइबलाक गित -मित  िक  हेतै। रौद-बसात, जाड़, पािन -पाथरक रँg27फ छा \nकेना करत। अदौसँ अबैत नर-नारीक संबँg2ैै ध क बीच जखन दान-दहेज एहेन बड़का मोिन  घारक पेटमे फोिड़  \nदेने अिछ , जइ टपानमे कते हािथ यो-घोड़ा फँिस  जान गामा रहल अिछ । तइ मोिन मे अदना-अदनीक अँgॉ26ादे \nकेतै कएल जा सकैए। मिहंसक आगू वीणक कोन मोल छै।” \nमोने-मन मनोहर घर िद स बढ़बाक हूबा करिथ  मुदा पएर उठैले तैयार नै होिँg2ैै ह  । जॱ पएर थोड़े तैयारो होिँg2ैै ह   \nतँ आँिख साफे नै। िन ँg27ॉ चँgइ6इ ओंघराएल मनोहरक सभ सुिध -बुिध  हरा कऽ िछ िड़ या गेलिन ।  \nमोबाइलक जुग रहने समाचार पसरैमे देिर ए िक अए लागत। गाम-समाजक बँg27ॉ चा-बँg27ॉ चा बूिझ  गेल जे \nमनोहर बताह भऽ गेला, नोकरीसँ िन कािल  देलकिन । पेँg2ैै श नो आने-आन लूटतिन ।  \nपँg2ैॉ नी सुनैनाकँg2ॉइ पिह  ने िब सवास नै भेलिन । आइ धिर क जे पित -ँg262ेम मनोहरसँ भेटल छलिन   ओ अनकासँ बहुत \nबेसी छलिन । मुदा जानकीक कँgइ6इच बुिध   मािन  गेल रहै जे िप ता पागल भऽ गेला, नोकरीसँ भगा देलकिन ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \nगामे लोकक जेर संगे दुनू मायधी अथँgइ6ऊत् सुनैना आ जानकी, िव दा भेली। लोकक बीच रंग-रंगक घौचाल \nचलैत। कोनो नीको मुदा बेसी अधले। घौचाल सुिन  दुनू मायधीक मन िव चिल त हुअए लगलिन । बेटीक मुँह \nसुनैना िन हारैत आ माएक मुँह जानकी। पोखिर  घाटपर जिह ना रंग-रंगक चािल  रंग-रंगक भुरही-माछ दैत \nतिह ना रंग-रंगक चािल क बात दुनू गोटे सुनैत। कचकूह मन जानकीक तँए बेसी िव चिल ते होइत गेलै। बताह \nभऽ बाबू छोिड़  पड़ाए जेता, समाज सहजिह  हमरा सन-सनकँg2ॉइ भगाइए रहल अिछ । तखन माएक िक  गित  \nहेतै।  \nअधबिट या पछाित  सुनैनोक मन मािन  गेलिन  जे पित  पगला गेला। जानकीपर नजिर  अँटका मोने-मन सोचए \nलगली जे बाइस बखँgइ6एक कुमािर   बेटीक मुँह िसंह दुआिर पर केना देखब। िक  दुिन यँg2ॉइ उजिड़   रहल छै आिक  \nउजािड़  चढ़ा देलक अिछ ? एको बीत धरती नै बँचल अिछ  जतए नोरक धार सुखौल जाएत।  \nजिह ना दंगलक खलीफा पटका चाँg26ऊ नाल चीज खसैए तिह  ना मनोहर बड़का गाछक िन ँg27ॉचँgइ6इ िज  नगीक \nअखड़ाहापर चाँg26ऊनाल चीत भेल पड़ल मोने-मन सोचिथ , अपन िज नगीक हािर क कारण अपने छी तँए पिँg2ैॉ न  यँg2ॉॉ \nआ बेिट यो लेल अपराधी छी। मुदा फेर मन कहिन  जे अपराध कथी केलॱ जे अपराधी भेलॱ। भवसागरमे \nडुमल मनोहरक शरीर चेतनशूँg2ैै य  भेल रहिन । तखने पिँg2ैॉ न  यँg2ॉॉ आ बेिट  यो लग पहुँच मुँह िन हारए लगलिन । \nदुनूक मन कहलकिन  मुँहक ँg26ऊिख   कहँgइ6इ कहै छिँg2ैै ह   जे कोनो रोग छिँg2ैै ह  । रणभूिम क हािर क रोग आ िब मारीक \nरोग अपन बात अपने िच किड़ -िच किड़ कहै छै जे िक  छी। मुदा बँgइै2 मुँह देख मनोहरक छातीपर दुनू गोरे \nअपन-अपन सती हाथ रखलिन । छातीक धुकधुकी समतूले बूिझ  पड़लिन । मुदा आिख र िक छु छिथ  तँ एकक \nिप ता दोसराक पित ये छिथ  ने। दुनूकँg2ॉइ अपना-अपना िब सवासमे शंका भेलिन । शंका होइते एक-दोसराक मुँह \nिद स तकलिन । आँिख -आँिख क बीच पुल-सड़क बनल। सुनैनाकँg2ॉइ साँg2ैै ँg2ैॉव ना दैत जानकी बाजिल - \n“माए, हृदए तँ ओिह ना पिव ँg2ऊऊ देखै िछ  अिन ।” \nकदमक गाछक झूला जकँgइ6इ दिह  ना आस मािर  सुनैना कहलिख न- \n“बेटी, पुँg26ॉखक छातीपर बहुत भार छै। जेकरा माथपर जारनक बोझ आिक   अँgइै2 -पािन क बोझ पड़बे ने कएल \nओ ओइ बोझ उठबैबला छातीक धकधकी गिन  केना सकैए। से नै तँ छातीए डोला कऽ देखहुन जे मुँहसँ \nकेहेन बकार िन कलै छिँg2ैै ह  ।” \nमाइक िव चार सुिन  जानकी आरो जँgइ6इच -पड़ताल करब नीक बुझलक। जिह ना किल आएल अड़हूल फुलाइत \nरहैए आिक  कलीक अवँgइफॉ थामे रहैए तिह ना जानकीक मन छातीसँ ससिर  हाथ िद स बढ़ल। केना नै बढ़ैत \nकहुना अिछ  तँ छातीक ऊपरेसँ ने लटकल अिछ । बाजिल - \n“माए, से नै तँ छातीक धुकधुकीसँ अपनो मन धुकधुकाइते अिछ । हाथक नारी पिह ने देख लहुन।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n      नारी तँ नारी छी। एक पुरिख याह। छाती जकँgइ6इ दुनू गोटे एँgइए2ेबेर थोड़े पकिड़   सकै छिथ । मुदा \nपिह ने के देखत, दुनूक बीच ओझरी लिग  गेलिन । एक पुँg26ॉष हजार ँg26ऊप। की मनोहर जानकीयो लेल वएह \nछिथ  जे सुनैना लेल? मुदा िक  मनोहर सुनैनाक िछ अिन  आ जानकीक नै? तखन? जानकी सुनैनाकँg2ॉइ कहलक - \n“माए, छातीक धुकधुकी तँ जोरसँ चलै छै, गनल भऽ जाइए मुदा हाथक नारी आइ धिर  कहँgइ6इ गनलॱहँg2ॉइ। ” \n      बेटीक बात सुनैनाकँg2ॉइ सोहनगर लगलिन  । ऐठाम िक यो आन अिछ  जे अिछ यो ओ तमसगीरे अिछ , \nउकटा-चाल करत। बामा हाथसँ तरहँg2ैॉ थी पकिड़  दिह ना हाथ सुनैना मनोहरक बाजूपर देलिन । आँगुरसँ नारी \nपकिड़ ते कानमे झड़झड़ाए लगलिन - \n“सुनैना, बहुत आशा िज नगीसँ केने छेलॱ। मुदा, टूिट  कऽ सभटा िछ िड़ या गेल। समाजक डर हमरा नै होइए \nमुदा अहँgइ6इ पँg27बी छी तँए कहै छी। बताह बना बतहपनीक फड़मान हाथमे धरा देलक। कमेलहो खेलक आ \nअिग लो कमाइ मारलक। जखने घरसँ िन कलब िध या-पुता जािन -जािन  देहपर िक यो गोला फेकत, िक यो कँgइ6इट \nफेकत, िक यो गोबर माि◌ ट फेकत। केकरा िक  कहबै, हमरा बातकँg2ॉइ िक  यो कान धड़त। आइ दस बखँgइ6एसँ \nजानकीक िब आहक पाछू पड़ल छेलॱ, मास िद न पूबँgइ6ए जवाब भेटल जे वैवािह  क संबँg2ैै ध  भंग भऽ गेल।” \nआरो कान लगमे आिन  सुनैना मनोहरक हाथ उठा कानमे सटौलिन । धड़धड़ाइत सुनए लगली। हम ओइ \nजुगलासँ पुछै िछ ऐ जे कोन बुिध ए जमाए बना एते सेवा करौलक। बाइस बखँgइ6एक बेटीक मुँह देखल जाएत। \nजखिन  घरक भार उठबैमे अँg2ऊ2म भऽ गेलॱ अनेरे जीिब  ए कऽ िक  करब। मुदा पिर वार? सेहो कहँgइ6इ रािख   \nपौलॱ। दस बखँgइ6एक अवँgइफॉ थामे बेटी कँg2ैै यासँ किन यँgइ6इक ँg26ऊप धारण करए लगैए तइठाम जानकीक चचँgइ6ए पँg2ैॉ नी दस \nबखँgइ6ए पूबँgइ6ए बारह बखँgइ6एक अवँgइफॉ थामे केलिन । अपनो ओइ पाछू पड़लॱ। काजोक अगुताहत निह यँg2ॉइ बूिझ   पड़ल \nिक एक तँ समयानुसार पिर वँg2ऊॉँgइ6एन हेबेक चाही। बीस -बाइस बखँgइ6एक बिँg27ॉ च  या समाजक कुमािर  बिँg27ॉ च  या छी तँए \nसमाजमे केकरा◌े चहु अलगबैक अिध कार नै छै जे ओकरा अलग बुझए। जॱ जमीनो बेिच  जानकीक िब आह \nकइए लइ छी, तँ िक  समाज भार उठौत जे एहेन काज आगू नै हएत? \nिव िँgइफइ म  त भेल सुनैनाकँg2ॉइ देिख   जानकी बाजिल - \n“माए, कनी हमरो बाबूक नारी देखए दे।” \nजानकीक बोल सुिन  सुँg272 गाक लोल सुनैना िन हारए लगली। यएह अवँgइफॉ था छी, लोक सती बनैए। यएह \nअवँgइफॉ था छी, लोक बेँgइफ2 या बनैए। यएह अवँgइफॉ था छी, जइमे लोक मातृ-िप तृ भँg27फ त  बिन  भगवत भजन करैए। \nमुदा जानकी...?  \nपित क हाथ सुनैना जानकीक हाथमे दैत कान ठाढ़ कऽ मुँह िन ँg27ॉ चँgइ6इ गोिड़  लेलिन । िप ताक कँg2ब2 ज  पकिड़ ते \nजानकीक कानमे घनघनाइत आएल-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n“बेटी जानकी! हम अपराधी छी। हमरासँ अपराध भेल।” \n“नै बाबूजी नै, सॱसे दुिन यँgइ6इ भलिहं कहए मुदा अपन जुआन नै िन  किल  सकैए। चौथािर  सीमा धिर  आिब  अहँgइ6इ \nपिर वारक सेवा करैत रहिल ऐ। दुिन यँgइ6इ बौक कहए आिक   बताह कहए, कहअ िद औ। मुदा अपन इमान कखनो \nधरमसँ िव चिल त नै हएत। हम िम िथ वाला छी, हमरा वाजूमे शिँg27फ त   अिछ । जिह ना अपन कालखंड इमानदारीसँ \nटपलॱ तिह ना अिग ला खंड हमरो छी। अपना दरबँg276 जापर बैस भगवत भजन करैत रहब, देहक िच ँg2ैै ता नै \nकरब। हमहूँ तँ सँg2ैै ताने छी िक ने। बेटा रहैत तँ बिह न बिन  भार दैित यिन । मुदा जखन भाए नै अिछ  तखन \nतँ हमहॴ ने बेटा-बेटी भेलॱ। ई ँg262ँgइएए हमरो भेल िक  ने? िब आह हएत, सासुर बसब मुदा अहँgइ6इकँg2ॉइ ऐ अवँgइफॉ थामे \nछोड़ब कते उिच त हएत। नीक-बेजाएक भार के उठौत। अपना जीबैत अपन माए-बापक एहेन गित  भऽ \nजािँg2ैै ह   जे अनसोहँgइ6इतो-सँ-अनसो हँgइ6इत भऽ जाए , ई दोख केकरा िस र सवार हएत। मुदा समाजो तँ तेहेन अिछ  \nजे छातीक कोन बात कोढ़-करेज धिर  खोखिड़ -खोखिड़  खाइते आएल आ रहत। हे िश व, एहेन धनुष उठबैक \nभार जॱ अपने नै लेब तँ िक  ई समाज उठा सकैए? िक  िम िथ लँgइ6ॉगना अखनो धिर   ई नै बूिझ  सकली जे माए-\nबाप जनमदाते टा नै छिथ  िज नगीक हािर -जीतक सूँg2ऊऊधार सेहो छिथ  , जॱ से नै तँ सासु-पुतोहुकँg2ॉइ िभ  खमंगनी \nबेटी किह  िक अए मुड़ी गोतबै छिथ न। जँg26ऊरत अिछ   समायानुसार शिँg27फ त   उपका संचय करैक। जाबे तक से \nनै हएत ताबे तक पुँg26ॉखक नजिर   िन ँg27ॉ चँgइ6इ केना कऽ पािब  सकै छी। देखए पड़त अपन भूत आ भिव ष। \nजाधिर  अपन भूत-भिव ष देख नै लेब, अपन-अपन बीतँgइ6एमानक लँgइऊफ मण रेखा खॴच रँg2ऊ2ाक भार ँgइफॉ व यं नै उठा लेब \nताधिर  ऋृिष का, सती-सँg2ै7 वी, पित वँgइ62ता आिद  -इँg2ैॉ यािद  शँg2ब2 द क साकार िज नगी केना बिन  सकत?” \n      जिह ना नट-नटीनक नाचमे दशँgइ6एक चाँg26ऊ िद  स घेिर  बैसैत आ बीचमे दुनू अपन िज नगीक राग अलापित  \nतिह ना समाजक लोकक बीच मनोहर, सुनैना आ जानकी, िज नगीक राग अलािप  घर िद स िव दा भेली। आगू-\nआगू सुनैना-जानकी मनोहरक दुनू हाथ पकड़ने आ पाछू-पाछू िध या-पुतासँ चेतन धिर ।  \n      घरक मुड़ेरा देिख ते मनोहर दुनूक हाथ झमािड़  बँgइ6इिह   छोड़ा बमिक  बजला- \n“िब सवासघात..., िब सवास घाती छी...। जमाजमे जेहने मनुख रहत तेहने ने बनत। िब सवास देने छल जे \nबुढ़ाड़ीमे अहँgइ6इ गँg2ऊॉँgइ6एमे खसब। ओ सभ पागल बना देलक। ” \nपुन: झॲकमे- \n“नै सुनत दुिन यँgइ6इ नै सुनह मुदा जाबे घटमे ँg262ाण -घटवार रहत ताबे याँg2ऊऊी कहबे कर बै। किह ते रहबै।” \n       \nसातम दसकमे मनोहर िज ला-कायँgइ6एलयमे िक  रानीक नोकरी शुँg26ऊ केलिन  । समाजक पिह ल िव ँgइ2ॉाथँgइ6ै जे \nपिह ल ँg2ऊ7ेणीसँ मैिँgइबब  क पास केलिन । कौलेज लगमे नै रहने आगू पढ़ैक आशा तोिड़  िज नगीक मैदानमे उतरल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nमुदा िर जँg2बै ट क कागत आँिख क सोझ अिब ते मनमे उपिक  गेलै जे जिह ना ँg262थम ँg2ऊ7ेणीक फल भेटल तेहने \nफलक गाछ रोिप  ओकर सेवा टहल िज नगी भिर  करैत अपनो आ समाजोकँg2ॉइ नीक फल खुएबिन  ।  \nएक तँ सरकारी कायँgइ6ऊलयमे काज नै जे पढ़ल -िल खलक अँटाबेस होइत, दोसर ँgइफॉ कूलो-कौलेज कम रहने लोक \nपिढ़ यो नै पबैत छल। संयोग नीक बैसलै िज ला क कृिषँgइ6ए िव  भागमे िक रानीक नोकरी मनोहरकँg2ॉइ भऽ गेल। जिह  ना \nदशमीमे दुगँgइ6ऊँgइफॉ थान सँgइ6इझ िद  अए जाइसँ पिह ने सँgइ6इझ -देिन हार अपन-अपन घरक भगवतीक आगू सँgइ6इझ दऽ लइए \nतखन ने दसनामा देवालयमे जाइए, तिह ना मनोहर नोकरीपर जाइसँ पिह ने माता-ि◌ पताक असीरवाद लऽ लेब \nजँg26ऊरी बुझलक। खुशी तीनू गोटेक मनमे। मुदा तीनूक तीन रंगक। िक अए ने तीन रंगक होइत। हजारो \nरंगक फूलमे सुगंध होइ छै, सभकँg2ॉइ अपन -अपन सुगंध िस रजन कऽ पसारैक हक छै।  \nदलानक ओसारपर सतदेव कोदािर मे पँg27ॉ चर लगबैत रहिथ। मनोहरकँg2ॉइ खुआ आंगनसँ माए असीरवाद \nदेलक। आंगन-दलानक बीच मनोहरक मनमे उठल ओह माएकँg2ॉइ तँ किह   देिल यिन  जे नोकरीपर जाइ छी, ओ \nअसीरवादो देलिन  जे आब तॲही सभ ने ऐ घरक खुँgइ26ा भेलहक। हम सभ तँ पाकल आम भेलॱ। मुदा से नै \nजॱ माइक एक ँg26ऊप छिँg2ैै ह  , िप ताक एक ँg26ऊप छिँg2ैै ह   तँ तइ बीच एकटा संयुँg27फ तो ँg26ऊप तँ छिँg2ैै ह  हँg2ॉइ। तँए दुनू \nगोटेक ओइ ँg26ऊपकँg2ॉइ ँg262 णाम कऽ असीरवाद लेब। डेिढ़ ए परसँ बाजल- \n“माए, कनी एँg2बॉ ह र आ।”  \nशुभ काजमे िव लमैक दोख अपनापर माए केना लेती। अँइठे हाथे दरबँg276 ज पर पहुँच बजली- \n“िक  कहलह”  \nिप ता-सतदेवकँg2ॉइ मनोहर गोड़ लािग   बाजल-  \n“बाबू, नोकरी करए जाइ छी।” \n‘नोकरीपर’ कानमे पिड़ ते सतदेवक मन खुिश या गेलिन । सुगंिध त फूलक फुलवारी आ िब नु सगंधक फुलवारीक \nहवा जिह ना दोरस रहैत तेना नै बूिझ  पड़लिन । असीरवाद दैत सतदेव मनोहरकँg2ॉइ कहलिन  - \n“बौआ, िड ँg27फ शनरी जकँgइ6इ जॱ तीिनए टा शँg2ब2 द क कोष बना लेबह तँ मुइला पछाित यो बेर-बेर दशँgइ6एन होइते \nरहबह। भरल-पूरल देख आँg2ैॉ मा जुड़ाइते रहत।” \nिस नेह िस ँg27फ त सतदेवक शँg2ब2 द  सुिन  मनोहर सहिम  ँgइफॉ वीकारैत पुछलकिन - \n“ओ तीन शँg2ब2 द  िक  िछ ऐ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n“बौआ, झूठ नै बिज हह। दोसर, केकरोसँ एँgइए2ो पाइ डँिड़  हक नै। तेसर, दरबँg276 जापर जे मनुख-शँg27फ ल क \nआबिथ  हुनका एक लोटा पािन क आँgइबएह जँg26ऊर किर  हनु।” \n      िप ताक शँg2ब2 दकँg2ॉइ गुँg26ॉ -िप त वचन बूिझ  तँg2ैॉकाल तँ मनोहर गीरह बािँg2ैै ह   रािख  लेलक, राखबो जँg26ऊरी \nछेलै। एगारह बजे आ◌ॅिफ स पहुँचक छेलै। मुदा िप ताक वचनकँg2ॉइ हाँgइफॉ य शँg2ब2 द कोषमे नै हहासक डरसँ \nचाइलँgइ7फजकोषमे लऽ अंगीकार केलक।  \n      दुरगमिन यँgइ6इ किन  यँgइ6इ जकँgइ6इ मनोहर अपन उपिँgइफॉ थ  ित  दजँgइ6ए करा, सभकँg2ॉइ ँg262णाम -पाती करैत, कोहवरमे \nअसकरे कुरसीपर बैस गेल। कोनो काज नै देिख  चुनौल तमाकुलक गीरह जकँgइ6इ गामक गीरह खोलए लगल \nतँ भँgइए2 दऽ िप  ताक असीरवाद मन पड़लै। होइतो अिह ना छै जे जखन रॉकैत तैयार भऽ उड़ैक ँg26ऊप धारण \nकरैए तखन धरती छोड़ैसँ पिह ने उनटा जँgइ6इच -पड़ताल होइ छै। मनोहरोकँg2ॉइ िज  नगीक पैछला कोनो बात मन नै \nपड़लै, पिह ने िप ताक वएह तीनू शँg2ब2 द   मन पड़लै जे तीन ँg262ँgइएए बिन   िज नगीक आगूमे ठाढ़ भेल। जॱ अपन \nँg262ँgइएएक जवाब दइ जोकर नै छी तँ कोनो लजेबाक बात नै जे अपन कमजोरी केना सुहकारी। जाबे तक \nकोनो खेतमे नव िस रासँ जोित  नव बीज नै देल जाइ छै ताबे नव फलक आशा केना हएत। कुरसीपर बैसल \nमनोहरक मनमे िप ताक असीरवादक तीनू शँg2ब2 द तीन ँg262ँgइएएक गाछ ँg26ऊपमे ठाढ़ भेल। कुशल माली जिह  ना सभ \nफूलक अपन-अपन पित आनी िह यबैत तिह ना मनोहरो अपन तीनू शँg2ब2 दक पँgइ6इित   िह याबए लगल। मुदा सतरंगा \nमकान बनौिन हार इंजीिन यर जकँgइ6इ गुिन  यँgइ6इ-परकालसँ नै गुिन, संकँg2बै प  बूिझ  िव चारए लगल। ओना िव चारक \nखँg2ैइ ड न-मँg2ैइ ड न जेते बेसी होइ छै ओकर बीज-ँgइफॉ वँg26ऊप दूधक मँg27फ खन जकँgइ6इ ओते भेटै छै। मुदा माँg2ऊऊ दू घंटा \nऑिफ समे रहैक छै। डेरो-डंटा ठीक निह यँg2ॉइ भेल छै, तीन घंटा रँgइफॉ ता कािट  गामो जाएब छै। तँए जते \nखँg2ैइ ड न-मँg2ैइ डन हेबाक चाही तते तँ नै मुदा तािँg2ैॉव  क िव चार जँg26ऊर केलक। ओना हनुमानजी जकँgइ6इ कखनो \nअकास मागँgइ6एपर नजिर   पड़ै तँ िव हािड़  जकँgइ6इ भऽ जाइ , मुदा लगले महावीर जकँgइ6इ बदिल   िल अए। ‘झूठ नै \nबाजब।’ कोन बड़का ँg262ँgइएए भेल। नािँg2ैै ह  टा ँg262ँgइएए अिछ  । ने हमरा एक सेलक जीवाणुक इित हास देखक अिछ  \nआ ने सोनाक लंका। चौबीस घंटाक िद न-राित मे जे समए संग अबैत जाएत आ िव वेक कहैत जाएत तेतबे \nकरबाक अिछ । मनमे खुशी भेलै। जिह ना तीन ँg262ँgइएएक उँg2ऊॉरमे एक ँg262ँgइएए हल भेने पास नँg2बॉ ब र चिल  अबैत \nतिह ना मनोहरक मनमे पासक आशा जगलै। पास बदिल  पासापर दोसर आस मारलक। ‘दोसरकँg2ॉइ नै डँgइ6इड़ब। ’ \nईहो बड़ भारी ँg262ँgइएए कहँgइ6इ अिछ  ? अपन खचँgइ6एमे कमी-बेसी भेने ने लोक कजँgइ6एदार होइए आिक   कजँgइ6एदाता। जॱ \nसरपट चािल  पकिड़  चलब तँ िक अए दुनूमे सँ िक यो भँg2ॉइट हएत। मुदा समाजक बीच पिर  वारकँg2ॉइ रहबाक छै। \nसोँgइइॉँgइै2ी सरपट नै देिख   मनोहरक मन अँटकल मुदा लगले घोड़ा जकँgइ6इ मन हीहीएलै- \n“खगताकँg2ॉइ जते तक पचा सकब ओते पचाएब। आ बढ़ता ले समाज अिछ  ।”  \nदू-तहाइ अंकक आशा निह यँg2ॉॉ देख मनोहरक मन मािन   गेलै जे कोनो बेसी ओझरी निह यँg2ॉइ अिछ  । तेसर ँg262ँgइएए \n‘दरबँg276 ज पर एक लोटा पािन ’ पर नजिर  पिड़ ते मन ठमिक  गेलै। अपने घरसँ तीन घंटाक रँgइफॉ ता दूर रहब, \nदरबँg276 जापर बारह बजे िद न आिक  बारह बजे राित  जॱ िक यो आिब  जािथ  तखन अपना बुते िक  हएत। अखैन \nमाता-िप ता जीबै छिथ  तँ अपन दुआर-दरबँg276 जाक मुड़ेरा अकास ठेकेता मुदा परोँg2ऊ2 भेला पछाित   की करबै? जॱ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nअखैन नै िव चािर  बाट पकिड़  लेब तँ बेर-िव पिँg2ऊॉ   पड़लापर तँ सहजिह  लोकक बुिध  हरा जाइ छै, तखन \nिव चािर  पाएब। वँgइफॉ ँg2ऊऊ क एक-एक सूत िव लगा-िव लगा जखन मनोहर देखए लगल तँ बूिझ  पड़लै जे ँg262ँgइएए भारी \nकहँgइ6इ अिछ  । पीसक हले-हल बनबैक जँg2ैै म भूिम  मातृभूिम  भेल, सेवाभूिम  कमँgइ6एभूिम   भेल। मातृभूिम  कमँgइ6एभूिम   चलए \nतेतबे िव चारैक अिछ । \n      नोकरी भेलाक पनरह बखँgइ6ए पछाित   मनोहरक माता-िप ता मिर  गेल छेलिन । अखैन धिर  मनोहर अठवारे \nगाम-अबै जाइ छल। गामक तसवीर तँ तेना भऽ नै सुधरल मुदा अपना घरसँ खा-पी कऽ बँg27ॉ चा बी.ए. तक \nपिढ़  सकैए। घंटा िब तैत-िब तैत डा◌ॅँg27फ ट र ओइठाम पहुँच सकैए। तखन गाम छोड़ब-तोड़ब नीक नै। जिह ना \nमाता-िप ताक समए अबै जाइ छेलँgइ7इ तिह  ना अिग लो पिर वार सेने रहब। यएह सोिच  मनोहर अपन पिर वारकँg2ॉइ गामे \nरखलिन ।  \n      जोडा बड़दक जोत पिर वार सतदेवक छेलिन । ओना जोड़ा बड़दक जोतक अथँgइ6ए िव  कृत भऽ गेल \nअिछ । िव कृत ई भऽ गेल अिछ  जे सए-सए बीघा जमीनबला खुँgइ26ा उसरन कऽ लेलिन  ! तकँgइ6ए देता ँgइबबेँg27फ ट र-\nँgॉफऊेसरक मुदा अपने परदेशसँ अगहने-अगहन गाम पहुँचता। से नै, सतदेव मेहनती िग रहँgइफॉ त  छला। िग रहँgइफॉ तीकँg2ॉइ \nसभ ँg26ऊप सजौने छला। आिद  -आदी धिर क कलमी-सर ही आमक गाछी पँgइ6इच कँgइ27ा छिँg2ैै ह  हँg2ॉइ। दू कँgइ27ा बँसवािड़  , \nएक कँgइ27ा करजान , पँgइ6इच कँgइ27ा घराड़ीयो छिँg2ैै ह  हँg2ॉइ। तीमन -तरकारीसँ लऽ कऽ वाड़ी-झाड़ी छिँg2ैै ह  हँg2ॉइ। पािन  क अपन \nबेवँgइफॉ था केनिह  छिथ । जेहने सासुक चािल -चलिन  तेहने पुतोहु-सुनैनोक भऽ गेलिन । िग रहिँgइफॉ त  यो काज \nसत देवकँg2ॉइ बँटाएले जकँgइ6इ रहिन  । अढ़ाइ बीघा बाधक खेती अपन रहिन । तीमन-तरकारी, वाड़ी-झाड़ी-फुलवारीक \nभार पँg2ैॉ नीक रहिन । जे सुनैनाक हृदैक ँg26ऊप बिन   गेलिन । मुदा सासु-ससुरकँg2ॉइ परोछ भेने घरक सोँgइइॉनी भार \nसुनैने उठा नेने छेलीह। सुनैनाक अँg2बइ यँg2ैै त र कहिन  जे ऐ घरक सोँg2बै हँgइै2ी कतँgइ6ऊ-धतँgइ6ऊ अपने छी। तेकरा जॱ \nअपना जकँgइ6इ नै रािख   िब नु आिड़ -मेड़क घर बना लेब तखन िक अए कहै िछ ऐ जे नारी शोषण होइए। िक  \nएहेन नारी नै छिथ  जे पुँg26ॉखसँ मािल  स करबै छिथ । मुदा से नै ई भेल गप-सप।  \n      िज ला कायँgइ6ऊलयमे िक   खाली सरकािर ये काम-काज होइए आिक  िज ला भिर क कथा-कुटुमैती, गाए-बड़द \nमिहंसक खरीद-िव ँgइैबी, राजनीित  कूटनीित , छलनीित , दुिनँgइ6एत सभ कथुक िज  ला छी। भलिहं कामकाजी लोक \nकाजक धड़फड़ीमे तािर कोपर जेता मुदा पाछूसँ वारंट नेने औता। मुदा तेतबे तँ नै अिछ , कचहरी जाइ छी, \nभिर  िद न कतए बैस समए गमाएब। तइसँ नीक िक अए ने पूबँgइ6ऊ हवाक गरपर बैस गँgइ6ॉजाक गंध पसािर   सभ \nगजेरीकँg2ॉइ एकठाम समेटब नीक। एक चेहरा अनेक ँg26ऊप दुिन  यँgइ6इक नव हाल भऽ गेल अिछ  । के अपराधी आ \nके अपराध रोिक िन हार। िव िच ँg2ऊऊ िँgइफॉ थ  ित  अिछ । जॱ दू-तीन-चािर क जोगकँg2ॉइ िख  चड़ी कहब तँ चाउर, दूध, \nचीनी, मसालाक जोग खीर केना भऽ गेल। जॱ से नै चाउर-दािल -अँg2बै लू-पािन क बीच चीिन यँg2ॉॉ दऽ िद  ऐ तखन \nिक  भेल। तँए सोझे नोन-चीनीक बात नै अिछ । \n      िसंचाइ िव भागक बड़ाबाबू छला जुगल िक शोर। आब सेवा ि◌ नवृिँg2ऊॉ   भऽ गेला। इलाकाक एके जाित क \nनै अिध कँgइ6ॉश जाित  क पिज आरीक पेशा सेहो अपनौने। कायँgइ6ऊलय सभमे अिह  ना होइ छै एक िच ँg2ैै हारे भेने तीन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nिद नमे हजार िच ँg2ैै ह रबा भऽ जाइ छै। सरकािर ये काजक भाषाक जुगल िक शोर। िन पुणे नै घटकैतीक भाषाक \nसेहो पाकल पड़ोर। हुनके भँgइ6इजमे मनोहर पिड़   गेला।  \n      जखने जानकी एगारहम बखँgइ6ए टिप   बारहममे पएर रखलक तखने सुनैना मनोहरकँg2ॉइ जानकीक िब  आहक \nभार सुमझा देलिख न। अखैन धिर  मनोहरकँg2ॉइ कथा-कुटुमैतीक बोध नै। भँgइ6इज लगलिन   जे जुगल-िक शोरक \nहाथमे छपिड़ या पैकार जकँgइ6इ सएओ जोड़ा बड़द -गाए रिह ते अिछ । िज ला कायँgइ6ऊलयमे मनोहरकँg2ॉइ अपन पिह  चान \nछेलिन । जइसँ काजक बोझो कम रहैत छेलिन । एक िद न चािर  बजे छुँgइ26ी होइते जुगल िक  शोरसँ भँg2ॉइट करैत \nअपन बात जानकी िब आहक रखलिन । जेना जुगल िक शोरकँg2ॉइ जीएपर राखल रहिन   मनोहरकँg2ॉइ कहलिख  न जे \nकृँgइफइ णकाँg2ैै त  बी.ए. पास कऽ नोकरी लेल बौआइए मुदा लेन-देन दुआरे काज नै भऽ पबै छै। से जॱ अहँgइ6इ \nअपनेसँ जा कऽ किह यिन  तँ ओिह ना माने िब नु लेन-देनेक काज भऽ जेतिन  आ अहूँकँg2ॉइ िब  आहमे लेन-देनक भार \nनै पड़त। मनोहरक मन मािन  गेलिन  जे एक पिर वारकँg2ॉइ ठाढ़ होइक ँg262ँgइएए छै से जॱ कहलासँ भऽ जेतै तँ \nउिच त-उपकार दुनू भेल। अपनो काज ससिर  जाएत।  \n      बीचमे एकटा बाधा ठाढ़ भेल, ओ ई जे पिह ने नोकरी होइ आिक  िब आह। घटकैती भाषमे जुगला \nिक शोर कहलिख न- \n“मनोहर बाबू, अहूँ सभ िद न कागतेमे ओझड़ाएल रहलॱ, एतबो ने बुझै िछ ऐ जे जइ घर बेटी जाएत तेकरा \nघरो ने छै। दू-चािर  मास कमा कऽ घर बनौत तखन िन चेनसँ िब आह हेतै। अखैन एगारहे-बारहे बखँgइ6एक बेटी \nअिछ , आब िक  कोनो उ जुग-जमाना रहलै, आब तँ बीस-बाइसक चलिन  भऽ गेल अिछ । नीको अिछ ।” \nसोझमित या मनोहर जुगल िक शोरपर सोँgइइॉनी िब  सवास कऽ लेलिन । समए िब तैत रहल िब तैत रहल मनोहर \nिन चेन जे बीस-बाइस बखँgइ6एक बीचक काज टिर   गेल।  \n      ँgइफॉ थायी ँg26ऊपे जखन कृँgइफइ णकाँg2ैै त बेविँgइफॉ थ  त भेल तखन जुगल िक शोर अपन बेटीक िब आह कृँgइफइ णकाँg2ैै त सँ \nपँgइ6इच लाख नगद गिन   करा लेलिन । कृँgइफइ णकाँg2ैै तो अपन पूबँgइ6ए जँg2ैै मक कमाइ बुझलक। एक पँgइ26ीमे नोकरी, दोसर \nपँgइ26ीमे पँgइ6इच लाख संग किन  यँgइ6इ। के हमरा सन भागमँg2ैै त  हएत।  \n      जानकी जखन बाइसम बखँgइ6एमे पहुँचल , तखन सुनैना अंित म वारिनंग मनो हरकँg2ॉइ देलिख  न। तखन \nमनोहरकँg2ॉइ चँgइ6इिक   जगलिन । धमँgइ6ए-कमँgइ6ए बूिझ   मनोहर जुगल िक शोरक गाम पहुँचला। तीन साल पिह ने जुगल \nि◌कशोर सेवा-ि◌ नवृँg2ऊॉ भेल रहिथ  । दरबँg276 जापर बैसल जुगल िक शोरक मन मनोहरकँg2ॉइ िक  छु मोट बुझहेलिन । मुदा \nअपन काज तँ पहाड़ी इलाकामे लोक गदहो चिढ़  कऽ लइए। खैर, हमहूँ कोनो कुटुमैती थोड़े एलॱ जे मान-\nरोख राखब। काजे एलॱ काज करब जाएब तइ बीच समैए कखन बँचत जे पहुनाइ करब। बुढ़ािड़ यो बािघ न \nतँ फेर बािघ न िछ ऐ िक ने। मनोहरकँg2ॉइ देिख  ते जुगल िक शोर चपाड़ा दैत अिभ वादन केलकिन - \n“आउ-आउ मनोहरबाबू, आब तँ भँg2ॉइटो दुलँgइ6एव। केँg2बॉ ह र-केँg2बॉ ह र...।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nमनोहर कहलकिन - \n“जानकी बाइस बखँgइ6एक भऽ गेल , सएह काजे आएल छी।” \nअखैन धिर  मनोहरकँg2ॉइ नै बूझल जे कृँgइफइ ण काँg2ैै त क िब आह जुगल िक शोरेक बेटीसँ भऽ गेलिन । मुदा ई दुिन यँgइ6इक \nखेल छी जे दुिन यँgइ6इमे रिह  तो लोक दुिन यँgइ6इकँg2ॉइ नै जािन   पबैत अिछ । जुगल िक शोरक मनमे भेलिन  जे मास िद न \nपिह ने काज भेल आ आइ ई ताना-मारए दरबँg276 जापर चिल  आएल। अपना सीमा कुकुरो बताह। जुगल िक शोर \nसोझे कहलिख न- \n“ऐठामसँ चिल  जाउ, नै तँ पुिल सकँg2ॉइ बजाएब ?” \n      ओना जुगल िक शोरक बात मनोहरकँg2ॉइ तते कठािन   नै लगलिन  जते लागक चाही। िक एक तँ अपन \nदर बँg276 जापर उिच त-अँg2बइ यागत लेल पुिल स आनी, सएह तँ िम िथ लाक दरबँg276 जा छी। मुदा पुिल स नाओं सुिन  \nमनोहर भरमे-सरमे घरमुहँgइ6इ भेला।  \nतही िद नसँ आ◌ॅिफ सक काजमे उँg2ैै टा-फेड़  हुअए लगलिन । जइसँ पागल घोिष त कऽ देल गेला। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n \n३. प/gष2ण \n \n  \n३.१.\nजगदीश चँg2ैैँgॉफ6 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२.\nरामदेव ँg262साद मँg2ैइ ड ल ‘झाँg26ऊदार ’ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \n  \n३.३.\nिकशन कारीगर- दूधपीबा नेना  \n  \n३.४. सुिमत िमँg2ऊ7 - भि/g27ूत गजल  \n  \n३.५. जगदानँg2ैैद झा ‘मनु’-गजल १-५ \n  \n३.६.\nजगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल \n  \n३.७.\nराजदेव म/g2ऐष ड ल- तीनटा किव  ता  \nजगदीश चँg2ैैँgॉफ6 ठाकुर ‘अिनल’ \nगजल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \n 1 \nधनसं सुँg2ैैदर तन चाही \nतनसं सुँg2ैैदर मन चाही \n \nबाहर-बाहर दुिनयँgइ6ॉ ई  \nभीतर राम भजन चाही \n \nनै चाही मोटर आ बंगला \nहमरा नीलगगन चाही \n \nहम पावन आ शा ँg2ैैत आँg2ैॉमा \nई िधयान सिदखन चाही \n \nिमँg2ऊऊ , मोँg2ऊ2 नै चाही हमरा \nमरण और जीवन चाही \n \nहािन-लाभ हो दुख-सुख हो \nिबछुडन आ’िमलन चाही \n  \nसरल वािणँgइ6एक बहर ,वणँgइ6ए-10 \n \n2. \n \nमोटर आ ने महल चाही \nकिवता गीत गजल चाही \n \nओ रँgइफॉतापर कँgइ6ॉट िछटैए  \nओकरा लेल जहल चाही \n \nमिहशासुर अिछ उँg2ैॉपाती \nमँgइ6ॉ दुरगाक दखल चाही \n \nिकए’खािध आ पवँgइ6एत कँg2ऊॉौ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \nस’भ खेत समतल चाही \n \nघर दँg2बएतर वा करखाना  \nसभठँgइ6ॉ लोक कुशल चाही \n \nअिह ँg2बैयाक संताप हरैले’ \nनयनमे गंगाजल चाही \n \nभार चंगेरा मैिथलीक हो \nजागल िमिथलँgइ6ॉचल चाही \n  \nसरल वािणँgइ6एक बहर ,वणँgइ6ए-10 \n \n3 \nसिदखन कोनो िबयॲतमे बाझल करैए आदमी \nआदमीकँgइ7फ कतेक पँgइ6ॉतमे बँgइ6ॉटल करैए आदमी \n \nआदमीक िववेक देखलहुं सँgइ6ॉढ आ मिहशा जकँgइ6ॉ \nहिरयर जजात बाधक धँgइ6ॉगल करैए आदमी \n \nआदमी केर ँg26ऊप देखल िबलाइ आ कुकुर जकँgइ6ॉ \nआदमीक डरसं एतय भागल करैए आदमी \n \nआदमी केर देशमे िकए आदमी केर टान अिछ \nआदमीक पेट पर िकए नाचल करैए आदमी \n \nसोचैत छी हम आदमीक सुिवचार कँgइ7फ की भ ’ गेलै \nआदमीकँgइ7फ पाइसं सतत नापल करैए आदमी \n \nआदमी ले’ वैह सिरपहुं आदमी भगवान िथक \nआदमी केर दुख-ददँgइ6ए जे बँgइ6ॉटल करैए आदमी \nसरल वािणँgइ6एक बहर , वणँgइ6ए-19  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \n4 \nमािट-पािन ले’ देश-कोस ले’ अहँgइ6ॉक योगदान की \nअहँgइ6ॉ उपिँgइफॉथत छी दुिनयामे तकर ँg262माण की \n \nअहँgइ6ॉ बािँg2ैैह नेने छी पँgइ26ी अपन दूनू आंिख पर  \nआब अहँgइ6ॉ लेल कोनो राँg2ऊ2स की आ भगवान की \n \nओ नंगटे ठाढ भ’ गेल अिछ ऐ चौबिटया पर \nआब ओकरा लेल कोनो सँg2बॉमान की अपमान की \n \nअहँgइ6ॉ जनैत छी लहिर गिन क ’ कमाएब पाइ \nअहँgइ6ॉ लेल नोकरी की आ नून -तेलक दोकान की \n \nअहँgइ6ॉ तं बातेसं क ’ दै िछऐ सभकँgइ7फ लहूलुहान  \nअहँgइ6ॉ ले’ कोनो तीर की आ अहँgइ6ॉ ले’ कोनो कमान की \n \nअहँgइ6ॉ तं नारद छी घुमैत रहै छी तीनू लोकमे \nअहँgइ6ॉक लेल  बाइक की मोटर की वायुयान की \n \nसाल भिरसं संगे रहै जाइ छी अहँgइ6ॉ दूनू गोटे \nआब अहँgइ6ॉ सभक लेल पिरछन की चुमान की \n  \nसरल वािणँgइ6एक बहर , वणँgइ6ए-18 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \nरामदेव ँg262साद मँg2ैइ ड ल ‘झाँg26ऊदार ’ \n  \nझाँg26ऊ - \nझाँg26ऊ िब  नु ने घरक शोभा, ने हमरा िब नु हएत हवन \nहमरा िब नु ने मंिद र-मिँgइफॉ ज  द, और ने देशक संसद भवन। \n  \nगीत- \n  \nझाँg26ऊसँ नै घृणा कँg26ऊ  \nई तँ अनुिच त बात छी \nिम लै छै जइसँ जगमे शािँg2ैै त    \nतेकर हम सुँg26ऊआत छी।  \n  \nजइ घर नै छै हँg2बॉमर आदर  \nतइ घर घुसतै दुँg27फ ख क बादल \nपएर पसारत रोग बेमारी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \nओ घर भूतक जमात छी \nिम लै छै जइ......। \n  \nकी हमरा िब नु तनक शोभा \nफुटतै िक  मोन ऐ िब नु आभा \nके कहौत हमरा िब नु मानव \nकेकर ई ओकात छी \nिम लै छै जइ......। \n  \nके नै लइ छै हँg2बॉ म र सेवा \nराजा-रंक-दानव और देवा \nके िग न सकतै ँg26ऊप -रंग हमर \nसौचैबला बात छै \nजइसँ िम लै छै......। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \nिकशन कारीगर \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n(आकाशवाणी िदँg2बैली) \n  \nदूधपीबा नेना  \n  \nआजुके िदन जनमल “कारीगर” \nखुशी सँ हम कहू कोना? \nहिषँgइ6एत भेल अिछ मोन हमर  \nदेलहुँ ँgइफॉनेहबश अहँgइ6इ जे शुभकामना।  \n  \nकेखनो के हँसी हम \nकेखनो अपने मने कानी \nमेला घूमै काल माए बाबू संगे \nकरी हम कोनो बहँgइै2ा।  \n  \nआई मोन होइए फेर सँ \nबिन जाए हम दूधपीबा नेना \nँg26ऊसल छी आई ने मानब  \nहमरा िकन िदयए ने एकटा झुनझुना। \n  \nदाई के कोरा मे खूम खेलाई  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \nबाबाक कोरा मे हम कानी \nमामा संगे आिब जो रे बौआ \nसोर करैथ हमर बुरिहया नानी। \n  \nओई कोरा सँ ओई कोरा जाई \nकेखनो क’ कानी केखनो खेलाई \nफेर झुँg2बैला गाड़ी पर बैसी क ’ \nअंगने-अंगने घूमलहुँ हम आई। \n  \nिकयो दुलारैथ िकयो पुचकारैथ \nकान पकिड़ के उठाबैत-बैसाबैथ \nआउ बौआ एँg2बॉहर आउ  \nसभ िकयो हमरा सोर पारैथ। \n  \nलुँgइए2ा-िछँg2बफपी हम खूम खेलाई  \nतिह दुआरे बड़का बाबू िखिसआइथ \nकतए हेरा गेल दुलँg26ऊआ बौआ  \nटुकुर-टुकुर ताकैथ बुरिहया दाई। \n  \nआइओ ँg26ऊसले रहब आ िक हँसब   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nखेलौना िपप गाड़ी, आ िक झुनझुना? \nजँg2ैैमिदन पर पुछलीह हमर माए  \nिकछु ने फुराए, की कहत दूधपीबा नेना। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nसुिमत िमँg2ऊ7  \nकिरयन , समँgइफॉतीपुर  \nभि/g27ूत गजल  \n \nहम िनबुँgइ6एिँgइ2फ -पापी बैसल कानै छी \nपुँg2ऊऊ अहीँके जननी ँg2ऊ2मा मँgइ6इगै छी \n \nतोहर दुआिर बड भीड़ हे मैया \nकखन देब दशँgइ6एन आब हारै छी \n \nअँgॉए6भुजा नवँg26ॉप जगदिँg2बॉबके \nदशो िदशा िवभूिषत अहँgइ6इ साजै छी \n \nममतामयी झट दया-दृिँgॉए6  कँg26ॉ  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \nनाव भँवरसँ दुःिखयाके उबारै छी \n \nअरहुल फूल आ ललका चुनरी \nअसुर िवनािसनी जगके तारै छी \n \n\"सुिमत \" बालक जुिन ँg2ऊइान हे दुगँgइ7ए \nचरण बैिसकऽ गीत अहीँके गाबै छी \n \nवणँgइ6ए-12 \n \n \n  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nजगदानँg2ैैद झा ‘मनु’ \nँgइबएाम पोँgइफॉट  -हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \nगजल \n \n  \n१.गजल \n \n \nघोड़ा जखन कोनो भऽ नँgइ6इगड़ जाइ छै \nकिह ओकरा मािलक झटसँ दै बाइ छै \n  \nमाए बनल फसरी तँ बाबू बोझ छिथ \nनव लोक सभकँg2ॉइ लेल सभटा पाइ छै \n \nघर सेबने बैसल मरदबा छै िकए   \nिचँg2ैैहैत सभ किनयँgइ6इक नामसँ आइ छै \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \n \nकानूनकँg2ॉइ रखने बुझू ताकपर जे   \nबाजार भिरमे ओ कहाइत भाइ छै \n  \nखाए कए मौसी हजारो मूषरी \nबिन बैसलै कोना कऽ बड़की दाइ छै \n \nपोसाकमे नेताक िजनगी भिर रहल \nजीतैत मातर देशकँg2ॉइ ‘मनु’ खाइ छै \n \n(बहरे रजज, माँg2ऊऊा ँgइैबम २२१२ तीन तीन बेर   ( \n \n**************************************** \n \n२.गजल \n \n \nआइ सगरो गाममे हाहाकार छै \nमचल एना ई िकए अँg2ैॉयाचार छै \n \nआँिख मुनने बोगला बैसल भगत बिन \nखून पीबै लेल कोना तैयार छै \n \nदेखतै के केकरा आजुक समयमे \nदेशकँg2ॉइ िसँgइफॉटम तँ अपने बेमार छै \n \nदेखते मुँह पाइकँg2ॉइ कोना मुँह मोरलक  \nमँgइ6ॉिग नै लेए खगल सभ बेकार छै \n \nभरल िभरमे एखनो धिर एसगर छी \nकेकरो मनपर ‘मनु’क नै अिधकार छै \n \n  \n(बहरे जदीद, माँg2ऊऊा ँgइैबम – २१२२ -२१२२-२२१२(  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \n \n      \n \n**************************************** \n \n \n३.गजल \n \nअहँgइ6इ िपआर कँg26ॉ हमरा हमर बसँg2ैैती िपया \nअपन बाबूक निह हम  आब रहलहुँ  िधया \n \nबहुत जतनसँ  सोलह बसँg2ैैत सँg2बॉहारलहुँ \nआब निह सहल जाइए हमर टूटेए  िहया \n \nनेह रखने छी नुका कए कॲढ़ तर अहँgइ6इ लए  \nँg26ॉिक निह जुलूम कँg26ॉ हमर तरसेए िजया \n \nआब आँकुर फूटल िपआरक अिछ चाँg26ऊ िदस   \nअहँgइ6इ जे रोपलॱ  करेजामे हमर ँg262ेमक िबया \n \nआउ हमरा सँg2बॉहाइर िलअ हमर िसनेिहया \nअहँgइ6इकँg2ॉइ सँg2बफपत दै छी किरयौ नै ‘मनु’ एना िछया \n \n(सरल वािणँgइ6एक बहर ,  वणँgइ6ए-१८( \n \n \n \n********************************************* \n \n४.गजल \n \n \nखाल रंगेल गीदड़ बँgइै6ड फिर  गेलै \nएहने आइ सभतिर ढंग पिर  गेलै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \n \nघुिर कऽ इसकूल जे नै गेल िजनगीमे   \nनँgइ6ॉिघते तीनबिटया सगर  तिर  गेलै \n \nदेखलक भरल पूरल घर जँ कनखी भिर \nआँिख फटलै दुनू डाहेसँ मिर गेलै \n \nसभ अपन अपनमे बहटरल कोना अिछ \nमनुखकँg2ॉइ मनुख बाँgइफॉते मोन जिर   गेलै   \n \nबीछतै ‘मनु’ करेजाकँg2ॉइ दरद कोना \nजहरकँg2ॉइ घूंट सगरो  पी कऽ भिर  गेलै \n \n(बहरे मुशािकल, माँg2ऊऊा ँgइैबम २१२२-१२२२ -१२२२( \n \n \n \n********************************************** \n \n५.गजल \n \n \nलुटेए गाम गाबेए िकयो लगनी \nिकए लागल इना सभकँg2ॉइ शहर भगनी \n \nिकयो नै सोचलक परदेश ओगरलक \nभऽ गेलै गामपर माए िकए जगनी \n \nउठेलहुँ बोझ हम आनेक भिर िजनगी \nअपन घरमे रहल सिदखन बसल खगनी \n \nिबसरलहुँ सुिध सगर कोना कऽ हम हुनकर \nबनेलहुँ अपन िजनका हम घरक दगनी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n \nअपन जननी जनमकँg2ॉइ भूिम नै िबसरल \nभरल बँgइ6इकी तँ अिछ सभठाम ‘मनु’ ठगनी \n  \n(बहरे हजज, माँg2ऊऊा ँgइैबम १२२२ तीन तीन बेर सभ पँgइ6ॉितमे( \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड ल  \nजगदीश /g2ट2साद म/g2ऐष ड लक दूटा अनुपम गीत  \n  \nभगवती गीत - \n  \nएना िक अए बनेलॱ हे मइये \nएना िक अए बनेलॱ। \nदुिन यँgइ6इ रचै-बसैले \nदुिन यँgइ6इ अहँgइ6इ बनेलॱ।  \nभूमा भोग भगा-भगा \nमाइयक कोर छोड़ेलॱ। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \nहे मइये......। \n  \nसूखल रोटी अँg2बै लू सिन  सािन  \nिद न-राित  िक अए खुएलॱ \nबँgइ6इकी भगा-भगा कऽ \nरोग-िव यािध  पठेलॱ \nएना िक अए......। \n  \nजामंतो फूल-गाछ िस रिज  \nजामंतो फूल-फल सजेलॱ \nचीँg2ैै ह -पहचीँg2ैै ह  िव स िब सरा \nअगुआ थारी िख◌ ंचलॱ हे मइये \nएना िक अए......। \n  \nबािन  वहािर  नयन दहािड़  \nबनवासी बना पठेलॱ। \nकलिप -तड़िप  तैयो कहै छी \nहीआ जोिग  जोगेलॱ हे मइये \nएना िक अए......। \nआनक बोझ......   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n  \nआनक बोझ उठाबै खाित र \nअपनो बोझ भड़िक  गेलै। \nदिब -दिब , उनिर -उनिर  \nजुँgइै2े बीच ससड़ैत गेलइ।  \nमीत यौ, अपनो......। \n  \nपसरल पािन  धार तरहँg2ैॉ थी \nबीतल-अतल बनैत गेलै। \nिस र ससिर -ससिर  सर \nअपनो पएर िप छड़ैत गेलै। \nमीत यौ, अपनो......। \n  \nरहलै ने सुिध -बुिध  िम िस ओ \nमोिस आनी बदलैत गेलै। \nउँg276जर कागज -कलम किह -सुिन  \nआखर कारी अंकड़ैत गेलै। \nमीत यौ, आखर......। \n  \nघूिर  घूर घुड़लै जखन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \nमािर  मेघ मारैत गेलै। \nकिट  कोदािर  कोदरकँgइ26ा भऽ भऽ  \nँg26ऊप अमावस धड़ैत गेलै।   \nमीत यौ, जुँgइै2ा बिन   ससरैत गेलै।  \nमीत यौ, आनक......। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nराजदेव म/g2ऐष ड ल \n  तीनटा किव  ता- \n  \nग/g2ऐऐ त/gषूच य क भरम  \n  \nमन भऽ गेल पुलिक त \nगाबए लगलॱ गीत \nिम िल  गेल मंिज ल \nभऽ गेल हमर जीत \nजेकरा बुझलॱ मंिज ल \nओ कहलक- \n“अहँgइ6इकँg2ॉइ नै अिछ   अिक ल \nलटकल छी अधरममे \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \nफँसल छी भरममे \nजेकरा ताकैले एते ँg262यास  \nसे धेने अिछ  अहॴक आस \nिक एक बखतकँg2ॉइ करै छी नाश  \nओ तँ अिछ  अहॴक पास।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \n  \n  \nदरदक भोर  \n  \nअखन  तँ भेलै ददँgइ6एक भोर  \nसँgइ6इझमे देखबै अिँg2ैै त  म छोर \nिच िच आइत मन करै शोर \nकानब तँ सुिख  जाएत नोर \nतानब तँ छूिट  जाएत जोड़ \nडरे धेने छी केकर गोड़ \nथाह नै भेटए थोड़बो-थोड़ \nताकब दरदक अिँg2ैै त  म कोर \nछोिड़  देत ओ हमर पछोड़। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \n  \n  \nकेहेन म/gषटणग  \n  \nअसली मँgइ6ॉग  \nबजल अँgइ2फँgइ66ग  \n“िज नगी भिर  बनले रहब बताह \nकािट ते रहब हम कठ आ काह \nपिल वारक नै अिछ  परबाह \nडूिम  जाएत आब घरक नाह \nजिर  गेल सभ मनक चाह \nकेना कऽ चलब कँgइ6इट भरल राह। ” \nकरै छी जॱ गँg2बफ प पर िव चार \nमन बहैत अिछ  तेज धार \nतँए, पिट यापर पटुआ गेलॱ \nलाजे कठुआ गेलॱ \nकेना करब एकरा सँg2बॉ हार \nपािब  नै रहल कोनो पार \nरखबाक छै सबहक मान \nकरए पड़त एकर िन दान।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gषूचय ggaj endra@vide ha.com  पर पठाउ।  \nिवदेह नूतन अंक गँgइ2ॉ -पँgइ2ॉ भारती   \n१. मोहनदास (दीघ/gषटचकथा ):लेखक: उदय /g2ट2काश  (मूल िहँg2ैैदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उँg2ैॉपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथलाँg2ऊ2र )  \nमोहनदास (मैिथली-ँgॉफबेल )  \n२.िछ/gषऐ2म/gषूणता - /g2ट2भा खेतानक िह/g2ऐऐद ी उप/g2ऐऐय ासक  सुशीला झा /gष25ार ा मैिथली अनुव ाद   \nिछँgइै2मँgइफॉता \n३.कनकमिण दीि/g252त (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुव ाद /g257ीमत ी /g2ट5पा धी/g2ट5 आ /g257ी धीरे/g2ऐऐ /gणूट /g2ट2ेमिष/gषटच) \nभगता बेङक देश-/gणचूमण   \n  \nमँg2ैैँg2ऊऊँgॉफ6ँgॉए6ा ऋँgइफइयँg2ऊ7ृँgइएऊ - हिरशंकर ँg2ऊ7ीवाँgइफॉतव  “शलभ\"- (िहँg2ैैदीसँ मैिथली अनुवाद  \nिवनीत उँg2ैॉपल ) \nचतुथँgइ6ए पिरँg27ॉछेद  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7मक ँgइफॉथापना \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \nिकछु िदन अयोँg2ै7याक रिनवास मे रहैक बाद ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अँg2बफपन ँgइफॉँg2ऊऊीक संग मािलनी घुरल। मािलनी सं पिँg2ऊ6म \nभाग िँgइफॉथत अँg2बफपन आँg2ऊ7म कऽ सुँgइफएयविँgइफॉथत केलक। 1 ओिह आँg2ऊ7म मे वेदक अँg2ै7ययनक ँgइफएयवँgइफॉथा करल गेल , \nजे कतेक रास आचायँgइ6एक देख-रेख मे संचािलत छल। \nएकर बाद ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग शाँg2ैैताक संग कौिशकीक कातक कँg276जल वन िँgइफॉथत अँg2बफपन पुँg2ैइयाँg2ऊ7म सेहो घुरल। ई विह \nपुँg2ैइयाँg2ऊ7म छल , जतय सं गिणका हुनका अंगक राजधानी मािलनी लऽ गेल छल। अंतमुँgइ6एखी युवक ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक \nिबना ई आँg2ऊ7म सून छल। मन सं वेदक साथँgइ6एक पाठ करय बला ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के आबैत लता िहल -िहलकऽ \nँgइफॉवागतािभवादनक मुँgॉफ6ा मे आिब गेल। िपता िवभाँg2ैइडक अँg2बफपन पुँg2ऊऊक अिह उपलिँg2ब2ध पर हषँgइ76ँg2ैॉफुल छल। शाँg2ैैता \nजेहन पुँg2ऊऊवधू कऽ पाकऽ ओ पुलिकत भऽ उठल।  \nअिह पुँg2ैइयाँg2ऊ7म मे ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगाँg2ऊ7मक ँgइफॉथापना केल गेल , जािह के पिहलुक कुलपित ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग छल। उँg2ऊॉर वैिदक \nकाल मे िवँg2ऊैिवँgइ2ॉालयक ँgइफॉतरक माँg2ैैयता अिह आँg2ऊ7मके ँg262ाँg2बफत छल। तिहयौका आयँgइ6ए जाितक शारीिरक , \nमानिसक, नैितक, आँg2ै7यािँg2ैॉमक , भौितक आ सँgइ6ॉँgइबएािमक उँgइै2ितक कारण हुनकर िशँg2ऊ2ा ँg262णाली छल। रामायण \nकाल मँgइ7फ ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगाँg2ऊ7म बड़ चिचँgइ6एत छल। महाभारत मे सेहो एकर संिँg2ऊ2ँg2बफत िववरण भेटैत अिछ। पंिडत रामदीन \nपँgइ6ॉडेय िलखैत अिछ जे ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अँg2बफपन युगक महान आचायँgइ6ए छल। िचिकँg2ैॉसा शाँgइफॉँg2ऊऊ मे हुनकर अँgइ22ुत ँg262वेश \nछल। महाभारत युग मे ई आँg2ऊ7म बड़ रास हिरहर छल। युिधिँgॉए7र वनवास काल मे लोमश ऋिषक संग अिह \nआँg2ऊ7म मे आयल छल। आँg2ऊ7म मे दस हजार छाँg2ऊऊ सभोजन , सवँgइफॉँg2ऊऊ आ िनशुँg2बैक िशँg2ऊ2ा ँg262ाँg2बफत करैत छल। 2 \nअिह आँg2ऊ7मक ँgॉफबँgइइ2चारी मे भिँg27फत , शुँgइ2फता आ पिवँg2ऊऊताक संग धािमँgइ6एक वृिँg2ऊॉक उदाँg2ऊॉ आ गिरमामय छल। ओ \nसभ दैिनक िँgइैबया, संँg2ै7योपासन , वँgइ62तक अनुपालन आ धमँgइ6ए समिँg2ैैवत उँg2ैॉसव से हुनक जीवन मे उँgइै2ित , \nआँg2ैॉमिवँg2ऊैास , आँg2ैॉमबल आ आिँg2ैॉमक शिँg27फत ँg262चुर ँg26ऊप सं भेटैत छल। आचायँgइ6ए कुल मे अिँg272न -पिरचयँgइ6ऊक सभ \nिदन पालन, ँgॉफबँgइइ2चारीक लेल एकटा धािमँgइ6एक वँgइ62तक समान छल आ ई आँg2ऊ7मक अनुशासनक महँg2ैॉवपूणँgइ6ए अंग \nछल। आचायँgइ6ए ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक कुशल कुलपितँg2ैॉव मे ई आँg2ऊ7म जँg2बॉबूँgइ2ऊीप मँgइ7फ चिचँgइ6एत भऽ गेल। वेद आ ओकर  सभटा \nअंगक संग िचिकँg2ैॉसा शाँgइफॉँg2ऊऊक गहन ँg2ऊइान ँgॉफबँgइइ2चारी छाँg2ऊऊ सभके देल जायत छल। सिमधा आ मेखला सं \nअँg2बफपन वँgइ62तक िनयम सं पालन करैत ँgॉफबँgइइ2चारी ँg2ऊ7म , तप आ गुँg26ॉसभक आशीवँgइ6ऊदक ँg262भाव सं अँg2ै7ययन मे \nसफलता ँg262ाँg2बफत करैत छल। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म मे तप ँgॉफबँgइइ2चयँgइ6ए जीवनक आवँgइफ2यक अंग छल। तप सं हुनका मे \nआँg2ैॉमसंयम , आँg2ैॉमिचंतन , आँg2ैॉमिवँg2ऊैास , आँg2ैॉमिवँgइफ2लेषण , ँg2ैैयाय ँg262वृिँg2ऊॉ , िववेक भावना अ आँg2ै7यािँg2ैॉमक वृिँg2ऊॉक उदय \nहोयत छल। \nकुलपित ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अपने यँg2ऊइ देवताक साकार ँg26ऊप छल। कहल जायत अिछ जे ओ जीवनभिर यँg2ऊइ केलक \nआ करौलक। ओ एहन कतेक रास यँg2ऊइक संपादन करैलक जकरा लेल माँg2ऊऊ विह टा सँg2ऊ2म छल। गृहँgइफॉथक \nलेल ओिह युग मे पँgइ6ॉच महायँg2ऊइक िवधान छल। ओ यँg2ऊइ छल , वँgइ62ँgइइ2 यँg2ऊइ , िपतृ यँg2ऊइ , देव यँg2ऊइ , भूत यँg2ऊइ आ \nनृयँg2ऊइ। 3  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \nपिहलुका िवँgइ2ऊान ऋिषक ँg262ित ँg2ऊ7ँgइ2फा ँgइफएयँg27फत करैत वेद मंँg2ऊऊक पाठ कऽ अँg2बफपन बौिँgइ2फक उँg2ैॉकषँgइ6ए करब आ यािँg2ऊइक \nसमारोहक अवसर पर ँgइफॉवाँg2ै7यायक ँgइफएयवँgइफॉथा करब \n ँgॉफबँgइइ2यँg2ऊइक िवधानक अंतगँgइ6एत छल। िपतरक ँg2ऊ7ाँgइ2फ तपँgइ6एण सभ \nिपतृ यँg2ऊइक अंतगँgइ6एत संपँgइै2 होयत छल। देवताक लेल अिँg272नक आहुित आ इंँgॉफ6 , अिँg272न , ँg262जापित , सोम, पृँg2ैऊवी \nअिद देवताक नाम अिँg272न मे सिमधा ँg262दान करव देव यँg2ऊइ छल। अिनँgॉए6कारी ँg262ेताँg2ैॉमाक तुिँgॉए6क लेल भूत यँg2ऊइ \nआ अितिथ देवताक सँg2ैॉकार नृयँg2ऊइ छल।  \nवेदक मंँg2ऊऊँgॉफ6ँgॉए6ा ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग  \nवेदक महँg2ऊॉा सावँgइ6एदेिशक आ सावँgइ6एकािलक अिछ। सँg2बइयताक उषाकाल सं वेद समादृत आ अपौँg26ॉषेय अिछ। \nअिह देशक ँg262ँg2ऊइा पवँgइ6एत सं िनकलल पितत पावनी गंगाक संँgइफॉपशँgइ6ए पाँg2ऊऊ सं सभटा िवँg2ऊै चमँg2ैॉकृत आ आँgॉ26ािदत \nभेल अिछ। शुँg27फल यजुवँgइ7एदीय ँgॉफबाँgइइ2ण ँgइबएंथ शतपथ ँgॉफबाँgइइ2णक ँgइफॉपँgॉए6 कथन अिछ , \n'यावँg2ैैतुं ह वै इमा पृिथिवं िवँg2ऊॉेन पूणँgइ6ए ददत लोकं जयित िँg2ऊऊिभँgइफॉतावनँgइ6ॉ जयित : भूयँgइ6ॉसं च अँg2ऊ2यं च य एवं \nिवँgइ2ऊान : अदृँg2ऊै : ँgइफॉवाँg2ै7यायमधीते, तँgइफॉमात् ँgइफॉवाँg2ै7याये अधेयतँgइफएय :।' \nशतपथ वँgइ62ाँgइइ2ण 11-5-6-11 \n(अथँgइ6ऊत धनसं पिरपूणँgइ6ए पृँg2ैऊवीक दान करिह सं जतेक फल भेटैत अिछ , वेदक अँg2ै7ययन से सेहो ओतेक फल \nभेटैत अिछ। ओतबै टा निह, ओकरो से वि़ढ के मनुख अिवनाशशाली अँg2ऊ2य लोक कऽ \n ँg262ाँg2बफत करैत अिछ। \nतािह सं वेदक ँgइफॉवाँg2ै7याय करब  वड़ आवँgइफ2यक आ उपादेय अिछ। ) \nपुरान कालक ऋिष वड़ िनँgॉए7ावान आ तप :शील मनुख छल। समािधँgइफॉथ अवँgइफॉथा मे ओ अँg2बफपन पिरवेशक \nअितँgइैबमण कऽ मंँg2ऊऊक दशँgइ6एन केलक। तािह सं ऋिष वेदमंँg2ऊऊक ँg26ॉाँgॉए6ा नै, ँgॉफ6ँgॉए6ा कहल जायत अिछ। ऋँg272वेदक \nँg262ँg2ैॉयेक मंँg2ऊऊक  ँgॉफ6ँgॉए6ा िकयो नै िकयो ऋिष अिछ। हुनकर संँg27एया लगभग तीन सौ टा अिछ। अिह मे िकछु \nऋिषक नाम अिछ4- \nमधुँg27ॉछँg2ैैद , शुन:शेष, कँg2ैइव , गौतम, अगँgइफॉँg2ैॉय , गुँg2ैॉसमद , िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ , ऋषभ, देवँg2ऊ7व , वामदेव, अिँg2ऊऊ , पृथु, कृँgइफइण , \nअपाला, देवल, भृगु, ँg27ॉयवन , सुिमँg2ऊऊ , अिँg272नपूयँgइ6ए, विहँgइ6एष , सुदास, ँg2ऊ7ँgइफइयँg2ऊ7ृंग , ँg262चेता, उँg2ै7ँgइ62वँgइबएीवा, अधमषँgइ6एण , भारँgइ2ऊाज , \nवीतहँgइफएय , गगँgइ6ए, विशँgॉए7 , मेधाितिथ, वँg2ैॉस , शशकणँgइ6ए, नारद, िवँg2ऊैमना, नाभाग आिद। ई पुँg26ॉष सभक अलावा ँgइफॉँg2ऊऊी \nसेहो मंँg2ऊऊँgॉफ6ँgॉए6ा छल। अिह मे लोपमुँgॉफ6ा, गौरी, जुहू, शची, घोषा, लोमशा, िवँg2ऊैधारा आिदक नाम उँg2बैलेखनीय \nअिछ। ई ऋिष सभ अँg2बफपन मंँg2ऊऊमे मूलत : ईँg2ऊैरक िदँgइफएय िवभूितक ँg262ित अँg2बफपन ँg2ऊ7ँgइ2फाँg2ैॉमक उँgइैैगार ँgइफएयँg27फत केने \nअिछ। \nयजुवँgइ7एदक िवभाजन   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \nचतुवँgइ7एद मे यजुवँgइ7एदक संबंध यँg2ऊइानुँgॉए7ान से अिछ। अिह मे संकिलत मंँg2ऊऊक िवषय यँg2ऊइ िविधक संपादन करब \nअिछ आ कोन यँg2ऊइ मे कोन कँgइ6ॉडक मंँg2ऊऊक ँgइफएयव हार करबाक चािह, ओकर िविध यजुवँgइ7एद मे देल गेल अिछ। \nतािह सं वेद कमँgइ6एकँgइ6ॉड ँg262धान अिछ। वषँgइ6एक गणना ते किठन अिछ , मुदा ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सं लगभग पँgइ6ॉच पीढ़ी पिहने \nयजुवँgइ7एदक िवभाजन भऽ गेल छल , जे कृँgइफइण यजुवँgइ7एद आ शुँg27फल यजुवँgइ7एदक नाम से जानल जायत अिछ।  \nअिह संबंध मे िवँgइफइणु पुराणक तृतीय अंशक अँg2ै7याय पँgइ6ॉच मे एकटा कथा अिछ। महिषँgइ6ए वैशँg2बॉपायन यजुवँgइ7एद \nजेहन वृँg2ऊ2क सँg2ऊॉाइस शाखाक रचना केने अिछ। ओकरा अँg2बफपन िशँgइफइय के पढ़ौलक। हुनकर परम धािमँgइ6एक आ \nहुनकर सेवा मे तँg2ैॉपर रिह बला िशँgइफइय याँg2ऊइवँg2बैँg27फय छल। एकटा काल मे सभटा ऋिष सभ ई िनयम \nबनौअलिखन जे िकयो ऋिष महामेँg26ॉ पर िँgइफॉथत हमर अँg2बफपन समाज मे शािमल निह होयत ओकर सात राित \nके भीतर ँgॉफबँgइइ2हँg2ैॉयाक पाप लागत। अिह तरह जािह काल के ऋिष सभ िनयत केने छल ,ओकर वैशँg2बॉपायन \nअितँgइैबमण कऽ देलक। एक बाद ओ ँg262मादवश अँg2बफपन भानजाक हँg2ैॉया कऽ देलक। एकर बाद ओ अँg2बफपन \nिशँgइफइय सं बाजल , अहँgइ6ॉ सभ  कोनो तरहक िवचार नै कऽ हमरा लेल ँgॉफबँgइइ2हँg2ैॉयाक पाप के दूर करिह बला वँgइ62त \nकँg26ऊ।  \nअिह पर याँg2ऊइवँg2बैँg27फय बाजल , 'भगवन! ई सभ ँgॉफबाँgइइ2ण बड़ िनँgइफॉतेज अिछ। हुनक कँgॉए6 दैके कोन जँg26ऊरत \nअिछ? हम असगरे अिह वँgइ62त अनुँgॉए7ान करब। अिह सं वैशँg2बॉपायन तमसा गेल। ओ बाजलिखन , अहँgइ6ॉ ई सभ \nँgॉफबाँgइइ2णक अपमान केने छी। अहँgइ6ॉ जे िकछु हमरा सं पढ़ने छी, ओ छोि़ड िदओ। अहँgइ6ॉ अिह िँgइ2ऊज ँg2ऊ7ेँgॉए7 के \nिनँgइफॉतेज कहैत छी। हमरा अहँgइ6ॉ जेहन आँg2ऊइा भंगकारी िशँgइफइयक कोनो ँg262योजन निह अिछ।  \n'िलओ, हम जे िकछु अहँgइ6ॉ से पढ़ने छी, ओकरा घुरा रहल छी'। \nई किह याँg2ऊइवँg2बैँg27फय ँg26ॉिधर सं भरल मूितँgइ6एमान यजुवँgइ7एद वमन कऽ हुनका घुरा देलक आ ँgइफॉवेँg27ॉछा सं चिल गेल। \nयाँg2ऊइवँg2बैँg27फय के वमन करल यजुँg2ऊ7ँgइ62ुती के दोसर िशँgइफइय तीतर बिनके ँgइबएहण कऽ लेलक। तािह सं ई सभ \nतैिँg2ऊॉरीय कहौलक।  \nयाँg2ऊइवँg2बैँg27फय यजुवँgइ7एदक ँg262ािँg2बफतक इँg27ॉछा सं संयम िचँg2ऊॉ सं सूयँgइ6एनारायणक ँgइफॉतुित करलक। भगवान सूयँgइ6ए अँg2ऊै ँg26ऊप \nमे ँg262गट भऽ कऽ अभीँgॉए6 वर मँgइ6ॉगिह लेल कहलक। तखन याँg2ऊइवँg2बैँg27फय हुनका ँg262णाम कऽ बाजल , अहँgइ6ॉ हमरा \nओिह यजुँg2ऊ7ँgइ62ुतीक उपदेश िदये जे हमर गुँg26ॉ निह जानैत अिछ। हुनकर एहन कहला पर सूयँgइ6ए हुनका \n'अयातयाम' नामक यजुँg2ऊ7ँgइ62ुतीक उपदेश देलक , जकरा हुनकर गुँg26ॉ वैशँg2बॉपायन सेहो निह जानै◌ैत छल।  \nमाँg2ै7यिँg2ैैदन शाखा \nयाँg2ऊइवँg2बैँg27फय ओिह वाज ँg2ऊ7ुत के अँg2बफपन कँg2ैइव आिद पंँgॉफ6ह िशँgइफइय के ँg262दान करलक। ओिह मे मँg2ै7यिँg2ैैदन महिषँgइ6ए \nँgइ2ऊारा ँg262ाँg2बफत यजुवँgइ7एदक िवशेष शाखा के माँg2ै7यािँg2ैैदन कहल जा लागल। शुँg27फल यजुवँgइ7एदक माँg2ै7यािँg2ैैदन शाखाक  मंँg2ऊऊ \nके महिषँgइ6ए काँg2ैॉयायन महिषँgइ6ए कँgइफ2यप के, महिषँgइ6ए कँgइफ2यप महिषँgइ6ए िवभाँg2ैइडक के आ महिषँgइ6ए िवभाँg2ैइडक ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के \nदेलक। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अिह मंँg2ऊऊक ँg262खर दृँgॉए6 छल। अिह मंँg2ऊऊक सं अे राजा रोमपादक एतय वृिँgॉए6 यँg2ऊइ केने  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \nछल। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अिह शाखाक मंँg2ऊऊँgॉफ6ँgॉए6ाक संग अिह शाखा ँgइफॉवँg26ऊपक ओत -ँg262ोत ँgॉफबँgइइ2िनँgॉए7 छल , जािह सं ओ \nजतय कँg2ऊॉौ जायत छल , ते हुनकर पदापँgइ6एणक संग ओिह भूिम पर इंँgॉफ6 देवता वषँgइ6ऊ कऽ दैत छल। 5 \nवाजसेनी पुँg2ऊऊ याँg2ऊइवँg2बैँg27फय ँgइ2ऊारा नँgॉए6 हय के कारण शुँg27फल यजुवँgइ7एदक अिह संिहताक नाम वाजसनेय संिहता \nपड़ल। अिह ँg262कार यजुवँgइ7एदक तैँg2ऊॉरीय आ वाजसनेय अिह दोनॲ शाखाक िनमँgइ6ऊण भेल। वाजसनेय संिहता मे \nराँgइफइँgइबबक उँgइै2ित आ ओकर सुख -शँgइ6ॉितक लेल बड़ रास भावना सभ अिभँgइफएयँg27फत केने अिछ। 'हे िपतृदेवो! \nनमँgइफॉकार ! अहँgइ6ॉक कृपा से वसंत ऋतु राँgइफइँgइबब के सुखी करय '। 'हे िपतर नमँgइफॉकार ! अहँgइ6ॉक कृपा से देश मे \nँgइबएीँgइफइम अनुकूल रहय '।6 \nऋतु सभके राँgइफइँgइबबक अनुकूल बनाबै आ जल ँg262बंधन मे िवशेषँg2ऊइता ँg262ाँg2बफत करय बला ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अँg2बफपन समय मे \nमंँg2ऊऊक िसँgइ2फता ँg262ाँg2बफत कऽ चुकल छल। बाँg2बैमीिकक काल मे शुँg27फल यजुवँgइ7एदक बड़ ँg262भाव छल। ऋँgइफइयाँg2ऊ7म मे \nएकर गहन अँg2ै7ययन होयत छल। मुदा ओिह काल तैिँg2ऊॉरीयक िशँg2ऊ2ालय सेहो कायँgइ6एरत छल। अयोँg2ै7यामे एहन \nएकटा िशँg2ऊ2ण संँgइफॉथानक उँg2बैलेख वाँg2बैमीिक केने अिछ। अयोँg2ै7या काँg2ैइड (32-15,16) मे राम लँgइऊफमणक आदेश \nदैत अिछ, लँgइऊफमण ! यजुवँgइ7एदीय तैँg2ऊॉरीय शाखाक अँg2ै7ययन करिह वला वँgइ62ाँgइइ2ण के जे आचायँgइ6ए आ संपूणँgइ6ए वेदक \nिवँgइ2ऊान अिछ , संग ही जािह मे दान ँg262ािँg2बफतक योँg272यता अिछ आ जे माता कौशँg2बैयाक ँg262ित भिँg27फतभाव रािख \nँg262ितिदन हुनका लग आिव के हुनकर आशीवँgइ6ऊद ँg262दान करैत अिछ , हुनका सवारी, दास, दासी, रेशमी वँgइफॉँg2ऊऊ आ \nजतेक धन सं वँgइ62ाँgइइ2ण संतुँgॉए6 हुयअ , ओतेक धन खजाना से िदयािवओ। \nआँg2ऊ7म ँgइफएयवँgइफॉथा\n  \nरामायण कालक िविभँgइै2 ऋँgइफइयाँg2ऊ7मक अँg2ै7ययन सं ई ँg2ऊइात होयत अिछ जे आँg2ऊ7म मे गुँg26ॉक वाद आचायँgइ6ए आ \nकुलपितक गणना केल जायत छल। कुलपितक अधीन दूर-दूर ठाम सं आयल सैकड़ॲ छाँg2ऊऊ िवँgइ2ॉाँg2ै7ययन करैत \nछल। ँg2ऊ7ोिँg2ऊऊयक संँg2ऊइा ओिह अँg2ै7यापक वगँgइ6ए कऽ देल जाय छल िजनकर तामिसक वृिँg2ऊॉक परंपरागत वैिदक \nअँg2ै7ययन आ तपँgइफॉया सं शमन भऽ चुकल अिछ। तापसगण तपोिनरत रहैत आ अपना लग आविह वला के \nिशँg2ऊ2ा दैत छल। ओ वनवासी छल अ हुनकर उपदेश अरँg2ैइयक मे िलिपवँgइ2फ अिछ। उपाँg2ै7याय लोक शुँg2बैक लऽ \nकऽ शाँgइफॉँg2ऊऊ िवशेष वढ़ावैत छल। लिलत कलाक अँg2ै7यापक िशँg2ऊ2क छल। तुंवँg26ऊ अँg2बफसराक गान -िशँg2ऊ2क छल। \nएकर अलावा, आँg2ऊ7म मे पिरवँgइ62ाजक सेहो रहैत छल। ओ िनवृिँg2ऊॉ मागँgइ6ै होयत छल। ओ अवकाशक काल \nघूिम-घूिम कऽ िनवँgइ7एद आ वैराँg272यक जीवनक सवँgइ76ँg27ॉय ँg2ै7येयक तरहे ँg262चार करैत छल। 7 दोसर आँg2ऊ7मक तरहे \nअिह ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक आँg2ऊ7म मे अँg2ै7यापक के कोनो वाँg2ैैहल आय निह छल। िशँgइफइय सं िनयत शुँg2बैक लै के ँg262थाक \nँg262माण  नै भेटैत अिछ। एतय गुँg26ॉ पुरोिहत सेहो होयत छल। अिह सं यँg2ऊइ याँg2ऊइािदकक अवसर पर दान \nदिँg2ऊ2णा पयँgइ6ऊँg2बफत भेट जायत छल। एकर अलावा, अितिरँg27फत आँg2ऊ7म के कृिष सं सेहो पयँgइ6ऊँg2बफत आय होयत छल। \nआँg2ऊ7मक छाँg2ऊऊ मे तपँgइफॉवी जना ँg2ैॉयाग आ सिहँgइफइणुता अपेिँg2ऊ2त छल। ँgइफॉनातक वनिह धिर हुनकर नैिँgॉए7क वँgइ62ँgइइ2चयँgइ6ए \nवँgइ62तक पालन करव अिनवायँgइ6ए छल। अिह आँg2ऊ7म मे ँg2ऊइान -िवँg2ऊइानक अजँg26ॉा धारा वहैत छल। िवँgइ2ॉाथँgइ6ै िपता-\nपुँg2ऊऊक परंपरा सं वरावर आवैत रहैत छल। अिह आँg2ऊ7म मे कतेक रास पिरवारक कतेक पीढ़ी िशँg2ऊ2ा ँg262ाँg2बफत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \nकऽ चुकल छल। अिह आँg2ऊ7म मे मुिन -िशँg2ऊ2क अँg2बफपन ँgइफॉँg2ऊऊी (मुिन पँg27बय :) आ संतान (मुिन दारका:) संग रहैत \nछल। \nँg262ाचीन भारतक इंँgॉफ6 खंडक (पूवँgइ6ै भाग ) दूटा आँg2ऊ7म िमिथलाक सीरँg2ै7वज जनकाँg2ऊ7म आ अंगक उँg2ऊॉरविरया भाग \nिँgइफॉथत कँg276जल वनक ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म तँg2ैॉवक िववेचन , िवँgइफ2लेषण , िचंतन, अनुसंधान आ िनणँgइ6एयक लेल ँg262िसँgइ2फ \nछल। तिहयौका भारतक स भ आँg2ऊ7म मे संँgइबएािमकताक िशँg2ऊ2ा देल जायत छल। ँgइफॉवयं राम विशँgॉए7ाँg2ऊ7म सं \nदोसर िवषयक संग संँgइबएािमकता मे ँgइफॉनातक आ िवँg2ऊैिमँg2ऊऊक िसँgइ2फाँg2ऊ7म से ँgइफॉनातकोँg2ऊॉरक िशा पायल छल। आँg2ऊ7म \nमे◌े संँgइबएािमकताक िशँg2ऊ2ा शँg2ऊऊु (असुर) के संहार शिँg27फत के चुनौती दैक लेल छाँg2ऊऊ के देल जायत छल । जतय-\nजतय असुरक सैँg2ैैय छावनी छल ओतय िँgइफॉथत आँg2ऊ7म मे संँgइबएािमकताक उँg27ॉचा िशँg2ऊ2ा दैक ँgइफएयवँgइफॉथा छल।  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म आसुरी गितिविध सं दूर एकँgइ6ॉत ँg262देश मे छल। तािह सं अिह आँg2ऊ7म मे संँgइबएािमकताक िशँg2ऊ2ाक \nकोनो महँg2ैॉव निह छल।  \nयँg2ऊइ  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अपने वृिँgॉए6 यँg2ऊइक अिँgइ2ऊतीय आचायँgइ6ए छल। अँg2बफपन ससुर अंग नरेश रोमपादक राँg276य मे किहयो \nअकाल निह पड़य, एकरा लेल ओ शुँg27फल यजुवँgइ7एद संिहताक वाजसेनीय मँg2ै7यिँg2ैैदन शाखा सं कतेक रास ऋिष -\nमुिनकऽ साँg2ऊ2ी रािख सफल वृिँgॉए6 यँg2ऊइ केने छल।  \nवैिदक युग मे यँg2ऊइक सवसे वेसी महँg2ऊॉा छल। यँg2ऊइ अिँg272न संपँgइै2 होयत छल। उँg2ऊॉ र वैिदक काल मे सेहो \nयँg2ऊइक महँg2ैॉव कम निह छल। देवता आ मनुखक वीच संवंध ँgइफॉथापना मे यँg2ऊइक महँg2ैॉवपूणँgइ6ए ँgइफॉथान छल। उँg2ऊॉर \nवैिदक काल धिर कतेक रास यँg2ऊइ ँg262चिलत भऽ गेल छल जिह मे अिँg272नहोँg2ऊऊ , दशँgइ6ए, पूणँgइ6एमास , चतुमँgइ6ऊँgइफॉय , \nआँgइबएयण , िनँg26ऊढ़ , सौँg2ऊऊामणी, िपँg2ैइडिपतृ यँg2ऊइ , सोम यँg2ऊइ , षोडशी, अितराँg2ऊऊ , पुँg26ॉषमेध आ पंचमहायँg2ऊइक अलावा \nगवामयन, वाजपेय, राजसूय आ अँg2ऊैमेध जेहन यँg2ऊइ तिहयौका भारतीय समाज मे माँg2ैैय छल। यँg2ऊइ आयँgइ6एक \nिमलन ँgइफॉथल सेहो छल। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगाँg2ऊ7म मे यँg2ऊइक संपादनक िवशेष पाठ \n¬ँgइैबम छल। कँg276जल वनक पुँg2ैइयाँg2ऊ7म \nवेद ँg2ै7विन सं गुंजायमान छल। 8 \nसँg2बइयताक समँg2ैैवय  \nउँg2ऊॉर वैिदक कल मे भगवान िशवक महँg2ऊॉा वड़ वढ़ल छल। ओ युग आयँgइ6ए आ आयँgइ7एतर जाइतक सिँg2बॉमलन , \nसिँg2बॉमँg2ऊ7ण आ समँg2ैैवयक युग छल। भगवान िशव आयँgइ7एतर जाइतक अराँg2ै7य देव छल। हुनका दरिकनार कऽ \nसमिँg2ैैवत आयँgइ6ए सँg2बइयता आ संँgइफॉकृितक गठन असंभव छल। एहन िँgइफॉथित मे युगँgॉफ6ँgॉए6ा ऋिष  केर भगवान िशव \nिदस आकृँgॉए6 होयव ँgइफॉवाभािवक छल। वैिदक ँg26ॉँgॉफ6 जे उपहँg2ैैतु (ँg2ै7वंसक ) छल, ओ उँg2ऊॉर वैिदक काल मे \nकँg2बैयाणकारी िशव विन गेल। वेद मे ँg26ॉँgॉफ6 सं कतेक रास ँg26ॉँgॉफ6 के उँgइ22ूत मानल गेल अिछ , जे भगवान िशवक \nँgइफएयापकता कऽ रेखँgइ6ॉिकत करैत अिछ। तािह सं अिह ँg26ॉँgॉफ6 के गणपित , कुँg2बॉभकार , कमँgइ6एकार , रथकार, वाजीगर \nआ िनषाद जेहन दिलत, उपेिँg2ऊ2त आयँgइ7एतर जाइतक ँgइफॉवामीक तरहे ँgइफॉवीकार करल गेल अिछ। अिह तरहे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \nभगवान िशव उपयुँgइ6एँg27फत शोिषत , दिलत, उपेिँg2ऊ2त आ अनायँgइ6ए जाइतक उपाँgइफॉय आ आराँg2ै7य देव छल। 9 तँg2ैॉकालीन \nतँg2ैॉवदशँgइ6ै ऋिष अिह आयँgइ7एतर जाइत के आयँgइ6ए सँg2बइयता संँgइफॉकृितक महािसँg2ैैधु मे िवलीन कऽ दैक लेल संकिँg2बैपत \nछल। एकरा लेल ओ िशवक सामाँg2ैैय देवक तरहे निह मुदा महादेवक ँg26ऊप मे पूजा करलक।  \nअनायँgइ6एक परमपूँg276य आराँg2ै7य देवता रहैत भगवान िशवक ँg262ितँgॉए7ा, महानता आ ँgइफएयापकताक कारण ई छल जे ओ \nअँg2बफपन ऐँg2ऊैयँgइ6ए सं देवता के, शिँg27फत सं असुर के आ  योग सं ँg262ािण सभके पराभूत केने छल। 10 ई िनिवँgइ6एवाद \nअिछ जे भारतीय सँg2बइयता आ संँgइफॉकृितक गठन मे भगवान िशवक िवराट भूिमका अिछ। जॱ िशव के अिह सं \nअलग कऽ देल जाय ते अिह सँg2बइयता, संँgइफॉकृित के िँgइफॉथत हेवाक लेल कोनो आधार निह भेट सकत।  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7मक समँgइफॉत ँg2ऊ2ेँg2ऊऊ मे वँgइ62ाँg2ैॉयक िनवास छल। अथवँgइ6एवेदक (11-2-7) अनुसार देवता सभ महादेव \nके िविभँgइै2 िदशाक वँgइ62ाँg2ैॉयक ँgइफॉवामी िनयुँg27फत केने छल। संभवत : अिह ँg262तीकक ँgइफॉवँg26ऊप भगवान िवँgइफइणु एतय \nवँgइ62ँgइइ2िशला पर िशविलंगक ँgइफॉथापना केने छल। वराहपुराणक उँg2ऊॉराँgइैैँgइ62धक एकटा पुरा कथा मे अिह तँg2ैऊय कऽ \nरेखँgइ6ॉिकत करल  गेल अिछ। \nिवँgइफइणु ँgइ2ऊारा ँgइफॉथािपत िशविलंग के ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग फेर सं पुनजँgइ6ऊगृत करलक। एकर उँg2बैलेख िशव पुराणक चतुथँgइ6ए ँg26ॉँgॉफ6 \nसंिहताक सातम ँgइफ2लोक मे भेल अिछ। एकर अनुसार , कौिशकी कात िँgइफॉथत िशव धाम मे दधीिचक रणभूिम मे \nँg2ऊ7ृंगेँg2ऊैर , वैँgइ2ॉनाथेँg2ऊैर आ जपेँg2ऊैर नामक िशविलंग ँg262िसँgइ2फ अिछ।  \n'ँg2ऊ7ृंगेँg2ऊैरँg2ऊ6 नाँgइफबावै वैँgइ2ॉनाथ ँgइफॉतथैव च।  \nजँg2बफयाँg2ऊैरँgइफॉतथा ँg27एयातौ यो दधीिचरण ँgइफॉथले। ' \nचौवीस हजार ँgइफ2लोक वाले वायु पुराणक एकटा अंश िशवपुराण अिछ। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग ँgइ2ऊारा पुनजँgइ6ऊगृत केल जाय \nवला भगवान िशवक ई इँgॉए6िलंग उँg2ऊॉर वैिदक काल सं आय धिर मंँg2ऊऊयुँg27फत , मंँg2ऊऊहीन , िँgइैबयायुँg27फत , िँgइैबयाहीन , \nँg2ऊइानी, अँg2ऊइानी सभक लेल दशँgइ6एनीय वा पूजनीय अिछ।  \nदूर ठाम धिर फैलल िवशाल वँgइ62ँgइइ2िशला सं ई इँgॉए6िलंग जुड़ल अिछ। एखुनका िशविलंग सं तीन गुना वेसी \nमोट ओ दस फीट नीचा वँgइ62ँgइइ2िशला धिर अिछ। िलंगक आंतिरक ँgइफॉवँg26ऊप भँgइफएय आ अँgइ22ुत अिछ। िशव पावँgइ6एतीक \nअसंँg27एय ँg262ितमा ओिह पर उँg2ैॉकीणँgइ6ए अिछ। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अिह िशविलंग के पुनजँgइ6ऊगृत कऽ आयँgइ6ए आ आयँgइ7एतर संँgइफॉकृित \nकऽ एकाकार कऽ देने छल। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग ँgइ2ऊारा एकरा पुनजँgइ6ऊगृत करिह के कारण ई इँgॉए6िलंग ँg2ऊ7ृंगेँg2ऊैरक (या \nिसंहेँg2ऊैर ) ना म सं िवँg27एयात भेल।  \nदिँg2ऊ2ाँg2ैॉय मे तपँgइफॉया \nउँg2ऊॉर वैिदक काल धिर आयँgइ6ए संपूणँgइ6ए उँg2ऊॉर भारत मे पसैर चुकल छल। अे कतेक रास समृँgइ2फ जनपदक सेहो \nँgइफॉथापना केलक। उँg2ऊॉर भारत मे कतेक रास ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म ँgइफॉथािपत छल। किन -किन असुर दिँg2ऊ2णापँg2ैॉय  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \nिदस िसमटैत गेल। एतय मुँg27एयत : हुनकरे शा सन छल। तकर वादो आयँgइ6ए सँg2बइयता आ संँgइफॉकृित के दिँg2ऊ2णाँg2ैॉय \nमे पसारैलक उँgइएबेँgइफ2य सं कतेक रास ऋँgइफइयाँg2ऊ7म िमशनरीक तरहे काज कऽ रहल छल। अिह ऋँgइफइयाँg2ऊ7म के \nसमय-समय पर िनरीँg2ऊ2ण करैक दाियँg2ैॉव भगवान िशव पर छल। ओ अिह ठाम अवाध आवैत -जायत छल। \nँg27फयािक ओ असुर सभहक सेहो अराँg2ै7य देव छल। राम सवसे पिहलुक आयँgइ6ए देवता छल जे दिँg2ऊ2णाँg2ैॉव मे पइर \nराखलक। ओ एतय कायँgइ6एरत आयँgइ6ए ऋँgइफइयाँg2ऊ7म के असुर सं अभय कयलक। िनिशचर हीन करॱ मही भुज \nउठाय ँg262ण कीँg2ैैह।  \nउँg2ऊॉर भारतक ऋिष सेहो दिँg2ऊ2णाँg2ैॉय जा कऽ तप करैत छल। तपक लेल दिँg2ऊ2णाँg2ैॉयक ठाम वड़ उपयुँg27फत \nचल। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सेहो दिँg2ऊ2णाँg2ैॉयक जे ठाम मे अखँg2ैइड तपँgइफॉया केने छल ओ तप :पूत ँgइफॉथल आय ँg2ऊ7ृंगेरी ँg2ऊ2ेँg2ऊऊक \nनाम से चिचँgइ6एत अिछ। ँg2ऊ7ृंगेरी ँgइबएाम , ँg2ऊ7ृंगेरी पवँgइ6एत आ ँg2ऊ7ृंगेरी तालाव आययो ओिह महान तपँgइफॉवीक तपँgइफॉयाक \nसाँg2ऊ2ी अिछ। हजार वरखक वाद आँgइ2ॉ शंकराचायँgइ6ए अँg2बफपन पिहलुक मठ ँg2ऊ7ृंगेरी मे ँgइफॉथािपत केने छल आ ओतय \nसं िदिँg272वजयक लेल अँg2बफपन अिभयान शुँg26ऊ केने छल। शंकराचायँgइ6ए ओिह ठाम पर देखलक जे ँg262कृित िवरोध \nधमँgइ6ए ँg262ेम , सेवा आ दयाक आगू ँg262ाणी कोन तरह अँg2बफपन ँgइफॉवाभािवक धमँgइ6ए के िवसुिर के कँg2बैयाण काज मे िनरत \nभऽ जायत छल। थाकल-मँgइ6ॉदल योगी शंकर एकटा वटवृँg2ऊ2क नीचा वैसल छल। वड़ गमँgइ6ै चल। आपसी ँgइ2ऊेष \nके िवसुिर के एकटा नेवला आ सँgइ6ॉप खेल रहल छल। ओतय सँgइ6ॉप अँg2बफपन आहर एकटा वँgइ7फग कपा मुंह सं \nपकि़ड पइन मे छोि़ड दैत छल। ओ िविँgइफॉमत भऽ जायत अिछ। ई ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक तपँgइफॉया ँgइफॉथली छल , जकर \nमहँg2ऊॉा आय धिर दृिँgॉए6गोचर होयत अिछ। अे महान ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक  ँg262ित ँg2ऊ7ँgइ2फावनत भऽ कऽ अँg2बफपन िशँgइफइय सं कहै \nछिथन, जतय वँgइ62ँgइइ2 मे अँg2बफपन अंतकरण के लगा दै वला ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आय धिर तपँgइफॉया कऽ रहल अिछ। आ \nजतय ँgइफॉपशँgइ6ए माँg2ऊऊ सं कँg2बैयाण दिह वला तुंगभँgॉफ6ा सुशोिभत होयत अिछ , जतय अँg2बइयागत पुँg26ॉषक पूजा सं \nकँg2बैपवृँg2ऊ2 के सेहो लजावै वला, समँgइफॉत वेद कऽ पढ़य वला, सैकड़ॲ टा यँg2ऊइ सं ँg262सँgइै2 हैय वला शाँg2ैैतिचँg2ऊॉ \nसँg276जन लोक सभ िनवास करैत अिछ। 11 \nशंकराचायँgइ6ए अिह तपँgइफॉथलीक ँgइफॉतुित करलक आ ओतय िवँgइ2ॉाँgइबएहण मे समथँgइ6ए िवँgइ2ऊान िशँgइफइय के अँg2बफपन मुँg27एय \nभाँgइफइयक अँg2ै7ययन सेहो करैलक। एतय सं वौँgइ2फ के सेहो शाँgइफॉँg2ऊऊ से परािजत कऽ सनातन धमँgइ6एक पुनँgइफॉँgइ62थापनाक \nलेल िदिँg272वजयक लेल चलल छल शंकराचायँgइ6ए। अिभयानक पूवँgइ6ए आचायँgइ6ए शंकर ँg2ऊ7ृंगेरी मे अँg2बफपन पिहलुक मठ \nिनमँgइ6ऊण कऽ वेदँgइ6ॉत िवँgइ2ॉापीठक ँgइफॉथापना कएलक। एँg2ऊॉे सं सनातन धमँgइ6एक ँg262चाराथँgइ6ए मीमँgइ6ॉसक वँgइ62ँgइइ2चारीक समुदाय \nसँg2ैैयास सँg2बॉँg262दाय मे दी◌ा ँgइबएह करैत छल। 12 ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सेहो अँg2बफपन कालक अिँgइ2ऊतीय मीमँgइ6ॉसक छल। ओ ऋिष \nकुल आँg2ऊ7म मे कतेक ऋिषक आँg2ैॉमज आ मानस पुँg2ऊऊ के मीमँgइ6ॉसाक अँg2ै7ययन करावैत रहल।  \nँg2ऊ7ृंगवेरपुर वृताँg2ैैत  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग अँg2बफपन ँg262ताप सं उँg2ऊॉर पिँg2ऊ6म गंगाक वाम कात पर सेहो तपँgइफॉया करले छल। ई ठाम िनषाद \nशासकक अधीन छल। आजुक काल मे ई ठाम इलाहावाद-उँgइै2ाव राजमागँgइ6ए पर िँgइफॉथत अिछ। एतय गंगा कात \nपर एकटा वड़ पैग टील अिछ जकर लगभग आधा िहँgइफॉसा गंगा मे किट चुकल अिछ। यिह ठाम अिछ \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक तपोभूिम ँg2ऊ7ृंगवेरपुर। एतय मंिदर मे ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आ मँgइ6ॉ शाँg2ैैताक भँgइफएय मूितँgइ6ए ँgइफॉथािपत अिछ। रामायण  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \nमे ँg2ऊ7ृंगवेरपुरक वड़ महँg2ैॉव अिछ। अँg2बफपन वनवासक काल ँg2ऊ7ीराम अँg2बफपन अनुज आ ँgइफॉँg2ऊऊीक संग एतय नाव सं \nगंगा पार केने छल। पुरवासी सभक संग भरत जखन राम मे िमलैक लेल िचँg2ऊऊकूट गेल छल , तखन ओ \nँg2ऊ7ृंगवेरपुर आयल छल। कािलदासक रघुवंश आ भवभूितक उँg2ऊॉर रामचिरत मे अिह पुँg2ैइय ँgइफॉथलक गौरवपूणँgइ6ए \nउँg2बैलेख अिछ। तुलसीदास एकर िसंगरौरक ँg262ाचीन नाम सं उँg2बैलेख केने अिछ - \n'केवट कीँg2ैैह वहुत सेवकाई  \nसो जािमनी िसंगरौर गंवाई।' \nई ठाम ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक तपँgइफॉया भूिम अिछ। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग मंिदर सं आध िकमी दूर गंगा मे िवभाँg2ैइडक कुँg2ैइडक नाम सं \nघाट सेहोवनल अिछ। \nँg2ऊ7ृंगवेरपुर िनवासी राजा रामदँg2ऊॉ िसंह (18वॴ सदी) आँg2ै7याँg2ैॉम -रामायणक टीक मे एतय ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म हेवाक \nसंग अिह महिषँgइ6एक जीवनक अँg2ैैयाँg2ैैय वृताँg2ैैत के अिह ठाम सं जोड़वाक यँg27ब केने अिछ। हमर िवचार सं \nअँg2बफपन जँg2ैैमभूिमक ँg262ित मोह हेवाक कारण राजा एहन केने होयत। ँg2ऊ7ृंगवेरपुर के ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक जँg2ैैम भूिम \nमानवाक एितहािसक भूल अिछ ँg27फयािक महाभारत मे ँgइफॉपँgॉए6 िलखल अिछ - \n'एषा देवनदी पुँg2ैइया कौिशकी भरतषँgइ6एभ  \nिवँg2ऊैािमँg2ऊऊाँg2ऊ7मौ रँg2बॉय एश चाँg2ऊऊ ँg262काशते।  \nआँg2ऊ7मँg2ऊ6ैव पुँg2ैइयाँg27एय : काँgइफ2यपँgइफॉय महाँg2ैॉमन :। \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सुतौ तँgइफॉय तपँgइफॉवी संयतेिँg2ैैँgॉफ6य :।' \nकौिशकीक कात पर जतय िवँg2ऊैािमँg2ऊऊक आँg2ऊ7म छल , ओतय पुँg2ैइयाँg2ऊ7म मे महिषँgइ6ए काँgइफ2यपक िजतेिँg2ैैँgॉफ6य वंशज \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक आँg2ऊ7म छल। एक ऋिषक अँg2बफपन मुँg27एय आँg2ऊ7मक अलावा कतेक ठाम हुनकर उपआँg2ऊ7म होयत \nछल। \nपुँg2ैइयाँg2ऊ7म मे ँgइ2ऊादश वषँgइ6ैय यँg2ऊइ  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक मुँg27एय आँg2ऊ7म कौिशकीक कात पर पुँg2ैइयाँg2ऊ7म मे छल। ओ जतय -जतय तप करलक ओतय उपाँg2ऊ7म \nवनौलक। ओ अँg2बफपन जीवन मे किठन तप आ योग साधनाक संग यँg2ऊइ के मोँg2ऊ2 ँg262ािँg2बफतक साधना वनैलक। ओ \nसमँgइफॉत भारतक पिवँg2ऊऊ ँgइफॉथलक सेहो ँgॉएफमण केलक।  \nओ कतेक रास किठनतम यँg2ऊइ केलक , जािह मे ँgइ2ऊादश वषँgइ6ैय यँg2ऊइ सेहो छल। अिह यँg2ऊइक वड़ पैग मािमँgइ6एक \nवणँgइ6एन भवभूित अँg2बफपन उँg2ऊॉर रामचिरतक ँg262थमँgइ6ॉक मे केने अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \nअयोँg2ै7या मे सभ िदन कोनो नै कोने उँg2ैॉसव हैत छल। अिह वीच एकटा िवदेशी अयोँg2ै7या आवैत छल आ \nराजधानी मे उँg2ैॉसव नै हैत देिख के एकर कारण जानैल चाहैत अिछ। नट एकर उँg2ऊॉर दैत अिछ जे उँg2ैॉसव \nनै हैक कारण अिछ जे रामक माता महिषँgइ6ए विशँgॉए7क ँgइफॉँg2ऊऊी अँg26ॉँg2ैैधतीक संग अँg2बफपन दामाद ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक आँg2ऊ7म मे \nयँg2ऊइ देखिह लेल गेल छिथन।  \n'विशँgॉए7ािधिँgॉए7ता देँgइफएयो गता रामँgइफॉय मातर :। \nअँg26ॉँg2ैैधती पुरँgइफॉकृँgइफइय यँg2ऊइे जामातुराँg2ऊ7मम्। ' \nई सुिन के ओ िवदेशीक ँg262ँgइएएाकुलता आरो वि़ढ जायत अिछ। ओ पूिछ दैत अिछ जे ई जमाता के अिछ ? नट \nउँg2ऊॉर दैत अिछ जे राजा दशरथक पुँg2ऊऊी शाँg2ैैताक पित अिछ ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग , हुनके कते हैवला यँg2ऊइ मे भाग लैक \nलेल रामक माता सव गेल छिथन। \n'िवभाँg2ैइडक सुताँgइफॉताम ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग उपयेमे \nतेन च साँg2बॉँg262तं ँgइ2ऊादश वािषँgइ6एक सँg2ऊऊ माँg27एयं।  \nतदपुरोधात कठोर गभँgइ6ऊपित वधूं जानकी िवमुँg2बफय  \nगुँg26ॉजनँgइफॉतँg2ऊऊ : गत:।' \nई ँgइफॉपँgॉए6 अिछ जे रामक माता ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के अँg2बफपन जमाता मानैत अिछ। यिह कारण अिछ जे गभँgइ6एवत सीता \nके छोि़ड के अँg2बफपन पुँg2ऊऊी शाँg2ैैता आ जमाता ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक ँg262ित अकूत ँgइफॉनेहक कारण माता ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक अँg2ऊ7म मे \nपधारैत अिछ। \nमुिन अँgॉए6ावँgइैब सेहो यँg2ऊइ मे उपिँgइफॉथत छल। ओ अिह महान यँg2ऊइक समाचार लऽ कऽ पिहने अयोँg2ै7या घुरैत \nअिछ। राम शाँg2ैैता के अँg2बफपन पैग वहीन आ ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के अँg2बफपन पैग वहनोई जेहन सँg2बॉमान दैत यँg2ऊइ कऽ लऽ \nकऽ पूछैत अिछ \n'िनिवँgइ6एँg26ै : सोमपीथी आवुंते मे \nभगवान ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आयँgइ6ऊ च शाँg2ैैता।। ' \nराम ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के आवुंत (वहनोई) आ भगवान (पैग) आ शाँg2ैैता के पैग वहीन (आयँgइ6ऊ) जेहन सँg2बॉमान दैत \nअिछ। \nसीता सेहो कुशल पूछैत अिछ,\n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \nअिव कुशलं स जमातु अँgइफॉस।  \nएतवे टा नै सीता के ईहो िजँg2ऊइासा अिछ जे ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग के हुनकर याद आवैत अिछ की नै? \nअहमेव सुमरेित? \nअँgॉए6ावँgइैब एकर उँg2ऊॉर ँg2ैॉविरत दैत अिछ  \nअथ िकम्? ( आ◌ैर ँg27फया?) \nमु◌ुिन अँgॉए6ावँgइैब सीताक लेल हुनकर ननद शाँg2ैैता के ई ँg2बफयार भरल संदेश सेहो राम के दैत अिछ जे सीताक \nगभँgइ6ऊवँgइफॉथाक काल जिह वँgइफॉतुक इँg27ॉछा हुए , ओ हुनका उपलँgइफएध कराओल जाय।  \nगभँgइ6ए दोधेअँgइफॉया भवित सोऽवँgइफॉयम िचरात सँg2बॉपादियँg2ैॉव।  \nएकर संगे अँgॉए6ावँgइैब सं संदेश भेजकऽ ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सलहज के यँg2ऊइ  मे निह वजावैक कारण वुझावैक संग \nसंवोधोिचत पिरहास सेहो कऽ लैत अिछ \nवँg2ैॉसे! कठोर गभँgइ7एित नािनतािस।  \nवँg2ैॉसोऽिप रामभँgॉफ6स िँgइ2ऊनोदाथँgइ6एमेव ँgइफॉथािपत :। तँg2ैॉपुँg2ऊऊ पूणँgइ76ँg2ैॉसंगामायुँgइफइयित दँgइऊफयाम्।  \nअथँgइ6ऊत वँg2ैॉसे! ( वँg27ॉची) गभँgइ6एवती हेवाक कारण अहँgइ6ॉ एतय निह आिव सकलहुं आ वँg2ैॉस राम ते अहँgइ6ॉक \nमनोरंजनक लेल अयोँg2ै7यामे अिछयै। हम ते अहँgइ6ॉ के पुँg2ऊऊ सं भरल गोदवाली देखव। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग ँgइ2ऊारा राम के \nवँg2ैॉस आ सीता के वँg2ैॉसे किहके पुरारव सं ँgइफॉपँgॉए6 अिछ जे दूनूक ँg262ित ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक छोट साढ़ आ सलहजक \nँg262ेम छल। 13 \nई ँgइ2ऊादश वषँgइ6ैय महायँg2ऊइ कौिशकी तट िँgइफॉथत ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक मूल आँg2ऊ7म मे भेल छल। िकछु िवँgइ2ऊान एकरा रेवा \nनदी (नमँgइ6एदा) आ समुँgॉफ6क संगम ँgइफॉथल पर हय के गप करैत अिछ। 14 जे संिदँg272ध अिछ। ओिह साधन िवहीन \nयुग मे अँg2बफपन मूल आँg2ऊ7म सं हजार मील दूर एतेक वृहद दीघँgइ6एकालीन किठन यँg2ऊइक संपादन करव उपयुँg27फत \nनिह जािन पड़ैत अिछ। ओिह ठाम प र अिह यँg2ऊइक कोनो िचँgॉ2ब सेहो निह अिछ। कोनो ठोस विहसँgइ6ऊँgइऊफय सेहो \nनिह अिछ जे िसँgइ2फ कृ सकय जे यँg2ऊइ अमुक ठाम पर भेल छल। मुदा ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक कौिशकी तट िँgइफॉथत मूल \nआँg2ऊ7म अिह महान यँg2ऊइक साँg2ऊ2ी अिछ। आँg2ऊ7मक लग कोशीक कात मे सतोखर गाम वसल अिछ। एतय \nहजारॲ वरख पुरान सात िवशा ल यँg2ऊइ कुँg2ैइड तालावक ँg26ऊप मँgइ7फ एखनो अिछ। दू टा कुंड ते कोशी के पेट मे \nचिल गेल मुदा पँgइ6ॉच टा एखनो अिछ। िकछु दशक पिहने अिह कुंडक जीणँgइ76ँgइ2फार करय लेल खोदल गेल ते \nओिह मे राखक वड़ मोट-मोट परत िनकलल छल। परत एतेक मोट छल जे ओ कोनो एक िदन या एक \nमाहक यँg2ऊइक राख निह भऽ सकैत अिछ। ई िनिँg2ऊ6त ँg26ऊप सं वरख भिर चलल यँg2ऊइक राख होयत। सात  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \nकुंड एक संग रहवाक कारण एकरा सँg2बफत पुँgइफइकर कहल जायत छल। कुंड पुँgइफइकरेक ँg26ऊप छल। विह सँg2बफत \nपुँgइफइकर आव सतोखर विन गेल अिछ।  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग जेहन महान वैँg2ऊइािनक ँgइ2ऊारा संपािदत अिह तरहक यँg2ऊइ कतेक अथँgइ6ए मे महँg2ैॉवपूणँgइ6ए अ िछ। ई आ◌ैषिधक \nअनुसंधान, शोध आ परीँg2ऊ2ण सेहो अँg2बफपन यँg2ऊइशाला मे करैत छल। आयुवँgइ7एिदक गुण सं युँg27फत सिमधाक चयन \nआ ँg262योग , वनँgइफॉपितक गुण -दोष िववेचन आ हुनकर ँgइफएयवहारक गवेषणाँg2ैॉमक अँg2ै7ययनक लेल अिह ठामक \nअितिरँg27फत आ◌ैरो ठाम ओ एिह तरहक महान यँg2ऊइ करने होयत ते ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग जेहन महान यािँg2ऊइकक लेल असंभव \nनै। मुदा सभी कोण सं परीँg2ऊ2णक पँg2ऊ6ात ई िनिवँgइ6एवाद अिछ जे ओ ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग आँg2ऊ7म (वतँgइ6एमान िसंहेँg2ऊैर ) मे \nँgइ2ऊादश वषँgइ6ैय यँg2ऊइ केने छल , जािह मे आयँgइ6ऊवतँgइ6एक सभ ऋिष -मुिन भाग लेने छल। संगेसंग अयोँg2ै7या सं रामक \nमाता, विशँgॉए7क ँgइफॉँg2ऊऊी अँg26ॉँg2ैैधतीक संग यँg2ऊइ मे भाग लैक लेल आयल छल। वारह वरख तक अनवरत ई ँg2ऊ2ेँg2ऊऊ \nवेदमंँg2ऊऊक समूह गान सं गूंजैत रहल छल।  \nमहानदीक ँg262गट हेवाक  \nँg262ाकृितक जल ँg26ॉा◌ोत के सुँgइफएयविँgइफॉथत कऽ ओिह सं िसचाईँgइ6एक ँgइफएयवँgइफॉथा करिह मे ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग िसँgइ2फहँgइफॉत छल। \nएखुनका छँg2ऊॉीसगढ़क िसहोवा मे महानदीक उँgइैैगम अिछ। ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग सं पिहने अिह नदीक अिँgइफॉतँg2ैॉव निह \nछल। िवशाल पँg2ैॉथर सं झँgइ6ॉपल उँgइैैगम के भगीरथक ँg262यास सं ई ऋिष नदी मे अवतिरत केने छल। परीँg2ऊ2ण \nसं हुनका ँg2ऊइात भेल जे िसहोवाक िशला मे अगाध जल ँg26ॉा◌ोत अिछ। जौ जल ँg26ॉा◌ोतक िनकासी आ वहाव \nसुँgइफएयविँgइफॉथत कऽ देल जाय , ते ई एकटा वड़ पैग नदीक ँg26ऊ प लऽ सकैत अिछ। \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग एहने करलक। ओ लोककँg2बैयाण , लोक रंजन आ लोक मंगलक लेल जनसहयोग सं अिह दुँgइफइकर \nकाजक संपादन करलक। अिह ँg262कार महानदी ँg262कट भेल। िकंवदंित ते ई अिछ जे हुनकर कमंडल मे \nपुँg2ऊऊेिँgॉए7 यँg2ऊइक वचल मंँg2ऊऊिसँg27फत जल छल। ओिह से ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग महानदीके ँg262गट केलक। 15 कथा जे भी िहए, \nिसहोवा एखुनका रायपुर िजला मे अिच। ई दँg2ैइडकारँg2ैइय ँg2ऊ2ेँg2ऊऊक ँg262मुख ँgइफॉथान अिछ। िसहोवा पवँgइ6एत िशखर पर \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक मंिदर अिछ आ माता शाँg2ैैताक नाम पर एकटा गुफा सेहो अिछ। ँg262ाकृितक वातावरण सं संपँgइै2 ई \nएकटा दशँgइ6एनीय ँgइफॉथल अिछ। महानदीक उँgइैैगमक रमणीयता ते अकथनीय अिछ। मँg2ै7य ँg262देश मे चँgइ6ॉदा \n(चँg2ैैदनपुर ) मे सँgइ6ॉदक या भाँg2ैइडक आँg2ऊ7म अिछ जे िवभाँg2ैइडकक िवगड़ल ँg26ऊप अिछ। सोयतकलँgइ6ॉ (शाजापुर) मे \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक मंिदर सेहो अिछ। वेहट (िजला ँg272वािलयर ) ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग गुफा मे हुनकर मूितँgइ6ए ँgइफॉथािपत अिछ। उँg276जैन \nमे सेहो ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक आँg2ऊ7म अिछ , जतय वषँgइ6ऊक लेल हुनकर मूितँgइ6ए वनाके अनुँgॉए7ान केल जायत अिछ।  \nवंश िवँgइफॉतार  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक वंश िवँgइफॉतार सेहो भेल अिछ। हुनकर पुँg2ऊऊ सारंग ऋिष छल। ओ वड़ तपोिनँgॉए7 छल। ओ वेदक \nगहन अँg2ै7ययन केने छल। हुनकर चािर टा पुँg2ऊऊ भेल। चारो पुँg2ऊऊ उँgइबए , वाम, भीम आ वामदेव आजँg2ैैम वँgइ62ँgइइ2चयँgइ6ए \nवँgइ62त धारण कऽ योग साधनारत भऽ कऽ वँgइ62ँgइइ2 मे लीन भऽ गेल। शेष चािर पुँg2ऊऊ वँg2ैॉस , धौँg2बॉयदेव , वेददृग आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \nवेदवाहु वँgइ62ँgइइ2चयँgइ6ए पूवँgइ6एक गृहँgइफॉथ आँg2ऊ7म मे ँg262वेश कयलक। हुनकर वंशज िशखवाल (ँg2ऊ7ृंगीवाल ) वँgइ62ाँgइइ2 अिछ , जे \nसंपूणँgइ6ए देश मे पसरल अिछ। ओ समृँgइ2फ , िवँgइ2ॉानुरागी आ उँg2ैॉकृँgॉए6 समाजसेवी अिछ।  \nवेदवेँg2ऊॉा सारंगक पुँg2ऊऊ वँg2ैॉसक वंश मे मीमँgइ6ॉस शाँgइफॉँg2ऊऊक रचियता जैिमनी भेल।  \nओना ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग वैिदक कमँgइ6एकाँg2ैइड आ याँg2ऊइकमँgइ6ए मे िवशेष दँg2ऊ2 छल। मुदा अिह ऋिषराजक पँg2ऊ6ात वँgइ62ाँgइइ2ण ँgइबएंथ \nआ उपिनषदक रचनाकाल मे ऋिष सभ ँgइ2ऊारा जीव वँgइ62ँgइइ2 संवंधी िवशेष िचंतन मनन अँg2ैैवेषण करैत रहय सं \nवैिदक यँg2ऊइािद परंपरा मे िवकृित आ िविभँgइै2ता आिव गेल। तखन महिषँgइ6ए जैिमनी यँg2ऊइ मे पूवँgइ6एवत एकँg26ऊपता \nआनय के उँgइएबेँgइफ2य सं वेदक ँg262माणक मुतािवक , यँg2ऊइक िनँg26ऊपण आ ँg262ितपादन करैत यँg2ऊइािद कमँgइ6एक साथँgइ6एक \nिववेचन करलक। अँg2बफपन कामनाक पूितँgइ6एक लेल िविधवत यँg2ऊइ करव जैिमनीक अनुसार धमँgइ6ए अिछ। तािह सं \nओ मीमँgइ6ॉसाक दशँgइ6एन आरंभ अथातो धमँgइ6ए िजँg2ऊइासा सूँg2ऊऊ सं केने अिछ।  \nओना तै वैिदक कमँgइ6एकाँg2ैइडक िवधान मे तिहयौका िवरोधक िनवारण आ वैिदक उिँg27फतक अथँgइ6एक समुिचत िनँg26ऊपण \nिदस ँg2ऊ7ुितकाल मे ऋिष सभहक ँg2ै7यान गेल छल जकर ँg262माण वैिदक संिहता मे ँg262युँg27फत मीमँgइ6ॉस आिद संँg2ऊइा पद \nसं भेटैत अिछ। ई दशँgइ6एन कमँgइ6ए पर िवशेष वल दैत अिछ आ वेदक अपौँg26ॉषेय आ िनँg2ैॉय मानैत अिछ। एकर \nसािहँg2ैॉय संपिँg2ऊॉ सेहो िवशाल अिछ।  \nपँgइ6ॉचम पिरँg27ॉछेद  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक समकालीन दोसर चिचँgइ6एत ऋँgइफइयाँg2ऊ7म  \nरामायणकालक िशखर पुँg26ॉख छल ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग। हुनकर आँg2ऊ7म िवँgइ2ॉाक ँgइफॉथायी कँgइ7फँgॉफ6 छल। एकर अलावा पूरे देश \nसेहो आँg2ऊ7म सं भरल -पुरल छल। ओिह मे ँg2ऊइान -िवँg2ऊइानक अजँgइफॉँg2ऊऊ मंदािकनी ँg262वािहत छल। रामायण काल \nआसुरी शिँg27फत पर आयँgइ6एक िवजयक जुग छल। ई िवजय अँgइफॉँg2ऊऊ -शँgइफॉँg2ऊऊ सं संभव नै छल। अ िह काल मे \nआयँgइ6ऊवतँgइ6ए छोट -छोट राँg276य मे वंटल छल। सव राँg276य ँgइफॉवतंँg2ऊऊ छल आ सभहक अँg2बफपन पृथक सेना छल। महिषँgइ6ए \nवनिह सं पिहने िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ लग सेहो चतुरंिगणी सेना छल। सेना मे हाथी, घोड़ा, रथ, पैदल सभ चल। \nिचँg2ऊऊकूट याँg2ऊऊाक काल भारतक अँg2ऊ2ौिहणी सेना मे नौ हजार हाथी, साठ हजार रथ, दोसर-दोसर आयुधधारी \nअसंँg27एय धनुधँgइ6एर आ एक लाख अँg2ऊैारोही सैिनक छल। अिह तरहे रामायणकाल शँgइफॉँg2ऊऊ पिरचालनक युग छल। \nअिह कारण देश मे पसरल ँg262ाय : सभटा आँg2ऊ7म मे सैँg2ैैय िशँg2ऊ2ा, आयुध पिरचालन, शोध आ िनमँgइ6एणक िशँg2ऊ2ा \nअिनवायँgइ6ए छल। िसँgइ2फाँg2ऊ7म , भारँgइ2ऊाजाँg2ऊ7म , अगँgइफॉँg2ैॉयाँg2ऊ7म , सुतीँg2ऊ2ण आँg2ऊ7म , वाँg2बैमीिक आँg2ऊ7म , विशँgॉए7 आँg2ऊ7म आिद मे \nसंँgइबएािमकताक िशँg2ऊ2ाक भरपूर ँg262वंध छल।  \nआयँgइ6ए सँg2बइयता आ संँgइफॉकृितक समूल नँgॉए6 करिहक लेल रावण मलद , कँg26ॉष आ जनँgइफॉथान मे अँg2बफपन िवशाल \nसैँg2ैैय छावनी वनैने छल। अिह ँgइफॉथान मे आयँgइ6ए ऋिष -महिषँgइ6एक वड़ पैग -पैग आँg2ऊ7म छल जतय रिह  के िवँgइ2ॉाथँgइ6ै \nसव तरहक िशँg2ऊ2ा आ ँgइफएयावहािरक ँg2ऊइान ँgइबएहण करैत छल। िवँg2ऊैािमँg2ऊऊक िसँgइ2फाँg2ऊ7म आ अगँgइफॉँg2ैॉयाँg2ऊ7म मे जखैन \nकिहयो अँg2ै7ययन , िचंतन-मनन, अनुसंधान आ यँg2ऊइािद िँgइैबया होयत छल , तखैन आसुरी छावनी मे तैनात सेना  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \nिवँg26ै उपिँgइफॉथत करैत छल। ई राँg2ऊ2स वलवान आ युँgइ2फ कला मे िनपुण छल। ँgइफॉवयं िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ एकरा दशरथक \nआगू ँgइफॉवीकार केने छल - \nमारीचँg2ऊ6 सुवाहुँg2ऊ6 वीयँgइ6एवँg2ैैतौ सुिशिँg2ऊ2तौ \nरामायण वालकँgइ6ॉड 20/5 \nएहन वलवान राँg2ऊ2सक संहारक लेल िसँgइ2फाँg2ऊ7म मे गहन शोध कऽ िनमँgइ6ऊण करल गेल दूटा िवँgइ2ॉा उँg2बैलेखनीय \nअिछ। ई दूटा िवँgइ2ॉा सभ तरहक ँg2ऊइानक जननी छल। व ला आ अितवला, एकर ँg262भाव सं भूख -ँg2बफयासक कँgॉए6 \nनिह होयत छल। राम पिहने आचमन किर के अपना के पिवँg2ऊऊ केलक आ फेर महिषँgइ6ए िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ सं अिह दूनू \nिवँgइ2ॉा के ँgइबएहण करलक।  \nअिह ँg262कार कतेक रास रहँgइफॉयमई िवँgइ2ॉा सेहो आँg2ऊ7म मे सृिजत केल जायत छल।  \nआँg2ऊ7मक वायुमंडल वैिदक मंँg2ऊऊक घोष सं गुंजायमान रहैत छल। ई वैिदक मंँg2ऊऊक पूणँgइ6ए फल ँg262ाँg2बफत करिह के \nलेल एकरा शाँgइफॉँg2ऊऊानुसार यथा ँgइफॉवर पढ़िह के िवधान छल। अिजँgइ6एत ँg2ऊइात कतो िशिथल या िवँgइफॉमृत न भऽ \nजाय, एकरा लेल ँg262ाचीन िशँg2ऊ2ािवद दैिनक ँgइफॉवाँg2ै7याय आ अँg2बइयास ँg262णाली िनकाललक। ँgइफॉवाँg2ै7याय के अपने मे \nँgइफॉवयं िशँg2ऊ2ण िविध करव वेसी उपयुँg27फत अिछ। मुिन कुमार ऋँgइफइयँg2ऊ7ृंग छाँg2ऊऊ जीवन मे िपतृ सेवा आ ँgइफॉवाँg2ै7याय मे \nएँg2ऊॉे िनमँg272न रहैत छल जे हुनक मे काम चेतनाक उदय निह भेल।  \nँgइफॉनातक मे सामािजक कँgइऊइतँgइफएयक पालन करावैक लेल तँg2ैॉकालीन िशँg2ऊ2ािवद ऋणािन ँg2ऊऊीिण केर िसँgइ2फँgइ6ॉतक \nँg262ितपादन केलक , जकर समाज मे महँg2ैॉवपूणँgइ6ए ठाम अिछ। एकर मुतािवक , संसार मे जँg2ैैम लय वला सभ लोक \nपर देव ऋण, ऋिष ऋण आ िपतृ ऋणक भार आिव जायत अिछ। यँg2ऊइक अनुँgॉए7ान , शाँgइफॉँg2ऊऊक ँgइफॉवाँg2ै7याय आ \nसंतानोँg2ैॉपादन सं मनुख अिह सभ ऋण सं मुँg27फत भऽ सकैत अिछ। ँgइफॉनातक सभ मे पिवँg2ऊऊ सामािजक \nउँg2ऊॉरदाियँg2ैॉवक भावना उँg2ैॉपँgइै2 करिह के लेल ई िसँgइ2फँgइ6ॉत वड़ उपादेय छल।  \nऋँgइफइयँg2ऊ7ृंगक काल मे दोसर जे महँg2ैॉवपूणँgइ6ए आँg2ऊ7म आयँgइ6ऊयतँgइ6ए मे संचािलत छल , ओकर संिँg2ऊ2ँg2बफत पिरचय एना अिछ - \nिसँgइ2फाँg2ऊ7म  \nमलद ँg262देश मे आधुिनक वँg27फसर लग िवँg2ऊैािमँg2ऊऊक ई चिचँgइ6एत आँg2ऊ7म छल। एकरा महाँg2ऊ7म सेहो कहल जायत \nअिछ। एतय छाँg2ऊऊ सभके अलग -अलग तरहक अँgइफॉँg2ऊऊ -शँgइफॉँg2ऊऊक िशँg2ऊ2ा देल जायत छल। एतय नव -नव अँgइफॉँg2ऊऊ -\nशँgइफॉँg2ऊऊक अिवँgइफइकार आ ओकर परीँg2ऊ2ण सेहो करल जायत छल। आयँgइ6ए सँg2बइयता-संँgइफॉकृितक ई पूवँgइ6ै कँgइ7फँgॉफ6 छल। \nरावण जेहन महाँg262तापी सँgॉएएाट सेहो अिह महाँg2ऊ7म सं सिदँg27फखन डरल रहैत छल। यिह कारण छल जे ओ \nएकटा सैिनक छावनी एतय वनैले छल जे मारीच, सुवाहु, ताड़का जेहन महाभट सं संचािलत होयत छल। \nकँg26ॉष मलदक ँgइफॉँg2ऊऊी सेहो वड़ वहादुर आ साहसी होयत छल। िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ भगवान राम के एतय सैिनक िशँg2ऊ2ा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \nदेने छल। संगेसंग ओ कतेक रास नव आ परंपरागत पचपन दुलँgइ6एभ अँgइफॉँg2ऊऊ देलक आ हुनकर ँg262योग करिह के \nिविध वतौलक।1 कोशी तट पर सेहो हुनकर तपँgइफॉया ँgइफॉथल छल। एतय ओ एतेक किठन तपँgइफॉया केने छल , \nजािह सं सृिँgॉए6क मूल चँgइैब धिर िहल उठल छल। ओ कोशी तट पर पइन माइट आ वातावरणक अनुसार \nचीना, मडुआ, खेरही जेहन अनाज आ भँgइ7इस जेहन पशुक िवकास करलक। ओ अँg2बफपन कालक ँg262ँg27एयात कृिष \nआ पशु वैँg2ऊइािनक सेहो छल।  \nउँg2ऊॉर वैिदक काल मे आयँgइ6एक वीच ई िववाद भऽ गेल जे िविजत दँgइफॉयु कऽ की करल जाय ? जौ ओकर वध \nकरल जाय ते आयँgइ6एक सेवा चाकरी के करत ? जॱ ओकर जीिवत राखल जाय ते समाज मे ओकर की पद \nहोयत आ दासी-पुँg2ऊऊक कुटुँg2बॉव मे कोन ँgइफॉथान होयत ? \nई िववाद युँgइ2फक ँg26ऊप लऽ  लेलक। शाँgइफॉँg2ऊऊक अनुसार , विशँgॉए7 आ िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ मे अिह समँgइफॉयाक लऽ कऽ \nिवरोधभाव वि़ढ गेल। विशँgॉए7 रँg27फत शुिँgइ2फक पँg2ऊ2धर छल आ िवँg2ऊैािमँg2ऊऊ दँgइफॉयु सभ के आयँgइ6ए वनावैल चाहैत छल। \nिवँg2ऊैािमँg2ऊऊक अनुसार , आयँgइ6एँg2ैॉव जँg2ैैम सं नै गायँg2ऊऊ मंँg2ऊऊक जप सं शुँgइ2फ भऽ कऽ सँg2ैॉय आ ऋत सं ँg262ेिरत भऽ \nकऽ यँg2ऊइोपवीत धारण करिह सं ओकर शुिँgइ2फ होयत अिछ। कोनो मनुख अिह ँg262कार सं नया जँg2ैैम ँgइबएहण कऽ \nसकैत अिछ। िँgइ2ऊज विन के आयँgइ6ए भऽ जायत अिछ। तिहयौका समाज मे ई उदारवादी रीित विह िसखैने \nअिछ। अिह तरहे तिहयौक भारतीय समाज संरचना मे िवँg2ऊैािमँg2ऊऊक वड़ पैग योगदान अिछ। ई हुनकर \nकौिशकी तटक िचंतन-साधनक ँg262ितफल अिछ। 2 \nराजा जनकक आँg2ऊ7म  \nमहिषँgइ6ए याँg2ऊइवँg2बैँg27फय अिह आँg2ऊ7मक आचायँgइ6ए छल। ई िमिथलाक िवँgइ2ऊान नरेश सीरँg2ै7वज जनकक देख -रेख मे \nसंचािलत होयत छल। एतय जागितक रहँgइफॉय , जीवनक िविभँgइै2 जिटल गुँg2ैॉथी, जीवन-मरणक समँgइफॉयाक \nसमाधान आ ँg2ऊइान -िवँg2ऊइानक तँg2ैॉव के साथँgइ6एक अँg2ैैवेषण करल जायत छल। 3 अिह आँg2ऊ7मक नाम एतेक पसैर \nगेल छल जे िमिथलाक अमराई के संचािलत गौतम आँg2ऊ7म फीका छल।  \nभारँgइ2ऊाज आँg2ऊ7म  \nई आँg2ऊ7म ँg262याग मे छल। एकरा िवँg2ऊैिवँgइ2ॉालयक माँg2ैैयता ँg262ाँg2बफत छल। ई सवँgइ6एशिँg27फत आ साधन संपँgइै2 आँg2ऊ7म \nछल। ँg2ऊ7ीराम के मना कऽ भरत सदलवल फेर सं अयोँg2ै7या लऽ जाय के लेल िचँg2ऊऊकूटक वाट मे ँg262यागक \nभारँgइ2ऊाज आँg2ऊ7म मे एक रािँg2ऊऊ िनवास केने छल। वाँg2बैमीकीय रामायणक अयोँg2ै7याकँg2ैइडक अँg2ै7याय 89-90 मे \nएकर वणँgइ6एन अिछ। ई ँgइफॉवागत वृतँgइ6ॉत सं पत चलैत अिछ जे ई आँg2ऊ7म कतेक साधन संपँgइै2 छल। भारँgइ2ऊाज \nिवँg2ऊैकमँgइ6ऊ, इंँgॉफ6 , यम, वँg26ॉण , कुवेर, पृँg2ैऊवी, आकाश, नदी, देव, गंधवँgइ6ए, अँg2बफसरा, िचँg2ऊऊरथ वन (जेकर गाछ \nअलंकार सं लदल अिछ), उँg2ऊॉम अँgइै2 , भँgइऊफय , भोँg276य , लेँgइइइ आ चोँgइफइयक ँg262चुर माँg2ऊऊा मे ँgइफएयवँgइफॉथा करैत भगवान \nसोम आिद देवताक आँgॉ27ान कयलक आ देवता सभ हुनकर आदेशानुसार भरत केर ँgइफॉवागतक सभ ँgइफएयवँgइफॉथा \nकयलक। एतवे टा नै, हुनकर योगवल सं मलय अ ददुँgइ6एर नामक पवँgइ6एतक सुगंध युँg27फत शीतल हवा सभ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह '१२९ म  अंक  ०१  मई २०१ ३ ( वष/glyph110 ६ म ास  ६५ अंक  १२९)\n  म ा नु षी ि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \nलोकक थकान ह लेलक। आमंिँg2ऊऊत नदी मे मैरेय भिर गेल। सैिनक छक कए एकर रस पान केलक। पँgइ6ॉच \nयोजन धिर समतल धरती पर नीलम आ वैदुयँgइ6ए मिणक समान  कतेक तरहक कोमल घास उिग गेल। आँg2ऊ7म \nमे वेल, कैथ, कटहल, आंवला, िवजौरा आ आमक घना वृँg2ऊ2 छल। चािर -चािर कोठली सं युँg27फत असंँg27एय \nचवूतरा छल। हाथी, घोड़ाक राखिहके लेल अलग शाला छल। राजपिरवारक लेल सुनर ँgइ2ऊार युँg27फत िदँgइफएय \nभवन छल। एतय सव तरहक िदँgइफएय रस , िदँgइफएय भोजन आ िदँgइफएय वँgइफॉँg2ऊऊ छल। भरतक लेल कतेक ँg262कारक \nरँg27ब सं सिँg276जत महल छल। अितिथक ँgइफॉवागत लेल हजार िदँgइफएयँgइ6ॉगनाएं छल। एतय अँg2बफसराक नृँg2ैॉय आ गीत \nचिल रहल छल। सभ लोक भरपेट मन जोगर भोजन केलक आ छककय मैरेय केर पान केलक। अँg2बफसराक \nसंयोग पािव के भरतक सैिनक हम अयोँg2ै7या निह घुरव , अिह दँg2ैइडकारँg2ैइय  मे रहव, जेहन परँgइफॉपर गप किर \nरहल छल। मृग, मोर अ मुगँgइ6ऊक मँgइ6ॉसक संग मिदरापान कऽ सैिनक झूिम रहल छल। आजवाइन िमलाकऽ \nवनाओल गेल, वराही कंद सं तैयार करल गेल आ आम आिद फल के गरम करल रस मे पकाओल गेल \nउँg2ऊॉमोँg2ऊॉम ँgइफएयंजनक संँgइबएह , सुगंधमय रसवला दाल आ ँg2ऊैेत रंगक भात सं भरल सहँgइफॉँg2ऊऊ ँgइफॉवणँgइ6ए आिद केर पाँg2ऊऊ \nओतय सभ िदस राखल छल, जेकरा फूलक ँg2ै7वजा सं सजाओल गेल छल। भरतक संग आयल सभ लोक \nहुनका आँg2ऊ6यँgइ6एचिकत भऽ के देखलक। आँg2ऊ7म मे सहँgइफॉँg2ऊऊ सोना के अँgइै2 पाँg2ऊऊ , लाख ँgइफएयंजन पाँg2ऊऊ आ एक अरव \nथाली संँgइबएिहत छल। सात -आठ तँg26ॉणी ँgइफॉँg2ऊऊी िमलकऽ एक -एक पुँg26ॉख के नदीक मनोहर तट पर उवटन लग \nके नहावैत छल। पैग-पैग आंिख वाली रमणी अितिथ सभ के पैर दवावैक लेल आयल छल। ओ हुनकर \nभीजल अंग के सूखल वँgइफॉँg2ऊऊ सं पोिछ के वँgइफॉँg2ऊऊ धारण कराकऽ हुनक ँgइफॉवािदँgॉए6 पेय िपयावैत छल।  \nमहिषँgइ6ए भारँgइ2ऊाज ँgइ2ऊारा सेना सिहत भरत के करल गेल ई अिनवँgइ6एचनीय आितँg2ैऊय सँg2ैॉकार अँgइ22ुत आ ँgइफॉवँg2ब6क समान \nछल। अिह वृतँgइ6ॉत सं ई पत चलैत अिछ जे ई आँg2ऊ7म कतेक समृँgइ2फ आ साधन संपँgइै2 छल। सैिनक िशँg2ऊ2ाक \nउँgइएबेँgइफ2य सं ई आँg2ऊ7म वनल छल , एहन ँg262तीत होयत अिछ। 4 \nअगँgइफॉँg2ैॉयाँg2ऊ7म \n  \nनािसक सं 36 िकलोमीटर दिँg2ऊ2ण पूवँgइ6ए वतँgइ6एमान अगिँgइफॉतपुर मे ई आँg2ऊ7म छल। एकर कुलपित महिषँgइ6ए अगँgइफॉँg2ैॉय \nछल। ई सैिनक िशँg2ऊ2ा, आयुध-अनुसंधान आ वँgइ62ँg","size_mb":0.85,"has_text":true},"Videha 130.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 130.pdf","name":"Videha 130.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१३० म अंक १५ मई २०१३ (वषमg3ऊफ ६ मास ६५ अंक १३०)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n गमg3एइ  \nजगदानमgए88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा  \n \n पमg3एइ \n \nजगदीश चमgए88मgइँऊ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n \n गँgआध4 -पँgआध4 भारती : पाखलो (कॲकणी उपमgए88यास )- तुकाराम रामा शेट-  मैिथली अनुवाद- डॉ. शंभु \nकुमार िसंह  \n  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिमgएॉॉकाक सभटा  पुरान अंक ( मgइँ9ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचमg3ऊ3क  \nिलंकपर उपलमgए9एध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिमgएॉॉकाक सभटा पुरान अंक मgइँ9ेल , ितरहुता आ देवनागरी मgएऊॉपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिमgएॉॉकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिमgएॉॉकाक ५० म सँ आगमg3ऊ3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकमgएइ3 अपन साइट / मgए9एलॉगपर लगाऊ।   \nमgए9एलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेमgए7ँट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड मgएऊएामgए9ँत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढबा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िमgए7ँलक \nकमgएऊॉ आ खाली मg3ँइथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेमg3ँइट कमgएऊॉ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकामg3ँइट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलामgएॉएरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचमg3ऊ3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक मg3ँइतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉमgए7ँसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कमgएऊॉ , बॉमgए7ँससँ का पी कमgएऊॉ  \nआ वडमg3ऊफ डा मgए7ँयुमेमgए88टमे पेमg3ँइट कए वडमg3ऊफ फाइलकमgएइ3 सेव कमgएऊॉ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर समgए9इपकमg3ऊफ कमgएऊॉ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचमgएॉॉकला / फोटो सभक फाइल सभ (उमgए7इचारण , बड सुख सार आ दूवमg3ऊॉमgएॉएत \nमंमgएॉॉ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचमg3ऊ3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकमg3ऊॉइव  \n  \n \n \nमgए7ऊयोितरीमgएॉ8र पूवमg3ऊफ महाकिव िवमg3एइापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती मgएऊएाचीन कालिहसँ \nमहान पुमgएऊइष ओ मिहला लोकिनक कममg3ऊफभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुमgएऊइष ओ मिहला लोकिनक  िचमgएॉॉ  \n'िमिथल ा रँgध7ठ '\n मे देखू।  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिमgएॉइमg3ऊफ, एिहमे िमिथलामgएॉएरमे (१२०० वषमg3ऊफ पूवमg3ऊफक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अमgए88यामgए88य मgएऊएाचीन आ नव मg3ँइथापमgए8इय , िचमgएॉॉ , अिभलेख \nआ मूिमgएॉइमg3ऊफकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ समgए9इबिमgए88धत सूचना , समgए9इपकमg3ऊफ, अमgए88वेषण संगिह िवदेहक सचमg3ऊफ-इंजन आ मgए88यूज सिवमg3ऊफस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ समgए9इबिमgए88धत वेबसाइट सभक सममg39फ संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकँgआॲ1\n \nअँgध88वेषण \" \nिवदेह जालवृमgएॉइक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिमgएऊएय जालवृमgएॉइ ) पर जाउ।  \n  \n \n गमg3एइ \n \nजगदानमgए88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा  \n  \nजगदानमgए88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा \nमg39फाम पोमg3ँइट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \nगारेँgध88टी  \nसुजीतजी मोटर साइिकल मgइँफाइव करैत पमg3ऊ3छा मgएऊएशमg3ऊइत जीकमgएइ3 बैसोने | िमशर जीक दलानपर मgएऊइमgए7ँला | आँगा-आँगा \nसुजीतजी हुनक पा छू मgएऊएशमg3ऊइतजी , िमशरजी लग जा सुिमतजी, “ नममg3ँइकार िमशरजी , हम कहने रही ने आयुवमg37फदसँ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \nसमंिधत, ममg3ऊ3जीक गिठयाक दवाइ | िहनकासँ िमलु ई मgएऊएशमg3ऊइतजी , हमर सीिनयर छिथ | अपनेक सभ गमgए9ँपक \nउचीत उमgएॉइर देता | \n”िमशरजी, “ नममg3ँइकार - नममg3ँइकार ( कुसमg3ऊ8 िदस इशारा कए ) बैसल जाउ |” \nतीनु गोटा कुसमg3ऊ8 मg39फहण कएला , तदुपरमg3ऊइत िमशरजी , “ हमg3ऊ3 किहयौ |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ हम एकगोट आयुवमg37फिदक कमgए9इपनीसँ जुड़ल छी आ हमरा सभ लग िकछु असामgए87य रोग जेना मधुमेह , \nगिठया, बी०पी०, हाडमg3ऊफ मgएऊएोमgए9एलेम आिदक सफल उपचार अिछ | सुजीत भाइसँ मgएॉ3ात भेल अपनेक माए गिठया ---“ \nिमशरजी, मgएऊएशमg3ऊइत जीक गमgए9ँप िबमgए7इचेमे रोकैत , “ हमg3ऊ3 , से सभ ठीके पिहले कहु गारेमgए88टी छैक |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ गारेमgए88टी ! गारेमgए88टी कोना कहु मुदा ठीक होबाक सए टका िवमg3ँइवास छैक |” \nिमशरजी, “हमg3ऊ3 इहे, जखन गारेमgए88टीए निह तखन हम अपनेक गमgए9ँप कोना मानव |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “सुनू-सुनू, हमर सभक पमg3एँित सुनला वाद अहमg3ऊ3 अपनो बुझबै आ मानबै जे गिठयाक उपचार संभव \nछैक |” \nिमशरजी, “कोना मानू, अपने गारेमgए88टी देबै तहन ने मानब | आइ िबस बरखसँ कोनो डॉमgए7ँटर कोनो अमg3ँइपतालसँ \nठीक निह भेलै, अहुँ गारेमgए88टी निह लए रहल छी आ अहीँ की दुिनयमg3ऊ3क कोनो डॉमgए7ँटर गारेमgए88टी निह लएत तखन \nकोना मानू |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ देखू ई गमgए9ँप ठीके अिछ जे दुिनयमg3ऊ3क कोनो डॉमgए7ँटर गारेमgए88टी निह लेत िकएक तँ दुिनयमg3ऊ3क कोनो \nडॉमgए7ँटर लग एकर इलाह निह छैक | गिठया की भेलै ?....   अपन ठेहुनक दुनू हमg38ऊडीकमgएइ3 जोड़क बीचमे एकटा \nममg3ऊ3सुक टुकड़ा होएय छैक जेकरा कािटमg3ऊफलेज कहल जाइ छैक आ ओिह कािटमg3ऊफलेजकमgएइ3 ठीक आ तमgए88दुमgएऊइमg3ँइत \nराखैक लेल, हम जे भोजन खाए छी ओिह भोजनसँ एकटा मg39फीस जकमg3ऊ3 िचपिचपा पदाथमg3ऊफ िनकलै छैक जेकरा \nसाइनोिवयस मgए9फलूड कहल जाइ छैक | भोजनमे पोिमgइफऊक तमgए8इवक कमी , मgएऊएदुषण , बएसकमgएइ3 बेसी भेलासँ, आन आन \nकतेको कारणे अपन देहमे साइनोिवयस मgए9फलूड बननाइ बन भए जाइ छै | जखने साइनोिवयस मgए9फलूड अथमg3ऊॉत \nिचपिचपा पदाथमg3ऊफ मg39फीस खमgए8इम भेल तखने दुनू हमg38ऊडीक िबचमे दबा िपचा कए मासुक टुकड़ा अथमg3ऊॉत कािटमg3ऊफलेज \nकइट जाइ छैक | दुनू हमg38ऊडीक िबचमे गएप भए जाइ छैक आ दुनू हमg38ऊडीमे हमg38ऊडी घसेलासँ असहाय ददमg3ऊफ \nहोइत छैक | कतेक गोटेकमgएइ3 तँ चलला उमgएॉइर हमg38ऊडीमे हमg38ऊडी घसेलासँ आवाज सेहो होइत छै | आब देिखयौ \nएिहठाम डॉमgए7ँटर कहैत अिछ जे साइनोिवयस मgए9फलूड अथमg3ऊॉत िचपिचपा पधाथमg3ऊफ मg39फीस बननाइ बंद तँ बंद एकर \nकोनो इलाज निह, बेसीसँ बेसी जीवन भिर ददमg3ऊफ िनवारक गोटी खाए कए ददमg3ऊफसँ बँिच सकै छी | बेसी ददमg3ऊफ \nिनवारक दवाई खेलासँ हाडमg3ऊफ आ िकडनीपर से खराबअसर | आब देिखयौ, हमरा सभ लग अिछ समुमgइँऊी जड़ी \nबूटीसँ िनिममg3ऊफत -------, आ िजनक शरीरमे एमg3फएो आना साइनोिवयस मgए9फलूड बचल अिछ एकर िनयिमत सेव न  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \nकएला बाद हुनक शरीरमे ई साइनोिवयस मgए9फलूड बनेनाइ शुमgएऊॉ करत आ जखने साइनोिवयस मgए9फलूड बननाइ शुमgएऊॉ \nहोएत, मासुक टुकड़ा अथमg3ऊॉत कािटमg3ऊफलेज पुनः मरमgए9इमत भेनाइ आरमgए9इभ भए जाएत | शरीरमे वतमg3ऊफमान साइनोिवयस \nमgए9फलूडकमgएइ3 उपिमg3ँइथत मामgएॉॉाक िहसाबे ६ मिहनासँ एक सबा बरखक अिधकतम सेवन कएला बाद कोनो मg3ँफयिमgए7ँत \nअपन पएरपर चलएटा निह दौड़ए लगता |” \nएतेक बड़का गिठयापर मg3ँफयामgए7फयान सुिन िमशरजी चुमgए9ँप , चुमgए9ँपी तोरैत , “हूँ ! सभ ठीक मुदा गारेमgए88टी ....” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ अमgए7इछा िलअ हम अहमg3ऊ3क माए केर ठीक होबैक गारेमgए88टी लै छी , अहमg3ऊ3क माए हमर माए | अहमg3ऊ3 एक \nसबा बरख हमर दवाइ िदयौन, ठीक निह भेली तँ पाइ वािपस |” \nआब तँ िमशरजीक बोल बन, जेबीसँ मोबाईल िनकाइल बामे हाथे कएकटा न० लगेला बाद, “यौ सभ ठीक, \nआब तँ अहमg3ऊ3 गारेमgए88टीयो लए लेलहुँ मुदा एखन हमर छोटका भाइ फोन निह उठा रहल अिछ बादमे ओकरासँ \nगमgए9ँप कएला बाद हम कहब िकएक तँ गमgए9ँप एक दू मिहनाक निह  छै एक सबा बरखक छै |” \nएतवामे दलानक कोमgए88टासँ िमशरजीकमgएइ3 किनयमg3ऊ3क चूड़ीकमgएइ3 खनखनाइक आवाज एलिमgए88ह | िमशरजी घुिम कए \nदेखला उमgएॉइर मgएऊएशमg3ऊइतजीसँ, “ कनीक अबै छी |” कहैत उिठ किनयमg3ऊ3 िदस चिल गेला | \nिमशर जीसँ हुनक किनयमg3ऊ3 , “हम सभटा सुनलहुँ, ई तँ ठीके अचूक इलाज छै आ अहमg3ऊ3 बुिझ ते छीऐ जे हमरो \nमाए गिठयासँ परेसान छै | अहमg3ऊ3 अपन माए लेल ली की नै हमरा नै बुझल मुदा काइमg33इ िचमgए88टू गाम जा रहल \nछै, ६ मिहनाक दवाइ लए कऽ िचमgए88टू िदया हमरा माए लेल पठा िदयौ बमg3ऊइकी ६ मिहना बाद फेरो िकयो गाम \nजेबे करतै तखन |” \nकिनयमg3ऊ3क गमgए9ँप सुिन िमशरजी वापस आिब कुसमg3ऊ8प र बैसैत, “ठीक सर, आब अपने एतेक कहैत छी तँ ६ \nमिहनाक दवाइ हमरा दए िदअ |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ ठीक छैक परशु सुजीतजी अहमg3ऊ3कमgएइ3 दए देता |” \nिमशरजी, “परशु निह हमरा काइमg33इ भोरे चाही िकएक तँ ई हमर माए लेल निह हमर सासु लेल छिमgए88ह आ \nकाइमg33इ भोरे १० बजे हमर सार िचमgए88टू गाम जा रहल छ िथ | तमgएइ3 तँ एमg3फएे बेर ६ महीनाक दवाइ मंगा रहल छी \n|” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ कोनो बात नै काइमg33इ भोरे ९ बजे तक िमल जाएत | सुजीत जीकमgएइ3 पाइ दए िदयौमgए88ह मुदा \nहमg3ऊ3   गएरेमgए88टी निह भेटत |” \nिमशरजी, “िकएक |”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ ई गारेमgए88टी अहमg3ऊ3क माए लेल छल , िकएक तँ अहमg3ऊ3क माए हमर माए दोसर ओ हमर आँिखक सोझमg3ऊ3 \nछिथ हुनका हम देखो सकै छीएिमgए88ह , ठीक भेली की निह मुदा अहमg3ऊ3क सासु... “ \nिमशर जी, जेबीसँ पाइ िनकािल कए दैत, “ यौ मgएऊएशमg3ऊइतजी अहुँ की गमgए9ँप करै छी अहमg3ऊ3 देलहुँ हमरा िबमg3ँइवाश भऽ \nगेल ई पाइ राखू मुदा हमg3ऊ3 भोरे ९ बजे धिर दबाइ भेट जेबा चाही निह तँ अपने बुिझते िछयै किनयमg3ऊ3 सार \nसासु |” \nमgएऊएशमg3ऊइतजी , “ हमg3ऊ3 अवमg3ँइय , (उठैत) अमgए7इछा आब आमgएॉ3ा िदअ |” \nदुनू गोटे िबदा भेला | मोटर साईिकलपर बैसला बाद बैसले- बैसल सुजीतजी, “ मgएऊएशमg3ऊइत भाइ देखिलयैमgए88ह , माए \nलेल गारेमgए88टी चाही भाइ सभक सहमित चाही आ सासु नामे चमg3एऊे ६ मिहनाक पाइ िनकैल गेलिमgए88ह |”      \n***** \nऐ रचनापर अपन मंतँgआ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \n \n पमg3एइ \n \nजगदीश चमgए88मgइँऊ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \nजगदीश चमgए88मgइँऊ ठाकुर ‘अिनल’ \n४ टा गजल \n  \n              1 \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \nहम छी सीता आ राम अहमg3ऊइ छी  \nहमरे ले’ बदलाम   अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nमिमgए88दर -मिमgए88दर कथी ले’ दौडू \nहमर त चामgएऊॉ धाम अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nड’र कथी के होयत हमरा \nस्ं◌ाग-संग आठो याम अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nआब दौिड   नै चलू बाट पर \nगाछक पाकल आम अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nताकिथ रामक बाट   अिहमgए98या  \nकोसीक कातक गाम अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nककरो गरदिन के माला छी \nककरो लेल \n   खराम अहमg3ऊइ छी ।  \n  \nआइ अहमg3ऊइकमg37ँ देखल जी भिर  \nमानल पूणमg3ऊफ  िवराम अहमg3ऊइ छी ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \nसरल वािणमg3ऊफक बहर ,वणमg3ऊफ-11 \n  \n            2 \n  \nमाछ दही केरा केर भार िथक गजल \nककरो ले’महफा कहार िथक गजल । \n  \nककरो ले’ पोखिर इनार आ िक मिमgए88दर  \nककरो ले’ हाट आ बजार िथक गजल । \n  \nिजनगीमे कमg3ऊइट -कूस कमg3ऊइटिहमे िजनगी  \nिजनगीमे जंगल, पहाड िथक गजल । \n  \nिजनगीमे साओन आ साओनमे बादिर \nबादिरके िरमिझम फुहार \n  छी   गजल । \n  \nककरो   ले’ राितक चकमक इजोिरया \nककरो ले’ गुजगुज अमgए88हार छी गजल ।  \n  \nदीयाबाती छिठ जूडशीतल आ फगुआ \nिजनगीमे पाविन-ितहार िथक गजल ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \n  \nककरो शुभकामना, कमgएऊॉणा आ ममता  \nककरो िसनेह आ दुलार िथक गजल । \n  \nककरो ले’ वरदान हंसी आ ठहमg3फएाक  \nककरो ले’ नोरक टघार िथक गजल । \n  \nककरो ले’ सपना और ककरो ले’ नारा \nहमरा ले’ मुिमgए7ँतक िवचार िथक गजल ।  \n  \nसरल वािणमg3ऊफक बहर , वणमg3ऊफ-15 \n  \n               3 \n  \nचान रहल चिलते अिहना \nबीतल युग तिकते अिहना । \n  \nसुमgए88दर गीत अहमg3ऊइ बिन गेलॱ  \nरहलॱ हम गिबते  अिहना । \n  \nवैह कमgएऊॉ    जे हृदय कहैए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \nलोक रहत बिजते  अिहना । \n  \nभोर अबैए चुमgए9ँपे सभिदन  \nसमg3ऊइझ रहल ढिरते अिहना ।  \n  \nभीिज गेल पमg38एा अखवारक  \nनोर रहल चुिबते  अिहना । \n  \nअपनिह सोझमg3ऊइ ठाढ भेल छी  \nहािर गेलहुं लिड़ते  अिहना । \n  \nफूलक गाछ िनहारै छी हम \nलाज होइछ छुिबते अिहना । \n  \nएिह डािर सं ओिह डािर पर \nलोक रहल उिडते\n  अिहना । \nसरल वािणमg3ऊफक बहर ,वणमg3ऊफ-11 \n  \n     4 \nलोक जतेक छिथ दुिनयामे । \nस’भ मगन छिथ अपनामे ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \n  \nदामgएऊॉ पीिब अबै छिथ अपने \nगलती तकै छिथ किनयामे । \n  \nहम अहमg3ऊइ त कटलॱ िजनगी  \nभोज, भजन और   करजामे । \n  \nसीता   बेटी, जमाए राम छिथ \nकथीक कमी अिछ िमिथलामे । \n  \nगौआं- घमgएऊॉआ परेशान अिछ \nव’र और किनयमg3ऊइ महफामे ।  \n  \nबूढी के िदन-राित िबतै छिन \nउलहन आ िकछु फकरामे । \n  \nसोचू की अमgए88तर अिछ बमg3ऊइचल  \nिव मgएॉ8िवमg3एइालय आ बिनयमg3ऊइमे ।  \n  \nसरल वािणमg3ऊफक बहर , वणमg3ऊफ-11 \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \nऐ रचनापर अपन मंतँgआ01य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिवदेह नूतन अंक गमg3एइ -पमg3एइ भारती    \n१. मोहनदास (दीघँgआॲ1कथा ):लेखक: उदय ँgधॲधकाश  ( मूल िहमgए88दीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उमgए8इपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथलामgएॉएर ) \nमोहनदास (मैिथली-मgइँ9ेल ) \n२.िछँgआ8धमँgआ04ता - ँgधॲधभा खेतानक िहँgध88द ी उपँgध88य ासक  सुशीला झा ँgआध5ार ा मैिथली अनुव ाद   \nिछमg38एममg3ँइता  \n३.कनकमिण दीिँgध5धत (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुव ाद ँgध57ीमत ी ँgधॲ5पा धीँgधॲ5 आ ँgध57ी धीरेँgध88 ँg40ॲ ँgधॲधेमिषँgआॲ1) \nभगता बेङक देश-ँg410मण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपमgए88यासक मैिथली अनुवाद डॉ . शमgए9इभु कुमार िसंह मg3एॉारा  \nपाखलो  \nपाखलो (कॲकणी उपँgध88य ास )- तुकाराम रामा शेट-  मैिथली अनुवाद- \nडॉ. शंभु कुमार िसंह  \n  \n  \nएक  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nआइ रिब छैक। हमर िनमg38ए कने देरी सँ खुजल। हम अपन कमgए9इमल सुलूकमgएइ3 ओढ़ा देिलऐक। \nओछाओन पर पड़ल-पड़ल हमर नजिर देवाल पर गेल। गोिवमgए88द अपना संगिह भगवानक दुनू फोटो ल ’ गेल \nछल। िचमg3फएिन मािटसँ ढौरल देवाल पर आब कोनो फोटो निह रहैक। ओ एकदम सुमg38ए बुझाइक।  \nहम ओछाओने पर पड़ल-पड़ल सोचैत रही। गोिवमgए88द नोकरी करबाक लेल पणजी शहरमे छल। \nबाबूजीक मुइलाक पमgएॉऊात् ओ अपन मायकमgएइ3 अपना संगिह पणजी ल ’ गेल छल। हम दुनू गोटे एिह घरमे रहैत \nरही। हम आ हमर भिगनी। \n          हम उठलहुँ, िखड़की खोललहुँ, आ दरबाजा खोलिह वला रही िक एतबिहमे आलेसक आवाज सुन’ मे \nआएल। \n \n   “यौ पाखलो! एखन धिर सुतले छी? पाखमgए98या ... यौ पाखमgए98या .....”  \n \n           िबना िकछु बजनिह हम दरबाजा खोिल देलहुँ। हम दरबाजा बमg38ए केलहुँ आ एकटा  बासन ल’ कए \nलगीचक होटल जएबाक लेल ओकरा पाछू-पाछू चुपचाप चिल देलहुँ। \n \n            आलेस हमर नेनपनक मीत िथक। हमसभ एखनहुँ नीक मीता छी। एमg3फएिह ठाम काज करैत छी। \nओहो मgइँफाइवर आ हमहूँ। एमg3फएिह कमgए9इपनीमे नोकरी करैत छी आ एमg3फएिह रंगक मg399क चलबैत छी।  \nहमरा गुमसुम चलैत देिख ओ बाजल—  \n“औ जी! कोन सोचमे डूबल छी? \n“िकछुओ तँ निह? चेतना अएलाक बाद हम कहलहुँ। \n \n           “िकछु कोना निह? ओिहना बािज रहल छी की? कने सोचू, जँ अहमg3ऊ3क िबयाह भ ’ जाय तँ भिगनीकमgएइ3 \nदेख’ वाली िकओ तँ भ’ जेतीह?”  \nएिह बात पर हँसैत हम पूिछ देिलऐक— \n “के देत हमरा अपन बेटी?” ई बात सुिनतिह ओ जोर-जोरसँ हँसए लागल। ओकर हँसी रोकबाक \nलेल आ िकछु आर बाजबाक लेल हम ओकरा सँ पूछलहुँ—  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \n “ऐं यौ आलेस, अहमg3ऊ3क पासपोटमg3ऊफ बिन गेल की ?”  \n“हँ।” \n“तखन दुबई किहया जा रहल छी?” हम पुछिलयिन। \n \n“अिगला समgए9ँताह , कपेल (छोट िगिरजाघर)क मgएऊएाथमg3ऊफनोमgए8इसव केर बा द।” \n \n“कपेलक मgएऊएाथमg3ऊफनोमgए8इसव केर बाद ?” \n \n“हँ, बमgएऊइ ओिह िदन। ” \n \n“ओिह िदन िकऐक? उमgए8इसवक बाद चिल जाएब …।” \n \n     “निह, असलमे ओिह िदन हमर मीत जा रहल अिछ, एिह लेल हम ओकरिह संगे जा चाहैत छी।” \n \n“तखन तँ अहमg3ऊ3कमgएइ3 हमरा कमgए9इपनीक नोकरी छोड़ ’ पड़त।” \n       “एहन िभखमंगा नोकरी करबो के करए? ओहुना भारतमे रिह कए के नीक पाइ कमा सकैत अिछ? \nओतए मजूरीयो तँ बेसी छैक?” \n“तखन अहमg3ऊ3क िवदेश जायब एकदम पमg3फएा ने?” \n“हँ”, एतबा किह ओ अपन पैमgए88टक बेमgए98ट आर कसय लागल।  \n  \n“िवदेश जुिन जाउ।”, हम पिछला िकछु िदनसँ आलेससँ कहैत रिहऐक। \n \n       “हमरा बाटमे अड़ँगा जुिन लगाउ।”, ओिह समय ओ हमरा कहलिन। हम चुपचाप बाट चलैत रहलहुँ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nजखन गोिवमgए88द गाम छोिड़ पणजी शहर गेल छलाह , तखन हमरा बड़ खराप लागल छल, मुदा आब तँ आलेस \nअपन गाम आ देश छोिड़ परदेस जा रहल छल, आइ हमरा कनेको खराप निह लािग रहल अिछ। \n \n        हम दुनू गोटे होटल पहुँचलहुँ। भीतर जयतिह सभ िकओ हमरा घूिर-घूिर कए देखय लागल। हम \nमोनिह-मोन सोचलहुँ, “बुझाइत अिछ जे ओकरा सभक नजिर हमर कैल टनटन केश आ कैल रोइयमg3ऊ3 पर \nचिल गेल छैक, हमर लहसुिनयमg3ऊ3 आँिख , उमgए7ऊजर चाम आ गसगर देह …” \n \n        “पाखलो, अहमg3ऊ3क बासनमे दूध दी, आिक चाह?” होटलवला हमरासँ पूछलक। हम भिर बासन चाह ल’ \nलेलहुँ। दू टा बड़का पमg3ऊ3वरोटी आ एकटा कमg3ऊइकण (वलयाकार प/◌ओंओवरोटी ) लेलहुँ। आलेस अपन मीतक संग \nदुबई जाइवला बात करैत रहल। ओकर मीत ओतएसँ ओकरा लेल कोनो िवदेशी समान लएबा लेल कहैत \nरहैक। िवदेश जयबासँ संबंिधत बात क रएवला आलेसकमgएइ3 छोिड़ हम अपना घरक बाट लेलहुँ।  \n \n          पड़ोसक मgएऊइिमgए7ँमणी मौसी हमरा घर आयल छलीह। ओ सुलूकमgएइ3 उठा कए मुँह धोबाक लेल कहलिथ आ \nओकरा छॴटगर लाल मgएऊँॉक पिहरैलिथ। हमहुँ अपन हाथ -मुँह धो लेलहुँ। दू टा िगलासमे चाह ढ़ारलहुँ आ \nमgएऊइिमgए7ँमणी मौसीकमgएइ3 चाह पीबाक लेल पूछिलयिन, “अहमg3ऊ3कमgएइ3 चाह चाही की ?” \n \n     “निह बाउ! हम एखनिह घरसँ चाह पीिब कए आएल छी, ओहुना हम होटलक चाह निह पीबैत छी।” \nमgएऊइिमgए7ँमणी मौसीक एिह जबाब पर हम चुप भ ’ गेलहुँ। हम सुलूकमgएइ3 बजेलहुँ। ओ थपड़ी पाड़ैत हमरा लग \nआयिल आ पूछ’ लागिल, “मामा आइ रिब िछयैक ने? आइ तँ अहमg3ऊ3 काज पर निह जाएब ?”हम ‘हँ’ किह \nअपन माथ डोलौलहुँ। “मौसी आइ अहमg3ऊ3 हमरा अपना ओिहठाम निह ल ’ जाएब। आइ हम एतिह रहब…मामाक \nसंगे।” ओ मौसीसँ बाजिल। \n“ठीक छैक दाइ..... आइ हम अहमg3ऊ3कमgएइ3 निह ल ’ जाएब।” हम दुनू गोटा चाह पीबैते रही तावत मgएऊइिमgए7ँमणी \nमौसी अपन डमg3ऊ3रक साड़ी समgए9इहा रैत घरक बरतन-बासन धोबाक लेल चिल गेलीह। \n \n        सुलूक बाबूजी ओकरा समgए9इहारबाक लेल तैयार निह रहिथ। ओिह समय ओ मामgएॉॉ डेढ़ बरखक छलीह। \nनीक जकमg3ऊ3 बािजयो निह होइक। केवल दूई चािर शमgए9एदिह बािज सकैत छलीह। आब तँ ओ साढ़े तीन बरखक \nभ’ गेल अिछ, मुदा देखबामे पमg3ऊ3च -साढ़े पमg3ऊ3 च बरखक बुझाइत छलीह। गोर-नार चेहरा! हम ओकरा माथ पर \nअपन हाथ फेरलहुँ। मोम-सन नरम केश आ लहसुिनयमg3ऊ3 आँिख ! हम ओकरा आँिखमे देखलहुँ, आ ओ हमरा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nआँिखमे देखलक। ओ अपन आँिख पैघ कए लेलक। ओकर लहसुिनयमg3ऊ3 आँिखमे एमg3फएिह संग कैकटा दृमg3ँएय \nउभिर गेल।  \n        एहन बुझाइत छल जेना ओ िकछु पूछए चाहैत छलीह! हमरा कने आमgएॉऊयमg3ऊफ भेल।  “अहमg3ऊ3क लहसुिनयमg3ऊ3 \nआँिखसँ हमर कोनो पुरान संबंध अिछ!” हमर नजिर ओकर गुलाबी केश पर गेल। ने जािन िकएक ओकर \nगोर-नार चाम, गुलाबी केश देिख हमरा एहन बुझाएल जेना पूरा आकाश मेघसँ आमgए7इछािदत भ ’ गेल होअए, \nठीक तिहना हमर मोन अतीतक मg3ँइम रणसँ भिर गेल…। ताधिर मgएऊइिमgए7ँमणी मौसी घरक काज पूरा क ’ कए अपन \nघर जािह पर रहिथ, िक हम सुलूकमgएइ3 हुनका संगिह ल ’ जयबाक लेल कहिलयिन। \n \n   “हम निह जायब।” सुलू अपन माथ डोला कए जबाब देलक। \n \n     “निह, हमरा काज पर जयबाक अिछ, अहमg3ऊ3 मौसीक संग चिल जाउ। दूपहरमे हम जमgए98दीए आिब  अहमg3ऊ3कमgएइ3 \nल’ आएब।” एतबा किह हम सुलूकमgएइ3 समझएबाक मgएऊएयास कएलहुँ।  \n \n        सुलू कानय लागलीह, मुदा पछाित जा कए ओ मौसीक संगे जयबाक लेल तैयार भ’ गेलीह। मgएऊइिमgए7ँमणी \nमौसी सुलूकमgएइ3 ल ’ कए चिल गेलीह। हम दरबाजा बमg38ए क ’ लेलहुँ। हमरा िदमागमे आयल सभटा पुरान मg3ँइमृित \nएकटा गरज आ चमक केर संगिह िबखिर गेल! बुझू हम अपना आपकमgएइ3 पूणमg3ऊफ मgएऊइपेण ओकरिहंमे ताक ’ \nलागलहुँ…. अपन पिहचानक खोज करय लागलहुँ…। \n  \nदू \n          गोिवमgए88दक दादी मg3एॉारा कहल गेल िखमg3ँइसा एखन धिर पाखलो कमgएइ3 मg3ँइमरण छलिन। शाली आ सोनू दुनू \nभाय-बिहन रहिथ। गामक सीमान पर हुनक घर छलिन आ अपन िकछु खेती-बारी सेहो। ओ अपनहुँ खेती-\nबारी करैत छल आ दोसरोक खेतमे काज करबाक लेल चिल जाइत छल। एकर अितिरमgए7ँत ओ गरमीमे \nमजूरीयोक काज करैत छल। \n \n           एकिदन शाली लकड़ी काटबाक लेल जंगल गेल छलीह। कुमािर शालीक संग ती न टा आर मg3ँइमgएॉॉी \nलोकिन छलीह। आन  िदन जकमg3ऊ3 ओ सभ लकड़ी कािट कए ओकर बोझ सेहो बना नेने रहिथ ; तखनिह \nहुनका सभकमgएइ3 सीटीक आवाज सुनबामे अयलिन। ओ चामgएऊॉ गोटे डिर गेलीह। तािह िदन पाखले (पुत/◌ओं1गाली \nिफरंगी) जंगलमे िशकार करबाक लेल अबैत छलाह, ओ सभ एहन सुनने छलीह। िफरंगी सभक मनमानी आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nमg3ँइमgएॉॉीगण पर कयल गेल अमgए8इयाचारसँ ओ सभ पिरिचत छलीह। ओिह सीटीक आवाज सुिन   कए ओकरा सभक \nतँ जेना होशे-हवास गुम भ’ गेल। ओ सभ बहुत घबरा गेलीह। तावत हाथमे बंदूक नेने तीनटा पाखले ओतए \nपहुँिच गेल। बाघ कमgएइ3 सोझमg3ऊ3 आिब गेलाक पमgएॉऊात् जेना लोक लंक ल ’ लैत अिछ ठीक ओिहना ओ सभ \nलकड़ीक बोझ छोिड़ भागल। तीनू पाखले ओकरा सभक पीछा करय लागल। अपन जान बचयबाक लेल \nभाग’ वाली शाली िगरैत-पड़ैत बहुत थािक गेल छलीह। आब आर बेसी गितएँ दौड़ब ओकरा बुता केर बात \nनिह रिह गेल छल। ओ पाछू ताकलक, तँ देखलक जे एकटा िफरंगी अपन कमgए88हा पर बंदूक आ छाती पर \nएक टा तमगा लगौने िमिलमg399ी वेशभूषामे ओकरिह पाछू दौड़ल आिब रहल छल। ओिह पाखलोकमgएइ3 देिख शाली \nअपन जान बचएबाक लेल अपन अंितम शिमgए7ँत लगा कए दौड़लीह। ओ सभटा मg3ँइमgएॉॉीगणकमgएइ3 पाछू छोड़ैत आर \nजी-जानसँ दौड़’ लागलीह। बहुत बेसी दौड़बाक कारणमgएइ3 आब ओ थािक कए चकनाचूर भ ’ गेल छलीह। जोर-\nजोरसँ उपर नीचमg3ऊ3 करैत ओकर छाती आब फािट कए बाहर िनकिल जेतैक , ओकरा एहने बुझाब’ लागलैक। \nओकर दौड़बाक गित मंद होम’ लागलैक आ एतबिहमे ओ पाखलो ओकरा लगीच पहुँिच गेल। लगीचक आन-\nआन मg3ँइमgएॉॉीगणकमgएइ3 छोिड़ ओ पाखलो शािलएक िदस बढ़ल आ अंततः ओ शालीकमgएइ3 अपन बमg3ऊ3िहमे किस लेलक।  \n \n          एतबिहमे पाछूसँ दू टा आर पाखले ओतए पहुँिच गेल। ओहो सभ शालीक िदस अपन हाथ बढ़ौलक, \nमुदा ओ पाखलो ओिह दुनू पाखलेकमgएइ3 पुतमg3ऊफगाली भाषामे िकछु कहलकैक। ई सुिन ओ दुनू पाछू हटल आ आगू \nभागए वाली मg3ँइमgएॉॉी सभक पीछा करए लागल।  \n \n            पाखलोक बमg3ऊ3िहमे शालीक समg3ऊ3स फूल ’ ला गलैक आ ओकर वाक् सेहो बमg38ए भ ’ गेलैक। ओिह \nिफरंगीक देहमे शैतान आिब गेल छलैक! \n \n \n          शालीकमgएइ3 होस आिब गेलैक। एखन धिर समg3ऊ3झ पिर गेल रहैक। पूरा जंगलमे अमgए88हार मg3ँफयामgए9ँत भ ’ गेल \nरहैक। \n \n       एिह अमgए88हारकमgएइ3 देिख शालीकमgएइ3 बुझाइक जे जेना फेर ओकर दम िनकिल जेतैक। ओकरा देह पर कोनोटा \nनूआ निह रहैक, मुदा ओकरा देह पर िकछु फाटल-िचटल नूआ रािख देल गेल रहैक। \n       ओकरा माथक नीचमg3ऊ3 कोनो कड़गर चीज रहैक , मुदा की? से पता निह चिल सकलैक। ओ जड़वत भ’ \nगेलीह। ओकर करेज धक-धक करैत रहैक, देहक पोर-पोरमे दरद होइत रहैक। ओ जतय कतहुँ अपन \nहाथ रखैक ओकरा सूखल खून हाथ लागैक। ओ बहुत डिर गेल छलीह, मुदा कािन निह सकैत छलीह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \n \n          ओ उिठ कए बैिस गेलीह; तखने अकमg3ँइमात् टॉचमg3ऊफक इजोत भेलैक। ओकर इजोत ओकरा देह पर \nपड़लैक त’ ओकर आँिख चोिमgए88हया गेलैक। छन भिरक लेल अपन आँिख बमg38ए क ’ कए फेर खोललक त’ \nदेखलक जे वैह पाखलो ओकरा लगीच आिब रहल छलैक। आन दूटा पाखलो जतए ठाढ़ रहैक ओमgएॉइिह \nरहल। पछाित जा कए ओ दुनू ओिह टॉचमg3ऊफक इजोतमे आगू बिढ़ गेल।  \n \n           शाली िदस आिब रहल पाखलो नमg3ऊइगटे देह छल। ओ फेर डरसँ िसहिर गेलीह। ओ फटलका नूआ -\nफमg3एऊा ल ' कए अपना छातीकमgएइ3 झमg3ऊ3पैत ठाढ़ हेबाक मgएऊएयास करए लागलीह , मुदा टूटल गाछ जकमg3ऊ3 धरती पर िगर \nगेलीह। ताधिर ओ पाखलो शालीकमgएइ3 झट दए अपन हाथमgएइ3 पकिड़ लेलक। ओ पाखलो शालीक देहक नीचमg3ऊ3 \nओछाओल गेल कपड़ा उठा लेलक। शालीक माथक नीचमg3ऊ3 राखल टोपी शालीक माथ पर रािख ओ जोर -\nजोरसँ हँसय लागल। शालीक घबराहिट बिढते जा रहल छलैक। ओ डरमgएइ3 थरथर कमg3ऊ3पय लागलीह। ओकरा \nबुझेलैक जे एकटा बड़का अजगर खूब पैघ मुँह बौने ओकरा अपन मg39फास बना लेतैक। ओ जोरसँ िचकरलीह , \nमुदा ओकर आवाज ओकरा मुँहसँ निह िनकिल सकल। \n \n          ओ फेरसँ शालीकमgएइ3 चुमgए9इमा -चाटी करब सुरह क’ देलकैक आ ओकरा अपन बमg3ऊ3िहमे किस लेलकैक। \n \n       ओिह अमgए88हार घुमgए9ँप जंगलमे ओ अजगर सिरपहुँ ओकरा अपना काबूमे क ’ लेलकैक। झार-झंखार आ पात \nसभसँ अजीब तरहमgएइ3 आवाज आब ’ लागलैक। \n·       \n  \n \n \n            समg3ऊ3झ पड़तिह ई बात सॱसे गाममे पसिर गेलैक। सीता कहैत छलीह , जे कोना ओ पाखलोक \nचंगुलसँ बमg3ऊ3िच गेलीह। शाणूक घरनी बतबैत छलीह जे कोना पाखलो कुमािर शालीकमgएइ3 उठा कए भािग गेल ओ \nओकर इमgए7ऊजित लूिट लेलक। शालीकमgएइ3 तँ पाखलो नोिच -चोिथ नेने हेतैक, ई सभ सोिच-सोिच आन सभ लोक \nओकरा मgएऊएित अपन दया भाव देखबैत रहैक।  \n \n            “पाखलो शालीक शीलभंग क’ देलकैक।” ई बात सॱसे गा ममे आिगक भमg3ऊइित पसिर गेलैक। ओकर \nभाय जे नोकरीसँ घर घुरैत रहैक ओकरहुँ ई बात बुझनामे आिब गेलैक। ओ गोमg3ँइसासँ लाल भ ’ गेलैक, \nसंगिह डिर सेहो गेलैक। ओकरा हाथमे कुड़हिर रहैक जकरा ओ अपन कमgए88हा पर रािख लेलक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \n \n            “एिह कुड़हिरसँ जँ हम ओिह पाखलोकमgएइ3 िजमgएॉइे निह कािट  देिलयिन तँ हमरहुँ नाम निह।” ओ बेर-\nबेर यैह शमgए9एद दोहराबैत रहैक। शालीकमgएइ3 ताक ’ जएबा लेल ओ कतेको लोकसँ िमनती केलक मुदा िकओ ओिह \nअमgए88हार जंगलमे जएबा लेल िकएक तैयार होइतैक ? ओ एकटा लालटेम जरौलक आ एसगरे चिल देलक। \nलोक सभ ओकरा पागल कहए लागलैक। “पाखलो अहमg3ऊ3कमgएइ3 गोली मािर  देत।” ई किह लोक-सभ ओकरा \nडरएबाक मgएऊएयास केलकैक मुदा ओ अपन िजद पर अड़ल रहल। ओ एसगरे चिल देलक , तखने दादी सेहो \nओकरा संगे जएबाक लेल तैयार भ' गेलैक। दादी कारमg37फर (बस) क चालक रहैक। शकल-सूरतमे ओ सोनूएँ-\nसन रहैक। दुनू युवा जएबाक लेल तैयार भ’ गेल। दादी शालीक कानमे िकछु कहलकैक। ओ दुनू पातोलेक \nबाटे जंगल निह जा कए सीधे गामक पुिलस मg3ँइटेशन िदस चिल देलक। एहन देिख गामक िकछु आर बूढ़ आ \nजुआन सभ ओकरा संग भ’ गेलैक। सब िकओ पुिलस-मg3ँइटेशन पहुँिच गेल। दादी पुिलस -मg3ँइटेशनक कैब , \n(पुत/◌ओं1गाली पुिलस अिधकारी )  देसाई साहेबकमgएइ3 शोर पारलकैक। ओ दरबमgए7ऊजा निह खोिल िखड़की खोललक आ \nओतिहसँ बाहरक दृमg3ँएय देखलक।  \n \n  “पाखलो भीतरमे छैक की?” दादी कामgए88मg3ँइटेबलसँ पुछलकैक।  \n \n“निह।” \n साधारण भेषमे कामgए88मg3ँइटेबल कहलकैक।  \n \n“तखन गेलैक कत”? दादी फेर पुछलकैक। \n \n       “काममg37ऊक मgएऊएधान आ हुनक दूई टा संगी भोरे-भोर िशकार पर गेल छिथ, एखन धिर निह आएल छिथ। \nहुनका पणजी शहर सेहो जेबाक छिन, एिहलेल आब ओ कािमg33इए औताह। ” कामgए88मg3ँइटेबल कहलकैक।  \n \n“समg3ऊ3चे?” \n“हँ, समg3ऊ3चे”, देवकीकृमg3ँ3ण भगवानक िकिरया। कामgए88मg3ँइटेबल देसाई कहलकैक।  \n \n       निह, निह ओ झूठ बािज रहल अिछ। हमरा सभकमgएइ3 पुिलस मg3ँइटेशनक भी तर जा कए देखबाक चाही। \n \n       “पिहने दरबमgए7ऊजा खोलू, हमरा सभकमgएइ3 देिख कए पाखलो भीतरे गुबदी मािर देने हैत। ” सोनू जोरसँ \nिचकिड़ कए कहलक आ अपन कुड़हिर नचब’ लागल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \n \nजाउ! जाउ! बमg38ए कमgएऊॉ अपन ई नाटक। कामgए88मg3ँइटेबल गोमg3ँइसासँ कहलकैक।  \n \n       “एखन जँ अहमg3ऊ3क बिहनक इमgए7ऊजित पाखलो लूिट नेने रिहतए तँ अहमg3ऊ3 िक एिहना चुप बैिस रिहतहुँ?” \nसोनू गोमg3ँइसासँ बाजल।  \n \n     “आब अहमg3ऊ3 िकछु बेिसए बाजए लागलहुँ अिछ , एिहसँ बेसी जँ िकछु बाजलहुँ तँ हमरा बमgए88दूक िनकालए \nपड़त।” \n \n       “अहमg3ऊ3 एना िकएक बािज रहल छी  कॉमgए88मg3ँइटेबल ?”  दादी बीचिहमे टोकलक। कारी शीशमक लकड़ी सन \nदेहवला दादी कोयला जकमg3ऊ3 गरम भ ’ गेल। \n \n       “अहमg3ऊ3 िक कोनो बाहरी लोक छी ? िफरंगीक पेटपोमg3ँइसा , अपन आ आनक कोनहुँ गरैन निह? एहन-एहन \nकमgएइ3 तँ पाखलोएक संग भगा देबाक चाही। ” \n“हमg3ऊ3 समg3ऊ3चे!” एतबा किह सभ लोक हँ मे हँ िमलेलकैक। \n \n    निह, निह हमरा सभकमgएइ3 अहमg3ऊ3क बात पर भरोस निह अिछ। हमरा सभकमgएइ3 देखए िदअ , पाखलो िनिमgएॉऊते \nभीतर दुबकल अिछ। एतबा किह सोनू भीतर जएबाक िजद करए लागल। \n \n       “निह, निह एहन बात निह छैक। जँ एहन रहतैक तँ अहमg3ऊ3 सभ एखन धिर पड़ा गेल रिहतॱ। पाखलो \nसँ अहमg3ऊ3 सभकमgएइ3 गोली खाए पिड़तए। अहमg3ऊ3 सभकमgएइ3 जँ एखनहुँ िवमgएॉ8ास  निह होइत अिछ तँ भीतर आिब जाउ \nमुदा जमgए98दीए बहरा जाएब। ” \n \n     सभ िकओ पुिलस मg3ँइटेशनक भीतर ढुिक गेल। ओतए तीनटा पुिलसक अितिरमgए7ँत िकओ निह रहैक। एक \nकामgए88मg3ँइटेबल देसाई , दोसर नायक कासीम आ तेसर धोणू पुिलस। \n \n         सोनू आ दादी, दुनू शालीकमgएइ3 ताकबाक लेल पातोलेक जंगल िदस चिल देलक। सोनू शालीक नाम ल ’  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nल’ कए िचकड़’ लागल, मुदा ओकरा कोनो जबाब निह भेटलैक। जंगलमे भालू सभ कानैत रहैक। चामgएऊॉ \nिदस कीड़ा-मकोड़ाक आबाज अमgए88हार आ समg38एाहिट पसरल रहैक। दुनूगोटे राित भिर जंगलक खाक छानैत \nरहल मुदा ओकरा कानमे मामgएॉॉ ओकरिह मg3एॉारा लगाओल गेल आबाजक मgएऊएितमgए87विन सुनाइत रहलैक। सोनू छन \nभिरक लेल बहुत िनराश भ’ गेल। गाम-घरमे ककरो देहमे भा आिब गेलासँ जे िमg3ँइथित होइत छैक ओिहना \nसोनूक देह कमg3ऊ3पए लागलैक। ओ अपन देह पर िनयंमgएॉॉण केलक आ अपन आँिख नमहर क ’ कए गोमg3ँइसासँ \nबाजए लागल— \n \n       “हम सॱसे जंगलमे आिग लगा देबैक, आ जरा कए सुमg38ऊडाह क ’ देबैक। यैह जंगल पाखलो कमgएइ3 शरण \nदेने छैक। सुमg38ऊडाह क ’ देबैक एकरा, सुमg38ऊडाह क ’ देबैक। ओ बुदबुदाब’ लागल।” \n \n \n      एतबा कहैत ओ कमg3ऊ3पए लागल। ओ लालटेमक बितहिर उकसा देलकैक। लालटेमक इजोत भभक ’ \nलागलैक। ओिह बितहिरसँ ओ सॱसे जंगलकमgएइ3 जरएबाक तैयारी करए लागल , मुदा दादी ओकरा रोिक \nलेलकैक। \n \n“अहमg3ऊ3 ई कोन पगलपन क ’ रहल छी?” \n \n       “ई पगलपन निह छैक दादी। एिह जंगलमे आिग लगा कए हम ओिह पाखलोकमgएइ3 सुमg38ऊडाह क ’ देबैक।” \nसोनू अपन दमg3ऊ3त आ ठोर पीसैत बाजल।  \n \n      “निह, निह, एना ओ तँ निह मिर सकत, हँ जंगल अवमg3ँइसे जिर कए सुमg38ऊडाह भ ’ जेतैक। एतबा किह \nदादी ओकरा रोकबाक मgएऊएयास केलकैक। एिह बातकमgएइ3 ल ’ कए दुनूमे िघमgए7इचातानी भ ’ गेलैक, आ एिह बीच \nसोनूक हाथसँ लालटेम िगर गेलैक आ बुता गेलैक। चामgएऊॉ िदस घुमgए9ँप अमgए88हार भ ’ गेलैक। \n \nबहुत राित भीजला पर ओ दुनू गाम घुरल। \n \n \n         एखन मुगमg3ऊॉ पिहले-पिहल बमg3ऊ3ग देने हेतैक। खामgए9इहसँ ओंगिठ कए बैसल सोनूकमgएइ3 िनमg38ए आबए लागलैक , \nतखनिह दरबाजा पर खट-खट केर आबाज भेलैक। सोनू उिठ कए दरबाजा लग गेल। ओकरा दरबाजा लग  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \nपहुँच’ सँ पिहनिह दरबाजा धकेिल कए तीनटा पाखले भीतर आिब गेलैक। सोनू ओिह दरबाजा लग खामgए9इहे \nजकमg3ऊ3  ठाढ़ रहल! घरमे बरैत लालटेमक इजोतमे ओ पुिलस मgएऊएधान काममg37ऊ रेयस कमgएइ3 िचमgए88ह गलैक । गोर -गहुमा \nचाम आ तािहपर गुलाबी मॲछ। पुिलस मgएऊएधान अपन कमgए88हासँ शालीकमgएइ3 नीचमg3ऊ3 उतािर देलकैक। ओ शालीकमgएइ3 \nकहुना बैसएबाक मgएऊएयास केलक मुदा असफल रहल , हािर कए ओ अपन अंगा खोिल ओछा देलकैक आ ओिह \nपर शालीकमgएइ3 सुता कए तीनू पाखले घूिर गेल। ओकरा सभक जूमgएॉइाक आबाज शनैः -शनैः कम भेल जा रहल \nछल। \n \n          शाली धरतीए पर घोलटल छलीह। ओकर आँिख खुजले रहैक। सोनूकमgएइ3 तँ बुझू जे िकओ ओकरा \nपएरमे कमg3ऊ3टी ठोिक देलकैक , ओ भावशूमgए88य  ठाढ़ भ' सबिकछु देखैत रहल। ओकर नजिर कोनमे राखल \nकुड़हिर पर गेलैक। लालटेमक इजोतमे ओिह कुड़हिरक चमकैत धार सोनूक असहायता पर हँसैत रहैक। \nओ चमक सोनूक करेजकमgएइ3 चालिन केने जा रहल छल।  \n  \n         सोनू जखन शाली लग आएल, तँ शाली नहुँ-नहुँ अपन आँिख खोललक। दुनूक अवाके बमg38ए भ ’ गेल \nरहैक। सोनू शालीकमgएइ3 शोर पारलकैक तँ ओ ‘आिह-आिह’ किह कए जबाब देलकैक। सोनू ओकरा पािन \nपीबाक लेल देलकैक। एतबिहमे सोनूक अंदरक भाव बाहर िनकिल गेलैक। \n·       \n          शालीक शीलभंग कएलाक पमgएॉऊात् पाखलो ओकरा सोनूक ओिहठाम छोिड़ देने छलैक एिहलेल गामक \nलोक सभ सोनूकमgएइ3 समाज सँ बािड़ देने छलैक। शालीकमgएइ3 गभमg3ऊफ छिन ई बात सॱसे गाममे पसिर गेलैक। सॱसे \nगाममे ने तँ िकओ सोनूसँ बात करैक आ ने िकओ ओकरा काज पर बजबैक। सोनूक रोजी बमg38ए भ ’ गेलैक। \n \n         ओिह घटनाक दोसरिहं िदन शाली आमgए8इमहमgए8इया करबाक मgएऊएयास कएने छलीह , मुदा सोनूकमgएइ3 बीचिहं मे घ र \nआिब जयबाक कारणमgएइ3 ओकर िजनगी बमg3ऊ3िच गेलैक। गभमg3ऊफवती हेबाक लाजक कारणमgएइ3 ओ कैक बेर घरसँ भािग \nगेल छलीह मुदा सब बेर सोनू ओकरा घुरा लैक। \n  \n \n          ओकर घर गामक सीमान पर रहैक। एिह लेल गामक आन लोकसँ ओकरा िवशेष संपकमg3ऊफ निह रहैक। \nतकरा बादो गामक मौगी सभ शालीकमgएइ3 देिख ओकरा नाम पर थूक फेकैक। ओकरा पर फमgए9एती कसैत रहैक। \nशाली बेचारी सभ िकछु सहन केने जा रहल छलीह। “चाहे जे िकछु भ’ जाए मुदा अपन जान निह देब \nशाली!” सोनू ओकरा कहलकैक। ओ इहो कहलकैक—“बीया चाहे कथुक हो वा केहनो हो जँ एकबेर ओ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nमािटमे पिड़ जाइत छैक तँ ओकर पालन-पोषण मािट कए करिह पड़ैत छैक। मािट बंजर निह हेबाक \nचाही।” \n \n         सोनूकमgएइ3 काज भेटब मोसिकल भ ’ गेलैक, आ ओ दुनू मgएऊएायः उपासे रहय लागल। उपरसँ लोक सभक \nऊँच-नीच सुनैत-सुनैत ओ आिजज भ’ गेल छल। ओ बहुत परेशान रहय लागल। “जँ आर िकछु िदन गाममे \nरहलहुँ तँ भूखसँ मिर जाएब आ लोकक ऊँच-नीच तँ सुनिह पड़त।”, एहना सोिच कए ओ एकिदन गाम \nछोिड़ कए शेलपमg37ँ चिल गेल। शाली घरमे एसगरे रिह गेलीह। सोनू किहयो -काल गाम आबैक आ शालीकमgएइ3 \nअमg38ए -पािन द’ कए आपस चिल जाइक। \n \n         भोरका पहर रहैक। शाली दरबाजासँ झलकैत सरंग िदस िनहारैत छलीह। तखने ओ दरबाजासँ भीतर \nअबैत का ममg37ऊ मgएऊएधानकमgएइ3 देखलकैक। ओकर तँ करेजा धक् द ’ रिह गेलैक। अपन कनहा आ छाती पर तमगा \nलगौने काममg37ऊ मgएऊएधान अपना हाथक बंदूक धरती पर राखैत ओमgएॉइिह बैिस गेल। शाली तँ डरक मारल कमg3ऊ3पय \nलागलीह। काममg37ऊ मgएऊएधान ओकरा िकछु कहय चाहैत छल मुदा बािज निह सकल। ओकरा कॲकणी निह अबैत \nरहैक साइत एिह लेल ओ चुप रिह गेल। पछाित जा कए ओ जे िकछु पुतमg3ऊफगाली भाषामे कहलकैक ओकरा \nशाली निह बुिझ सकलीह। ओ शालीकमgएइ3 अपना लगिह मे बैसबाक इशारा केलकैक। आ फेर िकछु िखमg38ए भ ’ \nकए चुप रिह गेल। भ’ सकैछ जे ओकरा पमgएॉऊाताप भेल हो , “ एहन शाली कमgएइ3 लागलैक। ” ओ उठल, अपन \nबंदूक अपना कनहा पर राखलक आ चिल देलक। ओकरा जूताक आबाज शालीक करेजक धुकधुकीक पाछमg3ऊ3 \nगुमgए9इम भ ’ गेलैक। \n \n       शाली अपना घरमे पाखलो कमgएइ3 सहारा देने छैक , िकओ ई बात सॱसे गाममे िछिड़या देलकैक। ई खबिर \nसॱसे गाममे लुमgएॉइी जकमg3ऊ3 पसिर गेलैक। सोनूकमgएइ3 ई खबिर जखन शेलपमg37ँमे भेटलैक तँ ओ अपन हाथसँ कान \nदािब लेलक। आब ओ कोन मुँहे गाम जाएत? ऐहन सोिच ओ अपन कान ऐंठ लेलक। \n \n         काममg37ऊ रेयश पुिलस मg3ँइटेशनक सभ पाखलोक मgएऊएधान छल। ओकरा िलमg3ँइबनसँ भारत एनाइ छओ -सात \nबरखक लगधक भ’ गेल रहैक आ एिह गामक पुिलस-मg3ँइटेशनमे ओकर दोसर बरख रहैक। ओकर डील -डॉल- \nलाल, गोर, गुलाबी केश आ मोछ वला रहैक। बाघ-सन ओकर दुनू आँिखसँ लोककमgएइ3 डर भ ’ जाइक। ओ \nजिहयासँ एिह गाममे आयल तिहये सँ एिह गामक लोक पर अपन हुकुम चलबए लागल छल। दू महीना धिर \nओ लोक सभकमgएइ3 खूब डरौलक -धमकौलक-सतौलक आ पीटलक। आब ओ लोककमgएइ3 सताएब तँ बमg38ए क ’ देने \nछल मुदा गामक लोककमgएइ3 ओकरासँ बहुत डर लागैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \n \n          दोसरिहं िदन समg3ऊ3झकमgएइ3 जखन शाली अपन घरक दीप लेसैत छलीह , तखनिह दरबाजा पर जूताक \nआबाज सुनलक। काममg37ऊ मgएऊएधान सीधे घरमे घूिस गेलैक , आ बमgए88दूक कनहा परसँ नीचमg3ऊ3 रािख बैिस गेल। डरसँ \nशालीक हाथसँ दीप छूिट गलैक आ चामgएऊॉ िदस अमgए88हार भ ’ गेलैक । मgएऊएधान अपना जेबीसँ सलाइ िनकािल दीप \nलेसलक आ हँसए लागल। ओकरा हँसबाक आबाजसँ पूरा घर गूँजायमान भ’ गेलैक। ओ शालीकमgएइ3 अपना लग \nबैसा लेलक आ ओकर गाल, ठोर आर ठुमg38ऊडीकमgएइ3 सहलाब ’ लागलैक। ओ मg3ँइवयं हँिस रहल छल आ शािलयो \nकमgएइ3 हँसएबाक मgएऊएयास क ’ रहल छल। मुदा शाली डरसँ कमg3ऊ3िप रहल छलीह। जािह समय पाखलो शालीकमgएइ3 \nअपना बमg3ऊ3िहमे घीचैत छल ठीक ओिह समय ओकर नजिर ओकरा नोर पर गेलैक। ओ ओकर गरम नोरकमgएइ3 \nपोछलक आ ओकरा समझएबा-बुझएबाक लेल ओकरा पीठ पर थपकी मारए लागल। बादमे ओ शालीक \nठुमg38ऊडीकमgएइ3 उठबैत ओकरा अपना िदस देखबाक लेल इशारा करए लागल। मुदा शाली ओकरा िदस निह देिख \nसकलीह। ओ अपन दुनू हाथमgएइ3 अपन आँिख झमg3ऊ3िप , कमg3ऊ3पैत -कमg3ऊ3पैत ओतएसँ जयबाक उपमg389म करए लागलीह। \nएतबिहमे पाखलो ओकरा अपन दुनू हाथमgएइ3 अपना बमg3ऊ3िहमे किस लेलकैक।  \n \n          दोसर िदनसँ भोरे-भोर गामक लोक सभ काममg37ऊकमgएइ3 शालीक घरसँ िनकलैत देखलकैक। ओकरा देखतिह \nलोक सभ शालीक नाम पर थूक फेकय लागल आ ओकरा संबंधमे िभमg38ए -िभमg38ए मgएऊएकारक बात सभ करए \nलागल। \n \n“हे-बे देिखऔक! शालीक भड़ुआ।” \n \n     “ओ पाखलो कमgएइ3 अपना घरमे रािख धंधा सुरह क ’ देने छैक वा अपन नव दुिनयमg3ऊ3 बसा नेने अिछ ?” \n \n“दुिनयमg3ऊ3 केहन यौ ? धंधा किहयौक, धंधा।” \n \n“छी! छी! ओ लाज-शरम पीिब गेल अिछ।” \n \n“औजी! लाज-शरम रहतैक कतए सँ! ओ तँ अपन जाितओ-धरम मgइफँमgइफऊ क ’ नेने अिछ।” \n·       \nतीन   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \n         गामवलाक नजिरमे हम पाखलोएक मgएऊॉपमे एिह धरती पर जनम लेलहुँ। ठीक ओिह साल पुतमg3ऊफगाली \nसरकार गामसँ पुिलस-मg3ँइटेशन हटा लेलकैक। हमर बाप ओिह समय गाम छोिड़ पणजी शहर चिल गेलाह। \nहुनकर मgएऊॉप किहयो हमरा आँिखक सममgएॉए निह आिब सकल। नेनपनमे हम हुनका किहयो देखने रिहयिन की \nनिह? सेहो हमरा मg3ँइमरण निह अिछ।  \n \n           हमर माए शाली, वामg3ँइतवमे एकटा देवीक मgएऊॉपमे एिह संसार मे आएल छलीह। हुनकर वणमg3ऊफ तँ मg3ँएयाम \nछलिन मुदा सुमg38एिर छलीह। एकदम सोटल देह। ओ मgएऊएायः लाल आ िक हिरयर रंगक साड़ी पिहरैत छलीह \nआ माथ पर िसनूरक टीका लगबैत छलीह। एिह पिरधानमे ओ एकदम सुमg38एिर लागैत छलीह। एकदम समg3ऊइतेरी \nमाए-सन। हमर जनम एकादशी िदन भेल छल, एिह लेल माए हमर नाम ‘िवमg3ए8ल ’ राखने छलीह। ओिह \nएकादशीक िदन समg3ऊइतेरी मायक मंिदर मे मgए8इयोहार भ ’ रहल छलैक। एिह धरतीक पाथरसँ बनाओल गेल मgएॉ7ी \nिवमg3ए8ल केर कारी मgएऊएितमा ओिह िदन ओिह मंिदरमे मg3ँइथािपत कएल गेल रहैक। ई बात हमर माए बतौने छलीह। \nओ अपन मधुर आबाजसँ हमरा ‘िवठू’ किह बजबैत छलीह। \n \n          काममg37ऊ मgएऊएधानकमgएइ3 पणजी शहर चिल गेलाक पमgएॉऊात् हमर मायक हालित आब सिरपहुँ बहुत खराप होमए \nलागल छल। सॱसे गाम ओकरा मंिदरक दासीक सदृश देखैत रहैक जखन िक ओ एकटा पितवमg3ऊएता नारी \nछलीह। गामिहमे एकटा मgइँ9ामg33एणक घरमे नौरीक काज क ’ कए ओिहसँ मgएऊएामgए9ँत मजूरीसँ ओ हमर पालन -पोषण \nकएने छलीह। \n \n \n          दादी अपन बेटा गोिवमgए88दक संग हमरहुँ मg3ँइकूल भेजए लागल। ओिह िदनसँ हम आ गोिवमgए88द दुनू गोटे \nखास मीत बिन गेलहुँ। िवमg3एइालयक मgएऊएवेश -पंजीमे िशमgएॉएक हमर नाम पाखलो िलख देलिन। अही नाम सँ हम \nओिह िवमg3एइालयमे मराठी मामgए87यमसँ चािरम कमgएॉएा धिर पढ़ाइ केलहुँ। हाजरी दैत का ल हमर एिह नाम पर हमरा \nकमgएॉएाक आन -आन छामgएॉॉ लोकिन हमर खूब मजाक उड़ाबए जे हमरा बहुत खराप लागैत छल। मgएऊएवेश -पंजीमे \nहमर नाम पाखलो िलख देल गेल रहए इहो लेल हमरा बहुत खराप लागैत छल।  \n \n          गोिवमgए88द हमरा सँ एक कमgएॉएा आगू छल तकर पमgएॉऊातो हमरा ओकरासँ दोसती भ ’गेल छल। हम ओकरा \nसंगिह माल-जाल ल’ क’ जंगल धिर जाइत रही। जंगल जाइत काल हमरा कमg3ऊ3ट -कुशक कोनो डर निह \nहोइत छल। ओतए हम सभ कणेरा-कामgए83णमg3ऊइ , चारमg3ऊइ -चुमg38एमg3ऊइ (जंगली फल) खाइत छलहुँ। ‘घूस-गे बाये घूस’ \n(गोवाक /◌252े/◌255मे खेलल जाएबला एकटा खेलमे /◌2ं2यु/◌2ूउत श/◌2थ2द जािहमे एहन मा/◌288यता छैक जे ई श/◌2थ2द बाजलासँ \nकोनो खास लोकक देहमे कोनो आ/◌28घमाक /◌2ं2वेश भ ’ जेतैक।) शमgए9एद बािज कए एक दोसरा पर भा आबए धिर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \nकोयमgए83या -बाल, गमg38ऊमg38ऊयमg3ऊइनी  (गोवा /◌252े/◌255मे नेना सभक /◌ओ25ारा खेलल जाएबला एकटा खेल। ) आिद खेलैत छलहुँ। \nआन-आन चरवाह सभक सँग हमहुँ चरवाह बिन गेल छलहुँ। \n \n          गोवा कमgएइ3 मg3ँइवतंमgएॉॉ हेबासँ पिहनुके बात िथक। तखन हमर उिमर नओ -दस बरखक रहल होएत। गामक \nबमg38ए पड़ल पुिलस -मg3ँइटेशन एकबेर फेर चालू भ ’ गेल रहैक। ओतए तेशेर नामक एकटा नव पुिलस मgएऊएधानक \nिनयुिमgए7ँत भेल छलैक। ओ किहयो काल सैह पणजीसँ गामक पुिलस मg3ँइटेशन अबैत -जाइत छल। ओ अपना \nलेल ओतए एकटा धौरबी रािख नेने छल। ओकरा ओ अपना संगिह घोड़ा-गाड़ी पर घुमबैत रहैत छल। \n \n          गामक बगल वला जमीनक लेल दमgएॉइा जमgए98मी आ सदा मgइँ9ामg33एणक बीच बहुत िदनसँ िववाद छलैक। \nओकरा सभक बीच मोकदमा चिल रहल छलैक। दू-तीन साल बीत गेलाक पमgएॉऊातो एखन धिर ककरहुँ पमgएॉएमे \nफैसला निह भेल छलैक। सदाकमgएइ3 एकटा युिमgए7ँत सुझलैक। एकबेर ओ नव पुिलस मgएऊएधान (तेशेर)कमgएइ3 अपना घर \nबजाकए खूब मासु-दामgएऊॉ खुऔलक -िपऔलक। ओिह िदन ओकर नजिर ओकरा मg3ँइमgएॉॉी पर गेलैक। ओिह मgएॉएण ओ \nओकरा मgएऊएित आसमgए7ँत भ ’ गेल आ ओ जािह कमgएॉएमे रहिथ तािह िदस देखतिह रिह गेल। सदा मgएऊएधानसँ िव नती \nकेलक जे ओ मोकदमा ओकरिहं पमgएॉएमे करा दैक। कने काल चुप रहलाक पमgएॉऊात् मgएऊएधान ओकरा हँ किह \nदेलकैक। शतमg3ऊफक मgएऊॉपमे ओ सदासँ ओकर मg3ँइमgएॉॉी ममg3ऊ3िग लेलकैक। सदाकमgएइ3 जमgए98मीक जमीनक संगिह -संग गामक \nसभसँ पैघ जमीन केगदी भाट (/◌252े/◌255 िवशेषक नाम ) भेटए बला रहैक। \n \n           चािरए-पमg3ऊ3च िदनक बाद पुतमg3ऊफगालीक िवरोधमे काज करबाक अिभयोगमे दमgएॉइा जमgए98मीकमgएइ3 भीतर क ’ देल \nगेलैक। तकर बाद ओकर की भेलैक तािह संबंधमे ककरहुँ कोनो पता निह चिल सकल। केओ कहैक जे \nदमgएॉइा फेरार भ ’ गेलैक तँ केओ कहैक जे मgएऊएधान ओकरा मािर देलकैक।  \n \nओिह िदनक बाद सँ सदाक घर लग सभ िदन एकटा गाड़ी लागए लागलैक। सदाक मg3ँइमgएॉॉी सभ समg3ऊ3झकमgएइ3 नव -\nनव साड़ी पिहरए, नीक जकमg3ऊ3 अपन केश -िवमgए88यास करए , काजर, िबंदी, पौडर आिद लगा अपन मgएॉ7ृंगार करए \nआ तेशेरक गाड़ी मे बैिस जाए। तेशेरक गाड़ी सदाक बंगला पर धूरा उड़बैत फुरमg3ऊफ भ ’ जाइक। \n \n \n             दोसर भोर ओ गाड़ी हुनका एतए पहुँचा दैक। ओ गाड़ीक पिछला सीट पर लेटल रहैत छलीह। \nहुनकर केश आ चोटी सभ उजरल-उभरल रहैक, आँिखक काजर नाक आ गाल पर लेभराएल रहैत छलैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n \n          मोकदमाक फैसला सदा जमॴदारक पमgएॉएमे भ ’ गेल छलैक एिह लेल ओ समgए8इयनारायण भगवानक पूजा \nकरबाक लेल सोचलक। पूजामे अएबाक लेल ओ भिर गामक लोककमgएइ3 हकार देलकैक। सदा ओ ओकर मg3ँइमgएॉॉी \nपूजा पर बैिस चुकल छलीह। तखनिह मgएऊएधान तेशेर अपन गाड़ी ल ’ कए ओतए आिब गेल। ओ पूजा पर \nबैसिल सदाक मg3ँइमgएॉॉीकमgएइ3 उठा लेलक। पूजामे आएल सभ लोककमgएइ3 एिह घटनासँ बमg38ऊड आमgएॉऊयमg3ऊफ भेलैक। केगदी \nचास-बास केर कागद-पमgएॉइर सदाकमgएइ3 थमgए9इहबैत ओ ओकरा मg3ँइमgएॉॉीकमgएइ3 ल ’ कए आगू बढ़ल, तखनिह सदाक छोट भाय \nओकरा रोकबाक मgएऊएयास केलकैक। तेशेर ओकरा पर बमgए88दूकसँ िनसान सािध लेलकैक आ आब गोली दागिह \nवला रहैक की सदा ओकरा रोिक देलकैक। तेशेर अपन बमgए88दूक नीचमg3ऊ3 क ’ लेलक। तकरा पमgएॉऊात् ओ जनूकमgएइ3 \nएक िदस धकलैत ओकरा मg3ँइमgएॉॉीक हाथ पकिड़ आगू बिढ़ गेल। एिह पर सदा अपना मg3ँइमgएॉॉीसँ कहलकैक — \n    “ओकरा संग एना जा कए अहमg3ऊ3 हमर नाक कटाएब की ?” \n ई सुिन सदाक मg3ँइमgएॉॉी अपन मुँह चमकबैत बजलीह — \n“अहमg3ऊ3कमgएइ3 नाको अिछ की ? जँ अहमg3ऊ3कमgएइ3 नाके चाही तँ हे ई िलअ ...” \n       एतबा किह ओ अपन नाकक निथया िनकािल सदाक पयर लग धरती पर फेिक देलकैक आ मgएऊएधान \nतेशेरक संग चिल देलक। \n \nतेसरे िदन मgएऊएधान ओकरा ल ’ कए पुतमg3ऊफगाल चिल गेल।  \n  \n        मgएऊएधान तेशेरकमgएइ3 पुतमg3ऊफगाल जेबासँ ठीक एकिदन पिहनुके गमgए9ँप िथक। राितक लगभग दू वा तीन बजैत \nहेतैक। केओ हमरा घरक केबाड़ खो िल हमरा घर घूिस गेल। हमर माय कम कएल लालटेमक इजोतकमgएइ3 \nकने तेज केलक। देखलहुँ तँ एकटा अनभुआर लोक! ओ बाजल— \n      “बिहन हमरा कतहुँ नुका िदअ, हमरा पाछू िफरंगी पुिलस लागल अिछ। एकबेर जँ हम ओिह पुिलस \nमgएऊएधान तेशेरक हाथ आिब गेलहुँ तँ ओ हमर जान ल ’ लेत। हम जीिवत निह बमg3ऊ3 िच सकब।” \n        एतबिहमे दूरसँ अबैत जूता मgए87विनसँ बुझाइक जे िकओ आिब रहल छैक। हमर माय ओकरा ओढ़बाक \nलेल अपन साड़ी देलकैक आ ओ साड़ी ओढ़ाकए ओकरा हमरिहं लग सुता देलकैक। िकछुए मgएॉएण केर पमgएॉऊात् \nघरमे इजोत देिख मgएऊएधान तेशेर हमरा घरमे घुिस गेल। हमर माय बहुत डिर गेलीह।  तेशेर सॱसे घरक \nतलाशी ल’ लेलकैक आ ओतए के सूतल छैक? ओकरा संबंधमे पूछय लागल—हमर माय डरैत-डरैत बजलीह— \n“ओ हमर ब-ब-बिहन िथकीह.....साहेब।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nएतबा सुिन ओ लोकिन चिल गेल। \n        ओिह राित ओ अनभुआर लोक हमरिह ओिहठाम ठहरल ओ भोर होइतिह चिल गेल। ओ अपन नाम \nरामनाथ कहने छल आ ओ गोवाक मg3ँइवतंमgएॉॉता संमg39फाममे भाग नेने छल। ओ आ ओकर दूटा संगी , गामक \nपुिलस-मg3ँइटेशनकमgएइ3 उड़एबाक लेल आएल छल। ओकरा संगीकमgएइ3 तँ िफरंगी पकिड़ नेने छलैक मुदा एकरा \nपकड़बाक लेल ओ सभ एकर पछोर क’ रहल छलैक। ओ डाइनामाइट लगा कए पुिलस-मg3ँइटेशन उड़ा \nदेलकैक। भोर होइतिह ई खबिर गाम आ आस-पासक इलाकामे पसिर गेलैक। \n           ई तािह िदनक गमgए9ँप िथक जखन गोवाकमgएइ3 मुिमgए7ँत भेटल छलैक। ओिह िदन दूटा बड़का धमाका सूनल \nगेल छलैक। ई धमाका बम केर छलैक, ई बात लोककमgएइ3 पछाित जा कए पता लागलैक। उजगमg3ऊ3व आ \nबाणमg3ँइतारी गामक दुनू पुल उड़ा देल गेल रहैक। भारतीय सेनाकमgएइ3 गोवामे मgएऊएवेश करबासँ रोकबाक लेल ओ \nपुतमg3ऊफगाली िमिलमg399ी मg3एॉारा तोड़ल गेल छलैक। ओ के आ िकएक तोड़ने छल , पिहने एिह बातक पता ककरो निह \nचिल सकलै। दूपहरमे गामक आसमानमे एकटा हवाइजहाज उड़ैत रहैक। ओिह हवाइजहाजसँ परचा सभ \nिगराओल जा रहल छलैक जे हवामे लहराबैत रहैक। ओिह परचा सभकमgएइ3 लूटबाकक लेल हम सभ बमgए7इचा \nलोकिन बहुत दूर धिर दौड़लहुँ। हमरो एकटा परचा भेटल, जकरा ल’ कए हम दादीक ओतए पहुँचलहुँ। \nपरचा पुतमg3ऊफगालीमे िलखल रहैक जकरा दादी हमरा सभकमgएइ3 अपन भाषामे सुनबैत रहिथ —“ई इंिडयन मलेटरीक \nपमgएॉॉक छैक। ओ कहने छिथ — अहमg3ऊ3 सभ डरब निह , अहमg3ऊ3 सभक िजनगीकमgएइ3 कोनहुँ खतरा निह अिछ। अहमg3ऊ3 \nसभ पुतमg3ऊफगाली राजसँ मुमgए7ँत भ ’ गेल छी।” \n         ओिह िदन हमरा िवमg3एइालयमे छुमg3एऊी छल। कमg3ऊइदोले गाममे उमgए8इसवक माहौल रहैक। िकछु लोक लौह \nअयमg3ँइकक बाजमg3ऊफ (मालवाहक जहाज) सँ पणजी गेल छल। गोवाकमgएइ3 मुिमgए7ँत भेटलाक िकछुए िदन बाद गोिवमgए88दक \nदादी हमरा घर आएल छलाह। “भारत सरकार बहुत रास पाखले कमgएइ3 पकिड़ ओकरा जहाजमे बैसा पुतमg3ऊफगाल \nभेज देने अिछ।” हमरा मायकमgएइ3 ई खबिर वैह देलिन। बुझाएल जे एिह खबिरसँ ओ िकछु हतमgएऊएभ भेलीह , मुदा \nओ चुप आ गुमसुम रहलीह। हमर बाबूजी काममg37ऊ चीफ , जे पणजी शहरमे छलाह, हुनकहुँ ओिह जहाजसँ भेज \nदेल गेल छलिन, एिह लेल मायकमgएइ3 दुःख भेलिन की ? से हम बुिझ निह सकलहुँ। मुदा बादमे हुनका आँिखमे \nनोर आिब गेल छलिन। \n·       \n  \n    हम बारह-तेरह बखमg3ऊफक रहल हएब , तखनिह हमर माय मिर गेलीह। \n         बरखाक मौसम रहैक। कतेको िदनसँ िदन-राित लगातार बरखा भ’ रहल छलैक। नदीक बािढ़क पािन \nगाम धिर पहुँिच गेल रहैक। गामक केलबाय मंिदरक चामgएऊॉ िदस बािढ़क पािन आिब गेल रहैक। ओिह बािढ़मे \nपमg3ऊ3चटा गर िगर गेल छलैक। माल -जाल आ गोहाल सभ बािढ़मे भािस गेल रहैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n          हमर घर सीमानक बाहर पहाड़ीक कोनमे कनेक ऊँच मg3ँइथान पर छल। एखन धिर  बािढ़सँ घरकमgएइ3 \nकोनो छित निह भेल छलैक मुदा लगातार होइत बरखा आ हवाक कारणमgएइ3 हमरो घर ओिह िदन िगर गेल। \nघरक एकटा चार करमg3ऊफ-करमg3ऊफ केर आबाजक सँग टूिट कए िगर गेल। हम जखन सूतल रही तखने ओ हमरा \nपर िगरल। हम आ हमर माय दुनू गोटे मिर जइतॱक। हमर माय हमरा बचयबाक लेल दौिड़ कए अएलीह \nजकरा कारणमgएइ3 हुनका माथमे बहुत चोट लािग गेलिन। पिहने तँ हुनका माथ पर कोरो टूिट कए िगरल आ \nपछाित जा कए पूरा चारे हुनका माथ पर िगर गेलिन। ओ बेहोश भ’ गेलीह। हम हुनका मुँहपर पािनक छीमg3एऊा \nदेिलयिन तखन हुनका चेत एलिन। हम बिच गेलहुँ आ हमरा चोट निह लागल, ई जािन ओ बहुत खुश \nभेलीह। बादमे हमरा अपन गोदीमे ल’ कए खूब कानए लगलीह। जखन ओ हमरा गोदी नेने छलीह तखनिह \nहमरा हाथमे हुनक चोटसँ िनकलल खून लागल। देखलहुँ तँ हुनका माथ मे चोट लागल छलिन। हुनक माथ \nकमg3ऊ3च जकमg3ऊ3 फूिट गेल रहिन। हम जोरसँ िचकरलहुँ, मुदा माय हमरा चुप रहबाक इशारा केलिथ। हमर \nिचकरब सुिन कए एिह बरखाक राितमे िकओ आबय बला निह छल। हुनकर कहनानुसार हम हुनका \nलजौनीक पात पीिस कए हुनका माथ पर लगा देिलयिन। िकछु कालक बाद हुनका माथसँ खून बहब बमg38ए भ ’ \nगेलिन।  \n         घरक बचलका िहमg3ँइसाकमgएइ3 हम सॲगर लगेलहुँ। हवा बहते रहैक आ मgएऊइिक -मgएऊइिक कए  बरखा सेहो भ’ \nरहल छलैक। संगिह हवा घरक बचलका िहमg3ँइसाकमgएइ3 नोचने जा रहल छल। छमgए9ँपड़क बीच दए पािन आिब \nरहल छलैक। घरमे कनेको सूखल जगह निह छलैक। \n          मायकमgएइ3 बहुत चोट लागल छलिन तैँ ओ दरदसँ कराहैत छलीह आ बीच -बीचमे अपन टमg3ऊ3ग िहला रहल \nछलीह। दीया जरा हम हुनका िसरमा ल ग बैिस गेलहुँ। दीयाक बितहर हवाक कारणमgएइ3 बीच -बीचमे बुता जाइत \nछलैक जकरा हम फेरसँ जरबैत रही। अमgए88हर आ बरखा आओरो तेज भ ’ गेल रहैक।   हम पािन गरम क’ \nकए मायकमgएइ3 िपऔिलयिन। चोटक दरदक कारणमgएइ3 ओ भिर राित कुहरैत रहलीह। राित भीजला पर हुनका \nबोखार आिब गेलिन आ से बिढ़ते गेल। “भोर होइतिह हम डाकदरकमgएइ3 बजा अनबिन। ” हम सोचलहुँ। मुदा \nराित कटतिह निह रहए। \n            दोसर िदन, भोरे-भोर गोिवमgए88दक दादी डागदर कमgएइ3 बजा अनलिन। डागदर हुनका सुइया -दवाई देलिथ, \nमुदा कोनो लाभ निह भेल। \n            ओ बीच-बीचमे आँिख खोलैत छलीह। हुनक सॱसे देह उमgए7ऊजर भ ’ गेल रहिन आ हुनक आँिख भीतर \nिदस घीचल जा रहल छल। हुनक हाथ-पयर कमg3ऊ3िप रहल छलिन। ओ हमरा अपना लग बैसबाक इशारा \nकेलिन। ओ हमरा िकछु कहए चाहैत छलीह से तँ हम बुिझ गेलहुँ मुदा ओ िकछु बािज निह सकलीह। \n          ओिह िदन हुनक बोखार बहुत बिढ़ गेल रहिन। हुनक आँिख बमg38ए होमए ला गल रहए। बोखारसँ ओ \nकमg3ऊ3िप रहल छलीह। बादमे हुनका गरसँ घरमg3ऊफ-घरमg3ऊफ केर आबाज भेल ओ ओिह आबाजक संगिह ओ जतए सुतल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nछलीह िकछुए पलमे सभ िकछु शमg3ऊइत भ ’ गेल। ओ हमरा छोिड़ कए चिल गेलीह! हमरा अनाथ क’ कए चिल \nगेलीह! \n          दादी एसगरे आिब कए अंितम संमg3ँइकारक तैयारी करए लगलाह। शेलपमg37ँ मे रहएवला मामा धिरकमgएइ3 खबिर \nदेमए बला हमरा िकओ निह भेटल। बरखा बहुत जोरसँ सँ भ’ रहल छलैक। गाममे आएल बािढ़क पािन \nएखन धिर घटल निह छलैक। \n          मg3ँएमशान घाट पर दादी एसगरे िचता पर लकड़ी राखैत जा रहल छलाह आ हम हुनक संग द ’ रहल \nछिलऐक। हमर मायक अंितम यामgएॉॉामे दादीक अलावे आन िकओ निह आएल रहए। अनहार-मुनहार भ’ गेला \nपर िचता बिन कए तैयार भेलैक। हम मायक लहाशकमgएइ3 िचता पर चढ़ा कए अपना हाथमgएइ3 आिग देिलऐक। मुदा \nिचताकमgएइ3 आिगए निह लागैक। एकतँ तीतल लकड़ी आ ताहूपर बरखा से। दादी बहुत मgएऊएयास केलिन , मुदा \nबरखा आ तेज हवाक कारणमgएइ3 िचताकमgएइ3 धाह धिर निह लािग सकलै। अधरितया भ ’ गेल रहैक आ हम दुनू \nगोटा एखन धिर मg3ँएमशान घाटमे छलहुँ। िचताकमgएइ3 आिग लगएबाक मgएऊएयासमे दादी थािक चुकल छलाह। जखन \nकोनहुँ उपाय निह चललिन तँ चुपचाप काम करए वला दादी िकछु कालक ले ठाढ रहलाह आ बजलाह— \n“बाउ! अहमg3ऊ3क हाथे अहमg3ऊ3क मायक िचताकमgएइ3 आिग निह लािग रहल अिछ ? आब की उपाय?” \n“आब कोनहुँ तरहमgएइ3 एिह लहाशकमgएइ3 मािटमे गारए पड़त !” एतबा किह ओ कोदािरसँ मािट खोदब सुरह \nक’ देलिन। \n हुनकर बात सुिनकए हम सोचए लागलहुँ— “हँ, हम ठहरलहुँ भागहीन पाखलो! पाखलेक वंशज छी, \nएिह लेल हमरा हाथमgएइ3 मायक िचताकमgएइ3 आिग निह लािग रहल अिछ। हमरा पाखलो निह हेबाक चाही। हमर ई \nपाखलेपन हमरा मोनकमgएइ3 चोट पहुँचा रहल छल। आइ एिह पाखलेपनक एहसास हमरासँ सहन निह भ ’ रहल \nछल।” \nएक आदमीक लमgए9इबाईक बरोबिर एकटा खदहा खोदल गेल।  \n“मािट देबासँ पिहने अप न मायकमgएइ3 मgएऊएणाम किरऔन। ” \nदादीक एतबा कहलाक उपरमg3ऊइत हम होशमे एलहुँ आ दुनू हाथ जोिड़ मायकमgएइ3 मgएऊएणाम केलहुँ।  \n·       \n          िकछुए िदनमे हम पाखलोसँ खलासी बिन गेलहुँ। जािह कारमg37फर पर गोिवमgए88दक दादी मgइँफाइवर छलाह ओिह \nकारमg37फर पर ओ हमरा खलासीक मgएऊॉपमे रािख लेलिन। हमर काज छल यामgएॉॉी सभक समान उपर चढ़ाएब   आ \nउतारब। बाजारक िदन तँ कारमg37फरमे बहुत भीड़ -भाड़ रहैत छलैक। कारमg37फर केर भीतर यामgएॉॉी लोकिन , तँ उपर \nकेलाक घौर, कटहर, अनानास सन बहुतो रास चीज होइत छल। कारमg37फर बुझू हकमैत -हकमैत सड़क पर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \nचढैत-उतरैत छल। मुदा जाधिर हम खलासी रहलहुँ ताधिर कारमg37फरकमgएइ3 िकछु निह िबगड़लैक आ ने तँ हम एमg3फएहु \nटा िमg399प चुकए देिलऐक।  \n          बस मािलकक भाय यामgएॉॉी लोकिनसँ पाइ असूलैत छल। ओ बहुत ठसकमे घूमैत छल , मुदा राित \nहोइतिह ओकर सभटा हेकड़ी खतम भ’ जाइत छल। घर पहुँचलाक बाद ओ पावलूक ओिहठाम जा कए भिर \nदम शराब पीिब लैत छल। एकिदन ओ हमरा शराब आनबाक लेल कहलिन। हम हुनका शराब तँ आिन \nदेिलयिन मुदा दादी हमरा देख लेलिथ आ बहुत डमg3ऊ3ट -फटकार केलिथ। “आब फेर किहयो शराब आनए निह \nजाएब।” एतबा कहैत ओ हमरा गामक केलबाय देवीक िकिरया देलिथ। एकटा आर एहने सन \nमg3ँइमरण ......एकबेर गैरेजक मैकेिनक लाडू आ हम कारमg37फर धोबाक लेल नाली पर गेलहुँ। हमसभ गाड़ीक \nपीतिरया चदराकमgएइ3 इलायचीसँ रगिड़ -रगिड़ साफ केलहुँ। गाड़ी धुबैत काल हमसभ पािनसँ भीज गेल छलहुँ। \nसॱसे देह जाड़सँ कमg3ऊ3पए लागल छल , एिह लेल लाडू एकटा बीड़ी सुनगा कए अपना मुँहमे दबौलक आ गाड़ी \nधोबए लागल। ओ एकटा बीड़ी हमरो देलक। हमहुँ बीड़ी सुनगेलॱ आ पीब’ लागलहुँ। एतबिहमे दादी ओतए \nपहुँिच गेलाह आ हमरा बीड़ी पीबैत देिख लेलिथ। ओ हमरा पर बहुत गोमg3ँइसा भेलाह आ संगिह ओिह गोमg3ँइसामे \nहमरा पर कैक थापड़ मािर बैसलिथ। हम कानए लागलहुँ। हम हुनकर पयर पकड़िलयिन, ममg3ऊ3फी ममg3ऊ3गिलयिन , \nमुदा एिह सभसँ दादीक गोमg3ँइसा कम निह भेलिन। “आब जँ फेर अहमg3ऊ3 किहयो बीड़ी पीलहुँ तँ अहमg3ऊ3कमgएइ3 अपन \nमायक िकिरया!” ओ हमरा िकिरया देलिथ। \n          हम जिहयासँ खलासी बनल छलहुँ तिहयेसँ दादीक ओिहठाम रहैत छलहुँ। हम आ गोिवमgए88द दुनू गोटे \nभाइक सदृश भ’ गेल छलहुँ। गोिवमgए88द हमरासँ बेसी  बुिधयार आ चलाक छल, संगिह तमgए8इवमgएॉ3ानी आ आिमg3ँइतक \nसेहो। हमर माय जिहयासँ हमरा छोिड़ के गेल रहिथ तिहयेसँ हम मgएऊएायः कानैत रहैत छलहुँ। एहना िमg3ँइथितमे \nनेना रिहतहुँ गोिवमgए88द हमरा समझाबैत -बुझाबैत रहैत छल। ओ कहैत छल, “अहमg3ऊ3कमgएइ3 पता अिछ ! जखन हमर \nतामू गाय बमgए7इचा देने छलीह तँ ओहो चािरए मासक भीतर मिर गेल छलीह, तखन हुनका बाछाकमgएइ3 के देखने \nरहैक? ओिह समयक छोट बाछा आइ बड़का बरद बिन गेल छैक। पाखमgए98या ! ….. यौ पाखमgए98या ! कानू जुिन! \nअहमg3ऊ3कमgएइ3 देिख हमरहुँ कानब आिब जाइत अिछ। ” हमर आजी सेहो पिछले साल भगवानक घर गेल छलीह। \nओ कहैत छलीह, “सभटा जमgए88म लेबएबला मgएऊएाणीकमgएइ3 एकिदन मरिहं पड़ैत छैक , एकरा लेल लोककमgएइ3 दुख निह \nकरबाक चाही।” ई सभ सुिन कए हमर कानब बमg38ए होइत छल। हम ओकर भाषण सुनैत जा रहल छलहुँ \nआ ओ कोनो तमgए8इवमgएॉ3ानी जकमg3ऊ3 बाजतिह जाइत छल ...... \n          “मनुमgए7ँख जमgए88मक संगिह मृमgए8इयु सेहो अपना संगिह आनने अिछ। जमgए88म कालमे ओ नेना रहैत अिछ, नेनासँ \nओ जवान भ’ जाइत अिछ, जवानसँ बूढ़ आ फेर जमgए88मक आिखरी आ अंितम अवमg3ँइथामे मनुमgए7ँखकमgएइ3 मृमgए8इयु भेटैत \nछैक। अवमg3ँइथाक एिह चमg389सँ हरेक मgएऊएाणीकमgएइ3 गुजरिह पड़ैत छैक। जतए -जतए मgएऊएाणी छैक ओतए -ओतए मृमgए8इयु \nपसरल छैक। धरती हो, जल हो वा आकाश, सभठाम मृमgए8इयु िनिमgएॉऊत अिछ। ” \n          जखन हम हुनकासँ पुिछयिन, “अहमg3ऊ3 ई सभ कतए सीखलहुँ? ई सभ अहमg3ऊ3 िकताबमे पढ़ने छी की ?” \nतखन ओ जबाब िदअए, “हमरा ई सभ िवणे आजी बतबैत छलीह।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \n          एकबेर फेर मायक याद अिबतिहँ हमरा आँिखमे नोर आिब गेल आ हमरा सममgएॉएिह हमरा छोिड़कए गेल \nहमर मा यक मूितमg3ऊफ हमरा सोझमे ठाढ़ भ ’ गेल। रामायण, महाभारत आ आन-आन कथा-िपहानी सुनाब’ \nवाली....., हमरा मरिगमgए98ला खोआकमgएइ3 पैघ करएबाली ....., हम बिच गेलहुँ एिह खुशीमे हमरा अपन छातीसँ \nलगबएवाली हमर माय....., अपना आँिखक सोझमे देखल गेल हुनक मृमgए8इयु, हुनक लहाश, ई सभटा हमरा याद \nआिब गेल। आँिखमे आएल नोर पोिछ हम हुनका मgएऊएणाम केिलयिन।  \n·       \nचािर  \n  \nगोिवमgए88द जािह बरख पणजीमे नोकरी पर लागल , पाखलो ओिह बरख लौह–अयमg3ँइक केर खदान पर \nमg399क मgइँफाइवर बिन गेल। ओकर काज देिख कए एक बरखक भीतरिह कमgए9इपनी ओकर नोकरी पमg3फएी क ’ \nदेलकैक। ओकरा चािर सौ पचास मgएऊइपैया दरमाहा भेटैत रहैक आ एकर अलावे ओवरटाइम सेहो। ओकर \nखेनाय-पीनाय होटलमे होइत छलैक आ ओ कतहुँ सुित जाइत छल। \n \n           पाखलो आ आलेस दुनू अपन पयरक तरमgएइ3 दूिभकमgएइ3 मसोड़ित लदानक गैरेज लग जा रहल छल। \nकािमg33इ आनल गेल लौह –अयमg3ँइक केर चूणमg3ऊफक ढेर देिखकए ओ बहुत अचरजमे पिड़ गेल। ओ दुनू गैरेज \nपहुँचल। मg399क मg3ँइटाटमg3ऊफ क ’ कए धूराक मेघकमgएइ3 पाछू छोड़ैत ओ लोकिन मg399क तेजीसँ बढ़ौलक।  \n \n           समg3ऊ3झमे पाखलो आ आलेस अपन -अपन मg399क आिन गैरेज लग लगा देलक। ओ कािमg33इक अपेमgएॉएा आइ \nएक खेप बेसी लगौने छल। आइ दुनू बहुत बेसी मgएऊएसमg38ए देख ’ मे आिब रहल छल। पाखलो अपना देह पर \nएक नजिर देलक। ओ धूरा सँ सानल बुझाइत छल। ओकर कपड़ा पूणमg3ऊफ मgएऊॉपसँ धूरामे सानल रहैक। माथक \nकेश, मोछ आ सॱसे देह धूरा सँ सानल रहैक। ओ हाथ-पयर धोबाक लेल आलेसक संग नल िदस चिल \nदेलक। \n \n          नल पर जमा भेल सभटा मजुरनी पाखलोक मजाक उड़ाब’ लागलीह। एकटा मजुरनी अपन एकटा \nछोट सन एना िनकािल पाखलो कमgएइ3 ओकर अपनिहं मgएऊॉप देखबा लेल देलकैक। ओ एना लेलक , ओिहमे अपन \nअजीब मgएऊॉप देिख ओकरा हँसी लािग गेलैक। ओकरा बुझेलैक जो ओ ललका मुँह बला बनरबा छैक।  \n \n  “पाखमgए98या , बगल वला झीलमे जेना धूरा जमैत छैक तिहना तोरहुँ देह पर जमल छह।”   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nएकटा मजुरनी पाखलो कमgएइ3 पयर सँ माथ धिर देखैत कहलकैक।  \n“ओ तँ धूरेक िमल पर नोकरी करैत छैक।”  \nएकटा दोसर मजुरनी ओकर मजाक केलकैक। ई सुिन सभटा मजुरनी हँसय लगलीह। ओकरा संग \nपाखलो सेहो हँसए लागल। \n \n           “ओ धूरासँ भरल अिछ एिहलेल अहमg3ऊ3सभ ओकरा पर हँिस रहल छी?” आलेस मजुरनीसँ \nपूछलकैक….; \n “नहएलाक बाद ओकरा देिख लेबैक, ओ सेब सन लाल आ एकदम िफरंगी सन भ’ जाएत, जे देिख \nकोनो बाप ओकरा अपन बेटी देबा लेल तैयार भ’ जेतैक।” \n \n      “आलेस, पाखलोक लेल अहमg3ऊ3 अपनिह जाितमे कोनो कमgए88या तािक िदयौक ”, पिहल मजुरनी कहलकैक। \n \n        “…….से िकएक? ओकरा तँ कोनो पाखिलने चाही। पाखमgए98या ! अहमg3ऊ3 अपना लेल िलमg3ँइबन सँ एकटा \nपाखिलन ल’ कए आिब जाएब।”  \nएिह बात पर सभ केओ हँसय लागल मुदा पाखलो केर भॱह तिन गेल। \n \n      “ओ.......हो...... एकर मामाक बेटी छैक ने?” बीचिहमे मg3ँइमरण आिब गेलासँ दोसर मजुरनी पिह लसँ \nबाजिल। \n \n     “एकर मामा सोनू परसूए शेलपमg37ँ सँ गाम आएल छैक। ओकर बेटी िबयाह करबाक जोग भ ’ गेल छैक।” \n \n“शी..... ई तँ पाखलो छैक ने?” \n \n       “पाखलो सँ ओकर िबयाह.....? शी.....” पिहल मजुरनीक अपन डमg3ऊ3ड़ पर बामgए88हल तोिलया झारैत \nकहलक। ओकर ई कहब सुिनकए सभ िकओ चुप भ’ गेल। पाखलो कमgएइ3 बहुत खराप लागलैक आ ओकर \nभॱह तिन गेलैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \n \n          नहा-धो कए ओ लोकिन नीचमg3ऊ3 उतर ’ लागल। उतरैत काल आलेस सीटी बजा रहल छल आ पाखलो \nचुपचाप चिल रहल छल। ओिह मौनक िमg3ँइथितमे ओकरा अपन मामा , सोनूक पिछला बात सभ मg3ँइमरण आिब \nगेलैक। \n \n         सोनूक िबयाहमे पाखलोक माय, ओकरा गोदीमे ल’ कए गेल छलीह। िबयाहसँ ठीक दू िदन पिहने, \nसोनू अपन िबयाहक खबिर अपन बिहनकमgएइ3 देने छलैक। ओ िबयाहमे कोनो िबध -मg3ँफयवहार करबाक लेल तैयार \nनिह रहिथ, मुदा सोनूक िजमg3फ9क कारणमgएइ3 ओकरा मानय पड़लैक।  \n \n         सोनूक दुिनयमg3ऊ3 केवल दू बरख धिर चिल सकल। ओकरा ए कटा बेटी भेलैक मुदा तेसरिह बरख \nओकर घरनी ओकरा सदाक लेल छोिड़कए चिल गेलीह। \n \n    पाखलो एकटा पैघ समg3ऊ3स छोड़लक। ढलानसँ नीचमg3ऊ3 उतरैत ओकर पयर लड़खड़ा गेलैक।  \n \n         आलेस आ पाखलो नदीक कछेर वला होटल पहुँिच गेल। आन िदन जकमg3ऊ3 ओ सभ होटलक भीतर \nजयबाक लेल अपन-अपन माथ नीचमg3ऊ3  झुकौलक। पाखलो चाह पीिब लेलक मुदा ओकरा िदमागसँ एखन धिर \nओिह बातक िनसमg3ऊ3 निह उतरल छलैक। आलेस ओतए जमा भेल िममgएॉॉ सभसँ गमgए9ँप करए लागल।  \n \n          पाखलो होटलसँ बाहर िनकलल आ खेत िदस खुलल पेड़ा बाटे चलय लागल। ओ बहुत दुखी अिछ, \nएहन ओकरा चेहरासँ बुझाइत छलैक। मजुरनी सभ मg3एॉारा कएल गेल गमgए9ँपक नह ओकर करेजके नोचने-फारने \nजा रहल छलैक। \n \n“शी..... ई तँ पाखलो छैक ने?” \n \n“पाखलो सँ ओकर िबयाह.....? शी.....” \n·        िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \n \n           ई आवाज मंगुमgइफ7ी झरनाक पािनक छल , ने िक कपड़ा-लमgएॉइा धोबा आ पािन भरबाक लेल आबए बाली \nकमgए88या आ मg3ँइमgएॉॉीगणक बाजबाक। आइ पाखलो कने देरीसँ आएल रहय। ओ िकछु अमgए88यमनमg3ँइक सन लागैत \nछल। ओ झरनासँ गाम िदस जाएबला लोकपेिड़या िदस देखलक। ओिह लोकपेिड़याक बाटमgएइ3 अमgए88हिरया गाममे \nपयर रखने छल। \n \n          ओ अपन देह सँ कपड़ा उतारलक आ मंगुमgइफ7क गाछक जिड़मे रािख देलक। ओ झरनाक कछेरमे \nबैिस गेल। बहैत पािनमे ओ अपन पयर खुलल छोिड़ देलक। ओकरा जाड़ लागलैक। ओ जाड़ ओकरा \nनसमे समा गेलैक। ओ अपन आँिखक िपपनी बमg38ए क ’ लेलक। दूपहरमे धूरा पर चलैत जे पयर छक-छक \nपाकैत रहैक ओिह पयरकमgएइ3 एखन जाड़ लािग रहल छलैक। ई सोिच पाखलो एकटा नमहर समg3ऊ3स छो ड़लक आ \nआँिख बमg38ए क ’ लेलक। ओ मgएऊएायः आिबकए पिहने अपन पयर ठंढा पािनमे डुबबैत रहय। जखन सभटा कमgए88या \nआ मg3ँइमgएॉॉीगण पािन भिर कए चिल जाइक , तखनिह ओ नहबैत छल आ अपन कपड़ा-लमgएॉइा धोबैत छल।  \n \n          ओ पािनमे डुबकी लगौलक। छपाक केर आवाज भेलैक एिहलेल ओ अपन माथ उठौलक तँ देखलक \nजे शामा हँिस रहल छलीह। ओहो हँसल। शामा झरनाक उपरका धार पर अपन घैल भरए लगलीह। “आइ \nपािन भरबामे देरी िकएक भेल?” पूछबिन, पाखलो सोचलक। मुदा ओ चुप रहल। शामा घैल अपना डमg3ऊ3र पर \nराखलक आ छोटकी घैल अपना हाथमे रािख चिल देलीह। नजिरसँ दूर होइत धिर पाखलो ओकरा देखतिह \nरिह गेल। \n \n           ओ होशमे आएल! की शामा पािनमे पाथर फेकने छलीह? ओ सोच’ लागल, ‘हँ’, ओकर एक मोन \nकहैत छलैक जे “ओ आएल छलीह आ हमरा सचेत करबाक लेल ओ पाथर फेकने छलीह। ओकर दोसर \nमोन कहैक– निह, ओ पाथर मार’ एहन काज निह क’ सकैत अिछ। भ’ सकैछ उपरका मंगुमgइफ7 नीचमg3ऊ3 िगरल \nहोइक।”  \n          ओ ई सोचतिहं छल ताधिर एकटा मंगुमgइफ7 पािनमे िगरलैक। पाखलो ओ लाल मगुमgइफ7 उठौलक। \nओकरा फोड़लक। फोड़लाक बाद ओ ओिह खटिममg3ए7ी मंगुमgइफ7कमgएइ3 अपना मुँहमे लेलक। खाइत काल ओकरा \nएकटा घटना याद एलैक। एिह घटनाक बहुतो बरख भ’ गेल रहैक। जंगलमे काजू आ कामgए83ण खाइत -खाइत \nगोिवमgए88द आ ओ एिह झरना पर आएल छल। मंगुमgइफ7ी झरनाक मंगुमgइफ7 बहुत पािक गेल छलैक। पाखलो आ \nगोिवमgए88द ओिह मंगुमgइफ7 पर पाथर मारए लागल। ओिह समय शामा झरना पर आिब रहल छलीह , ई गोिवमgए88द \nदेखलक आ देखतिहं अपना हाथसँ पाथर फेिक देलक आ पाखलो सँ कहलकैक – “पाखमgए98या , हाथसँ पाथर \nफेिक िदयौक, िवमgए88या मामाक शामा आिब रहल छिथ। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \n \n“िकएक?” पाखलो पुछलकैक। \n \n            “यौ, मंगुमgइफ7ी झरनाक जगह ओकरे छैक ने, हमसभ जे मंगुमgइफ7 झटािह रहल छी ई बात जँ ओकरा \nबाबूकमgएइ3 पता लािग गेलिन तँ से नीक गमgए9ँप निह होयत। ओ गािरओ देताह आ मारबो करताह। गोिवमgए88दक \nकहलाक पमgएॉऊातो पाखलो अपना हाथसँ पाथर निह फेकलक। ओ लगातार झटाहते रहल। गोिवमgए88दक रोकलाक \nपमgएॉऊातिहं ओ मgएऊइकल। ताबत शामा ओतए आिब गेलीह। ओ लाल रंगक पाकल मंगुमgइफ7कमgएइ3 देखलक। ओकरो \nमंगुमgइफ7 खएबाक मोन भेलैक। ओहो पाथर मािर -मािर मंगुमgइफ7 झखारए ला गलीह। ओकर दू-तीन पाथरसँ एकटा \nपातो निह िगरलैक। पाखलो आ गोिवमgए88द दुनू हँसए लागल। ओ लजा गेलीह। ओकरिहं आनल पाथरसँ \nपाखलो मंगुमgइफ7 झटाह ’ लागल। जमgए98दीए ओ पाथर ओतिह फेिक मंगुमgइफ7क गाछ पर चिढ गेल आ मंगुमgइफ7क \nगाछक डािरकमgएइ3 िहलाब ’ लागल। मंगुमgइफ7 सभ ढब -ढब कए िगरए लागलैक। िछमg3एऊा  आनबाक लेल शामा घर चिल \nगेलीह। मुदा आपस अबैत काल ओकरा संगे ओकर बाबूजी सेहो आिब गेलाह। धरती पर पसरल कमg3ऊ3च \nमंगुमgइफ7 देिख कए ओ पाखलो कमgएइ3 ओकरा माए आ ओकर जाित लगा कए गािर देलकैक।  \n           तकरा बादसँ जखन किहयो शामा ओकरा बाटमे भेटैक ओ अपन माथ झुकाकए चिल जाइत \nछलीह। \n \n          जािह िदनसँ पाखलो मgइँफाइवर भेल छल तािह िदनसँ ओ मंगुमgइफ7ी झरना पर नहएबाक लेल अबैत छल। \nपाखलो कमgएइ3 देिख शामा किहओ -किहओ हँिस दैत छलीह। शामाक यौवनक भार देिख कए ओकरा मोनमे उमंग \nआिब जाइत छलैक। एकिदन तँ शामा ओकर आ गोिवमgए88दक हाल -समाचार सेहो पूछने छलीह। तािह िदन, ओ \nमgएऊएायः पाखलो कमgएइ3 देिख कए हँसैत छलीह आ पाखलोक मोनमे ओकरा मgएऊएित नब अंकुर पनकी द ’ रहल \nछलैक। \n \n    पाखलो सँ ई खबिर सुिन, गोिवमgए88द पाखलोक खूब मजाक उड़ौलक।  \n \n         “पाखमgए98या , हुनकर मg3ँइवभाव बहुत नीक छिन। ओ कने कारी अवमg3ँएय छिथ मुदा देख ’मे नीक \nछिथ। अहमg3ऊ3क जो ड़ी खूब जँचत।” ई बात पाखलोक मोनमे घूमैत रहैक आ ओ नहबैत काल अपना-आपमे \nओ उफान महसूस करैत छल। \n \n          दोसर िदन रिब रहैक। पाखलो घूमबाक लाथे बाहर िनकलल। बाट चलैत-चलैत ओ मंगुमgइफ7  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \nझरना लग पहुँिच गेल। झरनाक शीतल पािनसँ ओ एक आँजुर पािन पीिब लेलक आ लगीचक आमक गाछ \nिद स चिल देलक। ओिह आम गाछक नमहर जिड़ उपर धिर आिब गेल रहैक आ कोनो नेना जकमg3ऊ3 अपन \nकुमg33इा उपर कए धरती पर पसिर गेल रहैक। पाखलो एकटा जिड़ पर बैिस गेल आ मgएऊएकृितक सॱदयमg3ऊफ देख ’ \nलागल। \n \n          आइ चैत मासक पूिणमg3ऊफमा छलैक। गामक लोक सभ समg3ऊइतेरी मंिदर लग बसंत पूजा करए बला  \nरहैक मुदा तािहसँ पिहने मgएऊएकृित फूल आ फल सभक लटकिन लगा कए बसंत ऋतुक मg3ँइवागत क ’ चुकल \nछलैक। आमक गाछक अजोह आम सभ गोटपंगरा पाकए लागल छलैक। काजूक गाछ पर लाल आ पीयर \nकाजू लागल रहैक। हिरयर अजोह काजू सभ पाकबाक बाट जोिह रहल छल आ एखन धिर डािर पर \nफुमgए98ली सभ डोिल रहल छलैक। \n \n           शनैः–शनैः बसात िसहकए लागलैक। पाखलो कमgएइ3 लागलैक – आब ई मgएऊएाणदायी बसात एिह \nमgएऊएकृितकमgएइ3 नब जान द ’ देतैक। गाछ–िबरीछकमgएइ3 पागल बना देतैक। बसातक िसहकबक संगिह पाखलोक मोनमे \nिवचारक लहिर िहलकोर मार’ लागलैक। ई बसात पिमgए7इछम िदसक पहाड़कमgएइ3 पार करैत , खेतक बीचोबीच \nधरतीकमgएइ3 चीरैत नदीकमgएइ3 पार करैत पूबिरया पहाड़ िदस उछलैत िबना मgएऊॉकनिह आगू बिढ जाएत। ओ कतए सँ \nआएल हेतैक? कोन ठामसँ आएल हेतैक? ई कहब ओतेक सरल निह अिछ। ओ सभ ठाम मgइफँमण करएबला \nमgएऊएवासी अिछ।  \n \n          बसातकमgएइ3 अिबतिहँ धरती ओिह बसातमे रंग उछािल ओकर मg3ँइवागत केलक। बसात  धरतीक \nमाथक चुमgए9इमा लेलकैक। गाछ सभक आिलंगन केलकैक। लमgएॉइीसभकमgएइ3 बमg3ऊ3िहसँ पकिड़ कामgए88ह पर राखलकैक आ \nफेर नीचमg3ऊ3 रािख देलकैक। फूल , फल आ पात सभक चुमgए9इमा लेलकैक आ पूरा बगैचामे सभकमgएइ3 हाथसँ इशारा \nकरैत ओ आपस चिल गेल। \n \n          पाखलोकमgएइ3 मोनमे भेलैक , “जे हमहुँ बसाते जकमg3ऊ3 एिह इलाकामे घूिम-िफिर रहल अिछ। हम \nअपन जमgए88मिह कालसँ एिह इलाकामे रिह रहल छी। मुदा हम बसात जकमg3ऊ3 आिब कए चिल निह जाइत छी \nअिपतु एतुका िनवासी भ’ गेल छी। एिह आम गाछक सदृश हमरहुँ जिड़ बहुत भीतर धिर गेल अिछ। एिह \nमािटक बल पर हम पैघ भेलहुँ, फरलहुँ-फुललहुँ। एिह मािटक संमg3ँइकारमे पलल -बढ़ल पाखलो िथकहुँ हम।” \n \n           समg3ऊ3झ खतम भ ’ कए गोधूिल भ’ रहल छलैक। मंगुमgइफ7ी झरना पर पािन भिर कए कमgए88या आ \nमg3ँइमgएॉॉीगण घर जा रहल छलीह। पाखलोक मgए87यान ओमहर निह छलैक , अिपतु आइ शामा पािन भरबाक लेल निह  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \nआएल छलीह, एिह लेल ओकरा जीवनकमgएइ3 फमg3ऊ3सी लािग गेल रहैक। हाड़ -ममg3ऊइसुसँ बनल पाखलो  कमgएइ3 एकटा \nकुमािर कमgए88यासँ िसनेह भ ’ गेल रहैक आ ओ ओकरासँ िबयाह करबाक लेल सोिच रहल छल। जकरा एक \nनजिर देिख लेलासँ ओकरा नस-नसमे उमंग आिब जाइत छलैक वैह शामा आइ झरना पर निह आयल छलीह, \nतैँ ओ अपनाकमgएइ3 मंद महसूस करैत छल।  \n \n          गोधूिल खतम हेबा पर रहैक आ अमgए88हार अपन पयर पसािर रहल छल। समg3ऊइतेरी मंिदर लग \nपाखलोकमgएइ3 पेमg399ोमैमgए7ँसक जगमग करैत इजोत देखा पड़लैक। ओकरा आइ होमएबला बसंत पूजाक मg3ँइमरण आिब \nगेलैक। बसंत पूजा िदन समg3ऊइतेरी मायक पालकी बड़  धूमधामसँ बाहर िनकलैत छैक। ओ मgएऊएकृितमे आएल बसंत \nऋतुसँ भमg37ँट करैत छिथ। ओिह राित ओ मंिदर आपस निह जाइत छिथ अिपतु बाहरे मgएऊएकृितक संग रहैत \nछिथ। बसंत ऋतुक िदन गाम भिरक लोक भिर राित उमgए8इसब मनबैत अिछ। पूजाक लेल तँ शामा अवमg3ँइसे \nअओतीह, तखनिहँ हम हुनकासँ भमg37ँट क ’ लेब। पा खलो सोचलक। शामासँ भमg37ँट करबाक बहमg38एे ओकरा पूरा \nदेहमे जोश आिब गेलैक, आ गामक िदस जयबाक लेल ओ तीवमg3ऊए गितएँ चलए लागल।  \n \n           मंगुमgइफ7ी झरना पर सभ िदन जकमg3ऊ3 पाखलो आइयो अपन कपड़ा धोबैत छल। रिब लगाकए \nआइ तीन िदन भ’ गेल रहैक। गोिवमgए88द रिबकमgएइ3 िकएक निह अएलाह ? ओ यैह सोिच रहल छल। एतबिहमे \nदूरसँ – “पाखमgए98या ! यौ पाखमgए98या !” गोिवमgए88द सन आवाज सुनबामे आएल। ओ पाछू घूिमकए देखलक। गोिवमgए88दकमgएइ3 \nदेखतिह पाखलो तुरमgए88त उठल आ ओकरा िदस दौिड़कए गेल। दुनू एक दोसरासँ हाथ िमलेलक। गोिवमgए88दक \nकनहा अपन हाथसँ िहलबैत पाखलो पुछलकैक – \n \n“अहमg3ऊ3 रिब िदन िकएक निह एलहुँ?” \n \n         “की कही, हमरा ऑिफसक िममgएॉॉ लोकिन हमरा िपकिनक पर ल ’ कए चिल गेल छलाह। हम \nजाएवला निह रही, मुदा की किरतहुँ ओ सभ हमरा जबरदमg3ँइती ल ’ गेलाह। हमर मोन करैत रहय जे आिब \nकए अहमg3ऊ3सँ भमg37ँट करी। ” गोिवमgए88द अपन मोन खोिल देलक।  \n \n“जाय िदअ, एखनिहं िमललहुँ यैह की कम अिछ? \n \n“चलू पिहने अहमg3ऊ3 नहा िलअ ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n \n          गोिवमgए88दक कहला पर पाखलो झरनामे नहाबए लागल। गोिवमgए88दकमgएइ3 िकछु कहबाक उमgए8इसुकता \nरहिन। ओ अपना हाथसँ पािन िनकािल पाखलोक देह पर िछमg3एऊा मारए लागल , पाखलो सेहो हुनका पर पािन \nफेकलक। ओिहसँ गोिवमgए88दक कपड़ा नीक जकमg3ऊ3 भीिज गेलैक।  पाखलो कमgएइ3 कने खराप लागलैक। ओ \nगोिवमgए88दसँ माफी ममg3ऊ3गलक। गोिवमgए88द एकरा सभकमgएइ3 मजाकमे उड़ा देलिथ।  \n \n          पाखलो नहाकए अपन देह पोछलक। अपन कपड़ा सुखबाक लेल लािर देलकैक। बादमे दुनू \nगोटे आमक जिड़ पर आिब बैिस गेल। पाखलो गोिवमgए88दक आँिखमे देखलक। गोिवमgए88द िकछु कहए चाहैत  छल, \nई हुनका आँिखसँ पाखलोकमgएइ3 पता लािग गेल।  \n \n“कोनो नब समाचार?” पाखलो पुछलकैक। \n“समाचार? एकटा नब समाचार अिछ।”  \n“कोन समाचार?” \n“हमरा लेल एकटा संबंध आएल अिछ।” \n \n“अहमg3ऊ3क लेल संबंध ? कतएसँ? केकर?” पाखलो एकक बाद एक मgएऊएमg3फफ केलक।  \n \n       “ई सभ हम अहमg3ऊ3कमgएइ3 बादमे कहब। पिहने बताउ , जे शामा आइ पािन भरबा लेल आयल छलीह?” \n \n“हँ….निह......, एखन धिर तँ निह।” पाखलो सोिचकए जवाब देलक। \n \n     “निह ने? तखन तँ हमर अनुमान ठीके भेल। हम अहमg3ऊ3कमgएइ3 आर निह उलझाएब। हमरा लेल िवमgए88या \nआपाक िदससँ शामाक लेल संबंध आएल अिछ। हम ओकरा साफ मना क’ देिलऐक।” \n \nपाखलोकमgएइ3 बतएबाक लेल आनल गेल रहमg3ँइय गोिवमgए88द खोिल देलक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \n \n   “मुदा संबंधक लेल अहमg3ऊ3 मना िकएक कहलहुँ?” पाखलो फेर मgएऊएमg3फफ केलक।  \n \n“एकर जवाब तँ बमg38ऊड सरल छैक यौ। ” गोिवमgए88द बाजल — \n \n         “शामाक जोड़ीक लेल अहमg3ऊ3क मgएऊएयोजन अिछ हमर निह। अहमg3ऊ3कमgएइ3 मg3ँइमरण अिछ , हम एकबेर \nअहमg3ऊ3कमgएइ3 कहने रही – “शामा आ अहमg3ऊ3क जोड़ी केहन रहत ?” िकछु कालक लेल दुनू गोटे चुप भ’ गेल। \n \nबादमे गोिवमgए88द बाजए लगलाह — \n \n      “हम दुपहरकमgएइ3 घर गेल रही। खएलाक बाद माय हमरा एिह संबंधक बारेमे बतौलिन। हम साफ मना \nक’ देिलयिन, मुदा िकएक? से निह बतौिलयिन।” \n \n       “निह गोिवमgए88द , एिह संबंधकमgएइ3 नकािर अहमg3ऊ3 नीक निह केलहुँ। अहमg3ऊ3 हमरा लेल मgए8इयाग क ’ रहल छी। \nई हमरा नीक निह लािग रहल अिछ।” पाखलो कहलक। \n \n      “एहन निह छैक पाखलो, अहमg3ऊ3 बुझैत निह छी। अहमg3ऊ3कमgएइ3 िकओ निह अिछ। आ शामा अहमg3ऊ3कमgएइ3 पिसमg38ए \nसेहो अिछ। ओ अहमg3ऊ3कमgएइ3 भेिट जेतीह तँ हमरा खुशी होएत। ” \n \n“मुदा हमरा संग.....” \n \nपाखलो िकछु कह’ वला रहिथ। \n \n“ओ सभ बादमे देखल जेतैक।”   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nएतबा किह गोिवमgए88द चुप भ ’ गेल। पाखलोक मोन िवचिलत भ’ गेलैक, मुदा शामाक सभ मg3ँइम रण \nएखनहुँ ओकरा मोनमे महकैत रहैक। शामा मg3एॉारा गोिवमgए88दक लेल कएल गेल पूछािर ....., ओकर मीठ-मीठ \nबोली....., फूल-सन ओकर हँसी.....सभटा। \n \n     ओकरा दुनूकमgएइ3 देिख शामा झरनासँ िबना पािन भरनिहं आपस चिल जाइत छलीह।  \n          तकर बाद ओ शामासँ भमg37ँट केलक आ “हमरासँ िबयाह करब?” पूछलकैक। शामा ओकरा \n“हँ” कहतैक ओकरासँ यैह अपेमgएॉएा छलैक पाखलोकमgएइ3, मुदा ओ बाजिल, “निह अहमg3ऊ3 पाखलो िथकहुँ! ” पाखलो \nशामाकमgएइ3 िकछु कहबाक लेल मुँह खोलनिह छल आिक ओ ओतएसँ चिल देलीह। पाखलोक मोन तँ बुझु जे \nनागफनी सँ भरल रेिगमg3ँइतानक सदृश भ ’ गेलैक। \n·       \nपँgआॲआच  \n \n \n          शंभुक होटलमे राितक भोजन कएलाक पमgएॉऊात् हम दीनाक घर िदस चिल देलहुँ। आइ बहुत \nकाज केने रही तिह लेल सॱसे देहमे दरद छल। भूइयमg3ऊ3 पर पिड़तिह हमरा िनमg38ए आिब जाएत , एहन बुझाइत \nछल। \nबामgए88ह पर पहुँचबाक देरी नहुँ-नहुँ बसात िसहक’ लागल। अहा!........ केहन शीतल बसात छैक! \nबसात लिगतिहँ देहमे हिरयरी आिब गेल। बामgए88हक एक िदस खेत -पथार आ दोसर िदस ममg3ऊइडवी नदी बहैत \nछलैक। बगलक नािरयरक गाछसँ आवाज आिब रहल छलैक। चामgएऊॉ िदस अमgए88हारे-अमgए88हार छलैक ! एिह \nअनहिरयामे जान आिब गेल रहैक। अमgए88हारमे उपर भगजोगनी भुकभुक करैत छलैक। नदीक कारी पािनमे \nमाछ सभ उछलैत रहैक आ ओकर लहिर भगजोिगिनएँ  जकमg3ऊ3 दीमgए9ँयमान भ ’ रहल छलैक।  \nबामgए88हक बीचिह मे मूलपुमgएऊइ ष (/◌ओथ1ामदेवता )क मंिदर नुकाएल रहैक। ओ मंिदर एकदम टूिट गेल रहैक। \nमंिदरक उपर चार निह छलैक। मंिदरक चामgएऊॉ कातक देवाल सभमेसँ आगूक देवाल तँ एकदमgए9इमे टूिट गेल \nरहैक। बमg3ऊ3की तीनू देबाल पर िसमgए9इमर , बर, अमg3ँएटी सन पैघ -पैघ गाछ सभ जनिम गेल छलैक। गोिवमgए88दक \nिवचारसँ मूलपुमgएऊइषकमgएइ3 खुब पैघ खुलल मंिदर भेटल छिन। ओ कहैत छल – “एिह चामgएऊॉ गाछ पर आकासक \nछत छैक आ एिह मंिदरमे मूलपुमgएऊइष रहैत छिथ। ”  \nचलैत–चलैत हम मूलपुमgएऊइषक मंिदर लग पहुँच गेलहुँ। एिह मंिदरमे हम एकबेर समg3ऊ3प देखने रही , ओ मg3ँइमरण \nअिबतिहं हमर सॱसे देह िसहिर गेल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n  \nनेनपनमे एकबेर हम आ गोिवमgए88द माछ मारबाक लेल नदी पर गेल छलहुँ। बहुत कालक बाद हमरा \nबंसीमे एकटा खचमg3ऊॉणी (माछ) फंसल छल। ओकरा हम एकटा नािरयरक िसमg3फएीमे गूिथ लेलहुँ। बाटमे \nमूलपुमgएऊइषक मंिदर भेटल। बंसी नीचमg3ऊ3 रािख हम दुनू गोटे मूलपुमgएऊइषकमgएइ3 गोर लागबाक लेल गेलहुँ। मूलपुमgएऊइषक \nकारी मूितमg3ऊफ, मंिदरक टूटलका भागमे पाथरक ढेरीक बीचमे छलिन। हम अपन हाथक माछ मंिदरक सीढी पर \nरािख देलहुँ। हम दुनू गोटे मूितमg3ऊफ लग माथ टेकलहुँ। ने जािन कतएसँ ओिह मूितमg3ऊफ लगक पाथर पर एकटा \nसमg3ऊ3प आिब अपन फन कािढ़ ठाढ़ भ ’ गेलैक। हम दुनू गोटे बहुत डिर गेलहुँ आ पाछू हिट गेलहुँ। पछाित जा \nकए ओ समg3ऊ3प ससिर कए ओिह पाथरक ढेरीमे ढूिक गेल। गोिवमgए88द तँ डरक कारणमgएइ3 बुझू जे पाथरे बिन \nगेलाह। हम सभ भगवानक सीढी पर माछ रखने छलहुँ, एिहलेल हुनका खराप लागलिन की? हमरा मोनमे \nएहन भेल। हम आपस सीढी लग गेलहुँ आ ओतए राखल माछ उठाकए नदीमे फेिक देलहुँ। हमसभ पुनः \nमूलपुमgएऊइषक पयर पर िगर कए हुनकासँ माफी ममg3ऊ3गिलयिन।  \nहम गोिवमgए88दसँ पूछिलयिन , “हम माछ राखने छलहुँ एिहलेल मूलपुमgएऊइषकमgएइ3 गोमg3ँइसा आिब गेलिन की ? मंिदर \nमgइफँमgइफऊ भ ’ गलैक की?” \n“निह यौ, एहन कतहुँ होइक? गामक लोकतँ हुनका माछो चढबैत छिन।” गोिवमgए88द जवाब देलक।  \n“तखन समg3ऊ3प िकएक देख ’ मे आएल? हम माछ राखने रही, एिहलेल मूलपुमgएऊइषक मंिदर मgइफँमgइफऊ भ ’ गेलैक \nकी?” \n“अहमg3ऊ3क माछ रखलासँ मंिदर कोना मgइफँमgइफऊ भ’ जेतैक?” \n“हम..............।” \n“चुप रहू, पाखलो भेलहुँ तँ की भेल? पिछला बेर तँ हम इमली आ आँवला रखने छलहुँ, तखनहुँ \nमंिदर मgइफँमgइफऊ भेल छलैक की ? निह ने! अहमg3ऊ3 चुप रहू आ ककरो िकछु निह बतेबैक। ”  \nहम मूलपुमgएऊइषक मंिदर लग पहुँिच गेलहुँ। मंिदरक चामgएऊॉ िदस पहाड़ छलैक आ बीचमे मंिदर। रातुक \nअमgए88हारमे पहाड़ कारी देखाइत रहैक। उपर तरेगणसँ सजल अकाश। जेना घरक धरेन आ छमgए9ँपड़ , एिह दुनूक \nबीचसँ इजोत अबैत छैक ओहने इजोत अकाश आ पहाड़क बीच पसिर रहल छलैक।  \nहम अपन जूता खोललहुँ आ मूलपुमgएऊइषकमgएइ3 गोर लागलहुँ। राितक अमgए88हारमे मूलपुमgएऊइषक मूितमg3ऊफ निह लखा \nदैत रहैक। हमरा भेल जे जेना मूलपुमgएऊइष एतए अमgए88हारक एकटा बड़का टा मgएऊॉप ल ’ कए पूरा संसार पर पसिर \nगेल छिथ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nमूलपुमgएऊइषक मंिदर बहुत मgएऊएाचीन छैक। ममg3ऊइडवी नदीक कछेर पर एिह गाम कमgएइ3 बसौिनहार आिदपुमgएऊॉष वैह \nछिथ। पिहने ई गाम बािढ़मे डूिब जाइत छलैक मुदा ममg3ऊइडवी नदी पर बामgए88ह बािमgए88ह ओ एिह गामक सृिमgइफऊ केने \nरहिथ। हुनका मरलाक उपरामgए88त एिह गामक लोक सभ हुनकर मg3ँइमरणमे ई मंिदर बनौने छल। एिह तरहमgएइ3 ई \nमंिदर आ मूलपुमgएऊइष मg3एॉारा बनाओल गेल ई बामgए88ह , दुनू बहुत पुरान अिछ। \n          हम मूलपुमgएऊइष मg3एॉारा बनाओल गेल ओिह बामgए88ह दए चिल रहल छलहुँ। आ एिह बामgए88हक कारणमgएइ3 \nबसल गाममे हम, माने पाखलो रहैत रही।  \n·       \nदीनाक  बैसकी घरमे सभ िदन जकमg3ऊ3 हम चटाय िबछा कए बैिस गेलहुँ। िदनाक बेटा एकटा िचमg3ए7ी \nआिन हमरा हाथमे थमा देलक। ओ िचमg3ए7ी गोिवमgए88देक छलैक। बहुत िदनक बाद ओ हमरा िचमg3ए7ी िलखने रहय , \nएिहलेल हमरा बमg38ऊड मgएऊएसमg38एता भेल। गोिवमgए88दक संग घूमब -िफरब, केगदी भाटक पोखिरमे नहाएब, हेलब, ई सभ \nसोचैत-सोचैत हम चटाय पर सूित गेलहुँ आ माथ धिर कमgए9इमल ओिढ़ लेलहुँ।  \nबहुत राित बीित गेल, मुदा हमरा िनमg38ए निह आिब रहल छल। हमरा मोनमे केगदी भाटक पोखिरक \nिचमgएॉॉ बेिर -बेिर आिब जाइत छल! लील रंगक आकाशक मgएऊएितिबंब पािनमे चमकैत छलैक। आकाशक रंगीन मेघ \nपोखिरक लहिर पर हेिल रहल छल।  आकाश अपन छिव पोखिरक पािनमे देिख मोनिह-मोन खूब मgएऊएसमg38ए \nहोइत छल आ “ई मgएऊॉप नीक निह अिछ। ” ई सोिच ओ अपन मgएऊॉपकमgएइ3 नव मgएऊॉपमे रंगैत छल आ मेघक वमg3ँइमgएॉॉ \nपिहरैत छल।  \nपोखिरक लग केगदी (केबड़ा) झाड़ ओ केबड़ाक गाछ सभक बड़का टा जंगल रहैक, ओ पोखिरक \nमहार केबड़ाक झाड़ीसँ भरल रहैक। जखन केबड़ाक झाड़ पर फूल फूलाइत छैक ओिह समय हमसभ \nनहएबाक लेल गेल छलहुँ। केबड़ा फूला गेल छलैक। पीयर-पीयर केबड़ा हिरयर-हिरयर पातसँ बाहर आिब, \nअपन जी देखा-देखा कए कबदा रहल छलैक। पूरा वातावरण केबड़ाक सुगमgए88धसँ भरल रहैक। हम आ \nगोिवमgए88द पोखिरमे कूिद गेलहुँ। दुनूगोटे हेलैत -हेलैत केबड़ाक मg3एॉीप लग पहुँचलहुँ। मg3एॉीप पर केबड़ाक बहुत \nघनगर जंगल रहैक। दुनू गोटे केबड़ाक झाड़क अंदर घूिस केबड़ाक फूल तोड़ए लागलहुँ। फूल तोिड़ \nपोखिर पार केलहुँ। ओ सभटा पोखिरक कछेर पर रािख देिलऐक। बादमे बमg37ँग जकमg3ऊ3 हमसभ पोखिरमे डुबकी \nलगौलहुँ। भिर दम समg3ऊ3स घीिच ओिहना पािनमे डूिब गेलहुँ, तँ ओिह समg3ऊ3सक संगे बाहर भेलहुँ। सॱसे देह \nडूबल छल, मुदा माथक केश हेलैत नािरयर सदृश बुझाइत छल।  \nहमरा गाम मgएॉएेमgएॉॉफल आन गामक अपेमgएॉएा कने पैघ छैक। गाममे खेतक मैदान, जंगल ओ पहाड़ हमरा \nसभकमgएइ3 घूमबाक लेल कम पिड़ जाइत छल। नाह पर पतवािर चलाबैत हमसभ नदीमे िझझरी खेलैत रही। \nनदीमे नहएलाक पमgएॉऊात् हेिलकए नदी पार करैत रही। अमgएॉ3ातवासक कालमे पमg3ऊइडव लोकिन मg3एॉारा बनाओल गेल \nपोखिरमे हमसभ नहएबाक लेल जाइत रही।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \n ओ पोखिर बहुत सुमg38एर रहैक। पैघ -पैघ पाथर पर पोखिरक चामgएऊॉ िदस नीक िचमgएॉॉकारी कएल गेल \nरहैक। चामgएऊॉ िदससँ सीढी होइत लोक पोखिरमे ढूकैक छल। पोखिरक चामgएऊॉ िदस पाथरक  मेहराब छलैक। \nहर एक मेहराबक भीतर दू-तीनटा कमgएॉए इजोतसँ भरल। एिह कमgएॉए सभक देबालक खामgए9इह पर लमgएॉइी सभ आ \nआिदकालीन माल-जाल, िचड़ै-चुनमुनीक आकृित बनल रहैक। एहन बुझाइत रहैक जेना एिह मनोहर आकृित \nवला कमgएॉएमे भगवान अमृत -कलश रािख देने होिथ, ठीक ओिहना लेटेराइट पाथरसँ िनिममg3ऊफत एिह पोखिरमे \nकौआक आँिख-सन साफ पािन देिखकए ककरहुँ मोन मुमgए7एध भ ’ जाइत छलैक। एतेक मg3ँइवमgए7इछ पािनमे हमसभ \nनहाइत छलहुँ। नहएलाक बाद गोिवमgए88द मेहराबक कमgएॉएमे जा कए कोनो ऋिष -मुिन जकमg3ऊ3 मgए87यानमg3ँइथ भ ’ बैसैत \nरहिथ। तखन बुझाइक जे ओिह लेटेराइट पाषाणसँ महाभारतक काल घुिर एलैक। \nपिछला िकछु सालक मg3ँइमृितसँ हमर रोइयमg3ऊ3 ठाढ़ भ ’ गेल। ओह......हमर माय! हमरा एहने लागल, जे \nहमर समg3ऊ3स केओ बमg38ए क ’ देलक, हमरा गरमे फंदा बािमgए88ह देलक। एकबेर हम आ गोिवमgए88द जखन एिह पोखिरमे \nनहा रहल छलहुँ तखनिहं भट बाबू ओिह बाटे जा रहल छलाह। हमरा पोखिरमे नहाइत देिख ओ, “पाखलो \nपोखिर मgइफँमgइफऊ केलक ! पाखलो पोखिर मgइफँमgइफऊ केलक !” िचकर’ लागलाह! हुनकर िचकरब सुिन ओतए पमg3ऊ3च –छओ \nलोक जमा भ’ गेल। भट बाबू हुनका लोकिनकमgएइ3 आदेश देलिथन , जे ओ सभ हमर कान घीिच कए बाहर \nआनिथ। ओ लोकिन हमर कान घीचैत हमरा बाहर आनलिथ। बादमे भट बाबू अपन छड़ीसँ हमरा खूब \nमारलिथ। ओ हमरा मारैत-मारैत समg3ऊइतेरी मंिदर धिर ल ’ गेलाह। भिर गामक लोक हमरा देखबाक लेल ओतए \nजमा भ’ गेल छल। ओ हमरा समg3ऊइतेरी मंिदरक सीढ़ी पर नाक रगड़बाक लेल बामgए87य केलिथ। हम अपन नाक \nरगड़लहुँ, ममg3ऊ3फी ममg3ऊ3गलहुँ, मुदा ओ हमरा पोखिरक लग बला लोहाक मg3ँइतंभसँ बािमgए88ह देलिन।  \n कािमg33इए हम एिह मg3ँइतंभ पर नािरयर फोड़ने छलहुँ। सभक संग ढोल आ ताशा बजाकए िशगमो \n(धािम/◌ओं1क उ/◌28घसव ) खेलने छलहुँ आ आइ हम मg3ँइवयं गामबलाक लेल एकटा तमाशा बनल रही। भट बाबू हमरा \nउपर नािरयरक खमg3एऊा ताड़ी उझिल देलिथ। एतबे निह िकओ हमरा उपर घोरणक छमgएॉइा झािर देलक। घोरण \nकाटतिह हम जोर-जोरसँ िचकरए लागलहुँ। मुदा हमर असहायता पर िकनकहुँ कनेको मgएॉएोभ निह भेलिन।  \n हमर ई हालित देिख गोिवमgए88द कानैत -कानैत दौड़ल हमरा मायकमgएइ3 बजा आनलक। ओ “हमर \nबमgए7इचा …”,“हमर बमgए7इचा …”  कहैत कानल-कानल, दौड़ल एलीह मुदा हमरा सोझ अिबतिहं ओ एकदमसँ िगर \nगेलीह। ओ बेहोश भ’ गेलीह आ बहुत काल धिर उिठ निह सकलीह। हुनका उठएबाक लेल हम दौड़िह वला \nरही, मुदा जतए बामgए88हल रही , ओमgएॉइिह रिह गेलहुँ। हुनका िकओ निह उठौलक, उनटे लोक सभ ई तमाशा \nदेखैत रहल। कनेक कालक बाद ओ अपन ठेघुन टेकैत उठलीह। हुनका नाकसँ शोिणत बहैत रहिन। हाथ \nआ पयर मे घाव भ’ गेल रहिन। ओ उिठ कए हमरा लग अएलीह आ “हमर बमgए7इचा …” कहैत हमरा गर \nलगौलीह। हम दुनू गोटे कानए लागलहुँ। ओ हमर बमgए88हन खोलबाक मgएऊए यास करए लागलीह मुदा ओिह समय \nचािर-पमg3ऊ3च लोक हुनका पाछमg3ऊ3 घीिच लेलकिन। बादमे हुनकहुँ घीिच कए मंिदर लग ल ’ गेल। ओ हमरा \nछोड़एबाक लेल भट बाबूक हाथ-पयर पकड़ैत रहलीह मुदा ओ हुनका ठोकर मािर धकेिल देलिन। एतबा \nदेखतिह हमरा गोमg3ँइसाक पारावार निह रहल। हमरा देहक गरम खून दौड़ए लागल। हम जतय बामgए88हल रही  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \nओमgएॉइिह िचकिर -िचकिर कए रिह गेलहुँ। बादमे हमर खून ठंढा भ’ गेल आ ओ शनैः शनैः हमरा शरीरसँ \nिनकिल रहल अिछ, बुझाबए लागल......, हमरा बुझाएल जेना हमरा पूरा शरीरक सभटा खून बिह गेल हो! \n  \n  \nहमर माय कािन रहल छलीह आ हुनका सभक पयर पकिड़ रहल छलीह, मुदा हुनक गोहािर िकओ \nनिह सुिन रहल छल। ओ जिहना हमरा छोड़ाबए आगू आबिथ, लोक हुनका रोिक लैक। बादमे जखन ओ \nगोमg3ँइसासँ महाजनकमgएइ3 गािर पढ़ब सुरह क ’ देलिन तँ लोक सभ हुनकहुँ घसीट’ लागल आ जािह मg3ँइतंभसँ हम \nबामgए88हल रही ओिह मg3ँइतंभसँ हुनको बािमgए88ह देलिन। आब हमर मुँह पूब िदस तँ हुनक मुँह पिमgए7इछम िदस भ ’ गेल। \nहम दुनू गोटे एकिह मg3ँइतंभ सँ बामgए88हल छलहुँ, मुदा एक दोसराकमgएइ3 देिख निह पबैत छलहुँ। ओ “हमर \nबमgए7इचा …”,“हमर बमgए7इचा …” किह कए कानैत छलीह, तँ हम माय....., माय....., िचकिर कए कािन रहल \nछलहुँ। िकछु समयक पमgएॉऊात् ओ कोनहुँ तरहमgएइ3 अपन हाथ पाछू आिन हमरा छूलिन। हम दुनू िदनभिर ओिह \nिमg3ँइथित मे रहलहुँ।  \nपोखिरक शुिमg3एँकरण करएबाक लेल ओ होम -जाप करौलिन। चािरटा केराक थमgए9इह आनल गेल आ \nपुरिहत लोकिन होम सुरह केलिन। ओ लोकिन होमािमgए7एन जरौलिन। मंमgएॉॉोमgए7इचारण करैत ओ लोकिन ओिह मे \nसिमधा झॲकए लगलाह। हमरा बुझाएल जे ई सभ हमरा आ हमरा माय, दुनूकमgएइ3 एिह आिगमे झॲिक देत। होम \nचिलतिह काल एकटा पुरिहत ओिह होमसँ आिग आिन हमरा पयर पर रािख देलक। हमरा बुझाएल, जेना हम \nकािमg33इ होिलका जरौने छलहुँ तिहना ई सभ आिग लगा हमरा दुनू माय -पूत कमgएइ3 जरा देत। मुदा  ओ एना निह \nकेलक। आिगक कारणमgएइ3 हमरा पयरमे फोका भ ’ गेल छल जे ददमg3ऊफ करैत रहए। होम -हवन चिल रहल छल आ \nफमg3ऊ3सी पर चढ़ ’ वला अपराधी जकमg3ऊ3 हम जतए बामgए88हल रही , ओतिहसँ हुनका सभकमgएइ3 देिख रहल छलहुँ। गामक \nलोक सभ एिह घटनाकमgएइ3 एकटा उमgए8इसव जकमg3ऊ3 देिख रहल छलाह।  \nदादी ओिह िदन गामसँ बा हर गेल रहिथ। समg3ऊ3झ खन घुिरतिह गोिवमgए88द हुनका हमरा सभक खबिर \nदेलक आ संगिह ल’ कए पोखिर पर आिब गेल। हमरा आ हमरा मायकमgएइ3 मg3ँइतंभ सँ बामgए88हल देिख कए दादी \nबहुत दुखी भेलाह। जािह दादीक आँिखमे हम आइधिर नोर निह देखने रही; ओिह िदन देिख लेलहुँ। ओ \nहमरा छोड़ा देलिथ। ओिह काल ई देखबाक लेल ओिहठाम गामक िकओ निह रहिथ। \nएिह घटनाक पमgएॉऊात् हमरा गामक लोक पर कनेको गोमg3ँइसा निह आएल , िकएक तँ गाममे हमरा \nछोड़ाकए आनएवला आ गोिवमgए88द सन िहतैशी आर िकओ निह रहिथ। नािरयरक फुटलका खोली जकमg3ऊ3 गिर \nजाइवला एिह घटनाक मg3ँइमृित आब शेष रिह गेल अिछ। एिह घटना सभमे सँ एक, मg3ँइतंभ पर नािरयर तोड़बाक \nअिछ, ई बताबए वाली हमर माय....., हमरा मgएऊएमgइएऊादक होिलकाक आिगसँ बचाबए वाली हमर माय ....., हमरा \nआँिखक सोझ ठाढ रहलीह आ हमरा आँिखसँ अनायासे नोर खसय लागल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n·       \nहम गोिवमgए88दक मायकमgएइ3 शोर पारलहुँ।   ओ हमरा घरक भीतरिहसँ आबाज देलिथ। ओिह समय ओ \nचाउर बीछैत छलीह। ओ उिठ कए बाहर एलीह आ हमरा देिख कए बजलीह, “आउ बाउ, बैसू!।” हम \nघरक अंदर गेलहुँ। ओ हमर हालचाल पूछय लागलीह। \n“एतेक िदन धिर कतए छलहुँ अहमg3ऊ3 ?” \n“निह बाय...... ” हम िकछु कहए चाहैत छलहुँ \n“.... आइ-कािमg33इ काजमे बेसी मg3ँफयमg3ँइत रहैत छी ता िह लेल अएबाक अवसर निह भेटैत अिछ की?” \n“...असलमे आइयहु तेहने काज छल, मुदा गोिवमgए88दसँ भमg37ँट करबाक रहए एिहलेल ओवरटाइम छोिड़कए \nआएल छी।” \nओ अदहनमे चाउर िगराब’ गेलीह आ हम ओिहठामक बमg37ँच पर बैिस गेलहुँ। बमg37ँचक एक कोनमे मg399ंक \nआ ओिहपर गोिवमgए88दक िकताब राखल छलैक। हम एकटा उप रला िकताब िनकाललहुँ, ओ अंमg39फेजी मे छल , \nएिहलेल हम निह पिढ़ सकलहुँ आ ओ आपस रािख देिलऐक। बादमे सबसँ नीचा वला िकताब िनकालहुँ, मुदा \nओ पुतमg3ऊफगाली मे छल एिहलेल ओहो रािख देलहुँ। मg399ंक लग कपड़ा टमg3ऊ3गबाक एकटा हमg373गर रहैक जािहपर दादीक \nदू टा कमीज आ गोिवमgए88दक एकटा पैमgए88ट टमg3ऊ3गल रहैक। एखन धिर तँ गोिवमgए88दकमgएइ3 पणजीसँ आपस आिब जएबाक \nचाही! एिहलेल हम िखड़कीसँ बाहर देखलहुँ। मुदा रमg3ँइता सून छल। मैदानसँ होइत ओ रमg3ँइता अपन देह टेढ -\nमेढ़ केने सीधे गाम धिर आिब रहल छल। आगू पैघ-पैघ गाछ-िबरीछक कारणमgएइ3 शहर गेल गोिवमgए88दक छमg3ऊ3ह धिर \nनिह बुझाइत छलैक। \nदादी बजारसँ आिब गेल छलाह। ओ हमर हालचाल पूछलिन। हम कनी मोटगर-डटगर भ’ गेल रही \nएिह लेल ओ हमर मgएऊएशंसा केलिन।  \nओिह िदन दूपहर धिर दादी, ओकर माय, आ हम, गोिवमgए88दक रमg3ँइता -पेड़ा देखैत रहलहुँ। ओ निह \nआएल, एिहलेल हमसभ कने िनराश छलहुँ। बहुत कालक बाद हमसभ भोजन केलहुँ। दादी सुतबाक लेल \nगेलाह आ हम ‘पुनः आएब’ ई किह चिल देलहुँ। \nरमg3ँइतामे आलेससँ भमg37ँट भेल। ओकरा देिख हमरा कने आमgएॉऊयमg3ऊफ भेल , िकएततँ ओ किहयो अपन \nओवरटाइम निह छोड़ैत छल। एतए धिर जे रिबयोक िदन ओ भोरे-भोर उिठ कपेल गेलाक बाद ओ काज पर \nजाइत छल। हम पुछिलयिन— \n“आलेस! बीचिह मे काज छोिड़कए आएल छी की?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \n“आबए पड़ल! नािरयरक गाछसँ रस िनकाल’ वला मजदूर पेमgइँऊूक देहमg3ऊइत भ ’ गेलैक।” आलेस \nबतौलिन। \n“की भेल छलैक ओकरा?” हम पूछलहुँ। \n“पता निह, हमरा िनकलतिह ओ मिर गेल।” आलेस कहलिन। आलेसक संगिह हमहू ओकरा घर \nधिर गेलहुँ। \nदोसर िदन पेमgइँऊूक अंितम संमg3ँइकारमे हमरहु जाय पड़ल। छोटका िगिरजाघरक लगीच वला मg3ँएमशान \nघाटमे ओकर अंितम संमg3ँइकार भेलैक।  \nपेमgइँऊू एकटा िहमgए88दू मौगी रखने रहए , िकमgए88तु ओ ओकरासँ िबयाह निह केने रहय। ओ जा धिर छलीह \nताधिर पेमgइँऊूक संसार नीक जकमg3ऊ3 चललै, मुदा जखन ओ मिर गेलीह तँ ओ करा मg3ँएमशानक बाहरे गारल गेल \nछलैक। िकएक तँ ओकर अंितम संमg3ँइकार मg3ँएमशान घाटमे निह करय देल गेल रहैक एिह लेल पेमgइँऊू कािन रहल \nछल।  \nई घटना मg3ँइमरण अिबतिह हम मg3ँइवयं उधेड़बुन मे पिड़ गेलहुँ। एिह उधेड़बुन मे हमरा एकटा पिछला \nगमgए9ँप मg3ँइमरण आिब गेल। एिह छोटका िगिरजाघरमे हमरा बपितमgए7ऊम (ईसाई धम/◌ओं1दी/◌252ा ) देल गेल छल। तािह \nसमय हम बहुत छोट छलहुँ। तखन मg3ँइकूलो निह जाइत छलहुँ। अपन मायकमgएइ3 बता कए हम आलेसक \nओिहठाम गेल रही। ओकरा घरमे ओकर िपताजी हमरासँ पूछलिथ— \n“अहमg3ऊ3 त ’ पाखलो छी ने?” \n“हँ” हम जबाब देलहुँ। \n“िकएक तँ अहमg3ऊ3 पाखलो छी एिहलेल ईसाई भेलहुँ ने?” \nहम चुप रहलहुँ। \n“अहमg3ऊ3 कािमg33इ आलेसक संग आएब , कािमg33इ उमgए8इसव छैक। ” \nदोसर िदन हम आलेसक संग गेलहुँ। ओिह समय हमरा ओतुका पादरी बपितमgए7ऊम देलिन। एिह बातक \nखबिर हम ककरो निह लागए देिलऐक। \nघर अएलाक बाद, आलेसक ओिहठाम जे हमरा िबमg3ँइकुट खएबा लेल देल गेल छल , ओकरा हमर माय \nबाहर फेिक देलिथ। ओ हमरा धमकी देलिथ—“िवठू! एना जँ अहमg3ऊ3 ककरो -कहमg3ऊ3सँ िकछुओ खएबाक चीज ल ’ \nलेब तँ हम अहमg3ऊ3क जान ल ’ लेब।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n हमरा गाममे एिहसँ पिहने ईसाई आ िहमgए88दूक बीच किहयो झगड़ा -फसाद निह भेल छल, मुदा \n‘ओिपिनयन पोल’क समय गामक बजारक वाडमg3ऊफमे ईसाई आ िहमgए88दू, दुनू समुदायक लोकक बीचमे झगड़ा भ’ \nगेल। ओिह िदन िकओ एक दोसराकमgएइ3 ओकर धममg3ऊफ लगा कमgएइ3 गािर देलकै, आिक झगड़ा बािझ गेल। ओिह राित \nएक दोसराक घरक आगूक तुलसी चौरा आ मg389ॉस तोिड़ देल गेल। घर -दरबमgए7ऊजाक आगू तोड़ल गेल तुलसी \nचौरा आ मg389ॉसक मािटक ढेर लािग गेल। दोसर िदन झगड़ा आर भयानक मgएऊॉप ल ’ लेलकै। लोक सभ डंडा, \nतलवार आ ढाल ल’ कए एक दोसराकमgएइ3 मािर देबाक लेल तैयार छलैक। िकछुकमgएइ3 मािरयो देल गेलैक। हम \nएिह दुनू समुदायक बीच घूिम रहल छलहुँ, आ की भ’  रहल छैक देिख रहल छलहुँ। हमरा मारबाक लेल \nिकओ निह अबैत छल। “हम निह तँ ईसाई रही, आ ने िहमgए88दू, एिहलेल हमरा छोिड़ देल गेल की? हमर \nसंबंध दुनूसँ अिछ, एिहलेल हमरा ओ लोकिन निह मारलिन की?” हमरा मोन मे एिह तरहक मgएऊएमg3फफ उठय \nलागल। दुनू समुदायमे हमर मीत लोकिन छलाह आ हम हुनका सभसँ िमलैत छलहुँ। \nजँ झगड़ा आर बिढ़ जेतैक तँ खूनक नाली बिह जेतैक, एिहलेल दुनू समुदायक लोक डिर गेलाह। \nबादमे हम दुनू समुदायक लोकसँ िमिलकए हुनका सभकमgएइ3 समझौलहुँ-बुझौलहुँ, हुनका बीच समझौता करबौलहुँ। \nओिह समय हम हुनका सभकमgएइ3 एकजुट करएवला आ एक दोसराक समाद ल ’ जाएवला दूत बिन गेल छलहुँ। \nएिह गाममे हमर पिरचय फकत एतबा अिछ जे हमर नाम पाखलो िथक, हमर जाित पाखलो िथक, \nआ हमर धममg3ऊफ सेहो पाखलो िथक।  \n·       \nछओ  \nकेगदी भाटक पमg373तीस -चालीस रैयत, मूलपुमgएऊइषक मंिदर लग जमा भ ’ गेल छल। सुभलो आ सोनूक \nबीच बैसल दादी सभसँ नीक लगैत छलाह। रैयत, िकसान, कुणवी (गोवा रा/◌2ूंयक आिदिनवासी ) सिहत गामक \nसभ लोक ओतए जमा छल। \nरैयत सभ अपन-अपन ममg3ऊ3ग ओतए राखलक। जमॴदार ककरो घर तोिड़ देने रहैक तँ ककरो घर \nनिह बनाब’ दैत रहैक। िकछु रैयतकमgएइ3 जमॴदार बेदखल क ’ देने रहैक तँ िकछुकमgएइ3 हमgए9फताक नािरयर निह देने \nरहैक। एिह तरहक बहुत रास ममg3ऊ3ग रहैक। सभक चेहरासँ गोमg3ँइसा आ नाराजगी झलकैत रहैक।  \nमgएऊएमg3ँइतुत कएल गेल सभ ममg3ऊ3ग पर जखन चचमg3ऊॉ होमए लागल तँ िकछु हमgए98ला -गुमgए98ला होमए लागलै। \nसुभलो गमg3ऊ3वकर लोक सभकमgएइ3 चुप करबाक मgएऊएयास केलिन , मुदा हमgए98ला आर बिढ़ते गेल। तखनिह दादी उिठ \nकए अपन दमगर आबाजमे बाजए लागल— \n“हम सभ एिह कमg3ऊइदोले गामक गमg3ऊ3वकर सदा जमॴदारक केगदी भाट रैयत िथकहुँ। ओना हमरिहमे सँ \nिकछु ओकरा खेतक िहमg3ँइसेदार सेहो छी। हम सभ ओकरा खेत -भाटमे काज करैत छी, मुदा हमरा जतबाक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \nआवमg3ँएयकता अिछ ततबो हमरा पेटकमgएइ3 निह भेटैत अिछ , अिपतु ओ सभ जमॴदारक गोदाममे चिल जाइत अिछ। \nकेगदी भाटमे हरएक नािरयर तोड़बाक िदन लाखो नािरयरक ढेरी लािग  जाइत अिछ, मुदा सदा जमॴदारक \nमजमg3ऊ8क िबना हमरा सभकमgएइ3 एकोटा नािरयर खएबा लेल निह भेटैत अिछ। एिह भाटमे नािरयरक गाछ लगाबी \nहमसभ, ओकरा पािन पटा कए नमहर करी हमसभ, भाटमे खाद छीटी हमसभ, ओकर ओगरबािह करी \nहमसभ, ओकर हमgएॉइा बनाबी हमसभ , सुरमgएॉएा करी हमसभ आ दू टा नािरयर खएबा लेल हमरा सभकमgएइ3 \nजमॴदारक मुँह देख’ पड़ैत अिछ। एिह मािटक पूतकमgएइ3 एिह भाटमे घर -मकान निह बनाब’ देल जाइत छैक। \nताहू पर जबरदमg3ँइती ओकरा सभक घर तोिड़ देल जाइत छैक। आब हमरा सभकमgएइ3 हमर मgए88याय भेटबाक चाही। \nहमरा सभ पर जे अमgए8इयाचार भेल अिछ से दूर हेबाक चाही , माने दूर हेबाक चाही।” \n“हँ, हँ”, जमा भेल भीड़सँ एिह तरहक नारा सुन’ मे आएल। बादमे दादी आर जोरसँ बाजए \nलागल। ओकर आवाज लोकक कानमे गूँजए लागलैक। \nपाखलोक पूरा देहमे िबजलौका चमिक गेलैक। ओ अपन गरम भेल कान पर गोिवमgए88दकमgएइ3 हाथ रखबाक \nलेक कहलकैक।  \nभगवान पर अमgएॉएत छीटलाक पमgएॉऊात् हुनकर गोहािर केलासँ जे लोकक शरीर पर भा आिब जाइत \nछैक, तिहना दादीक  भाषण सुिन कए लोक सभ पर भा आिब गेलैक, एहने बुझाइक! दादीक बाजब जारी \nरहैक— \nअपन मौगीक परतापमg37ँ ओकरा ई केगदी भाट भेटल छैक। यैह सदा , दमgएॉइा जमgए98मीकमgएइ3 िजमgएॉइे मािर कए \nओकर खाजन भाट (/◌252े/◌255 िवशेषक खेत ) िफरंगीक सहायतासँ अपना नामे करवा नेने अिछ। ओकरा कनेको \nलाज-शरम निह छैक। ओहू पर ओ गाममे राजा जकमg3ऊ3 घूिम रहल अिछ। ई गाम सदा जमॴदारक निह िथकै। \nगामक खेत-भाट हमरा सभक िथक। एिह खेत मे काज करएवलाक खेत-भाट िथकै। कागत पर िलखा नेने \nई ओकर निह भ’ जेतैक। जँ एहन हेतैक तँ ओ एिह देशकमgएइ3 सेहो कागत पर िलखवाकमgएइ3 रािख लेत आ ओ \nएिह देशहुँकमgएइ3 कागत पर िलिख ककरो हाथमgएइ3 बेिच लेत। आब हमसभ जमॴदारकमgएइ3 देखा देबैक जे ई खेत -भाट \nहमरे सभक िथक। खेत-भाटमे काज करएवलाक िथक। हमरा सभक असहयोगेक कारणमgएइ3 केगदी भाटमे \nनािरयर तोड़ब एखन धिर बमg3ऊ3की रिह गेल अिछ। ओिह समय जमॴदारकमgएइ3 एहसास भ’ जेबाक चाही रहए। \nमुदा ओ तँ अिकले केर आमgए88हर अिछ। सुनलहुँ अिछ जे भाटमे नािरयर तोड़बाक लेल ओ गामसँ \nबाहरक पाडेकर (पेशेवर नािरयर तोड़’ वला) कमgएइ3 लाबए बला अिछ। ओकरा अएबासँ पिहनिह हम सभ सभटा \nनािरयर तोिड़ कए देखा देबैक जे ओ भाट हमरा सभक िथक। चलै चलू, आइए, एखने ओिह भाटक सभटा \nनािरयर तोिड़ देबैक, चलै चलू, ढाल आ गड़मg3ऊ3स ल ’ कए अबैत जाउ! \nसभ िकओ ओिह जोशक संग उठल आ ढाल-गरमg3ऊ3स ल ’ कए  केगदी भाटक िदस चिल देलक। \nभाटमे हर एक नािरयरक गाछमे गुमgए7इचाक गुमgए7इछा नािरयर लागल रहैक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \nएतेक पैघ केगदी भाट, जकर नािरयर तोड़बाक लेल महीनाक महीना लािग जाइत छलैक, एकिह \nिदनमे एक चौथाई सँ बेसी नािरयर तोिड़ देल गेलैक। गुमgए7इछाक गुमgए7इछा नािरयर िगर रहल छल। भाटमे \nनािरयरक बड़का-बड़का ढेर लािग गेल छलैक।  समg3ऊ3झ पिड़ गेल रहैक मुदा एखन धिर सभ िकओ नािरयर \nतोड़बामे मg3ँफयमg3ँइत रहए। एतबिह मे, “पाखलो िगर गेलैक, पाखलो िगर गेलैक”, एहन हमgए98ला मिच गेल। नािरयर \nतोड़ब छोिड़ सभ िकओ पाखलो लग जमा भ’ गेल। \nपयरक छान छूिट गेलाक कारणमgएइ3 पाखलो नािरयरक गाछसँ नीचा िगर गेल छल। नािरयरक गाछसँ \nओकर पेट, जमg3ऊ3घ , हाथ-पयर आ छाबा घसीटा गेल छलैक जकरा कारणमgएइ3 ओकर चाम िनकिल गेल छलैक। \nललाटक घावसँ खून बिह रहल छलैक। दादी आ सोनू ओकरा सहारा दए उठाकए बैसैलक आ पािन \nिपयौलक। होशमे एलाक पमgएॉऊात्, की भेल छल? ई जािन पाखलो हँसय लागल। \nबैसल पाखलोकमgएइ3 गोिवमgए88द हाथक सहारा दए उठौलक। चलू, घर चलैत छी! गोिवमgए88द पाखलोसँ \nकहलक। सोनू बाजल, “निह, पाखलोकमgएइ3 हम अपन घर ल ’ जाएब, ई बहुत जमgए7फमी भ ’  गेल छैक आ एकरा \nबहुत चोट लागल छैक। एकरा हम घर ल’ जा कए जे िकछु दवाई-िबरो करबाक हेतैक से करबा देबैक।” \nओिह िदनक नािरयर तोड़ब बमg38ए भेल। पाखलो अपन मामाक घरक रमg3ँइता पर चिल रहल छल।  \n·       \nदोसर िदन फेर नािर यर तोड़ब सुरह भेल। पाखलो अपना माथ पर मgएऊइमाल बािमgए88ह ठाढ भ ’ गेल। \nदोसरा जकमg3ऊ3 ओहो नािरयर तोड़बा लेल सोिच रहल छल , मुदा ओकर मामा ओकरा गाछ पर चढबासँ मना क’ \nदलकैक। एकर बाबजूदो ओ नािरयर तोिड़ िलतए, मुदा सॱसे देहमे भ’ रहल दरदक कारणमgएइ3 ओ एहन निह क ’ \nसकल। रजनी जीरा पीिस कए ओकरा पीठ आ कमgए88हा पर लगौने छलीह। घावसँ जीरा निह िनकिल जाय \nएिहलेल ओ नािरयरक गाछ पर निह चढ़ल। \nकािमg33इ रजनी पाखलोक शरीर पर भेल घावकमgएइ3 धो -पोिछ कए दवाइ लगौने छलीह। ललाट पर जे  \nघाव भेल रहैक, ओिह पर दवाई लगा कए पमg3एऊी बामgए88हने छलीह। कुमg33इा आ पीठ पर जीरा पीिस कए ल गौने \nछलीह। रजनीक ई मgएऊॉप देिख कए पाखलोकमgएइ3 अपन मायक मg3ँइवमgएऊॉप याद आिब रहल छलैक। रजनी केलबायक \nमूितमg3ऊफ-सन सुमg38एिर लािग रहल छलीह।  \nरजनी ओकर मामा एकलौती बेटी छलीह। ओ बहुत शमg3ऊइत आ िवनमgइफफ मg3ँइवभावक छलीह। रजनी जखन \nदूध आिन कए पाखलोकमgएइ3 पीबाक लेल देने छलीह , ओ पीबैत काल पाखलोकमgएइ3 रजनीक वामgए8इसमgए98य भावक एहसास \nभेल छलैक। मgएॉएण भिरक लेल ओकरा मोनमे भेलैक जे एिह ममतामयी देवीक चरण छूिब ली। कािमg33इसँ \nपाखलो एकटा अलगे दुिनया मे िवचरण क’ रहल छल। ओकरा मोनमे कतहुँ कोनो मंिदरक रचना भ’ रहल \nछलैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \nजखन जीपक हानमg3ऊफ सुन ’ मे एलैक तखन पाखलो होशमे आएल। देखलक तँ केगदी भाटमे पुिलसक \nएकटा गाड़ी आएल छल, जकरा संगे सदा जमॴदार सेहो छल। \nपुिलस जिहना केगदी भाटमे आएल तिहना हवामे दू-तीन फायिरंग केलक। सभ िकओ डिर गेल आ \nनािरयर तोड़ब बमg38ए क ’ देलक। दादीकमgएइ3 बहुत गोमg3ँइसा एलै आ ओ गोमg3ँइसेमे सभसँ कहलक — \n“अहमg3ऊ3 सभ ककरो सँ डरब निह। नािरयर तोड़ब जारी राखू।” \n  \n  \nइमgए88मg3ँइपेमgए7ँटर अपन मgएऊॉल हाथमे नेने आगू आएल। ओ दादीकमgएइ3 अपना हाथमgएइ3 पकड़लक आ ओकरा जीपमे \nबैसैबाक लेल घीच’ लागल। पाखलो ओकरा रोकलकै। सभ िकओ पुिलसक चामgएऊॉ िदस जमा भ ’ गेल। दू-\nतीन गोटे जीपमे बैसल जमॴदारकमgएइ3 नीचा उतािर देलक। इमgए88मg3ँइपेमgए7ँटर िचकड़ल , आ गोमg3ँइसासँ बाजल — \n“अहूँ सभ जँ बेसी बकबक केलहुँ तँ अहूँ सभकमgएइ3 मािर लागत। ” \n“जाउ, जाउ, चुप रहू! जँ अहमg3ऊ3 एतए बेसी रंगबाजी केलहुँ तँ एतए जमा भेल सभ गोटए अहमg3ऊ3 सिहत \nअहमg3ऊ3क पुिलसो कमgएइ3 पीटत। हमसभ पुतमg3ऊफगाली पुिलसक हाथ तँ ढेर एलहुँ तँ अहमg3ऊ3 सभक हाथ  कतएसँ आएब।” \nदादी िचकरल। ताधिर पुिलस पर िकओ दू-तीन चपत धरा देलकै। \nओ संभवतः पाखलो छलैक। इमgए88मg3ँइपेमgए7ँटर पाखलो कमgएइ3 पकिड़ लेलक , मुदा दादी ओकरा छोड़ा लेलकै। \nइमgए88मg3ँइपेमgए7ँटर दादीक िदस ‘िचबा जाइ आिक िगर जाइ’ वला नजिरसँ देखलक। \n  \n“अहमg3ऊ3 सभ एतए लोकक रमgएॉएा करए आएल छी वा गोली सँ उड़ाब’?” दादी इमgए88मg3ँइपेमgए7ँटरसँ पुछलकै।  \n“अहमg3ऊ3 कमgएइ3 तँ सबसँ पिहने ओिह लोककमgएइ3 अंदर करबाक चाही छल , जे अहमg3ऊ3कमgएइ3 एतए आनने अिछ। वैह \nअसली चोर िथक, लुटेरा िथक, आ दोसराक दम पर अपन पेट भरएवला िथक, आ ओकरिह कहला पर \nअहमg3ऊ3 हमरा सभकमgएइ3 चलान करए आएल छी ?” दादी उमgए7इच मg3ँइवरमgएइ3 इमgए88मg3ँइपेमgए7ँटरसँ पूिछ रहल छल आ जमॴदार \nगोमg3ँइसासँ दादीक िदस देिख रहल छल।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \n“अहमg3ऊ3 हमरा थाना ल ’ जएबाक लेल आएल छी ने! त हमरा सभकमgएइ3 ल ’ चलू। सब िकओ जीपक \nअंदर आिब जाउ।” एतबा कहैत पाखलो जीपमे बैिस गेल। ओकरा संगिह आर पमgए88मgइँऊह -सोलह लोक जीपमे \nबैिस गेल। बमg3ऊ3की लोकक लेल जीपमे बैसबाक जगह निह छलैक। इमgए88मg3ँइपेमgए7ँटर आठ -नओ लोककमgएइ3 जीपसँ नीचा \nउतािर देलकैक आ बमg3ऊ3चल सात गोटा कए ल ’ कए चिल देलक। बमg3ऊ3की लोकिन ओिहना मुँह ताकैत रिह \nगेल। सातो लोककमgएइ3 ओिहिदन पुिलस -मg3ँइटेशनिहमे रहय पड़लैक। दोसर िदन सोनू आ सुभमgए98या गमg3ऊ3वकरक संग \nपमg3ऊ3च लोककमgएइ3 छोिड़ देल गेलैक मुदा दादी आ पाखलोकमgएइ3 निह छौड़लकैक। जेना मgएॉ7ामg3एँक घरमे छूतकाह रहैत \nछैक तिहना केगदी भाटमे नािरयर यमgएॉॉ -तमgएॉॉ पड़ल रहैक मुदा िकओ ओकरा हाथ निह लगाबैक।  \nगाममे एकटा आर पैघ घटना भ’ गेलैक। दादी सिहत गामक आनो-आन लोक पर जमॴदार मोकदमा \nक’ देलकैक। गामव ला सभ सेहो मोकदमा लड़ल। मोकदमा बहुत मgएऊएिसमg3एँ भ ’ गेलैक मुदा फैसला जमॴदारक \nपमgएॉएमे भ ’ गेलैक आ दादी आ पाखलोकमgएइ3 एक मासक कैद भ ’ गेलैक। ओिह िदन गामवासीकमgएइ3 बहुत दुख भेल \nरहैक। दोसरिहं िदन जमॴदारकमgएइ3 सेहो कैद भ ’ गेलैक, िकएक तँ ओ सरकार लग जमीनक नकली कागजात \nपेशी केने रहैक। दोसर िदस मजदूर आ रैयत लोकिनकमgएइ3 सेहो ओ िबना कारणमgएइ3 फँसौने छलैक , एिह गुनाहक \nखाितर जमॴदारकमgएइ3 सजा भेटल छलैक। ‘जकर जोत तकर जमीन’, एिह िनयमक तहत कायमg3ऊॉपाट आ \nउबरेदमg3ऊइडो गाम रैयत सभकमgएइ3 भेटलैक आ केगदी भाट , खाजन भाट मजदूर लोकिनकमgएइ3। एिह गामवला सभकमgएइ3 \nबुझाइत छलैक जे आब ओ वामg3ँइतवमे मg3ँइवतंमgएॉॉ भ ’ गेल अिछ।  \nपूरा एक महीना धिर जेहलक सजा काटलाक पमgएॉऊात् दादी आ पाखलो छूिट कए आएल। भाटसँ \nनािरयर चोिर करबा आ लोक सभकमgएइ3 भड़कएबाक जुममg3ऊफमे पाखलो आ दादीकमgएइ3 एक महीनाक सजा भेल छलैक। \nओ दुनू गोटे बड़ मg3ँइवािभमानक संग एलाह। गामक िहतमे लड़एवला  एकटा समgए9इमाननीय गामवासीक नजिर सँ \nगामक लोक सभ हुनका लोकिनकमgएइ3 फूलक   माला पिहरा कए मg3ँइवागत कएल। लोक सभ दादीकमgएइ3 समgए9इमान दए \nगाम मे मg3ँइवतंमgएॉॉतताक उमgए8इसवक मनौलिन। एिहसँ पिहने एतेक रास खुशी गामक लोक किहयो निह महसूस केने \nरहए। \nदादीक घर िमलबाक लेल गाम ओ बाहरो सँ लोक सभ आिब रहल छल। एिह समय पाखलो \nदादीएक ओिहठाम बैसल रहए, मुदा पाखलो कमgएइ3 िकओ पुछलकै धिर निह , एिहलेल ओकरा कने खराप \nलागलैक। “लोकक नजिर मे हुनका हमर पाखलेपन नजिर एलिन। हुनका सभक बीच हम एकटा पाखलो \nिथकहुँ” ओकरा लागलैक। ओ तखनिह ओतएसँ िनकिल गेल। घरसँ बाहर एलाक बाद ओ सोनू मामाक \nघरक रमg3ँइता पकिड़ लेलक।  \nओकरा मोनमे िवचार आिब रहल छलैक—“रजनी हमरा देिख कए बहुत मgएऊएसमg38ए हेतीह। ओ हमरासँ \nपूछतीह तँ हम हुनका कैदक सभटा िखमg3ँइसा सुनेबिन। हमरा पीठ पर जे मgएऊॉलसँ मारल गेल अिछ तकर दाग \nदेखेबिन, ई देिख ओ अपन दुख मgएऊएकट करतीह , आ फेर तेल गरम कए हमरा पीठ पर लगौतीह......।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \nसोचैत-सोचैत पाखलो सोनू मामाक घर पहुँिच गेल। रजनी ओकरा दूरिहसँ अबैत देिख लेलक। \nओकरा िचमgए88हतिह ओ ‘िवठू’ किह दौड़ैत ओकरा सोझमg3ऊ3 आिब गेलीह।  \n·       \n  \nसात  \n          कैदसँ छूटलाक पमgए88मgइँऊहे िदनक अंदर दादीक देहामgए88त भ ’ गेलैक। हमरा रमg3ँइता दखौिनहार च िल \nगेलाह। खाली हमरे िकएक? अिपतु सॱसे गामे कमgएइ3 समgए9इहार ’ मे ओकर पूरा हाथ छलैक। सॱसे गामे कािन \nरहल छल। \n          ओिह िदन केगदी भाटमे नािरयर तोड़ैत काल दादी आ हमरा सभकमgएइ3 पुिलस पकिड़ कए ल ’ \nगेल छल आ हमरा सभकमgएइ3 खूब मारल -पीटल गेल छल। पुिलसक मािरसँ दादीक एकटा पयरमे घाव भ’ गेल \nरहैक जे अमgए88त धिर ठीक निह भ ’ सकल रहैक। कैदसँ छूटलाक पमgएॉऊात् ओ घाव आर िवमg3ँइतार भ ’ गेलैक आ \nजतए घाव रहैक ओकर चामgएऊइ भाग लोहा सदृश कड़ा भ ’ गेल रहैक। घावसँ खून बहैत रहैक। गमैया \nडागड र आ बैमg3एइ लोकिनसँ बहुतो दवाई -िबरो कएल गेल मुदा तकर कोनो असर निह भेलैक। \n          ओिह राित हम, गोिवमgए88द , गोिवमgए88दक माय , सुभलो गमg3ऊ3वकर आ गामक िकछु लोग दादीक लग \nबैसल रही। दादीकमgएइ3 बोखार रहिन आ हुनक आँिख बमg38ए भेल जा रहल छलिन। अधरितयामे दादीक गलामे \nएकटा िहचुकी भेलिन आ ओिह िहचुकीक संगिह दादी अपन अंितम समg3ऊ3स लेलिन। बुझाएल जेना मgइँ9ामg33एामgए83डसँ \nगरम मgएॉ8ासक तंतु टुिट गेल हो।   िबना िहलल-डोलल हुनक शरीर शमg3ऊइत भ ’ गेलिन।  \n          ओिह िदन  हमरा लागल जे हमरा पर बड़का िबपित आिब गेल। सॱसे गाम दादीक  अंितम \nसंमg3ँइकारमे आएल रहैक। गामक िहतमे अपन जीवनमे कमgइफऊ उठौिनहार दादीक ई आमgए8इमबिलदान िदवस रहैक। \nअपन िपताजीकमgएइ3 मुखािमgए7एन दैत गोिवमgए88द पर की बीतल हेतिन ? ई अनुमान करब ओतेक सहज निह अिछ। \nहमरा मुँहसँ शमgए9एद निह िनकिल रहल छल। एिह तरहक दुखक मापन कोनो मापक यंमgएॉॉसँ संभव छैक की ? \n          िचता धधकैत रहैक। गोिवमgए88दक आँिखसँ बरखाक बूँद जकमg3ऊ3 अमgएॉ7ुमgएऊएवाह भ ’ रहल छल। हमरा \nआँिखक तँ बुझू जे नोरे सूिख गेल हो। ई दृमg3ँएय हम अपन आँिखक सोझामे देिख रहल छलहुँ।  \n          गोिवमgए88द ओिह िदनसँ गुमसुम रहय लागल। ओना तँ पिहनहुँ ओ बहुत िकछु सोचैत आ गमgए9इभीर \nरहैत छल, मुदा आब तँ ओ आओरो गंभीर रहय लागल। हम ओकरा समझेलहुँ-बुझेलहुँ, आ ओ बुिझओ गेल, \nमुदा ओ अपना आपकमgएइ3 बदिल निह रहल छल। नोकरी पर जयबाक लेल ओकरा पमgए88मgइँऊह िदन पिहनिह िचमg3ए7ी \nआिब गेल रहैक, िकमgए88तु ओ घरिह पर बैसल रहल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \n          िचमg3ए7ी एलाक एक मासक बादिह ओ नोकरी पर जा सकल। ओकर माय एतए घर पर एसगरे \nरिह जेतीह, एिह बातक दुःिमgएॉऊमgए88ता ओकर खेने जा रहल छलैक।  \n          ओ अपन माइयोकमgएइ3 अपना संगिह पणजी ल ’ जयबाक लेल सोचलक। गोिवमgए88दक माय अपन \nबेटाक संग पणजी जा रहल छलीह, एिहलेल हुनका िबदा करबाक लेल आस-पड़ोसक कैकटा मg3ँइमgएॉॉीगण आएल \nछलीह। गो िवमgए88द अपन सभटा समान बािमgए88ह नेने छल। अंत मे ओ देवाल पर लटकल दादीक फोटो आ \nमहादेवक फोटो उतािर पणजी ल’ जाएवला समानक बीच रािख लेलक।  \n          भगवान जानिथ एिह बातक खबिर गामक बुजुगमg3ऊफ सुभलो गमg3ऊ3वकरकमgएइ3 कोना लािग गेलिन ? ओ \nगोिवमgए88देक घर िदस आिब रहल छलाह। हाथमे एकटा बमg3ऊ3 सक लाठी नेने ओकरा जमीन पर िटकबैत ओ आगू \nबिढ रहल छलाह। ओ तौिलया आ कमीज पिहरने छलाह। “ओ आिब रहल छिथ”, ई गमgए9ँप हमही सोनूकमgएइ3 \nकहने रही। ओ घर धिर पहुँिच गेलाह। गोिवमgए88द हुनका बजाकए बैसैलिथ।  \n          “बेटा गोिवमgए88द ! अहमg3ऊ3 अपना माइयोकमgएइ3 पणजी ल ’ जा रहल छी की?” सुभलो गमg3ऊ3वकर पूछलिन।  \n          “हँ” गोिवमgए88द नहुएँ बाजल।  \n    “तखन हम जखन कखनहुँ एिह बाट दए जाएब तँ हमरा के बजाओत?” \nएिह मgएऊएमg3फफक जबाब गोिवमgए88द लग निह रहैक। ओ चुप रहल।  \n    “ई गमgए9ँप हम बुिझ सकैत छी जे नोकिरएक चलते अहमg3ऊ3कमgएइ3 पणजी जाए पिड़ रहल अिछ , आ \nहमसभ अहमg3ऊ3कमgएइ3 िबदा करए आएल छी, ई कने नीक निह लािग रहल अिछ।” \n“आिखर हम की करी? नोकरीक कारणमgएइ3 जाए पिड़ रहल अिछ। ” गोिवमgए88द बाजल।  \n  “आब गामक सीमान बमg3ऊ3चबो कहमg3ऊ3 केलैक ? लोकबेद अपन सीमानकमgएइ3 लमg3ऊ3िघ सॱसे दुिनया िदस अपन \nमgएऊइख क ’ रहल अिछ।” जािह सोच-िवचारसँ गोिवमgए88द शहर जएबाक िनणमg3ऊफय केने रहए , ओ ओिह िवषयमे किह \nरहल  छलाह। कनेक काल धिर सभ िकओ चुप रहल। \n “खैर! अहमg3ऊ3 जतए कतहुँ जाउ नीके रहू!” अपन ई इमgए7इछा मg3ँफयमgए7ँत करैत सुभलो गमg3ऊ3वकर बाहर \nिनकिल गेलाह। \nपणजी ल’ जाएवला सभटा समान ओ बािमgए88ह नेने रहए। हम कहिलयिन — \n “गोिवमgए88द , गाड़ी छूट’ मे आब कमgए9इमे समय अिछ। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \nहमर कहब ओ संभवतः निह सुनलिन। हुनकर आँिख भिर एलिन आ हुनका आँिखसँ टप-टप नोर \nखसय लागलिन। \nसमान सभकमgएइ3 कमgए88हा पर लािद हम गाड़ी लग गेलहुँ ओकरा उपर चढ़ा देिलऐक। गाड़ी \nछूटबाक समय भ’ गेल रहैक। गोिवमgए88द अपना मायक संगे ओिहपर बैिस गेल। हम पुछिलयिन — \n “आब किहया आएब?” \n “देखा पर चाही।”  \n“एिह पमgए88मgइँऊह िदनक बाद खािमणी आ समg3ऊइतेरी देवीक मेला छैक , आएब की निह?  आ अिगला \nतीन मासमे गामक केलबाईक िशगमो सेहो छैक। आएब की निह?”  हम जमgए98दीसँ पूछिलऐक।  \n    “केलबाईक िशगमोमे आएब।” \n “आ खािमणी समg3ऊइतेरी ?” हम पूछिलयिन। \n “निह।” \n “हम एसगरे कोना आिब सकैत छी?” गाड़ी चिल पड़ल। हम आर जे िकछु पुछलहुँ से सभटा \nओिह गाड़ीक आबाजमे दिब गेल। गोिवमgए88द अपन हाथ िहलाकए हमरासँ िबदा लेलिन। गाड़ी आगू बिढ गेल आ \nअिगला मोड़क बाद ओ आँिखसँ ओझल भ’ गेल। \n·       \n          गोिवमgए88दक पणजी चिल गेलाक पमgएॉऊात् हम अपना आपकमgएइ3 एसगमgएऊइआ बुझए लागलहुँ। हम िदनभिर \nपीपरक गाछक नीचा चबूतरा पर बैिस गोिवमgए88देक संबंधमे सौचैत रही। ओिह समय सोनू मामा ओिह रमg3ँइता दए \nजा रहल छलाह। ओ अपना डमg3ऊ3ड़मे तोिलया लपेटने रहिथ आ उपर उमgए7ऊजर कमीज पिहरने रहिथ। हमरा \nसोझ अिबतिह ओ पूछलिन— “अहमg3ऊ3 एतए बैिस की सोिच रहल छी ?” \n“िकछुओ त’ निह।” हम कहिलयिन। \n  “िकछु कोना निह, अहमg3ऊ3क मीत पणजी चिल गेलाह , अही लेल अहमg3ऊ3 उदास छी ने?” \nहम चुप रहलहुँ। \n  “चलू, हमरा घर चलू।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \nहम हुनका संग चिल देलहुँ। पिछला िकछु िदनसँ हम सोनू मामाक ओिहठाम आन-जान करैत छलहुँ। \nदुपहिरक रौदमे चलैत-चलैत हमसभ घर पहुँचलहुँ। घरक भीतर गेलाक बाद कने ठंढा महसूस भेल। \nलाल आ कारी रंगक मgएऊँॉक पिहरने रजनी दू लोटा पािन भिर बरंडाक बैसकमे रािख घर चिल गेलीह। हम \nदुनूगोटे हाथ-पयर धोिब तोिलयासँ हाथ पोछलहुँ। भोजनक लेल पीढ़ी रखबाक आबाज अंदरसँ आएल। ताबत \nरजनी बाहर एलीह आ हमरा सभकमgएइ3 भोजन पर ब जा कए ल’ गेलीह। हमरहु बहुत जोरसँ भूख लागल रहए। \nभोजन कएलाक पमgएॉऊात् हम बरंडाक सोपो (कुस/◌ओं8नुमा बैसकी ) पर बैिस गेलहुँ। कोनो आन काजसँ हम \nघरसँ बाहर िनकलिह वला रही तावत हमरा िकओ आबाज देलक। \n  “िवठू।” \nहम उनिट कए देखलहुँ। \nई रजनीए छलीह जे हमरा आबाज द’ रहल छलीह। \n  “हँ।” हम ओकरा कहिलऐक। \n  ओ हमरा माय सन मधुर आबाजमे बजा रहल छलीह। ओिह समय हमरा लागल जेना हम अतीतमे \nपहुँिच गेल छी। हमरा संबंधमे हमर सभटा िखमg3ँइसा सोनू मामा ओकरा बता देने रहिथ संगिह हमर माय मg3एॉारा \nराखल हमर नाम सेहो। \nरजनी हमरा िकछु कहए चािह रहल छलीह, मुदा बहुत देर धिर हुनका मुँहसँ कोनो शमgए9एदे निह \nिनकललिन। ओ ओतिह ठाढ रहलीह।  \n “िवठू, अहमg3ऊ3 एतिह रहल कमgएऊॉ। अहमg3ऊ3 अपन सभटा कपड़ा -लमgएॉइा एतिह ल ’ आउ।” \nई सुनतिह हम ओकरा िदस आमgएॉऊयमg3ऊफसँ देखलहुँ। बादमे हम अपन माथ झुका अपन पयर िदस देखए \nलागलहुँ। \nओ हमरासँ बेर-बेर आमg39फह केने जा रहल छलीह आ  हम अपन पयर िनहारने जा रहल छलहुँ। \n  “िकछु निह सोचू, अहमg3ऊ3 एतिह रहू। ” \n  “ओ बेर-बेर हमरासँ आमg39फह केने जा रहल छलीह। हुनकर आमg39फह तोड़बाक िहमgए9इमत हमरामे निह \nरहए।” हम ‘हँ’ किह देिलऐक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \nसात-आठ  मास धिर रजनी हमर सहोदर बिहन सदृश सेवा करैत रहलीह। हमरा कपड़ा-लमgएॉइा , \nओछाओन सभटा वैह साफ करैत रहलीह। नहएबाक पािन गरम करएसँ ल’ कए सभटा काज वैह करैत \nछलीह, एिहलेल हम किहयो काल गोमg3ँइसा क ’ कए ओकरा डमg3ऊ3िटयो िदऐक , मुदा ओ चुप रहैत छलीह। \nएकिदन हम हुनका कहिलयिन,  “हम की अहमg3ऊ3क सहोदर भाय िथकहुँ जे अहमg3ऊ3 हमर एतेक मgए87यान \nराखै छी?” एतबा सुनतिह हुनका आँिखमे नोर आिब  गेल छल। ओ अपन बमg3ऊ3िहसँ तकरो पोछलिथ।  \n  “सहोदर निह छी तािहसँ की? से जे हो, छी तँ अहमg3ऊ3 हमर भाइए ने? आ हम तँ अहमg3ऊ3कमgएइ3 अपन \nसहोदरे भाय मानैत छी।” एतबा कहैत ओ कपिस-कपिस कए कानए लगलीह। हम हुनकासँ ममg3ऊ3फी \nममg3ऊ3गिलयिन। हमरो आँिखमे जखन नोर आिब गेल तखनिह ओ चुप भ’ सकलीह। हम जिहना हँसलहुँ, ओहो \nहँसय लागलीह आ कपड़ा धोबए इनार पर चिल गेलीह। \nहम िचमgए88तामे डूिब गेलहुँ। पाखलोक जनमल कतहुँ रजनीक भाय बिन सकैत अिछ ? खूनक संबंध \nनिहओ रहने ओ हमर बिहने  सदृश हमर सेवा करैत रहलीह, तमgएइ3 की ओ हमर बिहन निह भेलीह ? एिह तरह \nएकक बाद एक मgएऊएमg3फफमे हम उलझैत गेलहुँ। फेर हम गोिवमgए88दक मgएऊएमg3फफक तंतु कमgएइ3 सोझराबए लागलहुँ।  \nओिह िदन बेर-बेर याद आिब रहल छल। नािरयरक गाछसँ िगरलाक बाद रजनीक दवाई लगेलासँ जे \nजलन भ’ रहल छल तकरा कम करबाक लेल ओ घाव पर नहुँ-नहुँ फूक मािर रहल छलीह। तखन हमर \nसंबंध ओकरासँ की छल? हमरा ओ ओकरा बीच कोनो संबंध निह रहलाक बाबजूदो ओ हमरा दबाई \nलगौलक। हम कमgइफऊमे रही आ ओ हमरा घाव पर दबाई लगाब ’ वाली ममतामयी छलीह। \nसभटा घावक संग-संग भॱ आ िपपनीक घाव ठीक भ’ गेल रहए, मुदा ओतए किरया दाग रिह \nजएबाक कारणमgएइ3 रजनीकमgएइ3 बहुत खराप लागैक। ओ हमरा बेर-बेर कहैत छलीह— \n“भॱ पर कारी दाग निह रहबाक चाही। एतेक सुमgए88दर गोर -नार देह पर आमक कोलपित जकमg3ऊ3 \nबुझाइत अिछ। आब ओकर की करब?” भॱहेक कारणमgएइ3 लहसुिनयमg3ऊ3 आँिख बमg3ऊ3िच गेल। “हम चुपचाप ओकर \nगमgए9ँप सुनने जा रहल छलहुँ। कारी दाग रिह गेल छल , एकर हमरा एकोरमgएॉइी दुख निह छ ल। हमरा बुझाइत \nछल जे हमर लहसुिनयमg3ऊ3 आँिख बमg3ऊ3िच जेबासँ नीक होइतए , ओकरा फूिट जेबाक चािह रहए आ संगिह दागसँ \nसॱसे देह कारी भ’ जएबाक चाही रहए। हमरासँ हमर गोराइ सहन निह भ’ रहल छल। मुदा भगवान हमरा \nगोर बनेने रहिथ, एकरा लेल रजनी भगवानक उपकार मानैत छलीह।” “हमरा भगवाने भाय भेजने छिथ, \nहमरा ओकरा ठीक करबाक अिछ।” रजनी बेर-बेर बजने जा रहल छलीह आ हमरो भगवाने सदृश बनएबाक \nलेल हमर सेवा क’ रहल छलीह। तखन हम हुनका किहयिन, “हमरो भगवान देवी सदृश बिहन भेजने \nछिथ।” एतबा किहतिह हमरा कानमे मंिदरमे बाजएवला घंटाक सदृश आभास होमए लागल। \n·        िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \n  \nआठ  \nरजनीक िबयाह भेल एक मास भ’ गेल रहैक। ओ दुरागमनमे अपन नैहर आबए वला रहिथ, तैँ सोनू \nमामा खेतक काज जमgए98दीए िनबटा कए आिब गेल छलाह। रजनीकमgएइ3 नीक खेती -बारी वला घर-बर िमलल रहैक \nतैँ सोनू मामा बहुत खुश छलाह। मुदा दोसर िदस हुनका एिह बातक दुखो रहिन जे बहुत कमgए9इमे उिमरमे ओ \nरजनीक िबयाह क’ देने रहिथ। ओकरा नेनपनिहमे ओकरा माथ पर समg3ऊइसािरक बोझ आिब गेल रहैक। ओकरा \nएहन बुझाइक। ओ पाखलो पर बेकारक शंका करैत रहिथ, एिह बातक हुनका मgए7एलािन भ ’ रहल छलिन। \nपाखलो आ रजनी, एक दोसराकमgएइ3 नीक जकमg3ऊ3 बूझैत रहिथ , एिहलेल सोनू मामाकमgएइ3 एिहमे िकछु खरा प \nनिह बुझा रहल छल। मुदा जँ यैह संबंध किहयो कोनो दोसर मोड़ ल’ िलअए तखन? तखन तँ गाममे \nजगहँसाइये भ’  जाएत। ई गामे ओकरा छोड़’ पिड़ जाइतैक। एिहलेल ओकर मोन सशंिकत रहैत छल। एिह \nखाितर जतेक जमgए98दी भ ’ सकए, रजनीक िबयाह भ’ जएबाक चाही, यैह नीक रहत। सोनू मामा सोचने \nरहिथ। \nरजनीक िबयाह करपमg37ँ गामक भामg3ँइकरक संग बड़ उधव -बाधवसँ भेल रहैक। िबयाहक तैयारीमे पाखलो \nपमgए88मgइँऊह -बीस िदन धिर बहुत कमgइफऊ उठौने रहए। िबयाहोक िदन ओ खूब मेहनित केने रहए।  \nिबयाहक दोसरे िदनक गमgए9ँप रहैक। रजनीकमgएइ3 घरमे निह रहलाक कारणमgएइ3 पाखलो कनमूँह सन रहए। \nओ एिहना घरसँ बहराइत छल, तखनिह दरबमgए7ऊजा पर ओकरा सोनू मामासँ भमg37ँट भेलैक। ओ पाखलोसँ \nपूछलिन—“की भेल?” “िकछु निह।”, कहैत पाखलो घरसँ िनकिल गेल। \nओिह िदनक बादसँ पाखलोक पिहनिह जकमg3ऊ3 होटलमे खेनाइ -पीनाइ आ कतहुँ सुित गेनाय आरंभ भ’ \nगेल। ओकरा बुझाइत छलैक जेना ओ एिह गाममे एकटा अजनबी सदृश छैक आ ओकरासँ िसनेह राखएवला \nएतए िकओ निह छैक। ओ बहुत उदास रहैत छल। ओकरा माथ पर िकछु रेखाक अलावे िकछु निह \nदेखाइक। बीच-बीचमे ओ खेनाइयो-पीनाइ छोिड़ दैक। ओ पूणमg3ऊफ मgएऊॉपमgएइ3 कमजोर हाथी सन भ ’ गेल रहए। ओकर \nहाड़ सभ झलकए लागल रहैक, गाल िपचिक गेल रहैक आ आँिख धिस गेल रहैक।  \nपाखलो काज पर निह गेल छल। ओ दूपहरकमgएइ3 पीपरक गाछक चबूतरा पर बैसल रहए। आलेस आ \nओकर मीत सभ काज पर सँ आपस आिब गेल रहिथ। “पाखलो आइ काज पर निह गेल आ भिर िदन \nचबूतरे पर बैसल रहल” ई किह ओ सभ पाखलोकमgएइ3 िकचिकचब ’ लागल। “पाखलो! आइ अहमg3ऊ3 काज पर \nिकएक निह एलहुँ?” \n“ओिहना।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n “ओिहना िकओ अपन काज छौड़ैत छैक की? िकएक यौ! अहमg3ऊ3 पाखलोक जनमल छी एिहलेल अहमg3ऊ3 \nमामा अपन बेटी निह देलिन की?”  आलेसक एतबा कहब सुिन पाखलोकमgएइ3 बहुत गोमg3ँइसा आिब गेलैक। ओ \nगोमg3ँइसे सँ आलेसक िदस देखलक।  \n“अहमg3ऊ3 ओिहना हमरा पर नाराज निह होउ। मामाक बेटीक िबयाह भेलाक बादसँ अहमg3ऊ3 िकछु बदिल \nसन गेल छी। अहमg3ऊ3क पागलपनक हालित देिखकए ........।” \n           “चुप रहू आलेस! हमरा बेकारक गोमg3ँइसा निह िदआउ। ” एतबा किह पाखलो ओतएसँ \nचिल देलक। ओकरा आइ आलेस पर बहुत गोमg3ँइसा एलैक , मुदा करबो की किरतए? यैह बात भिर गामक \nलोक-बेद बािज रहल छल। तखन हुनका सभक मुँह पर के ताला लगाबए? िहनका सभक सोचे एहन छिन \nतखन कैल की जाय? पाखलो एहन सोचलक। \nओकरा माथमे बहुत दरद भ’ रहल छलैक। “जँ हम एिहना सोचैत रहलहुँ तँ एक िदन िनिमgएॉऊते हम \nपागल भ’ जाएब। हमरा मोनकमgएइ3 िचमgए88ता करबाक आदित सन भ ’ गेल अिछ, हम एकरा सँ निह िनकिल \nसकब।” \nसोचैत-सोचैत ओ रमg3ँइता  पर चिल रहल छल। जुवमg3ऊइव ओकरा आबाज देलकैक।  \nजखन िक जुवमg3ऊइव कमgएइ3 देखतिह ओकरा गोमg3ँइसा आिब जाइत छलैक , मुदा आइ ने जािन की भ’ गेलैक? \nपाखलो ओकरा जबाब देलकैक आ दामgएऊॉखानामे पैिस गेल। जुवमg3ऊइव हँसल आ ओकरा बैसबाक लेल एकटा \nमिछया देलकैक। पाखलो बैसल निह। ओ एकटा पँचटकही िनकाललक आ ओकरा िदस बढेलक। जुवमg3ऊइव \nनािरयरक फेनी (शराब) ओकरा िगलासमे ढािर देलकैक। मgएॉएण भिरक लेल ओकरा मोनमे भेलैक जे एिह \nिगलाससँ जुवमg3ऊइवक माथ फोिड़ दी। जुवमg3ऊइव िगलास उठाकए पाखलोक हाथमे थमा देलकैक। नव गमg373हकीक \nखुशीमे ओ हँिस रहल छल। पाखलो एकबेर िगलासकमgएइ3 मुँहसँ लगौलक आ मgएॉए णिहमे हँटा लेलक। ओकरा \nगरामे जलन भ’ रहल छलैक तैयहुँ ओ िगलासकमgएइ3 मुँहसँ लगौलक आ गटागट पीिब गेल। ओकर गरा िछला \nगेलैक। खाली िगलास जुवमg3ऊइव फेरसँ भिर देलकैक। दोसर िगलास पाखलोक गरामे एकटा िहचुकीक संग \nअटिक गेलैक। गरा आ नाक जरय लागलैक। ओकरा लागलैक जे ओकर िनयंमgएॉॉण िबगिड़  रहल छैक, ओ \nओतिह बैिस रहल। \nरजनी घर आएल छलीह, एहन ओकरा िकओ बतेने छलैक। एतबा सुनतिह ओ सोनू मामाक घर िदस \nअपन पयर बढौलक। \nघरमे सोनू मामा खेत जएबाक हड़बड़ी मे रहिथ। हुनका कामgए88ह पर हर छलिन। पाखलो पूछलक — \n“रजनी आएल छलीह की?” \n“आएल छलीह। दू िदन रिह कए चिल गेलीह।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \nरजनी आएल छलीह, सोनू मामा हमरा िकएक निह बतौलिन? ओ सोनू मामसँ पूछबाक लेल सोिच \nरहल छल, मुदा चुमgए9ँपे रहल।  \nबाहर जेबाक हड़बड़ीमे सोनू मामा अपन घरक केवाड़ बमg38ए केलिन आ पाखलो ओतएसँ मुँह लटका \nकए आपस भ’ गेल। \n·       \nएक िदन आलेस पाखलोकमgएइ3 गोिवमgए88दक संबंधमे खबिर देलक। गोिवमgए88द अपन ऑिफसमे काज करएवाली \nएकटा ईसाई युवतीसँ िबयाह क’ नेने छल। ई गमgए9ँप सुिन पाखलोकमgएइ3 बहुत आमgएॉऊयमg3ऊफ भेल रहैक।  \nगोिवमgए88दकमgएइ3 गाम एला एकटा अरसा बीित गेल रहैक। ओ मेला आ िशगमोमे सेहो निह आएल छल। \nगोिवमgए88दक संबंधमे ई  खबिर सुिन ओ ओकरासँ भमg37ँट करबा सोचलक।  \nपणजी शहरक एकटा बड़का भवनमे गोिवमgए88दक  ऑिफस छलैक। “हम ओिह ऑिफस कोना जाउ?” \nपाखलो यैह सोिच रहल छल। फेर ओ िहमgए9इमत केलक। पणजी शहरक ‘जुमgए88ता हाउस ’क  सीढी चढैत ओ \nओकरा ऑिफस पहुँचल। ऑिफसक सभटा कममg3ऊफचारी ओ मg3ँइमgएॉॉीगण ओकरा   देख’ लागल। ई कोन नव मgएऊएाणी \nआिब गेल? सभ िकओ आमgएॉऊयमg3ऊफक दृिमgइफऊसँ पाखलोकमgएइ3 देखए लागल। िकछु मg3ँइमgएॉॉी आ युवती सभ ओकरा देिखकए \nहँसय लगलीह। पाखलोकमgएइ3 अपना -आपमे कोनादन लागलिन। एतबिहमे अपन बॉसक केिबन गेल गोिवमgए88द \nबहरायल। ओ पाखलोक लग आएल। गोिवमgए88दसँ िमललाक बाद , ऑिफसक मायावी संसारमे आएल पाखलोकमgएइ3 \nकने राहत भेटलिन। \n“यौ गोिवमgए88द !” पाखलो शोर पारलक। गोिवमgए88द हुनका जबाब निह द ’ कए हुनकर हाथ थािम कमg373टीन \nिदस ल’ गेल। दुनू एक दोसराक हाल-समाचार पूछलक। बहुतो िदनसँ गोिवमgए88द गाम निह गेल छल एिहलेल \nपाखलो ओकरा उलहन देलकैक। दुनू गोटे चाह पीबए लागल। “हम यैह एलहुँ।” एतबा कहैत गोिवमgए88द \nबीचिहमे चाह पीब छोिड़ बहरा गेल आ जिमgए98दए एकटा युवतीक संगे घुिर आएल। ओ साड़ी पिहरने छलीह। \nहुनका माथ पर एकटा िटकुली सेहो रहिन आ ओ बहुत धिनक घरक बुझाइत छलीह। \n“ई हमर िमता िथक, हमसभ एकरा पाखलो कहैत िछयैक।” \nगोिवमgए88द ओकरा पाखलोक माने बुझेलकै।  पाखलो ओकरा िदस देखलक। ओ हँसलीह। िकछु काल \nपिहने यैह युवती पाखलोकमgएइ3 देिख कए हँसैत छलीह। गोिवमgए88द पाखलो सँ आगू कहलकैक , “भिवमg3ँ3यमे यैह हमर \nघरनी हेतीह। िहनक नाम मािरया िथकिन।” पाखलो जखन आमgएॉऊयमg3ऊफसँ गोिवमgए88दक िदस देखलक तँ गोिवमgए88द \nअपन माथ नीचा िदस झुका लेलक।  “जँ गोिव मgए88द एकटा ईसाई युवतीसँ िबयाह क ’ लेत तँ गामक लोक \nएकरा संबंधमे की सोचत? ओ सभ की चुप बैसतैक?” पाखलोकमgएइ3 एहन बुझेलैक। मुदा ओ चुप रहल। बादमे \nओ अपन एिह बेमतलबक िवचारकमgएइ3 एकिदस रािख हँसए लागल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \nपाकलोकमgएइ3 हँसैत देिख बुझू जे गोिवमgए88दक माथक भार कम भ ’ गेलैक। “आब जाित-पाित आ धरम \nकतए रिह गेल छैक? दिमgए7ँखनी आ उमgएॉइरी मgइँ7ुव आब सिट गेल छैक। ” गोवमgए88द एहने सन िकछु बात करताह। \nपाखलोकमgएइ3 लागलैक। मुदा गोिवमgए88द चुप रहल। पाखलोकमgएइ3 गोिवमgए88दसँ बहुत रास गमgए9ँप करबाक छलैक , मुदा \nगोिवमgए88द लग ओतेक समय निह रहैक। बादमे पाखलो दुनूकमgएइ3 “अमgए7इछा , फेर भमg37ँट हेतैक!”, कहलक आ बहरा \nगेल। \nपाखलो िलमgए9फटमे चढ़ल। ओिह काल ओकरा एकटा बातक मg3ँइमरण भ ’ गेलैक— “आलेस दुबई जाइवला \nछिथ एिहलेल ओ पासपोटमg3ऊफ बनएबाक जोगाड़मे रहिथ। िकछुए िदनमे ओहो िवदेश चिल जेताह आ एिह तरहमgएइ3 \nगाममे हमर एकोटा मीत निह रिह जाएत। हम एकदम एसगर भ’ जाएब।” ई गमgए9ँपतँ गोिवमgए88दकमgएइ3 कहब िबसिरए \nगेलहुँ। आब तँ गोिवमgए88दो किहयो गाम एताह , एहनो संभावना निहएक बरोबिर छल। बुझाइत अिछ जे गोिवमgए88दो \nआब गामबलाक लेल बाहिरए लोक भ’ गेलाह।    \nपाखलो िलमgए9फटसँ नीचा उतरए लागल तँ ओकर माथ घूमए लागलैक। ओकरा बुझेलैक, जेना-जेना \nिलमgए9फट नीचा िदस जा रहल अिछ तेना -तेना ओहो नीचा िगरल जा रहल अिछ। िलमgए9फट मgएऊइकलाक बाद ओ \nएसगर भ’ गेल, ओकरा एहने बुझेलैक। ओ िलमgए9फटसँ बाहर िनकलल।  \nपणजीसँ गाम अएबा काल बसमे ओकरा मgएऊइिमgए7ँमणी मॱसीसँ भमg37ँट भेलैक। “रजनीकमgएइ3 बेटी भेल छैक। ” \nई समाचार पाखलो कमgएइ3 वैह देने छलीह। ई सुिन पाखलोक खुशीक कोनो ठेकान निह रहलैक। बससँ उतिर \nपाखलो एकपेिड़या हैत हाली-हाली गाम जाए लागल। समg3ऊ3झ पिड़ गेल रहैक। पूिणमg3ऊफमाक चमg3ऊ3द आसमानमे साफ \nझलकैत रहैक। पाखलोक मोनमे रजनीक बेटीक छिव आिब रहल छलैक। ओ देख’ मे केहन हेतीह? ओ \nअपन माय-सन हेतीह आिक ककरो आन सन? एिह तरहक कैकटा मgएऊएमg3फफ ओकरा मोनमे उठए लागलैक। \nरजनीकमgएइ3 गोर रंग पिसमg38ए छैक। ओकरा चमgए88मgइँऊमाक एिह मgए7ऊयोमgए8इसना -सन बेटी होमक चाही। काजर लगएलाक बाद \nकारी आँिख वाली ओकरिह सन सुमg38एिर बेटी होमक चाही। पूिणमg3ऊफमाक मgए7ऊयोमgए8इसना चामgएऊइिदस पसरल रहैक आ जेना \nनहरक पािन बहैत छैक तिहना ओकरा रमg3ँइतामे चमgए88मgइँऊमा अपन मgए7ऊयोमgए8इसना पसारने छलैक।  \n·       \nरजनी पमg3ऊ3च महीनाक अपन बेटीकमgएइ3 संग लए कमg3ऊइदोले गाम अपन बाबूजीक घर आएल छलीह। पमgए88मgइँऊह -\nबीस िदन बीित गेल छलैक, मुदा एखन धिर ओ अपन पितक घर निह गेल छलीह। ओ अपन बेटीक नाम \nसुलू राखने छलीह। ओ देख’ मे बहुत गोर आ सुमg38एिर छलीह। ओकर केश गुलाबी छलैक आ आँिख \nलहसुिनयमg3ऊ3। ओ कोनो िफरंगीक बेटी सन बुझाइत छलीह।  \nरजनीकमgएइ3 ओकर घरवला घरसँ िनकािल देने छिथ , ई अफवाह सॱसे गाममे पसिर गेल रहैक, आ समg3ऊ3चो \nरहैक। ओकर घरवला ओकरा मािर-पीिट कए सुलूक संग ओकरा बापक ओतए पठा देने रहैक। “रजनीकमgएइ3  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \nपाखलोए सँ ई बेटी भेल छैक।” ई आरोप ओकर घरवला ओकरा पर लगौने रहैक, आ सिरपहुँ देख’ मे \nिफरंगी सन लागएवाली सुलूकमgएइ3 देिख लोको सभ एकरा समg3ऊ3च मािन नेने रहैक।  \nरजनी अचानक अपना बेटीकमgएइ3 ल ’ कए घर आिब गेल छिथ। ओिह िदन ई सुिन सोनूकमgएइ3 बहुत धमg3फएा \nलागल रहैक। ओ एना िकएक एलीह? सोनूक मोनमे एहन मgएऊएमg3फफ उठए लागलैक। अपना बापकमgएइ3 देिख रजनीक \nसमgइँ9क बामgए88ह टूिट गेलैक आ ओ कानए लगलीह। आिखर भेलैक की ? ओ बुिझए निह पािब रहल छल। बादमे \nरजनीक देह पर दाग सभ देिख कए ओकरा सभकुछ समझमे आिब गेलैक। ओ रजनीकमgएइ3 समg3ऊइमgए8इवना देलकैक। \nबहुत देर धिर तँ ओ चुप रहलीह मुदा पछाित जा कए सभटा घटना हुनका बता देलीह। सुलूएकमgएइ3 ल ’ कए \nओकर घरवला ओकरा पर शंका करैत रहैक। ओकर ई आरोप रहैक जे,  “पाखलोए सँ रजनीकमgएइ3 ई बेटी \nभेल छैक।” ई आरोप समg3ऊ3चो भ ’ सकैत अिछ। सोनूओकमgएइ3 एिहना बुझेलैक आ ओकरा बहुत गोमg3ँइसा आिब \nगेलैक। ओकर आँिख लाल भ’ गेलैक आ ओ गोमg3ँइसासँ पाकलोकमgएइ3 गिरयाब ’ लागलैक। “पिहनिह हमर बिहन \nपाखलोक जाितमे हमर नाक कटा चुकल अिछ। आ आब ओकरिह बीया हमरा बेटीक भिवमg3ँ3य खराप करबा \nपर तुलल अिछ” सोनू बाजए लागल। बादमे ओकर गोमg3ँइसा आर बिढते गेलैक आ एिहसँ आगू ओ िकछु बािज \nनिह सकल। \n“एिहमे पाखलोक कोनो दोष निह छिन। हमर घरेवला हमरा पर झूठ आरोप लगा रहल छिथ।” \nरजनी सोनूकमgएइ3 कहलकैक। मुदा ओ ई सभ सुनबाक लेल तैयारे निह छलैक। बहुत कालक बाद ओ सभ \nिकछु सुनलक आ कहलक— “हमर तँ भागे फूटल अिछ।” दोसर िदन ओ रजनीक घरवलासँ भमg37ँट कए सभ \nिकछु समझाकए कहलकैक— “सुलू सन बमgए7इचा बहुतो लोककमgएइ3 भ’ जाइत छैक, ई सभ तँ भगवानक हाथमे \nछिन।” ओ बहुत समझएबाक मgएऊएयास कएलक , मुदा रजनीक घरवला िकछुओ निह मानलकैक। \nसुलूक पालना आब नानाक घरमे झूलय लागलैक आ रजनी अपन बेटीक संग अपन समय िबताबए \nलगलीह। \nपाखलो एिह बीच मgएऊएायः भोरे-भोर काज पर िनकिल जाइत छल आ राितएक पहर काजसँ घुरैत \nरहए। रजनीकमgएइ3 ओकर घरवला घरसँ िनकािल देने छैक आ आब ओ अपन बापेक संग रिह रहल छलीह , ई \nगमgए9ँप ओकरा पता निह रहैक। सभ िकओ पाखलोकमgएइ3 एकटा अलगे दृिमgइफऊसँ देखए लागल छल , मुदा लोक \nसभक ई दृिमgइफऊ पाखलोकमgएइ3 आने समय जकमg3ऊ3 बुझा रहल छलैक।  \nपाखलो दूपहरकमgएइ3 होटल जाइत छल। होटलमे आर पमg3ऊ3च -छओ लोक बैसल रहैक आ गमgए9ँप क ’ रहल \nछलैक। फेर ओकरा सभक हँसबाक आबाज एलैक। पाखलोकमgएइ3 भीतर घुसतिह आबाज बमg38ए भ ’ गेलैक। बादमे \nओ सभ पाखलोकमgएइ3 देिख फुसफुसा कए बाजब सुरह केलक। “हमरामे कोनो पिरवतमg3ऊफन भेल अिछ की ?” एहन \nमgएऊएमg3फफ पाखलोक िदमागमे एलैक। ओ अपन सॱसे देहकमgएइ3 िनहारलक। ओिहमे कोनहुँ पिरवतमg3ऊफन निह भेल छलैक। \nपैट-सटमg3ऊफ जतए छलैक ओतिह तँ रहैक ! आ दाढ़ी तँ ओ कािमg33इए नौआसँ कटौने छल। एहना िमg3ँइथितमे हम \nिहनका सभकमgएइ3 कौआ कोना नजिर आिब रहल छी। पाखलोक मोन मे ई उधेड़बुन होमए लागलैक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n64 \n \nरजनी गाम आएल छलीह, ई गमgए9ँप पाखलोकमgएइ3 बीस िदनक बाद पता लािग सकलैक। ओ दोसरिहं िदन \nभोरे-भोर उिठकए सोनू मामाक घर िदस चिल देलक। िबयाहक बाद ओ रजनीसँ भमg37ँट निह केने छल। बीचमे \nओ रजनीसँ भमg37ँट करबाक लेल दू-तीन बेर सोनू मामाक घर गेलो रहैक, मुदा रजनीसँ भमg37ँट निह भ ’ \n सकलैक। मुदा आइ ओकरा रजनीसँ िनिमgएॉऊते भमg37ँट हेतैक , ई जािन ओ जमgए98दी -जमgए98दी मामाक ओिहठाम पहुँिच \nगेल। दरबाजासँ भीतर जाइकाल ओकर माथ चौखिटसँ टकरा गेलैक, जकर आबाज सुिन रजनी बहरएलीह। \nदेखलिन तँ पाखलो आएल छलाह। पाखलोकमgएइ3 देिख रजनी बहुत खुश भेलीह।  \n“अहमg3ऊ3क माथमे चोट लािग गेल अिछ ने!” रजनी पाखलो सँ पूछलक। \n “हँ! मुदा भेल िकछु निह।” \n “िकछु निह भेल! चलू देखए िदअ।” रजनी देखलिन, हुनका माथ पर एकटा टेटर भ’ गेल \nछलिन। रजनी ओकरा दबाबए लागलीह। \n “ओह! हमरा िकछु निह भेल अिछ, आ ने दरदे क’ रहल अिछ।” एतबा कहैत पाखलो अपन \nमाथसँ ओकर हाथ हटा देलकैक। रज नी सुलूकमgएइ3 बाहर ल ’ अएलीह का बजलीह, “देखू दाय! मामा आएल \nछिथ।” पाखलोकमgएइ3 देिख सुलू हँिस पड़लीह। सुमg38एिर सुलूकमgएइ3 देिख पाखलो रजनीसँ कहलकैक ,  “रजनी, \nसुलूकमgएइ3 कारी काजर लगा देल किरऔक , निह तँ एकरा ककरो नजिर लािग जाएत।” एतबा किह पाखलो \nहँसय लागल। ताबत घरसँ िनकलल सोनू मामा सेहो आिब गेलाह। सोफो (कुस/◌ओं8नुमा बैसकी ) पर बैसल \nपाखलोकमgएइ3 देिख ओ ठाढ़े रहलाह आ दरबमgए7ऊजा िदस आँगुरक इशारा करैत बजलाह , “िनकल जाउ एतएसँ। \nआजुक बाद फेर किहयो हमरा ओतए निह आएब।” पाखलोकमgएइ3 िकछुओ बुझ ’ मे निह एलैक। ओ अवाक भ’ \nओतिह ठाढ रहल आ सोनू मामाक िदस ताकतिह रिह गेल। सोनू मामा पुनः गोमg3ँइसासँ बाजए लगलाह , \n“अहीँक कारणमgएइ3 ई सभ भेल छैक। जँ अहमg3ऊ3 एतए निह रिहतहुँ तँ एतेक सभिकछु निह होइतैक। अहॴक \nकारणमgएइ3 रजनीक घरवला ओकरा घरसँ िनकािल देने छैक। अहमg3ऊ3 एतए किहओ निह आिब सकैत छी। ” \nपाखलो अवाक भए देखतिह रिह गेल। \n“रजनीक घरवला रजनी पर आरोप लगौने छैक जे एकर बेटी अहॴक जनमल छी। अहीँक कारणमgएइ3 ई \nसभ भेल छैक, ई खबिर अहमg3ऊ3 निह सुनने छी की ? एतए अएबामे अहमg3ऊ3कमgएइ3 कनेको शममg3ऊफ निह भेल ? दोसरक \nबेइमgए7ऊजती कराब ’ एतए आएल छी?” \nरजनी बीचिहमे टोकलक,  “एिहमे िहनकर कोनो दोष निह छिन, अहमg3ऊ3 अनेर िहनका पर शंका क ’ \nरहल छी।” \nरजनीक ई कहब सोनू मामा निह सुनलिथ। ओ बाजतिह जा रहल छलाह....  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n65 \n \n “अहीँक कारणमgएइ3 रजनीक भाग फूिट गेलैक। जँ अहमg3ऊ3 एतए आएब तँ लोकबेद एिह आरोपकमgएइ3 समg3ऊ3च \nमािन लेत, एिहलेल अहमg3ऊ3 एतए किहयो निह आएल कमgएऊइ। पाखलोएक जाित हमर नाक कटौने अिछ, ओकरे \nखून िथकहुँ अहमg3ऊ3। पाखलोक वंशज छी अहमg3ऊ3। अहीँ हमर बबमg3ऊॉदीक कारण िथकहुँ। ” \nपाखलोक पयर थरथरबए लागलैक। ओकरा िकछुओ समझमे निह आिब रहल छलैक, मुदा धीरे-धीरे \nसभ िकछु समझमे आिब गेलैक। ओकर बेटी िफरंगी-सन लागैत छलीह एिहलेल ओकर घरवला ओकरा पर \nई  आरोप लगौने छल। पाखलो एिह संबंधमे िकछु बाजए वला रहिथ मुदा सोनू मामा ओकरा िनकिल जएबाक \nलेल कहने रहिथ एिहलेल ओ बाहर आिब गेल रहए। ओकरा माथमे चमg3फएर \n भ’ रहल छलैक आ बुझाइत \nरहैक जेना ओ फािट जेतैक। ओकरा िदमागमे सोनू मामा शमgए9एद कोनो मिड़या जकमg3ऊ3 चोट क ’ रहल छलैक। \n“.....रजनीक घरवला घरसँ बाहर क’ देलकैक..... रजनीकमgएइ3 अहीँसँ बेटी भेल छैक ...... पाखलोएक जाित हमर \nनाक कटौने अिछ..... पाखलोक वंशज छी अहमg3ऊ3 ...... अहमg3ऊ3 एतएसँ चिल जाउ। ” \n·       \n “बारह चौबीस मg399कक दुघमg3ऊफटना भ ’ गेलैक!” \n “केकर? मg399क मgइँफाइवर के छलैक ?”  \n“पाखलो!” \nएकटा खलासी नीचा आिब लोक सभकमgएइ3 ई ख बिर देलकैक। सभ िकओ उपर िदस दौड़ल। िकछु \nगोटए मg399कसँ गेल तँ िकछु ओिहना दौिड़ पड़ल। रमg3ँइता नदीक कछेर होइत एकटा घाटीक बीचसँ जाइत \nरहैक। रमg3ँइताक एक िदस घाटी रहैक आ दोसर िदस खदहा ! \nउपरका रमg3ँइतासँ जाइवला एकटा मg399क नीचा खदहामे िगर गेल छलैक। मg399कक परखमgए7इची उिड़ गेल \nरहैक जािहमे पाखलो मारल गेल। एहन सभकमgएइ3 बुझाइत छलैक। िकछु लोक नीचा गेल। देखलिन तँ \nमgएॉएितमg39फमg3ँइत मg399कक बगलमे पाखलो पड़ल छल। ओकरा देहक कपड़ा फािट गेल रहैक आ सॱसे देह   नोचा गेल \nरहैक। \nपाखलो अपन मgएॉएितमg39फमg3ँइत मg399ककमgएइ3 देखलक। मg399कक अिगला शीशा टूिट गेल रहैक। लोहाक चदरा पूणमg3ऊफ \nमgएऊॉपसँ मg399कसँ िपचिक गेल रहैक। ओकरा देिख पाखलोक आँिखमे नोर आिब गेलैक। पाखलो उठल। मg399कक \nसामने गेल आ ओिह पर अपन हाथ फेरलक। आब ओिह मg399क पर भगवानक कोनहुँ फोटो निह रहैक , मुदा \nमg399कमे लगाओल गेल चाननक माला एखनहुँ धिर रहैक जे िक पाखलो लगौने रहैक।  \nपाखलो जखन ठाढ भ’ रहल छल तखन ओकरा कानमे बहुत रास मgएऊएमg3फफ सभ उठए लागलैक। दुघमg3ऊफटना \nकोना भेलैक? हम बमg3ऊ3िच कोना गेलहुँ? एिह तरहक कतेको मgएऊएमg3फफमे ओ उलिझ -सन गेल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n66 \n \nपाखलो नीचेसँ रमg3ँइताक एक िदस झाड़ी िदस आँगुर देखौलक। ओकरा कमीजक एकटा बड़का टा \nटुकड़ी ओिह झाड़ीक बीच लटकल रहैक। दुघमg3ऊफटनाक समय मg399कक दरबमgए7ऊजा अचानक खुजलैक आ ओ बाहर \nिगर गेल छल। ओतएसँ ओ सीधा झाड़ी पर िगर अटिक गेल, जािहसँ ओकर कमीज फािट गेलैक आ देह \nनोचा गेलैक। ओतएसँ ओ धीरे-धीरे नीचा िगरल, जखन िक ओकर साथी मg399क गँहीरगर खदहामे िगर गेलैक।  \nएतेक पैघ मg399क आटाक लोइया बिन गेल रहैक आ एकटा हाड़ -ममg3ऊइसक लोक बिच गेलैक। “पाखलोक \nभाग नीक रहैत तैँ ओ बिच गेल।” लोक सभ एहने कहैत रहैक। कारण ताकला उमgएॉइर जखन लोककमgएइ3 \nजबाब निह भेटैत छैक तँ ओ ओकरा अपन भाग पर छोिड़ दैत छैक। \nपाखलो कमgएइ3 डागदरक ओिहठामसँ एलाक बाद कमgए9इपनीक मgएऊएबमgए88धक दुघमg3ऊफटनाक जमg3ऊ3च करब सुरह केलक। \nमgएऊएबमgए88धक  ओकरासँ बहुत रास मgएऊएमg3फफ केलकैक , मुदा ओ एकोटा मgएऊएमg3फफक जबाब निह देलकैक। ओकरा िदमागमे \nदुघमg3ऊफटनाक िवषयमे िकछुओ निह रहैक। आइ भोरे जे िकछु भेल छलैक , ओकरा िदमागमे बेर-बेर वैह मgएऊएमg3फफ आिब \nरहल छलैक। असलमे वैह मgएऊएसंग दुघमg3ऊफटनाक कारण छलैक। ओ भोरे सोनू मामाक ओिहठामसँ आएल  आ ओिह \nतनावमे मg399क पर चिढ गेल। मg399क चलबैत काल वैह घटना ओकरा िदमागमे चिल रहल छलैक। रजनीक संग \nभाय-बिहनक संबंध रिहतो ओकरा पर ई आरोप लागल छलैक। सोनू मामा ओकरा कहने रहिथ, “एतएसँ \nिनकिल जाउ, आ किहओ निह आएब!”  “चिल जाउ” ई किह ओकरा िनकािल देल गेल छलैक। तखन \nसोनू मामा क िरमg3ँएतामे ओ िकओ नै रहैक ? पाखलो सोिच रहल छल। वैह िवचार ओकरा िदमागमे टीस मािर \nरहल छलैक आ ओ अचेतन अवमg3ँइथामे चिल गेल छलैक। ठीक ओिह काल अिगला मोड़ पर मg399कक दुघमg3ऊफटना \nभ’ गेल रहैक। एखन धिर वैह िवचार, वैह मgएऊएमg3फफ ओकरा िदमागकमgएइ3 झकझोिर रहल छलैक। \n  \nकमgए9इपनीक मgएऊएबंधक मg3एॉा रा पूछल गेल सवालक जबाब हम निह द’ रहल छिलऐक एिहलेल ओ गोमg3ँइसा भ ’ \nगेल आ ओिह गोमg3ँइसा मे ओ हमरा गाल पर फटाफट दू-तीन थापड़ मािर बैसल। \nपाखलोक गाल पर थापड़क िनशान भ’ गेलैक। ओ अपन गालकमgएइ3 हँसोतए लागल। तथािप ओकरा \nसॱसे देहमे भ’ रहल ददमg3ऊफ ओकरा ओतेक कमgइफऊ निह द ’ रहल छलैक, मुदा भोरक घटनासँ जे ओकरा करेजमे \nघाव भेल रहैक ओ एखन धिर हिरयर रहैक। \n·       \n  \nसात-आठ महीनासँ पाखलोक मg3ँफयवहार देिख लोककमgएइ3 बुझाइक जे पाखलो पागल भ ’ गेल छैक। ओकर \nकेश, दाढ़ी आ मॲछ बिढ गेल छलैक आ ओिह दाढीमे ओकर मुँह नुका गेल रहैक। ओकर माथ तँ झलकैते \nनिह रहैक। गाल िपचिक गेल रहैक आ आँिख धँिस गेल रहैक। देख’मे ओ बहुत िविचमgएॉॉ लािग रहल \nछलैक। जँ कोनो अनजान लोक ओकरा देिख लैक तँ डिर जाइक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n67 \n \nजािह िदन मg399कक दुघमg3ऊफटना भेल छलैक ओिह िदन पाखलो जंगल चिल गेल रहैक। ओ ओमgएॉइिह चािर -\nपमg3ऊ3च िदन िबतौलक आ बादमे गाम घुरल। ओिह िदनसँ ओ गाममे अजीबोगरीब तरहमgएइ3 बाजए लागल आ संगिह \nअपन हाथ सेहो िहलबैत रहैत छल। बीच-बीच मे अपन आँिखकमgएइ3 सेहो िविचमgएॉॉ मgएऊॉपसँ छोट -पैघ करैत रहैत \nछल। ओ िदनभिर घूमतिह रहैत छल। जंगल, भाट, मळार, दोउड़े आिद ठाम घूमतिह रहैत छल आ कतहुँ \nबैिस जाइत छल। नािरयर, कटहर, आमक गाछ सब पर चढैत रहैत छल आ कतहुँ दूर अपन नजिर गड़ौने \nरहैत छल। लोक सभक कहब रहैक जे, “ओ बहुत डिर गेल छैक।” ओकरा कायमg3ऊॉ केर देवचार (एकटा \nआ/◌28घमा ) गड़ैस नेने छैक।  \nलगातार काजसँ अनुपिमg3ँइथत रहबाक कारणमgएइ3 कमgए9इपनी ओकरा नोकरीसँ िनकािल देने रहैक। यमg3एइिप  \nओकर जतेको िहसाब िनकलैत रहैक से कमgए9इपनी ओकरा द ’ देने रहैक। ओ पाइ पाखलो ओिह िदन गामक \nबूढ़-बुजुगमg3ऊफ आ नेना लोकिनमे बमg3ऊ3िट देने छल। दोसर िदन धिर ओकरा लग खएबा धिरक पाइ निह रहलैक। \nओ अपन पैमgए88टक जेबी उनटौलक आ ओिह िमg3ँइथितमे गाममे घूमए लागल। ओ मामgएॉॉ घूमतिह रहैत छल। घूमैत \nकाल ओकरा िदन-राितक कोनो परवािह निह रहैत छलैक। एतेक धिर जे ओ रौद आ बरखामे सेहो घूिमते \nरहैत छल। ओकरा घूमबाक कोनहुँ सीमा निह रहैक।  \nओकर िकछु मीत लोकिन ओकरा किहयो काल चाह-पािन द’ दैत रहैक। किहयो काल खोआ-पीआ \nसेहो दैत रहैक, निह तँ ओ भूखले रहैत छल। एिह सभक बाबजूद ओकर घूमब-िफरब बमg38ए निह भेल रहैक। \nओ कखनो केगदी भाटमे देखाइक तँ कखनहुँ खेतक बामgए88ह पर।  \nओ किहओ ककरो भाटसँ नािरयरकमgएइ3 हाथ धिर निह लगौलक। ककरो कोनहुँ कमgइफऊ निह देलक , एकरा सभक \nबाबजूद लोक ओकरासँ डरए लागल छल। एतए धिर जे छोट-छोट नेनासभकमgएइ3 ओकर माय , पाखलोक नाम ल’ \nकए डराब’ लागल छलैक।  \n          ओिह िदन बरखा भ’ रहल छलैक। पाखलो सोनू मामाक घर लगक पीपरक गाछक नीचा ठाढ़ छल। \nओकरा देिख रजनी दौड़कए ओकरा लगीच गेलीह ओकरा अपना घर बजा अनलीह। \n          “सुलू दाई! एतए आउ, देखू अहमg3ऊ3क मामा आएल छिथ। ” \n          रजनीक एतबा किहतिह सुलू घरसँ दौड़िल अएलीह, मुदा पाखलोकमgएइ3 देखतिहँ डिर गेलीह।  \n“ई अहमg3ऊ3क मामा छिथ ! हुनका लग जाउ!” रजनी सुलूकमgएइ3 कहलिथ। तखन पाखलोक बजएला पर \nसुलू ओकरा लग गेलीह। पाखलो ओकरा गोदी मे उठौलक आ फेर नीचा रािख देलकैक। सुलू हँसलीह। \nपाखलो सेहो हँसए लागल। दुनूक हँसी देिख रजनीकमgएइ3 नीक लागललैक। पाखलो अपन फटलका पैमgए88टक \nजेबीमे िकछु ताकबाक मgएऊएयास केलक मुदा ओकरा िकछुओ निह भेटलैक। तखन ओ अपन दोसर पैमgए88टक \nजेबीमे हाथ देलक आ ओिहसँ दू टा आमला िनकािल सुलूक हाथ पर रािख देलक। बादमे ओ सुलूक माथ \nपर अपन हाथ फेरलक, ओकरा गा ल पर चुमgए9इमा लेलक आ दुलार -मलार करए लागल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n68 \n \n          “िवठू!  अहमg3ऊ3 एिह तरहक पगलपन निह करल कमgएऊॉ , एिह तरहमgएइ3 पगलपन कए अहमg3ऊ3 अपन की हालित \nबना नेने छी से किहओ देखने छी? अहमg3ऊ3क गाल िपचिक गेल अिछ आ आँिख धँिस गेल अिछ। ” एतबा \nकहैत रजनीक आँिखमे नोर आिब गेलैक। ई देिख पाखलोक मोन सेहो पसीज गेलैक आ ओ बाजल— \n“अहमg3ऊ3 कािन िकएक रहल छी ?” \n“निह तँ! हम कािन कहमg3ऊ3 रहल छी ? ओहो! एखन धिर अहमg3ऊ3 ठाढे छी ? आउ बमg37ँच पर बैसू, हम भीतर जा \nरहल छी, पिहने अहमg3ऊ3कमgएइ3 िकछु खुआएब तखन हमसभ गमgए9ँप -समgए9ँप करब। ” \n          रजनी भोजन परसय भीतर चिल गेलीह। पाखलो सुलूकमgएइ3 दुलार करए लागल। रजनी पाखलोक लेल \nभोजन परिस बाहर आिब कहलीह, “चलू भोजन लािग गेल अिछ।” एतबा किह ओ ओकर हाथ धुआब’ \nलगलीह। \n          एतबिहमे दरबमgए7ऊजा पर िकनको छमg3ऊ3ही देखा पड़लैक। दरबमgए7ऊजाक बाहर सोनू मामा अपन पयरक जूता \nिनकािल रहल छलाह। सोनू मामाकमgएइ3 देिख पाखलो घरसँ भाग ल आ बहुत दूर धिर भािगतिहँ रहल! \n          सोनू मामा, रजनी आ सुलू ओकरा देिखतिह रिह गेल। \n·       \nपाखलो आब गाममे छोट-पैघक लेल हँसीक पामgएॉॉ बिन गेल छल। नेना सभक संग आब पैघ लोक \nसभ सेहो पाखलोक मजाक उड़ाबए लागल छल। नेना सभतँ ओकरा पाछूए लािग जाइत छलैक। ओकरा पर \nपाथर फेकैक, ओकरा ‘पागल पाखलो’ किह कुढाबैक। जखन पाखलोकमgएइ3 बहुत गोमg3ँइसा आिब जाइक तँ ओ \nनेना सभ िदस आँिख तरेर कए देखैक जािहसँ नेना सभ डिर कए भािग जाइक। \nपाखलो कलमाक चबूतरा पर बैसल छल। तखनिह नेना सभक एकटा दल \n  आिब धमकलै। सभटा \nनेना ओकरा लग जमा भ’ गेल आ ‘पागल पाखलो’, ‘पागल पाखलो’ किह ओकरा कबदाब’ लागल। एतबिहमे \nओ अपन माथ नोचब सुरह क’ देलक आ फेर जोर-जोरसँ हँसैत बाजए लागल— \n“हम पागल पाखलो! हा, हा, हा, हा........ हम पाखलो निह छी! हम पागल छी! पागल! हा, हा, हा, \nहा........।” \n“अहमg3ऊ3 पागलो छी ओ पाखलो सेहो छी। ” नेना सभ बाजए लागल। एकटा नेनातँ ओकरा पर पाथर \nफेिक देलकैक आ पछाित जा कए सभटा नेना सभ हमgए98ला -गुमgए98ला करए लागल।  \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/glyph874वदेह '१३० म अंक  १५ मई  २० १३ ( वष/glyph110 ६  मास  ६५ अंक  १३०)\n  म ा नु ष ी ि मह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n69 \n \n“अह","size_mb":0.74,"has_text":true},"Videha 131.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 131.pdf","name":"Videha 131.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १३१ म अंक ०१ जून २०१३ (वष/ढ361 ६ मास ६६ अंक १३१)  \n  \n७९म सगर राित दीप जरय- िवहिन आ लघु कथाक सगर राित पाठ- िदन/ढ36ठक १५ जून २०१३ क सं/ढ28ूयासँ \n१६ जून २०१३ क भोर धिर- /ढ30ठथान - गाम औरहा (िजला मधुबनी) संयोजक- /ढ2ुूी उमेश पासवान। बससँ \nएिनहार एन.एच. ५७ पर िनम/ढ361लीसँ ३ िक.मी. दूर भुतहा चौकपर उत/ढ26ु आ ओतएसँ वनगामा चौक होइत \nऔरहा गाम ३ िक.मी. छै। /ढ3धधेनसँ एिनहार िनम/ढ361ली /ढ30ठटेशनपर उत/ढ26ु , ओतएसँ भुतहा चौक आ वनगामा चौक \nहोइत औरहा गाम उमेश पासवान जीक दरब/ढ2ू6जापर सं/ढ28ूया ६ बजेसँ आयोजन छै। अह/ढ363क उपि/ढ30ठथित \n/ढ262ाथ/ढ361नीय। संपक/ढ361 /ढ2ुूी उमेश  पासवान फोन ०९९३१२३५९४४ \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/ढ32ठ  \n  \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा-घुइर ताकू \n  \n२.२. िबसॉए88देसॉएछ8र ठाकुर -िवहिन कथा: टेनामेनी/ दुभहg।6जहgछठछय / घुसखोर/ छुआछुत  \n   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.३. आशीष अनिच/ढ288हार -िवहिन कथा-भिवछgझ0झय  \n२.४. जगदीश छgख6खसाद मछgख8झ ड ल-तीन टा लघुकथा-िक यो ने/ मुइलो िब सेबिन     \n३. प/ढ32ठ  \n३.१. जगदीश च/ढ288/ढठ06 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२.१. िबनीता झा-वरदान/त/ढ2धठबाकू िदवस पर  २. शाि/ढ288तल/ढ3ु0मी चौधरी-मित/ढठ10म ३. शेफािलका \nवमछgझ6ै -अह/ढ363क गाम कतऽ अिछ?/ पाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल ! \n  \n३.३. अिनल मिछgख98लक -गजल \n  \n३.४.१. बाल मुकुछgख88द  पाठक- गजल २. सुरे/ढ288/ढठ06 शैल  -मुदा करबै की?/ बटोही/ नवका \nमहेशवाणी/ चुहाड़  \n \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/ढ2ुुकाक सभटा पुरान अंक ( /ढठ0धेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/ढ363क  \nिलंकपर उपल/ढ2ध2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/ढ2ुुकाक सभटा पुरान अंक /ढठ0धेल , ितरहुता आ देवनागरी /ढ26ुपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/ढ2ुुकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/ढ2ुुकाक ५० म सँ आग/ढ363क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/ढ2ठ3 अपन साइट / /ढ2ध2लॉगपर लगाऊ।   \n/ढ2ध2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/ढ2ू0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /ढ262ा/ढ2ध0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढबा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/ढ2ू0लक \nक/ढ26ु आ खाली /ढ30ठथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/ढ30ठट क/ढ26ु आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/ढ30ठट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/ढ2ु2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/ढ363क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /ढ30ठतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/ढ2ू0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/ढ26ु , बॉ/ढ2ू0ससँ का पी क/ढ26ु  \nआ वड/ढ361 डा /ढ2ू0युमे/ढ288टमे पे/ढ30ठट कए वड/ढ361 फाइलक/ढ2ठ3 सेव क/ढ26ु। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/ढ2धठपक/ढ361 क/ढ26ु। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/ढ2ुुकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/ढ2ूठचारण , बड सुख सार आ दूव/ढ36ु/ढ2ु2त \nमं/ढ2ुु सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/ढ363क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/ढ36ुइव  \n  \n \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n/ढ2ू6योितरी/ढ2ु8र पूव/ढ361 महाकिव िव/ढ32ठापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /ढ262ाचीन कालिहसँ \nमहान पु/ढ26ठष ओ मिहला लोकिनक कम/ढ361भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/ढ26ठष ओ मिहला लोकिनक  िच/ढ2ुु  \n'िमिथला रछgखँ9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/ढ2ुठ/ढ361, एिहमे िमिथला/ढ2ु2रमे (१२०० वष/ढ361 पूव/ढ361क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/ढ288या/ढ288य /ढ262ाचीन आ नव /ढ30ठथाप/ढ28ठय , िच/ढ2ुु , अिभलेख \nआ मूि/ढ2ुठ/ढ361कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ढ2धठबि/ढ288धत सूचना, स/ढ2धठपक/ढ361, अ/ढ288वेषण संगिह िवदेहक सच/ढ361-इंजन आ /ढ288यूज सिव/ढ361स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/ढ2धठबि/ढ288धत वेबसाइट सभक सम/ढ3ध1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकछgझ61\n \nअछgख88वेषण \" \nिवदेह जालवृ/ढ2ुठक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/ढ262य जालवृ/ढ2ुठ ) पर जाउ।  \n  \nसंपादकीय \n७९म सगर राित दीप जरय- िवहिन आ लघु कथाक सगर राित पाठ- िदन/ढ36ठक १५ जून २०१३ क सं/ढ28ूयासँ \n१६ जून २०१३ क भोर धिर- /ढ30ठथान - गाम औरहा (िजला मधुबनी) संयोजक- /ढ2ुूी उमेश पासवान। बससँ \nएिनहार एन.एच. ५७ पर िनम/ढ361लीसँ ३ िक.मी. दूर भुतहा चौकपर उत/ढ26ु आ ओतएसँ वनगामा चौक होइत \nऔरहा गाम ३ िक.मी. छै। /ढ3धधेनसँ एिनहार िनम/ढ361ली /ढ30ठटेशनपर उत/ढ26ु , ओतएसँ भुतहा चौक आ वनगामा चौक \nहोइत औरहा गाम उमेश पासवान जीक दरब/ढ2ू6जापर सं/ढ28ूया ६ बजेसँ आयोजन छै। अह/ढ363क  उपि/ढ30ठथित \n/ढ262ाथ/ढ361नीय। संपक/ढ361 /ढ2ुूी उमेश पासवान फोन ०९९३१२३५९४४ \n \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \n ग/ढ32ठ \n \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा-घुइर ताकू \n  \n२.२. िबसॉए88देसॉएछ8र ठाकुर -िवहिन कथा: टेनामेनी/ दुभहg।6जहgछठछय / घुसखोर/ छुआछुत  \n   \n२.३. आशीष अनिच/ढ288हार -िवहिन कथा-भिवछgझ0झय  \n२.४. जगदीश छgख6खसाद मछgख8झ ड ल-तीन टा लघुकथा-िक यो ने/ मुइलो िब सेबिन   \nकािमनी कामायनी     \n  \nलघुकथा-  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nघुइर ताकू \nछोटकी काकी  काि/ढ33ठ राितए अपन िपयरका नुआ के सोडर मे उिसनलि/ढ288ह। परात भेने बुचीदाय स बजलीह   ‘गे \nखुरलु/ढ2ूठची ,चलमे गे ब/ढ2ूठचा , पोखिर स ई पखािर आनु । जखन नामे खुरलु/ढ2ूठची पड़ल छल त बू/ढ2ूठची दाय श/ढ36ठत \nकोना रिहतिथ  ,सदी खन सब ठाम ज़ेबा लेल बेकल   प/ढ363च छौ बरखक उमिर।    ‘चलू’ ,ओ फट दनी गोटरस \nखेलेनाय छोिड़ जेबा लेल दुनु ट/ढ36ठग   पटकेत उठल । एक हाथ मे पीटना आ दोसर मे अलमुिनयम के कारी \nखटखट  ,िपचकल  पाचकलछोटकी डेकची   मे उिसनल  नूआ  । भिर बाट उठैत बैसेत रहली  , चलल ने होय छन \nनीक स   ,  अिह म/ढ28ूय आह  ,उह करैत अपन जुगक िख/ढ30ठसा,ग/ढ2ध0प स/ढ2ध0प ब/ढ36ठचैत जा रहल छली।  ‘ओ जुग \nछल,बुझलही बुची,हमर सबहक िकओ पैर ने देखने होयत  ,चौखिट स बाहिर पएर रािख  दी क/ढ312र \nमजाल  ?सब   दलान   त बूढ़ा सब पकड़ने ,। बुढ़  पुरिनया के कतेक  /ढ262ित/ढठ1ूा ,कतेक लेहाज़   । ओ आराम ओ \nसुख आब कतय,किलजुगक पाप स आब त ने तेहन  धरितए उपजे छै,माले जालक बर/ढ312ित  छै ,लोक सेहो तेहन \nखिवस भ गेले ,खेती छोिड़ नौकरी करय लागल अिछ । लाजो  धाक नै बचले ,दलान प कोनो बुढ़ नै \nबचलेथ  , घरे घर  चुलही तर पु/ढ26ठख सब घुसनाए सु/ढ26ु करी देलके । तिहया किनया बहुिरया दरव/ढ2ू6जा \nकी  ,िखड़िकओ धिर  स बाहिर हुलकी मारब स परहेज करैत छल  ,,,,आब त  , की पोखेर  ,की इनार’क/ढ2ुठ नै पैठ \nओकर सबहक । \n‘आ ओ जे मसूद पुर बाली छिथ,हुनक ससुर बड़ गरीब \n ,एतेक गरीब जे पिन भरनी धिर नै रािख \nसकैत छिलह  ,,मुदा कुलीन एतेक जे तेसरे पहिर राित उठी क पोखरी,इनार स पािन बाला काज फिरछा लैत \nछिलह।पुतौहॲ  एहेने सुशील भेटलनिहं   ,,मुदा आब हुनके पुतौह के देखही  ,गई /ढ2धठया,घर बाला कत दन की दन \nकरे छै,,कोट पिहर क बुले छै मौगी”। ,एक बेर जखन ओ ग/ढ2ध0प सु/ढ26ु करी दईथ  ,त लगबे ने करे की  ,कोनो \nब/ढ2ूठचा बुत/ढ26ठ लग मे छि/ढ288ह की कोनो चेतन । भाय भाय बड़ बड़ेने जाइथ। जॱ िकओ निहओं होय सुनए \nबाला \n तइयो हुनकर वएह चािल । \n “ओह गे ब/ढ2ूठचा ,गै हाथ पकड़ा गे,,, पएर मे ब/ढ2ू2घा लािग गेले ,ओ हो हो  ,अ ह ह ह  ,,महादेव ई की केलहु ‘। \nहाथ त हुनक पकडबे पडले ,नूआ बाला बासन सेहो माथ प उठबय पडले “ह चलू आब  , एतेक क/ढठ16 होय \nअिछ  ,पुतौह ने पखािर देती” । पुतौह के नाम प हुनका एिड़ के गरमी मगज प पहुँच गेल/ढ288ही “मार बाढ़िन \nछूतहिड़या के  ,   ह/ढ2धठमर नूआ धोत की ओ अ/ढ2ध0पन गजेड़ी भंगेिड़  बापक      सारा िनपत  ,”। \n  पोखिरक घाट प ट/ढ36ठग पसािर काकी इतमीनान स बैसेत बजली  “ला गे ब/ढ2ूठचा ,बासन ला  ‘। तसली स नुआ \nउनिट,ओिह मे पािन भिर लग मे रािख लेलिथ आ नुआ प चु/ढ26ु स पािन   ध ध क पीटना स पीटय लगिलह \n। “काकी बूढ़  मे ई पीयर नुआ  ‘?  “गे चुप रह बेटी देलक  ; देखै छै जे झुरकुट बूढ़ बसन प/ढ326ी बाली ,केहेन \nछाप बाला नुआ पिहरित अिछ’। \n “काकी   , मुदा नूआ मे किनको  जान   निहं, जे िदन नै चरर    बािज जायत  ,दोसर कीन लीअ’।   “ह गे तोरे \nबाप  हमरा कमा क पठा देता’।   ‘मर/ढ361,  हमर बाप   िकए पाए  पठौता  ,अपन  जे कोसल रखने छी  गािड़ क’ से कोन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nिदन लेल’। काकी भयंकर तमसा   गेली  “तोरे नाना देने अिछ कोसल गािड़ क राखय लेल  ‘। बुि/ढ2ूठचदाय चुप \nभ गेिलह । \n  ठेहुन धिर व/ढ30ठ/ढ2ुु उठा क  ,घाटक तेसर    चािरम सीढ़ी प ठाढ़ नुआ के एक छोर एक हाथ मे पकडली  ,आ \nशेष के जुमा क पािन मे फेकलिन,नुआ छ/ढ2ुठा जका फुिल गेले ,तहन दुनु हाथ स नहु नहु छोट करैत  ,दुनु हाथे \nगािर क पािन बहरेलिथ।  “हरे राम  ,हरे राम करैत पािन स बाहर भेली । फेर नूआ बाला बासन आ पीटना \nबूची दाय के थमा देलथी। \n  आधे बाट पहुंचल हेतीह िक लुिखया  दौगल आबेत छल   ‘यए दाय  ,ज/ढ2ध8दी चिलयो बड़का गाम बाला पीसा \nअलखॴनह  ‘। काकी एक दमे िचहुक उठली   ‘गैई /ढ2धठया ,जुलुम भेल आब ?की क/ढ26ु की नहॴ क/ढ26ु  ,पाहून एला \nह/ढ3ू0 ,दलाने प बेसल हेताह  , कोन  बाटे जायब आँगन  ,नूओ नीक नै पिहरने छी”। बु/ढ2ूठचीदाय हुनक सम/ढ30ठया के \nसमाधान करैत बजली  “हमर बाड़ी दने चिल जायब  ‘। आ काकी पछबिड़या बाट स ओकर बाड़ी के \nइंट  देवार कहुना क पकिड़  पकिड  अपन आँगन  मे पइसल   छिलह। \n     “की काकी पाहून गेला  ‘?    “ह गे ,कखने गेलिथ । ओ राज काज बाला लोक  ,हुनका पलखित छिन \nसरोजक बर जका   नीिफिकर भ क ससुर क क/ढ2ध0पार प बेसबा के’ ओ त ककरो  बिरयातीमे आयल  छला त एक \nर/ढ2ुठी ससुर् क हेम  /ढ2ु2ेम लेबय  चिल आयल  छला  ,एक लोटा पािन िपलिथ  ,चारी टा दछीनी सुपारी आ, दु जोड़ \nजनेऊ बस  ,आ जायत रहला” । \n ओ ओसारा प अपन नूआ के सिरयाबैत बैस रहली   ‘की किहएईन् बिहन ।ई सौराठ बाली  िनरासी  , हमारा \nिजबय नहॴ देत  ,की पाहून  ,की पड़क  ,ई अ/ढ328ा बज़्जिर खसा दैत अिछ  ,देिखयो  ,, आय फेर भानस ब/ढ382 करी \nमुंह फुलौने अ/ढ288हारघर मे पेटकुिनया देने पड़ल अिछ , दुिनया भिर के गिरओलक  ,फ/ढ2ू6जित  फ/ढ2ू6जित  करी  देलक   । \nओ त पैत रखलिथ गोसाई जे ओझा खान पीन निह केलिथ।   हम त हैया हाथ उठा क िचकिर िचकिर क \nउगलहा स कहैथ िछएई/ढ288ह जे कुमार बेटा रिह जाए  ,,ओिह गाम नै िववाह करी  ,ई कोन  जनमक  पाप अिछ \nहमरा क/ढ2ध0पार प   ’। बूची के दाय  अचार मे तेल ढारैत मौन भ हुनक ग/ढ2ध0प सुिन रहल छली।  तखने बड़की \nकाकी सेहो आिब गेली  “की भेल ए किनया  ,िकएक एना बतािह भेल छी,’’?  अिह आहे माहे मे बुि/ढ2ूठचदाय के \nबड़ मॲन लग/ढ3ू0ह । जॲ ओसारा प ग/ढ2ध0प होय त आँगन मे फुसीओ कोनो काजक लाथे ठाढ़ भ जाए  ,बड़ \nआ/ढ2ु3ाकारी बिन पान सुपारी के त/ढ302त री   सेहो ल आबे । खास किर क दादी सबहक ग/ढ2ध0प त िख/ढ30ठसो िपहानी \nस रमनगर  ,जे िवशेख किर क पुतौहे ल क होइत छले , , आ रंग  िबरंगक भाव भंिगमा । जे किनया के ओ \nबड़ नीक  ,बड़ सुनिर बुझे हुनको सबहक पोल खोलल जाए  ,चीरहरण होय एहेन गो/ढठ1ूी मे ।  \n   बड़की काकी  छोटकी काकी के दुख सुिन तमेक पडिलह  ‘ये एतबा मे अगुता गेलो/ढ288हु ,हमर सतलखा बाली \nसन ब/ढ3ध6 खसौनी स त लाख क/ढ2ूठछ नीक अिछ  ,ओकरा त भगवती /ढ26ुपो देने छिथंह ,आ ई किरलु/ढ32ूी। नहा \nसुना क भगबती के सीरा नीप  ,धूप दीप देखा क कहिलए  “किनया  ,काि/ढ33ठओ उपासे छल  ,आईओ बड़ बेर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \nभेले ,जे देब स द िदय खाय  लेल  ,बड़ भूख लािग गेल’ िक ननिद स लड़ी क जरैत चु/ढ33ठी मे पािन ढािर \nबजेत  अिछ  ‘अंगोरा खौथ’। चूड़ा फुला क खेलहू कहुना किर क।  {हुनका चूड़ा दिह निहं /ढ26ठचय छल/ढ3ू0ह } \nकनी िदन लेल एले ह मालती  ,ओकरा देखय नहॴ चाहे छै। भिर िदन हड़ हड़ खट  खट   ,कखनॲ क़हत हमरा \nनूआ निहं िकन देत छिथ, कतेक बेर अिहना पड़ा क नैहर पहुँच जायत अिछ  ,मिहंदर त निहं जाय छन \nकखनॲ िबदागरी करबा क आनय लेल  ,अपने बाप भाय आिन क सासुर मे बैसा दैत छ/ढ3ू0 न । एतेक ईर  ,की \nकहू  किनया घुड़क मािर धॲकिड़ए  जनेत अिछ  , कखनॲ   काल मॲ न करैत अिछ जे बाध बोन मे पड़ा \nजाइ  ,घर /ढ28ठयािग दी  ” । \n   “काकी ये ,सबहक पुतौहे िकएक खराप होईत छै? सौसे िकए नीक रहैत छै”?बइसल बइसल बुिचया अपन \nमौत् क फरमान जारी किर  देलक ।  “गै , तू हमरा सब के अधलाह कहबे’ ये मठौली बाली  ,देखू  अपन  ,कबौछ \nलगा क जनमेने रही की  ?  हे दाय  ,जिह न/ढ3ध1 तू जेबए  ,अखने स ह/ढ312न नॉर कनैत हैत ”। “तखन त ई हो \nनगर कानल हेतैक”। आ पूरा बािजयो निहं सकल की गाल प बड़ी जोर् क  थापड़  पड़ले , ‘मिर गेले हे \nहे” पाछा मुडी क ताकलक,त म/ढ363 छिलह घोघ तानने ।  “ऊँह मोने मॲ न त खुसी ए भेल हेत/ढ3ू0न सौस सबहक \nिनंदा सुिन देखबै लेल मारैत छथी’कनैत बजेत भागल ओ ओ/ढ2ुठ स ।  \n   “की गे फुलेसरी  ,आय तोही फूल ल क एला ह/ढ3ू0 ,किहया एलही सासुर स   , ,सौस केहन छौ  ,माने दाने छौ \nकी  ?” \nलालकाकी मिलिनया स ग/ढ2ध0प करय लगिलह  ,आ ओ नोरे झोरे कनैत  ,सौसक  देलहा दुखक बखान करय \nलागल  ,ओिह दुख स पड़ा क त नैहर आिब गेल अिछ।  “बज़्जर खसो  ,’लाल काकी ओकर सौस प   ब/ढ3ध6 \nखसब लागली । बूची दाय फेर उपि/ढ30ठथत  “यै लालकाकी  ,आब अिह जुग मे लोक ब/ढ2ू6जर ने बम खसबे \nछै।  अहु ओकर सौस प बम खसबीओ  ,एके बम मे सुरलोक चिल जेते’। लाल काकी हसय लागली  “ई छौडी \nत जुग मे भूर करैत अिछ  ,एखन की बुझबहक दाय’। \n  क/ढ2ुठय कोन गाम मे , स/ढ28ठसंग वा भागवत चिल रहल छै ,बड़की काकी के सब खबिर रहैत छलनिह । अपने \nसब बुिढ़या िवदा होइते छिलह,आ हाथ हाथ भिर  घोघ तनौने  किनया बहुिरया सब के सेहो   संग नेने जायथ। \n  “ये काकी  {हलाकी ओ सब दादी छिलह  ,मुदा िधओ पु/ढ2ुठा सब हुनका सब के कािकए कह/ढ3ू0ह  } आह/ढ363 सब त \nबुढ़  पुरानछी,पुतौह सब त आजुकाि/ढ33ठक  छिथ /ढ288ह  ,िसनेमा देखा िदयौ  ,मेला घूमा िदयो  ,,ई की अपना संग िहनको \nसब के बैतरणी पार करय लेल नेने जाय छी  ?’  बूची के ग/ढ2ध0प सुिन छोटकी काकी अपना सब मे हाथ मुंह \nचमकबैत नहुं नहुं बजली  “ई बुिचया  ,बड़ बिदयल,की किहयि/ढ288ह , काि/ढ33ठ कहिलए जे हमरा संग किन पोखिर \nचलबे ,चिल त गेल मुदा भिर  बाट से िदक केलक से बुझु नै, गाडल धन  ,कोसल  ,िनकालु ,नबका नुआ \nिकनु ‘’ । बूची के कान मे ई ग/ढ2ध0प पडी गेले ,ओकरो शोिणत खौल गेले ,मन मे उठले ‘माथ प उठा क िहनकर \nमईल बासन  ,हाथ पकिड़ िहनक हम पोखिर ल गेलहू आ ई हमर िनंदा करेत छथी’। ओकरा खबिर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nछले ,क/ढ2ुठॲ ज़ेबा काल हुनका िकओ घुईर ताकू किह दैक त ओ एकरा बड़ पैघ अप शकुन माने छिलह \n।हुनक  देह स धधरा उठय लागे छल,आ मुंह स  लाबा फुटय लगे ।,आ नतीजा  ,बजनीहार के बड़का बड़का \nगािर आ सराप । जतरा सेहो /ढ30ठथिगत किर दैत छिलह ।  \n बस  बुची दाय िचकरली पाछा स  “यै छोटकी काकी  ,यै घुईर ताकू ,घुईर ताकू ‘। आब की  ,  िबरनी के छ/ढ2ुठा \nउजिड़चुकल छल।  ,छोटकी काकी ओिह माझ बाट प ठाढ़ भ स/ढ2धठपूण/ढ361 टोलक /ढ30ठ/ढ2ुुीगनक सोझा  बुिचया के \nदादीए   के गिरयाबे लागल छिलह  जे एहेन उक/ढ32ूी पोती िहनका कोन पाप क कारने भेलि/ढ288ह।आ अपन  माय के \nहाथे तूर  जका धुनाई सोिच क  , बुिचया ओत’ स लंक लगा क पड़ायल छल ॥    \n           \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nिब/ढ288दे/ढ2ु8र ठाकुर  \nिवहिन कथा: टेनामेनी/ दुभछgझ6ैछgखँखय / घुसखोर/ छुआछुत  \n१ \nटेनामेनी  \n \n- मोिदर हम आइ कामपर नै जाएब ,कारण ३ मिहनाक तलब बािकए अिछ । \n- रौ छौड़ा त/ढ2ठठ बेसी बुझै िछही। अतेक आदमी हमरा बातक जबाबे नै देलक आ तो हमरा संगे िदल/ढ2ू2गी \nकरबे? \n- ई सभ तँ मुख/ढ361 छै । िकछु लोग अह/ढ363सँ डरैत अिछ जे सुपत कहलापर नोकरीसँ हाथ धोबऽ पड़तै। मुदा \nअिधकारक लेल डरब नीक नै।  \n- िठके छै, किनक त/ढ2ठठ ने जो, तब देख िलह/ढ3ू0 एकर दुद/ढ361शा ।  \n- हम मेहेनती आ इम/ढ288दारे नै, जमानक सेहो प/ढ312ा छी। अपन हक लेने िबना हरिगज नै जाएब।  \n-काि/ढ33ठ भोरे-भोर क/ढ2धठप नीसँ वािन/ढ361ंग लेटर  एलै। १ िदनक अनुपि/ढ30ठथितमे ३ िदनक पगार सेहो कािट लेलकै। \nसाथे-साथ महनथाक सभ समान लािध कऽ लऽ गेलै दोसर ठाम, क/ढ2धठपिनएक गाड़ीसँ। मह/ढ288था आँिखसँ नोर \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nढारैत रहला मुदा िकयो हुनकर पुकार नै सुनलकै आ नै िकयो अबाजे उठेलकै।  \n \n२  \nदुभ/ढ36ु/ढ2ू2य   \nआइ भोरेसँ घरमे रमझम छै । सब केउ िनक िनक कपड़ा लगौने छै। चा/ढ26ठिदस ए/ढ288डकोके गीत गु/ढ288जयमान \nभऽ रहल छै महेशराक घरमे। रहौक िकए नै, हुनकर छोटकी बिहनक िववाह जे छिन। मुदा महेशराक \nक/ढ288याक/ढ2ठ3 एकटा कोनमे बैिस कनैत देख कऽ हुनक सास बजलिन- \"क/ढ288या ई की, एखन तँ बराितयो नै \nआएल, बु/ढ2ूठची िबदाहो नै भेल आ अह/ढ363 एखनेसँ नेप ढारऽ लगलॱ।\" मुदा के बुझतै सोनापारीवालीक मन भरल \nबेदना? एतऽ सभक पित लगे छै आ ओ सभ अपन पितक साथ /ढ262स/ढ382 छिथ , मुदा हुनकर पित एहन शुभ \nअवसरपर हुनकासँ अलग कतौ दूर देशमे कोइला कटैत होताह। \n \n३  \nघुसखोर  \n-सर नम/ढ30ठते  \nहमरो पा/ढ30ठपोट/ढ361 बनएबाक अिछ । हेतै िक नै ? \n-हइ, बैस ओ/ढ2धठहर , एखन हम /ढ301य/ढ30ठत छी, देखै नै िछही? ताबे जो, बजैबौ तँ अिबहे।  \n-हेतै।  \nशेिनयासँ पाछू आएिल दु गोटेक/ढ2ठ3 पैसा लऽ कऽ तुर/ढ288त पासपो ट/ढ361 दैत देिख जखन सी.डी.ओ. क/ढ2ठ3 कहलक तँ ओ \nबाजल- \"रे बुिर, ई लोक तँ नीक छै आ बुिध यार सेहो। तोरो अिहना हाथक हाथ पा/ढ30ठपोट/ढ361 चाही तँ चाह पान \nिखयाबै पड़तौ, नै तँ तािरख ढोइत रह सरकारी वकील जक/ढ363।  \n \n४ \nछुआछुत  \n-धनम/ढ288ती बौआ गे, ज/ढ2ध8दी-ज/ढ2ध8दी पािन भरै ने, हमरो भरऽ के अिछ। ओतऽ बाबा /ढ262 ती /ढ2ु2ामे हेतौ पािन िपबाक \nलेल।  \n-हँ हँ दाइ, बस, भऽ गेलै। ले भ’र। \nबुिढ़याक पािन भिरते काल मोसािफरक छोटका बेटा आिब गेलै। बुिढ़या भरल घैलाक पािन फेकैत, \"रै छौड़ा, \nतोरा आँिखमे मराछाउर देने हौ ? देखै नै िछही जे हम पािन भरै छी ? मच/ढ26ठवा किह क ऽ पािनयो छुआ \nदेलक हमर। ओ/ढ2धठहर जो, ताबे बादमे अिबह/ढ3ू0।\"  \nछौड़ा बकुवा कऽ ठाढ़ बस बुिढ़याक मुँह तकैत रिह गेल।  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nआशीष अनिच/ढ288हार  \nिवहिन कथा \n  \nभिवछgझ0झय  \n   \nवाह... ई ब/ढ2ूठचे सभ तँ भिव/ढ303य होइत अिछ।   \nवाह....................... \nअ/ढ2ूठछा ई कहू जे अह/ढ363के ए .बी.सी अबैए..? \nहँ.... \nवाह उ/ढ2ुठम।  \nअपन देशक चौह/ढ31धी अबैए ? \nहँ...... \nवाह.. खूब नीक. \nबाबा-परबाबाके नाम मोन अिछ ? \nहँ... \nवाह--- वाह की सं/ढ30ठकार अिछ।  \nअ/ढ2ूठछा ई कहू जे अह/ढ363के की नै अबैए ? \nजी हमरा बस लाज नै अबैए ---- \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \n  \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश छgख6खसाद मछgख8झ ड ल \nतीन टा लघुकथा-िक यो ने/ मुइलो िब सेबिन   \n  \nिक यो ने \n  \nडेढ़ मासक शीतलहिर  समैक रोहिन ए उतािर  देलक। पला-पला ओस पाला बिन  िद न-राित  बफ/ढ361वारी करैए \nजइसँ मनुखक/ढ2ठ3 के कहए जे मालो-जाल आ गाछो-िब िर छ िज नगीसँ तंग-तंग भऽ कािह  कटैसँ मरबे नीक \nबुझैए। चटपट मरब कािह  काटबसँ नीक होइते छै। जिह ना माल-जालक /ढ26ुइय/ढ363 भिर  िद न भुलकल ठाढ़ रहैए \nतिह ना मनुखोक। मुदा माल-जाल जक/ढ363 सॱसे देहक नै। कारणो अिछ   जे मनुखक/ढ2ठ3 /ढ26ुइय/ढ363 संग केशो होइ छै, \nमाल-जालक/ढ2ठ3 से नै होइ छै। गाछ -िब िर छक पात अपन रंगेटा नै बदिल, पीअर भऽ भऽ सुखौ लगल आ तुिब -\nतुिब  खसौ लगल अिछ । आने-आन जक/ढ363 पचासी बख/ढ361क सुिग  योकाकीक/ढ2ठ3 मन कहए लगलिन   जे िछ आसीअम \nअगहन भिर सक निह य/ढ2ठ3 देखब। जेहो जारन -काठी आ अ/ढ382 -पािन  घरमे छल सेहो सिठ  गेल, शीतलहिर क कोनो \nठेकान नै अिछ , तखन जीब केना? मनमे कोनो बाटे ने भेटिन । बाटो केना भेिट तिन  जॱ मािट क र/ढ30ठ ता बाट \nहोइ आ िद न-राित  बख/ढ36ु होइत रहै, तखन प/ढ312ी सड़कक सुख क/ढ2ध8 प ने हएत िक ने? मुदा मिर तो दम लोक, \nजीबैक आशा थोड़े तोड़ैए जे सुिग याकाकीक पचासी बख/ढ361क पाकल फलक आँठी जक/ढ363 स/ढ312त नै हेतिन  । \nसकताएले आँठीमे ने अॅकुड़ैक शि/ढ2ू0 त  सेहो अबै छै। सुिग याकाकीक नजिर  गेलिन /ढ301 यास बाब ◌ापर। ओ जे कंठ \nफािड़ -फािड़  कहै छिथ न जे ‘लूिट  लाउ, कुिट  खाउ, िभ नसर भने फेर जाउ।’ से समैक ठेकान िक अए ने \nकेलिख न जे जखिन  घरसँ िन कलैबला समए बनत तखने ने लोक घरसँ िन किल  िक छु करत आ जखन घरसँ \nिन कलैबला समैए ने हेतै, तखन केना दोसर िद न िक छु करए िन कलत? मुदा पेट से थोड़े बूझत। देहक जे \nसुख छै से केना भेटतै? आिक  /ढ301 यासबाबा एयर कंडीशन मकान, भरल-पूरल अ/ढ382 -पािन क िज नगी बूिझ  बजै \nछिथ न। जेते सुिग याका की मनक/ढ2ठ3 मथैत तेते ओझराएले जाइत रहिथ  । जीबैक बाट िक  भेटतिन  जे आरो मन \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nसोगाएले चिल  गेलिन । असकर िस बा घरमे दोसराइतो तँ निह य/ढ2ठ3 अिछ   जे दुनू गोटेक बुिध यो आ हाथो-पएर \nलड़ा-चला कऽ देिख ित ऐ जे जीब सकै छी िक  नै। एहने समैमे ने दोसराइित क ज/ढ26ुरित   होइ छै। आन समए \nहेबे िक अए करतै? असकरे लोक चाह पीब लइए, खेनाइ खा लइए, सुित -पिड़  रहैए तखन दोसराइतक \nज/ढ26ुरते िक  । िद न-राित मे ऐसँ बेसी चाहबे िक  करी। चौबीसो घंटा कटैक धार तँ बनले अिछ  िक अए ने \nकटत। मुदा से नै उमेरो तँ िक छु छी। बुढ़ाड़ी मृ/ढ28ठ युक कारण छी मुदा जुआनीक/ढ2ठ3 केना से कहबै? होइ छै \nतेकरो हजारो कारण, मुदा कारण कारण तँ भऽ सकै छै। अकारण-कारण केना भऽ सकै छै। िह या कऽ \nदुिन य/ढ363 िद  स सुिग याकाकी तकलिन  तँ बूिझ  पड़लिन  बेसौगरक/ढ2ठ3 ठ/ढ3ू0गो एकटा ट/ढ363गक काज करै छै। तँए एकटा \nसहयोगीक ज/ढ26ुरित   तँ अिछ ए। मुदा सहयोगी हएत के? बेटी सासुरे बसैए, नैहरो हटले अिछ , तखन? मुदा \nज/ढ26ुरत तँ अिछ   अ◌ौझुका? से तँ लगेक लोकसँ भऽ सकैए। मनमे /ढ262/ढ311 अिब  ते काकीक मनमे उ/ढ2ुठर /ढ30ठ प/ढ303 ट  \nभऽ गेलिन  जे रीतलालक ऐठाम जा अपन बात किह ऐ जे ओ िक  कहैए। अनेरे बाबू जन लेबह हौ, तँ पनरह \nबापूत अपने छी। तइसँ तँ काज नै चलत, काज तँ अिछ  अपन बिन  अपना जक/ढ363 िज  नगी पार लगबैक? मुदा \nतइसँ पिह ने िव चािर  लेब नीक हएत जे जॱ भार उठा लेलक तँ बड़ बेस, जॱ नै उठौत तखिन ? तखिन  िक , \nतखिन  यएह ने जे रीतलाल सन-सन बाबन गाही गाममे पसरल अिछ । सभ िक  कोिल  फटुए आिक  रस \nफटुए भऽ जाएत। जेकरा हम अपन बना अपनेबै से िक अए ने अपनौत। जॱ सेहो नै अपनौत तँ पिह ने बुझा \nकऽ कहबै पछाित  बुझेबै। उमेद-नाउमेदक बीच सुिग याकाकी रीतलाल ऐठाम िवदा भेली। ठंढसँ जिह ना देह \nिस रिस राइत तिह ना देहक फाटल-पुरान व/ढ30ठ /ढ2ुु  िस मिस माएल। सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 देखते रीतलाल अचंिभ  त भऽ गेल \nजे एहनो समैमे िन किल  काकी दरब/ढ2ू6जापर एली। सुिग  याकाकीक/ढ2ठ3 रीतलाल सा/ढ2ु2ात् ल/ढ3ु0 मी /ढ30ठ व/ढ26ुप बुझैत। \nगुणसँ भरल, जेहने कंठक /ढ30ठ व र, तेहने नजिर क गुण आ तेहने हाथक लूिड़ सँ भरल-पूरल सुिग याकाकी। \nजाड़सँ िस रिस राइत काकीक/ढ2ठ3 देिख  ते रीतलाल अपन देह परहक क/ढ2धठ म ल सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 ओढ़बैत अिगयासी \nजोड़लक। अिगयासीक दुनू कात दुनू गोटेक/ढ2ठ3 बैिस  ते गप-स/ढ2ध0 प  उखड़ैक मनसून बनए लगल। मुदा दुनू अपन-\nअपन मुँह दबने। मनमे अपन-अपन राग-दोख जे केना पुछबिन , काकी के/ढ2धठ हर एलॱ। दरब/ढ2ू6 जापर एली तँ \nचाहक बेर चाह, जलखै बेर जलखै, कलौ बेर क/ढ2ध8 लौ आ सुतै बरे ओछाइिन क ओिर यान कऽ देबिन । \nतिह ना सुिग याकाकीक मनमे उठैत जे घरवारी पिह ने िक छु हँ-िन हस बाजत तखन ने उतारामे अपनो दुखनामा \nकहबै। गुमा-गु/ढ2धठ मी पसरल। मुदा िक छु समए गुमा-गुमी भेला पछाित  सुिग याकाकी गुमगुमबैत गुमगुमा जक/ढ363 \nबजली- \n“बौआ, एक तँ तूँ एक वंशक छह, दोसर अंश तोरामे अिछ , जे सुतलो-सूतल कानसँ सुनैत रहै छी, \nतँए...।” \n‘तँए’ किह ते सुिग याकाकीक बोल /ढ2ध2 लॉिटंग पेपरमे सा◌े◌ंखल रोसनाइ जक/ढ363 ब/ढ382 भऽ गेलिन  । मुदा िक छु /ढ262/ढ311 तँ \nउिठ ए गेल छल, जे तूँ एकवंशक िछ अह। तइ संग लूिड़ -बुिध क अंश सेहो अिछ ए। रीतलाल बाजल- \n“काकी, तेहेन दुरकाल भऽ गेल अिछ  जे िच ड़ै-चुनमुनीक कोन बात जे न/ढ2धठ ह रको-न/ढ2धठ ह रकोक जान बँचब किठ न \nभऽ गेल अिछ । चीन-पहचीन सेहो मेटाएल जा रहल छै, तखन तँ लोक ताबते धिर  ने धीरज राखत जाबत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nधिर  आँिख  तकैए। ओना तिक तो आँिख  देहक दुआरे अथबल भऽ जाइ छै मुदा तैयो तँ भूख लगने टंगटुटा \nचु/ढ326ी जक/ढ363 नेङराइतो चिल  ते अिछ । नेङराइत-नेङराइत जखन बेदम भऽ जाइए आ पेटक आिग मे जरए लगैए \nतखने ने अपनाक/ढ2ठ3 हवन चढ़बैए। मनुख तँ सहजे मनुख छी। ”  \nरीतलालक बातक/ढ2ठ3 सुिग  याकाकी िक छु बेसीए बुझलिन । बेसी बुझैक कारण काकीक सोचक धार। होइतो तँ \nएिह ना छै जे ए/ढ312े मुँहक बात िक  यो बेसी बुझैए तँ िक यो कम। मुदा तइ संग तेसरो बुिझ िन हार तँ होइते अिछ  \nजे समगम बुझैए। समगम माने जेते /ढ262/ढ311कत/ढ36ुक बात रहल तेतबे सुिन  िन हार बुझलक। सुिग याकाकी तँ सहजे \nसु/ढ2ू2 गा बोल परिख िन हािर  छिथ । जिह ना कोनो रंगक व/ढ30ठ /ढ2ुु पर दोसर रंग चढ़बैक िव िध  अलग-अलग अिछ , \nअलग-अलग ई जे िक यो बेधड़क दोसर रंग घोिड़  व/ढ30ठ /ढ2ुुक/ढ2ठ3 डुमा देलक तँ िक  यो आ/ढ30ठ ते-आ/ढ30ठ ते रंग घोिड़  बेर-\nबेर डुमा-डुमा रंग चढ़बैए...। तिह ना काकी मोने-मन सोचए लगली जे बेधड़क अपन िव चार रखैसँ पिह ने, \nआ/ढ30ठ ते-आ/ढ30ठ ते मनक उ/ढ388गार बे/ढ2ू0 त  करब बेसी नीक हएत। िव चािर ते छेली आिक  रीतलालक प/ढ2ूधी-कबुतरी चाह \nनेने पहुँचली। काकीक हाथमे चाहक िग लास पकड़बैत कबुतरी बाजिल - \n“काकी, तेहेन िट कजरौना समए भऽ गेल जे एक तँ दुिन य/ढ363 जाड़सँ जड़ा गेल अिछ   तैपर आिग यो-छाइक/ढ2ठ3 िक   \nओ तेजी छै जे बैशाख-जेठमे रहै छै। ओइ समैमे जे/ढ2ुठै जारनसँ रोटी-तरकारी बनैए तेतेसँ अखन चाह \nबनैए।” \n      कबुतरीक रस-रसाएल बोल सुिन  कोइली बोलीमे सुिग याकाकी बाझक /ढ30ठ व रलहरी िछ टकबैत बजली- \n“किन य/ढ363, एहने-एहने समैमे पु/ढ26ठखक पु/ढ26ठखपना पिर  वारमे देखल जाइ छै। सभ िक छु सुरीत रहने भारीओ काज \nह/ढ2ध8 लुके बूिझ  पड़ै छै, मुदा सभ िक छु िव परीत रहने जॱ अपन-अपन पिर वार, समाज आ मातृभूिम क सेवा जे \nकरैए, वएह ने पु/ढ26ठखपना भेल। बूढ़ भेलॱ, कोनो िक  भगवान तँ निह य/ढ2ठ3 छी जे जे कहब से भइए जाएत। मुदा \nएते तँ कहबे करबह जे भगवान हमरे सनक न/ढ2धठ ह र िज नगी सभक/ढ2ठ3 देथुन जे हँसैत -खेलैत दुिन य/ढ363 देखैत \nचलत।” \n      एक संग अनेको /ढ262/ढ311 काकी बािज   गेली। िक छु बात कबुतरी बुझबो केलक आ िक छु निह य/ढ2ठठ। रीतलालो \nकाकीक सो/ढ33ठ/ढ382ी बात तँ नै बुझलक मुदा कबुतरीसँ तँ बेसी बुझबे केलक। दोसर बात रीतलालक मनक/ढ2ठ3 ईहो \nठेललक जे पिर वारक भीतरक जे /ढ262/ढ311 अिछ   ओइमे पिर वारक सभक/ढ2ठ3 िव  चार रखैक समान अिध कार छै मुदा \nसमाजक बीच तँ एक-मतक ज/ढ26ुरित   होइ छै। तइले पिर पक िव चारक ज/ढ26ुरित   होइते छै। कबुतरीओक/ढ2ठ3 गर \nभेटल, मुँहमे ताला-लगा पित  िद स आँिख  उठौलक।  \nकबुतरीक नजिर  पिड़ ते रीतलाल बाजल- \n“काकी, अखने देिख यौ जे एक िग लास चाह पीलॱ। यएह चाह गरम समैमे मन भिर  दैत, मुदा अदहोसँ कम \nशि/ढ2ू0 त   रिह  गेल छै, तिह ना तँ मनुखोक शि/ढ2ू0 त  क/ढ2ठ3 होइ छै। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nरीतलालक /ढ262/ढ311 सुिग  याकाकी ठाढ़ काने सुनललिन । /ढ262/ढ311क एकभ/ढ2ू2 गु उ/ढ2ुठर नै दैत बजली- \n“रीतलाल, तॲही दुनू परानी अखन ऐठाम छह। पिर वार तँ दुनू गोरेक िछ अह। जे संतान छह ओहो सि/ढ2धठ म  िल ते \nछह। तँए पिर वारमे ओहन िवचारक धार बहबैक छह जे िज नगीक संग हँसैत-खेलैत-बोहैत  चलए। हँसी-खेल \nदुिन य/ढ363मे कह/ढ363 छै, ओ छै अपन काजमे। अपन पिर वार छी आिक  पिर वार अपन, एकरा नीक जक/ढ363 बुझने \nलोक अपन पिर चए बूिझ  पबैए।” \nकाकीक िव चार सुिन  रीतलाल, प/ढ2ूधीक/ढ2ठ3 कहलक - \n“काकी िक  केतौ पड़ाएल जाइ छिथ  जे गपे सुनैमे रिह  जाएब। जाउ, भानसक जोगार क/ढ26ु। खेला-पीला \nपछाित  िन चेनसँ गप-स/ढ2ध0 प  करब।” \nपित क सह पािब  कबुतरी बजिल - \n“एहेन समैमे काकीओ कतए जेती। हम सभ जुआन-जहान छी से तँ एक मोटा व/ढ30ठ /ढ2ुु  देहमे सटने छी, \nकाकीक तँ सहजे सुखाएल ह/ढ386डी छि/ढ288 ह  , बेसीए जाड़ होइत हेतिन । पिह ने चाइटा गोरहा आिन  कऽ घूरमे दऽ \nदइ िछअिन  जे लगले टनगर भऽ जेती। अ/ढ2ूठ छा ई कहथु जे िक  खाइक मन होइ छि/ढ288 ह  ?” \nआशा पािब  सुिग याकाकी आस दैत आस मारलिन - \n“किन य/ढ363, भने दुनू बे/ढ2ू0 ती छह, एक तँ भगवान बेसी अज-गज नै देलिन , तैयो अपन काजे ओहन रहल जे \nसभ िद न अजे-गजेमे बीतल। मुदा जे िक छु अपन अिछ  सभ समैट िल अ। प/ढ363च क/ढ32ूा खेत बढ़ने अहूँक \nउपजा बिढ़  जाएत आ हमरो िद न घुसकैत किट  जाएत।” \nकाकीक बात सुिन  रीतलाल बाजल- \n“काकी, हमरासँ लगो अह/ढ363क/ढ2ठ3 बहुत अज -गज अिछ  पिह ने ओ...?” \nझपिट  कऽ काकी बजली- \n“पिह ने पाछू िक छु नै, िच ड़ैक/ढ2ठ3 जतए घोघ भरै छै ततए रहै छै। जे िक  यो अपन छिथ  ओ एहेन दुरकाल समए \nनै देख रहल छिथ ।” \n“देख िक अए ने रहल छिथ  मुदा सबहक तँ अपने जान भौर भऽ गेल छि/ढ288 ह  , तखन अनकापर नजिर  केना \nजेतिन ?” \nरीतलालक बात सुिन  सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 कटु लगलिन  । कटु लिग ते मन रब-रबेलिन । कबकबाइत बजली-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n“बौआ रीतलाल, कहलअ तँ बड़-बिढ़ य/ढ363 मुदा, मनुख तँ िव वेकी होइ छै, ओकरा तँ िव वेकसँ डेग उठबए पड़ै \nछै। जॱ से नै उठौत तँ मनुखता केना औतै। खाली दूटा हाथे-पएर रहने तँ नै हेतै। दूटाक/ढ2ठ3 के कहए जे \nचािर योटा पएर रहने पशु तँ पशुए भेल िक ने। जे हाथी प/ढ363च गोटेक/ढ2ठ3 पीठपर लािद   चलैए। मुदा ओकरा◌े तँ \nअपना रहैक ठौर-ठेकान आ खाइ-पीबैक ओिर यान करैक लूिड़  निह य/ढ2ठ3 होइ छै। ई दीगर बात जे िब  नु \nदोसराइते बोन-झाड़मे रिह  जीवन-जापन कऽ लइए मुदा पालतू तँ तखने कहबैए जखन मनुखक संग जीबैए।” \nसुिग याकाकीक बात रीतलाल नीक जक/ढ363 नै बूिझ   पौलक। /ढ262/ढ311 उनटबैत बाजल - \n“काकी, जखिन  मनुख मनुख छी तखिन  दोसराइतक/ढ2ठ3 ब/ढ363िह   पकिड़  उठाबए आिक  दोसराक ब/ढ363िह  क \nआशा अपने उठैमे करए?” \nरीतलालक िव चार सुिन  सुिग याकाकी मुि/ढ30ठ क  याइत बजली- \n“बौआ, काल/ढ38धमे मनुख धरतीपर आिब   आगू मुह/ढ2ठ3 चलैत अिछ  । तहीले पिर वार-समाजक ज/ढ26ुरत होइ छै। \nजखिन  ब/ढ2ूठ चाक ज/ढ288 म  होइ छै तखिन  जॱ ओकरा दोसर र/ढ2ूठ छा नै करतै तँ िक  ओ उिठ  ठाढ़ भऽ सकैए। नै \nभऽ सकैए। तिह ना बुढ़ाड़ीमे, जखिन  शरीरक सभ अंग आ/ढ30ठ ते-आ/ढ30ठ ते काज करब छोिड़  दइ छै तखनो तँ \nदोसराइतक ज/ढ26ुरत होइते छै। जॱ एतबो बात लोक नै बूझत तँ िक   ओ मनुख कहबैक अिध कार रखैए।” \nसुिग याकाकीक बात सुिन  रीतलालक मनमे उठल जे अनेरे काकी सन लोकक/ढ2ठ3 ओझरीमे ओ झरबै \nिछ अिन । अपनो नीक निह य/ढ2ठ3 होइए। नीक तँ तखिन   हएत जखिन कामधेनु सन काकीसँ दूधक आशा राखब। \nतइले दुधा/ढ26ु भोजन आ रहैक ओिर  यान करए पड़त। मुदा जइ पटरीपर गप-स/ढ2ध0 प  उतिर  गेल अिछ , तइसँ हिट  \nदोसर लीकपर जाइमे बाधा तँ बीचमे अिछ ए। अपनाक/ढ2ठ3 ओझराएल देिख   रीतलाल बाजल- \n“काकी, अह/ढ363 अपन िज  नगी आ अपन िव चारक मािल क अपने छी। जे मन हुअए से करब। अखिन  \nएतबे जे जेते िद न अपन बूिझ  रहए चाहब, तइमे बाधा नै हएत। आगू अपन जानी।” \nरीतलालक िव चार सुिन  सुिग याकाकीक मन मािन  गेलिन  जे रहै जोगर /ढ30ठ थानपर पहुँच गेलॱ। \n  \nसात भाए-बिह िन क बीच सुिग याकाकी अंित म तेसर बिह न। /ढ302 याम वण/ढ361, चाकर गोल मुँह, चौरस देह, \nमझोल कदक सुिग याकाकी। गाममे बेछप जनाना। ओना समाजक जनानाक बीच एक/ढ26ुपता बेसी मुदा तइसँ \nिभ /ढ382 रहने सुिग  याकाकी छेलीह। समाजक बहुल/ढ36ठश जनाना खेती-बाड़ीसँ जुड़ल तँए िद न-राित  ओइ च/ढ312ीक/ढ2ठ3 \nचलबै पाछू बेहाल। बेहालो केना नै रहती? मनुख बिन  जखिन  ऐ धरतीपर खेल खेलैले एलॱ, िभ नसरमे घर-\n/ढ32ुार बना लेब , दुपहरमे िब लिम  रौद-बसात जीड़ा लेब आ स/ढ363झमे सभक/ढ2ठ3 उसािर   अपने उसिर  जाएब, यएह ने \nभेल िज नगी। से तँ सबहक सोझेमे अिछ । पित आनी लगौने बाबा अपन बेटाक/ढ2ठ3 बाबा बना अपने उसिर -िब सिर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nजाइ छिथ । अिह ना ने दोसर िद ससँ पोता-बेटा बनैत, बाबाक कु/ढ326ी लग पहुँच अपन समािध   लइए। मुदा ऐ \nबीच जे कुि/ढ28ठ स  त बाधा िब चमाइन करैत रहल ओकरा तँ देखए पड़त िक ने? \nसमाजमे सुिग याकाकी ऐ दुआरे बेछप छेली जे जेहने हाथक लूिड़  बदलल छेलिन  तेहने छातीक \nधड़कनक संग कंठक /ढ30ठ व र, जे मुँहक बोल होइत िन कलै छेलिन । गीत-संगीत /ढ262ेमी सुिग  याकाकी। िभ ि/ढ2ुठ  -िच /ढ2ुु \nवृि/ढ2ुठ  वाली सुिग याकाकी। अदौरी, दनौरी, िब औरी इ/ढ28ठ यािद क संग आमक अँचार-मोर/ढ2ध2 बासँ लऽ कऽ ित ल-ित सी \nधिर क अँचार बनौिन हािर । तइ संग सतरंग सागक संग सतरंग तरकारी-भुिज या-तड़ुआ बनौिन हािर  \nसुिग याकाकी।  \nसािठ  बख/ढ361 पूव/ढ361 सुिग  याकाकी वस/ढ288 त पुर एली। जइ पिर वारमे एली ओ पिर वार बहुत ज/ढ28ठ था-जमीनबला \nनै। घराड़ी संग प/ढ363च क/ढ32ूा चास। मुदा जेकरा संग िब  आह भेलिन, ओ जेहने देखैमे भ/ढ301 य  तेहने कंठक \nसुरील। भजन-कीत/ढ361न , नाच-गानसँ सोमनाथक/ढ2ठ3 ब/ढ2ूठ चेसँ िस नेह छेलिन । जेना पाछूएसँ नेने आएल होिथ  तिह ना। \nदसे-बारह बख/ढ361सँ जे घर छोिड़   बौड़ाए लगल ओ रंगमंचक धीर कलाकार बिन  बौड़ाइते रहल। पु/ढ302 तैनी तीन \nपु/ढ302 त  आगूसँ सुिग याकाकीक नैहरक पिर वार गीत-संगीतसँ जुड़ल। सोमनाथो घुमैत-घामैत सालक तीन-तीन-\nचिर -चिर  मास रहबो करैत आ सीखबो करैत।  \nिक सान पिर वार रिह तो िव /ढ2ु8नाथक -सुिग याकाकीक िप ता- पिर वार कृिष/ढ361 काय/ढ361-खेती-बाड़ीसँ अलग \nछेलिन । ओना पिर वारमे बीस बीघा चास आ प/ढ363च बीघा गाछी-कलमक संग नमगर-चौरगर बासो आ पोखिर ओ -\nइनार छि/ढ288 ह  ह/ढ2ठ3। कला-मम/ढ361/ढ2ु3 िव  /ढ2ु8नाथक पिर  वार, सोमनाथक िब आह अपन पिर वारमे करा लेलिन । ने सोमनाथक \nघर-/ढ32ुार देखलिन   आ ने धन-स/ढ2धठ प ित क िह साब-िक ताब पढ़लिन । \nवस/ढ288 त पुर अिब ते सुिग याकाकी पिर वारक ि/ढ30ठ थ  ित  देख मम/ढ36ुहत भेली। मुदा उपाए की। पित  क कमाइ -\nअथ/ढ361 /ढ26ुपमे- िक छु ने, सालमे पाहुने-परक जक/ढ363 आन -जान। पेटक आिग  शा/ढ288 त  करै खाित र सासु-ससुर िद न-\nराित  एकब/ढ326 केने मुदा कट -मटी तँ रहबे करिन । नव किन य/ढ363 बिन   सुिग याकाकी घरमे एली, केना सासु-ससुर \nकहतिन  जे किन य/ढ363 बोि◌ न-बु/ढ2ुठा करए संगे चलू। पिर  वारक /ढ262ित  /ढ303 ठा तँ /ढ262ित  /ढ303 ठा िछ ऐ भलिहं िज नगी भिर  नै \nिन महे। एको िद न आिक  एको /ढ2ु2णक महत तँ िज  नगीमे छइहे। अपन िद न-दुिन य/ढ363 देखैत सुिग  याकाकी अपना \nिद स तकलिन  तँ भरल-पूरल खजाना देखलिन । परती देिख  जिह ना िक सानीक िज /ढ2ु3ासा जगैत , बजार देिख  \nबेपारक िज /ढ2ु3ासा जगैत तिह  ना सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 भेलिन  । मुदा, सासु-ससुरक ऊपर आगू चिढ़  मँ◌ुह केना उठौती, \nई तँ /ढ262/ढ311 रहबे करिन  । िज नगी जीबैत-जीबैत लोको आ पशुओ-प/ढ2ु2ी अ/ढ2ध3 य/ढ30ठ त भेने आनि/ढ288 द  त िज नगीक सुख-\nभोग तँ किर ते अिछ । मुदा जँ बिर सल पािन क/ढ2ठ3 खेतक आिड़   बाि/ढ288 ह  -बाि/ढ288 ह   नै राखब तँ खेतमे पािन  केना \nअड़त। जाबे खेतमे पािन  नै अड़त ताबे धान केना रोपब। जँ से नै रोपब तँ बोिन हािर न-बोिन हारक पुतोहुक \nकलंक केना धुआएत? आ जॱ से नै धुआएत तँ िज नगीए केहेन भेल? रंग-िब रंगक /ढ262/ढ311 सुिग  याकाकीक मन \nबरसैत पािन क बुलबुला जक/ढ363 इ/ढ288 /ढठ06 धनुषी रंग नेने बनैत आ फुटैत। मनमे िव चारलिन  जे सभसँ पिह ने अपन \nढेकी-ज/ढ2ुठाक ओिर  यान करी। जखिन  ढेकी-जा◌ॅत भऽ जाएत तखन समाजक कुटौन-िप सौन कऽ अपन /ढ30ठ वतं/ढ2ुु \nकारोबार अपन घर-आंगनमे करब। िक  हमरा चूड़ा-चाउर कुटैक लूिड़  नइए। िक  हमरा मेदा-िच /ढ312स पीसैक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nलूिड़  नइए। तखन तँ भेल जे उ /ढ2ू0 खैर-समाठ, ढेकी-जा◌ॅतक ओिर यान करब। केना सासु-ससुरक/ढ2ठ3 कहबिन   जे \nअह/ढ363 कज/ढ36ु लऽ कऽ हमरा कीिन िद  अ। मुदा अपना माए-बापक/ढ2ठ3 तँ किह   सकै छी। देह-हाथ मािर  जे आंगनमे \nबैसल रहै छी तइसँ नीक जे अपन घर-आंगनमे िक अए ने अपन लूिड़ क िक ताब िल खब शु/ढ26ु करी।  \nआंगनक ओसारपर ओछाएल ओछाइनपर बैस सुिग याकाकी अपन िद न-राित क झख-झखैत मोने-मन \nसुमारक करए लगली जे केना पौतीमे राखल खीड़ा-करैलाक बीआ समैपर मािट मे गाड़ल जाइ छै। समए पािब  \nजखिन  मािट  पकिड़  हाल पिब ते फुड़फुड़ा कऽ अॅकुर मािट क ऊपर आिब  अपनाक/ढ2ठ3 गाछ कहए लगै छै। \nबौिध क /ढ26ुपे अगुआएल सुिग याकाकीक उ/ढ28ठ साह जगलिन । िक अए ने फूल जक/ढ363 गंध िस  रिज  हवाक संग \nवायुमंडलमे पसरब? मुदा बीचमे बाधा तँ अिछ ए, ओ अिछ  जइ पिर वारमे एलॱ ओ पिर वार अपन छी आिक  नै। \nकहैले तँ सभ िक यो छिथ  मुदा हमरा िव चारक/ढ2ठ3 कते महत अिछ   से तँ थाहला पछाित  बूझब। मुदा थाहो लेब \nतँ किठ न अिछ । एक/ढ26ुपा सासुक/ढ2ठ3 तँ स/ढ2धठ हािर  बािज  स/ढ2धठ हािर  लेब मुदा ससुर तँ पु/ढ26ठख छिथ  । पु/ढ26ठखक करेज \nबेसी /ढ30ठ वाथ/ढ368 होइए , अपन ि◌ वचारक/ढ2ठ3 दउ -चप बले रखए चाहैए। मन ठमकलिन । ठमैकते सुिग याकाकीक मनमे \nिब जलोका जक/ढ363 िछ  टकलिन।  मन मािन  गेलिन  जे सासुक/ढ2ठ3 संगी ब नौल जा सकैए। जखने सासु समटेती \nतखने ससुर उसरता, उसरैत-उसरैत अपने उसरागा बिन  सोझ भऽ जेता।  \nदोसर िद न स/ढ363झू पहर सुिग  याकाकी चुि/ढ33ठ  क ओिर यान किर ते छेली आिक  सासु-ससुर अनका खेतसँ \nखिट  कऽ कऽ एली। पुतोहुक/ढ2ठ3 काजमे लागल देिख   रिध या पित क/ढ2ठ3 कहलिख  न- \n“बड़ काजुल किन य/ढ363 घरमे पएर रखलिन   अिछ ।” \nप/ढ2ूधीक बोलक/ढ2ठ3 नकारब सोहनलाल उिच  त नै बुझलिन , बुझलिन  ई जे संगे-संग संगी बिन  भिर  िद न संगे काज \nकेलॱ तखिन  जेहने िव चार अपन अिछ  तेहने ने हुनको हेतिन  लोकक काजो तँ लोकक पिह चान छी। तहूमे \nभिर  िद नक थाकल-मारल अपनो घरमे अराम नै करब, से केहेन हएत? अ/ढ303 टयाम कीत/ढ361नमे जिह  ना अगुआ-\nपछुआ ए/ढ312े धूनमे जयकार करैए तिह  ना सोहनलाल ताल िम लबैत बजला- \n“हम सभ तँ िह नका सबहक -बेटा-पुतोहु- नौकरी करै छी। ओना उिच तो अिछ । तेहेन भगवान ज/ढ288 म  देलिन  \nजे सोझे हाथे-पएरटा देलिन । मुदा ओइमे बेमानी नै केलिन । ओ चा/ढ26ु सुरेब अिछ  । जँ चा/ढ26ुमे सँ एकोटा \nअबाह रहैत तखन के केकरा पुछैत। अहॴ हमरा पुिछ तॱ िक  हमहॴ अह/ढ363क/ढ2ठ3 पुिछ  तॱ। भीख छोिड़  दोसर कोनो \nर/ढ30ठ ता जीबैक रिह तए?” \nनमगर-चौड़गर पित क बात सुिन  रिध या भाव-िव /ढठ2ूल भऽ गेली। िन  श/ढ363एल सािह  /ढ28ठ यकार जक/ढ363 जे गुदरी-चेथरीक \nआिग सँ सोनाक लंका जरबै छिथ , तिह ना सासु-ससुरक बोल सुिग याकाकीक कानमे पड़लिन । अनुकूल मनसून \nदेिख  सुि◌गयाकाकी दाव स/ढ2धठ हारलिन । भरल बा/ढ2ध8 टीन पािन  आ लोटा नेने आगूमे पहुँच गेली। पुतोहुक आ/ढ3ध1ह \nदेिख  रिध या जिह ना बरफ पािन-हवा बिन  अकासमे उिड़  जाइए तिह ना रिध या उड़ैत बजली- \n“किन य/ढ363क सभटा सीख -लीक खनदानीए छि/ढ288 ह  ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nरिध याक संग सोहनलाल आरो उिड़ या गेला। उिड़ आइत बजला- \n“जिह ना दबो भो/ढ2ू6 य -व/ढ30ठ तु, चमकैत थारीमे परोसलापर अनेरो खेबैयाक मन भर/ढ2ु2ए लगै छै तिह  ना घरक िच /ढ303 टे-\nचार ने घरक/ढ2ठ3 घर बनबैए। ई घर िक   कोनो हमरे छी आिक  आब िह नके सबहक भेलिन । जेना स/ढ2धठ हारिथ ।” \nससुरक बोल सुिन  सुिग याकाकीक मनमे भेलिन , जेहने पिर वारमे भगवान ज/ढ288 म  देलिन  भिर सक सासुरो \nतेहने भेल। मोने-मन भगवानक/ढ2ठ3 गोड़ लािग  ते जगलिन  जे ई दिल दता कते िद न छहटा हाथ पएरक आगू ठाढ़ \nरहत। मुदा सासु-ससुरक/ढ2ठ3 जे िज नगी भिर क बात पेटमे छि/ढ288 ह   से जाबे सुिन  नै लेब ताबे बुढ़ी थोड़े कहती \nअपन चौथारीक गप-स/ढ2ध0 प । तइ सुनैले तँ िक छु पूजी-समए लगबै पड़त। जिह ना बड़का करख/ढ382ा बैसबैले \nबड़का घर बनबए पड़ै छै तिह ना न/ढ2धठ ह र गप-स/ढ2ध0 प सुनैले बेसी धैय/ढ361क ज/ढ26ुरत पड़ै छै। जइ बनबैमे िक  छु \nबेसीओ समए लािग  सकै छै।  \nखेला-पीला पछाित  सुिग याकाकी मालीमे तेल नेने सासु-ससुर लग पहुँचली। भिर  िद नक थाकलक \nदबाइओ छी तेल। सोहनलाल रिध याक/ढ2ठ3 कहलिख  न- \n“काि/ढ33ठ   धनरोपनी समापत भऽ जाएत। गाममे कते िग रहत तँ आठ िद न पिह ने रोपनी उसारलिन । ई \nतँ गुण अिछ  जे अ पना सभ केकरो बा/ढ288 ह ल जन नै िछ ऐ ने तँ अपनो सबहक काज आठ िद न पिह ने समापत \nभऽ गेल रिह तए।” \nआगूक बात सोहनलालक पेटेमे रहिन  आिक  सुिग याकाकीक हाथमे माली देखलिन । माली देिख ते \nघरक माली -मािल क, बेटा-पर नजिर  गेलिन । अपने फुड़ने बाजए लगला- \n“भगवान तेहेन बेटा देलिन  जेकरा ने अपन खाइ-पीबैक ठेकान छै आ ने पिर वारक ठेकान छै। ओहन \nमनुख बुते घर चलत। अखन अपने दुनू बे/ढ2ू0 ती थेहगर छी, कहुना कऽ घीच-तीड़ पिर वारक/ढ2ठ3 ससारने चलै \nछी।” \nबेटापर िप ताक आ/ढ2ु2ेप सुिन  ते रिध याक मनक महथीन बाजिल - \n“बेटा धन छी आिक  कोनो बेटी छी जे घर-अंगनाक टाटक अढ़मे नुकाएल रहत। भगवान हमरो सबहक \nऔ/ढ26ठदा ओकरे दौ जे आरो बोनाएल रहए। ” \nससुरक बात सुिन  जिह ना सुिग याकाकीक मन िब स-िब सेलिन  तिह ना सासुक बात सुिन  मन तन-तनेबो \nकेलिन । मुदा सासु-ससुरक बीचक बातमे नव किन य/ढ363क/ढ2ठ3 पड़क चाही आिक   नै? मन ओझरा गेलिन । मुदा \nनीकक/ढ2ठ3 नीक आ अधलाक/ढ2ठ3 अधला जॱ नै कहल जाए तँ के पटकाएत तेकर कोनो ठीक छै। हँसीओ होइ छै \nहहासो होइ छै। गंभीरो हँसब होइ छै आ फुलहो हँसब होइ छै, मुदा से बूझत के? हँसी तँ हँसी िछ ऐ। मुँह \nखोिल  ब/ढ2ुठीसी जोरसँ िछ  िड़ या देिल ऐ, बड़का हँसब भेल! तारत/ढ2धठ य  करैत सुिग याकाकी सासुक िव चारपर, सासु  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nिद स घूिम , िड िब याक रोशनीमे म/ढ288 हुआएल चोकटल फूल जक/ढ363 नै, िख लैत कली जक/ढ363 आँिख  -भौ-नाकक संग \nमुि/ढ30ठ क  एली। पुतोहुक मधुर मु/ढ30ठ कान देिख  रिध याक/ढ2ठ3, जिह ना गोबर ख/ढ2ुठोक पािन   धाराक संग पािब  गंगामे पहुँच \nगंगाजल बिन  जाइए तिहना भेलिन । सौझुका बेला-बेली जिह ना अपन चॱसैठो कलासँ नाचए-गाबए लगैए तिह ना \nरिध या पित क/ढ2ठ3 देखबैत बजली- \n“सोमनाथ अपन गुणक िह साबसँ दुिन य/ढ363क गुणा-भाग जोड़ैए। जोड़ह, आरो जोड़ह। हम सभ माए-बाप \nभेिल ऐ, जीता-िज नगी ई नै कानमे आबए जे माए-बाप बेटा-पुतोहुक/ढ2ठ3 बाि/ढ288 ह   कऽ रखने अिछ ।” \nरिध याक बात सुिन  सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 जिह  ना अपन शि/ढ2ू0 त   मुँह जगौलकिन  तिह ना रिध याक/ढ2ठ3 सेहो दमपित   शि/ढ2ू0 त   \nजगौलकिन । मंिद रक आगू दुनू हाथ जोिड़  भ/ढ2ू0 त  जिह ना अपन अराधना करैत तिह ना अखन धिर  सुिग योकाकी \nहाथमे माली रखने आराधना करैत रहली। माली देिख  रिध या सुिग या काकीक/ढ2ठ3 कहलिख  न- \n“किन य/ढ363, अह/ढ363 बैसू जे सेवा सासुरक छी ओ तँ सासुरेमे ने सीखब। हम अपने अह/ढ363 ससुरक/ढ2ठ3 देह -हाथ \nससािर  दइ िछयिन । ओना ससुरोक सेवा पुतोहुक कत/ढ361/ढ301 य छी मुदा /ढ30ठ थान-िव शेषक अनुकूल। िप ताक सेवा आ \nससुरक सेवा एक रिह तो दू /ढ262ि/ढ38ध  यासँ चलै छै। तिह ना ज/ढ288 मदा/ढ2ुठी माए आ पोिस  िन हािर  सासु-माएक सेवामे सेहो \nभेद होइ छै। अह/ढ363क ससुर सन भगवान केकरा ससुर देलिख  न। भगवान एहने सभक/ढ2ठ3 देथुन। ” \nपिर वारक -तीनू गोटेक- बीच अपन /ढ262ित  /ढ303 ठा पबैत सोहनलालक मन सोहनगर होइत-होइत सो/ढ288 हाएल \nदूधक डाबाक म/ढ2ू0 ख नक सुगंध िन कािल  बाजल- \n“किन य/ढ363, ऐठाम तीिन ए गोरे छी। अहॴ तीनू गोरेक ने ई घर छी। ऐ घरक भार तँ तीिन ए गोरेक \nऊपर अिछ  िक ने। अहूँ खनदानी घरक बेटी छी। दुनू गोरे -सासु-पुतोहु- िव चािर  जे कहब से मानैत चलब। \nसएह ने...।” \nससुरक िव चार सुिन  सुिग याकाकी शुभ /ढ262भातक/ढ2ठ3 /ढ262णाम केलिन  ।  \nदोसर िद न सबेरे सासु-ससुर बोिन  करए घरसँ िन कलली। भानस करैसँ पिह ने चाह-ताह पीला \nपछाित , सोलह बख/ढ361क नव किन  य/ढ363 सुिग  याकाकी घरक चौकिठ  लग बैस अपन शि/ढ2ू0 त  क/ढ2ठ3 खोजए लगली। हमरा \nसन पिर वारमे जॱ देह धूिन  /ढ2ुूम नै कएल जाएत तँ पिर  वारक नीवमे मजगुती नै औत। शि/ढ2ू0 त  क /ढ2ु2य /ढ2ुूम आ \nभोग दुनूमे होइ छै। यएह छी अकास-पतालक दूरी। जतए जे होउ, आइसँ िद न-चय/ढ36ु बना चलब। भोरहरबामे \nप/ढ363चटा /ढ262भाती गाएब आ पिह  ल-दोसर स/ढ363झमे प/ढ363चटा मंगल सेहो गाएब , अपना घरमे गाएब, अपन सासु-ससुरक/ढ2ठ3 \nसुनेबिन । सभ अपन घर देवताक/ढ3ू0 पूजा करैए , हमहूँ करब। तइसँ पिह ने अखने िच /ढ312िन   मािट  घोिर  सभ घर-\nओसारक/ढ2ठ3 ढोरब शु/ढ26ु कऽ ली। सुखैओमे दू-तीन िद न लगबे करत। किह याले आ केकराले िभ /ढ2ुठी-िच /ढ2ुुक लूिड़   \nराखब। िज नगीक ठेकान नै अिछ । िब नु बँटने जे संगे जिर  जाएत तँ अधरम हएत। सभ घर-ओसारमे रंग-\nरंगक /ढ26ुप -िच /ढ2ुु बना लेब। कोहवर , भानस, पढ़ैक, सुतैक /ढ26ुप बना नै राखब तँ लूिड़  यो-बुिध  तँ हराइते छै, \nहराइते जाएत। मुदा ई सभ तँ भेल घर सजबैक। मूल तँ अिछ  पेट। जखन अपना खेत नै अिछ  तखन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nखेती केना करब। ओना नैहरमे जँ खेत छेबे करिन  तैयो तँ खेती अपने निह य/ढ2ठ3 करै छिथ  । ई तँ िन ि/ढ2ु6  त \nअिछ  जे जखने घर-ओसारमे िच /ढ2ुु बनबैक लूिड़   अिछ  तँ काजो-रोजगार अिछ ए। मुदा जैठाम छी तैठाम िक  \nरेिड यो-अखबार छै जे लोक बूझत। लोक तँ बूझत देिख ए-परेख कऽ, गाम-समाज बनत बजार। शुभ-\nअवसरक संग नव-नव घर बनत, नव-नव िच /ढ2ुुसँ घर सजौल जाएत। से नै तँ सभसँ पिह  ने पेटक मुँह मारैक \nओिर यान कऽ ली, तखन बूझल जेतै। ने दुिन य/ढ363 पड़ाएल जाइ छै आ ने अपने पड़ाएल जाइ छी। रहैओक \nअिछ ए आ रहब तँ संगो चलै पड़त। \n      पिर वारमे सुिग याकाकीक सासुरक िज नगीक पिह ल जीत यएह भेलिन  जे सबहक -पिर वारक- िव चारसँ घर \nचलत। सभ िम िल  काजो-राज िस रजन करब आ सभ िम िल  ब/ढ363िट   करबो करब। अपन तीनू /ढ2ुूमक/ढ2ठ3 एकठाम \nहोइते शि/ढ2ू0 त  क /ढ26ुप बनल। वएह शि/ढ2ू0 त   पूजी बिन  ठाढ़ भेलिन । पिर वारक िद न-दशा सुधरए लगलिन । जेना-\nजेना अथ/ढ361क /ढ30ठ त र सुधरैत गेल तेना-तेना /ढ2ुूमक /ढ26ुप बदलैत पिर  वार चलए लगल। कमो अपन पूजी-/ढ2ुूम -अथ/ढ361 \nजॱ अपना मननुकूल उपयोग क एल जाएत तँ कक/ढ361शतामे कमी अबै छै। कक/ढ361शता ओ/ढ2ुठै िव  कृत /ढ26ुप पकड़ैत \nजतए मनक/ढ2ठ3 /ढ262ित  कूल /ढ2ुूम करए पड़ै छै।  \n      समए बीतैत गेल। सासु-ससुर सुिग याकाकीक सहयोगी बिन  एकधारामे पिर वारक/ढ2ठ3 ठाढ़ केलिन  । ओना दस \nबख/ढ361 बीतैत -बीतैत सुिग याकाकीक नओं-जश चिर कोसीमे पसिर  गेल छेलिन मुदा एते-सघन काजक समाजमे, \nगाम छोिड़  अनतए जेबाक समैए ने भेटिन । एक बोिन हार पिर वार समाजक ओइ मानिच /ढ2ुुपर पहुँच गेल जे \nसुित हार पिर वार कहल जाइ छै।  \n      बीस बख/ढ361 पुरैत -पुरैत सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 प/ढ363चटा स/ढ288 तान भेलिन । तीन बेटी दू बेटा। सासु-ससुरक/ढ2ठ3 रहने \nसुिग याकाकीक काजमे ओते बाधा नै पड़लिन  जेते असग/ढ26ुआ पिर  वारक िच लकौरक/ढ2ठ3 होइ छै। मनुख पैदा करब \nआ मनुख बना ठाढ़ करब, िध या-पुताक खेल नै छी। ऐ बातपर सुिग याकाकी सदित  काल िध यान रखै छेली। \nमुदा िध यान रखलो पछाित  दुनू बेटा मिर  गेलिन । मा/ढ2ुु तीनू बेटी बँचलिन  । समाजक लोक सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 \nजेहने गीत गौिन हािर , तेहने िच /ढ2ुुकार आ तेहने पाक पकौिन  हािर  एक /ढ30ठ वरसँ मानै छि/ढ288 ह  ।  \n      समए बीतैत गेल। सुिग याकाकीक पित -सोमनाथ उिड़  कऽ ब/ढ2धठ ब ई चिल  गेल। ओ/ढ2ुठै दोहरा कऽ िब  आहो \nकऽ लेलक। साउसो-ससुर मिर  गेलिन । तीनू बेटीक संग सुिग याकाकी वस/ढ288 त पुरमे बँिच  गेली। अपना जनैत \nसुिग याकाकी तीनू बेटीक िब आह नीके घर जािन  केलिन  मुदा समैक िवड़/ढ3ू6मे उिध  या तीनू जमाएओ आ बेटीओ \nम/ढठ06ासे-कन/ढ36ुटकमे बिस   गेलिन ।  \n      अखिन  पचासी बख/ढ361सँ पिह  ने धिर  सुिग याकाकी समाजक समु/ढठ06 /ढ26ुपी पेटमे हराएल रहली, मुदा सालक \nशीतलहिर  सुिग याकाकीक/ढ2ठ3 असहनीय बना देलकिन  । \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \n  \n  \nमुइलो िब सेबिन   \n  \nकाि/ढ33ठ   भा◌ेरेसँ के/ढ2ुठाबेर लुटनी भौजी धी/ढ26ु भैयाक/ढ2ठ3 खोज करए एली मुदा भ/ढ2ठ3ट नै भेलिख  न। ओना लुटनीओ \nभौजी अपने मनक लोक, खोज करए तँ अबै छेली मुदा पिर वारक कोनो सद/ढ30ठ यक/ढ2ठ3 सोझे पूिछ   दइ छेलिख न- \n“धी/ढ26ु बौआ आंगनमे छिथ  ?” \nतँ उ/ढ2ुठर भेटै छेलिन  -  \n“नै।” \n‘नै’ सुिन ते घूिम  कऽ चिल  जाइ छेली। दोहरा-तेहरा खिड़ यािर  कऽ ऐ दुआरे नै पुछै छेलिख न जे अपना घरक \nबात सभ लग बाजब नीक नै। ओना िक छु मानेमे िनको छेलिन । नीक ऐ मानेमे जे झगड़ा-दनक बात जखन \nलोक बजए लगैए तँ कते रंगक बात बजा जाइ छै तइसँ समैओक बेरबादी आ दोसर झगड़ा सेहो टरल \nरहैए। मुदा सातम बेर एलहा लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 सुतरलिन  । धी/ढ26ु भैया गंगा नहा कऽ आएले छला िक   लुटनी \nभौजी आिब  गेलिख न। गाड़ी-सवारीक झमारल धी/ढ26ु भैया तँए आन गप करैक मन नै होइ छेलिन  । िक एक तँ \nअपनो घरक तीन िद नक समाचार पछुआएले रहिन । आनठामसँ एला पछाित  िक यो पिह ने अपन पिर वारक हाल-\nचाल ने बुझए चाहैए जे कोन काज अगुआएल, कोन पछुआएल आ कोन ठमकले रिह गेल। मुदा जखन \nलुटनी भौजी अपन दुखनामा कहए एलिख न तखन निह य/ढ2ठठ सुनब उिच  त नै। अपन पिर वारसँ बेसी महत जॱ \nआन पिर वारक/ढ2ठ3 नै देब तँ सुआरथीएक काज भेल। मुदा अपन काज छोिड़   जॱ दोसरेक काज करए लगब तँ \nिक  दोखी नै हएब? केना नै दोखी हएब। सभक/ढ2ठ3 अपने अिध  कारो आ कत/ढ361/ढ301 यो छै जॱ तेकरे छोिड़  देब तँ \nकरब की? खैर जे होउ...। \nएक तँ धी/ढ26ु भैया र/ढ30ठ ताक झमारल तैपरसँ दोसर झमार दैत लुटनी भौजी कहलकिन - \n“पिह ने सभ काज छोिड़  हमर पनचैती कऽ िद अ, तखिन  आन काज करब?” \nओना गंगा /ढ30ठ नान केला पछाित  धी/ढ26ु भैयामे िक  छु संक/ढ2ध8 पो आ िक छु काज करैक नव उिह यो आिब  \nगेलिन  आ िक छु छोड़बो तथा बदलबो केलिन । लुटनी भौजीक बात सुिन  मनमे उठलिन  जे अखन दूर-दराजसँ \nआएल छी, लगले पनचैती करए बैसब, तहूमे मनो थाकले आ गरमाएलो अिछ । समैक िह साबसँ नीक केना  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nहएत? कोनो पोखिर सँ अछॴजल भरब तखन ने उिच त होइ छै जखन जल असिथ र रहल, जइसँ ने चहल-\nपहल रहत आ ने गािद -गंधक संभावना रहत। मुदा लुटनी भैजीक/ढ2ठ3 टारबो असान नै।  \nएक कालखंड धी/ढ26ु  भैया आ लुटनी भौजी गामक नेतािग री कऽ चुकल छला। ओना लुटनी भौजी \nिब नु पेनक लोटे जक/ढ363 छेली मुदा जासुसी लेल तँ ओहने फूटल -फाटल, पचकल-पुचकलक ने ज/ढ26ुरित   होइ \nछै। तइमे लुटनी भौजी सो/ढ33ठ/ढ382ी उपयु/ढ2ू0 त  छेलिख न। ओना, सभ बुझै छला जे लुटनी भौजीक बात आ उनटा \nगाड़ीक चािल , दुनू बरबिर  मुदा तैयो गाममे ओहएटा मरदक बेटी छिथ  जे थनो-पुिल सक आगूमे ठाढ़ होइ \nछिथ । जेहने रकार-तकार पुिल सक बोल तेहने तँ लुटनीओ भौजीक रेकार-तेकार छि/ढ288 ह  ह/ढ2ठ3। गामक लोक जे \nबुझिन  मुदा सरकारी जासूससँ तँ नीक चिर /ढ2ुुक छिथ  ए। केना नै छिथ , गाम-घरक जासूरी मुखौती चलै छै \nमुदा सरकारीक तँ िल खौती चलैए। मलकारे ने मिहंिस क घीक/ढ2ठ3 गाएक घी आ गाएक घीक/ढ2ठ3 मिहंिस  क घी \nमुखौतीओ बना लइए। आिक  कीिन िन हार बनौत? कीिन िन हारक/ढ2ठ3 जे ज/ढ26ुरित   रहलै ओ म/ढ36ठग करैए। मलकारक/ढ2ठ3 \nजेते ज/ढ2ध8 दी घी िब काएत ओते पिह ने ने काजसँ छुटकारा भेटत। जखन सभ अपने लाभक रोजगार करैए \nतखन मलकारेक/ढ2ठ3 िक  छु कहब उिच त हएत। िल खौतीए जासूसीमे ने कोनो कारखानासँ लाखक माल सैकड़ा \nबनैए आ सैकड़ा-ला◌ाख बनैए। भलिहं बीचमे इ/ढ288 क म-टै/ढ2ू0 स क जे करामात होउ। एहेन जासूसी लुटनी भौजी \nकिह यो ने केलिन  आ ने अखनो करै छिथ । ओना केतबो मािह र लुटनी भौजी िक एक ने बूझल जािथ  मुदा \nसभ घरक जासूसी करैमे िख लैच  जाइ छिथ । जे पु/ढ26ठख कोट -कचहरीक गप अपन जनानाक/ढ2ठ3 किह   दइ \nछिथ न। ओइ बुझैमे लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 बेसी भाङठ नै होइ छि/ढ288 ह   मुदा जइ घरक जनानाक/ढ2ठ3 अपन घरक बात \nकतए बाजी, कते बाजी, कतए नै बाजी इ/ढ28ठ यािद क /ढ2ु3ान छि/ढ288 ह  , ओइ घरक भ/ढ363ज बुझैमे भौजी हािर   जाइ \nछिथ । जराएल मन भौजीक रहबे करिन । कंठ फािड़  दोहरी अबाजमे /ढ262/ढ311 दोहरबैत बजली- \n“हमरा बातपर कान िक अए ने दइ छी जे मने-मन गुड़-चाउर फँकै छी।” \nजिह ना आमक डािर क/ढ2ठ3 दोहरी दोम पिघ  लल, घुलल आ कठगर तीनूक/ढ2ठ3 झखबए लगैए तिह  ना धी/ढ26ु भैयाक/ढ2ठ3 लुटनी \nभौजीक बात सुिन  भेलिन । मुदा मन तँ पिह ने गंगा संक/ढ2ध8 पक/ढ2ठ3 जपैत रहिन   जे सासु-पुतोहुक झगड़ाक \nफिर छोटमे नै पड़ब। ई िक  कोनो झगड़ा छी। सो/ढ33ठ/ढ382ी रगड़ा छी। ने तँ वएह बेटी हँसी-खुशीसँ माएक घर \nल/ढ3ु0 मी बिन  बीस बख/ढ361 िब  तबै छिथ  आ सासुर अिब ते सासु चुड़ैल बनबए लगै छि/ढ288 ह  । एकरा र/ढ2ू2गड़ नै कहब तँ \nकी कहब। सोझ बात अिछ , पिर वारक कोनो काज करैसँ पिह ने सासु पुतोहुसँ पूिछ  लेथुन जे किन य/ढ363 ई \nकाज अह/ढ363 नैहरमे केना करै छेलॱ। दुइए रंगक जवाब भेटत , या तँ नै कएल अिछ  वा केलहा ढंग किह  \nदेब। कारणो अिछ  जे ए/ढ312े िम  िथ ल/ढ36ठचलक बीच /ढ2ु2े/ढ2ुु -/ढ2ु2े/ढ2ुुक िव  /ढ288 यासो बनबैक आ बाजबोक आ पाविन य/ढ2ठठ -ित हारक \nसंग गीतो-नादक /ढ26ुप लगल -अलग अिछ । तइले जे सासु भागलपुरक चलिन क/ढ2ठ3 अधला आ मधुबनीक/ढ2ठ3 नीक \nकहिथ , कते उिच त हएत। गाम-गामक बीच ढेरो रंगक खािध  बनल अिछ । जे खान-पीन, ओढ़ब-पिह रब, \nबाजब-भूकबसँ लऽ कऽ गीत-नाद, िव िध -बेवहार धिर मे पसरल अिछ , तैठाम...।  \n      एक तँ ओिह ना धी/ढ26ु भैयाक मन र/ढ30ठ ताक चािल सँ असोथिक त रहिन , तैपर लुटनी भौजी आरो न/ढ2धठ ह र-न/ढ2धठ ह र \nचेका कािट -कािट  लादैत रहिन । धी/ढ26ु भैयाक मन गवाही दैत कहलकिन   जे नीक हएत लुटनीए भौजी िक अए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nने हमर बेथा बुझिथ । सभक/ढ2ठ3 अपन -अपन बेि/ढ2ू0 त  गतो आ समािज को िक छु सम/ढ30ठ या होइ छै। मुदा से लुटनी \nभौजी मानिथ  तखन ने, ओ तँ अपने ताले बेताल छिथ । बेतालो िक अए ने रहती। मनमे ओिह ना छोटकी \nपुतोहुक बात नचैत रहिन  जे ‘आब  िह नकर भानस नै करबिन । अपन कइए कऽ खथु  वा नै खथु हमरा कोनो \nमतलब नै।’ मुदा से मन मानैले तैयारे ने होि/ढ288 ह  । सासु-पुतोहु दू प/ढ2ु2 भेलॱ जॱ दुनू प/ढ2ु2क बीच सोझहा-सोझही \nिकछु ट/ढ312र हएत तखन आगूक र/ढ30ठ ता िक /ढ2धठ ह र बनत। या तँ एक गोटे पटका खिस  पड़ए, या तँ दुनू िद ससँ \nतेहेन देवाल ठाढ़ भऽ जाएत जे र/ढ30ठ ते रोका जाएत। तूफा नी धाराक/ढ2ठ3 सेहो रोकल जा सकैए , ओना  धार बनब, \nपहाड़ ढाहब िध या-पुताक खेल नै जे साधन छै ओ िब नु अपनौने थोड़े हएत। केतौ बा/ढ288 ह ब/ढ288 हैक ज/ढ26ुरत होइ \nछै तँ केतौ छोट-छोट नासी-नहर बना पािन क वेगक/ढ2ठ3 कम करैत रोकल जा सकै छै। तँए नीक हएत जे एक \nिद स भौजीक/ढ2ठ3 चाहो-पानक आ/ढ3ध1 ह किर यिन  आ दोसर िद स पिह लुका पुतोहुक चच/ढ361 ठाढ़ केने मन ससरबे \nकरतिन  तइसँ तम-तमी कमतिन  तखने जान बँचत। झगड़ो-झगड़ा सन रहए तखन ने। ओहन झगड़ा जेकरा \nहजारो ठाम गीरह-ग/ढ363ठ पड़ल छै तैठाम तँ /ढ288 यायालय लेल बेसी उिच त यएह ने हएत जे दुनू प/ढ2ु2 अपनेमे \nमुँहिम लानी कऽ /ढ288 यायमूित/ढ361सँ ह/ढ30ठ ता/ढ2ु2र करबा िल  अए। जेठकी बेटीक/ढ2ठ3 धी/ढ26ु भैया कहलिख  न- \n“बु/ढ2ूठ ची, कनी भौजीओक/ढ2ठ3 चाह पीआ दहुन आ हमरो िप  याबह। बड़ीकालसँ चाह पीअक मन होइए।” \nधी/ढ26ु भैयाक जाल सुतरलिन  । ओना घुमौआ जाल निह य/ढ2ठ3 रहिन  , मुदा तैयो चाह हाथमे लइते लुटनी भौजीक \nमुँह टुसिक एलिन । मुँहक टुसकी देख धी/ढ26ु भैया िट  पलिन - \n“पिह लुका पुतोहुक घरदेखी ओिह ना मन अिछ  भौजी। अह/ढ363 िब  सिर  गेिल ऐ?” \nसह पािब  लुटनी भौजीक मन तेसर पुतोहुक/ढ2ठ3 छोिड़   पिह लुकाक/ढ2ठ3 झॲट लपकलक। बजली- \n“अपन केलहा काज लोक वएह ने िब सरैए आिक  िब सरए चाहैए जे अधला रहै छै, मुदा नीक केना िब सिर  \nजाएत। अह/ढ363 तँ ओइ काजमे अगुए रही, कहू जे कोन धरानी पुतोहुक/ढ2ठ3 घर अनने रही। ” \nलुटनी भौजीक दोहरी पंच बिन ते धी/ढ26ु भैया कहलिख  न- \n“ओना मुँहपर केकरो बड़ाइ आिक  छोटाइ चटुकारी भेल मुदा नीक िक  अधला बजलो नै जाए सेहो तँ नीक \nनिह य/ढ2ठ3 हएत। केतौ अधलाक/ढ2ठ3 नीक दबतै तँ केतौ नीकक/ढ2ठ3 अधला दबतै। एहने बात अखन उिठ   गेल अिछ । \nजे समाङ वा कुटुम घर छोिड़  परदेश जा घर बना लेलिन , पैघ बिन  गेला। जॱ कोनो काज-पीहानीमे भाग \nलइले नोत-हकार देबिन  तखन जॱ अबै-जाइक गाड़ी-बस, जहाजक भाड़ा-िक राया नै देबिन  तँ िक  हुनका मान-\nमज/ढ36ुपर नै पड़तिन  । मुदा तइ संग ईहो /ढ262/ढ311 तँ जोड़ले अिछ   जे जइ पेटक खाित र गामसँ हजारो कोस दूर \nभगलॱ ओइ धरती धारण केिन हारक/ढ2ठ3 नै परेिख   पाबी। खैर जे होउ...।” \nमु/ढ30ठ की दैत धी/ढ26ु भैया पुन : बजला-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n“मुदा ओ बात हम किह यो ने अह/ढ363क िब  सरब।” \n‘िब सरब’ सुिन  लुटनी भौजी अ/ढ288 हरोखमे फुलाइबला फूल जक/ढ363 हलिस   कऽ िख लैत पुछलिख न- \n“कोन बात कहिल ऐ बौआ?” \n“वएह-वएह! अह/ढ363 िब  सिर  गेिल ऐ?” \n“एँह, िक  कहब काजक तेहेन ओझरा◌ैठ होइ छै जे कोन बात लोक मोन राखत आ कोन बात नै मन \nराखत। काजो करैत-करैत कखनो काल मन हरा जाइ छै िक ने।” \nिस मिस माएल लुटनी भौजीक मन देख धी/ढ26ु भैयाक मन सेहो थीर भेलिन  । बजला- \n“पिह ल बेटाक घरदेखीमे जे अह/ढ363 सभक/ढ2ठ3 बर -बरी खुऔने रिह यिन , तही िद न ने बेटीबला सभसँ कहबा नेने \nरिह यिन  ने ‘एते रंगक बर-बरी हम नै खुआ पाएब।” \nजिह ना हौहैठ कलकैल कुिर यबै काल सुआस पड़ै छै तिह ना धी/ढ26ु भैयाक बात सुिन  लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 पड़ए \nलगलिन  बजली- \n“कोन परगनाक बेटी हमरासँ लूिड़ गर अिछ , सात-परगनाक बर-बरी बनबैक लूिड़  ऐ देहमे गहना जक/ढ363 सजा \nकऽ रखने छी।” \nबजैत-बजैत लुटनी भौजी झॲक दैत झॲकली- \n“अखुनका लोक कहत जे हम बड़ लूिड़ गर छी, चलह ते अखनो हमरा सेने भानसमे!” \nचुटकी लैत धी/ढ26ु भैया कहलिख  न- \n“यएह बात भिर सक छोटकीओ पुतोहु बूिझ  गेली, तँए भानस करब छोिड़  देलिन ।” \n      जिह ना लुटनी भौजीक सनक आगू ससरल रहिन  धी/ढ26ु भैयाक बात सुिन   तिह ना ढील भऽ गेलिन । पुन: \nपहुलके पुतोहुक चच/ढ361 उठबैत बजली- \n“ओहो पुतोहु िक  कोनो अधला छिथ , मुदा ई दोख तँ छि/ढ288 ह  ह/ढ2ठ3 ने जे जइ घरमे थेहगर सासु रहती ओइ घरक \nजुइत पुतोहुक हाथमे केना जाएत। बेटा बेटी पिर वारमे होइ छै। आनक बेटी आनक बेटीक संग केहेन \nबेवहार राखत, ई बात तँ माइए-बाप ने बूिझ  सकैए आिक  किन य/ढ363-मिन य/ढ363। ” \nबजैत-बजैत लुटनी भौजीक मन चढ़लिन । धी /ढ26ु भैया कहलिख  न-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n“देखू, ओइ पनचैतीमे बेसी दोख अहॴक रहए। पुतोहु जक/ढ363 किह  यो जेठकी पुतोहुक/ढ2ठ3 नै बुझिल  ऐ।” \nमन पाड़ैत लुटनी भौजी बजली- \n“देिख औ बौआ, जेते दोखी अह/ढ363 बनबै छी तेते नै छी। कनी-मनी दोख केतौ भऽ गेल होइ से भऽ सकैए मुदा \nजेते बुझै छी तेते नै छी।” \n“केना नै रिह ऐ। देखै छेलॱ जे िच िच या-िच िच या पुतोहुक/ढ2ठ3 सरापै छेिल  ऐ आ कहै छी जे केना केिल ऐ।” \n“ऐमे हम की दोखी भेलॱ?” \n“ऐमे अह/ढ363 ई दोखी भेिल  ऐ जे एक तँ ओहुना बेटी नैहरक मुँह पौतीमे ब/ढ382 कऽ लइए , तैपर जे सासु स/ढ363ढ़ -पारा \nजक/ढ363 ढेकिर  -ढेकिर  टोकारा देिथ न तँ िक  ओ पशु-मुँह कते िद न बरदास करत। अहॴक जे पुतोहु छिथ , \nिक अए ने बेटी जक/ढ363 चुचकािर   कऽ गप करै छेलॱ। जे अनिठ या माल-जाल जक/ढ363 ढूिस   लइ छेिल ऐ।” \nअपन तक/ढ361 कमजोर देिख   लुटनी भैजी छछलैत बजली- \n“बौआ, ऐमे दोसर भ/ढ363ज र है जे हमहूँ नै बजलॱ।” \nचु/ढ2धठमक जक/ढ363 जेते धी/ढ26ु भैया लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 पकड़ए चाहिथ   तेते लुटनी भौजी, जिह ना लोहामे आन-आन /ढठ06/ढ301 य  \nिम लौलासँ चु/ढ2धठ मकीय शि/ढ2ू0 त   कमजोर होइ छै तिह ना आन-आन बात जोड़ए लगली। धी/ढ26ु भैयाक मन गबाही \nदेलकिन । बजला- \n“कथी दोसर भ/ढ363ज रहए बाजू। अखने िक  भेल, आबो तँ बूझब ने?” \nधी/ढ26ु भैयाक /ढ262/ढ311 सुिन   लुटनी भौजीक मन धकमकेलिन । मनक एक प/ढ2ु2क कहब रहिन   जे घरक कोनो बात \nिछ पा कऽ िक अए राखब। जखिन  समाजक एकटा खु/ढ326ा हमहूँ िछ  ऐ तखिन  गराड़क/ढ2ठ3 िक  अए चोरा कऽ राखब! \nमुदा दोसर प/ढ2ु2क कहब रहिन   जे पसीना चुबौल काज लोक लग बजैमे हज/ढ361 नै। पसीनाक धार आनोक -आन \nदेखैए। मुदा िब नु पसीना चुबौल काजक आमदनी बजलासँ केहेन हएत? िक /ढ288 तु डािर क चुकल बानर जिह ना \nअपनाक/ढ2ठ3 मरले बुझैए तिह  ना मनमे अिब ते फरिक  कऽ लुटनी भौजी बजली- \n“अह/ढ363 सभ जे पंचैतीमे जाइ िछ  ऐ तँ झगड़ाक/ढ2ठ3 उनटा-पुनटा कऽ नै देखै िछ ऐ। जखन उनटा-पुनटा कऽ देखबै \nतखने ने सुपत बात बाजल हएत।” \n      जइ आवेशमे लुटनी भौजी बजली ओइ आवेशक/ढ2ठ3 धी/ढ26ु भैया सूखल पिछ  या हवा जक/ढ363 िव  ड़/ढ3ू6 बुझलिन  । \nदस-बीस िम नटक खेल, भलिहं घर-दुआरक कोन बात जे मोटगर-मोटगर गाछो िक अए ने उखािड़  िद अए...। \nअपनाक/ढ2ठ3 समटैत धी/ढ26ु भैया बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n“आबो िक  भेल, बाजू। अखिन  तँ दुइए गोरे छी, कोनो बात झ/ढ363िप  -तोिप  नै राखू। जॱ पनचैतीमे इशारोसँ \nआएल हएत आ ओइपर पंचक िध यान नै गेल हेतिन , तैठाम पंच दोखी। मुदा जैठाम काजक कोनो गपे ने \nउठै, तैठाम तँ घरबैए दोखी। छातीपर हाथ रािख  बाजू।” \n      धी/ढ26ु भैयाक िज /ढ2ु3ासा पािब   लुटनी भौजी सहिम  गेली। सहमैक कारण भेलिन  पिर वारक अथ/ढ361िव  /ढ288 दु केना \nदोसर लग बाजब। अखिन धिर  तँ आिब ए रहल अिछ  जे अपन मे/ढ288 टेन करैले भुखलो पेट बाबरी उनटा मुँहमे \nपान फुलबैत चिल ते अिछ । जिह ना िब नु गुनाक िरंच धी/ढ26ु भैया लगा खोलए चाहै छिथ   तिह ना लुटनी भौजी \nदािल  तँ बाजिथ  मुदा राहिड़ , िक  खेसारी, से िछ पबैमे मािह र। बजली- \n“मन अिछ  िक ने जे अहूँ र/ढ30ठ तेपरसँ सुनैत रिह ऐ।” \n“नै मन अिछ । कनी मन पािड़  िद अ।” \nसह पािब  लुटनी भौजी छड़िप  बजली- \n“अहॴ सन-सन िब सराह पंच /ढ288 यायालयमे अपन गवाही बदिल  दइ छै।”  \nिछ िड़ आएल लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 देख धी/ढ26ु भैया कहलिख  न - \n“सुनू, जे गप करै छी तेकरा पिह ने मुड़नसँ सराध धिर  िव चार कऽ िल अ तखन दोसर बात चालब। अ/ढ2ूठ छा, \nओइ िद नका मन पािड़  िद अ जइ िद नक नाआ◌े◌ं कहै छी।” \nजाल सुतरैत देख लुटनी भौजी टुिस आइत बजली- \n“सुनने रिह ऐ ने जेठकी पुतोहु बाजल रहए। ई केहेन भेल जे एक शीशी लोहासव भाए दऽ गेलै तेकर \nउपराग िद अए, से एहेन होइ। कहै िक  नै जे नैहरसँ दबाइ-दा/ढ26ु नै अिब  तए तँ किह या ने मिर  गेल रिह ता◌ै◌ं।” \n“नै मन पड़ैए। कनी सिर आ कऽ मन पािड़  िद अ।” \n      जिह ना िख /ढ30ठ सकरक/ढ2ठ3 सुिन  िन हार भेिट ते मन खुशी भऽ जाइ छै तिह ना पुतोहुक िप तमरी ओिढ़  लुटनी भौजी \nबजली- \n“अहॴक/ढ2ठ3 पुछै छी जे एकटा लोहासवक शीशीक/ढ2ठ3 केते दाम हेतै। बड़े हेतै तँ एक सए /ढ26ुपैआ। एक िद  नक \nएक गोरेक खेनाइ केते होइ छै। से जोिड़  िल अ। तखन िम ला कऽ देिख औ जे तीस िद नक खच/ढ36ु जोड़लक \nतेकर कोनो मोजरे ने आ एक शीशी लोहासव जोिड़ िन हारक ढोल पीटए, से अहॴक/ढ2ठ3 बरदास हएत ?” \nधी/ढ26ु भैया-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n“बरदास हुअए आिक  नै हुअए, मुदा जे पिर वार तीस िद नक खच/ढ361 जोड़ैए तइ पिर  वारमे एक शीशी दबाइए \nिक अए बाहरसँ औत। मुदा नैहरक देल व/ढ30ठ तुक/ढ2ठ3 बेसी आ सासुरक/ढ2ठ3 कम कहब केहेन हएत। होइ िक अए अिछ , \nहोइए ऐ दुआरे जे नैहरक स/ढ2धठ प ित क नाओंपर पिर वारमे चोिर  पनपैए। तँए िक अए ने सि/ढ2धठ म िलत पिर वारक बीच \nबाहरक सभ व/ढ30ठ तु, सहबक आँिख क सोझहा आिब  जाउ। जखन पिर वार सबहक िछ ऐ तँ पिर वारक व/ढ30ठ तुओ ने \nसबहक भेल?” \nबोिह याइत धी/ढ26ु भैयाक/ढ2ठ3 देख बीचेमे लुटनी भौजी टोकलकिन - \n“एना नै हएत। जखन अहूँ सुनए चाहै छी आ हमहूँ कहैए लेल एलॱ तखिन  शुकचेनसँ सुिनए िल औ।”  \nकिह  लुटनी भौजी चौकीपर प/ढ2ध8 था जमा बैसली।  \nभौजीक िन ि/ढ2ु6  /ढ288 ती देख धी/ढ26ु भैया बूिझ   गेला जे पेटम/ढ26ुक घरमे दुपहिर  या िस दहा रहने िभ नसुरका उखड़ाहामे \nिन ि/ढ2ु6  न् ती आिब ए जाइ छै। तिह ना भिर सक भेलिन  अिछ । मुदा हमहूँ तँ आब अपनाक/ढ2ठ3 पिह  लुका जक/ढ363 निह  य/ढ2ठ3 \nबुझै छी। सबहक झगड़ा हमरे छी से बुझै छेलॱ, मुदा गंगा डूम देला पछाित  एते तँ भेल जे सभ झगड़ा \nबूझब अपन छी। झगड़ा तँ झगड़ौआक िछ ऐ। जखन भौजी आशा लगा कहए एली तँ पनचैती करए नै \nजाएब, मुदा चलैक रा/ढ30ठ तामे जतए जे गीरह-गेठी छै तेकरा तािक  नै बेराएब सेहो तँ नीक निह य/ढ2ठ3 भेल। जिह  ना \nमाघक िस ताएल कु/ढ2ुठाक/ढ2ठ3 छाउरक ढेरीपर बैसल देख उक/ढ32ूी छाउरबला, लोटो भिर  पािन  ऊपर उझैल दइ छै \nतिह ना धी/ढ26ु भैया भौजीपर उझलैत बेटीक/ढ2ठ3 कहलिख  न- \n“बु/ढ2ूठ ची, बहू िद न भऽ गेल लुटनी भौजीक संग बैस खेना, तँए पिह ने जलखै लाबह। पछाित  कलौऔ \nखुअिब हअ।” \nधी/ढ26ु भैयाक आ/ढ3ध1ह सुिन  ते लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 पिछ  ला एकटा घटना मन पड़लिन । घटना मन पिड़ ते कनबात \nिब सिर  लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 धी/ढ26ु भैयाक बात अनसून हुअए लगलिन  । जेकर फल भेलिन  जे िव चारमे जबरदास \nध/ढ312ा लगलिन  । जे पाछू बुझलिख न । मन पड़लिन  ओ घटना जइमे लुटनी भौजी पाट/ढ368क पंच बिन   पनचैतीमे \nगेली। जैठाम बूिझ  नै पेली जे ई जगह केहेन छै। गाम-गामक चािल -ढािल  िभ /ढ382-िभ /ढ382 छै। जइसँ गाम -गामक \nजगहो चोटाह भऽ गेल छै। कोनो गामक बेसी लोकक हाथमे िक ताब रहै छै तँ कोनो गामक बेसी लोकक \nहाथमे चुटपुिट यासँ नमहरका हिथ यार रहै छै। कोनो गामक बेसी लोकक हाथमे खेलक साम/ढ3ध1ी रहै छै तँ \nकोनो गाममे हँसुआ-खुरपी-कोदािर , कोनो गामक बेसी लोकक हाथमे िर◌ ंच-हथौरी, प/ढ3ू0चकश रहै छै तँ कोनो \nगाममे एज/ढ3ू0सीक फाम/ढ361-िज /ढ2ध8 द ।  \nगप क हलहलीमे लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 शब/ढ361तमे बीख िम  ला देने रहिन । संयोग नीक रहलिन  जे लोकक बीच \nरहिथ , उठा-पुठा कऽ डॉ/ढ2ू0 ट र लग जा जान बचौलकिन । तही िद न लुटनी भौजी कान धऽ लेलिन  जे जगह \nदेख िक छु करक चाही। मुदा लुटनी भौजीक भ/ढ312 तखिन   खुजलिन  जखिन  धी/ढ26ु भैया दोहरा कऽ आ/ढ3ध1 ह \nकेलकिन -  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \n“पिह ने िक छु खाइए लेब तखन गप-स/ढ2ध0 प  हेतै।” \n‘खेनाइ’ सुिन  लुटनी भौजी चमैक बजली- \n“खाइ-पीबैक अरस/ढ32ूा छोड़ू। गपेमे कनी तेजी आिन   िल अ। अखिन  खाइ बेरो ने भेल अिछ । अहुना \nकाज-उदममे कनी-मनी अबेर-सबेर भइए जाइ छै।” \nअपन जाल सुतरल देिख  धी/ढ26ु भैयाक मन असिथ  र भेलिन  जे जिह ना गोनू झाक िब लाइ दूध देिख  भागै \nतिह ना खेनाइक नाओंपर लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 भगा सकै छी। मन थीर होइते धी/ढ26ु भैया कहलिख  न- \n“अहॴ तेजीओक बात कहै छी आ अनठेबो करै छी?” \n“नै-नै, अनठबै कह/ढ363 छी। एकटा ओझड़ी रहए तखिन   ने, तहूमे तेहेन-तेहेन भ/ढ2ुठा सभ धेने अिछ   जे केकर \nमुँह के/ढ2धठ ह र छै आ केकर नाङिर  के/ढ2धठ ह र छै जे बित या जक/ढ363 िन  हािर -िन हािर  ने देखए पड़ैए। ई तँ नै जे घेरा-\nझुमनीक बीआ जक/ढ363 रोपैकाल केकरो मुड़ी अकास िद  स आ केकरो पताल िद सक/ढ2ठ3 दऽ िद  अ◌ौ आ जनमै काल \nजे पछुआए ओकरा भोरेसँ गिर आबी।” \n      जिह ना कथाकार लोकिन क/ढ2ठ3 सालक िक  छु मास िव षैए खेजैमे राजगीर चिल  जाइ छि/ढ288 ह   तिह ना लुटनी \nभौजीक कथा हराइत देख धी/ढ26ु भैयाक हजार न/ढ2धठ ब र िब जली बौल जक/ढ363 भु/ढ312 दऽ मनमे उठलिन  , जिह ना \nिश कारी जालक एकटा सूत पकिड़  सॱसे जाल खोिल  लइए, तिह ना तँ गपे-गपमे झगड़ोक र/ढ2ू2 ग ड़ पकिड़  \nखोलल जा सकै छै। बजला- \n“जएह सोझहामे पड़ै तेकरे अ/ढ288 है जक/ढ363 िक  /ढ2धठ हरोसँ मु/ढ32ूीएने आउ। अपने ने देखबै जे अिग  ला जनममे कोन \nस/ढ363प हएत। ” \nधी/ढ26ु भैयाक सह पािब   लुटनी भौजी समिध -समिध न िद स छड़पैत बजली- \n“कहू तँ एहेन बात अहॴक/ढ2ठ3 बरदास हएत ?” \nिब नु मुड़ीक बात सुिन  धी/ढ26ु भैया अकचकेला। कालीए ने अ/ढ288 ह िर या राित  छी। िज नकर िज /ढठ2ूा लपिक  -लपिक  \nदु/ढ303 ट नाश करै छि/ढ288 ह  । मु/ढ30ठ की दैत भौजीक/ढ2ठ3 टुसिक  यबैत कहलिख न- \n“एना झ/ढ363िप  -तोिप  बजने काज नै चलत। उघािर -उघािर  बाजू।” \nसह पािब  सहटैत लुटनी भौजी आँिख -कान, मुँह-नाक आ दिह ना हाथक प/ढ363चो ओंगरी िछ िड़ यबैत बजली-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n“घरक बात छी आनठाम बजैमे लाज होइए मुदा अह/ढ363 तँ िज  नगी भिर क संगी छी, बारह-बजे िद न आिक  बारह \nबजे राित  संगे लोकक बीच रहलॱ, दुनू गोरेक तीत-मीठ दुनू गोरे जनै छी। तँए कहै छी। कहू जे ई केहेन \nबात सिद खन जेठकी कहै छेलए जे हमरा माएक पएर धोनो जक/ढ363 िह नकर छीछा-बीछा नै छि/ढ288 ह  ।” \nलुटनी भौजीक बात सुिन  धी/ढ26ु भैया पुछलिख  न- \n“ऐमे अह/ढ363क कोन लखराज -ब/ढ332ो/ढ2ुठर चिल   गेल। जे बात पुतोहुक/ढ2ठ3 माए -बापक िस खौल मन नै रहलिन । जॱ \nमन रिह तिन  तँ िव चािर  कऽ ने बिज तिथ  जे जखन दुनू समधीनक बीच हम बेटी-पुतोहु दुनू भेलॱ, तखन हमरा \nिल ऐ दुनू ने ए/ढ312े रंग। एक िज  नगीक पूब/ढ361 प/ढ2ु2 आ दोसर उ/ढ2ुठर प/ढ2ु2। तइले एते अहॴ िक  अए आमील पीने \nछी?” \nमीठगर बात रिह तो लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 अमताइन लगलिन  । मन गबाही दइले तैयार भेलिन  जे कोनो बौस \nरसगुणसँ ख/ढ326ा होइए मुदा जे रसगुणसँ ख/ढ326ा निह  य/ढ2ठठ होइए ओहो बाइस -तेबाइस भेने तँ खटाइए जाइए। जॱ से \nनै होइए तँ दहीक सुआद ख/ढ326ा तँ नै िछ  ऐ मुदा चीनीक काज िक अए पड़ै छै। पेरासुट जक/ढ363 मजगूती लुटनी \nभौजीक मुँहक/ढ2ठ3 धकेल खोललकिन  - \n“अ/ढ2ूठ छा अहॴ कहू तँ एके िव/ढ32ठाथ/ढ368 कौलेजमे /ढ262ोफेसरसँ पढ़ैए , हाइ /ढ30ठ कूलमे उ/ढ2ूठ च  िश /ढ2ु2कसँ तइसँ कम िम /ढ386ल \n/ढ30ठ कूल आ सभसँ पिह ने अपना पिर वारक भाए-बापक संग अगुआएल भाए-बिह नसँ सेहो पढ़ैए, तइमे के कम \n/ढ2ुूे/ढ303 ठ के /ढ2ुूे/ढ303 ठ आ के बेसी /ढ2ुूे/ढ303 ट  भेल, से पिह ने बुझा िद अ।” \nलुटनी भौजीक /ढ262/ढ311 सुिन   धी/ढ26ु भैया टेढ़ र/ढ30ठ तापर जिह ना साइिक लक मुँह घुमौल जाइ छै तिह ना भौजीक मुँह \nघुमाएब बुझलिन । तेहेन नेतािग रीबला सबाल पटकए चाहै छिथ  जे अनेरे िद नक-िद न मासक-मास खाइबला \nअिछ । मुदा आँिख -मुँहक चढ़ती देख अपनाक/ढ2ठ3 चढ़बैत बजला- \n“देखू, अखिन  धिर  नै कहने छेलॱ मुदा जखन गप-पर-गप उठैए तखिन  किहए दइ छी।” \n      हराएल बौस भेटैक संभावना देख जिह ना िज/ढ2ु3ासा जगैत तिह  ना िज /ढ2ु3ासु लुटनी भौजी बजली- \n“मनक बात जे चोरा कऽ रखैए ओ चोरे भेल। अखिन  धिर  अहूँ सएह भेलॱ।” \nलुटनी भौजीक तीनकिमय/ढ363 बंशी धी/ढ26ु भैयाक/ढ2ठ3 लगलिन   ज/ढ26ुर मुदा जीहमे नै कातक गलफरमे िझ  /ढ326ा मारने \nरहिन । जे कनीमनी धाउ भेने तँ छुि/ढ326यो जाइ छै। मुदा अमती क/ढ363ट िन  कालैले बगूर आिक  बेलक क/ढ363टक \nज/ढ26ुरित   पिड़ ते अिछ । पुछलिख न- \n“कते िद न अह/ढ363क जेठकी पुतोहु कहलिन   जे सासु-सासु जक/ढ363 हुअए तखन ने, बुिढ़ या तेहेन लुपकािह  छिथ  \nजे भेल भानसपर चुि/ढ33ठ   गरमे रहै छि/ढ288 ह  , के/ढ2धठ ह रोसँ एकटा करैला, तँ के/ढ2धठ ह रोसँ एकटा झुमनी नेने औती आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nह/ढ363इ -ह/ढ363इ िक   दू-तीनटा टुकड़ी तिड़  लेती। तड़ै छिथ  तइले दुख नै होइए मुदा तेहन अपसोगारथी छिथ  जे \nआगूमे बैसल मुँह तकैत रहब, मुदा एक टुकड़ी देती नै।” \n      कोठीक मुँहसँ जिह ना धान-चाउर भुभुआ खसैए तिह ना लुटनी भौजी भुभुएली- \n“बौआ, पेटक बात बजै छी। हमरा एक खढ़ इ/ढ2ूठ छा नै हुअए जे जेठकी स/ढ363झी रहै। तीिन  टा बेटा अिछ  \nतीिन टा पुतोहु हएत। अहॴ कहू जे तीन-तीन गोटे जइ घरक भनिस ये भऽ जाएत तइ घरमे भानसक जोगार \nके करत। किन य/ढ2ठ3 उ/ढ2ूठ छ/ढ382र देने भीन भेल , अपन पिर वारक भार उठौलक।”  \n“सि/ढ2धठ म  िल त पिर वारक माने ई नै ने जे िक छु गोटे कमेलॱ ब/ढ363की सभ बैस खेलॱ। सि/ढ2धठ म  िल त पिर वारक माने \nसि/ढ2धठ म  िल त िज नगी होइ छै। तँए...।” \nधी/ढ26ु भैयाक बात सुिन   लुटनी भौजी बजली- \n“अखिन  जाए िद अ।”  \n‘अखिन  जाए िद अ’ बिज ते लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 धुक दऽ मन पड़लिन   छोटकी पुतोहु। ओकरे कारनामा कहैले धी/ढ26ु \nभैया ऐठाम आएल छी।  \nतखने धी/ढ26ु भैया चिड़  यबैत पुछलकिन - \n“देखू, बेर-बेर ए/ढ312े घरक पनचैती केने घर हेह/ढ26ु भऽ जाइ छै। तँए जेते झगड़ा अिछ   से सभटा आइए सुिन  \nलेब। बाजू, दोसर पुतोहु िक अए परदेश चिल  गेल?” \n      पिह लुका पुतोहुक खेरहा ओराइते लुटनी भौजी खड़हीसँ िन किल  परतीपर ड/ढ283 ड -बैसकी करैत निढ़ या जक/ढ363 \nबजली- \n“देिख यौ बौआ, मिझ ली सोहरदे मने गेल। किह यो झगड़ा-झ/ढ363टी नै भेल। ओना झगड़ा-झ/ढ363टी करए चािह  तॱ तँ \nदुनू स/ढ363झ होइतए मुदा अपने परहेज करैत र हलॱ।” \n‘अपन परहेज’ सुिन  धी/ढ26ु भैया दोहरौलकिन  - \n“िक  परहेज केलॱ?” \n“िक  पुछै छी जेते क/ढ26ुतेल सात िद  नमे खच/ढ36ु होइ छेलए तेते ए/ढ312े िद  नमे करै छेली। मुदा घरक बात बूिझ  \nकेकरा किह ित ऐ। लोक कहैत जे पुतोहुक/ढ2ठ3 खाइओ ले ने दइ छै। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \n“अ/ढ2ूठ छा छोड़ू, भिर  िद न अह/ढ363 पुतोहुक/ढ2ठ3 नीक -िन कुत खुअिब ते रहलॱ। परदेश िक अए जाए देिल ऐ। बेटा \nकमाइले गेल आिक  घर-दुआर बनबैले?” \nधी/ढ26ु भैयाक /ढ262/ढ311 लुटनी भौजीक मनक/ढ2ठ3 हॱर देलकिन  । जिह ना छ/ढ363छीमे दूध , म/ढ2ू0 ख न आ पािन  रेहीक बले संगे \nनचैत तिह ना लुटनी भौजीक मन नचलिन । बजली- \n“बौआ, ओकर बापो शहरे-बजारमे पिर वार रािख  बेटीक/ढ2ठ3 पढ़ेबो केलक आ /ढ3धध/ढ3ू0िन  ङो करा देलकै। ओतए ओ दुनू \nपरानी नोकरी करत, कमाएत। ऐठाम कोन काज करैत, तँए िव चारेसँ जाए देिल ऐ।” \n“जिह ना दुनू जेठकी-छोटकी बेटा-पुतोहु घर छोिड़  चिल  गेल तिह ना जॱ तेसरो चिल  जाए तखन िक  करबै?” \n      धी/ढ26ु भैयाक /ढ262/ढ311 लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 मरोिड़   देलकिन । चा/ढ26ु िद  स नजिर  दौगए लगलिन । मुदा, जवाबक \nकोनो बाट नै देख पाशा पलटैत बजली- \n“देिख यौ बौआ, ग/ढ283 डा हुअए आिक  गाही, दज/ढ361न हुअए आिक   सोरे, असल बेटा तँ दुइएटा ने होइ छै। औरो -\nबीचलका- संग तँ कटा-कटी भइए गेल छै।” \n‘कटा-कटी’ सुिन  धी/ढ26ु भैया /ढ262/ढ311 उठौलिन  - \n“िक  कटा-कटी भेल छै?” \n      धी/ढ26ु भैयाक /ढ262/ढ311 सुिन  ते लुटनी भौजी मिच यापर बैसल मिच बाह जक/ढ363 मचमचबैत बजली- \n“जेना कोइ िब ल/ढ2ठ3तसँ आिब   कहै छै जे गामक िक छु ने बूझल अिछ  तिह ना अनठा कऽ बजने नै हएत।” \nलुटनी भौजीक/ढ2ठ3 धिक  यबैत देख धी/ढ26ु  भैया बामा ठेहुनक/ढ2ठ3 अरकबैत झमािड़   बजला- \n“अ/ढ2ूठ छा बाजू, िक  कटा-कटी भेल छै?” \nधी/ढ26ु भैयाक आ/ढ3ध1ह सुिन   लुटनी भौजी अगुआ जक/ढ363 अगराइत बजली- \n“अह/ढ363क/ढ2ठ3 नै बूझल अिछ   जे जेकरा चािर  या प/ढ363चटा बेटा रहै छै, ओइमे बीचला िब नु िक छु केनॱ पाक-साफ \nरहैए, मुदा से जेठका छोटकाक/ढ2ठ3 समाज बनए देत ?” \nलुटनी भोजीक /ढ262/ढ311 सुिन   धी/ढ26ु भैया बौलक/ढ2ठ3 आगु बढ़बैत गोलकीमे सिर  आ कऽ फेकलिन - \n“अह/ढ363 मने बीचला जेते बेटा भेल ओ बेटा भेने ने कएल ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nदुनू हाथसँ गोली-बौलक/ढ2ठ3 पकिड़   जिह ना गोल होइसँ बँचा लइए तिह ना लुटनी भौजी बजली- \n“बेटा भेबो कएल निह य/ढ2ठठ भेल। रीित  -रेबाजक/ढ2ठ3 मानबै तँ नै भेल , अपन बेट/ढ28ठ व  बुझबै तँ जिह ना एकटासँ छोट \nअिछ  तँ दोसरसँ न/ढ2धठ ह रो तँ अिछ ए िक ने।” \nलुटनी भौजीक बात सुिन  दोसर िद स मुड़ैत धी/ढ26ु भैया बजला- \n“एहनो बेटा -बीचला- तँ होइते छै जे जेठका-छोटकाक सीमा तोिड़  माए-बापक सेवा करैत अपनाक/ढ2ठ3 जेठका, \nमिझला, सिझ ला, छोटकाक पित यानीक बीच ठाढ़ भऽ जाइए।” \nधी/ढ26ु भैयाक /ढ262/ढ311क उ/ढ2ुठर नै पािब   लुटनी भौजी करोिट या मारलिन - \n“देिख यौ, जेठका-छोटका नै कोनो बात भेल। जॱ से होइत तँ हजारक-हजार बेटाबला सगरक/ढ2ठ3 िक  यो काज नै \nदेलकिन । खाइओ बेर भेल जाइए मुदा बात पछुआएले रिह  गेल अिछ ।” \n“अह/ढ363 तँ अपने खापिड़  क मकइ जक/ढ363 कुिद  -कुिद  िछ िड़ येबो करै छी आ तीसी जक/ढ363 चनचनेबो करै छी। \nबाजब िक  फेर बौएबे करब।” \nिट कासनपर बैसल घरछाड़ा जक/ढ363 मठौठक खढ़ -ब/ढ2ुठी अजम बैत अजमौिन हार जक/ढ363 लुटनी भौजी बजली- \n“अहॴ कहू जे ई केहेन भेल जे ठ/ढ2ठ3सगिर   जक/ढ363 बाजिल रहए ।” \n‘ठ/ढ2ठ3सगिर ’ सुिन  धी/ढ26ु भैया िट  पलिन - \n“खाली टीकमे ककही चलौने बाबरी नै होइ छै। सिर आ कऽ बाजू जे झगड़ाक जिड़  िक  अिछ ?” \n“झगड़ाक जिड़  िक  रहत? अह/ढ363 नै देखै िछ  ऐ जे घरसँ बलजोरी िघ च-िघ च /ढ30ठ /ढ2ुुीगणक संग िक  होइ छै, तैठाम \nकहैए जे कमरा लऽ कऽ िब आह-मुड़नमे फोटो /ढ3ध1ाफी करब। तेकरा हम रोकबै नै। लु/ढ2ूठ चा-ल/ढ2धठ प टक बिरआती \nभऽ गेल अिछ  आिक  नीक लोकक अिछ । ताड़ी-दा/ढ26ु पीब छौड़ा सभ नाच करैए तैठाम इ/ढ2ू6 ज त-आव/ढ26ु लोक \nअपने नै बचाएत तँ आन गोरे लेतै िक  बचौतै।” \nलुटनी भौजीक बात सुिन  धी/ढ26ु भैया ठमकला। अपनाक/ढ2ठ3 िन  /ढ26ु/ढ2ुठर पािब   पुछलिख न- \n“बीचमे तँ बेटो अिछ  तेकरा पिह ने िक  कहिल ऐ?” \nबेटाक नाओं सुिन ते लुटनी भौजी चौकीपर सँ कूिद  नीचा आिब  बजली-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n“ओ तँ िह जरा छी िह जरा। ने मौगीए ने पु/ढ26ुखे। बिल  गोिब ना। ओकरे सहसँ तँ पुतोहुओ दूिर  भेल अिछ । \nओइ ि◌ नल/ढ361/ढ2ू6 जाक/ढ2ठ3 कथी  कहबै?” \n“तखन मुँह िक अए तकैत रहै छी, दुनू हाथे झॲटा पकड़ब से नै?” \n“मन अपनो होइए मुदा फेर सोचै छी कहॴ हाथा-व/ढ363ही भेल तँ ऐ बुढ़ाड़ीमे मािर   खाएब, नै जे झॲटा-झॲठौअिल  \nभेल तँ ओकर तड़गर केश छै गोटे-आधे उखड़तै मुदा अपन तँ पकलाहा गोट-गोट कऽ बीछा जाएत, तेकरो \nडर होइए िक ने? एकबेरक जॱ पकलाहा केश रहैत तँ ओते दुख निह य/ढ2ठ3 होइतए मुदा समरथाइएसँ जे गोिट  -\nपङरा शु/ढ26ु भेल ओ आब सोलह/ढ382ी भेल। ” \n‘डर’ सुिन  धी/ढ26ु भैया बजला- \n“बेटा-पुतोहु दुनूक/ढ2ठ3 किह   िद औ, तुकपर खाइले िद अए। ऐसँ बेसी आब कथीक ज/ढ26ुरित   अिछ । इि/ढ288 द  रा \nअवासक घर भइए गेल, तेहेन-तेहेन /ढ30ठ वीटर, क/ढ2धठ म ल, साड़ी पुतोहुओ पठा दइए आ बड़ो-िव दाइ तेते होइए जे \nल/ढ2ुठा-कपड़ाक ज/ढ26ुरते ने अिछ  । तखन िक  चाही? ओना करैए वा नै करैए ई ओकर धम/ढ361 काज भेलै। जॱ \nनिह य/ढ2ठठ करत तँ अह/ढ363क/ढ2ठ3 छोिड़   भगती से काज चलतिन ।” \nधी/ढ26ु भैयाक बात सुिन   लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 िक  छु हराएल बौस जेना भेटलिन। पुछलिख न- \n“नै बुझलॱ जे िक  कहिल ऐ, नै बनतिन ।” \nगदगदाइत लुटनी भौजीक चैहरा देख धी/ढ26ु भैया कहलिख  न- \n“जीता जीनगी अिह ना होइ छै हेबै करतै। कहुना अह/ढ363 माए भेिल  ऐ। जीबैसँ मरै धिर क भार ओकरा छै। से \nजाबे नै पुरौत ताबे परतवाएक भागी रहत। तँए अह/ढ363 मुइलोपर िब  सेबिन ।” \n      मुइिल क असरा देख लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 अपन ओछाइिन  क िज नगी मनमे उठलिन । दबाइओ-दा/ढ26ु तँ करैए \nपड़तै...।  \nधी/ढ26ु भैया लुटनी भौजीक झगड़ा समापन केनॱ ने रहिथ  आिक  लुटनी भौजीक छोटका बेटा-सोमना आिब  \n/ढ26ुआब झाड़ैत बाजल - \n“काका, ऐ बुिढ़ याक/ढ2ठ3 पुिछ  यौ जे एहेन ग/ढ2ध0 प किर  िक अए अिछ  जे अपनो भूखे टटाइत हएत आ हमरो सभक/ढ2ठ3 \nटटबैए।” \nसोमनाक/ढ2ठ3 स/ढ2धठ हारैत धी/ढ26ु भैया बजला-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n“पुरना गप-स/ढ2ध0 प  मन पिड़  गेल छेलै तँए देरी भऽ गेल।” \nआँिख क इशारा लुटनी भौजीक/ढ2ठ3 दैत सोमनाक/ढ2ठ3 कहलिख  न- \n“माएक/ढ2ठ3 अ/ढ283 डा-त/ढ283 डा खुअबै छहक िक ने?” \nसोमना- “की खुएबै, बुिढ़ या अपने हथक/ढ326ू अिछ  ।” \n      अ◌ागू-आगू लुटनी भौजी आ पाछू-पाछू सोमना घरमुह/ढ363 भेल। मुदा अमती क/ढ363टमे लुटनी भौजीक मन \nओझराइते रहिन , होि/ढ288 ह   जे अखन मुह/ढ2ठ3 कान -तोिप  िद ऐ मुदा फेर सोचिथ , एक तँ अबेरक सगुन छी जॱ तेकरा \nभङठाइए लेब तँ अझुका िद ने ओिह ना रीब-रीबेमे चिल  जाएत। तँए चुपे रहब नीक। \nतिह ना सोमनाक मनमे अपन तँ क/ढ2धठमो-स/ढ2धठम मुदा घरवालीक बात कहैले आन गोटे लग िक  अए गेल, से तामस \nरहै। होइ जे लोक जॱ नीक किह तए तँ अखने चािर ए थापरमे मुँह घूमा घर िद स कऽ दैित ऐ। मुदा एक तँ \nओिह ना समाजमे अबाह छी तैपर जँ एहेन काज करब तँ आरो दोखी हएब। तँए चुपे रहब नीक। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \n३.१.\nजगदीश च/ढ288/ढठ06 ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२.१. िबनीता झा-वरदान/त/ढ2धठबाकू िदवस पर  २. शाि/ढ288तल/ढ3ु0मी चौधरी-मित/ढठ10म ३. शेफािलका \nवमछgझ6ै -अह/ढ363क गाम कतऽ अिछ?/ पाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल ! \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n३.३. अिनल मिछgख98लक -गजल \n  \n३.४.१. बाल मुकुछgख88द  पाठक- गजल २. सुरे/ढ288/ढठ06 शैल  -मुदा करबै की?/ बटोही/ नवका \nमहेशवाणी/ चुहाड़  \nजगदीश च/ढ288/ढठ06 ठाकुर ‘अिनल’ \n४ टा गजल \n  \n             \n                     चािरटा गजल  \n1 \nिखडकी, केबार िकछु नै, महल कोना भेलै \nने रदीफ आ ने कािफया, गजल कोना भेलै । \n  \nएसगर छलीह ओ आ छल दै/ढ28ठय प/ढ36ठच टा \nनै जािन तमसगीरक/ढ3ू0  रहल कोना भेलै  । \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nठीक छै वृ/ढ320ा/ढ2ुूमे, हम आएब मासे-मासे \nई बात अपन बाप क/ढ3ू0  कहल कोना  भेलै । \n  \nओ खाइ छिल नून, मूर िक  गूड संगे रोटी \nकहू तं तीस साल धिर सहल कोना भेलै । \n  \nजल, थल, अंतिर/ढ2ु2 सभ भेल अपिव/ढ2ुु  \nमािफयाक सभठ/ढ36ठ एना दखल कोना भेलै ।  \nसरल वािण/ढ361क बहर , वण/ढ361-16  \n2. \nसु/ढ26ुज तरेगन चानक दुिनया \nनीक हमर भगवानक दुिनया । \n  \nसोचू त आइ करैए की-की \nअयाचीक स/ढ288तानक दुिनया ।  \n  \nबीया थीक महाभारतके \n‘िनभ/ढ361या’क अपमानक दुिनया । \n  \nजीवनक/ढ3ू0 उ/ढ28ठसव बनबैत छी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nनव-नव अनुस/ढ288धानक दुिनया ।  \n  \nदेखू दा/ढ26ुमे डूबल अिछ  \nजप-तप-योग-िधयानक दुिनया । \n  \nरहए िनरोग, िवल/ढ2ु2ण आ पावन  \nअ/ढ382ा केर अिभयानक दुिनया ।  \n  \nमा/ढ2ुुा16 /ढ262/ढ28ठयेक प/ढ36ठतीमे \n3 \nजुिन पूछू की करै छी हम \nिन/ढ28ठय /ढ30ठवयंसं ल ड़ै छी हम । \n  \nकाि/ढ33ठ डरैत छलॱ अह/ढ36ठसं \nआइ /ढ30ठवयंसं डरै छी हम ।  \n  \nहम स/ढ28ठय क/ढ3ू0 झूठ बुझै छी \nझूठ क/ढ3ू0 स/ढ28ठय बुझै छी हम ।  \n  \nअह/ढ36ठ जगै छी, हम सूतै छी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nअह/ढ36ठ सुतै छी, जगै छी हम । \n  \nलोक कनैए, हम हंसै छी \nलोक हंसैए, कनै छी हम । \n  \nलोक बजैए, चु/ढ2ध0प रहै छी \nएसग’रेमे बजै छी हम । \n  \nमोन होइछ त कानी-खीझी \nमोन भेल त नचै छी हम । \n  \nक/ढ288यादान लगैए मुि/ढ302क ल \nवेद-पुराण जनै छी हम । \n  \nश/ढ2ुुु, िम/ढ2ुु , देवी आ देवता \nस’भ /ढ30ठवयंमे तकै छी हम ।  \nसरल वािण/ढ361क बहर , वण/ढ361-10 \n4. \nिकछु गािब िलय’, िकछु गबा िलय’ \nजीवन िथक फगुआ, मना िलय’।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n  \nई सड़क बनल छै चलबा ले’ \nमोटर एिह ठाम सं  हटा िलय’। \n  \nअिछ मोन हमर त िमिथलेमे \nतनसं कतबो अह/ढ36ठ खटा िलय ’। \n  \nहम तमसायब मैिथलीएमे \nअंगरेजी इ कतबो रटा िलय’। \n  \nहमरो सहोदरे बुझू यौ भाइ \nहमरहु करेजसं  सटा  िलय’। \n  \nनिह ची/ढ288हय अपनो लोक   आब \nहे /ढ262भु अपने लग बजा िलय ’। \n  \nलछमी, दुरगा,सर/ढ30ठवती बुझू \nहम लाज अहॴक  छी,बचा िलय’। \nसरल वािण/ढ361क बहर ,वण/ढ361-12 \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. िबनीता झा- वरदान/ त/ढ2धठबाकू िदवस पर  २. शाि/ढ288त  ल/ढ3ु0मी चौधरी- मित/ढठ10म  ३.\nशेफािलका वमछgझ6ै - अह/ढ363क गाम कतऽ अिछ?/ पाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल ! \n१ \nिबनीता झा \nवरदान/ त/ढ2धठबाकू िदवस पर  \n१ \nवरदान  \n \nभोर भेल हे सखी \nउठू लोढी आनी फूल \nआउ सजाबी म/ढ363 जानकीकँ  \nआउ किर िहनक /ढ2ुूृंगार  \nआउ शीश झुका पूजा करी  \nआउ सब िमल मनाबी \nजानकी ज/ढ288मिदवसक /ढ28ठयौहार   \nआउ करी हम सब /ढ262ाथ/ढ361ना  \nआउ नीक आचरणसँ  \nकिरयैन हुनक स/ढ2धठमान  \nजाइत प/ढ363इत कए दूर भावनासँ  \nउठए ऊँच अिह मािटक संतान \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nिव/ढ32ठाक होइक बास िदमाग मे \nकलम पर होइक सबकँ िदयमान \nअनपूण/ढ36ु रहैथ भंडार मे \nल/ढ3ु0मी बसैत आंगन /ढ32ुार मे \nबनल रहै खेत खिलयान \nसभक िचत होइक ख़ुशी  \nनै /ढ2ू0यौ होइक उदास दुखी  \nकरनी सभक हुए उ/ढ28ठकृ/ढठ16  \nबोली िमठगर िम/ढ2ुूी सन  \n/ढ32ुेष कलेशक भावनासँ  \nउपर होइत िहनक सभ संतान \nहे जानकी हम म/ढ363गए छी  \nअपना िमिथला लेल \nअह/ढ363सँ बस यैह वरदान  \n \n२ \nतछgख94बाकू िदवस पर  \n \nजुिन खाउ गुटका यौ बाबू  \nिधया पुता की सीखत आगू  \n \nखैनीसं झटदिन मुँह फे/ढ26ु   \nत/ढ2धठबाकूक अह/ढ363 सेवन छो/ढ26ु   \n \nधुआँ संग जौँ िनत कैल फूटानी  \nिबगरत अह/ढ363क िजनगीक िपहानी  \n \nनेसा कौखन की देलक ककरो  \nिकये भरम मे छी सभ सगरो  \n \nबनल िकएक छी ओकर गुलाम \nजे िबलटा देत बस ठामिह ठाम   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n \n  \n२ \nशाि/ढ288त  ल/ढ3ु0मी चौधरी \nमित/ढठ10म  \n \nकी अपना मोन मे तोरा छौ ई मित/ढठ10म  \nजे तोरा देह मे बसै छौ अ/ढ30ठसल मद/ढ361? \nत’ सुन स/ढ28ठय , तोहर गुणतर छौ नामद/ढ3ू6 सँ कम  \nरे पतीत! मित/ढठ10मी नराधम  \nजँ तोरा अि/ढ30ठथ म/ढ28ूय बहैत छौ शु/ढ38धाणु//ढ30ठपम/ढ361 \nअपने सन संतित क/ढ2ठ3 जँ द ’ सकैत छै तुँ ज/ढ288म  \nनिह हौऊ गव/ढ361 स एना उ/ढ28ठस  \nदु/ढठ16  \nप/ढ363च बिरखक गौरी, ’गुिड़या’क/ढ2ठ3 क ’ बल/ढ28ठकार  \nनिह बुझ अपनाक/ढ2ठ3 असल मद/ढ361क अवतार  \n/ढ30ठ/ढ2ुुीगण आक् थूह क ’ देतौ खखार मुँह पर थुिक \nतोहर एिह मित/ढठ10म पर कुकुरो देतौ ट/ढ363ग उठा मूित  \nपशुओ मे बचल होइत छै िकछ अंत/ढ2ु3/ढ36ुन  \nनीक बेजायक /ढ28ूयान  \nतोहर कुकम/ढ361 सँ िकयै हेतै कोनो मद/ढ361क मूरीक अवनती \nजुिन बुझ तू िमसीयो अपनाक/ढ2ठ3 मद/ढ361 जाितक /ढ262ितनीधी \nमद/ढ361म/ढ2ठ3 होइत छै मय/ढ36ुदा, संयम आओर शील \nिच/ढ288हैत छिथ ओ की छी िवभ/ढ28ठस आ की अ/ढ30ठलील  \nनिहये भ सकैत छै तूँ कोनो /ढ26ुप/ढ2ठ3 नामद/ढ361 \nजकरा छातीमे टहकै छै नीक-बेजायक दद/ढ361 \n/ढ262कृित केनय होइ/ढ288ह कोनो अंगसँ भ/ढ33ठु हुनका /ढ2ु2ीण  \nमुदा हुनकोमे रहैत उपि/ढ30ठथत पाप -िन/ढ303पापक िच/ढ288ह  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nनिहये भ’ सकैत छै तू मद/ढ361-नामद/ढ361क बीचक िब/ढ26ुप  \nअपन कामाि/ढ2ू2नक आिगमे जरल तू बनल एहेन कु/ढ26ुप  \nतोरा ल’ नारीदेह अिछ बस यौन अंगक समु/ढ2ूठच  \nभोगवासनाक सरस बो/ढ30ठतु छु/ढ2ु0छ  \nकामेभोगक मित/ढठ10म होइत रहै छौ तोरा सिदखन \nिनज/ढ368व बो/ढ30ठतु, वन/ढ30ठपती, /ढ262ाणी-जीवन \nबील, पील, घु/ढ2ूठची \nमातृयोनी मे अवशेष छोड़ल खाली सीसी वा फु/ढ2ूठची \nभोगेक मित/ढठ10म होइत छौ तोरा नेबो-आम-बेलक बाती \nसव/ढ361/ढ2ुु तकैत रहैत छै तू /ढ30ठ/ढ2ुुीयेक थाथी \nगदही, घोड़ी, भ/ढ3ू3स , बकरी, कु/ढ2ुठी, िबलाय \nस/ढ32ठह ज/ढ288म देय वाली अपन माय \nतोरा ल/ढ2ठ3 त ’ तु/ढ2ूठछ िछयौ बिहन बेटीक संबंध  \nज/ढ2ठ3 कामाि/ढ2ू2नक आिगमे आँिख फुिट भ ’ गेलौ अ/ढ288ध  \nओना किविय/ढ2ुुीगण ईसभ बात कहैत एखनो छिथ धखाइ  \nमुदा जँ कंठमे हाथ दय छै तँ स/ढ28ठय ग/ढ2ध0प सुिन ले आइ  \n  \n३ \nशेफािलका वमछgझ6ै  \nअह/ढ363क गाम कतऽ अिछ? \n  \nअह/ढ363क गाम कतऽ अिछ \n/ढ262/ढ311 सुिनते अकचका गेलॱ हम \nकिनक काल सोचैत --- \nहमर गाम ?? \nवएह ने जइ ठाम अपन घर होइ छै? \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nहँ हँ वएह घर ,वएह गाम ! \nहमरा त/ढ2ठ3 दू टा गाम अिछ .. \nएकटा जतऽ सँ हम आएल छी \nदोसर हम जतऽ एलॱ अिछ \nमुदा, ऐमे हमर कोन अिछ \nहम नै बूझै छी जतऽ सँ हम एलॱ \nओतऽ सँ सनेस-बारी दऽ हमरा िवदा \nकऽ देल गेल “जाह अपन घर बेटी” \nजइ ठाम आएल छी ओइठाम सभ \nसनेस-बारी िब/ढ33ठल गेल  \n“किनयाक गामसँ आएल छै” \nहम की जानऽ गेलॱ हमर गाम कोन थीक \nहमरा नाम पर तँ क/ढ2ुठौ िकछु नै \nभरल-पुरल घरमे हमर अि/ढ30ठत/ढ28ठव िक छु नै \nबस “फलना गामवाली” बिन रिह गेलॱ \nजइ ठामसँ आएल छलॱ \nओइ गामक ठ/ढ2ध0पा बनल र िह गेलॱ............ \n  \nपाहन अछgख90पन छgख6खाण भेल  ! \nझहिर रहल नोर नीरव  \nिविधक अिमट िवधान भेल  \nकोन गीत गािब गेलॱ  \nपाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल  ! \n \nखंड खंड जीवन िजबैत  \n/ढ2ु2ण /ढ2ु2ण तान भेल   \nपात पात हास ह/ढ2धठमर   \nपाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल   \n \nमलय पवन वेग सन  \nिसहरैत कंपैत चान भेल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nचपल मु/ढ30ठकानक तरीमे  \nपाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल   \n \nभ/ढ2ू2नतारक सुर सािज   \n/ढ301यथा िवगिलत गान भेल   \n/ढ30ठनेह नोरसँ पाटल  \nपाहन अ/ढ2ध0पन /ढ262ाण भेल … \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nअिनल  मिछgख98लक  \n  \nगजल \nआब निह छै केओ गुलाम से के ने कहै छै \nमुदा जतै भेटै छै मौका गद/ढ3ूठन के ने रेटै छै \n \nमजदूर िदवसके अिछ बधाई अपने लोकिनके \nभूखक आिगमे जरैत नेनपनके के जे देखै छै \n \nसभा भाषण सेमीनार आ स/ढ36ठझमे हेतै पाट/ढ368 \nर/ढ30ठता घाट खटैत एहन ब/ढ2ूठचाके के जे देखै छै \n \nजािह हाथ मे चाही कापी िकताब आ कलम \nठेला ठेलैत परै छै हाथक ठेला के जे देखै छै \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nजोश भरल बातेटा िलअने हजार के हजार \nदूनू स/ढ36ठझ निह जरै छै चू/ढ33ठा के जे देखै छै...! \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n१. बाल मुकुछgख88द  पाठक- गजल २. सुरे/ढ288/ढठ06 शैल  -मुदा करबै की?/ बटोही/ नवका महेशवाणी/ \nचुहाड़ \n  \n१ \nबाल मुकुछgख88द  पाठक  \nगजल  \n \nरौद आ िबहािड़सँ जे लड़ल अिछ एिह ठाम \nओतबे गाछ पैघ भऽ बचल अिछ एिह ठाम \n \nभूखल छैथ राित िदन जािह लेल गरीब यौ \nिकनको खिरहानमे सड़ल अिछ एिह ठाम \n \nएिह टेि/ढ266कल युगमे बी ए केने हाएत की \nएम ए कऽ गाम गाम पड़ल अिछ एिह ठाम \n \nजे िवपि/ढ2ुठमे धैय/ढ361 रािख लागल अिछ काजमे \nओ नभमे चान बिन सजल अिछ एिह ठाम \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n/ढठ10/ढठ16ाचारी शासनम/ढ2ठ3 बीकल सरकारी सीट  \nचु/ढ2ध0पी मािर लोक घरे सूतल अिछ एिह ठाम  \n \nगेल युग /ढ2ुूवणक/ढ2ठ3 म/ढ363 बापक कोनो मोले नै \nबूढ़ पूराण पूतसँ डरल अिछ एिह ठाम  \n \nसरल वािण/ढ361क बहर ,आखर 17 \n \n२ \nसुरे/ढ288/ढठ06 शैल ,भदहर)दरभंगा( \nमुदा करबै की?/ बटोही/ नवका महेशवाणी/ चुहाड़ \n१ \nमुदा करबै की? \n \nचा/ढ26ु कात अ/ढ288हार  \nकोनो वाट निहँ सूझय \nनैहर-सासुर  \nिकयो हाल निहँ पूछय \nअपने पंजाब मे वैसल अिछ  \nहमरा घर मे दिर/ढठ06ा पैसल अिछ  \nचेफरी साटल नूआ \nठाम-ठाम म/ढ30ठकलआंगी \nचूड़ीक नाम पर दू टा वन \nसेहो चनकल \nनैहरक पायल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nसेहो व/ढ288हकी लागल  \nतइपर जरलाहा \nई चतरल धूआ \nघर सँ िनकिलतो \nक/ढ2ठठढ कँपैत अिछ  \nओिहना कलरा ककाक \nनरहेर बेटा \nए/ढ2धठहर  -ओ/ढ2धठहर तकैत  \nभौजी -भौजी करैत \nअंगना आिव जाइत अिछ \nसरधुआ ठेलने ने \nठेलाइत अिछ \nहम सभ बुझैत छी \nमुदा करवैक की? \nपैँच -उधार-बोिन म/ढ36ठगय  \nिगरहथक ओतय जाइत छी \nहुनकर वेटा संटू बाबूक \nनजिर पिड़ते जेना लागय \nिकयो सौँसे देह मे \nबबूरक क/ढ363ट गड़ा रहल अिछ  \nटहटहाइत गूड़क कातेकात \nिबढ़नी अपन सूंघ गड़ा रहल अिछ \nपीज भरल घाव पर \nिपलुआ सहसहा रहल अिछ \nमाथ मे िकछु हहाइत अिछ \nजी ओिकआय लगैत अिछ \nमुदा करवैक की? \nआई तँ हद भय गेल \nबोिन दैत काल  \nसंटू बाबूक हाथ \nिकछु आगू बिढ़ गेल \nलागल जे िवजलीक तार \nकोनो अंग सिट गेल \nभेल जे झा/ढ26ठ सँ झािट दी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nने तँ दिवया सँ कािट दी \nपिरि/ढ30ठथितक मारिल  \nठािढ़ ठकुआयल छी \nमुदा करवैक की? \n  \n  \n२ \nबटोही \n \nसुिध िवसिर वटोही िन/ढ382 पड़ल , \nठिहयाय, थािक अिछ भूिम पड़ल। \nनिहँ जािन कतेको कोस चलल, \nवैसल त/ढ26ठतर झट नैन मुनल।  \nरौदा सँ झामर देह मगर, \nउ/ढ382त ललाट मुख तेज /ढ262खर।  \nअिछ /ढ26ुप एकर क/ढ288दप/ढ361 सनक , \nलटकल कु/ढ288तल सिख सप/ढ361 सनक।  \nअिछ निलन नयन मुख चान सनक, \nऋतुराज मुखक मु/ढ30ठकान सनक।  \nवनराजक /ढ3ध1ीव , भरल छाती,  \nकिट पु/ढठ16 , ज/ढ363घ दुलकल हाथी।  \nचाकर क/ढ288हा,भुज यु/ढ2ू2म सवल , \nचु/ढ2धठबक सन खीँचय नेह नवल।  \nछिव वसल वटोही नैन हमर, \nहिर लेलक वटोही चैन हमर। \nमन मे हहाय िवररो उदंड, \nतन मे धधाय पावक /ढ262चंड।  \nधकधक करेज तन क/ढ363िप रहल , \nलाजो नयनक पल झ/ढ363िप रहल।  \nउठ जाग वटोही तेज अलस, \nउमड़ल अषाढ़ घिट गेल उमस।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nसभ गीत आई म/ढ33ठार बनत।  \nविरसत िसनेह रसधार वहत। \n \n  \n३ \nनवका महेशवाणी \n \nभोला भु/ढ2ूठच पहाड़ी यौ।  \nनवका युग मे भोला छोड़ू, \nई पुरना ढाठी॥भोला॥ \nबाघ/ढ2धठबर के भोला छोड़ू, \nजी/ढ288स -पै/ढ288ट  पिह/ढ26ु।  \nसगर व/ढ30ठ/ढ2ुु भोला /ढ30ठ/ढ262े क/ढ26ठ , \nहे डम/ढ26ुधारी॥भोला॥  \nसहसह सप/ढ361 सघन वन छोड़ू, \nभ/ढ30ठम -/ढ26ठ/ढठ06  /ढ28ठयागू।  \nसोनक चेन गरा मे पिह/ढ26ु , \nहे गंगाधारी॥भोला॥ \nबूढ़ बरद कैलाशिहँ छोड़ू, \n\"/ढ2ू0वािलस  \"असवारी। \nजटा कटा जे/ढ288टलमैन बिनयौ, \nटाई -सूटधारी॥भोला॥ \nभ/ढ36ठगक गोला भोला छोड़ू, \nि/ढठ2ू/ढ30ठकी हाथ ध/ढ26ु।  \nसुरा माित ि/ढ2ुुशूल के छोड़ू, \nहे िप/ढ30ठटलधारी॥भोला॥  \nएिहले धन के िच/ढ288ता छोड़ू, \nितलकक म/ढ36ठग क/ढ26ु।  \nगौरी बाप-दशा जुिन देखू, \nहे िशव ि/ढ2ुुपुरारी॥भोला॥  \nभैरव-भूत-गणािद के छोड़ू, \nहे िशव भयहारी।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nछौड़ा सभ नंगटे नाचै अिछ, \nअतेकरे संग ध/ढ26ु॥भोला॥  \nडीजे पर डाम/ढ26ठ के फोड़ू, \nच/ढ312र -फुलझारी। \nिवना बैँड गौरी ने िवयाहव, \nहे िशव शिशधारी॥भोला॥ \nत/ढ36ठडव नृ/ढ28ठय मसान मे छोअड़ू, \nिड/ढ30ठको-ड/ढ36ठस  क/ढ26ु।  \nशैल कुमित िमिथला मित मोड़ू, \nहे िवपदाहारी॥भोला॥ \n४ \nचुहाड़ \n \nअिछ कोनटा मे ठाढ़ चुहाड़, \nकािट से/ढ288ह लुिट लेत भराड़।  \nकय वेिर लुिट पुिन गेल पड़ाय, \nघुिर-घुिर आवय िवनु सकुचाय। \nजखन िसक/ढ288दर विन के आयल , \nराजा पु/ढ26ठ के रणिहँ हरायल।  \nगोरी विन धाओल गुजरात, \nलूटल क/ढ2ूठछ ,भ/ढ26ठच ,भुज सात। \nसोमनाथ मंिदर घुिस गेल, \nतोिड़ महादेव सभ लुिट लेल। \nपृ/ढ28ुवीराजक फोड़लक नैन , \nनिहँ भेटल एकरा मन चैन। \nबाबर बिन के आिव समायल, \nहित हेमू स/ढ2ुठा हिथ यायल। \nपुिन धेलक विनया केर भेष, \nटूटल िन/ढ382 ने चौँकल देश।   \nमायक पयर मे जकरल वेिर, \nजे िगरहथनी से भेिल चेिर। \nगोरका मािलक, देश गुलाम,  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nपुरखा चाकर ,देिथ सलाम। \nघुिर आयल विन िनगम घराना, \nलूिट रहल अिछ हमर खजाना। \nई बहु/ढ26ठिपया अिछ लुिटहारा, \nपरम चंठ बड़का फँिसयारा। \nधन लूटत धम/ढ361हुँ सभ लूटत , \nइ/ढ2ू6जित संग धरोहिर लूटत।  \nपान,मखान,मधुर सभ लूटत, \nअपना धारक भाकुर लूटत।  \nजे जन गावय एकर गीत, \nसे परच/ढ326ा परम पतीत।  \nउठू यौ बौआ उठू यौ भैया, \nफेर घुिर आयल कंस कसैया। \nएकरा मुँह मे ऊक लगाउ, \nकूर खेत चुगला झड़काउ। \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतछgझ01य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n \n प/ढ32ठ \n  \nिवदेह नूतन अंक ग/ढ32ठ -प/ढ32ठ भारती   \n१. मोहनदास (दीघछgझ61कथा ):लेखक: उदय छgख6खकाश  (मूल िह/ढ288दीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/ढ28ठपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथला/ढ2ु2र ) \nमोहनदास (मैिथली-/ढठ0धेल ) \n२.िछछgझ8खमछgझ04ता - छgख6खभा खेतानक िहछgख88दी उपछgख88यासक  सुशीला झा छgझखैारा मैिथली अनुवाद    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nिछ/ढ382म/ढ30ठता \n३.कनकमिण दीिछgखैखत (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद छgखैँीमती छgख6ैपा धीछgख6ै आ छgखैँी धीरेछgख88छg406 छgख6खेमिषछgझ61) \nभगता बेङक देश-छg410मण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/ढ288यासक मैिथली अनुवाद डॉ. श/ढ2धठभु कुमार िसंह /ढ32ुारा \nपाखलो  \nबालान/ढ36ठ कृते  \nबछgखँ4चा लोकिन छgझखैारा छgझ04मरणीय छgझ0खलोक  \n१./ढ262ातः काल /ढठ0ध/ढ332मुहू/ढ2ुठ/ढ361 (सूय/ढ3ू6दयक एक घंटा पिहने) सव/ढ361/ढ262थम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई /ढ302लोक \nबजबाक चाही। \nकरा/ढ3ध1े वसते ल/ढ3ु0मीः करम/ढ28ूये सर/ढ30ठवती।  \nकरमूले ि/ढ30ठथतो /ढठ0ध/ढ332ा /ढ262भाते करदश/ढ361नम्॥  \nकरक आग/ढ363 ल/ढ3ु0मी बसैत छिथ , करक म/ढ28ूयमे सर/ढ30ठवती, करक मूलमे /ढठ0ध/ढ332ा ि/ढ30ठथत छिथ। भोरमे तािह /ढ32ुारे \nकरक दश/ढ361न करबाक थीक।  \n२.सं/ढ28ूया काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/ढ30ठथतो /ढठ0ध/ढ332ा दीपम/ढ28ूये जनाद/ढ361नः।  \nदीपा/ढ3ध1े श/ढ313रः /ढ262ो/ढ2ू0/ढ2ुठः स/ढ288/ढ28ूया/ढ2ू6योितन/ढ361मोऽ/ढ30ठतुते॥  \nदीपक मूल भागमे /ढठ0ध/ढ332ा, दीपक म/ढ28ूयभागमे जनाद/ढ361न (िव/ढ303णु) आऽ दीपक अ/ढ3ध1 भागमे श/ढ313र ि/ढ30ठथत छिथ। हे \nसं/ढ28ूया/ढ2ू6योित ! अह/ढ363क/ढ2ठ3 नम/ढ30ठकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /ढ30ठक/ढ288दं हनूम/ढ288तं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः /ढ30ठमरेि/ढ382/ढ28ठयं दुः/ढ30ठव/ढ2ध6/ढ30ठत/ढ30ठय न/ढ302यित॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/ढ30ठवामी, हनूमान्, ग/ढ26ठ ड आऽ भीमक /ढ30ठमरण करैत छिथ , हुनकर दुः/ढ30ठव/ढ2ध6 \nन/ढठ16 भऽ जाइत छि/ढ288ह।  \n४. नहेबाक समय- \nग/ढ31ुे च यमुने चैव गोदाविर सर/ढ30ठवित।  \nनम/ढ361दे िस/ढ288धु कावेिर जलेऽि/ढ30ठमन् सि/ढ382िधं कु/ढ26ु॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/ढ30ठवती, नम/ढ361दा, िस/ढ288धु आऽ कावेरी  धार। एिह जलमे अपन साि/ढ382/ढ28ूय िदअ। \n५.उ/ढ2ुठरं य/ढ28ठसमु/ढठ06/ढ30ठय िहमा/ढठ06े/ढ2ु6ैव दि/ढ2ु2णम्।  \nवष/ढ361ं तत् भारतं नाम भारती य/ढ2ुु स/ढ288तितः॥  \nसमु/ढठ06क उ/ढ2ुठरमे आऽ िहमालयक दि/ढ2ु2णमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/ढ288तित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अह/ढ2ध8या /ढठ06ौपदी सीता तारा म/ढ283डोदरी तथा।  \nप/ढ2ू8चकं ना /ढ30ठमरेि/ढ382/ढ28ठयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िद न अह/ढ2ध8या, /ढठ06ौपदी, सीता, तारा आऽ म/ढ283दोदरी, एिह प/ढ363च सा/ढ28ूवी-/ढ30ठ/ढ2ुुीक /ढ30ठमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप न/ढठ16 भऽ जाइत छि/ढ288ह।  \n७.अ/ढ2ु8/ढ28ठथामा बिल/ढ301य/ढ36ुसो हनूम/ढ36ठ/ढ2ु6 िवभीषणः।  \nकृपः परशुराम/ढ2ु6 स/ढ2ध0तैते िचर/ढ31ूीिवनः॥  \nअ/ढ2ु8/ढ28ठथामा, बिल, /ढ301यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/ढ361 आऽ परशुराम- ई सात टा िचर/ढ31ूीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/ढ262ीता देवी िशखर वािसनी \nउ/ढ3ध1ेन तपसा ल/ढ2ध2धो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/ढ320ः सा/ढ28ूये सताम/ढ30ठतु /ढ262सादा/ढ288त/ढ30ठय धूज/ढ361टेः \nजा/ढठ2धवीफेनलेखेव य/ढ288यूिध शिशनः कला॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \n९. बालोऽहं जगदान/ढ288द न मे बाला सर/ढ30ठवती।  \nअपूण/ढ3ू1 पंचमे वष/ढ3ू1 वण/ढ361यािम जग/ढ28ठ/ढ2ुुयम् ॥  \n१०. दूवसॉँ।छसॉएछएत मंसॉएछछ (शु/ढ2ू0ल यजुव/ढ3ू1द अ/ढ28ूयाय २२, मं/ढ2ुु २२) \nआ /ढठ0ध/ढ332ि/ढ382/ढ28ठय/ढ30ठय /ढ262जापितॠ/ढ361िषः। िलंभो/ढ2ू0/ढ2ुठा देवताः। /ढ30ठवराडु/ढ28ठकृित/ढ302छ/ढ288दः। ष/ढ386जः /ढ30ठवरः॥  \nआ /ढठ0ध/ढ332॑न् /ढठ0धा/ढ332॒णो /ढठ0ध॑/ढ332वच/ढ361॒सी जा॑यता॒मा रा॒/ढ303/ढ3धधे रा॑ज॒/ढ288यः शुरे॑ऽइष/ढ301यो॒ऽित/ढ301या॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/ढ36ठ॒ दो/ढ2ू2/ढठ0ूॴ \nधे॒नुव/ढ3ू6ढा॑न॒/ढ386वाना॒शुः सि/ढ2ध0तः॒ पुर॑ि/ढ288ध॒य/ढ3ू6वा॑ िज॒/ढ303णू र॑थे॒/ढठ1ूाः स॒भेयो॒ युवा/ढ30ठय यज॑मान/ढ30ठय वी॒रो जा॒यत/ढ36ठ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒ज/ढ361/ढ288यॲ वष/ढ361तु॒ फल॑व/ढ28ठयो न॒ऽओष॑धयः प/ढ2ूठय/ढ288त/ढ36ठ योगे/ढ2ु2॒मो नः॑ क/ढ2ध8पताम्॥ २२॥ \nम/ढ288/ढ2ुुाथ/ढ36ुः िस/ढ320यः स/ढ288तु पूण/ढ36ुः स/ढ288तु मनोरथाः। श/ढ2ुुूण/ढ36ठ बुि/ढ320नाशोऽ/ढ30ठतु िम/ढ2ुुाणामुदय/ढ30ठतव।  \nॐ दीघ/ढ36ुयुभ/ढ361व। ॐ सौभा/ढ2ू2यवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/ढ2ू2य आ ’ सव/ढ361/ढ2ु3 िव/ढ32ठाथ/ढ368 उ/ढ28ठप/ढ382 होिथ , आ’ शु/ढ2ुुुक/ढ2ठ3 नाश कएिनहार सैिनक उ/ढ28ठप/ढ382 \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/ढ2ु2म होिथ आ ’ घोड़ा /ढ28ठविरत /ढ26ुप/ढ2ठ3 \nदौगय बला होए। /ढ30ठ/ढ2ुुीगण नगरक नेतृ/ढ28ठव करबामे स/ढ2ु2म होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/ढ361 भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृ/ढ28ठव देबामे स/ढ2ु2म होिथ। अपन देशमे जखन आव/ढ302यक होय वष/ढ36ु होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/ढ361दा पिरप/ढ2ू0व \nहोइत रहए। एवं /ढ38धमे सभ तरह/ढ2ठ3 हमरा सभक क/ढ2ध8याण होए। श/ढ2ुुुक बुि/ढ320क नाश होए आ ’ िम/ढ2ुुक उदय होए॥  \nमनु/ढ303यक/ढ3ू0 कोन व/ढ30ठतुक इ/ढ2ूठछा करबाक चाही तकर वण/ढ361न एिह मं/ढ2ुुमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलु/ढ2ध0तोपमाल/ढठ3ूकार अिछ।  \nअ/ढ288वय - \n/ढठ0ध/ढ332॑न् - िव/ढ32ठा आिद गुणसँ पिरपूण/ढ361 /ढठ0ध/ढ332  \nरा॒/ढ303/ढ3धधे - देशमे \n/ढठ0ध॑/ढ332वच/ढ361॒सी-/ढठ0ध/ढ332 िव/ढ32ठाक तेजसँ यु/ढ2ू0/ढ2ुठ  \nआ जा॑यत/ढ36ठ॒- उ/ढ28ठप/ढ382 होए  \nरा॑ज॒/ढ288यः-राजा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/ढ301यो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/ढ301या॒धी-श/ढ2ुुुक/ढ2ठ3 तारण दय बला \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदो/ढ2ू2/ढठ0ूॴ-कामना(दूध पूण/ढ361 करए बाली) \nधे॒नुव/ढ3ू6ढा॑न॒/ढ386वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/ढ3ू6ढा॑न॒/ढ386वा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/ढ28ठविरत  \nसि/ढ2ध0तः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/ढ288ध॒य/ढ3ू6वा॑- पुर॑ि/ढ288ध॒- /ढ301यवहारक/ढ2ठ3 धारण करए बाली य/ढ3ू6वा॑-/ढ30ठ/ढ2ुुी \nिज॒/ढ303णू-श/ढ2ुुुक/ढ2ठ3 जीतए बला \nर॑थे॒/ढठ1ूाः-रथ पर ि/ढ30ठथर  \nस॒भेयो॒-उ/ढ2ुठम सभामे \nयुवा/ढ30ठय -युवा जेहन \nयज॑मान/ढ30ठय -राजाक रा/ढ2ू6यमे \nवी॒रो-श/ढ2ुुुक/ढ2ठ3 परािजत करएबला \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/ढ2ु6ययु/ढ2ू0/ढ2ुठ काय/ढ361मे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/ढ361/ढ288यॲ-मेघ \nवष/ढ361तु॒-वष/ढ36ु होए  \nफल॑व/ढ28ठयो-उ/ढ2ुठम फल बला \nओष॑धयः-औषिधः  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nप/ढ2ूठय/ढ288त/ढ36ठ- पाकए \nयोगे/ढ2ु2॒मो-अल/ढ2ध3य ल/ढ2ध3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/ढ2ु2ा \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nक/ढ2ध8पताम्-समथ/ढ361 होए  \nि/ढ3ध1िफथक अनुवाद - हे /ढठ0ध/ढ332ण , हमर रा/ढ2ू6यमे /ढठ0धा/ढ332ण नीक धािम/ढ361क िव/ढ32ठा बला, राज/ढ288य -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला ज/ढ288तु, उ/ढ32ठमी नारी होिथ। पाज/ढ361/ढ288य आव/ढ302यकता प डला पर वष/ढ36ु देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपि/ढ2ुठ अिज/ढ361त /संरि/ढ2ु2त करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंि/ढ2ू2लश -मैिथली -कोष  / मैिथली -इंि/ढ2ू2लश -कोष   /ढ262ोजे/ढ2ू0टक/ढ2ठ3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /ढ32ुारा \nggajendra@videha.com \nपर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैछgखैझािनक लोकिन छgझखैारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा सछgख94पादन \nपाछgझ8ैयछgझ89म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैछgखैझािनक लोकिन छgझखैारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाष ा वैहgछज।ािनक  लोकिन सॉँएछारा बनाओल मानक   उसॉए7षचारण आ लेखन शैली \n(भाषाशा/ढ30ठ/ढ2ुुी डा. रामावतार यादवक धारणाक/ढ2ठ3 पूण/ढ361 /ढ26ुपसँ स/ढ31ु लऽ  िनध/ढ36ुिरत )  \nमैिथलीमे उछgखँ4चारण तथा लेखन  \n  \n१.पसॉए78चमासॉएछएर आ अनुसॉँटषवार : प/ढ2ू8चमा/ढ2ु2रा/ढ288तग/ढ361त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/ढ30ठकृत भाषाक अनुसार \nश/ढ2ध2दक अ/ढ288तमे जािह वग/ढ361क अ/ढ2ु2र रहैत अिछ ओही वग/ढ361क प/ढ2ू8चमा/ढ2ु2र अबैत अिछ। जेना-  \nअ/ढ313 (क वग/ढ361क रहबाक कारणे अ/ढ288तमे ङ् आएल अिछ। ) \nप/ढ2ू8च (च वग/ढ361क  रहबाक कारणे अ/ढ288तमे ञ् आएल अिछ। )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nख/ढ283ड (ट वग/ढ361क रहबाक कारणे अ/ढ288तमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/ढ288ध (त वग/ढ361क रहबाक कारणे अ/ढ288तमे न् आएल अिछ। ) \nख/ढ2धठभ (प वग/ढ361क रहबाक कारणे अ/ढ288तमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/ढ361/ढ2ू0त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/ढ2ू8चमा/ढ2ु2रक बदलामे अिधक/ढ36ठश जगहपर अनु/ढ30ठवारक /ढ262योग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /ढ301याकरणिवद पि/ढ283डत गोिव/ढ288द झाक कहब छिन जे \nकवग/ढ361, चवग/ढ361 आ टवग/ढ361सँ पूव/ढ361 अनु/ढ30ठवार िलखल जाए तथा तवग/ढ361 आ पवग/ढ361सँ पूव/ढ361 प/ढ2ू8चमा/ढ2ु2रे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/ढ288त तथा क/ढ2धठपन। मुदा िह/ढ288दीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/ढ2ठ3 निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अ/ढ288त आ क/ढ2धठपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ।  \nनवीन प/ढ320ित िकछु सुिवधाजनक अव/ढ302य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /ढ30ठथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर ह/ढ30ठतलेखन वा मु/ढठ06णमे अनु/ढ30ठवारक छोट सन िब/ढ288दु /ढ30ठप/ढठ16 निह भेलासँ अथ/ढ361क अनथ/ढ361 होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनु/ढ30ठवारक /ढ262योगमे उ/ढ2ूठचारण -दोषक स/ढ2धठभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/ढ361 \nकसँ लऽ कऽ पवग/ढ361 धिर प/ढ2ू8चमा/ढ2ु2रेक /ढ262योग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ /ढ2ु3 धिरक अ/ढ2ु2रक स/ढ31ु \nअनु/ढ30ठवारक /ढ262योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उ/ढ2ूठचारण “र् ह”जक/ढ363 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/ढ2ूठचारण हो ओतऽ मा/ढ2ुु ढ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/ढ31ु , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, स/ढ363ढ, गाढ, रीढ, च/ढ363ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयु/ढ361/ढ2ू0त श/ढ2ध2द सभक/ढ2ठ3 देखलासँ ई /ढ30ठप/ढठ16 होइत अिछ जे साधारणतया श/ढ2ध2दक शु/ढ26ुमे ढ आ म/ढ28ूय तथा अ/ढ288तमे \nढ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ डक स/ढ288दभ/ढ361 सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/ढ2ूठचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /ढ26ुपमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उ/ढ2ूठचारण : बै/ढ32ठनाथ , िब/ढ32ठा, नब, देबता, िब/ढ303णु, बंश, ब/ढ288दना आिद। एिह सभक /ढ30ठथानपर /ढ38धमशः \nवै/ढ32ठनाथ , िव/ढ32ठा, नव, देवता, िव/ढ303णु, वंश, व/ढ288दना िलखबाक चाही। सामा/ढ288यतया व उ/ढ2ूठचारणक लेल ओ /ढ262योग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/ढ2ूठचारण “ज”जक/ढ363 करैत देखल जाइत अिछ, मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उ/ढ2ूठचारणमे य/ढ2ु3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/ढ2ध2द \nसभक/ढ2ठ3 /ढ38धमशः य/ढ2ु3 , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/ढ361नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/ढ262ाचीन वत/ढ361नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वत/ढ361नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/ढ288यतया श/ढ2ध2दक शु/ढ26ुमे ए मा/ढ2ुु अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/ढ2ध2द सभक \n/ढ30ठथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक /ढ262योग निह करबाक चाही। य/ढ32ठिप मैिथलीभाषी था/ढ26ु सिहत िकछु \nजाितमे श/ढ2ध2दक आर/ढ2धठभोमे “ए”क/ढ2ठ3 य किह उ/ढ2ूठचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य”क /ढ262योगक स/ढ288दभ/ढ361मे /ढ262ाचीने प/ढ320ितक अनुसरण करब उपयु/ढ2ू0त मािन एिह पु/ढ30ठतकमे ओकरे /ढ262योग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/ढ26ुहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसव/ढ361साधारणक उ/ढ2ूठचारण -शैली यक अपे/ढ2ु2ा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nश/ढ2ध2दक/ढ2ठ3 कैल , हैब आिद /ढ26ुपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /ढ262योगक/ढ2ठ3 बेसी समीचीन /ढ262मािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /ढ262ाचीन लेखन -पर/ढ2धठपरामे कोनो बातपर बल दैत काल श/ढ2ध2दक पाछ/ढ363 \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/ढ28ठकालिह , चो/ढ326िह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक /ढ30ठथानपर एकार एवं हुक /ढ30ठथानपर ओकारक /ढ262योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- \nहुनके, अपनो, त/ढ28ठकाले, चो/ढ326े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/ढ36ठशतः षक उ/ढ2ूठचारण ख होइत अिछ। जेना- ष/ढ386य/ढ288/ढ2ुु (खडय/ढ288/ढ2ुु ), \nषोडशी (खोडशी), ष/ढ38ठकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/ढ288तोष (स/ढ288तोख ) आिद। \n  \n८.सॉए87विन -लोप  : िन/ढ30धिलिखत अव/ढ30ठथामे श/ढ2ध2दसँ /ढ28ूविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/ढ38धया/ढ288वयी /ढ262/ढ28ठयय अयमे य वा ए लु/ढ2ध0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/ढ2ूठचारण दीघ/ढ361 भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आग/ढ363 लोप -सूचक िच/ढठ2ध वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूव/ढ361कािलक कृत आय (आए) /ढ262/ढ28ठययमे य (ए) लु/ढ2ध0त भऽ  जाइछ, मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /ढ30ठ/ढ2ुुी /ढ262/ढ28ठयय इक उ/ढ2ूठचारण ि/ढ38धयापद , सं/ढ2ु3ा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/ढ2ध0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/ढ361मान कृद/ढ288तक अि/ढ288तम त लु/ढ2ध0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) ि/ढ38धयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/ढ2ध0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/ढ38धयापदीय /ढ262/ढ28ठयय /ढ288ह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/ढ361 /ढ26ुप : छि/ढ288ह , कहलि/ढ288ह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/ढ361 /ढ26ुप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.सॉए87विन सॉँटषथानासॉए88तरण  : कोनो-कोनो /ढ30ठवर -/ढ28ूविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ /ढ360/ढ30ठव इ आ उक स/ढ2धठब/ढ288धमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/ढ2ध2दक म/ढ28ूय वा अ/ढ288तमे जँ \n/ढ360/ढ30ठव इ वा उ आबए तँ ओकर /ढ28ूविन /ढ30ठथाना/ढ288तिरत भऽ एक अ/ढ2ु2र आग/ढ363 आिब जाइत अिछ। जेना- शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/ढ28ठसम श/ढ2ध2द  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/ढ302मक/ढ2ठ3 रइ/ढ302म आ सुध/ढ36ठशुक/ढ2ठ3 सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलसॉए88त (◌्)क सॉए।एयोग  : मैिथली भाषामे सामा/ढ288यतया हल/ढ288त (◌्)क आव/ढ302यकता निह होइत अिछ। कारण जे \nश/ढ2ध2दक अ/ढ288तमे अ उ/ढ2ूठचारण निह होइत अिछ। मुदा सं/ढ30ठकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/ढ28ठसम ) \nश/ढ2ध2द सभमे हल/ढ288त /ढ262योग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामा/ढ288यतया स/ढ2धठपूण/ढ361 श/ढ2ध2दक/ढ2ठ3 मैिथली भाषा स/ढ2धठब/ढ288धी \nिनअम अनुसार हल/ढ288तिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /ढ301याकरण स/ढ2धठब/ढ288धी /ढ262योजनक लेल अ/ढ28ठयाव/ढ302यक /ढ30ठथानपर \nकतहु-कतहु हल/ढ288त देल गेल अिछ। /ढ262/ढ30ठतुत पोथीमे मिथली लेखनक /ढ262ाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन प/ढ2ु2 सभक/ढ2ठ3 समेिट कऽ वण/ढ361-िव/ढ288यास कएल गेल अिछ। /ढ30ठथान आ समयमे बचतक स/ढ31ुिह ह/ढ30ठत -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/ढठ16सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/ढ361-िव/ढ288यास िमलाओल गेल अिछ। वत/ढ361मान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पय/ढ361/ढ288तक/ढ2ठ3 आन भाषाक मा/ढ28ूयमसँ मैिथलीक /ढ2ु3ान लेबऽ प िड रहल पिर/ढ262े/ढ3ु0यमे लेखनमे सहजता \nतथा एक/ढ26ुपतापर /ढ28ूयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल  िवशेषता सभ कुि/ढ283ठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-म/ढ283डल सचेत अिछ। /ढ262िस/ढ320 भाषाशा/ढ30ठ/ढ2ुुी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुस/ढ288धानमे एहन अव/ढ30ठथा िक/ढ382हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/ढ363हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/ढ30ठ/ढ2ुुी डा. रामावतार यादवक धारणाक/ढ2ठ3 पूण/ढ361 /ढ26ुपसँ स/ढ31ु लऽ  िनध/ढ36ुिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना हg।छजारा िनधहg।6जिरत मैिथल ी लेखन -शैली  \n \n१. जे श/ढ2ध2द मैिथली-सािह/ढ28ठयक /ढ262ाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/ढ2ुठ/ढ361नीमे /ढ262चिलत अिछ , से सामा/ढ288यतः तािह \nव/ढ2ुठ/ढ361नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथ/ढ361- \n \n/ढ3ध1ा/ढ333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअ/ढ3ध1ा/ढ333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nिठमा, िठना, ठमा  \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकि/ढ2ध8पक /ढ26ुप/ढ2ठ3 /ढ3ध1ा/ढ333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िन/ढ30धिलिखत तीन /ढ262कारक /ढ26ुप वैकि/ढ2ध8पकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. /ढ262ाचीन मैिथलीक ‘/ढ288ह ’ /ढ28ूविनक /ढ30ठथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/ढ288ह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /ढ30ठप/ढठ16तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/ढ2ूठचारण इ/ढठ16 हो। यथा- \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इ/ढ28ठयािद।  \n \n५. मैिथलीक िन/ढ30धिलिखत श/ढ2ध2द एिह /ढ26ुपे /ढ262यु/ढ2ू0त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. /ढ30ु/ढ362/ढ30ठव इकार/ढ36ठत श/ढ2ध2दमे ‘इ’ के लु/ढ2ध0त करब सामा/ढ288यतः अ/ढ3ध1ा/ढ333 िथक। यथा- /ढ3ध1ा/ढ333 देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनु/ढ303य मा/ढ2ुुमे)। \n \n७. /ढ30ठवतं/ढ2ुु /ढ360/ढ30ठव ‘ए’ वा ‘य’ /ढ262ाचीन मैिथलीक उ/ढ320रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक /ढ262योगमे \nवैकि/ढ2ध8पक /ढ26ुप/ढ2ठ3 ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइ/ढ28ठयािद।  \n \n८. उ/ढ2ूठचारणमे दू /ढ30ठवरक बीच जे ‘य’ /ढ28ूविन /ढ30ठवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे /ढ30ठथान वैकि/ढ2ध8पक /ढ26ुप/ढ2ठ3 देल \nजाय। यथा- धीआ, अढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक /ढ30ठवतं/ढ2ुु /ढ30ठवरक /ढ30ठथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /ढ30ठवर। यथा:- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि/ढ2ू0/ढ2ुठक िन/ढ30धिलिखत /ढ26ुप /ढ3ध1ा/ढ333 :- हाथक/ढ2ठ3, हाथसँ, हाथ/ढ2ठ3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/ढ30ठवार \nसव/ढ361था /ढ28ठया/ढ2ू6य िथक। ‘क’ क वैकि/ढ2ध8पक /ढ26ुप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूव/ढ361कािलक ि/ढ38धयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/ढ301यय वैकि/ढ2ध8पक /ढ26ुप/ढ2ठ3 लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \n१२. म/ढ363ग , भ/ढ363ग आिदक /ढ30ठथानमे माङ , भाङ इ/ढ28ठयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अ/ढ320/ढ361 ‘न’ ओ अ/ढ320/ढ361 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/ढ361 अ/ढ320/ढ361 ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनु/ढ30ठवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अ/ढ313 , वा अंक, अ/ढ2ू8चल वा अंचल , क/ढ283ठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िच/ढठ2ध िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/ढ2ू0तक संग अकार/ढ36ठत /ढ262योग कएल जाय। यथा:- /ढ2ुूीमान्, \nिकंतु /ढ2ुूीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िच/ढठ2ध श/ढ2ध2दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/ढ2ू0त िवभि/ढ2ू0तक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसकक/ढ2ठ3 च/ढ288/ढठ06िब/ढ288दु /ढ32ुारा /ढ301य/ढ2ू0त कयल जाय। परंतु मु/ढठ06णक सुिवधाथ/ढ361 िह समान जिटल मा/ढ2ुुापर \nअनु/ढ30ठवारक /ढ262योग च/ढ288/ढठ06िब/ढ288दुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूण/ढ361 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. सम/ढ30ठत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ श/ढ2ध2दमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी /ढ26ुपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु छgख8ँविनक लेल नवीन िचछgख88ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू छgख8ँविनक बदला \nपूवछgझ61वत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ छgझ01यछgखँ0त कएल जाय।  \n \nह./- गोिवछgख88द झा ११/८/७६ छgखैँीकाछgख88त ठाकुर ११/८/७६ सुरेछgख88छg406 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भा षा सहgछुआपादन पाहg।घजयहg।घुम   \n२.१. उहgछठआचारण िनदहg।ठअश : ( बोहgछुघड कएल हgछ6जप हg।ुअाहg।।। ):-     \nदसॉए88त न क उसॉए7षचारणमे दसॉँ।ँतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उसॉए7षचारणमे जीह मूधसॉँ।छमे सटत (नै \nसटैए तँ उसॉए7षचारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालसॉँटधय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधसॉँ।छसँ आ दसॉए88त समे दसॉँ।ँतसँ \nसटत। िनशसॉँ।ँ, सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कसॉएषँ वैिदक संसॉँटषकृत जकसॉँ।ँ ख सेहो उसॉए7षचिरत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nकएल जाइत अिछ, जेना वषसॉँ।छ, दोष। य अनेको सॉँटषथानपर ज जकसॉँ।ँ उसॉए7षचिरत होइत अिछ आ ण ड जकसॉँ।ँ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उहgछठआचिरत होइत अ िछ ) । मैिथलीमे व क उहgछठआचारण ब , श क उहgछठआचारण स आ य क उहgछठआचारण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना सॉँ।टसॉँटषव इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलासॉएछएरमे सॉँ।टसॉँटषव इ \nअसॉएछएरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहसॉए88दीमे एकर दोषपूणसॉँ।ध उसॉए7षचारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशसॉएछएा पसॉँएटितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उसॉए7षचारण दोषपूणसॉँ।ध ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उहgछठआचारण )  \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उहgछठआचारण )  \nपहुँिच- प हुँ इ च (उहgछठआचारण )  \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल मासॉएछछा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकसॉएषँ संयुसॉए7टतासॉएछएर सॉए।छपमे गलत सॉए।छपमे सॉए।एयुसॉए7टत आ उसॉए7षचिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कसॉएषँ री  सॉए।छपमे उसॉए7षचिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क सॉए।एयोग  अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ सॉएष8 धिर अ \nसिसॉएृषमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उसॉए7षचारण काल हलसॉए88त युसॉए7टत शसॉएृएदक असॉए88तक उसॉए7षचारणक सॉए।एवृिसॉएछष \nबढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् असॉए88तमे बजैत छी, तखनो पुरनका लोककसॉएषँ बजैत सुनबिसॉए88ह - मनोजऽ, \nवासॉँटषतवमे ओ अ युसॉए7टत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर सॉएछँ अिछ ज् आ ञ क संयुसॉए7टत मुदा गलत उसॉए7षचारण होइत अिछ - सॉए7एय। ओिहना सॉएछए अिछ क् आ ष क \nसंयुसॉए7टत मुदा उसॉए7षचारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुसॉए7टत अिछ सॉएछ7 ( जेना सॉएछ7िमक ) आ स् आ र क \nसंयुसॉए7टत अिछ सॉए।ँ (जेना िमसॉए।ँ )। सॉएछछ भेल त +र ।  \nउसॉए7षचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकसॉँ।छइव  http://www.videha.co.in/ \n पर उपलसॉएृएध अिछ। फेर कहgछआ। / सँ \n/ पर  पूवसॉँ।ध असॉएछएरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा असॉए88य ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली हgछ6छ युहgछठइत \nकहgछ6ज।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उहgछठआचारण सकै-ए)।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथसॉँ।ध िभसॉँ8एता सेहो, जेना से कसॉएृषमो जगहमे पािकसॉँ।धंग करबाक असॉएृँयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नासॉँटृा ई सॉषटधाइवर कनाट सॉएृटलेसक पािकसॉँ।धंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उसॉए7षचारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उसॉए7षचारण संजोगने) \nकहgछआ।/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क हgछ6छयोग गहg।छआमे नै कहgछ6ज , पहg।छआमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उहgछठआचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उहgछठआचारण )  \nचसॉए88सॉषट।िबसॉए88दु आ अनुसॉँटषवार - अनुसॉँटषवारमे कंठ धिरक सॉए।एयोग होइत अिछ मुदा चसॉए88सॉषट।िबसॉए88दुमे नै। चसॉए88सॉषट।िबसॉए88दुमे कनेक \nएकारक सेहो उसॉए7षचारण होइत  अिछ- जेना रामसँ- (उसॉए7षचारण राम सऽ )  रामकसॉएषँ- (उसॉए7षचारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकसॉएषँ जेना रामकसॉएषँ भेल िहसॉए88दीक को (राम को)- राम को= रामकसॉएषँ \nक जेना रामक भेल िहसॉए88दीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहसॉए88दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहसॉए88दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गसॉँएषमे) ए◌े चासॉए।छ शसॉएृएद सबहक सॉए।एयोग अवसॉँ।षिछत।  \nके दोसर अथसॉँ7धँ सॉए।एयुसॉए7टत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिसॉए7टत “क”क बदला एकर सॉए।एयोग अवसॉँ।षिछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उसॉए7षचारण आ लेखन - नै  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nसॉए8षसॉए8षव क बदलामे सॉए8षव जेना महसॉए8षवपूणसॉँ।ध (महसॉए8षसॉए8षवपूणसॉँ।ध नै) जतए अथसॉँ।ध बदिल जाए ओतिह मासॉएछछ तीन असॉएछएरक \nसंयुसॉए7टतासॉएछएरक सॉए।एयोग उिचत। ससॉएृषपित - उसॉए7षचारण स सॉएृषप इ त (ससॉएृषपिसॉएछष नै- कारण सही उसॉए7षचारण आसानीसँ \nससॉएृषभव नै)। मुदा सवसॉँ7।सॉएछषम (सवसॉँ7।तम नै)। \nरािसॉँटँसॉँृृय (रासॉँटँसॉँृृीय नै) \nसकैए/ सकै (अथसॉँ।ध पिरवतसॉँ।धन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथहg।6अ पिरवतहg।6अन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबहgछआ।/ बैसबहgछआ। \nपँचभइयहg।6।  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे सॉँ।टसॉँटषव आ दीघसॉँ।धक मासॉएछछाक सॉए।एयोग अनुिचत ) \nजकहg।6। / जेकसॉँ।ँ \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलहgछआ।/ पिहरतैँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गसॉँएषमे सॉए।एयोगक आवसॉँटएयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथसॉँ।ध पिरसॉँटधसॉँ।एतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कसॉएषँ, सँ, पर (शसॉएृएदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शसॉएृएदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिसॉए7टत संग \nरहलापर पिहल िवभिसॉए7टत टाकसॉएषँ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक सॉए।एयोग शसॉएृएदक असॉए88तमे, बीचमे अनावसॉँटएयक सॉए।छपसॉएषँ नै। आकारासॉए88त आ असॉए88तमे अ क बाद िबकारीक सॉए।एयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोसॉँटषसॉँृृोफीक सॉए।एयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ मासॉएछछ फॉसॉए88टक तकनीकी सॉए88यूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संसॉँटषकृत सॉए।छप ऽ अवसॉँृधह कहल जाइत अिछ आ वतसॉँ।धनी आ उसॉए7षचारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उसॉए7षचारणमे लोप रिहते अिछ )। मुदा अपोसॉँटषसॉँृृोफी सेहो अंसॉँृधेजीमे पसेिस व केसमे होइत अिछ \nआ सॉए।टसॉँ7टचमे शसॉएृएदमे जतए एकर सॉए।एयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उसॉए7षचारण रैजौन डेटर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nहोइत अिछ, माने अपोसॉँटषसॉँृृॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोडैत अिछ, से एकर सॉए।एयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी सॉए।छपसॉएषँ सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकहgछआ। (के निह) मे (अनुहg।इआवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै)  \nसँ ( सऽ स  नै)  \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसहg।6।झ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास सॉए।एयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाहgछठइयक अं तमे हg।ुअाहg।।। ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतहg।ठ।/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिहgछघघ ह   ...  \nसमए  शसॉएृए द क संग जखन कोनो िव भिसॉए7ट त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इसॉए8ष यािद । असगरमे हृदए  आ िव भिसॉए7ट त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इसॉए8ष यािद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतहg।ठ।/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै   \nछिन / छिहgछघघ ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सहgछुआपादन पाहg।घजय हg।घुम   \nनीचसॉँ।ँक सूचीमे देल िवकसॉएृ8पमेसँ लसॉँ7ँगुएज एडीटर सॉँएछारा कोन सॉए।छप चुनल जेबाक चाही: \nबोसॉएृ8ड कएल सॉए।छप सॉँृधासॉँँँ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुसॉए।छष ), वाली (सॉँटष सॉएछछी) ९ \n.  \nआहg।घ।ल आंहgछठछल  \n१०. हgछ6छायः  सॉए।एायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखहgछघघह  देलिकसॉए88ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिहgछघघह देखलिन / देखलैहgछघघह  \n१५. छिथहgछघघह / छलिसॉए88ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिहgछघघह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवसॉँ।धनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फहg।6।िग /फािसॉँधछ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिहgछघघह /केलिन /कयलिसॉए88ह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघहg।6घकाराहgछघघतमे ऽ विजहg।6अत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nअहॴकहgछआ। अह ीँकहgछआ।  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकसॉँ।ँ जसॉएषँकसॉँ।ँ/ \nजकहg।6।  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भहg।6।इ  \n  \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भसॉँ।ँइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिहgछघघह / दइन  दिन / दएिसॉए88ह / दयिसॉए88ह दिहgछघघह / दैिसॉए88ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवसॉँ।धनाम )   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुहgछजजीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिसॉए88ह / गरबौलिन / \n  गरबेलिहgछघघह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेहgछघघह िचहgछघघह (अशुहg।छइ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुहgछठछगर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झसॉँ।ँटी \nझगड़ा-झहg।6।िट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथहg।6अमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n१००. िनहg।घछ - िनसॉए88द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिहgछघघह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिसॉए88ह /बुझेलिन  / बुझयलिसॉए88ह (understood himself)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखहgछघघह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखहgछघघह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिहgछघघह / गरबेलिन  गरबौलिहgछघघह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर हg।इआथानेमे/ िबदेसरे हg।इआथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \nहािरक (उहgछठआचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बहgछठआचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथहgछघघह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. सॉए7टयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुससॉँ।8  \n१५०. चरचा  चचसॉँ।छ  \n१५१. कमहg।6अ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वासॉए7टयक अंितम शसॉएृएद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमसॉँ।8  \n१५७ \n. वरदी वदहg।6घ  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिहgछघघह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गहgछुइप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबहgछठ6जा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बहg।घ6ड   \n१७५. तहgछआआ / तू◌ँ  \n१७६. तसॉएषषिह ( पसॉँएषमे सॉँृधासॉँँँ )  \n१७७. तहgछआआही / तहgछआआिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिसॉए88ह रखलिहgछघघह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिहgछघघह / लगलिन  लागलिहgछघघह  \n१८४.  \nसुिन (उहgछठआचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उसॉए7षचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिसॉए88ह / करबौलिन / \nकरेलिखहgछघघह / करेलिख न  \n१८९. करएलिसॉए88ह / करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बसॉएछषी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255क ा '/glyph874वदेह ' १३१  म अंक  ०१  ज ून २ ०१३  ( वष/glyph110 ६  मास  ६६ अंक  १३१)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \n१९४.  \nहहg।6। मे हहg।6। (हहg।6।मे हहg।6। िवभ िहgछठइहgछजआमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिसॉए88ह / होएतिसॉए88ह / होएतिन /हेतिन / हेतिहgछघघह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फसॉँ7टका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सहgछजआिर  ससॉएछषर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैसॉए88ह / गेलिहgछघघह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७.","size_mb":0.67,"has_text":true},"Videha 132.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 132.pdf","name":"Videha 132.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१३२ म अंक १५ जून २०१३ (वषएgऊ6इ ६ मास ६६ अंक १३२)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n गएgऊॉ4  \n. जगदानएgॉबबद झा ‘मनु’- िवहिन कथा- विसअतनामा/ बुढ़ारीक डर   \nअिमत िमएgॉ5ै -िवहिन कथा-दरमाहा/हँसी/अिधकार/ भूख  \n  \nजवाहर लाल क/gउैघयप -िवहिन कथा- सीता \n . जगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल-लघुकथा-सड़ल दारीम  \n \n पएgऊॉ4 \n \n.१. अिमत िमएgॉ5ै  २. कुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ- गजल  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n.१. जगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल २. रामदेव /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल ‘झा/gघभ5दार ’ जीक गीत एवं झा/gघभ5  \n  \n.१. राजदेव मएgॉबऊ ड ल- दू टा किव ता २.राजीव रंजन िमएgॉ5ै  \n  \n१. िब/gघ88दे/gघ58र ठाकुर- /gघभघवासक वेदना / सुिन िलअ दू बात हमर/ अ/gघ88हार िजनगी  २. अएgॉखॉदुल \nरजाक- गणताि/gघ88/gघ55क देश  \n १. कुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ- बाल गजल २.अिमत िमएgॉ5ै -नेङगरा दरबान \n \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिएgॉ55काक सभटा पुरान अंक ( एg40खेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचएgऊ6ऊक  \nिलंकपर उपलएgॉखॉध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \nिवदेह ई-पिएgॉ55काक सभटा पुरान अंक एg40खेल , ितरहुता आ देवनागरी एgॉ65पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिएgॉ55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिएgॉ55काक ५० म सँ आगएgऊ6ऊक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकएgॉ4ऊ अपन साइट / एgॉखॉलॉगपर लगाऊ।   \nएgॉखॉलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेएgॉै0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड एgॉ6ॉाएgॉख0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढबा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िएgॉै0लक \nकएgॉ65 आ खाली एgऊ04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेएgऊ04ट कएgॉ65 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाएgऊ04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाएgॉ5ॉरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचएgऊ6ऊक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक एgऊ04तंभ मैिथली \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉएgॉै0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कएgॉ65 , बॉएgॉै0ससँ कापी कएgॉ65  \nआ वडएgऊ6इ डाएgॉै0युमेएgॉबबटमे पेएgऊ04ट कए वडएgऊ6इ फाइलकएgॉ4ऊ सेव कएgॉ65। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सएgॉख4पकएgऊ6इ कएgॉ65। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचएgॉ55कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उएgॉै4चारण , बड सुख सार आ दूवएgऊ65एgॉ5ॉत \nमंएgॉ55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचएgऊ6ऊक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकएgऊ65इव  \n  \n \n \nएgॉै6योितरीएgॉ5बर पूवएgऊ6इ महाकिव िवएgऊॉ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती एgॉ6ॉाचीन कालिहसँ \nमहान पुएgॉ64ष ओ मिहला लोकिनक कमएgऊ6इभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुएgॉ64ष ओ मिहला लोकिनक  िचएgॉ55  \n'िमिथला र/gघ7ँ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिएgॉ54एgऊ6इ, एिहमे िमिथलाएgॉ5ॉरमे (१२०० वषएgऊ6इ पूवएgऊ6इक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अएgॉबबयाएgॉबबय एgॉ6ॉाचीन आ नव एgऊ04थापएgॉब4य , िचएgॉ55 , अिभलेख \nआ मूिएgॉ54एgऊ6इकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सएgॉख4बिएgॉबबधत सूचना, सएgॉख4पकएgऊ6इ, अएgॉबबवेषण संगिह िवदेहक सचएgऊ6इ-इंजन आ एgॉबबयूज सिवएgऊ6इस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सएgॉख4बिएgॉबबधत वेबसाइट सभक समएgऊखइ संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gउभछ\n \nअ/gघ88वेषण \" \nिवदेह जालवृएgॉ54क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिएgॉ6ॉय जालवृएgॉ54 ) पर जाउ।  \n  \n \n गएgऊॉ4 \n \n. जगदानएgॉबबद झा ‘मनु’- िवहिन कथा- विसअतनामा/ बुढ़ारीक डर   \nअिमत िमएgॉ5ै -िवहिन कथा-दरमाहा/हँसी/अिधकार/ भूख  \n  \nजवाहर लाल क/gउैघयप -िवहिन कथा- सीता \n . जगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल-लघुकथा-सड़ल दारीम  \nजगदानएgॉबबद झा ‘मनु’- िवहिन कथा-  विसअतनामा/ बुढ़ारीक डर  \nएgऊखइाम पोएgऊ04ट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \n१.      विसअतनामा \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nसु०कएgॉ4ऊ एgऊ0इयाह दूतीवरसँ भेलिएgॉबबह  | हुनक बएससँ करीब बीस बखएgऊ6इक बेसी हुनक वर  | हुनक वरकएgॉ4ऊ पिहलुक \nकिनयएgऊ6ऊसँ एकटा बारह बखएgऊ6इक बेटा | एgऊ0इयाहक पएgऊ6ऊच वखएgऊ6इ बादो सु०कएgॉ4ऊ एखन धिर कोनो संतान निह  | अपन माएक \nआएgऊखइहपर सु० दू िदनक लेल अपन नैहर एली | एिहठाम माएकएgॉ4ऊ केशमे तेल दैत  – \nसु० केर छोट भाइ, “ दीदीसँ पैघ पितवरता एgऊ04एgॉ55ी आइकएgॉ4ऊ दुिनयएgऊ6ऊमे िकयो निह होएत  |” \nसु०, “  ई एनािहते कहैत छैक  |” \nछोट भाइ, “निह गे माए, दीदीकएgॉ4ऊ देखलहुँ अपन बुढ़बा वरकएgॉ4ऊ एतेक सेवा करैत जतेक आजुक समयमे िकयोक \nनिह करतै |नहबैत-सुनाबैत तीन तीन घंटापर हुनका चाह नाएgऊ04ता भोजन दैत भिर िदन हुनके सेवामे लागल आ \nहुनकासँ कनी समय भेटलै तँ हुनक बेटामे लागल अपन देहक तँ एकरा सुिधयो निह रहै छै |” \nसु०, “ एहन कोनो गएgॉख0प निह छै आ निह हम कोनो पितवरता छी | ओ तँ, ओ अपन विसअतनामा बनोने छिथ \nजेकर िहसाबे हुनक एखन मुइलापर हुनक सभटा सएgॉख4पितकएgॉ4ऊ मािलक हुनक बेटा होएत  | आ जखन हमरा एकगो \nसंतान भए जाएत तखन हुनक सएgॉख4पित , हुनक पिहलका बेटा आ हमर संतान दुनूमे बराबर बटा जाएत तािह \nदुवारे बुढ़बाकएgॉ4ऊ एतेक सेवा कए कऽ जीएने छी जे कहुना कतौसँ ए कटा बेटा की बेटी भऽ जे निह तँ एहेन \nबुढ़बाकएgॉ4ऊ के पूछैए  |”     \n  \n२.       बुढ़ारीक डर  \nनेना, “ माए बाबीकएgॉ4ऊ हमरा सभसंगे भोजन िकएक निह दै िछयिन  ?” \nमाए, “ बौआ बएgऊब6ड बुढ़ भेलाक कारणे हुनका अपन कोठलीसँ िनकलैमे िदएgऊइॉत होइत छिन तैँ दुवारे हुनकर \nभोजन हुनके कोठरीमे पठा दै िछयिन  |” \nनेना, “मुदा बाबी तँ िदन कए बारीयोसँ घुिम कऽ आिब जाइ छिथ तखन भोजनक समय एतेक िकएक निह \nचलल हेतैन|” \nमाए, “ एिह गएgॉख0प सभपर िधयान निह िदयौ, एखन ई सभ अहएgऊ6ऊ निह बुझबै | बुढ़ सभकएgॉ4ऊ एनािहते है छैक  |” \nनेना, “ अएgॉै4छा तँ अहुँक बुढ़ भेलापर अहएgऊ6ऊक भोजन एनािहते एसगर अहएgऊ6ऊक कोठरीमे पठाएल जाएत  |” \nअबोध नेनक गएgॉख0पक उएgॉ54र तँ माए निह दए सकलिखन मुदा अिगला िदनसँ बाबीक भोजन सभक संगे होबए \nलगलिएgॉबबह  |  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \n  \n३.      जादूक छड़ी \nचुनाब एgॉ6ॉचारक सभा | जनसमूहक भीर उमरल  | नेताजी अपन दुनू हाथकएgॉ4ऊ भँजैत माइकमे िचकैर -िचकैर कए \nभाषण दैत, “आदरणीय भाइ-बिहन आ समएgऊ04त काका काकीकएgॉ4ऊ एgॉ6ॉणाम , एिह बेर पुनः अपन धरतीक एिह (अपन \nछाती िदस इशारा कए) लालकएgॉ4ऊ भोट दए कऽ जीता िदअ फेर देखू चमएgॉब4कार  | कोना नै सभक घरमे दुनू सएgऊ6ऊझ \nचूएgऊऊ4ा जरऽत  | कोना िकयो अएgऊ04पताल आ डॉएgॉै0टरक अभाबमे मरत  | हमर दाबा अिछ आबै बला पएgऊ6ऊच बखएgऊ6इमे एिह \nपरोपएgऊॉ6ाक गली गलीमे पएgऊइॉा पीच होएत  | युवाकएgॉ4ऊ रोजगार भेटत  | बुढ़, िबधवा आिथएgऊ6इक एgॉ65पसँ कमजोर वगएgऊ6इक \nलोककएgॉ4ऊ राजक तरफसँ पएgऊै0शन भेटत  | भुखमरीक नामो िनशान निह रहत  | बस ! एक बेर अपन एिह सेबककएgॉ4ऊ \nजीता िदअ  |” \nथोपरीक गरगराहटसँ पंडाल िहलए लागल  | नेताजी िजएgॉबबदाबादक नारासँ एक िकलोमीटर दूर धिर हएgॉखबला होबए \nलागल  |भीरमे सँ िनकिल एकटा बुढ़ मंचपर आिब, “ एिह सभामे उपिएgऊ04थत सभ गएgॉबऊयमान आ आदरणीय , नेताजी \nएकदम ठीक कहैत छिथ  |” \nततबामे नेताजीक चाटुकार सभ, “वाह–वाह, बाबा केर एgऊ04वागत कएgॉ65  |”  पाछूसँ दू तीनटा कायएgऊ6इकतएgऊ65 आिब बाबाकएgॉ4ऊ \nमालासँ तोिप देलकिन  | बाबा अपन गरदैनसँ माला िनकािल कए, “नेताजी एकदम ठीक कहैत छिथ  | एतेक रास \nअसमाएgॉबबय कायएgऊ6इ िहनकर अलाबा दोसर िकयो कैए निह सकैत अिछ  | जे काज ६६ बखएgऊ6इमे निह भेल ओ माएgॉ55 \nपएgऊ6ऊच बखएgऊ6इमे भए जाएत िकएक की ओ जदुक छड़ी माएgॉ55 िहनके लग छिन जे एखने एिह सभामे अबैसँ पिहले \nभेतलिएgॉबबहए  |”   \n***** \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nअिमत िमएgॉ5ै  \nिवहिन कथा-दरमाहा/हँसी/अिधकार/ भूख \n१ \nदरमाहा \n \n-नमएgऊ04कार घनएgऊ0ॉयाम बाबू, सब नीके ने? \n-नमएgऊ04कार , नमएgऊ04कार ।सब कुशल अिछ ।अपन बताउ ? \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n-की कहॱ, हालत पएgऊ04त अिछ ।  \n-से िकए यौ? हम तँ मजामे छी । \n- छऽ माससँ दरमाहा नै भेटल ।ओना अहएgऊ6ऊ तँ अनुबएgॉबबधपर छी तखन एते ठाठ -बाठ कोना ? \n-असलमे सरकारी दरमाहा नै अिछ तँ की भेल, जनताक दरमाहमे कोनो कमी नै अिछ । \n-जनता अहएgऊ6ऊकएgऊै0 पाइ िकए देत? \n-आब मूखएgऊ6इकएgऊै0 के समझेतै? टेबुलपर नै जा कऽ हमरा माफएgऊ6इत काज करबाएत तँ \nदरमाहा देबैये पड़तै ने ? \n \n२ \n \n हँसी \n \n-कतऽ गेिलयै यै ? िकछु बाजू तँ । \n-दुर . . .हमर बएgऊ6ऊिह छोएgॉ65 ।अहएgऊ6ऊसँ बात नै करब हम ।  \n-हे हे एना जुिन कएgॉ65 ।अहएgऊ6ऊ बितआएब नै तँ हमर एgॉ6ॉाणे चिल जाएत ।  \n-जाए िदऔ ।बिढ़यएgऊै0 हेतै ।  \n-आिखर हमरापर एतेक तामस कोन बातक अिछ ? \n-सभक पित अपन पिएgॉैखकएgऊै0 िसनेमा - सकएgऊ6इस  घुमाबै छै आ अहएgऊ6ऊ िदन -राित दशएgऊ6इनो नै \nदैत छी ।काजो करैक एकटा सीमा होइ छै । \n-अएgॉै4छे, एकर तामस छै ।कने लऽग आउ . . .हम पाइ कामाइ छी जािहसँ नून-हरिद \nचलैत रहए आ अहएgऊ6ऊ िचएgॉबबता मुएgॉै0त भऽ सिदखन हँसैत रहू ।असलमे अहएgऊ6ऊक हँसी \nिकनबाक लेल घरसँ बाहर रहै छी । \n  \n३ \n अिधकार \n \n- रौ कोनमा ,कािएgऊऊ4 कने रिधयाक सासुर भार दऽ आिबहएgऊै0 ।  \n- मािलक, ककरो आर किहयौ ।कािएgऊऊ4 हमरासँ नै हएत ।  \n- से िकएक रौ ? \n- अहएgऊ6ऊकएgऊै0 नै बूझल अिछ कािएgऊऊ4 एलेएgॉै0सन छै ।  \n- ओिहसँ की ? पेट तँ तोरा हमरे देल पाइसँ भरतौ ।नेता तँ नै एतौ । \n- तैयो मािलक जिहना हमर अिधकार अिछ जे काज केलाक बाद अहएgऊ6ऊसँ पाइ लेब  \nतिहना भारत माता आ संिवधानक अिधकार लेबैये पड़त ।छोिड़ कोना देब ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n \n४  \n भूख \n \nओ पगली छलै ।पिएgॉै4चस -छिएgॉखॉबस  वषएgऊ6इक भरल -पूरल देह मुदा िदमाग घसकल ।िनत िदन \nटीसनपर इएgॉख4हरसँ उएgॉख4हर टहलनाइ ओकर मुएgॉैइय काज छलै । फेकल पएgऊबॉी वा अखबारक  \nटूकड़ामे सटल अएgऊबॉक िकछु दाना ओकर भोजन छलै ।आबैत -जाइत एgऊखखेन िदश एकटक  \nदेखैत ,कखनो कऽ कोनो िखड़की लऽग चिल जाइ ।फेर की टी॰टी॰क दबाड़ सुननाइ आ \nपुिलसक लाठी सहनाइ ,ओकरा लेल सबिदना छलै ।िकओ ओकरा छूअ नै चाहै । \nएक िदन भोरे-भोर अखबारमे छपल एकटा खबरपर नजिर अटिक गेल ।कािएgऊऊ4 राित िकओ  \nओिह पगली संग बलाएgॉब4कार कऽ ओकर घएgऊै0ट चािप देने छलै ।हमर मोनमे एकटा एgॉ6ॉएgऊइइ  \nबेर-बेर उिठ रहल छल ।की वासनाक भूख एते ताकतबर होइ छै जे जाित-पाित \n,धमएgऊ6इ-कमएgऊ6इ आ मनुखक िएgऊ04थती धिर नै देखै छै ?लािग रहल छल जँ भूख एिहना \nबढ़ैत रहत तँ महाएgॉ6ॉलय आबैमे कएgॉख4मे िदन शेष छै ।  \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजवाहर  लाल क/gउैघयप  \nिवहिन कथा- सीता \nसीता  \nवाह ! िक सुखद संयोग अिछ , िवयाहक नवम वखएgऊ6इ मे िमिथलेश िमसर के एकटा बेटी भेलिएgॉबबह आ ओहो \nजानकी नवमी िदन / खुशी स मोन गदगद भेल रहैएgॉबबएgॉ4ब , एgऊ04वंय देवी अब तिरत भेलीह / नामाकरन के िदन बएgॉै4चा \nके नाम सीता राखल जाय / अिधकएgऊ64श लोकक िवचार भेल / मुदा बएgॉै4चा के माय सुनयना देवी सहमित निह \nभेलीह / \nिम0- अहॉ िक नाम राखय चाहैत छी ? \nसु 0- िकछु हो मुदा सीता निह / \nिम0- िकयैक , सीता नाम मे िदएgऊइॉत अिछ ? \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nिकछु उएgॉ54र निह भेतल ... \nिमिथलेश िमसर और जोर स कहलिथ, हम पुछैत छी िकयैक ? \nसुनयना देवी शएgऊ64ित स उएgॉ54र देलिखएgॉबबह \" हम निह चाहैत छी जे हएgॉख4मर बेटी के नाम एहन एgऊ04एgॉ55ी के नाम पर \nराखल जाय जे अपना संग भेल अएgॉबबयाय के एgॉ6ॉितकार निह क सकलीह /\" \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल \nलघुकथा \nसड़ल दारीम  \n  \nनीन टुिट ते कुमराकाकाक मन ओछाइनेपर चनकलिन । भगवानकएgॉ4ऊ हृदैसँ एgॉ6ॉणाम किर  ते मन रमकलिन । रमकल \nरमैत मन िद नक फलाहारपर अँटैक गेलिन , भोजन अबैए केना? मुदा एgॉ6ॉएgऊइइसँ पिह  ने उएgॉ54र ताकब चलाक \nिश कारीक पिह चान छी, कुमरो काका तँ सहए। अजीव ई दुिन यएgऊ6ऊ सजल अिछ  । बारहो मास फल-पात बिन -\nबिन  िब लहाइत अिछ  तँ तिह ना ने अएgऊबॉोक िह  एgऊ04 सा छै। बारहो मासक बारहो रंगेमे सिज -सिज  अबैए। मन \nठमकलिन । ठमिक ते चएgॉबब एg406  कौिश क धारकएgॉ4ऊ सूयएgऊ6इ कौिश  कीय धार िद स टघरैत देिख  मन टघिर  गेलिन । दारीम \nफलक समए आिब  गेल। दारीमपर नजिर  पिड़ ते दािर मक दानाबला छएgॉ54ापर पड़लिन  । मधुमाछी छएgॉ54ा जकएgऊ6ऊ \nओहो वसहा कागतक आिड़  दऽ दऽ छएgॉ54ा सजबैए। चौराएल दानापर नजिर   पिड़ ते रससँ भरल डब-डबाएल \nतक पहुँचलिन । मनमे खुशी रमकलिन  खुशी ई रहिन  जे उपजौिन हारे ने चौराएलसँ डबडबाएल धिर क रस \nपीअत आिक  कोएgॉखब ड एgऊ04 टोरक बािस  छी जे एके रस भेटत। कहुना-कहुना तँ दू मासक जगह भगवानक घर \nअपनो बनौने अिछ । चौराएल-सँ-रसाएल धिर क समए। लगले मन उनिट  गेलिन । फल तँ भेटल मुदा गोबरक \nलेबा कहएgऊ6ऊ ऐबेर लगौिल  ऐ। नव-नव हवा बनने नव-नव िकड़ी-फितंगीक जनम होइ छै। जखने जनम हेतै आिक  \nखाइले दौगत। भलिहं िक छु उपकारो कऽ िद अए मुदा बेल छोिड़  कहएgऊ6ऊ कोनो फल अिछ   जेकरा िकड़ी-फितंगी \nदुइर नै करैए। बेलो तँ अपन जान बचा चाननक एgॉ65प धेलक तँए , ने तँ िक  नािर केलसँ मोट खॲइचा होइ \nछै? गाछमे गुण छै जे जहर-बातकएgॉ4ऊ लग अबै ने दइ छै। रभिस  मन कुमरा कएgऊइॉाक बरसए लगलिन  । कतए \nगेल सएओ िक िस मसँ ऊपर बेलक बोन, कतए गेल बएgॉख4 बै-मालदह-फैजली-राइिर क बोन। कतए गेल लताम-\nनेबोक बोन। जेहेन फल तेहने ने फूलो आिक  जेहने फूल तेहने फलो। मुदा फूल तँ गाछक अनुकूल होइत। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nबेलक गाछे सुगिएgॉबब ध  क नै फूलो तिह ना। मुदा धरती तँ धरती िछ ऐ बोन लगा बनवासी रामक कुटी बनाबी नै \nतँ जंगल-झार ने भऽ जाए ई तँ मािल ए बुते संभव अिछ ...।  \nिभ नसुरका मन लगले अकिछ  गेलिन  कुमरा काकाकएgॉ4ऊ। बेडो टी हाथ नै लागल रहिन  । अकिछ  कऽ ओछाइनसँ \nउिठ  मनमे रोिप  लेलिन । जे दारीममे हाथ लगाएब। खाइक समए तारीखक िह साबसँ कािएgऊऊ4  ए चिढ़  गेल। फेर \nमन ठमकलिन । आठो गाछमे एएgऊइॉेबेर हाथ लगाएब आिक   आगू-पाछू। जॱ आगू-पाछू लगाएब तखन तँ अधडरेरे-\nअधडरेर सभ रिह  जाएत तइसँ नीक जे आठोमे एएgऊइॉेबेर लगाएब। िक  अए वेदानाकएgॉ4ऊ अनाड़क खनदानसँ झगड़ा \nहेतै आिक  नारंगीकएgॉ4ऊ दारीमसँ। िक अए ने सभ एएgऊइॉेठाम बैस िव  चािर  लेत जे भाय सभ एएgऊइॉे खनदानक िछ  अ। \nिम िथ ला अपन जनमबास भेल, खनदान जे उपटल जाइ छह तइले सभ चलह राजधानी आ कहबै जे दू \nमासक जे हमर िह एgऊ04 सा अिछ  से लेबे करबह। जंगल राज नै बोनक राज बनेबे करबह।  \n      जलखै करैसँ पिह ने कुमरा काका चाह पीब पिथ या नेने दारीमक बाड़ी पहुँचला। आिड़ पर पिथ या रािख  \nआठो गाछकएgॉ4ऊ एका-एकी िह या-िह या देखए लगला। फलक िग नतीसँ बूिझ  पड़लिन  जे पएgऊ6ऊच गोटे पिर  वारक दू \nमासक अिछ ए। तोड़ैले हाथ जखने बढ़ौलिन  आिक  फलक पीठपर नजिर  पड़लिन । कारी िढ मकाक संग \nमोटगर भूर। भूर देिख मन कािन  उठलिन । फल सड़ल अिछ । िद वारक ढेरे\n   देिख  िद वरलएgॉैॉ गुक पिर चय होइ \nछै। दोसर देखलिन  सेहो छेदाएल, दुनू फल तोिड़  पिथ यामे लेलिन । दोसर-तेसर चािर म आठो गाछसँ आठो \nिक िस मक फल तोिड़  आिड़ पर बैसला। फलक रंग-एgॉ65प देिख   सोएgऊऊ4एgऊबॉी मन नै कमलिन   मुदा कमलिन  जएgॉ65र।  \n      गाछपर सँ नजिर  उिठ ते कुमरा कएgऊइॉाक सोझएgऊ6ऊ बाबा आिब   गेलिख न। पिह ल गाछ बाबेक रोपल िछ यिन । \nहुनके बनाएल मचानो-खोपड़ीक जएgॉैॉ ग ह िछ यिन । गाछक तँ पुरना डािर  सुिख  गेल मुदा जिड़ यो अपन जगह \nबनबैत जीिव ते अिछ  आ नव-नव गाछ बनैबते अिछ । जन कक फुलवाड़ीक अमूएgॉखब य  फल दारीम। देशक िव कास \nतेजीसँ भऽ रहल अिछ  आ जनकक फुलवाड़ी तिह ना तेजीसँ घिट  रहल अिछ  मुदा मुँहक मुएgऊ04 की पाने खाएल \nदएgऊ6ऊत जकएgऊ6ऊ बूिझ   पड़ैए। नजिर  आगू बिढ़ ते दोसर गाछपर कुमरा काकाक अँटलिन । ई गाछ बाबूक रोपल \nिछ यिन । ओही गाछमे -बाबाबला गाछ- कलम लगा रोपलिन । ओना बाबाबला गाछ अखनो अिछ ए मुदा अपना \nतक अबैत-अबैत तीन पीढ़ीक फलक गाछ छी। िम िथ लाक अदौक फल दारीम।  \n      ओइबेर अगते आएg406ा बिर  सल रहए। मनसून जागल। हाल रसाइते गाछक डािर  मािट मे गािड़  देिल ऐ। \nओना बाबा कहना◌ै◌ं रहिथ  जे बौआ दारीम, लताम, नेबो इएgॉब4 यािद क गाछ डािर एसँ होइ छै। जेठ-अखारमे आएg406ा \nहोइ छै, गरमी मास जुआ कऽ पिक  जाइ छै तखन आएg406ाक समए अबै छै। ओना मौसमक शत -एgॉ6ॉित  शत \nि◌ नधएgऊ65िर  त समए नै अिछ । आनो-आनो समैमे एक-दोसराक एgॉ65प पकिड़   लइए। मािटमे भिर  बरसात गाड़ल रहत \nतँ अपने ओइमे सीर िन किल  मािट  पकिड़  लइ छै। पाछूसँ ओइ डािर कएgॉ4ऊ कािट   िक छु िद न ठेमाइ-ले छोिड़  देल \nजाइ छै। अगते काित कमे उखािड़  रोपल जाइ छै। िम िथ लएgऊ64चलक काित  क धरम मासक िग नतीमे अिछ । मुदा \nओकर महत तँ तखन ने जखन धमएgऊ6इ एgऊ04 थल जकएgऊ6ऊ सजाएब। ओना अपन सभ अनुकूलता पसािर   दइए मुदा \nिब नु हाथ-पएर बुते हएत की? अनेको फलक खेती, अनेको फुलक खेती अनेको अएgऊबॉक जएgॉबब म  देिन हार \nपोिस िन हार िम िथ लाक मास काित क छी। मनमे छगुएgॉबब ता लगलिन  जे केहेन करामाती सृिएgऊ0ऊ ट  कतएgऊ65 छिथ   जे केतौ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nबीआसँ गाछ तँ केतौ लएgॉ54ीसँ गाछ , केतौ लएgॉ54ीमे फल तँ केतौ गाछमे तरकारी, केतौ डािर सँ गाछ तँ केतौ \nडािर एमे सीर। केतौ फूलसँ गाछ तँ केतौ पएgॉ54ेसँ गाछ। सृिएgऊ0ऊ ट  कतएgऊ65 केना बूिझ   गेलिख न जे बेल सन फल \nजखन बनबै छी तखन ओगरबािह  लेल कएgऊ6ऊटो लगा देब नीक हएत। नै तँ िध  या-पुता गुलाबो फूल आ दािर मो \nसन फलकएgॉ4ऊ दुइर कऽ देत।  \n      दोसर पित आनीपर नजिर  पिड़ ते धक् दऽ मन पड़लिन , एgऊॉ5ारका। एgऊॉ5ारका गेल रही ओ इलाका देखैक मन \nभेल तँ नागपुर सेहो गेलॱ।  \nओएgॉ54ै जखिन   नसएgऊ6इरीमे गेलॱ तँए रंग -रंगक दारीमक गाछ सभ रहै। सनेस एgॉ65पमे वेदाना किह   दूटा गाछ \nअनलॱ। ओना मन भेल जे एकेटा गाछ िकनब िक एक तँ एकेटा गाछ रोपैक रहए। मुदा जिह ना अपन बात \nकहिल ऐ, तिह ना गाछोबला कहलक-  \n“नएgॉखॉ बेसँ पनचानबे एgॉ6ॉित  शत गाछक गारंटी करै िछ ऐ। एकटा लेब आ ओ पएgऊ6ऊच आिक   दस एgॉ6ॉित  शत जे िब नु \nगारंटीक अिछ  से कहॴ अहॴ िस र ने िब सा जाए, एकर गारंटी तँ नै करब।” \nजँचल, कहिल ऐ- \n“जखिन  दूटा गाछ एकक गारंटीमे लेब तखन तँ एकर दामो कम हेतै?” \nएgॉ6ॉएgऊइइ सुिन   गाछबला ठमकैत बाजल- \n“डेढ़ गाछक दाम दऽ िद अ।” \nआिन  कऽ रोपलॱ। मुदा ठीके कहलक। एकेटा गाछ लागल। एके संग दुनू िक िस मक गाछ, एके-जीवनमे \nजीबैए। फलमे िक छु अएgॉबब त र दुनूक बीच अिछ  मुदा एकरंगाहे खेती-बाड़ीक बीच उपजैए। ओना मािट क गुण, \nपािन क रस फूट-फूट भेने सुआदो आ गुणोमे िक छु फुटता आिन यएgॉ4ऊ दइ छै मुदा सए नै पुरने शत नै भेल सेहो \nतँ निह यएgॉ4ऊ अिछ  । सतोक जनम तँ सएमे एकेसँ होइ छै। खैर जे होउ...। जिह ना बाबाधामक िब सवासू फल \nसोले-साल कामौर उठबा वएह मुंगेर घाट, सूइया पहाड़, िश वगंगा पोखिर , चएgॉबब एg406कूप नेपाली माकन जकएgऊ6ऊ छोट -\nछोट मंिद र, नौलएgॉै0 खा दशएgऊ6इनकक संग बासुकीनाथक दशएgऊ6इन। मुदा फल -फूलक -शिव िल◌ ंग फूल- दशएgऊ6इन भइए ने \nपबैत। जॱ होइत तँ जएgॉ65र साग -िम रचाइ खेिन हािर  पतरका पहाड़ी िम रचाइक बीआ आिन  लगैबतिथ। िक एत तँ \nचूड़ा-दही खाइकाल जएgॉ65र ओइ िम  रचाइक दशएgऊ6इन केने हेती। दशएgऊ6इन तँ दशएgऊ6इन छी, ओहुना तीमन-तरकारीमे \nिम रचाइ देल जाइए मुदा ओकर माएgॉ55 एक गुण , कड़ुपन शेष बँचैए। मुदा चूड़ा-दही तँ मिर चाइएक सवारीपर \nचलैए। अखड़ा चूड़ा, दोखड़ा दही, तेखरा चीना◌ीक संयोगे ने चूड़ा-दही भोजन भेल। जॱ चीनी मुँह िम ठौलक \nतँ दही खिट औलक। सम-गम जीहे ने िम रचाइक असल सुआदो आ गुणो पािब  सकैए। मुदा ई तँ एgऊ04 थान \nिव शेष गुणक शिएgॉै0 त   छी जे आकािषएgऊ6इत करैए। वेदाना गाछ बाबाक फुलवाड़ीमे साले भिर   पछाित  फूला कऽ फल \nिद अए लगल। ओना पिह ल खेप एकेटा फड़़लिन । फलक आकएgऊ64एgॉ5ॉा जगौलक। बाबेधाम जकएgऊ6ऊ एgऊ04 थानो-एgऊ04 थान  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nदेखबो आ करैऔक उएgॉब4 कंठा बढ़ौलक। िव चार भेल जे एgऊॉ5ारकाक फल -फुलबाड़ी आिब ये गेल से नै तँ अिग ला \nसल एgॉ6ॉयागमे कुएgॉख4 भ मेला हएत ओतए जाएब आ नसएgऊ6इरीक सनेस आनब। सएह केलॱ। ओहीठामक अनार छी। \nगाछोक झाड़ ओिह ना जिह ना दारीमक, पातो तिह ना फुलो तिह ना फलो तिह ना। जेना एएgऊइॉे कुलखुटक हुअए। \nपएgऊ6ऊचम गाछपर नजिर   अँटैकते कुमरा काकाक मन अनारक भीतर एgॉ6ॉवेश कऽ गेलिन  । मोती सदृएgऊ0ॉ य  दानाक \nछएgॉ54ा, मधु सदृएgऊ0ॉ य  रस, बसहा कागतमे लपेटल, देवघरक पेड़ा जकएgऊ6ऊ। पिथ  याक फल ि◌ नहारलिन । यएह छी \nअनार, ईहो छेदाइए गेल अिछ , भिर सक एकरो दाना...। मन तुएgॉ65िछ   गेलिन , पिथ यामे राखल छठम फल \nिन कालिन । यएह छी नारंगी। सभ हार-काठ एक रिह तो िक छु तँ अपनो गुण-धमएgऊ6इ रखनै अिछ  । ओना कुमरा \nकाकाक मनसँ अनार हिट  गेल छेलिन  मुदा पिथ यामे जे छेद गरे राखल छल से ओिह ना आँिख मे गड़ैत \nरहिन । हिर एgऊॉ5ारसँ नारंगी अनने रही...।  \nफलक एgॉ6ॉित   िज एgॉ5ऊासा औरौ बढ़लिन   मुदा हिरएgऊॉ5ार तँ हिर दुआर छी। जिह  ना एकटा गाछ नसएgऊ6इरीबलासँ मएgऊ64गिल  ऐ \nतिह ना ओहो िब सवासक संग कहलक, अपन नसएgऊ6इरीक गाछ मरै नइए। ठीके कहलक। वएह छठम गाछ छी। \nमुदा आिग मे जेते घी देल जाइ छै तेते ओकर लहास बढ़ै छै तिह ना मनक लहास जागल, सातम गाछ \nकएgऊ0ॉ मीरसँ अनने रही। अमरनाथक दशएgऊ6इन आ अनारक गाछ ओिह  ना अखनो आँिखक सोझहामे अिछ  जिह ना \nआिन  कऽ रोपै िद न रहए। जिह ना अमरनाथक कएgऊ0ॉ मीर तिह ना झंझिट यो राएgॉै6 य  छीहे। सभ िद न ओइठाम झंझटे \nहोइत आएल अिछ । िब हार जकएgऊ6ऊ कहएgऊ6ऊ असिथ  र अिछ । अकबरे लगसँ तमाशा होइत आएल अिछ । अखनो \nकनी-मनी बीसे भऽ गेल अिछ  जे उएgऊबॉैस नै भेलहएgॉ4ऊ । खैर जे होउ...। मुदा जे होउ बागक बोन आ झीलक \nिझ  लहोिर  िब हारसँ बेसी खेिल ते अिछ । जेहने शालीमार िन शातक बोन तेहने डल झील। धानक भात-चूड़ा, \nगहुमक रोटी, मकइ भूजा जिह ना अपना सभ खाइ छी तिह ना ओहो सभ खाइए मुदा मलड़ैए अपना सभसँ \nबेसी। िक अए ने बेसी मलड़त, अपना सभ पािन क बीचो आ सुखलोमे पािन  ढािर  नहाइ छी मुदा ओ सभ बेसी \nबरफेमे नहाइए। ओना अकास गंगाक जलधार सेहो होइ छै, मुदा अपना सभसँ कम। अपना सभ एकटामे \nजएgॉ65र पछुआएल छी जे फल सड़ा कऽ नै खाइ -पीबै छी...।  \nतबधल मन कुमरा काकाक तँए बेसी सेिर याम िद स नजिर  नै िट कलिन । कोनो वएgऊ04 तुपर नजिर  िट काएब िध या-\nपुताक खेल नै छी, िज नगी छी। िज नगीक बाट बनौनाइ िस खबैए। मुदा जिह ना बएgॉै0 सा-पेटीमे तिह आएल \nकपड़ाक बीचमे िन चला तह तक जाइत-जाइत मन ओङहाए लगैत तिह ना ओङहाइत मन काकाक आठम \nफलपर गेलिन । अनचोकमे जिह ना गाढ़ो नीन टूिट  जाइत तिह ना भएgऊइॉ खुजलिन  , ई तँ जगरनाथक सनेस \nछी। एक िद स समुएg406क लहिर   तँ दोसर िद स अकास ठेकल पहाड़ सेहो ठाढ़ अिछ । समुएg406क बीच िज  नगी \nजिह ना हँसैत-खैलैत चलैत तिह ना दोसर िद स पहाड़क बीचो चलैत। जेकरा ने खेत छै आ ने अपन िक छु \nआन वएgऊ04 तु। िम िथ लएgऊ64चलक मुएgॉैइ य सएgॉख4 प दाक आधार खेत रहल अिछ , अखनो अिछ । मुदा पंगु भेल अिछ , जइ \nिम िथ लाक िद शा दृिएgऊ0ऊ ट   टएgऊइॉर दैत आएल अिछ   ओ िम िथ लएgऊ64चल मािट  -पािन  सएओ िक िस मक फल-फूल आ अएgऊबॉ \nउपजबैक शिएgॉै0 त   सेहो रखने अिछ । बेरोजगारीओ पसरल अिछ  आ काजो पसरल अिछ , मुदा...।  \nबारहो मासक खेती, बारहो मास जोत-कोरसँ लऽ कऽ राित क नव भोजन धिर  मौसमीसँ लऽ कऽ \nबरहमिस या फल-तरकारीक संग दूध-माछ सबहक आधार रिह तो बीरान भेल जा रहल छी।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nआठो गाछक सोएgऊऊ4ो फल कुमरा काका कएgॉ54ासँ कटलिन  । सबहक भीतर खोइचाक तरमे कोयला \nजकएgऊ6ऊ कारी तइबीच कीड़ो मरल देखलिन  । िछ िड़ आएल टुकड़ीकएgॉ4ऊ पिथ  यामे समेिट  कात जा फेकब नीक \nबुझलिन । एक तँ ओहुना जेहने फल तेहने दागो लगै छै। तैपर आरो कारी-खोरना भेल अिछ , तेहन दगिनयएgऊ6ऊ \nदेत जे फटलो वएgऊ04 एgॉ55  धेनै रहत। पिथ यामे उठा कातमे फेक आिब  गुम भेल िव चारए लगला, जखन एकटा \nचाउर िस एgऊॉ0 भेने लोक बूिझ   जाइए तिह ना सड़ल फल देखने तँ अनुमान कएले जा सकैए जे अिह ना सभ \nसड़ल हएत। मुदा एकरो तँ पिह चान अिछ , जइमे भूर हेतै ओ सड़ल भेल जइमे नै हेतै वा छोट हेतै ओइमे \nतँ आशा कएले जा सकैए...। मुदा टुटैत हूबासँ मन असकता गेलिन । काएgऊऊ4ुका लेल अिग  ला काज टािर  \nलेला । काजक िन चेनी कुमरा कएgऊइॉाक मनकएgॉ4ऊ असिथ  र केलकिन । असिथ र होइते मनमे उठलिन , जिह ना \nदारीमक दाना मोती जकएgऊ6ऊ सजल रहैए तिह  ना ने मनुख एgॉ65पी दानासँ समाजो अिछ  । \nदोसर िद न फल तोिड़  अनैसँ नीक कुमरा काका झाड़ीयेक बीच कएgॉ54ासँ कािट  देखब नीक बुझलिन । आठो \nगाछक सभ फल सिड़  गेल अिछ । मुदा िक  ओकरा कािट  कऽ फेक देल जाए आिक  समयानुकूल बनौल \nजाए? \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ।  \n \n पएgऊॉ4 \n \n.१. अिमत िमएgॉ5ै  २. कुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ- गजल  \n  \n.१. जगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल २. रामदेव /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल ‘झा/gघभ5दार ’ जीक गीत एवं झा/gघभ5  \n  \n.१. राजदेव मएgॉबऊ ड ल- दू टा किव ता २.राजीव रंजन िमएgॉ5ै  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n१. िब/gघ88दे/gघ58र ठाकुर- /gघभघवासक वेदना / सुिन िलअ दू बात हमर/ अ/gघ88हार िजनगी  २. अएgॉखॉदुल \nरजाक- गणताि/gघ88/gघ55क देश  \n  \n१. अिमत  िमएgॉ5ै  २. कुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ- गजल \n१ \nअिमत  िम/gघ57  \n  \nआइ िमिथलामे सीया सीया शोर भऽ गेलै \nराित कारी छलै से इजोर भऽ गेलै \n \nजनकक िधया जानकी एली घर घर बाजए बधैया \nछम छम नाचए बरखा रानी दूर भऽ गेलै बलैया \nधरती उएgॉै6जर , हिरयर कचोर भऽ गेलै \nराित कारी . . . . . \n \nउमिरक संग संग एgॉ5ऊानो बढ़ल बनली चंचल िधया \nआँगुर कंगुिरया िशव धनुष उठेलिन सगरो एकर चचएgऊ65 \nसीया िधया जगतमे बेजोर भऽ गेलै \nराित कारी . . . . \n \nिनत िदन गौरीक पूजा कएलिन वर परमेएgॉ5बर पएलिन  \nएgॉब4याग तपएgऊ04या एहन देखू महलछोिड़ िविपन बौएलिन  \nलव-कुशक एgॉ6ॉेम पुरजोर भऽ गेलै \nराित कारी . . . . \n \nजानकी उएgॉब4सव आउ मनाबी बैसाखक  शुएgॉै0ल नवमी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nिजनकर ऋणसँ उऋण ने हेतै ई िमिथलाक धरती \n\"अिमत\" जागू नव िदवसक भोर भऽ गेलै \nराित कारी . . . . . \n२ \nकु/gघ88दन  कुमार कण/gउभछ \nगजल \n-------------------------- \nमोनके बात किह िदअ \nएgॉ6ॉेमके संग बिह िदअ  \n \nिदल हमर अखन खाली \nतािहमएgऊै0 िएgॉ6ॉय रिह िदअ  \n \nमीठगर चोट नेहक   \nकिन अहएgऊ6ऊ िएgॉ6ॉय सिह िदअ  \n \nठोरपर हँिसक मोती \nहँिस हँिसक िएgॉ6ॉय गिह िदअ  \n \nभावना हमर िलअ बुिझ \nददएgऊ6इ मधुरसन निह िदअ  \n-------------------------- \nफायलुन्-फाइलातुन्. \n२१२-२१२२ \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. जगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल २. रामदेव /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल ‘झा/gघभ5दार ’ जीक गीत एवं झा/gघभ5  \n१ \nजगदीश /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल  \nचान कौिस कीय...... \n  \nचान कौिस कीय धिड़  धार \nडूिम  जखन मोती पेलक। \nअड़ैक मन तरिप -तरिक  \nअरिप त-सँ-तरिप त पेलक। \nचएgॉबब एg406  कौिसकीय धिड़  धार \nडूिम  जखन......। \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nलाभ-लोभ ससिर -पसिर  \nिज नगी धार बिह  पेलक। \nपटे-पट पिट  पट पिट या \nगंग अकिस -हकिस  धेलक। \nचएgॉबब एg406  कौिस कीय धिड़  धार \nडूिम  जखन......। \n  \nिश खर शीश सरिण  सेज \nखुिन  धरती धार बनेलक। \nधारे-धार धिड़  धिड़ या \nसागर-गंगा पािट  पेलक। \nचएgॉबब एg406  कौिस कीय.......। \n  \nसगर सागर संग संगोिड़  \nचीत शाएgॉबब त  चेतन पेलक। \nकमल नील अकास चिढ़  \nसत् सागर अकास फुलेलक। \nचएgॉबब एg406  कौिस कीय......। \n  \nअधम-धम-सुधम बोन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसुधम-धम डेगैत धेलक। \nगीत िज नगीक गािब  गिब या \nहार हिर  चढ़ैत पेलक। \nचएgॉबब एg406  कौिस कीय......। \nपरदेश जेतै..... \n  \nभैया यौ, परदेश जेतै। \nनै छै लएgॉै6जित गाम -घरमे \nनै छै चािल-बेवहारमे। \nबोली-वाणी एकोमे नै छै \nनै छै आस-िबसवासमे। \nअहॴ कहू भाय, केना कऽ रहतै \nभैया यौ, परदेश जेतै। \n  \nमतएgऊ6इ बिन भूिम मदएgऊ6इ जखने \nधिड़ धड़ लज पट-पेटमे। \nहँिस-हँिस छाती चिढ़-चिढ़ \nकू लजित सू रणएgॉ5ॉेएgॉ55मे।  \nअहॴ कहू भाय, केना कऽ जेतै \nभैया यौ, परदेश जेतै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n  \nछेलै भूिम किहयो भूमा सून \nबास-सुबास सजल छेलै \nदेव-दानव मानव बिन बन \nअएgॉ65प -सएgॉ65प बनैत गेलै।  \nिजनगी केना टक िटक पौतै \nभैया यौ, परदेश जेतै। \n  \nदूर बिस दुवएgऊ65सा देिख -देिख \nललकारी ललकािर भरै छै। \nदूर देश दुर-दुर दुरदुरा \nअपन पौएgॉ64ष पािब कहै छै।  \nअहॴ कहू भाय, दम केना अँटतै \nभैया यौ, परदेश जेतै। \n  \nकमल सगर िकलकारी भिर-भिर \nबेथा-कथा िहल-िहल कहै छै। \nभूम-कुभूम भूमहुर बिन-बिन \nएgॉ55ािह -माम कंश कृएgऊ0ऊण कहै छै।  \nअहॴ कहू भाय, केना नै लीबतै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nभैया यौ, परदेश जेतै। \n  \nआन अपन अपना-अपना \nमद बोतल-शीशी भरै छै। \nपीिवते मद मदहोश बिन-बिन \nचीन-पहचीन िबसरए लगै छै। \nअहॴ कहू भाय, िबसरल मन केना पड़तै \nभैया यौ, परदेश जेतै। \n  \nघोड़ा-हाथी, ऊँट बिन बन \nरह-राही रणबास चलै छै। \nयोएgऊॉ0ा-युएgऊॉ0 सरिसज िसरिज  \nभूिमवीर नाओं धड़बए लगै छै। \nअहॴ कहू भाय, िकअए ने रहतै \nनै यौ भैया, जेबे करतै, जेबे करतै। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n  \n  \nओज ओझरी.....  \n  \nओज ओझरी सोझ आिब-आिब \nपछुआ पोझरी पएर पकड़लक। \nओज-सोझ सोझरी करैमे \nसोझरी पएर पोझरी पकड़लक। \nसोझरी पएर पोझरी पकड़लक \nपछुआ पोझरी......। \n  \nघीिच-घीिच पाछू पछुआ पकिड़ \nिटकासन चिढ़ आसन जमौलक \nकखनो चीत मुँहभर कखनो \nचािल चिल चौताला मारलक। \nचािल  चिल  चौताला मारलक। \nपछुआ पोझरी......। \n  \nपोझरी केना ओझरी बिन-बिन \nसोझरी बाट सोिझया भगौलक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nछाती हाथ धीर धकेल-धकेल \nपोझरा-सोझरा सरिसज चढ़ौलक। \nपोझरा-सोझरा सरिस ज चढ़ौलक। \nपछुआ पोझरी......। \n  \nअपने रोपल गाछी भुताइ \nआिक पोखिर नाओं चढ़ौलक \nपोखिर भुताइ आिक गाछी \nमन मंिदर िब स-िब सा कहलक। \nमन मंिदर िब स-िब सा कहलक। \nपछुआ पोझरी.......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \n  \n  \nपािन बीच......  \n  \nपािन बीच समुएg406 बसल छै \nआिक समुएg406 पािन कहबै छै? \nसिज-सिज सािज सरोवरा◌े-झीलो \nतिहना संग सगरो सजबै छै। \nपािन-बीच समुएg406 बसल छै \nआिक समुएg406 पािन कहबै छै।  \n  \nबिन धुँआ धुँधकारी बिन-बिन \nअकास नील सजबए लगै छै। \nधड़-धिड़ धार धिड़-धिड़ धरती \nकमल नील िखलबए लगै छै। \nपािन बीच...। \n  \nबूने-बून बड़-बड़ बिन-बिन \nधड़ धरती धन रािश धड़ै छै। \nदस दुआरी लएgऊ50मी बिन-बिन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nअकास-पताल बखार बनै छै। \nपािन बीच...। \n  \nमन मंडल धनमंडल बिन-बिन \nहीय पताल हीय अकास बसै छै \nमह-मह मिह-मिह मुखमंडल  \nमएgॉै0खन बिन अमृत बसै छै।  \nपािन बीच...। \n  \nकखनो मधु किट कट कखनो \nनम-नम नाम धड़बए लगै छै। \nचिढ़ अकास अकैस झकैस \nधड़-धरती धन रािश धड़ै छै। \nपािन बीच...। \n  \nसुवास-अकास मह महा-महा \nिसम-िसर समीर सजबए लगै छै। \nजूही-बेली संग सहेली  \nलटपट-खटपट करए लगै छै। \nपािन बीच...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n  \nएबा-जेबा बाट बिन-बिन \nगंग अकास बहए लगै छै। \nधड़-धड़़ा धरती तेज-गैत \nनािभ कमल िसलबए लगै छै। \nपािन बीच...। \n  \nनरम-गरम सरम बिन-बिन \nिसंगार सिज िसर चलए लगै छै \nपेब एgॉ6ॉेम पिहया एgॉ6ॉसून बिन  \nभएgॉै0त एgॉ6ॉेम रस पबए लगै छै।  \nपािन बीच...। \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n  \n  \nबंसी धार...... \n  \nिकनहिर बैिस कएgॉबबह -कएgॉबबहुआ  \nबंसी धार लगौने िछऐ। \nचेएgऊऊ4बा-पोठी बोर बना \nरेहुक िसरा चभने िछऐ। \nरेहुक िसरा चभने िछ ऐ। \nबंसी धार...। \n  \nलहिक -लहिक  लहकी लहका \nिघड़नी चाइल धड़ौने िछऐ \nधारे बीच खेला-खेला \nहेला हेल हेलबै िछऐ। \nहेला हेल हेलबै िछऐ। \nबंसी धार...। \n  \nिबनु िछपे छीप छीप-छीप \nउनटा पटैक  मारै िछऐ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nपुछड़ी-पूछ पकिड़-पकिड़  \nहरदा-हरदी भरै िछऐ। \nहरदा-हरदी भरै िछऐ। \nबंसी धार...। \n  \nसुआद-कुआद बुझने िबना \nधारा िजनगी हेलै िछऐ। \nहािर थािक मन मािर-मािर \nउदय-अएgऊ04त देखै िछऐ।  \nउदय-अएgऊ04त देखै िछऐ।  \nबंसी धार...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n  \nजीबठ बाि/gघ88 ह ...... \n  \nजीबठ बािएgॉबब ह   िज नगी जखन  \nआगू डेग उठबए लगै छै। \nधड़ धरती अस-असा अकास \nसहर-िस हिर  डोलए लगै छै। \nसहर-िस हिर  डोलए लगै छै। \nआगू डेग......। \n  \nभरल वायु वायुमंडल जिह ना \nकसम-कस भरल पड़ल छै। \nिब नु िह लकोरे बएgऊ6ऊिट   ने पाबए \nसमर सगर पड़ल छै। \nसमर सगर पड़ल छै। \nआगू डेग......। \n  \nमृत भूिम  अमृत भूिम  बनबए \nअगुआ डेग हुअए लगै छै। \nपछुआ पछ पछािड़-पछािड़    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nछाती िस र मढ़ए लगै छै। \nछाती िस र मढ़ए लगै छै। \nजीबठ बािएgॉबब ह  ......। \n  \nमिढ़ ते छाती िस र जखन  \nिस र-िस र, िस र-िस र करए लगै छै। \nपिब ते पुएgॉबब ज एgॉ6ॉकाश जखिन   \nपुएgऊ0ऊ प  कमल सजबए लगै छै। \nपुएgऊ0ऊ प  कमल सजबए लगै छै। \nजीबठ बािएgॉबब ह  ......। \n  \nपािब  पुएgऊ0ऊ प पुएgऊ0ऊ प  बािट का \nजन-जनक फुलवाड़ी कहै छै। \nिन एgॉब4 या-नएgॉबब द  संग-संग सीता \nजानकी जनक कहबए लगै छै। \nजानकी जनक कहबए लगै छै। \nजानकी जनक......। \n  \nिब नु ि◌ जनगानी िज नगी ओहने \nतार िब नु िस तार कहै छै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nएकतारा कखनो िस तार बिन  \nपौएgॉ64ष बुएgऊॉ0 लहरए लगै छै।  \nपौएgॉ64ष बुएgऊॉ0 लहरए लगै छै।  \nजीबठ बािएgॉबब ह  ......।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n  \nराित -िद न...... \n  \nलगल पएgऊ6ऊित   पित आनी गािड़ -गािड़  \nराित -िद न िब चड़ैत रहै छी। \nभएg406 -भएg406ता तँ यएह ने भेल  \nमिर  मुँह कुहरैत रहै छी। \nमिर  मुँह कुहरैत रहै छी। \nराित -िद न......। \n  \nकरनी-धड़नी बढ़नी बािन  बिन  \nघटनी-बढ़नी कहैत रहै छी \nकोयल बोल मुँह ककह ककैह \nमुँह बाझ अमरीत घोड़ै छी। \nमुँह बाझ अमरीत घोड़ै छी। \nराित -िद न......। \n  \nबिन  माली थल-मैल मैल \nमृत िसंगार सजबैत रहै छी। \nमुँह देिख  मुंगबा बएgऊ6ऊिट  -बएgऊ6ऊिट    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nबाड़ी िस र सजबैत रहै छी। \nबाड़ी िस र सजबैत रहै छी। \nराित -िद न......। \n  \nफूइस-फाइस बएgऊ6ऊिट  -बएgऊ6ऊिट    \nअिन एgऊ0ऊ ट -इएgऊ0ऊ ट  कहैत रहै छी \nभूख मन भूक-भूका भूका  \nसजमन िस र सजबैत रहै छी। \nसजमन िस र सजबैत रहै छी। \nराित -िद न......। \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n  \nतेहरौनी...... \n  \nतेहरौनी जोत-इजोत पािब  \nउठा हाथ छह चास कहै छै। \nपिब ते हर हरहरा हरहरा \nएgॉ65प िसंगार परकीत कहै छै।  \nएgॉ65प िसंगार परकीत कहै छै।  \nतेहरौनी......। \n  \nअिस या आस आस अिस या \nसिज  सेज एgॉ5ैृंग शेर कहै छै।  \nपिब ते पौएgॉ64ष एgॉ6ॉकृित   एgॉ6ॉेम  \nभजन भएgॉै0 त  भिज -भिज  कहै छै। \nभजन भएgॉै0 त  भिज -भिज  कहै छै। \nतेहरौनी......। \n  \nएgॉ65प बहुएgॉ65प सएgॉ65प गिढ़  -गिढ़  \nसाले-साल उसरैत कहै छै। \nअिहना आगू अिस या-अिस या  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nचौसिठ  िसंगार सजैत रहै छै। \nचौसिठ  िसंगार सजैत रहै छै। \nतेहरौनी......। \n  \nएgॉ6ॉेम परकीत सोभाव गुण  \nबरैस-बरैस बेरसैत रहै छै। \nतोष-आसु घोिड़ -घोिड़  घोड़ \nअमृत रस िव षपान करै छै। \nअमृत रस िव षपान करै छै। \nतेहरौनी......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n  \nगेल उमिर या...... \n  \nगेल उमिर या िब त फुिस ए मायामे \nदगल-दाग लगलै कंचन कायामे। \nदेख-देख दुिन यएgऊ6ऊ मन भड़छलै \nरंग-एgॉ65प रस पीबामे \nभूक भौक भौिक या-भौिक या \nचोकिड़  गेल फल खेबामे। \nगेल उमिर या......। \n  \nअिस या आस आश मारै छै \nकुएgॉबब ज –िन कं◌ुज बोन भटकैमे \nकद-कद कदम गाछ िह लै छै \nकृष-कृष कृएgऊ0ऊ णकएgॉ4ऊ पेबामे।  \nकृष-कृष कृएgऊ0ऊ णकएgॉ4ऊ पेबामे।  \nदगल दाग......। \n  \nराधा पाश पकिड़ -पकिड़  \nझुलना कृएgऊ0ऊ ण  झुलबै छै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nबात-बाट संग मीिल  िम ल \nएकबएgऊॉ6 बिन   बन झुलै छै। \nएकबएgऊॉ6 बिन   बन झुलै छै। \nकद-कद कदम गाछ िह लै छै। \nकृष-कृष......।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \n  \nकर-करनाम...... \n  \nिड िब या ऊपर मोमरी इजोत \nकर-करनाम करैत एलै। \nबिन  फूल खेल खेिल   \nमोमरी मन भरैत एलै। \nमोमरी मन भरैत एलै। \nकर-करनाम......। \n  \nजेहेन तेल तेहेन इजोत \nरिस  रस रािश  रसैत एलै। \nकठ-कठगैनी हँिस -हँिस  किट  \nिड िब या रािस  जरैत एलै। \nिड िब या रािस  जरैत एलै। \nकर-करनाम......। \n  \nबिन  इजोत बन-बन करए \nगएgॉबब ह हवा गएgॉबब ह कैत एलै। \nिस एgॉै0 त -िस एgॉै0 त  िश खा पकिड़   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nपिर चए अपन धड़ैत एलै। \nपिर चए अपन धड़ैत एलै। \nकर-करनामा......। \n  \nपात बीच फूल फूिल  फुला \nकिर या झुमैड़ खेलैत एलै। \nिब नु पाते मगर पसीद \nरंग-रभस करैत एलै। \nरंग रभस करैत एलै। \nकर-करनाम......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \n  \nमनुख कह/gउभउ ......  \n  \nमनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ \nमीत यौ, मनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ। \nनै भेल लूिड़ -बूिध  जीबै केर \nनै बदलल चाइल-एgॉ6ॉकृित    \nअपने जेना जे अबैत गेल \nतनिल ऐ तिह ना तािन  गीत। \nतनिल ऐ तिह ना तािन  गीत। \n  \nताल-माएgॉ55 बूिझ   नै पेिल ऐ \nमनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ। \nचालिन  चाल चािल  नै ताबे \nगुर-चौल कात केना रखबै। \nआँकर-पाथर जा नै बेरतै \nसुआद-कुआद केना बुझबै। \nअखनो धिर  से कहएgऊ6ऊ बुझिल  ऐ \nमनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nउएgॉ54र -पूब सोपान सजल छै \nअकास-पताल पकिड़  बैसल छै। \nसत तल जेना उएgॉ54र बसल छै \nअतल-पतल सेहो बनल छै। \nआइयौ कहएgऊ6ऊ से बूिझ   पेिल ऐ \nमनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ। \n  \nढिह  केतौ ढनमन केतौ \nढनमन-टनमन होइते एिल ऐ \nमन मनुआ मएgॉबब हुआँ महुरा  \nअमृत-मृत पीबैत एिल ऐ। \nअमृत-मृत पीबैत एिल ऐ। \nमनुख कहएgऊ6ऊ हम बिन   पेिल ऐ। \n  \nजिह या दुिन यएgऊ6ऊ-जहान जनबै \nमनसुख तिह या बिन  जेबै।  \n  \nसॲिख -सॲिख  सुख-चाइन पेबै  \nआनन-कानन भड़मैत पेबै।  \nआनन-कानन भड़मैत पेबै।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nजीता जी िज नगानी पेिल ऐ  \nजीता जी िज नगानी पेिल ऐ। \n  \n2 \nरामदेव /gघभघसाद म/gघ8उ ड ल ‘झा/gघभ5दार ’ जीक गीत एवं झा/gघभ5  \n  \nझाएgॉ65  \nसुित  उिठ  लागू भोरे बाबू \nमाए-बाबूकएgॉ4ऊ गोड़ यौ।  \nएकड़ा सन जगमे नै िक यो \nसेवापर िद औ जोर यौ। \nगीत- \nमाए गइ बोल तोहर छौ, \nबाइिब ल वेद कुरान गइ। \nशािएgॉबब त  कएgॉ4ऊ बरदान गइ ना-2 \nतूँ तँ जगमे अनुपम, \nकेकर उपमा देबै हम। \nसॱसे दुिन यएgऊ6ऊमे नै, \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nिक यो तोरा समान गइ। शािएgॉबब त  ...। \nआगू तूँ पाछू भगवान, \nजगमे तुहॴ एक महान। \nतोरे नाओंसँ पुिएgॉै6ज  त \nमंिद रक भगवान गइ। शािएgॉबब त  ...। \nतूँ तँ ममता केर अकास। \nपिह ल गुएgॉ64 केर एgॉ6ॉकाश।  \nतुहॴ जगमे देखेलही, \nजीबै केर समान गइ। शािएgॉबब त  ...। \nतूँ तँ अएgॉखबला, ईषू, महेश, \nकाितएgऊ6इक गणपित   और गणेश। \nमाए गइ चरण तोहर छौ, \nगंगामे एgऊ04 नान गइ। शािएgॉबब त  ...। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. राजदेव मएgॉबऊ ड ल- दू टा किव ता २. राजीव  रंजन िमएgॉ5ै  \n    १ \n   राजदेव म/gघ8उ ड ल \n  दू टा किव ता- \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n१ \nपसरैत /gघभघशाखा  \n  \nजजएgऊ6इर बूढ़ अनिच  एgॉबब हारक गाछ \nहवा नचा रहल छै नाच \nलटकल असंएgॉैइ य  डािर -पात \nचाएgॉ65भर आ काते-कात \nसहने हएत कतेक अधात \nकेतेक छूटल केतेक साथ \nकरैत एक दोसरसँ बात \nपरेमसँ भेल एgऊ04 नात। \nहमर चलैत अिएgॉबब त  म सएgऊ6ऊस  \nएgऊ04 व जन-पिर जन आस-पास \nएकेटासँ बिढ़  केतेक रास \nसँगे चलैत िस रजन िव नाश \nझूठ-सएgऊ6ऊच मएgॉबै य  नचैत नाच \nहम बन छी अनिच एgॉबब ह क गाछ। \n२\n  \nखसैत बु/gघ88 द  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nखसैत बून-बून \nगाबै गुन-गुन \nिचड़ै चुन-चुन \nिझ◌ ंगुर झुन-झुन \nबरसैत मगन धन \nदेखैत मन नयन \nनाचैत सुमन मन \nतृिष त भीजैत तन \nसूखल कण-कण \nअमृतसँ िम लन। \nचलैत रहत आखेट \nनै टुटत िज नगीक गएgॉ4ऊठ  \nआिब  गेल जेठ \nदुख गेल मेट \nसभ िक छु समेिट  \nआब हएत भएgॉ4ऊट।  \n  \n२ \nराजीव  रंजन िमएgॉ5ै  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nगजल   \n \nमाए सदित अनमोल लगैत छिथ \nिमठगर अमृत सन बोल बजैत छिथ \n \nसिदखन सहल सभ बात कचोट ने \nगाए बनल अहलाद बँटैत छिथ \n \nमोनक अपन सभ बात दबौवलिथ \nस/gघ88तान लै सुख चैन रचैत छिथ  \n \nदमसब हुनक िनत बाट सुझैत टा  \nिबहुँसिथ मनुख जे नेह करैत छिथ   \n \nमाए सुनर उपहार सनेश िथक \nखनहन रहिथ \"राजीव\" रटैत छिथ   \n \n२२१२ २२१ १२१२   \n \n२ \nजानकी गीत   \n \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन घर घर मे हम मनाबी \nसभ िमिल ख़ुशी मनाबी अ-एgॉ5ॉत दीप हम जराबी  \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन ........... \n \nिमिथला िजनक छल नैहर,मैिथल अपन छलिथ यौ \nहम मैिथलक धरम बुिझ,करतब अपन पुराबी  \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन ........... \n \nिमिथलेशनंदनी छिथ सदित ममताक एgॉ65प सुएgऊबॉर  \nचललीह जे बाट सएgॉ54क हम गीत हुनक िनत गाबी  \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन ...........  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \n \nिधयाक एgॉ65पे गुनगर ,भायएgऊ65क एgॉ65पे लुिरगर  \nदुिह कुलकँ लाज रखलीह गिह मान हम बढाबी \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन ........... \n \nहे माए हम छी बुिरबक,मिहमा ने जािन सकलहुँ \nरही ने आब िनरसल नब एgॉ65प धए देखाबी  \nमएgऊ6ऊ जानकीक जनमिदन ........... \n \n\"राजीव\" यैह िबनबैथ,जग जनिन जानकीसँ \nमैिथलकँ एgॉ5ऊान जागय ,इितहास पुिन रचाबी  \nमएgऊ6ऊ जानकीक  जनमिदन........... \n \n \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. िब/gघ88दे/gघ58र ठाकुर- /gघभघवासक वेदना / सुिन िलअ दू बात हमर/ अ/gघ88हार िजनगी  २. अएgॉखॉदुल \nरजाक- गणताि/gघ88/gघ55क देश  \n  \n१ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nिब/gघ88दे/gघ58र ठाकुर , िगएgऊॉ0ा ७ योिगयारा, धनुषा नेपाल, हाल :कतार। \n/gघभघवासक वेदना / सुिन िलअ दू बात हमर/ अ/gघ88हार िजनगी    \n१ \n/gघभघवासक वेदना   \n \nहमर िजनगीक कोनो िहसाब नै रहल   \nपढ़बाक लेल कोनो िकताब नै रहल   \nबैसल छी एखनो असग रे एकाएgॉबबतमे  \nिकएgॉबबतु पीबाक लेल कोनो शराब नै रहल ।।   \n \nसपनामे ओहे चेहरा अबैए  \nअबैत अिछ वएह ठाम आ गाम   \nकतबो िबसरऽ चाही िदलसँ  \nनै िबसिर पाबी जनकपुर धाम।।   \n \nछी मैिथल हम िमिथलाक बासी  \nदूर छी तैयो अपन एgॉ6ॉदेशसँ  \nिववशताक मारल,परताड़ल  \nपएgॉ55 िलखै छी अलग देशसँ।।   \n \nमाए बाबूकएgॉ4ऊ चरण वएgॉबबदना  \nदोएgऊ04तकएgॉ4ऊ हमर सलाम रहल   \nअनजान-सुनजानपर एgॉबैयान नै देबै  \nमाफ करब सभ कहल सुनल।। \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nमन लगाबी कतबो एतऽ  \nिजउ टाएgऊइ5ल अिछ दुरापर   \nिदन कटै छी राित यै भारी  \nसदखैन जान अएgऊ04तुरापर।।   \nएgॉ6ॉेमक मएgऊऊ4म फोन बनल अिछ  \nजीबाक माएgॉबैयम दु बात अिछ  \nथाकल ठेहयाएल आबी जौँ कखनो  \nलागै नै केओ साथ अिछ।।   \n \nकते कहू एgॉ6ॉवासक वेदना  \nिलखैत सेहो शरम लगैए  \nनोर आँिखसँ टपटप चुबए   \nकलम पकड़ैत हाथ कपैए।।   \n \nबस ईएह िवनती नीकसँ रहब   \nनीकसँ राखब गएgऊ6ऊउ समाज   \nएक िदन हमहूँ लौट कऽ आएब   \nजगमग करतै िमिथला राज।।   \n \n२ \nसुिन िलअ दू बात हमर \n \nभला करब तँ भला िमलत   \nबुरा करब तँ बुरा िमलत   \nई छै जगत जननीक धरती  \nकमएgऊ6इक फल अवएgऊ0ॉय िमलत।।   \n \nहे मानव नीक कमएgऊ6इ कएgॉ64   \nकरै छी िकएक िखिसआएल सन   \nचोरीक धन नै रहत सभ िदन   \nकरै छी िकएक धिधयाएल सन ।।   \n \nऐठाम सभ िकछु नाशवान छै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nजाए पड़त ई जग छोिड़ कऽ  \nिबनु भिएgॉै0तक सुख नै भेटत   \nरहब कते मुँह मोिड़ कऽ।।   \n \nसुनै छी जानकी मिएgॉबबदरमे  \nिगएgऊॉ6ी बालु िगरबै छी  \nअपन एgऊ04वाथएgऊ6इ पुरा हेतु  \nजनताकएgॉ4ऊ िघिसयबै छी।।   \n \nएखनो एgॉ5ऊानक ताला खोलू  \nआिब जाउ नीक पथपर   \nदुदएgऊ6इशासँ बचौिथन मैया  \nआसन हएत एgऊ04वगएgऊ6इ रथपर।।   \n \nहम सभ मैिथल एक रही  \nएकजुट भऽ साथ चली  \nपिहचान बनाबी अपन िमिथलाक   \nइितहासक पएgऊबॉापर च मकैत रही।। \n \n३ \nअ/gघ88हार िजनगी  \n \nिचड़ै चुनमुन िचरिबर कएलकै  \nचाएgॉ64 िदस भोर भेलै \nएgॉ6ॉकाशक िकरण पृथवीपर उतरलै \nघर-आएgऊइ5न इजोर भेलै \nमुदा हुनका चेहरापर कारी पदएgऊ65 लगलै \nकोनो बएgॉबबदी जकएgऊ6ऊ  \nकोनो चोर जकएgऊ6ऊ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nअथबा,कोनो िनरीह बएgऊ04तु जकएgऊ6ऊ  \nजकर महएgॉब4व िकछु नै।   \n \nसड़कपर अपन कमर िहलबैत   \nिफिलिपनी परीकएgॉ4ऊ देिख \nओकर मन धुजा-धुजा भऽ गेलै \nतन िसहैर गेलै आ   \nसपना चकनाचुर भऽ गेलै \nमुदा िववशता छै  \nबाएgॉबैयता छै  \nअपन सुएgॉबबदर आ लचकदार शरीरकएgॉ4ऊ  \nदेखएबाक एgऊ04वतएgॉबबएgॉ55ता नै छै हुनका  \nसुएgॉबबदरताक बयान सुनब   \nअिधकारसँ वंिचत छै ओ   \nजेना कोनो जेलमे रहल एgॉ6ॉाणी होइ   \nवा,कोनो िपजड़ामे बाएgॉबबहल सुगा।   \n \nबाहरक रएgऊइ5ीचएgऊइ5ी वातावरणमे  \nअपनाकएgॉ4ऊ ितरएgऊ04कृत भेल महशुस करैत   \nजखन अबै छिथ ओ अपन घरमे आ   \nदेखै छिथ िट.भी पर सनीिलयोनकएgॉ4ऊ हट िसन  \nिएgॉ6ॉयएgऊइऊा चोप ड़ाकएgॉ4ऊ अधएgऊ6इनएgॉैॉन वएgऊ04एgॉ55मे  \nठीक ओहने िनहारै छिथ अपना शरीरकएgॉ4ऊ  \nकतेक िमलल  \nकतेक सुएgॉबबदर शरीर ! मुदा नै िकयो तारीफ करऽ बला  \nऐ फूलकएgॉ4ऊ \nनै िकयो सुगएgॉबबध लेब ऽ बला  \nऐ वासनाकएgॉ4ऊ  \nमन िखएgऊबॉ भ ऽ जाइ छै  \nखाड़ीकएgॉ4ऊ रानी सभकएgॉ4ऊ  \nमन बेिपरीत भऽ जाइ छै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nएहन समाज आ संएgऊ04कारसँ  \nजकर सीमा  \nबस पदएgऊ65क भीतर   \nएकटा कैद िजनगी जकएgऊ6ऊ  \nकेवल अएgॉबबहार ... अएgॉबबहार .... \n  \n२ \nअएgॉखॉदुल रजाक , हिरपुर ४, धनुषा (नेपाल), हाल : कतार  \nगणताि/gघ88/gघ55क देश  \n \nराणा शासनक बाद राजा शासन भेलै \nिनदएgऊ6इलसँ फेर बहुदल भेलै \nजब-जब लोकक बुिएgऊॉ0 फैलैत गेलै \nबहुदलसँ देश गणतएgॉबबएgॉ55 भेलै।।   \n \nगणतएgॉबबएgॉ55क गएgॉबबध जब खतम नै भेलै \nनेताक एgऊ04वाथएgऊ6इमे तब बेमेल भेलै \nजनता जनादएgऊ6इनक हालत देिखयौ  \nगरीबी, रोजगारी सबकएgॉ4ऊ सएgॉबबदेश भेलै।।   \n \nिव एgॉ5ऊानक िबदएgऊॉ5ारा गितमान भ ऽ  \nजब जब कपड़ा बनएबाक िबएgऊ04तार भेलै \nकपड़ा बड़का की पिहरिथ न कएgॉबबया लोकिन  \nचएgऊॉ6ी सजा अएgॉब4याधुिनक भ ऽ गेलै ।। \n \nिशएgॉ5ॉा संगे सएgॉखऊयताक िबकास भ ऽ  \nलोग कहै छिथ समाज होिशयार भेलै \nमुदा मदएgऊ6इ िबना के पिरवार छै केहन   \nअपएgऊइ5 समाजक एक उपहार भेलै।।   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \n \nचौक चौराहाक हािन भेलै \nतास जुआक अखाड़ा भेलै \nभला कहू तँ बुिरबक छी  \nबुिरबक काज कएिनहार भला आदमी भेलै।।   \n \nपिरवार डुबल तँ की डुबल ? \nसमाज डुबल तँ िकछु भेलै \nदेशक िचएgॉबबता कएिनहारकएgॉ4ऊ िचएgॉबबता केहन  \nपरदेश आिब देशक िचएgॉबबता भेलै।।   \n \n  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nिवदेह नूतन अंक गएgऊॉ4 -पएgऊॉ4 भारती \n  \n१. मोहनदास (दीघ/gउभछकथा ):लेखक: उदय /gघभघकाश  (मूल िहएgॉबबदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उएgॉब4पल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथलाएgॉ5ॉर ) \nमोहनदास (मैिथली-एg40खेल ) \n२.िछ/gउ8घम/gउै4ता - /gघभघभा खेतानक िह/gघ88दी उप/gघ88यासक  सुशीला झा /gउघ5ारा मैिथली अनुवाद   \nिछएgऊबॉमएgऊ04ता \n३.कनकमिण दीि/gघ5घत (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद /gघ57ीमती /gघभ5पा धी/gघभ5 आ /gघ57ी धीरे/gघ88/g4ैभ /gघभघेमिष/gउभछ) \nभगता बेङक देश-/g4छैमण    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपएgॉबबयासक मैिथली अनुवाद डॉ. शएgॉख4भु कुमार िसंह एgऊॉ5ारा \nपाखलो \n \nबालानएgऊ64 कृते  \n१. कुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ- बाल गजल २. अिमत िमएgॉ5ै -नेङगरा दरबान \n१ \nकुएgॉबबदन  कुमार कणएgऊ6इ \nबाल गजल \n---------------------------------------- \nफुल फुललै फुलबारीमएgऊै0, बनल जतरा \nताही ऊपर खेलैछै कते भमरा \n \nनाचै मयुर डुिबक अपने मनक धुनमएgऊै0 \nलागै बड िनक चुन चुन जे करै बगरा \n \nसब गाछीपर जे बानर कुदै छरपै \nबर गाछीपरसं सुनबै सुगा फकरा \n \nकोइएgऊ6इली कुचरै गाछपर िभनसरमएgऊै0 \nबोली मधुर बहुत िनक लागलै हमरा \n \nखेलब कुदब अहीना फुलक सँग सिदखन   \nहम बएgऊ64टब िनतिदन पंएgॉ5ॉी क खुब अहरा \n \n---------------------------------------- \nमफ्ऊलात्-मफाइएgऊ6इलुन्-मफाइएgऊ6इलतुन् \n२२२१-१२२२-१२११२ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n२ \nअिमत िमएgॉ5ै  \nनेङगरा दरबान \n \nराजा जीक गाछीमे, दरबान बिन एलै चोर \nभिर राित खेलक आम चिल गेल भोरे-भोर \nकिहयो लीची किहयो आम किहयो जामुन, कटहर \nबदिल-बदिल कऽ सब िदन खाए अंगुर आ बरहर \nमालीकएgऊै0 जे पता च लल तँ ओ बहुते तमसाएल \nआइ राितमे सब िसखेबै, मुदा चोरबे नै आएल \nदोसर िदन जे चोरबा एलै, माली फॲफ काटै छल \nएकटा पुरना गाछपर चोरबा चुएgॉख0पेचाप चढ़ै छल  \nएकटा ठािढ़ कोकनल छलै पड़लै जखने टएgऊ6ऊग  \nठािढ़ सिहत धरतीपर खसल टूटल हाथ आ टएgऊ6ऊग  \nओ बुझै छल िकओ नै देखै मुदा देखै छिथ भगवान \nदेलिन सजाय एहन जे बिन गेल ओ नेङगरा दरबान \n  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gउैछय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nब/gघ74चा लोकिन /gउघ5ारा /gउै4मरणीय /gउैघलोक \n \n१.एgॉ6ॉातः काल एg40खएgऊऊॉमुहूएgॉ54एgऊ6इ (सूयएgऊै6दयक एक घंटा पिहने) सवएgऊ6इएgॉ6ॉथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई एgऊ0ॉलोक \nबजबाक चाही। \nकराएgऊखइे वसते लएgऊ50मीः करमएgॉबैये सरएgऊ04वती।  \nकरमूले िएgऊ04थतो एg40खएgऊऊॉा एgॉ6ॉभाते करदशएgऊ6इनम्॥  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nकरक आगएgऊ6ऊ लएgऊ50मी बसैत छिथ , करक मएgॉबैयमे सरएgऊ04वती, करक मूलमे एg40खएgऊऊॉा िएgऊ04थत छिथ। भोरमे तािह एgऊॉ5ारे \nकरक दशएgऊ6इन करबाक थीक।  \n२.संएgॉबैया काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले िएgऊ04थतो एg40खएgऊऊॉा दीपमएgॉबैये जनादएgऊ6इनः।  \nदीपाएgऊखइे शएgऊइऊरः एgॉ6ॉोएgॉै0एgॉ54ः सएgॉबबएgॉबैयाएgॉै6योितनएgऊ6इमोऽएgऊ04तुते॥  \nदीपक मूल भागमे एg40खएgऊऊॉा, दीपक मएgॉबैयभागमे जनादएgऊ6इन (िवएgऊ0ऊणु) आऽ दीपक अएgऊखइ भागमे शएgऊइऊर िएgऊ04थत छिथ। हे \nसंएgॉबैयाएgॉै6योित ! अहएgऊ6ऊकएgॉ4ऊ नमएgऊ04कार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं एgऊ04कएgॉबबदं हनूमएgॉबबतं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः एgऊ04मरेिएgऊबॉएgॉब4यं दुःएgऊ04वएgॉख6एgऊ04तएgऊ04य नएgऊ0ॉयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमारएgऊ04वामी, हनूमान्, गएgॉ64 ड आऽ भीमक एgऊ04मरण करैत छिथ , हुनकर दुःएgऊ04वएgॉख6 \nनएg4इ6 भऽ जाइत छिएgॉबबह।  \n४. नहेबाक समय- \nगएgऊइ5े च यमुने चैव गोदाविर सरएgऊ04वित।  \nनमएgऊ6इदे िसएgॉबबधु कावेिर जलेऽिएgऊ04मन् सिएgऊबॉिधं कुएgॉ65॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सरएgऊ04वती, नमएgऊ6इदा, िसएgॉबबधु आऽ कावेरी\n  धार। एिह जलमे अपन सािएgऊबॉएgॉबैय िदअ। \n५.उएgॉ54रं यएgॉब4समुएg406एgऊ04य िहमाएg406ेएgॉ56ैव दिएgॉ5ॉणम्।  \nवषएgऊ6इं तत् भारतं नाम भारती यएgॉ55 सएgॉबबतितः॥  \nसमुएg406क उएgॉ54रमे आऽ िहमालयक दिएgॉ5ॉणमे भारत अिछ आऽ ओतुका सएgॉबबतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अहएgॉखबया एg406ौपदी सीता तारा मएgॉबऊडोदरी तथा।  \nपएgॉैबचकं ना एgऊ04मरेिएgऊबॉएgॉब4यं महापातकनाशकम्॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nजे सभ िद न अहएgॉखबया, एg406ौपदी, सीता, तारा आऽ मएgॉबऊदोदरी, एिह पएgऊ6ऊच साएgॉबैवी-एgऊ04एgॉ55ीक एgऊ04मरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप नएg4इ6 भऽ जाइत छिएgॉबबह।  \n७.अएgॉ5बएgॉब4थामा बिलएgऊ0इयएgऊ65सो हनूमएgऊ64एgॉ56 िवभीषणः।  \nकृपः परशुरामएgॉ56 सएgॉख0तैते िचरएgऊइैीिवनः॥  \nअएgॉ5बएgॉब4थामा, बिल, एgऊ0इयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचायएgऊ6इ आऽ परशुराम- ई सात टा िचरएgऊइैीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सुएgॉ6ॉीता देवी िशखर वािसनी \nउएgऊखइेन तपसा लएgॉखॉधो यया पशुपितः पितः।  \nिसिएgऊॉ0ः साएgॉबैये सतामएgऊ04तु एgॉ6ॉसादाएgॉबबतएgऊ04य धूजएgऊ6इटेः  \nजाएg4ॉखवीफेनलेखेव यएgॉबबयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदानएgॉबबद न मे बाला सरएgऊ04वती।  \nअपूणएgऊैइ पंचमे वषएgऊैइ वणएgऊ6इयािम जगएgॉब4एgॉ55यम् ॥  \n१०. दूवधgछ65धgष5षत मंधgष55 (शुएgॉै0ल यजुवएgऊैइद अएgॉबैयाय २२, मंएgॉ55 २२) \nआ एg40खएgऊऊॉिएgऊबॉएgॉब4यएgऊ04य एgॉ6ॉजापितॠएgऊ6इिषः। िलंभोएgॉै0एgॉ54ा देवताः। एgऊ04वराडुएgॉब4कृितएgऊ0ॉछएgॉबबदः। षएgऊब6जः एgऊ04वरः॥  \nआ एg40खएgऊऊॉ॑न् एg40खाएgऊऊॉ॒णो एg40ख॑एgऊऊॉवचएgऊ6इ॒सी जा॑यता॒मा रा॒एgऊ0ऊएgऊखखे रा॑ज॒एgॉबबयः शुरे॑ऽइषएgऊ0इयो॒ऽितएgऊ0इया॒धी म॑हार॒थो जा॑यतएgऊ64॒ दोएgॉैॉएg40ैॴ \nधे॒नुवएgऊै6ढा॑न॒एgऊब6वाना॒शुः सिएgॉख0तः॒ पुर॑िएgॉबबध॒यएgऊै6वा॑ िज॒एgऊ0ऊणू र॑थे॒एg4इैाः स॒भेयो॒ युवाएgऊ04य यज॑मानएgऊ04य वी॒रो जा॒यतएgऊ64 िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒जएgऊ6इएgॉबबयॲ वषएgऊ6इतु॒ फल॑वएgॉब4यो न॒ऽओष॑धयः पएgॉै4यएgॉबबतएgऊ64 योगेएgॉ5ॉ॒मो नः॑ कएgॉखबपताम्॥ २२॥ \nमएgॉबबएgॉ55ाथएgऊ65ः िसएgऊॉ0यः सएgॉबबतु पूणएgऊ65ः सएgॉबबतु मनोरथाः। शएgॉ55ूणएgऊ64 बुिएgऊॉ0नाशोऽएgऊ04तु िमएgॉ55ाणामुदयएgऊ04तव।  \nॐ दीघएgऊ65युभएgऊ6इव। ॐ सौभाएgॉैॉयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयोएgॉैॉय आ ’ सवएgऊ6इएgॉ5ऊ िवएgऊॉ4ाथएgऊ6ब उएgॉब4पएgऊबॉ होिथ , आ’ शुएgॉ55ुकएgॉ4ऊ नाश कएिनहार सैिनक उएgॉब4पएgऊबॉ \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे सएgॉ5ॉम होिथ आ ’ घोड़ा एgॉब4विरत एgॉ65पएgॉ4ऊ \nदौगय बला होए। एgऊ04एgॉ55ीगण नगरक नेतृएgॉब4व करबामे सएgॉ5ॉम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूणएgऊ6इ भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृएgॉब4व देबामे सएgॉ5ॉम होिथ। अपन देशमे जखन आवएgऊ0ॉयक होय वषएgऊ65 होए आ ’ औषिधक-बूटी सवएgऊ6इदा पिरपएgॉै0व \nहोइत रहए। एवं एgऊबखमे सभ तरहएgॉ4ऊ हमरा सभक कएgॉखबयाण होए। शएgॉ55ुक बुिएgऊॉ0क नाश होए आ ’ िमएgॉ55क उदय होए॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nमनुएgऊ0ऊयकएgऊै0 कोन वएgऊ04तुक इएgॉै4छा करबाक चाही तकर वणएgऊ6इन एिह मंएgॉ55मे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलुएgॉख0तोपमालएg4ऊैकार अिछ।  \nअएgॉबबवय - \nएg40खएgऊऊॉ॑न् - िवएgऊॉ4ा आिद गुणसँ पिरपूणएgऊ6इ एg40खएgऊऊॉ  \nरा॒एgऊ0ऊएgऊखखे - देशमे \nएg40ख॑एgऊऊॉवचएgऊ6इ॒सी-एg40खएgऊऊॉ िवएgऊॉ4ाक तेजसँ युएgॉै0एgॉ54  \nआ जा॑यतएgऊ64॒- उएgॉब4पएgऊबॉ होए  \nरा॑ज॒एgॉबबयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइषएgऊ0इयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽितएgऊ0इया॒धी-शएgॉ55ुकएgॉ4ऊ तारण दय बला \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदोएgॉैॉएg40ैॴ-कामना(दूध पूणएgऊ6इ करए बाली) \nधे॒नुवएgऊै6ढा॑न॒एgऊब6वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी वएgऊै6ढा॑न॒एgऊब6वा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-एgॉब4विरत  \nसिएgॉख0तः॒-घोड़ा \nपुर॑िएgॉबबध॒यएgऊै6वा॑- पुर॑िएgॉबबध॒- एgऊ0इयवहारकएgॉ4ऊ धारण करए बाली यएgऊै6वा॑-एgऊ04एgॉ55ी \nिज॒एgऊ0ऊणू-शएgॉ55ुकएgॉ4ऊ जीतए बला \nर॑थे॒एg4इैाः -रथ पर िएgऊ04थर  \nस॒भेयो॒-उएgॉ54म सभामे \nयुवाएgऊ04य -युवा जेहन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nयज॑मानएgऊ04य -राजाक राएgॉै6यमे \nवी॒रो-शएgॉ55ुकएgॉ4ऊ परािजत करएबला \nिनका॒मे-िन॑कामे-िनएgॉ56ययुएgॉै0एgॉ54 कायएgऊ6इमे \nनः-हमर सभक \nप॒जएgऊ6इएgॉबबयॲ-मेघ \nवषएgऊ6इतु॒-वषएgऊ65 होए  \nफल॑वएgॉब4यो-उएgॉ54म फल बला \nओष॑धयः-औषिधः \nपएgॉै4यएgॉबबतएgऊ64- पाकए \nयोगेएgॉ5ॉ॒मो-अलएgॉखऊय लएgॉखऊय करेबाक हेतु कएल गेल योगक रएgॉ5ॉा \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nकएgॉखबपताम्-समथएgऊ6इ होए  \nिएgऊखइिफथक अनुवाद - हे एg40खएgऊऊॉण , हमर राएgॉै6यमे एg40खाएgऊऊॉण नीक धािमएgऊ6इक िवएgऊॉ4ा बला, राजएgॉबबय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला जएgॉबबतु, उएgऊॉ4मी नारी होिथ। पाजएgऊ6इएgॉबबय आवएgऊ0ॉयकता प डला पर वषएgऊ65 देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपिएgॉ54 अिजएgऊ6इत /संरिएgॉ5ॉत करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंिएgॉैॉलश -मैिथली-कोष  / मैिथली -इंिएgॉैॉलश -कोष   एgॉ6ॉोजेएgॉै0टकएgॉ4ऊ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल एgऊॉ5ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/gघ5उािनक लोकिन /gउघ5ारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा स/gघँ4पादन \nपा/gउ85य/gउ8ँम  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/gघ5उािनक लोकिन /gउघ5ारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन धgछष5ारा बनाओल मानक \n  उधgषृ।चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाएgऊ04एgॉ55ी डा. रामावतार यादवक धारणाकएgॉ4ऊ पूणएgऊ6इ एgॉ65पसँ सएgऊइ5 लऽ  िनधएgऊ65िरत )  \nमैिथलीमे उ/gघ74चारण तथा लेखन  \n  \n१.पधgषृइचमाधgष5षर आ अनुधgछए।वार : पएgॉैबचमाएgॉ5ॉराएgॉबबतगएgऊ6इत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संएgऊ04कृत भाषाक अनुसार \nशएgॉखॉदक अएgॉबबतमे जािह वगएgऊ6इक अएgॉ5ॉर रहैत अिछ ओही वगएgऊ6इक पएgॉैबचमाएgॉ5ॉर अबैत अिछ। जेना-  \nअएgऊइऊ (क वगएgऊ6इक रहबाक कारणे अएgॉबबतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपएgॉैबच (च वगएgऊ6इक  रहबाक कारणे अएgॉबबतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखएgॉबऊड (ट वगएgऊ6इक रहबाक कारणे अएgॉबबतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिएgॉबबध (त वगएgऊ6इक रहबाक कारणे अएgॉबबतमे न् आएल अिछ। ) \nखएgॉख4भ (प वगएgऊ6इक रहबाक कारणे अएgॉबबतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुएgऊ6इएgॉै0त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पएgॉैबचमाएgॉ5ॉरक बदलामे अिधकएgऊ64श जगहपर अनुएgऊ04वारक एgॉ6ॉयोग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। एgऊ0इयाकरणिवद पिएgॉबऊडत गोिवएgॉबबद झाक कहब छिन जे \nकवगएgऊ6इ, चवगएgऊ6इ आ टवगएgऊ6इसँ पूवएgऊ6इ अनुएgऊ04वार िलखल जाए तथा तवगएgऊ6इ आ पवगएgऊ6इसँ पूवएgऊ6इ पएgॉैबचमाएgॉ5ॉरे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अएgॉबबत तथा कएgॉख4पन। मुदा िहएgॉबबदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकएgॉ4ऊ निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अएgॉबबत आ कएgॉख4पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ।  \nनवीन पएgऊॉ0ित िकछु सुिवधाजनक अवएgऊ0ॉय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ एgऊ04थानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर हएgऊ04तलेखन वा मुएg406णमे अनुएgऊ04वारक छोट सन िबएgॉबबदु एgऊ04पएg4इ6 निह भेलासँ अथएgऊ6इक अनथएgऊ6इ होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनुएgऊ04वारक एgॉ6ॉयोगमे उएgॉै4चारण -दोषक सएgॉख4भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथएgऊ6इ \nकसँ लऽ कऽ पवगएgऊ6इ धिर पएgॉैबचमाएgॉ5ॉरेक एgॉ6ॉयोग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ एgॉ5ऊ धिरक अएgॉ5ॉरक सएgऊइ5 \nअनुएgऊ04वारक एgॉ6ॉयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उएgॉै4चारण “र् ह”जकएgऊ6ऊ होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उएgॉै4चारण हो ओतऽ माएgॉ55 ढ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढएgऊइ5 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सएgऊ6ऊढ, गाढ, रीढ, चएgऊ6ऊढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुएgऊ6इएgॉै0त शएgॉखॉद सभकएgॉ4ऊ देखलासँ ई एgऊ04पएg4इ6 होइत अिछ जे साधारणतया शएgॉखॉदक शुएgॉ65मे ढ आ मएgॉबैय तथा अएgॉबबतमे \nढ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ डक सएgॉबबदभएgऊ6इ सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उएgॉै4चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब एgॉ65पमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उएgॉै4चारण : बैएgऊॉ4नाथ , िबएgऊॉ4ा, नब, देबता, िबएgऊ0ऊणु, बंश, बएgॉबबदना आिद। एिह सभक एgऊ04थानपर एgऊबखमशः \nवैएgऊॉ4नाथ , िवएgऊॉ4ा, नव, देवता, िवएgऊ0ऊणु, वंश, वएgॉबबदना िलखबाक चाही। सामाएgॉबबयतया व उएgॉै4चारणक लेल ओ एgॉ6ॉयोग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उएgॉै4चारण “ज”जकएgऊ6ऊ करैत देखल जाइत अिछ, मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उएgॉै4चारणमे यएgॉ5ऊ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शएgॉखॉद \nसभकएgॉ4ऊ एgऊबखमशः यएgॉ5ऊ , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतएgऊ6इनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nएgॉ6ॉाचीन वतएgऊ6इनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतएgऊ6इनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाएgॉबबयतया शएgॉखॉदक शुएgॉ65मे ए माएgॉ55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शएgॉखॉद सभक \nएgऊ04थानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक एgॉ6ॉयोग निह करबाक चाही। यएgऊॉ4िप मैिथलीभाषी थाएgॉ65 सिहत िकछु \nजाितमे शएgॉखॉदक आरएgॉख4भोमे “ए”कएgॉ4ऊ य किह उएgॉै4चारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य”क एgॉ6ॉयोगक सएgॉबबदभएgऊ6इमे एgॉ6ॉाचीने पएgऊॉ0ितक अनुसरण करब उपयुएgॉै0त मािन एिह पुएgऊ04तकमे ओकरे एgॉ6ॉयोग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुएgॉ65हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसवएgऊ6इसाधारणक उएgॉै4चारण -शैली यक अपेएgॉ5ॉा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nशएgॉखॉदकएgॉ4ऊ कैल , हैब आिद एgॉ65पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क एgॉ6ॉयोगकएgॉ4ऊ बेसी समीचीन एgॉ6ॉमािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक एgॉ6ॉाचीन लेखन -परएgॉख4परामे कोनो बातपर बल दैत काल शएgॉखॉदक पाछएgऊ6ऊ \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तएgॉब4कालिह , चोएgऊॉ6िह , आनहु आिद। मुदा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nआधुिनक लेखनमे िहक एgऊ04थानपर एकार एवं हुक एgऊ04थानपर ओकारक एgॉ6ॉयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- \nहुनके, अपनो, तएgॉब4काले, चोएgऊॉ6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकएgऊ64शतः षक उएgॉै4चारण ख होइत अिछ। जेना- षएgऊब6यएgॉबबएgॉ55 (खडयएgॉबबएgॉ55 ), \nषोडशी (खोडशी), षएgऊब4कोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), सएgॉबबतोष (सएgॉबबतोख ) आिद। \n  \n८.धgषइृविन -लोप  : िनएgऊ0खिलिखत अवएgऊ04थामे शएgॉखॉदसँ एgॉबैविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िएgऊबखयाएgॉबबवयी एgॉ6ॉएgॉब4यय अयमे य वा ए लुएgॉख0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उएgॉै4चारण दीघएgऊ6इ भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आगएgऊ6ऊ लोप -सूचक िचएg4ॉख वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवएgऊ6इकािलक कृत आय (आए) एgॉ6ॉएgॉब4ययमे य (ए) लुएgॉख0त भऽ  जाइछ, मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) एgऊ04एgॉ55ी एgॉ6ॉएgॉब4यय इक उएgॉै4चारण िएgऊबखयापद , संएgॉ5ऊा, ओ िवशेषण तीनूमे लुएgॉख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतएgऊ6इमान कृदएgॉबबतक अिएgॉबबतम त लुएgॉख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िएgऊबखयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुएgॉख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िएgऊबखयापदीय एgॉ6ॉएgॉब4यय एgॉबबह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणएgऊ6इ एgॉ65प : छिएgॉबबह , कहलिएgॉबबह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणएgऊ6इ एgॉ65प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धgषइृविन धgछए।थानाधgषइइतरण  : कोनो-कोनो एgऊ04वर -एgॉबैविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ एgऊ60एgऊ04व इ आ उक सएgॉख4बएgॉबबधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शएgॉखॉदक मएgॉबैय वा अएgॉबबतमे जँ \nएgऊ60एgऊ04व इ वा उ आबए तँ ओकर एgॉबैविन एgऊ04थानाएgॉबबतिरत भऽ एक अएgॉ5ॉर आगएgऊ6ऊ आिब जाइत अिछ। जेना- शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तएgॉब4सम शएgॉखॉद \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिएgऊ0ॉमकएgॉ4ऊ रइएgऊ0ॉम आ सुधएgऊ64शुकएgॉ4ऊ सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधgषइइत (◌्)क धgष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामाएgॉबबयतया हलएgॉबबत (◌्)क आवएgऊ0ॉयकता निह होइत अिछ। कारण जे \nशएgॉखॉदक अएgॉबबतमे अ उएgॉै4चारण निह होइत अिछ। मुदा संएgऊ04कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तएgॉब4सम ) \nशएgॉखॉद सभमे हलएgॉबबत एgॉ6ॉयोग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामाएgॉबबयतया सएgॉख4पूणएgऊ6इ शएgॉखॉदकएgॉ4ऊ मैिथली भाषा सएgॉख4बएgॉबबधी \nिनअम अनुसार हलएgॉबबतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा एgऊ0इयाकरण सएgॉख4बएgॉबबधी एgॉ6ॉयोजनक लेल अएgॉब4यावएgऊ0ॉयक एgऊ04थानपर \nकतहु-कतहु हलएgॉबबत देल गेल अिछ। एgॉ6ॉएgऊ04तुत पोथीमे मिथली लेखनक एgॉ6ॉाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन पएgॉ5ॉ सभकएgॉ4ऊ समेिट कऽ वणएgऊ6इ-िवएgॉबबयास कएल गेल अिछ। एgऊ04थान आ समयमे बचतक सएgऊइ5िह हएgऊ04त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिएg4इ6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणएgऊ6इ-िवएgॉबबयास िमलाओल गेल अिछ। वतएgऊ6इमान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पयएgऊ6इएgॉबबतकएgॉ4ऊ आन भाषाक माएgॉबैयमसँ मैिथलीक एgॉ5ऊान लेबऽ प िड रहल पिरएgॉ6ॉेएgऊ50यमे लेखनमे सहजता \nतथा एकएgॉ65पतापर एgॉबैयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल  िवशेषता सभ कुिएgॉबऊठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-मएgॉबऊडल सचेत अिछ। एgॉ6ॉिसएgऊॉ0 भाषाशाएgऊ04एgॉ55ी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुसएgॉबबधानमे एहन अवएgऊ04था िकएgऊबॉहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छएgऊ6ऊहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाएgऊ04एgॉ55ी डा. रामावतार यादवक धारणाकएgॉ4ऊ पूणएgऊ6इ एgॉ65पसँ सएgऊइ5 लऽ  िनधएgऊ65िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली \n \n१. जे शएgॉखॉद मैिथली-सािहएgॉब4यक एgॉ6ॉाचीन कालसँ आइ धिर जािह वएgॉ54एgऊ6इनीमे एgॉ6ॉचिलत अिछ , से सामाएgॉबबयतः तािह \nवएgॉ54एgऊ6इनीमे िलखल जाय - उदाहरणाथएgऊ6इ-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n \nएgऊखइाएgऊऊऊ  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअएgऊखइाएgऊऊऊ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिएgॉखबपक एgॉ65पएgॉ4ऊ एgऊखइाएgऊऊऊ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनएgऊ0खिलिखत तीन एgॉ6ॉकारक एgॉ65प वैकिएgॉखबपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. एgॉ6ॉाचीन मैिथलीक ‘एgॉबबह ’ एgॉबैविनक एgऊ04थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिएgॉबबह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ एgऊ04पएg4इ6तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उएgॉै4चारण इएg4इ6 हो। यथा- \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इएgॉब4यािद।  \n \n५. मैिथलीक िनएgऊ0खिलिखत शएgॉखॉद एिह एgॉ65पे एgॉ6ॉयुएgॉै0त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. एgऊ05एgऊ6ॉएgऊ04व इकारएgऊ64त शएgॉखॉदमे ‘इ’ के लुएgॉख0त करब सामाएgॉबबयतः अएgऊखइाएgऊऊऊ िथक। यथा- एgऊखइाएgऊऊऊ देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुएgऊ0ऊय माएgॉ55मे)। \n \n७. एgऊ04वतंएgॉ55 एgऊ60एgऊ04व ‘ए’ वा ‘य’ एgॉ6ॉाचीन मैिथलीक उएgऊॉ0रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक एgॉ6ॉयोगमे \nवैकिएgॉखबपक एgॉ65पएgॉ4ऊ ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइएgॉब4यािद।  \n \n८. उएgॉै4चारणमे दू एgऊ04वरक बीच जे ‘य’ एgॉबैविन एgऊ04वतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे एgऊ04थान वैकिएgॉखबपक एgॉ65पएgॉ4ऊ देल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nजाय। यथा- धीआ, अढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक एgऊ04वतंएgॉ55 एgऊ04वरक एgऊ04थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक एgऊ04वर। यथा:- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिएgॉै0एgॉ54क िनएgऊ0खिलिखत एgॉ65प एgऊखइाएgऊऊऊ :- हाथकएgॉ4ऊ, हाथसँ, हाथएgॉ4ऊ, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुएgऊ04वार \nसवएgऊ6इथा एgॉब4याएgॉै6य िथक। ‘क’ क वैकिएgॉखबपक एgॉ65प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवएgऊ6इकािलक िएgऊबखयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अएgऊ0इयय वैकिएgॉखबपक एgॉ65पएgॉ4ऊ लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. मएgऊ6ऊग , भएgऊ6ऊग आिदक एgऊ04थानमे माङ , भाङ इएgॉब4यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अएgऊॉ0एgऊ6इ ‘न’ ओ अएgऊॉ0एgऊ6इ ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथएgऊ6इ अएgऊॉ0एgऊ6इ ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुएgऊ04वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अएgऊइऊ , वा अंक, अएgॉैबचल वा अंचल , कएgॉबऊठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचएg4ॉख िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिएgॉै0तक संग अकारएgऊ64त एgॉ6ॉयोग कएल जाय। यथा:- एgॉ5ैीमान्, \nिकंतु एgॉ5ैीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचएg4ॉख शएgॉखॉदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुएgॉै0त िवभिएgॉै0तक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसककएgॉ4ऊ चएgॉबबएg406िबएgॉबबदु एgऊॉ5ारा एgऊ0इयएgॉै0त कयल जाय। परंतु मुएg406णक सुिवधाथएgऊ6इ िह समान जिटल माएgॉ55ापर \nअनुएgऊ04वारक एgॉ6ॉयोग चएgॉबबएg406िबएgॉबबदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणएgऊ6इ िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समएgऊ04त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,\n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शएgॉखॉदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी एgॉ65पमे राखल जाय।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \n२१.िकछु /gघ87विनक लेल नवीन िच/gघ88ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू /gघ87विनक बदला \nपूव/gउभछवत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /gउैछय/gघ7ैत कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/gघ88द झा ११/८/७६ /gघ57ीका/gघ88त ठाकुर ११/८/७६ सुरे/gघ88/g4ैभ झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदधgषइइत न क उधgषृ।चारणमे दधgछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधgषृ।चारणमे जीह मूधधgछ65मे सटत (नै \nसटैए तँ उधgषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधgछएँय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधधgछ65सँ आ दधgषइइत समे दधgछ6छतसँ \nसटत। िनशधgछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधgष।छ वैिदक संधgछए।कृत जकधgछ6छ ख सेहो उधgषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधgछ65 , दोष। य अनेको धgछए।थानपर ज जकधgछ6छ उधgषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड जकधgछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना धgछ6एधgछए।व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधgष5षरमे धgछ6एधgछए।व इ \nअधgष5षरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधgषइइदीमे एकर दोषपूणधgछ6ँ उधgषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधgष5षा पधgछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उधgषृ।चारण दोषपूणधgछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ \n ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च ( उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधgष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधgष।छ संयुधgषृएताधgष5षर धgष65पमे गलत धgष65पमे धgष6षयुधgषृएत आ उधgषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधgष।छ री  धgष65पमे उधgषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धgष6षयोग  अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धgष।इ धिर अ \nसिधgष9।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधgषृ।चारण काल हलधgषइइत युधgषृएत शधgष9षदक अधgषइइतक उधgषृ।चारणक धgष6षवृिधgष5। \nबढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधgषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधgष।छ बजैत सुनबिधgषइइह - मनोजऽ, \nवाधgछए।तवमे ओ अ युधgषृएत ज् = ज बजै छिथ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nफेर धgष5छ अिछ ज् आ ञ क संयुधgषृएत मुदा गलत उधgषृ।चारण होइत अिछ - धgषृषय। ओिहना धgष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधgषृएत मुदा उधgषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधgषृएत अिछ धgष5ृ ( जेना धgष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधgषृएत अिछ धgष6छ ( जेना िमधgष6छ ) । धgष55 भेल त +र ।  \nउधgषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधgछ65इव  http://www.videha.co.in/ पर उपलधgष9षध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ \n/ पर  पूवधgछ6ँ अधgष5षरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधgषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत \nकइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधgछ6ँ िभधgछइषता सेहो , जेना से कधgष9।मो जगहमे पािकधgछ6ँंग करबाक अधgष9छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधgछए9ा ई धg।एँाइवर कनाट धgष9एलेसक पािकधgछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधgषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधgषृ।चारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ ( उइg।घजचारण ) \nचधgषइइधg।ए6िबधgषइइदु आ अनुधgछए।वार - अनुधgछए।वारमे कंठ धिरक धgष6षयोग होइत अिछ मुदा चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे नै। चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे कनेक \nएकारक सेहो उधgषृ।चारण होइत  अिछ- जेना रामसँ- (उधgषृ।चारण राम सऽ )   रामकधgष।छ- (उधgषृ।चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकधgष।छ जेना रामकधgष।छ भेल िहधgषइइदीक को (राम को)- राम को= रामकधgष।छ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nक जेना रामक भेल िहधgषइइदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहधgषइइदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहधgषइइदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गधgछष।मे) ए◌े चाधgष65 शधgष9षद सबहक धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nके दोसर अथधgछृँँ धgष6षयुधgषृएत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिधgषृएत “क”क बदला एकर धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उधgषृ।चारण आ लेखन - नै  \n  \nधgषइ।धgषइ।व क बदलामे धgषइ।व जेना महधgषइ।वपूणधgछ6ँ ( महधgषइ।धgषइ।वपूणधgछ6ँ नै) जतए अथधgछ6ँ बदिल जाए ओतिह माधgष55 तीन अधgष5षरक \nसंयुधgषृएताधgष5षरक धgष6षयोग उिचत। सधgष9।पित - उधgषृ।चारण स धgष9।प इ त ( सधgष9।पिधgष5। नै- कारण सही उधgषृ।चारण आसानीसँ \nसधgष9।भव नै) । मुदा सवधgछृ6धgष5।म ( सवधgछृ6तम नै)। \nरािधgछएछधgछ99य ( राधgछएछधgछ99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे धgछ6एधgछए।व आ दीघधgछ6ँक माधgष55ाक धgष6षयोग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकधgछ6छ  \nतँइ/ तैँ/  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ/ अहॴ \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गधgछष।मे धgष6षयोगक आवधgछएषयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथधgछ6ँ पिरधgछएँधgछ6षतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कधgष।छ, सँ, पर (शधgष9षदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शधgष9षदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिधgषृएत संग \nरहलापर पिहल िवभिधgषृएत टाकधgष।छ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nएकटा , दूटा (मुदा कए टा) \nिबकारीक धgष6षयोग शधgष9षदक अधgषइइतमे, बीचमे अनावधgछएषयक धgष65पधgष।छ नै। आकाराधgषइइत आ अधgषइइतमे अ क बाद िबकारीक धgष6षयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माधgष55 फॉधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संधgछए।कृत धgष65प ऽ अवधgछ9ँह कहल जाइत अिछ आ वतधgछ6ँनी आ उधgषृ।चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उधgषृ।चारणमे लोप रिहते अिछ ) । मुदा अपोधgछए।धgछ99ोफी सेहो अंधgछ9ँेजीमे पसेिस व केसमे होइत अिछ \nआ धgष6एधgछृएचमे शधgष9षदमे जतए एकर धgष6षयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उधgषृ।चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोधgछए।धgछ99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जो डैत अिछ, से एकर धgष6षयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी धgष65पधgष।छ सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास धgष6षयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब \n   \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शधgष9ष द क संग जखन कोनो िव भिधgषृए त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इधgषइ। या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिधgषृए त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इधgषइ। या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचधgछ6छक सूचीमे देल िवकधgष9इपमेसँ लधgछृछगुएज एडीटर धgछष5ारा कोन धgष65प चुनल जेबाक चाही : \nबोधgष9इड कएल धgष65प धgछ9ँाधgछछछ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला/ करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला वला (पुधgष65ष ), वाली (धgछए। धgष55ी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  धgष6षायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकधgषइइह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिधgषइइह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवधgछ6ँनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािधgछँ5 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिधgषइइह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो  \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकधgछ6छ जधgष।छकधgछ6छ / \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भधgछ6छइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता  \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिधgषइइह / दयिधgषइइह दिइg।ुुह / दैिधgषइइह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवधgछ6ँनाम )  \n६८. तका कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला  \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिधgषइइह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झधgछ6छटी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा  \n९४. होए- हो – होअए    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनधgषइइद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिधgषइइह /बुझेलिन  / बुझयलिधgषइइह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो (willing to do) करैयो   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n१२७. जेकरा- जकरा  \n१२८. तकरा- तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. धgषृएयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी कुसधgछ6इ  \n१५०. चरचा चचधgछ65  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाधgषृएयक अंितम शधgष9षद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी गमधgछ6इ  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \n१७५. तइg।जज / तू◌ँ  \n१७६. तधgष।।िह ( पधgछष।मे धgछ9ँाधgछछछ )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा  \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिधgषइइह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उधgषृ।चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिधgषइइह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिधgषइइह / करेलिन   \n१९०.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बधgष5।ी जराय / जराए  जरा (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिधgषइइह / होएतिधgषइइह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका फधgछृएका  \n२००. देखाए  देखा  \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सधgष5।र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैधgषइइह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ  \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला  \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉधgषइइटक कमीक धgछष।ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ  \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो/ कोनो, कोना/केना \n२३२.गेलैधgषइइह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ धgछएषयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ \n२४५ \n.शािमल/ सामेल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ \n/ इg।घठयइg।जज / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कधgषइइ ना /कना \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिधgषइइह / कएलिधgषइइह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिधgषइइह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेधgषृएटेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराधgषइइतमे िबकारीक धgष6षयोग उिचत नै/ अपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग फाधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवधgछ9ँह (िबकारी) क धgष6षयोग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \n२६६.छैिधgषइइह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \n२८७.सेरा/सरा/ सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। \nकरैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ \nबुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग समीचीन अिछ  । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.धgषइ।धgषइ।व ,( तीन अधgष5षरक मेल बदला पुनधgष6।िधgषृएतक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला धgषइ।व आिद। \nमहधgषइ।धgषइ।व / महइg।ुजव / कतइgआठ5 / कधgष5।धgछ65 आिदमे धgष5। संयुधgषृएतक कोनो आवधgछएषयकता मैिथलीमे नै अिछ। वइg।घअतइgआअछय  \n२९६.बेसी/ बेशी \n२९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाधgष5।धgछ65 / वातइgआठ5  \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अधgषइइतरधgछ65धgछएछधgछ99ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका, नमछुरका \n३०२.लागै/ लगै (  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पधgष56ाधgष5।ाप  \n३०८. ऽ केर धgछएँयवहार शधgष9षदक अधgषइइतमे माधgष55 , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राधgछएछधgछ99ीय  \nDATE-LIST (year- 2012-13)  \n(१४२० फसली साल (  \nMarriage Days : \nNov.2012- 25, 26, 28, 29, 30  \nDec.2012- 5,9, 10, 13, 14  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \nJanuary 2013- 16, 17, 18, 23, 24, 31  \nFeb.2013- 1, 3, 4, 6, 8, 10, 14, 15, 18, 20, 24, 25  \nApril 2013- 21, 22, 24, 26, 29  \nMay 2013- 1,2,3,5,6,9,12,13,17,19,20,22,23,24,26,27,29,3 0,31  \nJune 2013- 2,3  \nJuly 2013- 11, 14, 15  \nUpanayana Days :  \nJanuary 2013- 16 \nFebruary 2013- 14, 15, 20, 21 \nApril 2013- 22 \nMay 2013- 20, 21 \nDviragaman Din :  \nNovember 2012- 25, 26, 28, 29 \nDecember 2012- 2, 3, 14 \nFebruary 2013- 14, 15, 18, 20, 21, 22, 27, 28 \nMarch 2013- 1 \nApril 2013- 18, 22, 24, 26, 28, 29 \nMay 2013- 12, 13 \nMundan Din: \nNovember 2012- 26, 30  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \nDecember 2012- 3 \nJanuary 2013- 18, 24 \nFebruary 2013- 1, 14, 15, 20, 28 \nApril 2013- 17 \nMay 2013- 13, 23, 29 \nJune 2013- 13, 19, 26, 27, 28 \nJuly 2013- 10, 15 \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2012-13)  \nMauna Panchami-08 July \nMadhushravani- 22 July \nNag Panchami- 24 July \nRaksha Bandhan- 02 Aug \nKrishnastami- 10 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 17 August \nVishwakarma Pooja- 17 September \nHartalika Teej- 18 September \nChauthChandra-19 September  \nKarma Dharma Ekadashi-26 September \nIndra Pooja Aarambh- 27 September  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \nAnant Caturdashi- 29 Sep \nAgastyarghadaan- 30 Sep \nPitri Paksha begins- 30 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-08 October \nMatri Navami- 09 October \nSomvatiAmavasya Vrat- 15 October \nKalashsthapan- 16 October \nBelnauti- 20 October \nPatrika Pravesh- 21 October \nMahastami- 22 October \nMaha Navami - 23 October \nVijaya Dashami- 24 October \nKojagara- 29 Oct \nDhanteras- 11 November \nDiyabati, shyama pooja-13 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-14 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 15 November \nChhathi -19 November \nDevotthan Ekadashi- 24 November \nravivratarambh- 25 November  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \nNavanna parvan- 25 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 28 November \nVivaha Panchmi- 17 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 08 February \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 15 February \nAchla Saptmi- 17 February \nMahashivaratri-10 March \nHolikadahan-Fagua-26 March \nHoli- 28 March \nVaruni Trayodashi-07 April \nChaiti\n  navaratrarambh- 11 April \nJurishital-15 April \nChaiti Chhathi vrata-16 April \nRam Navami- 19 April \nRavi Brat Ant- 12 May \nAkshaya Tritiya-13 May \nJanaki Navami- 19 May \nVat Savitri-barasait- 08 June  \nGanga Dashhara-18 June  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \nSomavati Amavasya Vrata- 08 July \nJagannath Rath Yatra- 10 July \nHari Sayan Ekadashi- 19 July \nAashadhi Guru Poornima-22 Jul \n \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिएgॉ55काक सभटा पुरान अंक एg40खेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी एgॉ65पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पिएgॉ55काक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगएgऊ6ऊक अंक ५० पिएgॉ55काक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३िडयो संकलनमैिथली ऑ. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िचएgॉ55कला आ िचएgॉ55  /िमिथला िचएgॉ55कला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n97 \n \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली िएgॉै0वज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/ \n७.िवदेह मैिथली जालवृएgॉ54 एएgऊखइीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/ \n८.िवदेह मैिथली सािहएgॉब4य अंएgऊखइेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/ \n९.िवदेहक पूवएgऊ6इ-एgॉ65प \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/ \n१०.िवदेह इंडेएgॉै0स  :  \nhttp://videha123.blogspot.com/ \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/\n \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़एgॉ5ॉर ) जालवृएgॉ54 (एgॉखॉलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/  \n१३. िवदेह:एg40खेल : मैिथली एg40खेलमे: पिहल बेर िवदेह एgऊॉ5ारा \nhttp://videha-braille.blogspot.com/ \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI  FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/ \n१५. िवदेह  एgॉ6ॉथम मैिथली पािएgॉ5ॉक ई पिएgॉ55का मैिथली पोथीक आकएgऊ65इव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n98 \n \n   \n१६. िवदेह  एgॉ6ॉथम मैिथली पािएgॉ5ॉक ई पिएgॉ55का ऑिडयो आकएgऊ65इव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/ \n१७. िवदेह  एgॉ6ॉथम मैिथली पािएgॉ5ॉक ई पिएgॉ55का वीिडयो आकएgऊ65इव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/ \n१८. िवदेह  एgॉ6ॉथम मैिथली पािएgॉ5ॉक ई पिएgॉ55का िमिथला िचएgॉ55कला, आधुिनक कला आ िचएgॉ55कला \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/ \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिएgॉ6ॉय जालवृएgॉ54 (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/ \n२० .एgॉ5ैुित एgॉ6ॉकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/ \n२१.http://groups.google.com/group/videha   \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/  \n२३.गजेएgॉबबएg406 ठाकुर इ डेएgॉै0स  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/\n    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाएgऊ04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n२६. Videha Radio  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n99 \n \n२७. Join official Videha facebook group. \n२८. िवदेह मैिथली नाएgऊब4य उएgॉब4सव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/  \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/\n   \n३०. मैिथली िफएgॉखबएgॉख4स  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/  \n३१.अनिचएgॉबबहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/  \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/\n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/\n \n३४. िवहिन कथा \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/\n \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/\n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/\n \n३७.मैिथली समालोचना \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n100 \n \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/  \n  \n \n \n मह/gघ84/gघ84वपूण/gउभछ सूचना : The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF \nDOWNLOAD AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/\n  \nhttp://videha123.wordpress.com/   \nhttp://videha123.wordpress.com/about/  \n    \n   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n101 \n \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क िएgॉ6ॉंट संएgऊ04करण : िवदेह-ई-पिएgॉ55का \n(http://www.videha.co.in/) क चुनल रचना सिएgॉख4मिलत।  \nस/gघँ4पादक : गजे/gघ88/g4ैभ ठाकुर।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-\npublication.com   or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािहएgॉब4य आएgॉबबदोलन  \n \n(c)२००४-१३. सवएgऊ65िधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- एgॉ6ॉथम  \nमैिथली पािएgॉ5ॉक ई -पिएgॉ55का ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश \nमंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार झा आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार \nझा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला -सइg।9जपादन : इg।घठयोित  झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-\nअइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - नाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। \nसइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- िवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अएgॉ6ॉकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणएgऊ6इ उएgॉ54रदाियएgॉब4व लेखक गणक मएgॉबैय \nछिएgॉबबह ) ggajendra@videha.com \n कएgॉ4ऊ मेल अटैचमेएgॉबऊटक एgॉ65पमएgॉ4ऊ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमएgऊैइटमे पठा \nसकैत छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संिएgॉ5ॉएgॉख0त पिरचय  आ अपन एgऊ04कैन कएल गेल फोटो पठेताह , से \nआशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल एgॉ6ॉकाशनक हेतु िवदेह \n(पािएgॉ5ॉक ) ई पिएgॉ55काकएgॉ4ऊ देल जा रहल  अिछ। मेल एgॉ6ॉाएgॉख0त होयबाक बाद यथासंभव शीएgऊखॉ ( सात िदनक भीतर) \nएकर एgॉ6ॉकाशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' एgॉ6ॉथम मैिथली पािएgॉ5ॉक ई पिएgॉ55का अिछ  आ ऐमे मैिथली, \nसंएgऊ04कृत आ अंएgऊखइेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना एgॉ6ॉकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पिएgॉ55काकएgॉ4ऊ \nएgॉ5ैीमित लएgऊ50मी ठाकुर एgऊॉ5ारा मासक ०१ आ १५ ितिथकएgॉ4ऊ ई एgॉ6ॉकािशत कएल जाइत अिछ।   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३२ म  अंक  १५ जून  २०१३  ( वष/g361 ६ मास  ६६ अंक १३२)\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9-\n5 4 7 X  V I D E H A  \n102 \n \n(c) 2004-13 सवएgऊ65िधकार सुरिएgॉ5ॉत। िवदेहमे एgॉ6ॉकािशत सभटा रचना आ आकएgऊ65इवक सवएgऊ65िधकार रचनाकार आ \nसंएgऊखइहकएgॉ54एgऊ65क लगमे छिएgॉबबह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः एgॉ6ॉकाशन िकंवा आकएgऊ65इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com  पर संपकएgऊ6इ कएgॉ65। एिह साइटकएgॉ4ऊ एgॉ6ॉीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरिएgऊ0ॉम िएgॉ6ॉया एgऊॉ5ारा िडजाइन कएल गेल । \n                                                      \nिसिधgछषएरधgछए।तु  \n \n ","size_mb":0.61,"has_text":true},"Videha 133.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 133.pdf","name":"Videha 133.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३३ म अंक  ०१  जुलाइ २०१३ (वष/gँ6ब ६ मास  ६७ अंक १३३)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g32ध  \n  \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा-कोन डािर पर केकर खोता  \n  \n२.२.’ सगर राि त   दीप जरय’क ७९ म आयोजन ‘कथा कोसी ’  उमेश पासवानक संयोजक/gग।ह व मे औरहामे  स/gगआहप/gड़।ग / \n८० म सगर राित   दीप जरय   सुपौल िज लाक  िनम/gड़अ1लीमे  उमेश म/gग।ड़ डलक संयोजक/gग।हवमे िरपो ट/gड़अ1 पूनम \nम/gग।ड़डल  \n   \n२.३. िब/g288दे/g2छ8र ठाकुर - ३टा िवहिन कथा  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.४. जगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल-लघुकथा-चु/gख9ड़ पा  पाल     \n२.५. जगदान/g288द झा ‘मनु’-५ टा िवहिन कथा  \n२.६. अिखलेश कुमार म/g283 ड ल-पँचवेदी  \n२.७./g2।2ा/g2छ3 कापिड़ केशवलाल बाखं िशरपा स/g2हधमानसँ स/g2हधमािनत  िरपोट/gँ6ब पूनम म/gखझँडल  \n२.८. उमेश म/gखझँ ड ल-लघुकथा-जीिव ते नक/gँ6ब \n  \n  \n३. प/g32ध  \n३.१. जगदीश च/g288/gधउ। ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२.१. मु/g382ी  कामत-गीत:- जट-जिटन २.शाि/g288तल/g3छउमी  चौधरी-नेताजी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n  \n३.३. जगदान/g288द झा  ‘मनु’- के पितयाएत  \n  \n३.४. मनोज कुमार म/gखझँडल -देशी कौआ   \n  \n३.५. कु/g288दन  कुमार कण/g3।ो- गजल  \n  \n३.६. जगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल-सुफल काज  \n  \n३.७. राजदेव म/g283 ड ल- दू टा किव ता \n  \n३.८. स/g28धय नारायण -लहकैत समाज  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nिवदेह ई-पि/g2छछकाक सभटा  पुरान अंक ( /gधउहेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g3।3क  \nिलंकपर उपल/g2ह2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/g2छछकाक सभटा पुरान अंक /gधउहेल , ितरहुता आ देवनागरी /g2।छपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/g2छछकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g2छछकाक ५० म सँ आग/g3।3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g2ध3 अपन साइट / /g2ह2लॉगपर लगाऊ।   \n/g2ह2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g2आउट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /g2।2ा/g2हउत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/g2आउलक \nक/g2।छ आ खाली /g3उधथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/g3उधट क/g2।छ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g3उधट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g2छ2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g3।3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /g3उधतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/g2आउसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/g2।छ , बॉ/g2आउससँ कॉपी क/g2।छ  \nआ वड/g3।ो डॉ/g2आउयुमे/g288टमे पे/g3उधट कए वड/g3।ो फाइलक/g2ध3 सेव क/g2।छ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/g2हधपक/g3।ो क/g2।छ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g2छछकला / फोटो सभक फाइल सभ (उ/g2आधचारण , बड़ सुख सार आ दूव/g3।छ/g2छ2त \nमं/g2छछ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3।3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g3।छइव  \n  \n \n \n/g2आ।योितरी/g2छ8र पूव/g3।ो महाकिव िव/g32धापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /g2।2ाचीन कालिहसँ \nमहान पु/g2।धष ओ मिहला लोकिनक कम/g3।ोभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g2।धष ओ मिहला लोकिनक  िच/g2छछ  \n'िमिथल ा र/gखभ9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/g2छध/g3।ो, एिहमे िमिथला/g2छ2रमे (१२०० वष/g3।ो पूव/g3।ोक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/g288या/g288य /g2।2ाचीन आ नव /g3उधथाप/g28धय , िच/g2छछ , अिभलेख \nआ मूि/g2छध/g3।ोकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2हधबि/g288धत सूचना , स/g2हधपक/g3।ो, अ/g288वेषण संगिह िवदेहक सच/g3।ो-इंजन आ /g288यूज सिव/g3।ोस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2हधबि/g288धत वेबसाइट सभक सम/g3हो संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gँ6ब \nअ/gखझझवेषण \" \nिवदेह जालवृ/g2छधक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g2।2य जालवृ/g2छध ) पर जाउ।  \n  \n \n२. ग/gँखघ \n \n  \n२.१. कािमनी कामायनी- लघुकथा-कोन डािर पर केकर खोता  \n  \n२.२.’ सगर राि त   दीप जरय’क ७९ म आयोजन ‘कथा कोसी ’  उमेश पासवानक संयोजक/gग।ह व मे औरहामे  स/gगआहप/gड़।ग / \n८० म सगर राित   दीप जरय   सुपौल िज लाक  िनम/gड़अ1लीमे  उमेश म/gग।ड़ डलक संयोजक/gग।हवमे िरपो ट/gड़अ1 पूनम \nम/gग।ड़डल  \n   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \n२.३. िब/g288दे/g2छ8र ठाकुर - ३टा िवहिन कथा  \n  \n२.४. जगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल-लघुकथा-चु/gख9ड़ पा  पाल     \n२.५. जगदान/g288द झा ‘मनु’-५ टा िवहिन कथा  \n२.६. अिखलेश कुमार म/g283 ड ल-पँचवेदी  \n२.७./g2।2ा/g2छ3 कापिड़ केशवलाल बाखं िशरपा स/g2हधमानसँ स/g2हधमािनत  िरपोट/gँ6ब पूनम म/gखझँडल  \n२.८. उमेश म/gखझँ ड ल-लघुकथा-जीिव ते नक/gँ6ब \nकािमनी कामायनी    \n  \nलघुकथा-  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n   कोन डािर पर केकर खोता  । \n  \n“यै बिहन  ,कनी थिम जौथ  ,ितलकौड क त/g2।धवा तैर रहल िछए/g288ह ,तखन खइहिथ’। बिहन ओसारा प राखल \nपीढ़ी प बईस गेल छिलह,सोझा परसल थारी राखल छल, िदनक एगारह बािज रहल छल,कदंबक गाछ के \nऊपर स   सु/g2।छज़ महाराज दुिनया भिरक गाम घरक िहसाब िकताब लेबा लेल मु/g3उधतैद भेल अपन ताप स चहु \nिदस के खड़ पात धिर झरका रहल छलिथ।   ,आय बटेदार सब स खेत पथारक हाब डीब लईत लईत बड़ \nबेर भ चुकल छल  ,/g2छ2ुधा तीव/g3।2 भ गेल छल/g3आउह ,बजली “आब रहय िदऔ एखन  ,राित क बना लेब  ,एखन अहू आिब \nजाऊ खेबा लेल  ,अहू के भूख लागल हैत’। मुदा ताबेत त पिहनिह स   धधकल चू/g33धी प चढ़ल लोिहया मे \nकडूक तेल   प/g38।पड़ाय लगलै त केराव क घािठ मे पात लटपटा क   ह/g2ह2बर ह/g2ह2बर लोिहया मे खसा चुकल \nछिलह। \nहुनक ई त/g28धपरता आ अनुराग देिख क \n ,ओ कनी काल लेल हाथ बािर नेने रहिथ । कनी िवलंब स दुनू गोटे \nसोझा सोझी बइस क  मौन भ  अपन भोजन /g3होहण करय लागल छिलह ।  \n     नबका िड़ज/g3आउन के लोहा ल/g3ो2ड़ सीम/g3आउट स   बनल घर जे सािबकक  खिरहान  मे बनल छल,ओ त बिहनक \nछल/g3आउह ,किनया के बख़रा मे त पुरना खपड़ैल  घड़ाडी, मुदा आब कोन,दुहु घर त अपने सन   । ओ/g2छधे टा चास \nबास मुदा रहनीहिर  ,जेना बडका पोखिर मे दु टा पोठी माछ । अ/g382 पािन कोठी ,तोठी मे रखनाय,उसीिनया \nकुिटया आब पूरने आँगन मे होय  :ए/g3ो2ा दु/g2आ2गी जे सर कुटुम आबेन त हुनक रहब के बेब/g3उधथा नबका घर मे \nहोय । ओहुना मन बहटारय लेल ओ दुनु कखनॲ अिह घर त कखनॲ ओई घर मे िदन व राित कािट लईथ \n। ओना त चोर चहारक हदस लोकके पिहनहु पईसल रहे\n ,मुदा आब क/g2छधेकॲ घर िजनक मुिखया  बा कुलदीपक \nपरदेस कमाई करय गेल छलेथ,ओत त िबसेख /g2।धपे रितजगा भ जाय ।   आ िहनको दुनु के परान सिदखन \nिसथुवा मे ब/g382 तड़पइत रह/g3आउह । कहबॲ करिथ  ‘धन संपि/g2छध लुटबा के डर निहं, सुने िछये जे मौगी सब के \nहाथ पएर कािट क  ,की बुढ़  ,की ब/g2आधचा  ,सबहक इ/g2आ।जतॲ सेहो लुईट लईतछैक ’। आ अिह डरे टोलक \nनबतुिरया िधया पु/g2छधा सब के  बाड़ी मे फड़ल लताम  ,नेबॲ ,त कखनॲ केरा, आम  ,कटहर  ,लीची , \nबािट क मोने मॲ न अपन फौज तैयार केने रहैथ जे बेर कुबेर ग/g3ोहह केला प आन िकयो आबै वा निहं आबे \nअिह मे स िकछू नै िकछू त अब/g3उधसे आयत । आ ओ सब कहबॲ करेन \n ‘एक बेर हाक देबै त  केहनॲ नॴद मे \nरहबे ,दौगल चिल आयब‘। \n    ओ दुनु घरक बीचोबीच   किन पछवाड़ी िदस घसिकक  तेसर घर सेहो  टुकुर टुकुर  ,माय टु/g2आ2गर सन \nताकैत  ठाढ़ छल,मुदा  तैयॲ ईर स भरल ओ घर िहनका सब के /g3उधवीकार निहं के/g2ह8के/g288ह   ताही लेल उमहरक \nर/g3उधता टाट फ/g32।ा लगा क  बड़  पिहनिह ब/g382 करी  देल गेल छल । ओहो घर अिह  दुनु घर प’ अपन व/g38ह दृि/gधो। \nरखने छल फराके स ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n      जेठ बैसाख क   उिसनित गरमी , कतबॲ पंखा ,कूलर लागल रहै ,मोटका मोटका पद/g3।छ िखड़की प रहै ,मुदा \nनबका घर त राकसक मुंह बिन आिग उगलै , ईट के भ/g32आी बनल । तखन किनया के मािटक ओसारा बाला \nदि/g2आधछनबिरया घर  ,आहाहा ,एकदम शीतल  ,जेना /g3उधवग/g3।ो , बाड़ी झाड़ी स सीहकेत बसात । त बेसी काल गरमी मे \nबिहन ओिह ओसारा वाला घर मे नीचा  िबछाओल पिटया प  ,भात तीमन जे बना बिथ किनया /g2।2ेम स  ,खा \nक , ओंघडायल रहैत छली । पहाड़ सन िदन काटय लेल ल/g2आधछा के ल/g2आधछा ओझराल ग/g2हउप के पेटार खोलल \nजाय । आ पुरखा ,सर् कुटुम  ,बाध बोन  ,अड़ोसीया  पड़ोिसया केकर कह/g3।3  ,सबहक कम/g3।ो कुकम/g3।ोक  कतेको \nबेर  पुनमू/g3।ो/g2ह8य/g3।धकन  केल जाए । अिह एितहािसक ग/g2हउप  गो/gधो।ी   मे,दुपहिरया मे बेसी  काल टोलक /g3उध/g2छछीगन सेहो सब \nजुटिथ,आ गामक /g2छ3ात इितहास के /g2।छपक आ /g2छ2ेपक सिहत   ओिह  महान घड़ारीके सौज/g288य स  नवीन दृि/gधो। स \nजनैथ।  “भूिपंदर कका के पेलवार त िबलाइए गेलै नै । देिखयौ ,केहेन उजाड़ लागै छ/g3आउह हुनकर डीह । \nपिहने जखन हम दुरागमन किर आयल रिहए,काकी के भागक चच/g3।ो घरे घर  ,सात टा पूत  ,दु टा छोटका \nभिरसक कुमार छल/g3आउह ,भिर  घर पोता पोती ,काकीए के हुकुमित चलय छल घर मे । किनया देखय त तीन \nचािरबेर आबैथ, “कनी टा मुंह हमहु देखबै’ तीन बरखक पोथी के िजद  ,आ /g2हधया कोहबर मे आिब क हमर घोघ \nउघािर क देखा दईथ। चुहचुही स भरल  ,बड़का नाम गाम बाला कुटुम सब के आवाजाही ,,देिखते देिखते \nआब केहेन उजाड़ भ गेलै । बदिल त  सौसे गामे गेलै ,भइयारी मे बाट बख़रा होइत गेलै ,िकओ बाड़ी \nत,िकयो ,गोहाली ,त िकयो खिरहान मे चास बास बना लेलके ,मुदा हुनक पेलबार त उपिटए गेलै जेना एतय \nस”। “से की कहै छिथ/g288ह ,महाबा के डीह देखथुन  ,बड़का बड़का पाग बाला बेटा सब  ,ओहेन सुंदर घड़ारी \nतोिड़ क नबका िड़ज/g3आउन के घर त बनबा लेलिथ  , केहेन इ/g2ह8टल िब/g2ह8टल सन लगे छैक आब ,िकयो इमहर स \nिखड़की  नोचलके/g288ह ,िकओ उमहर स दरव/g2आ।जा ,बाड़ी के चहरदेवारी ढािह पजेबा पय/g3।ोंत सब उिघ  ‘ ल गेलय। \nलोक के लोक कहे छै जे िबन पूत के डीह िबलिट जाए छै ,हुनक त पूत रिहते उजाड़ भ गेलन। खेत पथार \nत अपन अपन बेिच लेलिथ  ,मुदा सिझया के मकान  , ओिहना संझा बाती धिर  लेल  मुंह तकेत  ,नॉर  बहबेत  ,के \nताकय एलै घुईरक दसो बरख स’। ओ/g2छधे टा के दुपहिरया ,बुढ़  पुरान  , की जुवानॲ सब पुरखा के ग/g2हउप  ,दुरखा के \nग/g2हउप  ,संपि/g2छध बटबारा के ग/g2हउप  ,बुढ़   नब  के रास लीला  के ग/g2हउप  ,ढेर रास ग/g2हउप क िसडही प चढ़ैत उतरेत िदवस \nकािट रहल छली। ओना आब ओहु ठाम टीवी आिब गेल छले,मुदा बेसी काल िबजली कटले रहैक,आ रहबॲ \nकरे तईओ एहेन गो/gधोआी के आनंद बुढ़ पुरान \n  के लेल भगवती के बरदाने बुझु । पुरान िदन के पागुर करैत \nहुनका सब के आंिख मे दोसरे चमक उिठ जाए । जोजो बाबू के िख/g3उधसा प किनया  त हसेत हसेत \nबेहाल  ‘कोना हुनका लोक सब बकलेल कह/g3आउह   ओ बताह नै घताह छलेथ,आबैथ अपन भाऊज स भ/g3आउट करय \nआ भिर टोल मे आंगने आँगन घुिस क जनी जाित स ठठा करैथ,िकओ कह/g3आउह  ,कनी एक टा गीत सुनाऊ  ,आ \nओ ओिह ठाम धु/g3उधस स बेिस जा यथ,घ/g3आउट िहला िहला क  ,आंगुर नचा नचा क नचारी,कजरी ,त झु/g2हधमरी गीत \nसु/g2।छ किर देथ। सु/g382रॲ केहेन ,प/g3।3च हाथ के धूवा ,दप दप गोर  ,भाल प लाल िसंदूरक ठोप’। \n  कालक /g2।2वाह के /g3होास बनल कतबॲ लोक गाम स उपिट क सहर िदस भागौ ,गाम मे त लोकबेद रहबे करते \nन । आब कीछु सहिर क   भीड़ भाड़ स  ,सम/g3उधया स  ,बेरोजगारी स  , गराकाट कंपीटीशन स  , मशीनी िजनगी स \nउिब क गाम सेहो आिब रहल छिथ । िववाहदान  ,मुड़न उपन/g3आउन  ,एकादशी के जग  ,पूजा हवन  ,सब िकछ त \nयथावत चलेत आिब रहल छल,नब लोक उ/g28धसाह स जीब रहल छल  ,पुरना लोक सब  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nहाफ़ैत,खीझैत,भोथरायल  , भिसयायाल बुि/g32उ  ,कमजोर  ,झलफल,झलफल दृि/gधो। स देिख रहल छल  ,नब जुग \nके ,आ अपन मनो/g3उोयथा के, कुंठा के ,अचटी ,कुचटी बािज क िनकािल लेत छल । कोनो एक िख/g3उधसा प \nहुनका सब के हजार िख/g3उधसा मॲन   पड़े । आ पचासॲ बरख पिहलुका  बटखरा स   आजुकसमाज के तराजू प \nतौलेत,केहन छु/g2आधछ , केहन हीन,कतेक गिह/g3।ोत  लग/g3आउह  ,से हुनके सबहक आ/g28धमा जनेक ।  ‘देिखयो िबरेन के बेटी \nके ,चतुरथी स पिहनिह बर संग   ,  पदुवा के िरकसा प िसनेमा देखय मधब/g382ी जा रहल छल ,त बापे \nबजलिखन  “िरकसा स जेमए त िफ/g2ह8म छूिट जेतो  ,चल, हम अपन मोटरसायिकल स छोिड़ दैत िछओ,हमरो \nकोट/g3।ो ज़ेबा के अिछए ’। आ बािज क   भिर पोख हसली मनोजक माय ।  “ये बिहन ई कोन अजगुत ग/g2हउप \nकहलिखन  , देखलिख/g288ह नै चुनुलाल  के बेटी के ,बापक िववाह कराओल बर के छोिड़ क  अपन मन \nमािफक  मनसा स दोसर िववाह किर लेलकै ,/g2हधया ओकर सेहो आब सीना चाकर किर क बजेत छै “ह त कोन \nजुलुम केलकै ,िपय/g3ो2ड़   छले, ओध  बाध किर क मारे छले ,त ककरो दरेग ने उठले हमर बेटी लेल आ ओ जौ \nओकरा स िपंड छोड़ा क पडायल त  ,लोक् क करेज मे िकएक धाह उठैत छैक’ । आब कहथुन’। \n  किनया के पुबिरया ओसारा िदस स आम रा/g3उधता छल ,त ओ सब ओिह ओसारा प निहं बैस क ओिह स \nसटल कोठरी मे बैसारी करेत  छली। कोठरी मे दू टा िखड़की ,एकटा पूब िदस  ,एक  टा दिछन िदस । दुनु प \nआधा आधा  पतरकी ,छाप बालानूआ के  परदा लागल,ओकरो मोिड़ क िक/g2हधहरॲ घु/g3उधका दइथ ,तखन ओिह बाट स \nजाए बला लोक सब प नजिर सेहो रखिथ,ई मनसा कोन गामक छै ,िकनको कुटुम त निहं छैन,आ जौ कोनो \nटोलक एहेन लोग   नजिर पिड़ जािथिजनका स आना माना रह/g3आउह   ,त हुनक जतरा भंगटाबे \nलेल    कागद  ,वा आचिरक खूंट के बाती सन बािट क  ,नाक मे घुसा क जबरद/g3उधती  छीकल जाए  ,क/g2छधेक बेर त \nअिह अपसकुन स लोक सब आपस घुईर जायथ,। आ अिह स /g3उध/g2छछ/g3।2ीगन सब के बड़ /g2।2स/g382ता होय । हुनक \nसबहक िनक जका मोन बहिट जाए । \n      भो/g2।धका तारा के देिख  क दुनू गोटे उिठ जायथ अपनअपन ओछोन प स  ,नहा धो क  ,भगवती नीप \nक ,पूजा पाठ के काज स जाबेत िनवृत होिथ,ताबेत सु/g2।धज् क च/g3ो2ा एक बीत ऊपर ि/g2छ2ितज मे \nटंगा   सब   ठाम हुलकी मारेत रहेत छल । नबका घरक उपरका मंिजल के /g3होील मे बैिस दुनु गोटे /g3उधटील के \nिगलास मे चाह पीबैत काल टोल भिर के अवलोकन करैत छली। बिहन त अपन ऊमीर के बड़का िह/g3उधसा \nसहरे मे काटने छिलह,आब न /g3होाम वािसनी भेिलह ,मुदा आदित सब िदन स  काक बजबा स पिहनिह उठबा के \nरही गेल छल। तिहया त आध िछध पूजा किर क िघया पूता लेल जलखई  ,पनिपयाइ बनाब मे जुिट \nजायथ,ओसब खा पीबी क /g3उधकूल जाय  त किनकाल मे घरबला के ऑिफस ज़ेबा के समय भ जाए  ,हुनका \nगेला के बाद घरक झाड़ू पोछा,बा/g2ह8टी भिर कपड़ा धोबैत नीत िदन बारह एक बािज जाय । किहओ ओ एक \nटा नौकर वा काजबाली नहॴ रखली ,देहो भगवती के कीरपा स तंदु/g2।ध/g3उधत छल ,आ हाथो के बड़ स/g3ो2त ,जखन \nदू पाय ककरो दैतिथन निहं ,तखन िकयो हुनका ओत अपन मुंह ब/g3।धिह क त निहं काज किरत/g3आउह। मुदा वएह \nबिहन जखन सासु के सोझा गाम आबैथ त अपन पुबिरया घरक पलंग प िच/g2छध पडल रहेत छली  ,काजबाली \nसब काम करबै करैक,हुनका ज/g3।3तय िपचय लेल एक नौड़ी फराक स राखल जाय  ,जे हुनका नहाबए \nसोनाबय, नुआ फ/g32।ा सेहो धोबय।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nसहर ज़ेबा काल कनी क/gधो। त मॲन मे अव/g3उधसे होएन  ,मुदा ओिह सहरक नाम प त ई राजसी \nठाठभेटल   छल  ,ई सोिच अपन िदयािदनी सब प उपे/g2छ2ा के दृि/gधो। फेरैत त/g3।धगा प बेसी क गाड़ी पकड़बा के \nलेल मधब/g382ी जाय छिलह ।  \n         काितकी  पूिण/g3।ोमा के  िदन दोसर गाम के देवी मंिदर प भागवत कथा के भ/g3उोय आयोजन \nछल।जगननाथजी स िव/g32छान   पंिडत सब आयल छलेथ, कतेक  िदन पिहनिह स /g2।2चार भ रहल   छल, लोक के \nउ/g28धसुकता  िहय मे िहलकोर मारय  लागले  । किहया स िनयारित िनयारित गामक ढेर रास /g3उध/g2छछीगण ,पु/g2।धखक संग \nओहो दुनु िरकसा प बैिस क   नहा सुना क भोरे भोर िवदा भेल रहिथ । \n   संजोग देिखयो जे  ओ सब उमहर गेलिथ,आ इमहर बिहनक कुटुम आिब गेलिखन, दुनु घरक कुंडी मे \nलटकल ताला देिख क  तेसर  घरक दुरखा लग ठाढ़ कुटुम के हुलिस क सुआगत करबा लेल ओ   दरब/g2आ।जा \n/g3उधवतह खुिज गेल रहे । भोजन भात किर क पाहून कनी काल िव/g2छआाम करय लगला त हुनक /g3उध/g2छछी घरक \nऔर भीतर पइस \n तेसरा घर  स अनुराग बढ़बय  लेलअकुलाय लगली । भाई भौज  छलखॴन  ,इमहरे समिधयौन मे \nआयल  छलाह  ,त बिहनो मॲन पड़ी गेल  छलेनह । मुदा भौज के त नीक मौका हाथ लगले,ननिद के अतीतक \nउ/g32धान मे /gधोउमण करबके । हुनको ओ किहओ किनओ मोजर नै देने छलिखन  ,ततेक गुमान छल/g3आउह। आ तेसरो \nघर के आय अपन पीर   उिगलबा के परसर भेटले । \n  आ िख/g3उधसा के दोसिर छोर कु/g2हधहारक चाक प गढ़ेबा लेल उ/g288म/g2छध भ   फर फर क बहरायत गेल । \n     तीनो फरीक मे ,ब/g3।3ट बख़रा त किहया क/g2छध नै भ चुकल छल ,कहे लेल त आब दुइए फिरक \nबचला  बड़का आ छोटका,मुदा तेसर संसार स /g2।2/g3उधथान करबा स पूव/g3।ो  अपन /g3उध/g2छछी संग  एक  टा कंिटरबी सेहो  छोिड़ \nगेल छलिथ। ओिह गुडकुिनया दईत िधया के कपार देिख िप/g2छधी अपना ओ/g2छध ल गेलिथ , अपन बेटी त निहं \nदेलथी भगवती,एकरे पालब पोसब, पढायब िलखायब, क/g288यादान करब  ,आब माय के क/g2छधबॲ मॲन \nछटपटेलि/g288ह ,सौस सेहो खु/g32।ा जका ठाढ़ भ गेलिथ  ‘ओ आह/g3।3 के बेटी के  इं/gधउ।ासनक परी बनबय चाहेतछथी ,आ \nआह/g3।3 छु/g2आधछ के िवलाप कय रहल छी ”। तखन सबहक िबचारे माय धी दुनू सहर चिल गेल छिलह।बरस  िदन \nप माय त आिब गेली ,िख/g3उधसा के पेटार नेने मुदा बेटी के त /g3उधकूल मे नाम िलखा देल गेल रहे ।  \n     माय के मॲन जखन   बड़ छटपटाय  ,त पो/g3उधट ऑिफस स पो/g3उधटकाड/g3।ो मंगबा क जोड़ी जािड़ क िलखनाय \nसु/g2।छ करैथ त कनैत कनैत कतेक पहर बीत जाय ।  \n अबल दुबल प िसथुया चोख  ,त मोिसबत के मारल के ,अपन र/g2छ2ा करय लेल  बेिस  काल िज/gध2आा प दुव/g3।छसा के \nबास \n,कराबइए पडेत \n  छल । ढोिढ़या साप के /g2।छप सेहो अख़्ितयार करय लेल लोकवेद बा/g28आय क िर दैक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \n   पान सन जीबन पहाड़ सन िदन काटे लेल गाम घर मे लोक बेद के अकाल नै रहैत छैक।पिहनुका जुग \nमे त ग/g2हउप स/g2हउप संग भ/g3।धित भ/g3।धित के काज धंधा सेहो चलेक ,कुमािर बेटी के िववाहक लेल िसकी के मौनी \nबने ,गे/g2।धआ के खोल प जोड़ा सु/g2आ2गा  ,गुलाबक फूल  काढ़ल जाए  ,जनेऊ काटल जाए चरखा काटल जाय  ,मुदा \nतािहया बाजार घरे घर निहं घुसल चल  ,आ ने चीनक सुंदर सुंदर समान एना लोकके मोहने छल  , ‘एँ ,के \nआंिख फोड़त अ/g2हउपन , बाजार मे एक स एक िनक चीज भेटे छै’बाला /g2।2लयंकारी  बािढ मे सब \nिकछू भािसयाएल  जा रहल अिछ  । आब त िवशु/g32उ ग/g2हउप  ,नबका िश/g2छ2ा के भूत  ,गाम घरक लोक के कोिढ़ बना \nरहल अिछ  ,तखन  अिहना कतेको िख/g3उधसा के ज/g288म होईत छैक आ सोईरीए स प/g3।धिख लगा  ,बंद \nिखड़की ,दरव/g2आ।जा के अछैत खुजल आकास मे उड़य   लागेत छल । ओिह िख/g3उधसा सब मे किनया के नॉर स \nसानल   िजनगी के कतेक रास दुख रहे ,से कतेको लोक ले करेज मे बरछी सन गड़ैत रहलै। \n   उपजा बाड़ी त हुनकर  ,िजनकर,सम/g3।धग  , खेत खिरहान छल  ,िहनका  त मा/g2छछ घड़ािड़ , आ ओहो सािबकक \nघर  ,बड़का िवशाल जे रहल होय  ,मुदा भदबािर मे जानक आफत  ,कखनॲ इमहर स चूबे,कखनॲ उमहर स \nदेवाल खसै,आ एकर मर/g2हधमित करबय लेल किनया के कतेको मास बरस िदन धिर बिहन के िच/g32आी प िच/g32आी \nपठाबए पड़े तीन चािर बरख मे िकओ सहिर स आबै,आ जाबेत ओकरा दु/g2।ध/g3उधत करै,ताबेत कोनो और सम/g3उधया \nठाढ़ भ जाए ।एक  बेर त बिहन गाम आिब क सबहक सोझा मे हुनका बड़ फ/g2आ।झित केलिकन  ‘अहा त \nअिहठाम आराम स बईसल खाय छी,आह/g3।3 की बुझबै सहर मे पैलवार ल क रहे बला के कतेक िफरीशनी स \nदु चािर होमए पड़े छैक। अह/g3।3 के बेिटयो के िज/g2हधमेबारी हमी सब उठेने छी  ,तईओ अह/g3।3 चैन स हमरा सब के \nनिह जीब’ देबय चहेत छी ।िहनकर  /g2ह2लड/g2।2ेसर बिढगेल छि/g288ह। हम त हुनका कोनो काज किहते निहं \nिछए/g288ह , िगरे पड़े छै घर त िगरय िदयौ ,बारह टा कोठरी छै ,जखन सब खिस पड़ते ,तखन देखल \nजेतै’।  ओिह बेर स ओ कतबॲ क/gधो। होयि/g288ह , हुनका िच/g32आी नैई िलखलखॴह  ,’ ‘बुझल जे हमारा िकओ निहं \nअिछ अिह संसार   मे’। आ  चारो कात स घर खिस क भुतहा हवेली सन लागै, स/g3।धझे लालटेम जराक ’ दरव/g2आ।जा \nप रािख देथ,जे खसल पजेबा स बाट बटोिहया के ठेस ने लािग जाय । \n   खेबा िपबा लेल साल भिर के अ/g382 हुनके िदस स देल जाए  ,आ बाड़ी झाड़ी मे तीमन तरकारी त उपिजए \nजाए । मुदा किनयो के अपनघरबाला स बेिस कोढ़ बापक देल गहना गुिरया फाड़े ,चं/gधउ।हार  ,निथया ,टीका ,कण/g3।ो \nफूल  ,बाला,अनंत  ,डढ़कस,पाजेब  , सबटा त बिहन ब/g3आ3क मे रखबाबय के नाम  उतरबा नेने रहिथ।बाद  मे कखनॲ \nओकर चच/g3।ो करैथ , त बिहन के कबौछ सन बोल स स/g2हधपूण/g3।ो देह मे आिग लेस दै “आब गहना ल क की \nकरब  ,लग मे राखब त ओहो डकूबा लुइट क ल जायत,भने ब/g3आ3क मे रखल छैक ’। \nअगहन मे वा माघ मे ,िकंसयातओ कोनो जाड़े मास छल  ,जखन बिहन सपैलवार सहिर स गाम बेटा सबहक \nउपनेन् करबा लेल गाम आयल छिलह। तिहया त गाम गामे छल आ टोल सेहो सम/g3उधत ऊज/g3।छ स स/g2हधप/g382  ,जन \nधन स सब डीह भरल । एके दु/g2आ2गी लोक गाम स बहराएल छल  ,मुदा गामक मजगुत डोर ओकरा खीचने \nरहै। मईया त बरख िदन पिहनिह स अिह शुभ िदन के ओिरओनमे  कोलहुक बरद सन राित िदन िबसरल \nलागल रहल छली। आँगन मे ओसारा सब प ओछाओल पिटया सब प पितयानी स  राखल राहिड़,ऊडेद \nकेराव  ,तीसी ,मड़ुआ  ,मकई  ,धान  , सिरसब,आने की जतेक अ/g382 उपजा क बटेदार द जाईत छल ,मईया ओकरा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nअपना िहसबे सइतने जा रहल छिलह,दािल दड़रबाक भूसा सिहत छोड़ने छिलह  ,आ ओकरा फटकबा झटकबा \nक पैघ छोट कोठी सब मे रखबय छिलह । तखन एक िदन किनया के मॲन  मे अयलंिह,  उपन/g3आउन हेतैक ,एतेक \nलोकवेद  ,सर-कुटुम सब औताह,तखन ओ मड़बा प चिढ़ क ब/g2।धआ सब के की भीख देतीह ,हुनकर हाथ त  ठन \nठन गोपाल । आ बड़  सोिच िवचािर क मरितया बाली पेटे दस सेर राहड़ी,दस सेर मकई  ,प/g3।3च सेर \nखेरही ,प/g3।3च सेर केराव  ,थोड़े गहूम  ,थोड़े धान बेिच  लेलथी ।  कीछु पाय हाथ मे आबी गेल/g288ह  त छौओ ब/g2।धआ \nलेल गामे के सोनरबा स सोनक औंठी गढ़बा लेलिथ,ओहो मैना दीदी के नेहोरा पाती करी क । \n ई सब कारोबार त   ततेक गु/g2हउत भेल रहै, जे घरक कोनो चार प कोनो कार कौआ सेहो निहं बैसल छल,निहं \nकोनो कोन सािन मे निढया,गीदड़ बा िबलिड़ए नुकाएल \nछल,मुदा तैयॲ ई ग/g2हउप जखन उिजएले,ओही घर मे\n  बड़का भुईकंप त आिबए गेल   छल । \nजखन बिहनक /g3उधवामी बाध बोन िदस गेला अपन खेत पथार देखय सुनै,त  कुिसयारक चोिर के दाग स मुि/g2आउत \nपाबय लेल बीसेसर हुनका कान मे हुनके आंगनक करनी फुइकी देलक/g3आउह।  \nआंगन मे पाहुन पड़कक आगमन /g2।2ार/g2हधभ भ चुकल छले,किनया अपन कोठरी के पट ब/g382 किर के कनेत \nरहली। हुनकर छुदरपन,हीनता,आ पापक पोथी नेने बिहनक घरबाला ज़ोर ज़ोर स आँगन मे बािच रहल \nछलेथ  ‘अही घर मे आब की उ/g28धथान होयत  ,जखन घरे मे मूस लागल अिछ”।आ दुनु परानी हुनक हाथ के \nछूल पाईन धिर निहं िपबाक स/g2हउपथ  खेलाह  ,जखन िक  तिहया सबटा खेत पथार सिझए रहेक। \n  ‘दसरथ के अंगनमा मे शुभे हो शुभे’ बड़ ज़ोर ज़ोर स होमय लागल,मुदा काकी शुभे कोना किहतथ  ,। \nउपनेन् के िदन सब कुटुमक   उपहास पूण/g3।ो नजिर स बचबा के लेल ओ अपन कोठरी स निहं िनकसल \nछिलह, तीन िदनक भुखल पीयासल, चारीम िदन झलफल स/g3।3झ मे ,छौओ ब/g2।धआ लेल बनाओल औठी अपन \nसौसक हाथ मे रािख पट फेर ब/g382 क लेने रहथी। िहनको िजनगी स मोह कौन बाचल रहैक ,बेटी के पार \nघाट लगबय लेल भगवती छिलह । तखन सुतली राित मे छु/g2आधछ के लाज िलहाज के ितल/g3।धजिल दइत िनकिल \nगेली नबकी पोखिर मे भिसयाबय लेल ।कनीए \n दूर प बुढ़बा कोतबाल उधो टोिक देलके/g288ह ’ ‘ कतय जाय छी \nमलकािन?’ ओ की ची/g288हने हेतेक ओकर आंिख मे त रतौनी रहे ,मुदा उ/g2आ।जर नुआ देिख भेलय कोनो दाय \nकाकी हेितह  ,आ जौ  चुड़ैल हेते त तकरो काट छल ओकरा लग । तही लेल कनी उचगर /g3उधवर मे ओ \nबाजल छल, आ ओिह /g3उधवर प लगे के दालान प सुतल िदनेशक आंिख खुिज गेल छल  ,माझ बाट प आिब \nओहो ठाढ़ भ गेला ।िकओ  िकछू ने बाजल आ ओ /g3उधवेत व/g3उध/g2छछ धािरणी आगा पोखिर आ गाछी िदस बढ़ैत रहल \nछली। नब शोिणत िदनेश पिहल बेर कोनो भूत वा चुड़ैल के पछोड़  धेलक  ,संग मे उधो मन बढेलके । \nपोखिरक महाड़ प आिब ओ पलिट क  ताकली,दोसर  पहिर राित   मे आधा चान आकास मे चमेिक  रहल  छल  ,ई त \nकमतौल बाली काकी छथीन  ,िदनेश चॱकल,टोलक झंझट फसाद स पु/g2।धखॲ सब  पिरिचते रहैत छलाह। छपाक \nके /g3उधवर स ओकरा सब मे चेतना आएल ,आ हुनक पीठे प िदनेश पानी मे छल/g3।धग लगा देने रहैक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \n।पोड़ीक  हुनका बाहर आनल  ,ओ त अचेत भेल । पिहल बेर  गामक इितहास मे एहेन िखसा भेल रहैजे \nिनसाराित मे भगवित पािन मे डुबल /g2।2ाणी के बचा लेलथ। मुदा िकओ इहॲ बाजल छल ‘अ/g2आउखज ने मरै ,छुतहर \nनै फूटे’। बिहन के डरो पिहनिह बेर भेलन। /g2।2ाण परबा जेका  पुक पुक करय लागल छल  ,आय जॱ िकछ \nअधलाह भ जयते ,टोलक लोक िजनगी भिर हुनके उपराग िदते/g288ह। दालान प बैसल झक झक उ/g2आ।जर \nकुरता,स/g3।धची  धोती आ बंडी पिहरने रोआबी मािलक के एक  टा अदृ/g3उधट  भय सेहो पईस  गेल  छल । तहन   िनब/g3।ोलक \nपछ मे उठल लोक् क  दया माया देिख दुनु बेकती किनया के हाथ पएरजोड़ी क श/g3।धत केने छलथी  । \n   बेटी के िववाह मे त एक टा दमड़ी नै देबए पडले/g288ह ,मुदा मुईला प आिग त जौते देत/g288ही ,आ क/g288याक   िववाह \nकतबॲ आदस/g3।ो हॉक , घरबैयाके त बर ताक’ मे ,दौड़ बरहा करेइए पड़े छैक, जेना गीध  के िधयान मुइल \nजानबरक मौस  प रहे छै तिहना  कोनो कोनो लाथे हुनक बख़रा के जमीन जथा ओ   अपन नाम प िलखबा लेने \nरहैथ,आ हुनका अिह सब झंझट स मु/g2आउत किर  देने छलेथ ।    \n     कतेको बरख बीतले, बिहनक सबटा बेटा के िववाह दान भेलि/g288ह  ,सब अपन पेलवार   बढाबेत आन आन \nसहिर मे जे गेला ,से आपस मुिड़ क बिहनक अहंकार के बर/g3ो2ैत निहं होमय देलिखन , कोनो पुतौह हुनका \nअपन नरेटी प हाथ नैराखय देलकेन   ।घर  वाला के िरटायर भेलोपर/g3।धत गाम मे अपन नब मकान बना क रहय \nलागल  छिलह,मुदा तखनो हुनक दोसरे धाह छल/g3आउह । किनया के खसल घर के मर/g2हधमित करबा देल गेल \nछल  ,मुदा ओकर मािलकाना हक   बिहने सब के हाथ मे छल । \n कतेको बरख बीमार पड़ी क मािलक जखन गोलोकवासी भेला ,बिहन िनत/g3।धत एसग/g2।धवा ।किनया  के बेटी  बरस \nदु बरस लेल माय के घुमाबए िफराबय ले ल जाय/g288ह ,सबटा तीथ/g3।ो सेहो करबा  देलकै/g288ह। देिख देिख क हुनक \nकोढ़ फाड़े/g288ह ,आय धिर त ओ दुिनए दारी मे रही गेल छलथी,आब त कोनो बेटो ने हुलिक मारे आब/g3आउ ,ह \nकिहओ काल फोन फान किर लेई त सिझले मुदा ओहो आबे ने खाली बजबे तोही आबी जॉ ,जखन अपन \nकोिखक जनमल आन भ गेल त आन  क जनमल के िकए गािर सराप  दइतथी, कहबीओ छै जे जहन बौह \nलगतौ कान तखन माय हेतॲ आन । पोसने त वेह ओिह बेटी के रहथी,मुदा कतेक िसनेह स से हुनक \nआ/g28धमा जनैत रह/g3आउह।  \n  जखन बिहन िव/gध2आल भ क कनैथ ,  िह/g2हधमत जूटा क किनया हुनका लग एनाय सु/g2।छ करी देलथी ,आ नहुं नहुं \nबिहनक खेनाय िपनाय के भार हुनका िबन पूछने किनया अपना माथ प रािख लेलथी । आब त   खूनक \nिर/g3उधता सेहो एहेन ने हेतै ,आध आध िमल क एक भ जाय छै ,नदी आ नाव  ,आ/g288हर आ लाठी  ,डॉल आ \nर/g3उधसी  ,तिहना बिहन आ किनया,एक दोसरक िजबाक सहारा बनी गेल छलथी ।         \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n’सगर राित  दीप जरय’क ७९ म आयोजन ‘कथा कोसी’  उमेश पासवानक संयोजक/gखझघ व मे औरहामे  स/gख9घप/gँझख / \n८० म सगर राित  दीप जरय  सुपौल िज लाक िनम/gँ6बलीमे  उमेश म/gखझँ डलक संयोजक/gखझघवमे िरपोट/gँ6ब \nपूनम म/gखझँडल  \n  \nसगर राित  दीप जरय’क 79म आयोजन ‘कथा कोसी’ नामक वैनरक नीच/g3।3 िद  न/g3।धक 15 जून सं/g28आ या  6.30 \nबजेसँ शु/g2।छ भऽ 16 जूनक िभ नसर 6 बजे धिर  लौकही थाना अ/g288 तग/g3।ोत औरहा गामक म/g28आ य  िव /g32धालयक नव \nिन िम/g3।ोत भवनमे /g2छआी उमेश पासवानक संयोजक/g28ध वमे गो/g3उ3 ठी सुस/g2हध प/g382 भेल। अिग ला ८० म गो/g3उ3 ठी  सुपौल िज लाक \nिनम/g3।ोलीमे हेबाक लेल उमेश म/g283 डल /g2।2/g3उध ताव आएल जे सव/g3।ोस/g2हधमित  सँ मा/g288 य  भऽ घोिषत भेल। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n \n      /g2छआी जगदीश /g2।2साद म/g283 डल एवं /g2छआी रामच/g288 /gधउ। पासवान जीक संयु/g2आउ त   अ/g28आ य/g2छ2तामे तथा /g2छआी वीरे/g288 /gधउ।  \nकुमार यादव आ /g2छआी दुग/g3।छगान्  द म/g283 डलक संयु/g2आउ त   संचालनमे ऐ कथा गो/g3उ3 ठी क भिर  राित क या/g2छछा \nभेल। गो/g3उ3 ठी क  शुभार/g2हध भ /g2छआी ल/g3छउ मी नारायण िसंह एवं /g2छआी रामच/g288 /gधउ। पासवानजी संयु/g2आउ त /g2।छपे दीप /g2।2/g2आ। व िल त कऽ \n उ/g3ो8ाटन केलिन  । \n      िव देह-सदेह-5 िव देह मैिथ ली िव हिन  कथा, िव देह सदेह-6 िव देह मैिथ ली लघुकथा, िव देह-सदेह-7 \nिव देह मैिथ ली प/g32ध , िव देह-सदेह-8 िव देह मैिथ ली ना/g38धय उ/g28ध स व, िव देह-सदेह-9 िव देह मैिथ ली िश शु उ/g28ध स व तथा \nिव देह-सदेह-10 िव देह मैिथ ली /g2।2ब/g288 ध -िन ब/g288 ध -समालोचना नामक पोथीक लोकाप/g3।ोण /g3उध था नीय िव /g32छतजन /g2छआी संजय \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nकुमार िसंह, /g2छआी रामच/g288 /gधउ।  पासवान, /g2छआी िम  िथ लेश िसंह, /g2छआी राजदेव म/g283 ड ल, /g2छआी ल/g3छउ मी नारायण यादव तथा /g2छआी \nवीरे/g288 /gधउ। /g2।2साद िसंह /g32छारा भेल हाथे भेल।  \n      लोकाप/g3।ोण स/g2छछक पछाित   दू-श/g2ह2 दक एकटा मह/g28ध वपूण/g3।ो स/g2छछक सेहो आयोजन भेल जइमे /g2छआी रामच/g288 /gधउ।  \nपासवान, /g2छआी बेचन ठाकुर , /g2छआी किप  ले/g2छ8र राउत , /g2छआी कमलेश झा , /g2छआी राजदेव म/g283 ड ल, /g2छआी राम िव  लास साहु, \n/g2छआी उमेश नारायण कण/g3।ो, /g2छआी रामान/g288 द  झा ‘रमण’, /g2छआी शंभु सौरभ , /g2छआी जगदीश /g2।2साद म/g283 ड ल, डॉ िश वकुमार \n/g2।2साद ,हेम नारायण साहु, /g2छआी अ/g2।छणाभ सौरभ तथा /g2छआी उमेश म/g283 डल तथा संयोजक /g2छआी उमेश पासवान /g32छारा \n‘सगर राित  दीप जरय’ कथा गो/g3उ3 ठीक दीघ/g3।ो या/g2छछा तथा उदेसपर सभागारमे उपि/g3उध थ  त दूर-दूरसँ आएल \nकथाकार, समी/g2छ2क -आलोचक एवं /g3उध था नीय सािह /g28ध य /g2।2ेमीक म/g28आ य  मंचसँ अपन-अपन मनत/g3उो य   रखलिन । जइमे \nसगर राित क 75 म आयोजनक प/g2छ।ा त 76 म आयोजन जे /g2छआी देवशंकर नवीन िद  /g2ह8 ली मे करेबाक घोषना तँ केने \nरहिथ  मुदा से नै करा सािह /g28ध य   अकादेमी /g32छारा आयोिज  त कथा गो/g3उ3 ठीक/g2ध3 गिन नेने रहिथ   जहू िग नतीक/g2ध3 \nसोझरौल गेल आ तँए ऐ गो/g3उ3 ठीक/g2ध3 /g2छआी उमेश पासवान अपन इमानक पिर  चए दैत ७९ म गो/g3उ3 ठी क आयोजन \nकेलिन । ओ कहलिन  जे हम सभ अथ/g3।छत् िव  देह मैिथ ली सािह /g28ध य   आ/g288 दो लनसँ जूड़ल मैिथ ली िव कास /g2।2ेमी \nछी। हम सभ ७७म, ७८ म आयोजनक आयोजन कत/g3।छक/g2ध3 /g3उध प/g3उ3 ट /g2।छपे कहैत एिल  यिन  जे मुदा हमरा सबहक \nबात निहय/g2ध3 िव  भारानी मानलिन  आ निह य/g2ध3 कमलेश झा मानलिन  । मुदा से हमहूँ नै मानब आ सही-सही िग नती \nकरब। आ तही दुआरे ऐ गो/g3उ3 ठी क आयोजन ७९मे आयोजन तँइ भेल, आयोिज त भेल। हल/g3।3िक   दरभंगासँ \nआएल कथाकार /g2छआी हीरे/g288 /gधउ। कुमार झाक उकसेला पर रहुआसँ आएल /g2छआी िव  नय मोहन झा जगदीश, /g2छआी \nदुखमोचन झा आ दरभंगेसँ आएल /g2छआी अशोक कुमार मेहता हीरे/g288 /gधउ।   झाक संग गो/g3उ3 ठीक आर/g2हध भ क घंटा भिर क \nपछाित  चिल  जाइ गेला। \n  \n      जीिव ते नक/g3।ो (उमेश म/g283 ड ल), िश /g2छ2ाक महत (राम िव लास साहु), िब आहक पिह ल िग रह (दुग/g3।छन/g288 द  \nम/g283 ड ल), बौका ड/g3।3ड़ (ल/g3छउ मी  दास), बंश (किप ले/g2छ8र राउत ), टाटीक ब/g3।3स (राम देव /g2।2साद म/g283 ड ल ‘झा/g2।छदार ’), \nसगतोरनी (िश वकुमार िम /g2छआ), पाथर, िप य/g3ो2र , जोगार आ अं/g3होेज नैना (अमीत िम /g2छआ), संत आिक  चंठ (बेचन \nठाकुर), अछोपक छाप (श/g2हध भु सौरभ), नमोनाइिटस (उमेश नारायण कण/g3।ो), /g32छादशा (सुभाष च/g288 /gधउ।  ‘िस नेही’), \nर/g3।3िड़  न (रोशन कुमार ‘मैिथ ल’), पँचवेदी (अिख लेश कुमार म/g283 ड ल), मुइलो िब सेबिन (जगदीश /g2।2साद म/g283 ड ल) \nइ/g28ध या िद  मह/g28ध वपूण/g3।ो लघु कथा /िव हन  कथाक पाठ भेल आ स/g2छछे-स/g2छछ मौिख  क िट /g2हउ पणी आ समी/g2छ2ा भेल।  \nअछोपक छाप (श/g2हध भु सौरभ) क समी/g2छ2ाक /g38हममे /g2छआी रमान/g288द झा \"रमण\" कथाव/g3उधतुसँ अपन असहमित \nदेखेलिन आ कहलिन- \" नै आब ई गप नै अिछ, एकटा गप एतै देिखयौ, हम  रमान/g288द झा \"रमण\" /g2छआोि/g2छछय \nउ/g2आधच कुलक , आ कतऽ आएल छी! उमेश पासवानक दरब/g2आ।जापर !\" /g2छआी बेचन ठाकुर  /g2छआी रमान/g288द झा \n\"रमण\"क नव-/gधउहा/g332णवादी सोचक \n िवरोध करैत कहलिन- \" लोकक मगजमे अखनो जाित-पाित भरल छै, \nमैलोरंगक /g2।2काश झा त/g2ध3 ने कहै छिथ जे बेचन ठाकुर भिर िदन तँ केश काटैत रहैए, ई रंगमंच की करत!! \n/g2छआीधरमक/g2ध3 सेहो ई गप बुझल छि/g288ह। माने मैिथली सािह/g28धयकार , समी/g2छ2क आ रंगमंचसँ जुड़ल /gधउहा/g332णवादी आ \nनव-/gधउहा/gध3उणवादी सोचक लोकक/g2ध3 देखैत   ई कहल जा सकैए। २१ म शता/g2ह2दीमे /g2छआी रमान/g288द झा \"रमण\"क बयान \nई देखबैत अिछ जे  कोना ओ उमेश पासवानक दरब/g2आ।जापर आिब उपकृत करबाक भावनासँ /g3होिसत छिथ।  \nऐ अवसर पर २७ म िवदेह मैिथली पोथी /g2।2दश/g3।ोनी   सेहो आयोिजत भेल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nअिग ला ८० म गो/g3उ3 ठी  सुपौल िज लाक िनम/g3।ोलीमे हेबाक लेल उमेश म/g283 डल /g2।2/g3उध ताव आएल जे सव/g3।ोस/g2हधमित  सँ मा/g288 य  \nभऽ घोिषत भेल।  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nिब/g288दे/g2छ8र ठाकुर  \nिवहिन कथा  \n१ \n/gखझझयाय  \n \n/g3उधकूल जाइत काल एकटा लड़कीक/g2ध3 ओहे गामक मुिखयाक बेटा अपना हबसक िशकार बना लेलक। ई घटना \nसुनलाक बाद /g3उधकुिलया छौड़ा  सभ ओकरा बड िपटलकै। ऐ घटनासँ हुनकर बाबूजीक/g2ध3 अपन पगरी खसबाक \nभान भेलै आ अपन बेटाक करतूतपर पद/g3।छ देबाक लेल प/g2आ8चायत नै करबाक घोषणा केलक। मुिखयाक एहन \nप/g2छ2पात देिख पूरा समाज िमिल कऽ एक िनण/g3।ोय केलक जे /g288याय आिखर /g288याय होइ छै। आ सभक साथ \nउिचत /g288याय हएब आव/g3उ2यक छै, चाहे ओ राजा हुअए या /g2।2जा। त/g2ध3 प/g2आ8चायत हेबाक चाही तथा दोषीक/g2ध3 कम/g3।ो \nअनुसार उिचत सजाय भेटबाक चाही । समाजक आगू मुिखयाक कोनो बस नै चललै। ओ प/g2आ8चायत करबाक \nलेल िववश भऽ गेल। दोसर िदन भोरे प/g2आ8चायत बैसल आ उिचत /g288याय भेल।   \n \n२  \nआ/gखझघम/gखभखलािन   \nकाि/g33ध िदवाली पाविन। सभ  गोटे िदवालीक तैयारीमे जुटल। हरीयाक हाथ कटा गेल छै त/g2ध3 हुनकर प/g2आही \nआव/g3उ2यक समान लेल बजार िदस टहलल। पाछु-पाछु हुनकर बेटा सेहो। हरीयाक पिरवार बड गरीब छै। \nदुकानमे पूजा, आरती आ /g2।2सादी लेबाक /g2छ2मता नै छिन हुनका सभ लग। मुदा समाजमे नाक बचेबाक हेतु \nएकटा अगरब/g2छधी , अबीर, च/g288दन आ पाभिर ल/g38।डु खिरदलक मुि/g3उ2कलसँ। तइपर सँ हुनकर बचबा हुकालोली \nआ फटका लेल बफािड़ तोड़ऽ लागल। पैसा तँ नै रहए ओकरा लग से झ/g32। द िकन देतै। दुकनदारसँ \nिवनती केलक तँ ओ कहलक -\" पैछला ल/g3छउमीपूजाक पैसा सभ बािकए छौ आ फेर कतेक खाली उधािरए दैत \nरिहयौ। \"दुकनदारक बात सुिन कऽ छपराबाली तँ लजैनी जक/g3।3 लाजसँ घोकैच गेल। ओ/g2हधहर दोसर लोक \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसभक/g2ध3 सामा/g3होी िकननाइ आ बाल -ब/g2आधचा लेल फटका िकननाइ देिख कऽ छपराबालीक आँिखसँ /g2छआवन नोर बहऽ \nलगलै आ अपन गरीबीपर बड आ/g28धम/g2आ2लानी भेलै।  \n \n  \n३ \nअिभशाप  \nचौिकएपर सँ काकी कहै छिथन, \" बौवा ए/g2हधहरे आउ।\"  \nकाकीक िपड़ाएल /g3उधवर सुिन रमलोचना चौकी  िदस बढ़ल मुदा आ/g3ोछन सु/g382। चा/g2।ध िदस बस क/g382ारोहट। ओ \nसमिझ नै पबलिथ ऐ पिरवेशक/g2ध3। आ काकी सहजेसँ बताबऽ लेल राजी नै होएिथन।। तखन ओ कहलिथन - \n\"काकी, की भेल स/g2छध -स/g2छध बताबू, अह/g3।3क/g2ध3 हमर सपत भेल। \"  \nकाकी आँचरसँ अपन नोर पोछैत स/g2हधवेदनशील भऽ बजलिन - \"की कहू बौवा, अनथ/g3।ो भऽ गेलै। बु/g2आधचीक/g2ध3 \nिववाहक ६ मिहना नै भेल छलै मुदा नरिपशाच सभ उनका ऊपर अ/g288याय कऽ देलकै। दहेजक िकछु टका \nब/g3।3की रिह गेल छलै, से तइसँ ओकरा म/g32।ी -तेल धऽ िज/g288दे जरा देलकै ओकर सासुर सभ। कतेको बेर ऐ \nटका लेल तछाड़-मछाड़ भेल रहै मुदा हम सभ जि/g2ह8दए /g2ह2यब/g3उधथा कऽ दऽ  देब, से आ/g2छ8ासन देलाक बाबजुदो \nओ दानव सभ हमरा बेटीक साथ एहन कुकम/g3।ो केलक। बजरखसुवा पुिलसक/g2ध3 थानामे िरपोट/g3।ो िलखाबऽ गेलौ तँ \nमच/g2।धवा ओकरो सभक/g2ध3 शायद पैसेपर िमला लेलकै। एखन धिर िकछु िनराकरण नै भेलैए। \" काकी बैजते-\nबैजते बेहोस भऽ गेलीह।  \nरमलोचना काकीक/g2ध3 स/g2हधहारैत सोचै छै, समाजक एहन अिभशाप आ कुसं/g3उधकारक बारेमे। जकरा चपेटामे कतेको \nिधया-बस/g3आोनी बिलदान होइ छै।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल \nलघुकथा- \nचु/gख9ड़ पा  पाल  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n  \nगोस/g3।3इ लुक -झुका गेल। ओना छह बिज गेल मुदा सु/g2।छज अपन िदनक या/g2छछाक अंितम पड़ावपर अँिटक \nतिकते छला। पतराएल काज रहने नीलकंठ काका सबेरे-सकाल िनचेन भऽ गेल छला। जिहना पिरवार \nमोटेलासँ काजो मोटाइ छै आ दुबरेलासँ काजो दुबराइ छै तिहना नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 सेहो भेलिन। ओना \nपिरवारक सं/g3उधकार आगू बढ़लिन मुदा काज पूरने काजो पतराइए। होइतो तँ तिहना ने छै जे जनम होइते \nसं/g3उधकारोक जनम होइ छै आ अ/g288त होइत अ/g288तो होइ छै। नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 तेहने सन भेलिन। िकअए ने \nहेतिन, सोझहे ल/g2आ2गीसँ घास खुएलासँ नै ने होइ छै जे आगू ताकब दादा -परदादा देखब आ पाछू ताकब तँ \nनाित -छेड़नाित  देखब। बाल-ब/g2आधचाक िब  आह-दान भेने माए-बापक िजनगीक /g2।2मुख कम/g3।ो-धम/g3।ोक पूित/g3।ो होइ छै जइसँ \nबाल-ब/g2आधचाक अपन दािय/g28धव पूित/g3।ो करै छिथ। बेटा िब  आहक आइ पनरहम िदन छेलिन। पैघ य/g2छ3सँ दुनू परानी \nमुि/g2आउत पािब   जिहना साबुनसँ व/g3उध/g2छछक मैल साफ कएल जा इए तिहना माए-बापसँ लऽ कऽ बेटा-बेटीक पिरवार \nबना िजनगी मैलक/g2ध3 कमक/g3।ो साबुनसँ घोइ अपन मनक सफाइ लोक करै छािथ। नीलकंठ क/g3ो2ाक मनमे \nउठलिन  जे बेटा-िब आहक अंितम िहसाब जोिड़ िकअए ने काजक िवसज/g3।ोन कइए ली। आब िक कोनो ओ \nजुग-जमाना रहल जे तीन-तीन-चािर-चािर मास गरदिनमे उतरी झुिल ते रहल। जे काज महज चािर-प/g3।3च \nघंटाक छी। मन गबाही देलकिन जे से नै तँ आइ अंितम िहसाब -िब आहक लाभ-हािन क- कऽ काजक \nिवसज/g3।ोन कइए लेब। जिहना बोनैया हिरणक ब/g2आध चा पकड़ाइते चा/g2।छकात चौक/g382ा हुअए लगैत तिहना नीलकंठ \nक/g3ो2ाक/g2ध3 भेलिन। काजसँ िव/g2छआाम होइते देिख सुिचता  काकी ह/g3।3इ -ह/g3।3इ अपन काजक मुड़ी मोिड़ चाहक \nओिरयानक िवचार मनमे अनलिन। िकअए नै अनती, ओहन जमाना थोड़े छिथ जे पितक िवकल/g3।धत देिख \nओइसँ बेसी अपने िवकल/g3।धतता देखबए लगती। केतली -लोटा नेने कल िदस बढ़ली, मनमे उठलिन पिहने अपने \nह/g3।3इ -ह/g3।3इ पएर धोइ लोटा -केतली अखाड़ब आिक लोटे केटली अखािड़ पािन भिर लेब। मन ततमत करए \nलगलिन, ओना ऐ उमेरक ई /g2।2/g3ोो नै भेल , मुदा हर-काजक अपन गित-िविध छै। अपने िजनगीक काज ने \nदोसराक/g2ध3 बाट देखौत। समैसँ पिहने सुिचता काकी चाह बना दिहना हाथे िगलास नेने नीलकंठ काका लग \nपहुँचली। अखिन  धिर नीलकंठ काका मुड़ी िन/g2आधचे मुह/g2ध3 केने छला। मनमे बेटा िब  आहक काज घुिर याइत \nरहिन । चाहक िगलास जखिन सुिचता काकी िन/g2आधचे दबा बढ़ौलकिन तखिन आँिख पिड़ते काका नजिर \nउठौलिन। भकुआएल मुँहक सुरखी देिख नजिर-पर-नजिर गड़ौलिन। मुदा क/g3ो2ाक मन अपन िवचारपर रहिन  । \nकाकीक/g2ध3 बूिझ पड़लिन जे भिरसक कोनो दब कएल काज मनक/g2ध3 पकड़ने छि/g288 ह  । मुदा जँ चाह पीबैसँ पिहने \nबािज बात लाड़ब तँ भऽ सकैए जे चाह पीब छोिड़ अपने बेथासँ बेिथत भऽ जािथ, तइसँ नीक जे चुपचाप \nहाथमे चाहक िगलास पकड़ा, अपनो चाह अंगनासँ आिन एतै पीबो करब आ पुिछयो लेबिन। तइ बीच दू-चािर \nघॲट चाहो घॲिट  नेने रहता जइसँ मनोक जुआिर   कमतिन। ओना उदासो चेहराक केते कारणो अिछ। केतौ \nरौद-बसातक उदासी तँ केतौ कोनो काज नै भेने, केतौ पिर /g2छआमक नोकसानक उदासी , केतौ धीया-पुता मुइने \nउदासी तँ केतौ माए-बाप मुइने। मुदा तँए िक पितक बेथा प/g2आही नै सुनिथ। पित -प/g2आहीक बीच हजारो /g2।छप अिछ \nहजारो रंग अिछ तँए िक बजा-भुकी ब/g382 भऽ जाए। आंगन िदस सुिच  ता काकी बढ़ली। एक घॲट चाह पीिव ते \nनीलकंठ क/g3ो2ाक मुँह मुिसिकएलिन। मनमे उचरलिन , कहू जे एहेन काजक/g2ध3 िक कहबै काज छेलिन डेढ़ सए \nजोड़ धोती आ तेकर आरो संगी सभ माने प/g3।3चो टूक कपड़ा संग िवदाइ करब। ओना डेढ़ स ए बहुत भेल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nमुदा से नै, अज-गज बला पिरवार क/g3ो2ाक। चािर भ/g3।3इक अपन भैयारी , तेकर नैहर-सासुर, नाित-नाितक, \nपोता-पोतीसँ लऽ कऽ अपन सासुरक सातो संब/g288 धी क, तइ संग बेटाक हाइ/g3उध कूल-कौलेजक संगीक संग \nनोकरीक संगी धिर । नीलकंठ काका हृदए खोिल काज केलिन। /g2।2/g3ोो तँ मनमे उठलिन  मुदा लगले जवाब \nभेटलिन जे जग-जापमे खच/g3।ो होइते छै। जँ से नै होए तँ धनक काजे िक   रहत। पेट तँ सागो आ एक लोटा \nपािनय/g2धधसँ मािनय/g2ध3 जाइ छै। मन निच  ते रहिन आिक  सुिचता काकी मुँहमे चाहक िगलास िभरौने आगूमे बैसली। \nतही बीच नीलकंठ काका अपन हाथक िगलास चौकीपर रािख हाथक प/g3।3 चो ओंगरी घुमबैत बजला-  \n“कह ते ई केहेन भेल?”  \nनीलकंठ क/g3ो2ाक /g2।2/g3ोो सुिन सुिचता काकी अकचकाइते रहली जे िक केहेन भेल। बाघ भेल िक स/g3।3प भेल से \nकेना बुझबै। ओना दुनू परानीक -नीलकंठ काका आ सुिच ता काकी- मन बेटा िबआहसँ एते खुश रहिन  जे \nछोट-छीन केते बातो आ काजो मनसँ हिट गेल रहिन मुदा मनोक तँ अपन संसार छै। /g2।2संगोक अपन /g3उधथानो \nआ मह/g2छधो छइहे। दुनू बेकतीक सिझया काज तँए आरो बेसी मन खुशी रहिन। खुशी हएब उिचतो छल \nिकएक तँ केतो एहनो होइ छै जे /g2।2ेमरस पीब , मधुर गीत गािब  संतान पैदा होइ छै आ िकछुए िदन पछाित \nसभ िकछु उनिट जाइ छै, ओइ बेटासँ तँ नीक काज भेले रहािन। ओना चािर भाए-बिहनक बीच एकेटा बेटा \nतीनटा बेटीए छेलिन। जे तीनू बेटा-बेटीसँ जेठे छेलिन जेकर िब आह-दुरागमन पिहने कऽ नेने छला। तीनू बेटी \nिब आहक दान-दहेज देिख दान-दहेजसँ मने उचिट  गेलिन, जइसँ बेटाक /g2।2ित दान -दहेजक िवचारे मनमे दिब \nगेलिन। दोसरो कारण भेलिन, एक-एक बेटीक िब आहमे जेते खच/g3।ो भेल तइसँ बेसी जँ बेटीबलाक/g2ध3 खच/g3।ो कराएब \nई तँ सोझहा-सोझही अ/g288याय भेल। मुदा से कह/g3।3 होइ छै, दहेजक दुआरे बेटी िब आहक/g2ध3 लोक अगर -मगर \nकरैत टिप जाइए मुदा बेटा बेरमे िबनु पढ़लो-िलखलक/g2ध3 डा/g2आउटर -इंजीिनयर बना देल जाइए। जिहना बड़दह/g32।ामे \nफुिस-फािसक तेजी रहै छै तिहना ने बेटो-बेटीक िब आहमे...। य/g2छ3 सन पिव/g2छछ /g3उधथलमे जँ फुिस -फािसक तेजी \nनै रहत तँ ओ य/g2छ3 शु/g32उे केना भेल ? खैर जे होइ। जेते तीनू बेटीक िब आहमे खच/g3।ो भेल ओते आमद एकटामे \nकेना हएत। तइसँ नीक जे मुँहछोहिनय/g2ध3 नै करब। हथउठाइ जे हेतइ सएह हेतै। पितक िबपटा बािन -हाथक \nओंगरी घुमा बजैत- देिख सुिचता काकीक/g2ध3 हँसी लगलिन मुदा हँसबो तँ हँसबे छी। केतौ गुदगुदबैए तँ केतौ \nभकभकेबो करैए। काज नफगर रहल घ/g32।ो नफे बुझाए छै आ घटगर रहल तँ नफो घ/g32।े बुझाए छै। \nपथड़ाएल केराउक भु/g2आ।जा जक/g3।3 सुिचता काकीक द/g3।3त तर नीलकंठ क/g3ो2ाक आ/g38होश पड़लिन  । मुदा आ/g38होशो \nतँ आ/g38होशे छी , कथीक आ/g38होश। तँए जाबे उधािर -उधािर नै बजता ताबे बूझब केना? मुदा मुँहक हँसी पेटमे \nगुरकुिनय/g3।3 किटते रहिन। बजली -  \n“तेहेन झ/g3।3िप  -तोिप बजै छी जे ऊपरे-घ/g3।3ड़े रिह गेलॱ तँए कनी िब/g2आउ छा  कऽ बिजऔ। जखिन दुनू गोटेक \nसिझया जीवन अिछ तखिन हम हँसी आ अह/g3।3 कानी ई केहेन हएत ?”  \nिख/g3उधसकरक/g2ध3 जिहना ए/g3ो2ोटा िख/g3उधसा सुिनिनहार भेटला पछाित अपन सुिध -बुिध हरा जाए छै तिहना नीलकंठ \nक/g3ो2ाक/g2ध3 सुिचताक बोल सुिन भेलिन बजला -   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n“पिरवारक महान य/g2छ3 बेटा -बेटीक िब आह छी, तेहेन य/g2छ3 जँ नीक जक/g3।3 स/g2हधपन भऽ जाए तँ खुशीक बात \nभेल। तइले देहोक धौजिन आ पाइयोक धौजिन तँ हेबे करत। मुदा तइमे उिचत-अनुिचतक तँ िवचार करए \nपड़त िकने?”  \nनीलकंठ क/g3ो2ाक मनक/g2ध3 पकड़ैत चु/g32।ा सुिचता काकी िभड़ौलिन। हुँहकारी भरैत बजली -  \n“ऐमे के नै करत?”  \nजिहना ए/g3ो2े भगवान िभ/g382 -िभ/g382 /g3उधव/g2।छप िभ/g382 -िभ/g382 फूल -प/g2छधी पािब खुशी होइछ तिहना नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 सेहो \nभेलिन। सुिचता काकी नजिर -पर-निजर गड़़ा बजला-  \n“उिचत-अनुिचत बेड़ाएब असान अिछ। िजनगीक संगी रहने िक हएत? ई तँ िवचारक संगी भेने ने काज \nचलत।”  \nनीलकंठ क/g3ो2ाक बात सुिचता काकीक/g2ध3 अकठाइन लगलिन। मनमे उठलिन जे कहू सभ िदन एकठाम रिह \nसभ िकछु करै छी तखिन एना िकअए बजै छिथ। भिरसक कोनो एहेन उकड़ू सोग ने तँ मनक/g2ध3 पकिड़ नेने \nछि/g288 ह  । आन िदन केहेन बिढ़ य/g3।3 हबगब करै छेलॱ आ आइ िक भऽ गेल छि/g288 ह  । बजली- \n“कनी नीक जक/g3।3 अपन उदासीक कारण बिजऔ। हम ऊपरे-झापरे रिह गेल छी।”  \nसुिचता काकी िज/g2छ3ासा देिख नीलकंठ काका बजला -  \n“उिचत-अनुिचत काजक दू छोर भेल। एक छोर उिचत भेल आ दोसर अनुिचत। मुदा तइसँ थोड़े काज \nचलत। सुत-सुत िमिल जिहना डोरी बनैए तिहना दुनू अिछ। तेकरा िब िहया कऽ जँ नै सीमा देब तँ काजे \nभँिस या जाएत। बुझबे ने करबै जे कतए िक  भऽ गेलै। पछाित बाजब जे मनमे जे छेलै से भेबे ने कएल। \nअहॴ कहू जे मनेक िवचारक/g2ध3 ने काज /g2।छप बना केिलऐ तखिन िकअए ने भेल ?” \nनीलकंठ क/g3ो2ाक िवचार सुिचतो काकीक/g2ध3 दमगर बूिझ पड़लिन। माथ कुिड़यबैत बजली -  \n“तखिन केना हएत?”  \nसुिचता काकीक पिघलल मन देिख नीलकंठ काका बजला-  \n“बड़ भारी जाल छै। फुलवारीक फूलमे देखबै जे एके नामक अपरािजत फूल उजरो होइए लालो होइए आ \nकारीओ होइए। सोझहे अपरािजत आिक आने फूल जे रंग-रंगक होइए, कहलासँ थोड़े बूिझ पेबे जे लाल-\nकारीमे कोन-नीक कोन-अधला भेल?”   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nनीलकंठ क/g3ो2ाक िछिड़याएल िवचार सुिन सुिचता काकी समटैत बजली - \n“अ/g2आधछा छोड़ू एते छान -पगहाक/g2ध3। एक -एक काजक/g2ध3 उठा बेड़बैत चलू जे िक नीक -भेल आिक अधला भेल।”  \nप/g2आहीक िवचार सुिन नीलकंठ काका बजला -  \n“हँ, बड़बिढ़ य/g3।3 िवचार देलॱ। मुदा पिहने ई किह िदअ जे केते काज अढ़ेला पछाित करै छी आ केते अपने \nफुड़ने करै छी?”  \nपितक बात सुिन सुिचता काकी अकबका गेली। मने-मने िवचारे लगली जे ई िक भेल? एकरा िक काज \nकरब नै कहबै। घर-पिरवारक जखिन काज भइए गेल तखिन काज केना ने भेल। भिरसक बुिधये तँ नै \nघुसुिक गेलिन अिछ, नै तँ एहेन िबनु हाथ-पएरक बोल िकअए भेलिन? ए/g3ो2ेटा बातमे सेहो मानब उिचत नै \nहएत। जँ मन घुसकल-फुसकल हेतिन तँ दोसरो-तेसरो बात एहेन बजता। ओना लोकक/g2ध3 बेरो -िवपित आ \nकाजो-उदममे मन घुसुिक-फुसुिक जाइ छै। आंिशक /g2।छपमे की ई झूठ जे िकछु सरकारीओ कम/g3।ोचारी वा \nिश/g2छ2कोक/g2ध3 बेटीक िब  आह सेहो पितत बनौलकिन। पिरि/g3उधथितयो रहल जे केते िश/g2छ2क हाइ /g3उधकूल वा कौलेजसँ \nसेवा-िनवृत भऽ गेला मुदा हाथसँ किहयो वेतन नै उठौलिन। मुदा तँए िक  पिरवारमे खच/g3।ो नै छेलिन , एक \nिश/g2छ2क वा कम/g3।ोचारीक खच/g3।ो तँ छेलिन  ह/g2ध3। मनक/g2ध3 थीर करैत सुिचता काकी िवचारलिन जे से नै तँ जे बुझैमे नै \nआएल से पुिछए िकअए ने ली बजली-  \n“िक कहिलऐ अढ़ेलो/g2छधर आ अपने फुड़ने?”  \nसुिचता काकीक /g2।2/g3ोो सुिन नीलकंठ क/g3ो2ाक मनमे उपकलिन , भिर िदनक हराएल जँ स/g3।3झो घिड़ घर पहुँच \nजाए तँ ओ हराएब नै भेल। िदन तँ होइते छै बौआइले तखिन बौआएब हराएब केना भेल। बजला- \n“जखिन कोनो काज अढ़ेला पछाित जे करैए ओ अपन उिहक नै भेल। जँ ओकरा अढ़ाएल नै जाए तखिन \nओ करत िक? अहॴ कहू?”  \nनीलकंठ क/g3ो2ाक िवचार सुिन माथक मोटा पटकैत सुिचता काकी बजली -  \n“अह/g3।3 अपनाक/g2ध3 एतबे िकअए बुझै िछए जे हमरा कोनो काज करैले नै कहब। जँ से नै कहब तँ केना बुझबै \nजे हमर बात फं/g2ह8ली मानैए आिक नै?”  \nपाशा पलटैत नीलकंठ क/g3ो2ाक बजला -  \n“जिड़सँ छीप धिरक काजक िहसाब-िकताब करैमे बड़ समए लगत। से नै तँ ए/g3ो2ेटा काजक िहसाब क/g2।छ। ”  \nएकटा सुिन सुिचता काकीक मन हलचलेलिन। ई तँ सोलह/g382ी एक तरफा भेल औगता कऽ बजली -   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \n“अहूँक बात रहल आ एकटा हमरो अिछ।”  \n“से की?”  \n“सवारी बिरयातीक िहसाबसँ होइ छै तइमे एते गाड़ीक कोन /g2।2योजन छेलै, जे लऽ गेलॱ?”  \nसुिचता काकीक /g2।2/g3ोो सुिन नीलकंठ काका बजला -  \n“अ/g2आधछा , अहॴ िवचार िदअ जे पिहने िक िवचारब?”  \nपितक शीतल छाहिर पािब काकी बजली-  \n“पिहने गाड़ीए-सवारीक िवचार क/g2।छ। िकअए प/g2आधचीसटा गाड़ी लऽ गेिलऐ , जखिन िक डेरहे सए बिरयाती \nगेिलऐ।”  \nगाड़ीक नाओं सुिन समाजमे जीतक अनुभव नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 भेलिन। अखिन धिर   समाजमे िकयो बीसटा \nगाड़ीसँ आगू नै बढ़ल छला तैठाम प/g3।3च गाड़ी बढ़ैक /g2।2ित/gधोआा केकरा भेटल। आ/gध2।ािदत होइत  बजला-  \n“अपन मनोरथ छल जे आगू बिढ़ काज करी। िकअए अह/g3।3क/g2ध3 कोनो तेकर दुख अिछ ? /g2।2ित/gधोआा िक फूटा कऽ \nभेल आिक सि/g2हधम  िल ते भेल।”  \nएक तँ ओिहना सुिचता काकीक मन बेटा िब आहक खुशीसँ उिधयाइत रहिन  तैपर पितक मनोरथ सुिन आरो \nउिधया गेलिन। बजली-  \n“अनकासँ तँ नीक काज ज/g2।छर भेल। देखै िछऐ जे अ/g33धुआक बोरा जक/g3।3 मनुख गाड़ीमे ठसमठस बिरयाती \nजाइ-अबैए आ गाड़ीएमे मुँह पेट सभ चलए लगै छै। तइसँ नीक भेल जे जे िकयो गेला अरामसँ एला-गेला।”  \nसुिचता काकीक बोल सुिन नीलकंठ क/g3ो2ाक मुँहसँ हँसी फुटलिन। पितक हँसी देिख काकीक/g2ध3 भेलिन जे \nभिरसक हमर िनशान उिचत जगहपर लगलिन । अपन बराइ सुिन खुशी हएब मनुखक ज/g288मजात सं/g3उधकार रहल \nअिछ। अपन उिचत जगहक िनशानसँ पितक मुँहक/g2ध3 लाबा जक/g3।3 हँसाएब सफल प/g2आहीक /g2।2मुख ल/g2छ2ण तँ भेबे \nकएल। मुदा नीलकंठ क/g3ो2ाक हँसीक कारण सुिचता काकीक िनशान नै बि/g2ह8क   समाजमे अरामदेह बेसी \nगाड़ीक/g2ध3 बेटाक िब आहक बिरयातीमे लऽ जाएब छेलिन। जेकरा बेटाक/g2ध3 अिधक दान -दहेज िब आहमे भेटै छै, \nसमाजमे ओकरे मान भेल िक ने? जँ मान बढ़ल तँ ज/g2।छर अंको बढ़ल हेबे करत। पेटक गुदगुदी असिथर \nहोइते सुिचता काकी बजली-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n“आब, ह/g3।3 -ह/g3।3 हॴ -हॴ छोड़ू। भानसोक बेर भेल जाइए। अखिन पुतोहुक/g2ध3 चुि/g33धक भार थोड़े देबै। जइ बेथे \nबेथाएल छी से बेथा िनकालू। जाबे गुर घाउ जक/g3।3 कोनो बेथाक/g2ध3 नीक जक/g3।3 नै िनकािल बहा लेब ताबे \nसड़िन-असाइक डर रिह ते छै। तँए आदो-पा/g288त बाजू?”  \nजिह ना िकयो संगीत/g2छ3 उ/g2आधच कोटीक मंचपर कलासँ /g2छआोताक/g2ध3 मु/g2आ2द कऽ सुता दइए तँ केतौ एका/g288त  बनमे \nअसकरे िकयो अपन गुणसँ िनराकार /g2।छप भगवानक/g2ध3 सुन भरत जक/g3।3 न/g288दी गाम बना राज -काज चलबैए तिह ना \nअपन बेिथत वाणक/g2ध3 िनकालैत नीलकंठ काका बजला -  \n“िब आहक आन खरच आ काजपर मन केतौ नै अँटकल अिछ, िकअए तँ चाउर-दािल खच/g3।ो भेल तँ बदलामे \nलोको, मालो-जाल आ िचड़ैऔ खेलक। गाड़ी-सवारीमे खच/g3।ो भेल तँ ईहो उपराग नै भेटल जे िकनको डा/g2आउटर \nऐठाम जाए पड़लिन। मुदा डेढ़ सए जोड़ धोती िमला प/g3।3चो टूक िवदाइमे जे खच/g3।ो भेल ओ टारनो मनसँ नै \nहटैए।”  \nजिहना म/g2।छभुिममे बालु िसबा चमकैत िकछु नै नजिर अबैत तिहना सुिचता काकीक/g2ध3 बेटा िब  आहक सफलता \nमनमे छेलिनह/g2ध3 चमिक चड़चड़ेली-  \n“र/g3।3ड़ कानए अिहवाती कानए तइ लगल बड़कु/g2हधमिर   कानए, सुहरदे मुह/g2ध3 िकअए ने बजै छी जे आने बरक बाप \nजक/g3।3 कननी बे मारी धेने अिछ तँए कनै छी। अपने मने जे केतबो गुर-चाउर िचबबैत कानब तँ िक हमहॴ \nसंगी छी, ब/g3।3िट थोड़े लेब। खैर जे होउ , देह तँ रोगाएल अहॴक अिछ, तँए बेमारीक जिड़ तँ अपने बुझैत \nहेबै। बाजू, खोिल कऽ बाजू, किन भानसमे देरीए हएत तँ िक हेतै। मनक घाउ जे मेटाएल रहत तँ खाइओ \nआ सुतैओमे /g2।धिच औत। ”  \nसुिचता काकीक िवचार सुिन नीलकंठ क/g3ो2ाक मनमे भेलिन जे भिरसक लोक ठीके कहै छै राजाक/g2ध3 िकदिन   \nिच/g288ता आ रानीक/g2ध3 िकदिन क। मुदा मनक बेथा नीक जक/g3।3 वएह ने बूिझ पािब   सकैए जेकर हाथ-पएर नमहर \nहेतै। घटको सबहक अजीब गित छै। बर-किनय/g3।3क घरदेखीमे लगले सिट/g3।ोिफकेट दऽ दइ छिथ जे सीता -\nरामक जोड़ी अिछ। िवधातो जेना जोड़े लगा पठौलिन। मुदा नै सोलह/g382ी तँ अठ/g382ीओ बेथा तँ भगबे करत। \nसोलह/g382ी  तँ तखिन भगै छै जखिन सुिनिनहार बेथा सुिन बेवसिथत दंगसँ समाधान करै छिथ, मुदा तँए िक \nअपन बेथा हृदैसँ िनकाललोसँ तँ अदहा किमते अिछ। िकएक ने कमत? लोक नै सुनत तँ नै सुनह मुदा \nउगलाहा तँ सुनबे करत। बजला-  \n“िवदाइमे केते खच/g3।ो भेल से बूझल अिछ ?”  \nठोरेपर बरी पकबैत सूिचता काकी बजली-  \n“िवदाइ तँ िवदाइ भेल, तइमे हमरा बुझैक िक /g2।2योजन अिछ। ई काज तँ पु/g2।धख पा/g2छछक छी। जे घरसँ \nिनकिल  कुटुम-पिरवार धिरक चीन-पहचीन रखै छािथ, सेहो अधला िक भेल। जखिन अधले नै भेल तखिन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nिच/g288ते िकअए हएत ? जखिन िच/g288ते नै हएत तखिन मने िकअए बेथाएत ? मन ह/g2ह8लुक क/g2।छ। अनेरे तरे-तरे \nगुमसड़ै छी।”  \nनीलकंठ क/g3ो2ाक मन मािन गेलिन जे मुँहछोहिन छोिड़ िकछु ने भेटत। मुदा मनक बेथाक कथा जँ बािजयो नै \nलेब तँ ओकरा संग अ/g288याय हएत। बजला -  \n“जे बात सुनैमे नै आबए ओ दोहरा कऽ पूिछ लेब। मुदा जे बुझैमे नै आबए ओहन नै दोहराएब। शु/g2।छहेसँ \nकहै छी।”  \nअपन भिर याइत आसन देिख सुिचता काकी हाथ-पएर सोझ-साझ करैत बैसली। सोझ-साझक कारण रहिन  जे \nनजिर-नजिरक िमलानी न/g2ह2 बे िड/g3होीमे नै शत -/g2।2ितशत हुअए। बजली - \n“देखू हम िब सराह छी, जँ बीचमे कोनो िब सिर जाइ तँ ओकर मदी नै भेल। मुदा अहूँ, काज केतौ आ बात \nकेतौसँ नै करब। जिहना-जिहना काज बढ़ैत गेल तिहना-तिहना बातो बढ़बैत चलब।”  \nसुिचता काकीक िवचार नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 दमगर बूिझ पड़लिन। दमगरे िवचार ने दमगर आशा जगबैए। \nबजला-  \n“डेढ़ सए गोटेक/g2ध3 िवदाइ केिलयिन  । ओना िकनको ऐ दुआरे नै बेरेिलयिन  जे एक काजक एके िवदाइ उिचत \nबुझलॱ। मुदा तँए िक, िकनको संग कम-बेसी निहय/g2ध3 केिलयिन। ”  \nपितक बात सुिन सुिचता काकी टपकली-  \n“िकअए, िकयो िकछु उपराग पठौलिन अिछ ?”  \n“उपराग िकअए िकयो पठेता। मुदा मन मािन नै रहल अिछ। किहये दइ छी। डेरहो सए िवदाइ डेढ़ लाखक \nछल। एक-एक िवदाइक व/g3उधतुमे एक -एक हजार लगल छल। मुदा आब जखिन  पाछू उनिट तकै छी तँ बूिझ \nपड़ैए जे दस-सँ-पनरह गोटे धोतीओ चदिरयोक उपयोग करता ब/g3।3की िकयो घरनीपा बनौता तँ िकयौ गाड़ी -\nपोछना!”  \nपितक बात सुिनते सुिचता काकी कुदैक बजली-  \n“अपन मिहंसक/g2ध3 िकयो कुरहिर  ए नाथत तइले अह/g3।3क/g2ध3 िच/g288ता िकअए होइए। ” \nसुिचता काकीक बात सुिनते नीलकंठ क/g3ो2ाक/g2ध3 झड़क उठलिन बजला -  \n“अहॴ सन लोक िब आहमे काजसँ िविध भारी बनबैए। एकटा कहू जे अपन िब आह मन अिछ।”   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n“मन िकअए ने रहत?”  \n“केते खच/g3।ो बाप केने रहिथ से बूझल अिछ ?”  \n“दहेलहा-भसेलहा खनदान बुझै िछऐ जे काजक िहसाब बाप-माएसँ लेब।  \n“एना नै िछ िड़ आउ सबा लाख /g2।छपैआमे दुनू गोटेक िब  आह भेल रहए। जाउ कनी चसगरसँ भानस करब। \nअिहना बेजाए नीक होइत एलैए। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदान/g288द झा ‘मनु’- िवहिन कथा \n/g3होाम पो/g3उधट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \n   १    .हािर \n \nस/g3।3झु पहर फोनक घंटी बाजल । “ि/g3हहन न न ि/g3हहन न न न ि/g3हहन न न न न  ...“ \nिबना अ/g2हउपन नाम बतोने िरसीवर उठेलहुँ । कोनो जवाब निह । दोसर कातसँ श/g3।धत ।  \nमुि/g3उ2कलसँ प/g288/gधउ।ह िमनट बाद फेर फोनक घंटी बाजल । दोसर िदससँ फेरो कोनो  \nआवाज निह । शाइद हमर /g3उधवर पशंद निह हेतै अथवा कएकरो आओरसँ ग/g2हउप करैक हेतै \n। \nराितक एगारह बजे फेर फोन आएल, फोन उठेलहुँ, “हेलो ।“ \nकिनक कालक चू/g2हउपीक/g2ध3 बाद उ/g2हधहरसँ, “हम मालकी बजै छी, बहुत िदनक बाद फोन \nकए रहल छी, ठीक तँ छी ने ? स/g3।3झेसँ /g3हहाइ कए रहल छलहुँ मुदा िह/g2हधमत निह  \nभए रहल छल । ई कहै लेल एतेक राित क ए फोन केलहुँ जे हमर /g2ह2याह भए गेल । “ \n“हमरा बुझल अिछ ।“ \n“कोना ।“ \n“दुबईसँ एला बाद हम अह/g3।3क गाम गेल रही ओिहठाम कएकरोसँ बुझलहुँ जे दू \nमिहना पािहले अह/g3।3क /g2ह2याह दुरागमन दुनू संगे भऽ गेल मुदा ई की महर इंतजार  \nनिह कए पएलहुँ ।“ \n“हम बेबस रही .....अह/g3।3क ब/g2आधचाक/g2ध3 प/g3।3च म िहनासँ अपना पेटमे रखने-रखने, \nआगू दुिनय/g3।3क नजिरसँ बचेनाइ अस/g2हधभब छल । “ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n“हम किह कए तँ गेल रिह जे छह मिहनासँ पिहले पिहले आिब जाएब िक हमरापर \nिब/g2छ8ास निह रहल । “ \n“एहन ग/g2हउप निह छै, हमर तन एिहठाम अिछ मुदा मोन एखनो अहीँ लग अिछ पर/g2आ8च ई  \nसमाज, गाम आ पिरवारक सामने हम हािर गेलहुँ ।“ \n“की अह/g3।3क पितक/g2ध3 ई ग/g2हउप सभ बुझल छिन । “ \n“ ह/g3।3  !अह/g3।3क दऽ निह मुदा ब/g2आधचा दऽ बुझल छिन । ओ देवतु/g2ह8य लोक छिथ , होइ \nबला हमर ब/g2आधचाक/g2ध3 सेहो अ/g2हउपन नाम दै लेल तैयार छिथ ) ...किनकाल दुनू \nकातसँ चु/g2हउपीक/g2ध3 बाद    (हम एखन एिह /g32छारे फोन कएलहुँ जे हमरा आब ताकैक वा \nफोन करैक चे/gधो।ा निह करब ओिह सभक/g2ध3 िबतल ग/g2हउप जािन िबसिर जाएब ...हुँऽऽ \nहुँऽऽऽ !” कानेक /g3उधवर संगे िरसीवर राखैक खटखटाहट , फोन बंद । \n \n \n \n            २ .िडिबया \n \n“गे दाइ अह/g3।3क सभक िधया -पुता कतेक गोर होइए ? राित कए िडिबया बाइर कए \nसुतै जाइ छीयै की ? हमर मरदाबा तँ िडिबया बुता दै छै ।” \n \n \n \n            ३    .िपआस \n \n“की यौ ललनजी एना टुकुर टुकुर की तकै छी ?” \nअ/g2हउपन गामक मुँहलागल भाउजक मुँहसँ ई सुिन ललन एकदमसँ सकपका गेला , िजनका \nिक बहुत कालसँ घुिर रहल छल । \n“निह िकछु निह ।“ \n“धूर जाऊ  !इनार लग िपआसल जाइ छै की िपआसल लग इनार । अह/g3।3 एहन पिहल मरद  \nछी जकरा लग इनार चिल कए एलैए आ एना टुकुर टुकुर तकने कोनो िपआस िमझाइ छैक \nकी ? िपआस िमझाबैक लेल इनारमे कूदए परैक छै ।“ \n \n \n            ४ ./g2।2ेम दीवानी  \n“अरे  !अरे ! /g2।धक ई की भऽ रहल छै ! तूँ सभ एक संगे एतेक रास सामूिहक आ/g28धमदाह ! ” \n“हम सभ /g2।2ेम दीवानी, /g2।2ेमक/g2ध3 अंितम छोर पावै लेल जा रहल छी मुदा अह/g3।3   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nअप/g3उधवाथ/g3।8 मनुख एिह /g2।2ेमक/g2ध3 निह बुझब अह/g3।3 सभ तँ /g2।2ेमोमे नफा नुकशान  \nतकै छी ।“ \nिडिबयाक लोऽपर भ/g382ाइत फित/g288गाक झु/g283डमे सँ एकटा धीरेसँ हमर कानमे भनभना  \nकए किह िडिबयाक आँचपर जा जिर गेल । \n \n \n \n              ५   .खापिर िधपा कए \n \n“यै छोटकी किनय/g3।3 , सुनै छीयै लिलताक वर एलखी/g288ह/g2ध3 जाउ हुनकासँ कनीक नीक  \nमुँह/g3आउ हँिस बािज िलयौन , खुश भए जेता तँ िटकुली सेनुर लेल िकछु दएओ कए \nजेता ।“ \n“एहन हँसै बजै बला आ खुश होएबला मरदाबाक/g2ध3 हम खापिर िधपा कए चेन निह फोिर  \nदेबैन, अ/g2हउपन जमएक बड़ िचंता छिन तँ अपने जा कए िकएक निह खुश कऽ लै छिथ ।” \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nअिखलेश कुमार म/g283 ड ल \nबेरमा, मधुबनी। \nिव हिन  कथा- \n  \nपँचवेदी  \n  \nजेकरा लेल चोिर  करै सएह कहै चोरा, भोरेसँ मनमे बेर-बेर उठए लगल। केतबो ठेल कऽ बहटाबए चाही से \nबहटबे ने करए। तखिन  मन भेल जे जिहना केकरो दुखनामा सुनने दुख कमे छै तिहना जँ समाजोक बातक/g2ध3 \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nसुिन आ अपनो बात किहऐ। उिठे कऽ लालकाका लग गेलॱ। देखते पुछलिन - “बौआ मन बड़ झूकल देखै \nिछअह?” \nकहिलयिन- “काका, तेहने रगड़ा मनक/g2ध3 रगिड़  रहल अिछ जे िक  कहॱ। तँए झुकौने छी।”  \nलालकाका पुछलिन- “से िक?”  \nकहिलयिन- “काका, ओना ऐ बातक/g2ध3 समाजक पँचवेदीमे उठाएब , मुदा अह/g3।3 घरक गारजन छी तँए पिहने अहॴ \nबुझा िदअ।” \nअपन बढ़ैत मान देिख  लालकाका बजला- “बेस बात मनमे एलह। तेहेन जुग-जमाना भऽ गेल अिछ जे लोक \nझुठो बातक/g2ध3 तेना बढ़ा -चढ़ा कऽ बजैए जे जेना ओकरे राज होइ।” \n“असिथरसँ बुझा कऽ कहअ”  \nकहिलयिन- “काका, अहॴ कहू जे ई उिचत होइ, जइ समाजक पाग अकासमे टेकने छी तइ समाजक \nलोकक/g2ध3 िकयो खाधुर तँ िकयो भोजनभ/g32। कहै?”  \nनीक जक/g3।3 लालकाका नै बुझला। दोहरौलिन - “कनी फिर छा कऽ बाजह ने? \nकाकाक आशा पािब  अपनो आशा जगल। कहिलयिन- “काका अखूनका जे िब आहक बिरयाती भऽ गेल अिछ \nतेकरा गामक सभ दुि◌ र कऽ देलक हेन, ओकरे देखा-देखी हमहूँ दुि◌ र कऽ िदऐ से नीक हएत?”  \nिबनु बात बुझने टोकारा दैत लालकाका कहलिन - “से तँ निहय/g2ध3 हएत। मुदा बात िक भेलह से ने बाजह?”  \nकहिलयिन- “काका, देखते िछऐ जे अखुनका बिरयातीमे बेसी गोटे ओहने रहैए जे चूड़ा भूजा तड़ल माछ आ \nदूटा बोतल घरवारी िदिस सँ पिबते छाती उघािर कऽ जश दऽ दइ छै, िकछु गोरे सए-दु-सए रसगु/g2ह8ला खा पुरा \nजश दऽ दइ छै, मुदा हम तँ तइसँ िभ/g382 छी। भोजनक मु/g2आोय अंग गोरस छी।  एक तँ ओहुना घरवारी प/g3।3च \nिकलोसँ बेसी दहीक ओिरयान निहय/g2ध3 करै छिथ , तेकरा जँ छु/g2आध छ  कऽ दइ िद ऐ तँ हम खाधुर भेलॱ िक \nसमाजक इ/g2आ।जित   रखै िछऐ। तइले लोक एना िकअए बजैए। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n/g2।2ा/g2छ3 कापिड़ केशवलाल बाखं िशरपा स/g2हधमानसँ स/g2हधमािनत  िरपोट/gँ6ब पूनम म/gखझँडल  \n  \n/gख6खा/gखछँ काप िड़ केशवलाल बाखं िशरपा स/gख9घमानसँ स/gख9घमािनत  \nनेपाल भाषा पिरषद मैिथली भाषाक चिच/g3।ोत सािह/g28धयकार एवं /g2।2ा/g2छ3 राम भरोस  कापिड /gधोउमरक/g2ध3 केशवलाल बाखं \nिशरपा स/g2हधमान (पुर/g3उधकार )सँ स/g2हधमािनत कएलक अिछ ।  \nराि/gधो।ूय भाषामेसँ एक मैिथली भाषामे उ/g28धकृ/gधो। सािहि/g28धयक रचनासभ कऽ मैिथली  भाषा सािह/g28धयक /g2छआीवृि/g32उक/g2ध3 लेल \nकएने योगदानक कदर करैत पिरषद /g2।2िस/g32उ  कथाकार केशवलाल कम/g3।छचाय/g3।ोक नाममे /g3उधथािपत ( केशवलाल \nबाखं िशरपा ) स/g2हधमानसँ हुनका स/g2हधमािनत कएने अिछ । ओिह अवसर पर /g2।2ा/g2छ3 कापिडक/g2ध3 दश हजार नगद \nएवं स/g2हधमानप/g2छछ /g2।2दान कएल गेल छल ।   \nकिवकेशरी िच/g2छधधर हृदयक १ सय ७म ज/g288म जयि/g288तक अवसरपर नेपाल भाषा पिरषदक  अ/g28आय/g2छ2 फिन/g288/gधउ। र/g2आह \n/gधउहजाचाय/g3।ोक सभापित/g28धवमे मंगल िदन स/g2हधप/g382 समारोहमे /g2।2ा/g2छ3 /gधोउमर उ/g2आउत स/g2हधमानसँ स/g2हधमािनत भेल छिथ  । \nस/g2हधमान /g3होहण करैत /g2।2ा/g2छ3  /gधोउमर मैिथली आ नेपाल भाषाक स/g2हधब/g288ध म/g28आयकालेसँ िनर/g288तर रहल आ मैिथली भाषा  \nसािह/g28धयक अनेको /g2।2ािचन अिभलेखसभ नेवारी िलपीक िविभ/g382 सं/g3होहमे सं/g3होिहत  रहल बतौलिन ।  \nरा/g2आ।य प/g2छ2सँ अ/g288यायमे परल अ/g288य भाषा संगिह ई दुनू भाषासभ अपन अि/g3उधत/g28धवक  र/g2छ2ाक/g2ध3 लेल िनर/g288तर संघष/g3।ोरत \nरहल सेहो बतौलिन । िव/g38हम स/g2हधबत २००७ सालमे /g3उधथािपत नेवारी भाषा सािह/g28धयक अ/g3होणी सं/g3उधथा नेपाल \nभाषा पिरषदसँ मैिथली भाषाक सािह/g28धयकारक/g2ध3 /g2।2दान कएल गेल ई स/g2हधमान पिहल बेर अिछ ।   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \n \nओिह अवसर पर नेपाल स/g2हधबत ११३२ क भाषाथुवा पुर/g3उधकार /g2।2ा . /g2।2ेम शाि/g288त  तुलाधर, २५ हजार राशीक \nिच/g2छधधर िसरपा पुर/g3उधकार गायक भृगुराम /g2छआे/gधोआ , १५ हजार राशीक ठाकुर लाल िसरपा पुर/g3उधकार िनव/g288धकार \nसुरे/g288/gधउ।मान /g2छआे/gधोआ आ  मोतीलाल िसरपा पुर/g3उधकारसँ अ/g288तराि/g3उ3/g3हहय िभ/g2छ2ु संघक/g2ध3 सेहो स/g2हधमान कएल गेल  छल । \nओिह समारोहमे पिरषदक उपा/g28आय/g2छ2 /g2।2ा . शुवण/g3।ो शा/g2आउय , महासिचव नवी/g288/gधउ।राज जोशी , पिरषदका सद/g3उधय नरेशिवर \nशा/g2आउय सिहतक व/g2आउतासभ मातृभाषाक  सािह/g28धयमे योगदान देिनहार संघ सं/g3उधथाक/g2ध3 रा/g2आ।य वेवा/g3उधता करबाक /g38हम  \nगणत/g288/g2छछ अएलाकबादो निह /g2।धकल /g2।2ित िच/g288ता /g3उोय/g2आउत कएने छलिथ ।   \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय  ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nउमेश म/gखझँ ड ल, ि◌ नम/g3।ोली , सुपौल। \nलघुकथा  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nजीिव ते नक/gँ6ब \n  \nसोन-/g2।छप जिहना आिगक ताउ पािब गलए लगैए तिहना आ/g28धम /g2आ2लािनसँ गलैत राधामोहन /gधउहहम/g3उधथान पहुँचल। \nतेसिर  स/g3।3झक समए रहै। पिहल स/g3।3झसँ जे गामक माए-बिह न सभ आिब-आिब क/g3।3च मािटक िदआरी नेिस   \nस/g3।3झ दैत आएल छेली ओ दोसिर   स/g3।3झ टपैत -टपैत पतरा गेल छेली। यएह सोिच राधामोहन तेसर स/g3।3झकमे \nपहुँचल छल जइसँ िकयो देखए नै। िकछु मानेमे मुहूत/g3आ। नीक छलै। एक तँ एका/g288त , दोसर अ/g288हार आ तेसिर   \nदेिखिनहारो-सुिनिनहार नै। /gधउहहम/g3उधथानक मुहथिर लग आिब राधामोहन अँटिक गेल। अँटिक िक गेल जे पएर \nठमिक गेलै। चा/g2।छकात आँिख उठा तकलक तँ अ/g288हारमे ने बेसी दूर देखलक आ ने अ/g288हार छोिड़ िकछु आन \nदेखेलै। मन मािन गेलै जे ने िकयो देिखिनहार अिछ आ ने सुिनिनहार। बाहर अ/g288हारमे /g3उधथानक चा/g2।छकात \nकुकुर सभ अपन-अपन सीमानक चौकसी  नीनभेर भऽ करैत रहए। नीनो केना नै अिब ते, िभनसुरका दुधक \nढार तँ वएह सभ ने पीबो करैए आ पटका-पटकी करैत नेहबो-थकबो करैए। खेितहर जिहना नीक उपजैत \nखेतक आिड़यो धिकया खेते बनबए चाहैए आ अधला उपजा भेने नीको खेतक/g2ध3 परता -परता परतीए बना दइए \nजइसँ बाट-बटोही बीचे खेत देने र/g3उधतो बना बीचे-बीच चलए लगैए तिहना राधामोहन अपन कएल काजक \n/g2आ2लािनसँ धिकयाइत -धिक याइत देवालय पहुँच गेल। हीयक/g2ध3 हारैत आगुमे ठाढ़ केलक। जेना -जेना भीतर /g2।2वेश \nकरैत गेल तेना-तेना मनो पिस झैत गेलै। अंतमे एहेन भेलै जे धुँआ बिन अकास उड़त आिक पाथर बिन \nपािनक पहाड़ बनत तइ गुनधुनमे पिड़  गेल। दुनू हाथ जोिड़ बाजल-  \n“हे बरहमबाबा, अपने यमराजक/g2ध3 किहयनु जे जीिव  ते नरक पठा दिथ। जिहना अपन िम/g2छछ संग तिहना \nसंक/g2ह8पोक ह/g28धयारा छी ; ह/g28धयारा छी। ”  \nकिह राधामोहन महादेव जक/g3।3 ता/g283डव नाच -नाचए लगल।  \nराधामोहन आ िव समोहन ब/g2आधचेसँ लंगोिटया संगी। ए/g3ो2ेठाम दुनूक घरो छै। बाध -बोनसँ लऽ कऽ घर-\nआंगन धिर संगे रहै छल। महािव/g32धालयक अभावमे दुनू गोरे मै/g3हहीक पास कऽ रिह गेल। आन -आन िवषए जे \nजिहना पढलक से तिहना ससिर  गेलै मुदा समाज अ/g28आययनक िटकाउ िवषय , िटकल रहलै। जइसँ दुनू िमिल  \nअपन पिह चान आ सं/g2आउलपक/g2ध3 मजगूत बनबैमे गािर  -गरौबिलसँ लऽ कऽ मािर मरौबिल धिर करबो केलक आ \nकएक बेर जहलो गेल आएल अिछ । \nजिहना लड़ाइ लिड़ जहल गेिनहार जेल जेनाइक/g2ध3 अराम करब बुझैए , सएह अखैन धिर ईहो दुनू गोरे \nबुझैत आएल छल। ए/g3ो2े जाितक राधामोहनो आ िवसमोहनो मुदा दुनूक बीच दू िद  यादी। ओना दुनू िदयादीक \nबीच पु/g3उधतैनी झगड़ा चिल अबै छलै मुदा दुनूक दो/g3उधती तेकरा मेटा जक/g3।3   देने छलै। जे पछाित  आिब  कऽ \nखेनाइ-पीनाइ, बर-बिरयाती सभ चलए लगलै। ओना, नवका तूरक/g2ध3 पिछ  ला बात ने िकयो कहिनहार आ ने \nिकयो बुझबो करैत। मुदा जिहना गहॴरगर खािदक/g2ध3 ऊपरका खर -पात िछ ल-छािल  कऽ भरलापर ऊपरसँ भरल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nबुझाइए , मुदा हाथीक/g2ध3 के कहए जे िध  यो-पुताक पएर चिप  जाइ छै तिहना राधामोहन-िव समोहनक िदयादीक \nबीचक खािद ऊपरसँ तँ िच/g3ो2न बिन गेल छेलै मुदा भीतरसँ िभ   तराएले छल।  \nिवसमोहनक िपितयौत भाए मनमोहन मु/g2हध ब इमे बीस बरखसँ नोकरी करैत आएल अिछ । एक पिरवार \nरहने घराड़ीक बँटवारा भागे भाग भेल छलै, जइमे दुनूक घरो आ बाड़़ीओ-झाड़ी छेलै। ओना दुनू पिरवारक \nघराड़ी रोड पकड़ैए मुदा िवसमोहनक घराड़ीक बगलमे तीन-बिटया, जैपर दसटा दोकान-दौरी बैिस चौक जक/g3।3 \nबिन  गेल। चौक भेने बजारक मुँह खुगल। ए/g3ो2े खेत रिहतो एक भा ग मुहथिर बिन गेल आ दोसर गोरथारी। \nजइसँ दुनूक महतमे घटी-बढ़ी भऽ गेलै। मु/g2हध ब इमे रहने मनमोहनक िवचारमे सेहो बदलाउ एलै। जइसँ नोकरी \nकरैसँ नीक अपन धंधा मनमे एलै। /g3उधवाभािवको छेलै, औ/g32धोिग  क शहर मु/g2हध ब इ आ तेतए मनमोहन बीस बरख \nिब तेने अिछ । मुदा अपन िजनगी तँ तेना ओझ रा गेल छै जे सािठ बरखसँ पिहने छोड़त तँ पे/g288शनक/g2ध3 के कहए \nजे आनो-आनो जमा-जुमी डूिम  जेतै। तँए मनमोहन अपन िवचारक/g2ध3 बेटा ऊपर केि/g288 /gधउ।  त केलक। िनण/g3।ोए कऽ \nलेलक जे बेटाक/g2ध3 औ/g32धोिग  क िश/g2छ2ा िदयाएब। ओना उ/g32धोग तँ रंग -िब रंगक दुिनय/g3।3मे पसरल अिछ मुदा अपन \nमनोनुकूल उ/g32धो ग बेसी नीक हौइ छै। सएह केलक।  \nबेटाक पढ़ाइ छोड़लापर मनमोहन सभतूर गाम-आएल। जइबेर गेल रहए तइबेर ए/g3ो2ोटा दोकान नै \nबनल छेलै। अखन /g2।2धानमं/g2छछी योजनाक सड़क , तीनटा तीनू कोनपर चापाकल आ एक-आध घंटा बैसैक \nजोगार सेहो बिन गेल जेकरा देिख  मु/g2हध ब इक चौराहा मनमोहनक मनमे नािच उठलै। मनमे उिठ ते अनैितक बाट \nताकए लगल। मनमे ए/g3ो2ेटा   मंशा जे िवसमोहन हमरा िदस चिल जाए आ हम चौक साइड चिल आबी। तीन \nक/g32आा चौकक जमीन। लाखक/g2ध3 के कहए जे करोड़ोक हएत। करोड़क कारोबार लेल दु-चािर लाख िछटैए पड़ै \nछै। जाबे से नै हेतै, ताबे िचड़ै-चुनमुनी पछौर केना केना लगल।  \nगाम तँ अखनो वएह गाम छी जे चुड़ा-दहीक संग चीनी िमला तीत-मीठ िगरैत आएल अिछ। \nफी/g2ह8डपर दस गोटेक/g2ध3 कोनो भ/g3।3जे अपना िद  स केनाइ, यएह अखुनका पनचैती छी। ई बात मनमे अिब ते \nमनमोहन गामक खौकार पंचक/g2ध3 पिटया घराड़ी उनटबैक योजना मनमोहन बनेलक। सँझुका निढ़ या जिह ना  पू \nसुिनते सभ पुपुआए लगैए तिह ना एक /g3उधवरमे सभ पंचैित  या /g3होाउ/g283 ड  बना लेलक जे जखिन  कानूनी बँटवारा नै \nिछ ऐ तखिन  ओ बँटबरे ने भेल। मौिखक बँटबाराक कोनो मािन  नै! भलिहं वेद-शा/g3उध /g2छछ क अधार-बात िकअए ने \nहुअए।  \nप/g3।3च पिरवारक िदयादी िवसमोहनक। असगरे दुनू बापूत िवसमोहन गाममे रहैए आ ब/g3।3की सभ िद  याद \nमु/g2हध ब इएमे। ओना दुनू बापूत मनमोहन बुफगरो।  \nराधामोहन सेहो पनचैतीमे आएल। निढ़या जेरमे अपनो निढ़ या बिन िव समोहनक संकि/g2ह8 प  त िम /g2छछ \nराधामोहन चुपे रहल। अपन ि/g3उधथित कमजोर हा◌ेइत देिख िव   समोहनक मन राधामोहनक/g2ध3 ओ इ नजरीए देखलक \nजेहेन बिलदान होइत समए छागरक होइ छै। मुदा संकि/g2ह8पत िजनगी। अपन हँसैत अंत देखैक िज/g2छ3ासा \nकरैत िव समोहन राधामोहनक/g2ध3 पुछलकै-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n“आन जे हुअए। मुदा तूँ तँ संकि/g2ह8पत िजनगीक संगी िछ  अँह, मुँह िकअए ब/g382 रखलँह ?”  \nिव  समोहनक मनक बात बुिझतो राधामोहन िदयादी आिड़  ठाढ़ कऽ ओही आिड़ मे अिरया गेल। भगैत-पड़ाइत \nसंकि/g2ह8पत संगीक/g2ध3 देिख   िव समोहनक मन संक/g2ह8पक/g2ध3 अगुअबैत धधिक गेल , बाजल-  \n“जइ धरतीपर झूठ-फूसमे लोक अपन बिल चढा रहल अिछ तैठाम अपनो जु/g2ह8 म  अपने नै रोिक पाबी! ई तँ \nिजनगीक/g2ध3 धा◌ेखा देनाइ भेल। ई बात सत् जे बिलदान कतए होइ...।  \nबमिक कऽ फेिर बाजल-  \n“हम पनचैती नै मानब। ई धरती हमर बिल मंगैए।”  \nचढ़ा-उतरी बजिनहारक बोन गाम। तेना ललकारा भरलक जे दुनू बापूत मनमोहन, दुनू बापूत िवसमोहनक/g2ध3 \nमािर लिठ यौलक। जे आठम िद न जाइत-जाइत िवसमोहन खतम भऽ गेल।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ।  \n \n३. प/gँखघ \n \n  \n३.१.\nजगदीश च/g288/gधउ। ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२.१.\nमु/g382ी  कामत-गीत:- जट-जिटन २.शाि/g288तल/g3छउमी  चौधरी-नेताजी \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \n३.३. जगदान/g288द झा  ‘मनु’- के पितयाएत  \n  \n३.४.\nमनोज कुमार म/gखझँडल -देशी कौआ   \n  \n३.५.\nकु/g288दन  कुमार कण/g3।ो- गजल  \n  \n३.६.\nजगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल-सुफल काज  \n  \n३.७.\nराजदेव म/g283 ड ल- दू टा किव ता \n  \n३.८. स/g28धय नारायण -लहकैत समाज  \nजगदीश च/g288/gधउ। ठाकुर ‘अिनल’ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n४ टा गजल \n  \n             \n                     \n \n1 \nएते बाझल िकए रहै छी अपनामे अह/g3।ध  \nअबै छी बडी-बडी राित क’सपनामे अह/g3।ध ।  \n \nचिल जाउ िद/g2ह8लीए िक मुंबई िक बंगलोर  \nरहब एसगर कोना क’ पटनामे अह/g3।ध ।  \n \nहोइए साल भिर पर भ/g3आउट दूनू गोटेक/g3आउ  \nजखन कटनीमे छी हम, सतनामे अह/g3।ध ।  \n \nभेट जेता शकुनी, दुय/g3आ।धन आ धृतरा/g3उ3/g3हह  \nिमला क’देखबै आब कोनो घटनामे अह/g3।ध ।  \n \nओकरा िकए मारै िछऐ मु/g3ो2ासं अह/g3।ध भाइ  \nजेहने छी तेहने देखब अयनामे अह/g3।ध ।  \n \nगरमीमे जल तं भइए जाइए अमृत \nचाहे लोटामे रािख पीबू िक बधनामे अह/g3।ध ।  \n \nिववाहक/g3आउ िववाहक गिरमा क/g2।छ /g2।2दान  \nिकए फंसल छी कपडा आ गहनामे अह/g3।ध ।  \n \n;सरल वािण/g3।ोक बहर , वण/g3।ो-16 \n \n2 \nजंगल आओर पहाड देखलॱ जीवनमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nगुजगुज राित अ/g288हार देखलॱ जीवनमे ।  \n \nमोनक नीलगगनमे िछटकै िबजलोका \nममता आ /g3उधनेह - दुलार देखलॱ जीवनमे । \n \nमन आंगनमे चा/g2।छधामक दश/g3।ोन भेल  \nमू/g2ह8यक हाट आ बजार देखलॱ जीवनमे ।  \n \nनृ/g28धय , गीत,संगीत,चौल और हंसी-ठह/g3ो2ा  \nनोरक कतेक टघार देखलॱ जीवनमे । \n \n \nमािर-पीट,दंगा आ फसाद, छीना आ झपटी \nआदर आओर स/g28धकार देखलॱ जीवनमे ।  \n \nदेखलॱ गंगा बहै छली अपने अ/g288तरमे \nपोखिर आ धार- इनार देखलॱ जीवनमे ।  \n \nसरल वािण/g3।ोक बहर , वण/g3।ो-16 \n \n3 \nअपन कहैए, सुनैए हमरा \nिकछुए लोक िच/g288हैए हमरा ।  \n \nसूप जं हम त चालिन अिछ ओ \nतैयो मूंह दुसैए हमरा । \n \nजकरे खाितर चोिर केलॱ \nसेहो चोर कहैए हमरा । \n \nएसगरमे तं पएर छुबैए \nलेाक ल’ग गिरयबैए हमरा ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n \nक/g3।धट छीिट  क’ गेल बाट पर \nआब हाल पूछैए हमरा । \n \nचोर िचकिड क’ बाजय जखने \nतामस तखन उठैए हमरा । \n \nहम मूससं बाघ बनेिलयै \nउनटो करब अबैए हमरा । \n \nमा/g2छछा -15 /g2।2/g28धयेक प/g3।धतीमे \n \n4 \nिथक यु/g32उक मैदान ई जीवन ,कोना बढू हम \nअपने िम/g2छछक मृ/g28धयुक कारण , कोना बनू हम  \n \nसोझ/g3।धमे तं छिथ दादा -दादी,क/g3ो2ा -काकी,भैया-भैाजी \nसभसं खेत-पथारक खाितर कोना लडू हम  \n \nराज-पाट की करब जखन लोके निह रहतै \nभीषण नर-संहारक पव/g3।ोत कोना चढू हम ।  \n \nभीख म/g3।धिग ब/g2।छ खाएब ,लडब निह भैयारीमे \nहे मधुसूदन गा/g283डीव हाथमे कोना ध/g2।छ हम   \n \nहे केशव, कृपया हमरा दुिवधासं मु/g2आउत क/g2।छ  \nहमर बुि/g32उ नै का ज करय, की कोना क/g2।छ हम  \n \nसरल वािण/g3।ोक बहर , वण/g3।ो-18 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \n१. मु/g382ी  कामत-गीत:- जट-जिटन २.शाि/g288तल/g3छउमी  चौधरी-नेताजी \n  \n१ \nमु/g382ी कामत  \nगीत:- जट-जिटन। \n  \nजिटन- छोिड़  िमिथला नगिरया \n  \n        ब/g3।धिध   अपन ई पोटिरया \n  \n        तूँ कतए जाइ छँह रे..........! \n  \n        जटबा कतए जाइ छँह रे...........! \n  \n        छोिड़  अपन सजिनय/g3।3  \n  \n        ित याग कऽ सभ खुिशय/g3।3  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n  \n        तूँ कतए जाइ छँह रे \n  \n        जटबा कतए जाइ छँह रे...........! \n  \nजट-  जाइ िछ यौ गे \n  \n        जिटन देश-गे-िवदेश \n  \n        जिटन देश-गे-िवदेश \n  \n        भऽ गेलैए गैर आब \n  \n        अपन /g2।2देश ! \n  \n        साड़ी अनबौ गे जिटन \n  \n        गहना अनबौ गे.................. \n  \n        साड़ी अनबौ गे जिटन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \n  \n        गहना अनबौ गे \n  \n        बौआ-बु/g2आधची  ले सेहो \n  \n        नव अंगा अनबौ गे! \n  \nजिटन- नै लेबो रे जटबा \n  \nिवदेशक सनेस \n  \nनै लेबो रे जटबा \n  \nिवदेशक सनेस \n  \nहमरा तँ चाही जटबा \n  \nतो◌ेहर संग आ िस नेह! \n  \nजाट-   नै रोक गे जिटन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \n  \n        हमर तँ◌ू डेग \n  \nकमेबै नै तँ केना \n  \nभरब सबहक पेट! \n  \nबौआ कनतौ गे जिटन \n  \nबु/g2आधची ललेतौ गे \n  \nबौआ कनतौ गे जिटन \n  \nबु/g2आध /g2आध ी  ललेतौ गे \n  \nजरतौ जे पेट जिटन \n  \nकोइ नै सोहेतौ गे। \n  \nजिटन- घुर-घुर रे जटा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n  \nसुन-सुन रे जटा \n  \nिज/g32ध छोड़ रे जटा  \n  \nकोइ नै ललेतौ रे जटा \n  \nहरे जटबाऽऽऽऽऽऽऽ \n  \nरे मेहनित  किर  नुन रोटी खेबै \n  \nमुदा संगे िमिथ लेमे रहबै रे जटा..............! \n  \nचल-चल रे जटा \n  \nअपन देश रे जटा \n  \nअपन खेत रे जटा \n  \nम/g2।छआ रोटी रे जटा   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n  \nनुन रोटी रे जटा \n  \nहे रे जटबाऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽ \n  \nतूँ धान रोपीह/g2ध3 हम जलखै \n  \nलऽ कऽ एबौ रे जटा.................! \n  \nजटा-   सुन-सुन गे जिटन \n  \nहमर सजनी तूँ जिटन \n  \nघरक ल/g3छउमी तूँ जिटन \n  \nहमर िज नगीक गाड़ी तूँ जिटन \n  \nहमर /g2छ3ानक खान तूँ जिटन  \n  \nहे गे जटनी ई ई ई...।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \n  \nतूँ जीतलँह हम हारलॱ गे जिटन \n  \nछोिड़  अपन देश \n  \nनै केतौ जाएब गे  जिटन \n  \nरहतै िमिथ लेमे \n  \nसदैव अपन बास गे जिट न \n  \nहे गे जटनी ई ई ई...। \n  \nगै दुनू गोरा िमिल  \n  \nमेहनित  करबै तँ िज नगी /g3उधवग/g3।ो हेतैय गे जिटन।  \n  \nजिटन-  हमर साजन तूँ जटा \n  \nतोहर सजनी हम जटा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \n  \nहे रे जटबाऽऽऽ...। \n  \nदुनू गोरा हँसैत \n  \nअिहना िज नगी काटब रे जटा....................। \n  \n२ \nशाि/g288तल/g3छउमी  चौधरी \nनेताजी \n  \nबाप रे बाप!... \nकरैत छै कोना फड़फड़ \nउड़ैत फतॴगा जक/g3।3  \nफोिड़ देतय कखन ककर आँिख  \nखोखिर लेतय कखन ककर मुँह \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nकािट लेतय कखन ककर ससरी \nमािर देतय तरछे/g2ह2बा लटकल तरकु/g2ह8ला  \nगाछ चढ़ल पसीबा जक/g3।3  \nरहो वा भ/g3।3ड़मे जाओक कुलतूर बंशत/g2।छ  \nअपन लबनी भरैक चाही ब/g2।छ  \nबाजय के छेबता कटाह \nबपुतगर लाठीक जोर त/g2ध3 मोन छि/g288ह टर/g3।ोबताह  \n  \nपंचायत खेलकै, िबलौक खेलकै, ब/g3आ3को खेलकै \nथानो संग िगटिपटक तँ छैक सैह हाल \nजतय धौइधेक जुआइल /g3उोयव/g3उधथा  \nफँच/g3आ3इरे नै बजेतै फच -फच गाल! \nओह, ललकारामे ओज की?... \nजेना /g3उधवयं होइथ लाल -बाल-पाल, सुभाषच/g288/gधउ। बोस  \nकतय की बाजिथ तकर छैक कोन होस \nधिनकायमे शोभय नेह/g2।छ सन शु/gधोउव/g3उध/g2छछ  \nठोढ़य पर साजल फुिस-फास संिवधान, िवधेयक, अ/g28आयादेश ,  \nयोजना, पिरयोजना, पंचायतीराज, लोकतं/g2छछ आिदक अ/g3उध/g2छछ  \nिगरिगट तँ धरतै शाखेक नै रंग \nकखनो सुनटा, कखनो उनटे बहै गंग   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nजेहने समय-पिरि/g3उधथती तेहने दश/g3।ोन  \nखन लोिहया, मा/g2आउस/g3।ो, लेलीनवादी \nखनेमे /g3उधवधम/g3।ो, सं/g3उधकृित , रा/g3उ3/g3हहवादी , \nदरैप गेलय मोन तँ िलअ क तैक लेब ग/g3।3िधयेक मंडन  \nकुमारबार बेटाक/g2ध3 पिरवार द ’ गरीबीरेखामे नौवेक /g3उधकोिरंग  \nअपन खेत आ बाड़ी पटबै सातटा िबलौिकया पंिपंगसेट-बोिरंग \nइंिदरा-आवास, वृधाप/g3आउसन , फसल-/g2छ2ितपुित/g3।ोक बँटवारामे \nिपछुवारक घाम टघिर जाइि/g288ह एंड़ी  \nजेना िच/g33धौरे-िग/g32उक सुभागे खसल हो मरी  \n  \nनेताजी छिथ ओखन भाजपाक महामं/g2छछी  \nदसे िदन पिहने रहिथ जनु लोकजनशि/g2आउतक अिधसंतरी  \nिकयो कहैत छलाह ए/g2हधहर भेलि/g288ह िभतिरया जद -यूसँ स/g3।3ठग/g3।3ठ  \nओिहिदन लोिलयाबैत क/g3।3/g3होेिसया -पेिनय/g3।3क/g2ध3 करैत छलाह ब/g3।3स  \nराजद केर िम/g2छछभाई संग छैि/g288ह सेहो उठक -बैठकी \nराजनीितक जोकरलोकिनक संगिह फाटय पानपराग-चुटकी \nपाट/g3।8धम/g3।ो, िस/g32उ/g3।धत , ककरो सरकारसँ कथीक सरोकार \nओतिह जयकारा जतय िबलहैय ए/g3ो2ोठोप पंचमकार  \nमुँह पिरछ बाजताह तँ बुझेता, अहा! कतेक /g2छ3ानीलोक  \nटोिक िदओ म/g28आयकाल , तँ लािग जाइि/g288ह /g2छ2णिहमे टोक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nकी करबै, आइकाि/g33ध रहलै कतेक गोटेक बातेक ठर -ठीक \nमुदा िवसबास िदयाबए रिह-रिह छुवत माथक टीक \nभेटत एहने ठोपधारी िहनू जे फुिस बाजत गटगट \nिमय/g3।3 नमाजी हजारबेर दाढ़ी छुिब खाइत स/g2हउपत  \nनेताजीतँ कहैत छिथ अपनाक/g2ध3 राजनीितक चाणक  \nमुदा भिरगामक लोक कहि/g288ह िहनका लाइत खाइत बानर  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदान/g288द झा  ‘मनु’ \n/g3होाम पो/g3उधट - हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \nके पितयाएत \n  \nके पितयाएत \nई कएकरा कहु \nसभक आँिखमे \nपिस कए कोना रहु \n  \nसिदखन आँगुर \nहमरेपर उठल \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nकतेक परी/g2छ2ा  \nआबो सहु \n  \nजतए ततए हमहीँ \nलूटल गेलहुँ \nघर बाहर सभतिर \nहमहीँ ठकेलहुँ \n  \nहम नारी निह \nनरक/g2ध3 भो/g2आ2या  \nसबिदन हमहीँ \nिजतल गेलहुँ  \n  \nझू/g328े घर -घर  \nपूजल जाइ छी \nमुड़ी मचौिर हम \nभोगल जाइ छी \n  \nआबू रावण \nबिन भाइ हमर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nरामसँ पाछू \nछुटल जाइ छी |  \n***** \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nमनोज कुमार म/gखझँडल  \nदेशी कौआ  \n  \nमन पिर रहल अिछ ओ िदन  \nजिहया माएक हम छोट नेना रही  \nमाएक आँचर तर खेलैत-धुपैत रही  \nमाएक बोल हमर िध यान एक रहै छेलए  \nजखने बजै अँगनामे कौआ \nबुिढ़या दादी बािज उठै छेली  \nपाहुन एता एना लिग रहल अिछ  \nसुिनते मन गद-गद भऽ जाइ छेलए  \nआब तड़ुआ-तरकारी के पुछैए  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nदही-चीनी सेहो भेटत  \nिदन भिरमे कएक बेर पुिछऐ \nमाए आइ कखिन  पाहुन औता  \nआब ओइ िदनक यादेटा रिह गेल  \nदेशी कौआ मिर-मिर गेल  \nकारकौआ िगरीहबासु भऽ गेल  \nआइक कौआ बाजब ई भऽ गेल  \nअमंगलक  सनेस दऽ गेल  \nकौआ बिज ते किनय/g3।3 कहै छिथ  \nढेप लऽ एकरा भगाउ  \nहम पुछिलयिन  िक  कहै छी  \nिबनु भगौने देशी कौआ भािग गेल  \nकी कारो कौआक/g2ध3 िबदाहे  कऽ देब  \nकौआ देखब सपना कऽ देब।  \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nकु/gखझझदन  कुमार कण/gँ6ब \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nगजल \n------------------------------------- \nनजिरमे नजिर तऽ िमलाक देखू \nदीप नेहके तऽ जराक देखू \n \nिदल अखन कली अिछ ि/g2।2य अह/g3।3क/g3आउ \nओ कली अह/g3।3 तऽ िखलाक देखू \n \nचेहरा अह/g3।3क चमैक जेतै \nआँिखम/g3आउ अह/g3।3 तऽ बसाक देखू \n \nदोहराक भेटत निह जवानी \nमोनम/g3आउ उमंग जगाक देखू \n \nबरिस पडत सावन जीनगीम/g3आउ \nहमर लेल /g2।छप सजाक देखू \n \n२१२-१२११२-१२२ \n  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nजगदीश /gख6खसाद म/gखझँ ड ल  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nसुफल काज......  \n  \nसुफल काज जेते िजनगीमे \nसफल-सुफल कहबए लगै छै।  \nफले-फल वन-वन बनैत  \nबिगया बाग बनए लगै छै।  \nबिगया बाग बनै लगै छै। \nसुफल काज......। \n  \nपूस पूसॱट किह-किह  \nमिसया फल पेबए लगै छै।  \nअिधया ह/g3उधत अिधया अदिर    \nपख मिसया पेबए लगे छै। \nपख मिसया पेबए लगे छै। \nसुफल काज......। \n  \nपिखया पख पखिड़ -पखिड़   \nसितया सात सितना लगै छै।  \nअिठ  या आिठक आिड़ बिन  \nहपता-सपता बनए लगै छै।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nहपता-सपता बनए लगै छै। \nसुफल काज......। \n  \nकाम-धाम िक धाम-काम  \nमन मंिदर मनबए लगै छै।  \nअगिल -बगिल  लतिर  फिड़  \nअमरल/g2छधी कहबए लगै छै।  \nअमरल/g2छधी कहबए लगै छै।  \n  \nछु/g2आध छ  हाथ मुँहमे जिहना  \nिकछ ने दऽ पािब पबै छै।  \nवेद भेदन भेद ने बूिझ \nकम/g3।ोक फल पबैत रहै छै।  \nकम/g3।ोक फल पबैत रहै छै।  \nसुफल काज......।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n   राजदेव म/gखझँ ड ल \n  दू टा किव ता- \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nराजदेव म/g283 ड ल \n  \nउलहन \n  \n“सभ तँ रहै छै अहॴक लग-पास \nहम तँ अबै छी चासे-मास \nपिड़  गेल िव पित  भेलॱ िन राश \nअकालक कारणे डिह  गेल चास \nिद न अदहा पेट राित  उपास \nमनमे छेलए जे पूरा हएत आस \nभौजीक ताना सुिन  आँिख  भरल नोर \nबेथासँ भरल मनक पोर-पोर \nएक मु/g32आी देलासँ की भऽ जाएत थोर  \nआँिख सँ बिह  रहल अिछ  दहो-बहो नोर \nहमर नोर नै बिन  जाए अँगोर \nयौ भैया, एकिद न हमरो हेतै भोर \nचु/g2हउ पी  साधने खसौने छी धाड़ \nऐ स/g2हध प ित पर छै हमरो अिध कार \nआगूमे ठाढ़ बालपनक िप यार \nनाता तोिड़  केना करब तकरार  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nकनैत जा रहल छी जार-जार \nमाए रहैत तँ करैत दुलार \nअपने चास-बासपर करए पड़त आस \nबाबाक बखारी आ धीयाक उपास।” \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n  \n  \nआपसी \n  \n“िज नगी भिर  दैत रहलॱ फूल \nआपस भेिट  रहल अिछ  शूल \nमन भऽ गेल िब याकुल \nिक अए भेटल ई ड/g283 ड  \nकह/g3।3 केलॱ कोनो भूल  \nदेहलो चीज नै देब \nहम देने रही फूल \nक/g3।3 केना लेब ?” \n“हमरा लग वएह अिछ  तँ दोसर की देब \nजबरद/g3उध ती ओ करब तँ आरो की लेब।” \n“खुिग  रहल अिछ  मनक राज \nसुआरथसँ भरल छल हमर काज।” \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nस/g28धय नारायण   \nलहकैत समाज  -------- \nकेखनो क’ मोन भटिक जाइए  \nकेखनो मोन अटिक जाइए  \nआ केखनो मोन भरिक जाइए  \nमुदा की क/g2।छ ,िकछु ने सोहाइत अिछ  \nलोकक िव/gधउ।ुप चेहरा ओिहना देखाइत अिछ   \nिकयो ने भेटैत अिछ ,ककरा कहबैक  \nके सुनत केकरा पलखैत छैक  \nसमाज वद/g2।छप ओझरायल छै  \nलूटेरा लुटैत छै ,समाज देखैत छै  \nके बाजत केकर मजाल छै  \nसभ त’ लुटय मे अपने बेहाल छै  \nजे टुकुर टुकुर देखैत छै ,ओ त’ लाचार छै  \nओ की बजतै ओ त’ बेदम छै  \nस/g3।3स लैत छै बोल िन/g3उ3पंद छै  \nकतौ अकाल छै , कतौ दुिभ/g3।ो/g2छ2 छै  \nकतौ ठनका ठनकैत छै ,कतौ व/g3ह। खसैत छै  \nमुदा जे िन/gधोआुर छै ,शैतान छै  \nओकरा ल’ व/g3ह।ो आसान छै  \nओहन लोक किहयो निह सुधरत  \nबैमानी ,शैतानी किहयो निह िबसरत  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gँड़बय ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n \nिवदेह नूतन अंक ग/g32ध -प/g32ध भारती    \n१. मोहनदास (दीघ/gँ6बकथा ):लेखक: उदय /gख6खकाश  \n(मूल िह/g288दीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/g28धपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथला/g2छ2र ) \nमोहनदास (मैिथली-/gधउहेल ) \n२.िछ/gँझखम/gँड़घता - /gख6खभा खेतानक िह/gखझझद ी उप/gखझझय ासक  सुशीला झा /gँखछार ा मैिथली अनुव ाद   \nिछ/g382म/g3उधता  \n३.कनकमिण दीि/gखछखत (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुव ाद /gखछभीमत ी /gख6छपा धी/gख6छ आ /gखछभी धीरे/gखझझ /gघड़6 /gख6खेमिष/gँ6ब) \nभगता बेङक देश-/gघबड़मण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g288यासक मैिथली अनुवाद डॉ . श/g2हधभु कुमार िसंह /g32छारा  \nपाखलो \nबालान/g3।ध कृते \n \nब/gखभघचा लोकिन /gँखछारा /gँड़घमरणीय /gँड़खलोक \n \n१./g2।2ातः काल /gधउह/g332मुहू/g2छध/g3।ो (सूय/g3आ।दयक एक घंटा पिहने) सव/g3।ो/g2।2थम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही , आ’ ई /g3उ2लोक \nबजबाक चाही। \nकरा/g3होे वसते ल/g3छउमीः करम/g28आये सर/g3उधवती।  \nकरमूले ि/g3उधथतो /gधउह/g332ा /g2।2भाते करदश/g3।ोनम्॥  \nकरक आग/g3।3 ल/g3छउमी बसैत छिथ , करक म/g28आयमे सर/g3उधवती , करक मूलमे /gधउह/g332ा ि/g3उधथत छिथ। भोरमे तािह /g32छारे \nकरक दश/g3।ोन करबाक थीक।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n२.सं/g28आया काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/g3उधथतो  /gधउह/g332ा दीपम/g28आये जनाद/g3।ोनः।  \nदीपा/g3होे श/g3ो3रः /g2।2ो/g2आउ/g2छधः स/g288/g28आया/g2आ।योितन/g3।ोमोऽ/g3उधतुते॥  \nदीपक मूल भागमे /gधउह/g332ा , दीपक म/g28आयभागमे जनाद/g3।ोन (िव/g3उ3णु) आऽ दीपक अ/g3हो भागमे श/g3ो3र ि/g3उधथत छिथ। हे \nसं/g28आया/g2आ।योित ! अह/g3।3क/g2ध3 नम/g3उधकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /g3उधक/g288दं हनूम/g288तं वैनतेयं वृको दरम्। \nशयने यः /g3उधमरेि/g382/g28धयं दुः/g3उधव/g2ह।/g3उधत/g3उधय न/g3उ2यित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/g3उधवामी , हनूमान्, ग/g2।ध ड आऽ भीमक /g3उधमरण करैत छिथ , हुनकर दुः/g3उधव/g2ह। \nन/gधो। भऽ जाइत छि/g288ह।  \n४. नहेबाक समय- \nग/g3ोछे च यमुने चैव गोदाविर सर/g3उधवित।  \nनम/g3।ोदे िस/g288धु कावेिर जलेऽि/g3उधमन् सि/g382िधं कु/g2।छ॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/g3उधवती , नम/g3।ोदा , िस/g288धु आऽ कावेरी   धार। एिह जलमे अपन साि/g382/g28आय िदअ।  \n५.उ/g2छधरं य/g28धसमु/gधउ।/g3उधय िहमा/gधउ।े/g2छ।ैव दि/g2छ2णम्।  \nवष/g3।ों तत् भारतं नाम भारती य/g2छछ स/g288तितः॥  \nसमु/gधउ।क उ/g2छधरमे आऽ िहमालयक दि/g2छ2णमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/g288तित भारती कहबैत छिथ। \n६.अह/g2ह8या /gधउ।ौपदी सीता तारा म/g283डोदरी तथा।  \nप/g2आ8चकं ना /g3उधमरेि/g382/g28धयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अह/g2ह8या , /gधउ।ौपदी , सीता, तारा आऽ म/g283दोदरी , एिह प/g3।3च सा/g28आवी -/g3उध/g2छछीक /g3उधमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप न/gधो। भऽ जाइत छि/g288ह।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \n७.अ/g2छ8/g28धथामा बिल/g3उोय/g3।छसो हनूम/g3।ध/g2छ। िवभीषणः। \nकृपः परशुराम/g2छ। स/g2हउतैते िचर/g3ोआीिवनः॥  \nअ/g2छ8/g28धथामा , बिल, /g3उोयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/g3।ो आऽ परशुराम - ई सात टा िचर/g3ोआीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/g2।2ीता देवी िशखर वािसनी  \nउ/g3होेन तपसा ल/g2ह2धो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/g32उः सा/g28आये सताम/g3उधतु /g2।2सादा/g288त/g3उधय धूज/g3।ोटेः  \nजा/gध2हवीफेनलेखेव य/g288यूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदान/g288द न मे बाला सर/g3उधवती।  \nअपूण/g3आो पंचमे वष/g3आो वण/g3।ोयािम जग/g28ध/g2छछयम् ॥  \n१०. दूवधgछ65धgष5षत मंधgष55 (शु/g2आउल यजुव/g3आोद अ/g28आयाय २२, मं/g2छछ २२) \nआ /gधउह/g332ि/g382/g28धय/g3उधय /g2।2जापितॠ/g3।ोिषः। िलंभो/g2आउ/g2छधा देवताः। /g3उधवराडु/g28धकृित/g3उ2छ/g288दः। ष/g38।जः /g3उधवरः॥  \nआ /gधउह/g332॑न् /gधउहा/g332॒णो /gधउह॑/g332वच/g3।ो॒सी जा॑यता॒मा रा॒/g3उ3/g3हहे रा॑ज॒/g288यः शुरे॑ऽइष/g3उोयो॒ऽित/g3उोया॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/g3।ध॒ दो/g2आ2/gधउआॴ \nधे॒नुव/g3आ।ढा॑न॒/g38।वाना॒शुः सि/g2हउतः॒ पुर॑ि/g288ध॒य/g3आ।वा॑ िज॒/g3उ3णू र॑थे॒/gधोआाः स॒भेयो॒ युवा/g3उधय यज॑मान/g3उधय वी॒रो जा॒यत/g3।ध िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒ज/g3।ो/g288यॲ वष/g3।ोतु॒ फल॑व/g28धयो न॒ऽओष॑धयः प/g2आधय/g288त/g3।ध योगे/g2छ2॒मो नः॑ क/g2ह8पताम्॥ २२॥ \nम/g288/g2छछाथ/g3।छः िस/g32उयः स/g288तु पूण/g3।छः स/g288तु मनोरथाः। श/g2छछूण/g3।ध बुि/g32उनाशोऽ/g3उधतु िम/g2छछाणामुदय/g3उधतव।  \nॐ दीघ/g3।छयुभ/g3।ोव। ॐ सौभा/g2आ2यवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/g2आ2य आ ’ सव/g3।ो/g2छ3 िव/g32धाथ/g3।8 उ/g28धप/g382 होिथ , आ’ शु/g2छछुक/g2ध3 नाश कएिनहार सैिनक उ/g28धप/g382 \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/g2छ2म होिथ आ ’ घोड़ा /g28धविरत /g2।छप/g2ध3 \nदौगय बला होए। /g3उध/g2छछीगण नगरक नेतृ/g28धव करबामे स/g2छ2म होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/g3।ो भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृ/g28धव देबामे स/g2छ2म होिथ। अपन देशमे जखन आव/g3उ2यक होय वष/g3।छ होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/g3।ोदा पिरप/g2आउव \nहोइत रहए। एवं /g38हमे सभ तरह/g2ध3 हमरा सभक क/g2ह8याण होए। श/g2छछुक बुि/g32उक नाश होए आ ’ िम/g2छछक उदय होए॥  \nमनु/g3उ3यक/g3आउ कोन व/g3उधतुक इ/g2आधछा करबाक चाही तकर वण/g3।ोन एिह मं/g2छछमे कएल गेल अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nएिहमे वाचकलु/g2हउतोपमाल/gध3आकार अिछ।  \nअ/g288वय - \n/gधउह/g332॑न् - िव/g32धा आिद गुणसँ पिरपूण/g3।ो /gधउह/g332  \nरा॒/g3उ3/g3हहे - देशमे \n/gधउह॑/g332वच/g3।ो॒सी -/gधउह/g332 िव/g32धाक तेजसँ यु/g2आउ/g2छध  \nआ जा॑यत/g3।ध॒- उ/g28धप/g382 होए  \nरा॑ज॒/g288यः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/g3उोयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/g3उोया॒धी -श/g2छछुक/g2ध3 तारण दय बला  \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदो/g2आ2/gधउआॴ -कामना(दूध पूण/g3।ो करए बाली ) \nधे॒नुव/g3आ।ढा॑न॒/g38।वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/g3आ।ढा॑न॒/g38।वा - पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/g28धविरत  \nसि/g2हउतः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/g288ध॒य/g3आ।वा॑- पुर॑ि/g288ध॒- /g3उोयवहारक/g2ध3 धारण करए बाली य/g3आ।वा॑-/g3उध/g2छछी  \nिज॒/g3उ3णू-श/g2छछुक/g2ध3 जीतए बला  \nर॑थे॒/gधोआाः -रथ पर ि/g3उधथर  \nस॒भेयो॒-उ/g2छधम सभामे \nयुवा/g3उधय -युवा जेहन \nयज॑मान/g3उधय -राजाक रा/g2आ।यमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nवी॒रो-श/g2छछुक/g2ध3 परािजत करएबला  \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/g2छ।ययु/g2आउ/g2छध काय/g3।ोमे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/g3।ो/g288यॲ -मेघ \nवष/g3।ोतु॒-वष/g3।छ होए  \nफल॑व/g28धयो -उ/g2छधम फल बला  \nओष॑धयः-औषिधः \nप/g2आधय/g288त/g3।ध - पाकए \nयोगे/g2छ2॒मो -अल/g2ह3य ल/g2ह3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/g2छ2ा  \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nक/g2ह8पताम्-समथ/g3।ो होए  \nि/g3होिफथक अनुवाद - हे /gधउह/g332ण , हमर रा/g2आ।यमे /gधउहा/g332ण नीक धािम/g3।ोक िव/g32धा बला , राज/g288य -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला ज/g288तु, उ/g32धमी नारी होिथ। पाज/g3।ो/g288य आव/g3उ2यकता प डला पर वष/g3।छ देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपि/g2छध अिज/g3।ोत /संरि/g2छ2त करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंि/g2आ2लश -मैिथली-कोष  / मैिथली -इंि/g2आ2लश -कोष   /g2।2ोजे/g2आउटक/g2ध3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /g32छारा \nggajendra@videha.com \nपर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/gखछँािनक लोक िन /gँखछारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा स/gख9घपादन \nपा/gँझछय/gँझ9म  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/gखछँािनक लोक िन /gँखछारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाष ा वै/gगइड़ािनक  लोकिन धgछष5ारा बनाओल मानक   उधgषृ।चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशा/g3उध/g2छछी डा . रामावतार यादवक धारणाक/g2ध3 पूण/g3।ो /g2।छपसँ स/g3ोछ लऽ  िनध/g3।छिरत )  \nमैिथलीमे उ/gखभघचारण तथा लेखन  \n  \n१.पधgषृइचमाधgष5षर आ अनुधgछए।वार : प/g2आ8चमा/g2छ2रा/g288तग/g3।ोत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/g3उधकृत भाषाक अनुसार \nश/g2ह2दक अ/g288तमे जािह वग/g3।ोक अ/g2छ2र रहैत अिछ ओही  वग/g3।ोक प/g2आ8चमा/g2छ2र अबैत अिछ। जेना -  \nअ/g3ो3 (क वग/g3।ोक रहबाक कारणे अ/g288तमे ङ् आएल अिछ। ) \nप/g2आ8च (च वग/g3।ोक रहबाक कारणे अ/g288तमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/g283ड (ट वग/g3।ोक रहबाक कारणे अ/g288तमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/g288ध (त वग/g3।ोक रहबाक कारणे अ/g288तमे न् आएल अिछ। ) \nख/g2हधभ (प वग/g3।ोक रहबाक कारणे अ/g288तमे म् आएल अिछ।) \nउपयु/g3।ो/g2आउत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/g2आ8चमा/g2छ2रक बदलामे अिधक/g3।धश जगहपर अनु/g3उधवारक /g2।2योग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /g3उोयाकरणिवद पि/g283डत गोिव/g288द झाक कहब छिन जे \nकवग/g3।ो, चवग/g3।ो आ टवग/g3।ोसँ पूव/g3।ो अनु/g3उधवार िलखल जाए तथा तवग/g3।ो आ पवग/g3।ोसँ पूव/g3।ो प/g2आ8चमा/g2छ2रे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/g288त तथा क/g2हधपन। मुदा िह/g288दीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/g2ध3 निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अ/g288त आ क/g2हधपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ।  \nनवीन प/g32उित िकछु सुिवधाजनक अव/g3उ2य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /g3उधथानक  बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर ह/g3उधतलेखन वा मु/gधउ।णमे अनु/g3उधवारक छोट सन िब/g288दु /g3उधप/gधो। निह भेलासँ अथ/g3।ोक अनथ/g3।ो होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनु/g3उधवारक /g2।2योगमे उ/g2आधचारण -दोषक स/g2हधभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/g3।ो \nकसँ लऽ कऽ पवग/g3।ो धिर प/g2आ8चमा/g2छ2रेक /g2।2योग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ /g2छ3 धिरक अ/g2छ2रक स/g3ोछ \nअनु/g3उधवारक /g2।2योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उ/g2आधचारण “र् ह”जक/g3।3 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/g2आधचारण हो ओतऽ मा/g2छछ ढ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/g3ोछ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, स/g3।3 ढ, गाढ, रीढ, च/g3।3 ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयु/g3।ो/g2आउत श/g2ह2द सभक/g2ध3 देखलासँ ई /g3उधप/gधो। होइत अिछ जे साधारणतया श/g2ह2दक शु/g2।छमे ढ आ म/g28आय तथा अ/g288तमे \nढ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ डक स/g288दभ/g3।ो सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/g2आधचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /g2।छपमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उ/g2आधचारण : बै/g32धनाथ , िब/g32धा , नब, देबता, िब/g3उ3णु, बंश, ब/g288दना आिद। एिह सभक /g3उधथानपर /g38हमशः \nवै/g32धनाथ , िव/g32धा , नव, देवता, िव/g3उ3णु, वंश, व/g288दना िलखबाक चाही। सामा/g288यतया व उ/g2आधचारणक लेल ओ /g2।2योग  \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/g2आधचारण “ज”जक/g3।3 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उ/g2आधचारणमे य/g2छ3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/g2ह2द \nसभक/g2ध3 /g38हमशः य/g2छ3 , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/g3।ोनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/g2।2ाचीन वत/g3।ोनी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वत/g3।ोनी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/g288यतया श/g2ह2दक शु/g2।छमे ए मा/g2छछ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/g2ह2द सभक \n/g3उधथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक /g2।2योग निह करबाक चाही। य/g32धिप मैिथलीभाषी था/g2।छ सिहत िकछु \nजाितमे श/g2ह2दक आर/g2हधभोमे “ए”क/g2ध3 य किह उ/g2आधचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य”क /g2।2योगक स/g288दभ/g3।ोमे /g2।2ाचीने प/g32उितक अनुसरण करब उपयु/g2आउत मािन एिह पु/g3उधतकमे ओकरे /g2।2योग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/g2।छहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसव/g3।ोसाधारणक उ/g2आधचारण -शैली यक अपे/g2छ2ा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nश/g2ह2दक/g2ध3 कैल , हैब आिद /g2।छपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /g2।2योगक/g2ध3 बेसी समीचीन /g2।2मािणत करैत \nअिछ। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /g2।2ाचीन लेखन -पर/g2हधपरामे कोनो बातपर बल दैत काल श/g2ह2दक पाछ/g3।3 \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/g28धकालिह , चो/g32।िह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक /g3उधथानपर एकार एवं हुक /g3उधथानपर ओकारक /g2।2योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - \nहुनके, अपनो, त/g28धकाले, चो/g32।े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/g3।धशतः षक उ/g2आधचारण ख होइत अिछ। जेना - ष/g38।य/g288/g2छछ (खडय/g288/g2छछ ), \nषोडशी (खोडशी), ष/g38धकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/g288तोष (स/g288तोख ) आिद। \n  \n८.धgषइृविन -लोप  : िन/g3उहिलिखत अव/g3उधथामे श/g2ह2दसँ /g28आविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/g38हया/g288वयी /g2।2/g28धयय अयमे य वा ए लु/g2हउत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/g2आधचारण दीघ/g3।ो भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आग/g3।3 लोप -सूचक िच/gध2ह वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/g3।ो /g2।छप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूव/g3।ोकािलक कृत आय (आए) /g2।2/g28धययमे य (ए) लु/g2हउत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूण/g3।ो /g2।छप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /g3उध/g2छछी /g2।2/g28धयय इक उ/g2आधचारण ि/g38हयापद , सं/g2छ3ा , ओ िवशेषण तीनूमे लु/g2हउत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूण/g3।ो /g2।छप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/g3।ोमान कृद/g288तक अि/g288तम त लु/g2हउत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूण/g3।ो /g2।छप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \n(ङ) ि/g38हयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/g2हउत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूण/g3।ो /g2।छप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/g38हयापदीय /g2।2/g28धयय /g288ह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/g3।ो /g2।छप : छि/g288ह , कहलि/g288ह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/g3।ो /g2।छप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धgषइृविन धgछए।थानाधgषइइतरण  : कोनो-कोनो /g3उधवर -/g28आविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ /g3।उ/g3उधव इ आ उक स/g2हधब/g288धमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/g2ह2दक म/g28आय वा अ/g288तमे जँ \n/g3।उ/g3उधव इ वा उ आबए तँ ओकर /g28आविन /g3उधथाना/g288तिरत भऽ एक अ/g2छ2र आग/g3।3 आिब जाइत अिछ। जेना - शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/g28धसम श/g2ह2द \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/g3उ2मक/g2ध3 रइ/g3उ2म आ सुध/g3।धशुक/g2ध3 सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधgषइइत (◌्)क धgष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामा/g288यतया हल/g288त (◌्)क आव/g3उ2यकता निह होइत अिछ।  कारण जे \nश/g2ह2दक अ/g288तमे अ उ/g2आधचारण निह होइत अिछ। मुदा सं/g3उधकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/g28धसम ) \nश/g2ह2द सभमे हल/g288त /g2।2योग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामा/g288यतया स/g2हधपूण/g3।ो श/g2ह2दक/g2ध3 मैिथली भाषा स/g2हधब/g288धी \nिनअम अनुसार हल/g288तिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /g3उोयाकरण स/g2हधब/g288धी /g2।2योजनक लेल अ/g28धयाव/g3उ2यक /g3उधथानपर \nकतहु-कतहु हल/g288त देल गेल अिछ। /g2।2/g3उधतुत पोथीमे मिथली लेखनक /g2।2ाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन प/g2छ2 सभक/g2ध3 समेिट कऽ वण/g3।ो-िव/g288यास कएल गेल अिछ। /g3उधथान आ समयमे बचतक स/g3ोछिह ह/g3उधत -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/gधो।सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/g3।ो-िव/g288यास िमलाओल गेल अिछ। वत/g3।ोमान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पय/g3।ो/g288तक/g2ध3 आन भाषाक मा/g28आयमसँ मैिथलीक /g2छ3ान लेबऽ प िड रहल पिर/g2।2े/g3छउयमे लेखनमे सहजता \nतथा एक/g2।छपतापर /g28आयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/g283ठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-म/g283डल सचेत अिछ। /g2।2िस/g32उ भाषाशा/g3उध/g2छछी डा . रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुस/g288धानमे एहन अव/g3उधथा िक/g382हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/g3।3हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/g3उध/g2छछी डा . रामावतार यादवक धारणाक/g2ध3 पूण/g3।ो /g2।छपसँ स/g3ोछ लऽ  िनध/g3।छिरत )  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \n१.२. मैिथली अकादम ी , पटना /gड़गइारा िनध/gड़अइिरत मैिथल ी लेखन -शैली  \n \n१. जे श/g2ह2द मैिथली -सािह/g28धयक /g2।2ाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/g2छध/g3।ोनीमे /g2।2चिलत अिछ , से सामा/g288यतः तािह \nव/g2छध/g3।ोनीमे िलखल जाय - उदाहरणाथ/g3।ो- \n \n/g3होा/g333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअ/g3होा/g333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकि/g2ह8पक /g2।छप/g2ध3 /g3होा/g333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िन/g3उहिलिखत तीन /g2।2कारक /g2।छप वैकि/g2ह8पकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. /g2।2ाचीन मैिथलीक ‘/g288ह ’ /g28आविनक /g3उधथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/g288ह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /g3उधप/gधो।तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/g2आधचारण इ/gधो। हो। यथा - \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इ/g28धयािद।  \n \n५. मैिथलीक िन/g3उहिलिखत श/g2ह2द एिह /g2।छपे /g2।2यु/g2आउत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. /g3उछ/g3।2/g3उधव इकार/g3।धत श/g2ह2दमे ‘इ’ के लु/g2हउत करब सामा/g288यतः अ/g3होा/g333 िथक। यथा - /g3होा/g333 देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनु/g3उ3य मा/g2छछमे)। \n \n७. /g3उधवतं/g2छछ /g3।उ/g3उधव ‘ए’ वा ‘य’ /g2।2ाचीन मैिथलीक उ/g32उरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक /g2।2योगमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nवैकि/g2ह8पक /g2।छप/g2ध3 ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइ/g28धयािद।  \n \n८. उ/g2आधचारणमे दू /g3उधवरक बीच जे ‘य’ /g28आविन /g3उधवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे /g3उधथान वैकि/g2ह8पक /g2।छप/g2ध3 देल \nजाय। यथा- धीआ, अढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक /g3उधवतं/g2छछ /g3उधवरक /g3उधथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /g3उधवर। यथा :- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि/g2आउ/g2छधक िन/g3उहिलिखत /g2।छप /g3होा/g333 :- हाथक/g2ध3, हाथसँ, हाथ/g2ध3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/g3उधवार \nसव/g3।ोथा /g28धया/g2आ।य िथक। ‘क’ क वैकि/g2ह8पक /g2।छप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूव/g3।ोकािलक ि/g38हयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/g3उोयय वैकि/g2ह8पक /g2।छप/g2ध3 लगाओल जा सकैत अिछ। यथा :- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. म/g3।3ग , भ/g3।3ग आिदक /g3उधथानमे माङ , भाङ इ/g28धयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अ/g32उ/g3।ो ‘न’ ओ अ/g32उ/g3।ो ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/g3।ो अ/g32उ/g3।ो ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनु/g3उधवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा :- अ/g3ो3 , वा अंक, अ/g2आ8चल वा अंचल , क/g283ठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िच/gध2ह िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/g2आउतक संग अकार/g3।धत /g2।2योग कएल जाय। यथा :- /g2छआीमान्, \nिकंतु /g2छआीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िच/gध2ह श/g2ह2दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/g2आउत िवभि/g2आउतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसकक/g2ध3 च/g288/gधउ।िब/g288दु /g32छारा /g3उोय/g2आउत कयल जाय। परंतु मु/gधउ।णक सुिवधाथ/g3।ो िह समान जिटल मा/g2छछापर \nअनु/g3उधवारक /g2।2योग च/g288/gधउ।िब/g288दुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूण/g3।ो िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. सम/g3उधत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,  हटा क’ निह।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \n१९. िलअ तथा िदअ श/g2ह2दमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी /g2।छपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु /gखझभविनक लेल नवीन िच/gखझझह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एि ह दुनू /gखझभविनक बद ला \nपूव/gँ6बवत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /gँड़बय/gखभड़त कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/gखझझद झा ११/८/७६ /gखछभीक ा/gखझझत ठाकुर ११/८/७६ सुरे/gखझझ/gघड़6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भा षा स/gगआहपादन पा/gड़।इय/gड़।आम   \n२.१. उ/gगछहचारण िनद/gड़छ1श : ( बो/gगआ।ड कएल /gगअइप /gड़आ1ा/gड़ड़ड़ ): -     \nदधgषइइत न क उधgषृ।चारणमे दधgछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधgषृ।चारणमे जीह मूधधgछ65मे सटत (नै \nसटैए तँ उधgषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधgछएँय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधधgछ65सँ आ दधgषइइत समे दधgछ6छतसँ \nसटत। िनशधgछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधgष।छ वैिदक संधgछए।कृत जकधgछ6छ ख सेहो उधgषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधgछ65 , दोष। य अनेको धgछए।थानपर ज जकधgछ6छ उधgषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड जकधgछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उ/gगछहचिरत होइत अ िछ )। मैिथलीमे व क उ/gगछहचारण ब , श क उ/gगछहचारण स आ य क उ/gगछहचारण ज सेहो \nहोइत अ िछ।  \nओिहना धgछ6एधgछए।व इ  बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधgष5षरमे धgछ6एधgछए।व इ \nअधgष5षरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधgषइइदीमे एकर दोषपूणधgछ6ँ उधgषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधgष5षा पधgछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओक र उधgषृ।चारण दोषपूणधgछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उ/gगछहचारण ) \nछिथ- छ इ थ  – छैथ (उ/gगछहचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उ/gगछहचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधgष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधgष।छ संयुधgषृएताधgष5षर धgष65पमे गलत धgष65पमे धgष6षयुधgषृएत आ उधgषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधgष।छ री  धgष65पमे उधgषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धgष6षयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धgष।इ धिर अ \nसिधgष9।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधgषृ।चारण काल हलधgषइइत युधgषृएत शधgष9षदक अधgषइइतक उधgषृ।चारणक धgष6षवृिधgष5।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nबढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधgषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधgष।छ बजैत सुनबिधgषइइह - मनोजऽ, \nवाधgछए।तवमे ओ अ युधgषृएत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर धgष5छ अिछ ज् आ ञ क संयुधgषृएत मुदा गलत उधgषृ।चारण होइत अिछ - धgषृषय। ओिहना धgष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधgषृएत मुदा उधgषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधgषृएत अिछ धgष5ृ ( जेना धgष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधgषृएत अिछ धgष6छ (जेना िमधgष6छ ) । धgष55 भेल त +र ।  \nउधgषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधgछ65इव  http://www.videha.co.in/ पर उपलधgष9षध अिछ।  फेर क/gगहड़ / सँ \n/ पर  पूवधgछ6ँ अधgष5षरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधgषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली /gगअग यु/gगछ0त \nक/gगअइ।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उ/gगछहचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधgछ6ँ िभधgछइषता सेहो , जेना से कधgष9।मो जगहमे पािकधgछ6ँंग करबाक अधgष9छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधgछए9ा ई धg।एँाइवर कनाट धgष9एलेसक पािकधgछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधgषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधgषृ।चारण संजोगने) \nक/gगहड़/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क /gगअगयोग ग/gड़गहमे नै क/gगअइ , प/gड़गहमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उ/gगछहचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उ/gगछहचारण ) \nचधgषइइधg।ए6िबधgषइइदु आ अनुधgछए।वार - अनुधgछए।वारमे कंठ धिरक धgष6षयोग होइत अिछ मुदा चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे नै। चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे कनेक \nएकारक सेहो उधgषृ।चारण होइत अिछ - जेना रामसँ- (उधgषृ।चारण राम सऽ )  रामकधgष।छ- ( उधgषृ।चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \n  \nकधgष।छ जेना रामकधgष।छ भेल  िहधgषइइदीक को (राम को)- राम को= रामकधgष।छ \nक जेना रामक भेल िहधgषइइदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहधgषइइदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहधgषइइदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गधgछष।मे) ए◌े चाधgष65 शधgष9षद सबहक धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nके दोसर अथधgछृँँ धgष6षयुधgषृएत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिधgषृएत “क”क बदला एकर धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उधgषृ।चारण आ लेखन - नै  \n  \nधgषइ।धgषइ।व क बदलामे धgषइ।व जेना महधgषइ।वपूणधgछ6ँ (महधgषइ।धgषइ।वपूणधgछ6ँ नै) जतए अथधgछ6ँ बदिल जाए ओतिह माधgष55 तीन अधgष5षरक \nसंयुधgषृएताधgष5षरक धgष6षयोग उिचत। सधgष9।पित - उधgषृ।चारण स धgष9।प इ त (सधgष9।पिधgष5। नै- कारण सही उधgषृ।चारण आसानीसँ \nसधgष9।भव नै) । मुदा सवधgछृ6धgष5।म (सवधgछृ6तम नै)। \nरािधgछएछधgछ99य (राधgछएछधgछ99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथ/gड़अ1 पिरवत/gड़अ1न ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएब/gगहड़/ बैसब/gगहड़ \nपँचभइय/gड़अड़  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे धgछ6एधgछए।व आ दीघधgछ6ँक माधgष55ाक धgष6षयोग अनुिचत )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nजक/gड़अड़ / जेकधgछ6छ  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहल/gगहड़/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गधgछष।मे धgष6षयोगक आवधgछएषयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथधgछ6ँ पिरधgछएँधgछ6षतन ) \nपइठ/ जाइठ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कधgष।छ, सँ, पर (शधgष9षदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शधgष9षदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिधgषृएत संग \nरहलापर पिहल िवभिधgषृएत टाकधgष।छ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक धgष6षयोग शधgष9षदक अधgषइइतमे, बीचमे अनावधgछएषयक धgष65पधgष।छ नै। आकाराधgषइइत आ अधgषइइतमे अ क बाद िबकारीक धgष6षयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माधgष55 फॉधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संधgछए।कृत धgष65प ऽ अवधgछ9ँह कहल जाइत अिछ आ वतधgछ6ँनी आ उधgषृ।चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उधgषृ।चारणमे लोप रिहते अिछ ) । मुदा अपोधgछए।धgछ99ोफी सेहो अंधgछ9ँेजीमे पसेिस व केसमे होइत अिछ \nआ धgष6एधgछृएचमे शधgष9षदमे जतए एकर धgष6षयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उधgषृ।चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोधgछए।धgछ99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जो डैत अिछ, से एकर धgष6षयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी धgष65पधgष।छ सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nक/gगहड़ (के निह) मे (अनु/gड़0हवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nस/gड़अड़झ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास धgष6षयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह  /  \nअइ (वा/gगछ0यक अं तमे /gड़आ1ा/gड़ड़ड़ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ  / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह ◌ ं   \nत/gड़छड़/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छि/gग।। ह   ...  \nसमए  शधgष9ष द क संग जखन कोनो िव भिधgषृए त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इधgषइ। या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिधgषृए त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इधgषइ। या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह ◌ ं   \nत/gड़छड़/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \nगइ/  \nगै   \nछिन / छि/gग।। ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा स/gगआहपादन पा/gड़।इय /gड़।आम   \nनीचधgछ6छक सूचीमे देल िवकधgष9इपमेसँ लधgछृछगुएज एडीटर धgछष5ारा कोन धgष65प चुनल जेबाक चाही : \nबोधgष9इड कएल धgष65प धgछ9ँाधgछछछ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ ि लय ’,िदय’,िलअ ’,िदय ’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुधgष65ष ), वाली (धgछए। धgष55ी ) ९ \n.  \nआ/gड़।ड़ल आं/gगछगल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n१०. /gगअगायः  धgष6षायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिख/gग।।ह  देलिकधgषइइह , देलिखन   \n१४. \nदेखलि/gग।।ह देखलिन / देखलै/gग।।ह  \n१५. छिथ/gग।।ह / छलिधgषइइह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढि/gग।।ह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवधgछ6ँनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फ/gड़अड़िग / फािधgछँ5 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना -नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलि/gग।।ह /केलिन / कयलिधgषइइह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल ’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की ’/ कीऽ (दीघ/gड़अ।कारा/gग।।तमे ऽ विज/gड़अ1त )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴक/gगहड़ अह ीँक/gगहड़  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकधgछ6छ जधgष।छकधgछ6छ /  \nजक/gड़अड़  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भ/gड़अड़इ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भधgछ6छइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देि/gग।।ह / दइन  दिन / दएिधgषइइह / दयिधgषइइह दि/gग।।ह / दैिधgषइइह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवधgछ6ँनाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपु/gगइइीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिधgषइइह /  गरबौलिन  / \n  गरबेलि/gग।।ह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचे/gग।।ह िच/gग।।ह (अशु/gड़ग0 )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सु/gगछगगर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ -करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झधgछ6छटी  \nझगड़ा-झ/gड़अड़िट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथ/gड़अ1मे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िन/gड़।ग - िनधgषइइद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence   \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलि/gग।।ह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिधgषइइह / बुझेलिन  / बुझयलिधgषइइह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिख/gग।।ह / मोन पाड़लिख  न/ मोन पारलिख/gग।।ह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलि/gग।।ह / गरबेलिन   गरबौलि/gग।।ह / गरबौलिन     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइय ो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर /gड़0हथानेमे/ िबदेसरे /gड़0हथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उ/gगछहचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. ब/gगछहचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ -धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथ/gग।।ह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत ह ोइ  \n१४४. धgषृएयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)   \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसधgछ6इ  \n१५०. चरचा  चचधgछ65  \n१५१. कम/gड़अ1 करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  (वाधgषृएयक अंितम शधgष9षद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \n१५६. गरमी  गमधgछ6इ  \n१५७ \n. वरदी वद/gड़अ।  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ -गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलि/gग।।ह / तेना ने घेरलिन    \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/ग/gगआ0प   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरब/gगछअजा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. ब/gड़।अड   \n१७५. त/gगहह / तू◌ँ  \n१७६. तधgष।।िह ( पधgछष।मे धgछ9ँाधgछछछ )  \n१७७. त/gगहहही / त/gगहहिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिधgषइइह रखलि/gग।।ह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलि/gग।।ह / लगलिन  लागलि/gग।।ह  \n१८४.  \nसुिन (उ/gगछहचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  (उधgषृ।चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिधgषइइह / करबौल िन /  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \nकरेलिख/gग।।ह / करेलिख  न  \n१८९. करएलिधgषइइह /  करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बधgष5।ी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nह/gड़अड़ मे ह/gड़अड़ (ह/gड़अड़मे ह/gड़अड़ िवभ ि/gगछ0/gगइहमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिधgषइइह / होएतिधgषइइह / होएतिन /हेतिन  / हेति/gग।।ह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फधgछृएका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. स/gगइहिर  सधgष5।र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैधgषइइह / गेलि/gग।।ह / गेलिन    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ   \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथ/gड़अ1- पिरव/gगइह/gड़अ1न ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ /  क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉधgषइइटक कमीक धgछष।ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हे/gगछ0टेअर / हे/gगछ0टेयर  \n२२१.पिहल अ/gगइगर ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ त/gड़छड़  \n२२३.किहं/ कहॴ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \n२२४.तँइ /  \nत/gड़छड़ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीह/gगहड़/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृि/gह1अएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो , कोना/केना  \n२३२.गेलैधgषइइह - गेलि/gग।।ह - गेलिन   \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह -आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला ◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होि /gग।।ह / \n२४२.ओ- राम ओ धgछएषयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएल ी हए / की है। की हइ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \n२४४.दृि/gह1अएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ /gगछअय/gगहह / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कधgषइइ ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथ/gड़अ1 पिरवत/gड़अ1न )  \n२५७.केलिधgषइइह / कएलिधgषइइह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी -मनी  \n२६०.पठेलि/gग।।ह   पठेलिन  / पठेलइन/ पपठओलिधgषइइह / पठबौल िन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हे/gगछ0टेअर / हेधgषृएटेयर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \n२६३.पिहल अ/gगइगर रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराधgषइइतमे िबकारीक धgष6षयोग उिचत नै/ अपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग फाधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवधgछ9ँह (िबकारी) क धgष6षयोग उिचत  \n२६५.केर (प/gड़गहमे /gड़आ1ा/gड़ड़ड़ ) / - क/ कऽ/ के \n२६६.छैिधgषइइह - छि/gग।।ह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप  येबाक  \n२७३.शु/gगअह / शु/gगअहह  \n२७४.शु/gगअहहे/ शु/gगअहए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255का  ‘ िवद ेह ' १३३ म अंक  ०१  ज ुलाइ २०१ ३ (वष/glyph110 ६ मास  ६७ अंक १३३)\n  मा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहै","size_mb":0.81,"has_text":true},"Videha 134.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 134.pdf","name":"Videha 134.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३४ म अंक  १५ जुलाइ २०१३ (वष/gछखो ६ मास  ६७ अंक १३४)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n िब/g2ैैदे/g2ऊैर ठाकुर -िवहिन कथा  - प/g2ऊ6ताप  - उपकारके चुपकार- /g262ितशोध  - जेहन करणी तेहन भरणी   \nउप/g2ैैयास - -क िकछु अंशजगदीश /g262साद म/g2ैइ ड ल  \n \nराम िव लास साहु-िव हिन  कथा-िश /g2भ2ाक महत  \n \n/gछट4 व यंवर-(एक/gइ6ॉकी नाटक )-जगदीश /g2ख2साद म/g28छ ड ल \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/g2ऊऊकाक सभटा  पुरान अंक ( /gॉँखेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gइ6इक  \nिलंकपर उपल/g2ख2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \nिवदेह ई-पि/g2ऊऊकाक सभटा पुरान अंक /gॉँखेल , ितरहुता आ देवनागरी /g26ऊपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/g2ऊऊकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/g2ऊऊकाक ५० म सँ आग/gइ6इक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/g2ॉइ अपन साइट / /g2ख2लॉगपर लगाऊ।   \n/g2ख2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/g27ँट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /g262ा/g2खँत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढबा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/g27ँलक \nक/g26ऊ आ खाली /gइँॉथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/gइँॉट क/g26ऊ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gइँॉट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/g2ऊ2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gइ6इक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /gइँॉतंभ मैिथली \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   ( एतए बॉ/g27ँसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/g26ऊ , बॉ/g27ँससँ का पी क/g26ऊ  \nआ वड/gइ6फ डा /g27ँयुमे/g2ैैटमे पे/gइँॉट कए वड/gइ6फ फाइलक/g2ॉइ सेव क/g26ऊ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/g2खॉपक/gइ6फ क/g26ऊ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )    \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/g2ऊऊकला / फोटो सभक फाइल सभ ( उ/g27ॉचारण , बड सुख सार आ दूव/gइ6ऊ/g2ऊ2त \nमं/g2ऊऊ  सिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gइ6इक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gइ6ऊइव  \n  \n \n \n/g276योितरी/g2ऊैर पूव/gइ6फ महाकिव िव/gइ2ॉापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /g262ाचीन कालिहसँ \nमहान पु/g26ॉष ओ मिहला लोकिनक कम/gइ6फभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/g26ॉष ओ मिहला लोकिनक  िच/g2ऊऊ  \n'िमिथला र/g2झै '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/g2ऊॉ/gइ6फ, एिहमे िमिथला/g2ऊ2रमे (१२०० वष/gइ6फ पूव/gइ6फक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/g2ैैया/g2ैैय /g262ाचीन आ नव /gइँॉथाप/g2ैॉय , िच/g2ऊऊ , अिभलेख \nआ मूि/g2ऊॉ/gइ6फकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2खॉबि/g2ैैधत सूचना , स/g2खॉपक/gइ6फ, अ/g2ैैवेषण संगिह िवदेहक सच/gइ6फ-इंजन आ /g2ैैयूज सिव/gइ6फस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/g2खॉबि/g2ैैधत वेबसाइट सभक सम/gइखफ संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gछखो \nअ/g288वेषण \" \nिवदेह जालवृ/g2ऊॉक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/g262य जालवृ/g2ऊॉ ) पर जाउ।  \n िब/g2ैैदे/g2ऊैर ठाकुर  \nिवहिन कथा  - प/g2ऊ6ताप  - उपकारके चुपकार- /g262ितशोध  - जेहन करणी तेहन भरणी   \nप/g2ऊ6ताप   \n \n- जुगल भाई रे एना िकय मुह िबझकौने छे ? बुझाइछौ जेना चेहरापर १२ बािज गेलौ ।   \n- हौ भैया िक किहयो हमर सब मेहेनेतपर पािन फेटागेलो । अपन पेट कािटकािट बेटाके पढौलीयो । जते -\n दा आइ जते ढौवा म/gइफऊलकै सब देलीयै । मुS.L.C के पिरणाम देिख मन िबि/g2ऊ2/g2खँत भ गेल ।   \n- से िकय रौ पास नै कयलकौ छौडा से ? \n- हौ िक पास करतै । ७ गोटे िबषयमे लगालेलकै । पढ कहैत छिलयै त मनुसगै/g2ैैह लगैत छलै । /gइँॉकूल \nजएबाक बहाना बनाक घरक कोनो काज नै करैत छल । मुदा पढ िक जेतै ओ त /gइँॉकूल समयधिर अपन \nसाथी स/gइफऊीसँगमे र/gइफऊरसीया मनबैत छलैक । आब ओकरे साथ साथ पढबला छौडासभके अपन सफलतापर -\nनचैत देखैत छैक ओकर करेज कटैछै । एखन भोरेस पल/gइफऊपर ओङहिरया द ◌ेने छै । बफािड टोिडरहल छै \nसबेरेस । मोहनाक बेटीसँग मु/gइ2ैाके मु/gइ2ैा /g26ॉपैया ल क जे िसनेमा देख जाइत छलैक सेहो घ/gइैॉना ओकरा काट \nछुटै छै आ अपन करणीपर बेर बेर प/g2ऊ6ताप करैत छैक । मुदा आब प/g2ऊ6तैने होएत िक ? समय त गुजैर \nगेल अिछ । आ िबतल समय कहु घुिरक फेर एलैय ? \n \n \nउपकारके चुपकार \n \nहम जयनगरस अबैत छलौ । र/gइँॉतामे देखलौ एकटा मिहला अपन ६ मिहनाक ब/g27ॉचाके गोदीमे ल क कनैत \nछल । लगमे जा जखन देखलीयै त ओ हमरे पडोसी मनोजके भ/g2ैैसीया रहैक । माने हमर गामक भौजी । \nघर एकेठाम होएबाक कारण हमसब एकदोसरके बड िनकजका जनैत छलौ । हमरा देिख ओ आओर जोड \nजो डस िहचैक िहचैक कानअ लगलीह । िक भेल भौजी छोट ब/g27ॉचाक लेने एना िकय भागल जाइत छी ? \n/g262/gइफफके उतरमे ओ बजलीह हमरा एिह दुिनय/gइ6इमे िकयो नै अिछ । जत ततस हम ठोकरे खाइत छी ते हम \" -\nमिर जाए चाहैत छी । हमरा छोिड िदअ । ।जत मन होएत तत चैल जाएब । ने त जहर माहुर खा मिर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n\"। जाएब   \nएहन िपडाएल बात सुिन हम न/gॉफफस पुछलीयै  भौजी एना िकय बजैत छी -? घरमे फेर झगडा भेल से ? तब \nओ अपन दु ब/g27ॉचा कानअ लगबाक च/g2खैते खाना समयपर नै बैन सकल   - ख भरल कहानी बताब लगलीह:\nतािहस हु/g2ैैकर ससुर सासु आ पितदेव सेहो िपटलकिन आ घरस भगादेलकिन ।   \nिपतखीसमे ओिहना बाजल हेताह ओसभ चलु अहा । घर छोिड नै जाउ कतौ । कतेक स/g2खॉझौलाक बाद ओ \nआब लेल राजी भेलिन । जखन हम अपनासँगे मोटरसाइिकलपर लािब ओकरा दूरापर उतारलौ त उनकर \nससुर,सासु आ हु/g2ैैकर पती हमरा उपर उ/g2खैटे ला/g2खैछना लगौलक । तोरे कारण इ मौगीया अतेक बहसल छै \n। तोरे िसखाएलपर एके टा/gइफऊपर न चैत छै । आिद आिद .... \nतखन हम महशुस कयलौ जे दोसरके इ/g276जत बचाएब आ अपना बे/g276जत होएब । दोसरके भलाई करब अपन \nचिर/g2ऊऊ ह/g2ैॉया कराएब । उपकारके चुपकार एकरे कहैत छैक ।   \n \n \n \n/g262ितशोध   \n \nनव िववािहत सुभासके आइ सुहागरात छिन । खानिपन समा/g2खँत भेलाक बाद हजारौ सपना तथा /g262ेमपूण/gइ6फ आशा \nबोिक ि/g262यसी इ/g2ैैतजार क रहल घरिदस बढल । एगोट पैर असोरापर आ एगोट आ/gइफऊनेमे छलै िक िभतरस \nक/g2ैैया बाजल किनक हमर पैरक च/g2खँपल नेने आऊ \" -,हम िबसैर गेलौ ।न बात नवप/g27खीक एहन स/g2ैैसकारही  \" \nसुिन सुभासके करेजपर ठ/g2ैैका ख/gइँॉलै मुदा दा/g2खॉप/g2ैॉय जीवनके पिहल िदन  आ ि/g262यसीके /g262थम राित सोिच जखन \nओ च/g2खँपल ल क गेलाह त घोघ उठबैत िसना तािनक क/g2ैैया बजलीह अहाके हम च/g2खँपल लाबलेल अ/gइ6ँेबाक \"-\n /g262योजन बुझिलयै? अहाक बाबुजी मुहमा/gइफऊी रकम ल अहाके बेचलक अिछ आ हमर बा बुजी एकएक धुर -\nजिमन बेिच हमरा लेल अहाके िकनलक अिछ । एिह िहसाबे पैसा स खिरदल दास भेलहु अहा जे आव/gइँ2यकता \nपडलापर खिरदार िकछु करासकैय । इ ग/g2खँप सुिन सुभासक गद/gइ6फन लाजस झुिक गेलैक आ ओ िन/g26ॉतर भ  \" \nएकटा अिभनय  इ हम बस अहाके महशुस करएबाक हेतु  - गेलाह । तखन क/g2ैैया फेर न/gॉफफ भ कहलिन \nकयलौ । आजुक बाद एहन िकछु नै करब । एखन लेल /g2ऊ2मा/g262ाथ/gइ6ै छी  । \"   \nक/g2ैैयाक आिखमे अपन बाबुजीस लेलगेल पैसाक /g276वाला छल । टकापर िबकाएबला एहन दानव/g26ॉपी पित/g262ितके \n/g262ितशोधक भावना छल ।  \n \n \n \nजेहन करणी तेहन भरणी   \n \nसाझक समयमे बुिढया अपन नभकी पुतौहके ल क पोखिरझा खिर जाइत छल । तखने ओ/g2खॉहरस रामग/g2ैैजबाली  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nअबैत छलीह । िबचे बाटमे दुनुके भेटघाट भेल आ रामग/g2ैैजबाली पुछलक बुढीयास - \nयै काकी एकटा बात फेर सुनिलयैय केनादन सा/g27ॉचे ? \n- गे िक सुनलहीय से ? \n- ए बुढीया धनगढीबालीिदया नै सुनिलयैय से, कहादन दोसरो घरबला छोिड देलकै ? \n- ह गे सुनिलयय हमहु । दूर बर/g26ॉिपयाके कोन बात । बुढारीमे िघढारी क र गेलै त अिहना हेतै ने ।   \n- ह यै काकी हे घरमे ककरो नै गुदानै छलै । अपने मनस जे जे मन होइछलै से से करै छलै । घरबला \nिबचरा परदेशीया २ साल ३ सालमे एकबेर अबै छलै आ फेर चैल जाइत छलै । मुदा ढौवा /g26ॉपैया सब एकरे \nनामपर पठबैत छलै ।कोनो चुइजके दुखो ति/g27ँलप नै । से रि/g2ैैडया दुनु ब/g27ॉचोके छोिडक सब ढौवा ल क \nओइ चमरबा मरदबासँगे कोना उढैर गेलै ? आ आब जखन ढौवा चुसल भ गेलैय त लात मािरक भगा \nदेलकैय । िनके भेलै कुकम/gइ6ैके जेहने करणी तेहने भरणी । आब िछ/g2ऊँयाइत रहो िजनगीभिर ।  \n \n \n \n \nमौलाइल गाछक फूल , िजनगीक जीत, उ/g2ैॉथान -पतन, जीबन-मरण, जीबन-संघष/gइ6फ, नै धाड़ैए, िवधवा-सधबा आ \nबड़की बिहन उप/g2ैैयासक पछाित जगदीश /g262साद म/g2ैइ डलक भादोक आठ अ/g2ैैहार उप/g2ैैयासक िकछु अंश ...  \n \nउप/g2ैैयास     \n \n \nजगदीश /g262साद म/g2ैइ ड ल  \n \nआने िदन जक/gइ6इ सुरजाकाका जु/gइै2ा आिड़पर रािख प/gइ6इज भिर जनेर कटने रहिथ आिक   ह/g2खैला जक/gइ6इ \nदूरक अवाज बूिझ पड़लिन। घास काटब छोिड़ आिड़पर आिब ठाढ भऽ िहयासए लगला। दूरक ह/g2खैला दुरेमे, \nतँए कोनो तेहेन साफ नै घरघराएले बूिझ पड़लिन। मन भेलिन जे कनी टहिल-बूिल ह/g2खैलाक भ/gइ6इजो बूिझ ली \nआ पािन ओ पीब लेब। पािन मनमे अिब ते, मनेमे कटौझ उठलिन। एकटा मन कहिन “पािन पीब” दोसर \nकहिन “नै पीब।” दुनूक तक/gइ76 अपन -अपन आ चािलओ अपन- अपन। एकक तक/gइ6फ जे धरतीपर सभसँ शु/gइ2ँ \nपािन होइए। दोसरक तक/gइ6फ जे पािन नै अ/gइै2 होइए। आनो -आनो गामक अ/gइै2मे रोगक दोख नै छै जे पािनमे \nछै। ए/gइफ2े गामक दोसर इनार वा कलक पािन पीने सरदी भऽ जाइ छै। मुदा तैयो दुनू संगे शा/gइँॉ/g2ऊऊ -पुरानसँ \nलऽ कऽ चौक-चौराहा धिर  तँ टहिलते अिछ। देिखिनहार तँ एक-दोसराक /g262ेमी कहबे करत। ओना \nसुरजाकाका जखिन भो/g26ॉका उखड़ाहाक काज शु/g26ऊ करै छिथ तइसँ पिहने अ/gइै2 -जल कइए कऽ शु/g26ऊ करै \nछिथ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nमनमे ह/g2खैलाक गुनधुनी लगले रहिन आिक   एक गोटे मोटर साइिकलसँ सड़क धेने जाइतो आ बिजतो \nजे कोसी बा/g2ैैह टूिट गेल। एक िदसनसँ गामक गाम डुमौने अबैए। िबना िकछु दोहरौने सुरजाकाका घासक \nआँटी बाि/g2ैैह घर िदस बढ़ला।  \nदस गोटेक पिरवार सुरजाकाकाक। प/gइ6इच बीघा खेतक बीचक िगरह/gइँॉती। ओ ना खेतक आँट-पेट छोट \nरहिन मुदा अपनाक/g2ॉइ िगरह/gइँॉत मानैत। िगरह/gइँॉत तँ वएह ने जे अपन खेत -पथारसँ जीवन-यापनक लग घिर  \nपहुँच सकए। प/gइ6इचे बीघाक रकबामे एकटा दस क/gइ27ाक पोखिरओ छि/g2ैै ह   जोत जमीनमे एक बीघा घासोक खेती \nकरै छिथ, जइसँ खु/gइ26ापर िगरह/gइँॉती िजनगीक एकटा उ/gइ2ॉोग लगौने छ िथ।  \nखेतक आिड़ टिपते सुरजाकाकाक मनमे उठलिन, जँ कहॴ पिछ ले बािढ़ जक/gइ6इ आएल तँ सभ घर \nखिस पड़त। केते िदनसँ िवचारै छी जे कुरसीओ भिर प/gइफ2ा बना लेब जे कमसँ कम बािढ़  सँ घर बँचा लेब। \nसे कह/gइ6इ भऽ पबैए। ने सरकारी आशा आ ने ब/gइ7इकक आशा। जँ घर खिस पड़त तखिन की करब ? खेतक \nघास डूिम जाएत। बड़ सहास करब तँ डुमलोमे हँथोिड़-हँथोिड़ काटब मुदा ओहो तँ तेसरा िदन सड़ए \nलगत। मुदा बािढ़ क समए तँ बािढ़क समए भेल। भुसीएक कोन ठेकान, रहत िक भ/gइ6इसत , निहय/g2ॉॉ भ/gइ6इसत आ \nप/gइ6इच िदन पािनमे भीजत तँ सिड़ए जाएत। घरक अ/gइै2ोक तँ सएह गित हएत। एक तँ ऊपरसँ िदन -राित \nबरखा लधने अिछ तैपर एहेन िवपित  औत। मनुख तँ अनको घर आ /gइँॉकूलोक घरमे जा अपन -अपन जान \nबँचा लेब मुदा चा/g26ऊ गाएक/g2ॉइ की करब ? खु/gइ26ापर गाए खढ़ -पािन बेतरे मिर जाएत। अपनो एते िदनक पछाित \nजोिड़याएल रोजगारसँ तँ हाथ धुअए पड़त। गाइएक रोजगार िक पोखिरक माछो तँ चिलए जाएत, खेतक \nधानो िक बँचत? तखिन पिरवार िक हएत?  \nदस डेग आगू बिढ़ते दोसराक मुह/g2ॉइ सुरजाकाका सुनलिन जे कमलोक छहर टूिट गेल। कमला छहर \nटुटब सुनना प/gइ6इचो िमनट नै भेलिन आिक   दोसरा गामसँ ह/g2खैला उठल जे गाम डूिम गेल , हौ अिगला गौआँ सभ \nअपन गाए-माल बँचाबह। जिहना भूखसँ पेटमे बगहा लगै छै तिहना सुरजाकाक/g2ॉइ बुिध -सँ-िववेक धिर बगहा \nलगए लगलिन, जइसँ जिहना कनैत ब/g27ॉचाक/g2ॉइ गुदगुदी लगा हँसौल जाइए तिहना काकाक मन गुदगुदेलिन। \nदरब/g276जापर अिब  ते पिहने चा/g26ऊ गाएक/g2ॉइ देिख पािन पीओलिन  । उमसगर समए देिख नहबैक िवचार केलिन मुदा \nलगले मेघ झँपा हवा उिठ गेलै। िकछु िव /g2ऊ7ामक समए भेटलिन। तमाकुल चूना खेलिन। खाइते मनमे उठलिन \nजुग-जुगक खेलौना कोसी-कमला भऽ गेल अिछ। बा/g2ैैह टुटलापर आिक छहर टुटलापर गामक गाम उजिड़ \nजाइए। लोक मरै छै, माल-जाल मरै छै, तइ संग फल-फुलवाड़ी, गाछी-कलम नाश होइ छै। मुदा एक िदस \nबािढ़ अिब ते िवनाश शु/g26ऊ होइत तँ दोसर िदस रंग-िब रंगक महजाल फेकब शु/g26ऊ होइ छै। गामे-गामे रंग-रंगक \nिख/gइँॉसा -िपहानीक मा/g2ै7यमसँ रंग -रंगक िवचार उड़ए लगै छै। के/g2खॉ ह रो उड़ै छै जे सात बिह न कोसी संगे िमल \nसमु/gॉँ6 धिर  क या/g2ऊऊा करती तँ के/g2खॉहारो उड़ै छै कोसी -कमलाक िमलानी हएत। िमिथल/gइ6ॉचलक आ/g2ै7याि/g2ैॉमक दश/gइ6फन \nकेना दबौल गेल अिछ। िमिथला आ/g2ै7या/g2ैॉम दश/gइ6फनक भूिम रहल अिछ , जे दश/gइ6फन िजनगीक वा/gइँॉतवीक मू/g2खैयक/g2ॉइ \nमू/g2खैय/gइ6ॉकन केने अिछ।  \nजिहना अंधिव/g2ऊैासक बीच समाज िब  खंिडत अिछ तिहना शासन प/gइ2ॉित   िब खंिडत अिछ। रंग-िब रंगक \nजाल पसरल अिछ। िमिथल/gइ6ॉचलक पुब/gइ6ै छोरसँ पिछमी छोर धिर   करीब पचासोसँ ऊपर बहैए। जे उतरसँ \nनेपाल होइत अबैए। खाली मधुबनी िजलाक सीमानमे बीस-प/g27ॉचीसटा धार बहैए। चीन -भारतक बीच नमगर-\nचौड़गर पहाड़ी इलाका अिछ। नमहर-ऊँचगर रहने बरफो बनै छै जे िपघिल-िपघिल पािन बिन बहबो करैए।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nतँए िकछु धार बरहमिसआ आ िकछु बरसाती अिछ। तइ संग समु/gॉँ6े जक/gइ6इ गाम -गामक चौर (नीचरस जमीन) \nसभ अिछ। जइमे लीढ़-समाढ़ भरल छै आ सालो भिर परता पड़ल रहै छै। धारोक अपन-अपन गुण होइ \nछै। िकछु धार असिथरसँ ए/gइफ2े जगहपर सएओ बख/gइ6फसँ बहैत आएल अिछ आ अखनो अिछ। मुदा िकछु धार \nकटनमा सेहो होइए। िमिथल/gइ6ॉचलक कोसी -कमला तही /g2ऊ7ेणीक छी। िमिथल/gइ6ॉचलक पुब/gइ6ै सीमासँ लऽ कऽ \nमधुबनी िजलाक पुब/gइ6ै छोर धिर   पकिड़ धरतीक/g2ॉइ तेना कऽ कोसी तोड़लक जे उपजाउ मािट   या तँ भ/gइ6इिस कऽ \nसमु/gॉँ6मे चिल गेल वा बालुसँ तोपा गेल। बालुक एते मोट पड़त पिड़ गेल अिछ जे उपजाउ श/g27ँतीए छीण भऽ \nगेल छै। तिहना कमला मधुबनी िजलाक बीचो-बीच बोिह मा िटक उप/gॉँ6व केने अिछ। जिहना कोसी पुबसँ \nपिछम मुह/g2ॉइ तिहना कमला पिछमसँ पुब मुह/g2ॉइ आिब सॱसे िमिथल/gइ6ॉचलक मािटक उव/gइ6फरा शि/g27ँत न/gॉफ6 कऽ देने \nअिछ।  \nसुपौल, मधुबनी, दरभंगासँ होइत दिछनमे गंगासँ घेराएल अिछ। िमिथल/gइ6ॉचलक धार उ/g2ऊॉरसँ दिछन मुह/g2ॉइ \nआ गंगा महरानी पछीमसँ पुब मुह/g2ॉइ। उकड़ू बिन अिछ। जे गंगा भोजपुरी /g2ऊ2े/g2ऊऊ टिपते िमिथल/gइ6ॉचलक दिछनी \nछोर बंगालक खाड़ी पहुँचैए। िमिथल/gइ6ॉचलक उपजाउ व/gइँॉतु एक -रंगाह रहने बंगलादेशक ढाका तक लोकक \nआवाजाही। िकछु बेपारोसँ आ िकछु गरीबक रोजगारोसँ। भोजपुर /g2ऊ2े/g2ऊऊसँ लऽ कऽ गंगाक उ/g2ऊॉरी /g2ऊ2े/g2ऊऊक , \nिमिथल/gइ6ॉचलक खा नो-पान आ िजनगीक आनो-आनो काजमे एक/g26ऊपता आएल। ओना अहुना केतौ धानक खेती \nहएत तँ जिहना एकठाम धानक बीआ खसौल जाइए, ओकरा उखािड़ हाथसँ रोपल जइए आ काटल जाइए, ई \nसंब/g2ैै ध तँ बिनते रहल अिछ आ बिनते रहत। एक तरहक िजनगी जीिनहारक बीच िजनगीमे एक/g26ऊपता अबै \nछै। /g262ाग /g276योित , /gइ2ऊा र वंग, इ/g2ैॉयािद श/g2ख2द िकअए बनल ? खैर जे होउ। \nदरभंगा-सम/gइँॉतीपुरसँ पूब आ सहरसासँ पिछम कुशेसर /gइँॉथान इलाकामे अखनो उजािड़ पड़ल छै। \nकेना नै पड़त? जइ इलाकामे िकछु /g2ऊ2े/g2ऊऊ बारहो मास आ िकछु /g2ऊ2े/g2ऊऊ तीन मास -सँ-नअ मास धिर  पािनमे डुमल \nरहैए ओइ खेतमे मािटक उपजा केना हएत? मािट रिहतो पािन बनल अिछ। मनमे अिबते िवचार बढ़लिन। \nजैठाम पािनक ई ि/gइँॉथित रहत तैठाम मािठक वा पािनक उपयोग केना हएत ? ओहन खेती नै भऽ सकैए जे \nमािटक छी। गाछी-कमल नै लिग सकैए। बड़ हएत तँ बोनही जमुनी हएत। जे अपने अ/gॉफ6ाव/gइैख /g26ऊपमे जीवन \nधारण करैत। मुदा जे होइ इनारक जौ मैठ आ पोखिरक घाटक अिधकार तँ ओकरा छइहे। खेतीक ि/gइँॉथित \nिब गड़ने खेती आि/g2ऊ7  त कल-कारखाना केना लािग पौत? कारखानाक बात तँ कनी दूर, जे लगक काज भेल \nजे िबनु घासक खेतीसँ मबेशी पालन केना हएत? गीत गौने तँ नै हएत की िमिथल/gइ6ॉचलमे दूधक धार बोहै \nछेलै। जैठाम भोजनक असुिवधा रहत, क/gइ6इच घर रहने रखैक असुिवधा रहत तैठाम घास कटैबला , दुध \nदुहैबला हाथक कोन काज। दहेला पछाित समए खिटयेने रोपैक समए नै रहै छै, जँ जीबट बाि/g2ैैह रोपलो \nजाइ छै तँ फिसल िब लम भेने अिगलाक/g2ॉइ आगू धकेिल   दइ छै। जइ धकला-धकलीमे फँसल अपन वािजब \nउपज नै दऽ पबैए। बािढ़-रौदी सभ िदनसँ होइत आएल अिछ आ आगुओ हएत? दुनू मौसमी खेतीक बाधक \nछी। ऐ बाधाक/g2ॉइ केना भगौल जाए ? पोखिरक माछोक तँ यएह ि/gइँॉ थ  ित  हएत, ने रौदी भेने हएत आ ने बािढ़सँ \nबँचा पएब, तखिन? उदास भेल सुरजाकाकाक/g2ॉइ बेसल देिख चुनमुिनय/gइ6इकाकी आिब चहकली - \n“कथीक सोग पैसल अिछ जे नीको मनक/g2ॉइ अ नेरे मािर कऽ बैसल छी। बाध-बोनसँ एलॱ हेन तबधल हएब, \nझब दऽ िछिड़एलहा काजक/g2ॉइ स/g2खॉहािर नहाएब -खाएब अराम करब िक  अनेरे मुरदा जक/gइ6इ मन मारने छी। ”  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n \nराम िव लास साहु \nिव हिन  कथा- \n \nिश /g2भ2ाक महत  \n \nजीबछ घरजमैया छल। हुनकर प/g27खी रिधया , माए-बापक एकलौती बेटी बड़ दुलािर  छिल। रिध याक िप ताक/g2ॉइ \nचािर  बीघा चास-बास, कलम-ब/gइ6इस आ गाए -बड़द छल। खेती-बाड़ीसँ िज नगी चलै छेलिन । सोझमित या रहने \nकोनो /g2ऊ2ल -कपट नै रहिन। िप तम/g26ऊ छला। पिर  वारमे अ/g2ऊ2रक बोध केकरो नै रहिन   खाली जीबछ ट-ब कए \nकऽ सा/g2ऊ2र छल। रिध  याक िप ता ज/g26ऊरित   पड़लापर जखिन  समाजमे कोनो लेन-देन करै छला तँ औंठेक \nिन शान दइ छला। \nएक साल एहेन समए भेलै जे इलाकाक इलाका बािढ़ -पािन सँ दिह  गेलै। ने नेवान करैले अ/gइै2 आ ने \nद/gइ6इत खोदहैले नार -पुआर भेलै। दोसर साल रौदी भऽ गेलै। एक तँ बािढ़ क मारल, दोसर रौदीक जरल। \nगरीब-गुरबाक/g2ॉइ गुजर कटनाइ पहाड़ भऽ  गेलै। केतेको पिर वार तँ आन-आन गाम अपन-अपन कुटुमैती जा \nिक छु िद न समए कटकल। मुदा ई सुिव धा सबहक नशीव नै छेलै। गामक न/g2खॉ ह र जमीनदार, मािल क-गुम/gइँॉ ता  \nजे छला हुनका तँ पहुलके सालक पुरना अ/gइै2 बखारीक -बखारी भरल छेलिन। हुनका सभक/g2ॉइ कोनो िच  /g2ैै ता  नै \nछेलिन । रिधयाक माए-बाप बूढ़ रहने आन गाम जा केना काज करत। ओ दुनू गामेमे मािल कसँ किह यो \nम/g26ऊआ तँ किह  यो धान तँ किह यो छ/gइ6इटी चाउर कज/gइ6ऊ लऽ समए काटै छल। कज/gइ6ऊ देिन  हार मािल क सभ \nिव पित क समैमे गरीबक शोषण सेहो करैत। एक मन अ/gइै2क बदला दू मन आ दोसर साल चुकेलापर तीन \nमनक करारीपर कज/gइ6ऊ  लगबैत। तेकर बादो औंठाक िन शान एकटाक/g2ॉइ के कहए जे तीन -तीनटा छाप कागतपर \nलइ छेलिख न। गरीब अपन परान बँचाएत आिक  छापक परबाह करत। कज/gइ6ऊ खेिन  हार थोड़े बुझै छल िक  \nछाप देबै कागतपर आ हमर जमीन ज/g2ैॉ था  चिल  जेतै त/g27ँखापर।  \nएक दू साल समए िब तलै। जीबछ अपन सौसुराइिरएमे सासु-ससुरक सेवा आ खेती-बाड़ी कऽ गुजर-\nबसर करै छल। िक छु समए पछाित  सासु-ससुर मिर  गेलिख न। /g2ऊ7ा/gइ2ँ -कम/gइ6फसँ िन  वृत भेलै छल आिक  गामक \nमािल क-गुम/gइँॉ ता  लोकिन  अपन-अपन कागत लऽ जीबछ ऐठाम पहुँचए लगला। कज/gइ6ऊ तँ करारीपर देने रहिन  । \nओ अविध  बीित  गेल छल। कज/gइ6ऊ खेिन  हार पिह ले कागतपर छाप देने रहिन । ओइ कागतपर मािल क-जमीनदार \nलोकिन  जमीनक खाता-खेसरा रकबा िल िख  कऽ अपन नाओं कऽ लेलिन । गरीब सबहक जमीन मािल क-\nगुम/gइँॉ ता  हरिप  लेलकिन । जइमे रिध याक जमीन सेहो चिल  गेल। आब जीबछ-रिध याक/g2ॉइ दूटा बेटी , एकटा बेटा \nआ पिर वारक भरन-पोषण करनाइ किठ न भऽ गेल। जीबछ कमाइ खातीर बाहर चिल  गेल। बाहरमे पढ़ल-\nिल खल आदमीक/g2ॉइ नोकरी ज/g2खै दी ए होइ छेलै आ बेसी दरमाहा सेहो भेटै छेलै। जीबछ बेसी पढ़ल तँ नै मुदा \nसा/g2ऊ2र छल। जइसँ िश  /g2ऊ2ाक महत िज  नगीमे केतेक होइ छै से मोने-मन महशूस करै छल।  \nजीबछ ट-ब-ट काए कहुना कऽ िच /gइ27ी िल  िख  घर पठेलक। ओइमे बेटा-बेटीक/g2ॉइ पढ़बैले रिध  याक/g2ॉइ /g262ेिर  त \nकरैत कहै छल जे पढ़ाइमे जेते खरच लगत, हम कमाए कऽ पठाएब मुदा अह/gइ6इ िध  या-पुताक/g2ॉइ पढ़बैमे कोनो \nकोताही नै करब। रिध यो मोने-मन सोचै छेली जे नीक लोक बनबाक लेल िश /g2ऊ2ाक बड़ महत छै। जे हम  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nआ हमर माए-बाप जँए नै पढ़ल छेलॱ तँए ने सभटा जमीन मािल क-गुम/gइँॉ ता  हरिप  लेलिन । जखिन  पढ़ल रिह तॱ \nतँ ई मुिस बत नै अिब ताए। हम सभ जे केलॱ से केलॱ मुदा िध या-पुताक/g2ॉइ ज/g26ऊर पढ़ाएब। अइले हमरा जे \nपिर /g2ऊ7म आ ित  याग करए पड़त ओ करब। ओ सभ िद न अपन िध या- पुताक/g2ॉइ समैपर संगे जा /gइँॉ कूल पहुँचाबए \nलगली।  \nरिध याक टोलेमे बु/g27ॉ ची बाबू छला। बु/g27ॉ ची  बाबू अंचलमे बाड़ाबाबू छिथ । छु/gइ26ीमे घर आएल छिथ  । \nहुनका काि/gइइॉ   भोरे /gइखखेन पकिड़   /gइै6यूटीपर जेबाक छेलिन   से रिध याक/g2ॉइ कहलिख  न- \n“रिध या, िक छु सामान अिध क अिछ । गाममे कएक गोटेक/g2ॉइ कहिल  ऐ जे काि/gइइॉ   भोरके /gइखखेन पकड़ब से कनी \nसामान /gइँॉ टेशनपर पहुँचा िद अ, मुदा िक यो तैयार नै भेल। तूँ कनी पहुँचा दइ। हम तोहर बड़ उपकार \nमानबो।” \nरिध या बाजिल - \n“ठीक छै, कअए बजै चलब। किह  िद अ हम समान पहुँचा देब।” \nबु/g27ॉ ची  बाबू बजला- \n“सात बजे भा◌ेरेमे चलब। िक एक तँ आठ बजेमे /gइखखेन छै। तीन -चािर  िक लो िम टर /gइँॉ टेशन दूरो छै।” \nरिध या भोरे उिठ  सभ काज कऽ जलखै बना िध या-पुताक/g2ॉइ खाइले दऽ बजली - \n“तँ◌ू सभ ज/g2खै दी सँ खो, आइ कनी पिह निहए तोरा सभक/g2ॉइ /gइँॉ कूल पहुँचा दइ िछ यौ, तखिन  बु/g27ॉ ची  बाबूक समान \nपहुँचबैले टीशन जाएब।” \n ए/g2खॉ हर बु/g27ॉ ची  बाबू तैयार भऽ रिध याक बाट तकै छला। प/gइ6इच िम  नट पछाित  रिध या पहुँचली। बु/g27ॉ ची  \nबाबू तमसाइत बजला- \n“रिध या, तोरा कहने छेिल ओ साते बजै चलैले, देरी भऽ गेल। /gइखखेन छूिट   जाएत। तोरा कोनो िच /g2ैै ता  नै।” \nरिध या बजली- \n“अपने तमसाउ नै। धीरे-धीरे बढ़ू हम समान लेने लफरल िप /gइ27ेपर आिब  रहल छी। कनी िध या-पुताक/g2ॉइ /gइँॉ कूल \nपहुँचबैमे देरी लािग  गेल।” \nबु/g27ॉ ची  बाबू- \n“पिह ले सामान पहुँचा दइत/gइ7इ, हमरा /gइखखेन छूिट   जाइत। एक िद न तोहर बेटा-बेटी /gइँॉ कूल नै जेतौ तँ की हेतै। \nए/gइफ2े िद  न कोनो पिढ़  कऽ कल/g27ँ ट र बिन  जेतौ?” \nरिध या मोने-मन सोचए लगली, कहै िछ यिन  आगू बढ़ैले से उिठ ए ने होइ छि/g2ैै ह  । हम तँ लफरल िह नकासँ \nपिह निह  पहुँच जाएब। /gइखखेन थोड़े छुटतिन  । अपने बेगरते आ/g2ैै ह र छिथ । अनेरे गछलॱ।  \n2 \n/gछट4 व यंवर \n(एक/gइ6ॉकी नाटक ) \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nजगदीश /g2ख2साद म/g28छ ड ल \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \n  \nजगदीश /g2ख2साद म/g28छ ड ल \n \nज/g2ैै म - ५ जुलाइ १९४७  \nिपताक नाओं : /gइँॉव . द/g2खै लू म/g2ैइ ड ल, माताक नाओं : /gइँॉव . मकोबती देवी, प/g27खी - /g2ऊ7ीमती रामसखी देवी , पु/g2ऊऊ - \nसुरेश म/g2ैइ ड ल, उमेश म/g2ैइ ड ल, िम िथ लेश म/g2ैइ ड ल। मातृक- मनसारा, घन/gइँ2 या मपुर, िजला- दरभंगा।  \nमूलगाम - बेरमा, भाया- तमुिरया, िजला-मधुबनी, (िब हार) िप न- ८४७४१० \nमोबाइल- ०९९३१६५४७४२ \nिश /g2ऊ2ा - एम.ए. (िह /g2ैै दी आ राजनीित शा/gइँॉ /g2ऊऊ ) मा/g27ँस/gइ6फवादक गहन अ/g2ै7ययन। िहनकर कथामे गामक लोकक \nिजजीिवषाक वण/gइ6फन आ नव दृि/gॉफ6कोण दृि/gॉफ6गोचर होइत अिछ  । गामक िज नगी लघुकथा सं/gइखफह लेल िव  देह \nसमाना/g2ैै त र सािह /g2ैॉ य अकादेमी पुर/gइँॉ का र २०११ क मूल पुर/gइँॉ का र आ टैगा◌ेर सािह /g2ैॉ य स/g2खॉ मा न २०११; एवं बाल-\n/g262ेरक िव  हिन  कथा सं/gइखफह ‘‘तरेगन’’ लेल बाल सािह /g2ैॉ य  िव देह स/g2खॉ मा न २०१२ ( वैकि/g2खै प  क सािह /g2ैॉ य  अकादेमी \nपुर/gइँॉ कार /g26ऊप/g2ॉइ /g262िस  /gइ2ँ) /g262ा/g2खँ त ।    \n \nसािह ि/g284 य  क कृित-  \n  \nउप/g288 यास- (१) मौलाइल गाछक फूल (२००९), (२) उ/g2ैॉ था न-पतन (२००९), (३) िज नगीक जीत (२००९), \n(४) जीवन-मरण (२०१०), (५) जीवन संघष/gइ6फ (२०१०), (६) नै धाड़ैए (२०१३), (७) िव धवा-सधवा \n(२०१३), (८) बड़की बिह न (२०१३)  \nनाटक- (१) िम िथ लाक बेटी (२००९), (२) क/g2खॉ /g262ो माइज (२०१०), (३) झमेिल या िब आह (२०१२), (४) \nर/g27खाकर डकैत (२०१३), (५) /gइँॉ व यंवर (२०१३)  \nलघुकथा सं/gछैोह -  (१) गामक िज नगी (२००९), (२) अ/gइ2ँ/gइ6ऊिग  नी... सरोजनी... सुभ/gॉँ6 ... भाइक िस नेह इ/g2ैॉ या िद  \n(२०१२), (३) सतभ/gइ7इया पोखिर (२०१२) उलबा चाउर (२०१३)   \nबाल-/g2ख2ेरक िव  हिन  कथा सं/gछैोह -  (१) तरेगन (२०१०)  \nिव हिन  कथा सं/gछैोह -  बज/g2ैै ता -बुझ/g2ैै ता  (२०१२) \nएक/gछख4की सं/gछैोह -  (१) पंचवटी (२०१२)  \nदीघ/gछखोकथा सं/gछैोह -  (1) शंभुदास (२०१२) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nकिव ता सं/gछैोह -  (१) इं/gॉँ6धनुषी अकास (२०१२), (२) राित -िद न (२०१२), सतबेध (२०१३)  \nगीत सं/gछैोह -  (१) गीत/gइ6ॉजिल (२०१२) , (२) तीन जेठ एगारहम माघ (२०१२), सिर ता (२०१३) \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nिम िथ लाक वृ/g288 दावनसँ लऽ कऽ बालुक ढेरपर बैसल \nफुलवाड़ी लगौिन हारक/g24छ \nएवं \nनव िव हान अनिन हारक/g24छ  \nसमिप/gछखोत     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n \n \n \n \n \n \n \nपा/g2भभ पिर  चए- \n \nपु/g2ख4ष पा/g2भभ - \n \n१.\n मकशूदन-   २२ बख/gइ6फ।  \n२. सोनेलाल-   ५२ बख/gइ6फ।  \n३. िस हे/g2ऊैर -    ५५ बख/gइ6फ।  \n४. /g26ऊपलाल -    २२ बख/gइ6फ।  \n५. जीयालाल-   ४५ बख/gइ6फ।  \n६. सोहनलाल-   २१ बख/gइ6फ।  \n७. रौदी-    २२ बख/gइ6फ।  \n८. मोहनलाल-   २२ बख/gइ6फ।  \n९. िक शोर-    १५ बख/gइ6फ।  \n \nनारी पा/g2भभ - \n   \n१.\n बुधनी-    ५० बख/gइ6फ।  \n२. /g26ऊि/g27ँ म  णी-   ४२ बख/gइ6फ।  \n३. सुशीला-    २० बख/gइ6फ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nपिह ल दृ/gछट2 य - \n \n(सोनेलालक दलान। बे/g26ॉका समए। दलानक ओसारक चौकीपर सोनेलाल बैसल आँिख ब/gइै2 \nकेने िकछु सोिच रहल छिथ। मकशूदनक /g262वेश। ) \n \nमकशूदन- काका, छेहा बैसारी भऽ गेल अिछ। अहूँ जेना कानमे तूर-तेल दऽ देिलऐ। \n \nसोनेलाल-  हौ, कानमे तूर-तेल कह/gइ6इ देिलऐ हेन। केना उपकिर  -उपकिर  लोकक/g2ॉइ कहबै जे हमर काज \nछह। अनेरे बाबू जन लेब तँ सतरह बापूत अपने छी।  \n \nमकशूदन-  उपकिर  कऽ केकरो नै कहबै, मुदा काजक उचािढ़  तँ लगा सकै छी। लोको सभ तेहेन \nपिनम/g26ऊ भऽ गेल अिछ जे अपनो काज पछुअबैत रहत मुदा समैपर काज नै करए चाहैए।  \n \nसोनेलाल-  हौ, लोकोक/g2ॉइ िक दोख देबै, सभटा समैक िकरदानी छी। \n \nमकशूदन- समैक की िकरदानी छी? \n \nसोनेलाल-  तेहेन ने जुग-जमाना आिब गेल जे जेहो िकछु पुछै छल सेहो अपने मने मतंग रहैए। िकछु \nकिहतो संकोच होइए जे कहॴ िकछु कहबै आ उनटे मुँह दुसए लगए। \n \nमकशूदन-  हँ, से तँ बेस कहलॱ मुदा किनय/g2ॉइ काजक चािल आ मुँहक बोल बदलैक काज अिछ। \nजखिनए से करए लगब अनेरे जुग संग चिल औत। जुग संग भेल, जमानाक हाथ \nपकड़ाएल। \n \nसोनेलाल- कहलह तँ बेस मुदा चािलए ने िजनगी आ बोलीए ने इ/g276जत छी , जँ सएह उनिट-पुनिट \nजाएत तखिन तँ िजनगीए ने उनिट -पुनिट  जाएब भेल।  \n \nमकशूदन- हद करै छी अहूँ काका, एतबो नै सोचै िछऐ जे कोनो व/gइँॉ/g2ऊऊक सेखी िदने भिर   रहैए, \nअ/g2ैैहारमे केकरा के देखैए। केकर ओहन आँिख छै जे देखत। \n \nसोनेलाल- हौ, कहलह तँ ठीक, मुदा देखै छी जिहना गाम-घरक लोकक ठेकान नै छै तिहना तँ राजो-\nपाटक सएह छै। के/g2खॉ ह र िक करब से बुझैएमे नै अबैए। \n \nमकशूदन- राज-पाटक िक दैखै छी?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \n \nसोनेलाल- की देखै छी से तूँ नै देखै छहक। हाथमे एटेची नेने आँिफस पहँ◌ूच जा, पैघ-से-पैघ काज \nहाथक-हाथ करौने चिल आबह। मुदा, जँ से नै लऽ कऽ जेबह तँ बड़का आ◌ॅिफसक/g2ॉइ के \nकहए जे छोटको आ◌ॅिफसक काज साल-साल भिर लटकले रहै छै। \n \nमकशूदन- काका, ओते जे मगजमारी करब से पार लागत। केतौ आिग लगौ आिक  ब/g276जर खसौ अपन \nकुरथी उलबैक अिछ। \n \nसोनेलाल- हँ से तँ बेस कहलह जे अनेरे अनका िदस मुँह तकै छी। जखिन एके सरकारमे मं/g2ऊऊीओ \nसबहक बीच िमलान नै रहै छै, एक-दोसराक काज नै बुझैए, तखिन जनताक तँ जनारदने \nमािलक िकने? \n \nमकशूदन- हँ, तँ आरो िक। अनकर भजन करैसँ नीक जे अपन दुखनामाक भजन करी।  \n(रौदीक /g262वेश ) \n \nसोनेलाल-  बड़ हलचलाएल देखै िछअ रौदी। केतौ िकछु भेल अिछ की? \n \nरौदी-  सुनलॱ हेन जे गाछ लगबैले सरकार गाछो दइ छै आ देखभाल करैले /g26ऊपैओ दइ छै सएह \nकनी /gइखफामसेवकसँ भ/g2ॉइट करए जाएब।  \n \nसोनेलाल-  जखिन ओहन काज छेलह तँ पिहने ओ/g2खॉहरेसँ ने भेल अिबतह।  \n \nरौदी-  ओमहुरका कोनो ठेकान अिछ जे कखिन हएत कखिन नै। तइले अपन मूड बनाएब छोिड़ \nदेब। तोहूमे सौझुका समए छी। ओहो जाबे भिर मन पीब मूडमे नै अबैए ताबे िक सोझ \nडािरए िकछु बजैए। \n \nसोनेलाल-  हँ, से तँ हमहूँ सुनै छी। मुदा सभक/g2ॉइ अपन -अपन ख/gइ6इच होइ छै। जेकरा -जेकरा संग ख/gइ6इच \nबैसै छै तेकरा तेकरा लेल मूडक ज/g26ऊरी नै पड़ै छै। सिदखन मूड बनले रहै छै। \n \nरौदी-  काका, ख/gइ6इच बैसैले एक/g2ैॉवक ज/g26ऊरित   होइ छै। तइले तँ मने ने राजा छी। सोचलॱ जे \nअपनो भ/gइ6इग पीबाक समए भइए गेल , से नै तँ मूड बनौनै जाए जे सभ काज करौनै आएब। \n \nमकशूदन-  भजार भाय, कथी सबहक गाछ छै, हमरो मन होइए जे अनेरे तीन क/gइ2ैा  हगनार बनौने छी। \nओइमे गाछीए लगा देब नीक हएत।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \n \nरौदी- बहरबैया गाछ सभ छी। अपना ऐठाम अखिन धिर िकयो ने लगौने छिथ। तँए कनी बेसी \nमन भऽ गेल अिछ।  \n \nमकशूदन- कोन बहरबैया गाछ सभ छै? \n \nरौदी- सबहक नाओं तँ नै बूझल अिछ मुदा एक-आधटाक नाओं मन अिछ। ओ छी सागवान, \nमहोगनी आ सॱख? \n \nसोनेलाल-  ( मु/gइँॉकी दैत ) फल केहेन होइ छै। आमसँ न/g2खॉहर आिक छोट ? \n \nमकशूदन-  अहूँ भािस गेलॱ काका। आमो तँ सभ अकारक छै िकने? सजमिनया, घीबहा सजमिन जक/gइ6इ \nहोइए आ बरबिरया सुपारी जक/gइ6इ।  \n \nरौदी-  ओ गाछ फल ले थोड़े लगौल जाइए। ओकर लकड़ी सु/gइै2रो आ सकतो होइ छै, जइसँ \nघरक समान नीक बनैए। तँए महग िबकेबो करैए। \n \nमकशूदन-  िकनतै के? धिनकाहा कोठा-कोठी बनाइए नेने अिछ ब/gइ6इकी अिछ गिरबाहा। ओ िक करत \nओहन लकड़ी। ओकरा तँ िजलेबीओक त/g27फताक केबाड़ जँ घरमे लिग जेतै तँ भिर दसमी \nदु्ग/gइ6ऊ/gइँॉथानमे स/gइ6इझ देत।   \n(िछपलीमे भ/gइ6इगक तीनटा गोली , लोटामे पािन आ िगलास नेने बुधनीक /g262वेश ) \n \nसोनेलाल-  ( प/g27खीसँ) ऐठाम भ/gइ6इग रिख िदयौ आ थम/gइ6फशमे छह कप चाह आ पान -सात िख/g2खैली पान आिन \nकऽ रिख िदयौ, अह/gइ6इक/g2ॉइ छु/gइ26ी भऽ गेल।  \n \nबुधनी-  अह/gइ6इ छु/gइ26ी देब िक काज छु/gइ26ी देत।  \n \nसोनेलाल-  पएर पकिड़ कहै छी अहॴ खुशी रहू। \n \nबुधनी-  अहॴक/g2ॉइ खुशीले ने अहू अव/gइँॉथामे िसलौट -लोढ़ी रगड़ै छी, तँ िक बुझै िछऐ जे हम भंग \nिपसिनहािरएटा छी। केतए देखिलऐ जे देवता परसाद खाइ छिथन आिक सुङहिनएटा लइ \nछिथन। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसोनेलाल-  अखिन जाउ, दोसर गपमे लागल छी। नै जे अहूँ गपक/g2ॉइ गिहयाबए चाहै छी तँ झब दऽ भ/gइ6इग \nखेने आउ। ताबे हमहूँ सभ भ/gइ6इग खा लइ  छी। \n \nबुधनी-  जे गप करै छी से जदी सुिन लेब तँ की होइए जे पनचैतीए कऽ देब जे एना टारै छी। \n \nसोनेलाल-  टारै कह/gइ6इ छी बहटारै छी। अधख/g26ॉआ गप सुिन जे सॱसका पनचैती कऽ देबै तइसँ नीक जे \nनै सुनू।  \n (बुधनी जाइत अिछ) \n \nमकशूदन-  अँए यौ काका, अह/gइ6इ /g2ख2लौक जेनाइ छोिड़ देिलऐ जे अहॴक/g2ॉइ नै बूझल अिछ ?  \n \nसोनेलाल-  धरमागती पूछह ने तँ /g2ख2लौक िदस जाइमे नै मन लगैए। समए छल जखिन बुझै छेिलऐ जे \n/g2ख2लौक हमरो छी मुदा तेहेन -तेहेन...। \n \nरौदी-  ई बात अह/gइ6इ ठीके कहै िछऐ काका , बी.डी.ओ. छला चौधरीजी जे र/gइँॉतो -पेरा चौको-चोराहा \nकागतपर दसखत कऽ दइ छेला हेन। \n \nसोनेलाल-  चौधरी जीक िवषयमे बूझल छह जे केहेन पिरवारक छिथ। \n \nरौदी-  अह/gइ6इ जक/gइ6इ हम थोड़े िबिडओ साहैबक चौखरीमे बैसै छी जे केकरो जिड़ -छीप ताकब?   \n \nसोनेलाल-  बौआ, आजादीक लड़ाइमे कालापानीक सजा पबैबला पिरवारक छिथ चौधरीजी मुदा सभ \nिकछु...। \n \nरौदी-   मुदा की सभ िकछु? \n \nसोनेलाल-  िकछु ने । बौआ अखिन भ/gइ6इग नै पीलॱ हेन चािर भिरसक बजबो ने कएल , तँए नीक-\nअधलाक कोनो िवचार नै करै छी, मुदा भ/gइ6इग खेला पछाित िशव जीक दरबार जखिन पहुँच \nजाइ-छी तखिन गंगा /gइँॉनान कऽ गंगासागर धिर टहिल -बूिल अबै छी। \n \nरौदी-  हमहूँ औगताएल छी काका, िक कहब तेहेन-तेहेन मुँह-गरहा सभ भिर  िद न मुिड़यारी देने \nरहैए। जे पछुआएब तँ हूिस जाएब। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nसोनेलाल-  बौआ रौदी, जिहना भातीज मकशूदन तिहना तूँ छह। िशवजीक /gइँॉथानमे पहुँच गेल छी। \nआगुक थारीमे रखले अिछ, हमरो लोक गामक ठीकेदारे बुझैए। \n \nमकशूदन-   काका, िबना कारणे िटटही नै लगै छै। हमरो बजैमे धाक नै होइए। अहूँक खेल-बेल देखले \nअिछ। \n \nसोनेलाल-  देखह, तूँ दोसर नजिरए बूिझ गेलहक। भेल िक जे गामेक नाओंपर बीस िकलो धानक बीआ \nदऽ दइ आब कहह जे केना दू सए िकसानक बीच बँटाएत? \n \nमकशूदन-  तेकर माने ई नै ने भेल जे सोलहोअना अपनेटा खा जाइए? \n \nसोनेलाल-  तहूँ िबसिर जाइ छहक मकशूदन। ओइबेर अढ़ाइ सए /gइखफामबला तोड़ी िबआक जे पौकेट \nआएल से तोरे ने सोलहोअना दऽ देने रिहहह। \n \nरौदी-  अहूँ सिदकाल काका र/g272गड़े तकैत रहै छी। भेल तँ अह/gइ6इ धानक बीआ सोलहोअना खेिलऐ , \nतोड़ीक बीआक जे आएल सोलहोअना मकशूदन खेलक। दुनू गोटे जखिन सोलह/gइै2ीए खेलॱ \nतखिन तँ पनचैतीओ ने सोलह/gइै2ीए हएत। छोड़ू...। \n \nसोनेलाल-  हँ, हँ, छोरह। एकठाम रहब तँ अिहना कनी तीत कनी मीठ होइत रहत, तइले लोक मुह/gइ6इ -\nफु/g2खैली कऽ लेत।  \n \nरौदी-   काका, एकटा बात तँ िबसिरए गेल छेलॱ? \n \nसोनेलाल-  ( सुनैक िज/g2ऊइासा ) की हौ, की हौ...? \n \nरौदी-   अह/gइ6इक रमचेलबा िघनौलक?  \n \nसोनेलाल-  के रमचेलबा हौ? हमरा तँ गामेमे केतेक ने रमचेलबा अिछ। केकरा दे कहै छह? \n \nरौदी-  सोझहेमे जे मकशूदन अिछ? \n \nसोनेलाल-  की भेल? \n \nरौदी-   से ओकरेसँ पुिछयौ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n \nसोनेलाल-  की हौ मकशूदन? \n(मकशूदनक मुँह लटकल जाइत, चुपचाप िन/g27ॉच/gइ6इ मुह/g2ॉइ मुड़ी गॲतए लगैत , पुन: सोनेलाले बजै \nछिथ ।) \n \nसोनेलाल-  अ/g27ॉछा छोरह मकशूदनक/g2ॉइ। तोहॴ बाजह रौदी ? \n \nरौदी-  परसूखन एकटा ब/g2खॉबइया दोस भँिजयाएल। ब/g2खॉबइसँ आएले रहए। सेठ ओकरा परसादी ले \nएक िकलोक कोन ने कोन रस देने रहै। तइ चढ़बैले हमरो आ मकशूदनोक/g2ॉइ कहलक, \nिनमं/g2ऊऊण देलक।  \n \nसोनेलाल-  सोझहे रसेटा आिक ओइ लागल और िकछु। \n \nरौदी-  अहूँ सभ िदन गमैए रिह गेलॱ काका। एक च/g2खॉमछसँ पेट भरै छै।  खाइओ-पीबैक ओिरयान \nकेने रहै की । िक कह/gइ6इ ढेरी रहै मुदा सभसँ नीक रसगु्/g2खैला रहै।  \n \nसोनेलाल-  बीचमे अँिठयाएल ने तँ रहह। अ/g27ॉछा भेल की से बाजह। \n \nरौदी- एक तँ हम सभ भंगखौका भेलॱ तहूमे िदनका नै रौतुका, तइमे ओ िकदिनक रस िपआ \nदेलक। आगूमे रसगु/g2खैला देख मकशूदन चढ़बए लगल।  ओहो (घरवैया) बुझहै जे सा/g2ऊ2ात \nदेवते पहुँच गेल। आँजुर-आँजुर देने जाइ आ ई (मकशूदन) चढ़बए लगल। \n \nसोनेलाल-  एको दरजन चढ़ौलक की? \n \nरौदी-  अँए, दरजने कहै िछऐ, पचाससँ टपा देलक। \n \nसोनेलाल-  तखिन तँ बहादुर, गामक टेक रखलक। \n \nरौदी-  गामक टेक, ठेक जक/gइ6इ रखैत तब ने से खाइते- खाइते प/g2ऊॉेपर बोमकए लगल।  \n \nमकशूदन-  अइमे हमर कोनो गलती नै रहै काका, रहै एतबे जे जइ सीमानक जे नसेरी होइए ओ सभ \nिनस/gइ6इक/g2ॉइ ए/gइफ2े सीमा तक पचा सकैत। मुदा सीमे नै बूिझ पेिलऐ। भेल सएह, नव चीज रहै, \nलगले चिढ़ गेल। खाइकाल बुझबे ने केिलऐ, इ/g2खॉहर बड़दक न/gइ6इगिर  जक/gइ6इ पकिड़ -पकिड़ कहए \nलगल। बेठेकान भऽ गेलै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n \nसोनेलाल-  अ/g27ॉछा जे भेल से भेल , एकटा कहह रौदी, जखिन सागबाने लगेबह तखिन आम-महु केतए \nिबआहबहक? \n \nमकशूदन-   काका, अहूँ बड़ रगड़ी छी। पशुपित नाथक सुखेलहा ह/gइै6डी िचबबै छी। अ/g27ॉछा , काका \nएकटा कहू जे कौ/gइइॉका घटकैतीमे अहूँ जेबै? \n \nसोनेलाल-   केकर जीयालालक? हँ। कहने तँ छिथ मुदा जखिन फजहैतमे पड़ै छी तखिन होइए जे \nअनेरे कोन कु/g2ऊॉा -बिधया करए चिल एलॱ मुदा जखिन अढ़ा इ सए रसगु/g2खैला आ प/gइ6इच िकलो \nमासुक आिग पेटमे िबलाइ जक/gइ6इ कुदैए तखिन ...।  \n(बुधनीक /g262वेश ) \n \nबुधनी-   िनरलज हएब जे घटकैतीमे जाएब। िजनगी भिर तँ िघनेलहे काज केलॱ आबो चेतू। \nिब आहक जे बिरयाती चौबीस घंटाक छल, ओ भेल चािर-प/gइ6इच घंटासँ एक घंटा। तइमे केकर \nमुँह के देखत? \n \nसोनेलाल-   अह/gइ6इ घर आँगनमे रहै छी , गामक बात नै बुझबै। ज खिन बिरयातीमे जाइ छी आ गौआँ \nखाइबला खलीफा सँ प/g2खैला पड़ै छै, तैठाम गामक पाग जँ गामक लोक नै राखत, तँ \nअनगौआँ केकरा के मदित केलकै हेन। \n \nमकशूदन-   मन हमरो जाइक नै होइए , मुदा गु/g26ॉ भ  ऽ कऽ अह/gइ6इ जाइ आ हम संग छो िड़ दी, ईहो तँ पापे \nहएत िकने। \n \nसोनेलाल-   तोरा िकअए घटकैती बकछुहुल लगै छह ? \n \nमकशूदन-   बुझलो बातक/g2ॉइ अह/gइ6इ तेना ने कहै िछऐ जेना अह/gइ6इक/g2ॉइ िकछु बुझले ने हुअए ? \n \nसोनेलाल-   कोनो िक एकटा काज एकरंगक अिछ, काज-मे-काज ग/gइ6ॉथल अिछ। कनी दूर बाजह , मन \nपिड़ जाएत। \n \nमकशूदन-   गंगबा िबआहमे नै देखिलऐ, दुनू प/g2ऊ2 तेना उ/g2खैलर बना देलक जे छगु/g2ैैतेमे रिह गेलॱ। जदी \nअधला काजक/g2ॉइ नीक बना करैत तखिन   नीक बात भेल। मुदा नीक काजक/g2ॉइ अधला बना \nदइए, से...? \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nसोनेलाल-   िपआजु जक/gइ6इ सोहैत जेबह , केतौ ने िक छु भेततह। मुह/g2ॉइमे सभटा छै। केतौ देखबहक जे \nकहतह- “दस िमिल करी काज, हारने-जीतने कोनो ने लाज।” मुदा दोसर चौकपर जाइते-\nजाइते कहै छै, “संग िमल करी काज, हारने-जीतने कोनो ने लाज।” आ केकर संग? \nसंगीओ तँ संगीए छी। \n \nपटा/g2भ2ेप  \n• \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nदोसर दृ/gछट2य - \n \n(दलान नमहर। ओसारक एक भाग एकटा टेबूल चािरटा कुरसी लागल। दोसर िद स टेबुलक \nबीच कुरसी लागल। टेबुलपर देखनुक व/gइँॉतु राखल। बीचमे िसंहे/g2ऊैर ढाढ़। एक भाग \nमोहनलाल आ सोहनलाल बैसल। दोसर िदस /g26ऊपलाल बैसल। ) \n  \n/g26ऊपलाल -  ( मुड़ी उठा र/gइँॉता िदस देिख ) केते बजेक समए देने छला िसंहे/g2ऊैर काका ? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  आब िक हमरा सबहक जुग- जमाना रहल जे समैक/g2ॉइ समए बूिझ  लोक चलत, आब तँ गाड़ी-\nसवारीक जुग एलै। र/gइँॉता बाटमे तेते /g26ऊ/g27ँतापुर बिन गेल अिछ जे जखने पहुँच जािथ \nतखुनके समए। \n \nमोहनलाल-  काका, ई िक किह देिलऐ, ‘हमरा सबहक जुग-जमाना’? \n \nिसंहे/g2ऊैर - बौआ, अखिन तूँ सभ कौलेजमे पढ़ै छह जखिन िजनगीक कौलेजमे पढ़बह तखिन हमरा \nबातक माने लगतह। \n \n/g26ऊपलाल -  काका, न/gइँॉता -पानीक तँ ओिरयान भइए गेल अिछ तखिन औगताइए कथीक अिछ, कनी ऐ \nबातक/g2ॉइ सोझराइए िदयौ। एते तँ ज/g26ॉर बुझै छी जे पिहने जक/gइ6इ चािर गोरे एकठाम बैस \nिजनगीक गप नै करैए। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक, एना जे जहपटार बजबहक तँ सवालक पथार लािग जेतह, जे समटब पार नै \nलगतह, तइसँ िक हेतह जे कोन सवालक जवाब की भेल से ओझरा जेतह तँए...। \n \nमोहनलाल-  अह/gइ6इ िवचारक/g2ॉइ हमहूँ मानै छी काका , /g26ऊपलाल भायक /g262/gइफफक/g2ॉइ पूरक /g262/gइफफ मािन िलअ। जँ समए \nभेटत तँ किह देविन नै तँ ब/gइ6इकी रहलिन।  \n \nिसंहे/g2ऊैर - ओना मोहन तोरो सवालक उ/g2ऊॉर नीक जक/gइ6इ निहय/g2ॉइ देबह, िकअए तँ मन चौचंग अिछ जे \nहुनका सबहक (बरतुहार) समए भऽ गेल। दसे बजेक समए देने छला सबा दस बजैए। \n \nमोहनलाल-  चा/g26ऊ िदस ताकब छोिड़ काका अदहो -िछदहो िकछु किहयौ? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक मोहन, जुग-जमानाक भीतर बहुत रास बात अिछ मुदा तेतेमे नै जा अखिन िबआहेक \nगप करह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \n \nमोहनलाल-  ( मु/gइँॉकी दैत ) हँ, हँ, बड़बिढ़य/gइ6इ , बड़बिढ़य/gइ6इ।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  ओना दूटा िवचारणीय बात अिछ, मुदा समैक लुकझुकी दुआरे पिहने िबआहक बिरयातीक बात \nकहै िछअ? \n \n/g26ऊपलाल -  जखिन कहै िछऐ तखिन दुनू घाट िमला कऽ किहयौ, जैइसँ धारक दुनू महारक सीमा बिन \nजाए, तेना कऽ किहयौ। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  बुझले छह जे धिनकपाना ढाठीमे पढ़लॱ कम बजलॱ बेसी, से साफे किह दइ िछअ। अपना \nऐठाम धम/gइ6फसू/g2ऊऊ -गृहसू/g2ऊऊ िवषयपर ॠृिष -मुिन सोिच-िवचािर अपन िवचार रखलिन? \n \nमोहनलाल-  ओ सभ तँ सा/g2ऊ2ात् सर/gइँॉवतीक बड़द पु/g2ऊऊ छला , जे अखनो ओिहना टक-टक अह/gइ6इ िदस तकै \nछिथ। \n \nिसंहे/g2ऊै र-  हँ, से तँ छेलाहे। अपना ऐठाम िबआह पिरवारक संग समाजोक महान य/g2ऊइ छी। ऐ य/g2ऊइ लेल \nचौबीस घंटाक समए िनध/gइ6ऊिरत भेल। जे आ/gइखफहपर अड़तािलसो घंटाक भेल आ दुरा/gइखफहपर घंटो \nभिरक भऽ गेल, मुदा अखुनका जक/gइ6इ मड़बा परहक बर जक/gइ6इ घूर -बहूर एते नै भेल। \n \nमोहनलाल- लड़का-लड़कीक (बर- क/g2ैैया ) पूछ केते छल िबआहमे? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  सोलह/gइै2ी छल। जेकर जीवंत उदाहरण सीता /gइँॉवयंवर छी। कह/gइ6इ दशरथ बुिझयो सकला जे \nबेटाक िबआह जनकपुरमे हएत। एहेन /gइँॉवयंवर िस  िर फ सीते टाक नै भेलिन, समाजक बीच \nचलिन  छल। \n \nमोहनलाल-  चौबीस घंटाक समए लेल काय/gइ6फ/gइैखमो तँ िनध/gइ6ऊिरत  रहल हएत? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  िनि/g2ऊ6त रहल अिछ। /g262/gइफफो नाि/g2ैैहटा नै नमहर अिछ। ओ ई अिछ ई समाजक संग दू बे/g27ँ ती क \nओहन िमलन छी जे दुिनय/gइ6इक रंगमंचपर आिब रहल अिछ।  \n \n/g26ऊपलाल -  िसंहे/g2ऊैर काका , भूखे भजन ने होइ गोपाला खाली बरे-क/g2ैैया , िबआहक गप करब आिक  िकछु \nअनजलोक गप हेतै। \n \nमोहनलाल-  काका, न/gइँॉता -पानीक कथी ओिरयान केने छी?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n \nिसंहे/g2ऊैर -  एना िध या- पुता जक/gइ6इ अनाड़़ी िकअए बुझै छह जे अ -आ िसखबै छह? \n \nमोहनलाल-  काका, अह/gइ6इ दोसर िहसाबे हमरा गपक/g2ॉइ बूिझ गेिलऐ ? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  मोहन बेटा-भातीज िछअ, एकर माने ई नै जे तोरा िवचारक/g2ॉइ कदर नै कएल जाए , मुदा \nअखिन तँ मने चौचंग अिछ नै तँ...। \n \n/g26ऊपलाल -  अनेरे अह/gइ6इ मनक/g2ॉइ चौचंग केने छी , अ/g27ॉछा अह/gइ6इ किनय/g2ॉइ िबलमू, हमसब सभ सरंजाम देखने \nअबै छी। परसैले तँ सतरह बापूत छीहे, ऐ बातक/g2ॉइ स/g2खॉ प/gइै2े कऽ िदयौ।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  आइक जे बिरयाती आिक िबआहसँ पिहनुक जे /g262ि/gइैखया अिछ , जेना हथपकड़ी, लड़ूपान \nितलक इ/g2ैॉयािद -इ/g2ैॉयािद जइमे खेनाइ -पीनाइ चलैए, ओकर की /g26ऊप छै समाजमे? \n \nमोहनलाल-  अह/gइ6इ जे बात कहै िछ  ऐ ऐसँ तँ समाजे बहबािड़ भऽ गेल अिछ तखिन...? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  (मुड़ी डोलबैत) िब/g2खैकुल सत कहलह। एहनो होइए जे एक गामसँ दोसर गाम अबै-जाइक \nआ/gइखफहो होइए आ एहनो तँ होइते अिछ जे माछ खाइले परसू अबै छी। \n \nमोहनलाल-  अनेरे कोन खता उपछै भ/gइ6इजमे पड़ल छी ओकर आिड़ए िगलगर मािटक िछऐ , कखिन टूिट \nजाएत से बुझबो ने करबै? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  हँ, से तँ अिछए। मुदा अही समाजमे ने जीवो करे छी। तेकरा िनमाहैत चली सएह ने नीक \nहएत। मुदा िवचार णीय /g262/gइफफ तँ अिछए जे एक -काजक लेल एक िनअम बना चलब आ य/g2ऊऊ -\nकू/g2ऊऊ चलब , समजक बंधनक/g2ॉइ ढील करैए।  \n \nमोहनलाल-  खैर छोड़ू। बड़ झमेल बूिझ पड़ैए। जे िकयो बरतुहार औता हुनका भिर मन खुएबिन िकने? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  यएह भारी बात भऽ गेल अिछ। एक िदस लोक भिर िदन योगा/g2खइयासेक चच/gइ6फ करैए दोसर \nिदस खाइ-पीबैक ठेकाने ने छै। भिर मन खुआएब असान अिछ। \n \nमोहनलाल-  से की? \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखै नै छहक जे बाप-बेटा एकठाम बैस बोतल-शीशी पीबैए आ नैितकताक भाषण करैए। \nओना अपन पिरवारेक पीबैक चलैन बिन गेल अिछ तँए पीबैक ओिरयान िक करब ओ तँ \nरिहते रहै छै। चािर-प/gइ6इच गो टे औता एक गोटेक चािर-प/gइ6इच िदनक खोराक भेल। मुदा एकटा \nबात...। \n \nमोहनलाल-  (अकचका कऽ) की एकटा बात?  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  अपना सभ एक गामक िछऐ तँए एक समाज भेिलऐ। जखने एक समाज भेिलऐ तखने \nसबहक जीवन-मरन भऽ गेल। िकएक तँ समाजक /g262ित/gॉफ7ा बे/g27ँ ती क नै समाजक होइ छै। \nतँए एक बिन हुनका सभ (बरतुहार) सँ डिट  कऽ सुआगत करैक छह? \n \nमोहनलाल-  काका, कोन मरदुआरी सवाल उठा देिलऐ, आब िक ओ जुग-जमाना रहल। आब तँ एक \nआदमी पचास आदमीक सुआगत कऽ सकैए। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक बौआ, अपना समाजमे बुढ़बे लोक सभ िदससँ आएल अिछ जे जेकर नून खाइए \nतेकर सिरयत िदऐ। \n \nमोहनलाल-  तइमे कोनो स/g2ैैदेह बुझाइए।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  बाजलपर बजै छी, अपने बाबाक िख/gइँॉसा कहै िछअ। बारीकक दुआरे भोज िघना गेल। मुदा \nतैयो समाज तँ अथाह समु/gॉँ6 छी एहेन -एहेन होइते एलैए, ताधिर होइते रहतै जाधिर समािजक \nतं/g2ऊऊ कमजोर रहतै।  \n \nमोहनलाल-  अखिन  हम सभ परी/g2ऊ2े पास करै दुआरे /g262/gइफफो/g2ऊॉरेसँ काज चलबैत एलॱ अिछ तँए ई सभ बात \nनै बुझै छी। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक, अपना गाममे िक  हमरा अपनो पिरवारमे सुनील पिहल डा/g27ँटर बनत तीन मिहना \nपछाित सिट/gइ6फिफकेट लऽ  कऽ एबे करत। \n \nमोहनलाल-  हँ, से तँ सुनील पढ़ैओमे सभ िदन नीक रहला। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  ऐठाम /g262/gइफफ सुनीलक अिछ आिक समाजक। हरेलहो -भोथलेहोक िबआह दस लाखक भऽ गेल \nअिछ तैठाम तँ ओही नजिरए ने देखए पड़त। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n/g26ऊपलाल -  से तँ देखै पड़त। जँ से नै देखब तँ आन समाज कोन नजिरए देखत। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  आन समाजक बात िकअए कहै छह, अपनो िवचािर कऽ देखहक जे म/g26ऊआ -गहुम एके भेल? \n \n/g26ऊप लाल-  काका, अह/gइ6इक/g2ॉइ सभ पीछराह कहै छिथ तँए अह/gइ6इसँ मुँह लगाएब गल -थोथिर  हएत मुदा िक \nम/g26ऊआ अ/gइै2 नै छी ? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  हद करै छह /g26ऊपलाल , के कहै छह जे म/g26ऊआ अ/gइै2 नै छी , ओइमे आयरन नै पएल जाइ \nछै। केरलक लोक जे पढ़ैमे ओते तेज अिछ से िकअए, ओकर खानो-पान तेहने छै। \n \n/g26ऊपलाल -  तखिन? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  हम से नै ने कहै िछअ। कहै िछअ जे म/g26ऊआ अ/gइै2ो छी , ओइमे पौि/gॉफ6क त/g2ैॉव सेहो पएल \nजाइ छै मुदा, अ/gइै2के जखिन िबलगेबहक तँ बूिझ पड़तह जे अ/gइै2ो िक सभटा अ/gइै2े छी। \nकोनो कुअन छी तँ कोनो सुअन। म/g26ऊआ , शाम-कौन इ/g2ैॉयािद कुअन छी।   \n \n/g26ऊपलाल -  /gइँ2यामा चाउर कतएसँ अबै छै, जेकर तसमै पैघ-पैघ /gइँॉथान सबहक भो/g272य अ/gइै2 छी।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक /g26ऊपलाल , जलवायुक अनुकूल अ/gइै2 , फल, फूल इ/g2ैॉयािदक /gइखफहण धरती करैत अिछ। \nओना िकछु /g262कृित /g262दत छै जे धरती अपनो धारण कऽ लइए मुदा िकछु मनुखोक अिछ।  \n \n(आगू-आगू सोनेलाल हाथमे ब/gइ7ँत नेने, तइ पाछू रौदी-मकशूदन आ तइसँ पाछू जीयालाल छता \nनेने /g262वेश। कनी फिड़/gइफ2ेमे /g26ऊपलाल मोहनलाल , सोहनलाल ठाढ़ होइत) \n \n/g26ऊपलाल -  कुटुम नारायण सभ आिब गेला काका, अह/gइ6इ बैसले रहू, बतरिसया छी अह/gइ6इ।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  आब तँ उमेरा◌े भेल िकने। \n \n/g26ऊपलाल -  ठेहुन ठीक अिछ िकने? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  ठेहुन कह/gइ6इ ठीक अिछ , जिहना ब/gइ6इिह कनकनाइत रहैए तिहना ठेहुनो।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \n(चा/g26ऊ कुरसीपर चा/g26ऊ गोटेक/g2ॉइ बैसबैत /g26ऊपलाल , मोहनलाल आ सोहनलाल दोसर स/g2ऊॉिरक \nकुरसीपर बैसैत। तइ बीच एक गोटे तसतरीमे दस-बारह िगलास ठंडा नेने अबैत। \nसमाजबला टेबुलपर रिख िगलास उठा आगू बिढ़ सोनेलालक आगूमे रखैत अिछ।) \n \nसोनेलाल-  बाउ, ई िकअए अनलॱ। हम सभ क/g2ैैयागत छी आगू बिढ़ केना मुँह ऐंठाएब।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  अपने शा/gइँॉ/g2ऊऊीए बात कहिलऐ। मुदा समाजो आ समाजक बीच पिरवारोक एहेन बेवहार होइ छै \nजे शा/gइँॉ/g2ऊऊसँ हिटयो कऽ होइ छै। मानलॱ अह/gइ6इ क/g2ैैयागत छी मुदा अखिन तँ बटोही छी। \nजखिन क था कुटुमैतीक चच/gइ6फ चलत तखिन ने अह/gइ6इ क/g2ैैयागत आ हम सभ बरप/g2ऊ2 हएब मुदा \nअखिन तँ से नै भेल अिछ? \n \nसोनेलाल-  कहिलऐ तँ बेसबात मुदा दुनू गोटेक मंशा की अिछ? यएह ने हम अपन बेटीक िबआह करब \nआ हम बेटाक। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  अपनेक सभ बात मानल मुदा क/g2ैैयागत आ बटोहीक बीच जे सीमा अिछ ओइठाम शंका तँ \nअिछए। \n \nमोहनलाल-  कुटुम नारायण, ई सभ पुरना जमानाक चलैन भेल, समाज बदलल, समए बदलल, लोक \nबदलल, िवचार बदलल तइ संग बेवहारो बदलत िकने। ओ सभ छोड़ू। जिहना अह/gइ6इ कहै \nछी क/g2ैैयागत तिहना िसंहे/g2ऊैरकाका , भेला बरप/g2ऊ2। हम सभ समाज छी , समािज क /g26ऊपमे आ/gइखफह \nकरै छी। \n \nसोनेलाल-  जँ समाज बिन कहलॱ तँ सहष/gइ6फ /gइँॉवीकार अिछ।  \n(ठंडा िगलास चा/g26ऊगोटे हाथमे उठबैत अिछ। तही बीच चाह -िब/gइँॉकुटबला अबैए। िकयो ह/gइ6इइ -\nह/gइ6इइ ठंडा पीबै लगैए तँ िकयो ए/gइफ2ेबेरमे पीब जाइए। िकयो ह/gइ6इइ -ह/gइ6इइ चाह पीबए लगैए। तही \nबीच एक गोटे पंचमेबा नेने अबैए।) \n \nसोनेलाल-  ज िहना अह/gइ6इक समए अिछ तिहना हमरो सबहक अिछ। तँए नीक हएत जे ईहो सभ चलैत \nरहतै आ गपो-सपो चलैत रहतै। \n \nमोहनलाल-  कहिलऐ बड़ सु/gइै2र बात कुटुम नारायण मुदा यएह तँ छी िजनगी ? जे िध यो-पुताक/g2ॉइ अपना \nहाथे िकछु पढ़ा-िलखा नै पबै छी। मुदा आशा करै छी अपनेबला बुिध होय। पढ़तै अनकासँ \nबुिध हेतै अपन। जेकरा पढ़बैक लूिड़  नै छै, मुदा िजनगीक जे ि/gइैखया -कलाप छै, जैपर \nिजनगी ठाढ़ छै ओ तँ छइहे।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \n \nसोनेलाल-  बिढ़य/gइ6इ बात कहिलऐ , ओछाइनपर माए-बाप पड़ल कािह कािट रहला अिछ, मुदा सेवा लेल \nसमए कह/gइ6इ अिछ।  \n \nमोहनलाल-  (पंचमेवाक टुकड़ी मुँहमे लैत) कुटुम नारायण, लड़कीक िक यो/g272यता छि/g2ैै ह  ? \n \nसोनेलाल-  डा/g27ँटरी पढ़ै छिथ। अंितम बरखक छह मास शेष रहलिन अिछ।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  लड़का-लड़कीक जोड़ा एक-तरहक अिछ। मुदा कुटमैतीमे तँ तीन जोड़ा लगबए पड़ै छै। \nजिहना बिरयाती तीन मन, तिहना ने घरदेखीओ एक जोड़ा लड़का-लड़की दोसर जोड़ा \nपिरवार आ तेसर जोड़ा गाम-समाज। \n \nमोहनलाल-  हँ से तँ बेस कहिलऐ काका, जोड़ा तँ तीनूक हेतै मुदा आब तँ लोक फु/gइफखी भऽ गेल। \nिब आहक पछाित चतुथ/gइ6ैसँ पिहने दुरागमने भऽ जाइ छै। िकयो केतौ िकयो केतौ जा कऽ \nरहए लगैए तेते समाज आ पिरवार पछुएने जेतै। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  से तँ नै पछुएने जेतै, मुदा आँिख मूिन िकछु कइयो लेब नीक नै हेतै। \n \nसोनेलाल-  गप- स/g2खँ प  बहिक गेल। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  बहकल कह/gइ6इ , भूिमका ब/g2ैैहाएल। अहॴ कहू जे अह/gइ6इ गामक/g2ॉइ सुित उिठ भोरे-भोर िकयो नाओं \nनै लइए, से िकअए? \n \nसोनेलाल-  ई किहया कतएसँ लोक कहैए मुदा आब समाज आगू बढ़ल। ई नि/g2ैैहटा बात जे कोनो \nसमाज लड़की डा/g27ँटर लड़की वै/g2ऊइानीक आ लड़की पायलट पैदा केलक। तँ आब ओइ \nनजिरए देखए पड़त।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  एक अथ/gइ6फमे उिचत अिछ। मुदा एक जमी/g2ैैदार पिरवारक डा/g27ँटर आ दोसर साधारण (खेत \nबेिच पढ़िनहार डा/g27ँट र) पिरवारक बीच ने कुटमैती भऽ रहल अिछ। \n \nसोनेलाल-  हँ, से तँ भइए रहल अिछ। ओना जँ दुनू समाजक पिरचए भऽ जाए तँ लाभे-लाभ हएत। \n \nमोहनलाल-     पिहने क/g2ैैयागत िदससँ हुअए ?  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nमकशूदन-  पिहने जैठाम आएल छी से ने उिचत हएत। घरक माइने ने बाहरक माइन। \n \n/g26ऊपलाल -  सभ बातमे जोड़े केने ओिहना होइ छै जिहना गाड़ी आिक हरमे एकटा असिथर बड़द रहल \nआ एकटा फड़काह। एहेन जोड़ासँ काज चलतै। कुटुमेक बात मािन लहुन। \n \nमोहनलाल-  काका, हम सभ छौड़ा-मारिड़ छी गामक तरी-घटी नै बुझै छी, अह/gइ6इ तँ पिरवारे नै समाजमे \n/g2ऊ7े/gॉफ6 छी ,  नीक हएत जे अपन पिरचए िदयौ। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  अपन पिरचए िक िदयौ, कोनो नुकाएल पिरवार अिछ। बेसी दूर तँ नै जाएब, ओना प/gइ6इच \nपीढ़ी आ सात पीढ़ीक िमलान तँ कुटुमैतीमे हेबेक चाही। \n \nरौदी- कुटुम नारायण, कहिलऐ बड़बिढ़य/gइ6इ मुदा एहनो समाज अिछ जेकर बोही -खितयान नै छै आ \nएहनो अिछ जेकर छै। एहेन ि/gइँॉथतीमे सतो झूठ आ झूठो सत हेतै िक नै? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  होइक संभावना छै, मुदा गारंटी नै छै। भओ सकै छै निहय/g2ॉॉ भऽ  सकै छै। \n \nसोनेलाल-  फेर बात बहिक गेल। कुटुम नारायण जे मन फुरैए जेते मन फुरैए बजैत जाउ। िकयो \nअपन अधक/gइ26ी नाओंसँ पिरचए दइ छिथ तँ िकयो सं/g2ऊइाक संग सव/gइ6फनाम , िवशेषण इ/g2ैॉयादीक  \nसंग, मुदा छी पिरचाइए। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  हमर आठम पीढ़ी जमी/g2ैैदारी कीिन   ऐ गाम ऐला। धम/gइ6ऊ/g2ैॉमा लोक रहिथ धम/gइ6फसँ बेसी िसनेह \nरहिन। तइसँ पिरवार उिठते गेल। प/gइ6इचम पीढ़ी अबैत -अबैत एगारह गामक जमी/g2ैैदार भेल।  \n \nमोहनलाल-  काका, तेहेन कऽ चासब धड़ौिलयिन जे दूओ क/gइ2ैा समारल हएत िक  नै। ओते नै किहयौ \nलड़का, पिरवार आ समाजक िवषयमे अखुनका बात बिजयौ। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  देखहक मोहन, भलिहं िहनको बेटी वएह िव/gइ2ॉयालयमे पढ़लकिन जे हमरो बेटा पढ़लक। मुदा \nखरच/gइ76 आ बेव/gइँॉ थो एक रंग थोड़े रहल। हमरा िक कोनो सेह/g2ैैता अिछ जे बेटा नोकरीए \nकरए। मुदा...। \n \nमोहनलाल-  मुदा की? \n \nिसंहे/g2ऊैर -  िहनकर बेटी कोनो िक डा/g27ँटरी करती। रानी बिन हाउस वाइफ रहती।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nमोहनलाल-  काका, आब अपन बात िवसज/gइ6फन क/g26ऊ। मुरकुटी गप पुछै छी , दुनू गोटे जवाब िदअ। अनेरे \nकेतौ नै ख/gइ6इच बैस जेतै। कुटुम नारायण , अपने िकछु किहयौ? \n \nसोनेलाल-  जीयाभाय, जे जनै छी से बाजू। थोड़-थार हमरो बूझल अिछ पछित जोिड़ देबै। \n \nजीयालाल-  सोनेभाय, अहूँक/g2ॉइ बूझल अिछ जे हमर बाबा दोखतरीपर छिथ। तँ कोन गामक पिरचए \nिदयिन। \n \nमोहनलाल-  अखिन जइ गाममे छी तेकर पिरचए िदयौ। गामक कोनो ठेकान नै अिछ, लगले पुर सँ पुरा \nभऽ जाइए आ वहाने-भने गमा, टोिलया बिन जाइए। तँ छोड़ू ओइ झमेलक/g2ॉइ।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  तोहू तँ बेटे-भातीज भेलह मोहन, जेहने म/gइ6ॉग रहत तेहने ने हाथी जक/gइ6इ ढबगर रंगो छजत , \nसे तँ िवचार करै पड़तह िकने? \n \nिजयालाल-  जह/gइ6इ धिर सकड़ता हएत तह/gइ6इ धिर संग पूरब नै तँ अहूँ अपन बाट धड़ब हमरोले दुिनय/gइ6इ \nछै। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  ई तँ मानै छहक िकने मोहन जे जेकरा घराड़ीओ ने छै सेहो प/gइ6इच लाखक िब  आह करैए \nतइमे हमरा सन लोकक/g2ॉइ केहेन हेबाक चाही ? \n \nमकशूदन-  एना झ/gइ6इिप -तोिप बजला सँ नै हएत। कुटुमैती केना हएत ई जोगाड़ सभ िमिल लगाउ। \nजखने िकयो िकछु ि◌ कयो िक छु टीपबै तखने काज भंगठत। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  ए/gइफ2ेबेर बािज दइ छी जे प/g27ॉचीसलाख /g26ऊपैया क/g2ैैयागत खच/gइ6फ करिथ कुटुमैती हेबे करतिन।  \n(प/g27ॉचीस लाख , सुिन गुमा-गुमी पसिर गेल। सभ सबहक मुँह, आँिख उठा-उठा देखबो करैत \nआ गड़ो करैत। जीयालालक आँिख सा◌ैनक मेघ जक/gइ6इ भिर जाइ छि/g2ैै ह  । मुड़ी गॲतने च/gइफखैरसँ \nआँिख पोछै छिथ। मुदा मकशूदन आ रौदीक आँिख लाल होइत।) \n \nमकशूदन-  जीयाकाका, अपन अंितम िवचार बािज िदयौ, पछाित बूझल जेतै। \n \nजीयालाल-  बौआ मकशूदन, कोनो बड़ पुरान बात निहय/g2ॉइ छी। चािर -प/gइ6इच बख/gइ6फ पहुलका छी। पनरह बीघा \nअपना खेत छेलै साढ़े सत-सत बीघा दुनू भाए-बिह नक भेलै। देखते छहक जे बेटी केहेन \nपढै़मे तेज अिछ। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nमकशूदन-  ऐमे के दूसत। \n \nजीयालाल-  अपनो मन मािन गेल जे बेटी िकछु करत। अधा स/g2खॉ प ित क बाजी लगा देलॱ, बेिच  कऽ पढ़ा \nदेिलऐ। \n \nसोनेलाल-  पंचवेदीमे गाए नै खाएब। आह/gइ6इ जे कहै िछऐ ओ भिर छाती गंगामे पैिस बजलासँ हुअए वा \nगीता-रमायण उठौलासँ हुअए। सोलह/gइै2ी  सत बजलॱ हेन। कुटुम नारायण अखिन धिर जे \nजीयाभाय बेटीक /g262ित उतसरजन केलिन ओ तँ अहॴक हएत , तखिन िकछु िवचार करयौ? \n \nमोहनलाल-  कुटुम नारायण, गंगा-कोसीक जखिन बािढ़ अबै छै तखिन कोन घर खसौत आ कोन गाम \nदेने कटिनया कऽ धार बनौत, तेकर कोनो ठेकान छै। \n \nसोनेलाल-  हँ, से तँ निहय/g2ॉइ छै, मुदा...? \n \nमोहनलाल-  अहॴ छातीपर हाथ रिख बाजू जे िसंहे/g2ऊैरकाका जे बजला , एहेन बजिनहार यएह टा छिथ \nआिक आनो-आनो गाम-समाजमे अिछ। \n \nिसंहे/g2ऊैर -  पूबािर गामबला पनरहलाख टाका, गाड़ी सोना सभ िकछु दइले आएले छला, लड़की डा/g27ँटरी \nनै पढ़ल छेलिन तँए कुटुमैती नै भेल। \n \nमोहनलाल-  हँ, से तँ लड़केक म/gइ6इग छि/g2ैै ह  । \n \nिसंहे/g2ऊैर -  िकछु भेल तँ पढ़ल-िलखल जवान बेटा भेल िकने जे मुँहछोहिन केलक, से जँ पूित/gइ6फ नै करबै \nसे केहेन हएत? ( /g26ऊपलाल िदस इशारा करैत ) \n \n/g26ऊपलाल -  भाय साहैब, हम सभ बरप/g2ऊ2 छी , अहूँ बातक मान नै हएत, से थोड़-थाड़ हेबे करत मुदा \nिसंहे/g2ऊैरकाकाक  िवचार तँ सव/gइ6फमा/g2ैैय हेबाक चाही।  \n \nजीयालाल-  (देह थरथराइत) अपने ऐठाम नुकाइले आएल छेलॱ जँ नुकाइक जगह नै देब तँ चिलए \nजाएब, मुदा हमहूँ झूठ नै कहलॱ।) ( ढबढ़बाएल आँिख च/gइफखिरसँ पोछए लगला। )  \n(मकशूदन उिठ कऽ ठाढ़ होइए। तइ पाछू रौदी सोनेलाल सेहो उिठ कऽ ठाढ़ होइ छिथ। \nजिहना मकशूदन तिहना रौदी िसंहे/g2ऊैरपर आँिख गड़ा मने-मन गु/g2खॉहरैत। दोसर िदस /g26ऊपलाल , \nमोहनलाल, सोहनलाल सेहो उिठ कऽ ठाढ़ भेल। तीनू गोटे कखनो िसंहे/g2ऊैर िदस तकैत तँ \nकखनो जीयालाल िदस।)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n \nसोहनलाल-  (फड़िक कऽ) अँइ हॱ, ड/gइ6इड़मे दम नै छेलह तँ बेटी िकअए जनमेलह? \n \nमकशूदन-  ( ब/gइ6इिह समटैत ) ड/gइ6इड़मे दम नै छै। तोरा समाजक/g2ॉइ ड/gइ6इड़मे दम नै छह , जे िदन-देखार बेटी \nहलाल होइत रहै छह आ सभ मुँह तकै छह। \n \n/g26ऊपलाल -  (पीहकारी मारैत) बूिड़ कहॴ कऽ, बड़ समाजबला भेला हेन। बाजह तँ गाममे केतेक हाथी \nआ घोड़ा छह। बड़ हेतह तँ कौ /gइइॉजोता बड़द आ बोझउ/gइ27ा घोड़ी , तहीपर समाजबला बनै \nछह। \n(रौदी छड़िप कऽ आगू बढ़ैए मुदा सोनेलाल पकिड़ लइ छै।)  \n \nसोनेलाल-  बौआ रौदी, एना िबगड़ह नै। िकयो अपन मिहंस कुि/gइइॉ  िरए सँ नाथत तँ नाथह, मुदा जइ \nसमाजमे िवचार नै छै तेकर हम-तूँ िक करबै। \n(/g26ऊपलाल सोनेलालक ग/gइ26ा पकिड़ )  \n \n/g26ऊपलाल -  बड़ उिचतव/g27ँता भेला अिछ। बाप -माएक ठेकाने ने छि/g2ैै ह   आ /g262वचन झाड़ै छिथ।  \n \nसोनेलाल-  अखिन दरब/g276जापर छी , गािर  पढ़ी, मारी अपन मान-/g262ित/gॉफ7ा लेल करब। असकर छी जे मन \nफुड़ए सभ कऽ िलअ। \n \nमकशूदन-  (सोनेलालक हाथ पकड़ैत) काका चलू। सभ अपन-अपन समाजक मािलक होइए। समाजक \nसभ माए-बिहनक/g2ॉइ कहबै जे अ/gइ2ँ/gइ6ऊिग  नी कहौिनहािर वा जीवन-संगीनी कहिनहािरक /g262ित जे जोर -\nजुलुम भऽ रहल अिछ ओकर र/g27ँछा अपने नै करब तँ पु/g26ॉख सभ िदन अवहेलना करैत \nआएल आ सभ िदन करैत रहत।) \n \nसोहनलाल-  मुँह िक तकै छह मोहन, दू हाथ चलए दहक। \n \nमकशूदन-  जँ केकरो माए दुध पीएने हेतै तँ हमरो सभक/g2ॉइ पािन नै पीएलक फिड़छेनइ जेबह।  \n \nिसंहे/g2ऊैर -  छोड़ू, अनेरे अह/gइ6इ सभ बातक बतंगर करै छी। अहूँले दुिनय/gइ6इ खाली छै, हमरो ले छै। \nजखने /gॉँख/gइइ2ा गढ़ै छिथन तखने जोड़ाक (जीवन संगीक) नामकरण सेहो कऽ दइ छिथन। जँ \nएक पु/g26ऊख तँ दोसर नारीए नै छी। अहॴ दुनूक बीच ने मै/g2ऊऊी होइ छै जे जीवन संगीक \n/g26ऊपमे चलैत िजनगीक नइयाक/g2ॉइ ऐपर -सँ-ओइपर पार करै छै। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nमकशूदन-  सभ झूठ, सभ बकबास। जेहेन समाज तेहेन िवचार। \n \nपटा/g2भ2ेप  \n• \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nतेसर दृ/gछट2य - \n \n(सोनेलालक दरब/g276जा। चौकीपर बैस देबालमे ओंगिठ आँिख ब/gइै2 केने सोनेलाल। ) \n  \nमकशूदन-  काका, काका, एना िकअए कुसमैमे सुतै छी? \n(मकशूदनक अवाज सुिन बुधनी अंगने सँ बजैत) \n \nबुधनी-  के छी यौ, के छी यौ। ( बजबो करैत आ दरब/g276जापर एबो करैत। ) \n \nसोनेलाल-  बौआ मकशूदन, आबह-आबह। \n \nमकशूदन-  बड़ भकुआएल बूिझ  पड़ै छी।  \n \nसोनेलाल-  भकुआएल कह/gइ6इ छी। िकछु बात िजनगीक मन पिड़ गेल सएह बुकौर लगैए जे की चाहै \nछेलॱ आ की भऽ रहल अिछ। \n \nबुधनी-  िजनगी भिर तँ छकल-बकलमे लागल रहलॱ आ आब बुढ़ाड़ीमे सुमारक होइए। \n \nसोनेलाल-  अह/gइ6इ बातक िमिसओ भिर दुख नै होइए , अपनो बूिझ  पड़ैए जे ठीके छकले-बकले केलॱ। \nपेटक खातीर की ने केलॱ। समाजसँ शासन धिर  , जेतए गड़ लागल तेतइ िकछु पाबए \nचाहलॱ। \n \nमकशूदन-  आब की उपाए हएत? \n \nसोनेलाल-  की कहबह। एते िदन ठीके बुझै छेलॱ जे समाज बिन बजै छी मुदा एहेन िबगड़ान समाज \nिबगिड़ जाएत, से किहयो मनमे उठलो ने छेलए।  \n \nमकशूदन-  गारजन तु/g2खैय छी , बे/g27ँ तीगतो /g26ऊपे तँ िकछु िवचार देब िकने।  \n \nसोनेलाल-  िवचार देबसँ नीक िवचार करब हएत। ( प/g27खी सँ) कनी दू-घॲट चाह पीआ दइतॱ तँ कंठ \nसड़/gइ6ऊस भऽ जाएत।  \n \nबुधनी-   चाह तँ बिनते छल। ओइह छोिड़ कऽ ने आएल छेलॱ।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nसोनेलाल-  नेने आउ।  \n(बुधनी जाइत अिछ) \nबौआ, समाजमे जखिन डा /g27ँटर सन लड़कीक एहेन गित भऽ रहल अिछ   तखिन कम पढ़ल-\nिलखल वा नै पढ़ल-िलखलक िक गित हएत? \n \nमकशूदन-  यएह नै बुझै छी काका? कम पढ़ल-िलखल वा नै पढ़ल- िलखलक तँ सम/gइँॉया अिछए मुदा \nएते भारी नै अिछ।  \n \nसोनेलाल-  हमरा तोरा बुते रोकल हएत? \n(बुधनी चाह नेने अबैत अिछ। तीनू गोटे हाथमे चाह) \n \nसोनेलाल-  /gइँ2यामक माए , िजनगीमे ऐते दुख किहयो नै भेल जेते आब होइए। परसू जे घटकैतीमे गेलॱ \nआ जे दशा भेल, से अपने जनै छी। ऐसँ नीक मौगित। \n \nबुधनी-  आब ऐ बुढ़ाड़ीमे कएल की हएत। जखिन  करैबला उमेर छेलए तखिन करबे ने केलॱ आ \nआब...? \n \nसोनेलाल-  छातीपर हाथ रिख बजै छी जे बुझबे नै केलॱ। कोन बाट िक भऽ जाइ छै से कह/gइ6इ बुझै \nछी। \n \nबुधनी-   एकटा काज क/g26ऊ , मनक सभ मौगित मेटा जाएत। \n \nसोनेलाल-  ( िज/g2ऊइासासँ) की? \n \nबुधनी-  समाजके किह िदयनु जे भाए-बिह न, हमरासँ जे भूल-चूक भेल तेकरा अह/gइ6इ लोकिन माफ कऽ \nिदअ।  \n \nसोनेलाल-  तइ सँ भऽ जाएत? \n \nबुधनी-  भऽ केना जाएत, पैछला बुिधपर आिड़ पिड़ जाएत। आगू जे िकछु करब से समाजक राय-\nिवचार सँ करब। समाजक शि/g27ँत समाजे हाथ अिछ।  \n \nसोनेलाल-  गमैया काज गाममे हएत, मुदा िब आह तँ आने समाजमे हएत? \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nबुधनी-  जिहना ऐ समाजमे बेटा-बेटी छै तिहना ओहू समाजमे ने छै। एक समाजक नीक दोसरोले ने \nनीक हएत। आिक दोसरले अधला हएत। \n \nसोनेलाल-  से तँ नै हएत।  \n \nबुधनी-   तखिन? \n \nसोनेलाल-  मकशूदन, अखिन तक जे िकछु नीक-बेजाए केलॱ से सभ झूठ। नीको आ अधलो भूत बिन \nमािटमे गिड़  गेल, मुदा...।  \n \nमकशूदन-  मुदा की? \n \nसोनेलाल-  यएह ने, जे कहबह नै। कहने ई होइ छै जे काका कहलिन, ओिहना थोड़े कहने हेता, \nतइसँ की हेतह जे तूँ ओंगिठ जेबह आ हमहँ◌ू हुकुमदार जक/gइ6इ कहैत रहबह।  \n \nमकशूदन-  काका, िकछु भेिलऐ तँ अह/gइ6इ /g2ऊ7े/gॉफ7 भेिलऐ िकने। जिहना नमहर िजनगी बीतल तिहना ने \nआमक आँठी जक/gइ6इ बुिधयो -िवचार सकताएल। \n \nसोनेलाल-  तूँ अपन भार फेकै छह बौआ। अपन मन हािर मािन गेल जे अखिन  धिरक िजनगीक पािन मे \nचिल गेल। तइसँ नीक बूिझ  पड़ैए जे तूँ अखिन का◌ैलेजे छोड़लह अिछ। तोरामे हमरा जक/gइ6इ \nअधला वृि/g2ऊॉ   बेसी नै पैसलह। तूँ बेसी कऽ सकै छह। \n  (रौदीक आगमन।)   \n \nरौदी-  काका, िकअए समाद पठेने छेलॱ। बजार जाइक िवचार केने छी। कोनो तेहेन औगताइ \nअिछ? \n \nसोनेलाल-  बौआ औगताइ अिछ यो आ निहय/g2ॉॉ अिछ।  \n \nरौदी-  से की? \n \nसोनेलाल-  पचास-पचपनक उमेर भऽ गेल हएत। मुदा...। \n \nमकशूदन-  तइसँ बेसी भेल हएत? \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nसोनेलाल-  ओना नीक जक/gइ6इ ठेकान नै अिछ , मुदा तइसँ कमे भेल हएत जे बेसी नै। \n \nमकशूदन-  से केना बुझै िछऐ। देखै छी नीचला द/gइ6इतो सँपधड़ू जक/gइ6इ िह/g2खैलैए माथक केशो िसलेब -चरक \nभऽ गेल आ सािठ नै टपल हएब? \n \nसोनेलाल-  हौ, तेते ने कोट-कचहरीक ड/g2खैडा -फ/g2खैडा खेने छी ने जे अछैते उमेर देह खा गेल। देखै नै \nछहक तौला जक/gइ6इ पेट भऽ गेल अिछ।  \n \nरौदी-  काका, हम औगताएल छी? \n \nसोनेलाल-  हँ, तँ कहै छेिलअ जे अपन पैछला िजनगी िदस तकै छी तँ बूिझ  पड़ैए जे ओिहना चिल \nगेल। आगू जे बँचल अिछ तेकरा चाहे छी जे काजमे लगाबी। \n \nरौदी-  ऐमे के नै कहत? \n \nबुधनी-  ( मु/gइँॉकी दैत ) अहॴ सन- सन लोक ने वृ/gइ2ँ वे/gइँ2या तपि/gइँॉवनी होइ छिथ।  \n \nमकशूदन-  काका, अह/gइ6इ अपना औरदा  दऽ िदअ, देखा दइ छी जे केना होइ छै। \n \nसोनेलाल-  हौ, औरदा के देलकै हेन जे हम देबह। ओिहना लोक कहै छै। हँ, अपन िवचार, अपन \nइ/g27ॉछा , अपन संक/g2खैप दऽ सकै िछअ।  \n \nबुधनी-  अह/gइ6इ सन -सन पु/g26ऊखक जेहने िवचार तेहने संक/g2खैप। कौआ जक/gइ6इ भिरओ राितमे तीन बेर \nिवचार बदलै छी।  \n \nरौदी-  काका, जखिन अह/gइ6इक मनमे एहेन िवचार आएल तँ सभ तरह/g2ॉइ पीठपर रहब। परसुए , अहॴ \nदुआरे गम खेलॱ नै तँ देखा दैितऐ जे ककरो माए दूध िपऔलकै तँ हमरो पािन नै पीएलक। \n \nसोनेलाल-  िक यो अपन दुआर- दरब/g276जाक मान -/g262ित/gॉफ7ा अपने बनबैए। एक दर/g276जा ओहन होइए जैठामसँ \nलोक हँिस कऽ जाइए आ दोसर ओहनो होइए जैठाम लोक कािन कऽ जाइए। \n \nरौदी-  काका, कहिलऐ बेसबात। मुदा जिहना दुिनय/gइ6इमे ढेरो सवाल िछिड़याएल अिछ तिहना ने ओकर \nजवाबो िछिड़याएल छै। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nसोनेलाल-  हँ, से तँ छै।  \n \nरौदी-  जिहना अह/gइ6इ बुझै छी जे िक  यो अपना दरब/g276जापर जँ दोसराक/g2ॉइ गािरए पढ़ै छै आिक मारबे \nकरै तँ अपन गमबैए नै िक मािर खेिनहारक िकछु जाइ छै, तिहना तँ...। \n \nमकशूदन-  हँ काका, जँ कनी-मनी गािर ए आिक मािरए खेने रहल तँ देह झािड़ लेत मुदा जँ मौगित \nआिक अधमौगित कऽ कऽ मारै तँ के मरत? \n \nसोनेलाल-  (गुम भऽ मुड़ी डोलबैत) हँ, से तँ ठीके कहै छह? मुदा...। \n \nरौदी-  मुदा की। यएह ने जे मारा-मारी करत तँ आन गामक गनल लोक गामक अनिगनत लोकक \nआगू फीका पिड़ जाएत, मुदा रणभूिम िछऐ। \n \nसोनेलाल-  की रणभूिम? \n \nरौदी-  काका, रणमे मरै दोख नै लागे, ओिहना नै ने महराइमे लोक गबै छै। \n \nमकशूदन-  काका, दुनू गोटे कोन बतकटौबिलमे लािग गेलॱ। खाइओ-पीबैक बेर भेल जाइए। ज/g2खैदी \nिब सरजन क/g26ऊ।  \n \nसोनेलाल-  बौआ, होइए जे आब जेते औरदा अिछ आ जेते काज करब, से आइए िक अखने करैले मन \nतन-फन करैए। तँ नै िकछु तँ िक करब से तँ कम-सँ-कम िवचािर लेब। \n \nरौदी-  (मुड़ी डोलबैत) बेस कहिलऐ काका। मुदा काजक शु/g26ऊ कतएसँ करब , सएह ताकब किठन \nअिछ।  \n \nसोनेलाल-  से की? \n \nरौदी-  रोटी जक/gइ6इ सॱसे एके रंग अिछ  । ओकर मुँह केनए बनेबै।  \n \nबुधनी-  हाथसँ पकिड़  तोिड़  उठा मुँहमे देबै तेतै ने रोटीक मुँह बनत।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nसोने◌ेलाल-  हौ, बड़ भारी ओझरी देखै छी। जिह ना खड़ौआ जौरक/g2ॉइ देखै छहक। कखनो जौर बटला \nबाद ओझरेतह तँ कखनो पाके उघिर  ओझरा जेतह, कखनो बँटैएकाल ओझरा जेतह तँ \nकखनो खेतक आिड़ एपर ओझरा जेतह।  \n \nमकशूदन-  तेकर फलो तँ ओकरे होइ छै िक ने? \n \nरौदी-  ई पड़ाइक र/gइँॉ ता  भेल। भने सोनेकाका कहलिख न जे साबे उपजैसँ लऽ कऽ जाबे घरहट नै \nकऽ लेब, ताबे तक ओझराइते रहैए। मुदा ओकरे नाओंपर घर बा/g2ैै ह बो कहल जाइ छै िक ने? \n \nसोनेलाल-  तेतबे िक अए? जौर तँ पटुआक सेहो होइ छै। जिह एसँ गाछ जनमै छै तिह एसँ अपना पएरपर \nठाढ़ भऽ असगरे रौद-वसात सहैत पािन मे सड़ैत अपन रंग िन खािर  ओहन जौर बनैए, जइसँ \nउपनैन-िब आहक मड़बा ठाठल जाइए।  \n \nबुधनी-  आबो कनी होश क/g26ऊ। लगले िक  छु-लगले िक छु बािज  दइ िछ ऐ।  \n \nसोनेलाल-  कोनो झूठ बजलॱ, जे अह/gइ6इक/g2ॉइ तामस उिठ   गेल? \n \nबुधनी-  केना नै तामस उठत। िठ िक या कऽ एकेटा बात िक अए ने बजलॱ। जखिन  देखै िछ ऐ जे \nएक रिह तो दुनूक दू िज नगी छै, तखिन  दुनू िक अए बजिल ऐ। कोनो ए/gइफ2ेटाक ने ताक केतौ \nअबै छै।  \n \nसोनेलाल-  नै बुझलॱ, कनी मुँह खोिल कऽ बिजयौ? \n \nचमली-  हमरा कोनो लाज-धाक होइए जे नै बाजब। देिख यौ, उघड़ल जौर जक/gइ6इ समाजक लोक \nउघिड़  गेल अिछ । सभक/g2ॉइ सभसँ िम  लाने आ झगड़े रहै छै। तँए एक-एकक/g2ॉइ पकिड़   जोिड़  \nकाजक मा/g2ै7 य मसँ समाज बनत। वएह समाज बढ़ैत-बढ़ैत सामािज क /g262ित  /gइँइ ठा  पािब  फड़त-\nफुलाएत। जे नाि/g2ैै ह  टा नै अिछ ।  \n \nसोनेलाल-  केना नै अिछ , नेनाक/g2ॉइ जँ पोसबै-पालबै तँ िक  ओ समए पािब  पु/g26ॉष नै भऽ सकैए। छोड़ू आब \nिक छु ने, मकशूदन जीयालालक/g2ॉइ बजाबह। सभ िक  यो छीहे। अखने िव चािर  लेब जे आगू की \nकरैक अिछ । भने परसुका घटना टटके अिछ । जीयालालक/g2ॉइ बजाबह।  \n(मकशूदन जाइत अिछ )  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nरौदी-  हमहूँ अखिन  बजार जेनाइ छोिड़  दइ िछऐ। \n(जीयालाल आ मकशूदनक /g262वेश )  \n \nसोनेलाल-  संयोग शुभ बूिझ  पड़ैए। जेना र/gइँॉ तेपर जीयालाल ठाढ़ भेिट  गेल हुअ, तिह ना लगले आिब  \nगेलह। \n \nजीयालाल-  सोनेभाय, परसूसँ जेना राित  कऽ नीन नै होइए। भिर  िद न भिर  राित  मन बौआइत रहैए जे \nबेटीक/g2ॉइ अनेरे िक  अए पढ़ेलॱ। जे बेच कऽ पढ़ेलॱ तइसँ िब आहे  कऽ दैित ऐ। बापक धरम तँ \nिन मािह  लैतॱ।  \n \nसोनेलाल-  बेटा-बेटीक िब आह करब माए-बापक धरम भेल आ पढ़ाएबक/g2ॉइ की कहबै? \n (जीयालाल गुम भेल। कखनो सोनेलालक चेहरा देखैत तँ लगले आँिख  घूमा बुधनीक चेहरा \nदेखैत। लगले फेर रौदीपर नजिर  दैत, तँ लगले बाहर िद स देखैत।)  \n \nमकशूदन-  काका, एना झँपने-तोपने काज नै चलत। दोहरा कऽ ओहनठाम नै जाएब, जैठाम मनुखक \nखरीद-िब करी होइए।  \n \nसोनेलाल-  मकशूदन बजलह तँ लाख /g26ऊपैयाक , मुदा िव वाह-प/gइ2ँित   तँ दू समाजक काज छी, एक \nसमाजसँ केना बनत? \n \nबुधनी-  िक अए नै बनत? जे बेटी जइ समाजमे जनम लेलक िक  ओइ समाजक/g2ॉइ ओकर जीवन दान \nकरैक शि/g27ँ त   नै छै। एक समाज नै सभ समाजक बीच बेटा-बेटी अिछ । तँए सभक/g2ॉइ रा/gइँॉ ता  \nबनबए पड़तिन । सामािज क रोग दहेज छी, जे देव ि◌ निम/gइ6फत नै मनु/gइँइ य  ि◌ निम/gइ6फत छी।  \n \nरौदी-  जीयालालकाका अहूँ सो/g2खै ह/gइै2ी भार नै उठा सकै छी। कारण जे मिह  लाक/g2ॉइ खुद तैयार हुअए \nपड़तिन । हम सभ सहयोगी हेबिन ।  \n \nसोनेलाल-  जँ सभ िक यो कहह तँ एकटा बात बाजब? \n (मकशूदन, रौदी, जीयालाल समवेत /gइँॉ व रमे) \nबाजू-बाजू।  \n \nसोनेलाल-  जीया भाय, अह/gइ6इ सुशीलाक/g2ॉइ किह   िद यौ। बेटी जनमसँ लऽ कऽ पढ़ा-िल खा कऽ जुआन बना \nदेिल अ। अपन, अपन पिर वार, अपन समाजक नाक-कान बँचबैत तूँ /gइँॉ वतं/g2ऊऊ िज  नगी जीबैक \nहकदार छह। अपन करह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \n \nपटा/g2भ2ेप  \n• \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nचािर म दृ/gछट2 य - \n \n(जीयालालक दरब/g276 जा। जीयालाल बैसल। /g26ऊि/g27ँ म  णीक अबैत) \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  एना गोबर- गोइठा जक/gइ6इ बैसने काज चलत।  \n \nजीयालाल-  से तँ नै चलत। मुदा अनेरे पािन य/g2ॉॉ ड/gइ7ँगाएब तँ काज निह  य/g2ॉइ ने छी।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  की पािन  ड/gइ7ँगाएब ? \n \nजीयालाल-  कोनो काज करैमे जखिन  बाधा उपि/gइँॉ थ  त भऽ जाइ छै तखिन  िब नु बाधाक/g2ॉइ भगौने काज थोड़े \nहएत।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  से तँ नै हएत, मुदा तँए िक  लोक पिर यास छोिड़  देत।  \n \nजीयालाल-  से तँ नै छोड़त, मुदा अिग लो पिर यासक फल नीके हेतै, तेकरो ठेकान तँ निह य/g2ॉइ ने छै।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  से तँ नै छै, मुदा सोलह/gइै2ी निह  य/g2ॉइ छै एहनो तँ निह  य/g2ॉइ ने मानल जाएत। भइयो सकै छै।  \n \nजीयालाल-  करेज खोिल  कऽ चािर म िद नक बात कहै छी। ओना झँपले-तोपल कहने रही तइसँ भिर सक \nअहूँ नीक जक/gइ6इ सभ बात निह  य/g2ॉइ बुझिल  ऐ।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  यएह ने पु/g26ॉखक दोख किह  यौ आिक  छल-कपट किह यौ जे /gइँॉ /g2ऊऊीगणक/g2ॉइ अपन कएल काज मुँह \nफोिड़  नै करता। ई दोख िक  कोनो अहॴटामे अिछ  आिक  सभ िद नेसँ होइत आएल अिछ ।  \n \nजीयालाल-  कहलॱ बेसबात, मुदा सभ बात (काजक बात) कहबो तँ नीक निह य/g2ॉइ ने हएत। खैर जे \nहोउ। चािर म िद न जे सुशीलाक /g262ित  ए बरक भ/gइ6इजमे गेल रही से कहै छी।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  आइ जे कहै छी से चािर म िद न एला पछाित  िक अए ने कहलॱ।  \n \nजीयालाल-  िक छु एहनो बात भेल जेकरा निह य/g2ॉइ बाज ब उिच त बुझलॱ। तँए नै कहलॱ। मुदा अखिन बुझै \nछी जे बाजबे उिच त अिछ  तँए कहै छी। अपना काजे समाज मािर एटा नै खेलिन , ब/gइ6इकी कम/gइ6फ \nतँ भाइए गेलिन ।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  (िज /g2ऊइासासँ) से की! से की! \n \nजीयालाल-  जखिन  सुशीलाक िब आहक खच/gइ6फक बात उठल तँ बरबला  (लिड़ काक िप ता) प/g27ॉ ची स लाख \n/g26ऊपैआ खच/gइ6फ करैक म/gइ6ॉग रखलिन  । \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  अह/gइ6इ की उ/g2ऊॉर िद  िलयिन ? \n \nजीयालाल-  कहिल यिन  एते सकरता नै अिछ ।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  केहेन बिढ़ या तँ कहिल यिन  तखिन ...।  \n \nजीयालाल-  (फड़िक  कऽ) एह, तखिन ! पीहकारी-पर-पीहकारी पड़ए लगल। पीहकारीक/g2ॉइ पीहकारी बूिझ   \nपिह ने तँ िक छु ने िक यो बजला मुदा पछाित  जखिन  गािर क बौछार कानमे पड़ए लगल \nतखिन ...।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  ऐ सबहक जिड़  कारण अिछ  बेटीक/g2ॉइ पढ़ाएब। अनेरे एते बेटीक/g2ॉइ पढ़ेलॱ। जेते पढ़ेबामे खरच \nभेल ओते जँ िब आहेमे किर तॱ तँ डा/g27ँ ट र पिर वार बिन  बेटी रहैत।  \n \nजीयालाल-  हँ से तँ रहैत। मुदा बेटा-बेटीमे की  अ/g2ैै त र छै। बाप-माएले जिह ना बेटा तिह ना बेटी।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बहुत अ/g2ैै त र छै। मनाही केने रहॱ जे घर-पिर वार चलबैक लूिड़  बेटीक/g2ॉइ भऽ जाए , बस भऽ \nगेल ओकर पढ़ाइ।  \n \nजीयालाल-  िक अए? \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बहुतो कारण अिछ । मुदा सोझहा-सोझही बूझू जे नारीक/g2ॉइ पु/g26ॉखक संग ऐ दुआरे लगौल जाइ \nछै जे स/g2ैै ता न पैदा होइसँ पिह नॱ आ पछाित ओ रोग-िव यािध क बीच पिड़  जाइत अिछ , तैठाम \nदोसराक मदित क ज/g26ऊरित   पड़ै छै। तइ संग देहोक एते शि/g27ँ त  क /gइ6ँास होइ छै, जइसँ \nदैनंिद नक जे ि/gइैख  या-कलाप छै से नै कऽ पबैए।  \n(िक शोरक /g262वेश ) \n \nजीयालाल-  बौआ, /gइँॉ कूल िक अए ने गेलह? \n \nिक शोर-   पढ़ाइए ने होइ छै तँ अनेरे की करए जाएब।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \n \nजीयालाल-  िक अए ने पढ़ाइ होइ छै, िश /g2ऊ2क सभ नै छिथ ? \n \nिक शोर-   ने अबैक ठेकान छि/g2ैै ह   आ ने पढ़बैक।  \n \nजीयालाल-  /gइँॉ कूलक जखिन  यएह गित  छह तखिन  घरोपर तँ ओइ िह साबक समए बना पढ़बह तखने ने \nपासो करबह आ दू अ/g2ऊ2रक बोधो हेतह।  \n \nिक शोर-  से तँ स/gइ6इझ -भा◌ेर पिढ़ ते छी। चािर म िद न जे बिह नक िब आहक िव षयमे गेल रही से की भेल? \n \nजीयालाल-  बाल-बोध बूिझ  तोरा नै कहबह से नीक नै बूिझ  पड़ैए। बिह न तँ तोरे िछ अ। िज नगी भिर  \nतोहॴ सोझहामे रहबहक। हम दुनू बेकती तँ बुढ़ाएल जाइ छी। िद नो-िद न घिट ते जाएब \nिक ने।  \n (सुशीला अबैत अिछ ) \n \nजीयालाल-  बाउ, आब केते िद न पढ़ाइ ब/gइ6इकी रहलह ? \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  आब सुशीलाक िब आहोक जोगार करैक अिछ ।   \n \nसुशीला-   ( उ/g2ैॉ सा िह त होइत) माए, हमर िच /g2ैै ता  छोिड़  दे।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बेटी जाित  िछ अ एना नै बाजह!  \n \nसुशीला-  मुँह ब/gइै2 केने थोड़े हएत। चािर  म िद नक सभ बात बूझल अिछ । जिह ना जनकपुरमे सीता \nधनुष उठा एक संक/g2खै प  पैदा केलिन  तिह ना दहेजक िख लाफ हमहूँ अपन संक/g2खै पसँ संकि/g2खै प  त \nहोइ छी।  \n \nजीयालाल-  (खुशी होइत) बाउ, अकलबेराक बाल-बोधक खेल संक/g2खै प नै होइ छै। संक/g2खै प  किठ न \nमेहनित  आ साहस मंगै छै।  \n \nसुशीला-  जिह ना दुनू /g262ाणी अह/gइ6इ हमरा पराने नै िज  नगी जीवैक /g262ण सेहो देलॱ तिह  ना अहॴ सोझहामे \n/gइँॉ वतं/g2ऊऊ िज  नगी जीवैक /g262ण सेहो लइ छी। दुिन  य/gइ6इ िक  छु कहा◌ै, मुदा अह/gइ6इ महापु/g26ॉषक काज \nकऽ चुकल छी। हमहूँ िक छु करब।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nजीयालाल-  बाउ, अही आशा लेल ने एते केलॱ। नै तँ आन बापक/g2ॉइ देखै िछ  ऐ जे खेत कीनैले जे /g26ऊपैआ \nगिन  कऽ रिख  दइए ओ बोटोक िब मारीमे नै खच/gइ6फ कऽ पबैए , भलिहं बेटा मिरए िक अए ने \nजाउ। तैठाम हम अपन दुनू परानीक िह /gइँॉ सा  कािट  बेिच  चुका देिल अ। आब ब/gइ6इकी की बचैए \nजे...।  \n \nसुशीला-  आइए नै अदौसँ नारीक /g262ित   अवहेलना होइत एलैए। पु/g26ॉष /g262धान समाज नव -नव अवहेलनाक \nबाट िस रैज-िस रैज अवहेलना करैत एलैए। जेकरा रोकैक ज/g26ऊरत छै।  \n \nजीयालाल-  हँ से तँ छै! मुदा अपन, पिर वार आ समाजोक /g262ित  /gइँइ ठाक/g2ॉइ अंगीकार करैत ने िक  यो िक छु \nकरत।  \n \nसुशीला-  (हँसैत) बाबू, जिह ना महान साधक जनक धनुष तोड़ेसँ पिह ने सीताक कौमाय/gइ6फ जीवन आ \nपािर वािर क जीवनक संब/g2ैै ध मे िव चारलिन  आिक  नै िव चारलिन , से तँ ओ जानिथ , मुदा जिह ना \nसासुरमे िक यो किन य/gइ6इसँ माए , माएसँ दादी होइत िज नगी गुदस करैए तँ िक यो बेटी, बिह न, \nदीदी, दादी होइत सेहो ओतै पहुँच जाइत अिछ  तिह ना...।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बेटी, बेटी जाित क सीमासँ बाहर नै हुअ। िक छु भेलखुन तँ ज/g2ैै मदाता गु/g26ॉ भेलखुन। अखिन   \nहम िछ अ जे कहैक छह से हमरा कहह। जँ हम नै रिह ित अ तखिन  तोरा मुँह फोड़ैक \nअिध कार छेलह।  \n \nसुशीला-  माए, जिह ना समैक पिर व/g2ऊॉ/gइ6फन होइ छै त िह ना सभ कथूक होइ छै। सभ कथूक भेने मनुख \nओइसँ अलग नै भऽ सकैए। धम/gइ6फक (पिव /g2ऊऊ िज  नगी जीवैक मं/g2ऊऊ ) जे /g26ऊप रहल ओ अका/gइैॉय \nछी मुदा िक छु पुराण पड़ैत तँ िक छु नव अबैत, ओकरा तँ देिख -सुिन  परखए पड़त।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  हँ, से तँ परखए पड़त, मुदा सम/gइँॉ योक/g2ॉइ पोखिर  क जाल ज क/gइ6इ ए/gइफ2ेबेर नै फेकल जाएत। \nमहजाल जक/gइ6इ एक भागसँ लगबैत सॱसे पोखिर   पसारल जाइ छै।  \n \nसुशीला-  हँ पसारल जाइ छै, तइमे सभ माछ फँिस ए जाएत से कोनो ज/g26ऊरी तँ नै छै। जे ढ/gइ7ँग जक/gइ6इ \nओघराइत जाएत ओ फँसत आ जे जालक भीर अपनक/g2ॉइ अबै ने दैत ओ तँ छु/gइ26ा रहबे \nकरत।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  से तँ रहत, मुदा लोको-लाज तँ िक छु िछ ऐ।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nसुशीला-  हँ िछ ऐ, मुदा लोक-लाज की, से तँ िव चारए पड़त। समाजमे देखै छी जे बारह बख/gइ6फक \nक/g2ैै या , जे िब आहक प/gइ6इच िद  न पछाित  वैध/gइँफ य /g262ा/g2खँ त  केलिन  आ सए बख/gइ6फक िज  नगी बिह न, \nदीदी, दादीक /g26ऊपमे /gइँफ य तीत करै छिथ । मुदा हुनका की कहबै! जे दोहरा कऽ दोसर पु/g26ॉषक \nसंगी नै भऽ सकैत, ओहन नारी लेल समाज िक अए चुप अिछ ? \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  चुपे कह/gइ6इ अिछ  । मनुख तँ अपना मनक मािल क होइ छै ओ बा/g2ैै ह -छा/g2ैै ह  मानै छै। घोड़ा \nजक/gइ6इ छानलो रहै छै तैयो चिर  -चिर  हाथ कुदै छै। मुदा तँ◌ू तँ पढ़ल-िल खल बेटी भेलह। \nतोरा तँ ई सभ बात बुझए पड़तह।  \n \nसुशीला-  हँ माए, बुझए पड़त। मुदा...।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  मुदा की? \n \nसुशीला-  माए, जाधिर  बेटी माए-बाप ऐठाम रहैए ताधिर  जे िज नगी छै ओ िब आहक पछाित  एकाएक \nबदिल  जाइ छै। आ एतैसँ पु/g26ॉखक मनमानी शु/g26ऊ होइ छै।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  हँ से तँ होइ छै। मुदा माएओ-बापक िक छु एहेन कत/gइ6फ/gइँफ य  अिछ  जेकर सीमा बनौल अिछ । \nतही सीमाक भीतर ने बेटीक िब आह सेहो अिछ ।  \n \nसुशीला-  हँ अिछ । मुदा िज नगी बदलैक सीमा जे बनल अिछ  ओकरा सुधारैक अिछ । अखिन  िक अए \nतोरा िक अए हमर िब आहक जहीन लिग  गेल छौ।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बाउ, नवकवेिर या छह, तँए औगताइ छह। तोहॴ िक छुए िद न पछाित  डा/g27ँ ट र बिन  नोकरी \nकरए जेबह, असगरे बाहर केना जेबह। केकरा संगे जेबह।  \nसुशीला-  हम अखिन  ने िब आह करब आ ने नोकरी करब। जइ समाजक बेटी िछ ऐ तइ समाजक/g2ॉइ बाप \nबूिझ  सेवा करबै, हमरा सेवाक बहुत बेसी ज/g26ऊरित समाजक/g2ॉइ छै।  \n \n/g26ऊि/g27ँ म  णी-  बाउ, हम तँ ज/g2ैै मे देिल अ, कम/gइ6फ तँ अपने करए पड़तह।  \n \nसुशीला-  (हँसैत) अह/gइ6इ दुनू गोटे असीरवाद िद अ जे जँ कोनो समाज दहेजक जाल लगौलक तँ ओइ \nजालक/g2ॉइ केना िन  /gइँइ का म बनौल जाए ई तँ करए पड़त। \n \nपटा/g2भ2ेप  \n•  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nसमा/g2ैट त  \n \n \n \nिवदेह नूतन अंक ग/gइ2ॉ -प/gइ2ॉ भारती  \n  \n१. मोहनदास (दीघ/gछखोकथा):लेखक: उदय /g2ख2काश  (मूल िह/g2ैैदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/g2ैॉपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथला/g2ऊ2र )  \nमोहनदास (मैिथली-/gॉँखेल )  \n२.िछ/gछ82म/gछट4ता- /g2ख2भा खेतानक िह/g288दी उप/g288यासक  सुशीला झा /gछ2भारा मैिथली अनुवाद   \nिछ/gइै2म/gइँॉता  \n३.कनकमिण दीि/g2भ2त (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद /g2भझीमती /g2खभपा धी/g2खभ आ /g2भझी धीरे/g288/g4टख /g2ख2ेमिष/gछखो) \nभगता बेङक देश-/g4ोटमण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/g2ैैयासक मैिथली अनुवाद डॉ . श/g2खॉभु कुमार िसंह /gइ2ऊारा  \nपाखलो  \n \nबालान/gइ6ॉ कृते  \nब/g2झ4चा लोकिन /gछ2भारा /gछट4मरणीय /gछट2लोक \n \n१./g262ातः काल /gॉँख/gइइ2मुहू/g2ऊॉ/gइ6फ (सूय/gइ76दयक एक घंटा पिहने) सव/gइ6फ/g262थम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही , आ’ ई /gइँ2लोक \nबजबाक चाही। \nकरा/gइखफे वसते ल/gइऊँमीः करम/g2ै7ये सर/gइँॉवती।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nकरमूले ि/gइँॉथतो /gॉँख/gइइ2ा /g262भाते करदश/gइ6फनम्॥  \nकरक आग/gइ6इ ल/gइऊँमी बसैत छिथ , करक म/g2ै7यमे सर/gइँॉवती , करक मूलमे /gॉँख/gइइ2ा ि/gइँॉथत छिथ। भोरमे तािह /gइ2ऊारे \nकरक दश/gइ6फन करबाक थीक।  \n२.सं/g2ै7या काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/gइँॉथतो  /gॉँख/gइइ2ा दीपम/g2ै7ये जनाद/gइ6फनः।  \nदीपा/gइखफे श/gइफइरः /g262ो/g27ँ/g2ऊॉः स/g2ैै/g2ै7या/g276योितन/gइ6फमोऽ/gइँॉतुते॥  \nदीपक मूल भागमे /gॉँख/gइइ2ा , दीपक म/g2ै7यभागमे जनाद/gइ6फन (िव/gइँइणु) आऽ दीपक अ/gइखफ भागमे श/gइफइर ि/gइँॉथत छिथ। हे \nसं/g2ै7या/g276योित ! अह/gइ6इक/g2ॉइ नम/gइँॉकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /gइँॉक/g2ैैदं हनूम/g2ैैतं वैनतेयं वृकोदरम्। \nशयने यः /gइँॉमरेि/gइै2/g2ैॉयं दुः/gइँॉव/g2ख6/gइँॉत/gइँॉय न/gइँ2यित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/gइँॉवामी , हनूमान्, ग/g26ॉ ड आऽ भीमक /gइँॉमरण करैत छिथ , हुनकर दुः/gइँॉव/g2ख6 \nन/gॉफ6 भऽ जाइत छि/g2ैैह।  \n४. नहेबाक समय- \nग/gइफऊे च यमुने चैव गोदाविर सर/gइँॉवित।  \nनम/gइ6फदे िस/g2ैैधु कावेिर जलेऽि/gइँॉमन् सि/gइै2िधं कु/g26ऊ॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/gइँॉवती , नम/gइ6फदा , िस/g2ैैधु आऽ कावेरी \n  धार। एिह जलमे अपन साि/gइै2/g2ै7य िदअ।  \n५.उ/g2ऊॉरं य/g2ैॉसमु/gॉँ6/gइँॉय िहमा/gॉँ6े/g2ऊ6ैव दि/g2ऊ2णम्।  \nवष/gइ6फं तत् भारतं नाम भारती य/g2ऊऊ स/g2ैैतितः॥  \nसमु/gॉँ6क उ/g2ऊॉरमे आऽ िहमालयक दि/g2ऊ2णमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/g2ैैतित भारती कहबैत छिथ। \n६.अह/g2खैया /gॉँ6ौपदी सीता तारा म/g2ैइडोदरी तथा।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nप/g27ैचकं ना /gइँॉमरेि/gइै2/g2ैॉयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अह/g2खैया , /gॉँ6ौपदी , सीता, तारा आऽ म/g2ैइदोदरी , एिह प/gइ6इच सा/g2ै7वी -/gइँॉ/g2ऊऊीक /gइँॉमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप न/gॉफ6 भऽ जाइत छि/g2ैैह।  \n७.अ/g2ऊै/g2ैॉथामा बिल/gइँफय/gइ6ऊसो हनूम/gइ6ॉ/g2ऊ6 िवभीषणः। \nकृपः परशुराम/g2ऊ6 स/g2खँतैते िचर/gइफ7ीिवनः॥  \nअ/g2ऊै/g2ैॉथामा , बिल, /gइँफयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/gइ6फ आऽ परशुराम - ई सात टा िचर/gइफ7ीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/g262ीता देवी िशखर वािसनी  \nउ/gइखफेन तपसा ल/g2ख2धो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/gइ2ँः सा/g2ै7ये सताम/gइँॉतु /g262सादा/g2ैैत/gइँॉय धूज/gइ6फटेः  \nजा/gॉ2खवीफेनलेखेव य/g2ैैयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदान/g2ैैद न मे बाला सर/gइँॉवती।  \nअपूण/gइ7फ पंचमे वष/gइ7फ वण/gइ6फयािम जग/g2ैॉ/g2ऊऊयम् ॥  \n१०. दूवधgछ65धgष5षत मंधgष55 (शु/g27ँल यजुव/gइ7फद अ/g2ै7याय २२, मं/g2ऊऊ २२) \nआ /gॉँख/gइइ2ि/gइै2/g2ैॉय/gइँॉय /g262जापितॠ/gइ6फिषः। िलंभो/g27ँ/g2ऊॉा देवताः। /gइँॉवराडु/g2ैॉकृित/gइँ2छ/g2ैैदः। ष/gइै6जः /gइँॉवरः॥  \nआ /gॉँख/gइइ2॑न् /gॉँखा/gइइ2॒णो /gॉँख॑/gइइ2वच/gइ6फ॒सी जा॑यता॒मा रा॒/gइँइ/gइखखे रा॑ज॒/g2ैैयः शुरे॑ऽइष/gइँफयो॒ऽित/gइँफया॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/gइ6ॉ॒ दो/g272/gॉँ7ॴ \nधे॒नुव/gइ76ढा॑न॒/gइै6वाना॒शुः सि/g2खँतः॒ पुर॑ि/g2ैैध॒य/gइ76वा॑ िज॒/gइँइणू र॑थे॒/gॉफ7ाः स॒भेयो॒ युवा/gइँॉय यज॑मान/gइँॉय वी॒रो जा॒यत/gइ6ॉ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒ज/gइ6फ/g2ैैयॲ वष/gइ6फतु॒ फल॑व/g2ैॉयो न॒ऽओष॑धयः प/g27ॉय/g2ैैत/gइ6ॉ योगे/g2ऊ2॒मो नः॑ क/g2खैपताम्॥ २२॥ \nम/g2ैै/g2ऊऊाथ/gइ6ऊः िस/gइ2ँयः स/g2ैैतु पूण/gइ6ऊः स/g2ैैतु मनोरथाः। श/g2ऊऊूण/gइ6ॉ बुि/gइ2ँनाशोऽ/gइँॉतु िम/g2ऊऊाणामुदय/gइँॉतव।  \nॐ दीघ/gइ6ऊयुभ/gइ6फव। ॐ सौभा/g272यवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/g272य आ ’ सव/gइ6फ/g2ऊइ िव/gइ2ॉाथ/gइ6ै उ/g2ैॉप/gइै2 होिथ , आ’ शु/g2ऊऊुक/g2ॉइ नाश कएिनहार सैिनक उ/g2ैॉप/gइै2 \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/g2ऊ2म होिथ आ ’ घोड़ा /g2ैॉविरत /g26ऊप/g2ॉइ \nदौगय बला होए। /gइँॉ/g2ऊऊीगण नगरक नेतृ/g2ैॉव करबामे स/g2ऊ2म होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/gइ6फ भाषण देबयबला आ ’  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nनेतृ/g2ैॉव देबामे स/g2ऊ2म होिथ। अपन देशमे जखन आव/gइँ2यक होय वष/gइ6ऊ होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/gइ6फदा पिरप/g27ँव \nहोइत रहए। एवं /gइैखमे सभ तरह/g2ॉइ हमरा सभक क/g2खैयाण होए। श/g2ऊऊुक बुि/gइ2ँक नाश होए आ ’ िम/g2ऊऊक उदय होए॥  \nमनु/gइँइयक/gइ7ँ कोन व/gइँॉतुक इ/g27ॉछा करबाक चाही तकर वण/gइ6फन एिह मं/g2ऊऊमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलु/g2खँतोपमाल/gॉइ7कार अिछ।  \nअ/g2ैैवय - \n/gॉँख/gइइ2॑न् - िव/gइ2ॉा आिद गुणसँ पिरपूण/gइ6फ /gॉँख/gइइ2  \nरा॒/gइँइ/gइखखे - देशमे \n/gॉँख॑/gइइ2वच/gइ6फ॒सी -/gॉँख/gइइ2 िव/gइ2ॉाक तेजसँ यु/g27ँ/g2ऊॉ  \nआ जा॑यत/gइ6ॉ॒- उ/g2ैॉप/gइै2 होए  \nरा॑ज॒/g2ैैयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/gइँफयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/gइँफया॒धी -श/g2ऊऊुक/g2ॉइ तारण दय बला  \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदो/g272/gॉँ7ॴ -कामना(दूध पूण/gइ6फ करए बाली ) \nधे॒नुव/gइ76ढा॑न॒/gइै6वाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/gइ76ढा॑न॒/gइै6वा - पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/g2ैॉविरत  \nसि/g2खँतः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/g2ैैध॒य/gइ76वा॑- पुर॑ि/g2ैैध॒- /gइँफयवहारक/g2ॉइ धारण करए बाली य/gइ76वा॑-/gइँॉ/g2ऊऊी  \nिज॒/gइँइणू-श/g2ऊऊुक/g2ॉइ जीतए बला  \nर॑थे॒/gॉफ7ाः -रथ पर ि/gइँॉथर   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nस॒भेयो॒-उ/g2ऊॉम सभामे \nयुवा/gइँॉय -युवा जेहन \nयज॑मान/gइँॉय -राजाक रा/g276यमे \nवी॒रो-श/g2ऊऊुक/g2ॉइ परािजत करएबला  \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/g2ऊ6ययु/g27ँ/g2ऊॉ काय/gइ6फमे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/gइ6फ/g2ैैयॲ -मेघ \nवष/gइ6फतु॒-वष/gइ6ऊ होए  \nफल॑व/g2ैॉयो -उ/g2ऊॉम फल बला  \nओष॑धयः-औषिधः \nप/g27ॉय/g2ैैत/gइ6ॉ - पाकए \nयोगे/g2ऊ2॒मो -अल/g2खइय ल/g2खइय करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/g2ऊ2ा  \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nक/g2खैपताम्-समथ/gइ6फ होए  \nि/gइखफिफथक अनुवाद - हे /gॉँख/gइइ2ण , हमर रा/g276यमे /gॉँखा/gइइ2ण नीक धािम/gइ6फक िव/gइ2ॉा बला , राज/g2ैैय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला ज/g2ैैतु, उ/gइ2ॉमी नारी होिथ। पाज/gइ6फ/g2ैैय आव/gइँ2यकता प डला पर वष/gइ6ऊ देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपि/g2ऊॉ अिज/gइ6फत / संरि/g2ऊ2त करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंि/g272लश -मैिथली -कोष  / मैिथली - इंि/g272लश -कोष   /g262ोजे/g27ँटक/g2ॉइ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /gइ2ऊारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/g2भछािनक लोकिन /gछ2भारा बनाओल मानक शैली आ २.मैिथलीमे भाषा स/g2ै4पादन \nपा/gछ8भय/gछ8ैम  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/g2भछािनक लोकिन /gछ2भारा बनाओल मानक शैली \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन धgछष5ारा बनाओल मानक \n  उधgषृ।चारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशा/gइँॉ/g2ऊऊी डा . रामावतार यादवक धारणाक/g2ॉइ पूण/gइ6फ /g26ऊपसँ स/gइफऊ लऽ  िनध/gइ6ऊिरत )  \nमैिथलीमे उ/g2झ4चारण तथा लेखन  \n  \n१.पधgषृइचमाधgष5षर आ अनुधgछए।वार : प/g27ैचमा/g2ऊ2रा/g2ैैतग/gइ6फत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/gइँॉकृत भाषाक अनुसार \nश/g2ख2दक अ/g2ैैतमे जािह वग/gइ6फक अ/g2ऊ2र रहैत अिछ ओही वग/gइ6फक प/g27ैचमा/g2ऊ2र अबैत अिछ। जेना -  \nअ/gइफइ (क वग/gइ6फक रहबाक कारणे अ/g2ैैतमे ङ् आएल अिछ। ) \nप/g27ैच (च वग/gइ6फक रहबाक कारणे अ/g2ैैतमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/g2ैइड (ट वग/gइ6फक रहबाक कारणे अ/g2ैैतमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/g2ैैध  ( त वग/gइ6फक रहबाक कारणे अ/g2ैैतमे न् आएल अिछ। ) \nख/g2खॉभ (प वग/gइ6फक रहबाक कारणे अ/g2ैैतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/gइ6फ/g27ँत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/g27ैचमा/g2ऊ2रक बदलामे अिधक/gइ6ॉश जगहपर अनु/gइँॉवारक /g262योग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /gइँफयाकरणिवद पि/g2ैइडत गोिव/g2ैैद झा क कहब छिन जे \nकवग/gइ6फ, चवग/gइ6फ आ टवग/gइ6फसँ पूव/gइ6फ अनु/gइँॉवार िलखल जाए तथा तवग/gइ6फ आ पवग/gइ6फसँ पूव/gइ6फ प/g27ैचमा/g2ऊ2रे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/g2ैैत तथा क/g2खॉपन। मुदा िह/g2ैैदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/g2ॉइ निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अ/g2ैैत आ क/g2खॉपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत देखल जाइत छिथ। \nनवीन प/gइ2ँित िकछु सुिवधाजनक अव/gइँ2य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /gइँॉथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर ह/gइँॉतलेखन वा मु/gॉँ6णमे अनु/gइँॉवारक छोट सन िब/g2ैैदु /gइँॉप/gॉफ6 निह भेलासँ अथ/gइ6फक अनथ/gइ6फ होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनु/gइँॉवारक /g262योगमे उ/g27ॉचारण -दोषक स/g2खॉभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/gइ6फ \nकसँ लऽ कऽ पवग/gइ6फ धिर प/g27ैचमा/g2ऊ2रेक /g262योग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ /g2ऊइ धिरक अ/g2ऊ2रक स/gइफऊ \nअनु/gइँॉवारक /g262योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \n२.ढ आ ढ : ढ क उ/g27ॉचारण “र् ह”जक/gइ6इ होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/g27ॉचारण हो ओतऽ मा/g2ऊऊ ढ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/gइफऊ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, स/gइ6इ ढ, गाढ, रीढ, च/gइ6इ ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयु/gइ6फ/g27ँत श/g2ख2द सभक/g2ॉइ देखलासँ ई /gइँॉप/gॉफ6 होइत अिछ जे साधारणतया श/g2ख2दक शु/g26ऊमे ढ आ म/g2ै7य तथा अ/g2ैैतमे \nढ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड क स/g2ैैदभ/gइ6फ सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/g27ॉचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /g26ऊपमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उ/g27ॉचारण : बै/gइ2ॉनाथ , िब/gइ2ॉा , नब, देबता, िब/gइँइणु, बंश, ब/g2ैैदना आिद। एिह सभक /gइँॉथानपर /gइैखमशः \nवै/gइ2ॉनाथ , िव/gइ2ॉा , नव, देवता, िव/gइँइणु, वंश, व/g2ैैदना िलखबाक चाही। सामा/g2ैैयतया व उ/g27ॉचारणक लेल ओ /g262योग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/g27ॉचारण “ज”जक/gइ6इ करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उ/g27ॉचारणमे य/g2ऊइ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/g2ख2द \nसभक/g2ॉइ /gइैखमशः य/g2ऊइ , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/gइ6फनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/g262ाचीन वत/gइ6फनी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वत/gइ6फनी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/g2ैैयतया श/g2ख2दक शु/g26ऊमे ए मा/g2ऊऊ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/g2ख2द सभक \n/gइँॉथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक /g262योग निह करबाक चाही। य/gइ2ॉिप मैिथलीभाषी था/g26ऊ सिहत िकछु \nजाितमे श/g2ख2दक आर/g2खॉभोमे “ए”क/g2ॉइ य किह उ/g27ॉचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य” क /g262योगक स/g2ैैदभ/gइ6फमे /g262ाचीने प/gइ2ँितक अनुसरण करब उपयु/g27ँत मािन एिह पु/gइँॉतकमे ओकरे /g262योग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/g26ऊहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसव/gइ6फसाधारणक उ/g27ॉचारण -शैली यक अपे/g2ऊ2ा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nश/g2ख2दक/g2ॉइ कैल , हैब आिद /g26ऊपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /g262योगक/g2ॉइ बेसी समीचीन /g262मािणत करैत \nअिछ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /g262ाचीन लेखन -पर/g2खॉपरामे कोनो बातपर बल दैत काल श/g2ख2दक पाछ/gइ6इ \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/g2ैॉकालिह , चो/gइ26िह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक /gइँॉथानपर एकार एवं हुक /gइँॉथानपर ओकारक /g262योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - \nहुनके, अपनो, त/g2ैॉकाले, चो/gइ26े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/gइ6ॉशतः षक उ/g27ॉचारण ख होइत अिछ। जेना - ष/gइै6य/g2ैै/g2ऊऊ (खड य/g2ैै/g2ऊऊ ), \nषोडशी (खोडशी), ष/gइैॉकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/g2ैैतो ष ( स/g2ैैतोख ) आिद। \n  \n८.धgषइृविन -लोप  : िन/gइँखिलिखत अव/gइँॉथामे श/g2ख2दसँ /g2ै7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/gइैखया/g2ैैवयी /g262/g2ैॉयय अयमे य वा ए लु/g2खँत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/g27ॉचारण दीघ/gइ6फ भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आग/gइ6इ लोप -सूचक िच/gॉ2ख वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूव/gइ6फकािलक कृत आय (आए) /g262/g2ैॉययमे य (ए) लु/g2खँत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /gइँॉ/g2ऊऊी /g262/g2ैॉयय इक उ/g27ॉचारण ि/gइैखयापद , सं/g2ऊइा , ओ िवशेषण तीनूमे लु/g2खँत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/gइ6फमान कृद/g2ैैतक अि/g2ैैतम त लु/g2खँत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \n(ङ) ि/gइैखयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/g2खँत भऽ जाइत अिछ। जेना - \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/gइैखयापदीय /g262/g2ैॉयय /g2ैैह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/gइ6फ /g26ऊप : छि/g2ैैह , कहलि/g2ैैह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/gइ6फ /g26ऊप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धgषइृविन धgछए।थानाधgषइइतरण  : कोनो-कोनो /gइँॉवर -/g2ै7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ /gइ6ँ/gइँॉव इ आ उक स/g2खॉब/g2ैैधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/g2ख2दक म/g2ै7य वा अ/g2ैैतमे जँ \n/gइ6ँ/gइँॉव इ वा उ आबए तँ ओकर /g2ै7विन /gइँॉथाना/g2ैैतिरत भऽ एक अ/g2ऊ2र आग/gइ6इ आिब जाइत अिछ। जेना - शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/g2ैॉसम श/g2ख2द \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/gइँ2मक/g2ॉइ रइ/gइँ2म आ सुध/gइ6ॉशुक/g2ॉइ सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधgषइइत (◌्)क धgष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामा/g2ैैयतया हल/g2ैैत (◌्)क आव/gइँ2यकता निह होइत अिछ।  कारण जे \nश/g2ख2दक अ/g2ैैतमे अ उ/g27ॉचारण निह होइत अिछ। मुदा सं/gइँॉकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/g2ैॉसम ) \nश/g2ख2द सभमे हल/g2ैैत /g262योग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामा/g2ैैयतया स/g2खॉपूण/gइ6फ श/g2ख2दक/g2ॉइ मैिथली भाषा स/g2खॉब/g2ैैधी \nिनअम अनुसार हल/g2ैैतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /gइँफयाकरण स/g2खॉब/g2ैैधी /g262योजनक लेल अ/g2ैॉयाव/gइँ2यक /gइँॉथानपर \nकतहु-कतहु हल/g2ैैत देल गेल अिछ। /g262/gइँॉतुत पोथीमे मिथली लेखनक /g262ाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन प/g2ऊ2 सभक/g2ॉइ समेिट कऽ वण/gइ6फ-िव/g2ैैयास कएल गेल अिछ। /gइँॉथान आ समयमे बचतक स/gइफऊिह ह/gइँॉत -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/gॉफ6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/gइ6फ-िव/g2ैैयास िमलाओल गेल अिछ। वत/gइ6फमान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पय/gइ6फ/g2ैैतक/g2ॉइ आन भाषाक मा/g2ै7यमसँ मैिथलीक /g2ऊइान लेबऽ प िड रहल पिर/g262े/gइऊँयमे लेखनमे सहजता \nतथा एक/g26ऊपतापर /g2ै7यान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/g2ैइठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-म/g2ैइडल सचेत अिछ। /g262िस/gइ2ँ भाषाशा/gइँॉ/g2ऊऊी डा . रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुस/g2ैैधानमे एहन अव/gइँॉथा िक/gइै2हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/gइ6इहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/gइँॉ/g2ऊऊी डा . रामावतार यादवक धारणाक/g2ॉइ पूण/gइ6फ /g26ऊपसँ स/gइफऊ लऽ  िनध/gइ6ऊिरत )  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली \n \n१. जे श/g2ख2द मैिथली -सािह/g2ैॉयक /g262ाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/g2ऊॉ/gइ6फनीमे /g262चिलत अिछ , से सामा/g2ैैयतः तािह \nव/g2ऊॉ/gइ6फनीमे िलखल जाय - उदाहरणाथ/gइ6फ- \n \n/gइखफा/gइइइ  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअ/gइखफा/gइइइ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी  \nिठमा, िठना, ठमा  \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकि/g2खैपक /g26ऊप/g2ॉइ /gइखफा/gइइइ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िन/gइँखिलिखत तीन /g262कारक /g26ऊप वैकि/g2खैपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. /g262ाचीन मैिथलीक ‘/g2ैैह ’ /g2ै7विनक /gइँॉथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/g2ैैह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /gइँॉप/gॉफ6तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/g27ॉचारण इ/gॉफ6 हो। यथा - \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इ/g2ैॉयािद।  \n \n५. मैिथलीक िन/gइँखिलिखत श/g2ख2द एिह /g26ऊपे /g262यु/g27ँत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. /gइँऊ/gइ62/gइँॉव इकार/gइ6ॉत श/g2ख2दमे ‘इ’ के लु/g2खँत करब सामा/g2ैैयतः अ/gइखफा/gइइइ िथक। यथा - /gइखफा/gइइइ देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनु/gइँइय मा/g2ऊऊमे)।  \n \n७. /gइँॉवतं/g2ऊऊ /gइ6ँ/gइँॉव ‘ए’ वा ‘य’ /g262ाचीन मैिथलीक उ/gइ2ँरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक /g262योगमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nवैकि/g2खैपक /g26ऊप/g2ॉइ ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइ/g2ैॉयािद।  \n \n८. उ/g27ॉचारणमे दू /gइँॉवरक बीच जे ‘य’ /g2ै7विन /gइँॉवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे /gइँॉथान वैकि/g2खैपक /g26ऊप/g2ॉइ देल \nजाय। यथा- धीआ, अढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक /gइँॉवतं/g2ऊऊ /gइँॉवरक /gइँॉथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /gइँॉवर। यथा :- मैञा, \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि/g27ँ/g2ऊॉक िन/gइँखिलिखत /g26ऊप /gइखफा/gइइइ :- हाथक/g2ॉइ, हाथसँ, हाथ/g2ॉइ, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/gइँॉवार \nसव/gइ6फथा /g2ैॉया/g276य िथक। ‘क’ क वैकि/g2खैपक /g26ऊप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूव/gइ6फकािलक ि/gइैखयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/gइँफयय वैकि/g2खैपक /g26ऊप/g2ॉइ लगाओल जा सकैत अिछ। यथा :- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. म/gइ6इग , भ/gइ6इग आिदक /gइँॉथानमे माङ , भाङ इ/g2ैॉयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अ/gइ2ँ/gइ6फ ‘न’ ओ अ/gइ2ँ/gइ6फ ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/gइ6फ अ/gइ2ँ/gइ6फ ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनु/gइँॉवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा :- अ/gइफइ , वा अंक, अ/g27ैचल वा अंचल , क/g2ैइठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िच/gॉ2ख िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/g27ँतक संग अकार/gइ6ॉत /g262योग कएल जाय। यथा :- /g2ऊ7ीमान्, \nिकंतु /g2ऊ7ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िच/gॉ2ख श/g2ख2दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/g27ँत िवभि/g27ँतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसकक/g2ॉइ च/g2ैै/gॉँ6िब/g2ैैदु /gइ2ऊारा /gइँफय/g27ँत कयल जाय। परंतु मु/gॉँ6णक सुिवधाथ/gइ6फ िह समान जिटल मा/g2ऊऊापर \nअनु/gइँॉवारक /g262योग च/g2ैै/gॉँ6िब/g2ैैदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूण/gइ6फ िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. सम/gइँॉत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \n१९. िलअ तथा िदअ श/g2ख2दमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी /g26ऊपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु /g28झविनक लेल नवीन िच/g288ह बनबाओल जाय। जा' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू /g28झविनक बदला \nपूव/gछखोवत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /gछटोय/g2झटत कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/g288द झा ११/८/७६ /g2भझीका/g288त ठाकुर ११/८/७६ सुरे/g288/g4टख झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदधgषइइत न क उधgषृ।चारणमे दधgछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधgषृ।चारणमे जीह मूधधgछ65मे सटत (नै \nसटैए तँ उधgषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधgछएँय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधधgछ65सँ आ दधgषइइत समे दधgछ6छतसँ \nसटत। िनशधgछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधgष।छ वैिदक संधgछए।कृत जकधgछ6छ  ख सेहो उधgषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधgछ65 , दोष। य अनेको धgछए।थानपर ज जकधgछ6छ उधgषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड जकधgछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना धgछ6एधgछए।व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधgष5षरमे धgछ6एधgछए।व इ \nअधgष5षरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधgषइइदीमे एकर दोषपूणधgछ6ँ उधgषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधgष5षा पधgछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उधgषृ।चारण दोषपूणधgछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ \n ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च ( उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधgष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधgष।छ संयुधgषृएताधgष5षर धgष65पमे गलत धgष65पमे धgष6षयुधgषृएत आ उधgषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधgष।छ री   धgष65पमे उधgषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धgष6षयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धgष।इ धिर अ \nसिधgष9।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधgषृ।चारण काल हलधgषइइत युधgषृएत शधgष9षदक अधgषइइतक उधgषृ।चारणक धgष6षवृिधgष5।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nबढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधgषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधgष।छ बजैत सुनबिधgषइइह - मनोजऽ, \nवाधgछए।तवमे ओ अ युधgषृएत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर धgष5छ अिछ ज् आ ञ क संयुधgषृएत मुदा गलत उधgषृ।चारण होइत अिछ - धgषृषय। ओिहना धgष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधgषृएत मुदा उधgषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधgषृएत अिछ धgष5ृ ( जेना धgष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधgषृएत  अिछ धgष6छ ( जेना िमधgष6छ ) । धgष55 भेल त +र ।  \nउधgषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधgछ65इव  http://www.videha.co.in/ पर उपलधgष9षध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ \n/ पर  पूवधgछ6ँ अधgष5षरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधgषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत \nकइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधgछ6ँ िभधgछइषता सेहो , जेना से कधgष9।मो जगहमे पािकधgछ6ँंग करबाक अधgष9छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधgछए9ा ई धg।एँाइवर कनाट धgष9एलेसक पािकधgछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधgषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधgषृ।चारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ ( उइg।घजचारण ) \nचधgषइइधg।ए6िबधgषइइदु आ अनुधgछए।वार - अनुधgछए।वारमे कंठ धिरक धgष6षयोग होइत अिछ मुदा चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे नै। चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे कनेक \nएकारक सेहो उधgषृ।चारण होइत  अिछ- जेना रामसँ- (उधgषृ।चारण राम सऽ )   रामकधgष।छ- (उधgषृ।चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nकधgष।छ जेना रामकधgष।छ भेल िहधgषइइदीक को (राम को)- राम को= रामकधgष।छ \nक जेना रामक भेल िहधgषइइदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहधgषइइदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहधgषइइदीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गधgछष।मे) ए◌े चाधgष65 शधgष9षद सबहक धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nके दोसर अथधgछृँँ धgष6षयुधgषृएत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिधgषृएत “क”क बदला एकर धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उधgषृ।चारण आ लेखन - नै  \n  \nधgषइ।धgषइ।व क बदलामे धgषइ।व जेना महधgषइ।वपूणधgछ6ँ ( महधgषइ।धgषइ।वपूणधgछ6ँ नै) जतए अथधgछ6ँ बदिल जाए ओतिह माधgष55 तीन अधgष5षरक \nसंयुधgषृएताधgष5षरक धgष6षयोग उिचत। सधgष9।पित - उधgषृ।चारण स धgष9।प इ त ( सधgष9।पिधgष5। नै- कारण सही उधgषृ।चारण आसानीसँ \nसधgष9।भव नै) । मुदा सवधgछृ6धgष5।म ( सवधgछृ6तम नै)। \nरािधgछएछधgछ99य ( राधgछएछधgछ99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे धgछ6एधgछए।व आ दीघधgछ6ँक माधgष55ाक धgष6षयोग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकधgछ6छ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ/ अहॴ \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गधgछष।मे धgष6षयोगक आवधgछएषयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथधgछ6ँ पिरधgछएँधgछ6षतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nमे, कधgष।छ, सँ, पर (शधgष9षदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शधgष9षदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिधgषृएत संग \nरहलापर पिहल िवभिधgषृएत टाकधgष।छ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा , दूटा (मुदा कए टा) \nिबकारीक धgष6षयोग शधgष9षदक अधgषइइतमे, बीचमे अनावधgछएषयक धgष65पधgष।छ नै। आकाराधgषइइत आ अधgषइइतमे अ क बाद िबकारीक धgष6षयोग \nनै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माधgष55 फॉधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संधgछए।कृत धgष65प ऽ अवधgछ9ँह कहल जाइत अिछ आ वतधgछ6ँनी आ उधgषृ।चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उधgषृ।चारणमे लोप रिहते अिछ ) । मुदा अपोधgछए।धgछ99ोफी सेहो अंधgछ9ँेजीमे पसेिस व केसमे होइत अिछ \nआ धgष6एधgछृएचमे शधgष9षदमे जतए एकर धgष6षयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उधgषृ।चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोधgछए।धgछ99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जो डैत अिछ, से एकर धgष6षयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी धgष65पधgष।छ सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास धgष6षयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब \n   \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शधgष9ष द क संग जखन कोनो िव भिधgषृए त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इधgषइ। या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिधgषृए त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इधgषइ। या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nगै   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचधgछ6छक सूचीमे देल िवकधgष9इपमेसँ लधgछृछगुएज एडीटर धgछष5ारा कोन धgष65प चुनल जेबाक चाही : \nबोधgष9इड कएल धgष65प धgछ9ँाधgछछछ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला/ करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला वला (पुधgष65ष ), वाली (धgछए। धgष55ी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  धgष6षायह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकधgषइइह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिधgषइइह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवधgछ6ँनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािधgछँ5 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिधgषइइह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो  \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकधgछ6छ जधgष।छकधgछ6छ / \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा / करबाय/ करबाए    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भधgछ6छइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता  \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिधgषइइह / दयिधgषइइह दिइg।ुुह / दैिधgषइइह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवधgछ6ँनाम )  \n६८. तका कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला  \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \n७७. गरबओलिधgषइइह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झधgछ6छटी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \n९३. लगा  \n९४. होए- हो – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनधgषइइद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिधgषइइह /बुझेलिन  / बुझयलिधgषइइह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा  \n१२८. तकरा- तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. धgषृएयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी कुसधgछ6इ  \n१५०. चरचा चचधgछ65  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाधgषृएयक अंितम शधgष9षद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी गमधgछ6इ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज / तू◌ँ  \n१७६. तधgष।।िह ( पधgछष।मे धgछ9ँाधgछछछ )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा  \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिधgषइइह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उधgषृ।चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिधgषइइह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n१८९. करएलिधgषइइह / करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बधgष5।ी जराय / जराए  जरा (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिधgषइइह / होएतिधgषइइह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका फधgछृएका  \n२००. देखाए  देखा  \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सधgष5।र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैधgषइइह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ  \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला  \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉधgषइइटक कमीक धgछष।ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ  \n२२४.तँइ /   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो/ कोनो, कोना/केना \n२३२.गेलैधgषइइह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ धgछएषयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ \n/ इg।घठयइg।जज / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कधgषइइ ना /कना \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिधgषइइह / कएलिधgषइइह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिधgषइइह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेधgषृएटेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \n२६४.आकाराधgषइइतमे िबकारीक धgष6षयोग उिचत नै/ अपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग फाधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवधgछ9ँह (िबकारी) क धgष6षयोग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिधgषइइह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा/सरा/ सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। \nकरैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ \nबुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग समीचीन अिछ  । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.धgषइ।धgषइ।व ,( तीन अधgष5षरक मेल बदला पुनधgष6।िधgषृएतक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला धgषइ।व आिद। \nमहधgषइ।धgषइ।व / महइg।ुजव / कतइgआठ5 / कधgष5।धgछ65 आिदमे धgष5। संयुधgषृएतक कोनो आवधgछएषयकता मैिथलीमे नै अिछ। वइg।घअतइgआअछय  \n२९६.बेसी/ बेशी \n२९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाधgष5।धgछ65 / वातइgआठ5  \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अधgषइइतरधgछ65धgछएछधgछ99ीय  \n३०१. लेमए / लेबए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \n३०२.लमछुरका, नमछुरका \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पधgष56ाधgष5।ाप  \n३०८. ऽ केर धgछएँयवहार शधgष9षदक अधgषइइतमे माधgष55 , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राधgछएछधgछ99ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days :  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31. \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24. \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7. \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20. \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din: \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \nShree Guru Poornima-12 Jul \n \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पि/g2ऊऊकाक सभटा पुरान अंक /gॉँखेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी /g26ऊपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पि/g2ऊऊकाक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आग/gइ6इक अंक ५० पि/g2ऊऊकाक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िच/g2ऊऊकला आ िच/g2ऊऊ  / िमिथला िच/g2ऊऊकला .Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \n \n६.िवदेह मैिथली ि/g27ँवज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृ/g2ऊॉ ए/gइखफीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािह/g2ैॉय अं/gइखफेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूव/gइ6फ-/g26ऊप \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडे/g27ँस  :  \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/ \n \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़/g2ऊ2र ) जालवृ/g2ऊॉ (/g2ख2लॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:/gॉँखेल : मैिथली /gॉँखेलमे: पिहल बेर िवदेह /gइ2ऊारा  \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI  FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  /g262थम मैिथली पाि/g2ऊ2क ई पि/g2ऊऊका मैिथली पोथीक आक/gइ6ऊइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  /g262थम मैिथली पाि/g2ऊ2क ई पि/g2ऊऊका ऑिडयो आक/gइ6ऊइव   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252 क  ई पि/g255का ‘ िवद ेह '१३४  म  अंक  १५ ज ुलाइ २ ०१३  (वष/glyph110 ६ म ास  ६७  अंक १३ ४)  \n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \nhttp://videha-audio.blogspot.com/  \n१७. िवदेह  /g262थम मैिथली पाि/g2ऊ2क ई पि/g2ऊऊका वीिडयो आक/gइ6ऊइव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/  \n१८. िवदेह  /g262थम मैिथली पाि/g2ऊ2क ई पि/g2ऊऊका िमिथला िच/g2ऊऊकला , आधुिनक कला आ िच/g2ऊऊकला  \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकि/g262य जालवृ/g2ऊॉ (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० ./g2ऊ7ुित /g262काशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha   \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/   \n२३.गजे/g2ैै/gॉँ6 ठाकुर इ डे/g27ँस  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/ \n    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा -किवता आिदक पिहल पोडका/gइँॉट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n","size_mb":0.58,"has_text":true},"Videha 135.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 135.pdf","name":"Videha 135.pdf","text":"1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३५ म अंक  ०१ अगुg3ोैत २०१३ (वषुg361 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nराम िव लास साहुक एगारहटा टनका \nसुरेोॴ2फफोॴछचह 'शैल' \nराजीव रंजन िमोॴ2।आ -गजल१-२ \nराजदेव मोॴ2फधडल - डोलनी डाइन- (काुg3ो1 य  कथा) \nमुोॴधफ2ाजी-बाल हाइकू  \nकुोॴ2फफदन कुमार कणोॴधह1-गजल  \nराजदेव मुg283 डल जीक पुg363चटा किव  ता \nराम िव लास साहुक किव ता-के बँचेतौ तोहर जान \nवसुंधरा-राजदेव मुg283 ड ल \nरामदेव ुg262साद मुg283 ड ल “झाोॴ2ह।दार ”-अिभ नुg288 द न \nइरा मिुg2घ8लक -गजल ( मोॴधधछार .ोॴ2।आृँगार  )  \nराम िव लास साहु-गीत-मोह-माया...... \nजगदीश ुg262साद मुg283 डलक सबा दजुg361न गीत  \nदीप नारायण -'िवोॴध2छाथोॴधहफ'- गजल  \n िबोॴ2फफदेोॴ2।फर ठाकुर   \nअिनल मिोॴ2एफलक -मैिथली गजल \nबालानोॴधहछ कृते  \nइरा मिुg2घ8लक -बाल गजल \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \n 2 \n \n \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिोॴ2।।काक सभटा पुरान अंक ( ोॴछचएेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचोॴधहधक  \nिलंकपर उपलोॴ2ए2ध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिोॴ2।।काक सभटा पुरान अंक ोॴछचएेल , ितरहुता आ देवनागरी ोॴ2ह।पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिोॴ2।।काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिोॴ2।।काक ५० म सँ आगोॴधहधक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकोॴ2छध अपन साइट / ोॴ2ए2लॉगपर लगाऊ।   \nोॴ2ए2लॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेोॴ2आचट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड ोॴ2ह2ाोॴ2एचत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढबा लेल http://reader.google.com/  पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िोॴ2आचलक \nकोॴ2ह। आ खाली ोॴधचछथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेोॴधचछट कोॴ2ह। आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n 3 \n \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाोॴधचछट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाोॴ2।2रमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचोॴधहधक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक ोॴधचछतंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/ \n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉोॴ2आचसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कोॴ2ह। , बॉोॴ2आचससँ का पी कोॴ2ह।  \nआ वडोॴधह1 डा ोॴ2आचयुमेोॴ2फफटमे पेोॴधचछट कए वडोॴधह1 फाइलकोॴ2छध सेव कोॴ2ह।। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सोॴ2एछपकोॴधह1 कोॴ2ह।। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ . )   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचोॴ2।।कला/ फोटो सभक फाइल सभ ( उोॴ2आछचारण , बड सुख सार आ दूवोॴधह।ोॴ2।2त \nमंोॴ2।। सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचोॴधहधक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकोॴधह।इव  \n  \n \n \n 4 \n \nोॴ2आहयोितरीोॴ2।फर पूवोॴधह1 महाकिव िवोॴध2छापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती ोॴ2ह2ाचीन कालिहसँ \nमहान पुोॴ2हछष ओ मिहला लोकिनक कमोॴधह1भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुोॴ2हछष ओ मिहला लोकिनक  िचोॴ2।।  \n'िमिथल ा रुg2खघ '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिोॴ2।छोॴधह1, एिहमे िमिथलाोॴ2।2रमे (१२०० वषोॴधह1 पूवोॴधह1क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अोॴ2फफयाोॴ2फफय ोॴ2ह2ाचीन आ नव ोॴधचछथापोॴ2फछय , िचोॴ2।। , अिभलेख \nआ मूिोॴ2।छोॴधह1कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सोॴ2एछबिोॴ2फफधत सूचना, सोॴ2एछपकोॴधह1, अोॴ2फफवेषण संगिह िवदेहक सचोॴधह1-इंजन आ ोॴ2फफयूज सिवोॴधह1स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सोॴ2एछबिोॴ2फफधत वेबसाइट सभक समोॴधए1 संकलनक लेल देखू \" िवदेह सूचना संपकुg361 \nअुg288वेषण \"  \nिवदेह जालवृोॴ2।छक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकिोॴ2ह2य जालवृोॴ2।छ ) पर जाउ।  \nराम िव लास साहुक  \n \nएगारहटा टनका \n \nहँसैत फूल \nदेिख  भॱरा कहए \nिन ोॴ2फछ य  रहब  \nदु:ख-सुखक संग \nसूतब अहॴ अंक \n \n \n 5 \n \nबात सुिन ते \nफूल भेल ोॴ2ह2सोॴधफ2  \nझूला झूलब \nपवन संगे-संग \nरहब उपवन \n \nरहब वन \nपीअब मकरोॴ2फफ द  \nमधुर रस \nडुमल अंग-अंग \nसुख-दु:खक संग \n \nोॴधचछ वगोॴधह1 िम  िथ ला \nजेहने मािट -पािन  \nतेहने गाम \nखेत-खिड़ होॴधहधनमे \nभरल धान-पान \n \n \nअनपढ़कोॴ2छध  \nदी अोॴ2।2रक वोध  \nपोथी पिढ़  कऽ \nोॴ2।धानी बिन   ोॴ2।धानकोॴ2छध \nघर-घर बोॴधहधटतै \n \nअोॴ2।धानीकोॴ2छध दी \nकाज करैक ोॴ2।धान  \nभूखलकोॴ2छध दी \nदू रोटी भोर-सोॴधहधझ  \nबनू नेक इंसान \n \nआँिख  िम ला कऽ \nसभ हाथ िम लबै \nिद ल िम लबै  6 \n \nनै कोइ, जॱ िम लबै \nिद लमे जग ोॴ2ह2ेम  \n \n \nसभ जाि◌ तमे  \nछोट-छीन झगड़ा \nअखिन  धिर  \nजाित -सोॴ2एछ ोॴ2ह2 दायमे \nबँटल बौआइए \n \nजन कोॴ2एफ याण  \nसमाजक ि◌ नमोॴधह।ण  \nिश ोॴ2।2ाक दान  \nदेशक उोॴ2फछ थानमे \nसभक जोॴ2ह।री छै \n \nधन लगाबी \nसमाज कोॴ2एफ याणमे \nहोइत रहै \nआगूओ िह त काज \nबँटैत रहू ोॴ2।धान  \n \nदहेज ोॴ2ह।पी  \nदानव पिह ने नै \nआइ सबल \nबेकार चोॴध12रमे \nबेिच  कऽ लूटाइ छी \n \nसुरेोॴ2फफोॴछचह 'शैल' \nअिभसािरका \n<><><><> \nरिव रिोॴधच2म पावक दमिक कुंदन ,  7 \n \nअंग गमकय सुरिभ चंदन। \nदृिोॴछ1ह कोॴ2आहजल चपल खंजन ,  \nनटित रंभा इोॴ2फफोॴछचह नोॴ2फफदन।   \nचमिक हीरक जिड़त कंगन, \nखिचत मिण गर हार कंचन। \nआभरण ोॴ2।आुित पटल सिोॴ2आहजत   \nनािसका नग कनक शोिभत। \nमोिहनी पद चूड़ मोहय,  \nपीन किट कुच िशखर सोहय \nगहन कुंतल रंग ोॴधच2यामल , \nिवटप चंदन भुजग लटकल। \nदसन दािड़म िछटिक दािमिन, \nलचित किट मुख मृदु सुहािसिन। \nलाल अोॴ2एछबर वदन झलकय , \nउिदत रिव िोॴ2।2ित रोॴ2आचत पसरय।  \nहास सिख मन आस जगवय, \nिपय िमलन उर तार झनकय \nधड़िक िहय फल िवोॴ2एफव डोलय  -, \nिनहुिर मुिन पुिन नयन खोलय। \nचलत नहुँ मिह फूल िवछवय, \nवािर नीरद कलश िछलकय। \nइोॴ2फफदु कुमिदन मुख िनहारय , \nअधर अोॴ2एछबु धनुशोॴधफए भासय - \nमेनका रित दपोॴधह1 खंिडत -, \nचूक तप िविध कयल दंिडत। \nोॴधच1योम खग उिड़ मुिदत कुंजन , \nसुमन भम भुिम भमर गुंजन। \nनयन मुिोॴ2आ2धत ोॴ2ह।प िनरखत ,  \n'शैल' उर आनोॴ2फफद बरसत। \nसुरेोॴ2फफोॴछचह शैल ,भदहर,दरभंगा। \n \nसासुर \n<><>  8 \n \nकेकरो सासुर रसगर हेतै, \nहमर ितोॴ2।छ कसाय।  \nजँ िवयाह सँ पिहने जिनतहुँ, \nजैतहुँ कतहु पड़ाय- \nिवयाह एिह गाम ने किरतहुँ,  \nभले कुमारे रिहतहुँ। \nपिहलवेर जे सासुर गेलहुँ, \nसकरी मे निहं िटकट कटेलहुँ। \nउगने मे टीटी छल ठाढ़, \nकिरया भुोॴ2आछच लगै यमराज।  \nहम बुोॴध2चू ओ छल बुिधयार , \nसोझे ठकलक एक हजार। \nएखनो से जे मोन पड़ैयै, \nिभतरेभीतर कूह उठैयै। - \nकहू एनामे सासुर जाई, \nसासुर भेल बलाय॥िवयाह॥ \nरहै सेहोॴ2फफता एिह फगुआ मे, \nसासुर मे जा रंग खेलाई। \nसरहोिजक हाथक पूआमे, \nभेटत रसरंग भरल मलाई।- \nरंगछिथ िवरंगक सािर भरल -, \nिकयो 'सरही' िकयो 'कलमी' आम। \nिकयो 'िसनुिरया' ' कोॴधहधचभोग ' छिथ, \nबोॴ2एछबई केरवी नाम।-िसिपया - \nिकनको बोल ओल सन कबकब-, \nिकयो लौँिगया िमरचाई। \nिकयो कवछुआ लागिथ भकभक-, \nिकयो छिथ ऐंिठलािह   \n॥िवयाह॥ \nफगुआ िदनक कहू की हाल, \nहमरा जी के भेल जंजाल। \nभोरे उिठ मड़वा पर ऐलहुँ, \nनिहँ जनलहुँ जे केना \nधरैलहुँ।  9 \n \nधमधुसिर सरहोिज पकड़लिन, \nजेठकी छोटकी िचोॴ2।छ खसौलिन। - \nमोिबल लेपलिन मिझला सार, \nसािर देलिन गोबर के ढार। \nसासुर छाती पर बैसल छल,  \nनीचा हम कोिकयाय ॥िवयाह॥ \nरहै मोन जँ सासुर जैविन, \nदजोॴधह1न भिर पूआ हम खैविन।  \nमाउअसक वेिर ने मूड़ी उठैविन,  \nदही सोझ मटकूड़ी खैविन। \nमधुर पचासे दैविन उड़ाय, \nदिहवाड़ा सभ देत पचाय। \nमुदा कपाड़ ने एतहु छोड़लक, \nसभ आशा पर पाथर फोड़लक। \nमोनक आस मोने रिह गेल, \nसारक कैल उकठ लिह गेल। \nजाय माय के फुकलिन कान, \nसंकट मे छिथ पाहुन,जान। \nभोरे उिठ ओ भोॴधहछग छनौलिन , \nिचलम चािर दुपहरे चढ़ौलिन। \nतइपर पीलिन खूब शराब, \nतैँ भय गैलिन पेट खराब। \nसूिन सासु गेली पितयाय ॥िवयाह॥ \nसारक फूिस सँ भय गेल रोग, \nोॴ2ह2ितफल , ोॴधच1यंजन भेल अभोग।  \nहुनका आगू सजल सचार,   \nमरसटका छल हमर कपार। \nदेिख आँिख सँ टघरल नोर, \nमुँह दुसै छल केराक झोर। \nराित अहुिछया कािट िवतैलहुँ, \nिभनसरवे मे गाम पड़ैलहुँ। \nमारी मूँह एहेन सासुर कोॴ2छध, \nअमृत घंट भरल माहुर कोॴ2छध।  \nकहू कोन हम फूिस बजै छी,  10 \n \nअपना मोनक ोॴधच1यथा कहै छी।  \nकरी कामना सभ युवजन कोॴ2छध, \nहमरे सासुर होिन िवयाह। \nओललौँिगया मन मे-कवछुआ-, \n'शैल' सिरत रस रंग ोॴ2ह2वाह। - \n \nराजीव रंजन िमोॴ2।आ  \nगजल१- \n \nभेटत नै िकछु ठहिरकँ िजनगीक बाटमे  \nताकब नै िकछु लचिरकँ िजनगीक बाटमे \n \nजीते बा हार हाथ खेलब जँ खेल ई \nहािसल नै िकछु खहिरकँ िजनगीक बाटमे  \n \nिकछु चोॴधफए िथक दैव केर जे डेग डेग पर  \nबोॴधहधचब टा िनत रगिऱकँ िजनगीक बाटमे \n \nकानब सिदखन दहो बहो नीक गोॴ2एचप नै \nहारब नै िहय हदिरकँ िजनगीक बाटमे \n \nराखब िवचार टा सोझ मोनक \"राजीव\" \nचमकत चोॴधफ2ा पसिरकँ िजनगीक बाटमे \n \n2222 121 221 212 \n \n राजीव रंजन िमोॴ2।आ  \n \nगजल-२   \nभेटत नै िकछु ठहिर क' िजनगीक बाटमे   11 \n \nताकब नै िकछु लचिर क' िजनगीक बाटमे \n \nजीते बा हािर  हाथ खेलब जँ खेल ई \nहािसल नै िकछु खहिर क' िजनगीक बाटमे   \n \nिकछु चोॴधफए िथक दैव केर जे डेग डेग पर \nबोॴधहधचब टा िनत रगड़ी  क' िजनगीक बाटमे \n \nकानब सिदखन दहो बहो नीक गोॴ2एचप नै \nहारब नै िहय हदिर क' िजनगीक बाटमे \n \nराखब \"राजीव\" सोझ  मोनक िवचार टा \nचमकत चोॴधफ2ा पसिर क ' िजनगीक बाटमे \n2222 121 221 212 \n \n \n \nराजदेव मोॴ2फधडल  \nडोलनी डाइन- १ (काुg3ो1 य  कथा)  \n \nचािर -पोॴधहधचटा घसबािह  नी \nछीटा भरने घास िछ ल-िछ ल \nफुस-फुसा कऽ गप करैत \nनजिर  िम िल ते हँसै िख ल-िख ल।  12 \n \nएक गोटे घास रािख  \nबजल गाम िद स तािक - \n“गै, जोॴ2एफ दी चल ऐठामसँ \nबात ले हमर मािन  \nआिब  रहल छौ गाम िद ससँ \nडोलैत डोलनी डाइन \nनचैत दुपहिर या रौद \nबाधमे नै छै एकोटा लोक \nएहने सुनहटमे होइ छै \nजंतर-मंतर जाप-जोग \nएोॴ2एछ ह रे आबै छौ \nचट दऽ उठा ले घास \nिन कल ऐठामसँ पट दऽ \nनै तँ चिल  एतौ पास।” \nसबहक मुँहपर डर लगल नाचए \nडाइन-जोिग नक कथा मन जेना बाचए। \n \nएकटा घसबािह न उठल देह तािन  \nहाथमे हँसुआ लेने, बजए लगल फाि◌ न-फाि◌ न- \n“केते देवे सेवे भेल छेलै एगो संतान \nतेकरो छूिट  गेलै परसूखन परान \nलहासकोॴ2छध गाड़ने छै धारक कोरपर  \nहमरे बड़का िक ोॴ2।छाक अिोॴ2फफ त  म छोरपर \nआइ उखारतौ ओही लहासकोॴ2छध \nतब भेटतौ एकरा चैन \nदुपहिर यामे आिब  रहल छौ \nतँइ झुलैत ई डोलनी डाइन \nसभ गोटे नुका रहब धारक कातमे \nडा नै हँसुआ रखने रहब हाथमे \nआइ भइखौकीकोॴ2छध  \nदेखबै सभटा कुकरम \nदस लोकमे कहबै \nतब हेतै एकरा लाज-शरम  13 \n \nनै छोड़बै एना \nकरेबै पंचसँ जिर माना।” \nसबहक भऽ गेलै एक िव चार \nतुरोॴ2।छे सभ भऽ गेलै तैयार।  \n \n   14 \n \nडोलनी डाइन- २ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nघसबािह नी सभ कऽ देलकै अनघोल \nसुनै सभ अचरज भरल बोल। \n“जेकरा नै छै िब सवास \nउ कऽ िल अ जोॴधहधच  \nअपनेसँ देिख  िल अ \nई गप छै सोॴधहधच  \nडोलनी डाइन करै छै नँगटे नाच \nचिढ़  कऽ होॴधहधकै जीते गाछ  \nलहासक साथ धारक कात।” \nडर नाचै सबहक माथपर \nमुड़ी डोलाबै एक-दोसराक बातपर \nगामक फरेबी और उचोॴध12ा \nकरए लगल सभ घोल- फचोॴध12ा \nऔरित या सबहक अलगे ताल \nआँिख  नचाबैत बनल वाचाल। \n“अनकर जा बोॴ2आछ चाकोॴ2छध  \nखाइत नै होइ छै डर \nअपना-अपना िध या-पुताकोॴ2छध \nसबेरे घर कर।” \nगामक पंच आब की करतै \nबिढ़  गेलै बात तँ बजै पड़तै। \n“हौ, देखबा-सुनबामे छेलै बड़ नीक \nतरे-तर की छै तेकर कोन ठीक \nएना छोिड़  देलासँ \nसमाज भऽ जेतै उदंड \nएकरा भेटबाक चाही \nओहने कठोर डंड \nजइसँ टूिट  जाइ एकर घमंड \nथर-थरा जाए सभ देिख  कऽ डंड।” \nसॱसे गाम भऽ गेलै िब ढ़नी बान  15 \n \nखबिर  पसिर  गेलै काने-कान \nपंचैती बैसतै िड हबारक थान \nसोॴधहधझेमे देिख   िल हक पंचक तान।  \n \n   16 \n \nडोलनी डाइन- ३ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nदू परानी िम िल  केते करतै काम \nजखिन  करमे भेलै बाम \nसासु-ससुरकोॴ2छध पिह  ने लेलकै छीिन  \nतब भेलै भीन  \nिद याद बिन  गेलै दुसमन \nझगड़ा लेल करै फन-फन \nछीिन -झपट शुोॴ2ह। केलक  \nकी अपन की आन \nसमैक फेरी लिग ते \nसभ भऽ गेलै बेइमान \nऊपरसँ पित  भऽ गेलै बेमार \nके करतै घर-बाहरक कारबार \nकरैत-करैत डोलनी परेशान \nअदहा बँचल छै माथा  \nअदहा तनमे जान \nअसगरोमे गप करै \nसोर पाड़ने बने अकान \nलोक कहै- गुणिघ ोॴ2आछ चू डाइनक \nइएह सभ छी पिह चान। \n \n \n   17 \n \nडोलनी डाइन- ४ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nनै छेलै एोॴध12ोरोॴ2।छी िब  सवास \nपोॴधहधच बिर  सपर पूरा भेलै आस \nजनमलै एकटा पूत \nलगै छेलै जेना मुोॴ2हछत  \nिक ोॴ2फफ तु बात भेलै अजगुत \nसुतलेमे छूिट  गेलै ओकर परान \nडोलनी फेर भऽ गेलै िन संतान \nलोक कहै- \n“हमर गप ले मािन  \nबेटा दऽ कऽ िस खलकै डाइन।” \nबपराहिड़  काटैत डोलनीकोॴ2छध \nबोॴधफ2 केलक घरमे \nपोॴधहधच गोटे लहास उठौलक  \nकाोॴ2फफ ह पर धड़फड़मे। \nिच िच आइत बजल डोलनी घरसँ \nकलेजा फाटल जाइ छेलै तरसँ- \n“हौ बाप लेने जाइ छहक हमर घन \nएोॴध12ोबेर मुँह देखब भिर   मन \nकाजक पाछू रहलॱ बेहाल \nतब ने भेल हमर एहेन हाल \nकिह यो भिर  नैन देिख यौ ने भेल। \nआब तँ सुगना उिड़ यो गेल।” \nिक यो ने बुझलकै िद लक दरद \nगाड़ैले चिल  पड़ल सभटा मरद \nफािड़  कऽ देखल जा सकैछ खीरा \nमुदा के जानतै परसौतीक पीड़ा \nिक यो नै केलक ओकर कहल \nटुटल िख ड़कीसँ ओ देखैत रहल \nसभ िम िल  लऽ गेलै \nलहासकोॴ2छध धारक कातमे \nओकर पित  मनधोॴ2।छा  18 \n \nरहै संग साथमे। \n \n \n   19 \n \nडोलनी डाइन- ५ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nउ सोॴधहधझ केतेक कारी बुझाइ छेलै \nसबहक मन भारी बुझाइ छेलै \nबा◌ाध-बोनसँ लोक  \nसबेरे गेल छेलै भािग  \nपंनचैतीमे बैस गेल छल \nदोग-दोगसँ आिब । \nतखिन  घिट  गेलै फेर एगो घटना \nमिर  गेलै फनकाक बेटा \nनाम रहै मटना \nछौड़ा छेलै पिह नॱसँ कसिर  \nदबाइओक नै पड़ै छेलै असिर  \nनै छेलै बेमारी गप छेलै आन \nडागदर बुोॴ2।छे कतएसँ बँिच  तै परान \nआिब ते फनका फनकए लगल- \n“हौ बाप हमहॴ छी अभागल \nमनधतो छै ओकरे साथ \nकहलॱ ई बात \nतामसे बजल भऽ कऽ कात- \n‘बात बाजी सोिच  \nनै तँ मुँह लेबौ नोिच ।’ \nडोलनी आबै छेलै हरदम अँगना-घर \nहमरा बेटाकोॴ2छध खा गेलै बिन   चरफर \nकिह  िद यौ हमरा बेटाक घुमा देतै परान \nनै तँ लाठीसँ पीट कऽ खोॴधआधिच   लेबै जान \nहमरो नाम छी फनका नै छी िक यो आन \nजे कहब से कऽ देबै ोॴधचछ थानमे दान \nनै तँ संग िद अ ओकरा मािर  देबै \nजीतै आिग मे जािर  देबै।” \nदोसर-तेसरकोॴ2छध नीक लगल \nचािर म फोॴध2ह दऽ बजल - \n“एना अनिच त केना होइ छै करल \nसबहक अँगनामे छै बेदरा भरल  20 \n \nकेकर लेतै जान \nतेकर कोन ठेकान।” \nसुिन -सुिन  सबहक बातपर \nतामस चिढ़  गेलै पंचक माथपर \n“कहोॴधहध छौ मनधता ऐठाम बजा \nआइ देबै ओकरा कठोर सजा \nिक अए कुिड़ एतै जॱ नै रहतै फॲसरी \nनै रहतै बोॴधहधस नै बजतै बौसरी।” \nअोॴ2फफ ह िर या भरल चाोॴ2ह।कात  \nसुिन ते पंचक बात \nथर-थरा गेलै गात \nपाछू ठाढ़ छेलै मनधता \nओहीठामसँ भऽ गेलै िन पोॴ2।छा।  \n \n   21 \n \nडोलनी डाइन- ६ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nदौगते अँगना आएल मनधता \nथर-थर कोॴधहधपैत पोर -पोर \nलगमे सोर पाड़लक डोलनीकोॴ2छध \nमन छेलै भेल अघोर। \n“पिह ने तँ सभ कहै छेलौ \nतोहर बड़-बिढ़ या छौ बािन  \nकी केलही टोलक लोक संग \nजे सभ कहै छौ ई छै डाइन \nसोॴधहधचे उखाड़ने रही बेटाक लहास  \nनँगटे नचैत रही ओकरा पास \nठीके डाइन िस खौलकौ तँ देलही बेटाक जान \nमटनाक तोहॴ खोॴधआधच लेलही परान ? \nनुकाएल छीही घरमे मुइन कऽ कान \nपंच सभ कऽ रहल छौ घमासान \nमटनाक बाप लऽ लेतौ परान \nआइ िज ते झड़का देतौ \nगरम तेलमे कड़का देतौ।” \nगप सुिन  डोलनी भेल अधीर \nबजए लगल, मन केलक िथ र। \n“हे, हमर बात सुनू िध यानसँ \nआइ तँ जेबै करबै जानसँ \nबात िल अ मािन  \nहम नै छी डाइन \nघसबिह नी सभ उड़ौलक अफवाह \nबौआकोॴ2छध देखबाक मनमे रहै चाह  \nबोॴधफ2 घरमे कटैत रिह  गेलॱ काह \nिक यो ने केलक परवाह \nछेलै ई बड़का सेहोॴ2फफता साइत  \nपूरा नै किर तॱ तँ घुन जकोॴधहध खाइत  \nिब त जाइत िज नगी  \nछूिट  जाइत परान  22 \n \nआन तँ होइ छै आन \nनै देिख तॱ मुँह अोॴ2एच पन सोॴ2फफ तान। \nसाड़ी खोिल  कऽ रािख  देने रही कात \nिक छु लिग  जाएत तँ भऽ जाएत बेबात \nउखाड़लॱ बौआक हलास \nिक यो ने रहए आसपास \nतेल-काजर लगा देखलॱ भिर  नैन \nभेटल मनमे पूरा चैन \nफेर मनकोॴ2छध सािध   \nगािड़   देलॱ ओही खािध  \nजखिन  अहोॴधहधसँ टुटत आस  \nहम भऽ जाएब िज नगीसँ िन रास \nगै माए, आब जीबै कोन आस \nअहूँकोॴ2छध नै हमरापर िब  सवास!” \n \nबजल मनधता बहबैत नोर-  \n“हमरो बात सुिन  ले थोर \nकहोॴधहध छौ मोटरी-चोटरी \nकहोॴधहध छौ गहनाक पोटरी \nथम लाठी िल अ दे \nपािन योॴ2छछ एकघॲट िप  अ दे \nिग रेतौ पाग \nगै भाग-भाग \nआिब  रहल छौ \nफॲिफ याइत नाग।” \n \nडोलनी बजल- \n“हमरो होइए पूरा शक \nदुआिर  िद स लगौने हएत टक \nपछुआर िद स भागब नीक \nहमरा बुझाइए यएह ठीक।” \n \nदुनू परानी साथे-साथे \nभा गल जाइत अोॴ2फफ ह िर या माथे  23 \n \nदुिख त भेल छै मन \nडरे थर-थरा रहल तन \nबाटक नै कोनो ठेकान \nमुोॴध2आीमे लेने छै जान  \nपाछूसँ अबैत िहंसक लोक \nभािग  रहल अिछ  दोगे-दोग। \n   24 \n \nडोलनी डाइन- ७ (काुg3ो1 य  कथा) \n \nटपैत बाध-बोन, ऊँच गहॴर \nगड़ल कोॴधहधट -कुश होइ छै पीड़ \nभागले जाए रहल बनल बहीर \nपाछू नै ताकै मन भेल अधीर \nटोॴधहधग कटल आ ठेहुन फूटल  \nअपन गाम घर सेहो छूटल \nबिन  गेल अिछ  अभागल \nअोॴ2फफ हारे संग जाए रहल भागल। \n“के छी ठाढ़ रह ओहीठाम \nआगू बढ़मए तँ िक यो ने देतौ काम।” \nदुनू चमिक  गेल \nपएर ठमिक  गेल। \n \n“आब की करब \nलड़ब वा मरब \nई केकर छी अवाज \nकेनएसँ आिब  रहल छै गाज \nचोर-डाकू छै आगूसँ घेरने \nआिब  रहल आगोॴधहधसँ रेड़ने \nआब नै कोनो बँचलॱ बाट \nआगूमे लिग  गेलौ बड़का टाट \nइोॴ2आहजत , जान दुनू चिल  जेतौ \nऐठाम आब िक यो ने बँचेतौ \nतोरे खातीर आइ हमरो जेतौ परान \nतोहर चिल  जेतौ इोॴ2आहजत -मान।” \n \nडोलनीक हाथक हँसुआ चमकल \nहँसुए जकोॴधहध आँिख  ओ दमकल \n“अहोॴधहधक देहमे िक यो िभ र तँ लौ देिख  \nओकर नै बँचए देबै एोॴध12ोरोॴ2।छी रेख।  \nयएह छी पुोॴ2हछखक समाज  \nकेना कऽ बँचतै ोॴधचछ ोॴ2।।ीक लाज  25 \n \nऐ पंच-समाजसँ होइ छै बड़को-समाज \nएक िद न खुिल  जेतै सभटा राज।” \n \nदुनू अिछ  पूरा तैयार \nमािर  देबौ आिक  मार \nनै तकोॴधह1 िव  तकोॴधह1 \nदुनू भेल सतकोॴधह1 \nहवाकोॴ2छध िग  न रहल अिछ  \nसमैकोॴ2छध चीोॴ2फफ ह  रहल अिछ  \nभारी भऽ गेल संगी-साथ \nलाठी किस  पकड़लक हाथ। \nदेखलक मनधता \nआइ चललै असली पता \nबािघ न गरिज  रहल अिछ  \nनव कथा िस रिज  रहल अिछ  \nखुगल आँिख  आ खुगल कान \nदुनूक अलग-अलग पहचान \nहरहरा रहल हवा कान \nऊपर उिग  रहल अिछ  चान। \n \nमुोॴधफ2ाजी \nबाल हाइकू  \n(हाइकूमे बाल रचनाक ोॴ2ह2ायः  पिहल ोॴ2ह2ोॴधचछतुित ) \n१ \nपािनमे माछ \nछप-छप करैए \nहमरे जकोॴधहध \n२ \nछोिड़ खेलौना  26 \n \nबोॴधफ2ुक  पकड़लॱ \nताकू भिवोॴधचधय  \n३ \nिनोॴधच2छल  मोन \nकँटएल जाइछ \nबोॴधहधचत  कोना \n४ \nहिथनी रानी \nशेरक शासनमे \nकहू राजाकोॴ2छध \n५ \nसोरहा भेलै \nनेना छै होशगर \nपैघे बताह \n६ \nचोर िसपाही \nखेल िबसराएल \nिविडयो गेम \n७ \nराजा आ रानी \nमोन बहटारए \nोॴ2।धान  नै दैए  27 \n \n८ \nचलैए रेल \nछुक-छुक करैत \nपटरीपर \n९ \nफुलवाड़ीमे \nदुखी राजकुमारी \nराजा बोॴधआधसैए  \n१० \nराग रािगनी \nसंोॴधचछकृत  केर ोॴधच2लोक  \nमोनमे राखू \n११ \nशीतल पाटी \nआब चैन नै दैए \nनेना सभकोॴ2छध \n१२ \nलाल चटनी \nचािट-चािट कनैए \nमोन बुझाउ \n \nकुोॴ2फफदन कुमार कणोॴधह1  28 \n \nगजल \n \n२१२ ११२१२ १२२२ \n \nददोॴधह1 िहयक अहोॴधहछसँ कहब हम कोना \nचोट नेहसँ भरल सहब हम कोना \n \nछोिड असगर जखन दूर रहबै िोॴ2ह2य  \nभावमोॴधआच िबन िमलन बहब हम कोना \n \nठोरपर चमकैत नव हँिसक मोती \nदूर रिहक अहोॴधहछसँ गहब हम कोना \n \nसंग जे निह देबए अहोॴधहध हमरा \nआगु जीवनमोॴधआच बरहब हम कोना \n \nकिह रहल अिछ गजलमोॴधआच िहयसँ 'कुोॴ2फफदन ' \nिबन अहोॴधहध िोॴ2ह2य आब रहब हम कोना \n \n© कुोॴ2फफदन कुमार कणोॴधह1 \n \nइोॴधह1 हम आठ बिरस पिहने िलखने छलॱ । िवशेष क s कs जे केयो अपन देश छोिड िवदेश गेल छिथ हुनका \nसभहँक लेल परिस रहल छी... \n-------------------------------------- \nअंगनामोॴधआच कुचरल कौआ  \nजािग उठल हमर बौवा \nहावासँ आयल कोनो सनेश यौ \nिपयाकोॴधआच यादमोॴधआच भेलॱ हम िवभोर  \nरिहरिह नैनसँ टपकै नोर- \n \nिबतगेल होली दीवाली \nमोन रहैत अिछ सिदखन खाली \nएक पल सौ साल लगैछै  29 \n \nसूिख रहल अिछ ठोरक लाली \nिकया छोिड चिलगेलॱ िवदेश यौ \nकिहया आयत खुशीक भोर \nरिहरिह नैनसँ टपकै नोर- \n \nसोॴधहधझ भोर बाट तकैछी \nिभतरेिभतर हम मरैछी  - \nददोॴधह1 नै बुझबै अहोॴधहध हमर  \nमिहनामोॴधआच एकबेर फोन करैछी \nआयब किहया अहोॴधहछ घूिर घर यौ \nथरथर करैछै हमर ठोर- \nरिहरिह नैनसँ टपकै नोर- \n \n© कुोॴ2फफदन कुमार कणोॴधह1 \n \nगजल @ कुोॴ2फफदन कुमार कणोॴधह1 \n \nजीनगी एक वरदान छी \nइोॴधह1ोॴ2।फरक देलहा दान छी \n \nसोच राखू नोॴ2एछहर मोनमोॴधआच \nजीनगी सुनर सोॴ2एछमान छी \n \nहिटक नै, डिटक िजयबै जखन \nजीनगी तखन गूमान छी \n \nखेल बूझब जखन एकरा \nजीनगी तखन आसान छी \n \nकमोॴधह1 पथपर चलू िनत समय  \nकमोॴधह1 मानवक पिहचान छी \n \nबाट बाटपर बूझी चलू  30 \n \nजीनगी एकटा ोॴ2।धान छी \n \nकथन ' कुोॴ2फफदन ' कहैछै अपन \nजीनगी दू िदनक चान छी \n \n२१२२१२  -२१२ - \nबहरेमुतदािरक - \n \nराजदेव मुg283 डल जीक पुg363चटा किव  ता- \n \nखसैत बून \n \nखसैत बून-बून \nगाबै गुन-गुन \nिचड़ै चुन-चुन \nिझ◌ ंगुर झुन-झुन \nबरसैत मगन घन \nदेखैत मन नयन \nनाचैत सुमन मन \nतृिष त भीजैत तन \nसूखल कण-कण \nअमृतसँ िम लन। \nचलैत रहत आखेट \nनै टुटत िज नगीक गोॴ2छधठ  \nआिब  गेल जेठ \nदुख गेल मेट \nसभ िक छु समेिट  \nआब हएत भोॴ2छधट।  \n \n   31 \n \nमुg2ैैछक लड़ाइ  \n \nछोटका मोॴ2छछछ  \nमोटका मोॴ2छछछ  \nसोझका मोॴ2छछछ  \nटेढ़का मोॴ2छछछ  \nपकल मोॴ2छछछ  \nअधपकल मोॴ2छछछ  \nबघबा मोॴ2छछछ  \nिब लरबा मोॴ2छछछ  \nकारी-कारी ऐंठल मोॴ2छछछ  \nित तली सन बैसल मोॴ2छछछ  \nझबरा मोॴ2छछछ  \nलबरा मोॴ2छछछ  \nपुरनका मोॴ2छछछ  \nलबका मोॴ2छछछ  \nभड़कल मोॴ2छछछ  \nफड़कल मोॴ2छछछ  \nमोॴ2छछछक शान  \nगामक गुमान \nतोड़ै तान \nफाटै कान \nजेतेक रंगक मोॴ2छछछ  \nतेतेक रंगक झगड़ा \nझगड़ा ताकै \nघूिम -घूिम  रगड़ा \nमोॴ2छछछ गाबए बेवहारक गान  \nअपने िज नगी अपने जुबान \n“हम नै लड़ब \nलड़त के आन \nहमरेपर अिछ  \nगामक शान \nहमहॴ बँचाएब \nसबहक जान  32 \n \nसबहक दोकान \nसबहक माकन \nसबहक आन \nसबहक िग यान \nछूटत जखिन  हमर बान \nिक यो ने करत क ोॴ2एफ यान \nहमरा सोझहा आनक बड़ाइ \nतँ चिल ते रहत मोॴ2छछछक लड़ाइ। ” \nमोॴ2छछछ -सँ-मोॴ2छछछ लड़ए  \nिक यो जीतै िक यो मरै \nकेते घर जरए  \nतब केते तरए। \n“की यौ भाय \nकिर ते रहबै  \nमोॴ2छछछक लड़ाइ  \nसभ िक छु भऽ गेल नाश \nिक छु ने रिह  गेल पास \nलटपटा गेलै सभ लगे-पास \nकेकरो ने बढ़बाक आस \nओझरा कऽ छी पड़ल \nअदहा छी मरल \nआब तँ मोॴ2छछछो अिछ   झड़ल \nआगू बढ़बाक नै अिछ  उपाए \nकी यौ भाय,  \nकिर ते रहब मोॴ2छछछक लड़ाइ  \nआबो ने करब कोनो उपाए?” \n \n   33 \n \nदूटा धारा \n \nअपनो ने पािब  रहल छी पार \nअंतरंग नदीमे दूटा धार \nिब नु एकाकार केना करब पार \nकेना कऽ पकड़ब असल आधार \nकेतेक पैघ अिछ  अवरोध \nिक अए ने भऽ रहल अिछ  बोध \nकेना कऽ धारा हएत तेज \nबाधाक ने बँचत कोनो रेख \nअपन दोख अनका माथपर रािख  \nटकटक चाोॴ2ह।भर रहल छी तािक   \nभेिट  ने रहल अिछ  कोनो उपाइ \nिज नगीओ ने कहॴ अकारथ जाइ \nझूठे धेने छी अनकार आस \nअनकर आस रही उपास \nअोॴ2एच प न आस तब िब सवास \nकरए पड़त अपने ोॴ2ह2यास।  \n \n   34 \n \nचोिर   \n \nबेइमानीसँ नाता जोिड़  \nभिर गर अवरोधकोॴ2छध तोिड़   \nअसली मनुखक लोॴ2।2ण छोिड़   \nहमहूँ केलॱ एकबेर चोिर  \nदेखलक हमरा लग धन \nसबहक बदिल  गेल मन \nशुोॴ2ह। भेल मालक कमाल  \nबदिल  गेल सभटा चाल \nिक छुक आँिख मे देखै छी िर श \nमनमे उठए लगैए टीस \nमूिन  लइ छी चटदिन  कान \nतोड़ए लगै छी अपन तान \nबिढ़  गेल आब हमरो शान \nलोक कहए लगल महान \nअंतरसँ जखिन  उठए अवाज \nखुगए लगैए सभटा राज  \nआँिख क भीज जाइत अिछ  कोर \nभीतर शोर चोर-चोर। \n \n   35 \n \nपिर िुg3ोै थ  ित   \n \nकेतेक अबैत जाइत लोक \nसबहक मुँहपर नचैत शोग \nिप ताक अंित म दशोॴधह1न लेल  \nचिल  रहल समािज क खेल \nकेतेको मुँहपर असली दु:ख \nकेतो कोकोॴ2छध छुोॴ2आछ छे बजबाक भूख। \n“लेधुिर या छै िध या-पुता \nअपना देहमे नै छै बुोॴ2।छा \nपड़ल छेलै बेमार \nखसौने रहै छै घाड़ \nसमए काटब भऽ जेतै पहाड़ \nकेना कऽ लगतै पार \nकेहेन भऽ गेलै अधला िोॴधचछ थ  ित  \nघेिर  लेलकै चाोॴ2ह।भरसँ पिर  िोॴधचछ थ  ित ।” \nआ हम छी ठाढ़  \nपिर िोॴधचछ थ  ित सँ भऽ कात \nजेतए ने कोइ छूिब  सकए \nआ ने रहए साथ \nनै छी एकोरती िख ोॴधफ2 \nहम छी पिर िोॴधचछ थ  ित सँ िभ ोॴधफ2 \nने जागल छी आ ने सूतल छी \nसपनामे छी लीन। \n \nराम िव लास साहुक किव ता- \n \nके बँचेतौ तोहर जान \n \nिच ोॴ2एफका कनैए दूध पीबैले \nदेिख  दुिख त माए कनैत बाजिल - \n“सुोॴ2आचखल देह होॴधफहडीए देखाए  \nलहूक कतरा दु:खे लेल अिछ   36 \n \nोॴधचछ त नसँ दूधक फेनगीओ ने चलैए \nजे तोरा चटा जीएबो \nलहू पीब पेट भरतो तँ  \nपीब ले सभटा हमरा देहसँ।” \nिच ोॴ2एफका नोर बहबैत  \nलगले सूरमे कनैत रहल \nअोॴधचछ सी बखोॴधह1क बुिढ़  या दादी \nठोॴधआचगासँ ठोॴधआचगहित   लग आिब  \nपोतासँ बाजली- \n“अपना ने तँ गाए-मिहंसक दूध अिछ  \nजे पािन  फोॴधआचिट   पीआ दैित ओ \nजीिव तँए तँ हमरो कमा िख ऐिब तँए \nएक हाथ सेवा सभ िद न किर तँए \nसबहक अिस रवाद पिब तँए \nभगवानो तँ बेमूख बनल छौ \nमाए तोहर रोगही-टेटही छौ।” \nमुदा, \nिच ोॴ2एफ का फकसीहािर  कटैत रहल \nमाए ममता भावपूणोॴधह1 पुन : बाजिल - \n“आन दूध बौआ नयनसँ नै देखलॱ \nने जीसँ किह यो सुआद लेलॱ \nके देतौ दूध जान बँचबैले \nनै बँचल छै धरतीपर इंसान \nकथी पीआ कऽ तोरा जीएबो \nसे नइए कोनो इंजाम \nमाए-बेटा आ बुिढ़ या दादी \nछी तीनू तीन जान \nतीनू मिर  संगे जाएब ोॴधच2 म शान \nएहेन ोॴधचछ वाथोॴधहफ दुिन  योॴधहधकोॴ2छध की देखब  \nजैठाम गरीव जीबै छै कुकुर समान।” \n \nउोॴ2फफ टा सोॴधहधस छोड़ैत िच ोॴ2एफ का जेना \nिक छु बािज  रहल अिछ  \nभूखक आिग मे छूिट  रहल ोॴ2ह2ाण   37 \n \nनै कोइ अिछ  दयावान ऐठाम \nचहुिद श देखै छी बदलल इंसान \nरावण-कंशसँ पैघ शैतान। \n \n \n \n \nवसुंधरा \nराजदेव मुg283 ड ल   38 \n \n \n \nअकाल \n  \n \nपरसाल तँ बचलॱ बाल-बाल \nऐबेर धऽ लेलक असुर अकाल \nखाली पेट नै फुटतै गाल \nसबहक भेल अिछ  हाल-बेहाल। \n \nहर-हर पुरबा बिह  रहल अिछ  \nकािन -कािन  काका किह  रहल अिछ - \nझर-झर आिग  बिर स रहल अिछ  \nधानक बीआ झड़िक  रहल अिछ। \n \nिपयाससँ धरती फािट  रहल अिछ  \nमवेशी दूिब कोॴ2छध चािट   रहल अिछ  \nकतेको माससँ नै खसल एको बून पािन  \nकी भेलै केना भेलै से नै जािन  \nअपनिह  उजारलहक अपन सुख-चैन \nगाछ कटौलहक फािन -फािन। \n  \nजलक महत बुझए पड़त \nनै तँ ई दुख सहए पड़त \nकाल चढ़ए तँ िब गड़ए बािन  \nघुन सँगे सतुआ देलहक सािन  \nचाोॴ2ह।भर पसरल घुसखोरबा पापी \nखसल पड़ल अिछ  पूरा चापी \nटक-टक तकैत अिछ  अफारे खेत \nपािन  िब नु उड़ैत अिछ  सूखल रेत \nपिछ ला करजासँ हाल-बेहाल \nऐबेर िब का जाएत देहक खाल \nनै रोपल जाएत एको कोॴध2आा धान  \nकेना कऽ बचत सालभिर  ोॴ2ह2ाण   39 \n \nऊपर अिछ  धूरा भरल आसमान \nनीचा अिछ  पिर वारक मान-सोॴ2एछमान  \nलोक कहैत अिछ - \nधीरज धरह सरकार देतह \nहम कहैत छी- \nतेजगर लोक सभटा खेतह \nरहब छूोॴ2आछ छे केर छूोॴ2आछ छे \nआमजनकोॴ2छध कतौ ने िक  यो पूछए \nबा हर कतए जाएब यौ भाय बोॴधआचगू \nपरदेशमे धऽ लेत डोॴधआचगू \nने खेबाक नीक आ ने सुतबाक ठीक \nजेबीसँ पाइ लेत उचोॴध12ा झपिट  -झॴ◌ंक \nिक यो लेत बेिच  िक यो लेत कीिन  \nठामिह  रिह  जाएत कपार परक ऋृण \nकतए बेचब कतएसँ आनब \nपाइ नै रहत तँ कथी लऽ कऽ फानब। \n \nआब अिछ  आशा अिग ला जेठ \nयौ अोॴधफ2दाता घटा िद यौ अोॴधफ2क रेट  \nसभ कािट  रहल एक- दोसरकोॴ2छध घोॴधआचट  \nकेना कऽ भरतै सबहक पेट। \n \nमनमे छल चाह \nिध याकोॴ2छध करब िब  अ◌ाह \nधऽ लेलक अकालक ोॴधए1ाह  \nआब केना कऽ करब िन रवाह \nकेना कऽ पढ़तै िध या-पुता \nफाटल वोॴधचछ ोॴ2।। आ टुटल जूोॴ2।छा \nदेहमे नै बचल आब तागत-बुोॴ2।छा \nदुआिर पर कनैत अिछ  भूखल कुोॴ2।छा। \n \nसभमे पिर वोॴ2।छोॴधह1न सभमे उोॴ2फछथान  \nठामिह पर अिछ  हमर गहुम-धान \nधोॴ2फफ य हे ोॴ2।धान धोॴ2फफ य  िव ोॴ2।धान   40 \n \nहमरो िद स िद यौ एकबेर िध यान \nवएह खेत-पथार, वएह खिर हान \nघरो छै टुटले कतए देखबै मकान \nकतए बेचबै कतए रखबै धान \nनै छै बजार नै छै गोदाम \nवएह खाद-बीआ ओिह ना पािन क दाम \nवएह हड़-बड़द ओिह ना बथान। \n \nयौ सरकार कोॴ2ह। जलक ोॴ2ह2बोॴ2फफ ध  \nफेर उठतै धरासँ धानक गोॴ2फफ ध  \nदमकल, नलकूपक कोॴ2ह। उपाए चोॴ2फफ द  \nधार-नदीपर कोॴ2ह। तटबोॴ2फफ ध । \n \nहम छी ऐ अंचलक िक सान \nदेशक बढ़ेबाक अिछ  मान-सोॴ2एछमान  \nबचेबाक अिछ  सबहक ोॴ2ह2ाण  \nभूखसँ िद एबाक अिछ  ोॴ2।।ाण  \nहम करब संघषोॴधह1 नै छी बेजान  \nफेरसँ गाएब कजरी गान। \n \n   41 \n \nघरक आँिख - \n \nरहै छलॱ केतबो ोॴधच1 योॴधचछ त  \nदेखबाक अोॴ2एध योॴधचछ त  \nठमिक  जाइत छल पएर \nठीक ओही ोॴधचछ थलपर सोॴ2एछ हािर  \nएकबेर झोॴधहधिक   \nघरक आँिख  \nमोॴ2फआ य ओ मोहक ोॴ2ह।प  \nठाढ़ भेल गुप-चुप \nिच ोॴ2।। आँिख  मे चमिक  उठैत छल \nमनक कण-कण गमिक  उठैत छल \nिक छु िद नसँ भेल ि◌ नपोॴ2।छा \nिबनु देने अता-पोॴ2।छा \nतैयो आदित सँ लचार भऽ \nठाढ़ भऽ गेलॱ शूोॴ2फफ य मे ओिह ना \nजिह ना पिह ने छल तिह ना \nओ नै अिछ   \nई छी मनक खेल \nठमिक  ठाढ़ भेल तकै छी \nई हमरा की भेल \nकी हमरा आँिख मे \nहुनक बास भऽ गेल \nआिक  हमर आँिख  ओ ोॴ2ह।प िम  िल  \nएकेटा अकास भऽ गेल।  \n  42 \n \nअुg2घ3 य ा स \n \nनै ऐपार नै ओइपार \nखसल छी मँझधार  \nपािन  अिछ  अगम-अथाह \nमनमे िन कलबाक चाह \nडुमैत भिस आइत सोॴ2एछ हािर  रहल छी \nउनटा धाराकोॴ2छध झमािर   रहल छी \nछूिट  जाएत घर-पिल बार \nटूिट  रहल अिछ  मोह केर तार \nजोॴ2ह।री छलै धीरजसँ सीखब  \nबूिझ  समिझ  मनमे िल खब \nकछेरमे केने रिह तॱ हेलबाक अोॴ2एध यास \nएना नै टुटैत हमर आस \nपछताबासँ नीक  \nसेाचब आगू की हएत ठीक। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nमहफा आ अरथी \n \nकारी आ उोॴ2आहजर वोॴधचछ ोॴ2।।  अिछ  पसरल \nनापैत-जोखैत जा रहल छी ससरल \nपैघ भेल जा रहल अिछ  दूरी \nधेने कड़ी आ गॲतने मुड़ी \nऊँच-गहॴर आ समतल \nनव-नव दृोॴधच2 य  बनए पल-पल \nकाठ-कठोर बनल हरपल \nछन माोॴ2।। होइत अिछ   चंचल \nटपैत देस-कोस \nबनैत दुसमन-दोस \nदुखमे होश \nसुखमे बेहोश \nकाल जीत रहल अिछ  \nउमेर बीत रहल अिछ  \nतैयो जोड़ैत घटी-बढ़ती \nआगू शेष ऊसर-परती \nकतबो नापब नै होएत  \nनापल धरती \nमहफा शुोॴ2ह। केलक  \nअोॴ2फफ त  करत अरथी। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nकाटैत बीआ \n \nछुटैत िन सोॴधहधस जेना िन  कलए जान \nऊपर ताकए खाली आसमान \nनीचा डिह  रहल पोसल बीआ \nदेिख -देिख  फाटै छै हीया \nहँसुआसँ कािट  रहल फसल केर सीना \nदेह भीजल अिछ  घाम-पसीना \nकरए पड़त आगूक आस \nअपनिह  काटैत लगाओल चास \nथरथराइत हाथ जानैत अिछ  \nबीआ रिह -रिह  केना कानैत अिछ  \nहँसुआ कहै आ सुनै कान \nफुलकी फुला गेल बिह  गेल िन शान \nआब िक  रोपबह हे िक सान \nजेतबे बोझ बीआ ततबे धान। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nकानैत हँसी \n \nघिट  गेल बीचक दूरी  \nगोॴ2एच प सँ बेसी डोलैत मुड़ी \nिक छु नै जानै छी \nतैयो अपन मानै छी \nएककोॴ2छध सुख दोसराक सुख  \nदूनू िम िल  भऽ जाइत अिछ  दुख \nएक गोटेक आँिख क नोर \nदोसरकोॴ2छध दुखक नै ओर  \nभीज रहल अिछ  \nअोॴ2फफ त रक पोरे-पोर \nई नै ोॴ2ह।कत  \nकतबो लगाएब जोर \nसंचय कएल एक-एकटा कण \nकतेक भिर गर भेल छल तन \nिन किल  गेलासँ आब \nकेहेन होॴ2एफ लुक लगैत अिछ  मन \nमाए एकिद न कहने रहए \nसाइत सभटा सहने रहए \nबाटसँ भऽ कऽ कात \nवएह भोगल बात \nकहैत नीक अधला \nफािट  कलेजा िन कलै दाह \nदू बून सूखल हँसी \nनोर जल अथाह \nकहलॱ-सुनलॱ भऽ गेल गोॴ2एच प  \nएहेनठाम की किर ते रहब तप \nहे, रहै छी कतए कहोॴधहध \nगोॴ2एच प कतौ नै बजबै अहोॴधहध \nिब सिर  थाल-कादोमे धँसल \nकानैत-कानैत िख िख या कऽ हँसल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nलवका शिोॴ2आच त   जािग  गेल \nहँसलासँ दुख भािग  गेल। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nकनहेपर भा◌ेलबा \n \nहड़िब ड़ोॴधआह मचल अिछ   मेलामे \nिध या-पुता हरा गेल ठेमल-ठेलामे \nदूनू पोॴ2आछ छ  अिछ  पूरा तगड़ा \nशुोॴ2ह। भऽ गेलै मेलेपर झगड़ा \nकोइ एँठ-कुठपर खसल \nिच िच याइत कोइ भीड़मे फँसल \nमँ◌ुहपर डर नािच  रहल अिछ  \nसभ अपने दुख बोॴधहधिच   रहल अिछ  \nके कोनए भऽ गेल िन पोॴ2।छा \nकेकरो नै चिल  रहल पोॴ2।छा \n“हे रौ सुन-ढोलबा \nहरा गेल भोलबा \nगोॴधहधजा पीबैत छन छलै सँगे \nकी कहबो, छौड़ा छै अधनंगे \nतकैत-तकैत करए लगल दरद \nकािन -कािन  ओ करैत हेतै गरद।” \n \nगोॴधहधजाक िच  लम जेबीमे रखलक \nआँिख  उनटबैत ढोलबा कहलक- \n“छौड़ा छह पाछू काोॴ2फफ ह पर चढ़ल \nतूँ जाइ छह आगू बढ़ल \nिन शोॴधहधमे अिह  ना हरेबह काका िच नाय \nकोॴ2फफहेपर भोलबा आ भोलबे नै।” \n \n“बुिध  हरा गेल हमर साइत \nकोॴ2फफ हेपर भोलबा ओकरे ले औनाइत \nकोॴ2फफ हेपर छौड़ा बैसल \nिब सिर  गेलॱ डर छल पैसल।” \n \nबजल बुढ़बा- छौड़ाकोॴ2छध दैत चमेटा- \n“तूँ बेटा छोॴ2छध की टेटा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nहमर मन भऽ गेल अधीर \nकाोॴ2फफ हपर बैसल छोॴ2छध भऽ कऽ बहीर। ” \n \nथोॴ2एच प र लिग ते उपजल आिन  \nछौड़ा बजल कािन -कािन - \n“आँिख  रिह तो िक छु नै सुझै छह \nअपनाकोॴ2छध बड़ कािब  ल बुझै छह।” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nकुहेस \n \nकतौ नै िक छु बचल अिछ  शेष \nचाोॴ2ह।भर पसरल कुहेस  \nकठुआ गेल देह भीजल अिछ  केश \nअधिभ ोॴ2आह जू सन भेल सभटा भेष \nघुिर या रहल छी ठामिह -ठाम \nिक यो नै देत अिछ  समैपर काम \nटुटल जा रहल सभ आस \nऊपरसँ लिग  गेल िद शोॴधहधस  \nकुहेस और भऽ गेल सघन \nइजोत लगैत अिछ  टीका सन। \n \nखेत-खिर हान, घर, जंगल-झार \nसभटाकोॴ2छध िग ◌ ंर गेल अोॴ2फफ हार \nउनिट  गेल अिछ  जेना माथ \nछूिट  गेल सभ संग-साथ। \n \nनै भेटैत अिछ  बाट \nनै अपन घाट \nलगे-लग औनाइत \nमन भेल उचाट \nसभ गोटे धऽ लेने छी खाट \nदेखा िद अ जाएब कोन बाट। \n \nकिह या फटत ई कुहेस \nभेटत अपन घर पिर वेश \nहे सुोॴ2ह।ज िक  िर णकोॴ2छध जगाउ  \nआबो तँ ऐ कुहेसकोॴ2छध भगाउ।  \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nजानवरक बोली \n \nसुनहट बाट अोॴ2फफ हार भरल \nअिछ  िक छो गॲिग या रहल \nदेह थरथराइत मन डरल \nभूत जकोॴधहध के अिछ   अड़ल \nसुनमसान अिछ  चाोॴ2ह।भर  \nने लोग आ ने अिछ  घर \nजानवर ठाढ़ अिछ  आिर  ऊपर \nबािज  रहल अिछ  भऽ चरफर- \n“हे यौ, जोॴ2एफ दी लग आउ \nबोली सूिन  नै घबराउ \nकहब आब रहोॴधचछ य क गप \nबोलीक लेल बोॴधफहड केलॱ तप  \nअहोॴधहध देलॱ अपन बोली  \nहमर पूरा भेल आसा \nनै घबराउ हम देब आब  \nअपन भेस-भाषा।” \n \nजानवरक मुँहसँ मनुोॴ2आच ख क बोली सूिन  रहल छी \nअचरजमे डुमल अपने माथ घूिन  रहल छी। \nनै सुनब तँए कान मुिन  रहल छी \nिव कासक ोॴधफएमकोॴ2छध गुिन   रहल छी। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nकिव ता- \n \nउपयोग \n \nहे यौ ोॴ2।आीमान्, अहोॴधहध छी अदभुत लोग  \nअहॴ सँगे पौलॱ हमहूँ सुख-भोग \nभरल-पूरल रहल हमरो घोघ \nभागल रहल दुिख या सोग \nदेखलॱ एहेन-एहेन दोग \nजे हमहूँ भऽ गेलॱ बड़का लोग \nजतए तक पहुँचलॱ \nठीके नै छलॱ ओइ जोग \nिक ोॴ2फफतु आइयो हम वएह छी  \nकहोॴधहध भेलॱ िन  रोग  \nजे छल अपन तेकरो लग \nबिन  गेलॱ आब कुलोग। \nकाज पड़ल तँ ला तािक  कऽ \nनुकाएल छौ कोन दोग \nभऽ गेल काज तँ हटा तुरत \nइहए िछ औ संोॴधफएामक रोग।  \nआइ जनलॱ कारण \nकी छलै असली रोग \nअहोॴधहध करैत रहलॱ \nहरपल हमर उपयोग।  \n \n(ई किव ता “उपया◌ेग” ोॴ2।आी गजेोॴ2फफ ोॴछचह ठाकुरकोॴ2छध समिपोॴधह1त , राजदेव मोॴ2फध ड ल...) \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nुg32एुg288 द  \n \nअधरित या भऽ गेल छै साइत \nअखने पहुँचलॱ बौआइत \nसुनहट बाड़ीमे कोयलीक तान \nोॴ2।फेत िश  लापर बैसल अिछ  चान \nआधा मुखपर केश-पाश \nआधापर अिछ  नोर, िन राश \nतैयो आस-पास िछ टिक  रहल ोॴ2ह2काश  \nिब आहक बोॴ2फफ ध न तोिड़ -तािड़  \nघर-पिल वारकोॴ2छध छोिड़  -छािड़   \nआएल अपने इोॴ2आछ छा \nकऽ रहल हमर ोॴ2ह2तीोॴ2।2ा \nिच र ोॴ2ह2ित  िोॴ2।2  त िप यासल मन \nकछ-मछा रहल तन छन-छन \nकेना कऽ राखब मनकोॴ2छध सोॴ2एछ हािर  \nअोॴ2फफ तरमे उठल आोॴ2फफ ही-िब हािड़ । \nबढ़ाएब हाथ अहोॴधहध िद  स \nलोककोॴ2छध उठतै िर  श \nखुशीसँ भरत हमर मन \nदुसमन सभ करत सन-सन \nआपस घॴच लेब हाथ \nतँ समाज रहत साथ \nअपने मनसँ हएत लड़ाइ \nलोक करैत रहत बड़ाइ। \nबोॴधहधिह   पसािर  बढ़ेलॱ हाथ \nतरेतर घुिम  रहल अिछ  माथ \nिव मूढ भऽ अड़ल छी \nोॴध2।ोॴ2फफ द मे पड़ल छी। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nछीपपर दीप  \n \nनमगर बोॴधहधसक छीप  \nपर नाचैत दीप \nअपने देहकोॴ2छध जािर  -जािर  \nतैयो टेमीकोॴ2छध सोॴ2एछ हािर  \nअोॴ2फफ हारकोॴ2छध ललकािर   \nहवासँ करैत मािर  \nएोॴध12े धूनमे चिल   रहल \nसमताक लेल गिल  रहल \nजेतबे ोॴ2।2मता छै तेतबे \nदोग-दागमे फैिल  रहल \nबटोहीकोॴ2छध देखबैत बाट  \nहरा ने जाइ कहॴ कुबाट। \nदेत ोॴ2ह2काश सभकोॴ2छध \nलड़ैत अोॴ2फफ हारसँ भिर  राित  \nिक ोॴधफ2ॱ नै देखतै केकरो \nरंग, ोॴ2ह।प आ जाित । \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nइमानदारी \n \nइमानदारी िब कैत छै बेनाम \nलाख, करोड़ आ टका-छेदाम \nसभ रंग दाम सभ रंग नाम \nजेहने इमानदारी तेहने दाम \nदेहाती दाम शहरी नाम \nजेहने टका तेहने काम \nइमान कहै सुनू हमर बोल \nहमर के लगा सकैत अिछ  मोल \nटूिट  रहल अिछ  पुरना खोल \nसहजिह◌ ं फूटत नवका बोल। \n \nबेइमानी कठहँसी हँसैत अिछ  \nऊँच आसनपर वएह बसैत अिछ  \nओकरे भेटै आदर सोॴ2एछ मान  \nइमानदारी पाबैत अपमान \nहमहँ◌ू नै बचल छी पूरा \nलगल अिछ  बेमानीक धूरा \nखोजलॱ ऐ पार-सँ-ओइ पार \nनै भेटल पूरा इमानदार \nबजलॱ अहोॴधहध बारोॴ2एछ बार \nकहू के अिछ  इमानदार? \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nबीआ \n \nबीआ नै अिछ  खाली बीआ \nमािट, पािन , हवा ोॴ2ह2काश  \nसँ िम लतै आस \nछूिब  देत अकास  \n \nआँिख  देख रहल अिछ  सोॴधहधच  \nबीआ मोॴ2फआ य  आँकुरक नाच \nकालकोॴ2छध कऽ रहल जोॴधहधच  \nअोॴ2फफ त रमे बैसल गाछ \nएक-सँ-अनेक पसरल \nछेकने जाइत आगोॴधहध ससरल  \nदैत अिछ  ोॴ2ह2ाण वायु \nबढ़ैत अिछ  सबहक आयु। \n \nिक छु अिछ बेसी  \nिक छु अिछ  कम \nअहीमे िम लल अिछ  \nसत-रज-तम। \n \nएकरा अोॴ2फफ तरमे शिोॴ2आच त   अपार \nजाएत एक िद न धरतीक पार \nबीजक ोॴ2ह2ोॴधचछ फोटन अिछ  सार \nहरोॴ2।2ण बनैत नव अ◌ाकार।  \n \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nबलात् \n \nघटना भेलै राित  \nअखने हेतै साइत \nचौबिट यापर पंचायत \nदोषीपर खसतै जूता-लाित  \nऊपसँ हेतै जुरमाना  \nलोक मारबे करतै ताना \nबात बढ़तै तँ जेतै थाना \nकेहेन भऽ गेलै जमाना \nअसगर केना कऽ िन कलत लोक \nराोॴ2।2स बैसल दोगे-दोग \nजेकरा संगे भेलै बलात् \nकािन  रहल अिछ  भऽ कऽ कात- \n“एकबेर असगरमे नोचलक गात-गात \nसबहक सोझा कहए पड़तै वएह बात \nकेना की सभ भेलै हमरा साथ \nलाज भरल बात केहेन अघात \nफेर वएह पीड़ा सहए पड़तै \nखोिल -खोिल   कहए पड़तै \nआँिख  ने देखै भरल नोर \nयौ आब किह या हेतै भोर?” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nझूठक िग यान \n \nहमहॴ देने रही झूठक िग यान \nबालपनमे धऽ लेलक कान \nहमरे देल अिछ  ई सीख \nकखनो झूठ होइ छै ठीक \nझूठ बािज  बचा िल अ जान \nबढ़ा िल अ मान-सोॴ2एछ मान \nघिट  गेलै सोॴ2फछ य क मान \nझूठकोॴ2छध धऽ लेलक कान  \nकरए लगलै झूठक बेपार \nबदिल  गेलै काज बेवहार \nधऽ लेलकै ओही िद न लीख \nआब केना कहबे ई नै नीक \nझूठक गबैत यशोगान \nभऽ गेलै आब ओ जुआन \nहाथमे लेने तीर कमान \nखॴच लेत आब हमरे जान \nओ नै छी िक यो आन \nसोझा ठाढ़ अपने संतान। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nजेहने अहुg363 तेहने हम  \n \nसंगे-संग घुमलॱ देश-कोस \nकतेक िव चािर  लगेलॱ दोस \nदुनू गोटेमे भरल परेमक जोश \nखुशी रहत पल छल पूरा भरोस \nसभ िक छु छल एोॴध12े समान  \nदूटा देह एकेटा जान \nदोस बनबैत कात एतेक िव चार \nदुसमन बनबैत बखत भेलॱ लचार \nनै सोचने छलॱ अपना मन \nजे बनए पड़त आब दुसमन सन  \nिव चार कऽ बनािब तॱ दुसमन \nनै जरैत आइ तन-मन \nदुसमनसँ कहोॴधहध रह लॱ कम \nजेहने ओ तेहने हम \nकेकरोसँ कहोॴधहध िक  यो कम। \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nिच र ुg262तीुg2ए2 ा  \n \nनीपलॱ-पोतलॱ घर-दुआर \nकतेक बेर केलॱ झार-बहार \nअपनो केलॱ सोलहो ि◌ संगार \nकऽ रहल छी इंतजार \nउताहुल भेल मन \nिप आसल अिछ  तन \nिब तल जाइत ोॴ2।2ण  \nकखन हएत िम लन \nमनमे फुलाइत सुमन \nनमरले जाइत ोॴ2ह2तीोॴ2।2ाक ोॴ2।2 ण \nअसोथिक त भऽ गेल नयन \nशंि◌ कत छी िब फल हएत जतन \nिन ोॴधफ2सँ बोॴधफ2 भेल आँिख  क कोर \nदुखाइत देहक पोरे-पोर \nमन घेराएल सपनाक शोर \nअहोॴधहधक झलक बुझाएल थोड़बे-थोड़ \nचॱिक  उठलॱ िन ोॴधफ2 छल घोर  \nनै भेल छल िभ नसर-भोर \nपएरक चेोॴ2फफ ह सँ हम मािन  रहल छी \nअहोॴधहध अ◌ाएल छलॱ से जािन   रहल छी \nपुन: एकबेर देहकोॴ2छध तािन   रहल छी \nबाधाक िन ोॴधफ2कोॴ2छध तोिड़  -तािड़   \nबौआइत सपनाकोॴ2छध डािह  -जािर  \nखोिल  अपन सभ घर-दुआिर  \nिच र-ोॴ2ह2तीोॴ2।2ा तन -मन सोॴ2एछ हािर ।  \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nहाथ- \n \nहाथ ि◌ सफोॴधह1 नै अिछ   हाथ \nअोॴ2फफ हारमे जनिम  गेल ए◌ेमे \nनाक, कान, आँिख , दोॴधहधत  \nइजोतेटा मे नै  \nअोॴ2फफ हारोमे रहैत अिछ  साथ \nसूँघैत अिछ  सभ कात \nजानैत टेब-टेब  सभ बात \nहाथकोॴ2छध नै देखैत हाथ  \nदेखैत अिछ  हाथक करामात \nकतए सँ कते धिर  पहुँचल हाथ \nहाथसँ िम लैत हाथ \nिस रजनक साथ  \nभऽ जाइत अिछ  िव ोॴ2फआ वंसक बात \nहाथ तँ अिछ  हमरे साथ \nफेर िक एक हेतै अधला बात।  \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nठक \n \nहम छी ठक \nनै कोनो शक \nझूठ गप भख \nसोॴधहधचक नै परख  \nशुोॴ2ह।मे ठकलॱ घर -पिर वार \nआगोॴधहध ठकैत दुिन  योॴधहध-संसार \nटका-पैसा हजारक-हजार \nलगा देलॱ सोॴ2एछ प ित क अमार \nठकैक आदित सँ नचार \nकतेको कनैत जार-बेजार \nआइ छूटल पूरा भक \nजखिन  हमर लगल ठक \nएहेन जीत पार भऽ गेल \nिज नगी बूझू बेमार भऽ गेल \nसभकोॴ2छध एिह  ना उठैत हेतै दरद \nआइ हमहूँ करैत छी गरद \nसोॴधहधच कतए सँ आब हम पाएब  \nठकबे करब वा ठका जाएब \nसोचब कोनो एहेन उपाए  \nऐ जालसँ केना बचल जाए। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nिश शुक ुg3ोै व र \n \nबोॴधफ2 परसौित   घर \nिच िच आइत िश शुक ोॴधचछ व र \nिन कलैत सुगोॴ2फफ ध  \nमोॴ2फफ द –मोॴ2फफ द  \nशािोॴ2फफ त  मे ोॴधचछ पोॴ2फफ द  \nमधुर आवाज \nसजौने साज \nकनैत बारोॴ2एछ बार \nखोलत अनोॴ2फफ त  संभावनाक दुआर \nबनत िन त-नूतन िस रजनहार \nऐ हेतु होए एहेन आधार \nबढ़ै बुिध , िव वेक, िव चार \nतोॴ2फछकाल चाही सुरोॴ2।2ाक ढाल  \nदेखू पाछू नचै छै काल \nलेने छै वएह पुरना जाल \nोॴधफएोॴ2फफ दन ोॴधचछ व र पुछै सवाल \n“की हरण कऽ सकब अहोॴधहध हमर दुख  \nदेख रहल छी घातीक ोॴ2ह।ख  \nतािक  सकब अहोॴधहध िच  ोॴ2फफ ह ल मुख \nहएत कोनो मनुखे सन मनुख?” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nबोलती बुg382  \n \nअिभ भावककोॴ2छध सीख कानकोॴ2छध सुनाइत  \nहवामे चाोॴ2ह। -भर गुनगुनाइत \n“सोॴ2एछ हािर  कऽ चिल होॴ2छध अपन चाल  \nनै तँ बाटेमे धऽ लेतौ काल।” \nदेश-दुिन योॴधहध आगू बढ़ल  \nहम रहब ओझरा कऽ पड़ल \nतैयो पैसल रहैत छल डर \nकोॴधहधपैत रहैत छलॱ थर -थर \nसुरोॴ2।2ाक एतेक अिछ   समान \nतँए ने देिल ऐ गपपर िध यान \nआइ जाएत बे-वजह जान \nराह भेल अिछ  सुोॴधफ2 -मसान \nआगू ठाढ़ भेल जमदूत समान \nककोॴधह1श ोॴधचछ व र सुिन  ठाढ़ भेल कान \n“मुँहसँ जे िन कलतौ अ◌ावाज  \nिक यो ने देतौ अखन काज।” \nहमर की गलती िक अए भेल नाराज \n“आइ िग रत हमरेपर गाज \nनजिर  उठा देखलॱ जी उड़ल स ोॴधफ2 \nहमर भऽ गेल बोलती बोॴधफ2। ” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nिद लक आवाज \n \nअोॴ2फफ त रमे रहैत अिछ  अमृत \nबाहर बीख भरल अनघोल \nोॴ2ह2ेमक नै कोनो मोल  \nभीतर शािोॴ2फफ त  क खजाना अनमोल \nिद लक बोलकोॴ2छध जािर  -मािर  \nबजै छी हम दोसर बोल \nशोॴ2ए2 द  दैत अिछ  िद लकोॴ2छध धोखा \nखोजैत अिछ  बारोॴ2एछ बार मौका \nकखनो शोॴ2ए2 द  िद लपर होइत अिछ  नाराज \nकखनो िद लक बात कहैत शोॴ2ए2 दकोॴ2छध होइत लाज  \nशोॴ2ए2 द  होइत जे िद लक आवाज \nसभठाम होइत सोॴ2फछ य क राज \nअोॴ2फफ त रमे बहुत सजबए पड़त साज \nतखैन बनत शोॴ2ए2 द  िद लक आवाज। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nनुg3खोगरा मजदूर  \n \nिक एक फटकारै छी यौ दरबान \nहम नै छी िक यो आन \nनै कोॴ2ह। एना परेशान  \nनै छी िभ खमंगा, चा◌ेर, बेइमान \nबरख भिर  पिह ले हमरो रहै अहॴ सन शान \nहमहॴ बनौने रही ई सतमहला मकान \nकतेक लगा कऽ लगन  \nकाज केने रही भऽ कऽ मगन \nअपन दुख िक छु कहल ने जाइ \nऊपरसँ खसल रही दुनू भोॴधहधइ  \nटोॴधहधग कटा कऽ हमर बचल जान  \nसहोदराकोॴ2छध उिड़   गेल ोॴ2ह2ाण  \nनै छी दुिख त केलॱ ि◌नरमान \nएहेन काजमे होइतै छै बिल दान \nहमर तँ कतोॴधह1ोॴधच1 य  अिछ  काजसँ लड़ब \nिक छु भऽ जेतै काज तैयो करब \nदेखबाक लीलसा छल एकबेर \nआँिख  जुरा जाएत रहब कनेक देर। \n“भािग  जो ऐठामसँ रे बकलेल \nई जगह अिछ  िव िश ोॴधचध ट  लोकक लेल \nमािल क एतौ तँ देख लेबही खेल \nतुरोॴ2फफ तेमे चिल  जेबही जेल।” \n \nआँिख  लगै छै केहेन ोॴधफएूर  \nजेना देहमे कऽ देतै भूर \nचोटिह◌ ं घूिम  गेल नोॴधआचगरा मजदूर  \nअिछ  चुोॴ2एच पे आवाज िन कलै दूर-दूर। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nमनक दुआर \n \nअोॴ2फफ हार घरमे बैसल लोग \nकऽ रहल अिछ  जेना कोनो \nनै देिख  रहल एक देासराक मुख \nकतए सँ भेटत दरशनक सुख \nऔना रहल सभ ठामिह◌ ं-ठाम \nिब नु मकसद िज नगी बेकाम \nअोॴ2फफ हार करै अोॴ2फफ हारसँ बात \nअोॴ2फफ हारेसँ झँपने रहू सबहक गात \nअनठेकानी हथोिड़ या मारैत हाथ \nनै जािन  के करतै केकरापर आघात \nशंकामे डूमल सभ काते-कात \nडर नािच  रहल अिछ  माथे-माथ \nकतबो करब छूोॴ2आछ छे जाप \nअोॴ2फफ हार घरमे सोॴधहधपे-सोॴधहधप  \nखोलए पड़त ि◌ खड़की-दुआर \nअोॴ2फफ त र मनक सभ केबाड़ \nअोॴ2फफ हार भऽ जाएत तार-तार \nपहुँचत ोॴ2ह2काश आर -पार \nएक देासरसँ जान-पहचान \nबढ़त आपसी मान-सोॴ2एछ माण। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nछुg363हक ुg26एप  \n \nहम छी अभागल \n जा रहल छी भागल \nिन ोॴधफ2मे डूमल या जागल  \nहरपल पाछोॴधहध लागल  \nकेहेन ई छोॴधहधह िब  नु परबाह \nलगैत अिछ  अथाह \nअशोथिक त भऽ गेलॱ भगैत-भागैत \nघूिम -घूिम  पाछू तकैत-तकैत \nमुँहसँ िन कलैत अिछ  आह \nकेहेन अिछ  िज िद याह \nजखैन तक अिछ  ई काया \nसँगे लगल रहत ई छाया \nबेसी भागब तँ थिक त हएत तन \nओझराएल रहत हरोॴ2।2ण मन  \nअिड़  कऽ परखब हम ओकर ोॴ2ह।प  \nचाहे चिढ़  ऊपर चाहे खिस  कूप \nोॴ2ह।प हो कुोॴ2ह।प वा हो अनूप  \nओकरे सँगे देखब हम अपन सोॴ2ह।प।   \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nबाबा केर लाठी \n \nठरल हवामे टौआ रहल छी \nटोले-टोले बौआ रहल छी \nबाबाक देल घोॴ2फध टी गलामे टोॴधहधगने छी \nगामक मुँहपुरखी हम नै कोनो मोॴधहधगने छी \nघोॴ2फध टी टनटनाइते भूकए कुकुर  \nलुोॴ2आछ चा छौड़ा सभ तकए भुकुर-भुकुर \nहुनके देल छलै तेल िप आओल लाठी \nदूध-भात खेबाक लेल फूलही बाटी \nछुोॴ2आछ छे बाटी भटिक  रहल अिछ  \nसूखले भात अटँिक  रहल अिछ  \nलाठी हाथमे देखते लोक करए सन-सन \nइशारा करैत बजैत अिछ  मने-मन \n“देिख यौ देह हाथ सूत सन \nलगै छै हाथमे बोॴ2फफ दूक सन।” \nिम ोॴ2।। कहैत अिछ  - \n“नै कोॴ2ह। फर -फर \nतामसे िक अए कँपै छी थर-थर \nछै सभकोॴ2छध समानताक अिध  कार \nलड़बै तँ उजिर  जाएत घर-दुआर \nनै चलत आब पुरना लाट \nओ भऽ गेल कुबाट \nएकर अिछ  एकटा काट \nचलए पड़त आब नवका बाट।” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nगीतक पूवुg361 संगीत  \n \nनै भेल दरस \nतँ केना हएत परस \nकहोॴधहध जनलॱ अहोॴधहधक ोॴ2ह2ीत  \nपूवोॴधह1मे नै सुनलॱ पद ोॴ2फआ व िन  संगीत \nहे यौ मीत \nदूरसँ सुनलॱ गीत \nबुझलॱ गीतक पूवोॴधह1 बजै छै संगीत  \nअिह ना होइत हेतै िन त \nआब तँ अविध  गेल िब त \nकहोॴधहध भेल हमर जीत  \nपिह ने जँ जािन तॱ \nएना नै कािन तॱ \nआदरसँ अिर आइत अ◌ािन तॱ \nछतीसो ोॴधच1 यंजन छािन तॱ \nकतए चिल  गेलॱ भऽ कऽ अनेर \nनै पािब  रहल छी अहोॴधहधक टेर  \nजेना टूिट  गेल पुरना घेर \nफेर जनम भेल एकबेर। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nदगध सुर \n \nकलीकोॴ2छध ोॴधचछ व र सुिन  \nिप क भेल पागल \nअोॴ2फफ त रमे िक छु जागल \nलेलक कान मुिन  \nमनमे गोॴ2एच पकोॴ2छध गुिन   \nकली बजैत अिछ  अपनिह  धुिन - \n“मधुमासक आगमन भेल \nअहोॴधहध फँिस   गेलॱ कोन खेल \nहृदय केना िब सिर  गेल \nके बनौलक एहेन जेल \nजतए चलैत अिछ  फरेबी खेल \nहमरा बना देलॱ बकलेल \nआिक  अहोॴधहध बिन   गेलॱ सोॴ2फफ त  \nिव योगक दाहसँ दग् ध छी कोॴ2फफ त  \nसोॴधहधचे अनोॴ2फफ त  अिछ  वसोॴ2फफ त  \nिक ोॴ2फफ तु हमर नै देखब अोॴ2फफ त ।” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nइजोतक वोॴधचछ ोॴ2।।   \n \nघर-दुआिर कोॴ2छध नीप  \nहाथमे लेने जरैत दीप \nअोॴ2फफ हारसँ लड़बाक इोॴ2आछ छा \nकऽ रहल समैक ोॴ2ह2तीोॴ2।2ा \nहवाक झा◌े◌ंका कऽ रहल खेल \nदीया अपनाकोॴ2छध बचेबाक लेल  \nआँचर तर ढुिक  गेल \nजेना इजोत वोॴधचछ ोॴ2।।  बिन  गेल \nआँिख कोॴ2छध असंोॴ2आ1 य  दीप सुझाएल \nजे छल मुझाएल \nबाट अिछ  असीम, अपार \nअड़ल चाोॴ2ह।भर अोॴ2फफ हार \nएक दीप अिछ  ोॴ2आह व िल त \nतँ करत अनेकोकोॴ2छध ोॴ2ह2ोॴ2आह व िल त \nनेिस  रहल धेने इहए आस \nठामिह -ठाम खेलत उजास। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nमनुखदेवा \n \nसभ मनिह -मन पूिज  रहल अिछ  \nएक-दोसराक गोॴ2एच प  बूिझ  रहल अिछ  \nमनक केना बूझत सभ बात \nकहए चहैत अिछ  छूिब  कऽ गात \nपकड़लक पएर भऽ कऽ कात \nहमरो दुख सुिन  िल अ तात \nजखैने देवक देहमे िभ रल \nठामिह  ओ ओंघरा कऽ िग रल \nजेकरा कहै छलॱ महान \nसे अपनिह  अिछ  बेजान \nआब के देत सुोॴधफ2र काया \nसोॴ2एछ प ित , यश, सोॴ2एछमान  \nखूिज  गेल सभटा राज \nतैयो भीतरसँ िन कलए आवाज- \n“छलै जे पावन \nबना देिल ऐ अपावन \nभऽ गेलै िन ोॴधचध ोॴ2ह2ाण \nछुबलासँ घिट  गेलै मान \nपिह ने बनल छल देवा \nआब भेल मनुखदेवा \nदेह चिढ़  करत सेवा \nभेट सभकोॴ2छध मनक मेवा \nनै डेराउ सभ िक छो देत \nमानत नै पूजा अखनो लेत।” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nअोॴ2एच प न हािर  \n \nगाम-घरसँ मंोॴ2।।ी दरबार  \nिक यो नै पािब  सकैत छल पार \nके बजत सोझा फोिड़  देित ऐ कपार \nडरे कनैत कते जार-बेजार \nजीतने छलॱ सकल समाज \nउिठ ते आवाज िग रबै छलॱ गाज \nबड़का-बड़का केलॱ काज \nबिज तो होइत अिछ  लाज \nसभ दुसमनकोॴ2छध मािर   देलॱ \nकतेकोॴ2छध मािट   तर गािड़  देलॱ \nघर-पिर वारकोॴ2छध तािर   देलॱ \nतैयो अपनासँ हािर  गेलॱ। \n \nअपन उजािड़  \nकाटए बपहािर  \nके बजैत अिछ  \nअोॴ2एचपन हािर  ? \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nुg3ोै वरक चेुg288 ह  \n \nोॴधचछ व र आिब  रहल आकाशक कोनो छोरसँ \nदरद उिठ  रहल देहक पोरे-पोरसँ \nअहोॴधहधक सोर पाड़ब हम सुिन   रहल छी \nअसंोॴ2आ1 यमे सँ अहोॴधहधक ोॴधचछ व र चुिन  रहल छी \nटपब खेत-खिर हान देश-कोस \nमनमे अिछ  िम लन केर जोश \nिब यावान झाड़-पहाड़ \nनदी-नालाकोॴ2छध करैत पार  \nपहुँचब एक िद न अहोॴधहधक पास  \nलगौने छी मनमे आस \nोॴधचछ वरक चेोॴ2फफ ह  अिछ  ठामे-ठाम \nनै िब सरब आब अहोॴधहधक गाम  \nिक एक भऽ रहल छी अधीर \nमनमे उठैए रिह-रिह  पीर \nहएत शुभ िम लन रहू थीर \nबरसत एक िद न शािोॴ2फफ त  क नीर।  \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nसुखक भाय \n \nतोिड़  रहल छी फूल \nगिड़  गेल हाथमे शूल \nभऽ रहल केहेन ोॴधचछ पशोॴधह1क सुख  \nहाथमे गड़ल कोॴधहधटक दुख  \nनै छोिड़  सकैत छी \nआ ने तोिड़  सकैत छी \nचलैत िज नगीकोॴ2छध नै मोिड़   सकैत छी \nिव चारक ोॴधफएमकोॴ2छध जोिड़   सकैत छी \nफड़तै अलग-अलग फल \nिक ोॴ2फफ तु एकेटा उोॴधफफगम ोॴधचछ थ ल \nसुख आ दुख दुनू छी भाय \nरहत सँगे नै छै उपाय।  \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nहएत अगारी \n \nसभ खेलै छलै अपन-अपन खेल \nनै छलै केकरो आपसी मेल \nसभ चलैत छल अपन-अपन चाल \nअपने समोॴधहछगपर फूटै छलै गाल  \nलोकक िसखऔलपर तोड़ैत छल गाल \nसबहक भेल छलै हाल-बेहाल \nकतेक ोॴ2ह2यास कतेक नोकसान  \nतब देलक हमरा गोॴ2एच प पर िध यान \nबनल एकता कतेक छान- बाोॴ2फफ ह  \nबालुक बाोॴ2फफ ह  कोन ठेकान \nखुश भऽ सभ ठोकए लगल ताल \nचुोॴ2एच प  नेता भऽ गेल वाचाल \nओझरा कऽ फँसल ओ लोभक जाल \nठाढ़ भऽ गेल किठ न सवाल \nफेर बनलॱ एकबेर बकलेल \nजखैन नेते ोॴधचछ वाथोॴधहफ भऽ गेल  \nपुन: ताकबै खेल रहतै जारी \nजे नै भेलै से हेतै अगारी। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nुg26एिच  गर \n \nकेहेन चीज अहोॴधहधक लगत नीक  \nहमरा भेटत ओहीसँ सीख \nदौगैत रहैत अिछ  तन \nअोॴ2फफवेषण करैत मन  \nिव चरण करैत धरासँ गगन \nपैघ पहाड़ आ कण-कण \nकतेक बहैत अिछ  नोर \nराित -िद न आ सोॴधहधझ -भोर \nडुमैत रहै छी अपने भूख \nतब देखबै छी अहोॴधहधक दुख  \nकोॴ2एफपनामे देखैत छी भऽ कऽ मूक  \nपरोसैत छी अहोॴधहध लग सुख  \nतैयो भऽ जाइत अिछ  चूक \nकहोॴधहध बदलैत अिछ   अहोॴधहधक ोॴ2ह।ख  \nआब देखेबाक अिछ  मृोॴ2फछयु-िच ोॴ2।। \nओ हएत केहेन िव िच ोॴ2।। \nऐ देहकोॴ2छध छोड़ए पड़त यौ िम  ोॴ2।। \nतब बना सकब ओ िच ोॴ2।। \nघेरने अिछ  मोहक कड़ी \nिब तल जाइत घड़ी-पर-घड़ी \nअहॴ छी असल ोॴ2ह2हरी \nतोड़ू कड़ी तोड़ू कड़ी। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \nबजैत एकाुg288 त  \n \nबजैत अिछ  सुन-मसान \nिक यो ने दैत अिछ  कान \nगबैत रहैत अिछ  अनवरत गान \nजुग-जुगसँ संिच त ोॴ2।धान  \nचाोॴ2ह। भर ोॴधचछ व रक घमासान \nसुनहट ठाढ़ अपनिह  शान \nहरोॴ2।2ण दैत अनुपम दान  \nिब नु शोॴ2ए2 दक बजैत ोॴ2।धान  \nोॴधचछ व र सुनैत छी िक ोॴ2फफ तु अिछ  चुप \nकेहेन हएत ोॴधचछ वोॴ2ह।प  \nवाणी अिछ  एतेक मधुर \nतँ ोॴ2ह।प हेतै केहेन अनूप  \nबैसल छी एकाोॴ2फफ त क कोड़मे  \nभऽ रहल सजोॴधह1ना मनक पोर -पोरमे \nयािद  अबैत अिछ  करम \nटूिट  रहल बहुतो भरम \nसुिन  रहल अिछ  हमर कान \nशािोॴ2फफ त  क गुन-गुन गान \nबिर स रहल सुन-मसान \nकऽ रहल छी पावन ोॴधचछ नान। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \nलटकल छी \n \nदुनू हाथ अिछ  कड़ीसँ बाोॴ2फफ ह ल \nओहीपर हम अँटकल छी \nपएरक नीचोॴधहध उिध  अ◌ाइत समुंदर \nआसमानमे लटकल छी \nछड़पटेलासँ हाड़-पोॴधहछजर दुखाइत अिछ   \nबेसी िच िच एलासँ कंठ सुखाइत अिछ  \nकहुना कऽ जीब रहल छी \nिज नगीक जहर पीब रहल छी \nनीचोॴधहध गीरब तँ डूिम   मरब \nतँए की हम लटकले रहब \nआब नै मानब \nजेकरा नै देखने छी  \nतेकरो जानब \nबोॴ2फफ ह न तोिड़  नीचोॴधहध फानब  \nनै डरबै किठ न कारासँ \nलड़बै वेगयुोॴ2आच त  धारासँ \nकरबे करब पार \nउिध आइत तेज धार \nदेख रहल छी समुोॴछचहक कछेर  \nतोड़ए पड़त आब कड़ीक घेर \nजेकरा करबाक चाही सवेर \nतेकरे केलॱ अबेर। \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \nबटमािर क गीत \n \nिक एक कऽ रहल छी \nएना ठेमम-ठेल यौ \nहम नै छी बकलेल यौ। \nजहूक लेल हम छी जोग \nतहूसँ भेल छी अभोग \nिक अए ने भेट रहल अिछ  \nजगह हमरो लेल यौ \nहम नै......। \n \nहमरो मन छल गिब तॱ गान \nघटले जाइत अिछ  मान-समान \nकोॴधचध ट मे रहत जँ मन-ोॴ2ह2ाण  \nकतएसँ गाएब सुख केर गान \nदुखसँ नाता अिछ  \nआब हमर जुिड़  गेल यौ \nहम नै......। \n \nहमरा लेल जगह नै खाली \nोॴधच1 यंोॴ2आ2 य सँ बजबैत अिछ  सभ ताली \nअसली-नकली किर ते-किर ते \nहमहॴ बिन  गेलॱ पूरा जाली \nहमरा सँगे चिल  रहल \nई कोन उनटा खेल यौ \nहम नै......। \n \nअहोॴधहध कहै छी- “धोॴ2ह। आस  \nकोॴ2ह। बारोॴ2एछ बार ोॴ2ह2यास  \nएक िद न करै पड़तै  \nअहूँसँ ओिह ना मेल यौ \nनै रहब अहोॴधहध बकलेल यौ। ” \nहम नै......। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nगुg288 तुg3ो1 य क भरम \n \nमन भऽ गेल पुलिक त \nगाबए लगलॱ गीत \nिम िल  गेल मंिज ल \nभऽ गेल हमर जीत \nजेकरा बुझलॱ मंिज ल \nओ कहलक- \n“अहोॴधहधकोॴ2छध नै अिछ   अिक ल \nलटकल छी अधरममे \nफँसल छी भरममे \nजेकरा ताकैले एते ोॴ2ह2यास  \nसे धेने अिछ  अहॴक आस \nिक एक बखतकोॴ2छध करै छी नाश  \nओ तँ अिछ  अहॴक पास।” \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nदरदक भोर \n \nअखन  तँ भेलै ददोॴधह1क भोर  \nसोॴधहधझमे देखबै अिोॴ2फफ त  म छोर \nिच िच आइत मन करै शोर \nकानब तँ सुिख  जाएत नोर \nतानब तँ छूिट  जाएत जोड़ \nडरे धेने छी केकर गोड़ \nथाह नै भेटए थोड़बो-थोड़ \nताकब दरदक अिोॴ2फफ त  म कोर \nछोिड़  देत ओ हमर पछोड़। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \nकेहेन मुg36ैग  \n \nअसली मोॴधहछग  \nबजल अोॴध2चोॴधहहग  \n“िज नगी भिर  बनले रहब बताह \nकािट ते रहब हम कठ आ काह \nपिल वारक नै अिछ  परबाह \nडूिम  जाएत आब घरक नाह \nजिर  गेल सभ मनक चाह \nकेना कऽ चलब कोॴधहधट भरल राह। ” \nकरै छी जॱ गोॴ2एच प पर िव चार \nमन बहैत अिछ  तेज धार \nतँए, पिट यापर पटुआ गेलॱ \nलाजे कठुआ गेलॱ \nकेना करब एकरा सोॴ2एछ हार \nपािब  नै रहल कोनो पार \nरखबाक छै सबहक मान \nकरए पड़त एकर िन दान। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \nपस रैत ुg262शाखा  \n \nजजोॴधह1र बूढ़ अनिच  ोॴ2फफ हारक गाछ \nहवा नचा रहल छै नाच \nलटकल असंोॴ2आ1 य  डािर -पात \nचाोॴ2ह।भर आ काते-कात \nसहने हएत कतेक अधात \nकेतेक छूटल केतेक साथ \nकरैत एक दोसरसँ बात \nपरेमसँ भेल ोॴधचछ नात। \nहमर चलैत अिोॴ2फफ त  म सोॴधहधस  \nोॴधचछ व जन-पिर जन आस-पास \nएकेटासँ बिढ़  केतेक रास \nसँगे चलैत िस रजन िव नाश \nझूठ-सोॴधहधच मोॴ2फआ य  नचैत नाच \nहम बनल छी अनिच ोॴ2फफ ह क गाछ। \n \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nखसैत बुुg288 द  \n \nखसैत बून-बून \nगाबै गुन-गुन \nिचड़ै चुन-चुन \nिझ◌ ंगुर झुन-झुन \nबरसैत मगन घन \nदेखैत मन नयन \nनाचैत सुमन मन \nतृिष त भीजैत तन \nसूखल कण-कण \nअमृतसँ िम लन। \nचलैत रहत आखेट \nनै टुटत िज नगीक गोॴ2छधठ  \nआिब  गेल जेठ \nदुख गेल मेट \nसभ िक छु समेिट  \nआब हएत भोॴ2छधट।  \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \nउलहन \n \n“सभ तँ रहै छै अहॴक लग-पास \nहम तँ अबै छी चासे-मास \nपिड़  गेल िव पित  भेलॱ िन राश \nअकालक कारणे डिह  गेल चास \nिद न अदहा पेट राित  उपास \nमनमे छेलए जे पूरा हएत आस \nभौजीक ताना सुिन  आँिख  भरल नोर \nबेथासँ भरल मनक पोर-पोर \nएक मुोॴध2आी देलासँ की भऽ जाएत थोर  \nआँिख सँ बिह  रहल अिछ  दहो-बहो नोर \nहमर नोर नै बिन  जाए अँगोर \nयौ भैया, एकिद न हमरो हेतै भोर \nचुोॴ2एच पी साधने खसौने छी धाड़ \nऐ सोॴ2एछ प ित पर छै हमरो अिध कार \nआगूमे ठाढ़ बालपनक िप यार \nनाता तोिड़  केना करब तकरार \nकनैत जा रहल छी जार-जार \nमाए रहैत तँ करैत दुलार \nअपने चास-बासपर करए पड़त आस \nबाबाक बखारी आ धीयाक उपास।” \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \nआपसी \n \n“िज नगी भिर  दैत रहलॱ फूल \nआपस भेिट  रहल अिछ  शूल \nमन भऽ गेल िब याकुल \nिक अए भेटल ई डोॴ2फध ड  \nकहोॴधहध केलॱ कोनो भूल  \nदेहलो चीज नै देब \nहम देने रही फूल \nकोॴधहध केना लेब ?” \n“हमरा लग वएह अिछ  तँ दोसर की देब \nजबरदोॴधचछ तीओ करब तँ आरो की लेब।” \n“खुिग  रहल अिछ  मनक राज \nसुआरथसँ भरल छल हमर काज।” \n \n \n \n \n \nरामदेव ुg262साद मुg283 ड ल “झाोॴ2ह।दार ” \n \nअिभ नुg288 द न \n \nऐ आवाज सुनिन हार सभ गोटा \nसुभ िस नेह, ोॴ2एचयार आ नमोॴधचछ कार। \nोॴ2ह2फुिोॴ2एफ ल  त छी हम बिर यारती \nसमा रहल नै हृदए फूल। \nचीर ोॴधचछ मरणीय ोॴधचछ वागत पािब  कऽ \nरहल याद नै राहक शूल। \n \nजगमग करैत जनकपुर नगरी \nोॴ2।आोॴध2चामय नर -नारी कूल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \nकी वणोॴधहफ ऐठामक शोभा \nबुझा रहल सभ मंगलक मूल। \n \nमंगलमय ऐ शुभ धड़ीमे \nवर-वधु केलिन  कबुल \nसुख-दु:ख दुनू बोॴधहधिट   बरबिर  \nरोपब नव बिग या केर मूल। \n \nचीर जीवी होउ दुोॴधधछा-दुोॴधधछीन  \nरहत आवाद नव ोॴ2।आृिज  त भवन। \nदऽ रहलॱ आिश ष हम जगवासी \nगम नै देत कोनो झॲका पवन। \n \n \nइरा मिुg2घ8लक  \nगजल ( मोॴधधछार .ोॴ2।आृँगार  ) \n----------000---------- \n \nबरखा बरसै छै िदन राित अहोॴधहधके \nइयाद सताबै \nओिहपर कािर अोॴ2फफहिरया राित  \nअहोॴधहध िबन चैन न आबै। अहोॴधहध---- \n \nिघरलै कारी घटा घनघोर वन मोॴ2छध \nनाचै मोरनी मोर \nएसगर सूोॴधफ2 भवन छै मोर  \nिबजुिरया देिख डराबै। अहोॴधहध---- \n \nबरसैत कजरा के धार हमरा इहो \nदैत उपराग \nोॴ2ह2ीतम ोॴध2।ारजोहै छी बाट अहोॴधहधके \nमोरा िहय हहराबै। अहोॴधहध  ----- \n \nिपया अहोॴधहध बसु दूरदेश मेघ सँ भेजू अपन सँदेश   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \nकरोट फेरैत कटै छै मोरा रितया \nनैना नीर बहाबै। अहोॴधहध ----- \n \nबूोॴधफ2े मोती सजल सब पात देिख  \nिसहरै छै मोरा गात \nिभजै कजरा गजरा िबंिदया \nकोयिलयो के बोली सताबै। अहोॴधहध ---- \n \nिवलमनै किरयौमहाराज अिबयौ \nछोिड़ काम आ काज \nहमर कँगना पायल के झँकार \nरिह--- रिह अहीँके बजाबै। अहोॴधहध- \n \nवणोॴधह1 -21 \n \nराम िव लास साहु \nगीत \n \nमोह-माया...... \n \nसगरो माया पसरल-ए \nमायाक बजार सजल-ए \nठिग िन योॴधहध माया-जाल पसािर  \nसभकोॴ2छध बािोॴ2फफ ह   फँसा रहल-ए \nठामे-ठाम ठिग िन योॴधहध बैिस   \nसभकोॴ2छध ठिक  -ठिक  खाए रहल-ए \nसभकोॴ2छध......। \n \nसभ सोॴ2आहजन दुजोॴधह1न ने कोइ  \nसाधु-संत महंथ कहबैए \nसोॴ2आहजन साधु-संत महंथ \nलोभ फँिस  घुिर आए रहल-ए \nठामे-ठाम ठिग िन योॴधहध बैिस    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \nसभकोॴ2छध ठिक  -ठिक  खाए रहल-ए \nसभकोॴ2छध......। \n \nलोभी सभ िन रलोभी नै कोइ \nइमान बेिच  इंसान कहबैए \nकुकमोॴधह1कोॴ2छध धरम -करम बुझैए \nमोह-मायामे सभ घेराएल-ए \nठामे-ठाम ठिग िन योॴधहध बैिस   \nसभकोॴ2छध ठिक  -ठिक  खाए रहल-ए \nसभकोॴ2छध......। \n \nई जगत केना कऽ चलतै \nके नेकी इंसान कहेतै \nकेना सभकोॴ2छध भेटतै ोॴ2।।ाण  \nमाया देिख  किव  बहबैए नोर \nठामे-ठाम ठिग िन योॴधहध बैस  \nसभकोॴ2छध ठिक  -ठिक  खाए रहल-ए \nसभकोॴ2छध......। \n \nजगदीश ुg262साद मुg283 डलक सबा दजुg361न गीत - \n \nकेकरो फूल...... \n \nकेकरो फूल मोॴ2छछछ बनै छै  \nतँ केकरो फूलहिर जाइ छै।  \nफुलैक फूल फुिलया-फिलया  \nहस-हँिस दुनू िदस बढ़ै छै।  \nहस-हँिस दुनू िदस बढ़ै छै। \nकेकरो......। \n \nफड़ैक सोॴ2ह।प पकैड़ -पकैड़ \nमोॴ2छछछ फूल सजबैत कहै छै।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \nसीख-लीख िसरखार गिढ़-गिढ़  \nफल-फलाफल सोॴ2ह।प धड़ै छै।  \nफल-फलाफल सोॴ2ह।प धड़ै छै।  \nकेकरो......। \n \nतेतबे नइ यौ भाय साहैब, \nकेकरो फूल अलोिपत भऽ भऽ  \nसत-सत हाथी तािक थकै छै।  \nफूल गजनती गज-गज गजुआ  \nबाट-बटोही हािर थकै छै।  \nबाट-बटोही हािर थकै छै। \nकेकरो......। \n \nजेकर दूध छाल छलही बिन  \nआिन जम जजमान गढ़ै छै।  \nबाल-बोध मुँह अमृत बिन  \nअरोग जीत िजनगी पबै छै। \nअरोग जीत िजनगी पबै छै। \nकेकरो......।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \nकाज पसिर......  \n \nकाज पसिर अिबते अंगना \nलप-लप लछमी आबए लगै छै। \nलछ-लछ लछमी कुदैक-कुदैक \nशर िसर कमल सजबए लगै छै। \nशर िसर कमल सजबए लगै छै। \nलप-लप......। \n \nसिज-सिज सिजते िसर ोॴ2।आृंगार  \nबाणी वीणा आबए लगै छै।  \nबाणी तिन भरैन-पुरैन \nकाशी कमल िखलबए लगै छै। \nकाशी कमल िखलबए लगै छै। \nलप-लप......। \n \nकूिद-कूिद काज कर किरआ \nवृोॴ2।2 सोॴ2ह।प सजबए लगै छै।  \nअशोभ शोभ अिलसाइत अिल \nोॴ2ह2सून रस रसबए लगै छै।  \nोॴ2ह2सून रस रसबए लगै छै।  \nलप-लप......। \n \nसरिसज कमल सिर -सेिरआ \nसागर कमल गढ़ए लगै छै।  \nसगर पहाड़ पार पे-पेिब \nगर गल जोिड़ िमलए लगै छै।  \nगर गल जोिड़ िमलए लगै छै। \nलप-लप......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \nधार बीच...... \n \nबलधकेल धिकया-धिकया \nधार बीच उगै-डुमै छै। \nसुभर िजनगीक कोॴधच2य कथे की  \nपतरखेप खेपैत खपै छै। \nपतरखेप खपैत खपै छै। \nधार बीच......। \n \nकिरते उग-डूम धार मध \nपगे-पग पएर िपछड़ै छै। \nपात-िनपात पतड़-पतड़ा \nपतरखेब खेबैत रहै छै। \nपतरखेब खेबैत रहै छै। \nधार बीच......। \n \nपगेपन पन-पन पंितया  \nपंितया पितया पन चढ़ै छै। \nबलपन खेलपन कुिद कुदैक \nपतरखेल खेलैत कहै छै। \nपतरखेल खेलैत कहै छै। \n \nजएह िजनगी सएह िकरदानी  \nसभ िदन सभ बािज कहै छै। \nधरम-अधरम कुधरम बूध-रम  \nपतरहोॴधहधिस हँस -हँसैत कहै छै। \nपतरहँिस हँस-हँसैत कहै छै। \nधार बीच......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \nफेरो हम...... \n \nमिर-मिर कऽ मरै छी  \nफेरो हम फड़-फड़ जीबै छी। \nफेरो हम फड़-फड़ जीबै छी। \n \nझूठ-फुस एोॴध12ोटा नै  \nमुँह फोिड़-फोिड़ कहै छी  \nकखनो ठोर बर-बरी बना  \nदािल िसर चिढ़-चिढ़ कहै छी  \nदािल िसर चािढ़-चािढ़ कहै छी। \nफेरो हम......। \n \nकखनो रम रमनाक बीच  \nमहाभारत रिच-रिच कहै छै। \nदुनूक ोॴ2।आृगी-ोॴ2।आृंग चढ़ -चिढ़  \nदोहरा-दोहरा कहै छी  \nफेरो हम जीबै छी \nमिर-मिर कऽ मरै छी \nफेरो हम......। \n \nरस-रसा रसाएल जेना  \nरब-रब रभिस कहै छी। \nरभसी रभिस रम-रमा  \nमरा राम मरा कहै छै। \nफेरो हम जीबै छी \nफेरो हम......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \nरंग िजनगी...... \n \nरंिगते काजक रंगसँ  \nरंग िजनगी बदलए लगै छै। \nधड़-धरती छोिड़़ते जेना \nनवरंग िजनगी धड़ए लगै छै। \nनवरंग िजनगी धड़ए लगै छै।  \nरंग िजनगी......। \n \nोॴ2ह।प अोॴ2ह।प सोॴ2ह।प गिढ़ -गिढ़ \nरंग रंिग  रभसए लगै छै। \nमुँह-कान जेहेन-जेहेन  \nनाओं अपन िसरजए लगै छै। \nनाओ अपन......। \n \nअपना-अपनी गमक-महक  \nसंग ोॴ2ह।प िसरजए लगै छै। \nगमक गंिोॴ2फफ ह   महक-महिक \nधरती-अकास पसरए लगै छै। \nधरती-अकास पसरए लगै छै। \nरंग िजनगी......। \n \nपता-पती पसिर-पसिर \nिजनगीक राग भरमए लगै छै। \nअपन-अपन िजनगीक िकरदानी \nशूर गलगल गबए लगै छै। \nशूर गलगल गबए लगै छै। \nरंग िजनगी......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n97 \n \nचोरकट चािल...... \n \nचोरकट चािल पकिड़-पकिड़ \nचोरकट चािल चलैत रहै छी  \nबाल देिख बोली िबलिह   \nचोरकट समाज गढ़ैत रहै छी। \nचोरकट समाज गढ़ैत रहै छी। \nचोरकट चािल......। \n \nएकी-दूकी गंजक-गंज  \nिचरक समाज बनबैत रहै छी। \nसाज सिज सजनी सिोॴ2फफहया  \nचिढ़-चिढ़ िसर सजैत रहै छी  \nचिढ़-चिढ़ िसर सजैत रहै छी \nचोरकट चािल......। \n \nअड़िक-मड़िक  धड़िक जन-जन  \nसरिक -हरिक धरैत रहै छी  \nमुसर मूस मुिसया-मुिसया  \nकट-कट, किट-किट कहैत रहै छी। \nकट-कट, किट-किट कहैत रहै छी। \nचोरकट......। \n \nकटनी कािट कात कित या  \nआँटी-अगो बनैत कहै छी  \nआँटी-बोझक आँट जेना  \nसीली-आगू हँिस-हँिस कहै छी। \nसीली-आगू हँिस-हँिस कहै छी। \nचोरकट......। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n98 \n \nतखिन  पार...... \n \nडूमा-डुमी खेल खेिल  \nधड़ा-धाम केना टपबै। \nअोॴ2फफ हार घर सोॴधहधपे-सोॴधहधप  \nतखिन  पार केना करबै? \nतखिन  पार......। \n \nअोॴ2फफ हार डूिम -डूिम  डुबैक \nहँथोिर  हाथ केना पेबै? \nके केमहर दहिल  भँिस या \nबीच अोॴ2फफ हार केना देखबै? \nबीच अन्  हार केना देखबै? \n \nसघन-समीर अकास ठेि◌ क  \nनाद-शंख केना चढ़बै? \nअकान कान कािन -कूिह  \nनाग-फोॴधहधस केना कटबै।  \nनाग-फोॴधहधस केना कटबै।  \n \nडँिस ते छाती सू-सुरसुरा \nमौगित  हिथ या धड़बै। \nलूल हाथ लुलुआ-लुलुआ \nहर-हर, हािर -हािर  सुनेबै। \nहर-हर, हािर -हािर  सुनेबै। \nतखिन  पार......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n99 \n \nछाती चिढ़...... \n  \nछाती चिढ़  मुिक या-मुिक या \nकान पकिड़  पुछै छै। \nसंठी बोझ बना-बना \nझील-िझ लहोिर  खेलै छै। \nमीत यौ, झील-िझ लहोिर ......। \n \nअपने ताले ताल पीिट  \nघैल-छोॴधहधछ भरैत कहै छै।  \nनीरा-पािन  िन रा-िन रा \nछिछ या-छोॴधहधछ धड़धड़बै छै।  \nमीत यौ, छिछ या-छोॴधहधछ ......। \n \nछह-छहा छहिल -छहिल  \nछोॴधहधछ -सोॴधहधच बजैत कहै छै।  \nछोॴधहधछी छोॴधहधछ सुरिक  -सुरिक  \nपक-पकौल मािट  कहै छै। \nमीत यौ, पक-पकौल......। \n \nकुोॴ2एछ हारक िक रदानी केहेन \nकिच या-पिक या िम ला गढ़ै छै। \nकिच या घोड़ा रिम  रेमंत \nआउ, िट क, आउ-िट किट कबै छै। \nमीत यौ, आउ, िट क......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n100 \n \nससुरामे...... \n \nससुरामे जा कऽ धीया \nरिह होॴ2छध चीत -चेत कऽ। \nसूिख -दूिख  बीच िव चिड़  \nचिल होॴ2छध देिख  -सूिन  कऽ। \nचिल होॴ2छध देिख  -सूिन  कऽ। \nरिह होॴ2छध चीत -चेत......। \n \nसून सुोॴधफ2 पेब पकिड़   \nिच ोॴ2फफ त न चीत चेत कऽ \nसुरता सुरत पेब पकिड़  \nमरनी-मरम जािन  कऽ \nमरनी-मरम जािन  कऽ \nरिह होॴ2छध चीत -चेत......। \n \nमाए-बाप सर-समाजक \nलत-लोॴ2।छी लतिड़   कऽ \nनव घर नव घरनी धड़िर  \nमन-मन बपहर पेब कऽ \nमन-मन बपहर पेब कऽ \nरिह होॴ2छध चीत -चेत......। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n101 \n \nिज नगीक ताक...... \n \nिज नगीक ताक ताकैमे \nभिर  िज नगी लगा देिल ऐ। \nतैयो सबेर पाबैमे \nगम-गम जान गमा देिल ऐ। \nगम-गम जान गमा देिल ऐ। \n \nरेहे-रेह राह ताकैमे \nराहे-राह राहजनी देिल ऐ। \nतैयो बात-घाट घिट -घिट  \nघिट या घाट घटैत गेिल ऐ। \nघिट या घाट घटैत गेिल ऐ। \n \nघटी-कुघटी िस र सिज -सिज  \nनचार-िव चार सुनैत गेिल ऐ। \nसमरथकोॴ2छध दुख नाइ गोसोॴधहधइ  \nरित या राित  गबैत गेिल ऐ। \nरित या राित  गबैत गेिल ऐ। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n102 \n \nगोर मुँह.....  \n \nगोर मुँह मिण मन मुसुका \nबूध जािन बुधजन कहैत एला  \nबाट-बटोही बिटया पकिड़  \nबटगमनी ोॴधचछवर भरैत एला।  \nबटगमनी ोॴधचछवर ......। \n \nदेिख देिख, सून-सूना \nखीस खीिसया खसैत एला \nसुखा डािह सुखौत सुख  \nदुख दुिखया देखबैत गेला। \nदुख दुिखया......। \n \nोॴ2ह।प पकिड़ सोॴ2ह।प गिढ़ -गिढ़  \nसोॴ2ह।प ोॴ2ह।प संगैत गेला \nपितया पात पितया-पितया  \nगॲित-गॲित मुँह गॲतैत गेला। \nगॲित-गॲित......। \n \nझॲका-झॲका झुका-झुका  \nझुिकया-झुिकया झुलैत गेला  \nमुँह गोिर मन मिण मुसुका  \nबूध जािन बुधजन कहैत एला। \nबूध जािन......। \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n103 \n \nअंशी-अंश...... \n \nकतरा आम की आम नै? \nतँए िक ओ आम नै भेलै। \nोॴ2ह।प -रंग गुण सु-सुआद \nअंश आम की नै भेलै? \nअंश आम......। \n \nपेब गुण जेना आम गुन-गुना  \nरिसया रस रसाइत गेलै। \nतिहना अंशी अंश बिन-बिन \nरिसक जन जगजगाइत गेलै। \nरिसक जन......। \n \nअंश एक किट िब िर छ जन  \nसंग दोसर धड़ैत गेलै। \nअंश-अंशी संगोर छोिड़ \nजीव-जगत कहबैत गेलै। \nजीव-जगत......। \n \nअंशी अंश जग जन जगा  \nखेल संसार रचैत गेलै। \nिकयो खेलाड़ी खेल पकिड़ \nअंशी-अंश िमलैत गेलै। \nअंशी-अंश......। \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n104 \n \nसूखल पोखिर क...... \n \nसूखल पोखिरक जािठ जेना \nजन-िजनगी सुखाइत गेलै।  \nएलै-गेलै ससैर ससिर  \nमाने मन भोथाइत गेलै। \nमाने-मन......। \n \nबरखा, रौदी बिह बािढ़ \nबले-बल बलुआइत गेलै। \nजलधर धार धेने किहया  \nजान मािर मिटयाइत गेलै। \nजान मािर......। \n \nदशानन जिहना किहयो  \nधारे-धार धड़धड़ाइत गेलै। \nधारे-धार जाने जान \nसंग मीिल जल-जलाइत गेलै। \nसंग मीिल......। \n \nगमे-गम किम कैम किमया  \nकामे कम किमयाइत गेलै। \nपेट-पेट पिटया-पिटया \nबाते-बात बलुआइत गेलै।  \nमीत यौ,  \nबाते-बात बलुआइत गेलै।  \nमाने मन भोथाइत गेलै। \nमाने मन......। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n105 \n \nुg2एखोत ा किह  ...... \n \nोॴ2।आोता किह  -किह  सुत-सुता \nसुरता सुरत ोॴ2ह।प बनौलक।  \nनैन नीन िन िन या-िन िन या \nवाण चािल क बैन धड़ौलक। \nवाण चािल क......। \n \nजेहेन बन चिल यो तेहेन \nवािण  चािल  िज नगी पकड़ौलक। \nपकिड़  चािल  चल चिल या \nआंकर पाथर संग सजौलक। \nआंकर पाथर......। \n \nआंकर अँकुर पथ पथला \nभूिम  िन रभूिम  भँिज यौलक। \nरौिद या रौद पािन  पिन या \nजिड़ या जिड़ -जिड़  जाड़ जड़ौलक। \nजिड़ या जिड़ ......। \n \nकोॴधहधच मािट   कुंभ जिह ना \nचक चिक या चाक चरहौलक। \nतरे-ऊपरे मूठ मुिठ या \nपत पता पात पित यौलक। \nपत पता पात......। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n106 \n \nजिड़  जंजालक......  \n \nजिड़  जंजालक फेड़मे \nटूिट  िव चार बदलाइत गेल \nसुखा-सुखा, अिल सा-अिल सा \nमाड़ मािर  मिर याइत गेल। \nमाड़ मािर ......। \n \nमािर ते माड़ी नैन-बैन \nसुरता सोॴ2हछप झँपाइत गेल।  \nनीक, िक  नीक, अध िक  अधला \nफेड़-कनफेड़ फेड़ाइत गेल। \nफेड़-कनफेड़......। \n \nफिड़ ते कनफेड़ मन बदिल  \nमँ◌ुगबा मािर  मड़ाइत गेल। \nमने-मने मनुआँ पकिड़  \nलेऊँच होइत लुटाइत गेल। \nलेऊँच होइत......। \n \nफेड़-फेड़ कनफेड़ पेब \nमरमराइत मन मराइत गेल। \nनैन िव चार कन-कनक मन \nफीड़ा-फीड़ा फीड़ाइत गेल। \nफीड़ा-फीड़ा......। \n \nगजल दीप नारायण -'िवोॴध2छाथोॴधहफ' \n \nआब कथी राखल अिछ िपआर मे \nलोक फुिसए बौआइए बोखार मे \n \nहमरा तँ खरबो मे निह भेटल \nआहोॴधहधक मुदा भेटगेल हजार मे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n107 \n \n \n'फुिसयोॴधहछहू साय लेल िनोॴधफ2 कामय  \nकतेक मुखोॴधह1 छिथ लोक संसार मे \n \nसोॴधहधच कहब तँ ओल जका लागत  \nतोॴधआध िकया िकछु कहब बेकार मे \n \nएिह दुिनयोॴधहध सँ कुन आश 'दीपक' \nचलु चलै छी माय के दरबार मे \n \nवणोॴधह1~~१३ \n \n िबोॴ2फफदेोॴ2।फर ठाकुर   \nधनुषानेपाल /   \n \nपुन[किवता] चमोॴ2आचतै िमिथला राज  : \n \nजय मैिथल जय िमिथला बासी   \nकोॴ2हछ सब िमिलक जयकार   \nबोॴ2फफद हेतै कुशासन सबके  \nपुन चमोॴ2आचतै िमिथला राज ।।  :   \n \nसब ढेलफोरबा नेता तेहने  \nलैय िटकट,कुसोॴधहफ, भोॴ2।छा \nपाटोॴधहफ अते जे नाम याद नै  \nजोॴ2फफमल जेना गोबरछता ।।   \n \nके रावण के अिछ कुोॴ2एछभकरण   \nककरा बुझी ोॴ2फफयायक भगवान   \nझोरा भरब रणनीित सबके  \nबस रामलीलामे बने राम ।।   \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n108 \n \nहाथीसन दुमुहा दात छै  \nएक देखाबे दोसरस खाए   \nपीठ पछाडी छुरा मारत   \nमुहपर बाजत भाए यौ भाए ।।   \n \nआइ पद छै घुिमलेब िद   \nबढका बढका गाडीमे  \nिछनब जखने छुछुनर बनतै  \nिछोॴ2।चयैतै बारीझारीमे ।।-  \n \nमाोॴध1।ल भीख नै भेटतै ककरो  \nसभ जनता ज िमलबै आब   \nबोॴ2फफद हेतै कुशासन सबके  \nपुन चमोॴ2आचतै िमिथला राज ।।  :   \n \nआबु िकय नै िमिल बािटक   \nएिह दानवसभके ोॴ2हधाोॴध2च करी   \nहक िछनब ज पाप िथक त   \nिकय ने एक अपराध करी ।।   \n \nगरीबो दुिखया चैनस िजयत   \nहेतै गाउ समाज उोॴध2चार   \nबोॴ2फफद हेतै कुशासन सबके  \nपुन : चमोॴ2आचतै िमिथला राज ।।   \n \nिबोॴ2फफदेोॴ2।फर ठाकुर   \nधनुषानेपाल /   \nहाल : \nगजल   \n \nअही छी हमर भवानी मैया हम अहाके मानै छी \nकरब सबिदन पूजा पाठ मनस हम इ ठानै छी   \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n109 \n \nउजडल घर बसाबु मा एना िकय फटकारै छी   \nराितभिर िनोॴ2फफद नै आबे सोॴधफफखन अहा ल कानै छी  \n \nोॴ2।2मा कोॴ2हछ या सजा िदअ हम त अिहक सोॴ2फफतान छी  \nअोॴ2।धानी हम पुोॴ2।। अहाके िबधान नै िकछु जानै छी  \n \nिचनी लैताह दूध लैताह कही न माइ गे बाबुके  \nलोॴधफहडु आ पेडा हमहु बनेबै तै त िचकस  सानै छी   \n \nअही जननी दुख हरणी कोॴ2हछ हमर उोॴध2चार हे:  \nशिोॴ2आचतोॴधचछवोॴ2हछपा जगदोॴ2एछबे हम अहाके पहचानै छी  \n \nसरल बािणोॴधह1क बहर   \nमाोॴ2।।ा १९ =   \n \nिबोॴ2फफदेोॴ2।फर ठाकुर   \nधनुषा नेपाल   \nहाल कतार : \n \nअिनल मिोॴ2एफलक  \nमैिथली गजल \n \nिजनगी भिर'क साथ बीचेमे िकए छोिड़ देिलयै \nहमर ओ सपना सतरँगी िकए तोिड़ देिलयै  \n \nकिहयै केकरासँ सुनतै के िसकाइतो हमर \nदोख कहोॴधहध कहलॱ नया रोॴधचछता िकए खोिज लेिलयै \n \nरिह रिह आब भीजैत रहै छै जे आँिख हमर \nई सागर छै नोरक अिहमे िकए बोिर देिलयै \n \nपिहल भोॴधआचटक फूल सुिख गेल तैयो रखने छी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n110 \n \nमोनक फूलबारी कहू अहोॴधहध िकए नॲिच लेिलयै \n \nसहलो ने जाइया केहन जरै छै मोन हमर \nिबरहक आिग मे जे हमरा िकए झॲिक देिलयै….! \n \n(आखर(१८- \n \n \nिवदेह नूतन अंक गोॴध2छ -पोॴध2छ भारती \n  \n१. मोहनदास (दीघुg361कथा ):लेखक: उदय ुg262काश  (मूल िहोॴ2फफदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उोॴ2फछपल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथलाोॴ2।2र ) \nमोहनदास (मैिथली-ोॴछचएेल ) \n२.िछुg382मुg3ोैता - ुg262भा खेतानक िहुg288द ी उपुg288य ासक  सुशीला झा ुg32एार ा मैिथली अनुव ाद   \nिछोॴधफ2मोॴधचछता \n३.कनकमिण दीिुg2ए2त (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुव ाद ुg2एखीमत ी ुg26एपा धीुg26ए आ ुg2एखी धीरेुg288 ुgैो6 ुg262ेमिषुg361) \nभगता बेङक देश-ुgै1ोमण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपोॴ2फफयासक मैिथली अनुवाद डॉ. शोॴ2एछभु कुमार िसंह ोॴध2।ारा \nपाखलो  \n \nबालानोॴधहछ कृते  \nइरा मिुg2घ8लक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n111 \n \nबाल गजल \n \nभिर रोॴधचछता कादो कीचड़ पसरल  \nबाहर कोोॴधफ2ा जेबै हम   \nकोॴ2फफहा चिढ़ इसकूल जायलेल बाबू के कोना मनेबै हम।  \n \nमुसलाधार बरसै छै बदरा   \nएोॴध12ोपल लेल थमतै नै \nइसकुल पहुँचै मोॴ2छध देरी हेतै िनोॴधच2तुोॴध12ी छै मािर खेबै हम।  \n \nगोॴ2एफली कुोॴ2आछची अँगना डबरापोखैर  \nभिर गेलै खेतक आिर \nपािनये चानी पीटल छै सबतिर \nनाव कोना चलेबै हम। \n \nलकड़ी काठी जारैन चुोॴधधछा सब तीतलै बोॴधफहड मोशिकल छै \nसेहोदेिख माथठोिक कहैछै मोॴधहधजी \nभातो कोना पकेबै हम। \n \nसँगी साथी सबघर मोॴ2छध घुसरल  \nिकयो निहँ बहराबै छै \nइोॴ2फफदरराजा ढोल बजाबै ढोॴ2एछम सँ \nके नचतै जे गेबै हम। \nवणोॴधह1 -22 \n \nबाल गजल \n \nअिछ बोॴधफहड िजोॴध1एी बरसात  \nकहल नै मानै एको बात।   \nकहल----- \n \nघटाटोप बादल आवारा \nठुमिक के नाचै चाोॴ2हछ कात।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n112 \n \nकहल----- \n \nकखनोिटपझम-िटप कखनोझम- \nिभजलै धरती गाछे पात। \nकहल ----- \n \nभैया के िभजलै कापी बोॴधचछता \nजे नै कराबै मेघ बसात। \nकहल----- \n \nसब मौसम छै आनी जानी \nबरसातक फरके बात। \nकहल------ \n \nसँग कजरी झूला साजल \nइोॴ2फफोॴछचहधनुष के रँगे सात।  \nकहल------ \n \nवणोॴधह1-10 \n \nबुg2खैचा लोकिन ुg32एारा ुg3ोैमरणीय ुg3ो2लोक \n \n१.ोॴ2ह2ातः काल ोॴछचएोॴधध2मुहूोॴ2।छोॴधह1 (सूयोॴधआहदयक एक घंटा पिहने) सवोॴधह1ोॴ2ह2थम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही, आ’ ई ोॴधच2लोक \nबजबाक चाही। \nकराोॴधए1े वसते लोॴध।चमीः करमोॴ2फआये सरोॴधचछवती।  \nकरमूले िोॴधचछथतो ोॴछचएोॴधध2ा ोॴ2ह2भाते करदशोॴधह1नम्॥  \nकरक आगोॴधहध लोॴध।चमी बसैत छिथ , करक मोॴ2फआयमे सरोॴधचछवती, करक मूलमे ोॴछचएोॴधध2ा िोॴधचछथत छिथ। भोरमे तािह ोॴध2।ारे \nकरक दशोॴधह1न करबाक थीक।  \n२.संोॴ2फआया काल दीप लेसबाक काल -  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n113 \n \nदीपमूले िोॴधचछथतो ोॴछचएोॴधध2ा दीपमोॴ2फआये जनादोॴधह1नः।  \nदीपाोॴधए1े शोॴध1धरः ोॴ2ह2ोोॴ2आचोॴ2।छः सोॴ2फफोॴ2फआयाोॴ2आहयोितनोॴधह1मोऽोॴधचछतुते॥  \nदीपक मूल भागमे ोॴछचएोॴधध2ा, दीपक मोॴ2फआयभागमे जनादोॴधह1न (िवोॴधचधणु) आऽ दीपक अोॴधए1 भागमे शोॴध1धर िोॴधचछथत छिथ। हे \nसंोॴ2फआयाोॴ2आहयोित ! अहोॴधहधकोॴ2छध नमोॴधचछकार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं ोॴधचछकोॴ2फफदं हनूमोॴ2फफतं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः ोॴधचछमरेिोॴधफ2ोॴ2फछयं दुःोॴधचछवोॴ2एहोॴधचछतोॴधचछय नोॴधच2यित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमारोॴधचछवामी, हनूमान्, गोॴ2हछ ड आऽ भीमक ोॴधचछमरण करैत छिथ , हुनकर दुःोॴधचछवोॴ2एह \nनोॴछ1ह भऽ  जाइत छिोॴ2फफह।  \n४. नहेबाक समय- \nगोॴध1।े च यमुने चैव गोदाविर सरोॴधचछवित।  \nनमोॴधह1दे िसोॴ2फफधु कावेिर जलेऽिोॴधचछमन् सिोॴधफ2िधं कुोॴ2ह।॥  \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सरोॴधचछवती, नमोॴधह1दा, िसोॴ2फफधु आऽ कावेरी\n  धार। एिह जलमे अपन सािोॴधफ2ोॴ2फआय िदअ।  \n५.उोॴ2।छरं योॴ2फछसमुोॴछचहोॴधचछय िहमाोॴछचहेोॴ2।हैव दिोॴ2।2णम्।  \nवषोॴधह1ं तत् भारतं नाम भारती योॴ2।। सोॴ2फफतितः॥  \nसमुोॴछचहक उोॴ2।छरमे आऽ िहमालयक दिोॴ2।2णमे भारत अिछ आऽ ओतुका सोॴ2फफतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अहोॴ2एफया ोॴछचहौपदी सीता तारा मोॴ2फधडोदरी तथा।  \nपोॴ2आफचकं ना ोॴधचछमरेिोॴधफ2ोॴ2फछयं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अहोॴ2एफया, ोॴछचहौपदी, सीता, तारा आऽ मोॴ2फधदोदरी, एिह पोॴधहधच साोॴ2फआवी-ोॴधचछोॴ2।।ीक ोॴधचछमरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप नोॴछ1ह भऽ जाइत छिोॴ2फफह।  \n७.अोॴ2।फोॴ2फछथामा बिलोॴधच1योॴधह।सो हनूमोॴधहछोॴ2।ह िवभीषणः।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n114 \n \nकृपः परशुरामोॴ2।ह सोॴ2एचतैते िचरोॴध1आीिवनः॥  \nअोॴ2।फोॴ2फछथामा, बिल, ोॴधच1यास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचायोॴधह1 आऽ परशुराम - ई सात टा िचरोॴध1आीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सुोॴ2ह2ीता देवी िशखर वािसनी \nउोॴधए1ेन तपसा लोॴ2ए2धो यया पशुपितः पितः।  \nिसिोॴध2चः साोॴ2फआये सतामोॴधचछतु ोॴ2ह2सादाोॴ2फफतोॴधचछय धूजोॴधह1टेः  \nजाोॴछ2एवीफेनलेखेव योॴ2फफयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदानोॴ2फफद न मे बाला सरोॴधचछवती।  \nअपूणोॴधआ1 पंचमे वषोॴधआ1 वणोॴधह1यािम जगोॴ2फछोॴ2।।यम् ॥  \n१०. दूवधgछ65धgष5षत मंधgष55 (शुोॴ2आचल यजुवोॴधआ1द अोॴ2फआयाय २२, मंोॴ2।। २२) \nआ ोॴछचएोॴधध2िोॴधफ2ोॴ2फछयोॴधचछय ोॴ2ह2जापितॠोॴधह1िषः। िलंभोोॴ2आचोॴ2।छा देवताः। ोॴधचछवराडुोॴ2फछकृितोॴधच2छोॴ2फफदः। षोॴधफहजः ोॴधचछवरः॥  \nआ ोॴछचएोॴधध2॑न् ोॴछचएाोॴधध2॒णो ोॴछचए॑ोॴधध2वचोॴधह1॒सी जा॑यता॒मा रा॒ोॴधचधोॴधएएे रा॑ज॒ोॴ2फफयः शुरे॑ऽइषोॴधच1यो॒ऽितोॴधच1या॒धी म॑हार॒थो जा॑यतोॴधहछ॒ दोोॴ2आ2ोॴछचआॴ \nधे॒नुवोॴधआहढा॑न॒ोॴधफहवाना॒शुः सिोॴ2एचतः॒ पुर॑िोॴ2फफध॒योॴधआहवा॑ िज॒ोॴधचधणू र॑थे॒ोॴछ1आाः स॒भेयो॒ युवाोॴधचछय यज॑मानोॴधचछय वी॒रो जा॒यतोॴधहछ िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒जोॴधह1ोॴ2फफयॲ वषोॴधह1तु॒ फल॑वोॴ2फछयो न॒ऽओष॑धयः पोॴ2आछयोॴ2फफतोॴधहछ योगेोॴ2।2॒मो नः॑ कोॴ2एफपताम्॥ २२॥ \nमोॴ2फफोॴ2।।ाथोॴधह।ः िसोॴध2चयः सोॴ2फफतु पूणोॴधह।ः सोॴ2फफतु मनोरथाः। शोॴ2।।ूणोॴधहछ बुिोॴध2चनाशोऽोॴधचछतु िमोॴ2।।ाणामुदयोॴधचछतव।  \nॐ दीघोॴधह।युभोॴधह1व। ॐ सौभाोॴ2आ2यवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयोोॴ2आ2य आ ’ सवोॴधह1ोॴ2।ध िवोॴध2छाथोॴधहफ उोॴ2फछपोॴधफ2 होिथ , आ’ शुोॴ2।।ुकोॴ2छध नाश कएिनहार सैिनक उोॴ2फछपोॴधफ2 \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे सोॴ2।2म होिथ आ ’ घोड़ा ोॴ2फछविरत ोॴ2ह।पोॴ2छध \nदौगय बला होए। ोॴधचछोॴ2।।ीगण नगरक नेतृोॴ2फछव करबामे सोॴ2।2म होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूणोॴधह1 भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृोॴ2फछव देबामे सोॴ2।2म होिथ। अपन देशमे जखन आवोॴधच2यक होय वषोॴधह। होए आ ’ औषिधक-बूटी सवोॴधह1दा पिरपोॴ2आचव \nहोइत रहए। एवं ोॴधफएमे सभ तरहोॴ2छध हमरा सभक कोॴ2एफयाण होए। शोॴ2।।ुक बुिोॴध2चक नाश होए आ ’ िमोॴ2।।क उदय होए॥ \nमनुोॴधचधयकोॴधआच कोन वोॴधचछतुक इोॴ2आछछा करबाक चाही तकर वणोॴधह1न एिह मंोॴ2।।मे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलुोॴ2एचतोपमालोॴछधआकार अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n115 \n \nअोॴ2फफवय - \nोॴछचएोॴधध2॑न् - िवोॴध2छा आिद गुणसँ पिरपूणोॴधह1 ोॴछचएोॴधध2  \nरा॒ोॴधचधोॴधएएे - देशमे \nोॴछचए॑ोॴधध2वचोॴधह1॒सी-ोॴछचएोॴधध2 िवोॴध2छाक तेजसँ युोॴ2आचोॴ2।छ  \nआ जा॑यतोॴधहछ॒- उोॴ2फछपोॴधफ2 होए  \nरा॑ज॒ोॴ2फफयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइषोॴधच1यो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽितोॴधच1या॒धी-शोॴ2।।ुकोॴ2छध तारण दय बला \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर \nदोोॴ2आ2ोॴछचआॴ-कामना(दूध पूणोॴधह1 करए बाली) \nधे॒नुवोॴधआहढा॑न॒ोॴधफहवाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी वोॴधआहढा॑न॒ोॴधफहवा- पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-ोॴ2फछविरत  \nसिोॴ2एचतः॒-घोड़ा \nपुर॑िोॴ2फफध॒योॴधआहवा॑- पुर॑िोॴ2फफध॒- ोॴधच1यवहारकोॴ2छध धारण करए बाली योॴधआहवा॑-ोॴधचछोॴ2।।ी \nिज॒ोॴधचधणू-शोॴ2।।ुकोॴ2छध जीतए बला \nर॑थे॒ोॴछ1आाः -रथ पर िोॴधचछथर  \nस॒भेयो॒-उोॴ2।छम सभामे \nयुवाोॴधचछय -युवा जेहन \nयज॑मानोॴधचछय -राजाक राोॴ2आहयमे \nवी॒रो-शोॴ2।।ुकोॴ2छध परािजत करएबला  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n116 \n \nिनका॒मे-िन॑कामे-िनोॴ2।हययुोॴ2आचोॴ2।छ कायोॴधह1मे \nनः-हमर सभक \nप॒जोॴधह1ोॴ2फफयॲ-मेघ \nवषोॴधह1तु॒-वषोॴधह। होए  \nफल॑वोॴ2फछयो-उोॴ2।छम फल बला \nओष॑धयः-औषिधः \nपोॴ2आछयोॴ2फफतोॴधहछ- पाकए \nयोगेोॴ2।2॒मो-अलोॴ2एधय लोॴ2एधय करेबाक हेतु कएल गेल योगक रोॴ2।2ा \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nकोॴ2एफपताम्-समथोॴधह1 होए  \nिोॴधए1िफथक अनुवाद - हे ोॴछचएोॴधध2ण , हमर राोॴ2आहयमे ोॴछचएाोॴधध2ण नीक धािमोॴधह1क िवोॴध2छा बला, राजोॴ2फफय -वीर,तीरंदाज, दूध दए \nबाली गाय, दौगय बला जोॴ2फफतु, उोॴध2छमी नारी होिथ। पाजोॴधह1ोॴ2फफय आवोॴधच2यकता प डला पर वषोॴधह। देिथ , फल देय बला \nगाछ पाकए, हम सभ संपिोॴ2।छ अिजोॴधह1त /संरिोॴ2।2त करी।  \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंिोॴ2आ2लश -मैिथली -कोष  / मैिथली - इंिोॴ2आ2लश -कोष   ोॴ2ह2ोजेोॴ2आचटकोॴ2छध आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई- मेल ोॴध2।ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैुg2ए3ािनक लोक िन ुg32एारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा सुg2घैपादन \nपाुg38एयुg38घम  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैुg2ए3ािनक लोक िन  ुg32एारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन धgछष5ारा बनाओल मानक \n  उधgषृ।चारण आ लेखन शैली   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n117 \n \n(भाषाशाोॴधचछोॴ2।।ी डा. रामावतार यादवक धारणाकोॴ2छध पूणोॴधह1 ोॴ2ह।पसँ सोॴध1। लऽ  िनधोॴधह।िरत )  \nमैिथलीमे उुg2खैचारण तथा लेखन  \n  \n१.पधgषृइचमाधgष5षर आ अनुधgछए।वार : पोॴ2आफचमाोॴ2।2राोॴ2फफतगोॴधह1त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संोॴधचछकृत भाषाक अनुसार \nशोॴ2ए2दक अोॴ2फफतमे जािह वगोॴधह1क अोॴ2।2र रहैत अिछ ओही वगोॴधह1क पोॴ2आफचमाोॴ2।2र अबैत अिछ। जेना-  \nअोॴध1ध (क वगोॴधह1क रहबाक कारणे अोॴ2फफतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपोॴ2आफच (च वगोॴधह1क रहबाक कारणे अोॴ2फफतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखोॴ2फधड (ट वगोॴधह1क रहबाक कारणे अोॴ2फफतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिोॴ2फफध (त वगोॴधह1क रहबाक कारणे अोॴ2फफतमे न् आएल अिछ। ) \nखोॴ2एछभ (प वगोॴधह1क रहबाक कारणे अोॴ2फफतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुोॴधह1ोॴ2आचत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पोॴ2आफचमाोॴ2।2रक बदलामे अिधकोॴधहछश जगहपर अनुोॴधचछवारक ोॴ2ह2योग \nदेखल जाइछ। जेना- अंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ोॴधच1याकरणिवद पिोॴ2फधडत गोिवोॴ2फफद  झाक कहब छिन जे \nकवगोॴधह1, चवगोॴधह1 आ टवगोॴधह1सँ पूवोॴधह1 अनुोॴधचछवार िलखल जाए तथा तवगोॴधह1 आ पवगोॴधह1सँ पूवोॴधह1 पोॴ2आफचमाोॴ2।2रे िलखल जाए। \nजेना- अंक, चंचल, अंडा, अोॴ2फफत तथा कोॴ2एछपन। मुदा िहोॴ2फफदीक िनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकोॴ2छध निह \nमानैत छिथ। ओ लोकिन अोॴ2फफत आ कोॴ2एछपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िल खैत देखल जाइत छिथ। \nनवीन पोॴध2चित िकछु सुिवधाजनक अवोॴधच2य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ ोॴधचछथानक बचत होइत छैक। मुदा \nकतोक बेर होॴधचछतलेखन वा मुोॴछचहणमे अनुोॴधचछवारक छोट सन िबोॴ2फफदु ोॴधचछपोॴछ1ह निह भेलासँ अथोॴधह1क अनथोॴधह1 होइत सेहो \nदेखल जाइत अिछ। अनुोॴधचछवारक ोॴ2ह2योगमे उोॴ2आछचारण -दोषक सोॴ2एछभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथोॴधह1 \nकसँ लऽ कऽ पवगोॴधह1 धिर पोॴ2आफचमाोॴ2।2रेक ोॴ2ह2योग करब उिचत अिछ। यसँ लऽ कऽ ोॴ2।ध धिरक अोॴ2।2रक सोॴध1। \nअनुोॴधचछवारक ोॴ2ह2योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उोॴ2आछचारण “र् ह”जकोॴधहध होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उोॴ2आछचारण हो ओतऽ माोॴ2।। ढ \nिलखल जाए। आन ठाम खाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढोॴध1। , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सोॴधहधढ, गाढ, रीढ, चोॴधहधढ, सीढी, पीढी आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n118 \n \nउपयुोॴधह1ोॴ2आचत शोॴ2ए2द सभकोॴ2छध देखलासँ ई ोॴधचछपोॴछ1ह होइत अिछ जे साधारणतया शोॴ2ए2दक शुोॴ2ह।मे ढ आ मोॴ2फआय तथा अोॴ2फफतमे \nढ अबैत अिछ। इएह िनयम ड आ ड क सोॴ2फफदभोॴधह1 सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उोॴ2आछचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब ोॴ2ह।पमे निह िलखल जएबाक \nचाही। जेना- उोॴ2आछचारण : बैोॴध2छनाथ , िबोॴध2छा, नब, देबता, िबोॴधचधणु, बंश, बोॴ2फफदना आिद। एिह सभक ोॴधचछथानपर ोॴधफएमशः \nवैोॴध2छनाथ , िवोॴध2छा, नव, देवता, िवोॴधचधणु, वंश, वोॴ2फफदना िलखबाक चाही। सामाोॴ2फफयतया व उोॴ2आछचारणक लेल ओ ोॴ2ह2योग \nकएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उोॴ2आछचारण “ज”जकोॴधहध करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह \nिलखबाक चाही। उोॴ2आछचारणमे योॴ2।ध , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शोॴ2ए2द \nसभकोॴ2छध ोॴधफएमशः योॴ2।ध , यिद, यमुना, युग, यावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतोॴधह1नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nोॴ2ह2ाचीन वतोॴधह1नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतोॴधह1नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाोॴ2फफयतया शोॴ2ए2दक शुोॴ2ह।मे ए माोॴ2।। अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शोॴ2ए2द सभक \nोॴधचछथानपर यिह , यना, यकर, यहन आिदक ोॴ2ह2योग निह करबाक चाही। योॴध2छिप मैिथलीभाषी थाोॴ2ह। सिहत िकछु \nजाितमे शोॴ2ए2दक आरोॴ2एछभोमे “ए”कोॴ2छध य किह उोॴ2आछचारण कएल जाइत अिछ।  \nए आ “य” क ोॴ2ह2योगक सोॴ2फफदभोॴधह1मे ोॴ2ह2ाचीने पोॴध2चितक अनुसरण करब उपयुोॴ2आचत मािन एिह पुोॴधचछतकमे ओकरे ोॴ2ह2योग \nकएल गेल अिछ। िकएक तँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुोॴ2ह।हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक \nसवोॴधह1साधारणक उोॴ2आछचारण -शैली यक अपेोॴ2।2ा एसँ बेसी िनकट छैक। खास कऽ कएल , हएब आिद कितपय \nशोॴ2ए2दकोॴ2छध कैल , हैब आिद ोॴ2ह।पमे कत हु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ोॴ2ह2योगकोॴ2छध बेसी समीचीन ोॴ2ह2मािणत करैत \nअिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक ोॴ2ह2ाचीन लेखन -परोॴ2एछपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शोॴ2ए2दक पाछोॴधहध \nिह, हु लगाओल जाइत छैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तोॴ2फछकालिह , चोोॴध2हिह , आनहु आिद। मुदा \nआधुिनक लेखनमे िहक ोॴधचछथानपर एकार एवं हुक ोॴधचछथानपर ओकारक ोॴ2ह2योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- \nहुनके, अपनो, तोॴ2फछकाले, चोोॴध2हे, आनो आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n119 \n \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकोॴधहछशतः षक उोॴ2आछचारण ख होइत अिछ। जेना- षोॴधफहयोॴ2फफोॴ2।। (खड योॴ2फफोॴ2।। ), \nषोडशी (खोडशी), षोॴधफछकोण (खटकोण), वृषेश (वृखेश), सोॴ2फफतोष (सोॴ2फफतोख ) आिद। \n  \n८.धgषइृविन -लोप  : िनोॴधचएिलिखत अवोॴधचछथामे शोॴ2ए2दसँ ोॴ2फआविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िोॴधफएयाोॴ2फफवयी ोॴ2ह2ोॴ2फछयय अयमे य वा ए लुोॴ2एचत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उोॴ2आछचारण दीघोॴधह1 भऽ \nजाइत अिछ। ओकर आगोॴधहध लोप -सूचक िचोॴछ2ए वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प  : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवोॴधह1कािलक कृत आय (आए) ोॴ2ह2ोॴ2फछययमे य (ए) लुोॴ2एचत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल \nजाइछ। जेना- \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ोॴधचछोॴ2।।ी ोॴ2ह2ोॴ2फछयय इक उोॴ2आछचारण िोॴधफएयापद , संोॴ2।धा, ओ िवशेषण तीनूमे लुोॴ2एचत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतोॴधह1मान कृदोॴ2फफतक अिोॴ2फफतम त लुोॴ2एचत  भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िोॴधफएयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुोॴ2एचत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िोॴधफएयापदीय ोॴ2ह2ोॴ2फछयय ोॴ2फफह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n120 \n \nपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : छिोॴ2फफह , कहलिोॴ2फफह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणोॴधह1 ोॴ2ह।प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.धgषइृविन धgछए।थानाधgषइइतरण  : कोनो-कोनो ोॴधचछवर -ोॴ2फआविन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास \nकऽ ोॴधहचोॴधचछव इ आ उक सोॴ2एछबोॴ2फफधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शोॴ2ए2दक मोॴ2फआय वा अोॴ2फफतमे जँ \nोॴधहचोॴधचछव इ वा उ आबए तँ ओकर ोॴ2फआविन ोॴधचछथानाोॴ2फफतिरत भऽ एक अोॴ2।2र आगोॴधहध आिब जाइत अिछ। जेना- शिन \n(शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु (काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तोॴ2फछसम शोॴ2ए2द \nसभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिोॴधच2मकोॴ2छध रइोॴधच2म आ सुधोॴधहछशुकोॴ2छध सुधाउंस निह कहल जा सकैत \nअिछ। \n  \n१०.हलधgषइइत (◌्)क धgष6षयोग  : मैिथली भाषामे सामाोॴ2फफयतया हलोॴ2फफत (◌्)क आवोॴधच2यकता निह होइत अिछ।  कारण जे \nशोॴ2ए2दक अोॴ2फफतमे अ उोॴ2आछचारण निह होइत अिछ। मुदा संोॴधचछकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तोॴ2फछसम ) \nशोॴ2ए2द सभमे हलोॴ2फफत ोॴ2ह2योग कएल जाइत अिछ। एिह पोथीमे सामाोॴ2फफयतया सोॴ2एछपूणोॴधह1 शोॴ2ए2दकोॴ2छध मैिथली भाषा सोॴ2एछबोॴ2फफधी \nिनअम अनुसार हलोॴ2फफतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा ोॴधच1याकरण सोॴ2एछबोॴ2फफधी ोॴ2ह2योजनक लेल अोॴ2फछयावोॴधच2यक ोॴधचछथानपर \nकतहु-कतहु हलोॴ2फफत देल गेल अिछ। ोॴ2ह2ोॴधचछतुत पोथीमे मिथली लेखनक ोॴ2ह2ाचीन आ नवीन दुनू शैलीक सरल आ \nसमीचीन पोॴ2।2 सभकोॴ2छध समेिट कऽ वणोॴधह1-िवोॴ2फफयास कएल गेल अिछ। ोॴधचछथान आ समयमे बचतक सोॴध1।िह होॴधचछत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिोॴछ1हसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणोॴधह1-िवोॴ2फफयास िमलाओल गेल अिछ। वतोॴधह1मान समयमे \nमैिथली मातृभाषी पयोॴधह1ोॴ2फफतकोॴ2छध आन भाषाक माोॴ2फआयमसँ मैिथलीक ोॴ2।धान लेबऽ प िड रहल पिरोॴ2ह2ेोॴध।चयमे लेखनमे सहजता \nतथा एकोॴ2ह।पतापर ोॴ2फआयान देल गेल अिछ। तखन मैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिोॴ2फधठत निह होइक , ताहू \nिदस लेखक-मोॴ2फधडल सचेत अिछ। ोॴ2ह2िसोॴध2च भाषाशाोॴधचछोॴ2।।ी डा. रामावतार यादवक कहब छिन जे सरलताक \nअनुसोॴ2फफधानमे एहन अवोॴधचछथा िकोॴधफ2हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छोॴधहधहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाोॴधचछोॴ2।।ी डा. रामावतार यादवक धारणाकोॴ2छध पूणोॴधह1 ोॴ2ह।पसँ सोॴध1। लऽ  िनधोॴधह।िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली \n \n१. जे शोॴ2ए2द मैिथली-सािहोॴ2फछयक ोॴ2ह2ाचीन कालसँ आइ धिर जािह वोॴ2।छोॴधह1नीमे ोॴ2ह2चिलत अिछ , से सामाोॴ2फफयतः तािह \nवोॴ2।छोॴधह1नीमे िलखल जाय - उदाहरणाथोॴधह1- \n \nोॴधए1ाोॴधधध  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n121 \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअोॴधए1ाोॴधधध  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी  \nिठमा, िठना, ठमा  \nजेकर, तेकर  \nितनकर। ( वैकिोॴ2एफपक ोॴ2ह।पोॴ2छध ोॴधए1ाोॴधधध ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनोॴधचएिलिखत तीन ोॴ2ह2कारक ोॴ2ह।प वैकिोॴ2एफपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल \nअिछ, जाय रहल अिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. ोॴ2ह2ाचीन मैिथलीक ‘ोॴ2फफह ’ ोॴ2फआविनक ोॴधचछथान मे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिोॴ2फफह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ ोॴधचछपोॴछ1हतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उोॴ2आछचारण इोॴछ1ह हो। यथा- \nदेखैत, छलैक, बौआ, छौक इोॴ2फछयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनोॴधचएिलिखत शोॴ2ए2द एिह ोॴ2ह।पे ोॴ2ह2युोॴ2आचत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. ोॴधच।ोॴधह2ोॴधचछव इकारोॴधहछत शोॴ2ए2दमे ‘इ’ के लुोॴ2एचत करब सामाोॴ2फफयतः अोॴधए1ाोॴधधध िथक। यथा- ोॴधए1ाोॴधधध देिख आबह , मािलिन गेिल \n(मनुोॴधचधय माोॴ2।।मे)। \n \n७. ोॴधचछवतंोॴ2।। ोॴधहचोॴधचछव ‘ए’ वा ‘य’ ोॴ2ह2ाचीन मैिथलीक उोॴध2चरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक ोॴ2ह2योगमे \nवैकिोॴ2एफपक ोॴ2ह।पोॴ2छध ‘ए’ वा ‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए \nइोॴ2फछयािद।  \n \n८. उोॴ2आछचारणमे दू ोॴधचछवरक बीच जे ‘य’ ोॴ2फआविन ोॴधचछवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे ोॴधचछथान वैकिोॴ2एफपक ोॴ2ह।पोॴ2छध देल \nजाय। यथा- धीआ, अढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक ोॴधचछवतंोॴ2।। ोॴधचछवरक ोॴधचछथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक ोॴधचछवर। यथा:- मैञा,  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n122 \n \nकिनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, किनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिोॴ2आचोॴ2।छक िनोॴधचएिलिखत ोॴ2ह।प ोॴधए1ाोॴधधध :- हाथकोॴ2छध, हाथसँ, हाथोॴ2छध, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुोॴधचछवार \nसवोॴधह1था ोॴ2फछयाोॴ2आहय िथक। ‘क’ क वैकिोॴ2एफपक ोॴ2ह।प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवोॴधह1कािलक िोॴधफएयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अोॴधच1यय वैकिोॴ2एफपक ोॴ2ह।पोॴ2छध लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- \nदेिख कय वा देिख कए।  \n \n१२. मोॴधहधग , भोॴधहधग आिदक ोॴधचछथानमे माङ , भाङ इोॴ2फछयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अोॴध2चोॴधह1 ‘न’ ओ अोॴध2चोॴधह1 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथोॴधह1 अोॴध2चोॴधह1 ‘ङ’ , ‘ञ’, \nतथा ‘ण’ क बदला अनुोॴधचछवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अोॴध1ध , वा अंक, अोॴ2आफचल वा अंचल , कोॴ2फधठ वा \nकंठ।  \n \n१४. हलंत िचोॴछ2ए िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिोॴ2आचतक संग अकारोॴधहछत ोॴ2ह2योग कएल जाय। यथा:- ोॴ2।आीमान्, \nिकंतु ोॴ2।आीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचोॴछ2ए शोॴ2ए2दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुोॴ2आचत िवभिोॴ2आचतक हेतु फराक \nिलखल जाय, यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनािसककोॴ2छध चोॴ2फफोॴछचहिबोॴ2फफदु ोॴध2।ारा ोॴधच1योॴ2आचत कयल जाय। परंतु मुोॴछचहणक सुिवधाथोॴधह1 िह समान जिटल माोॴ2।।ापर \nअनुोॴधचछवारक ोॴ2ह2योग चोॴ2फफोॴछचहिबोॴ2फफदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणोॴधह1 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समोॴधचछत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शोॴ2ए2दमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी ोॴ2ह।पमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु ुg28खविनक लेल नवीन िचुg288ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एि ह दुनू ुg28खविनक बदला \nपूवुg361वत् अय / आय/ अए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ ुg3ो1युg2खोत कएल जाय।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n123 \n \nह./- गोिवुg288द झा ११/८/७६ ुg2एखीक ाुg288त ठाकुर ११/८/७६ सुरेुg288ुgैो6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदधgषइइत न क उधgषृ।चारणमे दधgछ6छतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उधgषृ।चारणमे जीह मूधधgछ65मे सटत (नै \nसटैए तँ उधgषृ।चारण दोष अिछ )- जेना बाजू गणेश। तालधgछएँय शमे जीह तालुसँ , षमे मूधधgछ65सँ आ दधgषइइत समे दधgछ6छतसँ \nसटत। िनशधgछ6छ , सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष कधgष।छ वैिदक संधgछए।कृत जकधgछ6छ  ख सेहो उधgषृ।चिरत \nकएल जाइत अिछ, जेना वषधgछ65 , दोष। य अनेको धgछए।थानपर ज जकधgछ6छ उधgषृ।चिरत होइत अिछ आ ण ड जकधgछ6छ \n(यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो \nहोइत अिछ।  \nओिहना धgछ6एधgछए।व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाधgष5षरमे धgछ6एधgछए।व इ \nअधgष5षरक पिहने िलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहधgषइइदीमे एकर दोषपूणधgछ6ँ उधgषृ।चारण होइत \nअिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ), से िशधgष5षा पधgछषएितक दोषक कारण हम \nसभ ओकर उधgषृ।चारण दोषपूणधgछ6ँ ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ \n ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च ( उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माधgष55ा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ \nकधgष।छ संयुधgषृएताधgष5षर धgष65पमे गलत धgष65पमे धgष6षयुधgषृएत आ उधgषृ।चिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कधgष।छ री  धgष65पमे उधgषृ।चिरत \nकरब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क धgष6षयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ धgष।इ धिर अ \nसिधgष9।मिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उधgषृ।चारण काल हलधgषइइत युधgषृएत शधgष9षदक अधgषइइतक उधgषृ।चारणक धgष6षवृिधgष5। \nबढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अधgषइइतमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोककधgष।छ बजैत सुनबिधgषइइह - मनोजऽ, \nवाधgछए।तवमे ओ अ युधgषृएत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर धgष5छ अिछ ज् आ ञ क संयुधgषृएत मुदा गलत उधgषृ।चारण होइत अिछ - धgषृषय। ओिहना धgष5ष अिछ क् आ ष क \nसंयुधgषृएत मुदा उधgषृ।चारण होइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुधgषृएत अिछ धgष5ृ ( जेना धgष5ृिमक ) आ स् आ र क \nसंयुधgषृएत अिछ धgष6छ ( जेना िमधgष6छ ) । धgष55 भेल त +र ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n124 \n \nउधgषृ।चारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकधgछ65इव  http://www.videha.co.in/ पर उपलधgष9षध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ \n/ पर  पूवधgछ6ँ अधgष5षरसँ सटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला \nहटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा कऽ मुदा अधgषइइय ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत \nकइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथधgछ6ँ िभधgछइषता सेहो , जेना से कधgष9।मो जगहमे पािकधgछ6ँंग करबाक अधgष9छयास रहै \nओकरा। पुछलापर पता लागल जे ढुनढुन नाधgछए9ा ई धg।एँाइवर कनाट धgष9एलेसक पािकधgछ6ँंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उधgषृ।चारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उधgषृ।चारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ ( उइg।घजचारण ) \nचधgषइइधg।ए6िबधgषइइदु आ अनुधgछए।वार - अनुधgछए।वारमे कंठ धिरक धgष6षयोग होइत अिछ मुदा चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे नै। चधgषइइधg।ए6िबधgषइइदुमे कनेक \nएकारक सेहो उधgषृ।चारण होइत अिछ - जेना रामसँ- (उधgषृ।चारण राम सऽ )   रामकधgष।छ- (उधgषृ।चारण राम कऽ / राम के \nसेहो)। \n  \nकधgष।छ जेना रामकधgष।छ भेल  िहधgषइइदीक को (राम को)- राम को= रामकधgष।छ \nक जेना रामक भेल िहधgषइइदीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहधgषइइदीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहधgषइइदीक से (राम से) राम से= रामसँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n125 \n \nसऽ , तऽ , त , केर (गधgछष।मे) ए◌े चाधgष65 शधgष9षद सबहक धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nके दोसर अथधgछृँँ धgष6षयुधgषृएत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिधgषृएत “क”क बदला एकर धgष6षयोग अवधgछ6।िछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उधgषृ।चारण आ लेखन - नै  \n  \nधgषइ।धgषइ।व क बदलामे धgषइ।व जेना महधgषइ।वपूणधgछ6ँ ( महधgषइ।धgषइ।वपूणधgछ6ँ नै) जतए अथधgछ6ँ बदिल जाए ओतिह माधgष55 तीन अधgष5षरक \nसंयुधgषृएताधgष5षरक धgष6षयोग उिचत। सधgष9।पित - उधgषृ।चारण स धgष9।प इ त ( सधgष9।पिधgष5। नै- कारण सही उधgषृ।चारण आसानीसँ \nसधgष9।भव नै) । मुदा सवधgछृ6धgष5।म ( सवधgछृ6तम नै)। \nरािधgछएछधgछ99य ( राधgछएछधgछ99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ  \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे धgछ6एधgछए।व आ दीघधgछ6ँक माधgष55ाक धgष6षयोग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकधgछ6छ  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n126 \n \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ/ अहॴ \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गधgछष।मे धgष6षयोगक आवधgछएषयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथधgछ6ँ पिरधgछएँधgछ6षतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कधgष।छ, सँ, पर (शधgष9षदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शधgष9षदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिधgषृएत संग \nरहलापर पिहल िवभिधgषृएत टाकधgष।छ सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा , दूटा (मुदा कए टा) \nिबकारीक धgष6षयोग शधgष9षदक अधgषइइतमे, बीचमे अनावधgछएषयक धgष65पधgष।छ नै। आकाराधgषइइत आ अधgषइइतमे अ क बाद िबकारीक धgष6षयोग \nनै (जेना िदअ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n127 \n \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माधgष55 फॉधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक )- ओना \nिबकारीक संधgछए।कृत धgष65प ऽ अवधgछ9ँह कहल जाइत अिछ आ वतधgछ6ँनी आ उधgषृ।चारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / \nरिह सकैत अिछ (उधgषृ।चारणमे लोप रिहते अिछ ) । मुदा अपोधgछए।धgछ99ोफी सेहो अंधgछ9ँेजीमे पसेिस व केसमे होइत अिछ \nआ धgष6एधgछृएचमे शधgष9षदमे जतए एकर धgष6षयोग होइत अिछ जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उधgषृ।चारण रैजौन डेटर \nहोइत अिछ, माने अपोधgछए।धgछ99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जो डैत अिछ, से एकर धgष6षयोग िबकारीक बदला देनाइ \nतकनीकी धgष65पधgष।छ सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास धgष6षयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n128 \n \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब \n   \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शधgष9ष द क संग जखन कोनो िव भिधgषृए त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इधgषइ। या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिधgषृए त   \nजुटने हृदे जना हृदेसँ, हृदेमे इधgषइ। या िद ।     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n129 \n \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n130 \n \nनीचधgछ6छक सूचीमे देल िवकधgष9इपमेसँ लधgछृछगुएज एडीटर धgछष5ारा कोन धgष65प चुनल जेबाक चाही : \nबोधgष9इड कएल धgष65प धgछ9ँाधgछछछ :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला/ करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला वला (पुधgष65ष ), वाली (धgछए। धgष55ी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  धgष6षायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकधgषइइह , देलिखन   \n१४.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n131 \n \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिधgषइइह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवधgछ6ँनाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािधgछँ5 फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिधgषइइह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n132 \n \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो  \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n133 \n \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकधgछ6छ जधgष।छकधgछ6छ / \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ  \n  \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भधgछ6छइ / भाए/ लेल। यावत जावत    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n134 \n \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता  \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिधgषइइह / दयिधgषइइह दिइg।ुुह / दैिधgषइइह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवधgछ6ँनाम )  \n६८. तका कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला  \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिधgषइइह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n135 \n \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झधgछ6छटी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा  \n९४. होए- हो – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n136 \n \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनधgषइइद  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n137 \n \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिधgषइइह /बुझेलिन  / बुझयलिधgषइइह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा  \n१२८. तकरा- तेकरा   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n138 \n \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा  नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n139 \n \n१४४. धgषृएयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी कुसधgछ6इ  \n१५०. चरचा चचधgछ65  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाधgषृएयक अंितम शधgष9षद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी गमधgछ6इ  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n140 \n \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा / दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज / तू◌ँ  \n१७६. तधgष।।िह ( पधgछष।मे धgछ9ँाधgछछछ )   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n141 \n \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा  \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिधgषइइह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उधgषृ।चारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिधgषइइह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिधgषइइह / करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n142 \n \nपहुँच  \n१९२. बधgष5।ी जराय / जराए  जरा (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिधgषइइह / होएतिधgषइइह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका फधgछृएका  \n२००. देखाए  देखा  \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सधgष5।र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैधgषइइह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n143 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला  \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉधgषइइटक कमीक धgछष।ोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ  \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n144 \n \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो/ कोनो, कोना/केना \n२३२.गेलैधgषइइह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ धgछएषयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिधg।ँ6यधgष।छ \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n145 \n \n/ इg।घठयइg।जज / जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कधgषइइ ना /कना \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिधgषइइह / कएलिधgषइइह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथधgछ6ँ पिरवतधgछ6ँन ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिधgषइइह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेधgषृएटेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराधgषइइतमे िबकारीक धgष6षयोग उिचत नै/ अपोधgछए।धgछ99ोफीक धgष6षयोग फाधgषइइटक तकनीकी धgषइइयूनताक पिरचायक \nओकर बदला अवधgछ9ँह (िबकारी) क धgष6षयोग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिधgषइइह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n146 \n \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा/सरा/ सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n147 \n \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। \nकरैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ \nबुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग समीचीन अिछ  । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.धgषइ।धgषइ।व ,( तीन अधgष5षरक मेल बदला पुनधgष6।िधgषृएतक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला धgषइ।व आिद। \nमहधgषइ।धgषइ।व / महइg।ुजव / कतइgआठ5 / कधgष5।धgछ65 आिदमे धgष5। संयुधgषृएतक कोनो आवधgछएषयकता मैिथलीमे नै अिछ। वइg।घअतइgआअछय  \n२९६.बेसी/ बेशी \n२९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाधgष5।धgछ65 / वातइgआठ5  \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अधgषइइतरधgछ65धgछएछधgछ99ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका, नमछुरका \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n148 \n \n३०४.हबा/ हवा \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पधgष56ाधgष5।ाप  \n३०८. ऽ केर धgछएँयवहार शधgष9षदक अधgषइइतमे माधgष55 , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राधgछएछधgछ99ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n149 \n \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24. \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7. \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20. \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din: \nNovember 2013- 20, 22.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा ‘ िवद ेह '१३५ म अंक  ०१ अग/glyph233त २०१३ ( वष/glyph110 ६ मास  ६८ अंक १३५)  \n  म ा नु षी ि म ह सं /g304 कृ त ा म् \nI S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n150 \n \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep  ि","size_mb":0.65,"has_text":true},"Videha 136.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 136.pdf","name":"Videha 136.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' 'िवदेह' १३६ म अंक १५ अग/g3ड4त २०१३ (वष/g3छउ ६ मास ६८ अंक १३६)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. ग/g3ो4  \n  \n२.१.1. सॉए7।योित - एक युग: टच वुड भाग ५ 2. कािमनी कामायनी- लघुकथा-सोर  \n  \n२.२.१.कुमार पृथु- नापल तौलल पसरल पथार  (परमेहgछजघर कापिड़क पथार )२. बाल मुकुसॉए88द पाठक  -लघु \nकथा - सॉए।एेम : वरदान वा अिभशाप  \n   \n२.३. डॉ०अ/gोछधण कुमार िसंह - अिभकलना/g28।मक /संगनणा/g28।मक (Computational) मैिथली /gइड़1याकरण  \n  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n२.४.१. अनािमका राज- िवहिन कथा- सीमा/ २.आशीष अनिच/gोआआहार - िवहिन कथा- खाए \nबला पाट/g3छआ     \n२.५. जगदान/gोआआद झा ‘मनु’-५ टा िवहिन कथा  \n२.६.१. रिव  भूषण पाठक- तीन टा िवहिन कथा २.मो. असरफ- िबहिन \nकथा-शहरीया घरवाली  \n२.७.1. िश वकुमार झा ‘िट /gोँआलू ’-बड़का साहेव : पर/gोँ4परागत सं/g3ड4कार केर पराभवक वृित   िच /gोधध 2.\nनवे/gोआआदु कुमार झा- लिलतक बह/gइ82े मैिथलीक कथाक दशा -िदशा पर भेल चच/gइ6ट संप/gइ82 भेल , मलेसं \nक छठम अिधवेशन/ उनसठम वष/gइ61 मे /g262वेश कयलक चेतना सिमित नीक गप आ योजनाक पर भेल चच/gइ6ट  \n  \n२.८. स/gोआआदीप  कुमार साफी-िवचार-िब/gोआआदु- राजा अओर परजा \n३. प/g3ो4  \n३.१. जगदीश च/gोआआ/g4डछ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n३.२. १. मु/g3आोी  कामत२.शाि/gोआआतल/g3धडमी  चौधरी \n  \n३.३.1. आशीष अनिच/gोआआहार -िवहिन गजल 2.जगदान/gोआआद झा ‘मनु’- गजल   \n  \n३.४. रिव  भूषण पाठक   \n  \n३.५. बाल मुकु/gोआआद पाठक  \n  \n३.६. अनािमका राज- किवता-/gोधोमतावान  \n  \n३.७. स/gोआआदीप  कुमार साफी \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n३.८. भालच/gोआआ/g4डछ झा -आजुक बेटी  \n  \n  \nबालान/gइ6। कृते- अिमत िम/gोध। - हाथी गेलै भोज खाए  \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gोधधकाक सभटा  पुरान अंक ( /g4डँेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g3छ3क  \nिलंकपर उपल/gोँोध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following l ink.  \nिवदेह ई-पि/gोधधकाक सभटा पुरान अंक /g4डँेल , ितरहुता आ देवनागरी /gोछधपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gोधधकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gोधधकाक ५० म सँ आग/g3छ3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gो43 अपन साइट / /gोँोलॉगपर लगाऊ।   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \n/gोँोलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gो।डट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gोछोा/gोँडत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gो।डलक \nक/gोछध आ खाली /g3ड4थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/g3ड4ट क/gोछध आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g3ड4ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gोधोरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g3छ3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /g3ड4तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉ/gो।डसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gोछध , बॉ/gो।डससँ कॉपी क/gोछध  \nआ वड/g3छउ डॉ/gो।डयुमे/gोआआटमे पे/g3ड4ट कए वड/g3छउ फाइलक/gो43 सेव क/gोछध। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gोँ4पक/g3छउ क/gोछध। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazi ne \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gोधधकला / फोटो सभक फाइल सभ (उ/gो।4चारण , बड़ सुख सार आ दूव/g3छध/gोधोत \nमं/gोधध सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3छ3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g3छधइव  \n  \n \n \n/gो।छयोितरी/gोधआर पूव/g3छउ महाकिव िव/g3ो4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gोछोाचीन कालिहसँ \nमहान पु/gोछ4ष ओ मिहला लोकिनक कम/g3छउभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gोछ4ष ओ मिहला लोकिनक  िच/gोधध  \n'िमिथला र/g27ु '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gोध4/g3छउ, एिहमे िमिथला/gोधोरमे (१२०० वष/g3छउ पूव/g3छउक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gोआआया/gोआआय /gोछोाचीन आ नव /g3ड4थाप/gोआ4य , िच/gोधध , अिभलेख \nआ मूि/gोध4/g3छउकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथ ल आ मैिथलीसँ स/gोँ4बि/gोआआधत सूचना , स/gोँ4पक/g3छउ, अ/gोआआवेषण संगिह िवदेहक सच/g3छउ-इंजन आ /gोआआयूज सिव/g3छउस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gोँ4बि/gोआआधत वेबसाइट सभक सम/g3ँउ संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gइ61 \nअ/g288वेषण \" \nिवदेह जालवृ/gोध4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gोछोय जालवृ/gोध4 ) पर जाउ।  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \n \n२. ग/gइ2। \n \n  \n२.१.1. सॉए7।योित - एक युग: टच वुड भाग ५ 2. कािमनी कामायनी- लघुकथा-सोर  \n  \n२.२.१.कुमार पृथु- नापल तौलल पसरल पथार  (परमेहgछजघर कापिड़क पथार )२. बाल मुकुसॉए88द पाठक  -लघु \nकथा - सॉए।एेम : वरदान वा अिभशाप  \n   \n२.३. डॉ०अ/gोछधण कुमार िसंह - अिभकलना/g28।मक /संगनणा/g28।मक (Computational) मैिथली /gइड़1याकरण  \n  \n  \n२.४.१. अनािमका राज- िवहिन कथा- सीमा/ २.आशीष अनिच/gोआआहार - िवहिन कथा- खाए \nबला पाट/g3छआ     \n२.५. जगदान/gोआआद झा ‘मनु’-५ टा िवहिन कथा  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \n२.६.१. रिव  भूषण पाठक- तीन टा िवहिन कथा २.मो. असरफ- िबहिन \nकथा-शहरीया घरवाली  \n२.७.1. िश वकुमार झा ‘िट /gोँआलू ’-बड़का साहेव : पर/gोँ4परागत सं/g3ड4कार केर पराभवक वृित   िच /gोधध 2.\nनवे/gोआआदु कुमार झा- लिलतक बह/gइ82े मैिथलीक कथाक दशा -िदशा पर भेल चच/gइ6ट संप/gइ82 भेल , मलेसं \nक छठम अिधवेशन/ उनसठम वष/gइ61 मे /g262वेश कयलक चेतना सिमित नीक गप आ योजनाक पर भेल चच/gइ6ट  \n  \n२.८. स/gोआआदीप  कुमार साफी-िवचार-िब/gोआआदु- राजा अओर परजा \n1. /gो।छयोित - एक युग: टच वुड भाग ५ 2. कािमनी कामायनी- लघुकथा-सोर \n१ \n/gो।छयोित  \nएक युग :  टच वुड भाग – 5  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n  \nअपन बेटाके ज/gोआआमिदन मनाकऽ सा स-ससुर लौट गेला। हम फेर असगर रिह गेलहुँ। पितदेव के बूझल रहैन \nजे हमरा असगर निहं नीक लागैत अिछ से ओ ऑिफस सऽ ज/gोँआदी आिब जायत छलैथ।बीचमे एकबेर ऑिफस \nके िपकिनक पर सेहो गेलहुँ। वैह हमर सबहक हनीमून छल।बाद मे ओ जगह तीथ/g3छउ/g3ड4थली बिन गेलै।हम तऽ \nग्◌ुप म/g3।ड गेल रही। बहुत िदन बाद एहेन द/gोँ4पित भेटला जे असगर ओतय गेल रहैथ आ हु/gोआआका सबके आ/gोधछय/g3छउ \nलागैत छलैन जे नविबयाहल कोना बेसी लोक मे हनीमून मे जा सकैत छई।हमरा अिहबातक पर िकछु \nबजनाई निहं पस/gोआआद छल।हम अपन पित के सेहो चुप रहैके ईशारा केिलयैन।  \n  \nखाली समय म/g3।ड एम सी ए करैके जोश चढल तऽ पित देव के लऽ कऽ इ/gोँ4हर उ/gोँ4हर भटिक रहल छलहु◌ॅ।बाद \nमे सब कहलक एकटा पढ़ाई पर /gोआ।यान िदय त एकाउ/gोआ3ट/g3।डशी \n  िदस /gोआ।यान लगेलहुँ। परी/gोधोा के समय आिब रहल \nछल।हम अपन मिसयौत भाय बिहन के सहयोग सऽ फॉम/g3छउ भरलहुँ।बरसाइत के बाद नइहर जाक परी/gोधोा \nदेबाक मोन छल।घर सऽ जोर देल गेल जे मौसी लोकल छिथ हु/gोआआका सऽ स/gोँ4ब/gोआआध राखू।हम िनण/g3छउय केलहुँ \nओतय जायके।एकटा बहुत हा/g3ड4या/g3ड4पद घटना भेल।हमरा मौसीके घर जायके छल आ ओ बड /g3डउयवहारी \nछली। हु/gोआआका भेलैन जे /gोँोयाहल बेटी असगर कोना आओत।हम कहिलयैन हम आिब जायब त ओ कहली \nआधा र/g3ड4ता सऽ छोटका भाय हमरा संग भ जेता।हम /g3ड4टेशन पर भायके इंतजार मे रही । अिह भायके दस \nसाल बाद भ/g3।डिटतहुँ।एकटा लड़का के देखिलयै जे हमरा िदस तािक रहल छल मुदा लग निहं आिब र हल \nछल।हमहुँ िढ़सिमसायल रही जे किहं ई िकयो आन हेतै।किनक कालक प्◌्राती/gोधोाके बाद हम असगर िवदा \nभेलहुँ। जखन पहुँचलहुँ त मौसी संगे वैह लड़का ठाढ़। हम हु/gोआआका दौड़ेिलयैन जोर सऽ जे हमरा पुछलहुँ \nिकयैक ने तऽ ओ कहला जे अहॉंक बगल मे लड़की सबहक टोली रहै से हमरा डर भेल जॱ सब िमिलकऽ \nह/gोँआला किरतै।तैयो हम ततेक िखिसयैल रही जे जाबे हम रहलहुँ ओ लौिट कऽ घर निहं एला।मौसीके घर \nहमरो घर सऽ छोट रहैन लेिकन अतेक /g3ड4नेहमय जे हम हमेशा भागी ओतय।हु/gोआआकर हाथक खेनाईक /g3ड4वाद \nहमरा आर कतौ निहं भेटल।बरसाइतक एकिदन पिहने अरबा अरबाइन करैके परामश/g3छउ भेटल आ क हली जे \nबस अहॉं आिब जाऊ।हम लौिट क अपन घर एलहुँ।पित के पस/gोआआद सऽ साड़ी िकनलहुँ।बामा हाथ म/g3।ड म/g3।डहदी \nलगेलहुँ आ दिहना हाथमे पित सऽ लगबेिलयैन।ओ हाथक िडजाइन तेहेन ए/gोँोस/g3ँँै/gो।डट रहैजे लोकल /g3ँँेनमे सब \nहमर हाथ िदस ताकैत रहै।हम सॉंझमे मौसीलग पहुँचलहुँ आ सूतय लेल बिहनक घर गेलहुँ। राित भिर बात \nकरैत रहलहुँ। कखन नॴद भेल से निहं बुझिलयै आ उठलहुँ एगारह बजे।ज/gोँआदी ज/gोँआदी तैयार भऽ जखन \nपाबैन लै गेलहुँ तऽ देखिलयै जे मिहला सबहक टोली जमल छिथ आ सब मौसी पर तमसायल जे बड़ तऽ \nनिहंये एलिखन किनयो कत पड़ायल छिथ।मौसी हमरा सब पर तमसायल।मौसाजी बात स/gोँ4हािर देला आ हम \nपाबैन पर बैिस गेलहुँ।पूरा िव/gो।उयान सऽ पाबैन भेल।बिहन सब तऽ िफ/gोँआमी शहरके बसिनहािर देखैमे िहरोइने \nजकॉं छली आ बहुत खुशी छल जे गाम घर स दूर रिहयो कऽ कतेक /g3डउयवहािरक छलैथ।हम बरसाइते िदन \nस/g3छ4झमे लौिट गेलहुँ आ अिगला भोरहरबे मे पित संगे गोराई खाड़ीमे गौर भसाब गेलहुँ।हम तमसायल रही जे \nपिहल बरसाइत हम असगर पुजलहुँ तऽ पित कहला जे मधु/gोध।ावणीमे ओ एता।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \n  \nहम नइहर गेलहुँ परी/gोधोा लेल।ओतय /g3ड4टेशन पर िपता/gोध।ी लेबय एला आ भेटते देरी कहला जे अहॉंक सास \nससुर अहॉं सऽ खुश निहं छिथ । हम भिर र/g3ड4ता कानैत रहलहुँ। घर पर मॉं संगे पड़ोसक अ/gोआ3टीजी सब \nरहैथ इंतजारमे । सब पुछलिथ की भेल।हमरा शम/g3छआ/gोआआदगी सऽ िकछु बाजल निहं भेल।तकर बाद पढ़ाइक \nबहाने हम घरमे नुकायल रहैत छलहुँ। िकछु लोक पुछबो केलैथ जे की भऽ गेल अहॉंके. मोन गड़बड़ायल \nअिछ की ? तिहपर हमर संगी बिचया जे /gोँोयाह मे िरपोट/g3छउर रहै से सबके चुप करेलकैन ई किहकऽ जे अखन \nिह/gोआआका पढ़ाई करैके छैन . जखन समय एतै तऽ िबमारो हेिथन. हॉ/g3ड4पीटलो जेिथन आ ब/gो।4चो अनिथन।धीरे धीरे \nहम ढीठ होयत गेलहुँ।तकर बाद जे भेटैथ हु/gोआआका लग अपन पित के चच/g3छध खूब करी।  \n  \nफेर मौना पंचमी आयल पितदेव निहं छलैथ से सब टोिक रहल छल।हम प/gोआआ/g4डछ हो िदन फूल लोढ़ गेलहुँ आ \nपूजा केलहुँ।पित देव के पूरा सहानुभूित छलैन हमरा सऽ। रोज राित कऽ फोन करैत छलैथ।िदनमे \nइ/gोआ3टरनेट चैट पर सेहो ग/gोँडप होयत छल।फेर सबिकछु िबयाहे जकॉं भऽ रहल छल।मधु/gोध।ावणीमे पितदेव \nपहुँचले निहं रहैथ।सासुरो सऽ कोनो भार निहं आयल छल।मॉं साड़ी िकनने रहैथ तकरे पिहनकऽ पाबैन पर \nबैसलहुँ।अ/gोआआततः िफ/gोँआमी हीरो जकॉं पितदेव अ/gोआआत समय पर पहुँचला। सास िकछु भार आ साड़ी पठेने \nरहैथ।हमर जानमे जान आयल।साड़ी बदिल हम फेर पाबैनमे बैसलहुँ। हम बहुत ऑ/g4ोछािदत रही से सबके \nबुझागेलैन। सब किह रहल छलैथ जे यैह छै बेटीक िज/gोआआगी।/gोँोयाह  िनमाहै लेल सबके िबसर पड़ैत छिह।हमर \nनानीजी रहैत से कहली केहैन िनशोख छिथन सास जे एहेन फीका रंगके साड़ी पठेलिखन।हम डेरायल रही \nकारण हमर पितदेव /gोध।वण कुमार छलैथ।मुदा हमर मॉं कहलिखन ई नौकर/g3छआचाकरी करतै तािहमे काज एतै त/g3।3 \nएहेन पठेलिखन।हमरा राहत भेटल। \n  \n२ \nकािमनी कामायनी    \n  \nलघुकथा-  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \n    \n     ॥  सोर॥ \n सबटा सतरंगी चादिर अपन अतृ/gोँडत काया पर  लपेिट,इं/g4डछधनुष बिन स/gोँ4पूण/g3छउ आसमान पर  पसिर ज़ेबा के लालसा \nओकर मन मे औचक नै /gोछो/g3ड4फुिटत भेल रहै,ई त कतेक बरखक मुईल मीझैल लु/gोध4ी छल हेतै जे समय आ \nअनुकूल वसंती झॲका के कोमल  ,शीतल /g3ड4पश/g3छउ पािब दावानल बिन धधिक उठल  ,नै जंगलक लाज  ,नै काल वा \nसमयक । आ एक बेर जे भयौन धाह उठलै,त /g3ड4वाभािवक \nछल  ,अपना  कात  करौट  के स/gोँ4पूण/g3छउ  जीव  ज/gोआआतु संग  ,िवशाल  ,दै/gोआ4य सन िबकराल गाछ िबरीछ के सेहो भ/g3ड4मीभूत \nकिर देलके।ओिह  झरकल खड़  प/gोआ4बार , कीट फितंगा ,पशु पाखी के म/gोआ।य  कािर /g3ड4याह भेल हिरयरीके \nिनहािर  क आंिख  स नॉर बहाबय  बाला ,धरती आ आकाश  ,एकदम /g3ड4त/gोँोध ।अपन  हृदय के असीम पीड़ा नेने िकछू \nपाखी च/g3।ड च/g3।ड करैत ,अपन /gोछोाण बचाबय लेल   दोसर वन /gोछो/g3छ4त मे बौवा ढहना क शरण/g3ड4थली के आस मे िनरास \n–िनरास उडी चलल छल । कतेक च/g3।डन स ओ सब अपन पुरान बास /g3ड4थल मे ,चहकैत,महकैत,गबैत  ,चुगैत \nिदन कािट रहल छल  ,मुदा हाय रे दावानल  ,कोन आिग जठराि/gो।ोन के टपैत ,मानिसक िवचार के /gोधोत िव/gोधोत \nकरैत  ,ल/gोधोमनरेखा न/g3छ4घय लेल बा/gोआ।य किर देल  ,जे अक/g3ड4मात ओकर सबहक खॲता उजिड़ गेलय ,ओकर सबहक \nओ डािर अनकर भ चुकल छल । \n  /g3ड4याह राित मे िखड़की स हेरैत आकास संग, /g3ड4वाित के मोन िवचारक बाध  बोन मे बुलैत बुलैत घृणा आ \nआ/gोआ4म/gो।ोलािन स भिर ओकरा भाव िव/g4ो।ल किर देलके, रिह रिह क कुहेस फूटे,संसार /gोआ4यागक िवचार मॲ के \nआंदोिलत करय लागै। कोन मुंह ल क   केकरा लग जेते ,स/gोँ4पूण/g3छउ मुख म/gोआ3डल त  खापिड़क प/g3।डदी बिन  गेल \nआब  ,केहन पिरहासक दृि/g4उछ स  छलनी छलनी करय लेल,वाणी स फुइसक सहानुभूित स, आ/gोआ4मह/gोआ4या धिर \nकरबाक लेल /gोछोेिरत करबा लेल   बेकल  समाज ओकर /gोछोती/gोधोा मे बाहिर ठाढ़ छैक   ।ओछोन प राखल मोबाइल \nफेर बफािर तोड़य  लागले मुदा ओ  ओिहना पथरािल सन ठाढ़। कनी कालक बाद   फोन उठा कॉल बौ/gो।डस प  \nनजिर फेरलक उ/g3आोीस टा िमस कॉल  ,कतेक अपन लोक सब ।सुतल हाथ के कहुना घॴच घ/g3छ4िच क  टेबुल \nल/g3।3प जरा क पैथोलॉजी के मोटका पोथी खोललक  ,काि/g334 परी/gोधोा छै,पेपर के नाम स िदमाग जखन िकछू र/gो।डत \nसंचार भेलै त ओ/gोध4य िकछू दोसरे /gोछोकारक खलब/gोँआली होमय लगले।फेल करबाक हदस सेहो   हृदय मे  पइसय \nलागल छल,ओिह टौपर िव/g3ो4ाथ/g3छआ के ,जे फराके िड/gोछोेशनक िवषय बिनतेक।    \n     कालेज स आिबते अपन /gोँउलैट क सोझा िसडही प बैसल बड़ी म/g3छ3  ,िजनक मंथरावादी दृि/g4उछकोण स के निहं \nआहत भेल छल  ,आ हुनक पूत   िरंकू के देिख ओकर   हाथ पएर सु/g3आो आ होश हवास गुम होमय लागले,  ‘ हे \nदैव ई  दोसरपूतना के  िकएक पठौलहू हमर  ब/g3ोड  करबाक लेल कतेक हमर पाप अिछ ओिह जनमक”।  मन मौन \n/g3आँंदन कयने छल ,मुदा गरा लिगक   बुिझ पडले कतेक बरख स /g3ँउी/g3ड3मक /gोछोचंड रौद मे भटिक रहल छल , आय \nजेना औचक िहमालय /g3ड4वयम लग आिब क अपन /g3ड4नेह पाश स ितरिपत करी देल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \n        अपन ज/gोआआम /g3ड4थान स अतेक दूर अिह  नगर   मे िधयापु/gोध4ा सब के पढ़बे लेल ओ सब पिहनिह मकान िकन \nनेने छलथी ,/g3ड4वाती के पपा त हुनके देखसी केल/gोआआही , मुदा िन/g4उ।ुर िवधाता के कलम स ओ दुनु भाई बिहनी क \nभा/gो।ोय मे /g3ँउहण लािग गेले ,तखन म/gोँ4मी ,  आ प/gोँडपा के अरजल , ल/g3धडमी  ,जीवन के गाड़ी अिह महानगर मे सेहो \nिनधोक घॴचैत रहल छल । /g3ड4कूल पास किर उ/gो।4च िश/gोधोा लेल दुनु इंजीिनयिरंग आ मेडीकल कालेज मे \nदािखला ल चुकल छल । िक/gोआआ/g3ड4यात इहॲ एक गोट कारण बिन गेल होय \n , अिह बंधन स नीिफिकर भेला के \n। \n          घोर असग/gोछ4वा आ नैरा/g3डोय पूण/g3छउ जीवन स /gोधधाण पाबय लेल ईएह दुनु हुनका क/gोँ4/gोँडयुटर आ इ/gोआआटरनेट के \nदुिनया स पिरचय पाती करौलक त ओसब /g3ड4व/gोँछॲ मे अिह महािवनाश क ग/gोँडप नहॴ सोचल ।मुदा जीवनक \nसातो रंग जखन \n  मि/g3ड4त/g3ड3क क दरवाजा खोिल क बहरे लागले ,तखन जुग जुग के द/gो।ोध िहय प पावसक मधुर \nमधुर बुन काया के जु/g3आछबेत सूखैल जिड़ मे खािद पािन देनाय सु/gोछध केलकै त ठूंठ सेहो अपन रंग देखबे लेल \nमाथ उठौने हेतै । डािरक पोर पोर मे न/g3छ4िह न/g3छ4िह टा आंिख लागले आ देिखते देिखते लौजा लौजा पात स \nभरल झम/g3आ4गर गाछ फेर स बनबा मे किनओ िबलंब निहं भेल । \n  ओिह हिरयायल ठूंठ प हेजक हेज \nपखे/gोछधगन िक/gोँआलोल करबा लेल उताहुल भ गेल । आ ओकर खोहिड़ मे इ/gो।4छाधारी नाग के बास हेबा मे सेहो \nमे किनओ िवलंब निहं भेल \n  छल। समा/gोआआय लोक बुिझ निहं पाओल की /gोछोचंड रौदी मे  ई असमा/gोआआय हिरयरी आब \nिवषा/gो।डत भ चुकल छैक। वा ई गाछ आब देबे भरोसे जीिवत रहे त रहै,पिरजनक आंिख मे त भुतहा बिनए \nगेल छल । पिहनुका िचड़े चुनमुन के सेहो पय/g3छधवनक अिह खेल स मम/g3छछतक क/g4उछ भेल रहै ,सुखैले छल मुदा \nडािर प ओकर अपन खॲता त छल, जतय  राित िदन  ,मौसमक मािर स बचबा लेल तीनॲ अपन अपन प/g3छ4िख \nपसािर क लोल मे लोल ध दाना चुगे छल  ,ची चपड़ करैत छल, अपन अपन प/g3छ4िख के बलगर बनेब् \nक िनत  िदन सपना देखैत छल । \n     कखनॲ कखनॲ पैघ लोक क िजद सेहो िधया पुता के कोमल   पिरवेश के,ओकर दुिनया के , मिटयामेट किरक \nरािख दैत छैक । आ ओहो एहेन वीभ/gोआ4स  ,जे ज/gोआआम ज/gोआआम/g3छ4तर धिर /gोछोेतक परछाही बनल   ओकर पछौड़ धेने रिह \nजाए छै। \n        जखन ओ वृ/gोधो भुतहा कहाबय लेल बा/gोआ।य भ गेल त ओकर फड़  आ फूल के  तुलसी आ बेलप/gोधध जका \nत निहं पूजल जेतै । \n   अ/gोआ4यंत उचगर /g3ड4थान प  ,िनधोक भ,  स/g3छ3य   स/g3छ3य , उद/gोआ3ड बहैत बसात  ;एहेन  मे त  िवशाल  झमटगर गाछ सेहो \n/gोधोण मा/gोधध मे भूिमशाई भ  जाय छैक,ओसब त मा/gोधध ना/gोआआही टा के एक गोट कोमल त/gोछ4वर ।   तहन सब िवचार \nमुंह भरे खसय लागल छल। दूर दूर धिर िबयाबान,  चारहु  कात  घनघोर ितिमर  ,कोनो बाट क/gोध4हु निह सुझै। \nचलबा के त छलैहे। िजंदगी त आगा बढ़ब के नाम छै । \n      छु/gो।4छ  बासन मे सेहो हवा भरल रहे छैक  , क/gोध4ॲ कोनो व/g3ड4तु के /gोछोकृित खाली निह रहय दईत छैक । \nतखन िवचार शू/gोआआय मि/g3ड4त/g3ड3क कतेक िदन िनि/g3ड3/g3आँय सुतल रिहतैक । बड़ी म/gोँ4मी किहया धिर   अपन घर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \nिगरह/g3ड4थी तिज ओकरा ओगरने पड़ल रिहतिथ। /g3ड4वाित के माथ प ओकर जीवनक बोझ रािख ,ताला कुंजी \nसुनझा क  ,बोल भरोस दइत  ,फेर फेर आबए के ग/gोँडप करैत अपन घर जाय लागली त ओकरा बुझा गेल रहे \nजे एके सहिर मे रिहओ क आब हुनक बाट अिह घर स बड़ दूर चिल गेल छल।   बाहर  हु/g3उोा \nलोली खेलाईत  समय िखड़की दरव/gो।छजा स ओिह घर मे हुलकी मारैत रहले , मुदा भीतर /gोछोवेश करबाक साहस \nनिह केलकै । काि/g334के /g3ड4वाित आय एकदम बदिल क पकठोस भ चुकल छल ।कखनॲ  बाढ़ेन हाथ मे,त \nकखनॲ चकला बेलना ,आब ओकरा घरक़ सबटा काज करनाय किनओ निह अख रे । ई एक/g3छ4त ओकरा लेल \nपरम आव/g3डोयक बिन गेल छल ।/g3डउयथ/g3छउ मे कोनो काजवाली आिब क ओकरा और िफिरशन करे से एखन ओ \nकदािप निह चाहैत छल । \nलोकल भेला के कारणे हॉ/g3ड4टल लेल अपलाई निह कैने छल पिहने\n  ,मुदा आब  ,बीच सेशन मे त कोनो सवाल \nए निह छल भेटयके ,तखन अिगला बिरस क बाट जोहू  । \n    उमहर हिरयािल गाछ सेहो अपन पुरान मोह निह छोिड़ पािब रहल छल  ,ओकर बाजब \nसुनब  ,हसब  ,पढब  ,िलखब ओकरा असं/gो।उय आंिख स स/gोँ4पूण/g3छउ /g3ड4पश/g3छउ करबा लेल बेकल भ बेर बेर फोन करे त \n/g3ड4वाित के मनक संताप आओर बिढ जाय । घृणा स ओकर माथ पैन िबजली के पंखा सन घुमय लगे । \nस/gोँ4पूण/g3छउ आका स\n ,धरती ,पाताल क  ,असहज दा/gोछ4णसोर ओकर मि/g3ड4त/g3ड3क के धारीदार आरी स िचरय  लागल छल \n।छाती पीटेत, िवलाप करैत, बतािह समु/g4डछी धारा सब   आब एके /g3ड4वर स िचकरय लागल  , एतेक तीव/g3छो /g3ड4वर   'ईयह \nछै ओ' \"ईएह छै ओ   जेकर   ,,\"  चारहु िदस स ओकरा प उठल आंगुर' ,ओह  ,कोन पताल मे नुकाय  ,कोनअि/gो।ोन  मे \nभ/g3ड4म भ जाए  ,िकछू फ़ुरै नै छल  तखन अपन आंिख  संगे दुनु कान सेहो घबड़ा क ब/g3आो करी नेने छल ।     \n     दू तीन   स/gोँडताह   स  /g3ड4वाित चकोर    िदस नजिरओ उठा क   निह देख सकल छल। अपने मे  गुमसुम  ,आंिख \nक सोझा कारी ,जेना कजरौटा  के सब टा काजर िनकािल  क िकओ ओकर सुंदर आंिख के नीचा मिल देने \nहोय । एक दु बेर ओ   ओकरा सोझा ठाढ़ होबाक /gोछोयास कयबो कैल  ,मुदा अपने मे ओझराएल /g3ड4वाित मेला मे \nहेड़ाएल नेना सन डराएल डराएल   इमहार उमहर  तकेत चुप चाप चलल जाइत   रहल छल । चकोर की \nसोचते ,इहॲ संताप रिह रिह क ओकर मानिसक अव/g3ड4था के आओर /g3डउय/g3ँउ किर  दैक। काि/g334 धिर जे ओकर \n/g3डउया/gो।उयान   सुिन आंिखक पपनी झपकेनाय िबसरी जायत छल,जे महान /gोछोचेता  ,ऋिष  ,मुिन के िखसा सुिन,अपन \nमहती धरोहिर के कथा सुिन  ,िमिथला दश/g3छउन लेल उताहुल भ गेल छल  ,आय ओकरा कोना कहते जे ,िमिथला \nके वत/g3छउमान   मे  सेहो आब माहुर घोरा गेल अिछ । \n       राित राित भर गे/gोछ4आ के अपन करेज स सटौने,पलंग प पेटकुिनया देने ,टुकुर टुकुर तकेत ओकर दृि/g4उछ \nसोझा पड़ल टेबुलक पाया स बहरा क कतेक कतेक जुगक पार स बौवा ढहनाक आपस आबय त \nलगे\n ,दरवाजा के कुंडी िकओ खटखटा रहल अिछ  ,िकंसयात ओ आपस आिब गेल होयथ,मुदा ओ त िन/g4उ।ुर \nहवा िनकलै छल  ,जखनओ धडफड़ा क उठे ,खुजल केवाड़ स दूर दूर धिर सड़/g3उो िनयोन लाइट मे िकओ \nक/gोध4ॲ नै देखाय पडै। कखनॲ िखड़की के परदा िहलै, मुदा ओ  क/gोध4  झ/g3छ4िक रहल छली ,। आंिख बहे “गै सुगनी \nहमर क/gोआ4थी लेल कनै छै’ ओकर माथ  प हाथ रािख   बाजल ओ /g3ड4वर त व/gो।डता समेत आब िबला गेल ।  “पापा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nयौ पापा ,एहेन पहाड़ िकए भ गेले हमर सबहक जीवन यओ पापा,िवधाता िकएक हमरे सब स बाम भ \nगेलखॴन’। जखन ओकर कोढ़ फटे त जेना लगे क/gोध4ॲ कोनो पहाड़ प बादल फाटल होय । सोफा प बई \nसल मुसकैत पापा अपन   सुगवा ,सुगनी के करेज स सटौने ओकरा दुिनया के सबस शि/gो।डतशाली  लोक   बनबए \nके सपना देखेत  ,देखेत /g3ड4वयम /g3ड4व/gोँछ भ गेला  ,तखन म/g3छ3 के आचिर ,छतरी बनी दुनु के माथ झपने रहे ,आब ओ \nआचिर सेहो   पिछमक बड़का आंधिड़  मे उिधया गेलै। आब  ,, ।िदमाग मे उधम मचबईत   अिह \nभयानक  सोर  केबलजोरी श/g3छ4त  करैत सोचल  , शि/gो।डतशाली त बनैए पड़तेआब   ,पापा कहैथ छलिखन,कमजोर  गाछ   के \nसब मोचािड़ क रािख दैत छै ,बलगर तर छाहिर   लैल  ,अ/gोँडपन त अ/gोँडपन  , दूर  दूर स अंिच/gोआआहार   सेहो ह/g3।डज क \nह/g3।डज  आबै छै आ ओ गाछ सहष/g3छउ ओकरा /g3ड4वीकार  सेहो  करैत छै”। \n       एतेक  िदन के बाद /g3ड4वाित के अपन /g3ड4वाभािवक गित स  ,अपना िदस आबैत देिख चकोर जतय  छल ओिह \nठाम अजंता के मु/gोछ4त जका ठाढ़ भ गेल ।/g3ड4वाित ओकर हाथ घीचने क/g3।डटीन िदस बिढ चुकल छल । आय \nओकर मुख म/gोआ3डल प उदासी के किनओ कोनो च/g3।डह निह छले,।  /gो।डलास  ,िडसे/gो।डसन  ,सेिमनार  /gोछोोफेसर  सब प \nओिहना यथावत हाथ िहला िहला क ग/gोँडप करैत काफी िपबेत , स/g3।डडिवच खाइत ,बाजैत रहल छल   । \n  बेसी सिन रईब क  घरक़ भोजन करबा लेल चकोर के िजद करी क /g3ड4वाित अपन घर आने छल  ,। इमहर \nचािर  प/g3छ3च मास भ गेलै त चकोर /g3ड4वयम अपन मुंह खोलइत बाजल छल  “आब अहा घरक़ खेनाय लेल निह \nबजबे छी,आंटी मना करैत छथी की’। “आंटी’ ,कनी काल लेल ओकर आंिख मे फेर स िबर/g3।छ उठबा के \nकोिसस  कयने छल  ,मुदा बलगर बनवा के िवचार ओकर ठोर प चौकीदार जका ठाढ़ भ गेलै मन मे \nउठले “फेस द िफअर  ,िफअर िवल िडसेिपयर’ ।माथ झुलबैत कहलक  , “म/g3छ3 त आब   चिल \nगेलखॴ’। “क/gोध4  ,गाम  ,किहया औित’।ओ कनी अवाक सन भेल ।     “ नै नै ,आ/g3ड4/g3ँँेिलया  , ओ आब दोसर िववाह \nकरी लेलखॴन”। ई  एतेक पैघ  आ मम/g3छछतक क/g4उछ क ग/gोँडप ओ  एना बािज  देलके जेना ओ ककरो आन स \nसंबि/gोआआधत होय ।  चकोर के माथ निह जािन की सोिच क   झुिक गेल छले,/g3ड4वाित ओकर मुह प खसल केस \nके अपन  आंगुर स सइतेत ओकर हाथ मे हाथ धेने क/g3।डटीन स िनकिस क बाहर लौन मे आयल   आ \nबेिफिकर  ,िबन हारल िखलाड़ी जका जेकर की खेल खराप  मौसमक  कारणे अ/g3ड4थिगत भ  गेल होय  ,जय पराजय \nस मु/gो।डत दुनू मे/gो।डडौना/gोँआड मे खाय लेल सीपी चिल गेल छल ।  \n    \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.कुमार पृथु- नापल तौलल पसरल पथार (परमे/g2ट8र कापिड़क पथार )२. बाल मुकु/gोआआद पाठक  -लघु \nकथा - /gोछोेम : वरदान वा अिभशाप \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n१ \nकुमार पृथु \nनापल तौलल पसरल पथार (परमे/g2ट8र कापिड़क पथार ) \n \nसामािजक स/g3छ4/g3ड4कृितक भावभूिमक िनमन उजहल सािहि/gोआ4यक उपजा िथक , ई पथार कथा–सं/g3ँउह । सुपुक \nलोकजीवन आ िन/g3ड4सन सामािजक पर/gोँ4पराक रग आ तहमे िनछुन /gोछ4पस ’ घड़ेर कएल लोकयथाथ/g3छउ आ \nयुगस/gोआ4यक सहज संवेगीत /g3ड4प/gोआआदनक ग/g3।डठ आ पुरॱतसनके ई बुझाइछ । सहज सुथर लोकभाषामे सामािजक –\nस/g3छ4/g3ड4कृितक पर/gोँ4पराक त/gोआ4व –दश/g3छउन सङे लोक जीवनयथाथ/g3छउ आ लौिकक युगस/gोआ4य एिहमे एहन भ ’ क’ ने स/gो।छझर –\nिम/gो।छझर अिछ , जे बहुत अंशमे ई मैिथली /gोँोलतजचयउयियनथ क नीक /g3ड4व/gोछ4पक आ/g4ोछा दक भाववोध करबैछ । \nचतरल पसरल मैिथली कथासािह/gोआ4य म/gोआ।य ई एकटा िनजगुत धस आ संवेगीत पहुँचक खुरपैिरया रहबट लगैछ \n। पथारक कथाकारक रचनाधम/g3छआ सहजता , सु/g3धडम अवलोकनक अलबेला /gोधोमता तथा सृजना/gोआ4मक िसि/g3उआ , बहुत \nउजहल आ सिर–सु/gोआ4थर लगैछ । कथाकारके जे रेहल –खेलल लेखकीय पकड़ आ पिरकल पकठोस रचनाधम/g3छआ \nऊज/g3छध /gोधोमता अिछ , ओ मैिथलीक हक आ प/gोधोमे शुभ सगुिनय/g3छ3 लगैछ । पथार सं/g3ँउहस ’ रचनाकारक परम \nऐितहािसक आयतन–आकारक नाप तौलक संगिह स/gोँ4मािनत लेखकीय िव/g3ड4तृितक अगाध पिरिध एवं उ/gोआ4कृ/g4उछ \nपहुँचक वोध सेहो होइछ । \nपथारमे गुँड़–चाउर फँकैत आस–मोरथ अिछ, हँथोिरया मारैत ककुलता बेगरता अिछ, घै–कटैत ललसा आ \nमचकी झुलैत सपनासभ अमार लागल अिछ । एिहमे ओङहिरया मारैत रोदना–घेओना अिछ, त’ घुसकुिनय/g3छ3 \nकटैत सीमा आ िचका–दरबर खेलैत अन/gोआआत आकाश सेहो अिछ । सबस बढ़का बात जे एतए अिछ , ओ \nअिछ— अ/gोँडपन लोकक जीवन अनुभवक िव/g3ड4तृत लेखा –जोखा से अप/gोछ4प आ अपार अिछ । िकएक त ’ एिहमे \nहमरे–अह/g3छ3क घर –अङना, ओलती–धुरखुर, दुरा–दलान, खेत–खिढहान, कमाइ–खटाइक /gोछोितिव/gोँ4वन अिछ । \nिनछुन िनमनस’ ईसब हमरे अह/g3छ3क अिछ । से एिह दुआर ,◌े जे एिहमे पर/gोँ4परा आ िजनगी अिछ , संघष/g3छउस ’ भरल \nआशा–िव/gोधआासक अन/gोआआत उप/g3आँम अिछ । नीक –बेजाय सब तरहक चेहरा िचि/gोधधत करएबला अनुभूित आ \nअिभ/g3डउयि/gो।डतक जे वैिश/g4उछ अिछ , क/gोआधय , िश/gोँआप आ तकनीकी /g3ड4तरक जे वैिव/gोआ।य अिछ , ओ मनभावन अिछ । \nएिहमे मानवीय संवेदनाक घनीभूत एवं साव/g3छउभौिमक /g3ड4वर सेहो अिछ , मुदा िव/g3ड3फोटक , नव संरचनावादी आ \nपिरव/g3ध3तनकारी अिछ ।  \nभौितक भोगवादी युगक स मकालीन स/gोआआदभ/g3छउ आ वै/gोधआीकरणक उजिहया पिर/gोछोे/g3धडयमे िबलटल अफिसय/g3छ4त िजनगी , \nउहापोह एवं दौडधूपस’ िबकठाह, एक–रसाह भ’ गेल अिछ । जीवनक सबटा राग–रंग भटरंग भ’ क’ दुइर \nभेबा के भेबे कएल अिछ, हा/g3ड4य िवनोद यु/gो।डत अपन अनुपम आन/gोआआदक अनमोल पर/gोँ4परा सेहो अलोिपत भ ’ रहल \nअिछ । चौल–मजाकक जे िवशु/g3उआ , सरस पर/gोँ4परा छल , सेहो हेरा–ढेराक’ बेबाइल भेल जा’ रहल अव/g3ड4थामे, \nिचकन चुनमुन लोक राग–भासमे /g3डउयं/gो।ोय पर/gोँ4पराके जे ई आगू बढएलि/gोआआह अिछ , हमर /gोछोकाशिकय नजिरमे ओकर \n/g3ड4वीकृित आ मू/gोँआय/g3छ4कन लोकि/gोछोय आ सोकाजक अिछ ।    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \n२ \nबाल मुकु/gोआआद पाठक   \n/g3ँउाम + पो/g3ड4ट - किरयन \n थाना - रोसड़ा ,िजला- सम/g3ड4तीपूर  \n मो॰ 9934666988 \nलघु कथा - /gोछोेम : वरदान वा अिभशाप \n \nगम/g3छआक िदन छल ,स/g3छ3झक समय ।ऐहन समयमे डूबैत सू/gोछधजक दृ/g3डोये िकछु अजीब होएत अिछ ,जेना िकछु \n/g3डउयाकुल , िकछु उदास-सन , िकछु कहैत मुदा चुपे - चाप सू/gोछधज डूिब रहल छल ।साउनक मासमे गंगाक \nकातसँ अथाह पािनक पाछ/g3छ3 सू/gोछधज डूबबाक िच/gोधधे मोनमे कए तरहक /gोछो/g3उउ /gोछोकट कऽ दैत अिछ ।  \n॰ ॰ ॰ िक एका- एक राजीव फोन देखैत अिछ , ककरो फोन नै आएल रहैक । ओ अपन शट/g3छउक जेबमे \nहाथ दैत अिछ आ िसगरेटक िड/gोँोबा िनकािल लैत अिछ , िड/gोँोबा खोिल ओिहमेसँ एकटा िसगरेट िनकािल लैत \nअिछ , िसगरेट सुलगा िड/gोँोबा पािनमे फ/gो43क दैत अिछ , शायद ए/g3उोेटा िसगरेट ओिहमे बचल रहैक । ओ \nिसगरेटक कश खीचैत गंगाक धारमे िहलैत - डोलैत िसगरेटक िड/gोँोबाक आगू जाएत देख रहल छैक आ ता \nधिर देखैत रहल जा धिर उ िड/gोँोबा िवलु/gोँडत नै भेलै , ओ िकछु उदास भऽ गेल जेना ओकर िकछु अपन छूिट \nदूर चिल गेल होए । \n॰ ॰ आ िक जेना ओकरा िकछु फुरायल होए ओ अपन मोबाईल देखैत अिछ कोनो फोन नै आएल रहैक । \nओ अपन मुख पि/gोधछम िदस करैत अिछ , सू/gोछधज आधा डूबल छल आ आधा ऊपर । ओ िसगरेटक अंितम \nकश खीँचैत सू/gोछधजके डूबैत देखैत रहल , आ फेरसँ एक बेर मोबाईल िदस देखैत अिछ , कोनो फोन नै \nआएल रहैक ,ओकर मोन /g3डउयाकुल भऽ गेल आ ओ उिठ डेरा िदस चिल दैत अिछ । डेरा गंगा कातसँ \nिकछुए दूरी पर छल ।ओ बराबर स/g3छ3झके गंगा कातमे ि/g3ड4थत कृ/g3ड3णा घाट पर आिब बैस जाएत छल , ओकर \nमोनके ऐिह ठाम िकछु श/g3छ4ित भेटैत छल ।  \n॰ ॰ डेरा पहुँिच , गेट खोिल ओ अंदर कमरामे गेल पिहले ब/gोँआब फेर पंखाके चालू कऽ दैत अिछ , आ एक \nबेर अपन मोबाईल देखैत अिछ कोनो फोन नै आएल रहैक । फेर ओ कपड़ा खोिल , ड/g3छ3ढ़मे गमछा लपिट \nबाथ/gोछ4म जाएत अिछ , बाथ/gोछ4मसँ आिब फेरसँ मोबाईल देखैत अिछ , फोन नै आएल रहैक ।ब/gोँआबके बंद कऽ \nओझैन पर पसिर जाएत अिछ ॰ ॰ िकछु देर मोनमे अि/g3ड4थर कऽ सुतबाक /gोछोयास करैत अिछ ॰ ॰ नी/g3आो \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nआँिखसँ कोसो दूर ॰ ॰ मोबाईल देखैत अिछ , फोनो नै आएल रहैक । िकयै , आिखर िकयै ॰ ॰ ॰ नीतू \nओकरा फोन नै कऽ रहल छैक ॰ ॰ ॰ शायद ओकरा िबसिर गेलै , नै ई नै भऽ सकैत अिछ ओ ओकरा नै \nिबसिर सकैत अिछ आ ओकरा िदमागमे सभटा पुरना बात सीडी /gोँडलेयर जक/g3छ3 घूमऽ लागलै ।जेना ई को/g334के \nबात होए ओकरा मोबाईल पर एकटा नंबरसँ फोन एलै - \n \n- हैलो ( कोनो लड़कीक /g3ड4वर रहैक ) \n- ह/g3छ3 , हैलो , के \n-हम अंजिल , आ अह/g3छ3  \n- राजीव , हम राजीव छी ॰ ॰ अह/g3छ3 कतोऽ सँ बाजैत छी  \n- दरभंगा , आ अपने \n-रॱग नंबर अिछ ,ई पटना छैक (आ राजीव फोन कािट दैत छैक ) \n \nिकछुए देर बाद फेरसँ फोन आबैत छैक राजीव जा धिर फोन उठेताह , फोन किट जाएत छैक ॰ ॰ ओ \nिमसक/g3छ3ल रहैक । ई/gोँ4हरसँ फोन करैत अिछ , फेरसँ ओहे लड़कीक /g3ड4वर - ! आ अिहना धीरे-धीरे फोनक \nिसलिसला शु/gोछ4 भऽ जाएत छैक आ बात होबऽ लागैत छैक ।बादमे ओ लड़की  राजीवसँ कहैत छैक ओकर \nनाम अंजिल नै नीतू छैक । िकछुए िदनमे बात बेसी होबऽ लागल आ ग/gोँडपक अविध बढ़ैत गेल आ एक \nदोसरासँ /gोछोेम भऽ गेलैक ।  \nधीरे-धीरे बात एते होबऽ लागल िक राजीवक क/g3छ3लेज - कोिचंग ,पढ़ाइ - िलखाइ सभ छूिट गेलैक आ जौँ \nकिहयो ओ क/g3छ3लेज जेबाले सेहो चाहै नीतू ओ करा मना करैत रहैक । \nबातक दरिमयान दूनू भिव/g3ड3यमे िववाह करब आ िमलबके /gोछोोगाम बनाबैत रहैक ।  \nआइ राजीव बहुत /gोछोस/g3आो छैक ओ नीतूसँ िमलऽ लेल दरभंगा जा रहल छैक । स/g3छ3झके 7 बजे दरभंगा पहुँचैत \nछैक आ भोजन कऽ होटलमे एकटा कमरा लऽ लैत छैक । भोरे नीतू दरभंगा जाइत छैक आ हजमा चौराहा \nपर राजीवके िमलनक लेल बजबैत छैक । राजीव हजमा चौराहा जाइत छैक आ दूनूक िमलन होएत छैक \n।राजीव देखबामे ठीक ठाक रहैक नीतू सेहो सामा/gोआआये छलीह । बाटमे चिलते चिलते नीतू राजीवक हाथ \nपकिड़ लैत छैक , राजीवके एकटा िवशेष /gोछोकारक अनुभूित होएत छैक ,आिखर पिहल बेर कोनो युवती \nओकर हाथ पकड़ने छैक ।दूनू होटलक कमरा धिर हाथ पकिड़ जाएत छैक , कमरामे जा गेट अंदरसँ बंद \nकऽ लैत छैक ।नीतू राजीवक हाथ पकिड़ चूिम लैत छैक आ राजीव ओकर ठोर पर आ दूनू एक दोसरामे \nओझरा जाएत छैक । \nिमलनक उपर/g3छ4त बातचीतमे कोनो /gोछोकारक अंतर नै भेलैक आ दोबारा िमलनक /gोछोो गाम बनैत रहलै , संगे संग \nिववाहक /gोछोोगाम सेहो बनैत रहलै । आ िक एक िदन नीतू , राजीवसँ अपन िववाह कोनो आन ठाम तय \nहोबाक समाद सुनाबैत छैक , राजीवक देहपर तऽ जेना िबजली खिस पड़ल होए । दुनु बहुत कानैत खीजैत \nछैक आ नीतू पिहले चुप भऽ राजीवके बुझाबैत छैक - \n\"अह/g3छ3 नै का नू , ह/gोँ4मर स/gोँडपत । हम अह/g3छ3सँ बाते ने करैत छलौ ।हम िववाहक बादो बात करब आ अह/g3छ3सँ \nिमलब । हयौ जान ॰ ॰ हमर देहे टा ने ओकरा लग रहतैक ब/g3छ3िक मोनमे अहीँ छी आ अहीँ रहब ।हम अहीँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nटा सँ /gोछोेम करैत छी आ अहीँ टा सँ करैत रहब ।अह/g3छ3के हमर स/gोँडपत चुप भऽ जाउ नै कानू । \" \nराजीव कहुना स/gोँडपत मािन चुप भऽ जाएत छैक । लगभग दू मासक बाद नीतूक िववाह होएत छैक , िववाह \nिदन धिर बात ओिहना होएत रहल जेना होएत छल । \nिववाहत परात राजीव ,नीतूक फोन करैत छैक मुदा फोन बंद छैक ,एक िदन ,दू िदन आ िक तेसर िदन \nओकरा एकटा दोसर अनजान नंबंरसँ िमसक/g3छ3ल आबैत छैक ओ फोन करैत छैक , दोसर िदससँ नीतूक /g3ड4वर \nआबैत छैक ।बात होएत छैक , राजीव बहुत कानैत छैक ,नीतू चुप कराबैत छैक , बुझाबैत छैक ।फोन \nराखबाक कालमे नीतू कहैत छैक अह/g3छ3के जखन िमसक/g3छ3ल करब तखने टा फोन करब ।िकछु िदन तक \nअिहना चलैत छैक । \nराजीवके बहुते िद/g3उोत होएत छैक , ओकरा मोन नै लािग रहल छैक ।िदन तऽ कहुना किटयो जाएत छैक \nराित काटब मुि/g3डोकल होएत छैक . . नी/g3आो सेहो नै होएत छैक ।नै भूख छैक , नै /gोँडयास ।  \n \nचािर िदनसँ फोन आएल बंद भेल छैक , तखन एक िदन राजीव फोन करैत छैक , नीतू फोन नै उठाबैत \nछैक । दोसर िदन राजीव फेरसँ फोन करैत छैक , नीतू उठबैत छैक आ कहैत छैक - हमरा िकयै फोन \nकरैत छी , हमरा फोन नै क/gोछ4 , हमर िजनगी िकयै बरबाद करऽ चाहैत छी , हमरा िकयै घरसँ बाहर करऽ \nचाहैत छी , िवनय (ओकर पित)हमरा छोिड़ देत , हम कतौऽ कऽ नै रहब । जौँ अह/g3छ3के हमरासँ /gोछोेम अिछ \nतऽ फोन करल छोिड़ िदयौ ,अह/g3छ3के ह/gोँ4मर स/gोँडपत फोन नै क/gोछ4 । ई बात सुिनते मानू जेना राजीवक देहमे \nआिग लािग गेल होए । जेना ओकरा करेज पर िकयौ पाथर मािर देने होए ।ओकर मोन टूिट जाएत छैक उ \nभोकािर पािड़ कऽ कानै छैक ।आ ओिह िदन ओ /gोछोण करैत छैक चाहे /gोछोाण िकयेक नै िनकिल जाय लेिकन \nनीतूक फोन नै कर तै ।आ दद/g3छउमे ओ डूबल रहऽ लागल , असगर कमरा बंद कऽ रहऽ लागल ।धीरे धीरे \nओकरा शराब िसगरेट गुटखाक िह/g3ड4सक सेहो पिड़ गेलै ।  \n \nिकछु िदन उपर/g3छ4त ओकरा पता चलैत छैक जे ओकर परी/gोधोा होबऽ बला छैक ओ क/g3छ3लेज पहुँचैत छैक \n।तखन नोिटस बोड/g3छउ पर परी/gोधोाक सूचना देखैत छैक ।फाम/g3छउ भरबाक  लेल िकरानी बाबू लग जाएत छैक , \nतखन िकरानी बाबू एतेक िदनसँ अनुपि/g3ड4थत रहबाक कारण पुछैत छैथ ,ओकर िपताक फोन नंबंर लैत छैथ \nआ फाम/g3छउ भरवाके अनुमित नै दैत छिथ ।ओकरा िकछु नै फुरायत अिछ िक की करी , आ की नै ? ओ \nबहुत /gोछोयास करैत छैक मुदा फाम/g3छउ नै भिर पाबैत छैक ।ओकर परा ते ओकरा घरसँ फोन आबैत छैक , फोन \nपर ओकर िपता छलिख/gोआआह आ बहुते /g3आँोिधत सेहो छलिख/gोआआह ।ओकर िपता राजीवसँ कहलिख/gोआआह - \n\" हम दुनु /gोछोाणी अपन पेट कािट तोरा पाइ भेजैत छलौँ आ तू नै क/g3छ3लेज जाएत छलैए आ नइ पढैत छलैए \n।काि/g334 तोहर क/g3छ3लेजक िकरानी बाबू फोन पर कहलाह जे तू छ माहसँ क/g3छ3लेज नै जाएत छलैए आ देरसँ \nजेबाक कारण बािष/g3छउक परी/gोधोाक फाम/g3छउ नै भिर सकलेए , से आइसँ तू अलग हम अलग ।आब हम तोरा एक \nनया पाइ नै देबौ \" । \nएतेक सुिन राजीवक जेना पैर तोरसँ धरती िखसिक जाएत छैक , ओकर कंठ सूखऽ लागैत छैक , देह टूिट \nरहल छैक ।मोन कािन रहल छैक , आँिखमे नोर नै छैक , मुँह पीयर लागैत छैक ।उ मोबाईलमे समय \nदेखैत छैक राितक तीन बािज रहल छैक , एक आठ बजे स/g3छ3झसँ उ सुतबाक /gोछोयास कऽ रहल छैक मुदा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nनी/g3आो कोसो दूर छैक ।आ िक एक बेर फेरसँ मोबाईल देखैत छैक , कोनो फोन नै आएल रहैँ । ओकरा \nिव/gोधआास छैक नीतू फोन ज/gोछ4र करतीह आ  जा धिर ओकर िजनगी छैक उ नीतूक फोनक बाट जोहैत रहत \nमुदा फोन आएल आइ मास भिरसँ बेसी भेल छैक । \n \n \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n                                                            डॉ० अ/gोछधण कुमार िसंह , जे० आर० \nपी०- मैिथली भारतीय भाषाओँ का भाषावै/gोध3ािनक स/g3छ4ि/gो।उयकी संकाय , भारतीय भाषा सं/g3ड4थान , मैसूर (कन/g3छधटक ) \n  अिभकलना/g28।मक /संगनणा/g28।मक (Computational) मैिथली /gइड़1याकरण  \n/gोछोाचीन कालिहसँ भाषाक सो/g3उँे/g3डो यता पर िच/gोआआतकक नजिर रहल अिछ। आइ भाषा -अ/gोआ।ययनक  एिह पर/gोँ4परापरक \n/g3ड4व/gोछधपमे पिरव/gोध4/g3छउन आएल अिछ। एकर अनुसार/gो43 भाषामे सो/g3उँे/g3डो यता एवं /gोछोयोजनमूलकताक भाव पूव/g3छउिनयोिजत /gोछधप/gो43 \nपैदा कएल जाए रहल अिछ। भाषाक इएह बदलैत भूिमकाक कारण/gो43 /g3डउयाकरणक /g3ड4व/gोछधप एवं उ/g3उँे/g3डो यमे पिरव/gोध4/g3छउन \nहोएब /g3ड4वाभािवके अिछ। िकछु चुनल श/gोँोद , /gोछोयोग आओर वा/gो।डयक/gो43 सूचीब/g3ोड करबासँ लए कए भाषाक स/g3छ3गोप/g3छ3ग \nगंभीर िववेचन धिर /g3डउयाकरणक िव/g3ड4तार मानल जाए सकैत अिछ। कोनो भाषाक /gोछोयोग -/gोधोे/gोधध भनिह सीमीत रहल \nहुए परंच ओकर उपयोिगताक/gो43 लए कए किहयो िववाद निह रहल अिछ। आब /gोछो/g3डो न उठैत अिछ जे /g3डउयाकरणक \nउपयोिगता का अिछ ? छोट-छोट नेना नाि/gोआआहटामे अपन घर -पिरवारमे बाजए बला भाषा सीख लैत अिछ। \nजाबत धिर कोनो नेनाक/gो43 ओकर मातृभाषाक /g3डउयाकरिणक औपचािरक जानकारी देल जाएत अिछ , ताबत धिर \nओ नेना ओिह भाषाक /g3डउयवहारमे द/gोधो भए चुकल रहैछ। एहना ि/g3ड4थितमे ई /gोछो/g3डो न उठब /g3ड4वभािवके अिछ जे \n/g3डउयाकरणक आव/g3डोय कता की अिछ ? एिह /gोछो/g3उउक /gोछो/gोआ4यु/gोध4रमे महिष/g3छउ पतंजिल महाभा/g3ड3यमे /g3डउयाकरणक /gोछोयोजन \nबतबैत कहैत छिथ- \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n‘‘ कािन पुनः शबदानुशासन/g3ड4य /gोछोयोजनािन ? र/gोधोोहागमल/gोआ।वसंदेहा : /gोछोयोजनम् ’’ अथ/g3छधत् र/gोधोा , ऊह, आगम, लघु \nएवं असंदेह यैह प/g3छ3चटा /g3डउयाकरणक /gोछोयोजन अिछ।  \n      र/gोधोासँ ता/gोआ4पय/g3छउ अिछ - वेदक र/gोधोा , यथा –  \n            ‘‘र/gोधोाथ/g3छउ वेदन/g3छ4 – म/gोआ।येय /g3डउयाकरणं।  \n                        लोपागमवण/g3छउिवकार/gोध3ो िह स/gोँ4यग् वेदान् पिरपािल/g3ड3यतीित। ’’ \n      अथ/g3छधत् लोप , आगम, आदेशक /g3डउयाकरिणक /gोछोि/g3आँयाक िजनका /gोध3ान रहैत छि/gोआआह सैह वेदक शु/g3ोड /gोछधपसँ र/gोधोा \nकए सकैत छिथ। \n      संदभ/g3छउक अनुसार समुिचत श/gोँोदक क/gोँआपना करब एंव त/g3आआ नु/gोछधप ओकर /g3डउयवहार करब ऊहक कोिटमे राखल \nगेल अिछ। \nआगमक अनुसार/gो43 मानल गेल अिछ जे /g3डउयाकरण पद आ पदाथ/g3छउक /gोध3ानक उपरा/gोआआत वा/gो।डय आओर पदाथ/g3छउक /gोध3ान \n/gोछोा/gोँडत करएमे सहायक होइछ। नव -नव वा/gो।डयक उ/gोआ4पादन  एवं /gोछोयोग आगमक कारण/gो43 संभव होइत अिछ।  \n      लघुसँ ता/gोआ4पय/g3छउ अिछ जे िकछु सीिमत िनयमक सहयोगसँ स/gोँ4पूण/g3छउ भाषाक /gोध3ान /gोछोा/gोँडत कएल जा सकैत \nअिछ। िकएकतँ कोनो भाषाक िवपुल श/gोँोद -भ/gोआ3डारक/gो43 कंट/g3ड4थ निह कएल जाय सकैत अिछ। एनामे ई भाषा \nिश/gोधोणमे उपयोगी होइछ।  \n      असंदेहसँ ता/gोआ4पय/g3छउ अिछ जे भाषाक संरचनागत संिद/gो।ोधताक ि/g3ड4थितमे /g3डउयाकरणक /gोध3ान ओकर िनवारण \nकरैत अिछ। \n      /g3डउयाकरणक एिह /gोछोयोजनक/gो43 देखल जायतँ एिहमे /g3डउयाकरणक/gो43 एकटा साधनक /gोछधपमे देखल गेल अिछ। \nएकटा त/gोआधय इहो /g3ड4वीकारब आव/g3डोयक अिछ जे महाभा/g3ड3यमे विण/g3छउत ि/g3ड4थत सँ आजुक भािषक पिरवेश ब/g3आछड बेसी \nिभ/g3आो भए गेल अिछ। एकरे पिरणाम अिछ जे व/gोध4/g3छउमान समयमे अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक संक/gोँआपना /gोछोास/g3छ4िगक \nअिछ।  \n            जँ भाषाक/gो43 एकगोट /g3डउयव/g3ड4थाक /gोछधपमे अिभिहत कएल गेल अिछ तँ िनि/g3डो चत /gोछधपसँ /g3डउयाकरणे ओिह \nभािषक /g3डउयव/g3ड4थाक तािक/g3छउक आधार गढ़ैत अिछ। कोनो भाषा  अपन िवकाश-/g3आँममे िनर/gोआआतर पिरव/gोध4/g3छउनशील रहैत \nअिछ। संभव अिछ जे एिह पिरवत/g3छउनक गित कम हो , परंच भाषामे आएल आंिशक बदलाव /g3ड4वयं भाषाक \nसजीवता लेल अपिरहाय/g3छउ होइछ। भाषामे /g3डउया/gोँडत एिह िवकासक गितशीलताक /g3ड4वभावक बादो एक आदश/g3छउ \n/g3डउयाकरणसँ अपे/gोधोा कएल जाइत अिछ जे ओ ओिह भाषाक/gो43 सम/g3ँउ /gोछधप/gो43 िव/g3डो लेिषत एवं िन/gोछधिपत कए सकय। \nअिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक लेल मानवक भाषाई अनु/gोछोयोगक /g3ड4व/gोछधप , भािषक समाजक िवकासक ग/gोआ4या/gोआ4मक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \n/gोछधप तथा भाषाक /gोछोायोिगक /g3ड4तरक मूल ि/g3ड4थित पर नव /gोछधप/gो43 िवचार करब /gोछोास/g3छ4िगक भए जाइत अिछ। \nआजुक सामािजक पिरवेश औ/g3ो4ोिगक -/g3आँ/g3छ4ित  एवं सूचना/g3आँ/g3छ4ितक बीचक ि/g3ड4थितक सा/gोधोी बनल अिछ। एिह \nि/g3ड4थितक दबाब/g3ड4व/gोछधप जे भाषा मानव एवं मानवक बीच संवादक मा/gोआ।यम अिछ वैह भाषा आइ मानव एवं \nक/gोँ4/gोँडयूटरक बीच संवाद /g3ड4थािपत करबाक लेल त/gोआ4पर अिछ। दरअसल यैह ओ ि/g3ड4थित अिछ जािहमे \nअिभकलना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक पृ/g4उ।भूिम तैयार क ए रहल अिछ। \n       अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक आशय ओिह /g3डउयाकरणसँ अिछ जकरा मा/gोआ।यमे /gोछोाकृितक भाषाक/gो43 क/gोँ4/gोँडयूटरक \nमा/gोआ।यमसँ बुझल जा सकैछ। एकरा संगिह /g3डउयाकरण होएबाक कारण/gो43 एकरासँ इहो अपे/gोधोा कएल जाइत अिछ \nजे ई एतबा वै/gोध3ािनक एवं पिरपूण/g3छउ हो जे एकर िनयमक /g3ोधारा क/gोँ4/gोँडयूटरक मा/gोआ।यमसँ /gोछोाकृितक भाषाक नव -नव \nवा/gो।डयक सृजन कएल जाए सकय। फल/g3ड4व/gोछधप ई /g3डउयाकरण मानव -मशीन अंतरापृ/g4उ।क समय अपन भूिमकाक \nिनव/g3छउहन कए सकय। भाषा -क/gोँ4/gोँडयूिटंगक लेल ई आदश/g3छउ ि/g3ड4थित होएत जे एहन अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक \nिवकास कएल जाए सकय जे /gोछोाकृितक भाषाक सभ संरचनाक तािक/g3छउक िव/g3डो लेषण /gोछो/g3ड4तुत कए सकय। एकर \nता/gोआ4कािलक लाभ ई होएत जे भाषा -/gोछोौ/g3ो4ोिगकीक िविभ/g3आो अनु/gोछोयोग जेना - मशीनी अनुवाद, सूचना-/gोछो/gोआ4यानयन , \nसूचना- संचयन, /g3डउयाकरण ज/g3छ3चक , पाठ-िव/g3डो लेषण आिदक िवकासमे दीघ/g3छउकािलक समाधान उपल/gोँोध भए सकय। \nएिह /gोधोे/gोधधमे भए रहल शोधक ल/g3धडय सेहो यैह अिछ ; मुदा व/gोध4/g3छउमान समयमे भाषाक छोट -छोट संरचने पर \nशोधाथ/g3छआसभक /gोआ।यान केि/gोआआ/g4डछत अिछ। एिह कारण/gो43 /gोछधप -िव/g3डो लेषण (Morph Analysis), टैिगंग (Tagging), \nआ पदािन/gोछधपण (Parsing) क /g3ड4तरे धिर /gोआ।यान केि/gोआआ/g4डछत भए सकल अिछ आओर एिहमे सफलता सेहो भेटल \nअिछ। आव/g3डो यकता एिह बातक अिछ जे /gोछोाकृितक भाषाक/gो43 आधार बना कए एहन िनयम िवकिसत कएल जाय \nजे निह तँ मा/gोधध क/gोँ4/gोँडयूटरमे सहज /g3ड4वीकाय/g3छउ हो , बि/gोँआक /gोछोाकृितक भाषा पर केि/gोआआ/g4डछत भाषा -/gोछोौ/g3ो4ोिगकीय ल/g3धडयक/gो43 \nसेहो /gोछोा/gोँडत कएल जा सकय।  \n      ई सव/g3छउिविदत त/gोआधय अिछ जे क/gोँ4/gोँडयूटरक /gोछोचा लन-/g3डउयव/g3ड4था मूलतः /g3ोधयंक /gोछोणाली (Binary System : 0 \n& 1) पर िनभ/g3छउर अिछ आ ठीक एकर िवपरीत मानवीय भाषामे असं/gो।उय श/gोँोद -संपदा एवं अनेक तरहक वा/gो।डय \nसंरचना अिछ। आब /gोछो/g3डो न  उठैछ जे मानव-क/gोँ4/gोँडयूटरमे संवाद कोना संभव होएत ? इएह मह/gोआ4वाक/g3छ4/gोधोा मानवक/gो43 \nकृि/gोधधम मेधा (Artificial Intelligence) क /gोधोे/gोधधक अंतग/g3छउत शोधक लेल /gोछोेिरत करैत अिछ। एिहमे मूल \nसम/g3ड4या ई अिछ जे मानव -मशीन अंतरापृ/g4उ। (Interface) मे एक िदस मानव होइछ जे अपन असीम श/gोँोद -\nसंपदा एवं भावना, चेतना सदृश अनेक मानवीय गुणसँ भरल होइछ तँ ओिहठाम दोसर िदस मशीन होइछ जे \nएकटा /g3ड4थल उपकरण मा/gोधध अिछ। एहन ि/g3ड4थितमे मानवीय भाषासँ संवाद बैसा पायब किठन बुझन ’ जा रहल \nअिछ। तथािप व/gोध4/g3छउमानमे भए रहल शोध भिव/g3ड3यमे की रंग लायत एिह पर आशातीत दृि/g4उछ राखब सैह ठीक \nरहत। बरहाल यैह ओ ि/g3ड4थित अिछ , जकर कारण अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक आव/g3डोयकता महसूस कएल \nजाए रहल अिछ। \n      अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक संक/gोँआपना नव अिछ एवं अखन धिर कोनो सटीक अिभकलाना/gोआ4मक \n/g3डउयाकरणक िवकास निह कएल जाए सकल अिछ। मुदा सामा/gोआआय /g3डउयाकरण एवं अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणमे \n/g3डउया/gोँडत अंतरक/gो43 संक/gोँआपना/gोआ4मक /gोछधपसँ एतय उ/g3आआ घा िटत कएल जाए रहल अिछ। यथा- सामा/gोआआय /g3डउयाकरण  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nमानवीय /g3डउयवहारक लेल होइत अिछ। अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरण क/gोँ4/gोँडयूटरक मा/gोआ।यमसँ मानवीय /g3डउयवहारक लेल \nहोइत अिछ। सामा/gोआआय /g3डउयाकरण /gोछोाकृितक भाषा की अिछ ? िकयैक अिछ? सदृश /gोछो/g3डो न क पड़ताल करैत \nअिछ। अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरण /gोछोाकृितक भाषा कोना काज करैत अिछ ? सदृश /gोछो/g3डो नक ज/g3छ3च -पड़ताल करैत \nअिछ। सामा/gोआआय /g3डउयाकरण सहज एवं मौिलक होइत अिछ। अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरण ‘सामा/gोआआय /g3डउयाकरण ’ सँ \nउज/g3छध /g3ँउहण करैत िनत/g3छ4त कृि/gोधधम होएत। सामा/gोआआय /g3डउयाकरण अपन /g3ड4व/gोछधपमे /g3डउयापक भए सकैछ। \nअिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरण /g3ड4प/g4उछ , एकिन/g4उछ एवं ल/g3धडय केि/gोआआ/g4डछत होएत। सामा/gोआआय /g3डउयाकरणक उ/g3आआ दे/g3डो य मूल /gोछधपसँ \nमानवक/gो43 लाभ पहुँचाएब होइत अिछ। अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक उ/g3आआ दे/g3डोय अपन िविभ/g3आो उ/gोआ4पादक मा/gोआ।यमसँ \nमानवक/gो43 लाभ पहुँचाएब होइत अिछ। सामा/gोआआय /g3डउयाकरण /gोछो/g3ड4तुतीकरणमे ई सहज होइत अिछ। अिभकलाना/gोआ4मक \n/g3डउयाकरणक /gोछो/g3ड4तुतीकरणमे गिणतीय होइत अिछ , जकरा क/gोँ4/gोँडयूटर /g3ड4वीकार कए सकए।  \n      चाम/g3ड4की /g3डउयाकरणक/gो43 ‘भाषाक तक/g3छउशा/g3ड4/gोधध ’ कहलि/gोआआह अिछ। /g3डउयाकरणक उ/g3आआ दे/g3डो यक/gो43 /g3ड4प/g4उछ करैत चाम/g3ड4की \nकहलिन अिछ जे ‘/g3डउयाकरण ओएह होएबाक चाही जकरा /g3ोधारा भाषाक सभ वा/gो।डयक वण/g3छउन आओर सृजन कएल \nजाए सकय।’ आब एतय अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणमे जे नव /gोछोसंग जुड़ैत अिछ ओ एकर क/gोँ4/gोँडयूटरापे/gोधोी होएब \nअिछ। अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक उ/g3आआ दे/g3डोय मूलतः ‘/gोछोाकृितक भाषासंसाधन ’क संक/gोँआपनाक/gो43 साथ/g3छउक एवं सफल \nबनाएब अिछ आओर एिहमे अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरण साधनक /gोछधपमे /gोछोयु/gो।डत होइछ। जखनिक एकर सा/gोआ।यतँ \nपरो/gोधो /gोछधपसँ ‘/gोछोाकृितक भाषा  संसाधने’ अिछ। एहने /g3ड4व/gोछधपमे अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणसँ अपे/gोधोा कएल जाइत \nअिछ जे ओ भाषाक/gो43 वै/gोध3ािनक ढ़ंगसँ िव/g3डो लेिषत एवं सिज/g3छउत कए सकय , जे क/gोँ4/gोँडयूटरापे/gोधोी हो। आब िवचारणीय \nई अिछ जे ‘/gोछोाकृितक भाषा संसाधन ’क संक/gोँआपना /g3ड4वयंमे एक /g3डउयापक संक/gोँआपना अिछ आओर दोसर जे एिहमे \n/gोछोयु/gो।डत /g3डउयाकरण सेहो अपन /g3ड4व/gोछधपमे /g3डउयापके होएत। िकयैक तँ आइ कोष िनम/g3छधणसँ लए कए पाठ -िनम/g3छधण धिर \nसबमे /gोछोाकृितक भाषाक कोडीकरणक आव/g3डोयकता पड़ैत अिछ। एिह सबक/gो43 क/gोँ4/gोँडयुटेशनल /g3डउयाकरण कहब सैह \nउिचत होएत। एिह ि/g3ड4थितमे अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक मूल उ/g3आआ दे/g3डोय तँ /gोछोाकृितक भाषाक/gो43 एिह तरह/gो43 सू/gोधधब/g3ोड \n(Formulized) करबाक अिछ जािहसँ क/gोँ4/gोँडयूटर एकरा /g3ड4वीकार कए सकय। एकर पिरणाम/g3ड4व/gोछधप ‘/gोछोाकृितक \nभाषा संसाधन’क /gोधोे/gोधधक िविभ/g3आो ल/g3धडय मशीनी अनुवाद ( Machine Translation), सूचना /gोछो/gोआ4यानयन \n(Information RetrievalInformationRetrie) वाक्-सं/g3डोलेषण (Speech Synthesis), श/gोँोद -संसाधन \n(Word Processing), दृ/g3डोय -संसाधन (Visual Processing) तथा /gोध3ान -िन/gोछधपण (Knowledge \nRepresentation) आिद मु/gो।उय िब/gोआआदु अ/gोआ।ययनक लेल सोझमे आिब रहल अिछ जकर मु/gो।उय उ/g3आआ दे/g3डोय \nक/gोँ4/gोँडयूटरक सापे/gोधो भाषा -/gोछोजनन करब तथा मानव -मि/g3ड4त/g3ड3कक सापे/gोधो भाषा -बोध कराएब \n  अिछ। एिह /g3डउयाकरणमे \nइहो पायल गेल अिछ जे िभ/g3आो -िभ/g3आो उपकरणसभमे एके त/gोआधयक/gो43 अलग -अलग ढंगसँ के/gोआआ/g4डछीकृत कएल जाइत \nअिछ। जेना- मशीनी अनुवाद /gोछोणालीमे ल/g3धडय -भाषा पदिन/gोछधपण (Parsing) तथा /gोध।ोत -भाषाक/gो43 \nसिज/g3छउत (Generation) कएल जाइत अिछ। एिहमे एकेटा िनयम- ‘वा/gो।डय = सं/gोध3ापदबंध + ि/g3आँयापदबंध ’क \nउ/g3आआ दे/g3डोय ल/g3धडय भाषाक/gो43 िव/g3डो लेिषत करब होइत अिछ। जखनिक /gोध।ोत भाषाक एकर समतु/gोँआय िनम/g3छधण करब होइत \nअिछ। एिह सूचना-/gोछो/gोआ4यानयनमे पदिन/gोछधपणक आधार ‘मूल पद’ होइत अिछ। एकर आधार पर /gोछोणालीक/gो43 \nसूचीकृित सूचनाक सटीक िमलान करब होइत अिछ। एकर /g3डउयाकरणक /g3ड4व/gोछधप मशीनी अनुवादमे पदिन/gोछधपणक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nिनयमसँ िभ/g3आो होएत। एिह तरह/gो43 अ/gोआआय उपकरण सभमे अलग -अलग /gोछोि/g3आँयाक तहत एकर उ/g3आआ दे/g3डोय िभ/g3आो वा \nएकरा कोडीकृत करबाक तरीका िभ/g3आो भए सकैत अिछ।  \n      अिभकलाना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक ि/g3ड4थित एवं मह/gोआ4/gोआ4वक/gो43 देखैत जँ गंभीरतासँ िवचार कएल जाय तँ /g3ड4प/g4उछ होइत \nजे संदभ/g3छउक अनुसार छोट -छोट िनयमसँ काज िनकालल जा रहल अिछ। जािहमे सव/g3छउ/gोछोथम /gोछधपक/gो43 िच/gोआआहब \nआओर एकर िव/g3डो लेषण कएल जाइत अिछ। एिह /g3आँममे पदक /g3डउयाकरिणक कोिटक िनध/g3छधरण कएल जाइत \nअिछ, जकरा टैिगंग (Tagging) कहल जाइत अिछ। एक रा लेल आव/g3डोयक होइत अिछ जे /g3डउयाकरणक \nकोिट एवं ओकर गुण (Attributes)क आधार पर एकटा पिहनिहसँ तैयार टैग-सेट (Tag-Set) हो। \nमैिथलीक लेल एतय एकटा टैग-सेट (Tag-Set) देल जा रहल अिछ जकर /gोछ3ोत LDC-IL, CIIL, \nMysore मे हमरा /g3ोधारा कएल जाए रहल काजक अिछ।  \nSl. \nNo  \nCategory  Label  Examples  Remarks  \n  Main \nCategory \nSub \nCategory \n      \n1 Noun    N     \n1.1   Common NN पोथी ,कलम ,पंिडत ,खवास   \n1.2   Proper NNP रंजन, िदनेश, अतुल   \n1.3   Nloc NST आगू, पीछू, ऊपर, नीचा   \n2 Pronoun    PR      \n2.1   Personal PRP त/gो44 , हम, ई, ओ   \n2.2   Reflexive PRF अपना, अपने, /g3ड4वयं   \n2.3   Relative PRL जे, िजनका, िजनकर, जकरा   \n2.4   Reciprocal PRC एक- दोसरक/gो43, आपस, पर/g3ड4पर    \n2.5   Wh-word PRQ के,की, कथी ककर   \n2.6   Indefinite PRI केओ, िकछु/ िकउछ    \n3 Demonstrativ \ne \n  DM      \n3.1   Deictic DMD ई,ओ, अह/g3छ3 ,हम   \n3.2   Relative DMR जे, जािह   \n3.3   Wh-word DMQ के,की,कोन   \n3.4   Indefinite DMI केओ, िकछु/ िकउछ, कोनो   \n4 Verb    VM       िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \n4.1   Main VM देख, पढ़, पी, गा, ले, उठ, खा   \n4.2   Auxiliary VAU \nX \nअिछ,छी,छल,छिथ,छलाह,रहत,होएब,\nिथक \n  \n4.3   Gerund VGN धोएब, पीटब, दौरब, नहाएब   \n4.4   Causative \nVerb \nVCT मरबाएब, छरबाएब, लदबाएब, \nिलखबाएब, दुहबाएब \n  \n4.5   Compound \nVerb \nCVP मारब-पीटब, काट-छ/g3छ3ट , कानब-\nखीजब, धर-पकर \n  \n5  Adjective    Adj  नीक, मोटका, ललकी,    \n6 Adverb    Adv  भने, अनायास, /g3आँमश :, एकाएक, \nएहन \n  \n7 Postposition    PSP  सँ, क/gो43, लेल    \n8 Conjunction    CC      \n8.1   Co-\nordinator \nCCD आओर, परंच, मुदा, वा, आ \n  \n8.2   Subordinat\nor \nCCS जँ, तँ, जे \n  \n9  Particles    RP      \n9.1   Default RPD भिर, यौ, हौ, रौ     \n9.2   Classifier CL टा, गोट, गो, ठो   \n9.3   Interjection INJ ओह-ओ, अहा, वाह, हा   \n9.4   Intensifier INTF बहुत, बेसी, सबसँ   \n9.5   Negation NEG निह, ऊहुँ, न   \n10  Quantifiers    QT      \n10.\n1 \n  General QTF कनेक, बहुत, िकछु   \n10.\n2 \n  Cardinals QTC एक, एकटा, दुई, बीसगोट, तीन, \nचािर \n  \n10.\n3 \n  Ordinals QTO पिहल, दोसर, तेसर, चािरम   \n11 Residuals    RD      \n11.\n1 \n  Foreign \nword \nRDF \n  A word \nwritten in  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nThis POS tag set for Maithili Prepared by: Dr. Arun Kumar Singh,JRP,Maithili, \nLDC-IL,CIIL \n  \nअपन योजनाक अनु/gोछधप टैग -सेटक िनम/g3छधण कएल जाइत अिछ। टैग -सेटक लेल /gोछोाथिमकता होइत अिछ जे ई \nवै/gोध3ािनक , िव/g3ड4तृत , योजना-केि/gोआआ/g4डछतक संग -संग अनु/gोछोयोग िवशेषक तैयारीक अनुकूल सेहो हो। /gोछधपक आधार \nपर टैिगंग सव/g3छधिधक लोकि/gोछोय /gोछोि/g3आँया अिछ , मुदा योजनाक अनु/gोछधप पदबंध एवं वा/gो।डय क सेहो आब टैिगंग होइत \nअिछ। एकरा संग-संग /gोछोोि/gो।डतक सेहो आब टैिगंग होमए लागल अिछ।  \nअिभकलना/gोआ4मक /g3डउयाकरणक िनम/g3छधणक चरणमे पदिन/gोछधपण (Parsing) एकगोट मह/gोआ4वपूण/g3छउ पड़ाव होइत अिछ। \nएिहमे पदक अंितम /g3डउयवहाय/g3छउताक अनुसार वा/gो।डयक िव/g3डोलेषण होइत अिछ। /gोछोाय : एकर बादक िव/g3डोलेषणक/gो43 \nवृ/gोधोारेखक दृि/g4उछसँ िनध/g3छधिरत कए देल जाइत अिछ। एकरा िनयमब/g3ोड करबाक लेल कोनो /gोछधपवादक आधार \nलेल जाइत अिछ िकएकतँ िव/g3डोलेषण चरणब/g3ोड एवं वै/gोध3ािनक भए सकए। पदिन/gोछधपण अनेक /g3ड4तर पर शु/gोछ4 \nscript other \nthan the \nscript of \nthe original \ntext \n11.\n2 \n  Symbol SYM $, , *, (, ) For \nsymbols \nsuch as $, \n& etc \n11.\n3 \n  Punctuation PUN \nC \n., : ;  Only for \npunctuation \ns \n11.\n4 \n  Unknown UNK   A word \nwritten in \nscript other \nthan the \nscript of \nthe original \ntext \n11.\n5 \n  Echo \nwords \nECH जलखे- (तलखे), मॲट-(सॲट)  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nहोइत अिछ आ एकरे अनु/gोछधप एकर वग/g3छआकरण कएल जाइत अिछ। ई कखनो बामसँ शु/gोछध भए कए दिहन \nिद स तँ कखनो दिहनसँ बाम िदस जाइत अिछ। एकरे समाना/gोआआतर ई उपरसँ नीचा एवं नीचासँ उपर िदस \nकाज करैत अिछ। ई बहुत िकछु भाषाक /gोछोकृित पर िनभ/g3छउर होइत अिछ। मैिथली सदृश ि/g3आँया केि/gोआआ/g4डछत भाषामे \nपदिन/gोछधपणक /gोछोि/g3आँया /gोछोाय : ि/g3आँयेसँ शु/gोछ4 होइत अिछ। ई सुिवधाजनक अिछ िकएकतँ ि/g3आँ यापदमे अिधकतम \n/g3डउयाकरिणक सूचना भेिट जाइत अिछ , जकर आधार पर एक स/gोधोम पदिन/gोछ4पण /gोछोणालीक िवकास कएल जाए \nसकैत अिछ। \nअिभकलना/gोआ4मक /g3डउयाकरणमे पूव/g3छउिनध/g3छधिरत टैगसँ पदक/g3।ड िचि/g4ोँत कएल जाइत अिछ , त/gोआ4प/gोधछात ओकर भाषा -\nसंरचनाक अनु/gोछधप /gोछोाय : वा/gो।डय केि/gोआआ/g4डछत िव/g3डोलेषण कएल जाइत अिछ। एिह आधार पर /gोछोयास कएल जाइत \nअिछ जे एहन /g3डउयाकरिणक िनयम तैयार कएल जाय जािहसँ स/gोँ4पूण/g3छउ संरचनाक िव/g3डोलेषण भए सकय। /g3डउयवहारमे \nपदिन/gोछधपणक /gोछोि/g3आँया एक एहन चरणक /gोछधपमे अबैत अिछ जतए एिह िनयमक परी/gोधोण होइत जाइत अिछ। जँ \nबनल िनयमसँ वा/gो।डयक पदिन/gोछधपण सही भेल अिछ तँ ई एिह  बातक /g3ो4ोतक अिछ जे एिह /g3ड4तर धिरक िनयम \nतैयार भए गेल अिछ। एही /gोछोकार/g3।ड स/gोँ4पूण/g3छउ भाषाक िव/g3डोलेषण आओर ओकर अनु/gोछ4प िनयमक गु/gो।4छ बनैबाक \n/gोछोि/g3आँये अिभकलना/gोआ4मक /g3डउयाकरणमक िनम/g3छधणक /gोछोि/g3आँया होएत।  \n                                                    ***************  \nसंदिभ/gइ61का  \nमैिथली  \n1.     ि/g3ँउयस/g3छउन ,जी.ए.,भारतक भाषा सव/g3।उ/gोधोण (मैिथली), मैिथली अकादमी, पटना,1978 \n2.     िम/gोध। , डा. धीरे/gोआआ/g4डछ नाथ , मैिथली भाषा शा/g3ड4/gोधध , भवानी /gोछोकाशन , मुस/gोँआलहपुर , पटना,1986 \n3.     ि/g3ँउयस/g3छउन ,जी.ए., मैिथली /g3डउयाकरण , स/gोँ4पादक , डा. रमानंद झा ‘रमण’, अनुवादक, पं. गोिव/gोआआद झा , चेतना \nसिमित, पटना, 2011 \n4.     झा, पं. गोिव/gोआआद , मैिथली पिरशीलन, मैिथली अकादमी, पटना, 2007 \n5.     झा, दीनब/gोआआधु, िमिथला भाषा िव/g3ो4ोतन , मैिथली सािह/gोआ4य पिरषद , दरभंगा, 1946 \n6.      िम/gोध। , नवोनाथ, मैिथली भाषा िव/gोध3ान , िमिथला पु/g3ड4तक के/gोआआ/g4डछ , दरभंगा, 1984    \n  िहंदी  \n1.     झा, पं. गोिव/gोआआद , मैिथली भाषा का िवकास, िबहार िहंदी /g3ँउंथ अकादमी , पटना,1974  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \n2.     कुमार, सुरेश, श/gोँोद अ/gोआ।ययन और सम/g3ड4याएँ, केि/gोआआ/g4डछय िहंदी सं/g3ड4थान , आगरा, 1990 \n3.     गु/gोँडता , मनोरमा, भाषा अिधगम, केि/gोआआ/g4डछय िहंदी सं/g3ड4थान , आगरा, 1995 \n4.     जैन, वृषभ /gोछोसाद , अनुवाद और मशीनी अनुवाद, सार/g3छ4श /gोछोकाशन , नई िद/gोँआली , 1995 \n5.     ितवारी, भोलानाथ, आधुिनक भाषा िव/gोध3ान , िलिप /gोछोकाशन , नई िद/gोँआली , 1985 \n6.      मलहो/gोधधा ,िवजय कुमार, क/gोँ4/gोँडयूटर के भािषक अनु/gोछोयोग , वाणी /gोछोकाशन , नई िद/gोँआली , 2002 \n7.     िसंह, सूरजभान, अम/g3ँउेजी -िहंदी अनुवाद /g3डउयाकरण , /gोछोभात /gोछोकाशन , नई िद/gोँआली , 2003 \n8.     ि/gोधधपाठी , अिरमद/g3छउन कुमार , भाषा के समकालीन संदभ/g3छउ, सािह/gोआ4य संगम , इलाहावाद,2012 \n अ/gइु1ेजी  \n1.     Allen, James, Natural Language Understandings, Second Edition, Pearson \nEducation, Singapore, 2005 \n2.     Atkins, B. T. S. and A. Zampoli, Edited, Computational Approaches to the  \nLexicon, Oxford University Press, New York, 1984 \n3.     Meadow, Charles T., Man-Machine Communication, John Wiley & Sons, New \nYork, 1970 \n4.     Rajpurohit, B. B., Technology and Languages, Central Institute of In dian \nLanguages, Mysore, 1994 \n5.     Sampson, Geoffrey, Natural Language as a Special Case of Programming \nLanguage, American Journal of Computational Linguistics, Microfiche-25,  1975 \n6.      Grierson, George A.   An Introduction to The Maithili Language of North Bihar, \nPart 1,Grammar, Calcutta, Asiatic Society of Bengal, 1881 \n7.     Jha, Subhadra, A Survey of Maithili Literature, LuZac & Company, LTD,A6, \nGreat Russel Street, London W. C.   I., 1958  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \n8.     Yadav, Ramawatar, A Referece Grammar of Maithili, Munshiram Manoharlal \nPublisher Pvt. Ltd., Post Box 571554 Rani Jhansi Road, New Delhi, 1997  \n                       \n                                                    *************************      \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. अनािमका राज- िवहिन कथा- सीमा/ २. आशीष अनिच/gोआआहार - िवहिन कथा- खाए \nबला पाट/g3छआ   \n१ \nअनािमका राज \nिवहिन कथा \nसीमा \nबहुतो िदनक िज/gोध3ासा शा/gोआआत नै भेल छल , तही /g3आँममे सुनलॱ - बेटीक/gो43 हमर स/gोँ4पि/gोध4सँ की मतलब , ओ तँ \nपराया धन अिछ। \nहमर म/g3छ3 पापा हमरा सभ भाइ -बिहनक/gो43 एके रंग पढेलिथ , जे ई सभ भिव/g3ड3यमे सुखसँ िजअए।  \nओ दहेज िवरोधी छिथ। मुदा िबआहमे बहुतो चीज उपहारमे दऽ कऽ अपन उदार हृदएक ि/gोछोचय देलिन , भाइ \nसभ सेहो ब/g3आछड िपयार देलक।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nअहॴ सभ कहू एहेन भरल-पुरल संपि/gोध4 आ बुइधबला पिरवारमे सेहो बेटीक स/gोँ4ब/gोआआधक/gो43 एगो सीमामे बाि/gोआआहक/gो43 \nदेखल जाइ छै! \nकी बेटीक िबआहक बाद कोनो भिव/g3ड3य नै होइ छै, की ओकर बाद ओकरा जीवन जीबा लेल स/gोँ4पि/gोध4 आ \nसहयोग नै चाही? \nिबआहक बाद नैहरक सीमा ब/gोआआद भऽ जाइ छै।  \n  \n२ \nआशीष अनिच/gोआआहार  \nिवहिन कथा \n  \nखाए बला पाट/g3छआ   \n  \n  \nआइ स/g3छ3झमे ब/g3आछड िदनक पछाित भोजन बनेबाक अवसर भेटल। िपता /gोध।ी आ म/g3छ3िझल भाएक/gो43 पुछिलअि/gोआआह जे \nकी खेबै ?  \nअरे भाइ तॲ जे आगूमे देबही से खा लेबै। हम सभ तँ खाए बला पाट/g3छआ छी ... \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nआ ओही राितमे हम सपना देखलहुँ जे हमर िपता /gोध।ी आ म/g3छ3िझल भाए नेता बिन क ' मंचपर छिथ आ \nराजनीितक पाट/g3छआ बनेबाक घोषणा क ' रहल छिथ। \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदान/gोआआद झा ‘मनु’- ५टा िवहिन कथा \n/g3ँउाम पो/g3ड4ट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \n    \n१.     उपहार         \n“अह/g3छ3 हमरा सनेसमे की देब ?” \n“हम दऐ की सकै छी ? हमरा लग अिछए की ? मा/gोधध िसनेह अिछ , /gोछोेम अिछ अह/g3छ3क लेल शुभकामना \nअिछ। पाइ तँ निह अिछ मुदा िपआर दए सकै छी स/gोँ4मान दए सकै छी।” \n“वस ! वस ! हमरा अओर िकछु निह चाही। अह/g3छ3क ई िपआर अह/g3छ3क िसनेह अह/g3छ3क शुभकामना एकर कोनो \nमोल निह अिछ ई तँ अनमोल अिछ। अह/g3छ3 भेट गेलहुँ हमरा दुिनय/g3छ3क सभ खुशी भेट गेल। ” \n  \n२.     नीक  \n“अह/g3छ3सँ भेट कए कऽ हमरा एतेक नीक िकएक लगैए। ”   \n“िकएक तँ अह/g3छ3सँ भेट कए कऽ हमरो ब/g3आछड नीक लगैए। ” \n  \n३.     िपआर  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \n“जे हमरासँ िपआर करत ओ हमर मोन मे दप/g3छउण जक/g3छ3 देख सकैत अिछ आ हम ओकर आँिखमे हरा कए \nअपनाक/gो43 िबसैर सकैत छी। ”     \n  \n४.     किनय/gइ6इ दाइ  \nअपन िदयादनीमे सभसँ छोट रहला कारणे किनय/g3छ3 आ एखन सभक दाइ त/gो43 दुनू िमल कए किनय/g3छ3 दाइ। \nअपन अव/g3ड4थाक/gो43 अपनासँ पाछू छोरैत एखन सािठ बख/g3छउक अव/g3ड4थोमे चंचलता आ हािजर जवाबीमे कोनो अंतर \nनिह। केशवक प/g3छ3चो भाइक उपनैन। आगू आगू प/g3छ3चो ब/gोछ4आ पाछू ढोल िपपही बजैत रमनगर दृ/g3डोय। किनय/g3छ3 \nदाइ एिह अबसरपर कतौ अपन /g3डउय/g3ड4तताक/gो43 कारणे\n  देरी भए गेली। हरबराइत दौरैत अँगना पहुँचक चे/g4उछामे \nडौढ़ीपर ब/gोछ4आ केशवसँ आमने सामने टकरा गेली। अपनाक/gो43 स/gोँ4हारैत झटसँ, “बुढ़ीयासँ टकरा कए की \nभेटतौ कोनो छॱड़ीसँ टकराअ तँ िकछु भेटबो करतौ।”  \nहुनक ग/gोँडप सुिन सभक मुँहसँ हँसीक ठहाका छुिट गेल।  \n  \n  \n५.     मौसी  \n \nपिहल सखी, “गे दैया ! ई तँ ब/g3छ3स जक/g3छ3 पातर छिथ। ” \nदोसर सखी, “यौ ओझाजी ई केहन देह बनोने छी।” \nतेसर सखी, “लगैए माए दूध निह पीएलकिन।” \nचारीम सखी, “ह/g3छ3 यौ ओझाजी , माए िबशुिक गेल रहिथ की।” \nपा/gो।आचम सखी , “नै गै िहनकर माए दूध बेचै छलिखन।” \nसभ ए/g3उोे संगे, “हा हा हा ......” \nनबका ओझाजी, राितमे /g3डउयाह भेलि/gोआआह आ आइ बे/gोछ4पहर किनय/g3छ3क सखीसभ चा/gोछध कातसँ घेर कए हँसी िठठोली \nकरित। ओझाजी बौक जक/g3छ3 सबटा सुनैत।  \nएकटा सखी फेरसँ, “लगैए िहनकर माए बजहो निह िसखेलिखन।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nओझाजी कनीक मुँह उठा कए, “आब एतेक रास मौसी लग कोना बाजू।” \nसभ सखी ए/g3उोे संगे, “मौसी ! मौसी कोना।” \nओझाजी, “अह/g3छ3 सभक/gो43 हमर माएक सभ ग/gोँडप बुझल अिछ अथ/g3छधत हमर माएक संगी सभ छी त/gो43 एिह िहसाबे \nअपने सभ भेलहुँ ने हमर मौसी।” \n------------------ \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. रिव  भूषण पाठक- तीन टा िवहिन कथा २.मो. असरफ- िबहिन कथा-\nशहरीया घरवाली  \n१ \nरिव  भूषण पाठक  \nतीन टा िवहिन कथा  \n1        ओइ साल \nओइ साल जे भेलै से कमाले-कमाल ।माच/g3छउ-अ/gोछोील मे एते आलू उपजलै ,जे पूरा खेत-खिरहान आ घर सब \nमहक' लागलै ।घर मे चौकी क' नी/gो।4 चा  ,कोठी लग ,भनसा घर ,सॱसे बूझू जे आलूए-आलू ।एतबे नइ \nभानसक म/g3।डजने बदलल ।भूिजये आ रसदारे नइ पापड़ ,ितलौरी सेहो आलूए क' आ एक िदन व/g3छोत केलॱ त ' \nआलू मे दूध गूि़ड के भेटल ,राितयो मे आलू आ दहीक िमलल-जुलल भोजन । \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nबाप रौ बाप गरमी पड़लै ,गजबे गरमी ।आदमी गाछ त'र ,दु/gोछधखा आ पोखिर -गाछी जाए बूझू जे गंजी-अंगा \nघामे सँ भीिज जाए ।ईनार-कल सेहो प/g3ड4 त  आ पोखिर-न/g3उँी तक सु/gो।ड ख ल ,बगलक गाम मे एकटा ईनार रहै \nआ मनबोधन बाबू क' िदलदारी िक एक-एक डोल पािन सबक/g3।ड दैत रहलिखन ।  \nआ बस महीना िदन बाद ओमहर बागमती आ ईमहर करेह तोि़ड देलकै ।हमर पीढ़ी त' बाि़ढ देखबे नइ केने \nछलै ,से ब/g3आछड /g3डउ या कुल भ' के पािन के /g3ड4 वा गत करबाक लेल िशवाजीनगर िदस िवदा भ' गेल ।आ पािन \nरसे-रसे ख/gोआ4 ता ,नाला सब क/g3।ड भरैत रहै ,आवाजो मि/g3ोडम ।एमहर गामक बूढ़ -पुराण सब सड़सठ ईसवीक बाि़ढक \nिनशान ढ़ुरहैत र हिथन ,केओ कहिथन जे पािन एत' तक आयत ,त'केओ कहिथन जे पािन एत' तक ।केओ \nई कहिथन जे पािन दस िदन त' केओ पनरह िदन तक रहबाक बात करिथन ।िकछु गोटा त' घरे मे माछ \nमारबाक सपना देख' लागला ।मुदा पािन जखन एलै त' अपन गित अपन मा/gोधधा संग आ पूरा गाम डूिब गेलै \n,गाम मे एकेटा दूमहला आ डा/gो।ड टर साहेब अपन ई/gो।छ ज त दूमहलाक छत पर बैिस बचेला ।रानीपरती ,सबहा \n,बनडीहा आ जोिगया सन कतेको छोट टोल डीहटोलक पुरनका धीमका पर शरण लेलक ।आ पािन रिह गेलै \nदू महीना ।ई पािन नीक जमाए नइ छलै िक ससुरक जेबी आ िचनुआरक रंग पर रंग धरै ,ई रहै लंठ जमाए \nजे बेई/gो।छ जत करबै पर आतुर रहै ।पुरनका आ नबका सब /g3ड4 टॉ क िवदा भ' गेलै ,गाम मे प/g3।3च उधार बंद ।ने \nहिरयरका तरकारी ने बजार वला कोनेा समान ।एत' तक िक नूनक अभाव सेहो भ' गेलै ।िक आदमी आ \nिक माल-जाल सबहक अहार अकाश मे ।जे स/g3ड4 ता  रहै ओ बस दूध िकएक त' सब माल-जाल किनकबे टा \nके ओइ डीह पर रहै आ दूध बाहर जेबाक कोनो र/g3ड4 ता  नइ । \nआ ओिहए साल हािकम बाबूक पोती भािग गेलै ।भागबो केलै त' दोसर जाितक छौड़ा क' संग ।आ भािगयो \nक' कुकरी जि/gोँआदए सासुर आिब गेलै ,ई ने जे भािग के िद/gोँआ ली -पंजाब पड़ा जाए आ आिब गेलै आ अ/gोँड प न \nजाित आ गामक नाम हँसाब' लागै आ लागलै जे ओ/gो।ड क रे हँसीक संग आलू आ बागमतीक हँसी एक भ' गेलै \n।ओ पिहल छौड़ी रहै जे अ/gोँड प न जाित के ितयािग केकरो संग भागलै छल ,एकरा बाद त' बूझू लाईन लािग \nगेलै ,बोिहनी नीक भेल छलै । \n  \n  \n2  घर \nअजीबे घर रहै ,खाए त' सब खाइते रहै ,आ हकड/gो।ड क ल जँका करै त' लाईन लगा के सब हकड/gो।ड क ले \nजँका करै ।बेरा-बेरी नइ एके संग । \n/gोछोस/gोआआ न  रहै त' सब /gोछोस/gोआआ ने रहै ,नइ कुनो बात तैयो /gोछोस/gोआआ न  ।िबना मतलबे के बरसा-बु/gोआआ नी  ,रौद-अकाश ,पािन-\nिबहाि़ड िकछो ल' के /gोछोस/gोआआ न ।अह/g3छ4 घरक बतीसी अलगे सँ देिख सकैत िछयै ।/gोछोस/gोआआ न  रहैक मून होए त'  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nपड़ोसीक घरक चोरी ,बगल वलाक बेटी भागनै ,पंडीजीक बेटा के क/g3।3स र भेनए ,राम अवतारक मैि/g3ँँक परी/gोधोा \nमे फेल भेनए ,ई सब खुिशएक कारण रहै । \nलड़ाई करबाक मून होए त' टी0वी0 क' िरमोटे लेल झगड़ा भ' जाए ।बापक अलग चैनल ,माएक अलग रहै \nआ तीनू ब/gो।4 चो  के अलग रहै ।कुनो समझौता त' भेल नइ रहै ,त/g3।ड जेकरा जखन मून होए  ,टी0वी0 खोिल \nदए ,जेकरा जखन मून होए ,चैनल बदल' लागए । \nआ आमदनी त' सीिमते रहै ,कमाए वला मा/gोधध बापे ।मुदा खरचाक मद केओ िनध/g3छधिरत क ' सकै छलै ।आ \nवरीयता /g3आँमक लेल डेली झगड़ा -फसाद ।बाप कहए ई ज/gोछधरी ,बेटा कहै ई आ माए कहै पिहले ई िकएक \nनइ । \nआ घर मे सबके दुख रहै ।फलनमा के िचलनमा से आ िचलनमा के फलनमा से ।सब केर उपे/gोधोा छलै आ \nसबक /gोँड ला न रहै घर छोड़़बा लेल ।सब ताकैत रहै एकटा नीक िदन ।साईतक खोज डेली चलैत रहै ,मुदा \nकेकरो लेल एखन बेहतरक खोज संप/gोआआ न  नइ भेल छलै । \nघर मे कपड़ा-ल/gोआ4 ता  रहै ,रमायन-महाभारत रहै ,देवी-देवताक फोटो रहै ,संगिह-संग बहुत रास उपदेश आ \nकत/g3छउ/g3डउ यक िश/gोधोा रहै ।गृहवासी एक -दोसर क/g3।ड बेरा -बेरी सँ दैत छलिखन आ सब गोटे समै साल पर सुनै के \nआ नइ सुनबाक बह/gोआआ ना  ताकैत छला । \nईहो घरे छलै आ एकर एकटा नंबर छलै जे सरकारक काड/g3छउ आ वोटक रिज/g3ड4 टर मे दज/g3छउ छलै ।पता नइ घर \nमे कुन /gोछोकारक एकता छलै जे घर घर रहै ,आ िसम/g3।डटक  ,कत/g3छउ/g3डउ यक आ बाि़ढ मे र/gोधोाक सरकारी िव/gोध3ापन \nफराक-फराक बैनर मे फराक-फराक ज/gो।ो ग ह पर िवराजमान रहै । \n3 बाबूक च/g3ोछी  \n \n \nऐ बेर गाम मे एकटा आयोजन छल ,आ आयोजने बीच केओ च/gोँड प ल चोरा लेलक ।संभव छैक केकरो सँ \nबदला गेल होए ,मुदा एकाध घंटाक /gोछोयासोक बीच भेटल नइ ।गा म पर आिबते झोरा तैयार छल आ शहर \nजेबाक ज/gोँआ दी  ,त/g3।ड िबना कुनो ना -नुकुिर केने माए /g3ोधारा देल बाबूक पुरनका च/gोँड प ल पिहर बाहर आिब गेलॱ \n।च/gोँड प ल मे कतेको जगह सीयल जेबाक िनशान रहै ,तैयो च/gोँड प ल मजगूत रहै ,आ गाम सँ चािर सौ \nिकलोमीटर तक कुनो /gोछोकारक िद/gो।ड क त नइ भेल । \nऐठाम एलाक बाद किनय/g3छ4 किन जे मुंह -नाक बनेलिथ ,च/gोँड पल ऐठामक च/gोँड पल सब मे िमिल गेलै ।ने च/gोँड प ल \nदेखै सुनै मे खराप रहै ने तुर/gोआ4 ते कुनो टुटबाक डर ,त/g3।ड हम मौका -बेमौका पिहरैत रहलॱ ,ह/g3छ4 किहयो -काल \nकिनय/g3छ4 के कहला पर ज/gोछधर बदिल दैत रिहयै ।आ च/gोँड प लो िबना कोना दाना पािन के हमरा दुआिर पर रह'  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nलागल ।बस किनय/g3छ4 ओकरा /g3ड4 था न बदलैत काल ,या बाढ़िन लगबै काल कने जोर सँ ध/gो।ड का  दैत छलिखन \nआ फेर ई बात िक 'बाप रे बाप ई च/gोँड प ल पिहरै वला छैक ' । \nएकिदन भोर मे घूमैत काल च/gोँड प ल टूिट गेल ।कुनो पुराने जोड़ पर टूटल रहै ,आ हम नंगराबैत-नंगराबैत \nकहुना गामपर पहुंचलौ ।हमरा नंगराबैत देिख किनय/g3छ4 कुनो अ/gोध3ात संभावना सँ िचकि़ड उठली ।हम आ/g3डो व/g3ड4 त  \nकेिलएन ,जे एहन कुनो बात नइ ,हम /g3ड4 व/g3ड4 थ  छी ,बस च/gोँड पल किन िड/g3ड4 टब/g3छउ क ' देलक ।आ हमरा िबनु पूछने \nओ च/gोँड पल उठा सामने वला मैदान मे फेिक देलिखन ।हम रोकबाक /gोछोयास केिल यइ ,मुदा ओ िकछु नइ \nसुनलिखन ।च/gोँड प ल फेका गेल छलै ,मुदा बेसी दूर नइ रहै ।ऐ ठाम सँ ओकर फीता ,डंटी आ पूरा देह \nदेखाइत रहै ।अिगला िदन आर लोक सब मैदान मे कूड़ा फेक' लागलिखन आ च/gोँड प ल कनेक एकात मे भ' \nगेलै ,मुदा एखनो तक ओ ओिहना देखाइत रहै ।एक बेर मून भेल जे किनय/g3छ4 सँ चोरा के ओकरा घर ल' \nआनी ।किनय/g3छ4 सूतल रहिथन ,मुदा ज/g3।ड िक उठलॱ ओ फेर उिठ गेली आ पूछ ' लागलिखन 'चाय त' नइ पीयब \n'। \nभोरका समै छलै आ किनय/g3छ4 नहेलाक बाद पूजाक तैयारी मे रहिथन ,हम एकाएक उ ठिलयै आ मैदान िदिस \nिवदा भ' गेिलयै ।औखन केओ जागल नइ रहै ,बस एगो-दूगो कुकुर सब एमहर-ओमहर ताकैत रहै ।हमरा \nमैदान मे घूिसते बगल वला गोला कुकुर हमरा िदिस ताक' लागल ।एकबेर त' डर भेल ,फेर साहस क' के \nदूनू च/gोँड पल उठा लेलॱ ।च/gोँड पल पर बहुत रास प/gोआआ नी आ पाकल आमक सड़लका िछ/gोँआ का रहै ।ज/gोँआ दी  सँ \nओकरा झटकैत स/g3छ4स के बारने रोड पर वापस एलॱ ।आब आिब  के फेर एकबेर जोर सँ स/g3छ4स लेलॱ आ \nकूड़ाक ढ़ेर िदिस फेर सँ िधयान गेल ।ऐ च/gोँड प ल के की कएल जाए । \nऐ च/gोँड पल के घर मे राखनै ठीक नइ ।किनय/g3छ4 त ' जे बखेरा करती ओ करबे करती ।ई च/gोँड प ल एकटा \nबीतल युगक कैिलडो/g3ड4 को प नेने घर मे घूिस गेल रहै ,मुदा एकर ऑिरजनल ज/gो।ो घ ' त' कतै आर छलै ।ई \nच/gोँड पल हमर िपताक /gोछोमुख अ/g3ड4 /gोधध छल ।जखन जखन ओ /g3आँोध मे आबै छलिखन ,थापड़ आ मु/gो।ड काक /gोछोहार \nनइ करै छलिखन ,बस िनकािल के च/gोँड प ल हमरा आ हमरा सब भाई-बिहन के्............. ।त/g3।ड ई बीतल युगक \nएकटा अ/g3ड4 /gोधध  छलै ,जेकरा लेल जगहक गुंजाइश ऐ घर मे नइ रहै ।ई च/gोँड प ल आब बस स/gोँ4 हा िर के देखै-\nदेखबै लेल जोगा के राखै क चीज रहै ।अफसोस हमरा पास ए/gोआ4 ते जगह नइ िक हम सं/g3ँउहालय बनाबी \n......... \n२  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nमो. असरफ, धनुषा /नेपाल, हाल : कतार \nिबहिन कथा  \nशहरीया घरवाली \n \nमोहना जवान भ गेल । ओकरा मनमे उ/gोआ4साह जागल िक आब हमहु सादी िववाह क क अपन घर  बसाबी । \nमुदा मोहनाके मनमे सबिदनस रहे िक शहरीया घरअबाली करी । इ बात मोहना अपना माएके कहलक िक \nहम गाउके लडकी नै ब/gोँआकी शहरीया लडकीस सादी कर चाहैत छी आ हम तोरालेल शहरीया  पुतौह लाब \nचाहैत छी । तोहर िक िबचार छौ ? मोहनाके माए बजिलह -तोरा जे पस/gोआआद छौ हम  ओिहमे राजी छी । इ \nबात सुिनक मोहनाके मुहमे ल/g3आछडु फुट लागल । ओ आब लडकी खोजबाक  /gोछोयास क र लागल । िकछु \nिदनक बाद जनकपुरक थापाचौकके जोगीबाबुक बेटी ब/gोआआदना भेटलीह ।  ओकरा िट-सट/g3छउ आ िज/gोआआस लगौने देिख \nमोहनाके पस/gोआआद आिबगेल । आ ओ सादी करबाक लेल /gोआ4यार  भ गेल । गाउघरक २/४ भलादमीके बजा \nअपन सािदक िदन प/g3उोा कयलक । िववाहो बड धुमधामस भेल  । िकछु िदनक बाद ब/gोआआदना घरमे ककरो नै \nटेर लागल । िन/gोआ4य िदन आठ बजे पल/g3उधे छोडे ।  सबिदन चाह मोहनेस म/g3उधबाबे । ब/gोआआदना रोज खाना खाइत \nआ बेग लटकबैत बजारिदस चैल दैत । सबिदन नव नव सिखके सँग र/g3उधरिलय मनबिथ । गाउमे ककरोस \nमाथो नै झापिथ । मोहना कतेक िदन कहबो कयलक िक अहा गामक पुतौह छी सरम लेहाज क/gोछ4 । एना \nिज/gोआआस लगा उद/gोआआड भ चलब त  लोक िक कहत ? तखन नाक खु/gोँ4चबैत क/gोआआया बाजल - अहाके पता नै \nअिछ जे हम शहरीया लडकी छी ? अहा कहैत छी हमरा मुह झापै लेल मुदा हमर त दम फुलैत अिछ । \nहम अहाक ईशारापर नै नाचब । शहरीया िछ त एहने सबिदन रहब । आब एहन चिर/gोधध देिख मोहना सोचमे \nपिड गेल िक क/gोछ4  िक नै ? तखन माथ िपटैत अपन साथीसभके स/gोँआलाह देलक िक गाउके लु/g334े ना/g3उधरस \nसादी करी मुदा शहरीया घरबाली नै करी .... \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n1. िश वकुमार झा ‘िट /gोँआलू ’-बड़का साहेव : पर/gोँ4परागत सं/g3ड4कार केर पराभवक वृित   िच /gोधध 2.\nनवे/gोआआदु कुमार झा- लिलतक बह/gइ82े मैिथलीक कथाक दशा -िदशा पर भेल चच/gइ6ट संप/gइ82 भेल , मलेसं \nक छठम अिधवेशन/ उनसठम वष/gइ61 मे /g262वेश कयलक चेतना सिमित नीक गप आ योजनाक पर भेल चच/gइ6ट।    \n1  \nिश वकुमार झा ‘िट /gोँआलू ’ \nबड़का साहेव : पर/gोँ4परागत सं/g3ड4कार केर पराभवक वृित   िच /gोधध :: \n  \nमैिथ ली ना/g3आ4य सािह  ि/gोआ4यमे ल/gोँआल न /gोछोसाद ठाकुरक /gोछोवेश आधुिन  क मैिथ ली नाटकक लेल /g3आँ/g3छ4ित  काल मानल जा \nसकैत अिछ । लॱिग या िम रचाइ आ िम . नीलो काका सन चिच/g3छउत नाटकक कृित  कार ल/gोँआललन जीक नाटक \n“बड़का साहेव” सन् 1985 ई.मे /gोछोकािश  त भेल। /gोछोकाशनसँ पूव/g3।उ 20 नव/gोँ4वआर सन् 1983 ई.मे एकर पिह ल \nमंचन रवी/gोआआ/g4डछा भवन जमशेदपुरमे लोकि/gोछो  यताक नूतन आयाम /g3ड4थािप  त केलक। \nल/gोँआल नजी टाटा /g3ड4टी लमे अिध  कारी संवग/g3छउमे िन  यु/gो।डते छला। बे/g3ड4तय दैनि/gोआआदथ नी मे रिह तो अपन अिभ नय आ \nसािह /gोआ4यम /gोछोेममे िल  िप त ऐ मैिथ ली भ/gो।डत क/gो43 सािह  ि/gोआ4य  क मानस पटलपर ओ नाओं आ ठाओं नै भेटल जेकर ई \nअिध कारी छल। मैिथ ली नाटकक/gो43 “मंच िन द/g3।उश ” आ पर/gोँ4पआरावादी सं/g3ड4काभरक/gो43 आधुिन  कतासँ तार ति/gोँ4य \n/g3ड4थामिप  त कऽ अपन मौिल कताक/gो43 बचा कऽ राखब िह  नक रचनाक वा/g3ड4तकिव  क उदेस मानल जाए। ऐ /g3आँममे \nमहान कलाकार कथाकिथ त भलमानुष समाजक /g3ड4वीथकृित  क परवािह  नै कऽ कऽ मा/gोधध अपन उदेसक िद  स \nिध यान दैत एकटा सरल आ सौ/gोँ4य   भाषामे 45 पृ/g4उ।ंक नाटकक िल  िख  मैिथ ली समाजक आग/g3छ3  30 वष/g3छउ पूव/g3।उ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nएहेन /gोछो/g3उउिच  /gोआआहक ठाढ़ कऽ देलक जेकर िन  दान अखन धिर  नै भेटल। कलाकारक अिभ यानक मौिल क उदेस \nहोइत अिछ  जनि/gोछो  यताक/gो43 िध  यानमे रािख  मंचन करबाक चे/g4उछा । नाटककार /g3ड4व यं ि◌ नद/g3।उशक छला। ऐ उदेससँ \nबाहर िन किस  कऽ पूण/g3छउ सािह  ि/gोआ4ये क /gोछधप देब िह  नको लेल असंभव छल। मुदा एकरा सािह ि/gोआ4यम क  भाषामे सरल \nिव षयकर “मौिल क सं/g3ड4कादर पराभव ” चयन आ ओकरा बहुत हद धिर  सफल /gोछोित  िब ि/gोँ4बमे समािह  त करब \nिन ि/gोधछ  त समालोचकक/gो43 /g3ड4त /gोँोध   कऽ देलक। इहए कारण िथ क जे सुध/g3छ4शु शेखर सन चिच/g3छउत सािह  /gोआ4यककार सेहो \nऐ पोथीक आमुख िल खबाक /g3आँममे कहुना कऽ िप  /gोआ3डा छोड़ा लेलिन  । \nिव षय िब /gोँ4बरमे ऐ नाटकक कोनो िव  शेष योगदान नै, मुदा आकष/g3छउक अिछ   तँ उदेसक दूरदिश/g3छउता पूण/g3छउ िव  वेचन। \nतेकर पिर णाम भेल जे “बड़का साहेव” अ/gोआआत/g3छउआरा/g3ड3/g3ँँी य मैिथ  ली नाटक /gोछोित  योिग तामे पिह ल /g3ड4थाकन /gोछोा/gोँडतत \nकेलक। “िम िथ ला/gोधो र” ना/g3आ4य सं/g3ड4था “ जमशेदपुरक /gोछोणेता ल/gोँआल नजी मैिथ  ली ना/g3आ4य मंचनक पिह  लुक स/gोँ4पू्ण/g3छउ \nह/g3ड4ता◌ा/gोधोर छिथ   जे /gोछोकासमे ओ लोकि/gोछोयता /gोछोा/gोँडतथ केलिन  । जे देिस ल पिर िध मे रहिन हार नाटकार लोकिन क/gो43 \nताधिर  तँ /gोछोा/gोधधत िन  ि/gोधछ  त नै भेल छल। मिह ला पा/gोधधक अिभ  नय मिह लेसँ करौल गेल। \nऐ नाटकक पिह लुक पा/gोधध छिथ   छेदी झा जे वृ/g3ोड /g3ँउामीण मैिथ  लक भूिम कामे छिथ । छेदी झाक भागिन  चूड़ामिण  \nझा गामसँ िश /gोधोा /g3ँउहण कऽ कऽ नौकरी लेल /gोछोवेश परी/gोधोा देबाक उदेससँ अपन माम संग जमशेदपुर अबै \nछिथ । /g3ँउामीण जीवनमे सहज अथ/g3छउ पीड़ाक दंशसँ मम/g3छधिह  त /gोछोित  भाक उ/g3ोधेलन एकर पिह  ल दृ/g3डोयाक मूल उ/g3ोउोधन \nमानल जाए। माम आ भािग न दुनू साधन िव िह न तँए जमशेदपुरमे आिब  /gोधोिण  क /gोछोवासक छ/g3छ3ह तकैत बी .सी. झा \nसन अिभ य/gोआआता्क ओइठाम आिब   गेल छिथ । बी.सी. झा किह यो छेदी क/g3उोाक “बालो” छला। समए आ \nकालक /gोछोभावसँ आब ऑिफ  सर बिन  अपन मौिल क सं/g3ड4का◌ारक/gो43 िब  सिर  जेबाक नाटक कऽ रहल छिथ । ऐ \nनाटकक मूल कारण िथ क अपन गरीब समाजसँ /g3ड4वतयंक/gो43 दूर रिख   पा/gोधछा/gोआ4यआ शैलीक जीवन जीबाक चे/g4उछाय \n/g3ोधारा अपनाक/gो43 भलमानुष देखेबाक /gोछोयास। गामक लोक बंगलापर आिब   खूब खएत आ गाममे जा कऽ बेथ/g3छउ \nगोलौसी करत। वाल च/gोआआदे झाक /g3ड4/gोधधी   आब “एडभा/gोआआसे” पलायनवादी नटिक याक अ/g3ोड/g3छछिग  नी तँ छिथ  मुदा अपन \nमौिल कताक/gो43 छोड़ए नै चाहै छिथ  । ऐमे िह नको /g3ड4वामथ/g3।उ छि/gोआआ ह  । जॱ अपन घर आएल गमैया मैिथ लक/gो43 \nअपमािन त कएल जाएत तँ लोक गाममे िख /g3ड4सा   करतिन  जे बी.सी. झा िज नका -अं/g3ँउेजी नै जनबाक कारण/g3।ड \nछेदी क/g3उोा बेसी झा बूिझ   गेलखिन ।-क /g3ड4/gोधधी   नीक िव चारक नै छिथ न। ऐ /g3ड4वा◌ािथ  क संग-संग बेवहािर कता \nनाटकक दोसर कारण छि/gोआआहं । मीना जीक अपन तनया िम /g3उोीक लेल चूड़ामिण  मे संभावना देखब। छेदी \nक/g3उोाक अनुसारे चूड़ामिण  क िप ता बी.सी.झामे किह यो “समािध ” बनबाक िव चार पनकल छल। चूड़ामिण क \nिप ता आब नै छिथ । चूड़ा /g3ड4व।यं मसुआ गेल छिथ  । बी.सी.झा आ हुनक पु/gोधधी मीनाक दृि/g4उछम मे िह नक /g3ड4था◌ोन \n“टीकधारी” पुरोिह तसँ बेसी नै जमशेदपुर सन छोट-छीन ब/gोँ4बडईमे टाटा /g3ड4टी◌ुलक मािट  -पािन सँ पोरगर भेिल  \nमीना तँ क/gोआआवेो/gोआआटरक छा/gोधधा छिथ । चूड़ामिण क सन “टीकमोहन” केना ऐ शहरी र/gोँ4भा◌ोक/gो43 रमतिन  ? ओ तँ अपन \nमैिथ लीक/gो43 िब  सिर  जेबाक टाटकमे लागल छिथ । बापक रचनाि/gोआ4मक सहयोग मैिथ  ल सं/g3ड4कृकित  क दोहन मा/gोधध \nमानल जाए। \nनाटककार उि/g3ोध  /gो।ोनी छिथ  ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n  \nजारी... \n2 \nनवे/gोआआदु कुमार झा- लिलतक बह/gइ82े मैिथलीक कथाक द शा-िदशा पर भेल चच/gइ6ट संप/gइ82 भेल , \nमलेसं क छठम अिधवेशन/ उनसठम वष/gइ61 मे /g262वेश कयलक चेतना सिमित नीक गप आ योजनाक पर भेल \nचच/gइ6ट।  \n  \n  \nलिलतक बह/gइ82े मैिथलीक कथाक दशा -िदशा पर भेल चच/gइ6ट  संप/gइ82 भेल , मलेसं क छठम अिधवेशन।   \n \nमैिथली लेखक संघक छठम वािष/g3छउक स/gोँ4मेलन पटना मे संप/g3आो भेला एिह स/gोँ4मेलन क अवसर पर  मैिथली \nभाषाक सािह/gोआ4यकार आ िव/g3ोडान सभ विर/g4उ। आ चिच/g3छउत कथाकार लिलतेश िम/gोध। लिलत के याद क मैिथली \nभाषा सािह/gोआ4य पर चच/g3छध कयलिन। ई स/gोँ4मेलन िवशेष /gोछधपे लिलत पर केि/gोआआ/g4डछत  छल। एिह बह/g3आोे िव/g3ोधान लोकिन \nमे◌े◌े◌े◌ैिथली कथा सािह/gोआ4यक एक सय वष/g3छउक मा/gोधधा पर सेहो  साथ/g3छउक बहस कयलिन। व/gो।डता लोकिन आम जन \nसरोकार सॕ जुड़ल कथा आ उप/gोआआयास िलखबा पर जोर  देलिन। स/gोँ4मेलन क अ/gोआ।य/gोधोता संधक अ/gोआ।य/gोधो नरे/gोआआ/g4डछ \nझा आ संचालन अजीत आजाद कयलिन। एिह अवसर पर डा/gो।डटर िकरण कुमारी िलिखत पोथी ‘‘मैिथली \nसािह/gोआ4यक िवकास मे मैिथली अका दमीक योगदान‘‘ क लोकाप/g3छउण आ डा/gो।डटर इ/gोआआ/g4डछक/g3छ4त झाक अ/gोआ।य/gोधोता मे किव \nस/gोँ4मेलन सेहो  स/gोँ4प/g3आो भेल।   \nएिह अवसर पर अपन िवचार /g3डउय/gो।डत करैत विर/g4उ। सािह/gोआ4यकार आ प/gोधधकार अरिव/gोआआद ठाकुर  आ/g3आँोश /g3डउय/gो।डत \nकरैत कहलिन जे मैिथली सािह/gोआ4यक वत/g3छउमान दुदश/g3छधक लेल हम सब  सािह/gोआ4यकार िज/gोँ4मेवार छी। नीक िवचारक \nआदान /gोछोदान तऽ होइत अिछ मुदा जमीन पर कोनो  ठोस पिरणाम सोझा निह आयल अिछ। लिलतक \nयोगदानक चच/g3छध करैत ओ कहलिन जे मैिथली सािह/gोआ4यक  /gोधोे/gोधध मे लिलतक योगदान मह/gोआ4वपूण/g3छउ अिछ आ जतय \nसॅ लिलतक /gोछोवेश होइत अिछ ओतिह सॅ मैिथलजी सािह/gोआ4यक मु/gो।उयधारा /gोछोारंभ होइत अिछ। ओ कहलिन जे \nमैिथली भाषाक सािह/gोआ4यकार  अथ/g3छधभाव झेिल कऽ पोथी /gोछोकािशत करबैत छिथ आ बाद मे ओकरा मंगिन करैत \nछिथ। /gो।छयो इ  लेखक आ सािह/gोआ4यकार पर गंभीर संकट अथवा जीवन -मृ/gोआ4युक /gोछो/g3उउ अबैत अिछ तऽ मैिथली  \nभाषाक नाम पर दोकानदारी करवला सभ के हुनक सुिध लेबाक फुस/g3छउत  निह रहैत अिछ। /gोध।ी  ठाकुर नव \nसािह/gोआ4यकार सभ के एिह पर /gोआ।यान देब आ एिह सॅ बचबाक सलाह देलिन। लिलतक  उपलि/gोँोध पर रोशनी दैत \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nकथाकार अशोक हुनक अमर कृितख् रमजानी, कंचिनया आ पृ/gोआधवीपु/gोधध  आिदक चच/g3छध कहलिन जे ओ मैिथली \nकथा के पारंपिरक स/g3छ4चा सॅ बाहर िनकाललिन। विर/g4उ।  सािह/gोआ4यकार प/g3आोा झा कहलिन जे लिलतक कथा \nसािह/gोआ4य उ/gो।4च /g3ड4तरक छल मुदा। एिह सॅ पिहलुका  सािह/gोआ4यकार के कम निह मानबाक चाही। ओ कहलिन जे \nहुनक कथा रमजानी मैिथली कथाक मा/gोधधाक  लेल टिन/g3छउंग /gोँडवाइंट कहल जा सकैत अिछ।   \nस/gोँ4मेलनक मु/gो।उय व/gो।डता विर/g4उ। प/gोधधकार सुक/g3छ4त सोम लिलतक सािहि/gोआ4यक अवदानक चच/g3छध करैत  कहलिन जे \nहुनक सािह/gोआ4य मे गरीबी आ पाखंड सॅ मुि/gो।डत भेटैत अिछ। हुनक उप/gोआआयास आ कथा  मुि/gो।डतक अिछ। ओ \nकहलिन जे वत/g3छउमान दौर मे आम जन सरोकार सॅ जुड़ल कथा आ उप/gोआआयास िलखबाक  आव/g3डोयकता अिछ। \nसंगिह मैिथली कथा के अपन पार/gोँ4पिरक लीक सॅ हिट वत/g3छउमान द शा िदशा पर िवषय के केि/gोआआ/g4डछत करबाक \nआव/g3डोयकता अिछ। ओ कहलिन जे ओना तऽ मैिथलीक कथा सािह/gोआ4य  पिहनहु मजगूत छल मुदा ओ अपन \nपार/gोँ4पिरक लीक पर चलैत अपन ि/g3ड4थत मजगूत कएने छल। मैिथली  सािह/gोआ4य लिलतक आगमन सॅ िवषय \nव/g3ड4तुक /g3ड4तर पर सेहो मैिथली कथा मजगूत भेल। ओ कहलिन जे लिलतक स/gोँ4पूण/g3छउ रचना के सम/g3ँउ /gोछधपे \n/gोछोकािशत करबाक आव/g3डोयकता अिछ जािह सॅ हुनक नीक  तरहे पुनमू/g3छउ/gोँआय/g3छ4कन कयल जा सकय। स/gोँ4मेलनक \nअ/gोआ।य/gोधोता करैत विर/g4उ। सािह/gोआ4यकार  नरे/gोआआ/g4डछ झा कहलिन जे मैिथली मे लिलतक योगदान के िबसरल निह जा \nसकैत अिछ। ओ आबऽ वला पीढ़ीक लेल माग/g3छउदश/g3छउक छिथ। ओ मैिथली सािह/gोआ4य के देश आ िव/gोधआ सािह/gोआ4यक \nसमक/gोधो अनबाक  लेल सदैव छट पटाइत छलाह।  \nएिह सॅ पिहने मैिथली लेखक संघक महासिचव िवनोद कुमार झा /gोछोबु/g3ोड जनक /g3ड4वागत करैत  संघक गितिविध \nपर रोशनी देलिन आ संघक योजना सभक सोझा रखलिन। स/gोँ4मेलनक दोसर स/gोधध मे किव स/gोँ4मेलन स/gोँ4प/g3आो \nभेल ज कर अ/gोआ।य/gोधोता डॉ/gो।डटर इ/gोआआ/g4डछक/g3छ4त झा कयलिन। किव स/gोँ4मेलन मे कमलक/g3छ4त झा , कमल मोहन चु/g3आोू, \nअजीत आजाद, सुरे/gोआआ/g4डछ नाथ , अरिवंद ठाकुर, जगदीश च/gोआआ/g4डछ ठाकुर ‘अिनल’ गंगानाथ गंगेश, िवजय नाथ झा \nकिवता पाठ कयलिन। एिह अवसर पर डॉ/gो।डटर वीणा कण/g3छउ, िववेकानंद ठाकुर, /gोछोमीला झा , अि/gो।ोनपु/g3ड3प , अ/gोछधणा \nचौधरी, डॉ0 रमण कुमार झा मैिथली भाषाक आन कतेको सािह/gोआ4यकार उपि/g3ड4थत छलाह।   \n  \nउनसठम वष/gइ61 मे /g262वेश कयलक चेतना सिमित नीक गप आ  योजनाक पर भेल चच/gइ6ट।   \nिमिथलाक /gोछोितिनिध सं/g3ड4था चेतना सिमित पटनाक उनसठम /g3ड4थापना िदवस िमिथला भवन मे समारोहक संग \nमनाओल गेल। एकर अ/gोआ।य/gोधोता चेतना सिमितक नव िनव/g3छधिचत अ/gोआ।य/gोधो िवजय  कुमार िम/gोध।क कयलिन योजना \nिवभागक /gोछोधान सिचव िवजय /gोछोकाश मु/gो।उय अितिथ छलाह। एिह  अवसर पर स/g3छ4/g3ड4कृितक काय/g3छउ/g3आँम सेहो स/gोँ4प/g3आो \nभेल। काय/g3छउ/g3आँमक /gोछोारंभ /gोछोणव /gोछोवीण  झाक गोसाउनिक गीत सॅ भेल। समारोह मे उपि/g3ड4थ त लोक सभक \n/g3ड4वागत करैत नव िनव/g3छधिचत  सद/g3ड4य बासुकीनाथ झा सिमितक काजक चच/g3छध करैत नवतुिरया सभ के अपन \nभाषा आ सं/g3ड4कृितक  संर/gोधोणक लेल आगा आबय लेल कहलिन। आ भने मंच/g3ड4थ भऽ नवतुिरयाक आ/g4ो।ान करैत \nछलाह मुदा काय/g3छउ/g3आँमक दरिमयान कतहु सॅ कोनो नवतुिरयाक अवसर निह देल गे◌ेल आ स िमितक जे नव \nकाय/g3छउकािरणी बनल अिछ ओिह मे नव िकछु अिछए निह तऽ नवतुिरया कऽ सॅ आओत।   \nएिह अवसर पर िवजय /gोछोकाश मैिथली भाषाक आ सं/g3ड4कृितक संर/gोधोणक बदला संव/g3ोड/g3छउन पर जोर  दैत कहलिन \nजे एकरा बचा कऽ रखबाक लेल अपनिह घर स ◌ॅ/gोछोयास करबाक चाही। ओ कहलिन जे मा/gोधधा नीक गप आ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \nभाषण सॅ िमिथला आ मैिथलीक िवकास निह होयत एिह लेल हमरा सभ के जमीनक /g3ड4तर पर /gोछोयास करबाक \nचाही। हमरा सभ के भाषा के संवैधािनक अिधकार भेटल अिछ मुदा एकर लाभ मैिथली भाषी के निह भेिट \nरहल अिछ। एिह लेल /gोछोबु/g3ोड मैिथल जन िज/gोँ4मेवार छिथ। आम  मैिथली भाषी के अपन भाषाक मह/gोआ4व आ  \nअिधकारक जनतब देबाक लेल अिभयान चलैबाक आव/g3डोयकता  अिछ। ओ कहलिन जे सभ के अपन मातृभाषा \nमे िश/gोधोा देबाक चाही। मातृभाषा मे िश/gोधोा देला  सॅ नेना सभ मे भाषाक /gोध3ानक संगिह तकनीिक श/gोँोदक /gोध3ान \nमे बढ़ोतिर होइत अिछ। विर/g4उ।  मैिथल रंगकम/g3छआ /gोछोेमलता िम/gोध। /gोछोेम कहलिन जे ई िच/gोआआताक िवषय अिछ जे \nपबु/g3ोड मैिथल  समाज आइ अपन भाषा मे बजबाक /gोछोित उदासीन अिछ। ओकरा मैिथली भाषा मे गप करब \nअपना के िपछड़ल बुिझ पड़ैत अिछ। जखनिक आन भाषा भाषी के आपस मे अपन भाषा मे गप करबा मे \nगव/g3छउ होइत छिन। ओ मैिथल समाज सॅ अपन भाषाक /gोछोित स/gोँ4मान रखबाक आ/g4ो।ान करैत क हलिन जे ओ \nकतेको पैघ पद पर होिथ अपन घरक भाषा मैिथली राखिथ। /gो।छयॲ अपना घर मे अपन भाषा आ  सं/g3ड4कृित के \nस/gोँ4मान निह भेटत कऽ आन ठाम सॅ स/gोँ4मान भेटबाक आश लगाएब बेकार अिछ।   \nएिह अवसर पर अपन िवचार /g3डउय/gो।डत करैत मैिथल समाज सेिवका आ िश/gोधोािवद् मृदुला /gोछोकाश  मैिथली भाषी \nसभ सॅ अपन भाषाक /gोछोित /g3ड4नेह बढ़ैबाक पर जोर देलिन। ओ कहलिन जे समृ/g3ोड  िमिथला सं/g3ड4कृित आ \nमैिथली भाषाक संकट पर हम सभ चच/g3छउ करब एकर शायद क/gोँआपना हमरा सभक  पूव/g3छउज निह कयने हेताह। इ \nि/g3ड4थित दुभ/g3छध/gो।ोयपूण/g3छउ अिछ। अिवकिसत भाषा आ सं/g3ड4कृित  िवकिसत भऽ रहल अिछ आ हमरा सभ िदन पर िदन \nपछुआ रहल अिछ। हमरा अवसर भेिट रहल अिछ एकर लाभ उठैबाक अवसर हमरा सभ के निह अिछ। \nअपन भाषा साव/g3छउजिनक /gोछधपे बजबा मे िहन भावना  /g3ँउिसत कऽ रहल अिछ जे नीक ि/g3ड4थित निह अिछ।   \nकाय/g3छउ/g3आँमक अ/gोआ।य/gोधोता करैत सिमितक अ/gोआ।य/gोधो िवजय कुमार िम/gोध। िमिथल/g3छ4चल मे /gोछोाथिमक  /g3ड4तर सॅ नेना सभ \nके मैिथली भाषा मे िश/gोधोा देयैबाक लेल सरकार सॅ म/g3छ4ग कयल जायत।  संिवधानक अ/g4उछम् अनुसूची मे \nमैिथली के सि/gोँ4मिलत कयलाक बाद सरकार ई दािय/gोआ4व अिछ जे ओ  /g3ड4वयं एिह िदस पहल करय जे /gोछोदेश मे \nजतय केओ एिह भाषा मे पढ़ए चाहैत अिछ। ओकर /g3डउयव/g3ड4था करय।   \nकाय/g3छउ/g3आँमक संचालन सिमितक संयु/gो।डत सिचव उमेश िम/gोध। कयलिन। एिह अवसर पर िवधायक िवनोद  नारायण \nझा उपा/gोआ।य/gोधो गणेश शंकर /g3ड4वग/g3छध , योगे/gोआआ/g4डछ नारायण मि/gोँआलक , घर, बाहर पि/gोधधकाक सहायक संपादक कमल \nमोहन चु/g3आोू, अजीत आजाद, रघुवीर मोची, /gोछोो 0 िनरंजन झा, /gोछोेमक/g3छ4त झा , डॉ0 इ/gोआआ/g4डछक/g3छ4त झा , डॉ0 अ/gोछध णा \nचौधरी आन कतेको गणमा/gोआआय लोक उपि/g3ड4थत  छलाह।  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com \n पर पठाउ।  \nस/gोआआदीप  कुमार साफी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nिवचार-िब/gोआआदु \nराजा अओर परजा \nएगो समए छेलै जिहया लोक लोकपर िव/gोधआास करै छल , अपन समाजमे कोनो तरहक बातचीत होइत छल तँ \nगाममे जे राजा रहै छल ितनका ऐठाम सभ िनपटारा भऽ जाइ छल, अओर ओही ठाम /gोआआयाय अओर अ/gोआआयायक \nफैसला होइ छल, िकएक तँ सभ लोक राजाक/gो43 स/gोँ4मान अओर आदर सदाचारसँ नाम लैत छल िकएक तँ \nरा/gो।छयमे कोनो तरहक सुखार या आपदा -िबपि/gोध4 होइत छल तँ राजा परजाक संग दैत छल , ओइ परजाक मदत \nसहायता करैत छल मुदा अखन एहन समए आिब गेल जे राजा अओर परजामे कोनो अंतरे नै रिह गेल, \nिकएक तँ आब ने ओते अ/g3आो उपजै छै आ ने राजा परजाक मदित सहायता करै अिछ।  \nपिहने लोक सभ राजासँ अ/gोँडपन बेटीक िबयाहक बातचीत लऽ कऽ जखन राजदरबारमे जाइ छल तखन ओही \n/g3डउयि/gो।डतक/gो43 महराज आ/gोधआासन दैत छल जे तूँ या तोहर बेटीक खच/g3छधक /g3डउयव/g3ड4था भऽ जेतऽ तखन परजो अ/gोँडपन \nराजामे लीन रहै छल। मुदा ने ओ स/g3ड4ता जमाना रहलै अओर ने ओ राजा रहलै, िकएक तँ पिहनुकहा लोक \nसबहक कहब छेलै जे ओ लोक सभ जे छेलै, एगो लोहाबला /g3डउयि/gो।डत मानल जाइ छेलै, ओ सभ जे बाजै छेलै \nसे करै छेलै, अ/gोँडपन नाम हँसाए नै दै छेलै, कोइ दोसर गामबला यिद नाम सुनै तँ कहै जे फल/g3छ3 गामक राजा \nअ/gोँडपन परजाक सुख -दुख देखै छै, कतेक नीक छै ओ गाम, चल ओही गाममे, घर बनाएब , ओही राजाक \nरा/gो।छयमे रहब।  \nदेखही जे दुआिरपर कतेक-कतेकटा ढक छै, कतेक अ/g3आो छै, कएगो हाथी बा/gोआआहल छै, कतेकटा हुनकर \nदरब/gो।छजा छै, चल ओही राजमे रहब, कोनो चीजक िद/g3उोत नै हएत। सभ /gोछोाणी ओही ठाम जीवन िबताएब।  \nई सभ परजा राजाक नव परजा बनैत छल। \nआब तँ देखल जाए तँ राजा परजाक/gो43 सुपै बोइले नै दइ पर तैयार होइत अिछ। पिहने एक सेर म/gोछ4आ नै तँ \nएक सेर जऽ दैत छल। भिर िदन हर जोइत कऽ आबै छल तँ ओ मािलक अ/gोँडपन जऽनक/gो43 म/gोछ4आ अओर जऽ \nबोइन दैत छेलै। \nमुदा देखैत महगाइ कऽ चलैत राजाक मनमे अिवकार आिब गेल जे एतेक अ/g3आो जे ओकरा देबै से ओही अ/g3आो \nबेच कऽ हमरा अओर दु क/g3ो।ा खेत भऽ जाएत अओर अपन बढ़ैत पिरवार देख कऽ सोचऽ लागल जे ई \nसंसार अिहना रहत मुदा अ/gोँडपन  सान गुमान सभ राजा िबसिर गेल, के देखैए परजाक/gो43 अओर के देखैए अ/gोँडपन \nसान सौकत। \nबदलैत दुिनय/g3छ3 देख परजा सभ गामसँ शहरमे काज करैक लेल /gोछो/g3ड4थान केलक जे आब गाममे राजा अ/gोँडपन \nघर-पिरवारक/gो43 देखत आिक हमरा सभक मदित करता।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nसभ परजा अपन गाम छोिड़ शहरमे कमाए लागल, अओर जे राजाक हरोड़ीमे काज करैत छल से ओ जमीन \nजजाित सभ राजासँ िलखबा कऽ परजा अपन नाम कऽ लेलक। \nआबने राजा ओइठाम िकयो परजा हरोऊरी खटैत अिछ। िकएक तँ दोकानमे एक टका सलाइ दै छै आ राजा \nओइठाम भिर िदन धान-दाउन करलापर प/g3छ3च िकलो धान बोइन दै छै, से नै तँ आब गाम छोिड़ शहरेमे काज \nकरब, बड़ बिढ़य/g3छ3 मन भेल तँ काज केलक , नै भेल तँ अ/gोँडपन चािर िदन बैठल छी , दोसर िकछु करै अिछ, \nई सभ सोिच राजा अओर परजामे कोनो मह/gोआ4व कनीक -कनीक सभ हटल जाइत अिछ, लोकक मनमे \nआल/g3ड4यक /gोछोवेश भऽ गेल , केकरो नै केकरो से मतल रिह गेल। \nिमिथल/g3छ4चलक राजा छल राजा जनक जे अ/gोँडपन रा/gो।छयमे खेतसँ खिलहान तक परजाक/gो43 कखनो दुखी नै देख \nसकै छल। जे कोनो मनमे क/gोँआपना करैत छल परजा तँ ओकरा सबहक राजा जनक पूरा करैत छल , केकरो \nकोनो तरहक असुिवधा नै होइ, तेकर लेल त/gोआ4पर रहै छल।  \nएक बेर रा/gो।छयमे भीषण सुखार भऽ गेल जे दू की प/g3छ3च साल तक बख/g3छध नै भेल , धरती फािट-फािट गेल तँ \nमहराज जनक य/gोध3 कऽ कए अपन परजाक िहतक लेल भगवान इ/gोआआ/g4डछदेवसँ /gोछोाथ/g3छउना केलिन जे हमरा बचाउ , \nहमरा परजापर दया क/gोछध , हमर परजा मिर रहल अिछ, आइ कतेक मास भऽ गेल हमर परजा सभक/g3।ड अ/g3आो \nखेला, हे भगवान, हमरा अओर हमर परजापर दया क/gोछध।  \nअओर एतेक सभ बात सुनै छेलै, भगवान अओ र भ/gो।डतमे यएह /g3डउयवहार होइक चाही अओर यएह स/gोआ4यता \nअपनेबाक चाही, ओहीसँ /gोछोकृित सेहो गवाही दैत अिछ जे मनुषमे भगवानसँ केहन भेदभाव हेबाक चाही। सभ \nगदगद तँ भगवान अओर संसार सुखदमय रहत मुदा अखन सभ अपन तँ सभ अपन पेट भिर गेल तँ \nदोसरक पेट भरलै िक नै तेकर िच/gोआआता के करैत अ िछ। पिहने ने एतेक बी.पी.एल. छेलै, अओर ने एतेक \nए.पी.एल. सबहक गुजर समान होइ छेलै, सभ जऽ अओर जनेरक िखचरी खाइत छेलै, भऽ गेल किहयो तँ \nकेकरो एहने नीक घर रहैत छल जे भातक मुँह देखैत छल, अखन देखू जे गरीब अमीर एक समान खाइ-\nिपबैत अिछ। दािल भात अओर तरकारी /gोछोेमसँ खाइत अिछ। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com   पर पठाउ।  \n \n३. प/gइ2। \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n३.१. जगदीश च/gोआआ/g4डछ ठाकुर ‘अिनल’-गजल १-४ \n  \n३.२. १. मु/g3आोी  कामत२.शाि/gोआआतल/g3धडमी  चौधरी \n  \n३.३.1. आशीष अनिच/gोआआहार -िवहिन गजल 2.जगदान/gोआआद झा ‘मनु’- गजल   \n  \n३.४. रिव  भूषण पाठक   \n  \n३.५. बाल मुकु/gोआआद पाठक  \n  \n३.६. अनािमका राज- किवता-/gोधोमतावान  \n  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n३.७. स/gोआआदीप  कुमार साफी \n  \n३.८. भालच/gोआआ/g4डछ झा -आजुक बेटी  \n  \nजगदीश च/gोआआ/g4डछ ठाकुर ‘अिनल’ \n४ टा गजल \n  \n१ \nयु/g3ोड क/gोछध जुिन शोक क/gोछध  \nहे अजु/g3छउन जुिन सोच क/gोछध ।  \n  \nधम/g3छउ/gोधोे/gोधध कु/gोछध/gोधोे/gोधधमे  छी \nपापक अह/g3छ4 िवरोध   क/gोछध ।  \n  \nजीतू भोगू धरती के सुख \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nअथवा /g3ड4वग/g3छउक भोग क/gोछध ।  \n  \nअह/g3छ4 आतमा अिवनाशी छी  \nतन-मनके संयोग क/gोछध ।  \n  \nिम/gोधध श/gोधधुमे, श/gोधधु िम/gोधधमे \nदेिखयौ आ उपयोग क/gोछध ।  \n  \nस/gोआ4य और शाि/gोआआतक जय हो  \nनूतन िन/gोआ4य /gोछोयोग क/gोछध ।  \nऐठ/g3छ4 िनभ/g3छउय हो मानवता  \nचलू आइ उदघोष क/gोछध ।  \n  \n;सरल वािण/g3छउक बहर , वण/g3छउ-10 \n  \n      2 \n  \nअह/g3छ4 जं हंसबै, हंसतै दुिनया \nअह/g3छ4 जं कनबै, कनतै दुिनया । \n  \nअपनिह कम/g3छउक फल भोगै छी   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nअह/g3छ4 जं बुझबै, बुझतै दुिनया । \n  \nआलसमे सभतिर इ आतमा \nअह/g3छ4 जं जगबै, जगतै दुिनया । \n  \nअथ/g3छउ मो/gोधोके मोहक /gोधोय िथक  \nअह/g3छ4 जं गुनबै, गुनतै दुिनया । \n  \nया/gोधधा पर अिछ सभक आतमा  \nअह/g3छ4   जं सुनबै, सुनतै दुिनया । \n  \nधन छी साधन, सा/gो।3य शाि/gोआआत अिछ  \nअह/g3छ4 जं कहबै, कहतै दुिनया । \n  \nशा/gोआआत आओर आनि/gोआआदत रिहयौ  \nअह/g3छ4 जं करबै, करतै दुिनया । \n  \n;सरल वािण/g3छउक बहर , वण/g3छउ-12 \n  \n         3 \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nहम कनै छी, हंसैए लोक \nपता ने की की बजैए लोक । \n  \nक/gोआआयादान अह/g3छ4क घ ’रमे \nलेिकन बख/g3छउ गनैए लोक ।  \n  \nपोने प’र बजाबी तबला \nखूब अहूंक/g3।ड िच/gोआआहैए लोक ।  \n  \nसयमे न/gोँोबे फूिस बजैए  \nहिर/gोधछ/gोआआ/g4डछ कहबैए   लोक । \n  \nव’र एकटा सै विरयाती \nभ/g3छ4ग पीिब क ’ नचैए लोक । \n  \nगु/gोँ4मे ह ’म देिख रहल छी \nिजिबते कोना मरैए लोक । \n  \n;सरल वािण/g3छउक बहर , वण/g3छउ-10 \n               \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \n  \n  \n     \n            4 \n  \nकिवता गीत गजल राखू \nमनमे नैितक बल \n   राखू । \n  \nअह/g3छ4 /g3ड4वयं साम/gोआधय/g3छउवान   छी \nबस िव/gोधआास अटल राखू ।  \n  \nमा कैकेइ भ’ सकैत छिथ \nअह/g3छ4 भरत िन/g3डोछल राखू ।  \n  \nचा/gोछधधाम   रहत ल’गेमे \nनयनमे गंगाजल राखू । \n  \nशाि/gोआआतक सागर हो भीतर  \nबाहर जे हलचल राखू । \n  \nसंतोषक   संपि/gोध4 अचल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nआओर   सभटा चल राखू । \n  \nस’भ तमाशा आंिख कानके \nदुनू अंग सकुशल राखू । \n  \nसरल वािण/g3छउक बहर , वण/g3छउ-10 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१. मु/g3आोी  कामत- २.शाि/gोआआतल/g3धडमी  चौधरी \n१ \nमु/g3आोी कामत  \nमु/g3आोी कामत जीक दूटा किव  ता \n  \nदद/gइ61क िटस  \n  \nपहाड़ जक/g3छ3 दु:ख \nदेलक पहाड़ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nएहेन एबकी आएल अखाड़ \nसगरे मचल हाहाकार। \nकेतए गेल सभ देव \nकेतए नुकाएल दुःख हरता \nकुहरा कऽ जन-जनक \nिध यान म/gो।ोन भेल दाता महादेव।  \nमाएक सुन भेल आंचर \nकेतॱ हराएल नुनुक बोल \nअसगर छोिड़  बूढ़ बापक/gो43 \nिबछुिर गेल बेटा अनमोल। \nबाबा-बाबा करैत \nगेल कतेक /gोछोाण  \nिकअए ने बचेलॱ हे बाबा \nअपन भ/gो।डतक अह/g3छ3 जान।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \n  \n  \nरोकू कोय ऐ सैलाबक/g2।इ \n  \nऔर केतेक जानक बिल  \nदेबै यो इनसान, \nिकया बनैले चाहै छी भगवान \nदेिखयो अहॴक करनीसँ \nसमसान बनल उ/gोध4राख/gोआ3ड /gोछोा/gोआआत।  \nपहाड़क छाती िचर कऽ \nओकरा घाइल अहॴ केिल ऐ \nनदीकँ हाथ-पएर कािट  कऽ \nओकरा अपािहज सेहो बनेलीऐ \nगाछ-िब िर छ कािट  कऽ \nछत िहन माए धरतीक/gो43 केिलऐ  \nशु/gोछध केिलऐ अह/g3छ3  \nिवनासक िलला \nसभ ता/gोआ3डव ठाढ़ अहॴ केिलऐ।  \nआब /gोछोकृितसँ खेलवािर   \nकरैक सजा देिखयो  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nनदीक हुहंकार सुिनयो \nबू/g3आो -बू/g3आो लऽ केतौ तरसैत धरती  \nतँ केतौ वएह बू/g3आोमे डुमैत जान देिख यो। \nऐ असंतुिलताक कारण अह/g3छ3 छी  \nिकअए अह/g3छ3 बनैले चाहैए महान छी  \nआबो खोलू अपन कपाट \nकिह पुरा दुिनय/g3छ3 ने बिन   जाए /g3डो म शान-घाट। \n  \n२ \nशाि/gोआआतल/g3धडमी  चौधरी \nलेि/g3ड4बयन कॉि/gोआआट/gोआआयुअम  \n \n... \n \nओही दुनू ’िस/g3ड4टर ’क/gो43 देखलहु लट फलकेनै \n \nउ/gोआ4फु/gोँआल मुँह िवहुँसेनै \n \nमटकल चिल आवैत \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nदेहमे उपजल एकटा अजबे तरहक आवेश \n \nमोनक/gो43 निह देखने छलहु एना किहयो िखिसयावैत  \n \nिकछु कहबा हेतु जिहना मुँह चुिनयेलीह \n \nमुसकेलीह \n \nतामससँ हमर भृकुिट त/gोआआतु गेल तरािर  \n \nओकरा देखलहु नखिशख आँिखगुड़ािर \n \nकहिलयि/gोआआह अह/g3छ3लोकिन बुझाय तँ छी अिभजाित  \n \nमुदा ऐँये, सं/g3ड4कार िकयै भ ’ गेल अपचािल \n \nइहो िछयैक एकतरहक /g3डउयिभचार  \n \nअह/g3छ3लोकिन समाजक/gो43 जुिन क/gोछध एना खराप  \n \nकहु मिहलाक/gो43 मिहला संग सहवास  \n \nिसनेहक ई कोन/gोछधप केलकै नविवकास ? \n \n... \n \nपिहनेतँ ओ सकपकेलीह \n \nहठदै लाजे कठुऐलीह \n \nतखन मोन जँ भेलि/gोआआह कनी ि/g3ड4थर  \n \nहमरा बुझेलीह \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nअह/g3छ3 सुनने िछयैक एं/g4डउीन िरचक िवचार? \n \nहुनक कहल \"लेि/g3ड4बयन  कॉि/gोआआट/gोआआयुअम  \" श/gोँोदक सार ? \n \nजकर अथ/g3छउ भेलय  -’सिख -बिहनपा भावक पिरिव/g3ड4तार ’ \n \nएिहमे बुझाओल गेल अिछ दैिहक-संसग/g3छउसँ बेशी आ/gोआ4माक तालबंध  \n \nदूई आ/gोआ4माक तादा/gोआ4मीय िमलन संबंध  \n \nदूई देह जखन सुनैत छै पर/g3ड4पर अंरता/gोआ4माक दु:ख-सुख \n \nतखने होइत छै कोमल आ/gोआ4मीय/g3ड4पश/g3छउ, /g3ड4पंदन , आ/gोआ4मश/g3छ4ित  \n \nत/gोआ4प/gोधछात देहोजँ भ ’ जाइत छै एक दोसरक/gो43 अिप/g3छउत  \n \nओही संसग/g3छउसँ भेटैत छै मोनक तृि/gोँडत  \n \nएक देह तहन नै बुझैत छै दोसर देहक िलंगभेदी /gोछधप  \n \nखाहे एकरा अपन मापद/gोआ3डमे /gोछोेम बुिझयोक वा /gोछोेमक िव/gोछधप  \n \nएं/g4डउीन िरचक \"लेि/g3ड4बयन  कॉि/gोआआट/gोआआयुअम \"क इयह बीजभाव \n \n/g3ड4/gोधधीमोनमे देखल गेल अ/g3ड4सल /g3ड4वभाव  \n \n... \n \nदुिनय/g3छ3क सभ नारी निह अिछ भागक बली  \n \nजकरा अपन नर संग िमलैत होइक अंतरमोनक नली \n \nबेसी पु/gोछधख बुझै छिथ /g3ड4/gोधधीक/gो43 केलीि/g3आँयाक िनि/g3ड3/g3आँय -साझीदार \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nकोिख बढ़ावैक धािरिय/gोधधी , गभ/g3छउ धारणक सुगढ़ औजार  \n \nबेसी पु/gोछधख रहैत छिथ हरदम  उ/g3ँउसंसग/g3छउक अगुतायल  \n \nनिह देखैत अिछ ओकर दैिहकिम/gोधध सहमित छिथ वा डेरायल  \n \n/g3ड4/gोधधीगणक केिलतंि/gोधधकाक ओ मािनते नै छिथ /g3ड4वतं/gोधध अि/g3ड4त/gोआ4व  \n \nकोनो नै /gोछोयास बुझैक जे की छी व/g3ड4तुतः /g3ड4/gोधधी/gोआ4व  \n \nजानैत िछयै वा निह हुअय एिह अनुभुितसँ अह/g3छ3क संबंध  \n \n/g3ड4/gोधधीदेहक संगीत होइत छै शा/g3ड4/gोधधीय रचनाबंध  \n \nपिहने /g4ड।ुपद धमार आ आलाप तखन खयाल आओर तान तराना  \n \nमुदा जँ अह/g3छ3 छी पॉप संगीतक ररधुस धुम -धड़ाकक िदवाना \n \nतँ एकर िव/g4डछुपताक/gो43 देल जेतय सहजिह हरैिर  \n \nतोिड़मरोिर \n \nओही सँ किहयो नै उठतै तखन कोनो राग \n \nभ’ जेतैक घोर िवराग \n \nमनक एका/gोआ4मकता साधने िबना देह प र भ’ जायब हावी \n \nकहु एिह बातक/gो43 कोना बुझाबी  \n \nसत कही तँ ई िछयैक एकटा िभयावह अपराध \n \nबल/gोआ4कारेक सिदयह दायभाग  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nपर/g3ड4पर सु/g3धडमतम दुःख -सुखसँ एकाकार भेनय िबना \n \nएक-दोसरक मोनमे गहनतम स/gोँ4मान जगौने िबना  \n \nसीधे दैिहक /g3ड4पश/g3छउ पर भ ’ जेबैक उता/gोछध  \n \nतँ अहीँ बुझाबु- \n \nनिह िछयैक ई /g3ड4/gोधधीमोन संग /g3आँुरतम खेल  \n \nआइयो दुिनय/g3छ3क बहुतो /g3ड4/gोधधी एहने जीवन रहलै झेल  \n \nपु/gोछधखक एिह /g3आँुरतम खेलक /gोछोिति/g3आँया ती/g3धडण  \n \nजनम लेलकै ह/gो43 आजुक लेि/g3ड4बयिन/gो।छम  \n \n... \n \nअह/g3छ3 सुननै होए वा निह \"रैिडकल फेिमिनिन/gो।छम \"क नाम \n \nई िछयैक पछमी नारीवादी आ/gोआआदोलनक िव/g4डछोही शाखाक उपना म \n \nदेलि/gोआआह नारीजीवनक मारते रास उ/gोआ4पीड़न  -िवषयगत िवतक/g3छउ \n \nईलोकिन जे दैत छिथ एकटा तक/g3छउ-- \n \n/gोछोोनो/g3ँउाफी , वे/g3डोयावृित , बल/gोआ4कार , घरेलुिहंसा, दहेजािदक आधार छै नारीदेह \n \n/g3ड4/gोधधी हेतु त/gो43 आब महाक ज/gोछधरी जे ओ भ ’ जाउथ िवदेह \n \nपु/gोछधखगणक मोन तखने हेतै आब ह/g3।डठ आ /g3ड4/gोधधीक/gो43 भेटतैक मोल \n \nजखन नारी तोिड़ देती पिरणय, पिरणयपुव/g3छउ-कौमाय/g3छउ, पितव/g3छोताक अिधमोल  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nटे/g3ड4ट  - /g3आ4युबसँ ब/gो।4चा जनती आ कुमारीमाताक/gो43 जँ बनेती अपन जीवनढ़ंग  \n \n/g3ड4/gोधधीगणक जीवनधारामे तखने भरति/gोआआह शृंगाररस -सरसछंद \n \nआदमीक मह/gोआ4व ओहीिदन औरतक जीवनमे भ ’ जेतय हे औंउठा-आँगूर \n \nलेि/g3ड4बयिन/gो।छम जिहया /g3ड4/gोधधीगणक िहतमे बिन जेतैक समािजक कानून  \n \nसत गप कही जँ खराप नै मानी \n \n/g3ड4/gोधधीगण अथ/g3छउगत , समािजक, राजनीितक आ/gोआ4मिनभ/g3छउरताक/gो43 केलि/gोआआह आइ /gोछोा/gोँडत  \n \nिहनकालोकिनक/gो43 दैिहको आ/gोआ4मिनभ/g3छउरता भेिट जेति/gोआआह  \n \nलेि/g3ड4बयिन/gो।छम जीवनढ़ंग संग जिहया ईलोकिन क ’ लेतीह आ/gोआ4मसात  \n \n... \n \nअपना सबहक ओिहठ/g3छ4 रहै सखी -बिहनपा लगबैक रीत \n \nऔंढ़नी बदिल, ऐंठ पानसुपारी खुआ \n \nवा कँगुिरया आँगुर थुकथुका... \n \nकहु नेनपनमे किहयो जोड़ने छलहु एहन पीरीत \n \nबा/gोआआहल जाइत छलैक सखी -बिहनपाक एहने ब/gोआआहन मजगूत  \n \nजे िवयाहे ब/gोआआहन सनक होइत छलैक सुपिव/gोधध अजगूत  \n \nकतैक किठन छल एक-दोसरक गु/gोँडतराजक/gो43 ताजीवन सहेजनाय  \n \nजीनगीक डेग डेग पर तनमनधनसँ सखीक काज एनाय \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nसखी-बिहनपाय ओकरेसँ जुड़य जकरासँ बढ़य आ/gोआ4मीय मनबंध  \n \nकी पिहने रीतरेवाजक स/g3उोत बनहन तखन हुअय सुपीरीत -संबंध? \n \nलेि/g3ड4बयिन/gो।छम संबंधक पिरिव/g3ड4तारक इयह िछयैक मम/g3छउ \n \nआ/gोआ4मािवलय , सह जीवन-मरन, सह संर/gोधोक -संरि/gोधोताक  सै/g3ोड/g3छ4ितक धम/g3छउ \n \nरैिडकल फेिमिनिन/g3ड4टक नारा छैक \"िस/g3ड4टरहूड  इज पावरफूल\" \n \nमतलब ’बिहनपायमे छैक बहुत बलबूत’ \n \nआओर देिलयेह/gो43 एकटा बात िदस /gोआ।यान - \n \nसखी-बिहनपायमे निह लेल जाइछ एक-दोसरक असल नाम \n \nकहै जाइत छिथ एक दोसरक/gो43 लॱग , पान, सुपारी, जरदा \n \nवा फूलक नामपर जुही, गुलाब, बेली, चंपा, ग/g3।डदा  \n \nकिह सकैत छी एकर पाछु की रहै मनोिव/gोध3ान ? \n \nपरणीतोतँ अपन ससूर, भ/g3।3सूर , वरक निह लैत छिथ नाम? \n \n... \n \nसभ गप सुिन हम मोने मोन भ’ गेलहु अवाक \n \n/gोछो/gोआ4यो/gोआ4प/g3आोमितमे सहजिह निह फुरल की हेतै एकर बौि/g3ोडक जवाव  \n \nपु/gोछधख -/g3ड4/gोधधीक  बदलैत संबंधक आगु राखल एहन भारी /gोछो/g3उउ  \n \nिव/gोधआक च/gोआआ/g4डछधवल सं/g3ड4कृितक गालपर लेभरल हमरा अखरल दागकृ/g3ड3ण   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \n  \n  \nमातृ/gोआ4व  \n \n/gोध।ीमान आ /gोध।ीमित मृदुला वम/g3छध सन  \n \nकतेक िपतामह-िपतामहीक/gो43 लागल हेतय खुदबुदी \n \nिवचारक ढ़ुलमुली \n \nकी मातृ/gोआ4वक नयका स/gोँ3य/gोछधप इयह िथकै? \n \nजे हुनकर बेटा-पुतौह अमेरीका मे िजबै \n \nएकतँ नवयुगक डा/gो।डटर आ पितदेवक/gो43 समयक अभाव  \n \nपरसौतीयोक/gो43 सेहो /gोछोसव -पीड़ा सहैक नइँ रहलै तेहन सुभाव \n \nसब हरबरायले, \n \nमहाक ज/gोँआदी मे, कु/gोध4ा नाहैत दलफैत हँफिसयाले \n \nब/gो।4चाक/gो43 जनमय दैतय अपन सहज जनम  \n \nतखने नै भगवान िलखिथन हुनकर सुभा/gो।ोयलेख -करम \n \nजँ अह/g3छ3 अपने रहबै धर फरायल \n \nतखन तँ िकछ िलखायत अंटबंट, िकछ सुकरमो छुटायत \n \nपंिडत होय वा पाख/gोआ3डी , जोतखीसँ िदन तका राखू श/gोँआयक समय  \n \nभा/gो।ोयतँ तखन अपना िहसाब/gो43 जोतखीये जी नै िलखताह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \n \nएिहमे बर/g33ोाजीक की छि/gोआआह दोख , हुनका की लेनाय-देनाय \n \nदुई-चािर घंटाक /gोछोसवो  -पीड़ा सुख जखन माता/gोध।ी निहये बुझबय \n \nमातृ/gोआ4वक करेज कोनाक/gो43 हैत सहजिह िसरिजत  \n \nछाितमे उतरत कतयसँ वा/gोआ4स/gोँआयमयी दुधक धार  \n \nपाउडरदुधेक खून िनचौिर नै हैत संतानक हार-मॱस, मोन-मगज िनरिमत \n \nिपतामह िपतामही बड़ सेह/gोआआतासँ गेल छलीह िवदेश  \n \nमोनमे सहेजनै मारैत रास उ/gोआआमेष  \n \nपुनर/g3ड4मरणक ’ रटने बालगीत, फकरा, नजैर-गुजैरक यं/gोधध  \n \nछु/gोँडपाछु/gोँडपी अ/gोँ3यास कलि/gोआआह पोता संग मखरै, गाबय, सुतेबाक तंत \n \nदादाक/gो43 तँ रिह -रिह करेजमे उठैि/gोआआह छुलनॲचनी  \n \nपोताक/gो43 कोर -का/gोआआह  प/g3छ3ज लेब , घुघुआ की घोघरी? \n \nबदमसवा तँ मल-मु/gोधध  /gोआ4यािग हँसत मुँहमे ल ’ अँगुरी \n \nदादी त/gो43 समेिट लेलिन नव -पुरान ए/gोध4ेकटा  नूआक मोटरी \n \nमुदा हाय रे भगवान, एहन अनहेर \n \nछॱड़ाक/gो43 ’/g3आँेच ’मे छोिड़ दुनु बेकैत पहुँचल अगुवानीमे मुँह िबचकेनै अनेर \n \nदादाक करेज फाटलि/gोआआहतँ भादवक िबजल/gोध4ा -मेघ सन उठलि/gोआआह ढ़/gोआआकार  \n \nमुदा दादी साहोर साहोर साहोर क’ बातक/gो43 कयलि/gोआआह कहुना स/gोँ4हार   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \n \nबुढ़ाक तखने हवाई-अ/g3आछडेसँ हरेलि/gोआआह जे मुँहसँ बकार  \n \nफेर निह अयलि/gोआआह ए/g3उोो िमिसया मुसकी टुटलाहा द/g3छ3तद ’ ठोरपर बहार \n \nघर पहुँिच िहनका सभक/gो43 देल गेलि/gोआआह िव/gोध।ाम लेल क/gोधो  \n \nसुिभता तँ सभ िकछुक, मुदा हे लोकवेदक अभावे सभ तु/gो।4छ  \n \nमु/gोआआहािर स/g3छ3झधिर गपशप किरते रहैथ िक ता  \n \nदोसर घरसँ आओल ब/gो।4चा  कानयक बेकल राग \n \nदादी हरिखयाल मोनय धरफरायले चलिल पछोर धेनय अबाज \n \nता पुतहु पाछुसँ टोकलकैन म/gोँ4मी बौआक सुत ’ के भ’ गेलय समय \n \nत/gो43 छोिड़ देथुन औखन ओकरा , देथुन अपन मोन सँ जी भिर कानय \n \nकानैत कानैत थािक जखन जेति/gोआआह सुित तखन िलहैथ देिख पोताक मुँह  \n \nदादी मोने मोन बड़बड़ेलीह -हाय गे िनशोख िच/gोँआकौरमौगी बनरमुँह  \n \nमुदा ठमिक गेलि/gोआआह पािर , हरिखयायल मोन भ’ गेलि/gोआआह /gोधोणेमे ह/g3।डठ  \n \nनवतूरसँ मुँह की लगायब, बिढ़य/g3छ3 बौआसँ सुतलेमे क ’ लेब भ/g3।डट  \n \nचािर शयनक/gोधोक घरमे एकटामे रहि/gोआआह बेटा -पुतौहुक दामप/gोआ4य  -बास \n \nकोनमे राखल चािनक पलंग, सुिश/gोँआप ठोकल प/gोध4रसँ घेरल चा/gोछधकात  \n \nउपरसँ रहय खुजल मुदा लागय जेना होय ब/gो।4चा पोसयक स/g3ो4ह िपंजरा  \n \nडेढ़ बरखक एिह छॱड़ाक तँ गप छोिड़ये िदओ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \n \nएकरा की कुिद सकैत छलै प/g3छ3चो सालक नमहर बेदरा ! \n \nनहायल नील नीलकंठक प/g3छ3िखसन चमकैत िबछान तैपर तिकया मलमल  \n \nछौड़ाक नोर खरक/g3ोछल आँिख , छल पेटकुिनया दनय िनिबकार पड़ल \n \nदादीक/gो43 इयािद पिड़ गेलिन अपन छाित सटल बेटाक नेनपन  \n \nराित राितभिर जािग कोना करैत छलीह नोरपन \n \nबदलैत रहैत छली गुंह-मूतसँ सानल पैजामा केथरी \n \nभिर िदन तहन कोना सुखाबैत छलीह गे/gोआआहरा भोथरी  \n \nए/g3उोे िचिचयाएब पर जािग जाइत छलै भिर अंगनाक लोक  \n \nिकयो चुचकारैत, िकयो पुचकारैत, िकयो पलथी सुतेने क’ देत छलै भोर \n \nकोना सासु, िदयािदन, ननद, जयधी, घरक पु/gोछधखोक रहैत छलै सहयोग  \n \nतखन नै ब/gो।4चाक करेजमे जनमय अपन दीदी , दादी, काकी, दादा, चाचाक अवबोध \n \nता िदन बज/gोछधआ लखेरा सभ पसारनै छलै बड़का घटंग  \n \nपाउडरक दुध बेिच पैसा हसोथय केर गढ़नै िसिटयारी-ढ़ंग \n \n/gोछोचार क ’ देलकै जे धीयापुताक/gो43 दुध िपयेनै मायक सुनरताय भ ’ जाइत छै /gोधोीण  \n \nहाय रे िव/gोध3ापनक ओ िदन  \n \nडकटरबो सभ मोफतक पैसा खाय िमल गेल लखेरबेक संग \n \nकहु ब/gो।4चा सबहक शरीर आ मनक िवकृितये बेचय की पढ़लक रहै अबंड   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \n \nपाउडर-दुधक िलखय लागल मािरते रास /gोछोशंसाक पुल  \n \nसभटा बुझु जे फुिसये, उले -जूलूल \n \nकलजुगक कुमाता ब/gो।4चाक/gो43 दुध िपयाबैसँ लागलीह कतराय  \n \nसबक/gो43 रहि/gोआआह अपन देहेक चमतकािर , मातृ/gोआ4वक भाव गेलाह बकदै सुखाय  \n \nब/gो।4चा सभमे बढ़य लागलै डायिरया , िनमोिनया, /gोछोितरोध/gोधोमता -/gोधोीणक  रोग \n \nदेस-िवदेसक िशशु मृ/gोआ4युदरक देखलक आँकड़ा तँ सरकारोक/gो43 भ ’ गेलय /gोधोोभ  \n \nिव/gोधआक िचिक/gोआ4सक , िवशेष/gोध3क हुअय लागल तखन सभा सेिमनार  \n \nअ/gोआआतर/g3छध/g3ड3/g3ँँीय िशशु खा/g3ो4 संिघता फलमे भ ’ गेलय तैयार \n \nआब तँ गाम-गाम आंगनबािड़यो के/gोआआ/g4डछ पर ट/g3छ4गल देखबै मायक दुधक लाभ  \n \nबोतलदुधक हािन \n \nमुदा एखनो कतेक मौगी अपन धीयापुताक/gो43 निहये िपयाबैक लेनय छिथ ठािन  \n \nएहन चमतकािर मौगी छिथ माय िक िपश/g3।3च  \n \nअपने जनमल अंशक/gो43 क/g3छ3चे िचबाबय बाली बुिढ़यादादीक िख/g3ड4साक डायन  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n 1. आशीष अनिच/gोआआहार -िवहिन गजल 2.जगदान/gोआआद झा ‘मनु’- गजल  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \n1 \nआशीष अनिच/gोआआहार - \nिवहिन गजल \nओकर हाथसँ छूल अिछ देह \nसिदखन गम गम फूल अिछ देह \n  \n/gोछोेमक उ/gो।4चासन िमलन छैक  \nदू टा घाटक पूल अिछ देह \n  \nकोना चिल सकतै गुजर आब \nदेहक तँ /gोछोितकूल अिछ देह  \n  \nगे/gोआआदा िसंगरहार छै मोन  \nच/gोँ4पा ओ अड़हूल अिछ देह  \n  \nऐठ/g3छ3 अनिच/gोआआहार िच/gोआआहार  \nसभ देहक समतूल अिछ देह \n  \n  \n  \nमा/gोधधा /g3आँम -222-2212-21 हरेक प/g3छ3ितमे \n2 \nजगदान/gोआआद झा ‘मनु’ \nगजल  \nहम जँ पीलहुँ शराबी कहलक जमाना  \nटीस नै दुख करेजक बुझलक जमाना \n  \nभटकलहुँ ब/g3आछड    भेटेए नेह  मोनक  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nदेख मुँह नै करेजक सुनलक जमाना \n  \nिलखल कोना कहब की की अिछ कपारक  \nछल तँ बहुतो मुदा सभ िछनलक जमाना \n  \nदोख नै हमर नै ककरो आर किहयौ  \nदेख हारैत हमरा हँसलक जमाना \n  \nदद/g3छउ जे भेटलै     नै ‘मनु’ कनी बूझब  \nआन अनकर कखन दुख जनलक जमाना \n  \n(बहरे असम, मा/gोधधा /g3आँम : २१२२-१२२२-२१२२) \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nरिव  भूषण पाठक  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n  \nमकइ िजंदाबाद  \n \nमकइक गाछक सभसँ ऊपर नाम-नाम फूल \nजेना िसपाहीक कनटोप \nआ देहपर पसरल हाथ भिरक पात \nजेना िसपाहीक ड/g3छ3रपर राखल अ/g3ड4 /gोधध  \nआ बीित -डेढ़-बीतक बाइल \nजेना ग/g3ड4 स ल-ग/g3ड4 स ल कारतूस \nखेतमे सजल लाइनमे गाछ \nजेना यु/g3ोडसँ पिहलेक िसपाही  \nआ हे िमिथले \nई िसपाही िमिथलाक दािर/g4डछय दुख क लेिलऐ के मानत  \nआ यािद क/gोछध पूसा   \nयािद राखू मसीना \nई िथक िमिथलाक नया खजाना \nजतए जनिम रहल िमिथलाक नवपूत-सपूत \nजतए बागु भऽ रहल  \nपलटनक पलटन \nसेना  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nजे एकदम किटब/g3ोड  \nदुिभ/g3छउ/gोधो सबहक िव/gोछध/g3ोड  \nआब देिखऐ ने केते जान कोसीमे \nरौदी, दाही झॱसीमे \nजय िमिथला, जय मसीना, जय मकइ \nआ म/g3।डिह  /g3उोा चाउरक/gो43 मुद/g3छधबाद नै किहतॱ  \nिजंदाबाद केना किहऐ \nजखिन  िक ई हरदम जीएने रहलै \nबस एक आना िमिथलाक/gो43।  \n  \n2 खेसारी निहतन  \n \n \nखेसारीक खेती बस सरकारे रोकलकए \nगाम-समाजमे अखनो बागु-रोपनी \nखेत-पथारमे अखनो कमौनी  \nआ अखनो छी/gोँ4 मी मे अिहना दाना भरौनी \nतिहना कटनी आ तिहना दौनी \nई िनिख/g3ोड ओिहना थारीमे \nओिहना हमर देह आ खूनमे \nहमर भाषामे   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \n‘बूिर खेसारी निहतन' \nआ जे असलमे खेसारी रहै \nसएह दोसरक/gो43 खेसारी कहए  \nआ असली खेसारी  \nराहिड़ क िछलका पिहिर   \nबनल रहए तीमनराज \nआ करैत सं/g3आँमण  \nपसारैत रोगक /gोछोोटीन।  \n \n \n \n3\n  भगवान म/g26टआ आ िमिथला  \n \nआ भगवानोक/gो43 पता रहिन   \nजे ऐ देशक/gो43 म/gोछधए बचा सकत  \nएहेन फिसल जे रौदी आ बरखाक/gो43 िकछु नै गुदानै \nएहेन जे भेिलऐ बरखा तैयो नीक \nआ नै भेिलऐ तैयो तिहना \nएहेन स/gो।ड क त िक िगिरयो कऽ तिहना \nएहेन िच/gो।ड कन िक ज/gोध4ोक/gो43 पकिड़  मे नै आबै \nने लाल ने कारी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nआ म/gोछधओ िवदा भऽ गेलै िमिथलासँ \nजेना िक बहुतो चीज िनप/gोआ4 ता  भऽ गेलै \nजेकर नाम रेड डाटा बुकोमे नै। \n \n4 अ/gइइ।ुआ कऽ स/g2ुड़ प त \n \nअ/g334ुओ खेने रहै स/gोँड प त \nजा तक बरहब नै  \nबाहर नै िनकलब \nजमीनक बाहर पसारने लाल- हिर अर ल/gोआ4 ती  \nलोकक/gो43 भरमाबैत रहै \nआ िन /gो।4 च/g3छ3 मे जमा करैत \nखूब रास काब/g3।छहाइ/g4डउेट  \nए/gोध4े िमठास िक  \nकुिसयारोक/gो43 ई/g3ड3 य/g3छध  होए \nकखनो-कखनो कीड़ा-मकोड़ा सेहो \nसिट कऽ चाटनाइ शु/gोछध करए  \nआ धरतीपर आिबते \n/gोछधपआमे पसेरी  \nभू/gो।ड ख ल, अधभू/gो।ड ख ल, जोगाड़ी \nव/g3छोती साधु, स/gोआआ या सी   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nक/g3छ4च , उसनल, पकाएल \nदूध, दही, तीमन संग \nअ/g334ुआ ितरिपत करए लगै \nिबना पुछने गाम टोल जाित \nआ फ/gोँआल/g3छ3 गामवाली फेर घूिम रहल छिथन   \nनेने दौरी-चंगेरा  \nनेने उधारक आस  \n/gोछधपआमे पसेरी अ/g334ुआ िनराश नै करतै।  \n \n5\n  मिह /gइ12ा धान  \n \nमिह/g3उोा धान घेिर लए भिर िबगहा  \nआ दाना दए मोन भिर \nतँ एकर सुगंध लऽ कऽ की की करी \nके/gोध4े बा/gोआआ ही आ के/gोध4े जोगा कऽ राखी  \nआ ई उपजए हमरा खेतमे \nचिल जाए बाबू भैयाक कोठीमे \nतँ एहेन बुलनहारक/gो43 केना मनाबी  \nआ हिर दम प/g3।3चक फेरा अलग  \nवौकाक माए वौकाक भौजी \nआबिथन लऽ लऽ कऽ अ/gोँडपन िगलास   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nआ कहिथन जे हमरो उपजत तँ घुमा देब \nआ केना कऽ िब सबास िदयाबी के हमरा घरमे ए/g3उोो कनमा मिह  /g3उोा चाउर नै \nई मिह /g3उोा धान देलक बदनामी  \nसुआदोसँ आ समाजोसँ।  \n \n6 किवता आ धान  \n \nहम बेिर-बेिर चाहिलऐ  \nजे ई मिह /g3उोा धान हमर किवतामे आिब कऽ गमकए  \nमुदा हम रोिपऐ तुलसीफूल  \nआ दाना बनै खोरा केर \nहम चािहऐ जे तुलसीएफूल जक/g3छ3  \nबस एके-दू किवता िलखी हम \nमुदा िलखए लािगऐ  \nतँ कु/gोँ4 भी अ/gोँड प न जाल फैलाबए लागै \nहम सोिचऐ जे एक-दू प/g3छ3ितक/gो43 डेली जोड़ी  \nमुदा कागत-कलम िलऐ तँ ढैचा जक/g3छ3 िक/gो।4 छो स/gोँ4 हा रेमे नै रहए \nहम अखनो आ/g3डो व/g3ड4 त  छी \nजे एकिदन हमरो खेतमे तुलसीफूल उपजत। \n \n7 किनय/gइ6इ आ किवता  \n \nजँए िक मकइ आ खेसारीपर िलखल देखलिखन \nहुनका प/g3उोा िब  सवास भऽ गेलिन  जे हम धान आ म/gोछधओपर ज/gोछधरे िलखब   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \nतँए चेतावनी दैत कहलिखन जे पगलाउ जुिन \nजे ई आलतू-फालतू अगर-मगर सभ िलखै छी \nजखिन  देखी कागत-कलम नेने मुसिकया रहल छी \nई पगलपनी के/gोध4े िदन  \nभोजन बनबी हम \nकपड़ा-ल/gोध4ा साफ करी हम  \nआ अह/g3छ3 बस बैसल  बौराइत रहब \nहे देखू हम िबगिड़  कऽ नै कहै छी \nएक-ने-एक िदन अह/g3छ3क िदमाग /g4डँ/g3ड3 ट  कए कऽ रहत \nजेना िक हम किवते नै सुनिलऐ \nआ ओ सुनबए लगलिखन िदनकरजी आ आरसी बाबूक किवता \nजेना िक हम िकछु बुिझते नै छी \nहे यौ हम बैसबै तँ आहूँसँ नीक िलखब \nआ ई नै बूिझयौ जे नीक लोक सभ अह/g3छ3क /gोछो शंसा करैत अिछ \nआ यिद आहॴ सन पागल हेतै ऐ धरतीपर \nतँ आर की कए सकै छै। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nबाल मुकु/gोआआद पाठक  \nगजल \n \nहम हाल की कहौँ आब बेहाल अिछ \nब/g3आछड किठनसँ बीतल ई साल अिछ  \n \nजािन नै मृ/gोआ4यु हाएत केहन हमर  \nजीबैत िजनगी बनल जंजाल अिछ \n \n/g4उड/g3ड3/g3ँँाचारक ग/gोँडप जुिन क/gोछ4 भाइ यौ  \nनेता अफसर घूसलऽ नेहाल अिछ \n \nखूब मजा क/gोछ4 जा धिर अिछ िजनगी  \nकाि/g334 लऽ जेबाले बैसल उ काल अिछ  \n \nस/g3छ3च बाजिनहार नै अिछ कोनो ठाम  \nयौ फूिसक /g3डउयापारमे ब/g3आछड माल अिछ  \n \nकलपै कानै भीतरे भीतर 'मुकु/gोआआद ' \n/gोछोेममे सभक होएत ई हाल अिछ  \n \nसरल विण/g3छउक बहर ,वण/g3छउ 14 \n© बाल मुकु/gोआआद पाठक ।।  \n  \nगजल \n \nजिहयासँ अपन घर नािह अिछ \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nतिहयासँ केकरो डर नािह अिछ \n \nमोनक बात केकरा कहब आब \nऐिह ठाम िकयौ हमर नािह अिछ \n \nिवयोगे हमतऽ कलपौँ असगर \nअह/g3छ3 पर कोनो असर नािह अिछ  \n \nसास-पूतोहमे कलह मचल छै \nब/g3छ3की ऐिहसँ कोनो घर नािह अिछ  \n \nम/g3छ3ग बढ़ल दहेजक चहुँ िदस  \nआदश/g3छउ िवयाहक वर नािह अिछ  \n \nसभ ठाम दंगा पसरल 'मुकु/gोआआद ' \nशीश सिहत कोनो धड़ नािह अिछ   \n \nसरल विण/g3छउक बहर ,वण/g3छउ 13 \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nअनािमका राज \nकिवता \n/gोधोमतावान  \nझूठ आ स/g3छ3चक जँ/gोध4ामे िपसाइए /g3ड4/gोधधी।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nजे /g3ड4/gोधधी सभ अलग -अलग /gोछधपमे \nपु/gोछ4षक सेवक बिन कऽ रहैत अिछ , से पु/gोछ4ष  \nओइ सेवाक फाएदा बुिझ कऽ ओकरा अपन \nपएरक धुरा-मािट बुझैत छिथ। \n/g3ड4/gोधधी संसार रचैए , \n/g3ड4/gोधधी पालन करैए , \nबसबैए सभ िदन नव-नव संसार। \nकरैए न/gोआआहिकरबामे नव बुइध आ /gोध3ानक संचार  \nसभ डगमगाइत डेगपर पु/gोछ4षक सहचर बनैए  \nजगाक/gो43, बचाक/gो43 रखैए सिदखन  \nपु/gोछ4षक रंग -िबरंगा संसार। \nअपनाक/gो43 कखनो सिट कऽ , \nतँ कखनो कात कऽ कए। \nओ /g3ड4/gोधधी सतेलापर संहािरणी सेहो भऽ सकैए।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n     स/gोआआदीप  कुमार साफी \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nकिवता \n१ \nबैशाखमे दलानपर \nआउ यौ यार, खेलाइ छी तास \nबैस कऽ अखन करब की \nचलू करै छी टेम पास \nबेर झुकतै तँ \nजाएब करैले घास \nच/gोआ3डाल सन रौद लगैए  \nचािर बाजऽ जा रहल अिछ \nलगैए अखन एक बाजल अिछ \nमहॴस खोलब ओइ बेरमे \nपोखिर लऽ जाएब नहाबैले \nसुतलोमे गरमसँ नीक नै लागए \nखाटोमे उड़ीस करैए \nकछर-मछरसँ नी/gोआआद नै अबैए  \nपुरबा हवा सेहो पेट फुलाबए \nघामसँ देखू गंजी भीज गेल \nकौआ डािढ़पर लोल बबैए \nमेना जामुनपर झगड़ा करैए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \nबगड़ा दलानपर ची-चू-ची-चू  \nगीत सुनाबए \nएहन गरम नै देखलॱ किहयो \nराितक/gो43 म/gो।4छड़  \nिदनक/gो43 म/g3छ3छी तंग करैए  \nआउ यौ यार खेलाइ छी तास \n  \n२ \nसेवा \nमन होइए किरतॱ  \nबेटाक िबयाह \nपुतहु लेल िहक गरल अिछ \nकाज करैत काल आब देह थािक गेल \nभानस करैक  \nशि/gो।डत नै अिछ  \nबेटी भेली, अ/gोँडपन सासुर गेली  \nअसगर अंगनामे नीक नै लगैए \nहोइत पुतहु तँ \nएक हाथ सेवा किरतए \nमुदा एगो बातक डर लगैए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \nपुतहुक चच/g3छध देख टोलमे \nअही सेवासँ िच/gोध4 हराइए  \nपढ़ल-िलखल किनय/g3छ3 सभ गेल  \nआदर स/gोआ4कार सभ िबसिर गेल  \nआठ बजेमे, सुित कऽ उठए \nचु/g334ा अंगना सभ , अिहना पड़ल-ए \nके करए ससुर-भ/g3।3सुरक परदा  \nरीत-रेवाजक उड़ाबए गरदा \nएकर देखसी करए, सभ किनय/g3छ3  \nई नै लागए ननिद, साउसक/gो43 बिढ़य/g3छ3  \nऐ पढ़ल िलखलसँ घास-िछलनी नीक \nमन होइए किरतॱ बेटाक िबआह \nपुतहु लेल िहक गरल अिछ। \n  \n३ \nवर िबकाय लगनमे \nवरक रेट नै पुछू यौ बाबू \nमारा म/g3छ3छक जेना दाम बढ़ैए  \nकनीको पढ़ल-िलखल रहल तँ \nबेटाबला अ/gोँडपन म/gो44छ सीटैए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \nलड़कीबलाक खेत िबकाइए \nदेखू जमाना ताल ठोकैए \nदु/g334ाक िडमा/gोआ3ड अिछ , \nपाइ सन करीजमा \nिलखल-पढ़लमे सभसँ तेज \nपँचमामे प/g3छ3च बेर  \nअठमामे आठ बेर \nदसमामे दस बेर लड़का फेल \nएहनो लड़का लगनमे िबक गेल \nवरक रेट नै पुछू यौ बाबू \nमारा म/g3छ3छ जेना दाम बढ़ैए।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nभालच/gोआआ/g4डछ झा  \nआजुक बेटी  \nकराटेक िकलासमे ओ \nएखने-एखने िकछु नब गुर िसखलक अिछ साइत। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \nअकास िदस पएर उठा कऽ जखन ओ िकक् मारैत छैक, \nतँ करेज मुँहमे आिब जाइत अिछ। \nजे कहॴ अकासमे भूर ने भऽ जाइ। \nपर/gोँ4पराक/gो43 गोदड़ी बना कऽ  \nसनातन धम/g3छउक र/gोधोा करएबला ई अकास, \nआब जज/g3छउर भऽ गेल छैक।  \nनब जमानाक कराटेसँ- \nमजगूत बनल पएरक छोटिछनो अगातसँ, \nकऽ सकैत अिछ ओकर नोकसान। \nभने जज/g3छउरे… \nमुदा आइयो ओ तनल अिछ कतेको लोकिनक छ/gोँडपर बिन कऽ।  \nऐ आि/gोध।त सभक /g3आँोधसँ- \nआिब सकैत छैक बुइक/gोँ4प।  \nमौला सकैत अिछ हुनका लोकिनक /g3आँोधसँ, \nनव अंकुरक िड/gोँ4भी।  \nसेकल जा सकैत अिछ कतेको राजनैितक रोटी- \nमिहला सशि/gो।डतकरणक नामपर।  \nबेटा-बेटीक सनातनवाद- \nिहला सकैत अिछ तथाकिथत समािजक अवधारणाक/gो43।  \nतैओ-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nओकर ऐ तरहक आबेसक/gो43 देिख कऽ  \nआ/gोधआ/g3ड4त होइत छी हम , मोनक कुनू को/gोआआहमे।  \nजे आब ऐ नपुंसक फुफकारसँ, \nछोटकारा पाबक गुर सीिख लेलक अिछ ओ। \nकराटेक िकलासमे… \n(भालच/gोआआ/g4डछ झा , २००८) \n  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \nिवदेह नूतन अंक ग/g3ो4 -प/g3ो4 भारती  \n  \n१. मोहनदास (दीघ/gइ61कथा ):लेखक: उदय /g262काश  (मूल िह/gोआआदीसँ मैिथलीमे अनुवाद िवनीत उ/gोआ4पल ) \nमोहनदास (मैिथली-देवनागरी) \nमोहनदास (मैिथली-िमिथला/gोधोर ) \nमोहनदास (मैिथली-/g4डँेल ) \n२.िछ/gइ82म/gइड़।ता - /g262भा खेतानक िह/g288दी उप/g288यासक  सुशीला झा /gइ2टारा मैिथली अनुवाद   \nिछ/g3आोम/g3ड4ता  \n३.कनकमिण दीि/g2ट2त (मूल नेपालीसँ मैिथली अनुवाद /g2ट7ीमती /g26टपा धी/g26ट आ /g2ट7ी धीरे/g288/g।ड़6 /g262ेमिष/gइ61)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nभगता बेङक देश-/g।1ड़मण   \n ४.तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप/gोआआयासक मैिथली अनुवाद डॉ . श/gोँ4भु कुमार िसंह /g3ोधारा  \nपाखलो \n \nबालान/g3छ4 कृते  \nअिमत िम/gोध।  \n  \n \nहाथी गेलै भोज खाए \n \nएक जंगलमे प/gोआ3डीत हाथी  \nखाली सिदखन पेटक भाथी \nएक बेर बकरी केलकै व/g3छोत  \nभोजनमे एलै हाथी म/g3ड4त  \nभोजनमे आलूक परौठा \nखा रहलै चािट-चािट औंठा \nआँटा खतम आलू िनंघटल \nपेट एखन आधो नै भरल \nघामे-पसीने बकरी कानै \nखाली पेट तँ भोजन जानै \nअ/gोआआतमे बकरी केलक /gोछोणाम  \nध/gोआआय /gोछोभु !आब िदयौ िवराम \nहाथी बाजल \"हम नै मानबौ\" \nऔर खेबौ, घरो लऽ जेबौ \nकानै बकरी, हाथी बजा कऽ \nखाइ छै हाथी सूँढ़ नचा कऽ \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gइड़1य ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \n \nब/g27।चा लोकिन /gइ2टारा /gइड़।मरणीय /gइड़2लोक \n \n१./gोछोातः काल /g4डँ/g33ोमुहू/gोध4/g3छउ (सूय/g3।छदयक एक घंटा पिहने) सव/g3छउ/gोछोथम अपन दुनू हाथ देखबाक चाही , आ’ ई /g3डोलोक \nबजबाक चाही। \nकरा/g3ँउे वसते ल/g3धडमीः करम/gोआ।ये सर/g3ड4वती।  \nकरमूले ि/g3ड4थतो /g4डँ/g33ोा /gोछोभाते करदश/g3छउनम्॥  \nकरक आग/g3छ3 ल/g3धडमी बसैत छिथ , करक म/gोआ।यमे सर/g3ड4वती , करक मूलमे /g4डँ/g33ोा ि/g3ड4थत छिथ। भोरमे तािह /g3ोधारे \nकरक दश/g3छउन करबाक थीक।  \n२.सं/gोआ।या काल दीप लेसबाक काल - \nदीपमूले ि/g3ड4थतो /g4डँ/g33ोा दीपम/gोआ।ये जनाद/g3छउनः।  \nदीपा/g3ँउे श/g3उ3रः /gोछोो/gो।ड/gोध4ः स/gोआआ/gोआ।या/gो।छयोितन/g3छउमोऽ/g3ड4तुते॥  \nदीपक मूल भागमे /g4डँ/g33ोा , दीपक म/gोआ।यभागमे जनाद/g3छउन (िव/g3ड3णु) आऽ दीपक अ/g3ँउ भागमे श/g3उ3र ि/g3ड4थत छिथ। हे \nसं/gोआ।या/gो।छयोित ! अह/g3छ3क/gो43 नम/g3ड4कार।  \n३.सुतबाक काल- \nरामं /g3ड4क/gोआआदं हनूम/gोआआतं वैनतेयं वृकोदरम्।  \nशयने यः /g3ड4मरेि/g3आो/gोआ4यं दुः/g3ड4व/gोँछ/g3ड4त/g3ड4य न/g3डोयित॥  \nजे सभ िदन सुतबासँ पिहने राम, कुमार/g3ड4वामी , हनूमान्, ग/gोछ4 ड आऽ भीमक /g3ड4मरण करैत छिथ , हुनकर दुः/g3ड4व/gोँछ \nन/g4उछ भऽ जाइत छि/gोआआह।  \n४. नहेबाक समय- \nग/g3उधे च यमुने चैव गोदाविर सर/g3ड4वित।  \nनम/g3छउदे िस/gोआआधु कावेिर जलेऽि/g3ड4मन् सि/g3आोिधं कु/gोछध॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \nहे गंगा, यमुना, गोदावरी, सर/g3ड4वती , नम/g3छउदा , िस/gोआआधु आऽ कावेरी   धार। एिह जलमे अपन साि/g3आो/gोआ।य िदअ।  \n५.उ/gोध4रं य/gोआ4समु/g4डछ/g3ड4य िहमा/g4डछे/gोधछैव दि/gोधोणम्।  \nवष/g3छउं तत् भारतं नाम भारती य/gोधध स/gोआआतितः॥  \nसमु/g4डछक उ/gोध4रमे आऽ िहमालयक दि/gोधोणमे भारत अिछ आऽ ओतुका स/gोआआतित भारती कहबैत छिथ।  \n६.अह/gोँआया /g4डछौपदी सीता तारा म/gोआ3डोदरी तथा।  \nप/gो।आचकं ना /g3ड4मरेि/g3आो/gोआ4यं महापातकनाशकम्॥  \nजे सभ िदन अह/gोँआया , /g4डछौपदी , सीता, तारा आऽ म/gोआ3दोदरी , एिह प/g3छ3च सा/gोआ।वी -/g3ड4/gोधधीक /g3ड4मरण करैत छिथ , हुनकर \nसभ पाप न/g4उछ भऽ जाइत छि/gोआआह।  \n७.अ/gोधआ/gोआ4थामा बिल/g3डउय/g3छधसो हनूम/g3छ4/gोधछ िवभीषणः।  \nकृपः परशुराम/gोधछ स/gोँडतैते िचर/g3उ।ीिवनः॥  \nअ/gोधआ/gोआ4थामा , बिल, /g3डउयास , हनूमान्, िवभीषण, कृपाचाय/g3छउ आऽ परशुराम - ई सात टा िचर/g3उ।ीवी कहबैत छिथ।  \n८.साते भवतु सु/gोछोीता देवी िशखर वािसनी  \nउ/g3ँउेन तपसा ल/gोँोधो यया पशुपितः पितः।  \nिसि/g3ोडः सा/gोआ।ये सताम/g3ड4तु /gोछोसादा/gोआआत/g3ड4य धूज/g3छउटेः  \nजा/g4ोँवीफेनलेखेव  य/gोआआयूिध शिशनः कला॥  \n९. बालोऽहं जगदान/gोआआद न मे बाला सर/g3ड4वती।  \nअपूण/g3।उ पंचमे वष/g3।उ वण/g3छउयािम जग/gोआ4/gोधधयम् ॥  \n१०. दूवसॉँ।छसॉएछएत मंसॉएछछ (शु/gो।डल यजुव/g3।उद अ/gोआ।याय २२, मं/gोधध २२) \nआ /g4डँ/g33ोि/g3आो/gोआ4य/g3ड4य /gोछोजापितॠ/g3छउिषः। िलंभो/gो।ड/gोध4ा देवताः। /g3ड4वराडु/gोआ4कृित/g3डोछ/gोआआदः। ष/g3आछजः /g3ड4वरः॥   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nआ /g4डँ/g33ो॑न् /g4डँा/g33ो॒णो /g4डँ॑/g33ोवच/g3छउ॒सी जा॑यता॒मा रा॒/g3ड3/g3ँँे रा॑ज॒/gोआआयः शुरे॑ऽइष/g3डउयो॒ऽित/g3डउया॒धी म॑हार॒थो जा॑यत/g3छ4॒ दो/gो।ो/g4ड।ॴ \nधे॒नुव/g3।छढा॑न॒/g3आछवाना॒शुः सि/gोँडतः॒ पुर॑ि/gोआआध॒य/g3।छवा॑ िज॒/g3ड3णू र॑थे॒/g4उ।ाः स॒भेयो॒ युवा/g3ड4य यज॑मान/g3ड4य वी॒रो जा॒यत/g3छ4 िनका॒मे-िन॑कामे नः \nप॒ज/g3छउ/gोआआयॲ वष/g3छउतु॒ फल॑व/gोआ4यो न॒ऽओष॑धयः प/gो।4य/gोआआत/g3छ4 योगे/gोधो॒मो नः॑ क/gोँआपताम्॥ २२॥ \nम/gोआआ/gोधधाथ/g3छधः िस/g3ोडयः स/gोआआतु पूण/g3छधः स/gोआआतु मनोरथाः। श/gोधधूण/g3छ4 बुि/g3ोडनाशोऽ/g3ड4तु िम/gोधधाणामुदय/g3ड4तव।  \nॐ दीघ/g3छधयुभ/g3छउव। ॐ सौभा/gो।ोयवती भव।  \nहे भगवान्। अपन देशमे सुयो/gो।ोय आ ’ सव/g3छउ/gोध3 िव/g3ो4ाथ/g3छआ उ/gोआ4प/g3आो होिथ , आ’ शु/gोधधुक/gो43 नाश कएिनहार सैिनक उ/gोआ4प/g3आो \nहोिथ। अपन देशक गाय खूब दूध दय बाली, बरद भार वहन करएमे स/gोधोम होिथ आ ’ घोड़ा /gोआ4विरत /gोछधप/gो43 \nदौगय बला होए। /g3ड4/gोधधीगण नगरक नेतृ/gोआ4व करबामे स/gोधोम होिथ आ ’ युवक सभामे ओजपूण/g3छउ भाषण देबयबला आ ’ \nनेतृ/gोआ4व देबामे स/gोधोम होिथ। अपन देशमे जखन आव/g3डोयक होय वष/g3छध होए आ ’ औषिधक-बूटी सव/g3छउदा पिरप/gो।डव \nहोइत रहए। एवं /g3आँमे सभ तरह/gो43 हमरा सभक क/gोँआयाण होए। श/gोधधुक बुि/g3ोडक नाश होए आ ’ िम/gोधधक उदय होए॥  \nमनु/g3ड3यक/g3।ड कोन व/g3ड4तुक इ/gो।4छा करबाक चाही तकर वण/g3छउन एिह मं/gोधधमे कएल गेल अिछ।  \nएिहमे वाचकलु/gोँडतोपमाल/g43।कार अिछ।  \nअ/gोआआवय - \n/g4डँ/g33ो॑न् - िव/g3ो4ा आिद गुणसँ पिरपूण/g3छउ /g4डँ/g33ो  \nरा॒/g3ड3/g3ँँे - देशमे \n/g4डँ॑/g33ोवच/g3छउ॒सी -/g4डँ/g33ो िव/g3ो4ाक तेजसँ यु/gो।ड/gोध4  \nआ जा॑यत/g3छ4॒- उ/gोआ4प/g3आो होए  \nरा॑ज॒/gोआआयः -राजा \nशुरे॑ऽ–िबना डर बला \nइष/g3डउयो॒- बाण चलेबामे िनपुण \nऽित/g3डउया॒धी -श/gोधधुक/gो43 तारण दय बला  \nम॑हार॒थो-पैघ रथ बला वीर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१३  (वष/glyph110 ६  मास  ६८  अंक  १३६)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  \n2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \nदो/gो।ो/g4ड।ॴ -कामना(दूध पूण/g3छउ करए बाली ) \nधे॒नुव/g3।छढा॑न॒/g3आछवाना॒शुः धे॒नु-गौ वा वाणी व/g3।छढा॑न॒/g3आछवा - पैघ बरद ना॒शुः-आशुः-/gोआ4विरत  \nसि/gोँडतः॒-घोड़ा \nपुर॑ि/gोआआध॒य/g3।छवा॑- पुर॑ि/gोआआध॒- /g3डउयवहारक/gो43 धारण करए बाली य/g3।छवा॑-/g3ड4/gोधधी  \nिज॒/g3ड3णू-श/gोधधुक/gो43 जीतए बला  \nर॑थे॒/g4उ।ाः -रथ पर ि/g3ड4थर  \nस॒भेयो॒-उ/gोध4म  सभामे \nयुवा/g3ड4य -युवा जेहन \nयज॑मान/g3ड4य -राजाक रा/gो।छयमे \nवी॒रो-श/gोधधुक/gो43 परािजत करएबला  \nिनका॒मे-िन॑कामे-िन/gोधछययु/gो।ड/gोध4 काय/g3छउमे \nनः-हमर सभक \nप॒ज/g3छउ/gोआआयॲ -मेघ \nवष/g3छउतु॒-वष/g3छध होए  \nफल॑व/gोआ4यो -उ/gोध4म फल बला  \nओष॑धयः-औषिधः \nप/gो।4य/gोआआत/g3छ4 - पाकए \nयोगे/gोधो॒मो -अल/gोँ3य ल/gोँ3य करेबाक हेतु कएल गेल योगक र/gोधोा  \nनः॑-हमरा सभक हेतु \nक/gोँआपताम्-समथ/g3छउ होए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवद ेह ''/glyph874वदेह ' १३६  म  अंक  १५ अग/glyph233त  २ ०१","size_mb":0.88,"has_text":true},"Videha 137.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 137.pdf","name":"Videha 137.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३७ म अंक ०१ िसत/gैय4बर  २०१३ (वष/gख61 ६ मास ६९ अंक १३७)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n सखारी-पेटारी-(लघु कथा सं/gझ9खह )- न/gु88 द  िवलास राय \n \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]\n  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक सभटा पुरान अंक ( /g40येल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gख6खक  \nिलंकपर उपल/gैयैध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक सभटा पुरान अंक /g40येल , ितरहुता आ देवनागरी /gै6थपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक ५० म सँ आग/gख6खक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gै4ख अपन साइट / /gैयैलॉगपर लगाऊ।   \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n2 \n \n/gैयैलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gैज0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gै6ैा/gैय0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gैज0लक \nक/gै6थ आ खाली /gख04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/gख04ट क/gै6थ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gख04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gैथैरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gख6खक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /gख04तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/gैज0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gै6थ , बॉ/gैज0ससँ कॉपी क/gै6थ  \nआ वड/gख61 डॉ/gैज0युमे/gैऑऑटमे पे/gख04ट कए वड/gख61 फाइलक/gै4ख सेव क/gै6थ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gैय4पक/gख61 क/gै6थ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n3 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gैथथकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/gैज4चारण , बड़ सुख सार आ दूव/gख6थ/gैथैत \nमं/gैथथ  सिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gख6खक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gख6थइव  \n  \n \n \n/gैज6योितरी/gैथऑर पूव/gख61 महाकिव िव/gखै4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gै6ैाचीन कालिहसँ \nमहान पु/gै64ष ओ मिहला लोकिनक कम/gख61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gै64ष ओ मिहला लोकिनक  िच/gैथथ  \n'िमिथला र/gुँ9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gैथ4/gख61, एिहमे िमिथला/gैथैरमे (१२०० वष/gख61 पूव/gख61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gैऑऑया/gैऑऑय /gै6ैाचीन आ नव /gख04थाप/gैऑ4य , िच/gैथथ , अिभलेख \nआ मूि/gैथ4/gख61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gैय4बि/gैऑऑधत सूचना, स/gैय4पक/gख61, अ/gैऑऑवेषण संगिह िवदेहक सच/gख61-इंजन आ /gैऑऑयूज सिव/gख61स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gैय4बि/gैऑऑधत वेबसाइट सभक सम/gखय1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gझ6ख \nअ/gु88वेषण \" \nिवदेह जालवृ/gैथ4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gै6ैय जालवृ/gैथ4 ) पर जाउ।  \n सखारी-पेटारी \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n4 \n \n(लघु कथा सं/gझ9खह ) \n \n \n \n \n \nन/gु88 द  िवलास राय \n \n \n \n \n \nएकस/gुै4िर - \n \n१.\n असल बेटा \n२. जजाित  \n३. पोिलिथन \n४. िन वास /gु6ुमाणप/gुैै  \n५. िन पुतराहा \n६. महाजन \n७. गोबरबीछनी \n८. पोषाहारक गहुम \n९. सभसँ पैघ पूजा \n१०. भ/gु44ट   \n११. सोइरी छछारब  \n१२. ननिद-भौजाइ  \n१३. बाबाधाम  \n१४. चौड़चनक दही  \n१५. जाित-पाित \n१६. िववेकक िववेक \n१७. वाड़ीक पटुआ \n१८. डा/gुँ0 ट र बेटा  \n१९. /gु6ुोफेसर बेटा   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n5 \n \n२०. सोच \n२१. ऐना \n \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n6 \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n7 \n \nअसल बेटा \n \nि◌ नम/gख61ली /gख04 टेशनसँ पि/gैज4 छ  म एकटा गाम छै छजना। छजना मधुबनी िज लाक लौकही थानामे पड़ै छै। बेस \nझमटगर गाम। पढ़ल-िल खल लोकक गाम। इंजीिनयर-डा/gैज0 ट र आ आनो केतेक सरकारी नौकरी करैत गामक \nलोक। मा/gख04 ट रक कमी नै। ि◌ नम/gख61ली बाजार लग रहबाक कारण , िक छु लोक िब जनैस-बेपार करैत। जेकरा \nकोनो नौकरी नै, ओ ि◌ नम/gख61ली बजारक सेठ -साहुकार ओइठाम नोकरी कऽ अपन गुजर-बसर करैत। िक छु लोक \nि◌ नम/gख61ली बजारमे िन  िज  /gख04 कूल खोिल  अपन धंधा करैत। िक छु लोक बजारेमे चिट या सभक/gै4ख /gखऑ4यूशन पढ़बैत आ \nओइसँ जे आमद होइत तइसँ बेगरता श/gख64/gैऑऑ त  करैत। \n छजना गाममे एकगोटे छल जीतन मुिख या। जाित क मलाह, मुदा माछ मारैक कोनो लूिड़  नै। अपन \nजाित क पेशा छोिड़  ि◌ नम/gख61ली िट  शनक बगलमे एकटा चाह दोकान चला अपन पिर वारक गुजर-बसर करैत। चाह \nपीबैले रेलबेक कम/gख61चारी सभ अबैत , चाहो पीबैत आ रंग-िब रंगक गपो करैत। िट शनक बगलमे चाहक दोकान \nहेबाक कारणे /gखययेन पकड़ैबला मोसािफ  र सभ सेहो चाह पीबैत। जीतन नीक चाह बेचैए  तँए आनो गिहंकी सभ \nदोकानपर आिब -आिब  चाह पीबैत। जीतनक/gै4ख धीरे-धीरे नीक आमदनी हुअए लागल। बजारमे रहैक कारण आ \nनीक-नीक लोकक गप सुिन  जीतनो बुिध यार भऽ गेल। चाहक संग ि◌ ब/gख04 कुटो राखए लगल। जइसँ आमदनी \nआरो बिढ़  गेल। जीतन से/gैऑऑ /gखययल ब/gखजखक ि◌ नम/gख61लीमे खाता खोला िक  छु /gै6थपैआ  खातामे जमा करए लगल।  \n ि◌ नम/gख61ली िट  शनसँ दि/gैज4 छ  न ि◌ नम/gख61ली हाइ /gख04 कूल। /gख04 कूलक सटले चाउरक िम लक रमना। िब स-प/gैज4 चीस \nबरख पिह ने ओइ रमनापर धान सुखाएल जाइत छल। मुदा ए/gैय4 ह र आिब  कऽ िम ल ब/gखऑै  भऽ गेल अिछ । तँए \nआब रमनापर घास-पात जनिम  गेल अिछ । जीतनक/gै4ख मालूम भेल जे िम  लक रमनाबला जमीन बीिक  रहल अिछ  \nई गप सुिन  जीतन िम लक मनेजर िम /gैथजाजी लग गेल। िम /gैथजाजी कखनो-कखनो जीतन दोकानपर चाह पीबै \nछल। जीतनक/gै4ख देखैत बाजल - \n“आबह-आबह जीतन बैसह।” \nजीतन हाथ जोिड़  िम /gैथजा जीक/gै4ख /gै6ैणाम करैत एक बगल ठाढ़ भ ऽ गेल, बैसल नै। िम /gैथजाजी केतबो बैसैले \nजीतनक/gै4ख कहलिख  न मुदा जीतन नै बैस बाजल- \n“माि◌ लक ठीके छै, हम तुर/gैथ4े चिल   जाएब। िक छु गप करबाक अिछ  तँए एलॱ।” \nिम /gैथजाजी लग तीन -चािर  गोटे पिह नेसँ बैसल छल। िम /gैथजाजी पुछलिख  न- \n“कोनो खास बात छह की?” \nजीतन बाजल- \n“हँ, माि◌ लक। मुदा अखिन  अपने लग आरो लोक सभ छिथ न तँए हम दोसर घड़ी आएब।” \nिम /gैथजाजी कहलिख  न- \n“ठीक छै। ठीक छै। तोरा बेसी नै रोकबह, तोहर चाहक दोकान बरदेतह। हम स/gख6खझमे बजार जाएब तँ तोरे \nदोकानपर चाहो पीअब आ गपो बूिझ  लेब। जा।” \nजीतन बाजल- \n“बेस मािल क।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n8 \n \nजीतन अपना दोकानपर आिब  गेल। स/gख6खझिख  न िम /gैथजाजी दोकानपर एला। जीतन एकटा /gख04 पेशल चाह बना \nिम /gैथजाजीक हाथमे देलक। िम  /gैथजाजी चाहक चु/gख04 की लैत पुछलिख न- \n“कहए जीतन, कोन गपे हमरा डेरापर गेल छेलह?” \nजीतन बाजल- \n“माि◌ लक, सुनिल ऐ हेन जे रमनाबला जमीन िब क/gै6थ छै। सएह बुझैले गेल रही। ” \nिम /gैथजाजी कहलिख  न- \n“हँ, जमीन तँ बीिक  रहल अिछ । अदहासँ बेसी जमीन िब िक ओ गेल। केकरा लेल तँ◌ू गप करै छह।” \nजीतन बाजल- \n“माि◌ लक, एक क/gखैजा जमीनक केते /gै6थपैआ  देबए पड़त।” \nिम /gैथजाजी कहलिख  न- \n“तूँ लेबह तँ तोरा ए/gख1ैे लाखमे िद  या देबह। दोसर लेल सबा लाख।” \nजीतन हाथ जोड़ैत बाजल- \n“हमहॴ लेब मािल क। छजनासँ आिब  कऽ दोकान खोलैमे अबेर भऽ जाइए। लगमे रहब तँ सबेरे दोकान \nखोलब आ देरीसँ ब/gखऑै करब तँ आमदनीओ दोबर भ ऽ जाएत। जँ जमीन भऽ जाएत तँ एकटा खोपड़ी लटका \nदेबै।” \nिम /gैथजाजी कहलिख  न- \n“ठीक छै। ठीक छै। काि/gखख4   भोरे आठ बजे आबह। जमीनो देखा देबह आ तोरा नामे बुको कऽ देबह। \nजेतेक /gै6थपैआ  हेतह से ताबए जमो कऽ िद अह। ब/gख6खकी मास भिर  मे पूरा कऽ िद हक। मिह ना िद न पछाित  \nसेठजी िद /gैयऑ लीसँ एता। सबहक रिज /gख04 /gखययी हेतै तहीमे तोरो हेतह।” \nजीतन हाथ जोड़ैत बाजल- \n“ठीक छै माि◌ लक। हम आठ बजे आिब  जाएब।”  \nिम /gैथजाजी जखिन   चाहक दाम देबए लगला तँ जीतन कहलिख न- \n“नै मािल क, पाइ राखू।” \nिम /gैथजाजी कहलिख  न- \n“नै जीतन, अखिन  नै। जखिन  तोरा जमीन भऽ जेतह तखिन  चाहो पीअब आ िब /gख04 कुटो खाएब। अखिन  पाइ \nरिख  लैह।” ई किह  िम /gैथजाजी जीतनक ग/gैयऑ लापर एकटा िस /gख1ैा रिख   बजार िद स िब दा भऽ गेला। \n अिग ला िद न भोरे जीतन िम /gैथजाजीक डेरापर पहुँचल। िम  /gैथजाजी रमनेक बगलमे अपन घर बनेने छिथ  । \nजीतनक/gै4ख देखते िम  /gैथजाजी पिह  ने जमीन देखौलिख न। जीतनक/gै4ख जमीन पिस  न भऽ गेलै। ग/gख1यीपर आिब   अपना नामे \nबुक करा लेलक। ब/gखजखकसँ /gै6थपैआ  िन कािल  िम /gैथजाजी लग जमा क ऽ आएल। पचासी हजार टाका खातामे छेलै। \nअ/gख04 सी हजार िन कािल  िम /gैथजाजी लग जमा क ऽ आएल। अिग ला मिह नामे सेठजी िद /gैयऑ लीसँ आिब  सभक/gै4ख जमीन \nिल िख  देलिख न। जीतन अपना जमीनमे मािट  भरा एकटा खोपड़ी बना ओइमे रहल लागल। आब ओ सबेरे \nचािर ए बजे दोकान खोलए आ राि◌ तक दस बजे ब/gखऑै करए।  \n जीतन जे चािर  बजे भा◌ेरे दोकान खोिल  चाह बनाबए तँ सभसँ पिह ने एक कप चाह /gख04 टेशन मा/gख04 ट र \nअनील चटज/gख6ऑक/gै4ख द ऽ अबिन । तेकर पछाित  ओ अपनो चाह पीबए आ बेचबो करए। ि◌ नम/gख61ली /gख04 टेशनक /gख04 टेशन  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n9 \n \nमा/gख04 टर अनील चटज/gख6ऑ लगधग पचपन-छ/gैय0 पन बख/gख61क बेकती। प/gैजयी श/gख64ित  िन केतनमे /gै6ैोफेसर। एकटा बेटा \nआसनसोलमे इंजी िनयर दोसर बेटा अमेिर कामे इंजीिन यर। बेटी कलक/gैथ4ामे ब/gखजखक मनेजर। तँए अनील चटज/gख6ऑ \nअसगरे ि◌ नम/gख61लीमे रिह   नोकरी करै छिथ । चटज/gख6ऑक िव  चार रहिन  जे प/gैजयी नोकरी छोिड़   हमरा संग रहिथ । मुदा \nप/gैजयीक िव  चार ओइसँ िभ /gखऑै रहिन  । हुनकर िव चार रहिन  जे एम.ए.-पी.एच.डी. केलॱ तँ ओकरा बेकार िक अए \nजाए देब। पचास हजार टाका मिह ना दरमाहा भेटैए। जखिन  िक  चटज/gख6ऑ साहैबक/gै4ख पचीसे हजार भेटै छि/gैऑऑह  । \nतँए चटज/gख6ऑ साहैब असगरे रहै छिथ  । एकटा होटलबला िद नक खेनाइ डेरापर पहुँचा दइ छन्  िह । रतुका \nखेनाइ होटलेमे जा कऽ खाए पड़ै छि/gैऑऑ ह  ।  \nजीतन ि◌ दनमे चािर  बेर हुनका टेबूलपर चाह पहुँचा अबै छि/gैऑऑ ह  ।  \nरिव  िद न दस बजे िद नमे जखिन  जीतन चाह लऽ कऽ चटज/gख6ऑ साहैब लग गेल तँ चटज/gख6ऑ साहैब \nजीतनक/gै4ख पुछलिख  न- \n“कहअ जीतन की  हाल-चाल छै।” \nजीतन जवाब देलकिन - \n“सर, सभ ठीक छै।” \n“आछा जीतन, ई बताबह तोरा केते बाल-ब/gैज4 चा छह।” \n“सर, हमरा दूटा बेटा आ एकटा बेटी अिछ । जेठकाक नाओं सुकल आ छोटकाक िबकल। सभसँ छोट बेटी \nअिछ  जेकर नाओं सुकनी रखने छी। िक एक तँ ओ शु/gख1ैर िद  न जनमल छेलए।” \nचटज/gख6ऑ साहैब तीन बख/gख61सँ ि◌ नम/gख61लीमे /gख04 टेशन मा/gख04 ट र छिथ । तँए थोड़-बहुत मैिथ ली बजै छला। चटज/gख6ऑ साहैब \nजीतनक/gै4ख फेर पुछलिख  न-  \n“आछा, ई बताबह। बाल-ब/gैज4 चा सभक/gै4ख पढ़बै छहक की नै। ” \nजीतन बाजल- \n“कह/gख6ख पढ़ाबै िछ  ऐ सर। दुनू बेटा दोकानेपर रहैए। बेटी गाममे रहैए। एकटा बकरी रखने अिछ ।” \nचटज/gख6ऑ साहैब कहलिख  न- \n“नै जीतन, ई नीक बात नै छी। तँ◌ू अपना ब/gैज4 चाक/gै4ख /gख04 कूल नै भेजै छह। पढ़बै-िल खबै नै छहक। ऐसँ हमरा \nतोरा /gै6ैित   बड़ दुख छह। देखह हमर एकटा बेटा अमेिर कामे इंजी िनयर अिछ । दोसर आसनसोलमे इंजीिनयर \nअिछ  आ वाइफ श/gख64ित   िन केतनमे /gै6ैोफेसर आ बेटी ब/gखजखक मनेजर अिछ  । हम असगरे एतए रहै छी। दुख सहै \nछी। सभ अपन-अपन /gै6थपैआ कमाइए। देखह जीतन , काि/gखख4  सँ तोहूँ अपन बेटी-बेटीक/gै4ख पढ़ेनाइ शु/gै6थ करह। \nनीकसँ पढ़ाबह। इंजीिन यर-डा/gैज0 टर बनाबह। हमर फादर कलक/gैथ4ामे मोिट  याक काज करैत रहिथ । बुझहकल \nजीतन? हमरा बातपर िध यान दहक। काि/gखख4   एगारह बजे हम तोरा दोकानप र आएब। जँ तोरा दुनू बेटाक/gै4ख \nचाहक दोकानपर देखबह तँ तोरा हाथक चाह पीअब छोिड़  देब।” \nजीतन हाथ जोड़ैत बाजल- \n“सर, काि/gखख4  सँ ब/gैज4 चा सभक/gै4ख इसकुल पठेबै। ” \nचटज/gख6ऑ साहैब बजला- \n“सुनह जीतन, सरकारी /gख04 कूलमे पढ़ाइ नै होइ छै। तूँ अपना बेटा-बेटीक/gै4ख क/gैऑऑ भे/gैऑऑ ट मे पढ़ाबह। आ डेरापर \n/gखऑ4यूशन सेहो पढ़ाबह। ”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n10 \n \nजीतन हाथ जोड़ैत बाजल- \n“ठीक छै सर। /gैथखान भारती इ/gख04 कूलमे नाओं िल खा देबै। ओइ इसकुलक हेड मा/gख04 ट र हमरे गामक गोपाल \nसाहु छी। हमरा दोकानपर सभ िद न स/gख6खझमे चाह पीबैले अबै छिथन। आइ स/gख6खझमे हुनकासँ गप करब। ” \nचटज/gख6ऑ साहैब बजला- \n“आछा जीतन, आब जाह। हमरा गपक िख याल रिख अ।” \n“जी सर, एकदम िख याल रखब।” किह  जीतन अपना दोकानपर आिब  गेल।  \n स/gख6खझमे जखिन   गोपाल साहु चाह पीबैले दोकानपर एला तँ जीतन हुनकासँ दुनू बेटा आ बेटीक पढ़ाइ \nलेल गप केलक।  \n“पचास टाका मिह नामे तीनू ब/gैज4 चाक/gै4ख पढ़ा देब। ” ई बात गोपाल साहु कहलिख न। \nजीतन गोपालजीसँ एकटा /gखऑ4यूशिन  य/gख6ख मा/gख04 टरक सेहो बेव/gख04 था करए कहलकिन । गोपालजी कहलिख न- \n“हमहॴ पढ़ा देब अह/gख6ख िच  /gैऑऑ ता नै क/gै6थ। मिह  नामे सए टाका देबए पड़त। पिह ने काि/gखख4   दस बजे क/gैऑऑ भे/gैऑऑ ट पर \nआिब  तीनूक नाम िल खाउ।” \nजीतन हाथ जोड़ैत गोपालजीक/gै4ख कलकिन  - \n“बहुत-बहुत धैनवाद।” \nगोपाल साहु चाह पीब चिल  गेला। दोसर िद न जीतन दुनू बेटा आ बेटीक/gै4ख ल ऽ /gख04 कूलपर पहुँच नाओं िल खा \nदेलक। स/gख6खझमे गाम जा प/gैजयीओक/gै4ख ि◌ नम/gख61लीए आिन   लेलक। पूरा पिर वारक संग जीतन आब ि◌ नम/gख61लीएमे रहए \nलगल। एकटा घर रहबै करै एकटा ओरो एकचारी ट/gख64िग   लेलक। तीनू िध या-पुता सभ िद न /gख04 कूल जाए-अबए \nलगलै। स/gख6खझे-स/gख6खझ गोपालजी /gखऑ4यूशन पढ़बए जीतनक डेरापर आबए लगलिख  न। \n समए िब तैत देरी नै होइ छै। आइ जीतन ि◌ नम/gख61ली हाइ /gख04 कूलक बगलमे रमनाबला जमीनपर तीन \nमंिज ला मकान बना लेलक। आब जीतन चाहक दोकान छोिड़  देलक। िक एक ने छोड़त दुनू सुकल आ \nिब कल इंजीिनयर भऽ गेल। बेटी-सुकनी ि◌ नम/gख61ली क/gैऑऑ य/gख6ख उ/gैज4 च  िव /gखै4ालयमे िश  ि/gैथै  का पदपर काय/gख61रत भेली। \nजखैनिक  जेठका बेटा-सुकल मु/gैय4 ब इमे इंजीिनयर आ छोटका बेटा-िब कल िद /gैयऑ लीमे इंजीिनयर।  \n जीतनक इ/gैज4 छा नै रहए जे चाहक दोकान छोड़ी मुदा बेटा-बेटीक िज /gख1यक  कारण दोकान छोड़ए पड़लै। \nबेटीक िज /gख1य बेसी रहिन   िक एक तँ ि◌ नम/gख61लीएमे नौकरी करै छिथ  न। मुदा जीतनक इ/gैज4 छा रहै जे एही चाहक \nदोकानसँ हम एते केलॱ तँए एकरा ब/gखऑै केनाइ ठीक नै हएत।  \n तीनू स/gैऑऑ तानक िब आह-दुरागमन भऽ गेलै। जेठका बेटा सु/gख1ैल मु/gैय4 ब इमे मकान खरीद ओतइ बिस  \nगेल। छोटका बेटा िद /gैयऑ लीमे जमीन कीिन  आलीसान मकान बनेलक। मुदा जीतनक ऊपर दुखक पहाड़ टूिट  \nपड़ल। प/gैजयी-जीतनी जीतनक/gै4ख छोिड़   दुिन य/gख6खसँ चिल   गेली। माएक िक िर या/gखऑयममे दुनू भ/gख6खइ गाम आएल छल। \nमाएक मरला पछाित  सुकनी बापे संग रहल लगली। सुकनीक दुलहा शंकरजी इलाहाबाद ब/gखजखक दरभंगामे नोकरी \nकरै छिथ । शिन ए-शिन  राित मे ि◌ नम/gख61ली अबै छिथ   आ सोमे-सोम भोरे दरभंगा चिल  जाइ छिथ । सुकनी अपना \nिप ता लग रिह  हुनक सेवा-टहल करैत नोकरी करैए।  \n प/gैजयीक मुइला तीि◌ नए मास पछाित  जीतनक/gै4ख लकबा लपिक   लेलक। सुकनी िप ताक/gै4ख लेने \nआर.बी.मेमोिरयल िन िज  अ/gख04 पतालमे भत/gख6ऑ करौलक िक  एक तँ सरकारीमे इलाज बिढ़ या जक/gख6ख सभक/gै4ख नै होइ \nछै। िप ताक िब मारीक खबिर  दुनू भैयाक/gै4ख सुकनी मोबाइलपर देलक। दुनू भ/gख6खइक बे/gख04 त ता तंगी आबए तँ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n11 \n \nदेलकै मुदा /gै6थपैआ पठा देलकै आ कहलकै जे बिढ़  य/gख6ख जक/gख6ख इलाज कराही। सुकनी आ हुनकर दु/gखख4ा शंकरजी \nछु/gखै6ी ल ऽ जीतनक देख-रेख करए लगलिख न। एक ह/gैय0 ता बाद आरबी मेमोिर यलक डा/gैज0 ट र सुकनी आ \nशंकरजीक/gै4ख कहलिख  न- \n“रोगीक/gै4ख आब घरे ल ऽ जाउ। ई आब िक छुए िद नक मेहमान छिथ । घरेपर जेतेक सेवा-टहल हएत करै \nजेबिन ।”  \nडा/gैज0 ट र साहैबक बात सुिन  सुकनी कानए लगल। शंकरजी अ/gख04 पतालक बकाया चु/gैज0 ता कऽ एकटा गाड़ी \nआनलिन । ओइ गाड़ीसँ सभ िक यो ि◌ नम/gख61ली एला। ि◌ नम/gख61ली आिब सुकनी भैया सभक/gै4ख सभ समाचार बता देलक। \nदरभंगासँ एलाक तेसरे िद न भने जीतन दम तोिड़  देलक। सुकनीक कनैत-कनैत आँिख  लाल भऽ गेलै। \nगोपालजी मा/gख04 टर साहैबक/gै4ख पता लगलिन   तँ िज गेसामे एलिख न। सुकनीक/gै4ख असगरे देिख   गोपालजी फोनपर दुनू \nभ/gख6खइक/gै4ख जनतब देलिख  न। गोपालजी सु/gख1ैलक/gै4ख मोबाइलपर पुछलिख  न- \n“लहाशक/gै4ख दाहसं/gख04 कार कएल जाए आिक  अह/gख6खक एला पछाित   कएल जेतै?” \nसुकल आ िब कल दुनू भ/gख6खइ कहलिख  न- \n“नै गु/gै64देव , जाबे धिर  हम दुनू भ/gख6खइ नै आिब   ताबे धिर  हमरा बाबूजीक/gै4ख बरफमे राखल जाए। हम सभ बाबू \nजीक दश/gख61न करब तेकर बाद दाह -सं/gख04 कार करब। हम सभ /gैय0 लेनसँ पटना आएब आ पटनासँ िन िज  गाड़ी भाड़ा \nकऽ ि◌ नम/gख61ली आएब। ” \nजीतनक मरलाक तेसर िद न दुनू भ/gख6खइ अपन -अपन पिर वारक संग बेलेरो गाड़ीसँ ि◌ नम/gख61ली पहुँचल। भैया \nसभक/gै4ख देिख  सुकनी कनैत दुनूक पएरपर िग र पड़ल। सुकल-िब कल अपना बापक पएरपर माथ रगड़ैत-रगड़ैत \nकािन  कऽ आँिख  लाल कऽ लेलक। गोपाल बाबूक/gै4ख खबिर   भेल तँ ओहो एला। गोपाल बाबूक/gै4ख देिख  ते दुनू भ/gख6खइ \nहुनका पएरपर िगर आरो जोर-जोरसँ कानए लगल। गोपाल बाबू दुनू भ/gख6खइक/gै4ख चुप हुअए क हलिख न- \n“दाह-सं/gख04 कारक तैयारी करै जाह।” \nतुर/gैथ4े लकड़ी-सरर-घी-कपड़ा इ/gैऑ4 यािद  इंजाम भेल। तीलजुगा नदीक कछेरमे जीतनक दाह-सं/gख04 कार कएल गेल। \nजेठका बेटा सुकल िप ताक मुँहमे आिग  देलकिन । छोट भाए िब कल भोज-भातक इंजाममे लिग   गेल। सुकनी \nअपन /gख04 कूलसँ छु/gखै6ी ल ऽ िक िर या/gखऑयमक साम/gखय1ीक ओिर  यान करए लगली। नह-केस िद न किठ यारीबला सबहक \nलेल सुकनी खीरक भोज केलक। /gैथजा/gखै0 िद  न पूरा छजना गामक लोक सभक/gै4ख रसगु/gैयऑला-लालमोहनक भोज \nि◌ खयाएल गेल।  \n आइ संपी/gैऑख ड न अिछ । /gै6ैात : आठ बजेसँ बारह बजे धिर  करम भेल। तेकर बाद प/gख6खचटा /g40या/gखखैणक \nभोजन सेहो भेल। आइ ि◌ नम/gख61लीक सेठ -साहुकार आ िश /gैथैक , नेता आ आनो-आन /gै6ैित  ि/g41ज  त बेकती सभ आमंि/gैथथ  त \nछिथ । बिढ़ या जक/gख6ख सभ भोजन केलिन   आ दुनू भ/gख6खइक/gै4ख जश दइ गेलिख  न।  \nजखिन  गोपालजी अपना सहयोगीक संग भोजन कऽ कुरसीपर बैसला तखिन  दुनू भ/gख6खइ सुकल -िब कल \nगोपालजीक पएर छूिब  /gै6ैणाम केलकिन । गोपालजी असीरवाद दैत कहलिख न- \n“भगवान अह/gख6ख दुनू गोटे जक/gख6ख बेटा सभक/gै4ख देथुन। जे माए -बापक िक िर या-करम, भोज-भात, सेवा-टहल अिह ना \nकरतिन । अह/gख6ख दुनू भ/gख6खइ जीतन जीक असल बेटा सािव  त भेलॱ।” \nगोपाल मा/gख04 ट र साहैबक ई गप सुिन  सुकल बाजल- \n“नै गु/gै64देव , हम दुनू भ/gख6खइ बाबूजीक असल बेटा नै छी। हम सभ बाबूजीक सेवा-टहल कह/gख6ख केिल  यिन । हमरा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n12 \n \nसबहक हाथक एक िग लास पािन य/gै44 कह/gख6ख भेटलिन   बाबूजीक/gै4ख। असल बेटा तँ हमर बिह  न सुकनी आ बहनोइ \nशंकरजी छिथ न। जे बाबूजीक/gै4ख सेवा-सु/gैथजुसा केलिख  न।” \nिब /gैज4 चेमे िब कल बाजल- \n“हँ सर, भैया ठीके कहै छिथ न...।” \nदुनू भ/gख6खइक आँिख  सँ दहो-बहो नोर जाए लगल। \n \nƒƒ ƒƒ \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n13 \n \nजजाित  \n \n“हे भगवान जे हमर खेसारी चरेलक तेकर पूतक मौगित  देखिब हऽ।”  \nई किह मैलामवाली बोम फािड़ कानए लगली। भोरे-भोर ओ कनबो करिथ  आ गिर येबो करिथ ।  \nभोरे जखिन मैलामवाली छौर लऽ कऽ खेसारीमे छीटैले खेत गेली तँ समु/gैज4 चा खेतक खेसारी चरल \nदेखली। देिख ते झमा गेली। खेतेसँ कनैत आ गिर यबैत गामपर एली। गामोपर अनधुन खाली बेटे लगा-लगा \nगिर याबए लगली। मैलामवालीक/gै4ख कनैत आ गिर  यबैत देिख  सॱसे खतबेटोलीक जिन जाित  सभ जमा भऽ गेल। \nओइमे सँ गामवाली पुछलकिन - \n“ऐ दाइ, की भेलिन  जे एना बताह भेल छिथ?” \nमैलामवाली कनैत बजली- \n“की कहबह किन य/gख6ख, प/gख6खच क/gखैजामे खेसारी छेलए , फूल-बित यासँ लदल रहए, िभ नसरबामे नै जािन  केकर पूत \nमरल जे मिहंससँ समु/gैज4 चा खेतक खेसारी चरा लेलक। जखिन  भोरमे छौर छीटैले गेलॱ तँ देखलॱ।” \nगामवाली बाजिल - \n“जूिन  कानथु। भगवान ओही चरलाहा खेतमे पुरा कऽ देतिन ।” \nमैलामवाली बाजली- \n“है किन य/gख6ख, देखबहक ने तँ धैरजता नै रहतह। कु/gखै6ी-कु/gखै6ी क ऽ समु/gैज4 चा खेतक खेसारी चरा लेलक।” \nई किह  मैलामवाली छाती पीटैत फेर गिर याबए लगली।  \n“हे बरहमबाबा, जॱ खेसारी चरौिन हारक पूत मरत तँ हम तोरा जोड़ा छागर ढोल बजा कऽ चढ़ेबह।” \n फूलचन राउतक प/gैजयी ितलाठवालीक/gै4ख गोबर पाथेले कहए आएल छेली। ओहो मैलामवालीक/gै4ख ढेिर  यापर \nजिन जाित  सबहक भीड़ देिख  ससिर  कऽ लग जा सभ गप बुझलिन । ओहो मैलामवालीक/gै4ख ढाढ़स ब/gैऑऑ हैत \nकहलकिन - \n“आब गिर एला आ कनलासँ कोन लाभ हेतिन । िद नकरबाबापर आशा करथु। वएह सभटा पूर करिथ न।” \n फूलचन राउतक/gै4ख गामक सभ गोटे खलीफा कहै छि/gैऑऑ ह  । हुनकर देहो खलीफे जक/gख6ख लगै छि/gैऑऑ ह  । \nपहलमानीओ करै छिथ । गामक अखराहापर नवतुिर या सभक/gै4ख कु/gख0ै तीओ िस खबै छिथ न। मुदा छिथ  बड़ \nमोच/gैऑख ड । हुनकर उमेर लगधग तीस बरख हएत। प/gख6खच बीघा खेत छि/gैऑऑ ह  । जोड़ा बरद आ दूटा मिहंस पोसने \nछिथ । मिहंस अपनेसँ चरबै छिथ । दुहबो-गारबो अपने करै छिथ । भोरमे मिहंस दूिह  एक लोटा क/gख6खचे दूध \nनीत पीबै छिथ । िभ नसरबामे दुनू मिहंस खोिल  पोसर चरबै छिथ । केकरो मसुरी, केकरो खेसारी तँ केकरो \nगहुम िभ नसरबेमे चरा अबै छिथ । जॱ िक यो देखबो करै छि/gैऑऑ ह   तँ की मजाल जे हुनका उपराग देिथ न। \nगामक लोक /gै6ैाय : हुनकासँ डरैत रहैए। मुदा हुनकर िप ताजी बनबारी मड़र बड़ नीक लोक। गामक लोक \nहुनका मड़र किह  आदर करै छि/gैऑऑ ह  । बनबारी मड़र अपन बेटाक करतूतसँ बड़ दुखी रहै छिथ । हिर दम \nफूलचनक/gै4ख समझबैत रहै छिथ न- \n“बौआ, बड़ मेहनित सँ लोक खेती करैए। केकरो जजाित  चरेबहक तँ ओ जे कलपत तँ पड़तह। तँए केकरो \nजजाित  नै चराबी। आ ने केकरो कोनो अपराध करहक। गहुमक भुसी आ ब/gख6खसक प/gैथ4ाक कु/gखै6ी, बरदक/gै4ख \nखुआबह। मिहंसक/gै4ख भुसी आ खेसारीक चु/gखऑैी दहक। अहीमे बर/gख61कि/gैथ4   हेतह।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n14 \n \nमुदा फूल चन खलीफाक/gै4ख िप  ताक बातक कोनो असिर  नै। आइओ िभ नसरबामे मैलामवालीक खेसारी चरा \nअनलक।  \n मैलामवालीक घरबला पंचू िद /gैयऑ लीमे नोकरी करैत। अगहन आ अखार मासमे गाममे रिह  खेती-वाड़ी \nकरैए आ आन मासमे िद /gैयऑ लीएमे काज करैए। िक एक तँ पंचूक/gै4ख मा/gैथथ ए/gख1ैे बीघा खेत आ प/gख6खच गोरेक आ/gैथजम। \nएक बीघा खेतसँ पिर वार चलब मोसिक ल तँए िद /gैयऑ लीमे नोकरी सेहो करैत।  \n फूलचन खलीफा जखिन  जलखै करैले अँगना एला तँ प/gैजयी-ित लाठवाली कहलकिन - \n“हे सुनै छै?” \nफूलचन बजला- \n“की कहै छै?” \n“मैलामवाली बड़ गिर यबै छिल। कहै छेलै सभटा खेसारी चरा लेलक गऽ। खाली बेटे लगा-लगा गिर यबै \nछिल । ई ने तँ ओकर खेसारी िभ नसरबामे चरा अनलक गऽ?” \n“बेटा लगा-लगा गिर याबैत छेलै? ठीक छै। गािर सँ हमरा बेटाक/gै4ख िक  छु ने हएत। गािर  देने िक छु ने होइ छै। \nलोक अपना मनक/gै4ख बुझबैए। ” \n“हे, हमरा गाइिर  क बड़ डर होइए। हम देखिल ऐ मैलामवालीक/gै4ख छाती पीटैत आ कािन -कािन  खूम गिर यबैत। \nसे हमरा नै नीक लगल। भगवान गौनाक दस बरख पछाित  एगो बेटा देलिन । जॱ ओकरा िक छु भऽ जाएत \nतँ एतेक धन िक  हएत। एकरा बेर-बेर कहै िछ ऐ जे केकरो जजाित  नै चराबौ।” \nई गप होइते छल ताबेतमे फूलचन खलीफाक िप ता-बनबारी मड़र जलखै करैले आँगना एला। सभ बात बूिझ  \nबजला- \n“बौआ, बहुिर या िन के ने कहै छह। हम तोरा बेर-बेर बुझबै िछ अह। मुदा तूँ हमर गपक कोनो मािन ए ने दइ \nछहक।” \nफूलचन बजला- \n“मैलामवाली बड़ गिर यबै छेलै तँ ओकर फल ओ अपने भोिग  लेत। ओकरा हम ह/gख1ैनी नोर नै कनाए देिल  ऐ \nतँ हमर नाम फूलचन नै क/gख6खट चन। अह/gख6ख सभ जूिन   िच /gैऑऑ ता क/gै6थ। हमरा बेटाक/gै4ख कुशप कलेप नै लगतै।” \n फूलचन खलीफा आ ित लाठवालीक दुरागमनक दस बख/gख61क पछाित   एकटा बेटा भेल। जेकर उमेर छह \nमास अिछ । ऐ दस बख/gख61क बीच दुनू परानी कोन -कोन गहबर आ कोन-कोन डा/gैज0 ट र लग ने गेल। राित मे \nफूलचन मैलामवालीक खेतसँ दू क/gखैजाक मसुरी उखािड़  अनलक आ राित एमे बरद आ मिहंसक/gै4ख खुआ लेलक। \nजखिन  राित मे मसुरी बा◌ेझ लऽ कऽ आएल तँ हुनकर बाबूजी जगले रहिथ न। कहलिख न- \n“बौआ, एहेन काज िक अए करै छह। ई नीक गप नै।”  \nफूलचन बापक/gै4ख डँटैत बजला-  \n“तॲ चूप रहऽ। मैलामवालीक खेतमे कोनो जजाित  नै रहए देबै। नै देखलक जे भोरे-भोरे बेटा लगा-लगा \nगिर यौने रहए।” \nभोरमे मैलामवाली जखिन  दुनू क/gखैजाक मसुरी उखारड़ल देखलक तँ ओ फेर गिर  यौनाइ शु/gै6थ केलक। \nमसुरी उखरिन हारक बेटाक/gै4ख सरापए लगल।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n15 \n \nबनबारी मड़र सोचलक जे आब कोनो उपए करक चाही। नै तँ फूलचनमाक आदित मे सुधार नै \nहएत।  \nफूलचन खलीफा बे/gै6थ पहर ताड़ी पीबैले नरिह या गेला तही बीच मड़र ित लाठवालीसँ िव चार केलक।  \nबनबारी मड़र ित लाठवालीक/gै4ख कहलक - \n“राित मे, अपन कनचनमाबला खेतसँ एक बोझ बदाम उखािड़  आनब आ बरद-मिहंसक/gै4ख खुआ देब। जखिन   \nफूलचनमा भोरमे खेत देखत तखिन  ओकरा जजाित क नोकसानक मरम बुझेतै। कहबै नै से िध यान रखब।” \nित लाठवाली कहलक- \n“हमहूँ स/gख6खझिख  न ओछाइन पकिड़  लेब। जखिन  खलीफा ताड़ी पीब कऽ नरिह यासँ औत तखिन  बौआक \nबेरामक बह/gखऑैा करब। कहबै जे बौआ दुिख  त भऽ गेल अिछ । अही बह/gखऑैासँ खलीफाक/gै4ख बुझाएब। ” \nमड़र बजला- \n“ठीक िव चार केलह हेन।”  \nराित मे जखिन  फूलचन ताड़ी पीब िन स/gख6खमे बु/gैथ4 भ ऽ म/gख6खछ नेने अँगना आएल तँ ित  लाठवालीक/gै4ख हाक \nदेलक। मुदा ित लाठवाली घरसँ नै िन कलल आ ने िक छु बजबै कएल। तीन-चािर  हाक सुनला पछाित  \nित लाठवाली घरेसँ बाजिल - \n“की कहै छै। बौआक बड़ मन खराप छै। माइर िच िच आइ छेलै। कखनो मुँह सापुटे ने लइ छै। चािर  बेर \nउ/gैऑऑ टीओ भेलै गऽ। दूधो ने धड़ै छेलै। केतेक गोस/gख6खइ -पीतरक/gै4ख कबुला केिल  ऐ गऽ तखिन  जा कऽ अखिन  \nसूलत गऽ। लोकक हहंकाल पिड़  रहल गऽ। एकरा बेर-बेर कहै िछ ऐ जे केकरो जजाित  नै िव /gख1यत करौ, \nकेकरो कोनो अपराध नै करौ मुदा हमर के सुनै छै।” \nप/gैजयीक  बात सुिन  फूलचनक िन स/gख6ख फािट   गेल। म/gख6खछक झोरा टाटमे ट/gख64िग   घर गेल आ बेटाक/gै4ख देखलक।  \nित लाठवाली फेर बाजिल - \n“बड़ी काल तक कनै छलए। अखने सूतल गऽ ई बाहर जाउ। िब नु हाथ-पएर धोने ब/gैज4 चा लग आिब  गेलै।” \nफूलचन बजला- \n“एक िक लो भाकूर म/gख6खछ अनने छी। म/gख6खछक/gै4ख की करब। जॱ राित मे नै तरब तँ मोहिक  जाएत।” \nित लाठवाली बाजिल - \n“ताबे ई फ/gख6खसूल ल ऽ कऽ म/gख6खछ बनौत। बौआ जखिन   नीक जक/gख6खित   सूित  रहत तखिन  हम आिब  कऽ भानस \nकरब।” \n फूलचन अपनेसँ म/gख6खछ बनबए लगल। राित  मे खेनाइ अबेरसँ बनल। खाित -पीबैत अधरित या भऽ गेल। \nआइ फूलचन िभ नसरबामे मिहंस पोसर चरबैले नै गेल। िक एक तँ अबेर सुतने नीने ने टुटलिन ।  \n भोरमे जखिन  ओ पोखिर  िद स जाइत रहिथ  तँ अपना खेतमे लगधग दस धूर बदाम उखाड़ल \nदेखलिन । देिख ते सॱसे देहमे जेना आिग  नेस देलकिन । बताह भेल गामपर आिब  अ/gैऑऑ ट -स/gैऑऑ ट  बजए लगला- \n“केकरा होसपीटल जाइक मन भेलैए जे हमर बदाम उखािड़  अनलक। जॱ किन को पता चिल  जाएत तँ \nओकरा अधमौगित  कऽ होसपीटल पठा देब। गाममे आब केकरो बदाम नै रहब देब। सबहक बदाम उखािड़ -\nउखािड़  बरद-मिहंसक/gै4ख खुआ देब। ” \nदलानपर घरबलाक/gै4ख बताह भेल देिख  ित लाठवाली अँगनासँ डेिढ़ यापर आिब  घरबलासँ पुछलक-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n16 \n \n“मर, की भेलै गऽ जे एना बताह भेल छै?” \nफूलचन बजला- \n“अपना खेतसँ दू क/gखैजा बदाम उखािड़   िक यो लऽ अनलक। हम आब केकरो रिव -राइ नै रहए देब। सभटा \nउखािड़  आिन  माल-जालक/gै4ख खुआ देब। ” \nित लाठवाली बाजिल - \n“एहेन काज फेर जूिन  करह। राित मे केतेक देवता-िप तरक/gै4ख कबुला केलॱ तब जा क ऽ बौआ नीक भेल। हम \nधरमराज बाबाक/gै4ख कहिल  ऐ- जॱ हमरा बौआक मन नीक भऽ जाएत तँ फेर खलीफा केकरो कोनो अपराध नै \nकरत।” \nबेटा नामपर फूलचन िक छु शा/gैऑऑ त  भेल। शा/gैऑऑ त  भेल देिख  ित लाठवाली बाजिल - \n“बदाम उखािड़  लेलकै तँ की हेतै। भगवान हमरा ओहीमे पूरा कऽ देिथ न। अह/gख6ख मिहंस दूहू चाह बना दइ \nछी।” \nताबेतमे बुरहा बनबारी मड़र पहुँच पुछलिख न- \n“बौआ, िक अए ह/gैयऑ ला करै छेलहक? हम तोहर ह/gैयऑ ला सुिन  ि◌ बनु कुर/gख6थ केने पोखिर  क घाटपर सँ दौगल एलॱ \nहेन।” \nफूलचन बजला- \n“बाउ हौ, राित मे िक यो अपना कंचनमाबला खेतसँ दू क/gखैजा बदाम उखािड़   लेलक। तँए जोर-जोरसँ ह/gैयऑ ला करै \nछेिल ऐ।” \n“अ/gैज4 छा, पिह ने मिहंस दूहऽ अबेर भऽ गेल। चाहो पीअब।” \nससुरक गप सुिन  ित लाठवाली िब /gैज4 चेमे बाजिल - \n“बाबू, यएह एकरा समझाबथुन। लोकक हहंकाल पड़ै छै। राित मे बौआक मन खराप भऽ गेल छेलै। केतेक \nकाल देव-धरमक/gै4ख सुमरलॱ तब बौआ नीक भेल।  गौनाक दस बख/gख61क पछाित   धरमराजबाबा एकटा बेटा देलिथ । \nगामक लोक बिझ बा-बिझ िन य/gख6ख कहै छेलए। आब जे केकरो ई केकरो कोनो अपराध करत तँ हम बौआ लऽ \nनैहरा चिल  जाएब। अपन बरद आ मिहंसक/gै4ख आनक जजाित   उखािड़ -उखािड़  खुआबैत रहत।” \nबनबारी मड़र फूलचनक/gै4ख कहलिख  न- \n“बौआ, बहुिर या नीके कहै छह। केकरो जजाित  नै िव /gख1यत करहक। जजाित   लगबैमे बड़ मेहनित  लगै छै। \nदेखहक तँ तोहर बदाम उखािड़  लेने तोरा केहेन समु/gैज4 चा देहमे आिग  नेसने छह। तिह ना तँ आनो गोटेक/gै4ख \nहोइत हएत ने। त/gै44 केतेक गोटेक/gै4ख खेसारी पोसर खोिल   चरबै छह। केतेक गोटेक/gै4ख मसुरी आ बदाम उखािड़   \nबरद-मिहंसक/gै4ख खुआ दइ छहक। जेहने अपन जजाित   तेहने ने अनको। जिह ना तोरा आइ कठ होइ छह \nतिह ना ने आनोक/gै4ख होइत हएत। ” \nफूलचनक भ/gख1ै खूिज   गेल। िप ताक पएर छूिब  स/gैय0 प त खेलक। जे आइ िद नसँ हम ने केकरो जजाित  िव /gख1यत \nकरब आ ने कोनो अपराध। \n \nƒƒ ƒƒ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n17 \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n18 \n \nपोिलिथन \n \nकमलक बेटीक िब आह छल। लड़काबलाक कहब छेलै जे खेनाइमे म/gख6खछ -भात हेबाक चाही। हम सभ \nडलडाबला पुरी आ सागरक दूधक बनल िम ठाइ नै खाएब। हमरो कमल िब आहक काड देने छल तँए हमहूँ \nबिर यातीक /gख04 वागत लेल पहुँचल छेलॱ। बारह बजे राित  बिर याती आएल। बारहअना बिर याती िन स/gख6खमे बु/gैथ4 \nरहए। जवान सबहक गप िक  कही जे बुढ़बो सभ डीजेक धूनपर नचैत रहिथ । हम कमलक/gै4ख कहिल  ऐ- \n“हौ कमल, बारहअना बिर याती पीने छह तँए ज/gैयऑ दी-ज/gैयऑ दी िव िध -बेवहार ससारने चलह।” \nकमल कहलक- \n“से तँ ठीके कहै िछ ऐ।” \nहम कहलिल ऐ- \n“सभ बिर यातीक/gै4ख पंडालमे बैसाबह। आ चाह -न/gख04 ता कराबह। तेकर पछाित  िव िध -बेवहारक काज शु/gै6थ \nकरिब हऽ।”  \nकमल अपन भाित ज ि◌ वनोदक/gै4ख बजा कहलक- \n“मैकसँ सभ बिर यातीक/gै4ख पंडालमे बैसैक आ/gखय1ह करही। ” \nमैकसँ कतेको बेर आ/gखय1हक पछाित  ओ अदहा बिर याती डीजेक धूनपर निच ते रहल। हािर  कऽ जे बिर याती \nपंडालमे बैसल छल ित नका सभक/gै4ख ना/gख04 ता देल गेल । दु/gैयऑ हाक िप ताजीक/gै4ख कहल गेल जे राित   बेसी भऽ गेल \nअिछ  तँए डीजेक/gै4ख ब/gखऑै क ऽ चाह-ना/gख04 ता करै जाउ। तेकर पछाित  िव िध -बेवहारक काज हएत। लड़काबला \nकेतेक िन होरा-िव नती केलक तखिन  जा कऽ डीजे ब/gखऑै भेल आ बिर  याती सभ चाह-ना/gख04 ता लेल पंडालमे \nबैसल। युवक सभक/gै4ख आ/gैथऑासन  देल गेल जे चाह-ना/gख04 ताक पछाित  अह/gख6ख सभ डीजे बाजाक आन/gैऑऑ द  लेब। सएह \nभेल। नवयुवक बिर याती सभ डीजे बाजा चालू करा फेरो नाचए लगल। घरवारी आ बिर यातीक बूढ़-बुजुग/gख61 \nिव िध -बेवहारक काजमे लिग   गेल। मड़बा लग बर-किन य/gख6खक ित  लक पछाित  दुव/gख6थ/gैथैत भेल। बरक/gै4ख िब  आह करैले \nछोिड़  बिर याती सभ जनवासामे आएल। हम कमलक/gै4ख बजा कहिल  ऐ- \n“ज/gैयऑ दी-ज/gैयऑ दी पंडालमे टेबुल सेट कऽ बिर यातीक/gै4ख भोजन लेल बैसाबह। ” \nसएह भेल। पंडालमे बिर याती सभ आिब  बैसला। डीजे ब/gखऑै भेल। बिर  याती सभ अपन-अपन /gखय1ुपमे बैसला। \nसबहक आगू पलेट आ िग लास देल गेल। म/gख6खछ -भातक संग सलादक सेहो बेव/gख04 था छल। जखिन  भोजन शु/gै6थ \nभेल तँ कमल हमरोसँ भोजनक आ/gखय1ह केलक। हम कहिल  ऐ- \n“बिर यातीक पछाित  हम खेनाइ खाएब।” \nकमल हमरासँ फेर आ/gखय1ह केलिन  - \n“तखिन  पंडालमे भोजनक बेव/gख04 था देिख यौ। कोनो टेबुलपर कोनो चीजक अभाव नै हेबाक चाही।” \nहम पंडालमे गेलॱ तँ देखै छी जे लगधग अदहा बिर याती पोिल िथ नसँ दा/gै6थ िग  लासमे लऽ लऽ पीब रहल \nछिथ । िक छु बिर याती अं/gखय1ेजी दा/gै6थक बोतल सेहो खोलने छिथ  । िक छुए बिर याती छला जे खाली भोजनेटा \nकऽ रहल छला। देिख  कऽ हम छगु/gैऑऑ तामे पिड़  गेलॱ। पोिल िथ नमे देशी दा/gै6थ रहैए जेकर गंध हमरा बरदास नै \nभेल। हम पंडालसँ बाहर भऽ गेलॱ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n19 \n \n बिर यातीक भोजन पछाित  सर-कुटुम आ गौआँ-घ/gै64आक/gै4ख भोजनक लेल बैसौल गेल। ओहूमे देखै छी जे \nअदहासँ बेसी लोक पोिल िथ न आ अं/gखय1ेजी दा/gै6थ भोजनक संग पीब रहल छिथ  । हम एकबेर फेर छगु/gैऑऑ तामे पिड़  \nगेलॱ। कमलक/gै4ख कहिल  ऐ- \n“हौ कमल, बेसी लोक पीआके भऽ गेल अिछ ।” \nओ बाजल- \n“यौ न/gैऑऑ द  भायजी, पािन  उघैबलासँ लऽ कऽ मड़बा सजबैबला आ रसोइआ सभक/gै4ख बूझू घूसमे पोिल  िथ न देबए \nपड़ल अिछ । िब ना दा/gै6थक कोनो काजे नै हएत। िपछला साल मैलाममे एकटा भोज छल। हमर िप  ित या \nससूर मिर  गेल रहिथ न। ओहू भोजमे देखिल ऐ जे पािन  उघैबलासँ लऽ कऽ रसोइआ तकक/gै4ख घरवारी पोिल  िथ न \nआिन -आिन  दइ छेलिख न। यौ भाय, आब तँ िब नु दा/gै6थक कोनो काजे ने ससरैए। ” \nहम कहिल ऐ- \n“हम /gै6थपैआ  दऽ देबै मुदा पोिल िथ न वा कोनो दा/gै6थक बोतल नै देबै। चाहै हमर काज हुअए अथबा नै \nहुअए।” \nकमल बाजल- \n“जखिन  बेर पड़त तखिन  बुझबै।” \n काित क मासक समए। सभ गोटे अपन-अपन वाड़ी-झाड़ीमे तीमन-तरकारी रौपैमे बे/gख04 त। हमरो क/gखैजा \nदुइएक भीठ खेत। ओइ कोलामे सभ साल अ/gैयऑ लू रोपै छी। एमकीओ भीखनासँ हर मोल लऽ खेत जोता \nतैयार करेलॱ। िक एक तँ अपना हर-बरद नै। बरद रखबो करब तँ जोतत के। अपना हर जोतैक लूिड़  नै। \nिद /gैयऑ ली-पंजाब खुजबाक कारणे हरबाहा भेटब मोसिक ल। तँए सभ खेती-िग रह/gख04 तीक काज टेकटरेसँ होइए। \nटेकटरबलाक/gै4ख अगुरबारे /gै6थपैआ  दऽ अबै छी आ ओ समैपर आिब  खेत जोित  दइए। मुदा अखिन  खेत सभमे \nधानक फिस ल लगल अिछ । तँए अखिन  टेकटरक/gै4ख जाएब मोसिक  ल। तही दुआरे भीखनासँ हर मोल लऽ \nअ/gैयऑ लूक खेत तैयार करेलॱ। घोघरडीहा बजारसँ साइिक लपर अ/gैयऑ लूक बीआ आ खादो कीिन  अनलॱ। आब \nसम/gख04 या अिछ । जे रोपत के। बीआ आ खाद तँ अपनो िग रा लेब। मुदा कोदािर सँ दन के काटत? अपना \nजॱ काटब तखिन  तँ पएरे किट  जाएत। पिछ ला साल सएह ने भेल रहए। जोशमे आिब  अपने िव दा भेल रही \nदन कटैले आ प/gैजयीक/gै4ख खाद आ िब  आ िग रबैले लऽ गेल रही। कोदािर सँ दू दन कािट  कऽ अ/gैयऑ लू तँ रोपलॱ \nमुदा तेसर दनमे तेहन ने पएर कटाएल जे लोक सभ ट/gख6खिग   कऽ गामपर अनलक। दू सएसँ बेसी /gै6थपैआ \nदबाइमे लगल आ एक पनरिह या चलल-िफ रल नै भेल।  \n राित मे खाइतकाल प/gैजयी बजली- \n“अ/gैयऑ लू पचता भऽ रहल अिछ । पचता अ/gैयऑ लूमे झु/gैयऑ सा पकड़त। ल/gैथ4ी गिल   जाएत आ अ/gैयऑ लू िक छु ने हएत। \nकेकरो पकिड़  अ/gैयऑ लू रोपा िल अ।” \nहम कहिल ऐ- \n“से तँ ठीके कहै िछ ऐ।” \nभोरे हम भीखना लग गेलॱ आ कहिल ऐ- \n“आइ हमर अ/gैयऑ लू रोिप  दए।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n20 \n \nभीखना बाजल- \n“हमरा ए/gख1ैो पलक छु/gखै6ी नै अिछ  । हमरा तँ हरे जोतैसँ छु/gखै6ी नै रहैए। दू सए टाकामे हर बेचै छी। अखने \nतँ समए अिछ  जे िक छु कमा लेब। जखिन  धान किट  जाएत आ खेत खाली भऽ जाएत तब सभ गोटे \nटेकटरेसँ हर जोताएत। अखिन  तँ टेकटर जाइक बाटे नै छै। तँए लोक वाड़ी-झाड़ी करैले हर मोल \nलइए।” \nभीखनाक गप सुिन  ओतएसँ हम िबत बा लग गेलॱ ओकरो अ/gैयऑ लू रोपैक आ/gखय1ह केिल  ऐ। िबतबा कहलक- \n“हम अपने िफ िर सान छी। मंगली माए नैहर चिल  गेल। ओकरा माएक/gै4ख लकबा मािर   देलकै। हमरा माल-जाल \nसभक/gै4ख देखए पड़ैए आ भानसो अपने करए पड़ैए। िक  एक तँ बेटी जे मंगली अिछ  ओ पढ़ैले इसकूल चिल  \nजाइए। बूझू अखिन  सभ काज अपने करए पड़ैए।” \nहम कहिल ऐ- \n“हौ, आब अ/gैयऑ लू पचता भऽ रहल अिछ । अपनासँ दन काटले ने हएत।” \nतब िबतबा कहलक- \n“यौ िग रहत, भीलबा लग चिल  जाउ। ओकरा बैसले देखै िछ ऐ। चािर म िद न पंचाबसँ ऐबे कएल अिछ ।” \nभीलबा लग गेलॱ। ओ मोबाइलमे गीत सुनै छल। हमरा देखते टोकलक- \n“िग रहत गोर लगै छी।” \nहम कहिल ऐ- \n“नी/gैज0 के रहऽ। किह या गाम एलहक?” \nभीलबा बाजल- \n“चािर म िद न एलॱह/gै4ख। के/gैय4 ह र-के/gैय4 ह र आएल छेिल ऐ िग रहत?” \nहम कहिल ऐ- \n“हौ, हमरा अ/gैयऑ लू रोपेबाक अिछ । तँए तोरे लग एिल अह/gै4ख। कनी आइ हमर बेगरता स/gैय4 हािर  दैह।” \nतखिन  भीलबा कहलक- \n“हमर तिब यत ठीक नै अिछ । हमरा स/gख1ै नै हएत। ” \nहम कहिलऐ- \n“हौ भीलाइ तोरा लग बड़ आशासँ आएल छेलॱ। आइएटा हमर काज स/gैय4 हािर  दैह।” \nताबेतमे भीलबाक माए अँगनासँ िन कलल। ओ भीलबासँ कहलक- \n“जो िग रहतक/gै4ख अ/gैयऑ लू रोिप  दही गऽ। िग रहतक हमरापर बड़ उपकार छै। बैसाखमे अपन बकरी लालबाबूक/gै4ख \nखेरही चिर  नेने रहै तँ ओ बकरी बाि/gैऑऑ ह   नेने रहए। हमरा पता लगल तँ लालबाबू लग गेल रही मुदा ओ \nबकरी नै देलक। कहलक, बकरी सरपंच ओइठाम दऽ अबै छी ओतेसँ लऽ जाएब। इहए िग रहत लालबाबूक/gै4ख \nबुझा अपन बकरी िद यौलक। जाही िह नकर काज कऽ दही गऽ।” \nभीलबा बाजल- \n“िग रहत, अह/gख6खक अ/gैयऑ लू रोिप  देब। मुदा बोइनक ऊपरसँ िक छु आरो खरचा करए पड़त।” \nहम पुछिल ऐ- \n“की खच/gख61 लेबहक ? चाह-पान लऽ िक छु अलगसँ दऽ देबह।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n21 \n \nभीलबा बाजल- \n“से नै हएत। बोइनक अलाबे एकटा पोिल िथ न देबए पड़त।” \nहमरा कमलक गप मन पिड़  गेल। मुदा की करब। अ/gैयऑ लू पचता भऽ रहल छल। हम सोचमे पिड़  गलॱ जॱ \nएकरा पोिल िथ न गिछ  लइ छी तँ अपन िस /gखै0ा/gैऑऑ त क िव परीत काज हएत। \nिब /gैज4 चेमे भीलबा टोकलक- \n“िग रहत, बीस टाका तँ अलगसँ खच/gख61 करए पड़त मुदा अ/gैयऑ लू तँ रोपा जाएत।” \nहम कहिल ऐ- \n“हौ बाउ, बात बीस टाकाक नै छै। हम दा/gै6थ पीनाइक/gै4ख नीक नै बुझै छी। हम तोरा िम ठाइ खाइले प/gैज4 चीस \nटाका दऽ देबह मुदा पोिल िथ न नै देबह।” \nभीलबाक माए सभ गप सुनैत, ओ बजली- \n“जो, िग रहतक अ/gैयऑ लू रोिप  दिह न गऽ बोइनक अलाबे िक छु नै म/gख64गही। ठीके कहै छथुन ई सभ नै पी। ” \nभीलबा हमरा संगे िव दा भऽ गेल। \n \nƒƒ ƒƒ \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n22 \n \nिन वास /gु6ुमाणप/gुैै  \n \nबाल िव कास िव भागमे िक रानी आ चपरासी लेल िव /gैथखापन िन  कलल छल। आवेदन प/gैथथक  संग शै/gैथैिण  क यो/gैजै य ता \n/gै6ैमाण प/gैथथक अिभ  /gै6ैमािण  त छाया/gै6ैित   आ िन वास /gै6ैमाण प/gैथथक अिभ  /gै6ैमािण  त छाया/gै6ैित   देनाइ अिन वाय/gख61 छल। \nआर/gैथैणक लाभ लेल जाित   /gै6ैमाण प/gैथथ देनाइ सेहो अिन  वाय/gख61 छल। नै तँ आवेदने र/gख1य।  \n हमरा िन वास /gै6ैमाण प/gैथथ नै छल। /gै6ैख/gैऑख ड काय/gख61लय गेलॱ। ओतए पता चलल जे कोनो /gै6ैमाण प/gैथथ \nलेल ऑनलाइन आवेदन कएल जाइ छै। एकटा कठघारामे जा फोटो /gख04 टेट करैबलासँ िन वास /gै6ैमाण प/gैथथक \nफाम/gख61 कीिन  लॱ। खाली /gख04 थानक पूित/gख61 क ऽ लाइनमे लिग   गेलॱ। पता चलल तीन बजे धिर  आवेदन लेल जेतै। \nदू बजैत रहए। हमरा आगूमे लगधग चािल स गोटे लाइनमे छल। हमरा पारी अबैसँ पिह ने तीन बिज  गेल। \nिक रानी, जे आवेदन लइ छला, कहलिन - \n“टेम ओभर, टेम ओभर। अह/gख6ख सभ काि/gखख4   आउ।” \nिक रानीक बात सुिन  साइिक ल लग जा ताला खोिल  िव दा भेलॱ। र/gख04 तामे सोचैत रही जे काि/gखख4   दसे बजे आिब  \nलाइनमे लिग  जाएब।  \n दोसर िद न नअ बजे घरसँ िव दा भेलॱ जे घंटा भिर  लगत पहुँच जाएब। नरिह या बजारमे साइिक लमे \nहवा िद या िव दा भेलॱ। बैशाख मासक समए रहए। साइिक लक पिछ ला टाएर कमजोर छल। फुलपराससँ आगू \nबढ़लॱ आिक  धरामक अवाज भेल। देखलॱ तँ साइिक लक पिछ ला च/gख1ैाक टाएर -/gखऑ4यूब फािट   गेल छल। \nि/gख04 थ  ित  से छल जे िब नु बदलने गुनजाइश नै। जेबीमे मा/gैथथ पचासी टाका रहए। जखिन   िक  तीन सएक \nज/gै6थरित   छल। साइिक ल गुरकौने बेलहा-बथनाहा चौक तक एलॱ। एकटा िच /gैऑऑ हारए िम /gख04 /gैथथी लग गेलॱ आ \nकहिल यिन अपन दुखरा। मुदा हुनका लग टाएर-/gखऑ4यूब नै रहिन  । तँ कहिल यिन - \n“हम काि/gखख4   टाएर-/gखऑ4यूब ल ऽ कऽ आएब। ताबए साइिक ल राखू।” \nिम /gख04 /gैथथी बजला- \n“ठीक छै। काि/gखख4   दसे बजे तक आिब  जाएब। नै तँ साइिक लक जवाबदेही हमरा ऊपर नै। िक एक तँ भीड़ \nबढ़ने तनदेही घिट  जाइ छै।” \nहम बेलहा-बथनाहा चौकसँ पएरे घोघरडीहा िद स िव दा भेलॱ। एगारह बजे /gै6ैख/gैऑख ड काय/gख61लय पहुँच लािन  मे लिग  \nगेलॱ। हमरासँ आगू करीब पनरह गोटे छल। बुझाएल डेढ़ बजेसँ पिह ने कागत जमा भऽ जाएत। आब \nहमरासँ आगू मा/gैथथ दू गोटे छल। मन तनफनाइत रहए जे आब कागत म/gख64गत तब कागत म/gख64ग त। अिग ला \nबेकती बजलै- \n“ले बलैया, जेनरेटरे खराप भऽ गेलै। कखिन  ठीक हएत कखिन  नै।” \n“यौ भाय, की भऽ गेलै?” हम पुछिल ऐ। \nओ बजला- \n“देखै नै िछ ऐ जेनरेटर ब/gखऑै भ ऽ गेलैए। िब ना िब जलीक क/gैय4 /gैय0 यूटर केना चलत। िब नु क/gैय4 /gैय0 यूटर चलने \nऑनलाइन केना होएत।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n23 \n \nदू-तीन गोटे हमरासँ पाछू ठाढ़ छल। ओ सभ जेनरेटर लग गेल। ऑपरेटर साहैब मशीन खोिल  रहल छला। \nदस िम नट पछाित  एक गोटे आिब  बाजल- \n“ऑपरेटरक कहब छै, िब ना िम /gख04 /gैथथीसँ ठीक नै होइबला छै। आइ आवेदन जमा भेनाइ असंभव।” \nहमहूँ जेनरेटर लग पहुँच ऑपरेटरसँ पुछिल यिन - \n“की यौ बाबू साहैब, कखिन  तक मशीन ठीक हेबाक संभावना अिछ ?” \nबजला- \n“आइ तँ कोनो असे ने क/gै6थ। िम  /gख04 /gैथथी जखिन  अबए मुदा स/gख6खझ तक मशीन ठीक हएत कौ/gखख4का आशा \nक/gै6थ। ” \nहम ओतएसँ /gखययेन पकड़ैले /gख04 टेशन िद स चललॱ। /gख04 टेशनपर एलॱ तँ पता चलल जे प/gख6खच बजे तक /gखययेन  आएत। \nसमए करीब तीन बजैत रहए। अखिन  दू घंटा गाड़ी अबैमे देरी अिछ । सोचलॱ िक एक ने टे/gैय4 पू पकिड़  \nफुलपरास चिल  जाइ आ ओतएसँ दोसर टे/gैय4 पू पकिड़  नरिह या चिल  जाएब। नरिह यासँ पएरे गाम जाइमे अदहा \nघंटा लगै छै। भाड़ा जोड़लॱ तँ पचीस टाकाक खच/gख61 छल। पचीस टाका खच/gख61 केला बादो अदहा घंटा पएरे \nचलैइए पड़त। ओना /gखययेनसँ गेने परसा हॉ/gैयऑ ट  उतरब। िट कटक कोनो दरकारे नै। परसासँ सबा घंटा गाम \nजाइमे लगत। नजिर पर आएल पैतालीस िम नट बेसी चलए पड़त मुदा पचीस टाकाक बँचत हएत। दस \n/gै6थपैआक चाहे-पान खा लेब तैयो पनरहक न/gैय1फा। सएह केलॱ। चाह -पान खा मुसािफ र खानाक िविरंचपर \nआिब  बैस गेलॱ। एकटा मुसािफ र िह /gैऑऑ दु/gख04 तान पेपर पढ़ै छल। हम हुनकेसँ पेपर म/gख64िग   पढ़ए लगलॱ। रिह -रिह  \nकऽ मोबाइलमे समए देखी। जखिन  साढ़े चािर  बजल तब /gख04 टेशन मा/gख04 ट रसँ गाड़ीक सूर-पता पुछलॱ। \nकहलिन - \n“दू घंटा लेट अिछ । सात बजेसँ पिह ने अबैक कोनो चा/gैऑऑ स  नै।” \nसुिन ते झमा गेलॱ। स/gख04 ता महग पिड़  रहल छल। साढ़े सात बजे परसा हॉ/gैयऑ टपर उतरलॱ। /gखययेनसँ उतिर   ग/gख64धी \nचौक बसुआरी एलॱ तँ आगूमे प/gख6खतर छेलै तँए कोनो संगी िम िल  जाएत तँ ठीक रहतै। ताकए लगलॱ। एक \nगोटे िम लला। हुनको जेबाक रहिन  आगू। दुनू गोटे चाह पीब संगे-संग िव दा भेलॱ। भपिट याही दुग/gख6थ /gख04 थान \nतक ओ संग रहला। दुग/gख6थ /gख04 थानमे भजन-कीत/gख61न होइत रहै ओ ओहीठाम /gै6थिक   गेला। हम मोबाइलक रोशनीमे \nआगू बढ़ैत गेलॱ। नअ बजे राित मे घर पहुँचलॱ। घरपर प/gैजयी आ िध  या-पुता िच ि/gैऑऑ त  त रहिथ । प/gैजयीक/gै4ख पूरा \nिद नक घटना सुना देिल यिन ।  \n दोसर िद न भोरे प/gैजयीसँ तीन सए /gै6थपैआ केकरोसँ प/gखजखच म/gख64िग   कऽ लाबए कहिल यिन  जे साइिक लक \nटाएर-/gखऑ4यूब बदलए पड़त। अदहा घंटा पछाित   प/gैजयी आिब   कहली- \n“िक यो /gै6थपैआ नै देलक। ” \n“आब केना हएत। साइिक ल बेलहा चौकपर पड़ल अिछ ।” \nचुप देिख  प/gैजयी बजली- \n“तीन सए टाकाक गहुमे दोकानमे बेिच  िल अ आ चिल  जाउ।” \nपुछिल यिन - \n“िक  दर चलै छै।” \n“खुदरा नअ सारहे नअ /gै6थपैए लइ छै। ”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n24 \n \n“ि◌ नरमली-घोघरडीहामे तँ एगारह टके लइ छै?” \nप/gैजयीक/gै4ख हमर बात जेना कान धिर   नै गेलिन । िक छु ने बजली। हमहूँ सोचए लगलॱ, साइिक लो खरापे अिछ । \nओकरे मर/gैय4मित   खाित र तँ /gै6थपैआ क बेगरता अिछ । तखिन  बाहर केना आ कथीपर भाड़ी लऽ जाएब...। भ/gख1ै \nखूजल। \nहम तीस िक लो गहुम लऽ दोकान गेलॱ। दस टके बेिच  तीन सए टाका लऽ घर एलॱ। प/gैजयी िख  चड़ी आ \nअ/gैयऑ लूक स/gखऑैा बनेने छेली। ज/gैयऑ दीए खेनाइ खा /gखययेन पकड़ैले परसा हॉ/gैयऑ ट  िव दा भेलॱ। /gखययेन पकिड़   घोघरडीहा \nएलॱ। साइिक लक टाएर-/gखऑ4यूब कीिन   बेलहा-बथनाहा चौक िद स िव दा भेलॱ। लगधग एक बजे चौकपर \nपहुँचलॱ। िम /gख04 /gैथथीक/gै4ख दोकानपर नै देखने पता केलॱ। पानबला कहलक - \n“साइिक लसँ भोजन करए बथनाहा गेल अिछ ।” \nिम /gख04 /gैथथीक/gै4ख धर बथनहे छै सेहो बुझिल  ऐ। दू बजे िम /gख04 /gैथथी एला। हमरा देिख ते पुछलिन - \n“कह/gख6ख अिछ   टाएर-/gखऑ4यूब। लाउ पिह  ने अहॴक काज कऽ दइ छी।” \nपनरह िम नटमे ओ साइिक ल ठीक कऽ दऽ देलक। दस टका िफंिटंग चाज/gख61 द ऽ हम साइिक ल लऽ िव दा \nभेलॱ। भिर  र/gख04 ता एतबे सोचै रही जे हमर िन वास /gै6ैमाण प/gैथथ केना बनत। अखिन   धिर  आवेदनो जमा नै भेल \nअिछ । सोचलॱ काि/gखख4   भोरे जलखै कऽ आठे बजे /gैयै लौक िद स िव दा भऽ जाएब। िभ नसर भने चािर टा सोहारी \nआ अ/gैयऑ लूक भूजीआ लऽ िव दा भऽ जाएब। सएह केलॱ। दोसर िद न हम नअ बजै /gैयै लौक पहुँचलॱ। /gैयै लौक \nताबए ब/gखऑैे छल। सोचलॱ जे आइ सभसँ आग/gख6ख रहब। सभसँ पिह  ने हमरे कागत जमा हएत। खेनाइ खाइबेर \nगामेमे रहब। जलखै तँ संगमे अइछे। नअसँ-साढ़े-दस बजल। मुदा आ◌ॅिफ सक ग/gखज0टक ताला नै खुगल। हम \nसोचए लगलॱ एते समए भऽ गेलै मुदा अखिन  धिर  िक नको देखै कह/gख6ख छी। आ◌ॅिफ  स िक अए ने खुलै छै। \nअ◌ावेदनो करैबला दोसर िक यो बेकती नै आएल। कहॴ आइ छु/gखै6ी तँ नै छै। रोडक बगलमे चाह-पानक दोकान \nअिछ । ओही दोकानपर जा पुछलॱ- \n“आइ ऑिफ स ब/gखऑै छै की?” \nदोकानदार कहलक- \n“अह/gख6खक/gै4ख नै बूझल अिछ  । पूव/gख61 मुखमं/gैथथी काि/gखख4  हे मिर  गेलै।” \nफेर हम पुछिल ऐ- \n“काि/gखख4   खुलतै की नै?” \nओ हँसैत कहलक- \n“अह/gख6खक/gै4ख नै बूझल अिछ  , काि/gखख4   रिब  िछ ऐ।” \nहमरा अपने-आपपर गलािन  हुअए लगल। दोकानदार पुछलक- \n“कोन काज अिछ  से। िक अए एते िफ िर सान छी?” \nहम जवाब देिल ऐ- \n“यौ भाय, हमरा िन वास /gै6ैमाण प/gैथथ बनेबाक अिछ  । चािर  िद नसँ आिब  रहल छी। मुदा कागत जमे ने भऽ \nरहल अिछ ।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n25 \n \n“अह/gख6ख बूिड़   छी।” दोकानदार चट दऽ किह  देलक। \nहम पुछिल ऐ- \n“से िक अए कहै छी?” \nबाजल- \n“चािर  िद नसँ घुमै छी आ कागत जमा नै भेल। चाि◌ र िद नमे कमतीमे चािल स-पचास टाका खच/gख61 क ऽ नेने \nहएब। घरक काज हरजा भेल से कात। बजारमे शम/gख6थ जीक इ/gैऑऑ ट र नेट सेवापर चिल  जइतॱ दस टाका \nदैित ऐ आ अह/gख6खक आवेदन ऑनलाइन जमा भ ऽ जाइत कथीले लाइनमे ठाढ़ रहए पड़ैत।” \nअनायासे हमरा मुँहसँ िन किल  गेल- \n“यौ भाय, ई गप तँ हमरा बुझले ने छल।” \nदोकानदार फेर टोकलक- \n“कतए घर अिछ ?” \n“सखुआ भपिट याही।” \n“अहूँक नरिह या बजारमे इंटरनेट सेवा हएत। नै तँ ि◌ नम/gख61लीमे तँ हेबे करत आ फुलपरामे सेहो अिछ  ।” \nहम पुछिल ऐ- \n“यौ भाय आइ ऑनलाइन हएत?” \n“नै आइ नै हएत आइ ब/gखऑै हएत। छु/gखै6ी िद  न सभ ब/gखऑै रहै छै। ” \n“सोमिद न फुलपरास चिल  जाएब। काज भऽ जाएत।” \nहम पानबलाक/gै4ख धैनवाद दैत गाम िद स िव दा भऽ गेलॱ।  \n सोम िद न जलखै खा एगारह बजे फुलपरास गेलॱ। ओइठाम एकटा दोकानपर जा भ/gख6खज लगेलॱ आ \nजगहपर जा कागत आ◌ॅनलाइन करबेलॱ। आ पुछिल ऐ- \n“/gै6ैमाण प/gैथथ किह  या भेटत?” \nदोकानदार कहलक- \n“ए/gख1ैैस -बाइस िद न पछाित  /gैयै लौकमे भेट जाएत।” \nहम पुछिल ऐ- \n“तइसँ पिह ने नै हेतै की। हमरा तँ ज/gै6थरी अिछ  । आवेदन करबाक अिछ ?” \nओ कहलक- \n“हएत तँ मुदा िक रानी बाबूक/gै4ख िक  छु देबए पड़त।” \n“केते देबए पड़तै?” \n“एकटा /gै6ैमाण प/gैथथक पचास टाकासँ बेसी नै लेबाक चाही। ” \n“दू-तीन िद न पछाित  /gैयै लौक चिल  जाएब आ पता करब। नै हएत तँ कोनो दलालक/gै4ख पकिड़   लेब।” \nपुछिल ऐ- \n“के दलाल छी से केना बुझबै?” \n“यौ भाय, वाड सदससँ लऽ कऽ मुिख या-सिम ित  सभ दलािल ऐ करै छै। से नै बुझै छी। एकरा सबहक \nअलाबे िक छु आरो दलाल अिछ  जे भिर  िद न /gैयै लौक-अनुम/gैऑख ड ल-िज ला आ थानामे घुमैत रहै छै।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n26 \n \nहम िव चारलॱ जे वाड सदस तँ हमरे टोलक छी। जाइ छी राित एमे बात कऽ लेब। राित मे पहुँचलॱ वाड \nसदस लग। पता चलल अखिन  तक /gैयै लौकसँ नै आएल। हुनक पु/gैथथ कहलिन   जे पापा लेटसँ अबै छिथ न से \nनै तँ िभ नसरे आउ। \n भोरे वाड सदससँ भ/gै4खट क ऽ अपन सम/gख04 या सुनेिल ऐ। कहलिथ - \n“अह/gख6ख दोसर जगहसँ कागत ऑनलाइन केने छी। तँए काज होइमे कठनाइ अिछ  । जॱ /gैयै लौकमे ऑनलाइन \nकरेने रिह ित ऐ। तँ सए-दू-सए टाकामे काज करा दइतॱ। ओना हम जाइ छी िक रानी बाबूसँ बात करब। \nकाि/gखख4   भ/gै4खट क/gै6थ। ” \nअँगना एलॱ तँ प/gैजयीक/gै4ख सभ बात कहिल  यिन। ओ कहलिन- \n“यौ, मुिख याजी तँ अपने जाित क छिथ न। भ/gै44टक समैमे कहने रहिथ  । हमरा जीता दइ जाउ। जॱ कोनो \nकाज हएत तँ िब नु पाइएक करा देब आ कऽ देब।” \nहम कहिल यिन - \n“से तँ ठीके कहने रहिथ न।” \nप/gैजयी कहली- \n“एकबेर भ/gै4खट किरयनु ने। थािहयो तँ लेबे। फेर ने भ/gै44टक समए औत। ” \n हम मुिख याजी सँ भ/gै4खट क ऽ सभ गप कहिल यिन । कहलिन - \n“अखिन  हम बड़ बे/gख04 त  छी। मनरेगा तहत पंचायतक खाली जमीन सभपर गाछ-िब िर छ रोपबाक अिछ । \nअखिन  ए/gख1ैो पलक छु/gखै6ी नै अिछ  । हम आइ काि/gखख4   /gैयै लौको नै जाइ छी। हल/gख6खकी अह/gख6खक  काजो उकड़ू \nअिछ । एना क/gै6थ , अह/gख6ख /gै6ैमुख साहैबसँ भ/gै4खट किर  यनु। ओ भिर  िद न /gैयै लौकेमे रहै छिथ न।” \nहम कहिल यिन - \n“/gै6ैमुख सािह  बाक पित  िव पीनजी हमर संगीए छिथ । िव पीने जीक/gै4ख सभ /gै6ैमुख साहैब कहै छि/gैऑऑ ह  । हुनकर प/gैजयी \n/gै6ैमुख सािह  बा तँ बैसके-बैसक घोघरडीहा जाइ छिथ न। िव पीनेजी सभ काज करै छिथ न। अह/gख6ख हुनकेसँ भ/gै4खट \nक/gै6थ काज भ ऽ जाएत। /gख04 कूलक संगीओ छिथ ।” \n“से तँ छीहे।” बािज  ओतएसँ हम िव दा भेलॱ। \n अिग ला िद न परसा जा िव पीनजी ओतए गेलॱ, दरब/gैज6 जेपर रहिथ। देिख ते बजला- \n“आबह भाय, आबह।” \nएकटा कुरसी देखबैत बैसैक इशारा केलिन । हम कुरसीपर बैस गेलॱ। एकटा लड़का दरब/gैज6 जापर पढ़ैत \nरहए। ओकरा दू कप चाह आनैले िव पीनजी कहलिख न। कनीए काल पछाित ओ लड़का दू कप चाह नेने \nएलिन । िव पीनजी पुछलिन - \n“भाय, जलो पीबहक?” \nहम कहिल ऐ- \n“नै जल नै पीअब।” \nिव पीनजी हमरा तरफ चाहक एकटा कप बढ़ौलिन  आ अपने एकटा कप लेलिन । दुनू गोटे चाह  पीबए \nलगलॱ। िव पीनजी पुछलिन - \n“के/gैय4 ह र-के/gैय4 ह र आगमन भेलह हेन?”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n27 \n \n“तोरेसँ िक छु काज छल तँए एलॱ हेन।” \n“हमरासँ का◌ेन काज कहऽ, हमरासँ जे हएत से करबह। तूँ /gख04 कूलक संगी छह।” \nहम हुनका सभ गप कहिल यिन । बजला- \n“तोरा काजमे बड़ खुसामद करए पड़त। काजो हएत िक  नै सेहो ठीक नै। तहूमे कहै छहक अ/gैय0 लाइमे \nतीिन ए िद न ब/gख6खकी अिछ  । ऑनलाइन केला ए/gख1ैेस -बाइस िद नपर /gै6ैमाण प/gैथथ भेटै छै। तोरा तँ से चािर  ए िद न \nभेलह हेन। जॱ िक रानीसँ कहब, बड़ ज/gै6थरी अिछ   तँ ओ प/gख6खच सए -छह सए म/gख64गत। बेसी एँठी-मोचार करत। \nकी कहबह। कहैत लाज होइए। मुदा तूँ संगी छह तँए तोरा कहै छीअ। िब ना /gै6थपैआ क कोनो काज नै \nहेतह। हमरो बात कर-िक रानी नै मानैए। एना करह एकबेर तूँ अपनेसँ पिर यास करहक। जॱ काज भऽ \nजेतह तँ बड़ नीक नै तँ हम तँ छीह/gै4ख। जे /gै6थपैआ  खच/gख61 हएत हएत। काज तँ करक अिछ  ।” \nहम सोचलॱ िक एक ने िक रानीसँ भ/gै4खट क ऽ अपनेसँ कोिश श करी। सएह केलॱ। काि/gखख4   पहुँचलॱ। पता लगबैत \nिक रानीसँ भ/gै4खट क ऽ सभ बात कहिल यिन। तँ िक रानी मुरारीजी बजला- \n“अखिन  तँ सोलह िद न ब/gख6खकी अिछ  ।” \nहम हाथ जोड़ैत हुनकासँ आ/gखय1ह केिल  यिन - \n“जॱ अपनेक कृपा हएत तँ आइओ हमर काज भऽ सकैए। बड़ उपकार मानब। अपने जे कहब, हम तैयार \nछी।” \nमुरारीजी बजला- \n“दू सए टाका जमा क/gै6थ। तीन बजे पछाित अह/gख6खक िन  वास /gै6ैमाण प/gैथथ ि◌ नग/gख61त क ऽ देब।” \nहम ऑनलाइनबला रसीद आ एकटा नमरी हुनका हाथमे दैत कहिल यिन - \n“आब माफ कएल जाउ।” \nओ कहए लगला-  \n“नै हएत, कमतीमे पचासो टाका और िद यौ।” \nहम एकटा पचसटकही औरो देिल यिन ।  \nमुड़ी डोलबैत कहलिन - \n“अखिन  जाउ, तीन बजे भ/gै4खट करब।” \nतीन बजे हुनकासँ भ/gै4खट केिल  यिन । ओ हमरा ि◌ नवास /gै6ैमाण प/gैथथ देलिन  । हम हुनका धैनवाद दैत िव दा भेलॱ। \nƒƒ ƒƒ \nिन पुतराहा \n \n“भोरे-भोर िन पुतराहाक दश/gख61न भ ऽ गेल। आइ अनजलो हएत िक  नै से नै जािन ।”  \nई किह  औरहावाली मुँह िब जकाबए लगली। रीता बजली- \n“गइ माए, तॲ की बजै छ/gै4ख। ई सभ मा/gैथथ कहबी िछ  ऐ। ओहो तँ मनुखे छिथ न। भगवान बेटा नै देलिख न तँ \nओ िन पु/gैथ4र भ ऽ गेल। कोनो ब/gख6खझ तँ नै छिथ  न। दूटा बेटी छि/gैऑऑ ह  ह/gै4ख। एकटा बी.ए. फाइनलमे पढ़ै छि/gैऑऑ ह   आ \nदोसर इंट रक परी/gैथैाक फाम/gख61 भरने छिथ  न। अपनो बी.एस.सी. पास केने छिथ न। राजनीित  सेहो करै छिथ न।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n28 \n \nहुनकर भाषण बड़ जोरगर होइ छि/gैऑऑ ह  । सुनै छी ओ सािह /gैऑ4 य कारो छिथ न। एहेन लोकक दश/gख61नक/gै4ख अधला बुझै \nिछ ही?” \nऔरहावाली कहलिख न- \n“गइ तूँ की बुझिब ही। िन पु/gैथ4र मनुखक दश/gख61न बड़ अधला। पिछ ला साल हम उजाला /gखययेिनंगमे शािम  ल होइले \nघोघरडीहा जाइत रही, ओइ िन पुतराहाक दश/gख61न भ ऽ गेल। प/gख6खचे िम  नट लेल /gखययेन छूिट   गेल। सभ िद न तँ /gखययेन \nलेटे रहै छल मुदा ओइ िद न ठीक साढ़े दस बजै खूिग  गेल। हमरा /gखययेिनंगमे जेनाइ ज/gै6थरी छल पछाित   तोहर \nपापा मोटर साइिक लसँ घोघरडीहा पहुँचौलिन , जइसँ हुनका अपना /gख04 कूल पहुँचैमे देरी भऽ गेलिन । ओही िद न \nडी.ओ. साहैब एगारह बजै बनगामा हाइ /gख04 कूलपर आएल रहिथ । तोहर पापा साढ़े एगारह बजै /gख04 कूल पहुँचल \nछेलखुन। अदहा घंटा समए हुनका देरी भऽ गेल रहिन । डी.ओ. साहैब हुनकासँ /gख04 प/gख0ख टीकरण मंगलकिन । \nओही िद नसँ हम िन पुतराहाक दश/gख61नक/gै4ख खराप बुझै छी। ” \nरीता बजली- \n“ई सभ संजोगक बात छी। तूँ तँ मा/gख04 ट री करै छीही। पढ़ल-िल खल छ/gै4ख। तखनो ऐ /gै6थढ़ीवादीक/gै4ख मानै छीही? \nकह तँ जॱ ई बात िव मलकाकाक/gै4ख पता चलतिन   तँ हुनका केतेक दुख हेतिन ? हमरा िब आहमे ओ केते खटल \nरहिथ । सभ बिर यातीक/gै4ख भोजन करा सबहक पात िव  मलेकाका फ/gखज0कने रहिथ  न।” \n“से तँ तूँ ठीके कहै छ/gै4ख। तोरा िब  आहमे ओ बड़ खटल रहिथ न। मुदा जिह या हमर /gखययेन छूिट   गेल आ तोहर \nपापाक/gै4ख डी.ओ. साहैब झमेलामे दऽ देलिख न तिह यासँ ओकर दश/gख61नक/gै4ख हम बड़ अधला बुझै िछ  ऐ।” \n ई सभटा बात औरहावाली आ हुनकर बेटी रीताक बीच चलै छल जखिन िव मलजी िन म/gख61ली जाइत \nरहिथ न आ हुनके देख कऽ औरहावाली मुँह िब जकबैत बाजए लगल रहिथ न। औरहावालीक मकान सड़कक \nकातेमे अिछ । मकानमे सड़को िद ससँ ओसारा छै। तही ओसारापर दुनू माइधी बैसल छेली। \n िव मलजी बी.एस.सी. पास छिथ । हुनकर उमेर लगधग चािल स बख/gख61 छि/gैऑऑ ह  । कखनो काल मैिथ लीमे \nकथा-किव ता-हैकू-टनका-वाका सेहो िल खै छिथ । प/gख6खच बख/gख61 तक एकटा सं/gख04 कृत उ/gैज4 च  िव /gखै4ालयमे िव  /gैथखान \nिव षयक पदपर िश/gैथैणक काज सेहो केला। /gख04 कूल मंजूर नै भेने बेरोजगारे रिह  गेला। सामािज क काजमे /gै6थिच   \nसेहो छि/gैऑऑ ह  । िह नका दूटा बेटीएटा छि/gैऑऑ ह  । बड़की बेटी वीणा बी.ए. कऽ रहल छिथ न आ छोटकी इंटर।  \n औरहावालीक पित  िद नेशजी वनगामा उ/gैज4 च  िव /gखै4ालयक /gै6ैधाना/gैऑज यापक छिथ न। औरहावाली गामेक \n/gै6ैाथिम  क /gख04 कूलमे िश ि/gैथै  का छिथ न। दूटा बेटी आ एकटा बेटा छि/gैऑऑ ह  । जेठकी बेटी रीना सासुरवास छिथ न। \nछोटकी बेटी रीताक िब आह कनीय अिभ यंतासँ भेल अिछ । इंजीिन यर साहैब झारख/gैऑख ड मे नोकरी करै छिथ न। \nनव-नव नोकरी छि/gैऑऑ ह  । तँए रीता अखिन  नैहरेमे अिछ । सभसँ छोट संतान संदीप छि/gैऑऑ ह  ।  \n रीता सोचए लगली, माएक िव चार केतेक संकुिच त अिछ । िव मलकाका समाजक सबहक दुख-सुखमे \nहाथ बटबै छिथ न। केकरो बेटीक िब आहमे िब नु बजौने जा अपना स/gख1ै भिर   मदित  करै छिथ न। हमर पापा \nतँ िब नु सूिद  लेने केकरो प/gख6खचो /gै6थपैआ नै दइ छिथ  न। बड़की बिह न रीना किह यासँ एकटा टेलीिव जन लेल \nिक लोल करैए मुदा ओ पाइ रिह तो साधारण म/gख64गक पूित/gख61 नै कऽ पबै छिथ न। जखैनिक  एक मासक दरमाहा \nिम ला कऽ अ/gख04 सी हजारसँ ऊपरे होइ छि/gैऑऑ ह  । तैपरसँ कमतीमे बीस हजार /gै6थपैआ मिह  ना सूिद -िब आजसँ \nआमदनी अलग छि/gैऑऑ ह  । मुदा हमर माए-बाबू एक न/gैय4मरक मखीचूस। िव  मलकाका हमरा पापासँ नीक लोक \nछिथ न। एहेन नीक लोकक /gै6ैित   माएक ई सोच छ ि/gैऑऑ ह  !  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n29 \n \n िद नेशजी बेटा संदीप भोपालमे इंजीिन यरक पढ़ाइ कऽ रहल अिछ । डोनेशनपर नाम/gख64कन भेल छै। \nतीन बेर क/gैय4 पीटीशनमे बैसला पछाित सफल नै भऽ सकलै तखिन  जा कऽ डोनेशन दऽ िप ता नाओं \nिल खौलकिन । आइ-काि/gखख4   संदीप गामे अिछ । माए-बापक दुल/gै64आ बेटा।  \nिव मल जीक मामाक/gै4ख लकबा मािर  देलकिन । हुनका इलाज लेल आर.बी.मेमोिर यल, लहेिर यासरायमे भत/gख6ऑ \nकरौल गेल। िव मलजी सेहो संगे रहिथ न। एक स/gैय0 ताहक इलाजक पछाित  /gख04 वा/gख04 थ मे सुधार हुअए लगलिन । \nिव मलजी चाह पीबैले आर.बी.मेमोिर यरक बाहर एला तँ हुनकर नजिर  िद नेशजीपर गेलिन । िद नेशजी एकटा \nबोलेरो गाड़ीसँ उतरै छला। िव मलजी गाड़ी लग पहुँचला तँ गाड़ीमे संदीपक/gै4ख बेहोश देखलिख  न। औरहोवाली \nगाड़ीएमे छेली। िव मलजी पुछलिख न- \n“की भेलैए संदीपक/gै4ख? एकरा माथमे प/gखै6ी िक  अए बा/gैऑऑ ह ल छै?” \nऔरहावालीक आँिख सँ दहो-बहो नोर जाए लगलिन । िद नेशजी कहलिख न- \n“पिह ने संदीप क/gै4ख उतािर   भीतर लऽ चलू। भत/gख6ऑ करा इलाज चालू कराउ। हालित   बड़ खराप छै।”  \nमोटर साइिक ल दुघ/gख61टनामे संदीपक/gै4ख माथा फािट  गेलै। बड़ लहू बहलै हेन। खून सेहो चढ़बए पड़तै। \nफुलपरास रेफरल अ/gख04 पतालमे प/gखै6ी बाि/gैऑऑ ह   डी.एम.सी.एच. रेफर कऽ देलकै। पिह ने तँ डी.एम.सी.एचे. अ/gख04 प ताल \nलऽ गेल हरिथ न िद नेशजी मुदा ओइठाम डा/gैज0 टर सबहक हड़तालसँ ब/gखऑै रहने गाड़ी घूमा आर .बी.मेमोिर यल \nिन जी अ/gख04 प ताल आनल गेल।  \nिव मलजी आ िद नेशजी दुनू गोरे संदीपक/gै4ख उठा अ/gख04 प तालक भीतर लऽ गेलिख न। इमरज/gखज0सी वाड/gख61मे भत/gख6ऑ \nकरौल गेल। डा/gैज0 ट र साहैब कहलिख न- \n“रोगीक/gै4ख बड़ खूनक कमी भऽ गेल अिछ । ज/gैयऑ दी पिह ने खूनक बेव/gख04 था करै जाउ।” \nसंदीपक खूनक ज/gख6खच भेल। जइ /gखय1ुपक खून संदीपक शरीरमे छल ओइ /gखय1ुपक खून अ/gख04 प तालमे \nउपल/gैयै ध  नै छेलै। िद नेशजी आ औरहावाली सेहो दुनू गोटेक खूनक ज/gख6खच भेल। िद नेशजी खूनक /gखय1ुप संदीपक \nखूनक /gखय1ुपसँ िम  लल। एक बोतल खून िन कािल  त/gैऑ4काल संदीपक इलाज शु/gै6थ भेल। डा/gैज0 ट र कहलिख न- \n“एक बोतल आरो चाही।” \nिद नेश जीक शरीरसँ अखिन  आरो खून नै िन कालल जा सकै छल। िक एक तँ कमजोर जक/gख6ख बूझा रहल \nछेलिख न। िव मलजी डा/gैज0 टरसँ अपन खूनक ज/gख6खच करैले कहलिख  न। हुनका खूनक /gखय1ुप संदीपक खूनक /gखय1ुपसँ \nिम िल  गेल। िव मलजी डा/gैज0 टरक/gै4ख कहलिख  न- \n“जेते खूनक खगता अिछ । हमरा देहसँ िन कािल  संदीपक/gै4ख चढ़ा िद  यौ।” \nत/gैऑ4काल खगता भिर   खून िव मल जीक देहसँ िन कािल  संदीपक/gै4ख चढ़ा इलाज बढ़ौल गेल। जखिन  िव मल जीक \nदेहसँ खून िन कािल  संदीपक देहम डा/gैज0 ट र चढ़बैत रहिथ न तखिन  िव मलजी िद नेश जीक/gै4ख कलिख  न- \n“चलू एक-एक कप चाह पीबी। चाहो पीअब आ गपो करब। भौजीले चाह सोहो नेने आएब। जगहपर आिब  \nगेल छी इलाजो भाइए रहल अिछ । भगवानक कृपासँ आब संदीपक/gै4ख िक  छु नै हएत।”  \nदुनू गोटे चाहक दोकानपर जा दोकानदारसँ िव मलजी दूटा चाह दइले कहलिख न। दोकानदार दू कप चाह \nपकड़ा देलक। दुनू गोटे चाह पीबए लगला। िव मलजी पुछलिख न- \n“आब कहू संदीपक माथ केना फाटल?”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n30 \n \nिद नेसजी कहलिख न- \n“अह/gख6खक/gै4ख तँ बुझलै अिछ   संदीप ि/gखऑय  केटक पाछू बताह अिछ । आइ झंझारपुरमे ि/gखऑय  केटक मैच छल। सबेरे आठ \nबजे मोटर साइिक लसँ ब/gैयऑ ला लऽ िव दा भेल। गाड़ीपर तीन गोटे बैस गेल जखिन  फुलपरास लोिह या चौकसँ \nबढ़ल तँ एकटा कु/gैथ4ा मोटर साइिक  लसँ टकारा गेल। गाड़ी /gख04 पीडमे रहै नािच  कऽ सकड़पर िग रल। तखने \nओकर कपार फािट  गेल। हेलमेट पिछ ला संगीक/gै4ख देने रहए। ” \nघंटा भिर  पछाित  संदीप होशमे आएल। आँिख  खोललक। डा/gैज0 ट र कहलिख न- \n“आब खतराक कोनो डर नै। संदीपक जान बँिच  गेल।” \n औरहावाली भिर  प/gख6खजमे िव  मल जीक/gै4ख लऽ कानए लगली- \n“बौआ यौ बौआ, आइ अह/gख6ख नै रिह  तॱ तँ हमरा बेटाक/gै4ख की होइत से नै जािन   यौ बौआ। हम अह/gख6खक दश/gख61नक/gै4ख \nबड़ अधला बुझै छेलॱ। हमरा माफ कऽ िद अ यौ बौआ।” \nिव मलजी बजलिख न- \n“हमरा खून देलासँ संदीप बँिच  गेल। हमरा लेल ऐसँ पैघ काज दोसर की भऽ सकैए। भगवान संदीपक/gै4ख \nज/gैयऑ दी /gख04 व/gख04 थ  करथुन, सएह कामना अिछ ।” \nऔरहावाली सोचए लगली, एहेन पैघ िव चारक लोकक /gै6ैित   हमर केतेक खराप सोच छल। रीता ठीके कहै \nछल...। \nऔरहावालीक आँिख क नोर ब/gखऑै नै भऽ अनवरत बिह ते रहलै। \n \nƒƒ ƒƒ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n31 \n \nमहाजन \n \n“महाजन गोड़ लगै छी।” \n“िन /gख1ैे रहअ। कहअ हजारी िन  /gख1ैेना रहै छह िक  ने?” \n“की िन /gख1ैे रहब महाजन। अखार आिब   गेल मुदा अखिन  धिर  खु/gखै6ापर बरद नै आएल। ” \n“िक अए, पहुलका बरद िक  भेलह।” \n“पहुलका बरद मिर  ने गेल। डकहा भऽ गेल रहै। एक ह जार टाका /gख0ै यामजी डा/gैज0 टरक/gै4ख देिल  यिन । ओहो बड़ \nमेहनित  केलिन  मुदा हमर भा/gैजै ये खराप अिछ । बरद नै बँिच  सकल। /gख0ै यामजी अपन मेहताना िक छु नै लेलिन  \nखाली दबाइएक दाम लेलिन । बड़ नीक लोक छिथ न /gख0ै यामजी।” \n“अ/gैज4 छा केते दामक बरद लेबह।” लगलेसुरे लालबाबू पुछलिख न। \n“बरदक दाममे तँ आिग  लगल अिछ । पचीस हजारसँ कममे जोतै जोकर तँ हेबे ने करत।” हजारी बाजल। \nलालबाबू फेर पुछलिख न- \n“अखिन  लेबह /gै6थपैआ ?” \n“नै महाजन, एतेक /gै6थपैआ घरमे रखनाइ नै ठीक हएत। फूसक घर छी चोिर   भऽ जाएत तँ ऊहो आफदे। \nकाि/gखख4   जखिन  लौफा हाट जाए लगब तखिन  लेब।” हजारी कहलक। \nलालबाबू बजलिख न- \n“ठीक छै जेहेन तोहर िव चार।” \n लालबाबू आ हजारी दुनू गोटेक घर मैनहा गाममे। मुदा टोल अलग-अलग। लालबाबूक घर \nअमतटोलीमे जखैनिक  हजारीक घर खतबेटोलीमे। अलग-अलग टोल भेने सभ घटना सभ नै बूिझ  सकए। \nतँए हजारीक बरद डकहा िब मारीसँ मरल ई बात लालबाबूक/gै4ख नै मालूम भ ऽ सकल। \n लालबाबूक पूरा नाओं धनीलाल राउत िछ यिन  मुदा सभ िक यो हुनका लालबाबू कहै छि/gैऑऑ ह  । आब तँ \nमहाजन सेहो केते लोक कहै छि/gैऑऑ ह  । बापक एकलौता बेटा। बुझू, छोट-छीन जमीनदार। प/gख1ैाक घर। समूचा \nघर आ दरब/gैज6 जा देबालसँ घेरल आगूमे लोहाक फाटक। सभ िक यो हुनका घरक/gै4ख हवेली कहैत अिछ  । \nदरब/gैज6जापर पित  यानी लगल बखारी छि/gैऑऑ ह  । िप ताक अमलदारीमे सभटा बखारी धानसँ भरल रहै छल। जॱ \nकोनो साल रौदी भऽ जाइ छेलै तँ लोकक/gै4ख खेनाइमे िद /gख1ैत नै होइ तइले पोखिर   उराहै छला। पोखिर मे काज \nकरैबला बेकती सभक/gै4ख जलखै-कलौक अलाबे प/gख6खच सेर धान बोइन दइ छेलिख न। अखनो गाममे प/gख6खचटा \nपोखिर  लालबाबूक/gै4ख छि/gैऑऑ ह  । जइमे म/gख6खछ पोसल जाइए। हाल धिर   हुनका दरब/gैज6जापर हाथी-घोड़ा आ प/gख6खच जोरा \nबरद छेलिन । मुदा अखिन  तँ समए बदिल  गेल अिछ । आब, घोड़ा तँ दर-देहातमे अिछ यो मुदा हाथी तँ \nसरकसेटामे देखै छी। हाथीक जगहपर लालबाबू बोलेरो गाड़ी, घोड़ाक जगहपर बुलेट मोटर साइिक ल रखने \nछिथ  तिह ना बरदक काज टेकटरसँ करै छिथ न। अखनो हुनका कमतीमे अ/gख04 सी पचासी बीघा खेत हेतिन । \nिस िलंग ए/gैज0 ट  एलासँ िक छु जमीन हुनकर िप ता बेटीक/gै4ख िल  िख  देने रहिथ न। जन-मजदूर नै भेटैक कारण िक छु \nजमीन लालोबाबू अपना हाथे बेिच  देलिख न। जमीन बेचलासँ जे /gै6थपैआ  भेल रहिन  ओहीसँ लगानी-िभ रानी करै \nछिथ । मा/gैथथ प/gख6खच बीघा खेत जे घर लग छि/gैऑऑ ह   से अपनासँ उपजबै छिथ ब/gख6खकी सभटा मनखप लगेने छिथ  । \nकमतीमे पनरह-सोलह सए मन धान अखनो भऽ जाइ छि/gैऑऑ ह  । प/gख6खच सए मन धान बखारीमे ढािर   ब/gख6खकी धान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n32 \n \nवेपारी हाथे अगहने-पूसमे बेिच  दइ छिथ न। अखिन  हुनकर मु/gैज1 य  पेशा लगानी-िभ रानी भऽ गेल अिछ । अपन \nगाम छोिड़  पास-पड़ोसक दस गाममे हुनकर लहनापाती चलै छि/gैऑऑ ह  । धान सबाइपर दइ छिथ न माने आसीन-\nकाित कमे एक मन धानक पूस-माघमे सबा मन लइ छिथ न आ /gै6थपैआ तीन /gै6थपैए सैकड़ा सूिद पर। आन गोटे \nतँ प/gख6खच /gै6थपैए स/gखजखकड़ा सूिद  पर लगबैए। अनगौआँक/gै4ख जेबर रिख  अथवा जमीन भरना िल खा कज/gख6थ दइ छिथ  न \nमुदा गौआँक/gै4ख िब  नु जमीन िल खौने आ जेबर लेने कज/gख6थ दइ छिथ  न। जॱ कोनो खौदका लचिर  जाइए तँ ओकरा \nसूिद  माफ कऽ मा/gैथथ मूिर लऽ फारकती कऽ दइ छिथ न।  \n तेसर सालक गप छी। जंगलक बापक/gै4ख लकबा लपिक   लेलक। जंगल लालबाबूसँ पचीस हजार टाका \nकज/gख6थ ल ऽ िप ताक/gै4ख दरभंगामे इलाज करौलक मुदा िप  ता नै बँिच  सकलिन । एमकी जंगल िद /gैयऑ लीसँ आएल आ \nकज/gख6थक िह  साब सुनलक तँ ओकरा माथमे च/gख1ैर आबए लगल। साढ़े तीन बरखमे मूिर सूिद  लगा दोबर भऽ \nगेल। ओ कानए लगल। िद /gैयऑ लीसँ दस हजार टाका महाजने नामे पठेने छल। बीस हजार संग अनने छल। \nमहाजनक पएर पकिड़  कानए लगल। लालबाबू पुछलिख न- \n“कहऽ जंगल िक अए कनै छह?” \nजंगल बाजल- \n“महाजन, अह/gख6खक कज/gख6थ नै सदहा सकिल  ऐ। बीसे हजार टाका छै। िद /gैयऑ लीमे दुिख त पिड़  गेिल ऐ। कमाएल नै \nभेलै। केतएसँ अह/gख6ख कज/gख6थ सदहाएब। जॱ अह/gख6खक कज/gख6थ नै चुकता करब तँ समाजमे बेर -बेगरतापर के मदित  \nकरत। सभ कहत जंगला बेइमान अिछ ।” \nलालबाबू बजलिख न- \n“सुनह जंगल, कानए जुिन । लाबह कह/gख6ख छह टाका। ”  \nजंगल बौगलीसँ टाका िन कािल  लालबाबूक हाथमे देलक। लालबाबू /gै6थ पैआ गिन बजला- \n“बीस हजार छह। दस हजार पिह ने भेजने रहक।” \nजंगल ठाढ़ भऽ हाथ जोड़ैत बाजल- \n“हँ महाजन, बीसे हजार अिछ ।” \nलालबाबू पुछलिख न- \n“आब कहऽ की कहै छहक?” \nजंगल हाथ जोड़ने  बाजल- \n“हम की बाजू महाजन, केना बाजू। अह/gख6ख एक मु/gख04 त  पचीस हजार टाका देने रही...। कोन मुह/gै4ख बाजी।” \nलालबाबू पुछलिख न- \n“आरो केते दऽ सकै छहक?” \nजंगल बाजल- \n“महाजन, एमकी आसीनमे जीड़ी कटैले पंजाब जाएब। ओतएसँ जे कमा कऽ आनब से अह/gख6खक पएरपर द ऽ \nजाएब।” \nलालबाबू बजलिख न- \n“ठीक छै। तोरे धरमपर छोिड़  दइ िछ अह। जीड़ी कटैसँ जे आमदनी हेतह पहुँचा जाइहऽ। तोरा फारकती \nदऽ देबह।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n33 \n \nजंगल एकबेर फेर हाथ जोड़ैत बाजल- \n“जी महाजन, जे हएत पहुँचा देब।” \nलालबाबू कहलिख न- \n“अ/gैज4 छा जा।” \nजंगल चिल  गेल। \n लालबाबू एम.ए. पास छिथ । उमेर सािठ -प/gखजखसिठ   हेतिन । जइ समैमे एम.ए.पास केने रहिथ न। कतेको \nकौलेजमे /gै6ैोफेसरक नोकरी भ ऽ सकै छल मुदा बाबूजी कहने रहिन  जे  नोकरी नै करह। अपने स/gैय4 प ित क/gै4ख \nलड़ाबह-चराबह। अहीसँ िव कास हेतह। \n लालबाबूक/gै4ख दूटा बेटा आ दूटा बेटी। दुनू बेटी सासुर बसैत। दुनू जमाए इंजीिन यर। छोटका बेटा \nसंजीत इंजीिन यरक पढ़ाइ पढ़ैत आ जेठका रंजीत बी.ए.पास कऽ गामेमे खेती-पथारी आ लगानीक काज देखैत \nमुदा अखनो जुित  लालेबाबूक छि/gैऑऑ ह   घरमे। \n लालबाबूक सार हाइ/gख04 कूलक िश /gैथैक। ओ लालबाबूक/gै4ख कहैत रहै छिथ  न जे आब हाथ-पएर समटू माने \nलगानी-िभ रानी बला काज ब/gखऑै क/gै6थ। जमाना बदिल   गेल अिछ । कखिन  के बेइमानी कऽ लेत तेकर कोन \nठेकान। मुदा लालबाबूपर सारक बातक कोनो असिर  नै। अखनो लगधग पनरहसँ बीस लाख टाकाक लगानी \nछि/gैऑऑ ह  । \n िद यारी पछाित  जंगल पंजाबसँ आएल। भोरे हवेलीपर गेल। लालबाबू दरब/gैज6जेपर छेलिख  न। \n“महाजन गोड़ लगै छी।” जंगल ग/gै4खटेपरसँ हाथ जोड़ैत बाजल। \nलालबाबू बजलिख न- \n“आबह-आबह जंगल। किह या एलह पंजाबसँ?” \n“राित ए एलॱ हेन महाजन।” जंगल जवाब देलकिन ।  \n“अ/gैज4 छा बैसह, केहेन रहलह कमाइ-धमाइ?” लालबाबू पुछलिख न। \nमंगल जवाब देलक- \n“िम ला-जुला कऽ ठीके रहल महाजन।” बािज  जंगल जमीनपर बैस गेल। \nलालबाबू कहलिख न- \n“िविरंचपर बैसह ने।” \nजंगल बाजल- \n“नै महाजन, हम िन /gैज4 चेमे ठीक छी।” \nलालबाबू पुछलिख न- \n“हमरा दइले केतेक पाइ अनलहक?” \n“सात हजार टाका महाजन।” \n“कह/gख6ख छह पाइ लाबह। ” \nजंगल बौगलीसँ टाका िन कािल  महाजनक हाथमे दैत बाजल- \n“महाजन, हमरा फारकती दऽ िद अ।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n34 \n \nलालबाबू पुछलिख न- \n“पंजाबसँ एतबे अनलहक?” \nजंगल बाजल- \n“नै महाजन, आठ हजार भेल जइमे प/gख6खच सए तँ िट  कटेमे चिल  गेल आ प/gख6खच सए पाविन   ले रखने छी। जँ \nअपने कहब तँ ऊहो प/gख6खच सए टाका अपनेक पएरपर रिख   देब।” \nलालबाबू बजलिख न- \n“नै, राखए पाविन  ले। साल भिर क पाविन  छी। देखहक तँ रंजीत हवेलीमे अिछ ?” \nजंगल हवेलीक ग/gै4खटपर जा हाक देलक - \n“रंजीत माि◌ लक, रंजीत माि◌ लक?” \nरंजीत चाह पीब रहल छल। कप हाथेमे नेने सोझहा आिब  बाजल- \n“कहए जंगल, की बात िछ ऐ?” \nजंगल कहलक- \n“महाजन अपनेक/gै4ख खोज करै छिथ  न।” \n“चलह चाह पीने अबै छी।” रंजीतक मुँहसँ बहराएल आ कनीए काल पछाित  दरब/gैज6 जापर आएल।  \nलालबाबू रंजीतक/gै4ख कहलिख  न- \n“कनी बही िन कालह तँ।” \nरंजीत अलमारी खोिल  बही िन काललक। लालबाबू फेरो बजलिख न- \n“जंगलक नाओंपर सात हजार जमा कऽ दहक आ बही छेिक  देहक। वेचाराक बापो मिर  गेल। िफ रीसान \nअिछ ।” बािज  लालबाबू जंगल िद स देखैत कहलिख न- \n“तूँ जा, पाविन -ित हारक समए छी। केतेक रंगक काज हेतह घरपर।” \nजंगल हाथ जोड़ैत बाजल- \n“महाजन, हमरा फारकती देिल ऐ ने?” \nलालबाबू- \n“हँ हौ, फारकती कऽ देिल अ। सुनलहक नै जे रंजीतक/gै4ख बही छेकैले किह   देिल ऐ।” \n“धिन  छी महाजन अपने।” ई कहैत जंगल लालबाबूक पएर छूिब  /gै6ैणाम करैत िव  दा भऽ गेल।  \n “मर ई की केिल ऐ बाबूजी। साते हजार लऽ बही छेका देिल ऐ। जंगलपर तँ पचपन हजार टाका बनै \nछै। जइमे तीस हजार पिह ने देने रहए आ सात हजार अखिन  देलक हेन। अठारह हजार टाका छूिट  गेल। \nएना जे फारकती देबए लगबै तँ सभ अिह ना करत।” \n“रंजीत तूँ तँ बी.ए. पास छह। महाजनक अथ/gख61 बुझै छहक ?”  \n“हँ बुझै िछ ऐ। महा माने बड़ जन माने आदमी। बड़ आदमी।”  \n“एकटा गप कहऽ तँ, ग/gख6खधीजी क/gै4ख लोक महा/gैऑ4 मा िक अए कहैत अिछ ? आ महा/gैऑ4 माक की अथ/gख61 होइत अिछ  ?” \nलालबाबू फेर पुछलिख न। \nई सुिन  रंजीत चु/gैय0 पे रहला। चुप देिख  लालबाबू बजला- \n“हौ, महा/gैऑ4 माक अथ/gख61 होइत अिछ   महान आत् मा। जेकर अ/gैऑ4 मा महान अिछ  वएह महान भेल। आ से छला  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n35 \n \nग/gख6खधीजी। हुनकर अ/gैऑ4 मा बड़ महान छेलिन । दोसरक दुख देिख  ओ तुरत दुखी भऽ जाइ छ ला। सभ जीवक/gै4ख \nसमान नजिर सँ देखै छला तँए सभ हुनका महा/gैऑ4 मा कहैत अिछ । तिह ना महाजन, महा यानी महान आ जन \nमाने आदमी। महान आदमी। सोचहक, लोक हमरा महान आदमी कहैत अिछ । महान कथी? धनीक छी तँए \nमहान? नै, जेकर िद ल महान हुअए। जेकर आ/gैऑ4 मा महान हुअए। जेकर मन महान हुअए। जेकर चिर /gैथथ \nमहान हुअए। वएह महान आदमी हएत आ महाजन कहौत। बुझलहक?” \nरंजीत कहलकिन - \n“हँ बाबूजी बूिझ  गेिल ऐ।” \n मैनहे खतबे टोलीमे एकगोटे रहए जामुन। जेहने पाकल जामुन कारी होइए तेहने ओकर चेहराक रंग \nकारी रहए। ओहो लालबाबूसँ मिहंस कीनैले तीस हजार टाका नेने रहए। सोचने रहए जे दूध बेिच  महाजनक \nपाइ सठा देब। मुदा भाग साथ नै देलकै। मिहंसक/gै4ख स/gख6खप कािट   लेलकै जइसँ मिहंस मिर  गेलै। लालबाबूक/gै4ख \nपता चललिन  तँ ओ िज गेसा करए जामुन ओइठाम गेलिख न। जामुन लालबाबूक पएर पकिड़  कानए लगल। \nलालबाबू कहलिख न- \n“जुिन  कानह, कनलासँ कोनो लाभ नै। भगवानपर भरोस करह वएह पुरा करिथ न।” \nजामुन कनैत बाजल- \n“महाजन, अह/gख6खक कज/gख6थ कतएसँ सठाएब। ” \nलालबाबू कहलिख न- \n“तीन बापूत कमाइबला छह। तीन मिह ना जँ गाम छोिड़  देबहक तँ हमर पाइ सठा देबहक।” \n“हँ महाजन, सएह कर ए पड़त। दस क/gखैजा रोपिन   रिह  गेल अिछ । रोपिन  कऽ तीनू बापूत िन किल  जाएब।” \n जामुन सएह केलक। प/gख6खचे िद  न पछाित  जामुन तीनू बापूत िद /gैयऑ ली जा एकटा दािल  मीलमे लािग  गेल। \nिद यावती पछाित  जेठका बेटाक/gै4ख गाम पठेलक। ओकरा किन य/gख6खक पएर भारी छल। जामुनक जेठका बेटा \nचौिठया डबल मचंड। बाप तँ महाजनक पुरा टाका जोिड़  कऽ बेटा मारफद भेजलक। मुदा चौिठया पुरा पाइ \nनै देलक। ओ सोचए, मिहंस तँ मिर  गेल तइ दुआरे महाजनक सूिद  िक अए देब। मूड़ दऽ दइ छी सएह \nबहुत।  \nचौिठया लालबाबू ऐठाम जा तीस हजार टाका िन कािल  कऽ देलकिन । लालबाबू चौिठयाक/gै4ख पुछलिख न- \n“जामुन नै आएल?” \nचौिठया जवाब देलकिन - \n“बाउ, माघमे औत। कहलिन  हेन बोही छेिक  दइले।” \nलालबाबू फेरो पुछलिख न- \n“बाबू सूिद  िक छु ने देबए लेल कहलकह?” \nचा◌ैठया बाजल- \n“यौ महाजन, मिहंस मिर  गेल। मूड़ दऽ दइ छी यएह बहुत। सूिद  केतएसँ देब?” \nरंजीतो लालबाबूक बगलमे बैसल छल। जवान खून। तैसमे आिब  गेल। ठाढ़ भऽ चौिठयाक/gै4ख कहलक - \n“तोरा मिहंसक हम ठेका लेने रिह यौ की? स/gख6खप कािट   लेलकौ आ मिर  गेलौ तँ हमरे पाइ नै देमए। फेरो \nबेगरता नै पड़तौ की?”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n36 \n \nचौिठया बाजल- \n“नै देब तँ की कऽ लेब? गोली मािर  देबै की?” \n लालबाबू बात बढ़ैत देिख  बेटाक/gै4ख चुप रहैले कहलिख  न आ चौिठया िद स देखैत कहलिख न- \n“ठीक छै। हम पाइ जमा कऽ दइ छी। जखिन  जामुन औत तँ हम गप करब।” \nचौिठया कहलकिन - \n“आब िक छु नै देब महाजन। बही छेिक  िद औ। बाउसँ कथी गप करब?” \nलालबाबू कहलिख न- \n“त/gै44 जा ने। पाइ तोहर बाबू ने ल ऽ गेल छल। तँए ओकरेसँ गप करब।” \nचौिठया भनभनाइत िव दा भेल। \n जामुन चौिठयासँ फोन कऽ पुछलक-  \n“महाजनक कज/gख6थ फिर  छा देिल हीन?” \nचौिठया कहलक- \n“हँ तीस हजार दऽ देिल ऐ। मुदा महाजन बोही नै छेकलक।” \nतैपर जामुन पुछलक- \n“आ सूिद  बा/gख04 ते जे प/gख6खच हजार देने रिह  औ, से की केलही?” \nचौिठया बाजल- \n“मिहंस मिर  गेल तँ सूिद  िक अए देित ऐ। मूड़ दऽ देिल ऐ यएह बहुत।” \nजामुन कहलक - \n“ई नीक काज नै केलहँ। तोरा बेर-बेगरतामे िक यो ए/gख1ैो पाइ नै देतौ। ” \nचौिठया बाजल- \n“नै देत तँ हम बूझब।” किह  फोन कािट  देलक। \n ए/gख1ैे मास पछाित   चौिठयाक घरवाली बरहावालीक/gै4ख भोरेसँ दद/gख61 शु/gै6थ भेल। चौिठया आशा लग गेल। \nआशा फोन कऽ अ/gख04 पतालसँ ए/gैय4 बुल/gखज0स मंगौलक। चौिठया आशा आ चौिठयाक माए बरहावालीक/gै4ख ल ऽ फुलपरास \nरेफरल अ/gख04 प ताल गेल। एक दुपहिर या अ/gख04 प तालमे रहल मुदा ज/gैऑऑ माशौच नै भेल। एक बजे िद नक बाद \nडा/gैज0 ट र कहलिख न- \n“िह नका डी.एम.सी.एच. लऽ जाए पड़त। भऽ सकैए ऑपरेशन करए पड़िन ।” \nचौिठया पुछलक- \n“ऑपरेशनमे केते खच/gख6थ औत ?” \n“लगधग पनरहसँ बीस हजार टाका तँ पिड़ ए जाएत। जँ तेलक पाइ जमा कऽ देबहक तँ ए/gैय4 बुल/gखज0सेसँ दिर  भंगा \nभेज देबह।” \nचौिठया बाजल- \n“अखिन  तँ प/gख6खचे सए टाका अिछ  ।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n37 \n \nडा/gैज0 ट र साहैब कहलिख न- \n“गाम जा कऽ घंटा भिर मे टाकाक ओिर यान कऽ आबह। जेतेक देरी हेतह, रोगीक हालित  तेते खराप \nहेतह।” \n आब तँ चौिठयाक माथा चकराएल। सोचए लगल, एतेक टाका के देत। महाजन तँ देत नै। हुनकर \nसूिद  नै देने रिह ऐ। रंजीतसँ मुह/gै44 लगा लेने रही। अ/gैज4 छा गाम जाइ छी। केते गोटेक/gै4ख दा/gै6थ पीऔने छी। देखै \nिछ ऐ बखतपर के काज आबैए। चौिठया टे/gैय4 पु पकिड़  गाम अ◌ाएल। गाममे जेते संगी-साथी, िह त-बोन छल \nसभसँ पाइ मंगलक मुदा िक यो ए/gख1ैो टाका चौिठयाक/gै4ख नै देलकै जइसँ अ◌ोकर िद  मागे ने काज करै। हािर  कऽ \nबाबूक/gै4ख िद  /gैयऑ ली फोन केलक। सभ गप कहलक। जामुन फोनपर कहलक- \n“तूँ महाजनक सूिद  नै देिल हीन। तोरा के पाइ देतौ। जँ महाजनक/gै4ख सूिद   देने रिह तँए तँ जेते टाका हुनकासँ \nमंिग तीहीन ओ दऽ देतहुन। अ◌ाब कोन मुह/gै4ख हुनकासँ पाइ म/gख64गब। ” \nचौिठयाक/gै4ख अपन गलती महसूस भेल। िप  ताक/gै4ख कलहक - \n“बाउ, हमरासँ गलती भेल। हम पंजाब कमा महाजनक पाइ चु/gैज0 ता करब। तूँ महाजनसँ बीस हजार टाका \nबेव/gख04 था करा दैह।” \nजामुन बाजल- \n“तूँ महाजन लग जो। हुनकासँ गलती माफ करैले िन होरा किर हिन  आ सभ गप किह यिन । हुनकर कलेजा \nबड़ कोमल छि/gैऑऑ ह  । हमरा िब सवास अिछ  ज/gै6थर मदित   करथुन। अगर नै देतहुन तँ हमरा फोन किर ह/gै4ख आ गप \nकरिब ह/gै4ख। ” \n चौिठया लालबाबू दरब /gैज6 जापर गेल। लालबाबू पेपर पढ़ैत रहिथ न। चौिठया एक कात ठाढ़ भऽ गेल \nबाजल िक छु नै। जखिन  लालबाबूक नजिर  चौिठयापर गेलिन  तँ पुछलिख न- \n“कहऽ चौठी के/gैय4 ह र-के/gैय4 ह र एलह हेन?” \nचौिठया धरती िद स आँिख  गड़ौने बाजल- \n“महाजन हमरासँ गलती भऽ गेल छल। माफ कऽ िद अ। हमहूँ अहॴक बाल-ब/gैज4 चा छी।” \nलालबाबू पुछलिख न- \n“अ/gैज4 छा, कहऽ की बात अिछ ?” \nचौिठया सभ गप सुना देलक।  \nलालबाबू कहलिख न- \n“तोरा /gै6ैित   तँ हमरा बड़ दुख छह। मुदा तोहर किन य/gख6खक जान खतरामे छह आ दोसर बात जे जामुन नीक \nलोक अिछ । टाका लऽ जा आ नीकसँ इलाज कराबह।” कहैत लालबाबू ित जोरीसँ बीस हजार टाका \nिन कािल  चौिठयाक/gै4ख देलिख  न। चौिठया लालबाबूक पएरपर खिस  दुनू हाथे गोर लािग  भरल आँिख सँ पहुलका \nगलती लेल एक बेर फेर गलतीक माफी म/gख64गलक।  \nलालबाबू कहलिख न- \n“ज/gैयऑ दीसँ फुलपरास जा आ किन य/gख6खक/gै4ख ल ऽ दिर भंगा जा। अबेर भेलासँ रोगीक हालित  खराप भऽ सकैत \nअिछ ।” \nचाठया टे/gैय4 पू पकड़ैले सड़क िद स िव दा भऽ गेल।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n38 \n \n \nƒƒ ƒƒ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n39 \n \nगोबरबीछनी \n \nसखुआ गामसँ उ/gैथ4र िव  हुल नदी जे पि/gैज4 छ  मसँ पूब िद स बहैए। नदी बरसाती छी मुदा कोसी नहिर क पािन  \nनदीमे िग रौने अिछ  तँए /gै6ैाय : बारहो मास पािन  बहैत रहैए। नदीक उ/gैथ4र कबरगाहबला परती। परतीसँ सए \nमीटरक दूरीपर एन.एच.सड़क अिछ । परतीसँ उ/gैथ4र -पूब एन.एच. सड़कक दुनू कात नवटोली गाम आ उ/gैथ4र -\nपि/gैज4 छ  ममे नरिह याक धनजैया टोल अिछ । नदीमे प/gख1ैा अथवा लोहाक पुल तँ नै अिछ   मुदा ब/gख6खसक चचरीक \nलचका अिछ । जैपर दऽ मनुखसँ लऽ कऽ बकरी-छकरी, साइिक ल-मोटरसाइिकल  पार होइत अिछ । परतीक \nकाते-काते लोक सभ अपन जजाित  बँचबैक खातीर आरा देने अिछ । आरापर िज लेबी, आम, साहोर, कदम \nआ गुलिर क गाछ सभ अिछ । सालो भिर  परतीपर लोक सभ मिहंस, बरद, गाए आ बकरी चरबैए। सखुआ \nदुनू टोलक नवटोली आ धनजैया टोलक माल-जालक अलाबे कखनो काल साननो प/gखै6ीक चरबाहा सभ म िहंस \nपरतीपर लऽ अनैए तइले कखनो काल सखुआक चरबाहा आ अनगौआँ चरबाहामे र/gख1ैा-टोकी सेहो भऽ जाइत \nअिछ । सखुआक चरबाहा सबहक कहब छै जे परती हमरा गामक सीमामे अिछ । तँए ऐपर हमहॴ सभटा \nमाल-जाल चराएब। मुदा नवटोली आ धनजैआ टोलक चरबाहा सबहक कहब छै जे परती सरकारी छी तँए \nऐपर सबहक अिध कार अिछ । सभ िक यो माल चरौत।  \n पिह ने तँ परतीक रकबा बाइस बीघा छल मुदा अखिन  दस-बारह बीघाक लगधग हएत। नदीक दि/gैथै  न \nप/gख6खच बीघाक धतपत परती छल जे जोत भ ऽ गेल। उ/gैथ4रविर  ओ परतीमे सँ लगधग प/gख6खच बीघा सेहो जोत भ ऽ \nगेल। बँचलाहा परती जोत भऽ जाइत मुदा कबरगाह भेने नै जोत भऽ सकल। केतेक बेर लोक सभ जोतेक \nपिर यास केलक मुदा सफल नै भऽ सकल।  \n सखुआ गाममे तँ मुसलमान नै अिछ  मुदा नरिह यामे अिछ । नरहैए गामक मुसलमान सभ ऐ परतीपर \nक/gख01वर दइले अबैत रहै छिथ। ऐ परतीपर खाली मालेटा नै चरौल जाइए ब/gैयऑ की गुड़ीगुडी, िच का-िच का आ \nगु/gैयऑ ली-डंटा इ/gैऑ4 यािद  खेलाएल जाइत अिछ । \n परतीपर तीनटा गाछ अिछ । दूटा गाछ बरक आ एकटा कदमक अिछ । चरबाहा सभ अपन-अपन \nह/gै4खड़ बना ओइ गाछ तर बैसैए। कोनो गाछ तर तास -खेलाइत तँ कोनो गाछ तर लूडो आब तँ गाछ तर \nचरबाहा सभ मोबाइलपर िस नेमा◌े देखैत रहैए। िक छु चरबाहा आरा परहक गाछ तर सेहो बैसल रहैए।  \n एही परतीपर गोबर बीिछ  कऽ दुखनी अपन गुजर करैत छेली। दुखनीक पित  थोलाइ दू साल पिह ने \nमिर  गेल। थोलाइ िद /gैयऑ लीमे नोकरी करै छल। ओतै बोखार लगलै। डा/gैज0 टरसँ देखौलक तँ डा/gैज0 ट र कहलकिन  \nजे कालाजार भऽ गेल अिछ । मुदा पाइक ित रोटमे ठीकसँ इलाज नै भेल। जखिन  चलै-िफ ड़ैमे िद /gख1ैत हुअए \nलगलै तँ एकटा गा◌ैआँ गाम नेने एलै थोलाइक/gै4ख। गाममे दुखनी कज/gख6थ ल ऽ /gखय1ामीण डा/gैज0 ट रसँ इलाज करौलक \nमुदा िब मारी ठीक नै भेलै। िद /gैयऑ लीसँ एला मिह ने िद न पछाित  थोलाइ अपन प/gैजयी दुखनी आ तीन सालक एकटा \nबु/gैज4 चीक/gै4ख छोिड़ दुिन  य/gख6खसँ िव  दा भऽ गेल। दुखनी ऊपर दुखक पहाड़ टूिट  खसल। कनैत-कनैत दुखनीक आँिख  \nलाल भऽ फूिल  गेलै। टोल-पड़ोसक लोकक अलाबे निह रासँ भाए-बाप आिब  हूबा ब/gैऑऑ हैले कहैत प/gख6खच िद  न तक \nरिह  दुखक/gै4ख ब/gख6खिट   संगे निह रा चलैले कहलकै। मुदा दुखनी नै गेल। एक पनरिह या तँ शोकेमे डुमल रहली। \nबेटी बुचनीक मुँह देिख  फेरसँ काज-राज करए लगली। आब दुखनी परतीपर गोबर बीिछ  िच पड़ी पािथ  ि◌ नम/gख61ली \nबजारमे बेिच  अपन गूजर-बसर करए लगली।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n40 \n \nदुखनीक/gै4ख एकटा बेटीए  टा। /gै6ैाय : तहू दुआरे दुखनीक माए-िप ता दोसर चुमौन करैले कहलक मुदा \nदुखनी तैयार नै भेल। दुखनीक/gै4ख मा/gैथथ दू क/gखैजा घराड़ीएटा अिछ । माल-जालक नाओंपर एकटा बकरीएटा। घर \nफूसक ऊहो चुिब ते। ओही घरमे भानसो-भात करैत, बकरीओ ब/gैऑऑ हैत आ दुनू माय-धी सुतबो करैत। भोरे \nिक छु खेनाइ बना खा-पीब घरमे फ/gखै6क सटा बकरी आ बेटीक/gै4ख ल ऽ दुखनी परतीपर चिल  जाइत छल। \nपरतीपर बकरीओ चरबैए, बेटीओक/gै4ख खेल बैए आ गोबरो बीिछ -बीिछ  जमा करैए। परतीएपर गोबरक िच पड़ी पािथ  \nसुखैले छोिड़  दइए। सूखला पछाित  गामपर आिन -आिन  राखैए आ तेसरा िद नपर ि◌ नम/gख61ली जा बेचबौ करैए। ऐ \nखेप ि◌ नम/gख61ली बजारमे /gख04 कूल जाइत िध या-पुतापर नजिर  पड़लै। ए/gख1ैे रंगक कपड़ा पिह  रने ब/gैज4 चाक/gै4ख /gख04 कूल जाइत \nदेिख  दुखनीओक/gै4ख अपन बुचनीपर िध  यान गेलै। सोचए लगल, हमरा बुते तँ बुचनीक/gै4ख बेसी पढ़ौल नै हएत मुदा \nिच /gखैजीओ -पुज/gख6ऑ जोकर तँ कहुना क ऽ पढ़ेबे करब। हमरा जे दुखनीक बाप िद /gैयऑ लीसँ िच /gखैजी पठबए तँ चुिन  य/gख6खसँ \nपढ़ाबी आ चुिन य/gै4खसँ िल  खेबो करी। अपना तँ पढ़ल छी नै। तँए मनक बात किह यो बुचनीक बापक/gै4ख नै िल  िख  \nसकलॱ। जेमा चिल ए गेल। ई पिछ ला बात सभ मन पड़ने दुखनीक आँिख सँ फेर दहो-बहो नोर जाए लगल।  \nए/gैय4 ह र आिब  कऽ दुखनीक समए भारी भऽ गेल। िक एक तँ आब ओकर िच पड़ी िब कनाइ कम भऽ \nगेल। कारण लोको सभ आ होटलोबला गैसक उपयोग करए लगल। चाहोबला सभ गैसेपर चाह बना-बना \nबेचए लगल। पिह ने तँ कोइलापर भानस करै छल जइमे िच पड़ीक बेगरता रहबे करै छेलै मुदा से आब नै \nरहल। दुखनीक गुजर-बसरमे िद /gख1ैत हुअए लगल।  \nिद नक लगधग बारह बजैत। टहटहौआ रौदमे दुखनी आ बुचनी परती कातक आरापर गाछ तर बैसल \nछल। बकरीओ लगेमे छेलै। तीन िछ /gखै6ा गोबर बीिछ   जामा केने छेली। बैसल-बैसल सोचै छेली, िच पड़ी बीकब \nतँ किम  गेल हेन मुदा दोसर काजो तँ नै अिछ।  तखने बुचनी माएक/gै4ख कहलक - \n“माए गै, भूख लगल अिछ ।” \nदुखनी बेटी िद स देखए लगल सहजे-सहजे आँिख सँ नोर बहए लगलै। चुप करैत गामपर िव दा भेल। भिर  \nर/gख04 ता एतबे सोचै छेली जे आइ तँ घरमे िक छु नै अिछ  बेटीक/gै4ख कथी खुआएब आ अपने केना रहब। र/gख04 तेमे \nआँगनवाड़ीक के/gैऑऑ /g406  पड़ैत अिछ । के/gैऑऑ /g406 पर िध या-पुताक/gै4ख थारी लेने प/gख6खित  मे बैसल देखलक। ह/gख6खइ -ह/gख6खइ लफरल \nचिल  घरपर जा िछ पा धोइ बुचनीक हाथमे दऽ के/gैऑऑ /g406 पर जाइले दुखनी कहलक। पाछू-पाछू अपनो आएल। \nसहािय का जखिन  िख चड़ी परसए लगली तँ बुचनीपर नजिर  गेलिन  तँ पुछलिख न- \n“तूँ तँ पिह ने नै आएल छेल/gै4ख? तोरा ले तँ िख चड़ी नै बनल अिछ ।”  \nसेिव का सहािय काक बात सुिन  बजली- \n“अ/gैज4 छा, की हेतै। ओकरो थारीमे िख चड़ी दऽ िद यौ।” \nसेिव काक नजिर  दुखनीपर गेल तँ दुखनीक/gै4ख लग बजा पुछली - \n“अहूँ अपनो बेटीक/gै4ख िक  अए ने के/gैऑऑ /g406 पर पठबै छी?” \nदुखनी कहलकिन - \n“की कहू दीदी। एकर बाप दू बरख पिह ने मिर  गेल। तँए एको रती नीक नै लगैए। बेटी लगमे रहैए तँ \nसंतोख होइए।” \nिब /gैज4 चेमे सेिव का बजली- \n“देखू जे मिर  गेल ओ तँ दुिन य/gख6खसँ चिल   गेल। अह/gख6ख अपना बेटीक/gै4ख भिव  स िक अए खराप करै छी। के/gैऑऑ /g406 पर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n41 \n \nऔत तँ िक छु िस खबो करत आ नीक सं/gख04 कारो हेतै। िभ नसरमे जलखै आ दुपहिर यामे खेनाइ सेहो खाएत। \nआब तँ सरकार अढ़ाइ सए टाका ब/gैज4 चाक कपड़ा लेल सेहो दइ छै।” \nदुखनी बजली- \n“दीदी, काि/gखख4  सँ ह महूँ अपना बु/gैज4 चीक/gै4ख केनदरपर पठाएब। ” \nदुखनी अपन सभ दुखरा सेिव काक/gै4ख सुना देलक। बँचलाहा िख चड़ी दुखनीक/gै4ख सेिव  का दऽ देलक। दुखनी सभ \nबासन धोइ-मािज  सहािय काक/gै4ख द ऽ अँगना आिब  गेली।   \nआब दुखनी अँगने-अँगने वत/gख61न माि◌ ज गुजर करए लगली। दुखनी अिछ  तँ बड़ गरीब तहूमे मासोमात-\nबेसहारा मुदा वेचारी अिछ  इमानदार आ /gख04 वािभ मानी जे कोनो मनुखक सभसँ पैघ गुण होइए। \nएक िद न दुखनीक/gै4ख बाटपर एकटा मोबाइल भेटल। मोबाइल ल ऽ दुखनी अँगना अबै छिल। तखने \nबाटपर बुचकुन दुखनीक खा◌े◌ंइछामे मोबाइल देखलक। देिख ते पुछलकै- \n“अह/gख6खक खॲइछामे मोबाइल देखै छी! किह या लेलॱ?” \nदुखनी बाजिल - \n“ई मोबाइल बाटपर भेटल। जेकर हएत तेकरा दऽ देब।” \nबुचकुन कहलकै- \n“देखॱ केहेन मोबाइल अिछ ।” \nदुखनी देखए देलकै। मोबाइल नबे रहै। कमतीमे तीन हजारसँ ऊपरेक। बुचकुन क/gै4ख लोभ आिब  गेलै बाजल- \n“प/gख6खच सए टाका दइ छी हमरा द ऽ िद अ।” \n“नै यौ बौआ, हम मोबाइल नै देब आ ने बेचब। जेकर हएत तेकरा दऽ देब।” \nदुखनी बुचकुनक हाथसँ मोबाइल लऽ घरपर िव दा भेल। रिह -रिह  कऽ मोबाइलमे गीत बजै छल। दुखनीक/gै4ख तँ \nमोबाइलक कोनो भ/gख6खजे ने बूझल रहै तँ ओ िरंग -टोन बािज -बािज  ब/gखऑै भ ऽ जाए। अँगनामे बुचनी देखलक \nतखने फेर गीत बाजल। बुचनी हिर अरका बटम दािब  बाजल- \n“हेलाउ?” \nओ/gैय4 ह रसँ अवाज आएल- \n“के बजै छी?” \n“हम बुचनी।” \n“के बुचनी केकर बेटी?” \nबुचनी बाजिल - \n“माएक नाओं दुखनी छी। बाबू मिर  गेल अिछ ।” \nओ/gैय4 ह रसँ फेर पुछलक- \n“तोहर बाबूक की नाओं?” \n“सुअग/gख6ऑए थोलाइ ?” \n“ई मोबाइल तूँ केतएसँ अनलीही?” \nबुचनी कहलकै- \n“माए देलक।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n42 \n \n“तूँ अपना माएक/gै4ख दही। गप करा। ” \nबुचनी माए हाथक/gै4ख मोबाइल दैत बाजिल  - \n“ले गप करही।” \nदुखनी बेटीए जक/gख6ख मोबाइल कान लग सटा बाजिल - \n“ई मोबाइल हमरा र/gख04 तापर भेटल। जेकर हएत तेकरा दऽ देब।” \nओ/gैय4 ह रसँ अवाज आएल- \n“मोबाइल हमर छी। हम अबै छी।” किह  मोबाइल ब/gखऑै  केलक। \n कनीए काल पछाित  मोटर साइिक लसँ दू गोटे दुखनी घरपर पहुँचल। ओइमे एक गोटे मुिख याजी \nरहिथ न। मुिख याजी दुखनीक/gै4ख बजा पुछलिख  न- \n“कह/gख6ख अिछ   मोबाइल?” \nदुखनी मोबाइल घरसँ िन कािल  हाथमे दऽ देलकिन । मोबाइल लऽ मुिख याजी प/gख6खच सए /gै6थपैआ दुखनीक/gै4ख िद  अए \nलगलिख न। मुदा दुखनी /gै6थपैआ नै लेलक। आ बाजिल  - \n“हम /gै6थपैआ कथीक लेब हमरा भेटल रहए अह/gख6खक छी ल ऽ जाउ।” \nमुिख याजी दुखनीक बेवहारपर खुश होइत पुछलिख न-  \n“अह/gख6खक/gै4ख सामािज  क सुर/gैथैा प/gखज0सन भेटैए ?” \nदुखनी जवाब देलक- \n“हमरा के देत िप लिस न उ तँ धिन काहा सबहक छी ने। हम तँ मसोमात छी।” \nमुिख याजी फेर पुछलिख न- \n“अं/gैऑ4 योदय भेटैए आिक  नै?” \nदुखनी कहलकिन - \n“िल खा-पढ़ही तँ कऽ कऽ गेल मुदा अखिन  तक कह/gख6ख कु/gैज4 छो भेटल।” \nमुिख याजी बजलिख न- \n“अह/gख6ख चािर  टा फोटो घीचा कऽ राखब। हम परसू आिब  अह/gख6खक नाओं सामािज  क सुर/gैथैाबला फाम/gख61 भिर   पठा \nदेब। अं/gैऑ4 योदयमे सेहो नाओं जोिड़  देब। केते गोटेक मरलासँ जगह खालीए अिछ ।” \n तेसर िद न मुिख याजी आिब  फाम/gख61 भिर   दुखनीसँ फोटो आ िन शान लऽ िव दा होइत कहलिख न- \n“अिग ला माससँ सभ िक छु भेटत।” \n आइ दुखनीक बेटी चा◌ैथामे पढ़ैत अिछ । ओकरा सामािज क सुर/gैथैा प/gखज0सन भेटैत अिछ  । इि/gैऑऑ द  रा अवास \nसेहो भेटल जइसँ घरो भऽ गेलै। हल/gख6खिक   छत नै ऊपरमे एसवे/gख04 ट से छै। \n \nƒƒ ƒƒ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n43 \n \nपोषाहारक गहुम \n \nचनौरा /gै6ैाथिम  क िव /gखै4ालयक िश  /gैथैा सिम  ित क गठन भेल। रंजन जीक प/gैजयी रीता देवी सिच  व आ अनीलजी \nअ/gैऑज य/gैथै भेला। मोहनजी सेहो सद/gख04 य  चुनल गेला।  \n िव /gखै4ालयमे छा/gैथथ सबहक पोषाहारक लेल  सभ मिह ना सरकार गहुम दैत छल आ गरीब छा/gैथथ सभ लेल \nपोषाहारक अलाबे एक /gै6थपैआ /gै6ैित  िद नक िह साबसँ /gै6ैो/gैऑ4 साहन भ/gैथ4ा सेहो दइ छल। आब तँ /gख04 कूल सभमे मीनूक \nमुतािव क छा/gैथथ सभक/gै4ख खेनाइ भेटैए। किह  यौ िख चड़ी, किह यौ करही-भात तँ किह यौ अ/gैऑख डा-भात। जइ समैमे \nपोषाहारक /gै6थपमे गहुम भेटै छल तइ समए /gै6ैधाना/gैऑज यापक आ िश /gैथैा सिम  ित क अ/gैऑज य/gैथै /gैयै लौकसँ गहुम उठा अ◌ािन  \nछा/gैथथ सबहक बीच बँटै छल। /gै6ैो/gैऑ4 साहन भ/gैथ4ा /gख04 कूलक /gै6ैधाना/gैऑज यापक /gै6ैख/gैऑख ड  िश /gैथैा काय/gख6थलयसँ अनै छल आ \nओहो छा/gैथथ सबहक बीच ब/gख6खिट   दइ छल। मुदा /gै6ैधाना/gैऑज यापक सभ छा/gैथथ सभक/gै4ख कम गहुम दइ छल। /gै6ैाय : दू \nमासपर पोषाहारक बँटवारा होइ छल। जइमे एक िक लो कम गहुम छा/gैथथ सभक/gै4ख भेटै छेलै। चनौरा /gै6ैाथिम  क \nिव /gखै4ालयक /gै6ैधाना/gैऑज यािपका सेहो यएह काज करै छल। /gै6ैो/gैऑ4 साहन रािश क बँटवारामे प/gख6खच टाकासँ दस टाका \nधिर  कम कऽ छा/gैथथ सबहक बीच बँटैत रहिथ  ।  \n /gखय1ाम पंचायतक चुनाव भेल। मोहनजी चनौरा पंचायतसँ पंचायत सिम ित क सद/gख04 य  चुनल गेला। /gै6ैमुख \nचुनावमे मोहन जीक/gै4ख सि/gखऑय  य भूिम का रहलिन । आ हुनके खेमाक बेकती /gै6ैमुख भेला। आब मोहनजी बेसी काल \n/gै6ैख/gैऑख डे मु/gैज1 यालयमे /gै6ैमुख जीक संग रहए लगला। /gै6ैख/gैऑख ड मे चलैबला सभ योजनाक जानकारी हुनका रसे-रसे \nहुअए लगलिन । /gै6ैाथिम  क िव /gखै4ालय चनौरामे छा/gैथथ सबहक बीच /gै6ैो/gैऑ4 साहन भ/gैथ4ा आ पोषाहार िव  तरणमे कटौटी \nहोइते छल। गहुम आ टाका बँटला पछाित  जे बँचै छल ओ /gै6ैधाना/gैऑज यािप का असगरे हजम कऽ लइ छेली। \nछअ मास भेल। िव /gखै4ालयक िश/gैथैा सिम  ित क अ /gैऑज य/gैथै देखैत रहला। आठम मासमे जखिन  छा/gैथथ स भक/gै4ख \n/gै6ैो/gैऑ4 साहन रािश  देल जाइ छल तखिन  िश /gैथैा सिम  ित क अ/gैऑज य/gैथै अनीलजी, सिच वक पित  रंजनजी आ सिम ित  \nसद/gख04 य  मोहनजी तीनू गोटे िव /gखै4ालयपर गेला। /gै6ैधाना/gैऑज यािप कासँ /gै6ैो/gैऑ4 साहन भ/gैथ4ाक रािश क िव तरणक पंजी लऽ \nलेला। पंजीमे छा/gैथथ सबहक नामक आगू सभ िव  /gखै4ाथ/gख6ऑक ह/gख04 ता/gैथैर छल। मुदा रािश   अंिक त नै छल। िश /gैथैा \nसिम ित क सद/gख04 य  सबहक िव चार भेल जे काि/gखख4   ई पंजी लऽ जा कऽ /gै6ैमुख साहैबक/gै4ख देखौल जाए। ओ जे \nसलाह देिथ न से कएल जाएत।  \n /gै6ैधाना/gैऑज यािप का िव भा देवीक पित  शोभाजी गामक दबंग बेकती। हुनका जखिन  ई सभ बात पता \nलगलिन  तखिन  ओ मोहन जीक/gै4ख बजा धमकी देलकिन  । मुदा मोहनजी पर ओइ धमकीक कोनो असिर  नै \nभेल। शोभाजी मोहन जीक/gै4ख कहलकिन  - \n“अह/gख6ख, िव तरण पंजी /gै6ैधाना/gैऑज यािप काक/gै4ख आपस क ऽ िद यौ नै तँ हम अह/gख6खपर केस करब।” \nमोहनजी कहलिख न- \n“पंजी तँ अ /gैऑज य/gैथै लग अिछ  । हम केतएसँ देब। गौआँक/gै4ख बैसाउ हुनका सबहक जे िन ण/gख61ए हेतिन   सएह कएल \nजाएत। अह/gख6ख हमरा बे/gैज0 तीगत /gै6थपे िक  छु ने कहू। ओना अह/gख6खक/gै4ख जे मन फूड़ए से क/gै6थ। हम डरेबला नै \nछी।” \n जखिन  धमकीक कोनो असिर  नै भेल तँ शोभाजी पंचायतक मुिख या जीक/gै4ख बजेलिख  न। पंचायतक \nमुिख याजी सेवा िन वृत िश /gैथैक छिथ  । ओहो अ/gैऑज य/gैथै आ मोहनजी सँ पंजी आपस करैले अ◌ा/gखय1ह केलिख  न। मुदा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n44 \n \nपंजी आपस नै भेल। दोसर िद न भोरे /gख04 कूलेपर समु/gैज4 चा गामक लोक बैसल। ि◌ नण/gख61ए भेल , एतेक िद न \n/gै6ैधाना/gैऑज यािप का जे केली से केली मुदा आब आगूसँ रािश  िव तरण अथवा गहुमक बँटवारामे कटौती नै करिथ । \nमुिख याजी कहलिख न- \n“जखिन  गहुम आिक  /gै6ैो/gैऑ4 साहनक रािश क िव तरण हुअए तखिन  सिम ित क सभ सद/gख04 य  मौजूद रहिथ । हुनके \nसबहक देख-रेखमे सभ िक छु िव तरण हुअए।” \nसभ गोटे मुिख या जीक बातक थोपड़ी बजा समथ/gख61न केलक।  \n मोहनजी नामक लेल िश /gैथैा स िम ित क सद/gख04 य  रिह  गेला। पंचायत सिम ित क सद/gख04 य  भेलाक कारण \nहुनका /gैयै लौकेसँ फुरसित  नै रहै छेलिन । हुनको दूटा बेटा ओही /gख04 कूलमे पढ़ै छल। दू मासक पछाित  /gख04 कूलमे \nगहुमक िव तरण भेल। मोहनजी अपना प/gैजयीसँ पुछलिख  न- \n“एमकी बौआ सभ /gख04 कूलसँ केते-केते गहुम अनलक?” \nप/gैजयी कहलकिन - \n“पहुलकोसँ िक ला◌े भिर  क/gैय4मे अनलक। पिह  ने दू मासमे प/gख6खच िक  लो अनैत रहए। ऐ बेर चािर ए िक लो \nअनलक।” \nमोहन जीक माथ ठनकलिन । पता लगलिन  जे चोर-चोर मौसेरा भाय। िश /gैथैा सिम  ित क अ/gैऑज य/gैथै आ सिच  वक/gै4ख \nआब कमीशन भेटए लगलिन । तँए एक िक लो गहुम आरो कटौती भऽ गेल। मोहनजी अ/gैऑज य/gैथै लग जा \nपुछलिख न- \n“अनील बाबू, एमकी तँ एक िक ला◌े गहुम आरो कटौती भऽ गेल। अहीले एतेक नाटक भेल रहए िक?” \nअनीलजी कहलिख न- \n“छोड़ू मोहन भाय, अहूँ /gैयै लौकमे कोनो योजना जा◌ेतू गऽ। िक छु कमाउ-धमाउ। अखिन  मौका अिछ । अिग ला \nचुनावमे िक  हएत िक  नै। देखै नै िछ ऐ, पैघ-सँ-पैघ नेता सभ केतेक न/gैय4 ह र घोटाला करैए।” \nमोहनजी अनील जीक बात सुिन  अवाक् रिह  गेला। बजला िक छु नै। िक छु फुड़ेबे ने करिन । थोड़े काल \nपछाित  कहलिख न- \n“ठीक छै, काि/gखख4   हम िव /gखै4ालय िश  /gैथैा सिम  ित सँ ित याग प/gैथथ द ऽ देब। अह/gख6ख सभक/gै4ख जे मन फूड़त सह ए \nकरब।” \nअिग ला िद न मोहनजी िश /gैथैा सिम  ित सँ ित याग प/gैथथ द ऽ देलिख न। मुदा गहुम िव तरणपर नजिर  राखए \nलगलिख न। /gै6ैाय : दू मासपर गहुमक उठाउ कऽ छा/gैथथ -छा/gैथथामे ब/gख6खटल जाइ छल। दू मासक एक बेर भेटै \nछेलै। िद स/gैय4 ब र आ जनवरीक गहुम तँ बँटा गेल छल। मुदा फरवरी-माच/gख61क गहुम अ/gै6ैीलोमे नै िव  तरण भेल। \nमई सेहो िब तल। मुदा गहुमक कोनो पता नै। प/gख6खच जूनक/gै4ख /gख04 कूलक /gै6ैधाना/gैऑज यािप का आ अ/gैऑज य/gैथै गहुम उठा क ऽ \nआिन  सात जूनसँ बँटवारा शु/gै6थ केलिन  ।  \nमोहनजी दरब/gैज6 जापर रहिथ । तखने िक छु लोक हुनका लग आिब  कहलकिन - \n“यौ सिम ित जी, जनवरी मिहना धिर क गहुम भेटल छल। फरवरी, माच/gख61, अ/gै6ैील आ मई ऐ चा/gै6थ मासक गहुक \nब/gख6खकीए छल। तइमे दुइए मासक गहुम ब/gख6खटल जा रहल अिछ  । दू मासक गहुम केतए गेल?” \nमोहनजी कहलिख न- \n“अ/gैज4 छा, हम पता लगबै छी।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n45 \n \nमोहनजी /gै6ैधाना/gैऑज यािप का लग जा पुछलिख न- \n“दू मासक गहुम की भेल?” \n/gै6ैधाना/gैऑज यािप का कहलकिन - \n“फरवरी आ माच/gख61क गहुम ले/gैय0 स  कऽ गेल। आवंटने नै भेल। अखिन  अ/gै6ैील -मई मासक गहुम बँटल जा रहल \nअिछ ।” \nमोहन जीक मन नै मानलकिन  तँ ओ अ/gैऑज य/gैथै अनीलजी लग जा हुनकोसँ पुछलिख  न। मुदा हुनको जवाब \nसएह। गहुम ले/gैय0 स  भऽ गेल। \nमोहन जीक मनमे भेलिन  जे सभ िक यो मीली भगत कऽ नेने अिछ । एकरा सबहक बातपर िब सवास नै \nकरी। िव चार केलिन , भिर  िद न तँ /gैयै लौकेमे रहै छी। िक एक ने बीइओ आ◌ॅिफ समे जा पता लगाबी। अिग ला \nिद न /gैयै लौक गेला तँ बीइओ आ◌ॅिफ समे हािक मे नै छल। ओइठाम मा/gैथथ एकटा िश  /gैथैक छला जे िल  खा-पढ़हीक \nकाज स/gैय4 हारै छला। पुछलापर ओहो गोले-मटोल जवाब देलकिन । मोहनजी सोचलिन  जे अपना बुते नै पता \nलगत। /gै6ैमुख साहैबक/gै4ख कहए पड़त। ओ तँ दसे िम  नटमे पता लगा लेिथ न। /gै6ैमुख जीक/gै4ख सभ बात \nकहलिख न। /gै6ैमुखजी कहलिख  न- \n“एतेक छोट काज लेल अह/gख6ख िफ  िर सान छी। प/gख6खचे िम  नटमे पता लगा दइ छी।” कहैत /gै6ैमुखजी टेबुलपर \nराखल बेलक बटम टीपलिन । चपरासी आएल। गोदाम मैनेजरक रिज /gख04 ट र लऽ बजौने अबैले चपरासीक/gै4ख \nकलिख न। प/gख6खचे िम  नट पछाित  चपरासी संग मैनेजर रिज /gख04 ट र लऽ कऽ आएल। /gै6ैमुख साहैब मैनेजरसँ चनौरा \n/gख04 कूलक गहुम उठाबक तारीख पुछलिख न। मैनेजर रिज /gख04 ट र देिख  बतौलकिन । 31 मईक/gै4ख फरवरी-माच/gख61क आ \n01 जूनक/gै4ख अ/gै6ैील -मई मासक गहुम उठाब भेल अिछ । उठाब रिज /gख04 ट रपर िव /gखै4ालय िश  /gैथैा सिम  ित क अ/gैऑज य/gैथै आ \n/gै6ैधाना/gैऑज यािप काक ह/gख04 ता/gैथैर अिछ  । आब मोहन जीक/gै4ख बुझैमे किन  को भ/gख64गठ नै रहल जे दू मासक गहुम \n/gै6ैधाना/gैऑज यािप का, सिच व आ अ/gैऑज य/gैथै िम  िल  बेिच  लइ गेला।  \n गामपर आिब  मोहनजी एक बेर फेर अ/gैऑज य/gैथै अनीलजी लग गेला। पता चललिन । अ/gैऑज य/gैथैजी \n/gै6ैधाना/gैऑज यापक ओइठाम गेल अिछ । तखिन  ओहो /gै6ैधाना/gैऑज यािप का ऐठाम एला।  \n ऐठाम देखै छिथ  जे /gै6ैधाना/gैऑज यािप काक पित  शोभाजी, अनीलजी आ रंजनजी सभ गोटे ए/gख1ैेठाम बैस \nचाह पीब रहल छिथ । मोहन जीक/gै4ख देिख  ते शोभाजी बजला- \n“आबह आबह मोहन, कहअ की हाल-चाल छह?” \nमोहनजी कहलकिन - \n“ठीके अिछ ।” \nिब /gैज4 चेमे शोभाजी प/gैजयीक/gै4ख हाक दैत कहलिख  न- \n“एक कप चाह ओरो नेने आउ।” \nमोहनजी कहिख न- \n“हम चाह नै पीब, अखने चौकपर चाह पीलॱ हेन।” \nताबे िव भाजी एक कप चाह आ एक िग लास पािन  नेने आिब  मोहनजी िद स बढ़ेली। मोहनजी कहलिख न- \n“बेसी चाह पीलासँ गैस बिन  जाइए।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n46 \n \nिव भाजी कहलिख न- \n“लीअ ने कथीले हमरा सभपर िव गड़ल रहै छी।” \nमोहनजी चाहक कप पकड़ैत कहलकिन - \n“अह/gख6ख कोन हमर खेत जोित   लेलॱ जे हम अह/gख6खपर िव  गड़ल रहब।” \nिब च् चेमे रंजनजी पुछलिख न- \n“आब कहू सिम ित जी, के/gैय4 ह र-के/gैय4 ह र आगमन भेलैए?” \nचाहक घॲट लैत मोहनजी बजला- \n“हम पुछैले एलॱ हेन जे ठीके दू मासक पोषाहार ले/gैय0 स  भऽ गेलै?” \nशोभाजी िब /gैज4 चेमे िट पलिख न- \n“तँ हम सभ फूिस  बजै छी? तूँ तँ भिर  िद न /gैयै लौकेमे रहै छह। पता लगा लैह।” \nअ/gैऑज य/gैथै अनीलजी टोकलकिन  - \n“यौ सिम ित जी, छोड़ू ने िब तलाहा बात। अहूँ कथी-कथीमे लगल रहै छी। िक छु कमाएब-धमाएब से नै। यौ \nअखिन  कमाइक मौका भेटल अिछ । समैक/gै4ख िच  /gैऑऑ ह यौ। मौकाक फेदा उठाउ।” \nिब /gैज4 चेमे रंजनजी सेहो अपन बात रखलिन - \n“देिख यौ ने, डीलर सभ छअ-छअ मासपर अं/gैऑ4 योदय योजनाक चाउर-गहुम जनताक/gै4ख दैत अिछ  । कह/gख6ख िक  यो \nिक छु बजैए। ओ सभ कमा कऽ बोच भऽ गेल।” \nमोहनजी तंग होइत बजला- \n“दुिन य/gख6ख-दारीक बात छोड़ू जे िव षय लऽ कऽ हम एलॱ तैपर चच/gख6थ क/gै6थ। परसू पंचायत सिम  ित क बैसक छी। \nहमरा /gख04 कूलक पोषाहार िक अए ले/gैय0 स  भऽ गेल से ओइ बैसकमे अवाज उठाएब। ठीक छै हम जाइ छी।” \nकिह  मोहनजी उिठ  कऽ ठाढ़ भऽ गेला।  \nताबे शोभाजी कहलिख न- \n“बैसह ने, जलखै खा कऽ जइहअ। िक अए एते आगुताएल छह?” \nमोहनजी कहलकिन - \n“हमरा आरो काज सभ अिछ । जाए िद अ।” किह  मोहनजी िव दा भऽ गेला। \n शोभाजी अनील जीक/gै4ख इशारा केलिख न। अनीलजी ठाढ़ होइत बजला- \n“/gै6थकू सिम  ित जी, हमहूँ चलब।” \n“चलब तँ चलू।” मोहनजी कहलिख न। दुनू गोटे संगे िव दा भेला। र/gख04 तामे अनीलजी मोहनजीक/gै4ख कलिख  न- \n“यौ सिम ित जी, गहुम ले/gैय0 स  नै भेल। हम सभ दू मासक गहुम बेिच  लेलॱ। अहूँक िह /gख04 सा रखल अिछ ।” \nमोहनजी कहलिख न- \n“हमरा िह /gख04 सा-ित /gख04 सा नै चाही। हमर कोन िह /gख04 सा? गहुम बेिच  लेिल ऐ तँ /gै6थपैआ  तँ हेबे करत। ओइ /gै6थपैआ क \nफेर गहुम कीिन  िव /gखै4ाथ/gख6ऑ सभमे ब/gख6खिट   िद यौ।” \nअनीलजी कहलिख न- \n“आब से नै हएत। शोभाबाबू आ रंजनजी से नै करता।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n47 \n \nमोहनजी कहलिख न- \n“तँ ठीक छै। हम गौआँक/gै4ख सभ बात कहबै जे दू मासक गहुम अ/gैऑज य/gैथै, सिच व आ /gै6ैधाना/gैऑज यािप का िम िल  कऽ \nबेिच  लेलक।” \nअनीलजी कहलकिन - \n“ठीक छै अह/gख6ख जाउ , हम चौक होइत भेल अबै छी।” \nमोहनजी बिढ़  गेला।  \n अनीलजी घूिम  कऽ शोभा जीक दरब/gैज6 जापर एला। रंजनजी आ शोभाजी बैसले रहिथ । शोभाजी \nपुछलकिन - \n“की मोहना बात बुझलक आिक  नै।” \n“नै बुझलक। कहलक हम गौआँ सभक/gै4ख कहबै। ” \nरंजनजी बजला- \n“ठीक छै। कहए िद औ। हम सभ देख लेब।” \nशोभाजी बजला- \n“मोहन पंचायत सिम ित मे की जीतल ओ केकरा◌े मोजरे ने करैए। अपनाक/gै4ख बड़का नेता बुझैए। ओ की कोना◌े \nयोजनामे गरबड़ नै करैए।” \nअनीलजी कहलिख न- \n“जॱ गौआँक/gै4ख गहुम बेचब पता लिग   जाएत तँ बुझू जे आिग  लिग  जाएत। केकर-केकर मुँह ब/gखऑै करब। लोक \nअपना सभक/gै4ख की-की कहत से नै जािन । समाजमे बड़का बदनामी हएत।”  \nशोभाजी पुछलिख न-  \n“अह/gख6खक की िव  चार अिछ ?” \nअनीलजी कहलिख न- \n“हम तँ कहब जे गहुम कीिन  कऽ बँटबा िद यौ।” \nशोभाजी आ रंजन ए/gख1ैे संग बात कटैत बजला- \n“नै से तँ नै हएत। आिख र हमरो सबहक िक छु इ/gैज6जत अिछ  । जे खा गेिल ऐ से खा गेिल ऐ। जॱ गहुम \nकीिन  कऽ ब/gख6खटब तँ मोहना कहत , खेलहा गहुम बोकरा देिल ऐ। अह/gख6ख बेकार डराइ िछ  ऐ। यौ मोहन असगरे \nअिछ । अपना सभ तीन गोटे छी।” \nअनील जीक मुँहसँ िन कललिन - \n“अखिन  ने असगरे अिछ  आ जखिन गौआँक/gै4ख कहत तँ भिर   गामे ने भऽ जाएत।” \nशोभाजी बजला- \n“हएत तँ हएत। की कऽ लेत। यएह ने हएत जे िक छु टाका बीइओ साहैबक/gै4ख देबए पड़त। हम सभ बूिझ   \nलेब। अह/gख6ख िच  /gैऑऑ ता जुिन  क/gै6थ। ” \n जखिन  गौआँक/gै4ख पता लगल तँ समु/gैज4 चा गाममे आिग  लिग  गेल। चौक-चौराहासँ लऽ कऽ दलान सभपर \nसेहो मा/gैथथ अही गपक चच/gख6थ हुअए लगल। गौआँ सभ आवेदन िल  िख  सभ गोटे सही छाप करै गेल। अिग ला \nिद न /gैयै लौक जा एकटा आवेदन /gै6ैमुखजीक/gै4ख आ एकटा बीडीओ साहैबक/gै4ख देलक। आवेदन देिख   बीडीओ साहैबक  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n48 \n \nिव चार भेलिन  जे थानामे एफ.आइ.आर. दज/gख61 करौल जाए। मुदा /gै6ैमुखजी रोकैत कहलिख  न- \n“दू िद न थ/gैय4 हू। जॱ /gख04 कूलक हेड मा/gख04 टर गहुम ब/gख6खिट   देत तँ ठीक नै तँ सहए करब।” \n जखिन  शोभा जीक/gै4ख पता चललिन   जे बीडीओ साहैब एफ.आइ.आर. करैले तैयार भऽ गेल अिछ  तँ \nमाथ चकराए लगलिन । सोचए लगला, गहुमक पाइ तँ सिच वो आ अ/gैऑज य/gैथैो खेलक। मुदा फँसत तँ हेड \nमा/gख04 टर। जॱ ओ सभ फँसबो करत तँ की हएत। हमर प/gैजयीक/gै4ख तँ नोकरीए चिल   जाएत। अनीलजी आ रंजन \nजीक/gै4ख बजा कहलिख  न- \n“बात बिढ़  गेल। एफ.आइ.आर. होइबला अिछ ।” \nअनीलजी कहलकिन - \n“हम तँ पिह ने कहने रही जे मोहनक बात मािन  िल औ।” \nशोभाजी िब /gैज4 चेमे बात कटैत बजला- \n“पिछ ला बातक/gै4ख छोड़ू आब की करए पड़त से क/gै6थ। जइसँ जान बँचत। ” \nरंजनजी बजलिख न- \n“िज ला पिर षदक सद/gख04 य  लोकेशजी हमरा दोसक सार छी। हुनका /gैयै लौकपर पकड़ छि/gैऑऑ ह  । हुनकासँ गप कऽ \nमािम लाक रफा-दफा करबैक आ/gखय1ह करबिन  । हम आ अनीलजी अखने जाइ छी।” \nसएह केलक अनीलजी, रंजनजी दुनू गोटे िज ला पिर षदक सद/gख04 य लोकेश जीसँ भ/gै4खट क ऽ सभ बात \nकहलकिन । लोकेश जीक/gै4ख पिह  नेसँ सभ बात बूझल छेलिन । कहलिख न- \n“अह/gख6ख सभ बड़ जुलुम केलॱ। िध  या-पुताक गहुम बेिच  लेलॱ। ऐसँ पैघ आरो कोनो गलती होइ छै?” \nरंजनजी कहलिख न- \n“आब तँ जे भऽ गेल से भऽ गेल। ई मािम ला आगू नै बढ़ए से जोगार कऽ िदऔ।” \nलोकेशजी- \n“बात तँ बड़ आगू बिढ़  गेल अिछ । ओना हम /gै6ैमुख साहैब , मोहन आ बीडीओ साहैबसँ गप करै छी। अह/gख6ख \nसभ /gै6थकू। ” \nलोकेशजी /gै6ैमुख जीक क/gैथैमे गेला। ओतै मोहनोजी बैसल रहिथ । लोकेशजी /gै6ैमुख साहैबक/gै4ख कहलिख  न- \n“सर, /gै6ैाथिम  क िव /gखै4ालय चनौराबला मािम  लाक/gै4ख आगू नै बढ़ए िद  औ। अह/gख6ख जे कहबै सएह हएत। मोहनो जीक \n/gै6ैित  /gख0ख ठा रिह  जेतिन ।” \n/gै6ैमुखजी कहलिख  न- \n“ठीक छै, मोहनजी सँ गप क/gै6थ। ” \nलोकेशजी मोहनक/gै4ख पुछलिख  न- \n“की यौ मोहनजी, अह/gख6खक की िव  चार?” \nमोहनजी कहलिख न- \n“यौ पाष/gख61दजी, िध या-पुताक पोषाहार ई सभ बेिच  लेलक। गहुम बेचलासँ जे /gै6थपैआ  भेल से तँ हेबे करत। \nओही /gै6थपैआ क गहुम कीिन  ब/gख6खिट   देथुन, हमरा तरफसँ सभ गप खतम।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n49 \n \n/gै6ैमुखजी कहलिख  न- \n“मोहनजी ठीके कहै छिथ । अह/gख6ख /gख04 कूलपर जा गहुम बँटबा िद यौ। हम अिग ला कोनो कार/gख61वाइ  नै हुअए \nदेबै।” \nलोकेशजी- \n“जी सर, हम मोहनजीक िव चारसँ सहमत छी। हम सभ पंचायत /gै6ैित  िन िध  छी। मोहनजीक /gै6ैित/gख0ख ठा हमरो \n/gै6ैित  /gख0ख ठा छी।” \n अिग ला िद न आठ बजे िभ नसरमे चनौरा /gख04 कूलपर समु/gैज4 चा गौआँक बैसार भेल। िश /gैथैा सिम  ित क \nसद/gख04 य , अ/gैऑज य/gैथै, सिच व आ सिम ित क सद/gख04 य  मोहनजी तथा िज ला पाष/gख61द लोकेशजी सेहो छला। बैसारक \nअ/gैऑज य/gैथैता लोकेशेजी केलिन  । बड़ घमथ/gख61न भेल। अंतमे अ/gैऑज य/gैथै ि◌ नण/gख61ए देलिख  न- \n“चािर  मासमे दू मासक गहुम छा/gैथथ सभक/gै4ख पिह  ने भेटल अिछ । बँिक यौता दू मासक गहुम सात िद नक भीतर \n/gै6ैधाना/gैऑज यािप का िव /gखै4ाथ/gख6ऑ सबहक बीच बँटती।” \n /gै6ैधाना/gैऑज यािप का िव भा देवी ठाढ़ भऽ बजली- \n“जे भऽ गेल ओकरा अह/gख6ख सभ िब  सिर  जाउ। अिग ला रिव  िद न हम बँिक यौता दू मासक गहुम सभ िव /gखै4ाथ/gख6ऑक \nबीच ब/gख6खटब। ” \n \nƒƒ ƒƒ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n50 \n \nसभसँ पैघ पूजा \n \nरेलबेमे भेके/gैऑऑ सी िन कलल छल। मूल आवेदन प/gैथथक संगे सभ /gै6ैमाण प/gैथथक/gै4ख राजपि/gैथथ  त पदािध कारी दुआरा \nअिभ /gै6ैमािण त छाया /gै6ैित   संल/gैजै ण  करनाइ अिन वाय/gख61 छल। नै तँ आवेदने र/gख1य भ ऽ जाएत। हमरा देरीसँ पता \nलागल। एक स/gैय0 ताहक समए अवासीय एवं जाित  /gै6ैमाण प/gैथथ बनबैमे लिग   गेल।  \n आइ आवेदनक अंित म िद न छल। मुदा हमर /gै6ैमाणक छाया /gै6ैित   अिभ /gै6ैमािण  त नै भेल छल। हम बड़ \nिच ि/gैऑऑ त  त छेलॱ। िभ नसरे आठ बजे घोघरडीहा िव दा भेलॱ सोचलॱ, ओतए तँ केतेको राजपि/gैथथ  त पदािध कारी सभ \nछिथ , िक नकोसँ करा लेब। आ घोघरडीहे डाकघरसँ /gख04 पीड पो/gख04 ट  कऽ देबै। ओहीठाम एकटा डा/gैज0 ट र छिथ  \nनाओं िछ यिन  डा/gैज0 टर ओम नारायण कण/gख61। सभ गोटे हुनका डा/gैज0 टर नारायण बाबू कहै छि/gैऑऑ ह  । हुनकासँ नीक \nपिर चए अिछ । केतेको रोगी सभक/gै4ख हुनकासँ इलाज करौने छी। जइसँ डा/gैज0 टर साहैबक/gै4ख नीक आमदनी भेल \nछि/gैऑऑ ह  । नै तँ कमतीमे दू हजार टाकासँ बेसी हमरा दुआरा डा/gैज0 टर साहैबक/gै4ख आमद भेल हेतिन  । हमरा पूरा \nिब सवास छल जे डा/gैज0 टर नारायण बाबू हमर /gै6ैमाण प/gैथथक छाया /gै6ैित  क/gै4ख अिभ  /gै6ैमािण  त कऽ देता। हम हुनका \nडेरापर पहुँचलॱ ओ टी.वी देखै छेला। हमरा देिख ते हुनकर प/gैजयी हुनका कहलकिन  - \n“रायजी एला हेन।”  \nबरबिर जे रोगी लऽ कऽ हुनका डेरापर जाइत रही तँए डा/gैज0 टर साहैबक प/gैजयीओ हमरा िच  /gैऑऑ है छेली। हुनकर \nि/gैज0 ल  िन क डेरापर छि/gैऑऑ ह  । डा/gैज0 ट र साहैब टी.बी देखनाइ छोिड़  हमरा लग आिब  बजला- \n“बहुत िद नपर एलॱ हेन। कोनो रा◌ेगी अिछ  की?” \nहम कहिल यिन - \n“नै सर। आइ रोगी नै अिछ । आइ तँ हम अपन /gै6ैमाण प/gैथथक छाया /gै6ैित  क/gै4ख अिभ  /gै6ैमािण  त करबए एलॱ। आइ \nआवेदनक अंित म तारीख छी।” \nडा/gैज0 ट र साहैब बजला- \n“हमरा लग तँ मोहर अिछ  नै। उ तँ अ/gख04 प तालेमे रहैए। िब नु मोहरक केना हएत।” \nहम कहिल यिन - \n“सर, अपने अिभ /gै6ैमािण  त कऽ देल जाउ। हम अ/gख04 प ताल जा मोहर लगाबा लेब।” \nडा/gैज0 ट र साहैब कहलिन - \n“अखिन  तँ हमरा बोहिन यो ने भेल अिछ । िब नु बोहिन क काज केने अझुका िद न फॲके चिल  जाएत।” \n हमरा डा/gैज0 ट र साहैबक ऐ बेवहारपर दुख भेल। मुदा बजलॱ िक छु नै। ओतएसँ िव दा भऽ सड़कपर \nएलॱ। सोचलॱ आिब  की करी। केतए जाइ । मन पड़ल। /gै6ैख/gैऑख ड क साहायक अिभयंतो ई काज कऽ सकै \nछिथ । हुनकोसँ तँ जान-पहचान अिछ ए। /gै6ैधानमं/gैथथी स ड़क जे बनैत रहए तँ इंजीिन यर साहैबक/gै4ख हम चाह -\nजलपान करौने रिह यिन । हुनकर मोटर साइिक ल खराप भऽ गेल रहिन । तँ हमहॴ गुड़का कऽ अपना \nदरब/gैज6जापर ल ऽ गेल रही। ऐसँ इंजीिन यर साहैब बड़ खुशी भेल रहिथ । कहने छला किह यो कोनो काज \nहएत तँ हमरा लग आएब। शम/gख6थ जीक मकानमे डेरा अिछ । शम/gख6थ जीक मकान तँ देखले अिछ  । कारण पिह ने \nजे दुग/gख6थ बाबू बीडीओ साहैब रहिथ  न हुनको डेरा तँ शम/gखज6 जीक मकानमे रहिन  । एक-आध बेर बीडीओ साहैबक \nडेरापर गेले छी।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n51 \n \n शम/gख6थ जीक मकान िद  स िव दा भेलॱ। इंजीिन यर साहैब बाहरेमे बैसल रहिथ । टेबुलपर चाह रखल \nरहिन । अपने पेपर पढ़ैत रहिथ । लगमे जा कहिल यिन - \n“परनाम सर।” \nपेपरपरसँ नजिर  हटा हमरा िद स देखैत बजला- \n“बाजू कोन काज अिछ ।” \nहम कहिल यन- \n“अिभ /gै6ैमािण  त करेबाक अिछ ।” \nओ बजला- \n“अखिन  हमरा लग समए नै अिछ । देखै नै िछ ऐ दाढ़ीओ नै कटेलॱ हेन। तखिन  /gख04 नान-पूजा करब। जलखै \nकऽ तुर/gैऑऑ त  मधुबनी जाएब। िज लामे एगारह बजैसँ िम िटंग अिछ । नअ बािज  रहल अिछ ।” \nहम पुन: िन वेदन करैत कहिल यिन - \n“सर, आवेदनक तँ आइ अंित म िद न िछ ऐ। बड़ कृपा हएत जे ई काज अपने कऽ दैित ऐ।” \nकहलिन - \n“बोले न समय नहॴ है। दुसरे जगह चले जाइए। अ/gख04 पताल है /gैयै लौक है मबेशी अ/gख04 प ताल है। कहॴ भी \nअिभ /gै6ैमािण  त हो सकता है।” \n हम िन राश भऽ ओतएसँ िव दा भेलॱ। हमरा भेल जे आब हमर आवेदन प/gैथथ रखले रिह   जाएत। सोची, \nआब केतए जाइ। अही गुनधुनमे आगू बढ़लॱ तँ एकटा मकानक ग/gै4खटपर िल  खल आलोक कुमार, /gै6ैख/gैऑख ड  \nपशुपालन पदािध कारी, देखिल ऐ। केबाड़ भीतरसँ ब/gखऑै रहै। हम केबाड़ ढकढकेिल  ऐ। ए/gख1ैे िम  नट पछाित  एकटा \nयुवक िन कलला। हुनकर पूरा शरीर भीजल रहिन । गमछा पिह रने रहिथ । पुछिल यिन - \n“साइत अपने...?” \nिब /gैज4 चेमे हमर बात लपिक  बजला- \n“हँ, हम आलोक कुमार। /gै6ैख/gैऑख ड  पशुपालन पदािध कारी, घोघरडीहा छी। बाजू?” \nकहिल यिन - \n“अिभ /gै6ैमािण  त करबैक छल सर। मुदा अखिन  अपने /gख04 नानामे लगल छी फेर पूजा करब तेकर बाद ने हमर \nकाज।” \nओसारपर राखल चौकीपर बैसैले कहलिन। हम जा कऽ ओइपर बैसलॱ। ओ अपने भीतर गेला। कहलिन  जे \nएतए बैसू अबै छी। प/gख6खच -सात िम नट पछाित  आिब  पुछलिन - \n“आब कहू कोन /gै6ैमाण प/gैथथपर अिभ  /gै6ैमािण  त करेबाक अिछ ।” \nहम अपन /gै6ैमाण प/gैथथ सबहक छाया /gै6ैित  क संग मूल /gै6ैित   सेहो हुनका आगूमे टेबुलपर रिख  देलयिन । देख-\nसुिन  सभ /gै6ैमाण प/gैथथक छाया /gै6ैित  पर अिभ /gै6ैमािण  त करैत कहलिन - \n“अह/gख6ख पूजाक बात करै छेलॱ...?”  \nहम चु/gैय0 पे रहलॱ आिक  ओ पुन: बजला- \n“हम जे अपनेक काज कऽ देलॱ हमरा लेल सभसँ पैघ पूजा यएह भेल। हम सेवाक/gै4ख पूजा बुझै छी। ”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n52 \n \nहम डा/gैज0 ट र साहैबक ई बात सुिन  िक छु सोचए लगलॱ। ताबए सभ कागत पोिल िथ न झोरामे लऽ नेने \nरही। हुनक ई बात हमरा ि◌ दमागमे ऐ तरह/gै4ख जगह बना छेिक   नेने छल जे िक छु बािज  नै पबैत रही। अंतो-\nअंत िब नु िक छु बजने हाथक इशारासँ /gै6ैणाम करैत ओइठामसँ िन  किल  डाकघर िद स ि◌ वदा भऽ गेलॱ। \n \nƒƒ ƒƒ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n53 \n \nभ/gु44ट  \n \nपंचायत चुनावक समए रहए। /gै6ैचार -/gै6ैसार पूरा जोर पकड़ने रहए। सभ उ/gैय4 मीदवारक आदमी साइिक लपर \nहौरन बाि/gैऑऑ ह   मैकसँ टोले-टोल /gै6ैचार करै छल। चौक -चौराहापर लॉड/gख04 पीकरक तेतेक ने अवाज होइ जे कान \nदेनाइ मु/gख04 कील। हम तँ बुझू चौकपर गेनाइए छोिड़  देने रही। जखैनिक  उ/gैय4 मीदवार सभ तरफसँ भोटरक/gै4ख चाह -\nजलखैक अलाबे दा/gै6थओ भेटै छेलै। मंगनीमे चाह -जलखै करैबला सभ सबेरेसँ चौक पकिड़  लइ छल। केते \nगोटे तँ एहनो अिछ  जे दू-दू तीन-तीन उ/gैय4 मीवारक चाह-जलखै करै छल। ताड़ीओ आ पोिल िथनो पीबैबला सभ \nअखिन  अं/gखय1ेजी दा/gै6थ पीबैए।  \nमरद िक  जे जनानीओ सभ ह/gै4खज बाि/gैऑऑ ह  -बाि/gैऑऑ ह   अँगने-अँगने अपना उ/gैय4 मीदवारक प/gैथैमे घूिम  -घूिम  भ/gै44ट \nमंगैए। उ/gैय4 मीदवारक/gै4ख तँ अखिन   बुझू नीने गाइब। एकटा उ/gैय4 मीदवार उठै छल तँ दोसर उ/gैय4 मीदवार आिब  \nदरब/gैज6 जापर बैस जाइ छल। सभक/gै4ख चाह -पान तँ करबैए पड़ै छल। प/gैजयी तँ चाह बनबैत -बनबैत िफरीसान \nछिथ । की करब जँ िक यो दरब/gैज6 जापर एता तँ कम-सँ-कम एक कप चाहोक आ/gखय1ह तँ करबे करबिन  ।  \nएक िद नक गप छी। दरब/gैज6 जापर बैसल रही। लगमे सरपंचक उ/gैय4 मीदवार झमेली दास सेहो रहिथ । \nदुनू गोटे चाह पीबैत रही। तखने हमर हरवाहा रिब या आएल आ कहलक- \n“िग रहत, कनी खैनी िद यौ।” \nहम कहिल ऐ जे जा पिह ने अँगना जा आ िग रहतनीसँ चाह म/gख64िग   पीने आबह तखिन  तमाकुल खइहअ। दसे \nिम नट पछाित  दरब/gैज6 जापर आएल रिबया । झमेली दास ताबए चिल  गेल छला। रिब या देखैमे तँ बुड़बके जक/gख6ख \nलगैए मुदा अिछ  बड़ चंगला। हम ओकरा चुनौटी दैत कहिल ऐ- \n“लगाबह, हमहूँ खाएब। अ/gैज4 छा एकटा कहअ जे भ/gै44ट केकरा-केकरा देबहक? उ/gैय4 मीदवार सभ तँ अखिन  खूब \nदा/gै6थ पीयबैत अिछ  । तोरा किह यो पिर  लगलह िक  नै?” \nरिब या बाजल- \n“यौ िग रहत, अखने तँ समए अिछ । ई सभ जखिन  जीत जाएत तखिन  फेर केकरोसँ गपो करत। तँए जएह \nहाथ सएह साथ। भ/gै44ट तँ जेकरा मन हएत तेकरे देब। मुदा खाएब -पीअब सबहक।” \nहम कहिल ऐ- \n“ई नीक काज नै छी। अपन इमान अपने बँचबए पड़ै छै। नीक लोकक/gै4ख चुिन  हअ।” \nरिब या- \n“ई की कहै िछ ऐ िग रहत। नीक केकरा कहै िछ ऐ। पिछ ला बेर गोपाल बाबूक/gै4ख सभ िम  िल  मुखयामे जीतौिल ऐ। \nमुदा आइ देिख यौ गोपालबाबूक/gै4ख की-सँ-की भऽ गेला। पिह ने तँ एकटा कटहीओ साइिक ल नै रहिन । आब \nिक दिन  तँ कहै छै हँ बलरो गाड़ी। ओहीपर हरदम चिढ़ -चिढ़  गामसँ हिर दम बाहरे रहैए। मकानो गाममे नै \nदिर भंगामे जा कऽ बनेलिथ  हेन।” \nहम कहिल ऐ- \n“हौ अिह ना होइ छै। सभ िक यो कमाइए। देखै नै छहक एमेले-एमपीक/gै4ख प/gख6खचे सालमे करोड़पित  -अरबपित  भऽ \nजाइत अिछ ।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n54 \n \nरिब या बाजल- \n“होइते हएत। जखिन  मुिख या सभ एते कमाइए जेकरा ए/gख1ैो पाइ दरमाहा नै छै आ ओकरा सभक/gै4ख तँ दरमहो \nआ सुनै िछ ऐ जरकीनो भ/gैथ4ा भेटै छै। ” \nहम कहिल ऐ- \n“अ/gैज4 छा, छोड़ह ई गप-स/gैय0 प ई कहअ जे वाडपंचमे केकरा भ/gै44ट देबहक। ओइमे तँ तोहर िद  यादे बुधन ठाढ़ \nछह। आन उ/gैय4 मीदवारसँ आदमीओ ठीक अिछ ।” \nहमर बात कटैत िब /gैज4 चेमे रिब या बाजल- \n“की कहिल ऐ िग रहत, नीक आदमी। यौ उ तँ गाममे सभसँ िगरहकट अ◌ादमी अिछ ।” \nपुछिल ऐ- \n“से केना?” \nकहलक- \n“प/gै64क/gख6ख साल हमर बकरी ओकर दसटा कोबीक गाछ खा नेने रहए। तइले ओकर मौगी हमरा िब  खिन -िब खिन  \nगािर  देने रहए। हमरो ओकर गािर क बड़ चोट लगल अिछ । हम अ/gैय0 पन भ/gै44ट ओकरा िक  /gखऑैहु नै देब। ” \n \nƒƒ ƒƒ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n55 \n \nसोइरी छछारब \n \nिम िथ ल/gख64चलमे एकटा बजार  अिछ  झंझारपुर जे अनुम/gैऑख ड ल सेहो छी। झंझारपुरमे एकटा म/gैऑज य म िक सान छला। \nनाओं रहिन  टुनटुन। हुनका तीनटा बेटा आ दूटा बेटी। तीनू बेटाक िब आह भऽ गेल छि/gैऑऑ ह   आ दुनू बेटीओक \nिब आह भऽ गेल छि/gैऑऑ ह  । ओना दुरागमन पछाइतो दुनू बेटी बेसी काल निह रेमे रहै छि/gैऑऑ ह । दूटा बेटा पंचायत \nिश /gैथैक आ एकटा बेटा रोजगार सेवक छिथ  न। जेठका जमाए पंचायत सिच व छिथ न। पिह ने तँ ओ दलपित  \nछला। सरकार दलपित  सभक/gै4ख पंचायत सेवक बना देलकिन   तहीमे ओ पंचायत सेवक भऽ गेला। ए/gैय4 ह र \nपंचायत सेवकक/gै4ख सरकार पंचायत सिच  व बना देलक। बुझू जे ओ सभ तँ आब पंचायतक हािक म भऽ गेला। \nहुनका सभक/gै4ख नीक आमदनी छि/gैऑऑ ह  । िक एक तँ हुनका सभक/gै4ख इंिद  रा अवास आ आनो-आन योजना सभमे \nकमीशन भेटै छि/gैऑऑ ह  । ज/gैऑऑ म आ मृ/gैऑ4 यु /gै6ैमाण प/gैथथ बनबैमे सेहो /gै6थपैआ  लइ छिथ न।  \n टुनटुन जीक जेठका जमाएक/gै4ख सासुरमे नीक मानदान होइ छि/gैऑऑ ह  । िक एक ने हेतिन । सासुर जखिन  \nअबै छिथ न तँ खरच-बरचपर तूलल रहै छिथ न। सासु-सरहोिज  लेल फूटा-फूटा िम ठाइ, कपड़ा आ िध या-पुता \nलेल सेहो कपड़ा-ल/gैथ4ाक संग िब  /gख04 कुट, िम ठाइ, चकलेट इ/gैऑ4 यािद  अलग-अलग। टुनटुन जीक छोटका जमाए \nराकेश जीक/gै4ख पढ़ैमे च/gैऑऑ स गर रिह तो अखिन  धिर  कोनो नोकरी नै भेटल रहिन । ओ मैि/gखयय  कसँ लऽ कऽ एम.ए. \nधिर  /gै6ैथम /gैथजेणीसँ पास करैत रहला। साले भिर   पिह ने हुनकर किन य/gख6ख दुरागमन भ ऽ सासुर आएल रहिन । \nमुदा किन य/gख6खक/gै4ख बेसी समए निह  रेमे रहए दइ छिथ न। नोकरी नै भेने राकेशजी दरभंगाक एकटा िन िज  \nिव /gखै4ालयमे काय/gख61रत् छिथ  । मुदा तैयो सरकारी नोकरी लेल अखनो /gै6ैित  योिग ता परी/gैथैा सभमे बैसैत रहै छिथ न। \n टुनटुन जीक/gै4ख ए/gख1ैेटा बिह  न ओहो मसोमाते। हुनका दूटा बेटा आ दूटा बेटी छि/gैऑऑ ह  । दुनू बेटा िद /gैयऑ लीमे \nनोकरी करै छिथ न। जेठकी बेटी रीना मामा-मामी लग रिह  पढ़ैए। छोटकी बेटी वीणा माइए संग रहैए। \n टुनटुन जीक जेठकी बेटी मालतीक/gै4ख क/gैयऑ याणक जा◌ेगता रहिन । ज/gैऑऑ माशौचक समए लिग चाएल रहिन । \nओकर भौजाइ सभ सोचए, मलतीक/gै4ख जँ भगवान बेटा द ऽ दइतिथ न तँ हमरा सभक/gै4ख पहुनासँ सोइरी छछारला \nपछाित  नीक आमदनी होइतए। ओना तँ पिह ल बेर िछ ऐ बेटीओ भेने तँ नीक आमदनी हेबे करत। जेठकी \nभौजाइ सोचैत, हम जेठ भौजाइ छी तँए सोइरी हम छछारब आ पहुनासँ नीक गहना लेब। छोटकी सोचैत, \nहम तँ सभसँ छोट छी तँए सोइरी हम नीपब। पाहुन नीक कमाइ छिथ न। नीक दान-दिछ ना भेटबै करत। \nमिझ ली भौजाइ सोचैत, हमहॴ मालती बु/gैज4 चीक बेसी िख याल रखैत एलॱ। पाहुनो अबै छिथ न तँ ननिद -\nननदोिस क/gै4ख सुतैले हमहॴ अपन घर छोिड़   दइ छी आ अपने ओसािर पर सासु लग सुतै छी। बौआक बाबूजी \nदलानपर जा सुतै छिथ। तँए मालती हमरे सोइरी छछारैले कहत। जॱ दोसर िक यो छछारत तँ किह यो अपन \nघर सुतैले नै देबिन।  \n मालतीक/gै4ख ज/gैऑऑ माशौच भेल। बेटी भेलिन। मिझ ली भौजाइ मालतीक दु/gखख4ाक/gै4ख मोबाइलसँ खबिर   देलकिन । \nछिठ हारसँ दू िद न पिह ने मालतीक दु/gखख4ा िव  नोदजी एला।  \n आइ िभ नसरे िव नोदजी दू हजार टाका जेठका सारक हाथमे दऽ नीकसँ भोज-भातक ओिर यान करैले \nकहलकिन । जलखै खा छोटका सारक/gै4ख संग बजार गेला। बजारसँ मालती संग बेटी, तीनू सरहोिज  आ सासु \nलेल कपड़ा कीिन  कऽ लऽ अनला। आइ छिठ हार छी। िभ नसरेसँ भौजाइ सभ अँगना-घर नीपब शु/gै6थ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n56 \n \nकेलिन । आब चच/gख6थ भेल सोइरी के छछारत। जेठकी भौजाइ बजली- \n“सभसँ जेठ हम छी। पिह ल अिध कार हमर अिछ । मालतीक पिह ल ब/gैज4 चा िछ ऐ तँए सोइरी हम छछारब?” \nछोटकी बजली- \n“सभसँ छोट हम छी। तँए सोइरी हम छछारब।” \nतैपर जेठकी भौजाइ फरिक  कऽ बजली- \n“अह/gख6ख सभसँ छोट छी तँ छोटकी ननिद   लिल ताक सोइरी छछारब। ओकरो पएर तँ भारीए अिछ । प/gख6खचे मास \nपछाित  तँ ब/gैज4 चा जनमत।” \nछोटकी भौजाइ िब /gैज4 चेमे िट पलक- \n“अहॴ लिल ता बु/gैज4 चीक सोइरी छछारब।” \nमिझ ली भौजाइ सभ गप सुनै छेली। हुनको रहल नै गेलिन  बजली- \n“जखिन  पहुना अबै छिथ न। तँ हुनका सभक/gै4ख सुतैले हम अपन घर दइ िछ  यिन । आ अखिन  सोइरी छछारैले \nघंघौज भऽ रहल अिछ ।” \nतैपर जेठकी बजली- \n“अह/gख6ख सुतैले अपन घर दइ िछ  यिन  ने तँ अहॴ सोइरी छछा/gै6थ। अहॴ दान -दिछ ना िल अ गऽ।” \nतैपर छोटकी बजली- \n“हम जे मालती बु/gैज4 चीक कपड़ा िख चै छी आ पहुनाक/gै4ख नीक -िन कुत खेनाइ बना खुआबै छी। तेकर कोनो मािन  \nनै?” \n मालती माए सभ गप सुनै छेलिख न। ओ सोइरी घरक मोख लग जा बेटीक/gै4ख कहलिख  न- \n“सोइरी छछारैक तीनू िद यादनीक बीच घंघौज भऽ रहल अिछ । केकरा कहबीहीन?” \nमालती असमंजसमे पिड़  गेली। सोचए लगली, तीनटा भौ◌ाजइ अिछ । एक गोटेक/gै4ख कहब तँ दू गोटे /gै6थसत। \nमुदा छछारत तँ िक यो ए/gख1ैे गोटे। बेटीक/gै4ख चुप देिख   माए फेरो बजली- \n“बाज ने, केकरासँ छछरबेवहीन?” \nमालती माएक/gै4ख पुछलिख  न- \n“तोहर की िव चार छौ?” \nमाएक/gै4ख छोटकी पुतोहु बेसी मानै छिथ न। राइते-राित  जँतबो करै छिथ न। ई सभ मन पड़लिन । माए बजली- \n“छोटकीक/gै4ख कहीन सोइरी छछारैले। ”  \nतैपर मालती बजली- \n“मिझ ली भौजी हमरा सभसँ बेसी मानैए। जखिन  सेवकजी अबै छिथ न तँ अपन घर हमरा सभ लेल छोिड़  \nअपने दुनू परानी अनतए सुतै छिथ न।” \nमाए कहलिख न- \n“तोरा जेकरासँ मन हा◌ेउ तेकरासँ सोइरी नीपा। हमरा लेल तँ तीनू पुतोहु ए/gख1ैे रंग। ” \nमालती अपना दु/gखख4ा सेवक जीसँ सेहो िव  चार लेब ज/gै6थरी बुझलिन  । ऊहो मिझ लीए सरहोिज सँ िन पबैले \nकहलिख न।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n57 \n \n मिझ ली भौजाइ सोइरी छछारलक। तइले छोटकी आ जेठकी भौजाइक/gै4ख बड़ दुख भेलिन  । मुदा दुनूमे \nसँ िक यो िक छु बजली नै।  \n प/gख6खचे मास पछाित   टुनटुन जीक छोटकी बेटी लिल ताक/gै4ख बेटा जनमल। आइ छिठ  हार छी। हुनकर \nदु/gखख4ो नै एलिख  न आ ने िक यो आने सासुरसँ एलिन । लिल ताक माए तीनू पुतोहुसँ बेरा-बेरी पुछलिख न जे \nसोइरी के नीपब। जेठकी पुतोहु कहलकिन - \n“मालती बु/gैज4 चीक/gै4ख बेटी भेल तँ मिझ  ली सोइरी िन पलक। दान-दिछ ना लेलक। लिल ता क दु/gखख4ा तँ पाइबला नै \nछिथ न। ओकरो सा◌ेइरी मिझ लीए िक अए ने छछारत।” \nमिझ ली पुतोहुक/gै4ख कहल गेल तँ ओ बजली- \n“हम तँ मालती बु/gैज4 चीक सोइरी छछारनिहय/gै4ख रही। आब छोटकी नै तँ जेठकी छछारती। हुनके सबहक पार \nिछ यिन ।” \nजखिन  छोटकी पुतोहुसँ कहल गेल तँ खौझाइत जवाब देलिख न- \n“हम िक एक छछारॱ। जेठका पाहुन अबै छिथ न तँ नीक-िन कुत बना-बना हम खुअिब यिन , कपड़ा-ल/gैथ4ा हम \nखॴचॱ आ आमदनी बेर आएल तँ सा◌ेइरी िन पलक मिझ ली। ओकरे कहथुन वएह नीपत।” \n तीनू िद यादनी ए/gख1ैे बात सोचए । छोटका पाहुन तँ पाइबला छिथ न ने। कहुना कऽ दिर भंगामे खानगी \n/gख04 कूलमे पढ़ा सरकारी नोकरी लेल /gै6ैयास क ऽ रहल छिथ न। जिह या -किह यो सासुर अबै छिथ न तँ दू-चािर  \nिड /gैयै बा साधारनी िब /gख04 कूट लऽ कऽ। िम ठाइ तँ किह यो नाओं लेल नै अनने हेता। सासु आ हमरा सभक/gै4ख के \nदेत कपड़ा। लिल तो बु/gैज4 चीक/gै4ख तँ आफदे रहै छि/gैऑऑ ह  । तेलो-साबुन ले ल/gैयऑ ला-छु/gैज4 छी। सा◌ेइरी जे छछारब से \nकोनो गहना-जेबर देत।  \nलिल ताक माए फेर मिझ ली पुतोहु लग जा कऽ कहलिख न- \n“जेठकी आ छोटकी दुनू गोरे अहॴ नाओं कहैए। मालतीक दु/gखख4ा पाइबला अिछ   तँए ओकर सोइरी अह/gख6ख \nनीपिल ऐ आ लिल ताक के नीपत? मालती दु/gखख4ासँ गहना-जेबर अह/gख6ख लेिल  ऐ तइले ओहो दुनू िद यादनीक/gै4ख पछताबा \nहोइ छै जे हम छछािर तॱ तँ हमरा होइतए। लिल ताक तँ सहजे सभ बुझै छै जे ओ िक छु दइबला नै अिछ । \nउ दुनू िद यादनी तँ खुिल ए कऽ किह  देलक जे जाथुन ओकरे किह हिथ न।” \nमिझ ली कहलकिन - \n“से जे ई कहै छिथ न, सेवकजी हमरा गहना देलिख न से ई देखने रहिथ न? गहना दइत तँ पिह रतॱ आिक  \nनुका कऽ रखने रिह तॱ। अखिन  हमर मोनो भारी लगैए। मथो दुखाइए। िभ तरे-भीतर बोखार रहैए। सद/gख6ऑ-कफ \nभऽ गेल अिछ । सुनै नै छिथ न उकासीओ होइत रहैए। सा◌ेइरी छछारने तँ नहाए पड़त जइसँ आरो बेसी मोन \nखराप भऽ जाएत। तखिन  हमरा िध या-पुताक/gै4ख के करत। हम नै छछारबिन  ।” \nसासु कहलिखन- \n“जेठका पाहुन जॱ गहना नै देने हेता तँ /gै6थपैआ -पौसा तँ देनैहीए हेता। कोनो िक  हमरा सभक/gै4ख देखा-सुना कऽ \nदेलिन । िक छु नै देने हेता से नै मानब। हम सभ गप बुझै छी। अह/gख6ख सभ सोचै िछ  ऐ जे लिल ताक दु/gखख4ा तँ \nसोइरी नीपाइ िक छु देत नै तँए अह/gख6ख सभ एना िछ  रहारा खेलाइ छी। अह/gख6ख सभले िक   लिल ता सोइरीएमे बैसल \nरहत आिक  िन कलबो करत। अह/gख6ख सभ नै नीपै जाएब तँ हम अपनेसँ नीिप   देबै। हमर तँ बेटी छी हम थोड़े \nछोिड़  देबै। जाउ अह/gख6ख सभ सुतू ग ऽ।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n58 \n \nई किह  माए लिल ता लग गेली। माएक/gै4ख देिख  ते लिल ता पुछलकिन- \n“के िन पतौ?” \n“िक यो नै तैयार होइ छौ। तोहर दु/gखख4ा कोनो पाइबला छथुन जे सोइरी नीपाइ गहना-जेबर देबहीन। बुझहै नै \nछीही छु/gैज4 छाक/gै4ख के पु/gैज4 छा। हम अपनेसँ नीपब। तूँ िच /gैऑऑ ता नै कर।” \nलिल ता बजली- \n“माए, तोहर नीपनाइ नीक हेतौ। तीन-तीनटा भौजाइ रिह तौ माए सोइरी िन पलकै। लोक की कहत?” \n“एकटा काज कर। दीदीक बेटी रीना अिछ  ने ओकरे कहीन वएह नीप देत। जॱ भगवान हमरो िद न नीक \nकेलक तँ रीनाक/gै4ख कोनो गहना द ऽ देब। अखिन  तँ हमरे िद न भारी अिछ  जे नैहर ओगरने छी।”  \nमाए बेटीक/gै4ख संतोष दैत कहलिख  न-  \n“अ/gैज4 छा िच /gैऑऑ ता जुिन  कर। भगवान ज/gै6थर दुख बुझथुहुन। हँ गै हँसलै घर बसै छै।” \n रीना लिल ताक सोइरी नीपलक। भोज-भातक कोनो आिर यान नै रहए। भगवानक घरमे देर छै अ/gैऑऑ धेर \nनै छै। लिल ताक दु/gखख4ा राकेश जीक/gै4ख केनरा ब/gखजखकमे नौकरी भेलिन  । आब तँ ऊहो पाइबला लोक भऽ गेला। \nसासुरमे हुनको मान-दान बिढ़  गेलिन ।  \n पहुलका ब/gैज4 चाक ज/gैऑऑ मक तीन बख/gख61 पछाित   लिल ताक/gै4ख दोसर ब/gैज4 चा भेल। एमकी बेटी रहए। बेटी \nरिह तौ तीनू भौजाइ सोइरी छछारैले उपरॱज करै छेलिखन। जेठकी भौजाइ सोचैत, सोइरी हम छछारब। \nमिझ ली तँ जेठकी ननिद  मालतीक सोइरी छछािर  दान-दिछ ना पािब ए नेने अिछ । छोटकी भौजाइ सौचैत लिल ता \nहमर छोटकी ननिद  छी आ हम ओकर छोटकी भौजाइ तँए हमर छछारब उिच त। मिझ ली भौजाइ िक छु आर \nसौचैत, हुनकर सोच ई जे जेठकी आ छोटकीमे सोइरी छछारैले र/gख1ैा-टोकी हेबे करत, िक एक तँ ओकरा दुनू \nगोटेमे भ/gखजखसा-भ/gखजखसीक कनािर   अिछ । जखने दुनू गोटेमे बात-बताबिल  हएत तँ कहब। से नै तँ अह/gख6ख दुनू गोटे \nअि/gख04 थ  र रहू हम छछारबै। छोटका पाहुन तँ ब/gखजखकमे हािक  म भऽ गेला। जेठका पाहुनसँ बेसी दान-दिछ ना देबे \nकरता।  \n आइ छिठ हार छी। राकेशजी अपने तँ नै एला मुदा हुनकर िप ताजी एलिख न। जेठका सारक नाउँए \nप/gख6खच हजार टाका पठा देने छिथ न। नीकसँ भोज-भात करैले कहने छिथ न आ लिल ता ज/gैऑऑ म लही बेटी, बेटा, \nसासु आ तीनू सरहोिज  लेल कपड़ा सेहो कीिन  कऽ दइले कहने रहिथ न। माए लिल तासँ पुछलिख न- \n“सोइरी छछारैले केकरा कहबीहीन। ऐ बेर तँ तीनू भौजाइ मुँह बौने छौ।” \nलिल ताक/gै4ख पिछ  ला सभ गप मने रहिन । कहलिख न- \n“सोइरी रीना छछारत। ओकर पिछ लो दान-दिछ ना ब/gख6खकीए छै। दुनू सोइरीक दान -दिछ ना अही बेर देबै।” \nमाए कहलिख न- \n“बड़ नीक िव चार। भगवान तोरा सभक/gै4ख नीक करथुन। ” \n \nƒƒ ƒƒ \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n59 \n \nननिद-भौजाइ \n \nलौकही बजारसँ उ/gैथ4र -पूबक कोणमे एकटा गाम छै पातो। ने बड़ पैघ आ ने बड़ छोट। पातो स/gैय0 त री \nिजलाक नेपाल अिधरा/gैज6यमे पड़ैए। भारत आ नेपालक सीमासँ लगधग तीन िक  लो िमटर उ/gैथ4र। पातो गामक \nपि/gैज4छ  म एकटा सड़क अिछ  जे फ/gैथ4ेपुर चौकसँ नेपालक मु/gैज1 य सड़क राजमाग/gख61मे कठौना लग िमलैत अिछ  । \n पातो गाममे एकटा बड़ पैघ समाजवादी लोक भेल छला। हुनकर नाओं हीरा लाल छेलिन। हुनका \nसभ गोटे नेताजी किह आदर करै छेलिन। ओना ओ राजनीित  सेहो करै छला। हुनका दूटा बेटा आ दूटा \nबेटी रहिन। जेठका बेटाक नाओं अिम त आ छोटकाक नाओं सुमीत। जेठकी बेटीक नाओं लालित आ \nछोटकीक नाओं आरती रहिन। सभसँ जेठ बेटीए छेली जे ससुरवास छेली। ओइसँ छोट दुनू बेटा आ सभसँ \nछोट आरती। अिम तक िब आह भऽ गेल रहिन। हुनको किन य/gख6ख बसै छेली। एकटा बेटी आ दूटा बेटा छेलिन। \nजेठ बेटीए रहिन  करीब दस बख/gख61क। आरती भित  जा-भितजीक/gै4ख बड़ मानै छेली। पढ़ैले जाइत तँ चौकपर सँ \nिब /gख04 कुट-चकलेट नेने अबैत आ भित जा-भित जीक/gै4ख दैत। अिम त इ/gैऑख ट र पास कऽ गामेक /gख04 कूलमे िश/gैथैक छला \nजखैनिक  सुमीत भोपालमे इंजीिनयिरंगक पढ़ाइ पिढ़ रहल छला।  \n हीरा लाल समाजवादी िव चार धाराक बेकती छला से तँ पिहनिहओ कहने छी। हुनकर कहब छेलिन \nजे ‘बेटा आ बेटी बरबिर।’ से नै तँ दुनूक/gै4ख बरबिर   अिध कार भेटक चाही। मुदा बेटा सबहक िव चार ओइसँ \nिभ /gखऑै, खास कऽ अिम तक। हुनकर कहब जे बेटीक िब आह भेला पछाित नैहरमे िक छु नै। ओ मेहमान जक/gख6ख \nनैहर आबए आ दस-बीस िद न रिह  आपस सासुर  चिल जािथ । नैहराक कोनो बात-बेवहारमे कोनो तरह/gै4ख \nह/gख04 त/gैथैेप नै करिथ। छोट भाए सुमीत सेहो भैयाक बातक/gै4ख समथ/gख61न करैत। मुदा अखिन ओ पढ़ाइ कऽ रहल \nअिछ । तँए घर-पिर वारसँ बेसी सरोकार नै रखैत। हुनका समैपर /gै6थपैआ  भेट जाि/gैऑऑह   मा/gैथथ एतबेसँ मतलब। \nअिम तक प/gैजयी अमीतोसँ एक डेग आगू हुनका ननिद  सभ कनेको नै सोहाइ छेलिन। जखिन जेठकी ननिद  \nलालित  नैहरा अबै छेली तँ अिम तक प/gैजयी िस  रहावाली कनकन करए लगै छेली। सार-सरहोिज क बेवहारसँ \nलालित क दु/gखख4ा सासुर एनाइ -गेनाइ छोिड़ देने छेला। हीरा लालक छोटकी बेटी नमामे पढ़ै छेली। आरती \nअपन पढ़ाइ करैत भौजाइक भानस-भातमे सेहो मदित  करै छेली। भतीजा-भितजीक/gै4ख /gख04 नान करौनाइ कपड़ा \nपिह रौनाइ, तेल-कुर देनाइ ई सभ काज आरतीए करै छेली। मुदा भौजाइ लेल धिन  सन।  \n आरती आ िस रहावालीक बीच जखिन -तखिन  र/gख1ैा-टोकी भऽ जाइ छल। आरतीक माए बेटीक प/gैथै \nलइ छेली। जखैनिक अिम त प/gैजयीक प/gैथै लइ छल। आरतीक माए पित   हीरा लालसँ िश काइत केली- \n“िस रहावाली आरतीक/gै4ख देखए नै चाहैए। जखिन -तखिन ओकरासँ कहा-सुनी कऽ लैत अिछ ।” \nहीरा लाल बेटाक/gै4ख बजा कहलिख  न- \n“किन य/gख6खक/gै4ख समझा िद  यौ जे आरतीक/gै4ख तंग नै करए। ओकरा िक  छु कहए नै।” \nतैपर अिम त बाजल- \n“सभ दोख आरतीक अिछ । ओ ऐ स/gैय4 पितक/gै4ख अपन बुझैए। भौजाइक/gै4ख कोनो मोजरे ने दैत अिछ  । अह/gख6ख \nआरतीक/gै4ख बुझा िद  यौ जे ओ ऐठाम िक छु िद नक मेहमान मा/gैथथ छी।  भौजाइसँ मुँह नै लगबए।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n60 \n \nअिम तक बातसँ हीरालालक/gै4ख बड़ क/gख0ख ट  भेलिन  मुदा ओ बजला िक छु नै। िह नकामे एकटा गुण छि/gैऑऑह  जे ओ \nअपन बातसँ िक नको संतु/gख0ख ट  कऽ दइ छिथन। मुदा कमजोरी ई जे हुनकर दुनू बेटा हुनकासँ स/gैऑऑ टु/gख0ख ट  नै \nहोइत रहिन।  \n सोम िद नक घटना छी। अिम त /gख04 कूलक कातमे चाहक दोकानपर बैस चाह पीब रहल छल। तखने \nओकर बेटी गुिड़या आएल आ कहलक- \n“पापा, म/gैय4मी कनैए। ” \nअिम त पुछलक- \n“िक अए?” \nगुिड़ या बाजल- \n“आरती दीदी मारलकै हेन।” \nई बात सुिन  अिम तक/gै4ख तामसे टीक ठाढ़ भ ऽ गेल। चाह पीनाइ छोिड़  गाम िद स िव दा भेल। गामपर आिब  \nगोहालीमे खॲसल हरबाही पेना लऽ अँगना गेल। आरती घर बहारै छेली। तखने ओही पेनासँ अनधुन मारए \nलगल। ओंघरा-ओंघरा कऽ मारलक। पीठ आ ज/gख6खघ दू दािल   कऽ फूिट  गेलै। आरतीक माए बदाम ओगरैले \nबाध गेल छेली। िक यो कहलकिन  तँ दौगल अँगना एली। बेटीक हालित  देिख  कानए लगली। आरतीक \nकपड़ामे लहू लगल रहए। माएक/gै4ख देिखते आरती आरो जोर -जोरसँ कानए लगली। आरतीक दशा देिख  माए \nभिर  प/gख6खजमे पकिड़   बेटाक/gै4ख अ/gैऑऑ ट –स/gैऑऑ ट कहए लगली। आरतीक क/gख1ैा देवनजी डा/gैज0 ट र बजा इलाज \nकरौलिख न। राित मे आरती आ ओकर माए िक छु नै खेलक। िक यो पुछैओले नै एलिन । िभ नसरे आरतीक माए \nफू/gखै6े खेनाइ बनौलक। केते कहला पछाित  आरती दू-चािर  कौर खेलक आरतीक माए अपन बेटी संग भीने \nभानस करए लगली। जे देिख  अिम त बजए- \n“ई छौड़ी, हमरा पिर वारमे िभ नौज करा देलक। किह या ई छौड़ी ऐ घरसँ जाएत से नै जािन ।” \nआरतीक माए िक छु नै बजए। दुनू माए-बेटीक/gै4ख िस  रहावालीसँ बजा-भु/gख1ैी ब/gखऑै भ ऽ गेल। हीरा लाल गाममे नै \nछला। पाटीक मीिटंगमे भाग लइले काठमा/gैऑख डू गेल छला। \n ऐ घटनाक प/gख6खचम िद  न िभ नसरे हीरा लाल गाम एला। जखिन ओ अपना कोठरीमे झोरा रिख कपड़ा \nबदलैत रहिथ तखने आरतीक माए कानए लगली। माएक/gै4ख कनैत देिख आरतीओ कानए लगली। प/gैजयी आ \nबेटीक कानब सुिन  हीरा लाल अकचका गेला। हुनका िक छु फुड़ेबे ने करिन । भेलिन  जे जेठकी बेटी नै तँ \nछोटका बेटाक/gै4ख नै तँ िक  छु भऽ गेल। साइत तँए दुनू माय-धी एना कनैए। अिम तक/gै4ख हाक देलिख  न। अिम त \nअपना काठरीमे िक छु िल खैत रहए। िप ताक हाक सुिन  अिम त ओतैसँ बाजल- \n“की कहै िछ ऐ।” \nहीरा लाल कहलकिन - \n“ए/gैय4 ह र आउ तँ।” \nअिम त िप ता लग आिब  ठाढ़ भेल। देिख ते िप ता पुछलिख न- \n“दुनू गोटे एना िक अए कनैए। की भेलै?” \nअिम त /gै6थखाएल बाजल - \n“एकरे सभसँ पुिछ यौ ने, िक  भेलैए।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n61 \n \nतैपर माए लग आिब  बजली- \n“हमरा बेटीक/gै4ख मािर   कऽ सुताए देने रहए। ओंघरा-आ◌े◌ंघरा मारलक। ज/gख6खघ आ पीठ दू दािल  कऽ फोिर  देलक \nआ अखिन  बजैए एकरे सभक/gै4ख पुिछ  यौ।” \nई किह  माए आरतीक पीठ उघािर  देखौलकिन । आ पुछलकिन - \n“ज/gख6खघो देखाबी?” \nहीरा लाल मुँहसँ िन कललिन - \n“नै, हम सभ बूिझ  गेिल ऐ।”  \nलगले सुरे अिम तसँ पुछलिख न- \n“िक अए मारिल ऐ आरतीक/gै4ख? की केने रहए?” \nिब /gैज4 चेमे आरतीक माए बजली- \n“हमरा बेटीक/gै4ख अघमौगित   कऽ मारलक। हम बदाम ओगरैत रही। सुिग या हमरा कहए गेल। तँ हम दौगल \nएलॱ। अँगनामे बेटीक/gै4ख ओंघराएल देखलॱ। ओकर सलवार आ समीज लहूसँ िभ  जल रहए। देवन बौआ लाल \nडा/gैज0 टरक/gै4ख बजा हमरा बेटीक/gै4ख दबाइ -िब रो करौलक।” \nतैपर अिम त बाजल- \n“एकर बेटी हमरा बहुक/gै4ख मारलक से बड़ नीक। छोट ननिद   भऽ जेठ भौजाइपर हाथ उठौत। जेना हम \nिह जरा रिह ऐ।” \nबािज  अिम त ओतएसँ चिल गेल।  \nहीरा लालक/gै4ख बेटाक बेवहारसँ बड़ पीड़ा भेलिन  । मुदा बलजा िक छु नै। आरतीसँ पुछलिख न- \n“की केने रही। िक अए अिम त मारलकौ?”  \nआरती- \n“बाबू यौ, हमरा /gख04 कूलमे ओइ िद न सबेरे छु/gखै6ी भ ऽ गेल रहए। गामपर एलॱ तँ माए अँगनामे नै छल। हमरा \nबड़ भुख लगल रहए। भनसा घर गेिल ऐ तँ छु/gैज4 छे भात रहए। तीमन-तरकारी िक छु ने रहए। भौजी आ \nगुिड़या ओसारपर बैस खाइत रहए। हम भौजीसँ पुछिल ऐ जे तीनम-तरकारी नै छै हम कथी सेने खेबे। तैपर \nभौजी कहलक, नून-तेल सेने खा िल अ। हम कहिल ऐ नून-तेल सेने नै खाएब। तैपर भौजी कहलक, तहन \nघी-मलीदा केतएसँ एतै। हम कहिल ऐ कनी दूध लऽ लइ छी आ ओही सेने खा लेब। तैपर भौजी बाजिल  \nकनीय/gै4ख दूध छै चाहले रहए िद  यौ। फेर सोचलॱ जे कनीय/gै4ख ल ऽ लेब। ओिरका लऽ कऽ अदहे ओिरका िल अ \nलगलॱ आिक  भौजी अँइठे हाथे आिब  ओिरका छीनए लगल। तैपर हम भौजीक हाथ झमािर  देिल ऐ। ओिरका \nमहक सभटा दूध हरा गेल। भौजी हाथ धोइ कऽ ओछाइनपर जा कानए लगल। हम खेबो ने केलॱ। बरतन-\nबासन मािज-धोइ कऽ रिख  जखिन भनसा घर बहारै छेलॱ आिक भैया आिब ठ/gखज0गा लऽ हमरा मारए लगल।” \nआरतीक बात सभटा सुिन हीरा लाल िक छु नै बजला। ओना निहए जलखै आ निहए कलौ खेलिन। चुप-चाप \nअपन िदनचय/gख6थमे लगल रहला।  \n राितमे हीरा लाल अिमतक/gै4ख बजा कहलिख  न- \n“हमरा सभ बात मालूम भेल। ऐ सम/gख04 याक िन दान केना हएत?”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n62 \n \nअिमत- \n“आरतीक िबआह भऽ जेतै ओ सासुर चिल जाएत तखिन सम/gख04 याक िन दान अपने भऽ जाएत। जाबे धिर  ई \nछौड़ी एतए रहत, झंझट रहबे करत।” \nहीरा लाल- \n“अखिन आरती एस.एल.सी.ओ ने केलक हेन। उमेरो अखिन सो/gखख4े बरख भेलै हेन। िबआहो केना करब। \nजखिन इ/gैऑख ट र पास कऽ जाएत आ उमेरो अठारह बरख पूिग जेतै तखिन िबआह कऽ देबै।” \nअिम त बाजल- \n“जानी अह/gख6ख। हमरा कोन मतलब। ” \nहीरा लालक/gै4ख तामस उिठ गेलिन   बजला- \n“जेठ भाय िछ ऐ अह/gख6ख। एहेन बात बजैत किनको लाज नै होइए ?” \nबापक ड/gख6खट सुिन अिम त तैसमे आिब  बाजल- \n“अँइ, ई छौड़ी हमरा बहुसँ सौितिनय/gख6ख डाह र/gैज0 ख त। जेठ भौजाइक/gै4ख किनको मोजर नै देत। एकरा चलते \nपिरवारमे दू ठाम भानस हुअए लगल। अह/gख6ख उ/gैयऑटे हमरा कहै छी। आरतीक/gै4ख समझा िद यौ राजवाली राज लेती \nदाइ जेती छु/gैज4 छे।” \nहीरा लाल कहलिख न- \n“ठीक छै। जाबे धिर  आरती पातोमे रहत हम सभ िभ/gखऑैे भनसा बनाएब। ” \nअिम त कहलकिन- \n“ठीक छै। जे मन फुड़ए से क/gै6थ। ” \n हीरा लालक पिरवारमे दू जगह भानस बनए लगल। सुमीत गरमी छु/gखै6ीमे गाम आएल। किह  यो माएक \nबनौल खेनाइ खा लइ छल तँ किहयो भौजीक बनौल। सुमीत कहब रहै जे अखिन पिर वारक िव वादसँ हम \nदूरे रहब। हमरा ऐ सभसँ कोनो लेनी-देनी नै।  \n अिम तक सार ललनजी काठमा/gैऑख डूमे इंजीिनयर छिथ न। ओ अपन पिर वारक संग काठमा/gैऑख डूएमे रहै \nछिथ । दसमीमे गाम एलिख न तँ अिम तोक/gै4ख सपिर  वार िस रहा अबैले मोबाइलपर कहलकिन । िक एक तँ बिल -भोग \nछल।  \n पंचमीक/gै4ख अिम  त अपन प/gैजयी आ िध  या-पुताक संग सासुर पहूँचल। ओतए देखलक जे इंजीिन यर साहैब \nअपन माए-बाबू, दुनू छोट भाए आ छोट बिह न लेल काठमा/gैऑख डूसँ कपड़ा नेने आएल रहिथ न। अिम त, अिम तक \nप/gैजयी आ िध  या-पुताक/gै4ख िस  रहा बजार लऽ जा कऽ मन-पसन कपड़ा कीिन  देलिख न। सार-सरहोिज अिम तक/gै4ख \nबहुत मानै छेलिन । इंजीिन यर साहैब अपन छोट भाए-बिह नक बड़ िखयाल रखै छेलिख न। अिम त सोचए, \nइंजीिन यर साहैब भाए-बिह नक/gै4ख केते मानै छिथ  न। हम तँ अपना भाएक/gै4ख आइ धिर   ए/gख1ैो पाइ नै देने हएब आ \nबिह नक/gै4ख तँ...। \nफेर सोचए, हमरे बेवहारसँ जेठका पाहुन पातो एनाइ-गेनाइ छोिड़  देलिन । \nइंजीिन यर साहैब अिम तक/gै4ख कहलिख  न- \n“यौ पाहुन, दुिन य/gख6खमे िक  छु ने छै। सभ गोटे आपसमे िम िल -जूिल  कऽ /gै6ैेमसँ रहू यएह पैघ बात  भेल। की लऽ \nकऽ दुिन य/gख6खमे एलॱ आ की ल ऽ कऽ जाएब। जेतेक िद न जीबी हँसी-खुशीसँ जीबी।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n63 \n \nअिम तपर सारक बातक असिर  भेल। अिम तक प/gैजयी भौजाइक सु/gखऑैर बात -बेवहार देिख  छगु/gैऑऑ तामे पिड़  गेली। \nिक एक ने पिड़ ती। भौजाइ हुनका भोरे चाह बना पीबैत रहिथ न। जाबे धिर  ओ नै खाइ छल ताबे भौजाइओ \nने खाइ छेलिन । िस रहावाली सोचए, ईहो तँ हमर भौजाइए छी। केतेक मान-दान करैए। मुदा हम तँ ननिद  \nसभक/gै4ख...।  \n एक िद नक गप छी। चुि/gखख4  पर लोिह यामे दूध रहए। दूधमे तरह/gैऑ4थी सन छालही पड़ल रहए। \nिस रहावाली छालही देिख  भौजाइसँ पुछलक- \n“भौजी, कनी छालही ली?” \nतैपर भौजी मारिड़ वाली बजली- \n“अँइ यै दैया, की ई िह नकर घर नै िछ यिन  जे हमरासँ पुछै छिथ न। ई सभ तँ घरक मेहमान छिथ न। \nिह नका सभक/gै4ख केतए देखबिन  । ई सभ जेतबे खेतहीन-पीतहीन ओतबे ने, कोनो घर नेने पातो जेतहीन। सभ \nधन-बीत तँ हमरे सभले छोड़ने जेतहीन। जे मन होइ छि/gैऑऑ ह   से खाथु।” \nई किह  मारिड़ वाली एकटा कटोरीमे सभटा छालही िन कािल  ननिद क हाथमे दऽ पुछलिख न- \n“िच /gखऑैीओ लेब। ” \nिस रहावाली- \n“कनी दऽ िद अ।” \nिस रहावालीक/gै4ख सासुरक सभटा बात मन पिड़   गेल। जे कनी दूध ननिद  िल अए लगल। तँ ओिर का िछ नए \nलगलॱ। तइले ननिद  हमर हाथ झमािर  देलिन । हम कानए लगलॱ हमरा कानैत देिख  गुिड़ याक पापा आरतीक/gै4ख \nअधमौगित  कऽ मारलक। जेकर कारण आइ पिर वारमे दू जगह भानस होइए। िछ  िछ  केहेन छी हम। \nआरतीओ तँ िक छुए िद नक मेहमान छी। इ/gैऑख टरक परी/gैथैा माच/gख61मे हएत आ अ/gै6ैीलमे िब  आह भऽ जाएत। सासुर \nचिल  जाएत। फेर ओकरा केतए देखब। ओ तँ जेतबे खाएत-पीअत ओढ़त-पिह रत ओतबे ने। सभ धन-\nस/gैय4 प ित  तँ हमरे सभले रिह  जाएत। केते उ/gैज4 छ/gखऑैिर   दइ िछ ऐ ननिद  सभक/gै4ख। जेठकी ननिद  -ननदोिस  तँ सासुरे \nएनाइ छोिड़  देलक। हम पापी छी...।  \nिस रहावालीक आँिख सँ टप-टप नोर खसए लगल। मारिड़वाली िच /gखऑैी ल ऽ कऽ एली तँ ननिद क आँिखमे नोर \nदेखलिन  तँ पुछलिख न- \n“की भेल दैया, िक अए कनै छी। हमरासँ कोनो घटी भऽ गेल की?” \nिस रहावाली कहलकिन - \n“नै यै भौजी, अह/gख6खसँ गलती नै भेल। हमरेसँ गलती भ ऽ गेल अिछ । वएह सभ मन पड़ल तँ आँिख मे नोर \nआिब  गेल। आइ हमर आँिख  खूिज  गेल।” \nमारिड़ वाली बजली- \n“देिख यौ दैया, जेहने अपन माए-बाबू तेहने सासु-ससुर। जेहने अपन भाए-बिह न तेहने िद अर-ननिद । अपन \nबेवहारसँ सभक/gै4ख खुश राखी ऐसँ नीक बात और िक  छु नै। अह/gख6ख अनकासँ नीक बेवहार करब तँ लोक अहूँसँ \nनीक बेवहार करत।” \n अिम तपर सार-सरहोिज क बेवहारक असिर पड़ल। तेनािह ए िस रहोवालीपर भाए-भौजाइक बात-बेवहारसँ \nबड़ /gै6ैभािव  त भेली। दुनू परानी िव चार कऽ िन /gैथ6ए केलिन  ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n64 \n \n दसमीक िव हान भने अिम त अपन पिर वारक संग स/gख6खझमे पातो पहूँचल। अिम  त माएक/gै4ख पएर छूिब   गोर \nलगलक। िस रहोवाली सासुक/gै4ख गोर लगलक। िस  रहावाली अपन सभ समान घरमे रिख  कपड़ा बदिल  भनसा \nघर गेली। आरती आ ओकर माए भनसाक ओिर यानमे लगल छेली। माए तरकारी कटै छेली आ आरती \nमस/gैयऑला पीसै छेली। िस  रहावाली आरतीक हाथ पकिड़  उठबैत कहलिख न- \n“अह/gख6ख मस/gैयऑ ला पीसब छोिड़  पढ़ू गऽ, परी/gैथैा लिग  चाएल अिछ । आइसँ सबहक भानस हमहॴ करब। आब दू \nजगह खेनाइ नै ब नत। गतली हमरे छल। अह/gख6ख तँ िक  छु िद नक मेहमान छी। िब आह पछाित  अह/gख6खक/gै4ख केतए \nदेखब।”  \nिस रहावालीक आँिख सँ टप-टप नोर िग रए लगल। भौजाइक/gै4ख कनैत देिख   आरतीओ कानए लगली। आरतीक \nमाए दुनू गोटेक आँिख क नोर पोछैत कहलिख न- \n“पहुलका बातक/gै4ख दुनू गोटे िब  सिर  जाउ।” \nतैपर अिम त माएक/gै4ख कहलकिन  - \n“माए, हमरासँ बड़का गलती भऽ गेल छल। हमरा माफ कऽ दे।”  \nअिम तो कानए लगल। दुनू आँिख सँ दहो-बहो नोर जाए लगलै। आरती भैयाक/gै4ख कनैत देिख   पएर पकिड़  कानए \nलगल- \n“नै भैया, हमरासँ गलती भेल छल। हमरा माफ कऽ िद अ।” \nबेटा-बेटी आ पुतोहुक/gै4ख कनैत देिख   माएओ कानए लगली।  \n कनीकाल पछाित  हीरा लाल एलिख न। दुरेपरसँ आरतीक/gै4ख हाक देलिख  न। िस रहावाली पुछलिख न- \n“की कहै िछ ऐ बाबूजी। आरती बु/gैज4 ची पढ़ै छिथ न।”  \nहीरा लाल आरतीक माए लग जा बजल- \n“ई मासु ि◌ लअ नीकसँ तीमन क/gै6थ। ”  \nआरतीक माए कहलिख न- \n“गुिड़ या माएक/gै4ख िद  यौ। वएह सबहक भानस करिथ न।” \nतैपर िस रहावाली कहलिख न- \n“हँ बाबूजी, आइसँ हमहॴ सबहक भानस-भात करब। पिर वारमे दूठाम भानस नै हएत।” \nगप-स/gैय0 प  सुिन  अिम तो आिब  बजल- \n“हँ बाबूजी, आब सभ गोटे अपसमे िम िल -जूिल  /gै6ैेमसँ रहब। आरतीक परी/gैथैा लिग  चाएल अिछ । ओ अपन \nपरी/gैथैाक तैयारी करत। ” \n“अ/gैज4 छा, ठीक छै।” बजैत हीरा लालक/gै4ख मनमे भेलिन   आइसँ भिर  पेट खाएब। \n \nƒƒ ƒƒ \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ७ म अंक  ०१ िसत/g294बर  २ ०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ७)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n65 \n \nबाबाधाम \n \n“बोल-बम बोल-बम। बोलबम-बोलबम” ई आवाज कमलीक कानमे पड़ल तँ ओ घास काटब छोिड़  सड़क िद स  \nतकलक। एकटा बसमे पीयर-लाल कपड़ा पिह िर ने लोक सभक/gै4ख देखलक। बसक भीतर आ छतपर लोक सभ \nबैस कऽ बोलबम-बोलबमक नारा लगवैत छल। बस तेजीसँ सड़कपर दौग रहल छल। \nकमलीक खेत सड़कक कातेमे छल। ओ खेतक आिर पर घास कािट  रहल छिल । कमली सोचए लगली- \nकतेक लोक बाबा धाम जाइत अिछ  मुदा हमर तँ भागे खराप अिछ । कतेक िद नसँ िव कलाक बापक/gै4ख कहैत \nछी मुदा ओ अिछ  जे िध याने ने दैत अिछ ।  \nकमली आ लखन दू परानी। एकटा बेटा ि◌ वकला। िव कला सातमे पढ़ैत। लखनक माए-बापक स/gैथ4र \nअ/gख04 सी बख/gख61क बूढ़। लखनक/gै4ख प/gख6खच िब  घा खेत। एक जोड़ा बड़द आ एकटा महीसो। लखनक/gै4ख कतौ जाइले \nसोचए पड़ए। िक एक तँ स/gैथ4र बख/gख61क बूढ़ माए आ अ/gख04 सी बख/gख61क अथ बल बापक/gै4ख छोिड़   कतए जाएत। तइपर \nसँ एक जोड़ा बरद आ महीसोक/gै4ख देख -रेख। प/gख6खच िब  घा खेतमे लागल फसलक ओगरवाही। असगरे कमलीसँ \nकेना पार लागत। त/gखजख कमलीक बाबाधामबला बातपर लखन िध  यान नै दैत छल। लखन सोचए कमलीक/gै4ख \nगामक ला◌ेक संगे बाबा धाम भेज देव तँ भानस के करत? धास के आनत। असगरे हम की सभ करब। \nबेटा िव कला पढ़ते अिछ । ओकरा /gख04 कूलसँ छु/gखै6ी होइत अिछ   तँ ओ टीशन पढ़ै लए चिल  जाइत अिछ । िब ना \nटीशन पढ़ने केना परी/gैथैा पास करत। सरकारी /gख04 कूलमे की आब पढ़ाइ होइत अिछ । मा/gख04 ट र सभ बैस कऽ \nगप लड़बैत रहैत अिछ । चिट या सभ कोठरीमे बैस कऽ गप करैए अथवा लड़ाइ-झगड़ा। मा/gख04 ट र सबहक \nलेल धिन  सन। लखन अपन खेती गृह/gख04 थीक संगे माए-बापक/gै4ख सेवा नीकसँ करैत अिछ  । माए तँ थोड़े \nथेहगरो छिथ न मुदा बापक/gै4ख उठ बो-बैसबोमे िद /gैज0 कते छि/gैऑऑ ह । हुनका पैखाना-पैशाव लखनेक/gै4ख कराबए पड़ैत अिछ  । \nपौ/gै64क/gख6खसाल फागुनमे लखनक िप ताजीक/gै4ख लकबा मािर   देलकिन । िम /gैथजा पॉली ि/gैज0 ल  नीक दरभंगामे इलाज करेलासँ \nजान तँ बिच  गेलिन  मुदा अथबल भऽ गेला। भगवान लखन जका◌ॅ◌ँ बेटा सभक/gै4ख देथुन। ओ तन मन आ धनसँ \nमाए-बापक/gै4ख सेवा करैत अिछ  ।  \nलखनक एकटा सं","size_mb":0.75,"has_text":true},"Videha 138.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 138.pdf","name":"Videha 138.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३८ म अंक १५ िसत/gैय4बर  २०१३ (वष/gख61 ६ मास ६९ अंक १३८)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nऊँच -नीच- बेचन ठाकुर \n \nभाषाप ाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]\n  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक सभटा पुरान अंक ( /g40येल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/gख6खक  \nिलंकपर उपल/gैयैध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक सभटा पुरान अंक /g40येल , ितरहुता आ देवनागरी /gै6थपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gैथथकाक ५० म सँ आग/gख6खक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gै4ख अपन साइट / /gैयैलॉगपर लगाऊ।   \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n2 \n \n/gैयैलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gैज0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gै6ैा/gैय0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gैज0लक \nक/gै6थ  आ खाली /gख04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/gख04ट क/gै6थ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gख04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gैथैरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/gख6खक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /gख04तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/gैज0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gै6थ , बॉ/gैज0ससँ कॉपी क/gै6थ  \nआ वड/gख61 डॉ/gैज0युमे/gैऑऑटमे पे/gख04ट कए वड/gख61 फाइलक/gै4ख सेव क/gै6थ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gैय4पक/gख61 क/gै6थ। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n3 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gैथथकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/gैज4चारण , बड़ सुख सार आ दूव/gख6थ/gैथैत \nमं/gैथथ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/gख6खक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/gख6थइव  \n  \n \n \n/gैज6योितरी/gैथऑर पूव/gख61 महाकिव  िव/gखै4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gै6ैाचीन कालिहसँ \nमहान पु/gै64ष ओ मिहला लोकिनक कम/gख61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gै64ष ओ मिहला लोकिनक  िच/gैथथ  \n'िमिथला रखg2ध9 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gैथ4/gख61, एिहमे िमिथला/gैथैरमे (१२०० वष/gख61 पूव/gख61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gैऑऑया/gैऑऑय /gै6ैाचीन आ नव /gख04थाप/gैऑ4य , िच/gैथथ , अिभलेख \nआ मूि/gैथ4/gख61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gैय4बि/gैऑऑधत सूचना, स/gैय4पक/gख61, अ/gैऑऑवेषण संगिह िवदेहक सच/gख61-इंजन आ /gैऑऑयूज सिव/gख61स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gैय4बि/gैऑऑधत वेबसाइट सभक सम/gखय1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकखgै6झ \nअखg288वेषण \" \nिवदेह जालवृ/gैथ4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gै6ैय जालवृ/gैथ4 ) पर जाउ।  \n \n \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n4 \n \nऊँच -नीच \nऊँच -नीच \n \nबेचन ठाकुर \n \nऊँच-नीच \nनाटक \nबेचन ठाकुर \nपिह  ल अंक  \n \nपिह  ल दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- मंगल मि/gैयऑल  कक घर। दरब/gैज6 जापर मंगल अपन प/gैजयी परनीक संग पिर  वारक ि/gख04 थ  ित क \nसंब/gैऑऑ ध मे िव चार-िव मश/gख61 कऽ रहल छिथ  । दुनू गोटे पिथ या बीिन  रहल छिथ ।) \nमंगल-  गै, हमर बाउक जमाना आ हमर जमानामे बड़ फरक देखै छी। ओना कोनो बेसी िद न नै भेलै \nमुइला हुनका। बड़ बेसी तँ प/gैऑऑ /g406ह बख/gख61 भेल हेतिन  । सएह ने? \nमरनी-  ईह, पनरहे बख/gख61 भेल हेतिन  । बेसी भेल हेतिन । अँए हौ, सतासीमे बािढ़  आएल रहै आ अठासीमे \nभुमकम। ओही भुमकममे ने पुरबिर या घरक भीत खसलै आ ओहीमे दबाए गेलिख न। एकोबेर \nशबदबो ने केलिख न।  \nमंगल-  तोरा बड़ मन रहै छौ गै। ठीके कहै छ/gै4ख।  \nमरनी-  मन नै रहत तँ। अम/gै64ख छी तइसँ की। ईहो घटना सभ लोक िब  सिर  जेतै। हरदम पी कऽ \nबु/gैज4 च  रहै छह तँ की मन रहतह। ओना आइ सुधरल देखै िछ अ।  \nमंगल-  की करबै। तूहॴ कह। जखिन  सुगर चरबैले जाइ िछ ऐ तँ ओकरा संगे हरदम दौगते रहै िछ ऐ \nआ कए गाम बौआइ छी से कोनो ठेकान नै। बड़ थािक  जाइ छी।  थकान मेटबैले पीऐ छी \nआिक  कोनो सखे पीऐ छी। किह यो-किह यो तँ तहूँ जाइ छ/gै4ख। बुिझ  ते हेबही कोन ब/gख6खसक दाहा \nहोइ छै।  \nमरनी-  से तँ ठीके बड़ भीर पड़ै छै। मुदा हम कह/gख6ख पीऐ छी।  \nमंगल-  तूँ मौगी छीही आ हम मरद छी। हमरा ओहन संघत छै, तोरा नै छौ।  \nमरनी-  ओहेन संघतमे िक अए रहै छह? \nमंगल-  तँ हरदम तोरे लग रिह यौ, लोक नीक कहत की? \nमरनी-  खराप संघतसँ बिढ़ या हरदम हमरे संगे रहह आ जे कहै िछ अ से करह।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n5 \n \nमंगल-  (िख िस या कऽ) गै मौगी, हमर बहु भऽ कऽ हमरे िस खबै छ/gै4ख। गै बाउक जमामामे घैलाक-घैला \nताड़ी पीऐ छेलॱ दुनू बापूत। ओइ िह साबसँ अखिन  नोइसो बरबिर  नै।  \nमरनी-  (/gै6ैस/gखऑै मने) िक अए िख िस याए गेलहक? हम कोनो अपनेले कहै िछ अह।  \nमंगल-  िक अए ने िख िस एबौ? सुगर हम अपने ले चरबै िछ ऐ की?  \nमरनी-  नै, से तँ पूरा पिर वारले। कनी अपन देहो िद स तकहक, केहेन लगै छह प/gखऑैीबला दा/gै6थ पीऐत -\nपीऐत? \nमंगल-  केहेन लगै छै तोरासँ नीके। तूहॴ नै पीऐ छ/gै4ख तँ कह/gख6ख मोटा कऽ हाथी भऽ गेल/gै4ख? \nमरनी-  बेसी मोटेनाइ सेहो खराप होइ छै। से बुझहक पिह ने दुबरे-पातर रही मुदा नीरोग रही। ई \nनीक।  \nमंगल-  तूहॴ कह, केना नीरोग रहबै? (शा/gैऑऑ त  भऽ)  \nमरनी-  अ/gैय0 प न काजमे लगल रहक। जे िक छु कण-साग भगवान देिथ न ओकरा भिर  मन खाहक। ताड़ी-\nदा/gै6थ नै पीहक। बेसीसँ बेसी साफ -सुथरा रहक। नीरोग रहबे करबह।  \nमंगल-  एते िद न तँ नै पुछिलयौ। मुदा आइ पुछै िछयौ- तूँ पढ़ल-िल खल छ/gै4ख की? \nमरनी-  नै हौ, अम/gै64खे छी।  \nमंगल-  तँ एते केना बुझै िछ ही? \nमरनी-  देखै छहक, हम ज/gैयऑ दी बेराम पड़ै छी। एक िद न सुगर चरबैले गेलॱ तँ हाइ इसकूलपर एगो \nमुनसा प/gख6खच हाथक छेलै, उ भाषणमे यएह सभ कहै छेलै। कनी काल ठाढ़ भऽ सुनलॱ। बड़ \nनीक लगल। ओिह ना करए लगलॱ। बड़ फेदा बुझाइए। प/gख6खच -छह बख/gख61 प हुलका गप िछ ऐ। \nजखिन  सुगरपर िध यान गेल तँ सुगर बड़ दूर चिल  गेल छल। दौग कऽ सुगर लग गेलॱ। \nभाषण छूिछ  गेल।  \nमंगल-  आरो जे िक छु कहब/gै4ख से तँ मािन   लेबौ। मुदा ताड़ी-दा/gै6थ िब  ना रहल नै हेतौ।  \nमरनी-  से िक अए, ताड़ी-दा/gै6थ अमृत िछ  ऐ? \nमंगल-  बानर जानए आदी सुआद। तूँ नै पीऐ छ/gै4ख तँए बेसी फुराइ छौ। जखिन   पीने रहै छी तखिन  \nदुिन य/gख6खमे हमरासँ न/gैय4 ह र के रहै छै। िक यो नै। बड़ मन लगै छै।  \nमरनी-  बड़ मन लगै छह तँ ओकरा ित यागल नै हेतह तोरा? \nमंगल-  ऊँह, ओइ िब ना हमरा रहल नै हेतौ। अ/gखऑै -पािन  िब ना रिह यो सकै िछयौ।  \nमरनी-  एगो करह, दा/gै6थ साफे छोिड़   दहक आ स/gख6खझहे-स/gख6खझ एक फु/gैज4 ची ताडीएटा पीअह। अपना सभ \nगरीब छी।  \nमंगल-  हँ, बड़ बेसी तँ ई चलैबला छौ। अहूमे हमरा बड़ बरदास करए पड़त। \nखैर, ई करबौ।  \nमरनी-  तब तोहर इ/gैज6 जत डोममे ज/gै6थर बढ़तह। फेर बौआ दुखनक पढ़ाइपर सेहो िध  यान देबहक िक ने। \nएक िद न र/gख04 तामे मा/gख04 ट र कहै छेलिख न- अह/gख6खक बौआ बड़ च/gैऑऑ स गर अिछ । एकरा मनसँ पढ़ाउ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n6 \n \nमंगल-  से तँ ठीके कहै छ/gै4ख। छौड़ा मनसँ पढ़त -िल खत तँ सरकारी नोकरी अब/gख04 स हेतै। अपना सभक/gै4ख \nसरकार छूट देने छै। मुदा आइ-काि/gखख4   पढ़ाइमे बड़ खरचा लगै छै। ओते खरचा कतएसँ \nअनबीही? \nमरनी-  िह /gैय4मत नै हरह। नै तँ सभटा काज चौपट भऽ जेतह। तोहर दा/gै6थक खरचासँ बौआ पिढ़   लेत। \nदर-दुिन य/gख6खमे एगो बेटा अिछ  । बेटीक कोनो िच /gैऑऑ ते नै। उ सभ अपन-अपन सोसराइरमे अिछ । \nबौआक/gै4ख पढ़ाबह। बड़ सख लगल अिछ  । बड़ लोकक/gै4ख पढ़ैत देखै िछ  ऐ।  \nमंगल-  (मु/gख04 की दैत) एगो बात किह औ दुखन माए? \nमरनी-  कहक ने।  \nमंगल-  गै एक िद नका भोज कोन आ एक िद नका राजा कोन। एगो टाका कोन, एगो बेटा कोन।  \nमरनी-  से की? \nमंगल-  मन होइए एगो आरो बेटा होइतए।  \nमरनी-  चुपह-चुपह लोक सुनतह तँ की कहतह? आठ गो छैहे से िब सिर  गेलहक। खाली जनमेने होइ \nछै आिक  ओकर पित पालो करए पड़ै छै। बेटा-बेटी दुनूक/gै4ख अपना-अपना जगहपर बड़ महत छै। \nिक यो केकरा◌ेसँ कम नै छै। तोरा तँ एगो बेटा छह। केकरो िक /gैज4 छो नै रहै छै से। उ केना रहै \nछै? \nमंगल-  से तँ ठीके कहै छ/gै4ख। \nखैर, छोड़ बेटा-बेटीक लपौड़ी। छौड़ेक/gै4ख मनसँ पढ़ाएब आ बड़का हािक  म \nबनाएब।  \nमरनी-  अ◌ाब बजलह एक लाखक गप।  \n \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n7 \n \nदोसर दृखgैु2 य  \n \n(/gख04 थान- मंगलक घर। मंगल कोिन य/gख6ख बीिन   रहल छिथ ।)  \nमंगल-  हमर सरबेटा उपीमे बड़का हािक म छै। इस.डी.ओ हँ हँ इस.डी.ओ। िब ना पढ़ने भेल हेतै। \nसोसराइर जाइ छी तँ हुनकर मकान देिख  कऽ चकिब दोर लिग  जाइए। हमरो बेटा पिढ़ -िल िख  \nकऽ ओहने हािक म बनतै।  \n ( दुखनक /gै6ैवेश )  \nदुखन-  बाउ, काि/gखख4   फम/gख61 भरेतै। काि/gखख4  ए अंित म डेट छै। प/gख6खच सए टाका लगतै।  \nमंगल-  (आ/gैथ6य/gख61सँ) बाप रे बाप, प/gख6खच सए टाका। प/gख6खच सए टाका। दू-चािर  िद न पछाित  भरबी\nही तँ नै \nहेतै।  \nदुखन-  हेतै तँ, मुदा फाइन लगतै। फाइन लऽ कऽ चारम िद न धिर  फाम/gख61 भरेतै। एक सए टाका फाइन \nलगतै। दुनू िम ला कऽ छह सए लगतै।  \nमंगल-  एते पाइ किह यो नै लगल छल। मैि/gखयय  कमे बड़ खरचा लगै छै बौआ। पेटक/gै4ख देखबै की फारम \nभरइ देखबै। खैर, तूँ इसकूल जो। कनी माएक/gै4ख पठा िद  हिन ।  \n ( दुखनक /gै6ै/gख04 थान)  \n मत तँ होइए बेटाक/gै4ख खूम पढ़ा-िल खा बड़का हािक म बनैिब तॱ। मुदा िब ना मालक कमाल केना \nहेतै।  \n (मंगल माथपर हाथ लऽ कोिन य/gख6ख िब  ननाइ ब/gखऑै कऽ दइ छिथ  । मरनीक /gै6ैवेश। )  \nमरनी-  की कहलकह? (मंगल कनीकाल गु/gैय4 म  रहै छिथ ।) \nकी कहलहक? \nमंगल-  की कहबौ, बौआक/gै4ख फारम भरैमे छह सए  टाका लगतै। से िक छु नै फुराइए। की करिब ही? \nकिह हिन  ऐबेर छोिड़  दइले। पौ/gै64 साल देखल जेतै।  \nमरनी-  पिर यास करहक ने। नै हेतै तँ बूझल जेतै। घरमे िछ /gखै6ा आ कोिन  य/gख6ख छै ने, ओकरे बेिच  कऽ \nदऽ देबै। छह गो िछ /gखै6ा छै आ प/gख6खच गो कोिन  य/gख6ख छै। एक -एको सएमे िछ /gखै6ा िब  कतै आ तीसो-\nतीसोमे का◌ेिन य/gख6ख तँ छह सएसँ बेसीए भऽ जेतै।  \nमंगल-  फेर खेबही की आ ब/gख6खसबलाक/gै4ख कथी देबही?  \nमरनी-  कहुना कऽ िद न-गुदस कऽ लेबै आ ब/gख6खसबला मािल  कक/gै4ख नेहोरा-िव नती कऽ लेबै। कहबिन  एना-एना \nबात भऽ गेलै माि◌ लक। उ अब/gख04 स  मािन  जेिथ न।  \nमंगल-  तूँ बेसी बुझै िछ ही। हुनका हम िच /gैऑऑ है िछ यिन । उ म/gैज0खीचुसक ओइध छिथ  न। ताड़ीओवालीक/gै4ख \nअझुका ना कहने छेिल ऐ। पचास टाका ओकरो भऽ गलै।  \nमरनी-  हुनको किह हक एना एना भऽ गेलै। से कनी िद न थ/gैय4 हू।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n8 \n \nमंगल-  बेस, कहबै। गै, कोिन य/gख6ख-पिथ याक कोनो िग रहत भँिज याएल छौ की?  \nमरनी-  एक िद न आहए ब/gख6खसबला माि◌ लक कहने छेलिख न िक छु कोिन य/gख6ख-पिथ या दइले। जाइ िछ ऐ हुनके \nदऽ देबिन ।  \nमंगल-  जो, मािल कसँ पटतौ की नै पटतौ।  \nमरनी-  िक अए नै पटतै। अपने पसारी छिथ न। नअ-छह कए कऽ दऽ देबिन ।  \nमंगल-  ब/gख6खसक पाइ कािट   लेथुन तब की करिब \nही?  \nमरनी-  पएर-दारही पकड़बिन  जे ऐबेर नै लेथुन। बौआक/gै4ख फारम भरैले पाइ देबाक छै। कनी-मनी लगाइए \nकऽ देथुन सधाए देबिन ।  \nमंगल-  जो, झब दऽ जो। नै हेतौ तँ ओ/gैय4 हरेसँ ओ/gैय4 ह रे हिट या चिल  जइह/gै4ख। आिक   हमहूँ चिल यौ? \nमरनी-  तूँ कथीले जेबह। एक आदमीक काजमे दू आदमी िक अए बरदेबह। फेर सुगरो चरबैले जाइक \nछह ने।  \nमंगल-  हँ से तँ ठीके। देरी नै कर झब दऽ जो।  \nमरनी-  बेस, जाइ िछ अ। (/gै6ै/gख04 थान)  \nमंगल-  जइ िद नसँ दा/gै6थ पीनाइ छोिड़   देलॱ तइ िद नसँ कोनो काजमे मन नै लगैए। कहुना-कहुना काज-\nउदम करै छी। लोक सभक/gै4ख पीऐत देखै िछ  ऐ तँ मन चटपट करए लगैए। मुदा पढ़ाइक खाित र \nहम एते मजबूर छी। के की लऽ कऽ आएल आ की लऽ कऽ जाएत। खेलहा-पीलहा ने संग \nजाएत आरो कथी। जदी अपना लग पाइ रिह तए तँ आइ कनी देखतीऐ दा/gै6थ िद  स। ए/gख1ैोटा \nकोिन य/gख6ख बीिक   जैतै तँ दा/gै6थ जोग भऽ जैतै। ऐ बीचमे कोनो सार गॱहकी नै ने आएत। भगवानो \nहमराले अखिन  बड़ दूर गेलिख न ह/gै4ख। किह  या एथीन किह या नै। दा/gै6थबला सार तेहेन ख/gैज4 च र \nअिछ  से ए/gख1ैो टाका उधारी नै देत।  \n (कोिन य/gख6ख लइले बुधनक /gै6ैवेश। )  \nबुधन-  (/gै6ैस/gखऑै भऽ ) की हौ मंगल काका, एगो कोिन य/gख6ख लेबाक छेलए। छै अपना लग ?  \nमंगल-  हाथेबला दऽ देबह। कनीए रिह  गेलै। बिढ़ य/gख6खसँ बीिन   दइ िछ अ।  \nबुधन-  पाइ केते लेबहक? \nमंगल-  कोनो हाथी-घोड़ाक दाम लगतह? पचासे टाका दऽ िद हक।  \nबुधन-  बड़ बेसी कहै छहक। उहो िद न हिट यापर ऐसँ न/gैय4 ह र आ िड जेनगर बीस टाकामे िब काइ छेलै। \nपाइ नै रहए नै लेलॱ। सोचलॱ गामपर अपन डोमसँ लेब तँ स/gख04 तामे हएत। मुदा तूँ बड़ महग \nकहै छहक। \nमंगल-  की करबै मािल क महगाइ केते बिढ़  गेलै। ब/gख6खसो महगमे कीनए पड़ैए। फेर मेहनतो बड़ लगै छै। \nलाबह ने जे देबहक से। तूँ हमर पसारी िछ अ ने।  \nबुधन-  (बीस टकही िन कािल  कऽ) लैह, हम एतबे देबह।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n9 \n \nमंगल-  (बीस टाका लऽ कऽ /gै6ैस/gखऑै मने) इहए एगो प/gखऑैीओक पाइ नै? दसो गो आरो दहक मािल क।  \nबुधन-  आ नै हेतह। देबहक तँ दहक नै तँ जाइ छी हिट एपर कीिन  लेब।  \nमंगल-  से तँ नै हेतह मािल क। हमरा तोरापर दाबी अिछ । आब पाइ दहक की नै दहक। मुदा घूिम  \nकऽ नै जाए देबह। (िग ड़िग ड़ाइत) हे हे, क/gख1ैाक/gै4ख अपना िद  ससँ खाइ पीऐले प/gख6खचो टाका दहक \nमािल क।  \nबुधन-  जा तूहॴ जीतलह। प/gख6खच गो खाइ पीऐले दइ िछ  अह। (पँचटकही बुधन मंगलक/gै4ख देलिख  न आ उ \nपाइ लऽ कोिन य/gख6ख हुनका देलिन  । बुधनक /gै6ै/gख04 थान)  \nमंगल-  (/gै6ैस/gखऑै मने) भगवान बड़ीटा छिथ न। सबहक जोगार लगबै छिथ न। आइ एगो प/gखऑैी पीबेटा करबै। \nजे हेतै से हेतै।  \n \nपटाखg252ेप।  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n10 \n \nतेसर दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- च/gैऑऑ /g406ेश झाक हबेली। अपन दलानपर कुरसीपर बैस िस करेट पीबै छिथ । दलानपर \nचािर -प/gख6खचटा कुरसी आ एगो टेबुल लगल छि/gैऑऑ ह  ।)  \nच/gैऑऑ /g406 श-  (िस करेट मीझा कऽ रिख  िख िस याइत) ओइ डोमीिन य/gख6खक/gै4ख कहने छेिल  ऐ िछ /gखै6ा-कोिन य/gख6ख देबाक लेल। \nकहलक नेने आएब माि◌ लक। से आइ धिर  अिब ते अिछ । धान सभ राइ-िछ /gैथ4ी होइत रहैए। \nगोबर-करसी जतए-ततए पड़ल अिछ । सभटा बरसातेमे टूिट -टािट  गेल। आब ओइ डोमीिन य/gख6खक/gै4ख \nदेखबै तहन ओकरा िस खेबै जे कोन ब/gख6खसक दाहा होइ छै।  \n ( फेर ठु/gखैजी बीड़ी लगा कऽ पीबए लगै छिथ  । तखने प/gख6खचटा िछ /gखै6ा आ प/gख6खचटा कोिन  य/gख6ख लऽ कऽ \nमरनीक /gै6ैवेश। च/gैऑऑ /g406 श बीड़ी मीझा कऽ रिख  लइ छिथ ।) \nमरनी-  (दलानपर कोिन य/gख6ख-पिथ या रखैत दूरेसँ) गोर लगै छी माि◌ लक।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ की गोर लगै छ/gै4ख। किह  या कहिल यौ िछ /gखै6ा-कोिन य/gख6ख दऽ जाइले से आइ एल/gै4खह/gै4ख। \nसभटा समान राइ-िछ /gैथ4ी भऽ जाएत तँ लऽ कऽ की करब। जे तूकपर नै से कथीदुनपर।  \nमरनी-  की करबै मािल क, दुखना बाउक/gै4ख मन खराप भऽ गेल छेलै। तँए देरी भऽ गेलिन  ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हमरा सीखबै छ/gै4ख, हमरा ठकै छ/gै4ख। कही ने, दा/gै6थ पीऐसँ फुरसत नै भेलै।  \nमरनी-  नै मािल क, आब कह/gख6ख पीऐ छै दा/gै6थ।  खाली स/gख6खझेटामे एक बोतल ताड़ी पीबै छै। (च/gैऑऑ /g406ेश हँिस  \nदइ छिथ ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  िब लाइ केतौ वै/gख0ख णो भेलैए। खैर, दा/gै6थ छोिड़   देलकौ से तँ बड़ नीक केलकौ। ताड़ी ओतेक \nखतरनाक नै छै आ पाइओ कम लगै छै। अ/gैज4 छा होड़ ई गप-स/gैय0 प । कह कएगो कोिन य/gख6ख आ \nकएगो पिथ या छौ?  \nमरनी-  प/gख6खच गो कोिन  य/gख6ख आ प/gख6खच गो पिथ  या छि/gैऑऑ ह  ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  सभटाक/gै4ख कएगो पाइ भेलौ? \nमरनी-  डेढ़ सए टके पिथ या आ पचास टके कोिन य/gख6ख जोिड़   देथुन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बड़ महग कहै िछ ही।  \nमरनी-  की करबै मािल क, ब/gख6खस बड़ महग भऽ गेलै। िह  नकेमे सँ बीस-प/gैज4 चीस टके कटै छेिल यिन । मुदा \nअखिन  इहए सॱसे नमरी लऽ लइ छिथ न। तैपरसँ मेहनतो बड़ लगै छै। से कोनो ई नै बुझै \nछिथ न। देथुन ने दस टाका कमे।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ( ठु/gखैजी िस  करेट लगा कऽ पीऐत) हम मोलाइ-तोलाइ नै करै िछ ऐ। हम ए/gख1ैे बेर कहै िछ  ऐ। देबाक \nहेतौ तँ िद ह/gै4ख, नै तँ लऽ जइह/gै4ख।  \nमरनी-  किह यौ मािल क। कनी सोिच  कऽ कहथुन। हमहूँ अहीपर छी ने।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  पचास टके िछ /gखै6ा आ बीस टके कोिन  य/gख6ख। सभटा िम  ला कऽ सारहे तीन सए टाका भेलौ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n11 \n \nमरनी-  बड़ क/gैय4म भेलै मािल  क। हिट यापर बेचबै तँ बड़ क/gैय4म हेतै तँ आठ सए। ई साते सए दऽ \nदेथुन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) कहिल यौ ने हम ए/gख1ैेबेर बजै िछ  ऐ। देबाक छौ तँ दही नै तँ लऽ जो अपन \nकोिन य/gख6ख-पिथ या।  \nमरनी-  ओते नै िख िस याथुन। एकबेर ईहो बजथुन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  पचास टाका आरो देबौ। देबाक छौ तँ दही नै तँ लऽ जो।  \nमरनी-  बड़ आशासँ िह नका आएल रिह यिन  जे मािल क िक छु लगा कऽ देिथ न। बेटाक/gै4ख मैटिर  कक फारम \nभरैक छै। मुदा ई उिच तोमे बड़ क/gैय4म दइ छिथ  न।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेटा मैि/gखयय  कक फाम/gख61 भरतौ! (आ/gैथ6य/gख61सँ)  \nमरनी-  हँ मािल क। छौड़ा छह सए टाका मंगै छै। आिख री छओ सए टाका दऽ देथुन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) भगल/gै4ख की नै एतएसँ। क/gैय0 पार खाइले एल/gै4खह/gै4ख जो, लऽ जो, अपन बेिच  िल ह/gै4ख। \nअखिन  तुर/gैऑऑ त भाग। नै तँ हमर नरिसंह तेज हेतौ तँ बापसँ भ/gै4खट कराए देबौ।  \nमरनी-  कोनो िह नका राजमे बसल िछ यिन  जे हमरा बापसँ भ/gै4खट करेता। कोनो करजा नै म/gख64गए आएल \nिछ यिन  जे हमरा बापसँ भ/gै4खट करेता। कोनो एक-बरक/gै4ख दू-बर नै मंगै िछ यिन  जे एहेन कथा \nकहता। अपन िग रहत जािन  कऽ एते खेखिन य/gख6ख करै छेिल  यिन ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तूँ करजा ना लेल/gै4ख तँ अखिन   ब/gख6खसक एक सए टाका िन  काल नै तँ एतएसँ ससरए नै देबौ। \n(ि◌ सकरेट लगा पीऐ छिथ ।)  \nमरनी-  मािल कक/gै4ख एहेन बुिध होइ छि/gैऑऑ ह   जे गरीब-लचारक/gै4ख मजबूरीक  फेदा उठाबी। अखिन  जाए दथु। \nइहए कोिन य/gख6ख-पिथ या बेिच  कऽ िह नका पाइ दऽ जेबिन । अखिन  हम कतएसँ पाइ देबिन ।  \nच/gैऑऑ देश-  हम तँ िक /gैज4 छो नै बुझै िछ ऐ। हमरा पाइ चाही अ/gैज0 ख िन । नै तँ ससिर  नै सकै छ/gै4ख।  \n(मरनी कोिन य/gख6ख-पिथ या माथपर उठा जाए चाहैत मुदा च/gैऑऑ /g406ेश कुरसीपर सँ उिठ  ब/gखज0त देखबैए। ) \nए/gख1ैो डेग तँ◌ू ससिर   कऽ देख लही। की दशा होइ छौ।  \n(मरनी डरसँ नै ससिर  रहली अिछ ।)  \nमरनी-  (कनैत-कनैत) नै पाइ छेलै तँ मुड़ीमच/gै6थआ िक  अए ब/gख6खस लेलकै। भुखले रिह  तॱ तँ सुतले रिह तॱ। \nओइले हमरा बे/gैज6जित   करैए। जेबै घरपर सातो पुरखाक/gै4ख उकटबै सरधुआक/gै4ख। ब/gैज6जर खसौना ने \nहमरा एते बात-कथा सुनबैए। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  एतए गािर  देब \nही तँ अखिन  ब/gखज0तसँ ससािर   देबौ। (मारैले उठलिथ ।)  \n(च/gैऑऑ /g406ेशक एकलौती बेटी च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ैेवेश। अिब  ते अपन िप ताक/gै4ख भिर   प/gख6खज पकिड़   मरनीक/gै4ख \nबँचौलिन ।) \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  गै डोिम िन य/gख6ख, एते गािर  िक नको दुरापर िक अए दइ िछ ही ई नीक बात नै भेलौ। जो बाटमे गािर  \nपिढ़ ह/gै4ख जेते मन हेतौ तेते।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n12 \n \nमरनी-  हम अपन घरबलाक/gै4ख गािर   दइ िछ ऐ। आनक/gै4ख तँ नै दइ िछ  ऐ। \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  से तँ हम अ/gैऑऑ द रेसं सुनिल यौ। मुदा एतए गािर  नै दही घरपर िद हिन । जो एतएसँ। तूँ सभ नै ने \nसुधरब/gै4ख।  \nमरनी-  हमरा सरधुआ खाित र अह/gख6खक बाबू हमरा नै जाए दइ छिथ  ।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  की भेलै से? कोनो कारण हेतै ने? \nमरनी-  की कारण रहतै। इहए जे हमरा बेटाक/gै4ख मैटरीकक फारम भरैक छै। छह सए टाका लगतै। \nकहिल ऐ कोिन य/gख6ख-पिथ या बेिच  कऽ दऽ देबै। मािल को कहने छेलिख न दऽ जाइले। लऽ कऽ एलॱ \nतँ मािल क बड़ कम दाम लगौलिख न। हमरा पड़ता नै पड़ल। कहिल यिन  कनी आरो देथुन। \nअपन-अपन न/gैय1फा तँ नै चाहै छै। कम -सँ-कम बेटाक फारम भराइ छह सए देथुन। तहीपर \nिख िस या गेलिख न आ कहलिख न जे ब/gख6खसक पाइ एक सए टाका अखिन   राख तब जइह/gै4ख।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  दुखन अहॴक बेटा छी? \nमरनी-  हँ, हमरे बेटा छी।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  बड़ तेज अिछ  बेटा। खूब मनसँ पढ़ाउ।  \nमरनी-  गरीब बुते पढ़ाएल हेतै? फारम भरैक पाइ नै जुमै छै।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  ( /gै6ैस/gैऑऑ न  मने) पापा, अह/gख6ख डोमीनक/gै4ख छह सए टाका िद  यनु आ कोिन य/gख6ख-पिथ या रिख  िल यनु। फारम \nभरैक सबाल छै। ऐमे मदित  करबाक चाही। अपने गामक मािल क छेए◌े।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) जाउ, म/gैय4मीसँ आिन   कऽ दऽ िद यनु। \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा अ/gैऑऑ दर जा कऽ म/gैय4मीसँ छह सए टाका आिन   कऽ मरनीक/gै4ख देली। )  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  डोमीन, कोिन य/gख6ख-पिथ या अ/gैऑऑ द र दऽ िद यौ तहन जाएब।  \nमरनी-  बेस, दऽ दइ िछ ऐ।  \n (मरनी कोिन य/gख6ख-पिथ या अ/gैऑऑ द र दऽ एली।) \nजाइ छी बु/gैज4 ची।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  बेस जाउ।  \n ( मरनीक /gै6ै/gख04 थान) \n(च/gैऑऑ /g406ेश तामसे िब भा◌ेर छिथ । उ च/gैऑऑ /g406/gै6ैभापर आँिख   लाल-पीअर कऽ रहल छिथ ।) \nपापा, डोमीन चिल  गेली। आब पुछै छी, एन िक अए केकरो हाथ उठा लइ िछ ऐ? उ जतए-ततए \nबजतै। अहॴक /gै6ैित  /gख0ख ठापर पड़त िक ने? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) हमर /gै6ैित  /gख0ख ठाक/gै4ख अह/gख6ख िक  अए सोचै छी? हमरासँ िक नको बेसी /gै6ैित  /gख0ख ठा छि/gैऑऑ ह   ऐ \nपरोप/gखै6ामे? \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा, ई घमंडक बात भेल। घमंड रावणोक/gै4ख नै छोड़लकै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n13 \n \nच/gैऑऑ /g406 श-  ( ठह/gख1ैा मािर   कऽ) हा हा हा हा हा हा...। रावणक बात करै छ/gै4ख। अखिन   तूँ ब/gैज4 चा छ/gै4ख। नै \nबुझिब ही। ओकरामे बड़ रह/gख04 य  छेलै।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  रह/gख04 य  िक छु होि/gैऑऑ ह   पापा। मुदा उ घमंडेक कारण मारल गेला।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आइ जॱ तूँ हमर बेटी नै रिह त/gै4ख तँ तोरो िब  ना ब/gै4खत देने नै रिह  ित यौ। मुदा करी तँ करी की? \nजुग जमाना नीक नै छै। ए/gख1ैेटा छ/gै4ख तँए गम खा लइ छी।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  (िह चुकैत) जुगे-जमानाक/gै4ख देखैत हम कहलॱ पापा।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जुग जमाना हमरा मु/gखैजीमे छै मु/gखैजीमे। जे चाहबै जखिन   चाहबै से हेतै। कान खोिल  कऽ सुिन  \nलही आ तॲ अखिन  हमरा सामनेसँ हिट  जो। त/gै44 हमरा डोमीिन  य/gख6ख लग बड़ बेकूफ बनेल/gै4ख।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ै/gख04 थान) \nकेना-कोना पाइ बट/gैथखेरलॱ आ आइ पाइबला कहबै छी। से हमहॴटा बुझै छी। च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी।  \nमनीषा-  (अ/gैऑऑ द रसँ) हइए एलॱ। हइए एलॱ। \n(च/gैऑऑ /g406ेशक प/gैजयी मनीषाक /gै6ैवेश। ) \nकी कहलॱ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की कहब? अह/gख6खक बेटी ओइ डोमीिन  य/gख6खक कारणे हमरा बुरबक बना देलक। ड/gख6खटैले नै चाहिल  ऐ \nमुदा ड/gख6खटए पड़ल।  \nमनीषा-  हँ देिख िल ऐ मन िब धुआएल आ िह चुकैत। की भेलै से? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की हेतै? ओइ कोिन य/gख6ख-पिथ यामे हमरा नै कम तँ दू सए टाका बँिच तए। से आिब  कऽ पंचैती \nकरए लगली। उ कतए जैइतै? जे किह ित ऐ से किर तै। मजबूर छेलै। ओकरा बेटाक/gै4ख फारम \nभरैक छेलै, तइसँ अह/gख6ख बेटीक/gै4ख कोन मतलब ? ओकर बेटा बड़ तेज छै, तइसँ अह/gख6ख बेटीक/gै4ख कोन \nमतलब? उ जे दू सए टाका बँिच तै, से अपने सभक/gै4ख ने न/gैय1फा होइतै।  \nमनीषा-  \nखैर, छोड़ू ई गप-स/gैय0 प । िध या-पुता छैलै। उ सभ ओते नअ-छअ नै बुझै छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अह/gख6ख कहै छी िध  या-पुता छै। मैि/gखयय  कमे पढ़ैए आ िध ए-पुता अिछ ।  \nमनीषा-  माए-बापक नजिर मे उ केतबो न/gैय4 ह र भऽ जाएत तँ िध ए-पुता रहत।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  से तँ ठीके। मुदा हम जे िक छु बँचाएब ओकरेले ने बँचाएब। हमरा आन के छै? हम चाहै छी \nओकरा पढ़ा-िल खा कऽ बड़का डा/gैज0 ट र बनाबी। िब ना पाइए हएत? बून-बूनसँ तलाब भरै छै। हम \nएगो िस करेट प/gख6खच बेर पीऐ छी। लोक सभ देिख   कऽ हँसैत हएत। कपड़ा-ल/gैथ4ा केहेन पिह  रै छी \nसे देिख ते छी। भगवान हमरा ओते नै देने छिथ  जे हम /gख04 टै/gैऑख ड र िज नगी जीबी। अहूँ सभक/gै4ख \nओते नीक कपड़ा-लता नै दइ छी। खेनाइ-पीनाइ एकदम साधारण खाइ छी। िक अए से बुझै \nिछ ऐ? \nमनीषा-  किह औ ने? हम ओते नै बुझै िछ ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n14 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ए/gख1ैेटा गप छै- बेटीक/gै4ख बड़का डा/gैज0 ट र ब नेनाइ आ ओकर पाइक जोगार केनाइ। डा/gैज0 ट र बना \nओकर िब आह जाित मे राजा घरमे करब। दुिन य/gख6ख देखत आ सुनत तँ सोचमे पिड़   जाएत। जतए-\nततए च/gख6थ हएत जे च/gैऑऑ /g406ेश बाबू एतेक बड़का लोक छिथ । िब ना घ/gै4खट कटने वा पेट कटने बेसी \nस/gैय4 प ित  नै भऽ सकै छै। से बूिझ  िल यौ च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी।  \nमनीषा-  तँ ऽ ऽ एहनो नै नीक जे सभ सरािप ते रहए। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कौआ सराप ने बेग नै मरै छै। अह/gख64 एकर िच  /gैऑऑ ता नै क/gै6थ। अपना-अपनाले सभ हरान छै। \nसालमे एकबेर बाबाधाम अब/gख04 स  जाइ छी। से केना? तँ सुलतानगंजमे उ/gैथ4रवािह  नी गंगामे /gख04 नान \nकऽ गंजाजल भिर  कामर सजा बोल-बम करैत-करैत प/gख6खव -पैदल। ई बड़ पैघ पू/gैऑख य क काज छी। \nसभटा पाप बाबा हरै छिथ न।  \nमनीषा-  एकर माने ई भेल च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा बाबू जे केतबो पाप करी आ कामर लऽ कऽ बाबाधाम पएरे चिल   \nजाइ तँ बाबा सभ पाप हिर  पू/gैऑख य  भिर  देता।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  सएह बुझू। ई सभ बात केतौ बजबै नै। हमर प/gैजयी छी तँए अपन िद  लक बात किह  देलॱ। मुदा \nडोमीिन य/gख6खक/gै4ख जे दू सए टाका बेसी लिग   गेल। तइसँ हमरा कखनो-कखनो बड़ आिह  अबैए। \nजाउ अहूँ नै स/gैय4 हारलॱ। \n (िच ि/gैऑऑ त  त मु/g406ामे बैस सॱसका िस  करेट धरा पीअए लगै छिथ ।) \n \nपटाखg252ेप।  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n15 \n \nचािर  म दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- मंगलक घर। मंगल चंगेरा बीनै छिथ ।) \n \nमंगल-  कखिन  गेल मौगी कोिन य/gख6ख-पिथ या लऽ कऽ। से अखिन  धिर  नै आएल। लगैए हिट या चिल  गेल \nहएत। सुगरोक/gै4ख छोिड़   आएल िछ ऐ गाछीमे। उ कखनो एकठाम रहै छै। हरदम हूल-हूल करैत \nरहैए। कनी ज/gैयऑ दी अिब तै तँ देखित ऐ के/gैय4 हर गेलै के/gैय4 ह र नै। लोक सबहक बारी-झाड़ीमे चिल  \nजाइ छै तँ उ सभ मािर  की कह/gख6ख बजए लगै छै।  \n (मंगलक िप ित यौत भाए रबीयाक /gै6ैवेश। )  \nरबीया-  भैया, भैया, तोहर सुगर कतए छौ? \nमंगल-  की भेलै से? बड़ हरबरी देखै िछ यौ।  \nरबीया-  भैया रउ, पिथ या बेिच कऽ अबैत रिह ऐ ने तँ एगो डोमबाक/gै4ख देखिल  ऐ बड़ रेशमे सुगर भगौने \nजाइत। लागल जे तोरे सुगर छौ। हम तँ पउरे साल बेिच  लेलॱ। कनी पीऐओक मन छल, नै \nपीलॱ दौगल एलॱ। से देखित \nही गऽ? \nमंगल-  कनी तूहूँ चल तँ। दुखन दुखन दुखन।  \nदुखन-  (अ/gैऑऑ द रसँ) हँ बाउ, हएह एलॱ।  \nमंगल-  ज/gैयऑ दी आ। बड़ ज/gै6थरी छै।  \n(दुखनक /gै6ैवेश )  \nदुखन-   की बाउ?  \nमंगल-   कनी तूँ एतै बैस आ चंगेरा बीनल हेतौ तँ बीिन ।  \nदुखन-   नै हेतौ। \nमंगल-  कोिश श कर \nही। कला कोनो बेकार नै होइ छै। हम जाइ िछ यौ सुगर देखैले। चल रबीया दुनू \nभ/gख6खइ।  \n(मंगल आ रबीयाक /gै6ै/gख04 थान)   \nदुखन-  हम तँ किह यो ई काज केिल ऐ नै। तँ हेतै केना? हमर खनदानी काज छी। करबै तँ ज/gैयऑ दी \nसीिख  जाएब। मुदा ए/gख1ैे-दुइए िद न केने तँ नै सीखब। पढ़ाइमे पछुआ जाएब तँ सरजी मारता। \nदेखल जेतै पछाित । अखिन  पढ़ाइपर िध यान देबाक अिछ । \n(मरनीक /gै6ैवेश। )  \nमरनी-   (िख िस या कऽ) आ गेलौ कतए? \nदुखन-   सुगरमे गेलौ। िकअए िख िस याएल छ/gै4ख माए ?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n16 \n \nमरनी-   तोरापर नै, ओकरपर। ओकर चािल पर। \nदुखन-   की भेलै से?  \nमरनी-  की हेतै? तोहर बाप च/gैऑऑ /g406ेश मािल कसँ उधारी एगो ब/gख6खस लऽ लेलकै। तइले हमरा घेर नेने \nछेलए। तइपरसँ ब/gखज0तो देखबै छेलए। धिन   ओकर बेटी कह/gख6खदून तोरे िक  लासमे पढ़ै छै, से बँचेलक \nआ कोिन य/gख6ख-पिथ या लऽ माएसँ छह सए टाका आिन  कऽ देलक। अ/gैज4 दा तू इसकूल जो हम \nभनसा करैले जाइ छी। \n ( दुनूक /gै6ै/gख04 थान)  \nमंगल-  (/gै6ैवेश कऽ ) हीर/gख61 र र रऽ। हीर/gख61 र र रऽ। हीर/gख61 र र रऽ।  \n भैया, कह/gख6ख केतौ देखै िछ  ऐ। लगैए उहए सार डोमबा लऽ गेलौ। सारक/gै4ख िच  /gैऑऑ ह बो ने केिल ऐ। \nपकड़बै सारक/gै4ख तँ ओकरा माएसँ िब आह कऽ लेबै।  \nमंगल-  हमरो लगै छौ, आब सुगरसँ हाथ धुअ पड़त। उहए सार अही गाछीमे सँ ह/gख6खिक   कऽ भािग  \nगेलौ। आइ जे सार भेट जइतै तँ अही कातीसँ भॲटी िन कािल  लैित ऐ।  \nरबीया-  भैया राउ, चल ने सारक/gै4ख देिख  ऐ कतए गेलै? भेटतै तँ ओकरा माएसँ हम िब हा कऽ लेब आ \nबिह नसँ तूँ कऽ िल ह/gै4ख। दुनू सारहू ओतै रिह   जाएब। नवका सोसराइरमे मानो-दान खूम होइ छै।  \nमंगल-  चोरबा सार पकड़ए देतौ। गामेपर चल। आब संतोखे करए पड़त। चल केते िद नसँ िक छु नै \nभेलै। आइ हेतै। तोरो संगमे िक छु माल-पानी हेबे करतौ आ िक छु हमरो संगमे छैहे। मन बड़ \nचट-पट करैए दा/gै6थले। दा/gै6थ पीना बहु िद  न भऽ गेल।  \nरबीया-  जे गित  तोरो से गित  मोरो, रामा हौ रामा। चल भै/gै6था आइ हेतै भिर   मन दा/gै6थ।  \nमंगल-  आइ थाकलो बड़ छी। सार सुगरो नै भेटल आ हरानो बड़ भेलॱ दुनू भ/gख6खइ। एगो आशा छेलए जे \nअ/gैजै गी-ख/gैजै गीमे सुगर बेिच  कऽ काम करब, सेहो हरा गेल। \nखैर, चल, संतोखे गाछमे मेबा फड़ै \nछै। भगमान बड़ीटा छै।  \nरबीया-   छोड़ भैया, ई िख /gख04 सा–िप हानी। दा/gै6थले मन बड़ चटपट करै छौ।  \nमंगल-  चल। मुदा रबीया, एगो बात किह यौ? \nरबीया-  कही ने भैया।  \nमंगल-  दुखना माए िख िस याएत तँ। उ मनाही केनेए।  \nरबीया-  एगो बात कह तँ भैया। तूँ ओकर बहु आिक  उ तोहर बहु? \nमंगल-  उ हमर बहु।  \nरबीया-  तब उ तोरापर शासन करतौ। जे जे कहतौ से से करिब \nही? धूर सार, ऐसँ बिढ़ य/gख6ख एक चु/gै64क \nपािन मे डूिम  कऽ मिर  जो। हम अपना बहुक/gै4ख जे कहबै जखिन   कहबै से करतै। नै तँ हाथ-पएर \nबाि/gैऑऑ ह   सटकासँ प/gख6खती-प/gख6खती दािग   देबै आ दिग ते रहै िछ ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n17 \n \nमंगल-  तँए ने दुनू परानीमे हरदम खटपट होइ रहै छौ। िम ला कऽ चलिब ही तँ िक /gैज4 छो अधला नै हेतौ। \nहमरा घरमे देखै िछ ही किह यो ह/gैयऑ ला-गु/gैयऑ ला। घरक ल/gखथ0 मी बहु होइ छै। उ भंगठतौ तँ बुझही \nल/gखथ0 मी बगिद  गेलौ।  \nरबीया-  ओकरापर चलब तँ उ मुँहमे जाबीए लगा देत।  \nमंगल-  नै, से केतौ करै। िम ल-जूिल  कऽ रहिब \nही तँ ऊहो बुझतै ई हमर घरबला छी आ पिर वारले \nहरान रहै छै।  \nरबीया-  अ/gैज4 छा चल भैया, आइएटा पीले। आन िद न नै पीह/gै4ख।  \nमंगल-  तँ, बिज ह/gै4ख नै भौजी लग। नै तँ उ हमरा फ/gैज6झित   करत।  \nरबीया-  नै बजबै, चल ने तूँ। हइए दा/gै6थ दोकान आिब  ए गेलौ।  \n ( पद/gख6थ हटैए आ दा/gै6थ दोकान देखाइए। काउ/gैऑऑ ट रपर शिश क/gख64त बैसल छिथ  ।) \nजो भैया तूँहॴ जो।  \nमंगल-  तूँहॴ जो रबीया। पाइ ले।  \nरबीया-  तूँहॴ जो भैया। पाइ लऽ ले। हमरापर सार िख िस याएल रहैए। एक-िद न कहा-कही भऽ रहए। \nबेसी पाइ लै छेलए।  \nमंगल-  अ/gैज4 छा ला, हमहॴ जाइ छी। \n(मंगल रबीयासँ पाइ लऽ कऽ दा/gै6थ काउ/gैऑऑ ट रपर दूगो पोलीिथ न लेल पहुँचल। रबीया बाहर ठ/gैथखढ़ \nअिछ ।) \nमािल क, दूगो पलोथीन दहक।  \nशिश क/gख64त -  की हौ मंगल, बहुत िद नपर एलह हेन? \nमंगल-  हम छोिड़  देिल अ मािल क। स/gख6खझक/gै4ख एक बोतल ताड़ीएटा पीऐ छी। आब बड़ परहेजमे रहै िछ अ।  \nशिश क/gख64त -  एकबािग  एना बदिल  गेलहक? िक छु भेलह से?  \nमंगल-  नै, िक /gैज4 छो भेल नै। हमर घरनी बड़ िख िस आइए। बेटा मैि/gखयय  कमे पढ़ैए। ओकर पाइ नै जुमैए। \nतहीले।  \nशिश क/gख64त -  /gखऑ4यूशन पढ़ै छह से केतौ? \nमंगल-  नै, टीशन कह/gख6ख प ढ़ै छै केतौ। िक ताब-कोपीमे बड़ पाइ लगै छै हौ। अहू बीचमे फारम भराइ \nकहलक छ सए लगतै।  \nशिश क/gख64त -  बिढ़ य/gख6ख बात। खूम मनसँ बेटाक/gै4ख पढ़ाबह। तोरा सभक/gै4ख आर/gैथैण छह। केतौ-ने-केतौ नोकरी भैए \nजेतह। ओना नोकरी भेटौ वा नै भेटौ, अपना लेल पढ़नाइ सभक/gै4ख परमाव/gख0ै य क छै।  \nरबीया-  भैया, भैया रउ, जँ कटैले गेल/gै4ख तँ सतुआइन केने एब/gै4ख की? जे तूकपर नै, से िक दिन पर। नै होइ \nछौ तँ छोिड़ ए द \nही।  \nमंगल-  एतै केतौ लोक पटपटाएल हेन? एहेन छॱक नीक नै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n18 \n \nरबीया-  से तँ बुिझ ते हेब ही। आनब/gै4ख तँ आन , नै तँ चलिल यौ।  \n (रबीया जाए लगैए।)  \nमंगल-  /gै6थक , /gै6थक , /gै6थक। हइए एलॱ। मािल  क िद यौ। ज/gैयऑ दीसन िद यौ। बड़ी कालसँ ठाढ़ छी। िल अ \nपाइ।  \nशिश क/gख64त -  (पाइ लऽ कऽ) पाइ तँ क/gैय4 मे छह। आरो दहक।  \nमंगल-  बिढ़  गेलै दाम से।  \nशिश क/gख64त -  हँ, एगोपर प/gख6खच टाका।  \nमंगल-  िक अए बढ़ा देलहक? \nशिश क/gख64त -  हम बढ़बै िछ ऐ से? सरकारे बढ़ा देलकै।  \nमंगल-  सरकार बताह भऽ गेलै। एते केतौ महगी होइ। गरीबहा नै जीअत। भने हम दा/gै6थ छोिड़   देलॱ। \nताड़ीमे पाइओ कम आ कोनो खरापीओ नै। अ/gैज4 छा दैह मािल क, दस टाका दोसर िद न लऽ \nिल अह।  \nशिश क/gख64त -  रबीया, दस गो आरो द\nही। दाम बिढ़  गेलै।  \nरबीया-  आ लऽ जो।  \n (मंगल रबीया लग जा कऽ दस टाका आिन  शिश क/gख64तक/gै4ख दऽ दूटा पोिल  थीन लऽ कऽ ओतै पीऐले \nबैस गेल। दुनू पी रहल अिछ ।)  \nमंगल-  की रबीया? आब संतोख भेलौ ने? \nरबीया-  हँ भैया आब मन श/gख64त भेलौ। आ तोरा? \nमंगल-  हम तँ बेसी िद नपर पीऐ छी से केनादन लगैए।  \nरबीया-  दू-चािर  िद न पीब \nही ने, तँ फेर नीक लागए लगतौ।  \nमंगल-  हमरा दा/gै6थ नै पीबाक अिछ  । हम ताड़ीएटा पीअब। ओना आइटा पी लै छी। हो हो, ज/gैयऑ दी हो। \nज/gैयऑ दी सधा। गामपर काज बहुते छै।  \n ( दुनू गोटे दा/gै6थ सधेलक आ उिठ   कऽ िव दा भेल)। \n रबीया, लगै छौ हमरा लािग  गेलौ।  \nरबीया-  भैया, हमरो लगै छौ लािग  गेलौ।  \n (दुनू झुमैत-झामैत जा रहल अिछ ।) \nसार आइ दस /gै6थपैया बेसी लऽ िल  या। जाएगा थानापर आ कहेगा पुिल सबाक/gै4ख ई दा/gै6थबला गरीब \nसभसे बेसी पैसा िक अए लऽ लेता है। अपने सार बुझेगा केहेन मिह रम होता है।  \nमंगल-  हमरा तँ बहुक िच /gैऑऑ ता लागल है। उ जे हमरा देखेगा दा/gै6थ पीने तँ हमरा बढ़नीसँ झ/gख6खटेगा। \nबेकारमे पीया। उए उए उए। उ/gैयऑ टीओ नै होता है। जे दा/gै6थ िन  किल  जाएगा तँ िन स/gख6ख टूिट   \nजाएगा। बहुसँ बँिच  जाएगा।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n19 \n \nरबीया-  भैया, तोरा बहुसँ एते डर होता है। ओहेन बहुक/gै4ख गोली मािर   देगा।  \nमंगल-  बहु मिर  जाएगा तँ केकरा लऽके रहेगा? \nरबीया-  सार भैया, ईहो नै बुझता है। दुिन य/gख6खमे बहु का कोनो कमी हाय। जेकरेसँ चाहेगा तेकरेसँ िब  आह \nकऽ लेगा। माि◌ र खाइले आ जेहल जाइले बेटा तैयारे है। लेिक न एकटा बात कान खोिल  कऽ \nसुिन  लो भैया काि/gखख4   पिह ले अपने गोली मािर  लेगा तब ओइ दा/gै6थबलाक/gै4ख मारेगा। सरबाक/gै4ख िज  /gैऑऑ दा \nनै छोड़ेगा।  \nमंगल-  रबीया, एगो बात होगा हम किन य/gख6खक/gै4ख कहेगा जे रबीया जबरद/gख04 ती हमरा पीया िद या। तैसँ हम \nबँिच  जाएगा।  \nरबीया-  तु गािर  काहे देता है सार? (दुनू िख िस या जाइए।)  \nरबीया-  अखिन  घरपर जाएगा तँ तोरा बहुक/gै4ख लऽ रहेगा।  \nमंगल-  हमरा से कहेगा तँ हमहूँ क हेगा हम तोरा बहुक/gै4ख लऽके रहेगा।  \nरबीया-  लाज नै होता है सार भावो लऽके रहेगा। ए/gख1ैे थापर मारेगा न िक   सब दा/gै6थ िन  किल  जाएगा।  \nमंगल-  हमरा छोट भऽके मारेगा तँ हमहूँ नै छोड़ेगा। तोरा माए दूध पीयाया है आ हमरा नै पीयाया है। \nमािर  कऽ देखो।  \n ( रबीया मंगलक/gै4ख एक थाप र लगबैत अिछ । मंगलो एक थापर रबीयाक/gै4ख लगौलक। दुनूमे झगड़ा \nफँिस  गेल। दुनू हाथपाइ कऽ रहल अिछ । फेर दुनूमे उठा-पटक भऽ रहल अिछ ।)  \nरबीया-  (छातीपर चिढ़ ) सार भैया खून पी लेगा। आब बाजो कोन बाप काज देगा।  \nमंगल-  हम तरमे है तै दुआरे। नै तँ तोरा देखा देता। तैयो किह  देता है आइ नै काि/gखख4   तोरो खून पी \nलेगा। \n(मरनीक /gै6ैेश। रबीया देिख  ते मातर पड़ा जाइए। मंगल उिठ  कऽ बैसैए।  \nमरनी-  की भेलै दुखन बाउ? तँ◌ू दुनू भ/gख6खइ एना िक  अए केलह एना तँ किह यो नै करै छेलह।  \nमंगल-  (कनी भँिस आइत) सुगर तकैले गेलॱ दुनू भ/gख6खइ। ऊहो नै भेटल। कतए -कतए ने बौएलॱ। कोनो \nथा-पता नै। र/gख04 तामे रबीया नै मानलक दा/gै6थ पीया देलक आ अपनो पीलक सार। िन  स/gख6खमे गािर   \nिद अ लगल। कहिल ऐ तँ मािर -पीट शु/gै6थ कऽ देलक।  \nमरनी-  एकर माने तूँहू दा/gै6थ पीलह। जँ तूँ हमर कहल नै केलह तँ हमरा तोरा कोनो नाता नै। आब \nहम तोरा घरपर घूिम  कऽ नै जेबह। तोरे तकैले आएल छेिल अ। जाइ िछ अ जतए मन हएत \nततए।  \n (िख िस या कऽ पड़ाएल जा रहल अिछ । पाछू-पाछू मंगल सेहो जा रहल अिछ ।)  \nमंगल-  घूिम  जो दुखन माए घूिम  जो। आब तोहर कहल करबै।  \nमरनी-  से किर तह तँ इएह दशा होइतए। जा, हमरा-तोरा कोनो मतलब नै।  \nमंगल-  हे हे एना नै करही। केतौ भऽ कऽ नै रहब। दुगो रिह तए तँ छोिड़ ओ दैित औ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n20 \n \nमरनी-  जा, दोसर कऽ िल हह।  \nमंगल-  से तँ नै हेतै। तोरा िब ना हम नै रिह  सकै िछ यौ। हे हे दुखन माए घूिम  जो। आब गलती नै \nहेतै।  \n (भिर -भिर  प/gख6खज कऽ मंगल मरनीक/gै4ख पकड़ैए। मुदा छुहिल  -छुहिल  भािग  जाइए।) \nबेटा दुखन केना पढ़तै? हमरा बुते नै हेतौ।  \nमरनी-  तोहर बेटा िछ अ। जे मन हेतह से किर अ।  \nमंगल-   हे हे तोरा दुखनक स/gैय0 प त, घूिम  जो।  \n  (मरनी ठाढ़ भऽ जाइए।) \nमरनी-   तूँहू दुखनक स/gैय0 प त खा जे एहेन गलती नै करब।  \nमंगल-  हे हे एहेन स/gैय0 प त खाइले नै कह। दर-दुिन य/gख6खमे ए/gख1ैेगो बेटा छौ। कान पकिड़   उिठ -बैस दइ \nिछ यौ। \nमरनी-  बेसी नै प/gख6खचे बेर।  \nमंगल-  से जाएबेर कहब/gै4ख ताए बेर।  \nमरनी-  दुइए बेर।  \n (मंगल दूबेर कान पकिड़  उिठ -बैस देलक। मरनी लजाए गेली।)  \nमंगल-  आब की कहै छ/gै4ख, कह।  \nमरनी-  िन स/gख6ख टूटलह पिह  ने? \nमंगल-  हँ आब ठीक िछ यौ।  \nमरनी-  रबीया जे ओना केलकह, से थानापर जइहह? \nमंगल-  नै जो। िन स/gख6खमे दुनू भ/gख6खइ छेिल  ऐ तँए ओना भऽ गेलै। हमरे मदित  करैले गेल छेलए। िद नक \nदोख छेलै भऽ गेलै। बेसी धरबीही तँ बात बिढ़  जेतै। बरबिर  झगड़ होइ रहतौ। से देख \nही एना \nकह/gख6ख किह  यौ होइ छेलै। किह यो देिख ह/gै4ख नीक मनमे तँ बुझाए -समझाए िद हिन । अ/gैज4 छा चल आब \nघर।  \n (आगू-आगू मरनी आ पाछू-पाछू मंगल जा रहल अिछ ।)  \nमरनी-  एगो कहह जे च/gैऑऑ /g406ेश मािल कक/gै4ख ब/gख6खस उधारी िक  अए लेलहक जे उ हमरा ओते फ/gैज6 झ ित  केलक।  \nमंगल-  उधारी दुआरे नै केने हेतौ। कम-सँ-कम पाइमे मंगने हेतौ तूँ ओते कम नै केने हेब \nही। तहीपर \nउकटा-प/gखजखची केने हेतौ। तोरा पिह  ने कहने छेिल यौ उ कंजूशक ओइध छै। पिथ या-कोिन य/gख64 लेलकौ \nकी नै, से कह।  \nमरनी-  लेलकै तँ, मुदा छअए सए टाका देलकै। ऊहो ओकर बेटी उ नै।  \nमंगल-  \nखैर, छोड़। कहुना लेलकै ने। काजेसँ काज छै। \n ( अ/gैऑऑ द रमे दुखन पिढ़  रहल छै। पद/gख6थ उठै छै। )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n21 \n \nदुखन-  कतए जाइ गेल छेल ही? \nमरनी-   बाए, सुगर हरा कऽ एलौ हेन। जेहो आश छल सेहो चिल  गेल। भगमानेक/gै4ख गरीबहा देखल छै।  \nदुखन-  पाइ द ही ने इसकूल जेबै। सभ फारम भिर  लेलकै। हमहॴटा बँचल छी।  \nमंगल-  दऽ द ही, ज/gैयऑ दी चिल  जेतै।  \n (म रनी छह सए टाका दुखनक/gै4ख देलक। ) \nमरनी-  बौआ, ठीकसँ पाइ रिख ह/gै4ख, हराउ नै। भगमानक ना लऽ कऽ फारम भिर हह। मा/gख04 ट र साहैब \nसभक/gै4ख गोर सेहो लािग   िल हक।  \nदुखन-  बेस। \n(दुखन माता-िप ताक/gै4ख पएर छूिब   गोर लािग  /gख04 कूल गेल। दुनू माथपर हाथ दऽ असीरवाद \nदेलकिन ।) \n \nपटाखg252ेप।  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n22 \n \nपखgै6ैचम दृखgैु2 य - \n   \n(च/gैऑऑ /g406ेश झाक हबेली। च/gैऑऑ /g406ेश म/gैऑऑ हुआएल बैसल छिथ । कनीकाल पछाित  ठु/gखैजी िस  करेट लगा कऽ \nपी रहल छिथ ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ओह! बेकारे अपन डोिम िन य/gख6खक च/gख1ैरमे पड़लॱ। आनसँ लइतॱ तँ बेसी पाइ नै लिग  ताए। तहूपर \nसँ हमर बेटी आरो छॱक देलक। मजबूर भऽ कऽ हमरा हमर दाममे कोिन य/gख6ख-पिथ या दऽ कऽ \nजइताए। ओह! दू सए टाका चिल  गेल पािन मे। दू सए टाका कमाइमे केते भीड़ पैड़ै छै से \nहमहॴ बुझै छी।  \n(माथपर हाथ रिख  िच /gैऑऑ ताम/gैजै न  भऽ जाइ छिथ )  \n(च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ैवेश। ) \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा, खेनाइ बिन  गेल छै। चलू खा िल अ। \n(च/gैऑऑ /g406ेश िक छु नै बजै छिथ ।) \nचलू ने, खेनाइ सरा जाएत। हमरो इसकूल जेबाक अिछ ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जो ने, तोरा हम मनाह करै छ/gैऑथ यौ। अपन खइह/gै4ख आ जइह/gै4ख तोरे राज िछ  यौ तँ हमर कोन \nमोजर।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  ( आ/gैथ6य/gख61सँ) हमर राज िछ ऐ। नै बुझलॱ पापा एकर माने।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अखिन  ब/gैज4 चा छ/gै4ख। तूँ नै बुझिब  \nही। जो म/gैय4 मीक/gै4ख पठा िद  हिन ।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ै/gख04 थान)  \n ए/gख1ैो र/gैथ4ी नै सोहाइए छौड़ी। कहैले केना आएल छेलए , पापा, खेनाइ खा िल अ। सरा जाएत। \nजेकराले हम एते करै छी, से हमरापर शासन करत। हमर मािल क। \n(मनीषाक /gै6ैवेश )  \nमनीषा-  की भेल? िक अए नै गेिल ऐ खाइले? मन बड़ उदास देखै छी।  \n ( च/gैऑऑ /g406ेश गु/gैय4 म  छिथ ।) \nिक छु होइए? आिक  बु/gैज4 ची िक छु उ/gैजजझट बात बािज   देलक? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) ओइ िद नसँ हमरा अ/gखऑै -पािन  नै नीक लगैए।  \nमनीषा-  कइ िद नसँ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जइ िद नसँ डोमीिन य/gख6ख दू सए टाका बेसी दऽ देलक।  \nमनीषा-  उ गप अखिन  धिर  धेनिह ए छी। हम ओही िद न िब सिर  गेलॱ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  गूड़क मािर  धाकरा जनै छै। बानर जानए आदी सुआद। अह/gख6खक/gै4ख कमाए पिड़  तए तहन ने \nबुिझ ित ऐ, कोन ब/gख6खसक/gै4ख दाहा होइ छै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n23 \n \nमनीषा-  िध या-पुता छै। जदी एकठा हुिस ए गेलै तइले एते आमील पीने छी। ई बात आन कोइ सुनत तँ \nिक यो नीक नै कहत।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  लोक नीक कहै वा अधला। अपने नीक तँ संसार नीक।  \nमनीषा-  अ/gैज4 छा जे भेलै से भेलै आब नै हेतै। हम ओकरा बुझा-समझा देबै। अह/gख6ख चलू खाइले। ऊहो \nइसकूल जेतै। हमरो भुख लगल अिछ । राित मे नै खेलॱ। मन नै नीक रहए।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जाउ अह/gख6ख सभ खाइ -पीऐ जाउ। हम बादमे खा लेब।  \nमनीषा-  जदी अह/gख6ख घरपर िछ  ऐ तँ से केना हेतै? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जदी हमरा खाइक मन नै होइ तहन? \nमनीषा-  गप-सपसँ मन बुझा जाइ छै ने। छोड़ू लटारम, चलू खाइले। बु/gैज4 ची आब गलती नै करतै। \nसएह ने?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हँ सएह। अ/gैज4 छा चलू अबै छी। एक आदमी काि/gखख4   पाइ दइले औझका टेम देने रहए।  \nमनीषा-  कनी ज/gैयऑ दी एबै। (मनीषाक /gै6ै/gख04 थान)   \nच/gैऑऑ /g406ेश-  भुखै हमरा जान जाए रहल अिछ । मुदा ऐ बीचमे जदी सीताराम पाइ दइले आिब  जाएत तहन \nहमरा नै पािब  घूिम  जाएत ◌ा फेर पाइमे आना-कानी करत। बड़ ि◌ लझिर या छै। खाइ कालमे हम \nलेनी-देनी किर ते नै छी। \n(सीतारामक /gै6ैवेश )  \nसीताराम-  (कर जोिड़ ) मािल क /gै6ैणाम। )  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  खुश रह। दनदनाइत रह। अिह ना हमरासँ लेन-देन करैत रह।  \nसीताराम-  मािल क, तनी िह याब देथित ऐ। ती-तेना भेलै? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (डायरी िन कािल  देिख  कऽ) दू हजार आठ सए अ/gखैजावन टाका सूिद  -मुिर  लगा कऽ भेलौ।  \nसीताराम-  बाप ले बाप, बड भऽ देलै। ओते तेना भेले मािल क? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आठ सए मुिर  छेलै। कही हँ। \nसीताराम-  थीके छेलै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  दस टके चािर  अने सैकड़ सुिद  छेलै। कही हँ।  \nसीताराम-  छेलै, थीके िछ ऐ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  प/gैज4 चीस मिह ना तीन िद न भेलै। कही हँ।  \nसीताराम-  (कनीकाल गु/gैय4 म  पिड़ ) ओते नै भेल हेतै। थीकसँ देिख यौ माि◌ लक।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  देखले देखल छै। ओना हम एकबेर फेर देख लइ िछ ऐ।  \n (डायरी देिख  जोिड़ -जािड़  कऽ) देख \nही सीताराम, िल खतनक आगू व/gैज0 त न कोनो काज नै करै \nछै। हमरा डायरीमे इहए िल खल छौ आ ईहो बूिझ  लही हम गलती नै िल खबौ। केकरा संगे के \nएलै आ के जेतै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n24 \n \nसीताराम-  तब हेतै। हम गरीब छी। हमरा तेते थोिड़  देबै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  छोड़ै-छाड़क ना नै ले। ओते लगबे करतौ। कनी तूँ अ/gैय0 प न खैनी द \nही।  \nसीताराम-  हमरो तह/gख6ख थैनी हेतै। तैयो देथै िथ ऐ।  \n (सीताराम खैनीक िड /gैयै बी िन कािल ) तनी थेलै, िल अ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तूँहॴ चुना। तोहर हाथक बिढ़ य/gख6ख होइ छै।  \nसीताराम-  थैनीओ बद महद भऽ देलै। मािल क। एत ताका ते देबो नै तरै थै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  चुना ने, कते गप छँटै छ/gै4ख।  \n (सीताराम िड /gैयै बीसँ खैनी िन कािल  चुनबैए।)  \nसीताराम-  िल अ मािल क थैनी। (दुनू आदमी खैनी खेलिथ ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आब ला पाइ।  \n ( सीताराम फ/gख6खढ़सँ तीन हजार टाका िन काललिथ ।)  \nतीनू हजिर या छै।  \n(तीनू हजार टाका सीताराम च/gैऑऑ /g406ेशक/gै4ख देलिन  ।) \nकतएसँ आमदनी एलौ हेन। तीनू कड़करौए छौ।  \nसीताराम-  मािल क, बेता िड /gैयऑ लीसँ भेदलकै।  \n(मनीषाक /gै6ैेवेश )  \nमनीषा-  खाइक बेर नै भेलै हेन। कखिन  कहिल ऐ हइए अबै छी से अिब ते छी। भेलै ने बु/gैज4 चीओक \nइसकूल कामे भऽ गेलै। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की किर ऐ, हमहूँ कोनो बैसल-सूतल छी? काजे करै छी ने? अही पाइले दुिन य/gख6ख बाप -बाप करै \nछै। चलू, तुरंत एलॱ।  \nमनीषा-  पेटमे रहै छै तहने पाइओ नीक लगै छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मुदा पाइ अबैत रहै छै तँ भुखे हरा जाइ छै। ओना पेट तँ पेटे छै। जइले दुिन य/gख6ख हरान छै। \nअह/gख6ख बढ़ू, हम अबै छी।  \n ( मनीषाक /gै6ै/gख04 थान)   \nसीताराम-  बड़ीकाल भऽ देलै मािल क। घरपर ताजो छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हइए ले सीताराम, अपना िफ रता पाइ। (पाइ िफ रौलिन ।)  \nसीताराम-  तेते फेरिल ऐ मािलक?   \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जे तोहर िफ रतौ।  \nसीताराम-  मािल क, गरीब आदमीपर िक /gैज4 छो दया-माया नै? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हम की दया करबौ। दया तँ भगवान करै छिथ न।  \nसीताराम-  एगो खैनीक पुिर ओक पाइ िद यौ मािल क।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n25 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आब िक छु नै हेतौ। बेकारमे बकर-बकर बकै छ/gै4ख। उ/gैऑऑ ◌ैस पाइ छोिड़ ए देने िछ यौ। उ/gखऑैीस पाइक/gै4ख \nमहत तूँ कम बुझै िछ ही। बेसी िज /gख1य करिब  ही तँ एक टाका आरो िद अए पड़तौ। कारण पाइ \nआब नै चलै छै।  \nसीताराम-  तऽ ऽ ऽ, लइए िल अ एकटाका। िक अए मन लागल रहत उ/gखऑैैस पाइले।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हम तँ छोिड़  देने छेिलओ मुदा तोरा मन छौ तँ ला।  \nसीताराम-  लऽ िल अ मािल क।  \n ( सीताराम एक टाका च/gैऑऑ /g406ेशक/gै4ख देलिन  । ओ सहष/gख61 लऽ लेलिन  । सीतारामक आँिख मे नोर आिब  \nगेल।) \nधिन  छी मािल क। धिन  छी मािल क। \n \nपटाखg252ेप।  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n26 \n \nछअम दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- मंगलक घर मंगल पिथ या बीिन  रहल छिथ । मरनी कोिन य/gख6ख बीिन   रहल छिथ ।) \n \nमंगल-  गइ दुखन माए, पिह ने हम जे जिन तॱ, पढ़ाइमे एते खरचा होइ छै तँ दुखनक/gै4ख नै पढ़़ैिब  तॱ।  \nमरनी-  देखहक, पढ़ल-िल खलक जुग एलैए। सभ पढ़तै आ उ नै पढ़तै तँ ऊहोले बौआ िज नगी भिर  \nअबजश दैत रहत। कम-सँ-कम मैटृिर को करा दहक तेकर बाद छोिड़  िद हक। ओना हमर \nिव चार अिछ  जे जाधिर  बौआ पढ़त ताधिर  दुखो-तकलीफ कािट  पएर पाछू नै करब। बेसी पढ़तै \nतँ आरो ना हेतह। पढ़ाइ सड़ैबला चीजो नै िछ ऐ जे सिड़  जाएत।  \nमंगल-  मैि/gखयय  क परी/gैथैा किह  या हेतै? \nमरनी-  एक िद न बौआ बजल छेलै, अही बीचमे होइबला छै। से पाइक ओिर यान कर \nही। पुछिल ऐ केते \nतँ कहलक दू सए।  \nमंगल-  घरमे छौ ने पाइ? \nमरनी-  छै सारहे तीन सए।  \nमंगल-  आरो पाइ की केल \nही? ऐ बीचमे तँ बहुते कोिन य/gख6ख-पिथ या बीकलौ? \nमरनी-  से हम कह/gख6ख कहै छी नै। छह सए बौआक/gै4ख फारम भरैले देिल ऐ आ तीन सए िक राना \nदोकानबलाक/gै4ख देिल  ऐ। पाइ खाइबला खाइबला जीत तँ नै छै जे खा गेिल ऐ।  \nमंगल-  से हमरा तोरापर िब सवास अिछ । तोरा सनक घरवाली भगमान सभक/gै4ख दै। तऽ ऽऽ ओहीमे सँ \nबौआक/gै4ख दऽ िद  हिन  आ डेढ़ सए टाका घर-बेद रहए िद हिन ।  \nमरनी-  नै, एक सए टाका च/gैऑऑ /g406ेश माि◌ लकक/gै4ख ब/gख6खसबला दऽ दहक आ पचास टाका ताड़ीवालीक/gै4ख। बेसी \nल/gैजजझर रखबहक तँ तुकपर समान नै भेटतह।  \n(दुखनक /gै6ैवेश। )  \nदुखन-  माए, आइए जेबै परी/gैथैा दइले। हमर एगो संगी डेरा भँिज  या आएल छै। ऊहो आइए जाइ छै। \nपरी/gैथैा काि/gखख4  सँ िछ ऐ।  \nमरनी-  केते पाइ लेब ही? \nदुखन-  दू सए द ही।  \nमंगल-  दही जे कहै छौ से। तूँ जो दुखन, अपन सामन सभ ओिर याले।  \n ( मरनी अ/gैऑऑ द रसँ साढ़े तीन सए टाका अनलिथ । दुनू माइ-पूतक /gै6ै/gख04 थान।) (पीठेपर दुखन एगो \nझोरामे सभ समान स/gखजखत कऽ अनलक। )  \nमरनी-  ले बौआ, दू सए टाका।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n27 \n \n (दुखन दू सए टाका लेलक। माता-ि◌ पताक/gै4ख पएर छूिब   /gै6ैणाम करैए आ ओ दुनू आदमी असीरवाद \nदइए।) \nबौआ, ठीकसँ जइहह। ठीसँ परी/gैथैा िद  हक। उच/gख1ैा छौड़ा सभ संगे ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 ह र नै घूिम हह। \nमधम/gखऑैीमे बड़ गाड़ी चलै छै। काते-काते अपन साइडसँ अिब हह-जइहह।  \nमंगल-  माए ठीके कहै छौ। ओिर या कऽ सभ काज किर ह/gै4ख आ अ/gख1ैर -अ/gख1ैर बौसु नै खैइह/gै4ख सधारनीए \nखेनाइ खैइह/gै4ख।  \nदुखन-  सहए करबै बाउ।  \n ( दुखनक /gै6ै/gख04 थान।)  \nमरनी-  हौ, दुखन बाउ, तूँ ई डेढ़ सए टाका लऽ लैह आ च/gैऑऑ /g406ेश मािल कक/gै4ख एक सए टाका आ \nताड़ीवालीक/gै4ख पचास टाका दऽ आबहक।  \nमंगल-  ला दऽ अबै िछ ऐ।  \n ( मंगल डेढ़ सए टाका लऽ /gै6ै/gख04 थान।) \nतूँ अँगना जो। हम दइए अबै िछ ऐ। \n ( मरनीक /gै6ै/gख04 थान।) \n(अ/gैऑऑ दरमे च/gैऑऑ /g406ेश अपन दलानपर बैसल छिथ । पद/gख6थ तुरंत हटैए आ फेर लिग   जाइए।) \n/gै6ैणाम माि◌ लक।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अखिन  जो। दू चािर  िद नक पछाित  अिब ह/gै4ख। अखिन   उधारी-पुधारी नै हेतौ। पिछ ला पाइ ब/gख6खकीए \nछौ।  \n \nमंगल-   आइ ब/gख6खस लइले नै एलॱ हेन। पिछ  ला पाइ दइले एलॱ हेन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तहन तूँ बड़ नीक लोक छ/gै4ख। ग/gखजखहकी एहने हेबाक चाही जे िब ◌ ा तगेदे पाइ दऽ िद अए।  \nमंगल-  अह/gख6ख तँ ओइ िद  न कह/gख6खदुन दुखन माएक/gै4ख पाइले फ/gैजजझित   कऽ देिल ऐ मािल क। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ओइ िद न अपन-अपन न/gैय1फाक मािर   रहै। ओना हमर बेटी तोरे किन य/gख6खक/gै4ख जीता देलकौ। हमरा \nिह साबसँ दू सए टाका बेसी लिग  गेल। \nखैर, केतौ आनठ/gख6ख गेलै, अपने घरमे गेलै।  \nमंगल-  मािल क, अह/gख6ख हमरा घरक/gै4ख अपन घर बुझिल  ऐ। तइसँ छाती सूप जक/gख6ख भऽ गेल। पाइ िल  अ \nमाि◌ लक।  \n ( च/gैऑऑ /g406ेश मंगलसँ एक सए टाका लेलिन ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मंगल, बड़ बेगरतापर तूँ ई पाइ देल/gै4ख। काि/gखख4  सँ हमरा बेटीक/gै4ख मैि/gखयय  कक परी/gैथैा छी। ऐ बीचमे हाथ \nसाफे खाली रहए। ओना ब/gखजखकसँ आनए पिड़  तए। डेली एतै-जेतै, तइले पाइ चाही ने आ ओकरा \nसंगोमे िक छु चाही। आजे िक छु खाइ-पीऐक मन होइ।  \nमंगल-  बेस मािल क, आब हम जाइ छी। ताड़ीवालीक/gै4ख सेहो पाइ देबाक छै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n28 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आइ खाली पाइए ब/gख6खिट   रहल छ/gै4ख। की आइ -काि/gखख4   बेसी आमदनी भेलै हेन? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  नै मािल क। िस िर फ सारहे तीन सएक कोिन य/gख6ख-पिथ या हिट यापर िब कलै। ओइमे सँ दू सए टाका \nबेटाक/gै4ख देलॱ। उ आइ मैि/gखयय  कक/gै4ख परी/gैथैा दइले मधम/gखऑैी गेल। एक सए अह/gख6खक/gै4ख देलॱ आ पचास गो \nताड़ीवालीक/gै4ख देबै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आ घर-बेद? \nमंगल-  घर-बेद िक /gैज4 छो नै। दुखन माए कहलक, बेसी िल /gैजजझर रखबहक तँ तूकपर समान नै भेटतह।   \nच/gैऑऑ /g406ेश-  एकदम ठीक कहलकौ। बड़ बुिध यािर  आ चालू-पूज/gख6थ छौ। फेर ब/gख6खसक खगता हेतौ तँ लऽ \nजइह/gै4ख।  \nमंगल-  बेस मािल क, जाइ छी, /gै6ैणाम।  \n ( पद/gख6थ खसैए। च/gैऑऑ /g406ेशक /gै6ै/gख04 थान। मंगल ताड़ीवाली शीला ओइठाम जा रहल अिछ । अ/gैऑऑ द रमे शीला \nअपन ताड़ी दा◌ेकान लगा उपि/gख04 थ  त अिछ । तीनटा ग/gखजखहकी सेहो ताड़ी पी रहल अिछ  । देबन, \nसुकराती आ छ/gखैजू ग/gखजखहकी अ िछ । पद/gख6थ उठैए। )  \nमंगल-  की भौजी, की हाल-चाल? \nशीला-  ठीक छै। पिछ ला पाइक/gै4ख िब  सिर  गेिल ऐ। केते िद न भऽ गेल। हमरो तँ महाजनक/gै4ख दइक छै। \nअह/gख6ख कोनो नै बुझै िछ  ऐ जे हमहूँ पैकारसँ ताड़ी लऽ कऽ बेचै छी। भैया हरदम ताशे-जुआमे \nहरान रहैए। कहुना-कहुना हम छह आदमीक पिर वार चलबै छी।  \nदेबन-  ठीके कहै छह भाय। भौजी बड़ खगल छै। ई तँ इहए छै जे अपन मुह/gै4ख-ठोरे ताड़ी बेिच  कऽ \nपिर वार चलबैए आ िध यो-पुतोक/gै4ख पढ़बैए।  \nमंगल-  गरीब ने गरीबक दुख बुझै छै। हम सभटा बुझै छी। तँए ने आइ पाइ दइले एिल ऐ हेन।  \nसुकराती-  भैया, तँ बेकारेमे एते बात सुनलहक।  \nमंगल-  सुकराती, बात कोनो बेकार नै होइ छै। खाली ओकर अमल करबाक चाही। हम सएह करै \nछेलॱ। भौजी, पिछ ला पचास टाका िल अ। \n(शीला मंगलसँ पचास टाका लऽ कऽ रखलिथ ।)  \nशीला-  अह/gख6ख ठीके कहिल ◌ ेऐ मंगल बौआ, गरीब गरीबक दुख बुझै छै। उधारी लइले कोनो बात नै छै। \nउधारी-नगद दुिन य/gै4ख छै। खाली िध  यानमे रहए जे बेव/gख04 था खराब नै होइ। पीबै-तीबै तँ पी िल अ, \nतब जाएब बौआ।  \nमंगल-  अखिन  नै पीअब भौजी। हमर टेम नै भेलै हेन। स/gख6खझमे आएब।  \nछ/gखैजू-  धू, मंगल भाय, तूहूँ केहेन लोक छह जे एकबेर आएल आ एकबेर ए/gैयै ब  गऽ। समैक महत \nदहक।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n29 \n \nमंगल-  हम तोरे जक/gख6ख थोरहे करै छी जे जखिन   देखू तखिन  ताड़ीए दोकानमे नै तँ दा/gै6थ दोकानमे \nिन ि/gैथ6  ते। ओना पिह ने हमहूँ तोरे जक/gख6ख छेलॱ। मुदा हमर मौगीक िक  रपा जे अखिन  बड़ परहेजमे \nछी। मन होइए जे साफे छोिड़  िद ऐ। भौजी, हम जाइ छी। स/gख6खझमे आएब।  \nशीला-  बेस जाउ। स/gख6खझमे ज/gै6थर आए ब। \n(मंगलक /gै6ै/gख04 थान)   \nदेबन-  सुकराती भाय, एगो गप बुझलहक की? \nसुकराती-  नै भाय, की भेलै हेन कतए? \nदेबन-  उ िड /gैयऑ लीबला गप।  \nसुकराती-  ओहए ने, छौड़ा-छौड़ीबला। जइमे छौड़ी मिर  गेल।  \nदेबन-  हँ हँ, ओहएबला।  \nसुकराती-  उ गप तँ पुरान भऽ गेल। भौजी, अह/gख6ख ई गप बुझिल  ऐ की? \nशीला-  हँ, पोपरमे िन कलल छेलै। सॱसे दुिन य/gख6ख अनघोल भऽ गेल रहै।  \nसुकराती-  अह/gख6खक/gै4ख केहेन लगल ? \nशीला-  केहेन लगत, बड़ खराप। ऐसँ िघ ना/gख04 टेबला गप औरो की भऽ सकै छै। ऐसँ बिढ़ य/gख6ख तँ ई होइतै \nजे उ छौड़ा सभ अपन माए-बिह न-बेटीक संग ओना-ओना किर तए।  \nछ/gखैजू-  भौजी, हम जे सरकार हिर तऐ तँ ओइ सभटा छौड़ा आिक  मरदाबाक/gै4ख पकिड़   सॱसे देहक चमड़ी \nघीच ओइमे भूसा भिर  बीचला चौकपर ट/gख6खिग   दैित ऐ जेतए उ सभ एहेन काम केलक। मुदा एतु/gख1ैा \nिन अमे-कानून हद छै। हमरा तँ मन होइए जे हमर बश चिल तै तँ सभ छौड़ा-मरदाबाक/gै4ख मरबा \nओकर माए-बापक/gै4ख सेहो मरबा दैित ऐ जे फेर एहेन िध या-पुता नै जिन िम तै। \n \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n30 \n \nदोसर अंक  \nपिह  ल दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- िझ◌ ंगुरक चाह दोकान। बी.ए. पास िझ◌ ंगुर नीक चाह दोकान चला रहल अिछ ।) \nिझंगुर-  बाप रे बा, महगाइ एते चरम सीमा पार केने जा रहल अिछ  जे चाहक दाम बढ़ा दी। हमहूँ की \nकरबै? हमरो तँ समान महग कीनए पड़ै छै। मुदा हमहॴ केना आगू बढ़ीऐ? कमपीटीशनक महौल \nछै। सोिच  कऽ नै चलब, तरीकासँ नै चलब तँ फ/gखज0का सकै छी। ओना सौदा ठीक रहतै आ पाइ \nकनी बेसीओ लगतै तँ ग/gखजखहकी ए/gैयै बे करतै। हमर दोकान गाम-घरक दोकान छी। एतु/gख1ैा आदमीक/gै4ख \nशहरक अपे/gैथैा कम आ मदनी होइ छै। तही िह साबसँ हमरा चलक चाही। की करबै, ए/gख1ैे टाका \nआइसँ बढ़बै िछ ऐ। मा/gैथथ चािर  सँ प/gख6खच कऽ दइ िछ  ऐ। \n (संजीता, हरीश आ भोलूक /gै6ैवेश ) \nसंजीत-  की हाल-चाल छै काका? \nिझंगुर-  बड़ खराप।  \nसंजीत-  से की? पिह ने सभ िद न नीक कहै छेलॱ।  \nिझंगुर-  इहए जे चाहक दाम चािर सँ प/gख6खच भऽ गेल आइएसँ।  \nसंजीत-  ई कोन खराप बात भेलै। महगाइ बढ़तै तँ सभ समानक दाम बढ़तै। ई तँ /gख04 व भािव क छै।  \nहरीश-  तूँ बेसी बुझै िछ \nही संजीत। तीस िद नमे एक स/gख6खझमे तीन टाका बेसी लगतै आ दुनू स/gख6खझमे सािठ   \nटाका। एकरा तूँ कम बुझै िछ ही।  \nभोलू-  बेसी बुझाइ छौ तँ चाह साफे नै पी, हरीश। नीक समान कीनिब िह न तँ नीक पाइ लगबे करतौ। \nिह नकर चाहक जोड़ा ऐ एिर यामे केतौ छै, से कह तँ? \nहरीश-  से तँ नै छै आ नै हेतै।  \nभोलू-  तहन बकबास ब/gखऑै कर। यौ िझंगुर काका, तीनटा चाह िद यौ बिढ़ यासँ।  \nिझंगुर-  एकर िच /gैऑऑ ता तूँ सभ नै कर ह। हमहूँ कोनो अम/gै64ख नै छी।  \n(िझंगुर चाह बना रहल छिथ ।) \nसंजीत-  हरीश, अपना सबहक िर ज/gैयऑ ट  किह या एतै? \nहरीश-  अही बीचमे अबैबला छै। िर ज/gैयऑ ट क पछाित  तूँ की करिब िह न? \nसंजीत-  परी/gैथैा तँ खूम बिढ़  य/gख6ख गेल छै। चोरीओ बड़ चलै छेलै। िल  ख नै सकै छेलॱ। जॱ पास करब तँ \nपापा जेतए कहिथ न पढ़ैले तेतए पढ़ब। नै तँ हम िद /gैयऑ ली भािग  जाएब। आ तोहर की /gैय0 लािनंग \nछौ? \nहरीश-  हमर /gैय0 लािनंग इहए छौ जे हम पढ़ाइ साफे छोिड़  देबौ। कारण हम फाइल हे/gैयै बे करबौ। से \nिक अए तँ बुझिल हन हम चािर  िद न ए/gैज0 कोटा कोपीमे रौले न/gैय4 ब र नै िल खिल ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n31 \n \nसंजीत-  से एना िक अए केल ही? \nहरीश-  से कोनो जािन  कऽ केिल ऐ। धोखासँ छूिट  गेलै। परी/gैथैा दइले जाइ छेिलऐ तँ र/gख04 तामे सभ िद न \nभ/gख6खग खा लइ छेिल  ऐ। लगैए ओही दुआरे छूिट  जाइ छेलै। की करबै भ/gख6खग हमर ि/gै6ै  य अमल छी। \nओइ िब ना हम का◌ेनो काज नै कऽ सकै छी। नै हेतै तँ िर ज/gैयऑ ट क बाद हमहूँ भ/gख6खगेक दोकान \nखोलब। भा◌ेलू भाय, तूँ िक /gैज4 छो नै बजै छह।  \nभोलू-  तँ◌ू सभ बिज ते छह तँ हम की बाजी? \nसंजीत-  िक /gैज4 छो तँ बाजह अपन /gैय0 लािनंग? \nभोलू-  हम तँ गे/gैयऑ ले घर िछ अह। तेते टाइट परी/gैथैा भेलै से जुिन   पूछह। सभ चंठ गाड/gख61 हमरे /gै6थममे रहै \nछेलए। पढ़ैमे हम गाज/gख61नक/gै4ख हम बड़ ठकिल  ऐ। हमर गाज/gख61न पढ़ैक कोनो खच/gख61मे कोताही नै \nकेलिख न। हमहॴ कनी ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 ह र बेसी करै छेिल ऐ। कोनो नै कोनो गरे हम िस लेमा बरबिर  \nदेखै छेिल ऐ। परी/gैथैोमे िस  लेमा मािर  दइ छेिल ऐ।  \nसंजीत-  तहन तँ तीनू गोटे ए/gख1ैे रंग। चोर -चोर मिस यौत भाय। नै हेतै ने तँ तीनू गोटे िर ज/gैयऑ ट क पछाित  \nिद /gैयऑ लीए भािग  जाएब। नै तँ गामपर लोक सभ बड़ िख दॱस करत। यौ िझंगुर काका, आइ \nअह/gख6खक चाह , पाइ बढ़ने ब/gैज6जर नै तँ भऽ गेल ? \nिझंगुर-  नै बौआ सभ, ब/gैज6 ज र नै भेल, तैयार अिछ । आइ भीड़ नै छेलै आ तोरासबहक गप सुनैमे नीक \nलगै छेलए। तँए अनठा कऽ सुनै देलॱ। पिह ने तूँ सभ चाह लैह। तकर पछाित  हमहूँ िक छु \nअपन िव चार देबह। \n(िझंगुर चाह छािन  कऽ तीनूक/gै4ख देलक। तीनू चाह पी रहल अिछ  ।)  \n कहै जाइए बौआ सभ? \nसंजीत-  हँ काका, अब/gख04 स  किह यौ।  \nिझंगुर-  केते छौड़ा सभक/gै4ख देखै िछ  ऐ कखनो ताश जोित  देलक। नै पढ़ैक समए बुझै छै आ ने खेलै-\nकुदैक। अढ़मे जा-जा कऽ मोबाइलपर कनफु/gख04 की करैत रहै छै। गेल इसकूल आ रहल िस लेमा \nह/gख6खलमे वा गाछी-िब रछीए बौआइत रहल। तूँहॴ सभ कहह उ सभ िज नगीमे नीक िर ज/gैयऑ ट  आँिख  \nकिह यो देख सकत? \nहरीश-  अपने लगती कहबै काका।  \nिझंगुर-  हमरा आरो जक/gख6ख जॱ तोरा सभक/gै4ख परी/gैथैा करगर होइतौ तँ बड़का मुँगबा ब/gखै6ा खाजापर दूटा \nमुँगबा नंबर अिब तौ। सरकारक बेव/gख04 थे तेहेन भऽ गेलै जे पढ़ुआक/gै4ख कम नंबर आ ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 ह र \nकरैबलाक/gै4ख बेसी न/gैय4 ब र अबै छै।  \nभोलू-  तहन हमरा सभक/gै4ख बेसी न/gैय4 ब र एबाक चाही? \nिझंगुर-  आिब  सकै छौ। कोनो भारी बात नै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n32 \n \nभोलू-  काका, जदी हमरा सभ ऐबेर पासो कऽ गेलॱ तँ अह/gख6खक/gै4ख रसगु/gैयऑ लासँ दहाबोर कऽ देब। अह/gख6खक \nमुँहमे अमृत बसए।  \nिझंगुर-  हमरा एहेन रसगु/gैयऑ ला नै चाही। हम तँ भगवानसँ मनेबै जे एहेन िव /gखै4ाथ/gख6ऑ कम -सँ-कम ऐबेर ज/gै6थर \nफएल कऽ जाए।  \nसंजीत-  काका, एहेन असीरवाद देबै तँ हम सभ अह/gख6खक देाकन छोिड़   देब।  \nिझंगुर-  हम कोनो िस /gखै0 पु/gै64ख छी जे हमर असीरवाद काज करत। तखिन  एते तँ अब/gख04 स  कहबौ जे तूँ \nसभ बड़ लापरवाही बरतल ही तँ ओकर फल भेटक चाही आ ठोकर लगक चाही। ठोकर लगने \nबुिध  बढ़ै छै। बुिध  बढ़ने सतक/gख61ता अबै छै। आ सत/gखऑयतासँ सफलता भेटै छै।  \nहरीश-  बात तँ ठीके कहै िछ ऐ काका। अपनेक एकौटा बात कटैबला नै अिछ । \n (तीनू गोटा चाह पीब कऽ िग लास रखलक।) \nिझंगुर-  हम अपन अनुभव कहै जाइ िछ यौ। खराप लगतौ तँ आपस कऽ िद ह/gै4ख। तूँ सभ बजै छेल \nही जे \nफएल भेलापर तीनू गोटा िद /gैयऑ ली भािग  जाएब। ई तँ नीक बात नै भेलौ। िज नगी हािर -जीतक \nिछ ऐ। एक िद न हारमे तँ दोसर िद न जीतो सकै िछ ऐ जदी मेहनित  करबै तहन। ऊपरेमे अ/gखख4ुआ \nनै फड़ै छै। देख ही, असफलते सफलताक जननी िछ ऐ। असफलतासँ घबरेबाक नै चाही। \nबि/gैयऑक   सफलता लेल अथक /gै6ैयास करक चाही। हमर बातपर तूँ सभ अमल करब/gै4ख तँऽ ऽ \nिज नगी सफल रहतौ। आब छोड़ ई गप-स/gैय0 प । चाहक पाइ ला आ जाइ जो अपन-अपन काज \nकर।  \n (तीनू गोटे अपन-अपन चाहक पाइ िझंगुरक/gै4ख देलक। तखने पेपरबला गौरीक /gै6ैवेश। ) \nगौरी-  पेपर, पेपर, ऐ पेपर, आजुक टटका समाचार। मैि/gखयय  कक िर ज/gैयऑ ट , िर ज/gैयऑ ट क बौछार, िर ज/gैयऑ ट क \nबौछार।  \nसंजीत-  यौ पेपरबला, एगो पेपर िद अ।  \n (गौरी पाइ लऽ कऽ पेपर देलक। संजीत पेपर लऽ माथसँ सटौलक। तीनू िर ज/gैयऑ ट  देखैए।) \nगौरी-  पेपर, पेपर, ऐ पेपर, आजुक टटका समाचार। मैि/gखयय  कक िर ज/gैयऑ ट , िर ज/gैयऑ ट क बौछार, िर ज/gैयऑ ट क \nबौछार। \n ( गौरीक /gै6ै/gख04 थान।) \nसंजीत-  इसकूलक नाओं तँ देखै िछ ऐ। हम अपन रौल न/gैय4 बर कह/gख6ख देखै िछ  ऐ। लगैए छूिट  गेल हेतै।  \nहरीश-  दोस, हम अपनो रौल न/gैय4 ब र नै देखै िछ ऐ। पेि/gैऑऑ डंगोमे नै देखै िछ ऐ।  \nभोलू-  दोस, लगैए लोिट या बुड़लौ। हमरो रौल न/gैय4 ब र नै छै।  \nिझंगुर-  की बौआ सभ, स/gैय4 ह रलै की बुड़लै? \nभोलू-  तीनू गोटाक रौल न/gैय4 ब र नै छै आ इसकुलक नाओं छै। एकर की माने  भेलै काका? \nिझंगुर-  एकर माने फेर मैि/gखयय  कक तैयारी केनाइ भेल। यानी सभ फएल। फेर मेहनित  करै जाइ जाउ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n33 \n \nसंजीत-  की हरीश? की भोलू? मन नै होइ छौ जे माए-बापक/gै4ख मुँह देखाबी। ए/gैय4 ह रे-सँ-ए/gैय4 ह रे चलै जाइ जेमे \nिद /gैयऑ ली? \nहरीश-  एकबेर माएओक/gै4ख किह   देित ऐ।  \nसंजीत-  माए किह  सकै छौ जे भािग  जा◌े? \nभोलू-  धूर सार सभ, चलै चल ए/gैय4 ह रे-सँ-ए/gैय4 ह रे। मुदा भाड़ा कतएसँ अनिब \nही? \nसंजीत-  सार दोस, ईहो नै बुझै िछ ही। अपना सबहक डेरा ड/gख6खरेपर रहै छै। बड़ बेसी तँ टी.टी. पकिड़  \nलेतै तँ जहलेमे रहब आरो की? \nभोलू-  नै हेतै ने तँ टी.टी.क/gै4ख गप -स/gैय0 प दैत ग/gै4खटपर जाएब आ मौका पािब   चलती गाड़ीसँ बाहर ठेल देबै। \nलैत रहत सार, टकट आ टकटक पाइ। टकटक घूस लऽ लऽ सार सभ पेट नमरौने रहैए।  \nहरीश-  आ जदी िच /gख1ैन जक/gख6ख फँिस   गेल/gै4ख, ठेलैक मौका नै भेटौ, तहन की करिब ही? \nसंजीत-  ओते सोचिब ही तऽऽऽ नै जाएल हेतौ। चलैक छौ तँ चल, देखल जेतै जे हेतै से हेतै। राम \nभरोसे िह /gैऑऑ दू होटल।  \n ( एकटा /gखय1ामीण राम /gै6ैवेशक /gै6ैवेश। ) \nराम/gै6ैवेश -  (खूद) एहेन सु/gैऑऑ द र िर ज/gैयऑ ट  बहु ि◌ दनपर भेलैए। दू सए िव /gखै4ाथ/gख6ऑमे तीन गो फेल। पास भेलहामे \nमंगलाक बेटा इसकूलमे /gख04 टूड फ /gख04 ट आ च/gैऑऑ /g406ेश बाबूक बेटी /gख04 टूड सके/gैऑख ड । एगो चाह दहक \nिझंगुर भाय।  \n (संजीत, हरीश आ भोलूक /gै6ै/gख04 थान।) \nिझंगुर-  दइ िछ अ भाय। कोन मंगला बेटा दऽ कहलहक? \nराम/gै6ैवेश -  डोमबा मंगला। कह/gख6खदुन ओकर बेटा बड़ च/gैऑऑ सगर छै। सॱसे /gख04 कूलमे सभक/gै4ख पछािर   देलक। \n ( िझंगुर राम/gै6ैवेशक/gै4ख चाह देलक। उ चाह पीबैए। ) \nिझंगुर-  उ तीनू छौड़ा बेकाबू छल। सभ दुगु/gख61णसँ भरल छल। तँए तीनू गेल रसातलमे। तीनू भने फाएल \nभऽ गेल। \nराम/gै6ैवेश -  वएह तीनू छल फेलहा? \nिझंगुर-  हँ वएह छल।  \nराम/gै6ैवेश -  सॱसे /gख04 कूलमे तीनेटा फेल भेल। सेहो वएह तीनू करमज/gै6थआ छल। देिख  यौ भाय, च/gैऑऑ /g406ेश बाबूक \nबेटी सॱसे /gख04 कूलमे नाओं केलक। ओहो बड़ च/gैऑऑ स गर छै।  \nिझंगुर-  जॱ ओकरा सभक/gै4ख मनसँ पढ़ाएल जाए तँ अब/gख04 से नाओं करत। \n(चाहक पाइ दऽ राम/gै6ैवेशक /gै6ै/gख04 थान।) \nच/gैऑऑ /g406ेश बाबू तँ अपना बेटीक/gै4ख पढ़ा सकै छिथ  । मुदा मंगला बुते नै हेतै अपना बेटाक/gै4ख पढ़ाएल। \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n34 \n \nदोसर दृखgैु2 य - \n– \n(/gख04 थान- च/gैऑऑ देशक हबेली। मैि/gखयय  कक िर ज/gैयऑ टक खुशीक माहौल छै। च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा बेटी \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक नीक िर  ज/gैयऑ टक संब/gैऑऑ धमे चच/gख6थ करै छिथ   तथा ओकर अिग ला पढ़ाइक संब/gैऑऑ ध मे सोचै \nछिथ ।) \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, हमरा आश नै छल जे हमर बेटी एते बिढ़ य/gख6ख िर  ज/gैयऑ ट  आिन  सकत। फ/gख04 ट  \nिड वीजन आ अपन इसकुलमे /gख04 टूड सके/gैऑख ड। हमर पाइ र/gैथ4ी-र/gैथ4ी ओसला गेल। हम आइ बड़ \nखुख छी आ अह/gख6ख? \nमनीषा-   हम अह/gख6खसँ बेसी खुश छी।  \nच/gैऑऑ /g406 श-   बजै ने भुकै छी आ बड़ खुशी छी। \nमनीषा-  हम बजरंगबली तँ नै छी जे छाती चीर कऽ देखा िद अ। एतबे बुिझ यौ जे बेटी माएक/gै4ख होइ छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  एकर माने बेटा बापक/gै4ख होइ छै आ हमरा बेटा भेल नै तिह  न बेटीक उपतिन मे मेहनित  अिछ  सएह \nने? \nमनीषा-  धूर जाउ, अह/gख6ख जिड़   धऽ लेिल ऐ।  \nच/gैऑऑ देश-  अह/gख6ख बाते सहए बजलॱ तँ धरबै नै।  \nमनीषा-  धूर, अह/gख6खसँ के जीतत। बेटी अहॴक/gै4ख छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अदहा भेल, पूरा नै भेल। किह यौ बेटी दुनूक/gै4ख छी।  \nमनीषा-  बेटी दुनूक/gै4ख छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हँ, अ◌ाब पूरा भेल। बेटीक िर ज/gैयऑ ट क खुशीमे िक छु कटाब।  \nमनीषा-  खाली हमहॴटा कटेबै, अह/gख6ख नै। अदहा अहूँक/gै4ख लगत।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  किह यौ ने, अह/gख6खक/gै4ख पूरा लगत। कारण , अहूँ तँ हमरे माथा-हाथ देब।  \nमनीषा-  सभ गप तँ अह/gख6ख बुिझ  ते िछ ऐ। की खाएब, बाजू? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की बाजू, सभक/gै4ख अपन -अपन पसीन होइ छि/gैऑऑ ह  । तइमे हमर पसीन गरम-गरम पातर-पातर िज लेबी \nअिछ । आ अह/gख6खक/gै4ख? \nमनीषा-  अह/gख6खक/gै4ख जे पसीन , से हमरा अहूँसँ बेसी पसीन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आ बु/gैज4 चीक/gै4ख? \nमनीषा-  बु/gैज4 चीबला बात हम केना कहॱ? उ तँ उ ने बजतै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तहन बजिब यौ बु/gैज4 चीक/gै4ख। पुछै िछ  ऐ।  \nमनीषा-  बु/gैज4 ची, बु/gैज4 ची, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा। च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा।  \n मु/gख04 कुराइत च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ैवेश )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n35 \n \n की म/gैय4 मी? \nमनीषा-  िक अए नै बजै छेलॱ? \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  एगो हमर बिह ना आिब  गेल छेली हमरा बधाइ दइले। हुनके संग गपमे लगल रही। नै सुिन  \nसकलॱ। सुनलॱ तँ दौगलॱ। की म/gैय4 मी, हमरापर िख िस आएल छी की? \nमनीषा-  (मु/gख04 कुराइत) िख िस आएल िक अए रहब? खुश छी, बड़ खुश। तँइ बजेलॱ, की खाएब? खाइमे \nअह/gख6खक/gै4ख कोन चीज पसीन अिछ  ? \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  हमर म/gैय4 मी–पापाक खुशी हमर खुशी छी। ओइमे आगू खाइक सभ चीज तु/gैज4 छ  अिछ । पापा \nिख िस आएल छिथ न की?  \nमनीषा-  से हमरासँ पुछै छी, की पापासँ पुछबिन ? \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  िक अए नै पुछबिन  पापासँ। अब/gख04 स  पुछबिन । पापा, पापा। िक अए नै िक छु बजै छी? \n ( /gै6ैेमसँ दाढ़ी पकिड़  ) पापा, पापा। हमरापर िख िस आएल िछ ऐ की? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ( मु/gख04 कुराइत) दू सए टाका तूँ डोमीिन य/gख6खक/gै4ख बेसी लगा देल/gै4ख तइसँ हमरा तकलीफ छल। मुदा तोरा \nिर ज/gैयऑ टसँ हम अपन तकलीफक/gै4ख आइसँ िब  सिर  रहल छी आ तोरापर बड़ /gै6ैस/gखऑै िछ  यौ। बाज तूँ, \nिर ज/gैयऑ टक खुशीमे की खेम/gै4ख? \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा, अह/gख6ख हमर लगतीक/gै4ख माफ कऽ हमरापर /gै6ैस/gखऑै छी। ओइसँ पैघ औरो की भऽ सकैए ? ओही \n/gै6ैस/gखऑैतासँ हमर मन गदगद अिछ  । आब हमरा िक छु खेबाक इ/gैज4 छा नै अिछ ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ( /gै6ैस/gखऑै मने) हमर बेटी, आउ हमरा लग।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा अपन पापा लग आिब   गेली। /gै6ैेमसँ च/gैऑऑ /g406ेश च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक/gै4ख सहला दुलार कऽ रहल छिथ  ।) \nमनीषा-  (मु/gख04 कुराइत) हे, एहेन बात जुिन  बाजू जे हमर बेटी। नै तँ फेर झ/gैजैगड़ भऽ जाएत। से बूिझ   \nिल अ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अह/gख6खक/gै4ख जे करबाक हुअए से क/gै6थ। मुदा हम अपन बेटीक/gै4ख नै छोड़ब। ओइक बदलामे आ \nजुरमानामे हम अह/gख6खक/gै4ख गरम -गरम आ पातर-पातर िज लेबी दऽ दइ छी।  \nमनीषा-  सेहो ज/gैयऑ दी लाउ ने। तहन माफ कऽ देब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तिह न जाउ, नेने आउ ओइ टेबुलपर पोिल थीनमे राखल हेतै झ/gख6खिप   कऽ। िर ज/gैयऑ ट  सुिन ते मातर \nआनने छेलॱ। \nमनीषा-  हम नै जाएब। अहॴक/gै4ख जाए पड़त। तखने मानब।  \nच/gैऑऑ देश-  हे हे, गोर लागए दइ छी, नेने आउ।  \nमनीषा-  जहन गोर लािग  लेलॱ तँ जाइ छी। देखलॱ गोर लगेलॱ।  \n ( च/gैऑऑ ्/g406/gै6ैभा मुि/gख04 क  या रहल अिछ । मनीषा अ/gैऑऑ द रसँ िज लेबीक पोिल िथ न अनलिन ।) \nिल अ। आब कहू, के हारलै?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेटीक/gै4ख पुिछ  यौ, के हारल?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n36 \n \nमनीषा-  बेटी, उिच त बिज ह/gै4ख, के हारल?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  तूँ।  \nमनीषा-  से केना?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा कहलखुन गोर लागए दइ छी, नै की गोर लगै छी।  \nमनीषा-  जो, तोहर पापा चलाको कम नै छथुन। हमरा किह यो उ जीतए देथुन। तहन िज लेबीओ कहुन \nब/gख6खटिथ न।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  से हम ब/gख6खिट  ए ने देब अिप तु मुँहमे खुआ देब। ई भऽ सकैए।  \n (एक-दोसराक मुँहमे िज लेबी खुआ रहल छिथ । अ/gैऑ4 यंत खुशीक माहौल अिछ ।) \n बु/gैज4 ची, आब कहू अह/gख6खक िज  नगीक उदेस की अिछ ?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  हमर िज नगीक उदेस अिछ - डा/gैज0 ट र बननाइ।  \nच/gैऑऑ देश-  डा /gैज0 ट र बनैक कारण?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  कारण इहए जे डा/gैज0 टरक /gख04 थान भगवानक ठीक िन /gैज4 च/gख6ख होइत अिछ । ओ अ/gख04 स ल समाजसेवक \nहोइ छिथ ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बु/gैज4 ची, अह/gख6खक उदेस नीक अिछ  । ओइमे िव /gखै4ाथ/gख6ऑ आ अिभ  भावक दुनूक/gै4ख तन -मन-धनक आव/gख0ै य कता \nछै। हम तन-मन-धन अब/gख04 स  लगाएब। मुदा अह/gख6ख लगा पएब की नै?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा, हम अपन कत/gख61/gख01 य मे कखनो ित रोट नै करब। हम दाबा तँ नै कऽ सकै छी। मुदा िब सवास \nिद या सकै छी जे अह/gख6खक तन -मन-धनक/gै4ख बेकार नै जाए देब। ई िन  ि/gैथ6  त छै जे काजक मुतािब क \nजदी मेहनित  कएल जाए तँ उ काज अब/gख04 स  िस /gखै0 हेतै।  \nचन्  /g406ेश -  एक िद न सर िक लसमे बजै छेलिख न जे िव शेष पढ़ाइक बेव/gख04 था /gखय1ामीण /gैथैे/gैथथमे नै देखै िछ  ऐ। \nअइले बाहरे ठीक। जेना, दरभंगा, पटना, िद /gैयऑ ली आिद । ऐमे अह/gख6खक जेहेन िव  चार।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  िद /gैयऑ ली दूर छै। पटना लग छै। दिर भंगा अ◌ोहूसँ लग छै। हमर िव चार दिर भंगा रहए िद यौ। एतए \nहमरो सभक/gै4ख आन -जान रहत। एगो मोबाइल दऽ देब आ कोनो तरहक असुिव धा हएत तँ फोन \nकरब, हम चिल  आएब।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  पापा, रहबै केतए?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कतए रहब, लिड़ कीक छा/gैथथावासमे रहब। एक -पर-एक बेव/gख04 था छै। हम चिल  कऽ आइ.एस.सी.मे \nनाओं िल खा देब आ नीक छा/gैथथपावासमे रखबा देब। सएह ने?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  हँ सएह।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, अह/gख6ख गु/gैय4 म  छी, िक छु नै बािज  रहल छी। अह/gख6खक की िव  चार? अहँ◌ू तँ बु/gैज4 चीक \nमाए िछ ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n37 \n \nमनीषा-  हमर िव चार पुछै छी तँ हम इहए कहब जे बु/gैज4 ची केतौ नै जेतै, गामेमे पढ़तै। पढ़ैबला केतौ पिढ़  \nसकैए। जुग-जमाना नीक नै छै। दोसर दर-दुिन य/gख6खमे ए/gख1ैेटा अिछ  । ऊहो चिल  जाएत तँ नीक \nलगत?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  एगो कहबी छै, आप भला तो जग भला। हमर बेटी कोनो आन तरहक नै अिछ । एकर लगन \nआ ल/gैथैण नीक देखै िछ ऐ। ई कोनो तरहक गड़बर-सड़बर नै कऽ सकैए। एकरापर हमरा पूण/gख61 \nिब सवास अिछ ।  \nमनीषा-  बु/gैज4 ची, कनी चाह बनेने आउ।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  बेस, तुर/gैऑऑ त  गेलॱ-एलॱ।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ै/gख04 थान) \nमनीषा-  अखिन  उ सभ तरह/gै4ख नीक लगैए। ओतए गेलाक पछाित   ओकरा केहेन माहौल भेटतै केहेन नै। \nनीक भेटलै तँ नीको भऽ सकैए आ जदी खराप भेटलै तहन की हेतै?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  खराब माहौलमे देबे नै करबै। िच /gख1ैन जक/gख6ख बूिझ  -सूिझ  कऽ देबै।  \nमनीषा-  अखिन  उ कुमािर  छै, देखनुस छै। िक छु भऽ सकैए िक छु कऽ सकैए। मने िछ ऐ। ऐ मनक \nकोनो ठेकान नै जे कखिन  केहेन हएत।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) एते िक यो लोक सोचए। बेसी बुिध सँ िव यािध  भऽ जाइ छै।  \nमनीषा-  सएह बुिझ यौ ने। हमहूँ सएह कहै छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अह/gख6ख इनारक ब/gखज0ग छी ब/gखज0ग। बुझै िछ  ऐ एतबेटा दुिन य/gख6ख छै। दुिन  य/gख6ख बड़ीटा छै। िक  छु पबैले िक छु \nगमबए पड़ै छै। हम चाहै छी एकरा पढ़ा-िल खा कऽ एकटा जगहपर पहुँचा नाओं करी आ जाित मे \nतेहेन घरमे िब आह करी जे लोक दंग रिह  जाएत। कहै छै नामी मरए नामले आ पेटू मरए \nपेटले। \nमनीषा-  नाम नीकोक/gै4ख होइ छै आ खरापोक/gै4ख। जाउ अह/gख6खक/gै4ख अपना जे फुरैए से क/gै6थ। हम िक  छु नै \nबाजब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (गंभीर मने) हमहूँ नइ बुझै िछ ऐ नीक-अधला। अधले नाओं करैले हम एते परेशान िछ ऐ? से \nअह/gख6ख नै बुझै िछ  ऐ।  \nमनीषा-  से हम बूिझ  कऽ की करबै? अह/gख6खक मन जे कहए से क/gै6थ।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक/gै4ख चाह लऽ कऽ /gै6ैवेश। च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा चाह पीऐ छिथ ।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बु/gैज4 ची, अह/gख6खक एडिम  शन दिर भंगामे करा दइ छी। आतै बिढ़ य/gख6खसँ पढ़ब -िल खब आ अपन काजसँ \nमतलब रखब। \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  बेस पापा।  \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n38 \n \n \nतेसर दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- मंगलक घर। मंगल, मरनी आ दुखन अिग ला पढ़ाइक संब/gैऑऑ ध मे िव चार कऽ रहल अिछ । \nदुनू परानी भुइय/gख6खपर बैसल अिछ   दुखन ठाढ़ अिछ ।)  \nमंगल-  बौआ, तोहर िर ज/gैयऑ ट सँ आइ हमर मन बड़ हरिख त अिछ । मुदा आब आगू पढ़बैक िह /gैय4मत ए/gख1ैोरती \nनै छौ।  \n (दुखनक आँिख  नोरसँ ढबढबा जाइए।)  \nमनरी-  मन तँ हमरो बड़ हरिख त छह बौआ। मुदा अिग ला पढ़ाइमे आरो खरचा लगतै। एतबेमे केना-\nकेना पुरेलॱ से तूँ जिन ते छहक। हमर िव चार अिछ  जे आब तूँ पढ़ाइ छोिड़  दहक। बाउओ बूढ़ \nभेलह। आब ऊहो नै सकै छह। कमेबहक नै तँ हमहूँ सभ केना जीअब?  \nदुखन-  (कािन  कऽ) माए-बाबू छ/gै4ख। तूँ सभ जे कहिब  \nही सएह करए पड़तै। मुदा, मुदा, मुदाऽऽऽ।  \nमंगल-  मुदा की बाज ने?  \nदुखन-  मुदा मुदा मुदाऽऽऽ। मन होइए आरो पिढ़ तॱ।  \nमंगल-  तूँहॴ कह, हमरा बुते हेतै पुराएल। एगो आश छल सु/gैजै ग र सेहो हरा गेल। खतो-पथार नै अिछ । \nदेखैमे देखै िछ यौ माएक/gै4ख एगो हॱसली आ दू क/gखैजा बासडीह। ऐसँ भऽ जेतौ तँ बेिच   कऽ पढ़। \nतब रहब/gै4ख केतए से सोिच   ले। \n (दुखन आरो कनए लगैए।) \nदुखन-  बाउ, नै हेतै तँ ताबे हॱसली ब/gैऑऑ ह क रिख  नाओं िल खा लइ छी। /gखऑ4यूशन भँिज  यबै छी। भऽ जेतै \nतँ ओही पाइसँ पढ़ब आ रसे-रसे हॱसली छोड़ा लेब।  \nमरनी-  आ जॱ टीशन नै हेतै तब हाथे तरक गेल आ लातो रहसँ चिल  जाएत। नै हॱसली हम नै \nदेबौ। हमरा माए-बापक इहएटा िन शानी अिछ । पइत छल, नाकमे छल औंठी छल। सभटा \nब/gैऑऑ ह कीमे बुिड़  गेल। आब एहेन काज नै करब।  \nदुखन-  (कनैत) माए तूहूँ कठोर भऽ गेल/gै4ख हमराले। कनी सेच \nही माए। तूँ जे िक छु बचेब/gै4ख से हमरे हेतै। \nअखिन  ओइसँ हमरा काज हेतै, िज नगी बनतै। ओइसँ तोरो सभक/gै4ख ने सुख हेतौ।  \n (मरनी कनए लगैए।) \nमरनी-  पािन मे मछरी आ नअ-नअ कुिट या बखरा। हॱसली बूड़त की रहत, से के जनैए?  \nदुखन-  माए, जदी ऐ बेटाक /gै6ैित   किन य/gै44 ममता छौ तँ एकर गप आ िज /gख1यपर अमल क रही। नै तँ ऐ \nबेटासँ हाथ धोइले। हमरा जेतए मन हएत तेतए चिल  जाएब आ ओतए पढ़ब धिर  अब/gख04 स ।  \n (मरनी आरो कानए लगैए।) \n माए, की कहै छ/gै4ख? हँ वा नै कह।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n39 \n \n (मरनी हँ वा नै िक छु नै किह  रहल अिछ । खाली कािन  रहल अिछ ।) \n बाउ, अह/gख6ख की कहै छी?  \n ( मंगल गु/gैय4 म  अिछ ।) \nिक अए ने िक छु कहै छीही? \nमंगल-  (िख िस या कऽ) तोरा ओते िज /gख1य िक  अए लगल छौ? जे सकिल यौ से पढ़ेिल यौ, आब अपन जोगार \nकर।  \n (दुखन आरो कनए लगैए) \nदुखन-  दुनू जने ए/gख1ैे रंग। \nखैर, अह/gख6ख सभ अपन हॱसली रखू। हम चलला◌ै◌ं। \n(दुखनक /gै6ै/gख04 थान) \nमरनी-  कनी देखहक ने, केतए गेलै? \nमंगल-  हम नै जेबै, तूहॴ जो।  \nमरनी-  जाहक ने। आिख र बेटा िछ अ ने? \nमंगल-  आ तोहर दु/gख0ैमन िछ  यौ।  \nमरनी-  हमरा नै गुदानतै।  \nमंगल-  हमरो नै गुदानतै। हम नै जेबौ।  \nमरनी-  एहेन कठोर बाप केतौ नै देखलॱ।  \nमंगल-  तोरे बड़ ममता छेलौ तँ उ िक अए भगलौ? बेटा चिल  जाए तँ चिल  जाए मुदा हॱसली नै जाए। \nहे भगमान, एहेन कठोर माए केकरो नै िद हक। बहु छी, की किर तॱ? हमरो कठोर बनए पड़ल।  \nमरनी-  (अपने आप ऊपर तािक ) हे भगमान, एहेन कठोर माए केकरो नै िद हक। हे भगमान, एहेन \nकठोर माए केकरो नै िद हक। हे भगमान, एहेन कठोर माए केकरो नै िद हक। \n(कनैत-कनैत मरनी दुखनक/gै4ख घुमाबए जाइए। फेर मंगल सेहो मरनीक पाछू-पाछू जाइए।) \nबौआ, बौआ। केतए गेल/gै4ख बौआ ? बौआ रौ बौआ। \n(गामक एकटा /gै6ैिति/gख0ख ठ  त वेकती मिण क/gख64त दासक /gै6ैवेश घुमैत -िफ रैत।) \nमािल क, हमरा बेटाक/gै4ख भागल जाइत देखिल ऐ? \nमिण क/gख64त -  हँ, देखिल ऐ एगो छौड़ा कनैत-कनैत भागल जाइ छेलै। उ तोहर बेटा छेलै की नै, से हमरा नै \nबूझल अिछ । न/gैय4 ह र छेलै। की भेलै से? \nमंगल-  केते दूर गेल हेतै उ?  \nमिण क/gख64त -  किन य/gै4ख दूर गेल हेतै। भेलै की से? \nमंगल-  तूँ देख \nही गऽ। हम पीठेपर अबै िछ यौ। कनी मािल कक/gै4ख बता दइ िछ  ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n40 \n \n (मरनी झटिक  कऽ जा रहल अिछ । बौआ बौआ िचि◌  चआइए।) \nमाि◌ लक की कहब। छौरा बड़ िज /gख1यी छै। अही बीचमे मैि/gखयय  क पास केलक हेन। हमरा कहैए, हम \nपढ़ब आबू। हम दुनू परानी कहै िछ ऐ, नै पढ़ाइमे बड़ खरचा लगै छै।  \nमिण क/gख64त -  तॲ सभ बुरबक छह जे पढ़ैबला बेटाक/gै4ख नै पढ़बए चाहै छह। लोक सभ बेटा-बेटीक/gै4ख पढ़बैले हरान \nरहैए। हौ, सुनिल ऐ ऐ हाइ /gख04 कूलमे एगो डोमक बेटा /gख04 टूड फ/gख04 ट  केलकै, ओहए छल की? \nमंगल-  हँ मािल क।  \nमिण क/gख64त -  तॲ सभ साफ खतम छह। एहेन िव /gखै4ाथ/gख6ऑक/gै4ख तॲ सभ पढ़ाइ मनाही करै छहक , जुलुम करै \nछहक। िव /gखै4ाथ/gख6ऑ होनहार छह। तोरा सभक/gै4ख सरकार आर/gैथैणो देने छह। जॱ पिढ़ -िल िख  लेतह तँ \nकेतौ-ने-केतौ अब/gख04 स  सरकारी नोकरी पािब  जेतह। तॲ सभ तिर  जेबह।  \nमंगल-  मािल क, अिग ला पढ़ाइमे बड़ पाइ लगतै। केतए से पुरबै? सु/gैजै ग रो हरा गेल। पिह ने जक/gख6ख \nकोिन य/gै44-पिथ या नै िब कै छै। पसािर ओ सभ हिट येपर जा कऽ कीिन  लइ छै। हम केते डोमक/gै4ख \nमनाही करबै आ गािर -फ/gैजजझित   देबै जे हमरा पसारी हाथे नै बेच, हमहॴ देबै।  \nमिण क/gख64त -  से तँ ठीके कहै छह। मुदा तूहूँ िक अए नै टिट येपर चिल  जाइ छह?  \nमंगल-  मािल क, आब हिट योपर रस नै छै। छेलै हमरा बाउक समैमे रस। तब ने बाउ डेढ़ क/gखैजा डीह \nकीनलकै। मुदा आब हिट योपर तेते डोम अबै छै जे केतेक/gै4ख बोहिन  ओपर आफत। अपन-अपन \nसमान बेचैमे मािर  कऽ लइ जाइए आ कमेमे बेच लइ जाइए।  \nमिण क/gख64त -  जा, बापबला जमीनो बेिच  कऽ बेटाक/gै4ख पढ़ाबह।  \nमंगल-  से तँ हमर घरनीक/gै4ख एगो हॱसलीओ छै। बेटा कहै छेलै, हॱसली ब/gैऑऑ ह क रिख  हमरा नाओं िल खा \nदैह। हम /gखऑ4यूशनो कऽ कऽ पढ़ब। ओकर माइए नै गछलकै। बड़ िज  /gख1य केलकै माएक/gै4ख। मुदा नै \nगछलकै। तही दुआरे िख िस या कऽ भािग  गेलै आ कहलकै हमरा जेतए मन हएत तेतए चिल  \nजाएब आ पढ़ब अब/gख04 स ।  \nमिण क/gख64त -  जा जा, चुपचाप चिल  जा। बेटाक/gै4ख पढ़ाबह। नशीबक/gै4ख तेज छह जे एहेन होनहार बेटा भगवान \nदेलकह। हम जाइ िछ अ। लेट भऽ रहलए।  \n (मिण क/gख64तक /gै6ै/gख04 थान) \n(अ/gैऑऑ द रमे मरनी आ दुखनमे गप-सप भऽ रहल अिछ ।) \n(मंचपर सँ मंगल अ/gैऑऑ द रक गप-सपक/gै4ख अकािन   रहल अिछ ।) \nमरनी-  चल ने, चल ने। िक अए ओते हरान क रै छ/gै4ख। हमरा ओते दम नै अिछ   जे घीचल हएत आिक  \nउठाएल हएत। चकेठबा जे कहलकै पीठेपर अबै छी तूँ चल, से अिब ते अिछ । चल ने बौआ, \nचल ने। चल, जे जेना कहबीही से हम देबौ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n41 \n \nदुखन-  से दैत ही तँ एना हेबे किर तौ? तोरा बेटा थोरहे ि/gै6ै  य छौ, हॱसली ि/gै6ै  य छौ। जो, हम नै जेबौ। \nजो हॱसलीक/gै4ख धोइ -धोइ चाट गऽ। तोरा बेटासँ कोन मतलब छौ? दु/gख0ैमन बेटाक/gै4ख घरसँ भािग  ए \nगेनाइ नीक। सभक/gै4ख श/gख64ित   भेटतै।  \n (मरनी बोम पािड़  कऽ कनए लगैए।) \nमरनी-  मुड़ीमच/gै6थआ कखिन   कहलकै, चल अबै छी पीठेपर से अिब ते छै। बड़ गप/gख1ैड़ भऽ गेल हेन। \nचल ने, चल ने।  \nदुखन-  हम नै जेबौ। नै जेबौ। माएक िह रदे एहेन कठोर होइ छै? लोक सुनत तँ हँसत।  \n (मरनी िह चिक -िह चिक  कनए लगैए।) \nमरनी-  तूँ नै जेब/gै4ख तँ हमहूँ जेतए मन हएत तेतए चिल   जाएब। मिर  जाएब, किट  जाएब।  \n (मंगल रेसमे चिल  दुनू माए-बेटा लग पहु◌ॅचल।) \nमंगल-  चल ने बौआ। िक अए एना कनै-खीजै जाइ छ/gै4ख? \n ( पद/gख6थ हटल। तीनू गोटे दश/gख61कक सोझा आएल। ) \nदुखन-  बाउ, तूहूँ वएह छह, माएक पटलपर चलैबला। तूँ ताड़ी-दा/gै6थमे जेते पाइ देने हेबहक , ओइमे हमर \nपढ़ाइ बिढ़ य/gख6ख जक/gख6ख भऽ जेतै। तोहर बेटा िछ  अह। कहबह तँ तकलीफ हेतह। तँए मुँहमे ताला \nलगेने छी।  \nमंगल-  आब तोरे दुआरे ताड़ीएटा पीऐ छी, दा/gै6थ छोिड़   देिल◌ ेऐ।  \nदुखन-  ऊहो िद न दुनू भ/gख6खइ दा/gै6थ पी कऽ उठा-पटक केलॱ। ईहो जे िक छु बजलॱ गलती भेल।  \n (हाथ जोिड़  कऽ) \nबाउ गलती माफ क/gै6थ।  \nमंगल-  बौआ, हमरा मिण क/gख64त मािल  कसँ अखिन  तोरे संब/gैऑऑ धमे बहुत रास गप भेल। बहुत /gैथखानबला गप \nकहलिख न। हम सोिच  लेलॱ जे कोनो धरानी तोरा पढ़ेबाक छै। चाहे जे भऽ जाए। हॱसली \nिब कौ, डीह िब कौ आिक  हम दुनू परानी िब की। की गै, तोहर की िव चार? \nमंगल-  हमरो इहए िव चार छह। आब हमहूँ इहए अबधािर  लेलॱ हेन।  \nमंगल-  बौआ, गामपर चल। तूँ जे जेना कहबी\nही सएह हेतै। बड़कीटा हाथी होइ छै, ऊहो किह यो चुिक  \nजाइ छै।  \nदुखन- माए-बाप छी। बेटाक कहलपर अमल किर यौ। जदी गलती कहै छी आ करै छी तँ ड/gख6खटबे नै \nक/gै6थ , पीटू। हम ए/gख1ैो बेर िक  छु कहब तँ कए बापक बेटा नै।  \nमंगल-  हमरा तोरापर िब सवास अिछ । तूँ अधला नै कऽ सकै छ/gै4ख।  चल गामपर चल। तोहर पढ़ाइक \nसभ बेव/gख04 था हेतै।  \nदुखन-  चलू।  \n  ( सबहक /gै6ै/gख04 थान।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n42 \n \n \nपटाखg252ेप।  \n \n \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n43 \n \nचािर  म दृखgैु2 य - \n   \n(च/gैऑऑ /g406ेशक हवेली। समए सौझुका। च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक संब/gैऑऑ ध मे आपसी गप-स/gैय0 प  कऽ \nरहल अिछ । ठु/gखैजी िस  करेट लगा कऽ पीबै छिथ ।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा नामी-गामी छा/gैथथावासमे रिह   रहली हेन। छा/gैथथावासक मािल  क एतेक टाइट छिथ न जे जुिन  \nपुछू। एकोटा ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 हर नै कऽ सकैए। सभक/gै4ख दैिन  क /gै64िट  न बनल छै। ओहीक अनुसार \nसभक/gै4ख चलैक छै। नै तँ गाज/gख61नक/gै4ख बजा हुनके संग लगा देल जाइए।  \nमनीषा-  बेव/gख04 था तँ बड़ नीक छै। मुदा जुग-जमाना खराप छै। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  अह/gख6खक/gै4ख जइ बातक डर होइए , ओ अपना सबहक अिख ित यारक नै छै। ओ बु/gैज4 चीएक \nअिख ित यारक छै। उ गप ओकरे चिर /gैथथपर ि◌ नभ/gख61र करै छै। एगो गप बुझै िछ  ऐ? \nमनीषा-  की, किह यौ ने? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ओकर मन जदी ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 ह र करैक हेतै तँ हम-अह/gख6ख मुँह तिक  ते रिह  जाएब आ से केतौ भऽ \nसकैए। ओना एहेन चिर /gैथथहीनताबला घटना िक  नको संगे नै होि/gैऑऑ ह   से /gै6ैाथ/gख61ना हम सिद  खन \nभगवतीसँ करैत रहै िछ यिन । \n(हॱसली लऽ कऽ मरनीक /gै6ैवेश। ) \nमरनी-  मािल क, िह नके लग एिल यिन  हेन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की बात िछ यौ जे एतेक मुनहिर  स/gख6खझमे एल/gै4ख हेन ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हे, हम जाइ छी। बड़ स/gख6खझ भऽ गेलै। स/gख6खझो-बाती नै देिल ऐ हेन। गप-स/gैय0 प मे लगल रही। तहन \nजाइ छी तँ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेस जाउ।  \n ( मनीषाक /gै6ै/gख04 थान। मंचपर अ/gैऑऑ हार अिछ । िड िब या लऽ कऽ मनीषाक /gै6ैवेश। ) \nनै नै। िड िब याक ज/gै6थरी नै अिछ  । गप-स/gैय0 प अ/gैऑऑ हारोमे भऽ सकै छै। बेकारमे मिट या तेल िक अए \nजरतै? जाउ, िड िब या नेने जाउ। \n(िड िब या लऽ कऽ मनीषाक /gै6ै/gख04 थान।) \n आब तॲ कह, केतए एल/gै4ख हेन ? \n ( मरनी च/gैऑऑ /g406ेशक लग जाए चाहैए।) \nह/gख6ख ह/gख6ख ह/gख6ख ह/gख6ख, ओ/gैय4 ह रे रह। ओतैसँ बाज।  \nमरनी-  (ठामिह  /gै6थिक  ) एगो हॱसली लऽ कऽ एिल यिन  हेन। बौआक/gै4ख नाओं िल खेबाक छै। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेचिब \nही आिक  ब/gैऑऑ हँक रखिब ही? \nमरनी-  बेच लेबै तँ आश खतम भऽ जेतै आ ब/gैऑऑ ह की रखबै तँ फेर छोड़ा सकै िछ ऐ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n44 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ब/gैऑऑ हँकमे बड़ कम पाइ हेतौ आ बेचनामे बेसी पाइ हेतौ। हमरा िव चारसँ बेचीए ले आ ओइ पाइसँ \nबेटाक/gै4ख सु/gैजै ग र कीिन  दही। ओइमे बड़ न/gैय1फा छै। बिढ़  य/gख6खसँ पिर  वारो चलतौ।  \nमरनी-  बौआ, कहै छै हम पढ़ब। ओइ दुआरे उ /gै64िस   कऽ भािग ओ गेल छेलै। दुनू परानी कहुना-कहुना \nओकरा घुमा कऽ गामपर अनलॱ।  \nचुन/g406ेश -  सुन, पढ़ाइ आब ओते स/gख04 ता नै रिह  गेलै। बड़ खरचा लगै छै। तहूमे मैि/gखयय  कसँ ऊपर तँ आरो \nबेसी। तूँ बेटाक/gै4ख पढ़बैक च/gख1ैरमे नै पड़। गरीब आदमी छ/gै4ख। बीको जेब/gै4ख तैयो पार नै लगतौ। \nनीक कहै िछ यौ।  \nमरनी-  मािल क, अपने ठीके कहै िछ ऐ। खाइपर तँ आफद अिछ  आ बेटाक/gै4ख पढ़ैले ओते पाइ केतएसँ \nआनब। कनी /gै64कौथु, घरपर सँ पुछने अबै छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जो, से कै कहतौ नै। कोनो काज िव चािर  कऽ करी तँ बिढ़ य/gख6ख बात।  \n ( मरनीक /gै6ै/gख04 थान।) \nअपन-अपन जोगारमे सभ रहैए। सुतिर  गेलै तँ बड़ नीक आ नै तँ घाटा थोरहे लगए देबै। \nजालमे म/gख6खछ फँसल तँ छैहे। ओइबेर वएह दू सए टाका बेसी लऽ गेल रहए।  \n ( मनीषाक /gै6ैवेष। ) \nमनीषा-  की बात छेलै जे एते स/gख6खझमे डोमीिन य/gख6ख आएल रहए ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ( मु/gख04 कुराइत) बेटाक/gै4ख नाओं िल  खबैले हॱसली ब/gैऑऑ हँक राखए आएल छेली। कहिल ऐ तॲ ऐ फेरीमे नै \nपड़। बेिच  कऽ सु/gैजै ग र कीिन  द\nही। बड़ न/gैय1फा हेतौ। सएह बुझए गामपर गेली।  \nमनीषा-  बेचैक छै उमेद की? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  उमेद तँ पूरा लगै छै। त हन तँ ओकर अ/gैय0 प न िव चार। जबद/gख61/gख04 ती करैबला जुग तँ आब नै छै। \nजिह या छल तिह या कम नै सुतारलॱ। तँए ने आइ मािल क कहबै छी। \nमनीषा-  हे भगवती, ई हॱसली भऽ जेतै तँ एगारह टाकाक मधुर चढ़ेबह।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कखनो-कखनो अहूँ हुिस  जाइ छी। भगवती लोभी नै होइ छिथ न। एगारह टाकाक काज एकोमे \nभऽ सकैए। भगवती कोनो एस.डी.ओ. थोरहे छिथ न।  \n ( मरनीक /gै6ैवेश। ) \nमरनी-  मािल क, बेचैक िव चार नै भेलै। ब/gैऑऑ हँके रखबै। बौआ कहलकै, हम पढ़बेटा करबै।  \nमनीषा-  हम जाइ छी। भानस-भातक जोगार करबाक अिछ ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेस, जाउ।  \n ( मनीषाक /gै6ै/gख04 थान।) \nतहन तूँ अपन समान देखा। \n (मरनी हॱसली िन कािल  कऽ देखैले देली।) \nबाज केते पाइ लेब \nही?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n45 \n \nमरनी-  केते पाइ लेबै मािल क? क/gैय4 मे लेबै जइसँ बौआक नाओं िल खा जाइ। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  से तँ तूँही ने बजिब ही आिक  हम बजबै? \nमरनी-  से तँ हमहॴ बजबै। क/gैय4 मे देथुन, दुइए हजार। िक ताबो सभ कीनैक छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  पिह ने कहल/gै4ख खाली नाओं िल  खबैले लेबै आ आब कहै छ/gै4ख िक  ताबो सभ कीनैक छै।  \nमरनी-  की करबै मािल क, जे ज/gै6थरी छै से तँ िल  हे पड़तै। आिख र ओही दुआरे तँ ब/gैऑऑ ह की रखै िछ ऐ। \nपेट तँ कोिन या◌े◌ँ-पिथ यासँ कहुना चला लेब। दूइए जहार देथुन। \nच/gैऑऑ देश-  दू हजार नै हेतौ प/gख6खच सए हेतौ।  \nमरनी-  ओइसँ काज नै हेतै। डेढ़ो हजार देथुन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  डेढ़ हजार तँ नै देबौ। बड़ करम/gै4ख तँ दू सए आरो देबौ। बेसी लेब \nही तँ सूिद ओ ने बेसी लगतौ।  \nमरनी-  की करबै मािल क, जे लगतै से लगतै। पिह ने तँ हम ज/gै6थरीक/gै4ख देखबै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  देख ही, सात सए धिर  लेब ही तँ तीन टके सैकड़ लगतौ, एक हजार धिर  लेब ही तँ चािर  टके \nसैकड़ डेढ़ हजार धिर  प/gख6खच टके सैकड़ आ दू हजार धिर   छह टके सैकड़ लगतौ। ऊहो \nसमानपर। नै तँ उलफीक रेट आरो बेसी छै।  \nमरनी-  हमरा डेरहे हजार दथु।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ठीक छै डेरहे हजार ले। मुदा तोरा कनी आरो सूिद  लगतौ।  \nमरनी-  िक अए मािल क? हम गरीब छी तँए? \n च/gैऑऑ /g406ेश-  नै नै, से बात नै छै। तूँ हमरासँ कोिन य/gख6ख-पिथ यामे दू सए टाका बेसी लऽ नेने छ/gै4ख, तँए।  \nमरनी-  नै मािल क बेसी नै लेलॱ। पसारी जािन  उिच तोसँ कम लेलॱ। फूिस  नै कहै छी मािल क। िह नके \nस/gैय0 प त कहै िछ यिन । \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हमर स/gैय0 पत खेम/gै4ख तँ आरो सूिद   बढ़ा देबौ।  \nमरनी-  अपन बेटा स/gैय0 प त कहै छी, बेसी नै लेिल यिन । क/gैय4 मे लेिल यिन ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  केताबो िक छु करम/gै4ख तँ हमरा मुँहसँ जे िन  किल  गेलौ से लगबे करतौ। डेढ़ हजार लेब \nही तँ छह \nटके सैकड़ लगतौ।  \nमरनी-  मािल क, अखिन ते कहने छेिल ऐ प/gख6खच टके आ तुर/gैऑऑ ते छह टके कऽ देिल ऐ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेसी बजब/gै4ख तँ आरो बढ़ा देबौ। लेबाक छौ तँ ले नै तँ जो।  \nमरनी-  मािल क, अपना गामे ब/gैऑऑ ह कीबला काज कोइ नै करै छिथ न। खाली इहएटा करै छिथ न। तँए ने \nमनमाना करै छिथ न?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  (िख िस या कऽ) आबो मुँहमे ताला लगा नै तँ फेर बढ़ा देबौ। चुपचाप पाइले आ जो।  \nमरनी-  गलती भेलै मािल क। आब िक छु ने बाजब। देथुन पाइ \n(च/gैऑऑ /g406ेश अ/gैऑऑ द र जा कऽ पाइ आ डायरी अनलिन । पिह ने डायरीपर पाइ िल खलिन । तेकर पछाित   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n46 \n \nमरनीक/gै4ख डेढ़ हजार टाका हॱसली लऽ कऽ देलिन  ।) \nजाइ िछ यिन  मािल क। जदी हॱसली बेचैक िव चार हेतै तँ िह नके देबिन ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ठीक छै अिभ ह/gै4ख। लगा देबौ बेसीए। गरीब आदमी छ/gै4ख। मजबूर छ/gै4ख। हमर डोमीन सेहो छ/gै4ख।  \n  ( मरनीक /gै6ै/gख04 थान।) \n \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n47 \n \nपखgै6ैिच  म दृखgैु2 य -– \n \n(/gख04 थान- मंगलक घर। मंगल कोिन य/gख6ख बीिन   रहल अिछ ।) \nमंगल-  स/gख6खझे गेल , से अखिन  धिर  नै आएल। पकिड़  तँ नै लेलकै बभना? केते राित  भऽ गेल। फेर \nकखिन  भानस-भात हएत। \n(दुखनक /gै6ैवेश। ) \nदुखन-  बाउ, माए नै एलै की? काि/gखख4  एटा अंित म डेट अिछ । सेहो लेट फाइन लऽ कऽ। केते राित  भऽ \nगेलै। कनी देिख औ गऽ? \nमंगल-  देख \nही। (दुखनक /gै6ै/gख04 थान।) \n लगैए, उ बभना िह /gैज6 जो करैत हेतै। एहेन कंजूश देखल नै। एगो िस करेट छह मिह ना चलै छै \nआिक  नअ मिह ना से नै किह ।  \n ( दुखन आ मरनीक /gै6ैवेश। ) \n (िख िस या कऽ) \nतोरा एते देरी िक अए भेलौ? बभना पकिड़  नेने छेलौ की?  \nमरनी-  बड़ स/gख04 ता छै जे पकिड़  लेत। खापिड़ सँ मुँह भसका देबै। बड़ पाइबला अिछ  तँ अपना \nजगहपर।  \nमंगल-  एते देरी िक अए भेलौ से बाज ने? \nमरनी-  मािल क बड़ िह /gैज6 जो करै छेलै। एतबे देबौ, एतबे ले, एतेमे एते सूिद , ओते लेब \nही तँ ओते सूिद । \nइहए सभमे बसी टेम लिग  गेल। \nमंगल-  खैर, छोड़ ई गप-सप। पाइ केते देलकौ?  \nमरनी-  डेढ़ हजार ऊहो छह टके स/gखजखकरपर।  \nमंगल-  तोरा नाअ◌ो◌ं िल खाइ केते लगतौ? \nदुखन-  बाउ, सभक/gै4ख एक हजार लगै छै। मुदा हमरा सभक/gै4ख कनी छूट छै। लेट फाइन लगा कऽ नअ \nसए।  \nमंगल-  दऽ द \nही नअ सए टाका। काि/gैयऑ ह   नाओं िल खा लेत। आ◌ैर पाइ तूँ अपने लग बिढ़ य/gख6खसँ राख।   \n ( मरनी नअ सए टाका दुखनक/gै4ख देलक। ) \nदुखन-  बाउ, िक ताबो कीनबै। ओहूमे प/gख6खच सए लगतै।  \nमरनी-  प/gख6खच सए आरो लऽ ले। भेलौ ने? (प/gख6खच सए आरो देलक ) \nदुखन-  कह/gख6ख भेलै? कॲपी-कलम सेहो ने कीनबै। सभटा सदहल छै।  \nमंगल-  ऊहो दए द ही। नै तँ रमा-खटोला फेर देखेतौ। बौआ हम तँ िछ यौ किर या अ/gैज4 छर भ/gखजखस बरबिर  । \nअपन नीकसँ पढ़-िल िख । पाइ बेरबाद नै किर ह/gै4ख। केना पुरबै िछ  यौ से बुिझ ते िछ ही।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n48 \n \nमरनी-  ऐ ले नै कहए पड़त एकरा। ई अपने बुिध यार छै।  \nमंगल-  बेटा केतबो बुिध यार रहतै तँ बाप लग बेटे रहतै आ बाप ओकरा उिच त-अनुिच त कहबे करतै।  \nदुखन-  बाउ, ऐ ले तँ◌ू िन िफ कीर रहह। ओना तूँ अपन करतब किर ते छहक आ करबाको चाही। माए, \nभूख लिग  गेलौ। कनी ओ/gैय4 ह रौ देख \nही।  \nमरनी-  बेस, हम जाइ छी भनसा-भात करैले। ई एक सए टाका लऽ ले।  \n ( मरनी एक सए टाका आरो देलक दुखनक/gै4ख। आ उ चिल   गेली।) \nमंगल-  (मु/gख04 कुराइत) बौआ, एगो बात पुछै िछ यौ। आब ओते पाइ नै ने लगतै।  \nदुखन-  लाइगो सकै छै। ओना कनी-मनी तँ लिग ते रहत।  \nमंगल-  से केतएसँ अनबै? \nदुखन-  औगताहक नै। रसे-रसे सभटा हेतै। हमहूँ पिर यासमे लगल छी जे केतौ /gखऑ4यूशन पकिड़   लेब \nअपना जेगारसँ नै हेतै तँ कोनो दोकानमे नोकरी कऽ लेब।  \nमंगल-  तूँ तँ अपने बुझनुक छ/gै4ख। जइसँ स/gख6खपो मिर   जाए आ लाठीओ ने टूटए। से काज किर ह/gै4ख।  \n ( मंगलक सार ओपीनदरक /gै6ैवेश। ) \nओपीनदर-  पहुना गोड़ लगै छी। (दा/gै6थ पीब कऽ झुमैत ) \nमंगल-  बौआ, मामा एलौ। पािन  नेने आ। माएओक/gै4ख किह   िद हिन ।  \n ( दुखन ओपीनदरक/gै4ख गोड़ लािग   अ/gैऑऑ द र जा कऽ पािन  अनलक।) \nओपीनदर-  भिग ना खूम दनदनाइत रह। बड़ीटा भऽ गेल \nही। आबो भोज खीया। नै तँ दा/gै6थए पीआ।  \nमंगल-  एते राित मे केतए सँ? \nओपीनदर-  चललॱ पहुना दुपहरे। कहिल ऐ एक कोस पएरे जाइमे केते काल लगतै। र/gख04 तामे कनी दा/gै6थ पीअ \nलगलॱ। तहीमे देरी लिग  गेल। चललो नै होइ छलए। कहुना-कहुना खसैत-पड़ैत एलॱ। (झुमैत) \nपहुना, दा/gै6थक जोगार कनी आरो लगाउ।  \nमंगल-  अखिन  सार, ई सभ छोड़। बड़ राित  भऽ गेलै। खाइक टेम भऽ गेलै।  \nओपीनदर-  सार पहुना, ईहो नै बुझै िछ \nही, दा/gै6थ भऽ जेतै तँ खाइक कोन काज। सार अम/gै64ख अिछ  । \nबेकारमे एकरासँ बिह नक िब आह केलॱ। िप तीऔत बिह न अिछ  तँए छोिड़  दइ िछ यौ। नै तँ \nकुटुमैती छोड़ा लैित यौ। सार पहुना, तूँ किह यो नै सुधरम/gै4ख।  \nमंगल-  सार, हूँहॴ सुधर। हमरा नै सुधरबाक अिछ । एल/gै4ख केतएसँ से ने कह सार ? एते राित मे कोन \nज/gै6थरी भेलौ?  \nओपीनदर-  कथा-कुटुमैती ले एिल यौ, सार पहुना। हम भिग नाक िब आह करबै अपन साइरसँ। केते िद नसँ \nतँग केने अिछ  सार ससुर। आइ छु/gखै6ी भेल तँ एलॱ। दा/gै6थक खरचा ओकरे छै। सार ससुर \nबड़ धनीक अिछ । जे कहबै से देतै। (झूिम  रहल अिछ )   \n(दुखनक /gै6ै/gख04 थान। परनीक /gै6ैवेश। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n49 \n \nमरनी-  (मु/gख04 कुराइत) भैया, गोर लगै िछ अ। \nओपीनदर-  खूब नीके रह दाय। आ◌ैर हाल-चाल बिढ़ य/gख6ख छौ ने? \nमरनी-  हँ भैया, बड़ बिढ़ य/gख6ख छै। राित   बड़ भऽ गेलै। पिह ने खा लइ जाइ जा। तब कोनो गप-स/gैय0 प  \nकिर ह/gै4ख।  \nओपीनदर-  दाय, चल, अबै छी। (मरनीक /gै6ै/gख04 थान।) \n सार पहुना, खाइले जाही ने?  \nमंगल-  िक अए तूँ नै जेब \nही से?  \nओपीनदर-  नै, हमरा खाइक मन नै छ/gैथखै। कनी भऽ जेतै तँ दा/gै6थए भऽ जइतै।  \nमंगल-  एते राित मे दा/gै6थ केतएसँ औतै? अखिन  छोड़, काि/gखख4   देखल जेतै। जइ काजसँ एल/gै4ख, से काज \nकर।  \nओपीनदर-  तँ सएह बात कर। आ खाइले नै जेब ही? नै तँ एतै मंगा ले। खेबो करिह ह/gै4ख आ गपो-सपो हेतै।  \nमंगल-  ठीके कहै छ/gै4ख। दुखन माए , दुखन माए।  \nमरनी-  (अ/gैऑऑ द रसँ) की कहै छै?  \nमंगल-  खेनाइ एतै नेने आ।  \nमरनी-  िक अए घर-अँगना नै छै?  \nमंगल-  ओपीनदर कहै छै एतै खाइले आ गप-स/gैय0 प  करैले।  \nमरनी-  अ/gैज4 छा, नेन अबै िछ ऐ।  \nमंगल-  ज/gैयऑ दी नेन आ।  \n ( खेनाइ लऽ कऽ मरनीक /gै6ैवेश। ) \n खो सार।  \nओपीनदर-  नै खाइक मन छौ। तूँहॴ खो।  \nमंगल-  बिह न दरब/gैज6 जापर जे िक छु कण-साग भेटै ओकरा अब/gख04 स  किन य/gै44-ने-किन या◌े◌ँ गरहाज करक \nचाही। \nओपीनदर-  तूँ तेहेन गप कहै छ/gै4ख जे खाइए पड़त। एगो चीज देखए दे। जेबीमे रखने छेिल  ऐ। छै की नै?  \n (जेबीमे हाथ दऽ) हँ छौ। हमरा होइ छेलए केतौ खिस  पड़लै।  \n ( जेबीसँ प/gखऑैी िन  कािल ) सार पहुना, ए/gैथ4ेकाल कहै छेिल  यौ तँ अगधाइ छेल/gै4ख। आब भेलै न। \nदेखिल \nही, हमरा केते पामर छै? \nमंगल-  खेनाइओ सराइ छौ। खेबो कर। गरम खेनाइ सुअदगर होइ छै।  \nओपीनदर-  एगो गप बूिझ  ल\nही सार पहुना, दा/gै6थ सड़लो खेनाइक/gै4ख नीमन बना दइ छै।  \nमंगल-  छोड़ लबर-लबर केनाइ। जे करम/gै4ख से कर।  \n(ओपीनदर दा/gै6थ पीनाइ आ खेनाइ दुनू काज कऽ रहल अिछ  ।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n50 \n \nओपीनदर-  सार पहुना, तूँ अपन बेटाक िब आह हमरा साइरसँ करिब ही की नै?  \nमंगल-  अखिन  नै। कारण ओकर िध यान पढ़ैपर बड़ छै। बड़ संसगर छै।  \nओपीनदर-  तइसँ की? चंसगर आदमीक/gै4ख िब  आह नै होइ छै आिक  नै करैए? तूँ सभ बूढ़ भेल/gै4ख। बूढ़ सभ \nपाकल आम होइ छै। कखिन  खसत कखिन  नै। कोनो ठेकान नै। अपन जीता-िज नगीमे पुतोहुक/gै4ख \nदेख ले आ नेन जुड़ा ले।  \nमंगल-  हमरा मनो हेतौ तँ तोहर भिग ना नै मानतौ।  \nओपीनदर-  िक अए, घरमे तोहर जूित नै चलै छौ की?  \nमंगल-  जूित  तँ हमरे चलै छै। मुदा बेटा न/gैय4 ह र भेलै। ओकरो कहल करए पड़ै छै। नै करै िछ ऐ तँ \nभागए लगैए। की करबै एगो बेटा अिछ । माया घेर लइए। भिग नेक/gै4ख पुछ \nही।  \nओपीनदर-  भागीन, भागीन।  \nदुखन-  (अ/gैऑऑ द रसँ) हइए अबै छी मामा। (दुखनक /gै6ैवेश )  \n की मामा, की कहलहक?  \nओपीनदर-  सुनै िछ अह, तूँ बड़ चंसगर छह। सभटा गप बुिझ ते हेबहक। ब/gैज4 चो नै छह। जुआन भऽ \nगेलह। माए-बाप बूढ़ भेलह। हमर िव चार छह जे तूँ िब आह कऽ लए। हमर साइर बड़ सु/gखऑैिर   \nछै। हेमामालीन आ हमर साइरक/gै4ख एकठाम ठाढ़ कऽ दइ तँ हेमामालीन फाइल भऽ जेतै।  \n (मंगल आ ओपीनदर खा-पी कऽ हाथ-मुँह धोलिन ।) \nदुखन-  ई बात बाउएक/gै4ख पुछहक। हम िक  छु नै कहबह। गारिज यर वएह छिथ न।  \nओपीनदर-  की व/gखजखह पहुना, िछ रहारा खेलै जाइ छ/gै4ख। ओकरा पुछहक तँ ओकरा पुछहक। हँ की नै कह ?  \nमंगल-  अखिन  निहय/gै4ख बुझ \nही। अखिन  पढ़ए द ही भािग नक/gै4ख। दू-चािर  बख/gख61मे देखल  जेतै।  \nओपीनदर-  जॱ बात नै मानल/gै4ख सार , तँ जाइ छी। \n (उिठ  कऽ जाइले तैयार होइत।) मुदा एगो गप बूिझ  ले जे तूकपर नै, से कथीदूनपर। अँए रौ \nसार, तोरा बेटाक/gै4ख उमेरमे हमरा चािर   गो िध या-पुता रहए। अखिन  अठारह गो छौ। तूँ अपन \nबेटाक/gै4ख बुढ़ाड़ीमे िबआह किर  ह/gै4ख आ कटहर लीह/gै4ख।  \nमंगल-  मामा भऽ कऽ तूँ एहेन बात नै क ही, सार? \nओपीनदर-  आब हम ओिह ना कहबौ सार। नै हेतै न, तँ हमहॴ कऽ लेबै। और की? साइरसँ हमरा लोभ \nअइछे। सार ससुर-सासु बुिझ ते अिछ । कोनो चा◌ेरा कऽ लोभ भेल छै? नै। देखा कऽ। एगो \nब/gैज4 चो भेल छेलै। लाज दुआरे धारमे हम अपने फ/gखज0क एलॱ। हमरा कम बुझे िछ \nही सार। हम \nबड़ पहुँचल फकीर िछ ऐ।  \nमंगल-  वाह सार, िध नौना काज करैमे पहुँचल फकीर छ/gै4ख। ई आदत बड़ खराप छौ।  \nओपीनदर-  हमरा एिह ना रहए दे।  हमर बात नै मानै जाइ गेल/gै4ख तँ तूँहू घर आ हमहूँ घर। हमरा तोरा कोनो \nमतलब नै, कोनो संब/gैऑऑ ध  नै। आइसँ कुटुमैती खतम। चलिल यौ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n51 \n \n ( ओपीनदरक /gै6ै/gख04 थान।) \n \nपटाखg252ेप।  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n52 \n \nछअम दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- च/gैऑऑ /g406ेशक हवेली। च/gैऑऑ /g406ेश ठु/gखैजी िस  करेट पीऐ छिथ । च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक \nिब आहक संब/gैऑऑ ध मे गप-सप कऽ रहल छिथ ।) \n \nमनीषा-  आब अपन च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक उमेर अठाहर भेल अबैए। क/gैऑऑ यादानक संब/gैऑऑ ध मे की सोचै िछ ऐ? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की सोचबै अखिन ? सोचलाहा गप कखनो भैयो जाइ छै आ कखनो निह य/gै44 होइ छै। भगवतीक \nजे इ/gैज4 छा हेतै सएह हेतै। अइले अ/gैज1 नेसँ हमरालोकिन  िक अए अफिस य/gख6खत होइ ?  \nमनीषा-  से तँ ठीके। मुदा क/gैऑऑ यादान बड़ पैघ जग छी। बहुत पिह नेसँ एकर ओिर यान-बात करए पड़ै \nछै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ईहो बात िक यो नै काटत।  \n ( च/gैऑऑ /g406ेशक पड़ोसी आ शुभिच /gैऑऑ तक /g40य/gखखैानंदक /gै6ैवेश। ) \n/g40य/gखखैानंद -  भैया, गोर लगै छी।  \nच/gैऑऑ ्/g406ेश-  जीबू, जागू आ दनदनाइत रहू। आइ के/gखऑैए सु/gै6थज उगलै हेन ? \n/g40य/gखखैानंद -  सु/gै6थज तँ सभ िद  न ए/gख1ैे रंग  उगै-डुमै छै करीब करीब। मुदा करबै की? फुरसित क बड़ अभाव \nरहै छै। ताशक खेलाड़ी जक/gख6ख भिर   िद न ओहीमे लगल रहनाइ नीक नै लगैए। अपन दुख-धंधामे \nलागल रहलॱ। ई हो जे आइ एलॱ से पेपरमे एगो बड़ खराब बात पढ़िल ऐ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की यौ? की पढ़लॱ यौ? \n/g40य/gखखैानंद -  की पढ़ब भैया? देखै आ सुनै छी तँ बड़ छगु/gैऑऑ ता लगैए। छौड़ा-छौड़ी सभ तेतेक उड़/gख6खत भऽ \nगेलैए पिढ़ ते-पिढ़ ते दुनू फराड़। दिर भंगेक एगो कोनदीन छा/gैथथावाससँ एगो छौड़ाक संग फराड़ भऽ \nगेलैए। िज /gैथखासा भेल जे अहूँक पु/gैथथी तँ दिर  भंगेमे पिढ़  रहली हेन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  /g40य/gखखैानंद , हमरा पूण/gख61 िब  सवास अिछ  जे हमर बेटी एना नै कऽ सकैए।  \n/g40य/gखखैानंद -  से तँ हमरो िब सवास अिछ । मुदा िछ ऐ मने। एकर कोनो ठेकान नै। कखिन  की करत की नै। \nजखिन  पेपरमे पढ़ै छी तँ छगु/gैऑऑ तामे पिड़  जाइ छी जे दुिन य/gख6ख केते बेशम/gख61 भऽ गेलै। कहू तँ पचास \nबख/gख61क बुढ़बा केतौ आठ बख/gख61क छौड़ी संग रहै। कहु तँ हाथी आ चु/gखै6ीक मेल केहेन हेतै?  \nमनीषा-  अह/gख6ख सभ खाली अनकर इ/gखऑैा-मी/gखऑैा करै छी। अपना-अपनापर िध यान िद यौ। च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा पापा, कनी \nफोनसँ छा/gैथथावासक मािल  कसँ पुिछ यनु जे अपन बु/gैज4 चीक की केना हाल-चाल छै। आ नै तँ एक \nलपकन चिल ए जाउ। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जाइमे तँ बेसी पाइ खरचा हेतै आ फोनसँ क/gैय4 मे। पिह ने फोनसँ बुझै िछ ऐ। तहन देखल जेतै।  \nमनीषा-  तऽऽ सहए ज/gैयऑ दी क/gै6थ।  \n ( च/gैऑऑ /g406ेश मोबाइलसँ छा/gैथथावासक मािल  कसँ गप करै छिथ ।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n53 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हे/gैयऑ लो ल/gखथ0 म ण भाय?  \nल/gखथ0 म ण-  ( नेप/gैऑथ य सँ) हे/gैयऑ लो च/gैऑऑ /g406ेश भाय। कहल जाउ की बात?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  भाय कहलॱ जे हमर बेटी च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा /gै6थप नं. 15 ठीक-ठाक अिछ  िक ने?  \nल/gखथ0 म ण-  एकदम ठीक अिछ । जखने प/gख6खच िम  नट पिह ने छा/gैथथावासँ घूिम  -घािम  कऽ एलॱ ह/gै4ख।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  भाय, पेपरमे देखिल ऐ गड़बड़ सरबड़बला बात। ऊहो दिर भंगेक छा/gैथथावाससँ। ठीके बात िछ  ऐ \nकी?  \nल/gखथ0 म ण-  बात तँ ठीके िछ ऐ भाय। मुदा हमर छा/gैथथ/gैथखवासक बात -बेव/gख04 था िक छु आ◌ैर अिछ । िच /gैऑऑ ताक कोनो \nबात नै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हमरा तँ कोनो िच /gैऑऑ ता नै। मुदा च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक म/gैय4 मीक/gै4ख भऽ गेल छेलिन   हेन। ओना आब नै हतिन  \nहुनको।  \nल/gखथ0 म ण-  अपने सभ िन ि/gैथ6  /gैऑऑ त  रिह यौ, नािफ िक र रिह यौ। भाय हम तँ ई बुझै छी जेहेन अपन बेटी तेहने \nअनकरो। तिह न ने हमर छा/gैथथावासक नाओं चलैए। केते छा/gैथथावास खूजल आ ब/gखऑै भेल। मुदा \nहमर छा/gैथथावास दनदनाइत अिछ  । तहूमे अखिन  बारहमीक परी/gैथैा चिल   रहल अिछ  से आरो \nकड़ाइ कऽ देने छी। हम कोनो मुख/gख61 नै छी। पुरान एम .ए. छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ल/gखथ0 म ण भाय, अह/gख6खक बहुत -बहुत ध/gैऑऑ य वाद।  \nल/gखथ0 म ण-  अहूँक/gै4ख बहुत ध/gैऑऑ य वाद।  \n ( दुनू गोरे मोबाइलसँ गप ब/gखऑै केलिन  ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  /g40य/gखखैानंद आ च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक म/gैय4 मी, अह/gख6ख सभ मोबाइलपर अवाज तेज सुनबे केिल ऐ सभ गप। अहॴ \nसभ दुआरे अवाज तेज कऽ देने रही। छा/gैथथावासक बेव/gख04 थासँ अह/gख6ख सभ संतु/gख0ख ट  कछी कीने?  \nमनीषा-  हँ, संतु/gख0ख ट  छी।  \n/g40य/gखखैानंद -  संतु/gख0ख ट  तँ छी मुदा।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मुदा की?  \n/g40य/gखखैानंद -  मुदा इहए जे च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक उमेरो िब  आह गोज होइत हेतै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हँ, अठारहसँ कमी बेसी। ई तँ िब आहक िन /gख0य सीमा अिछ  । मुदा पढ़ैबलाक/gै4ख िब  आह कऽ कं◌ुिठ त नै \nबना दी। जे िज नगीमे िक छु करए चौए, ओकरा /gै6ैो/gैऑ4 सािह त करक चाही। हमर बेटीक पढ़ाइपर \nबड़ जोर छै आ हमरो /gै6ैबल इ/gैज4 छा अिछ  जे ओकरा डा/gैज0 ट र बनाबी तथा जाित मे राजा खनदानमे \nिब याही।  \n/g40य/gखखैानंद -  भैया, बेसी उमेरमे िब आह करैमे लिड़ का-लिड़ कीक काट-छ/gख6खट हुअए लगै छै से?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  उ होइ छै, िन ठ/gैयऑ ला सभक/gै4ख वा अम/gै64ख सभक/gै4ख। यो/gैजै यक/gै4ख यो/gैजै य  चाही। ई, सभ चाहै छै आ \nउोइमे समाए लगै छै। तिह न एकटा बातक िध यान अब/gख04 स  रखक चाही जे सभ िक छुक तूक \nहोइत अिछ ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n54 \n \n/g40य/gखखैानंद -  सएह कहलॱ भैया। ओना अपने तँ बुझनुक छीहे। आब भैया जेबाक आ/gैथखा िद  अ। कोट/gख61क टाइम \nभऽ गेलै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जाउ, अह/gख6खक/gै4ख अबेर भऽ जाएत।  \n ( /g40य/gखखैानंदक /gै6ै/gख04 थान।) \nल/gखथ0 म ण-  ( नेप/gैऑथ य सँ) हे/gैयऑ लो, भाय च/gैऑऑ /g406ेश।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हे/gैयऑ लो ल/gखथ0 म ण भाय। कहू, की हाल-चाल?  \nल/gखथ0 म ण-  पिह ने अपने िम ठाइ लऽ कऽ दिर भंगा ज/gैयऑ दी आउ।  \nतिह न हाल-चाल बूझब फिल सँ। \nच/gैऑऑ /g406ेश-   किन य/gै44 इशारा क/gै6थ ने?  \nल/gखथ0 म ण-   गप एतेक सु/gखऑैर छै जे एबै तहने कहब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-   कम-सँ-कम गपक िव षय किह  िद अ आ कहैए पड़त।  \nल/gखथ0 म ण-   नै मानब तँ गपक िव षय बूिझ  िल अ, परी/gैथैाक िर  ज/gैयऑ ट ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-   बेस, हम दुनू परानी आबी आिक  असगरे आबी।  \nल/gखथ0 म ण-  दुनू परानी आिब  तँ घीओसँ िच /gख1ैन। नै असगरे आबी तँ ऊहो बिढ़  य/gख6ख।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  दुनू परानी आिब  रहल छी। ऊहो बहुत िद नसँ कहै छेली जे िद रभंगा जाएब दिर भंगा जाएब।  \nल/gखथ0 म ण-  आउ, दुनू परानीक/gै4ख /gख04 वागत अिछ ।  \n (दुनू परानी दिर भंगा जाए रहल छिथ ।)  \n च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा अ/gैऑऑ द र जा कऽ बहरेलिथ । मंचपर घूिम  रहल छिथ । अ/gैऑऑ दरमे ल/gखथ0 म ण बैसल \nछिथ । पद/gख6थ हटैए। ल/gखथ0 म ण ठाढ़ भऽ चिल  जाइए।)  \nल/gखथ0 म ण-  नम/gख04 कार च/gैऑऑ /g406ेश भाय।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  नम/gख04 कार, नम/gख04 कार ल/gखथ0 म ण भाय।  \nल/gखथ0 म ण-  नम/gख04 कार मैडम।  \nमनीषा-  नम/gख04 कार नम/gख04 कार। (तीनू बैस जाइ छिथ ।)  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कहू भाय, िक अए बजेलॱ?  \nल/gखथ0 म ण-  पिह ने िम ठाइ लाउ तिह न कहब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  नै मानता भाय। िद यनु रखने छी से।  \n (मनीषा झोरासँ िम ठाइक िड /gैयै बा िन कािल  ल/gखथ0 मणक/gै4ख देलिन  ।  \nल/gखथ0 म ण-  आब भेल। आब सुनू। अह/gख6खक च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा हमर छा/gैथथावासक दू सए िव  /gखै4ाथ/gख6ऑमे पिह  ल /gख04 थानपर रहली \nबारहवॴक परी/gैथैामे तथा कौलेजमे तेसर /gख04 थानपर रहली।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आ िड वीजन कोन भेलिन ?  \nल/gखथ0 म ण-  िड िव जन फ/gख04 ट  भेलिन ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n55 \n \n ( च/gैऑऑ /g406ेश आ मनीषा मु/gख04 की दइ छिथ ।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कनी बेटीक/gै4ख बजिब  यौ तँ?  \nल/gखथ0 म ण-  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  ( अ/gैऑऑ द रसँ) जी सर, अबै छी।  \nल/gखथ0 म ण-  म/gैय4 मी-पापा एला हेन। कनी ज/gैयऑ दी आउ।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक /gै6ैवेश।तीनूक/gै4ख पएर छूिब   गोर लगली। च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा अित   /gै6ैस/gखऑै छिथ  ।) \nअपन म/gैय4 मी-पापाक/gै4ख परी/gैथैाक िर  ज/gैयऑ ट  बतिब यनु।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  बारहमीक परी/gैथैामे हम फ/gख04 ट  िड िव जन केलॱ छा/gैथथ/gैथखवासमे पिह  ल /gख04 थान आ कौलेजमे तेसर \n/gख04 थानपर छी। मेिड कलक िर ज/gैयऑ ट  अही बीचमे अबैबला अिछ ।  \nल/gखथ0 म ण-  पिह ने िर ज/gैयऑ ट क खुशीमे सभ िक यो िम ठाइ खाइ जाउ। तहन अिग ला कोनो गप करब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  भाय, अपनेक जे िव चार।  \nल/gखथ0 म ण-  िव चारे िव चार।  \n (ओही िड /gैयै बामे सँ सभ िक यो िम ठाइ खा रहल छिथ । सभ एक-दोसरक/gै4ख िम  ठाइ खुआ रहल \nछिथ ।) \nबेटी, कनी पािन  नेन आउ।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  जी सर, तुरंत अनलॱ।  \n ( च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा अ/gैऑऑ द रसँ पािन  अनली। सभ िक यो हाथ-मुँह धोलिन ।)  \nल/gखथ0 म ण-  भाय, हमरा पूण/gख61 आशा अिछ   जे च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा मेिड  कल सेहो िन कािल  लेती।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बेटी, परी/gैथैा नीक भेल  छेलह?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  परी/gैथैा मेिड  यम भेल छल पापा। ऐ बे/gै64का /gैज0 वैचन बड़ हाड/gख61 छल। उ/gैय4 मीद तँ छै। मुदा होइ जे।  \n ( पेपरबला लूटनक /gै6ैवेश। ) \nलूटन-  पेपर पेपर, ऐ पेपर। आझुका ताजा समाचार। नवका समाचार। मेिड कलक िर ज/gैयऑ ट ।  \nल/gखथ0 म ण-  एगो पेपर देब बौआ।  \nलूटन-  जी स र। अब/gख04 स  लेल जाउ।  \n ( लूटन ल/gखथ0 मणक/gै4ख पेपर दऽ पाइ लऽ /gै6ै/gख04 थान।) \n(ल/gखथ0 मण आ च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा गौरसँ िर  ज/gैयऑ ट  देिख  रहल छिथ ।) \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  सर, हमर िर ज/gैयऑ ट छै प/gख6खच न/gैय4मरमे।  \nल/gखथ0 म ण-  इएह छी ने?  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  जी सर।  \n (खुशीसँ िव भोर छिथ  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा। फेर सभक/gै4ख पएर छूिब   गोर लगै छिथ ।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n56 \n \nल/gखथ0 म ण-  जाउ, च/gैऑऑ /g406ेश भाय, अह/gख6ख जीतलॱ। पिह  ल खेपमे मेिड कल-इंजीिन यिरंग िन कालनाइ लोहाक चना \nिच बेनाइ छी। अह/gख6ख बहुत भा/gैजै य शाली छी। जाउ, अह/gख6खक बेटी आब डा/gैज0 ट र भऽ गेली।  \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा-  अखिन  कोन आशा पापा? र/gख04 ता बड़ न/gैय4 ह र छै।  \nल/gखथ0 म ण-  र/gख04 ता केतबो न/gैय4 ह र छै। मुदा हमरा िब सवास अिछ  िक ने? हमर िब सवास ज/gैयऑ दी फेन नै करैए।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  आगू की केना खच/gख61 लगतै भाय ?  \nल/gखथ0 म ण-  आगू खच/gख61 तँ छैहे बेसी। मुदा िज  नगीओ बिन  जाइ छै िक ने। कहल जाइ छै, मनी िब गे/gखऑ4स \nमनी। यानी धनसँ धन कमाएल जाइ छै। की अपने स/gैथैम नै िछ  ऐ की?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  एकटा िक छु अंदाज अपने बता देतॱ। तँ बिढ़ य/gख6ख रिह  तै।  \nल/gखथ0 म ण-  कम-सँ-कम दस लाख तँ मानबे किर यौ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  चलू, तहन देखल जेतै। बीसो धिर  खरचा हेतै तँ िच /gैऑऑ ता नै। ओइसं आगू सोचए पिड़ ताए। बीस \nतँ अखिन  हमरा एकाउ/gैऑऑ ट मे अिछ । \n च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी एक बेर िद ल खोिल  कऽ हँसू। गुमसुम िक अए बैसल छी। अह/gख6ख डा/gैज0 ट रक माए \nभेलीऐ। ई बड़ पैघ गव/gख61क बात छी। एक बेर हँसू।  \n ( मनीषा हँसली ठह/gख1ैा मािर   कऽ।) \n \nपटाखg252ेप।  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n57 \n \nसातम दृखgैु2 य -– \n \n(/gख04 थान मंगलक घर। मंगल पिथया आ मरनी कोिनय/gख6ख बीि◌ न रहल अिछ ।) \nमरनी-  दुखन बाउ, काि/gखख4 हम मिणक/gख64त मािलकक अंगना गेल रही कोिनय/gख6ख-पिथ या लऽ कऽ। मािलक \nअपन बेटापर खीिसयाइ छेलिखन जे तीन बेरसँ मैि/gखययक फएल करै छ/gै4ख। तूँ केहेन सड़ल िव  /gखै4ाथ/gख6ऑ \nछ/gै4ख। केते पाइ तूँ खरच केल/gै4ख हेन। देख ही तँ डोमीनक बेटाक/gै4ख। सॱसे इस कूलमे नाओं केलक। \n सएह देखहक। पाइबलाक िध या-पुता पढ़बे नै करै छै आ गरीबहाक िध या-पुता पढ़ैले डॱ-डॱ करै \nछै। हँ, पाइबलामे च/gैऑऑ /g406ेश मािलकक बेटी कह/gख6खदून बड़ नीक जक/gख6ख पढ़ै छै।  \nमंगल-  कहै छै, बुड़बक मूइला अनका खाितर। अपन काज कर आ अपन िच /gैऑऑ ता कर।  \nमरनी-  से तँ ठीके कहै छहक।  \n (मरनी आ मंगल अपन-अपन काजमे लिग जाइए। \nदुखनक /gै6ैवेश। माता-िप ताक/gै4ख पएर छूिब कऽ गोर लगैए। ) \nमंगल-  बौआ, की बात िछ ऐ? आइ बड़ खुशी छ/gै4ख।  \nदुखन-   बाउ, हम दूगो परी/gैथैामे पास भेिल  अ।  \nमंगल-   कोन-कोन दूगो परी/gैथैा?  \nमरनी-   तूँ बुझबहक से?  \nमंगल-   नै बुझबै तँ नै बुझबै। कोइ पुछतै तँ कहबै िक ने?  \nमरनी-   तोरा मने नै रहतह।  \nमंगल-  नै मन रहतै तँ तोरे बजा कऽ लऽ जेबौ कहैले। बौआ कोन दूगो परी/gैथैा पास केल/gै4ख?  \nदुखन-  बारहवॴ आ इंिजिन यिरंगक।  \nमंगल-  की कहिलही? बारमी आ इंिजिरंग?  \nदुखन-  नै बारहवॴ आ इंिजिनयिरंग।  \nमंगल-  की होइ छै ई दुनू परी/gैथैा पास कए कऽ ?  \nदुखन-  इंजीिनयर बनै छै। हम इंजीिन यर बनबै।  \nमंगल-  किह या बनिबही?  \nदुखन-  अखिन बड़ देरी छै। पिहने कौलेजमे नाओं िल खेबै। पास करबै। तेकर पछाित इंजीिन यर \nबनबै।  \nमंगल-  नाओं िल खबैमे फेर पाइ लगतै?  \nदुखन-  हँ, पिह ने हजारमे लगै छेलै। मुदा आब लाखमे लगतै। \n (माथपर हाथ रिख  मंगल गु/gैय4म भऽ गेलिथ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n58 \n \nमरनी-  िक अए गु/gैय4म भऽ गेलहक ? कम-सँ-कम गपो तँ बूिझ लहक। नै हेतह तँ छोिड़ िद हक। बौआ, \nकेते पाइ लगतै सभटा िम ला क?  \nदुखन-  बड़ कम तँऽऽ छह लाख।  \nमंगल-  छ लाख छ लाख, छ लाख।  \n ( मंगलक/gै4ख चौ/gैऑऑ ह  आिब  जाइ छि/gैऑऑ ह । खिस पड़ै छिथ। मरनी अँचरासँ मंगलक मुँहपर हवा दइए। \nदुखन अ/gैऑऑ द रसँ पािन  आिन  मुँह पोछैए।) (कनीकाल पछाित मंगल होशमे अबैए।)  \nमरनी-  तोरा िच /gैऑऑ ता िक अए होइ छह?  \nमंगल-  िच/gैऑऑ ता िक अए नै हएत आ चौ/gैऑऑ ह  िक अए नै आएत? छ लाख टाका कम भेलै। बाप रे बाप, छह \nलाऽऽख।  \nमरनी-   नै हेतै ने तँ हॱसली बेचीए देबै। आ डीहो बेिच देबै।  \nमंगल-  नै पुरतै तँ देखल जेतै। जगक मािलक जगदीश होइ छै। तँ◌ू िच /gैऑऑ ता नै करह। बौआ, इंजीयर \nभऽ जेबही तँ पाइ केते कमेबही?  \nदुखन-  कम-सँ-कम पचास हजार मिह ना। लाखो भऽ सकै छै।  \nमरनी-  तब तँ िह /gैय4मत नै हारब। तूहूँ िह/gैय4 म त नै हारह दुखन बाउ।  \nमंगल-  खाली कहलासँ हेतौ आिक उपाए सोचिबही।  \nमरनी-  नै हेतै तँ हौसली बेिच लेब, दू-चािर  धूर डीह छोिड़ कऽ सभटा डही बेिच लेब आ तहूसँ नै \nहएत तँ बौआक िबआहक गप कऽ लेब धिनकहा कुटुमसँ। िबआह इंजीयर बनला बादे हएत। \nतइले ओपीनदर हमर छैहे।  \nदुखन-  माए, एकर माने नै बुझिल यौ।  \nमरनी-  एकर माने ई भेल जे ओपीनदरक साइरसँ िब आहक गप कऽ लेब आ ताबे ओकर ससुर तोहर \nपढ़ैक ब/gख6खकी खरच देिथ  न। इंजीयर बनला पछाित तोहर िब आह ओपीनदर साइरसँ हेतै।  \nदुखन-  आ जॱ भिवसमे िब आहमे कोनो तरहक बेवधान आिब  जाए तब की हेतै?  \nमरनी-  की हेतै। िक छु नै हेतै। ओपीनदरेक/gै4ख समझा-बुझहा कऽ कहबै एना-एना बेवधान छै, से की केना \nकरबहक। कोनो नै कोनो उपए हे/gैयै बे करतै।  \nदुखन-  बाउ िक छु बिज ते नै छिथ न आ तोहर िव चार हमरा नीक नै लगैए।  \nमरनी-  एकटा कर बौआ, दुनू माय-पूत मिण का/gैऑऑ त  मािलक ऐठाम चल। हुनकेसँ िव चार पुछबिन । बड़ \nकािब ल आदमी छिथन।  \nदुखन-  चल माए, हुनके लग। अपन गाममे बुजुग/gख61 आदमी मानल जाइ छिथ  न। \nमरनी-  दुखन बाउ, तूँ गामेपर रहह। हम दुनू माइ-पूत कनी मिणका/gैऑऑ त  मािल क ऐठ/gख6खसँ अबै छी।  \nमंगल-  बेस, तूँ सभ जो, ज/gैयऑ दी अिभ ह/gै4ख। हम जाइ िछ यौ सुतैले। हमरा मन खराब लगै छौ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n59 \n \n ( मंगलक /gै6ै/gख04 थान। मरनी आदुखन मिण क/gख64त ऐठाम जा रहल अिछ  । अ/gैऑऑ द रमे मिण क/gख64त बैसल \nछिथ । पद/gख6थ हटैए। गप सप शु/gै6थ होइए। फेर पद/gख6थ खसैए। ) \nमरनी-  मािलक, गोर लगै छी। (दुखन सेहो पएर छूिब  /gै6ैणाम केलक। )  \nमिण क/gख64त -  कहू डोमीन, आइ की बात छै जे दुनू माइ-पूत ऐलॱ हेन?  \nमरनी-  बौआ कोनदीन परी/gैथैा पास केलक। ओइमे नाओं िल  बए चाहैए। सएह िव चार पूछए एिल यिन  हेन।  \nमिण क/gख64त -  कथीमे नाओं िल खबए चाहै छीही बौआ?  \nदुखन-  इंजीिन यिरंगमे। प/gख6खचम र/gखजखक अिछ  ।  \nमिण क/gख64त -  (उिठ  कऽ पीठ ठोकैत) वाह! वाह! वाह बेटा!! बहुत सु/gखऑैर। ऐ समाजक/gै4ख तूँ /gै6ैित  /gख0ख ठा बढ़ाए \nदेहलीन। तइले हमर हािद/gख61क असीरवाद आ हािद/gख61क शुभ कामना। आब बाज , तोरा सम/gख04 या की \nछौ?  \nदुखन-  मािलक, सम/gख04 या तँ बड़ पैघ छै। एडिम शन आ पढ़ाइक खच/gख61। गारिज  यन कहै छिथ न- हॱसली \nआ डीह बेिच  देबौ। तइसँ नै हेतै तऽऽ कोनो धिन कहा कुटुमसँ िब आहक गप कऽ हुनकासँ पाइ \nलऽ कऽ पुरेबौ। िब आह पढ़ाइक बाद हेतै।  \nमिण क/gख64त -  (िक छु सोिच  कऽ) हारल नटुआ झुटका िब छए। मजबूरीमे िक छु भऽ सकै छै, िक छु करए पड़ै \nछै। मुदा कुटुमसँ पाइ लऽ कऽ पढ़ेनाइ नीक नै होइ छै। कारण एगो िखसा मन पड़ैए। एक \nआदमीक/gै4ख अपन बेटाक/gै4ख मेिड  कलमे नाम/gख64कन करेबाक रहै। पाइक अभावमे उ कुटुमसँ िब  आहक \nनाओंपर पाइ लऽ कऽ नाम/gख64कन करेलक। पढ़ाइ पुरो ने भेलै आिक   ओइ भावी डा/gैज0 टरक/gै4ख िब  आह \nकरए पड़लै। पढ़ै िद िस सँ ओकर िध यान कमलै। पिर णाम भेलै जे उ परी/gैथैामे फेल भऽ गेल। \nकुटुम खच/gख61 देनाइ ब/gखऑै कऽ देलिन  । उ डा/gैज0 ट र नै घरक आ घाटक रहल। हािर-थािक कऽ \nकुटुम कअए बेर खच/gख6थ देलिन   आ कअए बेर ब/gखऑै केलिन  । बारह लाख कुटुम खच/gख61 केलिन  । \nपंचैतीमे थु/gख1ैम -फ/gैज6झम भेल। लिड़  की छोड़ा-छोड़ी भेल। केश-फौदारी भेल। अ/gैऑऑ त मे लिड़ कीक/gै4ख \nओकरा राखए पड़लै।  \nदुखन-  फेर उ पढ़लकै की नै?  डा/gैज0 ट र बनलै की नै?  \nमिण क/gख64त -  हँ बनलै।  \nदुखन-  केना बनलै?  \nमिण क/gख64त -  सरकारसँ लोन लऽ कऽ।  \nदुखन-  की हमरा लोन भेट सकैए छै?  \nमिण क/gख64त -  हँ, अब/gख04 स  भेटतै। लोनक िन अम छै तँ िक अए ने भेटतै? मुदा शु/gै6थमे नै भेटै छै। िक  छु बादमे \nभेटै छै। हमर िव चार इहए जे पिह ने जेना-तेना एडिम शन लऽ ले। फंर लोन लऽ कऽ पढ़ाइ पूण/gख61 \nकिर ह/gै4ख। मुदा िब  आहक च/gख1ैरमे नै पड़ आ ने कुटुमसँ पाइ लऽ कऽ पढ़। ई जोगार बड़ \nलफराबला होइ छै। ऐसँ आगू अपन िव चार।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n60 \n \nदुखन-  अहॴक िव चार रहतै। मािलक, हम सभ जाइ छी।  \n ( दुखन मुँहसँ /gै6ैणाम केलक। दुनू माइ-पूतक /gै6ै/gख04 थान।)  \nमिण क/gख64त -  ई छौड़ा गुदरीक लाल छी। पढ़ैक एहेन सु/gखऑैर िज  /gैथखासा भगवान केकरो-केकरो दइ छिथ न। आब \nि◌ उ इंजीिन यर हे/gैयै बे करतै। हमरा सभ एतए पचास घर छी तइमे ए/gख1ैोटा हािक  म-हुकुम नै छिथ । \nमुदा दू घर डोममे एगो इंजीिन यर राखू भाइए गेल। हमरा सबहक िध या-पुता रईसीमे चूर रहैए। \nतहन एहेन ल/gखथ0 य   धिर  केना पहुँच सकत। \nखैर, भगवान सभक/gै4ख भला करथुन।  \n \nपटाखg252ेप।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n61 \n \nआठम दृखgैु2 य - \n– \n(सथान- च/gैऑऑ /g406ेशक हवेली। च/gैऑऑ /g406ेश दुनू परानी बेटीक संब/gैऑऑ ध मे गप-स/gैय0 प  कऽ रहल छिथ । िस करेट \nधरा कऽ पीबै छिथ ।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, बु/gैज4 ची ए/gैथ4े दूर पढ़ए चिल   गेली जे मन होइए भ/gै4खट करी तँ मुि/gख0ैक  ल। कनी दूर छै \nब/gखज0गलूर। बाप रे बाप , जाइत-जाइत-जाइत पतन पिड़  गेल। /gखययेनमे बैसल -बैसल सुलवाइ उखिर  \nगेल। तखिन  एगो अिछ  जे मोबाइल दऽ देिल ऐ हेन। ओइसँ गप-स/gैय0 प  होइत रहत। \nमनीषा-  मोबाइल तँ भने दऽ दिल ऐ हेन। मुदाऽऽऽ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मुदाकी? \nमनीषा-  मुदा इहए जे मोबाइलक /gै6ैयोग लोक अधलो-सँ-अधलो काजमे करैए जइसँ केतेठाम केते रंगक \nदुघ/gख61टना भेलए।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  सभ िक यो अपन-अपन बुिध -िव वेकक अनुसार मोबाइलक /gै6ैयोग करैए। तइले केते समु/g406 उपछब।  \nहमरा अपन बेटीपर भरोस अिछ  जे उ मोबाइलक गलत /gै6ैयोग नै करती। की अह/gख6खक/gै4ख ओकरापर \nभरोस नै अिछ  की?  \nमनीषा-  हमर बेटी डा/gैज0 टरी पढ़ाइ पढ़ैए। कोनो अम/gै64ख अिछ   जे उ अधला काज करत। हमरो \nओकरापर पूरा भरोस अिछ ।  \n ( मरनीक /gै6ैवेश। ) \nमरनी-  मािल क, गोर लगै छी। मिल काइन, गोर लगै छी।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  बाज की बात छौ?  \nमरनी-  मािलक, हमर छौड़ा पढ़ै खाितर हमरा परेशान कऽ देलक। कोनो दशा ब/gख6खकी नै अिछ  । फेर \nकहै छै कोनदीन पढ़ाइ करब।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  कोनदीन पढ़ाइ नै, इंजीिन यिरंगक पढ़ाइ।  \nमरनी-  हँ हँ, सएह।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  सुनलॱ तँ बड़ मन /gै6ैस/gखऑै भेल। मुदा सोचलॱ तँ सोिच ते रिह  गेलॱ जे ओते पाइ उ सभ केतएसँ \nआनत जे बेटाक/gै4ख इंजीिन  यिरंग पढ़ाएत।  \nमरनी-  तहीले  एलॱ मािलक। की उपाए हेतै?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  उपाए हम की बता देबौ। हम जे कहबौ से तूँ सभ थोड़हे करम/gै4ख।  \nमरनी-  मािलक, िव चार लेबाक चाही दससँ। मुदा करक चाही सोिच -िव चािर  कऽ अपना मनसँ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  सुन, तँ सभ ऐ पढ़ाइक लपौड़ीमे नै पड़। बड़ खच/gख61 छै बड़। हमर बेटी डा/gैज0 ट री पढ़ाइ पढ़ैए। \nसे, हमरा सभक/gै4ख ऊपर -नीच/gख6ख सुझाइए। आ तोरा की हेतौ? तोहर बेटा तेज छौ। कोनो तरह/gै4ख  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n62 \n \nकोनो धंधा गामेमे करा द ही। बिढ़ य/gख6ख पाइ कमा कऽ देतौ। नै तहूसँ होइ छौ तँ एगो कर ओकरा \nप/gखजखजाब -दहोही पठा द ही, बड़ पाइ कमा कऽ देतौ। दुइए-चािर  बख/gख61मे धिन  क भऽ जाइ जेम/gै4ख।  \nमनीषा-  ठके तँ कहै छिथ । पिह ने पेट देखब की पढ़ाइ देखब? हम जाइ छी, बरतन-बासन ओिह ना \nअिछ । (/gै6ै/gख04 थान।  \nमरनी-  मािल क, नै हेतै ने तँ हॱसली बेिच  लेतीऐ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तइसँ केते हेतौ। नाओं िल खबै जोग नै हेतौ।  \nमरनी-  कह/gख6खदिन   चानी बड़ महग छै, तैयो नै पुरतै?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  नै पुरतौ। जदी डीहो बेिच  लेब \nही तँ कहुना पुरतौ।  \nमरनी-  मािलक, हम सभ अम/gै64ख छी। नअ -छअ िक /gैज4 छो ने बुझै िछ ऐ। नै हेतै तँ, कनी रािख  डीहो \nबेिच  देबै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जदी से िव चार छौ तऽऽऽ घरवला आ बेटा दुनूक/gै4ख बजा आन। ई सभ काज मुँहजवानी नै होइ \nछै।  \nमरनी-  बेस, बजेने अबै छ/gैऑथ ऐ । (मरनीक /gै6ै/gख04 थान।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जुलुम भऽ रहल अिछ । डोम भऽ कऽ इंजीिन यर बनत। ऐ इलाकामे ए/gख1ैोटा इंजीिन  यर नै छै। \nडा/gैज0 ट रो हमरेटा बेटी हएत। सािठ -स/gैथ4िर   घर /g40या/gखखैण अिछ  । केकरो कोनो लाज नै जे िध या-\nपुताक/gै4ख पढ़ाएत -ि◌ लखाएत आ कािब ल बनाएत। कहै जाइ जाएत हम बड़का जाित  छी बड़का। \n/g40या/gखखैण छौड़ा सभक/gै4ख देखै िछ  ऐ भ/gख6खग खाइत , दा/gै6थ पीऐत , ग/gख6खजा पीऐत , ताश-ताश खेलैत। लाजसँ \nअपने मुड़ी घुमा लइ छी। कहबै तँ झगड़ा हएत। एहेन काज िक अए करब। खास कऽ /g40या/gखखैण \nटोलमे देखै छी जाित  ऊँच आ कम/gख61 नीच।  \n (मंगल, मरनी आ दुखनक /gै6ैवेश। ) \nमंगल-  मािलक, गोर लगै छी।  \nदुखन-  मािलक /gै6ैणाम।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  की बौआ, तूँहॴ इंजीिन यिरंगमे एडिम शन करबए चाहै छ/gै4ख?  \nदुखन-  जी मािलक।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मंगल, तोहर घरनी हमरा लग हॱसली ब/gैऑऑ ह क रखने छौ। उ बेचतै आ डीहो बेचतै एकरा \nएडिम शन लेल। ठीके बात छौ?  \nमंगल-  ठीके िछ ऐ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  िव चार प/gख1ैा छौ िक  ने?  \nमंगल-  हँ मािल क। खाली डीहमे सँ प/gख6खच धूर रखबै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  पाइ केते लेब \nही?  \nमंगल-  जइसँ एकर पढ़ाइ पूरा भऽ जाइ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n63 \n \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ओइमे कम-सँ-कम सात-आठ लाख चाही। दुनू िम ला कऽ ओतेक चीज कह/gख6ख छौ? हम बड़ बेसी \nतँ दू लाख देबौ।  \nमंगल-  ऐमे केना हेतै मािल क। अपने गामक मािल क िछ ऐ। गरीबपर दयो किर यौ। कम-सँ-कम प/gख6खचो \nिद यौ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  नै, ओइसँ बेसी नै हेतौ। बड़ करम/gै4ख बड़ करम/gै4ख तऽऽ अढ़ाइ दऽ देबौ। उ सु/gैजै ग र खोबहारबला \nजमीन के लेतौ गऽ?  \nमंगल-  मािल क, ओहीक बगलमे चािर  लाख टके क/gखैजा िब  कलै हेन।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जो, ओकरे दऽ िद हैन।  \nमंगल-  सभ िद न हम अहॴसँ लेनी-देनी केलॱ। हम अह/gख6ख छोिड़   केकरो नै देबै। िक छु आरो िक रपा \nकिर यौ माि◌ लक सोना कटोरा जमीन छै।  \nदुखन-  मािल क, उिच त आ उपकार दुनू हएत। चािर यो पूरा िद यौ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तूँ कहै छ/gै4ख तऽऽ तीन कऽ दइ िछ  यौ।  \nदुखन-  माि◌ लक, अपने पढ़ाइक महत बुझै छी। तँए ने बेटी च/gैऑऑ /g406/gै6ैभाक/gै4ख एते दूर एते पाइ खच/gख61 कऽ \nडा/gैज0 ट री पढ़ाइ करबा रहल छी। उ हमरे /gैज0 लासमे/gैयऑ लो रहए। हमहूँ ब/gखज0गलूरेमे एडिम  शन करा रहल \nछी। मािल क, ऐ मजबूरपर दया किर यौ।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  तूँ बात हेहेन बािज  देल/gै4ख जे हमरा िक  छु सोचहे पड़त। \nखैर, हम चािर  पूरा देबौ मुदा अपन सॱसे \nडीह िल खए पड़तौ।  \nमंगल-  तब हम सभ रहबै केतए मािल क?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  से तँ तूँ बुझिब \nही। नै हेतौ तँ सरकारी गाछीमे रिह ह/gै4ख।  \nमंगल-  माि◌ लक, अपनेक सएह िव चार?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  हमहॴ की करबै? हम तँ पाइ देबौ। तहूँ कम-सम नै। पुरे चािर  लाख। हमरा तँ समान चाही। \nऐसँ आगू तँ तूँ सभ बुझ \nही।  \nमरनी-  दऽ देथुन। हम सभ ओही सरकारी गाछीमे कहुना रहब। की दुखन बाउ? की दुखन?  \nमंगल-  ठीक छै।  \nदुखन-  ठीक छै।  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जॱ सबहक िव चार छौ तऽऽऽ तँ सभ एगो कागतपर दसखत आ िन शान दऽ द \nही। तहन पाइ \nदेबौ। जुग-जमाना नीक नै छै।  \nमंगल-  लाउ माि◌ लक, कागत आ कजरौटी।  \n ( च/gैऑऑ /g406ेश अंदर जा कऽ कागत, कजरौटी आ पाइ अनलिथ । तीनूसँ दसखत-िन शान लेलिन  आ \nचािर  लाख ट/gैथखका मंगलक/gै4ख देलिन  ।) \nच/gैऑऑ /g406ेश-  िल खिब \nही किह या?   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n64 \n \nमंगल-  अह/gख6ख जिह  या कहबै तिह या। \nच/gैऑऑ /g406ेश-  ठीक छै। एडिमशनबला काजसँ िन चेन हो। तेकर पछाित  देखल जेतै।  \nमंगल-  ओ/gैय4 ह रसँ आबए िद अ। अह/gख6ख जखिन   कहबै हम तैयार छी। आब हम सभ जाइ मािल क? \nच/gैऑऑ /g406ेश-  जो।  \n ( तीनू गोटे च/gैऑऑ /g406ेशक/gै4ख /gै6ैणाम कऽ /gै6ै/gख04 थान।) \nच/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी, च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा म/gैय4 मी।  \nमनीषा-  (अ/gैऑऑ द रसँ) अबै छी। तुर/gैऑऑ त  एलॱ।  \n ( मनीषाक /gै6ैवेश। ) \n की कहलॱ?  \nच/gैऑऑ /g406ेश-  मंगलाबला हॱसली आ डीह अपन भऽ गेल। कागत बिन  गेल छै। बड़ न/gैय1फामे रहलॱ। अखनो \nभजाएब तँ दस लाख हे/gैयै बे करतै। से चािर  लाखमे लेलॱ। ओकरो बड़ ज/gै6थरी छेलै। बेटाक \nनाओं िल खेबाक छेलै। तँए बेचलाक। नै तँ िक अए बेिच तए?  \nपटाखg252ेप।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n65 \n \nनअम दृखgैु2 य - \n \n(/gख04 थान- सरकारी गाछी। मंगलक िस रकी। दुनू परानी कोिन य/gख6ख-पिथ या बीनै छिथ ।) \nमंगल-  दुखन माए, बौआक नाओं तँ िल खा गेलौ। दूरे बड़ छै। तीन िद न जाइमे आ तीन िद न अबैमे \nलगल। कहै तँ िछ यौ कौलेज तेतेटा छै से की कहबौ। बाप जनमे ओतेटा मकान नै देखने \nरिह ऐ। िव /gखै4ाथ/gख6ऑ सभ रंग -िब रंगक गाड़ीसँ पढ़ैले अबै-जाइ छै। लगै छेलै जेना उ सभ मा/gख04 ट र \nहोइ। एगो मुंशासँ पुछिल ऐ तँ उ कहलक िव /gखै4ाथ/gख6ऑ सभ िछ  ऐ।  \nमरनी-  ओते बड़का लोक सबहक बीचमे दुखन केना रहतै आ केना पढ़तै-िल खतै?  \nमंगल-  रसे-रसे सभ ठीक भऽ जेतै। अपने सभ गर लिग  जेतै।  \n (मिण क/gख64तक /gै6ैवेश।  \nमिण क/gख64त -  की हौ मंगल? तूँ तँ तेते कातमे चिल  एलह जे दूर बुझाइए।  \nमंगल-  की कहबै मािल क? िल खलाहाक/gै4ख के मेटेतै? अहॴ कहने रिह ऐ बौआक नाओं िल खबैले। ओहीमे \nहमर डीहो बीि◌ क गेल। च/gैऑऑ /g406ेश मािल क लेलिन ।  \nमिण क/gख64त -  भगवान गाम नै गेलिख न हेन। कनी िद न आरो क/gख0ख ट काट। बहुत ज/gैयऑ दी तोहर िद न-दुिन य/gख6ख बदिल  \nजेतौ। ऐ समाजमे ◌ातेहर हाथ पकड़ैबला िक यो नै रहतौ।  \nमंगल-  अह/gख6खक मुँहमे अमृत बसए। मािल  क, आइ हम केना मन पड़लौ?  \nमिण क/gख64त -  मन नै पड़लह। ज/gै6थरी छल। तँए एलॱ।  \nमंगल-  की ज/gै6थरी छल मािल  क?  \nमिण क/gख64त -  एगो पिथ या लेबाक छल। केते पाइ िद यौ?  \nमंगल-  अह/gख6खक/gै4ख जे देबाक अिछ  से िद यौ आ नै तँ सेहो ठीक।  \nमिण क/gख64त -  िब काइ छै केतेमे?  \nमंगल-  एक सए-सबा सएमे िब काइ छै। अह/gख6खक/gै4ख जे देबाक अिछ   से िद यौ आ जे पसीन होइए से िल अ।  \nमिण क/gख64त -  हेऽऽ सभ सए टाका लैह आ एगो िच /gख1ैन पिथ  या दैह।  \n ( दा/gै6थ पी कऽ झुमैत -झामैत रबीयाक /gै6ैवेश।)  \nरबीया-  भैया रौ, हम दुनू परानी िव चार केलॱ जे भैयाक/gै4ख अपने ऐठ/gख6ख रिख   ली, बड़ िद /gख1ैत होइत हेतै \nगाछीमे।  \nमंगल-  रबीया, िव चार तँ बड़ बिढ़ य/gख6ख छौ, िम /gैयऑ ल तबला छौ। मुदा तोरो तँ बड़ िद /gख1ैत छौ। एक िद  नुका \nतँ बात नै छै जे िद /gख1ैत -िस /gख1ैत रिह   जाएब। छोड़, /gै6ैेम छै तँ सभ िक  छु छै। हमरा एतै रहए \nदे। अिह ना िध यान रिख हे। ओहए कम नै भेलै।  \nरबीया-  भौजी, ओइ िद न हमरा दुनू भ/gख6खइमे उ/gखैऑम -पटका भऽ गेल रहए। कोनो कारण नै रहए। दुनू भ/gख6खइ \nखेने-पीने रही। तहीमे भऽ गेल रहए। िन स/gख6ख टुटल तँ सोचलॱ। बड़ तकलीफ भेल भौजी।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n66 \n \nमरनी-  नै पचैए तँ िक अए पीबै जाइ छी?  \nरबीया-  हे भौजी, माफ किर यौ। बड़ गलती भेल हमरासँ।  \nमरनी-  माफ तखने करब जखिन  फेर एहेन गलती नै हएत।  \nरबीया-  भौजी, दा/gै6थ -ताड़ी तँ हम पीबे करब। तखिन  झगड़-दन नै करब, से गछै छी।  \nमरनी-  बौआ, ए/gैय4 ह र-ओ/gैय4 ह र केनाइ छोड़ू आ िध या-पुताक पढ़ाइ-िल खाइपर िध यान िद यौ। पढ़ल-िल खलक \nजुग एलैए। िब नु पढ़ने केकरो गुंजाइश नै हेतै।  \nरबीया-  ई ब/gखजखह भौजी, अह/gख6ख बड़ चलाक छी। अपने जक/gख6ख बोनक पता तोड़बैले चाहै छी। एहेन सड़ल \nकाज हम नै कऽ सकै छी। िध या-पुताक/gै4ख पढ़ाइ खाित  र डीहो बेिच  ली। ई कोनो नीक काज \nनै।  \nमरनी-  बुझलौ, अह/gख6ख बड़ नीकवाली छी त/gखजख सरकारी गाछीमे िस  रकी तनने छी। अह/gख6ख अपन नीक अपने \nलग रखू।  \n भैया, हम जाइ िछ यौ। तोरा सभक/gै4ख कोनो तरहक िद  /gख1ैत हेतौ तँ हम ओकर बेव/gख04 था करब। \nबेटा, तैयार छै।  \n ( रबीयाक /gै6ै/gख04 थान।)  \nमरनी-  दुखन बाउ, देखहक, भला जुग संसार नै।  \nमंगल-  तोरा कोन ज/gै6थरी छौ ओतेक लबर -लबर करैक। रारक/gै4ख सुख बलए होइ छै। पीलहाक/gै4ख िद  न-\nदुिन य/gख6ख दोसर होइ ◌ैछ। उ हिर  दम पी कऽ बु/gैज4 च  रहैए। ओकरासँ बसी बाते नै करक चाही।  \nमरनी-  ठके कहलहक।  \nपटाखg252ेप।  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n67 \n \nतेसर अं क - \nपिह  ल दृखgैु2 य - \n \n/gख04 थान- बंगलूरक एकटा पाक/gख61। स/gख6खझक समए।  डा/gैज0 टर पाक/gख61मे घूिम   रहली अिछ । पाक/gख61मे िक  छु \nलोक घूिम  रहल अिछ  आ िक छु लोक बैस कऽ गप-स/gैय0 प  कऽ रहल अिछ ।)  \nडा/gैज0 ट र-  हमर पापाक उदेस पूण/gख61 भेल। हम आइ डा/gैज0 ट र बनलॱ। िर ज/gैयऑ टो नीक अिछ । भगवतीसँ /gै6ैाथ/gख61ना \nकरै िछ यिन  जे हमर सेवा नीक रहए। सेवा पैघ धम/gख61 होइए। हे भगवती। हमरा उ शि/gैज0 त   िद अ \nजइसँ हम जनसेवामे नीक /gै6ैित  /gख0ख ठा पािब  सकी।  \n (इंजीिन यरक /gै6ैवेश। ऊहो पाक/gख61मे घूिम   रहल अिछ । दुनू एक-दोसर िद स तािक -तािक  टहिल  \nरहल अिछ । दुनू एक-दोसरक/gै4ख नै िच  /gैऑऑ हैए, भटिक  रहल अिछ ।)  \n यौ िव /gखै4ाथ/gख6ऑ, यौ िव /gखै4ाथ/gख6ऑ।  \nइंजीिन यर-  की? (दुनू एक-दोसर िद स टक-टक तािक  रहल अिछ ।)  \n की कहलॱ? \n ( डा/gैज0 ट र िक छु नै बािज  रहली अिछ ।।)  \n िक अए टोकलॱ? िक छु िक अए नै बजै छी?  \nडा/gैज0 ट र-  ( मु/gख04 की दैत) हम अह/gख64क/gै4ख िच  /gैऑऑ है छी आ भटकै छी। अपनेक पिर चए?  \nइंजीिन यर-  हमर नाओं दुखन मि/gैयऑल  क, िप ता /gैथजी मंगल मि/gैयऑल  क।  \nडा/gैज0 ट र-  बस क/gै6थ , बस क/gै6थ। बूिझ   गेलॱ, िच /gैऑऑ ह  गेलॱ।  \nइंजीिन यर-  तहन हमहूँ िच /gैऑऑ ह गेलॱ। अह/gख6ख च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा छी ने?  \nडा/gैज0 ट र-  अब/gख04 स  छी। िच नहल लोक केतौ अनिच /gैऑऑ हार होइ।  \nइंजीि◌ नयर-  पिर ि/gख04 थ  ित  अनिच /gैऑऑ हार बना दइ छै च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा।  \n ( डा/gैज0 टर संगी श/gख64ित   पाक/gख61मे घुमैए आ दुनूपर िध  यान रखैए।) \nडा/gैज0 ट र-  दुखन, मनु/gैज0 ख  पिर ि/gख04 थ  ित क दास होइत अिछ  आ पिर ि/gख04 थ  ित  अन िच /gैऑऑ हारोक/gै4ख िच  /gैऑऑ हार बना दैत \nअिछ । ि/gख04 थ  ित -पिर ि/gख04 थ  ित क गप छोड़ दुखन। एकर /gैथैे/gैथथ बड़ पैघ छै। आब अपना सभ िक  छु \nअ/gैय0 प न गप-स/gैय0 प  करी। आइ-काि/gैयऑ ह   की सभ करै छ/gै4ख?  \nइंजीिन यर-  गरीब आदमी की कऽ सकैए च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा? कौहुना जीबै छी। तोरा दऽ तोहर पापा कहने छेलखुन \nजे बंगलूरमे डा/gैज0 अ री पढ़ाइ पढ़ैए। भिर सक तोहर पढ़ाइ खतम भऽ गेल हेतै?  \nडा/gैज0 ट र-  एम.बी.बी.एस. पूण/gख61 भऽ गेल। कम -सँ-कम एम.डी. अब/gख04 स  करब आ तूं अपन कह ने, की कऽ \nरहल छ/gै4ख?   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n68 \n \nइंजीिन यर-  हमरो इंजीिन यिरंग पूण/gख61 भऽ गेल एतै। हमर घरक ि/gख04 थ  ित  एतेक खराब अिछ  जेकर वण/gख61न नै। \nतूहूँ बुिझ ते हेबहॴ। माता-िप ता केना रहैत हेथीन से नै किह । हमर पढ़ाइ खाित र हमर डीहो \nबीिक  गेल। तोरे पापा लेलखुन।  \nडा/gैज0 ट र-  हमरे पापा लेलिख न?  \nइंजीिन यर-  हँ, हमरा सामनेक गप अिछ । हुनका कागतपर माता-िप ताक संग हमहूँ दसखत आ िन शान देने \nछी।  \nडा/gैज0टर -  हमरो पापा जे छिथ न, से अजीब िक िस मक लोक छिथ न।  \nइंजीिन यर-  नै च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, जुगक अनुसारे ठीक छिथ न। आइ-काि/gखख4   एहेने लोकक पूछ होइ छै।  \nडा/gैज0 ट र-  तोहर अिग ला िव चार की केना छौ?  \nइंजीिन यर-  नोकरी-चाकरी भेट जेतै तँ कऽ लेबै। मतो-िप ताक/gै4ख ने देखबाक अिछ  ? हमरा खाित र हुनका \nसभक/gै4ख केते तकलीफ भेल हेतिन   आ केते होइत हेतिन ?  \nडा/gैज0 ट र-  से तँ ठीके। माता-िप ता अपन बाल-ब/gैज4 चा लेल की की ने करैए। बाल-ब/gैज4 चा न/gैय4 ह र भेलापर \nओकरा सभक/gै4ख िब  सिर  जाइए।  \nइंजीिन यर-  ओतबे नै, मारबो-पीटबो करैए। देखै आ सुनै छी तँ होइए माता-िप ता िध या-पुताक जनम िक अए \nदइ छै?  \nडा/gैज0 ट र-  लगैए जेना तॲ मातृभ/gैज0 त  आ िप तृभ/gैज0 त  होइ।  \nइंजीिन यर-  माता-िप ताक िध या-पुता जदी डा/gैज0 ट र-इंजीिन यर भऽ गेलै तँ उ िध या-पुता माता-िप ता भऽ गेलै आ \nउ माता-िप ता िध या-पुता भऽ गेलै की?  \nडा/gैज0 ट र-  से केतौ होइ।  \nइंजीिन यर-  एगो बात बुझ \nही च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, मातृदेवो भव:। िप तृदेवो भव:। गु/gै64 देवो भव :। अित िथ  देवो भव:। \nजदी ऐ सभपर गंभरतापूव/gख61क  िव चार करबीहॴ तहन रह/gख04 य /gख04 प/gख0ख ट हेतौ। च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, एते काल हम \nतोहर समए लेिल यौ। तइले /gैथैमा चाहै िछ  यौ। कारण समए मू/gैयऑ य वान होइ छै।  \nडा/gैज0 ट र-  से तँ होइ छै। मुदा सभ ठाम नै होइ छै। एतए नै हेतै। कारण अपना सभ जीवनोपयोगी गप-\nस/gैय0 प केलॱ। ओना तोरा बेसी ज/gै6थरी छौ तँ जा सकै छ/gै4ख।  \nइंजीिन यर-  ज/gै6थरीए नै बड़ ज/gै6थरी अिछ  । हमर हरेक काज समैसँ होइए। आब जेबाक आ/gैथखा दे।  \nडा/gैज0 ट र-  बेस जो। मुदा।  \nइंजीिन यर-  मुदा की?  \nडा/gैज0 ट र-  मुदाक जवाब बादमे। अखिन  तोरा समैक अभाव छौ।  \nइंजीिन यर-  समैक अभावमे मुदाक जवाब हमरा अखिन  दे। नै तँ हमरा नी/gखऑै नै हएत।  \nडा/gैज0 ट र-  तोहर गप अित भावपूण/gख61 होइ छौ। मन होइए सुिन  ते रहूँ।  \nइंजीिन यर-  आब दासर िद न च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा। अखिन   चलिल यौ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n69 \n \n (इंजीिन यरक /gै6ै/gख04 थान।) \nडा/gैज0 ट र-  दुखन इंजीिन यर बनल। ई पाथरपर दुिब  जनमेनाइ भेल। एते गरीब िव /gखै4ाथ/gख6ऑ इंजीिन  यर बनल। ई \nबड़ पैघ बात भेल। ध/gैऑऑ य वाद ओकर माता-िप ताक/gै4ख जे एते पैघ काजक बीड़ा उठा आ◌ेकरा सफल \nकेलक।  \nश/gख64ित  -  ( मु/gख04 काइत) की च/gैऑऑ /g406/gै6ैभा, मामला िक छु गड़बड़ छै की?  \nडा/gैज0 ट र-  िक छु गड़बड़ नै श/gख64ित  । तोरा शक केना भेलौ श/gख64ित  ?  \nश/gख64ित  -  शक िक अए ने हएत?  बड़ी कालसँ तूँ सभ गप करै छेल/gै4ख।  \nडा/gैज0 ट र-  उ हमर लंगोिट या संगी छल। मैि/gखयय  कक पछाित  पिह ल बेर भेटल छल। तँए बेसी काल गप-स/gैय0 प  \nभेल।  \nश/gख64ित  -  उ करै की छै?  \nडा/gैज0 ट र-  इंजीिन यर अिछ ।  \nश/gख64ित  -  जोड़ी तँ बड़ नीक छौ।  \nडा/gैज0 ट र-  (मुसकुराइत) तूहूँ खूम छ/gै4ख। जे बात हम सोचनॱ ने रिह ऐ से बात आइ हमरा सोचैसँ मजबूर करै \nछ/gै4ख। ई फाइल म/gैय4 ◌ी-पापाक िछ ऐ। ऐमे हमर कोनो िड सीजन नै।  \nश/gख64ित  -  से िक अए? तूँ ब/gैज4 चा िछ िह न की?  \nडा/gैज0 ट र-  म/gैय4 मी-पापाक नजिर मे ब/gैज4 चा िछ हे।  \nश/gख64ित  -  मुदा तूँ अपन नजिर मे आिक  हमरा नजिर मे कथी िछ िह न?  \nडा/gैज0 ट र-  डा/gैज0 ट र छी।  \nश/gख64ित  -  तोहर उमेर केते छौ?  \nडा/gैज0 ट र-  प/gैज4 चीस मािन  ले।  \nश/gख64ित  -  अठारहसँ सात बेसी भेलॱ। कानूनक नजिर मे सेहो यो/gैजै य छ/gै4ख।  \nडा/gैज0 ट र-  हमहूँ ई सभ बुझै िछ ऐ। ब/gैज4 चा जक/gख6ख नै बुझा। छोड़ ई गप -स/gैय0 प । जाधिर  सरकारी नोकरी नै \nकरब ताधिर  हम ऐ िव षयमे िक छु ने सोचब।  \nश/gख64ित  -  भगवान करए, तोरा सरकारी नोकरी ज/gैयऑ दी होउ आ ओइ लड़काक/gै4ख सेहो होइ। संगी-साथी छ/gै4ख। \nतँए मजाक केिल यौ। माफ किर ह/gै4ख।  \n ( डा/gैज0 टर आ श/gख64ित   हँसए लगैए।) \n \nपटाखg252ेप।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n70 \n \nदोसर दृखgैु2 य - \n  \n(/gख04 थान-  रेलमं/gैथथी िन  /gैऑ4 यानंद िम /gैथजक आवास। आवासपर िन  /gैऑ4 यान/gैऑऑ द आ अंगर/gैथैक व/gै6थण झा रेल \nमं/gैथथ/gैथखलयक संब/gैऑऑ ध मे गप-स/gैय0 प  कऽ रहल छिथ ।)  \nिन /gैऑ4 यानंद-  व/gै6थण , जखिन  हमरा रेल मं/gैथथालय भेटल तखिन   बड़ /gै6ैस/gखऑैता भेल। मुदा आब तंग छी।  \nव/gै6थण -   से िक अए मं/gैथथी साहैब ?  \nिन /gैऑ4 यानंद-  मं/gैथथालयक अंदरमे बड़ घूसखोरी छै। तेहेन तेहेन पैरबी अबैए जे निह य/gै44 चािह   कऽ ओकर काज \nकरए पड़ैए। बदलामे पाइ केते होइए से अह/gख6ख बुिझ  ते िछ ऐ।  \nव/gै6थण -  से िक अए नै बुझबै। कारण बहुत काज हमरो हाथसँ होइए। की करबै साहैब सभ मं/gैथथालयक \nओहए ि/gख04 थ  ित  छै। कोनो उ/gखऑैैस छै तँ कोनो बीस।  \nिन /gैऑ4 यानंद-  हँ, से तँ छै। मुदा तकलीफ ओतए होइए जेतए यो/gैजै यक काज नै होइ छै आ अयो/gैजै यक/gै4ख भऽ जाइ \nछै। ई सभ मालक कमाल िछ ऐ। कखनो-कखनो होइत रहैए जे जन/gै6ैित  िन िध  भऽ कऽ पि/gैयै ल  क \nसंग बड़ ग/gख1येदारी करै छी। फेर जिन ते छी जे लोभ पापक कारण होइ छै।  \nव/gै6थण -  अहूँ की करबै? ई मौका बेर-बेर भेटबे करत, से कोनो िन ि/gैथ6  त छै। नै, अिन ि/gैथ6  त। तहन जे \nअबै छै आबए िद यौ।  \n (इंजीिन यरक /gै6ैवेश। )  \nइंजीिन यर-  (िन /gैऑ4 यानंदक/gै4ख) सर /gै6ैणाम।  \n (िन /gैऑ4 यानंद ऊपर-िन /gैज4 च/gख6ख िन हािर  कऽ गु/gैय4 म  छिथ ।) ( व/gै6थणक/gै4ख) \n सर /gै6ैणाम।  \nव/gै6थण -  की बात हउ, बाजह?  \nइंजीिन यर-  रेलबेक इंजीिन यर लेल एगो पैरवीक ज/gै6थरी छेलै।  \nव/gै6थण -  साहैबसँ बात कर।  \nइंजीिन यर-  सर, रेलबे इंजीिन यरक पी.टी. आ मे/gैऑऑ स  िन कािल  गेल अिछ । /gैज6 वाइिनंग लेल दू लाख टाका म/gख64गै \nछिथ । हम गरीब लोक। ओते पाइ केतएसँ आनब?  \nिन /gैऑ4 यानंद-  पढ़ले केना?  \nइंजीिन यर-  माता-िप ता डीहो धिर  बेिच  देलिख न। एगो सरकारी गाछीमे िस रकी तािन  रहैत हेतै।  \nिन /gैऑ4 यानंद-  नाम की िछ यौ?  \nइंजीिन यर-  दुखन मि/gैयऑ ल  क।  \nिन /gैऑ4 यानंद-  कोन मि/gैयऑ ल  क?  \nइंजीिन यर-  डोम मि/gैयऑ ल  क सर।  \n (िन /gैऑ4 यानंद आ व/gै6थणक नाक -भॱ िस कुिड़  जाइए।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘ िवदेह'१३ ८ म अंक  १५  िसत/g294बर  २०१३ ( वष/g361 ६ मास ६९ अंक  १३ ८)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n71 \n \nिन /gैऑ4 यानंद-  अ/gैज4 छा, हुनकासँ गप कर। हम कनी अबै छी।  \n (िन /gैऑ4 यानंदक /gै6ै/gख04 थान।) \nइंजीिन यर-  सर, एकटा गरीबपर कृपा किर ित ऐ।  \nव/gै6थण -  हम का िक रपा करी। िक रपा तँ ऊपरबला करत हई। गरीब आदमी इंजीिन यर बनअ ता। िब नु \nमालके कमाल कैसे होई? तहूमे डोम बा। जातो गमाई, सुआदो ना पाई। ई कैसे हो सकअ \nतँ?  \nइंजीिन यर-  अहूँ सभ जाि◌ त-पाित  आ ऊँच-नीचक भेदभाव रखै िछ ऐ सर? भारत धम/gख61 िन  रपे/gैथै रा/gखयय अिछ  । ऐ \nरा/gख0ख /gखययक शीष/gख61पर बैस एकर गिर  मा न/gख0ख ट  कऽ रहल छी।  \nव/gै6थण -  हमरा एतना भाषण अ/gैज4 छा नाही लगत हई। अपन-अपन जाित  ले सभ हरान हई। कम-सँ-कम \nएको लाख हऊ तँ तोहर काज होइ जाई।  \nइंजीिन यर-  सर, नै छै।  \nव/gै6थण -  कोइ उपए देखअ, तँ होइ जाई।  \nइंजीिन यर-  सर, हमरा कानो उपए नै छै। सर एगो गरीबक/gै4ख क/gैयऑ याण कऽ दैित ऐ। आजीवन कृत/gैथख रिह  तॱ।  \nव/gै6थण -  बक बक काहे करह ता? टाका ना, नोकरी ना।  \n (िन /gैऑ4 यानंदक /gै6ैवेश। दुखन ि◌ न/gैऑ4 यानंदक पएर पकिड़  लइए)  \nिन /gैऑ4 यानंद-  की भेलॱ बौआ? की िद /gख1ैत छौ?  \nइंजीिन यर-  सर कहलिख न, कम-सँ-कम एक लाख टाकाक ओिर यान करैले। तिह न हएत। सर, हम एक \nलाख टाका केतएसँ आनब? डीहो बीि◌ क गेल अिछ । कोनो आशा नै अिछ ।  \nिन /gैऑ4 यानंद-  गरीब छ/gै4ख तँए एके लाख। नै तँ ऐ नोकरी लेल दस -दस लाख टाका पाट/gख6ऑ पएर पर रिख   \nजाइए।  \nइंजीिन यर-  सर, लोक सभ बजैत रहै छ","size_mb":0.76,"has_text":true},"Videha 139.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 139.pdf","name":"Videha 139.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १३९ म अंक ०१ अ/gखऑ0टूबर  २०१३ (वष/g3जै ६ मास ७० अंक १३९)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n \n(उ प /g288 य ा स )  \n \n \nज ग द ीश  /g262 स ा द  म /g283 ड ल  \n \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]\n  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gख55काक सभटा पुरान अंक ( /gथ09ेल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g3ज3क  \nिलंकपर उपल/gख9खध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n2 \n \nिवदेह ई-पि/gख55काक सभटा पुरान अंक /gथ09ेल , ितरहुता आ देवनागरी /gखज5पमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gख55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gख55काक ५० म सँ आग/g3ज3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gखथ3 अपन साइट / /gख9खलॉगपर लगाऊ।   \n/gख9खलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gखऑ0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gखजखा/gख90त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन ि/gखऑ0लक \nक/gखज5 आ खाली /g30थथानमे http://www.videha.co.in/index.xml पे/g30थट क/gखज5 आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g30थट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gख5खरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g3ज3क िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक /g30थतंभ मैिथली \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n3 \n \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/gखऑ0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gखज5 , बॉ/gखऑ0ससँ कॉपी क/gखज5  \nआ वड/g3जै डॉ/gखऑ0युमे/gखययटमे पे/g30थट कए वड/g3जै फाइलक/gखथ3 सेव क/gखज5। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gख9थपक/g3जै क/gखज5। )(Use Firefox 4.0 (from \nWWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gख55कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ/gखऑथचारण , बड़ सुख सार आ दूव/g3ज5/gख5खत \nमं/gख55 सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3ज3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g3ज5इव  \n  \n \n \n/gखऑजयोितरी/gख5यर पूव/g3जै महाकिव िव/g3खथापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gखजखाचीन कालिहसँ \nमहान पु/gखजथष ओ मिहला लोकिनक कम/g3जैभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gखजथष ओ मिहला लोकिनक  िच/gख55  \n'िमिथल ा रधg279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gख5थ/g3जै, एिहमे िमिथला/gख5खरमे (१२०० वष/g3जै पूव/g3जैक ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gखययया/gखययय /gखजखाचीन आ नव /g30थथाप/gखयथय , िच/gख55 , अिभलेख \nआ मूि/gख5थ/g3जैकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n4 \n \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gख9थबि/gखययधत सूचना, स/gख9थपक/g3जै, अ/gखययवेषण संगिह िवदेहक सच/g3जै-इंजन आ /gखयययूज सिव/g3जैस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gख9थबि/gखययधत वेबसाइट सभक सम/g39ै संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकधgब61 \nअधg2ओओवेषण \" \nिवदेह जालवृ/gख5थक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gखजखय जालवृ/gख5थ ) पर जाउ।  \n \n \n \n(उप/g288 या स) \n \n \nजगदीश /g262साद म/g283डल  \n१ \n \n \nचािर भाए-बिह नक बीच सुलोचना पिहल रहने बड़की बिहनक नाओंसँ गाम भिरमे जानल जाइ छिथ। दू-अढ़ाइ \nबीघा जमीनबला पिर वार। \nिछयासी बखइgघ6आक अवइgघ04 थामे िजनगीक ढलानक आिखरी सीढ़ीमे पहुँचल सुलोचना भातीजक संग िबलासपुर-मइgफ87 य  \nइgफ6फदेश -सँ अपने गाड़ीसँ गाम पहुँचली। गाम पहुँिचते हलचल भऽ गेल, सुलोचना बिह न एली। ओना पिछ ला पीढ़ीक \nअनुकरण करैत अिग लो पीढ़ी दीदीक जगह बिह ने कहै छिइgफ88 ह  । एइgघआफे-दुइए टोलक िधयो-पुतो आ जिन-जाितओ पहुँचए \nलगली। डेिढ़ यापर गाड़ी रोिक  रघुनाथ -छोट भाइक जेठ बेटा- उतिर  एका-एकी सभकइgफ4घ उतारए लगल । दू बखइgघ6आक \nपोताकइgफ4घ सुलोचना कोरामे नेने गाड़ीसँ उतरली।  \nिर इgघ0घ ट -पुइgघ0घ ट  शरीर, चानीक बइgफ98 ला दुनू हाथमे, महीन-सादा साड़ी पिह रने। थुल-थुल देह। उतिर ते चाइgफ6ठ िदस आँिख  \nउठा तकली तँ बूिझ  पड़लिन जे जेबा कालसँ िव परीत सभ िक छु बूिझ  पड़ैए। िज नगीक आशा तोिड़  घरो-दुआर आ \nगामोकइgफ4घ गोड़ लािग   कहने रिह यिन  जे अंित म दशइgघ6आन केने जाइ छी। कहइgघ6घ आशा छल जे गामक मुँह फेर देखब । तैबीच  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n5 \n \nजेठ भौजाइपर नजिर  पड़लिन। नजिर सँ नजिर  िम िल ते दुनूकइgफ4घ बघजर लािग   गेलिन । मुँहक बोल बइgघ8फे रहलिन  तैबीच \nझुनकुट चेहरा, ठइgघ70गा हाथे बसमित या दीदी सेहो पहुँचली। जिह ना सुलोचना गामक बेटी तिह ना बसमित या दीदी सेहो। \nएक उमेिर ए दुनू गोटे, मुदा सुलोचना बिह न तीन मास जेठ छिथ । बसमित या दीदीकइgफ4घ देिख  ते सुलोचना पुछलिख न-  \n“साले भिर मे एते लटिक गेलइgघ7घ?” \nदुनूक िज नगी बइgफ74 चेसँ एकठाम िबतने बजैमे कोनो कमी रहबे ने करए। िन धोक भऽ बसमित या दीदी बजली-  \n“तूँ ने भाए-भाित जक कमेलहा खा कऽ गइgघ70ड़ा बिन   गेलँए, हमरा के देत?” \nिन आरले जकइgघ6घ सुलोचना बजली-  \n“िकए, भगवान तोरा थोड़े बेपाट छथुन जे नै देिन हार छौ?” \nबसमित या-  \n“हँ से तँ अिछए, मुदा जएह कमाएत तेहीमे ने देत। अइgफ74 छा, कह जे टुटलाहा लग कइgफ76 जी ने तँ रहलॱ। नीक \nजकइgघ6घ हाड़ जूिट  गेलॱ िक ने?” \n“हँ। आब तँ बा इgफ98 टीनो उठबै छी, पोतोकइgफ4घ कोरा-कइgघ6घखमे ल ऽ कऽ खेलबै िछ ऐ। अपने गाड़ीओ छी, आब गामेमे \nरहब।” \n“ऐ उमेरमे असगरे रिह  हेतौ?” \n“छोट भाए- मुनेसरो रहत िक ने? कािइgघघ4   ऊहो औत। ताबे कहुना अही टुटलाहा घरमे रिह  पजेबाक घर \nबना◌ैत। हम सभ केते जीबे करब। मुदा जाबे आँिख  तकै छी, ताबे तकक ओिर यान तँ करए पड़त िक ने?”  \n \nचौदह बखपg36तक अवपg3श4 थामे सुलोचनाक िब आह भेलिन । जिह ना िप ताक साधारण िक सान पिर वार तेहने पिर वारमे \nिब आहो भेलिन । समाजमे अखिन धिर  धन नै कुले-मूलक महत अिध क रहल मुदा लेनो-देन तँ चिल ते छल। नीक-मूलक \nकपgज88 याक मपg364गो बेसी। ओना अपन-िप ताक कुल-मूलसँ दब पिर वारमे िब आह भेलिन , मुदा कोनो िह नके टा नै, समाजमे \nकेतेको गोटेकपgज43 भेल छिपgज88 ह   आ होइतो अिछ । तँए कोनो पgज6जपg3तते नै उठल ।  \nिम िथ लपg364चलक ओइ गाममे सुलोचनाक जनम भेल छेलिन  जइ गाम होइत एकटा धारो अिछ  आ पूबसँ कोसीक \nपािन  आ पिछ मसँ कमलाक पािन  सेहो बरसातक मौसममे बािढ़  बिन  अिब ते अिछ । ओना कोसी-कमलाक बापgज88 ह  नै रहने \nअबैत-अबैत बािढ़  पतरा जाइत मुदा बरखो-बुपg38जीक तँ कोनो िन िपgजू6  त ठेकान निह यपgज43 छै। जइ साल बरखा बेसी भेल तइ \nसाल बािढ़ओ नपgज◌4 ह र-नपgज◌4 ह र आएल आ जइ साल कम बरखा भेल बािढ़ओ छोट अबैत। खेती लेल बरखा छोिड़  दोसर \nकोनो साधन नै छल। लकड़ीक करीनसँ िक छु खेती होइ छल मुदा ओ तँ पोखिर सँ होइ छल जे बैशाख-जेठमे अपने \nसुिख  जाइत। जे पोखिर  गहॴर रहैत ओइ पोखिर क पािन  ऊपर अनैमे तीन-चािर  गाड़ करीन लिग  जाइत। गहुमक \nखेती निह यपgज43क बरबिर होइ छल, िक यो-िक यो दू-चािर  कपg3जडा क ऽ लइ छला। सेहो िबनु पटौलहा। \nछह गोटेक पिर वार चलबैमे सुलोचनाक िप ता-हिर हरकपgज43 किठ  नाइ तँ रहबे करिन मुदा गाममे मापgजूू हिर  हरे एहेन नै \nबहुतो एहेन छला जे हुनकोसँ भारी िज नगी जीबै छला। एक तँ मिह ला िश पgजूजाक च लिन   नै दोसर, गाममे साधनोक \nअभाव। ओना बाहरसँ कम सपgज◌4 पकपg36त रहने गाममे िश  पgजूजाक ओते जपgज6ूरतो निह यपgज43 छल । बेवहािर क पgजू3ानक जपgज6ूरित   छल जे \nसभमे छेलै, अखनो छै। पg3श4 कूलक मुँह सुलोचना नै देखली।  \nिब आहक तीन साल पछाित  सुलोचनाक दुरागमन भेल, सासुर गेली। बरख-पपg363चे-छबेक पछाित  सासुरसँ सुलाचनाकपgज43 \nभगा देलकिन  । भगबैक कारण रहै जे सपgज88 तान नै भेलिन । ओना ने किह यो डापgजडश टरी जपg363च करा◌ैल गेलिन  आ ने सपgज88 तान \nनै हेबाक दोष िक नकामे छिपgज88 ह  , से फिड़ छा◌ैल गेल।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n6 \n \nसमाजमे एहेन धड़पgज◌8लेसँ होइत जे कोनो मिह  लाकपgज43 कुपgज64प किह   सासुरसँ ठॲिठ या कऽ भगा◌ैल जाइत तँ कोनोकपgज43 \nसौतीन तर बसा भगा◌ैल जाइत। इपgज84 यािद -इपgज84 यािद । वैिद क पपg3जश ित  एक-पुपgज64 ष एक नारीक सपgज◌4 बपgज88 धकपgज43 पिह  ल पgजूडेणीक िव  चार \nसमाज मानने अिछ , तैठाम रंग-रंगक बाधा बना नारीकपgज43 अगुआइसँ रोकल गेल। रंग-रंगक सगुन-अपसगुन किह  तँ \nउढ़री-ढढ़री बना दबा◌ैल गेल। एहेन िपg3श4 थ  ित कपgज43 जँ रोगक जिड़   िब ना तकने आ ओइठामसँ वैचािर क बाट बनौने िब ना आइ \nएपg3तजैसम शतापgज◌ज दीमे पहुँचल छी। ई िब लकुल सत् छै जे िक यो शेर होइ आिक  िस यार सभकपgज43 अपन कालखपgज83 ड क लेखा-\nजोखा होइ छै। तँए ओ अिग ला-पिछ ला दोखक भागी भेला, ई बूझब ननमित  भेल। हँ, जँ िक यो अपना हाथे िक छु \nकेलिन  तेकर जबावदेह तँ भेबे कएल।  \nसुलोचनाक िप ता हिर हर समाजक ओहन बेकती जे आँिख क सोझहामे िक यो गाछक आम तोिड़  लैत वा खेतक \nधान नोिच  लैत तँ एतबे चेतावनी दैत बजै छला जे जाइ ि◌छयौ बाप कपgज43 कहए जे ई छौड़ा धान नोचलक आिक आम \nतोड़लक। बुिझयहिन जे जखिन तोरा कनैठी पड़तौ। समाजमे सहयोगक िव चार छल। अपन गाजपg36तन  अपने बपgजड4 चाकपgज43 \nिस खबै छल। मुदा एकटा जबरदस गुण पिर वारमे छेलिन  जे मिहनाक चािर -पपg363च रिव  , चािर -पपg363च सोमक सोमवारी संग \nकेतेको पाविन क उपाससँ सालो छोट कऽ नेने छला। सरपg3श4 व तीक आगमन पिर वारमे भऽ गेल छेलिन । िस िर फ अपने \nहिरहरेटा नै पढ़ने। कारणो छल समंगर पिर वारमे एक समपg364ग िग  रहपg3श4 तीओ करै छला। तँए शुपgज64हेसँ पढ़ाइ िद  स नै लगा◌ैल \nगेलिन । काल-पg38◌मे ओहन -ओहन भैयारी पछुआएल। ई दीगर भेल। ओना िक छु समाज एहनो छल जे एहेन-एहेन अ वपg3श4 था \n(सुलोचनाक संग जेहेन भेल तेहेन) कपgज43 बाहुबलसँ रोकलक मुदा समाजोक कटिन  यपg363 तँ बड़का मूस क िट ते छै। जाित -\nजाित कपgज43 बपg363िट   सभ रोगसँ रोगाएल छी। िक यो कम िक यो बेसी। मुदा एहेन-एहेन अपराध समाजक मुपg3त◌ा नै बिन   बिन,  \nजाित य मुपg3त◌ा बिन   कमजोर पड़ैत गेल। काल-पg38◌मे जाितओ सँ पिर वारमे पहुँच गेल। एक जाित कपgज43 नीच देखाएब वा जाित  क \nभीतरो अगुआएलक िन पgजड4 चपg363 मनोरंजनक साधन बिन  गेल अिछ।  \nसरपg3श4 व तीक आगमनसँ हिर हरक पिर वारक िव चारमे िक छु नवीनता तँ आिबए गेल अिछ । सासुरसँ भगा◌ैल \nसुलोचनाकपgज43 पिर  वार सहषपg36त अपना लेलिन । अपनबैक कारण भेल जे पिर वारक सभ अपने गपgज◌8 ती मािन  लेलिन  जे ओहन \nकुल-मूलमे डेगे नै उठबैक चाही। ओहनसँ मुहपgज44 लगाएब नीक नै हएत। बापक दुलपgज6ूआ बेटा दोसर िब  आह कऽ \nलेलिन । मुदा सुलोचना अपनाकपgज43 वैधपg3शत य  नै बुझलिन । हाथक चुड़ी रखनिह  रहली। समए आगू बढ़ल। लपg3ूश मी जिह ना \nदरबपgजड6 जापर हँसी-खुशीसँ आिब  जाइ छिथ न तखिन केतबो ताड़ी-दापgज6ूक खचपg36ू हराएले रहैए तिह ना ने सरपg3श4 व तीओ रगड़ी-\nझगड़ी छिथ । सुलोचना जकपg363 नै ने छिथ   जे मने-मन संकपgज◌8 प क संग जीबैक बाट पकड़ैत, ओ तँ तेहेन रगड़ी छिथ  जे \nएकटा सौि◌ तनक कोन गप जे हजारो सौती नकपgज43 झॲिट या अपन िह पg3श4 सा लाइए कऽ छोड़ैत। पुपgज64खक कहने भ ऽ जेतै जे \nजेठकीक जेठुआ जोश कमा देतै।  \nसरपg3श4 वतीक पgज6ूप पिर  वारमे बदलल। संपg3श4 कृत पपg3जशित  क जगह नव-नव पपg3जशित   शुपgज6ू भेल । संपg3श4 कृतोक प पg3जशित  रहबे \nकएल। मुदा िश पgजूजाकपgज43 बुिन यादी पपg3जशित  सँ उछािल  देलक। सुलोचनाक पीठ परहक जेठ भाय जुगेसर मैिपg3◌◌  क पास तमुिर या \nपg3श4 कूलसँ केलिन । गरीबी-बेकारीसँ पgजूूपg3श4 त  पिर वार। नोकरीक तलासमे कलकपgजू4ा गेला। दू साल रहला। भाषाक दूरी, \nशहर-गामक दूरी तँ पg3श4 पपg3श3 टे रहै। दू साल पछाित  जुगेसर टीचसपg36त पg3◌◌ेिनंग  केलिन । लोअर पgज6जाइ मरीक िश पgजूजक बनला। \nजुगेसरसँ छोट मुनेसर सेहो मैिपg3◌◌  क पास तमुिर या पg3श4 कूलसँ केलिन। साइंस पढ़ैत। जनता कौलेजमे साइंसक \nपढ़ाइ नै होइत। गर लगबैत खगिड़ याक गर लगौलिन । ओइ ठामक संपg3श4 कृत िव पg3ज4ालय मे िव पg3ज4ाथपg368कपgज43 भोजन -डेराक बेवपg3श4 था \nसेहो करैए। कोसी कौलेज सेहो छइहे। साइंसक िव पg3ज4ाथपg368, नीक जकपg363 बीएस-सी केलिन  तैबीच िब आहो अफसरक \nपिर वारमे भऽ गेलिन । चािर  भपg363इक भैयारी हिर  हरक छेलिन , तइमे बँटबारा भऽ गेलिन । दुनू परानी हिर हरो मिर  गेलिख न \nजइसँ दुनू भपg363इक पिर  वार...। \nसाल भिर  पछाित  मुनेसरक दुरागमन भेल। दुरागमन भेला पछाित  साधना सासुर एली। सासुरक रहन-सहन, \nघर-दुआर देिख  मनमे जबरदस धपg3तजा लग लिन । जे पg3श4 वाभािव को छेलै। केतए अफसरक पिर वार आ केतए एकटा छोट-\nछीन गामक िक सान पिर वार। मुदा एहेन खाली साधनेकपgज43 भेलिन  से नै, धनेरोकपgज43 भेलो छिपgज88 ह   आ होइतो अिछ । ओना \nसाधनाक अपनो (नैहर) पिर वार गामेक छेलिन। मुदा नोकरी भेने पिर वारकपgज43 संगे रपg363चीमे रखै छला। रपg363चीएमे जमीन \nकीिन मकानो बना नेने छिथ । अफसर-एसडीओ रहने दोसो-मिह म आ सरो-सपgज◌4 बपgज88 धी अगुआएल तँ छिपgज88 ह  हपgज43। ओना पिर वारमे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n7 \n \nतीन भाए-बिह नक बीच साधना सभसँ जेठ (पिह ल संतान) रहने दोसर-तेसर लेल अिभ भावके सदृश रहिथ न। मुदा बेटी \nतँ बेटी होइत, िब आह-दुरागमनसँ पिह ले धिर  माए-बापक घरकपgज43 अपन घर बुझैत । अपना गामसँ पg3शज यामानपgज88 द  (साधनाक \nिप ता) सपgज◌4 बपgज88 ध  तोिड़ ए जकपg363 लेलिन । कहैले तँ घर-घराड़ी छिपgज88 ह  हपgज43 मुदा रहैक घर नै। साधारण घर छेलिन  जे िक छु \nिद न पछाित  िग र पड़लिन , दोहरा कऽ बनबैक खगता निह यपgज43 बुझ लिन । \nदुरागमनसँ पूवपg36त धिर   मुनेसर पिर वारक भारक बीच नै पड़ल छला, मुदा पछाित  पपgजड◌ी एने िक  छु जबावदेही तँ भइए \nगेलिन । अपना ओते खेत-पथार नै जे िग रहपg3श4 तीसँ जीिव कोपाजपg36तन क ऽ सकै छला, तैसंग समाजमे पढ़ल-िल खल संग \nहँसैक जबरदस समपg3श4 या तँ जनम लइए नेने छल जे जँ पढ़ल-िल खलकपgज43 नोकरी नै भेलिन  तँ समाजमे पीहकारीक पापgजूू \nबिन यपgज43 जाइ  छिथ । गाम-घरमे पgज6जचिल  त अिछ  ‘पढ़ए फारसी बेचए तेल देखू भाइ करमक खेल’ िब नु खेतबला जँ िग रहपg3श4 त  \nबिन  िग रहपg3श4 ती अपनाए लेत सेहो बात निह यपgज43 छै। जीिव कोपाजपg36तन लेल केहेन िग  रहपg3श4 ती  चाही ओ तँ सबहक लेल संभव \nनै। खेतक खरीद-िबपg38◌ी होइ छै; सपgज◌4 प ित  िछ ऐ। ओना जेठ भाय जुगेसर नोकरी करै छेलिख न। लोअर पgज6जाइमरीक िश  पgजूजक \nछला, मुदा अखुनका जकपg363 ने सरकारी छल आ ने तेहेन वेतन । दुनू भपg363इ िम  ला पिर वार नपgज◌4 ह र छेल िपgज88 हहपgज43। जिह ना सभ \nपढ़ल-िल खल वेरोजगारकपgज43 होइ छै तिह ना मुनेसरकपgज43 सेहो होइ  छेलिन  जे एतए नोकरीक आवेदन कपgज6ू , ओतए नोकरीक \nइपgज88 टरपgज◌3 यू  िद औकक िपg3श4 थ  ित  तँ रहबे करिन। ओना समाजमे (पg3◌तामीण इलाका) गनल-गूथल पढ़ल-िल खलक संपgजडत या मुदा \nजेतबो छल ओकरो नोकरीक अ◌ाशा तँ निह यपgज43 छेलै। आ ने अखुनका जकपg363 सरकारी कायपg36ूलय  छेलै। ओना अखनो कम \nअिछ । नपgज◌4 ह र-नपgज◌4 ह र पंचायत छल, चालीस-चालीस, पचास-पचास पंचायतक बीच पgज◌ज लौक थाना छेलै। तैसंग सरकारी \nकामो-काज कम छल जइसँ सरकारी काजमे पgज6जवेश करब किठ  न तँ छेलैहे। पgज◌ज लौकमे अफसरक नाओंपर एकटा बीडीओ \nरहै छला। काजो कम, अपg38जक अभाव रहने खैरातक बँटबारा आ कोटाक मापgज8ड य मसँ अमेिर कन गहुमक िबपg38◌ी। चीनीक \nकोटा नै बनल छल। एक तँ चीनीक उपgज84पादन नीक , दोसर खेिन हार कम। तिह ना पg3श4 कूलो-कौलेजक संपg3श4 था सएह, \n‘गनल कुिट या नापल झोर’ सदृश छल। जे िश पgजूजक काज करै छला ओ सेवा-िन वृपgजू4 हेता तेकर पछाितए नव चेहराक \nपgज6जवेश हेतिन । लोक बपg3ड3कक नाओंएँ टा सुनै छल जे ओइमे पgज6ूपैआक लेन-देन होइ छै।  \nदुरागमनक िक छुए-िद न पछाित  साधना नैहर गेली। अखिन धिर  िप ता-पg3शज यामानपgज88 द  बेटी-जमाएक घर-दुआर नै \nदेखने। बीएस-सी लड़का, शरीरसँ पg3श4 वपg3श4 थ  सुिन  बेटीक िब आह केलिन । तइ समए बेटीओ (साधना) मैपg3◌◌ीक पास केनिह   \nरहिन । िब आहो समैसँ भेल छेलिन। नैहर आपसीक पछाित  साधना जखिन सासुरक सभ हाल माए-िप ताकपgज43 कह लिन  \nतखिन िप ताक मनमे जमाएक नोकरीक पgज6जपg3तत उठ लिन । मुनेसरकपgज43 रपg363चीए बजा लेलिन । जमाए क नोकरीक चचपg36त संगीओ -\nसाथी आ सरो-सपgज◌4 बपgज88 धीक बीच गप-सपक पg38◌ममे करए लगला। रपg363ची िव  पgजू8िव  पg3ज4ालयक केमेपg3श4 पg3◌◌ीक हेडक सोझहा सेहो चचपg36त \nकेलिन । दुनूक बीच घिन पg3श3 ठ दोपg3श4 ती। डेरो अगले-बगलमे रहिन । हुनकर (हेडक) ससुर हाइ पg3श4 कूल पलामूमे बनौने छिथ । \nओना जंगल-झाड़क इलाका पलामू, मुदा छोट-मोट कसबा जकपg363 तँ छेलैहे। हुनका बूझल छेलिन  जे पg3श4 कूलमे जे साइंस-\nटीचर छला, ओ छोिड़  कऽ दोसर नोकरी करए चिल  गेला जइसँ साइंस टीचरक अभाव छै। ओ फोन कऽ ससुरकपgज43 \nपुछलिख न। िव पg3ज4ालयमे िश  पgजूजकक अभाव रहबे करै, मुनेसरकपgज43 नोकरी भ ऽ गेलिन । िद नपg364क १-१०-१९६७ ई।कपgज43 ि◌ नयुिपgजडश त   \nभेलिन । िव पg3ज4ालयो सरकारी निह यपgज43 भेल छल , मुदा कोठारी कमीशनक मंजूरी तँ भइए गेल छेलै। एक सए पपg363च पgज6ूपैआ  \nमिह नाक नोकरी मुनेसरकपgज43 भ ऽ गेलिन । नोकरीक समए पपgजड◌ी कौलेजमे पढ़ैत रहिथन, तँए िप ते ऐठाम रिह तो छेलिख न। \nअपने असगरे पलामूमे रहै छला आ छुपg3ज6ीमे रपg363ची अबै-जाइ छला। ओना साइंस िश पgजूजककपgज43 सभठाम पg384यूशन चिल  ते अिछ  \nजे मौका मुनेसरोकपgज43 भेट लिन । एक तँ पg3◌तामीण िज  नगीक जीवन पg3श4 त र, तइपर अिव किस त इलाकाक नोकरी, बचत नीक \nहोइ छेलिन । िक छुएँ िद न पछाित  रपg363चीए मे जमीन कीिन अपन घर सेहो बना लेलिन । मकानसँ िक छु िक रायो आबए \nलगलिन । अपन पैतृक गाम मुनेसर छोिड़ ए जकपg363 देलिन । किह यो काल बिह न-सुलोचनाकपgज43 कपड़ो आ पgज6ूपैओ पठा दइ \nछेलिख न मुदा आबा-जाही निह यपgज43 जकपg363 छेलिन ।  \nहाइ पg3श4 कूलक िश पgजूजक  लेल पg3◌◌ेिनंग  करब जपgज6ूरी छल । पg3◌◌पg3डशड -आ-अनपg3◌◌पg3डशड िश  पgजूजकक  बीच वेतनोक अंतर छेलै आ िब ना \nपg3◌◌पg3डशड िश पgजूजककपgज43 पg3श4 थायी हेबामे सेहो बाधा छेलै। मुनेसरक िन युिपgजडश त  क दू साल पछाित मारवाड़ी कौलेज  दरभंगामे पg3◌◌ेिनंग क \nपढ़ाइ शुपgज6ू भेल । दसे मासक कोसपg36त। डोनेशनपर एडमीशन होइत। जे पढ़ाइक समए (सेशन शुपgज6ू भेला बादो छह मास  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n8 \n \nधिर  एडमीशन होइते रहल।) चािर  मास पछाित  मुनेसरो एडमीशन लेलिन । छबे मासमे पg3◌◌पg3डशड भ ऽ पुन: पलामू पgजड6 वाइन कऽ \nलेलिन ।  \nओना ओइ समए झारखंड लगा िब हार छल। रापgजड6 योक िपg3श4 थ  ित  दू भागमे िव भािज त। उपgजू4र -िब हार आ दिछ न \nिब हारक पg3श4 पपg3श3 ट अपgज88 त र अिछ । दिछ न-िब हार (झारखंड) मे खेती-पथारी कम होइ छै। खेती जोकर मािटओ कम छै। \nकम पgजूजेपgजूू उपजाऊ अिछ  । पहाड़ी-जंगलक इलाका। ओना खिन ज सपgज◌4 पदा पgज6जचूर मापgजूूामे अिछ  । कोयलासँ लऽ कऽ \nअबरख धिरक खान अिछ । जखिन िक  उपgजू4र िब  हार गंगा-पg4श◌पg33जपुपgजूूक तलहटी मैदान छी। पहाड़-जंगल निह यपgज43 जकपg363 छै। \nओना गाछी-िब रछी पयपg36ूपgज◌श त  अिछ  मुदा पहाड़ी लकड़ीक नै।  \nखिन ज सपgज◌4 प दा रहने दिछ न िब हारमे देशी िव देशी पूजीपित  आ सरकारीओ कारोबार पयपg36ूपgज◌श त मापgजूूामे छै। रंग-रंगक \nखिन ज-सपgज◌4 प दा, तँए िव पg3श4 तृत पgज6ूपमे कारोबार चलैए । देशी-िव देशी पूजीपित  आ सावपg36तजिन  क (सरकारी) कारोबार रहने \nरोजगारो बहुतायत अिछ । मुदा जंगली-पहाड़ी इलाका रहने पg3श4 थानीय मूलवासीक बीच िश पgजूजाक पgज6जचार -पgज6जसार कम भेल \nअिछ । साधारण-सँ-कुशल पgजूडिम  कक सृजन निह यपgज43 जकपg363 अिछ  । साधारण मजदूरक पgज6ूपमे रहल अिछ  । मुदा उपgजू4र िब  हार \nपढ़ै-िल खैमे अगुआएल। जइसँ कुशल पgजूडिम  कोक संपgजडत या बेसी। तँए उपgजू4र -िब हारक पढ़ल-िल खल लोक दिछ न िब हार जा \nनोकरी करए लगला आ घरो-दुआर बना बिस  गेल छिथ । अिग लो पीढ़ी लेल जीिव कोपाजपg36तनक उपाए बिन  यपgज43 गेल छिपgज88 ह  ।  \nउपgजू4र िब  हारक अथपg36ूत् िम  िथ लपg364चलक ईहो दुभपg36ूपgजडज य  रहल जे कृिष  पgज6जधान पgजूजेपgजूू होइतो पहाड़ी नदी तेतेक अिछ  जे \nपgजूजेपgजूूकपgज43 नपg3श3 ट  कऽ देने अिछ । ओना तीन पgज6ूपमे धार पgज6जवािह  त होइए । िक छु धार एहेन अिछ जे मापgजूू बरसातक मौसममे \nपgज6जवािह  त होइए  आ पछाित  सूिख  जाइए । पgज6जवािह  त होइत िक छु धार एहेन अिछ  जे असिथ रसँ बहैए , काट-छपg363ट निह  यपgज43 \nजकपg363 करैए । हजारो बखपg36तसँ एके पg3श4 थानपर बहैए । िक छु धार एहनो अिछ  जे काटो-छपg363ट बेसी करैए आ उपजाऊ मािट कपgज43 \nबालुसँ भिर  नपg3श3 टो करैए । जइसँ गाम-गामक खेतीओ नपg3श3 ट  होइ छै आ घरो-दुआर नपg3श3 ट  होइ छै। जीवन-यापनक मूल \nआवपg3शज यकता उपgज84 पािद त पूजी नपg3श3 ट  भेने पड़ाइन तँ लगले छल आ लगले रहत।  \nओना िम िथ लपg364चलक मािट  -पािन-हवाकपgज43 अनुकूल रहने उवपg36तर शिपgजडश त   तँ छइहे। जइसँ केतबो लोक गामसँ पड़ा देश-\nिव देशक कोण-कोणमे बसला मुदा अखनो गाम-घरक आवादी सघन तँ अिछए।  \nगामसँ तीन कोस हिट  जुगेसरो नोकरी करै छला आ डेरा◌े बाहरे रखने छला। कारणो छल जे ने अखुनका \nजकपg363 गाड़ी-सवारी छेलै आ ने बापgज88 ह -सड़कक दशा नीक रहै। शहर-बजार छोिड़  ने पीच (पपg3तजी सड़ क) गाम िद स बढ़ल \nछल आ ने िब जली। मुदा तैयो १९४७ इपg3श4 वीक अंपg3◌तेज भगा अपन पg3श4 वतंपgजूू देश बनेबाक िव  चार तँ जन-जनक मनमे \nछेलिपgज88 हहपgज43। गुलामीक शोषणसँ देशक िपg3श4 थ  ित  िब गिड़  गेल अिछ , जइसँ देशक िव कास अवपgज6ूपg3जश भ ऽ गेल अिछ । पg3श4 वतंपgजूू \nभेला पछाित  िव कासक रापg3श4 ता देश जपgज6ूर पकड़लक । मुदा तेते असिथ रसँ जे आजादीक सािठ -पपg3ड3सिठ  बरख पछाितओ, \nजनकेक हरसँ खेतीओ होइए  आ करीने-ढोिस सँ पटौनी। कृिष -पgज6जधान देश (जइ देशमे अपg3श4 सी पgज6जित  शतसँ ऊपर आवादी \nकृिष  आधािर त अिछ ) रिह तो पाछू पिड़  गेल। िक छु पूजीपित  सपgजू4ा हिथ  या शहरे-बजारक िव कास धिर  देशक अ थपg36त-\nबेवपg3श4 थाकपgज43 समेिट   लेलक। तैसंग ईहो नै नकारल जा सकैए  जे जे िम िथ लपg364चलवासी आन -आन देशक उपg38जित  मे अपन \nशिपgजडश त   बेिच  सेवा करै छिथ  ओ िम िथ लपg364चलसँ, अपन मातृभूिम सँ आँिख  सेहो मूिन  लेलिन । देशक सपgजू4ा िक  सानक \nसमपg3श4 यासँ हिट  जाित -धमपg36तक एहेन वातावरण बना देने अिछ  जे वापg3श4 त िव क िव कासकपgज43 अवपgज6ूपg3जश क ऽ देने अिछ । \nिम िथ लपg364चलक पािन  -मािट  आ मौसममे एहेन अनुकूलता अिछ  जे साएओ रंगक अपg38ज , फल, तरकारीक संग साएओ रंगक \nिच ड़ै, पशु लेल अनुकूल अिछ । मुदा सभ िक छु रिह तो िक  अिछ  से सबहक सोझहेमे अिछ!  \nओना अठबारे (शिन -रिव ) जुगेसर गाम अिब ते छला तैसंग पाविन क छुपg3ज6ी आ अन िद नोक छुपg3ज6ीमे सेहो अिब  ते \nछला। िपg3श4 थ  ितओ एहेन नै छेलिन  जे साइिक लो कीिन सिक तिथ । ओना पिर वारो तेहेन नपgज◌4 ह र निह यपgज43 छेलिन । तहूमे अपने \nअपgज88 तै रहै छला। जैठाम डेरा रखने छला ओइ पिर वारक बपgजड4 चा सभकपgज43 पढ़बै छला। बदलामे भोजन आ रहैक बेवपg3श4 था \nछेलिन । ने बाइली पg384यूशन छेलिन आ ने दरमाहा छोिड़  दोसर आमदनी। शिन चरा पgज6जथा समापgज◌श त  भऽ गेल छल।  \nजुगेसरक सासुर मुंगेर िज ला। गंगा िद याराक गाम। तीन भपg363इक भैयारीमे ससुर जेठ रहिथ न। संयोग एहेन \nभेलिन   जे छोट दुनू भाएकपgज43 बेटो भेलिन , िह नका (जुगेसरक ससुरकपgज43) दूटा बेटीएटा। बहुत बेसी जमीनबला पिर वार तँ \nनिह यपgज43 छेलिन  मुदा पपgजड4 चीस-तीस बीघा तँ छेलिपgज88 हहपgज43। भैयारीक सपgज◌4 प ित क पgज6जपg3तत भैयारीमे टकराएल । दुनू छोट भाएक कहब  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n9 \n \nछेलिन  सभ िद न अबैत-जाइत रहती। मुदा से जेठ भाय रमानपgज88 दकपgज43 मापgज88 य  नै रहिन । रमानपgज88 द क िव चार छेलिन  जे हम \nअपन िह पg3श4 सा  बेटीए कपgज43 देबै। भैयारीमे जमीन लऽ कऽ िव वाद ठाढ़ भेल। छोट दुनू भपg363इ िव चार केलिन  जे िक छु होउ, \nजमीन तँ गामेमे रहत। ओ तँ ससिर  कऽ नै जाएत। तखिन गामक लोक कीिन लेत आ पgज6ूपैया उठा क ऽ दऽ \nऔिथ न। गामे-गाम तँ तीनतिसओ चािल क लोक अपन चाि◌ ल चलैिबते छै। मुदा िक छु होिश यारी भेल। दुनू भपg363इ सा◌ै◌ंसे \nगामक लोककपgज43, खास कऽ तीन तिस याबलाक बैसार केलिन । बैसारमे अपन पgज6जपg3श4 ताव देलिख न जे जखिन भैयाकपgज43 बेटा नै \nछिपgज88 ह  तखिन बुढ़ाड़ीक सेवा भेलिन  से भातीजे सभ करतिन, जइसँ कुलो-खनदानक इपgजड6 ज त  बँचल रहत आ सेवो हेतिन  । \nिकए अनेरे बुढ़ाड़ीमे ऐ गाम-सँ-ओइ गाम बौएता। समाजोकपgज43 जँचल । मुदा रमानपgज88 द  सेहो अपने मनक लोक। पिर वारसँ \nसमाज धिर क िक नको बात सुनैले तैयारे नै। अकिछ  कऽ समाजक सभ दुनू भपg363इकपgज43 किह   देलकिन जे भैयारीक झंझिट \nअिछ  समाज ऐमे नै पड़त। मौका पािब  दुनू भपg363इ पूिछ   देलिख न-  \n“जँ िक यो चोरनुकबा जमीन िल खा लिथ , तखिन?” \nजेते गोटे बैसल रहिथ  पंच-परमेपgजू8रक पgज6ूपमे रहिथ  , अनुकूल िव चार देिख  अनुकूलतामे भँिस  हरे-हरे एपg3तजे शपgज◌ज द मे \nबािज  उठला-  \n“जे समाजसँ बाहर हएत, ओ बेटीचोद हएत।”  \nबजैकाल तँ सभ बािज  गेला मुदा पछाित  अपनेपर तामस उठए लगलिन  जे सपg3श4 त  चीज हाथसँ िन किल  गेल। \n जिह ना आिग क ताउपर लोिह याक िज लेबी-कचड़ी पेनीसँ उिठ ऊपर अलिग  जाइत तिह ना रमानपgज88 दकपgज43 भेलिन । \nगंगाकातक गाम जकपg363 गामक लोक सोझहे-सोझही रमान पgज88 दकपgज43 दुतकारए लग लिन । अखिन धिर  समाजमे अहपg363कपgज43 लोक \nकोन नजिर ए देखैत रहल आ अहपg363 िक   करैपर उताहुल छी। मुदा तेकर कोनो असिर  रमानपgज88 दकपgज43 नै भेलिन । \n१९४० ई।क लगाित मे रमानपgज88 द मैिपg3◌◌  क पास केने छला। जइ समए हजारो िव पg3ज4ाथपg368 पg3श4 कूल-कौलेज छोिड़  \nआजादीक आपgज88 दोलनमे कूिद  अपन सवपg36तपg3श4 व  ितयाग केलिन । ओही समैक उपgज84 पािद त मनुख रमानपgज88 द  सेहो छिथ , अंपg3◌तेजी धुर-\nझार बजै छला। रेल-तार इपgज84 यािद  सरकारी सेवाक केतेको गोटे नोकरी छोिड़  अपन आहुत देलिन । मपgज8ड य म िक सान \nपिर वारक रमानपgज88 द । िप ताक देख-रेखमे पिर वार चलैत, तँए घरक छुपg3ज6ा आदमी। एतए-ओतए घुमनाइ आ गुलछड़पg36ू छोड़ नाइ \nिज नगीक काज छेलिन । मुदा जिह ना शरीरमे रोगक आगमसँ धीरे-धीरे शरीरक शिपgजडशत   पg3◌तिस  त हुअ लगैत तिह ना \nरमानपgज88 दकपgज43 पिर  वारसँ समाज धिर मे हुअ लगलिन । जे भातीज बड़का बाबू कहै छेलिन  ओ मुँहपर गािर  पढ़ए लगलिन । \nमनुखोक तँ अजीव पg3श4 व भाव होइ छै। घिन पg3श3 ठ -सँ-घिन पg3श3 ठ  िम पgजूू जँ कोनो अधला वृिपgजू4  मे फँिस जाइए  तखिन जे िपg3श4 थ  ित  पैदा \nलैत सएह रमानपgज88 दोकपgज43 भेलिन । समाजक लोक ने िक यो दरबपgजड6जापर बैसए कह िन आ ने गप-सप करैले तैयार। जिह ना \nखुला जहल होइत तिह ना रमानपgज88 दकपgज43 भेलिन । \nभैयारीमे िव वाद उठने मुकदमाबाजी सेहो उठल। समपg364गसँ पात र रहने रमानपgज88 द  कमजोर पड़ए लगला। सोझहेमे \nभाए सभ खेतक जजाित , गाछ-बपg363स उजाड़ए-काटए लगलिन । दुनू भपg363इ अबधािर   लेलिन  जे जेते मुकदमा करता करथु। \nथानो आमदनी बुझलक, तँए िह साब िम ला कऽ चलैत। दुनू बेटी-जमाएकपgज43 बजा अपन सभ दुखरा सुनबैत रमानपgज88 द  \nकहलिख न-  \n“जिह ना, हम अपन सभ सपgज◌4 प ित  अहपg363 सभकपgज43 िद  अ चाहै छी तिह ना तँ अहूँ सभकपgज43 चाही जे ओकरा बँचा क ऽ \nलऽ जाइ।”  \nदुनू बेटी-जमाएक बल जिह ना रमानपgज88 दकपgज43 भेट लिन  तिह ना ओहू दुनू भपg363इकपgज43 समाजक लोक मुकदमामे संग िद  अ \nलगलिन । \nधीरे-धीरे रमानपgज88 द क मन टुटए लगलिन । एक तँ सािठ  बखपg36तक उमेर टिप  गे◌ेल तइपर कोट-कचहरीक दौड़सँ लऽ \nकऽ बेटी-जमाए ओइठामक दौड़-बरहा तेते बिढ़  गेलिन  जे गामसँ बेसी अपgज88 तै गुजरए लगलिन । असगरे पपgजड◌ी घरमे \nसकपंज भेल रहिथ आ अपने बौआइत-बौआइत िफ िर सान।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n10 \n \nिक छु िद न पछाित  पपgजड◌ी अपg3श4 स क पड़लिख न। ने िद यादवाद आ ने गामक िक यो एको बेर पुछािड़  करए आबिन  दुनू \nबेटीओ-जमाए लगमे नै, मधुबनी िज लाक गाममे। ने उिच त समैपर डापgजडश ट री देख-भाल होिपgज88 ह   आ ने दवाइ-दापgज6ू । िक छु \nिद न पछाित  मिर  गेलिख न। पपgजड◌ीक मुइला पछाित   रमानपgज88 द क िज नगी आरो जिट ल भऽ गे◌ेलिन । गाममे जखिन रहिथ  \nतखिन भानसो-भातक ओिर यान अपने करए पड़िन  । आमदनी सेहो भाए सभ रोिक  देलिख न। अपg38जा-गपg363िह  स देिख  दुनू \nजमाएओ हाथ-मुपg3जडी सपg3तजत केलिन । फटो-फनमे रमानपgज88 द  पिड़  गेला। िज नगीक कोनो सोझराएल बाट देखबे ने करिथ ।  \nिज नगीक अंित म पपg363च बरख रमानपgज88 द क एहेन िब तलिन  जेकरा लोक नरकक बास कहै छै। हािर -थािक कऽ िकछु \nिदन पछाित अपनो (रमानपgज88 द ) मिर  गेला। जमाएओ सभ आवाजाहीक संग केसो-मुकदमा देखब छोिड़ देलकिन। अंत-अंत \nएकतरफा केस भऽ गेल।  \nजुगेसरक गाममे िदयादीक दोसर पिर वारमे वेमापgजूूेय भैयारीक बीच िव  वाद उठल। एक माएकपgज43 एक बेटा आ \nदोसरकपgज43 चािर  टा। चापgज6ू  भैयारी िम िल  पपg363चम भाएकपgज43 (वेमापgजूूेय ) उपपg4श6व क ऽ गामसँ भगा देलकिन  । िक छु िद न तँ ओ \n(पपg363चम भाए ) सर-सपgज◌4 बपgज88 धीसँ लऽ कऽ समाजक बीच चपg3तजर लगौलिन , मुदा िक छु हाथ नै लगलिन । अपgज88 त मे िख िस या कऽ \nिप ताक सपgज◌4 प ित क (जमीनक) कागत-पपgजू4र कलपgजडश पg3◌◌ीएटसँ िन कािल  किह  देलिख न जे अपन िह पg3श4 सा घराड़ी तक बेिच  लेब। \nबीघाक लगभग िह पg3श4 सा पड़ैत रहिन  । मुपgज◌ततक माल खाइबला सभ समाजमे रिह  ते अिछ । तीन-चािर टा पिर वार खेत \nिल खबैक िव चार कऽ लेलिन । मुदा िव वाद तँ बीचमे छेलैहे। लेबालक बीच पgज6जपg3तत उठैत जे जमीन -जयदादक िव वाद छी, \nमािरओ हेबे करत आ थाना-फौदारी सेहो हेबे करत। ने मािर क ठेकान अिछ  आ ने केते िद न झंझिट रहत तेकर \nठेकान। तँए दुनूकपgज43 नजिर  मे रिख  लेन-देन करब। तिह ना जमीनबलाक (पपg363चम भाय ) बीच पgज6जपg3तत उठल जे जँ सपg3श4 त मे \nिल िख  देबै, तइसँ लाभ िक  हएत? तखिन तँ नीक अिछ  जे अपने भैयारी सभ खािथ । कम-सँ-कम एक पिर वारक तँ \nछिथ । मुदा चािल ओ देिन हारक तँ कमी निह यपgज43 अिछ  । उनटा-सीधा मंपgजूूक तेते डाकिन  पड़ल जे बैहरा करकरेतक बीख \nजकपg363 िनपgजड4 चपg363 मुहपgज43 ससरल । \nअपgज88 त मे फिड़याएल जे अिध या दाममे खेत िलखबैले (खेत िल खौिन हार) तैयार भेला। बेिच िन हारकपgज43 (पपg363चम भाएकपgज43) \nतेते चापgज6ू भपg363इ गंजन केने जे तामस कमबे ने करैत । होइत-हबाइत अिध या दाममे जमीनक लेन-देन भऽ गेल। ओही \nलेबालमे एकटा जुगेसरो। मुदा संयोग नीक रहलिन  जे जुगेसर अपने पg3श4 कूलक नौकरी दुआरे बाहरे रहिथ तही बीचमे \nगाममे दा◌ेसर लेबालक संग मािर  भऽ गेल। जबरदस मािर  भेल। दुनू िद स कपार फुटल , बपg363िह   टुटल। सॱसे गाम सना-\nसनी पसिर  गेल। अनेको भागमे समाज िव भािज त भऽ गेल। िक छु गोटे खुिल  कऽ दुनू गोटेक (दुनू पाटपg368कपgज43) केसमे \nगवाही दइले तैयार भऽ गेला। िक छु गोटे मािरओमे संग देलकिन  । िक छु गोटे बेिपgजडश त  गत पूजी देिख  अपनाकपgज43 दुनूसँ अलग \nरखलिन । मुदा समाजोक लपgजू4ी तँ एहेन सकबेधने अिछ  जे निह यपgज44 िव चार भेने पिर िपg3श4 थ  ित  वश मजबूरीमे ‘हँ’ कहए पड़ै \nछै। सेहो भेल। तेतबे नै लपgजू4ीक सोर एहेन अिछ   जे गामेमे लोक सासुर-मातृक सेहो ठाढ़ कऽ लइए।  \nओही झंझिट मे जुगेसर आठ कपg3जडा जमीन कीनैक िव  चार केलिन । ओना दुनू परानीक िव चार जे मुनेसरकपgज43 ऐ \nजमीनमे संग नै करब। मुदा पिर वारक तँ िव िध वत् बँटबारा भेल नै अिछ  तखिन जेठ भाय िछ ऐ, छोट भाएक िह पg3श4 सा तँ \nभइए जाएत। तँए किह  देब जपgज6ूरी अिछ  । जँ अदहा खचपg36त देत तँ ठीके छै नै तँ अपन दोख तँ मेटा लेब। िव चारक \nपाछू पेटमे रहिन  जे मुनेसरक आमदनी तेतबे छै जे कहुना कऽ पिर वार चलै छै। तखिन पgज6ूपैया केतए सँ आनत? \nतैबीच मनमे ईहो जे गुप-चुप दाम भेल अिछ  िक ने, बढ़ा देबै। कहुना (अिध या दाम भेने) चािर  कपg3जडा तेफैसला (तीन \nफिस ला) खेतक भैलू कम नै भेल। \nपोपg3श4 ट काडपg36तक मापgज8ड य मसँ जुगेसर मुनेसरकपgज43 जनतब देलिख  न। पg3श4 कूलक दरमाहा तँ जुगेसरकपgज43 बूझल , मुदा पg384यूशनक  \nआमदनी तँ नै बूझल। तैसंग पपgजड◌ीओ  (मुनेसरक) िव चार देलिख न जे नैहरमे देल बरतन-बासन जे अिछ  ओ अनेरे घरमे \nढनमनाइत रहैए, ओकरा बेिच  कऽ जमीन कीिन िल अ। अखिन धिर  दुनू भपg363इ -जुगेसर-मुनेसरक- बीच पिह लुके सपgज◌4 बपgज88 ध  \nजीिव त छल। मुनेसर अदहा खचपg36त दइले तैयार भ ऽ गेला।  \nजमीनक रिज पg3श3 पg3◌◌ी जुगेसर दुनू भपg363इक नाओंसँ करा लेता। अपन कमजोर पाशा देिख  जुगेसर दुनू परानी िव चार \nकेलिन  जे नीक हएत बेटा नाओंसँ जमीन िल खौल जाए। मुनेसरकपgज43 कोनो पता नै। तइ समए रिजपg3श3 पg3◌◌ीओ आ◌ॅिफ समे \nअखुनका जकपg363 नै छल जे िल  खौिन हारोकपgज43 उपिपg3श4 थ  त रहए पड़ैत। िक यो केकरा◌े नाओंसँ जमीन िल खा सकैए। तैसंग  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n11 \n \nपान-सात बरख पछाित  दपg3श4 ताबेज भेटै छै, ताबे बातो पुरनाए जाइत। तहूमे कागतक खोज जखिन हएत तखिन ने जँ नै \nहएत तँ के बूझत? ने िभ नौज भेल अिछ  आ ने खेती-पथारी बँटल अिछ । तखिन तँ गाममे रहै छी जेना-तेना जनक \nहाथे खेती कऽ लइ छी। बात खुजबे ने करत, तँ मुहपg363-ठुपg3जडी आिक   हपgज◌8 ला-फसाद हएत िकए। जिह या भीन हएब तिह या \nबूझल जेतै। अनुकूल िव चार बूिझ  जुगेसर अपना बेटाक नाओंसँ आठो कपg3जडा जमीन िल  खा लेलिन । जे पछाित  दुनू \nभपg363इक बीच िव पg3श4 फोटक भऽ गेल।  \nिक छु साल पछाित  रिज पg3श3 पg3◌◌ीक भेद खूगल। भेद खूिग  ते दुनू पिर वारमे अनोन-िव सनोन शुपgज6ू भेल । दू तरहक \nअनोन-िव सनोन उठल। एक तरहक भेल जे मुनेसर दुनू बेकतीक बीच आ दोसर तरहक भेल जुगेसरक बीच। \nजुगेसरक पपgजड◌ी िप  ताक सपgज◌4 प ित क खेल देिख  चुकल छेली जे अछैते िह पg3श4 से िह पg3श4 सा नै भेल। तँए पित पर दबाव बनौने जे \nजे भेल माने बेटा नामे रिजपg3श3 पg3◌◌ी नीक भेल। मुदा जुगेसरकपgज43 सपg3ज4 : भाइक संग बेइमानी आ समाजक बीच दोखी हेबाक \nडर मनमे नचैत रहिन । मुदा बेटो जुआन भऽ गेल रहिन । अपन खास िह पg3श4 सा बूिझ  ऊहो माइएक पीठपोहू बनल। \nतिह ना दोसर िद स मुनेसर अपन आमदनी देिख  सबुर करैत। आमदनीओ नीक बिन गेल रहिन । सरकारीकरण भेने नीक \nदरमाहा, तैसंग पg384यूशनो फीस बढ़ने अिध  क आमदनी, रपg363चीक मकान भाड़ा सेहो जोर दैत । मुदा साधनाक भूख \n(सपgज◌4 प ित क भूख) आरो उपg3◌त भ ऽ गेलिन । तहूमे अपन बाप-माइक देल बरतन-बासन िब काएल रहिन । दुनू परानीक बीच \nखुिल  कऽ मतभेद शुपgज6ू भ ऽ गेल। गप-सपक पg38◌म एना भेलिन । मुनेसर पपgजड◌ीकपgज43 बुझबैत कहलिख  न-  \n“देिख यौ, रपg363ची सन शहरमे अपन मकान भ ऽ गेल, गाममे रहैक कोनो पgज6जपg3तते ने अिछ । तखिन तँ ओहए (भैया) \nखेतीओ करै छिथ , खेबो करता।” \nमुनेसरक िव चारकपgज43 कटैत साधना अपन अथपg36तशापg3श4पgजूूीय तकपg36त देलिख  न-  \n“जखिन गाममे नै रहब तखिन गामक पूजीकपgज43 मार पूजी िकए बनौने रहब। ओकरा बेिच  कऽ बपg3ड3कमे जमा क ऽ \nलेब तैयो सूिद  औत। नै जँ घरे आरो बना लेब तैयो भाड़ा एबे करत।” \nपाशा बदलैत मुनेसर तकपg36त देलिख  न-  \n“बाप-पुरखाक जँ घराड़ीए बेिच  लेब तखिन कोन मुँह लऽ कऽ िज नगी जीब। कोनो िक  पेट जरैए जे \nबेचब।” \n होइत-हबाइत ई भेल जे गामक खेत भरना लगा बपg3ड3कमे जमा क ऽ लेब। मुदा िव वाद तँ बीचमे भैयारीक रहबे \nकरिन।  \n िक छु िद न पछाित  दुनू बेकती (मुनेसर-साधना) गाम आिब  अपन डीह-डावरसँ लऽ कऽ बाध धिर क बँटबारा \nकरैक िव चार जुगेसरक सोझहामे रखलिन । िव वादी जमीन (जे रिज पg3श3 पg3◌◌ी भेल रहए) छोिड़  सभ िक छु बँटैले तैयार भऽ \nगेला। नै मामासँ कनहा मामा नीक। िव वादी जमीन छोिड़  बपg363की  बपg363िट   लेलिन ।  \n हिर हरक भैयारीमे अढ़ाइ कपg3जडा घराड़ी। जे बँटाइत सबा छह धूरपर आिब  गेल।  \n जइ समए सुलोचना सासुरसँ नैहर आएल छेली ओ समए देशक आपgज88 दोलनक तूफानी दौड़ छल। सन् १९४२क \nदमनचपg38◌ पgज6जारपgज◌4 भ  भऽ गेल छल। परोपपg3ज6ाक (झंझारपुर इलाकाक) लोक अंपg3◌तेजी हुकुमतक िख  लाफ सड़कपर उतिर  गेल \nछल। गोरा-पलटनक अपg386डा झंझारपुर बनल छल । केतेको गाममे आिग  लगा◌ैल गेल। केतेको गोटे भूिमगत काज करै \nछला। केतेको गोटे मािर  खा-खा जहलमे बपg38ज छला। मुदा लािज मी बात ईहो रहल जे ऐठामक केतेको पिर वार गोरा \nसरकारक संग देलक। रहै-खाइक बेवपg3श4 थाक संग-संग सपgज◌4 प ित क लूट सेहो केलक।  \n ओना गाममे सुलोचना बिह न सन केतेको गोटे छिथ  जे सासुरसँ भगा◌ैल छिथ । अपन माए-बाप, भाए-भा◌ैजाइक \nसंग सेहो रहै छिथ  आ असगरो बोिन -बुपgजू4ा क ऽ जीवन-यापन सेहो करै छिथ । िक छु गोटेकपgज43 सपgज88 तानो छिपgज88 ह   आ िक छु \nगोटेकपgज43 निह  यपgज44 छिपgज88 ह  ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n12 \n \n अदौसँ एक पुपgज64ष एक नारीक सपgज◌4 बपgज88 ध क िव धानो आ बेवहारो तँ बनल रहल मुदा पिर वारकपgज43 आगू बढ़ैले िकछु \nकमी तँ छेलैहे। ओ कमी अिछ  जे मनुखक शरीरक बनाबिट  समान नै होइए । बहुलपg364शमे सपgज88 तानोपgज84 पिपgजू4 क शिपgजडश त   समान \nरहैत आएल अिछ  तँ तैसंग कमी-बेसी सेहो रहल अिछ । केतौ कोनो पुपgज64खमे शिपgजडश त  क कमी तँ केतौ कोनो मिह लामे। \nतिह ना केतौ कोनो पुपgज64खमे बेसी रहल अिछ   तँ केतौ कोनो मिह लामे। शिपgजडश त  हीन पुपgज64ख रहने पgजूजेपgजूूज सपgज88 तानक चलिन  \nसेहो रहल अिछ । मुदा शिपgजडश त  हीन नारी भेने तँ पिर वारकपgज43 आगू बढ़ैमे बाधा उपिपg3श4 थ  त भाइए जाइए । तैठाम दोसर नारीक \nसहारा जपgज6ूरी भ ऽ जाइ छै । जँ से नै हएत तँ पिर वारक अपgज88 त  हएत। अपgज88 ते नै हएत बुढ़ाड़ी आ िब मारीक अवपg3श4 था  \nसेहो कपg3श3 ट कर हएत। मुदा आवपg3शज य क-आवपg3शज य कता तखिन आराम आ िव लास िद स बढ़ैए  जखिन भोग-िव लासक मनोवृिपgजू4   \nजोर मारैए । जइक चलैत समाज-पिर वारमे ि◌ वकृतताक पgज6ूप पकड़ैए । से भेल। समाजक अगुआएल (खास कऽ आिथपg36तक \nपgज6ूपे) आ मपgज8ड य वगपg368ओ पिर वारमे एक-सँ-अिध क िब आह करब नीके जकपg363 चलिन  मे छल। जइसँ एक पुपgज64ख एक नारीक \nपgज6जथापर जबरदस चोट पड़ल । मुदा केतबो जबरदस चोट िकए ने पड़ल, तैयो सोलहपg38जी नपg3श3 ट  नै भेल। ओना िन पg3श◌ वगपg36तमे \nसेहो िब मारी पैसल मुदा दोसर पgज6ूपमे। ओना राजशाही बेवपg3श4 थामे ऊपर-सँ-िनपgजड4 चपg363 धिरक िकछु पिरवार जोड़ाएल छल, तइ \nपिरवारक बीच भोगी-िवलासी मनोवृिपgजू4  क पिरणाम छल, जखैन िक  गरीबमे पेटक ददपg36त कारण भेल । एहेन पुपgज64खोक संपgजडत या \nकम नै जे कामचोर, आलसी, नशाखोर इपgज84 यािद क कारणे पपgजड◌ीकपgज43 नै र िख  पबै छल। नै रखैक माने ई जे पपgजड◌ीक भरण -\nपोषण नै कऽ पबै छल। मुदा सेहो सोलहनी नै भेल। एहेन बहुतो मिह ला छेली जे पुपgज64खे जकपg363 पgजूडम करै छेली। \nिज नका मनमे पित क पgज6जित   असीम पgजूडपg3जशा आ मजगूत संकपgज◌8 प  छेलिन । अपन िज नगीक सभ सुख पित मे अरोिप  नेने छेली।  \n एकसँ अिध क िब आह करैक पgज6ूप िद  नानुिद न बदतर होइत गेल। अनेको रंगक कुिपgज84 स  त रोगक जनम होइत \nगेल। पुपgज64खोक िव  चार एते िघ नौना पgज6ूप पकिड़   लेलक जे दजपg36तनक -दजपg36तन िब  आह करए लगला। तैसंग ईहो भेल जे \nपुपgज64खक उमेरोक ठेकान नै रहल। जे उमेर िब आहक निह यपgज44 छल तहू उमेरमे िब आह करए लगला। जइसँ अपने िक छुए \nिद न पछाित  मिर  जाइ छला आ जुआनीएसँ मिह ला वैधपg3शत य पgज6ूपमे बदिल  जाइ छेली। िव धवा िज नगीक बीच एहेन \nपिर िपg3श4 थ  ित  पैदा लऽ लइ छल जे समाजमे रोग बिन  गेल।  \n ओना नारीक पgज6जित   पुपgज64ख सोलहो आना अपgज88 याइए केलिन  सेहो नै। लड़का-लड़कीक (पुपgज64ख -नारीक) बीच दुनू \nतरहपgज43 रोगक पgज6जवेश भेल । केतौ बलक पgज6जयोग भेल तँ केतौ पुपgज64ख -नारीक बीचक आंिग क सपgज◌4 बपgज88 ध  सेहो भेल।  \n पgज6जपg3तत उठैत जे अदौक परपgज◌4 प रा (वैिद क परपgज◌4 प रा) पर एते भारी चोट पड़ल आ सभ पुपgज64ख -मिह ला मुँह देखैत रिह  \nगेला। ऐठाम ईहो बात देखए पड़त जे ने सभ गामक एक रंग चािल -ढािल , खान-पान, बात-िव चार अिछ  आ ने \nसामािज क िव कासक पgज6जिपg38◌  या एक रंग अिछ । \n एक रंग नै होइक अनेको कारण अिछ । एक तँ समाज छोट-छोट रापgजड6 य मे िव भािज त छल। जइ तरहक रापgजड6 य  \nछल ओइ तरहक रजो छला। ओना िम िथ लपg364चल सेहो केतेको जमीपgज88 दारीक संग रापgजड6 योमे िव भािज त छल। सभकपgज43 अपन -\nअपन शासनक संग सामािज क बेवपg3श4 था◌े संचािल त करैक अलग-अलग ढड़पg36ू छल। ओना पgजूजेपgजूूक िह  साबसँ सेहो अंतर \nछेलैहे। खान-पानक संग उपारजन करैक िस पg3श4 ट मोमे अंतर पिह नॱ छल अखनो अिछ। अखनो एहेन पgजूजेपgजूू अिछ   जैठाम ने \nबािढ़ क कोनो पgज6जभाव (धारक काट-छपg363ट ) तेहेन पड़ल जइसँ ओइठामक खेत-पथार आ बास भूिम  पgज6जभािव  त भेल। मुदा \nएहनो पgजूजेपgजूूक कमी नै जैठाम उपजाऊ भूिम  धारो बिन  गेल आ बालुओसँ भिर  गेल अिछ । जे किह यो सुपgज88 द र गाम (बासक \nिह साबे) छल ओ उजिड़  गेल। िब नु अपg38ज -पािन सँ मनुख जीब केना सकैए? ई तँ पgज6जपg3तत तिह  यो छल आ अखनो अिछए।  \n एकटा आरो भेल। ओ ई जे जैठाम पुपgज64ख -नारीक बीच पिर वार ठाढ़ भेल ओइ ठाम पुपgज64ख पgज6जधान बेवपg3श4 था रहने \nअनेको तरहक अबलट लगा नारीकपgज43 घरसँ भगाएब । केकरो सपgज88 तानोपgज84 पिपgजू4   शिपgजडशत   नै रहने, तँ केकरो चिर पgजूूहीन किह   \nइपgज84 यािद -इपgज84 यािद , अबलट जोिड़  घरसँ अलग कऽ देल जाइ छल अखनो कऽ देल जाइए।  \n गामक समपg3श4 या (भाइक बेवहार) दुनू परानी मुनेसरक सपgज◌4 बपgज88 ध मे खािध  बनैत गेल। दुनू भपg363इक िभ  नौजी \nसुलोचनाकपgज43 सेहो बपg363िट   देलकिन। एते िद न सुलोचना दुनू भपg363इक बीच छेली मुदा भीन भेने जुगेसरसँ हिट  मुनेसरक संग \nभेली। जुगेसर मुनेसरक खेती छोिड़  देलकिन । भाइक खेती छोड़ने खेतीक समपg3श4 या मुनेसरकपgज43 उठ लिन। कारणो स् पपg3श3 टे  \nअिछ । अपने दुनू परानी बाहरे रिह तो छला आ गामक आवाजाही सेहो निह यपgज43 जकपg363 छेलिन । गाममे नै रहने माले-जाल \nकेना पोिस  सकै छला, जइसँ खेती किर तिथ । ओना बाहरोमे दुनू बेकती मुनेसर एकठाम निह यपgज43 रहै छला। बाल-बपgजड4 चाक  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n13 \n \nसंग पपgजड◌ी-साधना रपg363चीमे रिह तो छेली आ हाइ-पg3श4 कूलमे नोकरीओ करै छेली जखिन िक  मुनेसर पलामूमे रहै छला। एक तँ \nदुनूक दूरी अिध क अिछ  दोसर जँ पg3श4 कूलमे छुपg3ज6ीओ  होइ छेलिन तैयो पg384यूशन  रिहए जाइ छेलिन। तँए रपg363चीओक \nआबाजाही कमे-सम रहै छेलिन।  \n िज नगीक दूरी िव चारोक दूरी बनौने रहलिन । जैठाम साधनाकपgज43 अपन पिर  वारक िच पgज88 ह -पहिच पgज88 ह मे कमी छेलिन  \nतैठाम मुनेसर भाएक आगू सपgज◌4 प ित-जमीनकपgज43 गौण बुझै छला। पg3श4 पपg3श3 ट  पgज6ूपे दुनूक बीच मतभेद होइत गेलिन । अपन हक-\nिह पg3श4 सापर साधना अड़ली तँ मुनेसर आगू बढ़ैसँ िह चिक चाइ छला। होइत-हबाइत भेल ई जे दुनू गोटे एक िद न ि◌ नणपg36तए  \nलेल तैयार भेला। दुनूक बीच पgज6जपg3तत -उपgजू4र एना भेलिन ।  \nसाधना-  \n“जखिन खेत कीनैमे अदहा खचपg36त भैयाकपgज43 देिल  यिन  तखिन ओ िकए अपना बेटा नामे जमीन िल खा बेइमानी \nकेलिन ?” \nसाधनाक मजगूत तकपg36तसँ मुनेसर सहिम   गेला। मुदा अपनाकपgज43 उदार बनबैत उपgजू4र देलिख  न-  \n“ओ (भैया) जँ बेइमानीए केलिन  तइसँ हमर की िब गड़ल?” \n \nµµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n14 \n \n२ \n \n \nजुगेसर-मुनेसरक बीच मरौसी जमीनक बँटबारा भऽ गेलिन । मुदा हालमे कीनलाहाक नै भेल। दुनू भपg363इक बँटबारा \nसुलोचना बिह नकपgज43 सेहो बपg363िट   देलकिन । सुलोचना बिह न मुनेसरक संग भेली। खेत बँटेलासँ खेतीक समपg3श4या उठल । \nजुगेसर एकटा बरद रिख  भजैती हर बना अपन खेती करैत, मुनेसरकपgज43 खेत तँ भेलिन   मुदा खेतीक कोनो समचा नै। \nअपनो पिर वार बाहरे रहैत।  \nखेतक बँटबारा एकटा नपgज◌4 हर समपg3श4 या ठाढ़ कऽ देलकिन । समपg3श4 या ई जे मपgज8ड य म पिर वारमे खेतक बँटबारा दू ढंगसँ \nहोइ छै। पिह ल जे खेते-खेते आिड़  नै दऽ खेते-खेत बपg363िट   लेलॱ। तइ बँटैमे गोटे-आधे खेतमे आिड़  पड़ैत नै तँ खेते-\nखेत बँटा जाइत। दोसर ई जे छोट-खेत रहऽ आिक  नपgज◌4 ह र खेते-खेत बँटाएल। ओना दुनू बँटबारा रोगाएले अिछ । एक \nरोगाएल अिछ  जमीनक उवपg36तराशिपgजडश त   आ जमीनक िक िस मसँ। एके गामक एक बाधमे नीच, मपgज8ड य म आ ऊँच खेत होइए। \nनीचरस खेतमे पािन  बसने माने अिध क िद न तक पािन  रहने एकेटा उपजा भेल। तेकरो कोनो िन िपgजू6  त िब सवास नै। \nिक ए तँ जँ अगते नपgज◌4 ह र बरखा भऽ गेल तँ खेते ने अवाद हएत, दोसर अवाद भेलो पछाित  पािन क कोनो ठेकान नै होइ \nछै जँ अगते डुपgज◌4 मा बरखा भेल तँ रोपलोहो डूिम  गेल। जइमे लगतो डूिम  गेल, उपजाक कोनो चरचे नै। मुदा मपgज8ड य म \nखेतमे उपजो (िग नती िह साबसँ) बेसी आ नीक फिस लो (जेना धानेमे हपgज◌8 लुक धान, सतिर या-तुलसीफूल) होइत। एहेन \nठाम समपg3श4 या उठबे करत। तैसंग ऊँच जमीनमे गाछीओ-कलम लगैत आ बरसाती वाड़ी (बरसाती तरकारी) सेहो होइत, \nजे मपgज8ड य म आ नीच खेत लेल संपgज◌3 ◌ाव नै। तिह ना दोसर तरहक बँटबारामे समपg3श4 या उठैत जे एक बीघा खेतक टुकड़ा \nतीन पीढ़ी जाइत-जाइत बीघासँ कपg3जडामे उतरैत धूरमे पहुँच जाइए । जेना पिह ल पीढ़ी जँ चािर  भपg363इक भैयारी रहल तँ \nबीघा पपg363च कपg3जडामे बँटाएल , दोसर पीढ़ी जँ चाि◌ र भैयारीक रहल तँ एक-कपg3जडा पपg363च धूरमे बँटाएल आ तेसर जँ दूओ \nभपg363इक भैयारी रहल तँ साढ़े-बारह धूर भेल। खैर जे होउ, मुदा समाज दुनूक संग पgज88 याय केने अिछ । दुनू पgज6जथाक गाम -\nगाममे चलिन ओ अिछ  आ सभ मािन तो अिछ ।  \nजुगेसर मुनेसर झगिड़  कऽ बँटबारा केलिन  खेते-खेत आिड़  देलिन । खेतक नपgजडश शा तेहेन बिन  गेलिन  जे हरक \nजोत कोदािर पर चिल  आएल। जँ एक िद स नपgज◌4 ह र-नपgज◌4 हर पg3◌◌ेपgजडश ट र खेत जोतए आिब  रहल अिछ  तँ दोसर िद स खेत \nखँताइत-खँताइत तेते छोट भऽ गेल जे पg3◌◌ेपgजडश ट र अँटबे ने करत तँ जोतत कथी। बेल पकने कौआकपgज43 कोन लाभ । ओना \nसमाजमे दू रंगक बँटेदारो अिछ । एक ओ जे अपन हर-बरद रिख  अपने हरबािह  कऽ बँटाइ खेत जोतैए, जेकरा थोड़-\nथाड़ अपनो रहल आ दोसरो भेल। िक ए तँ, आजुक ओहन खेती बिन  रहल अिछ  जे एक-फिस ला नै बहु-फिस ला बनने \nखेतक जोतो बढ़ै छै। बरहमसीआ खेती सहो भऽ रहल अिछ । बरहमसीए खेती कृिष क उपg38जित  क चोटीक सीढ़ी भेल। \nबारहो मास खेती भेने, पयपg36ूवरणिव  द् सभकपgज43 अनेरे ऑपgजडश सीजनक सपg363स भेटतिन  । दोसर तरहक बँटेदार ओ भेल जे अपने \nबोइन करैए आ िक छु खेतीओ करैए। मोटा-मोटी ओ सभ कोदािर सँ खेती करैए।  \nदुनू भपg363इक बीच बँटबारा भेला पछाित   मुनेसरक मनमे रहिन  जे खेतक देखभाल बिह न करती आ भैये खेती \nकरता, उपजाक िह पg3श4 सा बिह नकपgज43 देिथ  न। मनमे रहिन  जे बिह न तँ दुनू भपg363इक छी जँ ओहू लाथे अपन सहयोग बूिझ   \nसोलहो आना उपजा दऽ देिथ न तँ हुनको गूजरमे सुिव धा हेतिन । मुदा झगड़ाक बीआ पिह ने सुलोचना बिह न रोिप  \nलेलिन । रोिप  ई लेलिन  जे खेत कीनला पछाित  मुनेसर िद ससँ बाइज गेली जे जखिन  दुनू भपg363इ अदहा-अदहा खचपg36त द ऽ \nखेत कीनलक तखिन  िह पg3श4 सा िक ए ने हेतै। अपना मुहपgज43 वेचारी एक भपg363इसँ दूर आ दोसरसँ लग चिल   एली। जुगेसरोकपgज43 \nसरकारी मापgज88 य ता (सरकारी पg3श4 कूल बनने) भेटने दरमहो बढ़लिन  जइसँ घराड़ी कीिन  पजेबाक घरो नीक जकपg363 बना \nलेलिन । सुलोचना बिह न सबूर केली जे जखिन  सीता महरानी जाबे जनकपुरमे रहली ताबे बेटीए रहली (बेटीक महत \nपिर वारमे कम होइत) आ जखिन  राजगपg3त◌ी बेर एलिन   तखिन  बोने गेली आ बोनोमे पित -िद अरसँ िब छुिड़  लंका गेली। तँए \nिक  ओ रावणक राजधानीमे रहली? नै! पुपg3श3 प वािट कामे रहली। तिह ना हमहूँ रहब। खेत बँटाइ करैसँ जुगेसर पाछू हिट  \nगेला। तेहेन-तेहेन बँटेदार भेलिन  जे समैपर खेतीए ने कऽ पबै छल। जइसँ उपजा बेठेकान भऽ गेल। मुदा सुलोचना \nबिह न अपन बाप-दादाक डीह धेने रहली।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n15 \n \nिड िफ िस ट पg3◌तापgज83 ट पg3श4 कूलकपgज43 भेटने मुनेसरोक दरमाहामे बढ़ोतरी भेलिन । तैसंग नीक िश पgजूजक भेने (पढ़बैमे नीक) \nपg384यूशन सेहो बेसीआ गेलिन । जइसँ आमदनीमे नीक बढ़ोतरी भऽ गेलिन । रपg363चीमे अपन घरो बना नेने रहिथ । गाममे \nभैयारीक िव वाद ठमकल रहल। मुदा दुनू बेकतीक बीचक मुनेसरक दूरी बढ़ैत गेलिन । पg3श4 व भावसँ दुनू दू तरहक। एकक \nपg3श4 व भाव अपन कमपg36तमे एते िव  पgजू8पg3श4 त  भऽ गेल जे मनमे उठैत, कोन सपgज◌4 प ित  अिछ  मास िद नक कमाइ भेल बूझब जे मास \nिद न निह यपgज43 कमेलॱ। तइसँ ई तँ हएत जे समाजोक नजिर मे जीिव त रहब आ पिर वारक बीच मिल नतो कमत। भैयारीक \nजे सपgज◌4 बपgज88 ध  अिछ  ओ बरकरारे रहत। घराड़ी छोड़ने की होइ छै। हमहूँ तँ गामक के कहए जे आने राजमे घर बनौने \nछी। मुदा भैयारीओ तँ भैयारीए छी।  \nदू भपg363इक बीच दू माए -बापक बेटी सेहो छिथ । दुनू भपg363इ ऐ रोगसँ पg3◌तिस  त। कारणो भेल। कारण भेल जे \nजुगेसरकपgज43 सासुरक सपgज◌4 प ित क लोभ पपgजड◌ीक मातहतीमे आ मुनेसर ऐ दुआरे जे एक साधारण िक  सान पिर वारक बेटाक \nिब आह पgज6जशासिन  क अफसरक बेटीसँ भेल छेलिन। केतबो हाइ-तौबा िक एक ने हुअए मुदा एकरा केना नकािर  देब जे \nिम िथ लपg364चलक अिध  कपg364श पिर  वारमे मिह लाक मुँहपुरखी नै अिछ । ई दीगर जे की अिछ , केते अिछ , केहेन अिछ , मुदा \nपिर वारक जुइत मिह ला हाथमे नै अिछ  सेहो तँ निह यपgज43 कहल जा सकैए । ओना मुनेसर चिर पgजूूकपgज43 बहुत हद तक संयिम  त \nरखला। बेटोकपgज43 नीक पg3श4 कूलमे पढौलिन । अपन कमाइसँ एहेन सबूर भेल मन मािन  गेलिन जे िज नगी बड़ भारी नै होइ \nछै। मुदा तैयो गामक सपgज◌4 प ित  लेल दुनू बेकतीक बीच मतभेद भुमहुरक आिग  जकपg363 सुनिग  ते रहल। जे से, मुदा \nसुलोचनो बिह नक देख-रेख तँ करबे करैत रहला। जमीनो तँ जाल छी। जुगेसरकपgज43 पिह  ल चािर  कपg3जडा हाथ लगले छिपgज88 ह   \nदोसर सासुरक हूसलिन । फेर तेसर दस कपg3जडाक जालमे पड़ला। जाल ई जे पाहीपपg3ज6ीबला दू भपg363इक घराड़ी-वाड़ी िम ला \nदस कपg3जडा एकठाम । दुनू भपg363इसँ कीनैक दाम जुगेसर केलिन । दामो तँइ भऽ गेल। एक भपg363इ पgज6ूपैआ ल ऽ रिज पg3श3 पg3◌◌ी कऽ \nदेलकिन । दोसर भपg363इ टौहकी लगौलक । दोसर लेबाल पहुँचल। भैयारीक एके जमीनक दाम एक भपg363इसँ डेिढ़  या दोसर \nभपg363इकपgज43 भेल । दोसर रामिक सुन अदहाकपgज43 के कहए जे सोलहो आना खेत दफािन  लेलक। बल पgज6जयोगमे जुगेसर कमजोर \nपड़ला। पाछू हिट  कोटपg36त पहुँचला। केसा-केसी शुपgज6ू भेल मुदा जमीन रहल दफािन  हारेक हाथमे।  \nिक छु िद न पछाित  जुगेसरक बेटा (जे मैिपg3◌◌  क पास) एकटा पोपg3श4 टकाडपg36तमे िब  खिन -िब खिन कऽ गािर  िल िख  \nरामिक सुनकपgज43 पठा देलक । पोपg3श4 ट  आ◌ॅिफ ससँ िच पg3जडी भेिट  ते रामिक सुन लोक सभकपgज43 िच पg3जडी देखबए लगल । झपg363प ल बात तँए, \nके िल खलक नै िल खलक से पgज6जपg3तत उठल । जेकरा गािर क िच पg3जडी भेटल ओ शंका केलक जे दोसर िक ए िल खत। \nकेकरोसँ झगड़ा नै। तखिन  तँ खेत लऽ कऽ झगड़ा जुगेसरसँ अिछ  ओकरे बेटा िल खलक। जुगेसरक बेटा राधा सेहो \nगाममे। दुनू गोटेक घरो एकेठाम। तँए सिद काल एक-दोसरकपgज43 देखबे करैत । राधाकपgज43 पकिड़   रामिक सुन खूब मािर  \nमारलक।  \nगाममे जमीपgज88 दारक जमीनपर अिग लपgजडज गी केस भऽ गेल। अपg3जडाइस गोटे केसक मुपg3त◌ालह भेला। ओही जमीपgज88 दारक \nजमीनपर जुगेसरकपgज43 िव  वाद फँसलिन । थानाक लहकी गाममे रहबे करै। घटना भेबो कएल। जमीपgज88 दारो अपन हाथ \nससारलक। जुगेसरकपgज43 अगुआ गौआँ सभकपgज43 सेहो फँसौलक । खूब नपgज◌4 ह र मुकदमाबाजी भेल। हाइ कोटपg36त तक िव  वाद \nपहुँचल। मुदा जमीनपर कपgज◌ज जा जुगेसरकपgज43 निह  यपgज43 भेलिन  ।  \nमुनेसर दुनू परानीक बीच मतभेद कमलिन  नै बिढ़ ते गेलिन । एक िद न पपgजड◌ी डपटैत मुनेसरकपgज43 कहलिख  न-  \n“अहपg363 बुते खेत कपgज◌ज जा कएल नै हएत तँ हम जा कऽ करब।”  \nसाधनाक उपg3◌त पgज6ूप देिख   मुनेसर चुप रहला। बजला िक छु ने मुदा िव वादकपgज43 आगूमे मड़पg36ूइत देखबे केलिन  । \nतपgज84कालक गुमकी तँ िक  छु िद न िव वादकपgज43 रोकलक मुदा पgज6ूिक   नै सकल।  \nफगुआक िद न। मुनेसर सेहो सभतूर पपgजड◌ी-बेटा सिह त एकठाम भेला। ओना बेटा आवासीय पg3श4 कूल, पपgजड◌ी रपg363ची हाइ \nपg3श4 कूल, अपने मुनेसर पलामूमे रहैत तँए िच पg3जडीए -पतरीसँ भपgज43ट -घपg363ट होइत । रपg363चीक होली, आिद वासी इलाका ढोल-ढालक \nगन गनी इलाकाकपgज43 गनगनबैए । मलपूआ खेलहा मुनेसर पिर वार,  बैसारीक िद न रहबे करै, साधना-मुनेसरक बीच गप-सपgज◌श प  \nउठल। दुनू बेटा लगमे। गप-सपgज◌श प  उठल गामक चािर  कपg3जडा जमीनक िह पg3श4 सा। साधना बजली-  \n“जिह ना ओ हमरा नैहरक सपgज◌4 प ित क भोग नै हुअ देलिन , तिह ना हमहूँ नै भोग हुअ देबिन ।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n16 \n \nपपgजड◌ीक पgज6जहार सुिन   मुनेसर ित लिम ला गेला। सचमुच वेचारीक नैहरक गहनो आ वतपg36तनो-जात बोहा गेलै। युिध िपg3श3 ठ  र \nजकपg363 मुनेसर पपgजड◌ीक पgज6जहारो सुनिथ   आ मने-मन िव चारबो करिथ  जे भैयारीमे एहेन नै हेबा चाही। जेठ भाय िप ते तुपgज◌8 य  नै \nिप तृगुपgज64 तुपgज◌8 य  होइ छिथ । जँ सहोदर भाएमे एहेन होइ तँ राम-लपg3ूश मणक सपgज◌4 बपgज88 ध  केना बनत? सपg3ज4 : रावण-िव भीषणक \nभेल। एक तँ फगुआक रमकी तैपर मलपूआक सहयोग रमैक कऽ साधना दोहरबैत बजली-  \n“जँ हमहूँ बापक बेटी हएब तँ िस खा देबिन ।”  \nदुनू बेटा चुपचाप। िप तोक दुदपg36तशा आ माएक पgज6ूप देिख   अनेरे बौआइत। बड़का बाबू (जुगेसर) हमरे सबहक \nगरदिन  कटलिन । बाबू िक छु िक ए ने बजै छिथ । मुदा मुनेसरक मन जेठ भायक िक रदानीपर, पपgजड◌ी रणचपgज83 डी भेल छिथ , \nहमरा रोकने पgज6ूकती। पिर वारक िह साबसँ दुनूक (पपgजड◌ीओ आ भैयो) दूरी अबपg3श4 स  रहलिन । खान-पान आचार-िव चार \nसमाजक रीित -िर वाज, मुदा हम तँ से नै छी। िप ता मन पड़लिन । एके बाप-माइक बेटा दुनू भपg363इ छी। आइ जँ नै \nपढ़ल-िल खल रिह तिथ  तँ बुिझ तॱ जे अपgजू3ान -सपgजू3ानक बीचक बात भेल , कोन पgज6ूपे िन  राकरण हुअए ओ सपgजू3ानक काज \nभेल। मुदा जैठाम जिह ना िश पgजूजक अपने छी तिह  ना ऊहो छिथ । वृिपgजू4  ए दुनू गोटे एके छी तखिन  एहेन िव चार िक ए मनमे \nएलिन । मुदा जेठ भायकपgज43 केना कहबिन   जे भैया अहपg363 बेइमानी करै छी। हुनका बेइमान बनने तँ अपने अनेरे बेइमान \nकहबए लगब। ओ गाममे रहै छिथ , समाजक बीच रिह ते छिथ , दरमाहा बढ़ने सुिद ओ-सबाइक कारोबार किर ते छिथ , \nमुदा हम तँ से नै छी। एहेन जगहपर की कएल जाए। कोट-कचहरीक आँिख  किह यो देखलॱ नै। तहूमे छुटनगर नै \nछी। नोकरी करै छी, गनल छुपg3ज6ी अिछ  । पाविन -ित हारक छुपg3ज6ीमे कोटो-कचहरीमे छुपg3ज6ीए रहै छै। लगमे नोकरी करैत \nरिह तॱ तँ दुनू काज मेल-पपg363च किर   कऽ सपgज◌4 हािर  लैतॱ सेहो नै अिछ । चौबीस घंटाक दूरी अिछ । एक िद नक काजमे \nतीन िद न लगत। तहूमे झड़े-झमेल छी, केते समए लगत तेकर कोनो ठीक छै। बेविपg3श4 थ  त िज नगी टूिट  जाएत। मापgजूू \nचािर  कपg3जडा ओहन खेत अिछ   जेकरा अपने हाथे नै करब। सपgज◌4 प ित कपgज43 पgज6जित  पg3श3 ठा बनाएब नेनमित  हएत। मुदा ईहो (पपgजड◌ी) \nथोड़े मानती। तैबीच फेर साधना टपिक गेलिख न-  \n“समए बनाउ, दुनू गोटे चलू। मिर  जाएब संगे, जीवैत रहब संगे।”  \nबेवस भऽ मुनेसर गाम अबैक समए बना लेलिन । पg3श4 कूलमे छुपg3ज6ीक दरखास द ऽ दुनू बेकती गाम चलला। सकरीमे \nमुनेसर पपgजड◌ीकपgज43 कहलिख  न-  \n“हम मधुबनी (बिह न ऐठाम) होइत परसू आएब अहपg363 आगू चलू।”  \nसएह भेल। साधना गाम एली आ मुनेसर मधुबनी गेला।  \nगाम अिब ते साधना चौहपg3त◌ी बपgज88 ह लिन । तीन तिस या लोकक कमी नै। चढ़ा-उतरीक िव चार दऽ फीपgज◌8 डपर साधनाकपgज43 \nउतािर  देलकिन । दोसर िद न भोरे, करीब सात बजे साधना जुगेसरक दरबपgजड6 जापर पहुँच गेली। जुगेसरो दरबपgजड6 जेपर, \nपपgजड◌ी-िध या-पुता आँगनमे। साधनाकपgज43 देिख   जुगेसरकपgज43 भेलिन   जे गाम एली तँए भपgज43ट -घपg363ट करए एली। आँगन जा सभकपgज43 भपgज43ट \nकरती। चौकीपर बैसल जुगेसर  आँिख  खसा लेलिन। साधना दरबपgजड6 जाक आगूमे अिड़  कऽ ठाढ़ होइत बजली-  \n“अहॴसँ काज अिछ ?”  \nचॱकैत जुगेसर बजला-  \n“की?”  \n“हमर िह पg3श4 सा जे जमीन रखने छी, से बपg363िट   िद अ।”  \nसुिन  जुगेसर बजला-  \n“कोन जमीन? जइ जमीनमे िह पg3श4 सा छेलए से तँ बपg363िट  ए देलॱ। तखिन ?”  \n“जे जमीन कीनने छी, से।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n17 \n \n“ओ तँ राधाक नाओंसँ छै, अहपg363क िह  पg3श4 सा केना हएत?”  \n“कीनैमे हमर पgज6ूपैआ नै लगल अिछ  ?”  \nदुआर परहक हपgज◌8 ला अँगना◌ेमे पहुँचल। अँगनासँ सभ दरबपgजड6 जापर पहुँचल। साधनाक पgज6जपg3ततक उपgजू4र सोमनी िद  अ \nलगली-  \n“अहपg363क पgज6ूपैआ रहैत तँ अहॴ नाओंसँ ने रिह तए।”  \nसाधना-  \n“हम िक आँने गेिल ऐ जे एहेन गरदिन  कट भैया छिथ  जे गरदिन  कािट  लेता।”   \nसोमनी-  \n“अहूँ घरवलासँ बेसी गरदिन कट?” \n“की  गरदिन  कटने छिपgज88 ह  ।”  \nबाताबातीमे गरमी आिब  गेल। चापgज6ू गोटे जुगेसर साधनाकपgज43 मार -मार करैत चापgज6ू भागसँ घेिर   लेलकिन । साधनाक \nमन मािन  गेलिन  जे मािर  खेबे करब। तइसँ नीक जे पाछू हिट  जाइ। पाछू हटैत बजली-  \n“अखिन  हम जाइ छी, बारह बजे आिब  कऽ फिड़छेनिह  जाएब।”  \nजिह ना साधना िव दा भेली तिह ना जुगेसरो सभतूर ठमिक  गेला। घुरती बिर याती जकपg363 साधनो बजैत आ जुगेसरो \nसभ पिर वार।  \nिद यादी पिर वारक जे पुपgज64ष पापgजूू रहिथ   ओ तँ मुँह दािब  लेलिन  मुदा पg3श4 पgजूूीगण सभकपgज43 अगहन आिब   गेलिन । गाम-\nगामक िखपg3श4 सा–िप हानी साधनोकपgज43 सुनबए लगली आ सोमनीओकपgज43।  \nसभ परानी िम िल  जुगेसर िव चार केलिन  जे दरबपgजड6 जापर आिब  साधना बेइपgजड6 ज त केलक। मुदा मनसँ हरा गेल जे \nजइ साधनाक नैहरक सभ िक छु (गहना-वतपg36तन ) हरा रहिल ऐ ओ केना सुपते मने मािन  जाएत। अपनो दुनू परानी \nजुगेसरकपgज43 सासुरक अनुभव रहबे करिन   जे उिच त ससुरक िह पg3श4 सा चिल  गेल। कोट-कचहरीमे खचपg3ड6 भेल आ भेल िक  छु \nनै। तिह ना हेतै। बेटो राधा बुफगर, िप ता जुगेसरकपgज43 िव  चार देलक जे जानेसँ मािर  देबइ। िज नगी भिर क िश पgजूजक बेटाक \nिव चारसँ राजी भऽ गेला।  \nबारह बजे साधना उपg3◌त पgज6ूपमे पहुँचली। पिह नेसँ दुनू बापूतक िव चार रहबे करिन , अिब ते साधनाकपgज43 पकिड़   \nलेलिन । हपgज84 याक नीक पिर यास केलिन  मुदा भेल नै।  \nहपgज◌8 ला करैत साधना थाना जा जुगेसर कपgज43 एरेपg3श3 ट  करौलिन । मुदा िव वादक िक छु ने भेल। मुनेसरकपgज43 मधुबनीएमे \nजानकारी भेलिन  जे गाममे जबरदस घटना घिट  गेल। एहेन पिर िपg3श4 थ  ित मे सोझहे गाम जाएब नीक नै हएत। मुदा निह यपgज44 \nजाएब तँ नीक निह यपgज43 हएत । असमनजसमे मुनेसर पिड़  गेला। गाममे नव घटना भेल। ओना गामक लोक कोट-कचहरी \nआ जहलक अपgज◌3 यपg3श4 त जकपg363 भ ऽ गेल छिथ  तँए बेसी हल-चल निह यपgज43 जकपg363 भेल । मुदा पg3श4 पgजूूीगणक संग एहेन घटना भेल \nतँ ई चचपg36तक िव  षय बनबे केलै।  \nसाधनाक अंगीत अंधरा पgज◌ज लौकमे अफसर। मुनेसर मधुबनीसँ गाम नै आिब  अंधरा पहुँचला। दुनू गोटे िव चार \nकेलिन  जे गाम जाएब (मुनेसरकपgज43) ओते नीक नै हएत जेते साधनाकपgज43 एतै बज बा ली। आ ऐठामसँ सोझहे रपg363ची चिल   \nजाएब। सएह भेल। चािर म िद न मुनेसर दुनू परानी रपg363ची रवाना भ ऽ जाइ गेला।  \nदुनू भपg363इक बीच (जुगेसर-मुनेसर) चािर  कपg3जडा जमीनक झंझिट   बिढ़  कऽ झमटगर भऽ गेल। एक संग मुनेसरक \nमन चापgज6ूकातक  ओझरीक बीच एते ओझरा गेलिन  जे मनपर भार पिड़  गेलिन । देहमे एकाएकी रोग सबहक आगमन हुअ \nलगलिन । पgज◌ज ल ड-पgज6जेसर  डायबीटीज एते जोर मािर  देलकिन  जे इलाजमे जाए पड़लिन । चापgज6ूकातक भार ई पड़लिन   जे \nएक िद न जेठका बेटा-रघुनाथकपgज43 बपg3ड3कमे नोकरी आ पg3श4 कूलकपgज43 सरकारी भेने जिह  ना खुशी भेलिन  तिह ना पपgजड◌ीओ आ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n18 \n \nभाइओक मतभेद मनकपgज43 मरोिड़   देलकिन । खुपgज◌8 ल म-खुपgज◌8 ला पपgजड◌ीक िव  रा◌ेध सोझहामे आबए लगलिन । चािर  गोटेक पिर वार \n(मुनेसर-साधना आ दुनू बेटा) मे दू पाटपg368 (िव चारधाराक पाटपg368) बिन  गेलिन । रघुनाथ मुनेसरक बेटे नै, पढ़ाएल \nिव पg3ज4ाथीओ । तैप र बपg3ड3कक नोकरी भेने संपg3श4 कारोमे बदलाउ चिल ए एलै। संपg3श4 कारमे बदलाउ ई जे सामंती संपg3श4 कार जमीन-\nजयदादकपgज43 इपgजड6 ज त-पgज6जित  पg3श3 ठा बूिझ  लोक जान गमबैले तैयार भऽ जाइ छै मुदा पूजीवादी सोच बनने जमीन-जयदायकपgज43 पूजी \nबूझल जाइ छै। पgज6जित  पg3श3 ठा िज नगीक कतपg36तपg3शत य सँ जुड़ल अिछ  जइमे माने जेकरा पूितपg36त करैमे धनक सहयोग होइ छै। तँए \nरघुनाथ चािर  कपg3जडाकपgज43 चालीस हजारक पूजी बुझैत , जे दुनू बापूतक पनरहो िद नक कमाइ नै भेल। तइले भावो भऽ माए \nबड़काबाबूकपgज43 मुँहपर गिर यौलक, ई नीक नै केलक। अपनो बाप-दादाकपgज43 नजिर  मे रखैक चाहै छेलै। से नै रखलक। \nएहेन पढ़ल-िल खल पिर वार तखिन  एहेन काज नीक नै केलक। तैसंग अपन िप ताक पिर वार (अपन खनदानक) सेहो \nजनैत। दुनू भपg363इ बाबू िश  पgजूजक छिथ  , तइसँ पिह ने (पिछ ला पीढ़ीमे) सेहो दू भपg363इ िश  पgजूजके छला। एक गोटे वेदक िश पgजूजक \nसंपg3श4 कृत महािव पg3ज4ालयमे दोसर िम  पg386ल पg3श4 कूलमे। खनदानी पढ़ल-िल खल दुनू पिर वार (नैहर-सासुर) तैबीच औरत भऽ एहेन \nकदम नै उठेबाक चाही। मरदा-मरदी हम सभ बुझबै। ओहुना तँ िम िथ लामे जेठ भायकपgज43 जेठॱस सपgज◌4 प ित  देबाक चलिन ओ \nतँ अिछ ए। चािर  कपg3जडा की भेल ? हुनके भातीज भऽ कऽ जेते महीना कमाइ छी तेतबो हुनकर कमाइ नै छिपgज88 ह  । बेटो \nसहजे नेते बिन  कोट-कचहरी टहिल -टहिल  फुिक ते छिपgज88 ह  , ईहो तँ उिच त नै जे दुनू भपg363इमे एक भपg363इ तालेबर बिन   जाए \nआ दोसर भपg363इ दिर पg4श6! तखिन  पिर वारक गाड़ी कोन मुहपgज43 चलत। दिर पg4श6ा मुहपgज43 आिक   तालेबरी मुहपgज43? बाल मन रघुनाथक \n(ओहन मन जेहेन पोखिर क वा पहाड़ी धारक पािन  पg3श4 वपgजड4 छ  होइत) बालु छानल पािन  जकपg363  रघुनाथक िप  ता िद स बेसी \nझूिक  गेल। मुनेसरकपgज43 पािर  वािर क बौिध क संपg3श4 कार रहने चािर  कपg3जडा जमीन लेल भैयारीक बीच मिल  नता आबए नै दइक \nिव चार। जइक चलैत पपgजड◌ीसँ मतभेद चिल  ते रहिन । रघुनाथ मुनेसरक पीठपोहू भेल। दोसरो बेटाकपgज43 नोकरी बपg3ड3केमे भेल ।  \nतीनू बापूत एक िव चारक तँए िम लान बेसी। मुदा रहैक दूिर ओ तँ िक नकोसँ िक नको कम नै। सए िक लो \nमीटरपर दुनू बेटो आ पपgजड◌ीओ अपन -अपन डेरामे रहैत। पुपg3शज तैनी घराड़ीक जे सुगंध होइत से दुनू भपg363इमे केकरो नै। \nजेकरा दू-दूटा घराड़ीपर घर रहतै ओ भाड़ाक घरमे िज नगी िव तौत ओकरा लेल घराड़ीक कोन मोल। ओना मुनेसरो \nनोकरीसँ पिह ने धिर  गामेक घर-घराड़ीमे रहला तँए बेसी झुकाउ, रपg363चीमे जे घरो बनेलॱ तँ सालमे रहबे केते िद  न करै \nछी। तँए गामक झुकाउ रपg363चीसँ बेसी।  \nजिह ना नािद मे बापgज88 हल गाए दोसर गाएकपgज43 थुथुनबैत-थुथुनबैत ठोकरबौ लगैए तिह ना पिर वारमे साधनाकपgज43 भेल । कोनो \nपिर वारक घटनाक बात पिर वारक गाजपg36तन बाले-बपgजड4 चा लग राखत, एक तँ छल-पgज6जपंच िव  िह न बोध तैपर एके घटनाक दुनूक \n(माता-िप ताक) दू िव चार। साधनाक मन मािन  गेलिन  जे जिह ना पित  तिह ना बेटो िव चारसँ बाहर अिछ । ओना अिध क \nिद न (बपgजड4 चेसँ) रपg363चीमे रहने साधनाक आकषपg36तण रपg363चीसँ बेसी। तहूमे पित क कमाइक गाजपg36तनी हाथमे, हाथमे ई जे अपने \nसाधना नव पg3श4 कूलक नोकरी, जइमे दरमाहा नै, अिग ला आशामे नोकरी करैत। जेहने दरमाहा तेहने ने काजो हएत, तँए \nकाजक कोनो भारे नै। रपg363चीमे जमीन कीनैक जखिन   समए आएल तखिन  मुनेसरक खाली पgज6ूपैआक सहयोग , जमीनक \nदाम-दीगर, जगह पिस न इपgज84 यािद  सभ काज साधनाक हाथमे। जमीन भपg363जपर एला पछाित   नपgज◌4 हर पgज6जपg3तत उठल । नपgज◌4 ह र ई \nजे एकबेर जे भऽ जाइ छै से भऽ जाइ छै। नै जँ आगू जमीन कीनॱ चाहब तँ एक तँ महगो हएत, दोसर जमीनो हिट  \nकऽ हएत। तइसँ नीक जे घर िक छु िद न पछाित ओ बनाएब पिह ने जमीने नीक जकपg363 ल ऽ ली। लभगर िव चार साधनाकपgज43 \nमानैमे देरी िक ए लगतिन । दस कपg3जडा जमीन कीिन   लेलिन । कीनला पछाित  दस कपg3जडामे घर बनाएब िध  या-पुताक खेल \nनै। पपgजड◌ीक दबाबमे मुनेसर िद  न-राित  मेहनित  करए लगला। ओना मुनेसरक चिर पgजूूक गुण रहलिन  जे ओहन खगल समैमे \nबोडपg36त परीपgजूजा कपg363पी जपg363चक चाजपg36तमे रहला। पाइक मोटरीक लोभ देल जाइन  मुदा कुल-खनदानक टेक पकिड़  अपनाकपgज43 \nथीर रखला। िद न-राित क मेहनित  मुनेसरकपgज43 रोगक घर बना देलकिन  । ओना साधना सेहो नीके िपg3श4 थ  ित मे रहली। दुनू \nबेटाक बपg3ड3कक आमदनी तँ हाथ अिब ते छिपgज88 ह  ।  \nएक िद न एकाएक मुनेसरकपgज43 पेटमे ददपg36त उठलिन  । डापgजडश ट र ओइठाम पता चललिन  जे पेनिपg38◌ यासक ऑपरेशन करबए \nपड़त। तैसंग मिह नो बेड-रेपg3श3 ट  िल अ पड़त। मुदा दरदो तेहेन जे नै करौने जीब नै सकै छी। खैर हैदरावादमे ऑपरेशन \nभेलिन । खचपg36त नीक भेने पgज6जगित  मे िक छु बाधा तँ पड़बे केलिन । अपनो उमेर बेसी भऽ गेलिन , रंग-रंगक रोग शरीर \nपकिड़ ए नेने छिपgज88 ह  ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n19 \n \nदुनू भपg363इ -जुगेसर-मुनेसरक िव वाद समाजक मंचपर सेहो आएल। जुगेसर जे बेटा मािर मे केस केलिन  ओ घटना \nकतपg36ूक संग समाजोक लोककपgज43 भँसा देलिन  । केसकपgज43 ओइ गित  ए बढ़ौलिन  जे घटनाक परात भने चािर  थाना गाममे आिब  \nगेल। हरिब ड़पg3ड6 गाममे भऽ गेल। दौड़ा-दौड़ी खेहारा-खेहारी जिम  कऽ भेल। दू गोटे जहलो गेल। लगले बपg363की मुपg3त◌ाल हक \nजपgज◌ज ती-कुकपg368 भ ऽ गेल। जेकर पgज6जित  िपg38◌  या समाजमे जिम  कऽ भेल। मुँहपर जुगेसरकपgज43 गािर   पड़ए लगलिन । मुँह गोड़ैत-\nगोड़ैत एते गोड़ा गेलिन  जे मन मािन  गेलिन  जे जिह ना लोक कहै छै अपना गामक गाछी डरौन, आन गामक पा◌ेखिर  \nडरौन तिह ना तँ हमरोले गाम डरौन भऽ गेल। िद नक के कहए जे राित ओ-िब राित  िन धोख गाम अबै छेलॱ, मुदा से आब \nहएत? जेना-जेना मनमे डर मड़पg36ूइत  गेलिन  तेना-तेना पिर वार पgज6जभािव  त होइत गेलिन । तैसंग ईहो भेलिन  जे पिह ने जे \nिव वािद त जमीन चािर  गोटे िम िल  कीनने रहिथ  ओइ जमीनकपgज43 दखल करैमे मािर   फँिस  गेल। बपg363की गोटे मािर  ओ खेलिन , \nमारबो केलिन  आ केसोमे फँसला। तइमे जुगेसर बँिच  गेला। पg3श4 कूलेक समैमे मािर  भेल। तइमे सेहो फुट-फुटौबिल  भऽ \nगेलिन । ओना जमीन कपgज◌ज जा भाइए गेलिन । फुट-फुटौबिल क कारण भेल जे िज नका सभपर केस भेल ओ केसक िह पg3श4 सा \nमंगलकिन । जे नै देने फुटौबिल  भेल। \nमुनेसरक ऑपरेशन तँ सफल भेलिन , मुदा छह मास आराम करैले डापgजडश ट र सलाह देलकिन । जीवन-मुपgज84 युक बीच \nपड़ल मुनेसरक मन छँहोिछ त भऽ गेलिन । एक िदस अपन अिग ला िज नगी हिर अर बूिझ  पड़िन , अपन कमाइक संग दुनू \nबेटाक कमाइ देिख  तँ दोसर िदस अपन िपg3श4 थ  ित  देखिथ  जे अपन सेवा केना हएत। पपgजड◌ीओ पपgजड◌ीए छिथ  । अकास उड़ैत \nिच ड़ै जकपg363। कमा कऽ हाथमे िद यनु, हुकुम पुरिब यनु तँ बड़बिढ़ यपg363 नै तँ अपनाकपgज43 कपरजपgज6ूआक पपgजड◌ी किह   डाकिन  \nदेती। एक मनुख होइक नाते लािज मी िव चार भेल। अपन शिपgजडश त  कपgज43 पgजूजीण बनाएब भेल । सािव पgजूूी-सपgज84 य वान सेझहेमे छिथ । \nअपन शेष नोकरी आ पेपgज88 शनक आशा पपgजड◌ीकपgज43 देखिथ  , तँ बेटाकपgज43 कमासुत बूिझ   संतोष होिपgज88 ह  , मुदा बड़की बिह नक की \nहएत? वेचारीकपgज43 अछैते भाइए ने भाए रहलिन  , अछैते पित ए ने पित  रहलिन , घरपर ओते सपgज◌4 प ित  नै, तहूमे जँ बेचैओक \nअिध कार रिह तिन  तँ िक छु बेसीओ िद नक आशा होइतिन , सेहो नै। समए रौिद याहे अिछ । अपने ओछाइन धेने छी, \nपाइक कोनो आमदनी नै। बेटासँ मपg364िग   केना सकै छी, ओकरो ई बात (बिह नक खचपg36त) बूझल नै छै तैपर जँ मंगबै आ \nओ माएकपgज43 कहत तँ जेहो िक  छु िद न जीवैक आशा अिछ  सेहो चिल  जाएत। आइने-अवगरािन सँ लोक जहर-माहूर खाइए। \nअपन िव चारकपgज43 अपने मनमे दािब   मुनेसर बिह नकपgज43 िब  सिर  देलिन।  \nमिह ना-दू मिह ना तँ सुलोचना आशा धेने रहली मुदा पेटक आिग  तँ ओहन आिग  होइ छै जेकरा िम झबैले लोक \nआचार-िव चार कुल-खनदान सभ िब सिर  जाइए। सुलोचना ओहन पिर वारमे जनम नेने छिथ  जइ पिर वारक औरतकपgज43 भूिम   \nछेदनसँ बिजपg36तत कएल गेल छिपgज88 ह  , ओ अपन पgजूडम बेिच   केना सकै छिथ । अपन ओहन वाड़ी-झाड़ी खेत नै जे अपनो \nजोकर सागो उपजा सकै छी। बाधक खेत। बेवस सुलोचना गाममे टुटली मरैआमे बैिस  गाबए लगली-  \n“हे भोलादानी किह या हरब दुख मोर।”  \nचापgज6ू िद  सक अपन बपg38ज रपg3श4 ता देिख  सुलोचना बिहन चापgज6ूकात तकली तँ एकटा घर लगमे बूिझ   पड़लिन । ओ \nघर अपन दीदी-पीसाक। पीसाक देहापgज88 त  भऽ गेल छेलिन मुदा दीदी ओछाइन पकड़ैपर छेलिख न। गामसँ सटले, करीब \nकोस भिर पर दीदीक घर। बेपgज6ू पहर मे सुलोचना बिह न दीदी ऐठामक रपg3श4 ता पकड़लिन । सुलोचना बिह नकपgज43 देिख   दीदीक \nपिर वारे नै, टोल-पड़ोसक पg3श4 पgजूूीगण सभ सेहो एलिख न। चुपचाप कान लग कनीए जोरसँ सुलोचना दीदीकपgज43 कहलिख  न-  \n“दीदी, भूख लगल अिछ ।”  \nसुलोचना बिह नक बात सुिन  दीदी बूिझ  गेलिख न जे रपg3श4 तेक भूखल नै भुखले घरसँ आएल अिछ । सुलोचनाक \nसुपgज88 दर चेहरा टुटल फूल जकपg363 मिल  न भेल देिख दीदी पुतोहुकपgज43 कहलिख  न-  \n“किन यपg363, सुलोचना रपg3श4 ताक भूखल हएत, पिह ने िक छु पािन  पीबैले िद यौ।”  \nओहुना गाम-समाजक चलिन  अिछ  जे िक यो दरबपgजड6 जापर आएल अपgज◌3 यागतकपgज43 पिह  ने पािन ए आगू अबैत अिछ । \nजिह ना अपन तिह ना मािपgजूू  कक संग मौसी आ दीदीक घर लोक बुिझ ते नै अिछ  अिछ ओ। जैठाम मिह नो रहने िक यो चचपg36त  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n20 \n \nनै करैत बहुत िद न भऽ गेल। तहूमे सुलोचना बिह नकपgज43 बूढ़ दीदी हाथ लगलिन  , सुलोचनेटाकपgज43 िक  ए दीदीओकपgज43 तँ \nटहलनीक जपgज6ूरित   भाइए गेल छिपgज88 ह  । तैसंग पिर वारोक भार कम भेने घरोक लोक खुशीए छिथ । सुपgज◌3 यपg3श4 त  पिर वार छइहे \nखेबा-पीबाक समपg3श4 ये नै। दस गोटेक खोराकीसँ बेसी मूसे खाइए।  \nसुलोचनाक िप िस यौत भाए, हाइ पg3श4 कूलमे िश पgजूजक छिथ । पgज6जित  ष् िठ त िश पgजूजक । िज नगीमे डेरापर किह यो कोनो \nिव पg3ज4ाथपg368कपgज43 पg384यूशन फीस नै लिन । लगमे सुलोचना बिह नकपgज43 रहने नजिर   पड़लिन । नैहर पिर वारक सभ बात सुलोचना \nमुहपgज43 सुनलिन । सासुरक बात िक छु बुझलो रहिन  आ सुलोचनो मुहपgज43 सुनलिन  । मनमे छगुपgज88 ता भेलिन  जे अछैते पित ए \nवेचारी वैधपg3शत य  िज नगी जीब रहली अिछ । पgज6जपg3ततक जिड़   पकिड़  काज बढ़ौलिन । सुलोचनाक पित  दोसर िब आह कऽ नेने \nरहिथ  जइमे चािर टा सपgज88 तानो भऽ गेल रहिन । मुदा सभ िक छु होइतो समपg3श4 याक समाधान भऽ सकै छै। मापg3श4 सैब \n(िप िस यौत भाए) गामक िद याद-वादक भपg363ज सेहो लगौलिन  । भपg363ज लगबैक कारण रहिन  जे जँ सासुरसँ समझौता नै हएत \nतखिन  तँ दोसर िव कपgज◌8 पक जपgज6ूरित   अिछ ए। ऐठाम (अपना ऐठाम) छह मास बरख िद न रहत सएह ने, िज नगी भिर  तँ \nनै रखल जा सकैए। रंग-िब रंगक गप, गप-सपgज◌श प पg38◌ममे उठबे करत । िद यादवादक भपg363ज पौलिन   जे पg3श4 पgजूूीगण सभ तेहेन \nछिथ  जे सुलोचना बिह नक गोड़ा नै बैसऽ देती। अपन जे छिपgज88 ह   तहीपर रिह  सकै छिथ ।  \nमापg3श4 सैबक पिर याससँ सुलोचना बिह न सासुर गेली। दोहरा कऽ सािठ  बखपg36तक उमेरक पछाित जिह  ना िज नगी हारल-\nथाकल तिह ना अपन िज नगी पपg363च  कौर अपg38ज आ पपg363च हाथ वपg3श4 पgजूू पर अँटका लेलिन । दू बरख सासुरमे रहली। जिह ना \nउमेर बढ़ने िव चारोमे बदलाउ अबै छै, से सुलोचनो बिह नकपgज43 एलिन  । मुदा सासुरक जे िस नेह पg3श4 पgजूूीगणकपgज43 अपन बाल -\nबपgजड4 चाक संग, अपन लगौल वाड़ी-फुलवाड़ी, घर-दुआर बनौला पछाित  होइ छै, से नै भेटलिन । केतबो सतौत बेटा-बेटी \nिकए ने रहिन  मुदा अपन जकपg363 तँ निहयपgज43 मानिन । तहूमे चेपg3श3 ट गर सभ भऽ गेल, जे सत्-भाए बुझैत। तिह ना पित ओ संग \nरहिन, खैर जे रहिन , मुदा दस बीघाक िक सान पिर वार भेटने सुलोचना बिह न खुश ◌ी तँ भेबे केली। पिर वारोक सभ \nबुझैत जे िक यो आन थोड़े एली।  \nसुलोचना बिह नक मन मािन  गेलिन  जे िज नगी असानीसँ किट  सकैए। मरैकाल जे ित रोटो हएत तँ कािट  लेब। \nकािट  िक  लेब जे ओ तँ एहेन कपg3श3 टे होइ छै जे लोक मिर ए जाइए। मुदा से अखिन  बहुत दूर अिछ । अखिन  तँ तेहेन \nथेहगिर  छी जे पचीस-तीस बरख जीबे करब। एक िद नक िज नगी तँ लोककपgज43 पहाड़ होइ छै।  \nसासुर एला पछाित  सुलोचना बिह नकपgज43 सभसँ खुशी ई भेलिन  जे अछैते पितए जे िज नगी बिन  गेल छल ओइमे \nएकाएक बदलाउ एलिन । ओना वैधपg3शत य क सीमा नै अिछ । मुदा थोड़-िद न आिक  बेसी-िदन बारहसँ चौदह आना मिह लाकपgज43 \nऐ िज नगीसँ गुजरए पड़ै छिपgज88 ह  । मुदा सबहक िज नगी की एक समान थोड़े होइ छिपgज88 ह  । समाजो तँ समाजे छी, एक िद स \nवैधपg3शत य क मुँह देिख  केतौ जाएबकपgज43 अशुभ बुझैए तँ केतौ शुभ बुझैए । िव धवाक िज नगीओ तँ तिह ना होइ छै।  \nपित  िव िह न पपgजड◌ीक (पुपgज64ष िब  नु नारीक) दू पgज6ूप समाजक बीच अिछ  । एक पित क मृपgज84 यु भेला पछाित  दोसर \nजीिव तोमे छोड़ला पछाित । ओना उमेरो आ िव कासोक (पिर वतपg36तनोक ) िह साबसँ वैधपg3शत य  जीवन अनेको रंगक अिछ , मुदा से \nनै, मोटा-मोटी िज पg38◌ अिछ  ।  \nआजुक नजिर ए बीस बरख वा ओइसँ ऊपरक िह साबमे िब आह हुअ लगल अिछ । ओना ई िव षमता तँ अखनो \nअिछ ए जे सभ पिर वारक कपgज88 यादानक एके उपg4तत नै अिछ  । पढ़ल-िल खल अगुआएल पिर वारमे जैठाम डापgजडश ट र, इंजीिन यर वा \nअपgज88 य पgज6जकार क िड पg3◌ती पgज6जापgज◌श त  केला पछाित  िब आह होइए तँ ओतै नोकरीकपgज43 आधार बना नोकरीक पछाित   िब आह सेहो होइए। \nसमायानुकूल सेहो अिछ । िब आहक साल भिर क एहेन पgज6जिपg38◌  या बिन  गेल अिछ  जे बेर-बेर आवाजाही आ बेर-बेर काज \n(िब आहक पgज6जिपg38◌  याक काज) होइते रहैए। मधुपgजूडावनी, कोजगरा इपgज84 यािद  नजिर पर अिछ ए। अपgज8ड य यनक बीच बेवधान \nउपिपg3श4 थ  ित  होइते अिछ । जइसँ गनल कुिट या नापल झोड़ जकपg363 कोसपg36तक (पढ़ाइक िस लेबस) तैयारीमे कमी अिब ते अिछ । \nतेतबे नै, ई ओहन मोड़ (िज नगीक मोड़) छी जैठाम आिब  वैचािर क पgज6ूप वौिपg3जश  क पgज6ूपमे बदलए लगैत । रंग-रंगक िक पg3श4 सा-\nिप हानीक संग िज नगीक ओहन मनोहर पgज6ूप दृिपg3श3 ट  गोचर होइत जइसँ िक छु-ने-िक छु धपg3तजा लिग  ते छै। एक िद स िज नगीक \nओहन मोड़पर जैठाम पिह ल सीढ़ीक टपान अिछ , जे अिग ला िपछड़ाह सीढ़ीमे ठाढ़े-ठाढ़ टिप  जाइत आिक  िप छिड़ -िप छिड़  \nखसैत-पड़ैत टपत आिक  िप छिड़  कऽ तेना खसत जे उिठ ए ने हेतै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n21 \n \nदोसर तरहक पिर वारमे (जइमे हायर एजुकेशन नै छै) बेटा-बेटीक िब आहकपgज43 पािर  वािर क संपg3श4 कार मािन  िन माहब \nअिन वायपg36तक संग समैओपर आ समैसँ पिह  नॱ करए चाहैए। कारणो छै जे अबैत परपgज◌4 प रामे िब आह चाहे जइ उमेरमे होइ \n(बपgजड4 चासँ िस यान धिर ) मुदा सपgज88 तान समैएपर होइए। समैपर आिक  समैसँ पिह ने करब सकारापgज84 म क िव चार भेल। एहेन \nपिर वार आिक  ऐसँ पछुआएल पिर वारमे बाल-िब आहसँ लऽ कऽ पनरह-सोलह बरख धिर क बेटीक िबआह अिछ ए। बपgजड4 चामे \nिब आह नीक निह यपgज43 अिछ । मुदा नीक िक ए ने अिछ ? ई बात सत् जे पािन मे कोनो चीजक (अपg38ज आिक   तरकारी) बीआ \nदेब पािन मे फेकब भेल। मुदा की पािन मे उपजैबला (मखान, िसंगहार) कपgज43 फेकब कहबै?  \nबेटा-बेटीक िब आह माता-िप ताक अिन वायपg36त काजक पgज6ूपमे समाजमे अखनो ठाढ़ अिछ  , जे उिच तो अिछ । गरीबीक \nचलैत जइ पिर वारक िज नगीक कोनो भरोस नै छै। राजरोग (भारी िब मारी) की गरीब घरमे नै होइ छै, जँ हेतै तँ \nइलाज करा पौत? तेतबे िक ए, िक सान पgज6जधान गाममे की गामेक िक  सानक सभटा खेत गामक छिपgज88 ह   आिक  आनो गामक \nिक सानक (अिध क खेतबला िक सान)। खेतीक उिच त खचपg36त केलो पछाित   उपजौिन हारक (गौआँक) िह पg3श4 सा केते होइ \nछिपgज88 ह  ? जइमे चाहे माल-जाल पोसब हुअए आिक  अपg38जक खेती हुअए , उपजाक अदहासँ बेसी लागत लगै छै तैठाम \nअदहा आिक  अदहोसँ कम उपजौिन हारकपgज43 भेटने कथी लाभ हेतिन  ? एहेन जइ समाजक िपg3श4 थ  ित  अिछ  तइ समाजमे \nिज नगीक भरोस मापgजूू सीताराम करब नै तँ आरो की हएत ? एहेन पिर पg3श4 थ ित मे जँ माए-बाप अपन पान सालक बेटा-बेटीक \nभारकपgज43 उतािर   लइ छिथ  तँ की अधला भेल?  \nओना िव धवा िव धानकपgज43 सामािज  क िव धान नै मानल जा सकैए मुदा समाजक बीच बेवहारमे नै अिछ , एकरो \nनकारल नै जा सकैए। िक छु खास पिर वारक बीचक ओहन समपg3श4 या अिछ ए जेकरा एपg3तजैसमी सदीमे अंगीकार करब \nनामदपg36तगीक अित  िर पgजडश त  आरो िक छु ने छी, खैर जे छी से छी मुदा सामािज क समपg3श4 या तँ छीहे। बारह-चौदह बखपg36तक कपgज88 या \nजँ वैधपg3शत य  होइ छिथ  तँ हुनक िज नगी केहेन होइ ई तँ पgज6जपg3तत अिछ  ए। ओ उमेर ओहन उमेर होइ छै जेकरा बसपgज88 ती हवासँ \nभपgज43ट भेल नै रहै छै। जे िव धवा भेला पछाित  अबै छै। ओ ओहन उमेर होइ छै, जेकरा िद शा देब असाध होइ छै। एक \nिद स पिर वार-समाजसँ िन कािल  देल जाइ छै तँ दोसर िद स िज नगीक बसपgज88 तक लहकी लहकै छै तेहना िपg3श4 थ  ित मे की \nहएत? जइ संगी-बिह नपा संग अखिन  धिर  हँसी-चौल होइ छल ऊहो या तँ िव धवाक सोझहामे बाजब बपg38ज क ऽ दैत अिछ  \nवा ओइठामसँ हटा देल जाइ छै। की पित  हरेने (वैवािह क वंधनक पित ) पिर वारो हरा जाइ, समाजक संग िज नगीओ \nहरा जाइ। मुदा हराइ छै। ओइ दूधमुँह बपgजड4 चाक कोन दोख भेल जेकरा लोक मुँहपर कहतै जे फपgज◌8 लॴक मुँह देिख  जुआ \nखेलए गेलॱ, घरो-घराड़ी हािर  गेलॱ! जाधिर  समाज समायानुकूल सामािज क वंधन बना नै चलत, ताधिर  समाजक कोनो \nअिपg3श4 त  पgज84 व  नै रहतै। गाछसँ पाकल कटहर खिस  जिह ना धरतीपर िछ िड़ या जाइत, आँठी उिड़  केतौ, कोआ उिड़  केतौ, \nकमरी केतौ आ नेरहा केतौ चिल  जाइत, तिह ना समाजोक होइ छै। जखिन  एहेन िपg3श4 थ  ित  बनै छै तखने रंग-िब रंगक \nपg3शत य िभ चार समाजमे पनपै छै।  \nसमाज तँ समाजे छी, एहनो िव धवा तँ छिथ ए जे सासु-ससुरक पछाित  पित सँ िब छुड़ै छिथ । दू-चािर  सपgज88 तान भेला \nपछाित । की ओ अपनाकपgज43 आन पिर  वारक पुपgज64खसँ अपनाकपgज43 कम मानै छिथ  , िक ए मानती। अपन पिर वारक खेती-वाड़ीसँ \nलऽ कऽ बाल-बपgजड4 चाकपgज43 पढ़ौनाइ -िल खौनाइ सभ करै छिथ  तखिन  ओ पुपgज64खसँ कम केना भेली। जँ पुपgज64खसँ कम नै भेली \nतँ िक यो मुँहपर किह  दनु जे फपgज◌8 लॴक मुँह देिख  यापgजूूा केलॱ, यपgजूूे भंगिठ   गेल। िज नगी िज नगी भरै छै।  \nतँए िक  सभ अधले तँ निह यपgज43 अिछ  , ओहनो िव धवा तँ छिथ ए जे बेटाकपgज43 मनोनुकूल सेवा केलिन  । नाित -नाित न, \nपोता-पोतीसँ घर-अँगना अवाद छिपgज88 ह  । जँ िक यो घरसँ बहराएत आ दादीकपgज43 गोड़ लिग   अिस रवाद नै लेत तँ की माए-बाप \nफपgजड6 झ ित  नै करतिन । जे घरक गोसपg363इकपgज43 लोक पिह  ने गोड़ लािग  िन कलैए।  \nजिह ना िभ पg38ज-िभ पg38ज पgज6ूपक बीच िव  धवा जीब  रहली अिछ तिह ना ओहनो तँ छिथ ए जे पित कपgज43 बौड़ गेने वा कोनो \nतेहेन रोगसँ पg3◌तिस  त पित क बीच सेहो छिथ । िज नकर पित  बौड़ गेल छिपgज88 ह   ओ िव धवा ताधिर  नै मानल जाइ छिथ  \nजाधिर  िन िपgजू6  त भपg363ज नै लािग   जाइत। जँ भपg363ज नै लिग   सकत तँ बारह बरख पछाित  मृपgज84 यु मानल जाएत। मुदा पgज6जपg3तत \nअिछ  पुपgज64ख िव  िह न नारीकपgज43 जीबैक उपए। एक मनुख होइक नाते समाज हुनका कोन नजिर ए देिख  रहला अिछ । \nसमाजो तँ समाजे छी, मुँह केपgज◌4 ह र छै  आ नपg364गिर   केपgज◌4 ह र  अिछ  से भपg363जेपर ने चढ़ैए । ताड़ी-दापgज6ू पीिन  हार पीब कऽ \nमपg3श4 तीमे दोसराक माए-बिह नकपgज43 गािर ए-मािर टा नै, इपgजड6 ज ित -बाबपgज6ू सेहो लूटैए मुदा अपन माए -बिह नक बीच आदशपg36त बिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n22 \n \nपिर वारमे रहैए। एहेन जे सोचक पgज6ूप बिन   गेल अिछ  एकरा केना मेटौल जाएत, मूल बात भेल। मुदा एहेन समपg3श4 याक \nसोर देिख , बाजब वा मेटाएब िध या-पुताक खेल कहपg363 छी। के रोगी, के भोगी के जोगी से िच पgज88 ह ब किठ न अिछ! किठ ने \nनै अिछ  जएह रोगी सएह जोगी बिन  िन िपgजू6  र बिन  भरिम  रहल अिछ । \nसुलोचना बिह न, अछैते पितए (पुपgज64षे) िव धवा नै रिह तो िव धवाक िज नगी जीब रहली अिछ । बारह-तेरह बखपg36तक \nअवपg3श4 थामे िबआह भेलिन  उपg38जैस -बीस बखपg36तक अवपg3श4 थामे सासुरसँ भगा देल गेली। ओना समाजमे िव कपgज◌8 प  रिह तो सबहक \nलेल नै अिछ । समाजक बहुलपg364शक बीच िव  कपgज◌8 प  खुजल अिछ  जे दोसर िब आह करैए। मुदा सुलोचना बिह न ओहन \nपिर वारमे जनम नेने छिथ  जइ पिर वारमे पुपgज64ख लेल तँ कोनो बापgज88 ह  नै छै मुदा नारीक (मिह ला) लेल छै। सासुरसँ \nसपgज88 तान नै हेबाक अबलट जोिड़  भगा तँ देने छिपgज88 ह   मुदा जबाव (वैवाहक सपgज◌4 बपgज88 ध  भंग करैक) तँ नै देने छिपgज88 ह  । जबावो \nतँ ओतए ने देल जा सकैए जैठाम िव कपgज◌8 प  होइ। जैठाम िव कपgज◌8 प  नै छै तैठाम जबावो देनाइ असान निह यपgज43 अिछ  । \nलगभग बीस-बाइस बखपg36तसँ सािठ  -बासिठ  बरख सुलोचना बिह न अछैते सासुरे नैहरमे रहली। मुदा नैहर-सासुरक बीच \nसपgज◌4 बपgज88 धोक तँ दोहरी पgज6ूप अिछ  । जैठाम सासुरमे िद अर-भैजाइ, सासु-ससुर वा आन-आन सपgज◌4 बपgज88 ध  अिछ  तैठाम नैहरमे \nभाए-बिह नक, माए-बापक सपgज◌4 बपgज88 ध  अिछ । जइक चलैत सुलोचना समाजक बिह ने बनल रहली।  \nआने िम िथ लपg364गना जकपg363 सुलोचनो बिह  नक अपन मन मािन  गेल छेलिन  जे हमरा सपgज88 तान नै हएत। ओना सपgज88 तान \nहएब नै हएब जानब थोड़े किठ न अिछ ए जे सुलोचना बिह न नै बूिझ  पेली। तैसंग ईहो भेलिन  जे जखिन  पg3श4 वामी (पित ) \nदोसर िब आह कऽ लेलिन  तँ सौतीन तरक बाससँ नीक नैहरेक बास। समाजमे ओहन दीपgजूजा बँटिन  हारक कमी निह यपgज43 \nअिछ  जे अिब सबासू िज नगीकपgज43 िब  सबासू बना सािठ  बखपg36तक उमेरमे पपg363चम िब  आहक दीपgजूजा दैत दैछना पािब  एक रंगीन \nदुिन यपg363 ठाढ़ क ऽ दैत अिछ ।  \nनैहरक बास तँ सुलोचना बिह न मनमे अरोिप  लेली मुदा जीबैक जोगार नै कऽ पौली। पgजूडमक सहारासँ जँ िज  नगी \nठाढ़ किर तिथ  तँ दोसर िज नगी भेिट  जैतिन  से नै तािक  पौली। नै तकैक कारण पिर वारक बेवहार रहिन । पिर वारक \nएहेन बेवहार जइमे घरक अित िर पgजडश त उपg3ज4म करैक अिध  कार नै। ओ अिध कार िस िर फ पुपgज64खकपgज43 छिपgज88 ह  । ओना पिर वारोक \nदोख मानल जा सकैए। जे पिर वार सपgजू3ानी रहल  ओइ पिर वारमे एहेन-एहेन समपg3श4 या लेल कोनो िव चार नै भेल, ओकरा \nतँ दोख कहले जाएत। अनेको िम िथ लपg364गना िम  िथ लाक धरतीपर जनम नेने छिथ  जे अिव वािह त वा पित  िविह न रिह \nिश खर छूिब  बैसल छिथ ।  \nदेिख ते-देिख ते सुलोचना बिह न सािठ -पपg3ड3सिठ  बरख पार कऽ गेली। नपgज◌4 ह र कद, गौर वणपg36त, गोल मुँह सुलोचना \nबिह नक। मुदा नैहरमे रिह  पिर वारेक नै, समाजक बिह न बिन  गेली। केकरो बेटा-बेटीक िब आह होइ, सुलोचना बिह न \nपपg363च िद  न पिह ने अदौरी खॲटबे करै छिथ , भोज-भातक तरकारी बनेबे (कटबे) करै छिथ । बर-बरी छनबे करै छिथ । \nगामक देव पg3श4 थानमे मुड़नक गीत, िब आहक गीत इपgज84 यािद -इपgज84 यािद  गेबे करै छिथ ।  \nिव पg3ज4ालयसँ जुगेसर सेवा-िन वृित   भऽ गेला। ओना सरकारी िव पg3ज4ालय भेने जुगेसरक अंित  म दस बरख नीक \nबनलिन । सरकारी वेतनक संग आरो-आरो सुिव धाक आशा तँ बनबे केलिन । ओना सेवा-िन वृित  सँ पिह ने पुरना घराड़ी \n(िप ताक देल) छोिड़  दोसर ठाम घराड़ी कीिन  पजेबाक नीक घर बना नेने छिथ । पपg363चटा सपgज88 तान छिपgज88 ह  , दू बेटा तीन \nबेटी। िव पg3ज4ालयमे नीक वेतन भेटने बेटीओक िब  आह नीके घर केने छिथ । मुदा िश पgजूजाक जे दुगुपg36तण छै ओइसँ पिर  वार \nपgज6जभािव  त भाइए गेल छिपgज88 ह  । दुगुपg36तण ई छैक जे बपgजड4 चेसँ लोक िज नगीले नै, नोकरीले पढ़ैए। जखने पgज6जाइमरी िश  पgजूजासँ आगू \nिव पg3ज4ाथपg368 बढ़ैत अिछ   तखनेसँ ओकरा मनमे नीक-नोकरी नाचए लगै छै। नीक मेहनित  करब नीक िर जपgज◌8 ट  हएत। नीक \nिर जपgज◌8 ट  हएत नीक नोकरी भेटत। अिभ भावकोक धारणा सएह बिन  गेल अिछ । उवपg36तर भूिम   िम िथ  लाक अिछ ए, जइसँ \nवौिध क पgज6ूपमे सेहो उवपg36तर अिछ  ए। नीक िश पgजूजा लेल नीक जगह चाही से तँ अिछ  ए ने। तखिन ? तखिन  यएह ने रापgजड6 य सँ \nआन-रापgजड6य आ नगरसँ महानगर होइत आन -आन देशक रपg3श4 ता धड़ू।  \nएहने पिर वार जुगेसरोक बिन  गेलिन । हाइ पg3श4 कूल पार केला पछाित  दुनू बेटा गाम छोिड़  परदेशक बाट पकिड़  \nलेलकिन । परदेशोक आब पहुलका पgज6ूप निह  यपgज43 रहल जे देहा-देही िक यो नोकरी करै छला, आ पिर वार गाममे रखै छला। \nजइसँ सामािज क सपgज◌4 बपgज88 ध मे कोनो बेवधान नै छल। मुदा आजुक पिर वेशमे घरसँ िन किल ते, अपन पपgजड◌ी-बपgजड4 चा अगुआ चिल  \nजाइ छिथ । भाड़ा-भुड़ीक घर (एक तँ ओहुना कम कमेिन हार लेल जिह ना भोजनक समपg3श4 या छै तिह ना रहैओक) एकटा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n23 \n \nकोठरीक िज नगी केहेन हएत? भानससँ लऽ कऽ सूतब धिर । दुनू बेटाकपgज43 परदेश गेने, जुगेसरो आने-आन जकपg363 बुढ़ाड़ीमे \nदुनू बेकती गाम धेने छिथ । जइ अवपg3श4 थामे दोसराक सेवाक जपgज6ूरित   होइ छै, तइमे सेवा केिन हारे नै। अनेको पgज6जपg3तत एक \nसंग ठाढ़ होइए।  \nमुनेसर सेहो सेवा िन वृित  भऽ गेला। पलामूसँ रपg363ची चल एला। मुदा जिह ना नोकरीक अदहा दरमाहा गमौलिन  \nतिह ना पg384यूशनक अगहन सेहो। ओना पg384यूशनक अभाव रपg363चीओमे निहयपgज43, तहूमे मुनेसर एक तँ सपg364इसक िश  पgजूजक छिथ   \nदोसर पढ़बैमे इमानदारीए नै िव षय बुझबैक अपg3जजुत  गुण सेहो छिपgज88 हहपgज43। मुदा सभ िक छु रिह तो शरीर तेहेन रोगा गेलिन  जे \nजलखै-कलौ दबाइए होइ छिपgज88 ह  । अपन कीनल रपg363चीक जमीन , तैपर अपन कमाइक बनौल नीक घर छिपgज88 ह  हपgज43, तँए रहैक \nसुिव धा छिपgज88 ह  हपgज43। मुदा समए जिह ना नव-नव िज नगी ठाढ़ करैए तिह ना आने-आन जकपg363 मुनेसरो तँ छ िथ ए। संतानक \nनाओंपर मापgजूू दूटा बेटा छिपgज88 ह  । दुनू बेटा नीक िश पgजूजा पािब  , एकटा मपgज8ड य पgज6जदेश -िव लासपुर आ दोसर हिर याणामे नोकरी \nकरै छिपgज88 ह  । नोकरीए की करै छिपgज88 ह   जे अपन-अपन पपgजड◌ीक आ िध  यो-पुता लऽ लऽ छिपgज88 ह  । ऐठाम पgज6जपg3तत उठैत जे जइ \nपिर वारक एक समपg364ग हिर  याणा समाजक बीच रिह , ओतुपg3तजा वातावरणमे पालल -पोसल जाएत, दोसर मपgज8ड य पgज6जदेशक \nवातावरणमे पालल-पोसल जाएत, तेसर रपg363ची आ चािर म गाममे। तैठाम केना समावेश हएत? तहूसँ िव कृत तँ ई होइत \nजे एके पिर वारक दू भैयारीमे एकक कमाइ बेसी आ दोसरकपgज43 कम भेने पिर  वारक पg3श4 त रो (खान-पान, पढ़ाइ-िल खाइ) मे \nदूरी बिन ते अिछ । तेतबे िक ए? गंभीर रोगसँ पg3◌तिस  त एक भपg363इ खचपg36तक (इलाजक खचपg36त) दुआरे मिर  जाइ छिथ , जखिन  \nिक  दोसर भपg363इ बपg3ड3कमे पgज6ूपैआ रखने रहै छिथ  । पgज6जपg3तत उठैत अिछ  , की यएह िम िथ लपg364चलक भैयारी आिक   पिर वार आिक  \nसमाजक धरोहर छी जेकरा लऽ लऽ नाचब? िम िथ लपg364चलकपgज43 ऊपरे-झापड़े देखब भेल। िम िथ लपg364चलक योगदान दुिन  यपg363क \nदशपg36तनमे ओ अिछ   जे पgजूडेपg3श3 ठ मनुखक संग नीक समाजक िनमपg36ूणक बाट देखबैए ।  \nदुनू बेटा तँ मुनेसरक हटले-हटल छिपgज88 ह  , जे पपgजड◌ीओ डेढ़ सए िक  लोिम टर हिट  नोकरी करै छिथ न। ओना \nमुनेसरोकपgज43 कोनो तरहक अभाव निहयपgज43 छिपgज88 ह  , िक एक तँ पेपgज88 श न भेिट ते छिपgज88 ह  , बपg3ड3कक सूिद   अिब ते छिपgज88 ह  , तैसंग घरो-भाड़ा \nअिब ते छिपgज88 ह  । मुदा सभ िक छु (पाइ-कौड़ी) रिह तो बूिझ  पड़ै छिपgज88 ह   जे िक यो ने अिछ । रोगी लेल पिर चािय काक की \nजपgज6ूरित   होइ छै ओ आन बूिझ  केना सकैए। जे अनुभव करैए ओ िज नगीक चुकल बेवस अिछ । जेकरा एकटा पएर नै \nछै, पेटमे जखिन  भूख-िप यास जोर मारै छै तखिन  ओकरा छोिड़  दोसर बूिझ  के सकैए। ई ओहने भेल जे िक यो केकरो \nएक मुपg3जडी खुआ सेवा करैत आ िक यो ओकरा िज नगी दऽ एक मुपg3जडीक जपgज6ूरते नै रहए दैत अिछ  ।  \nअपg3श4 सी बरख पार केला पछाित पुरना घराड़ीपर सात हाथ नमती घर बना सुलोचना बिह न रहै छिथ । धानक \nनारसँ छाड़ल। बपg363सक कोरो-बपgजू4ीसँ ठाठल , बीचला तीनू खुटा लकड़ीक आ कतका छबो बपg363सक ठाढ़ घर , जइमे \nकड़ची-खरहीक टाटक बीच तपgजडत ताक केवाड़ी शीशोक चौकिठ  लगल, घरमे बैिस  सुलोचना बिह न िह या कऽ तकै छिथ  तँ \nसभसँ नीक अपनाकपgज43 बूिझ   मने-मन गुनगुनाइ छिथ-  \n“साग खॲिट  खेबै, िम िथ लेमे रहबै।”  \nिह या कऽ अपन पिर वार देखै छिथ । िप ताक चापgज6ू भैयारीक भाए अपन-अपन पपg3तजा मकान बना अँगना फुटा \nअपन-अपन अबै-जाइक रपg3श4 ता बना लेलिन , मुदा हम तँ ओहए पुरना रपg3श4 ता होइत अखनो जाइ-अबै छी जे िप ताक देल \nचापgज6ू भैयारीक सिझ  या रपg3श4 ता छेलिन । ने तहीए बँटबारा भेल आ ने अखने िक यो बँटलिन । सबहक सिझ या रिह तो, \n(सभ भपg363इ बुझै छिथ  ) सोलहपg38जी सुख तँ हमरे होइए । तेतबे िक ए, साले-साल घरक मरपgज◌4 म ित  करै छी, पुरनाकपgज43 नव करै \nछी। खुटा-खुटी सोझ करै छी। नवका नारसँ छाड़ै छी, टाट-फड़कक पुरना लेबा झािड़  नवका लेबा लेबै छी, घर-\nओसराक मुँह-कान बनबै छी। सीढ़ीकपgज43 सेिर  यबै छी। सभ िद न नवके घरमे रहै छी। नव घर खसै पुरान घर खसे से \nहम िक ए बुझबै। साल भिर क पछाित  ने घर पुरनाइ छै, जखिन  बखपg36ूमे छाड़ -बपgज88 ह न सड़ै छै तखिन  ने पुरान होइए। \nजिह ना तीनू भैयारी अपन-अपन अँगनामे कल गरौने अिछ  तिह ना ने मुनेसर अपनो गराइए देने अिछ । बाप-दादाक \nखुनौल इनार छेलिन , सभ िक यो पािन  पीनाइ छोिड़  देलिन  तँ हमहॴ िक ए सड़ल-पाकल पािन  पीब। तँए िक  हमरा कल \nजकपg363 अनको छिपgज88 ह  । देखै छी जे भिर  ठेहुन की-कहपg363 कलपर लगौने रहैए , केना ओहेन कलक पािन  पीबैमे पड़पन होइ \nछै से नै जाइन। दतमिन  किर  कऽ कले लग फेक देलॱ। वतपg36तन मपg363िज   फेिक  देलॱ, एकरा की कहबै। अपिच पg3श3 ट  नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n24 \n \nकहबै तँ की कहबै। जँ कमे जगह अिछ  तँ ओहीमे खािध  खुिन  देबै आ तइमे फेकब। जखिन  बेसी भऽ जेतै तखिन  \nरौदमे सुखा आिग  लगा जरा देबै। से करबे ने करब आ भिर  ठेहुना गपgज88 द गी लगौने रहब। मन घुमलिन , तीनू भपg363इ पपg3तजा \nघर-अँगनाक तीनू िद स बनौने अिछ  तइसँ की हमरा गरफेदा अिछ , ने अँगनामे साले-साले टाट लगबए पड़ैए आ ने \nसपg363प -छुछुनिर क बील -बाल बनैए। तीनू भपg363इक घरेक  देवाल ने अँगनाक टाट बनल अिछ । राितओ-िब राित  तँ यएह बूिझ  \nपड़ैए जे चापgज6ू िद  ससँ जेरक-जेर ओगरबाह बैसल अिछ  बीचमे चेनसँ भानसो करै छी, खेबो करै छी आ सुतबो करै \nछी। चापgज6ूकात लपgजू4ी बीचमे भगवती जकपg363 रहै छी। राित -िब राित  जे चोरो-चहार औत तँ कोठाबला ऐठाम जाएत आिक  \nखढ़क घरमे औत। जेना िक यो सुलोचना बिह नकपgज43 ठॲठ पकिड़   आगू मुहपgज43 ठेिल   देलकिन  तिह ना घुसिक  िपताक भैयारीसँ \nअपन चापgज6ू भाए -बिह नपर एली। अपन बात केकरो िक ए कहबै, जेकरा कहबै तेकरे केलहा छी। हम जमािह र लाल \nथोड़े छी जे मेननक िव चार एकेबेरमे बूिझ  जेबै। अपनासँ घुसुिक  मन आगू बिढ़ मािझ ल भाएपर गेलिन । कहू जे सात \nबेटा रामकपgज43 एको ने कामकपgज43। जेकरा दू-दूटा धाकिड़  सन-सन पुतोहु रहतै से अपनेसँ वतपg36तन मपg363जत , भानस करत, केहेन \nहेतै! आब िक  जुगेसरोक ओ उमेर रहलै जे साइिक लसँ झंझारपुर हाटसँ समान कीिन  कऽ लौत। जखिन  नोकरी \n(जुगेसरक नोकरीक पिह लुक समए) छेलै, तखिन  पिर वार चिल ते छेलै, िध यो-पुतोकपgज43 पढ़ेबे-िल खेबे केलक, बेटीक िब आह \nअपनासँ बीसेमे केलक, घरो तेहेन बािपgज88 ह   लेलक जे तीस-चालीस बरख ताकौ पड़तै। तैपर पीलसीनो तेते भेटै छै जे \nकेतेकपgज43 दरमहो ने ओते छै। तखिन  जे बौऐनी लगल छै से कोइ रोिक  देतै। जइ बेटाले बाप ओते किर  कऽ रिख  देने \nछै जे तेकरे बेटाकपgज43 नचने तँ पेट नै भरतै आ िज नगी नै चलतै। हमहॴ की करबै? ओकरोसँ बेसी उमेर अिछ । अपने \nमुइने जग मुअए। दुिन यपg363मे तँ सदित  काल केतौ भुमकम होइ छै, केतौ झपg363ट -पािन  होइ छै, केतौ समुपg4श6मे जुआिर   अबै छै, \nकेतौ ठनका खसै छै, केतौ हवा-जहाज खसै छै, केतौ रेलगाड़ी उनटै छै तँ केतौ धारक नाहे उनिट  जाइ छै, केकरो \nरोकने रोकेतै। तखिन  तँ भेल जे लोक अपन रपgजड4 छा करैत दोसरोक करए। भाएक िज नगीमे डुमल सुलोचनाकपgज43 जेना \nभपg3तज खुगलिन। अपनो जुगेसरक चािल -परिक त नीक नै छै। िज नगी भिर  रपgजडज ग रघस करैत रिह  गेल। कहू जे अनकर \nझगड़ा (िद यादक जमीनक) िक ए मोल लेलक जे हमरो आ मुनेसरोसँ मुँह फुपgज◌8 ला–फुली छै। सासुरमे बेटा नै रहने \nजमीनक लोभ िक ए केलक। एतबो िक ए ने बुझलक जे सासुर उपिट  जाएत। तहूमे मुंगेर-घाट लगक सासुर, साले-\nसाल बाबा धाम लोक जाइते अिछ । एकोरपgजू4ी मनमे िव चार रहलै जे जँ कहॴ गौआँ-घपgज64आ हराइत -भॲिथयाइत ओइ गाम \nपहुँचत, राित -बीच रहए चाहत तँ ओ गौआँ गािर  पिढ़  भगा देतै आिक  रहए देत। भाइए छी, ओकर काज फुट छै, हमर \nकाज फुट अिछ , तैठाम कहबे ने करबै आिक  कएलो हएत। ने एको कौड़ी हाथ लगलै आ ने अपेछा रहलै। हमहॴ \nजेठ बिह न िछऐ, हमरा िल ए जेहने जुगेसर अिछ  तेहने ने मुनेसरो अिछ । मुदा ओ किह यो बुझलक जे बिह न केहेन \nगपgज6ूमे जीबैए । बड़ लीलसा रहए जे समाज ने समाजसँ ठेिल  देलक मुदा भगवान थोड़े बेपाट भऽ गेला। भाइयक \nबेटीक कपgज88 यादान नै कऽ सकै छेलॱ। मुनेसरक आशा अिछ ओ तँ भगवान ओकरा बेटीए ने देलिख न, जेकरा देलिख न से \nतेहेन अिछ  जे बेटा-बेटीक िब आह केलक आ एक कौर खाइओले ने देलक। कहू जे एहेन िक  ओकरे बेटा छै जे \nरामिक सुनकपgज43 िक  ए गािर  िल िख  िच पg3जडी पठौलकै। खेत-पथारक हक-िह पg3श4 साक बात छेलै तँ ओ समाजे आिक  कोटे-कचहरीसँ \nने फिड़ छाइत। तइले एते भारी हंगामा िक ए भेल। अनेरे समाजक लोककपgज43 िक  ए जहलो कटौलकै आ घरक चौकैठो-\nकेबाड़ उखड़बौलकै। मुदा हमहॴ की कहबै, भगवान अपन सासुर हैर लेलिन  तँए ने, नै तँ हमरा कोन मतलब ऐ गाम-\nसमाजसँ रिह तए। अपन भरल-पूरल पिर वार रहैत, बाल-बपgजड4 चा रहैत, मनुखक बोनमे हराएल रिह तॱ। मुदा लगले \nसुलोचना बिह नक मन घुमलिन । आँगुरपर िह साब जोड़ए लगली जे माएसँ कम िद न जीलॱ, आिक बेसी िद न। बाबू तँ \nकहबे करिथ  जे नपgज◌ज बे बरख टिप  गेलॱ मुदा माए तँ से नै बाजल। ओ तँ एतबे कहलक जे रौदी साल दुरागमन भेल \nरहए। तइ िह साबसँ तँ भिर सक ऊहो नपgज◌ज बेक धत्-पत् जीबे कएल। ओहुना बाबू कहला पछाित  दू-तीन बरख पाछू \nमुइला। तहू िह साबसँ नपgज◌ज बे भाइए जाइए। मुदा अपन केते भेल, से केना बुझबै। कोनो िक  िल खल-पढ़ल छी जे \nकुपgज83 ड ली देखब। तहूमे घरक चुबाटमे सभटा पिछ ला कागज-पतर सिड़  गेल। तखिन? मन दौगबए लगली। मन पड़लिन  \nजुगेसरक जनम। िब आहसँ तीन-चािर  बरख पहुलका छी। मुदा दुनू तँ अपgज88 हे-गािहंस अिछ । एकटा उपए अिछ , नअ-दस \nबरख नोकरी छुटना भेल हेतै, सािठ  बखपg36तमे नोकरी छुटै छै, तइ िह साबसँ सपgजू4िर  क धत्-पत् भेल हएत। ओकरा जपgज88 म क \nसमए ढेरबा रही। तखिन  तँ अपg3श4 सीसँ ऊपर भेल। अपg3श4 सी मनमे अिब ते हँसी फुटलिन । यएह छी िज नगी।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n25 \n \n \nµµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n26 \n \n३ \n \n \nमािझल भाए जुगेसरपर सँ सािझ ल भाए मुनेसरपर सुलोचना बिह नक नजिर  बढ़लिन । दुनू भपg363इमे मुनेसरे सहोदर \nबिह नो बुझैए आ जेतए तक वेचाराकपgज43 भ ऽ पबै छै मदितओ करैए। मुदा ओही वेचाराकपgज43 की दोख देबै। गाममे रहैत आ \nलग-पासमे नोकरी करैत तखिन  ने से तेते दूरमे अिछ  जे मदित ए की हएत। तहूमे तेहेन घरवाली भगवान देलिख न जे \nसिद खन अपने पिर वारक पाछू तबाह रहैए। एक तँ दुनू बेकतीक बात, दोसर पढ़ल-िल खल पिर वार, केतौ जे िक छु \nबाजत आिक  केकरो कहतै सेहो केहेन हएत। खैर जे होउ, एते तँ वएह वेचारा करैए जे एते िद न किह यो काल िक छु \nपठा दइ छेलए जइसँ दीके-िक -सीके कहुना कऽ गुजर करै छेलॱ। मुदा आब तँ से निहयपgज43 अिछ  । एकेबेर तेते पgज6ूपैआ \nबपg3ड3कमे जमा क ऽ दइए जे साल-मालमे कोनो िद पg3तजत निह  यपgज43 रहैए ।  \nछोट बिह न जे अिछ  तेकरा अपने तेहेन पिर वार छै जे नैहरो िब सिर  गेल। जँ किह यो भपgज43टो करए चाहै छी सेहो \nनै होइए। केना कऽ छोट-बिह नक सासुर जाएब। लोक की कहत? जेठ बिह न माए दािख ल होइ छै।  \nघर-आँगन बहािर , चुिपg334  -िच नमार नीिप  वतपg36तन -बासन मपg363िज  , जारिन -काठी ओिर या सुलोचना बिह न कलपर पािन  आनए \nगेली। बापgज◌8 टीन भिर  उठा जखिन  िव दा भेली आिक  बापgज◌8 टीन नेनिह  चबुतरापर खिस  पड़ली। गुण रहलिन  जे गरदिन सँ \nऊपर चबुतरासँ बाहर रहलिन, नै तँ तेहेन खसान खसलिथ  जे मिरए जैतिथ । ओना माथक भाग बँचलिन  मुदा डपg363ड़सँ \nिन पgजड4 चपg363 थौआ भाइए गेलिन । एक तँ िस मटीक चबुतरा तैपर भर ल बापgज◌8 टीन पािन । खिस ते एकबेर िप ित यौत भाइक नाओं \nलऽ कऽ जोरसँ बजली-  \n“मनोहर, हौ मनोहर, कलपर खिस  पड़लॱ।”  \nअवाज तीनू भैयारीक आँगन तक पहुँचलिन । मुदा एक अवाज (पिह ल अवाज) सुिन  जिह ना िक यो कान ठाढ़ कऽ \nदोसर अवाज अकानए लगैए तिह ना सभ (भैयारी पिर वार) दोसर अवाजक आशा-बाट देखए लगला। मुदा दोसर अवाज \nदइसँ पिह ने सुलोचना बिह न अचेत भऽ गेली। डपg363ड़क जोड़क हपg386डी टुिट   गेलिन । तैपर भरल बापgज◌8 टीनक चोट सेहो \nलगल रहिन । दोसर अवाज नै उठने (सुलोचना बिह न अवाज) मनोहरकपgज43 शंका भेलिन   जे दोहरा कऽ अवाज िक ए ने \nआएल। से नै तँ केतौ अनतुका बात थोड़े छी। अँगनेसँ घरक पिछ ला िख ड़की खोिल  देखलिन  जे सुलोचना बिह न \nकलपर चापgज6ूनाल चीत खसल अिछ  । घरेसँ हपgज◌8 ला करैत िन कलला जे सुलोचना बिह न कलपर खसल अिछ । मनोहरक \nअवाज सुिन  तीनू भैयारीक आँगनसँ िध यो-पुता आ पg3श4 पgजूूीगणो दौड़ कऽ सुलोचना बिह न लग पहुँचली। मरदा-मरदी \nमनोहरेटा। पg3श4 पgजूूीगणो तँ पg3श4 पgजूूीगणे छी। काजक भीड़-भाड़ तँ नै मुदा िव चारक तँ समुपg4श6े छी। रंग-रंगक िव चार चलै \nलगल। िव चारक तीर तेते तेज जे मनोहरक अपन बुिध ए हरा गेलिन , िव चारे थकथका गेलिन । तँइए ने कऽ पबिथ जे \nबिह न जीिव त अिछ  आिक  मुइल। देहो-हाथ ने एकोबेर सुगबुगाइन। जिह ना िब ना पg4श◌ेकक साइिक  ल वा गाड़ीक ठेकान नै \nरहै छै जे केपgज◌4 ह र जाएत तिह ना मनोहर भऽ गेला। तहूमे अपन पपgजड◌ी कहलकिन  -  \n“नाकक सपg363स देिख  यौ?”  \nमुदा तैबीचमे पित यौत भाइक पपgजड◌ी, भावो बािज  देलिख न-  \n“छातीपर हाथ दऽ कऽ देखथुन।” \nदुनू गोटेक दुनू िव चार सुिन  मनोहर अकबका गेला। मुदा भावो िव चारक आदर करैत मनोहर छातीपर हाथ \nदेलिख न तँ धक-धकी बूिझ  पड़लिन । मुदा तैबीच पपgजड◌ी गुपgज◌4 ह रैत बजली-  \n“कहलॱ जे नाकक सॲसा देिख यौ, तँ डापgजडश टर जकपg363 छातीमे आला लगबए लगलॱ?” \nपपgजड◌ीक बातकपgज43 मनोहर नै ठेकािन   सकला। िक एक तँ कािपg334   सपg363झमे जखिन   पपgजड◌ी आ भावोक बीच झगड़ा भेल \nरहिन  तखिन  गामपर नै रहिथ , तँए नै बूझल रहिन । दुनू गोटेमे सँ िक यो कहबो ने केने रहिन । नै कहैक कारण रहै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n27 \n \nजे दुनू गोटे अपने फिड़ छबैक िव चािर  नेने रहिथ । छातीक धुकधुकी देिख  मनोहर नाक लग हाथ देलिख न तँ बूिझ  \nपड़लिन  जे सपg363स पgज6ूिक  -पgज6ूिक   चलै छिपgज88 ह   मुदा अखिन  उपाइए कथी अिछ ? मरदा-मरदीमे असगरे छी, केना उठा कऽ \nओसारोपर लऽ जाएब? गािड़ -गड़ौबिल  आ मािर -मरौबिल  करैकाल ने भपg3ड3सूर -भावोक सपgज◌4 बपgज88 ध  नै रहैए मुदा बेर-बेगरतामे तँ \nरिह ते अिछ । असगरे पपgजड◌ीएटा छिथ   जे संग भीिड़  काज करती बपg363की सभ भावोए छिथ  । देहमे केना भीड़ती। तहूमे \nअधमड़ू जकपg363 छिथ  । देहो-हाथ लरे-तपg364गर हेतिन  । जँ होशगर रिह तिथ  तँ घुघुओपर उठा लइतॱ। एक गोरे तँ दुनू डेने \nसपgज◌4 हारैमे रिह  जेती। अपने जँ धड़ पकड़ब तँ दुनू टपg363गकपgज43 की हएत । तहूमे जँ टुटल हेतिन  तँ आरो टुिट  कऽ िन पgजड4 चे \nखिस  पड़तिन । डापgजडश ट रो ऐठाम केना जाएब। डापgजडश ट र बजबए जाएब तैबीच की हएत, तेकर कोन ठेकान। जिह ना बाल-\nबोध बपgजड4 चाक बुिध क पौती बपg38ज रहैए तिह  ना मनोहरक बुिध क नीचला खपgज◌श पीमे ऊपरा लिग  गेलिन । कलपर पड़ल सुलोचना \nबिह न फक-फक करैत। मनोहरकपgज43 सुमित  एलिन । कलपर सभकपgज43 छोिड़   अपन कोठरी आिब  मोबाइल िन कािल  िच पgज88 ह रबा \nडापgजडश टरकपgज43 फोन केलिख  न। पछाित  िप ित यौत भाएकपgज43 केलिख  न। मुदा जिह ना फोन केलिख न तिह ना एपg3तजे-दुइए सभ \nपहुँचला। पहुँिच ते डापgजडश टर डपg363ड़ फुलब देिख   बजला-  \n“डपg363ड़ भिर  सक टुिट  गेल छन् िह । चाहे डपg363ड़क जोड़ िछ  टिक  गेल छिपgज88 ह  । हमर साधसँ बाहरक काज अिछ । \nओना तपgज84 काल इपgज88 जेपgजडश श न दऽ दइ िछ यिन  मुदा िह नका नीक डापgजडश ट र ऐठाम लऽ जैयनु।”  \nतीनू-चापgज6ू भपg363इओ आ डापgजडश ट रो िम िल  हाथे-पाथे उठा ओसारक िब छानपर सुलोचना बिह नकपgज43 पािड़   देलकिन । \nइपgज88 जेपgजडश श न पड़ला पछाित  सुलोचना बिह नकपgज43 कुहरब शुपgज6ू भेलिन  । मुदा बोली नै फुटिन । हाथोक इशारा नै देल होिपgज88 ह  । \nलगले मनोहर जुगेसरकपgज43 समाद पठौलिख  न। ई सोिच  जे िक छु िछ यिन  तँ सहोदर बिह न हुनके िछ यिन । हुनका पीठेपर ने \nहम सभ रहब। नै िक छु करिथ न तेकर पछाित ओ ने िद याद-बाद आिक  सर-समाज। समाज तँ सहजे समुपg4श6 छी, आइ नै \nअदौसँ होइत आएल अिछ  जे िक यो असाध रोगक िश कार हुअए आिक  पढ़ए-िल खए चाहैत हुअए आिक  बेटा-बेटीक \nिब आह करए चाहैत हुअए तँ समाज चंदा (दान) दऽ ओइ काजक सपgज◌4 पादन करैत आएल अिछ । समिद याक समाद \nसुिन ते सोमनी पg3श4 वामीकपgज43 सुसकारी देलिख न-  \n“अखिन  िक ए ने बिह न हेतिन ?”  \nपपgजड◌ीक बात सुिन   जुगेसर फटो-फनमे पिड़  गेला। िज नगीक हारल जुगेसर जे पिर वारमे मापgजूू दुइए परानी रिह  गेल \nछिथ । सं◌ंगीनक बातकपgज43 रोिक   नै सकला। समिद याकपgज43 कहलिख  न-  \n“दुखमे सुिम रन सभ करे। अखिन  िक ए ने बिह न हएत। बजले तँ रहए जे चािर  कपg3जडा जमीन बेइमानी कऽ \nलेिल ऐ। तैकालमे मुनेसरा भाए रहै आ अखिन  हम भऽ गेिल ऐ।”  \nपित क सह पािब  सोमनी गोटी चलली-  \n“जेहेन जे करत से तेहेन पौत।”  \nदुनू परानी जुगेसरक बात सुिन समिद या आिब  मनोहरकपgज43 कहलिख  न। सहोदर भाएक बात सुिन  मनोहर चॱिक  \nगेला। सहोदरसँ कनीए हिट  िप ित यौत भेल िक ने। एकर आगू ने समाज भेल। ओना िप ित यौत चािर  भपg363इ अखनो छीहे। \nसेवे (जेते कएल हएत) भिर  ने करबै। भगवान नै ने छी जे पgज6जाण द ऽ देबै। मुदा नीक हएत जे मुनेसरोकपgज43 किह  िद ऐ। \nजुगेसर भैया संगे ने खट-पट छिपgज88 ह   मुदा सोलहो आना मुनेसर तँ सेवा किर ते छिपgज88 ह  । फोन लगा मुनेसरकपgज43 मनोहर \nकहलिख न-  \n“मुनेसर, बड़की बिह न कलपर खिस  पड़ली, चोट बहुत छिपgज88 ह  । अखनो अचेते छिथ , से जपgज◌8 दी आउ?”  \nसमाचार सुिन ते मुनेसरक मनमे अनेको पgज6जपg3तत उिठ   कऽ ठाढ़ भऽ गेलिन । हँ-हूँ िक छु उपgजू4र नै द ऽ सकला। \nअखिन  हम हजारो िक लो मीटर हटल िछ ऐ, जपgज6ूरित   छै डापgजडश ट र ऐठाम लऽ जाइक, तखिन  तँ मनोहरेपर िक ए ने छोिड़   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n28 \n \nिदऐ जे जाबे पहुँचब ताबे तक ओ सपgज◌4 हारत। मुदा हाथ-पर- हाथो दऽ बैसब नीक निहयपgज43 हएत । समाजमे केकरो जे \nकहबो करबै से मुहपgज43 ने अिछ  । एतेटा िज नगीमे समाजक कोन उपकार केिल ऐ। लगले मनोहरकपgज43 फोनपर कहलिख  न।  \n“मनोहर, अबैक तैयारीमे जुिट  गेलॱ। जेते जपgज◌8 दी भऽ सकत पहुँच रहल छी। तखिन  तँ गाड़ी-सवाड़ीक रपg3श4 ता \nछी, तँए पg3श4 पपg3श3 ट  िक छु नै कहल जा सकैए। तैबीच खचपg36तक दुआरे कोनो काज बािध  त नै होइ।”  \nमनोहरपर भार दइते मुनेसरक नपgज◌4 हर सपg363स छुट लिन । सपg363स छुिट  ते मन भेलिन  जे एकबेर फेर मनोहरकपgज43 किह  ऐ जे \nकनी बड़की बिह नसँ गप करा दैह। मुदा लगले भेलिन  जे काजक दौड़मे गपो-सपgज◌श प  बाधक होइ छै। छुपgजड4 छे गपgज◌श पो केने तँ \nकोनो लाभो निह यपgज43 अिछ  । छोटकी बिह नकपgज43 कहलिख  न-  \n“बुपgजड4 ची, बड़की बिह न कलपर खिस  पड़लखुन से जिह ना हुअ तिह ना जपgज◌8 दी गाम पहुँचऽ।”  \nमुनेसरक बात सुिन  किव ता उपgजू4र देली-  \n“भैया, हमरा छुपg3ज6ी कहपg363 अिछ   जे जाएब। िक यो घरमे नै अिछ । असगरे छी। जखने घर छोिड़  जाएब तखने \nघर िव रहा जाएत।”  \nछोटकी बिह नक बात सुिन  मुनेसर सकदम भऽ गेला। हम हटले छी, जेहो सभ लगमे अिछ  सेहो सभ हिट ए \nरहल अिछ । कहू जे ई की भेल। घर िव रहा जाएत। घरक चीजे-बौस ने लोक चोरा लेत सभ समपg364ग कमाइते अिछ   \nफेर कीिन  लेत। मुदा सहोदर बिह न...। \nमने-मन मुनेसर गामक गर अँटबए लगला। रपg363ची-जयनगर गाड़ी कािपg334   नै छी। आइ पकिड़  नै हएत। सोझहे \nिव दा भऽ जाएब सेहो नै हएत। सोझहे तँ लोक ओइठाम ने चिल  दइए जैठाम काजक आशा रहै छै। जैठाम काजक \nआशा नै रहै छै तैठाम तँ तैयारे भऽ कऽ जाए पड़ै छै। बसक जे पgज6ूट अिछ   ऊहो गाड़ीसँ पिह ने नै पहुँचा सकैए, \nतखिन ? परसूका गाड़ी िन िपgजू6  त पकिड़  लेब। नीक हएत जे दुनू बेकती जाइ। मिह ला रोगी संग मिह ला नीक। बीचमे \nकािपg334  बपg3ड3को काज क ऽ लेब। ओना अबैले नै कहबै मुदा दुनू भपg363इओ (दुनू बेटा) कपgज43 जानकारी तँ दइए दइक अिछ  । \nअबैले तखिन  कहब ने नीक हएत जखिन  असगर-दुसगर रहैत। पिर वारक संग िब ना िर जबेशनक चलब तँ किठ न \nअिछ । ईहो तँ नीक निह यपgज43 हएत जे रपg3श4 तेमे समानो (चीज-बौस) चोिर  भऽ जाए आिक  बपgजड4 चे सभकपgज43 िक  छु भऽ जाए। \nनीक हएत जे दुनू भपg363इकपgज43 जनतब द ऽ िद ऐ। मोबाइल उठा रघुनाथकपgज43 कहलिख  न-  \n“बौआ, दीदी कलपर खिस  पड़लखुन, से सुनैमे आएल अिछ  जे डपg363ड़े कपgजड6 जी भऽ गेलिन ।”  \nदीदीक नाओं सुिन  रघुनाथक मन चॱिक  गेल। बाजल-  \n“बड़का बाबूकपgज43 ताबे नै किह   देिल यिन  जे आिब  रहल छी। तैबीचक भार अहपg363क । आगू भऽ कऽ अहपg363 जाउ , \nपाइ-कौड़ीक िच पgज88 ता नै करब। अखिन  आ◌ॅिफ समे छी, बेसी बात नै हएत, डेरापर गेला पछाित  फोन करब।”  \nरघुनाथक िव चार सुिन  मुनेसर छोटका बेटा रमाकापgज88 तकपgज43 मोबाइलपर कहलिख  न-  \n“बौआ, बड़की दीदी कलपर खिस  पड़लखुन। मनोहर अखने फोनपर कहलक हेन।”  \nबाल-बोध रमाकापgज88 त  बाजल-  \n“आर, की सभ भेलिन ?”  \nमुनेसर-  \n“एतबे जानकारी भेटल अिछ । आरो जानकारी होइए तखिन  फेर कहबह।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n29 \n \n“बाबू, केकरो िक यो परान नै दऽ सकै छै, मुदा परान बँचबैक तँ पिर यास कइए सकै छै। तइले आगू बिढ़  \nकऽ जाउ, पछाित  जँ हएत तँ हमहूँ आएब। ओना रघुनाथ-भैयासँ आ◌ॅिफ सक पछाित  गप करब। गाम-घरमे \nइलाजक असुिव धा छै तँए जपgज6ूरित  कपgज43 देखैत कहब । ऐठाम तँ इलाजक नीक बेवपg3श4 था छइहे।”  \n“अखिन  जानकारीए बुझह। जाबे अपना नजिर ए नै देिख  लेब ताबे िक छु कहब नीक निहयपgज43 हएत । सुनल बात \nगिड़ -मुड़ाह होइ छै, हपgज◌8लुको बात भारी आ भारीओ बातकपgज43 हपgज◌8 लुक बना लोक बजैए।”  \nदुनू बेटाक बात मुनेसरकपgज43 बल भरलकिन  । मनमे मजगूती एलिन । परसूका गाड़ी कोनो हालित मे छोड़क नै \nअिछ । रहली पपgजड◌ी, कहब उिच त अिछ , कहबिन , मुदा नाकर-नुकर तँ करबे करती। खैर, नाकर-नुकर िक छु करिथ , \nहमरो िनणपg36तय क दौड़सँ चलए पड़त। जँ नाकर-नुकर करती तँ मुँह फोिड़  कहबिन , माए दािख ल बिह न छी, जँ दुिन यपg363मे \nिक यो माए-बापक सेवाकपgज43 नीक बुझैत हेतै तँ हमहूँ बुझै िछ  ऐ। पपgजड◌ीक मतलब ई नै जे पथपg4तशपg3श3 ट  करए। नीक हएत जे \nअखने हुनको (पपgजड◌ी) सँ गप-सपgज◌श प  कइए ली। मोबाइल लगा मुनेसर साधनाकपgज43 कहलिख  न-  \n“परसू गाम जाएब जपgज6ूरी अिछ  , तँए पg3श4 कूलमे छुपg3ज6ीक आवेदन द ऽ कािपg334   रपg363ची चिल   आउ?”  \nपित क बात सुिन  साधना बजली-  \n“एहेन कोन हलतलबी भऽ गेल जे एकाएक जाइक िव चार कऽ लेिल ऐ?”  \nसुलोचना बिह नक सभ समाचार सुना मुनेसर बजला-  \n“ओइठाम जा हम नै सेवा करबै तँ दुिन यपg363मे वेचारीकपgज43 रहलै के, जे करतै। सुनैमे आएल अिछ  जे भैयो दुनू \nपरानी खुशीए मनबै छिथ  जे भने नीक भेल। तैठाम अपन दािय पgज84 व  नै बुिझ ऐ, से मन गवाही नै दइए। खैर जे \nहोउ, अखिन  एतबे जे कािपg334   चिल  आउ।”  \nपित क िव चार साधनाकपgज43 दबाबमे बूिझ   पड़लिन । ओ अपन दािय पgज84 व क िव चार नै करैत बजली-   \n“अखिन  पg3श4 कूलमे छुपg3ज6ी नै देत ।”  \nमुनेसर-  \n“हमरो िज नगी पg3श4 कूलेमे बीतल, िक ए ने छुपg3ज6ी देत , जँ नै देत तँ ओिह ना चिल  आउ।”  \nसाधना-  \n“ओिह ना केना चिल  आउ।”  \nमुनेसर-  \n“िर जाइन दऽ कऽ। मुदा गाम चलैक अिछ ?”  \nजिह ना दबाबमे साधना बजै छेली तिह ना दबाबमे मुनेसर सेहो आिब  गेला। दुनूक दू दबाब, एककपgज43 कतपg36तपg3शत य क दबाब \nदोसरकपgज43 सपgजू4ाक दबाब । दुनू दू िद शामे बहैत जाइत। तुरिछ  कऽ साधना बजली-  \n“बिह न अहपg363क छिथ  , अहपg363 जा क ऽ देिख यनु। हम अखिन  नै जाएब!” \nसाधनाक उपgजू4र सुिन   मुनेसर अमबिस याक अपgज88 हारमे पिड़  गेला। दुिन यपg363क अपgज88 हेरमे सभ िक छु सबहक अपgज88 ह रा रहल \nछै, अपgज88 ह रा िक  रहल छै जे सभ अपने अपgज88 ह राइ पाछू पड़ल अिछ । एकक पित  आ दोसराक भाए तँ हमहॴ छी। ई \nबात सत् जे जे नगीची बिह नक संग अपन अिछ  ओ पपgजड◌ीक नै छिपgज88 ह  । मुदा की हुनका (पपgजड◌ी) आन बूझल जाए...?  \nिज नगीक संिग नी। संग िम िल  िज नगीक दुगपg36तकपgज43 टपैक वपg36जती। मुदा कािपg334   एकर िव परीतो तँ भऽ सकै छै। अनेरे \nमनकपgज43 बौअबै छी। िक यो अपन मन, अपन भाव, अपन िव चारक अनुकूल अपन दुिन यपg363 गढ़ैए आ ओइमे बास करैए ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n30 \n \nजेते करैक शक्  ित  अिछ , ओते करैक अिध कारी छी। परसू िन िपgजू6  त गाड़ी पकड़ब चाहे बीचमे जेते िव पgज8ड न –बाधा उपिपg3श4 थ  त \nिकए ने हुअए।  \nरपg363चीसँ जयनगरक गाड़ी खुजैक समए पौने छह बजे सपg363झमे छै। तीन बिज ते मुनेसर बेर-बेर घड़ी देखिथ  जे \nकहॴ गाड़ी ने छुिट  जाए। पनरह िम नट पg3श4 टेशनक रस् ता अिछ । चािर  बिज ते भाड़ा-दारकपgज43 किह   मुनेसर बैगक संग घरमे \nताला लगा िन किल  गेला। ओना अखिन  पौने दू घंटा समए अिछ  मुदा मनमे होिपgज88 ह   जे हो-ने-हो जँ समैक िह साबसँ \nजाएब आ बीचमे कोनो बाधा उपिपg3श4 थ  त भऽ जाए आ गाड़ी छुिट  जाए तखिन  तँ सभ िव चारल चौपट भऽ जाएत। तइसँ \nनीक जे जखिन  डेरोपर गाड़ीएक पgज6जित  पgजूजा क ऽ रहल छी तखिन  िकए ने पg3श4 टेशनेपर जा कऽ िट कटो कटा लेब आ \nपgज◌श लेटफामपg3डतपर बैसब जे गाड़ी पकड़ैक पूरा िब  सवास बनल रहत।  \nपg3श4 टेशन पहुँच पूछ-ताछ आ◌ॅिफ स िद स मुनेसर बढ़ला। ओना एकेटा पg3◌◌ेन रपg363ची-जयनगरक जे सपgज◌श ताहमे तीन िद न \nचलैत तँए समए तँ अपनो बुझले मुदा मनमे रंग-रंगक िव चार उठने अपनोपर शंका होइत जे हो-ने-हो गाड़ीक समए-\nसारणीमे िक छु फेर-बदल बीचमे ने भऽ गेल होइ। ओना िद न-राित क िह साबसँ अपgज6जील अपgजडश टूबरमे समैक बदलाब होइ छै \nमुदा से आब कोनो ठेकान अिछ । किह यो समए बदिल  देल जाइ छै। तेकर कारणो अिछ  जे जाबे दूरगामी पg3◌◌ेन कम \nछल ताबे िद न-राित क सुिव धा बूझल जाइत छल मुदा आब तँ से निह यपgज43 रहल । िद न-राित  दौड़ैबला पg3◌◌ेनक बीच केतेको \nजपgजडश शन आ केतेको साधारण पg3श4 टेशन पिड़ ते अिछ , तैबीच समैक की सुिव धा हएत। पूछ-ताछमे बुझले बात दोहरा कऽ \nबूिझ  मुनेसर पgज◌श लेटफामपg36तक िस  मटीक बैसकीपर बैिस  गाम िद स नजिर  देलिन , ने अपgज88 हारे आ ने इजोते बूिझ  पड़लिन । झल \nअपgज88 हार जकपg363 सभ िक  छु देखिथ । देखए लगला चािर  भाए-बिह नक बीच हमहूँ छी आ सुलोचनो बिह न छिथ  मुदा अखिन  \nतकक जे जानकारी अिछ  तइमे की छी। चािर  छी आिक  दू छी? आइ जँ दुनू परानी भैयो बिह नकपgज43 बूिझ   आगू इलाज \nकरबए बिढ़  गेल रिह तिथ  तँ जे पिर िपg3श4 थ  ित  बिन  गेल अिछ  से थोड़े रहैत। कोनो अपg3श4 प ताल आिक  डापgजडश ट रक देख-रेखमे \nरिह तिथ , मुदा से...।  \nतपgज84 ख नात िक यो (समपg364गो) कजपg3ड6 हाथे अखिन   धिर क पgज6जित  कार केने रिह तिथ  तँ जेते िच पgज88 ता अिछ  से थोड़े रहैत। \nिबमारीक अंित म सीमा जँ घेरा पाछू िद स ससरैत रहैत सेहो निह यपgज43 भेल । िब नु पgज6जित  कारक रोगेकपgज43 ने अवसिर   भेटल। जे \nिब ससँ िब सम बनैत गेल हएत। मुदा िव चार तँ मापgजूू िव  चार छी। िव चार केना काजक पgज6ूप पकिड़   चलत, ई नािपgज88 ह  टा \nथोड़े अिछ  मुदा, खैर जे होउ, अपन नाप-जोख तँ अपने िज नगीक कसौटीपर ने हएत। भावलोक (भवलोक) आिक  \nिव चारलोक कमपg3डतपर ने िनभपg36तर करै छै। जैठाम छी तैठामक कसौटी आ जैठाम नै छी तैठामक कसौटी एके थोड़े हएत।  \nपgज◌श लेटफामपg36तक हजारोक भीड़मे मुनेसर अपनाकपgज43 असगरे देखिथ  , के केकरा देखत, सभकपgज43 अपने भवसागर पार \nकरैक छै। सभकपgज43 अपन -अपन बाट छै, अपन-अपन घाट छै, अपन-अपन घट छै आ अपन-अपन घटबािर  छै। लाखोक \nभीड़मे पgज6जेम जिह  ना केतौ दोसरठाम नै अँटिक  पgज6जेमीक हृदैमे सिट   जाइ छै तिह ना मुनेसरक हृदए सुलोचना बिह नक हृदैमे \nसटल। एहनो तँ भऽ सकैए जे पहुँचैसँ पिह ने मिर  जाए। जँ सएह हएत तँ रोिक ओ तँ िक यो निह यपgज43 सकैए । जँ \nरोकिन हार रहैत तँ रोकलो जा सकै छल सेहो तँ निह यपgज43 अिछ  । तखिन  यएह ने हएत जे जे समए आ पgजूडम िज नगीमे \nलगिब तॱ से दोसर िद स लागत।  \nपgज◌श लेटफामपg36तपर हपgज◌8 ला भेल जे गाड़ी नै जाएत। इंजन खराप भऽ गेलै। हपgज◌8 ला होइते जहपटार यापgजूूी एक दोसरसँ \nपूछ-ताछ करए लगल। पूछ-ताछ कौ◌ैपgज88 ट रक आगू पुिछ िन हारक भीड़ लिग  गेल। सबहक एके पgज6जपg3तत जे की भेल िक  ए ने \nगाड़ी औत। िब नु बूझल जबाव देिन हार िब गिड़ -िब गिड़  एतबे जबाव करैत जे कोनो जानकारी नै अिछ । मुदा यापgजूूीओ तँ \nयापgजूूीए छी, सभकपgज43 अपन -अपन काज छै। केकरो कम जपgज6ूरी तँ केकरो बेसी। जेकरा कम जपgज6ूरी काज छै ओ तँ \nधीरे-धीरे अिपg3श4 थ  र भेल मुदा जेकरा कोट-कचहरी आिक  डापgजडशटर -अपg3श4 प तालक काज छै, ओ केना अिपg3श4 थ  र हएत। समैपर \nकचहरी नै पहुँच हािज री नै देने वारंट हएत तिह ना अपg3श4 प तालोक। समैपर जँ मरीज आ मरीजाकपgज43 दबाइ नै भेिट  तै तँ \nमरत। मुदा पनरहे िम नटक पछाित  हपgज◌8 लाक पgज6ूप बदलल । पgज◌श लेटफामपg36तक पgज6ूप -रंग बदिल  बेदरंग हुअ लगल। केतौ चचपg36त \nहोइत जे गाड़ी नै चलने भारी नोकसान भेल, तँ केतौ चचपg36त होइत जे तीन िद  न काज पछुआ गेल। मुदा गाड़ी चलैक \nसमाचार सेहो एके-दुइए पसरैत-पसरैत सॱसे पgज◌श लेटफामपg36त पहुँच गेल ।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n31 \n \nपनरह िम नटक पछाित  पg3◌◌ेन पg3श4 टेशनमे लिग  जाएत। यापgजूूी सभ अपन -अपन छुटल काज पूरबैमे लिग  गेल। िक यो \nपािन क बोतल िक नए लगल तँ िक यो बटखचपg36ू। तैबीच मुनेसर बेर-बेर घड़ी देखिथ  जे केते समए बँचल अिछ । आब \nकेपgज◌4 ह रो उिठ  कऽ नै जाएब। िर जबेशन िट कट रहैत तँ जगहक िब सवासो रहैत सेहो ने अिछ । जेनरल बोगीमे अगुआ \nकऽ नै चढ़ब तँ रेड़ामे पिड़  जाएब। जुआन-जहान तँ रेड़ा-रेड़ी बरदासो कऽ सकैए मुदा सेहो ने हएत। ओना खलासी-\nकुली सभ पिह नेसँ माने पाछूएसँ सीट अजबारने रहैए आ पाइ लऽ लऽ एपgजडश सपg3◌◌ा सीटा सेहो बेचैए। अंतमे बूझल जेतै। \nसमए तँ समए छी, अधलो काज तेहेन िस रचढ़ भऽ जाइए जे बेवस कऽ दइ छै।  \nगाड़ी अबैक मापgजूू दस िम  नट समए शेष रहल। बेर-बेर मुनेसर मुड़ी उठा-उठा पाछू िद स तकिथ  जे गाड़ी अबैए \nआिक  नै। तैबीच जेबीमे मोबाइिल क घंटी बाजल। जेबीसँ मोबाइल िन कािल  मुनेसर नपgज◌4 ब र देखलिन  तँ पपgजड◌ीक नपgज◌4 ब र \nरहिन । नपgज◌4 ब र देिख  ने िर िस भ करिथ  आ ने िरजेपgजडश ट । मोबाइिल क घंटी टनटन करैत मुदा मुनेसरक मन पपgजड◌ीक \nिसंहावलोकन करैत। एहेन पपgजड◌ीकपgज43 की बूझल जाए ? मुदा गाड़ी अबैक समए अिछ , अखिन  की कहल जाए। िक छु ने। \nमुदा तरे-तरे मन तिड़याइत-तिड़याइत तुपgज6ूिछ   गेलिन । तुपgज64िछते पg3श4 वीच दािब  झंझिट  कात केलिन । मुदा लगले दोसर \nघंटी बािज  उठल। नपgज◌4 ब र देिख  जिह ना रेती चिढ़ ते घार पिनया जाइत तिह ना मुनेसरक मन अनायासे पिन या गेलिन । मन \nचहकलिन , रघुनाथक नपgज◌4 ब र छी। िर िस भ किर ते रघुनाथ कहलकिन -  \n“बाबू, गाड़ी पकिड़  रहल छी की नै?”  \nबेटाक पgज6जपg3तत सुिन   मुनेसर पसीज गेला। िव चारए लगला जे एकरा की बूझल जाए! की बेटा आदेश दऽ रहल अिछ  \nआिक  काजपर िस रचढ़ अिछ । मुदा समैक कमी िव चारकपgज43 रोिक   देलकिन । उपgजू4र दैत बजला-  \n“बपgजड4 चा, पg3श4 टेशनपर गाड़ी पकड़ए आएल छी। गाड़ी अबैएपर अिछ ।”  \nरघुनाथ-  \n“बाबू, अखिन  बेसी बात करैक समए अहपg363कपgज43 नै अिछ  । मुदा हम डेरेपर छी। पोतो अिछ  आ पुतोहुओ लगेमे \nअिछ ।”  \nपोता-पुतोहु सुिन  मुनेसरक मन मेिम या उठलिन -  \n“ईहो तँ रघुनाथ बािज  सकै छल जे दुनू बेटो आ पपgजड◌ीओ लगेमे छिथ  । से िक ए ने बािज  बाजल जे पोतो आ \nपुतोहुओ अिछ । अपन रिह तो अपन िक ए ने कहलक।” \nपतालक पािन  जकपg363 जेहने सुपg38जर तेहने शीतल मनमे मुनेसर कहलिख न-  \n“बौआ, बेसी गप करैक समए नै अिछ । मुदा ि◌ धयानमे रिखहऽ।”  \nरघुनाथ-  \n“िध यानमे रखब आिक  िध यानमे छिथए। अहपg363 बुलपgज88 दीसँ जाउ। बोकारो, जसीडीह, बरौनी, दरभंगा पहुँच जपgज6ूर \nजानकारी देब। काज करैएबला ने हम-अहपg363 भेिल  ऐ, तइमे जािन  कऽ कनीओं ित रोट नै हो। अनजानमे भैयो \nसकै छै, तँए तेकर िच पgज88 ता नै करब। रिख  िद यौ मोबाइल।”  \nरिख  िद यौ सुिन  मुनेसर क मनमे समुपg4श6 क बािढ़  जकपg363 िह  लकोर मारलकिन। बजला-  \n“बौआ, अखिन  पपg363च िम  नट गाड़ीमे देरी अिछ  ताबे एकटा गप आरो कऽ लेब।” \nएकटा गप सुिन  रघुनाथक मनमे उठल, भुखाएलकपgज43 जिह  ना ई थाह नै रहै छै जे केते खाएब, िप यासलकपgज43 पािन  क \nअंदाज नै रहै छै तिह ना भऽ रहल छिपgज88 ह  । जपgज6ूरित   छिपgज88 ह   संगीक। मुदा हम तँ बेटा भेिल यिन , पाछू रिह  संग दऽ सकै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n32 \n \nिछयिन , बराबरीमे केना देबिन । से दइवाली तँ माइए छिथ न, से की केलिख न। मुदा पुछबो केना करबिन  जे माइओ संग \nछिथ  आिक  नै। बाजल-  \n“बाबू, गाम पहुँिच ते, से जखिन  पहुँची राित  होइ आिक  िद न, सुलोचना दीदीक सभ िक छु बूिझ  जानकारी देब। \nहमहूँ ऐठाम डापgजडश ट रक सपgज◌4 पकपg36तमे रहब । जेना जे जपgज6ूरित   हेतिन  से तिह ना हेतै। जँ गाममे अँटाबेश नै हुअए तँ \nहुनका लाइए कऽ ऐठाम चिल  आएब। जेते काल ऑिफ सक काज रहत तेतबे काल ने, तैबीच पुतोहु लगमे \nरहतिन ; बपg363की समैक काज तँ अपनो क ऽ सकै छी िक ने? अखिन  िन चेन से गाड़ीमे जाउ।”  \nरघुनाथक बात सुिन  मुनेसर बजला-  \n“बौआ, अखिन  तीन िम नट समए बपg363की अिछ  , अखिन सँ की करब। िक यो दोसराइतो रहैत तँ गपो किर तॱ, \nसेहो ने...।”  \nमुनेसरक भरभराइत अवाजमे चनिक  कऽ खापिड़ क तीसी जकपg363 एकटा बात कूिद   िन पgजड4 चपg363 खसल। ओ अिछ  \nदोसराइत। जखिन  कोनो पgज6जपg3ततपर रघुनाथ दुनू बेकती माएओ आ िप तोसँ गप करैत तँ पg3श4 पपg3श3 ट  आभास भऽ जाइ जे दुनूक \nिव चारक दूरी अिछ । मुदा दूिर ओ तँ दूरी छी आगूक दूरी आिक  पाछूक दूरी। एक रापg3श4ताक दूरीसँ िवपरीत दूरी दोबर \nहोइत। मुदा दुिनयपg363क अजीव खेल अिछ। िवषुवत रेखासँ जेते दूरी दिछनक रहत ओते दूरी उपgजू4र भेने मौसम िमिल \nजाइए। ओना दुनू बेकती बीए, बीएस-सी छी तँए वैचािर क दृिपg3श3 ट  सँ कम-बेसी आँकब उिच त नै, तेकर दोसरो कारण अिछ  \nजे उमरोक िह साबसँ एकरंगाहे छिथ । तँए ईहो पgज6जपg3तत उठब जे हम बेसी दुिन  यपg363 देखिल  ऐ आिक  अहपg363। मुदा एकटा नपgज◌4 ह र \nपgज6जपg3तत तँ अिछ  ए जे एके काजक दू िव चारक बाट पिर वारमे उिठ  कऽ ठाढ़ भऽ जाइए। पिर वारोक तँ िद शा छै जे आगू \nमुहपgज43 बढ़त आिक   ठमकल रहत आिक  पाछू मुहपgज43 सरकत । रघुनाथक मन ठमकए लगल। हाथक कोनो आँगुर काटू घा \nअपने। मुदा िव चारो तँ िव चार छी। िक यो बपgज88 दूकक गोलीओक आगू िव चार भंग नै करए चाहैत तँ िक यो बुिध क खेल \nबूिझ  गेन जकपg363 गुड़कबैए । खैर जे होउ, जानए जअ आ जानए जपgजू4ा। मुदा ऐठाम तँ एक पिर वारक पgज6जपg3तत अिछ   जइमे \nबाबू-माए छिथ , दू भपg363इ दू िद  यािद नी आ तीनटा बपgजड4 चा अिछ । बपgजड4 चा तँ अखिन  दूधमुहपg363 अिछ   तँए जपgज6ूरीओ नै अिछ  । \nमुदा चािर  गोटे तैयो बँचलॱ ई चािर  िव चार जाबे एकठाम नै हएत ताबे समुिच त ढंगसँ पिर वार चलत केना? जँ \nपिर वारकपgज43 दू पिह  या गाड़ी बूिझ  िव चारब तँ, माइए-बाबू भेला। तइमे दुनू िद िश या, केना पिर वार आगू मुहपgज43 ससरत । तहूमे \nढलानपर नै चढ़ाइपर। कोनो काजक सोलहपg38जी िब  सवास ताबे धिर  नै कएल जा सकैए जाबे तक मनक सोच (िव चार) \nवाणी होइत कमपg36त िद  स नै बढ़त। जखने हाथ रहत घाटपर आ मन रहत सीकपर तखने केहेन हएत...। हाथमे \nरघुनाथोक मोबाइल आ मुनेसरोक मोबाइल सनसनाइत। बोली आशा करैत। मुदा बोल कोनो मुँहमे नै। मुदा िव रामक \nपछाित  ने िव पgजूडाम हएत , बीचमे केना िव पgजूडाम हएत । तैबीच पg3◌◌ेनक अवाज धमकल । कानमे धमक लिग ते मुनेसर बजला-  \n“बौआ, गाड़ी आिब  गेल, जाइ िछ अ।”  \nिप ताक बात सुिन  रघुनाथ, खापिड़ क खराएल अपg38ज जकपg363 बाजल -  \n“बाबू, अहपg363 आगू बिढ़   जानकारी िद अ, जपgज6ूरित   देिख  िव चारब। जुआन-जहान छौड़ा छी, अखिन  नै पg3◌◌ेनक \nधपg3तजा-धुपg3तजी बरदास  करब तँ किह या करब। जेहेन िपg3श4 थ  ित  रहत तइ िह साबसँ काज करब। कोनो जपgज6ूरी अिछ   \nजे पिर वारकपgज43 संगे ल ऽ चली। अपन डेरा अिछ , अपना घरमे रहत। काजोक तँ लहिर  होइ छै, दू-चािर  िद न \nने समुपg4श6 जुआ िर जकपg363 रहैए , मुदा रसे-रसे रसाइए जाइए िक ने।”  \nबािज  रघुनाथ मोबाइलक पg3श4 वीच दािब  आगूमे रखलक। लगमे ठाढ़ पपgजड◌ी-सुनीता पुछलिखन-  \n“बाबूजी असगरे गाम जाइ छिथ न? एक तँ अपने देहमे सभ रोग रखने छिथ , तैपर आ◌ॅपरेशन कएल पेट \nछिपgज88 ह  ?”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n33 \n \nकिह चुप भऽ गेली। गुम भेल रघुनाथ एक िद स नजिर  िप तापर दैत तँ दोसर िद स पपgजड◌ी-बपgजड4 चा आगूमे। सभ तँ \nअपने भेल तैठाम डेग उठाएब असान नै। मुदा जिह ना भुमकम-बािढ़  जेतेकाल रहैए ओते काल तँ दुिन यपg363सँ पकिड़   अनबे \nकरैए। भलिहं चिल  गेला पछाित  जे होउ। पपgजड◌ीकपgज43 हाथक इशारासँ बैसबैत रघुनाथ बाजल -  \n“माएसँ अहॴ गप कपgज6ू , हम सुनब।”  \nसुनीता-  \n“माए, सुनिलऐ हेन जे गाममे दीदीक डपg363ड़ टुिट  गेलिन  से बाबूजी गेला हेन?”  \nमुनेसरक आगूक छुटल मुँह पुतोहुक आगू तँ छुटले-छुटले, साधनाक मुँह बजली-  \n“बिह न िछ यिन  तँ जेता नै?”  \nसुनीता-  \n“अपनो तँ िब मरयाहे छिथ , तखिन  जँ अपनो िब मार पिड़  जािथ , तखिन ?”  \nसुनीताक पgज6जपg3तत सुिन   साधना मोबाइल रिख  देलिन । बेर-बेर सुनीता हेलौ-हेलौ करैत रहली मुदा कोनो उपgजू4र नै।  \nमुनेसर हजारो यापgजूूीक बीच कोणक सीटपर बैसला। जिह ना चौड़ी खेतमे आनो-धान झरे भऽ जाइए तिह ना \nमुनेसरक कानमे लोकक बात जड़ाहे बुझाइत रहिन । मन टपg363गल रहिन   अपन यापgजूूापर । चािर  भाए-बिह नक बीच जिह ना \nसुलोचना बिह न तिह ना ने हमहूँ भेलॱ। तिह ना ने ऊहो (जुगेसर-किव ता) दुनू भाए-बिह न भेलिख न। मुदा चािर मे दुइए \nिकए? फेर अपना िद स मन घुमलिन  अपनो तँ सएह छी। जखिन  बेर-बेगरतामे पपgजड◌ीओ संग नै एली तखिन   केकरा \nकहबै। िक यो अपन मनक राजा छी आिक  िभ खाड़ी। पोथीमे छापल फोटो जकपg363 दुिन यपg363 नै ने अिछ । कतपg36ू बिन   सभ \nजनम नेने अिछ , िद न-राित  कमपg3ड6 किर ते अिछ । मंशो सबहक एके छै मुदा भऽ की जाइ छै, से केकर के देखत। मुदा \nअपना संग पिर वार आ समाजक जे दािय पgज84 व  ऊपरमे रहै छै, सेहो तँ अपने केने हेतै।  \n \nµµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n34 \n \n४ \n \n \nबचकानी मन जेहने रघुनाथक तेहने सुनीताक। बचकानी ऐ मानेमे जे ने रघुनाथ बेकती-पिर वारसँ आगूक दुिन यपg363 \nदेखने आ ने सुनीता। तीस बखपg36तक रघुनाथ पg3श4 कूल-कौलेजसँ बपg3ड3क धिर   जिह ना देखने तिह ना सुनीतो पg3श4 कूल-कौलेजसँ \nपिर वारे धिर  समटाएल। ओना सुनीताक अपन पgज6जवल  इपgजड4 छा जे जखिन  पg3◌तेजुएशन केने छी तखिन   केतौ नोकरी करब जइ \nकमाइसँ पिर वारक भरण-पोषण हएत। बेपgजडश तीगत तौरपर तँ सामापgज88 य  िव चार भेल, सभकपgज43 अपन कमपg36तपर ठाढ़ भ ऽ िज नगीक \nजतरा करक चािह ए। मुदा मनुख तँ मनुख छी जेकरा मनुख पैदा करैक पgजूजमता छै। तँए पg3श4 पgजूूी–पुपgज64खक सिपgज◌4 म  िल त पgज6ूप \nपिर वार छी। जइमे पित -पपgजड◌ीक दुनूक िव चारक समावेश केला पछाितए ने रपg3श4 ता धेने टघरत। ओना जँ दुनू बेकतीक \nतलब एकठाम जोड़ल जाएत तँ एक काज भेने एक रंग नै तँ कमी-बेसी िक छु हेबे करत। कारणो अिछ  दू रंगक \nकाज। जिह या रघुनाथ सुनीताक बीच सपgज◌4 बपgज88 ध क नाओं लेल गेल तिह या दुनूक िव चार अपन-अपन। कारणो छल जे ने \nरघुनाथ नोकरी करै छल आ ने सुनीते। जइसँ िव चारमे बापgज88 ह -छेक पड़ैत। जिह ना सुनीता टटके कौलेज छोड़ने तिह ना \nरघुनाथो। ओना रघुनाथ दू-तीन साल सुनीतासँ बेसी उमेरक। सुनीता कौलेजसँ मापgजूू बीए आनसपg36त केने जखिन   िक  \nरघुनाथ बीएस-सी आनपg36तसक संग एमबीए सेहो केने। ज िह ना रघुनाथक िप ता-मुनेसरक धारणा जे नोकरी दू-चािर  साल \nआगूओ-पाछू होइ छै मुदा िब आहोक तँ अपन समए अिछ । अपनो (मुनेसरकपgज43) तँ िब आहक पछाित ए नोकरी भेल  तँए \nहाथक चूड़ी लेल ऐनाक कोन पgज6जयोजन। तिह  ना सुनीताक िप ता मदन मोहनोक धारणा। अपनो िज नगीमे तिह ना भेल जे \nपgज6जशासिन क परीपgजूजा पास केला पछाित   पg3◌◌ेिनंग पछुआएले छल। जे नोकरीक पूबपg36त अवपg3श4 था भेल। मुदा दुनूक अपन-अपन \nपािर वािर क िपg3श4 थ  ित क कारण रहिन । मुनेसरक पािर वािर क िपg3श4 थ  ित  रहिन  जे िब आहक तीन साल-पान साल पछाित  दुरागमन \nहोइ छै। तैबीच नोकरीक पिर यास करब। मुदा मदन मोहनक पिर वारक िव चार धारा संग बेवहािर क धारा सेहो फुटकौर \nछेलिन । अखिन  धिर  मदन मोहन सोलहो आना माता-िप ताक आदेशमे छला। जइसँ दू धारणा पिर वारमे नै जनम नेने \nछेलिन  जे नोकरी होइते बेटा-पुतोहुकपgज43 अगुआ नोकरी लेल घर छोड़त। जिह ना पित क अिध कार पपgजड◌ीपर आ पपgजड◌ीक \nपित पर तिह ना सासु-ससुरक सेहो ने पुतोहुपर। समैनुकूल खेनाइओ-पीनाइ-भानसो-भात एते असान तँ भाइए गेल जे घंटो \nभिर क काज नै रहल।  \nदुरागमनसँ पिह ने रघुनाथकपgज43 बपg3ड3कमे नोकरी भ ऽ गेल। सुनीता सासुरेक ताकमे। िब आहक पछाित  नैहर-सासुरक \nबीच संपg38◌मण होइते छै। मदन मोहन दुनू प रानीक पg3श4 पपg3श3 ट  सोच रहिन  जे िब आहसँ पिह ने धिर  सुनीतापर जेते अिध कार \nछल तइमे कम करए पड़त। जँ अपना सभ नोकरीक पपgजूजमे छी आ ओइठामक (सासुर) िव पपgजूजमे होिथ   तखिन  एहेन \nकाज औगता कऽ करबो नीक नै। दुरागमनक पछाित  रघुनाथकपgज43 एक संग तीन घर सोझहा पड़ल। पिह  ल अपन \nिव लासपुरक डेरा, सभ तरहक सुिव धा। दोसर, रपg363चीक डेरा मुदा िप  ता पलामूमे भाड़ाक घरमे रहै छिथ ! तेसर पूवपg36तजक \nगाम जे समैक धपg3तजामे से डोिल  -डोिल  उखिड़  रहल अिछ । केना नै उखड़त? िब आहेमे िव दागरी आ िव दागरीओ केतए तँ \nजैठाम नोकरी करै छी तैठाम! सासुर तँ पिह ने छुटल जे रसे-रसे नैहरो छुिट ए जाइत। तैसंग कोजगराक मखान, \nित लासंपg38◌ािपgज88 त  क जड़ौउ-वपg3श4 पgजूू  आ मोसरामनीक िह साबे केतए। पपgजड◌ीक बेवहारसँ पिर  िच त मुनेसर अपन भार हटबैत \nरघुनाथकपgज43 दुरागमनसँ पिह  ने किह  देने रहिथ न, बौआ नीक हेतह जे दुरागमनक पछाित  िव लासेपुर चिल  जइहऽ। अिग ला \nछुपg3ज6ीमे हमहूँ एबह।  \nिव लासपुरक तीन कोठरीक डेरा, अित िर पgजडश त -अित िर पgजडश त। बपg3ड3कसँ वेतन उठा रघुनाथ डेरा आिब   पलंगपर पgज6ूपैआ रिख   \nवाथपgज6ूम िव  दा होइत सुनीताकपgज43 कहलक-  \n“जलखै करैक मन नै अिछ , केिपgज88 टंगेमे कऽ लेलॱ। मुदा चाह पीब। तँए जाबे बाथपgज6ूमसँ िन  कलै छी ताबे अहूँ \nचाहक जोगार कपgज6ू। ”  \nजैठाम चाह-चीनीक समपg3श4 या रहैत तैठाम ने एहेन आदेश पािब  पपgजड◌ी अँगैठी-मड़ौर करै छिथ , जैठाम से नै तैठाम तँ \nकाजे उपgजू4र होइ छै। सएह भेल। रघुनाथ अपन कमाइपर अपन िज  नगी ठाढ़ करैक पgज6जपg3तत उठबैत बाजल -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n35 \n \n“अहपg363क एलापर ई पिह  ल दरमाहा छी, हम तँ बाहरसँ कमा हाथमे दऽ देलॱ, आब अहपg363 कहू जे केना \nचलाएब?”  \nिज नगीक नपgजडशशा नै बना सुनीता अपन मनक बात उगिल  देलिन -  \n“हमहूँ केतौ नोकरी किर तॱ।”  \nपपgजड◌ीक िव  चार सुिन  रघुनाथ गुम भऽ गेल। मुदा ऐठाम तेसर अिछ  के जे गुमी छजत। ऐठाम तँ पgज6जपg3ततक उपgजू4र \nिद अ पड़त। एक संग अनेको पgज6जपg3तत रघुनाथक मनमे तड़कैत मेघ जकपg363 आिब   गेल। मरदा-मरदी डेरासँ िन किल ते डरए \nलगै छी जे बपg3ड3कक पg3श4 टाफ बूिझ  िक यो आपg38◌मण ने क ऽ िद अए तिह ना आ◌ॅिफस आिब  थड़थड़ाइत रहै छी जे फेड़-फाड़ ने \nभऽ जाए। ई तँ घरक बाहर भेल मुदा डेरोकपgज43 सुरिपgजूज  त नै देखै छी। सभ िक छु रिह तो डरौन जकपg363 लगैत रहैए।  तैठाम \nमिह लाकपgज43 असगरे घरसँ िन  कलब...?  \nदोसर बात उठल जे पिर वारक पg3श4 तर बना ने घरक खचपg36त िनधपg36ूिर  त हएत मुदा ऊहो तँ घरक काजेपर िनभपg36तर \nकरैए। घरक काज यएह ने जे समुिच त भोजन, वपg3श4 पgजूू , घर, बाल-बपgजड4 चाकपgज43 पढ़ैसँ ल ऽ कऽ िब आह-दान आ मौका-मुसीबत \n(बर-िब मारीसँ लऽ कऽ सामािज क काज ) सपgज◌4 हारै धिर। अपन मनक दौड़मे रघुनाथ परेशान होइत गुमकी लधने। मुदा \nतँए िक  सुनीताकपgज43 पgज6जपg3तत दोहरबैक मन रहलिन  । मन बौआइत माता-िप तापर चिल  गेलिन । िप ताजी िज ला- पg3श4 त रक \nपgज6जशासिन  क अफसर रिह तो पपg363च गोटेक पिर  वारमे आठ िद नपर सौ पg3◌ताम खपg3श4 सीक कलेजी चाहे तीनटा अंडा अनै छला आ \nसभ िम िल  खाइ छेलॱ। टुकड़ी-टुकड़ी बना-बना िह पg3श4 सा पूरबै छेलॱ। बपgजड4 चेसँ किह यो झूठ नै बजलॱ हेन। किह यो केकरो \nकोनो चीज नै छुिल ऐ। एहने आदित  ने अपनो पिर वारमे बाल-बपgजड4 चाकपgज43 लगबैक अिछ  । रघुनाथ बाजल-  \n“अपन की िव चार, पg3श4 पपg3श3 ट कपgज6ू ?”  \nिव चार पg3श4 पपg3श3 ट  सुिन  सुनीता ठमकली। ठमकैक कारण भेलिन  जे जेते िप ताजी दरमाहा उठा पपg363च गोटेक पिर  वार \nनीक जकपg363 चलबै छला तेते तँ पित  ओ कमाइ छिथ,  माएओ नोकरी नै करै छली, तखिन  नोकरीक की पgज6जयोजन। \nपिर वारो तँ पिर वारे छी। जिह ना कोनो देशक िक िर या-कलाप छै तिह ना ने पिर वारोक अिछ । जे केला पछाित ए पूितपg36त \nहएत। जँ पाइएक पाछू दुनू बेकतीक समए चिल  जाएत तखिन  बाल-बपgजड4 चा आिक  पिर वार-समाजक बीच सपgज◌4 बपgज88 ध  केना \nबनत? अपना ऐठामक िच पgज88 त नधारा (अपgज8ड यािपgज84 म  क सोच) मे माए-बापकपgज43 िस  िर फ जपgज88 मदते नै गुपgज64 सेहो मानल गेल अिछ । \nपgज6जपg3तत अिछ   जे पित -पपgजड◌ी िम  िल  बपgजड4 चाकपgज43 जपgज88 म सँ तीन साल धिर  पोिस -पािल  कोनो िव पg3ज4ालयमे द ऽ दइ िछ ऐ, माए-बापसँ \nकोसो दूर। तैठाम माए-बापक आकषपg36तण बपgजड4 चाक पgज6जित   केते िद न िट कत। तहूमे जे नोकरीक (काजक) पgज6ूप बिन   गेल \nअिछ  ओ घंटाक समए िक ताबक पपg38जेमे नुकाएल जाइए। एक तँ ओहुना सभकपgज43 अपन िज  नगीक बेपgजडश तीगत काज (शौच \nिपg38◌  यासँ सुतै धिर ) अिछ ए तैपर काजक वृहत् भार सेहो पिड़ ए रहल अिछ । समए गमौने आमदनी तँ बिढ़ ए जाइए। \nआमदनी अनुपgज6ूप िज  नगी बनबैक इपgजड4 छा तँ मनमे अिछ ए। पgज6जपg3तत चौबीस घंटाक िद  न-राित मे अपन आिक  पिर वारक फड़ै-\nफुलैक केते समए बँचैए आ केते दुिन यपg363क दौड़मे जा रहल अिछ  । चाहे बेपgजडश तीगत िज नगी हुअए आिक  पािर वािर क, \nसमैनुकूल रपg3श4 ता तँ बनबैए पड़त, नै तँ धारासँ किट  िक नछिर   चिल  जाएब।  \nबेकतीक िनमपg36ूण (मनुख  बनैले) लेल बेपgजडश तीगत कमपg36तक आवपg3शज य कता पड़बे करै छै जँ से नै हएत तँ मानवीय \nसंवेदनापर चोट पड़बे करत। तिह ना पिर वारो-समाजा◌ेक छइहे। सुनीतासँ पg3श4 पपg3श3 ट  पुछैक कारण रघुनाथक मनमे अपन \nपिर वार (माए-बापक) आिब  गेलै। पिर वार तँ पिर वारक लोककपgज43 िब  सवासमे लइए कऽ चलत। तखने पिर वारक असल \nपgज6ूप सोझहा पड़त , जइमे बेकतीक समुिच त िव कास होइ छै। पपgजड◌ीक मनक बात बुझै दुआरे पgज6जपg3तत उठौलक। मुदा जइ \nपिर वारमे वौिध क अनुशासन अिछ  तइ पिर वारक सुनीता, तँए पgज6जपg3ततपर ठमिक   गेली। दुनूक बकार बपg38ज। ने रघुनाथ आगू \nबिढ़  िक छु बािज पबैत आ ने सुनीता। मुदा िच ड़ै जकपg363 बोलक बदला लोलोसँ तँ काज निह यपgज43 चलत। ला◌ेलो तँ सुपgजडज गा–\nमोनाक छी। एकटा पाकल ित लकोर-लताम खाइबला दोसर कपg363चोसँ कपg363च खाइबला। मुदा यपgजूज  पgज6जपg3तत  जेहने रघुनाथक \nसंग तेहने सुनीताक संग सेहो। एक पलंगपर बैसल रिह तौ जोिग नी जकपg363 सौ जोजनपर दुनूक मन बौआइत। केना नै \nबौऐतै? आिख र पिर वारक नीब गाड़ैक पgज6जपg3तत अिछ   ने।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n36 \n \nअपन गितए गाड़ी (पg3◌◌ेन ) चिल  रहल अिछ , कोणक सीटपर बैसल मुनेसर िब सिर  गेला, बेटाक फोनपर जानकारी \nदेनाइ। ईहो थाह नै रहलिन  जे कैकटा टीशन पार केलॱ। मनमे सुलोचना बिह नक िज नगी नचैत। आइ जँ आने बिह न \nजकपg363 सुलोचना◌े बिह  न सासुरमे रिह तिथ , बेटा-पुतोहु, पोता-पोती रिह तिन  तँ हमरा राित कपgज43 िकए चलए पड़ैत। मुदा जँ से \nनै छिपgज88 ह   तँ की हमहूँ िव रान भऽ जैयिन । एक तँ ओिह ना भैया-भौजी लगमे रिह तो हटल छिथ न। तैसंग छोट बिह नो \nहटले सन अिछ  तैठाम के देखत वेचारीकपgज43? तीनमे एक हम भेिल ऐ, मुदा जँ तीनू कनी-कनी कऽ भार उठा िल तिथ  तँ \nमोटा तँ हपgज◌8 लुक भाइए जाइत। भने तँ बेटा कहबे केलक जे केकरो िक यो परान नै दइ छै मापgजूू सेवा धिर   करै छै। \nतइमे जािन  कऽ कोनो खॲट नै होइ। िब नु बूझल भाइओ सकैए। नजिर  पपgजड◌ीपर गेलिन -िज नगीक संिग नीक संकपgज◌8 प  \nलेिन हािर  पपgजड◌ी सेहो िब  छुड़ले जकपg363 छिथ , जकपg363 की  छिथ  जे जइ काजक नीिव ते जा रहल छी आ ओ संग नै छिथ  तँ \nकी भेल? मुदा बेटा तँ पीठपोहू अिछ ए। बेटापर नजिर  पिड़ ते मुनेसर हपg363इ -हपg363इ क ऽ जेबीसँ मोबाइल िन कािल  धरेलिन-  \n“बौआ, तेज गित ए जा रहल छी, कोठरीमे तँ इजोत छै मुदा कोठरीक बाहर तेते अपgज88 हार छै जे िक छु देिख  नै \nपड़ैए जे केतए आिब  गेलॱ। पg3श4 टेशनक ठेकान नै रहल।”  \nिप ताक बात सुिन  रघुनाथ बाजल-  \n“कोनो िच पgज88 ता मनमे नै राखू। हमहूँ जगले छी, समए-समैपर जानकारी दैत रहब। अखिन  कोनो डापgजडश ट र सभसँ \nसपgज◌4 पकपg36त करब उिच  त नै बूिझ  रहल छी, तँए िक नकोसँ सपgज◌4 पकपg36त नै केलॱ हेन।” \n“ठीक छै, मोबाइल रिख  दहक।”  \nमोबाइल रिख ते सुनीता बजली-  \n“एक तँ अपनो बाबूजी केतेको रोगसँ रोगाएल छिथ  तैपर बिह नक ई दशा छिपgज88 ह  ! केना कऽ सपgज◌4 हािर  पौता?”  \nसुनीताक बात सुिन  रघुनाथ बाजल-  \n“दोसर उपए?”  \nरघुनाथक पgज6जपg3ततक उपgजू4र सुनीताकपgज43 नै फुड़लिन  । असमनजसमे पड़ल सुनीताकपgज43 देिख   रघुनाथ बाजल-  \n“िप ताजी धैनवादक पापgजूू छिथ  । जे अपन रोगाएल वृपg3जश शरीरमे अखनो सेवा लेल तैयार छिथ । जँ थोड़ो-थाड़ \nसभ िक यो संग देबिन  तँ की ओ पाछू हटता। िक पg38जहु नै पाछू हटता। पाछू हटिथ   वा नै, मुदा जँ पीठपर \nरहबिन  आ काजक महत देखब तँ हुनका हटने की हेतिन । जैठाम तक ओ अगुआ कऽ पहुँचल रहता तैठाम \nतकक अपनो आ पिर वारोक तँ बनले रपg3श4 ता भेटत, मापgजूू ओइ िद  शामे आगू बढ़ैक अिछ ।”  \nरघुनाथक िव चार सुनीताक मनकपgज43 तेना हॱरलकिन   जे पाशा बदिल  गेलिन । जिह ना अखड़ाहापर हारैत खलीफा वा \nरंगमंचपर पछड़ैत नतपg36तक , कुपg3शज ती वा मंचक मंचन बदिल  दोसर दाओ वा चािल  पकिड़  नव दृपg3शज य  सृजन करैए तिह ना \nसुनीता पाशा बदलैत बजली-  \n“बाबूजीक जे दशा छिपgज88 ह   ओ माए िकए ने बूिझ  पौलिन ?”  \nजिह ना िन पgज64पgजू4र होइत सुनीता पाशा बदिल  लेलिन  तिह ना सुनीताक पgज6जपg3तत रघुनाथकपgज43 पाशा बदलैले बापgज8ड य  केलकिन । \nमुदा पgज6जपg3तत तँ एहेन सघन भ ऽ गेल जे िब िह या कऽ जिड़  पकड़ब किठ न अिछ । िब ना जिड़  भेटने केतबो िच पg3तजन शपgज◌ज द  \nिक ए ने पgज6जयोग होइ  मुदा वपg3श4 तु–िपg3श4 थ  ित  तँ हराएले रहत। एक संग अनोको पgज6जपg3तत रघुनाथक मनमे उठल। माएक िखधपg364स \nजपg363घ तरक पपgजड◌ीकपgज43 कहब उिच  त हएत? जँ नै कहबिन  सेहो तँ उिच त निह यपgज43 हएत , एक तँ ओहुना पढ़ल-िल खल बुझनुक \nपपgजड◌ी छिथ  आन जकपg363 जँ चौबपg38जीओ -अठपg38जी अबूझ रिह  तिथ  तँ अँटाबेशो भऽ सकै छल, सेहो नै अिछ । दोसर पित -पपgजड◌ीक \nबीच नव सपgज◌4 बपgज88 ध  संगीक पgज6ूपमे ठाढ़ भेल। जिह ना कोनो छोट गाछक पिह ल डािर  सुखने-टुटने वा कटने, िज नगी भिर क \nदाग बना दइ छै, तेना जँ भेल तँ किह यो सीना तािन सकै छी? जखने सीना तािन  िक छु बाजए लगब आ जँ ओही  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n37 \n \nबातक गोलासँ गोिल यौल जाएत तखिन  छाती छोिड़  लगत केतए! जखने सीनामे गोला भीड़त तखने दलदला कऽ \nकरेजमे भूर करबे करत! िव िच पgजूू िपg3श4 थ  ित मे रघुनाथ उलझल। िज नगीमे जखिन  आन संकट अबै छै तखिन  धमपg36त ओकरा \nबँचबैए, मुदा जखिन  धमपg3डतपर संकट औत तखिन  के बँचौत? जेना-जेना रघुनाथ पgज6जपg3ततक जिड़   तकैत तेना-तेना संकट बढ़ल \nचिल  जाइत। अखिन  धिर  माएक देख-रेखमे रहलॱ, जेकरा नकारब अनुिच त हएत मुदा कोन पgज6ूपमे रहलॱ, ई तँ \nनकारल नै जा सकैए। िव चारक गंभीरता रघुनाथक चेहराकपgज43 एते मिल  न कऽ देलक जे लगले पपgजड◌ीक पgज6जित   िब सवास \nरोपब किठ न तँ भऽ गेल। होइतो छै, पोसल बपgजड4 चा कनीओं सेवा पािब  कलशए लगैए मुदा रोगाएल, दूधकपg3ज6ू बपgजड4 चाकपgज43 \nकलशैले जिड़ मे मालीकपgज43 तेलक माली ल ऽ कऽ बैसला पछाित ए आशा जगै छै। मुदा रघुनाथकपgज43 से नै भेल , भेल ई जे \nजिह ना पपg363च बखपg36तक पछाित   भेटल संगी वा पिर वार जनकपgज43 िब  छुड़ैक अंित म िद नक िम लाप पिह ल िद नसँ िम ला आगू बढ़ैए। \nमनमे अिब ते रघुनाथ बाजल-  \n“भने दुनू परानी अपनो सभ छी आ िप तोजी गाड़ीमे असगरे हेता, एक तँ दूरक सफर तहूमे असगर आरो \nगड़ूगर होइ छै। तँए नीक हएत जे अहॴ हुनकासँ गप कपgज6ू। ”  \nससुरसँ मुहपg363-मुहॴ गप करब सुनीताकपgज43 अनुिच  त बूिझ  पड़लिन । अनुिच त ई जे ससुर-पुतोहुक बीच पित  होइ \nछिथ । भऽ सकैए िक छु एहेन बात बजा जाए जे उपयुपgजडश त  नै होइ। कारणो अिछ । कारण ई अिछ  जे ऐठाम हम दुनू \nपरानी छी, भरल-पूरल पिर वारक बीच छी, मुदा ओ तँ गाड़ीमे असगरे छिथ , तहूमे राित क रपg3श4 ता, एक तँ ओहुना बोनो-\nझाड़मे मूससँ बेसी छुछुनिरए फिड़  गेल अिछ, गाड़ी तँ सहजे गाड़ीए छी। जँ कहॴ िक यो बैगे पार केने होिपgज88 ह  , जइसँ ने \nिक छु खाइक बँचल होिपgज88 ह   आ ने िब मारीक गोटी-दबाइ। ओ तँ िबषमो िपg3श4 थ  ित मे भऽ सकै छिथ । बेटा तँ बेटा भेलिख न। \nपुपgज64ष -नारीक बीच एकटा ओहनो सपgज◌4 बपgज88 ध सूपgजूू अिछ   जे मरदा-मरदी भावहीन अिछ। िव चार मनमे अिब ते सुनीता बजली-  \n“नीक हएत जे अहॴ मोबाइलक सपgज◌4 पकपg36त कपgज6ू हमहूँ सुनब ?”  \nसुनीताक बात सुिन  रघुनाथक मनमे उठल केकर मन कोन पgज6ूपमे कोनो चीज बुझैए ई तँ बजने बूझब। जँ \nहमहॴ दुनू बापूत गप करब तँ अपने ढंगसँ ने करब। काजक दौड़मे जेतए धिर  आिब  चुकल छी तइसँ आगूएक गप ने \nकरब। तइसँ िह नका की  भेटतिन । मुदा पgज6जपg3तत तँ अिछ   पिर वािर क िव चारक। बाजल-  \n“देिख यौ, जिह ना कोनो गाछ तँ बीजसँ होइ छै। एक िद स गाछ िन किल  अकास िद सन बढ़ै छै आ दोसर िद स \nिस र िन किल  मुसराइत पताल िद सन बढ़ै छै। पतालो िद स ने िस रगर िस र मुसरासँ आरो-आरो िस र सभ िन कलै \nछै। िस रोसँ िस र िन कलै छै, तिह ना धरतीक ऊपरोक गाछमे डािर  सभ िन कलै छै। िस रगर डािर  गाछेक \nपgज6ूपमे बढ़ैत िन  कलै छै मािट क तरक मुसरा ऊपर आिब  शील बिन  गाछक पgज6ूपमे बढ़ै छै आ दोसर-तेसर डािर  \nसेहो िन कलै छै। तिह ना जइ पिर वारमे अपना सभ िछ ऐ ओइ पिर वारक पिछ ला पीढ़ीक सभसँ ऊपर (आगू) हम \nभेिल ऐ। हमरा पछाित  (पाछू) एक िद स अहपg363 भेिल  ऐ आ दोसर िद स भाए। अहपg363 ऐ मानेमे जे हमरा कापgज88 हीक \nभेिल ऐ। अहपg363सँ उमेरो भाएक कम छै। अहपg363 पिह  ने पg3श4 कूल धेिल ऐ, आगू भऽ दुिन यपg363क मंचपर एिल ऐ, भाए पाछू \nआएल। तँए देहा-देही सपgज◌4 बपgज88 ध  देखए पड़त। हमरा संग पित -पपgजड◌ीक सपgज◌4 बपgज88 ध  अिछ  भाएक संग िद अर-भौजाइक। \nतिह ना दुनू िद यािद नी भेलॱ। जिह ना छोट िद यािद नी बेटी तुपgज◌8 य  होइ छै तिह ना ने छोट भाए बेटे जकपg363 होइ छै। \nयएह ने पािर वािर क सपgज◌4 बपgज88 ध  अिछ । तँए अखिन  िप ताजी जइ िपg3श4 थ  ित मे हेता तइसँ हिट  आन बात पूछब हमराले \nउिच त नै भेल। जँ कहॴ कािपgज◌8 ह   हमरो जाइक जपgज6ूरित   भऽ गेल तँ भाए (छोट भाए) ऐठाम अहूँ चिल  जाएब। \nजाबे धिर  बहराएल रहब ताबे तक अहूँ रमाकापgज88 त  ऐठाम रहब। जखिन -जखिन  गप करैक समए भेटत तखिन -\nतखिन  अपनो दुनू िद यािद नीक पिर वारक आ अपने पिर वारक गप-सपgज◌श प  करब। गप-सपgज◌श प  की करब जे सभ िम िल  \nिव चार करब जे िप ताजी केतए धिर  हमरा सभकपgज43 पहुँचा देलिन   आ आगू हम सभ केना बढ़ब।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n38 \n \nएक संग रघुनाथक मुँहसँ केतेको पgज6जपg3तत उिठ   गेल। िम िथ लपg364गना सुनीता एके धारक अनेको घाट देिख  बौअए गेली \nजे कोन घाट पिह ल पg3श4 नान कएल जाए। तैबीच मोबाइलक घंटी बाजल। घंटी बिज ते रघुनाथ उठौलक। लगले \nरघुनाथकपgज43 मोबाइल उठबैत सुिन  मुनेसर असीरवाद दैत बजला-  \n“बौआ, जगले छी।”  \nजागल सुिन  रघुनाथकपgज43 िक  छु जबाव नै भेिट  सकल। खखास केलक। खखास सुिन  मुनेसर बजला-  \n“बौआ, करीब जसीडीह आिब  गेल छी। अखिन धिर   गाड़ीमे एको बेर उकासीओ ने भेल हेन। ओना दबाइओ \nआ पािन ओ रखने छी, जखने खािहंस हएत तखने खा लेब। मुदा िक छु िछ ऐ तँ गाड़ीए िछ ऐ। भुमकमक समए \nधरती डोलने देह-हाथ तँ डोलबे करै छै तिह ना ने गाड़ीओ छी।”  \nिप ताक बात सुिन  तोष भरैत रघुनाथ बाजल-  \n“भोर तँ भाइए गेल, फिर च जकपg363 सेहो भ ऽ गेल, ओमहर केहेन बूिझ  पड़ैए।”  \nएक तँ िख ड़की-केबाड़ बपg38ज तैपर िब  जलीक इजोत तँए कोठरीक भीतर तँ िद ने जकपg363 बूिझ   पड़ैत मुदा गाड़ीक \nबाहर धुिन  जकपg363 रहने अपgज88 हराएले। सदपg36त हवा अबै दुआरे मुनेसर िख  ड़की खोिल  बाहर नै देखलिन । एक तँ तेज गित ए \nपg3◌◌ेन अिछ   तैपर जँ अिह ना पूरबो-पिछ याक गित  होइ तखिन  तँ जाबे िख ड़ीक खोिल  देिख  बपg38ज  करब ताबे िख ड़की मुँहक \nहवा तँ सदपg36त कइए देत। बाहर देखब ओते खगतो निह  यपgज43 अिछ  । अखिन  तँ अदहासँ कनीए आगू बढ़लॱ हेन, कहुना-\nकहुना तँ पान-सात घंटाक रपg3श4 ता बपg363कीए अिछ  । बजला-  \n“बौआ, दस बजे तक दरभंगा पहुँच जाएब।”  \nदरभंगा सुिन  रघुनाथ बाजल-  \n“दरभंगासँ केना जेबइ। सुनै छी सकरीमे गाड़ी नै पgज6ूकै छै, तखिन  तँ दरभंगे उतरए पड़त िक ने?”  \n“हँ, से तँ दरभंगे उतरए पड़त। मुदा दोसर उपएओ तँ निह यपgज43 देखै छी।  जँ आगू बिढ़  जाएब तँ मधुबनीमे \nगाड़ी पgज6ूकत। मधुबनीसँ नीक दरभंगे उतरब हएत। एक तँ मधुबनीसँ सवारीक रपg3श4 ता नीक नै अिछ , तेते \nजरकीन अिछ  जे देह-हाथ तोिड़  दइए। तैसंग सवारीओक मेल नीक निह यपgज43 अिछ  । मुदा दरभंगासँ से सभ \nनीक अिछ । बड़ी लाइिनक गाड़ी जाइयोनगर जाइए आ िब रौलो जाइए। एक-आध घंटा पछाितओ जँ गाड़ी \nहएत तँ गाड़ीएसँ सकरी चिल  जाएब आ ओइठामसँ िनमपg36तलीक गाड़ी पकिड़   लेब। िक छु अिछ  तँ पg3◌◌ेन सभसँ \nनीक सवारी अिछ । दरभंगेमे नहा-धो सेहो लेब। आ िक छु खाइओ लेब। जँ से नै हएत तँ दबाइक बेरे हूिस  \nजाएत।” \nिप ताक आशा भरल बात सुिन  रघुनाथ मने-मन खुशी भेल। खुशीक कारण ई जे कोनो काज करैले जखिन  \nिक यो िव दा होइए तखिन  काज पिह ने किह  दइ छै, जे जेते मनसँ करबह से तेते पेबह। ठिढ़ या पgज6जणाम आ छिठ  क \nहाथी, पािन क िक नछिर मे बैसल रिह  जाइए। मुदा मुनेसरक काजक बीच कमपg36तठता झलकैत। जैठाम कमपg36तठता रहत तही \nठामने सफलतो रहत। बाजल-  \n“बाबूजी आब हमहूँ ओछाइन छोिड़ ए दइ छी। फिर चो भाइए गेल। मुदा दरभंगा पहुँिच ते फोन करब।”  \nरघुनाथक बात सुिन  मुनेसरक देहक थकान जेना मेटा गेलिन । मेटा ऐ दुआरे गेलिन  जे मन दरभंगा पg3श4 टेशनक \nबाथपgज6ूमे सँ िन  किल  अपनाकपgज43 दोकानपर खाइत बूिझ   पड़लिन । मने-मन गोटीक िम लान करए लगला जे तीनू गोटी \nएकबेर खेने चौबीस घंटा िन चेन भऽ जाएब। ताबे गामो पहुँिच ए जाएब। गाम तँ गाम छी, नै िक यो सेवा पgज6ूपमे औत तँ \nचािर  गोरेकपgज43 भिर   िद नक बोइने दऽ देबै। तँए िक  काज छोिड़  देब। बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n39 \n \n“बौआ, आइ बूिझ  पड़ैए जे सेवा-िनवृित  नै भेलॱ हेन। भलिहं पg3श4 कूलसँ भऽ गेलॱ मुदा पिर वारो तँ छोट पाठशाला \nनिहयपgज43 होइए। चािर   भाए-बिह नक बीच सुलोचना बिह न सभसँ जेठ छिथ  िज नका पिर वारसँ लऽ कऽ सासुर धिर  \nठोकरा िज नगीकपgज43 नीरस बना देलकिन  , िज नका सोझहा मृपgज84 युक िस वा िक छु शेष नै बँचलिन , तैठाम जँ अपनाकपgज43 \nपबै छी तँ ऐसँ बेसी िज नगीमे की करब। िज नगी जँ िज नगी पकिड़  चलत तँ िज नगी छोिड़  आरो भेटबे की \nकरतै। िज नगी भेटल, सभ िक छु भेटल।”  \nिप ताक अपg4ज6ाद सुिन   अपg4ज6ािद त होइत रघुनाथ बाजल-  \n“बाबूजी, मनमे कखनो नै आनब जे खचपg36त-बचपg36त दुआरे काज नै क ऽ पािब  रहल छी। हमहूँ तैयार भऽ कऽ बपg3ड3को \nआ डापgजडश टरो सभसँ सपgज◌4 पकपg36त बना लइ छी। अहूँ दरभंगा उतिर  ते जानकारी देब।”  \n“बड़बिढ़ यपg363, मोबाइल रिख  दहक।”  \nभोरक भैड़ाएल भॱरा जकपg363 रघुनाथकपgज43 देिख   सुनीता अवसिर कपgज43 हाथसँ नै गमा टीप देलिन  -  \n“वृपgज88 दावनमे आिग  लगल का◌ेइ ने िम झाबै हौ।”  \nसुनीताक पgज6जभात बेल सुिन   रघुनाथ िव िपg3श4 म  त भऽ गेल। जिह ना चकेबा पिर वार-समाजसँ भगौल पg3शज यामा लेल माए-बाप \nसभकपgज43 छोिड़   बिह नक पीठपोहू भेला तिह ना ने िप तोजी भेल छिथ । की माएकपgज43 उिच  त भेल जे संगी नै भेलिख न। हो-ने-\nहो जँ कहॴ रपg3श4 ते–पेरे हुनका िक छु भऽ जाइ छिपgज88 ह   तँ यएह भेल अपg3जशपg366िग  नी, िज नगीक आधा। मुदा िप ता लेल जे बिन  \nसकत तइमे पाछू हटब िब सवासघात भेल। हो-ने-हो जँ दीदीक सेवा लेल माएओ बेपाट हेती तँ हुनका िक पg38जहु नै नीक \nकहबिन । जइ पिर वारमे जनम भेलिन  तइ पिर वार िद स बेसी झूकल रहै छिथ , रहथु। तइसँ पिर वारमे कोनो बाधो तँ \nउपिपg3श4 थ  त निह यपgज43 होइए। मुदा जखिन   सोझहा-सोझही दुनू पिर वारक बीच जँ कोनो पgज6जपg3तत उठैत अिछ   आ माए सासुरसँ नैहर \nिद स झुकै छिथ  तँ अनुिच त भेल। दुनूक बीच कोनो तरहक अनोन-िब सनोन आिक  मधनोने-िम ठनोन नै होउ से नीक \nबात मुदा जैठाम पिर वारक जिड़ क पgज6जपg3तत रहत तैठाम तँ िव  चारए पड़त जे केकरा जिड़ मे पािन  ढारल जाए।  \nिद नक सबा दस बजे गाड़ी दरभंगा पg3श4 टेशन पहुँचल। िनमपg36तली-सकरीक गाड़ी जकपg363 नै जे जिह  ना चढ़ैकाल धपg3तजम -\nधुपg3तजा आ पा◌ॅकेटमारी होइए तिह  ना उतरैकाल। ओना मुनेसरक मनमे उठलिन  जे गाड़ीएसँ रघुनाथकपgज43 फोन क ऽ िद ऐ मुदा \nफेर मन बदिल  पgज◌श लेटफामपg3डतक भेलिन । गाड़ीसँ उतिर ते रघुनाथकपgज43 कहलिख न-  \n“बौआ, दरभंगा पहुँच गेलॱ। एके घंटाक तरपटमे िब रौलक गाड़ी अिछ  तइसँ सकरी चिल  जाएब। अखिन  \nबेसी बात नै करब। घंटे भीतर तैयारो होइक अिछ ।”  \nबपg3ड3क आ आ◌ॅिफ  सक काज रोिक  रघुनाथ मने-मन िप ताक पgज6ूप देखए लगल। एक तँ रोगसँ रोगाएल तैपर उमेरक \nरोग सेहो छिपgज88 ह  हपgज43, मुदा काज केहेन करैक बाट धेने छिथ ।  \nिज तेपgज88 पg4श6ीक इपgज88 पg4श6ी जिह ना िपg38◌  याशील होइत तिह ना मुनेसरक सेहो रहिन । लगले बैग उठा शौचालय गेला। बैग रिख  \nअप न िपg38◌  या-कमपg36त करैत , कौनटरपर दू-टकही दैत पgज◌श लेटफामपg36तसँ िन  किल  होटल पहुँचला। अधपेटा खा दबाइ खेलिन । \nिह साब दैत, िट कट कटा पुन: पgज◌श लेटफामपg36तपर पहुँच गेला। गाड़ी लगले रहै, जा कऽ बैसला। बिस ते सपg363स छोड़लिन  । \nओना सकरीसँ दुनू सुिव धा अिछ । गामो लगे अिछ । जे जपgज6ूरी बूिझ   पड़त से पकिड़  लेब। भने िद न-देखार अिछए। \nघरपर जा वपg3श4 तु िपg3श4 थ  ित देखैत जेना-जे हएत से करब। गाड़ी खुजैसँ पिह ने गामेक राधाचरण सेहो धड़फड़ाएल ओही \nिड पgज◌ज बामे पहुँचल। जगहक िस केस देिख  मुनेसर राधाचरणकपgज43 कहलिख  न-  \n“राधाचरण ऐठाम आबह।”  \nअपने मुनेसर कनी घुसुिक  राधाचरणकपgज43 बैसबैत पुछलिन  -  \n“सुलोचना बिह नक की िपg3श4 थ  ित  छिपgज88 ह  ?”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n40 \n \nराधाचरण-  \n“सात िद नपर दरभंगासँ जा रहल छी। नीक जकपg363 नै बूझल अिछ  । उड़पgज88 ती समाचार सुनलॱ। ”  \nमुनेसर-  \n“िकए सात िद नपर जाइ छह?”  \nराधाचरण-  \n“छोटकी बिह नकपgज43 पेटक ऑपरेशन भेल हेन। ”  \nआगू बात नै बढ़ा मुनेसर बजला-  \n“आ◌ॅपरेशन सफल भेल िक ने?”  \n“हँ हँ, खचपg36ू तँ बहुत भेल। परसू टपg363का कटत। िक  छु पgज6ूपैआ -पैसाक भपg363जमे जाइ छी। फेर कािपg334   घूमब।”  \nराधाचरणक काजमे मुनेसर अपनो काज देखलिन । काज ई देखलिन  जे जखिन  बिह नक आ◌ॅपरेशन भेल तखिन  \nमाएओ आएले हेतिन । तैसंग एकटा-दूटा आरो समपg364ग हेबे करतै। अपने ने अनाड़ी रहब मुदा जखिन   राधाचरणो कािपg334   \nघुमबे करत तखिन  अपने िह साबसँ समए (बिह नकपgज43 दरभंगा ल ऽ जाइक समए) बना लेब। कम-सँ-कम एते तँ हेबे करत \nजे समपg364गे जकपg363 राधाचरण गामेपर सँ जा रहल अिछ  , जँ कहॴ समैपर पाइक भपg363ज नै हेतै तँ कौपg334ुका बदला परसूओ \nघूिम  सकैए। िकएक तँ काजपर काज ठाढ़ अिछ । टपg363का परसू कटतै। परसू तक पहुँचबाक समए तँ छइहे। मुदा \nअपना तँ से नै अिछ  भऽ सकैए जे आइओ घुमए पड़ए। मने-मन मुनेसर िह साब बैसबए लगला। गुन-धुन करैत मनमे \nउपकलिन , आब िक  कोनो ओ जमाना रहल जे मास-मास, दू-दू मासपर पोपg3श4 ट  आ◌ॅिफ ससँ पाइ भेटै छै। आब तँ जेतए \nजाउ तेतए बपgजडश सा-पेटी संगे रहत। तेहेन ने एटीएम भऽ गेल अिछ  जे जखने खगता तखने पूितपg36त होइए। सामंजपg3श4 य  करैत \nमुनेसर बजला-  \n“राधाचरण, अखिन  तँ तूँ सगरे अपg3श4 प ताल घुमैत हेबह?”  \nअपन पgज6जशंसा सुिन   राधाचरणक मनमे खुशी उपकल। खुशी उपिक ते बड़बड़ए लगल-  \n“काका, साते िद नमे की सभ ने देखलॱ। एकटा नवका दुिन यपg363 देखलॱ। ”  \nनव दुिन यपg363 सुिन   मुनेसर बजला-  \n“की नव दुिन यपg363 देपgजडत ◌ालह? कोनो िक  आइए अपg3श4 प ताल बनल जे नव देखलह।”  \n  जिह ना चुिपg334  पर चढ़ल वतपg36तनमे िन  पgजड4 चपg363सँ आँच लगला पछाित  वतपg36तनक पािन   उिध या लगैत तिह ना राधाचरणक मन \nउिध याइत। मुदा पाइक िच पgज88 ता मनकपgज43 दबैत। मुँहक सुखपg368सँ मुनेसर बूिझ   गेला जे पाइक मािर  वेचाराक मनकपgज43 मािर   रहल \nछै। गरजू अखिन  जेहेन ई अिछ  तेहने तँ अपनो छी। तँ िकए ने अपgज88 ह रा-नपg3डशगराक दोपg3श4 ती जकपg363 हाथ बढ़ाबी। बजला-  \n“केते पाइक खगता छह राधाचरण?”  \nओना लोकक बीच एहेन धारणा बिन  गेल अिछ  जे दुिन यपg363-जहानक सभ बात बाजत मुदा लेन-देनक बात िछपा \nकऽ रखैए। मुदा खगता एहेन पिर िपg3श4 थ  ित  पैदा करैए जे िछ पारोकपgज43 देखार काइए दइ छै। राधाचरण बाजल -  \n“काका, हम तँ संकोचे मुँह नै खोललॱ। िकएक तँ एक तँ अहपg363 सेने ओहन सपgज◌4 बपgज88 ध  नै अिछ , दोसर अहूँ तँ \nिव पित एमे पड़ल छी।”  \nराधाचरणक बात सुिन  मुनेसर गुम भऽ गेला। हमरा पिर िपg3श4 थ  ित कपgज43 आँिक   बािज  रहल अिछ  जे अहूँ िव पितएमे छी। \nबजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n41 \n \n“जखिन  िज नगी अिछ  तखिन  िक छु-ने-िक छु आपित -िव पित  एबे करत, तइले लोक घबड़ा जाएत तँ  काज \nचलतै। जािनयपgज43 क ऽ तँ अपgज88 हार घर सपg363पे-सपg363प अिछ  ए। मुदा ओहीमे ने सपहिर या अपन िश कारो खेलाइए।”  \nमुनेसरक बात सुिन  राधाचरण थकथका गेल। बाजल-  \n“काका, अखिन  धिर क सभ काज सपgज◌4 हािर  नेने छी मौका-मुसीबत दुआरे माइयक हाथमे पान सौ दइयो कऽ \nआएल िछ ऐ। सभ िक छु िम ला डेढ़ हजारक खचपg36त आगू अिछ  ।”  \nडेरहे हजार सुिन  मुनेसर हपgज◌8 लुके बुझलिन । बजला-  \n“अपgजड4 छा पाइक िच पgज88 ता मनसँ हटा लैह।”  \nपाइक िच न् ता हिट ते जेना फलकैत फूलसँ भॱरा फुड़फुड़ा कऽ िन किल  उड़ैए तिह ना राधाचरण बाजल-  \n“काका, कहए लगलॱ जे नवका दुिन यपg363 देखिल  ऐ, से कहै छी। जिह ना असमसान घाटक लीला अिछ  तिह ना \nअपg3श4 प तालक लीला अिछ । एक गोरेकपgज43 कनैत देखिल  ऐ पुछिल ऐ तँ कहलक। खेत बेिच  कऽ बेटाक इलाज \nकरबए एलॱ, डापgजडश ट र ऐठाम पहुँचबो ने केलॱ आिक  तइ िब पgजड4 चेमे तीनटा बदमास आएल आ पgज6ूपैआ छीिन   लेलक। \nमुँह तकैत रिह  गेलॱ। के हमर बात पित याएत। लगमे थाना, जेरक-जेर लोक तैठाम एना भेल।”  \nमुनेसरक मन सुलोचना बिह नपर टँगल तँए दोसर बात कानमे झड़ जकपg363 बूिझ   पड़िन । बजला-  \n“अनेरे िकए बौआइ छह राधाचरण। ठपgज88 का ठनकै छै तँ िक यो अपना माथापर हाथ दइए। ई कहऽ जे टुटल \nहपg386डीक इलाज कोन-कोन डापgजडश ट र करै छिथ ?”  \nमुनेसरक बात सुिन  राधाचरण गुम भऽ मने-मन िव चारए लगल। इलाज तँ अपg3श4 पतालोमे होइ छै आ पgज6जाइवेटोमे होइ \nछै। मुदा जिह ना अनेर गाएक धरम रखबार होइ छै तिह ना अपg3श4 प तालोक गित  अिछ । िक यो फीसक दुआरे काजमे \nबेइमानी करैए तँ िक यो दबाइए बेिच  लइए। िक यो कमीशनक भपg363जमे काज िब  गाड़ैए तँ िक यो खेनाइए बेिच  लइए। तइसँ \nनीक सुिव धा पgज6जाइवेटमे छै। मुदा ओ तँ पाइबलाक छी एकक तीन लगै छै। बाजल -  \n“काका, जेहेन पाइ तेहेन इलाज। की कहब।”  \nराधाचरणक बात सुिन  मुनेसर तारतम करए लगला जे की नीक। मुदा जिह ना िब नु हवोक कोनो आम गाछसँ \nधब दऽ खसैए तिह ना मनमे खसलिन । इलाजो तँ इलाज छी। ई तँ नै जे सए बखपg36तक बूढ़क पाछू घर -घराड़ी बेिच  \nलगा देब। जँ से लगा देब तँ अिग ला पीढ़ीमे जँ ओहने रोग लिग  जाए तखिन  की कएल जाएत। मुदा अछैते सपgज◌4 प ित ए \nइलाज नै होइ ईहो तँ नीक निहयपgज43 हएत। खैर जे होउ , जहपg363 धिर   संभव हएत तहपg363 धिर   मनसँ कसेर नै करब। \nबजला-  \n“राधाचरण, जँ आइए पाइक जोगार भऽ जेतह तँ आइए घूिम  जेबह?”  \nउपgज84 सुक होइत राधाचरण बाजल-  \n“आइए िकए कहै छी, अखने जँ भऽ जाए तँ अिग ला टीशनमे उतिर  दोसर गाड़ी पकिड़  लेब। कहुना भेल तँ \nिब मारीक अवपg3श4 था भेल िक ने। कखिन  िक  भऽ जेतइ तेकर कोनो ठेकान छै, से तँ रहनिह  पgज6जित  कार हएत।”  \nराधाचरणक िव चार सुिन  मुनेसरक मनमे उठल, पकड़ाएल संगी छूिट  जाएत। से नै तँ गाम पहुँच कम-सँ-कम \nसुलोचना बिह नकपgज43 देिख   लेब उिच त हएत। बजला-  \n“गाम गेलासँ पिर वारोक हाल-चाल बूिझ  लेबह, नीक हेतह ने। कहै छह जे सात िद न गाम छोड़ना भऽ \nगेल।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n42 \n \nराधाचरणक दहलाएल मन आरो दहिल  गेल। बाजल-  \n“हँ से नीक हएत। गामक आरो समाचार सभ बूिझ  लेब। एक लपकन खेतो-सभ देिख  लेब।”  \nअपन सुिढ़याइत काज देिख  मुनेसर बजला-  \n“अपgजड4 छा, एकटा कहऽ जे गाममे गाड़ी-सवारी समैपर भेट जाएत िक ने?”  \n“गाड़ी-सवारीक कोन कमी छै। तखिन  तँ समए-कुसमए कनी दब िक  उनार भाइए जाइ छै। जखिन  खगता \nहएत तखिन  गाड़ी भेटत। अहपg363कपgज43 नै ने बूझल अिछ ,  हमरा तँ सभ गाड़ीबला सभसँ ि◌ चपgज88 हारए अिछ । घरेपर \nबैसल-बैसल सभ काज भऽ जेतै।”  \nपg3श4 टेशनसँ संगे दुनू गोटे गाम पहुँचला। गाम आिब  राधाचरण अपना ऐठाम गेल आ मुनेसर अपना ऐठाम एला। \nआँगन पहुँिच ते मुनेसर देखलिन  जे ओसारक ओछाइनपर सुलोचना बिह न पड़ल कुहिर  रहल छिथ । िस रमा लग लोटामे \nपािन  राखल अिछ । सॱसे देह झपg363पल , खाली मुँहटा उघार छिपgज88 ह  । दोसराइत िक यो ने। मनमे उठलिन  जे सपgज◌4 बपgज88 धो तँ दू \nरंगक होइए। ओना सपgज◌4 बपgज88 ध क अनेको डािर -पात छै मुदा मोटा-मोटी दू रंगक तँ अिछ ए। एक ओ भेल जे कुल-खनदान, \nिद याद-वादक होइए आ दोसर उपकारक होइए। अखुनका समैमे केकरा एते पलखित  छै जे अपन काज छोिड़  दोसरकपgज43 \nदेखत। सभ अपने पाछू बेहाल अिछ । ने बाप-माएकपgज43 बेटा-पुतोहु देखैए आ ने बेटा-पुतोहुकपgज43 बाप -माए। ओना पढ़ै-िल खै-\nिब आह-दान धिर  बाप-माए बेटाकपgज43 देिख  ते अिछ  भलिहं कमाइ-खटाइ बेरमे छुिट  जाए मुदा से नै। जखने बेटा-बेटीक \nजनम होइए तखने सँ माए अपन सुपg38जरता दुिर   होइ दुआरे अपन दूध नै पीआ बजपgज6ूआ दूध िप  अबऽ लगैए। तैसंग कनीए \nटेपg334ुक भेला पछाित   आवासीय िव पg3ज4ालयमे नाओं िल  खा भतपg368 करा दइए। जइसँ मौके-कुमौके सोझहा-सोझही भपgज43ट -घपg363ट \nहोइए। जँ अिह ना हएत तँ िक ए केकरो कोइ िच पgज88 हत। मुदा उपकारक सपgज◌4 बपgज88 ध  से नै होइ छै। एक तँ ओहुना लोकक \nआँिख मे पािन  रिह ते छै जे फपgज◌8लपg363 बेरपर पाइसँ आिक   समपg364गसँ ठाढ़ भेल रहए तँए अपन कजपg36त चुकाएब उिच  त अिछ । \nमुनेसरक मन दुनू िद ससँ ओझरा गेलिन । गाममे नै रहने समाजक बीच िक छु कएल नै अिछ । िद यादो-वाद तेहेन जे \nभोज तँ खाइओ लइए मुदा छुतका-केश कटबैमे नाकर-नुकर किर ते अिछ ।  \nसुलोचना बिह न लग मुनेसर बैिस  बजला-  \n“बिह न, बिह न, हम मुनेसर। एलॱ।” \nमुनेसरक अवाज सुिन  सुलोचना बिह न आँिख  खोिल  उठए लगली। पेटसँ ऊपरक अंग तँ डोललिन  मुदा डपg363ड़क \nिन पgजड4 चपg363 सगबगेबो ने केलिन । तहूमे फुिल  सेहो गेल रहिन । उठैक पgज6जिपg38◌  या देिख  मुनेसर बजला-  \n“नै उिठ  हएत, सुतले रहू।”  \nमनमे एलिन  जे पिह ने िप ित यौत समपg364ग सभकपgज43 बजा पुिछ  यिन  आिक  पिह ने बिह नेक बात सुनी। बिह नक बात उिच त \nबूिझ  बजला-  \n“बिह न, की सभ भेबो कएल, आ होइतो अिछ ?”  \nबािढ़ क लहिर मे जिह ना कोनो चुपg3ज6ी वा आन जपgज88 तु नािपgज88 ह  ओटा सहारा पािब  खुशीसँ खुशीया जाइत तिह ना सुलोचना \nबिह न अंित म सहारा पािब  खुशी भेली। खुशी एते भेली जे मने दहला गेलिन । बजली-  \n“बपgजड4 चा मुनेसर, जे भेल से तँ भेबे कएल आ जे होइए से होइते अिछ  मुदा तँ◌ू गाड़ीक झमारल छह पिह ने \nिक छु खा लैह। चाहो बना कऽ दैित यऽ से तँ समपg364गे खसल अिछ  ।”  \nिस नेहािस पgजडश त  बिह नक बोल सुिन  मुनेसर िव िपg3श4 म  त भऽ गेला। मुदा अपनो आगू-पाछूक बाट बपg38ज देिख   ठक-ठका \nगेला। ठकठकाइत मन हारैत िज नगी देिख , अंित म सपg363स गनैत बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255क ा ‘िवदेह' १३९  म अंक ० १ अ/g270टूबर  २ ०१३  ( वष/g361 ६ मास  ७०  अंक १३ ९)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n43 \n \n“बिह न, जेते िद न सोझहा-सोझहीक दशपg36तन अिछ   से तँ नीके िक  अधले रहबे करत, मुदा अपनो हूबा कपgज6ू आ \nजेते पार लगत से करबो करब।”  \nदहलाइत मन सुलोचना बिह नक, मुनेसरक बात नीक जकपg363 सुनबो ने केलिन  । मुदा गपक िव राम देिख  बजली-  \n“बपgजड4 चा, ने एको बेर दर-िद याद देखए अबैए आ ने ","size_mb":0.8,"has_text":true},"Videha 140.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 140.pdf","name":"Videha 140.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १४० म अंक १५ अऊgैज0टूबर  २०१३ (वषऊgख61 ६ मास ७० अंक १४०)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nिबसवासघात \n \nबेचन ठाकुर  \n \nभाषापाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]\n  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पिऊgैथथकाक सभटा पुरान अंक ( ऊg40येल , ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचऊgख6खक  \nिलंकपर उपलऊgैयैध अिछ। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पिऊgैथथकाक सभटा पुरान अंक ऊg40येल , ितरहुता आ देवनागरी ऊgै6थपमे Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पिऊgैथथकाक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पिऊgैथथकाक ५० म सँ आगऊgख6खक अंक \n \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n2 \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरकऊgै4ख अपन साइट / ऊgैयैलॉगपर लगाऊ।   \nऊgैयैलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेऊgैज0ट कए \"फीड यू.आर.एल.\" मे \nhttp://www.videha.co.in/index.xml टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड ऊgै6ैाऊgैय0त कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ Add a   Subscription बटन िऊgैज0लक \nकऊgै6थ  आ खाली ऊgख04थानमे http://www.videha.co.in/index.xml पेऊgख04ट कऊgै6थ आ Add   बटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाऊgख04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथलाऊgैथैरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचऊgख6खक िलंक सभ पर जाउ।  संगिह िवदेहक ऊgख04तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉऊgैज0समे ऑनलाइन देवनागरी टाइप कऊgै6थ , बॉऊgैज0ससँ कॉपी कऊgै6थ  \nआ वडऊgख61 डॉऊgैज0युमेऊgैऑऑटमे पेऊgख04ट कए वडऊgख61 फाइलकऊgै4ख सेव कऊgै6थ। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सऊgैय4पकऊgख61 कऊgै6थ। )(Use Firefox 4.0 (from \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n3 \n \nWWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google \nChrome for best view of 'Videha' Maithili e-journal at http://www.videha.co.in/ .)   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचऊgैथथकला/ फोटो सभक फाइल सभ (उऊgैज4चारण , बड़ सुख सार आ दूवऊgख6थऊgैथैत \nमंऊgैथथ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीचऊgख6खक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आकऊgख6थइव  \n  \n \n \nऊgैज6योितरीऊgैथऑर पूवऊgख61 महाकिव  िवऊgखै4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती ऊgै6ैाचीन कालिहसँ \nमहान पुऊgै64ष ओ मिहला लोकिनक कमऊgख61भिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पुऊgै64ष ओ मिहला लोकिनक  िचऊgैथथ  \n'िमिथल ा रधg279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूिऊgैथ4ऊgख61, एिहमे िमिथलाऊgैथैरमे (१२०० वषऊgख61 पूवऊgख61क ) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अऊgैऑऑयाऊgैऑऑय ऊgै6ैाचीन आ नव ऊgख04थापऊgैऑ4य , िचऊgैथथ , अिभलेख \nआ मूिऊgैथ4ऊgख61कलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज'\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सऊgैय4बिऊgैऑऑधत सूचना, सऊgैय4पकऊgख61, अऊgैऑऑवेषण संगिह िवदेहक सचऊgख61-इंजन आ ऊgैऑऑयूज सिवऊgख61स \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सऊgैय4बिऊgैऑऑधत वेबसाइट सभक समऊgखय1 संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपकधgब61 \nअधg2ओओवेषण \" \nिवदेह जालवृऊgैथ4क िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n4 \n \n\"मैिथल आर िमिथला\" (मैिथलीक सभसँ लोकिऊgै6ैय जालवृऊgैथ4 ) पर जाउ।  \n \nिबसवासघात \n \nबेचन ठाकुर  \nपिहल अंक \n \nपिहल दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन अपन बरंडापर बैस पेपर पढ़ै छिथ। तखने हुनकर जेठ बेटा राम सेवकक चाह लऽ कऽ \n/g2ौ2वेश ।) \n \nराम सेवक- प/g2ऐथपा, प/g2ऐथपा, चाह िलअ। \nराम िकशुन-  (चाह लऽ कऽ) बौआ, लखन क/g312ा आ िसयाराम क काक/g2ध3 सेहो बजा लाउ। हम असगरे चाह पीब? (राम \nसेवक लखन आ िसयारामक/g2ध3 अ/g2झझदरसँ बजा आनैत अिछ ।) आउ आउ भैया, बैसू। अह/g3ौ3 \nदुआरे हमरो चाह सरा \nगेल। असगरे केना पीिबतॱ? (लखन आ िसयाराम बैसै छिथ।) बौआ, ई चाह नेने जाउ आ तीन कप चाह \nनेने आउ। (राम सेवक सरेलहा चाह लऽ कऽ अ/g2झझदर जा कऽ तीन कप चाह आनैत अिछ आ सभक/g2ध3 आगू \nबढ़ा दइ अिछ। तीनू भ/g3ौ3इ चाह पीबैत गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \nलखन-  (राम िकशुनसँ) एन.एचमे जे जमीन पड़लै तेकर तीनू भ/g3ौ3इ  नामे नोिटस एलै। हम तँ मु/g2ौ5ख तरे गेिल अ आ तूँ \nसभ की केना करै जेबहक से करहक। हािकम बजै छेलिखन जे एक स/g2ऐथताहक अ/g2झझद र अपन अपन कागत \nलऽ कऽ ऑपीस आबैले। \nिसयाराम-  राम िकशुनबला जमीनक कागत तोरा घरमे नै छै (लखनसँ) हम काि/g33ध  देखने छेिलऐ। अपना दुनू भ/g3ौ3इ क \nकागत छै। खाता-खेसरा हम िमलौिलऐ। \nराम िकशुन-  हँ, भैया ठीके कहै छिथन। हमरा घरमे हमरे टा कागत अिछ। (तीनू भ/g3ौ3इ  चाह पीब कप रिख  दइ छिथ।) \nभैया, अह/g3ौ3 सभ नीफीकीर रहू। हम छी। भैया अह/g3ौ3 सभ अपन नोिटस आ कागत सभ दऽ िदअ। देखै िछ ऐ \nऑिफसक की ि/g3थधथित छै? \nिसयाराम-   लऽ िलहऽ तोरा हािकम-हुकुमसँ जान-पिहचान सेहो छै।  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n5 \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n6 \n \nदोसर दृ/g302य  \n \n(लखन आ िहनकर किनय/g3ौ3 ल/g35थमी अपन दलान पर बैस जमीनक कागतक स/g2ऐध ब /g2झझध मे गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \n \nलखन- तोरा राितमे जे जमीनक सभटा कागत ब/g27थसामे से िनकालै लए कहिलयौ से िनकालल/g2ध3? \nल/g35थमी-   नै िनकाललॱ। \nलखन-   \nिकए? िकए नै िनकाल ल/g2ध3? \nल/g35थमी-  हम सोचिलऐ की जे पिहने दू-चािरगो कािबल लोक सभसँ बूिझ  लैतहक तहन दैितयिन। कागतक स/g2ऐध ब /g2झझ ध मे \nहम-तूँ तँ िक/g27धछो नै बुझै िछऐ । बुझै छहक, दर-िदयाद केकराके होइ छै। \nलखन-  तूँ बेसी बुझै िछहीन। लाल बुझ/g312िर छ/g2ध3।  अँए  गै, सभ िदयाद ए/g312े रंग होइ छै? \nल/g35थमी-  से तँ नै होइ छै। मुदा सएमे नै, हजारगोमे एगो िच/g312न होइत हेतै। \nलखन-  से बुझै िछहीन तँ सएह बुझहीन। हजारगोमे एगो हमर िच/g312न िदयाद राम िकशुन  छै। एहेन िदयाद तँ परलो \nपाबी। \nल/g35थमी-  हौ, िदन-दुिनय/g3ौ3 ठीक नै छै। काम लइ बेरमे गदहो के नाना कहै छै लोक। हम तँ कहै िछअ जे कागतक \nस/g2ऐध ब /g2झझध मे पूिछ लैतहक केकरो-केकरोसँ। \nलखन-  हम केकरोसँ नै पुछबै। हमरा राम िकशुनपर पूरा िबसवास अिछ आ ओकरासँ बेसी बुझैबला हमरा नजिरमे \nिक यो नै अिछ। त/g2धध हमरा बेसी नै पढ़ा। हम बुझै िछऐ, जनानी िदयाद- िदयादमे आिग लगाए दइ छै। अखिन \nकागत िनकािल कऽ नेने आ। \nल/g35थमी-  घरबला छह। तोहर कहल तँ कहुनाक/g2ध3 करहे पड़त । हमरा जे कहै के छेलह से कहिलअ। ऐसँ आगू तूँ \nबुझहक। खाइर हम कागत आिन दइ िछअ। (ल/g35थमी अ/g2झझदरसँ कागत आनै छिथ।) हे लएह कागत। जे \nकरबाक हुअ से किर हऽ। \nलखन-  (कागत लऽ कऽ) तूँ जो, अपन काज कर। (ल/g35थमीक /g2ौ2/g3थधथान ) आब मौगीक च/g312रमे नै रहलॱ। अपने संगमे \nराखब आ जखिन राम िकशुन म/g3ौ3गत तखने दऽ देबै। बाप रे बा, मौगी सभ जे ख/g27धचर होइ अए।   \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n7 \n \nतेसर दृ/g302य  \n \n(राम िकशुनक ऐठाम होलीक अवसरपर आयोिजत पाट/g3ौझमे एस .पी. जीते/g2झझ/gधथौ , डी.एस.पी. मनोहर, ओकील \nजग/g3झ2ाथ , अपेि/g252त  बी/g2ौ5क  संग दुनू भाए लखन आ िसयाराम उपि/g3थधथत भऽ म/g3थधतीसँ दा/g2ौ5 पी रहल छिथ । \nपाट/g3ौझमे एक कात जीते/g2झझ/gधथौ , मनोहर, जग/g3झ2ाथ  आ राम िकशुन छिथ तथा दोसर कात बी/g2ौ5 , लखन आ िसयाराम \nछिथ। राम िकशुनक जेठ बेटा राम सेवक सबहक सेवामे त/g2झधपर  अिछ।) \nराम िकशुन-  (म/g3थधतीमे) एस.पी. साहैब, हम गरीब आदमी अपनेक/g2ध3 की सेवा करब? गरीब आदमी दबाल बरबिर होइ छै। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  नै राम िकशुन बाबू, गरीब आदमीमे जे सेवाक भावना होइ छै से अमीरमे केतए ? अपनेक पाट/g3ौझ जश -जश भऽ \nगेल। \nमनोहर-  राम िकशुन बाबू, हम केतेको पाट/g3ौझमे गेलॱ। मुदा एकर जोड़ा केतौ नै रहल। \nजग/g3झ2ाथ -  साहैब, राम िकशुन बाबू जे िकछु करै छि/g2झझ ह  से िदल खोिल कऽ। ब/g3झौड  तेज आदमी छिथ। बोलीमे जे \nमधुरता छि/g2झझ ह  से लागत जे मौध चुबै छि/g2झझ ह । ई जेतए पहुँच जाइ छिथन उ काज भेनाइ छै चाहे जेना होइ। \nराम िकशुन-  हम तँ इनारक ब/g37थग छी। ओना साहैबक िकरपासँ पूरा ठीक छी। \nबी/g2ौ5 -   ( म/g3थधतीमे) की लखन भाय, मन आन/g2झझद  छै कीने? \nलखन-  बी/g2ौ5 भाय , हम केतौ नै िछअ। हौ, मु/g271यमं/g255ीक/g2ध3 हमहॴ कहिलऐ सभ चौक-चौबिटयापर दा/g2ौ5क भ/g327ी खोलबै \nलए। हमर बात मािन ओ सभक/g2ध3 आन/g2झझद करबै छिथन । अहा! ओ ब/g3झौड  नीक लोक छिथ। \nिसयाराम-  (बी/g2ौ5सँ) बुझै िछऐ भाय, जदी ई मु/g271यमं/g255ी नै रिह तए तँ सभटा गरीबहा दा/g2ौ5  बेगैर मिर जैतए। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  राम िकशुन बाबू, आब चलैक आ/g253ा देल जाए । एगो मड/g3ौ1र केस क/g2ध3 देखए जेबाक छै। \nमनोहर-  हमरो चलैक आ/g253ा देल जाए । काि/g33ध ननौरमे एगो पुिलसक/g2ध3 गौआँ सभ बंदूक छीन लेलकै। ओहीमे जेबाक \nछै। \nजग/g3झ2ाथ -  हमहूँ एगो मोकीरक/g2ध3 आइ अखुनके समए देने िछऐ। बेचारा आिब गेल हएत। हमहूँ िनकिल जाएब। \nराम िकशुन-  हम केना कहब अपने सभक/g2ध3 चिल जाइ लेल । राि/g255 िव/g257ाम ए/g25धै होइतै। तहन भोरे जलखै कऽ जैितऐ। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  बहुत भेलै, बहुत भेलै राम िकशुन बाबू। आब हमरा लोकिन चिल रहल छी। \nराम िकशुन-  (हाथ जोिड़) घ/g32ौी- कुघ/g32ौी माफ कएल जाए साहैब सभ। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  कोनो घ/g32ौी- कुघ/g32ौी नै। एकदम जश -जश भऽ गेल। (जीते/g2झझ/gधथौ , मनोहर आ जग/g3झ2ाथक /g2ौ2/g3थधथान ।) \nबी/g2ौ5 -   (राम िकशुनसँ) दोस, एन.एचमे कागत पेस केिलऐ कीने? \nराम िकशुन-  कह/g3ौ3 केिलऐ । अपन कऽ दैितऐ आ दुनू भ/g3ौ3इक/g2ध3 नै किरित यिन तँ िहनका सभक/g2ध3 ब/g3झौड  क/gध1ौ होइ तिन। सएह \nसोचलॱ जे तीनू भ/g3ौ3इबला ए/g312े बेर पेश कऽ देबै। भैया, कागत दऽ कहने रिहऐ, से की िवचार भेल? \nलखन-   की िवचार हेतै? कागत हमरा संगेमे अिछ दुनू भ/g3ौ3इबला, लऽ लए। \nराम िकशुन-  लाउ कागत। (लखन कागत देलिन।) \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n8 \n \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n9 \n \nचािरम दृ/g302य  \n \n(भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयमे भू-अज/g3ौ1न पदािधकारी सुशील आ िहनकर चपरासी िब /g2झझदे/g25झर बैस द/g3थधतावेजक/g2ध3 उनटा- पुनटा \nरहल छिथ। तखने कागतक संग राम िकशुनक /g2ौ2वेश ।) \n \nराम िकशुन-  (सुशीलसँ) \nसर, /g2ौ2णाम । \nसुशील-   /g2ौ2णाम  /g2ौ2णाम , कहू की बात? \nराम िकशुन-  सर, अपनेक नोिटसक मोतािबक हमर जमीनक कागत इएह अिछ, लेल जाउ। \nसुशील-   (कागत लऽ कऽ) कागत मे रसीदक फोटो कॉपी कह/g3ौ3 अिछ ? \nराम िकशुन-  सर, अिगला हािजरीमे दऽ देब। तावत पावती रसीद देल जाउ। \nसुशील-   रसीद- तसीद नै भेटत। एतए कोनो रसीद नै भेटै छै। \nराम िकशुन-  सर, एक िमनट \nसमए  दैितऐ अपने। \nसुशील-   (कुरसीसँ उिठ राम िकशुन लग आिब) बाजू,की बात? \nराम िकशुन-  सर, ऑिफसक हाल- चाल की केना छै? िकछु बाहिरयो बेव /g3थधथा छै? \nसुशील-   की बाहरी बेव /g3थधथा, नै बुझलॱ। \nराम िकशुन-  इएह जे गरीबक दुःख ऑिफस बुझै छै की नै? कोनो भ/g3ौ3ज -भुज लगै छै की नै? \nसुशील-   की भ/g3ौ3ज -भुज? खोिल कऽ कहू। अह/g3ौ3क बात नै बुझै छी। \nराम िकशुन-  मालपर कमाल होइ छै, की नै? \nसुशील-   (पीनिक कऽ) चु/g2ऐथपेचाप भािग जाउ । एकर नाओं नै िलअ हमरा लग। ऐ \nऑिफसमे घूस आ तहूमे हमरा लग। \nराम िकशुन-  ठीक छै सर, ओइ गपक/g2ध3 छोिड़ देल जाए । चलू, चाह पी लेल जाए। \nसुशील-   अिधकसँ अिधक ई भऽ सकैए। \n(दुनू गोटे चाह दोकानपर जा बैस कऽ गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ। /g3थ2यामलाल चाह ब नए बेच रहल अिछ। दोकानपर \nगैिहकीक भीड़ छै।) \nराम िकशुन-  सर, अपनेक शुभ नाओं? \nसुशील-   सुशील। आ अपनेक? \nराम िकशुन-  राम िकशुन। यौ चाहबला बाबू, दूगो /g3थधपेशल चाह ए/g2ऐधहरो बढ़ाएब। \n/g3थ2यामलाल -  तुरंत दइ छी सर। अही घानीमे भऽ जाएत। \nराम िकशुन-  कनी ज/g2ऐझदी देबै। सुशील बाबूक/g2ध3 आ◌ॅिफसमे \nब/g3झौड  काज छि/g2झझ ह । \n/g3थ2यामलाल -  तइले हम नाचू गऽ। आिगओ-पािन डेराइ छै। चु/g33धीमे अपन मुड़ी लगाए िदऐ। \nराम िकशुन-  एना िकए बाजै छी?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n10 \n \n/g3थ2यामलाल -  एक बेर कहलॱ जे अही घानीमे भऽ जाएत। तँ अह/g3ौ3 कहै छी ज/g2ऐझदी देबै। अह/g3ौ3 देखै नै िछऐ जे हम बैसल \nछी की काजे कऽ रहल छी। एगो कहबी छै जे औगताएल कुमहिन कथीदुन लऽ कऽ मािट कोराए। \nराम िकशुन-  बुझलॱ, जे अह/g3ौ3 \nब/g3झौड  /g2ऐ2य/g3थधत लोक छी। चाह देब , की नै, से कहू। \n/g3थ2यामलाल -  हँ यौ, देब िकए नै। अह/g3ौ3 हमर ल/g35थमी छी। ल/g35थमीक/g2ध3 दोकान पर सँ तँ नै घुमए देब। \nराम िकशुन-  सुशील बाबू, जदी कनी माथा लगेलासँ िकछु फायदा भऽ जाए, तैमे कोन हज/g3ौ5? एना कऽ चलब जे स/g3ौ3पो मिर \nजाए लाठीओ नै टूटए। (/g3थ2यामलाल दुनूक/g2ध3 चाह बढ़ौलक। दुनू चाह पीबैत गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \nसुशील-   अ/g27धछा, ऐपर िनचेनसँ सोचबै। \nराम िकशुन-  महगाइ आकाश छूने जा रहलए। ओइ अनुपातमे कम/g3ौ1चारीक तनखा ब/g3झौड  कम छै। पिरवारमे खरचा मानै नै \nछै। िधया-पुताक भिव स सेहो देखनाइ छै। केतए सँ ओतेक खच/g3ौ1 पुराएब ? \nसुशील-   बात तँ िवचारणीय अ ब/g3थध स  अिछ। \nराम िकशुन-  हम अनुिचत िकए कहब? अनुिचतसँ हम अपने अ/g3थधसी कोस दूर रहै छी। मुदा िकछु हाथ-पएर कातसँ लारबै-\nचारबै नै, तँ जीवनक गाड़ी नीक जक/g3ौ3 नै चिल सकत। \nसुशील-   अहॴ कहू, की कएल जाए? \nराम िकशुन-  एन.\nएच.क पाइ छै। जेतए धिर सुतराए तेतए  धिर सुता/g2ौ5 । ऐमे पि/g2ऐ2लको खुश आ अहूँ खुश। \nसुशील-  बेस, सएह करए पड़त। गुंजाइश हुअए बला नै छै। ऐमे अहूँक/g2ध3 संग िदअ पड़त। \nराम िकशुन-  सुशील बाबू, अपने लेल हम जान दइ लऽ तैयार छी। \n \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n11 \n \nप/g363चम  दृ/g302य  \n \n(एन. एच. केर इंजीिनयर उमा शंकर अपन डेरा बैस पेपर पढ़ै छिथ। तखने राम िकशुनक /g2ौ2वेश। ) \n \nराम िकशुन-  \nसर, /g2ौ2णाम।  \nउमा शंकर-  /g2ौ2णाम /g2ौ2णाम । बैसू। (राम िकशुन बैस जाइ छिथ।) के/g2ऐधहर - के/g2ऐधह र एलॱ हेन? (ऊपर-िन/g27ध च/g3ौ3 िनहारए लगै \nछिथ।) \nराम िकशुन-  एन.एच.बला काज छेलै सर। \nउमा शंकर-  मकान स/g2ऐध ब /g2झझ धी की? \nराम िकशुन-  जी सर। \nउमा शंकर-  बाजू की बात? \nराम िकशुन-  सर, मकानक रेट िकछु बढ़ा दैितऐ। \nउमा शंकर-  बाजू की बढाए िदऐ? \nराम िकशुन-  जेते धिर भऽ सकै। \nउमा शंकर-  नोिटसपर जे रेट अिछ ओकर दस गुना धिर हम बढ़ा सकै छी। मुदा प/g27धचीस /g2ौ2ितशत हम पिहने लऽ लेब। \nसे िवचार अिछ तँ बाजू। \nराम िकशुन-  िवचार तँ अिछ सर। मुदा अखिन पाइ तँ नै अिछ। हमरा पाइक ओिरयान लए िकछु समए देल जाउ। \nउमा शंकर-  बाजू, अह/g3ौ3क/g2ध3 केतेक समए चाही? \nराम िकशुन-  कम-सँ-कम एक घंटा तािक ब/g373क सँ िनकालल भऽ जाए। सर, नवका नोिटसक पूण/g3ौ1 गाइरे/g2झझटी रहत की ने? \nकोनो डर नै न? \nउमा शंकर-  कोनो डर नै। नोिटसक पूण/g3ौ1 गाइरे/g2झझटी। काज नै भेलापर अह/g3ौ3क पूरा पाइ आपस करब। \nराम िकशुन-  सर, लखनबला नोिटस अ/g3थधसी हजारक , िसयारामबला नोिटस एक लाखक आ हमर नोिटस एक लाख चालीस \nहजारक अिछ। ऐमे की केना करबै हेर-फेर? \nउमा शंकर-  अ/g3थधसी हजार बलाक/g2ध3 आठ लाख , एक लाखबलाक/g2ध3 दस लाख , एक लाख चालीस हजारबलाक/g2ध3 चौदह लाख \nअसानीसँ कऽ सकै छी क/g2ऐध/g2ऐथयूटरसँ। कुल ब/g25धीस लाख भेल \nजइमे आठ लाख हमरा चाही। \nराम िकशुन-  सर, ब/g373क पर सँ आिब रहल छी। \nउमा शंकर-  बेस आउ। हे भगवान, पाइ िनकासी भऽ जाइ। (राम िकशुन अ/g2झझदर जा कऽ अटैचीमे आठ लाख टाका आनै \nछिथ।) \nराम िकशुन-  लेल जाए सर। (उमा शंकर अटैचीमे पाइ िगन अटैची रिख  लइ छिथ।) \nउमा शंकर-  ठीक अिछ। जाउ, अह/g3ौ3क काज सभसँ पिहने हएत। \nराम िकशुन-  सर, /g3थधवे/g27धछासँ िकछु आपस कऽ दैितऐ। कम-सँ-कम अटैचीओक दाम।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n12 \n \n \nउमा शंकर-  ओतेक पाइ देिलऐ आ एगो अटैची नै छोड़ल हएत खुशीसँ? \nराम िकशुन-  \nिकए नै छोड़ल हएत सर। मुदा ऽ ऽ ऽ। \n \nउमा शंकर-  मुदा-तुदा छोड़ू। खुशी- खुशी जाउ। बुझै िछऐ आइ अह/g3ौ3क संजोग नीक रहए , जतरा बनल रहए जे ए/g312े बेरमे \nमन मोतािबक काज कऽ देलॱ। नै तँ अही काज लए दस िदन दौगैबतॱ। \nअँए  यौ, आइ काि/g33ध िबना माले \nउिचतो काज नै होइ छै तँ अनुिचत काज िबना माले केना संभव भऽ सकै छै? \nराम िकशुन-  से तँ ठीके, ऐ बातक/g2ध3 िकयो नै कािट सकै अए। खाइर सर , चलैक आ/g253ा देल जाए।  \nउमा शंकर-  बेस जाउ। जदी एहेन मोकीर फँसए तँ चु/g2ऐथपेचाप हुनका नेने चिल आएब। अहुँक/g2ध3 कमीशन भेट जेतै। \nराम िकशुन-  ठीक छै सर, तँ चलै छी। (/g2ौ2/g3थधथान ) \n \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n13 \n \nछअम दृ/g302य  \n \n(भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयमे पदािधकारी सुशील आ चपरासी िब/g2झझदे/g25झर बैस  कागत-प/g25धर देख रहल छिथ । तखने राम \nिकशुनक /g2ौ2वेश ।) \n \nराम िकशुन-  सुशील बाबू, /g2ौ2णाम । \nसुशील-   /g2ौ2णाम /g2ौ2णाम , आउ बैसु।  \n(राम िकशुन सुशीलक बगलमे बिस जाइ छिथ।) \nराम िकशुन-   सुशील बाबू, की हाल- चाल छै? \nसुशील-   नै बिढ़य/g3ौ3 तँ ओते खराबो नै, बीचिबचौवामे छै। अपनेक की हाल-चाल? \nराम िकशुन-  ठीक छै सर। एन.\nएच.क इंजीनीयर उमा शंकर  बाबूसँ सभ काज नोिटसबला सुधार करा आनलॱ। आब \nअपनेक काज रहलैए। इएह अिछ तीनू नोिटस। लेल जाउ। \nसुशील-  ( नोिटस लऽ कऽ देिख आ/g25ौय/g3ौ1मे पिड़ ) बाप रे बा, तीन लाख बीस हजारक/g2ध3 ब/g25धीस लाख , दस गुना अिधक। \nई िबल हमरा पास कएल नै हएत, हम फँिस जाएब। \nराम िकशुन-  सुशील बाबू, अपने ब/g3झौड  डेरबूक िछऐ। िह/g2ऐधमत हािर देबै तँ कोनो काज सफल नै हएत। कनी सोिचयौ, \nदेशक /g3थधवतं/g255तामे केतेक िह/g2ऐधमतक खगौट भेल हएत। \nसुशील-  राम िकशुन बाबू, अपने जे काज हमरा कहै िछऐ से देशक /g3थधवतं/g255तासँ ब/g3झौड  हटल अिछ। तँए हमरा मजबूर \nनै क/g2ौ5 । हम ज/g25धै छी त/g25धै र हए िदअ। \nराम िकशुन-  सुशील बाबू, चाहो-पान कटाउ ने। एतेक िकयो कंजूश हुअए हािकम भऽ कऽ। \nसुशील-   िब/g2झझदे/g25झर , जा दूटा चाह नेने आबह। \nिब/g2झझदे/g25झर -  सर, दुइए टा चाह आ हमर िह/g3थधसा नै? \nसुशील-   अखिन पाइक अभाव छै। त/g2धध दोसर िदन पीब िल हऽ। \nराम िकशुन-  िब/g2झझदे/g25झर , सरक/g2ध3 अखिन पाइक अभाव छि/g2झझ ह । हमहॴ पाइ दऽ दइ िछअ, तीनटा चाह नेने आबह। (राम िकशुन \nिब/g2झझदे/g25झरक/g2ध3 पाइ देलिखन आ उ चाह आनै लए बहराएल।) सुशील बाबू, अपने ब/g25धीस लाखक िबल पास कऽ \nहमरा चेक दऽ िदअ। अह/g3ौ3क/g2ध3 खुश कके जाएब। \nसुशील-   ब/g3झौड  िज/g31ऐ करै छी तँ बाजू, हमरा केते देब? \nराम िकशुन-  अहॴ बाजू, केते लेब? \nसुशील-  हम तँ बाप जनममे आइ धिर घूस नै लेलॱ िकनकोसँ। तैयो बाजह पड़ए। दस हजारसँ कम नै लेब। \nराम िकशुन-  हम देब, अब/g3थध स  देब। \nसुशील-  अखिन लाउ। तहन काज करब। (राम िकशुन सुशीलक/g2ध3 पचास हजार टाका दऽ  दइ छिथ। सुशील िगनै \nछिथ।) धोखासँ बेसी आिब गेल चालीस हजार। ई चालीस हजार लेल जाउ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n14 \n \nराम िकशुन-  कहने रही ने हम अह/g3ौ3क/g2ध3 खुश कके जाएब । पाइ हम आपस नै लेब। अह/g3ौ3 राखु। हम चालीस हजार \nअपनेक/g2ध3 इनाम देलॱ हेन कंठी तोड़ैके। \nअँए  यौ, जाइतो गमेलॱ आ सुआदो नै पौलॱ। \nसुशील-  ध/g2झझयवाद अपनेक/g2ध3। अपने हीरा छी हीरा। (िब/g2झझदे/g25झरक  चाह लऽ कऽ /g2ौ2वेश ) ब/g3झौड  देरी लगलह िब/g2झझदे/g25झर । \nिब/g2झझदे/g25झर -  दोकानपर आइ ब/g3झौड  भीड़ छेलै। संगे अह/g3ौ3 सभक/g2ध3 िकछु तरपे/g3थधकी गप सेहो करैक छेलए ने। सभटा ने \nसोचए पड़ै छै। \nसुशील-  हुअ, ज/g2ऐझदी चाह पीअ आ फाइल नं. 21 नेने आबह। (तीनू गोटे चाह पीब रहल छिथ। िब/g2झझदे/g25झर चाह  पीब \nिगलास रिख  फाइल नं. 21 आिन कऽ सुशीलक/g2ध3 देल किन। सुशील िलख-पिढ़ कऽ चेक तैयार कऽ देलिन।) \nिब/g2झझदे/g25झर , ऐ चेकपर मोहर दहक। \nिब/g2झझदे/g25झर -  सरक/g2ध3, मोहर िदयाइ एक हजार एक टाका लगतिन। चेक ब/g3झौड  भारी छै। बाप रे बा, ब/g25धीस लाख । \nसुशील-  पिहने तो मोहर दहक ने, अब/g3थध स  भेटतै। (िब /g2झझदे/g25झर मोहर दऽ चेक राम िकशुनक/g2ध3 देलक ।) \nराम िकशुन-  बाजह िब/g2झझदे/g25झर केते लेबहक? \nिब/g2झझदे/g25झर -  (हँिस कऽ) कहलॱ तँ एक हजार एक। (राम िकशुन प/g3ौ3च हजार टाका िब/g2झझदे/g25झरक/g2ध3 देलिन। ) ध/g2झझय छी सरकार , \nध/g2झझय छी। अपने सा/g252ात् महादेव छी। \nराम िकशुन-  सभ इंजीिनयर साहैब आ सुशील बाबूक असीम िकरपाक फल छी। बेस, आब चलैक आ/g253ा देल जाए । \nसुशील-   बेस, जय रामजी की। \nराम िकशुन-  जय रामजी की। (/g2ौ2/g3थधथान ) \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n15 \n \nसातम दृ/g302य  \n \n(लखनक बेटा रामलाल,काका राम िकशुन ऐठाम बर/g2झ3डापर बैस पेपर पिढ़ रहल अिछ। अही /g3झऐममे राम \nिकशुन, लखन आ िसयारामक पूण/g3ौ1 भुगतान स/g2ऐध ब /g2झझ धी समाचार पिढ़ दौग कऽ गेल अपन बाप आ काका \nिसयारामक/g2ध3 कहैले।) \n \nरामलाल-   बाबू- बाबू, एगो गप बुझिलऐ। (खुशीसँ) \nलखन-   नै, कोन गप? (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) \nरामलाल-  अह/g3ौ3 \nतीनू भ/g3ौ3इक/g2ध3 एन.एच.बला पूरा भुगतान भऽ गेल। \nलखन-   ठीके बौआ! के कहलकह? \nरामलाल-  िकयो नै कहलिन। पेपरमे िनकलल छै। अखने पढ़लॱ राम िकशुन काका ऐठाम। तीन भ/g3ौ3इक नाओं िलखल \nछै। \nलखन-   बौआ, िसयारामो काकाक/g2ध3 किह दैतहक ने। \nरामलाल-  अपनेसे किह िदयनु। \nलखन-   जा, बजा आनहक। हमहॴ किह देबै। \n(रामलाल अ/g2झझदरसँ िसयारामक/g2ध3 बजा आनैए ।) \nिसयाराम-  की भैया? की कहलॱ? \nलखन-   कह/g3ौ3दुन अपना \nतीनू भ/g3ौ3इक पूरा भुगतान भऽ गेल छै। बुझबो केलहक? \nिसयाराम-  नै बुझिलऐ। के कहलिन? \nलखन-   कह/g3ौ3दुन पेपरमे िनकलल छै। बौआ पढ़लक अपने। \nिसयाराम-  ठीके बौआ? \nरामलाल-  ठीके नै तँ झू/g327े। हम अपने पढ़लॱ। काका, जखिन अपना सबहक भुगतान भऽ गेलै तँ राम िकशुन काकाक/g2ध3 \nकिहयनु जे अपना सबहक पाइ ब/g3ौ3िट दैथ । कारण अपना सभक/g2ध3 आही पाइसँ जमीन आ घरक जोगार हएत। \nआब एन.एच कखनो घर तोिड़ जमीन खाली कराए सकै अिछ। अपन सहचेती तँ \nब/g3झौड  आव/g3थ2यक अिछ । \nिसयाराम-  रामलाल, राम िकशुन क/g2ध3 तगेदा करैक खगता नै छै। जदी भुगतान भऽ गेल हेतै तँ ओ अपने सबहक िह/g3थधसा \nपाइ ब/g3ौ3िट देता। हमरा हुनकापर पूरा िबसवास अिछ। की भैया? \nलखन-  एहेन भाए तँ भगवान सभक/g2ध3 देथुन । अपना सभक/g2ध3 हर बड़ाइ कऽ नै छै। अपना सबहक सभटा िच/g2झझता हुनका \nअपने हेतिन। \nरामलाल-  बाबू, अपने जे किहयौ मानिह पड़त। मुदा हमरो कहबपर कनी िध यान देबै। \nलखन-   अखिन तो िधया-पुता छह। ऐ सभमे नै पड़ह।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n16 \n \nरामलाल-  वोटर िल/g3थधटमे हमर नाओं अिछ। हमरा अिधकार अिछ अह/g3ौ3क/g2ध3 उिचत बात कहैके। माननाइ वा नै माननाइ \nअह/g3ौ3क काज अिछ । \nलखन-  त/g2धध अपन उिच त बात अपने लग राखह। हमरा नै पढ़ाबह। त/g2धध जा, अपन काज करह। \n(रामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nछौड़ा आब बेसी बुझए लगल हेन। \n \nपटा/g252ेप । \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n17 \n \nआठम दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन अपन बर/g2झझडापर बैस पेपर पिढ़ रहल छिथ। तखने रामलालक /g2ौ2वेश ) \n \nरामलाल-  काका गोर लगै छी। (पएर छूिब /g2ौ2णाम केलक। ) \nराम िकशुन-  खुश रहू। की बात बौआ? \nरामलाल-  काका, अपना सभक/g2ध3 एन.\nएच.बला पूरा भुगतान भऽ गेलै की? \nराम िकशुन-  के कहलक बौआ? (गंभीर भऽ) \nरामलाल-  काि/g33ध  हम पेपरमे पढ़िलऐ अहॴ ऐठाम। अह/g3ौ3क , हमर बाबूक आ िसयाराम \nक/g312ाक  नाओं देल छेलै। \nराम िकशुन-  से तँ हमहूँ पढ़लॱ? ओइमे िलखल छेलै जे राम िकशुन, लखन आ कागत-प/g25धर पूण/g3ौ1 ठीक - ठाक अिछ। तँए \nिहनका सबहक पूण/g3ौ1 भुगतान ज/g2ऐझदी हेबाक चाही। भुगतान भऽ जेतै तँ हम अपने सभक/g2ध3 ब/g3ौ3िट  देबिन। (लखन \nआ िसयारामक /g2ौ2वेश ) बौआ राम सेवक, राम सेवक। \nराम सेवक-  (अ/g2झझदरसँ) इएह एलॱ पापा। (राम सेवकक /g2ौ2वेश ) की पापा? म/g2ऐधमी कहलिन जलखै कऽ  लइ लए। \nराम िकशुन-   असगरे हमहॴटा करबै। काका सभ जे आएल छिथ, हुनका नै करेबिन। जाउ, चािर ठाम जलखै ए/g25धै नेने \nआउ। (राम सेवक अ/g2झझदर जा कऽ पिहने चािरटा खिलया िगलास आ जगमे पानी भिर कऽ आिन टेबूलपर \nरखल क। फेर दू बेरमे चािर ठाम जलखै आिन टेबूलपर रखल क। सभ िकयो जलखै कऽ रहल छिथ।) \nलखन भैया, रामलालक/g2ध3 अहॴ पठेने रिहऐ िभनसरे िभनसर ? \nलखन-   (मुड़ी डोला कऽ ) उँ हूँ। नै तँ। हमरा एकरा कोनो गपो नै अिछ। \nिसयाराम-  पिहने जलखै कऽ िलअ तहन गप-स/g2ऐथ प  करब। (सभ िकयो जलखै कऽ पलेटमे हाथ धोलिन। राम सेवक \nचा/g2ौ5टा पलेट , िगलास आ जग अ/g2झझदर रिख  आिब साफी लऽ कऽ टेबूल पोछलक।) \nराम िकशुन-  राम सेवक, बस भऽ गेलै। ऐसँ आगू िकछु नै? \nराम सेवक-  चाह बनै छेलै पापा, देखै िछऐ। \nराम िकशुन-  ज/g2ऐझदी देिखयौ (राम सेवकक /g2ौ2/g3थधथान फेर /g3ऐऐेमे चािरटा चाह लऽ कऽ /g2ौ2वेश ) राखु बौआ, अह/g3ौ3 जाउ । (राम \nसेवकक /g2ौ2/g3थधथान ) (सभ िकयो चाह पीब रहल छिथ आ गप-स/g2ऐथ प  सेहो करै छिथ।) लखन भैया, एन.\nएच.बला \nकाज ब/g3झौड  झनझिटया काज छै। हािकमो सभ ब/g3झौड  हरामी छै। गुदाइ/g2झझते नै रहै छै। कहलॱ ए/g2ऐधहर तँ टेरल \nओ/g2ऐधहर । काज /g2ौ2ि/g3झऐयामे छै। जदी भुगतान भऽ जेतै तँ हम अपने अह/g3ौ3 दुनू भ/g3ौ3इक िह/g3थधसा बजा कऽ ब/g3ौ3िट \nदेब। (मु/g3थध कीआइत ) मुदा अह/g3ौ3क बेटा रामलाल हमरा िभनसरे-िभनसरे तगेदा कऽ देलक। हमरा ब/g3झौड  खराप \nलगल। \nलखन-  त/g373 हम दुनू भ/g3ौ3इ सहिट कऽ तोरा लग एलॱ। देखिलऐ एकरा तोरा दरब/g27ौजा िद स घुमैत। खाइर, गलती हमरेसँ \nभेलह। माफ कऽ दहक। छौड़ा पागल छै। ऐ पगलापर िधयान नै िदहक। जखिन हम काइम छी तँ ई के? \n(रामलाल आँिख बाप िद स लाल-पीअर करैत /g2ौ2/g3थधथान )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n18 \n \nिसयाराम-  (राम िकशुनसँ) हौ, छौड़ा एतेटा भऽ गेलै आ ए/g312ो पाइक उपित नै करैए। \nहिरदम  नरहेर जक/g3ौ3 ए/g2ऐधहर सँ ओ/g2ऐधहर \nबौआइत रहैत अिछ। चाहो- पानक खच/g3ौ5 लेल बापेक/g2ध3 सोधैए । केकरासँ कोन बात करी आ केना करी, से \nबुिध तँ छैहे नै आ कहैत रहत जे हमरासँ कािबल िक यो नै छै दुिनय/g3ौ3मे। छोड़ह ओकरा गपपर िधयान नै \nदहक। \nराम िकशुन-  अहॴ सभ बाजू जे अह/g3ौ3 सबहक /g2ौ2ित हमर केहेन /g257/g32था आ िसनेह अिछ? \nिसयाराम-  एहेन भाए साए धर दु/g3थ2मनोक/g2ध3 होइ । एते मेल-िमलापसँ िदयादीमे रहनाइ आइ काि/g33ध साधारण गप छै की? आ \nतइ िदयादपर उ छौड़ा पगला, दोख लगाबए? \nराम िकशुन-  छोड़ू भैया, िधया- पुता छै। अपना सभ ठीक रहूँ तँ सभ ठीके रहत। आब गप-स/g2ऐथ प  छोड़ल जाए। हमरा \nकनी जेबाक अिछ भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लय । िबलम भऽ रहल अिछ। \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n19 \n \nनअम दृ/g302य  \n \n(लखन आ िसयाराम दुनू भ/g3ौ3इ लखनक दलानपर बैसल छिथ। दुनू भ/g3ौ3इ जमीन आ घरक स/g2ऐध ब /g2झझध मे गप-स/g2ऐथ प  \nकरै छिथ।) \n \nिसयाराम-  भैया, सुनै िछऐ जे ऑिफसमे घूसपर उनक दून पाइ उठबै जाइ अए। जेकरा एक लाखक नोिटस छेलै से \nघूस दऽ कऽ दस लाख उठौलक। सॱसे ह/g2ऐझला छै। हमरबला नोिटस एक लाखक छेलै आ तोहरबला नोिटस \nकेते कऽ छेलह भैया? \nलखन-   हमरबला भिरसक अ/g3थधसी हजारक छेलै। \nिसयाराम-  राम िकशुन तँ \nब/g3झौड  जोगारी छिथ। उ तँ अपन जोगारमे पाछू नै हटल हेता। (म/g2धधछ पीजबैत) चलह, लोिटया \nबुिर जेतै तँ प/g3ौ3चो लाख हमरा भेटबे करत आ तोरा चािर लाखसँ कम नै। \nलखन-  तखिन लगैए जमीन आ घर दुनू भऽ जाएत हमरा आ तोरा◌े बिढ़य/g3ौ3 जक/g3ौ3 भऽ जेतह। \nिसयाराम-  ए/g312ो लाख क/g327े जमीन भेटतै तँ दू क/g327ा जमीन लऽ लेब आ तीन लाख मकानमे लगाए देबै। \nलखन-  हमरा तँ ओइमे से कज/g37ौ- बज/g37ौ झाड़बाक छै। हम ओतेक जमीन नै लेबै। मुदा मकान बिढ़य/g3ौ3 बनेबै। (मन \nिबधुएने राम िकशुनक /g2ौ2वेश ) बैसह बौआ, बैसह। \nराम िकशुन-  की बैसब भैया। मुड ऑफ अिछ। सभ हािकम हरामी अिछ, चो/g32ौा अिछ । घूसो ब/g3झौड  लऽ लेलक आ काजो \nनै केलक तेहेन। (बैस जाइ छिथ।) \nएन.\nएच.बला पेमे/g2झझट तँ भेल मुदा ऽ ऽ ऽ। \nिसयाराम-  मुदा की? \nलखन-   हरामी सभ कुकुर होइ छै। नमहर धोखा देने हेतै। \nराम िकशुन-  चो/g32ौा हािकम बात केलक दस गुना बढ़ा कऽ  पेम/g37थट करब आ ओइ लोभे घूसो \nब/g3झौड  लिग  गेल। मुदा पेम/g37थट \nनोिटसक आधारपर भेल। तखिन सँ अ/g312 - ब/g312 नै फुराए रहल अिछ । ओतबे पाइसँ हम की करब आ अह/g3ौ3 सभ \nकी की करबै। हाथो तरसँ गेल आ लातो तरसँ चिल गेल। \nिसयाराम-  की केना भेलह? \nराम िकशुन-  (अफसोच करैत) कहल नै जाइए। तैयो नै कहब तँ बुझबै केना? \nलखन-  नशीबमे जतबे रहतह तैसँ बेसी नै भऽ सकै छह। की केना भेलै से बाजहक। आब पछता कऽ की हेतह? \nराम िकशुन-  सभ खच/g3ौ5- बच/g3ौ5 कािट  कऽ लखन भैयाक/g2ध3 पचास हजार हम  देबिन आ िसयाराम भैयाक/g2ध3 स/g25धिर हजार  देबिन। \nिसयाराम-  सभटा सोचलाहा- िवचारलाहा पािनमे चिल गेलह भैया। कहै छै “ आप इ/g27धछा सव/g3ौ1नाशी देव इ/g27धछा परम \nबलः।” \nलखन-   दहक जे देबहक से। \nकहुना िवधाता पार लगेबे करिथन। \n(राम िकशुनक आँिखसँ नोर जा रहल छै आ ओ लखन आ िसयारामक/g2ध3 पाइ िगन कऽ दऽ रहल छिथ।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n20 \n \nराम िकशुन-   अह/g3ौ3 दुनू भ/g3ौ3इक/g2ध3 पाइ भेट गेल ने? \nलखन-िसयाराम-  हँ, भेट गेल। \nराम िकशुन-  अह/g3ौ3 सभ िच/g2झझत नै क/g2ौ5 । अह/g3ौ3 सबहक पीठ पर हम छी। जेतए धिर संभव हएत, हम अह/g3ौ3 सबहक मदित \nतन-मन-धनसँ करैत रहब। \nिसयाराम-  तोहर ई वचन सुिन हम दुनू भ/g3ौ3इ गदगद छी। \nराम िकशुन-  आब जाइ िछअ भैया। \nलखन-   बेस। ( राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान ) \nिसयाराम-  संतोख करह भैया। की करबहक? किन य/g2धध- मिन य/g2धध जमीन कीिन केहनो-मेहनो घर बना कऽ गुजर करब। \nकनी-मनी पाइक खगता हेतै तँ दुनू भ/g3ौ3इ राम िकशुनेपर बजारबै की। \nलखन-  तँ आन कोन \nउपए । ठीके कहलह। (रामलालक /g2ौ2वेश ) \nरामलाल-  बाबूजी, राम िकशुन काका आएल छेलिखन, की बात छेलै? \nलखन-   एन.\nएच.बला पाइ देमए आएल छल। \nरामलाल-  केते-केते भेटल? \nलखन-   अपना पचास हजार आ िसयाराम काकाक/g2ध3 स/g25धिर हजार । \nरामलाल-  बस बूिझ  गेलॱ मूस \nलिग  गेल। मूस ब/g3झौड  जुआएल अिछ। बेसी बुझैबला तीन ठाम गूँह मखै छै। कहब तँ \nलागत छक द। दुिनय/g3ौ3 केतए  पहुँच गेल अिछ से अह/g3ौ3 जानै िछऐ पिहने? \nलखन-  रामलाल, त/g2धध बेसी बुझै छहक। अपन बुझनाइ अपने लग राखह। बतहपनी छोड़ह आ जाह घुमह-िफरह। \nरामलाल-  नीक कहै छी तँ बतहपनी बुझै छी। हमरा ऐ पेम/g37थट पर िबसवास नै होइए। हम आिफससँ भ/g3ौ3ज लगबै छी। \nजदी पेम/g37थट ठीके हएत तँ कोनो बात नै। मुदा जदी गलत हएत तँ अिघकारक लेल हम अ ब/g3थध स  लड़ब। \nलखन-   रामलाल, जे भेलै से भेलै। आब समू/g2झझ/gधथौ नै उपछबाक छह । \nरामलाल-  िह/g3थधसा लए हम लड़बे करब आ काि/g33ध ऑिफस जेबे करब । चाहे जे भऽ जाए। \nलखन-  हमरा जे कहबाक छेलह से कहिलअ आ तोरा जे करबाक हेतह से किरहऽ। हम रोिकए देबह तँ त/g2धध थोड़हे \nमानबह। \nिसयाराम-  रामलाल, बाबू ठीके कहै छथुन। आब ऑिफसक च/g312रमे नै पड़ह । \nरामलाल-  हम ऑिफस जेबे करब, जेबे करब, जेबे करब।  \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n21 \n \nदसम दृ/g302य  \n \n(भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयमे पदािधकारी सुशील आ चपरासी िब/g2झझदे/g25झर बैस कऽ कागत-प/g25धर उनटा रहल छिथ । तखने \nरामलालक /g2ौ2वेश ।) \n \nरामलाल-  (सुशीलसँ) \nसर, /g2ौ2णाम । \nसुशील-   की बात िछयौ? \nरामलाल-  सर, पेमे/g2झझटक \nस/g2ऐध ब /g2झझध मे बुझैक छेलै। पेपरमे िनकलल छेलै। \nसुशील-   जो, काि/g33ध आिबह/g2ध3। आइ फुस/g3ौ1ितक अभाव छै। \nरामलाल-  (िगड़िगड़ा कऽ) हम ब/g3झौड  गरीब छी। अबै-जाइमे ब/g3झौड  पाइ लगै छै सर। हे हे सर, अपने ब/g3झौड  दयालु \nिछऐ। पएर पकड़ै छी सर, दाढ़ी पकड़ै छी सर। ऐ गरीबपर कृपा किरयौ सर। \nसुशील-  ऐ ऑिफसमे पएर-दाढ़ी पकड़लासँ काज नै चलै छै। एतए पैसा फ/g37थकु तमाशा देखु बला भ/g3ौ3ज छै। माल पर \nकमाल होइ छै। पाइ छौ संगमे? \nरामलाल-  केते सर? (कनीकाल गु/g2ऐधम भऽ ) \nसुशील-   एगो हिरयरका प/g25धा। \nरामलाल-  केकरा कहै छै सर? \nसुशील-  अखिन धिर ईहो नै बुझै छीही। लगै छ/g2ध3 जे दू-चािरटा िधया-पुताक बाप रए ह/g2ध3। \nरामलाल-  नै सर, िबयाहो नै भेलए। बाबू कहै छिथ जे एन.\nएच.बला पाइ भेटतौ तँ घरो बा/g2झझहब आ िबयाहो कऽ देबह। \nसुशील-   एगो िन/g2ऐ2स लगतौ। \nरामलाल-  िन/g2ऐ2स केहेन होइ छै सर? \nसुशील-   एगो दा/g2ौ5 बोतलके िन/g2ऐ2स कहै छै। से छौ? \nरामलाल-  सर, चाह-पान कराए देब। \nसुशील-   ओइमे नै हेतौ, जो भाग। (िखिसया कऽ) \nरामलाल-  हे \nसर, कृपा किरयौ एगो गरीबपर। गोर लगै छी सर, पएर पकड़ै छी सर। \nसुशील-   संगमे केते पाइ छौ? \nरामलाल-  बीसे टाका सर। भाड़ा \nलेल  रखने छी। \nसुशील-   ला, बीसेटा ला। \nरामलाल-  तहन सर, गाम केना जेबै? बड़ी दूर छै सर। \nसुशील-   पएरे चिल ज इह/g2ध3। ऊहो तोरा गरीबीपर कृपा करै िछयौ। ला बीसेटा। \nरामलाल-  (िगड़िगड़ा कऽ) \nसर, लइए  लेबै। सर, चाह- पानमे दसे टाका लिगतै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n22 \n \nसुशील-   ( ब/g3झौड बेसी िखिसया कऽ) तखिनसँ कपार चटैए। भग ल/g2ध3 की नै भाग। नै तँ बीस टाका ला आ अपन काज \nबूिझ  कऽ जो। (रामलाल सुशीलक/g2ध3 बीस  टकही िनकािल कऽ देलक) िब /g2झझदे/g25झर , ई जे पुछै छह से बताए \nदहक। \nिब/g2झझदे/g25झर -  बाज, की पुछबाक छौ? \nरामलाल-   सर, राम िकशुन, लखन आ िसयारामबला पेमे/g2झझट केते-केते भेलै? \nिब/g2झझदे/g25झर -  (फाइल उनटा कऽ देिख) आठलाख लखनक नामे, दस लाख िसयारामक नामे आ चौदह लाख राम िकशुनक \nनामे चेक राम िकशुनक/g2ध3 देल गेल छि/g2झझ ह  । \nरामलाल-  ओइमे राम िकशुन क/g2ध3 बेसी-सँ-बसी खच/g3ौ5 की भऽ गेल हेतिन? \nिब/g2झझदे/g25झर -  \nब/g3झौड  बेसी तँ चालीस /g2ौ2ितशत । \nरामलाल-  सर, हमरा बाबूक/g2ध3 आठ लाखक पेमे/g2झझटमे राम िकशुन काका पचास हजार देलिखन आ काकाक/g2ध3 दस लाखक \nपेमे/g2झझटमे स/g25धिर हजार देलिखन । ई उिचत भेलै सर। \nिब /g2झझदे/g25झर -  ई उिचत केतए  अनुिचतो नै, महानुिचत भेलै।जो ओइ डकैतक/g2ध3 किस  कऽ पकड़। \nरामलाल-  सर, अपने सभक/g2ध3 बहुत - बहुत ध/g2झझयवाद । अपने सभ हमरा ब/g3झौड  पैघ उपकार केलॱ। (रामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nसुशील-  िब/g2झझदे/g25झर , राम िकशुन गप-स/g2ऐथ प सँ ब/g3झौड  /g2ौ2िति/gध17त बुझाइ छल । मुदा अिछ ओ बड़का दलाल। कहऽ तँ ओइ \nगरीबहाक/g2ध3 गरदिन  छोिप लेलक। जुलुम केलक। \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n23 \n \nएगारहम /g326/g302य  \n \n(लखन दलानपर िसयाराम बैस कऽ जमीन आ घरक स/g2ऐध ब /g2झझध मे िकछु गप-स/g2ऐथ प  कऽ रहल छिथ।) \n \nिसयाराम-  जमीनक दर एक लाखस/g2ध3 कम केतौ नै छै अपना सभक/g2ध3। महगाइ चरम सीमापर छै। जन मजदूरक रोज \nब/g3झौड  बेसी भऽ गेल छै। ओइ स/g25धिर हजारमे हम की की करब, िकछु नै फुराइए। जाघिर एन.एच. घर नै \nतोिड़ रहल अिछ सएह गिनमत अिछ। \nलखन-   हमरा तँ तोरोसँ कम छह भेटल। हमरा तँ और िकछु नै फुराइ छह। \n(रामलालक /g2ौ2वेश ) \nरामलाल-  (िखिसया कऽ) अह/g3ौ3 सभक/g2ध3 कहै छेलॱ तँ हमरा बताह बुझै छेलॱ। मुदा जखिन अ/g3थधसल गप बुझबै तँ अह/g3ौ3 \nसभ बताह भऽ जाएब आ िदयादी सेहो छूिट जाएत। \nलखन-   एहेन बात बजबे नै करह जइसँ खराप भऽ जाए। \nिसयाराम-  नै भैया, हदमदीसँ नीक काएए। अ/g3थधसल गप नै बुझबै तँ मनमे दुगदु/g272गी रहत । बाजह रामलाल अ/g3थधसल गप \nकी छै? \nरामलाल-  ऑिफससँ बूिझ  कऽ एलॱ हेन। लखनक नाओंसँ आठ लाखक, िसयारामक नाओंसँ दस लाखक आ राम \nिकशुनक नाओंसँ चौदह लाखक चेक कटल छै जे राम िकशुन /g2ौ2ा/g2ऐथत  केने छिथ। \n(ई सुिन िसयाराम अचेत भऽ जाइ छिथ।) \nलखन-  (हरबड़ा कऽ) रामलाल, रामलाल, काकाक/g2ध3 की भऽ गेलह । जा दौगकऽ, पािन और बेना \nनेने आबह। ताबे हम \nगमछासँ हॱकै िछयिन। (लखन गमछा हॱिक रहल छिथ। तखने पािन आ बेना लऽ कऽ रामलालक /g2ौ2वेश ।) \nरामलाल-  त/g2धध बेना हॱकह काकाक/g2ध3। हम आँिख मुँह पोिछ दइ िछयिन। \n(दुनू बापूत सएह केलिन। िकछु काल पछाित िसयारामक/g2ध3 होश एलिन ।) \nरामलाल-  आब हम बेसी नै कहब। कारण काकाक/g2ध3 मन ख राप भऽ जाइ छि/g2झझ ह  । मुदा एगो अ ब/g3थध स  किह देब जे पेम/g37थटक \nचालीस /g2ौ2ितशत राम िकशुन काकाक/g2ध3 खच/g3ौ1 भेल हेतिन । सेहो बेसी-सँ-बेसी। कम-सँ-कम अदहो पेम/g37थट अपना \nसभक/g2ध3 पुरेता तहन तँ स/g2ऐध ब /g2झझध  राखबै। नै तँ कानूनक मदितसँ हम हुनकासँ फिरया लेबै आ अपन-अपन पाइ \nलऽ कऽ रहबै। \nलखन-  फेर त/g2धध बताह जक/g3ौ3 करए लगलह। ओ छल-बल-कलसँ पिरपूण/g3ौ1 छिथ । हुनकासँ कोनो चीजमे नै जीतबहक। \nसुहरदे मुह/g2ध3 एक बेर कहक । जदी देलकै तैयो बिढ़ य/g3ौ3 आ नै देलकै तैयो बिढ़ य/g3ौ3। मुदा झगड़ा-झंझिटबला गप \nनै हेबाक चाही। िसयाराम, अखिन राम िकशुन घरेपर हेथुन। कनी बजेने आबह। \n(िसयाराम अ/g2झझदर जा कऽ राम िकशुनक/g2ध3 बजाए आनै छिथ । सभ िकयो बैस कऽ गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \nराम िकशुन-  की कहलॱ भैया?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n24 \n \nलखन-  कहिलअ जे एन.एच.बला पाइ हमरा दुनू भाइक/g2ध3 ओतबे-ओतबे हेतै, की औरो हेतै? कह/g3ौ3दुन पेम/g37थट ब/g3झौड  बेसी \nबेसी भेलैए। \nराम िकशुन-  \nअह/g3ौ3क/g2ध3 के कहलक ? (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) \nलखन-   हमरा रामलाल कहलक। उ अपने ऑिफससँ पता लगेलक। \nराम िकशुन-  की पता लगलै? \nलखन-   कहक काकाक/g2ध3, की पता लगलह? \nरामलाल-  हमरा इएह पता लागल जे लखनक नाओंसँ आठ लाखक, िसयारामक नाओंसँ दस लाखक आ राम िकशुनक \nनाओंसँ चौदह लाखक चेक कटल छै। उ \nतीनू चेक अहॴ /g2ौ2ा/g2ऐथत केने िछऐ । \nराम िकशुन-  (अनठीअबैत) ई सभ झूठ छै। ऑिफस िकछु किह पाट/g3ौझक/g2ध3 िटरका दइ छै। \nरामलाल-  नै काका, अपना आँिखसँ रिज/g3थधटर देखिलऐ । \nराम िकशुन-  (मु/g3थधकाबैत ) ई भए नै सकै छै जे ऑिफसक रिज/g3थधटर पाट/g3ौझ देखाए । त/g2धध फुिस बािज हमरा भैयारीमे आिग लगबै \nछ/g2ध3।  की भैया सभ, अह/g3ौ3 दुनू भ/g3ौ3इक/g2ध3 िबसवास होइए जे हम एहेन गदे्दारी करब? \nिसयाराम-  से तँ िबसवास नै होइए। \nलखन-   िबसवास तँ हमरो नै होइए। \nराम िकशुन-  \nअँए  यौ, जै भाए लेल  हम जान दइ लऽ तैयार रहै छी तेकरा संग हम ग/g31ऐेदारी नै कऽ सकै छी। अह/g3ौ3 सभ \nएकरा गपपर िबसवास करब तँ अपनामे इख/g3ौ5 पेदा हएत। लोक हँसत। हमरो /g2ौ2ि/gध17ा चिल जाएत । \nलखन-   हमरा ऐ बतहबापर िबसवास नै होइए। हमरा अहॴपर िबसवास अिछ। \nराम िकशुन-  (/g2ौ2स/g3झ2 मने) तहन अह/g3ौ3 सभ िनफीकीर भऽ जाउ । कोनो तरहक िद/g312त हुअए तँ हम छीहे। \nरामलाल-  जदी हमरा अह/g3ौ3 सभ बताहे बुझै छी तँ आब हम कानूनक शरण लेब। छोड़ब नै। \nराम िकशुन-  जेतए जेबाक हेतौ जइ ह/g2ध3 आ जे करबाक हेतौ किर ह/g2ध3। हा हा हा हाऽ ऽ ऽ...। \n \nपटा/g252ेप । \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n25 \n \nबारहम /g326/g302य  \n \n(अपन दलानपर रामलाल बैस कऽ िकछु सोिच रहल छिथ।) \n \nरामलाल-  हे भगवती। एहेन बाप केकरो नै देबिन जे िधया-पुता जनमा ओकरा सड़कपर फ/g37थक दैथ आ ओकर भिव सक \nस/g2ऐध ब /g2झझध मे िकछु नै सोचिथ। बापक उिचत िह/g3थधसा मंगाबैले बेटाक/g2ध3 बिल पि़ड़ जाए । मुदा बाप टससँ मस नै \nहुअए। बाप हुए तँ एहेन। हा हा हा हा...। मुदा नै बापपर हँसनाइ उिचत नै। मन होइए कनी राम िकशुन \nककेपर हँिसतॱ। हा हा हा हा...। मुदा ऐ हँसीसँ तँ सेहो काज नै बनत। (िकछु सोिच कऽ) जाइ छी एगो \nदरखास सरपंचक/g2ध3 दइ िछयिन। \n(सरपंच,गंगाराम,लग रामलाल जा रहल अिछ। गंगाराम अपन ओकील मोहनक संग अपन कोट/g3ौ1मे बैस फाइल \nउनटा रहल छिथ। तखने रामलाल गंगाराम लग पहुँचल। चपरासी पंचू ठाढ अिछ।) \nसरपंच साहैब /g2ौ2णाम । \nगंगाराम-  कह बौआ, \nकेतए  एनाइ भेलै? \nरामलाल-  अपने लग एल/g373। एगो दरखास छै। \nगंगाराम-  ला (रामलाल गंगाराम क/g2ध3 दरखास देलक। गंगाराम दरखास पिढ मोहन क/g2ध3 बढाए देलिन।) \nओकील साहैब, एकरा किहयाके समए दइ िछयिन? \nमोहन-  केस तँ ब/g3झौड  छै सरपंच साहैब। मुदा समए तँ िदहे पड़तै। अ/g27धछा, अिगला रिवक/g2ध3 तीन बजे िदनमे अह/g3ौ3 \nकेसक सुनवाइ हाएत। (मोहन दरखास पढै छिथ।) \nरामलाल-  बेस, हम जाइ छी। /g2ौ2णाम । (रामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nमोहन-  सरपंच साहैब, एन.एच. बहुत झगड़ाक/g2ध3 फिरया नै सकल; भिरया देलक। जे चलाक छल से बिन गेल आ \nमुँह दु/g2ऐ2बर सभ उपिट गेल । बरबिर  एहेन केस आबैत रहैए। \nगंगाराम-  /g3थधवाथ/g3ौ1क कारणे लोकक नेत ब/g3झौड  िगर गेलैए /g3थधवभािवक छै लोकमे टे/g2झझसन हएत, झगड़ा हएत। ओकील साहैब, \nराम िकशुनक/g2ध3 नोिटस कऽ िदयौ। (मोहन नोिटस िलिख कऽ गंगारामक/g2ध3 देलिन । गंगाराम दसखत कऽ नोिटस \nमोहनक/g2ध3 बढाए देलिन ।) \nमोहन-   पंचू, पंचू। \nपंचू-   जी सर। आ/g253ा होइ सर । \nमोहन-  ई नोिटस \nलए । ऐपर मोहर दऽ राम िकशुन ऐठाम चिल जा। हुनका दऽ िदहक। \nपंचू-  जे आ/g253ा सर । तुरंत जाए रहल छी। (पंचू नोिटसपर मोहर दऽ राम िकशुन ऐठाम जा रहल अिछ।) \nमोहन-   सरपंच साहैब, औझका कोट/g3ौ1 खतम करैक समए भऽ गेल। \nगंगाराम-  तहन अब/g3थध स  खतम कएल जाए। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n26 \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n27 \n \nतेरहम  दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन ऐठाम लखन आ िसयाराम तीनू भ/g3ौ3इ िमिल चाह पीब कऽ गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \n \nलखन-   राम िकशुन, आब चलै िछअ। \nराम िकशुन-  आइ \nब/g3झौड  हरबरी देखै छी। की बात छै? \nलखन-  हँ हँ हरबरी छैहे। कनी हिटया जेबाक छै आ एक आदमीक/g2ध3 कज/g3ौ5 अदए करबाक छै। \nराम िकशुन-  बेस तहन जाउ। (लखनक /g2ौ2/g3थधथान ) \nिसयाराम-  दस धूर जमीन तँ लेलॱ। बाप रे बा, ऐ नवटोल ए/g25धे महग जमीन ऐ परोप/g32ौामे नै हाएत। एन.एच. लऽ कऽ \nजमीनबला सभ जे अगधाइए जुिन पुछू। \nराम िकशुन-  से तँ ठीके कहै िछऐ। हमरा नै कीनए पड़ल तँए न, नै तँ हमरो भॲटी चहिक जइतए। धर-दुआर किहया \nबना रहल छी? \nिसयाराम-  ज/g2ऐझदीए हाथ ल गाएब। ओना ओतिबए पाइसँ हेतै नै। तोरो मदित करए पड़तह। \nराम िकशुन-  पिहने हाथ लगौ न। घटती-बढ़तीमे हम छीहे। (पंचूक /g2ौ2वेश ) \nपंचू-   राम िकशुन बाबू, /g2ौ2णाम । \nराम िकशुन-  /g2ौ2णाम , /g2ौ2णाम । की हौ पंचू, आइ के/g2ऐध ह र- के/g2ऐध ह र घुमै छह? \nपंचू-   अहॴ लग तँ एलॱ। सरपंच साहैब एगो नोिटस देलिन। \nराम िकशुन-  (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) हमरा नोिटस देलिन। कोन नोिटस िछऐ? लाबह तँ देिखऐ। (पंचूसँ नोिटस लऽ कऽ राम िकशुन \nमने मन पिढ मोिरेकऽ जेबीमे रखलिथ।) \nपंचू-   जाइ छी राम िकशुन बाबू। \nराम िकशुन-  (मुसकाकऽ) धूः मरदे, तूँ कोनो सभ िदन अबै छह। चाह पीब \nलए; तहन जइह। बैसह। (पंचू कुरसीपर बैस \nगेल।) राम सेवक, राम सेवक। \nराम सेवकः-  (अ/g2झझदरसँ) जी प/g2ऐथपा इएह एलॱ। \nराम िकशुन-  एक कप चाह नेने आएब। (राम सेवक क/g2ध3 एगो चाह लऽ कऽ /g2ौ2वेश ।) \nपंचू भायक/g2ध3 िदयनु। (राम सेवक पंचूक/g2ध3 चाह देलक। ओ चाह पी रहल छिथ) भैया, रामललबा ठीके बाित \nगेलैए,लगैए। \nिसयाराम-  से त/g2धध आइ बुझै छहक। की भेलै से?  \nराम िकशुन-  उ छौड़ा तँ सरपंच साहैब क/g2ध3 पेटीशन दऽ देलक हन। आब कानून मे आएल हन, अ/g27धछा। \nपंचू-   सर, आब हम जाइ छी।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n28 \n \nराम िकशुन-  जाउ। सरपंच साहैब क/g2ध3 कह बिन कनी घरेपर रहै लए। हम आिब रहल छी। (पंचूक /g2ौ2/g3थधथान ) भैया, अह/g3ौ3 दुनू \nभ/g3ौ3इ किह देबिन सरपंच साहैब क/g2ध3 जे हमरा सबक/g2ध3 पूरा पाइ भेट गेल। छॱरा अपने उ/g2ऐझलू बिन जाएत। बतहपनी \nछूिट  जेतै। ब/g3ौ3की अपना तीनू भ/g3ौ3इ बूिझ  लेब। \nिसयाराम-  सएह हेतै। भैया, अह/g3ौ3 संग रहिथ वा नै रहिथ हम तँ छीहे। ओना ऊहो रहबे करता। \nराम िकशुन-  अह/g3ौ3 दुनू भ/g3ौ3इसँ हमरा अशो इएह रहाए। भैया, ताबे ई पाइ रिख  िलअ। अह/g3ौ3क/g2ध3 आगू ब/g3झौड  काज अिछ। \n(िकछु पाइ राम िकशुन िसयारामक/g2ध3 देलिथ आ ओ रखल िथ) \nिसयाराम-  हम जाइ िछअ; कनी बाध िद स जेबाक अिछ। घसबिहनी ब/g3झौड  उप/gधथौव करै छै। उ सभ मौसरीपर ब/g3झौड  छ \nकरै छै। \nराम िकशुन-  तहन ज/g2ऐझदी जाउ । हमहूँ कनी सरपंच साहैबक ऐठामसँ आबै छी। (िसयारामक /g2ौ2/g3थधथान । राम िकशुन रौह माछ \nलऽ कऽ गंगारामक ऐठाम जा रहला अिछ। गंगाराम साधारण पोशाकमे घरपर कुरसीपर बैसल छिथ। \nरामिकशुन गंगाराम ऐठाम पहुँचला।) \n/g2ौ2णाम सरपंच साहैब। \nगंगाराम-  /g2ौ2णाम , /g2ौ2णाम , आउ बैसू। \n(रामिकशुन कुरसीपर बैसला।) \nकहू, की हाल-चाल? \nराम िकशुन- अपनेक िकरपासँ \nब/g3झौड  बिढ़य/g3ौ3। अपने नोिटस पठेने रिह ऐ। ओही स/g2ऐध ब /g2झझध मे िकछु गप-स/g2ऐथ प  करै एलॱ हेन। \nगंगाराम-  बाजू, की कहए चाहै छी। \nराम िकशुन-  उ रमललबा जे छै से बताह भऽ गेलैए। माए-बापक/g2ध3 एको र/g25धी नै गुदानै छै। बापोसँ कह/g3ौ3 पटै छै। बापसँ \nएन.एच.बला पाइ टािन कऽ ए/g2ऐधहर -\nओ/g2ऐध ह र करए चाहै छै। हम रोकै िछऐ तँ हमरेपर उनटल रहैए। \nगंगाराम-  उ िछऐ के? \nराम िकशुन- हमरे िपित यौत भाय लखनक बेटा िछऐ। एहेन उप/gधथौवी नै देखल । \nगंगाराम-  पेटीशनसँ आ गप-स/g2ऐथ प सँ तँ बताह नै बुझाइए। \nराम िकशुन- िक यो सीखा-पढा देने हेतै। ओकर बाप ओकरा प/g252मे नै छै। आब ऐसँ बेसी की कहुँ। सरपंच साहैब, \nअह/g3ौ3क/g2ध3 \nभ/g2ध3ट केला बहुत िदन भैयो गेल छेलए । गप-स/g2ऐथ प मे हम िबसिरए गेल रही। ई सनेश अपने लए आनलॱ हेन। \nगंगाराम-   (मु/g3थध कीआइत ) की आनलॱ हेन? \nराम िकशुन-  ठकैएबला बुझू। एक दम छोट छीन सनेश। \nगंगाराम-  कनी बािज दैितऐ तँ मनमे \nब/g3झौड  संतोख होइतए। \nराम िकशुन- कहैत तँ लाज होइए। तैयो किह दइ छी। कनीटा रौह माछ। \n \nगंगाराम-  बाप रे बाप; अह/g3ौ3 केते कहै छेलॱ छोट-िछन सनेश। ऐसँ पैध सनेश हमरा लेल िकछु नै। केते िदनसँ आशा \nपेरी ताकैत रही जे कोनो मोकीर फँसए। जाउ केसमे \nअह/g3ौ3क/g2ध3 िडग री भऽ गेल।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n29 \n \nराम िकशुन-  हा हा हा हा...। हम तँ ई बुिझते रही जे सरपंच साहैब हमरा नै छोड़ता। सर, अपने ई पाइ रिख  लैितऐ तँ \nब/g3झौड  नीक होइतै। (एक सए टाका िनकािल कऽ बढ़बै छिथ।) \nगंगाराम-  ई कोन पाइ दइ छी हमरा; घूस -तूस यौ। रामक नाओं िलअ। हम कोनो ऐरी-गैरी आदमी छी। ऐ नवटोल \nपंचाइतक सरपंच छी। सरपंचक /g2ौ2ित/gध17ा आ एगो जजक /g2ौ2ित/gध17ा दुनू बरबिर ए होइ छै। (राम िकशुन चािर सए \nऔर िनकािल प/g3ौ3च सए टाका बढ़बै छिथ।) \nराम िकशुन- सरपंच साहैब, अपने ज/g2ऐझदी औगता जाइ िछऐ । हम अह/g3ौ3क/g2ध3 घूस  नै दऽ रहल छी। हम रौह माछक तीमन हेतु \nनून-तेलक दाम दऽ रहल छी। \nगंगाराम- हँ, ई भेल /g2ौ2ित/gध17ाक बात । तहन िकए नै लेब? लाउ। (प/g3ौ3च सए टाका गंगाराम लेलिथ ।) स/g27धचो कहै छी। \nअपने हीरा आदमी छी। \nराम िकशुन-  आब चलैक आ/g253ा देल जाउ सर ।  \nगंगाराम-  बेस। (राम िक शुनक /g2ौ2/g3थध थान।) \nऐ पंचाइतमे हमरासँ बेसी /g2ौ2ित/gध17ा िकनको नै भऽ सकै छि/g2झझ ह । कहू तँ, एहेन के हेता िजनका सनेशमे माछ \nतहूमे रौह आ नून-तेल दाम भेटि/g2झझ ह ? \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n30 \n \nचौदहम दृ/g302य  \n \n(सरपंचक कोट/g3ौ1मे गंगाराम , मोहन, पंचू, रामलाल, लखन, िसयाराम, राम िकशुन आ बी/g2ौ5 उपि/g3थधथत छिथ। ) \n \nगंगाराम-  रामलाल, त/g2धध बाज। की क/gध1ौ छौ? पेटीशन \nिकए देने छेलही? \nरामलाल-  सरपंच साहैब, एन.एच.बला पेमे/g2झझट हमर बाबूजीक नाओंसँ ऑिफससँ आठ लाखक पास भेलै जेकर चेक काका \nराम िकशुन /g2ौ2ा/g2ऐथत केलिन । ऐ आठ लाखमे हमरा बाबूक/g2ध3 मा/g255 पचासे हजार िकए देलिखन काका? \nमोहन-   ऐ पेमे/g2झझटक कोनो सबूत अह/g3ौ3 लग अिछ ? \nरामलाल-   नै, हमरा लग कोनो सबूत नै अिछ। हम अपने भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयसँ बूिझ  आएल छी आ अपना आँिखसँ \nफाइल देखने छी। \nमोहन-   की, राम िकशुन, रामलालक कहब केतए  धिर स/g3ौ3च अिछ ? \nरामिकशुन-  एकर कहब सोलह/g3झ2ी झूठ अिछ । एकर बाबूसँ पूछल जाए जे केतेके नोिटस रहै आ हुनका केते भेटलिन? \nमोहन-   (लखनसँ) अपने बजीऔ केतेकक नोिटस रहए आ केते पाइ भेटल? \nलखन-  अ/g3थधसी हजारक नोिटस रहए । तैमे हमरा राम िकशुन पचास हजार देलिखन। \nमोहन-  राम िकशुन, पचास हजार बला गप तँ रामलालो कहने छल। तहन अह/g3ौ3 केना कहिलऐ जे एकर कहब \nसोलह/g3झ2ी झूठ अिछ ? \nबी/g2ौ5 -   सर, ओ/g25धे धरबै तँ भे/g2ऐझलै। लोक बाजै /g3झऐममे अिह ना बािज दइ छै। \nमोहन-  अिह ना बािज पाट/g3ौझ केसो हारै छै ने?राम िकशुन, अ/g3थधसी हजारमे पचास हजार देिलयिन? \nरामिकशुन-  हम अपना घरसँ दैितयिन? अ/g3थधसी हजारक 25% घूस ऑिफसेमे \nलिग  गेल। एकर अलावे आँिफस एनाइ -\nजेनाइमे लागल दस हजार। हमर मेहनित  तँ पािनमे जाए। लखनक/g2ध3 वा रामलालक/g2ध3 पुिछ यनु जे ई काज \nकराबैमे किहयो प/g3ौ3चो नया पाइ देलिखन? \nमोहन-   की यौ लखन? की रामलाल? \nलखन-   नै, हम एको नवका पाइ नै देिलयिन। \nरामलाल-  हमहूँ नै देिलयिन। \nगंगाराम-  ओकील साहैब, लखनक/g2ध3 \nपुिछ यनु जे राम िकशुनसँ पचास हजार टाका पािब ओ संतु/gध1ौ छिथ  की नै? \nमोहन-   की यौ लखन? अह/g3ौ3 बाजू, पचास हजारसँ संतु/gध1ौ छी की नै? \nलखन-   हम संतु/gध1ौ छी। \nमोहन-   तहन रामलालक केसमे जान नै रहलै। \nरामलाल-  हमर बाबू मु/g2ौ5ख छिथ । न-छ नै बुझै छिथन। सभ िकछुमे हँए कहता। पुछबिन गाए िबएलौ तँ हँ आ बरद \nिबएलौ तँ हँ। \nमोहन-   अहॲ की कहए चाहै छी, रामलाल?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n31 \n \nरामलाल-  हम इएह कहए चाहै छी जे \nक/g312ाक  पासबुक (ब/g373क बला) इ/g2झझ/g27थवाइरी कएल जाए । ओइसँ बुझा जाएत जे केते \nझूठ बाजै छी। \nगंगाराम-  नै तोहर बाबू तोरा प/g252मे छथुन आ नै तोरा लगमे कोनो सबूत  छौ। तहन राम िकशुनक पासबुक क/g2ध3 कोन \nआधारपर इ/g2झझ/g27थवाइरी किरऐ । कानूनक/g2ध3 तँ चाही सबूत । हमर अदालत ऐ िन/g3थ3कष/g3ौ1पर पहुँचलॱ जे राम िकशुनक/g2ध3 ऐ \nकेसमे िड/g3ऐ1ी भेलिन । पंचैती खतम भेल। \n(रामलाल, िसयाराम, लखन, बी/g2ौ5 आ राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान ।) \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n32 \n \nपनरहम दृ/g302य  \n \n(लखनक ऐठाम लखन,ल/g35थमी आ रामलाल आपसमे गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ। \nलखन आ ल/g35थमी बैसल छिथ आ रामलाल ठाढ़ छिथ।) \n \nरामलाल-  माए, बाबूक/g2ध3 पुछहुन जे हम िहनके अिधकार लए लिड़ रहल छी। तइले ई हमरा बताह बुझै छिथ। पंचैतीमे \nहमरा प/g252मे नै रहला। फल ई भेल जे हम हािर गेलॱ। कनी तूँ िहनकासँ पुछहीन जे एना \nिकए करै छिथन? \nल/g35थमी-  बौआक/g2ध3 केतए  गलती छै जे एकरा बताह बूिझ  संग नै दइ िछऐ? (लखन अबाक भऽ जाइ छिथ।) अपने िकए \nनै िकछु बाजै छी। \nलखन-  हम की बाजॱ, केतए  राजा भोज आ केतए  गंगू तेली। अँए  गै, पहाड़सँ टकरेबीहीन तँ के थौआ हेतै? तूँ ही \nबाज तँ। \nल/g35थमी-  ऐ के मतलब राजा भोज गंगू तेलीक/g2ध3 गामसँ उजािर कऽ भगाए देतै आ समाज देखैत रहतै। सएह ने। \nलखन-  केकरो िक यो देखैबला नै छै। सभ अपना-अपनामे लागल छै। ठनका ठनकै छै तँ सभ अपन-अपन माथपर \nहाथ राखै छै। \nल/g35थमी-  जखिन केकरो िक यो नै छै तँ तूँ अपन िपतीयौतपर भरोस िकए करै छह? \nलखन-   की करबै, नै मामा से कनहा मामा। \nल/g35थमी-   एगो गप किहह\nऽ। \nलखन-   किहते तँ छ/g2ध3 और कहैक मन छौ तँ कह। \nल/g35थमी-  रमललबा क/g2ध3 जे जनमौलहक तेकर पैतपाल सेहो हमरे-तोरे करैक अिधकार छै। मुँहमे ऊक ओएह देतह तहने \nपैत हेतह; राम िकशुनसँ कोनो पैत नै। \nलखन-   की कहऽ चाहै छ/g2ध3? खोिल कऽ कह। तोरा एते हम नै बुझै िछऐ। \nल/g35थमी-   बौआ, तूँ की चाहै छह, खोिल कऽ बाबूक/g2ध3 कहक । \nरामलाल-  बाबू मानथुन थोरहे। तखिन हम अपन करतब करै िछयौ। बाबूक/g2ध3 कहुन जे ओ राम  िकशुन क/g312ाक  संग \nछोिड़ आ अपन अिधकार-कत/g3ौ1/g3थ1य पर िध यान दैथ। \nल/g35थमी-   सुनै छहक कीने? \nलखन-   (िखिसया कऽ) कान मुँहमे घॲिसया िदऐ। बहीर छी की? \nरामलाल-  हम एगो पेटीशन एस.डी.ओ.क/g2ध3 आ दोसर कल/g27थटरक/g2ध3 देबै। दुनूपर बाबूक/g2ध3 दसखत करए पड़तिन आ हमरा संग \nिदअ पड़तिन। \nलखन-  से तँ नै भऽ सकै छौ। एकरा पुछहीन तँ हम एकर बाप, की ई हमर बाप। \nरामलाल-  जदी अह/g3ौ3 अ/g3थधसल बाप रिहतौ तँ हमरा एना अह/g3ौ3क जीवैत नै परेशानी उठब ए पिड़तए। \nलखन-   तेकर माने हम नकली बाप छी।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n33 \n \nरामलाल-  हँ यौ हँ। \nल/g35थमी-   बौआ, औगताबह नै। \nलखन-  चो/g32ौा कहॴ के। जो सार, तोरासे हमरा कोनो माने मतलब नै। जो हरामी एतएसँ मिर जो किट जो। \nरामलाल-  (िखिसया कऽ) सार कहैत कनीओ लाज नै होइए अह/g3ौ3क/g2ध3? िछः! िछः! लोक हँसत, लोक थुकत। \nलखन-   कोन सार हँसत? कोन सार थुकत? केकरो राजमे बसल िछऐ। \nरामलाल-  आब हमरा संग लोकोक/g2ध3 गिर याबए लगिलऐ अह/g3ौ3।  िकयो आिब कऽ िकछु कऽ िदअए वा किह िदअए, तँ मन \nकेहेन हएत? \nलखन-  ओइ सारक/g2ध3 देख लेबै, केते माए दूध पीएने छै? मुदा तूँ भाग ऐठामसँ, हमर। \nसोझहासँ। \nरामलाल-  हम अह/g3ौ3 कहने नै भागब । माए किह देत तँ दुिनय/g3ौ3 चिल जाएब । \nलखन-   गै ल/g35थमी, कही एकरा एतएसँ चिल जाइ लए। \nल/g35थमी-   हम तँ एकर कोनो गलती नै देखै िछऐ तँ केना कहबै चिल जाइ लए।  हम तँ अहॴ के गलती देखै छी। \nलखन-   (िखिसया कऽ)- हमर गलती छै, हमर गलती छै। \n(झॲटा पकिड़ खसाए लातसँ लखन ल/g35थमीक/g2ध3 खूब मारै अिछ । रामलाल पकड़ैए तँ ओकरो थोपराबए लगै \nअिछ।) \nरामलाल-  माए, बाप चलते गम कसने िछयौ नै त ऽ ऽ ऽ। \nल/g35थमी-   मिर गेलॱ, मिर गेलॱ। ई च/g2झ3डलबा आदमी नै छी जानवर छी। \nलखन-  (हकमैत आ मारनाइ छोिड़  कऽ हकमैत) हमर बौह आ कहैए अहॴक/g2ध3 गलती। हम च/g2झ3डाल छी, जानवर छी। \n   ( फेर सनिककऽ जा ल/g35थमीक/g2ध3◌े हाथ-पएरसँ ओंघरा कऽ खूब मारैए।) \nल/g35थमी-   (जोर-जोरसँ) माए गै, बाप रौ, मािर देलक च/g2झ3डलबा। \n   ( रामलाल ई दृ/g3थ2य देख क नैत-कनैत अ/g2झझदर चिल गेल ।) \nलखन-  आइ नै छोड़बौ हरमजादी। आइ साफ कऽ देबौ। तूँही ऐ छौड़ाक/g2ध3 चढ़ा- बढ़ाक/g2ध3 तूल  कऽ देने छ/g2ध3।  \n   (और बेसी मारए लगैए लखन ल/g35थमीक/g2ध3) \nल/g35थमी-  बौआ रौ बौआ, रमललबा रौ रमललबा। आब नै जीअ देतौ रौ रमललबा, बौआ आबो बँचा। आह! ओह! आह! \n(रामलालक /g2ौ2वेश पूण/g3ौ1 िखिसयाएल मने) \nरामलाल-  (माए क/g2ध3 छोड़बैत बाप क/g2ध3 पटिक छातीपर बैस कऽ) हरामी बाप कहॴ के। आब बाजू,कोन बाप काज देत? \nअखिन हम हरमपनी िनकािल दी। (लखन अबाक रहैए। ओकरा सस-बस नै चलै छै।) \nएहेन सहनशील माएक/g2ध3 ई दुद/g3ौ1शा केिलऐ । एहेन बाप मिर जाए तँ चेनसँ जीअब। हरामी कहॴके। \nलखन-  कटहर िल ह/g2ध3। सभटा घँिस देबौ राम िकशुनक/g2ध3। फिरयाबैत रिह ह/g2ध3 िजनगी भिर। \nरामलाल-  अखिन िनशान िदअ पड़त सौदा कागतपर। \nलखन-  ऐ िजनगीमे तँ नै हेतौ। दोसरो िजनगीमे हेतौ की नै हेतौ। राम िकशुनक/g2ध3 घँसबै-3 \nरामलाल-  अखिन िनशान िदअ पड़त। नै तँ हमर दोष नै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n34 \n \nलखन-  तोरा बुते जे कएल हेतौ से कर। हमरा नै कानूनक डर आ नै जेहलक। रामिकशुन कथीलए छै। ए/g312े \nचुटकीमे मीर कऽ नोइस बना देतौ। \nरामलाल-  माए, तूँ अ/g2झझदर जा कऽ सौदा कागत आ कजरौटी नेने आ। (ल/g35थमी आह ओह करैत अ/g2झझदर जा कऽ सौदा \nकागत आ कजरौटी \nआनलिथ।) अखिन अह/g3ौ3 तुर/g2झझत ऐ पर िनशान िदअ नै तँ देख िलयौ अहाक/g2ध3 जान हमरा हाथमे अिछ। (रत-रत \nकरैत बड़का च/g312ू रामलाल देखाबै अिछ लखनक/g2ध3। ) \nलखन-   ला कागत, कऽ दइ िछयौ। ला कागत ला। \nरामलाल-  माए, ओंठा िनशान लऽ ले चा/g2ौ5 - प/g3ौ3चू कागतपर। \nलखन-   एगो से बेसीपर नै देबौ। \nरामलाल-  सभटापर िदअ पड़त नै तँ बतहबाक हाथे जान चिल जाएत। \n(गरदिन मे च/g312ू सटबै अिछ ।) \nलखन-  अ/g27धछा ला, दऽ दइ िछयौ। जए गोपर िनशान लेब/g2ध3 तए गोपर दऽ दइ िछयौ। \nरामलाल-  प/g3ौ3च टा कागतपर िनशान िदअ पड़त। \nलखन-   ले िनशान ले। मुदा जानसँ नै मार। \nरामलाल-  माए, प/g3ौ3चूटा कागतपर िनशान लऽ ले। आगू ब/g3झौड  काज देतौ। \n(ल/g35थमी प/g3ौ3चूटा कागतपर िनशान लेलिन।) \nल/g35थमी-   िनशान लेल भऽ गेलह बौआ। \nरामलाल-  माए,तूँ अ/g2झझदर चिल जो। \nल/g35थमी-   तूहूँ चलह। आब छोिड़ दहक हटबह। \nरामलाल-  तोहर आ/g253ा छौ तँ छोिड़ दइ िछयिन। नै तँ ऽ ऽ...। बेस चल। \n(ल/g35थमी आ रामलालक /g2ौ2/g3थधथान। लखन उिठ कऽ ठाढ़ भऽ जाइए। ) \nलखन-  सार कटहर लेत। सभटा कागत रखले रिह जाएत। राम िकशुनसँ क/g2झधथीमे हाथ  िमलेतै। \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n35 \n \nदोसर अंक  \nपिहल दृ/g302य  \n \n(लखन िचि/g2झझतत मु/gधथौामे बैस अपन भ िव सक स/g2ऐध ब /g2झझध मे सोिच रहल छिथ।) \n \nलखन-  \nरमललबा तँ बताह ऐछे। आब ओकर हाथ छूिट  गेलैए। ओकर कोन ठेकान कखिन की करत की नै। हम \nआब ओकरासँ जीतबो नै करब। जॱ जीततॱ तँ काि/g33धए देखा देने रिहितऐ जे कोन ब/g3ौ3सक/g2ध3 दाहा होइ छै। \nहगा-हगा, छेड़ा- छेड़ा नै भरिबतॱ तँ हमर नाओं लखना नै। मुदा से नै भेल। आब हमरा अपना कोनो उपए \nतकबाक चाही। जॱ सोसराइर भािग  जाइ छी तँ ई हो-ह/g2ऐझला बूिझ  ऊहो सभ कुभेला करत। के कहलक \nराित-िवराित मािरए िदअए आिक  मरबाइए िदअए। नै ई उपए  बिढ़य/g3ौ3 नै। (िकछु काल गु/g2ऐधम भऽ ) जॱ िसयारामसँ \nसिट जाइ छी तँ उ ओ/g25धे बलगर नै छै। ओकरो रमलल बा पटिक देतै। छौड़ा आब ब/g3झौड  बलगर भऽ गेलैए। \nअ/g27धछा, अंितम उपए राम िकशुन अिछ। ओकरे ऐठाम डेली- खोङी लऽ चिल जाइ छी। उ तँ छौड़ाक/g2ध3 ह/g272गा-\nह/g272गा भराएत। ओकरासँ तँ कोनो चीजमे नै जीतत। ओ/g25धै खूब खाएब -पीएब आ मोज- म/g3थधतीसँ रह ब। (अपन \nआव/g3थ2यक /g257मजाम  लऽ लखन राम िकशुन ऐठाम जा रहल अिछ। राम िकशुन ऐठाम पहुँच ओकरा सामने \nकानए लागल।) राम िकशुन, हौ राम िकशुन रमललबा मािर देलक हौ राम िकशुन। कहुना ब/g3ौ3िच कऽ भािग \nएिलअ हौ राम िकशुन। (राम िकशुनो कानए लगै छिथ।)   \nराम िकशुन-  की भेलह भैया? (लखन अबाक रहैए) की भेलऽ बाजह ने। गप बुझबै तहन ने कोनो उपए ।  \nलखन-  की किहअ हौ राम िकशुन। बाजैत लाज होइए हौ राम िकशुन। लोक सुनत तँ की कहत हौ राम िकशुन।  \nराम िकशुन-  बाजह, बाजह, हम छी ने।  \nलखन-  (असथीर भऽ) रमललबा कहलक प/g3ौ3चटा सौदा कागत पर औंठा िन शान दइ लए। हम नै देिलऐ। तइले दुनू \nमाइ-पूत पटिक कऽ हमरा छातीपर चिढ़ च/g312ू देखा कऽ िनशान लइए लेलक आ मारबो केलक केते से हमरा \nएक मिहना होश नै हएत। \nराम िकशुन-  ह/g2ऐझला करबाक चाही ने? \nलखन-  ह/g2ऐझला- गु/g2ऐझला तँ भेलै। मुदा िकयो आएल नै। की संजोग छेलै भगवान जानए। \nराम िकशुन-  अ/g27धछा, घबड़ाबह नै। आब तू सही फैसला लेलह। हम केहेन पैरबीबला लोक िछऐ से \nबुझै छहक कीने। \nलखन-   त/g373 ने तोरा लग एिल अ। \nराम िकशुन-  छौरा ब/g3झौड  उड़ह लगलह। एकरा प/g3ौ3िख काटैक जोगार भऽ जैते तँ बिढ़य/g3ौ3 होइतै। अ/g27धछा, समए आबह \nदहक। \n \nपटा/g252ेप।  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n36 \n \nदोसर दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमी मनहुस केने दलान पर बैसल छिथ। तखने रामलालक /g2ौ2वेश ) \n \nरामलाल-  माए, बाबू \nकेतए  छथुन से बुझलीहीन ? \nल/g35थमी-  हँ हँ बुझिलऐ राम िकशुन बौआ ऐठाम छथुन। तँए मनहुस अिछ जे की करथुन की नै। \nरामलाल-  त/g2धध कोनो िच/g2झझता नै कर । उिचत उिचते होइ छै। देरी भऽ सकैए मुदा उिचत जीतबे करत। हम जाइ िछयौ \nएगो पेटीशन एस.डी.ओ. साहैब क/g2ध3 आ एगो कल/g27थटर  साहैब क/g2ध3 दऽ  देबिन। \nल/g35थमी-  ठीक छै जाह। मुदा एगो किह दइ िछअ दरखासमे ए/g312ोटा अनुिचत गप नै िलिख अ। नै तँ उनटे फँिस \nजेबह। \nरामलाल-  (माएक पएर छूिब  /g2ौ2णाम कऽ ) माए तूँ चिल जो। हम एस.डी.ओ. ऐठाम जा रहल छी। (ल/g35थमीक /g2ौ2/g3थधथान।  \nशी/g3ऐ2 रामलाल दरखास लऽ एस.डी.ओ. रामभ/gधथौ लग पहुँचल। काय/g3ौ5लय मे रामभ/gधथौ आ चपरासी बलदेव उपि/g3थधथत \nछिथ।) सर, /g2ौ2णाम । (रामभ/gधथौ रामलाल िद स तािक फेर अपन काजमे लिग  जाइ छिथ। रामलाल ठाढ़ रहैए। \nिकछु काल पछाित रामभ/gधथौ रामलालक/g2ध3 पुछै छिथ।) \nरामभ/gधथौ -   की बात? \nरामलाल-  सर, एगो दरखास देबाक अिछ। \nरामभ/gधथौ -  लाउ दरखास। (रामभ/gधथौ रामलालसँ दरखास लऽ कऽ रिख  लइ छिथ। रामलालक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए। \nरामलाल दरखास लऽ कऽ कल/g27थटर बीजे/g2झझ/gधथौ लग जा रहल अिछ । पद/g3ौ5 उठैए। रामलाल बीजे/g2झझ/gधथौ लग  पहुँच \nजाइ अिछ। काय/g3ौ5लयमे बीजे/g2झझ/gधथौ आ हुनक  चपरासी मजलूम उ पि/g3थध थ त छिथ।) \nरामलाल-  कल/g27थटर साहैब /g2ौ2णाम । \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   बाजू की बात? \nरामलाल-  एगो दरखास दइ ले चाहै छी। \nबीजे/g2झझ/gधथौ -  लाउ, कोन दरखास अिछ। (बीजे/g2झझ/gधथौ दरखास पिढ़ कऽ रिख  लइ छिथ।) जाउ अह/g3ौ3। \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n37 \n \nतेसर दृ/g302य  \n \n(समाहरणालयक काय/g3ौ5लयमे बीजे/g2झझ/gधथौ आ मजलूम उपि/g3थधथत छिथ । बीजे/g2झझ/gधथौ अपन पैड  पर िकछु िलिख कऽ \nमजलूमक/g2ध3 देलिन ।) \n \nबीजे/g2झझ/gधथौ -  मजलूम, अखिन जे िकछु देलॱह, ओकरा झंझारनगरक एस.डी.ओ.क/g2ध3 ज/g2ऐझदी दऽ  अिबयनु। \nमजलूम-  जी साहैब, तुर/g2झझत जा रहल छी। (मजलूमक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए । मजलूम रामभ/gधथौ लग जाऽ रहल छिथ । \nपद/g3ौ5 उठैए । मजलूम रामभ /gधथौ लग पहुँच रहल छिथ। पद/g3ौ5 उठैए । मजलूम रामभ/gधथौ लग पहुँच गेल। अनुमंडल \nकाय/g3ौ5लय मे रामभ/gधथौ आ बलदेब उपि/g3थधथत छिथ ।) \nमजलूम-  ( रामभ/gधथौक/g2ध3) \nसर, /g2ौ2णाम । \nरामभ/gधथौ -   की बात अिछ? \nमजलूम- हमरा कल/g27थटर साहैब पठेलिन। ई प/g255 लेल जाउ । (रामभ/gधथौ उ/g2झधसुकतापूव/g3ौ1क  प/g255 लेलिन ।) सर, जाइक आ/g253ा \nदेल जाए। \nराम भ/gधथौ -  ठीक छै जाउ। (मजलूमक /g2ौ2/g3थधथान । रामभ/gधथौ प/g255 पिढ़  कऽ अपन पैडपर दोसर प/g255  िलखलिन।) बलदेब, ई \nप/g255 लऽ कऽ सोझहे थानापर चिल जाउ आ बाड़ा बाबूक/g2ध3 दऽ देबिन। ज/g2ऐझदी जाउ -आउ। \nबलदेब-   जे आ/g253ा साहैब। जदी बड़ा बाबू नै हेिथन तहन। \nरामभ/gधथौ -   तहन छोटे बाबूक/g2ध3 दऽ देबिन। \nबलदेब-   ठीक छै सर, तुर/g2झझत जा रहल छी। \n(प/g255 ल ऽ कऽ बलदेबक। प/g255 लऽ कऽ । पद/g3ौ5 खसैए । बलदेब थानापर जा रहल छिथ। पद/g3ौ5 उठैए । बलदेब \nथानापर पहुँचलिथ। थानापर बड़ा बाबू ओम /g2ौ2काश , छोटा बाबू पवन, हवलदार िबलट आ चौकीदार नदीम \nउपि/g3थधथत छिथ ।) \nबलदेब-   बड़ा बाबू /g2ौ2णाम । \nओम /g2ौ2काश -  का हो, का बात हइ? \nबलदेब-   बड़ा बाबू, एस.डी.ओ. साहैब एकटा प/g255 देलिन । सएह दइ लए एलॱ। \nओम /g2ौ2काश -  कह/g3ौ3 हऽ प/g255 ? लाबह। \n(बलदेब जेबीसँ प/g255 िनकािल ओम /g2ौ2काशक/g2ध3 देलिखन ।) \nबलदेब-   सर, आब हम जाइ।  \nओम /g2ौ2काश -  जा। \n(ओम /g2ौ2काश प/g255  पिढ़ डायरीमे रखलिथ।) \nपवन-   का \nबड़ा बाबू, कोन प/g255 बा? \nओम /g2ौ2काश -  राम िकशुन के िहय/g3ौ3 इ/g2झझ/g27थवाइरी करै कऽ हइ। एस.डी.ओ. साहैबक ऑडर हइ। \nिबलट-   राम िकशुन के िहय/g3ौ3 कथीक इ/g2झझ/g27थवाइरी बा?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n38 \n \nओम /g2ौ2काश -  िदयादी िववादक इं/g27थवाइरी बा। चौकीदार, चौकीदार। \nनदीम-   जी \nबड़ा बाबू। \nओम /g2ौ2काश -  कल राम िकशुनक िहय/g3ौ3 चलै कऽ हइ सबेरे-सबेरे। \nनदीम-    जी बड़ा बाबू, हम चौबीसो घंटा तैयार छी। जखिन आ/g253ा होइ । \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n39 \n \nचािरम दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन अपना बर/g2झझडापर बैस रामलालक स/g2ऐध ब /g2झझध मे बी/g2ौ5क संग \nिवचार-िवमश/g3ौ1 करै छिथ ।) \n \nराम िकशुन-   बी/g2ौ5 भाय , रमललबा तँ \nब/g3झौड  हरमपनी करए लगलैए। \nबी/g2ौ5 -   से की? \nराम िकशुन-  देिखयौ, परसुिखन लखन भैयाक/g2ध3 छातीपर चिढ़ च/g312ू देखा कऽ सादा कागतपर औंठा िनशन लेलकै आ खूब \nमारबो- पीटबो केलकै। अखिन ओ भािग  कऽ हमरे ऐठाम छिथ। \nबी/g2ौ5 -  ई तँ ब/g3झौड  अनथ/g3ौ1 भेलै। छौरा ब/g3झौड  चिढ़ -बिढ़ गेल अिछ। ओकरा बापसँ भ/g2ध3ट भेनाइ ज/g2ौ5री छै। \n \n(ओम /g2ौ2काश , पवन, िबलट आ नदीमक /g2ौ2वेश । राम िकशुन आ बी/g2ौ5  \nहड़बड़ा कऽ ठाढ़ भऽ जाइ छिथ।) \nराम िकशुन-  /g2ौ2णाम बड़ा बाबू, /g2ौ2णाम छोटा बाबू। आउ, जाउ। पधारल जाए। (मु/g3थध कीआइत ) आइ एगो गरीबोक कुिटया तिर \nगेलै। आउ, आउ, पधारल जाए। (सभ िकयो बैस जाइ छिथ।) राम सेवक, राम सेवक। \nराम सेवक-  (अ/g2झझदरसँ) जी प/g2ऐथपा। \nराम िकशुन-  प/g3ौ3च - सातटा चाह ज/g2ऐझदी लाउ । \nराम सेवक-  जी प/g2ऐथपा। \nराम िकशुन-  बड़ा बाबू, के/g2ऐधहर - के/g2ऐधहर घूिम  रहल िछऐ? \nओम /g2ौ2काश -  तोरे िहय/g3ौ3 तँ ऐनी हऽ। \nराम िकशुन-  (गंभीर भऽ मु/g3थधकाइत ) की बात िछऐ बड़ा बाबू? \nओम /g2ौ2काश -  रामलाल के हऽ? उ एस.डी.ओ. साहैब क/g2ध3 पास पेटीशन देने हऽ। ओकरे इ/g2झझ/g27थवाइरी बा/g3थधते आएल बा। (राम \nसेवक क/g2ध3 चाह लऽ कऽ /g2ौ2वेश ।) \nराम िकशुन-  पिहने अपने सभ चाह पीबयौ तहन इ/g2झझ/g27थवाइरी हेबे करतै। (सभ िकयो चाह पी रहल छिथ। कनी काल \nपछाित सभ चाह पी कऽ कप रिख  दइ छिथ।) \nपवन-   का हो, िबलट आ नदीम, तोरे सभ क/g2ध3 चाय कैसन लागल बा? \nनदीम-  छोटा बाबू, एहेन चाय तँ हम िजनगीमे किहयो नै पीने रही। मुहसँ नै छुटै छेलए। मन होइ छेलए जे कपोक/g2ध3 \nचाहेमे घोिर पी जाइ। \nिबलट-  सर, चाय तँ गाए-मिहंसक दूधक नै रहिन। हमरा लागल बा मनुखक दूधक चाय बा। \nपवन-   हमरो ओएह बुझाएल बा। \nओम /g2ौ2काश -  एन.\nएच.बला पेमे/g2झझट लखनक/g2ध3 पूरा िमल गेल बा की नाही? (रामिकशुनसँ)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n40 \n \nराम िकशुन-  \nबड़ा बाबू, हम की कहब लखन भैयासँ अपने पूिछ िलयौ। \nओम /g2ौ2काश -  लखन कह/g3ौ3 हऽ? बजाबह। \nरामिकशुन-  रामसेवक बौआ, चाहक कप नेने जाउ आ लखन काकाक/g2ध3 पकिड़  कऽ असथीरे-असथीरे नेने आउ। \nराम सेवक-  जी प/g2ऐथपा।  (राम सेवकक /g2ौ2/g3थधथान आ फेर लखनक संग /g2ौ2वेश ) \nराम िकशुन-  भैया बैसू। (लखन कुरसीपर बैसलिथ।) \nओम /g2ौ2काश -  का हो लखन, एन.\nएच.बला पेमे/g2झझट भेटल  बा? \nलखन-   हािकम, पचास हजार भेटल। \n(बड़ा बाबू डायरीपर नोट करै छिथ।) \nओम /g2ौ2 काश-   झूठ नै बोिल हऽ। पूरा पेमे/g2झझट पा गेल बा? \nलखन-  हािकम, अ/g3थधसी हजारक नोिटस छेलै। ओइमे रामिकशुन हमरा पचास हजार टाका देलक। \nओम /g2ौ2काश -   रामिकशुन बाबू, और टकबा का होइल? \nरामिकशुन-  पेमे/g2झझटक /g2ौ2ि/g3झऐया ब/g3झौड  नमहर छेलै। ओइ कारणे पेमे/g2झझटमे बहुत बेसी समए  लिगतै। ज/g2ऐझदी पेमे/g2झझटक कारणे \nिकछु फािजल खच/g3ौ1 लागल आ अबै- जाइक िकराया सेहो लागल। \nओम /g2ौ2काश -   फािजल खच/g3ौ1 कह/g3ौ3 गेल बा? \nराम िकशुन-  िकछु इंजीिनयर आ िकछु भू-अज/g3ौ1न पदािधकारीक/g2ध3 ज/g2ऐझदी काज कराबैमे देल गेल । \nओम /g2ौ2काश -   रामलाल बा? \nराम िकशुन-  लखन भैयाक बेटा िछऐ। \nओम /g2ौ2काश -  तनी रमललबाक/g2ध3 िहय/g3ौ3 बजाबह तँ? \nराम िकशुन-  रामसेवक, रामलाल क/g2ध3◌े बजेने आउ। \nरामसेवक-  जी प/g2ऐथपा। (रामसेवक अ/g2झझदर जा कऽ रामलालक/g2ध3 बजा आनलक ।) \nओम /g2ौ2काश -   का रामलाल, एन.\nएच.बला पेमे/g2झझट क बारेमे का बात हई? \nरामलाल-  सर, एन.एच.बला पेमे/g2झझट भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयसँ िकछु भेल अिछ आ हमरा बाबू जी लखनक/g2ध3 िकछु भेटलिन।  \nओम /g2ौ2काश -   भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयसे केतना पेमे/g2झझट भेल बा और लखनक/g2ध3 केतना िमलल बा? \nरामलाल-  भू-अज/g3ौ1न काय/g3ौ5लयसँ आठ लाख पेमे/g2झझट भेल छै सर आ ओइमेसे मा/g255 पचास हजार  हमरा बाबूक/g2ध3 रामिकशुन \nकाका देलिखन। से िकए? एकरे हमरा खेद अिछ। \nराम िकशुन-  बड़ा बाबू, ई केतेक बुिधयार लड़का अिछ जे अपन बापक छातीपर चिढ च/g312ू देखाए आ मािर-पीट कऽ \nप/g3ौ3चटा सादा कागतपर औठा िनशान लेलक। \nओम /g2ौ2काश -  तूँ ऐसन लड़का बा? (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) अ/g27धछा तूँ जा। कल थानापर आबह। (रामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) ओ राम िकशुन \nबाबू, कल थानापर भ/g2ध3ट  करम तँ। िव/g3थधतार से गप हुएँ होई। तँ ठीक हई, तूँ लोग बैठह। हम सभ जा रहल \nबा। (बड़ा बाबूक समूहक /g2ौ2/g3थधथान। ) \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n41 \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n42 \n \nप/g363चम  दृ/g302य  \n \n(थानापर ओम /g2ौ2काश , पवन, िबलट, आ नदीम उपि/g3थधथत छिथ।  ओम /g2ौ2काश  डायरी उनटा कऽ देख रहल \nछिथ। पवन पेपर पिढ़ रहल छिथ। तखने रामलालक /g2ौ2 वेश।) \n \nरामलाल-  /g2ौ2णाम \nबड़ा बाबू। \nओम /g2ौ2काश -  का रामलाल, ए/g2ऐझल ह। \nरामलाल-  जी। \nओम /g2ौ2काश -  हो रामलाल, कुछ माल खच/g3ौ1 कर बह? \nरामलाल-  \nसर, हम केतए सँ माल खच/g3ौ1 करबै। हम ब/g3झौड  गरीब आदमी छी सर। \nओम /g2ौ2काश -  अ/g27धछा तनी छोटा बाबू से बात करह । (रामलाल कातमे जा कऽ पवनसँ गप करै छिथ।) \nपवन-   तोरा बाबूक/g2ध3 जे पचास हजार भेटलह से का केलहू? \nरामलाल-  सर, माए जमीनबलाक/g2ध3 देलकै। \nपवन-   केतना बँचलह। \nरामलाल-  िकछु नै सर। \nपवन-   संगमे केतना माल-पानी बा? \nरामलाल-  साफे नै सर। \nपवन-  अ/g27धछा, \nबड़ा बाबूसँ बात करह। (रामलाल बड़ा बाबू लग जा चुपचाप ठाढ़ अिछ।) बड़ा बाबू, ऐ लिड़कबाक \nपास िकछु माल-पानी नै बा। \nओम /g2ौ2काश -  रे हे रामलाल, िकछु माल खच/g3ौ5 करी की ना करी। से बता न? \nरामलाल-  सर, हम ब/g3झौड  गरीब छी। हमरा बु/g25धे नै हेतै।   \nओम /g2ौ2काश -  हे रे तूँ बाप क/g2ध3 मार-पीट कऽ और च/g312ू देखा कऽ औंठा िनशान ले लेलन हऽ और घर से भगा देलन हऽ? \nरामलाल-  सर, बाबू जी माएक/g2ध3 मारै छेलिखन । जखिन सहाज नै भेल तँ हम ओतएसँ हिट गेिलऐ। जखिन माए मरनासन \nअव/g3थधथामे ह/g2ऐझला केली तँ छोड़बै लए च/g312ू देखेिलऐ  िसिरफ और भिव समे एना नै करै लए औठा िनशान \nलेिलऐ। सर, हम बाबूजीक/g2ध3 भगेिलऐ कह/g3ौ3, अपने भािग गेला काका ऐठाम। \nओम /g2ौ2काश -  बड़ी चौसठ लिड़का बा तूँ। ठीक हउ तू जो। (रामलाल /g2ौ2/g3थधथान /g2ौ2णाम कऽ आ कनीएकाल पछाित राम \nिकशुन आ बी/g2ौ5क /g2ौ2वेश ।) \nराम िकशुन-  बड़ा बाबू, /g2ौ2णाम।  \n \nओम /g2ौ2काश -  /g2ौ2णाम -/g2ौ2णाम । का हो राम िकशुन, मामला बड़ी गड़बड़ बा। तूँ भी होिशयारी कइने बा। रामलाल अभीए सभ \nबात बितया कऽ गेलह हऽ। तूँ ही बताबह डायरी टाइट िलखी, की लूज।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n43 \n \nराम िकशुन-  \nसर, डायरी लूजे रहए देबै। \nओम /g2ौ2काश -  लूज डायरीमे बिढ़य/g3ौ3 माल खच/g3ौ1 पड़त । \nराम िकशुन-  सर, गरीब आदमी छी। कम सममे सलिटया िदयौ। \nओम /g2ौ2काश -  एक प/g37थटी से कम ना लगी। \nबी/g2ौ5 -  \nसर, तखिन गरीब केना जीतै। सर, एना धरीयौ जइसँ स/g3ौ3पो मिर जाए आ लाठीओ नै टुटए। \nओम /g2ौ2काश -  अ/g27धछा तूँ ही बाजह केतना देबह? \nबी/g2ौ5 -   सर, पचास हजार लऽ िलयौ। \nओम /g2ौ2काश -  अ/g27धछा लाबह। (राम िकशुन पचास हजार ओम /g2ौ2काशक/g2ध3 देलिखन।) जा तूँ सभ जा। केस ह/g2ऐझका कऽ देबह। \n(िकशुन आ बी/g2ौ5क /g2ौ2/g3थधथान। ओम /g2ौ2काश  डायरी िलिख एस.डी.ओ. साहैब क नामे प/g255 िलिख रहल छिथ ।) ओ \nचौकीदार, तनी ए/g3झ2 ऽ आबह। \nनदीम-   जी सर। \nओम /g2ौ2काश -  ई प/g255 ले ल ऽ एस.डी.ओ. साहैब क/g2ध3 दे आ बह। \nनदीम-  जे \nआ/g253ा सर। (ओम /g2ौ2काशसँ प/g255 लऽ एस .डी.ओ.क/g2ध3 िद  अए जाइए नदीम। तैबीच पद/g3ौ5 खसैए। नदीम \nएस.डी.ओ. ऐठाम तुर/g2झझत पहुँच जाइए। पद/g3ौ5 उठैए।  काय/g3ौ5लयमे रामभ/gधथौ आ बलदेब उपि/g3थधथत छिथ ।) बलदेब \nभाय नम/g3थधकार । \nबलदेब-   नम/g3थधकार , नम/g3थधकार नदीम भाय । कहऽ के/g3झ2े- के/g3झ2े एनाइ भेलै? \nनदीम-  थानाक बड़ा बाबूक प/g255 एस.डी.ओ. साहैब क/g2ध3 देबाक छै। साहैब छिथन? \nबलदेब-   ‘हँ हँ, अ/g2झझदर मे छिथन, जाउ। (नदीम अ/g2झझदर पैसलिथ। ) \nनदीम-   साहैब, /g2ौ2णाम । \nरामभ/gधथौ -   की बात? \nनदीम-   थानाक बड़ा बाबूक एगो प/g255 देलिन । \nरामभ/gधथौ -  लाउ। ( प/g255 लेलिन ।) अह/g3ौ3 जाउ । (नदीमक /g2ौ2/g3थधथान । रामभ/gधथौ प/g255 पढ़लिन । फेर ओ कल/g27थटरक नामे एगो \nप/g255  िलखलिन।) बलदेब, ई प़/g255 तूँ अपना ल ग रिख लए। काि/g33ध कल/g27थटर साहैब लग जैहऽ आ हुनक दऽ \nिदहक। \nबलदेब-   ठीक छै सर, सबेरे चिल जेबै। \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n44 \n \nछअम दृ/g302य  \n \n(कल/g27थ ट र साहैब क काय/g3ौ5लय मे बीजे/g2झझ/gधथौ आ मजलूम उपि/g3थधथत छिथ । मजलूम ठाढ़ छिथ आ बीजे/g2झझ/gधथौ फाइल \nउनटा रहल छिथ। बलदेबक /g2ौ2वेश ।) \n \nबलदेब-   साहैब /g2ौ2णाम । \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   की बात? \nबलदेब-   झंझार नगरक एस.डी.ओ. साहैब क प/g255 छि/g2झझ ह । \nबीजे/g2झझ/gधथौ -  लाउ। ( प/g255 लेलिन। ) ठीक छै। (बीजे/g2झझ/gधथौ प/g255 पढ़लिन। फेर ओ झंझार नगरक थानाक \nबड़ा बाबू नामे प/g255  \nिलिख बलदेबक हाथे पठा रहल छिथ।) ई प/g255 अपने नेने जाउ, अह/g3ौ3क बगल मे ि/g3थधथत थानाक बड़ा बाबूक/g2ध3 \nदऽ देबिन। \nबलदेब-  जे आ/g253ा सर। (प/g255 लऽ बलदेब /g2ौ2/g3थधथान करै छिथ । पद/g3ौ5 खसैए । बलदेबक/g2ध3 थानापर पहुँचैत मातर पद/g3ौ5 \nउठैए।) /g2ौ2णाम  बड़ा बाबू, अपनेक नाओंसँ कल/g27थटर साहैब क एगो प/g255 अिछ ।  \n(थानापर ओम /g2ौ2काश आ नदीम अपि/g3थधथत छिथ ।) \nओम /g2ौ2काश -  लाबह प/g255 । \n(बलदेब ओम /g2ौ2काशक/g2ध3 प/g255 देलिन आ ओ पिढ़ बड़ आ/g25ौय/g3ौ1मे पिड़ गेला।) अ/g27धछा रौवा, जाई। (बलदेबक \n/g2ौ2/g3थधथान ) बाप रे बा! आब राम िकशुन ना बँची। कल/g27थटरो साहैब ऐ केसमे सीिर यस बा। नवका कल/g27थटर \nबा। तोहूमे वन-टू टेनबला। के फँसी के नै। ओ नदीम, तनी राम िकशुनक िहय/g3ौ3 चल जा आ ओकरा बजा \nकऽ अभी आनह। \nनदीम-   ठीक छै सर, तुर/g2झझत जा रहल छी। िकछु देबो करबिन। \nओम /g2ौ2काश -  ना ना, कुछ ना। ज/g2ऐझदी बजा आन ह। \n(नदीम अ/g2झझदर जा कऽ राम िकशुनक/g2ध3 बजा आनलक ।) \nराम िकशुन-  (घबड़ाएल मु/gधथौामे)- /g2ौ2णाम  बड़ा बाबू। \nओम /g2ौ2काश -  कल/g27थटर साहैब हमरा नामे एगो िच/g327ी भेजल न। उनकर कहब बा-राम \nिकशुनक/g2ध3 ज/g2ऐझ दी एन.एच.बला पेमे/g2झझटक सभ सबूतक साथ हमरा लग उपि/g3थधथत  करी। ई िच/g327ी पढ़ लऽ। का \nिलखल बा? \n(कल/g27थटर साहैब क िच/g327ी ओम /g2ौ2काश राम  िकशुनक/g2ध3 देलिन । राम िकशुन िच/g327ी पिढ़ गु/g2ऐधम  भऽ माथापर हाथ \nरिख  लइ छिथ। नदीम खैनी खा कऽ नीनमे मातल अिछ।) \nरामम िकशुन-  (गंभीर मने) सर, आब कोन उपए हेतै? \nओम /g2ौ2काश -  का, तोहर सबूत सभ मजबूत बा की नाही? \nराम िकशुन-  सर, पूरा मजगूत नै छै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n45 \n \nओम /g2ौ2काश -  तब काम ना बनी। कल/g27थटर बड़ी टाइट हऽ। \nराम िकशुन-  सर, डी.एस.पी. साहैबक पैरबीसँ काज चलतै? \nओम /g2ौ2काश -  कम उ/g2ऐधमीद बा। \nराम िकशुन-  एस. पी साहैबसँ। \nओम /g2ौ2काश -  /g2ौ2यास क रह। \nराम िकशुन-  ठीक छै सर, काि/g33ध   डी. एस.पी. साहैब आ एस.पी. साहैबसँ भ/g2ध3ट करै िछयिन। \n(राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान ।)  \n \nपटा/g252ेप । \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n46 \n \nसातम दृ/g302य  \n \n(डी.एस.पी. साहैब मनोहर अपने डेरापर पेपर पिढ़ रहल छिथ। \nतखने राम िकशुनक /g2ौ2वेश। ) \n \nराम िकशुन-   /g2ौ2णाम  डी.एस.पी. साहैब। \nमनोहर-   /g2ौ2णाम  /g2ौ2णाम , आइ एते सबेरे? \nराम िकशुन-   जी \nब/g3झौड  आव/g3थ2यक गप छेलै। \nमनोहर -   की? \nराम िकशुन-  कल/g27थटर साहैब लग हमर भातीज एन.एच.बला पेमे/g2झझटक \nस/g2ऐध ब /g2झझध मे हमरापर पेटीशन दऽ देलक। कल/g27थटर साहैब \nहमरासँ पेमे/g2झझटक सभ सबूत म/g3ौधिग  देलिथ। हमरा लग ओ/g25धे सबूत  छै नै। ओकरे पैरबी अपने कऽ दैितऐ जे \nममला सलिटआ जइतए। \nमनोहर-  नवका कल/g27थटर छिथन । ब/g3झौड  टाइट छिथन। तैयो हम पूरा कोिशश करब। माल ब/g3झौड  खच/g3ौ5 हएत। \nराम िकशुन-  अपने लग ब/g3झौड  आशासँ एलॱ हेन। केते धिर सलिटआ जेतै सर? \nमनोहर-  अह/g3ौ3 अपन आदमी छी। तँए ए/g312ो लाख तँ िदअ पड़त। ओइमे काज भऽ जाएत तँ अपनाक/g2ध3 सौभा/g272यशाली \nबुझबै। \nराम िकशुन-  ठीक छै सर। अपनेक जे आ/g253ा। \n(राम िकशुन मनोहरक/g2ध3 एक लाख टाका अटैचीमे ब/g3झ2 कऽ देलिखन ।) \nसर, मनसँ असीरवाद देबै। \nमनोहर-   अह/g3ौ3 लए हम जान दऽ सकै छी। \nराम िकशुन-  सर, एस. पी . साहैब क/g2ध3 भ/g2ध3ट कएल जाए, आिक नै? \nमनोहर-  ओ हमरासँ पैघ हािकम छिथन। जदी हुनका भ/g2ध3ट करबिन तँ सोनामे सुगंध भऽ जाएत। \nराम िकशुन-  ठीक छै सर। हुनकासँ अखने भ/g2ध3ट कऽ लइ िछयिन। (राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए । राम िकशुन \nएस.पी. साहैब जीते/g2झझ/gधथौ ओइठाम पहुँचल आिक  पद/g3ौ5 उठल । ओइ समए जीते/g2झझ/gधथौ डेरापर छिथ।) साहैब /g2ौ2णाम । \nजीते/g2झझ/gधथौ -   आइ की बात िछऐ यौ? ऐ समए मे देखै छी। \nराम िकशुन-  सर, की बात रहतै। िबना कारणे िटटही नै लगै छै। हमर भातीज एन.एच.बला पेमे/g2झझटक स/g2ऐध ब /g2झझधमे कल/g27थटर \nसाहैब लग हमरापर पेटीशन दऽ देने छै। कल/g27थटर  साहैब ओइ स/g2ऐध ब /g2झझध मे ह मरासँ प/g312ा सबूत  म/g3ौधिग  रहल \nछिथ। हमरा लग पूरा सबूत क अभव छै। हम हुनका की जवाब देबिन। ओकरे पैरबी सर, अपने कऽ \nदैितऐ। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  अह/g3ौ3 सुनैत हेबै जे कल/g27थटर साहैब ब/g3झौड  टाइट छिथ। हुनका लग िकनको पैरबी नै चलै छि/g2झझ ह  । \nराम िकशुन-  सर, अपने अपेि/g252त आदमी छी।  तँए बड़ी आशासँ आएल छी। अपने चाहबै तँ भऽ सकै छै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n47 \n \nजीते/g2झझ/gधथौ -  हमर हाथक तँ गप अिछ नै। नै तँ ओ/g25धे नै कह ए पिड़ताए। खाइर मालपर कमालक क/g2ऐझपना कएल जा \nसकैए। \nराम िकशुन-  केते धिर फिरआ जेतै सर? \nजीते/g2झझ/gधथौ -  कम-सँ-कम एक लाख। ऊहोमे फिरआएत की नै कोनो गाइरे/g2झझटी नै। ओना हम जी-जान लगाइए देब। \n(राम \nिकशुन, जीते/g2झझ/gधथौक/g2ध3 एक लाख टाका देलिन ।) \nराम िकशुन-  अपनेपर हमरा पूरा आश अिछ। \nजीते/g2झझ/gधथौ -  आब ऑिफसक \nसमए  भेल जा रहल अिछ। अपने जैयौ। हम तैयार होइ लए जाइ छी। \nराम िकशुन-  ध/g2झझयवाद सर । (/g2ौ2/g3थधथान )  \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n48 \n \nआठम दृ/g302य  \n \n(कल/g27थ ट र साहैब बीजे/g2झझ/gधथौ काय/g3ौ5लयमे फाइल उनटा रहल छिथ आ मजलूम ठाढ़ छिथ। मनोहर अपन \nकाय/g3ौ5लयसँ आ बीजे/g2झझ/gधथौ अपन काय/g3ौ5लयसँ जीते/g2झझ/gधथौ सँ फोनसँ गप करता। मनोहर बीजे/g2झझ/gधथौक/g2ध3 फोन केलिन।) \n \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   \nहे/g2ऐझ लो मनोहर, की बात? \nमनोहर-   सर, एकटा पैरबी छेलै। \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   िकनकर पैरबी? \nमनोहर-   राम िकशुनक पैरबी। \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   हुनका \nसबूतक लेल पैरबीक आव/g3थ2यकता भऽ गेलिन । (मु/g3थधकाइत ) अ/g27धछा, दािलमे िकछु कारी लिग  रहल \nअिछ। लिग  रहल अिछ जे राम िकशुन जुआएल दलाल अिछ। ओ एन.एच क/g2ध3 बिढ़य/g3ौ3 टोपी पिहरौने हएत आ \nकेतेक मुँह दु/g2ऐ2बराक/g2ध3 माथा-हाथ िदएने हएत। मनोहर, अह/g3ौ3 ऐ पैरबीक च/g312 रमे नै पड़ू। नै तँ केकर खेती केकर \nगाए, कोन पापी रोमए जाए।’ बला गप भऽ जाएत। \nमनोहर-   ठीक छै सर, अपनेक जे आ/g253ा। (जीते/g2झझ/gधथौ बीजे/g2झझ/gधथौक/g2ध3 फोन केलिन।) \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   हे/g2ऐझ लो जीते/g2झझ/gधथौ , कहू, की हाल चाल? \nजीते/g2झझ/gधथौ -   सर, बड़ नीक। \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   कहू, िकए फोन केलॱ जीते/g2झझ/gधथौ ? \nजीते/g2झझ/gधथौ -   सर, राम िकशुन अ/g2ऐथपन आदमी छिथन । \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   बस क/g2ौ5 , बूिझ  गेलॱ। ओ तँ ब/g3झौड  पहुँचल फकीर छिथ। दलालक सरदार छिथ। \nजीते/g2झझ/gधथौ -   सर, अपने केना बुझिलऐ? \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   रामलालक पेटीशनसँ आ अह/g3ौ3 पैरबीसँ। जीते/g2झझ/gधथौ एहेन आदमीक/g2ध3 पैरबीसँ अपनेक /g2ौ2ित/gध17ा मािटमे िमल जाएत। \nतँए हमर िर /g27थवे/g3थध ट , जे पदक गिरमा न/gध1ौ नै करी। \nजीते/g2झझ/gधथौ -   सर, राम िकशुनक/g2ध3 हम कहने छेिलयिन जे कल/g27थटर साहैब लग िकनको पैरबी नै चलै छि/g2झझ ह  । बेस, अपनेक \nसलाहक आदर करैत हम अपन पैरबी आपस लइ छी। ध/g2झझयवाद  सर। \nबीजे/g2झझ/gधथौ -  (माथ डोला कऽ आ मु/g3थध कीआइत) हूँ ऽ ऽ ऽ ऽ, एन.एच.क करोड़क टाकाक घोटाला भऽ गेल। मुदा \nकाय/g3ौ5लयमे कोनो /g3ऐऐेस उपल/g2ऐ2ध नै अिछ।  ब/g3झौड  चलाकीसँ काज भेल अिछ। ध/g2झझयवाद देबाक चाही भू-अजन/g3ौ1 \nकम/g3ौ1चारीक/g2ध3 एन.एच.क कम/g3ौ1चारीक/g2ध3 आ स/g2ऐध ब ि/g2झझ ध त दलालक/g2ध3। मुदा आब ओना असंभव। हम पूरा /g2ौ2यास करब , जे \nभेल से भेल आ ब ओना िक/g3झ2ो नै हुअए। एकटा दलाल तँ पकड़ा गेल। (बीजे/g2झझ/gधथौ ओम /g2ौ2काश क/g2ध3 फोन करै \nछिथ। ओम /g2ौ2काश  नेप/g2झ5यमे रहै छिथ ।) \nबीजे/g2झझ/gधथौ -   हे/g2ऐझ लो ओम /g2ौ2काश।  \nओम /g2ौ2काश -   हे/g2ऐझ लो साहैब, /g2ौ2णाम । जे आ/g253ा सर।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n49 \n \nबीजे/g2झझ/gधथौ -  राम िकशुनक/g2ध3 िगर/g2ऐ1तार कऽ  हमरा काय/g3ौ5लयमे उपि/g3थधथत क/g2ौ5 । ओकरापर एन.एच केर केतेको पाइ घोटाला \nकरैक आरोप अिछ। \nओम /g2ौ2काश -  जे \nआ/g253ा सर। हो छोटा बाबू, हवलदार और चौकीदार तनी चलह तँ राम िकशुन क/g2ध3 िहय/g3ौ3। \nपवन-   जी बड़ा बाबू, चली। (ओम /g2ौ2काश , पवन, िबलट, आ नदीमक /g2ौ2/g3थधथान राम िकशुन ऐठाम। पद/g3ौ5 खसैए आ \nफेर ओम /g2ौ2काश अपन समूहक संग राम िकशुन ऐठाम पहुँचै छिथ। राम िकशुन पेपर पढ़ैत रहैए।) \nराम िकशुन-   /g2ौ2णाम  बड़ा बाबू, /g2ौ2णाम  छोटा बाबू। \nओेम /g2ौ2काश -   का हो राम िकशुन बाबू, तोरापर बड़ी नमहर घोटालाक आरोप बा तोरा िगर/g2ऐ1तारक  ऑडर बा। \nराम िकशुन-  ह ह ह ह, बड़ा बाबू, जखिन अह/g3ौ3 िछ ऐ तँ हमरा कथीक डर। पिहने चाह-न/g3थ2ता कएल जाए तहन िव शेष गप \nहेतै।राम सेवक, राम सेवक। \nराम सेवक-  (अंदरसँ) जी पापा। इएह एलॱ। \nराम िकशुन-  \nबड़ा बाबू एला हेन । पिहने प/g3ौ3च -सात ठाम न/g3थ2 ता नेने आउ। \nराम सेवक-   तुर/g2झझत एलॱ पापा। (/g3थधटै/g2झ3डड/g3ौ1 न/g3थ2ता लऽ कऽ राम सेवकक /g2ौ2वेश। राम िकशुन छोिड़ चा/g2ौ5 थाना /g3थधटाफ न/g3थ2ता \nकरै छिथ।) \nपवन-    अपने राम िकशुन बाबू, न/g3थ2ता करए न? \nराम िकशुन-  छोटा बाबू, अपने सभ हमर गे/g3थधट िछ ऐ। अह/g3ौ3 सभक/g2ध3 /g3थधवागत केनाइ क/g25ध/g3ौ1/g3थ1य  छै पिहने। (सभ िकयो न/g3थ2ता \nकेलिथ। राम सेवक पािन आनलक। सभ हाथ धोलिथ। राम सेवक न/g3थ2ता /g2ऐथलेट अ/g2झझदर लऽ गेल।) बौआ, \nबौआ, चाह बिढ़य/g3ौ3सँ म/g2ऐधमीक/g2ध3 किह यनु बनाबै लए। ज/g2ऐझदी नेने आउ चाह। \nिबलट-   राम िकशुन बाबू, अपने ऐठामक चाह नामी होइते छै। (मसकाकऽ) की \nमैडम लगहिर  छिथ? \nराम िकशुन-   ह ह ह ह, आब की लगहिर  रहती। जखिन लगहिर छेली तखिन हम अ/g3झ2  कह/g3ौ3 खाइ छेलॱ चाहेपर रहै \nछेलॱ। \nिबलट-   खीरो बनबै छेिलऐ दूधमे? \nराम िकशुन-  खीर \nब/g3झौड  कम बनै छेलए। मुदा छेनाक रसगु/g2ऐझला बर बिर  बनै छेलए। उ तेतेक सुअदगर लागए जे हम \nहिरदम उहए खा कऽ रही। \nओम /g2ौ2काश -  छोटा बाबू, अब मजाक ब/g3झ2 करह। काजक बात होइ। (राम सेवकक/g2ध3 चाह लऽ कऽ /g2ौ2वेश । सभ िकयो चाह \nपीबै छिथ आ गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) राम िकशुन बाबू, कल/g27थटर साहैब क/g2ध3 का जवाब देब? तूँ ही बताबह। \nराम िकशुन-   हम अह/g3ौ3क/g2ध3 की बताएब । अह/g3ौ3 लग अपने ब/g3झौड  जवाब रहैए। कोनो जवाब दऽ देबिन। \nओम /g2ौ2काश -  ठीक हई, जवाब दे देबह। लेिकन माल- पानी तँ खरचा करह। \nराम िकशुन-  राम सेवक, अ/g2झझद र जाउ आ म/g2ऐधमीसँ गोदरेजक ऊपर का ह/g3झ2ामे राखल  पाइ नेने आउ। (राम सेवक अ/g2झझदर जा \nकऽ पचास हजार टाका आिन पापाक/g2ध3 देलक ।) बड़ा बाबू, गरीब आदमीक/g2ध3 जे संभव भेल से दऽ रहल छी। \n(पचास हजार टाका ओम /g2ौ2काशक/g2ध3 देल िन।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n50 \n \nओम /g2ौ2काश -   (टाका िगन कऽ)- कह/g3ौ3 हऽ, पचो हऽ। ऐ से काम न चली। चार आदमी आएल बा, उ भी िध यान रखह। \nकम-से-कम पचास और दऽ। (राम िकशुन अपने अंदर जा कऽ बीस हजार टाका ओम /g2ौ2काशक/g2ध3 देलिन।) \nराम िकशुन-  (कर जोिड़ ) \nबड़ा बाबू, /g252मा कएल जाए। \nओम /g2ौ2काश -  ठीक हऽ। तूँ अपन आदमी हऽ। का कहबह? हे हो राम िकशुन बाबू, कल/g27थटर साहैब क/g2ध3 आ◌ॅडर बा। जरा \nबँच  कऽ रहऽ छोटा बाबू, आब अपना सभ चलह। (थाना /g3थधटाफक /g2ौ2/g3थधथान )  \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n51 \n \nनअम दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन बर/g2झ3डापर कुरसीपर बैस कऽ बी/g2ौ5 सँ रामलालक स/g2ऐध ब /g2झझध मे िवचार-िवमश/g3ौ1 कए रहल छिथ । राम \nिकशुन िच/g2झझताम/g272न छिथ ।) \n \nबी/g2ौ5 -   राम \nिकशुन भाय, ब/g3झौड  िच/g2झझतामे देखै छी। \nराम िकशुन-  अह/g3ौ3क/g2ध3 की कहब । अह/g3ौ3 सभटा बुिझ ते छी। खाली एगो गप नै बूझल हएत। \nबी/g2ौ5 -   एहेन कोन गप िछऐ? \nराम िकशुन-  आइए कनी काल पिहने थानाक बड़ा बाबू सि/g2झध/g255 हजार लऽ गं◌ेल आ तैयो \nबिच कऽ रहै लए किह गेला। \nबी/g2ौ5 -   की बात छेलै? \nराम िकशुन-  कल/g27थटरक ऑड/g3ौ1र छै जे राम  िकशुनक/g2ध3 िगर/g2ऐ1तार कऽ ऑिफसमे उपि/g3थधथत क/g2ौ5।  तँए थाना /g3थधटाफ आएल \nछल। एक लाखसँ कममे बड़ा बाबू मािनते नै छेला। एना जे जखिन-तखिन रहत, तहन तँ ठूठ भऽ जाएब। \nसभटा कमेलहा-खटेलहा पािनमे चिल जाएत। तहन के पूछत? एकर कोन उपए  हेतै, से िकछु नै फुराइए। \nबी/g2ौ5 -   हेतै दोस, सभ िकछुक उपए  होइ छै। अबेर-सबेर भऽ सकै छै। िह/g2ऐधमत नै हा/g2ौ5 । मन छोट नै क/g2ौ5 । छै \nउपए । (मुड़ी डोला कऽ) \nराम िकशुन-   कहू कोन उपए ? ज/g2ऐझदी कहू। \nबी/g2ौ5 -  जदी र मलालबाक/g2ध3 कोनो गर लगाए दैितऐ तँ अह/g3ौ3क क/gध1ौ दूर भऽ जैतए।  \nराम िकशुन-  हमरो मनमे तँ सएह छेलए। मुदा अिछ तँ उ भाितज। \nबी/g2ौ5 -  से अह/g3ौ3क भाितज कह/g3ौ3 बुझैए। ओकरो ने बुझक चाही जे उ क/g312ा छिथ । ए/g312े हाथे थोपरी किहयो बािज \nसकै छै? \nराम िकशुन-  से तँ ठीके। उ हमरा दु/g3थ2 म न बझैए। काए लाख हमरा नाश करौलक। \nबी/g2ौ5 -  बुझै िछऐ दोस, सोझ ओंगरीसँ घी नै िनकलै छै। जाबे धिर रमललबाक/g2ध3 कोनो पिकया जोगार नै लगाएब ताबे \nधिर अह/g3ौ3 चेनसँ नै रिह सकब। उ कबाबक ह/g3झौडी छी। \nराम िकशुन-  अहॴ बाजू दोस, कोन पिकया जोगार छै। \nबी/g2ौ5 -   मौत, ऐ दु िनय/g3ौ3सँ िनप/g25धा। \nराम िकशुन-  ई काज तँ हमरा बुते नै हएत। \nबी/g2ौ5 -  अह/g3ौ3 बुते नै हएत। हमरा बुते हएत ने। आ हमहूँ नै करब। दुिनय/g3ौ3 बड़ीटा छै। माल खच/g3ौ1 करबै आ घर \nबैसल कमाल देखबै। \nराम \nिकशुन-  आ जॱ फँसबै तब?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n52 \n \nबी/g2ौ5 -  \nअँए  यौ, उ/g27थखैरमे मुँह देबै तँ मुसराक डर करबै तँ काज बनतै। ओना हमरा ओ/g25धे क/g3ौ3च खेलाड़ी बुझै छी। \nकेतए  चिल जेतै से भगवानो बुझतै की नै, से नै किह। तखने अह/g3ौ3क क/g2ऐझयाण हएत। जिहना रईस जक/g3ौ3 \nरहलॱ तिहना रहब यौ। नै तँ उ छौरा भीखमंगा बना देत। \nराम िकशुन-  तँ अहॴ बाजू, की केना /g2ऐथलान बनतै? \nबी/g2ौ5 -  जेते पाइ केस-फौदारीमे खच/g3ौ1 हएत, तइसँ ब/g3झौड  क/g2ऐधमेमे ए/g2ऐधहर सभ काज भऽ  जाएत जइमे जीत िनि/g25ौत । मुदा \nकेस- फौदारीमे जीत अिनि/g25ौत । पिहने हमरा ओइ छौड़ासँ मेल करए िदअ। िबसवास बिढ़ जाएत, तहन ने \nकोनो अिगला काय/g3ौ1/g3झऐम करब । \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n53 \n \nदसम दृ/g302य  \n \n(अपन दलानपर रामलाल आ झामलाल माए ल/g35थमीक  संग बैस आपसी गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \n \nरामलाल-   माए तोरासँ िबन पुछने काि/g33ध   हम मामा \nगाम बौआ झामलाल के आनए चिल गेल रिहयौ। ई हमरासँ गलती \nभऽ गेलौ, माफ कऽ दे। \nल/g35थमी-  पूछक तँ चाही जाइसँ पिहने मुदा आबो किह देलह तँ कोनो तेहेन गलती नै भेलै। खाइर, तूँ की सोिच कऽ \nगेल छेलहक? केहेन सु/g2झझदर ओ/g25धै छेलै। ओतए भिर पेट भोजन तँ भेटै छेलै।◌े◌े \nरामलाल-  हम भिर िदन ए/g2ऐधहर ओ/g2ऐधहर रहै छेलॱ। बाबू बगदले छथुन। गामपर तूँ असगरे रहै छेल/g2ध3। से हमरा नीक नै \nलागै छल। झामलाल मामा गाममे बेसी काल मिहंस चरबैमे लागल रहै छेलए। जै कारणे बी.ए.मे बिढ़ य/g3ौ3 \nिरज/g2ऐझ ट  नै भेलै। \nल/g35थमी-   से तँ ठीके कहै छह। \nरामलाल-  भूखल दुखल एतए आगू पढ़बो करत आ तोरा संग सेहो रहत। इएह सभ सोिच कऽ एकरा आिन लेलॱ। \nल/g35थमी-   ठीके सोचलहक बौआ। बुिधयार लोकक काज ऐहन बोइ छै। \n(बी/g2ौ5क /g2ौ2वेश । देखतिह ल/g35थमी मुँह झ/g3ौ3िप  /g2ौ2/g3थधथान केली।) \nरामलाल-   /g2ौ2णाम काका, आइ के/g2ऐधहर सु/g2ौ5 ज उगलै। \nबी/g2ौ5 -  सु/g2ौ5 जक उगनाइ तँ िनि/g25ौ त छै। मुदा अपन सबहक ि/g3झऐयाकलाप अिनि/g25ौत  छै। किहयो नावपर गाड़ी आ \nकिहयो गाड़ीएपर नाह रहै छै। की हाल-चाल छह। \nरामलाल-  अपने सबहक िकरपासँ जे छै से नीके छै। \nबी/g2ौ5 -    एकरा नै िच/g2झझहिलऐ । \nरामलाल-   हमरे छोट भाय छी झामलाल। मामा गाममे रहै छेलए। बौआ, काकाक/g2ध3 गोर  लगहुन। (झामलाल बी/g2ौ5क/g2ध3◌े गोर \nलगलक।) \nबी/g2ौ5 -  \nब/g3झौड  स/g27ौजन लगै छह बौआ। ई तोरा जक/g3ौ3 नै हेतह। तूँ तँ बड़का नेता भऽ गेलह हेन। \nरामलाल-  काका, छु/g27धछाक/g2ध3 के पू/g27धछा? \nबी/g2ौ5 -  नै हौ, सुनै िछऐ आ देखबो करै िछऐ जे तूँ राम िकशुन काकाक/g2ध3 नाकोदम  कराए देने छहक। हिरदम  थाना-\nपुिलस लगल रहै छि/g2झझ ह  । \nरामलाल-  नै काका, एगो कहबी छै जे ओतबे खाइ जे मोछमे नै लागए। काका, पर \nहमर बाबू िबसवास केलकिन आ ओ अपन सुतारमे लिग गेलिथ। की करबै, मजबूरी छल। काका, बड़ी काल \nगप-स/g2ऐथ प  भेलै। हमरा ऐठाम चाहक जोगार नै छै। चलू दोकानेपर पीअल जाए। \nबी/g2ौ5 -  चलह। (रामलाल आ बी/g2ौ5 लालूक चाहक दोकान पर जाइ छिथ। पद/g3ौ5 खसैए । फेर पद/g3ौ5 उठैए । दुनू आदमी \nचाहक दोकानपर पहुँच जाइए।) राम िकशुन क/g2ध3 ग/g31ऐेदारी नै करबाक चाही। आिखर दुिनय/g3ौ3 िबसवासेपर चलै छै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n54 \n \nरामलाल-  लालू \nकाका, दूगो चाह देब। \nलालू-   माने जे, मानेजे दुइएगो चाह। एते िदनपर एल/g2ध3 आ माने जे दुइएगो। \nरामलाल-  दुइए गोटे छी तँ कएगो? \nलालू-  माने जे, मानेजे चािरगो। माने जे एक आदमी दूगो आ माने जे एक आदमी दूगो। \nबी/g2ौ5 -  तूँ नै बुझै िछहीन लालू, बेसी चाह खराबी करै छै। सभक/g2ध3 नै पचै छै। दुइएटा दहीन। \nलालू-  माने जे मजाक केिलअ। माने जे दुइएटा लेबहक। माने जे दुइएटा चाह देबह, सएह नऽ। \nबी/g2ौ5 -   हँ, दुइएटा दहीन। एते िकयो गप बनाबए। \nलालू-  माने जे तोरा दुइएगो चाह चाही। माने जे दुइ एगो चाह तुर/g2झझत  दइ िछअ। माने जे श/g3ौधत र हए। (लालू बी/g2ौ5 आ \nरामलाल क/g2ध3◌े चाह देलिन। दुनू गोटे चाह पीबैक संग गप-स/g2ऐथ प  करै छिथ।) \nबी/g2ौ5 -  रामलाल, बाबूक/g2ध3 देखै िछअ राम िकशुन \nकाका ऐठाम बहुत िदनसँ। से िकए? \nरामलाल-  की कहब काका, चलए ने आबए तँ अँगना ट/g37थढ़। माए पिरबारक नीक अधलाक स/g2ऐध ब /g2झझध मे कहलकिन जे हमरा \nबुझने अहॴक गलती लगैए। तैपर माएक/g2ध3 मारए लगलिखन। जॱ नै छोड़ैिबितयिन तँ जीब नै दैिथन। तही \nदुआरे ओ काका ऐठाम आिब रहए लगला। लगै छै जे काका नून पढाकऽ िखया देने छिथन। \nलालू-   माने जे चाह पीब/g2ध3 की गपे करब/g2ध3। \nरामलाल-  काका भऽ गेल चाह पीअल। \nलालू-   माने जे ई धरमशाला नै िछऐ, दोकान िछऐ। \nरामलाल-  पाइ केते भेल \nकाका? (चाहक कप रिख ।) \nलालू-   माने जे बीसे टका। \nरामलाल-  \nकाका, ऐ बीचमे दाम ब/g3झौड  बढ़ा देिलऐ की? \nलालू-  माने जे सभ चीजक रेट बढ़लै आ चाहक/g2ध3 ओिहना र हतै। माने जे हमरा जक/g3ौ3 चाह के बनबै छै? माने जे \nठोरमे ठोर सिट जाइ छै। माने जे हमरा लग पाइ बेसी लगबे करतौ। \nबी/g2ौ5 -  (चाहक कप रिख ) रामलाल, तूँ- तूँ माएं- माएं नै करह। पाइ हमहॴ दऽ दइ िछऐ। \nरामलाल-  नै काका, हमहॴ दऽ दइ िछयिन। अह/g3ौ3 हमर गे/g3थधट छी। \nबी/g2ौ5 -   त/g2धध गरीब छह, बेरोजगार छह। हमहॴ दऽ देबै तँ की भऽ जेतै? \nरामलाल-  काका, गरीब आ बेरोजगारक/g2ध3 इ/g27ौजत नै होइ छै की? \nबी/g2ौ5 -   हम तोरासँ /g257े/g3थ3 ठ  छी। हमरा रहैत तॲ पाइ देबहक से नीक नै हेतै। \nलालू-  माने जे जे पाइ देबह से दाए, ओ/g25धे हवा नै छोड़ह । माने जे पाइ दाए, दोकान खाली करह। (बी/g2ौ5 बीसगो \nटाका लालूक/g2ध3 देलिन आ दुनू आदमी गप-स/g2ऐथ प  करैत दोकानसँ बहरेलिथ।) \nबी/g2ौ5 -   आब जाइ िछअ रामलाल। आन िदन गप-स/g2ऐथ प  हेतै। \nरामलाल-  ठीक छै काका /g2ौ2णाम । \nबी/g2ौ5 -   खुश र हऽ। (बी/g2ौ5क /g2ौ2/g3थधथान ) \nरामलाल-  लालू काका, आब अव/g3थधथा भेलह । कनी बोलीमे लैस राखहक।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n55 \n \nलालू-   माने जे तू हमरा एते नै सीखा। माने जे हमरा आगूमे जनमल छ/g2ध3।  \nरामलाल-  \nकाका, जे कहलॱ गलती केलॱ। माफ क/g2ौ5 । (हाथ जोिड़) \nलालू-   माने जे जो, गुलछर/g3ौ5 नै मार । (रामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n56 \n \nएगारहम दृ/g302य  \n \n(राम िकशुन अपना बर/g2झ3डापर बैस पेपर पढ़ै छिथ। तखने बी/g2ौ5क /g2ौ2वेश ।) \n \nबी/g2ौ5 -   नम/g3थधकार दोस । \nराम िकशुन-  नम/g3थधकार नम/g3थधकार । आउ बैसू। कहू, की कुशल? \nबी/g2ौ5 -  \nब/g3झौड  नीक अिछ। रामलाल ऐठाम गेल रही। भ/g2ध3ट भेल आ गपो-सपो भेल। \nराम िकशुन-  की गप-स/g2ऐथ प  भेल? \nबी/g2ौ5 -  कए रंगक गप- स/g2ऐथ प  भेल। अहूँ स/g2ऐध ब /g2झझध मे गप भेल। लखन भैयाक स/g2ऐध ब /g2झझध मे गप भेल। लालूक चाहक \nदोकानपर आिब चाह पीलॱ दुनू गोटे। पाइ हमहॴ देिलऐ। \nराम िकशुन-  हमरा स/g2ऐध ब /g2झझध मे की गप-स/g2ऐथ प  भेल। \nबी/g2ौ5 -  ओकर भाव छेलै जे जखिन काका हमरा भाितज नै बुझिथन दु/g3थ2मन बुझिथन तँ हम हुनका की बुझबिन? \nबरदासक तँ सीमा होइ छै। बाबू हुनकापर िबसवास केलिखन। मुदा ओ ओकर फैदा उठौलिन। \nराम िकशुन-  आब ई सभ छोड़ू। अिगला योजना बताउ। \nबी/g2ौ5 -  हमर योजना इएह अिछ जे अखने राजा ऐठाम चलू। नगद नारायण जेतेमे फाइनल हएत से कऽ लेब। अपने \nओ समए देता। ओइ समैपर \nअह/g3ौ3क काज बिन जाएत। सभ परेशानीसँ मु/g27थत भऽ जाएब । \nराम िकशुन- ठीक छै, कखिन जेबै। \nबी/g2ौ5-  अखने चलू। परेशानीक/g2ध3 माथ पर नै रखबाक चाही। जेतेक ज/g2ऐझदी भऽ  सकए ओकर भगबैक /g2ौ2यास करबाक \nचाही। \nराम िकशुन-  तहन चलू अखने। \nबी/g2ौ5 -  चलू। (दुनूक /g2ौ2/g3थधथान राजा ओइठाम । पद/g3ौ5 खसैए । फेर पद/g3ौ5 उठैए । राजा अपन समूहम प/g3ौ3च आदमी अिछ । \nआन चािर आदमी सलीम मो/g3थधतकीम , बौधु आ मनोज अिछ। तीन गोटे दा/g2ौ5 पी रहल अिछ। एगो नटुआ \nचमेली नाच-गािब कऽ दा/g2ौ5 पीआ रहली अिछ आ अपनो पी रहली अिछ। पूरा मेहिफल म/g3थधतीमे झूिम रहल \nअिछ। गेटपर सलीम आ बौधु पे/g3थधतौल तनने अिछ। तखने आगू आगू बी/g2ौ5 आ पाछू- पाछू राम िकशुन \n/g2ौ2वेश। ) \nबी/g2ौ5 -  सरदार लग जेबाक अिछ। \nसलीम-   सरदार, दूटा मोकीर अपने लग जाए चाहैए। की, आ/g253ा होइ छै? \nराजा-   बाइ इ/g27ौज त \nनेने आउ। (सलीम आ बौधु दुनूक माथमे पे/g3थधतौल सटा राजा लग आनैए ।) ओ ऽ ऽ ऽ बी/g2ौ5 \nभाय। सलीम आ बौधु अपन /g3झौयुटीपर जाउ। (दुनू अपन /g3झौयूटीपर लिग  गेल।) आउ बी/g2ौ5 बाबू, बैसू। संगमे \nके छिथ? \nबी/g2ौ5 -    हमरे दोस छिथ राम िकशुन।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n57 \n \nराजा-    अ/g27धछा अ/g27धछा, बैसै जाइ जाउ आ मेहिफलक आन/g2झझद िलअ । \n(सभ िकयो मेहिफलमे दा/g2ौ5 पीब क ऽ म/g3थध त  अिछ।) \nराजा-    ( म/g3थधतीमे) की बी/g2ौ5 भाय , \nकेतए  एलॱ हेन? \nबी/g2ौ5 -    हमरे दोसक/g2ध3 एगो काज छेलै। \nराजा-   कोन काज, बाजू। \nबी/g2ौ5 -  िहनके एगो भाितज छै। उ िहनका नाकोदम कऽ देने अिछ। सएह ओकर कोनो पिकया जोगार लए एलॱ \nहेन। \nराजा-   अह/g3ौ3 चाहै की िछऐ ? \nबी/g2ौ5 -    ऐ दुिन य/g3ौ3सँ िनप/g25धा। \nराजा-    माल पूरा एगो लागत। \nबी/g2ौ5 -    िकछु कम कऽ दैितयिन। दोस छिथ तँए। \nराजा-   हम जे बािज देलॱ से प/g312ा। ओना और बेसी हेबाक चाही। मुदा दोस छिथ तँए ओतबे। काज करेबाक अिछ \nतँ बेना िदयौ, नै तँ र/g3थधता नापू। \nबी/g2ौ5 -    की दोस, िवचार छै ने? \nराम िकशुन-   हँ हँ, िवचार अिछए। \nबी/g2ौ5 -   तहन िदयनु एक हजार एक बेना। (राम िकशुन एक हजार एक टाका बी/g2ौ5क/g2ध3 देल क आ उ राजाक/g2ध3 देल क।) \nराजा-    आ ब/g3ौ3की िननानबे हजार टाका किह या? \nबी/g2ौ5 -    काज भेला के िबहान भने। \nराजा-    िमस नै हेबाक चाही। नै तँ अहॴपर िबसाएत। \nबी/g2ौ5 -    नै नै, िमस नै भऽ सकै छै। \nराजा-   ठीक छै।, काि/g33ध   नअ बजे अह/g3ौ3 अपन गामक एक ग/g27धछा लग ओकरा लऽ कऽ  आउ। हम सभ ओतए तैयार \nरहब। \nबी/g2ौ5 -    ठीक छै। हम अपने लऽ कऽ आएब समैपर। \nराजा-   आब अह/g3ौ3 सभ जाउ । (बी/g2ौ5 आ राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान। ) की बहादुर सभ? तूँ सभ तैयार छ/g2ध3 ने? \nचा/g2ौ5 गोटे-   जी सरदार, हम सभ तैयार छी। \nमो/g3थधतकीम -  सरदार, ऐ काजक लेल हम असगरे काफी छी। \nअह/g3ौ3 सभ िकए क/gध1ौ करब ? \nबौधु-    सरदार, हमरा आ/g253ा िदअ , ओकरा हम असगरे घरेसँ उठा आनै छी। \nमनोज-   सरदार, एक बेर इशारा किरयौ अपने, असगरे ओकरा सॱसे पिरवारक/g2ध3 नै \nउठा लेल/g373 तँ हमरा नाओंपर कु/g25धा पोिस देब।  \nराजा-   सलीम तूँ िकछु नै बजल/g2ध3। डर होइ छौ की? \nसलीम-  डर आ हमरा, डर हमरा अहॴटाक/g2ध3 होइए। और ऐ दुिनय/g3ौ3मे कोनो माएक लाल नै अिछ  जेकरासँ हम डरब। \nअह/g3ौ3 आ/g253ा िदयौ, हम असगरे सौस/g37थ गामक/g2ध3 देख लेबै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n58 \n \nराजा-  ह ह ह ह ह...। हमरा चा/g2ौ5 बहादुर पर नाज अिछ। चा/g2ौ5 बहादुर , जीबू जागू आ दुिनय/g3ौ3क/g2ध3 लुटू। वाह! वाह! \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n59 \n \nबारहम दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमी अप न दलान बहािर रहल अिछ। िभनसरे-िभनसरे बी/g2ौ5 रामलाल ऐठाम  पहुँचल। रामलाल अ /g2झझदरमे सूतल \nअिछ। बी/g2ौ5क/g2ध3 देखैत मातर ल/g35थमी घोघ तािन अ/g2झझदर गेली। ), \n \nबी/g2ौ5 -   (ठाढ़े ठाढ़) रामलाल, रामलाल। रामलाल छह हौ। \nल/g35थमी-   ( अ/g2झझदरसँ) रामलाल सुतले छि/g2झझ ह  । की कहै छिथन? \nबी/g2ौ5 -   कनी पठा िदयनु, ज/g2ौ5री गप अिछ।  \nल/g35थमी-   बौआ, बौआ, रामलाल बौआ। \nरामलाल-   उँ। की कहै िछहीन? \nल/g35थमी-    दूरापर बी/g2ौ5 \nकाका बड़ी कालसँ ठाढ़ छथुन। \nरामलाल-   इएह एलॱ काका। \nबी/g2ौ5 -    एते िकयो लोक सुतए। आबह ज/g2ऐझदी आबह । (रामलाल बहाराएल) \nरामलाल-  की काका, आइ भोरे-भोरे? बैसल जाउ। \nबी/g2ौ5 -   हमरा संगे तोरा एकठाम जाइक छह। (बैस कऽ) \nरामलाल-  केतए  काका? \nबी/g2ौ5 -   हौ एक आदमी हमर पाइ रखने अिछ। कहै िछऐ तँ आइ-काि/g33ध , आइ - \nकािल करैए। उनटे कहा- कही कऽ लइए । \nरामलाल-   के िछऐ काका? \nबी/g2ौ5 -   तूँ नै िच/g2झझहबहक। तूँ नेता जक/g3ौ3 लोक छह, कनी अपनेसँ किहतहक समझाए कऽ। \nरामलाल-  चलू, कहबिन। \nबी/g2ौ5 -   चलह, ओ/g2ऐधहरे चाहो पीअब। (दूनू गोटे /g2ौ2/g3थधथान केलिन । पद/g3ौ5 खसैए ।) \nरामलाल-  केते पाइ लेनेए? \nबी/g2ौ5 -  लाखक लमसम बुझलहक। म/g2धधछ तँ इएह-इएह रखने अिछ। मुदा लाज किनको नै। म/g2धधछ िछऐ की कथीदुन \nिछऐ। \nरामलाल-  चलू ने, तेहेन बात कहबै जे छ/g312 दऽ लगतै। ठेहुनक कफ छूिट जेतै। \n \n(पद/g3ौ5 उठैए। लालूक चाह दोकान आिब गेल। दोकानपर ग/g373हकीक भीड़ अिछ । दुनू आदमी दोकानपर बैसल) \nबी/g2ौ5 -    लालू दूगो चाह िद ह/g2ध3। \nलालू-   माने जे दुइएगो चाह लेबहक। \nबी/g2ौ5 -   हँ हँ दुइएटा िदहिन।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n60 \n \nलालू-   माने जे अरामसँ बैसह। माने जे दइ िछअ। \nरामलाल-  कनी ज/g2ऐझदी देबै \nकाका। \nलालू-   माने जे ब/g3झौड  औगताएल छ/g2ध3। माने जे तूँ नै देखै छ/g2ध3 जे दोकानपर भीड़ छै। माने जे बेसी औगताएल रहए तँ \nदोसर दोकान देखहीन। \nबी/g2ौ5 -   ब/g3झौड  बजै छ/g2ध3 लालू। काजो बढ़ा। \nलालू-   माने जे आिगओ-पािन डरेतै। माने जे हम बैसल तँ नै छी। माने जे काजमे लगले छी। माने जे चाह बिन \nगेलह, लएह। (लालू दुनूक/g2ध3 चाह देलक । दुनू चाह पीब रहल अिछ। गपो-स/g2ऐथ प  होइए ।) \nबी/g2ौ5 -    रामलाल, राम िकशुन काका घमलह की नै? िकछु और देलकह की नै? \nरामलाल-   िकछु नै। \nबी/g2ौ5 -  नीक बात नै भेलै। हुनका एना नै करबाक चाही। तहूमे अपन स म/g3ौधग क संग। (दुनू गोटे चाह पीब कप रिख  \nदेलिन।) पाइ ले लालू। \nलालू-   माने जे लाबह पाइ। माने जे खुदरा िदहक। माने जे बेसी आदमी नमरीए \nपनसौआ दइ छै। \nबी/g2ौ5 -   खुदरे छौ आइ। िच/g2झझता नै कर।  \nलालू-  माने जे तँ◌ू \nब/g3झौड  नीक लोक छह। माने जे लाबह। (बी/g2ौ5 लालूक/g2ध3 पाइ देलक।) \nबी/g2ौ5 -   चलह रामलाल। ब/g3झौड  देरी भऽ गेल एतए। \nरामलाल-  हँ हँ, चलू काका। (दुनूक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए। दुनू र/g3थधतामे गप -स/g2ऐथ प  करैत जाए रहल अिछ ।) \nबी/g2ौ5 -    रामलाल, बाबू अपना ऐठाम एलखुन की नै। \nरामलाल-   नै तँ। \nबी/g2ौ5 -   ईहो बिढ़य/g3ौ3 नै भेलै। राम िकशुनक/g2ध3 चाही जे तोरा बाबूक/g2ध3 समझा-बुझा घर पठा दैतएिथन। के नै बुझै छै जे \nज/g25धै दसटा बरतन रहै छै, ओते हरबरेबे करतै। कािबल आदमी जक/g3ौ3 काज राम िकशुन नै केलिथ। ओना उ \nहमर दोसे छिथ। मुदा कहै िछयिन तँ कोनो काने- बात नै। \nरामलाल-   अह/g3ौ3 तँ सभटा बुिझ ते िछऐ। (पद/g3ौ5 उठैए। राजा, मो/g3थधतकीम आ मनोज डकैतक भेसमे ठाढ़ छिथ। तखने \nबी/g2ौ5 आ रामलाल पहुचल।) \nबी/g2ौ5 -    नम/g3थधकार राजा भाय। \nराजा-    नम/g3थधकार , नम/g3थधकार बी/g2ौ5 भाय। इएह महानुभाव छिथ की? \nबी/g2ौ5 -   हँ इएह छिथ। \nराजा-  मो/g3थधतकीम आ मनोज,/g257ीमा/g2झझक/g2ध3 कनी सेवा कऽ िदयनु। बड़ी दूरसँ एला, थाकल हेताह। (दुनू गोटे रामलालक/g2ध3 \nथोपराए रहल अिछ। बी/g2ौ5 आ राजा देिख रहल अिछ ।) \nरामलाल-  हम की केलॱ अह/g3ौ3 सभक/g2ध3? एना \nिकए थोपराए रहल छी? \nमो◌े◌े◌े/g3थधतकीम -  बी/g2ौ5 भाय सँ पूछ। मनोज,कनी /g2ौ5 कू एकर गप सुनू।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n61 \n \nरामलाल-  की िबगाड़लॱ \nकाका? एना िकए करबै छी? पलोसी दऽ कऽ आिन लेल/g373 आ  मािर खुआबै छी। नीक नै केलॱ। \nखाइर िच/gध2ऐ गेलॱ अह/g3ौ3क/g2ध3, केते पािनमे छी। अह/g3ौ3 सनक घिटया आदमीपर थूः थूः थूः। अहूँ सभ इएह काज \nकरै छी। एहेन सु/g2झझदर देह अिछ । ऐ देहक/g2ध3 िकए कलंिकत करै िछऐ? ई देह जदी ईमनदारीसँ काज किरतए \nतँ समाजमे नाओं होइतए। अहुँ सभपर थूः थूः थूः। \nमनोज-   मो/g3थधतकीम , दुिनय/g3ौ3मे सभ बाबाजी भऽ जेतै तँ दुिन य/g3ौ3क रह/g3थध य  खतम भऽ जेतै। बी/g2ौ5  काकाक/g2ध3 छोिड़ अपने \nसभक/g2ध3 पढ़ाए रहल अिछ। \nरामलाल-   पढ़ाएब की? अपने पढ़ल छी से। अहॴ सभ पिढ़-िलिख कऽ नाओं कए रहल छी। \nमो/g3थधतकीम -  हमरा सभसँ दुिनय/g3ौ3 डरैए आ त/g2धध लबर-लबर करै छ/g2ध3, मुँह लगबै छ/g2ध3। \nरामलाल-   अह/g3ौ3 सभ पर थूः थूः थूः। \nराजा-  मो/g3थधतकीम आ मनोज, गप-स/g2ऐथ प  करैक समए नै छै काम तमाम कर। िकछु आदमीक/g2ध3 आबैत देखाइए।  (मनोज \nरामलालक/g2ध3 किस  कऽ पकिड़ लेलक। मो/g3थधतकीम च/g312ू पेटमे, छातीमे, ज/g3ौ3घमे बािहमे आ पीठमे भॲिक देलक। \nरामलाल खिस पड़ल।) \nरामलाल-  आह! ओह! नीक नै केलॱ काका। अहा! माए गै। बाप रौ! अहा! ओह! \nपािन, पािन। (बेहोश भऽ गेल) \nराजा-  मनोज, ऐ काजमे बेसी समए नै लेबाक चाही। लेट भऽ रहल छै। दोसरो ठ/g3ौ3 जेबाक छै। ज/g2ऐझदी कर। चािर -\nप/g3ौ3च  आदमी आिब रहल छै।  \n(मनोज अपन च/g312ूसँ रामलालक गरदिन  कािट देलक।) \nमनोज-   सरदार काम तमाम भऽ गेल। \nराजा-  बी/g2ौ5 भाय , लग जा कऽ देिखयौ। अह/g3ौ3क काज बनल की नै बनल ? (बी/g2ौ5 लग जा कऽ देखलक।) \nबी/g2ौ5 -  राजा भाय, काज बिन गेल। अहा! बेचारा \nब/g3झौड  नीक छेलए। हमरा ब/g3झौड  माने छेलए। \nराजा-  भागै जाइ जाउ। आिब रहल-ए प/g3ौ3च आदमी। (सभ िकयो कारी कपड़ासँ झ/g3ौ3िप  भािग रहल अिछ।) बी/g2ौ5 भाय , \nब/g3ौ3की रकम लाउ । \nबी/g2ौ5 -  काि/g33ध   आबै छी। (बुधन, घूरन , भूटन, पलटू आ िचनमाक /g2ौ2वेश । सभ िकयो लाश देिख आ/g25ौय/g3ौ1मे पड़ल \nअिछ।) \nबुधन-   घूरन , खतम छै। सुगबुगेबो नै करै छै। (घूरन कनीए लाश उघारैए) \nघूरन -   गरदिन ए काटल छै तँ केना सुगबुगेतै? \nभूटन-   पलटू भैया, ई िछ ऐ के? \nपलटू-   हमरा लगैए जेना लखन भैयाक बेटा रहै। \nिचनमा-   पलटू, के रौ, रामलाल? \nपलटू-   हँ हँ, ठीके कहै छ/g2ध3 रामलाल। \nबुधन-   कनी औरो उघािर कऽ देखै िछऐ तँ िच/gध2ऐ जेबै।  \nघूरन-   धूर मद/g371, फँसैके काज छौ। जुग-जमाना नै बुझै छीही।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n62 \n \nभूटन-  केकर खेती केकर गाए। कोन पापी रोमए जाए। अखने पुिलस एतौ तँ चिल जेमे िखचड़ी खाए लए। \nपलटू-   भाग रौ, ओएह पुिलसक गाड़ी अबै छै। \nिचनमा-  ठीके रौ, ज/g2ऐझदी भािग जो। अखिन पुिलस ओ/g25धै छै। ज/g2ऐझदी िनकल । मुदा एना नै करबाक चाही। जे एना \nकेलक, ओकरा नीक नै हेतै। \nबुधन-  कौआ सरापने ब/g2ध3ग मरै छै? चलै चल, जे होइ छै से नीके होइ छै। तूँ जेकरा खराप कहै छीही, तेकरा कोय \nनीको कहैत हेतै। \nघूरन -  पुिलस हैअए एलै। भागै जो। (बुधन, घूरन , भूटन, पलटू आ िचनमाक /g2ौ2/g3थधथान । आ ओम /g2ौ2काश पवन , िबलट \nआ नदीमक /g2ौ2वेश ।) \nओम /g2ौ2काश -  नदीम, तिनएँ देखाइ हऽ लाश। पूरा उघारह तँ। (नदीम कारी कपड़ा हटा लाश पूरा उघारलक।) (गौरसँ \nदेिख।) हमरा लागत हई, ई रमललबा हऽ। छोटा बाबू तोरा कैसन लागत हऽ? \nपवन-   बड़ा बाबू, तनी- तनी हमरो लागत हई। मुदा रमललबा कारी तँ नै बा? \nिबलट-  बड़ा बाबू, मुद/g3ौ5क/g2ध3 की करबै से, ज/g2ऐझदी क/g2ौ5। म हँिक जाएत तँ उठा- बैसीमे िद/g312त हएत। \nनदीम-   बड़ा बाबू, कनी- कनी महँकबो करै छै। (नाक दािब) \nओम /g2ौ2काश -  लाशके का होई, पो/g3थधटमाट/g3ौ1म होई । चौकीदार लादह गिड़यामे। \nनदीम-   हमरा असगरे हेतै सर? \nओम /g2ौ2काश -  बड़ी कोिढ़या हऽ तूँ। कोिशश तँ करह। ना होई हम लोगन का करब िहय/g3ौ3। (नदीम नाक दािब कुिथ- कािथ \nकऽ मूद/g3ौ5क/g2ध3◌े गाड़ीमे लादलक।) देखए होई ना। कोनो काजके कोिशशमे ना चुकबाक चाही। पिहले ना ना \nकही, ओइसे िह/g2ऐधमत कम हो जाई। \nपवन-  \nबड़ा बाबू, लेट हो रहल हऽ। फेर लाश पो/g3थधटमाट/g3ौ1ममे भी जाई ना।  (सबहक /g2ौ2/g3थधथान ) \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n63 \n \nतेरहम दृ/g302य  \n \n(दलानपर बैस ल/g35थमी आ झामलाल आपसी गप-स/g2ऐथ प  करै अिछ। स/g3ौ3झक  \nसमए अिछ।) \n \nल/g35थमी-    बौआ, दुपहरमे कोनो गप बुझबो केलहक? \nझामलाल-   (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) नै माए, \nकेतए  की भेलै? हम घरमे िकछु पढ़ै छेलॱ। \nल/g35थमी-  हमहूँ अँगनामे खे/g2झझहरा सीऐ छेलॱ। अँगनेसँ सुनिलऐ जे जुलुम भेलै, एगो छौराक/g2ध3 गरदिन  कािट देलकै। डरसँ \nबहरेलॱ नै। \nझामलाल-  माए गै, आइ भैयाक/g2ध3 नै देखै िछऐ ? \nल/g35थमी-   भैयाक/g2ध3 कोनो ठेकान नै। आइ एतए काि/g33ध   ओतए। जेतइ धर तेतइ घर। \nझामलाल-  गेलखुन केतए ? \nल/g35थमी-  सुित ले छेलखुन तँ बी/g2ौ5 काका आएल छेलिखन। हुनके संगे सात-आठ बजे िभनसर िनकललखुन। \nझामलाल-  (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) केतए  सात बजे िभनसर आ केतए  छह बजे स/g3ौ3झ ? \nअखिन धिर िकए नै एलिखन? हमरा शक होइए। \nल/g35थमी-  कोनो शक नै। बुझै छहक, बी/g2ौ5 काका केहेन नीक लोक छिथन। हुनका संगे गेलखुन तँ कोन चीजक \nशक। हुनके कोनो काज हेतिन। हुनके ऐठाम हेथुन। हुनके ऐठाम खेने-पीने हेथुन। \nझामलाल-  नै गै, आइ काि/g33ध   बापक/g2ध3 बेटापर िबसवास नै छै, पितक/g2ध3 प/g27ऐीपर िबसवास नै छै, गु/g2ौ5 के चेलापर िबसवास नै \nछै, केते कहबौ। आ बी/g2ौ5 काका तँ आन छिथन। \nल/g35थमी-  नै बौआ से बात होइ नै छै हिरदम । जेकरासँ मन िमलै छै आ काज होइ छै, ओएह िबसबासी होइ छै। चाहे \nउ आन होइ वा अ/g2ऐथपन। भैयाक/g2ध3 हुनकापर िबसवास भेलह, तँए गेलखुन। ऐमे िचंता आ शक करबाक कोनो \nबाते नै। \nझामलाल-  तूँ तँ माए िछहीन, बुिझ ते हेबहीन। \nल/g35थमी-   की बौआ? \nझामलाल-  केतेक गड़बर आदमी एतेक मधुर बजतौ जे लगतौ, ओकरा मुहसँ अमृत चुबै छै। \nल/g35थमी-   से तँ होइ छै। \nझामलाल-  माए गै, हमरा मन होइए जे बी/g2ौ5 \nक/g312ाक  घरपर देखितऐ जे भैया की करै छिथन? \nल/g35थमी-   जा देखहक। बड़ी काल भैयो गेलै। \nझामलाल-  जाइ िछयौ माए। (झामलालक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए। फेर पद/g3ौ5 उठैए। झामलाल  बी/g2ौ5 ऐठाम पहुँचल। बी/g2ौ5 \nघरेपर छिथं।) \nझामलाल-  काका, भैया कह/g3ौ3 छिथन ?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n64 \n \nबी/g2ौ5 -   ( आ/g25ौय/g3ौ1सँ) हमरा ऐठाम कह/g3ौ3 छथुन । उ तँ दसे बजे ऐ ठामसँ गेलखुन। \nझामलाल-  कह/g3ौ3 एलिखन घर पर। \nकेतए  गेलिखन? \nबी/g2ौ5 -  हमरा लग बजै छेलखुन, कनी मामा गाम जेबै। बहुत िदन भऽ गेलै। भऽ सकैए; ओ/g25धै गेल हेथुन। \nझामलाल-  ठीक छै हम जाइ छी काका। \nबी/g2ौ5 -  जेबह िकए । खा-पीअ आ रहऽ। स/g3ौ3झ भऽ गेलै। एतै रिह जा। काि/g33ध   चिल जैहऽ। जुग-जमाना नीक नै \nछै। आइए ओइ पुल लग एगो छौराक/g2ध3 गरदिन  कािट कऽ फेक देने छेलै िदनेमे। देखल नै जाइ छेलै। \nझामलाल-  जाइ छी काका, माए िच/g2झझतामे हेती।  \nबी/g2ौ5 -   नै मानबह तँ चिल जा ज/g2ऐझदी। \nझामलाल-  /g2ौ2णाम काका जाइ छी। (/g2ौ2/g3थधथान ) (पद/g3ौ5 खसैए। झामलाल अपना ऐठाम जा रहलए। पद/g3ौ5 उठैए। झामलाल \nअपना ऐठाम पहुँच गेल। ल/g35थमी िच/g2झझतामे बैसल अिछ। ) \nल/g35थमी-   की भेलह बौआ? \nझामलाल-  कह/g3ौ3 छथुन भैया हुनका ऐठाम । कहलिखन दसे बजे गेलह। हम पुछिलयिन- “घरपर कह/g3ौ3 गेलिखन ।” उ \nकहलिन - “मामा गाम गेल हेथुन।” \nल/g35थमी-   ( आ/g25ौय/g3ौ1सँ) मामा गाम गेल हेथुन। काि/g33ध   िभनसरे चिल जैहऽ मामा गाम। \nकिहयहुन- खाली मेहमानीए टा हेतै की पेटोक जोगार हेतै। \nझामलाल-  ठीक है माए, काि/g33ध   भोरे मामा गाम चिल जाएब। (/g2ऐथयारसँ) माए गै, खच/g3ौ5-पािनमे िद/g312त होइ छौ तँ िकछु \nिव/g32धाथ/g3ौझक/g2ध3 टीशन प ढ़ाबी। \nल/g35थमी-   ई तँ ब/g3झौड  सु/g2झझदर काज छै। ई काज के कहत नै करैले। \nझामलाल-  हमर िवचार अिछ जे पढ़ेबो करी, पढ़बो करी आ कनी-मनी घरोक/g2ध3 देखी। \nल/g35थमी-   ब/g3झौड  बिढ़य/g3ौ3 िव चार छह।  \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n65 \n \nचौदहम दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमीक भाए आ झामलाल मामा ल/g35थमण अपन दलान पर कु/g32ौी कािट रहल छिथ। तखने झामलाल /g2ौ2वेश ।) \n \nझामलाल-  मामा गोर लगै छी। \nल/g35थमण -   ( /g2ौ2स/g3झ2 मने) जीबू, जागू आ खूब मलफै उड़ाउ। \nझामलाल-  मलफै की होइ छै मामा? \nल/g35थमण -  नै बुझलहक भागीन, तोरे सनक छौड़ा सभ जखिन ए/g2ऐधहर - ओ/g2ऐधहर बौआइत रहैए  िनफीकीर भऽ कऽ तँ ओकरे \nमलफै उड़ेनाइ कहै छै। अ/g27धछा, क\nहऽ केतए  एलह आइ एते सबेर? \nझामलाल-  मामा, एलॱ जे भैया कह/g3ौ3 छिथन ? \nल/g35थमण -   ( आ/g25ौय/g3ौ1सँ) भैया, भैया कह/g3ौ3 एलखुन । \nझामलाल-  बी/g2ौ5 काका कहलिखन- “मामा गाम गेल हेथुन।” \nल/g35थमण -   बी/g2ौ5 काका के छिथन? \nझामलाल-  हमर राम िकशुन क/g312ाक  दोस छिथन। गौव/g2ध3 छिथन। हुनके संग काि/g33ध   सात बजे िभनसरे िनकललिथ। \nअखिन धिर नै भेटलिथ। माएक/g2ध3 ब/g3झौड  िच/g2झझता भऽ गेल  छै। तैमे काि/g33ध   एगो मुद/g3ौ5 हमरा घरसँ कनी दूर र/g3थधते \nकातमे गरदिन  काटल भेटलै। पुिलस पो/g3थधटमाट/g3ौ1म लए लऽ गेल। \nल/g35थमण -  अ/g27धछा भागीन , तूँ चलह हम आबै छी। माएक/g2ध3 किह िदहक जे मामा ऐठाम भैया नै पहुँचल। (झामलाल अपन \nघरपर आिब रहल अिछ। पद/g3ौ5 खसैए । झामलाल अपन घरपर पहुँचल। ल/g35थमी िच/g2झझताम/g272न अिछ । पद/g3ौ5 उठैए ।) \nल/g35थमी-   (उदास मने) छेलखुन भैया? \nझामलाल-  कह/g3ौ3 छेलखुन ओ/g25धौ। मामाक/g2ध3 सभ बात कहिलयिन तँ ऊहो ब/g3झौड  आ/g25ौय/g3ौ1मे पिड़ कहलिख न- तूँ चलह हम आबै \nछी। \nल/g35थमी-  हमरा िकछु नै फुराइए। केतए  गेलै नै गेलै। केकरो िदया समादो पठा दैतए जे फलनाठाम जाइ छी, सेहो नै \nझामलाल-  माए, हमरो आब ब/g3झौड  शक होइ छौ। (ल/g35थमणक /g2ौ2वेश ) \nल/g35थमी-  (कािन कऽ) बौआ ल/g252ण , बड़का बौआ  काि/g33ध सँ िनप/g25धा अिछ । केतए  गेलै नै गेलै; िकछु नै फुराइ अिछ। \nल/g35थमण -  चूप बिह न चूप। भगवानपर भरोस कर। जदी तोहर हेतौ तँ कोनो धरानीए आइ नै काि/g33ध   तोरा लग एबे \nकरतौ। िच/g2झझता नै कर । हमहूँ सभ /g2ौ2यास करै िछऐ। बिह न, बी/g2ौ5 के छिथन ? \nल/g35थमी-   ओहए तँ सभटा केलक। (कानए लगैए) \nल/g35थमण -   कान नै बिह न। चूप रह। बी/g2ौ5 की केलकै? \nल/g35थमी-  कािल साते बजे िभनसर बौआक/g2ध3 संगे लऽ गेलै। काि/g33ध सँ अखिन धिर आएल नै। छोटका बौआके हुनक ऐठाम \nपठेिलयिन तँ कहलिखन- “दसे बजे गेलै।” आन िदन चािरए बजे-प/g3ौ3चे बजे भोरे उिठ कऽ बहराइ छल। स/g3ौ3झ \nतक घर आिब जाइ छेलए। मुदा काि/g33ध   कोन कारण छेलै? (कानए लगैए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n66 \n \nल/g35थमण -   तूँ श/g3ौधत रह , कान नै। कमजोर छ/g2ध3। मन खराप भऽ जेतौ। भागीन, चलह तँ तूँ हमरा संगे बी/g2ौ5 ऐठाम । \nझामलाल-  चलू मामा। (ल/g35थमण  आ झामलाल बी/g2ौ5 ऐठाम जा रहल अिछ । पद/g3ौ5 खसैए । दुनू जने बी/g2ौ5 ऐठाम पहुँचल । \nपद/g3ौ5 उठैए ।) बी/g2ौ5 \nकाका /g2ौ2णाम । \nबी/g2ौ5 -    /g2ौ2णाम /g2ौ2णाम  बौआ। ई के छिथ बौआ? \nझामलाल-   हमरे मामा छिथ। अपनेसँ िकछु गप करता। \nबी/g2ौ5 -    (हँिस कऽ) हमर सौभा/g272य हएत। सार निहतन। ऐमे पुछैक कोन बात, िनधोख बाजू। \nल/g35थमण -   हमर \nभागीन  रामलाल, अही लगसँ गाएब छै अखिन धिर घर नै पहुँचल। एकर की कारण? \nबी/g2ौ5 -   हमर संगे भोरे सात बजे काि/g33ध ए आएल छेलए। लालू दोकानपर चाह पीलॱ काका भातीजा। चाहे दोकानपर \nबैस कऽ िकछु गप-स/g2ऐथ प  केलॱ। करीब दस बजे चाहे दोकानपर सँ उिठ घरे िद स गेल। तैके बाद हमरा \nओकरा कोनो भ/g2ध3टो नै अिछ। \nल/g35थमण -   अँए  यौ, जे किहयो नै से लोिहएमे। की कारण छेलै से ओकरा चाह पीऐ लए लऽ गेिलऐ? \nबी/g2ौ5 -    कोनो कारण नै छेलै। उ हमर गौआँ- समाज छल। \nल/g35थमण -   रामलाल अह/g3ौ3क गौआँ-समाज छल, अिछ नै। \nबी/g2ौ5 -    उ ठीके छल हमर गौआँ-समाज। \nल/g35थमण -   तहन हम अह/g3ौ3पर केस करब। \nबी/g2ौ5 -  (घबड़ा कऽ) से जे करबाक हुअए से क/g2ौ5 । उिचतक िवजय होइते छै। गलती नै रहतै तँ डर क/g2झधथी के? \nल/g35थमण -   हम एक बेर और किह दइ छी जे अह/g3ौ3 रामलालक/g2ध3 उपल/g2ऐ2ध  कराए िदयौ। नै तँ बेकारमे लफड़ामे पड़ब। \nबी/g2ौ5 -  हम केतए सँ उपल/g2ऐ2ध  कराएब। जाउ अपने तािकयौ गऽ। हमर कएल रहत तहन ने। \nल/g35थमण -   ठीक छै हम सभ जाइ छी। (ल/g35थमण आ झामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nबी/g2ौ5 -   ( िचि/g2झझतत मने) ब/g3झौड  तेज आदमी छेलए। बूिझ  गेल। खाइर, हमरापर कोनो आफत-आसमानी आएत तँ राम \nिकशुन भायपर फ/g37थिक  देबिन। स/g2ऐधहािर  लेिथन ओ। ऐ सभमे फेरल छिथन।   \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n67 \n \nपनरहम दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमी अपन दलान पर बैस कऽ कािन रहली अिछ।) \n \nल/g35थमी-  बौआ रौ, बौआ। रामलाल रौ रामलाल। \nकेतए  चिल गेल/g2ध3 रौ बौआ। हम केतए  िछिछआएब रौ बौआ। (ल/g35थमण \nआ झामलालक /g2ौ2वेश। ) \nल/g35थमण -  बिह न तूँ कान नै। हम दुनू मामा भागीन जेतए भेटतै, तेतएसँ तािक आनब। सभटा बी/g2ौ5आ च/g312र चािल \nिछयौ। बिह न, पाहुन कनीओ सुधरलखुन की नै? \nल/g35थमी-  उ की सुधरथुन। हुनका पेटबे की लोटबे छि/g2झझ ह  । हुनके दुआरे हमर बौआ केतए  नै केतए  चिल गेल। जा ने \nबौआ, पाहुन राम िकशुन बौआ ऐठाम रहै छथुन। हुनको किह िदहक आ राम िकशुन बौआसँ ऐ स/g2ऐध ब /g2झझध मे िकछु \nिवचार पुिछयहक। चिल जा दुनू मामा- भागीने। \nल/g35थमण -  ठीके कह ल/g2ध3, बिह न, हुनको सभक/g2ध3 जना देनाइ  ज/g2ौ5री छै।  किहयो किह देता ए/g312ो बेर पुछलॱ। ठीक छै। तूँ \nअसथीरसँ रह। हम दुनू मामा- भागीने राम िकशुन पाहुन ऐठाम जाइ िछयौ। (दुनूक /g2ौ2/g3थधथान । पद/g3ौ5 खसैए । \nदुनू राम िकशुन ऐठाम पहुँचलिथ। पद/g3ौ5 उठैए।  राम िकशुन पेपर पढ़ैत रहैए।) \nल/g35थमण -   पाहुन /g2ौ2णाम।   \nराम िकशुन-  /g2ौ2णाम /g2ौ2णाम। सार निहतन। बहुत िदन पर देखलॱ? \nल/g35थमण -  की करबै पाहुन। सभटा ने देखए पड़ै छै। पहुलका जक/g3ौ3 आब चलबै से हेतै। सभ िकछुक समए होइ छै \nकीने। किहयौ, और सभ कुशल-मंगल छै कीने? \nराम िकशुन-  सभ आन/g2झझद आन/g2झझद छै। बौआ , बौआ राम सेवक। \nराम सेवक-  (अ/g2झझदरसँ) जी पापा, इएह एलॱ। \nराम िकशुन-  मामा एलिन, पािन नेने आएब। \nराम सेवक-  जी पापा। (अ/g2झझदरेसँ) \nराम िकशुन-  आइ हमर दूरा अपनेक आगमनसँ तिर गेल। \nल/g35थमण -   एहेन कोनो बात नै छै। गरीब आदमी दबाल बरबिर  होइ छै। \n(राम सेवक पािन आनलक। फेर उ अ/g2झझदर गेल। ) \nराम िकशुन-  चरण पखारल जाउ। (ल/g35थमण पएर धोलिन। ) \nल/g35थमण -   पाहुन \nब/g3झौड  ज/g2ौ5री काजसँ एलॱ। (चाह लऽ कऽ रामसेवकक /g2ौ2वेश।) \nराम िकशुन-  चाह आिब गेल। पिहने चाह पीअल जाए। गप-स/g2ऐथ प  हेबे करतै। \nल/g35थम ण-  एक पंथ दुइ काज हेतै। अह/g3ौ3क भाितज रामलाल गाएब भऽ गेलै। उ केना भेटतै? \nराम िकशुन-  (आ/g25ौय/g3ौ1सँ) ई बात तँ अहॴ मुह/g2ध3 सुनै िछऐ। की भेलै, केना भेलै?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n68 \n \nल/g35थमण -  कािल सात बजे िभनसर बी/g2ौ5 संगे िनकलल आ अखिन धिर नै आएल। बी/g2ौ5क/g2ध3 पुछिलयिन तँ उ जवाब \nदेलिन- “दसे बजे हमरा लगसँ गेल।” हमरा ऐमे कोनो राज लगैए। हम हुनकापर केस करबिन। ऐमे अपनेक \nकी िवचार? (चाह पीब कऽ कप रखै जाइ गेलिथ।) \nराम िकशुन-  अपने सबहक जे िवचार हो, से कएल जाए। ऐमे हमर कोनो िवचार नै। कारण ऐमे \nब/g3झौड  लफड़ा होइ छै। \nदुिनय/g3ौ3 /gध1थ/gध1ौाचारसँ जकड़ल अिछ। जदी अपनेक/g2ध3 बेसी आिथ/g3ौ1क परेशानी हएत तँ हमरे कहब। तँए ऐमे हम \nए/g312ो र/g25धी नै पड़ैलए चाहै छी। ओना रामलाल नेता जक/g3ौ3 छौड़ा अिछ, केतौ ए/g2ऐधहर - ओ/g2ऐधहर गेल  हएत। ओकरा◌े \nब/g3झौड  फाइल रहै छै। \nल/g35थमण -   अ/g27धछा अपनामे िवचार करै िछऐ। पाहुनक/g2ध3 नै देखै िछ यिन। \nराम िकशुन-  अ/g2झझदरमे छिथ । कनी तिबयत खराप छि/g2झझ ह । \nल/g35थमण -   कनी भ/g2ध3ट किरितयिन। बजाउ ने हुनका। \nराम िकशुन-  राम सेवक, कनी बड़का पापाक/g2ध3 बजेने आउ।  \nराम सेवक-  जाइ छी पापा। (राम सेवक अ/g2झझदर जा कऽ लखनक/g2ध3 बजाए आनलक। खॲखी करैत  लखनक /g2ौ2वेश। ) \nल/g35थमण -   ( लखनक/g2ध3 पएर छूिब  /g2ौ2णाम कऽ ) ब/g3झौड  तिबयत खराप अिछ की? \nलखन-   (खॲखी करैत) खॲखीए नै जान छोड़ैए। कहू, कुशल छेम छै कीने? \nल/g35थमण -   सभ ठीक छै। खाली ए/g312ेगो गड़बड़ छै।  \nलखन-   की? \nल/g35थमण -   रामलाल हेराए गेल। नै भेटैए। \nलखन-  नीक भेल। बेसी बुिधयारक/g2ध3 अिह ना हेबाक चाही। हमरा च/g312ू देखबै छेलए। \nल/g35थमण -   एना नै बजीयौ, बाप िछऐ अपने। लोक हँसता। \nलखन-   ओकरापर लोक नै हँसल हेिथन आ हमरापर हँसिथन। \nल/g35थमण -  ओकरोपर लोक हँसल हेिथन। जदी नै तँ अह/g3ौ3मे िकछु कमी हएत। पाहुन, रामलालक स/g2ऐध ब/g2झझध मे की केना \nसोचै िछऐ? \nलखन-  सोचैत रहू अहॴ। हमरा िकछु नै सोचबाक अिछ। (िखिसया कऽ /g2ौ2/g3थधथान ) \nल/g35थम ण-   सुनिलयिन पाहुन हुनकर टटाएल गप। \nराम िकशुन-  सुनिलऐ, हािद/g3ौ1क क/gध1ौ हेतिन । अह/g3ौ3क/g2ध3 जे जेना िवचार होइए से क/g2ौ5।  \nल/g35थमण -   अपने मदित करबै कीने? \nराम िकशुन-  देखल जेतै। \nल/g35थमण -   ठीक छै, हम सभ जाइ छी। /g2ौ2णाम । \nराम िकशुन-  /g2ौ2णाम /g2ौ2णाम।  (ल/g35थमण आ झामलालक /g2ौ2/g3थधथान )  \n \nपटा/g252ेप ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n69 \n \nसोलहम दृ/g302य  \n \n(राजा अपन दा/g2ौ5 पाट/g3ौझमे म/g3थधत अिछ। राजाक संगमे मो/g3थधतकीम  आ मनोज अिछ। सलीम आ बौधु गेटपर \nपे/g3थधतौल तनने अिछ । चमेली नािच- गािब सभक/g2ध3 मनोरंजन  दऽ रहल अिछ ) \n \nराजा-  बी/g2ौ5 अ खिन धिर माल लऽ कऽ नै आएल। सभ धुत/g3ौ1इ  घॲसािर  देबै। भेल िबआह मोर करबे की? \nचमेली-   राजा साहैब, जी भिर कऽ मजा िलअ। (म/g3थधतीमे) \nराजा-  डािल/g3ौ1ंग, अह/g3ौ3 बेगैर हम एक /g252ण नै जी सकै छी। अह/g3ौ3 हमर जान  छी आ मान छी। \nचमेली-  हमरो मन होइए \nहिरदम  अहॴ संग रही। हिरदम  अहॴक िध यान लागल रहैए। (चमेली राजा, मो/g3थधमकीम आ \nमनोजक/g2ध3 दा/g2ौ5 पीअबैमे म/g3थधत अिछ। तखने बी/g2ौ5  आ राम िकशुनक /g2ौ2वेश ।) \nबी/g2ौ5 -  राजा बाबूक ज य हो। अपनेक/g2ध3 बहुत -बहुत ध/g2झझयवाद। हमर दोस राम िकशुनक  र/g3थधताक क/g3ौ3ट साफ कऽ देलॱ \nराम िकशुन-  हमहूँ अह/g3ौ3क/g2ध3 हािद/g3ौ1क  बधाई दइ छी। कारण अह/g3ौ3 हमरा श/g3ौधित जीवन जीबैक बेव /g3थधथा लगा देलॱ \nराजा-  ह ह ह... हमर काजे इएह अिछ जे शरणागत आएल बे/g27थतीक/g2ध3 जीबैक  जोगार केनाइ। खाली हमरा चाही \nमाल। जेहेन माल तेहेन कमाल। डािल/g3ौ1ंग दुनू गे/g3थधटक/g2ध3 मन म/g3थधत क/g2ौ5।  (चमेली बी/g2ौ5 आ राम िकशुनक/g2ध3 दा/g2ौ5 \nपीआ मन बुलंद करैए।) \nराम िकशुन-  म/g3ौधगू रानी, अह/g3ौ3 की मंगै छी? \nचमेली-   जदी अह/g3ौ3 हमरापर ब/g3झौड  /g2ौ2स/g3झ2 छी तँ अपन गरदिन क चेन दऽ िदअ। \nराम िकशुन-  खोिल िलअ रानी। (चमेली राम िकशुनक गरदिन सँ चेन खोिल लेली।) \nचमेली-   ध/g2झझयवाद राम िकशुन बाबू।  \nराजा-  राम िकशुन बाबू, िननानबेर हजार टाका हमर उिचत अिछ। मुदा देरी केलॱ, त/g2ध3 पूरा एक लाख डाउन क/g2ौ5।  \nबी/g2ौ5 -  हमरो सभसँ बेसी लऽ लेबै। कनीए देरी भेलै ने। हम तँ अह/g3ौ3क पिकया ग/g373हकी छी आ राम िकशुन बाबू हमर \nदोसे छिथ। \nराजा-  जे बािज देलॱ से िदहे पड़त। हम केकरो नै िछऐ। एहेन काजमे हम बापोक/g2ध3 नै छोड़बै। \nबी/g2ौ5 -  तहन बस क/g2ौ5। राम िकशुन भायक/g2ध3 एक लाख टाका िदहे पड़ तिन । िदयनु भाय। (राम िकशुन राजाक/g2ध3 एक \nलाख टाका देलिन।) \nराजा-   बी/g2ौ5 भाय, अपने दू हजार रिख  िलयौ। अह/g3ौ3 जोगारीलाल छी।  \nबी/g2ौ5 -   अपनेक जेहेन िवचार। \nराजा-    जे बािज देलॱ से लऽ िलअ। अह/g3ौ3सँ हम ब/g3झौड  कमाइ छी आ कमाएब। \nबा/g2ौ5 -  लाउ। ( राजा बी/g2ौ5क/g2ध3 दू हजार टाका देलिन। ) आब चलैक आ/g253ा देल जाउ। \nराजा-  बेस, जा सकै छी। मुदा एगो बात बूिझ  िलअ जे हमर सबहक अता- पता िकनको नै बतेबै। नै तँ ऐ \nदुिनय/g3ौ3सँ िवदा िलअ पड़त । (बी/g2ौ5 आ राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान ।) डािल/g3ौ1ंग , ई सभ कमाइ अहॴ लए भऽ रहल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n70 \n \nछै। सभटा अही िलअ। हमरा खाली मजा िदअ। (राजा सभटा पाइ चमेलीक देहपर छॴट देलक। उ सभटा \nपाइ बीिछ कऽ /g2ऐ2लौजमे रिख  लेली। चमेली राजाक मुँहमे /g2ौ2ेमसँ दा/g2ौ5 पीआ देलक।) ध/g2झझय छी चमेली, ध/g2झझय  \nछी। ऐश एकरा कहै छै रानी। दुिनय/g3ौ3मे जे ऐश नै केलक से मनुख नै अिछ धनच/g312र अिछ । ओना धनो \nकेकरो रिज/g3थध/g3ऐऐी नै होइ छै। चािर िदनक िजनगी फेर अनहिर या राित। (राजा चमेलीक/g2ध3 कोरामे बैसाए  लइ \nछिथ।) \n \nपट/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n71 \n \nतेसर अंक \nपिहल दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमी, झामलाल, ल/g35थमण आ िसयाराम बैस कऽ केसक स/g2ऐध ब /g2झझध मे िवचार-िवमश/g3ौ1 कऽ  रहल छिथ।) \n \nल/g35थमण -   की भागीन, बी/g2ौ5 पर केस करबै? \nझामलाल-  मामा, की कहू की नै, िकछु नै फुराइए। \nल/g35थमण -   की बिह न, तोहर की िवचार? \nल/g35थमी-   तूँहॴ सभ िवचार करहक। \nझामलाल-  मामा, जदी अपना सभ उनटे फँिस जाइ। तहन की हेतै? अपना लग तँ कोनो पिकया \nसबूत  तँ नै अिछ। \nल/g35थमण -  से तँ ठीके। मुदा बी/g2ौ5क  गप-स/g2ऐथ प सँ लागल जे ओएह सभ करामात केलक। पाहुन, अपनो िकछु िवचार \nिदयौ। चुप-चाप बैसने काज नै चलत। अहॴ कहू, आइ सात िदन भऽ रहल छै। मुदा रामलाल भागीन घूिम  \nकऽ नै आएल। बी/g2ौ5ए संगे गेल रहए। \nिसयाराम-  बात तँ िवचारणीय ज/g2ौ5र छै। एना भेलै तँ भेलै िकए? हमर िवचार इएह अिछ जे अह/g3ौ3 सभ केसक च/g312रमे \nनै जाउ, फ/g312र बना देत। ओना फ/g312र छेबो करी।  अपने बुजुग/g3ौ1 िछऐ बुिझते हेबै जे थाना पुिलस मालबलाक/g2ध3 \nहोइ छै। ओना अपनेक/g2ध3 जे मन होइए से अ ब/g3थध स  क/g2ौ5। हम के रोकिनहार ? \nझामलाल-  मामा, काका ठीके कहै छिथन। हमर इएह िवचार जे केस- फौदारीक च/g312रमे नै पड़ी। जे भेलै तेकरा िबसिर \nजाइ। मुदा सतक/g3ौ1 रही।  \nल/g35थमण -  सतक/g3ौ1 तँ हिरदम  रही। ई ब/g3झौड  नीक बात। मुदा छलबुि/g32थ  क सतक/g3ौ1ताक आगू सुबुिध क सतक/g3ौ1ता फाइल रहै \nछै। एना जे िबसरबै भागीन, तँ किहयो अहूँ पार भऽ जाएब आ किहयो हमहूँ। एतबे नै, किहयो पूरा समाजो। \nकारण ओकरा िह/g2ऐधमत बिढ़ जेतै आ उ हिरदम  मनमाना करैक पूरा /g2ौ2यास करत।  \nझामलाल-  मामा, ईहो बात काटैबला नै अिछ। बड़ी दूरक बात कहिलऐ। \nल/g35थमी-  (कािन कऽ) हमर बेटा गेल तँ गेल। मुदा दोसरोक बेटा नै जाए तेकर जोगार अब/g3थध स  हेबाक चाही। एकर \nबीड़ा तँ हमरे उठबऽ पड़तै। कारण हम भु/g27थतभोगी छी। समाजसँ सहयोग लेबै। हमरा पूरा भरोस अिछ जे ऐ \nबीड़ामे समाज अ ब/g3थध स  सहयोग करता। \nझामलाल-  माए, तूँ कान नै। कमजोर छ/g2ध3। माए, तूँ नै बुझै िछहीन जे समाज जे/g2ऐधहर खीर ते/g2ऐधहर  भीड़ लगबै छै। \nल/g35थमी-  कखनो-कखनो सेहो होइ छै। मुदा हम जॱ एना सोचबै तँ समाजक मौका हूिस  जेतै। मौकाक फायदा उठेबाक \nचाही। (ल/g35थमी आँिखसँ नोर बहैए। ) \nल/g35थमण -  बिह न तूँ कान नै। धैय/g3ौ1 राख। संतोख कर। मुदा हम छोड़बै नै। केस करबेटा करबै। (अपनेआपक/g2ध3) भारतमे \nिवधाियका, /g2झझयायपािलका आ काय/g3ौ1पािलका तीनू /gध1थ/g3थ3 ट  छै। मुदा ओहीमे केतौ-नै-केतौ आ कनीओ-ने-कनीओ जान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n72 \n \nछै। तँए ने भारत चिल रहलए। भागीन, देिखयौ तँ घरमे रामलालबला कोनो कागत-प/g25धर छै कीने। जाउ, \nज/g2ऐझदी आउ। थाना जाए पड़त। (झामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nिसयाराम-  सार, नै मानबै अह/g3ौ3। खाइर अपनेक/g2ध3 जे फुड़ाए से क/g2ौ5 । हम जाइ छी। लखन भैयाक तिबयत खराप \nछेलिन। (िसयारामक /g2ौ2/g3थध थान। रामलालबला िकछु कागत-प/g25धर लऽ कऽ  झामलालक /g2ौ2वेश। ) \nझामलाल-  मामा, इएह िलअ कागत-प/g25धर।  (ल/g35थमण कागत लऽ कऽ गौरसँ देिख रहल छिथ।) \nल/g35थमण -  बाह! बाह! रामलाल भागीन, काज तूँ \nब/g3झौड  पिकया केने छ/g2ध3। झामलाल भागीन, देिखयौ थाना, एस.डी.ओ. आ \nकल/g27थटरक/g2ध3 देल गेल दरखासक  टू/g2ौ5  कॉपी। ई सभटा कागत ब/g3झौड  काज देत। सेिर या कऽ राखू आ चलू \nथाना। केस कऽ दइ िछऐ बी/g2ौ5 पर। (ल/g35थमण आ झामलाल थानापर जा रहल अिछ। पद/g3ौ5 खिस पड़ल। िकछु \nदूर गेलापर राम िकशुनक /g2ौ2वेश । पद/g3ौ5 उठैए। ) \nराम िकशुन-  सार /g2ौ5कू।  (दुनू मामा- भागीन /g2ौ5िक गेल ।) \nल/g35थमण -   की यौ? की बात? \nराम िकशुन-  केतए  जाइ छी, दुनू मामा- भागीने? \nल/g35थमण -   जाइ िछऐ थाना। बी/g2ौ5 पर केस कऽ दइ िछयिन। कहने जे रहू। \nराम िकशुन-  हमर िवचार अिछ जे अह/g3ौ3 सभ केसक च/g312रमे नै पडू।  \nल/g35थमण -   तखिन  की क/g2ौ5 ? \nराम िकशुन-  समाजमे फिरया िलअ। \nल/g35थमण -  समाजमे बेसी काल मुँह देिख मुंगबाबला फैसला होइ छै। पंच भगवान जे/g2ऐधहर  खीर ते/g2ऐधहर भीड़ लगा दइ \nछिथन। ई फलना बाबू छिथ। िहनकर गल तीक/g2ध3 गलती केना कहबै। िहनकर /g2ौ2ित/gध17ा चिल  जेतिन। एहेन \nतरहक पंचैती बेसी काल होइ छै। जॱ केतौ-केतौ उिचत पंचैती भऽ गेल तँ उिचत व/g27थताक/g2ध3 श/g3ौधत नै रहऽ दैक \n/g2ौ2यास कएल जाइए।   \nराम िक शुन-  सार, हम छी कीने। उिच ते हेतै।  \nल/g35थ म ण-  हमरा पूरा िब सवास समाजपर अिछ । मुदा समाजक जन /g2ौ2ित  िन िध  /g3थध वाथ/g3ौ1मे अपन करतब िब  सिर  जाइ छिथ न।  \nराम \nिकशुन-  अह/g3ौ3क/g2ध3 कोनो तरहक िद/g312त नै हेतै। हम छी। \nल/g35थमण -  (िकछु सॲिच कऽ) अ/g27धछा, एगो गप कहू तँ, जदी थानेमे केस कएल जाए तँ अह/g3ौ3 केते मदित करब? \nराम िकशुन-  हम िकछु मदित नै करब। ऐमे हमरा ब/g3झौड  नोकशान अिछ। \nल/g35थमण -   अह/g3ौ3क/g2ध3 ऐमे की नोकशान अिछ ? \nराम िकशुन-  अह/g3ौ3 जॱ दृढ़ संकि/g2ऐझपत छी जे बी/g2ौ5 पर केस थनेमे करब तँ हमरा अपन नोकशान कहे पड़त। \nल/g35थमण -   बाजू ने, दािलमे िकछु कारी छै की? \nराम िकशुन-  निहए मानबै, निहए मानबै। \nल/g35थमण -   नै यौ, हम ओकरा नै छौड़बै। जे हेतै से देखल जेतै। \nराम िकशुन-  तँ सुिन िलअ, जॱ अह/g3ौ3 बी/g2ौ5 पर केस करबै तँ हम फँसबै। केससँ वा कोनो जोगारसँ अह/g3ौ3क भागीन घूिम  \nकऽ नै आएत। ओना अह/g3ौ3 केसो करब तँ अह/g3ौ3 नै जीतब, ई गाइरे/g2झझटी। पुिलस, एस.पी., डी.एस.पी., कल/g27थटर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n73 \n \nइ/g2झधयािद  सभ ह/g2ऐधमर छी। बेकारमे अह/g3ौ3 सभ लफड़ामे पिड़ जाइ जाएब। से अपन सोिच िलअ। बादमे हमरा \nिकछु नै कहब। हम जाइ छी। (राम िकशुनक /g2ौ2/g3थधथान। ) \nल/g35थमण -  भागीन, चलू गामपर। पिहने समाजमे िवचार कऽ लेबै। समाज की राय- िवचार दइ छिथन। तइ िहसाबे \nअिगला कारबाइ करब। \nझामलाल-  चलू मामा, मामा यौ मामा, हम नै बुझै छेिलऐ जे राम िकशुन \nकाका एते बड़का /g3थधवीट  /g2ऐथयॉयजन अिछ /g3थधवीट \n/g2ऐथयॉयजन । बजता तँ लागत जे एते िहलसगर लोक दुिनय/g3ौ3मे िकयो नै छिथ। एकटा पूण/g3ौ1 आदश/g3ौ1 बे/g27थतीक/g2ध3 जे \nहेबाक चाही तइसँ कनीओ कम नै बुझाइ छिथ। मुदा तरे तर करतब देिखयनु। \nल/g35थमण -   भागीन, अपन कमीक/g2ध3 नुकबै लए कोनो कला चाही ने। \nझामलाल-  हँ मामा, तैमे पिरपूण/g3ौ1 छिथ । मुदा एगो गप किह दइ छी जे “मरता /g27थया नहॴ करता” हम छोड़बिन नै, \nछोड़बिन नै। \n \nपटा/g252ेप । \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n74 \n \nदोसर दृ/g302य  \n \n(ल/g35थमी, झामलाल आ ल/g35थमण दूरापर िचि/g2झझतत मने बैसल छिथ। ) \n \nल/g35थमण -  भागीन, ठीके कहलॱ अह/g3ौ3। उ अ/g3थधसल /g3थधवीट /g2ऐथयॉयजन अिछ। बजबै तँ िकयो िबसवास नै करत। \nल/g35थमी-   बौआ, केकरा दऽ कहै िछहीन? \nल/g35थमण -   कहबौ बिह न तँ कनी- मनी नै बहुते आ/g25ौय/g3ौ1 हेतौ।  \nल/g35थमी-    कहीन ने बौआ, केकरा दऽ कहै िछहीन? \nल/g35थमण -   तोरे िदयाद राम िकशुन दऽ कहै िछऐ। \nल/g35थमी-   की भेलै से? \nल/g35थमण -   की हेतै? जे भेलै से वएह केलक। \nल/g35थमी-   खोिल कऽ कही ने। \nल/g35थमण -   की कहबौ खोिल कऽ? तोरा बुझैबला नै छै। \nल/g35थमी-   कहीन ने बौआ, की बात छै? नै तँ मनमे दुगदु/g272गी रहत।  \nझामलाल-  माए तूँ \nब/g3झौड  िज/g31ऐ करै छीहीन । एते नै करक चाही \nल/g35थमी-  तोहर माए छी आ बौआक बिह न छी। िकयो आन छी? गप-स/g2ऐथ प  तेहने केल/g2ध3 तूँ सभ जे बुझैक िज/g253ासा ब/g3झौड  \nभेल। जदी तूँ सभ कहनाइ अनुिचत बुझै छ/g2ध3 तँ नै कह। आब की कहबौ? \nल/g35थमण -  कहनाइ तँ अनुिचत छैहे, मुदा ब/g3झौड  िज/g253ासा छौ तँए कहै िछयौ। राम िकशुनक िकरपासँ रामलाल ऐ दुिनय/g3ौ3मे \nनै रहलौ। (ई बात सुिनते मातर बेहोश भऽ खिस पड़ली। ल/g35थमण ल/g35थमीक/g2ध3 स/g2ऐधहािर  कऽ कोरामे रिख  मुँहपर \nगमछा हॱकै छिथ। झामलालक/g2ध3 अ/g312 -ब/g312 नै फुराए रहल छि/g2झझ ह । उ ठाढ़ अिछ।) भागीन, ठाढ़ की छी िबअिन \nआ पािन नेने आउ। (झामलाल िबअिन  आ पािन अ/g2झझदरसँ आनलक । ल/g35थमण पािनक छॴ/g32ौा ल/g35थमीक मुँहपर  दइ \nछिथन। फेर मुँहो पोछै छिथन। दुनूक आँिखसँ नोर बिह रहल छि/g2झझ ह  ।) भागीन, अह/g3ौ3 खाली मुह/g2ध3पर िबअिन \nहॱकू। (झामलाल मुँहपर िबअिन हॱिक रहल अिछ। िकछुएकाल पछाित ल/g35थमीक/g2ध3 होश एलिन ।) \nल/g35थमी-  (उिठ बैस कऽ) की कहने छेलहीन बौआ? एक बेर और कहीन तँ। िबसिर गेिलऐ। \nल/g35थमण -   कह/g3ौ3 िकछु कहने छेिलयौ। \nल/g35थमी-   कथीदुन, कथीदुन, कथीदुन नै कहने छेलहीन। मने नै पड़ैए। \nल/g35थमण -   समािजक बैसार दऽ कहने हेबौ। \nल/g35थमी-   हँ हँ सएह। सएह कहीन। \nल/g35थमण -  समाजमे एहेन तरहक घटना घिट गेल। मुदा अपना सभ समाजक/g2ध3 नै कहिल यिन। ओना ऐ समाजसँ हमर \nसमाज अलग अिछ। मुदा तोरा लऽ कऽ हमहूँ जूड़ल छी। हमर िवचार अिछ जे बैसार लेल  सॱसे समाजमे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n75 \n \nढोलहो िदआ दैितऐ। समाज अिबतिथ तँ किहितयिन जे एना-एना घटना भेल। से अपने सभ की िवचार दइ \nिछऐ। जे जेना कहै जेबै से करबै। \nल/g35थमी-   िवचार \nब/g3झौड  नीक छौ। \nल/g35थमण -   की भागीन, अह/g3ौ3क िवचार? \nझामलाल-  ऐ िवचारक/g2ध3 के काटत ? \nल/g35थमण -  तहन जाउ चमरटोली। अपन डगर दइ बलाक/g2ध3 ढोल लऽ कऽ बजेने आउ। \nझामलाल-  बेस मामा, हम जाइ छी। (झामलालक /g2ौ2/g3थधथान ) \nल/g35थमी-  बौआ, समाजक/g2ध3 सभ बात किहयहीन। बी/g2ौ5 दऽ किहयहीन पिहने। फेर पाहुन दऽ सेहो किहयहीन। \nल/g35थमण -  हँ हँ, बैसार हुअ ने दहीन, सभटा बात खोलबै। मने मन गूँड़ -चाउर फँकलासँ काज नै ने चलतै। \n(झामलालक/g2ध3 हिरकेशरक  संग /g2ौ2वेश ) \nहिरकेशर-  (ल/g35थमण सँ) सार निहतन, बहुत िदनपर देखिलयौ। किनय/g3ौ3 नै छोड़ैत रहै छौ। \nल/g35थमण -   सार, मजाक छोड़ अखिन। ज/g2ौ5री काज छै। \nहिरकेशर-  सार, एते िदनपर भेटल/g2ध3। केना छोिड़ देबौ। कही न, हम नै सकै छी तँए गामे-गामे बौआइ छी। लऽ चल \nहमरे तूँ अपन गाम। देखै िछऐ तोरा मौगीक/g2ध3 केते दम छै? \nल/g35थमण -  ओतए जे ब/g2ध3 गऽ आ एतए दुनू आदमी छीहे। लऽ चल तूँ अपने किनय/g3ौ3 लग। तूँ ढोल बजबीह/g2ध3 आ हम दुनू \nउठा-पटक करब। \nहिरकेशर-  सार, ब/g3झौड  जुआएल छ/g2ध3 रौ। अ/g27धछा कह , की कह ल/g2ध3? \nल/g35थमण -  कहिलयौ जे सॱसे गाममे ढोलहो दऽ दहीन जे लखन ऐठाम बैसार िछऐ। से अब/g3थध स  सभ िकयो पहुँचबै क/gध1ौो \nकऽ के। िकयो पुछता तँ कहबिन जे “हुनकर बेटा रामलाल हेराए गेलै, तही दऽ िवचार-िवमश/g3ौ1 हेतै।” बिह न \nदुआरे िकछु क/g2ऐधमे कहलॱ। ई कमजोर िद लक अिछ । \nहिरकेशर-  ठीक छै◌ै। तँ हम जाइ छी। ढोलहो हम दऽ दइ िछऐ। (पद/g3ौ5 खसैए । हिरकेशर ढोलहो दऽ रहल अिछ) \nस/g3ौ3झ मे सामुदाियक भवनपर बैसार लखनक किनय/g3ौ3 करबैए। सॱसे गौआँक/g2ध3 हकार  अिछ। (बुधनक /g2ौ2वेश ) \nबुधन-   की हौ हिरकेशर, कथीक ढोलहो िछऐ? \nहिरकेशर-  नै बुझलीहीन लखनक बेटा हेराए गेलै तही दऽ िवचार-िवमश/g3ौ1 हेतै। (बुधनक /g2ौ2/g3थधथान । \nघूरन क /g2ौ2वेश ) \nघूरन -   की हौ ढोलबला, कथीक ढोलहो दइ छहक? \nहिर केशर-  जो, बुधनाक/g2ध3 पूिछ लीहिन। \nघूरन -   आ तूँ कथी लए एलहक? कटहर पकड़ै लए? \nहिर केशर-   (िखिसया कऽ) लखन भैयाक बेटा रामलाल हेराए गेलै, तही दऽ िवचार-िव मश/g3ौ1 हेतै समाजमे। ओकरे बैसार \nिछऐ सामुदाियक भवनपर। \nघूरन -  हँ, ई भेलह, मनुखताइ। आिक  हिरदम  टटाएले गप। (घूरनक /g2ौ2/g3थधथान । िकछुए काल पछाित ढोलहो दैत-दैत \nहिरकेशरोक /g2ौ2/g3थधथान ।) \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n76 \n \nपटा/g252ेप । \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n77 \n \nतेसर दृ/g302 य  \n \n(सामुदाियक भवनपर िसयाराम, ल/g35थमण आ झामलाल \nउपि/g3थधथत छिथ । बुधन, घूरन , भूटन, पलटू आ िचनमाक /g2ौ2वेश।) \n \nल/g35थमण -  गरीब लोकक बैसार िछऐ। स/g3ौ3झसँ राित हुअ जा रहल अिछ। अखिन एतबे गौआँ सभ पहुचला। पंचैती हएत \nकी नै। से नै किह। \nिसयाराम-  हमरा अबेर भऽ रहलए। हम चिल जाएब, सार। \nल/g35थमण -  ब/g373ह /g2ौ5क । जै काज लए एलॱ से क/g2ौ5 । तहन जाएब। की करबै, अपन अि/g271तयारक  गप तँ नै अिछ। सॱसे \nगौआँ एता। सभक/g2ध3 सभ तरहक काज रहै छि/g2झझ ह  । सभ स/g2ऐधहािरए  कऽ ने एता। (हिरकेशरक /g2ौ2वेश) आ सार \nआ, बैस। सार, किनय/g3ौ3 नै छोड़ै छेलौ। \nहिरकेशर-  सार, किनय/g3ौ3 \nिकए नै छोड़त। हमहॴ नै छोड़ै छेिलऐ। (राम िकशुन, रामसेवक, लखन, जग/g3झ2ाथ आ बी/g2ौ5क \n/g2ौ2वेश ) \nल/g35थमण -  आउ, बैसै जाइ जाउ। (मंचपर उपि/g3थधथत सभ िकयो बैस गेलिथ । मुदा ल/g35थमण आ झामलाल ठाढ़ भऽ गौआँक \n/g2ौ2ती/g252ामे छिथ।) अखिन धिर सरपंच महोदय नै पहुँचा अिछ। िबसिर तँ नै गेला ओ। \nझामलाल-  िबसरल तँ नै हेता। हुनको ब/g3झौड  केस रहै छि/g2झझ ह   कीने। (गंगाराम, मोहन आ पंचूक /g2ौ2वेश) आउ /g257ीमान आउ , \nपधारल जाउ। (तीनू आदमी बैसलिथ।) \nगंगाराम-  और िकयो एता आिक पंचैती शु/g2ौ5  कएल जाए? \nल/g35थमण -   हँ हँ, शु/g2ौ5  कएल जा सकैए। कारण ब/g3झौड  िबलंब भऽ गेल। \nगंगाराम-  िबलंबक कारण हम /g252मा/g2ौ2ाथ/g3ौझ छी। की करबै हमहॴ। ब/g3झौड  फाइल रहै छै। एते केतौ झगड़ा-झंझट हुअए। \nफिरयबैत-फिरयबैत अ/g312छ रहै छी। तैयो केते ठाम ओझराएले रहैए। \nल/g35थमण -  सरपंच साहैब, पंचैती शु/g2ौ5  कएल जाए। छूटल बढ़ल जे िकयो एता, हुनका /g3थधवागत हेतिन । \nगंगाराम-  की यौ लखन, अपने पंचैती िकए बैसेिलऐ? \nलखन-   (अकचका कऽ) हम िकए बैसेिलऐ। हमरा िकए पुछै छी? \nगंगाराम-  तब िकनका पुछबिन ? ठोलहोमे अहॴक नाओं कहै छेलए। \nलखन-   से कहौ, मुदा हमरा िकछु नै बुझलए। नै मारी माछ, नै उपछी ख/g25धा। \nगंगाराम-  तहन बैसार करौिनहार के छिथ? (ल/g35थमण आ झामलाल ठाढ़ भऽ जाइ छिथ।) \nल/g35थमण -   हम सभ छी, सरपंच साहैब। \nगंगाराम-  अह/g3ौ3 के िथकॱ? हमर गौआँ तँ नै लगै छी। \nल/g35थमण -  जी, अपनेक गौआँ हम ठीके नै छी। हम लखनक सार छी। नाओं ल/g35थमण छी। \nगंगाराम-  अह/g3ौ3क/g2ध3 ऐ पंचैतीसँ कोन माने-मतलब?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का  ‘िवदेह'१ ४०  म अंक १ ५ अ/g270टूबर  २० १३ ( वष/g361 ६  मास ७० अंक  १४० )\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n78 \n \nल/g35थमण -  हमर पाहुन लखन अपन घरसँ बगदल छिथ। हुनकर जेठ बेटा राम लालक ह/g2झधया अही गामक आदमी \nकरबौलिन। सोगाएल-पीड़ाएल हमर बिह न जीती की नै जीती, से नै किह। मुदा हमर पाहुन पाथर बिन राम \nिकशुन पाहुन ऐठाम पड़ल रहला, ए/g312ोबेर हुलकी\nओ नै देलिथ। \nलखन-  सरपंच साहैब, पुिछ यनु तँ हमरा ह/g2झधया दइ के कहलक आ किहया कहलक? (आँिखसँ नोर बहै छि/g2झझ ह  ।) हँ \nहराइ दऽ ल/g35थमण अब/g3थध स  कहने रहिथ। ओना ह/g2झधयो दऽ किहतिथ तँ हम कोनो कान बात नै दैितऐ। कारण \nऊ छौड़ा हमरा च/g312ू भॲकै छेलए। \nगंगाराम-  की यौ ल/g35थमण , ठीके बात छै? \nल/g35थमण -  बात तँ ठीक छै। मुदा ऊ अपन माएक/g2ध3 बँचाबैले एना केने रहाए। जदी आ/g253ा होइ तँ अपन बिह नक/g2ध3 एतए \nबजाबी। \nगंगाराम-  बजाउ। फेर ज/g2ऐझदीए चिल जेती। \nल/g35थमण -   झामलाल, माएक/g2ध3 बजा आनहुन। \nझामलाल-  जी मामाजी। (झामलाल अ/g2झझदर जा कऽ ल/g35थमीक/g2ध3 बजा आनलक । ल/g35थमीक  आँिखसँ दहो-बहो नोर जा रहल \nछि/g2झझ ह  ।) \nगंगाराम-  (ल/g35थमीसँ) लखन जी घर िकए छोिड़ देलिथ? \nल/g35थमी-   हमर एगो बेटा रामलाल तँ दुिनय/g3ौ3सँ चिल गेल । (कानए लगैए) \nगंगाराम-  कानू नै, धैय/g3ौ1 रिख  बाजू। \nल/g35थमी-  आब एगो बेटा झामलाल ब/g3ौ3चल आ ए/g312ेटा भाए ल/g35थमण अिछ। ओइ दुनूक स/g2ऐथपत खा कऽ कहै िछ यिन जे \nरामलाल नै रिहतए तँ ओही िदन हमरा ओ जान लऽ नेने रहतिथ। पिरवारक नीक-अधला दऽ िवचार देिलयिन \nतँ ओ अनधून मारए लगलिथ।। ओकरा नै देखल गेलै तँ हुनका च/g312ू देखा हमरा बँचौलक। हुनके चािलसँ \nहमर बेटा दुिनय/g3ौ3सँ चिल गेल । (कानए लगैए) \nगंगाराम-  ठीक छै अह/g3ौ3 चिल जाउ । (ल/g35थमीक /g2ौ2/g3थधथान ) \nबुधन-  यौ सरपंच साहैब, अह/g3ौ3 की सँए-बौहक झगड़ामे लागल छी। एगो कहबी छै- ‘सँए-बहुक झागड़ा, पंच भेल \nलबड़ा।’ हमरा जाइक आ/g253ा दइ िछऐ? \nगंगाराम-  /g2ौ5कू ने, जेबे करब। राित अपन िछऐ। \nबुधन-  हमर अह/g3ौ3क ने राित छै आिक  मिहंसोक/g2ध3? मिहंसोक/g2ध3 मािरते िडरीआइत छोिड़ आएल रही। ओकरा लऽ कऽ भिर \nराित बौआए पड़त। परोक/g2ध3 कोनो ठेकान रहै छै। \nगंगाराम-  ल/g35थमण , आगू बाजू। और कोनो गप? \nल/g35थमण -   अ/g3थधस ल गप तँ उखड़बो नै कएल। \nमेाहन-  उखाड़बै तहन नै उखड़तै। मने मन गूड़-चाउर फँकलासँ सम/g3थधयाक समाधान  केना हएत? अपन सम/g3थधया \nबाजू। \nल/g35थमण -  ओकील साहैब, बी/g2ौ5 संगे हमर जेठ भागीन करीब जीन मिहना पिहने भोरे भोरे बहराएल आ फेर घ","size_mb":0.82,"has_text":true},"Videha 141.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 141.pdf","name":"Videha 141.pdf","text":" \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह' १४१ म अंक ०१ नव/gखशथबर  २०१३ (वष/g3ऑै ६ मास ७१ अंक \n१४१)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n \nहमर टोल - राजदेव मंडल \nबाप भेल िप  /g254ी  आ अिधकार- बेचन ठाकुर  \n \n \nभाषाप ाक रचना-लेखन -[मानक मैिथली]\n  \n \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE \nDOWNLOAD SITE  \n  \n2 \n \n  \nिवदेह ई-पि/gख55काक सभटा  पुरान अंक ( /gथतशेल , ितरहुता आ देवनागरी \nमे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g3ऑ3क  िलंकपर उपल/gखशखध अिछ। \nAll the old issues of Videha e journal ( in Braille, \nTirhuta and Devanagari versions ) are available \nfor pdf download at the following link.  \nिवदेह ई-पि/gख55काक सभटा पुरान अंक /gथतशेल , ितरहुता आ देवनागरी \n/gखऑ5पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ई-पि/gख55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gख55काक ५० म सँ आग/g3ऑ3क अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gखथ3 अपन साइट / /gखशखलॉगपर \nलगाऊ।   \n/gखशखलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gखयतट कए \n\"फीड यू.आर.एल.\" मे http://www.videha.co.in/index.xml \nटाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gखऑखा/gखशतत कए सकैत छी।  गूगल \nरीडरमे पढ़बा लेल http://reader.google.com/ पर जा कऽ \nAdd a   Subscription बटन ि/gखयतलक क/gखऑ5  आ खाली /g3तथथानमे \n  \n3 \n \nhttp://www.videha.co.in/index.xml पे/g3तथट क/gखऑ5 आ Add   \nबटन दबाउ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g3तथट \nसाइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/\n \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gख5खरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी, \n(cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीच/g3ऑ3क िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक /g3तथतंभ मैिथली भाषापाक / रचना लेखनक नव-\n  \n4 \n \nपुरान अंक पढ़ू।  \nhttp://devanaagarii.net/\n \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  (एतए बॉ/gखयतसमे ऑनलाइन \nदेवनागरी टाइप क/gखऑ5 , बॉ/gखयतससँ कॉपी क/gखऑ5  आ वड/g3ऑै डॉ/gखयतयुमे/gख88टमे \nपे/g3तथट कए वड/g3ऑै फाइलक/gखथ3 सेव क/gखऑ5। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर स/gखशथपक/g3ऑै क/gखऑ5। )(Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM \n )/ Opera/ Safari/ \nInternet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal at \nhttp://www.videha.co.in/ .\n)    \n  \nGo to the link below for download of old issues \nof VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo \nfiles. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच/gख55कला / \nफोटो सभक फाइल सभ (उ/gखयथचारण , बड़ सुख सार आ दूव/g3ऑ5/gख5खत मं/gख55 \nसिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g3ऑ3क िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE िवदेह आक/g3ऑ5इव  \n  \n \n  \n5 \n \n \n/gखयऑयोितरी/gख58र पूव/g3ऑै महाकिव िव/g3खथापित। भारत आ नेपालक मािटमे \nपसरल िमिथलाक धरती /gखऑखाचीन कालिहसँ महान  पु/gखऑथष ओ मिहला \nलोकिनक कम/g3ऑैभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gखऑथष ओ मिहला \nलोकिनक िच/gख55  'िमिथला र/g279 '\n मे देखू।  \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि/gख5थ/g3ऑै, एिहमे िमिथला/gख5खरमे (१२०० वष/g3ऑै \nपूव/g3ऑैक ) अिभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत आ नेपालक \nमािटमे पसरल एिह तरहक अ/gख88या/gख88य /gखऑखाचीन आ नव /g3तथथाप/gख8थय , िच/gख55 , \nअिभलेख आ मूि/gख5थ/g3ऑैकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक खोज '\n  \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gखशथबि/gख88धत सूचना , स/gखशथपक/g3ऑै, अ/gख88वेषण \nसंगिह िवदेहक सच/g3ऑै-इंजन आ /gख88यूज सिव/g3ऑैस आ िमिथला , मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/gखशथबि/gख88धत वेबसाइट सभक सम/g3शै संकलनक लेल देखू \n\"िवदेह सूचना संपक/g361 अ/g288वेषण \"\n \nिवदेह जालवृ/gख5थक िडसकसन  फोरमपर जाउ।  \n  \n6 \n \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gखऑखय जालवृ/gख5थ ) पर \nजाउ।  \n \n \n \nहमर टोल  \n \n \n \n \n \n \n \nराजदेव मंडल \n \n \n \nआमुख-\n \n \nक/gखश8 प , यथ/g3ऑ5त , /g3तथ व/gखशऑक तल    \n7 \n \nमाछक जालमे लोक फँसल \nमाछ पुछैत अिछ - की  यौ भाय? \nलोक कहैत- िक छु कहल ने जाए। \nहमरे हाथसँ जाल बनल \nहमरेपर अिछ  आब तनल।   \n8 \n \nसम/g304 त  िम िथ ल/g364चल  \nक/g243 \nसमरिपत...    \n9 \n \nसुधी पाठक वृंद- \n \nस/gखशथ मुख ठाढ़ छी लऽ कऽ सुमन \nशत-शत नमन \nशत-शत नमन। \n   \n10 \n \n१ \n(नाओं, /g304 था न, घटना आिद  क/g298 प नापर आधािर त अिछ। ) \n \n \nपूव/gएगड/g2गड़प : (क) \n  \nअह/gएगए \nऐ  वसुंधराक कोनो कोनपर छी। ई हमर आ/g2ज4 म िव /gए02 वास किह  \nरहल अिछ।  अह/gएगएक नै देिख  तो हम देिख  रहल छी। अह/gएगएक उपि/gए04 थ  ित क \n/g2टग यो/g2ज4 स ना हमरा चा/g2गड़भर आभासीन भऽ रहल अिछ  । आर ओइ /g2टग योित सँ \nहमर रोम-रोम पुलिक त भऽ रहल अिछ । हमहूँ तँ ओइ नृ/g2ज4 य लीलाक अंश \nछी।  \nहम बुभुि/g2ड़2  त छी अह/gएगएक िस  नेह आ आशीरवादक लेल। \nहमरा /g2ड़2मा नै करब तँ द/g2जए ड  िद अ। िक /g2जज तु िब स/g2गड़ नै। यएह \nकामना अिछ ।  \nअह/gएगएक /gए04 म रण कऽ िक छु रचबाक /g2ग2य/g2ज4 न  कऽ रहल छी। \n \nµµµ \n  \n   \n \n(ख) \n  \nिव शाल सागरक पसरल जलपर धनुकटोली ठाढ़ अिछ । की ओ \nहँिस  रहल छै? आिक कािन   रहल छै?  \nलगैत अिछ  जेना \nरंग -िब रंग क जलमे ओ उिग  आएल अिछ । \nचा/g2गड़भर उड़ैत सुगि/g2जज ध  त धुइय/gएगए। मुँह आ देहमे लटपटाइत बादल जक/gएगए \nकारी आ उ/g2टग जर धुइय/gएगए। आ लगैत छै जे ऊ आकृित   रसे-रस बिढ़  रहल \nहो। गाम-नगर-महानगर सभटा आकृित क भीतर ढुकल जा रहल हो। \nनजिर क जे एकटा िब /gए04 तार होइ छै, सेहो जेना ओकरा सोझहामे छोट भेल \nजा रहल छै। ओकरा िन स/gएगएससँ िन  कलैत हवा, बुझाइ छै जेना िब हािड़  \nबहैत हो।  \nबहुत गोटे जेना ए/gएड2े बेर जय -जयकार केलक। मथापर जटा, \nअधप/gएड2ू दाढ़ी-मोछ, लाल कुंडाबोर आँिख  हाथमे बड़कीटा शंख \nनेने एकटा \nबाबाजी देखाए पड़ैत छै। ओकरा आँिख सँ लहू बिह  रहल छै।  \nहवाक/g24ए कंिप  त करैत ग/g2ऊ4 भीर वाणी िन कलैत अिछ -  \n“दैिव क दैिह क भौित क ताप ... । ” \nआकास फाड़ैबला शंखनादसँ आगूक श/g2ऊ2 द  झपा गेल। संगे बाबा \nमहतोक/g24ए जय -जयकार हुअ लगल। \nधनुकटोली शनै: शनै: जलमे समा रहल अिछ । ओइ /gए04 थानपर \nउगैत छै- एकटा छोटका टोल। जेना हमर टोल। छोट-पैघ, नीक-\nअध \nलाह घर-दुआिर । हँसैत-कानैत लोक-वेद, िधया -पुता, माल-जाल, \nिच रइ-चुनमु/gएज2ी, सुखल आ हिर यर- गाछ-िब िर छ, पोखिर , इनार गली, \nसड़क, चौबिट या। की ई सपना छी आिक  स/g2ज4 य ... । आिक  स/g2ज4 य क \nसपना? \n \nµµµ \n  \n   \n \n२ \n \nगहवर घर ह/g2ऊज ला कऽ रहल अिछ । सघन अ/g2जज हार कान ठाढ़ केने \nसुिन  रहल अिछ । िग रहतबाक/g24ए /g242टाबला घरपर बैसल इजोत हनहना कऽ \nहँसैत अिछ । हँसी अ/g2जज हारमे िछ िड़ या जाइत अिछ  क/g2जज तु अ/g2जज हारमे \nिछ िड़ आएलो इजोत भकजोगनी जक/gएगए भुकभुकाइत अिछ । हड़हड़ाइत हवा \nआ ओकरा का/g2जज हपर चढ़ल भगैतक /gए04 व र दड़बड़ मािर  रहल अिछ - सॱसे \nटोल। \n“\nकेतेक दूर रहलह हौ सेवक-राजा फुलबिर या हौ ... । एके कोस \nरहलह हौ सेवक राजा फुलबिर या हौ ... । लिग   गेल चौदहम केवाड़ \nहौ ... । ” \nताल काटैत िम रदंग आ झनकैत झाइल। भगैतया सभ गाबैसँ बेसी \nदेह मचकाबैत अिछ । जेना देह नाचैत अिछ  ट/gएगएग नै। साज -बाजक \nतालपर नाचैत देह आ मन। \nगहवरक पछुआरमे अ/g2जज हार खटखटा रहल अिछ । ऊ अ/g2जज हार नै \nभूत /g2ग2ेतक छ/gएगएह िछ  ऐ। न/gएट0गरा बुढ़ बा कहैत रहै छै। रौ गहवरक देवी-\nदेवताक डरे सभटा  साहन सभ पछुआरमे न/gएगएगटे नाचैत रहैत छै। वएह \nसभ कखनो काल निढ़ याक/g24ए कान पकिड़   क/gएट0िक  या दैत अिछ - भूउउऊ ... । \nओकरे सुरमे सुर िम ला कऽ भूत /g2ग2ेत कानए लगैत अिछ  - कुउउऊ ... । \nतखिन  टोलक लोक भलिह◌ ं सुटैक जाइ िक /g2जज तु कुताक/g24ए देिख  िलयौ  ताल। \nजना न/gएगएगिर  पर िक यो मिट या तेल ढािर  देने होइ। \nगहवरक आगू सॱसे अँगनीमे दीया जिर  रहल अिछ , गोल-गोल \nप/gएगएित  मे। अ/g2जज ह िर याक/g24ए गरदिन  य/gएगए दऽ भगा रहल अिछ  । तैयो उ थेथर जक/gएगए \nदोग-दागमे ठाढ़ रहैए चाहैत अिछ । हे एकोटा दीपक टेमी िन /g2ट4 च/gएगए नै हो। \nहँ... हँ एहेन बखतमे भकइजोत ब/gएजगड खराब। डाइन आ भूत \nकेनौ सँ लपिक सकै छौ। अपन-अपन सतरकी। घटलासँ पिह ने दीपमे \nतेल ढारैत रह। \nपता छह तेल \nकेते डहतै। महगाइ तँ अ◌ासमानमे भूर कऽ देने \nछै। ओइ कारणे तँ सभक/g24ए भकभकाइते छै।   \nयएह तेल जरे केकरो  फटै छै एकरो ... ।    \n13 \n \nझकाश इजोत देखैक छौ तँ देखही शहर जा कऽ। राइतोमे \nसड़कपर िग रल सुइया तािक  लेबही।   \nभगतक/g24ए कोनो कम पामर होइ छै। चाहतै तँ ऐ गाछो सभमे इजोत \nजरए लगतै। \nअ/g2ट4 छा चुप। बड़का लाल बुझ/gएड2र भऽ गेल/g24ए।  \nहम नै अह/gएगए बड़का िवदुआन।  \nअह/gएगए चुप रहू। ए/g2ऊ4 ह र देखू।  \nखेलाबन भगत पूजा ढािर  रहल अिछ । खीर, ल/gएजगडू, पान, सुपारी, \nतुलसी, गंगाजल सभटा डाली सभमे सजाएल छै। मनक तरजूपर तौल \nकऽ अछत-फूल \nरिख   रहल अिछ । सभटा पूजाक/g24ए कुिड़   एके रंग एके \nआकार। भगत ज खिन  िल हुिर  कऽ पूजाक/g24ए कुिड़   रखैत छै त खिन  ओकर \nपेट बोिम या उठै छै। \n“गै माए, भगत पेटमे बाघ रखने छै। देखै छीही हुमड़ै छै। ” \n“गै दाइ, देवता◌े-िप तर नै बुझै छौ। तोहर बेटी तँ जुगमे भूर \nकरतौ। अ \nखिन  तँ पा-भिर क छौ। ” \nहे मुँह स/g2ऊ4 हािर  कऽ बाजू। अपन बेटी जेना ब/gएजगड सतबरती। \nकोन-कोन रसखेल केलक के नै बुझलक। \nहे लबरी ... । \nहे चुप ... । झगड़ा- झ/gएगएटी ब/gएज2। पिह  ले कहलॱ औरित या सभक/g24ए एक \nकात आ पु/g2गड़ष सभक/g24ए एककात बैठाएल जाए।  \nहँ-हँ सएह कएल जाए। \nआइ गहवर घरमे पिह लुक डाली जागेसरक/g24ए लागल अिछ । ओकरा \n/gए04 /g2ड़ड़ीक/g24ए कोिख  या गोहािर  हेतैक। अ◌ोकरा देहपर कखनौ भूत सवार भऽ \nजाइत अिछ  आर उ खेलाए लगैत अिछ । \nकेना भूत सवार नै हेतै? धम/gएगडडीहीवालीक/g24ए देहो तँ सवारीक/g24ए जोग \nअिछ । भरल-पूरल जवानी, /gए02 याम वण/gएगड, तेलसँ छट-छट करैत देह, \nखिल आएल आँिख , गोल बािह◌ ंपर कसल अँिग या। कारी भॱरा केश। \nआँिख क/g24ए जेना /gए04 व त: ख/gएटएच  लैत अिछ  अ◌ोकर देह।    \n14 \n \nएकर ठीक उनटा जगेसराक शरीर। जेना जुआनीमे घुन लगल \nहो। तिह ना ओकरा देहक/g24ए िब मारी अधिख /g2टग जु कऽ देने अिछ । कमजोरीक \nकारण/gएट0 तामस हरदम नाकेपर चढ़ल रहैत अिछ  । तैपर  सँ बाल-ब/g2ट4 चा नै \nहोइ छै। तामस आर दुगुना। ई सभटा तामस उतारत धम/gएगडडीहीवालीपर। \nकखनो फनकए लगैत अिछ -  \n“स/g2जज तानक मुँह केतए देिखते ई पिप आही।  जीनगी भिर  तँ कुकरम \nकेने अिछ ।” \nधम/gएगडडीहीवालीक/g24ए भिर   देह ई बात छूिब  लैत अिछ । अपन असल \nनाओं िन रमला जेकरा उ नैहरमे रिख   कऽ अ◌ाएल अिछ । अपना नैहराक \nबड़ाइ िच बा-िच बा करए लगैत अिछ -  \n“हमरा धम/gएगडडीहीक/g24ए लोक असल धम/gएगड-कम/gएगड करैबला सभ अिछ  । \nपिप आहा सभ तँ अहीठाम भरल अिछ । ” \nिद न, दुपहर, राित  कखनो दुनू बेकैतमे बकटेटी शु/g2गड़ भऽ जाइत \nअिछ । टोलक बूढ़-सुरक/g24ए अनसोह/gएगएत लागब /gए04 व भािव के। जगेसराक/g24ए िक  छो \nतँ कहऽ पड़तै-  \n“हे रौ, नै होइ छौ तँ ओझहो-धािम क/g24ए देखाबिह  । कोनो धरानी \nएकोटा बाल-ब/g2ट4 चा भऽ जेतौ तँ बुझही जे सभ दुख पार। ई भूत-देवी आ \nतामस-िप त सभटा एकरा देहसँ भािग  जेतौ। ” \n“स/g2जज तान लेल तँ कोिख या गोहािर  करबै पड़ तौ। ” \nकेतेक िद नसँ जागेसर गोचर िव नतीमे लगल अिछ । िक /g2जज तु भगत \nिप घलत तब ने। भगतक/g24ए छु/gए2गी कह/gएगए रहै छै। आइ ऐ गाम तँ काि/gएए4   \nदोसर गाम। ना◌ेते-नत। \nआिख र प/gएड2ा भगत िछ  ऐ रामखेलाबन। दू पीढ़ीसँ ओझहा-धाइमक \nकाज कऽ रहल छै। \nपिह ने ओकरा गहवरमे गछौटी किर यौ। साफ-साफ किह यो पूजामे \nकेतेक खरच करबै। पाठीक बिल  देबै। गिछ  िलयौ । तब भगत तैयार \nहएत।  \nकेतेक खुशामदे आइ तैयार भेल अिछ  खेलाबन भगत। \n   \n15 \n \nµµµ \n \n \n   \n \n३ \nगहवरक अँगनीमे जेना ललका इजोत उतिर  गेल छै। अ/g2जज हारक \nकोरामे लहुआएल लाल िच /gएए4का खेला रहल हो, तिह ना सन लगैत अिछ । \nधधकैत आहुत, चौमुख जरैत दीप, अड़हुलक लाल फूल, लाल \nिस नूर, ललका डाली। सबहक मुँह जेना ओही लालीसँ ढॱरल हो। लाल \nटुह-टुह भेल भगतक/g24ए आँिख   सपनामे डूिब -उिग  रहल हो। पिह ले किह  देल \nगेल \nछेलै।  मरद सभ एककात आ औरित या सभ एककात। बात के \nसुनतै? ढीठ सभ मरदक झॲिझ मे ढुिक  कऽ बैसल छै। \nदोसरो िद स तँ थेथरे सभ अिछ । मौिग याह जक/gएगए दोगमे ढुिक   \nकनफुसकी कऽ रहल छै। \nपता नै चलै छै औरत आ मरदक। एक तँ इजोत तेजगर नै छै। \nदोसर साड़ीसँ आधा मुँह झँपने छै। आँिख क भाग देखलासँ केना ि◌ च/g2जज ह त \nलोक। दसगरदा जगहपर सभ चलै छै। \nसभ की चलतै। उतरबिर या कातसँ औरित या सभक/g24ए नै बैठबाक \nचाही। उ/g2ड़4रसँ देवताक आवाहन होय छै। िग  यान तँ छौ नै। \nआिब  गेलौ सं◌ुघहा धान। \nसुंधाय मड़रक/g24ए स भ सुंघहाधान कहै छै। सुंघहाधान छुिब ते हाथमे \nगिड़  जाए छै। टोकैते देरी सुंघाय मड़रक/g24ए बकटेटी शु/g2गड़।  \nफेर िक यो सुंघहाघान बािज  नै सकैत अिछ । \nदेिख  िल यौ लाठीक \nहुड़ाठ। मुँह भ/gएगएिग   देबै, िक यो बजत तँ। मुँहक/g24ए चु/g2ऊ0 प  राख। \nतेरहे बरखक उिच तव/g2ट0 ता छै तइसँ की। ओकरासँ गप मे के \nजीतत। उिच त बात फ/gए2ग द ऽ बजल-  \n“गोहािर , गोस/gएग4य सभ  ब/gएज2। सुंघाय बाबा किह   देलक। िक यो \nमुँहसँ बािज  नै सकैत छी। भगतो वाक केनाक देत। चलै चलू आब \nि◌ कछु नै◌ै हएत। के बतीसी लाठीसँ झड़ाएत। ” \nभगतक/g24ए नविस  खुआ चेला फनका रपटैत बजल-  \n“देहपर नै ल/g2ड़4ा-चौधरी बोल/g2ड़4ा। ऐ गामक मािल  क सुंघाय िछ यो \nकी जे ओकर औडर चलतौ। अखने सुंघबाक/g24ए कंठ पकिड़   बाहर िद स \nठॲिठ या देबो। बुिझ  ले, तोरो कोनो बाप नै बचेतौ। ”   \n17 \n \nउिच तव/g2ट0 ताक/g24ए कपारपर तामस नािच   उठल। सुंघाय मड़र पाछूसँ \nड/gएगएड़मे लाठी लगौने ठाढ़ छै। बूढ़ देहक भार लाठीपर देने आँिख  मूिन  \nदेवता-िप /g2ड़4रक/g24ए सुमिर   रहल अिछ । \nगहवरक सीमामे बकटेटी नै करबाक चाही। हम पिप याहा। हमरा \nछेमा कऽ िद अ। \n“एहेन गप  कहत। ” उिच तव/g2ट0 ता फॲिफ या कऽ उठल आ सुंघाय \nमड़रक/g24ए पाछूसँ लाठी ख/gएटएच लेलक। लाठी चमकाबैत फ नकापर हुड़कल। \nसुंघाय मड़र ध/gएगएय दऽ ड/gएगएड़ भरे खसल। कुहरैत बाजल -  \n“हौ बाप, मािर  देलक। ऐ लुकड़बाक/g24ए ज/g2जज मे भेल छै मरचायसँ। \nतब ने एकर बात आ बािन  मरचाय जक/gएगए लगै छै। एकर बाप सभ साल \nलंगी मरचायक/g24ए खेती करै छेलै।  ओहीसँ जोड़ा बरद कीनलकै। ओइसँ \nकी। दा/g2गड़ पी क ऽ िस रजल चीज केहेन हेतै। ” \nउिच तव/g2ट0 ताक/g24ए हाथसँ लाठी िछ ना गेल छै। महुराइत बजल-  \n“अपना बेटा िद स नै तकै छहक। टूटलो ड/gएगएड़पर अनकर आिड़   \nकोदािर सँ नै छ/gएगएटबहक तँ जलखै नै भेटतह। केहेन कुकरमी छहक , \nखेिल  देबै सभटा बात। ” \n“नै गौ बाबू, कल जोड़ै िछ यौ। हमरा उठा कऽ पहुँचा दे। ” \n“ अ/g2ट4 छा चुप रहू। शा/g2जज त  \nभऽ  जाऊ। देिख यो ओने गोहािर  शु/g2गड़ \nभऽ  रहल छै। ” \nपहुलका  डाली जागेसरक लगल छै। डाली दौड़ कऽ अपने आगू \nचिल  गेलै। सभटा देवताक िक रपा छै। देव िक रपा िब नु डोले नै पात। \nआपसी फुसुर-फुसुर भऽ  रहल छै। ओकर पित  जागेसर गहवर घर \nिद स टकटकी लगौने। \n“एहेन जवानीसँ भरल देह आ तब बाल-ब/g2ट4 चा नै होइ छै। ” \n“जागेसरक बाछी एहेने बनल छै। ए◌ेबेर गाभ टेकतै की नै? ” \n“ खेलावन भगत ए◌े काजमे मािह र छै। आब देिख यो तँ\n... । ”  \n/gए04 /g2ड़ड़ीगण िद ससँ कनी  म/g2जज द /gए04 व र िन कलै छै। \n“भैयाखौकीक/g24ए लाज -धाक होइ छै की नै। अपने दहक/g24ए अपने जे \nकरै छै। िछ निर या ... । ”   \n18 \n \n“अइठाम अिब ते सभ देवी-देवा चिढ़  जाइ छै। आ नैहरा जाइते \nसभटा छूिट  जाइ छै। ” \n“सुनै िछ ऐ जे नैहरासँ एकटा छौड़ा आठे िद नपर भ/g24एट करए अबै \nछै। पछोड़ धेने रहै छै। ” \n“ई सभ तँ होइते रहै छै। तोरो मन होइ छौ की। ” \n \nएक दोसरक/g24ए मु/gएड2ा मारैत औरित  या सभ एकसंग हँसैत अिछ । \n“चुप। सभ मुँह ब/gएज2 क ऽ ले। भगतक/g24ए भाव आिब   गेलै। ” \n“कारणीक/g24ए एमहर लाबह।  ” \nभगित याक भगैत जोर-शोरसँ शु/g2गड़ \nभऽ  गेल छै। \n“जय हौ देव। कनी नीकसँ देिख यो। माथ आ पेट दुनूमे दरद \nछै। ”  \nखेलावन भगत देह- हाथक/g24ए ऐंचैत धम/gएगडडीहीवालीक आगूमे बैसैत \nअिछ । \nमंतर पिढ़  माथ हाथ दऽ रहल छै। माथपर सँ हाथ ओकरा \nछातीपर िग रबैत अिछ । फेर पेटक/g24ए हँसोित   दइ छै । पेटपर सँ हाथ \nससिर  पुन: माथपर। धम/gएगडडीहीवाली चॱक उठै छै। ओकर देह िस  हिर  उठै \nछै। भगत फेर माथपर हाथ रखैत काजक/g24ए दोहरौलक।  \n“चटाक। ” धम/gएगडडीहीवालीक चमेटा भगतक/g24ए मुँहपर लगल। संगिह  \nकंठ पकिड़  धकेिल  देलक। \nआशा नै छेलै से भेल। भगत ओंधरा गेल। तामसे थर-थर \nक/gएगएपैत। लोकमे हड़क/g2ऊ4 प  भऽ  गेल। िक छु ठाढ़ आ िक छु बैसल अिछ । \n/gए04 /g2ड़ड़ीगणक आँिख  आ/g2ड़गय/gएगडमे डुमल।  \n“गे माइ गे माइ। आब की हेतै। ” \n“आिग  बिर स जेतै। ठनका िग रतै। ” \nउिच तव/g2ट0 ताक/g24ए नै रहल गेल तँ बजल -   \n“भगतक/g24ए असल भूतसँ पाला पिड़   गेल छै। सभ गुण-मंतर अ \nखिन  \nभीतर भऽ  गेल छै। ट/gएगएग केना असमान िद  स ठाढ़ केने छै। लगै छै जेना \nिट टही होइ। ”   \n19 \n \nफड़फड़ा कऽ उठैत अिछ - भगत। ब/gएट0त ल ऽ कऽ धम/gएगडडी◌ीवालीक/g24ए \nपीठपर तड़-तड़ा दैत अिछ । \n“आइ हमसभ भूतक/g24ए भगा देबै। ” \nधम/gएगडडीहीवाली भागैत अिछ  । \n“रे खुिन य/gएगए सभ। रे कोढ़ी फूटतौ रे बेईमनमा। गे माइ गेऽऽ ऽ ।” \nजगेसरा आगूसँ घेर लैत अिछ । ए/gएड2े ध/gएड2ामे जगेसराक/g24ए िग  रबैत \nधम/gएगडडीहीवाली पड़ाइत अिछ  । भगत देहसँ गरदा झािड़  रहल अिछ।  \nजगेसरा हाथ जोिड़  थर-थर क/gएगएिप   रहल छै। \n“आब की हेतै यौ भगतजी। कोनो उपए  लगाऊ। जे कही \nअह/gएगए।  ” \n“ हेतैक सभ उपए लगतैक। भगतसँ भूत नै जीत सकै छै। \nकोिख या गोहािर  हेतै। तूँ परसू आिब  कऽ भ/g24एट कर। हमरे नाओं िछ ऐ \nरामखेलावन भगत। \nपछुआरक अ/g2जज हारमे िक छु क/g2गड़ण /gएजऊदन सन भेल। भगत छड़िप   \nकऽ गहवरमे ढुिक  गेल। हवाक झॲक अ◌ाएल। िक छु दीप मुझा गेल। \nलोक सभ पीठपर डरक/g24ए लादने एका-एकी ससिर  रहल अिछ । \n \nµµµ \n   \n \n४ \n \nढे/g2गड़ बा नै नाचै छै असलमे जागेसरक मन नाचै छै। सुतरी कटा \nरहल छै- \nकेतौ  मोट केतौ  पातर। मन िथ र रहै तब ने। मनक/g24ए िथ  र \nरखब  ब/gएजगड किठ  न। ई तँ िक यो साधक कऽ सकैत छै। सभ जँ साधक \nभऽ जेतै तँ देश दुिन य/gएगएक/g24ए कोन गित   हेतइ। तँए पिह ने मन उड़ै छै तब \nतन। \nजागेसरक मन धारक थौकड़ा जक/gएगए उपला रहल अिछ  । \nआइ तँ भुटा इओ  वैध जवाब दऽ देलकै-  \n“धम/gएगडडीहीवालीक/g24ए स/g2जज तान नै हेतौ। िव धाता कलम मािर  देने छौ। \nएकर कोिख  ऐ जनममे नै भरतौ।” \nहौ बा आब कोन उपए  हेतै हो। पिह ने तँ लोक खॲखीबाला कहै \nछेलै। आब मुँह दािब  कऽ कहै छै-  \n“िन रवंशा।”  \nदुआिर पर जगेसरा ढे/g2गड़आक/g24ए िग  निग ना रहल अिछ । सँगे ओकर \nमाथा घूिम  रहल अिछ  आ माथामे घूिम  रहल अिछ - धम/gएगडडीहीवाली। िक  /g2जज तु \nपिछ ला फूइसक घर िथ र अिछ । \nठीके कहै छेलै- उिच तव/g2ट0ता-  \n“हटा ऐ ठ/gएगएठ गाएक/g24ए। कर दोसर िब आह। ला टटका माल। नीक \nनसल देिख -सुिन  कऽ। पुरिह या लऽ आन। चाइरे-पान सालमे छौड़ा-\nछौड़ीसँ खोभारी भिर  जेतौ।” \nनसल तँ एकरो खराब निह ये छै। नमगर-छरहर काजा, भरल-पूरल \nसीना। जखनी िस◌ ंगार कऽ कए िन कलै छै तँ संगी-साथीक/g24ए कहए पड़ै छै-  \n“जगेसरा भागशाली अिछ । अपना तँ कमजोर, किर आएल, \nबेमिर याह अिछ । िक /g2जज तु ओकरा मौगीक/g24ए देिख  यौ। जँ आगूसँ िन कलै छै तँ \nमन फुरफुरा उठै छै।” \n  \nभा/g2ट2 य शाली   केतए। भा/g2ट2 य  केतएसँ नीक हएत। सु/g2जज द र तँ अिछ  \nमुदा  ब/gएगएझ। जँ िन  पूतर रहब तँ िप /g2जए ड दान के करत? हमरा बाद स/g2ऊ4 प ित क/g24ए \nके भोगत? बुढ़ारीमे सहारा के बनत?   \n21 \n \nओह ऐ औरित याक/g24ए भगबिह   पड़त। ठीके कहै छेलै- उिच तव/g2ट0 ता। \nमुदा  भगेबै केना? छै तँ ई बड़ ज/g2ऊ2 ब र। \nओइिद न खेलावन भगतसँ झाड़फूँक करबैले गेिलऐ। एके झापटमे \nभगतक/g24ए द/gएगएत िच  याइर कऽ खसा देलकै। महतो बाबाक/g24ए थानसँ भभूत \nलािब  देिल ऐ। छाउर बुिझ  कऽ मूतनारमे फेक देलकै। यएह भॲसड़ीक/g24ए \nिब सबासे नै छै िक छोपर। फल केतएसँ भेटतै? \nआब एकरा ड/g24एगा-ठेठा कऽ भगबिह  पड़तै। मुदा  केना कऽ आँिख  \nउनटा कऽ जँ हमरा िद स तकै छै तँ हमरा लघी लिग  जाइत अिछ । \nतैयो हम तँ मरद छी, देह तानिह  पड़त। \nहम जँ मौगा बनल रहबै तँ उ बेहया बिन  जेतै। संभार तँ हमरिह  \nकरए पड़तै। \nकेतेक िद नसँ एकर चािल -चलन देिख  रहल छी। नकोरबा \nबिन य/gएगएसँ केतेक सिट या कऽ गप  करैत रहै छै। छनमाक/g24ए अँगनामे ढुकै छै \nतँ िन कलैक मने नै होइ छै जेना। हम भूखल रिह  जाइयो कोनो बात नै \nमुदा  ई भोरे िन किल  जाएत- टोल च/gएड2र ल गबैले। टोलक च/gएड2र थोड़बे \nलगबै छै ई तँ दोसरे च/gएड2रमे लगल रहै छै। केतेक बेर भऽ गेलै। \nभूखसँ पेट दुखा रहल अिछ । हमरा िद स िध यान रहै तब ने। िध यान तँ \nआरो  केकरो पर रहै छै। \nधम/gएगडडीहीवाली अँगनासँ िन  किल  कऽ टोल िद स जा रहल अिछ । \nजागेसराक ढे/g2गड़आ /g2गड़िक   गेलै।  \n“ऐ- केतए जा रहल छी? छु/g2ट4 छे कूद फान? ऐ अँगनासँ ओइ \nअँगना? जेना कोनो काजे नै छै। एके लाठीमे ट/gएगएग तोिड़   देबौ। अपने \nघरमे बैठल रहब/g24ए। ” \nधम/gएगडडीहीवालीक/g24ए ट/gएगएग /g2गड़िक   गेलै। उनिट  कऽ बजल-  \n“देहमे तागद तँ छै नै आ ट/gएगएग तोड़ता? देखै नै छी केहेन िबमारी  \nढुकल छौ, तोरा देहमे। कोिढ़  फु/gए2गा कहॴ कऽ। ” \nझगड़ा बढ़तै। जागेसरक/g24ए बिढ़  या च/gएग4स भ/g24एट गेल छै। उ झगड़ाक/g24ए \nबढ़ाबए चाहैत अिछ । \n“मुँहसँ गािर  िन कलतौ तँ थुथुन तोिड़  देबौ।” \n“गािर  नै देबौ तँ अिस रवाद देबौ?”   \n22 \n \n“यएह बड़का आएल अिछ - अिस रवाद देिन हािर । िन पूतरी, ब/gएगएिझ  न। \nगे भॱसरी, एकटा मूसोक/g24ए ज/g2जजमा कऽ देखही। तोरी माइक/g24ए। ” \n“खबरदार, हमरा माइक नाओं नै ले। पुछलीही नै अपना माएसँ। \nकेतए केतए मुँह मारलकौ तब ने तोरा सन बेटा पैदा केलकौ। \nबेमिर याहा ... ।” \nजागेसर ढे/g2गड़आ फेकैत लग चिल   गेल अिछ । करोधसँ थरथरा \nरहल अिछ ।  \n“मुँह ब/gएज2 राखब/gएट0 आिक   देबौ चमेटा।” \nधम/gएगडडीहीवालीक/g24ए आँिख   तामसे लिल या गेलै। उ आरो  लग आिब  \nगेलै। देह अिड़  कऽ बाजिल -  \n“ले मार। असल बापक बेटा छी तँ मािर  कऽ देखही। बापसँ \nभ/g24एट करबा देबो। ” \nचटाक, चटाक। मुँहपर थ/g2ऊ0 प र पड़ल। \n“तु थ/g2ऊ0 पर मारल/gएट0-हमरा। आइ हम जे न से कऽ देबो। आरो  \nबखतमे िट टही जक/gएगए पड़ ल रहैत छै आ मारै कालमे केतएसँ गरमी चिढ़  \nजाइ छै।” \nओ जगेसरा ि◌ दस हुड़कैत अिछ । ओ ड/gएगएड़क डोरा आ झ/gएगएपल \nअंगमे लटकए चहैत अिछ । मुदा  जगेसरा तँ लाठी लऽ कऽ तैयार भऽ \nगेल अिछ ।  \n“िन कल हमरा घरसँ- िछ निर या। कोन-कोन कुकरम कऽ क/g24ए तब \nहमरा घर अएल/gएट0। पता नै। भागब/gएट0 अइठाम सँ आिक  चलेबा◌ै डंटा?” \n“ले मार। आरो  मार हमरा। अिह ना भािग  जेबो तोरा सात \nपुरखाक/g24ए िघ  ना देबो। पूरा समाजमे उकैट देबो-सबकुछो।” \nउ कािन -काि◌ न कऽ फा◌े◌ंिफ या रहल अिछ । हाथ चमकाबैत \nजगेसराक लग सटल जा रहल अिछ । \n“भगा देबही। छातीपर िछ पाठी रोिप  कऽ रहबो। बहुते बल भऽ \nगेलो, हाथेमे। थ/g2ऊ0 पर मारब/gएट0। ” कहैत जागेसरक/g24ए धकेिल  देलक। आसाक/g24ए \nिव परीत जागेसर धड़फड़ा कऽ िग र पड़ल। आिग  नेस देलक- \nजगेसरकाक/g24ए। तामसे क/gएगएपैत ओ लाठी \nनेने उठल।   \n23 \n \n“तोरी म/gएगए की... । आइ तोहर ह/gएजगडी तोिड़   देबो। परान लऽ \nलेबो।” \nफटाक-फटाक। \nधम/gएगडडीहीवालीक पीठ आर ज/gएगएघपर लाठी बिर स रहल अिछ । \n“गे माइ गे माइ। मािर  देलक रेऽऽऽ। दौड़ रेऽऽऽ। कोिढ़ फु/gए2गा \nबेदरादा, रे लकवाबला। गे माइ, मिर  गेिलयौ गेऽऽऽ।” \nदूरेसँ टोलक लोक िच िच या रहल छै। \n“रे जगेसरा- /g2गड़िक   जो। मिर  जेतै बेचारी। गलत बात। गाए-भ/gएटएस \nजक/gएगए पीटै छी। ” \n“एना मारब/gएट0 तँ कोनो िद  न लंका क/gएग4ड भऽ जेतौ। ” \n“आिख र कोन झगड़ाक/g24ए िन  पटारा नै होइ छै।” \n“ई औरती \nओ  ब/gएजगड झगड़ालू अिछ  । छुलही कहॴ के, आबो \nअइठामसँ जेब/gएट0 की अड़ल छँए। ” \nलोक सभ बीच-बचाव करऽ रहल अिछ । धम/gएगडडीहीवाली दस प/g2जज /g40ग ह \nडेगपर ठाढ़ भऽ गेल अिछ । आ ओइठामनसँ गिर या रहल अिछ । \n“हम छुलही? झगड़ाउ? केकरा घरमे सतबरती बैसल छै? हम \nसभटा  जानै छी। सबहक बात सुनै छी। ऐ खुिन या, बेदरदाक कारने। रे \nअनजनुआँ जनमल, देहमे कोिढ़  फुटतौ रेऽऽ। हाथमे घुन लगतौ।” \nजागेसर गरजैत अिछ - \n“ऐ बीचमे नै आबै कोइ। ई औरित या सनैक गेल छै। दुसमन \nसभ एकरा िस खा-पढ़ा कऽ तुल-तैयार कऽ देने छै।” \nकातमे ठाढ़ भेल लोक सभक/g24ए बाजए पड़ैत अिछ  -  \n“हमरा बुिझ  पड़ैत अिछ  मरदे सभ सनकल अिछ । दू-चािर  िद नपर \nअिहना  िप टाइ /g2ग2ो/gएऊडाम चलैत रहैत छै। ” \n“िप टाइ नै करब तँ पूजा क/g2गड़। कपारपर चढ़ा कऽ राखू। ” \n“से कह/gएगए कहै छी हम। सभ िक छुक/g24ए एगो र/gए04 ता होइ छै ने। \nआिक  िक छु बुझे ने सुझे फरमा िद या फ/gएगएसी। ” \n“ठीके कहै छै। सबहक औरित या कोनो ब/gएगएिझ  न छै आिक  छुलाहीए \nछै, ऐँ?”   \n24 \n \nऔरती ओ  सभ चुप नै रिह  सकैत अिछ । \n“हे यौ बउआ मरद भेल सोना। ओकर सभ गलती माफ। \nऔरती ओ  भेलै टलहा। ओकर की िग नती छै।” \n“चुप रहु अहूँ तँ अपना पुतहुक/g24ए खोरनीसँ ख/gएग4◌ेचारैते रहै िछ  ऐ। क ी \nबजब।” \n“केकरापर करब िस◌ ंगार-िप या मोरा आ/g2जज ह रे हे...।” \nिध या-पुता कातमे डेराएल सन मुँह केने ठाढ़ अिछ । \nधम/gएगडडीहीवाली चौबिट  यापर ठाढ़ भऽ कऽ सात पुरखाक/g24ए गिर  या रहल \nअिछ । जगेसारा लाठी लऽ कऽ रेबाड़ैत अिछ । \n“ठाढ़ रह भॲसरी। आइ चौबिट येपर बेदशा करबौ।” \nचोटक मोन पिड़ ते धम/gएगडडीहीवाली भागैत अिछ  । पाछुसँ बाघ जक/gएगए \nगरजैत जागेसर। लोक तमाशा \nदेिख  रहल अिछ । \nकनी के दूर दौगलापर जागेसर हकमए लगैत अिछ। \n“जो अपना बापक पास। एमहर जँ घूिम   कऽ एब/gएट0 तँ /g2ग2ाण लऽ \nलेबौ।” \nकानैत-खीजैत धम/gएगडडीहीवाली जा रहल अिछ  - नैहर िद स। नुआ-\nब/gए04 त रक कोनो ठेकान नै। जेना सुइध-बुइध हेरा गेल हो। \nओ कानैत अिछ । िक /g2जज तु भीतरसँ बोल फूिट  रहल अिछ । \n“हमरा तँ बापसँ मोलाकात करबा देलही रे िन वंशा। तोरो छोड़बो \nनै। अठगामा मैनजन-पंच जमा कऽ देबौ- तोरा दुआिर पर। आठो गामक \nला◌ेकसँ थू-थू करबा देबौ।” \n  \nजागेसर ओहीठाम \nबैिस  कऽ ख/gएग4◌ेिख  या रहल अिछ । \n“खॲ ...  खॲ ...  खॲ ...  आक थू ... ।” \n  \nपता नै ओ थूक केकरापर पड़ल। समाजपर, गामपर आिक  ओइ \n/gए04 थानपर, धम/gएगडडीहीवालीपर , आिक  अपनिह  आपपर। पता नै ... । \n   \n25 \n \nµµµ \n   \n \n५ \n \nपंचायत! हँ, हँ बुझलॱ गामक पंचैती। जाित क सरदार, मैनजन-\nदेमान। करत छान-बा/g2जज ह । मुँहपु/g2गड़ष आ सरपंचक शान। पंच भगवान। \nधुर, भगवान निह  बेमान। मुँह देखल पंचैती। जेकर लाठी तेकर जोर। \nिन रबलक आँिख मे भरल नोर। कमजोरे लेल सभटा कड़ी।  \nआब गामे-गाम बिन  रहल छै-कचहरी। तैयो पंचैती होइते छै। हँ \nजाित क पंचैती। परजाित क पंचैती। जाित  तँ जाित सँ साइंग \nहोइ छै। \nदस लोकक िन ण/gएगडए  तँ मानिह  पड़तै। नै तँ समाजक नँगटाहा सभ न/gएगएगटे \nनाचत। समाज, कानून, ब/g2जज ध न, ड/g2जए ड  जिर माना। इनसाफक उपए । \nसभक/g24ए िन  साफ िम लबाक चाही। नै तँ किह यो गाड़ीपर नाह आ किह यो \nनाहपर गाड़ी। सएह यौ मड़र। \nकालू मड़रक दुआिर पर पंचैती भऽ रहल छै। जाित क मैनजन। हँ \nहँ िब/g2ट4 चेमे बैसल छै। आँिख  केना नचै छै- मुँहदुसी जक/gएगए।  \nधरमडीही ओ सँ पंच सभ आएल छै। की बुझाइत छै, जगेसराक/g24ए, \nछोिड़  देतै ओिह ना। ओइ  िद न मारैत-मारैत थकचु/gएज2ा कऽ देने रहै, अपना \nघरवारीक/g24ए। घरसँ भगा देलकै। आ पाछूसँ समादो पठा देलकै।  \nजे तोहर बेटी बदचलन छौ। चोरनी छै। ब/gएगएझ छै। राखह अपना \nबेटीक/g24ए कपारपर।  \nआ रे तोरी कऽ, एहेन डकलीलामी। \nधम/gएगडडीहीवालीक बाप तीन -चािर  मिह ना धिर  टकटकी लगौने इ/g2जज त जार \nकेलकै। कोनो कौओ-पंछी सुइध-बुइध लइले नै पहुँचलै। अंतमे ओकर \nबाप जाित क मैनजनक/g24ए खबैर देलकै।  \nपूरा टोलक लोक जमा भेल छै। धनुखधारी मड़र, उिच तव/g2ट0 ता, \nढोढ़ाइ \nगु/g2ग4 जी भुटाइ वैद, फतॴगा, िब िड ओ  साहैब, चंतनजी जेकरा सभ \nचोतबा कहै छै। आर बहुत गोटे कनी  पाछू दािब  कऽ बैसल छै। पाछूसँ \nबीख उगिल  मुँह चोरा लेबामे असान होइ छै।  \nटाटक पाछ/gएगए /gए04 /g2ड़ड़ीगण कान पाथने अिछ । ओ सभ आँिख  नचबैत \nफुसुर-फुसुर कऽ रहल अिछ । \nकालू मड़रक नजिर  ओतऽ तक पहुँच गेल।   \n27 \n \n“आब मौगी सभ पंचैती करत। एस.पी., डी.एस.पी. मंतरी-संतरी \nसभ बैनते छै। आब कोनो कम पावर छै, ओकरो पास।” \nदुनू हाथ जोड़ैत आगू बजल-  \n“तब ने \nओइ   राि◌ त जोकरबा दुनू हाथ जोिड़  कऽ नाचमे कहैत \nरहै- तु/g2ऊ4 ही हो माता, तु/g2ऊ4 ही िप ता हो।”  \nछौड़ा  सभ िख िख या कऽ हँसैत अिछ ।  \n“बुढ़बा  बहुत िद न धिर  लात तरमे रिख   राज केलहक आब सभटा \nपाछू दऽ कऽ बोकरेतह। धनुखधारी मड़र रपटैत अिछ -  \n“चुप, गामक इ/g2टग जत झ/gएगएिप   कऽ रखबाक चाही। दोसरो गामसँ पंच \nसभ आएल छै। की कहतौ।” \nई काल केतएसँ आिब  गेलै। की हौ, कथीक धोलफ/g2ट4 च का भऽ \nरहल छै। हे रौ जा रहल छै तँ जाए दही दोसर जाित क मैनजन िक एक \nरहतै।  \nहँ हँ, जाउ अह/gएगए। हमरा जाित क मामला छै। जय भगवान। \nढोढ़ाइ \nगु/g2ग4 जी घूस नेने छै। \nहँ-हँ, जगेसरासँ प/gएगएच बोरा भु/gए04 सा। िव /g2ऊज कुल /g2ग0ी। केतेक िद न \nफोकटमे चाह पीतै आ खेतै, से तँ अलगे। बजतै नै तँ घूस केना \nपचतै। \nढोढ़ाय \nगु/g2ग4 जी बीचमे जोरसँ गरजैत अिछ -  \n“जो/g2गड़ -जमीन जोरक/g24ए, नै तँ िक सी औरक/g24ए। अपना औरित  याक/g24ए \nप/gएगएजमे रखैले जगेसरा चािर -प/gएगएच लाठी खॴचे देलकै तँ कोन जुलुम भऽ \nगेलै। के सभ ताजनक/g24ए अिध  कारी होइ छै से तँ सभ जिन ते िछ ऐ।” \nधरमडीहीसँ आएल क/g2जज हैया मैनजनक कनहा आँिख  ज खिन  चमकै \nछै तँ सबहक िस टी-िप टी गुम भऽ जाइ छै। ओ अपन िछ िड़ आएल मॲछक/g24ए \nिस िट या रहल अिछ । ढोढ़ाय गु/g2ग4 जीपर ज खिन  ओकर लिल आएल नजिर  \nपड़ैत छै तँ त/g2ज4काल गु/g2ग4 जी चु/g2ऊ0 पी सािध  लैत अिछ । प/gएगएच बोरी भु/gए04 सा \nहवामे उिड़  जाइत छै। आ पेटमे बसात औनाए लगैत छै।   \n28 \n \nउिच तव/g2ट0 तासँ नै रहल गेलै तँ टोन किस  देलकै। “धुर ई ढोढ़बा \nकी बजत। एकरा बहुक/g24ए तँ दोसर जाित  क धरमीलाल पंजाब लऽ कऽ \nभािग  गेल आ अइठाम लबर-लबर करै छै।” \n“ई उिच तव/g2ट0 ता फेर ट/gएट0-ट/gएट0 करए लगल चुप रहब/gएट0 की नै। ” \n“हे, आइ जे पंचैतीमे खचरप/gएज2ी करब/gएट0 तँ मुँह थकचु/gएज2ा कऽ \nदेबो।” \n“रौ तोरी कऽ। हमर बाप कहने रहै जे पंचैतीमे उिच त बात ढेकैर \nकऽ बिज ह/g24ए। आ तूँ मुँह थकुच देबही तँ बजबै केना। ऐ सँ नीक। हम \nअइठामसँ चिल  जाए।”  \nब/gएट0गाय बाबा आइ ग/gएगएजा नै पीने छै। नै तँ लौिड  सपीकर जक/gएगए \nबिज तै। ऊ तँ धरमडीहीवालीक/g24ए तरफसँ छै। जागेसर िद  ससँ ढेकैरतै तब \nने /g2ग0ीमे ग/gएगएजा भेटतै।  \nधुर नै बुझबहक। ओकर नजिर  गड़ल छै। जगेसराक डीहबला \nजमीनपर। सा◌ेचै छै कहुना झगड़ा बढ़तै तँ कम दरपर ई दाव सुतिर  \nजाएत।  \nहँ आिब  गेलॱ िख /gए04 सा कहैबला िख /gए04 स कर। ई तँ िख /gए04 सेपर पंचैती \nकऽ देतौ। \nऊ जमाना गेलै। आब तँ जेकरा पासमे साम-दाम भय-भेद छै \nआकरे बु/g2ड़4े पंचैती हेतै। पंचैती कारणे \nकेते पंच िब लिट  जाइत छै। \nजे दसगोटेमे नै बजल अिछ । ठाढ़ भऽ कऽ बजैत काल ओकरा \nथरथरी छुिब  दैत छै। \n“हँ तँ, आब घॲकले गप क/g24ए केतेक घॲकैत रही। सभ बात जानले \nअिछ । क/g2गड़ तसिफ  या।” \nसुिन यौ झटकलाल मड़रक/g24ए गप । अपन बेटी केकरा संगे भािग  \nगेलै। तकर प/g2ड़4ो नै लगलै। अ/g2ट4 छा छोड़ू। गप  सुनू।  \n“यािद  अिछ  ने मड़र। पुबिर या टोलपर चुनचुन पहुलका  /gए04 /g2ड़ड़ी पहुँच \nगेलै- थाना। तुर /g2ड़4ेमे पुिल स पहुँच गेलै- दरब/g2टग जापर। वर आ वरक \nबापक/g24ए तेतेक पीठपर ड/g2जए टा बरसौलकै जे छर-छर नुआ- ब/gए04 /g2ड़ड़े... की कहब \nआब तँ वैह पिह लुकी /gए04 /g2ड़ड़ी महरानी बिन  कऽ घरमे बैसल छै।”   \n29 \n \nआब तँ औरतक/g24ए जमाना आिब   गेलै। तैयो आकरो िक छु दािब -चािप  \nकऽ तँ राखिह  पड़तै। नै तँ ऊ सनिक  कऽ िक छा◌े बिन  सकै छै।  \nएकर मतलब गाए- भ/gएटएस जक/gएगए आ◌ेकरा ड/gएट0गा देबै।  \nनै िह साब-िक ताबसँ। स/gएगएपो मिर   जाए आ लाठी ओ  नै टूटै। \nअइठाम तँ मारैत-मारैत लाठी टूिट  गेलै। अपना घरवालीक/g24ए नै राखै चाहै \nछै। \nजागेसरसँ पुछल  जाए। िक छु िव शेष गप  छै। आिख र, िक एक नै \nराखए चाहै छै, अपना /gए04 /g2ड़ड़ीक/g24ए। कारण तँ दरपन जक/gएगए साफे छै। चािर  \nसालसँ बेसी भऽ गेलै आ एकोटा ब/g2ट4 चा नै जनमा सकलै। यएह गप  छै \nने हौ जागेसर? \nहँ-हँ बात तँ यएह छै, असलमे। दोसर िब आह करैले पंचायतसँ \nऔडर भेट जाए। दोसर अपाय तँ छै नै। आिख र खनदान आ स/g2ऊ4 प ित क \nरखबार तँ चाही।  \nगुँर केतौ  आ भूर केतौ । ऐ बातक कारणे झगड़ा होइ छेलै। आब \nबुझलॱ तरका गप । ऐमे धम/gएगडडीहीवालीक कोन कसूर ? \nसभ कसूर ओकरे। ज खिन  खेत खराब छै तँ ... । \nफेर चुप। एक आदमी तँ दस-दसटा िब आह करै छै। यएह, ड/gएगएरमे ने \nडोरा बहु करत जोड़ा।  \nसार सभक/g24ए खाइले तँ जुमै नै छै। आ राजा जक/gएगए हजार गो रानी \nरखत। \nतूँ गािर  देबही। मार सा रक/g24ए।  \nहँ बािज  नै सकै छ/g24ए। आन गामसँ आिब   कऽ \nरंग दारी। पंच छी की \nडकैत। हड़कंप मिच  गेलै। सभ गोटे उिठ  कऽ ठाढ़ भऽ गेलै। िक छु \nलोक सभक/g24ए शा/g2जज त  कऽ रहल अिछ । \nभाय एनामे काज नै चलतौ। प/gएगएचटा पंच एका/g2जज त मे िव चार कर। ने तँ \nमहाभारत भऽ जेतौ। \nदेिख यौ पंच भगवान, ऐ छौड़ाक िक रदानी। सभटा हमर लताम तोिड़  \nलेलक।  \nिल अ पंचक बेटा चोर। आब क/g2गड़ फैसला।    \n30 \n \nअ/g2ट4 छा चुप रहू। एकर िन ण/gएगडए  दोसर िद न हएत। \nयएह करै छै केना। जेना छोटका जाित क पंचैती भऽ रहल हुअए। \nअइसँ नीक तँ ओकरे सभ। \nइह, हमरा सभसँ बहुत नीचो जाित  तँ अिछ ! \nतइसँ की। आिख र छी तँ शू /g40गे।  \nचुपू हमर छूबल सभ खाइत अिछ । \nहँ हँ छु/g2ट4 छे ठेसी। \nएका/g2जज त मे िव चािर  कऽ पंच सभ आिब  गेल। सुनल जाए। की कहै छै।  \n“सुनू, जागेसरसँ गलती भेलै। ओकरा औरित याक/g24ए एतेक नै \nिप टबाक चाही। बाल-ब/g2ट4 चा नै होइ छै तँ ओझा-गुणीसँ देखाबौ। डागदर \nवैदसँ इलाज कराबौ। तैयो नै हेतैक तँ दोसर िब आह कऽ सकैत अिछ । \nिक◌ ंतु धरमडीहीवालीक/g24ए राखिह   पड़तै। \nिन ण/gएगडए  सभक/g24ए मंजूर अिछ  ?” \nहँ-हँ, दसक िन ण/gएगडए , भगवानक िन ण/gएगडए । मंजूर अिछ । सभ मािन  \nिल औ। \nढोढ़ाय \nगु/g2ग4 जी सोचै छै भु/gए04 सा िम लत की नै। \nखेलावन भगत मॲछ िप जा रहल अिछ । गाममे भगत तँ हमहॴटा छी। \nधम/gएगडडीहीवालीक बाप कनहा मैनजनक/g24ए कहने छै। “जँ अह/gएगए ऐ स/g2ऊ4 ब/g2जज धक/g24ए \nनै टूटए देबै तँ जोड़ा भिर  धोती देब।” \nओकर बामा आँिख  फड़िक  रहल छै।  \nउिच तव/g2ट0 ता दौड़ल आएल आ बजल-  \n“हे यौ धम/gएगडडीहक/g24ए क/g2जज हैया मैनजन! अह/gएगएक/g24ए चौबिट  यापर पुिल स \nखोिज  रहल अिछ । कोनो मोकदमामे नाओं अिछ  की?” \n“आऍं।” \nमैनजन धोती स/g2ऊ4 हारैत पड़े\nला । एकाएकी सभ उठऽ लगल। डरक \nपंजा जेना बढ़ऽ लगल। सबहक अ/g2जज त रक दोख जेना ठाढ़ भऽ गेल \nहुअए। /gए04 व र जेना हवामे अलोिप त भऽ गेल हो िक◌ ंतु पएरक गित मे तीव/gएग2ता \nआिब  गेल छेलै। धोनाह भऽ गेल असमान िद स तकबाक केकरा फुरसित  \nछै। \n   \n31 \n \nµµµ   \n \n६ \n \n/gए04 वाथ/gएगडक कारणे दुनू परानीमे झगड़ा भेनाय /gए04 व भािव के अिछ । \nझगड़ाक बाद देह आ मन अलग हेबे करतै। वएह सुआरथ फेर दुनूक/g24ए \nिम लन करबौतै। से बात स/gएगएचे िक  /g2जज तु झूठे। जे हुए िक /g2जज तु झगड़ाक बाद \nिम लन एक तरहक नव संचार करैत छै, मोनमे। जेना लगैत रहै छै जे \nसभ िक छो अिभ नव भऽ गेल हुअए। दिम त लीलसा सभ फन-फनाक ठाढ़ \nभऽ गेल हो। मनक फुलवाड़ीमे नव नव फूलक आगमन। भनभनाइत \n/g4ड0मर। आिब   जाइ छै- अिभ नव /g2ग2ीत !  \nधम/gएगडडीहीवाली आपस आिब   गेल छै। जागेसर आब डरे िक छो नै \nबजै छै। एक सए \nझंझिट सँ एकेटा झंझिट  ठीक। ठीके कहै छेलै \nउिच तव/g2ट0 ता- ‘मौगीसँ जे अरािड़  करब/gएट0 तँ सभ नेबाबी भीतरी घॲसािर   देतौ \nआ बोलती ब/gएज2 भऽ जेतौ।  \nधम/gएगडडीहीवालीपर भनभिन  य/gएगए भूत सवार भऽ गेल छै। ज खिन -तखिन  \nभनभनाइते रहै छै। कोन ठेकान छै। लोक कनी  हिट ए कऽ ओकरासँ \nगप  करैत अिछ । \nधम/gएगडडीहीवालीक मोनक बात के बूझत। ज खिन  ओ असगर होइत \nअिछ  तखैने ओकरा अगल-बगलमे सखी, सेहेली, भर-भौजाइ, अड़ोसी-\nपड़ोसी सभ ठाढ़ भऽ जाइत अिछ । जिह ना नैहरामे ठाढ़ होइ \nछेलै, \nतिह ना। ओकरा सभक/g24ए िक  यो नै देखै छेलै। देखतै िक ए। मोनक आँिख सँ \nदेखै छेलै मा/g2ड़ड़ धम/gएगडडीहीवाली, आ ग/g2ऊ0 पो करै छेलै।  \n“गे ि◌ नरमला, स/g2जज तान कोन भारी चीज छै। चाहनेसँ कोन चीज नै \nहोइ छै। कनी  िद माग लड़ा सभ कुछो ठीक भऽ जेतौ। देखै छी \nिद िद याक/g24ए। ओकरो सासुरमे अिहना  झगड़ा होइ छेलै। बेटा जनमैते रानी \nबिन  गेलै।” \n \n“है शु/g2गड़मे तँ बहुतो ह/g2ऊज ला-फसाद भेलै। बदचलन छै। बेहया छै । \nिक /g2जज तु सभ िक छो रसे-रसे दिब  गेलै। के केकरा याइद रखै छै, कथी। \nफुरसैतमे दोसरोक \nगप  मोन पड़ैत छै आ काजक बोझ जँ माथपर रहै तँ \nअपनो िव षयमे िब सिर जाइत अिछ ।”   \n33 \n \n“ई तँ एहेन दुिन य/gएगए अिछ  । जे ज खिन  ढोल िप टैक हएत त खिन  \nकेकरो सुगबुगाइतो नै देखबै। आ जँ चु/g2ऊ0 पी सािध  लेबाक बखत हएत तँ \nबाघ जक/gएगए गज/gएगडन करए  लगत।” \n“के कथी बजै छै से बात छोड़ू। अपना िव षयमे सोचू। अह/gएगएक/g24ए \nब/g2ट4 चा चाही। ओकरा ज/g2जज म  िद अ पड़त। डागदर-वै /gए24 गहवर-भगत चाहे \nजतएसँ हुअए।” \nधम/gएगडडीहीवाली हँसैत अिछ   भनभनाइत ... । फेर तमसा जाइत अिछ । \nडरे खोिल  कऽ नै बजैत अिछ  िक /g2जज तु पित क/g24ए देिखते ओर मान िघ  रनासँ \nदुबिक   जाइत अिछ । कोनो काज मोन लगा कऽ नै करैत अिछ। जेना \nउड़ी-िब ड़ी लगले रहैत अिछ ।  \nआब जागेसरो मनक/g24ए मारने रहैत अिछ  - डरे... । फेर ने पर-पंचैती \nबैिस  जाए। आ समाज थू-थू करए लगे।  \nसमए पािब  मुँह दािब  कऽ कखनो काल किह  दैत अिछ ।  \n“\nओइ   िद न खेलावन भगतसँ झगिड़  गेिलऐ। कहू तँ ओकरासँ फेर \nदेखा दी। नै तँ महतो बाबा लग डाली लगबा दी। िव सवास नै होइत \nअिछ  तँ डागदर-वैध \nजैठाम  चलब ततिह  चलू।” \nिक /g2जज तु धम/gएगडडीहीवालीक/g24ए िदल -मोन तँ भरबे नै करै छै, ऐ गप सँ \nजेना। हरदम देहमे आिग  लगले रहै छै। सुतैत-बैसैत बेचैन। सोचैत छै- \nजँ पित  चाहैत अिछ  तँ आइ भगतसँ भ/g24एट करबै।  \nकौआ, मैना, बगरा सभ एकेठाम खेलाइ \nछेलै। िच /gएए4ौड़क छ/gएगएह देिखते \nसभटा एकेबेर फड़फड़ा कऽ उिड़  गेलै, अ◌ासमान िद स... ।  \nखुला अकास मे उड़ैत एक खुंडी मेघ। धम/gएगडडीहीवालीक छाती \nधुकधुका उठल। नै जािन  िक एक ... । \n \nµµµ   \n \n७ \n \nसुनमसान बाधमे असगरे पीपरक गाछ। कोनो बटोहीक/g24ए छ/gएगएह द इले \nठाढ़ छै। \nकेतेको िद नसँ छै। िक /g2जज तु आइ उ गाछ नै छै जे पिह ने रहए। \nओइसँ की? गामक सीमानक िन ण/gएगडए  तँ गाछे करतै। एकरे धोधहैरमे बैिस  \nकऽ /g2ग2ेत बोिम  येतै आ डेरबुक लोक एक कोला हिट  कऽ चकोना हएत  \nपड़ैतै। बुिध यार लोक सात बेर गोर लिग   छ/gएगएहमे िज  रेतै। कौआ जँ छेर \nदइ तँ तुर/g2ड़4े उिठ   कऽ चिल  देतै। असगुन भेलौ भाग ... । असगरमे \nफुनगी िद स तकबाक साहस केनाइ बुड़बक सबहक काज िछ ऐ।  \nदूब/g2टग जी गाड़ीक सीटी ऐ गाछ लग ठा◌ेकले चिल  अबै छै। अजय \nगाछक छ/gएगएहमे ठाढ़ भेल। तीन बिर  सक बाद गाछक/g24ए देिख  रहल छै। ऐ \nबीचमे कहुना कौलेजक पढ़ाइ पूरा केलक। बी.ए. पास केनाइ कोनो \nमामूली गप  िछ ऐ! छ/gएगएहक बात मािन   ओ /g2गड़खगर जगहपर िभ  निभ नाइत बैिस  \nगेल।  \nसबचीज ओिह ना छै। तैयो बदिल  गेलै। बहुत िद न िब तला बाद  \nदेखलहो चीज अनिच /g2जज हार बुझाइ छै।  \nझटकलाल मड़रक/g24ए लोक सभ झटकू मड़र कहै छै। कारण-कहैमे \nसुिव धा आ झटकू मड़र कोनो तमसाह बेकती ओ  नै छै, जे कोनो डर \nहेतै। \nझटकलाल मड़र मनमे बड़का-बड़का लीलसा पोसने छल। चाहे जे \nकरए पड़ए। बेटाक/g24ए पढ़ेबै। अजय बेसी पढ़त तँ बड़का हािक म बनत। \nबापोक/g24ए नाओं जाित  -जवारमे चमकैत रहत।  \nखरचा तँ िद ऐ पड़तै। आिख र बड़का हािक म। जेते तेल देबै ततबे \nने गाड़ी दौड़तै। नै छै /g2गड़पैआ । की तकै छी? शीशोक गाछ बेच। नै \nभेलौ तँ ब/gएगएस बेच। बेसी पैसा लगतै। कोनो मूतनार -हगनार खेत बेच \nले। की यौ मािल क? \n \nमािल क खेतक जड़सीमनबला \n/g2गड़पैआ  दैत िट टकारी मारने रहए-  \n“बाप बनौरा पु/g2ड़4 चौतार , तेकर बेटा नेड़हा फौदार। देिख ह/g24ए बादमे \nबापक/g24ए सरवे/g2जज ट  ने कहौ।”   \n35 \n \n“िक छो करतह िक /g2जज तु पढ़ावह। पढ़लासँ बुइधगर मनु/g2ट0 ख  तँ बनबे \nकरतह।” \nअजय सुनैत छल- कात-करोटसँ। िक छ गप  संगी –साथी ओ सँ \nबुिझ  लैत छल। बीख-अमरीत िप बैत चलैत िज नगी!  \nसभ आस तँ पूरे नै होइ छै। िक छ बँचलो रहै छै तँए ने \nिज नगीक दौड़ा-दौड़ी होइत रहै छै एक दोसरक/g24ए पछोड़ धेने दौड़ैत रहै \nछै। फेर नवका आश ठाढ़ भऽ जाइ छै।  \nकेते कुद-फान केलक-अजय। िक /g2जज तु मोन मोतािब क नौकरी नै भेट \nसकलै। ओने झटकलालक अिभ लाषा! \nसोचै छै अजय- बाबूजीक/g24ए केतएसँ पता चलतै जे अइठाम कोन-\nकोन खेल चलै छै । /g4ड0/gए0ए टाचार आ ित कड़म केहेन नाच नचै छै। केना \nउनटा छुरीसँ हलाल होइ छै- लोक। हमरा जाित मे तँ कोनो बड़का नेतो \nनै छै। एक आध जँ छै तँ ओहो झोरउगहा। फेर तरघुसका \n/g2गड़पैआ  \nकेतएसँ एतै? ने पैरबी आ ने पैसा तँ सड़कपर टहल लगाउ। \nनौकरी-चाकरी नै भेल तँ पढ़लॱ कथीले?  \nजेना पीपरक धोधिर मे सँ कोइ \nपुछलक -  \n“केतए जाइ छहक- अजय? गाम? गाममे के पुछतह तोरा? कोन \nकाज करबहक तूँ? गमैया कोन काज हेतह तोरा बु/g2ड़4े? हर-कोदािर  चला \nसकै छहक तँ◌ू? रौद-बसातमे रोपनी-कटनी कऽ सकै छहक? गामक \nिव /gए2ड़ानक बीच रिह   सकबहक? ऐठाम केकरोसँ कोइ कम नै बुझै छै। \nिल खनाइ-पढ़नाइ भले नै जनैत छै िक /g2जज तु सभ छै- /g2ड़एानवान िव  /gए2ड़ान। \nसबहक अपन-अपन िव चार आ /g2जड़ योरी छै। लाठीक सहारासँ चलैबला स/gएगएढ़ \nजक/gएगए ढेकरैत अिछ  । जेकरा घरमे एक स/gएगएझक खरचा नै छै ओकरो \nगप  \nकरोड़पित  जक/gएगए चलै छै। ” \n \nअ/gए2गहासक /gए04 व र-  \n“हा-हा-हा-हा, गाममे तूँ नै रिह  सकबहक। िम /gए04 ट र अजय कुमार, \nतोरा सभ अजैया कहतह। बी.ए.क िड गरी हवामे उिड़  जेतह-फर-फर।   \n36 \n \nऐठाम शहरी /g2ड़एान तँ दूरक गप  छै, तोहर कोनो बात कोइ नै सुनतह। \nही-ही-ही।” \nअजय गरजैत बजल-  \n“ज/g2गड़र सुनतै। तँ◌ू चुप रह। हम समाजमे पसरल कुरीतक/g24ए \nहटेबाक कोिश श करबै। ऐठामक जड़ता आ िज दक/g24ए तोड़ए पड़तै। देशक \nअंग-अंगक/g24ए साफ आ /gए04 व/gए04 /g2जड़ य  करए पड़तै। गाम-गाममे सुधार भेलासँ \nदेशक सुधार हेतै। समाज बदलतै। नव समाज बनबए पड़तै। िक छ \nलोकक/g24ए बीड़ा-पान उठबए पड़तै।” \nअजय हाथ चमकबैत जोर-जोरसँ \nबाजए  लगल।  \nशीला बड़ीकाल पिह नेसँ ओइठाम एकटा झॲइझमे नुकाएल अिछ । \nओ अजयक/g24ए हाथ -देह फड़कौने आ िच िच या कऽ असगरेमे बजनाइ देिख  \nरहल अिछ । उ डेराएल सन सुरमे अजयक/g24ए टोकबाक /g2ग2यास केलक। \nिक /g2जज तु अजय नै सुनलकै। ओकरा प/gएड2ा िव  /g2ड़जास भऽ गेलै जे गाछ परक \n/g2ग2ेत अजयक/g24ए गरिस   लेलकै। वएह एकरा देहपर चिढ़  कऽ बिज  रहल छै। \nऐठाम तँ कोइ छेबो नै करए। केकरा कहतै। िक छो ज/g2ऊज दी करए पड़तै। \nआिग -पािन सँ तँ भूतो-/g2ग2ेतो डेरा जाइ छै।  \nमनमे िव चार करैत अगल-बगल देखलक। लगीचेमे एकटा ख/g2ड़4ा \nछेलै। ख/g2ड़4ाक कोरपर एकटा फूटल बालटी सेहो राखल छेलै। शीलाक/g24ए \nतुर/g2जज त  फुरेलै। \nओ बालटीमे पािन  भरलक आ अजयक/g24ए माथापर उझैल देलकै। \nअजय चकोना हएत शीला िद स दौड़ल। \n“के छी? एना िक एक केलॱ। ठाढ़ रहूँ।” \n \nशीला उनिट  कऽ भागिल । जेकरा देहपर भूत चढ़ल छै। से की \nकरत, कोन ठेकान। \nअजय झपैट कऽ पाछूसँ शीलाक/g24ए पकड़लक। तैयो शीला छुटबाक \n/g2ग2यास कऽ रहल छै। जमीन भीजल \nछेलै पकड़-धकड़मे दुनू खसल। \nतरमे शीला ऊपरसँ अजय चढ़ल। \nमुँह देिखते अजय चॱकैत बजल-    \n37 \n \n“शीला, अह/gएगए छी। एना ि◌ कएक केलॱ।” \n“अह/gएगए असगरेमे अड़ -बड़ बजै छेलॱ। हमरा तँ बुझाएल जे अह/gएगएपर \n/g2ग2ेत चिढ़   गेल अिछ । आब बुझाइत अिछ  अह/gएगएपर सँ उतिर   कऽ हमरापर \nचिढ़  गेल अिछ ।” \n“तेकर मतलब हम /g2ग2ेत छी?” \n“अह/gएगए भूत -/g2ग2ेत नै चोर छी। तब ने हमरा मनक चोिर   केलॱ आ \nिन प/g2ड़4ा भऽ गेल छेलॱ। आबो देहपर सँ हटू ने।” \n“नै हटब।” \n“ज/g2ऊज दी हटू। नै तँ \nधकेिल  देब। देखै िछ ऐ कोइ आिब  रहल \nछै।” \nदुनूक मन केतेक बिर स पाछू चिल  गेल छेलै से पता नै। जेना \nपिछ  ला /gए04 वग/gएगडक सरोवर सोझहा  आिब  गेल छेलै। आ ओइमे दुनू संगे-संग \nजल-खेल करए लगल छेलै। गाछ परक िच ड़ै-चुनमुनी ओइ खेलक/g24ए देखैत \nचुन-चुन करैत ओकरा सभक आन/g2जज दमे अपन उपि/gए04 थ  ित  दरज कऽ रहल \nछेलै। \nिव रह आ /g2ग2ती/g2ड़2ाक कथा चलैत रहल। केतेक देरसँ पता नै। \nवत/gएगडमान उपि/gए04 थ  ित  भेल तँ अजय पुछलक-  \n“अह/gएगए एमहर केतए आएल छेलॱ ?” \nशीलाक/g24ए हँसी लिग   गेल िक /g2जज तु ओकरा आँिख मे नोर भरल छेलै।  \n“हमर काका-काकी जिह या झगड़ा करै छेलै तिह या-तिह या अइठाम \nसुनहटमे आिब  जाइ  छे लॱ  आ अह/gएगएक बाट जोहैत रहै छे लॱ । केतेक \nमाससँ अह/gएगएक इ/g2जज त जारी करैत समए काटै छेलॱ । ज खिन  कोनो िच ड़ैओ  \nटा समाद नै दइ  छेलै तँ कानैत-कानैत आपस घर घूिम   जाइ छेलॱ। आइ \nसगुिन य/gएगए िच  ड़ैक/g24ए दरशन भा◌ेरे भेल छेलै। भ/g24एट भऽ गेल। ” \n“हम तँ सोचने रही जे अह/gएगएक िब  याहो भऽ गेल हेतै। कोरमे ब/g2ट4 चा \nखेलाइत हेतै। िक /g2जज तु आब बुझाइत अिछ  जे हमहूँ भा/g2ट2 य शाली छी। शाइत \nदुनू गोटे एक दोसर  लेल  बनल छी।”   \n38 \n \n“धुर, िब याहक बात की करैत छी। हमर िप तयौत बिह न \nलीलीयाक िब याह होइबला छै। की हेतै से नै जािन । जाित क सभटा \nलोक अरचन रोपै छै।” \n“अरचन िक एक? ऐठाम लोक तँ िब याहक/g24ए य/g2ड़ए बुझै छै तँए एक -\nदोसरक सहयोग करै छै।” \n“हँ से तँ ठीके। िक /g2जज तु हमर पिल वार तँ ढाठल छै। बागल छै। \nहमरा पिर वारक/g24ए जाित  सँ अलग कऽ देने छै।” \nअजय चॱकैत \nपुछलक-  \n“जाित सँ अलग िक एक कऽ देने छै?” \nमुड़ी झुकौने शीला म/g2जज द /gए04 व रे बजली-  \n“बाबूजी क/g24ए मरलापर काका सराध -गैतक भोज नै केलकै। \nकेतएसँ \nटका लािब तै। ओइ साल फिस ल नीक नै उपजल छेलै। सभ मुँह पु/g2गड़षक/g24ए \nकहलकै- जे हमरा घरमे कोनो उपए  नै छै। रोटी ओ  नै जुमै छै तँ भोज \nकेतएसँ करब। िक /g2जज तु भोजक नाओंपर सभ जाित  एक भऽ गेलै। ओ \nसभ कहलकै-  \n“अकलू मड़र दोसराक भोजमे बड़ फानै छेलै। जे भोज नै करए \nसे दािल  बड़ सुरकाए। ओकरा सराधक भोज लगबे करतै। जँ पूरा \nजाित क/g24ए भोज नै देतै तँ जाित सँ अलग। आिग -पािन  सभ ब/gएज2। ” \n“भोजक एतेक मह/g2ज4 व  छै अपना समाजमे।”  \n“की कहब घरमाबाबूपर घर ढु/gएड2ा पंचैती \nहएत  रहए। चट दऽ \nधरमाबाबू भोज गिछ  लेलकै आ कहलकै-  \n“उ तँ झूठ-मूठ हमरापर आरोप लगबै छै।” \nभोजक नाओंपर सभ कुकरम माफ भऽ गेलै। अजय \nअवाक्! \nशीलाक मुँह िद स तािक  रहल अिछ । मोनमे िब हािड़  सन उठल छै। जेना \nओकरा सॱसे देहमे जाित क जाल लटपटा रहल छै।  \n“कोइ आिब  रहल छै। अह/gएगए संगे \nदेिख  लेत तँ की हेतै पता नै।” \nकहैत शीला धड़फड़ा कऽ उठल आ टोल िद स चिल  देलक।   \n39 \n \nवएह बाट िछ ऐ िक /g2जज तु लगै छै ऊ नै िछ ऐ। अजय अपना घर िद स \nबिढ़  रहल अिछ । ओ सपनामे छै आिक   यथ/gएगड़थमे पता नै। िक  /g2जज तु गाम \nदोसर रंग क लगै छै। ओ लवका रंग  ओकरा आँिख मे छै आिक  ... । \n \nµµµ \n   \n \n८ \n \n‘ठक-ठक-ठक’ \n गाछ किट  रहल छै। झमटगर आमक गाछ। कटबा रहल छै- \nझटकलाल मड़र। कुरहैड़क चोटसँ डािर -पात थर- थर क/gएगएिप   रहल \nअिछ । िच ड़ई-चुनमुनी फड़फड़ा कऽ उिड़  रहल छै। जार-जार कानैत \nजेना किह  रहल छै-गाछ। \n“हौ, हमरा नै काटह। हमर कोनो दोख नै। हम तँ तोहर \nसहायक छीयह। मीठ-मीठ फल, पिव /g2ड़4र हवा, शीतल छ/gएगएह दैतै रहए \nछी। बरखा बूनीमे हमर सहयोग \nदेिखते छी। तैयो हमर जान लऽ रहल \nछी। आह... हमरा बहैत खूनक/g24ए िक  यो नै देिख  रहल अिछ - हौ ... ।”  \nज/g2ऊज लाद जक/gएगए दू गोटे चला रहल अिछ  -कुरहैड़। ग/gएगएजाक िन  स/gएगएसँ \nदुनू आँिख  लाल। घामसँ नहाएल। चाहै छै- जलदीसँ ज/g2ऊज दी गाछक/g24ए िग  रा \nदी। मौतक िन/gएज2 सुता दी।  \nिक छु दूर हिट  कऽ झटकलाल मड़र ठाढ़ अिछ । ज/g2ऊज दी गाछ कटबाक \nआ/gएऊडह कऽ रहल छै। जेना गाछ नै कोनो भिर गर बोझ ओकरे कपारपर \nलाधल छै। \nझटकलाल मड़रक छोटका बेटा अजय जेना गाछक क/g2गड़ण /gएजऊ/g2जज द न \nसुिन  लेलक। ओकरा पाएरमे तेजी आिब  गेलै।  \n“बाबूजी! आमक गाछ िक एक कटबा रहल िछ ऐ?” \nझटकलाल मड़र \nघूिम   कऽ देखलक आ कनी  ग/g2ऊ4 भीर होइत बजल-  \n“ई अपन गाछ नै छी अजय। ऐपर जीबू बाबूक अिध कार \nछि/g2जज ह  ।” \n“जीबू बाबूक/g24ए?” \n \n“हँ, हुनके दि/g2ड़2  णामे देल गेल छै। बिर सोपूव/gएगड ता◌ेहर दादाजी क/g24ए \n/g2ड़टा/gए20 -कम/gएगडमे आ/g2ज4 माक श/gएग4ित   आ मुि/g2ट0 त  \n लेल । दान-दि/g2ड़2  णामे देलाक बादसँ \nहम िस िर फ रखबािर  करै िछ ऐ।” \nअजयक /gए0ड यं/g2ट2 यसँ भरल /gए04 व र िन कललै-  \n“आ आम पकलाप र अह/gएगए घर पहुँचा दैत िछ  ऐ- वाह..।”    \n41 \n \n“हँ हौ। /g40ऊा/gएए2ण देवता छिथ  । हमरा ईमानदारीपर गाछ छोड़ने \nअिछ । हुनके सबहक हाथमे तँ मुि/g2ट0 त   छै। ओ जँ हमरापर िव /g2ड़जास करै \nछिथ  तँ हमरो कत/gएगड/gए0ड य  िन माहए पड़तै िक ने...।”  \n“अह/gएगए बताह भऽ गेल छी बाबूजी। हम गाछ नै काटय देब। ” \n“फेर, अह/gएगए पिढ़  -िल ख कऽ की बजै छी। आिग सँ खेल करए चाहै \nछी। सराप दऽ देत तँ अिग ला जनम तक पिड़  जाएत। िज नगीक/g24ए सफल \nकरैले बहुत बात सहए पड़ै छै।” \n“गाछ केकरो। रखबािर  कोइ आर करए। डरे फल दोसरठाम \nपहुँच जाए। अह/gएगए डेराएल छी। आ/g2जज ह र छी।” \nझटकलाल मड़र तमसा गेल।  \n“दू अ छर अँ/gएऊडेजी पिढ़   लेलहक तँ हमरा आ/g2जज ह र बुझै छहक। \nपा/g2ड़ड़क/g24ए देल दान िछ  ऐ। तेकरा हम बैमानी कऽ ली। अधरमी कहॴ \nकऽ।” \nनै सुनने छहक- ‘जो जस करिह  सो तस फल चाखा।’  \n“हँ, हँ बुझलॱ। गाछक सेवा अह/gएगए करै छी। फलक रखबािर   अह/gएगए \nकरै छी। ओ फल खाइत अिछ - जीबू झा। ई िछ ऐ कम/gएगडक  फल।” \n “हमरा फलक िच /g2जज ता नै अिछ । असलमे गाछ हमर नै छी। \nहुनका लकड़ीक ज/g2गड़रत छि/g2जज ह  । अपन गाछ कटबा कऽ लऽ जा रहल \nछिथ । दान-दि/g2ड़2  णामे देल गेल छि/g2जज ह   तेकरा हम केना रोिक  देबिन । \nएहेन \nजुलुम हमरा बु/g2ड़4े नै हएत। ” \n “बाबूजी, जुलुम तँ अह/gएगएसँ भऽ रहल अिछ  । जीअत गाछक/g24ए \nकाटनाइ पाप करम िछ ऐ। अपराध छी। पय/gएगड़वरण दूिष  त भऽ रहल छै। \nगाछ-िब िर छक अभावसँ /g2ग2दूषण फैल रहल छै। अह/gएगए ग/g2जज द गी फैलाबैमे मदित  \nकऽ रहल िछ ऐ।” \n “ हम ग/g2जज द गी फैला रहल िछ ऐ की? अधरमी जक/gएगए बात तूँ करै \nछहक। पाप- पु/g2जए य क िग यान नै छह तोरा। तोरे सन लोकक सं/g2टड या जँ \nधरतीपर बिढ़  जेतै तँ ई धरती थरथर क/gएगएपए लगतै। ” \nअजय अपन केश नोचैत धुनधुना कऽ बजल-    \n42 \n \n“भ/gएटएसक आग/gएगए बीन बजेलासँ की फैदा। िक  /g2जज तु गाछ तँ नै काटए \nदेबिन ।” \nफािन  कऽ आगू गेल आ लपिक  कऽ कुरहैड़ पकड़ैत बजल-  \n“/g2गड़िक   जा। गाछ नै कािट  सकै छह।” \nकनी ए दूरपर धम/gएगड़न/g2जज द  बाबू आ ढोढ़ाइ गु/g2ग4 जी दू गोटेसँ गप  कऽ \nरहल अिछ । \nझटकलाल मड़र जोरसँ शोर पाड़ैत अिछ -  \n“यौ धम/gएगड़न/g2जज द बाबू सभ गोटे ए/g2ऊ4 ह र आउ। देिख यौ हमर बेटा पागल \nजक/gएगए करैए। गाछ नै काटए दइए। कहू जे जीबूबाबूक/g24ए की \nजवाब \nदेबिन । कोनो तरह/g24ए एकरा ऐठामसँ हटाउ। ” \nधम/gएगड़न/g2जज द  लग आबैत बजल-  \n“जीबूबाबू तँ हमरे दुआिर पर छिथ । हमरे टाएर गाड़ीसँ हुनकर \nलकड़ी जेतै। बहलमानक खोजमे आएल छेलॱ। घॲचाय तँ गाड़ी चलबैमे \nमािह र छै। ओकरे तािक  रहल छी।” \nफेर फुसफुसाइत /gए04 व रमे आगू बजल-  \n“अह/gएगए तँ जािन  ते िछ ऐ मड़र। टाएरगाड़ी तँ घॲचायक/g24ए नाओंसँ \nउठल छेलै। ऑिफ समे ओकरे नाओं दरज छै। ओइ िद न- हम तँ \nचलाकीसँ आिन  लेलॱ। संदेह होइत अिछ  आब। कहॴ बुिझ  जाएत तँ \nगाड़ी घेर लेत।” \nझटकलाल मुड़ी झुलबैत कहलकै-   \n“धुर, ओकरा केना मालूम पड़तै। मु/g2गड़ख -चपाट छै। ए/g2ऊ4 ह र \nजीबूबाबू अपना सबहक संग छिथ । िक छो नै हेतै। \nमुदा  पिह ले हमरा ऐ \nझंझिट सँ िन कालू। अजयक/g24ए ऐठामसँ ठेल -ठािल  कऽ हटाउ।” \nढॲढ़ाय गु/g2ग4 जीक/g24ए संगे आरो  दू गोटे आिब  गेल। \nझटकलाल मड़रक इशारा पािब  सभ गोटे ए/gएड2ेबेर अजयक/g24ए पकिड़   लेलक। \nिघ◌ ंचैत-ठेिल यबैत ओइठामसँ दूर लऽ जेबाक /g2ग2यास करए लगल।   \n“अइठामसँ चलह। तूँ पढ़ूआ बाबू छहक। तोरा समाजक सभ गप  \nनै बूझल छह। जीबूबाबू साधारण लोक नै छिथ । पैघ पैरवीबला बेकती \nछिथ । हमरा सभक/g24ए \nकेतेक बेर नीक-अधलामे बचौने छिथ ।”    \n43 \n \nअजय ओइठामसँ घुस कऽ नै चाहैत छै। िव रोध कऽ रहल छै। \nओकरा सबहक ब/g2जज ध नमे छटपटा रहल अिछ । िक /g2जज तु ब/g2जज ध न ढील पड़ै तब \nने।  \n“कहै छी हम। हमरा छोिड़  िद अ। नै तँ ब/gएजगड खराब बात भऽ \nजाएत। पाछू हमरा दोख नै देब।” \nझटकलाल मड़र ठेलैत कहलक-  \n“चहल अजय चलह। काज नै रोकहक। सुनह- धरम करैत जँ \nहुए हाि◌ न, तैयो नै छोड़ी धरमक बािन ।” \nअजय जालमे फँसल िच ड़ै जक/gएगए फरफरा रहल अिछ  । जाल \nतोड़बाक बार/g2ऊ4 बार /g2ग2यास कऽ रहल अिछ  । असोथिक त भेलापर देह िथ र \nभऽ गेल। मुदा बुइध तेजीसँ दौड़ए लगल। घर-दुआिर -गाम-शहर-रा/g2टग य -देश \nआरो  आगू िद स ... । \n  \nµµµ \n   \n \n९ \n \nधम/gएगडडीहीवाली \nकेतेक िद नसँ कोिश शमे लगल अिछ  िक /g2जज तु मौका \nहाथ नै लगै छै। ओकर िव चार छै जे असगरमे सभटा बात खेलावन \nभगतक/g24ए साफ -साफ सुनाबी। पर/g2जज तु झार-फूँक करबैबलाक/g24ए कोनो अभाव \nछै। आ \nगप  ह/gएगएकैबला तँ ओकरे लग बैसत। कखनो सुनहट नै। ए◌ेसँ \nपिह ने महतो बाबाक /gए04 थानमे डाली लगौने रहए। घोड़ा साफ-साफ किह  \nदेलकै-  \n“हम की करबौ। कोिख  मारल छौ।” फेर दवाइ करबैक िव चार \nभेल। नीक डा/g2ट0 ट र गाममे रहै नै छै। शहरक बड़का भारी डा/g2ट0 ट र लग \nजाएत तँ ओतेक /g2गड़पैआ  केतएसँ लाबत? संगे के जाएत? रहत केतए \nअनभुआर जगहपर?  \nतैयो धम/gएगडडीहीवाली िन  राश नै भेल छै। िक छु िद नसँ खेलावन \nभगतपर ओकर िव /g2ड़जास जेना बढ़ए लगलै। लचारीमे केतेक बेर िव चारी \nकरए पड़ै छै। हौ बाबू िव /g2ड़जासे गुणे फल।  \nआिख र दस-दस कोसक लोक आबै छै। फिल त नै होइ छै तँ \nओिह ना? मरल-सुखाएल कोिख  हिर यर भऽ जाइत छै। जश-अपजश िव िध  \nहाथ।  \nसोझेमे तँ छै-नररी बुिढ़ याक पुतोहू। ओझा-गुणी, डा/g2ट0 ट र-वै/gए24 , \nधाइम सभ नकािर  देने रहए। खेलावन भगत दूटा स/g2जज तान होइक वाक \nदऽ देलकै। \nसमूचा धनुकटोलीक/g24ए ठकमुड़ी ल िग  गेलै। जिह या वचन पूरा भेलै। कहए \nभगता आ पूराबए देवता। \nओना तँ ऐंठ खाइ छै आ झूठ बजै छै। सभ कुकरम \nदेिखते छी। \nनचारक/g24ए िव  चार की। दस गोटेक बात तँ मानिह  पड़ै छै। चलतीमे तँ \nमािट ओ  िब का जाइत छै। \nधम/gएगडडीहीवालीक/g24ए तँ सोिच  -िव चािर  कऽ काज करए पड़तै। जागेसर \nतँ ओइ िद न किह  देलकै- पंच सभ साल भिर क समए देने अिछ । अह/gएगएक \nमन-जेकरासँ इलाज कराबी। ओझा-गुणी, डागडर- वै/gए24। हमरा िद  ससँ   \n45 \n \nकोनो मनाही नै। िस िर फ टाका-पैसा पुरौनाइ हमर काज छी। पाछ/gएगए हमर \nकोनो दोख नै। \nखेलावन भगत ब/gएट0तमे तेल लगा कऽ सुरिर   रहल छै। भगतक/g24ए सभ \nिक छु अलगे टा इपक। ब/gएट0त लगै छै- स/gएगएप सन। अ/g2जज हारमे देिख  लेत तँ \nस/gएगएपे बुझेतै।  \nआइ धम/gएगडडीहीवालीक/g24ए मौका भेटलै। सुनहटमे सभ गप  फिर छा कऽ \nकिह  रहल छै। िक /g2जज तु भगतक मन जेना केतौ  आर टहल-बुिल  रहल छै। \nदेह केतौ  आ मन केतौ । आँिख  जेना िन श/gएगएमे डुम ल छै। \nधम/gएगडडीहीवाली सोचैत अिछ  - एना िकए  केने अिछ - भगतजी। कहॴ \nओइ िद नका गप  मन तँ ने पिड़ गेलै। झाड़ैत काल चमेटा जे लगल \nरहए। कहॴ हमरापर तमसाएल तँ ने अिछ । आब जे होए। बखत \nपड़लासँ\n... । \nधम/gएगडडीहीवाली कनी  सुरक/g24ए तेज केलक। अपना िद  स िध यान िख◌ ंचैले तँ \nउपए  लगबए पड़तै।  \n“भगत जी, हमरो दुख हरण कऽ िल अ। आब तँ हम केतौ कऽ \nनै रहबै। जँ बाल-ब/g2ट4 चा नै हेतै तँ सोित न तरमे बास करए पड़तै। अह/gएगए \nतँ बुिझ ते छी- नदी तरक चास-आ सौित न तरक बास।” \n“सौित न ने कहै छै। बैिर न तरक बास।”  ट/g2ऊ0 प  दऽ बाजल भगत।  \n“हम तँ मू/g2गड़ख छी भगतजी। अह/gएगए तँ भगवान िछ  ऐ। परोप/gए2गामे \nअह/gएगएक जय -जयकार भऽ रहल अिछ । केतेकोक/g24ए दुख हरण कऽ लेिल  ऐ। \nहमरो दुखसँ उबा/g2गड़। खाली आँचारक/g24ए भिर   िद अ। जँ हमरा संतान नै हेतै \nतँ हम बेसहारा भऽ जाएब। पएर पकड़ै छी भगत जी। कोनो उपए  \nक/g2गड़। ” \nिन स/gएगएस िख ◌ ंचैत भगत बजल-  \n“गु/g2ग4  महराज कहने रहिथ न- सुआरथ लिग   करे सभ पीरीत।” \nधम/gएगडडीहीवालीक/g24ए आँिख  सँ भरभरा कऽ नोर खिस  पड़ल। भगत जीक \nिद ल िप घिल  गेलै। ओकरा हाथक/g24ए अपना पएरपर सँ हटबैत कहलक -  \n“घबरा नै। सभ कुछो हेतै। जे बाट देखाबै िछ यौ । ओइपर चलए \nपड़तौ।”   \n46 \n \n“बँचा  िल अ भगतजी। जीअत तँ जीअत, मुइलोमे सौित न नै \nबकसै छै। मुइलोपर िब साइत छै।”  \n“तूँ तँ एक-तरफा सोचै छ/g24ए। पु/g2गड़षोक/g24ए दूटा /gए04 /g2ड़ड़ी भेलासँ ओिह ना \nकठ होइ छै। तरघुसका तकलीफ होइ छै। तोरा तँ मालूमो नै हेतौ \nघॲचाय मड़र \nभायक िख /gए04 सा।” \n“हमरा केतएसँ मालूम हेतै।” \n“आब तँ बेचारा दुिन य/gएगएसँ चिल   गेला । चािर -प/gएगएच साल पहुलका  गप  \nिछ ऐ। सौित िन य/gएगए डाहक िश  कार भ ऽ गेलै। दुनू /gए04 /g2ड़ड़ी िम िल  कऽ दशा \nिब गािड़  देने रहए। देखैत छी आइ ओ  दुनूटा स/gएगएढ़ जक/gएगए ढेकैर कऽ लड़ैत \nछै।” \n“की भेल रहै भगतजी?” \nधम/gएगडडीहीवालीक आँिख  मे उ/g2ज4 सुकता भिर  गेल छै। खेलावन भगत \nपलथी मािर  कऽ \nबैिस  गेल। दिह ना ज/gएगएघपर राखल ब/gएट0त थरथरा रहल \nछै। मुँहसँ िख /gए04 साक बखान चिल  रहल छै। \n“घॲचाय मड़र भायक नाओं रहै- िच चाय। एकटा /gए04 /g2ड़ड़ीमे संतान नै \nभेलै। फेर दोसर केलक। ओहोमे संतान नै भेलै। दुनू औरित यामे राित -\nिद न हड़-हड़, खट-खट होइते रहए। िच चाय झगड़ा छोड़बैमे अप/gए04 य/gएगएत। \nदुनू तरफसँ गािड़  मािर  सुनए पड़ैत। िच चाय लवकी क/g24ए बेसी मानैत। \nओकरो संगे राित  िब ताबैत। पुरनकी कछ-मछ कऽ राित  काटैत। \nसौित िन या डाहसँ जरैत पुरनकी सोचलक।” \nिक छु काल /g2गड़िक   भगत आगू बजय लगल-  \n“हँ, अमव/gए04 याक राित  रहए। खट- खट अ/g2जज हार। िट िप र-िट िप र बून \nचुबैत। हाथ-हाथ नै \nदेिख  पड़ैत। लबकी जइ घरमे सुतैत रहए ओइ \nओसरपर िच चाय दिह ना पएर रखलक आिक  बामा पएर पुरनकी पकिड़  \nलेलक। अ/g2जज हारक कारने िच चाय देिख  नै सकल। ओ डरे ‘आऊँ, आऊॅ’ \nकरए लगल। लबकी दौग कऽ िन कलल आ दिह ना पएर पकिड़  लेलक। \nदुनू अपना-अपना िद स िख◌ ंचए लगल। अपना-अपना घर िद स लऽ जेबाक \n/g2ग2यास। ख/gएटएच रहल छल। िच  चायक/g24ए बुिझ  पड़लै जे दू फ/gएगएकमे चीर  कऽ \nबँिट  लेत। ओ बाप-बाप करैत िच िच या उठल। अड़ोिस या-पड़ोिस या जमा   \n47 \n \nभेल। त खिन  मिम लाक/g24ए शा/g2जज त केलक। दूटा /gए04 /g2ड़ड़ी केलाक फल एहनो होइ \nछै।” \n“भगतजी, तैयो मरदक जाित  ऊपरे रहै छै। हमर नैया कोन िव िध  \nपार लगतै।” \n“तूँ िच /g2जज ता नै कर। आबए  दही उ शुभ घड़ी। उ पिवतर राित । ”  \nखेलावन भगत ब/gएट0त उठा कऽ उपदेश िद  अ लगल-  \n“सात िद न पिह लेसँ अरबा-अरवाइन भोजन। दुनू बखत /gए04 नान। \nमन देह शु/gए20। चौबिट  यापर पूजा-च/gएड2र। बाहर बजे राित  मे एका/g2जज त  \nजगहपर आबए पड़तौ। राह-बाटमे कोनो टोका-चाली नै। िक यो देखै नै। \nिन िश भाग राित मे चौबिट यापर /gए04 नान-पूजा कबुला सभ करए पड़तौ। समैपर \nसभटा बात बुझा देबौ। भ/g24एट करैत रिह ह/g24ए। शरणमे आिब  गेल छ/g24ए तँ \nक/g2ऊज याण भऽ जेतौ।” \n“ध/g2जज य  हो भगतजी।” \nधम/gएगडडीहीवाली उिठ   कऽ \nआँगन िद स चिल  देलक। ओकर पएर \nि/gए04 थ  र नै भऽ रहल छै। जेना िन श/gएगएसँ मातल हो तिह ना ओकरा मनमे \nबुझाय छै। पता नै ई िन श/gएगए सफलताक िछ  ऐ वा असफलताक। \nओकर पएरक गित  तेज भऽ गेलै। तैयो गहबरक ग/g2जज ध ओकरा चा/g2गड़भरसँ \nघेरने छै... । \n \nµµµ\n \n   \n \n१०  \n \nराित  जमुन भारी सन लगै छै। खट-खट अ/g2जज हार छै। \nएते लोक \nकेतए जाइ छै हौ? \nगोपी मड़रक दुआिर पर बहुते टोलबैया जमा छै। ठाढ़ भेलहा सभ \nगप-सप कऽ रहल छै आ बैसलाहा सभ फुसराहिट । लोकक बीचमे गोपी \nमड़रक जेठका बेटा मनमा बैसल छै। बैसल नै छै ब/g2ऊज की  \nअदहा  सूतल \nआ अदहा  जगल छै। जेना िन श/gएगएमे मातल हुअए। ओंघराए कऽ खसैले \nकरैत छै िक /g2जज तु ओकर जुआन /gए04 /g2ड़ड़ी पाछूसँ स/g2ऊ4 हारने छै। ओकरा /gए04 /g2ड़ड़ीक/g24ए \nअपना देहक कोनो सोह- सुरता नै छै। फाटल व/gए04 /g2ड़ड़  रहलाक कारणे \nओकर छाती कनी ए उघाड़ छै। सबहक नजिर  पिह ने ओइ   उघड़ल अंगसँ \nटकरा जाइ छै। \nआगूमे दू-तीन हाथ जगह खाली छै। \nजैठाम  जरैत लालटेनक इजोत आ \nकुदैत-फानैत कीड़ा-फित◌ ंगा। नीमक छोट-छोट ठािर     आ पात राखल छै। \nखेलावन भगत अपना चेला-चपाटीक संगे झाड़- फूकमे लागल अिछ । \nगरिज  कऽ मं/g2ड़ड़ जाप करैत नीमक ठािढ़ सँ बीखक/g24ए झािड़   रहल अिछ ।  \n“एगारह हाथ काय चल  \nबरहम दोहाय चल \nसातो पुरा नाग चल \nहरो-हरो िब संभरो \nदोहाय िब सहारा माताक िछ अ।” \nगोपी मड़र अखने भुटाय वै/gए24क/g24ए सोर पाड़ए गेलै। ओकर छोटका \nबेटा घनमा नीमक ठािढ़ -डािर  आ लगप/gएगएचेक \nमािट  लाबैले गेल छै।  \nलोक आपसी फुसराहिट  कऽ रहल अिछ । पाछूसँ केकरो जोरगर \n/gए04 व र आएल-  \n“की भेल छेलै हौ?” \n“दुनू परानी सूतल छेलै। िन /gएज2 टूटलापर िच  िच या कऽ कहलकै- \nहमरा िक छु कािट  लेलकौ। दौग कऽ आबैह जा।” \n“हँ, सुनैत िछ ऐ जे पिर वारमे कमाउ पूत वएह टा छै।”   \n49 \n \n“खेतपर सँ थाकल-ठेिह आएल। खेलाक बाद सुित  रहलै। खाट, \nचौकी तँ घरमे नै छै। िस मसल जमीनपर सुतै छेलै। स/gएगएप कािट   नेने \nहेतै।” \n“हँ हौ, घरक दशा नै देखैत छहक। एक िद स कूड़ा-करकटक \nढेरी तँ एकिद स जंगल-झाड़। केतौ  साफ-सुथरा देखै छहक। एनामे \nमनुख रहतै।” \n“भुटाय वै/gए24 की कहै छै हौ?” \n“कहै छै- असगुन भऽ गेलौ। सुनै छी ने निढ़ या भूिक  रहल छौ। \nजान लेबा िबमारी  छौ एकरा।” \nई सुिन  मनमाक /gए04 /g2ड़ड़ी जोर-जोरसँ कानए  लगली।  \n“फटृट चुप, कुलछनी। बाप-बाप िच िच या रहल छ/g24ए। सतबरती \nरिह त/g24ए तँ एना हेबे नै किर तौ।” \nगोपी मड़रक/g24ए ठोर सुिख   गेल छै। आँिख मे नोर  नै छै तैयो गमछासँ \nपोिछ  रहल अिछ । मनमाक /gए04 /g2ड़ड़ी ठोह पािड़  कऽ कािन  रहल छै। गोपी \nमड़रक छोटका बेटा घनमाक/g24ए आब दुख बरदाइशसँ बाहर भऽ रहल छै। \nओ िच िच या कऽ कहै छै-  \n“हौ भैयाक/g24ए कहुना \nबँचा  दहक हौ सर-समाज।” \nमनमाक हालित िन र/g2जज त र बेसी खराब भेल जा रहल छै। आब ऊ \nघररए लगलै।  \n“नै बँचतै शाइत आब।”  \nलोक लगही लाथे ससिर  रहल अिछ । ि◌ नस/gएगएस छोड़ैत बजै छै-  \n“लगै छै स/gएगएप नै कटलकै, काल डिस  लेलकै।” \n“आँिख ओ  नै तकै छै। स/gएगएस केना घुरघुराइ छै। ” \n“बेचारी, भरल जुआनीमे िव धवा भऽ जेतै।” \n“धुर, औरित याक/g24ए कोन ठेकाना। तुर/g2ड़4े दोसर िब  याह कऽ लेतै। \nिब पैत तँ गोपी मड़रक/g24ए पड़लै। बेचारेक/g24ए कमौआ पूत \n... ।” \nखेलाबन भगतक/g24ए आँिख   लाल भऽ गेलै जोरसँ गरिज  कऽ बजै छै-  \n“एहेन कठोर छइ जे सुिन  नै रहल अिछ । उ/g2ड़4रसँ र/gए04 ता खाली \nकरै जा। महा डािक नी मं/g2ड़ड़  पढ़ए पड़तै।”   \n50 \n \n“हे, हौ, हटै जा उ/g2ड़4र /g2ऊए ◌ारसँ। बाट खाली करै जा।” \nलोकमे सुगबुगाहिट  होइ छै। एने-ओने हिट  जाइ छै। \n“हे रौ, उ/g2ड़4रसँ हिट   जो। कोन ठेकान छै- देवी औतै की स/gएगएप। ” \nमुदा उ/g2ड़4रसँ हड़बड़ाइत अजय अबैत छै। िक  छ काल तँ ओकरा \nजानकारी लेबामे लिग  जाइ छै। धनमा कािन-कािन  सभटा गप  कहै छै। \nसुिन ते ओ तमसा जाइ छै आ िच िच या कऽ कहैत अिछ -  \n“िक एक सभगोटे िम िल  कऽ एकर जान लऽ रहल छहक। बहुत \nनाटक केलहक। बेचारा अि/g2जज त  म घड़ी गिन  रहल छै। आबो मंतर- जापक/g24ए \nरोकह आ लऽ कऽ अ/gए04 प ताल चलह।” \nसभ ओकरे िद स तकए लगल। रामखेलावनक आँिख  तामसे \nलिल या गेलै। ओ फुफकारैत बजल-  \n“आिब  गेलौ बकटेट। हमरा डाकिन  मंतरक/g24ए िब/g2ट4 चेमे तोिड़  कऽ \nनाश कऽ देलकौ।” \nअ खिन  अजय केकरो बात नै मानतै। जान जाइक सबाल छै। \n“ऐ भगतजी, एकरा जानक गार/g2जज टी लेबै अह/gएगए? जँ ई मिर  जेतै तँ \nअह/gएगएक/g24ए गोपी मडरक बेटा आपस करए पड़त। अह/gएगएक/g24ए अ पनापर िब सवास \nअिछ । अह/gएगए बँचा  लेबै।” \nभीतरे-भीतर खेलाबन भगत डगमगा गेल। िक छु तँ बाजए  पड़तै।  \n“ऊपरबलाक/g24ए यएह इ/g2ट4 छा हेतै तँ के रोिक  सकैत छै। देवीक \nकृपासँ केतेकोक/g24ए ठीक केिल  ऐ। एकरो ठीक करबै।” \n“ई तँ मरल जा रहल छै आअ◌ोर अह/gएगए किह  या देवीक कृपासँ ठीक \nकरबै। आ हमर दाबा अिछ - जँ ई जीअत अ/gए04 प ताल पहुँच   जाएत तँ \nठीक भऽ जेतै। एहेन ि/gए04 थ  ित मे िक यो केकरो अ/gए04 प ताल लऽ गेल हेबै तब \nने बुझबै।” \nनकोर बिन य/gएगए िब/g2ट4 चेमे टपकल-  \n“हँ भाय, जरटोलीमे हमरा बहनोइक/g24ए स/gएगएप कटने रहै। िच  रा लगा \nकऽ ऊपर जौड़ीसँ बाि/g2जज ह   देलकै आ अ/gए04 प ताल लऽ गेलै। दोसरे िद न \nठीक भऽ आपस एलै। अ/gए04 प तालक बड़का डागदर भगवानोसँ बिढ़  कऽ \nछै।”   \n51 \n \nअजय फटकारैत बजल-  \n“मुँह की ताकै छहक। एकरा उठाबह आ चलह अ/gए04 प ताल। \nओझा-गुणीक च/g2ट0 क रमे जान चिल  जेतह।” \n“लाबह खाट। ट/gएगएिग   कऽ लऽ चलह। ने सड़क छै आ ने \nगाड़ी।”  \nगोपी पड़रक छोटका बेटा दौग कऽ खाट लऽ अनलक। \nतामसे फा◌े◌ंिफ या कऽ खेलावन भगत उठल आ झटिक  कऽ चलल। औंठा \nधोतीमे लगलाक कारणे धड़फड़ा गेल। \nबीचसँ /gए04 व र आएल-  \n“यौ भगतजी, ढेका खूिल  गेल। स/g2ऊ4 हार/g2गड़ ज/g2ऊज दी।” \nखेलावन भगत तामसे थरथराइत बजल-  \n“नासे काल िव नासे बुि/gए20  । देवी माइक कारजमे अड़चन। सभ \nनास भऽ जेतौ।” ढेका पकड़ने फनकैत जा रहल अिछ । \nसनसनाइत अधरित याक समए। गामक चा/g2गड़भर थाल -कादो आ पािन सँ \nभरल। एकोटा सड़क नै। खटोला उठा कऽ चलब आिड़ ये- धुरे स/g2ऊ4 भ व \nछै। कात-करोटक कटहा झाड़ ट/gएगएगमे लगैत छै। एक मील एहने किठ  न \nबाट छै। िह /g2ऊ4 मत बाि/g2जज ह   चािर -प/gएगएचटा युवक खाट  उठौने जा रहल छै। \nगोपी मड़रक बेटा खाटपर पड़ल छटपटा रहल छै। समए \nजेतेक िब तैत \nछै तेतेक रोगीक हालित  खराब भेल जा रहल छै।  \n“हौ ज/g2ऊज दी चलह हौ।” \n“एहेन खराब र/gए04 ता ऊपरसँ कनहापर एतेक भार। केना दौगबै \nहौ।” \nसड़कपर पहुँचबामे घंटा भिर क समए लिग  जाइ छै। खाटक/g24ए \nएककातमे रिख   सभ गोटे स/gएगएस खॴचैत ठाढ़ भेल।  \nगोपी मड़र लग जा अपना बेटाक/g24ए मुँह उघािर   देखैत अिछ । आ िच िच या \nउठैत अिछ -  \n“रौ बौआ, रौ मनमा उिड़  गेलौ रौ।” \nसभ खटोलाक चा/g2गड़भर घेिर   \nनेने अिछ । अजय छूिब  कऽ देखैत \nअिछ ।    \n52 \n \n“वा/gए04 त वमे मिर  गेल।” \nसभ एक दोसराक मुँह तािक  रहल अिछ ।  \n“मिर  गेलै आब की करबहक?” \n“आपस लऽ चलह। कपारमे यएह \nछेलह।” \nगोपी मड़रक छोटका बेटा बपहािर  कािट  रहल अिछ । केतेक गोटे \nआँिख क नोर  गमछासँ पोिछ  रहल अिछ । कालू मड़र कहैत अिछ -  \n“ठीके कहै छेलै खेलाबन भगत। घम/g2जए ड  देखे लहक। टूिट  गेलह \nने धम/g2जए ड । सभटा खेला अजय लगेलकै। आब वएह जवाब दौ। गोपी \nमड़रक बेटा आपस कऽ दौ। बकटेटीक कारणे भगत किह  देलकै- नास \nभऽ जेतौ।” \n“हमरा सभ \nकेतए जेबै? की करबै? झाड़-फूकक िस बा र/gए04 ता \nकोन?” \n“अ/gए04 प ताल िन कटमे नै छै। सड़क एकोटा नै छै। गाड़ी-घोड़ा नै \nछै जे चिढ़  कऽ फर/gएगडसँ उिड़   जो।” \n“हम तँ कहै छेलॱ  जे र/gए04 तेमे खतम भऽ जेतौ। मुदा हमर बात \nसुनए तब ने।” \nअजयक बोल नै फुिट  रहल छै। आिख र केकरा की जवाब देतै। \nअिध क लोक कालू मड़रक समथ/gएगडन दऽ रहल छै। ओ सोिच   रहल अिछ - \nगामसँ केना अंधिव /g2ड़जास , जड़ता आ जी/gएडऊक/g24ए हटाओल जाएत। /g2ड़एान -िव /g2ड़एान \nबिढ़  कऽ केते आगू चिल  गेल। गाम केतेक पाछू अिछ । झाड़-फूक \nकरैत-करैत मिर  जइतै तँ कोनो गप  नै मुदा बँचबैक /g2ग2यासमे मिर   गेलै तँ \nआब देिख  िलयौ। दू घंटासँ झाड़-फूंक कऽ रहल छेलै। जँ दू घंटा \nपिह ले अ/gए04 प ताल लऽ गेल रिह तै तँ एकर जान बँिच  जाइतै। \nआगू-आगू खटोला जा रहल अिछ । आपस गाम िद स। पाछूमे अिछ , गोपी \nपड़र आ ओकर छोटका बेटा। कानैत, धड़फराइत बढ़ैत। क/g2गड़ण /gएजऊ/g2जज द ण \nबढले जा रहल अिछ । ओही म/g2जट य मे अजय जेना घेरा गेल अिछ । \n \nµµµ \n   \n \n११  \n \n“दौग कऽ अबै जा हौऽऽऽ। देखहक हौ लोक सभ। हमरा \nअँगनामे ढेपा बिर स रहल छै। पछुआर िद ससँ \nकेतेक ढेपा फ/g24एक रहल \nछै। दौगै जा हा◌े।” \n“गे माइ गे माइ। कोन उप/g40गव शु/g2गड़ भऽ गेलै गे। कोन देवी-देवता \nिख िसया गेलै हो देव। हौ समाज बँचा बह हौ।” \nह/g2ऊज ला–गु/g2ऊज ला सुिन  बहुते लोक दुआिर पर जमा भऽ गेल छै। \nदेवीपुरवालीक मुँहपर डर नािच  रहल अिछ ।  \n“की भेल?” \n-अड़ोसी-पड़ोसी पूिछ  रहल छै।  \n“जान \nबँचा बह हौ। पछुआर िद ससँ ढेला बिर स रहल अिछ , \nअँगनामे।” \n“अ/g2जज हार राित मे पछुआरमे केना कऽ देखबै?” \n“फुलचनमा टा◌ॅच/gएगडक इजोतसँ देखही तँ के छी सरबा। ” \n“हे, गािर  नै देबाक चाही। िक नसाइत देवी-देवताक मिम ला हेतौ तँ \nध/gएड2ापर चिढ़   जेबे। बुिझ  लही, ए/gएड2े बेरमे जय -िस याराम।” \nिह /g2ऊ4 म तगरहा तीन-चािर टा छौड़ा आगू बढ़ल। चा/g2गड़भर टा◌ॅच/gएगडक इजोत \nिछ िड़ या गेलै। \n“कह/gएगए छै कोइ हौ। नुका तँ नै रहलै। ” \n“कोन ठेकान, कहॴ भूत-/g2ग2ेरक मिम  ला ने होइ।” \n“भऽ सकै छै। देवीपुरवाली कोनो कबुला-पाती केने होइ आ पूरा \nनै केलाक कारणे देवी /g2ग2कोप मचबैत होइ। ” \n“देवीपुरवाली लालटेन नेस रहल छै। अँगनामे तँ ढेपाक ढेर लगल \nछै। एकर बेटे नै छै।” \n“धुर, उ तँ चौकपर ताड़ी पीब कऽ मतंग हेतै।” \nदेवीपुरवालीक पुतोहु चमकी ओसारपर बैसल छै। बेचारी डरे थर-\nथर क/gएगएिप  रहल छै। \nदेवीपुरवाली ि◌ वधवा रिह तो मरद जक/gएगए काज करैत छै। बेटाक/g24ए ज/g2जज मैते पित  \nसदाक लेल संग छोिड़  देलकै। ओइ बेटाक भरोसे पहाड़ सन जीनगी   \n54 \n \nकािट  लेलकै। ओकर बेटा ‘ नकच/gए2गा’ आब जुआन भेलै। ओइक संगे \nआसा जगलै जे एकटा कमौआ पूत भेल आब। िक /g2जज तु ओहो िप य/gएड2ड़ भऽ \nगेलै। काम करत तँ किर ते रिह  जाएत। कहॴ ताड़ी पीबैले गेल तँ \nक\nखिन  आएत पता नै। सासु-पुतोहु िम िल  कमा-खटा कऽ कहुना गुजर \nचला रहल अिछ । \n“कही एकर पुतोहु चमकी डाइन तँ नै छै हो?” \n“नै-नै, ई बात झूठ छै। एतेक भोली-भाली औरत डाइन केना कऽ \nभऽ सकै छै।” \n“हँ, हँ, भोला-भाला चेहरा भीतर िद ल बेइमान।” \n“हँ रौ भाय। तब ने जइ समैमे पिह लुक बेर आएल रहै। लबे-धबे \nरहै। टोलमे बड़का हो-ह/g2ऊज ला भेल रहै।” \n“हे रौ, ऊ जइ घरमे ठाढ़ होइ ने ठीक ओकरा कपारक सामने \nघरक छ/g2ऊ0 प रमे आिग  लिग  जाए \nछेलै। उतरबिर या घरमे जाय वएह बात। \nदि/g2ड़2  णविर या घरमे जाय फेर वएह बात। ई तँ चट दऽ लोक मुझा दइ \nछेलै नै तँ पूरा घर जिर   कऽ सु/gएजगडाह भऽ जएतै। ” \n“पसरतै केना कऽ। बा/g2जज ह ल आिग  रहै ने। बुिझ ही, औरित याक/g24ए देह \nनै रहै, आिग क भ/gए2टी रहै। ” \n“तब तँ नकच/gए2गाक/g24ए सलाइ कीनबाक कोनो ज/g2गड़रते नै। ” \nसभ गोटे ए/gएड2ेबेर िख  िस या कऽ हँसए लगल। उ/g2जज मु/g2ट0 त हा/gए04 य ।  \n“अरे तोरी कऽ, ई तँ असल अिग नदाइ िछ यौ रौ।” \n“फेर ई \nिबमारी  ठीक केना भेलइ?” \n“वएह खेलावन भगत केतेक िद न तक झाड़ फूंक केलकै। तब \nअिग नदाइक देहसँ आिग  कम भेलै।” \n“सुनने रही जे ओकरे लग गेलासँ ई खेला शु/g2गड़ भेल रहै। ” \n“हँ मथदुखी झड़ बैले खेलावन भगत लग लऽ कऽ गेल रहै। ओही \nिद नसँ ई अिग लगौना का/g2जए ड  हुअ लगलै।” \n“तब तँ कुल करामात खेलावने भगतक रहै।” \nपछुआर िद ससँ अजय सोर पाड़लक-    \n55 \n \n“दौग कऽ एने अबै जो। भूत पकड़ा गेलौ।” सभ ए/gएड2ेबेर \nदौगल। बैगन गाछक झॲझसँ अलटरबाक/g24ए िन  कालैत अजय कहलकै-  \n“एकरा पंचक पास लऽ चल।” \n“हँ हँ ठीके बात। घॲचाय अपना बेटाक/g24ए \nिकए  नै स/g2ऊ4 हारैत छै। \nराित -िव राइत औनाइत रहै छै। राित चर भूत जक/gएगए। ” \n“लोकक/g24ए डेरानाइ कोनो नीक गप  होइ छै। कहॴ आँिख मे ढेपा \nलिग  जाय तँ फूिट  जेतै।” \n“ज/g2जज मेले टासँ नै होइ छै, पित पालो करए पड़ै छै। लऽ चल। \nपंचसभ िन रलय करतै।” \nडेढ़ह/g2जड़ थी का/g2जज ह पर नेने घॲचाय गरजैत देवीपुरवालीक दुआिर पर \nपहुँचलै।  \n“हमरा बेटाक/g24ए पंचक पास लऽ जेिन  हार के छी? ई छौड़ा अखने \nअँगनासँ खा-पी कऽ िन कललै। मुतै लेल वाड़ी मे गेल छेलै। ई केना कऽ \nढेपा फेकतै? छै कोइ गबाह? देखलकै ढेपा फेकैत? अजैया दू अ/g2ड़2र \nशहरसँ पिढ़  कऽ की आएल जे सभ जगह अपने किब लगीरी। अ◌ोकरा \nअँगनामे कोनो देवी ढेपा फेकै छै आ नाओं लगबै छै, हमरा बेटाक/g24ए। ” \nघोचायक /gए04 /g2ड़ड़ी गािर  पढ़ैत पाछूसँ अबै छै। \n“के िन पूतरा हमरा बेटाक/g24ए पकड़ने अिछ  । कोनो चोरी-डकैती \nकेलकै की। कोइढ़फु/gए2गा, छोड़ हमरा बेटाक/g24ए। ने तँ जे ने से कऽ देबै। ” \nझमािर  कऽ अपना बेटाक/g24ए छोड़ौलक। ओकर ब/gएगएिह   पकिड़  िघ चने \nघर िद स चिल  पड़ैत अिछ । पाछूसँ फनकैत घॲचाइ जा रहल अिछ ।  \n“अ\nखिन  तँ बेकारक झगड़ा ठाढ़ भऽ जइतै। अजयक/g24ए कोन \nदुसमनी छेलै, ओइ छौड़ाक संग।” \n“दुसमनी ओकरासँ नै छै। असल दुसमनी घॲचायसँ देवीपुरवालीक/g24ए \nछै।” \nउिच तव/g2ट0 ता बीचमे आिब  कऽ बाजए  लगल-  \n“बेटाक जन्  म भेलापर अँगनासँ बहॴगा फेकल जाइ छै। जे घरक \nऊपरसँ दरब/g2टग जापर िग रबाक चाही। फेर ओही बहॴगामे बैरक झाड़ आ \nजूता लटका कऽ घरक आगू गाड़ल जाइ छै।”   \n56 \n \n“घॲचायक संग की भेल रहै?” \n“घॲचायक बेटा भेल रहै ने तँ अँगनासँ बहॴगा फेकने रहै। ओही \nसमैमे देवीपुरवाली दुआिर पर ठाढ़ रहै। बहॴगाक नोक ओकरा ट/gएग4गमे गिड़  \nगेलै। पंचैती भेलै तँ घॲचायक/g24ए ड/g2जए ड -जिर माना लगलै। ओही िद नसँ \nदुसमनी चिल  रहल छै।” \n“कहॴ ढेलफे/g2ट0 का भूतक/g24ए घॲचाय भेजैत हेतौ। ” \n“कुछो हौ। खेलाबन भगतक/g24ए पूजाक खरचा भेट जेतै। तब \nदेवीपुरवालीक/g24ए क/g2ऊज याण हेतै।” \nदेवीपुरवालीक बेटा नकच/gए2गा ताड़ी पीब कऽ दुआिर  पर आिब  गेल \nछै। ओ िन स/gएगएमे गरिज   रहल छै।  \n“हमरा दुआिर पर एतेक लोक िक एक जमा भेल छै हौ? बुझै छी, \nऐ अ◌ौरित याक/g24ए। सनकल जा रहल छै। हम घरपर नै रहै छी तँ छौड़ा \nसभक/g24ए सोर पािड़   कऽ रसलीला करैत रहैत अिछ । कह/gएगए छै हमर मोटका \nसमाठ बला ला ठी। आइ ड/gएगएड़ आ पीठी सरका देबै हम। ” \nअिग नदाय डरसँ कोठी गोड़ा तरमे नुका रहल अिछ । पता नै \nदेहपर लाठी \nकेतए-केतए िग रतै। रोइय/gएगए क/gएगएटो-क/gएगएट भऽ रहल छै।  \nउिच तव/g2ट0 ता दुआिर पर सँ िब दा होइत बजल-  \n“अजय भाय, चलह ऐठामसँ। नै तँ समाठसँ चूड़ा जक/gएगए कूटल \nजेबह।” \nसभ धड़फड़ा कऽ चिल  पड़ैत अिछ । अजय देखैत अिछ । \nआसमानसँ चुगला िग रैत अिछ । धरती िद स बढ़ैत इजोतक रेखा। \nचा/g2गड़भरसँ अ/g2जज हार ओकरा िद स दौगल। छनेमे जेना ओकरा पकिड़  घॲिट  \nलेलक। फेर आँिख  अ/g2जज हारेमे अिछ , इजोतक /g2ग2ती/g2ड़2ा करैत।  \n \nµµµ \n   \n \n१३ \n \nजनीजाित  सभ अँगनामे गािब  रहल अिछ ।  \n“बाबा क/g24ए अँगना मे लगनिह   आएल  \nपोती भेल डुमरी क/g24ए फूल हे  \nऐ  बेर लगनम/gएगए िफ  राय िद यौ बाबा  \nिस खऽ \nिछऐ  लूिर  बेवहार यौ।” \nअकलू मड़रक बेटीक/g24ए िब  आह हेतै। बरयाती आिब  रहल छै। \nदुआिर क/g24ए केते िच /gएड2न -चुनमुन केने छै। लगै छै जेना चनन िछ टका देने \nहो। तेतेक इजोत चमकै छै जे अ/g2जज हार तँ जेना िन प/g2ड़4ा भऽ गेलै। दुआिर   \nआ अँगनाक/g24ए सभ चीज दोसरे रंग क लगै छै। चमाचम। \nएककातमे भनिस या सभ अहरी चढ़ा देने छै।  \n“पिह ने भात नै, तीमन बनतै। पािन  ला रे।” \n“भैया, एक िच लम गाजा हमरा घरबारीसँ मंगा दे तँ हम भिर  राित  \nखटबौ।” \n“चुप, दा/g2गड़ , गाजा पी कऽ भानस करता। नूनक बदलामे चीनी \nढािर  देबही। तब की हेतै?” \nिक छु लोक भोजन-भात बना रहल अिछ  तँ िक छु लोक बरयातीक/g24ए \nसूतए आ बैसए लेल बेव/gए04 था कऽ रहल अिछ । \nिधया -पुता सभ दलानक आगूमे खेल रहल छै। िक छु न/gएगएगट -उघार तँ \nिक छुक/g24ए देहपर ब/gए04 त रो अिछ । नाकमे नेटा, सुर-सुर करैत। \n“भैया मुतबै हौ।” \n“चुप सार, तोरा तुर/g2ड़4े मुतबास लिग   गेलौ।” \n“तँ परसादी मँगा दे।” \n“भगवानक पूजा नै हेतै। एकरा अँगनामे िब आह हेतै।” \n“हे रे छौड़ा, ऐठाम लगही कऽ देलही।” \nबुढ़बा  लाठी लऽ कऽ फटकारैत बजल-  \n“भाग दुआरपर सँ। िन/g2ट4 च/gएगए जा कऽ खेल।” \nअँगनामे गीत गौिन हािर  सभ उपरॱझ कऽ रहल अिछ । पिह ने तँ \nएकोटा जनीजाित  एबे ने◌े करै छेलै।     \n58 \n \n“जाि◌ तसँ अलग। ढाढल बा/g2जज ह ल छै- अकलू मड़र। ओकरा संगे \nके जाएत ब/g2जज ध नमे पड़ैले।” \nअकलू मड़रक /gए04 /g2ड़ड़ी ब/gएजगड चलाकी जनै छै। टोलक मूलगिन   \nघुघुरब/g2ड़4ीक/g24ए पिट  या लेलकै।   \n“दाय हे, जेहने हमर बेटी तेहने तोहर बेटी। कोनो तरह/g24ए पार -घाट \nलगा दहक। दोसरा गामकसँ लोक सभ आिब  रहल छै। अपना गामक \nइ/g2टग ज ित क सबाल छै। अपना टोलक \nगप  आन लोक िक एक बुझतै। रहबै \nतँ एकेठाम।” \nकेना कऽ मानतै औरित या सभ। आिख र सुख-दुखमे एकसाथ रहैत \nआएल छै।  \n“निद या िक नारे बाबा हौ िक नकर बाजा बाजै, \nिक नकासँ म/gएगएगे दहेज हौ, \nनिद या िक नारे पा◌ेती तोरे बाजा बाजै \nहमरासँ म/gएगएगे दहेज गे\n... ।” \nिड म-िड म-िड िम क। ढोलक आ पीपीहीक अवाज।  \n“आरे तोरी कऽ बराती तँ गामक बगलमे \nपहुँच    गेलॱ। ज/g2ऊज दी सभ \n/g2ग2ब/g2जज ध  कर रौ।” \n“इह, कोनो लाट साहैबक/g24ए बरयाती नै आिब   रहल छै।” \n“सुनै छी, जे दू बीघा जमीन छै।” \n“दू बीघा जमीन छै आ सात भ/gएगएइ छै। फेर सातोक/g24ए दू-दूटाक \nिध या-पुता। अँगनामे बेदराक ढेरी लगल छै।”  \n“सुनै छी, लिड़ का घरक छ/g2ऊ0 प र बनबैमे तेज छै। लाड़-पुआर \nब/g2ड़4ीक छ/g2ऊ0 प र। तँए खेतीक अलाबे िक छ आमदनी भऽ जाइ छै।” \n“बुझलॱ- घरमे फुइस-फा इस बाहरमे ध/gएड2ा। ”  \nअँगनासँ गीतक अवाज-  \n“सोनाक िप◌ ंजरा बना दऽ हौ बाबा, \nओइ मे रहब नुकाय हौ। \nसोनाक िप◌ ंजरा बना देबो गे पोती \nिप◌ ंजरा सिह त नेने जाय गे\n... ।”   \n59 \n \nबुढ़बा सभ अपना पगड़ी आ धोतीक/g24ए ठीकसँ बा/g2जज हैत अिछ । ढोल-\nपीपही आ /gए04 पीकर जोर-जोरसँ बाजए  लगल। लोक मे हड़बड़ी मिच  गेल \nछै। समाजक लोक दुआिर पर एक/gए2टा भऽ रहल छै।  \n“बरयाती आिब  गेलै। चलै-चल सुआगतमे। खाना-पीना बादमे \nहेतै। सुआगतमे ित रोटी नै हेबाक चाही।” \n“हँ, ठीके गप । दोसरा गामक लोक, अिर जन-पिर जन, कुटुम। \nओकरा ढाठ बा/g2जज ह सँ की मतलब।” \n“हँ हँ, आिख र हमरो धनुकटोलीक िक छ शान छै।” \n“अरे तोरीक/g24ए, नाचक पाटी लौने अिछ ।” \n“हँ, लगही आ झाड़ासँ टोलक/g24ए महकौतॱ। ” \n“ई सार तँ नमरी लोफर छै। िध याने दोसरे तरफ।”  \nउिच तव/g2ट0 ता मुड़ी डोलबैत बजल-  \n“असल \nगप  अिहना  भकभका कऽ लगै छै। सावधान, नाच देखैते \nिच ड़ै कोनो छौड़ा संगे उिड़  ने जाऊ।” \n“चु/g2ऊ0 प , शैतान।” \nडेिढ़ यापर जनीजाित क भीड़। वर देखबाक सबहक आँिख मे \nउ/g2ज4 सुकता। रंग-िब रंगक साड़ी-आँगी पिह रने। फूल सन फुलाएल मुख। \nचहकैत छौड़ा सभक दल। प/gएटएट -शट/gएगड, लुँगी-कुरतामे सजल। बूढ़ सभ \nधोती-कुरता आ माथक/g24ए गमछासँ मुरेठा ब/g2जज ह ने। \n“पिह ले पएर-हाथ धोइले जलक बेव/gए04 था करह। पूिछ  लहक सभ \nबिर याती आिब  गेलै।” \n“दु/g2ऊज हा नै आएल छै?” \n“आरे बहॴचो, िब ना वरक बिर याती आिब  गेलै हौ। िब आह केना \nहेतै?”  \n“कहै छै- गामसँ संगे-संग चललॱ। र/gए04 तामे पछुआ गेल। पता नै \nकेतए रिह  गेलै।” \n“छु/g2ट4 छै धुतहु फूकै छेलै रे। िब ना दु/gएए4ेक घर -दुआिर । दुआिर पर \nआएल िक एक? मार सार बिर याती सभक/g24ए। ” \n“ऐमे बिर यातीक कोन दोख?”   \n60 \n \n“हे रौ ला तँ सटका। दोष-गुणक/g24ए फिर  छाबै छिथ ।” \n“हे रौ, मनक/g24ए िथ  र करै जो। ठहर, एना नै करै जो।” \nबिर याती सकदम। जेना सबहक छातीमे डर ढुिक  गेलै। सभ मुँह \nलटका लेलक। गप- स/g2ऊ0 प ब/gएज2। मने-मन सभ सोिच  रहल अिछ । कहॴ \nभिर  राित  वर नै एतै तब की हेतै? एहने ि/gए04 थ  ित मे बिर याती सभक/g24ए \nछौलका छोड़ेने रहै, ढेलपुरा गाममे। चलाक बिर याती धोतीक/g24ए ड/gएगएड़मे \nखॲिस  रहल अिछ । पछुआरक र/gए04 तो भँिज या रहल अिछ । रंगमे भंग। \nतमाकूल-बीड़ी सभ ब/gएज2। अँगनामे गीतनादक बदलामे फुसराहिट  शु/g2गड़ भऽ \nगेल छै।  \n“लीलाक भा/g2ट2 ये खराप छै। केतेक मेहनित  अकलू मड़र केलकै \nतब सभ चीजक इतजाम भेलै। दू बिर ससँ बेचारेक/g24ए एड़ी िख  आ गेलै तब \nजा कऽ िब आहक बात तँइ भेलै। आब देिख यो...।” \n“छठी राित  िव िध  िल खे लीलारा \nकी संकट के मेटनहारा।” \nबात सुिन  लीलाक कलेजामे जेना बरछी भॲका गेलै। ओ मुँहमे \nनुआ ठूिस  कऽ कािन  रहल अिछ । लोकक मनमे शंका औना रहल \nअिछ ।  \nकहॴ लेन-देनमे कोनो गड़बड़ी तँ नै भेल \nछेलै। अकलू मड़र छै-\nबड़ा म/g2ट0 खीचूस। \n“तीमन-तरकारी बनेबै की नै?” \n“धुर, छोिड़  िद यौ। की हेतै की नाइ।” \nउिच तव/g2ट0 ता केना चुप रहतै। \n“कानल किन य/gएगए रिह  ए गेल कानी कटाओल वर \nघूिम  ए गेल।” \n“मार सारक/g24ए रौ। बड़ लबर -लबर करै छौ। एने अकलू मड़रक/g24ए \nपाछूसँ िन स/gएगएस छूिट   रहल छै। आ एकरा ... ।” \nअकलू मड़रक/g24ए दोस -मिह म, कर-कुटुम स/g2ऊ4 ब/g2जज धी सभ बाध-वोन िद स \nखोजै लेल िन किल  गेल छै।  \n“ह/g2ऊज लो जे करबै से वरक नाओं जानबे नै करै छी।”   \n61 \n \n/gए04 टेजपर ढोलक-हिर मुिन य/gएगए चु/g2ऊ0 पे पड़ल अिछ । नाच पाटीक लोक \nसभ चुपचाप िब ड़ी पी रहल अिछ ।  \n“हमरा सभ की करबै यौ? एहो लगन ने उधारे रिह  जाए।” \n“चुप, ओने दोसर नाच भऽ रहल छै। तोहर नाच के देखतौ। \nबानर जक/gएगए कूदल घुमै छ/g24ए त \nखिन सँ।” \nनाचक लेबरा चट दऽ बजल-  \n“सभ तँ बानरेक स/g2जज तान छी आ बानरे छी। हम छी लड़का \nबानर।” \n“हे, मुँहक/g24ए चुप राख नै तँ..।” \n“गौ बाबू आदित  नै छौ। पेट फूिल  जाएत।” \nअकलू मड़र सोिच  रहल अिछ - एक तँ जाित  आिग -पािन  ब/gएज2 कऽ \nदेने अिछ । ज \nखिन  िक  हमर कोनो दोष नै छेलए। भैया मिर  गेल छ ला । \nघरमे कुछो नै रहए। ऊपरसँ अकालक तबाही। केतएसँ किर तॱ भोज? \nलोक कहलक खेत बेिच । \nकहए पड़ल- खेत बेिच  लेबै तँ खेती केतए करबै? केतेक जमीने \nछै हमरा पास। \nदोसरक/g24ए दुख देखबाक फुरसित   केकरा पास छै? सभक/g24ए तँ अपने \nदुख भारी छै। अपने सुआरथमे आ/g2जज ह र। तैयो टेबैत, हथोरैत कहुना चिल  \nरहल अिछ । \nएक स/gएगएझ भोज -भात हेतै आ हमर सभ िक छो िब का जेतै। \n मुदा  कह/gएगए कोइ सुनल क हमर गप । ओही िद न जाित सँ अलग कऽ \nदेलक। \nकेतेक मेहनित  केलॱ। केकरा-केकरा नै गोड़ल/g2ट2 गी केलॱ। कोन-कोन \nजानवर लग ने माथ लगेला◌ै◌ं। तब ि◌ बआहक गप  िन ि/g2ड़ग  त भेल। ओहोमे \nकोन दुसमनी लिग  गेल से पता नै। वर बाटेमे िब ला गेल। के की \nकेलक से नै जािन । सभ तँ दुसमने अिछ । \nवर नै आएत तँ हमर बेटी कुमािर  रिह  जाएत। दोसरठाम िब आहक ग/g2ऊ0 पो \nनै होएत। लोक सोचत लड़कीमे कोनो खराबी छै। बाप रे बाप, कोन \nउपए  हेतै। केतौ  कऽ ने रहबै- हम। सभटा खरच-बरच बेकार चिल    \n62 \n \nजेतै। फेर दोबारा केतएसँ एतेक टाका-पैसाक बनोबस करबै। अफवाह \nफैलत- िब आहमे कोन नाटक भऽ गेलै रौ। \nकेकरो \nसोझहा मे केना जाएत। अकलू मड़र अ/g2जज हारेमे बैिस  कऽ कािन  \nरहल अिछ । \nलोक सभ वरक/g24ए खोिज  -खािज  कऽ आपस आिब  रहल अिछ ।  \n“\nकेतौ  नै भेटलै। बड़की सड़क तक केतौ  नै छै।” \n“चािर -प/gएगएचटा छौड़ा बौआ रहल छेलै। लग जा कऽ पुिछ ते पड़ा \nगलै। गुँहे-मूते दौगैत अपने गाम िद स आएल।” \nसभ िन स/gएगएस छोड़ैत अिछ  । \nवरक काका िच िच याइत  अिछ -  \n“आिब  गेल। आिब  गेल- दु/g2ऊज हा। केतए रिह  गेल छेलही, तूँ सभ \nरौ।” \nहंस पलिट  गेल-समधीक। सबहक आँिख मे उ/g2ज4 सुकता। शा /g2जज त  \nपोखिर मे हलचल। लोकक देहमे जेना गित  आिब  गेलै। \nनाच-मंडलीक कलाकार फािन  कऽ /gए04 टेजपर चिढ़  गेलै। ढोलक-\nहरमुिन या◌ाक/g24ए जेना परान घूिम  गेलै।  \nऔरत-सभ खखिस   कऽ गला साफ कऽ रहल अिछ । तरे-तर।  \n“लीलाक माए ज/g2ऊज दी सभ िक छो तैयार क/g2गड़। चुमबैले। समए नै \nछै।” \n“चलू, पिह ने लिड़ का देखबै।” \n/gएऊडामीण सभ जमा भऽ गेल छै।   \n“समिध  कह/gएगए छै?” \n“समधीक/g24ए रतौनी भेल छै। कम सुझै छै। ” \n“अह/gएगएक बेटा कह/gएगए अिछ  ? कानमे तँ लंगोटा ब/g2जज ह ने छै- सुनतै \nकेना।” \n“हेयौ दु/gएए4ा \nकेतए छै?” \nबिर याती सभ चा/g2गड़कात सँ घेरने अिछ  । बीचमे चािर -प/gएगएचटा छौड़ा \nठाढ़ अिछ । ओकरा देहपर कछी-जंिघ या मा/g2ड़ड़ अिछ  । उघारे देह-जाड़सँ   \n63 \n \nसुटकौने। मुँह लटकौने। \nदु/gएए4ाक काका हाथसँ इशारा करैत छै।   \n“वएह छी वर। जेकरा देहपर ललका जँिघ याटा अिछ ।” \nउिच तव/g2ट0 ता फ/gएट0िफ  या कऽ बजल-  \n“अरे तोरी कऽ। हौ, ओइ गामक एहने िर वाज छै। नंगा भऽ कऽ \nअिहना  उघारे िब आह होइ छै। नंगटा कहॴ के... ।” \n“सभ खचरप/gएज2ी समधीक छी। दहेजबला सभटा टाका-पैसा अपना \nमौगीक पछुआरे रिख   कऽ आएल अिछ ।” \n“हँ हौ, बेटाक/g24ए कछी-जंिघ या पिह रा कऽ कु/gए02 ती लड़ै ले ठाढ़ केने \nअिछ ।” \nसभ िठ िठ आ कऽ हँसल। हा ...  हा ...  हा.. ही... ही...।  \n“हे रौ हमरा तँ लगै छौ, भ/gएटएस -गाए चरा कऽ बाधसँ ऐठाम चिल  \nएलॱ । देखहक तँ कपारमे एको बून तेल छै। िब आह हेतै, कोनो खेल नै \nहेतै। दसटा /gएऊडामीत देखतै। ” \n“माथपर मौड़ कह/gएगए छै हौ?” \n“चुप रह, मौड़ की देखबहक। घौड़ देखहक। बेटाबलाक/g24ए संतोष \nरहै छै हौ। दैत रहक।” \nसमधी तरे-तर तामसे फुलल अिछ । बेटाक हालित  देिख  बजत \nकी। अ/g2जज त मे घॲिघ या कऽ बजल-  \n“ज खिन सँ दुआिर पर पएर रखलॱ तखैनेसँ सभ ओल सन बोल \nबिज  रहल अिछ । आँत छुबौआ बात। जेना हमर कोनो परित /gए0ए ठे नै। \nमनुखक बेवहार एहने होइ छै की? सभटा बकटेिट या आ लंठािध राज जमा \nभऽ गेल अिछ । बेसी तामस चढ़त तँ लिड़ काक/g24ए लऽ कऽ चिल  जाएब। \nसबहक जेना मगजे उनटल छै।” \nकालू मड़र बीचमे आिब  कऽ स/g2ऊ4 हारैत अिछ । \n“सभ बकटेटे जक/gएगए गप  नै करहक। एकरा सबहक संगे की भेलै सेहो \nतँ बुझबहक।” \nसमधी अपना बेटासँ पुछै छै-  \n“की भेल रहौ बौआ?”   \n64 \n \nदु/g2ऊज हा ठोह पािड़  कऽ कानए लगैत अिछ । \nउिच तव/g2ट0 ता िठ िठ आ कऽ हँसए लगल।  \n“किन य/gएगए िब  दागरी कालमे कानै छै। ई केहेन वर छै जे सासुर \nअिब ते काल कािन  रहल छै मौगी जक/gएगए। ” \n“पिह ने सुिन  लहक गप ।” \n“हमरा सभ टाएर-गाड़ीसँ आिब  रहल छेलॱ। बाधमे सात-आठटा \nडकैत धेिर  लेलक। जेबीसँ सभटा पैसा-कौड़ी छीन लेलक। ट/gएगएच/gएगड तँ \nहाथ मोचािड़  कऽ पिह ने झपिट  नेने रहए। िद /g2ऊज लीसँ कमा कऽ घुमैत काल \nजे पं◌ेट-शुट कीनने छेलॱ  सेहो िन कािल  लेलक। हमरा सभक/g24ए ठा◌े◌ंठकिर  या \nदैत गाड़ीपर सँ खसा देलक। आ उ सभ टाएरपर चिढ़  बड़दक/g24ए ह/gएगएिक   \nदेलक।” \n“हम कहै िछ यौ, िन ि/g2ड़ग  त मूतनमा डाकू हेतॱ। आइ- काि/gएए4  मे ऊ \nजेलसँ छुटल छै।” \n“आब िल अ, सुिन यौ, सरकार केहेन छै। चोर-डकैतक/g24ए केतेक छूट \nदऽ देने छै। केतौ  आएब- जाएब मोि/gए02 क  ल। सभ अपने कुरसी बँचेबाक \nलेल परेशान। गरीबक तरफ िध यान के देतै?” \nचोर-चहार िन शंक भऽ कऽ स/gएगएझ -िव हान लुट-पाट करै छै। घूसक \nटाका-पैसा गनैत-गनैत र/g2ड़2ा करैबलाक/g24ए पलखित   नै भेटै छै। की करतै, \nआदित  पड़ल छै हौ। \n“हाय रे, अपने सम/gएग4ग दािल  -भात।” \n“अ/g2ट4 छा आब ऊ बात छोिड़  दहक दु/g2ऊज हाक/g24ए कपड़ा-व/gए04 त र \nपिह राबह।” \nधड़फड़ीमे दोसराक धोती-कुरता वरक/g24ए पिह  रा देल गेलै। देहक \nनापसँ कुरता \nन/g2ऊ4 ह र छै। लिड़ का बाबाजी जक/gएगए लगै छै।  \nउिच तव/g2ट0 ता ऊपर- िन/g2ट4 च/gएगए तकैत कहै छै-  \n“हड़बड़ी िब आह कनप/gए2गी िस  नुर।” \n“टाइम नै छै। िव ध-बेवहार शु/g2गड़ करह। ” \nफेरसँ सबहक मुँह हिर आ गेलै। गीत गनगना गेलै। ओने राजा \nसलहेसक नाच शु/g2गड़ भऽ गेलै।    \n65 \n \n“अरे तोरी के, देखहक, तालपर डा/g2जज सरक/g24ए नचैत। जेहने /g2गड़प \nतेहने नाच। आइ खूबे जमतै।” \nअखिन ओ  मनोरथ मड़र न/g2ऊ4 ह र केश रिख  ते अिछ । जुआनीमे लोक \nओकरा नटुआ कहै छेलै। \nिब/g2ट4 चेमे टपकल-  \n“अरे, ई की देखै छी। एक समैमे हमहूँ नामी डा/g2जज स र छेलॱ। \nधिन काहा गाम नाच-पाटीमे गेल रिह यौ। तीन िद नक साटा रहै। भोरेसँ \nबड़का घरक मिल काइन सभ कहै- चाह हमरा घरपर बनतै तँ कोइ कहै \nजलखै हमरा घरपर। मन तँ हमर उड़ल िफ रै। लेिक न की करबै अपना \nघरक मोह \n... ।” \nनाच श/g2गड़ भऽ गेल छै। राजा सलहेसक/g24ए िर  झबैले सती सेालहो \nिस◌ ंगार कऽ रहल छै।  \nअँगनामे साईत िस नुरदान भऽ रहल छै। झॲकपर गीत कान तक \nआिब  रहल छै। \nदु/gएए4ा िस  नुर िल यौ हाथ, पान-सुपारीक साथ, \nदुलिह न उघािर  िल यौ माथ, िस नुर लए ले। दु/g2ऊज हाक िस रपर शोभे मोर, \nदुलिह न सभिद न पूजत गोड़ \nदुलिह न उघािर  िल \nयौ म/gएग4ग , िस नुर लए ले। \n/gएऊडामीत सभ नाचक रसमे दुबिक   गेल अिछ । \nगामक झगड़ा-लड़ाइ आ िस नेह- परेमक/g24ए अजय देिख   रहल अिछ । ओ \nकखनो नाच लग जाइत अिछ  तँ कखनो कोनचरसँ आँगन िदस  हुलकी \nमारैत अिछ । चा/g2गड़भर छड़पटाएल घुड़ैत अिछ  । िक /g2जज तु शीलाक कोनो \nसुर-पता नै भेट रहल छै। अजय तकैत-तकैत अपि/gए04 य ◌ ा◌ंत। \nपछुआरमे केराक बड़का-बड़का गाछ ला◌ेके ज क/gएगए ठाढ़ छै। छोटका-छोटका \nझड़-झ/gएगएखुरमे भगजोगनी भुक-भुकाइते रहै छै। ओइ झ/gएगएखुरक अढ़मे \nमािट क िढ मका छै। वएह तँ बनल अिछ , दुनूक परेम िम लन /gए04 थ ल। \nओइठाम दुनू गोटे सभ िक छु मोन पाड़ैत अिछ  आ सभ िक छु िब सरैत \nअिछ । जिह यासँ जोड़ लगैत गहुमन ओइ जगहपर मारल गेलै तिह यासँ \nओ/g2ऊ4 ह र जेबाक साहस कमे लोक करै छै।   \n66 \n \nअँग नामे शीलाक/g24ए कछम/g2ट4 छी लगल छै। लोकक आँिख सँ बिच  कऽ ओइ \nजगहपर जेबाक कोिश शमे लगल छै । पर/g2जज तु काजक अँगना अिछ  तँए \nकोइ ने कोइ ओकरा सोर पािड़  लैत अिछ । \nपछुआरमे अजयक/g24ए म/g2ट4 छ र कािट  रहल छै। चोर जक/gएगए रगिड़   कऽ \nम/g2ट4 छरक/g24ए मारैत अिछ   फेर िव चारमे हरा जाइत अिछ । \nशीला आइ दुलिह न जक/gएगए सजल छै। केना ने सिज  तै? ओकरा बिह नक \nिब आह भऽ रहल छै। छज/g2जज ता छै। \nअजय आगूक ख/g2ड़4ामे देखैत अिछ  । पािन मे चान थरथराइत टहिल  रहल \nअिछ । \nच/g2जज /g40गम/gएगएक बगलमे दोसर चानक/g24ए उगैत देिख   चकोरक/g24ए चकिव  दोर \nलगैत अिछ ।  \n“अ/g2जज हारमे चोर जक/gएगए के बैसल अिछ  ?” \n“मोन आ िद लक/g24ए चोरबैबला चोर। ” \n“हँ ठीके म/g2ट0 ख न चोर।” \nअजय आ शीला सहिट  कऽ \nबैिस  गेल अिछ । दुनू एक-दोसरसँ \nअथ/gएगडहीन गप  कऽ रहल अिछ । जइमे अथ/gएगड भरल अिछ  । दुनू तेना कऽ \nसिट  गेल जे लगैत अिछ  जेना गहुमन स/gएगएपक जोड़ी फेर जोड़ लगल।  \nलोभ फा◌े◌ंिफ या उठल। हाथपर चिढ़  कऽ कामना ससिर  रहल अिछ । \nसुग/g2जज धक /gए04 व/g2गड़प बदिल   गेल अिछ । मुखक लाली चा/g2गड़भर िछ  िड़ या गेल \nछै। जेकरा ठोर समेिट  रहल अिछ । कामना आ परेमक डोिर  बढ़ले जा \nरहल अिछ । म/g2जज द  बसात सँ केराक गाछ िह लैत अिछ । सुखदानक संगे \nप/g2ड़4ापर सँ पािन  क बून भरभरा कऽ िग रैत अिछ । \nअँगनासँ कोहबर गीत आिब  रहल अिछ । \nकथी केर मड़बा कथी केिर  कोहबर \nकथी-केिर  लागल केबाड़,  \nयौ िब नु ब/gएगएसक कोहबर  \nसोने केिर  मड़बा, /g2गड़पा केिर  कोहबर  \nहीरा-मोती लगल छै केबाड़, यौ िब नु ब/gएगएसक कोहबर।  \n   \n67 \n \nµµµ \n   \n \n१४ \n \nगामक चौबिट या। असलमे तीनबिट याक/g24ए सभगोटे चौबिट या नाओं \nरिख   देलकै। दस गोटे जे कहलकै सएह स/gएगएच। गाए बाहलै तँ हँ। \nबड़द बाहलै तँ हँ। की करबै, गामक तँ एहने /g2गड़ल छै।  \nपीपरक गाछ तर अजय िध या- पुताक/g24ए पढ़ा रहल छै। ई गप  केतेक \nिद न टोलबैयाक/g24ए कहलकै मुदा  कोइ िध यान नै देलकै। केना कऽ िध यान \nदेतै, फुरसत हेतै तब ने। खेती-िग रह/gए04 ती आ बीच-बीचमे सराध-िब आह \nआिब  जाइ छै। फेर पाविन -ि◌ तहार। संगिह  झगड़ा-लड़ाइ तँ सभ िद न \nहोइते रहै छै। एक-दोसराक ट/gएगएग पकिड़   कऽ िघ चैक तैयारी। दुसमनक \nकाजमे बाधा नै देल हुए तँ \nसोझहा मे हवा ज/g2गड़र छोिड   देत। दुरग/g2जज धे \nिन कलतै। दोसराक/g24ए बढ़ैत देिख   चुप रहब बड़ किठ न। \nएहेन टोलपर अजय िध या- पुताक/g24ए पढ़ेबाक कोिश  श कऽ रहल छै। \nलोकक दुआिर पर गप उिड़  रहल छै। \n“सरकारी नोकरी तँ भेटलै नै। आब चललै, गामक/g24ए सुधारै \nवा/gए04 ते।” \n“अपना जेना बड़ सुधरल। दोसरो िध या- पुताक/g24ए िन  क/g2ऊ4 मा ने बना \nदेलक तँ फेर कथीले।” \n“बकटेट भऽ गेलै। नै घरक/g24ए आ ने घाटक/g24ए। कहै छेलै जे \nसभगोटे पैखाना कोठली बनाउ। /g2गड़पैआ  केतएसँ लबतै लोक।” \n“बकरी-गाए चरेतै तँ दू पाइक उ/gएज2ित   करतै, िध या-पुता। जँ \nअजैयाक सभटा गुण िस खतै तँ समाजमे सभसँ लड़ैत रहतै।” \n \nिक छु लोक सभ जगह अलग तरहक \nहोइ छै। ओकर सबहक \nसोच िभ /gएज2 छेलै।  \n“िध या-पुता उ/g2ट4 चका जक/gएगए भिर   िद न खेलाइते रहै छै। ऐठाम \nपढ़लासँ /g2ग0ीमे दू अछरक बोध भऽ जेतै। अजैया केहनो छै तइसँ की। \nकाज तँ नीके कऽ रहल छै।” \n“लोक सभ िक छो कहौ हमरा सबहक िध या-पुता पढ़तै।”   \n69 \n \nरसे-रस गाछ तरक /gए04 कूल चलतै की, दौड़ए लगलै। आ ढोढ़ाइ \nगु/g2ग4जी तामसे भेर। िद  यादक संगे अकलू मड़रक पिल वार ढाठल छै। \nजाित  आिग  पािन  ब/gएज2  कऽ देने छै। ओकर छौड़ा िब/g2ट4 चेमे बैिस  कऽ \nककहारा पिढ़  रहल छै। अजय कनीकाल लेल कोनो चिल  गेल छेलै। \nताबे छौड़ा सभ हड़-हड़ खट- खट शु/g2गड़ कऽ देलकै।   \n“हे रौ, तूँ तँ ढाठल-बा/g2जज ह ल छी। हमरा सबहक बीचमे िक एक \nएलही।” \n“ई केकरो दुआिर  थोड़बे छै। ऐठाम िकए  ने एबै।” \n“नै रहए देबौ ऐठाम। भािग  जो, नै तँ बापसँ भ/g24एट करा देबौ। ” \n“बापक नाओं लेबही।” “चटाक-फ/gए2ग ” \n“दुनू तरफसँ थ/g2ऊ0 प र-मु/g2ट0 का शु/g2गड़ भऽ गेलै। प/gएट0ट -गंजी फिट  गेलै। \nठोरसँ खून छड़-छड़ बहए लगलै। छौड़ा कनैत अँगना िद स भगलै।” \nअजय तेजीसँ पहुँचल। सभक/g24ए फटकारैत प/gएगएि◌तमे बैसौलक। \nओकरा सबहक िद स तकलक। \nसभटा बनैया िध या-पुता सन लगैत अिछ । हजारोक \nभिवस  अ/g2जज हार िद स \nजा रहल छै। बचेबाक /g2ग2यासमे अपनो भिवस  अ/g2जज हारमे चिल  जेतै। \nबिल दान तँ करए पड़तै। /g2ग2ा/g2ऊ0 त  करबाक लेल िक छु हरा जाएब /gए04 व भािव के \nछै। \nअकलूक िप ित यौता भाय रामरती मड़र गरजैत आिब  रहल छै।  \n“ई झटकूक बेटा माहटर बिन  गेलै। खूिन य/gएगए माहटर। ठीके कहै \nछेलै, ढोढाइ गु/g2ग4जी- हम तँ धान-चाउर लऽ कऽ पढ़बै छेलॱ। मुदा  \nअजैया खून लेत।” \n“की भेल मड़र?” \n“ई कालू मड़र, सार अपनाक/g24ए लाइट सहैब  समझै छै। अपना \nिध या-पुताक/g24ए सनका देलकै। धरहा कु/g2ड़4ा जक/gएगए लोकक/g24ए \nकटने िफ ड़ै छै। \nहमरा छौड़ाक/g24ए अंगा फािड़   देलक। मारैत-मारैत खून बोकरा देलकै। ई \nबहॴचो मैनजन छी आिक  काल। ओकरे िध या- पुताक/g24ए आइ हम थकुिच   \nदेबै।” \nकालू मड़र ओमहरसँ अबै छेलै। गािर  सुिन ते गरजैत कहलकै-    \n70 \n \n“ऐ रामरती, मुँह खाली नै कर। मरदक बेटा छ/g24ए तँ हमर कोनो \nबेदराक/g24ए हाथ  लगा कऽ देखही। ओहीठाम हाथ कािट  देबौ।” \nकु/g2ड़4ाक झुंड एक दोसरपर भूकए लगलै। िध  या-पुता सभ िक ताब \nलऽ कऽ पड़ाएल।  \n“भाग रौ खून खतरा हेतौ। दूनूक िद यादवाद लाठी-भाला लऽ कऽ \nिन किल  गेल छै। टोलमे हड़क/g2ऊ4 प  मिच  गेलै।” \nमुँहपु/g2ग4ख सभ बीच -बचाव कऽ रहल छै।  \n“आपसमे िक एक लड़ै छी। सबूर क/g2गड़। शा/g2जज त रहू मड़र। गपक/g24ए \nनै बढ़ाउ।” \nढोढाइ गु/g2ग4जीक/g24ए दाउ सुतिर   गेलै। फेर क, ख, पढ़बैक बदला एक \nबोड़ा धान लेतै। कुिद  कऽ आग/gएगए अबैत बजल -  \n“सभटा नाटक अजैया कऽ रहल छै। झगड़ाक जिड़ ।” \nदुनू प/g2ड़2क/g24ए लोक सभ ठेल -ठािल  कऽ हटा देलकै। असगरे अजय \nगाछ तर ठाढ़ अिछ ।  \nगाछसँ /gए04 व र िन किल  रहल छै- एकटा \nिबआ सँ हमर जनम भेल। \nछोट-छीन बीआमे नुकाएल छेलॱ। बाहर एलापर हजारो िबआ  हमरासँ \nिन किल  रहल अिछ । एकसँ अनेक। हमरा छ/gएगएहमे केतेक जीव-ज/g2जज तु \nसुखक िन स/gएगएस लऽ रहल अिछ  । तैयो हमरेपर झटहा ... । \n \nµµµ  \n \n१५ \n \nधनुषधारी मड़र टोलबैया सभ क/g24ए जाित  क गौरव-गाथा सुना रहल \nछै।  \n“है यौ, जीबू झा हमरा छोटा जाित  बुझैत अिछ । हम सभ तँ \nमगधक धनुष धारण करए बला जाित  छी। हमरा सबहक जाित मे की नै \nअिछ । ऐ जाित क \nकेतेको नेता देशक/g24ए /gए04 वतं/g2ड़ड़ केलक। आइ ओ  मंडल नेता \nअपन अलग पिह चान बनौने अिछ । जाित क देवता बाबाक /gए04 थान मगहमे \nछै। सुनै छी जे महतो बाबा जीवा/g2जज तेमे समािध  नेने रहिथ । तँए ऐबेरक \nएले/g2ट0 सनमे मंडल सभक/g24ए सोचबाक चाही जे केकरा जीतौलासँ हमर जाित   \nआग/gएगए बढ़त। ” \n“मड़र, जनौ आब िन कािल िल अ। ” \n“\nिकए  यौ, हमर वंशज कोनो छोट अिछ ।” \n“धूर अहॴक जाित क फुलचनमा एकटा नचिन य/gएगए छौड़ी संगे भािग  \nगेल।” \n“किह या यौ?” \n“दस-पनरह िद न पिह ने। बाप तँ िद /g2ऊज लीमे कमाइ छै। सुनै नै छी- \nओकर माए बोिम या रहल छै।” \n“चुप रह, एक-आध परशं◌ेट सभ जगह \nअिहना  होइ छै। तइसँ की \nलोक छोट भऽ जाइ छै।” \n \nµµµ \n   \n \n१६ \n \n“ब/gएगए/g2जजहल जूड़ा \nखुबीए  गेल, नयना ना◌ेर चुबै हे \nललना रे दरदेसँ मन भेल िब याकुल िक नका जगाएब हे... ।” \n/gए04 /g2ड़ड़ीगण गीत गािब -गािब  धान रोिप  रहल अिछ । मरद सभ तँ \nपंजाब िद /g2ऊज लीमे खिट  रहल छै। औरत सभ काज नै करतै तँ खेती-\nपथारी नै हेतै। औरत सबहक खुशामद करए पड़त आब। \nिग रहत पाछूसँ कहैत छै-  \n“प/gएगएित   सोझसँ लगा। िब राड़क/g24ए पूरा गािड़  दीहैक। हाथ तेजीसँ \nचला।” \n“चुप रह मौगा-िग रहत।” घुनघुनाइत /gए04 व र। \nऔरत सबहक िध यान गीतपर छै। ओइ सूरपर हाथो चिल  रहल \nछै।  \n“पूव/gएगड़ जे बहै झलमल हे ननिद   \nआब पिछ या बहै मधुर हे \nननिद  भौजाइ िम िल  पिन या लँ गेलै \nजमुनामे उिठ  गेलै बािढ़  हे...।”  \n“चुभ्  - चुभ \n... ।” कतारमे धानक िब राड़ मािट क सहारासँ ठाढ़ \nहोइत!  मािट -पािन -/g2ग2काश -बीआ-/g2ग2गित  - िन र/g2जज त र िव कास! \nआिड़ पर सँ एक गोटे ह/g2ऊज ला करैत छै-  \n“झटक लाल मड़र /gए04 वग/gएगड िस  धािर  गेला । दाह सं/gए04 कारमे शािम ल \nहेबाक लेल हकार देल जा रहल अिछ ।” \n“करनी देखबै मरनी बेरमे।” \n“ले सभ काजपर ब/g2टग ज र िग र पड़लौ। अखने मरबाक टेम \nछेलै।” \n“रोपनी टाइममे तँ लोक लहाशोक/g24ए झ/gएगएिप   दइ छै- औछाओन तरमे। \nकी करबहक चलह-चहल।” \n \nµµµ \n   \n \n१७ \n \nकालू मड़रक दुआिर पर जाित क बैसकी भऽ रहल छै।  \n“भोज तँ लोक अपना मनसँ करै छै। ऐ मे दोसर गोटे की \nकहतै।” \n“सुनै छी जे ऐ टोलपर केकरो पुरखा भोज केने रहै। \nकेतेको \nसभा नोतल रहै। पहाड़ सन भातक गंज। ऐ पारसँ ओइ पार। िक छु ने \nदेखा पड़ै। आधा मील तलक लोक प/gएगएित  मे बैसल रहए। जे िध या-पुता \nहरा गेलै से दू िद नपर भेटलै। रेलबे कातमे भोज भेल रहै। रेलक \nडरेबर, गाड/gएगड उतिर   गेलै। अं/gएऊडेजीमे पुछ ए लगलै। ला◌ेक पातपर दािल -भात \nदेलकै। खुशी-खुशी खेलकै। ओइ समैमे स/g2ऊ4 प ित  अपार रहै। िद ल िव शाल \nरहै। इलाकामे चरचा बहुत िद न तक होइत रहलै- हँ भैया धानुको \nजाित मे महाभोज चौड़ासी \nहोइ छै। आब तँ फूटहा खा कऽ लोक जीबैत \nछै। कह/gएगए राजा भोज ... ।” \n“बजहक जागेसर केतेक गोटे◌ेक भोज करबहक?” \n“हमर हालित  तँ बड़ खराप अिछ , तैयो हम जाित सँ बहार नै \nछी।” \n“हौ एकर बाप तँ लोकक/g24ए खेत -पथार बेचा देलकै। एकरा केना \nछोिड़  देबै। अजैयाक टेरही अही बेर तोिड़  देबै।” \n“भोज नै देतै तँ जाित सँ अलग कऽ देबै।” \nकालू मड़रक िध यान जागेसरक पचक/gए2टबा खेतपर छै।  टक लगौने \nछै \nकेतेक िद नसँ। \nधरमान/g2जज द  बाबूक िध यान जागेसरक चरका बड़दक जोड़ीपर छै। \nबेचैए  पड़तै। जेतै केतए।  \n“हँ, हँ /g2गड़पैआ -पैसा भऽ जेतै। बहुत कमा कऽ रखने छै- \nझटकलल मड़र।” \n“समाजमे िक छु हैिस यत देखाबए पड़तै।” \n“हँ हौ िब ना भोज केने /gए04 वग/gएगडक दुआिर   केना खुलतै।” \n“अठगामा लोकक/g24ए नोित   दहक। आिख र ओकरे अरजल सभटा \nखेत छै।”   \n74 \n \nअजय बीचमे आिब  बजैत अिछ ।  \n“दबाइक अभावमे हमर बाप मरैत रहए, तँ केकरा पासमे \n/g2गड़पैआ  नै \nरहै। प/gएटएच , रीन िक यो नै देलक। आइ सबहक लग /g2गड़पैआ  छै। हम बुझै \nछी राजनैित  हम भोज नै करबै।” कहैत, जाित क बैसकीसँ उिठ  चिल  \nदेलक।  \n“हे हे एना नै बजहक।” \n“आ रे तोरी कऽ सबहक मुँहमे टाटी लगा देलकै। ठीके छै। \nजिह या जाित क चोटपर चढ़तै तिह या बुझतै।” \nसब िक छुसँ िक छु बजैत तामसे गु/g2ऊ4 ह रैत चिल  देलक। \n \nµµµ \n   \n \n१८ \n \nखेलावन भगत चौबिट यापर च/gएड2र पूिज   रहल छै। एकाश िद स \nतकलकै। लगलै जेना अधरित या भऽ गेलै। ओना तँ स/gएगएझो-परात लोक \nएनए नै अबै छै तँ राित क कोन \nगप । लोकक/g24ए डर पैसल छै- जे \nसुनहटमे बाधक चौबिट यापर मुँहरगड़ा /g2ग2ेत रहै छै। एक िद  न \nउिच तव/g2ट0ताक क/gएड2ा चोटपर चिढ़   गेल रहै। खून बोकरैत-बोकरैत आँिख  \nउनिट  गलै। के जािन -बूिझ  कऽ आिग पर ट/gएगएग राखत।  \n“जािन  बूिझ  नर करै िढ ठाइ ... ।” \nिक नकर मैया बािघ न जनमे। केकरा ओतेक िह /g2ऊ4मित   छै जे एमहर \nएतै। खेलावन भगत पूरा िन चेन अिछ । ओकर आँिख  अड़हूल फूल जक/gएगए \nलाले-लाल भऽ गेल छै। धोतीक/g24ए ड/gएगएरमे कसने अिछ  । चाकड़-चौरठ देह, \nनंग-धड़ंग। \nआगूमे सजाविट क संग पसरल अिछ । अड़हूल फूल, अरबा चाउर \nिस नूर। एक कातमे मनु/g2ट0 ख क खोपड़ीक कंकाल, द/gएगएत िक  चने। धधकैत \nआहूत। प/gएगएित  मे जरैत दीप। \nधूमन आ घी जोरसँ झा◌े◌ंकैत अिछ । तँ आहूत धधिक  उठैत अिछ । \nिन िश भाग अ/g2जज ह िर या राित मे धरमडीहीवालीक चेहरा चमिक  उठैत छै। \nनमरह-\nन/g2ऊ4 ह र खुगल केश। पैघ-पैघ आँिख मे नीनक छ/gएगएह। जेना िन  श/gएगएमे \nमातल होइ। अधिभ /g2टग जू साड़ीसँ देहक िक छु भाग झ/gएगएपल , िक छु भाग \nउघाड़। ब/gएज2 होइत आँिख   खेलावनक गज/gएगडनसँ चॱिक   उठैत अिछ ।  \n“जय काली-व/g2जज दी-जोगनी \nभ/g40गकाली-कपाली...।”  \nआगूमे जरैत दीप िदस ताकए लगैत अिछ ।  \n“ओने नै एमहर देख। धधकैत आिग  िदस।”  \nखेलावन गरजैत अिछ - \n“जेना कहै िछ यौ तिह ना करैत जो। हमरा औडरक/g24ए अवहेलना करबै तँ \nअलटरबाक/g24ए /gए04 /g2ड़ड़ी जक/gएगए सॱसे देह आिग   धधिक  उठतौ।” \nधरमडीहीवालीक ठोर सुखा रहल छै। बजतै से स/gए2टा नै छै।  \n“नै यौ भगतजी। जिह ना कहबै तिह ना करबै।”   \n76 \n \n“हँ, करैत जो। तइमे क/g2ऊज याण छौ। जय काली।” \nऊपर िद स तकैत िच िच या उठैत अिछ ।  \n“गे छुलही गात छोड़ नै तँ जरा कऽ भसम कऽ देबौ।” \nभगत आँिख  गुड़िर  धरमडीहीवाली िद स तकैत अिछ ।  \n“एमहर \nदेिख , हमरा िद स। मुँह िकए  गाड़ने छ/g24ए। कलशा कऽ जल \nउठा कऽ पी ले।” \n“आब हम नै पी सकब। हमरा बु/g2ड़4े नै हएत। घंटा भ िर सँ तँ पीते \nछी- घॲटे-घोटे। गलामे जलन भऽ रहल अिछ । देहम जेना आिग  नेश देने \nअिछ । िन /gएज2सँ आँिख   ब/gएज2 भऽ रहल अिछ  । लगै छै जेना आसमानमे उिड़  \nरहल छी। कहॴ बेहोश भऽ जाएब तब।” \n“चुप छुलाही देखै छी- /g40ऊ/gएए2 िप  शाचक देल ब/gएट0त। ऐसँ अखने\n... । \nमन सािध  कऽ। पी ले। इलाज भऽ रहल छौ तँ राित  भिर  क/gए0ए ट  हेबै \nकरतौ।” \nडरे थर-थर कापैत धरमडीहीवाली कलशा उठा कऽ मुँहसँ लगा \nलेलक। साड़ी छातीपरसँ ससिर  गेल। भगत जीक आँिख  नाचए लगल। \nकामनाक िच /gएए4ौड़ सुनहट पािब   गन-गना कऽ उड़ए लगल। /gए04 पश/gएगडक लेल \nहाथ आतुर भऽ गेल। मन ब/g2जज धन मु/g2ट0 त  भऽ बनमे बौआए गेलै।  \nकलशाक \nबँचल नीरसँ अपन िप यास मेटबए लगल। \n/g2ड़टा/gए20 कम/gएगड एक मास पिह ने बीतलै। तिह यासँ अजय गप क/g24ए भँिज  या \nरहल छै िक /g2जज तु कुछो पता नै लिग  रहल अिछ । ओकर भौजाइ कखनो \nजोगनी जक/gएगए /g2ग2गट भऽ जाइ छै तँ कखनो भूत जक/gएगए अँगनासँ िन /g2ऊ0पता \nभऽ जाइ छै। परसू शीलाक गपसँ ओकर माथा ठनकल ज खिन सँ \nधम/gएगडडीहीवाली आ भगतक िख  /gए04 सा ओ सुनलक त खिन सँ जेना ओकरा देहमे \nआिग  नेश देलकै।  \n“अरे तोरी के। पूरा टो लक/g24ए सुधारेबला ठीकेदारक घरेमे भॲकार। \nला◌ेक मने-मन कहैत हेतै- अपन घर-पिल बार स/g2ऊ4 ह रबे नै करै छै आ \nदोसराक/g24ए उपदेश देने घुड़ै छै। पर उपदेश कुशल...। अँगना लेल तँ \nअजय बेकूफ छै। पता नै खेलावन भगत की भरने छै िद मागमे।”   \n77 \n \nस/gएगएझेसँ अजय अपना भौजाइक चमक -दमक देिख  रहल छै। िब ना \nकारणे िट टही नै लगै छै। अजय ओकरेपर नजिर  गड़ौने छेलै। िक /g2जज तु \nछनेमे छनाक। क खिन  िन प/g2ड़4ा भऽ गेलै।  \nअजय ट/gएगएच/gएगड लेलक आ सभ घरमे इजोत  घुमेलक। कह/gएगए छै केतौ । \nदुआिर पर ओकर भाय जागेसर खॲिख या रहल अिछ । अजय सोझे दौगल- \nगहवर िद स। हाय रौ तोरी। भगत गहबरसँ पार भऽ गेल छै। \nकेतए \nहेतै? शीला चौबिट या परक नाओं कहने रहै। \nघोड़ा जक/gएगए दौगल अजय। हकमैत चौबिट  यापर जूिम  गेल। आगूमे देखैत \nअिछ । खेलावन भगत धरमडीहीवालीक साड़ी खोिल  रहल अिछ । एहनो \nहालित मे धरमडीहीवाली साड़ीक/gएट0 भिर   मु/gए2टीसँ धेने अिछ  । चीरहरण सफल \nनै भऽ रहल अिछ । \nअजय लपिक  कऽ भगत जीक ब/gएट0त उठौलक आ तड़ा-तिड़  खेलावनक \nपीठपर बरसबए लगल।  \nऐ अ/g2ग2/g2ज4 यािश त आ/gएजऊमण  लेल भगत तैयार नै छल। ओकर िद मागक \nकाज जेना ब /gएज2 भऽ गेल। तैयो पलिट   कऽ गरजल-  \n“के छ/g24ए? आइ जरा कऽ तोरा राखए कऽ देबौ। जय म/gएगए \nकाली \n... ।”  \nअिग ला श/g2ऊ2 द  ओकरा मुँहसँ नै िन किल  सकल। फटा- फट ब/gएट0त \nओकरा कपारेपर खसए लगल। छड़-छड़ा कऽ कपारसँ लहू बहए लगलै। \nमाथ पकड़ने पड़ेबाक कोिश श केलक। धधकैत आहूत अजय ओकरा \nदेहपर उझिल  देलकै।  \n“हौ बाप हौ। गे माइ गे।” िड िर या उठल। \nअजय पाछूसँ गरजल- \n“ठहर सार, आइ सभटा तं/g2ड़ड़ -मं/g2ड़ड़ तोरा पाछ/gएगएसँ भीतर ठूिस  \n दइ िछ यौ।” \n“हौ बाप आब मिर  जेबइ हौ।”  \nकहैत लंक लऽ कऽ भागल भगत। \nअजय िक छु दूर रेबाड़लक। फेर आपस आिब  धरमडीहीवालीक/g24ए स/g2ऊ4 हािर  \nकऽ उठौलक कहुना िघिस याबैत टोल िद स चिल  देलक। \n   \n78 \n \nµµµ \n   \n \n१९ \n \nसॱसे टोल खबिर  गनगना रहल छै। \nकेतेक गोटे अधरित यासँ \nजगले रिह  गेल। केतेक गोटे अधिर ित यासँ जगले रिह  गेल।  \nडर केना नै हेतै? सॱसे टोल िन िश भाग राित मे भूत कहरै छेलै। \nकुहरौआ भूत। \nिड िब या नेस कऽ लोक समए कटलक। गाममे कोनो िब जली बड़ै छै। \nडरे अ/g2जज हारमे \nकेतेक लोक अँगनेमे लगही केलक। कथा◌ी छी कोन \nठेकान। कहॴ ऊपरेसँ झपिट  लेत तँ जुलुम भऽ जाएत। राित -िब राइत के \nकेकरा देखै छै। सभ दूरेसँ ‘हो-लगऽ-लगऽ’ करत।  \nिक छु िह /g2ऊ4 म तगर छौड़ा सभ िभ नसरबेमे बाहर िन किल  गेल। टोह \nलऽ रहल अिछ  जे कुहरैक /gए04 व र कोन िद ससँ आिब  रहल अिछ । सबहक \nअनुमान अिछ  जे अकलू मड़रक पछुआर चोटाह छै, \nजैठाम  जोड़ लगैत \nगहुमन मारल गेल, आही झँखुरा िद ससँ अबाज अबै छेलै। \nअखनी अ/g2जज हार पूरा फरी/g2ट4 छ नै भेल छै। ओ/g2ऊ4 हर जेबामे स/gएगएप -कीड़ाक सेहो \nएकटा डर। तँए सभ गोटे अकलू मड़र घरसँ पूरब तीन बिट यापर ठाढ़ \nअिछ । \nपछुआरक ऊ जमीन शाइत परती अिछ । तब ने कोइ नै जोत-कोड़ \nकरैत छै। \nधुर, हमरा तँ बुझाइत अिछ  जे केकरो डीह-घराड़ी पिह ने \nछेलै। \nहे रौ, धरमान/g2जज द  बाबू पोखिर  िद ससँ आिब  रहल छै। ओकरेसँ पुछल  \nजाए। \nहे यौ, अकलू मड़रक पछुआरबला जमीन िक एक परती जक/gएगए \nपड़ल रहै छै? \nधरमान/g2जज द  बाबूक पएर ठमकल। \nछौड़ा सभ िद स तकैत बजल- \n“बूझल नै छह- जोतबैया िब ना खेतबा पड़ल परती। दुखन आ शाि/g2जज त   \nमड़र दूनू भ/gएगएइक घराड़ीबला अिछ   ऊ जमीन।” \n“ओ सभ \nकेतए चिल  गेलै?”   \n80 \n \n“दुखन मड़र ब/gएजगड झगरौआ रहै। झग ड़ाबला जमीन खोिज -खोिज  \nकऽ कीनै छेलै। माने झगड़ा खरीदै छेलै। एकबेर पछबिर या टोलक \nबिर यासँ प/g2ऊज ला पिड़  गेलै। ओ सात भ/gएगएइक  भैयारी। िध या-पुता हर-\nहािक म। तेहेनक/g24ए चपाठलकै जे सभ सेर -स/g2ऊ4 प ित  िब का गेलै। शाि/g2जज त   \nमड़रसँ झगड़ा करैले कहै। मगर शाि/g2जज त   मड़र िकए  जाएत। मोकदमामे \nआधा खरचा मँगै ओ नै दइ छेलै। दुखन एक िद न ओकरो कान-कपाड़ \nफोिड़  देलकै। बेचारे शाि/g2जज त   मड़र अपन िह /gए04 सा िक छु बेचलक िक छु \nछोिड़ -छािड़  कऽ शहर भािग  गेल। सुनै छी जे ओकर बेटा सभ बड़का-\nबड़का हािक म बिन  गेल अिछ ।” \n“आ दुखन मड़र \nकेतए गेलै?” \n“जब रहै धन िव /g2ड़4 िन  त अबै रे पहुनमा, आब दोस-बोन छोड़लक \nदुआर।” \nखेत-पथार िब का गेलै। सेर स/g2ऊ4 प ित  सभ नाश भऽ गेलै। अ/gएज2 \nपािन क अभाव। िध या-पुता िब लिट  गेलै। अनटूटू िध या-पुता दबाइ-दा/g2गड़क \nअभावमे मिर  गेलै। हौ बाप डुबै छी। हौ बौआ हाथ-पएर चलाबह। एने \nतँ करम भेल रहै बाम। हौ, आब की कहेबह। शाि/g2जज त   मड़र जखिन  मरलै \nतँ कफनक कपड़ा आ अिछ याक लकड़ी सभ चंदा म/gएग4िग   कऽ पुराओल \nगेलै। \nओइ   िद नसँ ओकर डीह- घराड़ी परती बनल छै। वंशक एकमा/g2ड़ड़ \nटीका पंजाबमे बसल छै।” \n“हौ, पछुआरमे कही शाि/g2जज त   मड़र /g2ग2ेत बिन   कऽ नै बैसल छै।” \n“धुर, ई बहुत पहुलका  गप  अिछ । चलू आब फरी/g2ट4 छ  भऽ गेलै। \nिक छु छै आिक  सभ िन प/g2ड़4ा भऽ गेलै। देखबो करबै। ” \nडराइत-धकमकाइत सभ पछुआरमे पहुँच    गेल अिछ । \n“कह/gएगए छै केतौ  िक छो। हवामे िब ला गेलै साइत। रौ ट/gएगएग बँचा  कऽ \nरिख ह/g24ए। कहॴ स/gएगएप -त/gएगएप हेतौ। ” \n“रौ, िब चला झँखुड़ा ब/gएजगड िह  लै छौ।” \n“रौ बिह◌ ं, हइया रौ किर या /g2ग2ेत। मिर  कऽ पड़ल छौ।” \n“भाग रौ ज/g2ऊज दी।” \n“ठहर, हमरा ठीकसँ देिख  िल अ दे।”   \n81 \n \n“न/gएगएगटे छै। धोती तँ कटहा झाड़मे फँसल छै। रहतै नै उघारे। ” \n“हौ बाप ई तँ खेलावन भगत अिछ । हौ, दौड़ै जा। देखहक \nकोन हाल भेल छै। मारैत-मारैत हगा-मूता देने छै।” \n“पािन  ला रे। छॴट मुँहपर। पूरा होशमे नै छौ। भुट वैदक/g24ए सोर \nपार।” \n/gए04 /g2ड़ड़ी-पु/g2गड़ष ढेर लगल जा रहल छै। औरित  या सभ न/gएगएगट देह \nदेिखते नाक नुआँसँ मुनैत पड़ाइत अिछ । \n“मारह मुँह धाय कऽ। हे रौ मुँहझॱसा सभ, पिह ने आकरा ब/gए04 तरसँ झ/gएगएिप   \nदेबही, से नै।” \n“िकए  भौजी ऐ सँ पिह ने ई चीज नै देखने रही अह/gएगए?” \nऔरित या सभ गािर  पढ़ैत पाछ/gएगए घुसकल जा रहल अिछ  । \n“हौ सॱसे देहक/g24ए झ ड़का देने छै। पीठीपर लाठीक चे/g2जज ह  छै।” \n“होशमे आिब  गेलै। की भेल भगतजी?” \nकुहरैत \nबाजए  लगल।  \n“हौ, असल चंडािल न जोगनीसँ यु/gए20 भऽ गेल छल। ओहने कसगर \nभूतक सेना छेलै- ओकरा सँगे। कहुना राित  भिर  लड़ैत-लड़ैत गामक/g24ए \nबचेलॱ। हमर दशा तँ देिख ते छहक। तोरा सभक/g24ए बँचबै खाित र... ।” \n“आ रौ तोरी के, इएह छेलै कुहरैबला /g2ग2ेत। गौआँ-घ/g2गड़आ तँ उ/g2ऊज टे \nएकरे मािर तै, अ/g2जज ह िर या राित मे। लु/gएड2ा लऽ कऽ झड़काबैत। ” \n“हे यौ भगत, अइठाम केना पहुँचलॱ?” \n“सभटा भूत, जोगनी, देवीक/g24ए मािर  कऽ भगा देिल \nऐ।  आपस होइत \nकाल बेहोश भऽ कऽ िग र पड़लॱ। ऐ टोलक लेल तँ हम अपन जान \nअरपन कऽ देिल ऐ। आब जाने समाज।” \n“धिन  छी अह/gएगए भगतजी। टोलक लोक अह/gएगएक सँग अिछ   अह/gएगए \nलेल तैयार अिछ  सभ जी-जानसँ।” \n“देखहक हौ, धरमडीहीवालीक/g24ए लोक सभ ट/gएगएगने जा रहल छै। \nअजय पाछ/gएगएसँ दौगल जा रहल छै।” \n“सुनै छी अ/gए04 प ताल जा रहल छै। पुछलाक बादो िक छु नै बजै छै \nअजय।”   \n82 \n \n“बजतै केतएसँ। ग/g2ऊ0 पे हेतै ओहने। जे बजलासँ... ।”  \nअजयक/g24ए नाम सुिन  ते खेलावन भगत टन-टना कऽ ठाढ़ भऽ गेल। \nपिछ म िद स चिल  देलक।  \n“हे यौ भगतजी, अह/gएगए केतए जाइ छी। अह/gएगएक तबीयत ब/gएजगड \nखराब अिछ । चलू गहवर घर पहुँचा दैत छी।” \n“नै, हम आब नै ठाढ़ रहब। हम जा रहल छी। हमरा बहुत दूर \nजेबाक अिछ । गु/g2ग4सँ भ/g24एट करबाक अिछ  । वएह हमरा जान बँचा  सकैत \nअिछ । नै तँ राित मे की हएत से पता नै।” \n“हे यौ सुनू भगतजी, कनीकाल मोन मािर  सु/gए04 ता िल अ।” \n“नै-नै आब नै रोकू हमरा। जुलुम भऽ जेतै।” \nदुलकी मारैत पिछ म िद स चिल  देलक। ट/gएगएगमे जेना प/gएगएिख   लिग  \nगेल हुअए। \nअ◌ा तिह ना लोगोक मनमे जेना प/gएगएिख   लिग  गेल हुअए। \n“रौ, राित मे सबेरे घरक भीतर िब छौन पकिड़  लीह/g24ए। स/gएगएझे लगही \nझािड़  कऽ कऽ लीह/g24ए। ” \n“चोर-छीनारक/g24ए खौब सुतरतै। ” \nमरद भऽ कऽ मौ गी जक/gएगए िक  एक \nगप  करै छी। चल, अपन-अपना \nडेढ़ह/g2जड़ थी िप जा। रोइय/gएगए नै भगन हेतै केकरो। ” \nईह, बड़- बड़ घोड़ी भ/gएगएसल जाए , छोट घोड़ी कहए कह/gएगए छै पािन  । \nभोरका सु/g2गड़ज  उिग  आएल अिछ । प/g2ड़4ापर सँ ओसक बून चािट  \nरहल अिछ । बसातक ठ/g2जए ढीसँ देह िस हिर  रहल अिछ।  िच ड़ै-चुनमुनी \nअहारक खोजमे चिल  देने अिछ । पािन क जीव सभ पोखिर मे हलचल शु/g2गड़ \nकऽ देने अिछ जेना। िग रहतक /gए04 वरक/g24ए संगे बड़दक घ/g2जए टी बािज  रहल \nअिछ । टोलसँ ऊपर धुइय/gएगए उिड़   रहल अिछ । सूतल /g2ग2कृित   जेना शनै: \nशनै: जािग  रहल अिछ । िक /g2जज तु ऐ टोलबैयाक माथपर शंका आ डरक \nछ/gएगएह पसरल जा रहल अिछ । \n \nµµµ   \n \n२० \n \nकालू मड़रक/g24ए अँगनासँ दुआिर   धिर लोक सभ सह-सह कऽ रहल \nअिछ । िक छु लोक \nगप  ह/gएगएिक   रहल अिछ । गीत-नाद भऽ रहल छै।  \n“कालू मड़रक/g24ए अँगनामे \nहोम होइ छै- जाप होइ छै \nहा◌ेमक धुइय/gएगए अकास उिड़   जाइ छै।”  \nअँगनामे औरित या सभ गीत गािब  रहल अिछ । घरमे हवन कुंड \nजिर  रहल छै। होम-जाप भऽ रहल छै। केना नै हेतै। घरपर िग /gए20 बैिस   \nगेल रहै। अशु/gए20 आ अपिव  /g2ड़4र घरमे केना रिह  तै।  \nधड़फड़ीमे एक बेर भुटाय वै/gए24क घरमे स/gएगएप मरबा लेल छोट जाित  \nढूिक  गेल रहै। ओकरो शु/gए20 करबए पड़ल रहै।  \nई तँ साफ-साफ घरपर िग /gए20 बैसल रहै। भारी अपावन। मरल गाए-\nमालक सड़ल मासु खाइबला िग /gए20।  \nपि/g2जए ड  तजी \nकेतेको परकारक लकड़ी मँगोने छै। घी, धुमन, जअ-ित ल, मधु \nसेहो सभ। \nहोमक धुइय/gएगए जतए -ततए जेतै। सभ शु/gए20 भऽ जेतै।  \nहोमक बाद टोलबैयाक/g24ए भोज -भात देल जेतै। देखै छहक ने चू/gएए4ा \nपजािर  देने छै। तीमन-तरकारी कटबा रहल छै। \nहौ, ई तँ िब ना मतलबक खरच भऽ रहल छै ने। आिख र कौआ-\nपंछीक ज \nखिन  डेन दुखा जेतै तँ ओ गाछपर नै तँ चारपर बैसबे करतै। \nगाछ तँ आब बड़का-बड़का छेबो नै करै। \nहे रौ, कौआ-पंछी आ िग /gए20मे फरक छै ने। सुनने नै छी िग  /gए20 मािर   िग /gए20 \nकरे अधारा \n... । की यौ साहैब। ओना तँ िग /gए20ोक सं/g2टड या घिट  गेलै आब।  \nधुर छोड़ह, आदमकद भेलासँ आदमी थोड़े भऽ जाए छै। \nहँ हँ, तूँ सभ मनु/g2ट0 ख  छहक। और सभ तँ बानरे छै। ओइमे पिर व/g2ड़4/gएगडन \nहेबाक चाही। \nकेतएसँ िब/g2ट4 चेमे भगित या सभ आिब  गेलै हौ? मैयाक डाली उिठ  गलै \nशाइत। केकरो सपन देने हेतै। \nहँ हौ, देखै छहक ने सभसँ आगू। डालीमे माइ सजल छै। तेकरा पाछू   \n84 \n \nभगत ब/gएट0तसँ इशारा करैत वाक् दऽ रहल छै। सभसँ पाछूमे भगित  या सभ \nभगित  गािब रहल छै। \n... चकमक- चकमक करैत कहम/gएगएसँ एलै हे मैया... । \nजेहने झािल  बजौिन हार तेहने िम रदंिग या। \nसुनहक की कहै छै- भगत। \nसुनु हे दाइ-माइ सकले-समाज। हमरा सपन देलक माइ। जे हम \nिस लौट-लोढ़ीमे परगट भऽ रहल िछ औ । कोइ मसाला िप स कऽ नै खो। \nपनरह िद नक बाद सभ अपना देव-िप /g2ड़4र लग माथ लगािब  ह/g24ए। पूजा-पाठ \nकेलाक बादे मसाला िप स कऽ खा सकैत छहक। दस गामसँ म/gएगएिग  -च/gएगएिग   \nकऽ पूजा-पाठ कएल जेतै। तब देवी माइ खुश हेती। \nआब सॱसे टोलसँ चाउर आ \n/g2गड़पैआ  म/gएगएिग   कऽ भगत लग जमा \nकरहक। \nपरसाल ह/g2ऊजला भेल रहै जे औरित  या सभ अपना-अपना नैहरासँ \nलबका साड़ी, चूड़ी पिह िर  कऽ सासुर एतै। आ सासुरमे घीसँ भिर  राित  \nदीप जरौतै। \nतब ने साड़ी, चूड़ीक दोकानदार सभ मालो-माल भे\nला । \nफेर ऐबेर कोनो मसाला क/g2ऊ4 प नीबला नाटक केने हेतै। \nहौ, िश ि/g2ड़2  त नै बनबहक। आिथ/gएगडक सुधार नै करबहक। तँ ऐ \nअ/g2जज ह रजालीसँ बँचबो नै करबहक। चा/g2गड़भर तँ अ/g2जज ह रेसँ घेरल छहक। ओ \nहो देवी-देवताक/g24ए तँ िन  रमान लोके ने केलकै। दोख केकर? \nई अजय एक न/g2ऊ4 बरक/g24ए बकटेट अिछ  । जेकर िध या-पुता एकरा लग \nबैसतै सभ बकटेट भऽ जेतै। हम तँ अपना छौड़क/g24ए ममहर पठा देने छी।  \nदेवी-देवता िक छो नै बुझै छै। अहंकार देखबै छै। नाश हेबाक पहर छै। \nएहेन लोकक/g24ए तँ गामसँ भगा देबाक चाही।  \nतोरा सबहक िव चार उनिट  गेल छह। \nपढ़बहक-िल खबहक नै तँ \nअिहना  हेतह। नया ढँगसँ खेती- वाड़ी  नै \nकरबहक तँ सभ िद न भूखे मरबहक। फँसले रहबहक पुरना जालमे। \nमरैत-रहअ आ सड़ैत रहअ। मु/g2ग4 ख चपाट।    \n85 \n \nहे रौ पिह ले अपना पिल वार आ कुल-खनदानक/g24ए सुधािर   ले। पढ़ा-\nिल खा ले तब लबरप/gएज2ा किर  ह/g24ए। आ बेसी मु/g2ग4ख -मु/g2ग4ख कहब/g24ए तँ \nअखने... ।  \nईह उिच त कहैत घर झगड़ा। \nह/gएगए ह/gएगए, चुप रहू मड़र। \nअि/gए04 थ  र रहू। की मुँह लगबैत छी। अरे जे जस करै सो तस फल \nचाखा। \nहँ हँ ऐठामसँ चलू। नै तँ झगड़ भऽ जाएत। \nहोमक काज भऽ गेलै। चलै चलू भोज खेबाक लेल। लोक सभ \nबैिस  \nरहल छै। \nभोज खाइबला पंच सभ प/gएगएित   लगा कऽ बैसल छै। केराक पातपर दािल -\nभात, तीमन-तरकारी परसल जा रहल छै।  \nहौउ, शु/g2गड़ क/g2गड़ भोजन।  \nरौ तोरी के, घी कह/gएगए पड़लै हौ, िब सिर  गेलहक की? \nनै यौ, घी तं सभटा होममे जिर  गेलै। \nबँचल रिह तै तब ने। \nसभटा आिग मे डािह  देलहक। ई तँ कािब ल लोकक काज अिछ । \nवातावरण केहेन हम-मह करै छै। \nसुकराित येमे तँ टीकमे तेल पड़ैत। किह यो-काल भोजे-काजमे जी कऽ \nघीबक सुआद मन पड़ै त छल। तहूपर ब/g2टग ज र िग रल।  \nजल-ढार भऽ गेलै। झब-झब खा ले। देखै छी ऊपरमे। िग /gए20 फेर \nचकभौर मािर  रहल छै। \nकहुना केकरो चारपर फेर \nबैिस  जाए।  \nबैसबे करतौ। जतए एहेन अधरमी लोक रहतै आ देव-िप तरक/g24ए \nिन◌ ंदा करतै ततए कुछो भऽ सकैत अिछ ।  \nदािल -भात आ तीमन-तरकारी प/gएगएते-प/gएगएत दौग रहल अिछ । \nहौ पािन  चला दहक। बक्-बक् गाड़ा लगैत अिछ । \nआरो तोरी के, भगै जो रौ। फेर कालू मड़रक/g24ए चारपर िग  /gए20 बैिस   \nगेलै। देखहक हौ, जुलुम भऽ गेलै। िग /gए20 तँ ओंघरा कऽ िन  चा िग र \nपड़लै।   \n86 \n \nहौ, िग /gए20 मिर   गेलै। दौड़ै जा हौ। सभ देखबाक लेल दौगल। भात-दािल  \nट/gएगएग सँ धँगा गेलै। भोज िघ ना गेलै। \nअधा खा कऽ िकए  भागल-लोक सभ। \nभागत नै तँ िग /gए20े जक/gएगए जान देत। पिप  याहा! महा अिन /gए0ए ट  केलक। तब \nने एहेन गप  भेलै। \nबेमिर याह माल हेतै नै तँ स/gएगएप कटलासँ मरल मवेशी हेतै। ओहन िब  खाहा \nमासु खेतै तँ िग /gए20 मरबे करतै।  \nफेर ई दोसरे बात। \nआब कोन उपए  हेतै हौ देव। हौ समाजक लोक। महा अनरथ भऽ \nगेलै। \nसभक/g24ए ठकमुड़ी लिग   गेल छै। \nगप  कटाबिल  चिल  रहल छै। िक छु \nडेरबुक सभ ससरलो जा रहल अिछ । की हेतै की नै। अँइठ-कुँइठ \nसबहक देहमे लिग  गेल छै। धा◌ेइले पिह ने।  \nएहेने समैपर लोक अपन-अपन ग/g2ऊ4 भीर िव चार \nरिख   सकैत अिछ ।  \nआब करहक बड़का होम-जाप आ महाभोज।  \nसभसँ फराक भऽ कऽ कालू मड़र मुँह बाबने ठाढ़ अिछ । टक-\nटक आसमान िद स तकैत। मने-मन िब दिब दा रहल अिछ । जेना कोनो \nमं/g2ड़ड़ आसमानमे भेज रहल अिछ  । आिक  कोनो देव-िप तरसँ \nगप  कऽ रहल \nअिछ । \n \n \nµµµ   \n \n२१ \n \n“ढोढ़ाइ गु/g2ग4जीक भाय िस  फैतक/g24ए नोत देबही तँ हमरा सभ भोज नै \nखेबौ।” \n“ठीके, ओकरा बध लगल छै। ने पूजा पाठ केलक ने गंगा \nअसलान केलक। तब प/gएगएतमे \nबैिस  कऽ खाएत। हम बरदाश नै कऽ सकै \nछी, ई गप । जाित  आ धरमक गप  अिछ । एनामे तँ लोक बहैश \nजाएत।” \nभोज होइसँ पिह ले नोत दइकालमे दसगोटेसँ सलाह-िव चार तँ करै \nपड़ै छै। भोजक सुग/g2जज ध सँ लोक चट दऽ जमो भऽ गेल। आपसी िव चार \nकरए लगै छै। हौ की भेल रहै? केना वध लगलै।” \n“हौ हाटसँ स/gएगएझमे खरीद कऽ लाबने रहै। राित मे बा/g2जज ह ले बड़द \nमिर  गेलै।” \n“हौ, कथीसँ खेती-पथारी करतै। बुझहक जे बजर खिस  \nपड़लै।” \n“बेमानीक टका-पैसासँ खरीदने हेतै।” \n“बेचारा क/g24ए ऐबेर खेती मार भऽ जेतै। ” \nअजय ठाढ़ भऽ कऽ \nगप  सुनैत छल। ओकरा नै रहल गेलै तँ \nबजल- \n“ओकरा तँ दुख पड़ले छै। ऊपरसँ अहूँ सभ तँ परान खॴचबाक लेल \nतैयारे छी।” \n“आब सुिन यो अजयक \nगप । ई ऐ टोलमे कोनो ब/g2जज ह न नै रहए \nदेतै। सभक/g24ए िब  गािर क/g24ए छोिड़   देतै। एकोबेर इनसाफक बात नै करै छै।” \n“इनसाफक गप  हम नै करै छी। अह/gएगए लबकीक/g24ए बेटीक साथ \nइनसाफ केिल ऐ? ओकर बेटी बीख खा कऽ मिर  गेलै। के नै जनै छेलै \nजे ओकरा पेटमे कनफ/gए2गा बिन  याक ब/g2ट4 चा पिल  रहल छै। कनफ/gए2गा \nओकरा सँगे जोर-जबरद/gए04 ती केने रहै।” \n“कह/gएगए गछलकै पंचैतीमे?” \n“पंचैतीमे केतएसँ गछतै। ओइसँ पिह ने कनफ/gए2गा लोभ दऽ देलकै। \nजे हम तोरा संगे िब आह कऽ लेबौ। तोहर पिल बारक खरचा हम अपना   \n88 \n \nदोकानसँ चलेबौ। ऐ कारणे लबकीक बेटी पंचैतीमे कनफ/gए2गाक/g24ए बँचा  \nलेलकै। पंचो सभ टाका-पैसा नेने रहै। सभ बातक/g24ए मिट  या देलकै।” \n“बादमे तँ सभ पंच लग गेल। पएर पकिड़  सभटा गप  कहलक। \nअह/gएगए सभ कह/gएगए कऽ सकलॱ-इनसाफ। उनटे ओकरा बेहया- बे/gए02 या किह  \nकऽ दुतकािर  देिल ऐ। तब ने बेवश भऽ कऽ ओ बीख पीिब  लेलकै। \nओकर हित याक/g24ए पाप केकरापर गेलै? केकरा वध लगलै?” \n“हौ, हमरा सभ िप◌ ंगल पास थोड़े छी। दू आाखर जे पिढ़  लेलक \nसे आसमानेमे भूर करै छै।” \n“हमरा सभ उनटा बजै छी की अह/gएगए सभ। सुकराित  क िद न जे \nसुगरक ब/g2ट4 चाक/g24ए मरखाहा भ/gएटएससँ खून करबा दैत छी, ओइ ब/g2ट4 चाक/g24ए भ/gएटएस \nरगिड़ -रगिड़  जान लैत रहै छै आ अह/gएगए सभ ताली मारैत ख/gएट0िख  याइत  रहै \nछी। भ/gएटएसक/g24ए घुमा-घुमा कऽ लबैत रहै छी। जे कहुना सुगरक ब/g2ट4 चाक/g24ए \nमािर  दै। एकटा छोट जीवक/g24ए अपना सोझहा मे जािन  बूिझ  ह/g2ज4 या कराबैत \nकाला अह/gएगए सबहक इनसाफ केतए चिल  जाइत अिछ । ओइ समैमे सभक/g24ए \nवध लगैत अिछ  की नै? सभक/g24ए वध लगल अिछ  । सभ जाउ गंगा-\n/gए04 नान। अह/gएगए सभक/g24ए अ/g2जज दरमे वध करबाक /g2ग2वृि/g2ड़4   अिछ ।” \n“हे रौ एकरा ऐठामसँ भगा। नै तँ सभक/g24ए नाश कऽ देतौ। केकरो \nबजै नै दैत छै।” \n“यौ मड़र सबहक नाशसँ नीक जे एकटाक/g24ए नाश भऽ जाए। \nबहॴचो..। एना कहुँ ब जै छै।” \n“फेर मुँह स/g2ऊ4 हािर  कऽ गप  क/g2गड़ नै तँ ठीक कऽ देब। ” \n“ह/gएगए, ह/gएगए अि/gए04 थ  र रहू। झगड़ा भऽ जाएत। हे रौ हटा दुनू \nगोटेक/g24ए। ” \n \nिक छु गोटे दुनूक/g24ए ठेिल  -ठािल  कऽ हटा रहल अिछ । \n \nµµµ \n   \n \n२२ \n \nचौबिट यापर गाछ तर चािर -प/gएगएच युवक \nगप  ह/gएगएिक   रहल अिछ । \nजइमे िस◌ ंहेसरा, अजय, घनमा, उिच तव/g2ट0 ता ठाढ़ अिछ  आ दूटा छौड़ा कनी \nहिट  कातमे फुसराहिट  कऽ रहल अिछ ।  \nरामरती मड़रक/g24ए आगू दऽ कऽ जाइत देिख   उिच तव/g2ट0 ताक/g24ए नै रहल \nगेलै।  \n“िब /g2ड़4 भिर  क िब तबा, िब तौसँ छोट, चलैत अिछ िब तवा टेरैत \nमोछ। ” \nरामरती मड़र तमसा कऽ पाछू घुिम  देखलक। गािर  मुँहमे आिब  \nगेल छेलै। छौड़ा सभक/g24ए बेसी सं/g2टड यामे देिख  घुनघुनाइत चिल  देलक।  \n“बुढ़बा  ब/gएजगड तमसाह छै। घम/g2जए डी न/g2ऊ4 ब र एक।” \n“खूटा बले पर/g2गड़ िड  िर या रहल छै। ऐ टोल परक जेतेक \nमुँह पु/g2ग4 ख  अिछ  सभटा जीबू बाबू नै तँ अ/g2ट4 युतान/g2जज द क गुलाम बनल अिछ । \nतब ने झँपले-झ/gएगएपल ओकरे सबहक जूित  -भ/gएगएित   अहू टोलमे चलै छै।” \n“गुलाम तँ सभ बनले रिह तै। संयोगसँ पंजाब-िद /g2ऊज ली कमेबाक \nर/gए04 ता खूिल  गेलै। सभक/g24ए आग/gएगए बढ़बाक र/gए04 ता भेिट  गेलै। लबका हवा-\nपािन  लगलासँ बुिध क िव कास भेलै। नै तँ आइ ओ  बेगारमे िग रहत सभ \nजौड़ी बँटबाबैत, वाड़ी मे खटाबैत।” \n“बेगार आइ ओ  छै। खाली ओकर /g2गड़प बदिल   गेलै। बुिध क िव कास \nकी हेतै। आइ ओ  ऐ टोलक /gए04 कूल मािल क टोलपर बनले छै। आ आहीमे \nबा/g2जज हल स/gएगएढ़ िड  िर या रहल छै। ब/gएगएआँ-आँ।” \n“नै यौ, एकरा िव रोधमे एकता हेबाक चाही।” \n“पिह ले पढ़बहक तब ने, एकता करबहक। संघष/gएगड तँ आग/gएगएक गप \nिछ ऐ। जिड़ मे /gए04 कूले पार भऽ गेल छै।” \n“पनरह िद नपर मा/gए04 ट र \nसाहैब मुँहपु/g2ग4खक दलानपर आिब   हाजरी \nबना लैत छै। सभटा मुँहपु/g2ग4 ख  मा/gए04 टरक/g24ए दोस -मिह म अिछ ।” \n“हे यौ, लोक सभ तँ गाए- चरौनाइक/g24ए नीक बुझै छै। कहै छै \nपढ़लासँ की हेतै।” \n“हँ हँ। न/g2ऊ4 ह र भेलापर चोिर  सीखतै।”   \n90 \n \n“मुदा  भोजक/g24ए नीक बुझै छै। तब ने केते पिल वार भोजक कारणे \nसभ जमीन जथा बेिच  देलकै।” \n“हौ, सुनै छी जे फुलचनमा गबैया एकटा नचिन य/gएगए छौड़ी संगे भािग   \nगेलै केतौ । आरे तोरीक/g24ए उनटे बात। ” \n“नी क केलक। नटुआ मनोरथक/g24ए बूढ़मे खाइ ओ पर आफत रहै \nछै।” \n“गप  तँ भँिस या गेलै। रामरती मड़र िक एक िख िस या गेल छेलै?” \n“हँ, बीत भिर क बीतबा। बुझलहक नै।” \n“कहबहक तब ने बुझबै।” \n“एकरा बापक नाम रहै- िब ताय मड़र। भु/gए2गा आदमी आ बड़का-\nबड़का मोछ।” \n“जमानाक \nगप  कहै छहक।” \n“हँ हौ सुनलाहा गप । एकर बाप िब ताय मड़र चािर  बरसक रहै। \nओही समैमे िब आह करैले गेल रहै। राित मे तेतेक कनलै जे भोरे माएक/g24ए \nजाए पड़लै। गामक कातमे जा कऽ िब तायक/g24ए दूध िप  औलकै। मुदा  िब आह \nभेलाक बाद िन कललै िब ताय। धोती-कुरता पिह रने। मॲछपर हाथ फेरैत। \nटेिढ़ या चािल  धेने। पाछ/gएगएमे साड़ी पिह  रने छोटकी किन य/gएगए। किन  य/gएगए-\nपुतरा \nसन। \nओही िद नसँ ई फकरा लोक कहै छै। \nबीत भिर क बीतबा िब तौसँ छोट। आइ ओ  तँए ओकरा बेटाक/g24ए आँतमे लिग   \nजाइ छै। आिक  हेतै आ◌ेकरा बेटो िब आहमे सएह भेल।” \n“की भेल छेलै। बुढ़बा  मड़र कहै छेलै।” \n“िब ताय मड़र सोचलक अप ना बेटाक/g24ए िब  आहमे गलती नै करबै। \nिध या-पुतामे िब आह नै करबै। बेटा जुआन भऽ गेलै तँ लड़की ओकरा \nउमेरक भेटबे नै करै। लड़की जुआन घरमे राखतै तँ सभ कहतै- बुिढ़ या \nबेटीक/g24ए घरमे कुमारे रखने छै। अ/g2जज त मे िब ताय मड़र अपना बेटाक/g24ए कमे \nउमेरक लड़कीसँ िब आहलक। सभ कहै- \nबुढ़बा  लिड़ का केतएसँ उठा \nआनलकै। किन य/gएगए नैहर आएल तँ सासुर जेबाक लेल तैयारे नै होइ। \nबुढ़बा क/g24ए बेटा झगड़ा करै। केतए कह/gएगए िब  आह कऽ देलक। अ/g2जज त मे िब ताय   \n91 \n \nअपना भाए संगे समधीक घर पहुँचल। समधी घरसँ अनुपि/gए04 थ  त रहए। \nसमिध न अँगनासँ समाद भेजलकै- अखनी हमर बेटी िध या-पुता छै। \nसासुर नै जाएत। िख िस या कऽ दुनू भ/gएगएइ आपस भेल। गामसँ बाहर \nभेलापर देखलक- जे ओकर पुतोहु साग तोिड़  रहल अिछ । िब ताय \nमड़रक भायक/g24ए ललकारा देलक - \n“की देखैत छी लऽ चल ऐठामसँ उठा कऽ। फेर बारहटा बहाना \nकरतौ। गामपर छौड़ा छुरी फनका रहल छै।  \nललकारा सुनैत ओकर भाए किन य/gएगएक/g24ए क/g2जज हापर उठा लेलक। \nकिन य/g244 बाप-बाप िच िच या उठल। आवाज सुिन  चा/g2गड़भरसँ गौआँ दौगल। \nकेतेक लाठी-फराठी दुनू भ/gएगएइक देहपर टुटलै पता नै। फेर पंचैती भेल। \nकिन य/gएगए सासुर आएल। गभ/gएगडवती भेल। िक  /g2जज तु ब/g2ट4 चा ज/g2जज मै काल माएक/g24ए खा \nगेल।” \n“तँ ई खाम सनक औरित या के छी यौ? सुनै छी जे मंतरसँ गाछ \nहँकै छै।” \n“गप  हँकै छी िक  अकासमे भूर करै छी।” \n“धुर, ई तँ चुमौनवाली लबकी छी।” \n“हे रौ, भाग रौ रामरती मड़र फेर अबै छौ।” \n \nसभ धड़फड़ा कऽ चिल  देलक। \nकौआ-मैनाक लड़ाइ शु/g2गड़ भऽ गेल। जेकरा िक  यो नै देखलक \nिक /g2जज तु गाछ देखलक। आर बहुत िक छु देखतो गाछ चु/g2ऊ0 पे रहल। \n \nµµµ \n   \n \n२३ \n \nधरमान/g2जज द  बाबूक दुआिर पर महाभारतक कथा भऽ रहल छै। कथा \nबाचकक/g24ए हाव -भाव आ टहकार \nलोकक मनक/g24ए मोिह   लैत छै। संगे भोज-\nभात सेहो हेतै। \n“आइ िद न शुभ अिछ । तब ने सरकारो शुभ िद नक/g24ए एले/g2ट0 स न करबा रहल \nछै।” \n“\nभ/g244ट खसबए लेल तँ हमरो जाए पड़त। पिह ले िक छु देर सुिन  \nलैत छी। भोज सबेर होएत तँ खा-पीिब  कऽ भ/g244ट िग रबै ले जाएब।” \n“अखनी तँ मािल क टोलक लोक लाइन लगा कऽ भ/g244ट खसबैत \nहेतै।” \n“हँ यौ, भ/g244ट तँ ओही टोलक इसकूलमे िग रतै। ऐ टोलक इसकूल \nओही टोलपर बिन  गेलै।” \n“इसकूलक/g24ए तँ गौशाला बना देने छै। बड़का लोकक  िध या-पुता \nओइमे पढ़ैत नै छै तँ की हेतै।” \nधनुक टोलीक लोक धरमान/g2जज द  बाबूक दुआिरपर महाभारत कथा \nसुिन  रहल छै। \n“जुआ खेलैमे /g40गोपदीक/g24ए हािर   गेलै। पा/g2जए ड व सभ तामसे फनिक  \nरहल छै। िक /g2जज तु बेवस छै। झूठक सहारा नै लऽ सकैत अिछ । आब \nचीरहरण हेतै।” \nअजय दू-तीन संगीक/g24ए संग नेने सभक/g24ए किह   रहल छै- \n“हे यौ, भ/g244ट िग रा िल अ। प/gएगएच बिर  सपर एहेन अवसर भेटै छै। अपना \nनेताक/g24ए चूिन   िल अ।” \n“के जाएत। एतए अमरीत वाणी बिर स रहल छै। भ/g244ट  तँ दू घंटा \nबादो िग राएल जाएत।” \nधरमान/g2जज द बाबूक/g24ए ऐबेर नेता सभ भ/g244टक लेल /g2गड़पैआ  घूस नै देने \nछै। \nछौड़ा सबहक आगू ताश पसरल छै। मुँह पु/g2ग4खक नाटक।  \n“मंडल नेता एले/g2ट0 स नमे ठाढ़ छै।”   \n93 \n \n“की जाित  की पर-जाित । एले/g2ट0 सनक बाद तँ कोनो नेताक/g24ए \nदरशनो दुरलभ भऽ जाइ छै।” \n“कोइ सरकार बनो। कुछो नै होइ छै। की भेलै पचासन \nबिर ससँ।” \n“हँ हँ, पिह ले भोज खेबै तब भ/g244ट िग राबै लेल जेबै। ऐबेर तँ \nकोनो फायदो नै छै।” \nतीन बजेमे खा-पी कऽ सभटा धनुक टोलीक/g24ए लोक भ/g244ट िग रबए \nलेल पहुँचल। \nअ/g2ट4 युतान/g2जज द  बाबू आँिख  उनटा कऽ तकैत अिछ ।  \n“एतेक लोक \nकेतएसँ आिब  गेलै।” \nअ/g2ट4 युतान/g2जज द  बाबूक जेठका बेटा उिच तव/g2ट0 ताक/g24ए धिक  यबैत अिछ । \n“रे पाछू हट। तूँ भ/g244ट िग रा नेने छीही।” \n“हम तँ अखनी एबे केलॱ, भ/g244ट िग रा कऽ जाएब।” \n“भाग, हमरा इसकुलपर सँ।” \n“केकरो बापक इसकुल नै िछ ऐ।” \n“सार, बापक नाम लैत छ/g24ए। भ/g24एट करा देबौ। ” \n“मार चािर  चमेटा रौ।” \nथ/g2ऊ0 प र-मु/gएड2ा चलए लगलै। अ/g2ट4 युतान/g2जज द  बाबूक इशारा पािब  पुिल िस या \nड/g2जए टा बिर सए लगलै। \n“फटाक\n...  सटाक ... ।” \nहड़िव ड़/gएटग मिच   गेलै। लोक बाप-बाप िच िच या उठल। उिच तव/g2ट0 ता \nमािर  खा कऽ बाहर िन कलैत बाजल-  \n“ठीके कहै छेलै अजय। िक यो बात नै मानलकै। तँए ओते भोज \nखेलक चेला बिन  आ एते मािर  खा कऽ महंथ भेल।” \nदोगा-दोगी सभ भािग  रहल अिछ । \n \n \nµµµ \n   \n94 \n \n२४ \n \nसु/gभिआज डुम ल हो वा धरती घूमल हो। मुदा अ/gभ88 हार तँ पसरल जा रहल \nछै। अ/gभ88 हार भेलासँ पिह ने शीला घर नै पहुँचतै तँ ओकर काका मारैत-मारैत चमड़ी \nख/gउ7उच लेतै। केना नै मारतै? जवान-जहान लोक अ/gभ88 हार-धु/gभ88 हारमे घरसँ बाहर। \nअपन माए-बाप नै। ओकरा ज/gभ88 म सँ पिह ले बाप ओकर माएक/gभ4उ र/gउिउड़ -मसोमात बना \nकऽ उिड़  गेलै। शीला दस सालक भेलै तँ माए अनाथ बना कऽ संसारसँ भािग  \nगेलै। काका-काकीक सहारासँ िज नगी किट  रहल छै। थ/gभ9ण प र-मु/gउशभा चलब कोनो \nखास नै। लाठीक चोट आ दगनीक दाग पड़लै तब खास \nगप  भेलै। भूख सहाज \nकरै छेलै तँ देह दुबरा गेलै। समैपर खेलक तँ खायपे/gउभिी नै खेलक तँ भूखले रही \nकोिढ़ िन य/gउिउ।  \nसभ िद नेसँ िस नेहक भूखल छेली बेचारी। बचपनेसँ अजय आ शीला गामक \nगली-कुचीमे खेलने छेलै। डोह-डबरामे न/gउि4गटे नहेने छेलै। एकर सभसँ न/gभ94 ह र \nकारण दुनूक माए सखी जक/gउिउ रहै छेलै। दुनूक बीच खूब मेल। एक दोसराक \nकनौनाइ आ हँसौनाइ चलै छेलै। खैर, ई छल बचपनक गप । \nफेर जुआन भेलापर अजय शहर चिल  गेल। आर ओतए अपन पढ़ाइ-िल खाइ \nपूरा करए लगल। किह यो काल छु/gउभिीमे गाम अबै छेलै तँ शीलासँ भ/gभ4उट -मोलाकात \nभऽ जाइ छेलै। आ सुनहटमे बैिस  कऽ दुखक कथा पसािर  दइ छेलै। अजय \nबोल-भारोस दैत-दैत कखनो अपनो कानए  लगै छेलै। पर/gभ88 तु जखिन  अजय शहर \nचिल  जाइ छेलै तखिन  शीला असगरे दुखक पोखिर मे डुमकी मारए लगै छेलै। \nउ/gभ7ि जर आ कारी प/gउिउिख   फलकौने उड़ैत समए। लोकक उमेर िब तैत छै आिक  \nसमए। पर/gभ88 तु िब तै तँ छै। क/gभ98 प ना, यथ/gउिआत आिक   दुनूक िम /gभआ7ण। समए सभक/gभ4उ \nनापैत। दौड़ैत-पड़ाइत आगू बढ़ैत। बेदरा, जुआन फेर बूढ़ ... । \n \nगामक लगीचेमे धरमान/gभ88 द बाबूक/gभ4उ दसकठबा करजान छै। छिठ  पाविन मे खौब \nआमदनी होइ छेलै। दसक/gउभ7ाक केरा पाविन  मे /gभिआपैआ उझिल  दइ छेलै। ओइसँ \nसटले डेढ-दू बीघामे काश-पटेरक जंगल। बड़का-बड़का घास-पात। केतएसँ ओते \nजन-मजूर भेटतै। अदहा काटल आ अदहा लगले रिह  जाइ छेलै।  \nएकबेर एकटा चीता बसेरा लऽ नेने रहै। डरे लोक स/gउिउझे टाटी-बेनाठी लगा \nलइ छेलै। \nओइ भूतहा जंगल लग अजय ठाढ़ छै। बाधसँ आपस जाइत शीलाक/gभ4उ इशारासँ सोर \nपाड़ैत छै। शीला एने-ओने देखलक आ स/gउभि दऽ करजानमे ढुिक  गेल।  \nअजय पुछलकै-  \n“नेगरी जक/gउिउ िक  एक चलै छी।” \n“पएरमे कनी चोट लिग  गेल रहए।” \n“कथीसँ?” \n“छोड़ू ने ऊ \nगप ।” \n“हमरासँ चोरा कऽ कोनो गप मनमे राखए चाहै छी। एकर मतलब हृदैसँ नै \nचाहै छी हमरा।” \n“फेर अंट-शंट बािज  रहल छी।”   \n95 \n \n“ई भेलै अंट-शंट। अह/gउिउ हमरा सोझ/gउिउमे झूठ बजब। एहेन हमरा िव  /gभआ8ास नै \nछल।” \nशीला मुड़ी गॲित  लेलक। ओकरा आँिख सँ दू बून नोर खिस  पड़लै। \nबझाएल कंठसँ कहलकै- \n“हमरा काकाक/gभ4उ सुभाव तँ बुझते छी। चािर  -प/gउिउच िद  न पिह ले अह/gउिउसँ गाछीमे \nभ/gभ4उट भेल रहए। चुगला सभ चुगली कऽ देलकै। ई खबिर   सुिन ते काकाक/gभ4उ देहमे \nआिग  नेस देलकै। ई तँ लाठी पातर रहै जे टुिट  गेलै। नै तँ हमहॴ मिर  जैतॱ। \nदेह हाथमे तँ कम चोट अिछ  मुदा ज/gउिउघक चोट ... ।” \n \nअजय देिख  रहल छै शीलाक ज/gउिउघ। गोर चमड़ीपर कारी िस  याह दाग \nपड़ल। आँिख मे नोर रहबाक कारणे झलफलाह देखा रहल छै। खॲखीक आवाज \nसुिन  दुनू भीतरी करजान िद स ससिर  गेलै।  \nओनए टोलपर दोसरे नाटक चालू भऽ गेल \nछेलै। \nअज यक/gभ4उ दु/gउणभमनोक सं/gभ7श या बहुत छै। जइमे सभसँ आगू छै खेलावन भगत। \nमुँहपुरखी िछ नबाक डर छेलै धरमान/gभ88 दक/gभ4उ ओहो दुसमन। ढॲढाइ गु/gभि4जीक/gभ4उ डर छेलै \nजे अजय कहॴ िध या-पुताक/gभ4उ पढ़बए ने लगै। कालू मैनजनक/gभ4उ बात नै मानलकै। \nभोज नै केलकै। तँए केतेको दुसमन। केतेक परा◌े/gभआभ आ केतेक /gभिभ/gभ84 य/gभआभ दुसमन। \nदुसमनक बीचमे खबिर  पहुँच   गेल छेलै।  \n“अजैया आइ चोटपर चिढ़  गेल छौ।” \n“अकलू मड़रक/gभ4उ सभसँ आगू राख। ओकरा भतीजीक इ/gभ7ि ज त खराब कऽ \nरहल छै ने।” \nअकलू मड़र तामससँ गरमा गेल छै। \n“जँ इ/gभ7ि ज ते नै \nबँचतै तँ जी कऽ की करबै।” \nअिग लगौना सभक/gभ4उ नीक मौका भेिट   गेल छै। \n“ई सरबा अपनाक/gभ4उ शहरी बुझै छै। देहातक इ/gभ7ि जतक/gभ4उ ऊ की जनतै। बेरा-बेरी \nसबहक इ/gभ7ि ज त-परित /gउणउ ठा बेरबाद कऽ देतौ।” \n“हम तँ कहै िछ यौ। राफ-साफ कऽ दही-ए/gउशभेबेर। सीधे गरदिन   कािट  देबै। \nने रहतै ब/gउिउस आ ने बजतै बौसली। ” \nसबहक िभ तिर या बाघ गरजए लगलै।  \nयु/gउभण क/gभिआ वा देखू। िभ तिर या िप यास मेटेबाक \nउपए ।  \nभीड़-भाड़मे के केकरा देखै छै। \nजेकरा जे हिथ यार हाथ लगलै, उठा लेलकै। लाठी-भाला, तीर-धनुष, गड़/gउिउस -फरसा \nजेना बनैया सुगरक/gभ4उ मारैत काल होइ छै। सभ एके संगे दौड़लै।   \n“खेलावन भगत खबिर  देने छेलै केरा बगानमे दुनू रसलीला कऽ रहल \nछै।” \nशीला आ अजय दोसरे संसारमे टहिल -बुिल  रहल छेलै। अजय किह  रहल \nछेलै-  \n“अपन-अपन टोल, अपन-अपन जाित  अलगे-अलग। तब ने अपन जूित  \nचलतै। अ/gभ88 हा गाममे क/gभ88 हा राजा। ए◌ेठाम /gभआउान -िव /gभआउान िन  कलै छै- गहवर घरसँ।   \n96 \n \nकानून िन कलै छै-मुँहपु/gभि4 खक गप सँ। बिह  रहल छै- उनटा बसात। सभसँ छोट \nउनचास हाथ।” \nपैघ िन स/gउिउस लैत आगू बजल -  \n“करए पड़तै पिर व/gभआ4/gउिशन। पिर  व/gभआ4/gउिशनक लेल िक   जे िक छो करए पड़ै। \nिज नगीओक/gभ4उ होम करए पड़ै तैयो ससते बुझू। ” \n“हो...  हो...  हो...  लगे... ।” \n“भुक... भुक ... ।” ट/gउिउच/gउिशक रोशनी।  \nकु/gभआ4ा कािन   रहल अिछ । \nसुनहटक/gभ4उ चीरैत अवाज - \n“घेर ले पूरा बगानक/gभ4उ आ कािट   कऽ ओहीमे गािड़  दबै।” \n“चर-मर, खट-खट, धुम-धुम।” सैकड़ॲ पदचाप। सुनहटक िन स/gउिउस सन। \nअ/gभ88 हारमे जेना भूत-/gभिभेत नाचैत -दौड़ैत ... । \n“बाप रे बाप। सबहक हाथमे हिथ यार छै। चा/gभिआभरसँ घेर रहल छै। जेना \nअपना सभ जानवर छी।” \n/gउण4 व र थरथरा कऽ िन कलैत अिछ - \n“भागू ऐठामसँ। खुिन य/gउिउ सभ आिब   गेल।” \nऊँचगर मािट क ढूहपर देिखते शीला बोिम या कऽ कानए लगैत अिछ ।  \n“अह/gउिउ भािग   जाउ अजय। अह/gउिउक ज/gभिआरत छै। हमरा कारणे अहूँक जान \nचिल  जाएत।” \n“अह/gउिउक/gभ4उ छोिड़   हम असगरे भािग  जाएब। हमरा एतेक डेरबुक बुझै छी। \nमरबै तँ संगे आ जीअब तँ संगे। हम कोनो अध लाह करम नै केने छी। हम \nभगबै नै, संघष/gउिश करबै। अंित  म स/gउिउस तक पिर  व/gभआ4/gउिशन आ /gभिभगित  क लेल हमर संघष/gउिश \nजारी रहतै। हम लड़बै अपना ब/gउिउहक बलसँ। अ/gभ88 हार िन ि/gभआि  त हटतै।” \n“काश-पटेरक वन िद स भागू। ज/gभ98 दी क/gभिआ। खुिन  य/gउिउ सभ पाछूमे चिल   \nआएल।” \nघनघोर अ/gभ88 हार। काश-पटेर आ घास-पातक जंगल। पाछूमे मनुखक खूनसँ \nिप यास मुझबैबला जानवर। भागैत-पड़ाइत दूटा /gभिभाणी... । \n“केतौ नै भेटै छै। ऐ काशमे नुकाएल छै।” \n“रौ ठेकािन  कऽ अ/gभ88 दाजसँ तीर चला। जेतै केतए। आहीमे झड़का कऽ \nमािर  देबै।” \n“हँ, सूखल काश छै। आिग  लगा दहक। ओहीमे डिह  कऽ भसम भऽ \nजेतै।” \n“आ जँ बहरा िद स भगतै तँ खुंडी-खं◌ुडी कािट  देबै। ठीके बात।” \nडेढ़ दू बीघा काश आ घासक जंगलमे आिग  लगा देलकै। धू-धू, चर-चर... \nचराक। िचड़ै-चुनमुनी, स/gउिउप -कीड़ा, \nकेतेको जीव सभ जिर  रहल अिछ । लहाश \nआसमान िद स उिठ  रहल छै। धुइय/gउिउसँ चा/gभिआभर भिर   गेलै। गदिम सान भऽ रहल \nछै। \nअजय आ शीला ए/gभ94 हरसँ ओ/gभ94 ह र भािग  रहल छै। पएर खुटी आ क/gउिउटसँ लहू-\nलहान। देह काश पटेरसँ कटल। सन-सनाइत एकटा तीर अजयक ब/gउिउिह  मे भॲका \nगेलै। नोिच  कऽ फेकलक अजय। बलबला कऽ खून बहए लगलै।    \n97 \n \nशीला कानैत बजली-  \n“हम नै जीअब आब। हमरा ऐ खूनसँ म/gउिउग भिर   सकै छी अह/gउिउ?” \nसमए कम \nछेलै, अजय हँसैत बाजल-  \n“िल अ खूनक िस नूर।” \nभर भरा कऽ खूनक बून ओकरा म/gउिउगपर िग  रल। पाछ/gउिउसँ साड़ीमे आिग   लिग  \nगेल। अजय ओकर साड़ी खोिल  कऽ फ/gउ7णिक   देलक। आगू भागल तावत अजयक/gभ4उ \nनुआ-व/gउण4 त रमे आिग  पकिड़  लेलक। ओहो अपना सभ कपड़ा-ब/gउण4 त र फािड़  कऽ \nफेि◌ क देलक। दुनू व/gउण4 /gभआआहीन। खूनसँ भीजल देह। चा/gभिआभरसँ आिग  क लपट। \nबँचबाक कोनो उपए  नै। तैयो भागैत-पड़ाइत। एक दोसराक सहारा दैत। झॲझमे \nएकटा चभ/gभ74 चा देखाए पड़लै। डबरा सन गहॴरगर पािन सँ भरल। चा/gभिआभर \nकुकुआहा उड़ैत। आिग क झड़क। उठैत लपट। धुइय/gउिउसँ आ/gभ88 हार भेल आँिख । \nजान बचेबाक लेल दुनू ओइ चभ/gभ74 चामे ‘छपाक’ कूिद  गेल। \nकनीकाल हलचल फेर एक-दोसराक/gभ4उ आँिख  मे देखैत दुनू शा/gभ88 त । \nईहो काल गुजिर  जेतै िन ि/gभआि  त। धैय/gउिश... पैघ /gभिभती/gभआभा... सा/gभआभी। दुनूक देह , मन आ \nिच /gभआ4 अपन -अपन काज कऽ रहल अिछ ।  \nधम/gउिशडीहीवाली िच  िच या कऽ अपन पित  जागेसरक/gभ4उ कहलकै-  \n“लाज नै होइ छै। सभ गोटे िम िल  कऽ सहोदरा भायक/gभ4उ झड़का रहल छै \nआ ई मुड़ी गॲित  कऽ बैसल छै। गे माइ गे माइ। आइ हमहॴ मिर  जेबै आिक  \nसभक/gभ4उ मािर   देबै।” \nकहैत चारमे सँ ‘सड़ाक’ हँसुआ खॴचलक आ क/gउ7णिक  हािर  काटैत केलवनी \nिद स दौगल अेकरा पाछू जगेसरा लाठी नेने बमिक  रहल अिछ । पाछू लगल आर \n/gउण4 /gभआआीगण सभ। चा/gभिआ भरक  गौआँ-घ/gभिआआ गगनचु/gभ94 मी धधरा देिख  दौड़ल आिब  रहल \nछै। \nअजय आ शीलाक हँसी आसमानक अ/gउभिहासमे स/gभ94 म िल त भऽ रहल अिछ । \nआिग क बीचमे पािन  आ ओइ पािन मे हजारो जीव-ज/gभ88 तु। ओइ बीचमे शीला आ \nअजय पूण/gउिश न/gभ7भ न  एक दोसराक/gभ4उ आिल ◌ ंगनमे कसने ठाढ़ अिछ । अ/gभ88 त नै अन/gभ88 त ... \nपिर व/gभआ4/gउिशन आ िव  कास हेतु\n... । \n \nµµµ \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n   \n98 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n    \n99 \n \n \n \nबाप भेल िप /gू54ी  \nआ \nअिधकार \n \nबेचन ठाकुर  \nपिह ल अंक \n   \n100 \n \nदृ/gँैू य - एक \n \n \n ( ँठऐ0ण था न- लखनक घर। दलानपर लखन, लखनक \nकाका  मोतीलाल, \nभाए बौहँठॱखच बड़का बेटा मनोज आ छोटका बेटा संतोष उपिँठऐ0ण थ  त \nछिथ । लखन िच िँठॱओओत  त मुँठण0खामे छिथ  । सभ िक यो चौकीपर बैिस  \nिव चार-िव मशँठऐखऽ कए रहल छिथ  । बारह वषँठऐखओय मनोज आ दस बषँठऐखओय \nसंतोष दलानपर मािट -मािट  खेल रहल अिछ । \n \nमोतीलाल-  लखन, िच ँठॱओओ ता -फीकीर छोड़ू। की करबै? भगवानकँठॱणऐ जे \nमजँठऐखओ होइत अिछ  , ओकरा के बदिल  सकैत अिछ ? अहँठऐखऐ \nकिन यँठऐखऐकँठॱणऐ एतबे िद  नका भोग छेलै। आब अहँठऐखऐक की िव  चार \nभऽ रहल अिछ ? \n \nलखन-   \nकाका , अपने सभ जे जेना िव चार देबै। \n \nमोतीलाल-  हम सभ की िव चार देब? पिह ने तँ अहँठऐखऐक अपन इँठॱढ़ण छा । \n \nलखन-  दूटा छोट-छोट बौआ अिछ । ओकर पित पाल केना हएत ? \nजँ कुल-किन यँठऐखऐ नीक भेटत तँ दोसर कऽ लइतॱ।  \n \nमोतीलाल- भातीज, अहँठऐखऐक नीक िव  चार अिछ । ऐ उमेरमे अहँठऐखऐक \nि◌ नणँठऐखऽए हमरो उिच  त बुझना जाइत अिछ । \n \nबौहँठॱखच -  काका , एगो कहबी जे छै ‘सतौत भगवानोकँठॱणऐ नै भेलै’ से? \n \nमोतीलाल- बौआ, तोहर की कहब छह? ल खनकँठॱणऐ िब  आह नै करबाक \nचाही की? \n \nबौहँठॱखच -  हँ, हमर सहए कहब रहए। भैया कनी ित याग कऽ दुनू \nछॱड़ा कँठॱणऐ पढ़ा -िल खा कऽ बुिध यार बनािब तिथ । ओना भैयाकँठॱणऐ \nकिन यँठऐखऐ केहेन भेटतिन   केहेन नै। \n   \n101 \n \nमोतीलाल-  हमरा िव चारसँ लखनक पिर िँठऐ0ण थ  ित  िब आह करैबला अब ँठऐ0ण स  \nअिछ । \n \nलखन-  \nकाका , नजिर मे दऽ देलॱ। जदी सुर-पता लगए तँ जोगार \nलगाएब। \n \nमोतीलाल-  बेस देखबै। \n \nपटा/gू5ूेप।    \n102 \n \nदृ/gँैूय - 2 \n \n(ँठऐ0ण था न- मदनक घर। ओ अपन िब आहल बेटीक िब आहक \nिच ँठॱओओ ता मे लीन छिथ । कातमे पँठॱढ़9ी -गीता दलान झािड़  रहल \nछिथ । मोतीलालक समिध क समिध  हिर चन मोतीलालकँठॱणऐ \nमदनक ऐठाम कुटुमैतीक सँठॱ9ण बँठॱओओ ध मे लऽ जाए रहल छिथ । \nहिर चन मदनक ँठऐ9ऽामीण छिथ  । िह नका दुनूक पहुँचैत मातर \nगीता घोघ तािन  अँठॱओओ द र चिल  जाइ छिथ । दलानपर तीन-\nचािर टा कुरसी  लगल अ िछ । मोतीलाल आ हिर चनक \nँठॱखॱवेश। ) \n \nहिर चन-  (कर जोिड़ ) नमँठऐ0ण का र मदन भाय। \n \nमदन- नमँठऐ0ण कार नमँठऐ0ण का र। \n \nमोतीलाल-  नमँठऐ0ण का र कुटुम। \n \nमदन-  नमँठऐ0ण कार नमँठऐ0ण का र। बैसै जाइ जाउ। \n(दुनू जन बैस \nला ।) \nसंजय, संजय, बेटा संजय, संजय। \n \nसंजय-  ( अँठॱओओ द रसँ) जी िप ताजी, \nहैइए  ऐलॱ। ( संजयक ँठॱखॱवेश। ) \n \n  (हिर चनकँठॱणऐ मदन पकिड़   कऽ अंदर लऽ जाइ छिथ ।) \n \nमदन-   लिड़ काकँठॱणऐ बेटा दुगो छै आ अँठऐ0ण था -पाती? \n \nहिर चन-  गोटेक बीघाक अँठॱओओ द रे छै। अपना भिर  कोनो िद ँठऐऽॱत नै \nछै। \n \nमदन-   की करी की नै, िक छु नै \nफुड़ा इए। \n   \n103 \n \nहिर चन-  हमरा सभकँठॱणऐ लेट होइए। यिद   िव चार हुअए तँ हुनका \nलिड़ की देखा  िद यनु। नै तँ कोनो बात नै। \n \nमदन-  बेस, अपने दलानपर चलू। हम बुँठॱढ़ण चीकँठॱणऐ नेने आबै छी। \n(हिर चन दलानपर आिब  गेला । िक छुए काल बाद मदन \nसेहो आिब  गेला ।) \n \nमदन-  चलू, देखल जेतै। कऽ लेबै। आगू भगवानक मजँठऐखओ। हम  \nलिड़ कीक बाप िछ ऐ। तँ हमरा लिड़ का देखबाके चाही। \nमुदा हम सभ िद न अहँठऐखऐपर \nिबसवास  करैत रहलॱ। आइ \nकेना नै करब? \n \nहिर चन-  हम अहँठऐखऐक संग किह  यो िब सवासघात केलॱ? \n \nमदन-  से तँ किह यो नै। ओना दुिन यँठऐखऐ िब  सवासेपर चलै छै। \n(वीणाक संग मीनाक ँठॱखॱवेश। मीना सभकँठॱणऐ पएर छूिब   गोर \nलगैत अिछ ।) \n \nहिर चन-  \nकुरसी पर बैसू बुँठॱढ़ण ची । \n(मीना कुरसी पर बैसैत अिछ । वीणा ठाढ़े अिछ ।) \nमोतीलाल बाबू, लिड़ कीकँठॱणऐ िक  छु पूछबो करबिन , तँ पुिछ यौ। \n \nमोतीलाल-  की पुछबिन , िक छु नै। \n \nहिर चन-  बुँठॱढ़ण ची अहँठऐखऐ चिल   जाउ। \n(मीना सभकँठॱणऐ गोर लािग   अँठॱओओ द र गेली ।)  \n \nमदन-  हिर चन भाय, लिड़ की अपने सभकँठॱणऐ पसीन भे\nली ? \n \nमोतीलाल-  हँ, लिड़ की हमरा लोकिन कँठॱणऐ पसीन अिछ  ।  \n \nमदन-  तहन अिग ला कायँठऐखऽँठऐओ9म की हेतै? \n   \n104 \n \nहिर चन-  जे जेना करी यौ । ओना हम िव चार दैतॱ जे िब आह मंिद रमे \nकऽ लैतॱ। चीप एँठॱओऐ ड बेँठऐ0ण ट । \n \nमदन-  किह या तक? \n \nहिर चन-  किह या तक, चट मंगनी पट िब आह। कािँठऐऐण  \nए कऽ िल अ। \nबिढ़  यँठऐखऐ  िद न छै। कुटुमैती लगा कऽ नै रखबाक चाही।  \n \nमदन-  भाय, ओिर यान कहँठऐखऐ िक  ँठॱढ़ण छो  छै?  \n \nहिर चन-  जे भेलै सेहो \nबिढ़ यँठऐखऐ , जे नै भेलै सेहो बिढ़ यँठऐखऐ। आदशँठऐढ़ऽमे \nआदशँठऐखऽ।  \n \nमदन-  बेस, काँठऐऐणुके िद  न रहए िद यौ।  \n \nहिर चन-  जाउ, जे भऽ सकए, ओिर यान कँठॱखच। हम सभ सेहो जाइ \nछी। जय रामजी की। \n \nमदन-  जय रामजी की। \n(हिर चन आ मोतीलालक ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \nहोनी जे हेबाक हेतै, सएह ने हेतै। आप इँठॱढ़ण छा सवँठऐखऽनाशी , \nदेव इँठॱढ़ण छा  परमबल:।  \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n105 \n \nदृ/gँैू य - 3 \n(दृँठऐ0ॱ य - लखनक बिर आतीक तैयारी। बर  लखन, मोतीलाल, \nबौहँठॱखच , मनोज आ संतोष मदनक ओइठाम जा रहल छिथ । \nमदन अपन घरक कातमे एकटा िश व मंिद रक ँठॱखॱँठऐखणगणमे \nिब आहक पूणँठऐखऽ तैयारी केने छिथ  । सात गोट कुरसी  आ एक \nगोट टेबूल लगल अिछ । पंडीजी गणेश महादेवक पूजा कए \nरहल छिथ । मदन, मीना, गीता हिर चन, संजय आ वीणा \nमंिद रक ँठॱखॱँठऐखणगणमे थहाथही कए रहल छिथ   तथा बिर यातीक \nँठॱखॱतीँठॱचॱा कए रहल छिथ  । मीना किन यँठऐखऐक ँठॱखचपमे पूणँठऐखऽ सजल \nअिछ । बिर याती पहुँच \nला । डोलमे राखल पािन सँ सभ \nबिर याती हाथ-पएर धोइ कऽ कुरसी पर बैस ला  आ लखन \nबर बला कुरसी पर बैस ला । बापेक कातमे एँठऐऽॱे कुरसी पर \nमनोज आ संतोष बैस ला । मदन ँठॱखॱँठऐखणगणमे आिब   जलखैक \nबेवँठऐ0ण था  केलिन । सभ िक यो जलखै कऽ रहल छिथ ।) \n \nमनोज-  पापा, पापा, नाच क खिन  शुँठॱखच हेतै? \n \nलखन-  धूर बूरबक, अ\nखिन  िक छु नइ बाज। लोक हँसतौ। \n \nमनोज-  िकए  हौ, लोक हँसतै तँ हमहूँ हँसबै। कहऽ न नटुआ \nक खिन  औतै? \n \nलखन- चुप चुप, नटुआ नै कही। लिड़ की औतै।  \n \nमनोज-  कए गो लिड़ की औतै? आकँठऐढ़ऽँठऐ0ण ँठऐ99ा  क \nखिन  शुँठॱखच हेतै? \nलिड़ की संगे हमहूँ नचबै, गेबै आ ँठॱखचमाल फािड़   कऽ \nउड़ेबै। पापा हौ, लिड़ कीकँठॱणऐ कहबै खाली रेकँठऐखऐिड ◌ ंगे डँठऐखणस \nकरैले। अगबे भोजपूरी एपर। \n \nलखन-  चूप बड़ खँठॱढ़ण चर छँठॱणऐ रौ। आकँठऐढ़ऽँठऐ0ण ँठऐ99ा नै हेतै। डँठऐखणस नै हेतै।  \n \nमनोज-  तखिन  एतए की हेतै हौ पापा?  \n   \n106 \n \nलखन-  हमर िब आह हेतै िब आह। \n \nसंतोष-  पापा हौ, तोहर िब आह हेतै आ हमर नै। \n \nलखन-  हँ हँ, तोरो हेतै। \n \nसंतोष-  किह या हेतै? \n \nलखन-  नमहर हेबहीन तहन हेतौ। \n \nसंतोष-  हम नमहर नै िछ ऐ। एँठॱचणेटा तँ भऽ गेिल  ऐ। आब िब आह \nकिह या हेतै? \n \nलखन-  बीस साल बाद हेतौ। \n \nसंतोष-  बीस साल बाद बुढे भऽ जेबै तँ िब आह कए कऽ की हेतै? \nहम आइ \nए करब। \n \nलखन-  आइ तोरा ले लिड़ की कहँठऐखऐ छै? \n \nसंतोष-  आँइ हौ पापा, तोरा ले लिड़ की छै आ हमरा ले नै छै। \nकेकरोसँ कऽ लेबै। \n \nलखन-  केकरासँ करिब हीन? \n \nसंतोष-  मौगी सभ औतै न, तँ ओइमे जे सभसँ मोटकी मौगी हेतै, \nओकरेसँ करबै। दूधो खूब पीबै नम्  हरो हेबै आ मोटेबो \nकरबै। पापा हौ, हमरा लोकिन यामे तोरे रहए पड़तह। \n \nलखन-  बेस रहबौ बौआ। \n(जगमे पािन  आ िग लास लऽ कऽ संजयक ँठॱखॱवेश। सभ \nिक यो पािन  पीलिन  आ हाथ-मुँह धोइ अपन-अपन जगहपर \nबैस \nला । पंडीजी पूजा पूणँठऐखऽ आहुित क पँठॱचखात बर  लग बैिस    \n107 \n \nजलखै केला ।) \n \nगणेश-  अहँठऐखऐ सभ िव  लंब िकए  करै छी? िब आहक मुहुँठॱचणँठऐखऽ हुिस   रहल \nअिछ । हौ, हौ, जँठॱ9ओ दी  चलै चलू। कोनो चीजक टेम होइ \nछै िक ने? \n (लिड़ कीक संग सरयातीक ँठॱखॱवेश। सभ िक  यो मंिद रपर \nगेला । सतहपर िब छाएल दरीपर बैस ला ।)  \n \nगणेश-  आउ लिड़ का-लिड़ की, हमरा लग बैसू। \n(लखन आ मीना पंडीजी लग बैसै छिथ । पंडीजी दुनूकँठॱणऐ \nअपन रामनामबला चँठऐऽ9िर   ओढ़ा \nदइ  छिथ न। दुनूकँठॱणऐ हाथमे \nअरबा चाउर आआ◌ेर कुश दइ छिथ न।) \n \nगणेश-  लिड़ का-लिड़ की पढ़ू- \nमंगलम् भगवान िवँठऐ0ऐ णु, मंगलम् गँठॱखचड़ँठॱओढ़ व ज: \n मंगलम् पुँठॱओऐ डरीकाँठॱचॱ मंगलाय तनोऽहिर  :।। \n \nलखन, मीना-  मंगलम्.....। \n \n (पंडी जी तीन बेर ई मंँठॱचच पढ़ा कऽ अपना बगलमे राखल \nिसनूर क पुिड़ यामे सँ एक चुटकी िसनूर  लिड़ काक हाथमे \nदेलिन ।) \n \nगणेश-  िब आहक मुहुँठॱचणँठऐखऽ बीित   रहल छल। तँए हम एँठऐऽॱेटा मंँठॱचचसँ \nिब आह करा \n दइ  छी। आब िसनूरदान होइए। \nलिड़ का, लिड़ कीक मँठऐखणगमे िस  नूर िद यनु। \n ( लखन मीनाक मँठऐखणगमे िसनूर  देलिन ।) \nआब अपने सभ दुवँठऐखचँठॱचॱत िद  यनु। \n(पंडीजी पैघ सबहक हाथमे दुवँठऐखचँठॱढ़ण छ त देलिख न।) \nमंँठॱचच - ऊँ. आँठण09ँठऐऐॱन् ँठण09ाँठऐऐॱणो ँठण09ँठऐऐॱवचँठऐखऽसौ जायतामाराँठऐ0ऐ ँठऐ99े राजँठॱओओ य : \nशूर........ \n सँठॱओओ तु पूणँठऐखच सँठॱओओ तु मनोरथा शँठॱचचुणँठऐखण बुि ँठऐॱ0  नाशोँठऐ0ण तु \nिम ँठॱचचाणामुदयँठऐ0ण त व। \n(मंँठॱचचक बाद सभ िक  यो लिड़ का-लिड़ कीकँठॱणऐ दूवँठऐखचँठॱचॱत   \n108 \n \nदेलिख न।) \nलाउ, दुनू समिध  दिँठॱचॱ  णा-पाती। सँठऐ0ण तेमे अहँठऐखऐ सभ िन  मिह  \nगेलॱ। \n(दुनू समिध  एकावन-एकावन टका दिँठॱचॱ  णा देलिख न।) \nइएह यौ, एँठऐऽॱो िक  लो रहुक दाम नै। \nखैर  जाउ। \n \nमदन-  पंडीजी लिड़ की-लिड़ कीकँठॱणऐ अिसरवाद  िद यनु। \n(लिड़ का-लिड़ की पंडीजीकँठॱणऐ पएर छूिब   ँठॱखॱणाम करै छ िथ । \nपंडीजी अिसरवाद  दइ छिथ न।) \n \nमोतीलाल-  पंडीजी, मोनसँ अिसरवाद  देबै।  \n \nगणेश-   हँ यौ, दिँठॱचॱ  णे गुणे ने \nअिसरवाद  भेटत। \n  (सभ िक यो जा रहल छिथ ।) \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n109 \n \nदृ/gँैू य - चािर    \n   \n \n(ँठऐ0ण था न- रामलालक घर। रामलालक दुनू पँठॱढ़9ी लँठऐच0 मी  आ \nसंतोषी घरमे हुनका सेवा कऽ रहल छिथ । लँठऐच0 मी पँठॱचॱमे \nदूगो बेटी-एगो बेटा छिँठॱओओ ह   तथा संतोषी पँठॱचॱमे एगो बेटी -दूगो \nबेटा छिँठॱओओ ह  । छओ भाए-बिह न एँठऐऽॱे पिँठॱ9ॱ ल  क ँठऐ0णकूलमे पढ़ए \nगेल छिथ ।) \n \nरामलाल-  बड़की सभ िध या-पुता नीक जकँठऐखऐ घरपर पढ़ै-िल खै अिछ  \nन? हम तँ िभ नसर जाइ छी से राित \nएमे अबै छी। पेटक \nपूजा तँ बड़ पैघ पूजा छै िक ने? हम नै पढ़लॱ से अ खिन  \nपछताइ छी। \n \nलँठऐच0 मी -  छौड़ाक लँठॱचॱण अ \nखिन  बड़ नीक देखै िछऐ, अिँठऐ9ऽ  म जे \nहुअए। हमरा सभकँठॱणऐ पढ़ैले कहए नै पढ़ै अिछ  । \n \nरामलाल-  छोटकी, अहँठऐखऐ िक  छु नै बजै छी। \n \nसंतोषी-  दुनू गोटे एँठऐऽॱे बेर बािज   देब तँ अहँठऐखऐ की सुनबै आ की \nबुझबै? \n \nरामलाल-  कोनो तकलीफ अिछ  की? \n \nसंतोषी-  जेकरा अहँठऐखऐ सन घरबला रहतै, तेकरा तकलीफो हेतै आ \nअहुँसँ होशगर बड़की छिथ । ँठऐ0ण वा मी, एगो गँठॱ90 प  पूछी? \n \nरामलाल-  एँठऐऽॱे गो \nिकए , हजार गो पूिछ ते रहू। \n \nसंतोषी-  अहँठऐखऐ , एहेन िच ँठऐऽॱन घरवालीकँठॱणऐ रहैत दोसर िब  अ◌ाह िकए  \nकेिल ऐ? \n   \n110 \n \nरामलाल- बड़कीसँ बेटा होइमे िक छु िब लंब देखिल ऐ तँए दोसर \nकेिल ऐ। \n \nसंतोषी-  नै यौ, दोसर गँठॱ90 प  भऽ सकै छै। \n \nरामलाल-  हमरा तँ नै बूझल अिछ , अहॴ बाजू दोसर की भऽ सकै \nछै? \n \nसंतोषी-  अहँठऐखऐकँठॱणऐ, अहँठऐखऐकँठॱणऐ, अहँठऐखऐकँठॱणऐ, एगोसँ मोन नै भरल। \n \nरामलाल- बस कँठॱखच , बस कँठॱखच , अहँठऐखऐ तँ लाल बुझँठऐऽॱिर   छी। अहँठऐखऐ तँ \nअंतयँठऐखचमी छी। ओना मोनकँठॱणऐ \nजेतए  दौगेबै, ओतए दौगतै। \n मन ही देवता, मन ही ईँठॱचओर , \nमन से बड़ा न कोइ। \nमन उिज यारा जब जब फैले, \nजग उिज यारा होय।। \n(इसकूल पोशाकमे सोनीक ँठॱखॱवेश। ) \n \nसोनी-  पापा, पापा, इसकूलक फीस िद यौ।  \n \nरामलाल- माएकँठॱणऐ किह  यौ बुँठॱढ़ण ची । \n \nसोनी- माए, इसकूलक फीस दिह न। \n \nलँठऐच0 मी - \nकेते फीस लगतौ? \n \nसोनी-  तॲ नै बुझै छीही छअ गो िव ँठऐॱणाथँठऐखओक छअ सए टाका।  \n \nलँठऐच0 मी -  छोटकी, जाउ, दऽ िदयौ ग। \n \nसंतोषी-  बेस, \nनेने अबै छी। \n(संतोषी अँठॱओओ द र जा कऽ छअ सए टाका आिन  सोनीकँठॱणऐ \nदेलिन  आ फेर पित  सेवामे भीर गेली ।) \n   \n111 \n \nरामलाल- छोड़ै जाइ जाउ आब। आँग ना-घर देिख यौ। अहुँ सभकँठॱणऐ \nकनी, काज होइ छै। \n(दुनू पँठॱढ़9ी चिल   गे\nली ।) \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n112 \n \nदृ/gँैू य - प/gँधँच  \n \n(ँठऐ0ण था न- रामलालक घर। रमाकाँठॱओओ त  मुिख याक संग बलदेब \nवाडँठऐखऽ सदँठऐ0ण यक ँठॱखॱवेश। ) \n \nबलदेव-  (दलान परसँ) रामलाल, रामलाल भाय। \n \nरामलाल-  ( अँठॱओओ द रेसँ) हैइए  एलॱ भाय। दलानपर ताबे बैसु। जलखै \nकएल भऽ गेल। \n \nबलदेव- मुिख योजी ए \nला , कनी  जँठॱ9ओ दी ए एबै। \n \nरामलाल- तहन तुरँठॱओओ त  एलॱ। \n(हाथ-मुँह पोिछ ते ँठॱखॱवेश। ँठॱखॱणाम -पाती कऽ अँठॱओओ द रसँ दूटा \nकुरसी  अनलिन । रमाकाँठॱओओ त  आ बलदेब कुरसी पर बैस ला । \nमुदा रामलाल ठाढ़े छिथ ।) \n \nरामलाल-  मुिख याजी, आइ केँठॱ9ण ह र \nसुँठॱखचज  उगलै? आइ रामलाल तिर  \nगेल सरकार। किह यौ सरकार हम केना मन पड़लॱ। \nइनरा आवासबला कोनो गँठॱ90 प  छै की? \n \nबलदेव-  गँठॱ90 प  तँ इएह छै। मुदा पिह ने कुशल-छेम, तहन ने अिग ला \nगप-सँठॱ90 प । \nकहू अपन हाल-समाचार। \n \nरामलाल-  अपने सबहक िक रपासँ हमर हाल- समाचार बँठऐओखड बिढ़  यँठऐखऐ \nअिछ । भाय, अपन हाल-चाल \nकहू। \n \nबलदेव-  भाय, एकदम दनदनाइ छै। \n \nरामलाल-  आ मुिख याजी िदसका। \n \nरमाकाँठॱओओ त -  हमरो हाल-चाल बड़ बिढ़ यँठऐखऐ  अिछ । वएह एलेँठॱढ़0 श न नजदीक \nछै तँए पंचायतमे घुमनाइ अ◌ावँठऐ0ॱ य क बुझलॱ। संगे-संग   \n113 \n \nअहुँक काज रहए। \n \nरामलाल-  तहन अपने \nिकए  एिल ऐ, हमहॴ चिल  अिब तॱ। \n \nरमाकाँठॱओओ त -  देिख यौ, जनता जनादँठऐखऽन होइ छै। पिह  ने जनता तहन हम। \nजनता मुिख याकँठॱणऐ बड़ आशासँ चुनै छै। ओइ आशाक पूितँठऐखऽ \nकेनाइ हमर परम कँठॱचणँठऐखऽँठऐ0ऽ य  छै। \n \nरामलाल-  अपने महान िछ ऐ। अपनेक आगू हम की बजबै? \n \nबलदेव- मुिख याजी, \nकनी  ओकरो ऐठाम जाइक  छै। िह नकर काज \nजँठॱ9ओ दी  कऽ िद यनु। \n \nरमाकाँठॱओओ त -  तहन दऽ िद यनु। \n(बलदेव बेगसँ बीस हजार टाका िन कािल  रामलालकँठॱणऐ \nदेलिख न।) \n \nरामलाल- ( पँठऐखऐच सए टाका िन  कािल ) मुिख याजी, ई अपने \nरिख   \nिल यौ।  \n \nरमाकाँठॱओओ त -  नै, ई नै भऽ सकैए। ई अपने रिख यौ। हमरा पेट ले \nबहुते फँठॱओऐ ड  छै। कहबी छै- ओतबे खाइ जइसँ मँठॱणण छमे नै  \nठेकए। \n \nरामलाल-  भगवान, एहेन मुिख या सगतर होइतै। \n \nबलदेव-  रामलाल भाय, \nजेतए -तेतए  सुनै छी अहँठऐखऐक पिर  वारक \nसँठॱ9ण बँठॱओओ ध मे। तँ मन हिषँठऐखऽत भऽ जाइए। एहेन सुँठॱओओ द र ढंगसँ \nपिर वार चलेनाइ आइ-कािँठऐऐण   असंभव अिछ । \n \nरामलाल-  सभ भगवानक िक रपा छिँठॱओओ ह    आ अपन करतब तँ चाहबे \nकरी। \n   \n114 \n \nरमाकाँठॱओओ त -   हमरा लोकिन  जाइ छी। जाउ, अहुँ अपन काम-काज \nदेिख यौ। \n(रमाकाँठॱओओ त  आ ब लदेवक ँठॱखॱँठऐ0ण था न) \n \nरामलाल-  \nधैनवाद  बलदेव भाय, धैनवाद  मुिख याजी एिह ना सभ \nजनतापर िख आल रखबै। \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n115 \n \nदृ/gँैू य - छह  \n \n(ँठऐ0ण था न- लखनक घर। मीना अपन बेटी रामपरी आ बेटा \nकृँठऐ0ऐ णा क संग बैडिम◌ ंटन खेल रहल अिछ । \n \nरामपरी-  मँठॱ9णमी , किस  कऽ मारहीन ने। का◌ॅकँठऐखऽ नै उड़ै छौ। \n \nमीना-  बेसी किस  कऽ नै लगै छै। कम-सँ- कम बौओ जकँठऐखऐ \nबमकाही ने? \n ( मनोजक ँठॱखॱवेश ) \n \nमीना-  ओएह, एलौ सरधुआ भँठऐखऐड़ैले।  \n \nरामपरी-  आबए दहीन ने मँठॱ9ण मी । भायजी छिथ न। \n \nमीना-  भायजी छिथ न। कँठॱ90 पा र छिथ न। का◌ॅकँठऐखऽ फूिट   जेतौ तँ आिन  \nकऽ देतौ? \n \nरामपरी-  मँठॱ9ण मी , भायजी \nकेतए सँ आिन  कऽ देतै, तोहॴ  कह तँ। \nआिक  पापा आिन  देिथ न। \n \nमीना-  पापाकँठॱणऐ हम जे कहबै, से करथुन। तोहर कहल नै \nकरथुन। \n \nरामपरी-  मँठॱ9ण मी , ई गँठॱ90 प तोहर नीक नै भेलौ आ पापोकँठॱणऐ नीक नै \nभेलिन । \n \n मीना-  तॲ पंचैती करैले एलँह की बैडिम◌ ंटन खेलैले? खेलबाक छौ \nतँ खेल नै तँ जो \nएत एसँ। \n \nरामपरी-  तोहॴ  सभ खेल, हम जाइ छी। \n(खीिस या कऽ रामपरीक ँठॱखॱँठऐ0ण था न। रामपरीबला बैटसँ मनोज \nबैडिम◌ ंटन खेलए लगैत अिछ । मीना बैटेसँ ओकरा मारैले \nछुटैत अिछ । फेर दुनू माय-पूत बैडिम◌ ंटन खेलए लगैत   \n116 \n \nअिछ ।) \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  मँठॱ9ण मी , तोरा दीदी जकँठऐखऐ खेलल नै होइ छौ। \nकनी  पापाकँठॱणऐ \nकहबीन सीखा दइले से नै। \n \nमीना-  बौआ, पापा हमरा की सीखेथुन, हमहॴ सीखा दइ िछ ऐ। \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  तेकर माने तॲ पापासँ जेठ छीही? \n \nमीना-  उमरमे भलिह◌ ं छोट हएब मुदा अकलमे िन िँठॱचख  ते जेठ। \n(संतोषक ँठॱखॱवेश ) \n \nसंतोष-  हमहूँ खेलबै कृँठऐ0ऐ णा । (बैट लऽ कऽ खेलए लगैत अिछ । \nझटसँ मीना संतोषक हाथसँ हाथ मोचािर  कऽ बैट लऽ \nलैत अिछ । टुनकीबला आ मुड़ीमचँठॱखचआ किह   बैटसँ मारैले \nदौगैत अिछ  । संतोष भािग  जाइत अिछ । ओइपर खीिस या \nकऽ कृँठऐ0ऐ णा एक बैट मँठॱ9ण मीकँठॱणऐ बैसा दैत अिछ  ।) \n \nकृँठऐ0ऐ णा - तॲ बड़ खँठॱढ़ण चर छँठॱणऐ मँठॱ9ण मी । खेलल-तेलल होइ छौ निह यँठॱणऐ आ \nजमबै छँठॱणऐ। अ \nखिन  संतोष भायजी रिह तै तँ खूम बैडिम◌ ंटन \nखेलतॱ की नै। \n \nमीना-  संतोषबा तोहर भायजी नै िछ \nयौ।  जेकर िछ ऐ से बुझतै। \nतोरा ओकरासँ कोनो मतलब नै।  \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  \nिकए  मँठॱ9ण मी ? उहो तँ हमरे पापाक बेटा िछ ऐ ने? \n \nमीना-  मुदा तोहर मँठॱ9ण मी क बेटा नै ने िछ ऐ। \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  बुझबीहीन तँ \nिकए  नै हेतै? नै बुझबीहीन तँ हमहूँ तोहर \nदुँठऐ0ॱमन िछ  यौ।   \n   \n117 \n \nमीना-  बकबास नै कर। कािँठऐऐण   जनमलँठॱणऐ आ बुढ़बा जकँठऐखऐ गँठॱ90 प  करै \nछँठॱणऐ। सभ बात तॲ अ खिन  नै बुझबीहीन। आब कािँठऐऐण   \nखेिल हँठॱणऐ चल।  \n (बैट- का◌ॅकँठऐखऽ लऽ कऽ मीना -कृँठऐ0ऐ णाक ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \n \nपटा/gू5ूेप।    \n118 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nदोसर अंक \n   \n119 \n \nदृ/gँैूय - एक \n \n(ँठऐ0ण था न- रामलालक घर। संतोषी िब ँठऐ0ण त रपर पड़ल \nअिछ । पँठऐखऐच भाय -बिह न इसकूल गेल अिछ । मुदा \nसोनी घरेपर अिछ  सोनीक तबीयत ठीक नै \nअिछ ।) \n \nसंतोषी-  सोनी बुँठॱढ़ण ची , कनी देह दबा िद अ तँ? \n \nसोनी-  हमरा अपने माथ दुखाइए। तँए इसकूलो नै गेलॱ। अ\nखिन  \nधिर  बािस ए मुहँठॱणऐ छी। खैर अहँठऐखऐ तँ छोटकी माए छी। \nअहँठऐखऐक अँठॱचऐाक पालन केनाइ हमर परम कँठॱचणँठऐखऽँठऐ0ऽ य  छी।  \n \nसंतोषी   बुँठॱढ़ण ची अहँठऐखऐ बुिध  यार छी ने। \n  (सोनी संतोषीक देह दबाए रहल अिछ ।) \n \nसा◌ेनी-   छोटकी माए, बड़ भुख \nलगल -ए, कनी खाइले िद अ। \n \nसंतोषी-  हमरा नै हएत। जाउ अपनेसँ लऽ िल अ गऽ। \n \nसोनी-  एक िद न अहॴ कहने छेिल ऐ, अपनेसँ खाइले किह यो नै \nलइले। िध या-पुताकँठॱणऐ घिट   जाइ छै। तँए हम अपनेसँ नै  \nलेब। \n \nसंतोषी-  िल अ वा नै िल अ। हमरा बुते नै हएत देल। अपना देहमे \nकरौआ \nलगल अ िछ ।  \n \nसोनी-  जाइ िछ ऐ बड़की माएकँठॱणऐ कहैले।  \n(सोनी, लँठऐच0 मीकँठॱणऐ कहैले अँठॱओओ द र गे\nली । एमहर संतोषी और \nगबिद आ कऽ पिड़  रह ली । सोनी आ लँठऐच0 मीक ँठॱखॱवेश। ) \nलँठऐच0 मी -   छोटकी, छोटकी, छोटकी। \n   \n120 \n \nसोनी-  अखने जगले छेलै। तुरँठॱओओ ते देखही। गै माए सूतल लोक ने  \nजगैए, जागल की जगतै। \n \nलँठऐच0 मी -   (जोरसँ) छोटकी, छोटकी, छोटकीऽ ऽ ऽ ऽ। \n  (संतोषी \nफुड़फुड़ा  कऽ उठै छिथ ।) \n \nसंतोषी-  की कहिल ऐ दीदी? \n \nलँठऐच0 मी -   सोनीकँठॱणऐ अहँठऐखऐ \nिकए  कहिल ऐ, देहमे करौआ लगल अ िछ ? \n \nसंतोषी-  हम से कहँठऐखऐ कहिल  ऐ। हम अपना दऽ कहिल ऐ जे हमरा \nदेहमे करौआ \nलगल अ िछ  की। एतबेपर बुँठॱढ़ण ची  भािग  गेली । \n \nसोनी-   अपन बेटाक माथपर हाथ रिख  कऽ कहबै? \n \nसंतोषी-  हम बजबे नै केिल ऐ। एतेक आिग  \nिकए  उठबै छी सोनी। \n \nसा◌ेनी-  आिग  तँ अहँठऐखऐ उठबै छी आ लगबै छी। हमरे माथपर हाथ \nरिख  कऽ बाजू तँ। \n \nसंतोषी-  हँ यै, सँठऐखऐच बात िक  एक ने बाजब। आउ, लग आउ। \n \nलँठऐच0 मी -  बूिझ  गेलॱ अहँठऐखऐ \nकेते सँठऐखऐच बजै छी। अनकर बेटा -बेटी \nउपरेमे अबै छै आ अपन बड़ कसेब कऽ छै। ि◌ नलँठऐखऽँठॱढ़ख जी  \nनिह तन। झूठ बजैत कोनो गँठॱचणरमे लाजो नै होइ छिँठॱओओ ह  ।  \n \nसंतोषी-  ि◌ नलँठऐखऽँठॱढ़ख जी तँ अहँठऐखऐ छी जे बेटीक पँठॱचॱ लऽ कऽ फेिफ  या कऽ \nउठै छी। \n \nलँठऐच0 मी -  ि◌ नलँठऐखऽँठॱढ़ख जी  ि◌ नलँठऐखऽँठॱढ़ख जी  करब तँ अ \nखिन  झॲटा पकिड़  कऽ पोटा \nि◌ नकािल  देब। \n   \n121 \n \nसंतोषी-  कनी देिख यौ तँ झॲटा पकिड़  कऽ। \n(रामलालक ँठॱखॱवेश ) \n \nरामलाल-  अहँठऐखऐ सभ कथीले हँठॱ9ओ ला -फसाद करै छी? चुपै जाउ। \nछोटकी, की बात छै? \n \nसंतोषी-  दुनू माइ-धीन हमरा कहैए, झॲटा पकिड़  कऽ पोटा िन कािल  \nदेब। \n \nरामलाल-  बड़की, अहँठऐखऐ  से \nिकए  कहिल ऐ? \n \nलँठऐच0 मी -  हँ हँ, हमरा सॴग बिढ़  गेलै तँए दुआरे। ओकरे पुिछ यौ तँ। \n \nरामलाल-  की बात छै छोटकी? \n \nसंतोषी-  ओकरे सभकँठॱणऐ पुिछ  यौ। \n \nरामलाल-  की भेलै बुँठॱढ़ण ची ? \n \nसोनी-  हमरा माथा दुखाइ छेलए। इसकूलो नै गेलॱ। बािस \nए मुहँठॱणऐ \nरही। छोटकी माएकँठॱणऐ कहिल  यिन  खाइले िद अ। तँ ओ \nकहलिन , अपनेसँ लऽ िल अ। देहमे करौआ लगल अिछ । \nई बात बड़की माएकँठॱणऐ कहिल  यिन  तँ ओ माएसँ लड़ैले तैयार \nछिथ । \n \nरामलाल-  हमरा तोरापर \nिबसवास  अिछ  बुँठॱढ़ण ची । तॲ फूिस  नै बािज  \nसकै छँठॱणऐ। हम बात बूिझ   गेलॱ। छोटकी, सोलहँठऐओॱी अहँठऐखऐक \nगलती अिछ । बड़कीसँ अहँठऐखऐ लगती मानू। नै तँ एहेन \nघरवाली हमरा नै चाही। अपन जोगार देखू। जेहने हमर \nपिर वारक सुबेवँठऐ0ण थाक चचँठऐखच सॱसे गाम होइ छेलए तेहने \nपिर वारक ँठॱखॱित  ँठऐ0ऐ ठाकँठॱणऐ मा िट मे िम लबए चाहै छी । तुरँठॱओओ त  सोिच  \nकऽ बाजू, की चाहै छी? \n   \n122 \n \nसंतोषी-  (िक छु सोिच  कऽ, बड़कीक पएर पकिड़ ) हमरेसँ गलती \nभेलै। आब गलती किह यो नै हेतै। \n \nरामलाल-  बड़की, आइ माफ कऽ िद यनु। आइ िद नसँ गलती नै \nकरतै। \nसिदकाल  मीिल  कऽ रहै जाइ जाउ। \n“जहँठऐखऐ सुमित   वहँठऐखऐ सँठॱ9णपिँठॱचण   नाना। \nजहँठऐखऐ कुमित   वहँठऐखऐ िव पित  िन धाना।” \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n123 \n \nदृ/gँैू य - दू \n \n(ँठऐ0ण था न- लखनक घर। लखन दलानपर बैसल छिथ  आ \nपािर वािर क िँठऐ0ण थ  ित क सँठॱ9ण बँठॱओओ ध मे सोिच  रहल छिथ ।) \n \nलखन-  की करी नै करी, िक छु ने फुड़ा इत अिछ । बेटी रामपरी \nसेहो ताड़ जकँठऐखऐ बिढ़   रहल अिछ । आमदनी कम छै आ \nपिर वारमे खचँठऐखच बड़ छै।  \n  ( मनोज आ संतोषक ँठॱखॱवेश। ) \n \nमनोज-  पापा, बहुते छॱड़ा सभ इसकूल जाइ छै पढ़ैले। हमहूँ सभ \nजाएब। हमरो सभकँठॱणऐ नाम िल  खा िद अ ने सरकारी \nइसकूलमे। \n \nलखन-  नाम िल खबैमे पाइ लगतै, िक ताब-कोपीमे पाइ लगतै, टीशन \nपढ़ैमे पाइ लगतै। हमरा ओतेक सकरता नै अिछ । हमरा \nबुते नै हेतौ। पिह ने पेटक िच ँठॱओओ ता  कर। \n \nसंतोष-  पापा, रामपरी आ कृँठऐ0ऐ णा जे पिँठॱ9ॱ ल  क इसकूल जाइ छै से? \nओकरा सभकँठॱणऐ पाइ नै लगै छै? \n \nलखन-  से मँठॱ9ण मी सँ पुछही गऽ। पाइ कोनो हम दइ िछ ऐ। \n \nसंतोष-  मँठॱ9ण मीकँठॱणऐ बजा कऽ \nएत ए आनू। कनी अपनेसँ कहबिन । \n \nलखन-  जो बजा आन।  \n ( संतोष शीँठऐ9ॱ मीनाकँठॱणऐ बजा कऽ अनैत अिछ  ।) \n \nमीना-  की कहै छी? \n \nलखन-  की कहब। मनोज-संतोष कहैए हमहूँ पढ़ब, से की करबै। \n \nमीना-  कँठॱ90 पा र करबै, अंगोरा करबै, धधकलहा करबै।  \n   \n124 \n \nलखन-  एना िकए  बजै छी? बोलीमे किन यो लिस  नै अिछ । हरदम \nिनशँठऐखऐमे चूर रहै छी।  \n \nमीना-  बड़ फटर- फटर बजै छी। मुँह बँठऐओॱ कँठॱखच , नै तँ बूिझ  \nिल अ। जाउ अहँठऐखऐ \nएत एसँ। एकरा सभकँठॱणऐ हम जवाब  दइ \nिछ ऐ। \n(लखनक ँठॱखॱँठऐ0ण था न) \nकी कहलँठॱणऐ मनोज ? \n \nमनोज-  मँठॱ9ण मी , हमरो सभकँठॱणऐ इसकूलमे नाम िल  खा िद अ। बहुते \nछौड़ा सभ इसकूल जाइ छै। \n \nमीना-  बड़ पढ़ु आ भऽ गेलँठॱणऐ तो सभ ? िब ना ढौएक पढ़ाइ होइ छै, \nकी खेनाइ होइ छै? पेट भरै छौ तँए \nफुड़ा इ छौ। एतए सँ \nअँठॱढ़0खैन भाग। नै तँ बढ़नी देखै छीहीन। कमा कऽ लाऽ \nतँ खो वा पढ़। नै तँ घर नै टिप  सकै छँठॱणऐ तॲ सभ।  \n \nमनोज-  मँठॱ9ण मी , हमरा सभकँठॱणऐ कमाएल हेतै। जन \nमे के रखतै? \n \nमीना-  नै कमाएल हेतौ तँ भीखे मँिग हँठॱणऐ आ ओँठॱ9ण ह रे \nखइ हँठॱणऐ।  \n \nसंतोष-  अपना बेटा- बेटीकँठॱणऐ पढ़ाबै ले होइए आ हमरा बेरमे की \nहोइए? \n \nमीना-  भगलँठॱणऐ सरधुए सभ की ? \n (बढ़नी लऽ कऽ मारैले दौगल। संतोष भािग  गेल। मनोज \nपकड़ा गेल। “ पढ़ुआकँठॱणऐ सार अिछ   भगलँठॱणऐ \nएतए से” किह  \nकिह  मनोजकँठॱणऐ मीना बढ़नीसँ झँटलक। अँठॱओओ त मे हाथसँ छूिट  \nकऽ कनैत-कनैत भािग  गेल।) \nपढ़ैए। फोकटेमे पढ़ाइ होइ छै।  \n(हकमैत-हकमैत) ऊपरेमे अँठऐऐणुआ फड़ै छै।  \nपटा/gू5ूेप।    \n125 \n \nदृ/gँैू य - तीन \n \n(ँठऐ0ण था न- आन गामक बाट। मनोज कािन  रहल अिछ । \nसंतोष-संतोष िच िच या रहल अिछ । बटोही सभसँ पूिछ  रहल \nअिछ । आँिख सँ दहो-बहो नोर जा रहल अिछ ।) \n \nमनोज-  हौ बटोही, हमरा संतोषकँठॱणऐ देखलहक ? \n \nहरेराम-   नै, हम नै देखिलयौ। \n \nमनोज-  (िह चुिक -िह चुिक  कऽ कािन ) संतोष रौ संतोष। असगरे हम \nकेना रहबै रौ संतोष। तॲ \nकेतए  भािग  गेलँठॱणऐ रौ संतोष। हौ \nबटोही, एगो छौड़ाकँठॱणऐ भागैत केतौ  देखलहक? \n \nअनबर-  नै बौआ, नै देखिल यौ। के छेलौ तोहर ओ? \n \nमनोज-  हमरे भाए छेलै। यै काकी, एगो छौड़ाकँठॱणऐ देखिल  ऐ केँठॱ9ण ह रो \nभागल जाइत।  \n \nआरती-  हँ बौआ, एगो छौड़ा हमरे पाछू-पाछू अबै छेलए। अखने \nकेँठॱ9ण हर गेल केँठॱ9ण ह र नै। \nकेतेटा छेलए? केहेन कपड़ा-लँठॱचणा \nपिह रने छै? \n \nमनोज-  नअ- दस बखँठऐखऽक छै। मिल  -ढिल  कपड़ा पिह रने छै। \n \nआरती-  हँ देखिल यौ बौआ। देखहीन गऽ अही सभमे \nकेतौ  बौआइत \nहेतौ। तुरँठॱओओ ते हमरे पाछू-पाछू छेलौ। \n \nमनोज-  संतोषबा िछ यँए रौ, संतोषबा िछ यँए रौ।  \n \nसंतोष-  ( अँठॱओओ द रसँ) हँ, \nहैइए  छी भाइजी। आबै छी।  \n \nमनोज-  \nकेतए  छँठॱणऐ रौ ? जँठॱ9ओ दी  आ। \n   \n126 \n \nसंतोष-  भूख लगल  छल। अही आँग नामे खाइ छेलॱ। \nजँठॱ9ओ दी ए एलॱ। \n \nमनोज-  जँठॱ9ओ दी  आ।  \n ( संतोषक ँठॱखॱवेश। ) \n \nसंतोष-  भायजी यौ भायजी। \n \nमनोज-  बौआ रौ बौआ। तोरा फकरैत-फकरैत हमरा ठॲठ सुखा \nगेलौ। (दुनू गरदिन  िम लैत अिछ ) \nसंतोष, भूख हमरो बड़ लािग  गेल छौ। चल, केकरोसँ \nमँठऐखणिग   कऽ खएब। \n \nसंतोष-  भायजी, ई मिल काइन बड़ नीक लोक छै। एँठऐऽॱे बेर \nकहिल यिन  जे मिल काइन िक ँठॱढ़ण छो  खाइले िद अ, बड़ भूख \nलगल यऽ तँ कहलिन - आ, खा ले। बेचारी भिर  पेट \nखुएलक। एक बेर अहुँले पूछऽ िद अ  \n \nमनोज-  बौआ, मिल काइन की सोचिथ न जे छौड़ा सभ बड़ लोभी \nअिछ ।  \n \nसंतोष-  भायजी, बेगरता भेलापर गदहोकँठॱणऐ नाना कहए पड़ै छै। आ \nओ तँ मिल काइन छिथ न। \n \nमनोज-  बेस, पूछहीन। \n(संतोष अँठॱओओ द र जा कऽ) \n \nसंतोष-  मिल काइन, मिल काइन। \n \nराधा-  की कहै छँठऐढ़ऐ? \n \nसंतोष-  कहैत तँ लाज होइए। \n   \n127 \n \nराधा-  कह ने, की कहए चाहै छँठॱणऐ? \n \nसंतोष-  भायजीओ कँठॱणऐ बड़ भूख लगल  छै। परसुए िभ नसर मँठॱ9ण मी  \nहमरा दुनू भँठऐखऐइकँठॱणऐ बाढ़िन  सँ झँठऐखऐिट  -झँठऐखऐिट   कऽ घरसँ भगाए \nदेलक। \n \nराधा-  बाप नै छथुन? \n \nसंतोष-  बाप ओकरे िद स छै। हमरा सभकँठॱणऐ कहैए पिह  ने पेटक \nिच ँठॱओओ ता  कर। \n \nराधा-  माए अपन नै िछ यौ? \n \nसंतोष-  नै, हमर माए मिर  गेलै ने तँ पापा दोसर िब आह केलकै। \n \nराधा-  भायजीकँठॱणऐ बजा आनहीन।  \n \nसंतोष-  मिल काइन, िद यौ ने, \nनेने जाइ िछ ऐ। दूरेपर खा लेतै। \n \nराधा-  तॲ चल। हम नेने अबै िछ ऐ। \n(संतोष बहराए मनोज लग आएल।) \n \nमनोज-  की कहलखुन? \n \nसंतोष-  कहलिख न, तॲ चल। हम \nनेने अबै छी। \n(राधाक ँठॱखॱवेश। लोटामे पािन   आ थारीमे खेनाइ लऽ कऽ) \n \nराधा-  ले बौआ खो। \n(मनोज बैिस  कऽ खा रहल अिछ ।) \nबौआ, नवकी माएकँठॱणऐ िध  या-पुता छौ? \n \nमनोज-  हँ, दूगो छै- एगो बेटा-एगो बेटी। \n \nराधा-  ओकरा सभकँठॱणऐ मानै छै की ?   \n128 \n \n \nमनोज-  हँ हँ, खूम मानै छै। पढ़ेबो-िल खेबो करै छै। हम कहिल ऐ- \nहमहूँ सभ पढ़ब। तइले हमरा बाढ़िन यँठॱणऐ-बाढ़िन यँठॱणऐ खूम \nझँटलक आ घरोसँ िन कािल  देलक। \n \nराधा-  तॲ खो बौआ। दुनू भँठऐखऐइ भीखो मँठऐखणिग   कऽ पिढ़ \nहऽ -िल िख हऽ । \nआइ- कािँठऐऐण   िब नु पढ़ने काज नै चलतह। केहेन-केहेन पढ़ुआ \nतँ घास िछ लै छै आ मुर खाहाकँठॱणऐ के पूछतै? \n (मनोज खा कऽ थारी धोइ देलक।) \nआब तॲ सभ जो बौआ। \n \n(दुनू राधाक पएर छूिब  ँठॱखॱणाम करै छै। राधा दुनूकँठॱणऐ  \nअिसरवाद  माथपर हाथ रिख   कऽ दइ छिथ न।) \n \nपटा/gू5ूेप।  \n  \n \n    \n129 \n \nदृ/gँैू य - चािर   \n \n(आन गामक बाट। बाटमे चलैत-चलैत मनोज आ संतोष \nगप-सँठॱ90 प  करैत अिछ । भीख मंगैक योजना बनबैत अिछ ।) \n \nमनोज-  हम गेबै तँ तॲ बजिब हँठॱणऐ आ तॲ गिबहँठॱणऐ तँ हम बजेबौ।  \n \nसंतोष-  भायजी, अहँठऐखऐ की गेबै आ हम की बजेबै? \n \nमनोज-  दुनू भँठऐखऐइ अँठॱ9ओला -ँठॱखचदल गेबै आ लोटे-िछ पली बजेबै। जेना \nमुसहरीमे होइ छेलै। \n \nसंतोष-  लोटा-िछ पली \nकेतए सँ आनबै? \n \nमनोज-  केकरा◌ेसँ मँठऐखणिग   लेबै। \n \nसंतोष-  भायजी, एगो किह यौ तँ। \n \nमनोज-  कहै िछ ऐ। आ ऽऽऽऽ, जतरा बनेिल ऐ शारदा मैया आजू गै \nबनाय ऽ ऽ ऽ ऽ ऽ ऽ ऽ।  \n भीख मंगैले एलौ, अहॴ गाम-घरमे। पढ़ैले कहिल ऐ तँ, \nदेलक माए िन कािल । बढ़नीसँ झँठऐखऐिट  -झँठऐखऐिट   कऽ सतौत \nभगौलक।  \n ( अँठॱ9ओ ला –ँठॱखचदल सूिन   लोक सबहक भीड़ भऽ गेलै।) \n \nरामसेवक-  (संतोषसँ) बौआ, एगो तोहू कही। \n \nसंतोष-  पाइ देबहक, खाइले देबहक। \n \nरामसेवक-  हँ देबौ। \n \nसंतोष-  एगो िछ पली आ एगो लोटा देबहक बजबैले? फेरो दऽ \nदेबह। \n   \n130 \n \nरामसेवक-  हँ देबौ। आिन  दइ िछ यौ। \n(अँठॱओओ द र जा कऽ एगो लोटा आ एगो िछ पली आनलक आ \nसंतोषकँठॱणऐ देलक। ) \n \nसंतोष-  भायजी, िल अ िछ पली- लोटा आ बजाउ अहँठऐखऐ।  \n(मनोज िछ पली-लोटा बजा रहल अिछ ।) \nसुनै जाइ जाउ माता-िप ता, भाए-बिह न सभ। \nआ ऽ ऽ ऽ ऽ, से \nिकए  गै सतौत माता, अपन बेटा-बेटीले \nदुनू भायकँठॱणऐ भगौलँठॱणऐ।  \nदुनू भँठऐखऐइ कोन गलती केिल  ऐ, नाम िल खबए पापाकँठॱणऐ \nकहिल ऐ। \nपापापर ओ शासन केलकै, डरे पापा जुआ पटकलकै। \nअपन बेटाकँठॱणऐ इसकूल धरेलकै, हमरा इसकूलक मुँहँठॱणण नै \nदेखौलकै। \nतैयो बैमनमा दुनू भँठऐखऐइकँठॱणऐ, पेटोक जोगार नै केलकै यौऽ ऽ  \nऽ ऽ। \n(थोपरीक बौछार भऽ गेलै। मुलिक न िब ँठऐ0ण कुट-पाइ सेहो \nपड़लै। दुनू भँठऐखऐइ पाइ िब  ँठऐ0ण कुट समिट  कऽ जाए रहल \nअिछ । दशँठऐखऽकगण सेहो अपन -अपन घर गेल। बाटमे दुनू \nभाय \nगप-सँठॱ90 प  करैत अिछ ।) \n \nसंतोष-  भायजी, कतेक भेलै? \n \nमनोज-  बहुते भेलै बौआ- पँठॱढ़ण चीस गोट टाका भेलै आ पँठऐखऐच िड  ँठॱ9ॱ बा  \nिब ँठऐ0ण कुट भेलै। की सभ करबीहीन पाइकँठॱणऐ? \n \nसंतोष-  चलू ने भायजी होटल। खूम मासु-भात खाएब आ कनी-\nमनी दाँठॱखचओ पीब लेब।  \n \nमनोज-  एहे न गँठॱ90 प  फेर किह यो धोखोसँ नै \nबिज हँठॱणऐ। कोन \nपिर िँठऐ0ण थ  ित मे लोक पाइ देलकौ, से मोन पारहीन। अबैकालमे \nमिल काइन की कहने छेलखुन से मोन छौ? \n   \n131 \n \nसंतोष-  नै भायजी िब सिर  गेिल ऐ। अहॴ किह यौ। \n \nमनोज-  पढ़ै दऽ ऽ ऽ। \n \nसंतोष-  हँ हँ हँ, आब धँठऐऽॱ दऽ मोन पड़ल। दुनू भँठऐखऐय भीखो मँठऐखणिग   \nकऽ पिढ़ हँठॱणऐ-\nिल िख हँठॱणऐ। आइ- कािँठऐऐण   िब नु पढ़ने काज नै \nचलतह। \n \nमनोज-  तब सएह, हमरा लोकिन  केना पाइक गलत काज करब? \nगुरो खुँठऐऽ9ीसँ काज चिल   जेतै। पिह ने पढ़ैक जोगार कर  \nबौआ। \n \nसंतोष-  आ रहबै \nकेतए ? \n \nमनोज-  चल ने, \nकेतौ  हलुको दाममे ओढ़ना-िब छौना कीिन  लेब आ \nकोनो टीशनपर रहब। ओतए इजोतो रहै छै। ओही \nइजोतमे राित मे पढ़बो करब आ गुजर जोग गीत गािब  \nपाइ \nओ  कमाएब। \n \nसंतोष-  भायजी, बड़ िचँठऐऽॱन िव  चार अिछ । चलू, पिह ने कोनो \nसरकारी इसकूलमे दुनू भँठऐखऐइ नाओं िल  खा लेब। तहन रहैक \nजोगार करब। सरकारी इसकूलमे पाइ बड़ कम लगतै। \nकेतौ  जँ मोनसँ पढ़बै तँ िच ँठऐऽॱन फैदा हेतै।  \n \nमनोज-  बेस, चल बौआ। आइ \nकेतौ  नाओं िल खाइ ए लेब। चल। \n(मनोज आ संतोषक ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n132 \n \nदृ/gँैू य - प/gँधँच  \n(ँठऐ0ण था न- लखनक घर। लखन आ मीना आपसमे गप-सँठॱ90 प  \nकऽ रहल अिछ । रामपरी आ कृँठऐ0ऐ णा  इसकूल गेल अिछ ।) \n \nमीना-  ँठऐ0ण वा मी, छौड़ा सभ माथा खराब कऽ देने छेलए। भने भािग  \nगेल। कहै छेलए पढ़ब। बड़ पढ़ुआक सार भऽ गेल \nरहए। अपन दुनू बेटा-बेटीक पढ़ाइ केना होइ छै से हमहॴ \nकी \nअ हँठॱणऐ बुझै छी। \n \nलखन-  अहँठऐखऐ कोनो गलती कहबै रानी। मुदा  किह यो-किह यो मोन \nपिड़  जाइए तँ बुकौर लािग  जाइए। \n \nमीना-  एकर माने अहँठऐखऐक िध  यान ओकरे सभ िद स अिछ  हमरा \nसभ िद स नै। \n \nलखन-  आिह रेबा, ओकरा सभ िद स रिह तए तँ ओकरा सभकँठॱणऐ \nतैकित ऐ ने, खोज-खबिर  रिख ित ऐ ने? \n \nमीना-  नै यौ, अहँठऐखऐ हमरा सभपर िध  यान नै दइ छी।  \n (आइसँ हमरा अहँठऐखऐक कोनो मतलब नै। )  \n(ँठॱखचिस   रहैत अिछ ।) \n \nलखन-  अहँठऐखऐ खातीर हम दुगो बेटा -ित यागलॱ आ तैयो उनटे मुँह \nफुलेने छी। \n \nमीना-  ओइ दुनू चकेठबाक नाओं नै िल अ। नै तँ बात केनादन \nभऽ जाएत। \n \nलखन-   संतोषबा मनोजबाक नाओं आब नै लेब। सएह ने और की? \n \nमीना- हमरा टोिक  नै सकै छी। हमर बेटा-बेटी मेघसँ ढब सन \nखसलै की। \n   \n133 \n \nलखन-  हे हे, पएर पकड़ै छी, दाढ़ी पकड़ै छी। \n(छुलिक -छुलिक  मीना भािग  रहल अिछ । लखन आगँठऐखऐ -पाछँठऐखऐ \nकरैत खुशामद करैत अिछ । मुदा ओ लखनसँ बजा-भुकी \nबँठऐओॱ केने अिछ  ।) \nहे हे, लोक सभ की कहतै? लखना बहुरागी भऽ गेल। \nलाउ जँठऐखऐित   द इ छी। ऐ बीचमे अहँठऐखऐ बड़ मेहनित  बला काज \nकेलॱ। मीना कृँठऐ0ऐ णा  आ रामपरीक खाि◌ तर हम जान दइले \nतैयार छी। अहँठऐखऐ सन सुँठऐओॱिर   दुिन यँठऐखऐमे के छै? हेमा मालीन \nअहँठऐखऐक तरबो जकँठऐखऐ नै छै। लाउ पएर रानी , \nकनी  जँठऐखऐित   \nदइ छी। हे हे, कान-नाक पकड़ै छी। अहँठऐखऐक कहल नै \nकाटब। \n(मीना पएर बढ़ाए देलिन । लखन ओकरा जँठऐखऐित   रहल \nअिछ ।) \n \nमीना-  देखबै, दुनू भाए-बिह न नाम करतै। कोनो सरकारी \nइसकूलमे पढ़ै छै की। पिँठॱ9ॱ ल  क इसकूलमे, पिँठॱ9ॱ ल  क \nइसकूलमे। \n(रामपरीक ँठॱखॱवेश ) \n \nरामपरी-  पापा, मँठॱ9ण मीकँठॱणऐ की भऽ गेलै? \n \nलखन-  िक ँठॱढ़ण छो  नै। थािक  गेल छेलखुन मँठॱ9ण मी ।  \n \nरामपरी-  हम जँठऐखऐित   देित ऐ। अहँठऐखऐ \nिकए  हरान भेलॱ। लोक बुझतै तँ \nकी कहतै? \n \nलखन-  की कहतै बुँठॱढ़ण ची ? किह यो गड़ीपर नाउ तँ किह यो नाउपर \nगड़ी। बुँठॱढ़ण ची , अहँठऐखऐ अखने इसकूलसँ \nिकए  चिल  एिल ऐ? \n \nरामपरी-  पापा, कृँठऐ0ऐ णो  चिल  आएल। नुकाएल अिछ । इसकूलमे हेड \nसर खूम मारलिख न। परीँठॱचॱामे सभ  िव षयमे लँठऐओखडूए नंबर \nएलै ओकरा। \n   \n134 \n \nमीना-  तहन हेड सर पढ़ेलिख न की? कािँठऐऐण  सँ तॲ सभ इसकूल \nबँठऐओॱ कर। ऐसँ बिढ़  यँठऐखऐ मुँठॱखचखे।  \n \nरामपरी-  हेड सर पढ़ेलिख न नै तँ आन सभ िव ँठऐॱणाथँठऐखओक िर  जँठॱ9ओ ट  \nबिढ़ यँठऐखऐ  िकए  होइ छै। हमहूँ बिढ़ यँठऐखऐ  जकँठऐखऐ पास छी। चलए \nनै आबए तँ आँग ने टेढ़।  \n \nमीना-  किह  देिल यौ। कािँठऐऐण  सँ ओइ इसकूल नै जेबाक छौ। \nसरकारी इसकूल जइहँठॱणऐ। ओतइ नाओं िल  खा देबौ। \n \nरामपरी-  बेस जएह कहबीन सएह ने करबै। मुदा।  \n \nमीना-  मुदा, तुदा हम िक ँठॱढ़ण छो  नै बुझै िछ ऐ। जे कहै िछ \nयौ से \nकर। बुझलँठॱणऐ।  \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n135 \n \nदृ/gँैू य - छह \n(ँठऐ0ण था न- रेलबे ँठऐ0ण टेशन। मनोजकँठॱणऐ बामा हाथ कटल छै आ \nसंतोषकँठॱणऐ दुनू आँिख   गायब छै। संतोष मनोजक कनहा \nपकिड़  ँठॱ90 लेटफा◌ॅमँठऐखऽपर घूिम   रहल छै। तखने अटैची लऽ कऽ \nराम सेवकक ँठॱखॱवेश। राम सेवक टकटकी लगा कऽ दुनूकँठॱणऐ \nदेिख  रहल अिछ । मुदा िच ँठॱओओ हैत नै अिछ ।) \n \nरामसेवक-  बौआ सभ, हमरा िच ँठॱओओ है छीही?  \n \nसंतोष-  हँ हौ, \nिकए  नै िच ँठॱओओ ह बह। िच ँठॱओओ ह ल लोक केतौ  अनिच ँठॱओओ हा र \nहोइ छै। बाजबसँ हम बूिझ  गेिल यऽ। तोहॴ  ने हमरा \nिछ पली-लोटा आिन  देने छेलहक आ गानापर पाइ ओ  देने \nछेलहक। \n \nरामसेवक-  हँ हँ हँ बौआ। तोरा दुनू भँठऐखऐइकँठॱणऐ एना \nिकए  भऽ गेलौ? \nपिह ने केहेन बिढ़ यँठऐखऐ  छेलँठॱणऐ।  \n \nमनोज-  दुनू भँठऐखऐय इसकूलसँ बससँ टूरपर जाइ छेिल  ऐ। ँठण0ऽाइबरकँठॱणऐ \nआ◌ॅभरटेक करैमे संतुलन नै रहलै। बस पलटी मािर  \nदेलक। छह-सात गो मरबो केलै। धिन  हेड सर जे हमहूँ \nसभ जीलॱ। बेचारा अपना िद ससँ खरचा कऽ जी-जान \nलगा देलिख न। \n \nसंतोष-  दूगो ँठऐ0ण पोटँठऐखऽ डेथ भेलै। दूगो  हा◌ॅँठऐ0ण पी टल पहुँचैत-पहुँचैत दम \nतोिड़  देलकै। तीन गो हॉँठऐ0ण पी टलमे दू िद नका बाद दम \nतोिड़  देलक। \n \nरामसेवक-  तॲ सभ आब ठीक छँठॱणऐ ने? \n \nमनोज-  हँ अहँठऐखऐ सबहक पएरक दुआसँ आब हमरा सभ िव  कलँठऐखणगो \nभऽ कऽ ठीक छी। अहँठऐखऐ \nकेतए  जाइ िछ ऐ काका ? \n   \n136 \n \nरामसेवक-  कनी  िद ँठॱ9ओ ली  जाइ िछ ऐ बौआ। हमर छोटका बौआ िद ँठॱ9ओ ली एमे \nपढ़ै छै। ओकर तबीयत खराब छै। सएह अबैले फोन केने  \nरहए। बौआ, हम जाइ िछ \nयौ।  हमर गाड़ी अबै छै।  \n ( दुनू भँठऐखऐइ पएर छूिब   ँठॱखॱणाम केलक। ) \nराम सेवक अिसरवाद  दऽ ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \n \nसंतोष-  भायजी, अहँठऐखऐकँठॱणऐ इसकूलक बेर भऽ गेल हएत ने? \n \nमनोज-  हँ हँ लेटे भऽ रहल अिछ । वएह भँठॱणऐट गेलिख  न। \nगप-\nस ँठॱ90 प मे टेम लिग  गेल। \n \nसंतोष-  जाउ, अहँठऐखऐ इसकूल। बेसी लेट हएत तँ सर मार ता । \n \nमनोज-  अहँठऐखऐ ठीकसँ रहब। बेसी एँठॱ9ण ह र-ओँठॱ9ण हर नै करब। ँठऐ0ण टेशनपर \nचोर-उचँठऐऽॱा बड़ रहै छै। िछ पली ओ -लोटो पार कऽ देत। \n \nसंतोष-  हम लगे-पासमे घुमबै आ जेतए  जेबै झोरा लटकेने जेबै आ \nलटकेने रहबै। जाउ अहँठऐखऐ , लेट होइए। \n(मनोज बँठऐ0ण ता लऽ कऽ ँठॱखॱँठऐ0ण था न)  \n पढ़ै तँ हमहूँ छेलॱ। पढ़ै ओ क मोन होइए। मुदा भगवानक \nइएह मजँठऐखओ छेलिन   तँ हम की कऽ सकै छी? पिढ़  सकै छी \nमुदा। खैर  हमरा नै पढ़ल हएत तँ कोनो बात नै। मुदा \nजेना-तेना भाइजीकँठॱणऐ अब ँठऐ0ण स  पढ़ाएब। आगू भगवानक \nिक रपा। \n(ँठॱ90 लेटफा◌ॅमँठऐखऽपर एकठाम \nबैिस  कऽ झोरासँ िछ पली-लोटा \nिन कािल  आ झोरा कनहापर लटका अँठॱ9ओ ला -ँठॱखचदल गेबाक \nतैयारी केलक।) \n(1)\n आ ऽ ऽ ऽ ऽ, जतरा बनेिल ऐ बाबू भैया \nभीख मंगैले आइ। टका-दू टकासँ िक नको, िक छु नै \nिब गरतै यौऽऽऽ। \nकरमक फल सभकँठॱणऐ भेटै छै, \nभलाइक बदला भलाइ भेटै छै। \nमुँठऐॱढ़ी बािँठॱओओ ह   सभ िक यो अबै छै,   \n137 \n \nहाथ पसािर  सभकँठॱणऐ जेनाइ छै।  \nतैयो नै दाइ-माइकँठॱणऐ दया अबै छै आइऽ ऽ ऽ।  \n \n(दशँठऐखऽक -ँठॱचढ़ोताक भीड़ पाइ बरसा रहल छै। संतोष \nमँठऐ0ण ती मे गािब  रहल छै।)  \n \n(2)\n कोन कुकमँठऐखऽ केिल  ऐ हम, बाबू भैया दाइ-माइ। जेकर \nफल आइ भोगै छी यौऽ ऽ ऽ। \nसतौत माए घरसँ भगौलकै, बाप िप ँठॱचणी भऽ घूिम   नै \nतकलकै। \nदसे-बारहमे दुनूकँठॱणऐ भगौलकै, \nभिर  पेट खाइले नै देलकै। \nपढ़ैले बढ़नीसँ झँटलकै, \nअपनाकँठॱणऐ खूब पढ़ौलकै।  \nभीख मँठऐखणिग   दुनू पढ़ै छेलॱ, \nबस पलटीमे िव कलँठऐखणग भेलॱ  \nआँठॱओओ ह र भऽ नै पिढ़  सकलॱ, \nभायजीकँठॱणऐ इसकूल पठेलॱ  \nअनाथक नाथ अहॴ सभ \nदुिख याकँठॱणऐ उबारबै यौऽ ऽ ऽ ऽ।  \n \n(थोपरीक बौछार भेल। पाइक ढेर लािग  गेलै। पाइ \nसमिट  संतोष अपन जगहपर आिब  गेल। सभकँठॱणऐ ँठॱखॱणाम \nकऽ संतोषक ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \n \nपटा/gू5ूेप।  \n   \n138 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nतेसर अंक  \n   \n139 \n \nदृ/gँैू य - एक \n \n(लखनक घर। लखन आँगन बहािर  रहल छिथ। मीना \nखिट यापर पड़ल-पड़ल हुनका देिख  रहल छिथ ।) \n \nमीना-  \nकनी  हाथ बैसा कऽ बहारब। खर-पात ओिह ना छूिट  \nजाइए। \n \nलखन-  हमरा जिह ना हएत तिह ना ने बहारब। \n \nमीना-  खाली तीन मन भातक गोला खाइमे होइए। होउ, हबर-\nहबर \nआँग ना बहाँठॱखच। वतँठऐखऽनो  ओिह ना छै। \n \nलखन-  ताबे अहँठऐखऐ वतँठऐखऽनो मँठऐखऐिज   लेब से नै। \n \nमीना-  िकए  अहँठऐखऐक देहमे करौआ लगल अ िछ । हम आइ िक ँठॱढ़ण छो  \nनै करब। आइ हम भिर  िद न बैस-सुित  कऽ खुशी \nमनाएब। \n \nलखन-  कथीक खुशी? \n \nमीना-  आइ दुनू भाए-बिह नक मैिँठऐ99  कक िर जँठॱ9ओ ट  िन कलैबला छै। \nदुनू बुझैले इसकूल गेल अिछ । ओना दुनू \nबिढ़ यँठऐखऐ  नँठॱ9ण ब रसँ  \nफँठऐ0ण ट हेँठॱ9ॱ बे करतै। ई हमर दाबा अिछ ।  \n \nलखन-  पािन मे मछरी, नअ-नअ कुिट या बखरा। िर जँठॱ9ओ ट  अपना \nहाथमे अिछ  जे दाबा करै छी। \n \nमीना-  अपन हाथमे नै अिछ  तइसँ की। हमर बेटा फँठऐ0ण ट  \nिड िब जनसँ पास करबे करत। \n \nलखन-  \nखैर  अहँठऐखऐसँ के जीतत ? \n   \n140 \n \nमीना-  तहन िकए  मुँह लगबै छी? जाउ, वतँठऐखऽन-बासन आिन  िल अ। \nएँठॱचणै मँठऐखऐिज   िल अ। खेनाइ ओ क बड़ बेर भऽ गेलैए। \n(लखन अँठॱओओ द रसँ वतँठऐखऽन-बासन आिन  मँठऐखऐिज   रहल अिछ ।) \n \nलखन-  अ खिन  तक बौआ सभ नै आएल? \n \nमीना-  जे काज करए गेलै से कए कऽ ने आएत। ओना अिब ते \nहएत। ताबे हम सुतै छी। \n(कनैत-िख जैत कृँठऐ0ऐ णा आ रामपरीक ँठॱखॱवेश। ) \n \nलखन-  \nिकए  कनै छह बौआ? िकए  कनै छी बुँठॱढ़ण ची ? \n \nरामपरी-  (िह चिक -िह चिक  कऽ) हम एक नंबर ले फाइल भऽ गेिल ऐ। \n \nलखन-  आ बौआ?  \n \nरामपरी-  बौआकँठॱणऐ तँ और कनीयँठॱणऐ नंबर छै।  \nहमरोसँ दस नंबर कम छै। \n \nलखन-  जाउ, दुनू भाए-बिह न, मँठॱ9ण मीकँठॱणऐ किह  यनु। बड़ दाबा करैत \nछे\nली । \n(कनैत-कनैत दुनू मीना लग पहुँचल। मीना फुड़फुड़ा  कऽ  \nउठ ली ।) \n \nमीना-  िकए  कनै जाइ छँठॱणऐ तॲ सभ ? \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  दुनू भाए-बिह न फाइल भऽ गेिल यौ। \n \nमीना-  इसकूलमे कए गो फाइल भेलै? \n \nरामपरी-  तीन सए िवँठऐॱणाथँठऐखओमे दूगो। उहो हमहॴ दुनू भाए -बिह न। \n   \n141 \n \nमीना-  ओ, बूिझ  गेिल ऐ। मँठऐ0ण टरबा कोनो चँठऐऽॱर -चािल  लगौने \nहएत । \n \nरामपरी-  नै मँठॱ9ण मी , सरक कोनो चँठऐऽॱर -चािल  नै भऽ सकै छै। हमरे \nसबहक गलती हेतै।  \n \nमीना-  ज\nखिन  तोरे सबहक गलती हेतै त खिन  आइ अ खिन सँ तॲ \nसभ िक ताब-कोपी छुइ नै सकै छँठॱणऐ। सोचै छेलॱ बेटा -बेटीकँठॱणऐ \nइसपी. कलँठॱढ़0 ट र बनाएब। जो रामपरी िक ताब कोपी नेने \nआ। डािह  दइ िछ ऐ। ओते पाइमे केते जमीन कीनने \nरिह तॱ? तोरा सभकँठॱणऐ पढ़ाबैमे कंगाल भऽ गेलॱ। अखिन  \nिक ताब-कोपी ला, सभटाकँठॱणऐ डाि◌ ह दइ िछ यौ।  \n \nरामपरी-  एगो मौका और दहीन मँठॱ9ण मी । \n \nमीना-  मौका-तौका हम नै बुझै िछ ऐ। तोरा सबहक खाित र हम \nबीिक  गेलॱ। जो आब तॲ सभ मुँठॱखचखे रह। हमरा नै \nपढ़ेबाक-िल खेबाक अिछ । हमरा सामनेसँ भागै जाइ-जो।  \n (दुनू भाए-बिह न मँठॱ9ण मी क पएर पकिड़  लैत अिछ ।) \n \nरामपरी-  मँठॱ9ण मी , एकटा मौका आ◌ैर दहीन। \n \nकृँठऐ0ऐ णा -  मँठॱ9ण मी , एगो मौका और दहीन। \n \nलखन-  कहै जाइए तँ एगो मौका और िद \nयौ।  असफलते \nसफलताक जननी अिछ । \n \nमीना-  हमरा नै सीखाउ। हम अपने बड़ सीखने छी। केहेन \nकेहेन \nगेँठॱ9ओ ला  तँ मोछबला एँठॱ9ओ ला  आ मँठॱणण छबला गेँठॱ9ओ ला  तँ \nिन मोँठॱढ़ण छा  एँठॱ9ओ ला । अपन काज कँठॱखच अहँठऐखऐ। पएर छोड़ै जाइ \nजो। मौका हम नै बुझै िछ ऐ। \n(कृँठऐ0ऐ णा आ रामपरी पएर नै छोड़ै छै। मीन ा जबरदँठऐ0ण ती  \nलगमे राखल ठँठऐढ़0गासँ दुनूकँठॱणऐ मािर  -मािर  कऽ भगबै छै।)   \n142 \n \nसभसँ घिट या काज पढ़ेनाइ-िल खेनाइ अिछ । एहनो सड़ल \nकाज िक यो करए? \nपटा/gू5ूेप।    \n143 \n \nदृ/gँैू य - दू \n(ँठऐ0ण था न- रामलालक घर। लँठऐच0 मी , संतोषी, सोनी, मोनी, \nपँठॱ90 पू, रानी, अमर आ सुमन रामलालक संग ँठॱखॱसँठऐओॱ मुँठण0खामे \nबैसल छिथ  दलानपर। सभ एक दोसरकँठॱणऐ चकलेट खोआ \nरहल अिछ । सोनी-मोनीक िर जँठॱ9ओ ट क खुशीमे।) \n \nरामलाल-  हमर सोनी बेटी अपन इसकूलमे ँठऐ0ण टूड फँठऐ0ण ट  आ मोनी \nँठऐ0ण टूड सकेँठॱओऐ ड  केली । एहेन सुँठॱओओ द र िर जँठॱ9ओ ट  पािब  हम अित  \nँठॱखॱसँठऐओॱ छी। आ बड़की अहँठऐखऐ ?  \n \nलँठऐच0 मी -  िर जँठॱ9ओ टक खुशीमे हमरा मोन होइए दाँठॱखच पीिब  तॱ। मुदा \nलोक की कहत? \n \nरामलाल-  छोटकी अहँठऐखऐ ? \n \nसंतोषी-  हमहूँ बहुत ँठॱखॱसँठऐओॱ छी। हमरा मोन होइए जे हमहूँ पिढ़  तौ \nआ एहने िर जँठॱ9ओ ट  अिन तॱ। बड़ नाम होइतए। \n \nरामलाल-  ई तँ आब संभव नै अिछ । िध या-पुताक \nसँठॱ9ण बँठॱओओ ध मे अपन \nिव चार िद अ। \n \nसंतोषी-  हमर इएह िव चार जे \nजेतेक संभव हुअए, सभ िध या-पुताकँठॱणऐ \nमनसँ पढ़ाउ आ कािब ल बनाउ। िव ँठऐॱणा सभसँ पैघ धन \nछी। ई ँठऐ0ण था यी सँठॱ9ण प ित   छी। \n \nरामलाल-  अहँठऐखऐक िव  चार अित  उँठॱचणम अिछ  । हमरा बेसी पढ़ाएल तँ नै \nहएत मुदा जेतए  तक हएत तइमे पएर पाछू नै करब। \nमिर तो दम तक िह ँठॱ9ण म त नै हारब। सुनै जाइ-जाउ बौआ-\nबुँठॱढ़ण ची सभ। अहँठऐखऐ सभ खूम मनसँ पढ़ु। खचँठऐखच जे हेतै से \nहम जेना-तेना पुराएब। \n \nसभ िध या-पुता- जी पापा, हम सभ खूम मनसँ पढ़ब आ \nबड़का हाि◌ कम बनब। \n   \n144 \n \nपटा/gू5ूेप।  \nदृ/gँैू य - तीन \n \n(ँठऐ0ण था न- रेलबे ँठऐ0ण टेशन। संतोष अँठॱ9ओ ला -ँठॱखचदल गाबैक तैयारी \nकऽ रहल अिछ ।) \n \nसंतोष-  बारह बजे राित मे भाइजी आएल रहिथ , ओ कहलिन - \n“बौआ, हम आइ.ए.सए. क परीँठॱचॱामे ँठऐ0ण टूड फँठऐ0ण टँठऐखऽ केलॱ। आब \nहम कलँठॱढ़0 टर बनब। हम ँठऐ99ेिन ◌ ंगमे जा रहल छी। तॲ \nठीकसँ रिह \nहऽ । हम जल् दी ए आएब।” \n आ भवानक मिह ना, अगम-अथाह छै यौऽ ऽ ऽ ऽ। \nतन मन धनसँ ँठॱचढ़म कँठॱखच , सफलता भेटबे करत। \nअहॴसँ भीख मँठऐखणिग   भाइजीकँठॱणऐ पढ़ौिल  ऐ। अहॴक अिसरवाद सँ, \nकलँठॱढ़0 ट र बनेिल ऐ। तैयो बाप-पीँठॱचणी भऽ , हुलकी ओ  नै देलकै \nयौ ऽ ऽ ऽ। \n (नीक बेँठॱढ़0 ती  ँठॱओण वमे मनोजक ँठॱखॱवेश। ) \n \nसंतोष गीत गे◌े◌ेनाइ बँठऐओॱ कऽ देलक। मनोज सभकँठॱणऐ दिह  ने \nहाथसँ ँठॱखॱणाम करै\n छ िथ । \n \nमनोज-   बौआ संतोष, नीक छी ने? \n \nसंतोष-   भाइजी एलॱ।  \n  (पएर छूिब  ँठॱखॱणाम कऽ )  \nहम पूणँठऐखऽ कुशल छी। अपने नीकेना एलॱ ने? \n \nमनोज-  हँ बौआ, हम \nबिढ़ यँठऐखऐ  जकँठऐखऐ एलॱ ँठऐ99ेिन ◌ ंगो बड़ नीकसँ केलॱ। \n  परम आदरणीय, \n  माए-बाप, भाय-बिह न। \n  मनोजक हािदँठऐखऽक ँठॱखॱणाम।  \nअपने सबहक \nअिसरवादसँ हम आइ आंँठण0ढ़ँठॱखॱदेशक कलँठॱढ़0 ट र \nबिन  ँठॱढ़ख वाइन करए जा रहल छी। एकटा भीखमंगाकँठऐढ़0 \nअपनेक टाका-दू टाका तािर  देलक। तइले अपने सभकँठॱणऐ \nहािदँठऐखऽक धैनवाद ।   \n145 \n \nहमरा कलँठॱढ़0 टर बनेबाक मूल ँठॱचढ़ेय हमर परम िँठॱखॱ  य अनुज \nसंतोषकँठॱणऐ जा रहल छिँठॱओओ ह  । \nआइक बाद हमर सं तोष अपने सभकँठॱणऐ सेवा नै कऽ \nसक ता । िह नका अपने संग नेने जा रहल िछ यिन । हमरा \nलेल ई की की नै के ला । हम िह नकर संग आब केना \nछोिड़  देबिन । हम आजीवन िह नकर आभारी रहबिन । \nअंतमे, यएह कहब जे हमरा सबहक गलतीकँठॱणऐ ँठॱचॱमा करब। \nधैनवाद ।  \n \nसंतोष-  हम अपने सबहक संग घूिल -िम ल गेल रही। एतएसँ \nटसकबाक मोन नै होइए। मुदा भाइजीक आदेशकँठॱणऐ केना \nठोकरा सकै छी? जाइए पड़त। ँठॱचॱमाँठॱखॱाथँठऐखओ संतोषक िद  ससँ \nसमँठऐ0ण त दशँठऐखऽक वृंदकँठॱणऐ कोिट  -कोिट  \nधैनवाद ।  \n \n(मनोजक संग झोरा-झपटी लऽ कऽ संतोषक ँठॱखॱँठऐ0ण था न।) \n \nपटा/gू","size_mb":0.99,"has_text":true},"Videha 142.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 142.pdf","name":"Videha 142.pdf","text":"िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA  \n'िवदेह' १४२ म अंक  १५ नव/gट94बर २०१३ (वष/gंँृ ६ मास  ७१ अंक १४२)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१ . संपाद की य संदेश  \n  \n२ .  ग/g।ऊ4  \n  \n२.१.१. /gबख6योित - एक युग :  टच वुड भाग  ६ २. जगदान/gब88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा- से/gब98समेन  \n  \n२.२.१. परमे/gब58र कापिड़ - ल/g35छमी आ गोधन २. राम भरोस कापिड ‘/gषफछमर ’- िच/gब88तन - मैिथलीक भिव/g3छ3यक \n/gब6बसंग ३.कुमार अिभन/gब88दन - दुग/g365/g3छषतुितक लोकपर/gब9षपरा ◌ः िझिझया ४. नव/g3खछदु कुमार झा-टाकाक आभाव मे ठ/gब9छप अिछ \nकोसी महासेतूक काज सहरसा-फारिबसगंज अमान पिरवत/g36फनक काज मद  \n  \n   \n२.३.१. जगदीश च/gट88/g40ँ ठाकुर ‘अिनल’- १. /gटँटितब/gंट0 सािह/gट84यकारक अ/gटँटितब/gंट0 गजल २.अरिव/gट88दजीक आजाद गजल  २.\nओम /gटँटकाश -गजल समी/gट5टा (पेटारसँ)  \n  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n२.४.१. अिमत िम/gट57 - गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) २. चंदन कुमार झा- बहुत िकछु बुझबैए  : िकयो बूिझ निह सकल \nहमरा    \n  \n२.५. जगदान/gट88द झा ‘मनु’- गजल समी/gट5टा \n  \n२.६. गजे/gट88/g40ँ ठाकुर    )संपादकीय सिहत   ४टा आलेख (   गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) \n२.७. मु/gं8टाजी- गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) \n  \n२.८.१. धीरे/gट88/g40ँ /gटँटेमिष/gंँृ गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) २. आशीष अनिच/gट88हार - गजल समी/gट5टा \n(पेटारसँ) \n  \n३ .  प/g।ऊ4  \n३.१. कािमनी कामायनी- संग  िदअ सिदखन अिहना  \n  \n३.२. दुखन /gटँटसाद यादव -छीनाझपटी  \n  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \n३.३. सुबोध कुमार ठाकुर- केकरा सँ कहब ◌ै \n  \n३.४. ओम /gटँटकाश - गजल  १ -२ \n  \n  \n३.५. गंगेश गुंजन- नेता जी बकवास करै छिथ  \n  \n३.६. राजदेव म/gट8ं ड ल \n  \n  \n३.७. स/gट88दीप  कुमार  साफी  \n  \n३.८. भालच/gट88/g40ँ  झा-आजुक  बेटी  \n  \n  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \n४ . िम िथ ला क ला -संगी त  १. /gऊ7वयोित झा चौधरी २. राजनाथ िम/gट57 (िच/gट55मय िमिथला) ३ . उ मेश \nम/gट8ंडल (िमिथलाक वन/gं04पित / िमिथ लाक  जी व -ज/gट88तु/ िमिथ लाक  िजन गी ) \n  \n  \n  \n5 .बालान/gंँ4 कृते- अिमत िम/gऊँ7 - हा थी  गेलै भोज  ख ाए  \n  \n6 . भा षा पाक र चना -लेखन  -[ मानक मैिथ ली ] \n  \n7 .डॉ . अ मर ज ी  झ ा-  भतृ/g।वॉहरेः भाषाशा/g।इ4/gऊँँा◌ीय योगदानम् / VID EH A MA IT HI L I S AM SK RI T EDUC AT I ON ( c o nt d .)  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि/gऊँँकाक सभटा पुरान  अंक  ( /g4इैेल , ितरहुता आ देवनागरी  मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीच/g।व।क िलंकपर उपल/gऊैऊध \nअिछ। All the old issues of Vide ha e journ al ( in Braille, T irhuta and Devan ag ari versions ) are \navailable for pdf d ownloa d at th e following link.  \nिवदेह ई-पि/gट55काक सभटा पुरान अंक /g409ेल , ितरहुता आ देवनागरी /gटँ5पमे Videha e journ al's all old issues in Braille \nTirhuta a nd Devan agari versions  \nिवदेह ई-पि/gट55काक पिहल ५० अंक  \n \nिवदेह ई-पि/gट55काक ५० म सँ आग/gंँंक अंक \n \n  \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक/gऊ4। अपन साइट / /gऊैऊलॉगपर लगाऊ।  \n /gऊैऊलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेले/gऊ7इट कए \"फीड यू.आर.एल.\" \nमे http://www.videh a.co.in/i ndex.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड /gऊवऊा/gऊैइत कए सकैत छी।  गूगल रीडरमे प ढ़बा \nलेल  http://re ader. goo gle.com/  पर जा कऽ  Add a   Su bscription  बटन ि/gट70लक क/gटँ5  आ खाली \n/gं04थानमेhttp:/ /www.videh a.co.in /index.xml  पे/g।इ4ट क/gऊवँ आ  Ad d   बटन दबाउ।  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \nJoin official Videha fac ebo ok group .  \n  \nJoin Videha g oogl egrou ps  \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/g।इ4ट साइट  \nhttp:/ /videh a12 3radio.wordpress.c om/  \n  \n  \n  \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला/gऊँऊरमे निह देिख / िलिख पािब रहल छी , (cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at ggaje ndra@vide ha.com) तँ एिह हेतु नीच/g।व।क िलंक सभ पर \nजाउ। संगिह िवदेहक /g।इ4तंभ मैिथली भाषापाक / रचना  लेखनक नव -पुरान अं क पढ़ू।   \nhttp:/ /dev ana agarii.ne t/  \nhttp:/ /kaulo nline.com/u nina gari/   ( एतए बॉ/gऊ7इसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क/gऊवँ , बॉ/gऊ7इससँ कॉपी क/gऊवँ आ वड/g।वॉ डॉ/gऊ7इयुमे/gऊ88टमे \nपे/g।इ4ट कए वड/g।वॉ फाइलक/gऊ4। सेव क/gऊवँ। िवशेष जानकारीक लेल ggajen dra@videha .com पर स/gऊै4पक/g।वॉ क/gऊवँ। ) ( Use Firefox \n4.0 (from  WWW.MOZILL A.COM  )/ Opera/ S afari/ Int ernet Explorer 8. 0/ Flock 2.0/ Go ogle Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal athtt p://www.videha .co.in/ . )  \n  \nGo to the link below for downlo ad of ol d issues of VIDEHA Maithili e  magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Vid eo/ Bo ok/ pain tings/ p hoto files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ \nिच/gऊँँकला/ फोटो सभक फाइल सभ ( उ/gऊ74चारण , बड़ सुख सार आ दूव/g।वँ/gऊँऊत मं/gऊँँ सिहत ) डाउनलोड करबाक हेतु नीच/g।व।क िलंक पर \nजाउ। \n VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आक/gंँ5इव  \n  \n \n \n/gऊ7वयोितरी/gऊँ8र पूव/g।वॉ महाकिव िव/g।ऊ4ापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती /gऊवऊाचीन कालिहसँ महान पु/gऊव4ष \nओ मिहला लोकिनक कम/g।वॉभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु/gऊव4ष ओ मिहला लोकिनक िच/gऊँँ  'िमिथला र/gट79 '\n मे देखू। \n  \n \n \nगौरी -शंकरक पालवंश कालक मूि/gऊँ4/g।वॉ, एिहमे िमिथला/gऊँऊरमे (१२०० वष/g।वॉ पूव/g।वॉक ) अ िभलेख अंिकत अिछ। िमिथलाक भारत \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \nआ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अ/gऊ88या/gऊ88य /gऊवऊाचीन आ नव /g।इ4थाप/gऊ84य , िच/gऊँँ , अिभलेख आ मूि/gऊँ4/g।वॉकलाक़ हेतु देखू 'िमिथलाक \nखोज' \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ स/gऊै4बि/gऊ88धत सूचना, स/gऊै4पक/g।वॉ, अ/gऊ88वेषण संगिह िवदेहक सच/g।वॉ-इंजन आ /gऊ88यूज सिव/g।वॉस आ िमिथला, मैिथल आ \nमैिथलीसँ स/gऊै4बि/gऊ88धत वेबसाइट सभक सम/g।ैॉ संकलनक लेल देखू \"िवदेह सूचना संपक/gंँृ अ/gट88वेषण \"\n \nिवदेह जालवृ/gऊँ4क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" ( मैिथलीक सभसँ लोकि/gऊवऊय जालवृ/gऊँ4 ) पर जाउ।  \n  \n \nसंपा द क ी य \n१) सभसँ पिहने गजलक भाषा देखू। भाषा मने कहीँ एहन  तँ नै छै की  को नो  \nगजलकार /g।इ4वतं/gऊँँता केर नामपर गजलमे िह/gऊ88दी भाषाक /gऊवऊयोग के ने छिथ। ऐ ठाम ई  \nधेआन देबाक ग/gऊैइप िथक जे जँ अपन भाषामे कोनो श/gऊैऊद नै हो तँ ओकरा लेल जा \nसकैए। \n२) भाषा देखलाक बाद /g।इॉयाकरणपर आउ। /g।इॉयाकरण मने रदीफ , कािफया आ बहर।  \n३) /g।इॉयाकरण देखलाक बाद समा/gऊ88य गजल दोष आ गजल िवशेषताक/gऊ4। देखू।  \n४) गजल दोष आ गजल िवशेषताक/gऊ4। देखला बाद भावनाक/gऊ4। देखू। ऐठाम हम ई मोन  \nपाड़ए चाहब जे का/g।इॉय मा/gऊँँ कागजपर लीखल श/gऊैऊद नै हेबाक चाही बि/gऊै8क अपन  \nजीवनक कम/g।वॉसँ अनु/gऊवऊािणत हेबाक चाही। मने जँ केओ दिलतक/gऊ4। सतबै छिथ मुदा ओ  \nअपन गजलमे दिलतक/gऊ4। पूजा करै छिथ तँ हमरा िहसाब/gऊ4। ई दूिषत भावना भेल।  \n५) जँ किथत रच नामे बहर  काि फया रदीफ  नै छै तँ ओ गजल नै भेल मुदा ओ रच ना  \nप/g।ऊ4 तँ छै तँए ओ रचना प/g।ऊ4मे /gऊवँपमे केहन छै तकरो िववेचना क/gऊवँ। ऐठाम हम ई  \nज/gऊवँर कहए चाहब जे जँ कोनो का/g।इॉयमे भावना नै छै खाली /g।इॉयाकरण छै तँ ओकरा \nश/gऊैऊद िवलास मानल जाए , कोनो िद/g।ॉऊत नै मुदा जँ कोनो का/g।इॉयमे /g।इॉयाकरण छै \nमुदा दूिषत भावना छै  तँ ओक रा अपर ाध मानल जा ए। संगे- संग हम ईहो कहए चाहब  \nजे जािह का/g।इॉयमे ने /g।इॉयाकरण छै आ भावना सेहो दूिषत छै ओकरा महाअपराध मानल  \nजाए। \nऐ िकछु समा/gऊ88य िनद/g।7ॉशक संग अम अपन एकरा िवराम दए रहल छी। अह/g।व। सभ लग जँ \nकोनो आर ग/gऊैइप हुअए तँ िट/gऊैइपणी /gऊवँपमे सूिचत कएल  जा ए। \n \nऐ िवशेष/g।व4कक/gऊ4। पढ़ैत काल दूटा ग/gऊैइप मोन राखू---  \n \n१)      पिहल जे ऐ िवशेष/g।व4कमे बहुत रास एहनो आलेख सभ अिछ जे की िवदेहक आन - आन  अंक ओ अनिच/gऊ88हार आखरपर \n/gऊवऊकािशत भ ' चुकल अिछ। मुदा हम एकरा ऐठ/g।व। मा/gऊँँ ऐ उ/g।ऊ4े/g।इऊयसँ देलहु जे पाठक लग एकै संगे एहन सूचना भेटै जे की गजलक \nसमा/gऊ88य ग/gऊैइप बुझबा लेल आन ठाम नै बौआए पड़ै। जँ मा/gऊँँ नवे आलेख हम िदितऐ तँ बहुत संभव जे बहुत रास जानकारी ऐ \nिवशेष/g।व4क नै आिब सकैत। मुदा आब हमर ई िव/gऊँ8ास अिछ जे गजलपरहँक /gऊवऊायः -/gऊवऊायः सभ जानकारी एक संगे पाठकक/gऊ4। भेटति/gऊ88ह ऐ \n/gऊवऊयासमे हमरा लोकिन कते सफल छी से मा/gऊँँ पाठक किह सकै छिथ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \n२)      ऐ िवशेष/g।व4कक/gऊ4। पढ़ैत काल बहुत बेर पाठकक/gऊ4। ई लगति/gऊ88ह जे बहुत रास त/gऊ8ँय  \nदोहराओल गेल छै। पाठकक/gऊ4। ईहो लगति/gऊ88ह जे सभ आलोचक मा/gऊँँ एकै प/gऊँऊ वा \nत/gऊ8ँयक/gऊ4। बारेमे घॲघाउज कए रहल छिथ। ऐ संदभ/g।वॉमे हमर अनुभव अिछ जे ई मा/gऊँँ  \nऐ दुआरे  भ' रहल छै कारण गजल िवषयपर पिहल बेर एते मा/gऊँँामे आलोचना-समी/gऊँऊा-समालोचना एकै ठाम /gऊवऊ/g।इ4तुत कएल गेल छै तँ \nऐ तरहँक दोह राव संभव। \nिवदेहक ऐ \"गजल आलोचना - समालोचना-समी/gऊँऊा\" िवशेष/g।व4कक बाटसँ टहलैत कालमे \nअह/g।व।क नजिर बहुत रास दुग/g।वॉंधयु/gऊ7इत व/g।इ4तुक खुलल पोल देखबामे भेटत। कतौ गुंटबंदीक पोल खुजैत भेटत तँ कतौ इितहासमे \nपिहल बनबाक सौखक/gऊ4। देखार करैत लेख भेटत। ऐ /gऊवऊ/g।ॉॉक उ/gऊँ4र भेटत जे िकएक गजलक पिरदृ/g।इ।यसँ बाबा बै/g।ऊ4नाथ गाएब रहला। \nिकएक िबना /g।इॉयाकरणक गजल रिहतॲ ऐ /gऊँऊे/gऊँँमे लोक क/gऊै4मे आएल। जखन की जै िवधाक िनयम टूटल हो तैमे बेसी लोक अबै छै \n( जेना किवता )  मुदा ई गजलक  संग िक एक  नै भेल... एहूपर िवचार  भेटत। \nिवदेह भाषा स/gट94मान २०१३ -१४\n (वैकि/gट98पक सािह/gट84य अकादेमी पुर/gं04कारक /gटँ5पमे /gटँटिस/gंट0 ) \n२०१३  बाल सािह/gऊ84य पुर/g।इ4कार  – /gऊँ7ीमती /gऊ7वयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी ” ( बाल िनब/gऊ88ध सं/g।ैॉह ) लेल। \n२०१३  मूल पुर/g।इ4कार  - /gऊँ7ी बेचन ठाकुरक/gऊ4। \"बेटीक अपमान आ छ ीनरदेवी\" ( नाटक सं/g।ैॉह )  लेल।  \n२०१३  युवा पुर/g।इ4कार - /gऊँ7ी उमेश म/gऊ8।डलक/gऊ4। “िन/g।इऊतुकी” ( किवता सं/g।ैॉह )लेल।  \n \n२०१४ \n अनुवाद पुर/g।इ4कार - /gऊँ7ी िवनीत उ/gऊ84पलक/gऊ4। “मोहनदास” (िह/gऊ88दी उप/gऊ88यास /gऊँ7ी उदय /gऊवऊकाश )क मैिथली अनुवाद  लेल। \n२ . ग/gंट4  \n  \n२.१.१. /gबख6योित - एक युग :  टच वुड भाग  ६ २. जगदान/gब88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा- से/gब98समेन  \n  \n२.२.१. परमे/gब58र कापिड़ - ल/g35छमी आ गोधन २. राम भरोस कापिड ‘/gषफछमर ’- िच/gब88तन - मैिथलीक भिव/g3छ3यक \n/gब6बसंग ३.कुमार अिभन/gब88दन - दुग/g365/g3छषतुितक लोकपर/gब9षपरा ◌ः िझिझया ४. नव/g3खछदु कुमार झा-टाकाक आभाव मे ठ/gब9छप अिछ \nकोसी महासेतूक काज सहरसा-फारिबसगंज अमान पिरवत/g36फनक काज मद  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \n  \n   \n२.३.१. जगदीश च/gट88/g40ँ ठाकुर ‘अिनल’- १. /gटँटितब/gंट0 सािह/gट84यकारक अ/gटँटितब/gंट0 गजल २.अरिव/gट88दजीक आजाद गजल  २.\nओम /gटँटकाश -गजल समी/gट5टा (पेटारसँ)  \n  \n२.४.१. अिमत िम/gट57 - गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) २. चंदन कुमार झा- बहुत िकछु बुझबैए  : िकयो बूिझ निह सकल \nहमरा    \n  \n२.५. जगदान/gट88द झा ‘मनु’- गजल समी/gट5टा \n  \n२.६. गजे/gट88/g40ँ ठाकुर    )संपादकीय सिहत   ४टा आलेख (   गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) \n२.७. मु/gं8टाजी- गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) \n  \n२.८.१. धीरे/gट88/g40ँ /gटँटेमिष/gंँृ गजल समी/gट5टा (पेटारसँ) २. आशीष अनिच/gट88हार - गजल समी/gट5टा \n(पेटारसँ) \n  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \n  \n१. /gऊ7वयोित - एक युग :  टच वुड भाग  ६ २. जगदान/gऊ88द झा ‘मनु’- िवहिन कथा- से/gऊै8समेन  \n१ \n/gऊ7वयोित  \nएक युग :  टच वुड भाग  – ६  \n  \nमधु/gऊँ7ावणी समा/gऊैइत भेल तखन हमर मॉं के हाथक बनल भोजनक िसलिसला शु/gऊवँ भेल।पित देव कहला जे अहॉं तऽ कहनेहे निहं \nरिह जे अहॉं के मॉं  अतेक नीक खा ना बनाबैत छ िथ।हुनका सबसऽ नी क हमर  मॉं के हाथक ब नाओल मा छ लगलैन । हम सब \nबचपन के बात करैत रही ।  हमरा द  कहल गेल जे हम र मॉं  हमर माथा प र ठी क बीचो  बीच एकटा चोटी  कऽ  दैत छलैथ तऽ \nहमर मुँह खरबूजा के ऊपर खजूरक गाछ सनक लागैत छल आ हमर बिहन के दू चोटी बकरी के ब/gऊ74चा सनक। हमरा अखन \nतक मोन अिछ जे जखन हम अपन चोटी सामा/gऊ88य पैघ लोक जकॉं पाछॉंमे केलहुँ तऽ हमरा कतेक खुशी भेल रहै। हमर पित के \nबहुत हँसी लगलैन ई बुिझकऽ जे हम ब/gऊ74चा मे एकटा गित बहुत गाबै छलहु/gऊ47 ”भला है बुरा है जैसा भी है मेरा  पित मेरा देवता है  \n।” घरमे एकटा ज/gऊ88मिदवसके पाट/g।व8 छल से मनाक फेर हमसब मु/gऊै4बई लौिट रहल छलहुँ। पितदेव आबै कालमे हमर िपता/gऊँ7ी सऽ \nपुछलिखन जे अहॉं ठी के च ाहै िछयैन जे  ई नौक री करैथ। तऽ हमर िपताजी कहलिखन जे प्◌्रोफेशनल कोस/g।वॉ िकयैक कऽ रहल \nछिथ नौकिरये करैलेल ने। फेर /g।ैैेनमे हम दुनु िवदा भेलहुँ मु/gऊै4बई िदस। र/g।इ4ता भिर बात करैत रहलहुँ जेना लागल बहुत िदनक \nबाद बात भेल छल। फेर िबयाहक बात मो न पारैत रही  जे हमर  पित पुछने रहैथ जे हमर सपना की अि छ तऽ  हम कहिलयैन जे \nभारत आ पािक/g।इ4तान /g।।।आधुिनक बंगलादेश सिहतहृ एक भऽ जाय।ओ हँसय लगला जे हम इितहास . भूगोल अथवा राजनीितशा/g।इ4/gऊँँ \nनिह पढ़ा रहल छी।आिह लंदन म/g।7इ सबके संगे रहैत देखैत िछयै तऽ लागैत अिछ जे सपना पूरा भऽ गेल।  \nहमर पित देव हमर हाथ देिख रहल छलैथ /g।ैैेनमे।  हमर म/g।7इहदी के रंग उतिर गेल छल।ओ कहला अहॉंके अित शी/g।ैऊ एकटा पु/gऊँँी \nके प्◌्रा◌ाि/gऊैइत होयत।हमर मुंह बिन गेल त ओ कहला अहॉं ठीके खरबूजा सनक लागैत हेबै ब/gऊ74चा मे।फेर कहला नौकरी के योग \nअिछ।हम तुर/gऊ88त आ/g4ऊवािदत भऽ गेलहुँ। हमरा /g।ैैेनमे भूख बहुत लागैत अिछ से हम र/g।इ4ता भिर  िकछु/g।वॉ िकछु खाइत िपबैत गेलहुँ मुदा \nहमर पित के त मानू िनज/g।वॉला व/g।वऊत छलैन। 22 घ/gऊ8।टा के /g।ैैेनक सफर फेर 2 घ/gऊ8।टा लागल टै/gऊ7इसी स घर पहुँचय मे तखन पित \nकहला आब खाना पकाऊ। हम बुझबे निहं केिलयै जे हम हँसु की कानू। नइहरमे मॉं भौजी आ बिहन के प्◌्राशंसा सुिन/g।वॉसुिन \nपरेशान छलहुँ। आब हमरा मह/gऊ84व भेटो रहल छलय त हम बहुत थाकल रही।तैयो पितदेव के आ/gऊँ।ा सऽ भोजन बनेलहुँ आ करीब \n3 बािज गेल सुतय जायमे। अिगला दू िदन सुटकेश  खाली करई मे  गेल। \nफेर जि/gऊै8दये अपन बायोडाटा बनाक नौकरी के ताक मे लािग गेलहुँ। इंटर/g।इॉयू देबैलेल पितके संग/g।7ॉसंगे दू चािर ठ ाम भटकलहुँ तखन \nनौकरी  लागल। आनिदन हम  पितदेवके बेडटी दई छिलयैन जािहलेल सास बड िखिसया गेल छली एक िदन जे खाली पेटे चाय न िहं \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \nिदयौन तखन हम पािन संगे देब ऽ लगिलयैन।मुदा हमर नौ करी  के पिहल िदन  पितदेव हमरा सऽ  पिहने उिठगेला आ  कहला जे उ ठु \nआई सऽ अहॉंके मु/gऊै4बई के िजनगी शु/gऊवँ भऽ गेल। हम कूिद कऽ भगलहुँ ओछाउन सऽ चाय बनाबैलेल। फेर तैयार भऽ िवदा भेलहुँ \nआिफस िदस।मु/gऊै4बई मे सफर करैके /g।इ4विण/g।वॉम िदन छल ओ हमर जखन हमसब भािग/g।वॉभािग कऽ तैयार होयत छलहुँ। बहुत सहायक \nछल जे ओतबे टा घरमे बाथ/gऊवँम आ टॉयलेट अलग/g।वॉअलग छल। कारण हमर पितदेव के कम सऽ  कम आधा घ/gऊ8।टा लागैत छलैन \nटॉयलेटमे। हु/gऊ88का ना/g।इ4ता कराबैमे बहुत पॉंछा लागल रह पड़ै छल। आ किहयो अ/gऊ88ठा िदयौ तऽ घर सऽ फोन आिब जायत छल। \nअिहमे के नइहर के सासुर कहनाइ मुि/g।इऊकल ।ब/g।8वड दुखी करै वला /g।इॉयवहार छल ई। हम अपन लेल िटिफन सेहो पैक क ल \nजायत छलहुँ ।सॉंझमे लौटैकाल के ना/g।इ4ता सेहो पैक रहैत छल।आ पितदेव सऽ पुछै छिलयैन तऽ कहैत छलैथ आिह ऑिफस मे \nिप/gऊ7वजा पाट/g।व8 अिछ तऽ आिह िकछु आर। हु/gऊ88कर अिह बात सबहक असर छल जे हमरा बाहर के खेनाई के िज/g।ॉै लािग गेल छल \n।स/gऊैइताहा/gऊ88त मे हु/gऊ88का संगे कुनो भोजनालय मे ज/gऊवँर जाय छलहुँ आ बेसीतर हमर पस/gऊ88दीदा होयत छल पाव भाजी। कोज गरा मे \nपितदेव असगर गेला घर आ हम नौकरी मे /g।इॉय/g।इ4त।अपन पिहल दरमाहा सऽ हम पितके िदवाली के कपड़ा कीन कऽ देिलयैन । \nअिहना िकछु िकछु लागल रहल।कोनो स/gऊैइताहा/gऊ88त म/g।7इ पद/g।वँ बदलल गेल कोनो मे टीवी के कवर। फेर बुझबो निहं केिलयै जे कोना \nसमय बीत गेल आ हमर सबहक पिहल वष/g।वॉग/g।व4ठ आिब गेल।  \n२ \nजगदान/gऊ88द झा ‘ मनु’  \n/g।ैॉाम पो/g।इ4ट – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी \n   \nिवहिन कथा  \nसे/gऊै8समेन  \nगामक दलानपर  नून तेलक दु कान चलेनाहर , साहजी अपन मु/g।इ4काइत मुँह आ श/g।व4त /g।इ4वभावक/gऊ4। कारण गाम भिरमे सभक िसनेहगर \nबनल मुदा िकछु गोटे हुनकर एिह /g।इ4वभाबक/gऊ4। कारणे हुनका हँसीक पा/gऊँँ बनोने। आइ साहजी अपने िकछु काजसँ बाध िदस गेल। \nदुकानपर हुन कर १४ बख/g।वॉक बेटा समान दैत -लैत। एकटा िब/g।इ4कुट चकलेटक से/gऊै8समेन साइिकल ठार करैत साहजीक बेटासँ, “की \nरौ बौआ तोहर पगला बाबू कतए गेलखु/gऊ88ह। ” \nसाहजीक बेटा से/gऊै8समेनक मुँह िदस कनी काल देखला बाद , “िकए क , की बात ?” \n“बात की समान देबैक/gऊ4। अिछ , पुरनका पाइ लेबैक अिछ। ” \n“िकछु निह लेबैक/gऊ4। अिछ (भीतरसँ समान सभ उठा कए दैत)  ई अपन पिहलका समान  सभ नेने जाऊ। ”\n  \n“िकए क ! पिहलका तँ रखने  रहु। ” \n“निह अह/g।व।सँ िकछु निह चाही आ ह/g।व। आगूसँ किहयो हमर दुकानपर निह आएब। ” \nसे/gऊै8समेन मुँह बोनेए बकर -बकर  ओइ नेना  िदस देखैत अपन पुरन का समान  सभ समटैमे लागल। ताबतमे साहजी सेहो आिब \nगेलाह।  \nसहजी से/gऊै8समेनसँ, “िक यौ मािलक एना सभटा समान िकए क समटने जाइ छी।”\n  \n“हम कह/g।व। समटने जाइ छी अह/g।व।क नेनकीरबा सभटा समान उठा कए दैत कहलिथ एिहठाम किहयो निह आएब । ” \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \n“िकएक अह/g।व। की किह देिलऐ ?” \n“हम तँ िकछु निह कहिलएि/gऊ88ह। ”  \n“निह िक छु तँ कहने  हेबे।” \n“ह/g।व। अबैत म/g।व।तर पूछने रिहएि/gऊ88ह , की रौ बौआ तोहर पगला बाबू कतए गेलखु/gऊ88ह। ” \nसाहजी हँसैत , “ हा हा हा, हमरा संगे जे हँसी ठ/g।ऊ8ा करै छी से ठीक मुदा केकरो सामने ओकर बापक/gऊ4। पागल कहबै तँ ओ कोना \nसहत , जेकरा की ओ अपन भगवान बुझै छै। एखन भोरे भोर िदमाग श/g।व4त रहै त/gऊ4। चूपेचाप समानेटा आपस कए कऽ रिह गेल निह \nतँ एहन तरहक ग/gऊैइपपर बेटखारा उठा कए मािर दैतेए। ” \n  \n \n \nऐ रचनापर अपन मंत/gं0ृय  ggajendra@vide ha.com \n पर पठाउ।  \n  \n \n१. परमे/gऊँ8र कापिड़ -  ल/g।ँइमी आ गोधन २. राम भरोस कापिड ‘ /g4ॉइमर ’- िच/gऊ88तन -  मैिथलीक भिव/g।इ।यक /gऊवऊसंग \n३.कुमार अिभन/gऊ88दन - दुग/g।वँ/g।इ4तुितक लोकपर/gऊै4परा ◌ः िझिझया ४. नव/g।7इदु कुमार झा- टाकाक  आभाव मे ठ/gऊैइप अिछ कोसी \nमहासेतूक काज सहरसा -फारिबसगंज अमान पिरवत/g।वॉनक काज मद  \n१ \nपरमे/gट58र कापिड़  \nल/gं50मी आ गोधन  \n \nिदन बेराग आ पतरा पूजा िमिथलाक दैनि/gऊ88दजनीमे अिछ आ बड़ –बड़ पाविन ितहार एिह लोकके सं/g।इ4कार आ सं/g।इ4कृितमे रहल अिछ \n। अन– धन ल/g।ँइमीक सङे अख/gऊ8।ड सुखान/gऊ88द /gऊवऊदान करएबला सुखराित ÷िदयाबाती पाविनपर लोकक समिप/g।वॉत आ/g।इ4था आ अटूट िन/g4ॉ7ा \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \nअिछ । ए कर अपन खास िविध –िवधान आ पूजा –प/g।ऊ4ित आ आ/g।इ4था िव/gऊँ8ास अिछ , मू/gऊै8य –मा/gऊ88यता अिछ । ई पुिनत /gऊवऊकाश पाविन \nधािम/g।वॉक स/g।व4/g।इ4कृितक रागरंगस ’ मिहमा मि/gऊ8।डत अिछ आ लोकत/gऊ84व , लोकदश/g।वॉन आ लोक पूजा–प/g।ऊ4ित एकर के/gऊ88/g4इवमे िवरािजत अिछ । \nिमिथलाक एिह स/g।व4/g।इ4कृितक पव/g।वॉपर वैिदक आ ताि/gऊ88/gऊँँक प/g।ऊ4ितक /g।इॉयापक /gऊवऊभाव सेहो सेहो अिछ । अिरपन लोकिच/gऊँँ सबहकसङे एिहमे \n/gऊवऊयु/gऊ7इत हु/g।ॉऊालोली आ सुपबजना लोकम/gऊ88/gऊँँक अपन खास दश/g।वॉन आ मू/gऊै8यमा/gऊ88यता अिछ — \n— हुकालोली िदयावाती । िदयावाती हु/g।ॉऊालोली ।  \n— सुख सुखराित िदयावाती । हुकालोली िदयावाती ।  \n— घरक अल/g।ँइमी÷दिर/g4इवा बाहर जाउ !  \nबाहरके ल/g।ँइमी घर आउ !  \nजिहना िमिथलाक सं/g।इ4कृित सनातन अिछ , महान अिछ , लोक मिहमा मि/gऊ8।डत अिछ तिहना एकर पूजा–अच/g।वँक रीित – नीित, मू/gऊै8यमा/gऊ88यता \nअपूव/g।वॉ आ लोकाियत अिछ । पाविन –ितहार आ पूजा –उ/gऊ84सव लोकक जीवनमे अ/gऊै।य/gऊ88तिर उज/g।वँ आ/gऊ88दक संङिह स/g।व4/g।इ4कृितक रागरंग सेहो \nभिरपोक /gऊवऊदान करैछ । तएँ सब घर , सब लोकक जीवनके जगमगएने गमगम महमह हरख आन/gऊ88द /gऊवऊदान करबाक िहसाबस ’ एकरा  \nपर/gऊै4परागत ढंगस ’ अटूट /g।8ैमक /gऊव4पमे मनबैत आएल अिछ ।  \nलोक पर/gऊै4परा आ प/g।ऊ4ित अदने– पदने, छाहीए –फुंिहए बात ला, ओिहना नै बनै छ , एकाधे िदनमे  सेहो नै बनै छ । अपनासबके  जीवन –\nधम/g।वॉ आ लोक पर/gऊै4परा जे अिछ से परम त/gऊ84व , पुिनत दश/g।वॉन , स/gऊै4पू/gऊ7वय आ/g।इ4था आ अटूट लोकिव/gऊँ8ासस ’ स/gऊै4पोिसत अिछ । सब जनैछ \nजे अपनासबके सुखराितमे बहुत उ/g।ऊ4म , अनेको  जतन आ तप पूजनस ’ लोक ल/g।ँइमीके जिहना घर करैए , तिहना अल/g।ँइमी÷दिर/g4इवाके \nबाहर करैए । एिह घर बाहरके कम/g।वॉ–धम/g।वॉमे जतए ल/g।ँइमी घर आनल जाइछ आ अल/g।ँइमी जे बहराएल जाइछ , सेहो देवी, धी–बेटी \nजक/g।व। । दुखाक ’ नै सोहरदे मने , नेमे िन/g4ॉ7े । ल/g।ँइमीपूजा िदन सकले सुमंगली बुिढ़या पुरैिनया अ/gऊ88हरौखेमे, सुप बजाक’, म/gऊ88/gऊँँौआ \nिवदा गीत गािब क ’— घरके दिर/g4इवा÷अल/g।ँइमी बाहर जाउ ! बाहरके ल/g।ँइमी घर आउ !! हे ल/g।ँइमीमाइ सुख –पुन लहदह क/gऊव4 ।हरख –\nआन/gऊ88दके बािढ़ बरकैत िदअ ’ । अह/g।व। उ/g।ऊ4मके, /g।इॉयपारके, सुकम/g।वॉके, सुधम/g।वॉके बोइन /gऊवऊाि/gऊैइतके /gऊव4पमे िबराजू !  \nसुख – दुख, जीवन–मृ/gऊ84यु, दुख –दािर/g4इव , नीक –बेजाय सब कम/g।वॉ–धम/g।वॉक भोग –पारस अिछ । सं/gऊ87या, छाया, मृ/gऊ84युदेव आिददेव िद नकर  \nदीनानाथक अपन  घर –पिरवारक छिथन । त/g।7। सबटा बातके गिह अबधािर ई लोक दिर/g4इवोके दुरदुराए , गिरआए नै , नीके  नािहत बेटी \nबिहन मािफ क िवदा करैत छ िथ, गोधन िदन । आ ई िवदाइके िमिथला पर/gऊै4परा आ प/g।ऊ4ित अलब/gऊँ4े अिछ ।  \nगोधन, गोवरधन पूजा िदनमे , मालक घरमे , अल/g।ँइमीके मु/gऊव4त गोब रस’ बनाओल जाइछ । ओ करा कुफुल च ढ़ाआ m ◌े जाइछ । \nकुअ/g।8ऊक पौती– पेटारी, सङ स/g।व4ठके /gऊव4पमे बनाओल जाइछ । ओहो पौती पेटारी गोबरेके रहैछ । जेहने देवता तेहने पूजा । तेहने \nवर िवदाइ । पूजा भाव अहू दु आरे जे  के िहन का दुखा क ’ अराि र मोल िलअए । ओना कहूँ घर  घूिर आएल त’ सब सुख –शाि/gऊ88त  \nलाहेब !  \nगोधन, गोव/g।88/g।वऊघन बनब ’, मनब’के पाछू एकटा आओर िख/g।इ4सा कहल सुनल जाइछ ।  \nधरतीए माइ िजक ा गौ  सेहो मते छिथन । िहन कास ’ ऐ लोक के , देवताके बड–बड उपकार । एिहना एक िदन ल/g।ँइमी महारानी \nगौमातास’ /gऊवऊस/g।8ऊ भ ’ क’, उनटे िनहोरे िवनती कए कहलिथ/gऊ88ह जे अह/g।व। अपना पिव/gऊँँ तन मे  हमारे बास िदअ ’ ! सब देवताके अह/g।व।मे \nभल बास अइ ।  \nऐ बातस’ खुसी हुअके बदलामे गौमाता आतंक , भयस ’ िसहिर गेलिथ आ हर कले दगधले बजलीह— नै– नै, एहन िक/g।8ऊौ नै भ ’ सकैए \n। हम हरिगज नै ई बात मािन सकैछी । अह/g।व।के पाब ’ ला लोक कोन –कोन  पाप, छलछुधरम नै क रैए ? हमरामे जखैनते अह/g।व।क \nबास होएत त’ सब हमरा ि छनाझपटी क रत । हमर सबटा सुखचैन हरन  भछन क ’ देत । घात कुघातमे, नाहकमे हमर ा का िट \nमािर देत , से हटले ।  \nएमहर लगारी ल/g।ँइमी लघोबलाए हठिपठ क ’ देलिखन— हम नै मानब । जाबे अह/g।व। हमरा अपना तनमे बास नै देब , हम ठोस ठौर  \nठेकान नै पाएब , अह/g।व।के कल नै पड़ ’ देब । \nओमहर अद कल िछलिमलाए ग ौ ितलोभिर तलिवचल नै ओिथ आ  नै हुन क र ’ मानिथ— ई भइए नै सकैए । अह/g।व।के अनरगल \nउपरचौढ़ बात हम मािनए नै सकैछी । भने अह/g।व। अपन अ/g।8ऊमे िवराजै छी । नीके नािहत बोइनमे बरकैत बनू । /g4इव/g।इॉयमे सा/gऊँऊात् रहू \n। धिर एना बयब/gऊ88ही नै क/gऊव4 । हमरा िनछुन  उगर ासे रह ’ िदअ ’ । \nबड़ महजरो , धरम धकेलके बाद , गौए हािर म ािन लेलिन — आब अह/g।व। जखैन एतेक धरखन करैछी त ’ जाउ, अह/g।व। हमर गोबर गॱतमे \nिबराजुग ’ !  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \nसेहे भेलै । ओकरे चलते आइ चरण मृतमे, औषिधमे , खेतक खा/g।ऊ4मे, पिव/gऊँँ ठ/g।व।व आ िनिपया–पोत/g।वॉयामे बड उपयोगी आ मह/gऊ84वपूण/g।वॉ \nमानल जाइछ । गोधन  पूजा अहू बाते , एकरो  दुखारे ने  !  \nकृ/g।इ।ण का/g।इॉयमे गोव/g।88/g।वऊघनक अलग मह/gऊ84व आ वण/g।वॉसब छै, तेकर खेरहा एखन ए/gऊँ4 ’ नै करी  । किथला त ’— हिर अन/gऊ88त हिर कथा \nअन/gऊ88ताक चौपट चपेटमे एत ’ निह पड़बाक अि छ ।   \n  \n२ \nराम भरोस कापिड ‘/g4ॉइमर ’ \nिच/gऊ88तन  \n \nमैिथलीक भिव/g।इ।यक /gऊवऊसंग  \n \n‘िमिथला आवाज ’ दैिनक अखबार रंगीन आठ पृ/g4ॉवमे दरभंगा सँ बहार होइत अिछ । दरभंगा अथवा िवहार आन मैिथल बहुल /gऊँऊे/gऊँँ \nिकंवा ६ करोडक भाषा भाषी ओ/gऊँ4 ओकर की अिबगत होइत छैक प/gऊँ4ा निह , जनकपुरमे िनयिमत दू गोट /g।ैॉाहक छोिड आन केओ \nछुव निह चाहैत अि छ । करोडो  टकाक  लगानीमे सी  एम झा  दैिनक अखबार िनकाललिन । एिह आशमे जे िमिथला रा/gऊ7वयक बढैत \nम/g।व4ग आ मैिथली, िमिथलाक रट लगौिनहार िबच जँ एकटा /g4इैोडिसटक अखबार देबैक त ओ चलत , िनक /g।ैॉाहक पाओत , िव/gऊँ।ापन \nपाओत । से सभ आशापर तुषारापात भऽ गेल छि/gऊ88ह , ने अखबार चिल रहल छि/gऊ88ह आ ने िव/gऊँ।ापन भेिट रहल छि/gऊ88ह ।   \nअव/g।इ4था ई छैक ज/gऊ4। ‘ तीन ितरहुितया तेरह पाक’क कहबी चिरताथ/g।वॉ करैत एतबे िदनमे कतेको पुरान /g।इ4टाफ पिरवत/g।वॉन भऽ गेल छैक \nआ लगैया अखबार कतौ , कोनो  िवचारधा रा , िगरोह अथवा मैिथली भाषाक संग जे पूव/g।7व सँ जूडैत कारणक चिलते अ/g।इ4त/g।इॉय/g।इ4त भऽ \nरहल अिछ । अखबारक शु/gऊव4क स/gऊै4वाददाता लोकिन पिरचय प/gऊँँ पािव निह सकला अिछ , पािर/gऊँ7िमक आ कदरक ग/gऊैइपे करब \nबेकार । कहबाक ज/gऊव4रित निह ई अखबारक अव/g।इ4थाक कारणे भेल हएत आ एिहमे सम/g।इ4त सम/g।इ4त मैिथल दोषी छी । िमिथला \nरा/gऊ7वय तँ चाही छल मसदा एकटा रंगीन मैिथली अखबारक हेतु दैिनक दू टका खच/g।वॉ निह करब । बीसटा िमन मेष िनकािल िह/gऊ88दी \nअखबार सँ सटब । एिह तरहक दूरीक/gऊ4। जा धिर निह मेटाओल जाएत ता धिर मैिथली आ िमिथलाक भिव/g।इ।यक /gऊवऊित संसय तऽ \nबनले रहत ।   \nएक िद श अंिग का (पूव/g।व8 तराई िदस ) , मगही , बि/gऊ7वजका भाषाक मािर सुिनयोिजत ढंग सँ आगा बिढ रहल अिछ तँ दोसर िदश एिह \nभाषाक/gऊ4। मा/gऊ88यता देल स मूहक लोक जँ  मैिथलीमे अि छ , आबय चाहैत अिछ तँ ओकरा /gऊवऊित दुभ/g।वँवना, अवमानना , गुटब/gऊ88दी/g।ऊँारा कात \nकरबाक  , उ/gऊँ4ेिजत करबाक काज ओहने वग/g।वॉ सँ भऽ रहल अिछ । जकरा चिलते एिह भाषा सभक उदय भेल अिछ आ से जोड \nपकडने जा रहल अिछ ।   \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \nमुिठ भिर सािहि/gऊ84यक संघ , सं/g।इ4थासभस होइक आिक तेहन गनल चुनल सािह/gऊ84य /gऊँऊे/gऊँँमे लागल लोक , अनेरे ककरो िव/gऊव4/g।ऊइमे आमील \nिपने बदहवास भेल गोल िनम/g।वँण िकंवा दुरिभक/gऊ4। संरचना करैत अवन उज/g।वँ खच/g।वॉ करैत देिख पडैत अिछ तँ िभतर सँ दुःख होइत \nअिछ , एिह दुआरे निह जे ओ संरचना कोनो /g।इॉयि/gऊ7इत िवशेषक/gऊ4। कमजोर करबाक हेतु कएल जा र हल होइछ  , एिह दुआरे जे /g।इॉयथृमे \nओ अपन साम/gऊ8ँ/g।वऊय आ /gऊवऊितभाक/gऊ4। अनका रोकबामे अनेरे खच/g।वॉ कऽ रहल होइछ । काज तँ बिढते छैक , कह/g।व। कोनो /gऊवऊितवाद िकंवा \nअवरोध अबैत छैक । तखन ककरो िनच/g।व4 देखएबाक आ/gऊ84मरितमे लागल लोक दू टकाक ‘िमिथला आवाज’ बीस टकाक ‘िमिथला \nदश/g।वॉन ’ , िकंवा /g।इ4थानीय मैिथली अखबार सभ कीिन कऽ मैिथली /gऊँऊे/gऊँँमे लाग सभक हौसला बुल/gऊ88द किरतिथ तँ कतेक नीक होइतैक \n। मैिथलीपर जािह तरहे चौतफ/g।व8 हमला भऽ रहल छैक , एिहमे क करो कात लगा कऽ निह , जोिड कऽ  आगा  बढय पडत । \nिटटही जक/g।व। सॱस आकास अपने ट/g।व4गपर उडौने रहबाक /g4ॉइमके पोसब सव/g।वॉथा पीडादायी पिरणती िदश लऽ  जा सकै छ , मैिथली भाषा \nएतेक समृ/g।ऊइ आ /gऊवऊभावी रिहतो पछुअएबा सँ निह रोक जा सकैछ ।   \nमैिथली सािह/gऊ84यक बारेमे गलत सूचना /gऊवऊवाह भऽ रहलैक अिछ , जकरा रोकबाक अिभयान चाही । नेपाली भाषीक/gऊ4। कानमे मैिथली \nसािह/gऊ84यक गलत िच/gऊँँ उझलल जाइछ । काठमा/gऊ8।डूक कएकटा काय/g।वॉ/g।8ैममे िकतु नेपाली भाषी अथवा िकछु धुत/g।वॉ मैिथलीसभ सेहो \nइितहास एवं यथाथ/g।वॉक/gऊ4। तोिड मडोिर कऽ /gऊवऊ/g।इ4तुत करैत देखल गेलाह अिछ । इ/gऊ88टरनेटमे राखल एक अं/g।ैॉेजी लेखमे नेपालक कथापर \nिट/gऊैइपणी छपल अिछ , जािहमे दू तीनटा कथाकारक चच/g।वॉ मा/gऊँँ छैक , एक गोट पा/gऊ8।डे थरक लोक छ िथ , ओहो एहने दु/g4ॉवतापूण/g।वॉ \nत/gऊ8ँय लऽ कऽ बौआ रहल छिथ । एिह सँ मैिथली लेखनमे लागल लोकक/gऊ4। िनराशा होइत छैक । /gऊँऊोभ होइत छैक । सतक/g।वॉता \nज/gऊव4री छैक –हमसभ ओकरा सभक/gऊ4। त/gऊ8ँय परक सूचना िदऐक । एखन िव/gऊँ8िव/g।ऊ4ालयमे िनपाली िवषयमे एमए , पीएचडी, करैत िव/g।ऊ4ाथ/g।व8 \nसभक/gऊ4। मैिथली सािह/gऊ84यक िविभ/g।8ऊ िवधापर काज करबाक अवसर देल जा रहल छैक , ओसभ स/gऊै4पक/g।वॉमे अबैत छिथ , बुिझ पडैए, \nकतेक गलत सूचना देल गेल छि/gऊ88ह वा ओ /gऊवऊा/gऊैइत कएने छिथ ।   \nमैिथली िव/g।ऊ4ापित , सलशेस ,दीनाभ/g4इवी हो अथवा नौका बिनजारा, दुलरा दयाल , कोनो सािह/gऊ84यक/gऊ4। समृ/g।ऊइ आ िवकिसत /gऊवऊमािणत \nकरबाक हेतु /gऊवऊया/gऊैइत अिछ । मुदा तकरा लेल सम/gऊ88वय , समप/g।वॉण आ उदारभावक ज/gऊव4रित अिछ । मा/gऊँँ एक दोसराक काटक \nिफराकमे रहब तँ भिव/g।इ।यमे ककरा कटैत रहब , अपने कटाइत चिल जाएब । खतरा साफ अिछ – अंिगका , मगही , िकछु मा/gऊँँामे \nबि/gऊ7वजका सेहो । एखने सिवचानी राखू । रा/gऊ7वयक पिरक/gऊै8पना कएिनहारक/gऊ4। हृदय आ सोच दूनु पैघ हएबाक चाही । मैिथल तँ \nएकटा रा/gऊ7वयक हकदार अिछए ने !  \n \n३ \nकुमार अिभन/gट88दन  \nदुग/gंँ5/gं04तुितक लोकपर/gट94परा ◌ः िझिझया \n \nपृ/g4ॉ7भूिम  \nएिह पिरवत/g।वॉनशील दुिनय/g।व।मे. सभ िकछु बदिल रहलैक अिछ । लोक आनक स/gऊै।यताक नकलकऽ अपनाक/gऊ4। ध/gऊ88य बूझऽ लागल अिछ \n। एिह िवकट पिरि/g।इ4थितमे एखनो गाम –घरक हमरा सभक अपन मौिलक सं/g।इ4कृित ओिहना अिवि/gऊ74छ/g।8ऊ /gऊवँपमे देखबामे अबैत अिछ । \nिविभ/g।8ऊ लोककथा, लोकगाथा, लोकगीत सदृशे लोकना/g।84य आ लोकनृ/gऊ84य सेहो /g।ैॉामीण ललनाक संर/gऊँऊणमे जीिवत अिछ – /gऊवऊ/g।इ4फुिटत \nअिछ । एिह जीिवत पर/gऊै4परामे एकटा सश/gऊ7इत अ/gऊ87याय अिछ लोकनृ/gऊ84य – िझिझयाक ।   \nिझिझया िमिथलाक अिधक/g।व4श /gऊँऊे/gऊँँमे बड़ उ/gऊै8लसक संग िवजयादशमीक शुभ उपल/g।ँइयमे कलश –/g।इ4थापनासँ लऽ दशमी धिर मनाओल \nजाइछ । िझिझया प/g।व।चसँ लऽ बीस धिर युवती सभक (अधवयसुओ रहैछ  !) ए कटा टोली होइछ , जािहमे कोनो  दू वा बेिसयो गोटेक  \nमाथपर कलश र ाखल रहैछ जािहमे  अलगिनत भूर कयल गेल रहैत छै । कलशक मँ◌ुहपर राखल ढ़ कनामे  गोइठा क आिग  रहैछ  \nजािहमे कने क –कनेक कालक बाद मिटया तेल राखल जाइत छैक जकर /gऊवऊकाश बेस ऊँच धिर लहरा उठैछ । ओिह छॱड़ी \nसभमहक िकछु  गोटे माथपर कलश रा िख गाओल जाइत गीतक  तालपर अपन हाथसँ थपड़ी पािड़ ए कटा िवशेष ढ़ंगसँ नाचल \nकरैछ। एिह तरह/gऊ4। िविभ/g।8ऊ स/gऊै4प/g।8ऊ लोक सभक दरब/gऊ7वजापर नािचकऽ िझिझयाक पूण/g।वँहुितक लेल अ/g।8ऊ –पाइ म/g।व4गल करैछ । एिह माङल \nपाइक अनुसार अि/gऊ88तम िदन अथ/g।वँत् दशमी िदन बड़ धुमधामक संग भोज –भात ओ /gऊवऊसाद िवतरण होइछ । आ िविभ/g।8ऊ तरहक नाच –\nगानक संग िझिझआक िवसज/g।वॉन होइछ ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \nगाममे ए िह तरहक कैक गोट टोली होइत छैक । सभ एक दोसरासँ नीक होयबाक लेल /gऊवऊय/gऊ7ैशील रहल करैत अिछ ।   \nिझिझआक कलशमे असं/gऊ7ॉय भूर जे बनाओल रहैछ तकरा नाचऽवाली सदैव ड़ोलबैत रहैत छैक , जािहसँ केओ ओिह भूरक/gऊ4। गिन ने \nलेअय । कहल जाइछ जे केओ ओकरा गिन लैत छैक तँ नचिनहारक मृ/gऊ84यु भऽ जाइछ । त/gऊ4। जँ ि/g।इ4थर रहबो करैत अिछ तँ \nनचिनहार कलशाक/gऊ4। अनेरे घुमबैत रहैत छैक ।   \nिभिझया किहयासँ /gऊवऊार/gऊै4भ भेल तकर ठोस /gऊवऊमाण निह भेटल अिछ । ओना ई पर/gऊै4परा ताि/gऊ88/gऊँँक िविधसँ पूण/g।वॉ होयबाक कारण/gऊ4। अ/gऊ88दाज \nई लगाओल जा सकैछ जे िमिथलामे जखन त/gऊ88/gऊँँ –म/gऊ88/gऊँँक नीक /gऊवऊभाव छल होयतैक तखने ई /gऊवऊार/gऊै4भ कयल गेल हायतैक । एकर \n/gऊवऊार/gऊै4भ आठम् शता/gऊैऊदीक पिहनेसँ भेल होइत से अनुमान कयल जा सकैछ ।   \n \nिझिझयाक पर/gऊै4परा \nएकर /gऊवऊाचीन /gऊवँप आ एखनुका /gऊवँपमे कोनो खास अ/gऊ88तर निह भेल बुझाइछ । पिहने ताि/gऊ88/gऊँँक िविधक /gऊँ।ाता माली आ मािलन भेल \nकरैछत छल त/gऊ4। देवी– देवताक पूजा–अच/g।वँ एिह वग/g।वॉसँ स/gऊै4प/g।8ऊ होइक । आइयो धिर देवी–देवताक लेल आव/g।इऊयक पूm लमाला तथा \nिविभ/g।8ऊ उपादान मािलएक /g।ऊँारा /gऊवऊा/gऊैइत कयल जाइछ । त/gऊ4। िझिझया, जे पूण/g।वॉ /gऊवँपसँ देवीक आराधना िथक , माली /g।ऊँारा संर/gऊँऊण पौलक \n। मािलनी सभक /g।ऊँारा भगवती दुग/g।वँक अराधना /g।इ4व/gऊवँप /gऊवऊ/g।इ4थािपत िझिझआ नृ/gऊ84य /g।8ैमशः आइ समाजक अ/gऊ88या/gऊ88य वग/g।वॉमे सेहो /gऊवऊचिलत \nतथा संरि/gऊँऊत होबऽ लागल अिछ ।   \nताि/gऊ88/gऊँँक ‘क/gऊै8ट ’ सँ /gऊवऊभािवत ई िझिझयाक बनाविट सेहो एकटा िवशेष अथ/g।वॉ रखैछ । कलशक ऊपर राखल ढ़कना आ/gऊ84माक /gऊवऊतीक \nिथक आ ओतिहसँ िनकलैत /gऊ7ववाला, आ/gऊ84मासँ /gऊ7वयोित िनकलबाक बोध करबैछ । संगे ई िझिझया ड़ाइन , जोिगनक/gऊ4। /gऊवऊभावहीन बनयवा \nले’ बनाओल गेलाक कारण/gऊ4। आ/gऊ84मासँ िनःसिरत /gऊवऊकाशक इजोतमे ड़ाइन –जोिगन /gऊवँपी अ/gऊ88हार िकछु निह िबगािड़ सकत तकर /gऊँ।ान \nसेहो करबैछ । ई काज पूण/g।वॉ /gऊवँपसँ हमरा सभक उपिनष/g।88सँ /gऊवऊभािवत अिछ – “तमसोमा /gऊ7वयोितग/g।वॉमय ” अथ/g।वँत भगवतीसँ अराधना कऽ  \nई िझिझया टोली “अ/gऊ88धकारसँ /gऊवऊकाशमे लऽ जाउ ” क भावना /g।इॉय/gऊ7इत करैत अिछ । आ स/g।व।च कही त ’ यैह एिह लोकनृ/gऊ84यक मूल \nउ/g।ॉैे/g।इऊय िथक ।   \nिझिझयाक संर/gऊँऊण िमिथला /gऊँऊे/gऊँँमे मोरङ , स/gऊैइतरी, िसरहा, धनुषा, महो/gऊँ4री, सल/g।वँही तथा िबहारक उ/gऊँ4राख/gऊ8।ड़क िकछु भाग प/g।ऊ4ा, \nबेनीप/g।ऊवी, मधुबनी आिद /gऊँऊे/gऊँँमे देखल जाइत अिछ । िकछु साल बीचमे ई िकछु गुम जक/g।व। भऽ गेल छल , मुदा फेर ए/gऊै4हर आिब जोर \nशोरसँ /gऊवऊार/gऊै4भ भेल अिछ ।   \nएकर /gऊवऊदश/g।वॉनसँ पूव/g।वॉ /g।इ4व/gऊ74छ घैला आिन ओिहमे असं/gऊ7ॉय छेद कऽ तैयार कयल जाइछ आ ओकरा धामीसँ ब/gऊ88हा देल जाइछ । धामी \nअपन म/gऊ88/gऊँँसँ िझिझयाक/gऊ4। ब/gऊ88हैक – “स/gऊै।य गु/gऊव4क ब/gऊ88दे प/g।व।उ । बजर , बजर, बजर केबाड़ी बजर बा/gऊ88हॲ दशो दुआरी । मिटआ बा/gऊ88हो \n। मसान बा/gऊ88हो, टोना बा/gऊ88हो, टामर बा/gऊ88हे...। ” मं/gऊँँयलाक बाद िझिझया टोली सभ /g4इै/g।।ऊ/g।इ4थान लग जा सव/g।वॉ/gऊवऊथम अराधना करैछ । \nआ तखन ओिह ठामसँ िविभ/g।8ऊ गोटेक ओतऽ जाइछ । आब मं/gऊँँयबाक ि/g।8ैया निह कएल जाइछ ।   \n \nिझिझयाक गीतमे सामािज क चेतना  \nिझिझया टोलीसँ गाओल गीत मु/gऊ7ॉय दू /gऊवऊकारक होइछ । एकटा’ भगवती स/gऊै4ब/gऊ88धी आ दोसर ड़ाइन   \nस/gऊै4ब/gऊ88धी । ओना िझिझयाक मु/gऊ7ॉय ल/g।ँइय ड़ाइनक/gऊ4। गािर देब होइछ त/gऊ4। बेसी ओही तरहक गीत गाओल जाइत अिछ ।   \nिझिझआक गी त सभ िविभ/g।8ऊ ढ़ंगसँ गाओल जाइछ , मुदा लय आ छ/gऊ88द वैह होइछ – श/gऊैऊदमे मा/gऊँँ फरक   \nरहैछ ।   \nदेवीक अराधना /g।8ैममे हुनक काम/gऊवँप (काम/gऊ7ॉया– असाम) देश जयबाक वण/g।वॉन बड़ सजीव होइत अिछ । /gऊवऊचिलत गीत – “ कोन ब ने \nबोले मैयागे, कारी कोइिलयागे– ।” मे देवीक िवदाइक बड़ रोचक वण/g।वॉन भेटैछ । ओ साड़ी पिहरैत छिथ । जूड़ा ब/gऊ88हबैत छिथ । \nआँिखमे काज र लगबैत छिथ... । आ अपन ग/gऊ88त/g।इॉय िदस िवदा होइबा ले’ तैयार भऽ जाइत छिथ– “ केकरा  अगनमा  मैयागे जु रबा \nब/gऊ88हौले गे, केकरा अगनमा मैयागे कजरा पे/gऊ88हलेगे– ।” िज/gऊँ।ासाक शाि/gऊ88त गीतमे भेटैछ “ बा” आ ‘भैया ’ गामक /gऊवऊमुख देवता /g4इै/g।।ऊा \nआ भैरवक लेल /gऊवऊयोग भेल अिछ । अपन क/gऊ88या वा बिहनक/gऊ4। िबदा करब एकटा स/g।व4/g।इ4कृितक परंपराक अनु/gऊवँप आइ भगवती िवदा \nभऽ रहलीह अिछ ‘कम/gऊवँआ (काम/gऊवँप –काम/gऊ7ॉया)  देश कए... । सभ तैयार । ड़ोली भ/g।इॉय /gऊवँपसँ सजाओल छिन । लील ड़ोली छिन \n। लाल ओहार लागल अिछ । िविभ/g।8ऊ कला/gऊ84मक ढ़ंगसँ सजाओल ड़ोलीक/gऊ4। ब/gऊँ4ीस गोट कहार उठबैछ – आ भगवतीक/gऊ4। अ/gऊँ7ुपुिरत \nने/gऊँँसँ िवदा करैत छिथ /g4इै/g।।ऊबाबा...।’ लील रंग ड़ोिलया, सबुजेरंग ओहिरया , मैयागे भीिड़ गेलाह बितसो कहा र , कम/gऊवँआ देश मैया  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \nकब जइह/gऊ4। गे ।   \nदोसर तरहक गीतमे डाइनक/gऊ4। गािर पढ़ल गेल छैक । एिहमे सभ गीतगाइिन सभ गाइनक/gऊ4। खूब जोशमे आिब गािर पढ़ल करैत छैक \n। एिहमे िविभ/g।8ऊ िकिसमक गािर होइत छैक । जे आव/g।इऊयकतानुसार गीतगाइिन सभ /g।ऊँारा थपघट कयल जाइत रहैत छैक ।   \nदेखल जाय तँ ई /g।इ4प/g4ॉव भेल जे गािर सभमे ड़ाइनक /g।इॉयवहारक पूण/g।वॉ िच/gऊँँण ओिहमे कयल गेल रहैछ । एकटा आमधारण छैक जे \nड़ाइनसभ दशमी क बीचमे गामसँ बाहर जा ओिहना नङटे नाचल करैछ । एिह नाचक /g।8ैममे ओ अपने /g।ऊँारा मारल कोनो ब/gऊ74चाक/gऊ4। \nिजयाकऽ आग/g।व।मे रािख लैछ –ईहो कथन छै क । एिह  कथनक  सजीव– िच/gऊँँण एिह गीतमे भेटैछ –  \n“बरहमेक पछुआरीये ड़ैिनय/g।व।, मत किरह/gऊ4। िसंगार । ” \nवामे लेल आरती, दिहने त/gऊव4आिर गे, नचैत– नचैत गेलै ड़ैिनय/g।व।, सीमा ओइपारगे , संगे–संगे गेलै ड़ैिनय/g।व।, राजकोतबाल गे , देख लेलकौ \nआगे गैिनय/g।व।, नङ टे–उघार गे । ”  \nएिहसँ अितिर/gऊ7इत गाबऽवाला िविभ/g।8ऊ तरहक गीतसभ ड़ाइनक कयल गेल ि/g।8ैयाकलापक िच/gऊँँ उपि/g।इ4थत करैछ । एिहसँ ओकरा सभक \nकृ/gऊ84य /g।इ4प/g4ॉव भऽ जाइछ । “कोठाके उपरी ड़ैिनय/g।व। खीड़की  लगैने ना , खीड़की ओ/gऊँ4 ड़ैिनय/g।व। गुणवा चलैले ना । आगे िकछु होएतो \nड़ैिनय/g।व।, गदहापर च ढ़ेबौ ’ गदहा चढ़ाए ड़ैिनय/g।व। नमुआँ हसैबौना–”  \nसाधारणतया ड़ाइनक कृ/gऊ84यसँ लोकक/gऊ4। जानकारी होइत छलैक तँ ओकरा गदहापर बैसा गाम भिरमे घुमाओल जाइत छलैक सैह व/g।इ4तु \nऊपरो कहल गेल अि छ । से ओिह गीत सभमे एतु/g।ॉऊा स/g।व4/g।इ4कृितक पर/gऊै4पराक /g।इ4प/g4ॉव िच/gऊँँ देखबामे अबैछ जकर /gऊवऊितपालन एखन धिर \nभऽ रहल अिछ  ।   \nड़ाइन समाजमे कोना ितर/g।इ4कृत कयल जाइछ तकरो वण/g।वॉन गीत सभमे /gऊवऊा/gऊैइत भऽ जाइत अिछ ।  \n“ड़ैिनय/g।व।क बेटा मरल पड़ल है, \nअ/gऊ88हार घर िझिझड़ी ( िझिझया) , कोई नै ब/g।व।स कटबैया हे,  \nअ/gऊ88हार राित िझिझड़ी–’ । \nएिह तरह/gऊ4। बहुत रास गीत अिछ जािहमे ड़ाइनक/gऊ4। समाजक श/gऊँँु तथा िवनाशक कहल गेल अिछ आ तकर भ/g।ँ।सना कयल गेल अिछ \n।   \nिझिझयाक िवसज/g।वॉन समारोहक लेल िकछु म/g।ॉँबाक परंपरा छैक । एिह /g।8ैममे िविभ/g।8ऊ गोटेक ओिह ठाम जा कटा/gऊँऊपूण/g।वॉ गीत गाओल \nजाइछ । उ/g।ॉैे/g।इऊय  होइछ घर –धनीसँ िकछु नगद वा अ/g।8ऊ /gऊवऊा/gऊैइत करब ।   \n“जाबे भैया सुनलिन \nिझिझयाके अबैया, \nताबे भैया ठोकलिन केबा र –’ ।  \nआ, लोक िक छु ने  िक छु देबे करैत छै क ।   \nकलशक ऊपर राखल ढ़कनामे आिग /gऊवऊ/gऊ7वविलत करबा लेल मिटया तेल देबाक सेहो अनुरोध कयल जाइछ – सोहो गीतमे । जािह ठाम \nजतेक तेल भेटैछ–जतेक देखरगर  लहास चमकैछ –ओतय ओ सभ ओतेक मोनसँ गबैछ तथा नचैछ । तेल म/g।व।गक /g।8ैममे– \n“एक ि ड़िबया तेल ला \nिझिझया /gऊव4सल जाइ छै–’  \nदूमिहला के क ोन िसंगार – ।”  \nएिहमे घरक बनौटपर िनभ/g।वॉर करैछ जे ओ ककर कोन िसंगार कहओ ।   \n \nसंर/gऊँऊण आ स/gऊै4ब/g।88/g।वऊधन ज/gऊव4री  \nएिह तरहे देखैत छी , पिरपाटीक–/gऊवँपसँ िझिझया एखन धिर हमरा सभक/gऊ4। अपन अतीतक स/g।व4/g।इ4कृितक उपलि/gऊैऊध िदस मोिड़ अनैत अिछ \n। एकरा आर बेसी नीक जक/g।व। पिरमािज/g।वॉत करबा ले’ पु/gऊव4ष –वग/g।वॉक भूिमकाक आव/g।इऊयकता छै । मुदा, से भेटै निह छै । तकर \nसंर/gऊँऊण ज/gऊव4री... । स/g।व4/g।इ4कृितक पर/gऊै4परे तँ आब अपन रिह गेलैक अिछ – खािल स अ/gऊैइपन ...।  \nएहन अव/g।इ4थामे समाजसं रसे–रसे िवलु/gऊैइत होइत जाइत िझिझयाक/g।7इ संर/gऊँऊण –संब/g।88/g।वऊधन ज/gऊव4री अिछ । पिहने ज/gऊँ4 /gऊवऊ/gऊ84येक गाममे \nसमाजक िविभ/g।8ऊ वग/g।वॉक मिहला/g।ऊँारा पर/gऊै4परागत गीत/g।ऊँारा िझिझयाक /gऊवऊदश/g।वॉन होइत छल से आब ई शहरमे आ हाट – बजारमे िसिमत भेल \nजा रहल अिछ ।  एक रा मनोरंजन संग आयक मा/gऊ87यम बनाओल जा रहल छैक । ने िझिझयामे मौिलकता आने ओ /gऊँ7/g।ऊइा आ  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \nिव/gऊँ8ास । वा/g।इ4तवमे बालब/gऊ74चाक/g।7इ ड़ाइन जोिगनसं बचएबाक लेल भगवती दुग/g।वँक अराधना आ तेहन ड़ाइन –जोिगनक/g।7इ गिरपिढ़ सचेत \nकरबाक पर/gऊै4परागत लोक /g।इॉयवहारक /gऊवँप/g।7इ समाजमे /g।इ4थािपत िझिझया अपन /g।इ4व/gऊवँपसं मा/gऊँँे निह िवचार आ िचंतन सं सेहो िव/g।इ4थािपत \nभेल जा रहल अिछ । ए करा  फेरसं समाजमे  लौटाब’ पड़त – मौिलक /gऊवँपमे । तकरा लेल /gऊवऊयास हएबाक चाही ।   \nनेपाल /gऊवऊ/gऊँ।ा–/gऊवऊित/g4ॉ7ान , सं/g।इ4कृित िवभाग गत वष/g।वॉ एकटा िझिझया महो/gऊ84सव कऽ एकर संर/gऊँऊण –संब/g।88/g।वऊधनक हेतु /gऊवऊयास सु/gऊवँ कऽ चुकल \nअिछ । मुदा ई त /gऊवऊारंभ छलै । एकरा आग/g।व4 बढ़एबाक चाहीँ । उिचत /gऊवऊो/gऊ84साहन दऽ एिह नृ/gऊ84यक/g।7इ पुनः/g।इ4थािपत कऽ िमिथला /gऊँऊे/gऊँँक \nिविश/g4ॉव नृ/gऊ84यक /gऊवँपमे राि/g।इ।/g।ैैय –अ/gऊ88तर/g।वँि/g।इ।/g।ैैय /gऊँऊे/gऊँँमे देखाओल जा सकैछ ।   \nसद/g।इ4य , नेपाल /gऊवऊ/gऊँ।ा–/gऊवऊित/g4ॉ7ान  \n \n \n४ \nनव/gं70दु कुमार झा \nटाकाक  आभाव मे ठ/gट90प अिछ कोसी महासेतूक काज सहरसा-फारिबसगंज अमान पिरवत/gंँृनक काज मद  \n \nिमिथल/g।व4चल आ कोसी के एक करबाक ह/gऊ84ववला सरायगढ़ िनम/g।वॉली रेल पिरयोजना टाकाक अभाव मे बंद अिछ। 324 करोड़  \nटाकाक वष/g।वॉ पिरयोजना समुिचत टाकाक अभाव मे लअिक गेल अिछ। एिह रेल महासेतुक िनम/g।वँण पूरा भऽ गेल अ िछ मुद ा सेतूक \nदुनू िकना रा पर  छोट -छोट पुल-पुिलया, रेलक पटरी आ िम/g।ऊवीकरवाक काज रेलवे /g।ऊँारा आव/g।इऊयक टाका आवंिटत निह करबाक कारण \nठ/gऊैइप अिछ। सरायगढ़ -िनम/g।वॉली रेल लाइनक काज बाि/gऊ87त भेला सॅ िमिथल/g।व4चलक जनताक उ/gऊै4मीद पर /g।ैॉहण लिग गेल अिछ। \nिमिथल/g।व4चलक जनताक उ/gऊै4मीद पर /g।ैॉ हण लिग गेल अ िछ। पड़ोसी दे श नेपालक सीमा  सॅ सटल रहबाक का रण ए िह रेलखंडक \nिवशेष मह/gऊ84व अिछ।   \nएिह मेगा रेल पिरयोजनाक िशला/gऊ88यास 6 जून 2003 के त/gऊ84कािलक /gऊवऊधानमं/gऊँँी अटल िबहारी वाजपेयी कयने छलाह। अटल \nसरकारक काय/g।वॉकाल पूरा भेलाक बाद एिह पिरयोजनाक काजक गित कम भऽ गेल छल। बाद मे वष/g।वॉ 2005 मे त/gऊ84कालीन रेल \nमं/gऊँँी लालू /gऊवऊसाद वष/g।वॉ 200 5 मे सरायगढ़ मे भूिम पूजनक काज /gऊवऊारंभ कयलिन आ एकरा ज/gऊै8दीए पूरा होयबाक घोषणा कयलिन। \nमुदा टाकाक आभाव मे ई मा/gऊँँ घोषणा सािबत भेल। नव रेल बजट मे एिह पिरयोजनाक लेल फराक सॅ टाका आवंिटत निह भ्◌ेला \nसॅ ि/g।इ4थित आओर िचंताजनक भऽ गेल अिछ। एिह रेल पिरयोजनाक काज /gऊवऊारंभ भेला सॅ आ शा जगल छल जे 79 वष/g।वॉक बाद \nकोसी /gऊँऊे/gऊँँक शेष िमिथल/g।व4चल सॅ सीधा स/gऊै4पक/g।वॉ भऽ जायत आ सुपौल , अरिरया , सहरसा , मधेपुरा आ पूिण/g।वॉया आिद िजलाक लोकक \nदरभंगा, मधुबनी, मुज/gऊैॉफरपुर आ सम/g।इ4तीपुर आिद िजला सॅ बेटी-रोटीक संबंध /g।इ4थािपत भऽ सकत।   \nएिह पिरयोजनाक िनम/g।वँण मे लागल कुमार कं/g।इ4/g।ैै/gऊ7इशन आ घन/g।इऊयाम लाल /gऊवऊाइवेट िलिमटेड रेलवे के काय/g।वॉ /g।इ4थगन /gऊवऊ/g।इ4ताव पठा देला \nसॅ ि/g।इ4थित िवकट भऽ गेल अिछ ओतिह िनम/g।वँण क/gऊै4पनी जीटी इ/gऊ88/gऊवइा /gऊवऊाइवेट िलिमटेड के गोटेक 90 करोड़ टा काक काज िनिविदाक  \nमा/gऊ87यम सॅ भेटल छल मुदा टाकाक समुिचत भुगतान निह भेलाक कारण एिह क/gऊै4पनीक काज सेहो /gऊवऊायः बंद अिछ। क/gऊै4पनी सू/gऊँँक \nअनुसार कोसी रेल महासेतू बिनकऽ तैयार अिछ। वत/g।वॉमान वािष/g।वॉक योजना मे एिह पिरयोजनाक लेल मा/gऊँँ तीन करोड़ टाका आवंिटत \nकमल गेल छल जे एिह वष/g।वॉ अ/gऊवऊील मास मे समा/gऊैइत भऽ गेल। टाकाक आभाव मे काज बािधत अिछ। रेलवेक अिधकार ी सभक \nसंग एिह िवषय मे भेल बैसार मे सेहो कोनो पि रणाम निह िन कलल अिछ।   \nदोसर िदस, िमिथल/g।व4चलक एकटा आओर मह/gऊ84वपूण/g।वॉ रेल लाइनक अमान पिरवत/g।वॉनक गित मंद पड़ल अिछ। रेल मं/gऊँँालय /g।ऊँारा वष/g।वॉ \n1996 मे सहरसा- फारिबसगंज छोटी रेल लाइन के बड़ी लाइन मे अमान पिरवत/g।वॉनक /g।इ4वीकृित देने छल। मुदा एखनो एिह /gऊँऊे/gऊँँक \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \nजनता अं/g।ैॉेजरक जमानाक छोटी रेल लाइन पर या/gऊँँा करऽ पर िववश छिथ। पिछला वष/g।वॉ 20 जनवरी 201 2 के अमान  \nपिरवत/g।वॉनक लेल राघोपुर सॅ फारिबसगंजक म/gऊ87य मेगा /gऊैऊलॉक कयल गेल छल। एिह काजक लेल 356 करोड़ टाका का आवंिटत \nभेलाक बादो ई काज  एखन धि र पूरा निह भऽ सकल अिछ एिह तरह/g।7इ उ Ÿ◌ार िबहार के र ाजधानी पटना सॅ जो ड़बाक लेल गंगा  नदी \nपर /gऊवऊ/g।इ4तािवत दीघा-परमानंदपुर रेल सह सड़क पूलक काज मंद गित से चिल रहल अिछ। हाल/g।व4िक रेलवे /g।ऊँारा एक बेर फेर वष/g।वॉ \n2015 धिर एकरा पूरा करबाक घोषणा कयल गेल अिछ। हाल/g।व4िक एिह रेलखंड पर नव बनल पाटिलपु/gऊँँ /g।इ4टेशन सॅ रेलक \nआबाजाही /gऊवऊारंभ होयबाक घोषणाक कयल गेल अिछ। 6 िसत/gऊै4बर के एिह /g।इ4टेशन सॅ रेल रा/gऊ7वय मं/gऊँँी अधीर रंजन चौधरी पटना \nयशवंतपुर /g।ैैेन के हिरयर झंडी देखा िवदा कऽ एिह रेल खंड पर आंिशक /gऊवँप सॅ आवाजाही आरंभ करताह।   \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं0ृय  ggajendra@vide ha.com  पर पठाउ।  \n १. जगदीश च/gऊ88/g4इव ठाकुर ‘अिनल ’- १. /gऊवऊितब/g।ऊइ सािह/gऊ84यकारक अ/gऊवऊितब/g।ऊइ गजल २.अरिव/gऊ88दजीक आजाद गजल  २.\nओम /gऊवऊकाश -गजल समी/gऊँऊा (पेटारसँ)  \n  \n१ \nजगदीश च/gऊ88/g4इव ठाकुर ‘ अिनल’- १. /gऊवऊितब/g।ऊइ सािह/gऊ84यकारक अ/gऊवऊितब/g।ऊइ गजल २.अरिव/gऊ88दजीक आजाद गजल  \n१ \n/gटँटितब/gंट0 सािह/gट84यकारक अ/gटँटितब/gंट0 गजल  \n \n‘थोडे आिग थोडे  पािन ’2008 मे /gऊवऊकािशत /gऊवऊिस/g।ऊइ गीतकार भाइ िसयाराम झा \n‘सरस’क 80 टा गजल संकलन थीक।सरसजी गजलक पोथीक भूिम कामे किवता , कथा ,िनब/gऊ88ध  \nआिद िवधामे आिब रहल रचना सभक /g।इ4तरपर सवाल उठौलिन अिछ। लेखक ,किव,नाटकका र  \nक/g।7इ की की पढबाक चाही,से सलाह देल गेल अिछ.लेखक लोकिनमे /gऊवऊितब/g।ऊइताक  \nअभाव पर आ/g।8ैोश /g।इॉय/gऊ7इत कएल गेल अिछ।  \nअपन समाज,अपन भाषाक /gऊवऊित अपन लेखकीय /gऊवऊितब/g।ऊइताक वण/g।वॉन सरसजी जािह  \nतरह/g।7इ केलिन अिछ से बेर -बेर पढबाक आ मोनिह मोन हुनक चरण /g।इ4पश/g।वॉ करबाक  लेल \nबा/gऊ87य क ’ देत।  \nमुदा जँ अह/g।व। ताकब जे गजलकारक/g।7इ की की पढबाक अथवा कथीक अ/gऊै।यास करबाक चाही \nसे एिहमे निह भेटत। गजलकार /g।इ4वयं गजलक स/gऊै4ब/gऊ88धमे की- की पढने छिथ तकर  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \nउ/gऊै8लेख निह कएल गेल अिछ। गजलक /g।इॉयाकरणक कतहु चच/g।वॉ निह अिछ .गजलकारक/g।7इ मोन  \nपडैत छिन दि/gऊँऊण अ/gऊवइीकाक किव मोलाइशक /g।8ैाि/gऊ88तगीत आ िफली/g।इ4तीनी किवक  \nकिवता,कोनो शायरक कोनो मह/gऊ84वपूण/g।वॉ शेरक उ/gऊै8लेख निह केलिन अिछ। एिहसँ गजल  \nलेखनक लेल आव/g।इऊयक /gऊवऊितब/g।ऊइताक आभास निह होइत अिछ।  \nपोथीक 80 टा गजलमे 62 टा गजलमे रदीफ आ कािफयाक /gऊवऊयोग कएल गेल अिछ जािहमे \n5 टा गजलमे रदीफ अथवा का िफया अथवा दूनूक िनव/g।वँह सभ शेरमे निह भ ’ सकल \nअिछ।16 टा गजलमे कािफया अिछ , रदीफ न िह। 2टामे रदीफ अिछ ,कािफया निह। अहूमे \nएकटामे सभ शेरमे रदीफक िनव/g।वँह निह भ ’ सकल अिछ। को नो गजल एहन  निह अ िछ ज कर  \nसभ शेरमे वण/g।वॉ अथवा मा/gऊँँाक एक/gऊवँपता हो।त/g।7इ बहरमे /gऊँँुिट साफ दृि/g4ॉवगोचर  \nहोइत अिछ। एिह िदस गजलकारक /gऊ87यान िकएक निह गेलिन से निह जािन। सरसजीसँ \nलोकक/g।7इ बहुत अपे/gऊँऊा रहैत छैक , मुदा एिह स/gऊै4ब/gऊ88धमे हुनक कोनहु /g।इ4प/g4ॉवीकरण  \nसेहो कतहु निह अिछ। आशा  अिछ  गजलकार क अि गला गजल- सं/g।ैॉहमे आव/g।इऊयक  \nऔपचािरकताक िनव/g।वँह होयत। ई पिढ क ’ नीक  लगैत अिछ जे  ‘..... धी/gऊवँ भाइ तं \nएते धिर कहने रहिथ जे खैयाम क/g।7इ मैिथलीमे सुनबाक हो तं सरस क/g।7इ सूनल जा \nसकैछ...’ त/g।7इ सरसजीसँ अपे/gऊँऊा आर बिढ जाइत अिछ।  \nसरसजी कहैत छिथ,‘ एिह संकलनक गजल सभ तं सहजिहं अपन  \nलोकवेदक , मािट- पािनक , भाशा -सािह/gऊ84यक आ सं/g।इ4कार -सं/g।इ4कृितक /gऊवऊितिब/gऊै4ब तं \nिथके,संग िह अनेक ठाम अनेक तरह/g।7इ तकरा नब सं पिरभािषत आ /g।इॉया/gऊ7ॉयाियत सेहो \nकरैछ  । नब -नब सं/g।इ4कारक /g।इ4थापना सेहो करैछ । .......’ सरसजीक उि/gऊ7इतक/g।7इ तकैत  \nिविभ/g।8ऊ गजलक एिह शेर सभ पर िवचार क/gऊवँ -  \n \nजै पाइने पैनछूआ कैरतै ने  लोक , छीः छीः  छीः  \nसेहो पाइन घटर-घटर घटघटा रहल,ई मैिथल छौ \n \nजॱ- जॱ अहंक खसैए िपपनी ,धप - धप तेना खसै छी हम  \nरसे-रसे उठबी तं सिरपहुं , होइए देव-उठान हमर  \n \nथ/gऊैइपा समिधन देल समिध केर अंगा मे \nउजरो मॲछ  िपजाएल , फागुन क िदन  आयल \n \n \nअइ समु/g4इवक िक/gऊ88हेरमे बड च/g।8ैवातक जोर रहलै \nबालु पर तैयो अपन हम नाम त कने जा  रहल छी  \n \nिब/gऊ7वझो कराओल बैसले र िह गेल नोथारी  \nगिलयाक’ िकयो खाइत आ उगिल रहल छलै \n \nहम मरब ,बेटा लडत ,बेटा मरत-पोता लडत  \nकटब-काटब , जे बुझी -सदभावना-दुभ/g।वँवना \n \nहवा-पािनक िबन ा एमह र भेलैए दूिभ सब पीयर   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \nओ/gऊै4हर बोडामे किस -किस,ि/g।इ4वस खातामे ढुकाबै छै \n \n/g।इॉयाकरण प/gऊँऊक/g।7इ जँ उपेि/gऊँऊत क ’ देल जाए तँ क एटा गजलमे ि कछु शेर  \nमह/gऊ84वपूण/g।वॉ अिछ जे पाठकक /gऊ87यान आकृ/g4ॉव करैत अिछ िकछु शेर जे पढबामे नीक  \nनिह लगैत अिछ , भ’ सकैए जे हुनका /g।इ4वरमे सुनबामे नीक लागय . मैिथली गजलक \nभ/gऊ8।डारक/g।7इ भरबामे सरसजीक योगदानक/g।7इ मह/gऊ84वपूण/g।वॉ मानैत हम गीतकार सरसजीक  \n/gऊवऊशंसक , मैिथलीक सुधी पाठक  आ नव- पुरान गजलकार  सभसँ अनुरोध करबिन जे  \nकम -सँ-कम तीन बेर अव/g।इऊय पिढ जािथ सरसजीक ‘ थोडे आिग थोडे पािन ’। नीक  \nलगतिन। \n \n \n२ \nअरिव/gट88दजीक आजाद गजल  \n \nमैिथलीयोमे गजल पर खूब काज भेल अिछ  आ एखनो भ ’ रहल अिछ। गजे/gऊ88/g4इव ठाकुर  \nगजलक /g।इॉयाकरण  िव/g।इ4तार सँ /gऊवऊ/g।इ4तुत केलिन आ अपनो बहुत गजल िलखलिन . आशीष  \nअनिच/gऊ88हार मैिथली गजल ले’ /g।इ4वतं/gऊँँ साइट बनाक ’ /g।इॉयाकरण क/g।7इ /g।इ4थािपत  \nकरबामे अपन ो योगदान करैत अपनो  बहुत गजल िलखलिन आ आओ र बहुत गोटे सँ गजल  \nिलखबौलिन आ से काज एखन ो क ’ रहल छिथ िहनका दूनू गोटेक अितिर/gऊ7इत आर बहुत  \nगोटे मैिथली गजलक/g।7इ समृ/g।ऊइ करबामे योगदान क ’ रहल छिथ ।ई /gऊवऊस/g।8ऊताक बात  \nिथक। हमरा जनैत गजल कारक   मु/gऊ7ॉय तीनटा वग/g।वॉ अिछ। एक वग/g।वॉ ओ अिछ जािहमे \nरचनाकार पिहने गजलक /g।इॉयाकरण पढलिन आ तकरा बाद ओही अनुसारे गजल िलख ’ \nलगलाह. दोसर वग/g।वॉमे ओ गजलकार सभ छिथ जे पिहने गजल िलख ’ लगलाह , बादमे \nगजलक /g।इॉयाकरण िदस /gऊ7।यान गेलिन आ ओिह अनुसारे िलखबाक /gऊवऊयास कर ’ लगलाह.  \nतेसर वग/g।वॉमे ओ लोकिन छिथ जे गजल सूिन क ’, पिढ क ’ लीख ’ लगलाह आ लीखैत चल  \nगेलाह, पाछ/g।व4 उनिट क ’ निह तकलिन.ओ मा/gऊँँा अथवा वण/g।वॉ गिन क ’ षेर \nिलखबाक-कहबाक च/g।ॉऊरमे निह पिड अपन बातक/g।7इ क/g।7इ/gऊ88/g4इवमे रािख धडाधड िलखैत चल  \nगेलाह आ िलखैत जा रहल छिथ। \n‘बहु/gऊवँिपया /gऊवऊदेशमे’ मा/gऊँँ 24 िदनमे लीखल गेल 66 टा गजलक सं/g।ैॉह थीक  \nजािहमे गजलकार अरिव/gऊ88द ठाकुरजीक कथन पर /gऊ87यान देल जाए : ‘हम जे कहय चाहैत \nछी से मह/gऊ84वपूण/g।वॉ छैक ,तािह लेल /g।इॉयाकरण टूटय िक िवधा िवशेषक मापदंड , तकर  \nहमरा परवािह निह  अिछ। ओक रा भल चाही त ’हमर सहायक हुअए ,बाधा ठाढ निह क रए । ’ \nगजलकारक एिह कथनक/g।7इ /gऊ87यानमे रािख जँ िहनक गजल पढब त नीक लागत। 66 टा \nगजलमे 10टा गजल एहेन अिछ ज ािहमे रदी फ अि छ ,कािफया निह. 16 टा एहेन अि छ  \nजािहमे काि फया अिछ ,रदीफ निह. 40 टा गजलमे रदीफ आ क ािफया दूनू अिछ. ि कछु ए  \nगजल एहेन हएत जािहमे बहरसँ स/gऊै4बि/gऊ88ध त दोष निह हो.मुदा ,बहुत रास शेर सभमे \nजे बात कहल गेल अिछ से /g।इॉयाकरणक /gऊँँुिटक/g।7इ झ/g।व4पन देबामे बहुत समथ/g।वॉ लगैत  \nअिछ.सभ गजलक अंितम शेरमे  गजलकार क  नामक /gऊवऊयोगक /gऊवऊाचीन परंपराक िनव/g।वँह  \nनीक जक/g।व। कएल गेल अिछ जे बहुत गजलकार निह क ’ पबैत छिथ. गजलकारक  सम/gऊँऊ  \nसामािजक ,राज नीितक आ स/g।व4/g।इ4कृितक चेतनाक अवमू/gऊै8यनक िवषाल /gऊँऊे/gऊँँक अनुभवक  \nसंपदा छिन जे जह/g।व4-तह/g।व4 िविभ/g।8ऊ गजलक िविभ/g।8ऊ शेर सभमे /gऊवऊगट भेल छिन।एकर   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n21 \n \nबानगीक /gऊवँपमे /gऊवऊ/g।इ4तुत अिछ िन/g।इैिलिखत  िकछु   शेर:  \nदूध लेल नेना आ र ोगी हा करोस क रत \nनै जखन गाम मे मालक बथान  रहत \n \nएिह समाजक /gऊवँिढ भेल अि छ घोडन क ओछाओ न सन  \n/gऊवऊेममे भीजल बतहबा तािहपर ओंघरा रहल अिछ  \n \nगाममे िडिबया ज रल अिछ राितसं लडबाक लेल \nमे/g।ैैोपॉिलटन टाउनमे अिछ राित दुपहिरया बनल  \n \nपात िबछैबाक बेर  लोकक  कर मान छल \nयार सभ अलोिपत भेल ऐंठ उठेबाक बेर  \n \nराितक जे एकबाल बढल  \nदुल/g।वॉभ सगर इजोिरया भेल  \n \nसंसद केर फोटोमे िकछु ओ निह  हेर -फेर  \nस/g।व4पनाथ , नागनाथ,इएह दुनू बेर -बेर \n \nकार खोजै छै ए/gऊै4हर फूटपाथ पर सूतल िषकार  \nयम अबै छिथ एिह नगर िविभ/g।8ऊ वाहन पर सवार  \n \nसंसदमे घुिसआयल जे  \nसात जनम लेल केलक जोगा र  \n \nगजलकारक   भयंकर आ/gऊ84मिव/g।इ।वास एिह षेर सभमे देखू: \n \nध/gऊ88य ‘अरिबन ’तॲ एलह गजलक जगतमे  \nफेर के ओ ‘खुसरो’ की तोहर बाद हेताह  \n \nनै पाठक के िच/gऊ88ता अरिबन  \nनीक गजल के पढबे करतै  \n \nएहने आर  बहुत रास नीक - नीक शे र वला  गजल पढबाक  लेल देखू  /gऊँ7ी अरिव/gऊ88द  \nठाकुर क र चल आ ‘नवारंभ ’ /g।ऊँारा 2011 मे /gऊवऊकािशत  आ  बहुत सुंदर कागतपर \n‘/gऊवऊो/g।ैॉेिसव ि/gऊवऊंटस/g।वॉ’, नई िद/gऊै8ली /g।ऊँारा बहुत सुंदर मुि/g4इवत गजल  \nसं/g।ैॉह ‘बहु/gऊवँिपया /gऊवऊदेशमे’। अ/gऊ88तमे हम गजलकारक उि/gऊ7इतक उ/gऊै8लेख कर ’ चाहब:  \n‘....... हाथक जेना सभ बा/gऊ88ह टूिट गेल । एहन धारा-/gऊवऊवाह जे गजलक  \nिमसरा,शेर ,रदीफ , कािफया ,बहर,िगरह सभक/g।7इ स/gऊै4हारब किठन ....’ भिरसक, इएह कार ण  \nथीक जे गजे/gऊ88/g4इव ठाकुरजी /g।ऊँारा िहनक गजल सभक/g।7इ आजाद गजल कहल गेल अिछ। हम  \nएिह िवचारसँ सहमत छी।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n22 \n \n \n \n  \n२ \n ओम /gऊवऊकाश  \nगजल समी/gऊँऊा (पेटारसँ)  \n \n1 \n \nबहु/gटँ5िपया रचनामे \n \n \n \nगजलमे हम /gऊवँिच राखैत छी। संगिह मैिथली मे थोड बहुत गजल सेहो िलखै छी आ  \nगजलक पोथी सब पढबाक इ/gऊ74छा रहै ए। मैिथलीमे बहुत कम गजल सं/g।ैॉह अिछ  \n आ ओहो \nसुलभ नै होइत रहै ए। एहन पिरि/g।इ4थितमे हमरा /gऊँ7ी अरिव/gऊ88द ठाकुरजीक स/g।ऊ4ः  \n/gऊवऊकािशत मैिथली गजल सं/g।ैॉह  \"बहु/gऊवँिपया /gऊवऊदेशमे\" पढबाक अवसर भ/g।7इटल आ हम  \nएिह पोथीक/gऊ4। आ/g।ऊ4ोपा/gऊ88त पढलहुँ।  \n \nसबसे पिहने हम /gऊँ7ी अरिव/gऊ88द ठाकुरजीक/gऊ4। मैिथली गजलक पोथी िलखबाक लेल ब धाई \nदैत िछयैि/gऊ88ह। मैिथली गजलक उ/gऊ84थान लेल /gऊवऊ/gऊ84येक डेग हमरा मह/gऊ84वपूण/g।वॉ लागै \nए। पोथीक गेट अप ब/g।8वड सु/g।8ऊर अिछ। टाईप आ कागतक कोिट सेहो उ/gऊँ4म अिछ।  \nपोथीक भूिमका गजलकार अपने िलखने छिथ आ ओिह मे गजल आ एिह सं/g।ैॉहक स/gऊै4ब/gऊ88ध  \nमे बहुत रास गप सब कहने छिथ। जेना पृ/g4ॉ7 सं/gऊ7ॉया सातक दोसर पारा मे गजलकार  \nकहैत छिथ जे\n \"मैिथलीक िमजाजक सीम ा   ) इ मैिथलीक निह , हमर अपन सीमा  भऽ सकैत  \nअिछ ( क/gऊ4। देखैत गजलक /g।इॉयाकरण   ) रदी फ , कािफया , िमसरा, मतला , मकता आ िद(क  \n/g।इ4थािपत मापदंडक कसब/g।ऊवी पर हमर सभ गजल खरा उतरत तकर दाबी तऽ निहए टा अिछ  \nबि/gऊै8क हम तँ इ सकारय चाहै छी जे- -- --- --- -- --- --- -- --- -- ---- -- ---  हमर \nसीमाक कारण/gऊ4। /gऊवऊ/g।इ4तुत गजल मे कएक जगह सुिध पाठक लोकिन क/gऊ4। /gऊँँुिट भेिट  \nसकैत छिन। \" एिह पाराक अ/gऊ88त मे ओ कहै छिथ जे बहरक दोख िकछु शेर मे भेिट  \nसकैत अिछ। हम गजलक ारक  सराहना करैत छ ी जे ओ भूिमक ा मे अपने  क एक ठाम बहर क आ  \nआन दोख हएब /g।इ4वीकार कएने छिथ। पोथी क/gऊ4। आ/g।ऊ4ोपा/gऊ88त पढला पर हमरा इ नै \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n23 \n \nबुझाएल जे एिह सं/g।ैॉहक गजल सब कोन  - कोन बहर मे  िलखल गेल अिछ। अरबी क क ोनो  \nटा बहर मे क ोनो गजल निहए अि छ , मैिथली मे आइ  - काि/g।।4 /gऊवऊयु/gऊ7इत होइ बला सरल  \nवािण/g।वॉक बहर मे सेहो कोनो गजल नै अिछ। गजलकार क/gऊ4। /gऊवऊ/gऊ84येक गजल मे इ  \nिलखबाक चाही छल जे कोन  बहर मे गजल िलखल गेल अिछ। जँ इ  \"आजाद  - गजल\"क सं/g।ैॉह  \nथीक, तँ हुनका एिह बातक उ/gऊै8लेख करबाक चाही छल। भूिमकाक उपरो/gऊ7इत पाराक  \nशु/gऊवँ मे गजलकार कहै छिथ जे मैिथलीक िमजाज क/gऊ4। देखैत एिह मे उदू/g।वॉ - िह/gऊ88दी \nगजलक िमजाजक नकल करबाक /gऊवऊयास कएल जाइत तँ एक रा बुिधयारी  निहए टा कहल \nजायत आओर सफलता सेहो निह भ/g।7इटत। हम हुनकर गप सँ सहमत छी जे नकल करब उिचत  \nनिह। मुदा एकटा गप हम कहऽ चाहैत छी जे /gऊवऊ/gऊ84येक िवधाक एकटा िनयम होइत छै \nआओर जािह /gऊँऊे/gऊँँ मे ओिह िवधाक उदय भेल रहैत छै ओिह /gऊँऊे/gऊँँ मे /g।इ4थािपत  \nभेल िनयमक पालन केने िबना कोनो रचना मूल िवधा मे कोना  भऽ सकैत अि छ। जेना  \nमैिथली मे समदाउन आ सोहरक पर/gऊै4परा छैक आ जँ पंजाबी मे वा गुजराती मे वा \nकी क ोनो आ न भाषा मे समदाउन  आ सोहर  गाबऽ  चाही तँ िनयम कोना  बदिल जेतैक। जँ  \nिनयम बदलतै तँ ओ दोसर चीज भऽ जेतैक। तिहना गजल अरब /gऊँऊे/gऊँँ मे ज/gऊ88म लेलक  \nआ इ /g।इ4वाभािवक छै जे एकर िनयम \n )/g।इॉयाकरण ( ओिह /gऊँऊे/gऊँँक /g।इ4थािपत मानद/gऊ8।डक  \nआधार पर बनल। /g।इ4थािपत मानद/gऊ8।डक पालन करब नकल निह कहल जा सकैत अिछ। आ जे \nनकलक गप करी  तँ  'गजल' कहब अरबी-िह/gऊ88दीक नकल थीक। एक िदस गजलकार  ' गजल'  \nकहबाक लोभ नै छोिड रहल छिथ आ द ोसर िदस गजलक /g।इॉयाकरणक िनयम पालन क/gऊ4। नकल  \nकहै छिथ , इ उिचत नै बुझाएल। गजल /g।इ4थािपत मानद/gऊ8।ड पर जँ नै कहल गेल तँ \nरचना क/gऊ4। गजलक /g।इ4थान पर दोसर नाम देल जा सकैत अिछ।  \n \nपृ/g4ॉ7 सं/gऊ7ॉया दस पर दोसर पारा मे गजलकार कहै छिथ जे ओ जीवन सँ िसदहा लैत  \nछिथ। इ /g।इ4वागत यो/gऊ7ऊय गप भेल। जीवनक  िसदहा सँ तैयार /g।इॉयंजन सोअदगर हेबे \nकरतै। मुदा भोजन  बनबै काल च ाउरक  िसदहा पािन मे  सोझे फुला क ऽ परिस देला सँ  \nभात निह कहाइत अिछ। चाउरक िसदहा क/gऊ4। अदहन मे देल जाइ छै तखन भात तैयार  \nहोइ छै। तिहना जीवनक िसदहा जँ /g।इॉयाकरण ,\n िनयम आ िच/gऊ88तन - मननक  अदहन मे  पकाओल  \nजाइत अिछ तँ सोअदगर रचना भेटैत अिछ। िवधा िवशेषक मापद/gऊ8।ड तोडबाक  \n/g।8ै/g।व4ितकारी घोषणा कएला टा सँ िकछु िवशेष फायदा वा उमेद तँ निहए जगै ए।  \nजँ िकयो मापद/gऊ8।ड तोडै छिथ , तँ मापद/gऊ8।ड पर चलै बला क/gऊ4। नकलची आ बाजीगर कहब  \nउिचत निह। गजल आ फकरा आ दोहा मे थोडेक अ/gऊ88तर तँ छै जे रहबे करतै। अ/g।इ4तु, \nइ गजलकारक अपन िवचार छैि/gऊ88ह आ आब /gऊवऊकािशत सेहो छि/gऊ88ह।  \n \nगजल सं/g।ैॉहक सब गजल पढलॱ। िवषय व/g।इ4तु सब नीके लागल। गजलक /g।इॉयाकरणक आधारपर किह सकैत छी जे बहरक दोख \nतँ /gऊवऊ/gऊ84येक गजल मे छैक आ जँ इ आजाद  - गजलक \n सं/g।ैॉह थीक तँ गजलकार इ गप कतौ नै कहने छिथ। गजलकार क/gऊ4। /g।इ4प/g4ॉव \nकरबाक  \nचाही छल जे कोन कोन बहर  मे गजल सब िलखल गेल अिछ। हम रा बुझने गजलक कोनो  \nशीष/g।वॉक नै होइत अिछ ,\n मुदा /gऊवऊ/gऊ84येक गजल क/gऊ4। एकटा शीष/g।वॉक देल गेल अिछ।  \nबहरक अितिर/gऊ7इत रदीफ आ कािफयाक िनयमक सेहो कएक ठाम पालन नै भेल अिछ आ इ गप  गजलकार भूिमका मे सेहो /g।इ4वीकार \nकएने छिथ। जेना पृ/g4ॉ7 बाईस मे मतलाक दुनू \nप/g।व।ित , दोसर शेर आ प/g।व।चम शेर मे कािफया मे ' आयब' /gऊवऊयोग भेल अिछ , तँ दोसर \nआ चािर म शे र मे 'अब' क /gऊवऊयोग अिछ। पृ/g4ॉ7 चौबीस मे मतलाक पिहल प/g।व।ित मे  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n24 \n \nकािफया मे 'अ' आयल अिछ आ दोसर प/g।व।ित आ अ/gऊ88य शेर मे ' आत' आयल अिछ। पृ/g4ॉ7  \nप/gऊ74चीस मे कािफया की छै , से नै बुझाएल। पृ/g4ॉ7 ितरपन मे /gऊवऊ/gऊ84येक प/g।व।ित मे \nकािफया एकदम फराक फराक अिछ। पृ/g4ॉ7 अनठाबन मे मतला, दोसर शे र आ  चािर म शे र  \nमे कािफया मे ' अल' /gऊवऊयु/gऊ7इत अिछ आ आन सब शेर मे कािफया मे ' अ ' /gऊवऊयु/gऊ7इत  \nअिछ। पृ/g4ॉ7 उनसिठ मे सेहो रदीफ आ कािफयाक /g।इ4प/g4ॉवता नै अिछ। पृ/g4ॉ7 िछयासिठ  \nमे कािफया मे कतौ  'अल' आ कतौ  'आओल' /gऊवऊयु/gऊ7इत अिछ। पृ/g4ॉ7 सडसिठ आ ितह/gऊँ4िर  \nमे सेहो कािफयाक िनयमक उ/gऊै8लंघन भेल अिछ। तिहना संयु/gऊ7इता/gऊँऊर बला कािफयाक  \nिनयम सेहो एक दू ठाम हमरा िहसाब/gऊ4। ठीक नै अिछ। एकर अितिर/gऊ7इत आओर कएक ठाम  \nकािफयाक िनयमक पालन नै  भेल अिछ। हम उदाह रण /g।इ4व/gऊवँप िकछु पृ/g4ॉ7क उ/gऊै8लेख  \nकएलहुँ। हमर इ उ/g।ॉैे/g।इऊय नै अिछ जे खाली दोख ताकल जाय , मुदा जँ गजल कहै  \nिछयै तँ गजलक िनयमक पालन हेबाक चाही। सब गोटे क/gऊ4। जानकारी लेल इ बता दी \nकी िबना  रदीफ क गजल तँ भऽ  सकैत अिछ , मुदा िबना दु/gऊवँ/g।इ4त कािफया भेने गजल नै \nभऽ सकैत अिछ।  \n \nभूिमका सँ एकटा बात आर /g।इ4प/g4ॉव होइ ए जे गजलकार मई २००८ सँ मैिथली मे गजल \nिलखब शु/gऊवँ केलिथ ,\n ओना ओ िह/gऊ88दी मे पिहनहुँ गजल िलखैत छलाह। एकर मतलब इ  \nभेल जे गजलकार  \"अनिच/gऊ88हार आखर ) \" मैिथली गजल क/gऊ4। समिप/g।वॉत /gऊैऊलाग ( सँ बहुत  \nबाद मे मैिथली गजल िलखब शु/gऊवँ कएने छिथ आ मैिथली गजलक वरीयता मे बहुत बाद \nमे आयल छिथ।  \"अनिच/gऊ88हार आखर \"  /gऊैऊलाग देखला सँ पता चलै छै जे गजलकार एिह  \n/gऊैऊलाग पर सेहो अपन कएक टा गजल २००९ सँ एखन धिर देने छिथ। ओ  \"अनिच/gऊ88हार  \nआखर \" /gऊैऊलाग सँ िच/gऊ88हार छिथ , तैँ इ उमेद अिछ जे एिह /gऊैऊलाग पर /gऊवऊकािशत  \nमैिथली गजलक िव/g।इ4तृत /g।इॉयाकरण क/gऊ4। ज/gऊवँर देखने हेताह। इ उमेद छल जे \n/gऊवऊ/g।इ4तुत गजल सं/g।ैॉह मैिथली गजलक नब पीढी लेल एकटा उदाहरण बनत। मुदा एिह  \nसं/g।ैॉह मे गजलक /g।इॉयाकरणक जे उपे/gऊँऊा भेल अिछ , जे गजलकार भूिमका मे /g।इ4वयं \n/g।इ4वीकार कएने छिथ , िनराशा उ/gऊ84प/g।8ऊ करैत अिछ। मुदा इ सं/g।ैॉह गजलकारक  \nपिहलुक मैिथली गजल सं/g।ैॉह अिछ , तैँ गजलक /g।इॉयाकरणक गलती भेनाई /g।इ4वभािवक  \nअिछ। आशा /g।इॉय/gऊ7इत करै छी जे हुनकर आगामी गजल सं/g।ैॉह मैिथली गजल मे अपन अलग  \n/g।इ4थान राखत।  \n \n२ \n \nघोघ उठबैत गजल \n \n \nमैिथली गजलक पिहलुक /gऊवऊकािशत पोथी\n \"उठा रहल घोघ ितिमर \"  पढबाक सौभा/gऊ7ऊय  \nभ/g।7इटल। ऐ गजल सं/g।ैॉहक गजलकार /gऊँ7ी िवभूित आन/gऊ88द  छिथ। एिह  पोथी मे कुल  \nचॱतीस गोट गजल अिछ। पूरा पोथी क/gऊ4। एकिह बैसार मे पिढ गेलहुँ आ बेर - बेर \nपढलहुँ। सबसे पिहने हम /gऊँ7ी िवभूित आन/gऊ88दजी क/gऊ4। मैिथली गजलक पिहलुक  \nसं/g।ैॉह /gऊवऊकािशत करबा लेल ध/gऊ88यवाद दैत िछयैि/gऊ88ह।  \nएिह पोथीक भूिम का मे गजलकार कहै छ िथ जे \"मैिथलीक गजल सोझे -सोझ िह/gऊ88दी सँ \n/gऊवऊभािवत अिछ मुदा िह/gऊ88दी जक/g।व। जमल निञ अिछ एखनो धिर। \"  आगू हुन कर कहनाई  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n25 \n \nछैि/gऊ88ह -  \"पार/gऊै4पिरक /g।इॉयाकरण स/gऊै4बि/gऊ88धत अगिणत /gऊँँुिट सभ ठाम लि/gऊँऊत होएत।  \nओना हम दु/g।इ4साहसपूव/g।वॉक साहस करैत रहलहुँ अिछ जे क/gऊ8ँय -सामंज/g।इ4य लए /g।इॉयाकरण  \nिदस सँ यिद मूँहो घूमा लेल जा ए तँ कोनो हज/g।वॉ निञ। िकए तँ हम मानैत छी जे \nई पा/g।8ँय/g।8ैमक व/g।इ4तु निञ अिछ। िव/g।ऊ4ाथ/g।व8 मूख/g।वॉ निञ बनत। त/g।7। की \n--- --- --- -- --- --- -- --- --  /g।इॉयाकरण सँ भयभीत भऽ निञ िलखल जाए। \" गजलकारक  \nपिहलुक कथनक स/gऊै4ब/gऊ88ध मे हमर िनवेदन अिछ जे गजलक पर/gऊै4परा अरबी- फारसी सँ  \nशु/gऊवँ भेल अिछ आ ओतिह सँ आन भारतीय भाषा मे पसरल अिछ। िह/gऊ88दी - उदू/g।वॉ मे गजल  \nकहबाक पर/gऊै4परा मैिथली सँ पिहने शु/gऊवँ भेल , त/g।7। बहुसं/gऊ7ॉय लोक िद/gऊ7ऊ/g4ॉइिमत भऽ  \nजाइत छिथ जे मैिथलीक गजल िह/gऊ88दी गजलक नकल छी वा ओइ सँ /gऊवऊभािवत भेल अिछ।  \nगजलकार सेहो एिह िम/gऊ8ँया धारणा सँ /gऊवऊभािवत छिथ। आब गजलक /g।इॉयाक रण थोड- बहुत \nसम/gऊ88जनक संग सब भाषा मे तँ ए/g।ॉऊे रहत। ऐ ि/g।इ4थित क/gऊ4। हमरा िहसाब/gऊ4। \n\"/gऊवऊभािवत भेनाई \" कहबाक कोनो औिच/gऊ84य नै अिछ। गजलकारक दोसर कथन देिख हम  \nिनराश भेल छी। पता नै िकया एखन धिर जे दुनू गजल सं/g।ैॉह  )सबसँ पिहलुक आ \nसबसँ अंितम /gऊवऊकािशत (  पढलहुँ, एिह दुनू मे  गजलका र क/gऊ8ँय -सामंज/g।इ4यक आगू \n/g।इॉयाकरण क/gऊ4। कोनो मोजर नै देबऽ चाहैत छिथ। एकटा गप मोन रखबाक चाही जे \nसािह/gऊ84यक िनम/g।वँण वैयाकरिणक अनुशासनक बादे सफल भेल अिछ। इ फराक गप अिछ जे \nसमय  - काल आ /g।इ4थानक िहसाब/gऊ4। सव/g।वॉमा/gऊ88य पिरवत/g।वॉन /g।इॉयाकरण मे होइत रहल छैक।  \nिबना वैयाकरिण क अनु शासनक  भाषा पढबा , िलखबा आ बाजबा जोग  रहत?  िजनका मे  \nसािह/gऊ84य िनम/g।वँणक मा/g।ॉैा छैि/gऊ88ह , हुनका मे /g।इॉयाकरण क/gऊ4। पालनक साहस अब/g।इ4स  \nहेबाक चाही।  \nआब हम एिह सं/g।ैॉहक गजलक स/gऊै4ब/gऊ88ध मे िकछु गप कहऽ चाहब। इ गजल सं/g।ैॉह ओिह  \nसमय मे िलखल गेल अिछ जखन मैिथली गजलक /g।इॉयाकरण आ बहरक स/gऊै4ब/gऊ88ध मे बहुत \nबेसी जनतब साव/g।वॉजिनक नै छल। हम एकरा एना कहऽ चाहब जे इ गजल सं/g।ैॉह  \n\"अनिच/gऊ88हार आखर \"\n जुग सँ पूव/g।वॉक गजल  अिछ जखन बहर , रदीफ आ कािफयाक  िनयमक  \nपालनक िवषय मे बहुत रास गप सव/g।वॉजन सुलभ नै छल। एिह िहसाब/gऊ4। जँ ऐ सं/g।ैॉहक  \nगजल सभ मे बहरक दोख छैक तँ इ /g।इ4वभािवक बुझाईत अिछ। एिह सं/g।ैॉहक कोनो टा \nगजल कोनो बहर मे नै अिछ। त/g।7। ऐ सं/g।ैॉहक वैध गजल  )जािह मे कािफयाक  िनयमक  \nपालन भेल हुए ( सभ क/gऊ4। \"आजाद  - गजल\"क /gऊँ7ेणी मे राखल जा सकैए। आब गजलक  \nकािफया आ रदीफक स/gऊै4ब/gऊ88ध मे िकछु गप। एिह सं/g।ैॉहक बहुत रास गजल मे कािफया \nआ रदीफ क िनयम क पालन भेल अिछ। मुद ा क एक गजल मे रदी फ आ  काि फयाक गलती अि छ। \nजेना पृ/g4ॉ7 चौदह पर मतला देखला पर बुझाईत अिछ जे\n \"इ मौसम \"  रदीफ अ िछ आ  \n\"लागैए \" आओर   \" उलाबैए \" कािफयायु/gऊ7इत श/gऊैऊद अिछ। मुदा दोसर शेर आ आगूक आन शेर  \nमे एक र पालन नै भेल अि छ आ ओर शेर सभ िबना  रदीफ क  \"अ \"  कािफयायु/gऊ7इत अिछ।  \nपृ/g4ॉ7 प/gऊ88/g4इवह पर सेहो यैह दोख अिछ , जािह मे मतला मे रदीफ  \"कह/g।व। रहल \"क \n/gऊवऊयोग अिछ आ आन शेर सभ िबना रदीफक  \"अल \" कािफयायु/gऊ7इत  अिछ। एहने दोख पृ/g4ॉ7  \nसोलह मे देखल जा सकैत अिछ , जतय मतला मे \"करै छह \"  रदीफ म ानल जयबाक चाही।  \nओना ऐ गजलक आन शेर सभ मे दू टा कािफयाक सु/g।8ऊर /gऊवऊयोग अिछ , जे नीक  लागैए।  \nहमरा िहसाब/gऊ4। कािफयाक दोख पृ/g4ॉ7 बीस , बाईस, चौबीस, पचीस, अ/g।ऊ7ाईस , \nउनतीस)संयु/gऊ7इता/gऊँऊर कािफयाक िनयमक दोख ( , ब/gऊँ4ीस आ स/g।7।तीस मे सेहो अिछ।  \nएकर सबहक िव/g।इ4तृत वण/g।वॉन देब हम अपेि/gऊँऊत नै बूिझ रहल छी, िकयाक तँ इ हमर  \nउ/g।ॉैे/g।इऊय कथमिप नै अिछ। गजल सं/g।ैॉहक सब गजलक िवषय -व/g।इ4तु नीक अिछ आ गजलकार   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n26 \n \nअपन भावना नीक जक/g।व। /gऊवऊकट केने छिथ।  \nिकछु गजलक क ािफया आ रदीफ क दोख जँ  कात कऽ कऽ देखी ,  तँ इ गजल  - सं/g।ैॉह एकटा \nनीक गजल- सं/g।ैॉह अिछ। गजलकारक गजल कहबाक /gऊँऊमता सेहो नीक बुझाईत अिछ। हमरा \nई अचरज लािग रहल अिछ जे ऐ सं/g।ैॉहक बाद गजलकारक दोसर गजल -सं/g।ैॉह िकया नै \nआएल अिछ। एकर कारण तँ गजलकारे क/gऊ4। पता हेतैि/gऊ88ह , मुदा अपन अनुभवक आधार पर  \nहम कहऽ चाहै छी जे /gऊँ7ी िवभूित आन/gऊ88द नीक गजल िलख सकैत छिथ। जँ बहरक  \nिवचार नै करी , तँ २०१२ मे आएल /gऊँ7ी अरिव/gऊ88द ठाकुरजीक गजल -सं/g।ैॉह सँ करीब  \nएकतीस बख/g।वॉ पिहने १९८१ मे िलखल गेल एिह सं/g।ैॉहक गजल सब उ/gऊै4दा कहल जा सकैत  \nअिछ। एकर कारण इ जे एिह सं/g।ैॉहक गजल सब मे कािफयाक िनयम -पालनक /gऊवऊितशत  \nवत/g।वॉमान समयक सं/g।ैॉह सब सँ बेसी अिछ। क/gऊ8ँयक मजबूती सेहो नीक कोिटक अिछ।  \nखाली कुहरल तुकिमलानी केने गजल नै  कहल जा स कैत अिछ , इ गप एिह सं/g।ैॉह क/gऊ4। \nपढलाक बाद ए खुनका गजलकार सभ क/gऊ4। सेहो बुझेति/gऊ88ह , इ आशा अिछ। इहो एकटा  \nअचरजक  िवषय अिछ जे जखन मैिथली मे नी क ग जल एतेक साल पिहनो कहल गेल छल,  तखन  \nएकर बाद  गजलक िव कास-या/gऊँँा पचीस -तीस बख/g।वॉ धिर कतऽ आ िकया ठमिक गेल। बीचक  \nअविध मे मैिथली गजलक िवकासक धार मे बा/gऊ88ह िकया बिन गेल छल , इ िवचारणीय गप  \nअिछ। ओना आब इ बा/gऊ88ह टूिट रहल अिछ आ आशाक नब जोित मे मैिथली गजलक घोघ उिठ  \nरहल अिछ। \n \n३ \n \nसमी/gऊँऊा \n \n \nिवदेह ई -पि/gऊँँकाक \n १ अ/gऊवऊैल  २०१२   केर नब अंक मे /gऊवऊकािशत /gऊँ7ी /gऊवऊेमच/gऊ88/g4इव  \nपंकजजीक दू टा गजल पढलॱ। एिह दूनू गजल क/gऊ4। हम गजलक /g।इॉयाकरणक आधार पर  \nदेखबाक /gऊवऊयास कएलॱ। हम दूनू गजल पर आ /gऊवऊ/gऊ84येक प/g।व।ित पर अपन िवचार रािख  \nरहल छी। \nगजल १ \nहम बात अहॴ के र मीत कहब,\n निह गजल कहब \nब/gऊव4 कहब मीठ निह , तीत कहब, निह गजल कहब \n \nचाङुर अपन पसािर रहल अिछ माथापर स/gऊै4ब/gऊ88धक बाज  \nकोन िविध ब/g।व।चत /gऊवऊीत कहब ,\n निह गजल कहब  \n \nकतबो म/g।व।िट सुँघाएब तैओ निह मानब हम अ/gऊैइपन हािर  \nचा/gऊव4 नाल पछािड़ अपन हम जीत करब निह गजल कहब  \n \nगगनक मुँहक/gऊ4। चूमए कतबो ठाढ़ अह/g।व। केर शीसमहल  \nबस कखनहुँ बालुक भीत क रब निह गजल कहब  \n \nहाथ पसारब रहत पसरले ,\n मुँहे टेढ़ करब तँ की   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n27 \n \nकिन दूिस मुँह  िवपरीत चलब, निह गजल कहब \n \nपिहल गजलक मतला पढला पर बुझाइए जे रदी फ \n \"कहब, निह गजल कहब \"  अिछ आ क ािफया  \nमे \"ईत \" /gऊवऊयोग भेल अिछ। दोसर शेर मे यैह रदीफ आ कािफया लेल गेल अिछ।  \nमुदा तेसर आ चा िरम शेर मे आिब कऽ  रदीफ क  \"कहब\"क बदला मे  \" करब \" उपयोग कएल \nगेल अिछ। प/g।व।चम शेर मे एकरा बदिल कऽ  \"चलब \"  कऽ देल गेल अिछ। ऐ  सँ इ बुझा  \nलगैए जे रदीफ  \"निह गजल कहब \"  अिछ आ दू टा कािफया  \" ईत \" यु/gऊ7इत श/gऊैऊद आ   \" अब\"  \nयु/gऊ7इत श/gऊैऊद अिछ। जँ गजलकार यैह रदीफ आ कािफया मािन कऽ चलल छिथ तँ हुनका \n/gऊवऊ/gऊ84येक शेर मे एकरे /gऊवऊयोग करबाक चाही। तखन रदीफ आ कािफयाक दोख नै \nरिहतै। रदीफक िनयमक मोतािबक /gऊवऊ/gऊ84येक गजलक एकेटा रदीफ होइत  अिछ  आ एकर  \nपालन ओिह गजलक /gऊवऊ/gऊ84येक शेर मे होयबाक चाही। तिहना कािफयाक िनयमक मोतािबक  \n/gऊवऊ/gऊ84येक शेर मे कािफया एके हेबाक चाही। आब कनी बहर पर चच/g।वॉ करी। ई गजल  \nसरल वािण/g।वॉक बहर वा वािण/g।वॉक बहर पर नै िलखल गेल अिछ। अरबी बहर मे अिछ की \nनै ई जनबा लेल हम सब एक एक टा प/g।व।ितक  िव/g।इऊलेषण करी। जँ /g।वइ/g।इ4व क/gऊ4। १  आ  \nदीघ/g।वॉ क/gऊ4। २ मा नी तँ पिहल शेर  मे देखल जाओः -  \nहम बात अहॴ के र मीत कहब, निह गजल कहब \n११ २१ १२ २१ २१ १ ११ ११ १११ १ ११  \nआब दोसर प/g।व।ित  \nब/gऊव4 कहब मीठ निह ,\n तीत कहब, निह गजल कहब \n१२ १११ २१ ११ २ १ १११ ११ ११ १ १११  \nऊपर दूनू प/g।व।ित मे देिख सकै छी जे /g।वइ/g।इ4वक नीचा /g।वइ/g।इ4व आ दीघ/g।वॉक नीचा \nदीघ/g।वॉ नै आएल अिछ आ त/g।7। इ शेर कोनो बहर मे नै अिछ। जखन मतले कोन बहर मे \nनै अिछ ,\n तखन आन शेर सब पर िवचार करबाक कोनो /gऊवऊयोजन नै अिछ। िन/g।इ।कष/g।वॉ यैह  \nजे गजल कोनो बहर मे नै अिछ। आन शेरक िव/g।इऊलेषण पाठक अपने ऐ आधार पर कऽ  \nसकैत छिथ। \n \nआब दोसर गजल देखल जाओः -  \nगजलक बह/g।8ऊे हम आंगन -\n घर - दुआिर िलखब \nबाध - बन - कलमबाग- बेख  –बसबािर िलखब  \n \nस/g।व।ढ़ छैक छु/g।ऊवा आ पाड़ा मरखाह कतैक  \nब/g।व।चल फिसलकेर सुरजाक रखबािर िलखब  \n \nथानामे नाङ ट भेिल रिमयाक हा करोस-  \nसुनिनहार के ओ निह त करे पुछ ािर िलखब  \n \nबारल खेलौनासँ,\n पोथीसँ दूर कएल  \nिजनगीक ब ोझ उघैत नेनाक  भोकाि र िलखब \n \nनािच रहल लोक आइ असली नचिनञा सभ  \nनचा रहल परदासँ केओ परताि र िलखब  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n28 \n \n \nफाटल अकास छै सीअत के- कते कोन ा  \nिलखब जे\n “ पंकज ” बेर- बेर िवचािर  िलखब \nएिह गजल मे कािफया  \"आिर \" यु/gऊ7इत अिछ आ रदीफ  \" िलखब \"  अिछ। ऐ िहसाब/gऊ4। रदीफ आ  \nकािफया ठी क अि छ। सरल वािण/g।वॉक बाहर वा वािण/g।वॉक बहर वा अरबी बहर मे इहो गजल  \nनै अिछ। /g।वइ/g।इ4व क/gऊ4। १ आ दीघ/g।वॉ क/gऊ4। २ मािन कऽ मतला क/gऊ4। देखल जाओः -  \nगजलक बह/g।8ऊे हम आंगन - घर - दुआिर िलखब \n११११ १२२ १ १ २११ ११ १ २१ १११  \nबाध - बन -\n कलमबाग- बेख  –बसबािर िलखब  \n२१ ११ १११२ १ २१ ११२ १ १११  \nइहो गजलक मतला मे /g।वइ/g।इ4वक नीचा /g।वइ/g।इ4व आ दीघ/g।वॉक नीचा दीघ/g।वॉ नै आएल अिछ आ  \nइ कोनो बहर  मे नै  अिछ। इहो गजल मे  जखन मतले बहर मे  नै अि छ तखन आ न शे र सब  \nपर िवचार करबाक कोनो /gऊवऊयोजन नै अिछ। एिह आधार पर इ िन/g।इ।कष/g।वॉ िनकलैए जे \nइहो गजल कोनो बहर मे नै अिछ। एिह तरह/gऊ4। देखल जा सकैए जे दूनू गजलक बहर  \nदु/gऊवँ/g।इ4त नै छै। ऐठ/g।व। ई बता दी की संयु/gऊ7इता/gऊँऊर सँ पूव/g।वॉक वण/g।वॉ दीघ/g।वॉ मानल  \nजाइए आ अनु/g।इ4वार बला वण/g।वॉ सेहो दीघ/g।वॉ मानल जाइए।  \nगजलक िवषयव/g।इ4तु नीक अिछ। दोसर गजल \n \"आजाद गजलक\" क /gऊँ7ेणी मे अिछ आ पिहलुक  \nगजल कािफया दोखक  का रण गजल नै  अिछ। साद र। \n \n४ \n \nमैिथली बाल गजलक अवधारणा  \n \n \n \n \n \nजेना िक नाम सँ /g।इ4प/g4ॉव अिछ ,\n बाल गजल माने भेल नेना - भुटकाक लेल गजल। बाल  \nगजलक अवधारणा  मैिथली मे ए कदम नब  अिछ  आ पिहल बेर २४ माच/g।वॉ २०१२ क/gऊ4। /gऊँ7ी \nआशीष अनिच/gऊ88हार ऐ अवधारणा क/gऊ4। सामने आनलिथ। बहुत अ/gऊै8प समय मे बाल गजल  \nबहुत /gऊवऊिसि/g।ऊइ पओलक आ बाल गजल कहिनहार गजलकार सभक एकटा िवशाल प/g।व।ित ठाढ  \nभऽ गेल। ऐ मे सव/g।वॉ/gऊँ7ी गजे/gऊ88/g4इव ठाकुर आ आशीष अनिच/gऊ88हार जक/g।व। /g।इ4थािपत  \nगजलकार तँ छ िथ, एक र अलावे नब गजलकार सब सेहो बाल गजल कहबा मे िव शेष  \nअिभ/gऊवँिच देखौलि/gऊ88ह। बाल गजल कहिनहार नब गजलकार सभ मे सव/g।वॉ/gऊँ7ी िमिहर झा, \nमु/g।8ऊा जी, इरा मि/gऊै8लक , अिमत िम/gऊँ7ा, च/gऊ88दन झा, पंकज चौधरी  'नवल/gऊँ7ी', \nराजीव रंजन  झा , जगदानंद झा  'मनु',  /gऊवँबी झा, /gऊवऊश/g।व4त मैिथल आिद अनेको \nगजलकार छ िथ।  \"अनिच/gऊ88हार आखर \" , जे मैिथली गजलक एकमा/gऊँँ /gऊैऊलाग अिछ , देखला  \nपर पता लागैत अिछ जे बाल गजलक अवधारण ा अयलाक बाद सँ एखन धिर )ई आलेख िलखबा \nतक (\n  ७३)ितह/gऊँ4िर ( टा बाल गजल ऐ /gऊैऊलाग पर पो/g।इ4ट भऽ चुकल अिछ , जे अपने आप  \nमे एकटा कीित/g।वॉमान अिछ। खास कऽ एतेक कम समय मे एतेक पो/g।इ4ट आएब बाल गजलक  \nलोकि/gऊवऊयताक िख/g।इ4सा किह रहल अिछ। बाल गजलक िवधा एकटा /g।इ4वत/gऊ88/gऊँँ िवधा  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n29 \n \nबनबाक बाट मे अ/g।ैॉसर अिछ , जे एतेक कम समय मे एतेक सं/gऊ7ॉया मे बाल गजल  \nकहिनहार गजलकार आ बाल गजलक सं/gऊ7ॉया सँ /g।इ4प/g4ॉव अिछ। संगिह िकछु लोक क/gऊ4। \nिमरचाई सेहो लागब शु/gऊवँ अिछ आ ओ लोकिन बाल गजलक स/gऊै4पूण/g।वॉ अवधारणा क/gऊ4। \nनकारबाक कुि/gऊ84सत असफल /gऊवऊयास मे ज/gऊँँ कु/gऊँँ अंट शंट पो/g।इ4ट देबऽ लागलाह। ई  \nगप आर /g।इ4प/g4ॉव करैत अिछ जे बाल गजलक िवधा मजबूती सँ /g।इ4थािपत भऽ रहल अि छ।  \nिकयाक तँ सफल /g।इॉयि/gऊ7इत आ िवधा सभक आकष/g।वॉणक के/gऊ88/g4इव बनैत अिछ आ बाल गजल  \nसेहो सभक आकष/g।वॉणक के/gऊ88/g4इव बिन चुकल अिछ , चाहे ओ  गजलकार  होईिथ, पाठक  \nहोईिथ , आलोचक होईिथ वा जरिनहार लोक सभ होईिथ। जखन मैिथली गजलक चच/g।वॉ भऽ  \nरहल अिछ , तखन /gऊँ7ी आशीष अनिच/gऊ88हारक चच/g।वँ /g।इ4वभािवक अिछ। मैिथली गजलक  \nिवकास मे हुनकर योगदान हुनकर धुर िवरोधी लोकिन सेहो मानैत छिथ/gऊ88ह। मैिथली \nबाल गजलक अवधारणा लेल /gऊँ7ी आशीष अनिच/gऊ88हार मैिथली सािह/gऊ84य मे अपन अनुपम  \n/g।इ4थान बना चुकल छिथ। बाल गजलक अवधारणा सेहो हुनके छैि/gऊ88ह , जे बहुत सफल \nभेल अिछ। \nआब िक छु गप करी मैिथली बाल गजलक रचन ा सभक संबंध मे। हमर ा िवचार  सँ बाल \nगजल नेना भुटकाक लेल /gऊवँिचगर तँ हेबाके चाही,\n संगिह ऐ मे कोनो /g।इ4प/g4ॉव  \nसामािजक सनेस होइ तँ ई सोन मे सोहाग जक/g।व। हएत। ओना तँ सभ बाल गजल कहिनहार  \nगजलकार सभ ऐ मे स/gऊँऊम छिथ आ नीक सँ नीक बाल गजल िलख रहल छिथ , मुदा ऐ \nस/gऊ88दभ/g।वॉ मे हम /gऊँ7ी गजे/gऊ88/g4इव ठाकुरजीक बाल गजलक उ/gऊै8लेख करब उिचत बूिझ रहल  \nछी। हुनकर  ए कटा बाल गजलक मतला अि छः-  \n \nकिनय/g।व। पुतरा छोड़ू आनू बाब/g।व8 \nजँ रंग गुलाबी छै तँ जानू बाब/g।व8 \n \nऐ गजल क/gऊ4। पूरा पिढ कऽ कने देिखयौ। ई गजल किनया पुतराक उ/gऊै8लेख करैत  \nनेना- भुटकाक मनो रंजन तँ किरते अि छ ,\n संगिह अजुका बाजा रवादक  बिलवेदी पर  \nकुब/g।वँन भेल मनु/gऊ7इखक मािम/g।वॉक िववेचना सेहो करैत अिछ। एहन आरो कतेको बाल  \nगजल सभ  \"अनिच/gऊ88हार आखर \" पर भ/g।7इटैत अिछ , जकरा ऐ /gऊैऊलाग पर पढल जा सकैत अिछ।  \nई गजलकार सभक सामािजक संवेदना क/gऊ4। /gऊवऊकट करैत अिछ आ हम ऐ लेल सभ गजलकार  \nक/gऊ4। साधुवाद दैत िछयैि/gऊ88ह। हम एहने बाल गजलक आस गजलकार सभ सँ लगओने छी।  \nिकयाक तँ गजलकारक सामािजक दािय/gऊ84व सेहो छै, जे पूरा हेबाक चाही। आधुिनक  \nमैिथली गजलकार सब मे ई /gऊँऊमता अिछ आ ओ िदन दूर नै अिछ जखन एक सँ एक  \nसु/g।8ऊर आ बालोपयोगीक संगे सामािजक सम/g।इ4या पर बाल गजलक भरमा र हएत। \n/g।इॉयाकरणक िहसाब/gऊ4। मैिथली बाल गजल नीक बाट धएने अिछ। अनिच/gऊ88हार आखरक टीमक  \nपिर/gऊँ7मक कारण/gऊ4। मैिथली मे बहरयु/gऊ7इत गजलक काल शु/gऊवँ भऽ चुकल अिछ आ सरल  \nवािण/g।वॉक बहर )जकर अवधारणा /gऊँ7ी गजे/gऊ88/g4इव ठाकुरजी देलिख/gऊ88ह ( केर अलावे आब  \nअरबी बहर मे  गजल कहिनहा र गजलका रक  कमी  नै छै। बाल गजल अपन शु/gऊवँआते सँ \nबहरयु/gऊ7इत अिछ , जे बाल गजलक लेल शुभ संकेत अिछ। शु/gऊवँआितए समय मे जे आ जतबा \nबाल गजल िलखल गेल अिछ,  ओ सभ बहर मे  अिछ , चाहे सरल वािण/g।वॉक बहर होइ वा \nअरबी बहर। बहर क अलावे रदी फ आ काि फयाक िनयमक  पालन सेहो पूरा पूरा  भऽ रहल \nअिछ। /g।इॉयाकरण पालनक ई /gऊवऊितब/g।ऊइता िनि/gऊँवत /gऊवँपे बाल गजलक सफलताक गाथा \nिलखबा मे सहायक हएत।  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n30 \n \nमैिथली गजलक बढैत डेग संग आब मैिथली बाल गजलक डे ग सेहो उिठ गेल अिछ।  \nमैिथली बाल गजल जािह /g4इवुत गित सँ अपन डेग उठओलक अिछ ,\n ऐ सँ तँ यैह लागैत \nअिछ जे अिगला साल आबैत आबैत मैिथली बाल गजलक पोथी /gऊवऊकािश त भऽ सकैत अिछ।  \nसंगिह इसकूलक पा/g।8ँय/g।8ैम मे बाल गजल सि/gऊै4मिलत हेबाक संभावना सेहो साकार  \n/gऊवँप लऽ सकत। पा/g।8ँय/g।8ैम मे सि/gऊै4मिलत हेबाक बाद मैिथली बाल गजल सभ  \nपढिनहार-पढौिनहारक सं/gऊँ।ान मे नीक जक/g।व। आओत आ सामािजक िवकासक संरचना मे \nअपन मह/gऊ84वपूण/g।वॉ योगदान , जे अपेि/gऊँऊत अिछ , सेहो दऽ सकत। \n \n५ \n \nभोथ हिथयार  \n \n \n \n/gऊँ7ी सुरे/gऊ88/g4इव नाथक कहल मैिथली गजलक सं/g।ैॉह अिछ \n \"गजल हमर हिथयार िथक\"। ऐ \nपोथी मे हुनकर अडसिठ टा गजल /gऊवऊकािशत भेल अिछ। ई सं/g।ैॉह २००८ मे आएल अिछ  \nजकर आमुख /gऊँ7ी अजीत आजाद जी िलखने छिथ। ऐ पोथी क/gऊ4। आिद सँ अ/gऊ88त धिर पढबाक  \nबाद हमर यैह अिभमत अिछ जे गजलक /g।इॉयाकरणक दृि/g4ॉवसँ ऐ सं/g।ैॉह मे अनेको कमी \nअिछ , जािह सँ बचल जा सकैत छल।  \n \nपृ/g4ॉ7 सं/gऊ7ॉया १३ ,\n ६७ आ ७० परहक गजल मे च ािरये टा शे र छै , जखन की कोनो गजल \nमे कम सँ कम प/g।व।च टा शेर हेबाक चाही। सं/g।ैॉहक कोनो गजल बहर मे नै अिछ।  \nहमर ई /g।इ4प/g4ॉव मनतब अिछ जे गजलकार क/gऊ4। /gऊवऊ/gऊ84येक गजल मे बहरक उ/gऊै8लेख करबाक  \nचाही आ जँ आजाद गजल कहने छिथ तँ इहो /g।इ4प/g4ॉव /gऊवँप/gऊ4। िलखबाक चाही।  \n \nऐ पोथी मे क ािफयाक गलती भरमार अ िछ। कतौ कतौ तँ ई बूझना ज ाइ छै जे  गजलकार  \nिबना काि फया आ रदीफक  मतलब बूझने गजल कहबा लेल बैस गेल छिथ। ए कर उदाहर ण  \nपृ/g4ॉ7 १५ परहक ग जल पढबा पर भ/g।7इट जाइ छै। ई तँ हम एकटा उदाहरण किह रहल छी।  \nआरो गजल ऐ दोख सँ /gऊवऊभािवत छै,\n जतय कािफयाक िनयमक ध/gऊ7वजी उडा देल गेल अिछ।  \nजेना पृ/g4ॉ7 १८, १९, २०, २१, २७ , २९ , ३१ , ३४, ३५, ३६, ३९ , ४० , ४१ , ४३, ४४,  \n४५, ४६ , ४७ , ५२, ५३, ५६, ५७ , ५८ , ६६ , ६७, ६८,७० , ७१, ७२, ७४, ७५ ,७७, ७९ \nआिदमे कािफया तकलासँ नै भ/g।7इटैत अिछ आ ऐ खोजमे मोन अक/gऊ74छ भऽ जाइत छै। ओना \nआनो पृ/g4ॉ7 कािफया दोखसँ /g।ैॉिसत अिछ , मुदा ई उदाहरण हम ओइ पृ/g4ॉ7 सभक देने \nछी , जतय कािफयाक झलिकयो तक नै भ/g।7इटै छै। मैिथली गजल आइ जािह सोपान पर चिढ  \nचुकल अिछ , ओइ िहसाब/gऊ4। ऐ तरहक रचना गजलक नामसँ /g।इ4वीकृत होइ बला नै अिछ।  \nिकयाक तँ िबना दु/gऊवँ/g।इ4त कािफयाक गजल नै भऽ सकैत अिछ। ई सं/g।ैॉह  \"अनिच/gऊ88हार  \nआखर \" युगक   शु/gऊवँआत भेलाक बाद िलखल गेल अिछ , तैँ हमरा ई आस छल जे गजलका र  \nकमसँ कम  काि फया आ रद ीफक  िनयमक पालन ठीकसँ केने हेताह , िकयाक तँ  \n\"अनिच/gऊ88हार आखर \" जुग मे आब गजलक /g।इॉयाकरणक सभ िनयम िच/gऊ88हार भऽ चुकल अिछ।  \nमुदा गजलकार  काि फया आ रदीफक  िनयम पालन करबामे पूर ा असफल रहलिथ। ओना ऐ  \nसं/g।ैॉहक कािफया दोखक/gऊ4। पोथीक आमुख लेखक /gऊँ7ी अजीत आजाद पोथीक आमुखमे दाबल   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n31 \n \nआवाजमे /g।इ4वीकार करैत कहै छिथ जे कतेको ठाम कािफया \"गडबडायल सन \" बुझना \nजाइत अिछ। ओना ई अलग गप िथक जे  का िफया  \"गडबडायल सन \"  नै अिपतु पूरा पू री  \nगडबडायल अिछ। फेर /gऊँ7ी आजाद ऐ गलतीक/gऊ4। झ/g।व।पबा लेल इहो कहैत छिथ जे \n\"रचनाकारक/gऊ4। अपन सीमासँ बाहर आिब श/gऊैऊद -/g।इॉयापार करबाक चाही\"। मुदा गजलक  \nअपन /g।इॉयाकरण छै, जकर पालन केने िबना रचना गजल नै भऽ कऽ प/g।ऊ4 मा/gऊँँ रिह  \nजाइत छै। गजल आ किवता क बीच क अंतर जे  अंतर छै , से ऐ तरहक तक/g।वॉसँ समा/gऊैइत नै \nभऽ जाइ छै। कािफया , रदीफ आ गजलक /g।इॉयाकरणक अनुपालन नै हेबाक कारण/gऊ4। /gऊँ7ी \nसुरे/gऊ88/g4इव नाथक ई सं/g।ैॉह गजल सं/g।ैॉह नै भऽ कऽ एकटा प/g।ऊ4क सं/g।ैॉह भऽ कऽ  \nरिह गेल अिछ।  \n \nसंवेदनाक /g।इ4तर पर िकछु रचना नीक अिछ आ जँ गजलकार गजलक /g।इॉयाकरण पर धेआन  \nदेने रहतिथ/gऊ88ह ,\n तँ नीक गजल िलिख सकैत छलाह। गजलकार क ई पिहलुक मैिथली गजल  \nसं/g।ैॉह बहुत आस तँ नै जगबैत अिछ , मुदा हुनकर संवेदना/gऊ84मक /gऊवऊितभा देखैत  \nहम ई आस ज/gऊवँर करै छी जे ओ गजलक /g।इॉयाकरणक पालन करैत आगू नीक गजल कहताह आ  \n\"गजल हमर हिथयार िथक \" क/gऊ4। चिरताथ/g।वॉ करताह। गजल तँ हिथयार होइते अिछ , मुदा  \nिबनु काि फया, रदीफ आ बहर क िनयमक  पालन केने  रचना  गजल नै होइत अि छ आ  भोथ \nहिथयार भऽ जाइत अिछ। प/g।ऊ4क हिथयार पर कािफया आ बहरक सान चढल हुनकर नब  \nगजल -हिथयारक /gऊवऊती/gऊँऊा रहत।  \n \n६ \n \nगजलक लेल \n \n \n \n/gऊँ7ी िवजय नाथ झाजी क गीत-गजल सं/g।ैॉहक पोथीक नाम अिछ \n  \" अहॴक लेल\"। ऐ \nपोथीमे गीत आ गजलक  फरा क-फराक दूटा /gऊवऊभाग छै। हम ऐ पोथीक गजल /gऊवऊभागक  \nसंबंधमे ऐठ/g।व। िकछु चच/g।वँ करऽ चाहब। ऐ पोथीमे गजलकार /gऊँ7ी िवजय नाथ झाजीक  \nअठहतिरटा गजल /gऊवऊकािशत भेल अिछ। पोथीक गजल पढलासँ ई पता चलैत अिछ जे िक छु  \nगजल क/gऊ4। छोिडकऽ बेसी ठ/g।व। कािफया आ रदीफक िनअमक पालन कएल गेल अिछ। पृ/g4ॉ7  \nसं/gऊ7ॉया ४७, ५० , ५४, ५५ , ५६ , ६७, ७१ , ७४, ७५ , ८२ , ९४, १०१ , ११० , ११४ पर  \nछपल गजलमे कािफया गडबडाएल अिछ। ऐठ/g।व। ई धेआनमे राखबाक चाही जे िबना \nदु/gऊव4/g।इ4त कािफयाक रचना गजल नै भऽ सकैए। तखनो अिधक/g।व4श  गजलक कािफया दु/gऊव4/g।इ4त  \nअिछ , जे गजलक िवकास या/gऊँँाक िहसाब/gऊ4। एकटा नीक ल/gऊँऊण अिछ। कािफया, रदीफ  आ  \nगजलक /g।इॉयाकरणक िनअम पालन करबाक िहसाब/gऊ4। गजलकार ओिह गजलकार सभसँ फराक  \n/gऊँ7ेणीमे छिथ जे गजलक /g।इॉयाकरणक/gऊ4। नै मानबाक स/gऊैइपत खएने छिथ।  \nऐ गजल सं/g।ैॉहक गजल सब कोन बहरमे लीखल गेल अ िछ , ऐ पर गजलका र मौ न छिथ। गजलक  \nनीच/g।व।मे बहरक नाम ज/gऊवँर लीखल जएबाक चाही। बहरक /gऊँ।ान नब पीढीक गजलकार सभमे \nबढेबामे ई मह/gऊ84वपूण/g।वॉ डेग हएत। ओना तँ गजलकार कोनो गजलक नीच/g।व।मे बहरक नाम  \nनै लीखने छिथ , मुदा गजल सभक/gऊ4। पढलासँ ई पता चलैत छै जे ऐ सं/g।ैॉहक ढेरी \nगजल एहन अिछ  जािह मे अरबी बहरक िनअमक पालन करबाक नीक /gऊवऊयास कएल गेल अिछ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n32 \n \nई /g।इ4वागत यो/gऊ7ऊय गप अिछ। ऐसँ इहो पता चलैत अिछ जे गजलकार अरबी बहरसँ नीक  \nजक/g।व। पिरिचत छिथ आ जँ ई बात अिछ तँ हुनका बहरक नाम गजलक नीच/g।व।मे फिरछाक/gऊ4। \nलीखबाक चाही। ऐ संदभ/g।वॉमे हम पोथीक सबसँ पिहलुक गजलक  )पृ/g4ॉ7 सं/gऊ7ॉया ४५ ) \nमतलाक/gऊ4। उ/g।ऊइृत करऽ चाहै छी-  \nहमर पूजा , हमर पिरचय, हमर शृंगार छी अपने \nसकल सौभा/gऊ7ऊय , मन , काया, /gऊव4िधर - संचार छी अपने  \nआब एकर मा/gऊँँा संरचना पर धेआन िदऔ , तँ पता चलै छै जे ऐमे मूल /gऊ87विन  \nमफाईलुन माने  \"/g।वइ/g।इ4व -दीघ/g।वॉ-दीघ/g।वॉ - दीघ/g।वॉ\"\n सब प/g।व।ितमे चािर बेर /gऊवऊयोग कएल  \nगेल अिछ। माने  ई शेर  बहरे- हजजमे कहल गेल छै। ऐ गजलक आनो शेरमे  मोटामोटी  \nिकछु गलतीक/gऊ4। छोिड बहरे-हजजक /gऊवऊयोग अिछ आ िकछुठ/g।व।\n  वण/g।वॉ दु/gऊव4/g।इ4त कऽ देला \nपर ई गजल अरबी बहर  बहरे- हजजमे अिछ। ई ए कटा उदाहरण  अिछ , एहन आ रो गजल ऐ  \nसं/g।ैॉहमे छै जे वण/g।वॉ आ मा/gऊँँामे िकछु पिरवत/g।वॉन भेला पर अरबी बह रमे कहल \nमानल जाएत। हमरा ई आस अिछ जे गजलकार अपन अिगला गजल सं/g।ैॉहमे ऐ बातक धेआन  \nराखताह आ अरबी बहर यु/gऊ7इत गजल किहकऽ मैिथली गजलक/gऊ4। समृ/g।ऊइ करताह। शेरक  \nप/g।व।ितक अंतमे पूण/g।वॉ िवराम वा कोनो िवराम िच/gऊ88ह नै लगेबाक िनअम अिछ , मुदा \nपोथीक गजलक शेर सभक प/g।व।ितक अंतमे पूण/g।वॉ िवराम लगाओल गेल अिछ , जे \nिनअमानु कूल नै अि छ आ एक र धेआन  राखल जएबा क चाही छल। \nसंवेदनाक /g।इ4तरपर ई गजल सं/g।ैॉह ब/g।8वड नीक अिछ आ गजलकारक िव/g।ऊँताक/gऊ4। /gऊवऊकट  \nकरैत अिछ। मुदा कएकठ/g।व। भारी भरकम त/gऊ84सम आ सं/g।इ4कृतक श/gऊैऊदक /gऊवऊयोग गजलक/gऊ4। \nबूझबामे भारी बनबैत छै , जािहसँ बचल जा सकैत छल। गजलमे /gऊ7इलािसकल भाषाक  \n/gऊवऊयोग निहए हेबाक चाही, अिपतु आम /gऊवऊयोगक भाषाक /gऊवऊयोग गजलक लेल बेसी \nनीक होइत छै। शेरमे एहन श/gऊैऊदक /gऊवऊयोग जे आम बेबहारमे नै छै, गजलकारक श/gऊैऊद  \nसाम/gऊ8ँय/g।वॉक/gऊ4। तँ ज/gऊवँर देखाबैत छै, मुदा शेरक/gऊ4। आम जनसँ दूर सेहो करैत छै।  \nत/g।7। शेर कहबाक काल हमरा िहसाब/gऊ4। बेसी ि/gऊ7इल/g4ॉव भाषाक /gऊवऊयोगसँ बचबाक चाही।  \nअंतमे ई कहल जा सकैए  जे  \"अहॴक लेल \"\n पोथीक गजल /gऊवऊभाग मैिथली गजलक िवकिसत  \nहोइत /gऊवँपक/gऊ4। अ/g।इ4प/g4ॉवे /gऊवँप/gऊ4।, मुदा देखबैत ज/gऊवँर अिछ। ई पोथी गजलक /g।इॉयाकरणक  \nिहसाब/gऊ4। िकछु गलतीक/gऊ4। छोिडकऽ नीक /gऊवऊयास अिछ। ऐ सं/g।ैॉहक कएकटा शेरमे अरबी  \nबहरक पालनक /gऊवऊयास मह/gऊ84वपूण/g।वॉ आ नोिटस करबाक जोग अिछ। कएकठ/g।व। ि/gऊ7इल/g4ॉव आ  \nसं/g।इ4कृतिन/g4ॉ7 श/gऊैऊदक /gऊवऊयोगक/gऊ4। जँ कात कए कऽ देखल जाइ तँ संवेदना/gऊ84मक  \n/g।इ4तरपर सेहो ई सं/g।ैॉह नीक अिछ। मैिथली गजलक िवकास या/gऊँँामे ई पोथी गजलक  \nभिव/g।इ।यक लेल नीक डेग अिछ।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत /gं0ृय  ggajendra@videh a.com \n पर पठाउ।  \n१. अिमत िम/gऊँ7 - गजल समी/gऊँऊा (पेटारसँ)  २. चंदन कुम ार झा - बहुत िकछु बुझबैए : िकयो बूिझ निह सकल \nहमरा  \n१ \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n33 \n \nअिमत िम/gऊँ7  \nगजल समी/gऊँऊा (पेटारसँ)  \n१ \n \nकितआएल आखर  \n \nबात चािर बष/g।वॉ पिहलुक अिछ हमरा संगे एकटा संगी हमरे /gऊवँम मे रहैत छल ।  \nपढ़ैमे कने  कमजो र छलै मुद ा कंपटीसनमे हम रासँ 2-3 घंटा बेसीए राित कऽ  जागै  \nछल आ एकर फल/g।इ4व/gऊवँप  10 टा मे 4 टा सबाल ज/gऊवँर हल कऽ लै छलै ।ओना तऽ हमरासँ \nबेशी बात नै करैत छल मुदा भोर होइते ब/g।व।की बचल सबालक लेल हमरा लऽग ज/gऊवँर  \nआिब जाइत छल आ एखन ओ िम/gऊँँ बी .टेक क ऽ रहल अि छ ।इ घटना चाि र सालक बाद म ोन  \nपड़ल मु/g।8ऊा जीक एकटा शेर पिढ़कऽ  \n \nडाहसँ पहुँचब कोस  - दू कोस \nआगू बढ़बा लेल तँ /gऊवऊेम चाही \n \nिपछला डेढ़ मिहनासँ मु/g।8ऊाजीक गजल सं/g।ैॉह  \"म/g।व।झ आँगनमे कितआएल छी\n \"  \nथोड़े -थोड़े पढ़ै छलौँह मुदा काि/g।।4 भिर राित  एकर गहन अ/gऊ87ययन केलौँ ।कुल  \n50 टा गजल आ 10 टा /gऊवँबाइ के सं/g।ैॉह अिछ  \"म/g।व।झ आँगन मे कितआएल छी \"  ।पोथीक \nनाम पिढ़ मोनमे ि कदन - कह/g।व।दन बात सब उठऽ लागल ।कितआएल उहो म/g।व।झ आँगनमे \nिबिच/gऊँँ सन लागल मुदा पढ़लाक बाद हमरा लागैत अिछ जे शाइर एिह समाजके आँगन  \nआ एिह समाज /gऊव4िप आँगनक  म/g।व।झ मे अपन बैसार बनेने छिथ ।इ भऽ सकैए जे समाजक  \nिकछु भागसँ इ कितआएल हेताह मुदा पूरा समाजसँ िक/g।8ऊौह कितआएल नै लागै छिथ  \n। हमर इ कथनक स/gऊ84यता एिह सं/g।ैॉह के पढ़लाक बाद बुझा जाएत । इ तऽ /gऊवऊेमो \nकेलिन तऽ समाजके /gऊ87यान मे रािक त/gऊ4।ए तँ कहै छिथ  \n \nसब उमिर वग/g।वॉ के /gऊवऊेम  चाही  \nमिरतो दम धि र कु शल छेम  चाही  \nआशा आ  िनर ाशा के फि रछाबैत कहलिन  \n \nिनराशा संग आशापर िटकल छै दुिनय/g।व। \nजँ देखलँहुँ भगजोगनी तँ िदबाली बुझू  \n \nिबहारक ताकत आ क मजोरी के समेटने इ शेर  \n \nिबहारक िसरखार ी बदिल गेल सन लगैए आब  \n/gऊँ7िमक घटलासँ कंपनी मािलक लगै िबहारी जक/g।व। \nएहन  - एहन कतेको दमदार शेर सबसँ सजल इ गजल सं/g।ैॉह अपना- आप मे अलग पहचान  बनबैत अिछ  । \n \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n34 \n \nपिहले गजल के देखलापर एकटा बात हमरा खटकल जे छल मा/gऊँँ चािर टा शेर ।  \nगजलमे कमसँ-कम प/g।व।च टा शेर रहबाक चाही मुदा एिह सं/g।ैॉहक गजल सं/gऊ7ॉय/g।व। \n1,2,7 ,10, 11, 19, 22, 23,2 4,2 5,2 7,28 ,32, 34, 35, 37, 39,4 2,4 3,4 4,47 ,48 मे \nमा/gऊँँ चािरए टा शेर अिछ जे की गलत अिछ ।ओना शाइर आमुखक अंतीममे इ गलती \n/g।इ4वीकार करै छिथ आ एकर िज/gऊै4मेदार अपना के मानैत भिव/g।इ।यमे एकर सुधारक वादा \nकरैत छिथ मुदा हुनक श/gऊैऊदक पकड़ आ भावक अ/gऊ87ययन केला के बाद हमरा लागैत अिछ  \nजे शाइरक लेल उपरो/gऊ7इत गजलमे एक - एक टा  शेर  बढ़ेनाइ कोनो भा री बात नै छलै \nत/gऊ4।ए हम एकरा आलस मानै छी ।  \n \nआब चलु कािफयापर । एिह सं/g।ैॉहक िकछु गजलमे एकै कािफयाक /gऊवऊयोग भेल अिछ  \nजेना 26म गजल मे तीन ठाम कािफया  \"चाहैए \"\n  अिछ । 29 मे प/g।व।च ठाम  \"एखनो \" 31 मे \nप/g।व।च ठाम  \"उघा/gऊवँ \" 46 म मे प/g।व।च ठाम \"केकर ो- केकरो \" अिछ ।िकछु  और गजलमे इ बात  \nअिछ ।ओना  काि फयाक दोह रेलासँ गजल गलत नै होइ छै ।  \nतेसर गजलमे मतला नै अिछ  िकए क तँ इ गजलक  पिहल शेर अिछ  \nफाटैत छल जतए मेघ आ  जमीन  \nपहुँचल पिहने ओतिह अभागल \n \nबचल चािरटा शे रमे  \"अभागल \"\n के कािफया मािन /g।8ैमश \" : र/g।व।गल  ,भ/g।व।जल  , म/g।व।जल आ  \nसाधल िलखल अिछ ।4 म गजलक मतलामे \"करैए \"  आ राखैए\" \"ऐए \" तुका/gऊ88त संग अिछ  \nमुदा प/g।व।चम शेर मे कािफया \"होइए \"  अिछ । छठम  गजलक अंतीम  शेर मे\"कहाइ \"  के  \nबदला गलत कािफया \"कहाइत \"  िलखा गेल ।  32 म गजलक मतला अिछ  \nहमरा तँ सुख भेटैए गजलक ग/g।व।तीमे \nओिहना जेना जाड़ मे गम/g।व8 भेटैए ग/g।व।तीमे \n \nएिहठाम  \"ग/g।व।तीमे\"\n  रदीफ भेल आ  काि फयाक अता- पता - नै अिछ ।ओ ना आन  शे रमे  \nकािफया  \"आतीमे \" तुका/gऊ88त संग  अिछ ।  \n \n41 म गजलक मतलामे कािफया  \"झमका आ चमका \n \"  तुका/gऊ88त  \" मका \"  संग अिछ मुद ा दोसर  \nशेरमे कािफया  \"उठा \"  अिछ ।  \n44 म गजल मे कािफयाक तुका/gऊ88त  \"एल \" अिछ मुदा दोसर  शे रमे कािफया   \" रखैल\" \"ऐल \"  \nतुका/gऊ88त अिछ ।  \n17 म गजलमे अं/g।ैॉेजी श/gऊैऊदक कािफया \"गेम \" आ   \"/gऊैऊलेम \" िलखल अिछ । \n \nएिह सं/g।ैॉहक सबटा गजल सरल वािण/g।वॉक बहरमे अिछ ।ओना तँ इ बहर गजलक सबसँ \nह/gऊै8लुक बहर अिछ मुदा शाइर इहो बहरमे बहुते बेर धोखा खाइत छिथ । हमरा \nजानैत 26टा गजल गजलक कोनो  शेर मे ए क-दू टा वण/g।वॉ बढ़ा देलिन  तँ कोनो  मे घटा  \nदेलिन ।जेना \nदोसर गजलक अंतीम शेरमे  15 के बदले  16 वण/g।वॉ अिछ । 7म गजलक तेसर शेरमे  18 के \nबदले  19 वण/g।वॉ अिछ ।  9म मे दोसर  शेर मे  11 के बदले  10 वण/g।वॉ अिछ ।  11 म गजलक  \nअंतीम शेरक अंतीम प/g।व।ितमे 18 के बदले 17 वण/g।वॉ अिछ ।एहन गजती गजल सं/gऊ7ॉय/g।व। \n12,1 4,15 ,18 ,19, 20, 22, 24,2 6,2 8,2 9,30 ,31 ,32, 34, 35, 38,4 2,4 3,4 6,47 आ 48 मे  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n35 \n \nसोहो भेल अिछ । \n \nओना जँ भावक बात करी तँ एिह गजल सं/g।ैॉहके ऊँचाइ पर पहुँचा देने अिछ एकर  \nभाव । सबटा गजल हृदय के छू लैत अिछ आ सोचबाक लेल मजबूर करैत अिछ त/gऊ4।ए इ  \nआन सं/g।ैॉह सबसँ िब/gऊै8कुल अलग अिछ आ एकर आखर आन सं/g।ैॉहक आखरसँ कितआएल अिछ ।  \nभावक कारणे इ सं/g।ैॉहक  \"कितआएल आखर \"\n  पढ़बाक यो/gऊ7ऊय अिछ ।हमर सलाह अिछ जे \nएकबेर एकरा अजमा कऽ ज/gऊवँर देखू ।  \nबेस तँ अहूँ सब पढ़ू आ हम जाइ छी दोसर  गजलक खोजमे  . . . \n \n \n2 \n \n \nगजल आ गीत मे अंतर क ी छै ? \n \nगजल आ गीत मे अंतर क ी छै ? मा/gऊँँ एक अ/gऊँऊर  के  । गीत आ गजल दूनू गा ओल जाइ \nछै । जँ /gऊ87वनीक तुक  {राइ/gऊै4स  } सभ प/g।व।ित मे िमलैत रहत त ' गीत वा गजल दूनू  \nसुनै म/gऊ4। बेशी नीक लागै छै । मुदा गीत मे राइ/gऊै4स निहयो हेतै त ' चलतै मुदा \nगजल म/gऊ4। /gऊवऊाय :\n  प/g।व।ित सं/gऊ7ॉय/g।व। 1 ,2, आ तकरा वाद  4 ,6 , 8 , 10 . . . मे \nहेवाक चाही । ग ीत मे कतेको प/g।व।ित के बाद फेर सँ मुखरा दोहराओल जाइ छै \nमुदा गजल मे /gऊवऊाय : तुका/gऊ88त वाला प/g।व।ित बाद कहल जाइ छै । गजल कम सँ कम  10  \nटा प/g।व।ितक होइ छै जकरा 2-2 प/g।व।ित के /gऊवँप मे ब/g।व।िट क शेर कहल जाइ छै । ।  \nजिहना गीतक शा/g।इ4/gऊँँ /g।इॉयाकरण होइ छै{सा रे ग  . . .} तिहना गजलक /g।इॉयाकर ण  \nहोइ छै । जिहना शा/g।इ4/gऊँँीय गायण मे राग होइ छै तिहना गजल मे बहर होइ छै ।  \nजिहना गीत क ोनो ने  कोन ो ताल . राग   .  मे होइ छै तिहना  गजल को नो ने कोनो  \nबहर मे होइ छै । ।  आब कहू गीत आ  गजल मे अंतर  की ? \n \nनवका गायक  त' गीतक ट/g।व।ग  - हाथ तोिड़ क ' गाबै छिथ । दू तीन टा श/gऊैऊद के एकै  \nसाथ जोिड़ क ' गाबैत छिथ बूझू जे फेिवक/g।व।ल सँ सािट देने होइ । जिहना गीत  \nमे कोनो तरहक िच/gऊ88हक  { कोमा  ,फूल /g।इ4ट/g।व।प  , आिद} के मोजरे  नै दै  छिथ ।  \nओिहना  \nगजल मे कोना प/g।व।ित मे कोनो िच/gऊ88ह {. , ? आिद} नै देल जाइ छै ।मा/gऊँँ अपन  \nनामक आगू िपछू  {\" \"} िच/gऊ88ह लगा सकै छी ।  \nआब एना िकए  कैएल जाइ छै से नै  पूछू  ? अपने सोचू ने गीते जक/g।व। गजलो के त ' \nगाओल जाइ छै ।  \nआ आब कहू गीत आ  गजल मे अंतर  की ? \n \nहमर एकटा िम/gऊँँ गजलक बारेमे पुछलिन तँ कहिलअि/gऊ88ह  - ---  \n \nगजलक मे आबै वला िकछु श/gऊैऊद के देखू ।  \n  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n36 \n \n1} शेर - शेर दू प/g।व।ितक होइत अिछ आ अपना आप मे सिदखन पूण/g।वॉ भाव दै अि छ आ  \nआन प/g।व।ित सँ /g।इ4वतं/gऊँँ रहैत अिछ ।  \n \n2} गजल -\n कम सँ कम प/g।व।च टा शेरके जँ िकछु तुका/gऊ88तक सँग एक ठाम राखल जाए त ' \nओ गजल बनै छै । एकटा गजल मे एकै रंग तुका/gऊ88त हेवाक चाही ।  \n \n3} रदीफ -\n गजल पिहल शेर के अंतीम सँ देखू जँ कोनो एहन श/gऊैऊद जे शेरक दूनु \nप/g।व।ित मे क/g।व।म न होइ त ' ओकरा  गजलक रदीफ कहबै ।  \n \nआइ चलू संगे /gऊवऊेम गीत गेबै ि/gऊवऊय  \nएकटा /gऊवऊेमक महल बनेबै ि/gऊवऊय  \n \nएिह शेर  मे  \"ि/gऊवऊय \n \"दुनू प/g।व।ित मे अिछ त/gऊ4।ए एकर रदीफ भेल \"  ि/gऊवऊय \" । \nआब गजलक सब शेरक दोसर प/g।व।ित मे इ रदीफ रहबाक चाही इ अिनवाय/g।वॉ अिछ ।  \n \n4} कािफया  -\n कािफया म ने मोटा मोटी तुका/gऊ88त {राइ/gऊै4स } बूझू । जँ बाजै मे  एकै  \nरंग /gऊ87वनी बूझना जाइ यै त ' ओ भेल कािफया । कािफयाक तुक ओिह श/gऊैऊदक अंतीम  \nसँ पता लागै छै । जे तुका/gऊ88त गजलक पिहल प/g।व।ित मे अिछ सेह आन सब प/g।व।ित मे \nहेवाक चाही । मतलब जे गजलक पिहल शेरक दुनू प/g।व।ित मे आ आन शेरक दोसर प/g।व।ित  \nम/gऊ4। । \n \nकािफया -\n जेना  -  जेबै .  खेबै  . नहेबै { ऐ मे \"एबै \" तुका/gऊ88त भेल  \nगमला . राधा  .  चेरा   .  केरा  {एिह मे तुका/gऊ88त  \"आ \" भेल } \n \nहेतै\n , खेबै . झेलै {ऐ मे तुका/gऊ88त \"ऐ \"  भेल} \n \nरोटी \n , हाथी  . रेती{ऐ मे \"ई \" भेल } \n \nझोरी \n .  बोरी  {ऐ मे\"ओरी \" भेल }  \nएनािहते और सब मे कािफया  {तुका/gऊ88त  }बनत ।  \n \nगजल पिहल शेर मे रदीफ आ कािफया /g।8ैमश :\n  प/g।व।ितक अंतीम सँ अिनवाय/g।वॉ /gऊवँप सँ \nहेबाक चाही । आ आन शेरक दोस प/g।व।ित मे सेहो रदीफ आ कािफया /g।8ैमश : अंतीम सँ \nहेएत । \n \n5} \n मतला - गजल पिहल शेर जेकर दूनू प/g।व।ित मे रदीफ आ कािफया /g।8ैमश : अंतीम सँ \nहोइ एकरा मतला कहल जेतै । \n \nच/g।व।द  देखलौ त'\n िसतारा की देखब  \nअ/gऊ88हारक /gऊवँप दोबारा की देखब  \n  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n37 \n \n/gऊवऊेमक सागर मे बड नीक लागै \nडुब' चाहै छी त ' िकना रा की देखब  \n \nएिह मे पिहल शेरक दुनू प/g।व।ित मे क/g।व।मन \n \"की देखब \"  अिछ त/gऊ4।ए इ एिह गजलक  \nरदीफ भेल आ रदीफक  पिहले देखू , दूनू प/g।व।ित मे \"िसतारा   \" आ  \" दोबारा   \" छै \nएकर तुका/gऊ88त भेल  \"आरा \"  त/gऊ4।ए इ भेल कािफया । आब दोसर शेरक दोसर  प/g।व।ित मे \nदेखू । रदीफ  \"की देखब \" आ तुका/gऊ88त  \" आरा  \" के संग श/gऊैऊद   \" िकनारा  \" अिछ । ।  \nआब एिह गजलक सब शेरक दोसर प/g।व।ित मे अंत सँ रदीफ  \"की देखब   \"  \nआ काि फया  \"आरा\" \nतुका/gऊ88तक संग हेबाक चाही ।  \n \nतुका/gऊ88तक पाता श/gऊैऊदक अंत  सँ चलै छै ।  \n \n6} \n मकता --  गजल अंतीम शेर जै मे शाइर अपन नामक /gऊवऊयोग करै छिथ ओिह गजलक  \nमकता कहल जाइ छै  । \n \nमेघक डरे  चान नै बहरायल \nनै औता \n \"अिमत \"  नजारा की देखब  \n \nइ भेल मकता । \nशाइर अपन सब शेर मे अपन एकै टा नामक /gऊवऊयोग करैथ । जेना हम पिहल गजल  \nसँ\"अिमत \"\n  िलखै छी त ' आब कतौ  \"िम/gऊँ7   \" नै िलख सकै छी ।  \n \nवेश त'\n एते देखू आ िलखू । और कनेटा बात छुटल अिछ जे अह/g।व। सब जानैत छी ।  \nवण/g।वॉ वला बात । त  ' आब िलखू िकछ  नीक  गजल  \n \nिकछु िदन पूव/g।वॉ हमरे सन एकटा िबन पढ़ल िलखल गीतकार सँ भेट भेल ।हमरे जक/g।व। \nहुनको रचना लोकक म/g।व।थ पर द िनकैल जाइ छलै । खैर ओ हम रा बतेलिन जे गीत  \nिलखैत बेर जँ वण/g।वॉ गािन क िलखब त '\n गाबै मे सुिवधा हेतै । आ ओ वण/g।वॉ गानब  \nिसखेलिन । तै पर हम कहलयिन जे एना वण/g।वॉ गािन क ' हम सब  \"गजल  \" िलखै छी  \nआ तेकर नाम दै छी  \n\"सरल वािण/g।वॉक बहर \" \n \nआ एकर वण/g।वॉ एना गानल जाइत अिछ ।  \nिह/gऊ88दी वण/g।वॉमाला के जतेक वण/g।वॉ अिछ {अ\n .आ सँ ल' क' य , र . . .  धिर} के \nएकटा वण/g।वॉ मानै छी ।  \nजतेक हल/gऊ88त रहै अिछ तकरा मोजर नै दै छी अथ/g।वँत शु/gऊ88य {0}  मानै छी ।  \nसंयु/gऊ7इता/gऊँऊरमे संयु/gऊ7इत अ/gऊँऊर के एक  {1}  मानै छी ।  \nजेना की  \" भ/gऊ7इत \"  एिह मे 2 टा वण/g।वॉ भेल । एकटा \"भ\"आ एकटा   \"/gऊ7इत \" ।  \n \nएकर बाद  ए कटा शेर  कहलौँ ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n38 \n \n \nभा/gऊ7ऊय मे जे िलखल अिछ त/gऊ4। िवरह मे मरै छी \nआशा केने छी क िहयो त'\n मान नोर क धरबै  \n \nएिह शेरक दुनू प/g।व।ित मे\n 17  वण/g।वॉ अिछ । एिह बहर मे जँ गजल िलखब त ' सब \nप/g।व।ित मे पिहल प/g।व।ित एते वण/g।वॉ हेबाक चाही ।  \n \nओ गीतकार कहलिन जे अह/g।व।के वण/g।वॉ गान '\n आबै यै त/gऊ4।ए अह/g।व। नीक गीतकार बनब आ  \nहमहूँ आब गजल िलखब । । गीत आ गजल मे एते समानता अिछ त '  आब कहू गीत आ  गजल  \nमे अंतर क ी  ?  \n  \n२ \nचंदन कुमा र झा  \n  \nबहुत िकछु बुझबैए  : िकयो बूिझ निह सकल हमरा  \nएकैसम शता/gऊैऊदीक पिहल दशकक/gऊ4।, मैिथली गजलक इितहासमे, जँ नवजागरण काल कहल जाए तऽ कोनो अितशयोि/gऊ7इत निह होयत । \nएिह दश कमे मैिथली गजल अपन नव/g।इ4व/gऊवँप ओ नवीन छटा'क संग सािह/gऊ84य -/gऊवऊेमी लोकिनक सोझ/g।व। उपि/g।इ4थत भेल अिछ । एिह \nसमयाविधमे मैिथली गजलक/gऊ4। अपन फराक गजलशा/g।इ4/gऊँँ भेटलैक जे खाली गजले निह अिपतु /gऊव4बाइ , कता, नात आिदक  रच ना हेतु \nसेहो /g।इॉयाकरिणक पृ/g4ॉ7भूिम तैयार केलक । ई गजलशा/g।इ4/gऊँँ मैिथली गजलक/gऊ4। अरबी, फारसी ओ उदू/g।वॉ गजलक समक/gऊँऊ पहुँचेबामे \nसहायक िस/g।ऊइ भऽ रहल अिछ । मैिथली गजल -लोक'क पिरिधक/gऊ4। िव/g।इ4तृत ओ सुदृढ़ बना रहल अिछ । एिहसँ गजल \nकहबाक  (िलखबाक) /g।इॉयाकरण स/gऊै4मत मानक तैयार भेल अिछ जािहसँ सचे/g4ॉव लोक , गजल कहबाक शैली ओ िश/gऊै8पक /gऊँ।ान \nसहजतापूव/g।वॉक अिज/g।वॉत  कऽ सकैत छिथ । \nएिह सूचना/g।8ै/g।व4ितक युगमे “ इंटरनेट” मैिथली गजल ओ गजलशा/g।इ4/gऊँँक/gऊ4। मैिथली-सािह/gऊ84य/gऊवऊेमी धिर पहुँचेबामे मह/gऊ84वपूण/g।वॉ मा/gऊ87यम सािबत भऽ \nरहल अिछ । संगिह एकर   िविभ/g।8ऊ प/gऊँऊपर चच/g।वँ-पिरचच/g।वँक अ/gऊ84यंत सुिभतगर मंच उपल/gऊैऊध करा रहल अिछ ।  \"अनिच/gऊ88हार \nआखर\"  ना/g।इैा /gऊैऊलाग मैिथली गजलक िवकास ओ िव/g।इ4तारक हेतु पूण/g।वॉतः समिप/g।वॉत अिछ । नेपालमे सेहो मैिथली गजलक एिह नव/g।इ4व/gऊवँप \nकेर िवकासक हेतु िकछु एहने सन /gऊवऊयास भऽ रहल अिछ । कुल िमलाकऽ कही जे पिछला दसेक बरखसँ िकछु सजग नवतुिरया \nमैिथल सािह/gऊ84यकार लोकिन , गजल /gऊवऊेमी लोकिन  , मैिथली गजल'क भाषायी ओ िश/gऊै8पगत िवकासक माद/gऊ4। अिभयान चलौने छिथ । ई \nअिभयान एकटा ऐितहािसक /gऊवऊयास िथक ।  \nवत/g।वॉमान समयमे मैिथलीक नवतूरक सािह/gऊ84यकार लोकिन मैिथली गजलक सव/g।ववगीण िवकास हेतु /gऊवऊितब/g।ऊइ छिथ । एकिदस जतय ई \nसभ नव- नव गजलकार लोकिनक/gऊ4। /gऊवऊिशि/gऊँऊत -/gऊवऊिति/g4ॉ7त करबामे लागल भेटैत  छिथ ततिह दोसर िदस पूव/g।वॉवत/g।व8 गजलकार सभक रचना \nसंसारक जोत-कोड़क तकतान सेहो िहनका सभक/gऊ4। रहैत छिन । पूव/g।वॉक एिह रचना सभसँ उपयोगी-अनुपयोगी त/gऊ84वक/gऊ4। बेरा रहल छिथ \n। /gऊवऊितफल/g।इ4व/gऊवँप मैिथली गजलक िविभ/g।8ऊ ऐितहािसक प/gऊँऊसँ मैिथली सािह/gऊ84य/gऊवऊेमी लोकिन अवगत भऽ रहल छिथ आ नवतुिरया \nसािह/gऊ84यकार वग/g।वॉक/gऊ4। एिहसँ भिव/g।इ।यक िदशा-िनद/g।7ॉश सेहो भेिटए जाइत छिन । तखन एिह नवतुिरया अिभयानी लोकिनक/gऊ4। अपन पूव/g।वॉवत/g।व8क \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n39 \n \nकृितक  ( गजल  / गजलेसन िकछु ) समी/gऊँऊा करैत काल एतबा अव/g।इऊय /gऊ87यान राखय पड़तिन जे हुनकर सभक /g।इॉयि/gऊ7इत/gऊ84वक माद/gऊ4। कोनो \nतरहक कठ ोर ि क अपमा नजनक  श /gऊैऊदावलीक /gऊवऊयोगसँ ब/g।व।चिथ । कोनो तरहक पूव/g।वँ/g।ैॉहसँ ब/g।व।चिथ । संगिह िहनकर सभक रचनामे \nजे-जतबा सकारा/gऊ84मक प/gऊँऊ अिछ तकर बेसी चच/g।वँ-पिरचच/g।वँ करिथ । एिहसँ एकटा सकारा/gऊ84मक वातावरण बनत । गजल आर \nलोकि/gऊवऊय होयत । गजलकार आर बेसी स/gऊै4मािनत हेताह । गजलक परंपरा आर सुदृढ़ हेतैक । एतय एिह पूव/g।वॉवत/g।व8 सािह/gऊ84यकार वा \nएिह िपढ़ीक सािह/gऊ84य /gऊवऊेमी लोकिनक/gऊ4। सेहो कनेक उदारता देखबय पड़तिन । कदािचत जँ कोनो कटुवचन ई नवतूर अपन पूव/g।वॉवत/g।व8'क \n/gऊवऊितएँ कहैत अिछ   तऽ तकर पाछ/g।व। सेहो गजलक िवकासक /gऊवऊित िहनकर सभक मोनक िन/g4ॉ7ेक /gऊवऊबलता रहैत अिछ । अतः \nसकारा/gऊ84मक वातावरणक िनम/g।वँण हेतु सभ प/gऊँऊक/gऊ4। संयिमत हेबय पड़तिन । ल/g।ँइय साधब तखने संभव होयत ।  \nबीसम शता/gऊैऊदीक /gऊवऊारंभिहमे पं.जीवन झा अपन  “सु/gऊ88दर संयोग ” (“ रचना ”मे छपल डॉ . रामदेवझा' क आलेख  \" मैिथलीमे गजल\"क \nअनुसार १९०४ ई. मे) नाटकमे मैिथली गजल 'क इितहासक /gऊँ7ीगणेश कएलिन । तदु/gऊँ4र मुंशी रघुनंदन \nदास,यदुनाथझा  'यदुवर',  किववर सीताराम  झा , किवचूडामिण  “मधुप” , आिद एिह परंपराक/gऊ4। आग/g।व। बढौलिन । एिह /gऊवऊारंिभक गजल सभमे \nजे सभसँ िविश/g4ॉव त/gऊ84व अिछ से िथक जे  /gऊवऊायः अिधक/g।व4श  आरंिभक गजल बहर , कािफया आ रदीफ  संबंधी िनयमक अ नुपालनमे \n अरबी बहर  (छंद ) –िवधानक अ/gऊ84यंत लगीच बुझना जाइत अिछ । खासकऽ िहनकर सभक गजल केर /gऊवऊ/gऊ84यके \nचरणमे (शेरमे ) अनु/gऊवऊास - योजना  (कािफया आ रदीफ ) केर िवल/gऊँऊण /gऊवऊयोग भेटैत अिछ ।उदाहरण/g।इ4व/gऊवँप १९३२ मे मैिथली सािह/gऊ84य \nसिमित, /g।ऊँारा काशीसँ /gऊवऊकािशत \"मैिथली-संदेश\"मे मधुप जीक  गजल देखल जा सकैए  :-  \nिमिथलाक पूव/g।वॉ गौरव निह /gऊ87यान टा धरै छी \nसुिन मैिथली सुभाषा िबनु आिगय/g।7इ जड़ै छी \n  \nसूगो जह/g।व।क दश/g।वॉन -सुनबैत छल तहीँ ठ/g।व। \nहा आइ \"आइ गो\" टा पिढ़ उ/gऊ74चता करै छी \n  \nहम कािलदास िव/g।ऊ4ा- पित - नामछािड़ मुँहमे  \nबाड़ीक तीत पटुआ सभ बंिकमे  धरै छ ी  \n  \nभाषा तथा िवभूषा अिछ ठीक अ/gऊ88यदेशी \nदेशीक गेल ठेसी की प/g।व।कमे पड़ै छी?  \n  \nऔ य/gऊँँ -त/gऊँँ देखू अिछ प/gऊँँ सैकड़ो टा \nअिछ प/gऊँँ मैिथलीमे एको न त/g।7। डरै छी \n(2212-12 2-221 2-122)  \nकहबाक /gऊवऊयोजन निह जे मैिथली गजल अपन बा/gऊै8यकालमे बेस सुरेबगर ओ आकष/g।वॉक छल । तकर एकटा इहो कारण भऽ सकैत \nअिछ जे मैिथली गज लक जखन बा/gऊै8याव/g।इ4था छलैक तखन िमिथलामे फारसी एकटा मह/gऊ84पूण/g।वॉ ओ रोजगारपरक भाषा छल आ संभवतः \nतकरे /gऊवऊभावसँ मैिथलीमे गजलक उ/gऊ84पित भेल । फारसी कचहरीक द/g।इ4ताबेजक भाषा,\n िहसाब-िकताबक भाषाक /gऊवँपमे /gऊवऊचिलत छल । \nमहाकिव लालदास आ उप/gऊ88यासकार जीवछ िम/gऊँ7 फारसी'क िश/gऊँऊा /g।ैॉहण कएने रहिथ । एिहना िमिथलाक एकटा नमहर वग/g।वॉ फारसी  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n40 \n \nपढ़ैत-िलखैत होयत तािहमे कोनो दू- मत निह हेबाक चाही  । तखन पं. जीवन झा िक  किववर  सीताराम झा वा  मधुप जी आ 'िक \nआन -आन िव/g।ऊँान लोकिन जे गजल िलखबाक /gऊवऊयोग केलिन , फारसीसँ िविधवत िशि/gऊँऊत छलाह वा निह से निह जािन मुदा, जँ निहयो \nिशि/gऊँऊत हेताह तैयो िव/g।ऊँानक िबच रहैत - रहैत एिह भाषा'क िश/gऊै8प ओ िवधानसँ पिरिचत भेल हेताह , तकर /gऊवऊयोग अपन -अपन गजलमे \nकएने हेताह , तकरा अ/g।इ4वभािवको निह मानल जा सकैछ ।  एिह संबंधमे /gऊवऊायः जुन १९८४ ई.मे \" रचना \"मे छपल डॉ.रामदेवझा अपन  \nआलेख  \" मैिथलीमे गजल\" मे िलखैत छिथ-  \n\" गजलक मािम/gंँृकता ओ लया/gट84मकता किव हृदयक/gट4ं सहजे आकृ/g4ृँ करैत अिछ । मैिथलीयो किव लोकिन गजल िदश आकृ/g4ृँ \nभेलाह ...... अठारहम ओ उनैसम शता/gट9टदीमे गजलक रचना ओ गानक के/gट88/g40ँ लखनउ ,बनारस , इलाहाबाद , िद/gट98ली, इ/gट84यािद बिन गेल छल \n। उनैसम शता/gट9टदीक उ/gट54रा/gंट0/gंँृ ओ बीसम शता/gट9टदीक /gटँटारि/gट94भक चरणमे पारसी िथयेटरक जे /gटँटवाह चलल , ओही संग गजल सेहो \nसामा/gट88य लोकक/gट4ं /gट57ुितगोचर भेल । एहन मैिथली किव जे कोनहु /gटँ5पमे फारसी उदू/gंँृसँ संपृ/gट70त छलाह अथवा उपयु/gंँृ/gट70त पिरगिणत \nके/gट88/g40ँमे /gटँटवासमे रहबाक अवसर /gटँटा/gट90त एलिन , से सब मैिथलीमे गजल-रचनाक /gटँटयोग करबाक चे/g4ृँा कयलिन । \" \nिकंतु, मैिथली गजलक बा/gऊै8यकाल केर श/gऊैऊद , िश/gऊै8प ओ /g।इ4व/gऊवँप 'क मय/g।वँदासँ बा/gऊ88हल सुसं/g।इ4कारी /g।इ4वभाव एकर िकशोराव/g।इ4था अबैत -अबैत \nजेना अ/g।।4ड़पनमे बदिल गेल । जतय एकर भाषायी ओ /g।इॉयाकरणक /g।इ4व/gऊव4पक िनध/g।वँरण हेबाक चाही छलैक ततय घोिषत भेल जे \nमैिथलीमे गजल कहब  (िलखब) संभवे निह । वैकि/gऊै8पक /gऊवँप/gऊ4। गीतल किह एकटा नव का/g।इॉय संरचना /gऊवऊितपािदत कएल गेल । \nदुभ/g।वँ/gऊ7ऊयवश एिह घोषणा'क समथ/g।वॉनमे सेहो मैिथली सािह/gऊ84यकार लोकिनक प/g।व।त ठाढ़ भेल । तखन एिह मा/gऊ88यताक िव/gऊव4/g।ऊइ सेहो िकछु \n/gऊवऊगितशील सािह/gऊ84यकार लोकिन ठाढ़ भेलाह । मुदा, इहो लोकिन अरबी  बहर -िवधान आ मैिथलीक पारंपिरक छंदशा/g।इ4/gऊँँक अनुशीलन \nकए एिह दुनूक म/gऊ87य कोनो तरहक सामंज/g।इ4य /g।इ4थािपत निह कए सकलाह । फलतः मैिथली गजल /g।इॉयाकरणहीन रहल आ िहनकर \nसभक गजल कािफया ि मलानी धिर  सीिमत भऽ गेल ।  एिह संबंधमे उ/gऊ7इत आलेखमे डॉ. रामदेव झाक उि/gऊ7इत देखू-  \n\"हालक िवगत िकछु वष/gंँृमे गजल -रचनाक /gटँटवृितक पुनज/gंँृ/gट88म भेल अिछ आ से एकटा /gटँटवाह अथवा फैसनक /gटँ5पमे पिरवित/gंँृत भऽ गेल \nअिछ । एिह /gट5टे/gट55मे िकछु /gटँटौढ़ ओ िवशेषतः युवा पीढ़ीक किव गजल रचना करैत जा रहल छिथ ......... िहनका लोकिन गजलमेसँ \nिकछुमे अव/gं0टये गजल/gट84व अिछ । पर/gट88तु अिधक/gंँ4शक/gट4ं गजल -शैलीमे रिचत गीत-मा/gट55 कहल जाय तँ अनुपयु/gट70त निह होयत ।  \" \nउ/gऊँ4म भावािभ/g।इॉयि/gऊ7इतक अछैतो ई गजल सभ वत/g।वॉमान गजलशा/g।इ4/gऊँँक आधारपर िनंघेस सािबत होइत अिछ आ एहीठामसँ मैिथली \nगजलक दू िपढ़ी 'क बीच वैमन/g।इ4यता सेहो उपजैत अिछ । ओना एिहमे िकछु गजलकार एहनो छिथ जे /g।इ4वयं /g।इ4वीकार करैत छिथ \nजे उिचत छंदशा/g।इ4/gऊँँक अभावमे हुनकर सभक रचनामे एहन /gऊँँुिट रिह गेल । मुदा, िकछु एहनो /g।इॉयि/gऊ7इत छिथ जे एखनो िज/g।ॉै अरोपने \nछिथ आ गजलक  नव - िवधानक/gऊ4। /g।इ4वीकार करबा लेल तैयार निह छिथ । एिहठाम एिह िपढ़ी'क गजलका र 'क कृित/gऊ84वक आलोचनाक \nमाद/gऊ4। नवतूरक समालोचकक/gऊ4। इहो /gऊ87यान रखबाक चाही जे एिह समयमे मैिथलीमे गजल संबंिधत /g।इॉयाकरण उपल/gऊैऊध निह छल । संभव \nजे िकछु सािह/gऊ84यकार वग/g।वॉ जीवन झा, सीताराम झा आिदक गजलक/gऊ4। /gऊवऊेरक /gऊव।ोततऽ मानैत रहलाह मुदा, अरबी बहरक /gऊवऊयोगसँ मा/gऊँँ \nएिह हेतु परहेज कएने रहलाह जे ओ िस/g।ऊइ/g।व4त आन भाषासँ आयाितत होयत । कारण जे कोनो  होउ मुदा पिर णाम एतबे अ िछ जे  \nउ/gऊ84कृ/g4ॉव िवषय -व/g।इ4तुक अछैतो मैिथली गजल िव/gऊँ8क आन - आन भाषा'क गजलक समक/gऊँऊी निह बिन सकल । एक सय बरखक \nइितहासक अछैतो मैिथली'क अंगनामे अपिरिचते जक/g।व। िजबैत रहल । तखन एिह पूव/g।वॉवत/g।व8 (गजलक प/gऊँऊधर ) सभक एतबा योगदान \nत' निह न कारल जा सकैत अिछ जे  ई सभ मैिथली-गजलक/gऊ4। िजयौने रहलाह । मैिथलीमे गजलक संभावना बचल रहल ।  \nएक सय बरखक इितहासक बलपर मैिथलीमे गजल कहबाक इएह ब/g।व।चल संभावना आ  \"अनिच/gऊ88हार युग \"क अिभयानी /gऊवऊयासक एकटा \nसुंदर /gऊवऊितफल िथक ओम/gऊवऊकाश जीक पिहल गजल -सं/g।ैॉह -\"िकयो बूिझ निह सकल हमरा\" । एिह शता/gऊैऊदी'क आ रंभिहसँ गजलक \nिवकासक माद/gऊ4। जे िवरार लगाओल गेल , ई पोथी तकरे उपजा िथक । नेनपनिहसँ सािह/gऊ84यक /gऊवऊित /gऊवँिच रखिनहार गजलकार \nओम/gऊवऊकाशजी एिह पोथीक भूिमकामे /g।इ4वयं गछैत छिथ जे मैिथली गजल 'क िवकासे िहनक सािह/gऊ84य -कम/g।वॉक /gऊवऊाथिमकता छिन । िहनक \nसािह/gऊ84य -साधनाक मूल सा /gऊ87य गजले िथकिन । गजलक /gऊवऊित िहनकर इएह लगावक पिरणाम िथक जे ई अपन एिह सं/g।ैॉहक मा/gऊ87यमे \nमैिथली गजलक/gऊ4। उ/gऊ74चतर /g।इ4थानधिर पहुँचेबाक हेतु /gऊवऊयासरत बुझना जाइत छिथ । िहनकर एिह सं/g।ैॉहमे ए/g।ॉऊिह संग अनेक िवषय-\nव/g।इ4तु यथा - िसनेह ,संवेदना,/gऊँ7ृंगार -सॱदय/g।वॉ, सामािजक सर ोकार , िचंतन, संघष/g।वॉक /g।इ4वर , आिद समेटल गेल  अिछ ।  देश , काल ओ पिरवेशज/gऊ88य \nि/g।इ4थती-पिरि/g।इ4थितक सहज अटावेश एिह सं/g।ैॉहक हरेक िमसरा (प/g।व।ित  ),  हरेक शेर  (चरण ) मे भेटैत अिछ ।  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n41 \n \nपिरवत/g।वॉन स/g।व4सािरक िनयम िथक । समयक पिरवत/g।वॉनशील /g।इ4वभावक/gऊ4। जे निह पकिड़ पबैत अिछ सएह समयक संग निह चिल प बैत \nअिछ । पछिड़ जाइत अिछ । आम जनमानस भल/gऊ4। समय एिह गितक/gऊ4। निह पिढ़ पबैत हो मुदा एकटा संवेदनशील हृदय ,  एकटा \nसू/g।ँइमदृि/g4ॉव , एकटा साक/g।व4/gऊँऊ मानव , एकटा मिसजीवीसँ ई पिरवत/g।वॉन -धिम/g।वॉता छिपत निह रिह सकैत अिछ । एकटा सािह/gऊ84यकारक सोझ/g।व। \nओकर असली /gऊवँप देखार भइए जाइत छैक । ओम/gऊवऊकाश जीक कलम समयक चिर/gऊँँक/gऊ4। उघार करबामे स/gऊँऊम छिन । वत/g।वॉमान \nसमयक चािलक/gऊ4। अकानित ओ कहैत छिथ जे ई युग मा/gऊँँ संघष/g।वॉक युग निह िथक बि/gऊै8क ई युग संघष/g।वॉक बलपर अिधकार /gऊवऊाि/gऊैइतक \nयुग िथक । हुनकर  मानब छिन  जे आब लो क -चेतना बिढ़ रहल अिछ त/gऊ4। /g।इॉयव/g।इ4थाक/gऊ4। सेहो सचेत रहय पड़तैक । ई युग जनता 'क \nिथक । आब जनते जनाद/g।वॉन अिछ । लोकक/gऊ4। आब खैरात निह चाही । ओकरा अपन कम/g।वॉक /gऊवऊितफल चाही । /gऊवऊितफलो एहन \nजािहमे ओकर /g।इ4वािभमान , ओकर स/gऊै4मान नुकाएल होइ । ओकरा बोिनमे आ/gऊ84मीयतासँ भरल उपहार चाही । ओम/gऊवऊकाश जी एही \nयुगीन जनभावनाक/gऊ4। /g।इ4वर दैत कहैत छिथ -  \nभीख निह हमरा अपन अिधकार चाही  \nहमर कम/gंँृसँ जे बनै उपहार चाही \nकान खोिलकऽ राखने रहऽ पड़त हरदम  \nसुिन सकै जे सभक से सरकार चाही  \n/g।इॉयव/g।इ4था लग बल होइत छैक । मुदा ओकरा ई बल जनते-जनाद/g।वॉनसँ भेटैत छैक । /g।इॉयव/g।इ4था कतबो बलगर होउ मुदा जनबलसँ \nबिल/g4ॉ7 निह भऽ सकैत अिछ । कोनो सरकारी िमसाइलमे एतबा ताकित निह होइत छैक जे भूखक /gऊ7ववालाक सामना कऽ सकत त/gऊ4। \nशाइर ओम/gऊवऊकाश एिह बदलल युगमे /g।इॉयव/g।इ4थाक/gऊ4। चेतबैत छिथ  - \nधरले रहत सभ हिथयार श/gं04/gट55ागार  \nबनलै िमसाइल भूखे झमारल लोक  \nलोकतं/gऊँँमे लोकेक बलक /gऊवऊताप िथक जे िकयो राजभवन पहुँिच जाइत अिछ तऽ िकयो सड़कपर बौआइत रहैत अिछ । स/gऊँ4ा-\nपिरवत/g।वॉन एही \" लोक\"क हाथमे रहैत छैक । /g।इॉयव/g।इ4था पिरवत/g।वॉन एिह  \" लोक\"क हिथयार िथक । त/gऊ4। अबोध लोकक/gऊ4। भने िकछु काल \nराजभवन' क पिरिधसँ बाहर र ाखल जा सकैत अिछ  मुदा , जखन इएह लोक जािग जाइत अिछ तखन ि/g।इ4थती बदिल जाइत छैक । \nलोकक तागितक/gऊ4। िबसरबाक  निह िथक । ओम/gऊवऊकाश एिहमाद/gऊ4। राजभवनमे बैसल अकम/g।वॉ/gऊ8।य सभक/gऊ4। /g।इ4मरण करबैत छिथ - \nलोकक बल/gट4ं राजभवन इ गेलौ िबसिर  \nखाली क/gटँ5 आबैए िखहारल लोक  \n/g।इॉयव/g।इ4थाक अकम/g।वॉ/gऊ8।यताक चलत/gऊ4। सगरो अराजकता /g।इॉया/gऊैइत अिछ । भौितकताक आग/g।व। नैितकता नतम/g।इ4तक भेल अिछ \n।  /g4ॉइ/g4ॉवाचार , महगी, बेरोजगारीक  सम /g।इ4यासँ बेहाल जनताक लेल मृ/gऊ84यु सभसँ सुलभ उपाय बिन गेल अिछ आ जीवन किठन । \nिवप/g।8ऊताक मारल , हक/g।8ऊ कनैत , /gऊँ7मजीवी'क पसेनाक मोल आब दािल -रोटीक दा मसँ किम  गेलैए । आ म जन -जीवनक एिह मनोभावक/gऊ4। \nअपन दू गोट िमसरामे /g।इ4वर दैत छिथ ओम/gऊवऊकाश जी-  \nजीनाइ भेलै महँग एतय मरब स/gं04त छै \nमहँगीक च/gंँंगुर गड़ल जेबी सभक प/gं04त छै \nमहगीक मा िरसँ पाबिन -ितहारक , उ/gऊ84सव -उ/gऊै8लासक , हँसी - हहारो, िनप/gऊँ4ा भऽ गेल अिछ । कोनो सामािजक , आिथ/g।वॉक िक राजनीितक \nसम/g।इ4यासँ िकछु खास जाित -वग/g।7ॉक लोक /gऊवऊभािवत निह होइत अिछ बि/gऊै8क एकर मािर समाजक , सभ वग/g।वॉक लोकपर परैत छैक ।  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n42 \n \nएहनामे जाित -पाित, गो/gऊँँ -मूल, अगड़ा -िपछड़ाक ज ोर -घटाओ, पंच/g।ैॉासक ओिरयान केर गिणतसँ गतानल मनु/gऊ7इख लेल कोन काजक , कोन \nमह/gऊ84वक  ?  ओक र त ’ कोनो धम/g।वॉगु/gऊवँ िक महा/gऊँ।ानी लोकिनक /gऊँ।ानसँ सेहो पेट निहए भरतैक   । त/gऊ4। ओम/gऊवऊकाश जी कहैत छिथ -  \nभूखल पेटक गिणतमे ओझरायल लेल /gट5ंान की \nगरीबक सभिदन ए/gंृटे मोहर/gंँृम की रमजान की \nगरीबी 'क बात क रयबला, अपनाक/gऊ4। गरीब -गुरबाक शुभिचंतक कहयबला जखन स/gऊँ4ा-िसंहासन धिर पहुँिच जाइत छिथ तऽ  हुनकर  \nअिभ/g4ॉव गरीबी उ/gऊ88मूलन िक गरीबक क/gऊै8याण निह रिह जाइत छिन । जनताक/gऊ4। जनाद/g।वॉन किह स/gऊँ4ाधिर पहुँिचते /g।इ4वयं जनाद/g।वॉन बिन \nजाइत छिथ आ जनक/gऊै8याण माने अपन आ सर -कुटु/gऊै4बक क/gऊै8याण बूझैत छिथ । जनताक कोष लुटबामे लािग जाइत छिथ । \n/g।इॉयव/g।इ4थाक ग/gऊँँ -ग/gऊँँमे /g4ॉइ/g4ॉवाचारी घून पैसल भेटैए । /g4ॉइ/g4ॉवाचारक िनत नव -नव रेकाड/g।वॉ बनैए आ जनता बा/gऊ87य भऽ कहैए - \nकर जोड़ै छी सरकार आब रहऽ िदऔ  \nकते करब /g4ृ0/g4ृँाचार आब रहऽ िदऔ  \nभूखक /gऊ7ववाला, अभावक तापक /gऊवऊताप िथक जे शोिषत समाज अिभजा/gऊ84यक मोकािबला ठाढ़ भऽ जाइत अिछ । कहबीयो छैक -\nमरता, /gऊ7इया निह करता ?  समाजक दू वग/g।वॉक म/gऊ87य जे दूरी बिन गेल छैक तकरे पिरणाम िथक वग/g।वॉ-संघष/g।वॉ । भूख आ अथ/g।वँभाव जिनत \nएिह सम/g।इ4या िदस इशारा करैत अिछ ओम/gऊवऊकाश जीक ई दू टा िमसरा -  \nिमझबै लेल पेटक आिग देखू पजिर रहल छै आदमी  \nजीबाक आस धेने सिदखन कोना मिर रहल छै आदमी  \nजािह भूिमपर िसया सन िधया भेलीह आइ तािह भूिमपर दहेज /gऊवँपी दानव  \" मैिथली\"क /gऊवऊाण हरण कए रहल अिछ । मैिथली \nमूकदश/g।वॉक बनल छिथ । जनक कािन रहल छिथ । हुनका िचंता पैसल छिन जे हुन कर बेटीक  िववाह क ोना हेतिन - \nिबना दाम नै वर केर बाप िहलैत अिछ  \nधरमे गरीबक सिदखन अितचार रहैत छैक  \nमा/gऊँँ भूख , बेरोजगारी , महगी िक /g4ॉइ/g4ॉवाचारे जीवनक बाटपर सम/g।इ4या निह अिछ बि/gऊै8क एकरा अलावे कतेको कूरीित सेहो अिछ जे \nलोकक/gऊ4। िवकास - पथपर बढ़बामे बाधक बनल अि छ । हम सभ जािह भू -भागक छी तािह ि मिथलाक गौरव शाली अतीत रहल अिछ  । \nएिह धरतीपर सामािजक स/g।ऊऊाव आ नारीक स/gऊै4मानक/gऊ4। सभिदन /gऊवऊाथिमकता देल गेल । मुदा,वत/g।वॉमान समयमे हम सभ जाित - पाितमे \nअपनाक/gऊ4। बँटने ख/gऊ8।ड -ख/gऊ8।ड भेल छी । आपसी /gऊवऊित/g।इ4पध/g।वँमे अपने सम/g।व4गसँ ई/g।इ।य/g।वँ होइत अिछ । अपनिह भाइ -ब/gऊ88धुक अिन/g4ॉव सोचयमे \n/gऊँ7म -संसाधन उ/gऊ84सग/g।वॉ करय लगैत छी आ पिरणाम भेल अिछ जे हम सभ अस/gऊ7इत भेल दहो-िदस िछिछया रहल छी । ज नक \nनगरीक बाग उजिर गेल अिछ । ओम/gऊवऊकाशजीक/gऊ4। सेहो ई बात अ/gऊँ।ात निह छिन त/gऊ4। ओ कहैत छिथ -  \nहक बढ़ै केर छै सबहक इ नै छीनू \nबढ़त सभ गाछ तखने बाग िनखरै छै \nलोक अपन - आनक /g।ऊँंदमे फँसल अिछ । ओ आधुिनकताक नामपर पसरल भौितकताक चकचौ/gऊ88हमे लोक तेनाने आ/gऊ88हर भऽ गेल \nअिछ जे आब मोनक मम/g।वॉक/gऊ4। बूझबाक साम/gऊ8ँय/g।वॉ ओकर दृि/g4ॉवमे निह ब/g।व।चल छैक । ओकरा मा/gऊँँ बाहरी रंग - रोगन धिर  सूझैत छिथ । \nमानवीय मू/gऊै8यक /g।वइास ओ संबंधक जड़ताक टीस गजलकार ओम/gऊवऊकाश जीक करेजासँ सेहो बहराइए जाइत छिन  - \nकहू की िकयो बूिझ नै सकल हमरा  \nहँसी सभक लागल बहुत ठरल हमरा   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n43 \n \nमुदा, एतेक दुख-दिर/g4इवा, संकट, सम/g।इ4या आ संघष/g।वॉक अछैतो ओम/gऊवऊकाश जी िजनगीक डेन निह छोड़ैत छिथ । बि/gऊै8क िनरंतर ल/g।ँइय \nिदस बढ़ैत रहबाक , सकारा/gऊ84मक सोच रखबाक आ/g4ऊ7ान करैत छ िथ-  \nिजनगीक गीत अह/gंँं सिदखन गाबैत रहू \nएिहना ई राग अह/gंँं अपन सुनाबैत रहू \nजीवनमे िजवंतता आ मानवताक डेन धऽ चलैत काल गजलकार गजलक शा/g।इ4वत मम/g।वॉ माने /gऊवऊेमक त/g।8ऊुक तागक/gऊ4। सेहो पकड़ने छिथ \n। करेजक इएह /gऊवऊेमक भावसँ /gऊँ7ृंगार िछटकैत अिछ जे िहनकर एकटा सू/gऊ74चा गजलकार हेबाक पि रिचित ग ढ़ैत अिछ  - \nचमकल मुँह अह/gंँंक इजोर भऽ गेलै \nअधरितएमे लागल जेना भोर भऽ गेलै \nओम/gऊवऊकाश जी एिह पोथीक भूिमकामे िलखने छिथ जे िहनकर िपता समाजवादी िवचारधाराक समथ/g।वॉक छलिखन तऽ माता उदारवादी \nसोच रखिनहािर । िहनकर एिह सं/g।ैॉहक रचना सभमे एिह दुनू िवचारधाराक सि/gऊै4म/gऊँ7ण भेटैत अिछ जे /g।इ4वाभािवके अिछ । संगिह \nसामािजक सरो कारसँ संबंिधत िहनक र अपन ि चंता- िचंतन सेहो भेटैत अिछ । \nगजलकार िठ/g।ॉऊे कहैत छिथ जे संवेदनहीन हृदयसँ गजल निह बहरा सकैत अिछ । हमतऽ किन बिढ़कऽ कहब जे संवेदनहीन \nहृदयसँ सािह/gऊ84ये निह बहरा सकैत अिछ । संवेदनहीन हृदयक/gऊ4। सािह/gऊ84य बुझबाक /gऊँऊमतो निह रहैत छैक त/gऊ4। ओ गजल सेहो निह बुिझ \nसकैत अिछ । /gऊवऊायः एहने सन िकछु भाव गजलकारक मोनमे सेहो रहल हेतिन आ त/gऊ4। ई अपन एिह पोथीक/gऊ4। नाओं देलिन -“िकयो \nबूिझ निह सकल हमरा \n \" । मुदा, एकटा संवेदनशील क रेजा राखयबलाक हेतु एिह पोथीमे  बुझबाक हेतु बहुत रास साम/g।ैॉी अिछ । \nगजलक िवशेषताक माद/gऊ4। ओम/gऊवऊकाश जीक इहो कहब उिचते छिन जे -/g।इॉयाकरण ओ मानवीय संवेदना दुनू एकर दू गोट पिहया िथक \n। त/gऊ4। गजलक रचना काल निह एकर /g।इॉयाकरण प/gऊँऊक/gऊ4। नकारल जा सकैत अिछ आ निहए एकर भाव प/gऊँऊक/gऊ4। ।  \nगजलक पिर/gऊवऊे/g।ँइयमे /g।इॉयाकरणक जे मह/gऊँ4ा ओम/gऊवऊकाश जी बुझैत छिथ तकर छाप िहनक एिह सं/g।ैॉहमे सेहो भेटैत अिछ । एिह सं/g।ैॉहमे \nसंकिलत कुल सतासी गोट गजलमे चौबीस टा गजल अरबी बहर आधािरत अिछ एवं शेष ितरसिठ टा गजल सरल वािण/g।वॉक बहरक \nअनुसार िलखल गेल अिछ । एकर अलावे आठ टा /gऊवँबाइ आ दू टा कता सं/g।ैॉिहत अिछ । हरेक गजलक  िन/gऊ74चामे तकर बहरक \nिववरण सेहो देल गेल अिछ जािहसँ पाठकक/gऊ4। बहरक संरचनाक भ/g।व।ज सहजिहँ लािग जेतिन । परो/gऊँऊ /gऊवँप/gऊ4। बहरक ई नामो/gऊै8लेख ओिह \nगजलकार सभक/gऊ4। एना देखा रहल अिछ िजनकर सभक मा/gऊ88यता छलिन जे मैिथलीमे गजल भइए निह सकैत अिछ , संगिह एिह \nबातक/gऊ4। /g।इ4थािपत कए रहल अिछ जे मैिथलीमे गजल आ सेहो अरबी  बहर -िवधान आधाि रत गजल बड़े श ानसँ कहल जा सकैत अिछ \n। एिहठाम ड ॉ . रामदेवझा'क पूव/g।7व/gऊै8लेिखत आलेख 'क अंितम अं श जािहमे ओ कहैत छिथ - \n\" जिहना समदाउिनक रचना िह/gट88दी-उदू/gंँृमे असा/gट87य वा क/g4ृँ सा/gट87य अिछ तिहना मैिथलीयोमे गजल -रचनाक ि/gं04थती मानल जा सकैछ \n। मुदा एकरा  'इ/gट84यलम्' निह मानल जा सकैछ । कोनो /gटँटितभाशाली किव मैिथलीमे उपयु/gंँृ/gट70त मा/gट88यताक/gट4ं अ/gट88यथा िस/gंट0 कए सकैत \nअिछ ।\" क/gऊ4। ओम/gऊवऊकाश जी शत -/gऊवऊितशत /gऊवऊमािणत करैत छिथ आ अपन /gऊवऊितभासँ िस/g।ऊइ कएलिन अिछ जे मैिथलीयोमे उदू/g।वॉ-फारसीए \nजक/g।व। गजल कहल  (िलखल ) जा सकैत अिछ ।  \nचूँिक एिह पोथीक सदेह /gऊवँप एखनो उपल/gऊैऊध निह भऽ सकल अिछ त/gऊ4। एकर /g।इॉयाकरण प/gऊँऊक गहन अ/gऊ87ययन निह कए सकलहुँ । \nतखन अपे/gऊँऊा करैत छी जे िकयो ने िकयो गोटे, गजलक /g।इॉयाकरण गूढ़ जानकार लोकिन , एकर /g।इॉयाकरण प/gऊँऊपर सेहो िव/g।इ4तृत चच/g।वँ \nकरबे करताह । ओना ओम/gऊवऊकाश जीक गजल ओ गलक /g।इॉयाकरणक  अनुसरण करबा क जे अनुराग  छिन  तािहसँ जँ कदाि चत एिहमे \nकोनो /gऊँँुिट हेबो करत तऽ से नग/gऊ8।य/gऊवऊाये, तेहन िवसबास अिछ । अपन िसिमत /gऊँ।ानक आधारपर एिह पोथीक /g।इॉयाकरणक प/gऊँऊपर जे \nिवहंगम दृि/g4ॉवपात कए सकलहुँ तािह आधारपर हमरा कोनो /gऊँँुिट निह देखायल अिछ । तखन कतहु-कतहु ब हरक आखर िक मा/gऊँँा \nपुरेबाक दृि/g4ॉवकोणसँ िमसरा सभमे जे वण/g।वॉ िक मा/gऊँँाक जोड़ -तोड़ कएल गेल अिछ तािहसँ भावक /gऊवऊवाह खि/gऊ8।डत होइत बुझना गेल । \nसंगिह कतेको ठाम वत/g।वॉनीक अशु/g।ऊइता सेहो एिह पोथीमे एखन देखल जा सकैत अिछ । मुदा, इहो संभव जे जखन एकर सदेह /gऊवँप \nहमरा सभक हाथमे आ ओत तखन एहन बहुत रासेक /gऊँँुिट निह रहत । पोथीक /g।इ4व/gऊवँप आ दामक संबंधमे एखन उिचत -अनुिचत  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n44 \n \nिकछुओ  निह कहल जा सकैत अि छ मुदा , एतबा तऽ अब/g।इऊय लगैत अिछ जे एिह पोथीक/gऊ4। पाठकक िसनेह भेटतैक । संगिह िनकट \nभिव/g।इ।यमे ओम/gऊवऊकाश जीक गजल मैिथली सािह/gऊ84यक/gऊ4। नव िदशा ओ दृि/g4ॉव देत ।  \n  \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं0ृय  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।  \nजगदान/gऊ88द झा ‘मनु’- /g।ैॉाम पो/g।इ4ट  – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी   \n   गजल समी/gऊँऊा  \n1 \n \nगजलक लहास \n \nहमरा पढ़क सौभा/gऊ7ऊय भेटल कलानंद भ/g।ऊव कृत गजल सं/g।ैॉह  “का/gऊ88हपर लहास हमर ”  \nजे की १९८३ मे /gऊवऊकािशत भेल अिछ। एिह गजल सं/g।ैॉहमे कलानंद भ/g।ऊव जीक गजल  \n/gऊवऊित स/gऊै4बोधन  ‘गजलक मादे ’ क अलाबा कुल ४८टा गजल वा गजल सन ि कछु अिछ।  \nभ/g।ऊवजी अ/gऊैइपन संबोधन  ‘ गजलक मादे ’मे तँ िवभि/gऊ7इत सटा कए िलखने छिथ मुदा बाद  \nब/g।व4की गजल सभमे िवभि/gऊ7इत श/gऊैऊदसँ हटा कए िलखल अिछ। ई संकेत अिछ  हुनक  वा  \nहुनक समकालीन मैिथली लेखकक /g।ऊँारा ग/g।ऊ4 आ प/g।ऊ4मे मैिथली /gऊवऊित कएल गेल  \nअ/gऊ88तर।  \nएिह सं/g।ैॉहक मादे, गजलक /g।इॉयाकरण प/gऊँऊपर अबैत छी। एक गोट गजल लेल सभसँ \nआव/g।इऊयक अिछ कािफया आ रदीफक पालन मुदा एिह सं/g।ैॉहक िकछु िगनतीक गजल बाय लक  \nछोिर कए बाद ब/g।व4की गजलमे कािफया आ रदीफक दोख अिछ। जेना एिह सं/g।ैॉहक पिहले \nगजलक मतला देखू – \n“घर घरेक  आिग  सँ अिछ  जरल जा रहल \nभाइ  सँ  भाइ   /g।ऊँेषे   भरल जा रहल  ” \nआब एिह मतलाक िहसाबे कािफया भेल  ‘ रल’,  मुदा एिह गजलक/gऊ4। आँगाक शेर सबहक  \nकािफया अि छ  – ‘बनल’, ‘ बनल ’, ‘ चलल’, ‘ कयल ’ ।  \nगजल तीन केर  मतला देखू – \n“कहू की  कथा कहुना जीिब   रहल छी  \nफाटल गुदरी अपन हम  सीिब रहल छी ”  \nआब एिह मतलाक कािफया भेल  ‘◌ीिब’,  मुदा गजलक आन - आन  शेरक  काि फया  अिछ, \n‘लीिब’,’ पीिब’, ‘खीिच ’, ‘ पीित ’ । एिहठाम  ‘लीिब’ आ  ‘पीिब’ तँ ठीक मुदा  \n‘खीिच ’ आ  ‘पीित ’ ?  \nगजल ६ केर मतला  – \n“बाट बािधत पहाड़े छै पाटल जखन  \nसीयत दरजी के आ कासे फाटल जखन ” \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n45 \n \nएिहठाम कािफया भेल  ‘◌ाटल’ जेना की काटल, चाटल, साटल , मुदा एिह गजलक आन आ न  \nकािफया अि छ  ‘साटल ’, ‘फाटल’, ‘ जागल’, ‘ लागल ’ । एिहठाम  ‘ साटल ’ तँ ठीक अिछ , \n‘फाटल’ ठीक मुदा एकर पुनः /gऊवऊयोग आ  ‘ जागल’ आ  ‘ लागल’ ? \nगजल सं/gऊ7ॉया १२ केर मतला  –  \n“अह/g।व। जीिबते मनु/gऊ7इख क/gऊ4। जरा रहल छी \nघेिर गामे क/gऊ4। /g।इ4वाहा करा रहल छी” \nमतलाक कािफया भेल  ‘ रा ’ मुदा एिह गजलक आग/g।व।क शेरक कािफया /gऊवऊयोगमे अिछ , \n‘दनदना ’,’ खड़ा’, ’चला’, ‘ बना’, ‘ रचा ’,  ऐ गजल तेसर शेर क का िफया  ’खड़ा’ ठीक  \nअिछ ब/g।व4की सभ ग/gऊै8ती।  \nएिह तरहे १८,१९, २०,२१ ,२२ ,३३,४८म गजलक कािफया ठ ीक निह अि छ। \nअंितम गजलक मतला आओ र देखू – \n“शहर केर साग र मे आइ गाम डू िम रहल  \nकाम/g।व4ध कािमनी क/gऊ4। पकिड़ जेना चूिम रहल ”  \nआब उपरक/gऊ4। मतलामे कािफया भेल  ‘◌ूमी ’ ( दीघ/g।वॉ ऊ कार आ मी(  मुदा एिह गजलक आ न  \nशेरक  काि फया राखल गेल अिछ , ‘ घूिम’, ‘ चूिस’, ‘ रेिड़’, ‘ बूिक ’,  आब घूिम ठीक  \nबाद ब/g।व4की ‘चूिस’, ‘ रेिड़’, ‘ बूिक ’,  कोन मादे ठी क भऽ  सकैत अि छ। \nउपरका उदाहरन सभसँ ए क डेग  आगू बै ढ़ बहुत रास गजल तँ एहन ो अि छ जािहठा म  \nकािफया केर कोनो /g।इ4थाने निह राखल गेल अिछ। आउ देखी िकछु एहनो गजल  -  \nगजल सं/gऊ7ॉया सातक मतला अिछ  – \n“मिर मि र क ’ जे जीबय से आदमी चाही  \nराखय िबहािड़ हाथ मे से आदमी  चाही ” \nआब एिह मतलामे देखी तँ दुनू प/g।व।ितमे कोमन अिछ  ‘से आदमी चाही ’ अथ/g।वँत ई  \nभेल रदीफ। आब रदीफसँ पिहने एिह शेरक दुनू प/g।व।ितमे कोनो कािफया अिछ  ?  निह \nने। एिह तरहे एिह गजलक सभ शे र िबना  काि फयाक अि छ। एिहठा म गजलका र जािन  \nअनजािन न िह जािन िक एक ने िधयान देलि/gऊ88ह , मतलाक िन/gऊ74चाक प/g।व।ितक/gऊ4। किनक  \nबदैल कए का िफया ठी क कएल जा सकैत छल,  देखू – \nमिर मि र क ’ जे जीबय से आदमी च ाही  \nिबहािड़ हाथमे राखय से आदमी चाही  \nएिहठाम एकटा ग/gऊैइप िधयान देबए बला अिछ जे गजल शा/g।इ4/gऊँँ अनुसार िबना रदीफक  \nगजल तँ कहल जा सकैए पर/gऊ88च िबन काि फयाक गजल , जेना िबन किनय/g।व। /gऊैऊयाहक  \nक/gऊै8पना। एिह तरहे, एिह सं/g।ैॉहमे बहुत रास गजल िबन कािफयाक/gऊ4। कहल गेल अिछ  \nजेना गजल सं/gऊ7ॉया ११,२३, ३०,३८ ,३९, ४१,४४ ,आ ४६ । एक बेर फेरसँ गजल सं/gऊ7ॉया ४६ \nकेर मतला देखी  – \n“ठ/g।7इगा जक/g।व। ठाढ़ भेल नागे देखैत छी \nहम बाट - घाट सभठाम नागे  देखैत छी ” \nआब एिह मतलाक दुनू प/g।व।ितमे कोमन अिछ  ‘नागे देखैत छी ’ जे की रदीफ भेल आ  \nरदीफसँ पिहने क ािफया नदा रत। \nकतौ कतौ बाय लक कािफया ठीको  अिछ   तँ कािफयामे ए/g।ॉऊे श/g।इॉदक /gऊवऊयोग बेर - बेर  \nअिछ। जेना गजल सं/gऊ7ॉया २९ क मतला देखी तँ-  \n“जनम /g।इॉयथ/g।वॉ बेटीक/gऊ4। देलॱ िवधाता \nकम/g।वॉ अपकम/g।वॉ हम कोन केलॱ िवधाता ”  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n46 \n \nऐ शेर मे रदी फ भेल  ‘िवधाता’ आ कािफया भेल  ‘◌ेलॱ ’ । आब एिह गजलक आन- आन शे रक  \nकािफया अि छ , ‘बनेलॱ’, ‘ चढ़ेलॱ’, ‘ िसरजेलॱ’, ‘ बनेलॱ ’, ‘ चढ़ेलॱ ’। \nमतलाक शेरक िहसाबे कािफया दु/gऊव4/g।इ4त अिछ मुदा ‘बनेलॱ’ आ  ‘चढ़ेलॱ’ श/g।इॉदक  \nआवृित कािफयामे एकसँ बेसी बेर  अिछ। एिह तरहे गजल सं/gऊ7ॉया १५ आ  ४५ मे सेहो  \nकािफयामे एक श/g।इॉदक आवृित एक बेरसँ बेसी बेर भेल अिछ।  \nबहुत रास गजलमे तँ कािफया आ रदीफ दुनू असमंजसक/gऊ4। अब/g।इ4थामे अिछ अथबा कहू \nतँ दुनूक/gऊ4। दुनू ग/gऊै8ती अिछ। जेना गजल सं/gऊ7ॉया ३५ क/gऊ4। मतला देखी –  \n“बानरक ह/gऊ4।ज जक/g।व। बौख रहल लोग  \nरंगल िसयार जक/g।व। लौक रहल लोक ” \nएिह मतलामे देखी तँ रदीफ  भेल  ‘रहल लोक’ आ काि फया  ‘◌ौऽ ‘,  मुदा एिह  गजलक  \nआन- आन शेर  सबहक  कािफया आ  रदीफ  दुनू संगे अिछ , ‘ दौड़ रहल लोक’, ‘ िसरमौर  \nबनल लोक’, ‘ पछोड़ पड़ल लोक ’, ‘ िसलौट रहत लोक ’ । एिह शेर सभमे , ‘दौड़ रहल  \nलोक’ मे मतलानुसार कािफया आ  रदीफ  दुनू दु/gऊव4/g।इ4त अिछ मुदा तेसर आ प/g।व।चम  \nशेरमे रदीफ ग/gऊै8ती अिछ आ चािरम शेरमे तँ कािफया आ रदीफ दुनू गरबड़ागेल  \nअिछ। किह तँ एिह गजलक/gऊ4। प/g।व।चो शेरधिर गजलकार ई निह िनध/g।वँिरत कए सकल छिथ  \nजे कोन कािफया अिछ आ क ोन रद ीफ , एिह असमंजसमे िख/gऊ74चैर बिन स/gऊै4पूण/g।वॉ गजल  \nलहास बिन गेल अिछ । िब/gऊै8कुल एहने तरहक बीमारीसँ /g।ैॉ/g।इ4त गजल ४३ सेहो अिछ।  \nएिहठाम हम कही तँ गजलकारक/gऊ4। सामथ/g।वॉपर निह हुनक गजल /g।इॉयाकरण /gऊवऊित  \nअ/gऊँ।ानताक/gऊ4। दोखी मािन सकैत छी। िकएक तँ सामथ/g।वॉक ग/gऊैइप करी तँ एिह सं/g।ैॉहक  \n१७ म गजलमे दोहरा कािफयाक सफल पालन कएल गेल अिछ एकरा हुनक सामथ/g।वॉ अथवा \nबा य लक किह सकैत छी। िजनका कािफया आ रदीफ केर /gऊँ।ान हेतिन ओ अतेक बेसी \nग/gऊै8तीक गुंजाइस निह छोरता। एिह स/gऊ88दभ/g।वॉमे २४ सम गजलक मतला देखू  – \n“सिरपहुँ अह/g।व। भैया कमाल करै छी \nअिछ /g4ॉइ/g4ॉव आचरण मुदा गाल करै छी” \nअथ/g।वॉक मादे कहू तँ एिह शेरक दोसर प/g।व।ितमे “करै ”क/gऊ4। जगह  ‘बजै’ हेबा चाही \nमुदा गजलकार  “करै छी ”क/gऊ4। रदीफ मािन  “◌ाल”क/gऊ4। कािफया बनोलिन। एिह तरहे \nमतलाक कािफया आ रदी फ ठी क अि छ मुदा  गजलक आन- आन शे रक  काि फया आ रद ीफ संगे  \nअिछ , “ताल करै छी ”, “ नेहाल करै छी ”, “ जाल करै छी ”,  एतए धिर सभ ठ ीक मुद ा  \nअंितम शेरमे  अिछ  “टाल रखै छी ” रदीफ  ‘करै छी ’क/gऊ4। जगह रखै छी अथ/g।वँत रदीफ  \nग/gऊै8ती एकरे कहै छैक सौँसे खीरा खाए कऽ पेनी तीत।  \nआब आबी कािफया आ रदीफक/gऊ4। बाद गजल /g।इॉयाकरण केर मह/gऊ84वपूण/g।वॉ प/gऊँऊ बहरपर , तँ \nई कहैमे कोनो संकोच निह जे सं/g।ैॉहक पूरा पूरी गजल बेबहर अिछ। सरल वािण/g।वॉक  \nबहरक साइद ओिह समयमे जनमे  निह भेल छल आ  निह एिह /gऊवँपमे सं/g।ैॉहक कोनो गजल  \nउतिर रहल अिछ। वण/g।वॉवृत सेहो कोनो गजलमे निह अिछ , कतौ कोनो  गजलक ए क आधटा \nशेरमे वण/g।वॉवृ/gऊँ4 अिबतो अिछ तँ गजलक ब/g।व4की शेरमे निह अिछ। एकटा उदाहरन  \nदेखू सं/g।ैॉहक १४ हम गजलमे गजलकार वण/g।वॉवृत करैक /gऊवऊयासमे छिथ  – \nगजलक मतला अिछ  – \n“भेल ई की कह/g।व। सँ लहिर  गेल अिछ  \n २१२  - २१२  -     ११२   -  २१२ \n/gऊवऊ/g।ॉॉवाचक धरा पर पसिर गेल अिछ ” \n२१२  – २१२  -   २१२  -     २१२   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n47 \n \nएिह मतलामे २१२ - २१२  - २१२ - २१२ क/gऊ4। वण/g।वॉवृत बनैत -बनैत िबगैर गेल अिछ। एिहठाम  \nया तँ गजलकार वण/g।वॉवृतसँ अ/gऊँ।ात छिथ अथवा चानिबंदुक/gऊ4। दीघ/g।वॉ मानै छिथ।  \nगजलक आगू केर  तीनटा शेर मे २१२x४क/gऊ4। सटीक वण/g।वॉवृतक /gऊवऊयोग अिछ। गजलक दोसर  \nशेर देखू – \n“आदमी आद मी के र बैरी  बनल \n २१२  – २१२  – २१२  - २१२  \nकोन नभसँ घृणा ई उतिर  गेल अिछ ”  \n२१२  – २१२  – २१२  -  २१२  \nमुदा गजलक प/g।व।चम शेरमे अबैत अबैत वण/g।वॉवृत टूिट गेल अिछ। प/g।व।चम शेर  – \n“उर क/g।व।पैछ धरतीक भालिर जक/g।व। \n २२२ -     १२       - २१२    - २१२  \nयुग आदम को ना फे र पलिट गेल अिछ ” \n२२२  - २२२ - १ १२ - २१२  \nजँ किनक िधयान देने रिहतिथ तँ एतेक लअग एला बाद वण/g।वॉवृत पूरा ने होबाक  \nकोनो कारण  निह। कहब ई जे  इहो गजल बेबहर भेल। \nकतौ कतौ बुझाइत अिछ जेना भ/g।ऊवजी समकालीन िहंदी गजलकार सभसँ /gऊवऊेरणा लऽ कऽ  \nमाि/gऊँँक छंदक /gऊवऊयोगक िफराकमे छिथ। हल/g।व।की माि/gऊँँक छंद गजलक िह/g।इ4सा निह  \nअिछ तथािप एिह सं/g।ैॉहक गजल एहनो िस/g।इ4टममे पूण/g।वॉ िफट निह भए रहल अिछ।  \nपिहले गजलक मतला देखू – \n“घर घरेक  आिगसँ अ िछ ज रल जा रहल  \n२१२१  - २११२ - १२२१२  \nभाइ सँ भाइ /g।ऊँेषे भरल जा रहल ” \n२११२ - २२२१  - २२१२  \nवण/g।वॉवृत तँ निहए अिछ मुदा मतलाक दुनू प/g।व।ितमे २०- २०   टा मा/gऊँँा अिछ। ऐ  \nतरहे गजलक तेसर चािरम आ प/g।व।चम शेरमे २०- २०   टा मा/gऊँँा अिछ मुदा दोसर शेरक  \nमा/gऊँँा गिनयो कए कम बेसी अिछ। गजलक दोसर शेर  – \n“कोन आयल जमाना जुआ री एतय  )२१   मा/gऊँँा) \n भवना अिववेकी बनल जा रहल” ( १९ मा/gऊँँा( \nएिहना स/gऊै4पूण/g।वॉ सं/g।ैॉहमे निह कोनो गजल माि/gऊँँक गणनामे पूण/g।वॉ अिछ आ निह  \nवण/g।वॉवृतमे। मने ई सं/g।ैॉह पूरा - पूरी बेबहर गजल सं/g।ैॉह अिछ। कािफया आ रदीफक  \nअशु/gऊ87यताक कारणे एिह तरह केर रचनाक सं/g।ैॉहक/gऊ4। अजादो गजल केर /gऊँ7ेणीमे \nरखनाइ उिचत निह। \nगजल /g।इॉयाकरणक एकटा आओर मह/gऊ84वपूण/g।वॉ िह/g।इ4सा अिछ  मकता , अथ/g।वँत गजलक अंितम  \nशेर जािहमे शाइर अपन नाम अथवा उपनामक देने होिथ। एिह सं/g।ैॉहक कोनो गजलमे \nमकताक /gऊवऊयोग निह अिछ।  \nआब आबी भाषा प/gऊँऊपर। गजलक भाषा एहन होबा चाही जे सुिनते म/g।व।तर मुँहसँ \nिनकलै वाह  !  वाह  !  आ ई की सुनलहुँ आइ आ बुझै लेल दू िदन बादो श/g।इॉदकोश  \nता कैत रहू। एिह पोथीमे एकर सदत अभाब अिछ। बहुत उपरक/gऊ4। भाषा, मािट थालमे  \nओँघरे वलाक/gऊ4। लेल जेना सु/gऊ88दर चौपाइ जक/g।व। नीक तँ ब/g।8वड छै मुदा िकछु \nबुझलॱ निह। िकछु कठीन श/g।इॉद , ऐ सं/g।ैॉहक पिहले गजलक एकटा शेर  – \n“/gऊँऊु/gऊैऊध धरती गगन नयन मूनल अपन   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n48 \n \nअिछ वसाती बलाती बनल जा रहल ” \nआब ऐ शेरक की अथ/g।वॉ बूझल जेए  ?  आ जँ बुझबो करब तँ कतेक काल बाद आ  ओहो के  ?  \nएकटा आ ओर शेर ३७ सम गजलसँ  – \n“घर छोट- छोट भीत चूना सँ ढेउरल \nिच/gऊँँ ओिह पर राधा कृ/g।इ।णक ललाम ” \nचूना , िच/gऊँँ िहंदीक बेसाहल श/g।इॉद ओहूपर अथ/g।वॉ की?  ई ललाम की  ?  के बुझत  ?  \nकठीन भारी भरकम श/g।इॉदक/gऊ4। अलाबो एिह सं/g।ैॉहक भाषा मैिथली अव/g।इऊय अिछ मुदा \nएहने एहने पोधी  पढ़ला बाद िहंदी क दलाल सभ कहैत छै जे मैिथली िहंदीक अं ग  \nअिछ अथवा िहंदीक उपभाषा अिछ। ऐ सं/g।ैॉहक बहुत कम एहेन गजल अिछ जािहमे \nिहंदी श/g।इॉदक /gऊवऊयोग निह हुए। देखी िकछु िह/gऊ88दीक श/g।इॉद  – \nगजल १ मे  – चमन \nगजल  2 मे – /gऊँ7म , िववशता \nकनीक  आगू आिब गजल १० मे  – िवकृित, र/gऊ7इत  \nगजल ११ मे  – आदेश , वैशाखी, आतंिकत \nगजल १२ मे  – िवकट , मनु/g।इ।यता, /g।8ैूरता \nगजल १४ मे  – कह/g।व।, /gऊवऊ/g।ॉॉवाचक , धरा , संशिकत, आभास  \nगजल १६ मे  – िनि/g।इ।/g।8ैय , िशिथल , सदृ/g।इऊय , िव/g।इ4मय  \nगजल १८ मे  – अ/gऊै4बर , मुरझायल \nगजल १९ मे  – कहर , अ/g।ैॉसर  \nकनी आ ओर आगू बढ़ ी , गजल ३८ मे  – घटा, उषम, िवषम, जल  \nब/g।व4कीओ गजलमे एनािहते िहंदी श/g।इॉदक भरमार अिछ। कतौ - कतौ तँ एकछ ाहा िहंदीए  \nअिछ। १५ हम गजलक/gऊ4। ई दुनू शेर देखू – \n“घरमे फूटल ि/g।8ैया गम/g।वॉ सीम/g।व4त अिछ  \nभावना संकुिचत िवषमयकारी  ने भेल  \n \nमं/gऊँँ मधुमय कह/g।व। ओ िव/gऊँ8 व/gऊ88धु/gऊ84व केर  \nकोन उतरल ई युग दुराच ारी ने  भेल” \nउपरक/gऊ4। दुनू शेरमे कतेक श/g।इॉद मैिथलीक अिछ  ?  ३९ म गजल के र ई शे र देखू – \n“उर बसा /g।ऊँेष इ/g।इ।य/g।वँ घृणा केर लहिर  \nर/gऊ7इत तप/g।वॉण करैछ ने कोनो जानवर ” \nजँ ई मैिथली तँ िहंदी की  ?  \nआब आबी भाव प/gऊँऊपर , तँ एिह सं/g।ैॉहक सभ गजलक भाव प/gऊँऊ जबरद/g।इ4त अि छ। समाजक  \nकोनो एहन कोण निह जािहपर शाइर ऐ सं/g।ैॉहमे वण/g।वॉन निह केने होिथ।  \nचापलूसीसँ शु/gऊवँ कए आम लोकक जीवनक िवषमता, /g4ॉइ/g।इ4टाचार , महगाइ, अपहरण, \nलूिट  - पाट , राजनीित सभ िवषयपर अपन  कलम चलबैत एक एक भावक/gऊ4। उजागर करैमे \nसफल छिथ। \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत/gं0ृय  ggaje ndra@videh a.com  पर पठाउ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n49 \n \nगजे/gऊ88/g4इव ठाकुर  )  संपादकीय सिहत   ४टा आलेख  (  गजल समी/gऊँऊा (पेटारसँ)  \n१ \n \n \n“म/g।व।झ आंगनमे कितआएल छी”\n मु/g।8ऊाजीक /gऊव4बाइ आ गजल सं/g।ैॉहक नाम अिछ। कितआएल  \nआ सेहो म/g।व।झ आंगनमे!  की कबीरक उलटबासीक /gऊवऊभाव अिछ ई आिक गजलक /g।इ4वभाव अिछ  \nई?  निहये ई कबीरक उलटबासीक /gऊवऊभाव अिछ निहये ई गजलक /g।इ4वभाव अिछ , ई एकटा  \nयथाथ/g।वॉ अिछ। मु/g।8ऊाजी सन कतेको लोक कितआएल छिथ , /gऊवऊितभा अछैत हेराएल छिथ।  \nमुदा गजलकार  सभटा दोख अपनेपर लऽ लै छिथ। \n \nआब तँ म/g।व।झ आँगनमे कितआएल छी \nअपने चािलसँ आब बेरा  गेलहुँ हम \nआ सएह का रण अि छ जे ओ नो रक सुख भोग ऽ लागै छिथ। \nनोर तँ खसैए मुदा  मजा सन लगैए  \nकेहन नीक /gऊवऊेमक दुख लेलहुँ हम  \n \nबड़का खािधमे खसै छिथ आ तहू लेल अपनेक/gऊ4। दोखी मानै छिथ : \nछोटको ठेससँ नै  सबक लेलहुँ हम \nतँए बड़का खािधमे  खिस गेलहुँ हम \n \n \nतँ की गजलकार /gऊवऊेमक मह/gऊ84व िबसिर  गेल छिथ ,\n नै /gऊवऊेम तँ सभक/gऊ4। चाही।  \nसभ उमेर वग/g।वॉक/gऊ4। /gऊवऊेम चाही \nमिरतो धिर कुशल- छेम चाही  \n \nआ िहनका  जँ क ोस दू-कोस मा/gऊँँ चलबाक रिहति/gऊ88ह तखन ने,\n िहनका तँ बहुत आग/g।व। \nबढ़बाक छि/gऊ88ह त/gऊ4। /gऊवऊेम चाही।  \nडाहसँ पहुँचब कोस  - दू कोस \nआगू बढ़बा लेल तँ /gऊवऊेम चाही \n \nआ से सभ ठाम। ए कटा हमर संगी  छल ,\n एकटा परी/gऊँऊामे टॉप केलक तँ बाजल - नै \nक/gऊै4पीट करै छी तँ नै करै छी, आ करै छी तँ टॉप करै छी। ओ गजलकार नै छल जँ  \nरिहते तँ अिहना िलिखतए: \nबदरी लादल रहै कोन ो बात नै  \nजिद बरसी तँ बिरसात बिन कऽ  \n िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n50 \n \n \nआ नजिर - नजिरक फेर आ हाफ /gऊ7ऊलास फुल ई दुनूटा अवधारणा ऐ /gऊवँपमे ओ राखै छिथ : \nनजिर उठा कऽ देखबै तँ खाली बुझाएत ई दुिनय/g।व। \nनजिर गरा कऽ देखबै तँ सभ देखाएत ई दुिनय/g।व। \n \nसमालोचना आ िवरोध दुनूक/gऊ4। गजलकार नीक मानै छिथ।  \nप/gऊँऊधरसँ राखू अपनाक/gऊ4। बचा कऽ  \nिवप/gऊँऊीक सभ बातक/gऊ4। नै तीत बुझू \n \nमहगाइसँ लोक बेकल अिछ  मुदा तक रा लेल झुमैत मचान क िब/gऊै4ब देखू:  \nमहगाइसँ खूने नै हि/g।8वडयो सुखाइए  \nआब झुलैत मचान सन लगैए लो क  \n \nआ ई उलटबासी देखू ,\n िब/gऊै4ब नव , भावना शा/gऊँ8त : \nहम तँ घूर जड़ेलौ गम/g।व8 मासमे \nिमझाएल आिगसँ पसाही किहयो  \n \nई कोन गो/g4ॉ7ी छी जे अिछ कोन पि/gऊँँकाक /gऊवऊायोिजत िच/g।ऊ7ी छपबाक राजनीित सन , \nई /gऊव4बाइ देखू: \nमोन भए उठल दुिखत होहका रीसँ  \nउिठ दश/g।वॉक भागल मारामरीसँ \n/gऊवऊायोजक तँ पथने रहल कान अपन  \nकत/g।वँ देखार भेला जितयारीसँ \n \nमुदा बािढ़ क िवषय जँ मैिथली गजलक अं ग नै  बनए तँ बुझू जे  गजलकार  समाजसँ \nकितआएल छिथ। मुदा से नै अि छ। \nधार एखन धि र तँ उफानपर  अिछ  \nलोक ताका-ताकी करैत बा/gऊ88हपर अ ि छ  \n \nआब पड़ाइन घटल अिछ ,\n िमिथलासँ पड़ाइन। बाहरी लोक िबहारीक/gऊ4। मजदूर आ  \n/gऊँ7िमकक पय/g।वँयवाची मािन लेने छिथ। तहूपर गजलकारक कलम चलल अिछ।  \nिबहारक िसरखार ी बदिल गेल सन लगैए आब  \n/gऊँ7िमक घटलासँ कंपनी - मािलक लगै िबहारी जक/g।व। \n \nमु/g।8ऊाजीक गजल आ /gऊव4बाइ /g।इ4व/gऊ74छ/gऊ88द /gऊवँपसँ बमकोला जेक/g।व। बहल अिछ। शेरक  \n/g।इ4वभाव होइ छै जे जँ ओकरा नेकासँ कहल जाए तँ आह  - बाह लोक किरते अिछ।  \nमैिथलीमे गजल -/gऊव4बाइ जइ तरह/gऊ4। /gऊवऊसािरत भऽ रहल अिछ से देिख कऽ यएह लािग  \nरहल अिछ जे जतेक ई िवधा अपनाक/gऊ4। पसािर रहल अिछ तइसँ बेशी मैिथली \nलाभाि/gऊ88वत भऽ पसिर रहल अिछ।  \n-- गजे/gऊ88/g4इव ठाकुर १९ मइ २०१२ \n  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n51 \n \n2 \nमैिथली गजल शा/g।इ4/gऊँँ -\n भाग  - १ \n \nगजलक उ/gऊ84पि/gऊँ4 अरबी सािह/gऊ84यसँ मानल जा सकैत अिछ मुदा ओतए ई अरकान माने \nकोनो उ/gऊँ4ेजक घटनाक वण/g।वॉन िवशेषक /gऊवँपमे छल। मुदा गजल जे एिह अरकान सभक  \nसमु/gऊ74चय अिछ से फारसीक छी। फेर ओतएसँ गजल उदू/g।वॉ-िह/gऊ88दी आ आब मैिथलीमे आएल  \nअिछ। \nमायान/gऊ88द िम/gऊँ7 मैिथली गजलक/gऊ4। गीतल कहलि/gऊ88ह ,\n मुदा हम एतए  ओ करा गजले कहब आ  \nअरबी फारसीक छ/gऊ88द -शा/g।इ4/gऊँँक िकछु श/gऊैऊदावलीक /gऊवऊयोग करब। से मैिथली गजल  \nशा/g।इ4/gऊँँक श/gऊैऊदावली भेल अ/gऊवँज ।  \nबहर :  उ/g।8ऊैस टा अरबी बहर होइत अिछ। एतेक बहर मोन रखबाक आव/g।इऊयकता निह।  \nिकएक  तँ बहर मा ने थाट, राग  - रािगनी। एिह उ/g।8ऊैसटा अरबी बहरक बदला मैिथली \nलेल नीच/g।व।मे भारतीय संगीत  )/gऊव।ोत /g।इ4व . /gऊँ7ी रामा/gऊँ7य झा रामरंग ( दऽ रहल \nछी। आ िकएक तँ देवनागरी आ िमिथला/gऊँऊरमे जे बाजल जाइत अिछ सएह िलखल जाइत  \nअिछ  )/g।वइ/g।इ4व इ सेहो मैिथलीमे अपवाद निह अिछ ( से /g।वइ/g।इ4व आ दीघ/g।वॉ /g।इ4वरक/gऊ4। \nगनबाक िविध मैिथलीमे िभ/g।8ऊ अिछ , सेहो एतए देल जाएत। जािह बहरमे शेरमे  आठ  \n(माने शेरक  दुनू ि मसरामे चा िर- चािर ( अरकान हुअए से भेल मस/gऊै4मन आ जािह  \nबहरमे शेर मे छह  )माने शे रक दु नू िमसरामे  तीन- तीन ( अरकान  हुअए से भेल \nमुस/gऊ8वस । एतए मैिथलीमे िवभि/gऊ7इत सटा कऽ िलखबाक वै/gऊँ।ािनक आधार फेर िस/g।ऊइ  \nहोइत अिछ कारण गजलमे जे िवभि/gऊ7इत हटाइयो कऽ िलखब तैयो अरकान गनबा काल तेना \nकऽ गानए पड़त जेना िवभि/gऊ7इत सटल हुअए , िवभि/gऊ7इत लेल अलगसँ गणना निह भेटत।  \nजािह बहरमे ए/g।ॉऊेटा /gऊव4/gऊवव हुअए से भेल मफिरद बहर आ जािहमे एकटा सँ बेशी \n/gऊव4/gऊवव हुअए  )/gऊव4/gऊववक बहुवचन अराक ान ( से भेल मुर/g।ॉऊब बहर।  \nदूटा अराका न पुनः आब ए तँ ओ करा  बहरे-िशक/g।इ4ता कहल जाएत।  \nिमसरा आ शेर :  मैिथली गजलमे दू प/g।व।तीक दोहा जे कोनो उ/gऊँ4ेजक घटनाक िवशेष  \nवण/g।वॉन करैत अिछ तकरा िमसरा वा शेर कहै छी। दुनू प/g।व।ती एक/g।ऊ7े भेल शेर आ  \nओिह दुनू प/g।व।तीक/gऊ4। असगरे िमसरा कहब। मतलाक दुनू िमसर ामे ए करंग  काि फया \nमाने तुकब/gऊ88दी होएत।  \nऊला आ सानी :  शेरक  पिहल िमसरा ऊला आ द ोसर िमसरा  सानी भेल। दू िमसरासँ मतला  \nआ दू प/g।व।तीसँ दोहा बनल।  \nअरकान  )/gऊव4/gऊवव (  आ िजहाफ : आठ टा अर कान  )एकवचन /gऊव4/gऊवव ( सँ उ/g।8ऊैस टा बहर  \nबहराइत अिछ। से अरकान मूल राग अिछ आ बहर भेल वण/g।वॉना/gऊ84म क राग। अ रकान क छारन  \nभेल िजहाफ । जेना वरे/gऊ8।यम् सँ वरेिणयम्।  \nतकतीअ :  दू प/g।व।तीक कोनो उ/gऊँ4ेजक घटनाक िवशेष वण/g।वॉन करैत दोहा जे िमसरा वा \nशेर अि छ आ  कए क टा ि मसरा वा शेर िमिल क ऽ गजल बनैत अि छ , तकर श/gऊै8य िचिक/gऊ84सा \nलेल तकतीअ अिछ। से िमसरा कोन राग- रािगन ीमे अि छ तकर  तकतीअसँ बहर /gऊँ।ात  \nहोइत अिछ । \n \nमतला \n )आर/gऊै4भ ( आ मकता   )अ/gऊ88त : (   गजलमे पिहल शेर मतला आ आिखरी शेर  मकता भेल। \nमतलाक दुनू िमसरामे  तुक ए करंग  मुदा मकतामे किव अपन  नाम दै  छिथ। मकता क  \nकखनो क ाल लोप रहत,\n एकरा स/gऊ88दभ/g।वॉसँ बुझब िथक मुदा मतलाक रहब अिनवाय/g।वॉ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n52 \n \n \nकािफया आ  रदीफ :\n तुका/gऊ88त कािफया आ ओकर बाद वा किफयायु/gऊ7इत श/gऊैऊदक पिहनेक  \nश/gऊैऊद /  श/gऊैऊद समूहक/gऊ4। रदीफ कहैत िछऐ। कािफया यु/gऊ7इत श/gऊैऊद बदलत मुदा रदीफ निञ  \nबदलत। कािफया वण/g।वॉ वा मा/gऊँँाक होइ छै आ रदीफ श/gऊैऊद वा श/gऊैऊद समूहक।  \nदूटा कािफयाबला शेर  जू कािफया कहल जाइत अिछ। \nएक दीघ/g।वॉक बदला दूटा /g।वइ/g।इ4व सेहो देल जा स कै ए। \nजेना कािफया वण/g।वॉ आ मा/gऊँँाक संग श/gऊैऊदक/gऊ4। सेहो /gऊवऊयु/gऊ7इत करैत अिछ तेिहना \nरदीफ एकर िवपरीत श/gऊैऊद आ श/gऊैऊदक समूहमे सि/g।8ऊिहत वण/g।वॉ आ मा/gऊँँाक/gऊ4। सेहो \n/gऊवऊयु/gऊ7इत किरते अिछ। ऐ तरह/gऊ4। पिहल प/g।व।तीमे जँ श/gऊैऊद समूह रदीफ अिछ तँ तँ \nदोसर प/g।व।तीमे ओकर कोनो एक श/gऊैऊद दोसर श/gऊैऊदक अंग भऽ सकैए आ ओइ कािफया यु/gऊ7इत  \nश/gऊैऊदमे रदीफक उपि/g।इ4थित रिह सकैए।  \n \nदूटा कािफयाक  बीचमे सेहो रद ीफ रिह सकैए ,\n रदीफ ऐ तरह/gऊ4। अनुपि/g।इ4थतसँ लऽ कऽ  \nएक श/gऊैऊद , श/gऊैऊदक समूह वा वा/gऊ7इय भऽ सकैत अिछ जे अपिरवित/g।वॉत रहत। मुदा \nकािफया यु/gऊ7इत श/gऊैऊद गजलमे बदलैत रहत। मैिथली /g।इॉयाकरणक दृि/g4ॉवसँ अपिरवित/g।वॉत  \nमा/gऊँँा अपिरवित/g।वॉत अपूण/g।वॉ श/gऊैऊदक/gऊ4। िबना रदीफक गजल किह सकै िछऐ , कारण ई  \nकािफयाक मूल िवशेषता िछ ऐ  )अपिरवित/g।वॉत मा/gऊँँा वा अपिरवित/g।वॉत अपूण/g।वॉ  श/gऊैऊद (  \n.. आ जँ श/gऊैऊद वा श/gऊैऊदक अपिरवित/g।वॉत समूह दृि/g4ॉवसँ देखी तँ एतए रदीफ  \nअनुपि/g।इ4थत अिछ  ... ओना रदीफ अनुपि/g।इ4थत सेहो रिह  सकैए , शा/g।इ4/gऊँँीय दृि/g4ॉवसँ \nकोनो िद/g।ॉऊत नै अिछ ..  से /gऊवऊार/gऊै4भमे िबना  रदीफ क गजलक बदला  \"एक श/gऊैऊद , \nश/gऊैऊदक समूह वा वा/gऊ7इय \" जे अपिरवित/g।वॉत रहए , सएह रदीफक  /gऊवँपमे /gऊवऊयु/gऊ7इत क/gऊवँ।  \nमैिथली गजल शा/g।इ4/gऊँँ  : \nपिहने कमसँ क म ३७  ‘की ’ बला कीबोड/g।वॉ िलअ।  \nएिहमे १२  - १२  टाक तीन भाग क/gऊवँ।  १३  आ  २५  सं/gऊ7ॉया बला की सा,आ स/g।व4 दुनूक बोध  \nकरबैत अिछ। सभम/gऊ4। प/g।व।चटा कारी आ सातटा उ/gऊ7वजर  ‘की’ अिछ। /gऊवऊथम १२ मं/g4इव  \nस/gऊैइतक , बादक १२ म/gऊ87य स/gऊैइतक आ , सभसँ दिहन १२ तार स/gऊैइतक कहबैछ। १ सँ ३६ धिर  \nमाक/g।वॉरसँ िलिख िलय। १ आ तेरह सँ /g।8ैमशः वाम आ दिहन हाथ चलत।  \n \n१२ गोट \n ‘की’ केर सेटमे ५ टा कारी आ सात टा उ/gऊ7वजर  ‘की’ अिछ।  \n/gऊवऊथम अ/gऊै।यासमे मा/gऊँँ उजरा ‘की ’ केर अ/gऊै।यास क/gऊवँ। पिहल सात टा उजरा ‘की ’ \nसा, रे, ग, म, प, ध, िन, अिछ आ आठम उजरा की तीव/g।वऊ सं अिछ जे अगूलका दोसर  \nसेटक स अिछ।  \nवाम हाथक अनाि मकासँ स ,\n मा/gऊ87यिमका सँ रे, इंडे/gऊ7इस िफंगर सँ ग  ,बुढ़बा \nआँगुरसँ म  , फेर बुढ़बा आँगुरक नीच/g।व।सँ अनािमका आनू आ प , फेर मा/gऊ87यिमकासँ \nध, इंडे/gऊ7इस िफंगरसँ िन , आ बुढ़बा आँगुरसँ स/g।व4। दिहन हाथसँ १२ केरसेट पर \nपिहल ’ की’ पर बुढ़बा आँ गुरसँ स , इंडे/gऊ7इस िफंगरसँ रे, मा/gऊ87यिमकासँ ग ,  \nअनािमकासँ म , फेर अनािमकाक नीच/g।व।सँ बुढ़बा आँगुरक/gऊ4। आनू आ तख बु/gऊ87बा \nआँगुरसँ प , इंडे/gऊ7इस िफंगरसँ ध , मा/gऊ87यिमकासँ िन आ अनािमकसँ स/g।व4। दुनू \nहाथसँ स/g।व4 दोसर १२ केर सेटक पिहल उ/gऊ7वजर  ‘की ’ अिछ। आरोहमे पिहल सेटक स/g।व4 \nअिछ तँ दोसर सेटक /gऊवऊथम की रहबाक कारण सा।  \nदोसर गप जे की बोड/g।वॉसँ जखन आवज िनकलयतँ अपन कंठक आवाजसँ एकर िमलान  क/gऊवँ।   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n53 \n \nकिनयो नीच - ऊँच निह होय। तेसर गप जे संगीतक वण/g।वॉ अिछ सा,रे,ग,म,प,ध,िन,स/g।व4 \nएकरा देवनागरीक वण/g।वॉ बुझबाक गलती निह करब। आरोह आ अवरोहमे कतेक नीच - ऊँच  \nहोय तकरे टा ई बोध करबैत अिछ। जेना कोनो आन /gऊ87विन जेनािक क क/gऊ4। िलय आ , की  \nबोड/g।वॉ पर िनकलल सा,रे... केर /gऊ87विनक अनुसार क /gऊ87विनक आरोह आ अवरोह क/gऊवँ।  \nई जे सातो /g।इ4वरक वण/g।वॉन िपछला अंकमे देल गेल छल ओकरासँ आगू आऊ। एिह सातू \n/g।इ4वरमे षडज आ पंचम मने सा आ प अचल अिछ , एकर स/g।इ4वर पाठमे ऊपर नीच/g।व। होयबाक  \nगुंजाइस निह छैक। सा अिछ आ/gऊँ7य आिक िव/gऊँ7ाम आ प अिछ उ/gऊै8लासक भाव। शेष जे \nप/g।व।चटा /g।इ4वर अिछ  से सभटा चल अिछ , मने ऊपर नीच/g।व।क अथ/g।वँत् िवकृितक गुंजाइस  \nअिछ एिहमे। सा आ प मा/gऊँँ शु/g।ऊइ होइत अिछ। आ आब िवकृित भ ’ सकैत अिछ  दू  \nतरह/gऊ4। शु/g।ऊइसँ ऊपर /g।इ4वर जायत िकंवा नीँचा। जिद ऊपर रहत /g।इ4वर तँ कहब ओकरा \nतीव/g।वऊ आ नीच/g।व। रहत तँ कोमल कहायत। म कँ छोिड़ कय सभ अचल /g।इ4वरक िवकृित  \nहोइत अिछ नीच/g।व।, तखन बुझू जे “ रे , ग,ध, िन ” ई चािर टा /g।इ4वरक दू टा /gऊवँप  \nभेल कोमल आ शु/g।ऊइ।  ’म’ केर /gऊवँप सेहो दू तरहक अिछ , शु/g।ऊइ आ तीव/g।वऊ। रे दैत  \nअिछ उ/gऊ84साह ग दैत अिछ श/g।व4ित म सँ होइत अिछ भय ध सँ दुःख  \nआ िन सँ आदेश। शु/g।ऊइ /g।इ4वर तखन होइत अिछ , जखन सातो /g।इ4वर अपन िनि/gऊँवत /g।इ4थान  \nपर रहैत अिछ। एिह सातो पर कोनो चे/gऊ88ह निह होइत अिछ।  \nजखन शु/g।ऊइ /g।इ4वर अपन /g।इ4थानसँ नीच/g।व। रहैत अिछ तँ कोमल कहल जाइत अिछ , आ ई \nचािरटा होइत अिछ एिहमे नीच/g।व। /gऊँऊैितज चे/gऊ88ह देल जाइत अिछ , यथा - रे॒, ग॒ ,  \nध॒, िन॒। \n \nशु/g।ऊइ आ म/gऊ87यम /g।इ4वर जखन अपन /g।इ4थानसँ ऊपर जाइत अिछ ,\n तखन ई तीव/g।वऊ /g।इ4वर  \nकहाइत अिछ , एिहमे ऊपर उ/gऊ87व/g।वँधर चे/gऊ88ह देल जाइत अिछ। ई एकेटा अिछ -  म॑। \nएवम /gऊवऊकारे सात टा शु/g।ऊइ यथा- सा ,रे , ग , म, प, ध, िन, चािरटा शु/g।ऊइ यथा-  \nरे॒,ग॒,ध॒,िन॒ आ एकटा तीव/g।वऊ यथा म॑ सभ िमला कय १२ टा /g।इ4वर भेल।  \nएिहमे /g।इ4प/g4ॉव अिछ जे सा आ प अचल अिछ , शेष चल िकंवा  िवकृत। \nआब फेर कीबोड/g।वॉ पर आऊ। ३७ टा की बला कीबोड/g।वॉ हम एिह हेतु कहने \nचालहुँ,िकएक तँ १२ , १२, १२ केर तीन सेट आ , अंितम ३७ म तीव/g।वऊ स/g।व4 केर हेतु।  \nस/gऊैइतक मे सातटा शु/g।ऊइ आ प/g।व।चटा िवकृत िमला कय १२ टा भेल! \nवाम कातसँ १२ टा उजरा आ कारी की मं/g4इव स/gऊैइतक , बीच बला १२ टा की म/gऊ87य  \nस/gऊैइतक आ , २५ सँ ३६ धिर की तार स/gऊैइतक कहल जाइत अिछ।  \n \nआरोह -\n  नीच/g।व। सँ ऊपर गेनाइ , जेना मं/g4इव स/gऊैइतकसँ म/gऊ87य स/gऊैइतक आ म/gऊ87य स/gऊैइतकसँ \nतार स/gऊैइतक।  \nमं/g4इव स/gऊैइतकमे नीच/g।व। िब/gऊ88दु, म/gऊ87य स/gऊैइतक सामा/gऊ88य आ तार स/gऊैइतकमे ऊपर  \nिब/gऊ88दु देल जाइत अिछ , यथा  -  \nस़, ऱ,ग़,म़,प़,ध़,ऩ सा ,रे,ग,म,प,ध,नी   स/g।व4,र/g।7इ, गं , मं , पं,धं,िनं \nअवरोह - तारसँ म/gऊ87य आ म/gऊ87यसँ मं/g4इव क/gऊ4। अवरोह कहल जाइत अिछ।  \n \nवादी /g।इ4वर -\n  जािह /g।इ4वरक सभसँ बेशी /gऊवऊयोग रागमे होइत अिछ। समवादी /g।इ4वर  -  \nजकर /gऊवऊयोग वादीक बाद सभसँ बेशी होइत अिछ। अनुवादी /g।इ4वर -  वादी आ समवादी  \n/g।इ4वरक बाद शेष  /g।इ4वर। व/gऊ7वय/g।वॉ /g।इ4वर - जािह /g।इ4वरक /gऊवऊयोग कोनो िवशेष रागमे  िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n54 \n \nनिह होइत अिछ। पकड़ - जािह /g।इ4वरक समुदायसँ कोनो राग िवशेषक/gऊ4। िच/gऊ88हैत छी।  \nगायन काल सेहो सभ राग - रािगनीक हेतु िनि/gऊँवत रहैत अिछ।  १२  बजे िदनसँ  १२ \nबजे राित धिर पूव/g।ववग आ १२ बजे राितसँ १२ बजे िदन धिर उ/gऊँ4र/g।व4ग राग  \nगाओल  - बजाओल जाइत अिछ। \nपूव/g।ववग रागक वादी /g।इ4वर मे कोनो एक टा\n )सा, रे , ग, म , प (  होइत अिछ। \nउ/gऊँ4र/g।व4गक वादी /g।इ4वरमे )म ,प ,ध,िन,सा(मे सँ कोनो एक टा होइत अिछ। सूय/g।7वदय  \nआ सूय/g।वँ/g।इ4तक समयमे गाओल ज्आय बला रागक/gऊ4। संिध /gऊवऊकाश राग कहल जाइत अिछ।  \nरागक ज ाित \nरागक आरोह आ अ वरोहमे /gऊवऊयु/gऊ7इ/gऊँ4 /g।इ4वरक सं/gऊ7ॉयाक आधार पर रागक जाितक  \nिनध/g।वँरण होइत अिछ।  \nएकर /gऊवऊधान जाित तीन टा अिछ। १ .\n  संपूण/g।वॉ  ) ७ (  २.षाड़व)६ ( ३.औड़व)५ ( आ \nएिहमे सामा/gऊ88य /g।इ4वर सं/gऊ7ॉया /g।8ैमशः ७,६,५ रहैत अिछ। \nआब एिह आधार पर तीनूक/gऊ4। फ/gऊ4।टू।  \nसंपूण/g।वॉ- औरव की भेल?  हँ पिहल रहत आरोही आ दोसर रहत अवरोही। कहू आब।  )७,५( \nएिहमे सात आरोही /g।इ4वर सं/gऊ7ॉया आ ५  अवरोही /g।इ4वर सं/gऊ7ॉया अिछ। संपूण/g।वॉक  \nसामा/gऊ88य /g।इ4वर सं/gऊ7ॉया ऊपर िलखल अिछ )७ (  आ औड़वक   ) ५ (  । तखन संपूण/g।वॉ- औड़व \nभेल)७ ,५(। अिहना   ९ तरहक राग जा ित होयत।  १.संपूण/g।वॉ-संपूण/g।वॉ)७,७( \n२.संपूण/g।वॉ- षाड़व)७ , ६ ( ३.संपूण/g।वॉ- औड़व)७,५( \n४ .  षाड़व -संपूण/g।वॉ-  ) ६ ,७( \n५ .  षाड़व - षाड़व  -  ) ६,६( \n६ .  षाड़व  - औड़व  ) ६,५( \n७.औड़व  - संपूण/g।वॉ)५ ,७( \n८.औड़व - षाड़व)५,६( \n९ .  औड़व - औड़व)५ ,५( \n \nथाट:  \nथाट -\n एकटा स/gऊैइतकमे सात शु/g।ऊइ , चािरटा कोमल आ एकटा तीव/g।वऊ /g।इ4वर  )१२  /g।इ4वर ( \nहोइत अिछ। एिहमे सात /g।इ4वरक ओ ’ समुदाय , जेकरासँ कोनो रागक उ/gऊ84पि/gऊँ4 होइत  \nअिछ , तकरा थाट वा मेल कहल जाइत अि छ। \nथाट रागक जन क अि छ , थाटमे सात /g।इ4वर होइत छैक )संपूण/g।वॉ जाित (। थाटमे मा/gऊँँ  \nआरोही /g।इ4वर होइत अिछ। थाटमे एकिह /g।इ4वरक शु/g।ऊइ आ िवकृत /g।इ4वर संग - संग निह  \nरहैत अिछ। िविभ/g।8ऊ रागक नाम पर थाट सभक नाम राखल गेल अिछ। थाटक  सातो टा \n/g।इ4वर /g।8ैमानुसार होइत अिछ आ एिहमे गेयता निह होइत छैक।  \nथाटक १० टा अिछ।  \n१.आसावरी - सा रे ग॒  म प ध॒ ि न॒  \n२.क/gऊै8याण - सा रे ग  म॑ प ध ि न  \n३.काफी- सा रे ग॒ म  प ध िन॒  \n४.खमाज - सा रे ग म  प ध िन॒  \n५.पूव/g।व8 - सा रे॒ ग म॑ प  ध॒ िन ६.िबलावल - सा रे ग  म प ध िन \n  ७.भैरव - सा रे॒ ग  \nम प ध॒ िन ८.भैरवी- सा रे॒ ग॒  म प ध॒ िन॒  ९.मारवा  - सा रे॒ ग म॑  प ध िन  \n१०.तोड़ी  - सा रे॒ ग॒ म॑ प ध॒  िन   िव दे ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई प ि/g255क ा 'िवदेह' १४२ म अंक  १५ न व /g294 ब र  २०१३ (वष/g361  ६ मास  ७१ अंक १४२)\n  मानुषीिमह सं /g304 कृ ता म् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n55 \n \n \nवण/g।वॉ: \nवण/g।वॉसँ रागक /gऊवँप  - भाव /gऊवऊगट कएल जाइत छैक। एकर चािरटा /gऊवऊकार छैक।  \n१./g।इ4थायी-जखन एकटा /g।इ4वर बेर -बेर अबैत अिछ।ओकर अवृि/gऊँ4 होइत अिछ।  \n२.अवरोही -\n ऊपरसँ नीच/g।व। होइत /g।इ4वर समूह , एकरा अवरोही वण/g।वॉ कहल जाइत अिछ।  \n३.आरोही - नीच/g।व।सँ ऊपर होइत /g।इ4वर समूह , एकरा आरोही वण/g।वॉ कहल जाइत अिछ।  \n४.संचारी -जािहमे ऊपरका तीनू /gऊवँप लयमे होय।  \n \nल/gऊँऊण गीत :\n  रचना जािहमे बादी , स/gऊै4बादी,जाित आ गायनक समय केर िनद/g।7ॉशक  \nरागक ल/gऊँऊण /g।इ4प/g4ॉव भ ’ जाय। \n \n/g।इ4थायी:\n कोनो गीतक  पिहल भाग, जे सभ अ/gऊ88तराक बाद दोहराओल जाइत अिछ।  \nअ/gऊ88तरा: जकरा एकिह बेर /g।इ4थायीक बाद गाओल जाइत अिछ।  \nअलंकार/पलटा : /g।इ4वर समुदायक िनयमब/g।ऊइ गायन /वादन भेल अलंकार।  \nआलाप :  कोनो िवशेष रागक अ/gऊ88तग/g।वॉत /gऊवऊयु/gऊ7इ/gऊँ4 भेल   /g।इ4वर समुदायक  \nिव/g।इ4तारपूण/g।वॉ गायन /वादन भेल आलाप। \nतान :  रागमे /gऊवऊयु/gऊ7इ/gऊँ4 भेल /g।इ4वरक /gऊ84विरत गायन /वादन भेल तान। \nतानक गित /g4इवुत होइत अिछ आऽ ई दोबर गितसँ गायन /वादन कएल जाइत अिछ।  \n \nआब आउ ताल पर। संगीतक गित","size_mb":1.39,"has_text":true},"Videha 143.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 143.pdf","name":"Videha 143.pdf","text":"1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४३ म अंक ०१ िदस/g294बर  २०१३ (वष/g361 ६ मास ७२ अंक १४३)\n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:-  \n \nम ोन क  ब ा त  \n (गजल,  हजल,  ब ा ल  ग ज ल ,  /g264 ब ा इ  आ  क त ा क  सं /g391 ह )  \n \n \n             चं द न कु म ार  झ ा  \n \n \n                 \n                          /g257ुित   /g262काशन  \n 2 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n3 \n \nअनुजgूँ9म  \nअपन बात \nगजल (१-६६) \nहजल (१-२) \nबाल गजल (१-१५) \nजgएऎ्बाइ (१-३३) \nकता (१) \n \n \n \n \n \n \n \nअपन बात \n१ \nहम सािह/gधई4यक िव/gड़ध4ाथ/gड़6ई निह छलॱ। त/gध4ड़ सािह/gधई4यक बहुत रास बात , /gड़0ऽयाकरणसँ अपिरिचत छी। तखन सभिदन सािह/gधई4यसँ लगाव \nरहल। सािहि/gधई4यक पोथी-पि/gध55का पढ़ब सिदखन /gध64िचगर लगैत रहल  अिछ।  \nकोनो सामा/gधईईय जनमानस जक/gड़6ड़ हमरो मोनमे अपन आसपासक समाज , वातावरण, इ /gधई4यािदक /gध6धित अनेकानेक भाव उ/gधई4प/gड़ईध होइत रहैत \nअिछ। बहुत रास भाव िबतैत समयक संग-संग उिड़या जाइत अिछ। तखन ओइमेसँ िकछु अ/gध5धरक /gध65पमे कागजपर अवतिरत भऽ \nकखनो किवता तँ कखनो कथा, कखनो गजल तँ कखनो /gध64बाइ आ  सािह/gधई4यक आन -आन िवधाक /gध65प धारण करैत अिछ । हम \nबेसी िकछु निह कहय चाहब कारण जतेक कहब ततेक गलतीक संभावना बिढ़ जाएत। बस एतबे कहब जे हमर \"मोनक बात\"  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n4 \n \nआम जनक मोनक बातसँ मेल खाएत आ सामािजक सरोकारसँ जुड़ल हमर िच/gधईईतन समाजक/gध4ड़ आगू लऽ जएबामे सहायक िस/gड़ध0 ह एत \nसे आशा रखैत छी।  \nिजनकर अनुकंपासँ किहयो उॠण निह हएब- /gध57ी िवजयक/gड़64त िम/gध57 (अ/gधई7यापक )-क/gधईईहई , /gध57ी शंभूनारायण झा-सुसारी, /gध57ी ताराक/gड़64त झा \n(संपादक, िमिथला समाद), डा० धीरे/gधईई/g406 नाथ िम/gध57 (मैिथली िवभागा/gधई7य/gध5ध , सी.एम.कालेज) क संग-संग संपूण/gड़6ऽ िवदेह पिरवारसँ भेटल \n/gड़04नेहसँ अिभभूत छी। /gध57ी गजे/gधईई/g406 ठाकुर  आ आशीष अनिच/gधईईहारक लेल कोनो श/gधशधद निह भेिट रहल अिछ जािह सँ हुनकर ध/gधईईयवाद \nकही। /gध57ुित /gध6धकाशन , िद/gधशईलीक जीवन भिर आभारी रहब । अंतमे हम अपन सम/gड़04त पिरजन -पुरजन, िजनकर िबना हमर अि/gड़04त/gधई4वक \nक/gधशईपनो निह कएल जा सकैत अिछ, केर /gध6धित अपन कृत/gध5ड़ता /gड़0ऽय/gध70त करैत सृि/g4ऽ6कत/gड़65सँ एतबे /gध6धाथ/gड़6ऽना करब जे सभक /gड़04नेहक संग -\nसंग हुनकर कृपा एिहना भेटैत रहय। \n२ \nमैिथली गजलः- हमरा दृिजg्ईऎमे.. \nगजलक /gध6धादुभ/gड़65व  अरबी भाषामे भेल, तदुपर/gड़64त  एकरा उदू/gड़6ऽ अपनौलक आ उदू/gड़6ऽक  शाइर सभ गजलक/gध4ड़ िव/gध5ई  सािह/gधई4य -जगतमे बेस िच/gधईईहार  \nबनौलिन । /gध6धारंभमे गजल माने /gध6धेमालापे बूझल जाइत छल मुदा, िबतैत समयक संग शाइर सभ एकरा सामािजक सरोकारसँ जोड़ैत \nगेलाह आ आब /gध6धायः  सभ िवषयपर गजल कहल जाइत अिछ। भारतमे गजलक/gध4ड़ जे /gध7ऽयाित  भेटल अिछ तािहमे उदू/gड़6ऽ गजलक \nयोगदान अ/gधईईयतम  अिछ । आब तऽ उदू/gड़6ऽ-िह/gधईईदीक  अलावे आन-आन भारतीय भाषामे सेहो गजल बेस लोकि/gध6धय  भेल जा रहल अिछ। \nमेहदी हसन, जगजीत िसंह, गुलाम अली, पंकज उदास, हिरहरण आिद गायक अपन गजल गायकी लेल जग-/gध6धिसि/gड़ध0  पौलिन। \nमैिथलीमे गजलक ज/gधईईमदाता पं. जीवन झाक/gध4ड़ मानल जाइत छि/gधईईह  । सन १९०५ ई/gड़04वीमे ओ सव/gड़6ऽ/gध6धथम  मैिथली गजल िलखलि/gधईईह । \nएिह साल मैिथली सािह/gधई4य  जगतमे एकटा आओर ऐितहािसक काज भेल छल जे जयपुरसँ मैिथलीक /gध6धथम  पि/gध55का \"मैिथल िहत \nसाधन\" बहराएब /gध6धारंभ  भेल छल। त/gध4ड़ मैिथली प/gध55कािरताक  /gध6धारंभ  वष/gड़6ऽ सेहो एिह साल क/gध4ड़ मानल जाइत अिछ। तखन फेर हम सभ \nमैिथली गजल िदस घुिर आबी। पं.जीवन झाक बाद मैिथली सािह/gधई4यमे अनेक गजलकार भेलाह। /gध57ी गजे/gधईई/g406  ठाकुर मैिथली गजलक \nएिह युगक/gध4ड़ \"जीवन-युग\" कहैत छिथ (देखल जाए-\"अनिच/gधईईहार  आखर\"मे हुनक आलेख)। करीब १०७ बरखक इितहासमे मैिथली \nगजल मैिथली सािह/gधई4य  जगतमे अपन उपि/gड़04थ ित बेर-बेर दज/gड़6ऽ करबैत रहल अिछ। मुदा दुभ/gड़65/gध7धयवश  ई कोनो ने कोनो कारणवश \nकितआएले रहल अिछ। मैिथली गजलकारक म/gधई7य  गजलक /gड़0ऽयाकरणक  माद/gध4ड़ अिनि/gध56तता सेहो एकरा एकात हेबाक /gध6धमुख  कारण \nरहल अिछ । \nमैिथली सािह/gधई4य  पर सं/gड़04कृतक  /gध6धभाव  ककरोसँ छिपत निह। अिधक/gड़64श  मैिथलीक सािह/gधई4यकार  लोकिन सं/gड़04कृतक  पि/gधईड़डत  रहलाह \nअिछ। एकिदस जह/gड़6ड़ एिहसँ सािहि/gधई4यक  समृि/gड़ध0  भेल ओ/gध54िह  दोसर िदस एकटा बड़का नोकसान सेहो भेल जे मैिथल सव/gड़6ऽहारा वग/gड़6ऽ \nमैिथली सािह/gधई4यसँ कटैत चिल गेल। मैिथलीक अलोकि/gध6धयताक संभवतः इहो एकटा पैघ कारण रहल अिछ ।  \nमैिथली गजलक िवकास-या/gध55ाक  चच/gड़65-/gड़ईशमक/gध4ड़ आग/gड़6ड़ बढ़बैत आब िकछु एकर /gड़0ऽयाकरणक  िवषयमे चच/gड़65 करी। बीसम शता/gधशधदीमे मैिथलीमे \nअनेक गजलकार भेलाह आ हुनकर गजल सभ िविभ/gड़ईध  प/gध55 -पि/gध55का आ पोथीक /gध65पमे /gध6धकािशत -/gध6धसािरत  होइत रहल। मुदा एिहमे \nबेसी गजल सभ गजल-/gड़0ऽयाकरणक  मानकक अनुकरण निह करैत अिछ आ  कखनो काल कोनो-कोनो रचना त◌ँ एहनो बुझना जाइत \nअिछ जे ओकरा जबरद/gड़04ती गजलक /gध57ेणीमे राखल-गानल गेल अिछ । मैिथलीक एिह पुरान पीढ़ीक गजलकार सभमे बहुतोक/gध4ड़ एखनो \nगजलक अरबी बहर आधािरत /gड़0ऽयाकरणक  पिरक/gधशईपना आ ओकर अनुपालन कऽ गजल िलखबाक तक/gड़6ऽ पिच निह रहल छि/gधईईह  जे \nदुभ/gड़65/gध7धयपूण/gड़6ऽ अिछ। अरबी-फारसीक गजल-िवधानक/gध4ड़ मैिथली भाषानु/gध65प िन/gध65पण आ तकर /gध6धयोगसँ मैिथली सािह/gधई4यक/gध4ड़ िव/gड़04तार  भेटतैक, \nसे हमर मानब अिछ । मैिथलीमे छंदोब/gड़ध0  रचनाक परंपरा रहल अिछ । िबंब आ भावक िबना कोनो रचनाक अि/gड़04त/gधई4व  संभव निह \nमुदा छंद, अलंकार आ /gड़0ऽयाकरणक  आन-आन मानक एकटा रचनाक/gध4ड़ उ/gधई4कृ/g4ऽ6  बनबैत अिछ तािहमे कोनो दू मत निह हेबाक चाही । \nओना हम एकटा ग/gधश0प  फिरछा दी जे हमहू◌ँ छंदमु/gध70त  प/gड़ध4 िलखैत छी मुदा /gध6धयास  हरदम रहैत अिछ जे छ/gधईईदब/gड़ध0  िलखी । छ/gधईईदिवधान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n5 \n \nिसखबाक हेतु त/gध4ड़ /gध6धयासरतो रहैत छी ।  गजल /gड़04वाभािवक  /gध64पसँ कहल जाइछ आ एिहमे गेयता सेहो हेबाक चाही त/gध4ड़ बहरक \n(छ/gधईईदक ) अनुपालन यिद एिहलेल अिनवाय/gड़6ऽ छै त◌ँ ई नीक बात अिछ । \nमैिथली गजलक हेतु एकटा मानक /gड़0ऽयाकरण  तैयार करबाक लेल /gध57ी गजे/gधईई/g406  ठाकुर आ /gध57ी आशीष अनिच/gधईईहार  जी /gड़ध5ारा कएल जा \nरहल /gध6धयास  /gड़04तु/gधई4य  अिछ। ई दुनू गोटे /gड़ईशमशः  \"िवदेह-मैिथलीक /gध6धथम  ई पाि/gध5धक \" आ \"अनिच/gधईईहार  आखर\" /gड़0ऽलॉग क मा/gधई7यमसँ मैिथली \nगजल /gड़0ऽयाकरणक/gध4ड़ जन-जन तक पहुँचा रहल छिथ । खास कऽ आशीषजी जािह समप/gड़6ऽणसँ मैिथली गजलक िवकास लेल लागल \nछिथ आ नव-नव गजलकार क/gध4ड़ /gध6धो/gधई4सािहत  करैत छिथ/gधईईह  से एकटा ऐितहािसक /gध6धयास  अिछ। हुनकर \"अनिच/gधईईहार  आखर” (गजल \nआ /gध64बाइ  सं/gड़शऽह ) आ http://anchinharakharkolkata.blogspot.in/ /gधशधलॉगपर  अरबी-फारसी गजल-/gड़0ऽयाकरणक/gध4ड़ जािह तरह/gध4ड़ \nमैिथली भाषानु/gध65प  सुबोध आ सु/gड़0ऽयवि/gड़04थत  बना परसल गेल अिछ ओ अनुकरणीय अिछ । \"अनिच/gधईईहार  आखर\"क /gध6धकाशनक  बाद \nमैिथल गजल-जगतमे एकटा नवयुग /gध6धारंभ  भेल जकरा फेर /gध57ी गजे/gधईई/g406  ठाकुर \"अनिच/gधईईहार  युग\" किह संबोिधत कएने छिथ । \nमैिथली गजलक ई नवयुग अनेक नव गजलकारक/gध4ड़ /gध6धो/gधई4सािहत  कएलक । अनेक रचनाकारक/gध4ड़ गजल आ सेहो /gड़0ऽयाकरणक  मापद /gधईड़ड  \nपर सॲटल गजल, /gध64बाइ , कता इ/gधई4यािद  िलखबाक लेल /gध6धेिरत  कएलक । एिह युगक िकछु गजलकारमे /gध57ी ओम/gध6धकाश  झा, /gध57ी \nअिमत िम/gध57 , /gध57ीमित  श/gड़64ितल/gड़50मी चौधरी, /gध57ी िमिहर झा, /gध57ी जगदानंद झा \"मनु\", /gध57ीमित  /gध64बी झा, /gध57ी राजीव रंजन िम/gध57 , /gध57ी पंकज \nचौधरी \"नवल/gध57ी' सन अनेको नाम अिछ जे अपन /gध6धितभाक  बलपर गजलकारक /gध65पमे मैिथली  सािह/gधई4य -जगतमे /gड़04थािपत  भऽ चुकल \nछिथ। हमहूँ पिहने अपन टुटल-फुटल भाषामे िकछु किवता िलखैत रही मुदा िवदेह पिरवार आ अनिच/gधईईहार -आखर पिरवार हमरा \nगजलक माने बतौलक आ गजल िलखबाक लेल /gध6धेिरत  कएलक । एिह सं/gड़शऽहक  गजल सभ िहनके सभक स/gधई4/gध6धयासक  /gध6धितफल  अिछ \n। \nआब हम अपने सभक सोझ/gड़6ड़, एखन धिर हम गजलक िवषयमे जतबा /gध5ड़ान  \"अनिच/gधईईहार  आखर\" आ िवदेह पिरवारसँ /gड़शऽहण  कऽ \nसकलॱ, तािह आधार पर गजलमे /gध6धयु/gध70त  होमएबला िकछु /gध6धचिलत  श/gधशधदावलीक संि/gध5ध/gधश0त  पिरचय राखए चाहबः- \n१. शेर वा शाइरी  - दू प/gड़6ड़ितमे पूण/gड़6ऽ भावक अिभ/gड़0ऽयि/gध70त  िथक शेर वा शाइरी। \n२. मतलाक शेर वा मतला - कोनो गजलक पिहल शेरक/gध4ड़ मतला कहल जाइत अिछ । एकर दुनू प/gड़6ड़ितमे कािफया आ रदीफक रहब \nआव/gड़0धयक । \n३. रदीफ - मतला बला शेरक अंितम श/gधशधद  समूह जे ओइ शेरक दुनू प/gड़6ड़ित मे जस के तस रहैए। ओना िबनु रदीफक शेर एवं गजल \nसेहो होइत अिछ । \n४. कािफया  - मतलाक शेरमे रदीफसँ पिहने जे तुका/gधईईत  वा /gड़04वर  अथवा मा/gध55ाक  सा/gधश4य  रहैत छै तकरा कािफया कहल जाइत अिछ \n। िबना कािफयाक/gध4ड़ शेर वा गजल निह कहल जा सकैत अिछ। मतलाक शेरक अलावे गजलक /gध6ध/gधई4येक  शेरक दोसर प/gड़6ड़ितमे \nरदीफसँ पिहने कािफया होएब आव/gड़0धयक । कािफया संबंधी िव/gड़04तृत  िनअम \"अनिच/gधईईहार -आखर''मे \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.in/ पर देखल जा सकैत अिछ। \n५. मकता  -  मकता गजलक अंितम शेर क/gध4ड़ कहल जाइत अिछ जािहमे गजलकार अपन नाम वा उपनामक उ/gधशईलेख  सेहो करैत \nछिथ। \n६. बहर  - सरल भाषा मे कही त◌ँ गजलमे /gध6धयु/gध70त  छंद क/gध4ड़ बहर कहल जाइत अिछ। बहरक िबना गजल कहल (िलखल) निह जा \nसकैत अिछ। कतौ-कतौ आजाद गजलक पिरक/gधशईपना सेहो कएल गेल मुदा, ताहूमे कािफया अिनवाय/gड़6ऽ। एहन गजलक /gध6धचलन  सेहो \nबहुत क/gधश4मे अिछ। मैिथलीमे बहर क/gध4ड़ मु/gध7ऽयतः  तीन भागमे वग/gड़6ईकृत कएल गेल अिछ- \n(क) वािण/gड़6ऽक  बहर \n(ख) माि/gध55क  बहर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n6 \n \n(ग) अरबी बहर \nअरबी बहर क/gध4ड़ तीन ख/gधईड़डमे ब/gड़6ड़टल  गेल अिछ- १. समान बहर २. अध/gड़6ऽसमान  बहर आ ३. असमान बहर। \n१. समान बहर - समान बहरक अंत ग/gड़6ऽत सात टा बहर क/gध4ड़ राखल गेल अिछ जे अ/gड़शऽिलिखत  अिछः- (क.) बहरे-हजज (ख.) बहरे-\nरमल (ग.) बहरे-कािमल (घ)  बहरे-मुतकािरब (ड.) बहरे-मुतदािरक (च.) बहरे-रजज  (छ.) बहरे-वािफर। \n२. अधजgूऎईसमान  बहर - अध/gड़6ऽसमान  बहरक अंत ग/gड़6ऽत सेहो सात टा बहरक/gध4ड़ राखल गेल अिछ जे एना अिछ- (क.) बहरे-तवील (ख.) \nबहरे-मदीद (ग.) बहरे-बसीत (घ.) बहरे-मुजास (ड.) बहरे मु/gधईईसरह  (च.) बहरे-मजिरअ (छ.) बहरे-मु/gध70तिजब । \n३. असमान बहर - असमान बहरक अंत ग/gड़6ऽत कुल तेरह गोट बहर क/gध4ड़ राखल गेल अिछ जकर िववरण एना अिछ- (क.) बहरे-खफीफ \n(ख.) बहरे-जदीद (ग.) बहरे-सरीअ (घ.) बहरे-करीब (ड.) बहरे-मुशािकल (च.) बहरे-कलीब (छ.) बहरे-असम (ज.) बहरे-कबीर \n(झ.) बहरे-सगीर (ञ.) बहरे-सरीम (ट.) बहरे-सलीम (ठ.) बहरे-हमीद (ड) बहरे-हमीम। \nआशीषजी कहैत छिथ जे उपरो/gध70त  बहरक अलावे आरो बहुत रास बहर अिछ मुदा ओ सभ अरबी-उदू/gड़6ऽमे बहुत बेसी /gध6धचिलत  निह \nअिछ, लेिकन हमर ई िव/gध5ईास  अिछ जे आशीषजी जि/gधशईदए  ओइ बहर सभक/gध4ड़ सेहो मैिथली भाषानु/gध64प  समायोिजत कऽ हमरा सभक/gध4ड़ \nपरसताह। एिहठाम एकटा बात आओर कहय चाहब जे गजलक स/gधश4ब/gधईईध मे एतए हम जे िकछु जानकारी देलॱ ओइ स/gधश4ब/gधईईध मे िव/gड़04तृत  \nजानकारीक लेल \"अनिच/gधईईहार  आखर\" पढ़ी एवं http://anchinharakharkolkata.blogspot.in/ पर जाइ।  \nएिह सं/gड़शऽहमे सं/gड़शऽिहत  हमर िकछु गजल आ /gध64बाइ  एहनो भेटत जे गजलक /gड़0ऽयाकरणक  शत-/gध6धितशत  अनुपालन निह करैत हएत। \nतखन चुँिक ई हमर पिहल गजल-सं/gड़शऽह  अिछ आ एिहमे सि/gधश4मिलत  गजल सभ हमर /gध6धारंिभक  रचना अिछ त/gध4ड़ एिह रचनासभक /gध6धित  \nकने भावुक छी। संगिह आशाि/gधईईवत  छी जे अिगला सं/gड़04करण  अबैत-अबैत हम एिह गजल सभमे उिचत सुधार करबामे सफल भऽ \nजाएब अ/gधईईय था सि/gधश4मिलत  निह करब। अंतमे एिह पोथीमे जे िकछु अपने सभक/gध4ड़ साथ/gड़6ऽक  लगए तकर /gध57ेयक  भागी \"िवदेह\" आ' \n\"अनिच/gधईईहार  आखर\" पिरवार अिछ आ जत’ कतौ कोनो /gध55ुिट  बुझायत से हमरा माथ पर आओत। अपने सबहक सुझाव आ उ/gधई4साही \n/gध6धिति/gड़ईशयाक  आशाक संग हम अपन ई रचना सभ अह/gड़6ड़ सभक बीच परिस रहल छी । \n-चंदन कुमार झा \n१८-०८-२०१२ (कोलकाता) \n \n \n \n \n \n \n \nगजल  \n1  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n7 \n \nलोक कहैए वाह-वाह की खूब िलखै छी \nकेना  कही जे कलमेसँ गुदरी सीबै छी \n \nश/gधशधद जाल बुनै छी आ ओकरे  ओझराबी \nसोझरबैमे ओकरे  खाली िदन  कटै छी  \n \nरास-रंगक लोभ  देखाकऽ मोन बुझाबी \nदेह जरैए  खाली  खूनक सेप घॲटै छी  \n \nकतऽ गेल ओ रीत पुरना से निह जािन \n\"चंदन\" गबै छी गीत मधुघट पीबै छी  \n \nवण/gड़6ऽ-१५ \n \n2 \nहाथमे खुरपी माथे पिथया \nचलू करी कुकुरक बिधया  \n \nआि/gध7ईग -नूआ तऽ चेथरी-चेथरी \nनाकमे झूलैए तैयो निथया  \n   \nपूत-कपूतो कहबैछ बौआ \nबु/gध74चीक िकंतु होिन सरिधया  \n \nबहु-बेटीक/gध4ड़ जािर रहल छै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n8 \n \nसभक/gध4ड़ चढ़लै की दुम/gड़6ऽितया ? \n \nनारी जननी होइछै \"चंदन\" \nसृि/g4ऽ6 केर ई /gध6धेम -मुरितया  \n वण/gड़6ऽ-११ \n \n3. \nस/gड़6ड़झ बारल जखन बाती िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \nराित आयल जखन कारी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \n \nफूलेलै जखन रात-रानी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \nकोइली जखन बजै बाड़ी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ  \n \nपिहरी जखन लाल साड़ी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \nसाटी जखन माथ िटकुली िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ  \n \nिवरहानल जरैछ छाती िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पडलॱ \nदहेलै काजर केर धारी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \n \nसजौले सेज जखन ताकी िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ \nपढ़ै छी \"चंदन\" केर प/gड़6ड़ती िपया यौ अह/gड़6ड़ मोन पड़लॱ  \nवण/gड़6ऽ-२० \n \n4 \n/gध6धेम केलॱ िक केलॱ कुकम/gड़7ऽ सएह निह जािन रहल छी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n9 \n \nअ/gध57ुधार भिस आयल  सभटा  सपना  छािन रहल छी  \n \nसात ज/gधईईम धिर संग रहत   से स/gधश0पत खएलक झू/gड़ध7े \nफुिस छलै िपरीतक बितआ  मन-अनुमािन रहल छी  \n \nधन-बैभव  ऐ/gध5ईय/gड़6ऽक आग/gड़6ड़ के  पुछतैक  िनरधन क/gध4ड़ ? \nस/gधई4य -नेह केर मोल ने िकछुओ सभटा जािन रहल छी  \n \nबीत गेलइ से बात गेलइ निह मोन पािरकऽ कानब \nफेरो निह भिसयेबै \"चंदन\" से िन/gध56य ठािन रहल छी  \n \nवण/gड़6ऽ-२१ \n \n \n \n5 \nहरहोर भेलै बड़ शोर भेलै \nसजलै बरात मटकोर भेलै  \n \nमरबा सजलै िपपही बजलै \nनटुआ केर नाच बेजोर भेलै  \n \nजे भोग छलैक भिर पोख रहै \nतीमन त/gध64आ  ितलकोर भेलै  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n10 \n \nहम बैसल छी अ/gधईईहिरयामे \nजे चान छलैक से चकोर भेलै  \n \n\"चंदन\" िहय हष/gड़6ऽ उफनै छैक \nजँ कूदल आँिखसँ तऽ नोर भेलै  \nवण/gड़6ऽ-१२ \n \n6 \nजगरनेमे राित बीतल, \nछलै नोरे राित शीतल  \n \nचनो कनलै ओस झहरल, \nलगै छै त/gध4ड़ भोर तीतल  \n \nकछमछाइत मोन-/gध6धाणो \nक’रे फेरी राित बीतल  \n \nबुझय चाही, िनयित से रण, \nरहल छी हाइर िक जीतल  \n \nपुछय सभ, की भेल \"चंदन\" \nकही केना अपन बीतल  \nबहरे-मजिरअ (1222-2122) \n \n7  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n11 \n \nएखन राित कटै छी हम किनते-किनते \nएखन िदन बीतै  पहर गिनते-गिनते  \n \nलगै अिछ ई जीवन अकारथ अचानक \nिबसरायल  गामो शहर तिकते-तिकते  \n \nपहुँचलॱ निह जािन केना एिह चौबिटया \nिबसरलॱ ठेकाना कखन  चिलते-चिलते  \n \nकह/gड़6ड़ कऽ सकिलयै एकचारीयो एक ठाढ़ \nिबकायल घरारी महल बि/gधईईहते-बि/gधईईहते  \n \nकहब कोन कथा और सुनायब की प/gड़6ड़ित  \nश/gधशधदिह   हेरायल  गजल गिढ़ते-गिढ़ते  \n \nिनयित केर फेरामे ओझरायल ''चंदन\" \nिछिड़येलै सपना पलक मुिनते-मुिनते  \nवण/gड़6ऽ-१६ \n8 \nकरेजक घर तँ खोलू कने \nिसनेहक ताग जो/gध65 कने  \n \nअिहँक िहय-बीच चाही बसय \nजगह बसबाक छोड़ू कने   \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n12 \n \nबनल बेरस हमर जीवने \nअिह मे नेहरस घो/gध65 कने  \n \nकरय फिरयाद \"चंदन\" सुनू \nसजल स/gधश4ब/gधईईध  जोड़ू कने  \n \n1222-122-12 \n \n \n \n9 \nआ/gधईईहर  बनल सरकार लाचार भेल जनता \n/gड़0ऽयापार पोिषत नीित सँ कहू की एतइ समता ? \n \nगाम भूखल-पेट देशक खेत उसर भेल छै \nबािढ़-रौदीक बीच उपजल छै मा/gध55 दिर/g406ता  \n \nकल-करखाना शहरमे चलैछ िदन-राित, जे \n/gध6धगितक  अिछ मापद/gधईड़ड  एकात भेल जनता  \n \nगाम जा बिस रहल शहर जीिवकाक जोहमे \nमहाजनक /gधशधयाज -तर फुला रहलै िनध/gड़6ऽनता   \n \n/gड़शऽाम -वािसनी भारती िकए गेली बसय नगर \nकनैत छिथ आइ त/gध4ड़ ई कैलिन केहन मूख/gड़6ऽता   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n13 \n \n \n\"चंदन\" क/gध65 आ/g4ध7ान  /gड़04वराजक  एकबेर फेर  \nहँसती एहीसँ देश  खुशहाल बनत जनता  \nवण/gड़6ऽ-१८ \n10 \nनेहक सूत बाि/gधईईह रखिलयै करेजक कोन ओकरा \nिबसरल निह भेल जकरा से िबसिर गेल हमरा   \n \nिजनगीक बाट जकरे आ/gध7ईगुर ध ' चलब िसखेिलयै \nिबचिह बाट म/gड़70 से छोिड़ पड़ायल खिसतिह हमरा \n \nकह/gड़6ड़ बचल छै कतहुँ मोल आब  अनमोल-नेहक \nसॱसे छै खाली टाकाक पूछ आब लोकक पूछ ककरा ?  \n \n\"चंदन\" टाका तऽ िछयै हाथक मैल सत्-स/gधश4ब/gधईईधक आग/gड़6ड़ \nनिह  बुझैछ  जे  बात बनैछ तकरे  िजनगी  फकरा  \n \nवण/gड़6ऽ-२० \n \n \n \n11 \nघोघ हुनकर उतिर गेलइ \nजोत सगरो पसिर गेलइ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n14 \n \nबहल पुरबा जखन शीतल \nहुनक आँचर ससिर गेलइ  \n \nदेिख हुनकर ठोढ़-लाली \nआिग छाती पजिर गेलइ  \n \nनैन लाजे हुनक झूकल \nअटिक हमरो नजिर गेलइ  \n \n/gध65प यौवन िनरिख \"चंदन\" \nमोन मधुकर मलिर गेलइ  \n \n2122-2122 \n12 \nिजनगी केर बाट पर क/gड़6ड़ट सौँसे गाड़ल छै \nिनयित केर टाट बेढ़ सगरो दफानल छै  \n \nमाय-बाप भाइ-ब/gधईईधु छै झूठिह स/gधश4ब/gधईईध  सभ \nमोह-जाल ओझरायल िजनगी गतानल छै  \n \nकिनयो जँ ढीठ बिन सुनलक िकयो मोनक \nछूतहर  घैल  बनल  समाजेसँ बारल छै   \n \nलुिट-कुिट जीवन भिर आनल से ब/gड़6ड़िट देल  \nखाली हाथ आब देिख पिरजन खॱझायल छै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n15 \n \n \nबूढ़ भेल दुिर गेल फकरा बिन बैसल छै \n\"चंदन\" गुनैछ केहन दुिनया अभागल छै ? \n \nवण/gड़6ऽ-१७ \n \n13 \nमूरख बड़ा महान ओ जे अपनाक/gध4ड़ कािबल बुझै छै \nअपन माथक टेटर िठ/gड़ऽधे ककरहु निह सुझै छै  \n \nआनक नीको अधलाह ताकब किबलताइ कहाबै \nअ/gधश0पन अधलाहोक/gध4ड़ जगमे सभसँ नीमन बुझै छै \n \nछओ-प/gड़6ड़च निह  बुझै िकछुओ निह मोने कलछ/gधश0पन  \nऊँच-नीचक भेद ने जानै मूढ़ सभक/gध4ड़ एक बुझै छै  \n \nछल-/gध6धपंच आ राग -/gड़ध5ेष तऽ कािबलक  गहना िथक \nबाट चलैत त/gध4ड़ ओकरिह सभ क/gध4ड़ िभखमंगो लुझै छै  \n \nपर-उपकारे लीन रहैछ जे से अिछ अ/gड़04सल /gध5ड़ानी  \n\"चंदन\" असली /gध5ड़ानी जग मे ओ जे निह खूब बुझै छै  \nवण/gड़6ऽ-२० \n \n14 \nश/gधशधद संग खेलाएब हमरा नीक लगैत अिछ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n16 \n \nश/gधशधदिह  ओझराएब हमरा नीक लगैत अिछ  \n \nमोनक िच नबार पर छी रा/gधईईहैत जे मीठ -तीत \nसे भाविह झोराएब हमरा नीक लगैत अिछ  \n \nसुखक-गीत दुखक-टीस िजनगीक कथा-/gधशधयथा \nजगभिर सुनाएब हमरा नीक लगैत अिछ  \n \nसु/gध65जक िकरीण चढ़ी /gड़04वग/gड़6ऽ केर िवहार करी \nधरतीयो लोटाएब हमरा नीक लगैत अिछ  \n \nिवहग-गीत गाबय छी िक िवरिहन सुनाबै छी \n\"चंदन\" ई बौराएब हमरा नीक लगैत अिछ  \nवण/gड़6ऽ-१८ \n15 \nकौआ कूचरल भोरे अँगना स/gड़6ड़झ परैत औिथ/gधईईह सजना \nछम-छम-छम-छम पायल बाजै खनिक उठल कंगना  \n \nसासुक बोली लगैछ िपयरगर ननिद  बनिल  बिहना \nगम-गम-गमकय तुलसीक चौरा चानन  सन अँगना  \n \nरिच-रिच साजल /gध65प मनोहर बेिर-बेिर  देखल ऐना \nिटकुली-काजर जु/gड़ध6ी-खोपा नूआ-नवका चमकैत गहना  \n \nपिहलिह स/gड़6ड़झ बारल दीप -बाती जगमग घर-अँगना  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n17 \n \nउगल चान असमान  हृदयमे उठल  िवरह  वेदना  \n \nसेज सजौने बाट तकैत छी घर एताह कखन सजना \n\"चंदन\" सजनी गुनधुन बैसिल की म/gड़64गब मुँह बजना  \n \nवण/gड़6ऽ-२२ \n16 \nहमरा आब इजोतेसँ लगैत अिछ  डर \nचुप भेल त/gध4ड़ बैसल रहै छी अ/gधईईहार घर  \n \nनिह मोन अिछ हमरा नाम आ पिरचय \nअपिरिचत छी जगमे त/gध4ड़ घुमै छी िनडर   \n \nतािक लैछ लोक नाममे पिहचान लोकक \nगुण-शीलक ऐ समाजमे छै कह/gड़6ड़ मोजर  \n \nस/gधश4ब/gधईईध  निह जकरासँ बनल से सम/gड़64ग  \nतोड़लक भरोस ओ भरोसे छलॱ जकर  \n \n\"चंदन\" जगक रीित ओझराउ नै िजनगी  \nसुनू खबरदार !  बनल   रहू  बेखबर !! \n \nवण/gड़6ऽ-१६ \n17 \nपुिनमक राितक चान सन चमकैत छी अह/gड़6ड़  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n18 \n \nअँगनाक तुलसी चौरा सन गमकैत छी अह/gड़6ड़  \n \nकखनो माइ क ममता बिन झहरैत छी अह/gड़6ड़ \nकखनो आिगक धधरा सन धधकैत छी अह/gड़6ड़ \n \nकखनो संगी-बिहनपा बिन हँसबैत छी अह/gड़6ड़  \nकखनो जीवन संिगनी बिन बुझबैत छी अह/gड़6ड़ \n \nकखनो अबलाक /gध65प धरी फकरैत छी अह/gड़6ड़ \nकखनो कालीक /gड़04व/gध65प  धरी डरबैत छी अह/gड़6ड़ \n \nकखनो /gध6धेमक मुरित बिन िसखबैत छी अह/gड़6ड़ \n\"चंदन\" नारीक /gध65प अनेक देखबैत छी अह/gड़6ड़ \nवण/gड़6ऽ-१८ \n \n18 \nनिह फुरैए हमरा आब /gध6धेम गीत  \nअंतर निह िकछुओ हािर हो वा जीत  \n \nटकटकी लगौने रहै छी राितभिर \nसपनो निह अबैछ िकयो मनमीत \n \n/gड़0धमशान बनल अिछ  हमर करेज \nपैसत के ऐमे सभ िकयो भयभीत  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n19 \n \nजीवैत छी मुदा बैसल छी मुद/gड़65घर  \nमुद/gड़65 संग जीवन करैत छी /gधशधयतीत  \n \n\"चंदन\" जीवनेसँ लगैछ आब डर \nमृ/gधई4युसँ हमरा अिछ भऽ गेल िपरीत  \nवण/gड़6ऽ-१४ \n \n19 \nचलू एकबेर फेर रंगमंच सजाबी \nबहु/gध65िपया-/gध65प धरी आ नाच देखाबी  \n \nदुिनया ब/gध65 बूझत बकलेले हमरा \nहमरा अिछ स’ख जे दुिनयाक/gध4ड़ हँसाबी  \n \nसु/gधईईदर अिभनेता तऽ जगभिर भेटैछ \nहमर मोन जे पाठ लेबरा’क खेलाबी  \n \nदुिनयाक रंगमंच जे भऽ गेल िनरस \nआउ एकरा जीवन-रस बोर डुमाबी \n \n\"चंदन\" ई गुमसुम बैसल जे जीवन \nचलू अपने पर हँिस एकरा हँसाबी \nवण/gड़6ऽ-१५ \n \n20  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n20 \n \nकमला-कोशीक धारमे दहायल िजनगी \nथाल-कादो सनायल मिटआयल िजनगी \n \nिनश/gड़6ड़ ताड़ी केर मातल बौरायल िजनगी \nमािट च/gड़6ड़गुर सँ कोरैछ भुखायल िजनगी \n \nरौद जेठ केर जारल फुलायल िजनगी \nएसी घर देखू बैसल घमायल िजनगी \n \nटुअर-टापर न/gध7ईगटे टौआयल िजनगी \nदेखू सािज-स/gधश4हारल ओिरआ यल िजनगी  \n \nदेखू हँसैत कनैत आ खौँझायल िजनगी \n\"चंदन\" /gध65प अनेक हुँ देखायल िजनगी \nवण/gड़6ऽ-१६ \n \n21 \nसपना नोरक धार बहाओल \nजािग-जािग केर राित िबताओल \n \nसाज-िसंगार सोहाइ नै िकछुओ \nिवरहा-आिग करेज जराओल \n \nनभमे चमकल जखने च/gड़ईधा \nिहयामे /gध6धेमक /gध76वािर उठाओल   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n21 \n \n \nकोइली सौितन मुँह दुसै अिछ \nकू-कू-कुहुिक कऽ होश उड़ाओल \n \nअचके बालम ऐलाह अँगना \n\"चंदन\" सजनी मोन जुड़ाओल \nवण/gड़6ऽ-१२ \n \n22 \nलगै अिछ लाल अह/gड़6ड़ केर गाल जिहना िसनुिरया आम \nअह/gड़6ड़ केर चान सन मुखरा देिख चानो बनल गुलाम  \n \nकेश कारी घटा घनघोर अमावस राित सन लागय \nनैन काजर सजल चमकल िबजुरीक छूटल घाम \n \nजएह बोली अह/gड़6ड़क ठोर केर चुिम कए बहराइछ \nमहुआ गाछ पर कोइली सएह गािब बनल सूनाम \n \nडेग राखल जतऽ धरती मािट बिनगेल ओतऽ चानन \n/gध64नझुन पजेब -झंकारसँ अँगना बनल सुरधाम \n \nकसमस जुआनी देिखकऽ सुिधबुिध हमर हरायल \nपीबै लेल नेहरस /gधशधयाकुल भमरा भऽगेल बदनाम  \n \n\"चंदन\"पिथक /gधश0यासल /gध6धेम केर बाट पर बौआइछ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n22 \n \nिदयौ ने नेहरस एकरा िपआ बैसा अह/gड़6ड़ करेजा-धाम \nवण/gड़6ऽ-२१ \n 23 \nबेिच खेलक इमानो बजारमे \nलाज-धाखो सजेलक सचारमे \n \nभाइ-बापोसँ देखू लड़ैत छै \n/gध6धेम देखू फुिसक छै भजार मे  \n \nआब मातो’क ममता िबकाइ छै \nनेह-नाता भसेलक इनारमे \n \nजे कहाबै लफंगा समाजमे \nसे तऽ नामी बनल छै जबारमे   \n \nदेिख\"चंदन\" पड़ल छै िवचारमे \nसाधु-संतो रमल बेिभचारमे \n212-212-212-12 \n \n24 \nहमतऽ किनते रही आँिखक नोरे सूखा गेलइ \nअपने कानब पर देखू हमरा हँसा गेलइ \n \nलोक पुछलक जखन कहल ने भेल िकछुओ \nअसगरे आइ सभ बात अनेरे बजा गेलइ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n23 \n \n \nसाओन-बदरी जे आिग उनटे धधिक उठलै \nआइ से आिग एकबूँद पसेनासँ पझा गेलइ \n \nबैिस अँगना भिर राित गनैत छलॱ तरेगन \nआइ से तरेगन केयो आँचरमे सजा गेलइ \n \nकतेको सालसँ पटबैत छलॱ जे गाछ \"चंदन\"  \nअँगनामे रोपल से गाछ आिखर फुला गेलइ  \nवण/gड़6ऽ-१८ \n \n25 \nनैनक बाण चलाकऽ ह/gधश4मर अपटी खेतमे /gध6धाण लेलॱ \nझूठिह छल जे /gध6धेम -िपहानी से सभटा हम जािन गेलॱ \n \nस/gधश0पत खएने रही अह/gड़6ड़ जे आयब ह/gधश4मर सपनामे \nसपना देखब सपने रहलै िन/gड़ईधो अह/gड़6ड़ दफािन लेलॱ  \n \nछल मोन जे /gध6धेम -रससँ भीजा गढ़ब नूतन िजनगी \nहम एिहमे सौरभ िमझरेलॱ अह/gड़6ड़ नोर सँ सािन देलॱ \n \nमोन छल जे मू/gध70त गगनमे उड़ब अह/gड़6ड़ आ  हम संगे \nउिड़लॱ कतऽ अह/gड़6ड़ जािन  निह हम रा एिहठ/gड़6ड़ छािन गेलॱ \n \nहमरा िबनु जँ जीिब सकी तऽ जीबू अह/gड़6ड़ सुखक िजनगी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n24 \n \nतिकते बाट अहीँक \"चंदन\" काटब िजनगी ठािन लेलॱ \nवण/gड़6ऽ-२१ \n \n26 \nउजरल गाछी जक/gड़6ड़ लगैछै गाम हमर \nचु/gधश0पी सधने िकएक कनैछै गाम हमर  \n \nनवकी किनञा जक/gड़6ड़ छलैजे गाम हमर \nिवधवा नारी बनल कनैछै गाम हमर  \n \nभरले-पुरले हँसै छलैजे गाम हमर \nटूअर-टापर भेल िफरैछै गाम हमर  \n \n/gध6धीतक प/gड़6ड़ती गबैत छलैजे गाम हमर \nउकटा-प/gड़7ड़ची िकएक करैछै गाम हमर  \n \nिनम/gड़6ऽल -िन/gड़0धछल बास छलैजे गाम हमर  \n\"चंदन\" िकए डेरौन लगैछै गाम हमर \nवण/gड़6ऽ-१६ \n \n27 \nकरेजक/gध4ड़ पाथर बना िलअ  \nिपरीतक/gध4ड़ आखर िमटा िदअ  \n \nसपन जनम भिरकेर देखल   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n25 \n \nकहूतऽ की नोरिह भसा िदअ \n \nजड़ैत छै जे आिग िवरहक \nकहैत छी तकरा िमझा िदअ  \n \nजनमक संगी बनक बदला \nकहैत छी नाता कटा िलअ  \n \nरकटल \"चंदन\" मोन बेकल \nिकयोतऽ सजनीक/gध4ड़ बुझा िदअ  \n12-1222-122 \n \n28 \nिमिथला राजक खाितर मैिथल लड़बे करतै \nखूनसँ िभजलै धरती िमिथला बनबे करतै  \n \nिनज मातृभूिम उ/gधई4थानक हेतु लिड़ते रहतै \nमाइक लाजक खाितर संतित मरबे करतै  \n \nिमिथला-मैिथल-मैिथलीक /gड़04वािभमानक र/gध5धाथ/gड़6ऽ \nिनज /gध6धाणहुक  उ/gधई4सग/gड़6ऽ मैिथल करबे करतै \n \nकमला-गंगा-कोशी-गंडक’क स/gधश0पत खा मैिथल \nअलगिह राजक सपना पूरा करबे करतै \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n26 \n \nहोयत निह /gधशधयथ/gड़6ऽ बिलदान कोनो बिलदानीक \n\"चंदन\" ठोस /gध6धितकार मैिथल करबे करतै \nवण/gड़6ऽ-१८ \n \n29 \nकिहयेसँ कितआयल कनै छिथ जानकी \nकिहयेसँ भिसआयल िफरै छिथ जानकी  \n \nिमिथलासँ िबधुआयल लगै छिथ जानकी \nमैिथलसँ िखिसआयल लगै छिथ जानकी \n \nघर-घरसँ बौआयल िफरै छिथ जानकी \nघर-घरतऽ िछिछआयल िफरै छिथ जानकी \n \nरामिहसँ डेरायल लगै छिथ जानकी \nिजनगीसँ अकछायल लगै छिथ जानकी \n \nअपराध की कयलिन पुछै छिथ जानकी \nचु/gधश0पिह जनक \"चंदन\" कनै छिथ जानकी  \n2212-2212-2212  \n \n30 \nिकछु बात एहन जे कना गेल हमरा \nिजनगीक नव माने िसखा गेल हमरा  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n27 \n \nसपनाक दुिनया छलहुँ झूलैत झूला  \nतखनिह उठल िबड़/gड़76 जगा गेल हमरा \n \nपालन अपन पेटक  करैए  कुकूरो  \nआनोक िहत जीबू बुझा गेल हमरा  \n \nअ/gधश0पन हरख हरिखत रहैछै सभ /gध70यो \nअनको दुखसँ कानब बता गेल हमरा  \n \n\"चंदन\"मनुज जीवन बनय निह अकारथ \nिजनगीक सभ मकसिद गना गेल हमरा  \n2212-2212-2122   \n \n31 \nनैनक नीर भीजल चीर जमुना तीरमे \nकरेजा /gध5धीर सॴचल वीर जमुना तीरमे \n \nबैसल नीड़ कूक अधीर जमुना तीरमे \nलागल भीड़ मूक बहीर जमुना तीरमे  \n \nआसक सीर शु/gड़0ड़क , नै नीर जमुना तीरमे \nचासक सीर गरै छै सीर जमुना तीरमे   \n \nदेशक वीर भेल फकीर जमुना तीरमे \nनेताक भीड़ िगरैछै खीर जमुना तीरमे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n28 \n \n \nसनले खून /g406ौपदी चीर जमुना तीर मे \nलागल घून काया /gध6ध वीर जमुना तीरमे \nवण/gड़6ऽ-१६  \n \n32 \nमन वीणा तार झंकार भरल \nमैिथलजन’क हुंकार /gध6धबल  \n \nबहुत आँिख केर नोर बहल \nबहुत जगक दु/gधई4कार सहल  \n \nआब उिचत /gध6धितकार  करब \nश/gध55ुक /gध6धहार जँ खून बहल \n \nिनज अिधकारक हेतु लड़ब \nसौभा/gध7धय जँ /gध6धाण ितयागै पड़ल  \n \nिमिथला-राजक तऽ म/gड़6ड़ग अटल  \n\"चंदन\" मैिथल लिड़ते डटल \nवण/gड़6ऽ-१२ \n \n33 \nमोन एहन जे मानबे निह करैए \nआिग िवरहा त/gध4ड़ साउनोमे जरैए  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n29 \n \n \nनोर झहरै छै आँिख से, कंठ सुखले  \nबु/gड़ईध भिर नेहक लेल तैयो मरैए  \n \nजेठके रौदहु जकर छाहिर जुरेलॱ \nिबनु बसाते से पात आसक झरैए \n \nडािर पर नेहक फरल स/gधश4ब/gधईईध  छल जे \nपाथरे चोटायल सड़ल फर झरैए \n \nबाट 'चंदन' टकटक अहीँके तकैए \nमोन बहसल नै आस िक/gड़ईधहु धरैए  \n2122-2212-2122 \n \n34 \nराित तरेगण गिनते कटै छी \nआिग िवरह के जिड़ते रहै छी \n \nबाट अहीँ के तिकते रहै छी  \n/gध65प अहीँले सिजते रहै छी \n \nबनल बताहे हँिसते रहै छी \nकोनिह बैसल किनते रहै छी \n \nगीत िवरह के गिबते रहै छी   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n30 \n \nतामस मोनक िपिबते रहै छी \n \nमोनिह अपने लिड़ते रहै छी  \n\"चंदन\"लागय िजिवते मरै छी \n2-1-1-2-2-1-1-2-1-2-2 \nवण/gड़6ऽ-१२ \n35 \nमलयािनल केर मिदर गंध सँ /gध5ईास रोग उपचार करब  \nदुिषत वायु अव/gध65/gड़ध0 स/gड़6ड़स जे तकर आब /gध6धितकार करब  \n \nजड़वत बनल जे जीवन जगमे तकरा पुनः बना चेतन  \nमधु-परागसँ नहाकऽ ओिहमे नवल उज/gड़65क संचार करब  \n \nिनज अवलंबन हेतु जगायब िबसरल सभ /gध57म -शि/gध70तके \nकम/gड़7ऽक बलपर िवजय /gध6धाि/gधश0त िहत कम/gड़6ऽयु/gड़ध0 हुंकार करब  \n \nरहत आब निह हारल-थाकल घर-बैसल मानव ए/gड़ऽधहु  \nचलू आब कम/gड़6ऽक /gध6धकाश सँ किरखल घर उिजयार करब \n \nएक/gध6धण एकिन/g4ऽ7 /gध57/gड़ध0ासँ िन/gड़0धछल भाविह ग/gड़6ड़थब /gध57ममाल  \n/gध57मक फल भेटब  छै िनि/gध56त \"चंदन\" जगत /gध6धचार करब  \nवण/gड़6ऽ-२४ \n \n36 \nआँिख खूनसँ भरल जेना  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n31 \n \nक/gड़6ड़ट िहरदय गरल जेना  \n \nपािन खौलय अनल जेना \nआिग लगए ठरल जेना  \n \nनोर पोखिर भरल जेना \nधार खूनसँ भरल जेना \n \nगाछ छलए फड़ल जेना \nआब लगए झरल जेना \n \nगाम छलए सजल जेना \nआब \"चंदन\" मरल जेना  \n2122-2122 \nवण/gड़6ऽ-१० \n37 \nजकरे पाइ छलॱ तर-उपर \nसैह पूत कमौआ धेलकै घर  \n \nमरचर बनलै अंगना घर \nठाठ उछेहल देह निह पर  \n \nढनढन कोठी ओ बखारी-ढक \nउनटल बासन भनसाघर  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n32 \n \nरकटै नेना सटकल उदर  \nबेदम उकासी दबाइ बेगर  \n \nचंदन' केनाकऽ िजनगी कटत \nॠण-पैचसँ की चलत गुजर ? \n \nवण/gड़6ऽ-१२ \n38 \nमोन केर बात सदित िलिखते रहब \nचौबिटया ठाढ़ गजल किहते रहब \n \nिजनगीक बाटमे गड़तै जँ क/gड़6ड़ट -कूश \nहँिसते गुलाब सन गमिकते रहब  \n \nसमाजो िघिसआओत कादोमे हमरा जँ \nकदबे कमल बिन फुलाइते रहब  \n \nकतबो झ/gड़6ड़ट -िबहािड़ आिब जाउ र/gड़04तामे  \nमुदा तैयो दीप आस’क लेिसते रहब \n \n'चंदन' पाथर-समाज’क छातीए िपजा \nकलमक धार सँ श/gध55ू हिनते रहब \nवण/gड़6ऽ-१५ \n \n39  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n33 \n \nआब सूतल लोक जािग रहलैए \nत/gध4ड़ तऽ चोर बेछोहे भािग रहलैए \n \nदेखू लागल भीड़ चौबिटया पर \nबेटा म/gड़6ड़-बाप क/gध4ड़ बेलािग रहलैए  \n \nबजारक भीड़मे तकैत एक/gड़64त  \nसूतय लेल लोक जािग रहलैए \n \nचैतक पछबा सु/gड़ई6डाह भेल घर  \nभादबमे धधिक आिग रहलैए \n \nतबधल धरती दहेतै फेरोसँ \nसुगरकोना मेघ लािग रहलैए \n \nजरलै घर दहेलै डीह \"चंदन\" \nडटले लोक /gध70यो नै भािग रहलैए \nवण/gड़6ऽ-१३ \n40 \nगु/gधश0फ अ/gधईईहार  निह हाथो-हाथ सुझैए \nआनक बात कोन पिरजनो हुथैए \n \nजकरा ले सव/gड़6ऽ/gड़04व कएलहुँ अप/gड़6ऽण  \nसैह हमरा मतलबी लोक बुझैए  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n34 \n \nखून पसेना बहाबी मुदा छी दिर/g406  \nिभखमंगा बौसैए धिनकहा लुझैए \n \nक/gध54ौ करोट फेरै लोक सड़क पर  \nकतहु कु/gड़ऽधुरो पलंग पर सुतैए  \n \nकेओ भूखे पेट रकटल /gध6धाण , कानै \n\"चंदन\" पाचकक चूण/gड़76 खाए कुथैए \nवण/gड़6ऽ-१४ \n \n41 \nराित सपन मे ि/gध6धयतम एलाह  \nकर-कौशलसँ हमरा जगेलाह \n \nक/gड़6ड़च िन/gड़ईध टुटल मन कछमछ \nउड़ी-िबड़ी लगा अपने नुकेलाह \n \nदेहक पािन बिन बहल पसेना \nअधरितये मोन /gधश0यास लगेलाह  \n \nकसमस आि/gध7ईग नख लािग फाटल  \nचे/gधईईह सगर देह न ’ह गड़ेलाह \n \nहमरा संग कत खेल खेलेलाह \n\"चंदन\" तखन जा मोन जुड़ेलाह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n35 \n \n \nवण/gड़6ऽ-१३ \n42 \nदू लबनी केर खेला देखू \nलागल रेलम रेला देखू \n \nफुिसए ठेलम ठेला देखू \nबलजोिड़क झमेला देखू \n \nम/gध54 गु/gध65 संग चेला देखू  \nनाच करै अलबेला देखू \n \nजीवन’क सं/gधई7यावेला देखू \nकानै अनाथ कोरैला देखू \n \nिवषले लागल मेला देखू \nअमृत भेल करैला देखू \nवण/gड़6ऽ-१० \n \n43 \nफूल नै बनलॱ तऽ की क/gड़6ड़ट बिन गड़ैत तऽ छी \n/gध6धेम नै केलॱ तऽ की  संग हमर सहैत तऽ छी \n \nस/gध44झा नै हँस लॱ तऽ की परोछमे कनैत तऽ छी  \nअ/gधईईहार छै घर  तऽ की दीप बिन जड़ैत तऽ छी   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n36 \n \n \nअपना नै सकलॱ तऽ की संगमे रहैत तऽ छी \nभऽ नै जाइ आनक संगी से सोिच मरैत तऽ छी  \n \nसुख नै देलॱ तऽ की संगे दुख कटैत तऽ छी \nमीत नै भेलौ तऽ की /gध65सल मे बौँसैत तऽ छी \n \nबुिझ कऽ बकलेले हमरा अह/gड़6ड़ हँसैत तऽ छी  \nछी अकछायल तऽ की बात तैयो सुनैत तऽ छी \nवण/gड़6ऽ-१७ \n \n44 \nआखर आखर सजा िलखै छी गीत अह/gड़6ड़ले सजनी \nच/gड़6ड़चर प/gड़6ड़तर हम तकै छी /gध6धीत अह/gड़6ड़ले सजनी  \n \nअपन कॲढ़क कोिर मािट सौरभ पुिन िमझरेलौ \nनेहक रस मे भीजा गढ़ै छी भीत अह/gड़6ड़ले सजनी  \n \nअह/gड़6ड़क /gध65प क आग/gड़6ड़ हम हािर गेलहु अपनाक/gध4ड़ \nअ/gधश0पन हािर िबसािर िलखै छी जीत अह/gड़6ड़ले सजनी \n \nमधुर िमलनक बेला किहयो तऽ मधुघट पीबै \nसोिच-सोिच घट-घट पीबै छी तीत अह/gड़6ड़ले सजनी \n \nअँगना, घर, दलान सजा बाट तकैत छी बैसल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n37 \n \n\"चंदन\"नेहक बु/gड़ईध तकै छी शीत अह/gड़6ड़ले सजनी  \nवण/gड़6ऽ-१९ \n \n45 \nरोटी महग महगे नून भेल छै \nबोटी सुलभ स/gड़04ता खून भेल छै \n \nसौँसे शहर सहसह लोक गजगज \nगामक दलानो-घर सून भेल छै  \n \n/gध6धगितक पथ /g4ऽ0/g4ऽ6ाचार अड़ल छै \nनेता समाजक जनु घून भेल छै \n \nखेती करय जे से दीन भेल छै \nबइमान बेपारी दून भेल छै \n \nकरनी अपन निह देखैत लोक छै  \n\"चंदन\"फुिसक खाितर खून भेल छै  \n2212-2221-212 \n \n46 \nमोनक बात मोनिहमे रखैत छी \nचु/gधश0पी लािध हम िजनगी कटैत छी \n \nचकमक जगत लागल चौ/gधईईह लोकक/gध4ड़  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n38 \n \nघर अ/gधईईहार चैनक िनन सुतैत छी  \n \nझूठक लेल आिमल लोक छै िपने \nहम स/gध54ो  जनेबा-ले  कुथैत छी  \n \nबेचल खेत डाबर-डीह गुजर-ले \nतैयो केस िक/gध54ा दस लडैत छी \n \nजु/gड़ईधा जरल ऐंठन एखनो बचल \n\"चंदन\" बोल तै ऐंठल बजैत छी \n2221-2221-212 \n \n47  \nककरो तऽ जु/gड़ईधा आँत भेल  छै \nकेयो खा-खा अ/gधश0सय/gड़6ड़त भेल छै  \n \nिपसा रहलै देशक जनता  \nकानूने-/gड़0ऽयव/gड़04था ज/gड़6ड़त भेल छै \n \nबुिड़बके लोक नेता बनलै  \nिवकास नेनाक ख/gड़6ड़त भेल छै \n \nसमाज बुड़लै ब/gध64 ख/gध54ामे \nसंसद भोजक प/gड़6ड़त भेल छै \nवण/gड़6ऽ-११  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n39 \n \n \n \n \n \n48 \n/gड़ध5ेष क धाहसँ बेसी /gड़04नेहक छाह छै शीतल  \nनैनक नोरसँ बेसी देहक घाम छै तीतल \n \nदेहक खूनसँ बेसी लोकक मोन छै धीपल \nअ/gधश0पन सोच सँ बेसी आनक सोच छै रीतल \n \nककरो हाथसँ बेसी ककरो गात छै भीजल \nखूनक छापसँ देखू सगरो बाट छै तीतल \n \nककरो खापसँ बेसी क/gध54हु आम छै बेढ़ल  \nककरो सगर िजनगी बा/gधईईह -कात छै बीतल \n \nककरो बोल समदाउनक भास छै भरले \nगाबय \"चंदन\" उदासी जग बुझै छै गीतल \nवण/gड़6ऽ-१७ \n \n49 \nहम /gध65कल छी लेखनी ठमकल अिछ \nसभ क/gधशईपना ठामे-ठाम दरकल अिछ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n40 \n \n/gध6धगितक पिहया आइ िब/gध74चे बाट पर  \n/g4ऽ0/g4ऽ6ाचारक ओठ लािग अरकल अिछ  \n \nभोगी भूपित सभ धएने बाना योगी’क  \nरोटी /gध6धजाक  खाइ देखू सरकल अिछ  \n \n/gध5ड़ान -शील तप-/gधई4याग संकुिचत भेल छै \nमुदा संकीण/gड़6ऽ सोच सॱसे फलकल अिछ  \n \n\"चंदन\" लोक क/gध4ड़ िन/gध56य /gध6धितकार चाही  \nिक फेर अने/gध64ए मेघ ढनकल अिछ ?  \nवण/gड़6ऽ-१५ \n \n50 \nदानवी चोटसँ मानवता थकुचल जाइए \nच/gड़6ड़गुरक नोकसँ मनु/gध70ख बकुटल जाइए  \n \nभजािर-भजािर िबचार लोक भजार तकैछ \nतैयो डेग-डेगपर भजार ठकल जाइए \n \nन/gध7ईगटे नचैत लोक क/gध4ड़ धेयान कह/gड़6ड़ छैक जे \nनाच बढ़ल जाइए आ तेल सधल जाइए \n \nजड़ा छातीक/gध4ड़ िनकलैछ जे धूँआ असमानमे  \nओहीसँ त/gधश0त पृ/gधई5वी िहमालयो घमल जाइए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n41 \n \n \n\"चंदन\" रोगायल छाती कुंिठत मोन लोकक  \nबस पाथरक मकान एतऽ बढ़ल जाइए \nवण/gड़6ऽ-१७ \n \n51 \nनैनक काजर पर मोिहत छै सगरो जगत \nजड़ैत िडिबया केर मोनक मरम के बूझत ? \n \nमदा/gधईईधक/gध4ड़ सरोकार निह होइत छै ककरोसँ \nफेर सरकार क/gध4ड़ केना दीनक लचारी सूझत ? \n \nगोर गाल कारी काजर देिख अ/gधईईहरेलै युवक  \nतखन कनैत माइक आँिखक नोर के पोछत ? \n \nक/gड़6ड़ख तर नुकौने रहैछै लोक पािनक बोतल  \nतखन फेर चौड़ीमे के इनार पोखिर खुनत ? \n \nगाम भऽगेलै सु/gड़ईध मुदा करै चकमक शहर \n\"चंदन\" ई बढ़ैत िबषमताक/gध4ड़ सम के करत? \nवण/gड़6ऽ-१८ \n \n52 \nमानवताक डेन पकिड़ मनु/gध70ख बनैत भगवान हेतै \nमुदा, पितत क/gध4ड़ पशु कहब जँ पशुओ’क अपमान हेतै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n42 \n \n \nमूरख भूपित बिन बैसलै लुधकी लागल चाटुकार छै \nतखन जगतमे अहीँ कहू की िव/gड़ध4ा केर सनमान हेतै? \n \nरामक मय/gड़65दा तोिड़तािड़  गौतमक िवचार क/gध4ड़ छोिड़छािड़ \nग/gड़6ड़धीक देखाओल पथक/gध4ड़ /gधई4यािग की मानवक  क/gधशईयाण हेतै ? \n \nअंगना बीच देबाल बनल छै टुिट गेलै दलान पुरना  \nबेढ़ल फरकी-टाट छै सगरो फेर कतऽ खिरहान हेतै ? \n \n/gड़ध5ेष -देयािद मोनमे जकरा जे नै बनल सम/gड़64ग ककरो \n\"चंदन\" तकरा कहत दिर/g406े उँच भलेिहँ मकान हेतै \nवण/gड़6ऽ-२२ \n \n53 \nनयनक काजर नोर घोिरकऽ मोिस बनेलॱ \nभाव करेजक आखर-आखर िलिख पठेलॱ \n \nबुझलहुँ अह/gड़6ड़ िवदेश मे जाकऽ खूब कमेलॱ  \nमुदा कहू की गामिह सन नेह ओ/gध54हु पेलॱ  \n \nछै सुिवधा कने क/gधश4म गाममे शहर अपे/gध5धा \nमुदा,की किहयो सू/gध74चा भोजन शहर मे खेलॱ  \n \nहम बेकारे देिख-देिख सपना रैन गमेलॱ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n43 \n \nअपन जुआनी अहीँ आसमे बेरथ गमेलॱ \n \nआन बुझैत छी हमरा अह/gड़6ड़ कोनो बात निह  \n\"चंदन\" मुदा केनाक’ माय-बाबूक/gध4ड़ िबसरेलॱ  \nवण/gड़6ऽ-१७ \n \n54 \nजकरे देह केर घाम चानन सन गमकै छै \nतकरे टुटली मरैया /gड़04वग/gड़6ऽक सुख बरसै छै  \n \nअनकर माथ पर ब/gध76जर जे िकयो खसबै छै \nअपने बोलीक लु/gध54ी से अपने घ र जरबै छै \n \nनवतुिरया छै बुिड़बक बुढ़-पुरान कहै छै \nओहो छलै किहयो नौिसखुए सेनै मोन रहै छै  \n \nचूबय ककरो चार केयो भासल भीत सटै छै  \nिखड़की बु/gड़ईध िनहारे िकयो आनक आिड़ छँटै छै  \n \nकंठी-माला चानन-टीका धोती-कुत/gड़65 खूब सजै छै \nलेिकन ना/gध7ईगट -भूखल क/gध4ड़ देिखते नाक मुनै छै  \n \nक/gधईईयागत छै कािन रहल वरागत िबहुँसै छै \nिकयो खून बेिचकऽ देलकै िकयो सऽख पुरबै छै \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n44 \n \nई की भेलै जे सगरो खाली बहु/gध64िपया घुमै छै \n\"चंदन\"एलै किलकाल जे खाली खूनेटा पीबै छै \nवण/gड़6ऽ-१८ \n55 \nओ जे बताह बैसल छै सड़कक कातमे \nएकोरती निह लाज छैक ओकरा गातमे  \n \nपेटकुिनया लधने जे सूतल एकातमे \nदुइयो दाना भातक निह ओकरा पातमे  \n \nदू लबनी पीिब बनै छैक जे नृप स/gड़6ड़झ मे  \nतकरा भेटै ने उसनल अ/gड़ड़4ुआ /gध6धात मे  \n \nअपनो घरमे किनयो मोजर नै जकरा  \nिद/gधशईली केर सरकार छैक तकरा लात मे \n \nजकराले सेह/gधईईता नवा/gड़ईधो अपन  खेतक \n\"चंदन\" देबै नै पएर तकरा िजरातमे  \nवण/gड़6ऽ-१६ \n56 \nआखर-आखर गािन-गािन की िलखबै हम \nमा/gध55ा-बहरे फािन-फािन की िलखबै हम  \n \nमाइ क भाषा पू/gध76य जािन की िलखबै हम  \nअ/gधश0पन छाती तािन -तािन की िलखबै हम   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n45 \n \n \nकिवकोिकल क/gध4ड़ मान रािख की िलखबै हम \nिमिथला-मैिथल यु/gड़ध0 ठािन की िलखबै हम  \n \nफगुआ-चैती गािब-गािब की िलखबै हम \nरौदी-दाही कािन-कािन की िलखबै हम  \n \nभासल सपना छािन-छािन की िलखबै हम \n\"चंदन\" भाविह सािन-सािन की िलखबै हम  \n222-2212-1222-2 \n \n57 \nबात की भेल एकबेर बिढ़ते चिल गेलै \nनेहक तागसँ स/gधश4ब/gधईईध  सिजते चिल गेलै \n \nरही सचेत त' मुदा बुझलौ निह मरम \nअनिच/gधईईहार  मनमीत बिनते चिल गेलै \n \nछल निह /gध5ड़ात  हमरा कोनो रीित-/gध6धीतक \nफेर किहया ई िपरीत बिढ़ते चिल गेलै \n \nजे भेलैक जेना भेलैक बात छोड़ \"चंदन\" \nिजनगी जनु संगीत त' सिजते चिल गेलै \nवण/gड़6ऽ-१६ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n46 \n \n \n \n \n58 \nकहू, की अह/gड़6ड़ अ/gधश0पन  संग देबै  \nजीवनम/gध4ड़ नवल उमंग देबै ? \n \nहम भटकल बाट-बटोही छी \nपथ हेरब हमरा संग देबै ? \n \nराित जागय ई टुकुर-टुकुर \nऐ आँिख सपन सतरंग देबै ? \n \n\"चंदन\" जीवन जँ काठ बनत \nसौरभ िमझरा अंग-अंग देबै ? \n \nवण/gड़6ऽ-१२ \n \n \n \n59 \nजगभिरमे सब बस दोसर क/gध4ड़ आँकयमे छै लागल \nभुिज जनताक/gध4ड़ नेता भु/gध76जा फ/gड़6ड़कयमे छै लागल \n \nअपना घरक/gध4ड़ अठब/gध76जर  से बिच भेलै नै जकरा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n47 \n \nसे अनकर देबालक भुरकी झ/gड़6ड़कयमे लागल छै \n \nजकरा अंगा-टोपी जुड़लै न/gड़64गट  बिन नचइत छै \nन/gड़64गट  छै से झँपबा खाितर ट/gड़6ड़कयमे छै लागल \n \nभरले-पुरले छै से म/gड़6ड़झे ठामिह िब/g4ऽ7ा फीरय \nिनरधन बेबस लचरल छै से ढ/gड़6ड़कयमे छै लागल \n \nए/gड़ईधी ओ/gड़ईधी दिहना बाम/gड़6ड़ घुमबय छै जे जनता \n\"चंदन\" सगरो भरले ग/gधश0पी ह/gड़6ड़कयमे छै लागल \n१४टा दीघ/gड़6ऽ सभ प/gड़6ड़ित  मे \n \n60 \nहम भाइ अह/gड़6ड़ छी बिहन हमर \nदुनू िमिल िजतबै जगत सगर \n \nगाम-नगर घर डगर-सगर \nहमरे अह/gड़6ड़सँ छै छहर-महर \n \nपरपंच िकयो कतबो रचतैक \nहमरा निहए परबाह तकर  \n \nआशीष अह/gड़6ड़क  जँ रहत बनल \nपुिन छेिक सकत के बाट हमर  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n48 \n \nराखीक सपथ कत/gड़6ऽ/gड़0ऽयक  पहर \n\"चंदन\" नै ताकत बकर-बकर \nवण/gड़6ऽ-१३ \n \n61 \nकरेजक टीस कहबै ककरा \nकहबै जकरे बुझतै फकरा \n \nमकरजालमे फ/gड़6ड़सल  िजनगी \nजगत भिर छै भरले मकरा \n \nकबुला केलकै स'ख पुरेलकै \nमारल गेलै ‘बिलक बकरा’ \n \nब/gड़6ड़िट  रहल छै बखरा-बखरा \nभेटल छै जैह ज/gध54िह  जकरा \n \n\"चंदन\" स/gध54ा पर जे छै बैसल \nिकछु निह आब मोन छै तकरा \nवण/gड़6ऽ-१२ \n \n62 \nचु/gधश0प  रहलासँ दुिनया नीक मानै छै \nलेिकन चु/gधश0पाके दुिनया नै गुदानै छै \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n49 \n \nहँसै छलै बाजै छलै बेटी नैहरमे \nसासुर बिसते देरी िकएक कानै छै \n \nबेघर सूतल रहै छै बाट-घाटमे \nसंपितशाली जकरा पीचब जानै छै \n \nशोिषत नारी मिर गेल लगा'क फ/gड़6ड़सी \nशोषक, समाज ओकरे वे/gड़0धया मानै छै  \n \nअजगुत लोक अ/gड़धधुत  समाज छैक \nरिह-रिह \"चंदन\" एतबे ठेकानै छै \nवण/gड़6ऽ-१४ \n \n63 \nहर उठौलहु, पालो टंगलहु, लदहा लािध रहल छी \nगोला आ िसलेिबया बड़दक जोड़ा ह/gड़6ड़िक  रहल छी  \n \nचािस-समारल, फेर तेखारल, आब चौमािस रहल छी \nलाल सतिरया किरया कामोर बीआ छ/gड़6ड़िट  रहल छी  \n \nभुटकुनमा-माय बड़ा /gध6धेम सँ पनिपआइ ल आयिल \nबैिस पीपर तर दुहू परानी फुटहा फ/gड़6ड़िक  रहल छी  \n \nजगरनाथ छै अपन हाथ गंगाजल छैक पसेना \nएिहसँ िसंचल हम जजाित त/gध4ड़ जू/gड़ईधा ब/gड़6ड़िट  रहल छी   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n50 \n \n \n \n \n \n \n64 \nबीतल फगुआ, चलू आब र/gधशधबी काटय लेल \nबूट खेसारी सिरसब ओ तीसी  झाड़य लेल \n \nभरल दुपहिरया केहन बहैछै पछबा हन-हन \nचलू कर’ लेल दओन गहुम राहि़ड झ/gड़6ड़टय  लेल \n \nबडकी काकी भास लगा, गाबिथ चैतावर \nबैसिल म/gड़6ड़झे आँगन ितिसयओिर ख/gध44टय  लेल \n \nकेहन सोहनगर लागय नवका बूटक सतुआ \nचलू चौबिटया बाट-बटोहीक/gड़70 ब/gड़6ड़टय  लेल \n \nस/gड़6ड़झ  पड़ल पुिन पुरबा पलटल कोइली कुहके \nबोिनहारक /gध57म -पुलिकत मन कुदै नाचय लेल \n \n \n65 \nकयल कोन पाप निह जािन ई की भेलइ \nलगेलॱ नेह जकरेसँ ककरो मीत बिन गेलइ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n51 \n \n \nकरय छी /gध6धेम  कतबा हम ओ जािन निह सकल \nआ'िक जािन-बूिझक अनिच/gधईईह  बिन गेलइ \n \nिसनेहक ताग कतय गेल स/gधश4ब/gधईईध  की भेलइ  \nजीनगीक राग-रभस सभटा टीस बिन गेलइ \n \nजग छैक स/gध54े \"झूठ\" बात बूझ ने \"चंदन\" \nटुटै छै /gड़04व/gधश6  सह/gड़04/gध55ो एकटा फेर टुिट गेलइ \n \n \n \n \n \n66 \nहम बैसले छी अ/gधईईहारे \nछी हेिल रहल मझधारे  \n \nतेजलक मीता-भजारो \nछोड़लक संग पिरवारे  \n \nजाधिर छल धनक अ/gधश4बारे \nखूब भेटइत छल िपयारे  \n \nआइ एसगरे पड़ल छी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n52 \n \nएिह भरले िबच-बजारे  \n \nनिह बचल कोनो अधारे \n\"चंदन\" कम/gड़6ऽक  मािर िखहारे  \n \n \nहजल \n1 \nकिनया ह/gधश4मर बड़ गुणव/gधईईती बुझा गेल हमरा \nिकएक कुमारिह लोक मरैए जना गेल हमरा  \n \nश/gड़64ती जिहए घर मे पैसली तिहए सँ छी अश/gड़64त  \n/gड़ईश/gड़64ित घरमे मचल तेहन जे मेटा गेल हमरा   \n \nसासु लगै छिन सौितन ससुर लगिन चरबाह \nगािर अलौिकक हुनका मूँहक लजा गेल हमरा \n \nसंग गोतनीक लड़िथ भ/gड़7ड़सुरक  निह परबाह \nआबतऽ देखू दुनू भाइयो िबच बझा गेल हमरा \n \nरौ दैवा निह जनलौ िकछुओ फँसलौ /gधशधयाहक फ/gड़6ड़स  \n\"चंदन\" /gध65पक माया फँसरी लटका गेल हमरा  \n2 \nगु/gध65जी बैसलाह खोिल खटाल  \nचेलवा बनलिन गु/gध65 घंटाल   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n53 \n \n \nघूर जरौलि/gधईईह पोथी केर टाल  \nदूध बेिचकए भेलाह नेहाल  \n \nइसकुल जाऽकऽ भेलाह कंगाल \nमाल पोिसकऽ भेलाह मालामाल \n \nपशुगणना कऽ फुटलिन भाल \nपशुपालन सँ /gध64पैयाक टाल  \n \nघी-दूध पीिब भेलिन देह लाल \nआब अखाड़ा िबच ठोकिथ ताल  \n \nगु/gध64आिनक गजबे रंगताल  \nठोरक संग-संग र/gड़64गिथ गाल  \n \nगु/gध64जी बैसलाह खोिल खटाल  \n/gध5ड़ानक पूँजीओ गेलिन पताल  \n \nबाल गजल \n1 \nचार पर छै कौआ बैसल \nम/gड़6ड़झ अँगना बौआ बैसल  \n \nघुट-घुट खािथ दूध-भात  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n54 \n \nमाइक कोरा बौआ बैसल   \n \nराजा-रानी सुनिथ िपहानी \nमइय/gड़6ड़ कोरा बौआ बैसल  \n \nओ-ना-मा-सी िसखिथ-पढ़िथ \nबाबाक कोरा बौआ बैसल  \n \nसु/gध7धगा-मेना संग खेलै छिथ \n\"चंदन\" अँगना बौआ बैसल  \n \n2 \nकुक/gध64 -कू जखन मुरगा बाजल \nिकिरण सु/gध65जक मूँहम/gध4ड़ लागल  \n \nकौआ डकलक कोइली बाजल \nआँिख िमड़ैत चुनमुन जागल  \n \nनहा-सोना’क कयलिन जलखै \nइसकुल गेलिथ घंटी बाजल  \n \nदीदीजी ब/gड़ई6ड नीक लगैत छि/gधईईह  \nमा/gड़04टर जीक  छड़ी लए भागल  \n \nकान पकिड़ कऽ उठक-बैठक  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n55 \n \nतैयो खेल पर मोन छै ट/gड़6ड़गल  \n  \n\"चंदन\" टन-टन घंटी बजलै \nछु/gड़ध6ी भेलइ घर िदस भागल  \n3 \n \nब/gड़70ग बजय छै टर -टर-टर/gड़6ऽ \nबगरा उड़य फर-फर-फर/gड़6ऽ  \n \nझरना झहरे झर-झर-झर/gड़6ऽ \nब/gड़6ड़स बजय छै कर -कर-कर/gड़6ऽ  \n \nिमल चलय छै घर-घर-घर/gड़6ऽ \nस/gड़6ड़प ससरलै सर -सर-सर/gड़6ऽ  \n \nचुनमा छाती धक-धक-ध/gड़ऽध  \nडरसँ कापय थर-थर-थर/gड़6ऽ  \n \nप/gधश0पा एलिखन भािग गेल डर  \nबात पदाबय चर-चर-चर/gड़6ऽ  \n \n4 \nबु/gध74ची पिहरलक सोन गहना \nबौआक ड/gड़6ड़र झूले लाल फुदना  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n56 \n \nसािज-रािज दुनू गेल मेला देखऽ \nहाथमे पाइ छलै बारह अना  \n \nमुरही-कचरी आ बतासा-ल/gड़ई6डू \nरंग-िवरंगक कीनल फुकना  \n \nझूलल झूला आ नाच देखलक \n\"चंदन\" घुमल घर सोना-चना  \n \n \n \n \n \n5 \nस/gड़6ड़झ पड़ल बैिस िपपर पर िचड़ै करैछ पंचैती \nसूगा-मैना /gधशधयाह रचाओत बगुला करैछ घटकैती  \n \nफुदिक-फुदिककऽ फु/gड़ऽशी नाचय फेर हेतै वनभोज  \nकौआ िपजबैछ लोल कोइली गािब रहल छैक चैती  \n \nबगरा-परबा अप/gड़04य/gड़6ड़त अिछ इंतजाम मे लागल \nडकहर बैसल सोिच रहल केना हेतै  कुटमैती  \n \nपोरकी िपपही बजा रहल छै िटटही ढोल पीटैए \nमोर नचैछै ता-ता-थैया \"चंदन\" अ/gड़धधुत ई कुटमैती   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n57 \n \n \n \n \n \n \n6 \nनवका कुत/gड़6ई नवके सलवार  \nपिहर कए बु/gध74ची भेल तैयार  \n \nललका फीताक गुहलक जु/gड़ध6ी \nबाजे /gध64नझुन पायल झ/gधईईकार  \n \nहाथक बाला खन-खन-खनके \nटम-टम चिढकऽ गेल बजार  \n \nढोलक-िपपही आ तमाशा-नाच \nसूनल देखल हरख अपार \n \nबाबाक हाथ पकिड़ कए बु/gध74ची \n/gध6धमुिदत घुमय हाट -बजार   \n \n \n7 \nमि/gड़04जद जखने प ड़ल अजान \nकोइली ठनलक पराती गान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n58 \n \n \nकौआ डकलक खेत खिरहान  \nबगुला ख/gध54ा िबच करय /gड़04नान  \n \nगर-गर दुध दुहैछ बथान \nटक-टक पड़/gध65 लगौने /gधई7यान  \n \nबाबा छिथ बाड़ी बा/gधईईहिथ मचान  \nबाबी अँगनामे लगाबिथ पान \n \nटुह-टुह लाल पूब असमान \n'चंदन' जलखैमे दूध मखान \n \n \n8 \nदऽ रहल छी अपन शपथ नै कानू बौआ \nलेबनचूस लऽ प/gधश0पा औताह  कुचरे कौआ \n \nहम तऽ माय छी स/gध54े, मुदा बेबस लाचारे \nकीिन खेलौना देब कतऽसँ निह अिछ ढौआ \n \nभरना लागल खेत महाजनक तगेदा  \nफेर केनाकऽ सख पुरौताह बाप कमौआ \n \nअहीँ पुरायब सख सेह/gधईईता आस धेने छी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n59 \n \nअहीँ जुड़ायब छाती बिनकऽ पूत कमौआ \n \nकबुला,पाती,िवनय,नेहोरा, करैछी भोला \nबेलपात \"चंदन\" चढ़ायब खूब चढ़ौआ  \nवण/gड़6ऽ-१६ \n \n9 \nभैयाक/gध4ड़ नबका बुशट/gड़6ऽ आ हमरा दीदीक  फेरन \nओतऽ सॱसे गाम घूमै छौ हमरा अंगनोमे बेढ़न  \n \nचू/gड़ड़4ा-चेकी,बत/gड़6ऽन -बासन, आग/gड़6ड़सँ नै करबौ हम  \nहमरो चाही कापी-िपि/gधशईसन , बेटाक/gध4ड़ देलही जेहन \n \nबौआ छु/gध74छे छाि/gड़ड़4 खेतौ हमरा नै दूधो परपइठ  \nजँ नै करबौ टहल तखन लगतौ मोन केहन  \n \nबहुत सहिलयौ आब नै चलतौ तोहर दूनेती \nहमरो चाही बखरा आब नै चलतौ कलछ/gधश0पन  \n \nगै माय युग बदिल गेलैए बेटी नै बेटासँ कम \n\"चंदन\" गमकैत भिव/gड़0ड़य रचबै हमहूँ अपन  \nवण/gड़6ऽ-१९ \n \n10 \nएकिदन हमरो हेतैक मकान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n60 \n \nएकिदन हमरो हेतैक बथान \n \nएकिदन हमहूँ कीनब समान \nहमरो घर बनतै पू-पकवान \n \nएकिदन हमहूँ बुलबइ चान \nअंतिर/gध5ध मे हेतै हमरो दलान \n \nसभिकयो अपने िकयो निह आन \nहमहूँ बनबै ग/gड़6ड़धी सन महान  \n \nिव/gड़ध4ा-वैभवक लेल अनुसंधान \nकरय जे \"चंदन\" बनय महान \nवण/gड़6ऽ-१३ \n \n11 \nिच/gड़ऽधा कब/gड़ई6डी खेलबइ खेत पथारमे \nहमर नाह चलतैक ओलती धारमे \n \nइसकुल सँ जखन घुमबइ स/gड़6ड़झ मे \nबाबा संगमे घुमबइ धारक पारमे  \n \nआमक गाछी खोपड़ी तर मचान पर \nकाका संगे हमहुँ बैसबै रखबारमे  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n61 \n \nगीजल-ग/gड़6ड़थल हम निह खेबौ बाटीमे \nमाय गै हमरो स/gड़6ड़िठक ’ दहीन थारमे  \n \nमुरही कचरी िझ/gधशईली खेतै छैक सेह/gधईईता \n\"चंदन\" त/gध4ड़ छैक लोढ़हा लोढ़ैत नारमे \nवणजgूऎई-१५ \n \n12 \nमाय गै हमरो कीिन दे ने चान एकटा \nदे ने गुड़क पूरी फोका मखान एकटा \n \nचमकै इजोिरया लागै छै कोजगरे छै \nबाबा हमरो दीअ’ने िख/gधशईली पान एकटा \n \nचकलेट-िब/gड़04कुटो भऽ गेलै क/gध54े महग  \nप/gधश0पा हमहूँ करबइ दोकान एकटा \n \nछोटको च/gध74चा केतऽ आब भऽ गेलै /gधशधयाह गै \nम/gड़7ड़या हमरो किनया कऽ दे जुआन एकटा \n \nचान पर घर हेतै तारा पर दलान \n\"चंदन\" हमहूँ भरबै उड़ान एकटा \nवण/gड़6ऽ-१५ \n \n13  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n62 \n \nपकिड़कऽ दाबा चलइ छै  \nखने ठेहुिनय/gड़6ड़ भरइ छै  \n \nमधुर सनके बोली लागै \nजखन म/gड़6ड़-प/gधश0पा बजइ छै  \n \nचिढ़कऽ छाती पर कका’क \nभभाकऽ लगले हँसइ छै  \n \nसुगा मैना जखन बाजय \nसुिनकऽ थपड़ी िपटइ छै \n \nमनोरथ सभटा पुरौतै \nबइस के ‘चंदन’ गुनइ छै \nवण/gड़6ऽ-१० \n1222-2122  \n14 \nभोर भेलै शोर भेलै \nक/gड़6ड़चे िन/gड़ईध खोर भेलै \n \nमाघ मास शीत जल \nदहो-बहो नोर भेलै \n \nक/gड़6ड़ट कंठ मे गड़लै \nभोग निह झोर भेलै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n63 \n \n \nभ/gड़7ड़स भेलै पारी तरे \nछा/gड़ड़4ी डाढ़ी घोर भेलै \n \nथारी बाटी िपटैत छै \nमाय मोन घोर भेलै \nवण/gड़6ऽ-८ \n \n \n15 \nओ/gधश4हर गगन िबच मेघ जिहना उमिक रहल छै \nए/gधश4हर मगन मन बाल तिहना कुदिक रहल छै  \n \nधधकित छलै जे मािट किहयो अिगन-कु/gधईड़ड सन  \nपिबते अिमय’क बु/gड़ईध मह -मह गमिक रहल छै  \n \nिखलिखल दुबर लागय छलै पतझाड़ कालमे  \nखलखल हँसय छै आब फुनगी हुलिक रहल छै  \n \nदबकल छलय जे सालभिर िबल बीच ब/gड़70गबा \nघु/gध74ची भरल जल पािब जँह -तँह कुदिक रहल छै  \n \nटुक-टुक िनहारय बइस \"चंदन\" कोर बेचनी  \nदाबाक कगनी पािन पर जे भसिक रहल छै \nवणजgूऎई-१९ -2212-2212-2212-12   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n64 \n \n \nजgएऎ्बाइ  \n1 \nभासल सभटा सपना नोरक धारमे \nक/gधईड़ठ दबायल जनु हमर गृमहार मे  \nबैसल छी एकात िनज’िह पिरवारमे  \nसॲगर ख/gध44िस रहल छी टूटल चारमे  \n2 \nलोक भूखले पेट िचकरैछ बाट पर \nछै ढ़करैत सरकार सूतल खाट पर \nिन/gड़ईध टुटैछै नेताक   आब केवल \nकोनो आम जनतासँ लागल चाट पर   \n3 \nअपन महीष कुरहिरए नाथब \nसुगरे गूँह  सँ  िचपरी पाथब \nछी /gड़04वतं/gध55   देशक  बासी त/gध4ड़ \nकी  बरछी  सँ  माला ग/gड़6ड़थब  ?  \n \n4 \nब/gध65 िबनु दबाइ चिल गेलै ओकर जान  \n/gध57ा/gड़ध0 मे मुदा करजा लऽ भेलै गौ-दान \nखाय अधहे पेट कटलक िजनगी सकल  \nमरल तऽ सौजनी मारैत छै सुरकान  \n5 \nनोरसँ िस/gध70त आँचर आब िनचोिड़ िदऔ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n65 \n \nजँ आँगुर िकयो देखबै कर तोिड़ िदऔ  \n/gधई4यागू भय सीता मैयाक  सपथ ध/gध65  \nिमिथ ला राजक श/gध55ू मु/gधईड़ड  मचोिड़ िदऔ  \n6 \nटूटल बा/gधईईह बहलै गामक गाम फेर  \nगेल दहा िजनगी कतेको ठाम फेर \nकागतक नाव सरकारो त/gधई4पर छलै \nमुदा, बािढ भासल कतेको जान फेर   \n \n \n7 \nदू टुक कहलौ दू फ/gड़6ड़क भेल स/gधश4ब/gधईईध   \nचु/gधश0पिह जँ रहलौ फ/gध44का गेल स/gधश4ब/gधईईध  \nपस भरल टीसैत पसीझैत घाव सन \nस/gधई4यक शूल गािड़ बहा देल स/gधश4ब/gधईईध   \n8 \nसं/gधई7या-वंदन,काठ िसिरख/gधईड़ड घसै छी \nभोर-स/gड़6ड़झ आरती घिरघ/gधईड़ट िपटै छी \nभ/gड़6ड़ग पीिब म/gड़04तक ितरपु/gधईड़ड लेपै छी \n/gध64िच -/gध64िच रोहु मूड़ा मुिरघ/gधईड़ट चभै छी  \n9 \nदेखू िपय/gड़ऽधर बताह जमानाके \nसू/gड़ईध मंिदर भरले ताड़ीखानाके \nकनैत लोक हँसी िकनबाले लुटबैछ \nपेट कािट जोगाओल खजानाके ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n66 \n \n \n \n10 \nदूधसँ बेसी  /gड़04वाद  लगैए ताड़ीमे \nखेत िबकायल लागल हाथ घराड़ीमे \nएखन तऽ अमृत लगैए िचखनासंग \nबुझबै जखन लीवर सड़त  बुढ़ारीमे \n11 \nताड़ी छानब छोिड़ छानू िनज िवचार  \nदा/gध65 ताकब  /gधई4यािग   ताकू सं/gड़04कार  \nअ/gधश0पन घर जािर   ‘भ/gड़ध7ी’मे छी बैसल \nनजिर उठा देखू  जरल केहन  कपार  \n12 \nस/gध54े अह/gड़6ड़ कखनो मोन निह पड़ैत छी,  \nिकएकतऽ  सिदखन   मोनेमे रहैत छी \nफूल बिन सिदखन हृदयमे गमकैत छी  \nअहीँक नेहक जोत सँ हम चमकैत  छी  \n \n \n13 \nअहीँक /gध6धेमक छाह जीब ' चाहै छी \nअहीँक आँचरक हवा पीब' चाहै छी \nअपन फाटल करेजा सीब' चाहै छी \nअहीँक नैनक शराब पीब' चाहै छी \n14  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n67 \n \nकरेजक तहमे चौपैत रखलॱ जकरा \nखून अपन िपया पोसैत रहलॱ जकरा \nजुआनीक मद  बौरायल  सैह लगैछ \nपड़ल एकात  समाजमे बनलॱ फकरा  \n15 \nसूय/gड़6ऽक /gध6धखर रि/gड़0धम सन चमकैत रहू \nशरदक इजोिरया सन   दमकैत रहू \nकािमनी रातरानी सन  गमकैत रहू \n/gध64न -झून पायल पिहिर  छमकैत रहू \n \n \n16 \nअह/gड़6ड़क केशसँ झहरैत पािनक बु/gड़ईधी \nअह/gड़6ड़क गालसँ ससरैत पािनक बु/gड़ईधी \nअह/gड़6ड़क ठोरसँ टपकैत पािनक बु/gड़ईधी \nहमरो देहसँ टघरैत पािनक बु/gड़ईधी  \n17 \nघोरनक छ/gध54ा झािर पािन ढ़ािर देबौ \nएकिह चाटमे धरती पर पािर देबौ \nरै खचराहा खचरै सभ घोसािर देबौ  \nमैिथलीक अपमान करब िबसािर देबौ  \n18 \nजँ डेनधऽ चलबे संग तऽ तािर देबौ \nनैतऽ कलमक मािर, ग/gध55 ससािर देबौ \nिमिथलाक िवरोधी, मािर खेहािर देबौ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n68 \n \nरचलाहा /gध6ध पंच पर पािन ढ़ािर देबौ  \n \n \n19 \nमहगीक आिगमे जरलै जनताक बटुआ \nिदन-राित एक तीमन पीबैछी झोर पटुआ \nसरकारके िवरोधमे लगबैत छल जे नारा \nखसल छै सड़क पर से लोक लटुआ-लटुआ \n20 \nछाक भिरकऽ आइ पीबय िदअ हमरा \nपोख भिरकऽ िजनगी जीबय िदअ हमरा \nख/gध44चाह बात सँ लागल  ख/gध44च ,  फाटल, \nगुदरी भेल िजनगी सीबय िदअ हमरा  \n21 \nसीता चरण नूपुर झनक झमकैत रहय \nबारी अयाची फूल सदित गमकैत रहय  \nजनकक खेतक मािट माथ सजबैत रहय \nमैिथल-िमिथला कीित/gड़6ऽ जगत पसरैत रहय  \n \n \n22 \nिधया िसया सन घर-घरमे जनमैत रहय \nशंकर बिनकऽ पूत अंगनामे खेलैत रहय \nउगना सन केर चाकर ब/gड़6ड़िह पुरैत रहय  \nहिरयर खेत-पथार सदित िबहुँसैत रहय  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n69 \n \n23 \nकल-कल कमला कोशी िनम/gड़6ऽल बहैत रहय  \nछल-छल गंगाक िन/gड़0धछल जल छलकैत रहय  \nबागमती गंडक धरती जी जुड़बैत रहय  \nमाछ मखानक डाला िनत सजबैत रहय \n24 \nउ/gध76जर परती हिरया गेलै जेना   \nिदयादी झगड़ा फिरया गेलै जेना \nलागल भीड़ िछिरया गेलै जेना \nमोनक बात मिरया गेलै जेना  \n \n \n25 \nअनका किनते देख भभाकऽ लोक हँसैए \nअ/gधश0पन  िवपितक बेला देखू केना कनैए \nअनकर का/gधईईह कोदािर ह/gधशईलुक लगैछै जकरा \nअपना हाथमे ब/gड़70ट  धिरते से लोक कुथैए  \n26 \nनाङट गरीब, माने हक/gड़ईध कनैए  \nफैशने चूर धिनको, नङटे नचैए  \nदेखू नङटा, नङटेके देिख हँसैए  \nएकदोसरके देख संतोष धरैए  \n27 \nदेखलॱ म/gड़6ड़झ अँगना ओगरैत सपना \nदेखलॱ चौबिटया पर लोढैत सपना  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n70 \n \nदेखलॱ हाट ककरो मोलबैत सपना \nककरो झूठक दोबर तौलबैत सपना  \n \n \n28 \nनील नैन िबच साजल काजर किरया \n/gध65प लगैए अनमन धवल इजोिरया \nिन/gध56य अह/gड़6ड़ जनैत छी टोना-टापर \nभेल बताह छै त/gध4ड़ गामक नवतुिरया \n29 \nकखनो बिन िवप/gध5धी िच/gधई4कार करै छै \nस/gध54ा हाथ लिगतिह फुफकार भरै छै \nनेता वोटक लेल कतबा  /gध65प धरै छै  \nक/gध54हु अनशन क/gध54हु इ/gधशऽतार करै छै  \n30 \nदरकल करेजा केना िसबै हम कहू  \nई नोर आँिखक केना पीबै हम कहू \nिपयासिल हम छी िपया बसिथ िवदेशमे \nफेर साउन मास केना जीबै हम कहू ? \n \n \n31  \n(एकटा बड़दक मुँह सँ...) \nजँ ह/gड़6ड़कब चुचकािर तऽकऽ देब तेखार  \nह/gड़6ड़कब जँ रेबािड़ तऽ हैत चासो पहाड़   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n71 \n \nजँ बूझब सम/gड़64ग तखने ब/gड़6ड़िह हम पुरब  \nजँ करबै अड़पेना तऽ खायब लथार  \n32 \nजीबै कतेक िदन एना चु/gधश0पी सािध केर \nतकबै किहया दबाइ एिह िबयािध केर  \nचलबै कतेक िदन घुसकुिनया मािर केर \nरहबै कतेक िदन पेटकुिनया लािध केर \n33 \nपावसक बूँद पािब धरणी तृ/gधश0त  भेल छै \nकामानल जिरते त/gध64णी अतृ/gधश0त  भेल छै \nदेह व/gड़04/gध55  लेपटायल घामे िस/gध70त  भेल छै  \nिपया अंकमे पड़ले मनुआ तृ/gधश0त  भेल छै  \n \n \nकता \n1 \nमन वीणासँ उिठ रहल छैक क/gध65ण राग  \nमािट िमिथलाक िकएक कऽ रहलै िवलाप  \nसनल िकएक शोिणतसँ मैिथल भू-भाग  \nसुनऽमे निह िकए अबैछ कोिकल-अलाप ? \n \n \n \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n72 \n \n \n \n \n \nचंदन कुमार झा, िपता-/gध57ी अ/gध65ण झा, माता-/gध57ीमती मीना देवी, ज/gधईईम -०५-०२-१९८५, /gड़शऽाम -सड़रा, \nमदने/gध5ईर/gड़04थान, पो/gड़04ट -मदना, थाना-बाबूबरही, िजला-मधुबनी। ज/gधईईम -/gड़04थान -िससवार (मामा गाममे) नाना- /gड़04व . सुशील झा (राजाजी), \nआरंिभक िश/gध5धा-मामा गाममे (१० व/gड़6ड़ धिर ), आगा◌ँक िश/gध5धा- अ/gधईईतर -/gड़04नातक (वािण/gध76य ) एवं /gड़04नातक (वािण/gध76य ) चं/g406धारी िमिथला \nमहािव/gड़ध4ालय दरभंगासँ। िव/gध54ीय -/gध6धबंधन मे िड/gधश0लोमा (वेिलंगकर इ/gधईईसटी/gध74युट आफ मैनेजमे/gधईईट , मु/gधश4बई )सँ। /gड़0ऽयवसािय क जीवन- एकटा \nबहुरा/gड़0ड़/gड़शशीय कंपनीमे लेखा-िवभाग मे काय/gड़6ऽरत । पिरवार-िन/gड़0श म/gधई7यम वग/gड़6ईय कृषक पिरवार । सािह/gधई4य लेखन -२००० ई. सँ। कएक गोट \nकिवता, लेख इ/gधई4यािद दरभंगा रेिडयो /gड़04टेशन एवं िविभ/gड़ईध प/gध55 -पि/gध55का सभसँ /gध6धकािशत -/gध6धसािरत । \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  -लेखन   \nइंि/gध7धलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  -इंि/gध7धलश  - कोष   /gध6धोजे/gध70टक/gध4ड़ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /gड़ध5ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैजgएआूािनक लोकिन जgूएआारा बनाओल मानक शैली आ २.मैिथलीमे भाषा सजgए9्पादन पाजgूँआयजgूँ9म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैजgएआूािनक लोकिन जgूएआारा बनाओल मानक शैली \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशा/gड़04/gध55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/gध4ड़ पूण/gड़6ऽ /gध65पसँ स/gड़ऽ5 लऽ  िनध/gड़65िरत )  \nमैिथलीमे उजgएऒ्चारण तथा लेखन  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : प/gध7ईचमा/gध5धरा/gधईईतग/gड़6ऽत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/gड़04कृत भाषाक अनुसार श/gधशधदक अ/gधईईतमे जािह \nवग/gड़6ऽक अ/gध5धर रहैत अिछ ओही वग/gड़6ऽक प/gध7ईचमा/gध5धर अबैत अिछ। जेना-  \nअ/gड़ऽड़ (क वग/gड़6ऽक रहबाक कारणे अ/gधईईतमे ङ् आएल अिछ। ) \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n73 \n \nप/gध7ईच (च वग/gड़6ऽक रहबाक कारणे अ/gधईईतमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/gधईड़ड (ट वग/gड़6ऽक रहबाक कारणे अ/gधईईतमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/gधईईध  (त वग/gड़6ऽक रहबाक कारणे अ/gधईईतमे न् आएल अिछ। ) \nख/gधश4भ (प वग/gड़6ऽक रहबाक कारणे अ/gधईईतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/gड़6ऽ/gध70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/gध7ईचमा/gध5धरक बदलामे अिधक/gड़64श जगहपर अनु/gड़04वारक /gध6धयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /gड़0ऽयाकरणिवद पि/gधईड़डत गोिव/gधईईद झाक कहब छिन जे कवग/gड़6ऽ, चवग/gड़6ऽ आ टवग/gड़6ऽसँ पूव/gड़6ऽ अनु/gड़04वार \nिलखल जाए तथा तवग/gड़6ऽ आ पवग/gड़6ऽसँ पूव/gड़6ऽ प/gध7ईचमा/gध5धरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/gधईईत तथा क/gधश4पन। मुदा िह/gधईईदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/gध4ड़ निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अ/gधईईत आ क/gधश4पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन प/gड़ध0ित िकछु सुिवधाजनक अव/gड़0धय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /gड़04थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर ह/gड़04तलेखन \nवा मु/g406णमे अनु/gड़04वारक छोट सन िब/gधईईदु /gड़04प/g4ऽ6 निह भेलासँ अथ/gड़6ऽक अनथ/gड़6ऽ होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनु/gड़04वारक /gध6धयोगमे \nउ/gध74चारण -दोषक स/gधश4भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/gड़6ऽ कसँ लऽ कऽ पवग/gड़6ऽ धिर प/gध7ईचमा/gध5धरेक /gध6धयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ /gध5ड़ धिरक अ/gध5धरक स/gड़ऽ5 अनु/gड़04वारक /gध6धयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उ/gध74चारण “र् ह”जक/gड़6ड़ होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/gध74चारण हो ओतऽ मा/gध55 ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/gड़ऽ5 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, स/gड़6ड़ढ, गाढ, रीढ, च/gड़6ड़ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयु/gड़6ऽ/gध70त श/gधशधद सभक/gध4ड़ देखलासँ ई /gड़04प/g4ऽ6 होइत अिछ जे साधारणतया श/gधशधदक शु/gध65मे ढ आ म/gधई7य तथा अ/gधईईतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक स/gधईईदभ/gड़6ऽ सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/gध74चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /gध65पमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उ/gध74चारण \n: बै/gड़ध4नाथ , िब/gड़ध4ा, नब, देबता, िब/gड़0ड़णु, बंश, ब/gधईईदना आिद। एिह सभक /gड़04थानपर /gड़ईशमशः वै/gड़ध4नाथ , िव/gड़ध4ा, नव, देवता, िव/gड़0ड़णु, वंश, \nव/gधईईदना िलखबाक चाही। सामा/gधईईयतया व उ/gध74चारणक लेल ओ /gध6धयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/gध74चारण “ज”जक/gड़6ड़ करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउ/gध74चारणमे य/gध5ड़ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/gधशधद सभक/gध4ड़ /gड़ईशमशः य/gध5ड़ , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/gड़6ऽनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/gध6धाचीन वत/gड़6ऽनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n74 \n \nनवीन वत/gड़6ऽनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/gधईईयतया श/gधशधदक शु/gध65मे ए मा/gध55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/gधशधद सभक /gड़04थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक /gध6धयोग निह करबाक चाही। य/gड़ध4िप मैिथलीभाषी था/gध65 सिहत िकछु जाितमे श/gधशधदक आर/gधश4भोमे “ए”क/gध4ड़ य किह उ/gध74चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क /gध6धयोगक स/gधईईदभ/gड़6ऽमे /gध6धाचीने प/gड़ध0ितक अनुसरण करब उपयु/gध70त मािन एिह पु/gड़04तकमे ओकरे /gध6धयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/gध65हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सव/gड़6ऽसाधारणक उ/gध74चारण -शैली यक अपे/gध5धा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय श/gधशधदक/gध4ड़ कैल , हैब आिद /gध65पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /gध6धयोगक/gध4ड़ \nबेसी समीचीन /gध6धमािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /gध6धाचीन लेखन -पर/gधश4परामे कोनो बातपर बल दैत काल श/gधशधदक पाछ/gड़6ड़ िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/gधई4कालिह , चो/gड़ध6िह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक /gड़04थानपर एकार एवं हुक \n/gड़04थानपर ओकारक /gध6धयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, त/gधई4काले, चो/gड़ध6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/gड़64शतः षक उ/gध74चारण ख होइत अिछ। जेना- ष/gड़ई6य/gधईई/gध55 (खडय/gधईई/gध55 ), षोडशी (खोडशी), ष/gड़ई4कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/gधईईतोष (स/gधईईतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िन/gड़0शिलिखत अव/gड़04थामे श/gधशधदसँ /gधई7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/gड़ईशया/gधईईवयी /gध6ध/gधई4यय अयमे य वा ए लु/gधश0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/gध74चारण दीघ/gड़6ऽ भऽ जाइत अिछ। ओकर आग/gड़6ड़ \nलोप-सूचक िच/g4धश वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूव/gड़6ऽकािलक कृत आय (आए) /gध6ध/gधई4ययमे य (ए) लु/gधश0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /gड़04/gध55ी /gध6ध/gधई4यय इक उ/gध74चारण ि/gड़ईशयापद , सं/gध5ड़ा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/gधश0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/gड़6ऽमान कृद/gधईईतक अि/gधईईतम त लु/gधश0त भऽ जाइत अिछ। जेना-  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n75 \n \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) ि/gड़ईशयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/gधश0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/gड़ईशयापदीय /gध6ध/gधई4यय /gधईईह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/gड़6ऽ /gध65प : छि/gधईईह , कहलि/gधईईह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/gड़6ऽ /gध65प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो /gड़04वर -/gधई7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ /gड़60/gड़04व इ आ उक \nस/gधश4ब/gधईईधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/gधशधदक म/gधई7य वा अ/gधईईतमे जँ /gड़60/gड़04व इ वा उ आबए तँ ओकर /gधई7विन \n/gड़04थाना/gधईईतिरत भऽ एक अ/gध5धर आग/gड़6ड़ आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/gधई4सम श/gधशधद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/gड़0धमक/gध4ड़ रइ/gड़0धम आ सुध/gड़64शुक/gध4ड़ \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामा/gधईईयतया हल/gधईईत (◌्)क आव/gड़0धयकता निह होइत अिछ।  कारण जे श/gधशधदक अ/gधईईतमे अ \nउ/gध74चारण निह होइत अिछ। मुदा सं/gड़04कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/gधई4सम ) श/gधशधद सभमे हल/gधईईत /gध6धयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामा/gधईईयतया स/gधश4पूण/gड़6ऽ श/gधशधदक/gध4ड़ मैिथली भाषा स/gधश4ब/gधईईधी िनअम अनुसार हल/gधईईतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /gड़0ऽयाकरण \nस/gधश4ब/gधईईधी /gध6धयोजनक लेल अ/gधई4याव/gड़0धयक /gड़04थानपर कतहु-कतहु हल/gधईईत देल गेल अिछ। /gध6ध/gड़04तुत पोथीमे मिथली लेखनक /gध6धाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन प/gध5ध सभक/gध4ड़ समेिट कऽ वण/gड़6ऽ-िव/gधईईयास कएल गेल अिछ। /gड़04थान आ समयमे बचतक स/gड़ऽ5िह ह/gड़04त -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/g4ऽ6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/gड़6ऽ-िव/gधईईयास िमलाओल गेल अिछ। वत/gड़6ऽमान समयमे मैिथली मातृभाषी पय/gड़6ऽ/gधईईतक/gध4ड़ \nआन भाषाक मा/gधई7यमसँ मैिथलीक /gध5ड़ान लेबऽ प िड रहल पिर/gध6धे/gड़50यमे लेखनमे सहजता तथा एक/gध65पतापर /gधई7यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/gधईड़ठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-म/gधईड़डल सचेत अिछ। /gध6धिस/gड़ध0 भाषाशा/gड़04/gध55ी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुस/gधईईधानमे एहन अव/gड़04था िक/gड़ईधहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/gड़6ड़हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/gड़04/gध55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/gध4ड़ पूण/gड़6ऽ /gध65पसँ स/gड़ऽ5 लऽ  िनध/gड़65िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे श/gधशधद मैिथली-सािह/gधई4यक /gध6धाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/gध54/gड़6ऽनीमे /gध6धचिलत अिछ , से सामा/gधईईयतः तािह व/gध54/gड़6ऽनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथ/gड़6ऽ- \n \n/gड़शऽा/gड़ड़ड़   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n76 \n \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअ/gड़शऽा/gड़ड़ड़  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकि/gधशईपक /gध65प/gध4ड़ /gड़शऽा/gड़ड़ड़ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िन/gड़0शिलिखत तीन /gध6धकारक /gध65प वैकि/gधशईपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. /gध6धाचीन मैिथलीक ‘/gधईईह ’ /gधई7विनक /gड़04थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/gधईईह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /gड़04प/g4ऽ6तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/gध74चारण इ/g4ऽ6 हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइ/gधई4यािद।  \n \n५. मैिथलीक िन/gड़0शिलिखत श/gधशधद एिह /gध65पे /gध6धयु/gध70त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. /gड़05/gड़6ध/gड़04व इकार/gड़64त श/gधशधदमे ‘इ’ के लु/gधश0त करब सामा/gधईईयतः अ/gड़शऽा/gड़ड़ड़ िथक। यथा- /gड़शऽा/gड़ड़ड़ देिख आबह , मािलिन गेिल (मनु/gड़0ड़य मा/gध55मे)। \n \n७. /gड़04वतं/gध55 /gड़60/gड़04व ‘ए’ वा ‘य’ /gध6धाचीन मैिथलीक उ/gड़ध0रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक /gध6धयोगमे वैकि/gधशईपक /gध65प/gध4ड़ ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इ/gधई4यािद।  \n \n८. उ/gध74चारणमे दू /gड़04वरक बीच जे ‘य’ /gधई7विन /gड़04वतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे /gड़04थान वैकि/gधशईपक /gध65प/gध4ड़ देल जाय। यथा- धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक /gड़04वतं/gध55 /gड़04वरक /gड़04थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /gड़04वर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि/gध70/gध54क िन/gड़0शिलिखत /gध65प /gड़शऽा/gड़ड़ड़ :- हाथक/gध4ड़, हाथसँ, हाथ/gध4ड़, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/gड़04वार सव/gड़6ऽथा /gधई4या/gध76य िथक। \n‘क’ क वैकि/gधशईपक /gध65प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूव/gड़6ऽकािलक ि/gड़ईशयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/gड़0ऽयय वैकि/gधशईपक /gध65प/gध4ड़ लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख \nकए।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n77 \n \n \n१२. म/gड़6ड़ग , भ/gड़6ड़ग आिदक /gड़04थानमे माङ , भाङ इ/gधई4यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अ/gड़ध0/gड़6ऽ ‘न’ ओ अ/gड़ध0/gड़6ऽ ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/gड़6ऽ अ/gड़ध0/gड़6ऽ ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनु/gड़04वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अ/gड़ऽड़ , वा अंक, अ/gध7ईचल वा अंचल , क/gधईड़ठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िच/g4धश िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/gध70तक संग अकार/gड़64त /gध6धयोग कएल जाय। यथा:- /gध57ीमान्, िकंतु /gध57ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िच/g4धश श/gधशधदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/gध70त िवभि/gध70तक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसकक/gध4ड़ च/gधईई/g406िब/gधईईदु /gड़ध5ारा /gड़0ऽय/gध70त कयल जाय। परंतु मु/g406णक सुिवधाथ/gड़6ऽ िह समान जिटल मा/gध55ापर अनु/gड़04वारक /gध6धयोग \nच/gधईई/g406िब/gधईईदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूण/gड़6ऽ िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. सम/gड़04त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,\n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ श/gधशधदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी /gध65पमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु जgएँऒविनक लेल नवीन िचजgएँँह बनबाओल जाय। जा' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू जgएँऒविनक बदला पूवजgूऎईवत् अय / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ जgू।ईयजgएऒ।त कएल जाय।  \n \nह./- गोिवजgएँँद झा ११/८/७६ जgएआऒीकाजgएँँत ठाकुर ११/८/७६ सुरेजgएँँजg्।ऎ झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँॉ288त न क उँॉ2छंचा रणमे द ँॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँॉ2छंचा रणमे जीह मूधँॉ3इृमे सटत (नै सटैए तँ उँॉ2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँॉ3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँॉ3इृसँ आ दँॉ288त समे दँॉ3इ3तसँ स टत। िनशँॉ3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँॉ2ं3 वैिदक संँॉ3षंकृत जकँॉ3इ3  ख सेहो उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँॉ3इृ , दोष। य अनेको  ँॉ3षंथानपर ज ज कँॉ3इ3 \nउँॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँॉ3इषँॉ3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँॉ2ृ2रमे ँॉ3इषँॉ3षंव इ अँॉ2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँॉ288दीमे ए कर  दोषपूणँॉ3इ। उँॉ2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँॉ2ृ2ा प ँॉ32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँॉ2छंचारण दोषपूणँॉ3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n78 \n \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँॉ2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँॉ2ं3  संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2र ँॉ2इृपमे \nगलत ँॉ2इृपमे ँॉ2इ2युँॉ2छषत आ उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँॉ2ं3 री   ँॉ2इृपमे उँॉ2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँॉ2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँॉ2ं8 धिर अ सिँॉ29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँॉ2छंचार ण काल \nहलँॉ288त युँॉ2छषत शँॉ292दक अँॉ288तक उँॉ2छंचारणक  ँॉ2इ2वृिँॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँॉ288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँॉ2ं3 \nबजैत सुनबिँॉ288ह - मनोजऽ, वाँॉ3षंतवमे ओ अ  युँॉ2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँॉ2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँॉ2छषत मुदा गलत उँॉ2छंचारण होइत अिछ - ँॉ2छ2य। ओिहना ँॉ2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँॉ2छषत मुदा उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2ृछ ( जेना  ँॉ2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँॉ2छषत  अिछ ँॉ2इ3 (जे ना िमँॉ2इ3 )। ँॉ2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँॉ292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँॉ3इ। अँॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँॉ288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँॉ3इ। िभँॉ382ता सेहो , जेना से कँॉ29ंमो  जगहमे पाि कँॉ3इ।ंग करबा क अँॉ293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँॉ3ष9ा ई ँॉंष।ाइवर  कनाट ँॉ29षलेसक पािकँॉ3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँॉ2छंचारण  छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उँॉ2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु आ अनुँॉ3षंवार - अनुँॉ3षंवारमे  कंठ  धिर क ँॉ2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु मे नै। चँॉ288ँॉंषइिब ँॉ288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँॉ2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँॉ2ं3- (उँॉ2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n79 \n \n  \nकँॉ2ं3 जेना राम कँॉ2ं3 भेल िहँॉ288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँॉ2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँॉ288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गँॉ32ंमे) ए◌े  चाँॉ2इृ  शँॉ292द सबहक ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nके दोसर अथँॉ3छ।ँ ँॉ2इ2युँॉ2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँॉ2छषत “क”क बदला एक र ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँॉ28ंँॉ28ंव क  बदलामे ँॉ28ंव जे ना महँॉ28ंवपूणँॉ3इ। (महँॉ28ंँॉ28ंवपूणँॉ3इ। नै) जतए  अथँॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माँॉ2ृृ तीन  अँॉ2ृ2र क संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2रक ँॉ2इ2योग उिचत। \nसँॉ29ंपित - उँॉ2छंचारण स ँॉ29ंप इ त (सँॉ29ंपिँॉ2ृं नै- कारण सही उँॉ2छंचार ण आसानीसँ सँॉ29ंभव नै)। मुदा सवँॉ3छइँॉ2ृंम (सवँॉ3छइतम नै)। \nरािँॉ3ष3ँॉ399य (रा ँॉ3ष3ँॉ399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँॉ3इषँॉ3षंव आ  दीघँॉ3इ।क माँॉ2ृृाक  ँॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँॉ3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n80 \n \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँॉ32ंमे  ँॉ2इ2योगक आवँॉ3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँॉ3इ। पिरँॉ3ष।ँॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँॉ2ं3, सँ, पर (शँॉ292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँॉ292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँॉ2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँॉ2छषत \nटाकँॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँॉ2इ2योग शँॉ292दक  अँॉ288तमे, बीचमे अनावँॉ3ष2यक ँॉ2इृपँॉ2ं3 नै। आ कारा ँॉ288त आ अँॉ288तमे  अ क बाद िब कारी क ँॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँॉ3षंँॉ399ोफीक ँॉ2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँॉ2ृृ फॉँॉ288टक  तकनी की ँॉ288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँॉ3षंकृत ँॉ2इृप \nऽ अवँॉ39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँॉ3इ।नी आ उँॉ2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ (उँॉ2छंचारणमे लोप रिहते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n81 \n \nअिछ)। मुदा  अपोँॉ3षंँॉ399ोफी सेहो अंँॉ39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँॉ2इषँॉ3छषच मे शँॉ292दमे जतए  एक र ँॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँॉ2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँॉ3षंँॉ399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँॉ2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँॉ2इृपँॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n82 \n \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शँॉ292 द क संग जखन कोनो िव भिँॉ2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँॉ28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँॉ2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँॉ28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n83 \n \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँॉ3इ3क  सूचीमे देल िवक ँॉ298पमेसँ लँॉ3छ3गुएज एडीटर  ँॉ32ृारा  कोन  ँॉ2इृप चुनल जेबा क चाही : \nबोँॉ298ड कएल ँॉ2इृप ँॉ39।ाँॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n84 \n \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुँॉ2इृष ), वाली (ँॉ3षं ँॉ2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवँॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािँॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिँॉ288ह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n85 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n86 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँॉ3इ3 जँॉ2ं3कँॉ3इ3 / \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n87 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँॉ288ह / दयिँॉ288ह दिइg।ुुह / दैिँॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवँॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँॉ288ह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n88 \n \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँॉ3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n89 \n \n१००. िनइgआु। - िनँॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n90 \n \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n91 \n \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँॉ2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँॉ3इ8  \n१५०. चरचा  चचँॉ3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n92 \n \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  (वाँॉ2छषयक अंितम शँॉ292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँॉ3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n93 \n \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँॉ2ंंिह ( पँॉ32ंमे ँॉ39।ाँॉ333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँॉ288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  (उँॉ2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँॉ288ह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँॉ288ह / करेलिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n94 \n \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँॉ2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँॉ288ह / होएतिँॉ288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँॉ3छषका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँॉ2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँॉ288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n95 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँॉ288टक कमीक  ँॉ32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n96 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँॉ288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँॉ3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3 \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n97 \n \n२५३.कोना/ केना/ कँॉ288 ना /कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँॉ288ह / कएलिँॉ288ह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँॉ288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँॉ2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँॉ288तमे िबका रीक  ँॉ2इ2योग उिचत नै/ अपोँॉ3षंँॉ399ोफीक  ँॉ2इ2योग फाँॉ288टक  तकनीक ी ँॉ288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँॉ39।ह \n(िबकारी) क ँॉ2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिँॉ288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n98 \n \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँॉ28ंँॉ28ंव ,( तीन अँॉ2ृ2रक  मेल बदला पुनँॉ2इंिँॉ2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँॉ28ंव आिद। महँॉ28ंँॉ28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँॉ2ृंँॉ3इृ आिदमे  ँॉ2ृं संयुँॉ2छषतक कोनो आवँॉ3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n99 \n \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँॉ2ृंँॉ3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँॉ288तरँॉ3इृँॉ3ष3ँॉ399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पँॉ2ृइा ँॉ2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँॉ3ष।यवहार शँॉ292दक  अँॉ288तमे मा ँॉ2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n100 \n \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राँॉ3ष3ँॉ399ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n101 \n \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n102 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n103 \n \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पि/gध55काक सभटा पुरान अंक /g40शेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी /gध65पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n104 \n \nिवदेह ईअंक ५० पि/gध55काक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आग/gड़6ड़क अंक ५० पि/gध55काक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िच/gध55कला आ िच/gध55  /िमिथला िच/gध55कला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली ि/gध70वज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/ \n७.िवदेह मैिथली जालवृ/gध54 ए/gड़शऽीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/ \n८.िवदेह मैिथली सािह/gधई4य अं/gड़शऽेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/ \n९.िवदेहक पूव/gड़6ऽ-/gध65प \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/ \n१०.िवदेह इंडे/gध70स  :   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n105 \n \nhttp://videha123.blogspot.com/ \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/ \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़/gध5धर ) जालवृ/gध54 (/gधशधलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/  \n१३. िवदेह:/g40शेल : मैिथली /g40शेलमे: पिहल बेर िवदेह /gड़ध5ारा \nhttp://videha-braille.blogspot.com/ \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/ \n१५. िवदेह  /gध6धथम मैिथली पाि/gध5धक ई पि/gध55का मैिथली पोथीक आक/gड़65इव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/ \n   \n१६. िवदेह  /gध6धथम मैिथली पाि/gध5धक ई पि/gध55का ऑिडयो आक/gड़65इव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/ \n१७. िवदेह  /gध6धथम मैिथली पाि/gध5धक ई पि/gध55का वीिडयो आक/gड़65इव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/ \n१८. िवदेह  /gध6धथम मैिथली पाि/gध5धक ई पि/gध55का िमिथला िच/gध55कला, आधुिनक कला आ िच/gध55कला \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/ \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकि/gध6धय जालवृ/gध54 (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/ \n२० ./gध57ुित /gध6धकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/ \n२१.http://groups.google.com/group/videha    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n106 \n \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/  \n२३.गजे/gधईई/g406 ठाकुर इ डे/gध70स  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gड़04ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group. \n२८. िवदेह मैिथली ना/gड़ई4य उ/gधई4सव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/  \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/\n   \n३०. मैिथली िफ/gधशई/gधश4स  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/  \n३१.अनिच/gधईईहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/  \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/\n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/\n \n३४. िवहिन कथा \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n107 \n \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/ \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/\n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/\n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/\n  \n  \n \n \n महजgएँ्जgएँ्वपूणजgूऎई सूचना: The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOA D AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/\n  \nhttp://videha123.wordpress.com/   \nhttp://videha123.wordpress.com/about/    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n108 \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क ि/gध6धंट सं/gड़04करण : िवदेह-ई-पि/gध55का (http://www.videha.co.in/) क चुनल \nरचना सि/gधश4मिलत।  \nसजgए9्पादक : गजेजgएँँजg्।ऎ ठाकुर।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-publication.com  \n or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािह/gधई4य आ/gधईईदोलन  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ejo ur nal   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह '१४ ३ म अंक ०१  िदस/g294बर  २०१ ३ ( वष/g361 ६ मास  ७२ अंक  १४ ३)\n  \nम ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N 2 2 2 9 - 5 4 7 X  V I DE H A  \n109 \n \n \n(c)२००४-१३. सव/gड़65िधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- /gध6धथम  मैिथली पाि/gध5धक ई -\nपि/gध55का ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश मंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार \nझा, राम िव लास साहु आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार झा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला-\nसइg।9जपादन : इg।घठयोित झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-अइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - \nनाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। सइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- \nिवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/gध6धकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/gड़6ऽ उ/gध54रदािय/gधई4व लेखक गणक म/gधई7य छि/gधईईह ) \nggajendra@videha.com \n क/gध4ड़ मेल अटैचमे/gधईड़टक /gध65पम/gध4ड़ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/gड़7ऽटमे पठा सकैत छिथ। रचनाक संग \nरचनाकार अपन संि/gध5ध/gधश0त पिरचय  आ अपन /gड़04कैन कएल गेल फोटो पठेताह , से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई \nरचना मौिलक अिछ, आ पिहल /gध6धकाशनक हेतु िवदेह (पाि/gध5धक ) ई पि/gध55काक/gध4ड़ देल जा रहल  अिछ। मेल /gध6धा/gधश0त होयबाक बाद \nयथासंभव शी/gड़शध ( सात िदनक भीतर) एकर /gध6धकाशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' /gध6धथम मैिथली पाि/gध5धक ई पि/gध55का अिछ  \nआ ऐमे मैिथली, सं/gड़04कृत आ अं/gड़शऽेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना /gध6धकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पि/gध55काक/gध4ड़ /gध57ीमित \nल/gड़50मी ठाकुर /gड़ध5ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/gध4ड़ ई /gध6धकािशत कएल जाइ त अिछ।  \n(c) 2004-13 सव/gड़65िधकार सुरि/gध5धत। िवदेहमे /gध6धकािशत सभटा रचना आ आक/gड़65इवक सव/gड़65िधकार रचनाकार आ सं/gड़शऽहक/gध54/gड़65क लगमे \nछि/gधईईह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः /gध6धकाशन िकंवा आक/gड़65इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक हेतु ggajendra@videha.com  पर \nसंपक/gड़6ऽ क/gध65। एिह साइटक/gध4ड़ /gध6धीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/gड़0धम ि/gध6धया /gड़ध5ारा िडजाइन कएल गेल । \n                                                      िसिँॉ32षरँॉ3षंतु  \n \n ","size_mb":0.58,"has_text":true},"Videha 144.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 144.pdf","name":"Videha 144.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361 ६ मास ७२ अंक १४४)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n \n                                                         \n \n निढ़या भुकैए हमर घराड़ीपर \n( गजल संअgआझूह ) \n \nजगदानअg्88द  झा ‘मनु’ \n \n \n                                               \n                          ूईइआलुित   ूईइ6इकाशन  \n \n \n \n  \n  \n  \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n \n \n \n \n \n \n/tm_ja\n●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /tm_ja۩۞۩ tm_ja ●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /tm_ja \n                                    \nसमपअgआँूण  \nई “ निढ़या भुकैए हमर घराड़ीपर”  सादर समिपूई361त  अिछ हुनक सबहक ूईइआलीचरण  कमलमे जे अपन मािट पािनसँ दूर होएबाक \nिबछोह अपन करेजमे समटने छिथ। \n/tm_ja\n●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /tm_ja۩۞۩ tm_ja ●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /tm_ja \n \n \n  \n \n                          \n \n                                   \n \n \n \n                                             ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \n \nदू आखर  \nआदरणीय रिसकजन सादर ूईइ6इणाम।  अपनेक हाथमे हमर  कोनो तरहक ई  पिहल  पोथी अिछ। हमरा हेतु ई हािदूई361क  हखूई361क  गूईइ90प  \nअिछ। नीक बेजाए केहेन से तँ आब अपने लोकिन कहब। जेनाकी अपने सभ जनैत छी गजल मने ूईइ6इेम , ूईइ6इेम  मने जीवन, आ \nएिहठाम हमर ूईइ6इेम  अथूई36आत  हमर जीवन िमिथलाक मािट पािनसँ अिछ। एिह संूई391हमे हम िमिथलाक मािट पािनसँ सरोकार रखैत \nिवषयबूई30छतु परसने छी। समाजक िूई30छथित  देखाबैक ूईइ6इयास  केने छी। कोनो रचनासँ जँ िकनको मोनकूईइछ3 ठेस पहुँचिन तँ हम ूईइआइमाूईइ6इाथी  \nछी अूईइॉॉयथा   निह लेब, ई माूईइआआ  संजोग अिछ। \nहम गजलक ओूई30छताज  निह, माूईइआआ  एकटा िवूई3इछािधूई361 छी। गजल ूई301याकरणक  वा गजल िनयमाबलीक पूणूई361 एवं शुूई3इ0  ूईइआ3ान  िसखैक इूईइलछछुक , \nिवूई3इछािधूई361, शोधकतूई36आ  आ रािसकजनसँ आूई391ह  जे ओ सभ अनिचूईइॉॉहार  आखर (http://anchinharakharkolkata.blogspot.com \n) \nूईइ9इलॉगक  अूईइॉलूईइ9आयन  आ मनन करिथ। हम अपन अपूणूई361 गजलक ूईइआ3ान  संगे अपनेक समूईइआइ  उपिूई30छथत  छी तँए एिह संूई391हमे बहुत रास \nवािणूई361क  आ ूई301याकरण  सूईइ9छबिूईइॉॉधत  दोख भऽ सकैए। आशा अिछ अपने सभ कोनो तरहक गलती लेल अूईइआ3ानी  जािन ूईइआइमा  करैत हमरा \nसूिचत करब जािहसँ हम अपन अूईइआ3ानताकूईइछ3  दूर कए आगूसँ अपनेक सेवामे आओर  शुूई3इ0  आ नीक गजल ूईइ6इूई30छतु त  करब। \nहमर सािहूईइॉछयक  बएस कोनो बेसी निह भेलए।  िवूई3इछाथूई36ॉ  जीवनमे किवता लेखनमे ूईइ6आिच  छल मुदा गृहूई30छथ  जीवनमे सभटा िबसरा \nगेलहुँ। अूईइल0टूबर  २०११, ूईइआली  गजेूईइॉॉूईछ06  ठाकुरजी िवदेह ूई391ुपसँ जोड़लिन, आ ओतएसँ हमर सािहूईइॉछयक  जीवन शुूईइ6आ  भेल। िवदेहपर सभकूईइछ3 \nनीक-नीक िलखैत देख कए हमरो िभतरक मरल सािहूईइॉछयक  िसनेह बाहर िनकलल, दू-तीनटा किवता िलख िवदेहक देबाल पर \nदेिलयै। पाठकक वाह-वाही पिढ़ नीक लागल। आगू  िलखैक ूईइ6इेरणा  भेटल। संगे अपन किवताकूईइछ3 िवदेह ई-पूईइआआपर  छपल देख आओर \nखुशी भेटल। मुदा हमर मैिथली भाषाक पूईइआइ  बूई3ॉ6ड  कमजोर छल, एखनो अिछए। नवूईइ9छबर  २०११ मे गुूईइ6छबर  आशीष अनिचूईइॉॉहारजी  \nिवदेह ूई391ुपकूईइछ3 आिशवूई36आदे भेट भेलाह आ ओिहठामसँ हुनक मागूई361दशूई361नमे  शुूईइ6आ  भेल हमर गजल आ मैिथली िलखैक याूईइआआा।  ओकर बादक \nसभ िकछु अपने लोकिनकूईइछ3 समूईइआइ  अिछ। हमर जीवनमे सािहूईइॉछयक  कोनो जगह अिछ तँ ओिह लेल हम आभारी छी मागूई361दशूई361 क  ूईइआली  \nगजेूईइॉॉूईछ06  ठाकुर जीकँ, गुूईइ6छबर  ूईइआली  आशीष जीकँ, िवदेह ूई391ुपक  िमूईइआआमंडलीक  आ समूई30छत  पाठक लोकिनक िजनक मागूई361दशूई361न  आ ूईइ6इेरणाक  \nबलसँ अिजूई361त  पूजीकूईइछ3 हम एिहठाम परसने छी। \nअपने िसनेहक आशमे \nजगदानूईइॉॉद  झा ’मनु’ \nूई391ाम  पोूई30छट - हिरपुर डीहटोल,  मधुबनी \nई-मेल – jagdanandjha@gmail.com \n \n  \n                                            ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \n \n \n \n \n                                  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nूई3ॉ9म  \n \n१ सँ ३६ गजल, सरल वािणूई361क  बहर \n३७ सँ ४१ गजल, समान वणूई361वृत   \n४२ सँ ४४ गजल, बहरे मुतकािरव  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \n४५ गजल, बहरे मुतदािरक \n४६ सँ५१ गजल, बहरे रमल \n५२-५३ गजल, बहरे रजज \n५४-५६ गजल, बहरे हजज \n५७ गजल, बहरे मुूईइॉॉसरक  \n५८-५९ गजल, बहरे मुशािकल \n६० सँ ६२ गजल, बहरे असम \n६३ सँ ६५ गजल, बहरे खफीक \n६६-६७ गजल, बहरे सलीम \n६८-६९ गजल, बहरे जदीद \n७०-७२ गजल, बहरे कलीब \n७३ गजल, बहरे कबीर \n७४ गजल, बहरे हमीद \n७५ गजल, बहरे सरीअ  \n७६ गजल, बहरे मुजूई30छसम  वा मुजास  \n७७ सँ ८७ बाल गजल \n८८ सँ ९४ भिूईइल0त  गजल \n९५-९६ हजल \n९७ बहरे कलीब \n९८ माूईइआआा  ूई3ॉ9म - २१२२-२१२२-२१२२-२१२ \n९९ बहरे मुतकािरब \n१०० ओ १०१ सरल वािणूई361क  बहर \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n1 \n \nसिसनेह संूई391ह  अहूई363क  हाथमे पसरल जे \nअहूई363क  लेल परसलहुँ मोनमे िनखरल जे \n \nिसनेह हमर सभटा िमिथलाक मािट पािनसँ \nकरेजासँ िनकिल कऽ कागजपर उतरल जे \n \nनिह ूईइआ3ान  बुिूई3इ0  सािहूईइॉछयक  िशूईइआइा  िकछु पएलहुँ      \nई  सभ आशीष गुूईइ6छवरकूईइछ3 अिछ चतरल जे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \n \nहमर अूईइ9ॉपूईइआ3ानसँ पिरचय अहूई363  कराएब   \nिूईइ6इय  पाठक अपने पिढ़ गलती पकड़ल जे \n \nसमेटत ’मनु’ एक एक अनमोल िसनेहकूईइछ3 \nहमर ूईइ6इित  करेजासँ अपनेक  झहरल जे \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n2 \nभाइ आब हमहूँ   िलखब अपन फूटल कपारपर \nजेना ई  भात-दािल तीमन ओकर उपर अचारपर \n \nसोन सनक घर-आँगन  ूई30छवगूई361 सन हमर पिरवार \nछोिड़ एलहुँ देश अपन  दू-चािर टकाक बेपारपर \n \nकिनको आटा निह एगो जूई363ता  निह करछु कराही निह \nनून-िमरचाइ आिन लेलहुँ सभटा पूई3ल3च -उधारपर \n \nिचूईइॉॉहलक  नै केओ नै जानलक टूअर बिन रहलहुँ \nगेलहुँ ई अपन मािट-पािन छोिड़ दोसरक ूई3इआारपर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \n \nहम कमेलॱ घर ओ भरलक हमर खोपड़ी खािलए \nआब बैसल ’मनु’ कनैए   बरखामे चुबैत चारपर \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२१) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n3 \nनिढ़या भुकैए हमर घराड़ीपर \nकुकूर सुतैए हमर दुआरीपर \n \nगामक पिनगर भात छोिड़ कऽ एलॱ \nछी पेट पोसने मासक उधारीपर \n \nजे िकछु कमेलॱ हाथ-पएर तोिड़ कऽ  \nसूई363झे राित खचूई361 भेल छुूईइलछछे ताड़ीपर \n \nबचेलॱ बखूई361 भिर पेट कािट-कािट कऽ  \nगमेलॱ गाम जे आबक सबारीपर \n \nछोूईइ6छ  आनक आशा अूईइ90पन  बसाऊ यौ \nघुिर आउ ’मनु’ सोनसन बाड़ीपर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१४) \n \n \n4 \nिकूई30छत -िकूई30छतमे िजनगी िबताबै लेल मजबूर छी \nमािट पािन छोिड़ अपन  िकएक एतेक दूर छी \n \nआबै जाए जाउ घुिर-घुिर अूईइ90पन -अूईइ90पन  घर \nघरमे रोटी नै रखने माछ-भात भरपूर छी \n \nितमन-तरकारी बेच-बेच कूईइ6छ  नै गुजारा यौ \nघुिर आऊ अूईइ90पन  गाम एतुका अहूई363  हजूर छी \n \nपरदेशमे कतेक िदन रहब बिन पड़बा \nअूईइ90पन  घर आऊ एतएकूईइछ3 अहूई363  तँ गूईइ6आर  छी \n \nअपन लोकक मन-मनमे ’मनु’ अहूई363  बसुयौ \nपरक ूई3इआािरपर  बनल िकएक मजदूर छी \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \n \n5 \nसोना भसल जाइए जुिन कूई363टीकूईइछ3 पकूईइ6आ  \nछोिड़ अपन भाषा निह खरूई363टीकूईइछ3 पकूईइ6आ  \n \nदोसर घर धेने  भेटत निह ओ िसनेह \nछोिर आनक बोझ अपन आँटीकूईइछ3 पकूईइ6आ    \n \nआदी कालसँ अपन िशूईइआइा  लेने िवूईइआॉ  अिछ \nनवीनताकूईइछ3 धारमे निह कूई363टीकूईइछ3  पकूईइ6आ    \n \nसंपूई3ॉइ  हमर संूई30छकृित  मधूर भाषा अिछ \nलात मािर टूई33छाकूईइछ3 अपन खूई363टीकूईइछ3 पकूईइ6आ  \n \nछोिर िदूईइ9ॉली  मुंबई घुिर आऊ अूईइ90पन  घर \nआब  दरभंगा मधुबनी  रूई363टीकूईइछ3 पकूईइ6आ  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१६) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n6 \nबाबा पोखिरकूईइछ3 रौहक की कही \nबहुत कचोटैए   गामक  दही  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \nअशोक ठािढ़सँ कूिद पोखिरमे \nजाइठ छुिब कोना पािनमे बही \n \nबनसी बनाबी कोना नूका कए \nपूूईइ9ॉली  बनाबै लेल काटी खरही \n \nछीन कऽ नानी हाथक मटकूरी \nछोट-छोट हाथसँ छाूई33छी  मही \n \nजखन अबैत गामक इआद \nकिन-किन कऽ हम नोरेमे बही \n \nसभ सुख रिहतो परदेशमे \nमािटक िबछोह कते हम सही \n \nमैरतो ’मनु’ सभ सुख छोिर कऽ  \nिमिथलाक मािटपर हम रही \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n7 \nनिह हम कागजक आखर जिन पएलहुँ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \nनिह केकरो करेजमे  हम सिन  पएलहुँ  \n \nआब के पितयाएत हमर मोनकूईइछ3 किनको \nहम तँ निह केकरो अपन बिन पएलहुँ  \n \nिबन पािनक गित जेना माछक होएत छैक  \nओहे गित हमर  हम निह किन पएलहुँ  \n \nअूईइ90पन  घर छोिड़ कऽ परदेश जा बसलहुँ \nसुूई3ॉइर  यािद छोिड़ निह िकछु अिन पएलहुँ     \n \nबरख-बरख हम रहलहुँ परदेशमे \nओकरा तँ ’मनु’ अपन निह मिन पएलहुँ  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१७) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n8 \nजाित पाितपर आब हम निह लड़ब यौ \nहम मैिथलपुूईइआआ  िमल कऽ आगू बढ़ब यौ \n \nअपन  मािट पािनपर आब जीयब हम \nूईइ6इाण   अूईइ90पन  छोरब वचन नै तोरब यौ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \n  \nबाहर बहुत छैक दूध मलाइ  राखल \nमड़ुआ रोटी नून लेल सभटा छोरब यौ  \n \nखून पसीनासँ अूईइ90पन  धरती पटाएब \nमेहनतसँ सोना उपजा कए  रहब यौ \n \nिबसरल मान सूईइ9छमान  फेरसँ जगाएब \nदुिनआक नूईइल0शामे ’मनु’ फेरसँ उठब यौ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१६) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n9 \nबूझलक नेता ई  जनता पाकल अिछ \nआम जनता तँ सिदखन भागल अिछ \n \nबचल छै गाममे बूढ़ पुरान आ बूईइलछचा  \nकिबलाहा सभ ूईइ6इदेशमे पागल अिछ \n \nखेत बनल छै परती घर सुनशान \nसूतैत िपचपर सभ अभागल अिछ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \nिपया िवरहमे वौराएल नब किनयूई363  \nकिन किन सगरो देह सुखायल अिछ \n \nजागू जनता जनादूई361न  आबो हक जानू \nभगाबू ओकरा जे नेता िबकायल अिछ \n  \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१५ ) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n10 \nहमर कमाइ कोन कोनामे परल अिछ \nमंूईइआआी  घरमे बैमानीक सोना गरल अिछ \n \nगरीब बिन गेल आइ जूईइ9इबहकूईइछ3 बकरी \nिचकबा धिनकाहा गामे गाम फरल अिछ \n \nडाका परै परोसमे जँ सुतलॱ िनचैनसँ \nई िनूईइआ6य  बुझू आूईइॉछमा  हमर मरल अिछ \n \nढॲगी भूईइल0तकूईइछ3 निह िनकलै ूईइ6छपैया  दानमे \nभिर थारी लेने खंड माछक तरल अिछ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nशहर निह ’मनु’ गाम गामकूईइछ3 चौकपर \nमनुूईइल0खसँ सिज शराबखाना भरल अिछ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१६) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n11 \nिमिथला राज अिभयानमे समूई361िपत  शहीद सभकूईइछ3 ूईइआलधा  सुमन - \n \nखूनसँ िभजलै धरती  िमथला बनबे करतै \nआब जोड़ लगाबए िकयो झंडा गरबे करतै \n \nसुनू बिलदानी सुनू शैनानी आब िदन दूर नै \nिवूईइआॉक  नूईइल0शामे िमिथला राज चमकबे करतै \n \nकतबो चलतै बम िनकलै चाहे हमर दम \nूई3ॉ9ूई36छित  बढ़ल आगू आब जुिन ई ूईइ6छकबे करतै \n \nबहुत सहलहुँ सभ सहबै नै आब ककरो \nसोिनतक िहलकोरसँ दुूई30इमन  मरबे करतै \n  \nएक खूनक बूंदसँ सए बिलदानी जूईइॉॉम  लेतै \nअपन अिधकार लेबै लेल ओ लड़बे करतै      ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n12 \nहम चान लेबैलए बढ़लॱ अहूई363  रोकब तैयो तारा लेबै \nमैिथलकूईइछ3 बढ़ल डेग निह ूईइ6छकत  आब जयकारा लेबै \n \nिमिथलाराज मँगै छी हम भीखमे निह अिधकार बूिझ \nचूईइ9छपारणसँ दुमका निह देब िकशनगंज  तँ आरा लेबै \n \nछोरलॱ िदूईइ9ॉली  मुंबई अमृतसर सूरतकूईइछ3 िबसरै छी \nअपन धरतीपर आिब निह केकरो सहारा लेबै \n \nगौरब हम जगाएब फेरसँ ूईइ6इाचीन  िमिथलाक शानकूईइछ3 \nिवूईइआॉ  मंचपर एकबेर  फेर पूणूई361 िमिथलाक नारा लेबै \n \nउठू ’’मनु’’ जयकार कूईइ6आ  अपन भीतर िसंघनाद कूईइ6आ  \nफेरसँ िनूईइआ6य  कए सह सह अवतार िबषहारा लेबै       \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२२)   \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \n \n \n13 \nकेहन-केहन दुिनयूई363    केहन-केहन रंग एकर \nिकयो हँसैए िकयो कनैए िकयो झूमैए संग एकर \n \nिकयो मरैए दूधक ूई3इआारे िकयो भूई363गमे डूबल अिछ \nबुिझ निह पएलहुँ आइतक किनको ढंग एकर \n \nपथैत िचपड़ी लूई3आ0मी  देखलॱ कुबेड़ चराबिथ पाड़ी  \nगंगा-यमुना पािन भरैत की हमहूँ छी अंग एकर \n \nभोट मूई36छगे पोहला पोहला कऽ गदहोकूईइछ3 बाप बना कऽ \nिजतैत देखु िगरगीट जकूई363  बदलैत रंग एकर \n \n’मनु’ छल कािरझाम िचूईइॉॉहार  बनोलिूईइॉॉह  अनिचूईइॉॉहार  \nघड़ी-घड़ीमे बदलैत देखू  आब तँ उमंग एकर \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२०) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n14  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \nूईछ10ूईछ16ाचारकूईइछ3 ठेका आजुक सरकार लेने \nकारी ूईइ6छपैयाक  करमान धमूई36आचार  लेने \n \nबोगला भगत छै बैसल घाट-घाटपर \nखून िपबैक लेल तैयार हिथयार लेने \n \nकतूई361ूई301य  िबसरल अिछ िमिडया समाजमे \nनीक बेजाए छोिर कमाऊ समाचार लेने \n \nूईइ6इेमक  भाषा िसमैट गेल अिछ पाइ तक \nपाइ  अिछ एक दोसरसँ सरोकार लेने \n \nसुनलॱ कोयला दलालीमे मुँह कारी हैछै \n‘मनु’ सगरो कारी छैक िमूईइॉआया  ूईइ6इचार  लेने \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361 - १६) \n15 \nनीक नीक लोकक ई केहन काज अिछ  \nबेटा बेचैत नै किनको िकए लाज अिछ  \n \nमायाक मिहमा सगरो पसरल अिछ  \nजतए देखू आब ूईइ6छपैयाक  राज अिछ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \nधमूई361 िनकलैत अिछ पाखूईइॉ3डमे बोिड़ कऽ \nनवका  आइ  केहन एकर शाज अिछ  \n \nबैमानी शैतानी िबूईइलछचेठाम  पोसाइ छैक  \nशुूई3इ0ाक  जीवनमे तँ खसल गाज अिछ  \n \nअपन बड़ाइमे ’मनु’ बुड़ाइ कहै छी  \nमाथक बनल केहन नव ताज अिछ  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361 - 15) \n \n \n \n \n16 \n \nआइ  कािूई33छ  तँ राजनीितक बाजार बहुत गमूई361 अिछ \nदेखू नेता सभक हाल बनल कतेक  बेशमूई361 अिछ \n \nचानन िटका लगा कए बनल बड़का-बड़का भूईइल0त  \nनिह पुछू एिह संसारमे केने कतेक कुकमूई361 अिछ \n \nअिछ जे कमूई361योूई3इ0ा  धीर बीर ओ कतए बजैत अिछ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \nचुूईइ90प  भऽ  करैत सिदखन अपन-अपन कमूई361 अिछ \n \nभैूईइ9आयारी  आ सूई3इइावना  ई तँ सबसँ बड़का ूईइ6इेम  अिछ \nजे लडाबए एक दोसरसँ ओ निह कोनो धमूई361 अिछ \n \nहम छी मैिथल आन नै ’मनु’ कोनो हमर धमूई361 अिछ \nसपनोमे  जँ ितयागी  ई सभसँ बड़का अधमूई361 अिछ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२०) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n17 \nघर-घर रावण  आइ  बसल अिछ \nसौभाूईइलइयक  सीता कतए भसल अिछ \n \nकरेजाक िसनेहक मोल रहल नै \nसभक िपआर पाइमे फसल अिछ \n \nकतूई361ूई301य  बोध िबसरा गेल सभतिर   \nूईछ10ूईछ16ाचारमे सभ िकयो धसल अिछ \n \nबैमान बैसल अिछ राजगूई319ीपर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nइमानक मीटर कते खसल अिछ \n \nदेश समाज ’मनु’ निह कुशल आब \nजमाए बनल आतंकी असल अिछ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१४) \n18 \n \nहाथीक दूई363त  देखाबैकूईइछ3  आर नुकाबै कूईइछ3 छै आर \nनेताकूईइछ3  कहैक गूईइ90प  छै आर बनाबैकूईइछ3 छै आर \n \nकेलक भोज नै दािल बूई3ॉ6ड  सुड़के ई बूझल \nभोज करैक बात आरो छैक देखाबैकूईइछ3 छै आर \n \nदोसरकूईइछ3 फटलमे टूई363ग  सभ  िकयो अड़ाबै छै \nफाटल अपन साबूई361जिनक  कराबै कूईइछ3  छै आर \n \nसासुरकूईइछ3 मजा बहुते होइ छै सभकूईइछ3 बुझल \nकिनयूई363  सूईइॉॉग  सासुरमे मजा सुनाबैकूईइछ3 छै आर \n \nभाइ धनक गौरब तँ गौरबे  आूईइॉॉहर  रहै छै   \nमोट ूईइ6छपैया  जखन बाप जे पठाबैकूईइछ3 छै आर   \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n19 \nहम बिन गेलहुँ आूईइॉॉहर  कूईइॉॉहा  राज करैत अिछ \nअूईइआ3ानी  बिन रहलहुँ भाग हमर जड़ैत अिछ \n \nके चलबैए गोली कएकर सीना छलनी होइए \nकतहुँ देखू हाथ हमरे  सभतिर  लड़ैत अिछ \n \nिबनु अूई3ॉइकूईइछ3 सभतिर जनता भूखे सुतैत अिछ \nगोदाममे भरल अूई3ॉइ  एखनो खूब सड़ैत  अिछ \n  \nसभक घरमे  ई हड़ हड़   खट खट हैते छैक  \nबेटी साउस किहयो नै पुतौह िकए मरैत अिछ \n \nझूठ कहब झूठ सुनब सूईइॉछयसँ सभ भािग गेलै \nसूईइॉछय  कहक मोल ’मनु’ गदहा बिन भरैत अिछ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१९) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \n20 \nघर घरमे चूई31इू िपजाबैत देखलॱ \nनेनाकूईइछ3 तमाकुल चूनाबैत देखलॱ   \n \nबेगरता िनकािल कऽ आजुक घड़ीमे \nनीक नीककूईइछ3 ठूईइछ3गा  देखाबैत देखलॱ \n \nमोनक दोख मोनेमे नूका कऽ सभटा \nकपटसँ करेज लगाबैत  देखलॱ \n \nिदयादक फसादमे अपने मोलमे \nघरमे िधया पुता नुकाबैत देखलॱ \n \nपाइकूईइछ3 जमाना छै पाइकूईइछ3 िहसाबमे \nपािनमे मनुूईइल0खता  डूबाबैत देखलॱ \n \nनै रिहगेल मोल ूईइ6इेम  आ िसनेहक  \nूईइ6इेमकूईइछ3 डबरामे बहाबैत   देखलॱ \n \n’मनु’ मन कोमल सिह निह सकलॱ \nिकए माएकूईइछ3 नोर खसाबैत देखलॱ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१४)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n21 \nकान नै अपन  देखब  कौआ िखहारब \nकहू कहू कोना अहूई363  िमिथला सुधारब \n \nघोघ तर किनयूई363  कोठी तरहक माछ \nमोन होइतो कहू िकयो कोना िनघारब \n \nलागल आिग जीवनक  िमझाएब कोना \nकी िजनगी भिर खड़ेल खड़े पजारब \n \nकिहयो तँ  बसब आ ककरो बसाएब \nभटकैत सीथ कतेक आरो उजारब \n \nपािन केखनो ’मनु’ िपयासलोकूईइछ3 पीएब     \nकी बिन बकलेल मािटपर टघारब \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१५) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n22  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nमनुूईइल0खक  एिह दुिनयूई363मे कोनो मोल निह रहल \nहमरा लेल केकरो लग दूटा बोल निह रहल \n \nबजाएब  कतए ककरा  सभटा साज टूिटगेल \nछल एकटा फूटल ओहो आब ढोल निह रहल \n \nसभतिर घुमैत अिछ   मनुूईइल0खक  भेषमे हुड़ार \nनुकाबै लेल ओकरा लग कोनो खोल निह रहल   \n \nराितक भोजन ओिरआनमे माएक मोन अधीर \nछल हमर बाड़ीमे एकटा से ओल निह रहल \n \nहँसैत आ मुूई30छकाइत  रहए जतएकूईइछ3 सभलोक  \nिमिथलाक गाममे ’मनु’ आब ओ टोल निह रहल \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361 - १९) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n23 \nसभिकयो दुिनयूई363मे िकएक आँिख चोराबै छैक   \nमूई363िग  निह िलए िकयो तूईइछ3 सभिकछु नुकाबै छैक   \n \nगरीबी भेलैक बहुते केहन ई ूई301यब ूई30छथा  छैक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \nगरीबी निह सरकार गरीबेकूईइछ3 मेटाबै छैक  \n \nसाउस भेली सरदार गलती निह हुनकर  \nजतए ततए िकएक पुतोहुकूईइछ3 जड़ाबै छैक  \n \nजतेक ददूई361 बेटामे  बेटीयोमे ओतबे सभकूईइछ3  \nबेटा िबकाइ िकएक बेटीकूईइछ3 सभ हटाबै छैक  \n \nदुिनयूई363क  रीत एहन ’मनु’कूईइछ3 नै सोहाइ छैक  \nखोपड़ीमे रहए जे  सभक घर बनाबै  छैक   \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८)      \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n \n24 \nअनकोसँ सूईइ9छबूईइॉॉध  जोड़ाबै छै पाइ \nछोटकाकूईइछ3 बड़का बनाबै छै पाइ  \n \nफूिसयो िबकाइ छै मोलेमे आइ तँ   \nसतकूईइछ3 सभतिर नुकाबै छै पाइ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \nूईइआ3ानक  किनको मोल निह रहल   \nूईइ6इवचन  सभटा सुनाबै छै पाइ  \n \nनिह माए बाबू निह भाइ बिहन \nदुिनयूई363मे सभकूईइछ3 कनाबै छै पाइ  \n \nिचूईइॉॉहार  नै अनिचूईइॉॉहार  एिहठाम  \n’मनु’ आइ सभकूईइछ3 हँसाबै छै पाइ  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१३)     \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n25 \nमारी माछ निह ऊपछी खूईइआछा  \nभिर समाज घोड़नकूईइछ3 छूईइआछा  \n \nपरचूई3इ6  बनल जनता छी \nखाइ छी गरदिनपर कूईइआछा  \n \nकूई36छकोड़  िबएल केूई36छकड़े खए \nभय गेल देशक लूईइआछा  लूईइआछा  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \nसगरो  नूई363घल  जाइत अिछ \nछन छन मरीयादाकूईइछ3 हूईइआछा    \n \nरहब भरोसे कतेक ’मनु’ \nभेटे एक िदन हमरो भूईइआछा    \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-११) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n26 \nसुरशाक मुँह बेएने महगाइ मारलक  \nबरख-बरखपर पािब  बधाइ मारलक  \n \nछलहुँ भने बड़ नीक  िबन बूईइॉॉहले कतेक  \nगोर-नार किनयूई363  संगक सगाइ मारलक  \n \nझूठक रंगमे डूिब जीिबतहुँ कतेक िदन  \nरंग हटैत  देरी झूठक बड़ाइ मारलक  \n \nसुिध िबसिर कए सभटा िनसामे बहेलहुँ  \nिदन राित पीया कए गाम गमाइ मारलक  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \nभौितक सुखमे डूबल ’मनु’ सगरो दुिनयूई363  \nजतए ततए फरजीकूईइछ3 उघाइ मारलक      \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१७) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n27 \nसभकूईइछ3 हम किर सूईइ9छमान  सभ बुझैत अिछ गदहा \nसभकूईइछ3 गूईइ90प  हम सुनै छी सभ कहैत अिछ गदहा   \n \nसभतिर मचल हाहाकार मनुूईइल0ख  खाए  गेल चाड़ा  \nूईछ10ूईछ16ाचारमे डूिब  आइ  देश चलबैत अिछ गदहा \n \nनवयुवक फँसल भमरमे   साधु करए कबूई3ॉ6डी  \nदेखू गूई363धी  टोपी पिहर िकछु कहबैत अिछ गदहा \n \nभगवा चोला पिहर-पिहर आँिखमे झूईइछछकै िमरचाई \nधमूई36आचार  बनल बैसल    धमूई361 बेचैत अिछ गदहा \n \nजंगल बनल समाजमे  सोिनतसँ िभजल धरती \nशेर सगरो पड़ा गेलै  चैनसँ सूतैत अिछ गदहा \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२०) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n28 \nगीत आ गजलमे अहूई363  ओझराित िकएक छी \nहुए मैिथलीक िवकास अंसोहाित िकएक छी \n \nपरती परूई363त  जतए कोनो उपजा नै होइ \nतीन फसल ओतएसँ फरमाित िकएक छी \n \nजतए सह सह िबूईइलछछू आ सूई363प  भरल होइ  \nओतए िबना नोतने अहूई363  देखाित िकएक छी \n \nअपन चटीएसँ नै   फुरसैत भेटे अहूई363कूईइछ3 \nिसलौटपर माथ फोिर कऽ औनाित िकएक छी   \n \nआँिख पथने बरखसँ अहीँक रूई30छता  तकै छी \nूईइ6इाणसँ बेसी ’मनु’ मनकूईइछ3 सोहाित िकएक छी     \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361- १७) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \n \n29 \nिकछु एहन काज करब हमहूँ \nनै फोटोमे टूई363गल  रहब  हमहूँ \n \nएलहुँ जूईइॉॉम  लए कए दुिनयूई363मे \nएक नै एक िदन मरब  हमहूँ \n \nकुूई31इुर  िबलाई जकूई363  पेट पोसैट \nआब जुिन ओहेन बनब  हमहूँ \n \nआगू बिढ़ नव समाज बनाएब \nनै पाछू आब आगू चलब हमहूँ \n \nखाख छिन ’मनु’ बहुत बौएलहुँ   \nआब अपने घर बसब हमहूँ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361 -१३) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n30 \nगजल निह िलखतॱ तँ हम किरतॱ की  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \nगजल िबनु िजनगी अपन जीिबतॱ की \n \nशराबमे  िनसा  छैक   बुझलहुँ   हमहूँ   \nशराब  निह पीिबतॱ तँ हम पीिबतॱ की \n \nसभ  कहलक निह िदमाग हमरामे \nएिहसँ बेसी लए कए हम पिबतॱ की \n \nदुिनयूई363मे सभतिर   भऽ जाइ सोने सोना \nतँ कहू सोनाकूईइछ3 िकयो किनको पूिछतॱ की \n \nमन मारने ’मनु’  बैसल छी  निह  बुझू \nएते हूईइ9ॉलामे बिजतॱ तँ अहूई363  सुिनतॱ की \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361 - १५) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n31 \nहम ढोलक छी सिदखन बिजते  रहलहुँ \nनिह सुनलक िकयो बात पीिबते रहलहुँ \n \nहमर मोनक गूईइ90प  मोनेमे रिहगेल बंद  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nकहब कोना जीवन भिर सोिचते रहलहुँ \n \nजकर छल आस ओ सभ छोिर चिल देलक \nअनिचूईइॉॉहारसँ      सिसनेह भेिटते रहलहुँ \n \nचीरो कऽ करेजा देखाएब तँ पितयाएतकूईइछ3 \nअपन टूटल करेजकूईइछ3  जोिड़ते  रहलहुँ \n \nबुझाएब कोना मोनकूईइछ3 शराबो भेल महग \nआँिख िनहािर ’मनु’ आब तँ तिकते रहलहुँ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१७) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n32 \nओ िनसूई363  शराबमे कतए चाही जे पीबैक लेल \nबहूई363ना  माहुरमे कतए चाही जे चीखैक लेल   \n  \nसगरो बहल अिछ धाड़  आब शराबक देखू \nलाबू कतयसँ सूई-ताग ई धाड़ सीबैक लेल \n  \nबचल िकए आब शराबे   टूटल करेज लेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \nबहुतो छै जीवनमे एकर बादो जीबैक लेल \n  \nजँ डगमगएल डेग शराबे िकएक थामलॱ   \nबूई363की  अिछ एकर बादो बहुत सीखैक लेल \n  \nबहूई363ना  बहुत अिछ   दुिनयूई363मे एखनो जीवैकूईइछ3 \nआबू ’मनु’ देखू बहुत िकछु अिछ पाबैक लेल             \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361- १८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n33 \nकहलिूईइॉॉह  ओ मंदीरमे  निह पीबू एतए शराब \nकोनठाम ओ निह छिथ कहु पीबू ततए शराब \n \nई  निह अिछ खराप बदनाम एकरा केने अिछ \nओ की बुझत भेटलै निह जेकरा कतए शराब \n \nमरलाबादो हम निह िपयासल जाएब ूई30छवगूई361मे \nजाएब जतए सिदखन भेटए ओतए शराब \n \nमारा-मािर भऽ रहल अिछ जाित पाितकूईइछ3 नामपर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \nमेल देखक हुए तँ  देखू  भेटए जतए शराब \n \nसभ गोटेकूईइछ3 िनमंूईइआआण  सिसनेह ’मनु’ दैत अिछ \nआबै जाए जाउ सभिमल पीब बहुतए शराब \n \n(सरल वािणूई361क  वणूई361, वणूई361-१९)   \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n34 \nबेटी निह होइ दुिनआमे  कहु बेटा लाएब कतएसँ \nजँ दीपमे बाती निह तँ कहु दीप जड़ाएब कतएसँ \n \nआबै िदयौ जगमे बेटीकूईइछ3  के कहे ओ ूईइ6इितभा  इूईइॉॉूईछ06ा  होइ \nूईछ10ूण -हूईइॉछया  करब तँ   कूईइ9ॉपना   सुनीता पाएब कतएसँ \n \nमातृ-ूई30छनेह , वाूईइॉछसलकूईइछ3 ममता  बेटी छोिर के दोसर देत \nिबन बेटी वरकूईइछ3 किनयूई363  घरमे सजाएब कतएसँ \n \nधरती िबन उपजा कतए  घर िबनु कतए घराड़ी  \nिबन बेटी सपनोमे   नव संसार बसाएब कतएसँ \n \nहमर किनयूई363  माए बाबी ओहो तँ िकनको बेटीए छिथ \nिबनु बेटी एिह दुिनआमे  ’मनु’ कहू आएब कतएसँ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२१ ) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n35 \nछुिप-छुिप कऽ  सिदखन कनै छी हम  \nघुिट-घुिट कऽ  िदन राित मरै छी हम  \n \nलगन एहन है छै छल नै बुझल   \nिवरहकूईइछ3  आिगमे आब जरै छी हम  \n \nपल  भिरकूईइछ3 दूरी सहलो नै जाइए \nछन-छन जाएक िदन गनै छी हम  \n \nसभ तँ बताह कहैत अिछ हमरा  \nहुनक ूईइॉलयानमे रमल रहै छी हम  \n \nजािह बाटपर चिल िूईइ6इयतम  गेला  \n‘मनु’ ओ बाटकूईइछ3 िनहािर तकै छी हम  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१४) \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \n36 \nददूई361 करेजक देखाएब तs अहूई363  गानब की  \nहमर बात कनी सपनोमे अहूई363  मानब की  \n \nअहूई363  कहलॱ पुूईइ6छषक  ूईइ6इेम  गोबर आ ूईइ6छई   \nकरेज चीरो कs देखाएब तँ अहूई363  कानब की  \n \nदोख एकेटामे होइ छैक सभमे कूईइआछौ  निह  \nसभकूईइछ3 संग हमरो अहूई363  ओिहमे सानब की  \n \nअहूई363  कहैत छी सभठाम अूईइॉॉहारे-अूईइॉॉहारे छै  \nइजोिरयासँ आँिख मुिन अूईइॉॉहिरया  छानब की  \n \nएक बेर हमरोपर भरोसा कय कs देखू  \nूईइ6इेम  केकरा कहैत छैक 'मनु'सँ जानब की  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१७) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n37 \nनिह हमरा सागक तोड़न चाही \nनिह हमरा पातक छोड़न चाही  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \n \nनव िमिथला िनमूई36आण क  बल लेने \nशुभ िमिथला राजक जोड़न चाही \n \nसूपक भूई363टा  सन डोलित लोकक \nमोनक बदलित नै मोरन चाही \n \nिबनु जानक भय केने छोरै निह \nघर घर िबषिबूई30इषी  घोड़न चािह \n \nहक हमरा  एखन अूईइ90पन  चाही \nसभटा तीमन निह फोड़न चाही   \n \n(वणूई361-१३, माूईइआआा - नअ नअटा दीघूई361 सभ पूई363ितमे) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n38        \nटोना ओहे जे टोनै सभकूईइछ3 \nतारी  ओहे जे तारै सभकूईइछ3 \n \nलेखक ओहे जे मानै मनकूईइछ3    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \nरचना सभ हुनकर छूबै सभकूईइछ3   \n \nकिनयूई363   ओहे जे भाबै वरकूईइछ3   \nसासुरमे अपना बूझै सभकूईइछ3 \n \nनेता ओहे जे माने िविध नै \nजूता मुूई31इा  जे खालै सभकूईइछ3   \n \nघरकूईइछ3  बेटा  नै राखै  मनदू \nआूईइआलम  आगू ओ जीतै सभकूईइछ3   \n \n(माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - नअ नअटा दीघूई361 सभ पूई363ितमे)   \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n39 \n \nजकर मोनक रावण नै मरलै \nराम आजुक कोना ओ बनलै \n  \nडशल सूई363पक  पइनो मंगै छै \nडशल मनुूईइल0खक  किनको नै कनलै  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \nगेल आँगन घर सभ पलटै छै \nमोन भेटत कोना जे जड़लै \n  \nहाथ रखने सभतिर भूई30छमासुर   \nिनकिलतो साउध बाहर डड़लै \n  \nछोिड़ ढेपापर चुगला ’मनु’कूईइछ3 \nशहर िदस नेूई3ॉइा  सभटा भगलै \n  \n(माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-२२-२२२, सभ पूई363ितमे) \n ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n40 \nजेना जेना राित बीतल जाइए  \nतेना तेना देह धीपल जाइए  \n \nजुूईइ9ॉमी  संगे संग रिहतो हे सखी  \nनिहए हुनकर मोन जीतल जाइए  \n \nयोवनमे पुरबा बसातक जोड़ छै  \nसाबिरया िबनु नै त' जीबल जाइए     \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \nडूबल िननमे सगर दुिनया छै जखन  \nबीया ूईइ6इेमक  एत' छीटल जाइए  \n \nभोरे उिठते ूईइ6इेम  बोरल 'मनु' छलॱ  \nलाजे मिर मुँह आब तीतल जाइए   \n \n(माूईइआआाूई3ॉ9म  – २२२-२२१२-२२१२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n41 \nहम हँसलौ तँ संसार ई हँसल \nकानलपर हमर नै िकयो कनल  \n \nिसदहामे बझल आइ लोक सभ  \nआनक  नै सरोकार छै  बचल    \n \nघुन खेने सगर घरक खामकूईइछ3  \nख’र बाती िनकिल डोिलते चलल  \n \nखूनसँ ओरयानी सभक पटल  \nसुनतै आब के केकरो कहल  \n \n‘मनु’ मनभौक गुड़ चौर खा कए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nिकरदानी सभक देखते  रहल \n \n(माूईइआआा  ूई3ॉ9म  – २२२१-२२१-२१२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n42 \nजँ नाराज छी मािन जाऊ \nिपया ूईइ6इेम  िबिध जािन जाऊ \n \nमिहस भेल पारी तरे अिछ \nघरक खीरसा छािन जाऊ \n \nमरल माछ पौरल दही अिछ \nिहया हमर सभ गािन जाऊ \n \nकरीया बड़द मुइल परसू \nिकछो नै कनी कािन जाऊ \n \nिछटल रोपनी सूईइ9छहरत  नै   \nघरो घुिर अहूई363  ठािन जाऊ \n \n(बहरे मुतकािरब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -१२२-१२२-१२२)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n43 \nहकन नोर माए कनै छै \nतकर पुूईइआआ  मुिखया बनै छै \n \nकते आब बैमान बढ़लै \nगरीबक टकाकूईइछ3 गनै छै \n \nपितत बनल नेता तँ देशक \nदुनू हाथ ओ मल सनै छै \n \nपएलक िकयो जतय मौका \nअपन बिन कऽ ओहे टनै छै \n \nबनल  भोकना जेठरैअित \nमुदा ’मनु’ तँ सभटा जनै छै \n \n(बहरे मुतकािरब,  माूईइआआा  ूई3ॉ9म -१२२-१२२-१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \n44 \nरहब आब नै दास बिन हम \nअपन नीक इितहास जिन हम \n \nजखन ठानलहुँ हम अपनपर \nसमुूईछ06ो  लएलहुँ तँ सिन हम \n \nउठा मूई36छथ  जतएसँ तकलहुँ \nदएलहुँ  तँ नूईइआइूईइआआ  गिन हम \n \nदुनीयूई363क  माहुर पीने \nचलै छी अपन मोन तिन हम \n \nजमल खून मारलक धधरा \nलएलहुँ िवजय िवूईइआॉ  ठिन हम \n \n(बहरे मुतकािरब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -१२२-१२२-१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n45 \nई हँसी हमर सुनलॱ अहूई363  \nददूई361कूईइछ3 नै तँ बुझलॱ अहूई363   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \n    \nदूई363तकूईइछ3 बीचमे जीभ सन \nमोनमे अपन मुनलॱ अहूई363  \n \nनै हमर मोनकूईइछ3 िचूईइॉॉहलॱ   \nमुँह िकए देख घुमलॱ अहूई363     \n \nूईइ6इेमकूईइछ3 हमर हँिस िबसरलॱ  \nमोनकूईइछ3 तोिर झुमलॱ अहूई363  \n \nहाथ संगे खुशीकूईइछ3 पकिर \nहृदय ‘मनु’ केर खुनलॱ अहूई363    \n \n(बहरे मुतदािरक, २१२-२१२-२१२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n46 \nधाख सभटा िबसिर गेलै \nघोघ हुनकर उतिर गेलै \n \nझूठ कोनाकूईइछ3 नुकायत \nजखन सॲझा बजिर गेलै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \n \nसय बचायब बचत कोना \nलाज सभटा ससिर गेलै \n \nओ छलै फेसनसँ डूबल \nकाज सयटा पसिर गेलै \n \nभेल नेता नीनमे सभ  \nदेश सगरो रगिर गेलै \n \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२१२२-२१२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n47 \nसुख भरल संसार चाही \nदुखक नै अंबार चाही \n \nमोन सिदखन खूब हरखे \nबमक नै टंकार चाही \n \nभरल घर िमथलाक ूईइआ3ानसँ \nअूई3ॉइकूईइछ3 भंडार चाही  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \n \nडोिल अूईइ9छबर  फूल बरखे \nभूईइल0तकूईइछ3 झंकार चाही   \n \nसभ िकयो ’मनु’ हँिस कऽ भेटे \nएहने संसार चाही   \n  \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२१२२-२१२२)   \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n48 \nरंग देखू भरल अिछ सभतिर तँ खूनसँ \nदेश गेलै गैल बैमानीक घूनसँ \n \nसाग तरकारी कते भेलै महग छै   \nआब छी पोसैत नेना भात नूनसँ \n \nनामकूईइछ3 लूईइआछा  गरीबक देहपर अिछ   \nलदल किबलाहा कते छै गरम ऊनसँ \n \nछैक िभसकी रम बहै भरपूर सभतिर \nएखनो हम गुजर केलॱ पान चूनसँ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \n \nमािर गरमी देखु ’मनु’ बेबस कनै छी \nओ तँ अिछ पेरीसमे पोसाित जूनसँ     \n \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२१२२-२१२२-२१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n49 \nतेल िबनु जेना िनशठ टेमी धएने \nिबनु िपया जीवन िबतत कोना अएने \n \nबरख बरखसँ हम तुसारी पूजने छी \nबुझब की सुख सूई363झ  पाबिन िबनु कएने  \n \nछै िधया सुख की बुझब कोना िधया िबनु  \nूईछ10ूण  हूईइॉछयारा  बुझत की िबनु पएने \n \nमोल जीवनमे हमर बाबूक की अिछ  \nमोन बुझलक छूई3ॉइमे हुनका गएने \n \nरंग बदलित देखलॱ  सभकूईइछ3 हँसीमे  \nदेिख ’मनु’ दुिनयूई363क  रहलॱ मुँह बएने  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \n \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  २१२२-२१२२-२१२२)      \n ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n50 \nजीवन कखन तक छैक नै बुझलक िकयो  \nकखनो करेजक गूईइ90प    नै जनलक िकयो  \n \nभेटल तँ जीवनमे सुखक संगी बहुत  \nदेखैत दुखमे आँिख नै तकलक िकयो  \n \nदुखकूईइछ3 अपन बेसी बुझै िकछु लोक सभ  \nभेलै जँ दोसरकूईइछ3 तँ नै सुनलक िकयो  \n \nसिदखन रहल भागैत सभ काजे अपन  \nनै नोर आनक घुिर कए िबछलक िकयो  \n \nजीवन तँ अिछ जीवैत ’मनु’ सभ एतए  \nमइरो कऽ जे जीवैत नै बनलक िकयो  \n \n(बहरे रजज,  माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२१२ तीन-तीन बेर सभ पूई363ितमे) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \n \n \n51 \nजखन खगता सभसँ बेसी तखन ओ मुँह मोिड़ लेलिन  \nजािन आफत छोिर हमरा सुखसँ नाता जोिड़ लेलिन  \n \nदेिख चकमक रंग सभतिर ओिहमे बिह ओ तँ गेली  \nजािन खखड़ी ओ हमर हँिसते करेजा कोिड़ लेलिन  \n \nबूईइॉॉद  केने हम मनोरथ अूईइ90पन  सिदखन चूप रहलॱ   \nपाूईइलॉच  बरखे आिब देख  फेर सपना तोिड़ लेलिन  \n \nदुखसँ अूईइ90पन  अिधक दोसरकूईइछ3 सुखक िचूईइॉॉता  कएने  \nआँिख जे फूटै दुनू तैँ एक अूईइ90पन  फोिड़ लेलिन  \n \nचलक सूईइ90पत  संग लेलॱ जीवनक जतराक पथपर  \nमेघ दुखकूईइछ3 देखते ओ संग ‘मनु’कूईइछ3 छोिड़ लेलिन  \n \n(बहरे रमल, माूईइआआाूई3ॉ9म  - २१२२  चािर-चािर बेर सभ पूई36छितमे)      \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n52 \nघोड़ा जखन कोनो भऽ नूई363गड़  जाइ छै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n51 \n \nकिह ओकरा मािलक झटसँ दै बाइ छै \n \nमाए बनल फसरी तँ बाबू बोझ छिथ \nनव लोक सभकूईइछ3 लेल सभटा पाइ छै \n \nघर सेबने बैसल  मरदबा छै िकए  \nिचूईइॉॉहैत  सभ किनयूई363क  नामसँ आइ छै \n \nकानून कूईइछ3 रखने बुझू ताकपर जे \nबाजार भिरमे ओ कहाइत भाइ छै \n \nखाए कए मौसी हजारो मूषरी \nबिन बैसलै कोना कऽ बड़की दाइ छै \n \nपोसाकमे नेताक िजनगी भिर रहल \nजीतैत मातर देशकूईइछ3 ‘मनु’ खाइ छै \n \n(बहरे रजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २२१२ तीन-तीन बेर सभ पूई363ितमे) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n53 \nवेदरिदया नै दरिदया जानै हमर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n52 \n \nटाकासँ जुूईइ9ॉमी  ूईइ6इेमकूईइछ3 गानै हमर  \n \nसिदखन जरैए मन िवरहकूईइछ3 आिगमे \nतैयो िपया नै िकछु दरद मानै हमर  \n \nसाउन िबतल घुिरयो कs नै एला िपया  \nनिह खीच हुनका ूईइ6इेम  ल’ग आनै हमर     \n \nबरखा खुबे बिरसय तँ गरजय बदरबा  \nछितया दगध भेलै िहया कानै हमर  \n \nबसला िपया 'मनु' दूर बड़ परदेशमे \nझरकल िहया किनको तँ नै मानै हमर  \n \n(बहरे रजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २२१२ तीन-तीन बेर सभ पूई363ितमे) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n54 \nहमर िमिथलाक मािटसँ सोन उपजैए \nकऽलसँ बिन पािन अमृत धार िनकलैए \n \nसगर पोखिरक छह छह पािनमे गामक \nूईइ6छपैया  बिन मखाने माछ गमकैए  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n53 \n \n \nघरे घर सभ छटैए बूई3ॉ6ड  बुिधयारी \nदलानसँ राजनीितक जैड़ जनमैए \n  \nयुवाकूईइछ3 हाथ बल छै ओ बढ़त आँगा \nजँ लेलै ठािन छनमे चान पकरैए \n  \nअपन मािटसँ भएलहुँ दूर ‘मनु’ कोना \nिवरहमे हमर आँिखसँ नोर झहरैए \n  \n(बहरे हजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म - १२२२-१२२२-१२२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n55 \nलुटेए गाम गाबेए िकयो लगनी  \nिकए लागल इना सभकूईइछ3 शहर भगनी  \n  \nिकयो नै सोचलक परदेश ओगरलक  \nभऽ गेलै गामपर माए िकए जगनी \n  \nउठेलॱ बोझ हम आनेक भिर िजनगी  \nअपन घरमे रहल सिदखन बसल खगनी   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n54 \n \n  \nिबसरलॱ सुिध सगर कोना कऽ हम हुनकर  \nबनेलॱ अपन िजनका हम घरक दगनी \n  \nअपन जननी जनमकूईइछ3 भूिम निह िबसरल  \nभरल बूई363की  तँ अिछ सभठाम ‘मनु’ ठगनी  \n  \n(बहरे हजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  १२२२ तीन तीन बेर सभ पूई36छितमे) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n \n56 \nकरेजामे अपन हम की बसेने छी  \nअहूई363कूईइछ3 नामटा िलख-िलख नुकेने छी  \n \nिबतैए राित नै  किनको कटैए िदन  \nअहूई363कूईइछ3 बाटमे   पपनी सजेने छी  \n \nहमर ठोरक हँसीकूईइछ3    देख नै हँिसयौ  \nअहूई363  हँिस िलअ दरद तूईइछ3 हम दबेने छी  \n \nहमर जीवन अहूई363  िबनु नै छलै जीवन   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n55 \n \nमनुूईइल0खसँ देवता     हमरा बनेने छी  \n \nिनसा ई गजलमे आँिखक अहीँकूईइछ3 ‘मनु’ \nबुझू नै हम  महग   ताड़ी चढ़ेने छी  \n \n(बहरे हजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  – १२२२-१२२२-१२२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n57 \nमन होइए हम  मिर जाइ \nबस  पूई363च  काठी पिर जाइ \n \nजे  झूठमे सिदखन  भरल \nएहन तँ दुिनआ गिड़ जाइ    \n \nनै घुस िबना  जतए  काज \nओ सगर शासन जिर जाइ \n  \nएूई31इो  सड़ल पोखिरमे जँ  \nसभ माछ ओकर सिड़ जाइ \n \nकुल जािहमे  एूई31इो   भूईइल0त  \nओ सगर कुल ’मनु’ तिर जाइ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n56 \n \n \n(बहरे मुूईइॉॉसरक , माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२१२-२२२१) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n58 \nदेख  मुँह मूँगबा बहुतो बटाइत छै \nनाम ककरो गरीबक नै सुहाइत छै \n \nअूई3ॉइ  जे भेट जेए भुखलकूईइछ3 सूई363झे   \nएिह लोभक तरे िदन भिर खटाइत छै \n \nमीठ भाषण बरख पूई363चे  कते दै छै \nजीतकूईइछ3 बाद नेतासभ  नुकाइत छै \n \nघूस खा खा कऽ बनलै भोकना पारा \nआन दमड़ीसँ चमड़ी बड़ चबाइत छै \n \nूईछ10ूईछ16  नेता   घुमै  बीएमडूईइ9इलूमे \nएखनो ’मनु’ गरीबक हक दबाइत छै \n \n(बहरे मुशािकल,  माूईइआआा  ूई3ॉ9म  २१२२-१२२२-१२२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n57 \n \n  \n \n59 \nखाल रंगेल गीदड़ बूई3ॉ6ड  फिर  गेलै \nएहने आइ सभतिर ढंग पिर  गेलै \n \nघुिर कऽ इसकूल जे नै गेल िजनगीमे   \nनूई36छिघते तीनबिटया सगर  तिर  गेलै \n \nदेखलक भरल पूरल घर जँ कनखी भिर \nआँिख फटलै दुनू डाहेसँ मिर गेलै \n \nसभ अपन अपनमे बहटरल कोना अिछ \nमनुखकूईइछ3 मनुख बाूई30छते मोन जिर   गेलै   \n \nबीछतै ‘मनु’ करेजाकूईइछ3 दरद कोना \nजहरकूईइछ3 घूंट सगरो पी कऽ भिर गेलै \n \n(बहरे मुशािकल,  माूईइआआा  ूई3ॉ9म  २१२२-१२२२-१२२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n60 \nघोड़ किलयुग घड़ी केहन आिब गेलै    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n58 \n \nएकटा कंस   घर घरमे  पािब गेलै   \n \nबनल अिछ  रूईइआइकूईइछ3 भूईइआइक  आब  सगरो   \nिबबश जनताक हक सभटा दािब गेलै \n \nअूई3ॉइ  खा थाह पेटक िकछु नै पएलक   \nमालकूईइछ3 सगर भूूई30छसा    चुप चािब गेलै   \n \nशहर नै गाम आ घर-घर आब देखू \nगीत पूवक हबामे  सभ गािब गेलै   \n \nडूिब नव फेशनक संगे आइ दुिनयूई363  \nएक गजमे अरज देहक पािब गेलै   \n \n(बहरे असम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म - २१२२-१२२२-२१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n61 \nहम जँ पीलहुँ शराबी कहलक जमाना  \nटीस नै दुख करेजक बुझलक जमाना \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n59 \n \nभटकलहुँ बूई3ॉ6ड    भेटेए नेह  मोनक  \nदेख मुँह नै करेजक सुनलक जमाना \n \nिलखल कोना कहब की की अिछ कपारक  \nछल तँ बहुतो मुदा सभ िछनलक जमाना \n \nदोख नै हमर नै ककरो आर किहयौ  \nदेख हारैत हमरा   हँसलक जमाना \n \nददूई361 जे भेटलै     नै ‘मनु’ कनी बूझब  \nआन अनकर कखन दुख जनलक जमाना \n \n(बहरे असम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-१२२२-२१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n62 \nभूतलेलॱ िकए एना  िमत बना िलअ  \nछोिड़ सगरो बहानाकूईइछ3 िूईइ6इत  लगा िलअ  \n \nवचन नै देब हम नै िकछु मोल एकर  \nआउ चिल संगमे  हमरो अूईइ90पना  िलअ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n60 \n \nजीवनक कूई363ट  ई   कोना िबूईइआ0ब  एते    \nसंग हमरा ल’ मोनक संसय हटा िलअ  \n \nजुिन बुझू आन जगमे सपनोसँ कखनो  \nबुिझ क’ अूईइ90पन  कनी छू ठोरसँ सटा िलअ  \n \nूईइ6आप  सुूई3ॉइर  अहूई363कूईइछ3 ई ओिहपर बदरा  \nजीब कोना करेजामे \"मनु\" बसा िलअ  \n \n(बहरे - असम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  – २१२२-१२२२-२१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n63 \nदड़िड़ते खेसारी  बखाड़ी बनेलक \nबीच तरहूईइॉछथीपर  दही ओ जमेलक \n \nिबसिर रौदी दाही   अपन कूईछ16  सभटा \nकमूई361 पथपर खेितहर चिल हऽर चलेलक \n \nकेखनो निह पिढ़ रहल मड़राित सगरो  \nराजमंूईइआआी  बिन  उूईछ11  भिर ओ  कमेलक   \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n61 \n \nपिहर चूई30इमा  िदन राित जे खूब पढ़लक \nघूस दय चपरासी   िकरानी कहेलक \n \nदेख आगूई363    इूई30छकूलकूईइछ3     घुिर परेए  \nबिन कऽ ‘मनु’ शाइर गजल सभकूईइछ3 सुनेलक   \n \n(बहरे खफीक, माूईइआआा  ूई3ॉ9म - २१२२-२२१२-२१२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  \n \n64 \nभाइ भाइसँ  बैरीन केलक ूईइ6छपैया   \nगाम छोड़ा सभकूईइछ3 भगेलक ूईइ6छपैया   \n \nआँिख मुँह मुिन परदेसमे जा कऽ बसलहुँ \nसगर बुिझतो   माहुर िपयेलक ूईइ6छपैया  \n \nआइड़े आइड़ ख’र बटोरैत माए  \nखेतमे बाबूकूईइछ3 कनेलक ूईइ6छपैया  \n \nगोल चूई30इमा  मुूईइॉॉसी  लगा ताकए की  \nखून चुिस चुिस सभटा दबेलक ूईइ6छपैया  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n62 \n \nभाइ बाबूकूईइछ3 ‘मनु’ िबसिर जाउ छनमे  \nराज नै आब तँ घर चलेलक ूईइ6छपैया  \n \n(बहरे खफीक, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-२२१२-२१२२)   \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n65 \nअिछ जँ िजनगी तँ ूईइ6इेम  केनाइ िसख िलअ \nदुख िबसिर जगमे मन लगेनाइ िसख िलअ \n \nकािूई33छकूईइछ3 नै कोनो भरोसा बचल अिछ \nआइपर िहल िमल आिब जेनाइ िसख िलअ \n \nजीवनक सुख दुख बाट दू छैक बुझलॱ  \nदूबटीयापर हँिस कऽ गेनाइ िसख िलअ \n \nअपन मनमे ूईइ6इेमक  जगाबैत बाती \nआँिख सभकूईइछ3 सोझूई363  उठेनाइ िसख िलअ \n \nके बुझेलक ‘मनु’ छै अछूतगर पापी \nपाप आबो संगे िमटेनाइ िसख िलअ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n63 \n \n(बहरे खफीक, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-२२१२-२१२२)   \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n66 \nकखनो िकयो  हमरो ूईइ6इेम  करबे करत \nगेलहुँ जँ नै घर ओ बाट तकबे करत \n  \nभागैत अिछ टोलक लोक नामसँ हमर \nएकिदन सभ  हमरो संग चलबे करत \n  \nबैसल घरे घर सभ कान मुनने अपन \nदोसर मुँहसँ  हमरो लेल सुनबे करत \n  \nके एतए  अमृत पी   कए आएल \nसभ एक नै दोसर िदन मरबे करत \n  \nजे ूईइ6इेम  केलक किहयो जँ िमिसयो ‘मनु’सँ \nदू नोर मुइलापर ओ तँ कनबे करत \n  \n(बहरे सलीम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२१२-२२२१-२२२१) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n64 \n \n \n67 \nकोना अहूई363कूईइछ3 घुिर कहब आबै लेल  \nबड़ दूर गेलॱ  टाका कमाबै लेल  \n \nनै रीत किनको ूईइ6इीतक  बुझल पिहनेसँ  \nटूटल करेजा अिछ िकछु सुनाबै लेल  \n \nलागल कपारक ठोकर जखन देखलहुँ  \nनै आँिखमे नोरक बुन नुकाबै लेल  \n \nबुझलॱ अहूई363  बैसल मोनमे छी हमर  \nई दूर गेलॱ  हमरा कनाबै लेल  \n \nकोना कऽ ‘मनु’ कहतै आब अूईइ90पन  दोख  \nघुिर आउ फेरसँ संसार बसाबै लेल  \n \n(बहरे- सलीम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२१२-२२२१-२२२१)   \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n68 \nआइ सगरो गाममे  हाहाकार छै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n65 \n \nमचल एना ई िकए अूईइॉछयाचार  छै \n \nआँिख मुनने बोगला बैसल भगत बिन \nखून पीबै लेल कोना तैयार छै \n \nदेखतै के केकरा आजुक समयमे \nदेशकूईइछ3 िसूई30छटम  तँ अपने बेमार छै \n \nदेखते मुँह पाइकूईइछ3 कोना मुँह मोरलक \nमूई36छिग  नै लेए खगल सभ बेकार छै \n \nभरल िभरमे एखनो धिर एसगर छी \nकेकरो मनपर ‘मनु’क नै अिधकार छै \n \n(बहरे जदीद, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-२१२२-२२१२)  \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n69 \nहमर जीवन भिर करेजा टुिटते रहल \nसभ िकयो हमरासँ दूरे हिटते रहल \n \nजेकरा हम अपन तन मन सभ सोपलॱ \nमोनकूईइछ3 ओ हमर सिदखन लुिटते रहल \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n66 \n \nहमर भागक किनक िलखलाहा देिखयौ \nिकछु जँ िलखलॱ छूई3ॉइमे सभ िमिटते रहल \n \nपीठ पाछू सभ िकयो रेतै कंठ छै  \nएक दोसर केर नाता छुिटते रहल \n \nहम िसनेहक कलश ‘मनु’ कतबो जोड़लॱ \nकूई363च  बासन सन भहिर सभ फुिटते रहल  \n \n(बहरे जदीद, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  २१२२-२१२२-२२१२) \n \n70 \nएखनो कोना कऽ छी नै जनेलॱ हम \nछोिर मनकूईइछ3 आन नै धन कमेलॱ हम \n  \nसभक आनै लेल मुँहपर हँसी चललॱ  \nअपनकूईइछ3 नै जािन कतए हरेलॱ हम    \n  \nहृदय खोखरलक हमर जे दुनू हाथसँ \nओकरो हँिस-हँिस क’ अूईइ90पन  बनेलॱ हम \n  \nफूल सगरो छोिर कूई363टे िकए िबछलॱ  \nई करेजा जािन कोना लगेलॱ हम  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n67 \n \n  \n‘मनु’ करेजा तोिर एना अहूई363  जुिन हँसु \nमूईइलइन  भय किह गजल ताड़ी चढ़ेलॱ हम \n  \n(बहरे कलीब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२१२२-२१२२-१२२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n71 \nहम गजल कोना कहू भीड़मे रसगर \nसगर मुँह बेने मनुख भेसमे अजगर  \n \nपाइ घोटाला हबालाक खाएकूईइछ3 \nरोग छै सबकूईइछ3 पकरने िकए कसगर  \n \nबिहन माए भाइ बाबू अपन किनयूई363   \nसब तकै सूईइ9छबूईइॉॉधमे दाम ली जथगर  \n \nगामकूईइछ3 बेटा परेलै शहर सबटा  \nखेत एकोटा रहल आब नै चसगर  \n \nछै िबकाइ ूईइ6इेम  दू-दू टका मोले  \nरीत ‘मनु’कूईइछ3 नै लगै छै कनी जसगर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n68 \n \n \n(बहरे कलीब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२१२२-२१२२-१२२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n72 \nआब चाही बस अहूई363  केर मुूई30छकीटा  \nनै मरब पीने िबनु ूईइ6इेम  चुूई30छकीटा   \n \nजे अहूई363  बजलॱ कूईइ6आ  ओकरो पूरा  \nकी अहूँ भेलॱ खली बूईइ9छम  फुूई30छकीटा   \n \nनै कटाबू नाक आबू सभक सॲझूई363   \nकी तरे-तर रहब मारैत भुूई30छकीटा   \n \nडर लगैए भीड़मे नै िनकलु बाहर  \nदेख टीभी बिस घरे करब टुूई30छकीटा   \n \n‘मनु’ दखेलॱ सभक अपनो कनी देखू  \nिबसिर अूईइ90पन  काज नै बनब घुूई30छकीटा   \n \n(बहरे कलीब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  – २१२२-२१२२-१२२२)  \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,             ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n69 \n \n \n \n73                           \nलदने नै अनेरे लाश छी काूईइॉॉहपर   \nजीवन केर सबटा आश छी काूईइॉॉहपर  \n \nिदन भिर जे कमेलॱ ओकरे दाम अिछ  \nढाकीमे बुझू नै घास छी काूईइॉॉहपर   \n \nखूजल उक जकूई363   कोना फरफराइ छी  \nनै रखने मनुूईइल0खक  भाष छी काूईइॉॉहपर   \n \nभैया भेल नेता आब नै हम डरब  \nरखने हाथ सिदखन खास छी काूईइॉॉहपर  \n \nकुूई31इुर  पोिस नव-नव साहबी केर ‘मनु’ \nदू कूई3इला  बचेने चास छी काूईइॉॉहपर    \n \n(बहरे कबीर, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  – २२२१-२२२१-२२१२) \n \n \n74 \nहोए मोन हरखीत ढोलो सोहाइ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n70 \n \nनै िबनु कारने मीठ बोलो सोहाइ \n \nिूईइ6इयगर  भेट नवकी किनयूई363  गेलै जँ \nहाथक हुनकर नोनगर ओलो सोहाइ \n \nजेबीमे जखन भरल ूईइ6छपैया  होइ \nतहने महग सूई30छताक  मोलो सोहाइ \n \nिसूईइ9छबर  तूरकूईइछ3 नीक गदगर मसलंग \nसुूई3ॉइर  ओिहपर आब खोलो सोहाइ \n \nभिर सूईइॉॉदूक  घर जािहमे भेटै सोन \nएहन घरक महकैत झोलो सोहाइ \n \n(बहरे हमीद, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  -२२२१-२२१२-२२२१) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n75           \n \nउठलै करेजामे दरिदया हो राम \nभेलै िपया जुूईइ9ॉमी  बहिरया हो राम  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n71 \n \nकुक कोइलीकूई3ल0 सुिन िहया िसहरल हमर  \nआँिखसँ बहे नोरक टघिरया हो राम   \n \nसाउन िबतल जाए  सुहावन मन सुखल  \nएलै िपयाकूईइछ3  नै कहिरया हो राम  \n \nजरलै हमर  जीवन िबना ूईइ6इेमक  आिग  \nलागल हमर सुखमे वदिरया हो राम  \n \nजीवन ‘मनु’क बनलै िबना तेलक दीप   \nकोना जरत  मोनक  िबजुिरया हो राम  \n \n(बहरे सरीअ, माूईइआआा  ूई3ॉ9म   - २२१२-२२१२-२२२१) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n76                  \n \nजनमेसँ टूगर हम ूईइ6इेमक  लेल तरसैत रहलॱ \nभेटल िकरण एक आशक तकरो तँ िमझबैत रहलॱ \n \nदुख एिहकूईइछ3 केखनो नै की ूईइ6इेम  िकछु नै पएलॱ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n72 \n \nअफसोस की एिह दुिनआमे चुूईइ90प  जीबैत रहलॱ    \n \nचमकैत सभ बूई30छतुकूईइछ3 हम अनजानमे सोन बुझलॱ \nसोना जखन हम पएलॱ नै बुिझ क' हरबैत रहलॱ \n \nिकछु नै बचल आब अपनेकूईइछ3 लूटबअमे लािग गेलॱ \nतारी कटीयाक मेलामे होस हारैत रहलॱ \n \nआँिखक िबसिर आश गेलॱ अनुराग सभटा िबसरलॱ \nगेलॱ हराएब दुख ‘मनु’ छन सुखक िबसरैत रहलॱ \n \n( बहरे मुजूई30छसम  वा मुजास, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२१२-२१२२/२२१२-२१२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n77 \nहेरौ कोआ खसा दे एगो आम हमरो लेल \nदेबौ बाली माए जे देतै दाम हमरो लेल \n \nचल-चल गे बूचनी चलै आब खेलएब \nभऽ गेल देलकै जे माए काम हमरो लेल \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n73 \n \nनिह छमकै एना लए कऽ अपन पुतूल \nतोरासँ सुूई3ॉइर  देथीन राम हमरो लेल     \n \nबहुत केलहुँ काज   लगेलहुँ  बड़ राज \nआबो तँ घुिर आउ बाबू गाम हमरो लेल \n \nसभकूईइछ3 नाम गे माए कते सुूई3ॉइर -सुूई3ॉइर  \nिकएक निह ’मनु’ सन नाम हमरो लेल \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१६) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n78 \nलाल-दाईकूईइछ3  ललना लाले लाल लगैत छिथ \nलाली अपन माएकूईइछ3 चोरा कऽ नुकाबैत  छिथ \n \nिहनकर आँिखमे काजरक िबजुड़ीया लोके  \nमएयोसँ सुूई3ॉइर   िझलिमल झलकैत छिथ \n \nलटकल माथपर   सुूई3ॉइर  लट  िहनकर \nदेिखयॱह चंूईछ06माकूईइछ3 आब ई लजाबैत छिथ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n74 \n \nसुिन-सुिन बिहना सभ  िहनकर िकलकाड़ी \nिकयो खेलाबैत िकयो िहनका झुलाबैत छिथ \n \nरंग-ूईइ6आप  चािल-चलन सभटा िनहाल छिन \nमुूई30छकीसँ ई तँ अपन ’मनु’कूईइछ3 लुभाबैत छिथ \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१७) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n79 \nिबनु पािनक  नाउ चलाएब हम \nिबनु चूई31इाक  गाड़ी बनाएब हम \n \nहमर मोनमे तँ जूईइछ3 िकछु आएत \nिबन सोचने सभ सुनाएब  हम \n \nअपन ूईइ9इयाहमे  हम निह जाएब \nसराध िदन बजा बजाएब  हम \n \nकिनयूई363कूईइछ3 लय ओकर नैहरसँ \nसासुरसँ खूब कितयाएब हम \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n75 \n \n’मनु’ मन  चंचल टोनए सभकूईइछ3 \nकेकरो हाथ नै घुिर आएब हम   \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१३) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n80 \nहे माए निह चरबै लए  गाए जेबौ हम \nजेबौ आब इसकूल कोपी पेन लेबौ हम   \n \nअपन भाग हम  आब अपनेसँ िलखबौ \nकुकूर जकूई363  नै मूई363ड़े ितरपीत हेबौ हम \n \nरोगहा-रोगहा सभ िकयो  कहए हमरा \nएक िदन बिन डाूईइल0टर  रोग हरेबौ  हम \n \nटूटल फूटल अपन फुसक घर तोिर \nसुूई3ॉइर  सभसँ पैघ  महल बनेबौ हम \n \nहमरा कहैत अिछ ’मनु’ मुखूई361 चरबाहा \nपिढ़ कए सभ चरबाहाकूईइछ3  पढ़ेबौ हम \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n76 \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361- १६) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n81 \nमाएगै हमर फुकना की भेल \nदाइ हमर झुनझूना की भेल \n \nबाबाकूईइछ3 कहबिन  सभ हरेलॱ \nसभटा हमर खेलौना की भेल \n \nदूध-भात आब हम निह खेबौ \nपेटमुका हमर  सूई3ॉइा  की भेल \n \nहम जे बुललॱ बाबा बाबी संगे \nराितक हमर   सपना की भेल \n \n’मनु’ मामा परसु जे अनलिूईइॉॉह  \nहमर िनकहा  चुसना की भेल \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n77 \n \n \n \n82 \nचम चम चम चम तारा चमकए  \nबौआ कए हाथक तूईइ6छआ  गमकए  \n \nकरीया बकरी  नव उूईइल6जर  महीस \nलाल बाछी िकए दौर-दौर बमकए  \n \nबौआक घोरा सय-सय टाकाकूईइछ3 देखू \nकाका कूईइछ3 घोरा िपूई319ी  कतेक कमकए  \n \nबाबीकूईइछ3 सारी माएकूईइछ3 लहंगा बहए  \nबौआकूईइछ3 घघरी तँ  कतेक छमकए  \n \nबौआ हमर आब गुमशुम िकएक  \n’मनु’ संग ठुमुक-ठुमुक ठुमकए  \n \n(सरल वािणूई361क , वणूई361-१४) \n ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n83  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n78 \n \nबेलगोबना निह सुनलक गूईइ90प  \nओकर माथसँ बेल खसल धूईइ90प  \n \nबरखा बुिन लऽ कऽ एलै कारी मेघ \nपएर तर पािन करे छूईइ90प  छूईइ90प  \n \nबोगला भेल देखू कतेक चलाक \nएके पएरे करे िदन भिर जूईइ90प  \n \nबुिढ़या नानी कूईइछ3 दुनू काने हरेलै   \nचाह पीबे भिर िदनमे दस कूईइ90प  \n \nबैस ’मनु’ झूईइछछटा  छटा ले चुपचाप \nनै तँ कािट देतौ कान हजमा खूईइ90प  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१३)     \n ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n84 \nनेना हम    मएँकूईइछ3 आँिख जूराएब \nिमिथलाकूईइछ3 अपन  सोनासँ चमकाएब \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n79 \n \nमूरत सभ घरे रामे िसयाकूईइछ3 देखु \nएहन आँन  कतए  मेल  देखाएब \n \nगंगा बसित पावन घर घरे िमिथलाक \nडुबकी मािर कमला घाट नाहाएब \n \nमुूई3इॉी  भिर िबया भागक अपन हम रोिप \nअपने मािटमे हँिस हँिस कऽ गौड़ाएब \n \n’मनु’ दे सपत घर घुिर आउ काका बाबू  \nनेूई3ॉइाकूईइछ3 कखन तक कूईइछछढ़  ठोड़ाएब \n \n(बहरे रजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -२२२१-२२२१-२२२१) \n ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n85 \nचलै चुनमुन चलै गुनगुन तमासा घुिम कए आबी \nिजलेबी ओतए छानैत तोहर भेटतौ बाबी \n \nपढ़ैकूईइछ3 छुटल झंझट भेल इसकूलक शुूईइ6आ  छुूई3इ6ी  \nदसो िदन राित मेला घुिम कए नव वूई30छतु सभ पाबी \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n80 \n \nकरीया बनिरया कुिद कुिद कए ढोलक बजाबै छै   \nचलै चल ओकरा संगे   सगर नेना कनी गाबी \n \nबनल मेनजन अिछ बकरी पबित बैसल अचारे छै  \nबरद सन बौक िदनभिर चूूईइ90प  रहए पिहरने जाबी     \n \nबुझलकौ आब तोरो होसयारी ’मनु’ तँ बुिढ़या गै \nलगोने ूईइॉलयान  वक कतएसँ सूईइ9छपित  नीकगर दाबी    \n \n(बहरे हजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म -१२२२ चािर-चािर बेर सभ पूई363ितमे) \n ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n \n86 \nितला संूई3ॉ9ाितकूईइछ3 िखचैर खाले रौ हमर बौआ \nलऽ जेतौ नै तँ किनए कालमे ओ आिबते कौआ \n  \nचलै बुूईइलछची  सखी सभ लाइ मुरही िकन कऽ आनी \nअपन माएसँ झटपट मूई363िग  नेने आिब जो ढौआ \n  \nबलानक घाट मेलामे कते घुिम घुिम मजा केलक \nिकए घर अिबते मातर बुढ़ीया गेल भय थौआ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n81 \n \nिकयो खुश भेल गुर ितल पािब मुरही खुब िकयो फूई363कूईइछ3 \nललन बाबा िकए झूमैत एना पी कए पौआ \n  \nसगर कमलाक धारक बाटमे बड़ रमणगर मेला \nसभ िकयो ओतए गेलै िक भेलै ‘मनु’ कुनो हौआ \n  \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - १२२२-१२२२-१२२२-१२२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n87 \nफेर एलै िदवाली लेबै फटूई31इा  \nफोरबै िमल कए सभ मारत ठहूई31इा  \n  \nबड़ रमनगर बुसऽट नव अनलिूईइॉॉह  मामा \nदेखते सभ भऽ गेलै कोना कऽ बूई31इा  \n  \nघीक लूई3ॉ6डू दुनू हाथे दैत भिर भिर \nअपन बेटाक कोजगरामे तँ कूई31इा  \n  \nदौड़ चलबैत सासुरकूईइछ3 फटफिटया \nहरसँ भिर थालमे सॱसे फसल चूई31इा  \n  \nआइ कुिसयारक ूई399ककूईइछ3 परल पूई363छा   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n82 \n \nसंगमे ‘मनु’क गामक छॱड़ा उचूई31इा  \n  \n(बहरे असम, माूईइआआा  ूई3ॉ9म - २१२२-१२२२-२१२२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ ’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n88 \nअहूई363  तँ सभटा बुझैत छी हे माता \nसुमिर अहूई363कूईइछ3 कनैत छी हे माता \n \nदीन हीन हम नेना बड़ अूईइआ3ानी  \nआँिख िकए अहूई363  मुनैत छी हे माता \n  \nअहूई363  तँ  जगत जननी छी भवानी \nतैयो निह िकछु सुनैत  छी हे माता \n \nूईइआलधाभाव  िकछु देलॱ अहीँ  हमरा \nअिपूई361त  ओकरे करैत छी हे माता \n \nनिह हम जानी िकछु पूजा-अचूई361ना  \nजप तप निह  जनैत छी हे माता \n \nजगमे आिब    ओझरेलहुँ एहेन \nअहूई363कूईइछ3 निह सुमरैत छी हे माता  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n83 \n \n  \nछी मैया हमर हम पुूईइआआ  अहीँकूईइछ3 \nएतबे तँ हम बजैत छी हे माता \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१३) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n89 \nधूप आरती हम अनलहुँ निह \nजप-तप करब िसखलहुँ निह \n \nसिदखन कतूई361ूई301यक  बोझ उठोने \nअहूई363क  ूईइॉलयान  िकछु धरलहुँ निह \n \nकी होइत अिछ माए पुूईइआआक  नाता \nएखन तक हम बुझलहुँ निह \n \nहम िबसरलहुँ अहूई363कूईइछ3 जननी \nअहुँ एखन तक सुनलहुँ निह \n \nअपन शरणमे लऽ िलअ हे माता \nममता अहूई363क  तँ जनलहुँ निह \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n84 \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१३ ) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n90 \nिनधूई361न  जािन कऽ छोिर गेलहुँ  मूई363       \nकोन अपराध हम केलहुँ मूई363  \n \nकेहनो छी तँ हम पुूईइआआ  अहॴकूईइछ3 \nसभ सनेश अहॴसँ पेलहुँ मूई363     \n \nदामक तराजुमे नै एना जोखू  \nममताकूईइछ3  िपयासल भेलहुँ मूई363  \n \nदर-दर भटिक खाक छनै छी \nदशूई361न  अपन नै दखेलहुँ मूई363  \n \n‘मनु’कूईइछ3 अपन िसनेह नै देलहुँ \nसॲझूई363सँ दूर आब भगेलहुँ मूई363  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n91  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n85 \n \nहे राम बसु मनमे हमर \nई ूईइ6इाण  धिर तनमे हमर \n \nसिदखन अहीँक ूईइॉलयानमे \nनै मन बसै धनमे हमर \n \nूईइ6इभु दरसकूईइछ3 आशासँ ई \nभटकैट मन बनमे हमर \n \nएतेक मन चंचल िकए \nूईइ6इभु रहिथ कण कणमे हमर \n \nहे राम ‘मनु’पर कूईइ6छ  दया \nनै मन बहै छनमे हमर \n \n(बहरे रजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  २२१२-२२१२) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n \n92 \nचिल अहूई363  कतए िकए गेलहुँ मुरारी \nएिह दुिखयाकूईइछ3 हरत के कूईछ16  भारी \n \nतान ओ मुरलीक फेरसँ आिब टाूईइ6आ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n86 \n \nिबकल भेलहुँ एतए एसगर नारी \n \nूईछ06ोपतीकूईइछ3 लाज बचबै लेल एलहुँ \nिनूईइॉछय  सय सय बिहनकूईइछ3 कोना िबसारी \n \nबिन कऽ फेरसँ सारथी भारत बचाबू \nसभक रूईइआइक  हे मधुसुदन चूई3ॉ9धारी    \n \nवचन जे रूईइआइाक  देलहुँ ओ िनभाबू \nकहत कोना ‘मनु’ अहूई363कूईइछ3 हे िबहारी \n \n(बहरे रमल, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २१२२-२१२२-२१२२)  \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n93 \nमूई363  शारदे वरदान िदअ \nहमरो हृदयमे ूईइआ3ान  िदअ \n \nहिर ली सभक अूईइॉॉहार  हम \nएहन इजोतक दान िदअ \n \nसुिन दोख हम कखनो अपन \nदुख नै हुए ओ कान िदअ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n87 \n \n \nगाबी  अहीँकूईइछ3 गुण  सगर  \nसुर कूईइॉॉठ  एहन तान िदअ \n \nबुिझ पुूईइआआ  ‘मनु’कूईइछ3 मूई363  अपन \nकिनको हृदयमे ूई30छथान  िदअ \n \n(बहरे रजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म  - २२१२-२२१२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n \n \n \n94 \nकनी हमरो बजा िदअ मूई363    \nअपन दशूई361न  करा िदअ मूई363  \n \nकते आशा लगोने छी \nअपन चाकर बना िदअ मूई363  \n \nजनम भिर बिन टुगर रहलॱ  \nिसनेहक िनर चटा िदअ मूई363     \n \nजँ हम नेना अहूई363कूईइछ3 छी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n88 \n \nअलख मनमे जगा िदअ मूई363  \n \nसुखेलै नोर जिर आँिखक \nचरण ‘मनु’कूईइछ3 दखा िदअ मूई363     \n \n(बहरे हजज, माूईइआआा  ूई3ॉ9म   १२२२-१२२२) \n,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, \n95 \n (हजल मने हाूई30छय  गजल)     \n \nलाल धोती केश रूई363िग  समिध चुगला बनला ना \nबेटा बेिच आिन बरयाती ई पगला बनला ना \n \nसभ िबसिर आँिख मुिन ूईइॉलयानसँ ताकिथ ूईइ6छपैया  \nभीतर कारी बाहर उूईइल6जर  बोगला बनला ना \n \nखेत खड़ीहान बेच बेच पीबिथ बभना तारी \nआब लंगोटा खोिल खािल ई तँ हगला बनला ना \n \nतमाकुल चूनबैत पसारने  िदनभिर  तास \nघर आँगनक िचंता निह ई खगला बनला ना \n \nजेल छोिर बाहर आिब हाथ जोिर मूई363गिथ  भोट  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n89 \n \nिजतैत देरी ’मनु’कूईइछ3 िबसिर दोगला बनला ना \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१८) \n’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’’ \n  \n \n96 \nगदहराज धूईइॉॉय  छी िदअ सदबुिूई3इ0  हमरो अहूई363  \nउपर लदने बोझ नै आँिख देखाबी ककरो अहूई363  \n \nिधयान मूईइलइन  रिह मधुर तान ढूई3ल0चू-ढूई3ल0चू करै छी \nमूईइॉॉूईइआआ  जनैत छी शाूई30छूईइआआीय  गायन कए सगरो अहूई363  \n \nमनुूईइल0ख  पबैत सूईइ9छमान  िवशेष नाम अहीँक लऽ कऽ \nिबन आपित बदूई36आूई30छत  करी निह करी झगरो अहूई363  \n \nूई30छवगूई361 गेलॱ लागले छान ई कथा जगजािहर अिछ \nकूईइ6छ  पैरबी कनी हमर िबयाहक  जोगरो अहूई363  \n \nगृहूई30छथक  जुआ कान पर ’मनु’ खटब आब कोना \nिदअ  गदहपन    जँ बुझलॱ अपन हमरो अहूई363  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१९)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n90 \n \n \n97 \nडूबने िबनु बुझब कोना िनशा की छै  \nूईइ6इेम  िबनु केने िक जानब सजा की छै  \n \nबिस क’ धारक कात हेलब िसखब कोना  \nआउ देखी कूिद एकर मजा की छै  \n \nनोकरी कय नै िकयो धन कमेलक बड़  \nअपन मािलक बनु तँ एिहसँ भला की छै  \n \nआइ अूईइ90पन  बलसँ पीएम बनतै ओ  \nहािर झूूई3इॉे ढोल पीटब हबा की छै  \n \nरोडपर कोनो करेजक परल टुकड़ा  \nओिह छनमे ‘मनु’सँ पुछबै दया की छै    \n \n(बहरे कलीब, माूईइआआा  ूई3ॉ9म , २१२२-२१२२-१२२२) \n \n \n \n98 \nदेखलॱ जखनसँ अहूई363कूईइछ3 होस गेलॱ िबसिर हम   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n91 \n \nआिग ख’र िबनु लेसने सौँसेसँ गेलॱ पजिर हम \n \nएकटा मुूई30छकी  अहूई363कूईइछ3 ूईइ6इाण  लेलक लय हमर  \nखा क’ मोने मोन मुँगबा चूई3इ6  गेलॱ पसिर हम  \n \nअिछ िनसा चानक अहूई363मे ूईछ10िमत  केने राितमे  \nमुँह अहूई363कूईइछ3 मोिरते िबनु पािन गेलॱ िपछिर हम  \n \nूई30छवगूई361 पेलॱ िबनु अहूई363  ओ ूई30छवगूई361 भेलै नकूई361 सन  \nछोिर छािर ूई30छवगूई361कूईइछ3 पाछूसँ गेलॱ ससिर हम  \n \nखुजल आँिखक ‘मनु’क सपना ूईइ6इgगट भेलॱ जगतमे        \nदेख िनरमल नेह   िबनु बरखाक गेलॱ झहिर हम              \n \n(माूईइआआा  ूई3ॉ9म - २१२२-२१२२-२१२२-२१२) \n \n    \n99 \nिकए तीर नजिरसँ अहूई363कूईइछ3 चलैए \n  \nहँसी ई तँ घाएल हमरा करैए   \n \nमधुर बािज खन-खन पएरक पजिनयूई363 \n  \nहमर मोन रिह रिह कए डोलबैए    \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n92 \n \nूईइआ0मकए  हबामे अहूई363कूईइछ3 खुजल लट   \nकतेको तँ  दूई363तेसँ   आङुर  कटैए \n \nससिर जे जए जखन आँचर अहूई363कूईइछ3\n  \nिजला भिर   करेजाक धड़कन ूईइ6छकैए   \n \nअहीँकूईइछ3\n तँ मुँह  देिख जीबैत 'मनु' अिछ   \nिबना संग नै सूई363स  िमिसयो चलैए   \n \n(बहरे - मुतकािरब, माूईइआआाूई3ॉ9म  -122-122-122-122) \n \n \n100 \nटूटल करेज राखब निह एखन हम  िसखने छी\n  \nिकछु अपने तोड़लहुँ  िकछु भागे एहन रखने छी   \n \nिजनका लूटेलॱ हम अपन िसनेह भरल करेज \n  \nहुनकासँ दूर होबाक  माहुर अपनेसँ चीखने छी  \n \nसोचने तँ \n छलहुँ एक िदन जीवनमे होएत रंग   \nओिह रंग भरल दुिनयूई363सँ कतेक दूर एखने छी  \n \nदोसरसँ कूईइ6आ  की िशकाित ‘मनु’ अपने नै बुझलक \nिजनका केलॱ नेह करेज तोरैत हुनका देखने छी\n  \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-२०) \n \n \n101 \nनुका-नुका कऽ सिदखन कनै छी हम \n  \nघुिट-घुिट कऽ  िदन राित मरै छी हम   \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n93 \n \nलगन एहन है छै छल नै बुझल    \nिवरहकूईइछ3 आिगमे आब  जरै छी हम   \n \nछन भिरकूईइछ3 दूरी सहलो नै जाइए \nछन-छन घुिट-घुिट कऽ रहै छी हम \n  \n \nसभ तँ बताह कहैत अिछ हमरा\n  \nहुनक ूईइॉलयानमे रमल चलै छी हम   \n \nजािह बाट पर चिल िूईइ6इयतम  गेला\n  \n‘मनु’ओ बाटकूईइछ3 िनहािर तकै छी हम   \n \n(सरल वािणूई361क  बहर, वणूई361-१४) \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nगजल निह िलखतॱ तँ हम किरतॱ की  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n94 \n \nगजल िबनु िजनगी अपन जीिबतॱ की \n \n         \n \n \n \n \n \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन    \nइंिूईइलइलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिूईइलइलश  - कोष   ूईइ6इोजेूईइल0टकूईइछ3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल ूई3इआारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैअg्ऒआािनक लोकिन अgआ्ऒारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा सअg्झऎपादन पाअgआ8ऒयअgआ8झम  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैअg्ऒआािनक लोकिन अgआ्ऒारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाूई30छूईइआआी डा . रामावतार यादवक धारणाकूईइछ3 पूणूई361 ूईइ6आपसँ सूई31आ लऽ  िनधूई36आिरत )  \nमैिथलीमे उअg्7ऎचारण तथा लेखन  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : प ूईइलॉचमाूईइआइर ाूईइॉॉतगूई361त ङ , ञ, ण, न एवं म  अबैत अिछ।  संूई30छकृत भाषाक अनुसा र शूईइ9इदक  अूईइॉॉतमे जािह  \nवगूई361क अूईइआइ र रहैत अि छ ओही  वगूई361क प ूईइलॉचमाूईइआइ र अबैत अि छ। जेना -  \nअूई313 (क वगूई361 क रहबा क का रणे अ ूईइॉॉतमे ङ ् आएल अि छ। ) \nपूईइलॉच (च  वगूई361क रहबाक कार णे अूईइॉॉतमे ञ् आएल अि छ। ) \nखूईइॉ3ड (ट वगूई361क रहबा क कारणे अूईइॉॉतमे ण् आएल अिछ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n95 \n \nसिूईइॉॉध  (त वगूई361क रहबाक कारणे  अूईइॉॉतमे न्  आएल अि छ। ) \nखूईइ9छभ (प वगूई361क रहबा क कारणे अूईइॉॉतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुूई361ूईइल0त बात मैिथ लीमे कम देखल जाइत अिछ। पूईइलॉच माूईइआइर क बदलामे अिध कूई36छश  जगहपर अनुूई30छवा रक ूईइ6इयोग देखल जाइछ। जेन ा - \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ूई301याकरणिवद पिूईइॉ3डत गोिवूईइॉॉद झाक  कहब छिन जे  कवगूई361, चवगूई361 आ  टवगूई361सँ पूवूई361 अनुूई30छवार \nिलखल जाए तथा तवगूई361 आ पवगूई361सँ पूवूई361 पूईइलॉचमाूईइआइरे  िलखल जाए। जेना - अंक, चंचल, अंडा, अूईइॉॉत तथा कूईइ9छपन। मुदा िहूईइॉॉदी क \nिनकट रहल आधुिन क लेखक एिह बातकूईइछ3 निह मानैत छिथ। ओ लोकि न अूईइॉॉत आ  कूईइ9छपन क जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पूई3इ0ित िक छु सुिवधाजन क अवूई30इय छै क। ि कएक  तँ एिहमे समय आ  ूई30छथानक बचत होइत छै क। मुदा कतोक बेर  हूई30छतलेखन \nवा मुूईछ06णमे अनुूई30छवा रक छोट सन िबूईइॉॉदु ूई30छपूईछ16 निह भेलासँ अथूई361क अनथूई361 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुूई30छवार क ूईइ6इयोगमे \nउूईइलछचारण -दोषक सूईइ9छभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथूई361 कसँ लऽ क ऽ पवगूई361 धि र पूईइलॉचम ाूईइआइरे क ूईइ6इयोग करब  उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ  ूईइआ3 धिर क अूईइआइ रक सूई31आ अनुूई30छवार क ूईइ6इयोग करब ामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक  उूईइलछचारण “र् ह”जकूई363 होइत अि छ। अतः जतऽ “र् ह”क उूईइलछचारण  हो ओतऽ  माूईइआआ ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढूई31आ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सूई363 ढ, गाढ, रीढ, चूई363 ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुूई361ूईइल0त शूईइ9इद सभकूईइछ3 देखलासँ ई ूई30छ पूईछ16 होइत अिछ जे साधारणतया शूईइ9इदक शुूईइ6आमे  ढ आ मूईइॉलय तथा अूईइॉॉतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सूईइॉॉदभूई361 सेहो लागू होइत अि छ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उूईइलछचारण ब  कएल जाइत अि छ , मुदा ओक रा ब ूईइ6आपमे निह िलखल जएबाक  चाही। जेना - उूईइलछचारण \n: बैूई3इछनाथ , िबूई3इछा , नब, देबता, िबूई303णु, बंश, बूईइॉॉदना आ िद। एिह सभक ूई30छथानपर ूई3ॉ9मशः  वैूई3इछनाथ , िवूई3इछा , नव, देवता, िवूई303णु, वंश, \nवूईइॉॉदना िलखबाक चाही। सामा ूईइॉॉयतया व उूईइलछचारणक लेल ओ ूईइ6इयोग कएल जाइत अिछ। जेन ा - ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उूईइलछचारण “ज”जकूई363 क रैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउूईइलछचारणमे यूईइआ3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शूईइ9इद सभकूईइछ3 ूई3ॉ9मशः  यूईइआ3 , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतूई361नीमे ए आ  य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nूईइ6इाचीन वतूई361नी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतूई361नी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n96 \n \nसामाूईइॉॉयतया शूईइ9इदक शुूईइ6आमे ए माूईइआआ  अबैत अिछ। जेना ए िह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शूईइ9इद सभक ूई30छथानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक ूईइ6इयोग निह करबा क चाही। यूई3इछिप  मैिथलीभाषी थाूईइ6आ सिहत िकछु ज ाितमे शूईइ9इदक  आरूईइ9छभोमे “ए”कूईइछ3 य किह  उूईइलछचारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क ूईइ6इयोगक सूईइॉॉदभूई361मे ूईइ6इाची ने पूई3इ0ितक  अनुसरण करब उपयुूईइल0त मािन ए िह पुूई30छतकमे ओ करे ूईइ6इयोग कएल गेल अि छ। िक एक \nतँ दुनूक लेखनमे क ोनो सहजता आ दु ूईइ6आहताक बात निह  अिछ। आ मैिथलीक सवूई361साधारणक  उूईइलछचारण -शैली यक अपेूईइआइा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शूईइ9इदकूईइछ3 कैल, हैब आिद ूईइ6आपमे  कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ूईइ6इयोगकूईइछ3 \nबेसी समीचीन ूईइ6इमािणत क रैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक ूईइ6इाचीन लेखन -परूईइ9छपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शूईइ9इदक पा छूई363 िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तूईइॉछकालिह , चोूई3इ6िह , आनहु आिद। मुदा  आधुिन क लेखनमे िह क ूई30छथानपर ए कार  एवं हुक  \nूई30छथानपर ओकार क ूईइ6इयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - हुनके, अपनो, तूईइॉछकाले, चोूई3इ6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकूई36छशतः षक उूईइलछचा रण ख होइत अिछ।  जेना - षूई3ॉ6यूईइॉॉूईइआआ (खडयूईइॉॉूईइआआ ), षोडशी (खोडशी), षूई3ॉछकोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सूईइॉॉतोष (सूईइॉॉतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िनूई309िलिखत अवूई30छथामे शूईइ9इदसँ ूईइॉलविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िूई3ॉ9याूईइॉॉवयी ूईइ6इूईइॉछयय अयमे य वा ए लुूईइ90त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे  सँ पिहने अ क उूईइलछचारण  दीघूई361 भऽ ज ाइत अिछ। ओ कर आगूई363 \nलोप-सूचक िचूईछइ9 वा िव कारी  (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणूई361 ूईइ6आप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणूई361 ूईइ6आप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवूई361कािलक  कृत आय (आए) ूईइ6इूईइॉछययमे य (ए) लुूईइ90त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणूई361 ूईइ6आप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणूई361 ूईइ6आप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ूई30छूईइआआी  ूईइ6इूईइॉछयय इक उूईइलछचारण ि ूई3ॉ9यापद , संूईइआ3ा , ओ िवशेषण तीनूमे लुूईइ90त भ ऽ जाइत अिछ। जे ना - \nपूणूई361 ूईइ6आप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणूई361 ूईइ6आप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतूई361मान कृदूईइॉॉतक  अिूईइॉॉतम त लुूईइ90त भऽ ज ाइत अिछ। जेना - \nपूणूई361 ूईइ6आप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n97 \n \nअपूणूई361 ूईइ6आप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िूई3ॉ9यापदक अवसान  इक , उक, ऐक तथा हीक मे लुूईइ90त भऽ ज ाइत अिछ। जेना - \nपूणूई361 ूईइ6आप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणूई361 ूईइ6आप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि ूई3ॉ9यापदीय ूईइ6इूईइॉछयय ूईइॉॉह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणूई361 ूईइ6आप : छिूईइॉॉह , कहलिूईइॉॉह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणूई361 ूईइ6आप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो ूई30छवर -ूईइॉलविन अपना जगहसँ हिट क ऽ दोसर  ठाम चिल जाइत अिछ। खास क ऽ ूई360ूई30छव इ आ  उक \nसूईइ9छबूईइॉॉधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ  गेल शूईइ9इदक  मूईइॉलय वा अूईइॉॉतमे जँ ूई360ूई30छव इ वा  उ आबए  तँ ओक र ूईइॉलविन \nूई30छथानाूईइॉॉतिरत भऽ एक  अूईइआइर  आगूई363  आिब जाइत अि छ। जेना - शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुद ा तूईइॉछसम शूईइ9इद सभमे ई िन अम लागू निह होइत अिछ। जेना - रिूई30इमकूईइछ3  रइूई30इम आ सुधूई36छशुकूईइछ3  \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाूईइॉॉयतया हलूईइॉॉत (◌्)क  आवूई30इयकता निह  होइत अिछ।  का रण जे शूईइ9इदक अूईइॉॉतमे अ \nउूईइलछचारण निह होइत अिछ। मुदा संूई30छकृत भाषासँ जिहना क तिहना मैिथलीमे आ एल (तूईइॉछसम ) शूईइ9इद सभमे हलूईइॉॉत ूईइ6इयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामा ूईइॉॉयतया सूईइ9छपूणूई361 शूईइ9इदकूईइछ3 मैिथली भाषा सूईइ9छबूईइॉॉधी िनअम अ नुसार हलूईइॉॉतिवहीन राखल गेल अि छ। मुदा ूई301याकरण  \nसूईइ9छबूईइॉॉधी ूईइ6इयोजनक लेल अूईइॉछयावूई30इयक ूई30छथानपर कतहु-कतहु हलूईइॉॉत देल गेल अिछ। ूईइ6इूई30छतुत पोथीमे मिथली लेखनक ूईइ6इाचीन आ नवीन  \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन  पूईइआइ सभकूईइछ3 समेिट क ऽ वणूई361-िवूईइॉॉयास कएल गेल अिछ। ूई30छथान आ समयमे बचत क सूई31आिह हूई30छत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिूईछ16सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणूई361-िवूईइॉॉयास िमलाओल गेल अिछ। वतूई361मान समयमे मैिथली मातृभाषी पयूई361ूईइॉॉतकूईइछ3 \nआन भाषाक माूईइॉलयमसँ मैिथलीक ूईइआ3ान लेबऽ प िड रहल पिरूईइ6इेूई3आ0यमे लेखनमे सहजता तथा एक ूईइ6आपतापर ूईइॉलयान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिूईइॉ3ठत निह होइ क , ताहू िदस लेखक-मूईइॉ3डल सचेत अिछ। ूईइ6इिसूई3इ0 भाषाशाूई30छूईइआआी डा . रामावतार \nयादवक कहब छि न जे सरलताक अनुसूईइॉॉधानमे एहन अवूई30छथा ि कूई3ॉइहु ने आब ऽ देबा क चाही जे  भाषाक िव शेषता छूई363हमे  पिड जाए।  \n-(भाषाशाूई30छूईइआआी डा . रामावतार यादवक धारणाकूईइछ3  पूणूई361 ूईइ6आपसँ सूई31आ लऽ  िनधूई36आिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शूईइ9इद मैिथली -सािहूईइॉछयक ूईइ6इाचीन  कालसँ आइ धिर  जािह वूईइआछूई361नीमे ूईइ6इचिलत अि छ , से सामाूईइॉॉयतः तािह वूईइआछूई361नीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथूई361- \n \nूई391ाूई333  \n \nएखन   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n98 \n \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअूई391ाूई333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वै किूईइ9ॉपक  ूईइ6आपूईइछ3 ूई391ाूई333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनूई309िलिखत तीन ूईइ6इकारक ूईइ6आप वैकि ूईइ9ॉपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. ूईइ6इाचीन मैिथलीक ‘ूईइॉॉह ’ ूईइॉलविनक ूई30छथान मे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिूईइॉॉह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ ूई30छपूईछ16तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उूईइलछचारण इूईछ16 हो। यथा - देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइूईइॉछयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनूई309िलिखत शूईइ9इद एिह ूईइ6आपे ूईइ6इयुूईइल0त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. ूई30आूई36इूई30छव इकारूई36छत शूईइ9इदमे ‘इ’ के लुूईइ90त करब  सामाूईइॉॉयतः अूई391ाूई333 िथक। यथा - ूई391ाूई333 दे िख आबह , मािलिन गेिल (मनु ूई303य माूईइआआमे)। \n \n७. ूई30छवतंूईइआआ ूई360ूई30छव ‘ए’ वा ‘य’ ूईइ6इाचीन मैिथलीक उूई3इ0रण  आिदमे  तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक ूईइ6इयोगमे वै किूईइ9ॉपक  ूईइ6आपूईइछ3 ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इूईइॉछयािद।  \n \n८. उूईइलछचारणमे दू ूई30छवर क बीच जे  ‘य’ ूईइॉलविन ूई30छवतः आिब जाइत अिछ  तकरा लेखमे ूई30छथान वै किूईइ9ॉपक  ूईइ6आपूईइछ3 देल जाय। यथा - धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक ूई30छवतंूईइआआ ूई30छवरक ूई30छथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक ूई30छवर। यथा :- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारक क िवभिूईइल0ूईइआछक िनूई309 िलिखत ूईइ6आप ूई391ाूई333 :- हाथकूईइछ3, हाथसँ, हाथूईइछ3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुूई30छवार सवूई361था ूईइॉछयाूईइल6य िथक। \n‘क’ क वैकिूईइ9ॉपक  ूईइ6आप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवूई361कािलक िूई3ॉ9या पदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अूई301य य वैकिूईइ9ॉपक ूईइ6आपूईइछ3 लगा ओल जा सकैत अि छ। यथा :- देिख कय वा देिख \nकए।  \n \n१२. मूई363ग , भूई363ग आिद क ूई30छथानमे माङ , भाङ  इूईइॉछयािद िलखल जाय।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n99 \n \n \n१३. अूई3इ0ूई361 ‘न’ ओ अूई3इ0ूई361 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापा क सुिवधाथूई361 अूई3इ0ूई361 ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुूई30छवारो िलखल जा सकैत अि छ। यथा :- अूई313 , वा अंक, अूईइलॉचल वा अंचल , कूईइॉ3ठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचूईछइ9 िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिूईइल0तक संग अ कारूई36छत ूईइ6इयोग क एल जाय। यथा :- ूईइआलीमान्, िकंतु ूईइआलीमा नक।  \n \n१५. सभ एकल कारक  िचूईछइ9 शूईइ9इदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुूईइल0त िवभिूईइल0 तक हेतु फराक  िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककूईइछ3 चूईइॉॉूईछ06िबूईइॉॉदु ूई3इआार ा ूई301यूईइल0त कयल जाय। परंतु मुूईछ06णक सुिवधाथूई361 िह समान जिटल माूईइआआापर अ नुूई30छवारक  ूईइ6इयोग \nचूईइॉॉूईछ06िबूईइॉॉदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणूई361 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समूई30छत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शूईइ9इदमे िबका री (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी  ूईइ6आपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु अg्87विनक लेल नवीन िचअg्88ह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू अg्87विनक बदला पूवअgआँूवत् अय / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ अgआएूयअg्7एत कएल जाय।  \n \nह./- गोिवअg्88द झा ११/८/७६ अg्ऒ7ीकाअg्88त ठाकुर ११/८/७६ सुरेअg्88अgऎएँ झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँॉ288त न क उँॉ2छंचा रणमे द ँॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँॉ2छंचा रणमे जीह मूधँॉ3इृमे सटत ( नै सटैए तँ उँॉ2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँॉ3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँॉ3इृसँ आ दँॉ288त समे दँॉ3इ3तसँ स टत। िनशँॉ3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँॉ2ं3 वैिदक संँॉ3षंकृत जकँॉ3इ3  ख सेहो उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँॉ3इृ , दोष। य अनेको  ँॉ3षंथानपर ज ज कँॉ3इ3 \nउँॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँॉ3इषँॉ3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँॉ2ृ2रमे ँॉ3इषँॉ3षंव इ अँॉ2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँॉ288दीमे ए कर  दोषपूणँॉ3इ। उँॉ2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँॉ2ृ2ा प ँॉ32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँॉ2छंचारण दोषपूणँॉ3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n100 \n \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण )  \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण )  \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँॉ2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँॉ2ं3  संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2र ँॉ2इृपमे \nगलत ँॉ2इृपमे ँॉ2इ2युँॉ2छषत आ उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँॉ2ं3 री   ँॉ2इृपमे उँॉ2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँॉ2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँॉ2ं8 धिर अ सिँॉ29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँॉ2छंचार ण काल \nहलँॉ288त युँॉ2छषत शँॉ292दक अँॉ288तक उँॉ2छंचारणक  ँॉ2इ2वृिँॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँॉ288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँॉ2ं3 \nबजैत सुनबिँॉ288ह - मनोजऽ, वाँॉ3षंतवमे ओ अ  युँॉ2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँॉ2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँॉ2छषत मुदा गलत उँॉ2छंचारण होइत अिछ - ँॉ2छ2य। ओिहना ँॉ2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँॉ2छषत मुदा उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2ृछ ( जेना  ँॉ2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँॉ2छषत  अिछ ँॉ2इ3 ( जे ना िमँॉ2इ3 )। ँॉ2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँॉ292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँॉ3इ। अँॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँॉ288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँॉ3इ। िभँॉ382ता सेहो , जेना से कँॉ29ंमो  जगहमे पाि कँॉ3इ।ंग करबा क अँॉ293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँॉ3ष9ा ई ँॉंष।ाइवर  कनाट ँॉ29षलेसक पािकँॉ3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँॉ2छंचारण  छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उँॉ2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु आ अनुँॉ3षंवार - अनुँॉ3षंवारमे  कंठ  धिर क ँॉ2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु मे नै। चँॉ288ँॉंषइिब ँॉ288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँॉ2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँॉ2ं3- ( उँॉ2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)। \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n101 \n \nकँॉ2ं3 जेना राम कँॉ2ं3 भेल िहँॉ288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँॉ2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँॉ288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर ( गँॉ32ंमे) ए◌े  चाँॉ2इृ  शँॉ292द सबहक ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nके दोसर अथँॉ3छ।ँ ँॉ2इ2युँॉ2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँॉ2छषत “क”क बदला एक र ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँॉ28ंँॉ28ंव क  बदलामे ँॉ28ंव जे ना महँॉ28ंवपूणँॉ3इ। ( महँॉ28ंँॉ28ंवपूणँॉ3इ। नै) जतए  अथँॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माँॉ2ृृ तीन  अँॉ2ृ2र क संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2रक ँॉ2इ2योग उिचत। \nसँॉ29ंपित - उँॉ2छंचारण स ँॉ29ंप इ त ( सँॉ29ंपिँॉ2ृं नै- कारण सही उँॉ2छंचार ण आसानीसँ सँॉ29ंभव नै)। मुदा सवँॉ3छइँॉ2ृंम ( सवँॉ3छइतम नै)। \nरािँॉ3ष3ँॉ399य ( रा ँॉ3ष3ँॉ399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँॉ3इषँॉ3षंव आ  दीघँॉ3इ।क माँॉ2ृृाक  ँॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँॉ3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n102 \n \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँॉ32ंमे  ँॉ2इ2योगक आवँॉ3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँॉ3इ। पिरँॉ3ष।ँॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँॉ2ं3, सँ, पर (शँॉ292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँॉ292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँॉ2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँॉ2छषत \nटाकँॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँॉ2इ2योग शँॉ292दक  अँॉ288तमे, बीचमे अनावँॉ3ष2यक ँॉ2इृपँॉ2ं3 नै। आ कारा ँॉ288त आ अँॉ288तमे  अ क बाद िब कारी क ँॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँॉ3षंँॉ399ोफीक ँॉ2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँॉ2ृृ फॉँॉ288टक  तकनी की ँॉ288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँॉ3षंकृत ँॉ2इृप \nऽ अवँॉ39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँॉ3इ।नी आ उँॉ2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ ( उँॉ2छंचारणमे लोप रिहते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n103 \n \nअिछ)। मुदा  अपोँॉ3षंँॉ399ोफी सेहो अंँॉ39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँॉ2इषँॉ3छषच मे शँॉ292दमे जतए  एक र ँॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँॉ2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँॉ3षंँॉ399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँॉ2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँॉ2इृपँॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै)  \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n104 \n \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शँॉ292 द क संग जखन कोनो िव भिँॉ2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँॉ28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँॉ2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँॉ28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n105 \n \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँॉ3इ3क  सूचीमे देल िवक ँॉ298पमेसँ लँॉ3छ3गुएज एडीटर  ँॉ32ृारा  कोन  ँॉ2इृप चुनल जेबा क चाही : \nबोँॉ298ड कएल ँॉ2इृप ँॉ39।ाँॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/ लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n106 \n \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला ( पुँॉ2इृष ), वाली (ँॉ3षं ँॉ2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ( सवँॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग / फािँॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन / कयलिँॉ288ह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n107 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n108 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँॉ3इ3 जँॉ2ं3कँॉ3इ3 /  \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/,  जेठ-भाय/भाइ ,   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n109 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँॉ288ह / दयिँॉ288ह दिइg।ुुह / दैिँॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ ( सवँॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँॉ288ह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n110 \n \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँॉ3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n111 \n \n१००. िनइgआु। - िनँॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) – खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n112 \n \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n113 \n \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँॉ2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँॉ3इ8  \n१५०. चरचा  चचँॉ3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n114 \n \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाँॉ2छषयक अंितम शँॉ292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँॉ3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n115 \n \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँॉ2ंंिह ( पँॉ32ंमे ँॉ39।ाँॉ333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँॉ288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उँॉ2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँॉ288ह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँॉ288ह / करेलिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n116 \n \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँॉ2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँॉ288ह / होएतिँॉ288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँॉ3छषका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँॉ2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँॉ288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n117 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँॉ288टक कमीक  ँॉ32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n118 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँॉ288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँॉ3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3 \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n119 \n \n२५३.कोना/ केना/ कँॉ288 ना /कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँॉ288ह / कएलिँॉ288ह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँॉ288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँॉ2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँॉ288तमे िबका रीक  ँॉ2इ2योग उिचत नै/ अपोँॉ3षंँॉ399ोफीक  ँॉ2इ2योग फाँॉ288टक  तकनीक ी ँॉ288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँॉ39।ह \n(िबकारी) क ँॉ2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिँॉ288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n120 \n \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँॉ28ंँॉ28ंव ,( तीन अँॉ2ृ2रक  मेल बदला पुनँॉ2इंिँॉ2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँॉ28ंव आिद। महँॉ28ंँॉ28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँॉ2ृंँॉ3इृ आिदमे  ँॉ2ृं संयुँॉ2छषतक कोनो आवँॉ3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n121 \n \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँॉ2ृंँॉ3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँॉ288तरँॉ3इृँॉ3ष3ँॉ399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पँॉ2ृइा ँॉ2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँॉ3ष।यवहार शँॉ292दक  अँॉ288तमे मा ँॉ2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n122 \n \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राँॉ3ष3ँॉ399ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n123 \n \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n124 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n125 \n \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिूईइआआकाक सभटा पुरान अंक ूईछ09ेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी  ूईइ6आपमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n126 \n \nिवदेह ईअंक ५० पिूईइआआकाक  पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगूई363 क अं क ५० पिूईइआआकाक  -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक  िचूईइआआकला आ िचूईइआआ  / िमिथला िचूईइआआकला .Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली िूईइल0वज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृूईइआछ एूई391ीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािहूईइॉछय अंूई391ेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूवूई361-ूईइ6आप \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडेूईइल0स  :   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n127 \n \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/  \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़ूईइआइर ) जालवृूईइआछ (ूईइ9इलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:ूईछ09ेल : मैिथली ूईछ09ेलमे: पिहल बेर िवदेह ूई3इआारा  \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  ूईइ6इथम मैिथली पािूईइआइक ई पिूईइआआका मैिथली पोथीक आकूई36आइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  ूईइ6इथम मैिथली पािूईइआइक ई पिूईइआआका ऑिडयो आ कूई36आइव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/  \n१७. िवदेह  ूईइ6इथम मैिथली पािूईइआइक ई पिूईइआआका वीिडयो आकूई36आइव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/  \n१८. िवदेह  ूईइ6इथम मैिथली पािूईइआइक ई पिूईइआआका िमिथला िचूईइआआ कला , आधुिनक कला आ िचूईइआआ कला  \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिूईइ6इय जालवृूईइआछ (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० . ूईइआलुित  ूईइ6इकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n128 \n \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/   \n२३.गजेूईइॉॉूईछ06 ठाकुर इ डेूईइल0स  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/ \n    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक  पिहल पोडकाूई30छट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n२८. िवदेह मैिथली नाूई3ॉछय उूईइॉछसव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/   \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/ \n   \n३०. मैिथली िफूईइ9ॉूईइ9छस  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/   \n३१.अनिचूईइॉॉहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/   \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/ \n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n \n३४. िवहिन कथा \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४४ म अंक १५ िदसूईइ9छबर २०१३ (वषूई361  ६ मास ७२ अंक १४४)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n129 \n \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/  \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/ \n  \n  \n \n \n महअg्8ऎअg्8ऎवपूणअgआँू सूचना : The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOAD AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \n  \nhttp://videha123.wordpress.com/    \nhttp://videha123.wordpress.com/about/    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn","size_mb":0.59,"has_text":true},"Videha 145.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 145.pdf","name":"Videha 145.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                     ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n \n  /g2घ2 ण /g2ब2 भ ा  \n \n \n \n \n \n \nिश व  कु मा र  झ ा “ि ट /g2र8 लू”  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n \n/g2घ7ु ि त   /g2ब2क ा श न  \nि द  /g2र8 ल ी  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \n \n \n \n \n \n \n \nअपन छोटका कईgशऐओा \nईgश◌ूव . नवलकाईgओधधत  झाक \nचरण रजमे \nसादर समरिपत...। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \nआ मु ख  \n \n“ईgओझओणईgओँओभा”क अथईgशँऐ होइछ िब  जरी जेकरा ईgओँओबुईgशओ◌ जन तिड़  त कहैत छिथ । हम कोनो नैसिगईgशँऐक किव   नै, ईgओझओिण  क भावना किव ताक ईgओँझपईgओूश \nअिभ ईgश◌ऐयईgओ7◌त भेल जेकर ईgओँओासंिग  कताक ि◌ नणईgशँऐए पाठकगणपर छिईgओधधह।   \nहमर कहब माईgओझझ ईएह जे◌े हमर ई पिह  लुक ईgओँओयास छी ऐमे काईgश◌ऐय लईgओझओणा ओ ईgश◌ऐयंहजनाक अनुपालन भेल वा नै ऐ िव षयमे \nहम िक छु नै किह  सकै छी, माईgओझझ ईएह कहबाक लेल नीित   संगत हएत जे जइ भाषाकईgओूश बाल कालिह ◌ ंसँ ि◌ हयामे लगा कऽ रखलॱ ओइ \nभाषामे अपन िक छु अिभईgश◌ऐयिईgओ7◌त  पाठकगण लग परिस  रहल छी। \nहमर जनम मातृक मालीपुर मोड़तरमे भेल, हाशमीजी ओइ गामक बगलमे िशईgओझओक छला, मालीयेपुर गाममे रहै छला, हमर \nबाबूजी ईgश◌ूव . कालीकाईgओधधत झा ‘बूच’सँ सािहईgओधूय साधनाक ईgशध9ममे बईgशधँड अईgओधधतरंगता भऽ गेल छेलिन, पािरवािरक सईgओ9ूबईgओधधध जकईgशँश।  हमर \nबाईgओ9धयकालक  उपनाम \"िटईgओ9धलू\" िहनके राखल िछयिन, जखिन  हम नेना छेलॱ (४-५ बखईgशँऐक ) तँ ओ हमरा कहै छला- \"िटईgओ9धलू िमयईgशँश \nराही, पेटमे कराही, आ दौगऽ हौ िसपाही\"। माए चईgओधधईgू◌ँ कला देवी सेहो मैिथ  लीमे िक छु पईgशओू िल  खने छेली। बालकाल मातृकमे िबतल, \nतेकर पछाित पैतृक गाम उदयनाचायईgशँऐक भूिम   किर यनक मािट -पािन मे रिम  आगईgशँश बढ़ैत गेलॱ। िप  ताक किव ईgओधूवक कारणईgओूश महाकिव   \nआरसी, चईgओधधईgू◌ँभानु िस ◌ ंह, ईgओँओवासी, ईgओँओो. नरेश कुमार िव कल, ईgओँओो. िव ईgशओूापित   झा, ईgओँओो. राम कृपाल चौधरी राकेशसँ पिर चए भेल। तेकर \nपिर णाम छी ई छोट-छीन कृित । \nधैन वादक पाईgओझझ छिथ   ईgओझ7ुित   ईgओँओकाशनक संग -संग ईgओझ7ी गजेईgओधधईgू◌ँ  ठाकुर आ उमेश मईgओधशडल जी िज नकर सािन ईgओध7यमे ई  झुझुआन रचना \nसंकलन मैिथ लीक पटल सोझहा आएल। \nसंग-संग डॉ. शेफािल का वमईgशँझ, ईgओझ7ी जगदीश ईgओँओसाद मईgओधशडल , ईgओझ7ीमती ईgओ7ँयोित   सुनीत चौधरी सन ईgओँओवीण सािह  ईgओधूयकार सेहो \nधैन वादक पाईgओझझ छिथ   जिन क उईgओधूसाहवईgशओ◌ईgशँऐनक कारण ई पोथी अपनेक हाथमे िव  चार करबाक लेल उपिईgश◌ूथत अिछ  ।  \nसादर \n- िश  व  कुम ा र झ ा  “ि ट /g2र8 लू”   \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \nऋ तु र ा जमे  ि व र ि ह नी  \n िपया केना कऽ िबततै फागुन मास अपार औ , \nजीवन भेल पहाड़ औ ना......। \n \nकोइली कुहकै ठािढ़ पात \nहोइत मनमे अघात \nएकसिर डूिम रहल छी, अहॴ िबनु हम मझधार औ \nजीवन भेल पहाड़ औ ना......। \n \n ईgूऐ◌मरक गुंजन लागए तीत , \nकेहेन िनईgश◌श ठुर भेलॱ मीत \nकेना कऽ सूिख सकत ई फूटल अईgओझ7ुधार औ , \nजीवन भेल पहाड़ औ ना......। \n \nसखी सभ सिदखन अिछ कवदाबए , \nिबछुरन रोदन लऽ कऽ आबए \nिबहुँसल यौवन पसरल मेघ आ अिभसार औ , \nजीवन भेल पहाड़ औ ना......। \n \nदेिखते अबीर गुलालक रंग \nिवरह बनौलक कलुष उमंग \nकहू केना उठत ई मृत शईgओ9झयाक कहार औ , \nजीवन भेल पहाड़ औ ना......। \nµµ \n \n \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \nकं तक  आ व ा ह न  \nआजु मुिदत मन बालाईgओँझण केर -कईgओँझ मंगल गुणगान अय । \nजड़ उपवनमे सुमन फुला◌ैल यौवन महमह भान अय। \nईgओझ7ईgश7शगािरक वेलामे सपनिहं \nिईgओँओयतम छूलिन कपोल हमर । \nअईgशओ◌ईgशँऐ िनईgशधओ मे िचहुँकल जिहना, \nसासु मरोड़िल लोल हमर। \nअिभनव औता आजु सुनल दुरभाषमे अपने कान अय। \nजड़......। \n \nझट उिठ देखल धमईgशँऐ मातृ केर , \nआनन पिरमल पुईgश◌शप बनल । \nपूत दशईgशँऐनक आश मे डुमिल, \nमंजुल मुसकी पनिक रहल, \nचलू रईgओ9ूभा भंडार चढ़ाबू हेता भुखल अ हँक पराण अय। \nजड़......। \n \nअसमंजसमे दुहु भैरवी, \nमातृक लोचन सुधा भरल। \nबामा हम तँ नेहक लुईgओझूी, \nतनय अनल ईgओँओेम धधिक रहल । \nजननी हृदए छोहसँ आकुल ईgश◌ूवाथईgशँऐिह हमर जहईgशँशन अय। \nजड़......। \n \nचरण छूिब नाथक माता केर, \nकएलॱ चटपट ईgश◌ूनान हम । \nकुमकुम केसर जूही चमेली, \nकुलदेवी गमगम अनुपम। \nदेवकी नईgओधधदन बंसी बजाबथु बोिर -बोिर ईgू◌ँाईgओझओा तान अय  \nजड़......। \n \nसंभिव अ हईgशँश ननिद नै अनुजा, \nबिन कम कएलॱ ताप हमर। \nनै तँ फँिस िवरहक संतापे, \nपीब लेतॱ कखनॱ जहर। \nआनब उपहारेमे अहॴ लेल िवईgओझश , धाईgओधधयवर चान अय  \nजड़......। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \nि म  ि थ  ल ा -पु /g2घघ  \n  \nिम िथ लाक बेटीकईgओूश सहए पड़लिन   \nझमेिल या िब आहक दंश \nसत भईgश7शया पोखिर  सँ पंचवटी धिर  \nि◌ कसुन तकलॱ \nकेतौ ने भेटल \nसभ राकश सभ कंश \nनअ मास नै   \nपईgश7शसिठ   बरख धिर \nमयना उठबैत रहली \nईgओँओसव वेदनाक टीस  \nतखिन जा कऽ भेल \nजीवन संघषईgशँऐक जीत  \nिद वसेमे तरेगन बहकल \nिव देहक आँगन जनमल जगदीश \nमौलाइल गाछक फूल गमकल \nतापसमे भईgश7शटक लावा चमकल  \nपूवईgशँझईgश9ऐ हक चपेिट मे \nजाित -पजाित क गईgओूशठमे \nओझरा कऽ मैिथ ली  \nभऽ गेल छिल  ि◌ नमूईgशँऐल  \nबेदईgओ9ूम गजेनक आश जागल  \nसुखैत गुईgओ9ध ल िर मे फूल लागल \nरमकल िज नगीक जीत \nवैयिईgओ7◌त  क नै- \nपिस झैत गामक िज नगी \nमाईgओझझ मईgश7◌हथ आ बेरमा नै \nमौरंगसँ िसमिरया धिर  \nचमिक  उठल इंईgू◌ँधनुषी अकास  \nकेकरो नै छल िबसवास \nिईgशओझजक मुरदैयाक संग -संग \nअछोपक सोती बहत...? \nईgश◌ू वाभािव क छल उपहास हएब \nमुदा! ित रईgश◌ू कारक ईgओझओोभ नै \nजीवन-मरण तँ ईgओँओकृित  ईgश◌ू थ  लीला \nतखिन केकरोसँ केहेन ईgशओझेष ? \nअवतारवादक सेहो होइत पराभव  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \nिकयो पनही देत की नै \nकोनो तृईgश◌श णा नै \nनै उईgओधू थानक आश \nपतनसँ घृणा नै \nअकाल भेल तँ िब सईgशँशढ़ िच  बा कऽ \nराि◌ त-िद न समरसता दीप \nजड़बैत रहल \nअपन गीतईgशँूजिल   गािब  \nकईgओ9ू ईgओँओोमाइज करैत रहल \nकोनो कलुष कईgओ9ू ईgओँओोमाइज नै \nगईgओझझ -गईgओझझमे समईgओधध व यवाद \nकलमे टासँ नै \nजीवन दशईgशँऐनमे सेहो \nचिल  गेला भोगेईgओधध ईgू◌ँ  \nनै तँ उईgओझूर भेिट   जइतए \nयाईgओझझी, आरसी आ फजलुरसँ \nसेहो कोनो तुलना नै \nआन इचना-पोठीक कोन गईgओ9◌ प  \nलोक चानी नै टलहा कहए \nिवईgओझश नै बुिड़  बक बूझए \nसंईgश◌ू कार नै छोड़ब \nखईgशँशटी िक  सान मजदूरक ईgओँझप  \nईgू◌9ईgशशओ बेलामे कलम िखयाबिथ   \nसरल धबल बेरमाक भूप \nएहेन साईgओ9ू य वादी- \nफईgशँशसीपर चिढ़   जाएब \nमुदा बटोहीकईgओूश अधला \nबाट नै देखाएब \nकेकरो नै सुनलक \nसंतित क कोन कथा \nअईgशओ◌ईgशँँिग  नी सेहो सहैत रहली \nऐ लेिल नक सेहो देल बेथा \nने केकरो तर करब \nने केकरोसँ ऊपर जाएब \nसबहक शोिण त एईgशऐओिह   रंग \nकेलक िव रोध बेवईgश◌ू था बेढंग \nमरल गरीबक बाप मुदा की \nपुरिह त-पाईgओझझकईgओूश भिर  गर चाही \nधूर-धूर बास िब का गेल \nकािह  कािट  लूटबैत बाहबाही  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \nलेस माईgओझझ नै दया अईgश9ऐजकईgओूश  \nिस हिर -िस हिर  अईgओझ7ु-उईgओ7ू छ वास \nकिह यो नै अिग ला पएर पुजाबिथ  \nकेतए राम धर भूत िप शाच? \nसभा बजौलिन  धानुक टोलक \nअपनिह  जाित मे पंिड त देखू \nभईgशँशज पुराएब जिट  ल कमईgशँऐकाईgओधश ड क \nमाइक समान नै धरती बेचू  \nमाईgओझझ बाटपर आ नै खाित र \nकरै छिथ  ईgओँओित  ईgओझओण सामईgओधध त  िव रोध \nसईgओ9ू य क समाज िम िथ लेमे बनतै \nजगा रहला समभाव बोध \nअईgओझओोपसँ नै गंग छुआबिथ \nतखिन केना कऽ हाड़ छुआइत \nमन: दीपसँ हीयमे तकबै \nिम िथ ला पुईgओझझक ईgश◌ू पईgओधध द न हएत......। \n \nसधवा-िव धवाक बीचक खािध   \nभरबाक केलक ईgओँओयास  \nभादवक अईgओधध हारमे नै धारलकिन   \nउलबा चाउरक आश  \nबड़की बिह न राित -िद न  \nसुखाएल पोखिर क जाइठ पकिड़   \nसिर ताक बाट जोहैत छेली।  \nकेना ईgश◌ू व यंवर हएत  \nमकोबकी उिईgशओझ  ईgओ7ओ न  छिथ   \nिम िथ ला पुईgओझझ रईgओ79ाकर डकैतकईgओूश  \nभकमोड़सँ सुपथ िद स \nआनए लेल बेकल  \nमुदा केकरो नै सुनत  \nअपने बजईgओधध ता अपने बुझईgओधध ता \nपंचवटीपर ठाढ़  \nशंभुदासकईgओूश तकैत  \nराित -िद न समताक  \nगीतईgशँूजिल   गाबैत  \nतीन जेठ एगारहम माघ बीतल  \nएक धाप जमीनक लेल वारंट िन कसल  \nवेचारी मनसारा बेथे बेथाएल  \nबेरमा कािन  रहल अिछ   \nिप तृदोखसँ िव दीणईgशँऐ भ ऽ गेल तीनू पुईgओझझ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \nकािन  रहल छिथ  रामसखी  \nरघुवरक सहचिर  सन नाओं।  \n \nसीता सन उईgओझूाप  \nबरदास करए पड़तिन   \nिम िथ लाक ईश  \nिम िथ लाक ईशकईgओूश जनम देलिन    \nसुरक ईgओँओभु सेहो कोइखमे  \nउमेश तँ सईgशओू : छिथ   \nमुदा! जखिन  जगतक ईश  \nईgश◌ू वईgश7ऐ भवईgओधध तु सुखीन:मे लगल रहत  \nपिर वारमे अभावक भाव सोभािव क हएत  \nई तँ हिर हर काका भऽ गेल छिथ   \nठीकेदार साहैब दऽ देलकिन  टैगोर  \nअईgओधध चोईgशऐओेमे...।   \nकी ऐसँ समाजक दािय ईgओधू व पूणईgशँऐ भ ऽ गेल  \nनै कथमिप  नै  \nजे िम िस र जीक िस नेहकईgओूश  \nहीयसँ लगा लेलक  \nअपनाकईgओूश साईgओ9ू य वादसँ दूर भगा देलक  \nिन रंतर सतबेधसँ  \nबाभन-सोलकनक खािदकईgओूश भिर   रहल   \nओकरा टैगा◌ेर बना कऽ नै छँिटयौ  \nओकर िम िथ ला िद स तिकयौ  \nवएह शईgशँूित   िन केतन  \nवएह ओकर िवईgओझध भारती  \nतखने जनम लेत दोसर िम िथ ला पुईgओझझ  \nमुदा! अखिन  तँ असंभवे लगैत। \nµµ  \n(/g2घ7 ी  ज ग दी श  /g2ब2 स ा द  म /g283 ड ल  ज ीक/g243  स म र ि प त . . . )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \nअ तृ /g2रो त  नै न  \nआकुल पड़ल िवगिलत नभ िदस तकैत, \nछेलॱ रैिन केर िनवईgशँँणक ईgओँओतीईgओझओा करैत । \nकेना काटब ऐ संतापी जािमनीकईgओूश, \nओ तँ छेली हमरे कटैत। \nझकझोिड़ देलक अ ईgओधधतमईgशँऐनकईgओूश \nनैनाक पूछल अंितम ईgओँओईgशऐऐ - \nअहूँ अिहना करब की? \n \nपददिलत केलक िवष रिहत फन कईgओूश। \nदुहू नैन नोरसँ सरावोिर, \nदेलिन हमर आईgओधूमाकईgओूश मड़ोिर। \nिनःछल कईgओँझणामयी भऽ भाव िवभोर  \nदेखए लगलॱ अवलाक धधकैत ईgओ7ँवार  \nसुनैत गेलॱ सुनैत गेलॱ। \nिनईgओँझईgओझूर हमर बेथा ईgओझओीण भऽ गेल- \nमंचसँ नेपईgओधझय भिरगर लागल  \nकी सोचैत छेलॱ? वाईgश◌ूतिवकता......। \n \nचाननक सेजपर पड़िल अधईgशँँिगनी \nधाईgओधधय , रजत, कईgशँूचन , भरल......। \n \nमुदा! सिदखन खसैत् वेदना केर दािमनी? \nछल अपूणईgशँऐ यौवन अतृईgओ9◌त नैन \nहा! तात केना कएल वरन \nएक गाही वयसक सुकईgओधधया केर  \nकंतक वयस पचपन......। \n \nगामक चुलबुली मोनािलसा \nकुहिर रहिल कनक गृहमे- \nअसहाय तातक देल िवपदाकईgओूश  \nभोिग रहिल जोिग रहिल। \nकेना पार करती लिछमन रेखा- \nअपन िवंहुसल िहलोर कईgओूश \nकेतए करती ईgओँओईgश◌ूफुिटत  \nहमरासँ कएली अपन पीड़ा ईgओँओकट  \nपाषाणी नर कऽ देलिन जीवन िवकट \nबूढ़ कंतक डोिल गेल आसन  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \nशंकाक अजगर तोिड़ देलक ईgओँओीित ईgश◌ूतंभ  \nकठोर आदेश देलिन अपन दाराकईgओूश- \nआजुक पईgओझँाईgओधूप र पुईgओँझष सँ गईgओ9◌प  \nकथमिप नै करब \nनै तऽ? \nहम अचंिभत सुईgशधओ िशिथल  \nकलंिकत चिरईgओझझ लऽ कऽ  \nधूिर गेलॱ िनःतरंग अपन पुरान पथपर \nका◌ॅिप रहल दुहु पग......। \n \nकोन अपराध कएलॱ \nहम तँ छेलॱ पोछैत नोर। \nअतृईgओ9◌त नैनसँ झहरैत नोर। \n \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \nकु/g2बघ /g2घ2े /g2घघ मे  र ा ध ा   \nनवनीत अ हईgशँश पतवार बनू ऐ कईgओँझस सरोवर जीवनकईgओूश, \nिठठुरल कदईgओ9ूब जमुना ठहरल सखी हँसी उड़ौल अपईgशँऐणकईgओूश। \nआईgशध9ईgशँूितत च हुँ िदस सुमन तईgओँझ , \nिवकल जड़ चेतन नभ धरती, \nजल बुईgशधओ बनल घन घनन घटा, \nईgओझझािसत राधा मन अिछ परती। \nनवनीत......। \nसत् असत कमईgशँऐ बीिच घूिम रहल, \nसभ जिनतो अ हईgशँश अनजान बनल, \nभेटत की जन संहारेसँ, \nअवला िचईgओधूकार आ नोर भरल । \nनवनीत......। \nशािपत करती ओ िहईgओधधद सती, \nजिनक नाथ लुईgओ9◌त भू आंचल सँ, \nस◌ंगिह कईgओँझिणत वृईgओधधदा-मथुरा, \nलेब पाप सभक युईgशओ◌ मा◌ॅचत जँ, \nनवनीत......। \nखोलू रण कमईgशँऐक डोरा डोिर , \nडुमू पीयूष राधा-रसमे, \nउईgओझूाप ईgओँओेम ितल सुनिग रहल  \nनै आब ई यौवन अिछ वशमे \nनवनीत......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nम धु  /g2घ7 ा व ण ी   \nमधुप िवना सुईgशधओ उपवन रे, मधुईgओझ7ावणी आ एल। \nकंत िवनय िववश केतए रे हीय ‘आरती’ हराएल। \n \nसुनू िशव छिलया ईgश◌ूवईgशँूगी बिन हमरा िवरह एलॱ, \nसंग महादेव नाम िदयरकईgओूश कलंिकत कएलॱ \nमधुप......। \n \nहम कएल केतेक अनुईgश9ऐह रे अ हूँ हमरा वचन देल, \nमंजुल िमलन केतए गेल रे, केतए बात किलत गेल, \nमधुप......। \n \nहम अभागिल मैिथली रे, अपनै देल घात, \nनुपूर खनिक दुःख कातर रे, तोड़ल दािमनी गात, \nमधुप......। \n \nिवकल मईgशशूार सुिन िशव , आनन हँसीसँ उमड़ाएल, \nजुिन हहईgओँझ िसये, अहँक लखन रघुवर संग आओल, \nमधुप......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \nब र ह म ा स ा  \nिईgओँओयतम आकुल कुईgओ9ूहरल दारा मन , \nिटहुिक उठल ना। \n \nमूक िशिशर पुचकारिथ केना? \nदूर ईgशओझीप सजना। \nजािमनी बनल कंत िबनु िवजन, \nतईgओँझणी माघ मना◌ैल ईgशध9ईgओधधदन , \nसरस वसईgओधधत क लिलत रािईgओझझ मे- \nहहरै कंगना। \nिईgओँओयतम ......। \n \nदादुर ठहकए तृिईgओ9◌त सरोवर , \nअईgओझ7ुधारसँ सॴिचत कोबर, \nकीर मृदुल सुिन चैतो बीतल, \nिवईgूओ7ल नैना। \nिईgओँओयतम ......। \n \nअहँसँ िसनेहक धंधा कएलॱ, \nपौन आस बैशाख बुड़एलॱ \nहृदैक मीन नीर िबनु ईgश◌ऐयाकुल - \nसुईgशधओ पलना। \nिईgओँओयतम ......। \n \nजेठक रौदी कािट रहल छल, \nसूखल कानन झईgशँशिट रहल छल, \nउदिध अकासे जलसँ ितरिपत- \nलवालव अँगना। \nिईgओँओयतम ......। \n \nसौन-भादो मौन मना◌ैल, \nतुिहन गात तर आिईgओझधन आ एल, \nकाितक-अगहन िबहुँसिथ - \nपूस मईgशँूगै छिथ ललना। \nिईgओँओयतम ......। \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \nको प  भ व न मे  क ि न य /g3ब3   \nईgओँझसिल िकए सूतिल छी बनबू ने कनेक चाय अय । \nिमिथला हम चललॱ, टाटानगरीसँ आइ अय। \n \nअहईgशँश जॱ एना रहब तँ हम केना जीअब, \nसिदखन किनते-किनते बेथे जहर पीअब। \nएना अ हईgशँश ईgओँझसब  तँ हम कऽ लेब दोसर सगाइ अय, \nिमिथला......। \n \nअहईgशँश केर ईgओँझप देिखते कामदेवो कानैत छिथ , \n‘‘मृगनयनी‘‘ कईgओूश ओ उवईgशँऐशी मानैत छिथ । \nिबहुँसल मादक घुघना लागै लॱिगया िमरचाइ अय, \nिमिथला......। \n \nछगनलाल ईgओ7ँवेलरीसँ कनक हार लाएब, \nआजु रैन पूनमकईgओूश, पाकईgशँऐमे घुमाएब। \nहहरल मनक तृईgश◌शणा, नै बनू हरजाइ अय, \nिमिथला......। \n \nऊठू िईgओँओये, अहईgशँश जईgओ9धदी न हाबू, \nकोप भवनसँ उिठ कऽ लगमे आबू। \nमंदिह मुईgश◌ूकी माईgओँझ , हम अनलॱ अिछ मलाइ अय, \nिमिथला......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \n/g2ब2े य स ी क  ि व ल ा प  \nलागै बरखा इईgओधधहोर , \nमारै बएसक जोर, \nिमलनक आशामे बैसिल - \nछी आबू ने चकोर। \n बाटे तँ तिकते तिकऐ, \nनैन सूिख गेलै, \nईgओँओेय सीक िवलापपर नै- \nअहँक िधयान एलै। \nठनका गजईgशँऐय मईgशँूचल शोर , \nितरिपत नृईgओधूय मोरनी मोर । \nिमलनक आशामे बैसिल,- \nछी आबू ने चकोर। \nबेददईgशँध जुिन ब नू, \nमोन टूिट गेलै। \nपावसक शीतलता - \nआतईgओ9◌त भेलै। \nलुईgओ9◌त भगजोिगनी दशईgशँऐय भोर , \nलटकल मेघ गगन घनघोर, \nिकएक हृदए तोिड़ रहलॱ। \nहईgशँश! हईgओ9ूमर मन िचत चोर । \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \nलं क ा  \nखुरखुर भैया सूट िसयौलिन, \nबतही काकीक हाथ ईgओँझमाल । \n \nअध वयिस चोकटलही भौजी, \nबाट पसारिल ईgओँओेमाजाल  \nमैिथली कुहरिथ पणईgशँऐकुटीमे, \nसूपईgशँऐनखा बनली रानी। \n \nनेना पेट ईgओझओीर िबनु आकुल, \nमोबाइल नचाबिथ पटरानी। \nअईgशओ◌ईgशँँिगनी नेईgओझझीसँ कुिपत भऽ \nशंखनाद केलिन मामा। \n \nहईgश◌ूत ऊक लऽ मामी खेहलिथईgओधधह , \nफूजल मामा केर पैजामा। \nअपन पुतोहुकईgओूश झॲिक अन लमे, \nबिन गेली गामक सरपंच। \nधमईgशँझचायईgशँऐ देव मंिदर केर , \nमुदा हृदए भरल परपंच। \n \nकेतेक घरमे सािईgओधधह कािट , \nशईgशँूित सिमित केर आब ईgओँओधान । \nरईgओझओक छिथ चुटकीमे बैसल, \nकेना बईgशँशचत अवला केर मान? \nिवईgशओूालयकईgओूश  मुँह नै देखल, \nधएने कुरसी िशईgओझओा सिचव । \nकुिटल तंईgओझझ केर ईह लीलामे \nमारल गेलिन मूक गरीब। \n \nमुंडी इनारमे हुरहुर जनमल, \nकमीशन लागत दस परसेईgओधधट । \nनौकरशाह मोटरमे घूमिथ, \nआँिख गोगईgओ9धस कईgशँशिखमे सेईgओधधट । \n \nसभ काजमे िदयौ भईgओूशट, \nशौच कईgओँझ वा लघुशंका। \nरामराईgओ7ँयकईgओूश िबसिर जाऊ,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \nआयईgशँझवतईgशँऐ आब सईgशओूः लंका। \nराजनीितमे अईgओझश -िवईgओझश केर , \nनै कोनो अिछ वगईgशँऐ िवभेद । \nअपने पीबिथ ताड़ी दाईgओँझ , \nमंईgओझझी िवभाग मईgशओू िनषेईgशओू । \n \nराग वसंतक गेल जमाना \nसुनू िईgू◌9तानी िवकट संगीत । \nडंकल कुरथी पाक बनल \nआ अईgओ9◌प न वािरक पटुआ तीत। \n \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nह ो र ी  \nहाथ अबीर का◌ॅरव िपचकारी, \nभालपर गदरल चाह उमंग। \nपूरन भैया होरी खेलिथ, \nनव नौतािर सािर केर संग। \nकखनॱ डुमकी लैत अधरमे, \nजुईgशओँीमे कखनॱ िहलकोर। \nनील, वईgश7शजनी लाल गुलाल सँ, \nरंगलिन चईgओ9ूपा पोरे-पोर। \n \n‘िटईgओ9धलू’ नैनपर अचरज पसरल, \nदेिख ईgूऐ◌ाता केर बसईgओधधती वुईgशधओ । \nएखनॱ ईgओझ7ृंगारक आह भरल मुदा - \nआँिख अईgओधधहार कान छिईgओधधह सुईgशधओ । \nहम पुछलयिन केना कऽ कएलॱ, \nमधुसँ उगडुम मधुर ईgओँओबंध । \nसकल तन अिछ बेकार मुदा हम, \nईgू◌7ाण शिईgओ7◌त सँ सू◌ॅघल गंध। \nभौजी लऽ बाढ़िन आ खापिड़, \nझािड़ देलिन भैया केर अंग। \nकुरता फाटल नैन नोरायल \nभूतल खसल होरी के रंग। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \nम ा ◌ॅडन/g3बच  ज म ान ा   \nनुआ धोती िमल बरहर जनमल, \nआएल बरमूडा िमनी ईgश◌ूकटईgशँऐ। \nमुईgशधओा भैया चुनरी ओढ़ू, \nभौजी पिहरलिन जोलही सटईgशँऐ। \n \nकाकी मरौत काढ़ने बैसिल, \nकाका गर धरम केर वाना। \nकदली किन यईgशँशक हईgशँशथमे वीयर, \nआिब गेल मा◌ॅडनईgशँऐ जमाना। \n \nभिर िदवसक गणना जॱ करबै, \nबहुआिसनक सात बेर सतमिन। \nभरल सईgशँशझ ईgश◌ूवामी आ एल छिथ, \nअॅइठार बैसिल लऽ मुँहमे दतमिन। \n \nअईgश◌ूसी दशक मे मायसँ मईgओ9ूमी \nफेर मा◌ॅम आब भेली मईgओ9ूमा। \nमायक ईgूऐ◌ाता केर नाम की राखब ? \nमामा िपघिल बनला झामा। \n \nअपन नेनासँ बेस िपयरगर, \nसंकर झवड़ा चायनीज कुकुर। \nभुटका-नाथ कईgओूश छािड़ घरमे \nटा◌ॅमी संग गेिल अंतःपुर। \n \nचरण ईgश◌ूपशईgशँऐ िनवईgशँँण लेलक आ ब, \nछुईgशओँो कईgश7शचाकईgओूश भऽ गेल वाय। \nभौजी एकसिर मधुशालामे  \nभैयासँ गेलिन मोन अघाय। \n \nनेना पिईgओ7ूछमक बोली उगलै। \nमईgशँश मैिथली केना बजती दैया। \nबात अंगरेिजया माथ घुसल नै, \nमुदा करै छिथ यईgशँश! यईgशँश! यईgशँश  \n \nितलकोर मखान नीक नै लागए, \nनै सुईgश◌ूवादु मकैयक लावा।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \nपा◌ॅपका◌ॅनईgशँऐ चाउमीन दिल या लेल, \nमईgओूूछ  िपजौने बैसलिन बाबा। \n \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \nऋ तु र ा ज  \nसोहर गाबिथ कोइली बिहना, \nकीर मधुर ईgओध7विन बजबिथ साज । \nजननी वीणा वािदनी हिषईgशँऐत , \nअवतार लेलिन सईgशओूः ऋृतुराज । \nगिवईgशँऐत उपवन मधुपक गुंजन , \nवणईgशँऐक पुईgश◌शपक िदईgश◌ऐय सोहनगर । \nसिरता लवलव शईgशँूत उ दिध छिथ, \nमहु रसालमे उमड़ल मईgओ7ँजर । \nमाघक सातम धवल इजोिरया, \nभेल नवल ऋृतु नृप छिठहार। \nिचनुआर भरल पायस पूआसँ, \nकुलदेवी साजल उपहार। \nभगजोिगनी केर पंचम सुर सुिन, \nआँग न महमह मुईgओ7ओध दलान । \nदशो िदस मलमल गेना फूलल, \nसिरसब बूट भरल खिरहान। \nरिव संग सुषमा अिछंजल उईgश◌शमा, \nपात-पातपर पछबा वसात। \nिवरिहनी बैसिल कंत आशमे \nवयः तापसँ उपटल गात। \nमातु उमा मन मुिदत िवभूिषत, \nसजल नुपूर चरण चमकल। \nिशवरािईgओझझक अवाहन भेलै, \nनाथ कुशेईgओझधर छिथ गमकल । \nसंवत जड़ल आ होली आएल, \nअबीर गुलाबी हिरअर लाल। \nिईgओझओितज धिरईgओझझी एक बनल छिथ , \nढोलक डुईgओ7ओगी झा◌ॅझक ताल । \nछोट पैघ केर भेद िमटाएल, \nवृईgशओ◌ जुआन संग मे बाल। \nछोटकी किन यईgशँश ठोर रंगिल आ - \nबरक भरल पानसँ गाल। \nभैया भईgशँूग सुधामे सानल, \nिशिथल पड़ल छिथ मईgशँशझ ओसार। \nरंगलॱ हम भौजीक चरण कईgओूश, \nिवदा बसईgओधधत ऐ लोकसँ पार। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nµµ µµµµ µµ ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \nन व तु ि र य ा  ह ोर ी   \nबािढ़क पसाहीमे डुमल सगरो िमिथला धाम। \nबागमती करेहक आंतमे, ओझराएल हईgओ9ूमर गाम । \nभदैया संग रईgओ9ओबी बुड़ल, िजरातमे फाटिल गंग। \nबीित गेल फागुन मुदा, ऊँच जोतईgशँशस  जलमईgओ7ओन । \nनेना टोली हेिर रहल, सईgओ9ूमत लेल खर पतवार । \nरामू बाबा सूतल खाट पर, ऊड़ल खोपिरक चार। \nपौईgओझझक नीन जिहना फूजल , झमाड़ल कुंभकरण। \nझट सिन ऊठू औ बाबा देखू नभ तरेगन। \nराम लोचन दौड़लिन गािड़ पढ़ैत बड़ी पोखिरक मोहािर। \nबिन कपीश नेना भुटका देलक खोपड़ी जािड़। \nलािलमा देिख आिदईgओधूयकईgओूश कदबा कएल दलान। \nशंभू रंगलिन गोबर थालसँ छोटका पाहुनक कान। \nतीन फुिटया लाला पैघ खॲचाह, हािकमपर फेकल रंग। \nफूदन िचनुआरक घैलमे, िमला◌ैल िचईgशधओी भंग । \nभिर कठौत पायस भरल, िघवही पूआ केर संग। \nभौजी तन बोरल गुलालसँ, उमड़ल मातृ उमंग। \nचैतावर िटटही तानमे, गाबिथ टलहा दल। \nछोट छीन गुंजन-सुमईgओधधत , घूमिथ भूत बनल। \nसा रा रा रा गूंिज रहल लूटकुन जीक बथान। \nिसयाराम जय गानसँ गमगम मैिथल दलान। \nडाईgओ7◌ ट र भैयाक सारपर ढ़ारल कारी मोिबल। \nदेिख नेना गण केर होरी गहुमनो घुिस गेल िवल।  \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \nचै त ा व र  \nआएल चैत मधुर रंग पईgशँशच म, \nउपवन बुलबुल गावय ना ......। \nसन-सन पुरबा मलय वसात, \nझन-झन देह झनकाबए ना......। \nकुहकै कुक कोइली बबुर वन, \nचहकै अिल पाटिल मधुवन, \nफड़कै मोर मोरिन लोचन, \nफनकै मृगी पद फन-फन, \nभन-भन मन भनकावय ना। \nसन-सन......। \nभािवनी िखलायिल गहवर, \nविहना मुिदत हीय फरफर, \nसखी नेह मातिल कोहवर \nभौजी रेह गाबिथ सोहर, \nईgओझओण -ईgओझओण तन छनकावय ना। \nसन-सन......। \nिईgओँओयतम बेिथत ई आखर, \nनोरक िसयाही झरझर, \nकोमल शईgओ9झया भेल खरखर , \nसुिख देह वक सन पातर \nकण-कण पट िसहरावय ना। \nसन-सन......। \nउपटल फागुन केर रस बून, \nहहरल नुपूर ईgश◌ूवर झुन -झुन, \nिवकल नैन भेल अधर सुईgशधओ  \nअिछ कोन कईgशँूतामे अवगुन? \nघन-घन घट सनकावय ना। \nसन-सन......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \nव/g3ब2 त  एक ा /g288 त  \nलूटकुन जी केर चकचक भाल, \nकपोल िसनुिरया बनल रसाल। \nटीशन चलला लऽ घटही कार, \nआिब रहल िथईgओधधह सासु आ सार । \nछहछह तन मन भरल उमंग, \nगृह घुरलिन िविध माताक संग। \nझटपट शईgशँूभिव चाह बनाबू, \nपिहने ईgओँझहे आफजा लाबू। \nमईgओ9ूमी छिथ बड़ जोड़ िपयासिल  \nभूईgओ7◌खे समईgश◌ूतीपूर सँ मैसूर आयिल। \nजलखै सेबै दिलपूड़ी क बोर, \nमिझनी भुजल परोर आ इचना झोर। \nजुिन कईgओँझ अकरहिर ईgओझ7वण जमाय , \nअहँक सासु तँ हमरो माय। \nमाय हमर आडईgओ9ूविर धमईgशँध, \nसनातन पािलका संग षईgशधूकमईgशँध। \nमितसुईgशधओ लईgशझ◌मीनाथ बजार गेलिन , \nफुलल परोर मईgशँशछ इचना लेलिन। \nदेिखते भरल मईgशँशछक झोरा, \nफुजलिन सासु वईgशधओ मुँह बोरा। \nपाहुन देलिखन घर िघनाय, \nकेना करब हम नहए खए? \nकािईgशशू  हमर छी वईgशँओत एकाईgओधधत  \nमछैन गृह केर सगरो ईgओँओाईgओधधत । \nफेकू मईgशँशछ सटल तरकारी, \nग्ं◌ागाजलसँ धोयब आँगनवाड़ी। \nगैस चढ़ल अईgशधओ  नै खायब, \nबौआसँ अंगूर सेव मंगाएब। \nकाईgशशूुक लेल चाही आमक चेरा, \nमािटक चूिईgशशू  आ बईgशँशस चंगेरा। \nिसंगापूरी नै िचिन यईgशँश केरा, \nशुईgशओ◌ सुधा गुड़ सानल पेरा। \nशईgशँूभिव ई मैसूर  नै गाम, \nकेतए हम ताकू जारिन आम? \nिवकट भेल रिव वईgशँओत एकाईgओधधत , \nऐ चईgशऐओर हमर जीवन अशाईgओधधत । \nलूटकुन माथमे शोिणत अटकल,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \nभाय विहन मुँह मुईgश◌ूकी फटकल । \nहम की करब सभ दोष अ हईgशँशकईgओूश, \nपाविन मास िकएक बजौलॱ मईgशँश के? \nताकए चललिन कनईgशँझटक केर गाम , \nहईgशँशथ चूिईgशशू मईgशँशथ गठरी आम। \nसोझहे आिब खाटपर खसलिन। \nशईgशँूभिव जोर ठहईgशऐओा हँसलिन। \nसुनू िईgओँओये ताईgओँझ सूखल अिछ , \nजल िबनु हईgओ9ूम र हीय िवकल अिछ। \nएहेन बेथा नै हँिस उड़ाबू, \nईgओझझास कंठगत नीर िप याबू। \n \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \nअ ना च ा र  \nिबहुँसल िवजुकल दुईgश◌शयईgओधधतक मन तन ए गड़ल अिछ थालमे। \nईgओधधयाय -धमईgशँऐ भू िहईgओधधद घेराएल अनाचार केर जालमे। \nपरदारा आ परक ईgू◌ँईgश◌ऐय िदस, \nअधम कुलोचन हुलिक रहल। \nराजकोष केर बात की कहू? \nईgओझधेत वईgश◌ूईgओझझ बीिच फुदिक रहल। \nजनतंईgओझझक आंचर वसुधापर मुईgश◌ूकी कौरव भाल मे। \nईgओधधयाय  ......। \nउदयन दशईgशँऐन आब अलौिकक, \nभेल िवदेहक कथा िवलुईgओ9◌त , \nसभजन लागल भौितकतामे \nबुईgशओ◌ अ याची पुंज शुशुईgओ9◌त , \nखर खबाससँ मािलक धिर नाचय कईgश7शचा केर ताल मे। \nईgओधधयाय  ......। \nकाटर लऽ कऽ गृहईgश◌ूथ धमईgशँऐकईgओूश, \nपालन कऽ रहलिन मनुसंतान। \nजानकी माता पातिर सजाबिथ, \nमधुशाला पैसलिन हनुमान। \nगभईgशँऐक कईgओधधया ईgूऐ◌ूण हईgओधूयासँ समायिल कालक गालमे। \nईgओधधयाय  ......। \nजाित, पंथ, भाषा िवभेद ई, \nईgओँओजातंईgओझझकईgओूश सािड़ रहल। \nकुिटल राजिषईgशँऐक चईgशध9ईgश◌ऐयूह , \nअपने अपनाकईgओूश जािड़ रहल \nदेवभूिम कईgओूश िदयौ मुिईgओ7◌त फँिस गेल दलालक चालमे। \nईgओधधयाय  ......। \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \nअ ि भ न व ि म ि थ ल ा  ध ा म  \n‘‘मईgशँश िमिथले अिभनव िमिथला धाम। \nअहँक कोर कईgओूश छोिड़ आब हम, \nनै जाएब दोसर ठाम। \nमईgशँश िमिथले......। \n \nवौरएलॱ सगरो आयईgशँऐ भुवन मे, \nकेतौ ने भेटल चैन। \nअकबक िवकल िदवस दुःख भोगलॱ, \nतमस कटै छल रैन। \nमईgशँश िमिथले......। \n \nनवटोल नववोल देखलॱ नवल चािल, \nभाउज भावहुक नै भान। \nतात पूत एईgशऐओे संग बैसल, \nकरिथ सुरारस पान। \nमईgशँश िमिथले......। \n \nमैिथल दीन जनेर फँकै छिथ, \nमुदा देव िपतरक मान। \nछोट पैघ बीच  लिईgओझओमन रेखा, \nनै केकरो अपमान। \nमईgशँश िमिथले ......। \n \nउदयनसँ दशईgशँऐन सीिख बईgशँशटब , \nअयाचीसँ, आईgओधूम सईgओ9ूमान । \nभारती मंडनसँ ईgू◌9हम ईgओझशान लेब, \nआरसी याईgओझझीसँ ईgश◌ूवािभमान । \nमईgशँश िमिथले ......। \n \nउिमईgशँऐ िधआक ईgओधूयाग देिखक , \nकण-कण भाव िवभोर, \nवैदेहीक सती धमईgशँऐसँ उमड़ल, \nकमलामे िहलकोर। \nमईgशँश िमिथले ......। \n \nगोिवईgओधधद मधुपक सुन ब पराती, \nखोिल क दुनू कान।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \nिशव शिईgओ7◌तकईgओूश ईgओझ7ईgशओ◌ासँ पूजव, \nसुनबैत िवईgशओूापित  गान। \nमईgशँश िमिथले......। \n \nखोरा चाउर संग भाटा अदौरी, \nवथुआ ितलकोर मखान। \nआचमिन ईgओझधेत वलानक जल सँ, \nगलोिठ पतैलीक पान। \nमईgशँश िमिथले......। \n \nआन धामसँ रास सोहनगर, \nकुलदेवी क गहवर। \nपिईgओ7ूछमक ईgओधूविरत गीत सँ ईgओँझिचगर  \nअपन वैन सोहर। \nमईgशँश िमिथले......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nहे  त ा त  \nिवलिख रहल छी अईgओधधहर  जालमे, \nछोिड़ कत चिल गेलॱ तात। \nकॉिप रहल छिथ सूयईgशँऐमुखी आ , \nकुहरिथ वृईgशओ◌ कनैलक पात । \nटोलक सभटा नेना भुटका, \nआश लगौने घूमिथ वथान। \nके देत उदयन धामक पेड़ा, \nके देत िमठगर मगही पान। \nपंिडत बाबा खाट पकड़लिन, \nककरा मुखसँ सुनता गान। \nईgश◌ओयामजी अईgओझ7ु इनार मे पैसलिन, \nआब के कहतिन पैघ अकान। \nआयईgशँझ मईgशँशक दुआिर सुईgशधओ अिछ , \nसईgओधूसंगी सभ ओलतीमे ठाढ़। \nभिईgओ7◌त सागरक धार िवलोिकत , \nलुईgओ9◌त गगन मे अहँक क हईgशँशर। \nअनसोहईgशँशत ई दैवक लीला, \nकेना बनौलिन मईgओधूयईgशँऐ भुवन ? \nिवईgओझशानक आँगनसँ बाहर, \nजईgओधधम मरण जीवन दशईgशँऐन । \nकरती केना ईgओझ7ृंगार मेनका, \nकरतिन के ईgओँझपक वणईgशँऐन । \nदेवराज छिथ कोप भवनमे \nजल िबनु करब केना तपईgशँऐण ?  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \nमुख मलीन किहयो नै देखलॱ, \nसुख दुखसँ अहईgशँश िवलग िवदेह। \nअंितम भीख मॅगै छी बाबू, \nदशईgशँऐन िदयौ एक बेर सदेह। \n \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \nआ/g284 म  उ /g32च ो ध न   \nअहईgशँश अपने पड़ल छी घॲिट धथुर कैलाश औ, \nटुटल हईgओ9ूमर आश औ ना। \nधरापर अएलॱ ईgओँओदोषक िदन , \nमातु-िपतु अहँक भ िईgओ7◌त मे लीन, \nबूझल सभ जन वम वम लेलिन हमर घर वासऔ। \nटुटल ......। \nनेन कालिहंसँ छी हर भईgओ7◌त , \nसुखाएल करम-धरममे रईgओ7◌त , \nशारदालीन संगमे शंकरपर िवईgओझधास औ । \nटुटल ......। \nदेिखते िवतल सुधामयी बखईgशँऐ, \nजीवनसँ दूर भािग गेल हखईgशँऐ, \nजननी उठिल भूिमसँ छोिड़ मोहक पाश औ। \nटुटल ......। \nचहुँ िदस कालक भेल ईgओँओ हार, \nकरम गित फॅसल बीच मॅझधार, \nउदिध मईgओँझईgश◌ूथिल भेली हीयमे पसरल ईgओझझास औ । \nटुटल ......। \n‘आशु’ अिछ माईgओझझ अहॴसँ मोह, \nहोईछ अपन भागपर छोह, \nहईgओँझ दुःख वा कईgओँझ हईgओ9ूमर िनरस जीवनक नाश औ । \nटुटल ......। \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \nकेन ा  क ऽ  अंि त म  न म न कर ब    \n(कईgओधधया ईgूऐ◌ूण हईgओधूयापर एक छोट रचना) \n \nकेना कऽ अंितम नमन करब, \nआँचर कईgओूश अहईgशँश कलंिकत कएलॱ \nपुईgओझझ जईgओधधम सेहंितत सपनामे \nकईgओँझणाधािरणी िनदईgशँऐयी भेलॱ। \nनै देखलॱ आिदईgओधूय  नै शिशक िशखा, \nनै नभ देखलॱ नै देखलॱ वसुधा \nनै भेटल छोह नै मृदुल ईgओझओेम , \nनै मोती मािणईgओ7◌य रजत हेम , \nपईgशँशच  मास अहँक गभईgशँऐमे रहलॱ \nजनपिर जनक ितरईgश◌ूकार सह लॱ \nअपैत बूिझ कएलॱ अहईgशँश गभईgशँऐपात  \nभेल अपूणईgशँऐ नेनापर वईgश9ँपात  \nअिछ कोन ओ शिईgओ7◌त मनुसुत मे \nजे बेटीमे नै दिशईgशँऐत भेल  \nमिणकिणईgशँऐका क शंखनाद सुिनते \nवृईgशओ◌ कुंवरक यौवन झट धुिर गेल  \nदुःख एईgशऐओे बातक तातिईgओँओ या \nसृिईgूऐँ देलिन संतितकईgओूश गरल िपआ \nपावन आयईgशँऐभूिमक सुनय ना \nवैदेहीकईgओूश देली मािट िमला \nभववंधनक ई केहेन दशईgशँऐन  \nनीर ईgओझओीर िबनु िबतल जीवन \nतिज गेल ईgओँओाण त ◌ँ अनल अपईgशँऐण  \nअिमय मधुसँ पुईgओझझ कएलिन तपईgशँऐण  \nएक बेर हमरो जॱ किहतॱ अहईgशँश \nजीवनमे सुधा वोिर देतॱ मईgशँश \nदेतॱ सतरंगी पिरधान \nपुईgओझझ सँ विढ़ कऽ किरतॱ सईgओ9ूमान  \nिदअ आशीष हमर जननी \nफेिर वेटी बिन नै आवी अवनी \nनै सूखए पुिन नव िकसलय दल \nनै जलसँ पिहने भेटए अनल। \n \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \nप ा व स   \nलिगते आतप अनल ईgओ7ँवाल सँ, \nपसरल सगरो हईgशँशहईgशँशकार \nतईgओँझण -वईgओँझणक अिईgओ7ओनवेश सँ \nजीव-अजीवमे अशं◌ाितक ईgओ7ँवार  \nमोन िवरंिजत हृदए सशंिकत \nवनल सरोवर कलुष मसान \nसूखल िकसलयक कोमल कईgशँूित  \nधधिक रहल नव लता िवतान \nनईgूऐँ करब ऐ ईgओँओलय भयंकर  \nईgओँओकट भेलिन अपने देवेश \nघन घन घटाक संग आगमन \nशीतल पावस बूनक बेस \nनव रंग नव धुन नव मुईgश◌ूकान  \nघुरल सृिईgूऐँ मे नवल जान \nपुईgश◌शप िखायिल कईgशँूचन उपवन  \nफूरल ईgूऐ◌मरकईgओूश मधुर गान \nमं◌ातिल सरोवर कलकल सिरता \nनूतन नीरक खहखह धारा \nआएल कृषकमे िदईgश◌ऐय चेतना \nभागल वेदनाक पुरा अँिधयारा \nपंकज ईgओँओईgश◌ूफुिटत भेल सरोवर  \nवकः काक िचत शईgशँूत  सोहनगर \nभरल घटामे मोर मजूरक \nनाच मधुर बड़ लागए ईgओँझिचगर  \nगोधूिलक पवन वेगमे \nचहिक उठल भगजोिगनी \nवयः तापमे उमिड़ गेिल \nिमलनक िवयोगमे तईgओँझणी \nउईgओधधमईgओझू घटा संग मधुर ईgओँओेम मे \nनर-नारी भऽ गेल िवभोर \nदुई मासक ई ईgओँझ िचगर पावस \nउमड़ा◌ैल नव सृिईgूऐँक जोर  \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \nग ी त   \nिपया िनमईgश7ँही खनिक गेल कंगना, \nिवपुल मृगी नैना, \nिकएक अ हईgशँश बनलॱ औ - \nईgओँओवासी सजना। \n \nआिग भेल शीतल उिधया रहल पािन, \nसुवािसत जीवनमे उफिन गेल ईgओ7ओलािन , \nसुईgशधओ ईgओँओेयसीक िसनेह हृदए अँगना, \nिवपुल मृगी नैना ......। \n \nउमिड़ रहल िवर ह ईgओँओखर आतप समान , \nमुईgओँझझाएल शुईgश◌शक अधर मईgओँझघट मे ईgओँओाण , \nधँसल बाईgओधधह मयईgशँझदाक सजना, \nिवपुल मृगी नैना ......। \n \nईgओझओणिह मे जीवन अिभशािपत वनल, \nसूिख गेल नेह पुईgश◌शप नोर सँ भरल, \nआब किह ने सकव हम सजना \nिवपुल मृगी नैना......। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \nका क ा औ  ( ब ा ल  क ि व त ा )  \nिसबू मरसएब बड़ मरखाह छिथ \nछईgशऐओा छोड़ौलिन काका औ \nदईgशँशत कीिच दुनू भॱ िसकुड़ाबिथ  \nहईgशँशथमे नरकिटक सटईgशऐओा औ ... \nभूगोलक पहिर संईgश◌ूकृत वचै छिथ  \nईgओझओणे-ईgओझओण नॲइस लऽ हईgशँशफी िछकै छिथ  \nपंचतंईgओझझ पर करिथ िटटईgओ9ूभा \nिवईgश◌शणुशमईgशँझसँ नमछर खईgओ9ूभा \nबरहर गाछ तर गदहा बना कऽ \nपईgशँशछासँ मारिथ धईgशऐओा औ ... \nजखिन कोनो छईgओधधदक अथईgशँऐ पुछै छी \nकहै छिथ कुकुरपर लेख िलखईgश7◌ रौ \nकहू तँ केना हम एईgशऐओे पहिरमे \nरंग-िबरंगक बयना सीखू \nहईgशँशथ मचोिर पीआठपर देलिन \nबईgओ7ँजर सन दू मुईgशऐओा औ ... \nमुईgओँूखे रहब आ मिहस चराएब  \nकिहयो नै ओइ इसकुल जाएब \nएहेन राकससँ जान छोड़ाउ \nभिर िजनगी अहँक गुण गाएब \nबजै छी िकछु जॱ नजिर झुका कऽ \nिखिसयाबिथ किह भूतईgशऐओा औ ...। \n \nµµ  \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \nि हं स क  न ा न ी   \nखापिड़ बेलना केर कहानी, \nआब नै दोहराबू अय नानी। \n \nनाना बनल छिथ िसयार, \nभक् छिथ जेना हुलुक िबलार, \nदंतक गणना घिट कऽ बीस \nहुरिथ गूड़-चूड़ाकईgओूश पीस \nगाबिथ दारा दरद जमानी। \nआब......। \n \nवरन् केर बखईgशँऐ भेल चालीस, \nअिपईgशँऐत अहँक चरण मे शीश, \nअहईgशँश लेल लबलब दूध िगलास, \nनोर पीिब अपन बुझाबिथ ईgओझझास , \nईgओझओमा कईgओँझ ! छोड़ू आब गुमानी। \nआब......। \n \nअवकाश क बीित गेल दस साल, \nपईgश7◌शन सँ आनिथ सेब रसाल, \nभिर िदन पान अ हईgशँश केर गाल \nऊपरसँ मचा रहल छी ताल, \nचमेलीसँ भीजल अिछ चानी \nआब......। \n \nकेतेक िदन सुनता िपतृ उगाही, \nसंतित पूिर गेलिन दू गाही,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \nमामा मामी क िबहुँसल ठोर, \nमा◌ॅ छिथ, चुईgओ9◌प ! साधने नोर, \nकेना बिन जेता आईgओधूम बिलदानी \nआब......। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nच /g3ो2 म ा क  बो ख ा र  \nसोलहममे कएल अंतःईgश◌ू थ ईgओँओवेश , \nहुलसल मन गेलॱ नवल देश। \nहीय बसिथ कला धएलॱ िवईgओझशान , \nराखल जननी इईgओ7ू छाक मान। \nवैईgशओू अंगरेिजयईgशँश बिन बचाबू दीनक पराण, \nअथईgशँऐहीन िमिथलामे बढ़त शान। \nधऽ िधयान सुनल सृिईgश◌श टक इईgओ7ू छा, \nगईgशँशिठ बािईgओधध ह  लेलॱ लऽ गुईgओँूदीईgओझओा। \nकॉलेजमे बीतल पिहल सईgओझझ , \nआओल तातक आदेश पईgओझझ । \nपिढ़ते आबू अ हईgशँश अपन गाम , \nहैत ईgओ7ँ येईgश◌श ठ क िब आह िवईgशओूापित धाम  \nतन झमिक गेल ,  मन गेल गुदिक \nभौजीकईgओूश देखबिन हम हुलिक। \nआगत रिव पहुँचल जनम ईgश9ऐाम , \nशत अईgओ9श यागत छिथ ताम-झाम। \nचहुँ-िदस भऽ रहल चहल पहल , \nिचईgओधध ह -अनिचईgओधध ह  सखासँ भरल महल। \nएक नव नौतािर बहुआयामी, \nपूछलसँ छिथ छोटकी मामी। \nईgओँओथमिह हुनकासँ भईgओूशट  भेल , \nभेल दुनू गोटेमे ईgओझओणिहं मेल । \nसईgशँशझे औती दीदी अिनता, \nआकुल मईgशँश केर एक माईgओझझ विनता। \nदेिखते देखैत आिब गेल सईgशँशझ , \nमईgशँश तिकते बाट ओसार मईgशँशझ। \nदीदी आँगन आएल हँिसते हँसैत \nमईgशँश गर लगौलिन ठोिह कनैत। \nिहनक नैन हेराएल िरमलेसमे, \nदेिख मामी पड़लिन पेशोपेसमे। \nचईgश◌ओ मामे सुईgओधध न र दाईक िवभा, \nबिढ़ रहल िहनक नैनक शोभा। \nमामी! ई सऽख नै आँिखक इलाज , \nमईgशँशथ ददईgशँऐसँ छल बािधत सभ काज। \nसुिन मामी मोन भऽ गेल अलिसत , \nहुनक बाम आँिखमे पीड़ा अतुिलत। \nनोिचते नोचैत भेल नैन लाल ,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \nददईgशँऐ पसिर रहल सईgओ9ू पूणईgशँऐ भाल । \nआँग न दलान पीड़ा िकईgओ9ध लोल, \nआँिख धोलिन लऽ जल डोले डोल। \nफूिल गेल नैन केर अधर पल, \nहम सेकलॱ लऽ गुलाब जल। \nवैईgशओूो आ एल नै कोनो असिर , \nकछमछ कऽ रहली-रहली कुहिर। \nमाते केलिन बाबूजीक ईgओध7 यानाकषईgशँऐण , \nआँगनमे आिब ओ दऽ रहला भाषण। \nसभ दोष सारक नै दैत िधयान , \nवयस तीस मुदा एखनॱ अईgओझशान । \nरईgओ7◌ त जमल िवलोचन िझईgओ9ध लीमे, \nसैिनक कंत पड़ल छिथ िदईgओ9ध लीमे। \nसरहोिजसँ पुछलिन पीड़ाक काल , \nपिहल बेिर भेल छल पईgओँझ◌ॅका साल । \nमईgशँश सऽ कहलिन लाउ नव अंगा, \nिहनका लऽ जायब दिड़भंगा। \nितरईgश◌ू कार करब नै हएत उिचत , \nकिन यईgशँश दरदसँ अित िबहुँिसत। \nकािईgशशू  अिछ िबआह अ हईgशँश जुिन जाऊ , \nकरैत छी उपाय नै घबराऊ \nभोरे ‘िटईgओ9ध लू' जेता िहनक संग , \nनै िबआहमे कऽ सकलिन हुड़दंग। \nभातृक सासुर जेता चतुथईgशँधमे, \nमातृ आदेश लागल हम अथईgशँधमे। \nनै बात काटल शईgशँूत छेलॱ सुनैत , \nराित िबतल सुजनीमे किनते कनैत। \nकोन बदला लेलक बापक सार , \nअपन संकट बाईgओधध ह ल हमरा कपार। \nमामीकईgओूश हम नै चीिईgओधध ह  सकल , \nभीतरसँ इईgओधध होर ऊपर शीतल। \nनै जा सकलॱ हम विरयाती, \nगाबै छी हुनक दुःखक पईgशँशती, \nभोरे उिठ दिड़भंगा जा रहलॱ, \nनैनक शोिणतसँ नहईgशँश रहलॱ। \nपहुँचल डाईgओ7◌ ट र िमिसर केर िईgओ7◌ ल िनक , \nचईgओझओुक िचिकईgओधू स क सभसँ नीक \nदुआरेपर कईgओ9ू पाउईgओधध ड र नाम पुछल , \nमामी नुपूर कहलिन ओ कुकुर िलखल। \nदेखएमे भलपर वईgश9ँ बहीर ,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \nउपिर मन हँसल ,  भीतर अधीर। \nवैईgशओू िमिसर कहल  नै दृिईgश◌श ट  दोष \nदुहू आँिखए देखै छिथ कोसे-कोस। \nनेईgओझझक आगईgशँश नै अिछ अईgओधध हार \nिहनका लागल चईgश◌ओ माक बोखार। \nहम िलिख दैत छी शूईgओधध य ईgओ7ओ लास, \nबुझा िदयनु िहनक िरमलेशक ईgओ9◌ यास। \nताहूसँ जॱ नै हेती नीक , \nआँिख सेकू बिन िसनेही बिन कऽ, \nअधरपर मुईgश◌ू की आगईgशँश अईgओधध हार, \nकानल मन सोिच िबआ हक मईgओ9ध हार। \nडाईgओ7◌ ट र बनऽ केर तृईgश◌श णा मनसँ भागल , \nएहेन मरीज भेटत तँ हएब पागल। \nधुिर गाम माता केर करब नमन , \nतोड़ू जननी हमरासँ लेल वचन। \nचशिमश नैन मामी छिथ अित गदरल , \nहमर योजना िहनक भभटपनमे उड़ल। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \nआकु ल  ज न न ी  \n( ब ा ल  क ि व त ा )  \nसूित रहू हमर लाल, अईgशओ◌ईgशँऐ रैिन बीतल । \nअहँक अिवरल नैनसँ आँचर तीतल। \n \nघॲिट अिछंजल कािट रहलॱ अिछ जीवन, \nतात दशईgशँऐनक आश िछईgशधओ िकएल अरपन , \nईgओझओीर िबनु दुहू वईgओझओ शुईgश◌शक पड़ल । \nसूित रहू ......। \n \nकोन िसयाहीसँ िलखल िवधना हमर कपार? \nअपने ईgओँओवास गेलिन छोिड़ हमरा बेथा धार, \nचानन सन नेनाक हीय, भूखसँ कानल। \nसूित रहू ......। \n \nहुनके की दोष िदअ ईgश◌ूनेहक ओ िदईgश◌ऐयमूितईgशँऐ, \nकायादीन िवईgशओूा िविहन करिथ पंचजनक पूितईgशँऐ, \nअहँक अईgओझ7ु मातृ नैन शोिणत भरल। \nसूित रहू ......। \n \nकहबिन गौमाता आनू औता फागुनमे \nकामधेनुक सुधा भरब अहँक कण-कणमे \nअहईgशँश िनईgशधओ हम कईgओ9धपनामे उड़ल। \nसूित रहू ......। \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \nअं ि त म  छं द   \n( ब ा ल  क ि व त ा ) \nसात बरख केर जखिन वएस छल, \nिबहुँसल मन उजड़ल मकरईgओधधद । \nएखनॱ ईgओझओण -ईgओझओण हीयसँ उफनए, \nमाय जे बाजिल अंितम छंद। \nसुनू पूत हम छािड़ अबिन कईgओूश, \nजा रहलॱ िवधना केर घर। \nअपन तात कईgओूश कॲचा पकड़ू, \nमािन जनिन शीतल आँचर। \nहमर चरण धऽ िलअ अहईgशँश ईgओँओण , \nतानए धरम केर राखब मान। \nकमईgशँऐ डगिर पर हमर छईgशँशह  संग, \nबढ़ब करैत िपतृक सईgओ9ूमान । \nहंसवािहनी चरणमे अरिपत, \nअपन शीश दऽ सोखब ईgओझशान । \nनीच बाटपर डेग नै राखब, \nजीवनमे करब नै सुरापान। \nकेहन दृईgूऐँ अदृईgश◌ओय िवयािध ई, \nसभ िकछु बुड़ल अहईgशँश भेलॱ दीन। \nहीय नै हाईgओँझ ऐ अिखल भुवनमे, \nछिथ केतेक लाल साधन िविहन। \nअईgओ9ूबुज अहईgशँशकईgओूश हमर सईgओ9◌ प त छी- \nिवलोचनसँ जुिन बहबू नोर। \nिशखर लईgशझ◌यकईgओूश िनिईgओझँत साधव , \nदैत मातृ ईgश◌ूमृितक वोर ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \nहुनक िदईgश◌ऐय आशीष ईgओँओताप सँ, \nभेल धन, मन, जश पूिरत जीवन। \nमुदा ‘माय’ गुंजन जॱ सुिन हम, \nरोम-रोमसँ उपटय ईgशध9ईgओधधदन । \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \nहु र हु र  \n( ब ा ल  क ि व त ा )   \nदलानक पईgशँशजिर गमिक रहल छल, \nगदरल गाछ फुलल फुलवाड़ी। \nकात सटल कईgशओ7ा भिर लागल , \nखसखस साग हिरअर तरकारी। \nबाबा कमाबिथ सीता गुिन-गुिन, \nहमर हाथमे जलक गगरी। \nहुनक नैनसँ ओझल भऽ कऽ, \nखूब िचबाबी गाजर ककरी। \nलदल गाछ छल नेबो बरहर, \nअनार शरीफा मधुर लताम। \nिबनु आईgओझशा केयो पात जॱ छूबए, \nबाबा छीलिथ ओईgशऐओर चाम । \nदीघईgशँऐ िपपािसत िक छु गाछ कँपै छल, \nढािर देलॱ भिर गगरी नीर। \nझईgशधओ पीठ पर लागल चटकन, \nउमड़ल बेथा गेल देह िसहिर। \nखिस पड़लॱ कात परतीमे, \nतमकैत बाबा लगलिन दुईgओधूकारए। \nअिछ उदईgओधशड दीघईgशँऐटईgश7◌टी नेना, \nहईgओ9ूमर कोनो बात ने मानए। \nपुईgश◌शपहीन अफिलत गाछ पर, \nदेलक सभटा जल उड़ेल। \nनीक अधला गईgओ9◌प बूझए नै, \nतेसर कईgओझओामे चिल गेल। \nभनसार आिब मायसँ पूछल, \nलोचन डबडब नािसका सुरसुर। \nआिड़ मुरझाएल छी कोन झाड़ी, \nबाउ ओइ अनाथक नाम हुरहुर। \nमाल जालसँ फुलवाड़ी बँचबैले, \nआिड़पर मािलक ओकरा रोपय। \nसामईgओधधती िजरातक उपेिईgओझओत सेवक , \nखाद-पािन लेल केकरो नै टोकए। \nलोलुप जहईgशँशनक अपवजईgशँध छी \nसओन जनमल बैशाखे उपटल। \nतीत पातमे पुईgश◌शप िखलय नै, \nउपहासेमे जीवन िवपटल।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \nरैन इजा◌ेिरया गगरी भिर-भिर, \nजलसँ देलॱ हुरहुर कईgओूश बोिर। \nभोरे-भोरे बाबाकईgओूश देखल, \nसजाबैत िकयारी पासिनसँ कोिर। \nककईgशँऐष हीयमे ईgओँओीित देिख कऽ , \nझट दौिड़ हुनका गर लगा◌ैल। \nदिलत उपेिईgओझओत जीवन बईgशँशच ल, \nईgओझ7ईgशओ◌ासँ नोर टपका◌ैल। \n \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \nअं ज ि ल  \n( ब ा ल  क ि व त ा )   \nकाका ◌ः सूित रहू अय बुईgओ7ूची ओल , \nपाकल परोर सन लागए लोल। \nउईgओ9धलू मुख भदैया िखिखरक वोल, \nनाम ‘अंजिल’ केतेक अनमोल। \n \nअंजिल ◌ः मईgशँश  िटईgओ9धलू काका बड़का शैतान, \nथापर मािर ठोकै छिथ कान। \nअहईgशँशसँ नुका कऽ िचवबिथ पान, \nफोड़बिन माथ वा तोड़बिन टॉग। \n \nकाका ◌ः भौजी! छोटकी फूिस बजै छिथ, \nरीतू संग भिर िदन िवन-िवन करै छिथ। \nदािव रहल छी िहनक देह हम, \nउईgओधूछृंखल नेना करै छिथ तम -तम। \n \nअंजिल ◌ः काका जुिन घोईgओँझ िमईgओधझयाक भंग , \nआब नै सूतब हम अ हईgशँशक संग। \nमईgशँश लग हमरासँ िसनेह देखबैत छी, \nएकात पािव हमर घईgश7◌टी द बैत छी। \n \nकाका ◌ः पठा देब कािईgशशू  अहईgशँशकईgओूश हईgशँशईgश◌ूटल , \nनेनपन ओइठईgशँश भऽ जएत शीतल। \nओतए भेटत नै खीरक थारी, \nनै रसमलाइ नै पनीरक तरकारी। \n \nअंजिल ◌ः काकू बनव हम बुिधयािर नेना, \nसिदखन बाजब सुमधुर वयना। \nकेकरो संग नै मुँह लगाएब, \nअहॴ लग रहब हईgशँशईgश◌ूटल  नै जाएब। \n \nµµ \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n51 \n \nअ हँक  आँ चर  \n( ब ा ल  क ि व त ा )  \nआब िवसरव केना सुनू जननी अ हईgशँश, \nकेतेक िनमईgशँऐल सेहंितत अहँक आँचर। \nहीय िसहकै जखिन वहै लोचन तखिन  \nनोर पोछलॱ लपेिट हम अहँक आँचर।  \nकेना अएलॱ खलक? मोन नै अिछ कथा,  \nपिवईgओझझ पट सँ सटल देह भागल बेथा।  \nिसनेह िन ईgश◌ओछल अनमोल ईgओँओथम सुन लॱ मातृबोल, \nमोह ममताक आन के करत परतर?   \n \nदंत दुईgओ7ओधक उगल , नीर पेटसँ बहल, \nदेह लुईgओझूी भरल कंठ सिरता सूखल।  \nजी करै छल िवसिवस तालु अतुल िटसिटस,  \nमुँ◌ॅहमे लऽ िचबएलॱ अहँक आँचर।  \n \nनेना वयसक अवसान ताकए चललॱ हम ईgओझशान , \nकएलॱ गणना अशुईgशओ◌ गुईgओँू  फोिड़ देलिन कान।  \nिसलेट वाटपर पटिक मईgशँशक कोर मे सटिक,  \nतीतल कमलाक धारसँ अहँक आँचर।  \n \nदेिख पईgशँशचमक फल मातृदीईgओझओा सफल ,  \nभाल ितरिपत मुदा! उर तृईgश◌शणा भरल ।  \nगेलॱ केतए हे अईgओ9ूबे केतए गेल आँचर,  \nतािक रहलॱ हम आँगनसँ िपपरक तर। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n52 \n \nि /g3ो4 न  /g272 ध -/g3ो4 व ा त ी  \nिझ िह र-िझ िह र ना हे िप या,  \nिझ िह र-िझ िह र ना! \nझहरए िईgश◌ू न  ईgओ7ओ ध ईgश◌ू वातीमे बदरा, \nिझ िह र-िझ िह र ना...! \nपरम सुहावन मास िव रह हीय, \nटपकए नेहक बुईgशधओ  \nलिल त पवनमे िठ ठुिर  रहल छी, \nजीवन भऽ गेल सुईgशधओ  \nटपकए िव रहक अईgओझ7ुलाप ई , \nिझ िह र-िझिह र ना... \nतृिईgओ9◌ त  -तिप त िस तुआक कईgओ9ध प ना, \nउपटल अणईgशँऐव तट मोती \nअहईgशँश बहए लॱ िन रस जीवनमे, \nिक ए अगम दु:ख सोती? \nिम लनक आश कानए पैजिन यईgशँश, \nझुनुर-झुनुर ना.... \nकईgशँूित   ईgओझ7िव  त मािण ईgओ7◌ य  बनल, \nमदमईgओझू भेल गजराज  \nमुईgओ7ओ ध जहानक रईgओ9ू य ईgओँओहरमे, \nफफिक  गेलॱ हे ताज! \nतोड़ू वेदनाक डोिर  ई,  \nझमिड़ -झमिड़  ना.....।। \nµµ \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n53 \n \nघ ट ा  ब स /g288 त ी  \nकूकू केर मादक ईgश◌ू व र सुिन ते, \nि◌ सनेहातुर मन चहिक  उठल \nउगडुम आनन हिरअर कानन, \n“घटा वसईgओधध ती ” धार बहल। \nित तली ईgओँझनझुन नीरज रससँ \nकेलक झंकृत सकल जहान \nअपन मनोरथ िस िईgशओ◌   करैले \nईgओँओेयसी कएल ईgओझझृतुराजक गान।  \nउमिड़  रहल नव तईgओँझणी यौबन  \nरसईgश◌ू नात भेिल  चंचला-गात \nपुईgश◌श प  सेजपर िम लन सईgओ9ू मोहक \nचभिट  गेल अिछ  दुनू पात। \nजजईgशँऐर वृईgशओ◌ा आ सूखल वृईgशओ◌मे \nधुिर  आएल पुिन  कामुक जान \nभािग  गेलिन  धमईgशँऐराज देिख   कऽ \nऋृतुराजक ई अनुपम शान। \nहॅसी-खुशीसँ चल-अचल जीवन, \nतािक  रहल होरी केर वाट \nजड़-चेतनक सुरिभ त कईgशँूित   देिख  कऽ \nकेलक गान हृदैसँ भाट। \nरंग-िव रंगक अवीर गुलाल संग \nनािच  रहल उईgओधध मािद त होरी \nसृिईgश◌श ट   मनोहर चक-चक तईgओँझवर  \nमॉतल चह-चह चहुँिदस  जोड़ी। \nचैतावरक आ◌े◌ंघाएल कलरब  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n54 \n \nअिईgओ7ओ न  देव केर जुआिर  बढ़ल \nघटल जहानमे कलकल जीवन \nमादकता ईgश◌ू वगईgश7ँकईgओूश जीतल।।  \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n55 \n \nस ा ि ह  /g284 य क ि व  दू ष क  \nिक ए हमरा कहै छी िव दूषक। \nकी हम केलॱ अहईgशँशसँ खटपट।।  \nशैशव अईgओ9◌ प न गाममे िब तएलॱ \nसभ ठाम देिस ल गीत सुनेलॱ \nमूड़न हो वा महुअक। \nमाईgओझझ िव  देहसँ रखलॱ आशा \nसभ िद न पढ़लॱ मैिथ ली भाषा \nईgश◌ऐ यारईgश◌ऐ याता बिन  भेलॱ चकमक। \nईgओझ7ृंगार पहरमे किव  ता िल खै छी, \nछी गृहईgश◌ू थ  मुदा बैराग िस खै छी \nहमर जीवन दरससँ ओ भेिल  भक्। \nकिह या धिर  बईgशँशटब जागरणक परचा \nकेतॱ नै देखलॱ अईgओ9◌ प न चरचा \nदिईgओझओ  ण नैन भेल फकफक। \nिद नचयईgशँझ िल िख  किव  बिन  गेला \nआईgओधध ह र गुईgओँू  संग बताह चेला \nउईgओ9ध लू लग कोिक ल ठकमक। \nकेतेक िद न भरत िव लाप सुनाएब \nफोका डबडब पिर चए ईgओँओसूनक।  \nआउ-आउ दीघईgशँऐ सूईgओझझी भेद मे टा िद अ \nहमहूँ मैिथ ल गर लगा िल अ \nबनाउ िम िथ लाकईgओूश सईgओ9ू य क। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n56 \n \nमु द ा ज ी बै  छी  \nजीवनक डोिर  फुिज  उड़ल ईgश◌ऐ योममे \nकातर ईgओँओाण मुदा जीबै छी \nसड़ल वसन पजड़ल अिछ  आंगुर \nगलल ताग गुदरी सीबै छी.... \nकेकरो वाड़ी बेली फुलाएल \nकेकरो पोखिर  भईgश7शटक लावा \nहमरा घरक परथनो िग ईgओ9ध ल  भेल \nआँचक िब ना सुईgशधओ अिछ   तावा \nकागत-मुईgू◌ँाकईgओूश बीड़ी बना कऽ  \nकॲढ़सँ नेिस -नेिस  पीबै छी..... \nलाल रंग शोिण त सन टपकए \nपीत कुिट ल िप लहा बिन  धधकए \nकुिप त होिल का छईgशँशह देखाबिथ  \nबड़ीपर काक-भुसुईgओधश डी हबकए \nअिईgओ7ओ न   देवक हुईgओधझ थ  डा◌ंगसँ \nसुधाकईgओूश खोिड़  -खोिड़  जड़बै छी.... \nकटाह वसंत किह यो नै आबिथ  \nराखथु अपने संग िव धाता \nकुसुिम त रहै सबहक आँगन घर \nहँिस -हँिस  कौड़ी खेलिथ  पुनीता \nअपन संईgओझझासकईgओूश िह  यामे नुका कऽ \nसबहक सुखक कामना करै छी.....।। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n57 \n \nरम ा  \nसईgशँशझ पहर िद  प-वाती िद न एलॱ \nरमा नाओं रखने छिल  बाबी \nमातृ कोरक हम पिह लुक नेना \nकोन-कोन जीवन गीत  गाबी \nखढ़क मचान िन लय बिन  चमकल \nकनक-रजतसँ छनछन माता \nिप ताक बटुआमे बैसलिन  लईgशझ◌ मी \nकण-कण खह-खह कएल िव धाता \nलव-कुश बिन  जननीक कोिख सँ  \nदू-दू सारस आँगनमे िख लाएल \nतईgओँझण लताकईgओूश िईgश◌ू न  ईgओ7ओ ध  देिख  \nसर समाज घूरिथ  औनाएल \nधेलकिन  पाईgओधश डु जर बाबूकईgओूश \nनोकरी छोिड़  खाटपर खसलिन  \nखेत पथार िवयािध संग बूड़ल \nतैयो तेसर लोकमे पैसलिन  \nजै ओलती छल तृईgओ9◌ त  पिप हरा \nसुईgओ7ओ गा चुनमुनीक चहचह शोर \nईgओझओणिह ◌ ंमे देवराज टपकेलिन  \nशरद-ि◌ नशामे आिग  इईgओधध होर \nहाथसँ करची कलम छूिट  गेल \nछोिड़  पड़ेलिन  भािम नी- भईgू◌ँा \nचरण नुपूर धरा खिस  टुटल \nआँगन वाड़ी भरल दिर ईgू◌ँा \nकईgशँशच बएसमे सईgश7◌थुमे िस  नूर \nगदगद भेली मातु सुनयना \nकहुना लाज गेल दोसर घर \nसुखद नोर खसबै छिथ  मयना \nकंतक आँगन सेहो कलुष भेल \nजखने िन कसल वईgश9ँ चरण रज  \nरैन पचीसी संग िस नेहक \nलहठी फोिड़  िन पईgओझूा पंकज  \nतुसािर क िन ईgश◌ू तार केना कऽ किर तॱ \nउईgओ7ँ ज र नूआ खाली हाथ \nसईgश7◌थुसँ सेनुर अपने पोछलॱ \nआईgओधध ह र सासु संग पीटै छिथ  माथ \nआजुक डाइन- किह यो छेलॱ लईgशझ◌ मी   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n58 \n \nछईgशँशहसँ भागिथ   अिह वाित न सभ \nनोरक घृतसँ िच नुआर िन पै छी \nकेकरो संग नै बईgशँशटब कलरब  \nकाक-दृिईgश◌श ट   धेने छिथ  बाहर \nचानन ठोप केने  िक छु लोक \nआयईgशँऐ भुवनक रौ बनमानुष सभ  \nगदईgशँऐिन   दािब  पठबए परलोक \nनारीटा लेल िन अम केहेन ई? \nवरन् एक तँ कहाएब सती \nअपन कईgशँूताकईgओूश छोिड़   घरमे \nकिह या धिर  तकबईgओूश अबला रित  ? \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n59 \n \nउ न ट ा - पु न ट ा  \nसबरी मायक िस नेह उनटल छिईgओधध ह  , \nपनिट  गेल छिथ - तात राम \nित यागक मूरित  िस या बदिल  गेली \nईgओँओित   झण बदलए आठो-याम \nबोतल ईgओझओीरमे नेना उ गडुम \nपुईgश◌श ट वईgओझओक लेल अंबा अंध  \nटा◌ॅप पिह रलिन  यशोदा मैया \nकाईgओधध हा हेरिथ  आँचर गंध \nकाका दलानपर रसमंजिर  लागल \nपिढ़ -िल ख पूत भेलिन  अिध कारी \nघूसक टाकासँ दलानकईgओूश छाड़ब  \nलालबईgओझूी बईgओँझ भऽ जाउ कारी \nअईgशधओ -पािन  िब नु बाबा मुइला \nभीठ िब का हेतिन  वृषोईgओधू सगईgशँऐ \nसभ बौराएल यशोगान लेल \nगिज या शीत तईgओ9◌ पत अपवगईgशँऐ \nनईgशँूगरक चार चुआठ बनल \nित रिप त झाकईgओूश भेटलिन   शिम याना \nगोदानक संग जॱ सईgशँशढ़ नै दागब \nलोकवेद सभ देत ताना \nपिह ल छायामे हमरो भेटल \nराहिर  दािल  संग वासमती \nबाबाकईgओूश जॱ अिहना खुआिब ित यिन  \nअखिन नै जेता छल तट वागमती \nछोट पिर वारक लेल मामी माहुर \nकात भेली नानी बिन  अपरतीप \nआयईgशँऐ भूिम मे िम झा गेल अिछ  \nसंयुईgओ7◌ त  पिर वारक खहखह दीप \nसुकेईgओझधर रामक गाराक कंठी \nहाथ धएने धमईgशँऐक पतवार  \nअपैत कुलमे जईgओधध म  की भेलिन ? \nमाथ िल खेलिन  जाित  चमार \nसुरावोिर  मुगईgशँध टईgशँूग िच  बाकऽ  \nिव िव ध कुलईgओझओणक संग राित   िब ताबिथ    \nपंिड त वंशक कठुआएल पौईgओँझष   \nमाईgश◌ू ट र साहेब ईgू◌9ाईgशशओण कहाबिथ  । \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n60 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n61 \n \nकि व  क  क ा म ना  \nपूत बढ़बैछ वंशक मान \nमुदा िप परौिल या बाबासँ \nमंगलिन  पोतीक ईgओँझपमे सुकईgओधध या \nअचा अपणईgशँझ वा भईgश◌ऐ या \nकिव  बिन  गेला िप तामह \nसफल भेल कबुला-पाती \nभगवत कृपा देख- \nखुशीसँ फुललिन  जीणईgशँऐ छाती \nजेठका जीवन झखरैत पाषाण \nिव याहक भेल सोलहम बरख \nअखिन धिर - िन :संतान \nदोसर िन ईgश◌श क पट बुिड़ बक \nपरंच िप तृसेवक अिव राम \nकरची सन लकलक काया \nरंग धन इव ईgश◌ओ याम \nघनईgश◌ओ याम किन यईgशँश कोरमे \nसईgशओू : अएली वैदेही बिन  कईgओधध या \nकिव क उपवन भेल धईgओधध या \nमुदा! साईgओझओीक िप  ताक ईgश◌ू थान \nजेठकेकईgओूश भेटत \nईgश◌ओ यामकईgओूश जॱ छिईgओधध ह   बाप कहेबाक \nसख आश वा दीघईgशँऐ िप  यास \nदोसर बेटीक लेल \nराखथु एकादशी उपास \nयएह भेल  \nकिव  गेला ईgश◌ू वगईgशँऐ \nभेटलिन  मुिईgओ7◌ त   भेलिन  अपवगईgशँऐ \nसाईgओझओीक माताक कोरमे \nफेर बेटी बिन  अएली भारती \nिव िच ईgओझझ अईgओधध हेर \nईgओँओकृित  क फेर \nअँगने अँगने अड़ए लागल \nगईgओ9◌ प  हरिब ड़रो \nबरसए लागल कनफुसकीक झईgशँशट \nअपने हाथसँ किव जी \nरोपलिन  बबूरक कईgशँशट  \nबड़की काकी िद अ लगलिन  तान  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n62 \n \nनै छेलिन  हुनका संसारक ईgओझशान  \nकबुलामे िक एक मंगलिन  बेटी \nहम जॱ हुनका ईgश◌ू थानपर रिह ित यिन  \nतँ जनिमते  दािब  देतॱ \nऐ राईgओझओसनीक घईgओूशट  \nबेटीक लेल ईgओँओाथईgशँऐना! \nआईgओझँयईgशँऐ केहन किव  क कामना \nएकबेर आ र अईgओधध हेर \nभादवक अईgओधध ह िर याक फेर \nईgश◌ू तईgओ9ओ ध  छिथ  सभ िकयो \nदेख किव  कुलक दशा \nआँगनक बहुआिस न सभ \nटोलक अनईgओधध या \nकपार िप टए लगलिखन \nछोटको पुतोहुक कोरमे \nजनमिल ... कईgओधध या \nहा भगवान महाईgओधू माक यएह मान \nमंगने देिल यिन  तीन \nपुईgश◌शप माल लागल फोटोमे \nकिव  छिथ  मुईgओ7ओ ध तईgओ9ध लीन \nजेना किह  रहल होिथ  \nके रखलक जहानक मान? \nके बढ़ेलक कुलक सईgओ9ू मान? \nके बचेलक वंश \nसीता अिह ईgओ9ध या सािव ईgओझझी \nवा रावण कौरव कंस? \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n63 \n \nमु/g2बघ द ा  ज ग ा उ  \nइजोतमे तँ सभ चलै छै \nअईgओधध हारमे चिल  कऽ देखाउ \nईgश◌ू वान सुिन  पदचाप जागए \nचचरी चढ़ल मुईgओँझदा जगाउ  \nनृपक मीठ ददईgशँऐ सुिन   बौराएल \nपटरानी-मंईgओझझी-सेनापित -चाकर \nओइ अभागल िद स के तकलकै \nजे सवईgशँऐ िविहन जेकर देह जजईgशँऐर  \nभरल पेट हाफी करैत \nपहुँचल महाजन दुआिर  जखने \nईgश◌ू वाथईgशँऐक दुईgओ7ओ ध सँ बनल पयस \nभिर  थारी आगईgशँश रखलॱ तखने \nआँत चटचट कंठ सूखल \nपािन  नै जे घॲिट  पाबए \nसुईgओ7◌ ख ल अछोप म ईgओध7यम जनकईgओूश \nझईgशँशिट  ‘चंडाल’ किह  भगाबए \nदेवईgओध7 व िन मे िन पुण वाचक \nपंचतईgओधू व  देहे भरल छै \nिप रही नै िकयो दैत ओकरा \nछुईgू◌ँ कुलमे ओ जनमल छै \nदेव धमईgशँऐकईgओूश पीस रहलै \nझपटल सोन बोिर  कऽ बटोरल  \nकेहेन िव कराल मृगतृईgश◌श णा ई \nसभ घॲिट  उईgओधध मईgओझू जहर घोरल   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n64 \n \nअंित म आईgश9ऐह ि◌ थक सुनू बौआ \nऐ फेरमे कखनॱ पड़ब नै  \nअपना संग सभकईgओूश जगाएब  \nकुमागईgशँऐ किह  यो धरब नै।। \n \nµµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n65 \n \nअ ि /g3ो4 त  /g284 वक  /g2ब2 /g3चच ?  \nककरासँ कहबै के पित एतै अपने तरंगमे भीजल दुिन यईgशँश \nबड़ अथाह ईgश◌ू वाथईgशँऐक अणईgशँऐव ई शुभ बिन   गेलै लोलुप बिन यईgशँश \nशोिण त बोिर -बोिर  टाट बनेलॱ \nखर खोिड़  िट टही लऽ गेलै \nफाटल आँ◌ॅचरसँ केना कऽ झ◌ँपबै \nखाली िच नुआर बेपदईgशँऐ भऽ गेलै \nईgश◌ऐ याल दृिईgश◌श ट  सँ राकस गुड़कए िच हुिक -िब चुिक  कऽ कानए रिन यईgशँश \nकमईgशँऐक नाहमे भेलै भोकईgशधओर  \nबामे हाथे पािन  उपछलॱ \nभदविर एमे पतवािर  हेराएल \nदिह ना हाथक लईgओ7ओ गा बनेलॱ \nसभटा आङुर पािन  खा गेलै, केना बजतै ददईgशँऐक हरमुिन  यईgशँश \nकछेरमे िव षनािर  उगल छै \nथलथल पईgशँशक  पएर धँिस  गेलै \nअईgओधध हार मोिन मे कछमछ कऽ रहलॱ \nिब नु जाले टईgश7◌गड़ा फँिस  गेलै \nकेना कऽ हमरा बाहर करतै नोर चािट  हहरए सोनमिन यईgशँश... \nिक छु िछ ईgशऐ9ीक तरमे दिब   कऽ \nपंईgू◌ँह अ◌ाना अकसक कऽ रहलै \nभारी भेल कुकमईgशँऐक सोती \nओकरे धारमे गंगा बहलै \nघनन दिर ईgू◌ँा तईgशँूडव करतै,  \nअिईgश◌ू त  ईgओधू व क- ईgओँओईgशऐऐ बनल पैजिन  यईgशँश......। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n66 \n \n/g2घ2 ण /g2ब2 भ ा  \nसभ िद स सदईgशँऐ \nिक यो नै बेपदईgशँऐ \nदेह िस हकल रेह िठ ठुरल \nपोखिर -इनार ठमकल \nपूस रमकल \nईgश◌ओ याम असधईgशँऐ शीतक बीच  \nटक टक कएने आश \nकखिन भरत मोनक िप यास \nकबदबैत चईgओ9ू पा मुईgश◌ू कैत पलाश \nसूयईgशँऐमुखीक दशा देिख   \nओकरासँ िकए करैत छी िस नेह \nजे कुईgओधध तीकईgओूश ठिक   लेलक \nओकर कौमायईgशँऐ नईgश◌श ट  कऽ देलक \nआइ आिग क ढेपपर \nके करत िबसवास? \nझईgशँशपू मयईgशँझदा बचाउ गेह  \nभावक आगईgशँश ईgओँओािईgओ9◌ त  क कोन मोजर \nएतबेमे मेघ उिड़  गेल \nशीत लुईgओ9◌ त  भेल \nईgओझओणईgओँओभा बिन   रिव क अिचईgशँऐस  \nसूयईgशँऐमुखीक , \nकोमल कॲपरमे समा गेल \nईgओ7ँ योित पुंजकईgओूश आिद  ईgओधू य क चरण मािन - \nसूयईgशँऐमुखी अपन सईgश7◌थुमे \nभईgश◌ू मीभूत कऽ लेली \nअखईgओधश ड सौभाईgओ7ओ य वतीक आशीषक संग \nिक रण ससरल \nकली फूल बिन  पसरल \nहम तँ उभय िल◌ ंगी छी \nनै रिह तॱ तैयो किर ित यिन  \nसुईgओँझजसँ ईgओँओेम ......। \n \nसभ िकए दैत छी हुनकापर दोख \nने डूमैत छिथ  ने उगैत छिथ  \nसभ िप ईgओधश ड  घूिम - \nहुनकापर डूिम  जएबाक \nकलंक लगबैत अिछ -  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n67 \n \nजखिन अपनामे दृढ़ता नै \nतँ दोसरपर दोष केहेन? \nिब नु बजौने सभ लग अबैत छिथ  \nआठो याम जरैत छिथ  \nकुईgओधध ती सभ जनैत िकए \nकएली वरण- \nईgओ7ँ योिज पुंजकईgओूश बाईgओधध ह ब \nककरासँ भेल संभव? \nआिद ईgओधू य  िस नेहक तापस \nलगले तईgओ9◌ प त, लगले िव ईgू◌ँूप  \nकेना भेला छिल या? \nिस नेहक अथईgशँऐ सुिध   ईgओँओभंजन  \nनै ईgश◌ू पशईgशँऐ \nएकर नै अवसान \nनै उईgओधू कषईgशँऐ......। \n \nईgओझओणईgओँओभा जेकरापर खसल \nओ जरल ओ मरल \nमुदा! िस नेहक ईgओझओणईgओँओभा \nवासना माईgओझझ नै- \nशाईgश◌ओ वत ईgश◌ू पंदन......। \n \nजेकरामे केलक ईgओँओवेश  \nओकरा रोम-रोम शेष-अशेष \nएकर भंिग मा वएह कहत \nजेकरामे संवेदना रहत......। \n \nµµ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n68 \n \nस ग र र ा ि त   द ी प  जर ए  \nराित  माने कारी पहर \nगईgओझझ -गईgओझझ शईgशँूत  \nजीव अजीव आईgशध9ईgशँूत  \nरजनीक लीलासँ \nईgओझओिण  क बँचबाक लेल \nलोक जरबैछ दीप \nसईgओ9श य ताक िव कासक संग-संग \nमनुख चेतनशील होइत गेल \nपिह ने इजोतक लेल......। \n \nखर-पुआर जारिन  \nलईgओझूा नूआ फईgशओँा \nसूत छोिड़  ईgओँझइयाक बाती \nिढ बड़ीक बदला लेईgओ9ू प  \nबहकैत रोशनीमे गबैत पराती \nबुइि◌ धक िव कास भेल......। \n \nिव ईgशओूुत तरंगमे \nगैसक उमंगमे \nिव ईgओझशानक जय भऽ गेल ......। \n \nसभ ठाम इजोत \nमुदा! वैदेहीक घर अईgओधध हार \nमाईgओझझ िल  खते रहब \nकेकरोसँ नै कहब \nके बूझत कथाक िव कास \nकेकरो नै छल आभास \nदधीिच  बिन  सईgशँूगह नेने \nआिब  गेलिन  \nमैिथ ली कथा जगतमे ईgओँओभास  \nसुईgओँूज िद  न भिर  अपन \nकरेजकईgओूश जड़ा कऽ  \nनै मेटा सकल \nऐ वसुईgओधध ध रापरसँ \nिव गिल त मानुषक ईgओँओवृिईgओझू  \nईgओँओभास दीप बािर   \nअपन कईgओँझआिर   सईgओ9ू हािर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n69 \n \nकथा सागरक जमल तरंगमे \nिद अ लगलिन  िह लकोर......। \n \nसमाज जागत- ई छल िबसवास \nमुदा नै आिद  भेटलिन  \nनै भेटलिन  छोर... \nिक नछेिर पर अप िसयईgशँशत \nकथाकार लऽ लेलिन  ि◌ नवईgशँझण  \nजागरणक आशामे \nकिह यो तँ सुखतिन  \nवैदेहीक झहरैत नोर......। \n \nचिल  गेला अिभ लाषा नेने \nउईgओझूरािध  कारी सभ खेलाइत छिथ  \nअईgशओ7ा बईgओ7ँ ज र किर या-झुईgओ9ू म िर  \nउईgशओूत छिथ   अिध कार हरबाक लेल \nपाग पिह रबाक लेल \nसगर राित  दीप जरए......। \n \nरमण रमानईgओधधद - आनईgओधधद िव भूित   \nगेईgओँूआ  गर लगौने छिथ  \nमलंिगया महेईgओधध ईgू◌ँ   \nमसनद पिज औने छिथ  \nसमालोचक- उईgशऐधोषक सूतए \nमाईgओझझ वाचक मंच िच  करए......। \n \nकहैत छिथ  बूढ़ छी \nतखिन गोईgश◌श ठीमे आिब  \nनाटक करबाक कोन ईgओँओयोजन ? \nदीप बािर  दुआिर  नै जराउ \nजे जगदीश जागल रहत \nओकर गामक िज नगी के सुनत? \nओ अिछ  समाजक कात \nकिह यो होमए देब \nओकर सािह ईgओधू य साधनाक ईgओँओभात  \nिक एक तँ ओ छी वेमाईgओझझ  \nजइ मािट क अईgओधध हारकईgओूश \nसुईgओँूज नै हटा सकल  \nओ केना हटत मािट क दीपक बल? \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n70 \n \nजॱ दृिईgश◌श ट  कोणमे रहत छल \nतँ िव वेक केना ि◌ नमईgशँऐल ? \nओइ कठकॲकािर  सबहक बीच \nमैिथ ली छिथ  दुबकल \nसगर राित  दीप जरए \nअईgओधध हार घर संईgश◌ू कार सड़ए \nकथासँ केना पारस ि◌ नकसए? \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n71 \n \nकम/g3बच य ो ग ी  \nने भगता योगी आ ने डलबाह हरखक तरंग नै,  \nनै िव पिईgओझू  क आह पिह लुक दशईgशँऐन किह  या भेल नै  \nअिछ  मोन जिह यासँ देखैत िछ यिन  वएह गंभीर मुईgश◌ूकी ..  \nकेकरो उपहास नै केकरो पिर हास नै, नै  \nठोरपर वसईgओधधतक गान नै  \nिह अमे ईgश9ऐीईgश◌शमक मसान  \nनेना सभक िईgओँओ  य अईgओध7यापक कमईgशँऐयोगी-  \nअपकल केना भेलिन  िप तामह चूिक ?   \nरीित क कालपुईgओँूखक नाओं- कामदेव!!!   \nकोनो नै काम भलमानुष िन ईgश◌शकाम  \nतेसर पहरक िव झनीक बाद  \nजगतधाईgओझझीक िन  ईgओधूयक दशईgशँऐन   \nतामझामक गाममे रिह तो   \nिईgओझझ  पुंडसँ मुईgओ7◌त छुईgओ7ूछेक हाथे  \nतपईgशँऐण आब की मंगैत छिथ   बाबा?   \nझबरल आँग नमे शिईgओ7◌त सहचरी \nजाइ रिव -शिश क िक रणकईgओूश आईgओधूमसात  \nकरबाक लेल लोक करैत अनगईgशँऐल ईgओँओलाप  \nईgश◌ऐयथईgशँऐ कुिट  चािल  रचैत  \nचोिर  कऽ आडंवर करैत  \nतनयक ईgओँझपमे ओ दुनू  \nबाबाक आँग नक ईgओझ7वण कुमार  \n“अचला” चंचला बिन  देलिन   \nकईgओधधयाक उपहार  \nदु:खक सोतीमे जखिन अकुलाइत  \nछै मनुख तखिन आिईgश◌ूतक क ता जगैत  \nभूख मुदा! ित रिप त बाबा नै करैत छिथ   \nभगवानसँ छल, सुधामे जल मन िन रमल....  \nसमाजमे छिईgओधधह  शीतलताक आह  \nसदेह किव  नै तखिन वैदेहीक चाह?   \nअपने नेपईgओधझय मे रिह   \nनाटकक कएलिन  ि◌ नदईgश7ऐशन  \nदेिस ल वयनाक ईgओँओित   कमईgशँऐक गित   अपईgशँऐण  \nएकाध ईgओँओहसन िल  िख  अकईgओधझय किव  ता गिढ़   \nकेतेक आजाद भऽ गेल िच ईgओधधहार मुदा!  \nइजोतक ईgओँशोत  तक िप रही अईgओधधहार  \nकोनो नै छिईgओधधह   छोह सबहक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n72 \n \nउईgओधूकषईgशँऐ हुअए यएह आश ,  \nयएह मोह की ईgू◌9ाईgशशओण की अछोप  \nकी धानुक की गोप सबहक बाबा......  \nजइ गाछक िछऐ छाहिर  वएह उतुंग  \nवए ह ईgओझ7ं◌ृग िस  ईgशऐओिठ   हुअए वा नरकट  \nईgश◌ूवीकार करैए पड़तिन   समाजकईgओूश  \nबाबा सन चेतनशील मनुख कईgओूश  \nजे संईgश◌ूकार  लूटाबए सबहक कईgओ9धयाणक लेल  \nअईgओधधतमईgशँऐनसँ सोहर गाबए ......। \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n73 \n \nएक ट ा  छे ल ी  आ र त ी   \nएकटा छेली आरती \nभदेसक भारती \nआगईgशँश ‘राय’ की लागल \nओ सभ बूिझ  गेलिथ  \nिक छु आर \nिव ईgू◌ँूप वा होिश  यार \nछलिन  खड़ाम देबाक आश \nभदेसक कईgशँूता \nमहा भदेसमे छिथ - \nहुनका पड़ाइन लािग  गेल छिईgओधध ह   \nआन िक ए जाएत \nकेना पड़ाएत \nिक ईgशधओॱ नै होमए देलक  \nमुईgओ7◌ तक काईgश◌ऐ य क आश पूर \nिकयो नै गेल भागलपुर \nआरती ईgओँझिस   गेली \nईgओझओिण  क नै \nअईgओधध त र-आईgओधू मासँ हूिस  गेली \nमुँहजोड़ भाषामे \nजे राखत आईgओधू मासँ \nिव देह-तनुजासँ िस नेह \nआईgओधू मासँ गेह \nसबहक हएत वएह दशा \nभा◌ेगए पड़तिन   \nउईgओझूरािध  कारीकईgओूश ईgओ7◌ लेश  \nसभ िद नक लेल िब ला देतिन   \nजहानसँ भगा देतिन   \nमाईgओझझ हमहॴ टा नाचब   \nहमहॴ देखब  \nके सूतल के जागल  \nके नै बूझए  \nजे करत ईgओँओयास   \nओ भऽ जाएत अभागल  \nऐ मािट सँ उपटल वैदेहीकईgओूश  \nआन भूिम क लोक  \nमािट मे िम ला देलिन   \nमुदा अपन आरतीकईgओूश  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n74 \n \nअपने सईgशँूगह खसा देलकिन  ......।  \n \nµµ \n \n(/g2ब2 ि स /g32ो  ले ि ख का  /g3ो4 व .  ड ा ◌ॅ.  आर त ी  कुम ा र ी क/g243  स म र ि प त . . . ) \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n75 \n \nसु ख ा र  \nकाल रहसल ईgओझझास बहकल  \nमधुमासे संईgओझझास महकल  \nअषाढ़ कुिप त इईgओधध ईgू◌ँ ईgओँझसल  \nजल बुईgशधओ िब  नु िब आ िव हुसल \nआिड़  चहकल खेत दड़कल \nईgओँओशाईgओधध तक ईgओँओकोपे मनसून सरकल  \nशोिष त कलकल जुआनी गरकल \nरोिह णी-आरदरा सुखले रमकल \n“ईgओ7ओ लोबल-वािमईgशँऐग ” फनकल \nईgओझओुईgओ9ओ ध ईgओँओकृित   सनकल \nिव ईgओझशानक चमईgओधू कारमे उ ईgओ7ू छावास छनकल \nगाछ कािट  फोर लेन बनेलॱ \nपिह ने िकए नै नवगछुली लगेलॱ \nअपने गित क ईgश◌ू टेयिर◌ ंग पकड़लॱ \nमजूर िक सानकईgओूश घर बैसेलॱ \nकृिष  ईgओँओधान देशमे नोरक ईgश◌ू नात \nआँिख क शोिण तसँ केना भीजत पात? \nऐ बेर सुखार साउनो बीतल \nदीनक आईgओधू मा तीतल \nभदैया बूड़ल रईgओ9ओ बीक कोन आश \nसुईgओ7◌ खल मुरदैया मईgओँझ झल कास \nअिग ला साल औत बािढ़  \nदेलॱ खेित हरकईgओूश तािड़  ? \nवाह रौ िव ईgओझशान वाह रौ धनमान  \nिब नु हिथ यारे लेलईgओूश गरीब-गुरवाक जान \nजेकर भऽ सकए संलयन आ िव घटन \nआयुवईgश7ऐदमे तइ रसायनक चचईgशँझ \nिव ईgओझशानक बािढ़  मे सगरो पोिलिथन \nकागत छोिड़  बईgशँशिट  रहलॱ ईgओ9◌ लािईgश◌ू ट  कक पचईgशँझ \nआजुक रसायनसँ मािट क कोिख  उजड़ल \nठुईgशओ7 डईgशँशट िक छु नै मजड़ल \nईgओ9◌ लािईgश◌ू ट  क छोिड़  िल अ जूटक बोरा \nपोिलिथन नै ठॲगा-झोरा \nछोड़ रौ धनचईgशऐओर  \nएडभाईgओधध स बनबाक चईgशऐओर  \nपकड़ए अपन बाप-पुईgओँूखाक देल हिथ  यार \nधरे मौिल क संईgश◌ू कार  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n76 \n \nकेिम कलसँ नहा तँ लेबईgओूश \nमुदा! की िच बेबईgओूश....? \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n77 \n \nग ज ल  १  \nकालरािईgओझझ  मे महमह िद नमान केना आएत \nमोनमे पाप झबरल भगवान केना आएत \n \nनै जड़ै ईgओँओाण वायु मरल सरल देह संग  \nअधम नीचईgशँश खसत धमईgशँऐ गगनमे िब  लाएत \n \nमईgशँशझ आँग न कईgशँशटक बोन  नै रोपू िईgओँओ  यतम \nकाग कोइली सन कोमल संतान केना पाएत \n \nिव रह मासमे ने सोहर सोहनगर लगै छै \nकंठमे िप ईgओझू च भटल मधुगीत केना गाएत \n \nअपने कईgओँझ रास लीला नेना दूध िब  नु कानए \nकमईgशँऐभीईgओँझ पुईgओँूखकईgओूश जयकार कहेन ह एत \n \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n78 \n \nगजल २  \nकहू की बात हम मािन िन  कलुष भऽ गेल अिछ  अपईgशँऐण  \nकेना सहबै अखल कंटक दबै छै टीसतर तपईgशँऐण  \n \nसोहाबै नै खुशी सरगम समाजक हास पिर लिईgओझओ  त \nधुनै छी देल कालक गित  गदराबै नै िव कल जीवन \n \nपित त िन यित  आकुल भेलै जड़ल अणईgशँऐव तरंगे छै \nसूतल ईश सभ पंथक एलै समभावमे िव चलन \n \nबाहरसँ जे जईgओझूे गुमसुम िह  आसँ ओ ओते िब खधर \nचानन बहलै उषाकाले वाह रौ जहानक संकषईgशँऐण  \n \nभेटल जेकरा जेतए अवसिर  हाथ धोलक हलालीसँ \nनीित क मंचपर चिढ़ ते करै मािट  नेह ईgओँओित   गजईgशँऐन  \nµµ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n79 \n \nह ा इ कू  \nसूतल जग/  िदनकर लािलमा/ जगा देलक \nरिवक लाली/ /ऐ सूतल जहईgशँशकईgओूश/ जगा देलक \nबखईgशँझक बाद / खहखह पाइन/ वसुधा तृईgओ9◌त  \n \nµµ \n                                                       \n \n  \n \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन    \nइंिईgओ7ओलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिईgओ7ओलश  - कोष   ईgओँओोजेईgओ7◌टकईgओूश आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल ईgशओझारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१ . भ ा र त  आ  ने प ा ल क  मै ि थ ल ी  भ ा ष ा -वै /g2घ3 ा ि नक  ल ो क िन  /g32घ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  आ  २ .मै ि थ ल ी मे  भ ा ष ा  स /g2र4 प ा द न  प ा /g38घ य /g38र म  \n  \n१ . ने प ा ल  आ  भ ा र तक  मै ि थ ल ी  भ ा ष ा -वै /g2घ3 ा ि नक  ल ो क िन  /g32घ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाईgश◌ूईgओझझी डा. रामावतार यादवक धारणाकईgओूश पूणईgशँऐ ईgओँझपसँ सईgशऐझ लऽ  िनधईgशँझिरत )  \nमै ि थ ल ी मे  उ /g274 च ा रण  त थ ा  ले ख न  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : पईgओ7धचमाईgओझओराईgओधधतगईgशँऐत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संईgश◌ूकृत भाषाक अनुसार शईgओ9ओदक अईgओधधतमे जािह \nवगईgशँऐक अईgओझओर रहैत अिछ ओही वगईgशँऐक पईgओ7धचमाईgओझओर अबैत अिछ। जेना-  \nअईgशऐश (क वगईgशँऐक रहबाक कारणे अईgओधधतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपईgओ7धच (च वगईgशँऐक रहबाक कारणे अईgओधधतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखईgओधशड (ट वगईgशँऐक रहबाक कारणे अईgओधधतमे ण् आएल अिछ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n80 \n \nसिईgओधधध  (त वगईgशँऐक रहबाक कारणे अईgओधधतमे न् आएल अिछ। ) \nखईgओ9ूभ (प वगईgशँऐक रहबाक कारणे अईgओधधतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुईgशँऐईgओ7◌त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पईgओ7धचमाईgओझओरक बदलामे अिधकईgशँूश जगहपर अनुईgश◌ूवारक ईgओँओयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ईgश◌ऐयाकरणिवद पिईgओधशडत गोिवईgओधधद झाक कहब छिन जे कवगईgशँऐ, चवगईgशँऐ आ टवगईgशँऐसँ पूवईgशँऐ अनुईgश◌ूवार \nिलखल जाए तथा तवगईgशँऐ आ पवगईgशँऐसँ पूवईgशँऐ पईgओ7धचमाईgओझओरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अईgओधधत तथा कईgओ9ूपन। मुदा िहईgओधधदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकईgओूश निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अईgओधधत आ कईgओ9ूपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पईgशओ◌ित िकछु सुिवधाजनक अवईgश◌ओय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ ईgश◌ूथानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर हईgश◌ूतलेखन \nवा मुईgू◌ँणमे अनुईgश◌ूवारक छोट सन िबईgओधधदु ईgश◌ूपईgूऐँ निह भेलासँ अथईgशँऐक अनथईgशँऐ होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुईgश◌ूवारक ईgओँओयोगमे \nउईgओ7ूचारण -दोषक सईgओ9ूभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथईgशँऐ कसँ लऽ कऽ पवगईgशँऐ धिर पईgओ7धचमाईgओझओरेक ईgओँओयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ ईgओझश धिरक अईgओझओरक सईgशऐझ अनुईgश◌ूवारक ईgओँओयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक उईgओ7ूचारण “र् ह”जकईgशँश होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उईgओ7ूचारण हो ओतऽ माईgओझझ ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढईgशऐझ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सईgशँशढ, गाढ, रीढ, चईgशँशढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुईgशँऐईgओ7◌त शईgओ9ओद सभकईgओूश देखलासँ ई ईgश◌ूपईgूऐँ होइत अिछ जे साधारणतया शईgओ9ओदक शुईgओँझमे ढ आ मईgओध7य तथा अईgओधधतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सईgओधधदभईgशँऐ सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उईgओ7ूचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब ईgओँझपमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उईgओ7ूचारण \n: बैईgशओूनाथ , िबईgशओूा, नब, देबता, िबईgश◌शणु, बंश, बईgओधधदना आिद। एिह सभक ईgश◌ूथानपर ईgशध9मशः वैईgशओूनाथ , िवईgशओूा, नव, देवता, िवईgश◌शणु, वंश, \nवईgओधधदना िलखबाक चाही। सामाईgओधधयतया व उईgओ7ूचारणक लेल ओ ईgओँओयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उईgओ7ूचारण “ज”जकईgशँश करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउईgओ7ूचारणमे यईgओझश , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शईgओ9ओद सभकईgओूश ईgशध9मशः यईgओझश , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतईgशँऐनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nईgओँओाचीन वतईgशँऐनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतईgशँऐनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n81 \n \nसामाईgओधधयतया शईgओ9ओदक शुईgओँझमे ए माईgओझझ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शईgओ9ओद सभक ईgश◌ूथानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक ईgओँओयोग निह करबाक चाही। यईgशओूिप मैिथलीभाषी थाईgओँझ सिहत िकछु जाितमे शईgओ9ओदक आरईgओ9ूभोमे “ए”कईgओूश य किह उईgओ7ूचारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क ईgओँओयोगक सईgओधधदभईgशँऐमे ईgओँओाचीने पईgशओ◌ितक अनुसरण करब उपयुईgओ7◌त मािन एिह पुईgश◌ूतकमे ओकरे ईgओँओयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुईgओँझहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सवईgशँऐसाधारणक उईgओ7ूचारण -शैली यक अपेईgओझओा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शईgओ9ओदकईgओूश कैल, हैब आिद ईgओँझपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ईgओँओयोगकईgओूश \nबेसी समीचीन ईgओँओमािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक ईgओँओाचीन लेखन -परईgओ9ूपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शईgओ9ओदक पाछईgशँश िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तईgओधूकालिह , चोईgशओँिह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक ईgश◌ूथानपर एकार एवं हुक \nईgश◌ूथानपर ओकारक ईgओँओयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तईgओधूकाले, चोईgशओँे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकईgशँूशतः षक उईgओ7ूचारण ख होइत अिछ। जेना- षईgशधँयईgओधधईgओझझ (खडयईgओधधईgओझझ ), षोडशी (खोडशी), षईgशधूकोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सईgओधधतोष (सईgओधधतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िनईgश◌9िलिखत अवईgश◌ूथामे शईgओ9ओदसँ ईgओध7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िईgशध9याईgओधधवयी ईgओँओईgओधूयय अयमे य वा ए लुईgओ9◌त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उईgओ7ूचारण दीघईgशँऐ भऽ जाइत अिछ। ओकर आगईgशँश \nलोप-सूचक िचईgूओ9 वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवईgशँऐकािलक कृत आय (आए) ईgओँओईgओधूययमे य (ए) लुईgओ9◌त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ईgश◌ूईgओझझी ईgओँओईgओधूयय इक उईgओ7ूचारण िईgशध9यापद , संईgओझशा, ओ िवशेषण तीनूमे लुईgओ9◌त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतईgशँऐमान कृदईgओधधतक  अिईgओधधतम त लुईgओ9◌त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n82 \n \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िईgशध9यापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुईgओ9◌त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िईgशध9यापदीय ईgओँओईgओधूयय ईgओधधह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणईgशँऐ ईgओँझप : छिईgओधधह , कहलिईgओधधह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणईgशँऐ ईgओँझप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो ईgश◌ूवर -ईgओध7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ ईgशँ◌ईgश◌ूव इ आ उक \nसईgओ9ूबईgओधधधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शईgओ9ओदक मईgओध7य वा अईgओधधतमे जँ ईgशँ◌ईgश◌ूव इ वा उ आबए तँ ओकर ईgओध7विन \nईgश◌ूथानाईgओधधतिरत भऽ एक अईgओझओर आगईgशँश आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तईgओधूसम शईgओ9ओद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिईgश◌ओमकईgओूश रइईgश◌ओम आ सुधईgशँूशुकईgओूश \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाईgओधधयतया हलईgओधधत (◌्)क आवईgश◌ओयकता निह होइत अिछ।  कारण जे शईgओ9ओदक अईgओधधतमे अ \nउईgओ7ूचारण निह होइत अिछ। मुदा संईgश◌ूकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तईgओधूसम ) शईgओ9ओद सभमे हलईgओधधत ईgओँओयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामाईgओधधयतया सईgओ9ूपूणईgशँऐ शईgओ9ओदकईgओूश मैिथली भाषा सईgओ9ूबईgओधधधी िनअम अनुसार हलईgओधधतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा ईgश◌ऐयाकरण \nसईgओ9ूबईgओधधधी ईgओँओयोजनक लेल अईgओधूयावईgश◌ओयक ईgश◌ूथानपर कतहु-कतहु हलईgओधधत देल गेल अिछ। ईgओँओईgश◌ूतुत पोथीमे मिथली लेखनक ईgओँओाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन पईgओझओ सभकईgओूश समेिट कऽ वणईgशँऐ-िवईgओधधयास कएल गेल अिछ। ईgश◌ूथान आ समयमे बचतक सईgशऐझिह हईgश◌ूत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिईgूऐँसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणईgशँऐ-िवईgओधधयास िमलाओल गेल अिछ। वतईgशँऐमान समयमे मैिथली मातृभाषी पयईgशँऐईgओधधतकईgओूश \nआन भाषाक माईgओध7यमसँ मैिथलीक ईgओझशान लेबऽ प िड रहल पिरईgओँओेईgशझ◌यमे लेखनमे सहजता तथा एकईgओँझपतापर ईgओध7यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिईgओधशठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-मईgओधशडल सचेत अिछ। ईgओँओिसईgशओ◌ भाषाशाईgश◌ूईgओझझी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुसईgओधधधानमे एहन अवईgश◌ूथा िकईgशधओहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छईgशँशहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाईgश◌ूईgओझझी डा. रामावतार यादवक धारणाकईgओूश पूणईgशँऐ ईgओँझपसँ सईgशऐझ लऽ  िनधईgशँझिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शईgओ9ओद मैिथली-सािहईgओधूयक ईgओँओाचीन कालसँ आइ धिर जािह वईgओझूईgशँऐनीमे ईgओँओचिलत अिछ , से सामाईgओधधयतः तािह वईgओझूईgशँऐनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथईgशँऐ-  \n \nईgश9ऐाईgशशश  \n \nएखन   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n83 \n \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअईgश9ऐाईgशशश  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिईgओ9धपक ईgओँझपईgओूश ईgश9ऐाईgशशश ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनईgश◌9िलिखत तीन ईgओँओकारक ईgओँझप वैकिईgओ9धपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. ईgओँओाचीन मैिथलीक ‘ईgओधधह ’ ईgओध7विनक ईgश◌ूथान मे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिईgओधधह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ ईgश◌ूपईgूऐँतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उईgओ7ूचारण इईgूऐँ हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइईgओधूयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनईgश◌9िलिखत शईgओ9ओद एिह ईgओँझपे ईgओँओयुईgओ7◌त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. ईgश◌झईgशँओईgश◌ूव इकारईgशँूत शईgओ9ओदमे ‘इ’ के लुईgओ9◌त करब सामाईgओधधयतः अईgश9ऐाईgशशश िथक। यथा- ईgश9ऐाईgशशश देिख आबह , मािलिन गेिल (मनुईgश◌शय माईgओझझमे)। \n \n७. ईgश◌ूवतंईgओझझ ईgशँ◌ईgश◌ूव ‘ए’ वा ‘य’ ईgओँओाचीन मैिथलीक उईgशओ◌रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक ईgओँओयोगमे वैकिईgओ9धपक ईgओँझपईgओूश ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इईgओधूयािद।  \n \n८. उईgओ7ूचारणमे दू ईgश◌ूवरक बीच जे ‘य’ ईgओध7विन ईgश◌ूवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे ईgश◌ूथान वैकिईgओ9धपक ईgओँझपईgओूश देल जाय। यथा- धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक ईgश◌ूवतंईgओझझ ईgश◌ूवरक ईgश◌ूथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक ईgश◌ूवर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिईgओ7◌ईgओझूक िनईgश◌9िलिखत ईgओँझप ईgश9ऐाईgशशश :- हाथकईgओूश, हाथसँ, हाथईgओूश, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुईgश◌ूवार सवईgशँऐथा ईgओधूयाईgओ7ँय िथक। \n‘क’ क वैकिईgओ9धपक ईgओँझप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवईgशँऐकािलक िईgशध9यापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अईgश◌ऐयय वैकिईgओ9धपक ईgओँझपईgओूश लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख \nकए।  \n \n१२. मईgशँशग , भईgशँशग आिदक ईgश◌ूथानमे माङ , भाङ इईgओधूयािद िलखल जाय।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n84 \n \n \n१३. अईgशओ◌ईgशँऐ ‘न’ ओ अईgशओ◌ईgशँऐ ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथईgशँऐ अईgशओ◌ईgशँऐ ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुईgश◌ूवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अईgशऐश , वा अंक, अईgओ7धचल वा अंचल , कईgओधशठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचईgूओ9 िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिईgओ7◌तक संग अकारईgशँूत ईgओँओयोग कएल जाय। यथा:- ईgओझ7ीमान्, िकंतु ईgओझ7ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचईgूओ9 शईgओ9ओदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुईgओ7◌त िवभिईgओ7◌तक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककईgओूश चईgओधधईgू◌ँिबईgओधधदु ईgशओझारा ईgश◌ऐयईgओ7◌त कयल जाय। परंतु मुईgू◌ँणक सुिवधाथईgशँऐ िह समान जिटल माईgओझझापर अनुईgश◌ूवारक ईgओँओयोग \nचईgओधधईgू◌ँिबईgओधधदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणईgशँऐ िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समईgश◌ूत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शईgओ9ओदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी ईgओँझपमे राखल जाय।  \n \n२ १ .ि क छु /g287 व ि न क  ले ल  न व ी न ि च /g288 ह  ब न ब ाओ ल  ज ा य ।  ज ा '  ई  नि ह  ब न ल  अ ि छ त ा ब त  ए ि ह  दु नू /g287 व ि न क  ब द ल ा  पू व/g3बच व त्  अ य /  आ य /  \nअए /  आ ए /  आ ओ /  अओ  ि ल ख ल  ज ा य ।  आ ि क  ऎ  व ा  ऒ  सँ  /g3ोच य /g27ो त  क ए ल  ज ा य ।  \n \nह . / -  गो ि व /g288 द  झ ा  १ १ / ८ / ७ ६  /g2घ7 ी क ा/g288 त  ठ ा कुर  १ १ / ८ / ७ ६  सु रे /g288 /g4ोब  झ ा  \" सु म न \"  १ १ / ० ८ / ७ ६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँॉ288त न क उँॉ2छंचा रणमे द ँॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँॉ2छंचा रणमे जीह मूधँॉ3इृमे सटत ( नै सटैए तँ उँॉ2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँॉ3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँॉ3इृसँ आ दँॉ288त समे दँॉ3इ3तसँ स टत। िनशँॉ3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँॉ2ं3 वैिदक संँॉ3षंकृत जकँॉ3इ3  ख सेहो उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँॉ3इृ , दोष। य अनेको  ँॉ3षंथानपर ज ज कँॉ3इ3 \nउँॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँॉ3इषँॉ3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँॉ2ृ2रमे ँॉ3इषँॉ3षंव इ अँॉ2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँॉ288दीमे ए कर  दोषपूणँॉ3इ। उँॉ2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँॉ2ृ2ा प ँॉ32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँॉ2छंचारण दोषपूणँॉ3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n85 \n \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँॉ2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँॉ2ं3  संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2र ँॉ2इृपमे \nगलत ँॉ2इृपमे ँॉ2इ2युँॉ2छषत आ उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँॉ2ं3 री   ँॉ2इृपमे उँॉ2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँॉ2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँॉ2ं8 धिर अ सिँॉ29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँॉ2छंचार ण काल \nहलँॉ288त युँॉ2छषत शँॉ292दक अँॉ288तक उँॉ2छंचारणक  ँॉ2इ2वृिँॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँॉ288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँॉ2ं3 \nबजैत सुनबिँॉ288ह - मनोजऽ, वाँॉ3षंतवमे ओ अ  युँॉ2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँॉ2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँॉ2छषत मुदा गलत उँॉ2छंचारण होइत अिछ - ँॉ2छ2य। ओिहना ँॉ2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँॉ2छषत मुदा उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2ृछ ( जेना  ँॉ2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँॉ2छषत  अिछ ँॉ2इ3 ( जे ना िमँॉ2इ3 )। ँॉ2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँॉ292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँॉ3इ। अँॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँॉ288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँॉ3इ। िभँॉ382ता सेहो , जेना से कँॉ29ंमो  जगहमे पाि कँॉ3इ।ंग करबा क अँॉ293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँॉ3ष9ा ई ँॉंष।ाइवर  कनाट ँॉ29षलेसक पािकँॉ3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँॉ2छंचारण  छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उँॉ2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु आ अनुँॉ3षंवार - अनुँॉ3षंवारमे  कंठ  धिर क ँॉ2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु मे नै। चँॉ288ँॉंषइिब ँॉ288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँॉ2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँॉ2ं3- ( उँॉ2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)। \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n86 \n \nकँॉ2ं3 जेना राम कँॉ2ं3 भेल िहँॉ288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँॉ2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँॉ288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर ( गँॉ32ंमे) ए◌े  चाँॉ2इृ  शँॉ292द सबहक ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nके दोसर अथँॉ3छ।ँ ँॉ2इ2युँॉ2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँॉ2छषत “क”क बदला एक र ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँॉ28ंँॉ28ंव क  बदलामे ँॉ28ंव जे ना महँॉ28ंवपूणँॉ3इ। ( महँॉ28ंँॉ28ंवपूणँॉ3इ। नै) जतए  अथँॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माँॉ2ृृ तीन  अँॉ2ृ2र क संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2रक ँॉ2इ2योग उिचत। \nसँॉ29ंपित - उँॉ2छंचारण स ँॉ29ंप इ त ( सँॉ29ंपिँॉ2ृं नै- कारण सही उँॉ2छंचार ण आसानीसँ सँॉ29ंभव नै)। मुदा सवँॉ3छइँॉ2ृंम ( सवँॉ3छइतम नै)। \nरािँॉ3ष3ँॉ399य ( रा ँॉ3ष3ँॉ399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँॉ3इषँॉ3षंव आ  दीघँॉ3इ।क माँॉ2ृृाक  ँॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँॉ3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n87 \n \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँॉ32ंमे  ँॉ2इ2योगक आवँॉ3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँॉ3इ। पिरँॉ3ष।ँॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँॉ2ं3, सँ, पर (शँॉ292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँॉ292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँॉ2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँॉ2छषत \nटाकँॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँॉ2इ2योग शँॉ292दक  अँॉ288तमे, बीचमे अनावँॉ3ष2यक ँॉ2इृपँॉ2ं3 नै। आ कारा ँॉ288त आ अँॉ288तमे  अ क बाद िब कारी क ँॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँॉ3षंँॉ399ोफीक ँॉ2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँॉ2ृृ फॉँॉ288टक  तकनी की ँॉ288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँॉ3षंकृत ँॉ2इृप \nऽ अवँॉ39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँॉ3इ।नी आ उँॉ2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ ( उँॉ2छंचारणमे लोप रिहते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n88 \n \nअिछ)। मुदा  अपोँॉ3षंँॉ399ोफी सेहो अंँॉ39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँॉ2इषँॉ3छषच मे शँॉ292दमे जतए  एक र ँॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँॉ2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँॉ3षंँॉ399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँॉ2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँॉ2इृपँॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n89 \n \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शँॉ292 द क संग जखन कोनो िव भिँॉ2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँॉ28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँॉ2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँॉ28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n90 \n \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँॉ3इ3क  सूचीमे देल िवक ँॉ298पमेसँ लँॉ3छ3गुएज एडीटर  ँॉ32ृारा  कोन  ँॉ2इृप चुनल जेबा क चाही : \nबोँॉ298ड कएल ँॉ2इृप ँॉ39।ाँॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/ लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n91 \n \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला ( पुँॉ2इृष ), वाली (ँॉ3षं ँॉ2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ( सवँॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग / फािँॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन / कयलिँॉ288ह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n92 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n93 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँॉ3इ3 जँॉ2ं3कँॉ3इ3 /  \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n94 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँॉ288ह / दयिँॉ288ह दिइg।ुुह / दैिँॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ ( सवँॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँॉ288ह /  गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n95 \n \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँॉ3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n96 \n \n१००. िनइgआु। - िनँॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) – खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n97 \n \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n98 \n \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँॉ2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँॉ3इ8  \n१५०. चरचा  चचँॉ3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n99 \n \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाँॉ2छषयक अंितम शँॉ292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँॉ3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n100 \n \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँॉ2ंंिह ( पँॉ32ंमे ँॉ39।ाँॉ333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँॉ288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उँॉ2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँॉ288ह /  करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँॉ288ह /  करेलिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n101 \n \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँॉ2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँॉ288ह / होएतिँॉ288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँॉ3छषका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँॉ2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँॉ288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n102 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँॉ288टक कमीक  ँॉ32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n103 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँॉ288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)- आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँॉ3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3 \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n104 \n \n२५३.कोना/ केना/ कँॉ288 ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँॉ288ह / कएलिँॉ288ह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँॉ288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँॉ2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँॉ288तमे िबका रीक  ँॉ2इ2योग उिचत नै/ अपोँॉ3षंँॉ399ोफीक  ँॉ2इ2योग फाँॉ288टक  तकनीक ी ँॉ288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँॉ39।ह \n(िबकारी) क ँॉ2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिँॉ288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n105 \n \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँॉ28ंँॉ28ंव ,( तीन अँॉ2ृ2रक  मेल बदला पुनँॉ2इंिँॉ2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँॉ28ंव आिद। महँॉ28ंँॉ28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँॉ2ृंँॉ3इृ आिदमे  ँॉ2ृं संयुँॉ2छषतक कोनो आवँॉ3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n106 \n \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँॉ2ृंँॉ3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँॉ288तरँॉ3इृँॉ3ष3ँॉ399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पँॉ2ृइा ँॉ2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँॉ3ष।यवहार शँॉ292दक  अँॉ288तमे मा ँॉ2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n107 \n \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राँॉ3ष3ँॉ399ीय  \nD A T E - L I S T  ( y e a r -  2 0 1 3 - 1 4 )  \n( १ ४ २ १  फ स ल ी  स ा ल )   \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :   \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n108 \n \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nF E S T I V A L S  O F  M I T H I L A  ( 2 0 1 3 - 1 4 )  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n109 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n110 \n \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिईgओझझकाक सभटा पुरान अंक ईgू◌9ेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी ईgओँझपमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n111 \n \nिवदेह ईअंक ५० पिईgओझझकाक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगईgशँशक अंक ५० पिईgओझझकाक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i / \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i i/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िचईgओझझकला आ िचईgओझझ  / िमिथला िचईgओझझकला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-pho tos/ \n  \n\" ि व दे ह \" क  ए ि ह स भ  स ह य ो ग ी  ि लं क प र से ह ो  एक  बे र  जा उ ।   \n \n६.िवदेह मैिथली िईgओ7◌वज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृईgओझू एईgश9ऐीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािहईgओधूय अंईgश9ऐेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूवईgशँऐ-ईgओँझप \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडेईgओ7◌स  :   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n112 \n \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/  \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़ईgओझओर ) जालवृईgओझू (ईgओ9ओलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:ईgू◌9ेल : मैिथली ईgू◌9ेलमे: पिहल बेर िवदेह ईgशओझारा \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  ईgओँओथम मैिथली पािईgओझओक ई पिईgओझझका मैिथली पोथीक आकईgशँझइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  ईgओँओथम मैिथली पािईgओझओक ई पिईgओझझका ऑिडयो आकईgशँझइव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/  \n१७. िवदेह  ईgओँओथम मैिथली पािईgओझओक ई पिईgओझझका वीिडयो आकईgशँझइव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/  \n१८. िवदेह  ईgओँओथम मैिथली पािईgओझओक ई पिईgओझझका िमिथला िचईgओझझकला, आधुिनक कला आ िचईgओझझकला \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिईgओँओय जालवृईgओझू (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० . ईgओझ7ुित  ईgओँओकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n113 \n \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/   \n२३.गजेईgओधधईgू◌ँ ठाकुर इ डेईgओ7◌स  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/ \n    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाईgश◌ूट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n२८. िवदेह मैिथली नाईgशधूय उईgओधूसव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/   \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/ \n   \n३०. मैिथली िफईgओ9धईgओ9ूस  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/   \n३१.अनिचईgओधधहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/   \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/ \n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n \n३४. िवहिन कथा \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n114 \n \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/  \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/ \n  \n  \n \n \n म ह/g284 /g284 व पू ण/g3बच  सू च न ा :  The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOA D AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \n  \nhttp://videha123.wordpress.com/    \nh t t p : / / v i d e h a 1 2 3 . w o r d p r e s s . c o m / a b o u t /    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n115 \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क िईgओँओंट संईgश◌ूकरण : िवदेह-ई-पिईgओझझका (http://www.videha.co.in/ ) क चुनल \nरचना सिईgओ9ूमिलत।  \nस /g2र4 प ा द क :  ग जे/g288 /g4ोब  ठ ाकु र ।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-publication.com  \n o r y o u  m a y  wr i t e  t o  shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािहईgओधूय आईgओधधदोलन  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४५ म अंक ०१ जनवरी २०१४ (वषईgशँऐ ७ मास ७३ अंक १४५)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n116 \n \n \n(c)२००४-१३. सवईgशँझिधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- ईgओँओथम  मैिथली पािईgओझओक ई -\nपिईgओझझका ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश मंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार \nझा, राम िव लास साहु आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार झा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला-\nसइg।9जपादन : इg।घठयोित झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-अइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - \nनाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। सइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- \nिवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अईgओँओकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणईgशँऐ उईgओझूरदाियईgओधूव लेखक गणक मईgओध7य छिईgओधधह ) \nggajendra@videha.com \n कईgओूश मेल अटैचमेईgओधशटक ईgओँझपमईgओूश .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमईgश7ऐटमे पठा सकैत छिथ।  रचनाक संग \nरचनाकार अपन संिईgओझओईgओ9◌त पिरचय  आ अपन ईgश◌ूकैन कएल गेल फोटो पठेताह , से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई \nरचना मौिलक अिछ, आ पिहल ईgओँओकाशनक हेतु िवदेह (पािईgओझओक ) ई पिईgओझझकाकईgओूश देल जा रहल अिछ। मेल ईgओँओाईgओ9◌त होयबाक बाद \nयथासंभव शीईgश9ओ ( सात िदनक भीतर) एकर ईgओँओकाशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' ईgओँओथम मैिथली पािईgओझओक ई पिईgओझझका अिछ  \nआ ऐमे मैिथली, संईgश◌ूकृत आ अंईgश9ऐेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना ईgओँओकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पिईgओझझकाकईgओूश ईgओझ7ीमित  \nलईgशझ◌मी ठाकुर ईgशओझारा मासक ०१ आ १५ ितिथकईgओूश ई ईgओँओकािशत कएल जाइत अिछ।   \n(c) 2004-13 सवईgशँझिधकार सुरिईgओझओत। िवदेहमे ईgओँओकािशत सभटा रचना आ आकईgशँझइवक सवईgशँझिधकार रचनाकार आ संईgश9ऐहकईgओझूईgशँझक लगमे \nछिईgओधधह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः ईgओँओकाशन िकंवा आकईgशँझइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक हेतु ggajendra@videha.com  पर \nसंपकईgशँऐ कईgओँझ। एिह साइटकईgओूश ईgओँओीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रिईgश◌ओम िईgओँओया ईgशओझारा िडजाइन कएल गेल । \n                                                      िसिँॉ32षरँॉ3षंतु  \n \n ","size_mb":0.57,"has_text":true},"Videha 146.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 146.pdf","name":"Videha 146.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nउलहन \n (िवहिन कथा सं/gई9जह ) \n \n \nकिपले/g।्ँर राउत \n \n \n \n \n \n \n \nदू शअॴऽइऽ द  \n \nअॴऽडऽअॴगय4 तुत कथा संअॴगइभहक नवोिद  त कथाकार अॴऽ57ी किप  लेअॴगय4 व र राउत छिथ , िज नक पिह ल कथा-अॴऽडऽसून िछ  यिन । सामािज क अॴऽडऽाणी \nहेबाक कारणे कथाकार सेहो समाजेक उपज होइ छिथ । मुदा समाजोक उअॴग8ऽित   वा अवनित  तँ सभ रंग अिछ ए। जइ समाजक \nउपज कथाकार छिथ  ओकर अॴगय4 पअॴगयग ट  झलक कथामे अिछ ए।  \nिम िथ लअॴगड4चलक वैिद  क दशअॴगडभन आ सनातनी पअॴगऽ4ित  क रचल-बसल पअॴगऽ4ित   रसे-रसे तेना पकिड़  िव परीत िद शामे मोिड़  देने अिछ  \nजइमे िव अॴ4यडोह फूटब अिन  वायअॴगडभ भऽ गेल अिछ  । जेकर झलक कथामे आिब ए गेल अिछ ।  \nकथाकारक अॴगय4 पअॴगयग ट  िव चार, कथाक भाषा आ िव षय-वअॴगय4 तु कथा सभमे आिब ए गेल अिछ ।  \nकथाकारक उअॴऽ84 साह अनवरत बनल रहिन , यएह शुभकामना।  \n \nजगदीश अॴऽडऽसाद मअॴऽ8ग ड ल  \n२४ फरवरी २०१४    \n \n \n \n \n \n \n \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \nअअॴऽइय प न बात \n \nहमर िप ताजी कृषक छला। रामायण, महाभारतसँ बेसी िस नेह रहिन । रेहलपर रामायण रािख हारमोिन यमपर सुर-तालमे गबै \nछला। हमहूँ िप ता जीक संग लागल गाबी। तीन भअॴगडगइक भैयारी अिछ  । आइ.ए. पास केला पछाित  बी.ए.मे नाओं िल खौने रही तही \nिद नमे  िप ताजी गुजिर  गेला। बूढ़ दादा-दादी, माए िव धवा भऽ गेली। छह माससँ साल भिर क पेसतर पिह ने पअॴऽ7इी (लअॴग5य मी देवी) छह \nमासक बेटा लाल कुमारकअॴऽ4ग छोिड़   चल गेली पछाित  दादीक मृअॴऽ84 यु भऽ गेल। खेत-पथारसँ लऽ कऽ बरैब-बाड़ी धिर क देख-रेख हमरे \nऊपर। तिह या भाए सभ छोट रहिथ । पिर िअॴगय4 थ  ित  तेना ने झकझोिर  देलक जे पढ़नाइ छोड़ए पड़ल। माइक ममता संग रहल।  \nअॴऽ57ी जगदीश अॴऽडऽसाद मअॴऽ8ग डलक नेतृअॴऽ84 वमे कअॴऽइ4 युिन अॴगयग ट पाटअॴगड8क कायअॴगडभकतअॴगड5 बिन   काज करी। बहुत रास मोकदमामे पाटअॴगड8क सदअॴगय4 य  \nसभकअॴऽ4ग फँसौल गेल। हमहूँ फँसौल गेलॱ। पाटअॴगड8क पोथी सभ पढ़ी। एकटा अंअॴगइभेजी अॴगय4 कूल, िन िज  िव अॴगऽ4ालयक उअॴगभ8ाटनमे भाग लेलॱ। \nओतए मैिथ लीमे अपन वकतअॴगयभ य  देिल ऐ। अॴगय4 कूलक अॴऽडऽाचायअॴगडभ बादमे कहलिन  , अहअॴगडग कोन ‘छी-छा-छिथ ’मे बजलॱ। हम कहिल यिन  \nिम िथ लाक छी मातृभाषा मैिथ ली अिछ , मैिथ लीमे नै बिज तॱ तँ िक  िव देशी भाषामे बिज तॱ।  \nअॴऽ57ुित   अॴऽडऽकाशनसँ अॴऽडऽकािश  त जगदीश अॴऽडऽसाद मअॴऽ8ग ड ल जीक िल खल पोथी (गामक िज नगी, उअॴऽ84 थान-पतन, मौलाइल गाछक फूल, \nिम िथ लाक बेटी िज नगीक जीत इअॴऽ84 यािद ) सभ जखिन  पढ़लॱ तँ हमरो िज अॴऽ5गासा भेल िक  छु िल खबाक।  \nतइ समैमे अॴऽ57ी गजेअॴऽ88 अॴ4यड ठाकुर मअॴऽ8ग डलजी सँ भअॴऽ4गट करए बेरमा एला, हमरो भअॴऽ4गट भेला, गप-सअॴऽइय प  केला◌ै◌ं। िल खैक उअॴऽ84 साह ठाकुरजी \nजगौलिन । धैनवाद दइ िछ यिन  अॴऽ57ी गजेअॴऽ88 अॴ4यड ठाकुर आ जगदीश अॴऽडऽसाद मअॴऽ8ग डल जीकअॴऽ4ग।  \nअॴऽडऽाय : तही िद नसँ छोट-छोट कथा सभ िल खए लगलॱ। िम िथ लाक एक माअॴऽ55 सवअॴगडभहारा मंच “सगर राित  दीप जरए” कथा \nगोअॴगयग ठीमे जाए-अबए लगलॱ। लघुकथा, िव हिन  कथा आ किव ता िव देह ई पिअॴऽ55  का आ िव देह-सदेह पिअॴऽ55  कामे अॴऽडऽकािश  त भेला पछाित  आरो \nउअॴऽ84 साह बढ़ल।  \nधैनवाद दइ िछ यिन  अॴऽ57ुित   अॴऽडऽकाशनक अॴऽ57ी नागेअॴऽ88 अॴ4यड कुमार झा आ नीतु कुमारीकअॴऽ4ग जे पोथी अॴऽड5पमे हमर लघुकथा सभकअॴऽ4ग अॴऽडऽकािश  त \nकऽ अहअॴगडग सबहक हाथ तक पहुँचेलिन  । धैनवाद दइ िछ यिन  अॴऽ57ी उमेश मअॴऽ8ग डलकअॴऽ4ग जे कथा सभकअॴऽ4ग सलैया केलिन   संग-संग अॴऽ57ी गजेअॴऽ88 अॴ4यड  \nठाकुरकअॴऽ4ग बेर -बेर धैनवाद। \nई हमर पिह ल लघुकथा संअॴगइभह छी। आशा करै छी जे अहअॴगडग सभकअॴऽ4ग पढ़ैमे नीक लगत। कथाक दृअॴगयग ट कोण समाजक बीच \nरीत-रेबाजक संग रीत-कुरीतकअॴऽ4ग सेहो देखेबाक चेअॴगयग टा केलॱ अिछ । पोथी पढ़एमे नीक आिक  अधला लागए, सुझाव देबाक कअॴगयग ट  \nकरब।  \nअहॴक-  \nकिप लेअॴगय4 व र राउत \nजीिव कोपाजअॴगडभन - कृिष  \nसअॴऽइ4 पकअॴगडभ-  \nगाम- बेरमा, भाया- तमुिर या  \nिज ला- मधुबनी, अॴऽडऽखअॴऽ8ग ड - लखनौर  \nिब हार-८४७४१०  \nमोबाइल-९९३९९९७७५७   \n \n                \n  \n      \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \nएकस/g।्अिर - \n \n१. वंश  \n२. उलहन  \n३. थरथरी  \n४. भोग  \n५. कुमािर भोजन  \n६. कीत/gईऎजन आ स/g।9अमेलन  \n७. मूद/gईऎ्  \n८. सतमाए  \n९. तकरीर  \n१०  . पान  \n११  . मई िदवस  \n१२  . भूख  \n१३  . बेथा  \n१४  . िक सानक पूजी  \n१५  . छूआ-छूत  \n१६  . किल युगक िन ण/gईऎजए  \n  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \nवंश \n \nपरशुरामकअॴऽ4ग िबआह भेना दस साल भऽ गेल छल। परशुराम , जदुवीर बाबूक एक माअॴऽ55 लड़का। पुअॴऽ55ी दूटा हुनका लोकिनकअॴऽ4ग \nशादी मुदा भऽ गेल छल ओ दुनू अपन सासुर बसै छेली। जदुवीर बाबू खूब धुम-धामसँ परशुरामकअॴऽ4ग िबआह कौशअॴऽइ8 या संग केलिन। \nकौशअॴऽइ8 याकअॴऽ4ग िपता धनी-मनी बेकती पढ़ल-िलखल पिरवार, समाजमे अलगे मान अॴऽडऽितअॴ4भ7ा, कौशअॴऽइ8 या सेहो बी.ए. तक पढ़ल-िलखल छल। \nखूब दान दहेजक संग िबआह भेल। मौज-मअॴगय4ती संग कौशअॴऽइ8 या आ परशुराम रहए लगला। िबआह भेना दस बरख भऽ गेल मुदा \nकौशअॴऽइ8 याकअॴऽ4ग एकोटा पुअॴऽ55  वा पुअॴऽ55ी नै भेलिन। डाअॴऽ7यटरीओ इलाज केलिन , ओझहा◌े-गुणीसँ देखौलिन। कौबुला-पातीसँ देवालय तक \nदेखेलक मुदा कोनो सफलता नै भेटलिन। \nसासु अंजनी फुअॴगऽडे कलहअॴऽ88त रहए लगली। जे वंश आब लुअॴऽइयत भऽ गेल। ओअॴऽइ4हर जदुवीर बाबू सेहो दुखी रहए लगला। एतेक \nसअॴऽइ4पित के भोगत। कौशअॴऽइ8 याकअॴऽ4ग माए -बाबू फुअॴगऽडे दुखी रहए लगला। सर समाज से अलगे कुटी-चािलबला गप-सअॴऽइयप जहअॴगडग-तहअॴगडग बजै \nछल। कौशअॴऽइ8 याक मन दुखी हुअ लगल। िक कएल जाए...। एकाएक एकटा िवचार मनमे उपकल। एक राित लाज-धाक छोिड़ \nअॴगय4वामी परशुरामसँ कहलक -   \n“अॴगय4वामीजी एकटा बात पुछॱ?”  \nपरशुराम बजला-   \n“िकएक नै पूछब। जे पुछबाक अिछ से पुछू हमरो-अहअॴगडगमे कोनो बात िछपेबाक छै। िनधोकसँ पुछू। ”  \nकौशअॴऽइ8 या िसहकैत बाजिल -  \n“आब हमरा िधया-पुता निहयअॴऽ4ग हएत। िकएक ने अनाथालयसँ एकटा बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग आिन पुअॴऽ55 बना ली। ”  \nपरशुराम-  \n“अहअॴगडग पागल तँ नै भऽ गेलॱ। ”  \nकौशअॴऽइ8 या-  \n“नै-नै सएह पुछै छी। ऐ मे कोन हरज छै। हमरा अहअॴगडगकअॴऽ4ग पुअॴऽ55 भऽ जाएत सासु-ससुरकअॴऽ4ग पोता भऽ जेतिन वंशकअॴऽ4ग चलेबाक \nजोगारो भऽ जाएत।”  \nपरशुराम तमसाइत बाजल-  \n“अहअॴगडग पगलाए गेलॱ। हम ऐमे िकछु नै बाजब। लोक की कहत ?”  \nकौशअॴऽइ8 या िहअॴऽइ4मतसँ काज लेलिन। िवहान भने ससुर जदुवीर बाबू लग जा पुछलिखन -  \n“बाबूजी एकटा िवचार लइले एलॱ हेन। की आदेश दइ छी।” \nजदुवीर बाबू-  \n“पुछह ने की कहै चाहै छहक।”  \nकौशअॴऽइ8 या-   \n“बाबूजी हमरा कोइखसँ आब िधया-पुता नै हएत तँ िकएक नै अनाथालयसँ एकटा बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग आिन पोइस पुअॴऽ55 बना ली। ”  \nजदुवीर बाबू आिग बबूला होइत बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \n“चुप रहू ई की बजै छी। पागल तँ नै भऽ गेलॱ। केतए हमर खनदान आ केतए अनाथालय। अनाथालयमे केकर \nजनमल कोन बअॴऽ74चा हएत तेकरा अहअॴगडग गोद लेब। डोमक हएत आिक चमारक , मुसहरक हएत आिक मुसलमानक, अवैध \nसअॴऽइ4 बअॴऽ88 ध क हएत आिक  कअॴऽ88या कुमारीक। हमरो अहअॴगडग पागल बना देब। ई िवचार हम नै देब। ”  \nकौशअॴऽइ8 या-  \n“बाबूजी वंश चलेबाक तँ जअॴऽड5री छै। कोन सरल -गलल िवचारमे अहअॴगडग डुमल छी घुरन बाबूकअॴऽ4ग नै देखै िछयिन तीन -तीनटा \nबेटा, बेटो केहन तँ खलीफा सन-सन। तीनू बेटाककअॴऽ4ग घुरन बाबू पढा-िलखा कमाइले बाहर भेज देलिखन। तेकर फल \nभेलिन जे बुढ़ाकअॴऽ4ग तीनूमे सँ िकयो देख -भाल करैबला नै। भैया करिथन देख-भाल, बाबू माएकअॴऽ4ग छोटकाक िवचार तँ भैया \nसोचैत जे मिझला आ छोटका करत। तीनू अपन-अपन घरवाली संग परदेशमे रहै छिथ। घुरणबाबू मुइलिथ आिक दुखी \nछिथ, धैनसन। धैन कही पहुलका नोकर िबलअॴऽ4गतीया दुसाधकअॴऽ4ग जे घुरनबाबूकअॴऽ4ग वृअॴगऽया आअॴऽ57म नै जाए देलकिन आ सेवा टहल \nकऽ रहल छिअॴऽ88 ह । एहने तँ कमलो बाबूकअॴऽ4ग छिअॴऽ88 ह दूटा बेटा आ दुनू अमेिरका आ अॴऽडयअॴगडगसमे रहै छिथ कहअॴगडगिद न ओअॴऽ54ै दुनू \nिबआहो कऽ लेलिन। केतेक उदाहरण देब अपन पुअॴऽ55 तँ कुपुअॴऽ55े ने भऽ गेलिन। ”  \nजदुवीर बाबू दुनू आँिख ऊपर करैत िकछु सोचैत बजला-  \n“की किह रहल छी।”  \n“कहलॱ तँ ठीके।”  \nकौशअॴऽइ8 या-  \n“बाबूजी, अपन बेटा तँ छेलिन िकएक बुढ़ाड़ीमे छोिड़ देलकिन। तँ कहब जे अनाथआलयमे केकरो बअॴऽ74चा होइ तइसँ की, \nआिखर बअॴऽ74चा तँ िछऐ ने। हमरा आ अॴगय4वामीकअॴऽ4ग पुअॴऽ55 भऽ जाएत। अहअॴगडगकअॴऽ4ग पोता भऽ जाएत , एकटा बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग पालन -पोषण भऽ \nजेतै वंशक परअॴऽइ4परा कएम भऽ जाएत। हमरा माए -बाबूकअॴऽ4ग नाित  भऽ जाएत।”  \nजदुवीर बाबू-  \n“धअॴऽ88य छी कौशअॴऽइ8 या। आइ अहअॴगडग हमर आँिख खोिल देलॱ। जाउ आ अॴगय4वेअॴऽ74छासँ अनाथालयसँ बअॴऽ74चा लऽ आनू।”  \nकौशअॴऽइ8 या–  \n“बाबू ओइ बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग अॴऽ57वण कुमार जकअॴगडग पढा-िलखा कऽ बनाएब सएह ने माए-बापक करतब होइ छै।”  \nजदुवीर बाबू-  \n“आब अिधक नै कहू। हमर अिसरवाद ह मेशा अहअॴगडगक संग रहत। ठीके कहल गेल छै ‘पुअॴऽ55 -कुपु्अॴऽ55 तँ िकए धन संचय पुअॴऽ55 -\nसपुअॴऽ55 तँ िकए धन संचय। ”\nµµ µµµµ µµ  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \nउलहन \n \nजवाना तेना ने बदिल गेल हेन जे। जे कािअॴगग4 तक एक अॴऽड5पैआ लेल जमीअॴऽ88दारसँ वा कोनो मािलक लग दँतिखसड़ी करैत \nरहै छल, ओ आइ सभ छान-पगहा तोिड़ कऽ िदअॴऽइ8ली, पंजाब, कलकअॴऽ54ा, बअॴऽइ4बइ , चिल गेल आ नोकरी-चाकरी करए लगल। ओकर \nरहन-सहन बात-िवचार कपड़ा-लअॴऽ54ासँ लऽ कऽ अॴऽड5पैआ तकमे, ओकर संअॴगय4कारो बदिल गेल। जेकर बाप किहयो अॴगय4कूलक मुँह नै \nदेखलकै तेकर बेटा अपना िधया-पुताकअॴऽ4ग कनभेअॴऽ8गट अॴगय4कूलमे पढ़ा रहल अिछ।  \nशंकर छोट-छीन िगरहअॴगय4त।  पिरवारमे सतरह गोटे सदस। िभनसर जाए हर जोतैले से एक डेढ़ बजे िदनमे आबए। किहयो \nमअॴऽड5आ बीआ खसौनाइ तँ किहयो रोपिन , किहयो धानक बीआ तँ किहयो धनरोपनी। सभ िदन काज करैत देहक हार जािग गेल। \nशंकरकअॴऽ4ग पअॴगडगचटा िधया-पुता, तीनटा लड़का, दूटा लड़की। बेटाकअॴऽ4ग नाओं छल , अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड , धिनचअॴऽ88अॴ4यड , रामचअॴऽ88अॴ4यड। आ बेटीकअॴऽ4ग नाओं छल \nचअॴऽ88अॴ4यडकला आ  सुअॴऽ7ऽगावती, बेटी तँ सासुर बसै छेली। बेटा सभमे अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग दूटा लड़का, धिनचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग दूटा लड़की आ रामचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग \nएकटा लड़की, शंकरक पअॴऽ7इी बसुन हिरदम िधए -पुतेकअॴऽ4ग टहल -िटकोड़ामे बेअॴगय4त। वेचारा शंकर बुढ़ाड़ी तक खेतीए काजमे मन लगैने \nछेलै। बाम-दिहन िकअॴऽइ4हरो नै देखै छल। बेटा सभ संग पूिर दइ छेलै पिरवार नमहर रहने तंग रहै छल। कखनो नून -तेल, तँ \nकखनो चाउर-दािल, कखनो तीमन-तरकारीमे तँ कखनो कपड़ा-लअॴऽ54ा लेल मन अघोर -अघोर रहै छेलै। कोनो मेला-ठेलामे िधया-\nपुताकअॴऽ4ग केकरो दू अॴऽड5पैआ , केकरो दस अॴऽड5पैआ, केकरो बीस अॴऽड5पैआ देखैले दइ छल। जमीनो रहने िक हेतै किहयो दाही किहयो रौदी, \nकोनो तीन मिहनाबला फिसल, कोनो छह मिहनाबला फिसल, नकदी आमदनीबला िसिरफ दूटा गाए आ एकटा मिहंस छेलै, दूधे बेिच \nकऽ टाका-पैसासँ काज चलबै छल। पअॴगडगच बीघा जमीने रहने की हएत तंगहाली बिढ़ते जाइ छेलै। \nपिरवारक िअॴगय4थत देिख कऽ अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड  आ धिनचअॴऽ88अॴ4यड , बअॴऽइ4बइ चिल गेल। पिहने तँ दू-चािर िदन घुिमते-िफरते रहल, तेकर बाद \nजा कऽ अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग एकटा सेठ लग अँगना-घरक काज भेलै। धनीचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग एकटा बसक खलासीमे नोकरी भेटलै। इमानदारीसँ दुनू \nभाए काज करए लगल। सेठकअॴऽ4ग पूतकरण नै अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग खूब मानै। सेठकअॴऽ4ग एकटा बेटी छेलै सेहो सासूर बसै छेलै। आब अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड \nचूलही-चौकासँ ऊपर उिठ, सेठक कारोबारकअॴऽ4ग देखए लगल सेठो सभ सअॴऽइ4पितकअॴऽ4ग मािलक अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडेकअॴऽ4ग बना देलक। जे करै सअॴऽइ4 पितकअॴऽ4ग। \nएअॴऽइ4 हर धिनचअॴऽ88अॴ4यड खलासीसँ अॴ4यभाइवर बिन गेल , तेकर बाद अपन मोटर गैरेज थोड़ेक जमीन कीिन  कऽ चलाबए लागल। खूब अॴऽड5पैआ \nकमाए दुनू भअॴगडगइ। घर परहक िअॴगय4थत बदिल गेल। चािर -पअॴगडगच बखअॴगडभक बाद अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड घर एबाक जोगार केलिन। सेठसँ जा कऽ \nकहलिखन-  \n“सेठजी चािरम िदन हम घर जाएब आ पनरह िदन घरपर रहब आ सोलहम िदन गाड़ी पकिड़ फेर आपस आिब जाएब।”  \nसेठ तँ थोड़ेक काल नाकूर-नूकूर केलक फेर जाइक आदेश दऽ देलकै। \nसेठ अपना िदससँ सभ समअॴगड4गले पअॴऽ74चीस हजार अॴऽड5पैआ , कपड़ा-लअॴऽ54ा, पअॴगडगच िकलो िमठाइ , िधया-पुताले सट-पेअॴऽ88ट , अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडक \nघरवालीले सोनाक मंगलसूत आ सोनेक पायल देलकै। बड़का एटैचीमे भिर एटैची सभ समान लऽ कऽ अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड घर िवदा भेल। \nतीन िदनक बाद घर आएल। पिहने तँ गामक लोक जे देखै अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग आअॴऽ5डयअॴग7ड लगै। िकएक तँ टेअॴऽइ4पूसँ आएल छल। देहो दशा \nबदलल। तहूमे आँिखमे चअॴगयऽमा लगौने। घर अिबते माए -बापकअॴऽ4ग गोर लगलिन। माएकअॴऽ4ग गोर लिगते माएक आँिखसँ सा◌ैनक बून जकअॴगडग \nनोर खसए लगल। अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडक घरवालीकअॴऽ4ग पएर तँ धरतीपर पिड़ते नै छेलै। चट -पट खाना तैयार भेल। अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडो कलपर जा \nअॴगय4नान साबुनसँ केलिन। भोजन भात खेला पछाित समान बाबू आ माए लग पसािर देलकिन। तीनू िदयादनीकअॴऽ4ग कपड़ा-लअॴऽ54ा, िधया-\nपुताक अलग कपड़ा-लअॴऽ54ा, माएले साड़ी-साजा-अॴऽइऽलौज , दू-दू सेट। बाबूले कूतअॴगड5क कपड़ा, जोर भिर धोती, एकटा चअॴगभइिर , एकटा \nगमछा, पएरले जुअॴऽ54ा। सबहक लेल जे जे समान छल सभकअॴऽ4ग दऽ देलक बादमे िमठाइबला पैिकट सभ िनकािल -िनकािल सबहक \nहाथमे देलकै। िधया-पुता सभ अँगनामे लबका कपड़ा पिहिर िखलौना लऽ कऽ खेलाए लगल। बादमे माए-बाबूकअॴऽ4ग लगमे बजा कऽ \nपअॴऽ74चास हजारक एकटा गअॴग8डडी अॴऽड5पैआक देलक। बाप तँ एते अॴऽड5पैआ किहयो देखने नै, से अअॴऽ74मभा लािग गेलिन , बजला-  \n“तोहॴ राखऽ ने जेना करैक िवचार हएत तेना करब।”  \n“नै बाबू अहॴ राखू।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \nमाएकअॴऽ4ग हाथमे पअॴगडगच हजारक गअॴग8डडी देलकै सभ िदयादनीओ कअॴऽ4ग दू हजार देलकै। सबहक मन गद -गद। एक िदन दुनू बापूत \nरामचअॴऽ88अॴ4यड घूर लग आिग तपैत रहए। तखने अॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यड बाबूकअॴऽ4ग कहलक -  \n“बाबूजी, जखिन हम सभ िधया-पुता रही तखिन हमरा सभकअॴऽ4ग केतेक पाइ दीए◌े मेला देखैले। ”  \nबापकअॴऽ4ग पिछला गरीबी िजनगीक मोन पिड़  गेलै। आ जेना बूझना गेलै जे िकयो हथौरीसँ कपाड़पर चोट मारलक हेन। चुपे \nरहल िकछु नै बाजल। थोड़ेक काल चूप रहला पछाित बाजल-  \n“बौआ कहलहक तँ ठीके मुदा िबना सोचने-िवचारने बजलहक हेन। बूिझ पड़ैए जेना तोरा धनक दाबी भऽ गेलऽ हेन। \nसुनह एकटा हम अपन घटल घटना कहै िछअ, जखिन हम दस-पनरह बखअॴगडभक रही तँ हमरा डअॴगडगरमे एकटा भूरही पाइ छल \nओकरा डोराडोिरमे गअॴगडगिथ कऽ पिहिरने रही। रिब िदन रहै िबना माए-बाबूकअॴऽ4ग कहने हड़अॴगड8-चअॴऽ88देसर बाबाकअॴऽ4ग दशअॴगडभन करैले चिल \nगेलॱ। िकएक तँ दाबी छल, डअॴगडगरमे एकटा पाइ अिछ। जखिन माए -बाबूकअॴऽ4ग पअॴऽ54ा लगलिन जे छौड़ा हड़अॴगड8 मेला देखए गेल \nहेन तखिन अपने गामक एक गोटे िदया माए थोड़ेक चूड़ा आ दूटा कलकितया आम पठा देलिन। ताबे हम पाइकअॴऽ4ग मूरही-\nकचौरी आ लाय कीिन नेने रही। हमरा जखिन गॱआ देखलिन तँ िबगरबो केलिन आ मोटरी हाथमे दैत बजला, ई माए \nपठा देलकौ हेन। हम चूड़ा आ आम खेलॱ आ लाय मूरही कचरी घरपर नेने एलॱ। कहैक मतलब समैकअॴऽ4ग िहसाबसँ ने \nलोककअॴऽ4ग रहन -सहन बदलै छै। जेतेकटा टअॴगडगग रहत तेतनीटा ने िबछानो चाही। सुनह हमर जे दादी छेलिथ ओ कहै छेली \nबौआ हम जखिन केकरो खेतमे कमाइले जाइत रही तँ िगरहत एगो ठूिर पाइ दइ छल बोइनमे।’ से बौआ आइ जखिन दू \nबीघा जमीन आ दू सेर अअॴग8ऽ घरमे अिछ तँ हमहॴ पअॴगडगच िकलो अनाज आिक एक सए अॴऽड5पैआ दइ िछए◌े बोइनमे। आब तोहॴ \nकहऽ तोरा लोकिनकअॴऽ4ग कम केना दइ छेिलयऽ। जिहया दू टाका दइ छेिलयऽ तिहया दूओ टाकाक महत छेलै महगाइ बढ़ने \nवहए दू टाका अखिन सौ अॴऽड5पैआ भऽ गेल हेन। ”  \nअॴऽ5गानचअॴऽ88अॴ4यडकअॴऽ4ग बजलासन पछतावा होइ। वेचाराकअॴऽ4ग ठकमुड़ी लिग गेल। ई की बजा गेल मुँहसँ।  \nठकमुड़ी लगल बेटाकअॴऽ4ग आँिख पोछेत बाप बाजल -  \n“एहेन उलहन फेर नै िदहऽ किहयो।”\nµµ µµµµ µµ  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \nथरथरी \n \nओना तँ ऋृतु छहटा होइत अिछ । गृअॴगयग म , वषअॴगड5, शरद, हेमअॴऽ88 त , िश िश र आ वसअॴऽ88 त । मुदा बेवहारमे लोक तीनटाकअॴऽ4ग मानै छै \nगरमी, वषअॴगड5 आ जाड़। सभ ऋृतुकअॴऽ4ग अपन अलग -अलग गुण अवगुण होइ छै। मुदा जाड़कअॴऽ4ग एकटा अपन अलगे गुण अवगुण अिछ  । \nकोन भगवान जाड़कअॴऽ4ग जनम देलिन   से नै किह । अ◌ान ऋृतुमे तँ लोक हषअॴगडभ-िव षम, रंग-रभस आ वषअॴगड5क फूहारक आनअॴऽ88 द  लऽ कऽ \nि◌ बता दइ छै। मुदा जाड़ तँ कोढ़कअॴऽ4ग कँपा दइ छै। गरीब लेल माअॴऽड5ख आ धिन  कक वाअॴगय4 ते िव  लासक ऋृतु बिन जाइए।  \nघुटर एक िद न एहने समैमे सुरेशबाबूक खेत जे मनखप केने छल पटबैले गेल। समए छेलै माघ मासक शुअॴऽड5आतक। \nजिह ना २००३ई.मे शीतलहरी छेलै तिह ना अहू बेर भेलै। पिछ या बोहैत जाड़ सुसकारी दैत रहए। सुअॴऽड5जो भगवान केतए नुका \nरहला तेकर ठेकान नै। कुहेस लागल रहए। पािन क बून जकअॴगडग वफअॴगडभ झहरैत रहए। लोक हिरदम घूरे लग आिग   तपैत रहै छल। \nिठ ठुरल घास-पात खेलासँ माल-जालकअॴऽ4ग पीठ पअॴगडगजर बैस गेलै। आ िबमारो पड़ए लगल। तअॴग8ऽुक िच  ड़ै-चुनमुनी सभ जिह◌ ंपटार मरए \nलगल। सअॴगडगप सभ कोनो बीलमे तँ कोनो आिड़  क कातमे मूइल पड़ल। जीनाइ लोककअॴऽ4ग कठीन भऽ गेलै। एक पनरिह  यासँ जे \nशीतलहरी चलल से लदले रिह गेल।  \nएहने समैमे घुटर मनखप गहुम केने छल। तेकरा पटबैले बोिरंगबला जोखन संगे िवदा भेल। बोिर◌ ंगमे जखिन पअॴऽइ4 प सेटसँ \nपािन  धराबए लगल पािन  धऽ लेलके। पलािअॴगय4 ट  क पाइपसँ पािन  लऽ गेनाइ छेलै से जहअॴगडग िक   पाइप पअॴऽइ4 प सेटमे धराबए लगल आिक  \nपािन  दोसर िद सामे फूअॴऽ74चूका मारलके आिक   घुटर आ जोखन दुनू गोटाकअॴऽ4ग भीजा देलके। तथािप   कोनो तरहअॴऽ4ग पाइपकअॴऽ4ग बािअॴऽ88 ह   लेलक। \nजाड़े दुनू गोटे थरथर कअॴगडगपए लगल। घुटर खेत जा एक िकआरीमे पािन  खोिल  देलके। आ आिग क जोगारमे घुटर बगलमे \nकलमवाग छेलै ओतए नार राखल छेलै जइमेसँ एक पअॴगडगज नार थरथराइते अनलक। आब जखने सलाइसँ आिग   धराबऽ लगल आिक  \nतेहेन जाड़ होइत रहै जे सलाइक काठी खड़अॴगडभले ने होइत होइ। थरथरीसँ सलाइक काठी मुझा जाइत। जँ कठीमे आिग   धरे तँ \nनारमे धरबेकाल िम झा जाइ। खाएर, कोनो तरहअॴऽ4ग आिग   धरौलक आिग  धधका दुनू गोटे आिग  तापए लगल। थोड़ेक काल पछाित \nहोश भेलै। \nसुरेशबाबू खेत देखैले िव दा भेला। पएर लग तक कोट देने, पएरमे मोजा-जुअॴऽ54ा लगौने, जअॴगडगधमे अॴगइइोजर देने कानमे मोफलर \nलगौने तैपर सँ माथमे टोपी देने आँिख ओमे चअॴगयऽ मा छेलिन । तैयो जाड़े थरथराइत छला। जखिन बोिर◌ ंग लग एला तँ देखलिख न जे \nदुनू गोटे आिग  तािप  रहल अिछ । सुरेशोबाबू हाथ महक दअॴगय4 ताना िन काि◌ ल आिग  तापए लगला। आ बजला-  \n“घुटरा केहेन समए भऽ गेलै जे केतनो कपड़ा देहमे देने िछ ऐ तैयो जाड़ जेना जाइते ने अिछ । तूँ सभ केना कऽ रहै \nछीही। ”  \nघुटर बाजल-  \n“या◌ै मािलक, गरीबक िज नगी कोनो िज नगी िछ ऐ। एक तँ दैिव क मारल छी, दोसर सरकारोक बेवअॴगय4 था तेहेन ने छै जे की \nकहब। कमाए लंगोटीबला आ खाए धोतीबला।  देहमे देखै िछ ऐ जेतने कपड़ा अिछ  तइसँ राित क जाड़मे गुजर करै छी। \nघरवाली परसौती भेल अिछ । एकेटा रहैक घर अिछ । दोसर बकरी आ गाएले अिछ । तइमे एक कोनमे जारिन -काठी \nरखै छी। सेहो बकरीबला घरक टाट टुटल अिछ। ”  \nसुरेशबाबू बजला-   \n“तब तँ बर िद अॴगभऽत होइत हेतौ?” \nघुटर-   \n“यौ मािल क, की कहॱ। खएर जाए िद यौ। हमरा सभले तँ एकटा ऊपरेबला छिथ । मुदा हे एकटा बात कहै छी जे \nकेतनो अहअॴगडग सभ कपड़ा लगाएब , िब जलीक गरमीमे रहब मुदा तीनबेर अहूँ सभकअॴऽ4ग जाड़ पछारबे करत। ” \nसुरेशबाबू अकचकाइत पुछला-    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \n“केना रौ। ” \nघुटर-   \n“नै बुझै िछ ऐ, नहाइ, खाइ आ झाड़ा िफ रै कालमे। ” \nसुरेशबाबू-   \n“ठीके कहै छअॴऽ4ग।  ” \nघुटर-   \n“मािल क, हमरा सभकअॴऽ4ग कोन अिछ  । खूब मोटगर कऽ लार बीछा दइ िछ ऐ तैपर सँ कुछो बी छा दइ िछ ऐ आ चअॴगभइैर ओिढ़   \nलइ छी आ तखनो जँ जाड़ होइए तँ झअॴगऽडासँ बनेलहा पिट  या-गोनिर ओिढ़  लइ छी। बगलमे गोरहअॴग8ऽी आ खड़ड़न -मड़ड़नकअॴऽ4ग \nओिर या कऽ रखने रहै छी नै भेल तँ ओकरो पजािर  दइ िछ ऐ। भिर  राित  सुनगैत रहल घर गरमाएल रहल। अहअॴगडगकअॴऽ4ग तँ \nबुझलै हएत जे बोरैसक आिग  केहेन होइ छै। ठाठसँ सुतै छी। ”   \nसुरेशबाबू-  \n“तहन तँ एअर-कअॴऽ8ग डीशन  बना कऽ घरमे रहै छअॴऽ4ग। बड़ नीक अिह  ना जाड़सँ बँचैक कोिश श किर हअॴऽ4ग। नै तँ सअॴऽ54ो डाअॴऽ7य ट र \nजकअॴगडग हेता◌ै, वेचारा कािलिख न पैखानासँ अ◌ाएल, कलपर कुअॴऽड5ड़ किर  ते रहए आिक  ठंढ़ा मािर  देलकै। टअॴगड4िग  -टुंिग  कऽ \nडाअॴऽ7य ट र लग लऽ गेलै। तँए कहिलयो जे जाड़सँ बँिच  कऽ रिहहअॴऽ4ग। बकरी आ गाएकअॴऽ4ग सेहो झोली ओढ़ा कऽ रिख  हअॴऽ4ग। ”  \nमुड़ी डोलबैत घुटर बाजल-   \n“ठीके कहै छी मािल क।” \nसुरेशबाबू-  \n“रौ घुटर, िधयो-पुतोकअॴऽ4ग हअॴगडगिट  -दबाि◌ र िद हिन जे ठंढ़ासँ बँि◌ च कऽ रहतौ। ” \nघुटर-   \n“से छौड़ा मािन ते ने अिछ । खन गुअॴऽइ8 ली डअॴऽ8ग टा, खन िअॴग8इ  केट तँ खन कबअॴग8डडी खेलाइत रहैए। की करबै। हम तँ कहबे \nने करबै मािल क। ” \nसुरेशबाबू-   \n“सएह हम कहबो ने। ” \nघुटर-   \n“हम तँ भिर  िद न काज-धअॴऽ88 धामे लागल रहलॱ। अहॴ सबहक बँसिब अॴगऽडीमे बअॴगडगसक ओइद उखािर   चीर-फार कऽ लइ छी। \nजइसँ देहमे घाम फेकैत रहैए।  आ राित  कऽ बौरेसबला आिग  गरमेने रहैए।” \nसुरेशबाबू-   \n“ठीक करै छअॴऽ4ग। जान छौ तँ जहान छौ।   शरीर नै तँ िक छु नै। अअॴऽ74 छा एकटा कह जे योगासन करै छअॴऽ4ग आिक   नै?” \nघुटर-   \n“यौ मािल क, हम मूखअॴगडभ आदमी की जानए गेिल  ऐ  योगासन आिक  परिनयाम। हमरा सभले देहे धूनब योगासन आ परिन याम \nहोइ छै। खटनीए सँ ने देह दुहाइत रहैए।” \nसुरेशबाबू बजला-    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \n“ईहो बात ठीके छौ। ” \nघुटर-   \n“मािल क अगहनमे मािर -धुइस  क ऽ कमेलॱ, खूब धान कटलॱ जइसँ घरमे एक कोठी धानो अिछ  आ थोड़ेक चाउरो \nअिछ । खेतसँ खेसारी साग, बथुआ साग, सेरसो साग, तोरी साग सबहक तीमन कऽ लइ छी। किह यो काल अअॴऽइ8 लू, \nकोबी, भअॴगडगटा, मुरै सेहो सबहक तीमन खा लइ छी आ बम-बम करैत रहै छी।” \nसुरेशबाबू-   \n“तहन तँ नीके वअॴगय4 तु सभ खाइ छअॴऽ4ग।  ” \nघुटर-   \n“अहअॴगडग सभ जकअॴगडग की अअॴऽ8ग डा, मौस-तौस आिक  दूध-दही हमरा सभकअॴऽ4ग भेटै छै । हमरा सबहक देह तँ बैशाख-जेठक रौद, \nभादवक वषअॴगड5 आ माघ मासक जाड़सँ ठा◌ेकाएल -ठठाएल अिछ । अहअॴगडग सभ जकअॴगडग की गाइद परहक बअॴगडगस जकअॴगडग मोटगर नै ने \nअिछ  जे तागत िक छु ने। केहनो भीरगर काज देखा िद अ कऽ देब।  हँ अहअॴगडग सभ जकअॴगडग पोथी-पतरा नै ने पढ़ने छी। \nथमहू खेत देखने अबै छी।” \nकिह  खेत आिब  दोसर िकआरीमे पािन  खोिल  फेर घूर तर चिल  आएल आ गप-सअॴऽइय प  करैत बाजल-   \n“यौ मािल क, अहअॴगडग सभ जकअॴगडग की हमरा सए बीघा खेत अिछ  । लऽ दऽ कऽ अपन दस कअॴगऽ7ा खेत अिछ  । कनीमे \nतरकारी-फड़कारी, कनीमे दिल हन-तेलहन, कनीमे साग-पात केने छी। धान-गहुम तँ अहॴ सबहक खेतमे मनखप कऽ के \nगुजर करै छी। ” \nसुरेशबाबू-   \n“एकटा कहाबत छै जे लड़ा-चड़ा धन पाइए बैठे देगा कौन। हे बड़ जाड़ होइ छै जअॴऽइ8 दी खेत पटा ले आ घरपर जो। \nहमहूँ आब अिध क घूम-िफड़  नै करब घरेपर जाइ छी। ” \nघुटर कहलक-   \n“जँ गपे-सअॴऽइय प  करै छी तँ एकटा गप औरो सुिन  िल अ। हम तँ पंजाब-भदोही आिक  िद अॴऽइ8 ली-बअॴऽइ4 ब इ नै ने कमाइले गेलॱ। \nदेखै िछ ऐ जे ढबािह  लागल लोक देासर मुलुक जाइत अिछ । हँ ओतएसँ पाइ तँ अनैए मुदा पिर वारसँ हटल रहैए। \nजबिक  सरकारो खेतीपर िव शेष िध यान देलकै हेन। खेत अफर-जात पड़ल अिछ  केिन हारक चलैत। कम उपजा भेने \nतंगी तँ बढ़बे करत गाममे माए-बाप से हकन कानै छै। माि◌ लक अहॴ अपन दशा देिख ओ ने, एते खेत अिछ  आ िध या-\nपूता सभ िव देशमे नोकरी करैए। मालिक न बूढ़मे कअॴग8ऽा कऽ भानस भात करैत हेती से वएह जनैत हेती।  ” \nसुरेशबाबू बजला-   \n“से तँ ठीके कहैत छअॴऽ4ग। कखनो कऽ हमरो मनमे होइत अिछ   जे कथीले एते कमेलॱ आ एते जमा केलॱ।  अअॴऽ74 छा छोर ई \nसभ बात। हम जाइ िछयौ।”  \nकिह  सुरेशबाबू घर िद स िव दा भेला। आ घुटर अंित म िकआरीमे पािन  काटए लगल। µµ µµµµ µµ  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \nभोग \n \nसोनाइकअॴऽ4ग सात बीघा खेत छेलिन , एकटा लड़का रामदेव आ एकटा लड़की सुदामा। सोनाइ तँ पढ़ल-िलखल नै मुदा \nिगरहअॴगय4तीमे पारंगत छला। बेटा रामदेव आइसँ चािलस बरख पूबअॴगडभ िमिडल पास केने छल। रामदेवक पअॴऽ7इी-अॴऽ5गानी िगरहअॴगय4तक बेटी तँए \nबड़ कमासूत। सोनाइक पअॴऽ7इी घुरनी सेहो तेहने कमासूत। दुनू बापूत तेहेन ने खेती करए जे गाममे चचअॴगड5कअॴऽ4ग िवषय बनल र हए। \nखेतीए बले सोनाइ अअॴगय4सी हजार अॴऽ4ऽटा आिन घर बनौलक। एअॴऽइ4 हर रामदेवकअॴऽ4ग तीनटा पुअॴऽ55 आ एकटा लड़की कौशअॴऽइ8 या छेलिन। तीनू \nलड़काक नाओं छेलिन करण कुमार, जूगे कुमार, िविपन कुमार। तीनू लड़कामे रामदेवकअॴऽ4ग बड़ जोर छेलिन हमरो िधया-पुता पिढ़-\nिलख नोकरी चाकरी करत मुदा अॴऽडऽकृतक  डअॴगडगग तेहेन ने पड़लै जे जवानीमे करीब पअॴग7गतीस बखअॴगडभक उमेरमे लकबा िबमारीसँ मिर गेला। \nआब तँ पूरा पिरवार हतोअॴऽ84 साह भऽ गेल। जिहना कोनो गाछ िबहािड़मे जिड़सँ उखिर कऽ खिस परैए आ डािर पात िछअॴग8ऽ -िभअॴग8ऽ भऽ \nजाइ छै, तिहना भेलिन रामदेवक िधया-पुता सभ छेलिन पनरह बखअॴगडभक , बारह बखअॴगडभक , दस बखअॴगडभक आ लड़कीक उमेर माअॴऽ55 पअॴगडगच \nबरख। िप ता सोनाइक उमेर लगभग साि◌ ठ बरख छेलिन, माए घुरनीकअॴऽ4ग वरसातक समैमे एकटा डेन टूिट गेल छेलिन िकएक तँ \nिपछिड़ कऽ खिस पड़ल छेली।   \nखैर! िधया-पुताकअॴऽ4ग पढ़ेनाइ -िलखेनाइ कमजोर पिड़ गेलिन। एक तरफ पिरवारक भार दोसर तरफ रंग-िबरंगक िबमारीमे तीन-\nतीनटा बूढ़-बुढ़ानूस घरमे। गामक लोक रंग-िबरंगक उड़ेबा उड़बैत। तैपर पड़ोसी एकटा केसमे उलझा देलकिन। करणक हालित \nनै पुछू। एक सालक बाद दादी घुरनी सेहो मिर गेलिन। करणक िबआह भेना माअॴऽ55 छह बरख भेल छेलै एकटा लड़का भेल छल। \nछह मिहना पछाित करणक अॴगय4अॴऽ55ी सेहो मिर गेल। दू सालक बाद करणक माए सेहो मिर गेल जेना पिरवारमे मरैनक ढवािह लािग \nगेल। एतेक शोग-संतापक बीच सोनाइक हालित जे भेल होिअॴऽ88 ह भगवाने जनैत। तेहेन हालितमे एक िदन सोनाइकअॴऽ4ग पेटझड़ी िबमारी \nभऽ गेलिन। कोनो दबाइ असर नै करैत रहिन। हालित िदनो-िद न िब गड़ए लगलिन । एक तँ पिरवारक शोग, दोसर िबमारी! \nमरनासनक िअॴगय4थतमे लऽ अनलकिन। एअॴऽइ4 हर करण झंझारपुरमे अॴऽडऽाइवेट मुंशीक काज करै छल। काज केला पछाित जखिन घर आबऽ \nलगैत तँ बाबा लेल चािर-पअॴगडगच पीस रसगुअॴऽइ8ला नेने अबैत रहए। बाबाकअॴऽ4ग छाती जुड़ा जिअॴऽ88 ह बेटा तँ मिर गेल पोता तँ बेटे जकअॴगडग सेवा-\nटहल कऽ रहल अिछ। मुदा सुखेलहा गाछमे केतनो पािन आिक खाद िदयौ ओ की हिरअर हएत। सएह िअॴगय4थत सोनाइकअॴऽ4ग भऽ गेल \nछल। करो-कुटुम सभ आिब-आिब िजगेसा-बात कऽ जाइत जे बुढ़ा आब नै खेपत। िजगेसे करैक िखयालसँ एक िदन मिझला पोता \nजुगे कुमारक ससुर घनअॴगयऽयाम बाबू झंझारपुरसँ एक िकलो पचमेर िमठाय लऽ कऽ बुढ़ाकअॴऽ4ग माने जमाएक दादाकअॴऽ4ग देखैले एला। बुढ़ा तँ \nअपने बेहोश भेल पड़ल छला। घनअॴगयऽयाम बाबू अिबते दादाकअॴऽ4ग गोड़ लगलिन। सोनाइ कुहरैत बजला-  \n“के छी यौ?”  \nधनअॴगयऽयाम बाबू उअॴऽ54र देलिखन -  \n“हम छी धनअॴगयऽयाम। ”  \n“िनके रहू िधया-पुता सभ िनके-ना अिछ ने?”  \n“हँ सभ ठीके-ठाक अिछ।”  \nघनअॴगयऽयाम बाबू कनी अॴऽड5िक   कऽ कहलिखन-  \n“अहअॴगडगले थोड़ेक िमठाय अनने छी कनी खा िलयो। ”  \nसोनाइ उअॴऽ54र देलिखन -  \n“यौ बौआ, आब िचत नै मानैए। कोनो वअॴगय4 तुकअॴऽ4ग खैक इअॴऽ74छा नै करै अिछ। आब भगवानकअॴऽ4ग किहयनु जे उठा लेता। िकएक \nतँ बड़ कअॴ4भड होइत अिछ। िधयो-पुतोकअॴऽ4ग केतेक भार देबै?”   \nघनअॴगयऽयाम बाबू-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \n“मरनाइ-िजनाइ कोनो अपना हाथमे छै जे जखिन चाहब तखिन मिर जाएब। से तँ नै हएत।”  \nसोनाइ-  \n“हँ से तँ ठीके।”  \nघनअॴगयऽयाम बाबू-  \n“ई िमठाइ कनी  खा िलअ। ई रसगूअॴऽइ8ला िछऐ। ”  \nसोनाइ उतर देलिखन-  \n“यौ बौआ, करण झंझारपुर जाइ छल तँ सभ िदन थोड़े-थोड़े रसगुअॴऽइ8ला नेने अबै छल बहुत खेलॱ-पीलॱ। आब की खाएब \nमोन नै मानैत अिछ िकछु खाइ-पीबैक, दऽ िदयौ अँगनामे। िधया-पुता सभ खा लेत।” \nघनअॴगयऽयाम बाबू-  \n“नै बाबू, से नै हएत। िकछु तँ खाइए पड़त हमरो आनैक साफल भऽ जाएत।”  \nसोनाइ तामसे िबख भऽ गेला। कहलिखन-  \n“अहअॴगडग महा बुिड़  कुटुम छी। कहै छी तँ बूझते नै िछए◌े।”  \nकेतएसँ जोश एलिन से नै किह। जेना िडिबया बुताए लगैत अिछ तँ भक दऽ मारै छै आ खूब जोर सँ इजोत होइत अिछ \nतिहना उिठ कऽ बैस गेला आ घनअॴगयऽयामक हाथ सँ िमठाइक िडअॴऽइऽबा झपिट लेलिखन। िकछु िमठाइ अगल -बगलमे खसल। जोरसँ \nबाजए लगला-  \n“रौ िधया-पुता, केतए गेलअॴऽ4ग? आ, ले िमठाइ खो।”  \nघनअॴगयऽयाम बाबू तँ बौक भऽ गेला। सोनाइ बजला-  \n“जखिन खाइबला छेलॱ तँ किहयो भेल जे िकछु लऽ जा कऽ बाबूकअॴऽ4ग िदयिन आ आब जखिन खाइबला नै छी तँ बजै \nछिथ जे ई रसगुअॴऽइ8ला छी, ई लालमोहन छी, ई िजलेबी तँ ई बदशाही! यौ अखिन अमृतो हमरा लेल िबखे भऽ गेल \nअिछ!”  \nघनअॴगयऽयाम बाबू कथी बजता। बकर -बकर मुँह तकैत रहिथन। एक तरफे सोनाइ बजैत रहलिखन-  \n“ठीके कहावत अिछ जे िजतामे िकदिन भात आ मूइलापर दूध भात। जाउ एतएसँ। हमर मन ठीक नै अिछ। हमरा ऐ \nपृअॴऽ85वीपर सँ भोग उिठ गेल। भगवानकअॴऽ4ग किहयनु जे उठा लेता। हमर कोनो आस नै। पाक ल आम छी कखिन खसब से \nकोनो ठीक नै।”  \nकिह ठामे िबछौनपर ओंघरा गेला। घनअॴगयऽ याम बाबू देिख ते रहला, मुँहसँ िक छु ने िन कलै छेलिन। µµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nकुमािर भोजन \n \nमखनाक माए िसयावती दुगअॴगड5पूजामे सअॴगडगझ दइले केतौसँ एक पिथया िचकनी मािट अनने रहए। कलशथापनासँ पिहने एक िदन \nदूगअॴगड5 नोतल जेती आ ओही िदनसँ दूगअॴगड5अॴगय4थानमे सअॴगडगझ -बाती पड़त। िसयावती गरीब घरक अॴगय4अॴऽ55ीगण रहए एकटा बेटा भेले रहै, बाप \nसअॴगडगपकटीमे मिर गेलिखन। तीनटा बेटीए भेल रहिन। उमेर करीब पैसठ बखअॴगडभक रहिन। बोइन -बुता किर कऽ गूजर-बसर करै छेली। \nकोनो तरहअॴऽ4ग तीनू-बेटीकअॴऽ4ग िबआह केलिन। बेटी सभ सासुर बसए लगली। मखना जखिन बअॴऽ74चे रहिथ तिहएसँ दूगअॴगड5जीकअॴऽ4ग पूजा करै \nछेलिखन। मनमे रहिन बअॴऽ74चा सभ तरहअॴऽ4ग िनरोग आ सूखी सअॴऽइ4पअॴग8ऽ रहत। मुदा तीनू बेटीकअॴऽ4ग िबआहक खचअॴगडभमे तेना ने कोढ़ तोिड़ \nदेलकिन जे जमीअॴऽ88दारक चंगुलमे फँिस गेला। जमीअॴऽ88दार इअॴऽ88अॴ4यडकाअॴऽ88त बाबू तेहेन ने चंठ जे जन बोिनहारकअॴऽ4ग गािर फजहैत , लोभ लालच \nकजअॴगडभ दऽ कऽ फसॱने रहै छल। तथािप िसयावती अपन नेम -टेम नै छोड़ै छेली। जखिन बोइन-बुताक पैअॴऽड5ख नै रहलिन तँ बेसीकाल \nपूजे पाठमे िबतबै छेली। बेटा मखना बोइन किर कऽ अ◌ानए तखिन गूजर करए। मखना छोट बेटा रहने िबआह नै केने रहए। \nबेटा धिर एतेक सपूत रहए जे माएकअॴऽ4ग माए बुझैत। अखुनका मजदूर जकअॴगडग नै जे कमा कऽ अबै आ अदहासँ फािजल ताड़ीए -दाअॴऽड5मे \nखचअॴगडभ कऽ लैत। हँ ओकरा बीड़ी पीबैक आदित रहै, सेहो समैसँ।  \nकलशथापनक बाद खअॴ4भडी िद  न माने बेलनोती िद न, सअॴऽइयतमीकअॴऽ4ग भगवतीकअॴऽ4ग िडअॴऽइ4 हा पड़ैत। आँिख देला पछाित अअॴगयग ट मी िदन \nिनशअॴगडगपूजा होइए। नमीकअॴऽ4ग सअॴगडगझमे जखिन िसयावती सअॴगडगझ दऽ कऽ ए◌ेली तँ संजय पुछलकिन -  \n“काकी, तूँ तँ सभ िदन दूगअॴगड5अॴगय4थान सअॴगडगझ दइले जाइ छीही। कह तँ सअॴगडगझ दइकाल भगवतीसँ िक सभ कहै छीही?”  \nिसयावती बजली-  \n“तूँ की बुझिबिहन, अखिन नेना छँह।”  \nसंजय-  \n“नै दादी कहए पड़तो, कह ने हमहूँ दूगअॴगड5जीसँ मअॴगडगिग लेब। ” \nिसयावती-  \n“नै, नइ कहबो।”  \nसंजय-  \n“नै, कहए पड़तौ।”  \nदुनूमे िजअॴगभइम -िजअॴगभइ भऽ गेल। अअॴऽ88तमे िसयावती कहए लगलिखन -  \n“की कहबै, कहै िछए◌े जे हे दूगअॴगड5 महरानी िधया-पुताकअॴऽ4ग समअॴगड4ग  िदहअॴऽ4ग, िवअॴगऽ4ा िदहअॴऽ4ग, धन िदहअॴऽ4ग, सअॴऽइ4 पित िदहअॴऽ4ग, हमरो िनरोग \nरिखहअॴऽ4ग। सएह सभ कहै िछए◌े। ”  \nसंजय बाजल-  \n“दादी गै, िबना कोनो काज केने सभटा दूगअॴगड5जी दऽ दइ छिथन , तँ तोरा की भेलॱ जे नेम-टेम आिक पूजा-पाठ करै छीही, \nसे तँ आइ तक जवानीसँ बुढ़ापा ओिहना छौ। तोहर िदन िकए अिदन भेल छौ?” \nिसयावती बजली-  \n“रौ छौड़ा, तूँ बड़ पाखंडी छँह। एअॴगभऽो रती बजैत लाजो-सरम ने होइ छौ!”  \nसंजय-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \n“नै दादी, तोहॴ कह ने एतेक पूजा-पाठतँ भिर जनम करैत एलँह मुदा तइसँ की भेलौ?”  \nिसयावती जेना िदनेमे तरेगन िगनए लगली। िकछु बजबे ने करै छेली। चूप देिख संजय पुछलकिन-  \n“बौक िकए भऽ गेलअॴऽ4ग। कौअॴगग4का एकटा घटना दूगअॴगड5अॴगय4थानक कहै िछयौ। कािअॴगग4   िमठुआक माए दुलारी अॴ4यइाअॴगगऽण भोजन आ \nकुमािर भोजन करबैले दूगअॴगड5अॴगय4थान आएल छल। ओकरा अपना घरमे चूड़ा लेल अगहनीओ घान नै छेलै तँ रतीबाबूसँ कजअॴगड5 \nउठा  कऽ एक पसेरी धान सूिदपर अनने छल ओकरा अपनेसँ चूड़ा कुटलक आ पचीस अॴऽड5पैए िकलो मिहंसक दूध तीन \nिकलो अनलक आ दही पौड़लक। दोकानसँ चीनी अनलक आ कािअॴगग4   अअॴ4भडमी िदन अॴ4यइाहमण भोजन आ कुमािर भोजन \nकरेबैले गेल छल। संग लागल पोता वीरेअॴऽ88अॴ4यड सेहो गेल छेलै जेकर उमेर बारह साल आ पोती डोली जेकर उमेर आठ \nसाल छेलै ऊहो गेल छल। दूगअॴगड5अॴगय4थानमे कुमािर भोजन , अॴ4यइाअॴगगऽण भोजन , बटूक भोजनक एतेक ने भीड़ छेलै से कहल नै \nजाए! एक-एकटा अॴ4यइाअॴगगऽण कुमािर बटूक दस गोटेक नोत मानने छल दिअॴऽ5ऽणाक लोभमे जेना उजैिहया चढ़ल होइ ! भेल ई जे \nदुलारी जखिन अपना पुरहीतकअॴऽ4ग ठॱपर नारक िब  ड़ी बना कऽ दूटा कुमािर, दूटा ब टुककअॴऽ4ग केराक पातपर चुड़ा, दही, िचअॴग8ऽी \nदऽ भगवतीकअॴऽ4ग भोग लगौलहा लअॴग8डडू दू-दूटा दऽ जखिन ओ लोकिन भोजन करए लगलिखन आिक पोती डोली कहए लगलै \nदादी हमहूँ चुड़ा-दही खेबौ। आिक दुलारी पोतीकअॴऽ4ग गालेपर एक चमेटा लगा देलकै आ बाजिल , चूप पिहने अॴ4यइाअॴगगऽण भोजन \nहेतै आ उगरतै तब तोरो देबौ। पोती हवो-ढेकार भऽ कऽ कानए लगलै। बकर-बकर मुहअॴऽ44 तकै आ कनबो करए। एअॴऽइ4हर \nपुरहीत आ कुमािर िबना िकछु सोचने िनलअॴगडभज जकअॴगडग खाइत रहल। एकोरती दया नै एलै डोलीपर ! सवाल ठाढ़ भऽ जाइत \nअिछ, तँए तँ◌ूही कह, की डोली कुमािर नै भेल? की वीरेअॴऽ88अॴ4यड बटूक नै भेल ? जखिन िक शाअॴगय4अॴऽ55ो-पुरानमे िलखल अिछ दस \nबरख यानी रजअॴगय4वबाला होइसँ पिहने कोनो जाितक लड़की कुमािर अिछ। कुमािर भोजन करा◌ैल जा सकैत अिछ। ई तँ \nकुमािर भोजनबला भेलौ गै दादी, एकटा और घटना देखिलए◌े जे िकछु अॴगय4अॴऽ55ीगण धनुक टोलीक आ िकछु अॴगय4अॴऽ55ीगण बरई \nटोलक अपने िधया-पुताकअॴऽ4ग लऽ कऽ कुमािर भोजन ओही दूगअॴगड5अॴगय4थानमे करौलक। अॴ4यइाअॴगगऽणो सभ तँ अपने िधया-पुताकअॴऽ4ग कुमािर \nभोजन करबैत अिछ। कह तँ ऐमे कोन पअॴऽ4गच छै जे अॴ4यइाअॴगगऽणेटा कअॴऽ4ग िधया-पुताकअॴऽ4ग कुमािर आ बटूक कहल जाइत अिछ ?”  \n“रौ संजय, कहै तँ छीही ठीके।”  \nसंजय फेर कहए लगल-  \n“गै दादी, जइ दू्गअॴगड5कअॴऽ4ग तूँ एतेक नेम -टेमसँ अचअॴगडभना करै छीही तेकरा बारेमे िकछु बूिझतो िछिहन आिक भेिड़  या धसान जकअॴगडग \nसभकअॴऽ4ग देखै िछही तँए तहूँ करए लगैत छँह ?”  \nसुन मिहषासूर, शूंभ, िनशूंभ तँ एहेन आतातायी राजा छल जे केकरो बौह-बेटीकअॴऽ4ग इअॴऽ7डजत आबअॴऽड5 लूिट लइ छेलै। पहुलका \nरजो-महाराजो सभ एक-एक सए धौरबी रखै छल। तिहना अखुनका नेता आ बड़का अफसर सभ होइए। बहुत कमे नेता आ \nअफसर आिक जनता धोल पखारल भेटतौ। तेहने छल ओ मिहषासूर, शूंभ, िनशूंभ। जखिन बड़ अित याचार, बेिव चार राजमे बढ़ले \nआ लोकक नाकपर ठेिक  गेलै तखिन जा कऽ केकरो एकटा लड़की जनम लेलक ओ जनिम ते जेना अॴऽडऽितभाशाली छल , जेहने देखैमे \nसुअॴऽ88दर तेहने काजोमे फूितअॴगडभला जखिन जवानीपर एलै तखिन मिहषासूर ओकरोपर अपन खराप नजिर   दौड़ौलक, मुदा ओ युवती इटक \nजवाब पअॴऽ84थरसँ देलकै। जेतेककअॴऽ4ग मिहषासूर सतौने छल ओ सभ ओइ युवतीकअॴऽ4ग संग देलक तँ देखै िछिहन दूगअॴगड5कअॴऽ4ग दसटा हाथ छै आ \nसभ हाथमे अअॴगय4अॴऽ55 छै। सबहक सहयोगक अॴऽडऽतीक िछए◌े। जखिन सभ िमिल कऽ मिहषासूरपर चढ़ाइ केलक तँ केतेक िदन तक \nलड़ाइ चलल अअॴऽ88तमे मिहषासूर मारले गेल। एअॴऽइ4 हर जे मिहषासूरक िकला छेलै तेकरा ओ युवती ढािह देलकै। तब ने ओइ युवतीकअॴऽ4ग \nनाओं दूगअॴगड5 राखल गेल। दूगअॴगड5क लड़ाइ दस िदन तक चलल। संगठनेमे ने शिअॴऽ7यत होइ छै। सएह शिअॴऽ7य तकअॴऽ4ग माने दूगअॴगड5क पूजा होइ \nछै।”  \nिसयावती बजली-  \n“रौ बौआ, एना फिरछा कऽ कहअॴगडग िकयो अखिन तक कहलक हेन। ”  \nसंजय बाजल-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \n“गै दादी, केतेक कहबो। ओ सभ बुिधयार छल, आगू बढ़ल। ओकरा सबहक तुलना करैमे िधया-पुताकअॴऽ4ग पढ़ा-िलखा \nअपना कमअॴगडभपर िबसवास करैत गेल। ओकरा पछुअबे ले तँ िखहारए पड़तो िक ने। ई जे सअॴगडगझ दइ बेरमे कहै िछिहन से \nकी केतौ राखल छै जे तोरा दऽ देतौ। तोहॴ कह जे केतोसँ िचकिन मािट लऽ अनलअॴऽ4ग फटलहा कपड़ाकअॴऽ4ग बाती बना \nकअॴऽड5तेलमे िभजौने एलही आ एकटा अगरबतीसँ दूगअॴगड5अॴगय4थान सअॴगडगझ दइले चिल गेलअॴऽ4ग। खरचा भेलॱ चािरओ आना नै आ  मअॴगड4िग \nलेलिहन लाखोक सअॴऽइ4 प ित। केतएसँ भेटतौ। समाजमे जे अगुआएल अिछ पिहनेसँ आ अखनो अिछ ओ सभ अपना सुख-\nसुिवधा लेल जाल बुनने अिछ। अमअॴऽड5ख समाजक लोककअॴऽ4ग िदशाहीन बना कऽ अपन गोटी लाल करैए। हमहूँ तँ बूिझ -\nसूिझ कऽ कखनो काल भँिसआइए जाइ छी। जाित-धमअॴगडभक नाओंपर कोठलीमे कोठली छै। जेतेक जाित तेतेक देवता। \nबड़काकअॴऽ4ग बड़का देवता, छोटकाकअॴऽ4ग छोटका देवता भरल अिछ। ”  \nिसयावती बजली-  \n“ठीके कहलअॴऽ4ग बौआ , आब सोिच-समिझ कऽ कोनो काज करब।” \nसंजय कहए लगल-  \n“गै दादी, भोजन-भात आिक रहन-सहन ने अॴगय4वगअॴगडभक रहब िछए◌े। हम तूँ तँ कठपुतली जकअॴगडग जेना-जेना नचबै छौ तेना-तेना \nनचै छअॴऽ4ग। तँए ने कहबी छै कमए लंगोटीबला आ खाए धोतीबला। तँए कहबौ, खूब कमा-खटा खूब खो-पी, िधया-पुताकअॴऽ4ग \nपढ़ा-िलखा जखिन िधया-पुता पिढ़-िलिख  लेतौ आ नोकरी-चाकरी आिक  अपन काज-धंधा भऽ जेतौ तँ अपने देखिबिहन जे \nअॴगय4वगअॴगडभक भोग कऽ रहल छी। सूखे ने िजनगी िछए◌े। कुमािर भोजन करा आिक  पूजा-पाठ कर, तीथअॴगडभ-िब तअॴगडभ कर , नेम-टेम \nकर सभटा अपने बुिधए-िववेके काज देतौ। केकरो कअॴ4भड नै दिहन , जहअॴगडग तक भऽ सकौ केकरो उपकारे कऽ दिहन सएह \nसभसँ पैघ घमअॴगडभ िछए◌े। कोन झूठ -फूिस क फेड़मे पड़ल रहै छँह।”  \nिसयावती बजली-  \n“रौ बौआ, एतेक जे पूजा-पाठ आिक धरम-करम होइ छै सभ झूठे िछए◌े की?” \nसंजय पुन: कहए लगलै-  \n“गै दादी, सोझ शअॴऽइऽदमे बुझही जे अअॴऽ88 हारसँ अॴऽडऽकाश िदस आनै सएह भेल पूजाकअॴऽ4ग शािअॴऽइऽद  क अथअॴगडभ आ नीके काज ने धमअॴगडभ होइ \nछै। भगवानक केतौ अअॴऽ88तए छै ओ तँ तोरा हमरा आअॴऽ84मामे बसै छिथन। वेद तँ बेवहारीक अॴऽ5गान छी, शाअॴगय4अॴऽ55 -पुराणमे िलखल \nअिछ जे भगवान कण-कणमे बास करैत अिछ तँ िक हमरा तोरा छोिड़ क?” µµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \nकीतअॴगडभन आ सअॴऽइ4मेलन  \n \nबहुत िदनक बाद आशा पूरा भेलिन घूसर बाबूकअॴऽ4ग। अपने तँ कएकटा मुिखया चुनाव लड़ला मुदा एकोबेर नै जीत सकला। \nलोक हुनकर धुतअॴग74सँ पिरिचत छल। २०११ इअॴगय4 वीमे मुिखया चुनाव भेल अपना लड़काकअॴऽ4ग ठाढ़ केलिन। लड़का बी.ए. पास चािल-\nढािल सेहो नीक छेलै। खाली का◌ैलेज िजनगीमे िकछु खराप सतसंग भऽ गेल छेलै तथािप लड़लिन। चुनावो जीत गेला। गामक \nमुिखया भऽ गेला। जइसँ २०१२ इअॴगय4 वीमे एकटा नवाह-कीतअॴगडभनक आयोजन केलिन। लोककअॴऽ4ग कहिथन जे मुिखया चुनाव जीत गेलॱ \nतँए न वाह करा रहल छी आ मअॴगडग दुगअॴगड5क कबुला केने छेिलयिन जे हम जीतब तँ अहअॴगडगक दरबारमे कीतअॴगडभन आ नवाह करब। सएह खूब \nडील-डालसँ नवाह कीतअॴगडभनक आयोजन केलिन। मनरेगाक तहत एकटा पोखिरक उराही छल जे एगारह लाखक योजना छेलै। दर -\nिदयाद, िहत-अपेिछत सभकअॴऽ4ग सरकारी रेटपर नाओं दजअॴगडभ करा रोज असुली लेलिन मजदूर सभसँ िकछु टाका भगवतीक नाओंपर \nलेलिन। हुनक मँ◌ुहलगुआ छल बनठा मुसहर। जे अनेरो ताड़ी-दाअॴऽड5 पीब कऽ अअॴऽ88ट -सअॴऽ88ट बजैत रहै छल। ओ बनठा समरिपत भऽ \nनवाहमे योगदान दइ छल। बैसाख जेठक समए छल। समए रौिदयाह जकअॴगडग छेलै। बनठा एक बीघामे पनरह िकलो कअॴगऽ8ापर धानपर \nबटाइ केने छल। ओइ साल गरमामे चौदह-पनरहटा पािन लगैत रहए। बनठा कीतअॴगडभनक पछित किहयो खेत िदस नै गेल। गमहराइक \nसमए छेलै, पािन नै पड़ने गमहरा भीतरेमे रिह गेल, कुहिर-कहािर कऽ धान फुटलै। कात-करोटमे सबहक धान नीक छल। वेचारा \nबनठा एक िदन घुमैत-घुमैत खेतक आिड़पर गेल तँ झमान भऽ खसल। कहू! ऐ नवाहक पाछअॴगडग तँ खेतीओ बूिड़ गेल। कोनो तरहक \nलाभ भेल...! एअॴऽइ4 हर गाममे करीब पचीसटा हौरन गामक चाअॴऽड5कात आ िबअॴऽ74 चा◌ेमे टअॴगडगगल छल। सॱसे गाम अनघोल भऽ रहल छल। \nकेकरो मोबाइलपर जे केतोसँ फौनो अबै सेहो गप करैमे िदअॴगभऽत होइ। केकरोसँ गप करैमे किठन होइत। गअॴऽइयपो कअॴऽड5 तँ ऊँचे \nअवाजमे। हँ िकछु नव युवती आ अॴगय4अॴऽ55ीगण सभकअॴऽ4ग जेना रोजगार भऽ गेल होइ जे जिहयासँ कलश भरलक तिहएसँ अरवा-अरवािन , \nफल-फलहारी सअॴगडगझ -िभनसर अॴगय4नान किर कऽ कलशक पूजा करब दसो िदनक रोजगार भेट गेल छेलै। कीतअॴगडभन मंडलीकअॴऽ4ग तँ बतीसो \nआना नफे। दसो िदनक िफस छल एकैस हजार। नीक िनकुत जलखै-भोजनक आयोजन। दोसर िदस जनरेटर आ साउअॴऽ8ग ड क \nभाड़ा छल पअॴग7गतीस हजार। साउअॴऽ8ग ड बला गद-गद रहए। पंडीजी संकअॴऽइ8पेमे जखिन   पअॴगडगच सए एक टाका लेलिन तँ पूणअॴगड5हु◌ुतमे केतेक \nलेता। एअॴऽइ4 हर आयोजककअॴऽ4ग चैन नै। कथीले एको घंटा कीतअॴगडभन करता आगत -भागत अॴऽडऽसाद बँटैमे तवाह। नवाह  दसम िदन सअॴऽइ4पअॴग8ऽ \nभेल। सअॴऽइ4 पअॴग8ऽ होइते आयोजक घूसर बाबूकअॴऽ4ग िकयो कहलकिन -  \n“जे ऐसँ नै भेल। अठजाम कीतअॴगडभन सेहो काइए िलअ। ”  \nतुरअॴऽ88त फेर अअॴ4भ7याम कीतअॴगडभन सेहो शुअॴऽड5 भऽ गेल। अअॴ4भ7यामकअॴऽ4ग समाअॴऽइयत होइते पंडीजी घूसर बाबूकअॴऽ4ग कहलिखन-  \n“ऐ यअॴऽ5गक पूणअॴगड5हुत िबना सअॴऽ84यनारायण भगवानक पूजाक केना हएत।”  \nतँ राितमे सअॴऽ84यनारायण भगवानक पूजा सेहो भेल। कीतअॴगडभन मंडली सभ बाजल -  \n“िबना साधु भअॴऽ8गडाराक कोनो सफलता नै भेटत। ”  \nतुरअॴऽ88त एक -सए-एक मुरतेक साधुक भअॴऽ8गडारा भेल। गाममे धमअॴगडभक अअॴऽइ4बार लिग गेल। मुदा ओइ अनपढ़ मजदूरकअॴऽ4ग अॴऽ87विन \nअॴऽडऽदूशनक चलैत आ आनो-आनो बरदाहिट सँ संग-संग अॴऽ57मक पाइसँ खेला-बेला भेल तेकर के नफा-नोकसान गनेबला? ठीके कहबी छै \nमाल मारए मुसबा आ खाए युनूसबा। कीतअॴगडभन तँ ओ भेल ने जे कोनो भगवानक कृतकअॴऽ4ग अपना ऊपर लागू करी। से नै करब। \nहुनक कृत हुनके लग रहए िदयनु। राम-कृअॴगयगण हमरो लोकिन लेल उदाहरण अिछ। िसिरफ हुनके कृत केलहाकअॴऽ4ग अपनाबी जे ॠिष -\nमुिन किह गेला से ने असली धमअॴगडभ भेल। के िबना नीक काज केने पुजनीय भेला अिछ। दोसर िदस कबीर पंथी सअॴऽइ4मेलनक \nआयोजन सेहो भेल। जखिन अॴऽडऽवचन शुअॴऽड5 भेल आिक एकटा तेसरे िवहंगरा ठाढ़ भऽ गेल। मंचक अअॴऽ87 यअॴऽ5ऽ वचन बंशी आ अॴऽडऽवचनकतअॴगड5 \nपारखीमतक अनुसार गप उठलै-  \n“आनंद भेटै वएह अॴगय4वगअॴगडभ। मनूखे सबहक कतअॴगड5-धतअॴगड5 अिछ। भगवानक भोग लगाबी नै लगाबी वा भूखले राखी। ”  \nतकअॴगडभ रहिन -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \n“मुसलमान इसलामकअॴऽ4ग मानै छिथ , इसाई इशुकअॴऽ4ग आ िहअॴऽ88दु राम -कृअॴगयगणकअॴऽ4ग मानै छिथ , तिहना सीख गुअॴऽड4नानककअॴऽ4ग मानै छिथन। \nसभ धमअॴगडभक लोक एक दोसरकअॴऽ4ग िनअॴऽ88दा सेहो क रै छिथन। हमर पैघ तँ हमर पैघ। िकएक ने इसलाम मुसलमानेक खेतमे \nपािन दऽ दौ। राम-कृअॴगयग ण  िह अॴऽ88दूएक खेतमे बखअॴगड5 दउ। से कहअॴगडग होइत अिछ ? सभ मनगढ़अॴऽ88त अिछ। हँ पअॴगडगचटा देवता \nअबअॴगय4 स  छिथन जल, आिग, धरती हवा आ अकास। जे सबहक लेल बरबिर।”  \nतइ िबअॴऽ74 चेमे सवाल उठलै कबीर दासक जअॴऽ88मक  सअॴऽइ4 बअॴऽ88 धमे। दोसर सवाल रहै कबीर दासक लाशकअॴऽ4ग िहअॴऽ88दू मूसलीम बअॴगडगिट \nलेलक तइ सअॴऽइ4 बअॴऽ88 धमे। तेसर सवाल रहै वेदक िवचारधारा आ◌ैर कवीर दशअॴगडभनक सअॴऽइ4 बअॴऽ88 धमे। जहअॴगडग ने िक रामाशंकर साहैब बजला-  \n“िबना अॴगय4 अॴऽ55ी-पुअॴऽड4षक संयोगे केतौ िधया-पुता भेलैए!”  \nतँ िकयो लोक लाजक चलैत अवैध सअॴऽइ4 बअॴऽ88 धवाली कुमािर अपना बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग पोखिरक कनछिरमे फेिक   देलक। जेना-तेना आने \nपोसलक-पाललक। वैिदक धमअॴगडभ कबीरक दशअॴगडभनसँ िमलैत -जुलैत अिछ। बेवहारे ने वेद अिछ। मृतमे कबीरक लाशकअॴऽ4ग भीतरे सािज  शक \nतहत दफना देल गेल आ चअॴगभइिर   ओढ़ा एकटा फूल रिख देल गेल। जे िहअॴऽ88दू-मुसिलम अदहा-अदहा बअॴगडगिट लेलक। आिक अअॴऽ87 यअॴऽ5ऽकअॴऽ4ग \nखॱत फेिक  देलकिन। हअॴऽइ8ला भेल ! सहीकअॴऽ4ग केतेक काल िछपा◌ैल जाएत। अअॴऽ87 यअॴऽ5ऽक अअॴऽ87 यअॴऽ5ऽता समाअॴऽइयत कऽ देल गेलिन।   दोसर अअॴऽ87 यअॴऽ5ऽ \nचुनल गेला। तखिन फेिर  रमाशंकर साहैब बजला-  \n“यौ अॴऽ57ोता लोकिन , कबीर पंथीओ तीन तरहक होइत अिछ। एकटा वचन बंसी, दोसर ईअॴऽ58रवादी आ तेसर पारखी। सहो \nबात खॲचाह होइ छै। जिहना मिहला िसंगार करैत अिछ पुअॴऽड4षकअॴऽ4ग िरझबैले तिहना बबाजीओकअॴऽ4ग देिखयनु एकहक हाथक \nदाढ़ी, दू-दू हाथक केश, चमचमाइत कपड़ा। देखबैएले ने दाढ़ी बढ़ा कऽ सीताहरण भेल छल। ईअॴऽ58रवादी सभटा ईअॴऽ58रक \nउपमा देता मुदा अपने करता ओकर िवपरीत। पारखी कोनो दृअॴ4भडअॴगड4तकअॴऽ4ग सही गलतकअॴऽ4ग बूिझ कऽ वैअॴऽ5गािनक तकअॴगडभकअॴऽ4ग मािन सोना \nजकअॴगडग आिगमे िधपा कऽ बजता आ करता। ढॲगी-ढकक चलैत देशक ई हालित अिछ। मुँहसँ िकछु बजता आ करै बेर \nिकछु करता। एकटा अमेिरकन बबाजी ऐ बेरका कुअॴऽइ4भ मेलामे इलाहावाद आएल छला। ओ मूतअॴगड8 सभकअॴऽ4ग देिख कऽ बजला, \nिजतना भगवान है िहअॴऽ88दूअॴगय4तानमे सभ आतंकवादी है अॴऽ7य यॱिक सबो कअॴग7य हाथ मअॴग7य अअॴगय4अॴऽ55 -शअॴगय4अॴऽ55 है। अअॴगय4अॴऽ55 -शअॴगय4अॴऽ55 के बदौलत राअॴऽ7डय \nकएम करना चाहते थे। कृअॴगयगण है कमअॴगडभवीर अॴऽ7य यॱ िक उनके हाथमे बासुरी है। लेिकन कबीर कअॴग7य हाथ मअॴग7य अॴऽ7य या था कोइ \nबताबअॴग7य। गुअॴऽड4नानक के हाथ मअॴग7य अॴऽ7यया था। इसीिलए आज के समय मअॴग7य कबीर िक जअॴऽड5रत है। जो वैअॴऽ5गािनक तकअॴगडभपर खड़ा \nउतरता है। वही पूअॴऽ7डयनीय है। ”  \nअपन बकतब दऽ शंकर साहैब अॴऽडऽवचन समाअॴऽइयत केलिन। µµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \nमूदअॴगड5 \n \nरामेअॴऽ58रकअॴऽ4ग जखिन मोछक पोअॴऽइ4 ह  एलै तँ एक िदन िधया-पुताकअॴऽ4ग खेलैत देिख   भाव-िवभोर भऽ गेल। मने-मन सोचए लगल हमहूँ \nतँ एक िदन अिहना िधया-पुता रहल हएब। माए-बाबू हमरो कोरा-काअॴऽ88हपर लऽ कऽ खेलबैत हेता। रामेअॴऽ58रक िपताक नाओं छेलिन \nबंसधर आ माएक नाओं कलावती। बंसधरक उमेर करीब पचपन आ कलाबतीक अरतालीस बखअॴगडभ रहिन। नीक िगरहअॴगय4त। दस बीघा \nखेत जोतिनहार। दरबअॴऽ7डजापर टेकटर। कामधेनू सन एकटा जरसी गाए रहिन। कलाबतीकअॴऽ4ग माअॴऽ55 एकटा बेटा आ एकटा बेटी \nछेलिन। तेकर पछाित औपरेशन करा नेने छेली। बेटीक नाओं सुगाबती। पिहल लड़की तँ बड़ दुलार खास कऽ माए लेल होइते \nछै जे रहबो करिन। माएकअॴऽ4ग जेतेक िपअरगर बेटी होइ छै तेतेक बेटा नै। बेटी जखिन अठारह बखअॴगडभक भेल छल तखने ओकर \nिबआह िनमअॴगडभलीक सुबोधकाअॴऽ88तसँ करा◌ैल गेल छल। सुबोधकाअॴऽ88तक पिरवार जमीनदार तँ नै मुदा नून -तेल आ कपड़ाक दोकान नीक \nचलै छेलै। पिरवारो छोट-छीन। िसिरफ माए बाप आ दू भअॴगडगइक भैयारी। िबआहो आधुिनक ढंगसँ भेल। धूम -धरअॴगभऽा यानी िडजे बाजा \nसंग लगभग डेढ़ सए बिरयाती आएल छल। दानो दहेज नीक जकअॴगडग देलिखन। सुगाबती सासुर बसए लगली। एअॴऽइ4 ह र छोट बेटा \nरामेअॴऽ58र पढ़ै-िलखैमे बड़ तेज। कोनो वगअॴगडभमे फअॴगय4ट सकेअॴऽ8गड छोिड़   तेसर नै भेल। जखिन वी.एस-सी.क सकेअॴऽ8गड पाटअॴगडभ छल तखिन जा \nकऽ घटना घटलै। छोट बेटा रहने तहूमे एकलौता। एकलौता बड़ दुलाअॴऽड5 होइते अिछ। माए -बाप लेल तँ आँिखक तारा छल। \nबंसधर अपने िगरहअॴगय4ती करिथ। एकटा नोकर िबलेितया टेकटरक डेरबरी करैत आ दोसर नोकर िपचकून घर -बाहरक काज \nदेखैत। जिह ना बेटाक अॴऽडऽित अगाध अॴऽडऽेम रखै छला तिहना गाएक अॴऽडऽित सेहो। पिहने देहाती गाए पोसै छला जेकरा खाइ -पीबैले देिथन \nमुदा दूधक बेरमे माअॴऽ55 िकलो भिर   िभनसर आ आध िकलो सअॴगडगझमे होइ छल। सेहो कोनो सअॴगडगझ झूस भऽ जािअॴऽ88 ह । एक िदन \nतमुिरयाक िशव कूमार डाअॴऽ7य ट र घुमैत-घुमैत बंसधरक ऐठाम एला आ जरसी गाएकअॴऽ4ग सअॴऽइ4 बअॴऽ88 ध मे िवचार दैत कहलिखन-   \n“ई जे देहाती नसलक गाए पोसने छी से आब छोड़ू। जरसी गाए िलअ। तेतेक ने दूध देत जे अपनो खाएब आ बेचबो \nकरब। जरसी गाए तँ ओहन कामधेनू होइत अिछ जे सगरे नफे-नफा, खुअॴगऽडापर कारी गाए रहत से शुभ भेल , दोसर \nसालमे एकटा बाछा वा बाछी देत। तेसर गोबरसँ जारिन आ खेतक उवअॴगडभरा शिअॴऽ7यत बढ़बैमे काज देत। रंग -िबरंगक काज \nकऽ सकै छी। नगदी आमदनी लेल दूध कमसँ कम बीस लीटर तँ देबे करत। पअॴगडगच लीटर अपना खाइले रिख लेब आ \nबअॴगडगकी दूधकअॴऽ4ग वेपारी हाथे बेिच लेब। भारततँ कृिष अॴऽडऽधान देश अिछए अअॴगय4सी अॴऽडऽितशत आदमी खेतीएपर िनभअॴगडभर अिछ।  तँए \nकहब जे जरसी गाए िलअ हमहूँ अहअॴगडग संग मधुबनी जाएब आ खटालसँ नीक नअॴगय4लकअॴऽ4ग गाए कीिन देब। ”  \nबंसधर बजला-  \n“ठीक छै। कािअॴगग4ए चलल जाउ। ”  \nिवहान भने िशव कुमार डाअॴऽ7य टर बंसधर बाबू आ एकटा नोकर िपचकूनकअॴऽ4ग संग लऽ मधुबनीसँ सिहवाल नअॴगय4लक दूटा गाए \nएकटा बाछी तरे आ एकटा बछा तरे कीिन अनलिन। सएह गाए बंसधरक खुअॴगऽडापर। गाममे चचअॴगड5क िवषए बिन गेल। हिरदम पअॴगडगच -\nदस गोटे गाए देखैले अिबते-जाइते रहै छल। िशव कुमार डाअॴऽ7य ट र तेहन ने िमलनसार लोक जे हिरदम केकरोसँ गप-सअॴऽइयप करता तँ \nहँिसते। बुझने नै जाएत जे एतेक नीक डाअॴऽ7य टर झंझारपुरक पअॴगडगच कोस चौतरफामे भेटत। खास गुण हुनकामे तँ ई छिअॴऽ88 ह  जे जइ \nिबमारीकअॴऽ4ग ओ नै जनता तँ अपनासँ ऊपरक डाअॴऽ7य ट रसँ सलाह लऽ कऽ इलाज करता। तइसँ सगरे मान-सअॴऽइ4मान खूब भेटैत छिअॴऽ88 ह । \nिफसो आन डाअॴऽ7य टर जकअॴगडग नै उिचत मजदूरी उिचत दबाइक दाम लइ छिथन। एअॴऽइ4 हर बंसधरक चचअॴगड5 गाममे हुअ लगल। बंसधरो \nपिहल िदनका दूध दर-िदयाद, िहत अपेिछतमे बअॴगडगिट देलिखन घरपर जे आनो िदन िकयो आबिन तँ िबना चाह -पान वा जलखैक नै \nजाए देिथन। समािजको काजमे तन-मन धनसँ योगदान देिथन। तइ सभसँ समाजमे एकटा अलगे मान-सअॴऽइ4मान भेटै छेलिन। िकए ने \nभेिटतिन, कहबीओ छै जे मन हिषअॴगडभत तँ गाबी गीत , चाअॴऽड5 डंडी सूरेब छिअॴऽ88 ह ।  \nजेना केकरो नीक, दुअॴ4भड आदमीकअॴऽ4ग नै देखल जाइ छै तिहना भगवानोकअॴऽ4ग नै देखल गेलिन। एक िदन बंसधरकअॴऽ4ग जानसँ मािरए \nकऽ भगवानोकअॴऽ4ग चैन भेटलिन। भेलै ई जे बंसधरकअॴऽ4ग सधारण बोखार लगलिन। बोखार कोनो दबाइकअॴऽ4ग सुनबाइ किरते ने छेलिन। \nगामसँ लऽ कऽ दरभंगा तक इलाज करौलिन मुदा कोनो सुनबाइ नै भेलिन। िहया-हािर कऽ घरपर आिब गेला। िबछान धऽ लेलिन,  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nशरीर तँ सुखा कऽ संठी जकअॴगडग भऽ गेलिन। केतए ओ दोहारा हार -काठक शरीर लाल मुँगबा जकअॴगडग। ओ आइ केतए गेलिन से नै \nकिह। पअॴऽ7इी कलावती तँ फूटमे हवो-डकार भऽ भऽ कनैत रहै छेली। वेचारी कलावती अॴगय4वामी भअॴऽ7यत किहयो पितक आदेशकअॴऽ4ग \nअवहेलना नै केलिन। वेचारी सोगेसँ एक हअॴग8डडा भऽ गेली। बेटा जे कौलेजमे सकेअॴऽ8गड पाटअॴगडभ वी.एस-सी.मे पढ़ै छल से घर आिब \nगेला। रामेअॴऽ58र हिरदम सोगेमे डुमल। खन बाबू लेल पािन तँ खन दबाइ तँ खन पथ परहेजपर िधयान दैत रहै छला। एक िदन \nतीन बजेकअॴऽ4ग समाए छल।  पअॴऽ7इी कलावती अॴगय4वामीकअॴऽ4ग पएर लग सेवा कऽ रहल छेली तखने बंसधरकअॴऽ4ग िहचकी उठलिन आ अॴऽडऽाण ितयािग \nदेलिन। कलावतीकअॴऽ4ग फूटे दअॴगडगती-पर-दअॴगडगती लागए लगल , हवो-डकार भऽ बपहािर  काटए लगली-  \n“यौ चअॴऽ8गडलबा! हमरा छोिड़ केतए परा गेलॱ यौ! आब हमर देख-भाल के करत। के आब एतेक सअॴऽइ4पितक भोग  करत। \nकेकरा हम अॴगय4वामीनाथ कहबै। ”   \nवेचारा रामेअॴऽ58र दोसर कोठलीमे सूतल छल। ओहो दौग कऽ आएल। िपताक मृत शरीर देिख कऽ ठकमुड़ी लिग गेलै। \nबेहोश भऽ धरामसँ खसल। दअॴगडगती लािग गेलै। ताबत दर -िदयाद गौआँ-घअॴऽड5आ सभ पहूँचए लगल। सबहक मुँहसँ एअॴगभऽे शअॴऽइऽद िनकलै-  \n“अअॴऽ88 हेर भऽ गेल! भरल-पूरल पिरवार छोिड़ कऽ बंसधरबाबू चिल गेला। हमरा सबहक खुअॴगऽडा छला। आब हमहूँ सभ \nअनाथ भऽ गेलॱ।” \nदोसर िदस रामेअॴऽ58र मुदअॴगड5 जकअॴगडग एकाअॴऽ88तमे बैसल। आँिखसँ नोर खिस रहल छल। िकयो कहै-  \n“जअॴऽइ8 दी िहनका तुलसीचौरा लग उअॴऽ54रमुहअॴऽ4ग सूता िदयनु। गाए गोबरसँ ठअॴगडगउ किर कऽ सूता िदयनु। ”  \nिकयो बजैत-   \n“जअॴऽइ8दी कपड़ा लाउ। ”  \n“जअॴऽइ8दी बअॴगडगसक टाटी बनाउ। ”  \n“मुइलकअॴऽ4ग जेतेक जअॴऽइ8दी भऽ सकए , जरा दी।”  \nमुदा वेचारा रामेअॴऽ58र सबहक िवचार सुनैत। एकटकी लगौने सोचैत लोकोकअॴऽ4ग िवचार अजीवे अिछ कािअॴगग4   तक जे िपता एतेक \nलार-अॴऽइययार देलिन अॴऽडऽाणक आधार छला से आइ मुदअॴगड5...। तिहना लोको बािज रहल अिछ। गामक बूढ़-बुढ़ानुस बजिथ-  \n“की करबहक, सबहक यएह गित होइ छै। वेचारा वंशधर आइ भरल-पुरल पिरवारकअॴऽ4ग छोिड़ अॴगय4वगअॴगडभधाम गेला। तहूँ िक मुदअॴगड5 \nभेल ठार छह। ई ने मुइला। मुदा अखिन जेतेक लोक देखै छहक, जखिन मेही नजरसँ देखबहक तँ सभ मुइले जकअॴगडग \nभेटतह। जेना कृअॴगयगण महाभारतमे अपन िवराट अॴऽड5प देखौने छेलिखन आ कअॴऽड5अॴऽ5ऽेअॴऽ55क मैदानमे सभकअॴऽ4ग मुइले देखौने छेलिखन \nआ युअॴगऽय लेल ललकारने रहिथन तिहना ई समाजो अिछ। सही बात बाजब , करब से कहअॴगडग होइ छै। अपन -पराया सभकअॴऽ4ग \nदेखबहक िनणअॴगडभए लैत। देखबहक सामनेमे कुकअॴगडभम होइत अिछ मुदा बजिनहार िकयो नै। कहत अपन आदमी छी झअॴगडगिप \nदहक, वहए िवजक धारा भरैत-भरैत समाज आइ एतेक अॴ4भयअॴ4भड भऽ गेल अिछ। नीको अिछ। केतेक कहबह छोड़ह सोच -\nपीड़ाकअॴऽ4ग। जे हेबाक हेतै से हएत। दिहना हाथमे कोहा आ बामा हाथमे आिग लऽ आ बंसधरकअॴऽ4ग दाह संसकार कऽ \nिदयनु।”  \nतेराित िदन गौआँक बैसार भेल, भतखौखा पंच सभ भोजक इंतजाममे बेअॴगय4 त  भेल। िकयो बजैत-  \n“गुअॴग8डडीक धागा तँ अपने सबहक पास अिछ ने, जेना-जेना कहबिन तेना-तेना करए पड़तिन। तीन िदन भोज कचिर-\nकचिर कऽ खाएब।”  \nभोजक िह साबक कतअॴगडभ रहिन , नह-केश िद न भात-दािल, एकादशीकअॴऽ4ग चूड़ा-दही, अॴगऽ5ादसामे पुड़ी-तरकारीपर लालमोहन-रसगुअॴऽइ8 ला। \nपाअॴऽ55 -पुरिहत लेल पंचदान-सराध, िबआएल गाए बाछीक संग वतअॴगडभन -बासन, कॲच, तोसक-तिकआ, कपड़ा-लअॴऽ54ा सिहत सभ िकछु दान \nकरिथ। कोनो िक बेटा अपन कमेलहा दान करत, बापे तेतेक ने अरिज देलकिन जे भोग करैत रहत। िक छु जमीनो-जअॴऽ84 था \nबेिच लापर एहेन पुअॴऽ8ग य काज करबाके चाही। माए-बापक सराध िक दोहरा कऽ होइ छै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \nअजुअॴगडभनबाबू बजला-  \n“हौ रामेसर, हमर िवचार सुनह जे वेभव हुअ तेतेसँ िनमिह जा। समाजक पअॴग7यच -पअॴगडगचकअॴऽ4ग तूँ अखिन नै ने बुझैत छहक , \nआने किहओ समाजक बीचमे रहलह। सभ िद न बाहरे रहलह। घरक भार किह यो बुझलहक कहअॴगडग। दानो-पूनक कोनो \nइता छै। कोनो सीमा सरहद छै। पुरिह त-पातकअॴऽ4ग केतनो देबहक तैयो ओकर मन झूसे रहै छै। दान तँ ओकर िछ  ऐ जे \nउपभोग करए, ई नै जे बजारमे जा कऽ बेिच  िल अए।” \nरामेअॴऽ58र मुड़ी डोलबैत बजला-  \n“ठीक छै।” \nठीक छै किह, तिहना करबो केलिन।  \nकनी िद नक बाद रामेअॴऽ58रक गाएक बअॴऽ74 चा मिर  गेलै। लोक सभ बाजए लगल-  \n“जइ गाएक बअॴऽ74 चा मिर  जाए तइ गाएक दूध नै दुहक चाही।”  \nई बात सुिन रामेअॴऽ58र गाएकअॴऽ4ग दुहनाइ छोिड़   देलिन। िशवकुमार डाअॴऽ7य टरकअॴऽ4ग जखिन पता लगलिन   जे वंसधरबाबू अॴगय4 वगअॴगडभवास भऽ \nगेला तँ िज गेसा करए एला। वंसधर बाबूकअॴऽ4ग अॴऽ57अॴगऽयअॴगड5जिल दऽ रामेअॴऽ58रकअॴऽ4ग सानअॴऽ84 व ना दैत पुछलिखन-  \n“गाए ठीक-ठाक अिछ िक ने?”  \nरामेअॴऽ58र कहलकिन -  \n“नै, बअॴऽ74 चा मिर  गेलै। लोक सभ दूध दुहब मना कऽ देलिन।”  \nडाअॴऽ7य ट र साहैब तामसे बीख भऽ बजला-  \n“गाएसँ तँ दूधे ने लेबै आिक  हर जोतल जेतै। कोन सड़ल-गलल िव चारमे बौआइ छी। नगदी आमदनीक अॴऽडगोत अिछ। \nआमदनी हरेलासँ कमजोर नै हएब। पढ़ल-िल खल छीहे बुिध सँ काज लैत चलू। लोक अिहना कुिट चािल बला बात बजैत \nरहै छै।”\nµµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \nसतमाए \n \nमातृभूमी, गौमाता आ माए तीनूकअॴऽ4ग केतनो वणअॴगडभन कएल जाए तैयो कअॴऽइ4 मे हएत। जे ममता आिक अॴऽडऽेम माएमे होइत अिछ , संयोगे \nकेतो अअॴऽ88यअॴऽ55 भेटत। अपन माए तँ माइए होइत अिछ। केतौ-केतौ सतमाइयो जीवन सूधारमे मागअॴगडभ दशअॴगडभक बिन जाइत अिछ।  \nसुधीरकअॴऽ4ग िबआह भेना माअॴऽ55 तीन साल भेल छल। सुधीरक चािर भअॴगडगइक भैयारी छेलै। चाअॴऽड5 भअॴगडगइ खेतीएपर िनभअॴगडभर छल। माअॴऽ55 \nसात बीघा खेत, पिरवार नमहर, मुदा खेती तेना कऽ करै छल जे पनरह बीघाबलाकअॴऽ4ग कान कटै छल। पढ़ल -िलखल कोनो खास नै \nमुदा जानकारी बेसी छेलै। माए-बाप, दादा-दादी जीिव ते छेलै। सुधीरक िबआह लअॴग5यमी संग भेल छल। नीचलो तीनू भअॴगडगइक िबआह \nभऽ गेल छल। सुधीरक िबआह भेना तीन साल भेल छेलै तखने जा कऽ एकटा लड़काक जनम भेलै। छिठयार िदन भोज-भात \nभेलै। पिरवारमे पिहल लड़का जनम लेने खुशीक लहर दौग गेलै। पमिरया ढोलकीपर नाचए लागल। सुधीरक माए-बाप, दादा-दादी \nिदल खोिल कऽ दान देलक। बअॴऽ74चाक नाओं राखल गेल अनमोल कुमार , बअॴऽ74चा जिहना देखबामे सुअॴऽ88दर तिहना िहअॴगय4ट -पुअॴगय4 ट  शरीर। \nबअॴऽ74 चाकअॴऽ4ग देिख  ते केकरो मोन भऽ जाइ जे कोरामे लऽ खेलैिब तॱ। \nजखिन अनमोल कुमार छह मासक भेल आिक माए िबमार पिड़ गेली, डाअॴऽ7य टर अॴऽडऽभाष लग लऽ जाएल गेलै। रोगीकअॴऽ4ग देिख   \nडाअॴऽ7य टर अॴऽडऽभाष कहलिखन -  \n“िहनका पेटमे कश रिह गेल छिअॴऽ88 ह। वएह कअॴगडगट जकअॴगडग भऽ गेलिन। कोनो िचअॴऽ88ताक िवषय नै अिछ ठीक भऽ जाएत। ”   \nदबाइ-दाअॴऽड5 भेलिन मुदा ठीक नै भेली।  राितमे सुतली से सुतले रिह गेली। डाअॴऽ7यटरकअॴऽ4ग अचअॴऽइ4भा लािग गेलिन। ई की भऽ \nगेलै! गेिनहारकअॴऽ4ग के रोिक सकैत अिछ लाशकअॴऽ4ग घरपर आनल गेल। पिरवारमे कोहराम मिच गेल। पिरवारक सभ सदअॴगय4य जेना बौक \nभऽ गेल। जिनजाितसँ अँगनामे भीड़ लिग गेल। िकयो बजैत-  \n“ई छहमअॴगय4 सुआ बअॴऽ74चा केना कऽ बँचत। ”   \nिकयो बजै-  \n“भगवान ऐ बअॴऽ74चा लेल बड़ अअॴऽ88याय केलिखन। ”  \nजेतेक मुँह तेतेक रंगक बात। खैर जे िक छु, दाह संअॴगय4कार , नह-केस सअॴऽइ4 पअॴग8ऽ भेल। सराधमे एक आदमी बजलै-  \n“हमरासँ छोट मुइल हेन तँए हम केना ओकर सराधक भात  खाएब।”  \nमुदा एगारह जन पुरेनाइ अिछ। कोनो तरहअॴऽ4ग एगारह जन लऽ कऽ सराध भेल। हलअॴगडगकी नहो-केस िदन पाअॴऽ55क संग सुधीरकअॴऽ4ग \nदिअॴऽ5ऽणाक सअॴऽइ4 बअॴऽ88 ध मे झनझिट भऽ गेलै। सुधीर बाजल-  \n“यौ सरकार, जबान-जहान मुइल हेन। बअॴऽ74चा अनाथ अिछ। बूढ़ दादा-दादी अिछ। कोनो तरहअॴऽ4ग उअॴगऽयार कऽ िदयौ ने। ”  \nमहापाअॴऽ55 मानेबला नै। तँए झंझिट भेलै। पाअॴऽ55 बजै-  \n“िकयो मरतै तइसँ हमरा की, हम िक कोनो भूिम-छेदन करै छी। हमर दोकान तँ यएह छी िक ने। हमर गुजरक रअॴगय4ता \nतँ यएह अिछ िक ने।”  \nखैर, कोनो तरहअॴऽ4ग सभ िक  छु सअॴऽइ4पअॴग8ऽ भेल।  \nपिरवारो कोनो तरहअॴऽ4ग ससरए लगल , देखैत-दैखैत तीन साल बीित  गेल। िकयो कहै-  \n“हौ सुधीर दोसर िबआह कऽ लैह ने।”  \nसुधीर बाजल-  \n“दोसर िबआह करब तँ ऐ बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग की हएत।  सतमाए भेने कुभेले ने हेतै। हम िबआह नै करब।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \nपिरवारोक लोक बुझबै मुदा सुधीर मानैले तैयार नै। सुधीर समािजक लोक तँए िकयो-ने-िकयो दरबअॴऽ7डजापर अिबते-जाइत रहै \nछल। मुदा एिनहारकअॴऽ4ग कम -सँ-कम चाह-पान हेबाक तँ चाही। से एक िदन मिझली भावोकअॴऽ4ग चाह बनेबैले कहलिन। ओ ठोका जवाब \nदेलकिन-  \n“के हिरदम चाह बनबैत रहतिन, िबआह कऽ लेता से नै।” \nसुधीरकअॴऽ4ग बड़ दुख भेलिन। करता िक मन मसोिस कऽ रिह गेला। एक िदन अनमोल कुमार आठ बजे जे पैखाना केलक \nसे दस बजे तक िकयो ओकरा छॲछ करौिनहार नै। दस बजेमे जखिन सुधीर एला तँ बअॴऽ74चाकअॴऽ4ग देिख कऽ बुकोर लािग गेलै। बजता \nतँ केकरापर? दादी पािन ढािर छॲछ करौलिखन। पछाित अअॴऽ88ट -सअॴऽ88ट पुतोहुपर बजबो केलिख  न। सुधीर सोचला आब िबआह केनाइ \nअिनवायअॴगडभ अिछ। चािरम -पअॴगडगिचम सालमे जा कऽ दोसर िबआह करैक मन बनौलिन। मनमे उठल िन, एक बेर सासुर जा कऽ सासु-\nससुरसँ िवचार लऽ ली। सासुर िव दा भेला। संग लागल अनमोल कुमारकअॴऽ4ग सेहो लेने गेला। सासूरमे आगत -भागतमे कोनो तरहक \nकमी नै रहलिन। सासु कहलिख न-  \n“पाहुन, िकए ने कुिलन कअॴऽ88या, नीक घर देिख कऽ िबआह कऽ लइ छिथ?”  \nसुधीर िकछु नै बजला। तीन िदन सासुरमे रहला पछाित आपस आिब गेला। लोकक अिसरवाद जेना काज कऽ गेलिन। \nनीक घरक एकटा लड़कीकअॴऽ4ग िबआह करबैले घटक , सुधीर ऐठाम पहुँचल। नीक तरहअॴऽ4ग छान -बीन केला पछाित सुधीरक दादा हँ भिर \nदेलिखन। सुधीरक दोसर िबआह बुअॴऽ74चीदाय संग भेलिन। जेहने बरतुहार कहने रहिथन , तेहने लड़की बेवहािरक छेलिखन। अनमोल \nकुमारकअॴऽ4ग कोनो तरहक कुभेला किहयो नै केलिखन। कुटीचािल वाली अॴगय4अॴऽ55ीगनक कमी तँ कोनो समाजमे निहयअॴऽ4ग अिछ। दुअॴ4भड आदमीकअॴऽ4ग \nजेना अनकर नीक देखले नै जाइत तिहना अॴगय4अॴऽ55ीगनो होइत अिछ , अॴगय4अॴऽ55ी जाितक दुअॴगयऽ मन जेतेक मदअॴगडभ नै होइत अिछ तेतेक अॴगय4अॴऽ55ीगन \nहोइत अिछ। कोनो अॴगय4अॴऽ55ीगन जे हअॴगडगट -दबार अपना बअॴऽ74चा संग करैत अिछ तिहना अगर सतौत संग केलक तँ अड़ोसी-पड़ोसी तुरअॴऽ88 ते \nउलहन जकअॴगडग काना-फुसी करए लगत-  \n“कहुना तँ सतमाए िछए◌े ने!”  \nतीलकअॴऽ4ग तार बना कऽ अॴगय4अॴऽ55ीगन सभ बाजए लगत। बअॴऽ74चोकअॴऽ4ग रंग -िबरंगक गप-सअॴऽइयपसँ कान भिर दइ छै। मुदा सुधीर सभ \nबातकअॴऽ4ग जनैत हिरदम सतकअॴगडभ रहै छला। अपना माए संग कहअॴगडग सत्, शअॴऽइऽद लागल अिछ , दोसर माएक संग सत् शअॴऽइऽद लागल अिछ , \nसतमाए। बअॴऽ74चाक बेवहार जेहेन माए संग हेतै सतमाए तँ ओहने बेवहार करैत अिछ। हँ बेसी ओहने सतमाए होइत अिछ जे अपना \nबेटाकअॴऽ4ग नीक आ सतौतकअॴऽ4ग अधला करैत अिछ। मुदा केतौ-केतौ सतमाए मागअॴगडभदशअॴगडभकक काज सेहो करैत अिछ। अॴगय4अॴऽ55ी जाितकअॴऽ4ग अपना \nअॴगय4विभमानक रअॴऽ5ऽा लेल अॴगय4वयं आगअॴगडग आबए पड़त। तिहना बअॴऽ74चोकअॴऽ4ग अपन पुअॴऽड4षाथअॴगडभ लेल अॴगय4वयं ठाढ़ हुअ पड़त। \nµµ µµµµ µµ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nतकरीर \n \nमुसलमान टोलसँ मुहअॴऽइ4मद साहैबक पैगाम लऽ कऽ जमात िनकलैबला छल। जिहया महिजदमे बैसार भेल छल  तही िदन \nिकयो पअॴगडगच िदनक  तँ िकयो दस िदनक, िकयो एक मासक, िकयो चािर मासक जमातमे जाइले नाओं िलखा नेने छल। जमातोकअॴऽ4ग \nअपन िनअम छै। जमातमे गेिनहार अपन खेनाइ-खोराकक संग जाइत आ मुहअॴऽइ4मद साहैबक िवचारकअॴऽ4ग मुसलमान समाजमे रखैत। \nजइसँ नीक बातक अॴऽडऽचार होइत। समाज सुधरत। कैजूम  सेहो चािलस िदनक जमातमे भाग लेलक आ जहअॴगडग-तहअॴगडग तकरीर करए \nलगल। एक िदन महिज दमे मैक लगा कऽ कैजूम तकरीरमे अॴऽडऽवचन देबए लगल। तकरीर बड़ नीक जकअॴगडग होइ छेलै। संतोष धािमअॴगडभक \nअॴऽडऽकृतक , ओकरो मन भेलै जे हमहूँ तकरीरमे भाग ली। संतोषो जा कऽ एकटा चटाइपर िकछु जगह खाली छेलै ओतै बैस गेल आ \nतकरीर सुनए लगल। जुअॴऽइ4मा िदन रहने महिज  दमे बैसैक जगहोक अभाव छल। इमामत करैत कैजूम तकरीरमे कहए लगल-  \n“हम और आप लोग जो आनेबला िदनमे एक मिहना का रोजा रखेगअॴग7य उस मअॴग7य िसिरफ िदन भर खाना वा पानी नहॴ पीने से \nकाज नहॴ चलेगा। उसमे िनअम पुवअॴगडभक मुँह का रोजा, कान का रोजा, आँख का रोजा, हाथ-पएर का रोजा भी रखना \nहै। िजससे बुरा वअॴगय4 तु को न देखना, न सुनना और न बोलना है। तब जा कर असली रोजा होगा और सबाब िमलअॴग7यगे। ”  \nफेर दोसर तकरीर अॴगय4अॴऽ55ी जाितपर देलिखन -  \n“औरत को हमेशा पदअॴगड5मे रहना चािहए। नख से बाल तक दुसरे मदअॴगडभ का नजर उनपर ना पड़े।”  \nतेसर तकरीरमे बाजल-  \n“अगर पड़ोसी के घर िकसी तरह का अअॴऽ74 छा खाना बने तो बगल के पड़ोसी को उसमे से थोरा अबअॴगय4 स  दे देना \nचािहए। िजससे उसके आअॴऽ84मा को भी शाअॴऽ88ती िमलेगी और आपको भी शवाब िमलेगा। ”  \nसंतोष पूरा तकरीर सुनलक। सुनला पछाित ओकरामे तकअॴगडभ-िब तकअॴगडभ शुअॴऽड5 भऽ गेलै। रोजाक सअॴऽइ4 बअॴऽ88 ध मे मोलबी जे बजला ओ तँ \nतकअॴगडभ युअॴऽ7यत आिछ   मुदा औरत जाितक सअॴऽइ4 बअॴऽ88 ध मे जे बजला ओ आइ-कािअॴगग4क जुगक लेल केतेक जाइज अिछ। कहूँ जे आइ \nवैअॴऽ5गािनक जुग अिछ। वैअॴऽ5गािनक जुगमे अॴगय4अॴऽ55ी आ पुअॴऽड4ष  समान अिधकार लेल लिड़ रहल अिछ। तहूमे भारत कृिष अॴऽडऽधान देश अिछ। \nकेना सअॴऽइ4 भ व हएत।  \nपंचायत चुनावक सरगमअॴगड8 चिल रहल छल। गाम -गाममे मुिखया, सरपंच, पंचायत सिमित आ िजला पिरषदक चुनाव हएत। \nसभ गाममे सीटक आरिअॴऽ5ऽत कोटा अिछ। िपपरौिलया गामक जे मोलबी छला हुनको भतीजी चूनाव लड़ैले तैयार छेली। ओ पंचायत \nसिमितक लेल मिहला अॴऽ5ऽेअॴऽ55 छल। तँ भतीजी नसीरा खातून पंचायत सिमितसँ नोिमनेशन करेने छेली। नसीरा खातून पढ़ल -िलखल \nएगारहमी तक। िपपरौिलया गाममेमे अिधक मुसलमान तँए जीतमे कोनो असुिवधा नै भेलिन। अॴऽइऽलौकक िमिटंग सभमे भाग लैत , \nसमाजक नीक-बेजाए काजमे इमानदारी पुबअॴगडभक काज करिथ  । एक िदन अपने फटेदारक संग िदबानी आ फौजदारी मुकदमा भऽ गेलै। \nआब ओ कोटअॴगडभ कचहरीक फेड़ामे पिड़   चलता-िफरता सेहो भऽ गेली। सौहर मिर गेने, िकयो हटिनहार-दबारिनहार नै, तँए छमक-छलो \nभऽ गेली। नसीरा खातूनक ओिकल छला सुलेमान साहैब। सुलेमान साहैबकअॴऽ4ग तीनटा पअॴऽ7इी पिहल पअॴऽ7इीमे चािर सअॴऽ88तान तीनटा लड़का \nएकटा लड़की, दोसर अपना सैरक इलाकामे छल तेकरे संग िबआह कऽ लेलक। ई सदमासँ पिहल अॴगय4अॴऽ55ी जुबेदाकअॴऽ4ग नापसंद भेलै \nतेकरे सोगसँ मिर गेली। दोसरोमे पअॴगडगच सअॴऽ88तान भेलिन , तीनटा लड़का, दूटा लड़की, तेसर िबआह एकटा गरीबे घरक लड़कीसँ कऽ \nलेलिन तहूँमे तीनटा िधया-पुता एकटा लड़का आ दूटा लड़की छल। सुलेमान साहैब एक तँ ओिकल छला, बजै-भुकै आ तुक \nिमलानीमे पारंगत। आब तँ उमेरे करीब पअॴग7गसिठ -सअॴऽ54िर   बरख भइए गेल छेलिन। पाकल-पाकल दाढ़ी, माथपर उजरा टोपी इमानदारीक \nसभ लअॴऽ5ऽण मौजूद। मुदा अॴऽड5पैआ ठकैमे एक नअॴऽइ4बरक चतूर -चलाक। कखनो हािकमक नाओंपर, तँ कखनो आ◌ॅिफसक नाओंपर, तँ \nकखनो घूसक नाओंपर मोिकर सभसँ पैसा अँिठ लैत। कामूक तँ एक नअॴऽइ4बरक छलाहे। नसीरा खातून अपन मुकदमा लड़ै बाअॴगय4 ते \nओिकलमे सुलेमान साहैबकअॴऽ4ग रखलिन। नसीरा खातूनकअॴऽ4ग सुअॴऽ88दरता आ चंचलता देिख कऽ ओिकल साहैब िफदा भऽ गेला।  \nएक िदन कोटअॴगडभसँ आपस पअॴगडगच बजे भेला, आ नसीरा खातूनकअॴऽ4ग कहलिखन -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \n“सअॴगडगझमे अहअॴगडग अपन कागत तैयार कऽ िलअ। कोटअॴगडभमे सो काउज देनाइ अहअॴगडगक मुकदमामे जअॴऽड5री अिछ। ”  \nनसीरा खातून िकआँने गेली जे सतरंजक चािल जकअॴगडग उलटा चािल चलत। सुलेमान साहैब डेरा लऽ कऽ झंझारपुरमे रहै \nछिथ। ओअॴऽ54ैसँ कोटअॴगडभ आबाजाही करै छिथ। तेसर अॴगय4अॴऽ55ीकअॴऽ4ग डेरापर रखने छला। ओ केअॴऽइ4हरो बजार िदस समान लऽ गेल छेली। डेरा \nखाली छल। सुलेमान साहैब कामूक नजिर नसीरा खातूनपर दौड़ा देलिखन। केते तरहक भय आ लोभो दऽ कऽ अपन कामुक \nइअॴऽ74छा पूितअॴगडभ केलिन। ऐ तरहअॴऽ4ग आब समए -समैप र निसरा खातूनसँ गलत बेवहार करए लगला। जखिन नसीरा खातूनकअॴऽ4ग छह मासक \nपेटमे बअॴऽ74 चा भऽ गेल, ओकरा आब अपनासँ दूरे राखए लगला। नसीरा खातूनकअॴऽ4ग ऊपर -िनअॴऽ74 चअॴगडग सुझए लगल। एक िदन ओिकल \nसाहैबकअॴऽ4ग पुछलिखन -   \n“अहअॴगडग जे कहने रही जे िनकाह करब से किहया करब ?”  \nओिकल साहैब ताउमे आिब बजला-  \n“की कहिलए◌े िनकाह! की हमरा अॴगय4अॴऽ55ी नै अिछ जे दोसर िनकाह करब। जाउ एतएसँ! नै तँ कंठपर हाथ दऽ कऽ भगा \nदेब!”  \nआब तँ नसीरा खातूनकअॴऽ4ग चौअॴऽ88ह आिब गेल। ओइ िदन तँ घूिम आएल। िदमाग अशािअॴऽ88त भऽ गेलै। देहमे जेना आिग लिग \nगेलै। अॴगय4अॴऽ55ी जाित जिहना ममता अॴऽड5पी माए आ बिहन होइत  अिछ तिहना अॴग8इोध एलापर ओ कालीओ अॴऽड5प धारण करैत अिछ। सएह \nकाली सन अॴऽड5प बना एक िदन कोटअॴगडभक ओकालत खानामे गेल आ सीधे सुलेमान साहैबकअॴऽ4ग भिर मुअॴगऽ7ी दाढ़ी पकिड़ झूला-झूला कऽ \nकहए लगलिन-  \n“ई जे हमरा पेटमे छह मासक बअॴऽ74चा अिछ तेकर की हएत ?” \nओिकल साहैबकअॴऽ4ग िकछु फुड़बे नै करिन।  मुड़ी गॲतने ठाढ़! िकछु बजबे ने करिथ। तॱ, तॱ नसीरो खातून जोर-जोरसँ \nबजैत-  \n“ओिकलक करतूत देिख िलयनु। हमरासँ िनकाहक वादा केने छला। हमरासँ अपन काम-िपपासाक पूितअॴगडभ केलिन आ पेटमे \nछह मासक बअॴऽ74चा अिछ। आब की हएत !”  \nएतेक बात सुिनते ओकालतखानामे भीड़ लिग गेल। लोक सभ ओिकल साहैबकअॴऽ4ग धूरछी-धूरछी करए लगल। ओिकल साहैब \nताउमे आिब नसीरा खातूनकअॴऽ4ग गालपर एक चमेटा मािर देलिखन आ पएरसँ एक ऐड़ लगा देलिखन। आब तँ आरो तेसर काअॴऽ8गड भऽ \nगेल। नसीरा खातूनकअॴऽ4ग ओिकल सभसँ आ िकछु दशअॴगडभको सभसँ सहानभूित भेटलै। लोक सभ बजै-  \n“कहू तँ ओिकल साहैबकअॴऽ4ग असगरमे पनरहटा िधया-पुता छिअॴऽ88 ह , बेटा, बेटी सभकअॴऽ4ग िधया-पुता भऽ गेल छिअॴऽ88 ह । अपनो उमेर \nतेतेक छिअॴऽ88 ह जे दाढ़ी केस पािक गेलिन। तब एहेन काज केला। बड़ अअॴऽ88याय केलिन !” \nअॴगय4अॴऽ55ीगण सभ बजैत -  \n“बड़ छुअॴगभइर ओिकल अिछ !”  \nनसीरा खातून कोटअॴगडभमे बलतकारी मुकदमा डायर कऽ देलकिन। पुिलस सुलेमान साहैबकअॴऽ4ग पकिड़ कऽ जेल पठा देलकिन \n३७६ दफामे। आब जेलमे पअॴगडगच बखत नमाज अदा करै छिथ आ कैदीकअॴऽ4ग बीच तकरीर करै छिथ। कैजूम जे जमातक अगूआ छल \nितनका संग तेसरे घटना घटलिन। कैजूमकअॴऽ4ग चािरटा लड़का। चाअॴऽड5 लड़का अलग -अलग, केकरोमे केकरो िमलाने नै। एतेक धिर \nजे कैजूमकअॴऽ4ग देखिन हार अपन बेटा◌े नै। बेटा सभ बजै-  \n“बड़ तकरीर करैत रहै छला, आब खाथु-पीबथु आिक ओरहौन-िपनहौन करैत रहथु। कमेता खटेता निहयअॴऽ4ग आ खेता \nनीके-िनकुत!” \nमिझला बेटाक घरमे मुगअॴगड5 फराइ भेल छल आ गहुमक आँटाक दिल  पुड़ी बनल छल। घर-अँगना गमा-गम करै छल। \nकैजूमकअॴऽ4ग मन होइ जे दूटा पुड़ी आ मुगअॴगड5 फराइ केलहा, दइतए तँ खैतॱ। बाजत केना अपन तकरीर मोन पिड़  जाइ। मिझला बेटा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \nसनेसक मोटरी बािअॴऽ88ह सासुर चिल देलक। वेचारा कैजूम मुँह तिकते रिह गेल। सोचै लगल हमर तकरीर तँ लोक सभ सुनबेटा \nकेलक। करैबला कहअॴगडग िकयो भेल। अपने जँ नीक सोिचतॱ, बिजतॱ आ किरतॱ तँ आइ ई दशा नै होइत। आब पचतेलासँ की \nहएत। समए तँ िनकिल गेल। ठीके कहावत अिछ ‘वअॴऽ7य ता एलै कहैले आ बरद एलै बहैले। अपना मोनकअॴऽ4ग संतोष देलिन। µµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \nपान \n \n१९६२ इअॴगय4 वीक शीतलहिरक समए छल। राम अवतार दू कअॴगऽ8ामे बड़ैब केने छल। पानक िबअॴग8इी तेहने सन छेलै। राम \nअवतार तीन भअॴगडगइक भैयारी, तीनू भअॴगडगइ बड़ैबे पाछू अपिसयअॴगडगत रहै छल। जमीन माअॴऽ55 दू बीघा धनहर आ दसकअॴगऽ8ा कलम -बाग आ \nचौमासबला। कनी-मनी तरकारी आ धान-मअॴऽड5आ उपजाबै छल। तीनू भअॴगडगइ पढ़ल -िलखल कमे तँए देश-िवदेश जाइक कोनो चरचे नै। \nभैयारीमे िमलानी नीक छल। तीनू भअॴगडगइक िबआह -दुरागमन भऽ गेल छल। तीनू किनयअॴगडग बसै छेलिखन।  िदयादनीओ सभमे िमलानी \nनीक छल। िधया-पुता टेलहू सभ छेलै। शीतलहिर तेहेन माअॴऽड5क भेलै से जूिन पुछू। पनरह नवअॴऽइ4 भर िदन जे शुअॴऽड5 भेल से भिर \nजनवरी तक लधले रहलै। एमहर केतौ कीतअॴगडभन तँ केतौ जग , माने परोपअॴगऽडामे पूजा-पाठक अअॴऽइ4बार लिग गेल। तथािप शीतलहिर \nखतमे ने होइत। अॴऽडऽकृतक डअॴगडगग तँ अजीवे होइ छै। केतेक कठुआ कऽ मरल।  िचड़ै-चुनमुनीसँ लऽ कऽ गाए-माल तक, सअॴगडगप -\nकीड़ासँ लऽ कऽ, बूढ़-बुढ़ानुस धिरक जान अवअॴगइभहमे पिड़ गेल। राम अवतार सन -सन पचासो गोटेकअॴऽ4ग बड़की पोखिर महारक \nभीठाबला खेतमे बड़ैब छेलै। लगभग पनरह बीघामे। सबहक बड़ैबक पान झिड़ गेल, पानक गाछ सभ जिड़सँ गिल-गिल सुखए \nलगल। केना कऽ कोन लहिर चललै जे राम अवतारक दू कअॴगऽ8ाक बड़ैबमे अॴऽड5इयअॴगडग भगन तक नै भेल। छोटकी देहाती पान छेलै, \nगुथल पान छेलै। इलाकामे बड़ैबक खेती सुअॴग8ऽ भऽ गेल। पान खाइबला सभ पान लइले राम अवतार ओइठाम आबए ल गल। तेतेक \nअॴऽड5पैआ भेलै जे पाही पअॴगऽडीबलाकअॴऽ4ग छह बीघा जमीन कीिन   लेलक। एक िदन बुचुन माअॴगय4टर पान लइले गेलिखन। पअॴगडगच अॴऽड5पैआक राम \nअवतारसँ पान लऽ कहलिखन-  \n“राम अवतार, तूँ बड़ भागमअॴऽ88 त छह। इलाका सुअॴग8ऽ भऽ गेलै पानसँ आ तोहर केना बँिच गेलह ?”  \n“भगवानक दया।” राम अवतार बाजल।  \nबुचुन माअॴगय4टर बजला-  \n“ई तँ लंकामे जिहना िविभषणक घर बँिच गेल तिहना बुझना जाइए। हौ, एकटा बात बुझलहक हेन, चीनो कहअॴगडगदन \nभारतपर चढ़ाइ कऽ देलकै आ बहुत रास जमीन अपना लेलकै। अपना सबहक सरकार हािर गेल। चीन बड़ अअॴऽ88 याय \nकेलक हेन। अपना सरकारकअॴऽ4ग तागित नै छेलै की। छअॴऽइऽ बीस जनवरीकअॴऽ4ग सुनै िछए◌े जे अअॴगय4अॴऽ55 -शअॴगय4अॴऽ55क अॴऽडऽदशनअॴगडभ करैत अिछ , \nअखिन ओ अअॴगय4अॴऽ55 -शअॴगय4अॴऽ55 की भेलै। अअॴऽ5ऽत -फूल दइले रखने अिछ?”  \nराम अवतार बाजल-  \n“खैर जाए िदयौ, सरकारक काज िछए◌े जनताकअॴऽ4ग सुरअॴऽ5ऽा केनाइ। ”  \nबुचुन बजला-  \n“हँ से तँ ठीके।”  \nराम अवतार हँ-मे-हँ िम लिबते छल आिक तखने बालेसर आिब राम अवतारकअॴऽ4ग पुछलकै-  \n“केना कऽ पानक खेती होइ छै, की सभ गुण-अवगुण छै से कहऽ हमरो मन होइए पानक खेती करॱ।”  \n“अहअॴगडग बुते हएत तँ कअॴऽड5 , मुदा बड़ भीरगर खेती होइ छै पानक। हँ, आमदनीओ नीक होइ छै। कोनो फिसलसँ नीक \nआमदनी होइ छै। पानक खेती करब तँ कअॴऽड5 हम पानक बीआ देब।”  \n“की गुण छै से तँ कहऽ।”  \nराम अवतार बाजल-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \n“खेती केना होइत अिछ पानक से सुनू। एकर शुअॴऽड5आत दऽ  बूढ़-बुढ़ानुस सभ बजै छला जे मअॴऽ87य अॴऽडऽदेशक नागपूरमे पानक \nपअॴऽ54ाक खोज भेल , खोज केिनहार नागवंसी सभ छला। ओकरा सबहक अगुआ छेलै गोरहू कुमर जेकर पूजा अखनो मुंगेर \nलगमे एकटा अॴगय4थान छै, ओतँ बरइ जाितक लोक बाबा धामक रअॴगय4तामे जा कऽ पूजा-पाठ करैत अिछ। बरइ जाितक मुल-\nगोअॴऽ55 नागवंसीय अिछ। पिहने एकर खेती बरइये जाितटा करै छल , मुदा अखिन सभ जाितक लोक करै छिथ। पानक \nआकार िदल जकअॴगडग होइ छै से तँ देिखते िछऐ। दू िदल िमललासँ जिहना िदल अॴऽडऽसअॴग8ऽ होइत तिहना पानमे चुन , खएर, \nसुपारीक संग िखअॴऽइ8ली बना मुँहमे देलासँ मुँहक सुखअॴगड8ए बदिल जाइ छै। जखिन पानक खेती शुअॴऽड5 करब आ बरेठा लिग \nजाएत तँ छह मिहना धिर तँ आमदनी नै हएत, खाली खचअॴग7भ हएत। छह मिहना पछाित आमदनी हुअ लगत। ”  \n“तूँ कहऽ ने हम मोन बना लेने छी। पानक खेती करबेटा करब।”  \nराम अवतार-  \n“पिहने एकेकअॴगऽ8ा खेती करह ओकरा लेल पअॴऽ74चीसटा बअॴगडगस , टाट बाअॴऽ88 हैले खरही, छाड़ैले खढ़, बअॴगडगसक फअॴगऽ7ा सात हाथक , \nसॱसे बअॴगडगसक काअॴऽ88ह फािड़ लेब , थोड़ेक बती दस हाथक बना लेब, यएह सभ समान भेल भीठाबला खेतकअॴऽ4ग तैयार कऽ \nिलअ। बीआ हम देबे करब। एक हाथक दूरीपर पान रोिप देबै भऽ गेल। गाछ लगलापर मिहना िदन पछाित खैर छीिट  \nकऽ ऊपरसँ मािट दऽ देबै।”  \n“ठीक छै।”  \nकिह बाले घरपर आिब पअॴऽ7इी-सुअॴऽ7ऽगीयासँ राय लऽ कऽ पानक खेती करैक िवचार केलक। िबहाने भनेसँ खेतोक जोगारमे लिग \nगेल। पानक गाछ लिग गेलै, राम अवतारक मोतािबक मास िदनक पछाित खैर सेहो देलक, छबे मासक बाद आमदनीओ हुअ \nलगलै। खुशीसँ दुनू परानी बालेक मन अकास ठेक गेल।  \nबालेकअॴऽ4ग तीनटा िधया-पुता दूटा लड़का, एकटा लड़की। जेठका दसमामे पढैत, छोटका तीसरामे, लड़कीकअॴऽ4ग जनमना एक साल \nभेल छेलै। जे बालेसर कािअॴगग4 तक बोइन -बुता किर कऽ गुजर-बसर करै छल। मन हिरदम कलहअॴऽ88तमे पड़ल रहै छेलै, तेकरा \nहाथमे अॴऽड5पैआ एने आइ  मने बदिल गेलै। कपड़ो-लअॴऽ54ा, रहन-सहन, खेनाइ-िपनाइ सभ बदिल गेलै। \nएक िदन बालेसर बड़ैठामे काज करै छल। जलखै लऽ कऽ पअॴऽ7इी आिब कहलिखन -  \n“आउ जलखै कऽ िलअ।”  \nबालेसर बाजल-  \n“थमहूँ अबै छी। कनीए दुर किसयाबैले बअॴगडगकी अिछ। ”  \nआँतर लगा बालेसर जलखै करए लगल आ सुअॴऽ7ऽगीया पान तोड़ए लगली। एक मोटरी पान तोिड़ सुअॴऽ7ऽगीया घरपर आिब गेली \nआ बाले बड़ैबक काज करैत रहल। दुपहरमे घरपर आएल।  \nदुपहिर यामे बालेसर पान गोइछ कऽ ढोली बना देलक। सुअॴऽ7ऽगीया गोिछया◌ैल पान पिथयामे लऽ बेअॴऽड5 पहर  झंझारपुर बजार बेचै \nलेल चिल गेली। बालेसर मुनहािर सअॴगडगझमे राम अवतार ऐठाम आएल। दुनू गोटे गप -सअॴऽइयप करए लगल। बालेसर राम अवतारसँ \nपुछलक-  \n“भाय हौ, लोक तँ पान खाइत अिछ, खूब खाइत अिछ। िक छु-िकछु कहक। की सभ आनो-आन गुण छै पानक।” \nखुशीसँ उमकल बालेसरक लटपटाएल अॴऽडऽअॴगभभक भाव बूिझ राम अवतार बाजए लगल -  \n“गुण तँ एतेक छै जे मत पुछू! अपना गाममे महावीर दास बबीजी छला ओ आयुवअॴग7भदक बड़ अॴऽ5गानी, बासिठक शीतलहिरमे \nहम सभ जे पानक लअॴऽ54ी फेक िदए◌े तेकरा महावीर दास बोझक -बोझ आिन ओकरा कुिट कऽ दबाइ बनबै छेलिखन। ओ \nकहिथन जे ऐमे अॴऽडऽचुर माअॴऽ55ामे िवटािमन पौल जाइ छै, अॴऽडऽोटीन , बसा, खनीज, कावअॴग7डहाइअॴ4यभेट , िवटािमन सी.बी.ए., नाइअॴगइइोजन \nफअॴगडगसफोरस , पोटािसयम, कैलिसयम, आयोिडन, तेल, उजअॴगड5 इअॴऽ84 यािद पौल जाइ छै। तँए पानक लअॴऽ54ी आिन कऽ हम ओकरा  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \nदबाइ बना लइ छी। जेकर उपयोग हम सअॴगडगस सअॴऽइ4बअॴऽ88धी िबमारीमे, टी.बी.मे, किअॴऽइऽजयतमे, पेटक िकटानुरोधीमे, कोलरा \nिबमारीमे रोगी सभकअॴऽ4ग दइ िछए◌े। यौ भाए , एतेक गुण छै।”  \nबालेसर मुड़ी डोलबैत बाजल-  \n“तब ने एकर एतेक महत छै।”  \nराम अवतार बाजल-  \n“पान बड़ कोमल-तअॴग8ऽुक होइत अिछ , एकरा ने अिधक बरसात, ने अिधक गरमी, ने जोरगर हवा आ ने अिधक ठंडा \nचाही। माने अिधक कोनो चीज नै। सभ समअॴऽड5पे चाही। देखै नै छहक बड़ैबेक बनाबिट मकरा जाल जकअॴगडग बीनल \nअिछ। कोनो-ने-कोनो काज लधले रहतह बड़ैबमे।”  \n“से तँ नीक छै जे कोनो-ने-कोनो काजमे ओझराएल रहै छी। कमअॴग7भ ने िजनगी िछऐ। काज नै कअॴऽड5 तँ हरमपाना करैत \nरहू। ए कटा पान खुआ िदअ आब सुअॴऽ7ऽगीओ बजारसँ पान बेिच कऽ आएल हएत। ओकरा◌े िक कम धौजिन होइ छै। \nजलखै बना, दुपहिरयाक भानस कऽ बेअॴऽड5 पहर पान लऽ कऽ झंझारपुर गेनाइ आ बेचनाइ ! सअॴगडगझमे औत तँ फेर रतुका \nभानस करत। एहेन घरवाली भगवान सभकअॴऽ4ग देथुन। साअॴऽ5ऽात् लअॴग5य मी अिछ।”  \nपान खा बालेसर घरपर आएल। ताबत सुअॴऽ7ऽगीया खाना बना लेने छेली। बोलेसरकअॴऽ4ग देिखते सुअॴऽ7ऽगीया बजली-  \n“एतेक राित धिर केतए रहै छी। सबेरे-सकाल घरपर आिब जाएब से नै?”  \nबालेसर बाजल-  \n“राम अवतार दोस लग गेल छेलॱ। पानक गुण-अवगुण आ पानक खेतीओक बारेमे बुझैले।”  \nसुअॴऽ7ऽगीया पुछलिखन -  \n“सभ गप कहलिथ िकने?”  \n“हे पानक खेती तँ पुअॴगयऽ तैनी खेती छेलै। आब ने सभ जाितक लोक करए लगल। एकर खेतीसँ आमदनी तँ नीक अिछ \nएकबेर लगेलाक बाद केतेक साल तक उपजा दैत रहत।”  \nसुअॴऽ7ऽगीया-  \n“से तँ नीक बात छै। सुनै िछए◌े जे चाहो पअॴऽ54ीक खेती अिहना होइ छै मुदा पअॴगडगचे-साते साल तक होइ छै। ओकरा बखअॴगड5-\nपालाक डरे नै होइ छै मुदा पानमे तँ से नै छै। सुधरल तँ धेनू गाए नै तँ ठअॴगडगठ भेल पड़ल रहत। ”  \nबालेसर-  \n“ठीके सुनैत िछए◌े। और सुनू राम अवतार कहलक, यौ भाए अपना ऐठामक पान दोसरो राअॴऽ7डयमे जाइ छै। एकबेर बनारस \nगेल रही एकटा पानक दोकानपर पान खाइले गेलॱ तँ ओ दोकानदार, ना ठेकान पुछलक, जखिन ना ठेकान कहिलए◌े \nतखिन दोकानदार कहए लगल हमहूँ बड़की पोखिरक पान अनै छेलॱ, बेरमाकअॴऽ4ग कटोिरया आ मघी पान जानो-मानो पोखिर \nमहार महक सअॴगडगची आ कलजोिरया पान नामी छेलै। हमरो आअॴऽ5डयअॴगडभ लागल। ”  \nसुअॴऽ7ऽगीया बजली-  \n“एतेक दूर तक अपना ऐठामक पान जाइ छल!”  \nबालेसर-  \n“हँ, हे और सुनू पिहलुका जमानामे वादशाह, जमीअॴऽ88दार सबहक ऐठाम डालामे पाइ , वअॴगय4अॴऽ55 आ  पान दऽ कऽ कोनो काजक \nशुअॴऽड5आत करै छल। अपनो देखै ने िछए◌े कोनो तरहक मअॴगड4गलीक काज हुअ िबना पानक होइ छै। एहेन नीक फिसलपर  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \nअॴगइभहण लिग गेलै। पिहने अॴगय4अॴऽ55ीगण पानेक िखअॴऽइ8लीसँ मुँहक ठोरक लाली रखै छेली। आइ ने रंग-िबरंगक िलिपिअॴगय4टक सभ \nआिब गेल हेन। झअॴगडगट -िबहािड़ आ पालासँ बरइ जाितकअॴऽ4ग नोकसान होइ छै से तँ होइते छै सरकारोकअॴऽ4ग करोड़ोक घटा लगै \nछै। आब सरकारो बरइ जाितपर िधयान देलक मुदा देने िक हएत पानक खेती केिनहार सभ शहर चिल जाइ गेल। \nखाली बूढ़-सूड़टा अिछ। के करत पानक खेती। अपने जेठकाकअॴऽ4ग नै देखै िछए◌े िदअॴऽइ8ली जा कऽ कोनो कअॴऽइ4पनीमे कअॴऽइ4पूटर \nचलबैए। कअॴऽइ4पनीबला सभ िशखर , गुटका, रंग-िबरंगक पान मसाला सभ बजारमे भिर देने अिछ। िमिथलअॴगड4चलक पान ने \nउपटल जा रहल छै मुदा बंगालमे जलवायु नीक रहने ओतुके पान अखिन सॱसे बजारमे पसरल अिछ। सएह सभ बुझैले \nगेल छेलॱ। और केतए जाएब। भिर िदन तँ कोनो-ने-कोनो काज किरते रहै छी सअॴगडगझूपहर कनी टहिल लइ छी। ” \nसुअॴऽ7ऽगीया बजली-  \n“होउ, खेनाइ खा िलअ। िधया-पुता खा कऽ सुित रहल।”  \nबालेसर खेनाइ खा-पी कऽ सुित रहल। सुअॴऽ7ऽगीओ खा कऽ सुित रहली। समैक चअॴग8इ बदलल । पिछला चािर-पअॴगडगच सालमे \nतेहेन ने पाला खसल जे बरइ सभकअॴऽ4ग रीढ तोिड़ देलकै। जिड़ सिह  त पानक गाछ सुअॴग8डडाह भऽ गेलै। गाम -गामक बरैठा ओिहना \nझोज परए लगले। सभटा जवान-जुहान सभ िदअॴऽइ8ली-पंजाब, बअॴऽइ4बइ -कलकअॴऽ54ा पड़ा गेल आ ओतै नोकरी करए लगल। माअॴऽ55 बूढ़ -\nबुढ़ानुस सभ गाममे रिह गेल। बड़ैब उपटने बालेसर माथा हाथ दऽ सोगमे बैसल छल। सुअॴऽ7ऽगीया भानस किर   कऽ पित लग आएल \nआ बाजल-  \n“एना माथा हाथ दऽ बैसने काज हएत आिक अिगलो िदन दुिनयअॴगडगक लेल सोचब। ”  \nअसमंजसमे पड़ल बालेसर बाजल-  \n“की कअॴऽड5 से िकछु फुिड़ते ने अिछ। ”  \nसुअॴऽ7ऽगीया ताना मारैत बजली-  \n“है रे मरद, एके दहारमे िकदिन  बहार। हमरबला चूड़ी पिहिर  िलअ आ घरमे बैस जाउ! सुनू हमरा गारामे हॱसूली अदहा \nिकलोक अिछ। तेकरा बअॴऽ88हकी लगा कऽ पानक कारोबार कअॴऽड5 , कलकअॴऽ54ासँ पान आनू आ बेचू। ”  \nबालेकअॴऽ4ग िहअॴऽइ4मित बढ़लै। बाले हॱसली बअॴऽ88हकी लगा अॴऽड5पैआ लऽ कऽ कलकअॴऽ54ासँ पानक कारोबार  शुअॴऽड5 कऽ देलक अपने सकरी \nमधुबनीमे पान बेचए लगल आ सुअॴऽ7ऽगीया झंझारपुरमे। मुदा मनमे कचोट हिरदम रहबै करै जे केतए गामक रहन -सहन आ केतए \nशहरक भाग-दौग। ने अॴगय4वअॴऽ74छ हवा ने समािजकता आ ने ओ बेवहार। गामक बेवहार शहरमे तकनॱ नै भेटै छै। गाम तँ गामे \nछी। \nµµ µµµµ µµ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \nमई िदवस \n \nमहान खगोल शाअॴगय4अॴऽ55ी गलेिलयो सािवत कऽ देलिखन जे पृअॴऽ85वी गोल अिछ , सुयअॴगडभ िअॴगय4थर अिछ। तैपर ओइ समैक इसाई \nधमअॴगडभबला सभ िमिल कऽ हुनका फअॴगडगसीक सजा देलकिन। मुदा आइ सअॴऽइ4पूणअॴगडभ दुिनयअॴगडग गलेिलयोक दशअॴगडभनकअॴऽ4ग सअॴऽ84य मािन रहल अिछ। \nअितयाचारक खूनसँ रँगल एक मई तँ वहए िदन छी। मजदूरेक खूनसँ रँगल झंडा आ केतेक भाए-बिहन, सर-सअॴऽइ4बअॴऽ88धी, माए-बापक \nशहीदक अॴऽडऽतीक अिछ। साअॴ4भभाअॴऽ7डयवादी आ पूजीपितकअॴऽ4ग िवरोधक अॴऽडऽतीक अिछ। साअॴऽइ4यवादक चेअॴऽ88ह छी। एक मई उनैस सए नअॴऽइऽबेकअॴऽ4ग \nमजदूर िदवस केना मना◌ैल जाए तेकरे तैयारी भऽ रहल छल। पाटअॴगड8 आ◌ॅिफसमे कामरेडक भीड़सँ पएर रखैक जगह नै। एकटा \nफड़ाके उअॴऽ84साह सबहक मनकअॴऽ4ग झकझोिड़   कऽ रहल छेलै। एकाएक एकटा घटना घटल। हमर जे बाबा छला मृअॴऽ84य सअॴऽ7डजापर , हुनक \nदेहावसान भऽ गेलिन । ई समाचार सॱसे पाटअॴगड8गणक बीच पसिर गेल। हमरा सभमे एकटा नवके उमंग जिग   गेल। तखने सवअॴगडभ \nसअॴऽइ4पितसँ तँए भेलै-  \n“हम सभ मई िदवस अॴग8इािअॴऽ88त िदवसकअॴऽ4ग अॴऽड5पमे मनाबी। अॴऽड5िढवादी, मनूवादी, अॴ4यइाअॴगगऽणवादी िवचार धाराकअॴऽ4ग तोिड़ नव सअॴऽ88देश \nसमाजक बीचमे िदए◌े।”  \nसएह भेल। बाबाक संअॴगय4कार पहुलके रीित -िर वाजक अनुकूल भेलिन। तेराइत िदन जाित आ परजाितक बैसार केला◌ै◌ं। \nबैसारमे ठाढ़ भऽ बजला◌ै◌ं-  \n“बाबाक सराधमे हम पुरोिहत-पाअॴऽ55कअॴऽ4ग नै आनब। अपने अॴगय4वजाितसँ जे जेना हेतै कमअॴगडभ कराएब। ”  \nगौआँमे खलबली मिच गेल। फेर बजलॱ एगारह गाम लऽ कऽ पुड़ी-िजलेबी, खाजा-लअॴग8डडूक भोज करब। जाित -परजाित, \nपरिहत-पाअॴऽ55 आ दलाल सभकअॴऽ4ग बुझू जेना आिग लिग गेलै। पाटअॴगड8मे बहुत िदनसँ ऐ सबहक मादे चचअॴगड5 होइ जे ई सभ ढॲग छी एकर  \nविहअॴगयग कार कएल जाए। मािर घोल-फचअॴगभऽाक बाद सवअॴगडभ सअॴऽइ4मितसँ तँइ भऽ गेल।  \n“माए-बापक सराध कमअॴगडभ जेना मोन हुए तेना कअॴऽड5। ”  \nहम बजलॱ-  \n“यौ भाय-बअॴऽ88धु लोकिन ई शरीरो तँ पअॴगडगचटा तअॴऽ84वसँ बनल अिछ। मािट , पािन, हवा, आिग आ अकाससँ। मूइला पछाित \nफेर ई शरीर ओही पअॴगडगचो तअॴऽ84वमे िविलन भऽ जाइ छै। आअॴऽ84माकअॴऽ4ग मृअॴऽ84यु नै होइ छै। कमकअॴगडभ अनुसार कोनो-ने-कोनो जीवमे \nजनम होइ छै। तखिन केतए अॴगय4वगअॴगडभ आ नरक छै। के सभ देखने िछए◌े, आिक िकनकर माता-िपता कहैले एला जे हमरा \nकअॴ4भड अिछ आिक सुख। बाजू ने। हमर बाबा कुकमअॴगड8 नै छला, साधु िमजाजकअॴऽ4ग छला।  केकरो नीके केलिखन तँए हमरो \nिबसवास अिछ, जे केतौ अॴगय4वगअॴगडभ छै तँ हमरो बाबाकअॴऽ4ग अॴगय4वगअॴगडभ भेटबे किरतिन। भोज -भात कइए दइ छी, अहअॴगडगक िजअॴगभइपर अपना \nअॴगय4वजाितसँ कमअॴगडभ सेहो भऽ जेतिन। ”  \nहमर बात सुिनते घॲघा◌ैज हुअ लगल। फेर कहिलए-  \n“अॴ4यइाअॴगगऽण , तेली, यादव, मुसहर, चमार, धानुक, िकयोटमे अॴगय4वजाजाितये पुरिहत-पाअॴऽ55 होइ छै। अपना जाितमे भेलासँ की \nहजअॴगडभ, से कहू।”  \nसएह भेलै। हमहूँ भोज-भातक ओिरयानमे लिग गेलॱ। गाममे जेना आिग सुनिग गेल। जिहना कुकुरक नअॴगड4गिर  पर मिटया तेल \nपिड़ते दौग एमहर तँ दौग ओमहर करए लगैए छै तिहना लुअॴऽ74चा सभ करए लगल। जगदीश अॴऽडऽसाद मंडलक नेतृअॴऽ84वमे कअॴऽइ4युिनअॴ4भड \nपाटअॴगड8क संघषअॴगडभ चिल रहल छल। झंझारपुरक जमीअॴऽ88दार लअॴऽ5ऽीकाअॴऽ88त , रामा काअॴऽ88तक जमीन बेरमामे लगभग पचास बीघा। जमीनपर \nबटेदारी मुकदमा कएल गेल छल। गाम दू भागमे बँिट गेल। अॴऽडऽमुख जिमअॴऽ88दारक संग दइ छेलिख  न। तखने ई घटना घिटत भेल \nछल। अॴऽडऽमुख िकछु जाित सभकअॴऽ4ग सनका कऽ  भोज िबगाड़ैक चेअॴ4भडा केला मुदा चललिन   िकछु नै। पाटअॴगड8 सदअॴगय4य छल एक सए \nपचासक लगभग। एगारहो गामक अॴगय4वजाित सभ जाितक पाटअॴगड8 सदअॴगय4यक संग भोज भेल , एगारहो गाममे जे महा दिरअॴ4यड (िभखमंगा) कअॴऽ4ग  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nअलगसँ पुअॴऽड4खक दफे धोती, गंजी, गमछा आ अॴगय4अॴऽ55ीगण सभकअॴऽ4ग साड़ी, साया, अॴऽइऽलौज संग भोज खुआ सअॴऽइ4पन केलॱ। कालीकाअॴऽ88त झा \nआसाममे डी.आई.जी. छला सेवा िनवृत भेला पछाित ऊहो आएल छला। हुनका संग लागल पअॴगडगच गोटे महापाअॴऽ55 सेहो छेलिखन। \nकाली बाबू अपने संअॴगय4कृतक िवअॴगऽ5ान। बेरमामे हुनकासँ िकयो कमअॴगडभ काअॴऽ8गडेक बारेमे पूिछ देलिखन ओ कहलिखन -  \n“यौ बाबू, जे जेतेक चाटूकार, जे जेतेक घूसखोर, जे जेतेक बेइमान, माने दू नअॴऽइ4बरी कमाइबला ओ सभ िकए ने खूब \nनमहर-नमहर वतअॴगडभन -बासन, कपड़ा-लअॴऽ54ा, टेबूल-पलंग आ बाछा-गाए दान करत। लेिनहार बजारमे जा कऽ बेिच लेत। दान \nतँ ओकरे िदए◌े जे ओइ वअॴगय4तुकअॴऽ4ग उपयोग कऽ सकए। कमअॴगडभ काअॴऽ8गडो सभ जे किह रहल छिथ मन गढ़अॴऽ88त अिछ। अॴगय4वगअॴगडभ-नरक \nएतै छै। ऊपर केतए तकै िछए◌े।”  \nएते बात सुिनते संग लागल पअॴगडगचो संगी िहनका छोिड़ कऽ घर िदस िवदा भऽ गेला। आ बजैत रहिथ  न-  \n“कहूँ! अपने पएरमे कुरहिर मारै छिथ। अपने ने उअॴऽ74च पदपर छिथन। हमरा लोकिनकअॴऽ4ग तँ रोजी-रोटी यएह छी जैपर \nलात मारै छिथ। हुनका तँ पेनशनॲ मारे रास भेटै छिअॴऽ88 ह ।”  \n“हमर बातपर तँ पॲगा-पंिडत सभ लेल खॲचाह हेबे करतिन।” \nकाली बाबू कहलिखन।  \nपुन: बाजए लगलिखन-  \n“यौ भाय-बअॴऽ88धू लोकिन , बुझना जाइत अिछ पुरोिहत-पाअॴऽ55 लोकिन सीधे अॴगय4वगअॴगडभसँ कनफमअॴगडभ िटकट लऽ कऽ आएल छिथ आ \nमृतककअॴऽ4ग सीधे अॴगय4वगअॴगडभ पठा देिथन। ”  \nई घटना सभ जखिन अॴऽडऽमुखकअॴऽ4ग पता लगलिन तँ िबदेअॴऽ58र ठाकुर नौआकअॴऽ4ग बलजोरी मिहंस खोिल लेलक। अनेक तरहक \nमुकदमामे कामरेड सभकअॴऽ4ग फँसबऽ लगल। िब  रासी िकता मुकदमा लािद देलक। एकटा-ने-एकटा कौमरेड हिरदम जेलमे रहैत रहिथ। \nलोकक मन पीता गेलै। जिहना शािअॴऽ88 तक बाद बबअॴऽ88डर अबै छै तिहना एक िदन अॴऽडऽमुख सभ समअॴगड4गकअॴऽ4ग तत् मािर लगलिन जे नानी ने \nमिरहअॴऽ4ग जे फेर कोनो आअॴऽ88दोलनपर कुठाराघात करता। मई िदवस अखनो कोनो-ने-कोनो अॴऽड5पे एक मईकअॴऽ4ग मनौल जाइत अिछ। हमरा \nलोकिनकअॴऽ4ग चाहे जइ तरहक खतरा हुअए , खूनसँ रंगल लाल झंडाक सहारा लऽ कऽ काजकअॴऽ4ग सफल बनाबी। नै िक तूँ कमा आ \nहमरा खुआ हमर अॴगय4वगअॴगडभ एतै आ तोहर अॴगय4वगअॴगडभ मुइला पछाित ! सवअॴगडभसअॴऽइ4मित  सँ िनणअॴगडभए भेल -  \n“ढॲगी सबहक फेड़ासँ सतकअॴगडभ रही। ”\nµµ µµµµ µµ  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \nभूख \n \nिबत भिरक पेट जे ने करए। करे-करे पेट आ छबे-छबे खेत, तिहना मनोकअॴऽ4ग भुख बढ़ले जाइ छै। बास भेल तँ चासक \nजोगार, कोठलीसँ कोठाक जोगार, साइिकल भेल तँ मोटर साइिकलक जोगार, मोटर साइिकल भेल तँ अॴगय4 कारपीओक जोगार, कािअॴगग4 \nजा कऽ हवाय जहाजक जोगार! माने ई जोगोर कखनो अॴऽड5कबाक कोनो नामे ने लैत। जइ कारणे चोरी-डकैती, बेिभचार, अपहरण, \nएसमा◌ैगिलंग बढ़ले जाइत अिछ। शअॴऽ55ुधन बाबू पैघ जमीनदार दू भअॴगडगइक भैयारी। लगभग चािर सए पचास बीघा जोता जमीन छेलिन। \nतीन बीघामे बअॴगडगस आ दस बीघामे कलम -गाछी। तीनटा पोखिर। पोखिरमे रंग-िबरंगक माछ। चौधरा मकान वंगला जकअॴगडग दलान।  \nदसटा नोकर-चाकर, मंशी देवान, मुँहलगुआ सेहो दू-चािरटा रखने छला। आँगनमे तीनटा अॴगय4अॴऽ55ीगणक नोकरानी।  िमला जुला कऽ \nठाठ-बाठ तेहेन। राजा महाराजा जकअॴगडग छोट भाइक नाओं छल अमरजी।  अमरजी सीमापर फौजक डाअॴऽ7यटर। हुनका दूटा लड़का। \nइमहर शअॴऽ55ुधन बाबूकअॴऽ4ग दूटा लड़का आ दूटा लड़की।  एकटा लड़का डाअॴऽ7यटर दरभंगा अअॴगय4पतालमे। दोसर इंजीिनयर अहमदावादक \nसरकारी काजमे। अपने शअॴऽ55ुधन बाबू घर परहक काज देिखते छिथ। कोनो गिर बाहाक खेत जँ िहनका खेतक आिड़मे आिक बीचमे \nपड़ैत तँ बलजोरी दफािन पछाित औना-पौना दाममे लऽ लिथ। केकरो अअॴग8ऽ दऽ कऽ केकरो, बेटी िबआहमे कजअॴगड5 दऽ कऽ , केकरो \nमाए-बापक सराधमे कजअॴगड5 दऽ दऽ सूिद -दर-सूिद जमीन बटोरैत रहला। गाममे गरीबो-गुरबाक कमी नै। जेतै धनीक रहत ओतै ने \nगरीबीओ बढ़ैत जाइ छै। केतेक की हुअए तेकर कोनो सीमे सरहद नै। लोभीओ एक नअॴऽइ4 ब रक। अनको नीकहा वअॴगय4 तु हमरे भऽ \nजाए। अजब बाबू सेहो जमीनदार। हुनका एकटा लड़का महावीर। जखिन अजब बाबू मिर गेला तँ सभ कारोबार महावीरक देख-\nरेखमे चलए लगल। जेहने नाओं महावीर तेहने करबो करैत। भूखल-दूखलकअॴऽ4ग भोजन करौनाइ , जेकरा जइ चीजक िदकत होइ से \nजँ महावीरसँ मअॴगडगगै तँ ओकर आवअॴगयऽ यकताक पूितअॴगडभ अबअॴगय4 स  कऽ दैत। िमला-जुला कऽ साधु अॴऽडऽकृतक महावीर। लोभक नामो-िनशान नै। \nएक िदन महावीरक मनमे एलै जे तीन गोटेकअॴऽ4ग आअॴऽ57ममे एतेक सअॴऽइ4 प ित लऽ कऽ की करब, से नै तँ गरीब, भूिमहीनकअॴऽ4ग, खगल बेकती \nजे मागंत तेकरा देबै। सएह केलक। जे अबै केकरो पअॴगडगचकअॴगऽ8ा, केकरो बीघा तँ केकरो दस कअॴगऽ7ा, देबए लगल। शअॴऽ55ुधन बाबू ई \nबात बुझलिन। लोभी तँ छलाहे पहुँच गेला महावीर बाबू लग। शअॴऽ55ूधन बाबू कहलिखन -  \n“यौ महावीर बाबू, सुनै छी जमीन दान करै छी। हमरो देल जाउ थोड़ेक जमीन।”  \nमहावीर मुड़ी डोलबैत कहलकिन-  \n“अहअॴगडग कािअॴगग4 आएब जे मअॴगड4गब दऽ देब। ”  \n“ठीक छै।”  \nकिह शअॴऽ55ूधन बाबू अपना घरपर आिब गेला। ऐ िबअॴऽ74 चेमे महावीर बाबू, शअॴऽ55ूधन बाबूक बारेमे पुरा जानकारी लऽ लेलिन। \nिवहान भने जखिन शअॴऽ55ूधन बाबू एला तखिन महावीर कहलकिन -  \n“ठीक छै अहअॴगडगकअॴऽ4ग जेतेक चाही से हम देब मुदा एक शतअॴगडभपर। ” \nशअॴऽ55ूधन पुछलिखन -  \n“कोन शतअॴगडभ?”  \n“शतअॴगडभ यएह जे कािअॴगग4 छह बजे िभनसरसँ लऽ कऽ सअॴगडगझ छह बजे तकमे जेतेक दूर अहअॴगडग दौग कऽ घेिर   लेब ओ जमीन \nअहअॴगडगक छी। ”  \nलोभी शअॴऽ55ूधन शतअॴगडभ मािन लेला। िवहान भेने महावीर अपन एकटा िसपाहीक  हाथमे बअॴगडगसक थोड़े खुअॴगऽडी दऽ कहलक -  \n“िहनका संगे जा आ जेतएसँ ई दौगनाइ शुअॴऽड5 करता तेतएसँ लऽ कऽ जेतेक जमीनकअॴऽ4ग अपना पएरसँ घेरैत औता खुअॴगऽडी \nगारैत जइहऽ।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \nछह बजे सअॴगडगझमे शुअॴऽड5 केलहा अॴगय4थानपर ओतए फेर घूिम आबिथ। छह बजे िभ  नसरसँ जे शअॴऽ55ूधन बाबू दौगए लगला। खेत \nघेरलिथ, आमक बगान घेरलिथ, पोखिर घेरलिथ , मोटगर देह दौगैत-दौगैत थािक गेला। जेतए-केतौ अॴऽड5किथ तँ िसपाही कहिन -  \n“मािलक जअॴऽइ8 दी कअॴऽड5। फूलक बगान घेअॴऽड5।  ई मंिद रबला बीस बीघबा कोलाकअॴऽ4ग घेअॴऽड5 !”  \nतॱ-तॱ शअॴऽ55ूधन बाबू दौगैत -दौगैत िनिअॴ4यडश अॴगय4थान लग अबैत -अबैत धरामसँ खसला। तखने िसपाही बाजल-  \n“भऽ गेल आब।”  \nशअॴऽ55ूधन बाबूकअॴऽ4ग होश केतए ! हुनका तँ अॴऽडऽाण -पेखअॴऽड5 उिड़ गेलिन िसिरफ साढ़े तीन हाथक ठठर जगह छेकने। महावीर जखिन \nएला तँ बजला-  \n“देिखयनु लोभीकअॴऽ4ग। िहनका िसिरफ सारहे तीन हाथ जमीन चाही। बेकारे ने भीनसरसँ सअॴगडगझ धिर अपिसयअॴगडगत भेला!”  \nसुनू यौ भाए लोकिन, संतोषसँ रहू मनमे संतोष राखू। जेतबे अिछ तेतबेसँ संतोष कअॴऽड5। सुखी रहब। तँए कहबी छै \nसंतोषम् परम सुखम्। µµ µµµµ µµ  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \nबेथा \n \nमधुमास फागुनक जुआनीपर छेलै। कठगुमारी उकठाह मास चैतकअॴऽ4ग शुभ आगमन भऽ रहल छेलै। महाकाअॴऽ88त चौकीपर बैसल \nमने-मन िकछु सोिच रहल छला। सोचता िक अपन िदन-अिदनक िवषयमे सोचै छला। आइ-कािअॴगग4क लोक जुआन -जहान सभ, एना \nिकए भऽ गेलै हेन। केकरोसँ जेना कोनो मतलबे नै होइ। जुआन-जहान अपने धुिनमे बेहाल। माए-बाप मरै आिक  जीबै कोनो िचअॴऽ88ते \nनै। गुन-धून किरते छला तखने पअॴऽ7इी-सुलोलचना एक कप चाह आ थोड़ेक िबअॴगय4कूट नेने एली। िभनसुरका पहर छल। महाकाअॴऽ88 त  \nचाहो पीबिथ आ तगधले मोने िकछु सोिचतो रहिथ। चेहराकअॴऽ4ग िनंअॴऽ7ऽ हारैत सुलोचना पुछलकिन-  \n“मोन खसल िकए अिछ। कथी गुन-धुन करै छी?”  \n“नै िकछु, िकछु नै।” महाकाअॴऽ88 त  कहलिखन। \nतैयो मुँह लटकले रहिन। सुलोचना फेर पुछलकिन-  \n“हमरा शंका होइत अिछ, कोनो-ने-कोनो बात अबअॴगय4 स भेल हेन। या नै तँ िबमारीक कोनो लअॴऽ5ऽण बुझना जाइत अिछ। \nबाजू ने।”  \nिकछु सोचैत महाकाअॴऽ88त बजला-  \n“जँ पुछै छी तँ कहै छी। हम पनरहे बखअॴगडभक रही तिहए माए -बाबू मिर गेला। िपअॴऽ54ी रामअिधन अहअॴगडग संग हमर िबआह कऽ \nदेलिन। भैयारीमे असगरे छेलॱ। बिहन नै छल। िपअॴऽ54ीएक  देख-रेखमे सभ काज-धअॴऽ88धा चलै छल। आब तँ िधयो-पुतो \nभेल। बाबूक अमलदारीमे एक बीघा खेत छल। अखिन दस बीघा खेत अिछ। एकटा मिहंस छल, दूटा गाए छल, जोरा \nभिर बरद छल तेकरे बदौलत ने दस बीघा खेत अरजलॱ। िधया-पुताकअॴऽ4ग पढ़ेबो केलॱ। कअॴऽइ8यानी बेटीकअॴऽ4ग नीक दान दहेजक \nसंग िबआहो केलॱ। तीनू बेटा पिढ़-िलख कऽ जेठका बेटा-महेअॴऽ88अॴ4यड िदअॴऽइ8लीमे, मिझला िरतेश मअॴ4यडासमे आ छोटका िदनेश \nजायपुरमे नोकरी करैत अिछ। जेठका महेअॴऽ88अॴ4यड जखिन आइ .ए. मे छल तखने ओकर िबआह कऽ देिलए। मिझला मअॴ4यडासमे \nकोनो नसअॴगडभसँ िबआह कहअॴगडग िदन कऽ लेलक। छोटका िदनेश सेहो कहअॴगडग िदन ओअॴऽ54ै िब आह कऽ लेलक। दुनू छौड़ा खबिरओ \nनै देलक! सएह सभ सोचै छी। अहूँकअॴऽ4ग सभ बुझलै अिछ। ”  \nसुलोचना कहलकिन-  \n“अहीले मन अघोर अिछ। एकर िचअॴऽ88ता छोड़ू। लाउ चाह पीअल भेल ?”  \nबँचलाहा एक घॲट चाह पीब खाली कप सुलोचनाक हाथमे दैत महाकाअॴऽ88त बजला-  \n“ओकर िचअॴऽ88ता तँ अिछए मुदा अिधक िचअॴऽ88ता ई अिछ जे अपना सबहक िजनगीक की हएत। आब तँ हमरो उमेर सािठ \nबखअॴगडभसँ ऊपरे भेल हएत। अहूँक उमेर पअॴऽ74चपन -छअॴऽइयपन बरख भेले हएत। केना कऽ िदन कटत। जाबे पैअॴऽड5ख छल ताबे \nदेह धुिन खूब खेबो करी आ खूब काज करै छेलॱ। दस बीघा खेतो अरजलॱ आ अखिन भोगिनहार िकयो नै!” \nसुलोचना कहलकिन-  \n“से तँ ठीके कहै छी। देिखयॱ ने छौड़ा सबहक अगरिजद। िचअॴगऽ8ीओ -पअॴऽ55ी नै दइए। आब तँ मोबाइल युग आिब गेल। \nतहूसँ कोनो गप-सप नै। छौड़ा सबहक लेल धैनसन। सएह तँ कखनो काल हमहूँ सोचै छी केहेन िनददअॴगडभ भऽ गेल। \nअहूँकअॴऽ4ग दमा िबमारी आ हमरा वातरस तबाह केने रहैत अिछ। ”  \n“सएह सभ सोचै छेलॱ जे कथीले पढ़ेलॱ। सभटा खेत बटाइ लगल अिछ। उपजाक कोनो ठेकान नै।”  \nमाएक ममता जगले-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \n“होउ, खाउ-िपबू भगवान केतौ गाम गेलिखन अिछ। बेटा धन छी, केतौ रहऽ नीके-ना रहऽ। अपन गुजर-बसर तँ किरते \nअिछ ने। अइले एतेक िचअॴऽ88ता जूिन कअॴऽड5। ”  \n“ठीक छै जलखै नेने आउ।”  \nसुलोचना थोड़ेक कालक बाद सोहारी आ दूध नेने एली। महाकाअॴऽ88त जलखै खा कऽ सूित रहला। जेठका बेटा महेअॴऽ88अॴ4यड \nिदअॴऽइ8लीसँ पिरवारक संग बेटा अिभषेक बेटी मालतीक संग गाम आएल। अिबते देरी दुआरपर िप  ता-महाकाअॴऽ88तकअॴऽ4ग गोड़ लगलकिन। \nिधयो-पुतोकअॴऽ4ग गोड़ लगैक इशारा केलक। बेटा अिभषेक बाजल -  \n“यही है दादाजी, नमअॴगय4ते दादाजी। ”  \nबेटी मालतीओ बाजल-  \n“नमअॴगय4ते दादाजी। ”  \nपुतोहु कअॴऽइ8 यानी सेहो पएर छूइ कऽ गोर लगलिन। सभतूर आँगन जाइ गेल। आँगनोमे महेअॴऽ88अॴ4यड आ कअॴऽइ8 यानी माए-सुलोचनाकअॴऽ4ग \nपएर छूइ कऽ गोड़ लगलिन। मुदा अिभषेक आ मालती नमअॴगय4ते-नमअॴगय4ते किह चौकीपर बैस जाइ गेल। जेना कोनो खाना पूितअॴगडभ केने \nहुअए। कोनो तरहअॴऽ4ग पअॴगडगच -सात िदन रहल पअॴगडगचे-सात िदनमे होइत रहै जे कोन जंगल आिक पीजड़ामे फँिस गेलॱ। छान-पगहा तोिड़ \nकखिन भािग जाइ। अिभषेक बजैत-  \n“दादाजी का दरबअॴऽ7डजा गंध करता है। दादाजी हमेसा ठअॴऽ44-ठअॴऽ44 करते रहते हो। जहअॴगडग सोते हो वही कफ -थूक फेक देते \nहो। िकसी तरह का अॴऽ5गान नहॴ है। जअॴऽइ8 दी िदअॴऽइ8ली चिलए ने पापा। ”  \nबेटी मालतीओक तेहने भाषा। हँ, पुतोहु आ बेटा महेअॴऽ88अॴ4यड बजैत तँ िकछु नै मुदा तरे-तर मन अघोर छेलै, जेना घीबक घैल \nहरा देने होइ माए-बाप। कोनो तरहअॴऽ4ग सात िदन गाममे रहल आठम िदन िपतासँ जा कऽ महेअॴऽ88अॴ4यड कहलिन -  \n“बाबूजी, हम सभ िदअॴऽइ8ली जाइ छी। ”  \nई गप सुिनते महाकाअॴऽ88 तकअॴऽ4ग जेना चौअॴऽ88ह आिब गेलिन। बजला-  \n“एतने िदन ले आएल छेलह। किहयो कोनो कुशलो-छेम नै पुछै छह, की बात िछए◌े। जेहने तूँ तेहने िरतेश आ िदनेश \nभेल। जेकर जेठकी छुलािह तेकर छोटकी भरे लगल खाइ। माएओ-बाप अिछ तेकर किहयो कोनो खोजो-खबिर लइ \nछहक। सपनोमे नै देखै छहक माए-बापकअॴऽ4ग। की कहबऽ तोरा सभकअॴऽ4ग। जाइ छह तँ जा। ”  \nमहेअॴऽ88अॴ4यड बाजल -  \n“िरतेश आ िदनेश ऊहो सभ नै कोनो खोज-खबिर लइए!”  \n“तीनू तँ एके चटी-बटीक भऽ गेल।”  \nएतेक सुिनते महेअॴऽ88अॴ4यड ताउमे आिब कहलकिन -  \n“एतेक जमीन-जथा अिछ तैइसँ गुजर-बसर नै जाइए। नोकर आ नोकरानी रिख िलअ।”  \nई किह महेअॴऽ88 अॴ4यड  िवदा भऽ गेल िदअॴऽइ8ली। महाकाअॴऽ88त चूपे रहला। करता की। सुलोचना पितयेपर जोरसँ बजली-  \n“की करबै जबऽने बदिल गेल हेन। आबक लोक पित-पअॴऽ7इी आ िधया-पुताकअॴऽ4ग माअॴऽ55 पिरवार बुझैत अिछ। छोड़ू ई माया \nजालकअॴऽ4ग। केना-केना कऽ पढ़ेलॱ जे बुढ़ाड़ीमे सहेता करत अअॴऽ88हराक लाठी जकअॴगडग। मुदा िहनका लोकिन लेल धैनसन। सभ \nअपने-अपने कमअॴग7भ-धमअॴग7भ जीबैत अिछ। नीक डाअॴऽ7यटरसँ दबाइ -दाअॴऽड5 कराउ। जे हेबाक हेतै से देखल जेतै। ” \nमहाकाअॴऽ88तकअॴऽ4ग आँिखसँ नोर खसए लगलिन। सुलोचनाकअॴऽ4ग कहलिखन -  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \n“हे, गाममे जे कमलाकाअॴऽ88त अिछ तेकरा देखै िछए◌े तँ िकछु ने फुड़ाइत अिछ। कमलाकाअॴऽ88तकअॴऽ4ग चािर गो बेटा छै। चाअॴऽड5 \nबेटा गामेमे रहै छै। जेठका डाअॴऽ7यटर छै। मिझला खेती-वाड़ी सअॴऽइ4हारै छै। सिझला धनकुिटया मशीन चलबै छै। छोटका \nदबाइ दोकान करै छै। सभ तूर िमिल कऽ रहै जाइए। दसगो िधयो-पुतो छै केहेन िमलानी छै भैयारीमे। माए-बापकअॴऽ4ग \nिधया-पुता तरहअॴऽ84थीपर रखने छै। गाममे अॴऽडऽितअॴ4भ7ा छै। तीनटा जरसी गाए पोसने अिछ। ठाठसँ गुजर करैत अिछ।”  \nसुलोचना बजली-  \n“सएह देिख कऽ तँ हमरो छगुअॴऽ88 ता लगैए। हमरा बेटा सभकअॴऽ4ग तँ मौगी सभ नून चटा देने छै। ”  \nमहाकाअॴऽ88त अपन आँिखक नोर पोछैत बजला-  \n“ऐमे हमरो गलती अिछ। बेवहािरक अॴऽ5गान किहयो नै देिलए◌े। सभ िदन सपने देखैत  रहलॱ जे बौआ सभ हािकम बनत तँ \nहमरो सभकअॴऽ4ग अॴऽडऽितअॴ4भ7ा भेटत। भेल उलटा। मोह छल आिखर बेटा छी ने। मुदा आब नै मोन होइए गाममे बैसार करी आ \nतेहन काज कऽ िदए◌े जे सभकअॴऽ4ग सूख हएत आ हमरो अहअॴगडगकअॴऽ4ग जे-जे बेथा सभ अिछ से दूर भऽ जाएत।”  \nसएह केलिन। रिब  िदन अॴगय4कूलपर गामक अॴऽडऽितिअॴगयग ठ  त लोक सभकअॴऽ4ग आ मूिखया-सरपंचक बैसार केलिन। बैसारमे महाकाअॴऽ88त \nबजला-  \n“हम दुनू परानी बेटा पुतोहुसँ तंग भऽ गेल छी। ओ सभ आब गाममे नै रहत। िकएक तँ सभ अपन-अपन घरवालीक \nसंग घर बना-बना िदअॴऽइ8ली मअॴ4यडास जायपूरमे रहए लगल। बेटा पुतोहु िकयो हमरा सभकअॴऽ4ग देखैबला नै। तँए , हम अपन \nसअॴऽइ4 पित सावअॴगडभजिनक कऽ रहल छी अहअॴगडग सबहक जे िवचार हुअए कएल जाउ। ”  \nमुिखयाजीकअॴऽ4ग िवचार भेलिन , हाइ अॴगय4कूल खोलल जाए। सरपंचक िवचार भेलिन , अअॴगय4पताल खोलल जाए। तिह  ना िकयो कहिन \nजे मंिदर बनाएल जाए। तँ िकयो कहिन, का◌ैलेज खोलल जाए। सभकअॴऽ4ग सभ तरहक िवचार। अंतमे, मुिखयाजी महाकाअॴऽ88तेपर छोिड़ \nपुछलिखन-  \n“अहअॴगडगकअॴऽ4ग अपन िवचार की अिछ से बाजू?”  \nमहाकाअॴऽ88त बजला-  \n“हमरा सन गित समाजमे बहुतो गोटेकअॴऽ4ग होइत हेतिन। केतेक गरीब दबाइ िबना मरैत हएत। केतेक पथक िबना। तँए \nहमर िव चार अिछ जे वृअॴगऽया आअॴऽ57म सह अअॴगय4पताल दुनू संगे खोलल जाए। ”  \nथोपड़ी पड़ए लगल।  \nउअॴऽ84 सािहत भऽ महाकाअॴऽ88 त िबअॴऽ74 चेमे बजला-   \n“सुनै जाउ, भीठामे दू बीघा दस कअॴगऽ8ाक एकटा कोला अिछ , ओतै ई संअॴगय4था खोलल जाए। ताबत एक लाख अॴऽड5पैआ \nखोलैले दइ छी। अहअॴगडग सभ देहसँ आ बुिधसँ मदत िदयौ। ”  \nगरीब आ वृअॴगऽय सभ जखिन ई समाचार सुनलक तँ खुशीक ठेकाना नै रहलै। सभ महाकाअॴऽ88त आ सुलोचनाकअॴऽ4ग धअॴऽ88य कहए \nलगल। िवहान भेने काज शुअॴऽड5 भऽ गेल। िकयो बअॴगडगस काटैत तँ िकयो देबाल जोड़ैत तिह  ना  िकयो जाफड़ी बनबैत। बूढ़ सभ \nडोरीए बअॴगडगटैत। सभ अपना-अपना वैभवक अनुअॴऽड5प काज करए लगल। खूब नमहर एकटा बोडअॴगडभ महाकाअॴऽ88त सुलोचना वृअॴगऽया आअॴऽ57म सह \nअअॴगय4पतालक लगौल गेल। मास िदनमे घर तैयार भऽ गेल। गामेक एकटा मअॴऽइ8लीक डाअॴऽ7यटर दरभंगा मेिडकलमे छला ओ सपताहमे दू \nिदन अही अअॴगय4पतालमे योगदान देबाक मन बनेलिन। गामैया डाअॴऽ7यटर सेहो दू िदनक समए ओतै िनशुअॴऽइ8 क देबए लगला। महाकाअॴऽ88त आ \nसुलोचनाकअॴऽ4ग जे मनक बेथा छेलिन से आअॴऽ57मपर अिबते आँिख सँ खुशीक नोर बहए लगलिन। मनमे एकेटा भावना जगलिन हम \nसबहक छी सभ हमर छी। \nµµ µµµµ µµ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \nिक सानक पूजी \n  \nमंगल भोरे धान काटए गेल से दूपहिरयामे घरपर आएल। घरपर अिब ते रौदेलहा धानक दौनी लेल खोह िछ िट तैयारीमे \nमोअॴगय4 तैज भऽ गेल। \nजिह ना सरकार लेल माचअॴगडभ मिहना िह  साब-िक ताव आ आमद-खचअॴगडभक होइ छै तिह  ना बिनया लेल िद वाली, पंिड त-पुरोिह त लेल \nयअॴऽ5ग आ दूगअॴगड5पूजा तिह  ना गृहअॴगय4 तक लेल अगहन होइए। खन धान काटू तँ खन धान तैयार कअॴऽड5 , खन गहुमक खेत जोत-कोर कअॴऽड5 \nतँ खन गाए-मिहंस-बरदकअॴऽ4ग सानी-कुअॴगऽडी लगाउ। चन तरहक काज रहने मंगल परेसान रहै छला।  \nसाझू पहर मंगल जोिग अॴऽ88 द रक ओइठाम अ◌ािग  तपैले गेल। गप-सअॴऽइय प  चलए लगलै। मंगल बाजल-  \n“हौ जोिग अॴऽ88 द र भाय, गप-सअॴऽइय प  िक  करब, काजे तेतेक अिछ जे परेशान-परेशान रहै छी। झरो िफरेक फुरसित  नै रहैत \nअिछ । तहूमे अगहन मास। ” \nजोिग अॴऽ88 द र बाजल-  \n“एतेक परेशान होइक कोन काज छै, आब तँ धान खेतक जोताइसँ लऽ कऽ दौनी तकक लेल अॴ4य5ेसर , अॴगइइेअॴऽ7य ट र, गहुम बागु \nकरैले मशीन आिब गेलै आरो चन तरहक  मशीन सभ भऽ गेलैहअॴऽ4ग। तँए परेशान हेबाक कोनो जअॴऽड5रत नै छै। एकटा कहबी \nछै जे, जे पूत परदेश गेल देव िप तर सभसँ गेल। से नै ने करए िद मागसँ काज लैह आ सभ िद िस  नजिर  राखह।” \nमंगल बाजल-  \n“से तँ ठीके कहै छहक। एकटा परेशानी रहए तब ने। लऽ दऽ कऽ एकटा बेटा अिछ सेहो अवअॴऽ8ग ड  भऽ गेल अिछ। \nकेतनो कहै िछ ऐ जे मन लगा कऽ पढ़-ि◌ लिख जे दू अअॴऽ5ऽरक बोध हेतो तँ अपने काज देतो से किर  ते ने अिछ। एकटा \nमोबाइल कीिन लेलकहअॴऽ4ग आ हिर  दम गीत-नादक पाछअॴगडग अपिस  यात रहैए । की  कहब गहुमक िब आ ८० िक लो एकटा कोठीमे \nरखने रही से की केलक तँ कखिन-ने-कखिन सभटा बीआ बेिच लेलक आ एकटा मोबाइल कीिन आनलक। तुहॴ कहए \nआब खेती केना करब। छौड़ा बदमास भऽ गेल। ” \nजोिग अॴऽ88 द र बाजल-  \n“ई तँ बड़ खराब काज भेलै। जखिन पूजीए चोरा कऽ बेिच लेत तँ कोनो पिर वारकअॴऽ4ग गुजर -वसर आिक  उअॴग8ऽित   केना \nहेतै। एक कोठी अनाज तँ पूजी नै ने होइत छै, पूजी तँ बीआक लेल जे राखल जाइ छै सएह ने होइ छै। जइसँ \nअिध क उपजा आिक  आमदनी होएत सएह ने पूजी भेल। जँ पूजीए िक यो खा गेल तँ सभटा वअॴगय4 तु खा गेल। ” \nमंगल खैनी झारैत आगू बाजल-  \n“एक तँ रौदीक मारल छी दू बीघामे धान छल, ऊपरका खेतक धान तँ मारल गेल, िन चला खेतक धान िक छु भेल। \nतैपरसँ छोड़ा बीए बेच लेलक। आब बीआ खिरदू िक  खाध खिरदू िक  खेत जोताउ। अही सबहक सोचमे पड़ल छी। ” \nजोिग अॴऽ88 द र कहलकै-  \n“खैर परेशान हेबाक जअॴऽड5रत नै छै। एकटा कहबी छै जे िच अॴऽ88 तासँ चतुराइ घटे शोकसँ घटे शरीर, पापसँ लअॴग5य मी घटे कह \nगये दास कवीर। तँए हमरा लगमे गहुमक बीआ अिछ पौअॴऽड5कअॴऽ4ग साल उअॴग8ऽित   िक समक बीआसँ खेती केने छेलॱ। एक साल \nतकमे बीआ नै ने खराप होइ छै। तँए जे बीआक जअॴऽड5रत हेतह से हम दऽ देबह। जँ अपना लग नै टाका हुअ तँ हम \nकह बए जे उअॴग8ऽित िक  िसमक बीआसँ खेती करह। खेतमे जँ हाल नै होइ तँ पटा कऽ खेती किर हऽ। नै तँ धानोक खेती \nमारल गेल आ गहुमोक चिल  जेतह। एकटा बात कहऽ जे तरकारी-फरकारीओ सबहक खेती केने छह िक ने? ”  \n“हँ हौ भाय, तरकारीमे अअॴऽइ8 लू, मुरै आ फरकारीमे कोबी, भाटा, टमाटरो सबहक खेती केने छी। ” \nजोिग अॴऽ88 द र-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \n“से तँ नीक बात छह, नै तँ ऐ बेरका सन खराब समैमे लोक बौआइऐ कऽ ने मरैत। िक सानक तँ यएह सभ ने पूजी \nहोइत छै। समए-साल, आगअॴगडग-पाछअॴगडग देिख   कऽ खेती-बाड़ी करक चाही। जइ सँ कखनो मुँह मलीन नै हएत। तँए...। \nकहबीओ छै मन हरिख त तँ गाबी गीत। ”\nµµ µµµµ µµ  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \nछूआ-छूत \nदूगअॴगड5पूजाक समए रहए। सभ अपन -अपन उमंगमे मअॴगय4त छल। सभ िकयो नव -नव पिरधानमे सजल छल। िकयो पूजामे मअॴगय4त \nतँ िक यो नाच देखैमे मअॴगय4त , िकयो दाअॴऽड5 पीबैमे मअॴगय4त। तिह  ना िक यो अॴगय4टेजक आगूमे लअॴऽ7ऽधी-िवरती कऽ देखैमे मअॴगय4त , िकयो कुमािर  \nभोजन करबैमे बेअॴगय4त। िक  यो अॴ4यइाअॴगगऽण भोजनमे मअॴगय4त। एक -एकटा कुमािर  आ अॴ4यइाअॴगगऽण पचँ-पँच गोटेक नोत खाइले तैयार छल। तखने \nशंभू मंडल लअॴग8डडू लऽ कऽ भगवतीकअॴऽ4ग चढ़बैले गेल। ओकरा मंिदरक भीतर जाइसँ पंिडतजी रोकैत कहलिखन -  \n“सोलकन सभ भगवतीकअॴऽ4ग अपने हाथे लअॴग8डडु नै चढ़ा सकै छअॴऽ4ग आ ने अॴऽडऽणाम कऽ सकै छअॴऽ4ग। ”  \nऐ बातपर थोड़े काल हअॴऽइ8ला-गुअॴऽइ8ला सेहो भेल। अंतमे फैसला भेल जे पुजेगरी आ पुरिहत छोिड़   िक यो भीतर नै जा सकैत \nअिछ। चाहे कोनो जाितक रहए। एहेन फैसलाक मुअॴऽ7भ य  कारण छल एक िवचिरया पंच।  \nजखिन चौकपर एलॱ तँ एकटा दोसरे नाटक पसरल छल। एकटा डोम चाहक दोकानपर बअॴग7यचपर बैस कऽ चाह पीबैले तैयार \nछल दोकानदार रोिक रहल छेलै। अअॴऽ88तमे बलजोरी ओ बअॴग7यचपर बैस गेल आ दोकानदारसँ सवाल पुछलक -  \n“हम िहअॴऽ88दु छी आिक नै छी। जखिन सभ जाि◌ तक अहअॴगडग आइठ धोइ छी तँ हमर आइठ िकए नै धुअब। एक तँ अहअॴगडग \nबबाजी छी, कंठी बअॴऽ88हनै छी तखिन अहअॴगडग सबहक आइठ धोइ छी से धोनाइ छोिड़  िदयौ आ से नै तँ बबाजीबला आडअॴऽइ4बर \nछोिड़ िदयौ।”  \nतीनू अॴऽडऽअॴगभभ िवचारनीय छेलै। सुिनते हम सोचमे पिड़ गेलॱ। µµ µµµµ µµ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nकिल युगक िन णअॴगडभए  \nसतयुग-अॴऽ55ेता बीत गेल छल। अॴगऽ5ापरक समए पुरा भऽ गेल छेलै। कयुगक अॴऽडऽवेश होइएबला छेलै। किल  युग अपन राज-पाट \nचलबैले सोिच  रहल छल। िबअॴऽ74 चेमे तीनू युगक देवता सभ कलयुग लग आिब  हाथ जोिड़  ठाढ़ भऽ गेला आ किल युगो हाथ जोिड़  \nठाढ़ भेल। जखिन  िव चार-िव मशअॴगडभ शुअॴऽड5 भेलै तँ तीनु युगक देवता सभ कहलिख  न-  \n“हम सभ तँ कहुना तीन युगक राज-पाट चलेलॱ आब अहअॴगडगक पारी अिछ   तँए िच अॴऽ88 तामे छी जे अहअॴगडग केना कऽ राज -पाट \nचलाएब। िक एक तँ हमसभ देवासुर संअॴगइभाम , वृतासुर संअॴगइभाम कोन -कोन ने केलॱ। अॴगय4 वगअॴगडभ-नरकक फेरा सभ केलॱ। मुदा \nलोक सभ आर उडअॴऽ8ग ड  होइते गेल। अही ले अहअॴगडग लग एलॱ। अपने केना चलाएब ?” \nकिल युग कहलकिन -  \n“हे देवगण, हम अहअॴगडग सभ जकअॴगडग फाइल नै राखब। मुअॴऽ88 सी-पेसकार नै  राखब। हमर फैसला तुरंते हेतै। जे जेहेन काज \nकरता ित नकर भोग हुनका तुरंते भोगए पड़तिन ।  अगुआएल-पछुअ◌ाएल जनमक फेरा नै राखब। अॴगय4 वगअॴगडभ-नरकक फेरा नै  \nरहए देबै।” \nतीनू युगक देवता किल युगक िव चार सुिन  गुअॴऽइ4 म  भऽ गेला। फेर किल युग कहलकिन -  \n“हम कृअॴगयग ण क िक छु अंश लए कऽ चलब आ लोक सभकअॴऽ4ग कहबै जे ‘कमअॴगडभ केलहा फलक इअॴऽ74 छा नै करब इंसान, जेहेन कमअॴगडभ \nकरब तेहेन फल देता भगवान। ” \n  ई सुिन  तीनू युगक देवता अपन-अपन लोक िव दा भऽ गेला। µµ µµµµ µµ \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन    \nइंिअॴऽ7ऽलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिअॴऽ7ऽलश  - कोष   अॴऽडऽोजेअॴऽ7यटकअॴऽ4ग आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल अॴगऽ5ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/g।्ईािनक लोकिन /gई।्ारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा स/g।9अपादन पा/gईँ्य/gईँ9म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/g।्ईािनक लोकिन /gई।्ारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँg32ृारा बनाओल मान क \n  उँg2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाअॴगय4अॴऽ55ी डा. रामावतार यादवक धारणाकअॴऽ4ग पूणअॴगडभ अॴऽड5पसँ सअॴगभ5 लऽ  िनधअॴगड5िरत )  \nमैिथलीमे उ/g।ऒअचारण तथा लेखन  \n  \n१.पँg2छ8चमाँg2ृ2र आ  अनुँg3षंवार : पअॴऽ78चमाअॴऽ5ऽराअॴऽ88तगअॴगडभत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संअॴगय4कृत भाषाक अनुसार शअॴऽइऽदक अअॴऽ88तमे जािह \nवगअॴगडभक अअॴऽ5ऽर रहैत अिछ ओही वगअॴगडभक पअॴऽ78चमाअॴऽ5ऽर अबैत अिछ। जेना-  \nअअॴगभग (क वगअॴगडभक रहबाक कारणे अअॴऽ88तमे ङ् आएल अिछ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \nपअॴऽ78च (च वगअॴगडभक रहबाक कारणे अअॴऽ88तमे ञ् आएल अिछ ।) \nखअॴऽ8गड (ट वगअॴगडभक रहबाक कारणे अअॴऽ88तमे ण् आएल अिछ। ) \nसिअॴऽ88ध (त वगअॴगडभक रहबाक कारणे अअॴऽ88तमे न् आएल अिछ। ) \nखअॴऽइ4भ (प वगअॴगडभक रहबाक कारणे अअॴऽ88तमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुअॴगडभअॴऽ7यत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पअॴऽ78चमाअॴऽ5ऽरक बदलामे अिधकअॴगड4श जगहपर अनुअॴगय4वारक अॴऽडऽयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। अॴगयभयाकरणिवद पिअॴऽ8गडत गोिवअॴऽ88द झाक कहब छिन जे कवगअॴगडभ, चवगअॴगडभ आ टवगअॴगडभसँ पूवअॴगडभ अनुअॴगय4वार \nिलखल जाए तथा तवगअॴगडभ आ पवगअॴगडभसँ पूवअॴगडभ पअॴऽ78चमाअॴऽ5ऽरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अअॴऽ88त तथा कअॴऽइ4पन। मुदा िहअॴऽ88दीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकअॴऽ4ग निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अअॴऽ88त आ कअॴऽइ4पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पअॴगऽयित िकछु सुिवधाजनक अवअॴगयऽय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ अॴगय4थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर हअॴगय4तलेखन \nवा मुअॴ4यडणमे अनुअॴगय4वारक छोट सन िबअॴऽ88दु अॴगय4पअॴ4भड निह भेलासँ अथअॴगडभक अनथअॴगडभ होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुअॴगय4वारक अॴऽडऽयोगमे \nउअॴऽ74चारण -दोषक सअॴऽइ4भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथअॴगडभ कसँ लऽ कऽ पवगअॴगडभ धिर पअॴऽ78चमाअॴऽ5ऽरेक अॴऽडऽयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ अॴऽ5ग धिरक अअॴऽ5ऽरक सअॴगभ5 अनुअॴगय4वारक अॴऽडऽयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक उअॴऽ74चारण “र् ह”जकअॴगडग होइत  अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उअॴऽ74चारण हो ओतऽ माअॴऽ55 ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढअॴगभ5 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सअॴगडगढ, गाढ, रीढ, चअॴगडगढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुअॴगडभअॴऽ7यत शअॴऽइऽद सभकअॴऽ4ग देखलासँ ई अॴगय4पअॴ4भड होइत अिछ जे साधारणतया शअॴऽइऽदक शुअॴऽड5मे ढ आ मअॴऽ87य तथा अअॴऽ88तमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सअॴऽ88दभअॴगडभ सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उअॴऽ74चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब अॴऽड5पमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उअॴऽ74चारण \n: बैअॴगऽ4नाथ , िबअॴगऽ4ा, नब, देबता, िबअॴगयगणु, बंश, बअॴऽ88दना आिद। एिह सभक अॴगय4थानपर अॴग8इमशः वैअॴगऽ4नाथ , िवअॴगऽ4ा, नव, देवता, िवअॴगयगणु, वंश, \nवअॴऽ88दना िलखबाक चाही। सामाअॴऽ88यतया व उअॴऽ74चारणक लेल ओ अॴऽडऽयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उअॴऽ74चारण “ज”जकअॴगडग करैत  देखल जाइत अिछ, मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउअॴऽ74चारणमे यअॴऽ5ग , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शअॴऽइऽद सभकअॴऽ4ग अॴग8इमशः यअॴऽ5ग , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतअॴगडभनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nअॴऽडऽाचीन वतअॴगडभनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \nनवीन वतअॴगडभनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाअॴऽ88यतया शअॴऽइऽदक शुअॴऽड5मे ए माअॴऽ55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शअॴऽइऽद सभक अॴगय4थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक अॴऽडऽयोग निह करबाक चाही। यअॴगऽ4िप मैिथलीभाषी थाअॴऽड5 सिहत िकछु जाितमे शअॴऽइऽदक आरअॴऽइ4भोमे “ए”कअॴऽ4ग य किह उअॴऽ74चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क अॴऽडऽयोगक सअॴऽ88दभअॴगडभमे अॴऽडऽाचीने पअॴगऽयितक अनुसरण करब उपयुअॴऽ7यत मािन एिह पुअॴगय4तकमे ओकरे अॴऽडऽयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुअॴऽड5हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सवअॴगडभसाधारणक उअॴऽ74चारण -शैली यक अपेअॴऽ5ऽा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शअॴऽइऽदकअॴऽ4ग कैल , हैब आिद अॴऽड5पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क अॴऽडऽयोगकअॴऽ4ग \nबेसी समीचीन अॴऽडऽमािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक अॴऽडऽाचीन लेखन -परअॴऽइ4परामे कोनो बातपर बल दैत काल शअॴऽइऽदक पाछअॴगडग िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तअॴऽ84कालिह , चोअॴगऽडिह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक अॴगय4थानपर एकार एवं हुक \nअॴगय4थानपर ओकारक अॴऽडऽयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तअॴऽ84काले, चोअॴगऽडे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकअॴगड4शतः षक उअॴऽ74चारण ख  होइत अिछ। जेना- षअॴग8डयअॴऽ88अॴऽ55 (खडयअॴऽ88अॴऽ55 ), षोडशी (खोडशी), षअॴग84कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सअॴऽ88तोष (सअॴऽ88तोख ) आिद। \n  \n८.ँg28छविन -लोप  : िनअॴगयइिलिखत अवअॴगय4थामे शअॴऽइऽदसँ अॴऽ87विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िअॴग8इयाअॴऽ88वयी अॴऽडऽअॴऽ84यय अयमे य वा ए लुअॴऽइयत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उअॴऽ74चारण दीघअॴगडभ भऽ जाइत अिछ। ओकर आगअॴगडग \nलोप-सूचक िचअॴ4ऽइ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवअॴगडभकािलक कृत आय (आए) अॴऽडऽअॴऽ84ययमे य (ए) लुअॴऽइयत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) अॴगय4अॴऽ55ी अॴऽडऽअॴऽ84यय इक उअॴऽ74चारण िअॴग8इयापद , संअॴऽ5गा, ओ िवशेषण तीनूमे लुअॴऽइयत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतअॴगडभमान कृदअॴऽ88तक अिअॴऽ88तम त लुअॴऽइयत भऽ जाइत अिछ। जेना-  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िअॴग8इयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुअॴऽइयत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िअॴग8इयापदीय अॴऽडऽअॴऽ84यय अॴऽ88ह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणअॴगडभ अॴऽड5प : छिअॴऽ88ह , कहलिअॴऽ88ह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणअॴगडभ अॴऽड5प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँg28छविन ँg3षंथानाँg288तरण  : कोनो-कोनो अॴगय4वर -अॴऽ87विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ अॴगडयअॴगय4व इ आ उक \nसअॴऽइ4बअॴऽ88धमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शअॴऽइऽदक मअॴऽ87य वा अअॴऽ88तमे जँ अॴगडयअॴगय4व इ वा उ आबए तँ ओकर अॴऽ87विन \nअॴगय4थानाअॴऽ88तिरत भऽ एक अअॴऽ5ऽर आगअॴगडग आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तअॴऽ84सम शअॴऽइऽद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिअॴगयऽमकअॴऽ4ग रइअॴगयऽम आ सुधअॴगड4शुकअॴऽ4ग \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँg288त (◌्)क ँg2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाअॴऽ88यतया हलअॴऽ88त (◌्)क आवअॴगयऽयकता निह होइत अिछ।  कारण जे शअॴऽइऽदक अअॴऽ88तमे अ \nउअॴऽ74चारण निह होइत अिछ। मुदा संअॴगय4कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तअॴऽ84सम ) शअॴऽइऽद सभमे हलअॴऽ88त अॴऽडऽयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामाअॴऽ88यतया सअॴऽइ4पूणअॴगडभ शअॴऽइऽदकअॴऽ4ग मैिथली भाषा सअॴऽइ4बअॴऽ88धी िनअम अनुसार हलअॴऽ88तिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा अॴगयभयाकरण \nसअॴऽइ4बअॴऽ88धी अॴऽडऽयोजनक लेल अअॴऽ84यावअॴगयऽयक अॴगय4थानपर कतहु-कतहु हलअॴऽ88त देल गेल अिछ। अॴऽडऽअॴगय4तुत पोथीमे मिथली लेखनक अॴऽडऽाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन पअॴऽ5ऽ सभकअॴऽ4ग समेिट कऽ वणअॴगडभ-िवअॴऽ88यास कएल गेल अिछ। अॴगय4थान आ समयमे बचतक सअॴगभ5िह हअॴगय4त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिअॴ4भडसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणअॴगडभ-िवअॴऽ88यास िमलाओल गेल अिछ। वतअॴगडभमान समयमे मैिथली मातृभाषी पयअॴगडभअॴऽ88तकअॴऽ4ग \nआन भाषाक माअॴऽ87यमसँ मैिथलीक अॴऽ5गान लेबऽ प िड रहल पिरअॴऽडऽेअॴग5ययमे लेखनमे सहजता तथा एकअॴऽड5पतापर अॴऽ87यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिअॴऽ8गठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-मअॴऽ8गडल सचेत अिछ। अॴऽडऽिसअॴगऽय भाषाशाअॴगय4अॴऽ55ी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुसअॴऽ88धानमे एहन अवअॴगय4था िकअॴग8ऽहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छअॴगडगहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाअॴगय4अॴऽ55ी डा. रामावतार यादवक धारणाकअॴऽ4ग पूणअॴगडभ अॴऽड5पसँ सअॴगभ5 लऽ  िनधअॴगड5िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शअॴऽइऽद मैिथली-सािहअॴऽ84यक अॴऽडऽाचीन कालसँ आइ धिर जािह वअॴऽ54अॴगडभनीमे अॴऽडऽचिलत अिछ , से सामाअॴऽ88यतः तािह वअॴऽ54अॴगडभनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथअॴगडभ- \n \nअॴगइभाअॴगगग   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअअॴगइभाअॴगगग  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिअॴऽइ8पक अॴऽड5पअॴऽ4ग अॴगइभाअॴगगग ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनअॴगयइिलिखत तीन अॴऽडऽकारक अॴऽड5प वैकिअॴऽइ8पकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. अॴऽडऽाचीन मैिथलीक ‘अॴऽ88ह ’ अॴऽ87विनक अॴगय4थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिअॴऽ88ह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ अॴगय4पअॴ4भडतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उअॴऽ74चारण इअॴ4भड हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइअॴऽ84यािद।  \n \n५. मैिथलीक िनअॴगयइिलिखत शअॴऽइऽद एिह अॴऽड5पे अॴऽडऽयुअॴऽ7यत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. अॴगय5अॴगडऽअॴगय4व इकारअॴगड4त शअॴऽइऽदमे ‘इ’ के लुअॴऽइयत करब सामाअॴऽ88यतः अअॴगइभाअॴगगग िथक। यथा- अॴगइभाअॴगगग देिख आबह , मािलिन गेिल (मनुअॴगयगय माअॴऽ55मे)। \n \n७. अॴगय4वतंअॴऽ55 अॴगडयअॴगय4व ‘ए’ वा ‘य’ अॴऽडऽाचीन मैिथलीक उअॴगऽयरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक अॴऽडऽयोगमे वैकिअॴऽइ8पक अॴऽड5पअॴऽ4ग ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इअॴऽ84यािद।  \n \n८. उअॴऽ74चारणमे दू अॴगय4वरक बीच जे ‘य’ अॴऽ87विन अॴगय4वतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे अॴगय4थान वैकिअॴऽइ8पक अॴऽड5पअॴऽ4ग देल जाय। यथा- धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक अॴगय4वतंअॴऽ55 अॴगय4वरक अॴगय4थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक अॴगय4वर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिअॴऽ7यअॴऽ54क िनअॴगयइिलिखत अॴऽड5प अॴगइभाअॴगगग :- हाथकअॴऽ4ग, हाथसँ, हाथअॴऽ4ग, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुअॴगय4वार सवअॴगडभथा अॴऽ84याअॴऽ7डय िथक। \n‘क’ क वैकिअॴऽइ8पक अॴऽड5प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवअॴगडभकािलक िअॴग8इयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अअॴगयभयय वैकिअॴऽइ8पक अॴऽड5पअॴऽ4ग लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख \nकए।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \n \n१२. मअॴगडगग , भअॴगडगग आिदक अॴगय4थानमे माङ , भाङ इअॴऽ84यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अअॴगऽयअॴगडभ ‘न’ ओ अअॴगऽयअॴगडभ ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथअॴगडभ अअॴगऽयअॴगडभ ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुअॴगय4वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अअॴगभग , वा अंक, अअॴऽ78चल वा अंचल , कअॴऽ8गठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचअॴ4ऽइ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिअॴऽ7यतक संग अकारअॴगड4त अॴऽडऽयोग कएल जाय। यथा:- अॴऽ57ीमान्, िकंतु अॴऽ57ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचअॴ4ऽइ शअॴऽइऽदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुअॴऽ7यत िवभिअॴऽ7यतक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककअॴऽ4ग चअॴऽ88अॴ4यडिबअॴऽ88दु अॴगऽ5ारा अॴगयभयअॴऽ7यत कयल जाय। परंतु मुअॴ4यडणक सुिवधाथअॴगडभ िह समान जिटल माअॴऽ55ापर अनुअॴगय4वारक अॴऽडऽयोग \nचअॴऽ88अॴ4यडिबअॴऽ88दुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणअॴगडभ िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समअॴगय4त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शअॴऽइऽदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी अॴऽड5पमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु /g।ँऒविनक लेल नवीन िच/g।ँँह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू /g।ँऒविनक बदला पूव/gईऎजवत् अय / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /gई0जय/g।ऒ0त कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/g।ँँद झा ११/८/७६ /g।्ऒीका/g।ँँत ठाकुर ११/८/७६ सुरे/g।ँँ/gअ0ऎ झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँg288त न क उँg2छंचा रणमे द ँg3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँg2छंचा रणमे जीह मूधँg3इृमे सटत ( नै सटैए तँ उँg2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँg3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँg3इृसँ आ दँg288त समे दँg3इ3तसँ स टत। िनशँg3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँg2ं3 वैिदक संँg3षंकृत जकँg3इ3  ख सेहो उँg2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँg3इृ , दोष। य अनेको  ँg3षंथानपर ज ज कँg3इ3 \nउँg2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँg3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँg3इषँg3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँg2ृ2रमे ँg3इषँg3षंव इ अँg2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँg288दीमे ए कर  दोषपूणँg3इ। उँg2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँg2ृ2ा प ँg32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँg2छंचारण दोषपूणँg3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँg2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँg2ं3  संयुँg2छषताँg2ृ2र ँg2इृपमे \nगलत ँg2इृपमे ँg2इ2युँg2छषत आ उँg2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँg2ं3 री   ँg2इृपमे उँg2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँg2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँg2ं8 धिर अ सिँg29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँg2छंचार ण काल \nहलँg288त युँg2छषत शँg292दक अँg288तक उँg2छंचारणक  ँg2इ2वृिँg2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँg288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँg2ं3 \nबजैत सुनबिँg288ह - मनोजऽ, वाँg3षंतवमे ओ अ  युँg2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँg2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँg2छषत मुदा गलत उँg2छंचारण होइत अिछ - ँg2छ2य। ओिहना ँg2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँg2छषत मुदा उँg2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँg2छषत अिछ ँg2ृछ ( जेना  ँg2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँg2छषत अिछ ँg2इ3 ( जे ना िमँg2इ3 )। ँg2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँg2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँg3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँg292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँg3इ। अँg2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँg288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँg3इ। िभँg382ता सेहो , जेना से कँg29ंमो  जगहमे पाि कँg3इ।ंग करबा क अँg293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँg3ष9ा ई ँgंष।ाइवर  कनाट ँg29षलेसक पािकँg3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँg2छंचारण  छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उँg2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँg288ँgंषइिबँg288दु आ अनुँg3षंवार - अनुँg3षंवारमे  कंठ  धिर क ँg2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँg288ँgंषइिबँg288दु मे नै। चँg288ँgंषइिब ँg288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँg2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँg2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँg2ं3- ( उँg2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \n  \nकँg2ं3 जेना राम कँg2ं3 भेल  िहँg288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँg2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँg288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँg288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँg288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर ( गँg32ंमे) ए◌े  चाँg2इृ  शँg292द सबहक ँg2इ2योग अवँg3इंि छत।  \nके दोसर अथँg3छ।ँ ँg2इ2युँg2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँg2छषत “क”क बदला एक र ँg2इ2योग अवँg3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँg2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँg28ंँg28ंव क  बदलामे ँg28ंव जे ना महँg28ंवपूणँg3इ। ( महँg28ंँg28ंवपूणँg3इ। नै) जतए  अथँg3इ। बदिल जाए ओतिह माँg2ृृ तीन  अँg2ृ2र क संयुँg2छषताँg2ृ2रक ँg2इ2योग उिचत। \nसँg29ंपित - उँg2छंचारण स ँg29ंप इ त ( सँg29ंपिँg2ृं नै- कारण सही उँg2छंचार ण आसानीसँ सँg29ंभव नै)। मुदा सवँg3छइँg2ृंम ( सवँg3छइतम नै)। \nरािँg3ष3ँg399य ( रा ँg3ष3ँg399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँg3इ। पिरवतँg3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँg3इषँg3षंव आ  दीघँg3इ।क माँg2ृृाक  ँg2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँg3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँg32ंमे  ँg2इ2योगक आवँg3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँg3इ। पिरँg3ष।ँg3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँg2ं3, सँ, पर (शँg292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँg292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँg2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँg2छषत \nटाकँg2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँg2इ2योग शँg292दक  अँg288तमे, बीचमे अनावँg3ष2यक ँg2इृपँg2ं3 नै। आ कारा ँg288त आ अँg288तमे  अ क बाद िब कारी क ँg2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँg3षंँg399ोफीक ँg2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँg2ृृ फॉँg288टक  तकनी की ँg288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँg3षंकृत ँg2इृप \nऽ अवँg39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँg3इ।नी आ उँg2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ ( उँg2छंचारणमे लोप रिहते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n51 \n \nअिछ)। मुदा  अपोँg3षंँg399ोफी सेहो अंँg39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँg2इषँg3छषच मे शँg292दमे जतए  एक र ँg2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँg2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँg3षंँg399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँg2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँg2इृपँg2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँg2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n52 \n \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शँg292 द क संग जखन कोनो िव भिँg2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँg28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँg2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँg28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n53 \n \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँg3इ3क  सूचीमे देल िवक ँg298पमेसँ लँg3छ3गुएज एडीटर  ँg32ृारा  कोन  ँg2इृप चुनल जेबा क चाही : \nबोँg298ड कएल ँg2इृप ँg39।ाँg333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/ लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n54 \n \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला ( पुँg2इृष ), वाली (ँg3षं ँg2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँg2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँg288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँg288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ( सवँg3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग / फािँg3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन / कयलिँg288ह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n55 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n56 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँg3इ3 जँg2ं3कँg3इ3 /  \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n57 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँg3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँg288ह / दयिँg288ह दिइg।ुुह / दैिँg288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ ( सवँg3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँg288ह /  गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n58 \n \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँg3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n59 \n \n१००. िनइgआु। - िनँg288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) – खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँg288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँg288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n60 \n \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n61 \n \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँg2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँg3इ8  \n१५०. चरचा  चचँg3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n62 \n \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाँg2छषयक अंितम शँg292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँg3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n63 \n \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँg2ंंिह ( पँg32ंमे ँg39।ाँg333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँg288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उँg2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँg288ह /  करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँg288ह /  करेलिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n64 \n \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँg2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँg288ह / होएतिँg288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँg3छषका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँg2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँg288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n65 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँg288टक कमीक  ँg32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँgं।इयँg2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n66 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँg288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)- आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँg3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँgं।इयँg2ं3 \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n67 \n \n२५३.कोना/ केना/ कँg288 ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँg288ह / कएलिँg288ह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँg3इ। पिरवतँg3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँg288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँg2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँg288तमे िबका रीक  ँg2इ2योग उिचत नै/ अपोँg3षंँg399ोफीक  ँg2इ2योग फाँg288टक  तकनीक ी ँg288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँg39।ह \n(िबकारी) क ँg2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिँg288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n68 \n \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँg28ंँg28ंव ,( तीन अँg2ृ2रक  मेल बदला पुनँg2इंिँg2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँg28ंव आिद। महँg28ंँg28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँg2ृंँg3इृ आिदमे  ँg2ृं संयुँg2छषतक कोनो आवँg3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक १४६)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n69 \n \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँg2ृंँg3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँg288तरँg3इृँg3ष3ँg399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पँg2ृइा ँg2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँg3ष।यवहार शँg292दक  अँg288तमे मा ँg2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४६ म अंक १५ जनवरी २०१४ (वषअॴगडभ ७ मास ७३ अंक","size_mb":0.53,"has_text":true},"Videha 147.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 147.pdf","name":"Videha 147.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:-  \nपाखलो  (कॲकणी उपईg288यास )- तुकाराम रामा शेट-  मैिथली अनुवाद- डॉ. शंभु कुमार \nिसंह \nएक \n \nआइ रिब िछऐ । हमर िनैg3उभ कनी देरीसँ खुजल। हम अपन कैgभश4मल सुलूकैgभ43 ओढ़ा देिलऐ। ओछौनपर पड़ल-पड़ल हमर \nनजिर देबालपर गेल। गोिवैgभउउद अपना संगे भगवानक दुनू फोटो लऽ गेल छल। िचैg3तभिन मािटसँ ढौरल देबालपर आब कोनो फोटो नै \nरहै। ओ एकदम सुैg3उभ बुझाइ। \nहम ओछौनेपर पड़ल-पड़ल सोचैत रही। गोिवैgभउउद नोकरी करैले पणजी शहर छल। बाबूजीक मुइला पछाित  ओ अपन \nमाएकैgभ43 अपना संगे पणजी लऽ गेल छल। हम दुनू गोटे ऐ घरमे रहैत रही। हम आ हमर भिगनी। \n    हम उठलॱ, िखड़की खोललॱ, आ केबाड़ खोलैएबला रही आिक  एतबेमे आलेसक अबाज सुनैमे आएल। \n“यौ पाखलो! अखिन धिर सुतले छी? पाखैgभशउया... यौ पाखैgभशउया...”  \nिबना िकछु बजने हम केबाड़ खोिल देलॱ। हम केबाड़ बैg3उभ केलॱ आ एकटा बासन लऽ कऽ लगीचक होटल जाइले \nओकरा पाछू-पाछू चुपचाप चिल देलॱ। \nआलेस हमर नेनपनक मीत छी। हमसभ अखनो नीक मीता छी। एैg3तभेठाम काज करै छी। ओहो ैg40ताइवर आ हमहूँ। एैg3तभे \nकैgभश4प नीमे नोकरी करै छी आ एैg3तभे रंगक ैg3शशक चलबै छी। \nहमरा गुमसुम चलैत देिख ओ बाजल-  \n“यौ जी! कोन सोचमे डुमल छी? \n“िकछुओ तँ नै? चेतना एला पछाित  हम कहलॱ। \n“िकछु केना नै? ओिहना बािज रहल छी की? कनी सोचू, जँ अहैg363क िबआह भऽ जाए तँ भिगनीकैgभ43 देखैवाली िक यो तँ भऽ जेती?”  \nऐ बातपर हँसैत हम पूिछ देिलऐ-  \n“के देत हमरा अपन बेटी?” ई बात सुिनते ओ जोर-जोरसँ हँसए लगल। ओकर हँसी रोकैले आ िकछु आर बजैले हम ओकरासँ \nपुछलॱ-  \n“ऐं यौ आलेस, अहैg363क पासपोटैg36त बिन गेल की?”  \n“हँ।” \n“तखन दुबई किहया जाए रहल छी?” हम पुछिलयिन।  \n“अिगला सैgभश0ताह , कपेल (छोट िगिरज ाघर)क ैgभ6भाथैg36तनोैgभउ4सव क पछाित ।” \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n“कपेलक ैgभ6भाथैg36तनोैgभउ4सव क बाद?” \n“हँ, बैgभ64 ओइ िदन।” \n“ओइ िदन िकअए? उैgभउ4सव  पछाित  चिल जाएब…।”  \n“नै, असलमे ओइ िदन हमर मीत जा रहल अिछ, ऐ लेल हम ओकरे संगे जाए चाहै छी।”  \n“तखन तँ अहैg363कैgभ43 हमरा कैgभश4पनीक नोकरी छोड़ए पड़त।”  \n“एहेन िभखमंगा नोकरी करबो के करए? ओहुना भारतमे रिह कऽ के नीक पाइ कमा सकैए? ओतए मजूरीओ तँ बेसी छै?” \n“तखन अहैg363क िवदेश जाएब एकदम पैg3तभा ने?” \n“हँ”, एते किह ओ अपन पैैgभउउटक बेैgभशउट आर क सए लगल। \n“िवदेश जुिन जाउ।”, हम पिछला िकछु िदनसँ आलेससँ कहैत रिहऐ।  \n“हमरा बाटमे अड़ँगा जुिन लगाउ।”, ओइ समए ओ हमरा कहलिन। हम चुपचाप बाट चलैत रहलॱ। जखिन गोिवैgभउउद गाम छोिड़ \nपणजी शहर गेल छला, तखन हमरा बड़ खराप लागल छल, मुदा आब तँ आलेस अपन गाम आ देश छोिड़ परदेस जाए रहल \nछल, आइ हमरा किैg3उभको खराप नै लािग रहल अिछ। \nहम दुनू गोटे होटल पहुँचलॱ। भीतर जाइते सभ िक यो हमरा घूिम-घूिम कऽ देखए लगल। हम मोने-मन सोचलॱ, \n“बुझाइत अिछ  जे ओकरा सबहक नजिर हमर कैल टनटन केश आ कैल रोइयैg363पर चिल गेल छै, हमर लहसुिनयैg363 आँिख, उैgभ76जर \nचाम आ गसगर देह…”  \n“पाखलो, अहैg363क बासनमे दूध  दी, आिक चाह?” होटलबला हमरासँ पुछलक। हम भिर बासन चाह लऽ लेलॱ। दूटा बड़का \nपैg363वरोटी आ एकटा कैg364कण (वलयाकार प/g3ू3वर ोटी ) लेलॱ। आलेस अपन मीतक संग दुबई जाइबला बात करैत रहल। ओकर मीत \nओतएसँ ओकरा लेल कोनो िवदेशी समान अनैले कहैत रहै। िवदेश जाइसँ संबिैgभउउ ध त बात करैबला आलेसकैgभ43 छोिड़ हम अपना घरक \nबाट लेलॱ।  \nपड़ोसक ैgभ64िैgभ70मणी मौसी हमरा घर आ एल छेली। ओ सुलूकैgभ43 उठा कऽ मुँह धोऐले कहलिथ आ ओकरा छॴटगर लाल फराक \nपिहरैलिथ। हमहूँ अपन हाथ-मुँह धो लेलॱ। दूटा िगलासमे चाह ढ़ारलॱ आ ैgभ64िैgभ70मणी मौसीकैgभ43 चाह  पीबैले पुछिलयिन, “अहैg363कैgभ43 चाह \nचाही की?” \n“नै बाउ! हम अखने घरसँ चाह पीिब कऽ आएल छी, ओहुना हम होटलक चाह नै पीबै छी।” ैgभ64िैgभ70मणी मौसीक ऐ जवाबपर हम \nचुप भऽ गेलॱ। हम सुलूकैgभ43 बजेलॱ। ओ थपड़ी पाड़ैत हमरा लग एली आ पुछए लागिल, “मामा आइ रिब िछऐक ने? आइ तँ अहैg363 \nकाजपर नै जाएब?”हम ‘हँ’ किह अपन माथ डोलौलॱ। “मौसी आइ अहैg363 हमरा अपना ओइठाम नै लऽ जाएब। आइ हम एतै \nरहब…मामाक संगे।” ओ मौसीसँ बाजिल।  \n“ठीक छै दाइ... आइ हम अहैg363कैgभ43 नै लऽ जाएब।” हम दुनू गोटा चाह पीबैते रही तावत ैgभ64िैgभ70मणी मौसी अपन डैg363रक  साड़ी \nसैgभश4हारैत घ रक बरतन-बासन धोऐले चिल गेली।  \nसुलूक बाबूजी ओकरा सैgभश4हारैले तैयार नै रहिथ। ओइ समए ओ माैgभथथ  डेढ़ बखैg36तक  छेली। नीक जकैg363 बािजयो नै होइक। \nकेवल दू चािर शैgभशभदिह बािज सकै छेली। आब तँ ओ साढ़े तीन बखैg36तक  भऽ गेल अिछ, मुदा देख बामे पैg363च -साढ़े पैg363च बखैg36तक  बुझाइ \nछेली। गोर-नार चेहरा! हम ओकरा माथपर अपन हाथ फेरलॱ। मोम-सन नरम केश आ लहसुिनयैg363 आँिख! हम ओकरा आँिखमे \nदेखलॱ, आ ओ हमरा आँिखमे देखलक। ओ अपन आँिख पैघ कऽ लेलक। ओकर लहसुिनयैg363 आँिखमे एैg3तभे संग कएकटा दृैg30भय  \nउभिर गेल। \nएहेन बुझाइ छल जेना ओ िकछु पुछए चाहै छेली! हमरा कनी आैgभथ6यैg36त भेल।   \n“अहैg363क लहसुिनयैg363 आँिखसँ हमर कोनो पुरान संबैgभउउ ध  अिछ!” हमर नजिर ओकर गुलाबी केशपर गेल। ने जािन िकएक ओकर गोर-\nनार चाम, गुलाबी केश देिख हमरा एहेन बुझाएल जेना पूरा अकास मेघसँ आैgभ74छािदत भऽ गेल हुअए, ठीक तिहना हमर मोन \nअतीतक ैg304मरणसँ भिर गेल …। ताधिर ैgभ64िैgभ70मणी मौसी घरक काज पूरा कऽ कऽ अपन घर जैपर रहिथ, िक हम सुलूकैgभ43 हुनका \nसंगे लऽ जाइले कहिलयिन।  \n“हम नै जाएब।” सुलू अपन माथ डोला कऽ जवाब देलक।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \n“नै, हमरा काजपर जाइक अिछ, अहैg363 मौसीक संग चिल जाउ। दुपहरमे हम जैgभशउदीए  आिब अहैg363कैgभ43 लऽ आएब।” एते किह हम \nसुलूकैgभ43 समझेबाक ैgभ6भयास केलॱ। \nसुलू कानए लगली, मुदा पछाित जाए कऽ ओ मौसीक संगे जाइले तैयार भऽ गेली। ैgभ64िैgभ70मणी मौसी सुलूकैgभ43 लऽ कऽ चिल \nगेली। हम केबाड़ बैg3उभ कऽ लेलॱ। हमरा िदमागमे आएल सभटा पुरान ैg304मृित एकटा गरज  आ चमकक संगे िबखिर गेल! बुझू हम \nअपना आपकैgभ43 पूणैg36त ैgभ64पेण ओक रेमे ताकऽ लगलॱ…. अपन पिहचानक खोज करए लगलॱ…। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \nदू \n \nगोिवैgभउउदक दादी ैg3भथारा कहल गेल िखैg304सा अखिन धिर पाखलोकैgभ43 ैg304मरण छेलिन। शाली आ सोनू दुनू भाए-बिहन रहिथ। \nगामक सीमानपर हुनक घर छेलिन आ अपन िकछु खेती-बारी सेहो। ओ अपनो खेती-बारी करै छल आ दोसरोक खेतमे काज \nकरैले चिल जाइ छल। एकर अितिरैgभ70त ओ गरमीमे मजूरीओक काज करै छल।  \nएकिदन शाली लकड़ी काटैले जंगल गेल छेली। कुमािर शालीक संग तीनटा आर ैg304ैgभथथी लोकिन छेली। आन िदन जकैg363 \nओ सभ लकड़ी कािट कऽ ओकर बोझ सेहो बना नेने रहिथ; तखने हुनका सभकैgभ43 सीटीक अबाज सुनबामे एल िन। ओ चाैgभ6थ गोटे \nडिर गेली। तइ िदन पाखले (पुत/g3ूंगाली िफरंगी) जंगलमे िशकार करैले अबै छला, ओ सभ एहेन सुनने छेली। िफरंगी सबहक \nमनमानी आ ैg304ैgभथथीगण पर कएल गेल अैgभउ4याचारसँ ओ सभ पिरिचत छेली। ओइ सीटीक अबाज सुिन ओकरा सबहक तँ जेना होशे-\nहवास गुम भऽ गेल। ओ सभ बहुत घबरा गेली। तावत हाथमे बंदूक नेने तीनटा पाखले ओतए पहुँच गेल। बाघकैgभ43 सोझहा आिब \nगेला पछाित  जेना लोक लंक लऽ लैत अिछ  ठीक ओिहना ओ सभ लकड़ी बोझ छोिड़ पड़ाएल। तीनू पाखले ओकरा सबहक पीछा \nकरए लगल। अपन जान बचबैले भागैवाली शाली िगरैत-पड़ैत बहुत थािक गेल छेली। आब आर बेसी गितएँ दौगब ओकरा बुताक \nबात नै रिह गेल छल। ओ पाछू तकलक, तँ देखलक जे एकटा िफरंगी अपन कैgभउउहापर बंदूक आ छातीपर एकटा तमगा लगौने \nिमिलैg3शशी वेशभूषामे ओकरे पाछू दौगल आिब रहल अिछ । ओइ पाखलोकैgभ43 देिख शाली अपन जान बच बैले अपन अंितम शिैgभ70त लगा \nकऽ दौगली। ओ सभटा ैg304ैgभथथीगणकैgभ43 पाछू छोड़ैत आर जी-जानसँ दौगए लगली। बहुत बेसी दौगबाक कारणैgभ43 आब ओ थािक कऽ \nचकनाचूर भऽ गेल छेली। जोर-जोरसँ ऊपर-िनैgभ74चैg363 करैत ओकर छाती आब फािट कऽ बाहर िनकिल जाएत, ओकरा एहने बुझाए \nलगलै। ओकर दौगबाक गित मंद हुअए लगलै आ एतबेमे ओ पाखलो ओकरा लगीच पहुँच गेल। लगीचक आन-आन ैg304ैgभथथीगणकैgभ43 \nछोिड़ ओ पाखलो शािलए िदस बढ़ल आ अंततः ओ शालीकैgभ43 अपन बैg363िहमे किस लेलक।  \nएतबेमे पाछूसँ दूटा आर पाखले ओतए पहुँच गेल। ओहो सभ शाली िदस अपन हाथ बढ़ेलक, मुदा ओ पाखलो ओइ दुनू \nपाखलेकैgभ43 पुतैg36तगाली भाषामे िकछु कहल कै। ई सुिन ओ दुनू पाछू हटल आ आगू भागैवाली ैg304ैgभथथी सबहक पीछा करए लगल।  \nपाखलोक बैg363िहमे शालीक सैg363स फूलए लगलै आ ओकर बाक् सेहो बैg3उभ भऽ गेलै। ओइ िफरंगीक देहमे शैतान आिब गेल \nछेलै!  \nशालीकैgभ43 होस आिब गेलै। अखिन धिर सैg363झ पिर गेल रहै। पूरा जंगलमे अैgभउउहार पसिर  गेल छेलै।  \nऐ अैgभउउहारकैgभ43 देिख शालीकैgभ43 बुझाइ  जे जेना फेर ओकर दम िनकिल जेतै। ओकरा देहपर कोनोटा नूआ नै रहै, मुदा ओकरा देहपर \nिकछु फाटल-िचटल नूआ रािख देल गेल रहै।  \nओकरा माथक िनैgभ74चैg363 कोनो कड़गर चीज रहै, मुदा की? से पता नै चिल सकलै। ओ जड़बत भऽ गेली। ओकर करेज \nधक-धक करै छेलै, देहक पोर-पोरमे दरद होइत रहै। ओ जेतए केतौ अपन हाथ रखै तँ ओकरा सूखल खून हाथ लगै। ओ बहुत \nडिर गेल छेली, मुदा कािन नै सकै छेली।  \nओ उिठ कऽ बैस गेली; तखने अकैg304मात् टॉचैg36तक इजोत बरलै। ओकर इजोत ओकरा समुैgभ74 चा देहपर पड़लै जइसँ ओकर \nआँिख चोिैgभउउहया गेलै। छने भिरले अपन आँिख बैg3उभ कऽ कऽ फेर खोललक तँ देखलक जे वएह पाखलो ओकरा लगीच आिब रहल \nछेलै। आन दूटा पाखलो जेतए ठाढ़ रहै ओैgभथ4ै रहल। पछाित जाए कऽ ओ दुनू ओही टॉचैg36तक इजोतमे आगू बिढ़ गेल।   \nशाली िदस आिब रहल पाखलो नैg364गटे देह छल। ओ फेर डरसँ िसहिर गेली। ओ फटलका नूआ-फैg3भ6ा लऽ कऽ अपना \nछातीकैgभ43 झँपैत ठाढ़ होइक ैgभ6भयास करए ल गली, मुदा टुटल गाछ जकैg363 धरतीपर िगर गेली। ताधिर ओ पाखलो शालीकैgभ43 झट दऽ \nअपन हाथैgभ43 पकिड़ लेलक। ओ पाखलो शालीक  देहक िनैgभ74चैg363 ओछौल गेल कपड़ा उठा लेलक। शालीक माथक िनैgभ74चैg363 राखल टोपी \nशालीक माथपर रािख ओ जोर-जोरसँ हँसए लगल। शालीक घबराहिट बिढते जा रहल छेलै। ओ डरैgभ43 थरथर कैg363पए लगली। \nओकरा बुझेलै जे एकटा बड़का अजगर खूब पैघ मुँह बौने ओकरा अपन ैg3शतास बना लेतै। ओ जोरसँ िचकरली, मुदा ओकर अबाज \nओकरा मुहसँ नै िनकिल सकल।  \nओ फेरसँ शालीकैgभ43 चुैgभश4मा-चाटी करब शुैgभ6थ  कऽ देलकै आ ओकरा अपन बैg363िहमे किस लेलकै।  \nओइ अैgभउउहार गुैgभश0 प  जंगलमे ओ अजगर सिरपहुँ ओकरा अपना काबूमे कऽ लेलकै। झार-झंखार आ पात सभसँ अजीब तरहैgभ43 \nअबाज आबए लगलै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \n•  \nसैg363झ  पिड़ ते ई बात सॱसे गाममे पसिर गेलै। सीता कहै छेली, जे केना ओ पाखलोक चंगुलसँ बँिच गेली। शाणूक घरनी \nबतबै छेली जे केना पाखलो कुमािर शालीकैgभ43 उठा कऽ भािग गेल ओ ओकर इैgभ76जित लूिट लेलक।  शालीकैgभ43 तँ पाखलो नोिच-चोिथ \nनेने हेतै, ई सभ सोिच-सोिच आन सभ लोक ओकरा ैgभ6भित अपन दया-भाव देखबैत रहै। \n“पाखलो शालीक शीलभंग कऽ देलकै।”  \nई बात सॱसे गाममे आिगक भैg364ित पसिर गेलै। ओकर भाय जे नोकरीसँ घर घुमैत रहै ओकरो ई बात बुझनामे आिब गेलै। ओ \nगोैg304सासँ लाल भऽ गेलै, संगे डिर सेहो गेलै। ओकरा हाथमे कुड़हिर रहै जेकरा ओ अपन कैgभउउहापर रािख लेलक।  \n“ऐ कुड़हिरसँ जँ हम ओइ पाखलोकैgभ43 िजैgभथ4े नै कािट देिलयिन तँ हमरो नाओं नै।”  \nओ बेर-बेर यएह शैgभशभद दोह रबैत रहै। शालीकैgभ43 ताकए जाइले ओ केतेको लोकसँ िमनती केलक मुदा िक यो ओइ अैgभउउहार जंगलमे \nजाइले िकएक तैयार होइतै? ओ एकटा लालटेम जरौलक आ असगरे चिल देलक। लोक सभ ओकरा पागल कहए लगलै। \n“पाखलो अहैg363कैgभ43 गोली मािर देत।” ई किह लोक-सभ ओकरा डरेबाक ैgभ6भयास केल कै मुदा ओ अपन िजदपर अड़ल रहल। ओ \nअसगरे चिल देलक, तखने दादी सेहो ओकरा संगे जाइले तैयार भऽ गेलै। दादी कारैg37तर (बस) क चालक रहै। शकल-सूरतमे ओ \nसोनूएँ-सन रहै। दुनू युवा जाइले तैयार भऽ गेल। दादी शालीक कानमे िकछु कहलकै। ओ दुनू पातोलेक बाटे जंगल नै जाए कऽ \nसीधे गामक पुिलस ैg304टेशन िदस चिल देल क। एहेन देिख गामक िकछु आर बूढ़ आ जुआन सभ ओकरा संग भऽ गेलै। सभ िक यो \nपुिलस-ैg304टेशन पहुँच गेल। दादी पुिलस-ैg304टेशनक कैब, (पुत/g3ूंगाली पुिलस अिधकारी )  देसाई साहेबकैgभ43 शोर पारल कै। ओ दरबैgभ76जा नै \nखोिल िखड़की खोललक आ ओतैसँ बाहरक दृैg30भय देखल क।  \n“पाखलो भीतरमे छै की?” दादी काैgभउउैg304टेब लसँ पुछलकै।  \n“नै।”   \nसाधारण भेषमे काैgभउउैg304टेबल  कहलकै। \n“तखन गेलै केतए”?  \nदादी फेर पुछलकै। \n“कामैg376क ैgभ6भधान आ हुनक दूटा संगी भोरे-भोर िशकारपर गेल छिथ, अखिन धिर नै आएल छिथ। हुनका पणजी शहर सेहो जेबक \nछिैgभउउ ह  , ऐ लेल आब ओ कािैg334ए औ ता।”  \nकाैgभउउैg304टेबल  कहलकै।  \n“सैg363चे?” \n“हँ, सैg363चे।”  \nदेवकीकृैg303ण भगवानक िकिरया। काैgभउउैg304टेबल  देसाई कहलकै। \nनै, नै ओ झूठ बािज रहल अिछ। हमरा सभकैgभ43 पुिलस ैg304टेशनक भीतर  जाए कऽ देखबाक चाही।  \n“पिहने दरबैgभ76जा खोलू, हमरा सभकैgभ43 देिख कऽ पाखलो भीतरे गुबदी मािर देने हएत।”  \nसोनू जोरसँ िचकिड़ कऽ कहलक आ अपन कुड़हिर नचबए लागल। \nजाउ! जाउ! बैg3उभ कैgभ6थ अपन ई नाटक। काैgभउउैg304टेबल  गोैg304सासँ कहल कै। \n“अखिन जँ अहैg363क बिहनक इैgभ76जित पाखलो लूिट नेने रिहतए तँ अहैg363 िक अिह ना चुप बैस रिहतॱ?”  \nसोनू गोैg304सासँ बाजल।  \n“आब अहैg363 िकछु बेसीए बाजए लगलॱ अिछ, ऐसँ बेसी जँ िकछु बाजलॱ तँ हमरा बैgभउउदूक िनकाल ए पड़त।”  \n“अहैg363 एना िकएक बािज रहल छी कॉैgभउउैg304टेबल ?”  दादी बीैgभ74 चेमे टोकलक। कारी शीशोक लकड़ी सन देहबला दादी कोयला जकैg363 \nगरम भऽ गेल। \n“अहैg363 िक कोनो बाहरी लोक छी? िफरंगीक पेटपोैg304सा, अपन आ आनक कोनो गरैन नै? एहेन-एहेनकैgभ43 तँ पाखलोएक संग भगा \nदेबाक चाही।” \n“ह◌ँ सैg363चे!”  \nएते किह सभ लोक हँ-मे-हँ िमलेलकै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \nनै, नै हमरा सभकैgभ43 अहैg363क बात पर भरोस नै अिछ। हमरा सभकैgभ43 देखए िदअ , पाखलो िनिैgभथ6ते भीतर दुबकल अिछ। एते किह सोनू \nभीतर जाइक िजद करए लगल।  \n“नै, नै एहेन बात नै छै। जँ एहेन रिह तै तँ अहैg363 सभ अखिन धिर पड़ा गेल रिहतॱ। पाखलोसँ अहैg363 सभकैgभ43 गोली खाए पिड़तए।  \nअहैg363 सभकैgभ43 जँ अखनो िवैgभथउास नै होइत अिछ  तँ भीतर आिब जाउ मुदा जैgभशउदीए बहरा जाएब। ” \nसभ िक यो पुिलस ैg304टेशनक  भीतर ढुिक गेल। ओतए तीनटा पुिलसक अितिरैgभ70त िक यो ने रहए। एक काैgभउउैg304टेबल  देसाई, \nदोसर नायक कासीम आ तेसर धोणू पुिलस।  \nसोनू आ दादी, दुनू शालीकैgभ43 तकैले पातोलेक जंगल िदस चिल देलक। सोनू शालीक नाओं लऽ लऽ कऽ िचकड़ए लागल, \nमुदा ओकरा कोनो जवाब नै भेटलै। जंगलमे भालू सभ कानैत रहए। चाैgभ6थ िदस कीड़ा-मकोड़ाक अबाज आ तैपरसँ अैgभउउहार आ \nसैg3उभाहिट पसरल रहै। दुनूगोटे राित भिर जंगलक खाक छानैत रहल मुदा ओकरा कानमे माैgभथथ ओकरे ैg3भथारा ल गौल गेल अबाजक \nैgभ6भितैgभउ7विन सुनाइत रह लै। सोनू छने भिरले बहुत िनराश भऽ गेल। गाम-घरमे केकरो देहमे भा आिब गेलासँ जे िैg304थित होइ  छै \nओिहना सोनूक देह कैg363पए लगलै। ओ अपन देहपर िनयंैgभथथण केलक आ अपन आँिख नैgभश4 ह र कऽ कऽ गोैg304सासँ बाजए ल गल-  \n“हम सॱसे जंगलमे आिग लगा देबै, आ जरा कऽ सुैg3उ6डाह  कऽ देबै। यएह जंगल पाखलोकैgभ43 शरण देने छै। सुैg3उ6डाह कऽ देबै \nएकरा, सुैg3उ6डाह कऽ देबै। ओ बुदबुदाए लगल।” \nएते कहैत ओ कैg363पए ल गल। ओ लालटेमक बितहिर उकसा देलकै। लालटेमक इजोत भभकए लगलै। ओइ बितहिरसँ \nओ सॱसे जंगलकैgभ43 जरेबाक तैयारी करए लगल, मुदा दादी ओकरा रोिक लेलकै।  \n“अहैg363 ई कोन पगलपन कऽ रहल छी?” \n“ई पगलपन नै छै दादी। ऐ जंगलमे आिग लगा कऽ हम ओइ पाखलोकैgभ43 सुैg3उ6डाह कऽ देबै।”  \nसोनू अपन दैg363त आ ठोर पीसैत बाजल। \n“नै, नै, एना ओ तँ नै मिर सकत, हँ जंगल अव ैg304से जिर कऽ सुैg3उ6डाह भऽ जेतै। एते किह दादी ओकरा रोकैक ैgभ6भयास केलकै। \nऐ बातकैgभ43 लऽ कऽ दुनूमे िघैgभ74चातानी भऽ गेलै, आ ऐ बीच सोनूक हाथसँ लालटेम िगर गेलै आ बुता गेलै। चाैgभ6थ  िदस गुैgभश0 प  अैgभउउहार \nभऽ गेलै। \nबहुत राित भीजलापर ओ दुनू गाम घूमल। \nअखिन मुगैg36थ पिहले-पिहल बैg363ग देने हेतै। खाैgभश4हसँ ओंगिठ कऽ बैसल सोनूकैgभ43 िनैg3उभ आबए लगलै, तखने दरबैgभ76 जापर खट-\nखटक अबाज भेलै। सोनू उिठ कऽ केबाड़ लग गेल। ओकरा केबाड़ लग पहुँचैसँ पिहने केबाड़ धकेिल कऽ तीनटा पाखले भीतर \nआिब गेलै। सोनू ओइ केबाड़ लग खाैgभश4हे जकैg363 ठाढ़  रहल! घरमे बरैत लालटेमक इजोतमे ओ पुिलस ैgभ6भधान कामैg376 रेयसकैgभ43 िचैgभउउह \nगलै। गोर-गहुमा चाम आ तैपर गुलाबी मॲछ। पुिलस ैgभ6भधान अपन कैgभउउहासँ शालीकैgभ43 िनैgभ74चैg363 उतािर देलकै। ओ शालीकैgभ43 कहुना \nबैसेबाक ैgभ6भयास केलक मुदा असफल रहल , हािर कऽ ओ अपन अंगा खोिल ओछा देलकै आ ओइपर शालीकैgभ43 सुता कऽ तीनू पाखले \nघूिम गेल। ओकरा सबहक जूैgभथ4ाक अबाज शनैः-शनैः कम भेल जा रहल छल। \nशाली धरतीएपर घोलटल छेली। ओकर आँिख खुजले रहै। सोनूकैgभ43 तँ बुझू जे िक यो ओकरा पएरमे कैg363टी ठोिक  देलकै, \nओ भावशूैgभउउय  ठाढ़ भऽ सभ िकछु देखैत रहल। ओकर नजिर कोनमे राखल कुड़हिरपर गेलै। लालटेमक इजोतमे ओइ कुड़हिरक \nचमकैत धार सोनूक असहायतापर हँसैत रहै। ओ चमक सोनूक करेजकैgभ43 चाल िन केने जा रहल छल। \nसोनू जखिन शाली लग आएल, तँ शाली नहुँ-नहुँ अपन आँिख खोललक। दुनूक बाक्◌े हरा भऽ गेल रहै। सोनू शालीकैgभ43 \nशोर पारलकै तँ ओ ‘आिह-आिह’ किह कऽ जवाब देलकै। सोनू ओकरा पािन पीबैले देलकै। एतबेमे सोनूक अंदरक भाव बाहर \nिनकिल गेलै। \n•  \n \nशालीक शीलभंग कएला पछाित  पाखलो ओकरा सोनूक ओइठाम छोिड़ देने छेलै ऐ लेल गामक लोक सभ सोनूकैgभ43 समाज सँ \nबािड़ देने छेलै। शालीकैgभ43 गभैg36त छिैgभउउ ह   ई बात सॱसे गाममे पसिर गेलै। सॱसे गाममे ने तँ िक यो सोनूसँ बात करै आ ने िक यो ओकरा \nकाजपर बजबै। सोनूक रोजी बैg3उभ भऽ गेलै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \nओइ घटनाक दोसरे िदन शाली आैgभउ4महैgभउ4या करैक ैgभ6भयास केने छेली, मुदा सोनूकैgभ43 बीैgभ74 चेमे घर आिब जाइक कारणैgभ43 ओकर \nिजनगी बँिच गेलै। गभैg36तवती होइक लाजक कारणैgभ43 ओ कएक बेर घरसँ भािग गेल छेली मुदा सभ बेर सोनू ओकरा घुमा लइत। \nIllustration -01 \n \nओकर घर गामक सीमानपर रहै। ऐ लेल गामक आन लोकसँ ओकरा िवशेष संपकैg36त नै रहै। तेकरा बादो गामक मौगी \nसभ शालीकैgभ43 देिख ओकरा नाओंपर थूक फेकै। ओकरापर फैgभशभती कसैत रहै। शाली वेचारी सभ िकछु सहन केने जा रहल छेली। \n“चाहे जे िकछु भऽ जाए मुदा अपन जान नै देब शाली!” सोनू ओकरा कहलकै। ओ ईहो कहलकै- “बीया चाहे कथुक हुअए वा \nकेहनो हुअए जँ एकबेर ओ मािटमे पिड़ जाइ छै तँ ओकर पालन-पोषण मािट कैgभ43 करैए पड़ै छै। मािट बंजर नै होइक चाही।” \nसोनूकैgभ43 काज भेटब मोसिकल भऽ गेलै, आ ओ दुनू ैgभ6भायः उपासे रहए लगल। ऊपरसँ लोक सबहक ऊँच-नीच सुनैत-\nसुनैत ओ आिजज भऽ गेल छल। ओ बहुत परेशान रहए लगल। “जँ आर िकछु िदन गाममे रहलॱ तँ भूखसँ मिर जाएब आ \nलोकक ऊँच-नीच तँ सुनिह पड़त।”, अिह ना सोिच कऽ ओ एकिदन गाम छोिड़ कऽ शेल पैg370 चिल गेल। शाली घरमे असगरे रिह \nगेली। सोनू किहयो-काल गाम आबै आ शालीकैgभ43 अैg3उभ -पािन दऽ कऽ आपस चिल जाइ।  \nभोरका पहर रहै। शाली केबाड़सँ झलकैत सरंग िदस िनहारै छेली। तखने ओ चौकैठसँ भीतर अबैत कामैg376 ैgभ6भधानकैgभ43 \nदेखलकै। ओकर तँ करेजा धक् दऽ रिह गेलै। अपन कनहा आ छातीपर तमगा लगौने कामैg376 ैgभ6भधान अपना हाथक बंदूक धरतीपर \nरखैत ओैgभथ4ै बैस गेल। शाली तँ डरक मारल कैg363प ए लगली। कामैg376 ैgभ6भधान  ओकरा िकछु कहए चाहै छल मुदा बािज नै सकल। \nओकरा कॲकणी नै अबै छेलै साइत ऐ लेल ओ चुप रिह गेल। पछाित जाए कऽ ओ जे िकछु पुतैg36तगाली भाषामे कहल कै तेकरा \nशाली नै बूिझ सकली। ओ शालीकैgभ43 अपना लगेमे बैसैक इशारा केलकै। आ फेर िकछु िखैg3उभ भऽ कऽ चुप रिह गेल। भऽ सकै छै \nजे ओकरा पैgभथ6ाताप भेल होइ, “एहेन शालीकैgभ43 लगलै।” ओ उठल, अपन बंदूक अपना कनहापर रखलक आ चिल देलक। ओकरा \nजूताक अबाज शालीक करेजक धुकधुकीक पाछैg363 गुैgभश4म भऽ गेलै।  \nशाली अपना घरमे पाखलोकैgभ43 सहारा देने छै, िक यो ई बात सॱसे गाममे िछिड़या देलकै। ई खबिर सॱसे गाममे लुैgभथ4ी जकैg363 \nपसिर गेलै। सोनूकैgभ43 ई खबिर जखिन शेलपैg370मे भेटलै तँ ओ अपन हाथसँ कान दािब लेलक। आब ओ कोन मुँहे गाम जाएत? एहेन \nसोिच ओ अपन कान ऐंठ लेलक।  \nकामैg376 रेयश पुिलस ैg304टेशनक सभ पाखलोक ैgभ6भधान छल। ओकरा िलैg304बनसँ भारत एनाइ  छह-सात बखैg36तक  लगधक भऽ \nगेल रहै आ ऐ गामक पुिलस-ैg304टेशनमे ओकर दोसर बरख रहै। ओकर डील-डॉल- लाल, गोर, गुलाबी केश आ मोछबला रहै। \nबाघ-सन ओकर दुनू आँिखसँ लोककैgभ43 डर भऽ जाइ। ओ जिहयासँ ऐ गाममे आएल तिहएसँ ऐ गामक लोकपर अपन हुकुम चलबए \nलागल छल। दू मास धिर ओ लोक सभकैgभ43 खूब डरौलक-धमकौलक-सतौलक आ पीटलक। आब ओ लोककैgभ43 सताएब तँ बैg3उभ कऽ \nदेने छल मुदा गामक लोककैgभ43 ओकरासँ बहुत  डर लगै।  \nदोसरे िद न सैg363झमे जखिन शाली अपन घरक दीप लेसै छेली, तखने दरबैgभ76 जापर जूताक अबाज सुनलक। कामैg376 ैgभ6भधान \nसीधे घरमे घूिस गेल, आ बैgभउउदूक कनहापरसँ िनैgभ74चैg363 रािख बैस गेल। डरसँ शालीक हाथसँ दीप छूिट गेलै आ चाैgभ6थ िदस अैgभउउहार  \nभऽ गेलै। ैgभ6भधान अपना जेबीसँ सलाइ िनकािल दीप लेसलक आ हँसए लगल। ओकर हँसीक अबाजसँ पूरा घर गूँजायमान भऽ \nगेलै। ओ शालीकैgभ43 अपना लग  बैसा लेलक आ ओकर गाल, ठोर आर ठुैg3उ6डीकैgभ43 सहलाबए लगलै। ओ ैg304वयं हँिस रहल छल आ  \nशािलओकैgभ43 हँसेबाक ैgभ6भयास कऽ रहल छल। मुदा शाली डरसँ कैg363िप रहल छेली। जइ समए पाखलो शालीकैgभ43 अपना बैg363िहमे घीचै \nछल ठीक ओइ समए ओकर नजिर ओकरा नोरपर गेलै। ओ ओकर गरम नोरकैgभ43 पोछलक आ ओकरा समझबै-बुझबैले पीठपर थपकी \nमारए लगल । बादमे ओ शालीक ठुैg3उ6डीकैgभ43 उठबैत ओकरा अपना िदस देखैले इशारा करए लगल। मुदा शाली ओकरा िदस नै देिख \nसकली। ओ अपन दुनू हाथैgभ43 अपन  आँिख झैg363िप , कैg363पैत -कैg363पैत ओतएसँ जाइक उपैg3उश म करए लगली। एतबेमे पाखलो ओकरा अपन \nदुनू हाथैgभ43 अपना बैg363िहमे किस लेलकै।  \nदोसर िदनसँ भोरे-भोर गामक लोक सभ कामैg376कैgभ43 शालीक घरसँ िनकलैत देखल कै। ओकरा देखते लोक सभ शालीक \nनाओंपर थूक फेकए लागल आ ओकरा संबैgभउउ धमे िभैg3उभ -िभैg3उभ  ैgभ6भकारक बात सभ क रए लगल। \n“हे-बे देिखऔक! शालीक भड़ुआ।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \n“ओ पाखलोकैgभ43 अपना घरमे रािख धंधा शुैgभ6थ  कऽ देने छै वा अपन नव दुिनयैg363 बसा नेने अिछ ?” \n“दुिनयैg363 केहेन यौ? धंधा किहऔ, धंधा।” \n“छी! छी! ओ लाज-शरम पीिब गेल अिछ।” \n“औजी! लाज-शरम रहतै केतएसँ! ओ तँ अपन जाितओ-धरम ैg4त0ैg4त6 कऽ नेने अिछ।” \n•   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \nतीन \n \nगामबलाक नजिरमे हम पाख लोएक ैgभ6थपमे ऐ धरतीपर जनम लेलॱ। ठीक ओइ साल पुतैg36तगाली सरकार गामसँ पुिलस -ैg304टेशन \nहटा लेलकै। हमर बाप ओइ समए गाम छोिड़ पणजी शहर चिल गेला। हुनकर ैgभ6थप किहयो हमरा आँिखक सोझहा नै आिब \nसकल। नेनपनमे हम हुनका किहयो देखने रिहयिन की नै? सेहो हमरा ैg304मरण नै अिछ।  \nहमर माए शाली, वाैg304तवमे एकटा देवीक ैgभ6थपमे ऐ संसारमे आएल छेली। हुनकर वणैg36त तँ ैg30भयाम छेलिन मुदा सुैg3उभिर छेली। \nएकदम सोटल देह। ओ ैgभ6भायः लाल आिक  हिरअर रंगक साड़ी पिहरै छेली आ माथपर िसनूरक टीका लगबै छेली। ऐ पिरधानमे ओ \nएकदम सुैg3उभिर लगै छेली। एकदम सैg364तेरी माए -सन। हमर जनम एकादशी िदन भेल छल, ऐ लेल माए हमर नाओं ‘िवैg3भउ ल राखने \nछेली। ओइ एकादशीक िदन सैg364तेरी माएक मंिदरमे ैgभउ4योहार भऽ रहल छेलै। ऐ धरतीक पाथरसँ बना◌ैल गेल ैgभथ7ी िवैg3भउल क कारी \nैgभ6भितमा ओइ िदन ओइ मंिदरमे ैg304थािपत कएल  गेल रहै। ई बात हमर माए बतौने छेली। ओ अपन मधुर अबाजसँ हमरा ‘िवठू’ किह \nबजबै छेली।  \nकामैg376 ैgभ6भधानकैgभ43 पणजी शहर चिल गेला पछाित  हमर माएक हालित आब सिरपहुँ बहुत खराप हुअ लागल छल। सॱसे गाम \nओकरा मंिदरक दासीक सदृश देखैत रहै जखिन िक ओ एकटा पितवैg36भता नारी छेली। गामिहमे एकटा ैg40शाैg33भणक घरमे नौरीक काज \nकऽ कऽ ओइ सँ ैgभ6भाैgभश0त मजूरीसँ ओ हमर पालन-पोषण केने छेली। \nदादी अपन बेटा गोिवैgभउउदक संग हम रो ैg304कूल भेजए लागल। ओइ िदनसँ हम आ गोिवैgभउउद दुनू गोटे खास मीत बिन गेलॱ। \nिवैg3भ4ालयक  ैgभ6भवेश -पंजीमे िशैgभथभक हमर नाओं पाखलो िलख देलिन। अही नाओंसँ हम ओइ िवैg3भ4ालयमे मराठी माैgभउ7यमसँ चािरम कैgभथभा \nधिर पढ़ाइ केलॱ। हाजरी दैत काल हमर ऐ नाओंपर हमरा कैgभथभाक आन -आन छाैgभथथ लोकिन हमर खूब मजाक उ ड़बए जे हमरा बहुत \nखराप लगै छल। ैgभ6भवेश -पंजीमे हमर नाओं पाखलो िलख देल गेल रहए ईहो लेल हमरा बहुत खराप लगै छल।  \nगोिवैgभउउद हमरासँ एक कैgभथभा आगू छल तेकर पैgभथ6ातो हमरा ओकरासँ दोसती भऽ गेल छल। हम ओकरा संगे माल-जाल लऽ \nकऽ जंगल धिर जाइत रही। जंगल जाइत काल हमरा कैg363ट -कुशक कोनो डर नै होइ छल। ओतए हम सभ कणेरा-काैgभउ3णैg364, चारैg364-\nचुैg3उभैg364 (जंगली फल) खाइ छेलॱ। ‘घूस-गे बाये घूस’ (गोवा क /gभचभे/gभचचमे  खेलल जाइबला एकटा खेलमे /gभूभयु/gभृझत श/gभ9भद जइमे एहेन मा/gभठठयता \nछै जे ई श/gभ9भद बाजलासँ क ोनो खास लोक क देहमे कोनो  आ/gभठथम ाक /gभूभवेश  भऽ जेतै।) शैgभशभद बािज कऽ एक दोसरापर भा आबए धिर \nकोयैgभउ3या-बाल, गैg3उ6ैg3उ6यैg364नी\n (गोवा /gभचभे/gभचचमे नेना सबहक /g3भचा रा खेलल जाइबला एकटा खेल।) आिद खेलै छेलॱ। आन-आन चरबाह सबहक \nसंग हमहूँ चरबाह बिन गेल छेलॱ।  \nगोवाकैgभ43 ैg304वतंैgभथथ होइसँ पिह नेक बात छी। तखन हमर उमेर नअ-दस बखैg36तक  रहल होएत। गामक बैg3उभ पड़ल पुिलस -ैg304टेशन \nएकबेर फेर चालू भऽ गेल रहै। ओतए तेशेर नाओंक एकटा नव पुिलस ैgभ6भधानक िनयुिैgभ70त भेल छेलै। ओ किहयो काल सएह \nपणजीसँ गामक पुिलस ैg304टेशन अबैत-जाइ छल। ओ अपना लेल ओतए एकटा धौरबी रािख नेने छल। ओकरा ओ अपना संगे \nघोड़ा-गाड़ीपर घुमबैत रहै छल। \nगामक बगलबला जमीनक लेल दैgभथ4ा जैgभशउमी आ सदा ैg40शाैg33भणक बीच बहुत िदनसँ िववाद  छेलै। ओकरा सबहक बीच \nमोकदमा चिल रहल छेलै। दू-तीन साल बीित  गेला पछाइतो अखिन धिर केकरो पैgभथभमे फैसला नै भेल छेलै। सदाकैgभ43 एकटा युिैgभ70त \nसुझलै। एकबेर ओ नव पुिलस ैgभ6भधान  ( तेशेर)कैgभ43 अपना घर बजा कऽ खूब मासु-दाैgभ6थ खुऔलक -िपऔलक। ओइ िदन ओकर नजिर \nओकरा ैg304ैgभथथीपर गेलै। ओइ ैgभथभण ओ ओकरा ैgभ6भित आसैgभ70त भऽ गेल आ ओ जइ कैgभथभमे रहिथ तइ िदस देखते रिह गेला। सदा \nैgभ6भधानसँ िवनती केलक जे ओ  मोकदमा ओकरे पैgभथभमे करा दइ। कनीकाल चुप रहला पछाित  ैgभ6भधान ओकरा हँ किह देलकै। शतैg36तक \nैgभ6थपमे ओ सदासँ ओकर ैg304ैgभथथी मैg363िग लेल कै। सदाकैgभ43 जैgभशउमीक  जमीनक संगे-संग गामक सभसँ पैघ जमीन केगदी भाट (/gभचभे/gभचच िव शेषक \nनाओं) भेटैबला रहै। \nचािरए-पैg363च  िदन पछाित  पुतैg36तगालीक िवरोधमे काज करैक अिभयोगमे दैgभथ4ा जैgभशउमीकैgभ43 भीतर कऽ देल गेलै। तेकर बाद ओकर \nकी भेलै तइ संबैgभउउ ध मे केकरो कोनो पता नै चिल सकल। िकयो कहै जे दैgभथ4ा फेरार भऽ गेलै तँ िकयो कहै जे ैgभ6भधान ओकरा मािर  \nदेलकै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \nओइ िदन पछाित सँ सदाक घर लग सभ िदन एकटा गाड़ी लागए लगलै। सदाक ैg304ैgभथथी सभ सैg363झ नव -नव साड़ी पिहरए, \nनीक जकैg363 अपन केश -िवैgभउउयास करए, काजर, टुकली, पौडर आ िद लगा अपन ैgभथ7ृंगार करए आ तेशेर क गाड़ीमे बैस जाए। तेशेरक \nगाड़ी सदाक बंगलापर धूरा उड़बैत फुरैg36त भऽ जाइ।  \nदोसर भोर ओ गाड़ी हुनका एतए पहुँचा दइ। ओ गाड़ीक पिछला सीटपर लेटल रहै छेली। हुनकर केश आ चोटी सभ \nउजरल-उभरल रहै, आँिखक काजर नाक आ गालपर लेभराएल रहै छेलै।  \nमोकदमाक फैसला सदा जमॴदारक पैgभथभमे भऽ गेल छेलै ऐ लेल ओ सैgभउ4यनारायण भगवानक पूजा करैले सोचलक। पूजामे \nअबैले ओ भिर गामक लोककैgभ43 हकार देल कै। सदा ओ ओकर ैg304ैgभथथी पूजापर बैस चुकल छेली। तखने ैgभ6भधान तेशेर अपन गाड़ी लऽ \nकऽ ओतए आिब गेल। ओ पूजापर बैसिल सदाक ैg304ैgभथथीकैgभ43 उठा लेलक। पूजामे आएल सभ लोककैgभ43 ऐ घटनासँ बैg3उ6ड आैgभथ6यैg36त भेलै। \nकेगदी चास-बासक कागत-पैgभथ4र सदाकैgभ43 थैgभश4हबैत ओ ओकरा ैg304ैgभथथीकैgभ43 लऽ कऽ आगू बढ़ल, तखने सदाक छोट भाए ओकरा रोकैक \nैgभ6भयास केल कै। तेशेर ओकरापर बैgभउउदूकसँ िनसान सािध लेल कै आ आब गोली दागैए बला रहै की सदा ओकरा रोिक देलकै। तेशेर \nअपन बैgभउउदूक िनैgभ74चैg363 कऽ लेलक। तेकरा पैgभथ6ात् ओ जनूकैgभ43 एक  िदस धकलैत ओकरा ैg304ैgभथथीक हाथ पकिड़ आगू बिढ़  गेल। ऐपर \nसदा अपना ैg304ैgभथथीसँ कहलकै-  \n“ओकरा संग एना जाए कऽ अहैg363 हमर नाक क टाएब की?” \nई सुिन सदाक ैg304ैgभथथी अपन मुँह चमकबैत बजली- \n“अहैg363कैgभ43 नाको अिछ की? जँ अहैg363कैgभ43 नाके चाही तँ हे ई  िलअ...”  \nएते किह ओ अपन नाकक निथया िनकािल सदाक पएर लग धरतीपर फेिक देलकै आ ैgभ6भधान तेशेरक संग चिल देलक। \nतेसरे िदन ैgभ6भधान ओकरा लऽ कऽ पुतैg36तगाल चिल गेल।  \nैgभ6भधान  तेशेरकैgभ43 पुतैg36तगाल जाइसँ ठीक एकिदन पिह नेक गप छी। राितक लगभग दू वा तीन बजैत हेतै। िकयो हमरा घरक \nकेबाड़ खोिल घर घूिस गेल। हमर माए कम कएल लालटेमक इजोतकैgभ43 कनी तेज केलक। देखलॱ तँ एकटा अनभुआर लोक! ओ \nबाजल-  \n“बिहन हमरा केतौ नुका िदअ, हमरा पाछू िफरंगी पुिलस लागल अिछ। एकबेर जँ हम ओइ पुिलस ैgभ6भधान तेशेर क हाथ आिब गेलॱ \nतँ ओ हमर जान लऽ लेत। हम जीिवत नै बँिच सकब।”  \nएतबेमे दूरसँ अबैत जूताक ैgभउ7विनसँ बुझाइ जे िक यो आिब रहल छै। हमर माए ओकरा ओढ़बैले अपन साड़ी देलकै आ ओ साड़ी \nओढ़ा कऽ ओकरा हमरे लग सुता देलकै। िकछुए छनक पैgभथ6ात् घरमे इजोत देिख ैgभ6भधान  तेशेर हमरा घरमे घुिस गेल। हमर माए \nबहुत डिर गेली। तेशेर सॱसे घरक तलाशी लऽ लेलकै आ ओतए के सूतल छै? ओकरा संबैgभउउ ध मे पुछए लागल-हमर माए डरैत-\nडरैत बजली- \n“ओ हमर ब-ब-बिहन िथकीह... साहेब।” \nएते सुिन ओ लोकिन चिल गेल।  \nओइ राित ओ अनभुआर लोक हमरे ओइठाम ठहरल आ भोर होइते ओ चिल गेल। ओ अपन नाओं रामनाथ कहने छल \nआ ओ गोवाक ैg304वतंैgभथथता संैg3शताममे भाग नेने छल। ओ आ ओकर दूटा संगी, गामक पुिलस-ैg304टेशनकैgभ43 उड़ बैले आएल छल। ओकरा \nसंगीकैgभ43 तँ िफरंगी पकिड़ नेने छेलै मुदा एकरा पकड़ैले ओ सभ एकर पछोर कऽ रहल छेलै। ओ डाइनामाइट लगा कऽ पुिलस-\nैg304टेशन उड़ा देल कै। भोर होइते ई खबिर गाम आ आस-पासक इलाकामे पसिर गेलै।  \nई तइ िदनक गप छी जखिन गोवाकैgभ43 मुिैgभ70त भेटल छेलै। ओइ िदन दूटा बड़का धमाका सूनल गेल छेलै। ई धमाका \nबमक छेलै, ई बात लोककैgभ43 पछाित  पता लगलै। उजगैg363व आ बाणैg304तारी गामक दुनू पुल उड़ा देल गेल रहै। भारतीय सेनाकैgभ43 गोवामे \nैgभ6भवेश करैसँ रोकैले ओ पुतैg36तगाली िमिलैg3शशी ैg3भथारा तोड़ल गेल छेलै। ओ के आ िकएक तोड़ने छल, पिहने ऐ बातक पता केकरो नै \nचिल सकलै। दुपहरमे गामक आसमानमे एकटा हवाइजहाज उड़ैत रहै। ओइ हवाइजहाजसँ परचा सभ िगरा◌ैल जा रहल छेलै जे \nहवामे उिड़ याइ छल। ओइ परचा सभकैgभ43 लुटैले हम सभ बैgभ74चा लोकिन  बहुत दूर धिर दौगलॱ। हमरो एकटा परचा भेटल, जेकरा \nलऽ कऽ हम दादीक ओतए पहुँचलॱ। परचा पुतैg36तगालीमे िलखल रहै जेकरा दादी हमरा सभकैgभ43 अपन भाषामे सुनबैत रहिथ -  \n“ई इंिडयन मलेटरीक पैgभथथक छै। ओ कहने छिथ- अहैg363 सभ डरब नै, अहैg363 सबहक िजनगीकैgभ43 कोनो खतरा नै अिछ। अहैg363 सभ \nपुतैg36तगाली राजसँ मुैgभ70त  भऽ गेल छी।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \nओइ िदन हमरा िवैg3भ4ालयमे छुैg3भ6ी छल। कैg364दोले गाममे उैgभउ4सवक माहौल रहै। िकछु लोक लौह अयैg304कक बाजैg36त (मालबाहक \nजहाज) सँ पणजी गेल छल। गोवाकैgभ43 मुिैgभ70त भेटलाक िकछुए िदन बाद गोिवैgभउउदक दादी हमरा घर आएल छ ला। “भारत सरकार \nबहुत रास पाखलेकैgभ43 पकिड़ ओकरा जहाजमे बैसा पुतैg36तगाल भेज देने अिछ। ”  \nहमरा माएकैgभ43 ई खबिर वएह देलिन। बुझाएल जे ऐ खबिरसँ ओ िकछु हतैgभ6भभ भेली, मुदा ओ चुप आ गुमसुम रहली। हमर बाबूजी \nकामैg376 चीफ , जे पणजी शहरमे छला, हुनको ओइ जहाजसँ भेज देल गेल छेलिन, ऐ लेल माएकैgभ43 दुःख भेलिन की? से हम बूिझ नै \nसकलॱ। मुदा बादमे हुनका आँिखमे नोर आिब गेल छेलिन। \n•  \nहम बारह-तेरह बखैg36तक  रहल हएब, तखने हमर माए मिर गेली।  \nबरखाक मौिस म रहै। केतेको िदनसँ िदन-राित लगातार बरखा भऽ रहल छेलै। नदीक बािढ़क पािन गाम धिर पहुँच गेल \nरहै। गामक केलबाय मंिदरक चाैgभ6थ िदस बािढ़क पािन आिब गेल रहै। ओइ बािढ़मे पैg363चटा गर खिस  पड़ल छेलै। माल-जाल आ \nगोहाल सभ बािढ़मे भािस गेल रहै।  \nहमर घर सीमानक बाहर पहाड़ीक कोनमे कनी ऊँचगर ैg304थान पर छल। अखिन धिर बािढ़सँ घरकैgभ43 कोनो छित नै भेल \nछेलै मुदा लगातार होइत बरखा आ हवाक कारणैgभ43 हमरो घर ओइ िदन खिस  पड़ल । घरक एकटा चार करैg36त-करैg36तक अबाजक संग \nटूिट कऽ खिस  पड़ल। हम जखिन सूतल रही तखने ओ हमरापर िगरल। हम आ हमर माए दुनू गोटे मिर जैतॱ। हमर माए हमरा \nबचबैले दौग कऽ एली जेकरा कारणैgभ43 हुनका माथमे बहुत चोट लािग गेलिन। पिहने तँ हुनका माथ पर कोरो टूिट कऽ िगरल आ \nपछाित जाए कऽ पूरा चारे हुनका माथपर खिस  पड़लिन। ओ बेहोश भऽ गेली। हम हुनका मुँहपर पािनक छीैg3भ6ा देिलयिन तखन \nहुनका चेत एलिन। हम बँिच गेलॱ आ हमरा चोट नै लागल, ई जािन ओ बहुत खुश भेली। बादमे हमरा अपन कोरामे लऽ कऽ \nखूब कानए लगली। जखिन ओ हमरा कोरा नेने छेली तखने हमरा हाथमे हुनक चोटसँ िनकलल खून लागल। देखलॱ तँ हुनका \nमाथमे चोट लागल छेलिन। हुनक माथ काच जकैg363 फूिट गेल रहिन। हम जोरसँ िच िच येलॱ, मुदा माए हमरा चुप रहबाक इशारा \nकेलिथ। हमर िच िच याएब सुिन ऐ बरखाक राितमे िक यो आबय बला नै छल। हुनकर कहनानुसार हम हुनका लजैनीक पात पीिस \nकऽ हुनका माथपर लगा देिलयिन। िकछु काल पछाित  हुनका माथसँ खून बहब बैg3उभ भऽ गेलिन।  \nघरक बँचलाहा िहैg304साकैgभ43 हम सॲगर लगेलॱ। हवा बिह ते रहै आ ैgभ64िक -ैgभ64िक कऽ बरखा सेहो भऽ रहल छेलै। संगे हवा \nघरक बँचलाहा िहैg304साकैgभ43 नोचने जा रहल छल। छैgभश0पड़क बीच दने पािन आिब रहल छेलै। घरमे किैg3उभको सूखल जगह नै छेलै।  \nमाएकैgभ43 बहुत चोट लागल छेलिन तँए ओ दरदसँ अरैg36थहै छेली आ बीच-बीचमे अपन टैg363ग िहला रहल छेली। दीप जरा हम \nहुनका िसरमा लग बैस गेलॱ। दीप हवाक कारणैgभ43 बीच -बीचमे बुता जाइ छेलै जेकरा हम फेरसँ जरबैत रही। अैgभउउहर आ बरखा औरो \nतेज भऽ गेल रहै। हम पािन गरम कऽ कऽ माएकैgभ43 िपऔिलयिन । चोटक दरदक कारणैgभ43 ओ भिर राित कुहरैत रह ली। राित \nभीजलापर हुनका बोखार आिब गेलिन आ से बिढ़ते गेल। “भोर होइते हम डाकदरकैgभ43 बजा अनबिन ।”  \nहम सोचलॱ। मुदा राित किट ते ने रहए।  \nदोसर िदन, भोरे-भोर गोिवैgभउउदक दादी डागदरकैgभ43 बजा अनलिन। डागदर हुनका सुइया-दबाइ देलिथ, मुदा कोनो लाभ नै \nभेल।  \nओ बीच-बीचमे आँिख खोलै छेली। हुनक सॱसे देह उैgभ76जर भऽ गेल रहिन आ आँिख भीतर िदस घीचल जा रहल छल। हुनक \nहाथ-पएर कैg363िप रहल छेलिन। ओ हमरा अपना लग बैसैक इशारा केलिन। ओ हमरा िकछु कहए चाहै छेली से तँ हम बूिझ गेलॱ \nमुदा ओ िकछु बािज नै सकली।  \nओइ िदन हुनक बोखार बहुत बिढ़ गेल रहिन। हुनक आँिख बैg3उभ हुअ लागल रहए। बोखारसँ ओ कैg363िप रहल छेली। \nबादमे हुनका गरसँ घरैg36त-घरैg36तक अबाज भेल ओ ओइ अबाजक संगे, जेतए सुतल छेली तेतए  िकछुए पलमे सभ िकछु शैg364त भऽ \nगेल। ओ हमरा छोिड़ कऽ चिल गेली! हमरा अनाथ कऽ कऽ चिल गेली!  \nदादी असगरे आिब कऽ अंितम संैg304कारक तैयारी करए लग ला। शेलपैg370मे रहै बला मामा धिरकैgभ43 खबिर द इबला हमरा िक यो \nने भेटल। बरखा बहुत जोर-जोरसँ भऽ रहल छेलै। गाममे आएल बािढ़क पािन अखिन धिर सटकल नै छेलै। \n ैg30भमशान घाट पर दादी असगरे िचतापर लकड़ी राखैत जा रहल छला आ हम हुनक संग दऽ रहल छिलऐ। हमर माएक \nअंितम याैgभथथामे दादीक अलाबे आन िक यो ने आएल रहए। अनहार-मुनहार भऽ गेलापर िचता बिन कऽ तैयार भेलै। हम माएक  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \nलहाशकैgभ43 िचतापर चढ़ा कऽ अपना हाथैgभ43 आिग देिलऐ। मुदा िचतामे आिगए ने लगै। एक तँ तीतले लकड़ी आ तैपरसँ बरखा \nबिर सैत । दादी बहुत ैgभ6भयास केलिन , मुदा ब रखा आ तेज हवाक कारणैgभ43 िचताकैgभ43 धाहो धिर ने लािग सकलै। अधरितया भऽ गेल रहै \nआ हम दुनू गोटा अखिन धिर ैg30भमशान घाटमे छेलॱ। िचताकैgभ43 आिग लगेबाक ैgभ6भयासमे दादी थािक चुकल छ ला। जखिन कोनो उपाए \nनै चललिन तँ चुपचाप काम करै बला दादी िकछु कालक ले ठाढ रहला आ बजला-  \n“बाउ! अहैg363क हाथे अहैg363क माएक िचताकैgभ43 आिग नै लािग रहल अिछ? आब की उपाए?” \n“आब कोनो तरहैgभ43 ऐ लहाशकैgभ43 मािटमे गारए पड़त !” एते किह ओ कोदािरसँ मािट खोदब शुैgभ6थ  कऽ देलिन। \nहुनकर बात सुिन हम सोचए लगलॱ- “हँ, हम ठहरलॱ भागहीन पाखलो! पाखलेक वंशज छी, ऐ लेल हमरा हाथैgभ43 माएक \nिचताकैgभ43 आिग  नै लािग रहल अिछ। हमरा पाखलो नै होइक चाही। हमर ई पाखलेपन हमरा मोनकैgभ43 चोट पहुँचा रहल छल।  आइ ऐ \nपाखलेपनक एहसास हमरासँ सहन नै भऽ रहल छल।” \nएक आदमीक नमती बरबिर एकटा खदहा खुनल गेल। \n“मािट दइसँ पिहने अपन माएकैgभ43 ैgभ6भणाम किर यनु।” \nदादीक एते कहला पछाित  हम होशमे एलॱ आ दुनू हाथ जोिड़ माएकैgभ43 ैgभ6भणाम केलॱ। \n•  \n िकछुए िदनमे हम पाखलोसँ खलासी बिन गेलॱ। जइ कारैg37तर पर गोिवैgभउउदक दादी ैg40ताइवर छ ला ओइ कारैg37तर पर ओ हमरा \nखलासीक ैgभ6थपमे रािख लेलिन। हमर काज छल याैgभथथी सबहक समान ऊपर चढ़ाएब  आ उतारब। बाजारक िदन तँ कारैg37तरमे बहुत \nभीड़-भाड़ रहै छेलै। कारैg37तर क भीतर याैgभथथी लोकिन , तँ ऊपर केराक घौर, कटहर, अनानास सन बहुतो रास चीज होइ छल। कारैg37तर \nबुझू हकमैत-हकमैत सड़कपर चढै-उतरै छल। मुदा जाधिर हम खलासी रहलॱ ताधिर कारैg37तरकैgभ43 िकछु नै िबगड़लै आ ने तँ हम \nएैg3तभोटा िटप चुकए देिलऐ। \n बस मािलकक भाय याैgभथथी लोकिनसँ पाइ ओसलै छल। ओ बहुत ठसकमे घुमै छल, मुदा राित होइते ओकर सभटा हेकड़ी \nखतम भऽ जाइ छल। घर पहुँचला पछाित  ओ पावलूक ओइठाम जाए कऽ भिर दम शराब पीिब लइ छल। एकिदन ओ हमरा शराब \nआनैले कहलिन। हम हुनका शराब तँ आिन देिलयिन मुदा दादी हमरा देख लेलिथ आ बहुत डैg363ट -फटकार केलिथ। “आब फेर \nकिहयो शराब आनए नै जाएब।” एते कहैत ओ हमरा गामक केलबाय देवीक िकिरया देलिथ। एकटा आर एहने सन ैg304मरण ... \n.एकबेर गैरेजक मैकेिनक लाडू आ हम कारैg37तर धोइले नालीपर गेलॱ। हमसभ गाड़ीक पीतिरया चदराकैgभ43 इलायचीसँ रग िड़-रगिड़ साफ \nकेलॱ। गाड़ी धुऐकाल हमसभ पािनसँ भीज गेल छेलॱ। सॱसे देह जाड़सँ कैg363पए लागल छल , ऐ लेल लाडू एकटा बीड़ी सुनगा \nअपना ठोरमे दबलक आ गाड़ी धुअए लगल। ओ एकटा बीड़ी हमरो देलक। हमहूँ बीड़ी सुनगेलॱ आ पीबए लगलॱ। एतबेमे दादी \nओतए पहुँच गेला आ हमरा बीड़ी पीबैत देिख लेलिथ। ओ हमरापर बहुत गोैg304सा भेला आ संगे ओइ गोैg304सामे हमरापर कएक थापड़ \nमािर बैसलिथ। हम कानए लगलॱ। हम हुनकर पएर पकड़िलयिन, मैg363फी मैg363गिलयिन , मुदा ऐ सभसँ दादीक गोैg304सा कम नै भेलिन। \n“आब जँ फेर अहैg363 किहयो बीड़ी पीलॱ तँ अहैg363कैgभ43 अपन माएक िकिरया!” ओ हमरा िकिरया देलिथ। \n हम जिहयासँ खलासी बनल छेलॱ तिहएसँ दादीक ओइठाम रहै छेलॱ। हम आ गोिवैgभउउद दुनू गोटे भाइक सदृश भऽ गेल \nछेलॱ। गोिवैgभउउद हमरासँ बेसी बुिधयार आ चलाक छल , संगे तैgभउ4वैgभथ3ानी आ आिैg304तक सेहो। हमर माए जिहयासँ हमरा छोिड़ कऽ गेल \nरहिथ तिहएसँ हम ैgभ6भायः कानैत रहै छेलॱ। एहेन िैg304थितमे नेना रिह तो गोिवैgभउउद हमरा समझबैत -बुझबैत रहै छल। ओ कहै छल, \n“अहैg363कैgभ43 पता अिछ ! जखिन हमर तामू गाए बैgभ74चा देने छेली तँ ओहो चािरए मासक भीतर मिर गेल छेली, तखन हुनका बाछाकैgभ43 के \nदेखने रहै? ओइ समैक छोट बाछा आइ बड़का बरद बिन गेल छै। पाखैgभशउया! ….. यौ पाखैgभशउया! कानू जुिन! अहैg363कैgभ43 देिख हम रो \nकननी आिब जाइए।”  \nहमर आजी सेहो पिछले साल भगवानक घर गेल छेली। ओ कहै छेली, “सभटा जनम लइबला ैgभ6भाणीकैgभ43 एकिदन मर इ पड़ै छै, एकरा \nलेल लोककैgभ43 दुख नै करैक चाही।”  \nई सभ सुिन हमर कानब बैg3उभ होइ  छल। हम ओकर भाषण सुनैत जा रहल छेलॱ आ ओ कोनो तैgभउ4वैgभथ3ानी जकैg363 बिज ते जाइ छल... \n“मनुख जनमक संग मृैgभउ4यु सेहो अपना संगे आनने अिछ। जनमकालमे ओ नेना रहैए, नेनासँ ओ जुआन भऽ जाइत अिछ , जुआनसँ \nबूढ़ आ फेर जनम क आिखरी आ अंितम अवैg304थामे मनुख कैgभ43 मृैgभउ4यु भेटै छै। अवैg304थाक ऐ चैg3उशसँ हरेक ैgभ6भाणीकैgभ43 गुजर इए पड़ै छै। \nजेतए-जेतए ैgभ6भाणी छै ओतए-ओतए मृैgभउ4यु पसरल छै। चाहे धरती हुअए, जल हुअए आिक  अकास, सभठाम मृैgभउ4यु िनिैgभथ6त अिछ। ”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \n जखिन हम हुनकासँ पुिछयिन, “अहैg363 ई सभ केतए सीखलॱ? ई सभ अहैg363 िकताबमे पढ़ने छी की?” तखन ओ जवाब \nिदअए, “हमरा ई सभ िवणे आजी बतबै छेली।” \n एकबेर फेर माएक यािद अिबते हमरा आँिखमे नोर आिब गेल आ हमरा समैgभथभिह हमरा छोिड़ कऽ गेल हमर माएक मूितैg36त \nहमरा सोझमे ठाढ़ भऽ गेल। रामायण, महाभारत आ आन-आन कथा-िपहानी सुनाबैवाली..., हमरा मरिगैgभशउला खोआकैgभ43 पैघ करैवाली..., \nहम बँिच गेलॱ ऐ खुशीमे हमरा अपन छातीसँ लगबैवाली हमर माए..., अपना आँिखक सोझमे देखल गेल हुनक मृैgभउ4यु, हुनक लहाश, \nई सभटा हमरा यािद आिब गेल। आँिखमे आएल नोर पोिछ हम हुनका ैgभ6भणाम केिलयिन।  \n•   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \nचािर \n \nगोिवैgभउउद  जइ बरख पणजीमे नोकरीपर लागल, पाखलो ओइ बरख लौह–अयैg304क क खदानपर ैg3शशक  ैg40ताइवर बिन गेल। ओकर \nकाज देिख कऽ साले भिर क भीतर कैgभश4पनी ओकर नोकरी पैg3तभी कऽ देलकै। ओकरा चािर सौ पचास ैgभ6थपैआ  दरमाहा भेटैत रहै आ \nएकर अलाबे ओवरटाइम सेहो। ओकर खेनाइ-पीनाइ होटलमे होइ छेलै आ ओ केतौ सुित जाइ छल।  \nपाखलो आ आलेस दुनू अपन पएरक तरैgभ43 दूिभकैgभ43 मसोरैत लदानक गैरेज लग जा रहल छल। कािैg334 आनल गेल लौह –\nअयैg304क क चूणैg36तक ढेर देिख कऽ ओ बहुत अचरजमे पिड़ गेल। ओ दुनू गैरेज पहुँचल । ैg3शशक ैg304टाटैg36त कऽ धूराक मेघकैgभ43 पाछू छोड़ैत  \nओ लोकिन ैg3शशक तेजीसँ बढ़ेलक।  \nसैg363झमे पाखलो आ आलेस अपन-अपन ैg3शशक  आिन गैरेज लग लगा देलक। कैg334ुका िह  साबे आइ एक खेप बेसी लगेलक। \nआइ दुनू बहुत बेसी ैgभ6भसैg3उभ देखैमे आिब रहल छल। पाखलो अपना देहपर एक नजिर देलक। ओ धूरासँ सानल बुझाइ छल। \nओकर कपड़ा पूणैg36त ैgभ6थपसँ धूरामे सानल रहै। माथक केश, मोछ आ सॱसे देह धूरासँ सानल रहै। ओ हाथ-पएर धुऐले आलेसक \nसंग नल िदस चिल देलक।  \nनलपर जमा भेल सभटा मजुरनी पाखलोक मजाक उड़बए लगली। एकटा मजुरनी अपन एकटा छोट सन ए◌ेना िनकािल \nपाखलोकैgभ43 ओकर अपने ैgभ6थप  देखैले देलकै। ओ ए◌ेना लेलक, ओइ मे अपन अजीब ैgभ6थप देिख हँसए लगल। ओकरा बुझेलै जे ओ \nललका मुँह बला बनरबा छै। \n“पाखैgभशउया, बगलबला झीलमे जेना धूरा जमै छै तिहना तोरो देहपर जमल छह।”  \nएकटा मजुरनी पाखलोकैgभ43 पएरसँ माथ धिर देखैत कहलकै।  \n“ओ तँ धूरेक िमलपर नोकरी करै छै।”  \nएकटा दोसर मजुरनी ओकर मजाक केलकै। ई सुिन सभटा मजुरनी हँसए लगली। ओकरा संग पाखलो सेहो हँसए \nलगल।  \n“ओ धूरासँ भरल अिछ ऐ लेल अहैg363सभ ओकरापर हँिस रहल छी?” आलेस मजुरनीसँ पुछलकै….;  \n“नहएला पछाित  ओकरा देिख लेबै, ओ सेब सन लाल आ एकदम िफरंगी सन भऽ जाएत, जे देिख कोनो बाप ओकरा अपन बेटी \nदइले तैयार भऽ जेतै।”   \n“आलेस, पाखलोक लेल अहैg363 अप ने जाितमे कोनो कैgभउउया तािक िद औ”, पिहल मजुरनी कहलकै।  \n“...से िकएक? ओकरा तँ कोनो पाखिलने चाही। पाखैgभशउया! अहैg363 अपना लेल िलैg304बन सँ एकटा पाखिलन लऽ कऽ आिब जाएब।”  \nऐ बातपर सभ िकयो हँसए लगल मुदा पाखलोक भॱह तिन गेल।  \n“ओ... हो... एकर मामाक बेटी छै ने?” बीैgभ74 चेमे ैg304मरण आिब गेलासँ दोसर मजुरनी पिहलसँ बाजिल।  \n“एकर मामा सोनू परसूए शेलपैg370सँ गाम आएल छै। ओकर बेटी िबआहै जोग भऽ गेल छै।”  \n“शी... ई तँ पाखलो छै ने?”  \n“पाखलोसँ ओकर िबआह...? शी...” पिहल मजुरनीक अपन डैg363ड़ पर बाैgभउउहल तोिलया झारैत कहलक। ओकर ई कहब सुिन सभ \nिक यो चुप भऽ गेल। पाखलोकैgभ43 बहुत खराप लगलै आ ओकर भॱह तिन गेलै।  \nनहा-धो कऽ ओ लोकिन िनैgभ74चैg363 उतरए लागल। उतरैत काल आलेस सीटी बजा रहल छल आ पाखलो चुपचाप चिल रहल छल। \nओइ मौनक िैg304थितमे ओकरा अपन मामा, सोनूक पिछला बात सभ ैg304मरण आिब गेलै।  \nसोनूक िबआहमे पाखलोक माए, ओकरा कोरामे लऽ कऽ गेल छेली। िबआहसँ ठीक दू िदन पिहने, सोनू अपन िबआहक \nखबिर अपन बिहनकैgभ43 देने छेलै। ओ िबआहमे कोनो िबध-बेवहार करैले तैयार नै रहिथ, मुदा सोनूक िजैg3तश क कारणैgभ43 ओकरा मान ए \nपड़लै।  \nसोनूक दुिनयैg363 केवल दू बरख धिर चिल सकल। ओकरा एकटा बेटी भेलै मुदा तेसरे बरख ओकर घरनी ओकरा सदाक \nलेल छोिड़ कऽ चिल गेली।  \nपाखलो एकटा पैघ सैg363स छोड़लक। ढ लानसँ िनैgभ74चैg363 उतरैत ओकर पएर लड़खड़ा गेलै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nआलेस आ पाखलो नदीक कछेर बला होटल पहुँच गेल। आन िदन जकैg363 ओ सभ होटलक भीतर  जाइले अपन-अपन \nमाथ िनैgभ74चैg363 झुकौलक। पाखलो चाह पीिब लेलक मुदा ओकरा िदमागसँ अखिन धिर ओइ बातक िन शैg363 नै उतरल छेलै। आलेस \nओतए जमा भेल िमैgभथथ सभसँ गप करए लगल।  \nपाखलो होटलसँ बाहर िनकलल आ खेत िदस खुलल पेड़ा बाटे चलय लागल। ओ बहुत दुखी अिछ, एहेन ओकरा \nचेहरासँ बुझाइ छेलै। मजुरनी सभ ैg3भथारा कएल गेल गपक नह ओकर करेजके नोचने-फारने जा रहल छेलै।  \n“शी... ई तँ पाखलो छै ने?”  \n“पाखलोसँ ओकर िबआह...? शी...” \n•  \nई अबाज मंगुैg4त7ी झरनाक पािनक छल, ने िक कपड़ा-लैgभथ4ा धोबा आ पािन भरैले अबैवाली कैgभउउया आ ैg304ैgभथथीगण क बजबाक। \nआइ पाखलो कनी देरीसँ आएल रहए। ओ िकछु अैgभउउयमनैg304क सन ल गै छल। ओ झरनासँ गाम िदस जाइबला लोकपेिड़या िदस \nदेखलक। ओइ लोकपेिड़याक बाटैgभ43 अैgभउउहिरया गाममे पएर रखने छल।  \nओ अपन देहसँ कपड़ा उतारलक आ मंगुैg4त7क  गाछक जिड़मे रािख देलक। ओ झरनाक कछेरमे बैस गेल। बहैत पािनमे \nओ अपन पएर खुलल छोिड़ देलक। ओकरा जाड़ लगलै। ओ जाड़ ओकरा नसमे समा गेलै। ओ अपन आँिख क िपपनी बैg3उभ कऽ \nलेलक। दुपहरमे धूरापर चलैत जे पएर छक-छक पाकैत रहै ओइ पएरकैgभ43 अखिन जाड़ लािग रहल छेलै। ई सोिच पाखलो एकटा \nनैgभश4 ह र सैg363स छोड़लक आ  आँिख बैg3उभ कऽ लेलक। ओ ैgभ6भायः आिब  कऽ पिहने अपन पएर ठंढा पािनमे डुमबैत रहए। जखिन सभटा \nकैgभउउया आ ैg304ैgभथथीगण पािन भिर कऽ चिल जाइ, तखने ओ नहबै छल आ अपन कपड़ा-लैgभथ4ा धुऐ छल।  \nओ पािनमे डुमकी लगौलक। छपाकक अबाज भेलै ऐ लेल ओ अपन माथ उठौलक तँ देखलक जे शामा हँिस रहल \nछेली। ओहो हँसल। शामा झरनाक ऊपरका धारपर अपन घैल भरए लगली। “आइ पािन भरबामे देरी िकएक भेल?” पुछबिन, \nपाखलो सोचलक। मुदा ओ चुप रहल । शामा घैल अपना डैg363र पर रखलक आ छोटकी घैल अपना हाथमे रािख चिल देली। \nनजिरसँ दूर होइत धिर पाखलो ओकरा देखते रिह गेल। \nओ होशमे आएल! की शामा पािनमे पाथर फेकने छेली? ओ सोचए लागल, ‘हँ’, ओकर एक मोन कहै छेलै जे “ओ आएल \nछेली आ हमरा सचेत करैले ओ पाथर फेकने छेली। ओकर दोसर मोन कहै–नै, ओ पाथर मारए एहेन काज नै कऽ सकैए। भऽ \nसकै छै ऊपरका मंगुैg4त7 िनैgभ74चैg363 िगरल होइक।”  \nओ ई सोचते छल ताधिर एकटा मंगुैg4त7 पािनमे िगरलै। पाखलो ओ लाल मगुैg4त7 उठौलक। ओकरा फोड़लक। फोड़ला \nपछाित  ओ ओइ खटिमैg3भ7ी मंगुैg4त7कैgभ43 अपना मुँहमे लेलक। खाइत काल ओकरा एकटा घटना यािद एलै। ऐ घटनाक बहुतो बरख भऽ \nगेल रहै। जंगलमे काजू आ काैgभउ3ण खाइत -खाइत गोिवैgभउउद आ ओ ऐ झरनापर आएल छल। मंगुैg4त7ी झरनाक मंगुैg4त7 बहुत पािक गेल \nछेलै। पाखलो आ गोिवैgभउउद ओइ मंगुैg4त7 पर पाथर मारए लगल। ओइ समए शामा झरनापर आिब रहल छेली, ई गोिवैgभउउद देखलक आ \nदेखते अपना हाथसँ पाथर फेिक देलक आ पाखलोसँ कहलकै- –  \n“पाखैgभशउया, हाथसँ पाथर फेिक िदऔ, िवैgभउउया मामाक शामा आिब रहल छिथ। ” \n“िकएक?” पाखलो पुछलकै। \n“यौ, मंगुैg4त7ी झरनाक जगह ओकरे छै ने, हमसभ जे मंगुैg4त7 झटािह रहल छी ई बात जँ ओकरा बाबूकैgभ43 पता लािग गेलिन तँ से \nनीक गप नै होयत। ओ गािरओ देता आ मारबो करता। गोिवैgभउउदक कहला पछाइतो पाखलो अपना हाथसँ पाथर नै फेकलक। ओ \nलगातार झटाहते रहल। गोिवैgभउउदक रोकलाक पैgभथ6ाते ओ ैgभ64 कल। ताबत शामा ओतए आिब गेली। ओ लाल रंगक पाकल मंगुैg4त7कैgभ43 \nदेखलक। ओकरो मंगुैg4त7 खेबाक मोन भेलै। ओहो पाथर मािर-मािर मंगुैg4त7 झखारए ल गली। ओकर दू-तीन पाथरसँ एकटा पातो नै \nिगरलै। पाखलो आ गोिवैgभउउद दुनू हँसए लगल। ओ लजा गेली। ओकरे आनल पाथरसँ पाखलो मंगुैg4त7 झटाह ’ लागल। जैgभशउदीए ओ \nपाथर ओतै फेिक मंगुैg4त7क गाछ पर चिढ गेल आ मंगुैg4त7क गाछक डािरकैgभ43 िहलाबए लागल। मंगुैg4त7 सभ ढब -ढब कऽ िगरए लगलै। \nिछैg3भ6ा आनैले शामा घर चिल गेली। मुदा आपस अबैत काल ओकरा संगे ओकर बाबूजी सेहो आिब गेला। धरतीपर पसरल काच \nमंगुैg4त7 देिख कऽ ओ पाखलोकैgभ43 ओकरा माए आ ओकर जाित लगा कऽ गािर देलकै।  \nतेकरा बादसँ जखिन किहयो शामा ओकरा बाटमे भेटैक ओ अपन माथ झुका कऽ चिल जाइ छेली।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \nजइ िदनसँ पाखलो ैg40ताइवर भेल छल तइ िदनसँ ओ मंगुैg4त7ी झरनापर नहाइले अबै छल। पाखलोकैgभ43 देिख शामा किहओ-\nकिहओ हँिस दइ छेली। शामाक यौवनक भार देिख कऽ ओकरा मोनमे उमंग आिब जाइ छेलै। एकिदन तँ शामा ओकर आ \nगोिवैgभउउदक हाल -समाचार सेहो पुछने छेली। तइ िदन, ओ ैgभ6भायः पाखलोकैgभ43 देिख कऽ हँसै छेली आ पाखलोक मोनमे ओकरा ैgभ6भित  नब \nअंकुर पनकी दऽ रहल छेलै।  \nपाखलोसँ ई खबिर सुिन, गोिवैgभउउद पाखलोक खूब मजाक उड़ौलक।   \n“पाखैgभशउया, हुनकर ैg304वभाव बहुत नीक छिैgभउउ ह  । ओ कनी कारी अबैg304 स  छिथ मुदा देखैमे नीक छिथ। अहैg363क जोड़ी खूब जँचत। ” ई \nबात पाखलोक मोनमे घुमैत रहै आ ओ नहबैत काल अपना-आपमे ओ उफान महसूस करै छल। \nदोसर िदन रिब रहै। पाखलो घूमबाक लाथे बाहर िनकलल। बाट चलैत-चलैत ओ मंगुैg4त7 झरना लग पहुँच गेल। \nझरनाक शीतल पािनसँ ओ एक आँजुर पािन पीिब लेलक आ लगीचक आमक गाछ िदस चिल देलक। ओइ आम गाछक नैgभश4 ह र जिड़ \nऊपर धिर आिब गेल रहै आ कोनो नेना जकैg363 अपन कुैg334ा ऊपर कऽ धरतीपर पसिर गेल रहै। पाखलो एकटा जिड़पर बैस गेल \nआ ैgभ6भकृितक  सॱदयैg36त देखए लागल।  \nआइ चैत मासक पूिणैg36तमा छेलै। गामक लोक सभ सैg364तेरी मंिदर लग वसंत पूजा करैबला रहै मुदा तइ सँ पिहने ैgभ6भकृित फूल \nआ फल सबहक लटकिन लगा कऽ वसंत ऋतुक ैg304वागत कऽ चुकल छेलै। आमक गाछक अजोह आम सभ गोटपंगरा पाकए \nलागल छेलै। काजूक गाछपर लाल आ पीअर काजू लागल रहै। हिरअर अजोह काजू सभ पकबाक बाट जोिह रहल छल आ \nअखिन धिर डािरपर फुैgभशउली सभ डोिल रहल छेलै।  \nशनैः–शनैः बसात िसहकए लगलै। पाखलोकैgभ43 लगलै– आब ई ैgभ6भाणदायी बसात  ऐ ैgभ6भकृितकैgभ43 नब जान दऽ देतै। गाछ–\nिबरीछकैgभ43 पागल बना देतै। बसातक िसहकबक संगे पाखलोक मोनमे िवचारक लहिर िहलकोर मारए लगलै। ई बसात पिैgभ74छम िदसक  \nपहाड़ कैgभ43 पार करैत , खेतक बीचोबीच धरतीकैgभ43 चीरैत नदीकैgभ43 पार करैत पूबिरया पहाड़ िदस उछलैत िबना ैgभ6थक ने आगू बिढ जाएत। \nओ केतएसँ आएल हेतै? कोन ठामसँ आएल हेतै? ई कहब ओतेक सरल नै अिछ। ओ सभ ठाम ैg4त0मण करैबला ैgभ6भवासी अिछ।   \nबसातकैgभ43 अिबते धरती ओइ बसातमे रंग उछािल ओकर ैg304वागत केलक। बसात धरतीक माथक  चुैgभश4मा लेलकै। गाछ \nसबहक आिलंगन केलकै। लैgभथ4ीसभकैgभ43 बैg363िहसँ पकिड़ काैgभउउह पर रखलकै आ फेर िनैgभ74चैg363 रािख देलकै। फूल, फल आ पात सबहक \nचुैgभश4मा लेल कै आ पूरा बगैचामे सभकैgभ43 हाथसँ इशारा करैत ओ आपस चिल गेल।   \nपाखलोकैgभ43 मोनमे भेलै, “जे हमहूँ बसाते जकैg363 ऐ इलाकामे घूिम-िफिर रहल अिछ। हम अपन जनमे कालसँ ऐ इलाकामे \nरिह रहल छी। मुदा हम बसात जकैg363 आिब कऽ चिल नै जाइ छी अिपतु एतुका िनवासी भऽ गेल छी। ऐ आम गाछक सदृश हमरो \nजिड़ बहुत भीतर धिर गेल अिछ। ऐ मािटक बलपर हम पैघ भेलॱ, फड़लॱ-फुलेलॱ। ऐ मािटक संैg304कारमे पलल -बढ़ल पाखलो \nिथकॱ हम।”  \nसैg363झ खतम भऽ कऽ गोधूिल भऽ रहल छेलै। मंगुैg4त7ी झरनापर पािन भिर कऽ कैgभउउया आ ैg304ैgभथथीगण घर जा रहल छेली। \nपाखलोक िध यान ओैgभश4 ह र नै छेलै, अिपतु आइ शामा पािन भरैले नै आएल छेली, ऐ लेल ओकरा जीवनकैgभ43 फैg363सी लािग गेल रहै। \nहाड़-मैg364सुसँ बनल पाखलोकैgभ43 एकटा कुमािर कैgभउउयासँ िसनेह भऽ गेल रहै आ ओ ओकरासँ िबआह करैले सोिच रहल छल। जेकरा \nएक नजिर देिख लेलासँ ओकरा नस-नसमे उमंग आिब जाइ छेलै वएह शामा आइ झरनापर नै आएल छेली, तँए ओ अपनाकैgभ43 मंद \nमहसूस करै छल।  \nगोधूिल खतम होइपर रहै आ अैgभउउहार अपन पएर पसािर रहल छल। सैg364तेरी मंिदर लग पाखलोकैgभ43 पेैg3शशोमैैgभ70सक जगमग \nकरैत इजोत देखा पड़लै। ओकरा आइ हुअए बला वसंत पूजाक ैg304मरण आिब गेलै। वसंत पूजा िदन सैg364तेरी माएक पालकी बड़ \nधूमधामसँ बाहर िनकलै छै। ओ ैgभ6भकृितमे आएल वसंत ऋतुसँ भैgभ43ट करै छिथ। ओइ राित ओ मंिदर आपस नै जाइ छिथ अिपतु \nबाहरे ैgभ6भकृितक संग रहै छिथ। वसंत ऋतुक िदन गाम भिरक लोक भिर राित उैgभउ4सब मनबैए। पूजाक लेल तँ शामा अव ैg304से औती, \nतखनिहँ हम हुनकासँ भैgभ43ट कऽ लेब। पाखलो सोचलक। शामासँ भैgभ43ट करैक बहैg3उभे ओकरा पूरा देहमे जोश आ िब गेलै, आ गाम िदस \nजाइले ओ तीवैg36भ गितएँ चलए लागल।   \nमंगुैg4त7ी झरनापर सभ िदन जकैg363 पाखलो आइ ओ अपन कपड़ा धुऐ छल। रिब लगा कऽ आइ तीन िदन भऽ गेल रहै। \nगोिवैgभउउद रिबकैgभ43 िकएक नै एला? ओ यएह सोिच रहल छल। एतबेमे दूरसँ – “पाखैgभशउया! यौ पाखैgभशउया!” गोिवैgभउउद  सन अबाज सुनबामे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \nआएल। ओ पाछू घूिम कऽ देखलक। गोिवैgभउउदकैgभ43 देख ते पाखलो तुरैgभउउत उठल आ ओकरा िदस दौग कऽ गेल। दुनू एक दोसरासँ \nहाथ िमलेलक । गोिवैgभउउदक कनहा अपन  हाथसँ िहलबैत पाखलो पुछलकै-  \n“अहैg363 रिब िदन िकएक नै एलॱ?” \n“की कही, हमरा ऑिफसक िमैgभथथ लोकिन हमरा िपकिनक पर लऽ कऽ चिल गेल छला। हम जाइ बला नै रही, मुदा की किरतॱ ओ \nसभ हमरा जबरदैg304ती लऽ गेला। हमर मोन करैत रहए जे आिब कऽ अहैg363सँ भैgभ43ट करी।” गोिवैgभउउद अपन मोन खोिल देलक। \n“जाए िदअ, अखने िमललॱ यएह की कम अिछ? \n“चलू पिहने अहैg363 नहा िलअ ” \nगोिवैgभउउदक  कहलापर पाखलो झरनामे नहाबए लागल । गोिवैgभउउदकैgभ43 िकछु कहबाक उैgभउ4सुकता रहिन। ओ अपना हाथसँ पािन \nिनकािल पाखलोक देहपर िछैg3भ6ा मारए लगल, पाखलो सेहो हुनकापर पािन फेकलक। ओइसँ गोिवैgभउउदक कपड़ा नीक जकैg363 भीिज \nगेलै। पाखलोकैgभ43 कनी खराप लगलै। ओ गोिवैgभउउदसँ माफी मैg363गलक। गोिवैgभउउद एकरा सभकैgभ43 मजाकमे उड़ा देलिथ।  \nपाखलो नहा कऽ अपन देह पोछलक। अपन कपड़ा सुखबैले लािर देलकै। बादमे दुनू गोटे आमक जिड़पर आिब बैस \nगेल। पाखलो गोिवैgभउउदक आँिखमे देखलक। गोिवैgभउउद िकछु कहए चाहै छल, ई हुनका आँिखसँ पाखलोकैgभ43 पता लािग  गेल। \n“कोनो नब समाचार?” पाखलो पुछलकै। \n“समाचार? एकटा नब समाचार अिछ।”  \n“कोन समाचार?” \n“हमरा लेल एकटा संबैgभउउ ध  आएल अिछ।” \n“अहैg363क लेल संबैgभउउ ध ? केतएसँ? केकर?” पाखलो एकक पछाित  एक ैgभ6भैg3तत केलक ।  \n“ई सभ हम अहैg363कैgभ43 बादमे कहब।  पिहने बताउ, जे शामा आइ पािन भरैले आएल छेली?” \n“हँ... नै..., अखिन धिर तँ नै।” पाखलो सोिच कऽ जवाब देलक।  \n“नै ने? तखन तँ हमर अनुमान ठीके भेल। हम अहैg363कैgभ43 आर नै उलझाएब। हमरा लेल िवैgभउउया आपाक िदससँ शामाक लेल संबैgभउउ ध  \nआएल अिछ। हम ओकरा साफ मना कऽ देिलऐ।” \nपाखलोकैgभ43 बत बैले आनल गेल रहैg304य गोिवैgभउउद खोिल देलक।   \n“मुदा संबैgभउउ ध क लेल अहैg363 मना िकएक कहलॱ?” पाखलो फेर ैgभ6भैg3तत केलक।  \n“एकर जवाब तँ बैg3उ6ड सरल छै यौ।” गोिवैgभउउद बाजल - \n“शामाक जोड़ीक लेल अहैg363क ैgभ6भयोजन अिछ हमर नै। अहैg363कैgभ43 ैg304मरण अिछ , हम एकबेर अहैg363कैgभ43 कहने रही – “शामा आ अहैg363क \nजोड़ी केहेन रहत?” िकछु कालक लेल दुनू गोटे चुप भऽ गेल। \nबादमे गोिवैgभउउद बाजए लग ला- \n“हम दुपहरकैgभ43 घर गेल रही। खएला पछाित  माए हमरा ऐ संबैgभउउ ध क बारेमे बतौलिन। हम साफ मना कऽ देिलयिन, मुदा िकएक? से \nनै बतौिलयिन।” \n“नै गोिवैgभउउद , ऐ संबैgभउउ धकैgभ43 नकािर अहैg363 नीक नै केलॱ। अहैg363 हमरा लेल ैgभउ4याग कऽ रहल छी। ई हमरा नीक नै लािग रहल अिछ।”  \nपाखलो कहलक।  \n“एहेन नै छै पाखलो, अहैg363 बुझैत नै छी। अहैg363कैgभ43 िक यो ने अिछ। आ शामा अहैg363कैgभ43 पिसैg3उभ सेहो अिछ। ओ अहैg363कैgभ43 भेट  जेती तँ \nहमरा खुशी होएत।” \n“मुदा हमरा संग...” \nपाखलो िकछु कहैबला रहिथ। \n“ओ सभ बादमे देखल जेतै।”  \nएते किह गोिवैgभउउद चुप भऽ गेल। पाखलोक मोन िवचिलत भऽ गेलै, मुदा शामाक सभ ैg304मरण अखनो ओकरा मोनमे \nमहकैत रहै। शामा ैg3भथारा गोिवैgभउउदक लेल  कएल गेल पूछािर..., ओकर मीठ-मीठ बोली..., फूल-सन ओकर हँसी... सभटा।  \nओकरा दुनूकैgभ43 देिख शामा झरनासँ िबना पािन भरने आपस चिल जाइ छेली।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \nतेकर बाद ओ शामासँ भैgभ43ट केलक आ “हमरासँ िबआह करब?” पुछलकै। शामा ओकरा “हँ” कहतै ओकरासँ यएह \nअपेैgभथभा छेलै पाखलोकैgभ43, मुदा ओ बाजिल, “नै अहैg363 पाखलो िथकॱ! ” पाखलो शामाकैgभ43 िकछु कहैले मुँह खोल नै छल आिक ओ \nओतएसँ चिल देली। पाखलोक मोन तँ बुझु जे नागफनीसँ भरल रेिगैg304तानक सदृश  भऽ गेलै। \n•   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \nपईg्ग्च  \n \nशंभुक होटलमे राितक भोजन कएला पछाित  हम दीनाक घर िदस चिल देलॱ। आइ बहुत काज केने रही तइले सॱसे \nदेहमे दरद छल। भूइयैg363पर पिड़ते हमरा िनैg3उभ आिब जाए त, एहेन बुझाइ छल।  \nबाैgभउउह पर पहुँचबाक देरी नहुँ-नहुँ बसात िसहकए लागल। अहा! ....केहेन शीतल बसात छै! बसात लिगते देहमे हिरअरी \nआिब गेल। बाैgभउउहक एक िदस खेत -पथार आ दोसर िदस मैg364डवी नदी बोहै छेलै। बगलक नािरकेलक गाछसँ अबाज आिब रहल \nछेलै। चाैgभ6थ िदस अैgभउउहारे-अैgभउउहार छेलै! ऐ अनहिरयामे जान आिब गेल रहै। अैgभउउहारमे ऊपर भगजोगनी भुकभुक करै छेलै। नदीक \nकारी पािनमे माछ सभ उछलैत रहै आ ओकर लहिर भगजोिगिनएँ  जकैg363 दीैgभश0यमान भऽ रहल छेलै।  \nबाैgभउउहक बीैgभ74 चेमे मूलपुैgभ64 ष (/g39ंामदेवता )क मंिदर नुकाएल रहै। ओ मंिदर एकदम टूिट गेल रहै। मंिदरक ऊपर चार नै \nछेलै। मंिदरक चाैgभ6थ कातक देबाल सभमेसँ आगूक देबाल तँ एकदैgभश4मे टूिट गेल रहै। बैg363की तीनू देबाल पर िसैgभश4मर , बर, अैg30भटी सन \nपैघ-पैघ गाछ सभ जनिम गेल छेलै। गोिवैgभउउदक िवचारसँ मूलपुैgभ64षकैgभ43 खुब पैघ खुलल मंिदर भेटल छिैgभउउ ह  । ओ कहै छल- \n“ऐ चाैgभ6थ गाछ पर आकासक छत छै आ ऐ मंिदरमे मूलपुैgभ64ष रहै छिथ।”  \nचलैत–चलैत हम मूलपुैgभ64षक  मंिदर लग पहुँच गेलॱ। ऐ मंिदरमे हम एकबेर सैg363प देखने रही, ओ ैg304मरण अिबते हमर सॱसे देह \nिसहिर गेल।  \nनेनपनमे एकबेर हम आ गोिवैgभउउद माछ मारैले नदीपर गेल छेलॱ। बहुत काल पछाित  हमरा बंसीमे एकटा खचैg36थणी (माछ ) \nफंसल छल। ओकरा हम एकटा नािरकेल क िसैg3तभीमे गूिथ लेलॱ। बाटमे मूलपुैgभ64षक मंिदर भेटल। बंसी िनैgभ74चैg363 रािख हम दुनू गोटे \nमूलपुैgभ64षकैgभ43 गोर ल गैले गेलॱ। मूलपुैgभ64षक कारी मूितैg36त, मंिदरक टुटलाहा भागमे पाथरक ढेरीक बीचमे छेलिन। हम अपन हाथक माछ \nमंिदरक सीढीपर रािख देलॱ। हम दुनू गोटे मूितैg36त लग माथ टेक लॱ। ने जािन केतएसँ ओइ मूितैg36त लगक पाथर पर एकटा सैg363प आिब \nअपन फन कािढ़ ठाढ़ भऽ गेलै। हम दुनू गोटे बहुत डिर गेलॱ आ पाछू हिट गेलॱ। पछाित जाए कऽ ओ सैg363प ससिर कऽ ओइ \nपाथरक ढेरीमे ढूिक गेल। गोिवैgभउउद तँ डरक कारणैgभ43 बुझू जे पाथरे बिन गेला। हम सभ भगवानक सीढीपर माछ रखने छेलॱ, ऐ \nलेल हुनका खराप लागलिन की? हमरा मोनमे एहेन भेल। हम आपस सीढी लग गेलॱ आ ओतए राखल माछ उठा कऽ नदीमे फेिक \nदेलॱ। हमसभ पुनः मूलपुैgभ64षक  पएरपर िगर कऽ हुनकासँ माफी मैg363गिलयिन।   \nहम गोिवैgभउउदसँ पुछिलयिन-  \n“हम माछ राखने छेलॱ ऐ लेल मूलपुैgभ64षकैgभ43 गोैg304सा आिब गेलिन की? मंिदर ैg4त0ैg4त6 भऽ गलै की?”  \n“नै यौ, एहेन केतौ होइक? गामक लोकतँ हुनका माछो चढबै छिैgभउउ ह  ।” गोिवैgभउउद जवाब देलक।  \n“तखन सैg363प िकएक देखैमे आएल? हम माछ राखने रही, ऐ लेल मूलपुैgभ64षक मंिदर ैg4त0ैg4त6 भऽ गेलै की?”  \n“अहैg363क माछ रखलासँ मंिदर केना ैg4त0ैg4त6 भऽ जेतै?”  \n“हम...।”  \n“चुप रहू, पाखलो भेलॱ तँ की भेल? पिछला बेर तँ हम इमली आ आँवला रखने छेलॱ, तखनो मंिदर ैg4त0ैg4त6 भेल छेलै की? नै ने! \nअहैg363 चुप रहू आ केकरो िकछु नै बतेबै।”  \nहम मूलपुैgभ64ष क मंिदर लग पहुँच गेलॱ। मंिदरक चाैgभ6थ िदस पहाड़ छेलै आ बीचमे मंिदर। रातुक अैgभउउहारमे पहाड़ कारी \nदेखाइत रहै। ऊपर तरेगनसँ सजल अकास। जेना घरक धरेन आ छैgभश0पड़ , ऐ दुनूक बीचसँ इजोत अबै छै ओहने इजोत अकास \nआ पहाड़क बीच पसिर रहल छेलै।  \nहम अपन जूता खोललॱ आ मूलपुैgभ64षकैgभ43 गोर लगलॱ। राितक अैgभउउहारमे मूलपुैgभ64षक मूितैg36त नै लखा दैत रहै। हमरा भेल जे \nजेना मूलपुैgभ64ष एतए अैgभउउहारक एकटा बड़काटा ैgभ6थप लऽ कऽ पूरा संसारपर पसिर गेल छिथ।  \nमूलपुैgभ64षक  मंिदर बहुत ैgभ6भाचीन  छै। मैg364डवी नदीक कछेर पर ऐ गाम कैgभ43 बसौिनहार आिदपुैgभ6थ ष वएह छिथ। पिहने ई गाम \nबािढ़मे डूिम  जाइ छेलै मुदा मैg364डवी नदीपर बाैgभउउह बािैgभउउह ओ ऐ गामक सृिैg4त6 केने र हिथ। हुनका मरलाक ऊपराैgभउउत ऐ गामक लोक \nसभ हुनकर ैg304मरणमे ई मंिदर बनौने छल। ऐ तरहैgभ43 ई मंिदर आ मूलपुैgभ64ष  ैg3भथारा बना◌ैल गेल ई बाैgभउउह , दुनू बहुत पुरान अिछ।  \nहम मूलपुैgभ64ष  ैg3भथारा बना◌ैल गेल ओइ बाैgभउउह धने चिल रहल छेलॱ। आ ऐ बाैgभउउहक कारणैgभ43 बसल गाममे हम , माने पाखलो \nरहैत रही।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \n•  \nदीनाक  बैसकी घरमे सभ िदन जकैg363 हम चटाय िबछा कऽ बैस गेलॱ। िदनाक बेटा एकटा िचैg3भ7ी आिन हमरा हाथमे थमा \nदेलक। ओ िचैg3भ7ी गोिवैgभउउदेक छेलै। बहुत िदन पछाित  ओ हमरा िचैg3भ7ी िलखने र हए, ऐ लेल हमरा बैg3उ6ड ैgभ6भसैg3उभता भेल। गोिवैgभउउदक \nसंग घूमब-िफरब, केगदी भाटक पोखिरमे नहाएब, हेलब, ई सभ सोचैत-सोचैत हम चटायपर सूित गेलॱ आ माथ धिर कैgभश4म ल ओिढ़ \nलेलॱ।  \nबहुत राित बीित गेल, मुदा हमरा िनैg3उभ नै आिब रहल छल। हमरा मोनमे केगदी भाट क पोखिरक िचैgभथथ बेिर -बेिर आिब जाइ \nछल! लील रंगक अकासक ैgभ6भितिबंब पािनमे चमकै छेलै। अकासक रंगीन मेघ पोखिरक लहिरपर हेिल रहल छल। अकास अपन \nछिव पोखिरक पािनमे देिख मोने-मन खूब ैgभ6भसैg3उभ होइ  छल आ “ई ैgभ6थप नीक नै अिछ।” ई सोिच ओ अपन ैgभ6थपकैgभ43 नव ैgभ6थपमे रंगै \nछल आ मेघक वैg304ैgभथथ पिहरै छल।  \nपोखिरक लग केगदी (केबड़ा ) झाड़ ओ केबड़ाक गाछ सबहक बड़काटा जंगल रहै, ओ पोखिरक महार केबड़ाक झाड़ीसँ \nभरल रहै। जखिन केबड़ाक झाड़पर फूल फूलाइ छै ओइ समए हमसभ नहाइले गेल छेलॱ। केबड़ा फूला गेल छेलै। पीअर-पीअर \nकेबड़ा हिरअर-हिरअर पातसँ बाहर आिब, अपन जी देखा-देखा कऽ कबदा रहल छेलै। पूरा वातावरण केबड़ाक सुगैgभउउधसँ भरल \nरहै। हम आ गोिवैgभउउद पोखिरमे कूिद गेलॱ। दुनूगोटे हेलैत-हेलैत केबड़ाक ैg3भथीप लग पहुँच लॱ। ैg3भथीप पर केबड़ाक बहुत घनगर जंगल \nरहै। दुनू गोटे केबड़ाक झाड़क अंदर घूिस केबड़ाक फूल तोड़ए लगलॱ। फूल तोिड़ पोखिर पार केलॱ। ओ सभटा पोखिरक \nकछेरपर रािख देिलऐ । बादमे बैg370ग जकैg363 हमसभ पोखिरमे डुमकी लगौलॱ। भिर दम सैg363स घीिच ओिहना पािन मे डूिम  गेलॱ, तँ ओइ \nसैg363सक संगे बाहर भेलॱ। सॱसे देह डुमल छल, मुदा माथक केश हेलैत नािरकेल सदृश बुझाइ छल।  \nहमरा गामक ैgभथभेैgभथथफल आन गामक अपेैgभथभा कनी पैघ छै। गाममे खेतक मैदान, जंगल ओ पहाड़ हमरा सभकैgभ43 घुमैले कम \nपिड़ जाइ छल। नाहपर पतवािर चलाबैत हमसभ नदीमे िझझरी खेलैत रही। नदीमे नहएला पछाित  हेिल कऽ नदी पार करैत रही। \nअैgभथ3ातवासक कालमे पैg364डव लोकिन ैg3भथारा बना◌ैल गेल पोखिरमे हमसभ नहाइले जाइत रही।  \nओ पोखिर बहुत सुैg3उभर रहै। पैघ-पैघ पाथरपर पोखिरक चाैgभ6थ िदस नीक िचैgभथथकारी कएल गेल रहै। चाैgभ6थ िदससँ सीढी \nहोइत लोक पोखिरमे ढूकैक छल। पोखिरक चाैgभ6थ िदस पाथरक  मेहराब छेलै। हर एक मेहराबक भीतर दू-तीनटा कैgभथभ इजोतसँ \nभरल। ऐ कैgभथभ सबहक देबालक खाैgभश4ह पर लैgभथ4ी सभ आ आिदकालीन माल-जाल, िचड़ै-चुनमुनीक आकृित बनल रहै। एहेन बुझाइत \nरहै जेना ऐ मनोहर आकृित बला कैgभथभमे भगवान अमृत-कलश रािख देने होिथ, ठीक ओिह ना लेटेराइट पाथरसँ िनिमैg36तत ऐ पोखिरमे \nकौआक आँिख-सन साफ पािन देिख कऽ केकरो मोन मुैgभ7भध भऽ जाइ छेलै। एतेक ैg304वैgभ74छ पािनमे हमसभ नहाइ छेलॱ। नहएला \nपछाित  गोिवैgभउउद मेहराबक कैgभथभमे जाए कऽ कोनो ऋिष-मुिन जकैg363 ैgभउ7यानैg304थ भऽ बैसैत रहिथ। तखन बुझाइ जे ओइ लेटेराइट \nपाषाणसँ महाभारतक काल घूिम  एलै।  \nपिछला िकछु सालक ैg304मृितसँ हमर रोइयैg363 ठाढ़ भऽ गेल। ओह... हमर माए! हमरा एहने लागल, जे हमर सैg363स िकयो बैg3उभ \nकऽ देलक, हमरा गरमे फंदा बािैgभउउह देलक । एकबेर हम आ गोिवैgभउउद जखिन ऐ पोखिरमे नहा रहल छेलॱ तखने भट बाबू ओइ बाटे \nजा रहल छला। हमरा पोखिरमे नहाइत देिख ओ, “पाखलो पोखिर ैg4त0ैg4त6 केल क! पाखलो पोखिर ैg4त0ैg4त6 केलक !” िचकरए लगला! \nहुनकर िचकरब सुिन ओतए पैg363च -छह लोक जमा भऽ गेल । भट बाबू हुनका लोकिनकैgभ43 आदेश देलिथन , जे ओ सभ हमर कान \nघीिच कऽ बाहर आनिथ। ओ लोकिन हमर कान घीचैत हमरा बाहर आनलिथ। बादमे भट बाबू अपन छड़ीसँ हमरा खूब मारलिथ। \nओ हमरा मारैत-मारैत सैg364तेरी मंिदर धिर लऽ गेला। भिर गामक लोक हमरा देखैले ओतए जमा भऽ गेल छल । ओ हमरा सैg364तेरी \nमंिदरक सीढ़ीपर नाक रगड़ैले बाैgभउ7य केलिथ। हम अपन नाक रगड़ लॱ, मैg363फी मैg363ग लॱ, मुदा ओ हमरा पोखिरक लग बला लोहाक \nैg304तंभसँ बािैgभउउह देलिन।   \nकािैg334 ए हम ऐ ैg304तंभ पर नािरकेल फोड़ने छेलॱ। सबहक संग ढोल आ ताशा बजा कऽ िशगमो (ध ािम/g3ूंक  उ/gभठथसव ) खेलने \nछेलॱ आ आइ हम ैg304वयं गामबलाक लेल एकटा तमाशा बनल रही।  भट बाबू हमरा ऊपर नािरकेल क खैg3भ6ा ताड़ी उझिल देलिथ। \nएतबे नै िक यो हमरा ऊपर घोरणक छैgभथ4ा झािर देलक। घोरण कािट ते हम जोर-जोरसँ िचकरए लगलॱ। मुदा हमर असहायतापर \nिकनको किैg3उभको ैgभथभोभ नै भेलिन।  \nहमर ई हालित देिख गोिवैgभउउद कानैत -कानैत दौगल हमरा माएकैgभ43 बजा आनलक। ओ “हमर बैgभ74चा…”,“हमर बैgभ74चा…”  \nकहैत कानल-कानल, दौगल एली मुदा हमरा सोझ अिबते ओ एकदमसँ िगर गेली। ओ बेहोश भऽ गेली आ बहुत काल धिर उिठ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nसकली। हुनका उठबैले हम दौगै बला रही, मुदा जेतए बाैgभउउहल रही, ओैgभथ4ै रिह गेलॱ। हुनका िक यो ने उठौलक, उनटे लोक सभ \nई तमाशा देखैत रहल। कनीकाल पछाित  ओ अपन ठेघुन टेकैत उठली। हुनका नाकसँ शोिणत बहैत रहिन। हाथ आ पएरमे घाव \nभऽ गेल रहिन। ओ उिठ कऽ हमरा लग एली आ “हमर बैgभ74चा…” कहैत हमरा गर लगौली। हम दुनू गोटे कानए लगलॱ। ओ \nहमर बैgभउउहन खोलबाक ैgभ6भयास करए लगली मुदा ओइ समए चािर-पैg363च लोक हुनका पाछैg363 घीिच लेलकिन। बादमे हुन को घीिच कऽ \nमंिदर लग लऽ गेल। ओ हमरा छोड़बैले भट बाबूक हाथ-पएर पकड़ैत रहली मुदा ओ हुनका ठोकर मािर धकेिल देलिन। एते \nदेखते हमरा गोैg304साक पारावार नै रहल। हमरा देहक गरम खून दौगए लागल। हम जेतए बाैgभउउहल रही ओैgभथ4ै िचकिर-िचकिर कऽ \nरिह गेलॱ। बादमे हमर खून ठंढा भऽ गेल आ ओ शनैः शनैः हमरा शरीरसँ िनकिल रहल अिछ, बुझाए लगलै..., हमरा बुझाएल \nजेना हमरा पूरा शरीरक सभटा खून बिह गेल हो! \nIllustration -02 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \nहमर माए कािन रहल छेली आ हुनका सबहक पएर पकिड़ रहल छेली, मुदा हुनक गोहािर िक यो ने सुिन रहल छल। ओ \nजिहना हमरा छोड़बए आगू आबिथ, लोक हुनका रोिक लैक। बादमे जखिन ओ गोैg304सासँ महाजनकैgभ43 गािर पढ़ब शुैgभ6थ  कऽ देलिन तँ \nलोक सभ हुनको घसीटए लागल आ जइ ैg304तंभसँ हम बाैgभउउहल रही ओइ ैg304तंभसँ हुनको बािैgभउउह देलिन। आब हमर मुँह पूब िदस तँ \nहुनक मुँह पिैgभ74छम िदस भऽ गेल। हम दुनू गोटे एैg3तभे ैg304तंभ सँ बाैgभउउहल छेलॱ, मुदा एक दोसराकैgभ43 देिख नै पबै छेलॱ। ओ “हमर \nबैgभ74चा…”,“हमर बैgभ74चा…” किह कऽ कानै छेली, तँ हम माए..., माए..., िचकिर कऽ कािन रहल छेलॱ। िकछु समए पछाित  ओ \nकोनो तरहैgभ43 अपन हाथ पाछू आिन हमरा छूलिन। हम दुनू िदनभिर ओइ िैg304थित मे रहलॱ। \nपोखिरक शुिैg3भ0करण कर बैले ओ होम-जाप करौलिन। चािरटा केराक थैgभश4ह आनल गेल आ पुरिहत लोकिन होम शुैgभ6थ  \nकेलिन। ओ लोकिन होमािैgभ7भन जरौलिन। मंैgभथथोैgभ74चारण करैत ओ  लोकिन ओइमे सिमधा झॲकए लगला। हमरा बुझाएल जे ई सभ \nहमरा आ हमरा माए, दुनूकैgभ43 ऐ आिगमे झॲिक देत। होम चिलते काल एकटा पुरिहत ओइ होमसँ आिग आिन हमरा पएरपर रािख \nदेलक। हमरा बुझाएल, जेना हम कािैg334 होिलका जरौने छेलॱ तिहना ई सभ आिग लगा हमरा दुनू माय-पुतकैgभ43 जरा देत। मुदा ओ \nएना नै केलक। आिगक कारणैgभ43 हमरा पएरमे फोका भऽ गेल छल जे ददैg36त करैत रहए। होम -हवन चिल रहल छल आ फैg363सीपर \nचढ़ैबला अपराधी जकैg363 हम जेतए बाैgभउउहल रही, ओतैसँ हुनका सभकैgभ43 देिख रहल छेलॱ। गामक लोक सभ ऐ घटनाकैgभ43 एकटा उैgभउ4सव \nजकैg363 देिख रहल छ ला।  \nदादी ओइ िदन गामसँ बाहर गेल रहिथ। सैg363झ खन घूिम ते गोिवैgभउउद हुनका हमरा सबहक खबिर देलक आ संगे लऽ कऽ \nपोखिरपर आिब गेल। हमरा आ हमरा माएकैgभ43 ैg304तंभ सँ बाैgभउउहल देिख कऽ दादी बहुत दुखी भेला। जइ दादीक आँिखमे हम आइधिर \nनोर नै देखने रही; ओइ िदन देिख लेलॱ। ओ हमरा छोड़ा देलिथ। ओइ काल ई देखैले ओइठाम गामक िक यो ने रहिथ। \nऐ घटना पछाित  हमरा गामक लोकपर किैg3उभको गोैg304सा नै आएल, िकएक तँ गाममे हमरा छोड़ा कऽ आनै बला आ गोिवैgभउउद \nसन िहतैशी आर िक यो ने रहिथ। नािरकेल क फुटलका खोली जकैg363 गिर जाइ बला ऐ घटनाक ैg304मृित आब शेष रिह गेल अिछ। ऐ \nघटना सभमेसँ एक, ैg304तंभ पर नािरकेल तोड़बाक अिछ, ई बतबैवाली हमर माए..., हमरा ैgभ6भैg4भ6ादक होिलकाक आिगसँ बँचबैवाली हमर \nमाए..., हमरा आँिखक सोझ ठाढ रहली आ हमरा आँिखसँ अनायासे नोर खसए लगल।  \n•  \nहम गोिवैgभउउदक माएकैgभ43 शोर पार लॱ। ओ हमरा घरक भीतरेसँ अबाज देलिथ। ओइ समए ओ चाउर बीछै छेली। ओ उिठ \nकऽ बाहर एली आ हमरा देिख कऽ बजली-  \n“आउ बाउ, बैसू!।”  \nहम घरक अंदर गेलॱ। ओ हमर हालचाल पुछए लगली। \n“एतेक िदन धिर केतए छेलॱ अहैg363?” \n“नै बाय... ”  \nहम िकछु कहए चाहै छेलॱ \n“.... आइ-कािैg334 काजमे बेसी बेैg304त रहै छी तइले एबाक अवसर नै भेटैए की?” \n“...असलमे आइयहु तेहने काज छल, मुदा गोिवैgभउउद सँ भैgभ43ट करैक रहए ऐ लेल ओवरटाइम छोिड़ कऽ आएल छी।” \nओ अदहनमे चाउर िगराबए गेली आ हम ओइ ठामक बैg370च पर बैस गेलॱ। बैg370चक एक कोनमे ैg3शशंक आ ओइ पर गोिवैgभउउदक \nिकताब राखल छेलै। हम एकटा उपरला िकताब िनकाललॱ, ओ अंैg3शतेजीमे छल, ऐ लेल हम नै पिढ़ सकलॱ आ ओ आपस रािख \nदेिलऐ। बादमे सबसँ िनैgभ74चैg363 बला िकताब िनकालॱ, मुदा ओ पुतैg36तगालीमे छल ऐ लेल ओहो रािख देलॱ। ैg3शशंक लग कपड़ा टैg363गबाक \nएकटा हैg373गर रहै जैपर दादीक दूटा कमीज आ गोिवैgभउउदक एकटा पैैgभउउट टैg363गल रहै। अखिन धिर तँ गोिवैgभउउदकैgभ43 पणजीसँ आपस आिब \nजाइक चाही! ऐ लेल हम िखड़कीसँ बाहर देखलॱ। मुदा रैg304ता सून छल। मैदानसँ होइत ओ रैg304ता अपन देह टेढ -मेढ़ केने सीधे \nगाम धिर आिब रहल छल। आगू पैघ-पैघ गाछ-िबरीछक कारणैgभ43 शहर गेल गोिवैgभउउदक छैg363ह धिर नै बुझाइ छेलै। \nदादी बजारसँ आिब गेल छला। ओ हमर हालचाल पुछलिन। हम कनी मोटगर-डटगर भऽ गेल रही ऐ लेल ओ हमर \nैgभ6भशंसा केलिन।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \nओइ िदन दुपहर धिर दादी, ओकर माए, आ हम, गोिवैgभउउदक रैg304ता-पेड़ा देखैत रहलॱ। ओ नै आएल, ऐ लेल हमसभ कनी \nिनराश छेलॱ। बहुत काल पछाित  हमसभ भोजन केलॱ। दादी सुतैले गेला आ हम ‘पुनः आएबए ई किह चिल देलॱ। \nरैg304तामे आलेससँ भैgभ43ट भेल। ओकरा देिख हमरा कनी आैgभथ6यैg36त भेल , िकएततँ ओ किहयो अपन ओवरटाइम नै छोड़ै छल। \nएतए धिर जे रिबयोक िदन ओ भोरे-भोर उिठ कपेल गेला पछाित  ओ काजपर जाइ छल। हम पुछिलयिन- \n“आलेस! बीैgभ74 चेमे काज छोिड़ कऽ आएल छी की?” \n“आबए पड़ल! नािरकेलक गाछसँ रस िनकालऽ बला मजदूर पेैg406ूक देहैg364त भऽ गेलै।”  \nआलेस बतौलिन। \n“की भेल छेलै ओकरा?” हम पुछलॱ। \n“पता नै, हमरा िनकिल ते ओ मिर गेल।” आलेस कहलिन। आलेसक संगे हमहू ओकरा घर धिर गेलॱ। \nदोसर िदन पेैg406ूक अंितम संैg304कारमे हमरो जाए पड़ल। छोटका िगिरजाघरक लगीच बला ैg30भमशान घाटमे ओकर अंितम \nसंैg304कार भेलै। \nपेैg406ू एकटा िहैgभउउदू मौगी रखने रहए, िकैgभउउतु ओ ओकरासँ िबआह नै केने रहए। ओ जा धिर छेली ताधिर पेैg406ूक संसार नीक \nजकैg363 चललै, मुदा जखिन ओ मिर गेली तँ ओकरा ैg30भमशानक बाहरे गारल गेल छेलै। िकएक तँ ओकर अंितम संैg304कार ैg30भमशान \nघाटमे नै करए देल गेल रहै ऐ लेल पेैg406ू कािन रहल छल।  \nई घटना ैg304मरण अिब ते हम ैg304वयं उधेड़बुन मे पिड़ गेलॱ। ऐ उधेड़बुनमे हमरा एकटा पिछला गप ैg304मरण आिब गेल। ऐ \nछोटका िगिरजाघरमे हमरा बपितैgभ76म (ईसाई धम/g3ूंदी/gभचभा ) देल गेल छल। तइ समए हम बहुत छोट छेलॱ। तखन ैg304कूलो नै जाइ \nछेलॱ। अपन माएकैgभ43 बता कऽ हम आलेसक ओइठाम गेल रही। ओकरा घरमे ओकर िपताजी हमरासँ पुछलिथ- \n“अहैg363 तँ पाखलो छी ने?” \n“हँ” हम जवाब देलॱ। \n“िकएक तँ अहैg363 पाखलो छी ऐ लेल ईसाई भेलॱ ने?” \nहम चुप रहलॱ। \n“अहैg363 कािैg334 आलेसक संग आएब , कािैg334 उैgभउ4सव छै।” \nदोसर िदन हम आलेसक संग गेलॱ। ओइ समए हमरा ओतुका पादरी बपितैgभ76म देलिन। ऐ बातक खबिर हम केकरो नै \nलागए देिलऐ। \nघर एला पछाित , आलेसक ओइ ठाम जे हमरा िबैg304कुट खाइले देल गेल छल, ओकरा हमर माए बाहर फेिक देलिथ। ओ \nहमरा धमकी देलिथ-  \n“िवठू! एना जँ अहैg363 केकरो-कहैg363सँ िकछुओ खेबाक चीज लऽ लेब तँ हम अहैg363क जान लऽ लेब।” \n हमरा गाममे ऐसँ पिहने ईसाई आ िहैgभउउदूक बीच किहयो झगड़ा-फसाद नै भेल छल, मुदा ‘ओिपिनयन पोलऽक समए गामक \nबजारक वाडैg36तमे ईसाई आ िहैgभउउदू, दुनू समुदायक लोकक बीचमे झगड़ा भऽ गेल। ओइ िदन िक यो एक दोसराकैgभ43 ओकर धमैg36त लगाकैgभ43 \nगािर देलकै, आिक झगड़ा बािझ गेल। ओइ राित एक दोसराक घरक आगूक तुलसी चौरा आ ैg3उशॉस तोिड़ देल गेल। घर -\nदरबैgभ76जाक आगू तोड़ल गेल तुलसी चौरा आ ैg3उशॉसक मािटक ढेर लािग गेल। दोसर िदन झगड़ा आर भयानक ैgभ6थप लऽ लेलकै। \nलोक सभ डंडा, तलवार आ ढाल लऽ कऽ एक दोसराकैgभ43 मािर द इले तैयार छेलै। िकछुकैgभ43 मािरयो देल गेलै। हम ऐ दुनू समुदायक \nबीच घूिम रहल छेलॱ, आ की भऽ  रहल छै देिख रहल छेलॱ। हमरा मारैले िक यो ने अबै छल। “हम नै तँ ईसाई रही, आ ने \nिहैgभउउदू, ऐ लेल हमरा छोिड़ देल गेल की? हमर संबैgभउउ ध  दुनूसँ अिछ, ऐ लेल हमरा ओ लोकिन नै मारलिन की?” हमरा मोनमे ऐ \nतरहक ैgभ6भैg3तत उठय लागल। दुनू समुदायमे हमर मीत लोकिन छला आ हम हुनका सभसँ िमलै छेलॱ। \nजँ झगड़ा आर बिढ़ जेतै तँ खूनक नाली बिह जेतै, ऐ लेल दुनू समुदायक लोक डिर गेला। बादमे हम दुनू समुदायक \nलोकसँ िमिल कऽ हुनका सभकैgभ43 समझौलॱ-बुझौलॱ, हुनका बीच समझौता करबौलॱ। ओइ समए हम हुनका सभकैgभ43 एकजुट करै बला \nआ एक दोसराक समाद लऽ जाइ बला दूत बिन गेल छेलॱ। \nऐ गाममे हमर पिरचय फकत एते अिछ जे हमर नाओं पाखलो छी, हमर जाित पाखलो छी, आ हमर धमैg36त सेहो पाखलो \nछी।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \n•   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nछह \nकेगदी भाटक पैg373तीस -चालीस रैयत, मूलपुैgभ64षक मंिदर लग जमा भऽ गेल छल। सुभलो आ सोनूक बीच बैसल दादी सभसँ \nनीक लगै छला। रैयत, िकसान, कुणवी (गोवा  रा/gभृूयक आिद िनवासी ) सिहत गामक सभ लोक ओतए जमा छल। \nरैयत सभ अपन-अपन मैg363ग ओतए रखलक। जमॴदार केकरो घर तोिड़ देने रहै तँ केकरो घर नै बनाबए दैत रहै। िकछु \nरैयतकैgभ43 जमॴदार बेदखल कऽ देने रहै तँ िकछुकैgभ43 हैgभशतताक नािर केल नै देने रहै। ऐ तरहक बहुत रास मैg363ग रहै। सबहक चेहरासँ \nगोैg304सा आ नाराजगी झलकैत रहै।  \nैgभ6भैg304तुत कएल गेल सभ मैg363ग पर जखिन चचैg36थ हुअ लागल तँ िकछु हैgभशउला-गुैgभशउला हुअए लागलै। सुभलो गैg363वकर लोक सभकैgभ43 \nचुप करैक ैgभ6भयास केलिन , मुदा हैgभशउला आर बिढ़ते गेल। तख ने दादी उिठ कऽ अपन दमगर अबाजमे बाजए लागल- \n“हम सभ ऐ कैg364दोले गामक गैg363वकर सदा जमॴदारक केगदी भाट रैयत िथ कॱ। ओना हमरिहमेसँ िकछु ओकरा खेतक िहैg304सेदार \nसेहो छी। हम सभ ओकरा खेत-भाटमे काज करै छी, मुदा हमरा जतबाक आवैg30भयकता अिछ ततबो हमरा पेटकैgभ43 नै भेटैए, अिपतु \nओ सभ जमॴदारक गोदाममे चिल जाइत अिछ। केगदी भाटमे हरएक नािरकेल तोड़बाक िदन लाखो नािरकेलक ढेरी लािग  जाइत \nअिछ, मुदा सदा जमॴदारक मजैg36उक िबना हमरा सभकैgभ43 एकोटा नािर केल खाइले नै भेटैए। ऐ भाटमे नािरकेलक गाछ लगाबी हमसभ, \nओकरा पािन पटा कऽ नैgभश4 ह र करी हमसभ, भाटमे खाद छीटी हमसभ, ओकर ओगरबािह करी हमसभ, ओकर हैgभथ4ा बनाबी हमसभ, \nसुरैgभथभा करी हमसभ आ दूटा नािरकेल खाइले हमरा सभकैgभ43 जमॴदारक मुँह देखए पड़ैए। ऐ मािटक पूतकैgभ43 ऐ भाटमे घर-मकान नै \nबनाबए देल जाइ छै। तैपर जबरदैg304ती ओकरा सबहक घर तोिड़ देल जाइ छै। आब हमरा सभकैgभ43 हमर ैgभउउयाय भेटबाक चाही। \nहमरा सभपर जे अैgभउ4याचार भेल अिछ से दूर होइक चाही, माने दूर होइक चाही।” \n“हँ, हँ”,  \nजमा भेल भीड़सँ ऐ तरहक नारा सुनैमे आएल। बादमे दादी आर जोरसँ बाजए लागल। ओकर अबाज लोकक कानमे गूँजए \nलगलै। \nपाखलोक पूरा देहमे िबजलौका चमिक गेलै। ओ अपन गरम भेल कानपर गोिवैgभउउदकैgभ43 हाथ रखबाक लेक कहल कै।  \nभगवानपर अैgभथभत छीटला पछाित  हुनकर गोहािर केलासँ जे लोकक शरीरपर भा आिब जाइ छै, तिहना दादीक  भाषण \nसुिन लोक सभपर भा आिब गेलै, एहने बुझाइ! दादीक बाजब जारी रहै- \nअपन मौगीक परतापैg370 ओकरा ई केगदी भाट भेटल छै। यएह सदा, दैgभथ4ा जैgभशउमीकैgभ43 िजैgभथ4े मािर कऽ ओकर खाजन भाट \n(/gभचभे/gभचच िवशेष क खेत ) िफरंगीक सहायतासँ अपना नामे करवा नेने अिछ। ओकरा किैg3उभको लाज-शरम नै छै। ओहूपर ओ गाममे राजा \nजकैg363 घूिम रहल अिछ। ई गाम सदा जमॴदारक नै िथकै। गामक खेत-भाट हमरा सबहक छी। ऐ खेतमे काज करै बलाक खेत-\nभाट िथकै। कागतपर िलखा नेने ई ओकर नै भऽ जेतै। जँ एहेन हेतै तँ ओ ऐ देशकैgभ43 सेहो कागतपर िलखवाकैgभ43 रािख लेत आ ओ \nऐ देशहुँकैgभ43 कागत पर िलिख केकरो हाथैgभ43 बेिच लेत।  आब हमसभ जमॴदारकैgभ43 देखा देबै जे ई खेत-भाट हमरे सबहक छी। खेत-\nभाटमे काज करै बलाक छी। हमरा सबहक असहयोगेक कारणैgभ43 केगदी भाटमे नािर केल तोड़ब अखिन धिर बैg363की रिह गेल अिछ। \nओइ समए जमॴदारकैgभ43 एहसास भऽ जाइक चाही रहए। \nमुदा ओ तँ अिकलेक आैgभउउहर अिछ। सुन लॱ अिछ जे भाटमे नािरकेल तोड़ैले ओ गामसँ बाहरक पाडेकर (पेशेवर  नािर केल \nतोड़ैबला) कैgभ43 लाबैबला अिछ। ओकरा अएबासँ पिहने हम सभ सभटा नािरकेल तोिड़ कऽ देखा देबै जे ओ भाट हमरा सबहक छी। \nचलै चलू, आइए, एखने ओइ भाटक सभटा नािरकेल तोिड़ देबै, चलै चलू, ढाल आ गड़ैg363स लऽ कऽ अबैत जाउ! \nसभ िक यो ओइ जोशक संग उठल आ ढाल-गरैg363स लऽ कऽ  केगदी भाट िदस चिल देलक। भाटमे हर एक नािरकेलक \nगाछमे गुैgभ74चाक गुैgभ74छा नािर केल लागल रहै। \nएतेक पैघ केगदी भाट, जेकर नािरकेल तोड़ैले मासक मास लािग जाइ छेलै, एैg3तभे िदनमे एक चौथाईसँ बेसी नािरकेल \nतोिड़ देल गेलै। गुैgभ74छाक गुैgभ74छा नािर केल िगर रहल छल। भाटमे नािरकेलक बड़का-बड़का ढेर लािग गेल छेलै।  सैg363झ पिड़ गेल \nरहै मुदा अखिन धिर सभ िक यो नािरकेल तोड़बामे बेैg304त रहए। एतबेमे-  \n“पाखलो िगर गेलै, पाखलो िगर गेलै।”  \nएहेन हैgभशउला मिच गेल। नािर केल तोड़ब छोिड़ सभ िक यो पाखलो लग जमा भऽ गेल।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \nपएरक छान छूिट गेलाक कारणैgभ43 पाखलो नािर केलक गाछसँ िनैgभ74चैg363 खिस  पड़ल छल। नािरकेलक गाछसँ ओकर पेट, \nजैg363घ , हाथ-पएर आ छाबा घसीटा गेल छेलै जेकरा कारणैgभ43 ओकर चाम िनकिल गेल छेलै। ललाटक घावसँ खून बिह रहल छेलै। \nदादी आ सोनू ओकरा सहारा दऽ उठा कऽ बैसैलक आ पािन िपयौलक। होशमे एला पछाित , की भेल छल? ई जािन पाखलो हँसए \nलगल। \nबैसल पाखलोकैgभ43 गोिवैgभउउद हाथक सहारा दऽ उठौलक। चलू, घर चलै छी! गोिवैgभउउद पाखलोसँ कहलक। सोनू बाजल -  \n“नै, पाखलोकैgभ43 हम अपन घर लऽ जाएब, ई बहुत जैgभ7तमी भऽ  गेल छै आ एकरा बहुत चोट लागल छै। एकरा हम घर लऽ जाए \nकऽ जे िकछु दबाइ-िबरो करैक हेतै से करबा देबै।” \nओइ िदनक नािरकेल तोड़ब बैg3उभ भेल। पाखलो अपन मामाक घरक रैg304तापर चिल रहल छल। \n•  \nदोसर िदन फेर नािरकेल तोड़ब शुैgभ6थ  भेल। पाखलो अपना माथपर ैgभ64माल बािैgभउउह ठाढ भऽ गेल। दोसरा जकैg363 ओहो \nनािरकेल तोड़ैले सोिच रहल छल, मुदा ओकर मामा ओकरा गाछपर चढबासँ मना कऽ दलकै। एकर बाबजूदो ओ नािरकेल तोिड़ \nिलतए, मुदा सॱसे देहमे भऽ रहल दरदक कारणैgभ43 ओ एहेन नै कऽ सकल। रजनी जीरा पीिस कऽ ओकरा पीठ आ कैgभउउहापर लगौने \nछेली। घावसँ जीरा नै िनकिल जाए ऐ लेल ओ नािरकेलक गाछपर नै चढ़ल। \nकािैg334 रजनी पाखलोक शरीर पर भेल घावकैgभ43 धो-पोिछ कऽ दवाइ लगौने छेली। ललाटपर जे  घाव भेल रहै, ओइपर \nदबाइ लगा कऽ पैg3भ6ी बाैgभउउहने छेली। कुैg334ा आ पीठ पर जीरा पीिस कऽ लगौने छेली। रजनीक ई ैgभ6थप देिख कऽ पाखलोकैgभ43 अपन \nमाएक ैg304वैgभ6थप यािद आिब रहल छेलै। रजनी केल बायक मूितैg36त-सन सुैg3उभिर लािग रहल छेली।  \nरजनी ओकर मामक एकलौती  बेटी छेली। ओ बहुत शैg364त आ िवनैg4तत ैg304वभावक छेली। रजनी जखिन दूध आिन कऽ \nपाखलोकैgभ43 पीबैले देने छेली, ओ पीबैत काल पाखलोकैgभ43 रजनीक वाैgभउ4सैgभशउय भावक एहसास भेल छेलै। छने भिरले ओकरा मोनमे भेलै \nजे ऐ ममतामयी देवीक चरण छूिब ली। कािैg334सँ पाखलो एकटा अलगे दुिनयैg363मे िवचरण कऽ रहल छल। ओकरा मोनमे केतौ कोनो \nमंिदरक रचना भऽ रहल छेलै। \nजखिन जीपक हानैg36त सुनैमे एलै तखन पाखलो होशमे आएल। देखलक तँ केगदी भाटमे पुिलसक एकटा गाड़ी आएल छल, \nजेकरा संगे सदा जमॴदार सेहो छल। \nपुिलस जिहना केगदी भाटमे आएल तिहना हवामे दू-तीन फायिरंग केलक। सभ िक यो डिर गेल आ नािरकेल तोड़ब बैg3उभ \nकऽ देलक। दादीकैgभ43 बहुत गोैg304सा एलै आ ओ गोैg304सेमे सभसँ कहलक- \n“अहैg363 सभ केकरोसँ डरब नै। नािरकेल तोड़ब जारी राखू।” \nIllustration -03 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \nइैgभउउैg304पेैgभ70टर अपन ैgभ6थल हाथमे नेने आगू आएल। ओ दादीकैgभ43 अपना हाथैgभ43 पकड़लक आ ओकरा जीपमे बैस बैले घीचए \nलागल। पाखलो ओकरा रोकलकै। सभ िक यो पुिलसक चाैgभ6थ िदस जमा भऽ गेल। दू-तीन गोटे जीपमे बैसल जमॴदारकैgभ43 िनैgभ74चैg363 \nउतािर देलक। इैgभउउैg304पेैgभ70टर िचकड़ल , आ गोैg304सासँ बाजल - \n“अहूँ सभ जँ बेसी बकबक केलॱ तँ अहूँ सभकैgभ43 मािर लागत। ” \n“जाउ, जाउ, चुप रहू! जँ अहैg363 एतए बेसी रंगबाजी केलॱ तँ एतए जमा भेल सभ गोटए अहैg363 सिहत अहैg363क पुिलसोकैgभ43 पीटत। \nहमसभ पुतैg36तगाली पुिलसक हाथ तँ ढेर ए लॱ तँ अहैg363 सबहक हाथ केतएसँ आएब।”  \nदादी िचकरल। ताधिर पुिलसपर िक यो दू-तीन चपत धरा देलकै। \nओ संभवतः पाखलो छेलै। इैgभउउैg304पेैgभ70ट र पाखलोकैgभ43 पकिड़ लेलक, मुदा दादी ओकरा छोड़ा लेलकै। इैgभउउैg304पेैgभ70टर दादी िदस ‘िचबा जाइ \nआिक िगर जाइ’ बला नजिरसँ देखलक।  \n“अहैg363 सभ एतए लोकक रैgभथभा करए आएल छी वा गोलीसँ उ ड़बए?” दादी इैgभउउैg304पेैgभ70टरसँ पुछलकै।  \n“अहैg363कैgभ43 तँ सबसँ पिहने ओइ लोककैgभ43 अंदर करैक चाही छल, जे अहैg363कैgभ43 एतए आनने अिछ। वएह असली चोर छी, लुटेरा छी, आ \nदोसराक दमपर अपन पेट भरै बला छी, आ ओकरे कहलापर अहैg363 हमरा सभकैgभ43 चलान करए आएल छी?” दादी उैgभ74च ैg304वरैgभ43 \nइैgभउउैg304पेैgभ70टरसँ पूिछ  रहल छल आ जमॴदार गोैg304सासँ दादी िदस देिख रहल छल। \n“अहैg363 हमरा थाना लऽ जाइले आएल छी ने! त हमरा सभ कैgभ43 लऽ चलू। सभ िक यो जीपक अंदर आिब जाउ।” एते कहैत पाखलो \nजीपमे बैस गेल। ओकरा संगे आर पैgभउउैg406ह -सोलह लोक जीपमे बैस गेल। बैg363की लोकक लेल जीपमे बैसैक जगह नै छेलै। \nइैgभउउैg304पेैgभ70टर आठ -नअ लोककैgभ43 जीपसँ िनैgभ74चैg363 उतािर देलकै आ बैg363चल सात गोटा कऽ लऽ कऽ चिल देलक। बैg363की लोकिन  ओिहना \nमुँह ताकैत रिह गेल। सातो लोककैgभ43 ओइिदन पुिलस-ैg304टेश नेमे रहए पड़लै। दोसर िदन सोनू आ सुभैgभशउया गैg363वकरक संग पैg363च \nलोककैgभ43 छोिड़ देल गेलै मुदा दादी आ पाखलोकैgभ43 नै छौड़लकै। जेना ैgभथ7ाैg3भ0क घरमे छूतकाह रहै छै तिहना केगदी भाटमे नािरकेल \nयैgभथथ -तैgभथथ पड़ल रहै मुदा िक यो ओकरा हाथ नै लगाबै। \nगाममे एकटा आर पैघ घटना भऽ गेलै। दादी सिहत गामक आनो-आन लोकपर जमॴदार मोकदमा कऽ देलकै। गामबला \nसभ सेहो मोकदमा लड़ल। मोकदमा बहुत ैgभ6भिसैg3भ0 भऽ गेलै मुदा फैसला जमॴदारक पैgभथभमे भऽ गेलै आ दादी आ पाखलोकैgभ43 एक \nमासक कैद भऽ गेलै। ओइ िदन गामवासीकैgभ43 बहुत  दुख भेल रहै। दोसरे िदन जमॴदारकैgभ43 सेहो कैद भऽ गेलै, िकएक तँ ओ सरकार \nलग जमीनक नकली कागजात पेशी केने रहै। दोसर िदस मजदूर आ रैयत लोकिनकैgभ43 सेहो ओ िबना कारणैgभ43 फँसौने छेलै, ऐ \nगुनाहक खाितर जमॴदारकैgभ43 सजा भेटल छेलै। ‘जेकर जोत तेकर जमीन’, ऐ िनयमक तहत कायैg36थपाट आ उबरेदैg364डो गाम रैयत \nसभकैgभ43 भेट लै आ केगदी भाट, खाजन भाट मजदूर लोकिनकैgभ43। ऐ गामबला सभकैgभ43 बुझाइ  छेलै जे आब ओ वाैg304तवमे ैg304वतंैgभथथ भऽ गेल \nअिछ।  \nपूरा मास धिर जहलक सजा काटला पछाित  दादी आ पाखलो छूिट कऽ आएल। भाटसँ नािरकेल चोिर करै आ लोक \nसभकैgभ43 भड़क बैक जुमैg36तमे पाखलो आ दादीकैgभ43 एक मासक सजा भेल छेलै। ओ दुनू गोटे बड़ ैg304वािभमानक संग ए ला। गामक िहतमे \nलड़ै बला एकटा सैgभश4माननीय गामवासीक नजिर सँ गामक लोक सभ हुनका लोकिनकैgभ43 फूलक  माला पिहरा कऽ ैg304वागत कएल। \nलोक सभ दादीकैgभ43 सैgभश4मान दऽ गाममे ैg304वतंैgभथथतताक उैgभउ4सवक मनौलिन। ऐसँ पिहने एतेक रास खुशी गामक लोक किहयो नै महसूस \nकेने रहए। \nदादीक घर िमलैले गाम ओ बाहरोसँ लोक सभ आिब रहल छल। ऐ समए पाखलो दादीएक ओइठाम बैसल रहए, मुदा \nपाखलोकैgभ43 िक यो पुछलकै धिर नै, ऐ लेल ओकरा कनी खराप लगलै। “लोकक नजिरमे हुनका हमर पाखलेपन नजिर एलिन। \nहुनका सबहक बीच हम एकटा पाखलो िथकॱ” ओकरा लगलै। ओ तखने ओतएसँ िनकिल गेल। घरसँ बाहर एला पछाित  ओ सोनू \nमामाक घरक रैg304ता पकिड़ लेलक।  \nओकरा मोनमे िवचार आिब रहल छेलै-  \n“रजनी हमरा देिख कऽ बहुत ैgभ6भसैg3उभ  हेती। ओ हमरासँ पुछती तँ हम हुनका कैदक सभटा िखैg304सा सुनेबिन। हमरा पीठ पर जे \nैgभ6थलसँ मारल गेल अिछ तेकर दाग देखेबिन, ई देिख ओ अपन दुख ैgभ6भकट कर ती, आ फेर तेल गरम कऽ हमरा पीठपर \nलगौती....।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \nसोचैत-सोचैत पाखलो सोनू मामाक घर पहुँच गेल। रजनी ओकरा दूरेसँ अबैत देिख लेलक। ओकरा िचैgभउउह ते ओ ‘िवठू’ \nकिह दौगैत ओकरा सोझहा आिब गेली। \n•  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \nसात \n कैदसँ छुटलाक पैgभउउैg406हे िदनक अंदर दादीक देहाैgभउउत भऽ गेलै। हमरा रैg304ता देखौिन हार चिल गेला। खाली हमरे िकएक? \nअिपतु सॱसे गामेकैgभ43 सैgभश4हारैमे ओकर पूरा हाथ छेलै। सॱसे गामे कािन रहल छल। \n ओइ िदन केगदी भाटमे नािरकेल तोड़ैत काल दादी आ हमरा सभकैgभ43 पुिलस पकिड़ कऽ लऽ गेल छल आ हमरा सभकैgभ43 \nखूब मारल-पीटल गेल छल। पुिलसक मािरसँ दादीक एकटा पएरमे घाव भऽ गेल रहै जे अैgभउउत धिर ठीक नै भऽ सकल रहै। \nकैदसँ छुटला पछाित  ओ घाव आर िवैg304तार भऽ गेलै आ जेतए घाव रहै ओकर चाैgभ64  भाग लोहा सदृश कड़ा भऽ गेल रहै। घावसँ \nखून बहैत रहै। गमैया डागडर आ बैैg3भ4 लोकिनसँ बहुतो दबाइ-िबरो कएल गेल मुदा तेकर कोनो असर नै भेलै। \n ओइ राित हम, गोिवैgभउउद , गोिवैgभउउदक माए, सुभलो गैg363वकर आ गामक िकछु लोग दादीक लग बैसल रही। दादीकैgभ43 बोखार \nरहिन आ हुनक आँिख बैg3उभ भेल जा रहल छेलिन। अधरितयामे दादीक गलामे एकटा िहचुकी भेलिन आ ओइ िहचुकीक संगे दादी \nअपन अंितम सैg363स लेलिन। बुझाएल जेना ैg40शाैg33भाैgभउ3डसँ गरम ैgभथउासक तंतु टुिट गेल हो।  िबना िहलल -डोलल हुनक शरीर शैg364त भऽ \nगेलिन।  \n ओइ िदन  हमरा लागल जे हमरापर बड़का िबपित आिब गेल। सॱसे गाम दादीक  अंितम संैg304कारमे आएल रहै। गामक \nिहतमे अपन जीवनमे कैg4त6 उठौिनहार दादीक ई आैgभउ4मबिलदान िदवस रहै। अपन िपताजीकैgभ43 मुखािैgभ7भन दैत गोिवैgभउउद पर की बीतल \nहेतिन? ई अनुमान करब ओतेक सहज नै अिछ। हमरा मुहसँ शैgभशभद नै िनकिल रहल छल। ऐ तरहक दुखक मापन कोनो मापक \nयंैgभथथसँ संभव छै की? \n िचता धधकैत रहै। गोिवैgभउउदक आँिखसँ बरखाक बून जकैg363 अैgभथ7ुैgभ6भवाह भऽ रहल छल। हमरा आँिखक तँ बुझू जे नोरे \nसूिख गेल हो। ई दृैg30भय हम अपन आँिखक सोझामे देिख रहल छेलॱ।  \n गोिवैgभउउद ओइ िदनसँ गुमसुम रहए लागल। ओना तँ पिहनो ओ बहुत िकछु सोचैत आ गैgभश4भीर रहै छल, मुदा आब तँ ओ \nऔरो गंभीर रहए लागल। हम ओकरा समझेलॱ-बुझेलॱ, आ ओ बुिझओ गेल, मुदा ओ अपना आपकैgभ43 बदिल नै रहल छल। नोकरीपर \nजाइले ओकरा पैgभउउैg406 ह िदन पिहने िचैg3भ7ी आिब गेल रहै, िकैgभउउतु ओ घरेपर बैसल रहल। \n िचैg3भ7ी एलाक एक मास  पछाइते ओ नोकरीपर जा सकल। ओकर माए एतए घरपर असगरे रिह जेती, ऐ बातक दुःिैgभथ6ैgभउउता \nओकर खेने जा रहल छेलै। \n ओ अपन माएओ कैgभ43 अपना संगे पणजी लऽ जाइले सोचलक। गोिवैgभउउदक माए अपन बेटाक संग पणजी जा रहल छेली, ऐ \nलेल हुनका िबदा करैले आस-पड़ोसक कएक टा ैg304ैgभथथीगण  आएल छेली। गोिवैgभउउद अपन सभटा समान बािैgभउउह नेने छल। अंतमे ओ \nदेबालपर लटकल दादीक फोटो आ महादेवक फोटो उतािर पणजी लऽ जाइ बला समानक बीच रािख लेलक।  \n भगवान जानिथ ऐ बातक खबिर गामक बुजुगैg36त सुभलो गैg363वकरकैgभ43 केना लािग गेलिन? ओ गोिवैgभउउदेक घर िदस आिब रहल \nछला। हाथमे एकटा बैg363सक लाठी नेने ओकरा जमीन पर िटकबैत ओ आगू बिढ रहल छला। ओ तौिलया आ कमीज पिहरने छला। \n“ओ आिब रहल छिथ”, ई गप हमही सोनूकैgभ43 कहने रही। ओ घर धिर पहुँच गेला। गोिवैgभउउद हुनका बजा कऽ बैसैलिथ। \n“बेटा गोिवैgभउउद ! अहैg363 अपना माएओ कैgभ43 पणजी लऽ जा रहल छी की?” सुभलो गैg363वकर पुछलिन। \n“हँ” गोिवैgभउउद नहुएँ बाजल।  \n“तखन हम जखिन कखनो ऐ बाट दने जाएब तँ हमरा के बजा◌ैत?” \nऐ ैgभ6भैg3ततक जवाब गोिवैgभउउद लग नै रहै। ओ चुप रहल। \n“ई गप हम बूिझ सकै छी जे नोकिरएक चलते अहैg363कैgभ43 पणजी जाए पिड़ रहल अिछ , आ हमसभ अहैg363कैgभ43 िबदा करए आएल छी, ई \nकनी नीक नै लािग रहल अिछ।” \n“आिखर हम की करी? नोकरीक कारणैgभ43 जाए पिड़ रहल अिछ। ” गोिवैgभउउद बाजल।  \n“आब गामक सीमान बैg363चबो कहैg363 केलै? लोकबेद अपन सीमानकैgभ43 लैg363िघ सॱसे दुिनयैg363 िदस अपन ैgभ64ख कऽ रहल अिछ।”  \nजइ सोच-िवचारसँ गोिवैgभउउद शहर जाइक िनणैg36तए केने रहए, ओ ओइ िवषयमे किह रहल  छला। कनीकाल धिर सभ िक यो चुप \nरहल।  \n“खैर! अहैg363 जेतए केतौ जाउ नीके रहू!” अपन ई इैgभ74छा बेैgभ70त करैत सुभलो गैg363वकर बाहर िनकिल गेला। \nपणजी लऽ जाइबला सभटा समान ओ बािैgभउउह नेने रहए। हम कहिलयिन -  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \n“गोिवैgभउउद , गाड़ी छूटैमे आब कैgभश4मे स मए अिछ।” \nहमर कहब ओ संभवतः नै सुनलिन। हुनकर आँिख भिर एलिन आ हुनका आँिखसँ टप-टप नोर खसए लगलिन।  \nसमान सभकैgभ43 कैgभउउहापर लािद हम गाड़ी लग गेलॱ ओकरा ऊपर चढ़ा देिलऐ। गाड़ी छुटबाक समए भऽ गेल रहै। गोिवैgभउउद \nअपना माएक संगे ओइपर बैस गेल। हम पुछिलयिन-  \n“आब किहया आएब?” \n“देखा पर चाही।”  \n“ऐ पैgभउउैg406ह िदन  पछाित  खािमणी आ सैg364तेरी देवीक मेला छै, आएब की नै?  आ अिगला तीन मासमे गामक केलबाईक िशगमो सेहो \nछै। आएब की नै?”  हम जैgभशउदीसँ पुछिलऐ।  \n“केलबाईक िशगमोमे आएब।”  \n“आ खािमणी सैg364तेरी?” हम पुछिलयिन।  \n“नै।”  \n“हम असगरे केना आिब सकै छी?”  \nगाड़ी चिल पड़ल। हम आर जे िकछु पुछलॱ से सभटा ओइ गाड़ीक अबाजमे दिब गेल। गोिवैgभउउद अपन हाथ िहला कऽ हमरासँ \nिबदा लेलिन। गाड़ी आगू बिढ गेल आ अिगला मोड़ पछाित  ओ आँिखसँ ओझल भऽ गेल। \n•  \n गोिवैgभउउदक पणजी चिल गेला पछाित  हम अपना आपकैgभ43 एसगैgभ64आ बुझए लगलॱ। हम िदनभिर पीपरक गाछक िनैgभ74चैg363 \nचबूतरापर बैस गोिवैgभउउदेक संबैgभउउ ध मे सौचैत रही। ओइ समए सोनू मामा ओइ रैg304ता दने जा रहल छला। ओ अपना डैg363ड़मे तोिलया \nलपेटने रहिथ आ ऊपर उैgभ76जर कमीज पिहरने रहिथ। हमरा सोझ अिब ते ओ पुछलिन-  \n“अहैg363 एतए बैस की सोिच रहल छी?”  \n“िकछुओ तँ नै।” हम कहिलयिन। \n“िकछु केना नै, अहैg363क मीत प णजी चिल गेला, अही लेल अहैg363 उदास छी ने?” \nहम चुप रहलॱ।  \n“चलू, हमरा घर चलू।”  \nहम हुनका संग चिल देलॱ। पिछला िकछु िदनसँ हम सोनू मामाक ओइठाम आन-जान करै छेलॱ।  \nदुपहिरक रौदमे चलैत-चलैत हमसभ घर पहुँचलॱ। घरक भीतर गेला पछाित  कनी ठंढा महसूस भेल। लाल आ कारी \nरंगक फराक पिहरने रजनी दू लोटा पािन भिर बरंडाक बैसकमे रािख घर चिल गेली। हम दुनूगोटे हाथ-पएर धोइ तोिलयासँ हाथ \nपोछलॱ। भोजनक लेल पीढ़ी रखबाक अबाज अंदरसँ आएल। ताबत रजनी बाहर एली आ हमरा सभकैgभ43 भोजन पर बजा कऽ लऽ \nगेली। हमरोबहुत जोरसँ भूख लागल रहए।  \nभोजन कएला पछाित  हम बरंडाक सोपो (कुस/g3ूठ नुमा  बैसकी) पर बैस गेलॱ। कोनो आन काजसँ हम घरसँ बाहर िनकलिह \nबला रही तावत हमरा िक यो अबाज देलक।  \n“िवठू।” \nहम उनिट कऽ देखलॱ। \nई रजनीए छेली जे हमरा अबाज दऽ रहल छेली।  \n“हँ।”  \nहम ओकरा कहिलऐ।  \nओ हमरा माए सन मधुर अबाजमे बजा रहल छेली। ओइ समए हमरा लागल जेना हम अतीतमे पहुँच गेल छी। हमरा संबैgभउउ ध मे \nहमर सभटा िखैg304सा सोनू मामा ओकरा बता देने रहिथ संगे हमर माए ैg3भथारा राखल हमर नाओं सेहो।  \nरजनी हमरा िकछु कहए चािह रहल छेली, मुदा बहुत देर धिर हुनका मुहसँ कोनो शैgभशभदे नै िनकललिन। ओ ओतै ठाढ \nरहली।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \n“िवठू, अहैg363 ए तै रह ल कैgभ6थ। अहैg363 अपन सभटा कपड़ा-लैgभथ4ा एतै लऽ आउ।” \nई सुनते हम ओकरा िदस आैgभथ6यैg36तसँ देख लॱ। बादमे हम अपन माथ झुका अपन पएर िदस देखए लगलॱ। \nओ हमरासँ बेर-बेर आैg3शतह केने जा रहल छेली आ हम अपन पएर िनहारने जा रहल छेलॱ।  \n“िकछु नै सोचू, अहैg363 ए तै रहू।”  \n“ओ बेर-बेर हमरासँ आैg3शत ह केने जा रहल छेली। हुनकर आैg3शतह तोड़बाक िहैgभश4मत हमरामे नै रहए।”  \nहम ‘हँ’ किह देिलऐ।  \nसात-आठ मास धिर रजनी हमर सहोदर बिहन सदृश सेवा करैत रहली। हमरा कपड़ा-लैgभथ4ा, ओछौन सभटा वएह साफ करैत \nरहली। नहेबाक पािन गरम करएसँ लऽ कऽ सभटा काज वएह करै छेली, ऐ लेल हम किहयो काल गोैg304सा कऽ कऽ ओकरा \nडैg363िटयो िद ऐ, मुदा ओ चुप रहै छेली।  \nएकिदन हम हुनका कहिलयिन-   \n“हम की अहैg363क सहोदर भाय िथ कॱ जे अहैg363 हमर एतेक िध यान राखै छी?” एते सुनते हुनका आँिखमे नोर आिब  गेल छल। ओ \nअपन बैg363िहसँ तकरो पोछलिथ।   \n“सहोदर नै छी तइसँ की? से जे हो, छी तँ अहैg363 हमर भाइए ने? आ हम तँ अहैg363कैgभ43 अपन सहोदरे भाय मानै छी।”  \nएते कहैत ओ कपिस-कपिस कऽ कानए लगली। हम हुनकासँ मैg363फी मैg363गिलयिन। हमरो आँिखमे जखिन नोर आिब गेल तखने ओ \nचुप भऽ सकली। हम जिहना हँसलॱ, ओहो हँसए लगली आ कपड़ा धुअए इनारपर चिल गेली। \nहम िचैgभउउतामे डूिम  गेलॱ। पाखलोक जनमल केतौ रजनीक भाय बिन सकैए? खूनक संबैgभउउ ध  निहओ रहने ओ हमर बिहने  \nसदृश हमर सेवा करैत रहली, तँए की ओ हमर बिहन नै भेली? ऐ तरह एकक पछाित  एक ैgभ6भैg3ततमे हम उलझैत गेलॱ। फेर हम \nगोिवैgभउउदक ैgभ6भैg3ततक तंतुकैgभ43 सोझराबए लगलॱ। \nओइ िदन बेर-बेर यािद आिब रहल छल। नािरकेलक गाछसँ िगरला पछाित  रजनीक दबाइ लगेलासँ जे जलन भऽ रहल \nछल तेकरा कम करैले ओ घावपर नहुँ-नहुँ फूक मािर रहल छेली। तखन हमर संबैgभउउ ध  ओकरासँ की छल? हमरा ओ ओकरा बीच \nकोनो संबैgभउउ ध  नै रहलाक बाबजूदो ओ हमरा दबाई लगौलक। हम कैg4त6मे रही आ ओ हमरा घाव पर दबाई लगबैवाली ममतामयी \nछेली। \nसभटा घावक संग-संग भॱ आ िपपनीक घाव ठीक भऽ गेल रहए, मुदा ओतए किरया दाग रिह जाइक कारणैgभ43 रजनीकैgभ43 \nबहुत खराप लागैक। ओ हमरा बेर-बेर कहै छेली-  \n“भॱपर कारी दाग नै रहबाक चाही। एतेक सुैgभउउदर गोर -नार देहपर आमक कोलपित जकैg363 बुझाइत अिछ। आब ओकर की करब ?”  \nभॱहेक कारणैgभ43 लहसुिनयैg363 आँिख बँिच गेल।  \n“हम चुपचाप ओकर गप सुनने जा रहल छेलॱ। कारी दाग रिह गेल छल, एकर हमरा एकोरैgभथ4ी दुख नै छल। हमरा बुझाइ छल \nजे हमर लहसुिनयैg363 आँिख बँिच जाइसँ नीक होइतए, ओकरा फूिट जाइक चािह रहए आ संगे दागसँ सॱसे देह कारी भऽ जाइक \nचाही रहए। हमरासँ हमर गोराइ सहन नै भऽ रहल छल। मुदा भगवान हमरा गोर बनेने रहिथ, एकरा लेल रजनी भगवानक \nउपकार मानै छेली।”  \n“हमरा भगवाने भाय भेजने छिथ, हमरा ओकरा ठीक करैक अिछ।”  \nरजनी बेर-बेर बजने जा रहल छेली आ हमरो भगवाने सदृश बनबैले हमर सेवा कऽ रहल छेली। तखन हम हुनका किहयिन-  \n“हमरो भगवान देवी सदृश बिहन भेजने छिथ।”  \nएते किहते हमरा कानमे मंिदरमे बाजैबला घंटाक सदृश आभास हुअए लागल। \n•  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \nआठ \n \nरजनीक िबआह भेल एक मास भऽ गेल रहै। ओ दुरागमनमे अपन नैहर आबैबला रहिथ, तँए सोनू मामा खेतक काज \nजैgभशउदीए िनबटा कऽ आिब गेल छला। रजनीकैgभ43 नीक खेती-बारी बला घर-बर िमलल रहै तँए सोनू मामा बहुत खुश छला। मुदा \nदोसर िदस हुनका ऐ बातक दुखो रहिन जे बहुत कैgभश4मे उमेरमे ओ रजनीक िबआह कऽ देने रहिथ। ओकरा नेनपनेमे ओकरा माथपर \nसैg364सािरक बोझ आिब गेल रहै। ओकरा एहेन बुझाइ। ओ पाखलोपर बेकारक शंका करैत रहिथ, ऐ बातक हुनका ैgभ7भलािन भऽ रहल \nछेलिन। \nपाखलो आ रजनी, एक दोसराकैgभ43 नीक जकैg363 बूझैत रहिथ , ऐ लेल सोनू मामाकैgभ43 ऐमे िकछु खराप नै बुझा रहल छल। \nमुदा जँ यएह संबैgभउउ ध  किहयो कोनो दोसर मोड़ लऽ िलअए तखन? तखन तँ गाममे जगहँसाइए भऽ  जाएत। ई गामे ओकरा छोड़ए \nपिड़ जाइतै। ऐ लेल ओकर मोन सशंिकत रहै छल। ऐ खाितर जेतेक जैgभशउदी भऽ सकए, रजनीक िबआह भऽ जाइक चाही, यएह \nनीक रहत। सोनू मामा सोचने रहिथ। \nरजनीक िबआह करपैg370 गामक भाैg304करक संग बड़ उधव -बाधवसँ भेल रहै। िबआहक तैयारीमे पाखलो पैgभउउैg406ह -बीस िदन धिर \nबहुत कैg4त6 उठौने रहए। िबयाहोक िदन ओ खूब मेहनित केने रहए। \nिबआहक दोसरे िदनक गप रहै। रजनीकैgभ43 घरमे नै रहलाक कारणैgभ43 पाखलो कनमूँह सन रहए। ओ अिह ना घरसँ बहराइ \nछल, तखने दरबैgभ76जापर ओकरा सोनू मामासँ भैgभ43ट भेलै। ओ पाखलोसँ पुछलिन-  \n“की भेल?” “िकछु नै।”, कहैत पाखलो घरसँ िनकिल गेल। \nओइ िदन पछाित सँ पाखलोक पिहने जकैg363 होटलमे खेनाइ -पीनाइ आ केतौ सुित गेनाइ आरंभ भऽ गेल। ओकरा बुझाइ छेलै \nजेना ओ ऐ गाममे एकटा अजनबी सदृश छै आ ओकरासँ िसनेह रखैबला एतए िक यो ने छै। ओ बहुत उदास रहै छल। ओकरा \nमाथपर िकछु रेखाक अलाबे िकछु नै देखाइक। बीच-बीचमे ओ खेनाइओ-पीनाइ छोिड़ दइ । ओ पूणैg36त ैgभ6थपैgभ43 कमजोर हाथी सन भऽ \nगेल रहए। ओकर हाड़ सभ झलकए लागल रहै, गाल िपचिक गेल रहै आ आँिख धिस गेल रहै।  \nपाखलो काजपर नै गेल छल। ओ दुपहरकैgभ43 पीपरक गाछक चबूतरापर बैसल रहए। आलेस आ ओकर मीत सभ \nकाजपरसँ आपस आिब गेल रहिथ।  \n“पाखलो आइ काजपर नै गेल आ भिर िदन चबूतरेपर बैसल रहल” ई किह ओ सभ पाखलोकैgभ43 िकचिकच बए लागल। “पाखलो! \nआइ अहैg363 काजपर िकएक नै एलॱ?” \n“ओिहना।”  \n“ओिहना िक यो अपन काज छौड़ै छै की? िकएक यौ! अहैg363 पाखलोक जनमल छी ऐ लेल अहैg363 मामा अपन बेटी नै देलिन की?”   \nआलेसक एते कहब सुिन पाखलोकैgभ43 बहुत गोैg304सा आिब गेलै। ओ गोैg304सेसँ आलेस िदस देखलक। \n“अहैg363 ओिहना हमरापर नाराज नै होउ। मामाक बेटीक िबआह भेला पछाित सँ अहैg363 िकछु बदिल सन गेल छी। अहैg363क पागलपनक \nहालित देिख कऽ...।”   \n“चुप रहू आलेस! हमरा बेकारक गोैg304सा नै िदआउ।”  \nएते किह पाखलो ओतएसँ चिल देलक। ओकरा आइ आलेसपर बहुत गोैg304सा ए लै, मुदा करबो की किरतए? यएह बात भिर गामक \nलोक-बेद बािज रहल छल। तखन हुनका सबहक मुँहपर के ताला लगाबए? िहनका सबहक सोचे एहेन छिैgभउउ ह   तखन कैल की \nजाय? पाखलो एहेन सोचलक।  \nओकरा माथमे बहुत दरद भऽ रहल छेलै।  \n“जँ हम अिह ना सोचैत रहलॱ तँ एक िदन िनिैgभथ6ते हम पागल भऽ जाएब। हमरा मोनकैgभ43 िचैgभउउता करैक आदित सन भऽ गेल अिछ, \nहम एकरासँ नै िनकिल सकब।” \nसोचैत-सोचैत ओ रैg304तापर चिल रहल छल। जुवैg364व ओकरा अबाज देलकै। \nजखिन िक जुवैg364वकैgभ43 देखते ओकरा गोैg304सा आिब जाइ  छेलै, मुदा आइ ने जािन की भऽ गेलै? पाखलो ओकरा जवाब \nदेलकै आ दाैgभ6थखानामे पैिस गेल। जुवैg364व हँसल आ ओकरा बैसैले एकटा मिछया देलकै। पाखलो बैसल नै। ओ एकटा पँचटकही \nिनकाललक आ ओकरा िदस बढेलक। जुवैg364व नािर केलक फेनी (शर ाब) ओकरा िगलासमे ढािर देलकै। छने भिरले ओकरा मोनमे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nभेलै जे ऐ िगलाससँ जुवैg364वक माथ फोिड़  दी। जुवैg364व िगलास उठा कऽ पाखलोक हाथमे थमा देलकै। नव गैg373हकीक खुशीमे ओ \nहँिस रहल छल। पाखलो एकबेर िगलासकैgभ43 मुहसँ लगौलक आ ैgभथभ णिहमे हँटा लेलक। ओकरा गरामे जलन भऽ रहल छेलै तैयहुँ ओ \nिगलासकैgभ43 मुहसँ लगौलक आ गटागट पीिब गेल। ओकर गरा िछला गेलै। खाली िगलास जुवैg364व फेरसँ भिर देल कै। दोसर िगलास \nपाखलोक गरामे एकटा िहचुकीक संग अटिक गेलै। गरा आ नाक जरए लगलै। ओकरा लगलै जे ओकर िनयंैgभथथण िबगिड़ रहल छै, \nओ ओतै बैस रहल। \nरजनी घर आएल छेली, एहेन ओकरा िक यो बतेने छेलै। एते सुनते ओ सोनू मामाक घर िदस अपन पएर बढौलक। \nघरमे सोनू मामा खेत जाइक हड़बड़ीमे रहिथ। हुनका काैgभउउह पर हर छेलिन। पाखलो पुछलक-  \n“रजनी आएल छेली की?” \n“आएल छेली। दू िदन रिह कऽ चिल गेली।” \nरजनी आएल छेली, सोनू मामा हमरा िकएक नै बतौलिन? ओ सोनू मामसँ पुछैले सोिच रहल छल, मुदा चुैgभश0पे रहल।  \nबाहर जाइ क हड़बड़ीमे सोनू मामा अपन घरक केवाड़ बैg3उभ केलिन आ पाखलो ओतएसँ मुँह लटका कऽ आपस भऽ गेल। \n•  \nएक िदन आलेस पाखलोकैgभ43 गोिवैgभउउदक संबैgभउउ धमे खबिर देलक। गोिवैgभउउद अपन ऑिफसमे काज करैवाली एकटा ईसाई \nयुवतीसँ िबआह कऽ नेने छल। ई गप सुिन पाखलोकैgभ43 बहुत आैgभथ6यैg36त भेल रहै। \nगोिवैgभउउदकैgभ43 गाम एला एकटा अरसा बीित गेल रहै। ओ मेला आ िशगमोमे सेहो नै आएल छल । गोिवैgभउउदक संबैgभउउ ध मे ई \nखबिर सुिन ओ ओकरासँ भैgभ43ट करब सोचलक। \nपणजी शहरक एकटा बड़का भवनमे गोिवैgभउउदक  ऑिफस छेलै। “हम ओइ ऑिफस केना जाउ?” पाखलो यएह सोिच \nरहल छल। फेर ओ िहैgभश4मत केलक। पणजी शहरक ‘जुैgभउउता हाउस ’क  सीढी चढैत ओ ओकरा ऑिफस पहुँचल। ऑिफसक सभटा \nकमैg36तचारी ओ ैg304ैgभथथीगण ओकरा  देखए लागल। ई कोन नव ैgभ6भाणी आिब गेल ? सभ िक यो आैgभथ6यैg36तक दृिैg4त6सँ पाखलोकैgभ43 देखए लागल। \nिकछु ैg304ैgभथथी आ युवती सभ ओकरा देिख कऽ हँसए लगली। पाखलोकैgभ43 अपना-आपमे केना दन लागलिन। एतबेमे अपन बॉसक केिबन \nगेल गोिवैgभउउद बहराएल । ओ पाखलोक लग आएल। गोिवैgभउउदसँ िमलला पछाित , ऑिफसक मायावी संसारमे आएल पाखलोकैgभ43 कनी राहत \nभेटलिन। \n“यौ गोिवैgभउउद !”  \nपाखलो शोर पारलक।  \nगोिवैgभउउद हुनका जवाब नै दऽ कऽ हुनकर हाथ थािम कैg373टीन िदस लऽ गेल। दुनू एक दोसराक हाल-समाचार पुछलक। बहुतो िदनसँ \nगोिवैgभउउद गाम नै गेल छल ऐ लेल पाखलो ओकरा उलहन देलकै। दुनू गोटे चाह पीबए लागल।  \n“हम यएह एलॱ।”  \nएते कहैत गोिवैgभउउद बीैgभ74 चेमे चाह पीब छोिड़ बहरा गेल आ जिैgभशउदए एकटा युवतीक संगे घूिम  आएल। ओ साड़ी पिहरने छेली। हुनका \nमाथपर एकटा िटकुली सेहो रहिन आ ओ बहुत धिनक घरक बुझाइ छेली। \n“ई हमर िमता छी, हमसभ एकरा पाखलो कहैत िछऐक।” \nगोिवैgभउउद ओकरा पाखलोक माने बुझेलकै। पाखलो ओकरा िदस देखलक। ओ हँस ली। िकछु काल पिहने यएह युवती पाखलोकैgभ43 देिख \nकऽ हँसै छेली। गोिवैgभउउद पाखलोसँ आगू कहलकै-  \n“भिव समे यएह हमर घरनी हेती। िहनक नाओं मािरया िछ यिन ।”  \nपाखलो जखिन आैgभथ6यैg36तसँ गोिवैgभउउद  िदस देखलक तँ गोिवैgभउउद अपन माथ िनैgभ74चैg363 िदस झुका लेलक।   \n“जँ गोिवैgभउउद एकटा ईसाई युवतीसँ िबआह कऽ लेत तँ गामक लोक एकरा संबैgभउउ ध मे की सोचत? ओ सभ की चुप बैसतै?”  \nपाखलोकैgभ43 एहेन बुझेलै। मुदा ओ चुप रहल। बादमे ओ अपन ऐ बेमतलबक िवचारकैgभ43 एकिदस रािख हँसए लगल।  \nपाखलोकैgभ43 हँसैत देिख बुझू जे गोिवैgभउउदक माथक भार कम भऽ गेलै।  \n“आब जाित-पाित आ धरम केतए रिह गेल छै? दिैgभ70खनी आ उैgभथ4री ैg407ुव आब सिट गेल छै।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \nगोवैgभउउद एहने सन  िकछु बात करता। पाखलोकैgभ43 लगलै। मुदा गोिवैgभउउद चुप रहल। पाखलोकैgभ43 गोिवैgभउउदसँ बहुत रास गप करैक छेलै, \nमुदा गोिवैgभउउद लग ओतेक स मए नै रहै। बादमे पाखलो दुनूकैgभ43  \n“अैgभ74छा, फेर भैgभ43ट हेतै!”  \nकहलक आ बहरा गेल। \nपाखलो िलैgभशतटमे चढ़ल। ओइ काल ओकरा एकटा बातक ैg304मरण भऽ गेलै-  \n“आलेस दुबई जाइबला छिथ ऐ लेल ओ पासपोटैg36त बनेबाक जोगाड़मे रहिथ। िकछुए िदनमे ओहो िवदेश चिल जेता आ ऐ तरहैgभ43 गाममे \nहमर एकोटा मीत नै रिह जाएत। हम एकदम एसगर भऽ जाएब।”  \nई गप तँ गोिवैgभउउदकैgभ43 कहब िबसिरए गेलॱ। आब तँ गोिव ैgभउउदो किहयो गाम ए ता, एहनो संभावना निहएक बरबिर छल। बुझाइत अिछ जे \nगोिवैgभउउदो आब गामबलाक लेल बाहिरए लोक भऽ गेला।    \nपाखलो िलैgभशतटसँ िनैgभ74चैg363 उतरए लगल तँ ओकर माथ घूमए लगलै। ओकरा बुझेलै, जेना-जेना िलैgभशतट िनैgभ74चैg363 िदस जा रहल \nअिछ तेना-तेना ओहो िनैgभ74चैg363 िगरल जा रहल अिछ। िलैgभशतट ैgभ64कला पछाित  ओ एसगर भऽ गेल, ओकरा एहने बुझेलै। ओ िलैgभशतटसँ \nबाहर िनकलल। \nपणजीसँ गाम अएबा काल बसमे ओकरा ैgभ64िैgभ70मणी मॱसीसँ भैgभ43ट भेलै। “रजनीकैgभ43 बेटी भेल छै।”  \nई समाचार पाखलोकैgभ43 वएह देने छेली। ई सुिन पाखलोक खुशीक कोनो ठेकान नै रहलै। बससँ उतिर पाखलो एकपेिड़या हएत \nहाली-हाली गाम जाए लागल। सैg363झ पिड़ गेल रहै। पूिणैg36तमाक चैg363द  आसमानमे साफ झलकैत रहै। पाखलोक मोनमे रजनीक बेटीक \nछिव आिब रहल छेलै। ओ देखैमे केहेन हेती? ओ अपन माए-सन हेती आिक केकरो आन सन? ऐ तरहक कएक टा ैgभ6भैg3तत ओकरा \nमोनमे उठए लगलै। रजनीकैgभ43 गोर रंग पिसैg3उभ छै। ओकरा चैgभउउैg406माक ऐ ैgभ76योैgभउ4सना-सन बेटी होमक चाही। काजर लगएला पछाित  \nकारी आँिख वाली ओकरे सन सुैg3उभिर बेटी होमक चाही। पूिणैg36तमाक ैgभ76योैgभउ4सना चाैgभ64िदस पसरल रहै आ जेना नहरक पािन बहै छै \nतिहना ओकरा रैg304तामे चैgभउउैg406मा अपन ैgभ76योैgभउ4सना पसारने छेलै। \n•  \nरजनी पैg363च मास क अपन बेटीकैgभ43 संग लए कैg364दोले गाम अपन बाबूजीक घर आएल छेली। पैgभउउैg406ह -बीस िदन बीित गेल छेलै, \nमुदा अखिन धिर ओ अपन पितक घर नै गेल छेली। ओ अपन बेटीक नाओं सुलू राखने छेली। ओ देखैमे बहुत गोर आ सुैg3उभिर \nछेली। ओकर केश गुलाबी छेलै आ आँिख लहसुिनयैg363। ओ कोनो िफरंगीक बेटी सन बुझाइ छेली। \nरजनीकैgभ43 ओकर घरबला घरसँ िनकािल देने छिथ, ई अफवाह सॱसे गाममे पसिर गेल रहै, आ सैg363चो रहै। ओकर घरबला \nओकरा मािर-पीिट कऽ सुलूक संग ओकरा बापक ओतए पठा देने रहै। “रजनीकैgभ43 पाखलोए सँ ई बेटी भेल छै।” ई आरोप ओकर \nघरबला ओकरापर लगौने रहै, आ सिरपहुँ देखैमे िफरंगी सन लगैवाली सुलूकैgभ43 देिख लोको सभ एकरा सैg363च मािन नेने रहै। \nरजनी अचानक अपना बेटीकैgभ43 लऽ कऽ घर आिब गेल छिथ। ओइ िदन ई सुिन सोनूकैgभ43 बहुत धैg3तभा लागल रहै। ओ एना \nिकएक एली? सोनूक मोनमे एहेन ैgभ6भैg3तत उठए लगलै। अपना बापकैgभ43 देिख रजनीक सैg40शक बाैgभउउह टूिट गेलै आ ओ कानए लगली। \nआिखर भेलै की? ओ बुिझए नै पािब रहल छल। बादमे रजनीक देहपर दाग सभ देिख कऽ ओकरा सभकुछ समझमे आिब गेलै। \nओ रजनीकैgभ43 सैg364ैgभउ4वना देल कै। बहुत देर धिर तँ ओ चुप रहली मुदा पछाित जाए कऽ सभटा घटना हुनका बता देली। सुलूएकैgभ43 लऽ \nकऽ ओकर घरबला ओकरापर शंका करै छेलै। ओकर ई आरोप रहै जे, “पाखलोएसँ रजनीकैgभ43 ई बेटी भेल छै।” ई आरोप सैg363चो \nभऽ सकैए। सोनूओकैgभ43 अिह ना बुझेलै आ ओकरा बहुत गोैg304सा आिब गेलै। ओकर आँिख लाल भऽ गेलै आ ओ गोैg304सासँ पाखलोकैgभ43 \nगिरयाबए लगलै। “पिहने हमर बिहन पाखलोक जाितमे हमर नाक कटा चुकल अिछ। आ आब ओकरे बीया हमरा बेटीक भिव स \nखराप करैपर तुलल अिछ” सोनू बाजए लागल। बादमे ओकर गोैg304सा आर बिढते गेलै आ ऐसँ आगू ओ िकछु बािज नै सकल। \n“ऐमे पाखलोक कोनो दोष नै छिैgभउउ ह  । हमर घरेबला हमरापर झूठ आरोप लगा रहल छिथ।”  \nरजनी सोनूकैgभ43 कहल कै। मुदा ओ ई सभ सुनैले तैयारे नै छेलै। बहुत काल पछाित  ओ सभ िकछु सुनलक आ कहलक-  \n“हमर तँ भागे फूटल अिछ।”  \nदोसर िदन ओ रजनीक घरबलासँ भैgभ43ट कऽ सभ िकछु समझा कऽ कहलकै-  \n“सुलू सन बैgभ74चा बहुतो लोककैgभ43 भऽ जाइ छै, ई सभ तँ भगवानक हाथमे छिैgभउउ ह  ।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \nओ बहुत समझेबाक ैgभ6भयास कएलक , मुदा रजनीक घरबला िकछुओ नै मानलकै। \nसुलूक पालना आब नानाक घरमे झूलए लगलै आ रजनी अपन बेटीक संग अपन समए िबताबए लगली। \nपाखलो ऐ बीच ैgभ6भायः भोरे-भोर काजपर िनकिल जाइ छल आ राितएक पहर काजसँ घुमैत रहए। रजनीकैgभ43 ओकर  घरबला \nघरसँ िनकािल देने छै आ आब ओ अपन बापेक संग रिह रहल छेली, ई गप ओकरा पता नै रहै। सभ िक यो पाखलोकैgभ43 एकटा \nअलगे दृिैg4त6सँ देखए लागल छल , मुदा लोक सबहक ई दृिैg4त6 पाखलोकैgभ43 आने स मए जकैg363 बुझा रहल छेलै।  \nपाखलो दुपहरकैgभ43 होटल जाइ  छल। होटलमे आर पैg363च -छह लोक बैसल रहै आ गप कऽ रहल छेलै। फेर ओकरा सबहक \nहँसीक अबाज एलै। पाखलोकैgभ43 भीतर घुिस  ते अबाज बैg3उभ भऽ गेलै। बादमे ओ सभ पाखलोकैgभ43 देिख फुसफुसा कऽ बाजब शुैgभ6थ  \nकेलक।  \n“हमरामे कोनो पिरवतैg36तन भेल अिछ की?”  \nएहेन ैgभ6भैg3तत पाखलोक  िदमागमे एलै। ओ अपन सॱसे देहकैgभ43 िनहारलक। ओइमे कोनो पिरवतैg36तन नै भेल छेलै। पैट-सटैg36त जेतए छेलै ओतै \nतँ रहै! आ दाढ़ी तँ ओ कािैg334ए नौआसँ कटौने छल। एहेन िैg304थितमे हम िहनका सभकैgभ43 कौआ केना नजिर आिब रहल छी। \nपाखलोक मोनमे ई उधेड़बुन हुअए लगलै।  \nरजनी गाम आएल छेली, ई गप पाखलोकैgभ43 बीस िदन  पछाित  पता लािग सकलै। ओ दोसरे िदन भोरे-भोर उिठ कऽ सोनू \nमामाक घर िदस चिल देलक। िबआह पछाित  ओ रजनीसँ भैgभ43ट नै केने छल। बीचमे ओ रजनीसँ भैgभ43ट करैले दू-तीन बेर सोनू \nमामाक घर गेलो रहै, मुदा रजनीसँ भैgभ43ट नै भऽ  सकलै। मुदा आइ ओकरा रजनीसँ िनिैgभथ6ते भैgभ43ट हेतै, ई जािन ओ जैgभशउदी-जैgभशउदी \nमामाक ओइठाम पहुँच गेल। केबाड़ सँ भीतर जाइकाल ओकर माथ चौकिठ सँ टकरा गेलै, जेकर अबाज सुिन रजनी बहरेली। \nदेखलिन तँ पाखलो आएल छला। पाखलोकैgभ43 देिख रजनी बहुत खुश भेली। \n“अहैg363क माथमे चोट लािग गेल अिछ ने!”  \nरजनी पाखलोसँ पुछलक। \n“हँ! मुदा भेल िकछु नै।” \n“िकछु नै भेल! चलू देखए िदअ।”  \nरजनी देखलिन, हुनका माथपर एकटा टेटर भऽ गेल छेलिन। रजनी ओकरा दबाबए लगली। \n“ओह! हमरा िकछु नै भेल अिछ, आ ने दरदे कऽ रहल अिछ।”  \nएते कहैत पाखलो अपन माथसँ ओकर हाथ हटा देलकै। रजनी सुलूकैgभ43 बाहर लऽ एली का बजली-  \n“देखू दाय! मामा आएल छिथ।”  \nपाखलोकैgभ43 देिख सुलू हँिस पड़ली। सुैg3उभिर सुलूकैgभ43 देिख पाखलो रजनीसँ कहल कै- \n“रजनी, सुलूकैgभ43 कारी काजर लगा देल किरऔक , नै तँ एकरा केकरो नजिर लािग जाएत।” एते किह पाखलो हँसए लगल। ताबत \nघरसँ िनकलल सोनू मामा सेहो आिब गेला। सोफो (कुस/g3ूठनु मा बैसकी ) पर बैसल पाखलोकैgभ43 देिख ओ ठाढ़े रह ला आ दरबैgभ76जा िदस \nआँगुरक इशारा करैत बजला, “िनकल जाउ एतएसँ। आजुक बाद फेर किहयो हमरा ओतए नै आएब।”  \nपाखलोकैgभ43 िकछुओ बुझैमे नै एलै। ओ अवाक भऽ ओतै ठाढ रहल आ सोनू मामा िदस तािक ते रिह गेल। सोनू मामा पुनः गोैg304सासँ \nबाजए लगला-  \n“अहॴक कारणैgभ43 ई सभ भेल छै। जँ अहैg363 एतए नै रिहतॱ तँ एतेक सभिकछु नै होइतै। अहॴक कारणैgभ43 रजनीक घरबला ओकरा \nघरसँ िनकािल देने छै। अहैg363 एतए किहओ नै आिब सकै छी।” \nपाखलो अवाक भए देखते रिह गेल। \n“रजनीक घरबला रजनीपर आरोप लगौने छै जे एकर बेटी अहॴक जनमल छी। अहॴक कारणैgभ43 ई सभ भेल छै, ई खबिर अहैg363 नै \nसुनने छी की? एतए अएबामे अहैg363कैgभ43 किैg3उभको शमैg36त नै भेल? दोसरक बेइैgभ76जती कराबए एतए आएल छी?” \nरजनी बीैgभ74 चेमे टोकलक-   \n“ऐमे िहनकर कोनो दोष नै छिैgभउउ ह  , अहैg363 अनेर िहनकापर शंका कऽ रहल छी।” \nरजनीक ई कहब सोनू मामा नै सुनलिथ। ओ बािज ते जा रहल छला...  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \n“अहॴक कारणैgभ43 रजनीक भाग फूिट गेलै। जँ अहैg363 एतए आएब तँ लोकबेद ऐ आरोपकैgभ43 सैg363च मािन लेत , ऐ लेल अहैg363 एतए किहयो \nनै आएल कैgभ64। पाखलोएक जाित हमर नाक कटौने अिछ , ओकरे खून िथकॱ अहैg363। पाखलोक वंशज छी अहैg363। अहॴ हमर \nबबैg36थदीक कारण िथ कॱ।” \nपाखलोक पएर थरथरबए लगलै। ओकरा िकछुओ समझमे नै आिब रहल छेलै, मुदा धीरे-धीरे सभ िकछु समझमे आिब \nगेलै। ओकर बेटी िफरंगी-सन लगै छेली ऐ लेल ओकर घरबला ओकरापर ई आरोप लगौने छल। पाखलो ऐ संबैgभउउ ध मे िकछु \nबाजैबला रहिथ मुदा सोनू मामा ओकरा िनकिल जाइले कहने रहिथ ऐ लेल ओ बाहर आिब गेल रहए। ओकरा माथमे चैg3तभर  भऽ \nरहल छेलै आ बुझाइत रहै जेना ओ फािट जेतै। ओकरा िदमागमे सोनू मामा शैgभशभद कोनो मिड़या जकैg363 चोट कऽ रहल छेलै।  \n“...रजनीक घरबला घरसँ बाहर कऽ देलकै ... रजनीकैgभ43 अहॴसँ बेटी भेल छै... पाखलोएक जाित हमर नाक कटौने अिछ... \nपाखलोक वंशज छी अहैg363... अहैg363 एतएसँ चिल जाउ। ” \n•  \n“बारह चौबीस ैg3शशकक दुघैg36तटना भऽ गेलै!” \n“केकर? ैg3शशक ैg40ताइवर के छेलै?”  \n“पाखलो!” \nएकटा खलासी िनैgभ74चैg363 आिब लोक सभकैgभ43 ई खबिर देल कै। सभ िक यो ऊपर िदस दौगल। िकछु गोटए ैg3शशकसँ गेल तँ \nिकछु ओिहना दौग पड़ल। रैg304ता नदीक कछेर होइत एकटा घाटीक बीचसँ जाइत रहै। रैg304ताक एक िदस घाटी रहै आ दोसर िदस \nखदहा!  \nऊपरका रैg304तासँ जाइ बला एकटा ैg3शशक िनैgभ74चैg363 खदहामे खिस  पड़ल छेलै। ैg3शशकक परखैgभ74ची उिड़ गेल रहै जइमे पाखलो \nमारल गेल। एहेन सभकैgभ43 बुझाइ  छेलै। िकछु लोक िनैgभ74चैg363 गेल। देखलिन तँ ैgभथभितैg3शतैg304त ैg3शशकक बगलमे पाखलो पड़ल छल। ओकरा \nदेहक कपड़ा फािट गेल रहै आ सॱसे देह नोचा गेल रहै। \nपाखलो अपन ैgभथभितैg3शतैg304त ैg3शशककैgभ43 देखलक। ैg3शशकक अिगला शीशा टूिट गेल रहै। लोहाक चदरा पूणैg36त ैgभ6थपसँ ैg3शशकसँ िपचिक \nगेल रहै। ओकरा देिख पाखलोक आँिखमे नोर आिब गेलै। पाखलो उठल। ैg3शशकक सामने गेल आ ओइपर अपन हाथ फेरलक। \nआब ओइ ैg3शशक पर भगवानक कोनो फोटो नै रहै, मुदा ैg3शशकमे ल गौल गेल चाननक माला अखनो धिर रहै जे िक पाखलो लगौने रहै।  \nपाखलो जखिन ठाढ भऽ रहल छल तखन ओकरा कानमे बहुत रास ैgभ6भैg3तत सभ उठए लगलै। दुघैg36तटना केना भेलै? हम बँिच \nकेना गेलॱ? ऐ तरहक केतेको ैgभ6भैg3ततमे ओ उलिझ -सन गेल। \nपाखलो नीचेसँ रैg304ताक एक िदस झाड़ी िदस आँगुर देखौलक। ओकरा कमीजक एकटा बड़काटा टुकड़ी ओइ झाड़ीक \nबीच लटकल रहै। दुघैg36तटनाक स मए ैg3शशकक दरबैgभ76जा अचानक खुज लै आ ओ बाहर खिस  पड़ल छल। ओतएसँ ओ सीधा झाड़ीपर \nिगर अटिक गेल, जइसँ ओकर कमीज फािट गेलै आ देह नोचा गेलै। ओतएसँ ओ धीरे-धीरे िनैgभ74चैg363 िगरल, जखिन िक ओकर \nसाथी ैg3शश क गँहीरगर खदहामे िगर गेलै।  \nएतेक पैघ ैg3शशक आटाक लोइया बिन गेल रहै आ एकटा हाड़-मैg364सक लोक बँिच गेलै।  \n“पाखलोक भाग नीक रहै तँए ओ बँिच गेल।”  \nलोक सभ एहने कहैत रहै। कारण ताकला उैgभथ4र जखिन लोककैgभ43 जवाब नै भेटै छै तँ ओ ओकरा अपन भागपर छोिड़ दइ छै। \nपाखलोकैgभ43 डागदरक ओइठामसँ एला पछाित  कैgभश4पनीक ैgभ6भबैgभउउधक दुघैg36तटनाक जैg363च करब शुैgभ6थ  केलक। ैgभ6भबैgभउउधक ओकरासँ \nबहुत रास ैgभ6भैg3तत केल कै, मुदा ओ एकोटा ैgभ6भैg3ततक जवाब नै देलकै। ओकरा िदमागमे दुघैg36तटनाक िवषयमे िकछुओ नै रहै। आइ भोरे जे \nिकछु भेल छेलै, ओकरा िदमागमे बेर-बेर वएह ैgभ6भैg3तत आिब रहल छेलै। असलमे वएह ैgभ6भसंग दुघैg36तटनाक कारण छेलै। ओ भोरे सोनू \nमामाक ओइठामसँ आएल आ ओइ तनावमे ैg3शशक पर चिढ गेल। ैg3शशक चलबैत काल वएह घटना ओकरा िदमागमे चिल रहल छेलै। \nरजनीक संग भाए-बिहनक संबैgभउउ ध  रिहतो ओकरापर ई आरोप लागल छेलै। सोनू मामा ओकरा कहने रहिथ, “एतएसँ िनकिल जाउ, \nआ किहओ नै आएब!”  “चिल जाउ” ई किह ओकरा िनकािल देल गेल छेलै। तखन सोनू मामाक िरैg30भतामे ओ िक यो ने रहै? \nपाखलो सोिच रहल छल। वएह िवचार ओकरा िदमागमे टीस मािर रहल छेलै आ ओ अचेतन अवैg304थामे चिल गेल छेलै। ठीक ओइ \nकाल अिगला मोड़पर ैg3शशकक दुघैg36तटना भऽ गेल रहै। अखिन धिर वएह िवचार, वएह ैgभ6भैg3तत ओकरा िदमागकैgभ43 झकझोिर रहल छेलै।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \nकैgभश4पनीक ैgभ6भबंधक ैg3भथारा पुछल गेल सवालक जवाब हम नै दऽ रहल छेिलऐ ऐ लेल ओ गोैg304सा भऽ गेल आ ओइ गोैg304सामे \nओ हमरा गालपर फटाफट दू-तीन थापड़ मािर बैसल। \nपाखलोक गालपर थापड़क िनशान भऽ गेलै। ओ अपन गालकैgभ43 हँसोतए लागल। तथािप ओकरा सॱसे देहमे भऽ रहल ददैg36त \nओकरा ओतेक कैg4त6 नै दऽ रहल छेलै, मुदा भोरक घटनासँ जे ओकरा करेजमे घाव भेल रहै ओ अखिन धिर हिरअर रहै। \n•  \n \nसात-आठ माससँ पाखलोक बेवहार देिख लोककैgभ43 बुझाइ जे पाखलो पागल भऽ गेल छै। ओकर केश, दाढ़ी आ मॲछ बिढ \nगेल छेलै आ ओइ दाढीमे ओकर मुँह नुका गेल रहै। ओकर माथ तँ झलकैते नै रहै। गाल िपचिक गेल रहै आ आँिख धँिस गेल \nरहै। देखैमे ओ बहुत िविचैgभथथ लािग रहल छेलै। जँ कोनो अनजान लोक ओकरा देिख लैक तँ डिर जाइ।  \nजइ िदन ैg3शशकक दुघैg36तटना भेल छेलै ओइ िदन पाखलो जंगल चिल गेल रहै। ओ ओैgभथ4ै चािर-पैg363च िदन िबतौलक आ बादमे \nगाम घूमल। ओइ िदनसँ ओ गाममे अजीबोगरीब तरहैgभ43 बाजए लागल आ संगे अपन हाथ सेहो िहलबैत रहै छल। बीच-बीचमे अपन \nआँिखकैgभ43 सेहो िविचैgभथथ ैgभ6थपसँ छोट -पैघ करैत रहै छल। ओ िदनभिर घूिम ते रहै छल। जंगल, भाट, मळार, दोउड़े आिद ठाम घूिम ते \nरहै छल आ केतौ बैस जाइ छल। नािरकेल, कटहर, आमक गाछ सबपर चढैत रहै छल आ केतौ दूर अपन नजिर गड़ौने रहै \nछल। लोक सबहक कहब रहै जे, “ओ बहुत डिर गेल छै।”  \nओकरा कायैg36थक देवचार (ए कटा आ/gभठथ मा ) गड़ैस नेने छै।  \nलगातार काजसँ अनुपिैg304थत रहबाक कारणैgभ43 कैgभश4पनी ओकरा नोकरीसँ िनकािल देने रहै। यैg3भ4िप ओकर जेतेको िहसाब \nिनकलैत रहै से कैgभश4पनी ओकरा दऽ देने रहै। ओ पाइ पाखलो ओइ िदन गामक बूढ़-बुजुगैg36त आ नेना लोकिनमे बैg363िट देने छल। दोसर \nिदन धिर ओकरा लग खएबा धिरक पाइ नै रहलै। ओ अपन पैैgभउउटक जेबी उनटौलक आ ओइ िैg304थितमे गाममे घूमए लागल। ओ \nमाैgभथथ घूिम  ते रहै छल। घुमैत काल ओकरा िदन-राितक कोनो परवािह नै रहै छेलै। एतेक धिर जे ओ रौद आ बरखामे सेहो घूिमते \nरहै छल। ओकरा घूमबाक कोनो सीमा नै रहै।  \nओकर िकछु मीत लोकिन ओकरा किहयो काल चाह-पािन दऽ दैत रहै। किहयो काल खोआ-पीआ सेहो दैत रहै, नै तँ ओ \nभूखले रहै छल। ऐ सबहक बाबजूद ओकर घूमब-िफरब बैg3उभ नै भेल रहै। ओ कखनो केगदी भाटमे देखाइक तँ कखनो खेतक \nबाैgभउउह पर। \nओ किहओ केकरो भाटसँ नािरकेल कैgभ43 हाथ धिर नै लगौलक। केकरो कोनो कैg4त6 नै देलक, एकरा सबहक बाबजूद लोक ओकरासँ \nडरए लगल छल। एतए धिर जे छोट-छोट नेनासभकैgभ43 ओकर माए, पाखलोक नाओं लऽ कऽ डराबए लागल छेलै।  \n ओइ िदन बरखा भऽ रहल छेलै। पाखलो सोनू मामाक घर लगक पीपरक गाछक िनैgभ74चैg363 ठाढ़ छल। ओकरा देिख रजनी \nदौग कऽ ओकरा लगीच गेली ओकरा अपना घर बजा अनली। \n “सुलू दाई! एतए आउ, देखू अहैg363क मामा आएल छिथ। ” \n रजनीक एते किहते सुलू घरसँ दौगल एली, मुदा पाखलोकैgभ43 देख ते डिर गेली। \n“ई अहैg363क मामा छिथ ! हुनका लग जाउ!”  \nरजनी सुलूकैgभ43 कहलिथ। तखन पाखलोक बजएलापर सुलू ओकरा लग गेली। पाखलो ओकरा कोरामे उठौलक आ फेर िनैgभ74चैg363 रािख \nदेलकै। सुलू हँसली। पाखलो सेहो हँसए लगल । दुनूक हँसी देिख रजनीकैgभ43 नीक ल गलै। पाखलो अपन फटलका पैैgभउउटक जेबीमे \nिकछु ताकबाक ैgभ6भयास केलक मुदा ओकरा िकछुओ नै भेटलै। तख न ओ अपन दोसर पैैgभउउटक जेबीमे हाथ देलक आ ओइसँ दूटा \nआमला िनकािल सुलूक हाथपर रािख देलक। बादमे ओ सुलूक माथपर अपन हाथ फेरलक, ओकरा गालपर चुैgभश4मा लेलक आ \nदुलार-मलार करए लगल-  \n“िवठू! अहैg363 ऐ तरहक पगलपन नै करल कैgभ6थ , ऐ तरहैgभ43 पगलपन कऽ अहैg363 अपन की हालित बना नेने छी से किहओ देखने छी? \nअहैg363क गाल िपचिक गेल अिछ आ आँिख धँिस गेल अिछ। ”  \nएते कहैत रजनीक आँिखमे नोर आिब गेलै। ई देिख पाखलोक मोन सेहो पसीज गेलै आ ओ बाजल- \n“अहैg363 कािन िकएक रहल छी?”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \n“नै तँ! हम कािन कहैg363 रहल छी? ओहो! अखिन धिर अहैg363 ठाढे छी? आउ बैg370च पर बैसू, हम भीतर जा रहल छी, पिह ने अहैg363कैgभ43 \nिकछु खुआएब तखन हमसभ गप-सैgभश0प करब। ” \n रजनी भोजन परसए भीतर चिल गेली। पाखलो सुलूकैgभ43 दुलार क रए लगल। रजनी पाखलोक लेल भोजन परिस बाहर \nआिब कहली, “चलू भोजन लािग गेल अिछ।”  \nएते किह ओ ओकर हाथ धुआबए लगली। \n एतबेमे दरबैgभ76जापर िकनको छैg363ही देखा पड़ लै। दरबैgभ76जाक बाह र सोनू मामा अपन पएरक जूता िनकािल रहल छला। सोनू \nमामाकैgभ43 देिख पाखलो घरसँ भागल आ बहुत दूर धिर भािग ते रहल! \n सोनू मामा, रजनी आ सुलू ओकरा देिखते रिह गेल। \n•  \nपाखलो आब गाममे छोट-पैघक लेल हँसीक पाैgभथथ बिन गेल छल। नेना सबहक संग आब पैघ लोक सभ सेहो पाखलोक \nमजाक उड़बए लागल छल। नेना सभतँ ओकरा पाछूए लािग जाइ छेलै। ओकरापर पाथर फेकै, ओकरा ‘पागल पाखलो’ किह \nकुढाबै। जखिन पाखलोकैgभ43 बहुत गोैg304सा आिब जाइ तँ ओ नेना सभ िदस आँिख तरेर कऽ देखैक जइसँ नेना सभ डिर कऽ भािग \nजाइ। \nपाखलो कलमाक चबूतरापर बैसल छल। तखने नेना सबहक एकटा दल आिब धमकलै। सभटा नेना ओकरा लग जमा \nभऽ गेल आ ‘पागल पाखलो’, ‘पागल पाखलो’ किह ओकरा कबदाबए लागल। एतबेमे ओ अपन माथ नोचब शुैgभ6थ  कऽ देलक आ \nफेर जोर-जोरसँ हँसैत बाजए लागल- \n“हम पागल पाखलो! हा, हा, हा, हा... हम पाखलो नै छी! हम पागल छी! पागल! हा, हा, हा, हा...।” \n“अहैg363 पागलो छी ओ पाखलो सेहो छी।”  \nनेना सभ बाजए लागल। एकटा नेनातँ ओकरापर पाथर फेिक देलकै आ पछाित जाए कऽ सभटा नेना सभ हैgभशउला-गुैgभशउला क रए \nलगल।  \nIllustration-04 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \n“अहैg363 पागल पाखलो, पाखलो, पाखलो।”  \nपाखलो ओकरा सबहक िदस आँिख तरेर कऽ देखलक आ  \n“हम पाखलो नै, हम पाखलो नै”  \nकहैत अपन माथ ओइठाम चबूतरापर पटकए लागल िकछुए ैgभथभण  पछाित  ओ बेहोश भए ओतए िगल पड़ल। तेकर बाद ओतए जमा \nभेल नेना सभकैgभ43 िक यो भगा देलकै। \nदोसर िदनसँ पाखलो रैg304तापर रौदेमे रहए लागल। अपन गोर देह, गुलाबी केशमे कािरख पोतए लागल। अपन कारी \nदेहकैgभ43 देिख ओ हँसए लगल आ रैg304तासँ आबै-जाइबला कैgभ43 कह ए लागल-  \n“देखू! हमहूँ अहॴ सन बिन गेलॱ ने?” \nअपना आपकैgभ43 कारी करैले भिर-भिर िदन रौदमे ठाढ़ रहए लागल। कािरख लगा कऽ कारी कएल गेल ओकर देह िकछुए \nिदनमे बेरंग भऽ गेलै ओ फेर पिहने-सन देखाबए लागल। ओ अपन सभटा गुलाबी केश कािट लेलक आ पूरा टकला भऽ गेल। \nमॲछ आ दाढीक संग ओ अपन आँिखक िपपनी सेहो कािट लेलक। ओकर जेतेको गुलाबी केश छेलै ओ सभटा कािट लेलक \nजेकरा कारणैgभ43 ओ औरो बेदरंग लागए लागल। ओइ िदन सैg363झकैgभ43 ओ एकटा आमक गाछक िनैgभ74चैg363 जेतेको सूखलका पात छेलै से \nसभटा जमा केलक आ ओइमे आिग लगा देलक। “हमर गोर चाम जिर जाइक चाही आ हमरा कारी भऽ जाइक चाही।” एते \nसोिच ओ अपन फाटल कपड़ा सिहत आिगमे ठाढ भऽ गेल। ओकरा कपड़ामे आिग लािग गेलै। ओइ समए िक यो आिब ओकरा \nआिगसँ बाहर धकेल देलकै आ आिग िमझा देलकै। ओइ आिगमे पाखलोक देहक िकछु रोइयैg363 झुलिस गेलै। हाथ-पएर आ मूँहक \nचाम जिर गेलै। देहमे फोका िनकिल गेलै आ सॱसे देह लाल भऽ गेलै। \nIllustration-05 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \nअैg304पतालमे जेतए ओकरा राखल गेल रहै, ओतए ओ दू िदन िबतौलक। जिहना ओकर मोन कनी नीक भेलै ओिहना ओ \nदोसरे िदन अैg304पतालक ैg40तेसमे भािग गेल आ गाम आिब गेल। गामक लोककैgभ43 अैg304पतालक ैg40तेसमे पाखलोक पागलपनक एकटा नव \nैgभ6थप देखबामे ए लै। ओ पिहने जकैg363 गाममे एैgभश4 ह र-ओैgभश4 ह र घूमए लागल। \nपातोले जंगलमे िकछु ैg304ैgभथथीगण आ िकछु युवती सभ लकड़ी बीछै छेली। ओकरा सभकैgभ43 देिख पाखलो ओतए गेल। ओइमे \nशामा सेहो छेली। ओकरा देिख ओ शोर पारलक आ ओकरा लग गेल। शामा डिर गेली आ पाछू हटए लगली। पाखलो ओकरा \nैgभ6थकैले कहलकै मुदा ओ ैgभ6थक ली नै भागए लगली। “ठहैgभ6थ , ठहैgभ6थ !” कहैत पाखलो ओकरा पाछू दौगए लागल। \nदौगैत-दौगैत ओ ैgभ6थकल। जोरसँ िचकरैत शामा गाम  िदस भागली। \n“पागल पाखलो युवती सबहक पाछू पड़ल छै।” ई गप सॱसे शहरमे पसिर गेल।  \n•  \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \nनअ \nतेसर िदन धिर हम ओइ घटनाक संबैgभउउ ध मे सोिच रहल छेलॱ। हम की केलॱ? िकएक केलॱ? हमरा िकछुओ नै बुझैमे \nआिब रहल छल। हम शामकैgभ43 देिख ओकरा लग गेल छेलॱ। ओकरा अबाज लगेलॱ। ठहैgभ6थ ! ऐमे हमरा िकछु बेसी खराप नै देखा \nरहल छल, मुदा आब यएह गप हमरा सािल रहल छल। हम िकएक ओकरा ैgभ6थकए कहिलऐ आ ओकरा पाछू िकएक दौगिलऐ? ऐ \nतरहक ैgभ6भैg3तत हमरा िदमागमे बेिर -बेिर घूिम रहल छल। \nमुदा हँ... ओइ िदन खूब मोन लागल रहए। ओइ िदन शामाक ओतए जाएब ैg30तयथैg36त भऽ गेल रहिन। ओ हमरासँ िबआह \nकरैले तैयार नै छेली आ हमरा पाखलो कहै छेली, ओइ मुहैgभ43 हम हुनका िचकरैले बाैgभउ7य केलॱ! हमरा पागल कहै छेली ने! शी! शी! \nई सभ ठीक नै। ओइ िदन ओकरा पएरमे कैg363ट गिर गेल हेतै! हम ई नीक नै केलॱ।  \nरजनीक घरबला रजनीकैgभ43 फेर अपना घर लऽ गेल छला। एहेन लोक सभ बजै छला। हमहूँ एहने िकछु सुनने रही। ई \nगप सैg363च छै की? यएह जनैले आ रजनीक संबैgभउउ ध मे पुछैले हम शामाकैgभ43 ैgभ6थकैले कहने रिहऐ। शामा हमर जान-पिहचानक छेली, मुदा \nहमरा ैg3भथारा ठहैgभ6थ ! ठहैgभ6थ ! कहबाक माने ओ िकछु आर िनकािल लेलिथ की? आिक हम ओिहना हुनका ैgभ6थकए कहिलयिन ? हमरा \nकोनो जवाब नै भेट रहल छल। \nगोवा जखिन ैg304वतंैgभथथ भेल रहै ओइ समए पाखलो लोकिन जंगलमे यैgभथथ -तैgभथथ नुका गेल रहए। भूखक कारणैgभ43 ओ सभ \nजहरबला फल खा-खा कऽ मिर गेल छल। हमहूँ ओिहना मरब की? ई सोिच हम डिर गेलॱ। हम ैg3भथैgभउउैg3भथमे पिड़ गेलॱ आ हमरा \nमोनमे डर समा गेल।  \nगाम जएबासँ हम डिर रहल छेलॱ। गाम जएबामे हमरा लाज लािग रहल छल। पाखलो युवती सबहक पाछू भािग रहल \nछेलै। ओहो बापे जकैg363 भऽ गेलै। लोक सभ एहने कहैत रहै। ओ सभ हमरा मािर देता, हमरा मारता आ िजैgभथ4े गािर देता। हमरा \nछोड़ा कऽ आनैबला आब ओइ गाममे िक यो रहबो नै केलै। दादीतँ निहए रहला आ गोिवैgभउउद तँ गामे नै अबै छला। ओ तँ गामक \nलेल बाहरी लोक भऽ कऽ रिह गेला अिछ, आ हम, एकटा एसगर पाखलो। \nगाम गेलॱ तँ गामक नेना सभ हमरा पाखलो, पाखलो, पागल पाखलो किह कऽ कढ़ौता। सभ िक यो हमरा पाखलोएक \nनजिरसँ देखैत रहए। हम ओकरा सभ जकैg363 देखैले की नै केलॱ। कारी होइले रौदमे ठाढ रहलॱ आ गुलाबी दाढ़ी-मॲछ कािट \nलेलॱ। अंतमे फॲका होइ धिर, घाव होइ धिर हम अपन देह जरबैत रहलॱ। देहक चाम जिर गेल आ घावसँ खून बिह गेल। \nवासनाक कारणैgभ43 जनम ल इबला पाखलेपन तँ आब हमरा देहसँ चिलओ गेल हएत। कंकालपर ठाढ भेल ऐ देहकैgभ43 ई धरती सैgभश4हािर \nनेने अिछ। \nहमर पिहलुक ैgभ6थप बदिल गेल अिछ। सॱसे देह कारी भऽ गेल अिछ। लोकक ैgभ64प रंग आ हमर ैgभ6थप रंगमे आब कोनो \nफरक नै रिह गेल अिछ। हम एैgभथ4िह जनम लॱ, पैघ भेलॱ आ िहनके सबहक बीच रहलॱ। हम एतुके लोक सभमेसँ एक छी। ऐ \nमािटक संैg304कारमे पल लॱ, बढ़लॱ, तखन हम पाखलो केना? \nहमर माए हमर नाओं ‘िवठू’ रखने छेली! ओ हमरा िवठूए किह बजबै छेली। हमर नाओं िवठू छी। ऐ नाओंसँ िकनको तँ \nबजाइक चाही ने? आ जँ हमरा िक यो िवठू किह नै बजबैए तँ की हम िवठू नै भेलॱ? हम िवठू छी! हम िवठूए छी!  \nरजनीक शोर पारब हम अखिन सुिन रहल छेलॱ। हमर कान, मोन आ हमर सॱसे संवेदनाकैg370 हम िवठू छी, ई बूझैमे आिब \nरहल छल।  \nजंगलक रैg304ता पार करैत हम पहाड़ीपर चिढ़ गेलॱ। ओइ पहाड़ीसँ िनैgभ74चैg363 रजनीक सासुर देखाइत रहै। \nहम जखिन पहाड़ीसँ िनैgभ74चैg363 उतिर रहल छेलॱ तखने हमरा ैg304मरण आएल। रजनीक घरबला ओकरापर आरोप लगा ओकरा \nघरसँ बाहर िनकािल देने रहै आ एक बरख पछाित  घर लऽ गेल रहै। अखिन जँ हम रजनीसँ भैgभ43ट केलॱ तँ ओकर घरबला फेर \nओकरा घरसँ िनकािल देतै। हमरा एहेन लागल आ संगे एकटा झटका सेहो। हम ओतै ठाढ़ रहलॱ। \nहमर एक मोन कहै छल, जे हम ओतए गेलॱ तँ नीक नै हएत, आ दोसर मोन हमरा आगू िदस घीिच रहल छल। \nरजनीक घरबला ओकरा घर लऽ जाए कऽ नीक केने रहए। हमरा ऊपर लगौल गेल दोषारोपण आब नै रहल। लोकक नजिरमे \nआब हम पाक-साफ छेलॱ। ओहो! नीके भेलै। हमरा िदमागसँ ैg3भथैgभउउैg3भथ हिट गेल। तनाव चिल गेल। आब हमरा आजादी महसूस भऽ \nरहल छल। आब हम रजनी आ सुलूसँ भैgभ43ट करब। रजनी हमरा भाय मानै छिथ आ हम ओकरा बिहन। ई गप हम ओकरा \nघरबलासँ कहबै। बादमे हम िनणैg36तए लेलॱ आ पहाड़ी दने िनैgभ74चैg363 उतरए लगलॱ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nहम पहाड़ीसँ उतिर हाली-हाली जा रहल छेलॱ। ओतए कुळवाैg3उ6याक चर बाह नेना सभ हमरा देखलक।  \n“यएह देखू पाखलो! यएह देखू पाखलो! पाखैgभशउया!”  \nओकरा सबहक ई शोर सुिन हम डिर गेलॱ आ कैg363पए लगलॱ ओ पहाड़ीक ढलानसँ दौगए लगलॱ। पाखलो, पाखलो, ऐ तरह अबाज \nपाछूसँ आिब रहल छल। हम दौगैत-दौगैत पहाड़क सुनसान घाटीमे पहुँच गेलॱ। \nसैg363झुक पहर ओइ घाटीक समूचा ैgभथभेैgभथथ बैg3उ6ड  मनोरम बुझाइत रहै। मुदा हम ओइ िदस बेसी िध यान नै देलॱ। घाटी पार \nकऽ हम कारपैg370 गामक सीमान पर पहुँचलॱ। सीमानक लग एकटा बड़काटा झील रहै आ ओइ झील लग एकटा पोखिर सेहो रहै। \nरैg304ता चलैत काल ओइ पोखिरमे िकछु िगरैक अबाज एलै। हम पोखिरक लग गेलॱ। एक ठाम पािनमे घुरमी होइत रहै आ पािनक \nबुलबुला आिब रहल छेलै। चरबाह आिक आन िक यो ओइ पोखिरमे िकछु फैg370कने हेतै यएह मािन हम आगू-पाछू देखए लगलॱ, मुदा \nओतए िक यो ने छल। हम पोखिर कातसँ कुसरीक फूलक एकटा कॲढी तोड़लॱ आ रजनीक घर िदस ओकरासँ भैgभ43ट करैले हाली-\nहाली चलए लगलॱ। \nIllustration-06 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \nमुनहािर सैg363झकैgभ43 हम रजनीक  गाममे पएर रखलॱ। ओतुका लोक सभ घरसँ बाहर आिब हमरा देखए लागल। हम रजनीक \nघर लग पहुँच गेलॱ। ओतए देहरीएसँ अबाज देिलऐ मुदा घरसँ कोनो उैgभथ4र नै आएल। हम ओतएसँ बहरेलॱ, देखलॱ घरसँ बाहर \nसुलू कािन रहल छेली। हम ओकरा अबाज लगेिलऐ आ कोरामे उठा लेिलऐ। ओ िहचुकी-िहचुकी कािन रहल छेली। हम ओकरा \nचुप करैक ैgभ6भयास केलॱ। अपन हाथक कसरीक फूलक कॲढ़ी ओकरा हाथमे दऽ देिलऐ। हम ओकरासँ पुछिलऐ-  \n“माए केतए गेल छिथ?” \n“हम नै जनै छी।” \n“हुनका बहुत मारने छिथ।” \n“के, कखन?” \n“बाबा।” \nIllustration-07 \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \nसुलूक कहब सुिन हमरा कनी अजगुत-सन लागल। राित भऽ गेल रहै। पड़ोसक दू-तीन गोटे हमरा लग एला। पिहने तँ \nओ लोकिन हमरासँ पुछताछ केलिन आ फेर रजनीक खबिर देलिन।  \n“जइ िदनसँ रजनीक घरबला ओकरा बापक ओइठामसँ आनने छल, ओइ िदनसँ शराब पीिब-पीिब कऽ ओकरा मारए-पीटए लागल \nछल। तेकरा बाद तँ िनत राित ओकर घरबला रजनीसँ झगड़ा करै आ मारै। दू िदन पिहने ओ ओकरा घरसँ िनकािल देने रहै आ \nतइ िदनसँ ओ घरक बाहरे देहरीपर रिह रहल छेली।” \nसुलू हमरा कोरेमे सूित गेल छेली। बहुत राित भऽ गेल रहै आ रजनी अखिन धिर आपस नै आएल छेली। \n•  \nरजनी पोखिरमे कूिद अपन जान दऽ देने छिथ, ई गप जँ हमरा रैg304तासँ अबैत काल पता लािग जए तै तँ हम िनैgभथ6ये \nहुनका बचा लैितऐ। िक यो पोखिरमे पाथर फेकने हेतै ऐ लेल पािनमे बुलबुला आिब रहल छेलै, हम यएह बुझने छेलॱ। ओइ समए \nओइ पोखिरमे एहेन हृदैिवदारक मृैgभउ4यु नुकाएल रहै, ई हमरा पता नै छल। \nरजनीक घरबला ओकरा कैg364दोळे गामसँ आपस अनने रहै, मुदा िकछुए िदन पछाित  ओ फेर ओकरापर वएह आरोप लगौने \nरहै। रजनीकैgभ43 मारए -पीटए लागल छेलै आ एकिदन ओकरा दािग देने रहै। ओ ओकरा जीबैतै मािर देबए चाहैत रहै। ओइिदन,  \n“पाखलो युवती सबहक पाछू लागल छै।” हमरा संबैgभउउ ध मे ओकरा ई खबिर भेटल रहै। ओइ िदनसँ ओ रजनीकैgभ43 देहरीक बाहरे \nराखए लागल रहै। \nरजनी तंग आिब गेल छेली आ ओइ समए ओ सोहावतीक ैgभथ7ृंगार केलक आ आैgभउ4महैgभउ4या करए चिल गेली। \nओइ पोखिरसँ हम जे कुसरीक फूल िनकालने छेलॱ से वाैg304तवमे ओ कुसरीक फूलक कोढ़ी नै अिपतु रजनीक खोपामे \nलगौल गेल घरक बगैचा मैg370 फूलल मोगराक कली रहै! यािदक लेल सफेद, सुगिैgभउउधत ! \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \nदस \n \nरजनीक यािदमे हमरा आँिखमे नोर आिब गेल छल आ हम ओइ समए वएह पोिछ रहल छेलॱ, ऐ सभ यािदसँ हमरा मोनमे \nओ सभ िचैgभथथ उभिर कऽ आिब रहल छल। हम पाखलो, ऐ मािटक संैg304कारमे पलल -बढ़ल िवठू छेलॱ। ऐ मािटक सबूत छेलॱ। \n  बहुत कालसँ अकासमे कारी-कारी मेघ घुमिड़ रहल रहै। िबजलौकाक संग गरज भऽ रहल छेलै आ बरखा सेहो भेल \nरहै, जेकरा कारणैgभ43 लाल मािटक सुगंध चाैgभ6थ िदस पसिर रहल रहै। \n िमरिगसरा शुैgभ6थ होइमे अखिन पैgभउउैg406ह िदन बैg363की रहै। िमरिगसराक बरखा शुैgभ6थ भेला पछाित  गाममे खेती-बारीक काज \nआरंभ भऽ जाइत रहै। ऐ साल सोनू मामाक खेत परती रिह जेतै, हमरा ऐ बातक डर रहए। दू मास पिहने सोनू मामाकैgभ43 लकबा \nमािर देने रहै। ओकर दिहना हाथ बेकाम भऽ गेल रहै, जइसँ हाथ नै िहला सकै छला। अपन नाितनसँ िमलैले आ ओकरा देखैले \nओ ओहू िैg304थितमे गोिवैgभउउदक घर आएल छ ला। हुनक माथक केश उैgभ76जर भऽ गेल रहिन आ देह बहुत कमजोर। एतए आिब ओ \nसुलूसँ भैgभ43ट केलिन। सुलूसँ गप केलिन, मुदा हमरासँ िबना गप केने ओ आपस चिल गेला। जँ ओ बरखामे भीिज के काज करता \nतँ िनिैgभथ6ते हुनक रोग आर बिढ जेतिन आ ओहुना आब हुनकासँ कोनो काज कहैg363 होइत छेलिन। ओकरा एहेन बुझेलै। आ तखन \nओ खेतमे हाथ बँटबैले ैgभ64िैgभ70मणी मॱसीक माैgभउ7यमे खबिर भेजौलक। हमरा बुझाए ल जे सोनू मामाक खेत परती रिह जेतै, मुदा जाधिर \nहमरा देहमे जान अिछ ताधिर कोनो डर नै। \n भोरसँ दुपहर भऽ गेल रहै। हम घरमे जेतए बैसल रही ओतै एकक पछाित  एक यािद दोहरा रहल छेलॱ। आब सभटा \nयािद खतम भऽ गेल, हमरा एहेन लागल आ ओइ सून देबाल जैपर िचैg3तभिन मािटसँ ढौरल गेल रहै ओकरा एकटक देखैत रही। हम \nघरक चाैgभ6थ िदस नजिर दौगेलॱ, तखने हमरा ैgभ64िैgभ70मणी मॱसीक ओइठाम गेल सुलूक यािद आिब गेल। आँिखक सोझहा ओकर \nिनैg303पाप , अनजान आ बहुत सुैg3उभर मूितैg36त ठाढ भऽ गेल। ओकर लहसुिनयैg363 आँिखसँ सुखद भाव ैgभ6भकट भऽ रहल छेलै। तखन ओकर \nएतए नै होइक बाबजूदो हमरा ओकरा माथपर हाथ फेरैक आ ओकर चुैgभश4मा ल इक इैgभ74छा भेल। एतबेमे केबाड़ खुजैक अबाज भेल। \nदेखलॱ तँ सुलू घर आिब गेल छेली। हमरा देिख ओकर खुशी दूगूणा भऽ गेलै। ओ दौग कऽ एली आ जाधिर हम ओकरा कोरा \nलैितऐ ताधिर ओ “मामा” किह कऽ हमरा शोर पारलक आ हमरा पएरसँ िलपिट गेली। \nIllustration-08 \n \n•  \n \nहर एक लोक आ मािटक कथा \n‘पाखलो’ उपैgभउउयासकैgभ43 दुइए तीन बरखमे ैgभ7तयाित भेट  गेल रहै। ‘राैg303ैg3शशम तँ ैg3भथारा एकरा औपैgभउउयािसक ैgभ6भितैg304पधैg36थमे पुरैg304कार \nभेटलै। कला अकादमीक पुरैg304कार सेहो भेट लै। ‘पाखलो’ उपैgभउउयास पणजी अकास वाणीसँ मराठी भाषामे नवोनाैg3उ4य ैg304वैgभ6थपमे ैgभ6भसािरत \nभेल। ऐ तरहैgभ43 मराठी सािहैgभउ4यमे सेहो पाखलो अपन उपिैg304थित दजैg36त क रेलक।  \n कॲकणी सािहैgभउ4यमे ‘पाखलो’ अपन िविशैg4त6 शैलीक कारणैgभ43 ठाढ रहल। तुकाराम शेटक ‘पाखलो’ क जिड़ आमक गाछ \nसदृश गोवाक मािटक गहराई धिर पहुँच गेल। ऐ मािटक सुगंध ‘पाखलो’क सॱसे जीवनमे सुरिभत भऽ रहल अिछ। मुदा ‘पाखलो’सँ \nशालीकैgभ43 जनमल ऐ बैgभ74चाकैgभ43 अपनासँ दूर रखैए। ओ अपना-आपसँ सेहो साैgभथभाैgभउ4कार नै कऽ सकैए। यएह तनाव, यएह बेथा पाखलोक \nहृदैमे घर बना रहल अिछ आ ऐ बेथासँ ‘पाखलो’ उपैgभउउयासक जनम भेल। \n कॲकणी सािहैgभउ4यमे ‘पाखलो’क कथा एकटा नव आ ैgभ76वलैgभउउत िवषय लऽ के आएल अिछ। ऐ उपैgभउउयास िवषय जेतेक नव \nअिछ ततबे मौिलक। पाखलोक बीजसँ गोवाक एक सामाैgभउउय ैg304ैgभथथीक गभैg36तसँ पिल  कऽ गोवाक मािटक संैg304कारकैgभ43 अपन बैले तड़िप रहल \nअिछ। पाखलोक ैgभ6थप , गुलाबी केश, लहसुिनयैg363 आँिख , लाली गोराय अिछ, मुदा ओकरापर जे संैg304कार पड़ल छल ओ गोवाक \nमािटक, िहैgभउउदूक , शालीक, िवठूक छल। \n बैg363की गोवावासी जकैg363 ईहो पाखलो मािटएक िवठू छी, मुदा समाज एकरा पाखलोक नजिरसँ देखैए। ओ शालीक िवठू छी। \nओ िवठूए छी, ओकरा एहेन बुझाइ छै। मुदा समाज ओकरा िवठू नै बनए दइ छै। लेखक ैgभथ7ी तुकारामक नजिरमे ई िवरोधाभास  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \nदेखबामे आएल। पाखलोक जीवनकैgभ43 एक िवरोध बना कऽ एकपैgभथभीय आधारक रचना कएल अिछ। पाखलोक कथा घुिल-िमिल रंगीन \nभऽ गेल अिछ। पाखलो बिन कऽ, िवठू बिन कऽ... \n ओहो ऐ मािटक सपूत बिन जाए, ऐ इैgभ74छाकैgभ43 पािल पाखलो पाठकक मोनमे एकटा िविशैg4त6 छाप छोिड़ दैत अिछ। पाखलो \nउपैgभउउयास पढ़ैत काल पाठक सेहो ैg304वयं पाखलो बिन जाइत अिछ। यएह ऐ उपैgभउउयासक िवशेषता छी। \n उपैgभउउयासक िनवेदन दू ैgभ6भकारसँ कएल गेल अिछ - अैgभउ7याय 1,3,5,7,9 आ 10 मे पाखलो ैg304वयं िनवेदन  करैए आ \n2,4.6,8 मे लेखक ैg304वयं िनवेदन करै छिथ। िनवेदनक ई शैली केश जकैg363 गूथल अिछ , यएह एकर सॱदयैg36त अिछ। माैgभथथ लेखकक \nिनवेदनक कारणैgभ43 ऐ उपैgभउउयासक सॱदयैg36त नै बिढ जाइत अिछ। ऐ तरहक शैली आैgभउ4मिनवेदनाैgभउ4मक उपैgभउउयासक दोष , बैgभउउहन मेटबैक \nकारण बिन गेल अिछ। िवषयकैgभ43 नीक जकैg363 रँिग देबाक िनवेदन  शैलीक बहुत नीक जकैg363 िचैgभथथण भेल अिछ। ई दुनू िनवेदन शैली \nएक दोसराक पूरक छी। \nतुकाराम शेट उपैgभउउयासक सभटा ैgभ6भसंगकैgभ43 बड़  सावधानीक संग रंगने छिथ। केतौ अितरेकक कारणैgभ43 उपैgभउउयासमे बाधा नै \nआएल अिछ। उदाहरण ैg304वैgभ6थप जखिन शीलीक बलाैgभउ4कार होइ  छै तखन यै ैgभ6भसंग लए ओ ऐ तरहैgभ43 िलखै छिथ। \n“ओइ अ/gभठठहार गु/gभ9झ प  जंगलमे  ओ अज गर सिरपहुँ ओकर ा अपना काबूमे कऽ  लेलकै। झार-झंखार आ पात सभसँ अजीब तरह/gभथ3 अबाज \nआबए  लगलै। ” \nशालीक मृैgभउ4युक ैgभ6भ संग सेहो िकछु अिहना अिछ। पाखलो िचताकैgभ43 आिग लगेबाक ैgभ6भयास करैए मुदा जखिन िचताकैgभ43 आिग नै \nलगैए तँ दादी कहैए-  \n“बाउ! अह/g3ू3क हाथे अह/g3ू3 क मा एक िचताक/gभथ3 आिग नै  लािग रहल अि छ ? आब की उपाए ?” \nपाखलोक दुदैg374व िकछु शैgभशभदमे लेखक एतए देखौने छिथ। एकबेर पाखलो पोखिरमे नहबैए, ई देिख बाबू भट “पाखलो \nपोखिर ैg4त0ैg4त6 केलक ! पाखलो पोखिर ैg4त0ैg4त6 केलक !” िचकरए लागैए। पाखलोकैgभ43 घीिच कऽ ओकरा ैg304तंभसँ बािैgभउउह ओकर हाल -बेहाल \nकऽ दैत अिछ। जखिन शाली ओकरा छोड़बए जाइ छिथ, ओ ओकरो बािैgभउउह कऽ राखैए। ओकरा देिख पाखलोकैgभ43 लगै छै- \n“हमरा देहक  गरम  खून दौग ए लागल.... बादमे हमर खून ठंढा भ ऽ गेल आ  ओ शनैः शनैः हम रा शरीरसँ ि नकिल रहल \nअिछ, बुझाए लागल ... , हमरा बुझाएल जे ना हमरा  पूरा शरीर क सभटा खून बिह गेल हो !” \nपाखलोक असहायता संयमसँ खुजैए। ऐ सभटा ैgभ6भसंगकैgभ43 जीिवत रखबाक हेतु भाषाशैली सेहो ओतबे ैgभ6भभावी अिछ।  ैgभ6भसंगक \nलेल उपयुैgभ70त अिछ। जेना नालीसँ शैg364त पािन बहैए तखन बहुत कोमल अबाज अबैए, ओिहना एकर भाषा अिछ। सुैg3उभिर युवतीक \nपएरक पैg373जनीक अबाजमे हेरा जाएब-सन, जइ तरहैgभ43 आँिख बैg3उभ कऽ कऽ माैgभथथ अबाज सुिन लैत छी ओिहना ओइ भाषाक मैgभउउद \nअबाज ताकब, आ लय-तालकैgभ43 ओ पाठक पर िवजय ैgभ6भाैgभश0त करैए। हृदैमे घर बना लैत अिछ। \nऐ तरहक वाैgभ70यमे भाषाशैली बहुत सुैgभउउदर भऽ गेल अिछ। लेखकक ई भाषा शैली ैgभ6भसंगक अनुसारैgभ43 मोड़ लेबाक कारणैgभ43 \nैgभ6भसंगक सॱदयैg36त बिढ़ गेल अिछ।  \n पाखलो ऐ उपैgभउउयासक नायक अिछ। ऐ बेिैgभ70तैgभउ4वक चाैgभ6थ िदस अैgभउउय पाैgभथथ सभ अिछ , सोनू, दादी, शाली, रजनी, आलेस, \nगोिवैgभउउद , सुलू ई सभटा िैg3भथतीयक पाैgभथथ छिथ। उ पैgभउउयासमे नायकक चिरैgभथथ -िचैgभथथण बहुत नीक ढंगे कएल गेल अिछ।  अपन हृदैसँ \nिनकलल बेथा, वेदनाक सहारे ओ जीब रहल अिछ। ओकरा मेटएबाल लेल ओ संघषैg36त करैए। यएह पाखलोक जीवन छी। जँ अपन \nबेथामे नायक जड़ैतो रहल अिछ तथािप ओ ओइ पिरिधमे नै रहैए। केगदी भाटमे नािरकेल तोड़ैले वएह आगू बढैए। िहैgभउउदू आ \nईसाईक बीच भेल झगड़ाकैgभ43 वएह सुलझबैए, मुदा ओ अपन ददैg36त नै िबसिर सकल। ओकरा बुझाइ छै-  \n“हम नै तँ ईसाई रही, आ ने िह/gभठठदू, ऐ  लेल हमरा छो िड़ देल गेल की ? हमर संब/gभठठ ध  दुनूसँ अि छ, ऐ  लेल हमरा ओ लो किन नै  \nमारलिन की ?”  अपन अिैg304तैgभउ4व ताकै बला ई पाखलो सोनू मामाक बेटीकैgभ43 अपन बिहन बूिझ िसनेह करैए, मुदा ओइ िसनेहकैgभ43 \nरजनीक अलावा िक यो ने बूिझ सकल अिछ। जइसँ ओकर बेथा औरो तीवैg36भ भऽ जाइत अिछ। पाखलोक मनोदशा देखैले पाखलोक \nसही भावना बेैgभ70त करैले एतए लेखककैgभ43 खूब अवसर भेटल छिैgभउउ ह  । \n दादी एतए समाजक एकटा िव िशैg4त6 बेकती छिथ। पाखलोकैgभ43 ई गाम नै अपनौलक, एकरा बाबजूद दादी ओकरा अपन बेटा \nगोिवैgभउउदक सदृश िसनेह देलक। ओकरा नोकरीपर लगौलक। रैयत लोकिनपर भेल अैgभउ4याचारकैgभ43 मेट बैले ओ मास भिरक कैद \nकाटलक।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \n सोनू मामा सेहो पाखलोसँ िसनेह करै छिथ मुदा अप न बेटीक खाितर ओ पाखलोकैgभ43 भगा द इ छिथ। आन लोक जकैg363 आ \nरजनीक पित जकैg363 ओहो पाखलोपर आरोप लगबैए। सोनू मामाक िचैgभथथण उपैgभउउयासमे एला पछाित  ओकर बेिैgभ70तैgभउ4व ैg304पैg4त6 नै भऽ \nसकलै। ओिहना शालीक बेिैgभ70तैgभउ4व िचैgभथथण जइ ढंगे होइक चाही से नै भऽ सकल। ओकरा तुलनामे रजनीक बेिैgभ70तैgभउ4व नीक जकैg363 \nउभिर कऽ आएल अिछ। गोिवैgभउउद बुिैg3भ0मान , होिशयार, आ तैgभउ4वैgभथ3ानी अिछ , जे पाखलो ैg304वयं कहैए-  \n“मनुख जनम क संगे मृ /gभठथयु सेहो अपना संगे आ नने अि छ ...  धरती हो, जल  हुअए वा  अक ास, सभठाम मृ/gभठथयु िनि/gभचूत अिछ। ” एहेन \nतैgभउ4वैgभथ3ानक शैgभशभद कहैबला गोिवैgभउउद पाठकैgभ43 नै पचैए। हमरा ई तैgभउ4वैgभथ3ान हमर आजी देने रहिथ , एहेन ैg304पैg4त6ीकरण जँ गोिवैgभउउदक मुहसँ \nभेलो अिछ तथािप नेनपनमे गोिवैgभउउद एतेक तैgभउ4वैgभथ3ानक गप कऽ सकैए से कनी अजगुत लगैए, आ गोिवैgभउउद एकटा बुजुगैg36त सन बुझाइत \nअिछ। ओ तैgभउ4वैgभथ3ानी आ बुिैg3भ0मान होइ तो एकटा ईसाई युवतीसँ िबआह कऽ लैत अिछ, आ अपन गाम छोिड़ दैत अिछ। भारतमे \nरिह कऽ पाइ नै कमा सकैए ऐ लेल आलेस दुबई चिल जाइत अिछ, मुदा पाखलो ऐ गामक संैg304कृित , मािटसँ िचपकल रहैए। \nउपैgभउउयासक एकटा गाम ऐ उपैgभउउयासक बेिैgभ70तैgभउ4व भऽ गेल अिछ। गोवाक मािटक िवशेषता ऐ गाममे देखाइत अिछ। ैgभ6भकृित सॱदयैg36तक \nिचैgभथथण बहुत नीक जकैg363 दशैg36थओल गेल अिछ।  \n रजनीकैgभ43 ‘पाखलो’सन लड़की होइ छै। गुलाबी केश, लहसुिनयैg363 आँिख , गोर चाम। वाैg304तवमे तँ ई लड़की रजनीकैgभ43 ओकरा \nअपन पितसँ होइ छै तथािप ओ लड़की देखैमे पाखलो-सन बुझाइत अिछ ऐ लेल ई पाखलोक पैदाइश छै, ई आरोप ओकर पित \nओकरापर लगबै छै। रजनीकैgभ43 पाखलोसँ लड़की होइक कारण ओकरा मोनमे पाखलोक ैgभ6भित शाैgभथउत ैgभ6भेम भऽ सकैए। ऐ मनोदशाक \nकारणैgभ43 रजनीकैgभ43 पाखलो सन लड़की होइक संभावना देखैमे आिब रहल अिछ। \n पाखलो गोवाक मािटक अिछ। मुदा एकरा पिढ मोनमे एहेन शंका होइत अिछ जे ‘पाखलो’क संबैgभउउ ध  केतौ मराठी सािहैgभउ4यमे \nिच.ैg3थ3यं. खानोलकरक ‘चानी’ उपैgभउउयाससँ तँ नै अिछ? मुदा ‘पाखलो’क िविश ैg4त6ता ‘चानी’मे नै अिछ। \n भूतकाल आ वतैg36तमान कालक ैg304पशैg36त ऐ उपैgभउउयासमे अिछ। कथानकक पिरिध पूरा करैमे दुनूक भूिमका अिछ। एकटा रिवक \nिदन सभटा पुरान ैg304मरण एकटा गरज आ चमकक संग खतम भऽ जाइत अिछ। ओइमे पाखलो अपन पिहचान ताकऽ लगैए। फेर \nपाखलो अपन जनमसँ लए आइधिरक कथा अपना मोन मे ैg304मरण करैए। दुपहर भऽ जाइत अिछ। सुलू पाखलोकैgभ43 ‘मामा’ किह \nओकर पएर पकिड़ लैत अिछ। कथानकक पिरिध पूरा भऽ जाइत अिछ। वतैg36तमान कालसँ भूतकालमे जाए कऽ ‘पाखलो’ फेर \nवतैg36तमानमे आिब जाइत अिछ। उपैgभउउयासक ैgभ6भाैgभ6थप ैgभ6भशंशाक योैgभ7भय अिछ।  \n उपैgभउउयासक हरेक अैgभउ7यायक अपन महैgभउ4व छै। हरेक अैgभउ7यायक शुैgभ6थआत आ िवशेष ैgभ6थपैgभ43 अंत कलाैgभउ4मक अिछ। िनैgभ74चैg363क \nउदाहरण देखू- \n“नै अह/g3ू3  पाखलो िथकॱ! पाखलो शामाक/gभथ3  िक छु कहैले मुँह  खोलने छल आिक ओ  ओतएसँ चिल देली। पाखलोक मोन  तँ बुझु जे \nनागफनीसँ भरल रे िग/g3झथतानक सदृश  भऽ गेलै।” \nअईg28झयाय चािर  \n \n“ऐ गाममे  हमर पि रचय फकत एते अिछ  जे हमर  नाओं  पाखलो छी, हमर  जाित पाखलो छी, आ  हमर धम/g3ूं  सेहो पाखलो \nछी।” \n  अईg28झयाय \nपईg्ग्च  \n \n“रजनीक/gभथ3  गोर  रंग  पिस/g3ठभ छै। ओ करा च/gभठठ/gथझूमा क ऐ /gभृूयो/gभठथसना -सन बेटी होमक  चाही …. काजर  लगएला पछाित  क ारी आँिख \nवाली ओकरे सन  सु/g3ठभिर बेटी होम क चाही। पूिण/g3ूंम ाक /gभृूयो/gभठथसना चा/gभूथिदस पसर ल रहै आ  जेना नहरक पा िन बहै छै  तिहना ओ करा  \nर/g3झथतामे च/gभठठ/gथझूमा अपन  /gभृूयो/gभठथसना पसारने छेलै।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \nअईg28झयाय आठ  \n \n“पाखलोक गालपर थापड़क िन शान भ ऽ गेलै। ओ अपन गालक/gभथ3  हँसोतए लागल। तथािप ओकरा सॱसे देहमे भऽ  रहल \nदद/g3ूं ओकर ा ओतेक  क/gथंू  नै द ऽ रहल छेलै, मुदा  भोरक  घटनासँ जे ओ करा करेजमे  घाव भेल रहै ओ  अखिन धि र हिरअ र रहै। ” \n                 अईg28झयाय आठ  \n“ओइ पोखिरसँ हम जे कुसरीक  फूल िन कालने छेलॱ से वा/g3झथतवमे ओ  कुसरी क फूलक  को ढ़ी नै  अिपतु रजनी क खोपामे लगौल गेल \nघरक बगैचा  म/g3ृझ फूलल मोग राक  कली रहै ! यािदक लेल सफेद, सुगि/gभठठधत !” \nअईg28झयाय नओ  \n \n “ओ दौ ग क ऽ एली आ जाधिर  हम ओ करा  को रा लैितऐ ताधिर ओ “मामा ” किह कऽ हम रा श ोर पारलक  आ हम रा पए रसँ िलपिट \nगेली।” \nअईg28झयाय दस  \n \nहरेक अैgभउ7यायक ऐ तरहक कलाैgभउ4मक अंत छै। हरेक अैgभउ7यायक अंतमे उपैgभउउयासक अंत भऽ सकैए। ई उपैgभउउयास एतेक \nकलाैgभउ4मक अिछ। गोवाक संवतंैgभथथताक पाैgभथउैg36तसँ ई कथा रंग आनैए। ैg304वतंैgभथथता भेटैसँ पूवैg36तिह शुैgभ6थ भेल ई कथा ैg304वतंैgभथथता पछाइतो \nचलैत रहैए। मुदा उपैgभउउयासमे ैg304वतंैgभथथताक िवषय जेतेक एबाक चाही, से नै आिब सकल अिछ। मुदा ऐ कारणैgभ43 ऐ उपैgभउउयासमे बाधा \nआिब गेल छै, से नै छै। ओइ समैक तीवैg36भ ैg304वतंैgभथथता आैgभउउदोलनक पदिचैg4भश जँ उपैgभउउयासमे अिब तै तँ एकर पृैg4त7भूिम आँिखकैgभ43 जँच तै। \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन    \nइंिैgभ7भलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिैgभ7भलश  - कोष   ैgभ6भोजेैgभ70टकैgभ43 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल ैg3भथारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वैईg25्ािनक लोकिन ईg्25ारा बनाओल मानक शैली आ २.मैिथलीमे भाषा सईg294पादन पाईg्85यईg्89म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वैईg25्ािनक लोकिन ईg्25ारा बनाओल मानक शैली \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन /g3भचारा बनाओल मान क \n  उ/gभृथचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाैg304ैgभथथी डा. रामावतार यादवक धारणाकैgभ43 पूणैg36त ैgभ6थपसँ सैg3तथ लऽ  िनधैg36थिरत )  \nमैिथलीमे उईg2झ4चारण तथा लेखन  \n  \n१.प/gभृठचमा/gभचभर आ  अनु/g3झथवार : पैgभ7उचमाैgभथभराैgभउउतगैg36तत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संैg304कृत भाषाक अनुसार शैgभशभदक अैgभउउतमे जािह  \nवगैg36तक अैgभथभर रहैत अिछ ओही वगैg36तक पैgभ7उचमाैgभथभर अबैत अिछ। जेना-  \nअैg3त3 (क वगैg36तक रहबाक कारणे अैgभउउतमे ङ् आएल अिछ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \nपैgभ7उच (च वगैg36तक रहबाक कारणे अैgभउउतमे ञ् आएल अिछ। ) \nखैgभउ3ड (ट वगैg36तक रहबाक कारणे अैgभउउतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिैgभउउध (त वगैg36तक रहबाक कारणे अैgभउउतमे न् आएल अिछ। ) \nखैgभश4भ (प वगैg36तक रहबाक कारणे अैgभउउतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुैg36तैgभ70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पैgभ7उचमाैgभथभरक बदलामे अिधकैg364श जगहपर अनुैg304वारक ैgभ6भयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ैg30तयाकरणिवद पिैgभउ3डत गोिवैgभउउद झाक कहब छिन जे कवगैg36त, चवगैg36त आ टवगैg36तसँ पूवैg36त अनुैg304वार \nिल खल जाए तथा तवगैg36त आ पवगैg36तसँ पूवैg36त पैgभ7उचमाैgभथभरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अैgभउउत तथा कैgभश4पन। मुदा िहैgभउउदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकैgभ43 निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अैgभउउत आ कैgभश4पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पैg3भ0ित िकछु सुिवधाजनक अवैg30भय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ ैg304थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर हैg304तलेखन \nवा मुैg406णमे अनुैg304वारक छोट सन िबैgभउउदु ैg304पैg4त6 निह भेलासँ अथैg36तक अनथैg36त होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुैg304वारक ैgभ6भयोगमे \nउैgभ74चारण -दोषक सैgभश4भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथैg36त कसँ लऽ कऽ पवगैg36त धिर पैgभ7उचमाैgभथभरेक ैgभ6भयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ ैgभथ3 धिरक अैgभथभरक सैg3तथ अनुैg304वारक ैgभ6भयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक उैgभ74चारण “र् ह”जकैg363 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उैgभ74चारण हो ओतऽ माैgभथथ ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढैg3तथ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सैg363ढ, गाढ, रीढ, चैg363ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुैg36तैgभ70त शैgभशभद सभकैgभ43 देखलासँ ई ैg304पैg4त6 होइत अिछ जे साधारणतया शैgभशभदक शुैgभ6थमे ढ आ मैgभउ7य तथा अैgभउउतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सैgभउउदभैg36त सेहो लागू होइत अिछ। \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उैgभ74चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब ैgभ6थपमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उैgभ74चारण \n: बैैg3भ4नाथ , िबैg3भ4ा, नब, देबता, िबैg303णु, बंश, बैgभउउदना आिद। एिह सभक ैg304थानपर ैg3उशमशः वैैg3भ4नाथ , िवैg3भ4ा, नव, देवता, िवैg303णु, वंश, \nवैgभउउदना िलखबाक चाही। सामाैgभउउयतया व उैgभ74चारणक लेल ओ ैgभ6भयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उैgभ74चारण “ज”जकैg363 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउैgभ74चारणमे यैgभथ3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शैgभशभद सभकैgभ43 ैg3उशमशः यैgभथ3 , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतैg36तनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nैgभ6भाचीन वतैg36तनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \nनवीन वतैg36तनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाैgभउउयतया शैgभशभदक शुैgभ6थमे ए माैgभथथ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शैgभशभद सभक ैg304थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक ैgभ6भयोग निह करबाक चाही। यैg3भ4िप मैिथलीभाषी थाैgभ6थ सिहत िकछु जाितमे शैgभशभदक आरैgभश4भोमे “ए”कैgभ43 य किह उैgभ74चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क ैgभ6भयोगक सैgभउउदभैg36तमे ैgभ6भाचीने पैg3भ0ितक अनुसरण करब उपयुैgभ70त मािन एिह पुैg304तकमे ओकरे ैgभ6भयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुैgभ6थहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सवैg36तसाधारणक उैgभ74चारण -शैली यक अपेैgभथभा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शैgभशभदकैgभ43 कैल , हैब आिद ैgभ6थपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ैgभ6भयोगकैgभ43 \nबेसी समीचीन ैgभ6भ मािणत करैत अिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार , ओकार  : मैिथलीक ैgभ6भाचीन लेखन -परैgभश4परामे कोनो बातपर बल दैत काल शैgभशभदक पाछैg363 िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तैgभउ4कालिह , चोैg3भ6िह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक ैg304थानपर एकार एवं हुक \nैg304थानपर ओकारक ैgभ6भयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तैgभउ4काले, चोैg3भ6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकैg364शतः षक उैgभ74चारण ख होइत अिछ। जेना- षैg3उ6यैgभउउैgभथथ (खडयैgभउउैgभथथ ), षोडशी (खोडशी), षैg3उ4कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सैgभउउतोष (सैgभउउतोख ) आिद। \n  \n८./gभठृविन - लोप  : िनैg30शिलिखत अवैg304थामे शैgभशभदसँ ैgभउ7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िैg3उशयाैgभउउवयी ैgभ6भैgभउ4यय अयमे य वा ए लुैgभश0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उैgभ74चारण दीघैg36त भऽ जाइत अिछ। ओकर आगैg363 \nलोप-सूचक िचैg4भश वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणैg36त ैgभ6थप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवैg36तकािलक कृत आय (आए) ैgभ6भैgभउ4ययमे य (ए) लुैgभश0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणैg36त ैgभ6थप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ैg304ैgभथथी ैgभ6भैgभउ4यय इक उैgभ74चारण िैg3उशयापद , संैgभथ3ा, ओ िवशेषण तीनूमे लुैgभश0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणैg36त ैgभ6थप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतैg36तमान कृदैgभउउतक अिैgभउउतम त लुैgभश0त भऽ जाइत अिछ। जेना-  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४७ म अंक ०१ फरबरी २०१४ (वषैg36त ७ मास ७४ अंक १४७) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n51 \n \nपूणैg36त ैgभ6थप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िैg3उशयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुैgभश0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणैg36त ैgभ6थप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िैg3उशयापदीय ैgभ6भैgभउ4यय ैgभउउह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणैg36त ैgभ6थप : छिैgभउउह , कहलिैgभउउह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणैg36त ैgभ6थप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९./gभठृविन /g3झथथाना/gभठठतरण  : कोनो-कोनो ैg304वर -ैgभउ7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ ैg360ैg304व इ आ उक \nसैgभश4बैgभउउधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शैgभशभदक मैgभउ7य वा अैgभउउतमे जँ ैg360ैg304व इ वा उ आबए तँ ओकर ैgभउ7विन \nैg304थानाैgभउउतिरत भऽ एक अैgभथभर आगैg363 आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तैgभउ4सम शैgभशभद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिैg30भमकैgभ43 रइैg30भम आ सुधैg364शुकैgभ43 \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हल/gभठठत ( ◌्)क /gभूभयोग  : मैिथली भाषामे सामाैgभउउयतया हलैgभउउत (◌्)क आवैg30भयकता निह होइत अिछ। कारण जे शैgभशभदक अैgभउउतमे अ \nउैgभ74चारण निह होइत अिछ। मुदा संैg304कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तैgभउ4सम ) शैgभशभद सभमे हलैgभउउत ैgभ6भ योग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामाैgभउउयतया सैgभश4पूणैg36त शैgभशभदकैgभ43 मैिथली भाषा सैgभश4बैgभउउध","size_mb":0.62,"has_text":true},"Videha 148.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 148.pdf","name":"Videha 148.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nगजेॉgूढ़ढ़ॉgचड6 ठाकुरक टटका नाटक  \nमच/g283ड  \nपा/g255  \nमुतािलफ: पैघ -पैघ आंिख बला एक टा युव ा  \nभाषा अनुवाद क (बा अनुव ािद का ) \nहबीबु/g298ला: त/g304करक सरदार  \nएकटा खुिफया अिधकारी  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी  \nिकछु िसप ाही  \nआतंकी लीडर  \n \n \n \n \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअंक १ \n(\nमुतािलफक पैघ-पैघ आँिख...  जेल जाइत कोट/g3ँ1क हाजतमे, दौिग कऽ जा रहल अिछ । ओतए \nिसपाहीक/g243 खुिफया अिधकारी खेनाइक पैकेट दैत अिछ।  पुिलस खेनाइक पैकेट मुतािलफक/g243 \nदेलकै। ओकरा लग एकटा भा षा अनुवाद क (बा अनुवा िद का) अिछ। ) \nमुतािलफ : ( चॱकैत इशारामे पुछैत अिछ, जकरा भाषा अनुवादक (बा अनुवािदका) बािज कहैत अिछ)।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \nभाषा अनुवादक (बा अनुवािदका): \nऐ न/g3ड1मे /g2भ।यो ओकर नै..  भाषा सेहो नै ओ बुझैए ककरो; आ निहये \nओकर भाषा िकयो आन  बुझै छै।  तिमल  अिछ।   \nतखन ई भोजनक पैकेट ओकरा के देलक अिछ से पुिछ रहल अिछ। \nिसपाही: (खुिफया अिधकारी िदस इशारा करैत) ओ देलिखॉgूढ़ढ़ह। रतुका भोजन िछऐ। राितमे जेल बला खाइले नै देतै, \nतॉgएईए। \nिद/g2ड8लीक ितहार  जेलमे राखल  जेतै ओकरा, ओतए  तिमलनाडु पुिलसक  एकटा टुकड़ी छै, \nचा/g2ड8स/g3ँ1 शोभराजक  जेलसँ भगलापर  ऐ टुकड़ीक/g243 बजाओल  गेल  छलै, ऐ दुआरे जे ओ सभ  /g3।4थानीय  \nभाषा नै बुझै छलै से कोनो अपराधीसँ मेल -प/g243च  नै कऽ  सकतै।  मुदा फेर  ई हाल  भेलै जे दू मासमे \nओ सभ  सभ  गोटे /g3।4थानीय  भाषा सीख  जाइ  गेलै।  मुदा ई ओकरा सभसँ गप  कए सकत। \nभाषा अनुवादक (बा अनुवािदका): ( दश/g361क िदस तकैत ) ितहारमे मुतािलफ  िकछु बािज  सकत , ओकरा सभक  \nसंग।  अपना लेल  वकील  रखबाक  लेल  /g2ड2यॲत  धरा सकत।   \nमुतािलफ : (ऐ बेर बेसी जोरसँ चॱकल , पलिट क/g243 खुिफया अिधकारी िदस तकलक , इशारामे बजैत अिछ, जकरा \nभाषा अनुवादक (बा अनुवािदका) बािज कहैत अिछ)। \nभाषा अनुवादक (बा अनुवािदका): (खुिफया अिधकारी िद स तकैत ): \n पूिछ रहल अिछ  जे अह/g3ँ3 देने िछऐ?  \nखुिफया अिधकारी (हा थसँ इशारामे- रािख िलअ ।) \nमुतािलफ : ( दुनू हाथ जोिड़ कऽ खुिफया अिधकारीकॉgूचए /g2ँ2णाम केलक।  आ भाव िवॉgचूईल भऽ कानऽ लागल, \nिहचुिक-िहचुिक, जोर-जोरसँ)। \n(पदॉgए65क पाछॉgए6एसँ ओकीलक ॉgएडचवर सुनाइ दऽ रहल अिछ। जे जोरसँ बािज रहल अिछ। ) \nओकील : िमलॉडॉgए61! असली अपराधी अिछ ई मुतािलफ! फूिस अिछ एकर िखॉgएडचसा। समुॉgचड6क बीचपर िदनमे िॉgएढ़9केट खेलेनाइ \nएकर अकमॉgए61ॉgूढ़एयता अिछ। ई , मुतािलफ, कहैए, बेरोजगार छल तॉgएईए िदनमे िॉgएढ़9केट खेलाइ छल। आ फेर एकर िखॉgएडचसा \nआगॉgए6ए बढ़ैए। एकरा हबीबुॉgू9ढ़ला भेटै छै, एकरा पूछै छै… बेरोजगार छी? आ एकरा ओ काज दै छै, एकटा बैगमे ॉgू6ूेशर \nकुकर आ ओइमे मर-मसॉgू9ढ़ला!! कुकरक परदाक बीचमे नशाक पाउडर भिर उघै छल ई!!! हवाइ जहाजसँ एनाइ-गेनाइ, \nआ तै परसँ एक बेर गेल-आएल पर दस हजार टाका बैसले-बैसल भेटै छलै। आ तखन ई कहैए जे एकरा िकछु \nबुझले नै छै, बुझले नै छै जे ॉgू6ूेशर कुकरमे की लऽ जाइ छल। आ \nमु/g2भ1य अपराधी त खन तँ भेलै हबीबु/g2ड8लाह .. )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \n(मंचपर सभ सकदम भऽ जाइए, मुतािलफ  बौक सन ठाढ़ अिछ।  खुिफया अिधकारीकॉgूचए छोिड़ सभ ॉgू6ूॉgएडचथान करैत \nअिछ।) \nखुिफया अिधकारी: ओकील साहैब, मुतािलफ \nकोनो वकील  नै केने अिछ।  मु/g2भ1य  अपराधी ई नै अिछ , कोनो \nतिमल  वकीलक/g243 पकड़ू आ ओकरा किहयौ जे अिगला जमानतक  सुनबाइमे एकर  जमानत  करबेतै।   \n(ओकील ॉgू6ूवेश करैत अिछ। ) \nओकील : हम तिमले छी, ऐ तरहक  बहुत  मुकदमा लड़ ने छी । खास  कऽ  ओइ  तिमल  सभक , जे \nिद/g2ड8लीमे फँिस  जाइ  छिथ , िजनका भाषाक  संकट  होइ  छि/g288ह।  हम तँ सरकारी ओकील छी, हम तँ एकर \nपॉgू5ूमे नै बािज सकै छी, मुदा हमर अिससटेॉgूढ़एट ओकील  हमर  ऑिफ से ऑिफस घुमैत  रहैत  अिछ।  ओ एकर \nमदित जॉgू65र कऽ देतै।  \n(ओकीलकक ॉgू6ूॉgएडचथान। खुिफया अिधकारीक अिधकारीक ॉgू6ूवेश। ) \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: कतऽ  फँिस  गेल  छी?  \nखुिफया अिधकारी: ई मुतािलफ अपराधी अिछये नै, कोनो मादक  पदाथ/g3ँ1क  मािफया फँसा लेने छलै \nएकरा।   \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: हबीबु/g2ड8ला।  सूचनाक  आधारपर  ओकरा घरमे चे/g382ैमे छापा पड़लै, िकछु नै \nभेटलै।   \nखुिफया अिधकारी: बरामदी तँ मुतािलफसँ भेलै।  मुदा ई तँ शतरंजक  गोटी अिछ , प/g3ँ3व -पैदल  िसपाही।  \nप/g3ँ3व -पैदल।   \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: हमरा गामक  लु/g334ा प/g3ँ3व -पैदल  सभ  साल  बाबाधाम  जाइए।  हमरे गामक  \nपीअर  ब/g2भ4चा हवागाड़ीसँ सभ  साल  बाबाधाम  जाइ  छिथ।  \nदुनू गोटे बीसो सालसँ लगातार  बाबाधाम  जा रहल  छिथ।  लु/g334ा बीससालसँ महीसे चरा रहल  \nअिछ  आ पीअर  ब/g2भ4चाक  घरारीपर  ऐ बीस  सालमे कोठा-कोठामे भेले जा रहल  छि/g288ह।   \nखुिफया अिधकारी: मुदा असल  फल  कोना भेटै छै।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: \nमुदा असल  फल  तँ प/g3ँ3व -पैदल  गेलेसँ होइ  छै।  तैँ ने लु/g334ा बीस  सालसँ \nमहीसे चरा रहल  अिछ।  प/g2ँ4क/g243 साल  तँ हम गेल  रही बाबा धाम।  /g2ँ2फु/g2ड8ल  भाइ  गामक  बोलबम  \nपाट/g3ँ8क  जमादार  छिथ।  सभ  साल  प/g3ँ3व -पैदल  जाइ  छिथ।  हुनकर  बाबू सेहो जमादार  छलिख/g288ह।  \nभोला भाइ  डाकबम  छिथ , तीन  िदनमे सु/g2ड8तानपुरसँ पािन  भिर  भोलाबाबाक/g243 चढ़ा दै छिथ।  /g2ँ2फु/g2ड8ल  \nभाइ  सभक/g243 संग  लऽ  चलै छिथ , जे िनअम  भंग  करैए  तकरा द/g283ड  लगबै छिथ।  पीअर  ब/g2भ4चा तँ \nतते नै मोटाएल  छै जे ओकरासँ प/g3ँ3व -पैदल  जाएल  हेतै? मुदा तखन  /g2ँ2फु/g2ड8ल  भाइ  की कोनो कम  \nमोटाएल  छिथ।  मुदा बाबू, लोक  की अपने चलैए , ओकरा तँ बाबा चलबै छिथ/g288ह।  \nखुिफया अिधकारी: अहूँ गपक/g243 ब/g38ँड  नमारै छी।  अहॴ कहै छी जे पीअर  ब/g2भ4चाक  घरारीपर  ऐ बीस  \nसालमे कोठा-कोठामे भेले जा रहल  छि/g288ह  आ लु/g334ा बीस  सालमे महीसे चरा रहल  अिछ  तइपर  \nअह/g3ँ3क  कहनाम  छल  जे असल  फल  प/g3ँ3व -पैदल  गेलेसँ होइ  छै।  पीअर  ब/g2भ4चा जँ किहयो प/g3ँ3व -पैदल  \nबाबाधाम  गेले नै छिथ , तखन  िकए  ओ कोठा-कोठामे केने जा रहल  छिथ  आ लु/g334ा तँ सभ  साल  \nप/g3ँ3व -पैदल  जा रहल  अिछ  तखन  िकए ओ महीसे चरा रहल  अिछ।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: यौ, आँिखक  देखल  कहै छी।  कोठा िकयो बाि/g288ह  ने िलऐ , बाबू भोला \nबाबा मानै छिथ/g288ह  लु/g334ेक/g243।  \nखुिफया अिधकारी: से केना? \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: लु/g334ा र/g3।4तामे पाछ/g3ँ3 छुिट  गेल।  /g2ँ2फु/g2ड8ल  भाइ  िचि/g288तत  छलिथ  जे अजश  \nहएत।  सौँसे धम/g3ँ1शाला तािक  लेलि/g288ह।  लु/g334ा कोना पिहनिहये धम/g3ँ1शाला आिब  जाएत ? ओ तँ पछुआ  \nजाइ  छल।  कोना गाम  घुरलापर  लोकक/g243 मुँह  देखेता । मुदा भोरमे देखै छिथ  जे लु/g334ा धम/g3ँ1शालाक  \nकोठलीमे फ/g244फ  कािट  रहल  अिछ।  आ जगलापर लु/g334ा िख/g3।4सा सुनबै छि/g288ह , चा/g2ँ5  कात  बोन  रहै, हम  \nहबोढेकार  भऽ कािन  रहल  छलॱ।  तखने एकटा दाढ़ीबला बुढ़ा आएल  आ चुप  करेलक।  पूछा-पूछी \nकेलक  आ माथपर  हाथ  रखलक।  आ लगैए  िन/g382  आिब  गेल।  िन/g382  खुजैए  तँ देखै छी जे गॱआ  \nसभक  संग  धम/g3ँ1शालामे पड़ल  छी।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \nखुिफया अिधकारी: \nअही प/g3ँ3व -पैदलक  लोक  सभक  तािकमे बोने-बोन  िफरबाक  /g38ँयूटी हमरा भेटल  \nअिछ।  मीठ-मीठ  बाजू आ प/g3ँ3व -पैदल  चलैबला लोक  सभक/g243, मुतािलफक/g243, लु/g334ाक/g243 अपन  मीठ  गपसँ \nबझाबी।  ओकरा बुझाबी जे सरकार  देश  नै िछऐ।  ओ छी ई देश।  प/g3ँ3व -पैदल  बा शतरंजक  \nिसपाही।  राजा-रानी नै छी देश।  हबीबु/g2ड8ला नै छी देश।  देश  छी मुतािलफ।  देश  छी लु/g334ा।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: कतऽ सँ आएल  छी? िद/g2ड8लीसँ तँ नै।  \nखुिफया अिधकारी: नै, हम  भारतक  िसमानसँ आएल  छी।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: चीन , ित/g2ड2बत , पािक/g3।4तान , ब/g3ँ4/g2भ2लादेश  बा /g2ड4य/g3ँ4मारक  िसमानसँ।  \nखुिफया अिधकारी: नै, नेपालक  िसमानसँ।  सीताक  देशसँ।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: िमिथकल  िख/g3।4साबला, फूिसबला देशसँ।  \nखुिफया अिधकारी: नै, ई िमिथकल  नै ऐितहािसक  भऽ  सकैए।  िकछु िख/g3।4सामे तोड़ -मरोड़  कएल  गेल  \nहएत , मुदा इितहास  /g2ँ2ाचीन  अिछ।  त/g243 िजनकर  इितहास  ओतेक  /g2ँ2ाचीन  नै ितनका नै अरघैत  \nहेति/g288ह।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: बहस , बहस।  हिथयारक  /g3डडेिनंङ  ओकरा सभकॉgूचए भेटल छै तँ अह/g3ँ3क/g243 सेहो \nभेटल  अिछ , िरवॉ/g2ड8वर , िप/g3।4टलसँ /g3।4टेनगन  धिरक  /g3डडेिनङ।  बहसस ॉgए99ेिनंग सेहो अहॉgए6एकॉgूचए भेटल अिछ आ से \nखाली हमरासँ नै ओकरो सभसँ कॉgू65। एकटा आतंकी लीडर पकड़ाएल छै, िबनु ॉgचड1गक पाइ भेने आतंकी काज नै चिल \nसकत। \nखुिफया अिधकारी: मुदा हबीबुॉgू9ढ़ला तँ छुिट जाइए , मुतािलफ पकड़ेने ॉgचड1गक पाइक ओर नै भेटत।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: हबीबुॉgू9ढ़लाक घरपर िकछु नै भेटल।  \nखुिफया अिधकारी: अपनो \nबीच  ओकर लोक  हेतै जेना ओकरा बीचमे अपन लोक  अिछ । \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: पता कॉgू65। कैदी आतंकी लीडरसँ पुिछ कऽ देखू। समए ससरल जाइए , ससरल \nजाइए……..। \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअंक २  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \n(टेबुल कुस/g368क एक कात खुिफया अिधकारी आ दोसर कात आतंकी लीडर अिछ , द ुनूक बीच बहस चिल रहल छै । )  \nखुिफया अिधकारी: केना हमरा सभक काजक सूचना अहॉgए6एकॉgूचए भेटैए , हबीबुॉgू9ढ़लाक सहयोगी के सभ अिछ ? ॉgचड1गक पाइ \nकोना आ ककरा लग जाइ छै। मुतािलफक सरदार हबीबुॉgू9ढ़ला छी तँ हबीबुॉgू9ढ़लाक सरदार के छी?  \nआतंकी लीडर: \nअहॴ क काय/g3ँ5लयसँ सूचना भेटैए । कोनो सूचनाक  अिधकारक  अ/g288तग/g3ँ1त  नै, अह/g3ँ3क  सभ  \nकाजक  सूचना हमरा सभ  लग आिब  जाइ ए। हमरो बीच  अह/g3ँ3क  लोक  छिथ  तँ अहूँक  बीचमे हमर  \nलोक  छिथ।   \nखुिफया अिधकारी: ई तँ बुझले गप  अिछ।  मुदा ओ अिछ के? \nआतंकी लीडर: अहॉgए6ए तैयो हिथयार  लऽ  कऽ  नै चलै छी।  िमजोरमक  लालड/g3भ।गा तँ हिथयार  लऽ  कऽ  \nचलै छला आ असामक  परेश  ब/g2ँ4आ  मुदा कखनो हिथयार  लऽ  कऽ  नै चलै छिथ।  अह/g3ँ3क  देश  \nदुनूसँ समझौता केलक।  हिथयारबला सँ िबन  हिथयारबला केना कम खतरनाक  भेल ? अहूँ हमरा \nसभ  लेल  बेशी खतरनाक  छी।  \nखुिफया अिधकारी: देखू, एकटा िमजोरमक  छा/g255  मुज/g2ड1फरपुरमे इ/g288जीिनयिरंगमे पढ़ैत  छल।  ओ हमरा \nकहने छल  जे लालड/g3भ।गा महान  नेता छिथ।  ओइ  काल  लाल डॉgएईडगा भूिमगत  रहिथ।  देश  हुनका \nआतंकी मानै छल।  मुदा ओ एला, देशक  सरकारसँ समझौता केलि/g288ह।  सभ  हिथयार  जमा कऽ  \nदेलि/g288ह।  दुनू प/g252  समझौताक  इमानदारीसँ पालन  केलक  आ आइ  िमजोरम  उ/g254रपूव/g3ँ8 भागक  \nएकमा/g255  एहेन  समझौता अिछ  जे पूण/g3ँ1 /g2ँ5पसँ सफल  अिछ।  मृ/g284युक  पिहने लालड/g3भ।गा अपन  रा/g2भँयक/g243 \nशाि/g288तक  पथपर  छोिड़  गेला।  ओ इ/g288जीिनयिरङक  छा/g255  ठीके कहै छल , लालड/g3भ।गा महान  नेता \nछिथ।  महान  नेता अपन  जनताक/g243 बीच मझधारमे नै छोड़ै छै।  डुबैत  जहाजक  क/g2ड।तान  जेक/g3ँ3 ओ \nअि/g288तम  समए  धिर  जहाजपर  रहैत  अिछ।  जखन  जहाजसँ सभ  बहरा जाइए  तखन  ओ जहाजक  \nम/g3।4तूल  संगे समु/g4।ँमे डुिब  जाइए , जहाज  छोिड़  नै भागैए।  जँ लालड/g3भ।गा समझौता केलि/g288ह  तँ ओ \nओइ  जनताक  भावनाक  अनु/g2ँ5प  छल , जे हुनका महान  बुझैए।  जँ ओ मृ/g284युसँ पूव/g3ँ1 शाि/g288त  समझौता \nनै किरतिथ  तँ भऽ  सकैए  ओ इ/g288जीिनयिरङक  छा/g255  हुनकापर  ओतेक  गव/g3ँ1 नै कऽ  सिकतए।  ओ \nजखन  अखनो भेटैए , हमरासँ कहैए - देखलॱ, हम  कहै छलॱ ने, लालड/g370गा  इज  अ  /g391ेट  लीडर ।     ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \nआतंकी लीडर: \nहमरा /g3ड1ेट  लीडर  बनबाक  सेह/g288ता नै अिछ।  हम  सभ  हिथयार  समप/g3ँ1ण  कऽ दी आ \nतखन  जँ सरकार  हमरा संग  धोखा करए ? \nखुिफया अिधकारी: जँ लालड/g3भ।गा ई सोिचतिथ  तँ की शाि/g288त  स/g2ड4भव  छल ? आ सरकार  अिछ  की? जे \nटेलीिवजनपर  अह/g3ँ3 सभ  देखै छी, से अिछ  सरकार ? नै, ओइमे सँ बहुतोक/g243 बुझलो नै छै जे देश  \nलेल  के के, की की कऽ  रहल  अिछ।  सभ  िवभागमे देशभ/g2भ।त  सभ  भरल  छै, दसे /g2ँ2ितशत  िकए  नै \nहोउ , आ ओकरे भरोसे ई देश  छै।  जे टेलीिवजनपर  अिछ , मं/g255ी-सं/g255ी, ओइमेसँ ककरा की बुझल  \nछै? अह/g3ँ3 बदिल  सकै छी, ई मं/g255ी-सं/g255ी बदिल  सकै छिथ  मुदा देश  नै बदलत , सरकार  नै बदलत।  \nओ समझौताक  पालन  करत।  \nआतंकी लीडर: अहॉgए6ए हमरे सभ जेकॉgए6ए सोचै छी, मुदा गल त पॉgू5ूमे छी।  \nखुिफया अिधकारी: हम नै अहॉgए6ए गलत पॉgू5ूमे छी। हिथयार उठेने छी। हिथयार कीनैले ॉgचड1ग बेचै छी, बेचबाबै छी। \nकतेक बॉgूईचचाक भिवॉgएडएय खतम कऽ देिलऐ अहॉgए6ए सभ।  \nआतंकी लीडर: कोन भिवॉgएडएयक गप कऽ रहल छी अहॉgए6ए? अहॉgए6ए फैॉgूईडॉgए99ी खोिल देबै तँ ओ दरबान बिन जाएत। अहॉgए6ए रोड \nबना देबै तँ ओकरा ओइपर बाढ़िन बहारबाक नोकरी लािग जेतै! \nखुिफया अिधकारी: अहॉgए6एक लोक बेरोजगार युवाक तािकमे रहैत अिछ , समुॉgचड6क िकनारपर , जंगलमे, रेिगॉgएडचतानमे, जेकरा \nकाज नै छै, रोजगार नै छै ओकरा अहॉgए6ए ठिक कऽ ॉgचड1गक धंधामे लगा दै िछऐ। मुतािलफ २० सालक बाद जेलसँ \nबहराएत, से रोजगा र देिलऐ ओकरा अहॉgए6ए सभ। मचॉgूढ़एड छी अहॉgए6ए सभ।  \nआतंकी लीडर: ओकरा कतेक िदन अहॉgए6एक सरकार राखत जेलमे?  \nखुिफया अिधकारी: माने.. माने.. (तमसा कऽ टेबुलपर हाथ पटकैत अिछ।) \nआतंकी लीडर: (हँसऽ लहैए) अहूँकॉgूचए तामस उठैए ? अहॉgए6एक िसॉgएडचटममे िनबॉgए61लक सुनवाइ नै छै। मुदा तैयो ओइ िसॉgएडचटम \nलेल अहॉgए6ए जान अरोपने छी। की देलक अहॉgए6एक िसॉgएडचटम अहॉgए6एकॉgूचए। अहॉgए6एक िसॉgएडचटममे जे हमरा सभले काज करैए से \nशहरसँ िहलबो नै करैए, आ अहॉgए6एकॉgूचए बोनक पोिॉgएडचटंग दऽ देने अिछ। अहॉgए6ए संगे अॉgूढ़ढ़याय भेल अिछ। आ जखन अहॉgए6ए \nअपना संग भेल अॉgूढ़ढ़याय नै रोिक सकै छी तँ हमरा सभकॉgूचए कोना ॉgूढ़ढ़याय िदया सकब ? \nखुिफया अिधकारी: ई अहॉgए6एक मोनक ॉgच1डम अिछ , कोनो अॉgूढ़ढ़याय नै भेल अिछ हमरा संग। हमरा ऐ काज लेल चुनल गेल \nअिछ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \nआतंकी लीडर: अहॉgए6एक दुॉgू6चपयोग कऽ रहल अिछ अहॉgए6एक िसॉgएडचटम। आिब जाउ हमरा सभक संग , नोकरी ओतै कॉgू65 \nमुदा ओतऽ रिहयो कऽ हमरा सभक संग रहू। सोचू, समय िलअ…  \nखुिफया अिधकारी: (तमसाइत) अहॉgए6एक िदमाग तँ नै खराप भऽ गेल अिछ ? हम एक माससँ सभ िदन अहॉgए6एकॉgूचए बुझेबामे \nलागल छी मुदा अहॉgए6एक अलगे खेरहा अिछ। अहॉgए6एकॉgूचए हँसी बुझा रहल अिछ ? \nआतंकी लीडर: अहॉgए6ए हमरा एक माससँ बुझा रहल छी आ हमहूँ एक माससँ अहॉgए6एकॉgूचए बुझाबऽमे लागल छी। मुतािलफ \nछूिट गेल अिछ आ तइ लेल अहॉgए6एकॉgूचए धॉgूढ़ढ़यवाद।  \nखुिफया अिधकारी: हमरा िकए धॉgूढ़ढ़यवाद ? \nआतंकी लीडर: हमरा सभ गप बुझल अिछ। आ ओइ काजक पुरॉgएडचकार ॉgएडचवॉgू65प अहॉgए6एकॉgूचए संगठनमे उॉgूईचच पद देल जाएत।  \nखुिफया अिधकारी: हमर िवभागमे िकछु लोक भयसँ अहॉgए6एले काज करैत हेता, तइसँ अहॉgए6एक मोन बिढ़ गेल अिछ।  \nआतंकी लीडर: ओ सभ भय बा पाइसँ कीनल जा सकैत छिथ, मुदा तैयो ओ सभदेल काज करबे करता, से िवॉgू5ढ़ास \nहमरा नै अिछ। मुदा अहॉgए6एक हृदए हमरा सभक संग अिछ , मुतािलफक लेल अहॉgए6एक ॉgू6ूेम तकर ॉgू6ूमाण अिछ आ तँइ \nअहॉgए6एकॉgूचए अपन संगठनक कोर ॉgए91ुपमे लेबाक िनणॉgए61य लेल गेल अिछ।  \nखुिफया अिधकारी: (तामसे सिबख होइत) िनणॉgए61य लेल गेल अिछ ? (आतंकी लीडरक ठॲठ पकड़ैत अिछ।) \nिन….णॉgए61….य….. लेल गेल अिछ? हम असिथरसँ गप कऽ रहल छी तँ…. \nआतंकी लीडर: अहूँ मचॉgूढ़एड छी, सरकारी मचॉgूढ़एड। (खॲखी करैत आ खुिफया अिधकारीक हाथसँ अपन कॉgूढ़एठ \nछोड़बैत।) मुदा िसॉgएूडाॉgूढ़ढ़तबला… ( िनसॉgए6एस छोड़ैत )… हमरे सभ जेकॉgए6ए… ( हॉgए6एफी लैत ) .. जकरा मचॉgूढ़एड बनऽ पड़ैत \nअिछ… आ तॉgूचए ई िनणॉgए61य लेल गेल अिछ … (कुसॉgए6ढ़सँ नीचॉgए6ए खिस पड़ैत अिछ। ) \n \n \n \n \nअंक ३    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \n(खुिफया अिधकारीक \nमाथपर  एकटा भारी ड/g283टा बजरैए  आ ओ बेहोश  भऽ  जाइ ए। िकछु लोक जे ओकरा \nमारने छल से ओकरा उठा कऽ मंचक दोसर िदशामे लऽ जाइए। ओकरा होश  अबै छै। मुतािलफ  पाछॉgए6एसँ अबैत \nअिछ।  संगमे भाषा अनुवादक(बा अनुवािदका) छै।) \nमुतािलफ: (इशारामे बजैए) \nभाषा अनुवादक(बा अनुवािदका): ( खुिफया अिधकारीकॉgूचए सॉgू9चबोिधत करैत ) कोट/g3ँ1 मुतािलफकॉgूचए बेल  दऽ  देलकै।  \nमुतािलफ  कहैत  अिछ  जे िबना /g4।1गक  धंधाक  आतंकवाद  स/g2ड4भव  नै छै, ऐ लेल  जतेक  पाइ  चाही से \n/g4।1गक  धंधेसँ अबै छै।  मुतािलफ कहै छिथ जे ओ जेलसँ एलाक बाद अहॉgए6ए जकॉgए6ए बनऽ चाहलक मुदा पुिलस थाना, \nपॉgू55कार ओकरा से नै करऽ देलकै। मुतािलफ कहै छिथ जे िसॉgएडचटम ठीक करबाक आवॉgएडूयकता अिछ , नै तँ …. \nखुिफया अिधकारी: ( मुतािलफकॉgूचए सॉgू9चबोिधत करैत ) तँ की अह/g3ँ3 मु/g2भ1य  िखलाड़ी छी? हमरा तँ लगै छल  जे \nअह/g3ँ3क/g243 फँसाएल  गेल  अिछ।  \nमुतािलफ: (इशारामे बजैए) \nभाषा अनुवादक(बा अनुवािदका): ( खुिफया अिधकारीकॉgूचए सॉgू9चबोिधत करैत ) की फक/g3ँ1 पड़ै छै।  फँसाएल  गेल  \nिखलाड़ी बा मु/g2भ1य  िखलाड़ीमे की फक/g3ँ1 छै।  ओना देखबै तँ ऐ तरहक  संगठनमे अ/g3।4सी /g2ँ2ितशत  \nफँसाएल  लोक  छै, मुदा तेना फँसाएल  छै जे मु/g2भ1य  िखलाड़ीसँ बेशी खतरनाक  वएह  छै।  आब  \nअह/g3ँ3क/g243 वएह  करबाक  अिछ  जे मुतािलफ कह ता । \n(खुिफया अिधकारीक माथपर  एकटा भारी ड/g283टा बजरैए  आ ओ बेहोश  भऽ  जाइ ए। ओकरा छोिड़ कऽ सभक \nॉgू6ूॉgएडचथान। ओकरा फेरसँ होश  आएल  छै। मंचक दोसर कात ओ जाइए। पुिलसक ॉgू6ूवेश। /g3।4थानीय थानामे \nपुिलसक मोबाइलसँ खुिफया अिधकारी फोन करैए, अपन  पहचान  कोड  बतबै लेल । फेर  िकछु कालक  बाद  \nओकर  हािकमक  फोन  ओकरा लग  अबै छै।  ओ ओकरा लऽ कऽ पदॉgए65क पॉgए6एछा चिल जाइए। पदॉgए65 खसैए। ) \n \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअंक ४  \n(खुिफया अिधकारी आ ओकर अिधकारी गप कऽ रहल छिथ।)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \nखुिफया अिधकारी: \nहमर  पिहल  या/g255ा िनरथ/g3ँ1क  िस/g32।  भेल  अिछ।  \nखुिफया अिधकारीक अिधकारी: मुतािलफ  अहॉgए6एकॉgूचए हरा देलक , अहॉgए6एक जान  बकिस  कऽ  ओ अहॉgए6एकॉgूचए हरा \nदेलक।  िबन  हिथयारबला सैिनकक  हािर , ई िबध  सभ  िसखने जा रहल  अिछ।   \nखुिफया अिधकारी: िकछु मोन  पिड़  रहल  अिछ।  दुभािषयाक/g243 मुतािलफ  किह  रहल  छल  आ ओ हमरा \nकिह  रहल  छल।  लगैए जेना मुतािलफ  किह  रहल  छल जे ई या/g255ा /g3।1यथ/g3ँ1 नै गेल  अिछ , जे हम कथा \nिलखै छी, से बुझू ऐ या/g255ामे एकटा कथाक  /g2ड।लॉटे भेट  गेल।  मुतािलफ  जेना किह  रहल  छल जे \nओइ  कथाक  नायक  मुतािलफ  रहत।   \n(पदॉgए65 खसैए ) \n \n \n िवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना  - लेखन    \nइंिअgछदछलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिअgछदछलश  - कोष   अgछ6छोजेअgछदबटकअgछृ। आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल अg।छुारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै्gगठझािनक लोकिन ्gझगठारा बनाओल मानक शैली आ २.मैिथलीमे भाषा स्gग94पादन पा्gझ8ठय्gझ89म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै्gगठझािनक लोकिन ्gझगठारा बनाओल मानक शैली \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाअg।बृअgछुुी डा . रामावतार यादवक धारणाकअgछृ। पूणअg।6ै अgछ6ुपसँ सअg।ैु लऽ  िनधअg।6ुिरत )  \nमैिथलीमे उ्gग74चारण तथा लेखन  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : प अgछदहचमाअgछुछर ाअgछहहतगअg।6ैत ङ , ञ, ण, न एवं म  अबैत अिछ।  संअg।बृकृत भाषाक अनुसा र शअgछओछदक  अअgछहहतमे जािह  \nवगअg।6ैक अअgछुछ र रहैत अि छ ओही  वगअg।6ैक प अgछदहचमाअgछुछ र अबैत अि छ। जेना -  \nअअg।ै। (क वगअg।6ै क रहबा क का रणे अ अgछहहतमे ङ ् आएल अि छ। ) \nपअgछदहच (च  वगअg।6ैक रहबाक कार णे अअgछहहतमे ञ् आएल अि छ। )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \nखअgछह।ड (ट वगअg।6ैक रहबा क कारणे अअgछहहतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिअgछहहध (त वगअg।6ैक रहबाक कारणे  अअgछहहतमे न्  आएल अि छ। ) \nखअgछओृभ (प वगअg।6ैक रहबा क कारणे अअgछहहतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुअg।6ैअgछदबत बात मैिथ लीमे कम देखल जाइत अिछ। पअgछदहच माअgछुछर क बदलामे अिध कअg।6ृश  जगहपर अनुअg।बृवा रक अgछ6छयोग देखल जाइछ। जेन ा - \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। अg।बैयाकरणिवद पिअgछह।डत गोिवअgछहहद झाक  कहब छिन जे  कवगअg।6ै, चवगअg।6ै आ  टवगअg।6ैसँ पूवअg।6ै अनुअg।बृवार \nिल खल जाए तथा तवगअg।6ै आ पवगअg।6ैसँ पूवअg।6ै पअgछदहचमाअgछुछरे  िलखल जाए। जेना - अंक, चंचल, अंडा, अअgछहहत तथा कअgछओृपन। मुदा िहअgछहहदी क \nिनकट रहल आधुिन क लेखक एिह बातकअgछृ। निह मानैत छिथ। ओ लोकि न अअgछहहत आ  कअgछओृपन क जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पअg।छबित िक छु सुिवधाजन क अवअg।बछय छै क। ि कएक  तँ एिहमे समय आ  अg।बृथानक बचत होइत छै क। मुदा कतोक बेर  हअg।बृतलेखन \nवा मुअgृब6णमे अनुअg।बृवा रक छोट सन िबअgछहहदु अg।बृपअgृै6 निह भेलासँ अथअg।6ैक अनथअg।6ै होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुअg।बृवार क अgछ6छयोगमे \nउअgछदृचारण -दोषक सअgछओृभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथअg।6ै कसँ लऽ क ऽ पवगअg।6ै धि र पअgछदहचम ाअgछुछरे क अgछ6छयोग करब  उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ  अgछु। धिर क अअgछुछ रक सअg।ैु अनुअg।बृवार क अgछ6छयोग करब ामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक  उअgछदृचारण “र् ह”जकअg।6। होइत अि छ। अतः जतऽ “र् ह”क उअgछदृचारण  हो ओतऽ  माअgछुु ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढअg।ैु , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सअg।6। ढ, गाढ, रीढ, चअg।6। ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुअg।6ैअgछदबत शअgछओछद सभकअgछृ। देखलासँ ई अg।बृ पअgृै6 होइत अिछ जे साधारणतया शअgछओछदक शुअgछ6ुमे  ढ आ मअgछहदय तथा अअgछहहतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सअgछहहदभअg।6ै सेहो लागू होइत अिछ। \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उअgछदृचारण ब  कएल जाइत अि छ , मुदा ओक रा ब अgछ6ुपमे निह िलखल जएबाक  चाही। जेना - उअgछदृचारण \n: बैअg।छृनाथ , िबअg।छृा , नब, देबता, िबअg।ब।णु, बंश, बअgछहहदना आ िद। एिह सभक अg।बृथानपर अg।हओमशः  वैअg।छृनाथ , िवअg।छृा , नव, देवता, िवअg।ब।णु, वंश, \nवअgछहहदना िलखबाक चाही। सामा अgछहहयतया व उअgछदृचारणक लेल ओ अgछ6छयोग कएल जाइत अिछ। जेन ा - ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उअgछदृचारण “ज”जकअg।6। क रैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउअgछदृचारणमे यअgछु। , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शअgछओछद सभकअgछृ। अg।हओमशः  यअgछु। , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतअg।6ैनीमे ए आ  य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nअgछ6छाचीन वतअg।6ैनी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतअg।6ैनी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nसामाअgछहहयतया शअgछओछदक शुअgछ6ुमे ए माअgछुु  अबैत अिछ। जेना ए िह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शअgछओछद सभक अg।बृथानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक अgछ6छयोग निह करबा क चाही। यअg।छृिप  मैिथलीभाषी थाअgछ6ु सिहत िकछु ज ाितमे शअgछओछदक  आरअgछओृभोमे “ए”कअgछृ। य किह  उअgछदृचारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क अgछ6छयोगक सअgछहहदभअg।6ैमे अgछ6छाची ने पअg।छबितक  अनुसरण करब उपयुअgछदबत मािन ए िह पुअg।बृतकमे ओ करे अgछ6छयोग कएल गेल अि छ। िक एक \nतँ दुनूक लेखनमे क ोनो सहजता आ दु अgछ6ुहताक बात निह  अिछ। आ मैिथलीक सवअg।6ैसाधारणक  उअgछदृचारण -शैली यक अपेअgछुछा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शअgछओछदकअgछृ। कैल , हैब आिद अgछ6ुपमे  कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क अgछ6छयोगकअgछृ। \nबेसी समीचीन अgछ6छ मािणत करैत अिछ। \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक अgछ6छाचीन लेखन -परअgछओृपरामे कोनो बातपर बल दैत काल शअgछओछदक पा छअg।6। िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तअgछहृकालिह , चोअg।छ6िह , आनहु आिद। मुदा  आधुिन क लेखनमे िह क अg।बृथानपर ए कार  एवं हुक  \nअg।बृथानपर ओकार क अgछ6छयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तअgछहृकाले, चोअg।छ6े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकअg।6ृशतः षक उअgछदृचा रण ख होइत अिछ।  जेना - षअg।ह6यअgछहहअgछुु (खडयअgछहहअgछुु ), षोडशी (खोडशी), षअg।हृकोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सअgछहहतोष (सअgछहहतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िनअg।बओिलिखत अवअg।बृथामे शअgछओछदसँ अgछहदविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िअg।हओयाअgछहहवयी अgछ6छअgछहृयय अयमे य वा ए लुअgछओबत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे  सँ पिहने अ क उअgछदृचारण  दीघअg।6ै भऽ ज ाइत अिछ। ओ कर आगअg।6। \nलोप-सूचक िचअgृछओ वा िव कारी  (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवअg।6ैकािलक  कृत आय (आए) अgछ6छअgछहृययमे य (ए) लुअgछओबत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) अg।बृअgछुुी  अgछ6छअgछहृयय इक उअgछदृचारण ि अg।हओयापद , संअgछु।ा , ओ िवशेषण तीनूमे लुअgछओबत भ ऽ जाइत अिछ। जे ना - \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतअg।6ैमान कृदअgछहहतक अिअgछहहतम त लुअgछओबत भऽ ज ाइत अिछ। जेना - \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ।  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िअg।हओयापदक अवसान  इक , उक, ऐक तथा हीक मे लुअgछओबत भऽ ज ाइत अिछ। जेना - \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि अg।हओयापदीय अgछ6छअgछहृयय अgछहहह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणअg।6ै अgछ6ुप : छिअgछहहह , कहलिअgछहहह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणअg।6ै अgछ6ुप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो अg।बृवर -अgछहदविन अपना जगहसँ हिट क ऽ दोसर  ठाम चिल जाइत अिछ। खास क ऽ अg।6बअg।बृव इ आ  उक \nसअgछओृबअgछहहधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ  गेल शअgछओछदक  मअgछहदय वा अअgछहहतमे जँ अg।6बअg।बृव इ वा  उ आबए  तँ ओक र अgछहदविन \nअg।बृथानाअgछहहतिरत भऽ एक  अअgछुछर  आगअg।6।  आिब जाइत अि छ। जेना - शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुद ा तअgछहृसम शअgछओछद सभमे ई िन अम लागू निह होइत अिछ। जेना - रिअg।बछमकअgछृ।  रइअg।बछम आ सुधअg।6ृशुकअgछृ।  \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाअgछहहयतया हलअgछहहत (◌्)क  आवअg।बछयकता निह  होइत अिछ। का रण जे शअgछओछदक अअgछहहतमे अ \nउअgछदृचारण निह होइत अिछ। मुदा संअg।बृकृत भाषासँ जिहना क तिहना मैिथलीमे आ एल (तअgछहृसम ) शअgछओछद सभमे हलअgछहहत अgछ6छ योग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामा अgछहहयतया सअgछओृपूणअg।6ै शअgछओछदकअgछृ। मैिथली भाषा सअgछओृबअgछहहधी िनअम अ नुसार हलअgछहहतिवहीन राखल गेल अि छ। मुदा अg।बैयाकरण  \nसअgछओृबअgछहहधी अgछ6छयोजनक लेल अअgछहृयावअg।बछयक अg।बृथानपर कतहु-कतहु हलअgछहहत देल गेल अिछ। अgछ6छअg।बृतुत पोथीमे मिथली लेखनक अgछ6छाचीन आ नवीन  \nदुनू शैलीक सर ल आ समीचीन  पअgछुछ सभकअgछृ। समेिट क ऽ वणअg।6ै-िवअgछहहयास कएल गेल अिछ। अg।बृथान आ समयमे बचत क सअg।ैुिह हअg।बृत -लेखन \nतथा तकनीकी दृिअgृै6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणअg।6ै-िवअgछहहयास िमलाओल गेल अिछ। वतअg।6ैमान समयमे मैिथली मातृभाषी पयअg।6ैअgछहहतकअgछृ। \nआन भाषाक माअgछहदयमसँ मैिथलीक अgछु।ान लेबऽ प िड रहल पिर अgछ6छेअg।ुबयमे लेखनमे सहजता तथा एक अgछ6ुपतापर अgछहदयान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिअgछह।ठत निह होइ क , ताहू िदस लेखक-मअgछह।डल सचेत अिछ। अgछ6छिसअg।छब भाषाशाअg।बृअgछुुी डा . रामावतार \nयादवक कहब छि न जे सरलताक अनुसअgछहहधानमे एहन अवअg।बृथा ि कअg।हछहु ने आब ऽ देबा क चाही जे  भाषाक िव शेषता छअg।6।हमे  पिड जाए।  \n-(भाषाशाअg।बृअgछुुी डा . रामावतार यादवक धारणाकअgछृ।  पूणअg।6ै अgछ6ुपसँ सअg।ैु लऽ  िनधअg।6ुिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शअgछओछद मैिथली -सािहअgछहृयक अgछ6छाचीन  कालसँ आइ धिर  जािह वअgछुृअg।6ैनीमे अgछ6छचिलत अि छ , से सामाअgछहहयतः तािह वअgछुृअg।6ैनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथअg।6ै- \n \nअg।ओैाअg।।।  \n \nएखन   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअअg।ओैाअg।।।  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वै किअgछओहपक  अgछ6ुपअgछृ। अg।ओैाअg।।। ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनअg।बओिलिखत तीन अgछ6छकारक अgछ6ुप वैकि अgछओहपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. अgछ6छाचीन मैिथलीक ‘अgछहहह ’ अgछहदविनक अg।बृथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिअgछहहह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ अg।बृपअgृै6तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उअgछदृचारण इअgृै6  हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइअgछहृयािद।  \n \n५. मैिथलीक िनअg।बओिलिखत शअgछओछद एिह अgछ6ुपे अgछ6छयुअgछदबत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह।  \n \n६. अg।बुअg।6छअg।बृव इकारअg।6ृत शअgछओछदमे ‘इ’ के लुअgछओबत करब  सामाअgछहहयतः अअg।ओैाअg।।। िथक। यथा - अg।ओैाअg।।। दे िख आबह , मािलिन गेिल (मनु अg।ब।य माअgछुुमे)। \n \n७. अg।बृवतंअgछुु अg।6बअg।बृव ‘ए’ वा ‘य’ अgछ6छाचीन मैिथलीक उअg।छबरण  आिदमे  तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक अgछ6छयोगमे वै किअgछओहपक  अgछ6ुपअgछृ। ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इअgछहृयािद।  \n \n८. उअgछदृचारणमे दू अg।बृवर क बीच जे  ‘य’ अgछहदविन अg।बृवतः आिब जाइत अिछ  तकरा लेखमे अg।बृथान वै किअgछओहपक  अgछ6ुपअgछृ। देल जाय। यथा - धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक अg।बृवतंअgछुु अg।बृवरक अg।बृथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक अg।बृवर। यथा :- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारक क िवभिअgछदबअgछुृक िनअg।बओ िलिखत अgछ6ुप अg।ओैाअg।।। :- हाथकअgछृ।, हाथसँ, हाथअgछृ।, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुअg।बृवार सवअg।6ैथा अgछहृयाअgछद6य िथक। \n‘क’ क वैकिअgछओहपक  अgछ6ुप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवअg।6ैकािलक िअg।हओयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अअg।बैय य वैकिअgछओहपक अgछ6ुपअgछृ। लगा ओल जा सकैत अि छ। यथा :- देिख कय वा देिख \nकए।  \n \n१२. मअg।6।ग , भअg।6।ग आिद क अg।बृथानमे माङ , भाङ इअgछहृयािद िलखल जाय।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \n \n१३. अअg।छबअg।6ै ‘न’ ओ अअg।छबअg।6ै ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापा क सुिवधाथअg।6ै अअg।छबअg।6ै ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुअg।बृवारो िलखल जा सकैत अि छ। यथा :- अअg।ै। , वा अंक, अअgछदहचल वा अंचल , कअgछह।ठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचअgृछओ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिअgछदबतक संग अ कारअg।6ृत अgछ6छयोग क एल जाय। यथा :- अgछुदीमान्, िकंतु अgछुदीमा नक।  \n \n१५. सभ एकल कारक  िचअgृछओ शअgछओछदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुअgछदबत िवभिअgछदब तक हेतु फराक  िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककअgछृ। चअgछहहअgृब6िबअgछहहदु अg।छुार ा अg।बैयअgछदबत कयल जाय। परंतु मुअgृब6णक सुिवधाथअg।6ै िह समान जिटल माअgछुुापर अ नुअg।बृवारक  अgछ6छयोग \nचअgछहहअgृब6िबअgछहहदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणअg।6ै िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समअg।बृत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शअgछओछदमे िबका री (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी  अgछ6ुपमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु ्gग87विनक लेल नवीन िच्gग88ह बनबाओल जाय। जा' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू ्gग87विनक बदला पूव्gझ61वत् अय / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ ्gझ01य्gग70त कएल जाय।  \n \nह./- गोिव्gग88द झा ११/८/७६ ्gगठ7ीका्gग88त ठाकुर ११/८/७६ सुरे्gग88्g406 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँॉ288त न क उँॉ2छंचा रणमे द ँॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँॉ2छंचा रणमे जीह मूधँॉ3इृमे सटत ( नै सटैए तँ उँॉ2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँॉ3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँॉ3इृसँ आ दँॉ288त समे दँॉ3इ3तसँ स टत। िनशँॉ3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँॉ2ं3 वैिदक संँॉ3षंकृत जकँॉ3इ3  ख सेहो उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँॉ3इृ , दोष। य अनेको  ँॉ3षंथानपर ज ज कँॉ3इ3 \nउँॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँॉ3इषँॉ3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँॉ2ृ2रमे ँॉ3इषँॉ3षंव इ अँॉ2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँॉ288दीमे ए कर  दोषपूणँॉ3इ। उँॉ2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँॉ2ृ2ा प ँॉ32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँॉ2छंचारण दोषपूणँॉ3इ। ढंगसँ क ऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण )  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँॉ2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँॉ2ं3  संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2र ँॉ2इृपमे \nगलत ँॉ2इृपमे ँॉ2इ2युँॉ2छषत आ उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँॉ2ं3 री  ँॉ2इृपमे उँॉ2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँॉ2इ2योग  अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँॉ2ं8 धिर अ सिँॉ29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँॉ2छंचार ण काल \nहलँॉ288त युँॉ2छषत शँॉ292दक अँॉ288तक उँॉ2छंचारणक  ँॉ2इ2वृिँॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँॉ288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँॉ2ं3 \nबजैत सुनबिँॉ288ह - मनोजऽ, वाँॉ3षंतवमे ओ अ  युँॉ2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँॉ2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँॉ2छषत मुदा गलत उँॉ2छंचारण होइत अिछ - ँॉ2छ2य। ओिहना ँॉ2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँॉ2छषत मुदा उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2ृछ ( जेना  ँॉ2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2इ3 ( जे ना िमँॉ2इ3 )। ँॉ2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँॉ292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँॉ3इ। अँॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँॉ288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँॉ3इ। िभँॉ382ता सेहो , जेना से कँॉ29ंमो  जगहमे पाि कँॉ3इ।ंग करबा क अँॉ293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँॉ3ष9ा ई ँॉंष।ाइवर  कनाट ँॉ29षलेसक पािकँॉ3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँॉ2छंचारण  छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उँॉ2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु आ अनुँॉ3षंवार - अनुँॉ3षंवारमे  कंठ  धिर क ँॉ2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु मे नै। चँॉ288ँॉंषइिब ँॉ288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँॉ2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँॉ2ं3- ( उँॉ2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)। \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \nकँॉ2ं3 जेना राम कँॉ2ं3 भेल िहँॉ288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँॉ2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँॉ288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर ( गँॉ32ंमे) ए◌े  चाँॉ2इृ  शँॉ292द सबहक ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nके दोसर अथँॉ3छ।ँ ँॉ2इ2युँॉ2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँॉ2छषत “क”क बदला एक र ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँॉ28ंँॉ28ंव क  बदलामे ँॉ28ंव जे ना महँॉ28ंवपूणँॉ3इ। ( महँॉ28ंँॉ28ंवपूणँॉ3इ। नै) जतए  अथँॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माँॉ2ृृ तीन  अँॉ2ृ2र क संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2रक ँॉ2इ2योग उिचत। \nसँॉ29ंपित - उँॉ2छंचारण स ँॉ29ंप इ त ( सँॉ29ंपिँॉ2ृं नै- कारण सही उँॉ2छंचार ण आसानीसँ सँॉ29ंभव नै)। मुदा सवँॉ3छइँॉ2ृंम ( सवँॉ3छइतम नै)। \nरािँॉ3ष3ँॉ399य ( रा ँॉ3ष3ँॉ399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँॉ3इषँॉ3षंव आ  दीघँॉ3इ।क माँॉ2ृृाक  ँॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँॉ3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँॉ32ंमे  ँॉ2इ2योगक आवँॉ3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँॉ3इ। पिरँॉ3ष।ँॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँॉ2ं3, सँ, पर (शँॉ292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँॉ292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँॉ2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँॉ2छषत \nटाकँॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँॉ2इ2योग शँॉ292दक  अँॉ288तमे, बीचमे अनावँॉ3ष2यक ँॉ2इृपँॉ2ं3 नै। आ कारा ँॉ288त आ अँॉ288तमे  अ क बाद िब कारी क ँॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँॉ3षंँॉ399ोफीक ँॉ2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँॉ2ृृ फॉँॉ288टक  तकनी की ँॉ288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँॉ3षंकृत ँॉ2इृप \nऽ अवँॉ39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँॉ3इ।नी आ उँॉ2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ ( उँॉ2छंचारणमे लोप रिहते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \nअिछ)। मुदा  अपोँॉ3षंँॉ399ोफी सेहो अंँॉ39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँॉ2इषँॉ3छषच मे शँॉ292दमे जतए  एक र ँॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँॉ2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँॉ3षंँॉ399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँॉ2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँॉ2इृपँॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शँॉ292 द क संग जखन कोनो िव भिँॉ2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँॉ28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँॉ2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँॉ28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँॉ3इ3क  सूचीमे देल िवक ँॉ298पमेसँ लँॉ3छ3गुएज एडीटर  ँॉ32ृारा  कोन  ँॉ2इृप चुनल जेबा क चाही : \nबोँॉ298ड कएल ँॉ2इृप ँॉ39।ाँॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/ लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला ( पुँॉ2इृष ), वाली (ँॉ3षं ँॉ2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ( सवँॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग / फािँॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन / कयलिँॉ288ह   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँॉ3इ3 जँॉ2ं3कँॉ3इ3 /  \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ    \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँॉ288ह / दयिँॉ288ह दिइg।ुुह / दैिँॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ ( सवँॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँॉ288ह /  गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँॉ3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \n१००. िनइgआु। - िनँॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) – खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँॉ2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँॉ3इ8  \n१५०. चरचा  चचँॉ3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाँॉ2छषयक अंितम शँॉ292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँॉ3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँॉ2ंंिह ( पँॉ32ंमे ँॉ39।ाँॉ333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँॉ288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उँॉ2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँॉ288ह /  करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँॉ288ह /  करेलिन    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँॉ2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँॉ288ह / होएतिँॉ288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँॉ3छषका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँॉ2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँॉ288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँॉ288टक कमीक  ँॉ32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँॉ288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)- आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँॉ3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3 \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \n२५३.कोना/ केना/ कँॉ288 ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँॉ288ह / कएलिँॉ288ह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँॉ288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँॉ2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँॉ288तमे िबका रीक  ँॉ2इ2योग उिचत नै/ अपोँॉ3षंँॉ399ोफीक  ँॉ2इ2योग फाँॉ288टक  तकनीक ी ँॉ288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँॉ39।ह \n(िबकारी) क ँॉ2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिँॉ288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँॉ28ंँॉ28ंव ,( तीन अँॉ2ृ2रक  मेल बदला पुनँॉ2इंिँॉ2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँॉ28ंव आिद। महँॉ28ंँॉ28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँॉ2ृंँॉ3इृ आिदमे  ँॉ2ृं संयुँॉ2छषतक कोनो आवँॉ3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँॉ2ृंँॉ3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँॉ288तरँॉ3इृँॉ3ष3ँॉ399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पँॉ2ृइा ँॉ2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँॉ3ष।यवहार शँॉ292दक  अँॉ288तमे मा ँॉ2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए)  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राँॉ3ष3ँॉ399ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20.  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिअgछुुकाक सभटा पुरान अंक अgृबओेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी  अgछ6ुपमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \nिवदेह ईअंक ५० पिअgछुुकाक  पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगअg।6। क अं क ५० पिअgछुुकाक  -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक  िचअgछुुकला आ िचअgछुु  / िमिथला िचअgछुुकला .Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-pho tos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली िअgछदबवज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृअgछुृ एअg।ओैीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािहअgछहृय अंअg।ओैेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूवअg।6ै-अgछ6ुप \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडेअgछदबस  :   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/  \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़अgछुछर ) जालवृअgछुृ (अgछओछलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:अgृबओेल : मैिथली अgृबओेलमे: पिहल बेर िवदेह अg।छुारा  \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका मैिथली पोथीक आकअg।6ुइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका ऑिडयो आ कअg।6ुइव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/  \n१७. िवदेह  अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका वीिडयो आकअg।6ुइव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/  \n१८. िवदेह  अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका िमिथला िचअgछुु कला , आधुिनक कला आ िचअgछुु कला  \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिअgछ6छय जालवृअgछुृ (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० . अgछुदुित  अgछ6छकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/   \n२३.गजेअgछहहअgृब6 ठाकुर इ डेअgछदबस  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/ \n    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक  पिहल पोडकाअg।बृट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n२८. िवदेह मैिथली नाअg।हृय उअgछहृसव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/   \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/ \n   \n३०. मैिथली िफअgछओहअgछओृस  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/   \n३१.अनिचअgछहहहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/   \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/ \n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n \n३४. िवहिन कथा \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/  \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/ \n  \n  \n \n \n मह्gग84्gग84वपूण्gझ61 सूचना: The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOA D AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \n  \nhttp://videha123.wordpress.com/    \nhttp://videha123.wordpress.com/about/    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क िअgछ6छंट संअg।बृकरण : िवदेह-ई-पिअgछुुका (http://www.videha.co.in/ ) क चुनल \nरचना सिअgछओृमिलत।  \nस्gग94पादक : गजे्gग88्g406 ठाकुर।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-publication.com  \n or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािहअgछहृय आअgछहहदोलन  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly e jo urn al   िवदेह  /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४८ म अंक १५ फरबरी २०१४ (वषअg।6ै ७ मास ७४ अंक १४८) \n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \n \n(c)२००४-१४. सवअg।6ुिधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- अgछ6छथम  मैिथली पािअgछुछक ई -\nपिअgछुुका  ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश मंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार \nझा, राम िव लास साहु आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार झा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला-\nसइg।9जपादन : इg।घठयोित झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-अइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - \nनाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। सइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- \nिवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाका र अपन  मौिलक आ अअgछ6छकाि शत रच ना (ज कर  मौिलकताक  संपूणअg।6ै उअgछुृरदाियअgछहृव लेखक गण क मअgछहदय छिअgछहहह ) \nggajendra@videha.com \n कअgछृ। मेल अटैचमेअgछह।टक अgछ6ुपमअgछृ। .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमअg।दैटमे पठा  सकैत छिथ।  रचनाक संग \nरचनाका र अपन  संिअgछुछअgछओबत पिरचय  आ अपन अg।बृकै न क एल गेल फोटो पठेताह , से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई \nरचना मौिलक अिछ, आ पिहल अgछ6छकाशनक  हेतु िवदेह (पािअgछुछ क ) ई पिअgछुु काकअgछृ।  देल जा रहल अिछ। मेल अgछ6छाअgछओबत होयबाक बाद \nयथासंभव शीअg।ओछ ( सात िदनक भीतर) एक र अgछ6छका शनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका अि छ  \nआ ऐमे मैिथली, संअg।बृकृत आ अंअg।ओैेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना अgछ6छकािशत कएल जाइत अिछ। ए िह ई पिअgछुुका कअgछृ। अgछुदी मित  \nलअg।ुबमी  ठाकु र अg।छुारा  मासक ०१ आ १५ ितिथकअgछृ। ई अgछ6छकाि शत कएल जाइत अि छ।   \n(c) २००४-१४ सवअg।6ुिधकार सुरिअgछुछत। िवदेहमे अgछ6छ कािशत सभटा  रचना आ  आकअg।6ुइवक  सवअg।6ुिधकार  रचन ाका र आ संअg।ओैह कअgछुृअg।6ुक लगमे \nछिअgछहहह। रचना क  अ नुवाद आ  पुनः अgछ6छका शन ि कंवा आ कअg।6ुइवक उपयोगक  अिधका र ि कनबाक  हेतु ggajendra@videha.com  पर \nसंपकअg।6ै कअgछ6ु। एिह  साइटकअgछृ। अgछ6छीित झा ठा कुर , मधूिलका चौधरी आ रिअg।बछम िअgछ6छया अg।छुार ा िडजाइन कएल गेल । ५ जुलाई २००४ कअgछृ। \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html  “भालसिरक गाछ ”- मैिथली जालवृअgछुृसँ अgछ6छारअgछओृभ \nइंटरनेटपर मैिथलीक अgछ6छथम उपिअg।बृथितक याअgछुुा िवदेह - अgछ6छथम मैिथली पािअgछुछक ई पिअgछुुका  धिर पहुँचल अि छ ,जे \nhttp://www.videha.co.in/ पर  ई अgछ6छकािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक गाछ ” जालवृअgछुृ 'िवदेह ' ई-पिअgछुुकाक अgछ6छवअgछदबताक संग  \nमैिथली भाषाक जालवृअgछुृक एअg।ओैीगेटर क अgछ6ुपमे  अgछ6छयुअgछदबत भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पिअgछुुका ISSN 2229-547X VIDEHA \n                                                      िसिँॉ32षरँॉ3षंतु  \n \n ","size_mb":0.45,"has_text":true},"Videha 149.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 149.pdf","name":"Videha 149.pdf","text":"ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ म ाचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n \n  \n ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n2 \n \n \n  \n(ल घु क थ ा  सं यgणईउ ह ) \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n3 \n \n  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n4 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nझgऽछऽझg3अ4 तुत कथा पुझg3अ3 पमाल ओइ कथा झgऽछऽेमीकझgऽ43 समर िप  त जे कझgऽएध य –कथन कथा क ममझg3छ1 कझgऽ43 पकि ड़   कथापान करै छिथ । अघटमे \nखसल ओइ फूल सदृझg3अऽ य कथाकझgऽ43 कथे- झgऽछऽेमी ने कोमल पंखुर प किड़   जल गं गामे झg3अ4 ना न करा पिव झgऽधध पग  पिह  रा देविस र चढ़ै सदृझg3अऽ य  \nबनबैत। ओइ ममझg3छ1भेदी िश  कारी कझgऽ43 तहेिद  ल समरिप त।     \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n5 \n \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n6 \n \n \nक थ ाक  स यg2छत ि र  \n \nपाइक मोल ..........................................................00  \nच ोयg26छ यgणउ2 ा  झग ड़ ा  .......................................................00  \nअपसोच .............................................................00  \nपतझाड़ ............................................................. 00 \nझीसीक मजा ........................................................00  \nमित-गित ............................................................00  \nि रज यg2ई। ट  ..............................................................00  \nअपन सन मुँह .......................................................00  \nसुमित...............................................................00  \nफेर पुछबिन..........................................................00  \nमाघक घूर...........................................................00  \nख चयgण6उ ................................................................ 00 \nअखरा-दोखरा ........................................................ 00 \nपेटगनाह.............................................................00  \nबड़की माता ......................................................... 00 \nधरती-अकास ........................................................00  \nब कठ यgण6ण इ  .............................................................00  \n  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n7 \n \n \n \n \n \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n8 \n \nपाइक मोल \n \nहिथया नै बरसने बाड़ी-झाड़ीक काज अगते शुझgऽछध भ ऽ गेल। का िझg334   कोजगरा छी। ओना समए रौिद याह जक झg3छ3 भऽ गेल \nअिछ । मुदा समैओक (मासोक) तँ अपन गुण-धमझg3छ1 होइ छै। चटाएल ओस रिह  तो जमीनमे ठंढ़ तँ पसिर ए गेल अिछ । भोझgऽछ4क ा \nसुझgऽछधजक जे सोहनग रता एबा चाही  से तँ आिबए  गेल अिछ । बाध-बोनमे भलिहं रौदी बूिझ पड़ैए, मरहझg3एऽे- मरहझg3एऽा देिख   पड़ैए मुदा \nबोन-झाड़क झgऽछधप तँ ओते न िहयझgऽ43 िब  गड़ल अिछ । तहूमे जाड़ क उसरन  थोड़े छी  जे पालाक पझgऽ9ए ला  पिड़ िठ ठुरल रहत, वरसातक ने \nउनाड़ी छी! सरलो भुझg3एऽा  तँ रहुक दु ना ! लझgऽध4ीओ - फझgऽध4ी आिक   झाड़ो-झूड़ जे अगते अथझg3छधत् वरसातसँ पिहने पुरना वझg3अ4 झgऽधध  बदिल  नव \nवझg3अ4 झgऽधध क संग नव कलशक नव मुड़ीमे नव फूलक संग नव फलोक जोरन तँ जोरनाइए गेल अिछ । नव सुझgऽछधज क संग रिव  काझgऽएए त  नव \nिद नक नव काज िद स नजिर  उठौलिन  तँ देिख  पड़लिन  जे  दारीम क बाड़ी  जाएब ज झgऽछधरी अिछ  । केते रंगक कीड़ी-मकौड़ी, उपझg4अछव \nशुझgऽछध कऽ देने  हएत। िब  ना िक झgऽ94 ह रो तकने ओ दारीमक बाड़ी िव दा भेला। बाड़ीक  मुहझg3छ3नीबला ग ाछपर नजिर   पिड़ ते दीपकक िच झg3ऽटी \nमन पड़लिन । मन पड़लिन  दु गझg3छधपूजाक छुझg3ऽछीमे आ एल िस  नेहकाझgऽएए त । कलशथापने िद न िच झg3ऽटी देने  छल। जइमे िल  खल छेलै जे ‘बीसम \nिद न परीछाक फारम भराएत, कौलेजक पिछ लो बझg3छ3 की जे अिछ   सेहो लागत।’ नाओं िल खौला पछाित  एको-पाइ देनॱ ने छेिल ऐ। \nदारीमक बाड़ीसँ चोटे घूिम  रिव का झgऽएए त दरबझgऽटछ जाक चार क ओलतीक बझgऽध4ीमे  खॲसल िच  झg3ऽटी िन  कािल  दोहरा कऽ पढ़लिन । परीछाक फारम \nभराएत तइले पाइक ओिर यान करब छेलिन । ईहो िल खल छेलिन  जे दीपक अपने गाम आिब  मािझgऽधध  कक कोजगरो पूिर  लेत आ तेसर \nिद न आपसो भऽ  जाएत। ओना केते पाइक ओिर यान करब अिछ  से झg3अ4 पझg3अ3 ट  निह यझgऽ43 अिछ   मुदा बेटाक पढ़ाइक अंित म घड़ीमे िक छु \nबजलो तँ निह यझgऽ43 जा सकैए। तहूमे कौलेजक  आिख  री परीछा िछ ऐ। अंित म परीछा मनमे अिब ते रिव काझgऽएए तकझgऽ43  खुशी उपकलिन  । बेटाक \nझg3अ4 ना तक भेने पिर वारक अिग ला सीढ़ी क ए कटा पजेबा जोड़ा एत। एक पजेबा ज ोड़ेने एक सीढ़ ीक झgऽछधप बिन   जाइए। तेतबे िक ए, ई \nकी नै भेल जे साधारण पढ़ल-िल खल बाप, बेटाकझgऽ43 झg3अ4 ना तक बना दुिन यझg3छ3क  बीच ठाढ़ सेहो करत। झg3अ4 ना तक तँ स् नातक होइए। \nजेकरा राज-काज चलबैक बुिध  भऽ जाइ छै। झgऽट1 ◌ा◌ैर जे होउ, जेहेन मन पकिड़ मेहनित  करत तेहेन बनत। अपन जे  कमझg3छ1 क संकझgऽ9ए प  \nदुिन यझg3छ3क संग छल से तँ अबझg3अ4 से पूितझg3छ1 हएत। िज  नगीमे सभकझgऽ43 अपन -अपन दािय झgऽए4 व  होइ छै, तेकर ा जे जेहेन  संकझgऽ9ए पक संग  पूितझg3छ1 \nकरैए से तेहेन बिन  ठाढ़ होइए।  \nकोजगरा िद नक  सुझgऽछधज उिठ   कऽ  ए क बझg3छ3स ऊपर भेला , क रीब आ ठ बजैत। दीपक रेलबे झg3अ4 टेशनसँ गामपर पहुँचल। जिह ना \nदीपकक मनमे तेल-बातीक जोगाड़क िव चार  मड़झg3छधइत तिह  ना रिव काझgऽएए तो क मनमे ओही तेल-बातीक िच ड़ै च कभौर लैत रहत। दीपककझgऽ43  \nदेिख ते रिव काझgऽएए त  बजला-  \n“बाउ, तोरे बात मनमे घुिर -फीिर रहल अिछ  बहुत िद न जीबह।”  \nओना िप ताक अिस रवादसँ दीपकक मनमे िम िसओ भिर  हलचल नै उठल, का रणो झg3अ4 पझg3अ3 टे अिछ । शझgऽ9ऽ दवाण अकास मा गझg3छ1सँ \nछोड़ल जा सकैए  मुदा कमझg3छ1वाण तँ ध रतीए पकिड़   चलत। पएर छूिब  झgऽछऽणाम क रब तँ िब  ना  झg3अ4 पशझg3छ1 भेने न िह  यझgऽ43 भऽ सकत। ओना  दुनू \nहाथ जोिड़  शझgऽ9ऽ द वाणो चलैत अिछ  मुदा ओ अपना सीमामे। िपता-पुझgऽधधक बीचक  जे सीमा होइ छै ओ  िब  ना झg3अ4 पशझg3छ1  भेने जँ हएत तँ \nहाथक आँगुरक अिध कार क हनन ह एत। आँगुरो क अपन  कमझg3छ1भूिम   छै जे रणभूिम सँ रंगभूिम  धिर  पहुँचबैत अिछ ।  \nलग अिब ते दीपक िप ता-रिव काझgऽएए तकझgऽ43  गोड़ लािग  , बाजल-  \n“बाबू, कािझg334   चिल  जाएब। पझg3छ3चे िद  न फा रम भरै क बझg3छ3 की अि छ   संगे...?”  \nपीठपर हाथ दैत रिव का झgऽएए त  बजला-  \n“एना िक ए अदहे मुहझgऽ43 बजलह। जे खगता तोरा हेतह , ओ कर पूितझg3छ1 जहझg3छ3 धि र   सझgऽ94 भ व हएत से कर नाइ अपन संक झgऽ9ए प क \nअंग बुझै छी। मुदा हम तँ पीठेपर ने रहबह, असल काज तँ तोरे हाथ रहतह। तइले जे सझgऽ94 भ व हएत तइमे पाछू नै \nहएब, तेतबे आश ने हम र क रबह। अझgऽट4 छा  ई कहऽ जे केना-केना क ायझg3छ1झg3ए9म बना आएल छह ?”  \nदीपक-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n9 \n \n“मामाकझgऽ43  तँ अपन पिर  वा रमे काज निहयझgऽ43 छ ी , वएह हकार देलिन , तँए हुनका राित मे पूिर  कािझg334   भोरे गाम चिल  आएब, भिर  \nिद न गाममे रहब, परसुका गाड़ी पकिड़  लेब। तीिनए मास परीछाक अिछ, अखिन  एझgऽ94 ह र-ओझgऽ94 ह रमे समए गामाएब नीक नै \nहएत?”  \nदीपकक बात सुिन  रिव का झgऽएए त  बजला-  \n“भने एक िद न पिह ने आिब  गेलह। िक छु पाइ तँ अपना हाथमे अिछ  मुदा तोरा केते चाही, से तँ खोिल  कऽ कहबह, \nतखने ने आरो ओिरयान करब।”  \nिपताक झgऽछऽझg311 सुिन दीपक ठमि क   गेल। ठमकैक कारण भेल जे फारम भरैक िह साब तँ बूझल अिछ  मुदा िक छु नव पोथी \nकीनैक ने ठेकान अिछ  आ ने सबहक दामे बूझल अिछ । अखिन  धिर  तँ एके सेट िक ताबसँ काज चलेलॱ, मुदा परीछा तँ परीछा \nहोइ छै। तइले सीिम त दायरासँ बाहर हुअए पड़ै छै। मुदा लगले मनमे संतोख उिठ  गेलै, बाजल-  \n“तीन मास परीछामे शेष अिछ  कोसझg3छ1क  जे ए क लेखकक  पोथी अिछ   ओ तँ अिछ ए तइसँ बेसी पढ़ले केते जा सकैए, \nसेहो िक छु कीनब।”  \nनव पोथीक नाओं सुिन  रिव काझgऽएए त क मनमे उठलिन , केहेन हएत जे भोजक बेर कुमहर रोपल जाएत। मुदा धड़फड़मे िक छु \nबाजबो उिच त नै हएत। जे काज जे करैए वएह ने ओकर भूतसँ भिव स धिर  गौर करत। दोसर तँ अनाड़ीए भेल। अनाड़ीओ तँ \nएके रं गक निहयझgऽ43 होइत। िक  यो बूझल-गमल अनाड़ी तँ िक यो िब नु बूझल-गमल हेबे करैत। ओ ना अपनो  साझgऽधऽर छ ी मुदा झg3अ4 ना तक \nधिर  तँ नै जनै छी। तँए बूझल-गमल नै िब नु बूझल-गमल भेलॱ। ओह! अनेरे मनकझgऽ43  औनाबै छी। दीप क ि क  यो आन छी, िक ए ने \nसभ बात पुिछऐ कऽ बूिझ  ली। बजला-  \n“बौआ, हम तँ अपनो केलॱ आ अनको देखैत एिल ऐ जे प ढ़ाइ शुझgऽछध  होइए समैमे स भ िक ताप-कझg3छ3पी कीिन   लइ छेलॱ आ \nभिर  साल पिढ़  कऽ परीछा दइ छेलॱ, तँ◌ू िकए...?”  \nिप ताक पझg311 सुिन   दीपक कझgऽ43 दुख नै  भेल एक िव  चार मनमे उठल। िव चा र ई जे का◌ेसझg3छ1मे िक  छु पोथी शासन पझg3ऽअित  क अनुसार \nचलैत आ िक छु अलग। िव षय एक रिह तो िभ झg3एऽ-िभ झg3एऽ लेखकक िव  चारधारामे िक छु दूरी रहने िव षयक पोथीमे सेहो िक छु दूरी बिन  \nजाइ छै, तैसंग िश झgऽधऽ को बीच  िक  छु-ने-िक छु झgऽछधपमे प ढ़ेबा समए अपन  िव  चार  झgऽछऽझg3अ4 फुिट त होइते रहै छै, मुदा पढ़िन हार तँ कोरा कागत \nरहैए जइसँ मन-मिझg3अ4 त  झg3अ3 क मे िक छु-ने-िक छु िभ झg3एऽता आिब  ऐ जाइत अिछ , तहूमे िव चारक  िभझg3एऽता कझg3छ3पी जझg3छ3च करबा सम ए सेहो मुड़ीआ री \nदइते रहैए जइसँ िक छु झgऽछऽभाव पिड़  ते छै, तँए आनो-आन लेखकक पोथी परी छा लेल जझgऽछधरी  भऽ जाइए। िव  झg3ऽ4ाथझg3छए तँ िन  झg3अ3 पझgऽधऽ ढंग  यएह \nने कऽ सकैए जे फुटा-फुटा िव चार क झg3अ1 याझgऽट1 या  करत। तइले आनो-आन पोथी पढ़ब अिछ ए तखिन  ने परीछाक तैयारी भेल। िक ए ने \nिप तोजीकझgऽ43 अपन िव  चार सुना िद यिन । बाजल-  \n“बाबूजी, िक छु आनो-आन लेखकक पोथी परी छामे देखब ज झgऽछधरी बूिझ   पड़ैए, पोथी तँ अनेको लेखकक अनेको छै मुदा जे \nचलिन मे अिछ  तेकरा देिख  लेब तँ जझgऽछधरीए  अिछ   िक ने, तँए िक छु नव पोथी कीनब अिछ ।”  \nदीपकक बात रिव काझgऽएए त  बूिझ  गेला। मुदा क म पाइबलाकझgऽ43 अिध  क पाइक खचझg3छ1बला काज गझgऽछध गर भाइए ज ाइ छै, जे \nरिव काझgऽएए तोकझgऽ43  भेलिन  । मुदा िव चा रोक  तँ अपन समुझg4अछ छै  जइमे रंग -रंगक िह लकोर उिठ ते रहै छै। मनमे दोसर िव चार उिठ  गेलिन । \nउिठ  गेलिन  ई जे जखिन  ओ करे इमान  बुझतै जे भझg3छ3 ग पढ़ै छी आिक  बथुआ। अपन क ाज एतबे भेल जे जे खचझg3छ1  कहत से देबै। \nिक यो झg3अ1 या याम आिक  मनोरंजनक िव झgऽएए यासकझgऽ43 ज ीिव  के बूिझ  लेत तेकर हम की करबै। समगम होइत रिव काझgऽएए त  बजला-  \n“बौआ, फुटा-फुटा कऽ  सभ काज क खचझg3छ1 बुझा दैह , तइ िह साबसँ पाइक ओिर यान क ऽ देबह। ई नै जे  झझg3छ3पल -तोपल तहूँ \nबाजह आ हमहूँ िद अ। तइसँ काजमे बेवधान हेतह। घटी-बढ़ी भऽ जेतह। आगूसँ जे काज करबह ओ बिढ़  जेतह आ \nपिछ ला छूिट  जेतह। जइसँ काजमे खझg3छ3च  औतह। काजेक खझg3छ3च  िज  नगी कझgऽ43 खँचाह ब नबैए। ”  \nिप ताक झgऽछऽझg311 सुिन   दीपक असमनजसमे पिड़  गेल जे नापल-जोखल काज अिछ  ओक रा तँ झg3अ4 पझg3अ3 ट  बािज  सकै छी मुदा िब नु \nनपलो-जोखल काज तँ अिछ ए। तखिन ? तखिन  की, दू  झgऽधटेणी क काज  बना बाजल -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n10 \n \n“कौलेजमे तीन हजार लगत, मिह नाक  खचझg3छध बुझले अिछ   तखिन  नव पोथी लेल अझgऽएए दा जेसँ काज चला लेब।”  \nदीपकक बात रिव काझgऽएए तकझgऽ43  जँचलिन  । बजला-  \n“छह-सात हजारसँ काज चिल  जेबा चाही?”  \nउझgऽए4 सा िह त होइत दीपक बाजल-  \n“जँ कनी-मनी घटबे करत तँ मोबाइलसँ किह  देब अहूँ ए.टी.एम.मे पठा देब।”  \nसोझ-साझ रझg3अ4 ता  देिख  रिव का झgऽएए त क मनमे काजक अँटकार तँ भऽ गेलिन  मुदा हाथमे केते अिछ  आ केते ओिर यान करए \nपड़त से अँटकार लगबैक िव चार उठलिन । \nमने-मन रिव का झgऽएए त खचझg3छ1क अँट कार लगिबते रहिथ आिक  पझgऽट9ी - चझgऽएए झg4अछा वती आिब झटिक बजली-  \n“रझg3अ4 ता -पेराक थाकल-ठिहयाएल बझgऽट4 चा  आएल अिछ पिहने िक छु मुँहमे  कहझg3छ3सँ दैत तँ अपन  रमा -कठोला सुनबए लगिलऐ। \nबातो केतौ पड़ाएल जाइ छेलै जे पिहने सएह पसािर  देिल ऐ।”  \nचझgऽएए झg4अछा वतीक िव चारक मोड़ कनी आगूए रहिन  तैबीच दीपक िनहुिर कऽ पएर छूिब गोड़ लगलकिन । पि छला बातकझgऽ43 झg4अ9ेकलेल \nसाइिक ल जकझg3छ3 ए काए क रो िक , अिसरवाद क झgऽछऽमुखता बुझैत बजली -  \n“अखिन  हाथी सन दुनू परानी जीिव ते छी।”  \nमाएक बात जिह ना दीपक कझgऽ43 उझgऽए4 सा ह भरलक तिह ना रिव काझgऽएए तक उ झgऽए4 साहकझgऽ43 दबलक। दबलक  ई जे जइ काजसँ दीपक आशा \nबािझgऽएए ह   आएल अिछ  ओकरा आगू केना जीिव त राखल जाए ओ िब ना बुझने केना हएत? बूझल रहत तखिन ने अखनेसँ लािग  ओकरा \nपुरबैक पिर यास करब आिक गुमे-गुम रिह, जेबा काल बाजत जे एते पाइक काज अिछ । कोनो िक  अपन ा हाथमे का गतक झgऽछधपैआ  \nछपैक मशीन अिछ  जे बटम दािब देबै आ हरहरा कऽ खसत। अपना हाथक तँ ओहन मशीन अिछ  जे काज झgऽछधपमे  जनम लऽ  \nसमैक संग चलैत समयानुसार दैत। मुदा ई तँ भेल बुझिन हार लेल, कम बुिझिन हार आिक  नै बुझिन हार लेल तँ दोसर उपए अिछ । \nबेटा सोझहामे जँ ओ बजली तँ उिच ते बजली, अपन अिध कार क झgऽछऽयोग केली। अपन अिध क ार ई जे ज झgऽएए मेसँ बझgऽट4 चा क खेबा-पीबाक \nमाने पेट-भरैक भार हुनके ऊपर छेलिन , जइसँ भूख अबै-जाइक बाट बुझै छिथन। ठीके कहलिन  जे मुजझgऽ91फरपुरसँ अबैमे चाि र  -पझg3छ3च \nघंटाक समए लगले हेतै, तहूमे चुिझg334  क ओिर यानक आदित  लगले छिझgऽएए ह  । आदित  ई जे भानसक बेर उनहल जाइए घरमे नून नै \nअिछ  आ  अहझg3छ3 अपना  तालमे बेताल छी। खैर जे होउ , मुदा ई बात दािबओ कऽ राखब पिर वा र लेल नीक  निहयझgऽ43 भेल। बजला -  \n“दीपक केतए आएल, िकए आएल से जँ अिब ते नै पूिछ लेित ऐ, तखिन समैपर ओकर ओिर यान केना होएत?”  \nपित क बात सुिन चझgऽएए झg4अछा वती ठमकली। मन पड़लिन  पाविनक उपास। दीपक कझgऽ43 खाइमे क नी अबेर  भेल हेतै, मुदा अपनो तँ \nपाविनक वझg3छऽत भिर - भिर िदन  सिह कऽ  कि रते छी। कहझg3छ3 पराण  छूिट जाइए। तहूमे की दीपक क रझg3अ4 ता -बाटक दोकान-दौरी आिक  \nइनार-कल बझg3एऽ भऽ गेल छेलै। रझg3अ4 ता - बाटमे तँ लोककझgऽ43 अपने  आश ापर ने चलए पड़ै छै। िकयो जे केतौ जाइए तैठा म जँ संगबे \nरहल तँ तेकर आशा भेल जँ सेहो नै रहल तँ अपने आशा किर कऽ ने चलए पड़ै छै। एना मुँह झािर बेटा आगू बाजब नीक नै \nभेल।  \nचझgऽएए झg4अछावतीक मन क झgऽटऽ ला िन रिव काझgऽएए त  बूिझ  गेला। बूिझ एना गेला जे मुँहक ठोर िसकुड़ए लगलिन । मुदा बेटा सोझहामे िकछु \nअनगझg3छ1ल बाजबो उिचत नै बूिझ , बात बदलैत बजला-  \n“पझg3छ3च हजार झgऽछधपैआ जे रखैले देने रहॱ , से तँ हेबे करत िकने? बझgऽट4 चाकझgऽ43  हजार -पान सए आगर किर कऽ नै देबै तँ \nआनठाम केकर मुँह ताकत?”  \nझgऽछधपैआक िह  साब सुिन  चझgऽएए झg4अछा वती सकपकेली। अखिन  धिर  जे खचझg3छ1  पित  कझgऽ43 कहै छेलिख  न, रिव काझgऽएए त घर क खचझg3छ1 बूिझ   टोक-\nचाल नै करै छेलिख न मुदा आइ! बेटाक पढ़ैक ओिर यान करब अिछ , जिह ना पाइ-पाइक खचझg3छ1 हएत तिह  ना ने पाइ-पाइक ओिर यानो \nकरब अिछ । बजली-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n11 \n \n“एक हजा र तँ खचझg3छ1 भऽ  गेल ?”  \nपझgऽट9ीक खचझg3छ1 सुिन रिव  काझgऽएए त  ठमिक गेला। मनमे उठलिन  जे जिहये मातृनवमी-िप तृपझgऽधऽ (आसीनक पिहल पख) चढ़ल तही िद न \nबजारसँ मिहनो िदन क सभ खचझg3छ1क  ओि रयान कइए दे ने छेिलयिन  , तखिन  खचझg3छ1 केतए कऽ लेलिन  । पचास झgऽछधपैआ  फुटा क ऽ दसमी \nमेला देखैले देनॱ रिहयिन । तखिन? बजला-  \n“कथीमे खचझg3छ1 भऽ  गेल ?”  \nउझgऽए4सािह  त होइत चझgऽएए झg4अछा वती बजली-  \n“दुगझg3छध -पूजाक नवमीए िदनक मेलामे एक हजार उिठ गेल।”  \nपझgऽट9ीक बात सुिन   रिव का झgऽएए त  बजला-  \n“अखिन छिठ पाविन कझgऽ43 बीसो िद  नसँ ऊपरे अिछ तखिन  एते अगुरवार िकए कीिन  लेलॱ? अझgऽट4 छा  ई कहू जे की सभ \nकीनलॱ?”  \nचझgऽएए झg4अछा वती-  \n“चािर टा कोिन यझg3छ3 , सूप, डगरी, िछ झg3ऽछा , कूर, हाथी इझgऽए4 या िद  ने कीिन  लेलॱ।”  \nमने-मन रिव का झgऽएए त  िह साव जोिड़  अँटकािर  लेलिन , मुदा  अनेक ो झgऽछऽझg311 ए क संग उिठ   गेलिन । सोझहामे बेटा-दीपककझgऽ43 देिख   \nबाजब उिच त बुझलिन । बजला-  \n“एक तँ कोिनयझg3छ3क  काज  सूपेसँ होइ छै तहूमे एकटा कझgऽ43 मा नलो जा सकैए , ऐ जुगमे मािटक हाथीक कोन काज छै आ \nआब केतए घैलक काज चलैए जे अने रे पाइकझgऽ43 पािन मे फेिक  देिल ऐ?”  \nपािन मे फेकब सुिन  चझgऽएए झg4अछा वती उमिक  बजली-  \n“पुझgऽछ4ख - पाझgऽधध अिहना पावि न  क वझg3अ4 तुकझgऽ43 दुसै छै!”  \nपझgऽट9ीक बात सुिन बेसी तामस करब उिच  त नै बूिझ  रिव काझgऽएए त  मने-मन िव चारए लगला जे काजो तेहेन अिछ  जे छोड़ब \nबेबकूफी हएत मुदा जँ अिहना मौका पािब  होइत रहल तखिन  िज नगीक गाड़ी केना ससरत? लगले दोसर झgऽछऽझg311 मन कझgऽ43 घेिर   कऽ \nपकिड़  लेलकिन । घेिर  कऽ ई पकड़लकिन  जे एक पिर वा र ए क पुझgऽछ4ख -नारीक बीच ठाढ़ अिछ  तैबीच दू रंगक िव चार िक ए चिल  \nरहल अिछ । मुदा जे धारा चिल  रहल अिछ  ओहो तँ बरखा पािन क धारा नै, झg3अ4 थायी धारक  धारा ज कझg3छ3 अिछ ! मन ठमिक  गेलिन । \nतीनू गोटे दीपक, चझgऽएए झg4अछा वती आ रिव काझgऽएए त  तीनू तीन िद स तकैत, मुदा मुँहक बोल सबहक हराएल। रिव काझgऽएए त क मन औनाइत जे, जे \nकाज सालतनी छी अदौसँ होइत आएल अिछ  ओ काज िज नगीक  गाड़ी कझgऽ43 र ोिक   देत, ई केहेन भेल? िज नगी चलबैक काज िज नगीए \nरोिक  देत तखिन  आगू मुहझgऽ43 गाड़ी ससरत के ना ? लगले आगूमे ठाढ़ दीपकपर नजिर  पहुँिचते मनमे उठलिन , कािझg334ए भि र   समए अिछ  \nतैबीच दोसर काजमे समए गमाएब उिच त नै। िज नगी क बहुत पैघ काज क परी छा छ ी। कािझg334   िद न बेटाक  मुहझgऽ43 सुनब केते झgऽटऽ ला िन क \nबात हएत जे कहत पढ़ैक  खचझg3छ1 िप  ताजी नै जुमा सकला तँए आगू बढ़ैमे बाधा भेल। ओना जेकर िपता समैसँ पिह ने मिर  जाइ \nछिथ न, ओ केना पिढ़  पौत। मुदा सेहो तँ निहयझgऽ43 अि छ  । िज बठ बाि झgऽएएह   पढ़िन हार तँ पिढ़ए लैत अिछ । खैर जे होउ, जैठाम एहेन \nपिर िझg3अ4 थ  ित  बनैए तैठामक  झgऽछऽझg311 ई भेल। ऐठाम तँ से नै अिछ । अपन मनक अिभ लाषा अिछ  जे बेटाकझgऽ43  झg3अ4 ना तक बना दुिन यझg3छ3क  बीच \nठाढ़ करी। सघन बोन मे हराएल ज कझg3छ3 माइक मुँह देिख   दीपक बाजल-  \n“बाबूजी, आइ जेते खचझg3छ1क पाविन   भऽ गेल अिछ , ओहेन खचझg3छ1क  पाविन   पूवझg3छ1ज केना बनौलिन   जे पिर वार-लोक तंग होइत \nरहैए।”  \nदीपकक झgऽछऽझg311क  गंभीरता रिव काझgऽएए त क मन कझgऽ43 ओिह ना घकेिल   देलकिन  जिह ना िक यो घारक महारपर सँ बहैत बीच धारमे कूिद  \nहेिल  कऽ ऊपर आबए च ाहैए। मुदा अपन गुझgऽछ4तर  भार देिख   रिव काझgऽएए त  बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n12 \n \n“बौआ, तोहर झgऽछऽझg311 ओहेन  छह जेहेन  मनुख आ  मनुखक  छापल का गतक िच  झgऽधध  हुअ। अदौसँ रहल जे आजुक झgऽधटमक  फल \nआजुक िज नगीक समए छी। तँए िक छु बँचा  क ऽ का िझg334   लेल राखब अनुिच त भेल, एहेनठाम पाविन -ित हार केना हएत? \nमुदा...।”  \nिव िझg3अ4 म  त होइत िप ताकझgऽ43 देिख   दीपक बाजल-  \n“मुदा की?”  \nएक िद स काज दोसर िद स अराम  कुसझg3छएक  बीच जिह  ना िक यो ठकुआ जाइत तिह ना रिव काझgऽएए त  ठकुआ गेला। बेटाक िज झgऽध3ासा \nभरल झgऽछऽझg311 झg3अ4 वाती नझgऽधऽझgऽधधक अमृत बून  जक झg3छ3 भऽ गेलिन , जइसँ एक िद स मोती बनैत तँ दोसर िद स िब ष सेहो बनैत अिछ। ओना \nकेकरो  झgऽछऽझg311क उझgऽध4र पािब   जे संतोख होइ छै ओ  वएह उझgऽध4र लदलासँ कम होइ छै, तँए दीप ककझgऽ43 बुझा  देब रिव  काझgऽएए त जझgऽछधर ी बुझिथ   \nतँ दोसर िद स िज नगीक एक सीढ़ी टपैक काज देखिथ । दुनूमे सँ कोनो छोड़बैबला नै। कारण, जँ समैपर पाइक ओिर यान नै \nहएत, फारम नै भराएत तँ परीछा केना देत? तहूमे अपना हाथमे पाइ कम अिछ  कोनो झgऽ9ऽ यॱ त करए पड़त। अनका हाथक काजक \nठेकाने केते। मुदा दीपको तँ परीछामे बैसैबला िव झg3ऽ4ाथझg3छए छी , अखिन  जेते ओक रा बराव रीकझgऽ43  भरल जेतै, तेते ने परीछामे असान हेतै। \nताल-मेल बैसबैत रिव काझgऽएए त  बजला-  \n“बौआ, िक सानी िज नगीमे िक सानसँ लऽ कऽ काज केिन हार धिर  अगहनमे धान घर अनैए। चाहे खेतक उपजा होइ \nआिक  बोइन आिक  आरो-आरो उपए, जेना-जेना अगहन पछाित  समए आगू बढ़ैए तेना-तेना खचझg3छ1 होइत जाइ छै। घटबी होइ \nछै। भदबािर मे जे भदइ-धान आिक  म झgऽछधआ होइ छै  ओ करा पाविन  -ित हारमे अशुझg3ऽअ  मानल जाइ छै! दोसर िद स आसीनक \nपनरह िद न खएन-पीअिन होइ छै आ अिग ला पनरह िद न दुग झg3छधपूजासँ कोजग रा धिर   होइ छै। तिह ना कोजग रा झgऽछऽात जे \nकाित क चढ़ैए, ओकरा  धमझg3छ1मास मा िन   अने को तीथझg3छ1- वझg3छऽत आ पाविन  -ित हार होइ छै। एहेन िझg3अ4 थ  ित मे की कएल जाए। मुदा \nअखिन  बेसी कहैक  समए नै  अिछ। केक रो हाथे बझgऽट4 छा  बेिच  पिह ने तोहर काज आगू बढ़ा देबह पछाित  किह यो िन चेनसँ \nआगूक बात कहबह।”  \nपित क बात सुिन ते चझgऽएए झg4अछावतीकझgऽ43 जेना  कोज गरा क पुनोचान  आ दीप ककझgऽ43 िद  वालीक झgऽटछ यो ित  जिग  गेलिन ।ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n \n२२ ि द स यg2ईत ब र २०१३ \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n13 \n \nच ोयg26छ यgणउ2 ा  झग ड़ ा  \n \nआने िद न ज कझg3छ3 िभ  नसुरका चाह पीऐले िश वशंकर, िक सुनदेव, िस◌ ंहेझgऽधए र , राधा काझgऽएए त आ  मनोहर  एझg31ऽेबेर  चाहक  दोका नपर \nपहुँचला। पझg3छ3चोक जेहने िम  लान चाह दोकानक तेहने िम लान बात-िव चारक आ तेहने िज नगीक  काज ोक। ओ ना पझg3छ3चो  पझg3छ3च टोलक , \nपझg3छ3च जाित  क मुद ा चाहक  दोका नक एझg31ऽे ि न  अम बनौने जे अपने-अपने चाहक खर चे अपनो  पीब आ समाजो कझgऽ43 िप  आएब। भोज हेतै। \nिह साबो सोझराएले, पझg3छ3चो गोटे छह -छह िद नक भोज क खचझg3छध क िह  झg3अ4 सा  तीस िग लास चाहक  दाम ए झg31ऽेठाम जमा करैत रहिथ । जइसँ \nतीसो िग लासक दाममे अपनो तीसो िद न पीबैत आ चाझgऽछध संगी ओकझgऽ43  पीअबैत। ऐ बीचमे एकटा शंका  नै करब जे  के किह  या \nपीऔलिन । बही-खताबला दोकानदार पािह  लगा कऽ नाम बजैत जे आइ फझgऽ9एलझg3छ3क  भोज िछ  यिन । ओना चाहक दोकान बजारक नै \nगामक चौक परहक। बजारक दोकानमे िस िर फ कारोबारक गप-सझgऽ9अ प चलैत मुदा गामक  चौक  अझgऽएए तरझg3छध झg3अ3 झg399ी य होइत। जैठाम सएओ \nरंगक गप चलैत। केतो चीलमक चौखड़ी तँ केतौ ताड़ी-दाझgऽछधक , केतो खेती-पथारीक तँ केतो शाझg3अ4 झgऽधध - पुराणक। केतो पािलझg3छ1यामझg3टअट तँ \nकेतो युिन वरिस टीक।  \nतीन िद नसँ गुलेितया दुनू परानी सॱसे ग ाम केता  बेर भौड़ी द ऽ देलक। भौड़ी क दइक  का रण रहै जे  शु झgऽछधहेक जेठु आ लगनमे  \nगुलेितया कबुतरीकझgऽ43 मेलासँ पिट  या कऽ िब आह कऽ लेलक। कुमािर  कझgऽएए या  कबुतरी नै बूिझ  सकली जे दोती बर गुलेती अिछ । मुदा \nजखिन  कबुतरी सासुर आएल तँ सासुक जगह सौतीनक गारजनीमे फँिस  गेल। जिह ना पड़बा नव-पुरान खोप नै ची िझgऽएए ह   चहरेमे लोभा \nजाइए तिह ना। सौतीनक गा रजनी कबुतरीकझgऽ43  पिस  न ऐ दुआरे नै होइ जे जखिन  एके घरबलाक दुनू घरवाली िछ ऐ तखिन  ओकर \nहुकुम िक ए मानबै। जिह ना ओकर घर िछ ऐ तिह ना ने हमरो छी आ जँ अपन नीक दुआरे हमरासँ काज करा िल अए तखिन  अपना \nकी रहत।  \nगुलेितया अपने पझg3अ4 त रहए। होइ जे कहुना सझg3छ3पो मिर   जाए आ लाठीओ ने टुटए। झगड़ो फिड़ छा जाए आ दुनू घरवालीसँ \nिम लानो रिह  जाए। मने-मन सोचए जे बाप-माएक िब आह केलहा पिह लुका घरवाली छी, जँ कोनो तरहक दुख हेतै आ वेचारी \nकलपत तँ पिड़  जाएत। हो-न-हो हाथे-पएर लुझg334 भऽ ज ाए तखिन   की धोइ-धोइ चाटब। तँए िब आही घरवालीक डर होइ मुदा \nदोसरसँ ऐ दुआरे डराइत रहए जे, घटकैतीकाल घरवाली लग बािज  गेल रहए जे िब आह-ित आह नै भेल अिछ । रझg3अ4 ते- रझg3अ4 ते \nकबुतरीओ भझg3छ3ज  लगा नेने रहए जे  अँगनामे  ए कटा झg3अ4 झgऽधधीगण छै। मुदा ई भझg3छ3ज  नै पािब सकल जे  सा सु हएत आिक  सौतीन।  \nगामक लोक दुनूक बातो सुिन  िल अए आ अनठाइओ िद अए। अनठबैक कारण रहै जे सभ बुझैत जे सँए-बहुक झगड़ा िक ए \nहोइ छै। ओना गुलेितओ आ कबुतरीओमे सँ िक यो पाछू  हटैले तैयारो नै। मरदे ज कझg3छ3 गुलेितओ लो क लग बाजे आ मिह  ले जक झg3छ3 \nकबुतरीओ।  \nतीन िद न गामक भौड़ी केला पछाित  चाहक द ोकानपर  गुलेितया पहुँचल। गुलेितयाकझgऽ43 देिख  ते चाहबला बाजल-  \n“अखिन  गाममे  के करो  चलती छै तँ ओ  गुलेती भायकझgऽ43 अिछ  ।”  \nबेझgऽएए च पर बैसल िश वशंकर टोनलक-  \n“की चलती गुलेती भायकझgऽ43 छ िझgऽएए ह   हौ?”  \nमुँह-बनबैत दोकानदार बाजल-  \n“अरे बा, चलती! तेहेन गुलेती भाय छिथ  जे महाभारतक तीरो छोड़ै छिथ  आ मेना-पौड़की मा रैबला गुझgऽ9एलीओ। ”  \nचाहक दो कानपर बैसल सभ दोकानदा रक  बात अका नैत मुदा अथझg3ट1 ने  िक  नको भेटिन । िक यो िक छु तँ िक यो िक छु।  \nतही बीच कबुतरी पहुँचल। गुलेितयाक िब ना रोच रखने बाजिल -  \n“ऐ मरदाबा कझgऽ43 पुि छ  यौ जे अपना कझgऽ43 कुमार किह  िक ए िब आिह  अनलक।”  \nसभ चुप। चुपो केना नै  रहता। जखने मु झg319े-मुदालह सोझहामे सवाल-जवाब करत तँ पनचैतीओ अपने कऽ लेत तइले पंचक \nकोन काज छै।  पझgऽट9ीक झgऽछऽझg311क उझgऽध4र दैत गुलेितया बाजल -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n14 \n \n“ई झूठ केना भेल। जैठाम तीस-तीस, चालीस-चालीसटा लोक िब आह करैए तैठाम तँ हम दुइएटा केलॱ, तइले एकरा \nलगै िक ए छै। का◌ेनो िक  हमहॴटा अपना कझgऽ43 कुमार कहिल  ऐ आिक  सभ कहने हेतै?”  ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n२४ ि द स यg2ईत ब र २०१३  \n \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n15 \n \nअपसोच \n \nिज नगीक अंित म सीढ़ीपर पहुँचला पछाित  जखिन  पाछू उनिट  तकै छी तँ रंग-िब रंगक काज क संग अपना कझgऽ43 देखै छी। नी को \nआ खूब नीको आ अधलो आ खूब अधलो। तखिन  कहब जे हँिस तो ओतबे हएब जेते कानैत हएब। मुदा अपन पनचैती जँ अपने \nनै करब तँ दुिन यझg3छ3मे केकर ा एते फु रसित   छै जे एहेन घोर-मझg3ऽटा पािन  कझgऽ43 बेरा◌ैत। पनचैती केलॱ , मन मािफ त पंचैती केलॱ, पिछ ला सभ \nसम-गम भऽ बराबरीपर मािन  लेलॱ। तँए िम िसओ भिर  सोग-पीड़ा पिछ ला नै अिछ । मुदा कनीए खॲच रिह  गेल तैपर िव चार करै \nछी। कहब जे जखिन  सभ काइए लेलॱ तखिन  खॲच कनी िक ए रिह  गेल। जिह ना िक छु फलक खॲइचा फले संग जीवन-मरण \nिब तबैए, मुदा िक छु फल तँ ओहनो अिछ ए जेकरा छीिल  कऽ आिक सोिह  कऽ कात किर  देल जाइ छै। हमर से नै अिछ , जिह ना \nदेहमे नमहर घा रहने िक यो ओकर इलाज करत आिक  कड़ची-तड़तीक खॲचक दबाइ करत। या तँ बड़के घाक दबाइसँ छूिट  \nजाएत आ अपने िक छु िद न पहुनाइ कऽ चिल  जाएत।  \nखॲच ई अिछ  जे नीको केलहा अधला भऽ गेल। खाली जँ अपनेटा नीक बुिझतॱ आ दुिन यझg3छ3क  लोक अधला बुिझ  तए तैयो \nअपन गलती मािन  लेतॱ, सेहो नै भेल। अपनोसँ बेसी दोसर-तेसर नीक बुिझ तए। सचमुच िज नगीमे सएओसँ ऊपर लड़का-लिड़ िक क \nवैवािह क सझgऽ94 बझgऽएए ध झg3अ4 था िप त केलॱ। नीक बूिझ  केलॱ, अखनो बुझै छी मुदा तखिन  भा◌ेरे-भोर दुलारपुरवाली िक ए गिड़यौलिन ? ई तँ गुण \nअिछ  जे लोक सोझहोमे अधला करैत रहैए, देखैत रहै छी, मुदा जँ िध या-पुता जािन  नै बजै छी तँ ऊहो सभ बुढ़हाएल शरीर देिख  \nिब नुदेिख िन हारे बुझैए। ओना तइसँ अपनो फेदे-फेदा अिछ । अनेरे मौिग याही गपो आ काजोसँ हटल रहै छी।  \nदुलारपुरवालीक गिड़यबैक कारण की?  \nदुलारपुरवालीक िप ता संगे नो करी करै छला। वेचारा  सािझgऽए4 व  क लोक। भलमनसाहतक चलैत दू-चािर  िद नक दरमाहा बीडीओसँ \nकटबा लइ छला। हुनका सन पझgऽट4 ची स-तीस गोटे जे पझg3छ3च िद  न क द रमाहा कटबाइओ क ऽ अपना भलमनसाहतकझgऽ43 नै  छोड़लिन  । \nकिह यो बीडीओ साहैब लग अपन सफाइ नै देलिख न। ए क मद क खचझg3छ1 बीड ीओ साहैबकझgऽ43 चलै छेलिन ।  \nबगए-वािण , बोली-चाली दुलारपुरवला-महेझgऽएए झg4अछ बाबूक एहेन जे िक यो अपन उपिझg3अ4 थ  ित  हुनका डायरीमे नोट करबए चाहैत। उपकिर  \nकऽ कहिल यिन -  \n“भाय साहैब, अहझg3छ3 बेटीक िब  आह ओिह ना (िब नु लेन-देलक) करा देब।”  \nअपन उपकार झg3अ4 वी कारैत महेझgऽएए झg4अछ बाबू कहला-  \n“जखिन  मनुख बिन  धरतीपर जनम लेलॱ तखिन  जँ िक छु सेवा नै केलॱ तँ िज नगीए की!”   \nएक तँ अहुना समाजमे कथा-कुटुमैती जोड़ैमे नी क लगैए आ क झgऽएए यादानसँ जुड़ल मुझgऽट1 य झgऽछऽिझg3ए9  या जँ करै  छी तँ की कझgऽएए या दानक \nसुफलक भागी हम नै  भेलॱ। जझgऽछधर भेलॱ। मुदा फे र गा िड़   िक ए? सेहो तँ अपने िव चारए पड़त। भेल ई जे गामे क एकटा छौड़ाकझgऽ43  \nबाप-माए मिर  गेलै। मैझg399ीक पास कऽ  नेने रहए। अखुनक ा हवा तँ उठल नै छेलै जे पिह  ने नोकरी पाछू िब आह। िब आहो पछाित  \nकेते गोटे पढ़बो केलिन  आ नोकरीओ केलिन । ओइ छौड़ाकझgऽ43  िब  आह करा कहिल ऐ-  \n“सभ िद झgऽ9ए ली  नौकरी करए जाइए, तहूँ चिल  जो। कमेबही तखिन  ने पिर वार बनतौ।”  \nबात मािन  गेल चिल  गेल िद झgऽ9ए ली । बंगलोर, चेझg3एऽैइ तँ छी नै जे अ नझg399झg3टअड भनिस  या हएत। एकटा कोठीमे भनिस याक काज \nधेलक। साले भिर मे फुिल  क ऽ मा◌ै कना हाथी ज कझg3छ3 भऽ  गेल। घरोवाली लेल रेिड  यो, कैमरा, रंग-रंगक गहना, साड़ी नेने आएल। \nआिब  कऽ कहबो केलक। ले बलैया अपन घरवाली घर एलै आ अपने सीराआगूक भनिस या िद झgऽ9ए ली मे बिन  गेल। गामे आएब छोिड़  \nदेलक। जिह ना को नो कुझgऽध4ा कझgऽ43 भगबै दु आरे लोक  का रा बझg3एऽ कऽ दइ दै  तिह  ना दुलारपुरवालीकझgऽ43  खरचो -पािन  बझg3एऽ कऽ देलक ! से की \nकोनो अपना िव चारे केलक आिक साहैबक िव चारे। वेचारी दुलारपुरवालीक िप ता जीिवत नै छ िझgऽएए ह   जे आिब  उपराग देता। मुदा हमहूँ \nतँ दोखी भेबे केिल ऐ जे एकटा नीक पिर वारक  कझgऽएए या कझgऽ43 गुँह - खझgऽध4ामे बोिड़   देिल ऐ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n२६ ि द स यg2ईत ब र २०१३     \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n16 \n \nपतझाड़ \n \nपलंगपर पड़ल राघोबाबाकझgऽ43 आँिख  मुनाइते ताड़क छोटका पंखा हाथसँ िनझgऽट4 च झg3छ3  खसलिन । पंखा खिसते पसेनाक टघारसँ \nकोिढ़याएल नीन अकचका कऽ टुिट  गेलिन। बझg3एऽे आँिखए  दिह  ना हाथसँ िस रमाक बगलमे पंखा हँथोड़ए लगला मुदा िन झgऽट4 चझg3छ3  खसल \nपंखा नै अभरलिन । आँिख  खोिल  िस रमापर िस र सेिरया पजराक मसलनक बीच देह सेिरयबैत मुड़ी उठा िन झgऽट4 चझg3छ3  देखैक कोिशश \nकेलिन । चीनीपझg3ऽछा सन पेट , फीलपझg3छ3व पएर , सड़ल सझg3छ3प जक झg3छ3 दुनू ब झg3छ3िहक गड़ लगिब  ते बजला-  \n“की समए छल, की भऽ गेल आ की हएत तेकर कोनो ठेकान नै।”  \nमिड़याएल पित क बात सुिन , बगलक चौकीपर पड़ल सुिम झgऽधधा  िब  अिन  हॱकैत बजली-  \n“सभ कमझg3छ1क फल छी। जेहने पीसब तेहने ने उठाएब।”  \nकिह  हझg3छ3इ - हझg3छ3इ िब  अिन  हॱकए लगली। चािर -पझg3छ3च हाथ हटल चौकी तँए  राघोबाबा कझgऽ43 हवा नै  लगिन  । मुदा पझgऽट9ीक  बोल जेना \nओल सन कबकबा कऽ लिग  गेल होिझgऽएए ह  , तिह ना मनमे भेलिन । हारल नटुआ जिह ना अपन कलाकझgऽ43  हारैत देिख   िज नगीक हार कबूल \nकरए लगैत अिछ  तिह ना झड़ैत िज नगी देिख  राघोबाबा सेहो हािर  मा नैक झg3ए9ममे झg3ए9िम  क  गितये झg3ए9मे- झg3ए9म झिड़   रहल छला। जीिव त \nदुिन यझg3छ3क झgऽछऽेमी पित  -पझgऽट9ी छी। ओना िव  गत दस बखझg3छ1सँ सुिम  झgऽधधा पित  कझgऽ43 झुठझg31ऽ र माि न   रहल छेली, मुदा पित -पझgऽट9ीक बीचक सझgऽ94 बझgऽएए ध सूझgऽधध \nजँ ओहन हुअए जे पित क हाथमे पझgऽट9ीक  छोर  पकड़ा  देल जाए आ  पझgऽट9ीकझgऽ43 िब  ना छोरक िज नगी बना  देल जाए तँ की ओ पझgऽट9ी पित  क \nबराबरी कऽ सकत? नीच कमझg3छ1  केि न  हार पुझgऽछ4खकझgऽ43  ऊपर रिख   सकत? मुदा...? एहेन िझg3अ4 थ  ित मे सुिम झgऽधधा , तँए मुँह झािड़  तँ नै बािज  \nपबै छेली तैयो उिच त बूिझ  लग् गी लगा तँ कहबे करै छेलिख न। पझgऽट9ीक बात सुिन   पलंगक िन झgऽट4 चझg3छ3 खसल पंखा उठा र ाघोबाबा हझg3छ3इ -\nहझg3छ3इ मुँहपर पंखा हॱकए लगला। पसीनासँ भीजल देह हवाक िस  हकी पिब ते मन िस हिक  कलशलिन । िज झgऽध3ासा करैत बजला -  \n“से की? से की?”  \nपित क िज झgऽध3ासु झgऽछऽझg311 सुिन  ते सुिम झgऽधधाक म न मे उठलिन  की िज नगी छल आ आइ की भऽ गेल। जिह ना पुरान देह अपन भेलिन  \nतिह ना ने हमरो  भेल। तखिन तँ हझgऽ9ए लुक-फझgऽ9ए लुक देह अिछ , आसकित  नै लगैए, मुदा जे जीता िज नगी अपनो फुहराम भऽ उिठ -बैस \nनै सकैए तँ के केकरा देखत। बेटा-पुतोहु सहजे सात सागर दूर चिल  गेल, ओकर कोन आश, तखिन? मुदा उपाइए की? नीक \nआिक  अधला पित  तँ यएह छिथ , िह नके आशा ने करए पड़त। ओना तीत-मीठ बात सभ िद नसँ होइत आएल, होइत रहत। लगले \nमन पाछू घुसैक गेलिन । दस बरख पिह ने की रोब छेलिन , की बुझै छेिल यिन  आ आइ की छिझgऽएए ह   आ की बूिझ  रहल िछ यिन । ऐ \nदस बखझg3छ1क बीच , जिह ना गाछक पात एका-एकी झड़ए लगैत अिछ  तिह ना राघोबाबा हारैत िन झgऽट4 च झg3छ3  उतिर  रहल छला। सुिम झgऽधधा  जीतैत \nऊपर चिढ़  रहल छेली। दुिन यझg3छ3क  बीच नै  पित  -पझgऽट9ीक बीच। बजली -  \n“िक छु ने, बुिढ़या फूिस।”  \nपझgऽट9ीक झँसाएल बात सुिन   राघोबाबाक मन झड़झड़ा कऽ उिड़  गेलिन । उिड़  क ऽ झg3अ4 मृित क ओइ दुिन यझg3छ3मे  पहुँच गेलिन   जेतए \nगुलावक फूल सन लिल चगर आ  कोइलीक वसझgऽएए ती मद मझg3अ4 त  भरल बोल सन बोली सुिम झgऽधधामे पबै छला , तेतए आइ कौआक बोल आ \nकझg3छ3टक ग ाछ गुलाव देिख   रहल छिथ । देिख  रहल छिथ  िब नु पतवािरक िज नगीक नाह, जे पतवािर  छोिड़  धारमे भँिस  रहल अिछ । \nिज नगीक जालमे अपनाकझgऽ43  ओझराइत जालक  एक - एक सूत देखए लगला। केना छोट क ोठली बनल चाझgऽछध कात गी रहसँ गीरहाएल \nअिछ । िखंचाइत जाल जकझg3छ3  राघोबाबा क मन  िखंचा कऽ दस ब रख पाछू िखंचा  गेलिन  । चाइिन क पसीना आँगुरसँ कािछ िन झgऽट4 चझg3छ3  \nफेिक ते रहिथ  आिक  मन ऊपर तकलकिन । यएह घर छी जइमे पाल पंखा1 चलैत रहै छल, छतमे इजोतक झालिड़क बीच दुनू \nबेकती सौनक हिर अर साड़ीक बीच लटपटाइत टहलै छेलॱ, टहलै छेलॱ ओइ िव झgऽछधदावली वनमे जैठाम  मझgऽएए द - मझgऽएए द हवा अपन  मझg3अ4 ती मे \nनचैत, पुरझg3अ4 कार देल नतझg3छ1 की जक झg3छ3 देहमे लटपटा गुदगुदबै छल , केतए गेल! लोक कहैत धन देने धन बढ़बे करै छै, मुदा  से कहझg3छ3 \n                                                                         \n1 धड़ैनमे कपड़ाक नमहर हवा पसारैबला   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n17 \n \nभेल, उनिट  केना गेल! िज नगीक घटल घटना आन नै बुझलक तँ नै बुझलक, कोन  जझgऽछधरी  छै अनक ा बूझब , अपनासँ उगारे नै तँ \nअनका की देखैत, मुदा अपन तँ अपन छल, से के बूझत, मुदा अपनो  कहझg3छ3  बुझलॱ। मन ए कमाझgऽधध बेटापर पड़लिन  । ओकर कोन \nआशा, मुदा ओकरो गलती कहझg3छ3 देखै ि छ  ऐ, बढ़ैत समए, बढ़ैत पिर वार आ बढ़ैत पीढ़ीक तँ उिच ते हक बनै छै िक ने जे पिछलासँ \nबेसी सुख-भोगक िजनगी जीबए। जैठाम अपने नोकर-चाकर, जन-बोिन हारक संग रीिन यझg3छ3 2 सँ घेरल रहै छेलॱ तैठाम जँ ओ (बेटा) \nअपन सझgऽ94 प ित  उठा िव देश जा कारखाना बैसा नोकर-चाकरक बीचक िज नगी बना लेलक तँ उिच ते केलक िक ने। आगू घुसकैत \nमनमे महाजनी एलिन । बोरा लऽ लऽ लोकक ढबािह  लगल रहै छल, बखारीसँ धान िन कािल  नो कर तौल कहै छल आ अपने  झg4अ9झg33ऽा \nजकझg3छ3 िल  खै छेलॱ। चाहे तीन  सेरकझgऽ43 तीन  पसेरी िल  खॱ आिक  तीन पसेरी कझgऽ43 तीन म न। मुदा ईहो तँ भऽ  सकै छल जे  तीन मन कझgऽ43 \nतीन पसेरी आ तीन पसेरी कझgऽ43 तीन सेर  िल  ख सकै छेलॱ से कहझg3छ3 िल  खाइत छल। केना िल खाइत? अपन झg4अ9झg33ऽा अपने छेलॱ ि क  ने, जँ \nशराबी, जुआरी अनका बहु-बेटीकझgऽ43 नै गिर  या अपना कझgऽ43 ग िरयौत तँ ओक र बदचलिन   केते िद न चलतै। यएह गाम छी, तीन मनक \nउपजा साढ़े चािर  मन दइ छल। तैपर खेतक उपजाक संग बुिधयारीक माने लेन-देनक बेइमानीबला आमदनी सेहो छल। केतबो \nनोकर-चाकर जन-बोिन हारकझgऽ43 दइ छेिल  ऐ  तैयो कहझg3छ3 घटै छल , सभ ि◌ कछु चमकै छल। अपना पिर वारमे किह या माछ-मासु तहूमे \nिम िथ लझg3छ4चलक ललमुहझg3छ3 रोहू आ खझg3अ4 सी क कलेजी आिक  दूधे-दही-छालहीक अभाव रहल। भोलो बाबाकझgऽ43 दूध -परसाएल गौिर या केरा, \nमुनझg31ऽा -िकशिमस, िम सरी तँ चढ़िब ते रहिल यिन , तखिन  िक ए  आइ सभ बेपाट भऽ गेला। की  सुझgऽछधजे भगवान गाछमे  टुिस  या हिरअर-\nहिरअर डािर -पात, फड़-फुलक संग देबो करै छिथ न आ समए आिन  सभटाकझgऽ43 झा िड़यो दइ छिथ  न। कंठमे सुखौनक आभास भेलिन । \nपािन क तृझg3अ3 णा  भेलिन । तेहेन जनमारा रौद अिछ  जे घैलो-बाझgऽ9ए टी नक पािन  इझgऽएए हो रा गेल हएत, जरल लेल ठंढ़-शीतल चाही, जँ \nजरलपर जरल पड़त तँ आरो जड़ा कऽ जिड़ या जाएत। मुदा...? अपने केन ा लगक बा झgऽ9ए टी न छोिड़  कलपर आनए जाएब। से नै तँ \nपझgऽट9ीकझgऽ43 किह  यिन  जे िप यास लागल अिछ । मुदा लगले मनमे एलिन  जे जँ कहॴ, जेना चाह पीबै काल िग लास नेने आबए कहै छिथ  \nतिह ना किह  दिथ  जे बा झgऽ9ए टी नमे अिछ , लऽ कऽ पीब िल अ, तखिन ? पलंगपर बैसल राघोबाबा ने पािन  पीबए उिठ  रहला अिछ  आ ने \nपझgऽट9ीकझgऽ43 किह   रहल छिथ  मुदा नजिर  पझgऽट9ीए क चौकीपर नािच  रहल छिझgऽएए ह  । दुिन यझg3छ3क बो नसँ हाथ पकिड़   िस रजनक दुिन यझg3छ3 बसबैक \nवचन देने िछ यिन , रोग-िव यािध क बीच सहयोगीक संग पुरैक वादा केने िछ यिन  जेकर बदला ऊहो अपन िद न-राित क िज नगी समरिप त \nकेने छिथ , तैठाम जिह ना अपन तिह ना ने हुनको भूख-िप यासक संग मन-मनोरथ सेहो छिझgऽएए ह  । से केते धिर  पुरा रहिल यिन  अिछ ? \nफेर मन ठमकलिन । ठमकलिन  ई जे पुझgऽछ4ख हुअए  आि क   नारी, दुनू शिझgऽटअ त   सझgऽ94 पझg3एऽ होइते अिछ   तँए ओंगठबो नीक नै। ओंगठलो नै \nजा सकैए मुदा रोग-िव यािध , भूख-िप यास तँ शिझgऽटअ त  कझgऽ43 िह  ला-िह ला दोसराक सहयोगक अपेछा कराइए दइ छै। तहीले ने संगीक \nझgऽछऽयोजन होइ छै। अखिन   तँ िक यो आन नै अिछ , अपने दुनू बेकती छी, दुिन यझg3छ3क संग  लोककझgऽ43  छल - झgऽछऽपंच करए पड़ै छै, दुिन यझgऽ43 \nछल-झgऽछऽपंचीक छी। अपना लेल तँ वएह ने न ीक जे  जेहेन बेवहार करत , सझgऽ94 बझgऽएए ध  बनौत तेकरा संग तेहने बेवहार करी। जँ से नै \nकरब तँ दुिन यझg3छ3 क केतौ आिद  -अंत छै जे जिड़  पकिड़  ठाढ़ हएब। एहनो लोक तँ छिथ ए जे सझgऽए4 यकझgऽ43 सं कझgऽ9ए प  तीर बना नदीमे तैर \nरहला अिछ  आ  शझgऽ9ऽ द –वाण छोड़ैत रहला अिछ , मुदा तँए िक  झूठ छी जे  एहनो लो क तँ अिछ ए जे बजै काल वेलगाम घोड़ा  जकझg3छ3  \nसझgऽए4 य -फूिस कझgऽ43 ए के बूिझ   दूधपिन यझg3छ3  पीबैए। ओह! अनेरे  मन कझgऽ43 बौअबै छी , अपन बात अपना लूिरए-बुिध ए नै बूिझ  केने लोक पौल \nजाइए। तिह ना तँ अपनो भेल! मन ठमकलिन । दस बरख पूवझg3छ1 यएह पझgऽट9ी छेली िज  नका अपरािज त कली सन आँिख  नजिर  िम िल ते \nअझgऽधटुकणसँ उपोउप भऽ जाइ छल आ यएह आइ कार कौआ सन  बूिझ पिड़   रहल छिथ , आिख र एना िक ए भेल? लोक बजैए  ओझgऽ9ए ड  \nबेटल ओझgऽ9ए ड वाइन आ ओझgऽ9ए ड वाइफ उझgऽध4म होइए  अथझg3छधत् पुरान पान  तिह  ना पुरान शराब अपन सहयोगीक संग घुलैत-िम लैत एक रस \nभऽ जाइत तिह ना िव चारवान  पझgऽट9ी सृजनसँ पित  पालक भार उठा चलैत, से कहझg3छ3 भेल ? की  ई झूठ जे झgऽछऽेमी  पािब   झgऽछऽेम झgऽछऽेमाझg3अ4 प दक \nसीमा पकिड़  कदमक गाछमे राधा-कृझg3अ3 ण ज कझg3छ3 यमुना िकनहि रक गाछ क डाि र  मे झूला झूिल  बरहमासा गबैत। मुदा एहेन झgऽछऽेम  भऽ कह झg3छ3 \nपएल जे होइत! अपन दस बरख पहुलका िज नगी केहेन रहल जे होइत। की पिर वार छल, केते सेवा करै छेिल यिन । घरक भार \nभनिस या, पिन भरनी संग िज नगी क कोनो काज बझg3छ3 की नै छल   जइमे सहयोगी नै छेलिन । मुदा आइ? आइ तँ ओिह ना ने ठूठ गाछ \nजकझg3छ3 भऽ  गेल छिथ   जइमे एकोटा पात नै। सभटा झिड़  गेल। पातक-संगबे छुटने मुड़ीक टुझg3अ4 सा क संग ठौहरीओ सूिख  खिस  \nपड़लिन । जे सजल सजाएल गाछ नै सूखल-टटाएल ठूठ गाछ भऽ  गेल छि झgऽएए ह  । इजोतमे भलिहं लोक भूत-झgऽछऽेत नै देखह मुदा \n                                                                         \n2 खौदका, कज/g361 लेिन  हार   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n18 \n \nअझgऽएए ह िर या राित  हुअए आिक  झलफलाएल इजोिर या, ठूठ गाछ  भूत जकझg3छ3 तँ देिख  ये पड़ैत। मन घुमलिन , जँ ओ -पझgऽट9ी - ठूठ गाछ \nजकझg3छ3 भऽ  गेली तँ अपने की रहल। रहल खाली ए क झgऽटअ वीझgऽएए ट ल सताइस िक लोक देह। देहपर नजिर  पिड़ ते मनमे खुशी उपकलिन । \nसािठ -सझgऽध4िर   िक लोबला देह जखिन  झgऽटअ वी नटिल या बोरा पीठ आिक  माथपर उठा लइए, तैठाम ओइसँ दोबर उठबैक तागत तँ अपनो \nदेहमे अिछ ए। हूबा जिग ते राघोबाबा उिठ  कऽ झ झg3छ3पल बाझgऽ9ए टी न उघािर  लोटामे पािन  ढािर  िग लाससँ पीबए लगला। एक िग लास पीिव ते \nकौआ ज कझg3छ3 म न क ड़कड़ेलिन । जिह ना भिर  िद न चर ौड़ क एल कौ आ सझg3छ3झमे ए कठा म भेला पछाित   िन अम बनबैत जे, देख कािझg334  सँ \nिक यो ने अधला वृिझgऽध4   किरहझgऽ43 आ ने अधला बौस खइहझgऽ43। जेहेन खेमे तेहेन बुिध   हेतौ। नीक बात रहने एकमुहरी सभ मािन  लैत। \nमुदा अधरित याक अधपेिटया िव चारो ने अधिव चिर या होइत। सॱझुका िन अम बदिल  संशोिध त िन अम बनबैत जे अदहा नीक किर हझgऽ43 \nआ अदहा अधलो खइहझgऽ43। मुदा वएह कौआ भोरमे ओहू िन अम कझgऽ43 बदिल   िन अम बनबैत जे खाइ जोकर जे भेटौ से खिह हझgऽ43 आ जे मन \nमानो से किर हझgऽ43। तिह  ना एक िग लास पािन  पीला पछाित  राघोबाबा कझgऽ43 सेहो िव  वेक आगू बिढ़  म नकझgऽ43 कहलकिन  । सुिन ते िनणझg3छ1 ए केलिन   \nजे जखिन  गरम चाहो लोक सुआिद -सुआिद  पीिव ते अिछ  तखिन  तँ हमहॴ ए करझgऽध4ी ठा ढ़ मा रल पािन   पीलॱ तँ कोन अधला भेल। \nिन आसल मनकझgऽ43 पाि न   चाही आिक  शीतल-ठंढ़ा जल। मनमे िव चार अिब ते दोसर देवदूत अपन तरकशसँ तीर िन कािल  छोड़लक, \nबैसाख जेठमे जँ ठरल पािन मे सुआद होइ छै तँ पूस मासमे गरमे ने नीक होइ छै। िक ए िक यो इझgऽएए होर पीबैए। तकझg3छ1 क मज गूती देिख   \nराघोबाबाक मन मािन  गेलिन  जे  ई सभ सभटा मन भड़छब छ ी जँ से नै  छी तँ एक चीज सभकझgऽ43 एके रंग न ीक िक  ए ने लगै छै। \nतकझg3छ1क बोनमे  राघोबाबा क नजि र   पझgऽट9ीपर गेलिन  । पोचाड़ा दैत बजला-  \n“बड़ िप यास लगल छेलए?”  \nपित क िप यास सुिन  सुिम झgऽधधा  बजली-  \n“तँ बजलॱ िक ए ने?”  \nएकबटुआ देिख  राघोबाबा बजला-  \n“कहुना भेलॱ तँ अहूँ बूढ़े भेलॱ िक ने। िक ए  अनेरे  अहझg3छ3कझgऽ43  हरान किर  तॱ। अपन काज अपने करी, सएह ने केलॱ।”  \nअपन काज अपने करी सुिन  सुिम झgऽधध ाक िव  च ारमे ध झg31ऽा लगलिन  । धझg31ऽा ई लगलिन   जे जँ अपन काज अपने करी तँ िक यो \nकेकरो भार बनत िक ए? मुदा उमेर पािब  शरी रोक  तँ झgऽछधप बदिल  ते छै, तैठाम  दोसराक  जझgऽछधरित   तँ हेबे करत। मुदा...? मुदा ई जे \nनोकर-चाकरपर जीिन हारक जँ अपनो बेटा-पुतोहु दूर चिल  जाए तँ तखिन  बुढ़ाड़ीमे की हएत। नजिर  बेटापर गेलिन । आइ जँ अपन \nबेटा-पुतोहु लगमे रहैत तँ की  अिह ना िज नगी क झgऽछधप रहैत। ऐ अवझg3अ4 थामे चुिझg334  फुझg31ऽी केहेन भेल ! जेते सझgऽ94पित   बेिच  गामसँ चिल  गेल \nतेते सझgऽ94 प ित सँ की  गाममे पेट नै भिर तै। तखिन ? तखिन  तँ यएह ने जे छी तहीमे जीवैक अिछ । बजली-  \n“पैछला सभ िक छु िब सिर  जाउ, नीक भेल आिक  अधला, जे भेल से भेल। आब केना जीव, तइ िद स ताकू।”  \nपचास बरख पूवझg3छ1 राघोबाबाक  िब  आह सुिम झgऽधधा संग  भेलिन  । राघोबाबाक िप ता गामक जेठरैयत। बीस बीघा जमीन। िक सानी \nिज नगीक जे झg3अ4 तर होइ छै  तइ झg3अ4 त रक िज नगी। बाह रसँ कम  सझgऽ94 पकझg3टछ आ समाज मे पझg3ट3च -पालट तँ करिथ  मुदा महाजनी नै रहिन । \nपाहीपझg3ऽछीक गाम। जइ जमीझgऽएए दा रक गाम ित न का संग देवान झgऽएए द  कुटुमैती केलिन ।  \nओना िक छु गोटेक ईहो कहब अिछ  जे समतुझgऽ9ए य सझgऽ94 बझgऽएए ध  अिध क नीक होइ छै मुदा िव धातोक िक रदानी तँ िक रदानीए \nिछ यिन । ने दूटा मनुख कझgऽ43 ए करंग  मुँह -कान बनबै छिथ न आ ने कलमक दूटा नोक एकरंग करै छिथ न। जेते लोक तेते मुँह आ \nजेते िल िख िन हार तेते रं◌ंग िल खाबिट । खैर जे होउ, जिह ना  देवानझgऽएए दकझgऽ43  राघवक  सझgऽ94 बझgऽएए ध  जोड़ब नीक लगलिन  तिह ना ठाकु रो झgऽछऽसादकझgऽ43 \nसोहनगर बूिझ  पड़लिन । जमीझgऽएए दा र घराइनमे  बाधा ई उपिझg3अ4 थ  त भेल रहिन  जे िद यादीक सझgऽ94 बझgऽएए ध  रहिन । दोसर िव कझgऽ9ए पो  नै बूिझ  \nपड़लिन । कारण कुटुमैती तँ जाितएमे हएत, तखिन  तँ गोरगर-कझgऽएए ह गर देिख  कऽ करी, से जँचलिन । देवानझgऽएए दो  दुनू परानीक मन \nखुशीसँ भिर  गेलिन । के ने ऊपर उठए चाहैए, दुनू  परानी देवा नझgऽएए द  िव चािर  लेलिन  जे जँ  एको  पाइ दहेज निहयझgऽ44 भेटत तैयो  \nकुटुमैती कइए लेब। भने बेटाकझgऽ43 नै बेचने  रहब , मुँहदानो दइले तँ रहत। जखिन  ठाकुर  झgऽछऽसादक िस  पाही देवानझgऽएए द  बेटाक िब आहक \nगप-सझgऽ9अ प  उठौलिन  तखिन  देवानझgऽएए द ो पझgऽट9ीक िव  चारक आशा छोिड़  ‘हँ’ बजला। ओना िव चार भेले रहिन । िस पाही तँ िस पाही छल \nठाकुर  झgऽछऽसाद लग बाजल जे कुटुमैती करै जोकर अिछ । कुटुमैती करै जोकर सुिन  ठाकुर  झgऽछऽसादक पझgऽट9ी सुनीता पुछलिख  न-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n19 \n \n“से केना बुझलहक?”  \nजिह ना इझgऽएए टरझgऽ93 यूक समए िव झg3ऽ4ाथझg3छए िनभझg3छएक  भऽ कोनो झgऽछऽझg311 क उझgऽध4र करैत तिह  ना िस पाही बाजल-  \n“पुझgऽछ4खाह लोक देवानझgऽएए द  छिथ ।”  \nपुझgऽछ4खाह सुिन   सुनीताक मनमे खुट-खुटी उठलिन । खुट-खुटी ई जे जखिन  पिर वा रमे पुझgऽछ4ख आ  मिह  ला काजक बीच \nसीमझg3छ4कन अि छ   तखिन  एहेन बात िस पाही िक ए कहलक। पुछलिख न-  \n“से की?”  \nअपन बढ़ैत मान देिख  िस पाही ित िल या-फुिल या लगबैत बाजल-  \n“एक तँ जाइते देरी िब ना िक छु  पुछने द रबझgऽटछ जा पर बैसा अपने आँगन जा लोटामे पािन  अनलिन । पएर धोनॱ ने रही आिक  \nचाह-जलखै पहुँच गेल।”  \nसुनीताक नजिर  बेटी िब आहपर रहिन  तँए िस पाहीक बातसँ कानमे झड़ पड़ए लगलिन । बजली-  \n“ई सभ छोड़ह, काजक गप करह?”  \nकाजक गप सुिन  िस पाही पट बदिल  दोसर िद स मुँह बनौलक। बाजल-  \n“जखने कुटुमैतीक गप-सझgऽ9अ प  उठेलॱ आिक  धझg3छ3इ द ऽ बजला जे ि न  सिच त जूड़बझgऽएए ध न हेबे करत। जाित -पझg3छ3िज कोन ो छीपल \nअिछ । एझg31ऽैस पुझgऽछ4खा क इित  हास अिछ । किह यो िक यो इझgऽटछ ज ित  गमा कऽ प झg3छ3िज नै ब नौलिन  । पिर वारक काज छी िक नकोसँ \nिक छु िव चारैक  झgऽछऽझg311े नै अिछ  ।”  \nिस पाहीकझgऽ43 भँसैत देिख   पुन: सुनीता दोहरौलिन -  \n“सुिम झgऽधधाकझgऽ43 कोनो दुख -तकलीफ तँ ने हएत। लड़का केहेन अिछ ?”  \n“मिल काइन, सएह ने कहै छेलॱ, सझgऽ94 बझgऽएए धक झgऽछऽझg311 अिछ  , सिवझg3अ4 तर बात बूझब जझgऽछध री अि छ   िक ने।”  \nठाकुर  झgऽछऽसाद आ देवानझgऽएए द क बीच कुटुमैती भऽ गेल। कुटुमैती भेला पछाित दान-दहेजक ठेकान नै रहलिन । मुद ा दूटा झgऽछऽमुख \nरहिन । पिह ल गामक सरकारी जमीन आ दोसर, महाजनीबला बोही सुमझा देलकिन। जिह ना लछम ीक अगवाण भेने छझgऽ9अ पर  फझg3छ3ि ड़ \nधन-बरखा होइत तिह ना देवानझgऽएए दो कझgऽ43 भेलिन  । बढ़ैत कारोबार देिख , जन-बोिन हारक अित िर झgऽटअ त  तीनटा नोकरो रखलिन । दोसर िद स \nसुिम झgऽधधा लेल तीनटा नोकरनी  सेहो नैहरेसँ आ एल छेलिन। दुनू पर ानी देवान झgऽएए दो  मिर  गेला आ  ठा कुरो झgऽछऽसाद दुनू  बेकती। रिह   गेला \nराघव आ सुिम झgऽधधा। ओना तीनटा बेटीओ -जमाए आ बेटो-पुतोहु छिथ न। िज नगीक चािर म पड़ावपर पहुँिच ते राघोबाबाकझgऽ43  चाझgऽछध  िद  ससँ \nधझg31ऽा लगलिन  । धझg31ऽा  लिग ते अपन देह देखलिन ।  \nजेना जुग बदलै छै तिह ना राघोबाबा कझgऽ43 सािठ   बखझg3छ1क अवझg3अ4 था मे भेलिन । तीन-चािर  सालक रौदी महाजनी खा गेलिन । \nकरताइत दुआरे खेती टुिट  गेलिन , तैपर महाजनी आ जमीनक िव वाद सेहो समाजमे पसिर  गेल। राघोबाबा डेगे-डेग पाछू मुहझgऽ43 ससरए  \nलगला। ससरैत-ससरैत आइ पचहतिर  बखझg3छ1क अवझg3अ4 था मे पहुँच गेल छिथ ।  \nजिह ना गाछक फुनगीक डािर पर िच ड़ै-चुनमुनी बैस अपन िज नगीओक गप करैए आ नचैत-गबैत-हँसैत-हटैत-सटैत सभ मझg3अ4 त  \nरहैए, तिह ना तँ मनुखो कझgऽ43 हेबा चाही  से कहझg3छ3 होइए। मन ठ मकलिन  । िक छु काल पछाित  ठकुआएल मन कुड़कुड़ेलिन। कुड़कुड़ेला-  \n“जिह यासँ दुनू गोटे एकठाम भेलॱ, तिह यासँ अहझg3छ3 को न नजिरये देखलॱ ?”  \nपितक आझgऽधऽेप सुिन सुिम  झgऽधधा डहकली -  \n“िनरलज जक झg3छ3 बजैमे लाजो ने होइए ?” \nपझgऽट9ीक इशारा र ाघोबाबा नै बूिझ   सकला। धड़फड़ा कऽ बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n20 \n \n“हमर लाज अहझg3छ3 क लाज नै, तखिन एना िक ए बजै छी।”  \nजिह ना बोन-झाड़मे माए-बाप अपन बझgऽट4 चाकझgऽ43 केतौ ठा ढ़ क ऽ अपने  गाछ क अ ढ़मे नु का रहैए आ  औनाइत बझgऽट4 चाकझgऽ43 देिख   कखनो \nथोपड़ी बजा तँ कखनो बौआ-बौआ किह  बोल-भरोस दइए, तिह ना सुिम झgऽधधा बजली -  \n“गुड़क मािर  धोकड़ेसँ लोक बुझैए, हाथी जकझg3छ3  जे अखनो  लगै छी , से केकरा केने?”  \nदबैत मन राघोबाबाक आरो दबा गेलिन । दबाइत मनमे एलिन  हाथी ज कझg3छ3 तँ ठीके खु आ -पीआ कऽ बना देलिन  मुदा ई िक ए \nने बुझलिन  जे एहनो िद न देखए  पड़त। झgऽछऽकृितकझgऽ43 अजीव खेल छै, जँ गरमी मासमे ठंढ़ा पािन क मान बिढ़  जाइ छै तँ जाड़मे \nइनहोरक। तिह ना पतझड़ मास होइतो सभ गाछमे एकेबेर थोड़े पतझड़ो होइ छै, कोनो  पालाक पझgऽ9ए ला  पिड़  झिड़  जाइए तँ कोनो \nरौदक तीझg3धअ ण  गरमीसँ, तँ कोनो बरसातक रोग-िव यािध सँ। रोग िव यािध  अिब ते मन अपना िद स बढ़लिन । अपन िज नगी..., गाछे-\nिबिरछ ज कझg3छ3 म नुखोक पतझड़ होइ छै, जे भेल? नै, रोग-िव यािध क फल छी। गाछो-िबिरछमे तँ मौसमक अितिर झgऽटअ त  रोगो-िव यािधसँ \nपतझाड़ होइते अिछ । भिरसक सएह भेल? बजला-  \n“रोग-िवयािध  काबू केने अिछ , नै तँ अपन पेट जखिन कुतो-िब लाइ, िचड़ैओ-चुनमुनी पािल लइए तखिन हम तँ मनुख \nछी। मुइला पछाित देखए एबै।”  \nसामंजस करैत सुिम झgऽधधा बजली -  \n“की नवे-नौतािड़ पित -पझgऽट9ी भेली आ बूढ़ -बूढ़ानुस नै हेती। जेकरा पित  मानै सएह सोहािग न।”  \nपझgऽट9ीक झgऽछऽेम भरल बात सुिन राघोबाबा घ रसँ बाहर सुझgऽछधज िद  स देखलिन । बेर  टिग गेल छल। सझg3छ3झो लिग  चा गेल छल। \nपुन: बाहरसँ घर आिब  बजला-  \n“बेर टिग गेल, चलू रौतुका ओिर यान करए।”  \nपित क बात सुिन सुिम झgऽधधा बजली िक  छु ने, िसहिक कऽ मन कलिश मूड़-मुिड़या गेलिन। जेना जीवन क नव शिझgऽटअ त  िसरिजत \nभऽ गेल होिझgऽएएह  । िसरिजते ने ज ीत शिझgऽटअ त  छी अिसरिजतेक हरल-हारल-मारल भेल। ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ   \n \n३१ ि द स यg2ईत ब र २०१३   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n21 \n \nझीसीक मजा \nजेठ मास। मलमासक चलैत जूनक अंित म समए  कािझg334  सँ कोटो-कचहरी बझg3एऽ  हएत जे अदहा जुलाइमे खूजत। हाइओ कोट \nपटनासँ रझg3छ3ची घुसैक जा एत।  \nबीस बरख पुरान िज नगी पैिछला िज नगीक अंित म केसक फैसला हएत। सेहो जँ फ ाझg3अ4 ट झg399ेक कोटझg3छ1 नै खुजैत तँ दस -बीस \nबरख आरो चलैत। ओना केसक िच झgऽएए ता  तँ सोभािवक छै, मुदा जिह ना पैजामा िस औिन हार िन कासक जोगार बना लैत तिह ना केसो \nलड़िन हार तँ बनाइए लैत अिछ , से छेलैहे। बना ई लैत अिछ  जे जखिन  िन चला कोटझg3छ1मे बीस - पझgऽट4 ची स बरख लगैत अिछ  तखिन  \nऊपरकामे तइसँ बेसी लगबे करत, तहूमे तीन-तीनटा ऊपर अिछ । तँए ईहो तँ कम खुशीक बात निह यझgऽ43 भेल जे सरका री रे कडझg3छ1मे \nमृझgऽए4 यु घोिष त हएब। तइले जहल िक ए लग आबए देब।  \nमॉरिनंग  कोटझg3छ1 रहने चाि र   बजे भोरे साइिक लसँ मधुबनी िव दा भेलॱ। ओना िव दाहे होइ काल मन छह-पझg3छ3च करए  लगल जे \nसाइिक लसँ जाइ आ ओतए सजा भऽ जाए तखिन  साइिक ल तँ लुटाइए जाएत। अपना संग  लगल वेचारीकझgऽ43  िक  ए जहल जाए देब, \nएकर कोन कसूर छै, फेर हुअए जे जँ सजे भऽ जाएत, तैयो तँ जमानत हेबे करत, फेर घूिम  कऽ एबे करब। हँ-िनहस करैत \nसाइिक लसँ िव दा भेलॱ। भोझgऽछधका समए , कनी-कनी पूवझg3छधक  िस  हकी रहबे करै, िक िर ण फुटैत-फुटैत मधुबनी पहुँच गेलॱ। ओना  रझg3छ3टीक  \nपुबिरये घार लग झgऽछअेस भऽ गेल रही। रझg3छ3टी  चौकपर पहुँिच ते चाह-पान केलॱ।  \nभिर  िद नक उमसमे तीन बजैत-बजैत वेदम भऽ गेलॱ। एहेन वेदम  भऽ गेल रही जे ि नणझg3छ1ऐ नै  क ऽ पाबी जे जहल कझg3अ3 ट कर \nहोइ छै आिक  कोटझg3छ1। चा िर   बजे जज मझg3टअट भेल। केस खािर  ज भेल। ओक ील मुंसीकझgऽ43 भोज - भात करैत सूयझg3छधझg3अ4 त भऽ गेल। अझgऽएए ह िर या \nपख गाम जाइमे दू घंटा लगत, ए क तँ अझgऽएए हार  दोसर ग मझg3छए -उमस, तैपर साइिक ल चलाएब। मुदा कएले की जाएत। जमातक बीच \nरही, झgऽछऽजातंझgऽधध शासन िछ ऐहे।  \nसूयझg3छधझg3अ4 त  पछाित  िव दा भेलॱ। भगवतीपुर तक ए झg31ऽे झॲक मे आिब   गेलॱ, मुदा पसीनासँ बूिझ  पड़ए  जे देहक  वझg3अ4 झgऽधध  मोटा कऽ \nभारी भऽ गेल अिछ । चाह पीब िव दा भेलॱ आिक  िव जलोका लौकलै। टुकड़ी-टुकड़ी मेघ िछ िल आए लगलै। पछबाक िस हकी चललै, \nकनीए पछाित  झीसी झहरए लगलै। तरेगन चोरा-नुझg31ऽी खेलए लगल। मझg3टअहथ छहर लग आिब   साइिक ल चलबसँ िह या हािर  गेल। \nिभ नसुरका देखल घारक कतवािह क  बालु आ खेतसँ िनझgऽट4 चझg3छ3  ब नल रझg3अ4 ता मे मिहिसक खुरक धसान। िद नोकझgऽ43  होिश  यार एते होिश यारी \nकिर ते छिथ  जे भिर  कमला पेट साइिक ल गुड़कबैत पएरे टपै छिथ ।   \nराित क नअ  बजैत। दू घंटाक रझg3अ4 ता  गामक। देहक गंजी-कुरता िन कािल , ठेहुनसँ ऊपर धोती खॲिस पएरे िव दा भेलॱ। \nपछबाक लहकीक संग मेघक झकास, कमलाधार लग अबैत-अबैत सुिध -बुिध  हरा गेल। ठेहुनसँ िन झgऽट4 चझg3छ3  कमला पािन , बीच धारमे \nपैिस  िज नगीकझgऽ43 िह  याबए लगलॱ, अंित म केसक मुकदमाक खुशी, सझg3छ3प जकझg3छ3  छ छाड़ी कटैत धारक धा रा , बखझg3छधक  बदला झाकस , \nझझg3छ3ट -िव हािर क जगह हवाक लहकी पएरक पिथ ककझgऽ43  दू कोस आरो  जाए पड़त।  \nएगारह बजे पहुँिच ते पझgऽट9ी हलिस   दौगल आिब , जेना जहलसँ पड़ा कऽ आएल होइ तिह ना द रबझgऽटछ जा -आँगनक बीच दुहािर पर \nमोथीक िब छािन  िब छबैत बजली-  \n“पिह ने ठंढ़ा िल अ। तखिन  खाएब-पीब। अपना हाथक राित  छी, सुतैएमे कनी देरी हएत ने।”  \nअपन मझg3अ4 तीमे मझg3अ4 त  रही। सटले उतारा देिल यिन -  \n“अहझg3छ3 अपन ओिर  यानमे जाउ, अखिन  झीसीक मजा उठबए िद अ।”ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n१ जनवरी २०१४  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n22 \n \nमित-गित \nझgऽछधपलालकझgऽ43 देिखते राधारमण बाजल -  \n“झgऽछधप भाय , गाममे नै छेलॱ की, बहुत िद नक बाद नजिर  पड़लॱ हेन?”  \nराधारमण क झgऽछऽझg311क उझgऽध4र  झgऽछधपलालकझgऽ43 जेना ठोरेपर  रहै, बाजल-  \n“गामेमे छी। केतए जाएब। हमरा ले तँ गामे सभ िकछ छी, झg3अ4 वगझg3छ1- नकझg3छ1सँ लऽ कऽ हाट -कसबा धिर।”  \nझgऽछधपलाल आ राधारमण  एक  उमेिर  या, संगे दुनू गोटे कौलेज तक पढ़ने। केते िद नपर दु नूकझgऽ43 भझgऽ43ट भेल से तँ िन  सिच त िद नक \nठेकान नै छल मुदा मौसममे पिर वतझg3छ1न जझgऽछधर  आिब   गेल छल। ई बात राधारमण कझgऽ43 बूझल जे झgऽछधपलालक छोट भाए मोतीलाल पनरह -\nबीस बखझg3छ1सँ एम .ए. किर  कऽ महानगर कोलकातामे नोकरी करैए। आगू भऽ कऽ पिर वारक बात पुछब अनुिच त बूिझ  राधारमण \nबाजल छल। ओना पेटमे रहै जे जिह ना अपनो गामक आ आनो गामक पढौल-िल खौल छोट भाए, केना िप ता तुझgऽ9ए य  जेठ भाइक संग \nबेवहार करै छिथ । मुदा आगू भऽ  कऽ  एहेन झgऽछऽझg311 अनुिच  तो होइ छै। जे भाए िप ताक पिर वार िब सिर  जाइए तेकरा लेल तँ उिच तो \nभऽ सकैए मुदा जे से नै मािन  चलैए तैठाम तँ अनुिच त हेबे करत। अनुिच त ई जे केकरो भैयारीक बीच केहेन बेवहािर क सझgऽ94 बझgऽएए ध  \nछै, पिर वारक भीतर िक छु एहनो काज होइ छै जे गोपनीय रखल जाइ छै। ओहेन काज जे पिर वार कझgऽ43 समाजसँ जोड़ै ए ओ , आ जे \nपिर वार जोड़ैक काज छी, दुनूमे अ झgऽएए तर होइ छै। जँ  सझgऽ94 बझgऽएए ध सँ हिट  कऽ िक छु झgऽछऽझg311  धोखासँ एहेन उिठ   जाए, जइसँ बेवघात पैदा लइ \nतेहनो तँ भऽ सकैए। मुदा गपोक तँ कड़ी होइ छै, जइ कड़ीक बीच सभ बात जुिड़  सकैए, मुदा कड़ी क बीच क बातकझgऽ43 जँ  पिह  ने \nरखल जाए तखिन  तँ एहेन बेवघातक  िझg3अ4 थ  ित  बिन यझgऽ43 जाइए।  \nराधारमण क पेटक झgऽछऽझg311 पेटेमे र िह   गेल, मुदा बात तँ अँकुर गेल छल, कोनो-ने-कोनो गरे बाहर िन कलबे करत। िक ए नै \nिन कलतै, केकरो आँिख  नै ने सीअल छै जे भैयारीक िज नग ीमे आिथझg3छ1 क िव  षमता एते दूरी बना देलक अिछ  जे ए क भझg3छ3इक  िध  या-\nपुताकझgऽ43 उझgऽट4 च  कोिट क िव झg3ऽ4ालय भेटै छै जइमे ने  िन  अिम त पढ़ाइ छै आ ने  पढ़ैक द ोसर बेवझg3अ4 था पुझg3अ4 त कालय, वाचनालय, िड बेट \nइझgऽए4 या िद छै, जइसँ ओकर ा साधारणो झg3अ4 त रक बोध होइ, यएह छ ी भैयारीक  सझgऽ94 बझgऽएए ध । पाशा बदलैत राधारमण बाजल-  \n“दुनू भझg3छ3इक पिर  वा र आ नझgऽएए द सँ छी िक ने?”  \nराधारमण क गोटी सुतरल। झgऽछधपलाल उझgऽध4र देलक -  \n“हँ, बड़-बिढ़यझg3छ3 छी , मोतीओलाल गामेमे अिछ , चलू कलकित या िव झg3अ4 कुटो खाएब आ चाहो पीब।”  \nओना राधा रमण कझgऽ43 केतेक ो क ाज िस  रपर सवारी कसने रहै मुदा न वलोकसँ भझgऽ43ट करब  जझgऽछधरी  बूिझ   सभ काज कझgऽ43 ठेलैत बाजल -  \n“ओना एकटा काजे बौआइ छी मुदा चलू। पछाित  बूझल जेतै।”  \nदुनू गोटे संगे िव दा भेल।  \nदरबझgऽटछ जा क ओसारक चौकीपर िबछाएल मोथीक िब छानपर बैसल मोतीलाल अपनो तीनू बेटा-बेटी, बिह नक सेहो दुनू आ \nभायक चाझgऽछध बेटा - बेटीकझgऽ43 एकठाम बैसा, बीच मे बैसल। झgऽछधपलालक छोटका बेटाकझgऽ43  मोतीलाल पुछलक -  \n“बौआ, की नाओं िछ यौ?”  \nमोतीलालक झgऽछऽझg311 सुिन   दजबाक मन बौआ गेलै। मनमे उिठ  गेलै पिर वारक सभ। बाप बौआ कहै तँ माए नूनू, दीदी धॴगरा \nकहै तँ जेठ भाय घुसका। िप झgऽध4ी टून कहै आ  िपित  याइन टूनटून। सबहक अपन-अपन नाओं रखैक पाछू अपन-अपन कारणो। िपता \nऐ दुआरे कहैत जे हम बौआ कहबै तखिन ने बौआसँ बाउ सीखत। तिह ना मा एकझgऽ43 लोभ जे नूनू कहबै तखने ने न ानी सीखत , जे \nजिड़ए पकिड़  लेत। मुदा दीदीक  आधार  जे बझgऽट4 चेसँ बेसी खुएलहा-पीएलहा देह, डेढ़ बखझg3छ1क पछाित   उिठ  कऽ ठाढ़ भेल। तिहना जेठ \nभाय नअ मिह नामे डेग नै बढ़बैत देिख  घुसका नाओं रिख  देलक। घुघड़ूबला डोराडोिर नेने आएल रहै, तँए टून नाओं रखने। \nिप ितयाइनो तिह ना हझgऽ43ठा - हझgऽ43ठीक मालामे छोट की टुनटुना लगौल अन ने रहिथन तँए  टून -टून नाओं रखने।   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n23 \n \nिपझgऽध4ीक झgऽछऽझg311 सुिन। जिहना खले-खल काजक िह साबसँ झgऽछध पैआक खल लगा लोक रखैए आ काज अिब ते िन कालैए तिह ना \nटून बाजल-  \n“टून।”  \nजेठ भायकझgऽ43 देखबैत मोतीलाल बाजल -  \n“ई के हएत?”  \n“बड़का भैया।”  \nबिहनक छोट की बेटीकझgऽ43 देखबैत पुछलक -  \n“ई के हएत?”  \n“बिहन।”  \n“हम के हएब?”  \n“कलकितया काका।”  \nमोतीलालक रग-रगमे गाम समाज समाएल मुदा जिह ना कोनो  बोनक  फल अपन झgऽछऽेमी  जीव - जझgऽएए तुक बासभूिम  बनैत आ नै रहने \nओकरा  झgऽछऽेमीकझgऽ43 भगेबो  क रैत तिह  ना मोतीलालक िज नगीमे भेल छल। िश झgऽधऽ क िप  ताक समझ रहिन जे िश झgऽधऽा  तँ िशझgऽधऽा  छी  चरम  लझg3धअ य  \nहोइते हेतै, अपने एकरा बूिझ  केना पएब, एक ढंगक िश झgऽधऽा पािब   िश झgऽधऽ क बनलॱ आ वएह िव षयक िश झgऽधऽक ब नलॱ , दोसरकझgऽ43 बूिझ   नै \nपेिल ऐ। जखिन  बूिझ  नै पेलॱ तखिन  दुसब अनुिच त तँए िश झgऽधऽा  िश  झgऽधऽाथझg3छए क िव  चा रसँ हुअए। मुदा सेवा िनवृिझgऽध4 भेला पछाित महसूस \nकेलिन  जे िक छु कमी ज झgऽछधर भेल। सेहो तखिन   भेलिन  जखिन  दुनू  भझg3छ3इ झgऽछधपलाल -मोतीलालक िज नगी शुझgऽछध भेल। जेना झgऽछधपलाल \nअपना संग पिर वार  आ समाज कझgऽ43 जोिड़   मझg3अ4 ती मे चिल  रहल अिछ  तेना मोतीलालकझgऽ43 नै भऽ  पािब   रहल छै। िप ताक िव चारक लाभ \nमोतीलाल उठौने रहए। नीक िव झg3ऽ4 ाथझg3छए रहने न ीक -नीक िव चार  हाइए झg3अ4 कूलसँ उठए लगलै। डाझgऽटअ ट र बनब, इंजीिन यर बनब, एम.बी.ए. \nकरब इझgऽए4 या िद। मुदा सुतरबो केलै। एम.बी.ए. केलक। िड झg391ी लेला पछाित   जखिन  उनिट  पाछू तकलक तँ बूिझ  पड़लै जे गाम छूिट  \nजाएत! हमरा जो कर काज कहझg3छ3 छै! गामक जे बात बुझए चाहै छेलॱ से आब केना हएत!! िकए लोक मातृभूिम -मातृभूिम  अनेरे रट \nलगौने अिछ । मुदा दोसर उपैयो तँ नै अिछ । तखिन? तखिन तँ यएह ने जे जइ भूिम क सािह झgऽए4 य सृजन चाहै छी  ओ अझgऽएए तौ  रहने \nकएल जा सकैए, मुदा नोकरीक िक छु िद न पछाित  ई बात बुझलक जे जेते िद न गाममे रिह  गाम देखलॱ ओहने िच झgऽधध ने  मनमे  \nऔत। मुदा जइ गाममे धार नै बहैत छल तइ गाममे धार आिब  गामक भूगोल बदिल  देलक, जइसँ उपजाबारीसँ लऽ कऽ िज नगीक \nिझg3ए9  या-कलापकझgऽ43 तहस -नहस कऽ देलक तेकरा जँ बीस बरख पहुलका िच झgऽधध  आगूमे  देबै तँ की  नवका  तूरक लो क आझgऽएए ह र नै कहत! \nआन भूिम  द शझg3छ1न तँ ओतुझg31ऽ ा अन कूल छै। जँ जी िव  ते अझgऽएए ह रा जाएब तखिन  देखलॱ की आ देखेलॱ कथी! अपनाकझgऽ43  बिल   चढ़ैत देिख  \nमोतीलाल िज नगीमे िक छु संशोधन केलक। संशोधन ई जे मास िद नक  छुझg3ऽछीमे ग ाम आ एब छोि ड़   खुदरा-खुदरी छुझg3ऽछी ब ना मोसमे-मौसम \nआबए लगल। अपन सारोक डेरा लगेमे जइसँ सुिव धो रहै। पझg3छ3च िद  न क छुझg3ऽछी दुगझg3छधपूजामे सपिर  वा र गाम  आबए  लगल बझg3छ3की असग रे \nमोतीलाल तीन िद न-चािर  िद न लेल आबए लगल। मुदा से ऐबेर नै भेल। बंगालक िप किन क छोिड़  गामेमे सालक पिह ल िद न \nसपिर वार मनाबैक िव चारसँ आिब  गेल। पझg3छ3च तार ीखकझgऽ43 चिल   जा एत। ओना मनमे झg3ऽधझgऽएए झg3ऽध  कोलकतेसँ उिठ  गेल रहै, मुदा गाम अबैत-\nअबैत आरो बिढ़  गेलै। बिढ़  ई गेलै जे एक िद स लोक देशी-िव देशी संझg3अ4 कृित क ढोल पीटैए तँ दोसर िद स नगेड़ा बज ा झg3अ4 वा गतमे \nआिनयझgऽ44 रहल अिछ , ई केना हएत! घाओक दबाइओ खेबै आ कदीमो खेबै तखिन तँ खलीफाक भीड़ानमे िक छु बेसी समए लगबे \nकरत। िव िच झgऽधध िझg3अ4 थितमे मोतीलाल बझgऽट4 चा  सबहक बीच अपन माथक बोझ उतािर  रहल छल। एकटा नमहर समैक इित हास रहल \nअिछ केतौसँ मु ड़ी आ  केतौसँ नझg3छ4गि र   जोिड़  नै हेतै। कालखझgऽए3 डक अ नुझgऽछधप समािज  क ढ झg3छ3चा बनैत रहल अिछ  । जँ से नै तँ जनकक \nइित हासकझgऽ43 के ना आधुिन  क बना देल गेल अिछ ।  \nरझg3अ4 तेपर झgऽछधपलाल आ राधारम णकझgऽ43 अबैत देिख  मोतीलाल उिठ क ऽ आगू  बिढ़ बाजल -  \n“झgऽछऽणाम , भाय साहैब?”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n24 \n \nमोतीलालक झgऽछऽणामक उझgऽध4र दैत राध ारमण बाजल -  \n“मोतीलाल, तोरे नाओं सुिन  कलकितया िब झg3अ4 कुट खाइले एलॱ हेन।”   \nबझg3छ3िह पकिड़ म ोतीलाल राधारमणकझgऽ43  बैसबैत भातीजकझgऽ43 कहलक -  \n“बौआ, जाबे चाह बनतह ताबे जलखै लाबह।”  \nबहरवैया भाए-भावा ◌ेकझgऽ43 अ िबते झgऽछधपलाल अपनो बहरवैया भऽ गेल। चुपचाप चौकीपर बैस देखए लगल। राधारमण बाजल-  \n“केते िद न गाममे रहबह?”  \nराधारमण क झgऽछऽझg311 सुिन  ते मोतीलाल बाजल-  \n“तीन िद न भाइए गेल परसू चिल  जाएब। फेनो अिगला मिह ना फगुआमे आएब।”  \nफगुआ सुिन राधारमण ठमिक गेल। ठमिक ई गेल जे एक िद स अंझg391ेजीया नववषझg3छ1, दोसर िदस अनेक ो अपन नववषझg3छ1, केतौ \nचैती तँ केतौ बैशाखी, केतौ सौनी तँ केतौ िद वालीक। मुदा  झgऽछऽझg311 तँ उठबे क रत जे सात समुझg4अछ पारक  मनबै छी , अपन देशी िकए \nछुिट  जाइए? झgऽछऽझg311 तँ सामंजसक अि छ जे एकर ा के ना सामंजस क एल जाए। अपन  सनातनी संझg3अ4 कृित झgऽछऽेममय अिछ  । जेकर फल \nिछऐ कण-कणमे झg4अ9झg33ऽझg3अ4 वझgऽछधप दशझg3छ1न क झgऽछधप  तझg3ट3तीस करोड़ देवी -देवता, तेकर कोन नजिरए समावेश हएत। िव चा रकझgऽ43 आगू ब ढ़बैत \nराधारमण बाजल-  \n“पढ़ाइ-िलखाइक काज केहेन चलै छह?”  \nमोतीलाल-  \n“गाम आ  महानग रमे बहुत अझgऽएए त र भऽ गेल अिछ। गाम जेते आगू घुसकल तइसँ पाछूओ कम नै घुसकल। तेकर कारण \nभेल अिछ  नैित कताक  झg3छअास। सए - सैकड़ा झgऽछधपैआक  मोल मनुख क िज  नगीक बिन  गेल अिछ । भाए-भैयारीक सझgऽ94 बझgऽएए ध मे \nचलिनए बिन गेल अिछ जे जखने जनमल तखने भीन! यएह छी रामायिणक चाझgऽछध भझg3छ3इ क पािर  वािर क सझgऽ94 बझgऽएए ध । गाम-गाम \nरामायणसँ अकास गूँिज रहल अिछ, दोसर िद स पािर वािर क  सझgऽ94 बझgऽएए ध नझg3अ3 ट  भऽ रहल अिछ तैठाम समाज आ सामािजक \nसरोकार केहेन हएत, से तँ सोझहे अिछ।”  \nओना राधा रमण क झgऽ9अ लेटक रसगुझgऽ9ए ला सठबो ने  कएल छल मुदा मन मे एहेन  सुआद जझgऽछध र आिब   गेल छेलै जे जे झgऽछऽझg311 मोतीलाल \nउठौलक ओ केक र झgऽछऽझg311 भेल। हजार हाथ मंगिनहा रकझgऽ43  एक  हाथ केते दऽ  सकैए। मुदा  लािजमी  बात ईहो अिछए जे मातृभिम क \nसेवामे अपन कथी योगदान अिछ। देश-िव देशक बीच अनेको भाषा-भाषी झgऽधऽेझgऽधधमे र िह   एतबो नै कऽ सकै छी जे ओइ भाषाक \nसािह झgऽए4 यकझgऽ43 मैिथ  लीमे आिन  सकी। अपन पिह चान  अपन राशन  काडझg3छ1पर  मैिथ  ली भाषी दजझg3छ1 क रा सकी।  खैर जे होउ , कोउ काहू \nमगन, कोइ काहू मग न। मोतीलालक गंभीर  झgऽछऽझg311क उझgऽध4र राधारमण  नै द ऽ बाजल -  \n“छेनाक छी िक ने?”  \nजिह ना पािन क डूमडूमी खेलमे हरदा बजा चोर बनौल जाइ छै तिह ना मोतीलालक मनमे भेल। मुदा शझgऽ9ऽ दवाण कलेजाकझgऽ43  बेध \nदेने छेलै। बेधने ई छेलै जे िक छु  झgऽछऽझg311क िव  चार करब, मुदा  पाहीपझg3ऽछी बूिझ   राधारम ण झgऽछऽझg311कझgऽ43 टाि र   देलक। अपन मजबूरी देखबैत \nमोतीलाल बाजल-  \n“भाय साहैब, अपन बेथा जे निह यझgऽ44 कहब तँ बुझबै के ना। िक  छु पढ़ै-िल खैक इझgऽट4 छा  मनमे अिछए, मुदा जइ धरतीपर बास \nकरै छी ओ कर झgऽछधप रंग  अपन गा म जक झg3छ3 नै  अिछ , जेहेन  जझgऽछधर ित   छै तेहेन देिख नै पबै छी, एहेन इसथीतमे फँिस गेल \nछी। की करब से बाटे ने देिख  पबै छी।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n25 \n \nमोतीलालक झgऽछऽझg311 फेनो र ाधारमण कझgऽ43 घुिरयाएल बूिझ   पड़ल। अपन इझgऽट4 छा  जे एक गामक पिर वारकझgऽ43  शहर क पिर  वार संग केना \nसामंजस बनौल राखल गेल अिछ । केकरो कहैसँ पिह ने अपन िब सवास अपनापर रखए पड़ै छै, जँ से नै हएत तँ शब्  दजालमे \nओझरेबे करत। बाजल-  \n“पिर वारक  की सभ भार  अहझg3छ3 ऊपर  अिछ  आ की सभ भाय साहैबकझgऽ43 देने िछ  यिन?”  \nराधारमण क बात मोतीलालकझgऽ43 लागल नै, एक िव चारधाराक धार बहैत बूिझ  पड़ल। बाजल-  \n“नोकरीक दरमहे केते होइ छै तखिन  तँ गामक िह साबे बेसी होइते छै, तइमे अदहा-अदही कऽ लइ छी। अपनो  आगू  मुहझgऽ43 \nससरैक अिछ  आ पिर वा रोकझgऽ43  ससारैक अि छ  । किह यो िक छु ने मंगै छिथ, अपन ढंग चलैक छि झgऽएए ह  , तइसँ पिर वारक भारो \nने बूिझ  पड़ै छि झgऽएए ह  मुदा तैयो बाल-बझgऽट4 चा क पढ़ब, बर-बेमारी आ लझgऽध4ा -कपड़ाक भार उतािरये देने िछयिन।”  \nराधारमण-  \n“एतबे िकए उतारने िछयिन, कहुना तँ झgऽधटेझg3अ3 ठ  भेला िक ने?”  \nराधारमणक बात सुिन  मोतीलाल मुझg3अ4 की  दैत बाजल-  \n“भाय साहैबकझgऽ43 घुमै-फीड़ैले मोटर साइिक ल लइले कहै िछ यिन  से माि नए ने  रहला अि छ। अहझg3छ3 संगतुिरया ि छयिन \nकिहयनु।”  \nचौकीपर बैसल झgऽछधपलाल दुनू गोटेक  बात सुिन बाजल -  \n“अहझg3छ3 सबहक िव  चार अिछ जे मोटर साइिक ल कीिन  ली। मुदा आब हम ओइ ज ोकर  रहलॱ जे झg4अ1ाइवरी  करब। जइ \nगाममे रहै छी तइ सभ तरहक ज झgऽछधरित तँ गामे मे पूितझg3छ1 भऽ जाइए  तखिन अनेरे  सवारी लऽ कऽ  की करब। ”  \nझgऽछधपलालक िव  चारकझgऽ43  राधार मण टारैत बाजल -  \n“गाड़ी-सवारी रहलासँ अपनो सुिव धा हएत आ अनको बेर-बेगरतामे काज औत। अझgऽट4 छा  सवारीक बात छोड़ू, रहै जोकर \nघर अिछए, तखिन तँ कोनो मिल नता भैयारीक  बीच न िहयझgऽ43 हएत। ”  \nझgऽछधपलाल -  \n“मिलनता िकए रहत। भैयारी होइ आिक िद यादी आिक सामािज क, सबहक बीच सीमा अिछ अपन सीमाक बीच अपन \nिज नगी अिछ तखिन िकए कोनो मिलनता औत। बेजान गाड़ी-सवारी सड़क पर  चिलते छै मुदा  कहझg3छ3  केतौ बलउमकी ढाही \nलइए। केतौ जँ एक दोसरसँ टकराइतो अिछ  तँ झg4अ1ाइवरक  गलतीसँ टकराइए। ”  \nचौकीपर सँ उठैत राधारमण बाजल-  \n“बाउ मोती, बड़ बेर भऽ गेल। जाइ छी। जखिन गाम अबै छह तखिन  एको-आध घंटा लेल भझgऽ43ट होइत रिहहऽ। ”  \nमोतीलाल-  \n“मनमे तँ अपनो रहैए, मुदा िज नगी ने दूिद िसया बिन  गेल अिछ , िक छु जे गपो-सझgऽ9अ प  करब, से की करब। तखिन  तँ \nलोकक िज नगीए केतेटा होइ छै। कहुना-ने-कहुना किटये जाइ छै।”  \nराधारमण-  \n“एना नै बाजह। सिद काल मनमे रिख  मनुख-पिर वार-समाज, देश-दुिन यझg3छ3क बीच अपना कझgऽ43 ठ ाढ़ करै क पिरयास क रह। ”ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   ०७ जनवरी २०१४  \nि रज यg2ई। ट   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n26 \n \nपिहल जनवरीकझgऽ43 रिव  िदन रहने दोसर िद न झg3अ4 कूलो खुजत आ  बड़ा िदन क छुझg3ऽछीसँ पिहने भेल परीछाक  िरजझgऽ9ए टो  िन कलत। \nओना िश झgऽधऽक अिभभावक आ  िव  झg3ऽ4ाथझg3छएक  बीच नव  बखझg3छ1क उपहार क समए रहने खुशी क वातावरण पसरले अि छ  । केना नै पसरौ! \nदुगझg3छधपूजा अबैसँ पिह  ने जे खुश ी मनमे  उमकैत ओ  तँ सझgऽ9अ तमी पूजा धि र रहबे करैत। ठझg3छ3उ  करब , फूल-पातसँ पूजा करब, कझg3छ3च \nमािटक िद यारीसँ सझg3छ3झ देब , झg3अ4 तुित करब, मुदा आँिख (िडझgऽ94 हा ) पड़ला पछाित  जे उ झgऽए4 सवक मेला शु झgऽछध होइए तेक र पछाितए  ने खगल -\nभरल हाथक वोध होइए।  \nगामेक हाइ झg3अ4 कूलक नअम  कझgऽधऽा मे गोबर गणेश सेहो पढ़ैत। ओकरो िर जझgऽ9ए ट  िन कलत। जिह ना आन-आन िव झg3ऽ4ाथझg3छएमे खुशी  \nतिह ना ओकरो। एक तँ परीछा देला पछाित  बड़ा िद नक  छुझg3ऽछीक उ छाही तैपर आ गू बढ़ै क अवसिर िक  ए  ने रहतै। ओना छुझg3ऽछी क \nउछाही सभ छुझg3ऽछीमे होइ छै मुदा से बड़ा िद  नक  छुझg3ऽछीमे निहयझgऽ43 रहै, मुदा िक छुओ  तँ जझgऽछधर  रहए। सालमे केते को छुझg3ऽछी िव  झg3ऽ4ालयमे \nहोइए, जइमे िक छु झg3अ4 थाइओ आ अझg3अ4 था इओ। ओना बाबन-ित रपनटा रिव  अपन अठबारे िह झg3अ4 सा  लइये लेने अिछ, मुदा तँए आन-आनक \nकोनो सीमा-सरहद नै छै? छइहे। िक छु पाविन -ित हारक नामे अिछ, िक छु मौसमक नामे अिछ तँ िक छु समैक नामे। खैर जे होउ, \nमुदा जिह ना घटनकझgऽ43  बढ़न  कहल जाइ छै  तिह  ना छोट िद नकझgऽ43 पैघ िद  न अथझg3छधत् बड़ा िद  न किह  अराम करैक अवसिर  देल जाइए!  \nकेतबो धड़फड़ केलक गोबर गणेश तैयो साढ़े दस बिज ये गेलै। एक  तँ इझg3अ4 कूलो जेबामे िक छु िब लम भाइए गेल रहै मुदा \nिर जझgऽ9ए ट क खुशीक हकार बँटबे ने केने रहए। तँए िव झg3ऽ4ालय जाइसँ पिहने हकार  सेहो बँटैक छइहे। िव  दा होइसँ पिहने बाबा लग जा \nबाजल-  \n“बाबा, आइ िर जझgऽ9ए ट  िन कलत।”  \nपोताक खुशीक हकार पािब  झg3अऽ या मचरणक मनमे खुशी उपकलिन  मुदा बजला िक छु ने। केना खुशनामाक असीरवाद देिथ न? \nओ बरहबझg3ऽछू थोड़े छिथ जे दी झgऽधऽा पिह  ने आ िश झgऽधऽा पछाित   देिथ न। ग ोबरो ग णेशकझgऽ43  िव  झg3ऽ4ालयक फलक आ शा तँए बाबा क असीरवाद क \nझgऽछऽित  झgऽधऽा छो िड़   िव दा भऽ गेल।  \nमाथक सुझgऽछधज पिछ  म लटिक गेल, अखिन धिर  गोबर गणेश िकए ने आएल। पढ़ौनी िद न थोड़े िछऐ जे बेसी समए लागत, \nिर जझgऽ9ए ट क िद न छी। जे पास करत हँसैत घूमत आ जे फेल करत ओ अपनो कानत आ पिर वा रोकझgऽ43  कनौत। समटल मन बाबा क \nआरो समटा गेलिन। जेबे काल पोता किह गेल ि रजझgऽ9ए ट  िन कलत। चौकीपर सँ उि ठ रझg3अ4 ता पर जा िव झg3ऽ4ालय िद  स िह या कऽ तकलिन । \nजेझgऽध4े दूर नजिर   गेलिन  तैबीच केतौ पोताकझgऽ43 अबैत नै  देखलिन। घूिम   कऽ दरब झgऽटछ जा पर आिब  िव चारए लगला। केना फल पौल पोताक \nआगवानी छोिड़  अपने  दोसर काजमे लागब। औझुके अगवानी ने वागवानी  बनौत। अपना आँिखए पोताकझgऽ43  देखब आ अपना  का ने \nओकर फलोकझgऽ43 सुनब छोिड़ कऽ  जाएब न ीक नै। बैिसते मनमे नी कक  आश ा नाच ए लगलिन। जिह  ना गाम-घरक बीच नव-नव \nअिव झg3अ3 का र सुिन  लोकक मन नचबो करैत आ गीतो गबैत जे आब की जनक जीक तीन िब तीया हरक काज हएत, बड़का-बड़का \nहरजोता सभ आिब  रहल अिछ । एके िद नमे साि ठ बखझg3छ1क ि ज  नगी कझgऽ43 तीस बरख बना देत। दू िद  न तँ सॱसे िज नगीक भेल। गोबर \nगणेशपर नजिर पिड़ते मनमे जेना शुभे-शुभक सपना उठए लगलिन । िब सिर  गेला चािर  सालसँ फेल होइत आएल गोबर  गणेश कझgऽ43। \nमुदा िब सरैक पाछू काजक फलो होइ छै। िक यो काजक फल गिन  फल बुझैए आ िक यो फलेकझgऽ43 फल बुझैए। झg3अऽ यामचरण क मन कझgऽ43 \nगोबर गणेशक काज अधला िव चारक बाटपर ठाढ़ भऽ आगू अबै ने दिन, जइसँ बाबाक मनमे सौनक हिरअरीए बूिझ पड़िन। आ◌ेना \nपिछ ला सालक हिरअरी बािढ़मे तेना कऽ धुआएल जे लोक सौन-भादो िब सिर  जुलाइ-अगझg3अ4 त  बुझए लगल, सेहो मनमे रहबे करिन । \nमुदा लगले मन िब निब नेलिन । िब निब नाइते चौकीपर सँ उिठ  रझg3अ4 तापर पहुँच झg3अ4 कूलक बाट िह या कऽ तकलिन । पोताकझgऽ43 केतौ नै देिख \nमन ठमिक  गेलिन । मुदा लगले उठलिन  जे िक छु दूर आगू  बिढ़  देिख ऐ, जँ कहॴ संगी-साथी संग िर जझgऽ9ए ट क खुशीमे बौड़ा गेल \nहुअए। मनो गवाही देलकिन । सएह भेल, भिर सक केतौ बौड़ा गेल अिछ । जँ से नै रिह तै तँ कोन बेटा- बेटी लाखो बेर सझgऽ9अ प त खा \nकऽ नै बाजल हएत जे माए-बापक सेवा हमर धमझg3ट1  नै कतझg3छ1झg3अ1 यो  छी। एकटा झूठ बजने लोक कोट-कचहरीक खूनी केससँ बँिच  जाइए \nआ जैठाम हजारो-लाखोक बात छै। मुदा बेसी काल मन ऐठाम नै अँटकलिन । आगू बिढ़ ते मन पड़लिन  यएह जखिन  गोबरधन \nिग िर धारी  गोबरधन  पहाड़ उठा इझgऽएए झg4अछक  धार कझgऽ43 रोि क   देलक तखिन  हमर गोबर गणेश ने िक ए करत। मनमे उिठ ते जेना सौनक \nकजरारीक छटा छट-छटा गेलिन । डेगे-डेग िक छु डेग जखिन  आगू बिढ़  नजिर  उठौलिन  तखिन बूिझ  पड़लिन  जे पोता आिब  रहल \nअिछ। नजिर  पिड़ते बाबा हझg3छ3इ - हझg3छ3इ पाछू घूिम  , आपसी घर िदस िव दा भेला। अपन िसंहदुआिरमे पोताक अगवानी करनाइक खुशी \nमनकझgऽ43 भिर   देलकिन । मुदा  जिहना झgऽछऽित  झgऽधऽाक  घड़ी असिथरसँ नै  चिल   उकड़ू चािल  चलए लगैए। झg3अऽ या मचरणोक मनमे तिह ना \nउठलिन। चािर बखझg3छ1सँ गोबर  गणेश  फेल क रैत आएल अि छ मुदा  अपन मन  कहै छै जेना  िज  नगीमे एकोबेर ने फेल केलॱ हेन। जँ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n27 \n \nसे रिह तै तँ कोिढ़ या बरद  जकझg3छ3  पालो देिख  ते कान  झझg3छ3िक   दइ त। सेहो तँ निहयझgऽ43 बूिझ पड़ैए। मुदा से भेल केना  अिछ  ई तँ \nओकरेसँ भझg3छ3ज  लगत। िक  यो रचनाकार मिर  कऽ  नै मृ झgऽए4 युक च चझg3छ1 क रै छिथ  , मृ झgऽए4 युपराए िज नगी देिख  मृ झgऽए4 युक चरचा करै छिथ । फेर \nकनगुिर या आँगुरपर िह साब जोड़ए लगला। टटका पढ़लाहा ने  टटका झgऽछऽझg311क  उझgऽध4र टटके िल  िख  देत मुदा से तँ गोबर गणेशमे नै \nअिछ । िर आएल-िख आएल पाइ थोड़े कारोबार मे औत। जँ किनयझgऽ44 - किनयझgऽ44 िबसरैत गेल हएत तैयो ए क सालक पढ़ाइ तीन  सालमे \nिब सिरए गेल हएत। जँ बेिसयाएल होइतै तँ चािर गुणा बेसीआ जाइत। तखिन तँ दोसरे सालमे बेसी पिबते पास केने रहैत, सेहो तँ \nनिह यझgऽ43 भेल अिछ। मन घोड़मझg3ऽटा हुअ  लगलिन  ।  \nगोबर गणेश अिब ते झg3अऽ यामच रणकझgऽ43 गोड़ लािग  बाजल -  \n“बाबा, िर जझgऽ9ए ट  िन कलल।”  \nगोबर गणे शक बात सुिन  झg3अऽ या मचरणक मनमे उठलिन , की िन कलल। पास केलक आिक  फेल केलक  से कहझg3छ3  बूिझ   पेिलऐ। \nनजिर  उठा िह या कऽ गोबर गणेशक मुँहपर देलिन । मुँहक झgऽछधिख   मिल न नै। मुदा के ना कऽ पुछबै  जे बौआ  पास केलझgऽ43 आि क   फेल। \nपास-फेल तँ लोक िज नगी क िझg3ए9  यामे  करै ए। जे बझgऽट4 चेसँ झgऽछऽवािह  त हुअ लगै छै आ हंसवािह नी मितयो चलए लगै छै। आँिख पर आँिख \nचढ़ल देिख गोबर गणेश बूिझ  गेल जे बाबाक मनमे िक छु झgऽछऽझg311 छिझgऽएए ह । हलसैत बाजल-  \n“अहूबेर नमेमे रहब।”  \nपोताक बात सुिन  झg3अऽ या मचरणक मनमे उठलिन , चािर  सालसँ फेल करैत आएल अिछ  मुदा मनमे िम िसओ भिर  गम नै छै! \nिस याहीक कोनो रेख नै देिख  पबै छी। असमंजसमे बाबा कझgऽ43 पड़ल देिख   गोबर गणेश बूिझ  गेल जे भिर सक बाबा िब सिर  गेला। सएह \nमन पाड़ैले किह  रहला अिछ । िक छु ठेकना कऽ मन पािड़  बाजल-  \n“पिह ले साल जे फेल केने रही से िब सिर  गेिल ऐ जे िक ए केने रही?”  \nपोताक झgऽछऽझg311 सुिन   झg3अऽ या मचरण असमंजसमे पिड़  गेला जे केना हँ कहबै आ केना नै कहबै। हँ जँ कहबै तखिन  जँ कहॴ \nआगूक बात पूिछ िद अए आ जँ नै कहबै तँ बुझलो बात नै बूझब किह  झुझg3ऽटा भऽ जाएब। चुपे रहला। पिर  वार की कोनो कोट-\nकचहरी िछ ऐ जे बाता-बाती हएत, पिर वार तँ पिर वार िछ ऐ। जिह ना बाबा कझgऽ43 िब  नु पुछनॱ िक छु कहैक अिध कार पोतापर होइत तिह ना \nने पोतोकझgऽ43 बाबापर। अपने  फुड़ने  गोबर गणेश बा जल -  \n“पिह ल साल जे िश झgऽधऽक पढ़ौ ने रहिथ  , हुनकर बदलीओ भऽ गेलिन  आ िवषयो बदिल  गेल।”   \nपढ़ौनी आ पढ़ौिन हार सुिन  िक छु पुछै क म न झg3अऽ यामचरण कझgऽ43 भेलिन  , मुदा अपने फुड़ने गोबर गणेश फेर बाजल-  \n“पिह ल साल जे िश झgऽधऽक जे  िव  षय पढ़ौलिन  ओ जेना तर पिड़  गेल।”  \nगोबर गणेशक बात सुिन  झg3अऽ या मचरण ओझरा गेला। डोराक पोिल या जकझg3छ3  ओर -छोर नै बूिझ  पािब  जेना िबझgऽट4 चेमे ओझरी लिग  \nगेलिन । ओझरी लिग ते एकटा ओर देखिथ  तँ दोसर हरा  जािझgऽएए ह   आ बीहयबैत जखिन दोसर भेटिन  तँ भेटलाहा हरा जािझgऽएए ह  । टीकमे \nलागल िच ड़िच ड़ी ज कझg3छ3 भऽ  गेलिन  । एक तँ आँिख क पछुऐतमे टीक रहने सोझहा-सोझही नै देिख पबैत दोसर दुनू हाथक आँगुर \nओझरी छोड़ाइए ने पबैत। मनमे उठलिन, गोबर गणेश िक यो आन छी जे कोनो बात पुछैमे संकोच हएत। पुछलिखन-  \n“बौआ, नै बूिझ  पेलॱ जे केना पढ़ौनीओ आ पढ़ौिनहारो बदिल  गेल। जँ पिह ल साल बदिलये गेल तैयो दोसर-तेसर-चािर म \nसाल तँ बँचल...?”  \nबाबाक झgऽछऽझg311 सुिन , सझg3छ3पक बीख  झाड़िनहार  मनतिर  या ज कझg3छ3 ग ोबर गणे श धुरझा ड़ बाजल -  \n“जिहना पिहल साल बदलल तिह ना दोसरो साल बदलल।”  \nदोसर साल सुिनते िबझgऽट4 चेमे झg3अऽ या मचरण टोिक देलिखन-  \n“एना नै बाजह जे जिहना पिहल बदलल तिह ना दोसरो-तेसरो-चािरमो साल बदलल। फुटा-फुटा कहऽ जे पिह ल साल की \nबदललह आ दोसर-तेसर-चािरम की?”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n28 \n \nबाबाक झgऽछऽझg311 सुिन , जिहना िक यो इझgऽएए टरझgऽ93 यू देमए ज ाइकाल रझg3अ4 ता क पढ़ल-बूझल बात सुिन झgऽछऽझg311क पुछड़ी पकिड़  धड़ -धड़ा कऽ \nउझgऽध4र िद  अ लगैए तिह ना गोबर गणेश बाजल-  \n“पिहलुक साल पढ़लॱ जे केना िक यो गाछपर चिढ़ आम तोड़ैए आ केना मािट क पिहयाक गाड़ी बना मािट  उघैए।”  \nओना झg3अऽ यामच रणकझgऽ43 पोता क उझgऽध4र सुनल बूिझ   पड़लिन , मुदा िक छु बेसी िद नक सुनल बूिझ बेसी िब सराइए गेल रहिन। िक छु \nअपनो मनपर भार दिथ आ िक छु खोिध-खािध गोबरो गणेशक मुँहसँ सुनए चाहिथ। गोबर गणेश बूिझ  गेल जे बाबाकझgऽ43  रस भेिट \nरहल छिझgऽएएह  । मनमे उठलै जे पिरवारमे बूढ़-बझgऽट4 चाक बी च सझgऽ94 बझgऽएए ध  बनत तँ बीचला अनेरे सोझराएल रहत। एक िद स टीकासनक \nबाबा तँ दोसर िद स गंगा  पार करैक  नाव पोता। मुझg3अ4 क ी  दैत गोबर गणेश बाजल-  \n“दलानक खुझg3ऽछीपर जे ललका कपड़ामे र ामायण बािझgऽएए ह   कऽ रखने छी ओ पुरना गेल। पिह ल बखझg3छ1क कोसझg3छ1मे रहए। ”  \nगोबर गणेशक अजगुत जवाब सुिन  झg3अऽ या मचरणक मनमे भेलिन  जे बुिधए ने घुसुिक गेलैए। मुदा लगले फेर भेलिन  जे केमहर \nघूसकल से केना बूझब। एहेन झgऽछऽझg311 पु छबो के ना करबै। जँ कहॴ आगू  मुहझgऽ43 घुसुिक   गेल हेतै तखिन अिगयाएल बात बाजत। जँ \nकहॴ अगवानीक चािल  धेलक तँ अने रे अनसोहझg3छ3त लागत। से नै तँ चुिच कार ी दऽ  अपने मुँहसँ बजाएब  नीक  हएत। पुछलिखन -  \n“बौआ, तँ◌ू झब-झब बािज  जाइ छह, कनी असिथ रसँ बाजह। आब िक  अपन ओ आँिख-कान रहल जे झgऽधटवणकुमा रक \nपािन क अवाज सुिन  तीर चलाएब।”  \nबाबाक झgऽछऽझg311 सुिन ग ो बर गणेशक मन मघैया खेतक खेसारी, सेरसो जकझg3छ3  गद -गदा गेल। बाजल-  \n“बाबा, रझg3अ4 ता -पेरा एहेन सवाल-जवाबक जगह  नै छी। कखनो  कुझgऽध4ा -िब लाइ िध यान तोड़त तँ कखनो बाझgऽएए ह पर खेलाइत \nिध या-पुता। ओकरा मनािहओं तँ नै करबै। जेकरा तीिनए बीतक घर-घराड़ी छै ओकर िध या- पुता रझg3अ4 ता -बाटपर नै खेलतै \nतँ खेलत केतए। से नै तँ चलू दरबझgऽटछ जा पर, असिथ रसँ कहब।”   \nपोताक बात सुिन झg3अऽ या मचरण बजला-  \n“जेतए बसी वएह सुझgऽएए द र देश भेल। जे पैतपाल करए वएह राजा भेल। ईहो जगह िक  अधला अिछ , दुआरे-दरबझgऽटछ जा क ने \nमुहथिर  छी। अपन घर-दुआर छी, अकासमे िच ड़ै-चुनमुनी उड़बे करत, कुझgऽध4ा -िब लाइ, माल-जाल चलबे-एबे-जेबे करत तइसँ \nिक  गप-सझgऽ9अ प मे बाधा पड़त।”  \nबाबाक िव चार  गोबर  गणेश कझgऽ43 न ीक लगलै। मनमे  एलै गाए - गोझgऽछधक िम  लान ठेहुनो पािन  दुहान। बाजल-  \n“बाबा, रखलाहा पोथीमे कथी राखल अिछ से िब सिर  गेिल ऐ।”  \nपोताक बात सुिन  कनी पाछू घुसकैत झg3अऽ या मचरण बजला-  \n“सोलहझg3एऽी केना िब  सिर  जाएब, मुदा िक छु  झल जकझg3छ3  तँ भइये गेल अिछ। ”  \n‘झल’ सुिन झलझलाइत गोबर गणेश बाजए लगल-  \n“चाझgऽछध जुग क च चझg3छध अि छ। ”  \n‘चाझgऽछध जु ग ’ सुिन  झg3अऽ या मचरणक मन सकपकेलिन। सकपकाइते बजला-  \n“बौआ, चािर  जुगक  चचझg3छध  ने पोथी -पुराणमे अिछ, जुग तँ केतेको आएल-गेल आ अबैत-जाइत रहत। जुगोक िक  ठेकान \nअिछ, जखिन दूटा िच झgऽएए हार कझgऽ43 भझgऽ43ट होइ छै तखनो कहै छै  जुगो प छाित भझgऽ43ट भेलॱ। आब तोहॴ कहऽ  जे ए क जुग कझgऽ43 के  \nकहए जे केते भऽ जाइए!”  \nबाबाक िव चार  गोबर  गणेश कझgऽ43 जँचल। बाजल ि क  छु ने  मुदा ड ोरीमे  बाझgऽएए हल कोनो  वझg3अ4 तु जकझg3छ3  मुड़ी डोलबए लगल। बाबा \nबूिझ गेला जे भिर सक आरो बात सुनए चाहैए। बजला-   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n29 \n \n“जिहना िच झgऽएएहा रक बात कहिलयऽ तिह  ना बारह बखझg3छ1 कझgऽ43 सेहो जुग कहल जाइ छै। ”  \nबाबाक िवचार कझgऽ43 उड़ैत देिख गोबर ग णेश बाजल -  \n“बाबा, कोन जुग-जमानाक बात उठा देिल ऐ। आब ने ओ जुग रहल आ ने जमाना। अखनुक जे जुग अिछ  तहीसँ ने \nअपना सबहक िज नगी चलत। अनेरे मगजमारी केने मनो िछिड़आएत।”  \nजे बूिझ गोबर गणेश बा जल हुअए मुदा  झg3अऽ यामचरण कझgऽ43 भेलिन जे भिरस क जे कहिलऐ ओ  हृदैकझgऽ43 बेधलकै हेन। नीक  हएत जे \nआरो िक छु किह  िव चा रक  रझg3अ4 ता  बदलब। बजला-  \n“बौआ, जखिन एते बािजये गेलॱ तखिन कनीए आरो रहल अिछ , ओकरा◌े सठाइए लेब नीक हएत। चािर जुग जे भेल \nसतयुग, झgऽधधेता , झg3ऽधापर आ कलयुग से िक   कोनो एझg31ऽेरंग  भेल। जेकरा जेते फबलै से तेते दफािन लेलक। ”  \nगोबर गणेश दफानैक माने नै बुझलक। बाजल-  \n“की दफािन लेलक?”  \nपोताक िज झgऽध3ासा सुिन झg3अऽ या मचरण बजला-  \n“देख हक जँ चा झgऽछध जुगमे  समैक बँटबारा  भेल तँ एक रंगक  ने होइत , से कहझg3छ3 अ िछ। चा झgऽछध चाि र रं ग अि छ। खैर जे \nहोउ मुदा एकटा आरो बात किह दइ िछअ। सतयुगक हिर झgऽधछझgऽएए झg4अछ  बड़ दानी छला। राजा छला, मुदा दान देबाकाल िब सिर  \nगेला जे हम राजा छी, राजक भार ऊपरमे अिछ, अपना फु ड़ने जँ एझg31ऽे गोटेकझgऽ43 सभटा दऽ देबै  तँ करो ड़क -करोड़ लोकले \nकथी रहतै।”  \nिद न भिर क जुड़ाएल मन गोबर गणेशक, पेटक बात उफिन-उफिन बहराए चाहै, मुदा बाबाक िवरामक पाछुए ने िक छु बाजत। \nरोकलो तँ नै जा सकैए। मनमे उठलै, जिह ना कोनो फुलक गाछ आिक  को नो लझgऽध4ी िग  रहे-िगरह मुड़ीओ-फुलो आ बतीओ दइए \nतिह ना जखने बजता आिक  िबझgऽट4 चेमे टोिक मुिड़ यार ी देबिन। अ नेरे अझgऽटअ छा  कऽ चुप भऽ जेता। बाजल- \n“बाबा, अहझg3छ3 चाि र   जुग क चच झg3छध क रै िछ  ऐ, माझg3अ4 टर साहैब कहलिन जे पझg3छ3चम  जुग छी। ए कटा केतए हे रा गेल। ”  \nहेराएल सुिन झg3अऽ या मचरण ठमकला। ठमिक ते गोबर गणेश बूिझ गेल जे भिर सक बजैले िक छु  कहै छिथ। सुनैक झgऽछऽितझु जक झg3छ3 \nमुँह लगै छिझgऽएए ह । बाजल-  \n“बाबा, जिह ना अदौमे आमक फड़ खाइ छल तिह ना अखनो  खाइ छी। नी क भोझgऽटछ य पदाथझg3छ1 िछऐहे। मुदा  झgऽछऽझg311 तँ एकटा  \nउठबे करत िक ने जे नमहर गाछक फल छी, जँ अपने टुिट कऽ खसैक बात सोचबै तँ छोटका-बड़बिड़या भलिहं \nखसलोपर दरहे रहैए मुदा नमहर, कोमल केना रहत। तखिन ओकरा केना उपयोग कएल जाएत।”  \nगोबर गणे शक बात झg3अऽ यामचरणकझgऽ43  जँचलिन। बजला -  \n“एकर उपए तँ यएह ने हएत जे जँ छोट गाछ रहत तँ िन झgऽट4 चो सँ ठाढ़ भऽ हाथसँ तोिड़ लेब, मुदा नमहरमे  तँ लझgऽटऽ गी -\nबझgऽध4ीसँ तोड़ल जाएत या गोला -ढेपासँ तोड़ल जाएत। मुदा ई तँ तकझg3छ1 भेल। आजुक  समैमे भलिहं गमलोमे आ म फड़ ए , \nमुदा नमहर गाछक फल छी, ए करो तँ न कारल न िहयझgऽ43 जा सकैए। जझgऽ9ए द ी - जझgऽ9ए दी  अपन बात कहऽ। चाहो पीबैक मन \nहोइए।”  \nचाहक नाओं सुिनते जेना गोबर गणेशक पशे बदिल  गेल। बाजल-  \n“बाबा, गप-सझgऽ9अ प  केतौ पड़ाएल जाइ छै, ओ तँ सिद काल उिड़ते रहैए आ उिड़ते रहत। मुदा ओकरा (बातकझgऽ43) जखिन \nिव चार बना िव चािर कऽ नै िवचरण करबै तखिन  धारक मुँह केना बनतै। अखिन एतबे रहए िद यौ। िर जझgऽ9ए ट क िद न छी, \nअहझg3छ3 अँटका लेलॱ। दादी -माए सभ अँगनामे टाटक भुरकी दने तकैए। भने चाहो बनबा लेब आ कुशलो-छेम सुना देबै।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n30 \n \nगोबर गणेशक िव चार झg3अऽ यामचरणकझgऽ43  जँचलिन। मनमे  उठलिन जे भि रसक हमहूँ सभ (पुझgऽछ4ष पाझgऽधध ) अित झg3ए9मण  क रै छी। से नै \nतँ दुनू गोटेक (पित-पझgऽट9ी ) िद शा दू िकए भऽ जाइए। पिर वार क भीतर जँ  वैचािर क समझgऽछधपता रहत तँ मतभेद ि कए हएत। सभ तँ \nबालो-बझgऽट4 चा  आ पिर वा रोकझgऽ43 नीझg31ऽे चाहै िछ ऐ।  \nआँगन पहुँच दादी कझgऽ43 गो ड़ लािग   गोबर गणेश पाशा बदलैत बाजल-  \n“दादी, पास केिलऐ। तेते ने बैटरीबला पंखा, बझgऽध4ी , छोटका  बड़का  कझgऽ94 झgऽ9अ यूटर, आरो ि क कहझg3छ3 आिब   गेल अिछ जे घरे \nबैसल इंजीिनयर-डाझgऽटअ ट र बिन जेबौ।”  \nपोताक िव चार सुिन  दादी एते अझg4ऽछािदत भऽ गेली जे  लाख सझgऽ94 हा रला पछाितओ मुँहसँ खिसये पड़लिन-  \n“रौ गोबरा, सभ िद न तूँ गोब रे रहमझgऽ43। ”  \nदादीक बात गोबर गणेश नै बूिझ पौलक। अपनापर सुनैक शंका भेलै। सुनैक शंका ई जे गोबराएल कहलक आिक गोबर \nगणेश। सभ तँ गोबर गणेश कहैए। भऽ सकै छै िब नु दझg3छ3त क बूढ़ मुँह िक  छु बजाइए गेल होइ। केहेन-केहेन बीखधरक तँ बीख \nिब नु दझg3छ3ते िन  किल ते ने छै, दादी तँ सहजे बूढ़ दादीए भेली। बाजल िकछु ने चाहक िग लास नेने बाबा लग पहुँचल। हाथमे चाहक \nिग लास पकड़बैत बाजल-  \n“बाबा, अहझg3छ3 खुशी  भेलॱ िक  ने?”  \n“बौआ, जँ तूँ खुशी तँ हमहूँ खुशी।”ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ       \n१६ जनवरी २०१४  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n31 \n \nअपन सन मुँह \n \nरेलबे झg3अ4 टेशनक झgऽछऽतीझgऽधऽालयक कुरसीपर  बैसल िव  झg3अ3 णुमोहनक मनसँ अनायास खसलै-  \n“जिहना अपन सन मुँह लऽ कऽ आएल छेलॱ तिहना अपने सन नेने जाइ छी।”  \nमनसँ खिसते िवचारक रझg3अ4 ता बुिध पकड़लक। रझg3अ4 ता  पकिड़ते मुँहसँ खसलै-  \n“कोन मुहझgऽ43  आएल छेलॱ आ कोन मुहझgऽ43 जाइ छी। हे झg3अ4 टेशनक िव झgऽधटामालय अंित  म झgऽछऽणाम !”  \n \nपरोपझg3ऽछामे बड़ी लाइनक गाड़ ी आ िबहा रकझgऽ43 महानगरसँ जु ड़ैक बाटक  चचझg3छ1 सुिनते लो क , सूतल गाए जक झg3छ3 का न पटपटौलक। \nएन.एच.५७ क दूरबी नक काज शुझgऽछध होइते अझg3एऽ क संग कु अझg3एऽो सौन क मेघ ज कझg3छ3 िससक ए लगल। दूरबीनसँ देिखिन हार इंजीिन यर \nसभसँ गामक लोक सभकझgऽ43 भझgऽ43ट भेलै। जिहना सझg3छ3पक  मुँह सझg3छ3प चटैए तिह  ना  लोक पुछब शुझgऽछध केलक। गा मक लो को तँ बुिध  क \nबखारीए छी, मझgऽछधआ क छ ी आि क तीसीक , धानक छी आिक  चाउरक से बुझैक काजे कोन छै। सरकारी छी सरकार बनबैए। \nकमीशनक कारोबार हेबे करतै। जिह ना सीढ़ीनुमा ढाल अिछ  तिह ना कमीशनो चढ़बे करत। मुदा से िब नु चाह-पान खुऔने थोड़े \nहएत। भाइ! िम िथ ला िछ ऐ, हम रा ग ाम अहझg3छ3  काज  कर ए एलॱ आ कु शलो -छेम नै पुछी, चाहो-पान नै कराबी तखिन हमरा सबहक \nसेखीए की रहत। बहरवैया इंजीिन यर िम िथ लाकझgऽ43 पिव  झgऽधध भूिम   बुझबे करैए। भाषा नै बुझैए तँ नै बूझह मुदा पिव झgऽधध बूिझ  पावन तँ \nकरबे करत। सोझ मितये बजबो करैत-  \n“िव देशी पूजीक सहयोगसँ बिन  रहल अिछ, पाइक कमी नै छै, इलाका धुधुआ जाएत।”  \nनझgऽटअ शा बनला पछाित जखि न जमीन क झgऽछऽझg311 उठल तँ हजार ो बखझg3छ1क मुइलहा जमीन सबहक मुँहमे झg3अ4 वाती नझgऽधऽझgऽधधक  अमृत \nखसल। सए-सैकड़ा झgऽछधपैआ क कझg3ऽटा जमीन  हजार -लाखमे कूदल। गाम-गाम चाह-पानक दोकान  चौक क ि नमझg3छधण केलक। सड़क क \nबीच जे जमीन  पड़ल ओक र हझg3अ4 ताझgऽएए तरण शु झgऽछध भेल। भेल दुनू, िक छु गोटेक जमीन लूटा गेल तँ िक छु गोटे लूटबो केलक। \nलूटलक ई जे ताल-मेल बैसा टटघरकझgऽ43 कोठा म कान क दाम  लेलक। खा ली जमीनक दामेक लाभ भेल से नै, गाम-गामक रझg3अ4 ता -\nबाटक सझgऽ94 पकझg3छ1 बनल। मुदा गाम -गामसँ पड़ाएल लोक दुआरे पाइक जेहेन मोल हेबा चाही से नै भेल। संगे जइ गितये हेबा चाही \nसेहो नै भऽ रहल अिछ।  \nपझg3छ3च कझg3ऽटा घराड़ ीक ज मीनक  अढ़ाइ कझg3ऽटा इझgऽएए झg4अछ मोहन आ िव झg3अ3 णुमोहनक सेहो पड़ल। ओना सड़कक कातक जमीनक मोल \nतखने उिच त होइत जखिन  सड़क बरोबिर  आ िक छु ऊपर उठा ओकरा कारोबारमे आनल जाए, नै तँ िस रकट भऽ ओहेन बिन  \nजाइए जइमे सड़कक कूड़ा-कड़कटसँ लऽ क ऽ बखझg3छधक  पािन धिर   बसए लगैए। इझgऽएए झg4अछमोहनो क जमी नक हाल सएह हएत। इझgऽएए झg4अछ मोहन \nआ िव झg3अ3 णुमोहन सहोदर भाए। िप ताक  नाओं  कृ झg3अ3 ण मोहन।  \nकृझg3अ3 णमोहन  गाम क बगले गाम क लोअर  झgऽछऽाइमरी झg3अ4 कूलक िश झgऽधऽ क छला। ओना लोअ र झgऽछऽाइमरी झg3अ4 कूलोक िश झgऽधऽक क ए क \nसीमझg3छ4कन भाइए गेल जे  मैिझg399  क पास िश झgऽधऽक  हेता। मैिझg399  कक सिटझg3छ1िफ केट तँ कृ झg3अ3 णमोहनकझgऽ43  नै रहिन   मुदा िन झgऽट4 चझg3छ3सँ ऊपर  झgऽधटेणी ध िर \nझg3अ4 कूलक पढ़बैक लूिर  तँ रहबे करिन । लूिर क दोसरो कारण रहिन । कारण ई रहिन  जे ओन ा झg3अ4 कूलक िश झgऽधऽा  नै भेटल रहिन   मुदा \nनाना अपना लग रिख  पढ़ै-िल खैक एहेन लूिर  बना देने रहिन  जे धुड़झार सभ िक लासमे पढ़बै छला। जइसँ िव झg3ऽ4ाथझg3छएओ आ  \nअिभ भावकोमे मान-समान रहबे करिन , जेक र जीवंत झgऽछऽमाण छल   जे िस िर फ पढ़ौले िव झg3ऽ4 ाथझg3छए नै आ नो - आन झgऽछऽणाम किर  ते छेलिन । \nसुबुिधए ने झgऽछऽणझgऽ94 य  होइत से तँ अपन काजक ओकाइत धिर  रहबे करिन । न ोकर ीक शुझgऽछधमे  सरका री दरम ाहा कृ झg3अ3 णमोहन कझgऽ43 नै  रहिन \nहुनकेटा नै रहि न से बात नै आनो ि शझgऽधऽक कझgऽ43 नै  रहिन। मुद ा तँए  पढ़िन हार बेइमान रहए से नै। अरबा चाउर शिन चरा आ एकटा \nदूटा पाइ तँ अठबारे शिनए-शिन दैते रहिन । ओना िक छु िव झg3ऽ4ाथझg3छएकझgऽ43 शिन  च रा मा फ रह ए। तैठाम कृझg3अ3 ण मोहन सबुर करिथ  जे जेहने \nदान तेहने ने पुन। मा फक  कार ण आिथझg3छ1क  िझg3अ4 थ  ित  छेलै। ओना ओहन िव झg3ऽ4 ाथझg3छएक संझgऽट1 या  कम रहए।  \nदस बीघा खेतबला कृझg3अ3 णमोहन सोलहझg3एऽी पठने-पाठनक बीचक िज नगी धारण कऽ लेलिन तइसँ खेतीक आमदनी सेहो किम  \nगेलिन । ओना खेत बँटाइ लगौने रहिथ  मुदा उपजा दूधक-डारही जकझg3छ3 रहिन  । कारणो छल, एक तँ समैपर खेती नै भऽ पबै, दोसर \n  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n32 \n \nखेतीक खोराक तँ पािन िछ ऐ से नै रहिन , तैसंग कोनो साल बीड़ारेमे िवहिन रौदी भेने जिर  जाइत तँ कोनो साल बेसी बरखा-बािढ़  \nएने गिल जाइ। जरन-गलन खेतीक झgऽछऽमुख िब  मारी भाइए  गेल रहै। ओन ा कृ झg3अ3 ण मोहनक िक छु बँटेदार  खेतीमे पूजी लगा उझg3ऽ4 ोग बनबए  \nचाहै छल मुदा खेतीक पूजी दू िद िश या होइत। एक िदस खेतकझgऽ43 चौरस करब , पािन क ओिर यान करब, जीव-जझgऽएए तुक उपझg4अछवक बचाव \nकरब, तँ दोसर िदस होइत नीक बीआ, खाद, दबाइ कीिन  उपजा बढ़ाएब। मुद ा तइमे कृ झg3अ3 मो हन पाछू हिट  जािथ । हटैक कारण \nरहिन जे पािन  लेल बोिरंग-दमकल जे कारखानाक समान छी, तइमे मनमाना दाम रहने अिध क पूजी क जझgऽछध रित पड़ैत , तिहना खेतो \nचौरस आिक  छहरदेवालीसँ घेरब आिक  कँटहा तारसँ बेरहब सेहो तिहना। आब ओ सम ए रहल नै जे  टझgऽ9ए ला -िछ झg3ऽछासँ लोक खेत \nसेिरऔत, गामक लोक भािग  कऽ शहर-बजार पकिड़ लेलक तखिन केना  सेिरऔल जाएत। टेकटर सभ बिढ़यझg3छ3 क ाज क रै छै  मुदा \nओकर तँ खच झg3टछ बेसी छैहे। ओ ना कृझg3अ3 णमोह नकझgऽ43 एते जमीन छेलिन  जे िक छु जमीन बेिच  जँ पािन क झgऽछऽबझgऽएए ध  करए चािहतिथ तँ कऽ \nसकै छला मुदा बाप-दादाक देल जमीन केना बेिच  सकै छला! झgऽछऽित  झg3अ3 ठाक  झgऽछऽझg311 तँ रहबे करिन। भूिम ए ने भूम ा आ भूषण दु नू छी। \nबँटेदार अपन पूजी अहू दुआरे नै बेसीयबऽ चाहैत जे उपजाक बँटबारा उिचत नै छै। खेतीमे उपजाक अदहासँ बेसी बँटेदारकझgऽ43 \nलगते लगबए पड़ैए, तैठाम जँ अदहा बँटाइ भेटत तँ घाटा हेबे करत। आब िक कोनो सतयुग छी जे लोक अपन पूजी गमा \nदोसराक उपकार करत। आब तँ ओ जुग आिब  गेल अिछ जे लोक दानो-पुन अपने िध या-पुता धिर  करैए। जँ से नै तँ महारथीक \nबेटे िक ए महारथी बनला, दोसर िक ए ने बिन  सकला, जखिन  िक  ओ सभ दानीए नै महादानी छला।  \nकृझg3अ3 ण मोहनक पिह ल सझgऽएए तान इझgऽएए झg4अछमोहन। इझgऽएए झg4अछमोहन क जझgऽएए म क समए हुनकर मातो-िपता जीिव ते रहिथ न। पिर वारमे इझgऽएए झg4अछमोहन कझgऽ43 \nपिबते  बाबा-दादी हृदए फ ािड़ अिसरवाद  देने रहिथन जे कुलमझgऽएए त  बिन  िज नगी जीिवहऽ।  \nसमए बीतल  हराइत-ढराइत कृझg3अ3 ण मोहनोकझgऽ43  झg3अ4 कूल भेटलिन । शिन चराक आशा रहबे करिन  तैपर पझg3ट3तालीस झgऽछधपैआ द रमहो भेटए \nलगलिन । मनक आ शा पुरबै दु आरे इझgऽएए झg4अछमोहन कझgऽ43 इमानदा रीक  संग पढ़ौलिन। अपन कोठी क जे  धा न-चाउर रहिन ओ खोिल  कऽ दऽ \nदेलिखन। मुदा इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 िड झg391ी - िडझgऽ9अ लो मा नै भेिट  स कलै। अछैते बुिधए इझgऽएए झg4अछमोहन कझgऽ43 अपना  बरबिर काज नै देिख   कृझg3अ3 ण मोहन \nिच िझgऽएए त  त रहबे करिथ  मुदा उपैये की। सरकारमे जे अिछ  ओकर तँ अपने लगुआ-भगुआ सड़कपर बौआइ छै, अनका कथी देखत। \nमुदा एते उपए तँ कृ झg3अ3 ण मोहन कइये देलिख न जे खेत बँटाइए रहए दहक, अपनो दरमाहा भेिट ते अिछ , पेझgऽएए श नोक गप-सझgऽ9अ प  चिल ये \nरहल अिछ  जाबे ज ीब ताबे तोरा तकलीफ  नै हुअ देबह। जइसँ इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43  अपना िस  रे काज िक छु ने। मुदा िश झgऽधऽ कक  बेटा रहने \nपिर वार तँ झgऽछऽित  िझg3अ3 ठ  त भाइए गेल छेलिन । केना ने होइत, जँ सरझg3अ4 वतीक बास भूिम  झg3अ4 वगझg3छ1 भूिम   नै बनै तँ केकर बनै। अपनो \nदरबझgऽटछ जा पर लोकक आवाजाही आ अनको ऐठाम आएब-जाएब इझgऽएए झg4अछ मोहनक रहबे कएल। पढ़ल-िल खल रहने गामक  लोक इझgऽएए झg4अछमोहन कझgऽ43 \nकाजक भार िद अ लगलिन । खेती-पथारीक समए आ ओकरा करैक लूिर  तँ लोक पुछए लगलिन। समाजमे झूठो केना बाजल जाए \nतखिन  तँ मिह ना-तीथझg3छ1 बुझैले िक  छु जझgऽछधरित   पड़बे करत। तैसंग खेती करैक तरीका सेहो बुझए पड़त, जँ से नै बूझब तँ लोक \nअनेरे कहत जे माझg3अ4 टरक  बेटा ताझg3अ4 टर भऽ गेल। तइले जँ सोलहझg3एऽी नै तँ चौअझg3एऽीओ  सत् नै रहत तँ सोलहझg3एऽी झूठो आँिखक \nसोझहामे केना देखल जाएत। ओना पोथीओ-पझgऽधधा झgऽछऽमािण  क  अिछ  मुदा तेतबेसँ काज चलैबला निहयझgऽ43 अि छ। जेना वायुमझgऽए3 डलक झgऽछधप \nरेखा बदलने मौसमक झgऽछधप -रेखा बदिल  जाइत तेना तँ पोथी-पझgऽधधाक तानी -भरनी नै बदलैत, तँए िक छु आरो प ढ़ैक ज झgऽछधरित अि छ। \nइझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 मनमे  उिठ  ते बुिध िबचरलै, िबचिरते भूगोल-इित हास िद स बढ़ल। मुदा झgऽछऽझg311 फँिस गेलै दु नूक साल -मासक िह साबमे \nमलमास। तीन सालपर होइए। जेकर कोनो मोजरे ने छै, जखिन  पूजा-पाठ, पाविन -ित हार हेबे ने करत तखिन  खेती-पथारी केना \nकएल जाएत। मुदा िव चारलो केकरासँ जाए। भूिम  छेदन अधला भेल। मुदा भूिम  तँ देहो होइए, मनो होइए। समाजक िनरमौत \nसमाज होइए। तइमे समाज तेहेन चालिन  जक झg3छ3 भऽ गेल अिछ जइसँ परदा  बनब कि ठ  न अिछ। घोर-मझg3ऽटा भेल मनमे इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 \nउठल जे अनेरे दूध-दही फुटाएब आिक  घोर-मझg3ऽटा , तइसँ नीक जे दूधे उठा  क ऽ पीब जाइ। सबहक म झg319ी भऽ जेतै। िव चारमे मनो \nमािन  िनणझg3छ1 ए क ऽ लेलकै जे जेते बूझल अि छ ओ  बुझलाहा भेल बझg3छ3की िब  नु बूझल भेल, दुनू बात लोककझgऽ43 कहबै। जे मन फुड़तै से \nमािन  क रत। मुदा लगले मनमे  दोसर धझg31ऽा  लगलिन। ओ ई जे बुझबो तँ एक रंग नै  होइए। को नो दोसरा क मुँहक  सुनल होइए तँ \nकोनो िक ताबक पढ़ल तँ कोनो अपना हाथे कएल रहैए तखिन  तीनूमे केकरा की कहबै। हिर  अनंत हिर  कथा अनझgऽएए ता ’ किह  राम-\nराम कऽ िज न गीकझgऽ43  राम रो बना  सामािज  क  लोक इझgऽएए झg4अछ मोहन बिन  गेल।  \nनोकरीक अंित म दस बखझg3छ1 क बीच िप  ता-कृझg3अ3 ण मोहनक िज नगी मे उछाल एलिन। पझg3छ3च  सझgऽएए ता नक बीच पिर वारमे तीनू बेटीओ आ \nजेठ बेटा-इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 िब  आह-दुरागमन कऽ िन चेन भऽ गेल छला। गामसँ थोड़े हिट  दोसर गाममे हाइझg3अ4 कूल बनने िव झg3अ3 णु मोहन मैिझg399  क \nपास कऽ नेने छल। एका-एक पझg3ट3तालीस झgऽछधपैआक  काज क मूझgऽ9ए यो  हजारमे बदिल  गेलिन । बेटाक मनमाना िश झgऽधऽा लेल हृदए खोिल    ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n33 \n \nदेलिख न। एते जझgऽछध र केलिन  कृ झg3अ3 णमोहन जे  इझgऽएए झg4अछ मोहनसँ सेहो पूिछ लेलिख न। सोझमितया इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 झgऽछऽझg311क उझgऽध4र  दइमे िम  नटो नै \nलगलै। मन कहलकै-  \n“अनकर दािल -चाउर अनकर घी हमरा परसैमे की। जेठ भायक मान-मयझg3छधदा तँ अपने बनबए पड़त। से तँ अनके  िस  रे \nभेिट  रहल अिछ। एते हझgऽ9ए लुक मािट  तँ िब लाइओ खुिन सकैए, मनुख तँ सहजे मनुख छी जे पाताल खुिन  जौमिठ  गािड़ \nसीमझg3छ4कन कऽ लइए। ”  \nजिह ना िप ताक उझgऽ9ए लासक झgऽछऽेरणा  आ सहयोग तिह  ना भाइक पािब  िव झg3अ3 णुमोहन एम.बी.ए. केलक। एम.बी.ए. केला पछा ित बझg3ट3कक  \nमैनेजरक  झg391ेजुएट क झgऽएए या  संग िब आह भेल। आमजन  जकझg3छ3  बझgऽएए हा एल जनक िज नगी नै होइत। चािर िझgऽधध  क झgऽछऽमाणपझgऽधध क झgऽछधपो -रेखा बदिल  \nजाइ छै, जेना बझg3ट3 क -कारखानाक बीच चिर झgऽधध  िनमझg3छधण  भेने पिर  वारमे नोकरीक आगमन भाइए जाइत अिछ । नो करीक  आझgऽधएासनपर  \nिव झg3अ3 णुमोहनक िब आह कृझg3अ3 ण मोहन करा देलिख न। िब आहक िक छुए िद न पछाित  िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 भोपालक बझg3ट3 कमे नो करी  भऽ गेल। नी क \nदरमाहा नीक सुिव धा। मुदा सुिव धो तँ सुिव धा चाहैए।  \nजिहयेसँ कृझg3अ3 ण मोहन सेवा िन वृत भेला तिह ये हराएल-भोिथयाएल िबमारी सभ आिब  दाबए लगल रहिन। जेते दरमाहा रहिन ओ \nटुिट कऽ अदहा भ ऽ गेल रहि न। इझgऽएए झg4अछ मोहनक बेटो-बेटी पढ़ै-िल खै, िबआह-दान करै जोकर भेले जाइत रहिन।  \nअसगरे दरबझgऽटछ जापर बैसल कृ झg3अ3 णमोहन पझgऽट9ीकझgऽ43 सो र पाड़लिख  न। पित क अबाज सुिन  राधा लगमे आिब बजली-  \n“की कहलॱ?”  \nजेना हारल-मारल-थाकल बटोही कोनो गाछ लग बैस िज नगीक दुनू छोर पकिड़ ते रगड़ाए लगैए तिह ना कृझg3अ3 ण मोहनक  िझg3अ4 थ  ित \nछिझgऽएए ह । पिर वारक जे मान-झgऽछऽित  झg3अ3 ठा  एक लोटा पािनक अिछ ओ केना उलटा कऽ उलटा देब। केहेन अित िथ  दरबझgऽटछ जा पर औता, \nपित पाल किठ न हएत। मुदा जँ नै बाजब तँ पुरा एब केतएसँ। अपने िबमारीसँ झg391िसत छ ी जेते अझg3एऽ -पािन  नै खाइ छी तइसँ बेसी \nदबाइ खाइ छी। अखिन धिर  जे भार बेटा इझgऽएए झg4अछ मोह नक काझgऽएए ह पर नै आबए िदअ देिल ऐ  ओ केना सझgऽ94 हा िर  पौत! मुदा लगले मनमे \nउिठ ते कृझg3अ3 ण मोहन बजला-  \n“दू साल िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 नो करी भेन ा भऽ गेल , ने किह यो गाम आएल आ ने पिर वारक नीक-अधला पुछलक। मुदा...?”  \nपितक थकथकाएल गित  देिख  राधा बजली-  \n“जाधिर  सामथझg3छ1 छल ताधिर   अपना ज कझg3छ3 पिर  वारक केिल ऐ, मुदा  आब ने  ओ सामथझg3छ1 रहल आ ने शिझgऽटअ त , तखिन  तँ जे \nअिछ  तेकरे  का झgऽएए ह पर ने िद अ पड़त। से जँ नै देबै तखिन  अझgऽएए ह राएल माए-बापक तीथझg3छधटन केना  हएत। तइले तँ \nझgऽधटवणकुमार क परी छा िल  अ पड़त िक ने?”  \nपझgऽट9ीक िव  चार कृझg3अ3 णमोह नकझgऽ43 जँ चलिन। दुनू बेकती क बीच क बात तँए ने  इझgऽएए झg4अछ मोहन िक छु बाजए चाहै छल आ ने पुतोहु। \nिव झg3अ3 णुमोहनकझgऽ43  पझgऽधधक म ाझgऽएट यमसँ भझgऽ43ट करए कहलिखन। एबासँ िव  झg3अ3 णुमोहन नासकार केलक।  \nबेटाक असहयोग देिख कृ झg3अ3 णमोहनकझgऽ43  अपन केलहामे दोख भेटलिन  । कहुना घीिच -तीिड़ साल भिरक अगाित -पछाित आठ \nबखझg3छ1क िबझgऽट4 चे दुनू बेकती मिर गेला।  \nअखिन धिर दुनू  भैयारी इझgऽएए झg4अछ मोहन-िव झg3अ3 णुमोहनक बीच दू अलग-अलग समाज बिन गेल छल। ओना गामक समाजसँ बाहरक \nसमाजक डािर  फुटल मुदा दूरी एते बिन  गेल जे समक झgऽधऽपर आिब  गेल। सासुरक सझgऽ94 बझgऽएए ध क संग िव भागीय तेते िह त-अपेिछ त \nिवझg3अ3 णुमोहनकझgऽ43  बिन   गेल छै जे अपन सालक छुझg3ऽछीए  हरा जाइ छै।  \nओना िव झg3अ3 णुमोहनक िब आहमे कृझg3अ3 ण मोहन नगद-नारायण लऽ क ऽ बझg3ट3क मे जमा  नै केने रहिथ  , मुदा तँए िव झg3अ3 णुमोहनक नामे बेटी-\nजमाइक नाओंपर जे सासुरक पिर वारमे बजट बिन  गेल छल ओकर हकदार तँ बिनयझgऽ43 गेल छल। भोपालमे जइ िदन डेरामे  \nिव झg3अ3 णुमोहन पहुँचल, तीनू कोठरी तँ भिरये गेल रहै। केना नै भिरतै, जइ पिरवारक िबआहक बजट पचीस लाखमे चिल रहल अिछ \nतइमे िज नगीक उपयोगी वझg3अ4 तु केना छोड़ल जाएत। अखिन धिर िव झg3अ3 णु मोहनकझgऽ43  तेना भऽ कऽ  कोनो  िज  नगी नै समाएल छेलै। नै \nसमाएब भेल, जिह ना िक सान हुअए आिक वेपारी आिक  नोकिरहारा, आिथझg3छ1क  झg3अ4 त रक िह साबसँ िज नगी बना जीवन धारण करैए। \nअगुआएल-पछुआएल साल भिरसँ लऽ कऽ िज नगी भिरक िक छु आवझg3अऽ यक वझg3अ4 तुक पूितझg3छ1 सासुरसँ भाइए गेल रहै। जिह  ना  झg391ीन झgऽछधममे  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n34 \n \nपाझgऽधध अपन , सािझgऽए4 व  क होउ आिक  राजसी आिक  तामसी, मेकअप केला पछाित  झg3अ4 टेजक अिध कारी तँ भाइए जाइत अिछ। \nिव झg3अ3 णुमोहनकझgऽ43  सएह भेल। एक तँ ओहन पिर  वारक लड़की संग िब आह भेने जिह ना पिर वारसँ हराएल िव झg3अ3 णुमोहन तिह ना अनुभवी पझgऽट9ी। \nओना रेखा अखिन धिर माने िब आहसँ पिह ने धिर,  कौलेजक छाझgऽधधा रहली मुदा  पिर वा रक  िझg3ए9  या-कलाप देखने अपन िज नगीक ऊपरक \nअनुभव तँ भाइए गेल रहिन। ईहो कोनो हराएल बात थोड़े छी जे िब आहसँ पिह ने, बेटा भलिहं िप ताक छझgऽधधछायामे रिह   नै बूिझ पाबए \nमुदा बेटी तँ सभ जिन ते रहैत जे हमरा  ऐ घ रसँ जेनाइ अि छ। आन घ रकझgऽ43 अपन घर बन ाएब अि छ। तखिन तँ घर  बनबैक केहेन \nकारीग र अि छ िनभझg3छ1र  करै ए तैपर। जिह  ना  सभ शिझgऽटअ तकझgऽ43 हाथमे र िख कर ए चाहै ए तिह  ना रेखो दुनू पिर वारमे केलिन। समैओ \nअनुकूल। समए अनुकूल ई जे ऊपरक पिर वारसँ आएल रहने  ऊपर च ढ़बैमे ढलान रहैत। ढलान ई जे जिहना  सभ आगू ब ढ़बकझgऽ43 \nउिचत उदेस बुझैए तिहना रेखो िकए ने बुझती। जखिन ऊपर झgऽधटेणीक  सुआगत मझgऽएट य सँ नै करब तँ सुआगत की भेल? भलिहं \nअपमान नै कहबै मुदा सुआ गतो तँ निहयझgऽ43 भेल। पिर  वारक ड ोरकझgऽ43  रेखा ऐ तरहझgऽ43 पितकझgऽ43 खॴच  धिक  या नेने जे िव झg3अ3 णुमोहन िद न-राित  \nबौआए लगल। एक तँ बझg3ट3 कक  नोक री समैपर आिफस पहुँचब अि छ  , नहाइ-खाइ, रस्  ता-बाटक समए अपन। तैसंग काजक भार एते \nजे एको िम नट देरी  भेने काजक सझgऽ94 पा दनमे कमी औत जे अित िर झgऽटअ त  समैमे पुरबए पड़त। खैर जे होउ, िव झg3अ3 णुमोहनक साख तँ \nआिफसमे छैहे।  \nनोकरी क शुझgऽछधक  सालमे िव  झg3अ3 णुमोहन एक-आध बेर गाम एबो कएल मुदा रसे-रसे एक नव समाजक पकड़ आ दोसर गाम-\nसमाजसँ िब छोह हुअ लगलै। भाइए गेलै। िबछोहक अनुकूल पिर िझg3अ4 थ  ित  बिन  गेल रहै। अनुकूल ई जे, सालमे माझgऽधध पचीस िद  नक \nछुझg3ऽछी भेटै, जेकरा छुझg3ऽछी नै मा नल जाइ छेलै। एक  तँ गाम क रझg3अ4 ता , सवारीक असुिव धासँ तीन िद नक, दोसर गाड़ी-सवारीक रझg3अ4 ता  \nभिर गरो आ उकड़ुओ होइते छै। तइमे छोट-छोट बझgऽट4 चा क चलब आरो भारी होइ छै। दोसर जइ नब समाजमे आगमन भेल छेलै \nओइमे दू तरहक एहेन भूिम  छेलै जे भरपुर  उवझg3छ1र छेलै। ओ  भूिम   छल सासुरक पिर वार क सझgऽ94 बझgऽएए धीक  संग सझgऽ94 बझgऽएए ध  बढ़ब आ दोसर \nछल बझg3ट3कक संगी क संग। दुनू क बीच  एहेन उझgऽए4 स वी माहौल बनल रहैत छल जे पचीस िद नक छुझg3ऽछीक पते नै पा िब   पबै छल। िक छु \nमेडीकल सेहो चिल  जाइ छेलै। जइ सभसँ गाम छुिट  गेलै। ओना अपन भार हटबै दुआ रे इझgऽएए झg4अछमोहन पझgऽधध क माझgऽएट य मसँ जानकारी दैते \nछल मुदा जिह ना काजक अिन झgऽट4 छाबलाकझgऽ43 रंग -िब रंगक बहाना फुड़ैत तिह ना बहाना बना िव झg3अ3 णुमोहन खेप जाइत छल। ऐ तरहझgऽ43 पनरह  \nबरख बीित गेलै। ओना पन रह बखझg3छ1क बीच  िव  झg3अ3 णुम ोहनक डेरामे वझg3अ4 झgऽधध -जात, इलेझgऽटअ झg399ो िन क वझg3अ4 तु, वतझg3छ1न - बासन इझgऽए4 या िद  तेते भऽ गेल \nछेलै जे अपन सातो कोठरीक मकान भिर  जक झg3छ3 गेल छेलै। अपन मकान , अपन गाड़ी भाइए गेल छेलै। लोकोक आएब-जाएब रहने, \nमकानक ऊपरमे पिह ने सिम याना तेकर  पछाित ऊपरो  मका न बनाएब  जझgऽछधरी  भेलै। िक  यो जमीनपर बैस िज नगीक रस-रहझg3अ4 य  बुझैत \nतँ िक यो तीन तझgऽ9ए ला - पँच तझgऽ9ए ला पर, दुनूक उदेस एक केना!  \nबीचमे एकटा आरो भेल। भेल ई जे गामो आ अगलो-बगलक िम झg3एछल झg3अ4 कूलक िश झgऽधऽक  दस िद  न घुमैक िव चा र मझgऽएट य झgऽछऽ देशक \nकेलिन । भोपालसँ याझgऽधधाक आरझgऽ94 भक िवचार केलिन। गौआँ  िवझg3अ3 णुम ोहन तँए असुिवधा निहयझgऽ43 हेतिन। तैसंग ईहो िवशेष िजझgऽध3ासा जे \nतीन िद सझgऽ94 ब र १९८४ इझg3अ4 वी क महुराएल गैस घटनाक फल-कुफल देखब सेहो छेलिन।  \nदसो गोटेक बैच भोपाल झg3अ4 टेशन उतिर िव झg3अ3 णुमोह नकझgऽ43 फोन केलिन  -  \n“हम सभ घुमैक िवचारसँ आएल छी।”  \nगौआँक बात सुिन िव झg3अ3 णुमोहन जवाब देलकिन-  \n“अखिन हम भोपालसँ अझg3अ4 सी  िक लोमीटर हिट िम झgऽधधक ऐठाम  छी। बझg3ट3 कक डायरेझgऽटअ ट रसँ लऽ कऽ सभ छिथ। तँए नै िक छु \nकऽ सकब।”  \nओना दसो िश झgऽधऽक  िम  झg3एछले झg3अ4 कूलक रहिथ मुदा िव चार दस रंगक रहिन। िक नको िव चारमे झंझ-मंझ भेनॱ अपनामे एकमत \nसेहो भाइए जाइत, मुदा एकाध घंटा घमथझg3छ1नमे  चिलये जाइ छेलिन। िवझg3अ3 णु मोहनक उझgऽध4र क झgऽछऽित  िझg3ए9या भेल ? पिहल िशझgऽधऽकक  िवचार -  \n“अझg3अ4 सी  िक लो मीटरपर रहए आिक सए िक लोमीटरपर, मुदा अँटकैक जोगार तँ कऽ सकै छल, सेहो कहझg3छ3 केल क। ”  \nदोसर गोटेक कहब-  \n“नोकिरहारा अनका हाथक भऽ जाइए तँए अपना जुितये चलब किठन भऽ जाइ छै। अपना सभ अपना भरोसे ने आएल \nछी, बड़बिढ़यझg3छ3 िव  झg3अ3 णुमोहन गौआँ छी अपन समाचार कहिलऐ।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n35 \n \nअिह ना दसो गोटेक िव चार दस रंगक आएल। अंतमे तँइ भेल जे अनेरे बक्-बातमे समए गमाएब उिचत नै। िक यो अपना \nलेल करैए, सभकझgऽ43 अपन -अपन िज नगी छै, अपन-अपन काज छै।  \nसहमित बिनते नहा-धो क ऽ झg3अ4 टेशनसँ िन किल होटलमे खेनाइ खा टेझgऽ94 पू पकिड़ गैस कारखाना देखए िव दा भऽ जाइ गेला। \nतीन िद सझgऽ94 बर उझg3एऽैस सए चौरासी इझg3अ4 वी मे िमथाइल आइसो साइनेट गैसक िरसाव भेल जइमे दू लाख पचास हजार लोक मरल। \nजिहना ६ अगझg3अ4 त  १९४५ इझg3अ4 वीकझgऽ43 जापानक नागा शाकी मे आ िहरोिसमापर घटना भेल आ  तीन पीढ़ी  तक लुझg334ा - नझg3टअगरा क जनम  होइत \nरहल तिहना ने भोपालोमे भेल। सझg3छ3ची - झg3अ4 तूफ, अझg3एऽपूणझg3छध देवीक मंिदर , िश झgऽछऽा तट (पहाड़ी घाट) हा◌ॅडी खोह, जे तीन सए मीटर गहॴर \nछै, भेड़ाघाटक चॱसिठ  जोिग नी मंिद र, दुगझg3छधवतीक संझg391ाहालय , माइक बिग या जे  नमझg3छ1दा आ सोनभझg4अछा नदी क उझg3एएगम  झg3अ4 थ ल छी, खजुराहो \nघुमैत-घुमैत दसो िद नक छुझg3ऽछी बीित गेलिन। झg3अ4 कूलो खुजैक समए भेने सभ िक यो गाम चिल एला।  \nगाम एला पछाित िव झg3अ3 णुमोहनक काज समाजक मंचपर आएल। जेते मुँह तेते िव चार। मुदा भेल ई जे जिहना राज िम ठाइ \nिजलेबी आ मुरही क झgऽछऽेमी कचड़ी घीउ क आि क तेलक लोिह  यामे पएर रिख ते आँगन-अगनेय छूिब झgऽछऽणाम किरते शिझgऽटअ त  पािब  ऊपर आिब  \nअपन झgऽछधप सजबैए तिह  ना िव झg3अ3 णुमोहन क बेवहार क झgऽछऽित  िझg3ए9  या भेल। एहेन नै भेल जे पुरी  जकझg3छ3  लोिहयाक मठौ ठे पकि ड़  छलछला, \nखेनाइ पूितझg3छ1 करैत। एक झg3अ4 व रसँ समाजक झg3अ4 व र सुर-सुरा उठल। जे समाजक संग जेहेन बेवहार करत ओकरो संग समाज ओहने \nबेवहार करतै। जघझgऽएए य  अपराध जँ समाजक बीच िनंिदत नै हएत तँ कागजक बीच िल खल कानून-कायदा कथी कऽ सकैए। भेल \nई जे िव झg3अ3 णुमोहन समाजसँ अघोिषत विहझg3अ3 कृत भऽ गेल।  \nजिहना जेठुआ  बखझg3छध भेने मा छक अवार चलै छै तिहना एन .एच ५७क बनने गामो-घरमे अवार चलल। जइ सोभावक \nइझgऽएए झg4अछ मोहन छिथ  ओ लूटेबे क रता। मुदा से नै  भेल। पझg3छ3चो कझg3ऽटाक  घराड़ीमे  अढ़ाइ कझg3ऽटा पड़ने भैयारी केतौ बाधा नै  भेलै। कारबारी  \nइमानदार भेटलिन। एक तँ घराड़ी तैपर घर।  िनझgऽट4 चझg3छ3  पजेबा ऊपर चदरा घर, कोठा भावक संग घराड़ी भावमे िब काएल। करीब दू \nकरोड़ क सौदामे सबा करोड़  इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43 हाथ लगलिन।  \nजमीनक सभ काज सझgऽ94 पझg3एऽ भेला पछाित िवझg3अ3 णुम ोहनकझgऽ43 उड़ झgऽएए ती  जानकारी भेल। भैयारीक िह झg3अ4 सा , तहूमे मरौसी जमीन। तैसंग \nइझgऽएए झg4अछ मोहनक सबा क रोड़ पझg3छ3च  क रोड़ बिन   गेल छल। भूख तँ भूख छी, नै  तँ बझg3ट3के ि क  ए िद वािल या भऽ जाइए। जइमे झgऽछधपैआ क ढे रीए \nरहै छै। तीन िद नक छुझg3ऽछी लऽ िव  झg3अ3 णुमोहन ई ठेकना गाम िव दा  भेल जे पहुँिचते भैयाकझgऽ43 कहबिन , बझg3छ3िट लेब। नै तँ समाजकझgऽ43 बैसा \nबँटबा लेब। एक तँ ओिहना बझg3ट3 कक  दरमाहा , तैपर कमीशनक संग उपहार पािब  िव झg3अ3 णुमोहनक चसकल मन! तैपर पझg3छ3च करोड़ सुिन   \nमनसूबा आरो ब ढ़ौलकै। जिहना  पझgऽट9ी िव  चारक तिह ना समाजक लोक, उपकार छोिड़  अपकारक िव चार िकए देतिन। एतबे िक ए, \nबझg3ट3कक सहाएब गामक  सहाएब नै? ओही गाम क बेटा ने भोपालमे बझg3ट3 कक सहाएब ब नल अिछ , तोहूँमे ओहेन राजक बासी छी जइमे \nबैमानी-शैतानी छइहे नै।  \nई बात िव झg3अ3 णुमोहन बूिझ नै पौलक जे झगड़ा भेने गदहो मािर -मरौबिल करा दइए तँए िक  गदहाक बीआ उपिट जाएत। जेते \nसमाज तेते रंगक गदहा। जझgऽध4ा  उठबैसँ ओटोमेिटक  मशीन  धिर दसटा गदहा कझgऽ43 िम  ला ब ना देल जाइ छै  आ पहाड़ी झgऽधऽेझgऽधधमे पाथर \nलािद  घुमबैत रहै छै। तेतबे नै समाजक  नारी  पकड़ै क थमझg3छधमीटर ब नाएब सेहो सीखनिह छल। गाम ि क   अखनो शहर-बजार भेल \nअिछ जे फटका-फुटकीमे (जुआ) करोड़क सौदा भऽ जाइए। हजार-बजार बेसीसँ बेसी भेल अिछ  तइमे जँ िक छु आगू बिढ़  वेपार \nबढ़ाएत तँ अनेरे मानो-झgऽछऽितझg3अ3 ठा  बिढ़ जाएत आ कारोबार असानीएसँ चिल जाएत। मनो गवाही दइये देलक।  \nिवझg3अ3 णुमोहन गाम आएल। गामक सीमानपर पएर दइते िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 अ नभुआर ज कझg3छ3 बूिझ   पड़लै। मनमे उठलै जइ समए \nपढ़लॱ िप ताक देल खचझg3छ1मे भैया - इझgऽएए झg4अछ मोहन एकोबेर नकािर नै सकािर लेलिन। ओहूमे तँ हुनकर िह झg3अ4 सा छेलिझgऽएएहहझgऽ43। मनमे  उिठते जेना \nकझgऽ94 झgऽ9अ यूटर िह साब जोड़ैत तिह ना जोड़ा गेलै। फेर मनमे भेलै जे अनेरे मन बौआइए। ओइ िद न सिझ या पिर वार छल, अखिन  \nिह झg3अ4 सेदार िछ यिन। दुिन यझg3छ3मे अपन  िह  झg3अ4 सा  के छोड़लक जे छोड़ब, पझg3छ3 च क रोड़ सुनलॱ , चािरओ करोड़ तँ सत् हेबे करत। बड़ \nकरता आ स झgऽ9अ पत खा कऽ  कहता तैयो तीन क रोड़सँ िनझgऽट4 च झg3छ3 निहयझgऽ43 हएत। मने-मन िह साबक गरो  अँटबैत आ टेझgऽ94 पूसँ रझg3अ4 तो  तँइ \nकरैत।  \nदरबझgऽटछ जा पर िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 अिब  ते इझgऽएए झg4अछमोहन क नज िर पड़ल। ओना  िवझg3अ3 णुम ोहन अपन अदा अदए  क रैत पएर छूिब इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43  \nझgऽछऽणाम केलक  मुदा नजिर अँकड़ाएल रहै। जिहना अँकड़ाएल चाउरक आँकड़ होिशयािर भनसीआ अदहन लगबैसँ पिहने िन कािल लैत \nतिह ना इझgऽएए झg4अछ मोहन नजिरसँ िन कािल  लेलक। मुदा िक ओ िब सिर  गेल जे अपन िह झg3अ4 सा पेट क ािट जइ भाएकझgऽ43  पढ़ेलक , वएह भाए केते  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n36 \n \nपेट कािट पिर वार कझgऽ43 देखलक। अपना पा छू बेहा ल अिछ। ओ बेहाल भेल अिछ तइसँ हमरा? तखिन तँ ओकरो घर-घराड़ी िछऐहे, \nपिर वार अिछए।  \nखेला-पीला पछाित िव झg3अ3 णुमोहन इझgऽएए झg4अछमोहन कझgऽ43 पुछलक -  \n“भैया, एन.एच.बला पाइ की भेल?”  \nपाइक नाओं सुिनते इझgऽएए झg4अछ मा◌ेहनक मन ठमकल। ठमिकते बाजल-  \n“देिखते छहक जे घराड़ीओ घुसुिक गेल। पुरना घराड़ी क आ गूएसँ तेना किट गेल जे घरा ड़ीक झgऽछधपे िब  गािड़  देलक। बाझgऽएए ह  \nसड़कक काजे एहेन होइए जे केकरो नाक कटैए तँ केकरो बनबैए। खैर जे होउ, जे पाइ भेटल तइमे दोसर घराड़ी \nकीिन  घर  बनबैत खचझg3छ1 भेल। ”  \nिव झg3अ3 णुमोहन-  \n“सभ खचझg3छ1 कऽ दे िल  ऐ, हमर िह झg3अ4 सा ?”  \nइझgऽएए झg4अछ मोहन-  \n“तोहर िह झg3अ4 सा तँ छेबे क रह। पझg3छ3च कझg3ऽटा घराड़ीमे  अढ़ाइ कझg3ऽटा पड़ल , ओते तँ हमरे भेल िक ने?”   \n“जेते पाइ अहझg3छ3कझgऽ43 भेल ओते पाइक चीज रहल। ”   \n“चीजक उदए-झgऽछऽलए अिहना होइ छै, जँ से नै  रहल तँ अढ़ाइ कझg3ऽटासँ कम थोड़े भ ऽ गेल। ”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  मनसूबामे धझg31ऽ ा लगल। मुदा उझgऽध4रो तँ हझgऽ9ए लुक  निहयझgऽ43 अिछ  जे धड़फड़ मे िक  छु भऽ जाएत। बाजल-  \n“भैया, ईहो तँ नीक निहयझgऽ43 भेल जे, नीक  अहझg3छ3क  भेल अधला हमर रिह  गेल। ”  \nबुझबैत इझgऽएए झg4अछ मोहन बाजल-  \n“देखहक सरकारी काज िछऐ, सभ काज  पछुआएले डेटमे चलै छै। तैठाम जँ  सतकझg3छ1 भऽ काज नै कि रतॱ आ बुि ड़ \nजाइत तँ केकर बुड़ैत।”   \n“हमरो तँ जानकारी दइतॱ?”   \n“जिहयासँ गाम छोड़लह तिहयासँ बुिझओ क ऽ की केलह। ओहेन  भारी भुम कम भेल जे घर क देबाल र झg3छ3इ - बझg3छ3इ भऽ गेल , \nतैपर बािढ़ आिब  तेना-झमाड़लक जे सभ परानी िमिल ओसारक चौकीपर बैस यएह िव चािर  लेलॱ जे सभ तूर संगे मरब। \nिक यो जीवैत रहब तखिन  ने दुखक दुख हएत, जँ सभ संगे चिल  जाएब तखिन  के केकरा ले कानत।”  \nपोखिर क मािट, जमीन नै पािब  िव झg3अ3 णुम ोहनक झg3ए9ोध जगल। बाजल -  \n“अदहा हमर छी हम लइये कऽ रहब!”  \nछोट भाएक बात सुिन  इझgऽएए झg4अछमोहन सकदम  भऽ गेल। बक ार बझg3एऽ भ ऽ गेलै। मन क बेथाकझgऽ43 म नेमे मसोि र मोिर या देलक। िब नु \nिक छु बजैत मुड़ी गॲित पिर वारक भूत-भिव स पढ़ए लगल। पढ़ए लगल ई जे गाम छोिड़ जे बाहर बिस  गेल ओकरा की मानल \nजाए। मुदा मानैसँ पिह ने सझgऽ94 बझgऽएए ध  तँ देखए पड़त। िक यो गामक बेिच  बाहर कीिन  घर बना अपनो रहैए आ भड़ो लगबैए। िक यो \nगामक उझgऽए4 पा िद त पूजी  खड़का उ झgऽए4 पा िद त पूजी ठाढ़ कऽ लइए। िक यो बझg3ट3 कमे सूिदपर लगा दइए। मुदा ि◌ व झg3अ3 णुमोहन तँ से नै केलक। \nमन ठमकलै, ठमिकते ठमठमाएल। ठमाइते जेना कोनो पौध-गाछ जगह बदलब झg3अ4 वी कािर  लइए तिह ना इझgऽएए झg4अछ मोहनक मनमे उठल, \nपिर वारसँ समाज चलैए समाजक गित  पिर वारमे िन िह त छै तैठाम िव झg3अ3 णुमोहनक की छै, जँ से नै छै तखिन  तँ गाम-समाजसँ हराएल-\nभुितयाएल रहल। हराएल-भुितयाएलक की हेबा चाही। ए क तँ ओहुन ा बारह बखझg3छ1क  हराएलकझgऽ43  कु शपूत बना मिट  या देल जाइए, \nिव झg3अ3 णुमोहनो तँ सहए भेल। अपन सहोदर भाए छी, जझgऽछधर  छी , मुदा दुनूक िज नग ीक सझgऽ94 बझgऽएए ध कहझg3छ3  अिछ । ने खाइ-पीबैक आ ने  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n37 \n \nरहैक। ने बाल-बझgऽट4 चा क पढ़ाइ-िल खाइक आ ने बर-बेमारीक संग पिर वारक काजक। हमरो बेटा अिछ, िसदहा दऽ  अझg3अ4 तुरासँ जनम \nकेश कटा मुड़न  करेलॱ। ओकर ो बेटा छै  लाखसँ ऊपरे खचझg3छ1 केलक। अपन  बेटा पनरह बखझg3छ1क  उमेरमे मैिझg399  क पास केलक ओकर \nदसे बखझg3छ1मे कौलेज पहुँच गेल। जेते इझgऽएए झg4अछ मोहन पाछू उनिट  पिर वार िद स तकैत तेते ओझरौठमे मे पड़ल जाइत। अझgऽएए त मे यएह िव चार \nउठलै जे पिह ने पिर वार अलग हएत तखिन  ने िह झg3अ4 सा - बखड़ाक झgऽछऽझg311 उठत। जाधिर  से नै भेल ताधिर तँ पिर  वार चलल। बाजल-  \n“बौआ, आबेशमे नै आबह। छोट भाए िछअ, बुझा कऽ कहै िछअ। पिह ने ई कहऽ जे पिर वार कझgऽ43 फुट -फुट मानल जाए \nआिक समिलत। जँ समिल त मानबह तखिन तँ पिर वार चललह, जँ अलग मानबह तँ किह यासँ मानबह से पिह ने पिरछा \nलेबह तखिन ने?”  \nइझgऽएए झg4अछ मोहनक िव चारक कोनो असिर िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 नै भेल। जिहना ि क  यो आगूमे बैसल रहैए मुदा मन मेलामे घुमैत रहै छै, \nजोरोसँ बजला पछाित नै सुिन पबैए तिह ना िव झg3अ3 णुमोहन क मन  करो ड़क केलकुलेशन करैत। दजझg3छ1नो  नवका  गाड़ी  कीिन   रोडपर दौगा \nदेबै। भोपालक समाजमे भलिहं नै मुदा भोपालक पिर वहन समाजमे तँ अपन  उपिझg3अ4 थ  ित दजझg3छ1 कराइए लेब ! वएह ने लतड़ैत-चतड़ैत \nभोपालक समाज बनत। अवसिर क चु कल मनुखकझgऽ43  डािर  क चुकल बानरक गित  होइ छै। पाछू हटब कायरता हएत। बाजल-  \n“भैया, जइ िव चारसँ आएल छेलॱ ओइमे अहझg3छ3 बाधा  उपिझg3अ4 थ  त करै छी, िक यो अपन िज नगीक मािल क होइए।”  \nिव झg3अ3 णुमोहनक िव चार कझgऽ43 झg3अ4 वी कारैत इझgऽएए झg4अछ मोहन बाजल-  \n“हँ, होइए।”  \nिव झg3अ3 णुमोहन-  \n“तखिन?”   \n“बेकतीक सामुिह क झgऽछधप पिर  वा र छी। बेिझgऽटअ त गत िव चार सामुिह क झgऽछधपमे  बदिल जाइ छै, जइमे सबहक िज नगी देखल जाइ \nछै।”  \nएक िद शाक बाटमे आगू-पाछूक िद शा बोध असानीसँ होइए मुदा िव परीत िद शामे असंभव भऽ जाइत अिछ। वैचािर क  झgऽछधपमे \nदुनू िव परीत िद शामे। तँए सहमित  हएब किठन। िव झg3अ3 णुमोहन बाजल-  \n“भैया, सभ िदन आदर करैत एलॱ, अखनो कहै छी जे ओहेन पिरिझg3अ4 थ ित ने बिन  जाए जे थाना-पुिलस दरबझgऽटछ जा पर \nआबए!”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  बात सुिन इझgऽएए झg4अछमोहन क मन मुझg3अ4 कीआ एल। बाजल िकछु  ने। मनमे  उठलै नक कझg3ऽछा दुसै ना कबलाकझgऽ43। आदर  करैए \nआिक  समाजमे  नाक  कटा देलक  जे समाजक  झgऽछऽवुझg3ऽअ वगझg3छ1 घुमैले गेला आ चो र ज कझg3छ3 ग एब भऽ गेल ! सएह आदरक बात करैए। छोट \nभाएकझgऽ43 पिर  वारक अंग बूिझ  अपन बाल-बझgऽट4 चा क िह झg3अ4 साकझgऽ43 जेक रा पा छू गमा  देलॱ सएह आदर क बात करैए। हर ाएलो -भुितयाएल जँ \nअनठीओ द रबझgऽटछ जा पर आिब  जाइ छिथ  तँ एक लोटा पािन क आझg391ह किर  ते िछ यिन  आ पिर वारक अंग भेल ओ! मुदा हाथक आँगुरो तँ \nअपन महत रिखते अिछ। नीक ह एत जे समाजकझgऽ43  मािन   बेकतीकझgऽ43  समूह िद  स बढ़ा िद ऐ। बाजल-  \n“बौआ, थाना-पुिल स अबैत-जाइत रहत मुदा गामक खेत-पथार केतौ ने जाएत, जएह गाममे रहत ओकरे िह झg3अ4 सा मे रहतै। \nवृझg3ऽअ - वेवा जकझg3छ3 केतए  जाएत। नी क हएत जे जिह  ना समाज हमर छी तिह ना तोरो िछअ िक ने, समाज जे कहता से मािन  \nलेब।”  \nइझgऽएए झg4अछ मोहनक िव चार िव झg3अ3 णु मोहनकझgऽ43  जँचल , जँिच ते बाजल-  \n“तीन िद नक  छुझg3ऽछीमे आ एल छी , कािझg334   समाज कझgऽ43 बैसा पाइ -पाइक िह झg3अ4 सा बझg3छ3िट   लेब।”  \nिव झg3अ3 णुमोहनक िव चार कझgऽ43 इझgऽएए झg4अछ मोहन चुपचाप सुिन लेलक। समाज िदस िहयािस िव झg3अ3 णुमोहन सोचए लगल। केतेमे सौदा पटत। \nएहेन तँ नै हुअए जे घानीसँ बहतौनी भारी भऽ जाए। कोनो िक  राज-पाटक झगड़ा छी जे दखला-दखली हएत। पूजीक िव वाद छी \nपझgऽट4 चीस झgऽछऽित  शत तक पूजी लगौल जा सकैए। कोट-कचहरीक  भझg3छ3जमे जा एब बूिड़बकी  हएत। अकासमे उड़ैत ि चलहोिर जक झg3छ3  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n38 \n \nऊपरेसँ लूिझ लेत। सेहो नीक नै। गाम िक  कोनो शहर बजार छी जे घटनाक दाम-िदगर होइ छै। गाम छी खुदरा-खुदरी \nकारोबार क। सझgऽ94 हिर कऽ िव झg3अ3 णुमोहन गाम िद स िव दा भेल।  \nहाइ झg3अ4 कूलक संगी सूयझg3छ1मोहन छिथ। पुरान  संगी। महाभारत केतबो पु रान हएत तैयो संग पुरबे करत। सूयझg3छ1मोहन िवझg3ऽ4ालय \nजेबाक तैयारीमे जुटल रहिथ। नहाइले डोल-लोटा नेने कलपर पहुँचल छला। िव झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 देिख  ते मन भनभना गेलिन। की एहेन \nमनुखक मुँह देखब नीक हएत? मुदा मुहझgऽ44 घुमा एब तँ नी क निहयझgऽ43। जँ कहॴ  अपने आद ित   जकझg3छ3  बूिझ  िलअए जे  फझgऽ9एलझg3छ3 मुँह  चोरा  \nलेलक। आँिख  उठा बजला-  \n“िवझg3अ3 णुमोहन!”  \nिवझg3अ3 णुमोहन-  \n“हँ भाय, तोरेसँ काज अिछ।”  \nकाज सुिन सूयझg3छ1मोहन बजला ि कछु ने मुदा मने-मन िव चारए लगला जे कोन काज छै। ने एक गाम-समाजमे रहै छी, ने एक \nबेवसायसँ जुड़ल छी आ ने एक पिर वारक छी, तखिन कोन काज हेतै। तँए पूिछ  लेब नीक हएत। मुदा जइ काजक तैयारीमे छी, \nबीचमे जँ दोसर काज क चचझg3छ1  उठाएब तँ अ नेरे अपन  काज  धिकया कऽ घिटया जाएत। नै  बुझने मनमे  खुट -खुटी बिन  गेने सभ \nकाजकझgऽ43 खुटखुटौत। अँटाबेश क रैत बजला -  \n“अधखझgऽछधआ नहाएल छी , ताबे दरबझgऽटछ जा पर बैसह। दुनू गोरे खेबो करब आ बीचमे गपो कऽ लेब।”   \nसूयझg3छ1मोहनक बात सुिन िव  झg3अ3 णुमोहनक मनमे ओहेन आशा जगल जेहेन नोनक सेिरयत लोक दइए। झूठ-फूस बजैले आ करैले \nिद न-राित तँ पड़ले रहैए, खाइकाल िकए िक यो करत। मुदा खाएब तँ गड़बड़ हएत। तैसंग ईहो भेल जे केकरो नहेबा काल लगमे \nठाढ़ रहब उिच त नै। जखिन काजे आएल छी तखिन  काजेक महत ने मानए पड़त। जॱ से नै काजक बेर जँ धड़फड़ा जाएब \nतखिन तँ काजेमे िवघनेस हएत।  \nदरबझgऽटछ जाक ओसारपर  रखल कु रसीपर बैस िवझg3अ3 णुमोहन अपन सतरंजक गोटी मने-मन पसािरते छल आि क सूयझg3छ1मोहन डोल -\nलोटा रिख, चारपर धोती पसािर डेिढ़येपर सँ बजला-  \n“दू गोरे छी, तँए दूटा थारीमे परसने आउ।”  \nसूयझg3छ1मोहनक बात पझgऽट9ी सुिन कऽ  खखिस देलिखन। सूयझg3छ1मोहन बूिझ गेला जे समाद पहुँच गेल। मुदा िबझgऽट4 चेमे िव झg3अ3 णुमोहन \nबाजल-  \n“हम नै खाएब, अखि न खेबाक इझgऽट4 छा  नै अिछ।”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  नक ार सुिन सूयझg3छ1मोहन दोह रबैत बजला -  \n“एकेटा थारी आनब।”  \nकिह िव झg3अ3 णुम ोहनकझgऽ43 पु छलिखन -  \n“कोन काजे आएल छह से पिहने बाजह। जँ छोट-छीन ह एत तँ िबझgऽट4 चेमे कऽ लेब।”  \nजिहना िक यो रचनाकार अपन रचनाक सिव झg3अ4 त र भूिम का िल खैत तँ िक यो अपन रिच त र चनाकझgऽ43  भूिमका क झgऽछऽयोजने ने  बुझैत \nतिह ना िव झg3अ3 णुमोहन चौहझg319ी बझgऽएए हैत बाजल-  \n“भाय, अपन सभ तँ एझg31ऽे हाइ झg3अ4 कूल तक पढ़ने छी, हमर िद न घटल तँ आन राजमे कमाइ छी तोहर बढ़लह तँ गामेमे \nमौजसँ रहै छह।”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  बातक अथझg3छ1 न ीक ज कझg3छ3 सूयझg3छ1मोहन नै  बूिझ सकला। िन :झgऽछऽयोजन बूिझ बजला -  \n“अखिन हमहूँ धड़फड़ाएल छी तँए समैक िह साबसँ बाजह?”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n39 \n \nिवझg3अ3 णुमोहनक  मन अँटिक गेल। तैबीच सूयझg3छ1मोहनक मनमे उठलिन , किह या केतए  हाइ झg3अ4 कूलसँ िन कललॱ। तैबीच गंगा धारक \nकेते पािन  बिह समुझg4अछमे च िल   गेल, ई कथी कहए चाहैए। माथक टेटर देिख  नै रहल अिछ। गाममे हमरो घर-पिर वार अिछ एकरो \nछै, मुदा जखिन भोपाल घुमए गेलॱ, ओइठाम तँ ओकरेटा घर छेलै, तैठामक बेवहार िब सिर गेल। तैबीच अदहासँ बेसी भोजन सेहो \nकऽ लेलिन। परीछा क वा रिनंग घंटी ज कझg3छ3  बजला -  \n“झब दऽ जे कहबाक छह से कहऽ, नै तँ िव झg3ऽ4ालयसँ आएब िनचेन  रहब तखिन किहहऽ। ”  \nकिह  लोटा उठा पािन  पीब अधढ़कार करैत िव झg3अ3 णुमोहन नजिर पर नजिर देलिन। नजिर पिड़ते िव झg3अ3 णुमोहन बाजल-  \n“भाय, भैयारीक पनचैती करेबाक अिछ।”  \nपनचैती सुिन सूयझg3छ1मोहनक मन  ठम कलिन। बात बुझैसँ पिहने बजला -  \n“हम िक कोनो  गाम क पंच छी। हाइ झg3अ4 कूलक ि शझgऽधऽ क छी। िकए  लोक हमर  बात सुनत। गामक  झगड़ा दन  पिड़  छबै \nदुआरे सरपंच छै, ओकर किम टीक पंच छै।”  \nिवझg3अ3 णुमोहनकझgऽ43  बुझैमे देरी  नै लगलै जे संगी  भऽ क ऽ टािर  रहल अि छ। मन म मोड़ैत बाजल -  \n“भाय, तीिनयझgऽ43 िद  नक छुझg3ऽछीमे आएल छी , तइमे दोसर िद न बीितये रहल अिछ, तँए चाहै छी जे  जझgऽ9ए द वाजीमे काज िन पटा \nसमैपर घूिम जाइ।”  \nिव झg3अ3 णुमोहनक िव चार कझgऽ43 ठेलैत सूयझg3छ1मोहन कहलिखन -  \n“पिरवारक  बीचक  बात छी। ए ना धड़फ ड़ेने थोड़े हेतह। खैर हम संगी  िछअ  तँए एते ग छै ि छअ जे सझg3छ3झूपहर क समए \nदेबह। मुदा असगरे नै, गाममे जे बुझनुक लोक छिथ  हुनको सभकझgऽ43  संगोिर िलहऽ। ”  \nसूयझg3छ1मोहनक िवचार कझgऽ43 अपन समैसँ िव झg3अ3 णुमोहन िम लबए लगल। गाममे जेते बुझनुक लोक छिथ, सबहक संगोर तँ असान \nनिहयझgऽ43 अिछ। मुदा जँ  अपने िव  चा रे चलब तँ सूयझg3छ1मोहनो कहॴ  िछटि क जाएत तखिन तँ आरो पहपैट हएत जइसँ बानरक  क रहर \nउखाड़ब भऽ जाएत। उखड़लहो भँिसया जाएत आ िब नु उखड़लोहो पािन क तरक  मािटमे सीरबेधू भेल रहत। तैबीच सूयझg3छ1मोहन \nकपड़ा पहीर साइिक ल िन कािल  ओसारक िन झgऽट4 चझg3छ3  भऽ बजला-  \n“जिहना तँ◌ू बुझैत हेबह जे संगी भऽ  कऽ  नी क जक झg3छ3 क ान -बात नै देलक तिह ना तँ अपनो कानपर बात लधले अिछ। \nजेकर काजक भार उठौने िछ ऐ, जँ उिच त समैपर ओकरा नै पुड़ेबै, से केहेन हएत। तैयो एते कहै िछअ, सँझुका समए \nदेिलयऽ।”  \nकिह साइिक लपर चिढ़  सूयझg3छ1मोहन िव झg3ऽ4ालय िव  दा भेला। सूयझg3छ1मोहनक बेवहार िव  झg3अ3 णुमोहन कझgऽ43 जेते नी क लगक  चाही तेते नी क नै \nलागल। मुदा उपैयो तँ दोसर निहयझgऽ43 छै। अपना काज बेरमे  लोक गदहोपर  चढ़ैले तैयार होइते अिछ। फेर म नमे उठलै जखिन एते \nिद नक पुरान संगीक एहेन बेवहार भेल जे संग नै रहल तखिन अनकर केहेन हएत। नीको भऽ सकैए, अधलो भऽ सकैए। ओह! \nदुनू भझg3छ3इक बीच कोनो  िक  झगड़ा झंझिट अ िछ जे  अनेरे  समुझg4अछ उपछब , आपसी बुझारैत  छी। एको गोटेसँ काज चिल सकैए।  \nसाइिकलपर चिढ़ते सूयझg3छ1मोहन धड़फड़ा गेला। खुशीसँ मन च िढ़ गेल रहिन। िद  लक धड़कन सेहो तेज भऽ गेल रहिन। एहेन \nलोककझgऽ43 एहने बेवहार उिच त छी। गामक पूजी उठा-उठा लोक शहर-बजार गिढ़ रहल अिछ! गाम जेतै-क-तेतै पड़ल रिह गेल \nअिछ। आब कोन गाम एहे न अि छ जेक र बाहरी  आमदनी  क रोड़क  नै छै।  एक  तँ दैवी झgऽछऽकोप दोसर  मनुखक  झgऽछऽकोपसँ उजिड़ रहल \nअिछ। तरोटा जझg3छ3त ज कझg3छ3 म ािटपर कीलमे गाड़ल अिछ , मुदा सभ िह तैषीक सोहर गामेक गािब  रहल अिछ।  \nगाम िद स िव झg3अ3 णु मोहनकझgऽ43  बढ़ैत देिख इझgऽएए झg4अछ मोहन सेहो िच लहोिर  जक झg3छ3 टोह लगबए लगल। पिहल समिदया कहलकिन जे ओ \nसूयझg3छ1मोहन माझg3अ4 ट र साहैब ऐठाम गप-सझgऽ9अ प  करै छिथ। ओना समिद याक  बातपर इझgऽएए झg4अछमोहनकझgऽ43  सोलहझg3एऽी िबसवास भेल , मुदा अपन आरो \nमज गूती दुआरे ओही रझg3अ4 ते पार सेहो कऽ लेलक, दूरेसँ सूयझg3छ1मोहनोक नजिर इझgऽएए झg4अछमोहनोप र पड़ल आ इझgऽएए झg4अछमोहनो क सूयझg3छ1मोहनपर , मुदा \nिवझg3अ3 णुमोहन उतरल नजि र नै पौलक। सूयझg3छ1मोहनक  सोझहासँ हिटते इझgऽएए झg4अछमोहनक अबाज कानमे  मोबाइिलक घंटी जक झg3छ3 टनटनए लगल। \nटनटनए ई लगल जे भोपालसँ घुमला पछाित भिर  ढाक ी िवझg3अ3 णु मोहनक  उपराग सूयझg3छ1मोहन सुना चु कल रहिन। जँ  दुनू भझg3छ3इ दू छेलॱ  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n40 \n \nतखिन अनकर उपराग हम िकए सुनी। मुदा जँ अपन समाजक पिर वार बूिझ  कहलिन तँ उिच त-उपकार दुनू केलिन । पिर वारक \nबीच अधला वृिझgऽध4क झgऽछऽवेश जँ  अपने नै  बूिझ पाबी आ  दोसर जँ बुझहा  दिथ तँ ओकरा की कहबै। कहुना तँ िप तेतुझgऽ9ए य  छी िक ने। \nजँ ओहेन जघझgऽएए य वृिझgऽध4   भऽ  जाए जे  माफी  मंगैक  जझgऽछधर ित   भऽ जाए तँ िक ए ने मझg3छ4िग   ली। भीख मझg3छ4 गब थोड़े छी  जे कलंक लागत। \nिभझgऽधऽाटन छी , समैक दोख भेल। सबहक मित  सिद काल एक रंग थोड़ै रहै छै, तहूमे नवकवि ड़याकझgऽ43 तँ आ रो बेसी होइ छै।  \nसूयझg3छ1मोहन ओइठामसँ घुमैकाल िव  झg3अ3 णुमोहनक मनमे उठल। भैया संग ने गप-सझgऽ9अ प  भेल, मुदा भौजी थोड़े बुझलिन जँ भैया-भौजी \nलग बाजल हेता, सेहो भझg3छ3ज लिग जाएत जँ से नै बाजल हेता तँ अपन  िव  चारक अनुकूल बना िकए ने दुनू बेकतीमे ओझरी लगा \nिदयिन। तेतबे िकए, जँ पझgऽधऽमे बािज  जेती तँ हुनके पंच बना लेब। एक तँ पिर वारक बात पिर वारेमे रिह  जाएत दोसर तीनमे जँ दू \nएक िद स भऽ जाएब तखिन  आगूओ क दुआ रमे धझg31ऽा  माि र   सकै छी। घरपर अिब ते भैजी लग बाजल-  \n“भौजी, मनसँ चाह बनाउ, दुनू गोटे एकठाम बैस चाह पीब।”  \nहँ, हूँ िबनु िक छु बजने झg3अऽ या म सुनिर चाह बनबए लगली। दुनू भैयारीक बात मनमे उठलिन । अपनो पित क चेहरा, िध या-\nपुताक पढ़ाइ-िल खाइक संग िज नगी, ओना घर-दुआर आ पिर वारक रहन-सहन नै देखने तँए तइ िद स नजिर  नै गेलिन । मुदा \nअंझg391ेजीया देह तँ सेझहामे रहबे क रिन। मुदा  ई सभ तँ कमझg3छ1क  खेल छी। जेहेन ज गह रहै छै तेहने ने कमझg3टछ खेलै छै। चाह बिन   \nगेल। िदअरक आझg391ह झg3अऽ या म-सुनिर  कटलिन  नै। िकए कटती। एकठाम बैिस खाएब-पीब अधले कथी भेल। ई तँ भनसीयाक \nइमानक परीछा भेल जे जँ जहरे-माहुर िम ला देने हेबै तँ अपनो मरब िक ने। तेतबे िकए, केतेको िदअर भौजाइक दूध पीब मातृवत \nिज नगी सेहो ठाढ़ केने अिछ।  \nदोसर िचझg3अ4 की  चाहक लैत िव झg3अ3 णुमोहन बाजल-  \n“भैया, िबगड़ल छिथ।”  \n“िकए िब गड़ता?”  \n“से अहझg3छ3 नै सुनिलऐ ?”  \n“भैयारीक बात िकए सुनब?”  \nओना सूयझg3छ1मोहन झg3अ4कूलसँ आिब सझg3छ3झ पिड़ते इझgऽएए झg4अछ मोहन ऐठाम जाइले तैयार भेला मुदा पिहल सझg3छ3झ अकलबेर होइए  तँए दोसर \nसझg3छ3झ अिबते पहुँचला। दुनू भझg3छ3इ दरबझgऽटछ जेपर, मुदा बाजा-भुकी िक छु ने। जेना मने-मन दुनू गुर-चाउर मुँहमे  रखने हुअ ए। दरबझgऽटछ जा पर \nपहुँिचते सूयझg3छ1मोहन बजला -  \n“हमरा होइ छल जे पछुआ गेलॱ, मुदा अगुआएले छी। आरो के सभ औता िव झg3अ3 णुमोहन?”  \nिवझg3अ3 णुमोहन-  \n“दोसर िक यो ने  औता। अहझg3छ3 जखिन आिब ए गेलॱ तखिन अ नेरे अ नकर  को न क ाज अि छ। ” \nिवझg3अ3 णुमोहनक  बात सुिन सूयझg3छ1मोहनक म न ठम कलिन। ठम कलिन ई जे भैयारी क िव  वाद अदहा गाम होइए। अनेरे एते भारी \nमोटा अपना माथपर लेब उिच त नै। बजला-  \n“देखू, गौआँ छी, तहूमे िशझgऽधऽ क छी। गामक कोनो जवाबदेह लोक नै छी, तँए भार नै उठाएब मुदा अपन िवचार देब। \nबाजू की कहैक अिछ?”  \nिवझg3अ3 णुमोहन-  \n“अहझg3छ3कझgऽ43 तँ बुझले हएत जे एन .एच.मे घर-घराड़ी पड़ल जेकर मुआबजा भेटल, तइमे भैया िहझg3अ4 सा  नै देलिन।”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  बात सुिन सूयझg3छ1मोहन बजला -  \n“ई तँ अहझg3छ3क बात भेल। इझgऽएए झg4अछमोहन अहझg3छ3 बुझा  िदअनु। ”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n41 \n \nइझgऽएए झg4अछ मोहन-  \n“पिह ने तँ पिर वार बुझए पड़त। अखिन धिरक जे पिरवार रहल ओकर संचालन तँ हमहॴ करैत एिल ऐ। जिहयासँ \nिव झg3अ3 णुमोहन गाम छोड़लक तिह यासँ एझg31ऽो पाइक  सहयोग नै केलक। बा िढ़ -रौदी, भुमकमक झमार हमरा लगल। खेतमे मोिन \nफोिड़ देलक तेकरा खेत बनेलॱ, भुमकममे घर िच ड़ीचॲत भऽ गेल, तेकरा ब झgऽएए ह लॱ, कुटुम-पिर वारकझgऽ43 िज आ कऽ रखने छी  \nतखिन िह झg3अ4 सा  कथीक आ िह झg3अ4 सेदारी कथीक?”  \nजलाएल झgऽछऽझg311 देिख सूयझg3छ1मोहन बजला -  \n“हम समाज छी  कखनो  नै चाहब जे  समाजकझgऽ43 नोकसान  होइ। ”  \nसूयझg3छ1मोहनक िवचार सुिन  इन्  झg4अछमोहन बाजल -  \n“एक तँ सबा करोड़  झgऽछधपैआ भेटल तइमे घराड़ी कीिन   घर बनेलॱ। घरो देखते छी जे केतबो पिर वार बढ़त तैयो पचास \nबरख अभाव नै हएत। एते करैमे सभ झgऽछधपैआ सिठ   गेल।”  \nबमिक क ऽ िव झg3अ3 णुमोहन बाजल-  \n“अहझg3छ3 झूठ बजै छी ? पझg3छ3च करो ड़ झgऽछधपैआ  भेटल ?”  \nसूयझg3छ1मोहन -  \n“केना बुझै छी?”  \n“जानकारी भेल।”  \nिवझg3अ3 णुमोहनक  बेवहार सूयझg3छ1मोहनकझgऽ43 नीक  नै लगलिन। बजला -  \n“जखिन गाम छोिड़ अनतए चिल गेलह, तखिन गामक सझgऽ94 प ित अनतए जाइ! ई हम कखनो नै कहबह। एक तँ ओिहना \nरंग-िबरंगक जाल क माझgऽएट यमसँ गामक  सझgऽ94 प ित जाइए रहल अिछ, तैपर सोझहा-सोझही भैयारीक जाए, ई कखनो उिचत नै \nभेल। तहूमे जखिन भैयारीक िव भाजन नै भेल अिछ तखिन लेनी-देनी कथीक। पिर वार ठाढ़ भऽ चलैत रहत तखिन ने \nसमाज ठाढ़ हएत।”  \nआशा तोिड़ िवझg3अ3 णुमोहन बाजल-  \n“तखिन हम गामसँ चिल जाइ?”  \nसूयझg3छ1मोहन -  \n“से िकए कहबह। तँ◌ू तँ अपने छोिड़ कऽ चिल गेलह।”  \nतेसर िदन िवझg3अ3 णुमोहन भोपाल िवदा भेल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n२५ जनवरी २०१४ \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n42 \n \nसुमित \n \nतीन माससँ िकछु बेसीए िदनपर हिरनाथ भाय भेटला। ओना उमेरमे भिर सक चािर -पझg3छ3च मास छोटे हेता मुदा तेहेन लछ न -\nकरम छिझgऽएए ह जे छोटक कोन  बात जे जेठोज न सभ भाय कहै छि झgऽएए ह , तिहना हमहूँ कहै िछयिन। नै  भझgऽ43ट होइक का रण ई नै छिझgऽएए ह  \nजे पिरवारक ओझरीमे ओझरा गेल छिथ आिक बेमिरयाहे भऽ गेल छिथ । आन  भैयारी जकझg3छ3  सेहो निहयझgऽ43 छिझgऽएए ह   जे बपौती िह झg3अ4 सा -\nबखरा लेल कझgऽएए हा मे झोरा लटका सरकारी दुआिर3 धेने रहता। भेल ई छिझgऽएए ह  जे पिरवारक दाब4 कम भेने नव-नव काजो आ \nिवचारो तेना कऽ पकिड़ लेलकिन जे पिछला5 सभ िक छु तिरआ लगलिन अिछ, जइसँ घुमबो-फीड़ब कम भऽ गेलिन। कम भेने \nभझgऽ43ट - घझg3छ3ट कमब सोभािवके अ िछ। दोसर ईहो जे  जिहना नव -िव चार िव चरण  लेल समए मंगैए  तिहना नव काजो म झg3छ4िगते अिछ।  दोहरी \nमझg3छ4ग भेने झgऽछध िटंग बदलबे करत। सएह भेलिन। भेिट  ते मनमे उठल जे आने ज कझg3छ3 तँ ओहो भैयारीक बीच छिथए, तँए रामा-कठोला \nहेबे करतिन। मुदा मुँहक सुरखी से नै कहै  छिझgऽएए ह। आ शा क ओसाएल ओसक बून ज कझg3छ3 टप - टप करै छिझgऽएए ह । ओना एहनो तँ होइते \nअिछ जे अपन मनक बेथा-कथा अनका लग बजनै की! तँए अनेरे मुहझgऽ44  लटकाएब नी क निहयझgऽ43 होइए। मुदा  से हिर  नाथ भायकझgऽ43 नै \nरहिन। जेना रसे-रसे बेिसयाएले जाइत रहिन। एहेन िझg3अ4 थ ितमे अगुरवार िक छु बाजब उिचत नै बूिझ पुछिल यिन-  \n“हरी भाय, बहुत िदनपर भेटलॱ अिछ। की माया-जालमे बेसी ओझरा गेल छी।”  \nजिहना हझgऽ9ए लुक फूलमे फझgऽ9ए लुक फ ड़ फड़ै ए तिहना ओहो िनिवझg3छ1 कार उझgऽध4र  देलिन -  \n“घर आँगनमे तेते नवका-नवका अितिथ-अिभ यागत सभ आबए लगला अिछ जे तइसँ छुझg3ऽछीए ने  होइए जे केतौ टहलबो -\nबुलबो करब। तँए बेसी िदनपर देखलह।”  \nहिरनाथ भाइक िचझg31ऽ ारी 6 बात नीक ज कझg3छ3 नै बूिझ पेलॱ। मुदा दोह रा क ऽ पुछबो  केन ा कि रितयिन। अखिन तँ भझgऽ43टक \nऊपरके सीढ़ीपर छी, चाहे ओ भूिमका होइ आिक कुशल-छेम। कोनो गंभीर बात तँ राजसी ठाठ-बाठमे चलैए, आगू-पाछू सर-िस पाही \nरहै छै। मुदा  ईहो तँ मनकझgऽ43  हॱरबे करत जे जखिन  कु शले-छेम नै बूिझ  पेलॱ तखिन  अिग ला केना बूिझ  पाएब। करहर सौरखीक \nगाछ होइ आिक  मखानक गाछ िब नु पात पकड़ने केना ओकर गाछ पकिड़  सकै छी। जँ गाछे नै पकड़ाएत तँ पािन क िन झgऽट4 चझg3छ3  \nकीचक जिड़ केना पकड़ाएत, जँ जिड़ ए नै  पकड़ाएत तखिन िबझgऽट4 ची  उखािड़ केना सकै छी। जँ िब झgऽट4 ची ए नै उखड़त तँ अनेरे ओइ \nिदस तािकए कऽ की लाभ? पोखिर-डाबरमे तँ पड़ले छै।  \nतीन-चािर मासक बीच हिरनाथ भाय भेटला, एते िद नमे सालक मौसमो बदिल  जाइए। मुदा गप-सझgऽ9अ पमे तेहेन घुझgऽट4 ची  बिन  गेल \nजे खसैकझgऽ43 के कहए जे  पएर क क नगुिर  या आँगुरक िस र तक िछ टका देत। मन मोिड़  कहिल यिन -  \n“भाय, बारह मासक सालमे तीनटा मौसम बदिल जाइए मुदा एते िद नक  पछाितओ अह झg3छ3क मुँह क चुहचुही  नै िचह कल \nअिछ।”  \nजेना िनिवझg3छ1 कार हि रनाथ भाय रहिथ तिहना बजला-  \n                                                                         \n3 कोट-कचहरी \n4 भार \n5 िजनगीमे पहुलका \n6 अलंकारी  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n43 \n \n“मुँहक चुहचुही िकए बदलत, अपन जे दािय झgऽए4 व बुझै छी तइ पाछू लगल छी। जहझg3छ3  धिर संभव भऽ  सकतै, हेतै। तइले \nअनेरे िच झgऽएए ता सँ चीत भऽ िच तामे चिल  जाइ सेहो केहेन हएत। जँ कोनो काज अिछ  तँ से केना हएत, ओकर िच झgऽएए त न-\nमनन करैत िच झgऽएए त क बिन  पिर वारमे ठाढ़ हएब, तखने ने ि◌ चझgऽएए तामुझgऽटअ त  पिर वार बनत। से िब ना केने थोड़े हएत।”  \nओना हिरनाथ भाइक िव चा र सुिन केते बात मनमे उठल मुद ा फेर  भेल जे भैयारीक सझgऽ94 बझgऽएए ध  बुझैक अिछ, अनेरे दोसर-तेसर \nबातमे बौआएब नीक नै। पुछिलयिन-  \n“सपिरवार नीके छी िक ने?”  \nपिरवारक नाओं सुिनते जेना हिरनाथ भाय चॱकला। हलसैत बजला-  \n“भने पिर वारक कुशल पुछलह, सुझgऽएए द रलाल सेहो आएल अिछ, ग ामेपर चलह कलकितया िबझg3अ4 कुटो खुएबह, चाहो पीिवहऽ \nआ गपो-सझgऽ9अ प  हेतै।”  \nहिरनाथ भाइक बात सुिन मनमे उठल भने कहबो केलिन आ बहुत िद नसँ सुझgऽएए दरलालसँ भझgऽ43टो ने भेल , दुनू भऽ जाएत। मुदा \nनमहर नच ि नयझg3छ3क फ ीस तखने ने नमह र होइ छै जखि न बेझg3अ4 त ता बेसी देखबैए। तिह ना हमहूँ बजलॱ-  \n“भाय, एकटा काजे दिछ नवाि र टोल जाइ छी  मुदा सुझgऽएए द रलाल बहरवैया भेल, परदेशक िक छु समाचार सुनब बेसी महत \nरखैए। अपन काज तँ अपना हाथक छी, जखने समैक गर लागत तखने ससािर  लेब।”  \nहिरनाथक घर िदस डेगो बढ़ैत रहए आ गपो-सझgऽ9अ प  डेगे-डेग बढ़ए लगल। कहिल यिन-  \n“जखिन सुझgऽएए द रलाल महानगरक राजधानीमे रहैए तखिन तँ बाल-बझgऽट4 चा सभकझgऽ43 ओतै पढ़बैत हएब ?”  \nअिग ला बात कहैले पछुआएले रहए आिक िब झgऽट4 चेमे हिरनाथ भाय टपिक गेला-  \n“संगतुिरया जकझg3छ3 तोरा  बुझै छी , तखिन िकए एना अनाड़ी  जक झg3छ3 बजै छह। ”  \nहिरनाथ भाइक बात सुिन फे र मन  ओझरा  गेल। केहेन सुझg3एऽर  बात कहिलयिन तखिन ि कए तमसा गेला। तमसाइक क ोनो \nअरथे ने लागल। फेर सोचलॱ जे  दरबझgऽटछ जापर पहुँचैसँ पिहने खटपटाएब नीक  नै। खटपटही गाए ज कझg3छ3 दुहैसँ पिहने लथारसँ डाबा \nफोड़ा लेब तखिन दूहब कथीमे। मुझg3अ4 की  दैत जिह ना शुभ-शुभ िक यो केतौ पहुँचैए तिह ना बजलॱ-  \n“भाय, िबझg3अ4 कुट तँ कलकितया नीक हएत मुदा चाहमे पौडरबला दूध मनाही कऽ देबै। गैसक िशकाइत रहैए।”  \nजेना हिरनाथ भायकझgऽ43 ठोरेपर  बरी पकैत होि झgऽएए ह  तिह ना जवाब देलिन-  \n“घरवैयाकझgऽ43 जुड़त मझgऽछध आ रोटी तँ खी र केतएसँ आनत। ”  \nगर भेटल। कहिलयिन-  \n“कहलॱ तँ बेस मुदा ईहो केहेन हएत जे नै पचैए सएह खुआएब।”  \nजिहना बजलॱ तिहना ओहो लोइक लेलिन। बजला-  \n“खुएबऽ िव झg3अ4 कुट, चाह  तँ पीबैक वझg3अ4 तु छी। खेला पछाित ने पीअल जाइ छै पीला पछाित खाएल थोड़े जाइ छै।”  \nगपक रस पािब बजलॱ-  \n“खेनाइ-पीनाइ दुनू संगी छी। एकठाम बिन-ठिन भिर िदन केतए बौआइए तेकर खोज-खबिर रहौ आिक नै रहौ मुदा बनै-\nठनै बेर तँ दुनू एकठाम होइते अिछ।”  \nघर लग एने मनमे भेल जे रझg3अ4 ताक गपकझgऽ43  िवराम  देब नी क हएत। दू गोटे बी चक , तहूमे लंगोटीआ संगीक बीचक बात छी, \nजँ कहॴ पिर वारक दोसराइत सुिन  लेत तँ अनेरे अथझg3छ1क  अनथझg3छ1 भऽ जा एत। बजलॱ -   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n44 \n \n“सपिरवार सुझgऽएए द रलाल एला अिछ आिक असगरे?”  \nहिरनाथ-  \n“ऐबेर तँ सपिर वार आएल अिछ मुदा बेसी काल असगरे अबैए।”  \nअसगर सुिन पुिछ देिलयिन-  \n“एना िकए दू-रंगा गप कहै छी।”  \nदू-रंगा सुिन  मनमे कचोट भेलिन। मुदा  सोझे मुहझgऽ43 नै बा िज बजला -  \n“नोकरी ओ ि क ए क रं गक होइए  जे ए क चा िलए सभ चलत। रघुवीरकझgऽ43 देखै छी एजझg3टअसी क नो करी  छै, िक झgऽ94 हरोसँ िकझgऽ94 ह रो \nमिहनामे चािर-पझg3छ3च खेप  चिल अबैए। मुदा सभ िक रघुवीरे छी सेहो बात नै। एहनो तँ होइते अिछ जे सालक मास \nिदनक छुझg3ऽछी एकेबे र गाम मे िब  तबैए, तँ िकयो टुकड़ी कािट-कािट पान-सात बेर सालमे चिल  आबैए। मुदा सुझgऽएए द रलालकझgऽ43 \nअपन ढाठी  छै। दस िदन क दुग झg3छध पूजाक  छुझg3ऽछीमे सभतूर अबैए आ अन िदना असग रे अबैए । मुदा ऐबेर तइ सभसँ अलग \nभऽ सपिरवार आएल अिछ।”  \nपेटमे जिह ना भूखल िब लाइ िबलाइत झgऽछधपमे कुदैत तिहना पेटमे दू भैया◌ीक रामा -कठोला सुनैले सेहो कुदैत रहए। मुदा कंठसँ \nऊपर हुअ नै िदअ चािहऐ। अनेरे अनका चार परहक कुमहर गनब। गनबै कुमहर आ जँ कोनो बित या सिड़  जेतै तँ नाओं लगौत \nजे फँझgऽ9ए लझgऽ43 ओंग री बतौने रहए। फेर  मन हुअ ए जे जँ  कहॴ दु नू भझg3छ3इक िबझgऽट4 चे मे सझgऽ94 बझgऽएए धक झgऽछऽझg311 रिख िदऐ तँ से बेसी नीक ह एत। मुदा \nफेर हुअए  जे सबहक कीदैन झgऽछधपै आ क रए। जँ कहॴ पाइ - कौड़ीक  चचझg3छ1 भेल आ  िव  वाद फँसल तँ अनेरे  दोखी हएब जे  फँझgऽ9ए लझgऽ43 आिब  \nकऽ दुनू  भझg3छ3इमे मािर करा देलक। मािर  करत अपना  चािलए आ  दोखी बनौत हम रा जे फँझgऽ9ए लझgऽ94मा घरे फोिड़ देलक ! कोनो गरे ने \nअँटए जे अपन बातक जिड़ पकड़ब। जाबे जिड़ नै पकड़ाएत ताबे सत् केना औत, जाबे सत् नै औत ताबे चेतनकझgऽ43  चेतन के ना \nकहबै, ताबे तक तँ ओ बाले-बोल रहत। बाल-बोलक आनझgऽएए दे की? झgऽधऽिणक! मन तेना मकड़जालमे ओझरा गेल जे हिर नाथ भाइक \nरझg3अ4 ता क बातो अदहे-िछदहे सुिन  पेलॱ। दरबझgऽटछ जा पर पहुँिच ते जिह ना  घोड़ाएल मझgऽटअ ख न आिग पर चिढ़  घी बनए लगैत तिह ना भेल।  \nदरबझgऽटछ जा  ओसारक चिर जि नयझg3छ3 अखड़े चौ कीपर सुझgऽएए द रलाल सभटा िध या-पुताकझgऽ43 माने दुनू भझg3छ3इ क बेटा - बेटीकझgऽ43 गोल -मोल बैसा \nअपनो बैसल रहए। झgऽछधमाल चो र जक झg3छ3 गोलक ा माला बनौ ने छल। सभसँ छोट भतीजीकझgऽ43 पुछैत रहए -  \n“बुझgऽट4 ची , तोहर नाओं की िछयौ?”  \nआँिख उठा चाि र बखझg3छ1क  रानी  मने-मन गर लगबए लगल। माए कहैए रानी, िपता कहै छिथ सड़लाही, बड़का भैया लछमी, \nकाका  अपने कहै  छिथ िझgऽधध वेणी आ चाची जमुिन यझg3छ3 सरझg3अ4 व ती। लोकक नाओं तँ एकटा होइ छै तैठाम हमरा ढेरी अिछ। तखिन की \nकहबिन, यएह ने कहबिन िझgऽधध  वेणी। बाजल-  \n“िझgऽधधवेणी। ”  \nसुझgऽएए दरलालकझgऽ43 बझgऽट4 चा  सबहक बीच गप-सझgऽ9अ प  करैत देिख डेिढ़येपर कनी डेग छोट कऽ लेलॱ। मुदा संयोगो नीक रहए जे \nसुझgऽएए द रलालक पीठ िद ससँ अबैत रही।  \nिझgऽधधवेणी सुिन सुझgऽएए दरलाल जेठकी  बिहनकझgऽ43  देखबैत पुछलक -  \n“ई के भेलखुन?”  \n“दीदी।”  \n“हम?”  \n“कलकितया काका।”   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n45 \n \nसुझgऽएएदरलालकझgऽ43 बझgऽट4चा सबहक बीच देिख मन घीवाह भ ऽ गेल। आिगपर  चढ़ल घीउक  सुगंधसँ दरबझgऽटछजा सुगंिधत पािब ठा ढ़ भऽ \nगेलॱ। मुदा से हीराभाय भंग क ऽ देलिन। सुझgऽएएदरलालकझgऽ43 टझg3छ3िह देलिखन -  \n“बौआ, पुरान संगी रझg3अ4तापर भेटला , बझgऽट4चा सभकझgऽ43 छो ड़ह पिहने जलखै-चाहक ओिरयान करह।” \nधड़फड़ा क ऽ सुझgऽएएदरलाल उिठ बझg3छ3 िह पकिड़  कुरसीपर  बैसबैत भातीजकझgऽ43 कहलक - \n“बौआ, पिहने जलखै नेने आबह, ताबे चाहो बनते।” \nकिह दुनू भझg3छ3इ च ौकीपर  बैसला। सेिरया कऽ सभ बैसलो ने रही आिक  तीन - चार रं गक िबझg3अ4 कुट आ दूटा लालमोहन सजल \nझgऽ9अलेट हाथमे आिब गेल। तेज काज क झgऽछधप देिख मनमे भेल जेना  पिहनेसँ झgऽ9अलेट सजल होइ। तीनू गोटेक हाथमे झgऽ9अलेट आिब गेल \nमुदा हाथ तीनूक बाड़ल। ओ  दुनू भझg3छ3इ बाड़ने  जे पिहने, ओ मुँहमे लेता तखिन ने हम सभ लेब। जेना भोजो काजमे पिहने बूढ़-\nबुढ़ानुस कौर उठबै छिथ तेकर पछाितए ने सभ उठबैए। भलिहं िधया-पुता पिहने िकए ने खेनाइ शुझgऽछध कऽ लइए। अपन अगुआएब  \nनीक बूिझ एकटा िबझg3अ4 कुट तोिड़ मुँहमे लेलॱ। ओहो दु नू भझg3छ3इ खाए लगला। बेवहार देिख झg41अिमत म न सहिम गेल। अपना कझgऽ43 ि छपबैत \nसुझgऽएएदरलालकझgऽ43 पुछिलऐ -  \n“बौआ, केते िदनपर गाम एलह हेन?” \nसुझgऽएएदरलाल कहलक -  \n“डेढ़ मासपर।” \nडेढ़ मास सुिन म न आ रो भरिम  गेल। डेढ़ म ासपर कलकझgऽध4ासँ आ एल , तखिन कमाएल कथी हएत! ओ कमाइ तँ गाड़ीएक \nभाड़ा-भुड़ीमे चिल गेल हेतै। मुदा पुछबो केना करबै जे भाड़े-भुड़ीमे सभ पाइ चिल जाइत हेतह तखिन पिरवार केना चलतह। मुदा \nिवचारकझgऽ43 मोड़ैत बजलॱ -  \n“डेढ़ मासपर िकए एलह, कोनो िवषेश काज की?”  \nिवशेष काज सुिन  सुझgऽएएदरलाल पुछलक -  \n“िवशेष केकरा कहबै आ साधारण केकरा कहबै?” \nसुझgऽएएदरलालक झgऽछऽझg311 जेना मन कझgऽ43 दािब  देलक , दािब  ई देलक जे िवशेष आ साधारण तँ बेकता-बेकती होइए। ओना समािजक \nसेहो होइत, मुदा जिहना समाज अपन चािल बदिल कुचािलक बाट पकिड़ लेलक अिछ तिहना ने बेकतीक साधारण आ िवशेष \nकाजोक चािल बदिल गेल अिछ। ओना बेकता-बेकती िजनगीक दशा-िदशानुसार सेहो बदलैत चलै छै। कोनो गरे ने फुड़ए जे \nसुझgऽएएदरलालकझgऽ43 सवुरगर 7 जवाब दऽ सकब। मन ठमकल। मुदा लगले भेल जे जखिन पी.जी. झgऽटअलासमे िवषय धारा पकिड़  चलबे ने \nकरैए, तखिन गाम घरक तँ दलान दलाने भेल। जँ खेती-िगरहझg3अ4तीक झg3ए9ायझg3छ1झg3ए9म मे भगवतीक गीत बीच मे नै गाएब तँ की गाएब। ने \nखेतीकझgऽ43 अपन उपजाक ठेकान  छै आ ने  िगरहतकझgऽ43 िगरहझg3अ4तीक। तखिन हम रे िक ए रहत। पाशा  बदलैत बजलॱ -  \n“बौआ, गाममे नीक लगै छह?” \nझgऽछऽझg311 तँ ऐ िहसाबसँ रखलॱ जे जिहना बजझgऽछध आ लोक  िसनेमा कलाकार क सात पुझg3अऽत तक जनै ए मुदा अपन वंश क तीिनओ \nपुझg3अऽत नै जािन पबैए, मुदा से भेल नै। जेना ठेकना एले रहै तिहना सुझgऽएएदरलाल कहलक - \n“भैया, जिहना अहझg3छ3 भाय साहैबक संगी ि छयिन तिहना हम रो भेलॱ। तँए अहझg3छ3 लग कोनो  बात बुझैले रिख सकै छी। \nगाममे िकए ने नीक लागल। वन राखए िसंह आ िसंह राखए वन।” \n                                                                         \n7संतोषझgऽछऽद   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n46 \n \nखोिल कऽ सुझgऽएएदरलाल िक छु ने  बाजल मुदा तेहेन गड़ू गर झgऽछऽझg311 रिख देलक , जे िकछु फुड़बे ने कएल। मनमे उठल जे \nजखिन धारो-धुरक कोनो ठेकान नै अिछ जे जइ कोसी-कमलाक गीत लोक झािल-िमरदंगपर गबैए भलिहं ढोलक-झािलक जगहे िकए \nने बदिल गेल होइ। मुदा जइसँ खुशी होइत ऊहो कोसी-कमला गामक-गामकझgऽ43 उजाड़बो करैए  आ मािटकझgऽ43 सेहो उजरबै ए ! तैठाम \nमनुख तँ मनुखे भेल। जे मनुखाहो बनैए आ मरखाहो। पाशा बदिल बजलॱ-  \n“भाइओ साहैबक िधया-पुताकझgऽ43 ओतए लऽ जा नीक  झg3अ4कूल कौलेजमे प ढ़बै छहुन  िकने?” \nले बलैया! सुझgऽएएदरलाल चुपे रहल हरी भाय बमिक उ ठला - \n“अिहना बुझै छह क। हम ि क अपना  बेटाकझgऽ43 कारखाना क लूिर सीखा कारखान ाबलाक  बेटा बना देब। जइ िदन अपना \nपूजी-पगहा हएत तइ िदन अपना मशीनपर लूिर िसखत।” \nहरी भायक बात सुिन ि कछु बात मनमे उठल। मनमे  ईहो उठल जे अने रे अन का द रबझgऽटछजापर मुँहचुझgऽछध  होइ छी तइसँ नीक  \nजे हरीए भायकझgऽ43 पूि छ बझgऽटअता बना अपन नझg3छ4ग िर समेिट लेब नी क हएत। बजलॱ -  \n“केना अपन बेटा अनकर भऽ जाएत?” \nहीरा भाय बजला-  \n“केना भऽ जाएत, से तँ◌ू नै बुझै छहक।” \nअपना िदस झgऽछऽझg311 अबैत देिख फे र पाशा  बदललॱ -  \n“बौआ सुझgऽएएदरलाल , तोहर बात नै बूिझ पेलॱ जे केना वन िसंह रखैए आ िसंह केना वन?” \nगंभीर होइत सुझgऽएएदरलाल बाजल -  \n“भैया, िकए हम परदेश गेलॱ, अहॴ कनी बुझा िदअ। झg3अ4 कूलमे नीक  िवझg3ऽ4ाथझg3छए क िगनतीमे  हमहूँ छेलॱ। एम .बी.ए. केलॱ। \nअहझg3छ3क गा ममे हमर  को न काज  रहल। जँ पिढ़ -िलिख काज बदिल किरतॱ तँ अहॴ बिजतॱ जे पढ़ै फारसी बेचै तेल, देखू \nभाय करमक खेल। तखिन?” \nसुझgऽएएदरलालक झgऽछऽझg311 जेना मन कझgऽ43 आ रो भिरया देलक। मुदा जइ दरबझgऽटछजापर बैस  जलखै केलॱ, चाह पीलॱ तैठामसँ मुड़ी गॱित  \nजाइ ओ नी क नै। मुदा  मुड़ी उ ठाएबो असान  तँ निहयझgऽ43 अिछ। मनमे एकटा ग र उठल। गर  ई उठल जे जइ झgऽछऽझg311पर हरी  भाय \nबमकला तही झgऽछऽझg311कझgऽ43 ि कए ने  सुझgऽएएदरलालकझgऽ43 दोहरा  क ऽ पुिछ िदऐ। बजलॱ -  \n“बौआ हरीभायकझgऽ43 कोन बात क कुवाथ भऽ  गेल छि झgऽएएह जे एना कड़ुआएल छिथ?” \nसुझgऽएएदरलाल हूसल। हू सल ई जे अपन पिछला बात दोहरबैत बाजल -  \n“मनमे उठल रहए जे जखिन भैयारीमे, पिरवार मे जाबे तक  काज क सझgऽ94बझgऽएएध नै बनत ताबे तक  ए क दबाइत रहत दोसर \nउठैत रहत। यहए सोिच भैयाकझgऽ43 कहिलयिन जे भातीज - भतीजीकझgऽ43 कलकते जाए  िदयौ , ओतै नीक झg3अ4कूल -कौलेजमे पढ़ाएब। \nमुदा...?” \n`मुदाक' पछाित सुझgऽएएदरलाल झgऽछधि क गेल। ओना  िजनगी क घिटत घटना रहै, भायक  सोझहामे पझgऽधऽ राखब न ीक नै बुझलक , \nमुदा हरीभाइकझgऽ43 जेन ा पैछलो बात ओिह ना तजगरे छेलिन। तहूँमे बजैक  झg3ए9म तँ अ िगया गेल रहिन। मुदा मनुख तँ भगवा नसँ बुिधयार \nहोइते अिछ। आिग भलिहं पािन नै भऽ सकए आ ने पािन आिग भऽ सकए मुदा मनुख तँ भऽ सकैए। आिग पािनक बनल मनुख, \nकखनो लहास जकझg3छ3 भ ऽ जाइए तँ कखनो कैलाशक  पाथर जकझg3छ3।  हरीओ भायकझgऽ43  सहए भेलिन। भेलिन ई जे अपन भाए क \nिवचारपर पािन  फेड़ैत टटका झgऽछऽझg311 बनबैत बजला -  \n“तोरेसँ पुछै िछअ  जे जे बझgऽट4चा  बझgऽट4चेसँ मा ए-बाप लगसँ हिट जाइए ओ सकताइत-सकताइत पाकल बझg3छ3स जकझg3छ3 नै स कता \nजाएत ओ माए-बापक देल कोन िकिरया-करम मन पािड़ अपन िकिरया करमसँ जोिड़ करत।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n47 \n \nहरीभाइक झgऽछऽझg311क उझgऽध4र उ कड़ू छेलिन। उ कड़ू काजकझgऽ43  सुकड़ू बना एब िधया - पुताक खेल थोड़े छी। तहूमे केहेन उ कड़ूकझgऽ43  \nकेहेन सुकड़ू बनौल जाए। एहेन  तँ नै ने  जे जइ बझg3छ3सक  टोनसँ ढझg3टअग उनटाबए  जाएब आ वएह टुिट जा ए तखिन तँ आर ो उकड़ू  \nहएत। तइसँ नीक जे दुनू भझg3छ3इक बी चक बात छी ि कए ने ओही  गरे उनटा  िदऐ। बजलॱ -  \n“हरी भाय, बातकझgऽ43 कन ी पिड़छा  क ऽ क िहयौ। नै बूिझ पेलॱ जे अहझg3छ3  की कहै ि छऐ। ” \nजेहने िधयानसँ हमर बात हरी भाय सुनने रहिथ तेहने अपन जगह ठेकनबैत बजला- \n“हमहॴ दू भझg3छ3इ छी। दु नू भझg3छ3इक बीच  केहेन  मेल -िमलान अिछ जे सभ देखैए, मुदा िमलान रहलो पछाित हटल केते छी। \nजँ कलकझgऽध4ामे सुझgऽएएदरलाल िबमा र पड़ए आिक  गाममे  हमहॴ पड़ी , भैयारीक सेवा कथी हएत?” \nहरीभाइक अकाट बात सुिन िकछु फुड़बे ने कएल, िखझg3अ4सा सुिनिनहार जँ  हूँहकारी  नै देत तँ िखझg3अ4सकर  अपनाकझgऽ43  की  \nबूझत। मुदा हूँहकारीओ  तँ हूँहकारी छी। केहेन हूँहका री पड़त ईहो तँ अदना बात निहयझgऽ43 अिछ। ओना सुझgऽएएदरलाल डेढ़  मासपर \nआएल छल, मुदा बुझलो बातकझgऽ43 अनठबैत फे र पाशा  बदिल बजलॱ - \n“बौआ, गामक आवाजाही केहेन रखने छह?” \nअपन भार हटैत देिख हरी भाय ओसार क देवालमे ओंगिढ  गेला। ओंग ठैत देिख मन हझgऽ9एलुक  भेल। जइ नजिरए ह री भायकझgऽ43 \nदेखै िछयिन तइ नजिर ज ोगर सुझgऽएएद रलाल थोड़े अिछ। आँिख उ ठा सुझgऽएएदरलालक आँ िखमे गाड़लॱ। गा िड़ते सुझgऽएएदरलाल बाजल - \n“भैया, नोकरी क शु झgऽछधआतीमे दस बरख सोलहझg3एऽी  गाम छूिट गेल। छुटैक कारण नोकरी रहए। जिहना सभ िजनगीमे आगू \nबढ़ए चाहैए  तिहना चाहलॱ। जइसँ झg3एछयूटीकझgऽ43 मजगूतीसँ पकड़लॱ। ने किहयो अनट - िबनट छुझg3ऽछी ली आ ने क ोनो लापरवाही \nकरी। मुदा  बझgऽट4चाक प ढ़ाइ - िलखाइ आ पझgऽट9ीक बर -िबमारी खुदरो-खुदरी एते भइये जाए जे सालक बीस िदनक छुझg3ऽछी हरा  \nजाए। छुझg3ऽछीओ ने  हुअए जे  गाम  अिबतॱ। दस बरख पछाित म नमे भेल जे आब बझgऽट4च ो क नी चेझg41छग र भेल आ पझgऽट9ीओ कनी \nिनधोख भेली जइसँ दुनू काज असान भेल। असान िक भेल जे अपन काजे ने रहल। मुदा फेिर दोसर िबहंगरा ठाढ़ भऽ \nगेल?” \nिबहंगरा सुिन बजलॱ-  \n“की िबहंगरा?” \nमुँह िबज कबैत सुझgऽएएदरलाल बाजल -  \n“तेते ने िहत-अपेिछत भऽ गेल अिछ जे नौत-हकार पुरैमे  छुझg3ऽछी हेरा  लगल। हरेबेनै कएल जे  केतेठामसँ उपराग ो आबए  \nलगल जे अहझg3छ3 नै एलॱ। ” \nबािज सुझgऽएएदरलाल चुप भऽ गेल। पुछिलऐ -  \n“चुप िकए भेलह?” \nजेना सुझgऽएएदरलालक आँिखमे  चुमक ी एलै। बाजल -  \n“सभ छोिड़ दुगझg3छध पूजामे सपिरवार गाम आबए लगलॱ। मुदा जे मनमे छल से अहूसँ नै भेल।” \nिजझgऽध3ासा जगल पुछिलऐ -  \n“की मनमे छेलह?” \nसुझgऽएएदरलाल -  \n“मनमे आएल जे कम-सँ-कम मासे-मास गाम आबी। मुदा तहूमे बाधा  आबए लगल। किहयो पझgऽट9ी नैहर क लाटमे नौत \nपुड़ैए जेती तँ किहयो बझgऽट4चा -सबहक पढ़ाइ बािधत हुअए।”  ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n48 \n \n“तखिन?” \n“तखिन यएह केलॱ शिन-रिबक उपयोग केलॱ, पिरवारकझgऽ43 छोिड़  गाम आबए लगलॱ। ” \nगाम अबैक लाट देिख कहिलऐ- \n“हरी भायकझgऽ43 गा म -गमाइत करैले एकटा गाड़ी कीिन दहुन? एक तँ उमेरगरो भेला आ अपन नामो-िनशान रहतह?” \nबजैकाल तँ बािज गेलॱ मुदा  हरी भायकझgऽ43 नीक  नै लगलिन। बमिक  गेला-  \n“बड़ बुिधयार भऽ गेलह, िटटही जकझg3छ3 हमरा  िटकिटिकया कपापरपर च ढ़ल अिछ  जे अने रे रोड मे हाथ -पएर तोड़ा कािह \nकाटब। हाट-बजारक जे काज अिछ ओ जखिन गामेमे भेिट जाइए तखिन अनेरे िकए बौआएल घुमब।” \n िसरचढ़ू सुजझg3छ1कझgऽ43  होइत देिख उठैक गर अँटबए  लगलॱ। बहुत बेसी कहा -कही दुनूक भझg3छ3इक  बीच भलिहं नै भेल होइ , मुदा \nिवचारक दू री तँ अि छए। तहूमे दरबझgऽटछजापर  बैस चाह -पािन पीलॱ, सामंजस करैत कुरसीपर सँ उठैत बजलॱ- \n“समए तेहेन भऽ गेल अि छ जे  कँटहा बझg3छ3स ज कझg3छ3 केतबो िचझg31ऽन  क रबै तैयो उबड़ -खाबड़ रिहये जाएत। कोनो िक  \nगीरहेटा खॲचाह रहैए पोरोक िब झgऽट4 चो मे तिह ना रहैए।” \nबाजल तँ ई सोिच रही जे दुनू  भझg3छ3इकझgऽ43 नी क लगतिन मुद ा से भेल नै। सुझgऽएएदरलाल चुप रहल , बात मानलक आिक नै से तँ \nओ जानए। मुदा चुप देिख अपना भेल जे मािन लेलक। मुदा हरी भाय तड़ंिग बजला-  \n“अनेरे समै कझgऽ43 दोख लगा लोक  अपन ग झgऽ9एती िछपबैए। समैए  के करो ने ि कछु केलकै हेन आ ने करैत। केतौ भाग किह  \nसमैक दोख लगबैए तँ केतौ िद नक दोख। केतौ मौसमक तँ केतौ सालक।” \nहरी भाइक बात सुिन मन चकड़ा गेल। चकड़ा ई गेल जे, जे बात सभ बजैए से झूठ केना भऽ जाएत। सभ िक झुठेक \nकारोबार करैए। बजलॱ-  \n“हरी भाय, अहझg3छ3 जान  नै छ ोड़ब। सोफ 8 जकझg3छ3 तेहेन बात लािध देिलऐ जे  िबना लाठी  लगौने ठ ाढ़े ने  हएत। अधडरेरेप र \nसँ लीब जाएत। कहैले तँ िबछानसँ नमहर होइए मुदा अपने भरे ठाढ़ो होइक जोर9 नै होइ छै। कनी फिड़छा कऽ \nकिहयौ जे समैक दोख िकए ने होइए।  \nहरी भाय बूिझ गेला। कनी ए झgऽछधि क बजला -  \n“देखहक, कोनो काज करैसँ पिहने लोक ओकर िवचार करैए। िवचार केला पछाित एक सीमापर अिबते बुझब मानैए। \nबुझबकझgऽ43 बुझाएब लूिर भेल , कला भेल।” \nहरी भाइक िवचा र जेना  मनमे गड़ल। कझg3छ3ट ज कझg3छ3 नै  गड़ल जे िबसिबसैतए , छेनाक पािन  जकझg3छ3  कपड़ामे  बाझgऽएएहल मोटरी क \nपािनक ठोप जकझg3छ3  गड़ल। कहिलयिन - \n“हरी भाय, कनी पिछला बात, समैक दोख जे कहिलऐ तेक रा िच झg31ऽन कऽ  िदयौ। ” \nिचझg31ऽन सुिन ह री भाइक ठोर जे ना मधुएलिन। मुझg3अ4की दैत बजला - \n                                                                         \n8बड़का िबछान  \n9दम   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n49 \n \n“जेकरा समए बुझै छहक ओ िनरिवकार अिछ। हाथ-पएर नै रिहतो ओ अपना गितये चिलते अिछ, चिलते रहत। मुदा \nिववेकी मनुख िववे कहीन बिन  अपन काजकझgऽ43  दोसरपर लािद दइए। खैर , आब नहाइओक बेर भेल जाइए, तहूँ जेबह। तँए \nकिह दइ िछअ।” \nहरी भाइक लछन-करमसँ बूिझ पड़ल जे अपन अंितम बात कहए चाहै छिथ। हूँहकारी भरलॱ-  \n“समैएपर ने नहाएब, खाएब, सूतब नीक होइए।” \nसुिन जेना हरी भाइक मन फुला गेलिन। जेठ मासक रौदमे जखिन िकयो छाती भिर पािनमे पैिस पतालसँ अकास धिरक \nबीच अपनाकझgऽ43  पबैए तिहना हरी  भाय अपन बात बजला -  \n“जखिन सुझgऽएएदरलाल आगू पढ़ै क िवचा र केलक , तखिन सुझgऽएएदरोलाल आ िपतोक एक  िवचार  रहिन। मुद ा नै ऐ दुआ रे बजलॱ \nजे िपता आगू ि कछु बाजब  आ जँ  कहॴ सुझgऽएएदरलालक  मनमे होइतै जे भैये बाधा छिथ , तखिन िकए बीचमे बाधक बिन \nकलंक लैतॱ। तँए िकछु ने बजलॱ, मुदा ओतैसँ पिरवार हूसल।  \nहूसल सुिन िजझgऽध3ासा बढ़ल। पुछिलयिन -  \n“उपए?” \nबजला-  \n“जे हूसल से तँ हूिस गेल, मुदा आबो सुमित आबौ जे आगू िदन दनदनाइत चलत।”ƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n३० जनवरी २०१४  \n  \n   ि व  दे ह ि व दे ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.vide ha.co.i n  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa  /dMMatraAi/dMatraI/dTha /dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi  /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.co m  Videh a Ist Maithili  \nFortni ghtly ej our na l   िवदेह /g262थम मैिथली  पाि/g252क  ई पि/g255का ‘िवदेह'१४९ म अंक ०१ माचझg3छ1 २०१४ (वषझg3छ1 ७ मास ७५ अंक १४९)\n म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I SS N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  VI D E H A  \n50 \n \nफेर पुछबिन \n \nराकेश  आ मु केश  गामे क हाइ झg3अ4 कूलक  वगझg3छ1 दसममे पढ़ैत। ए क तँ एक उमेिर या तैपर दुनूक  मािझgऽधध  क ए के गा म तँए सझgऽ94 बझgऽएए ध  \nआरो बेसी गा ढ़। गाढ़  सझgऽ94 बझgऽएए ध  तँ वएह ने भेल जे झगड़ा-िमलान संगे एक रहैए। तेतबे िकए तहूसँ बेसी होइए। तीत-मीठ दुनू संगे \nरहैए। तँए िक  सनाबटा क ऽ डलना तर कारी  जे मसझgऽ9ए ला सभकझgऽ43 ए कबट क ऽ दइ छै, से भऽ जाइ छै? नै! से नै होइ छै। होइ छै \nई जे समए आ जगह पािब  वएह तीत होइए आ समए-जगह पािब वएह मीठ होइए।  \nदस घंटी पढ़ाइक बीच न अम घंटीक प ढ़ाइ शुझgऽछध  भेल। िशझgऽधऽक  आिब   जमी नक सवझg3ट1क  िवषय पढ़बए लगला। जिलआएल \nिव षय तँए आन िश झgऽधऽ क ज कझg3छ3 धुर -झाड़ तँ नै बािज  पबिथ मुदा मन पािड़-पािड़ बजने िव झg3ऽ4ाथझg3छए सभकझgऽ43 अकछ ाइत बूिझ पड़लिन। मन \nमोड़ैले बजला-  \n“जोझgऽछध जमीन  जोर कझgऽ43 नै  तँ केक रो और कझgऽ43। ”  \nलयवझg3ऽअ पझg3छ3ित   तँए िव झg3ऽ4 ाथझg3छए एका झg391 भेल। मुदा अपन िव  षयक नझg3छ4गिर  पकिड़  पुन : िशझgऽधऽ क सवझg3ट1क िव  षय पकिड़ लेलिन।  \nछुझg3ऽछीक घंटी बजल। सभ िवदा भेल। िव  झg3ऽ4ालयक आँगन क  झुझgऽए3 ड  पतराइते राकेश-मुकेश एक ठाम भेल। झुझgऽए3 डक हझgऽ9ए लो  \nकमल। गप-सझgऽ9अ प  करैक मौसम पािब राकेश बाजल-  \n“जोझgऽछध जमीन  जोर कझgऽ43, नै तँ केक रो औरकझgऽ43। ”  \nबजैक का रण रा केश क म नमे रहै  जे माझg3अ4 ट र साहैबक पढ़ौल ओिहना मन अिछ। उनटबैत मुकेश बाजल-  \n“छुझgऽट4 छे पझg3छ3ित   बजने हेतौ, कह तँ ओकर माने की भेल?”  \nमुकेश क चाइलझg3टअजकझgऽ43 राके श के ना नै  झg3अ4 वी कारैत। बाजल-  \n“घरवाली आ खेत-पथार तागितक िछऐ  जे हहझg3छए - सुहझg3छए नै सझgऽ94 हा िर  पौत।”  \nगपक झg3ए9म क नझg3छ4 गिर प किड़ मु केश  बाजल -  \n“जिह ना सुरेबगरहा लेल सुरेबगरही घरवाली होइ छै तिह ना  नझg3टअगर ा लेल नझg3टअगरी ओ होइ छै, तखिन  केना बुझलझ","size_mb":0.7,"has_text":true},"Videha 150.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 150.pdf","name":"Videha 150.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n' व िद े ह' १५० म अ ं क  १५ मा र् च  २ ०१४ (िषच  ७ मा स ७५  अ ं क १५०)   \n  \nऐ अ ंकमे अवि:- \nऐ अ ंकमे अ व ि: - \n१ .  स ं पा द क ी य  स ं द े श  \n  \n२ .  गद्य \n२. १. आश ी ष अ नव र् न् हार ती न टा व ि न् द ु \n२. २. ज ग द ी श  प्रसा द  मण्  ड ल क पचर्टा  ल ुु कथा  \n  \n   \n२. ३. वश िकुमा र झ ा  ‘वटल्  ल ू’- िड़का सा हेि  :  प रम्  प रा ग त स ं स्  का र केर  प रा कि क िृ व त  वर् ि \n  \n२. ४.अ मर कान्त  अ मर - सु ज ी तक  ग न् ध स ु ग न् ध ि ो व ड़ रह ल  (पु स्तक  स मी ि ा) \n   \n२. ५. ज ग द ा न न् द  झ ा  ‘म नु’- अ नमो ल  झा  जी क पो थी  “ टेक नोल ज ी”क  स मी ि ा  \n  \n२. ६. उ मे श  मण्ड ल - मै व थल ी  :  स रकार आ  हम  सक \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n२. ७. प ू न म मण्ड ल- \"स ग र रा व त  द ी प ज रय \"क ७९ म आयो ज न ‘क था  को सी ’ उमेश  प ा सिा न क स ं योज क त्  ि मे  \nऔ रहामे  सम्प न्न/  ८० म सग र रा व त  द ी प ज रय सु पौ ल  व ज ल ा क  व नमच ल ी मे  उमेश  मण्  ड ल क स ं यो ज कत्िमे  \n  \n२. ८. उ मे श  मण्ड ल - 80 म  स ग र रा व त  द ी प ज रय '' व नमच ल ी मे  45  ग ो ट पो थी क ल ो काप च ण - २८ म \nव िद े ह मैव थल ी  प ो थी  प्रद श च नी  \n  \n  \n३ .  पद्य \n३ . १. आश ी ष अ नवर् न् हार- द ू  टा गज ल  \n  \n३ . २. ज ग द ा नन् द  झ ा  ‘म नु’- २ टा ग ज ल   \n  \n३ . ३. काव म नी कामा य नी - ज व हया ओ  इ व तहा स सु नौल क  \n३ . ४. ज् योव त- गजल \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \n३ . ५. मो .  ग ु ल  हस न - ग ी त- ि ो ट का व क सा न \n  \n३ . ६. ओ म  प्रकाश  झ ा - द ू  टा  गजल \n३.७. श ा रद ा न न् द  द ा स प व रम ल - द ू  टा ग ी त  \n३. ८. यो ग ा न ं द  हीरा - ४ टा गजल \n  \n  \n४ .  व म व थ ल ा  क ल ा -स ंग ी त १. ज्यो व त  झ ा  र् ौ ध री  २. रा ज ना थ  व म श्र  ( व र् ि म य  व म व थ ल ा )  ३. उ म े श  \nम ण्ड ल  ( व म व थ ल ा क  ि न स् प व त /  व म व थ ल ा क  ज ी ि-ज न् त ु/ व म व थ ल ा क  व ज न ग ी) \n  \n५.गद्य-प द्य  का र ती :पा ख ल ो (कों क ण ी  उ प न् या स )- तु का रा म  रा मा  श े ट-  मै व थ ल ी  अ नु िा द- डॉ .  श ंकु  कु मा र  व सं ह  \n  \n  \n६.ि ा ल ा नां  क ृ त े-१. व म व ह र  झ ा- द ू टा  िा ल  ग ज ल २. िृ षे श  र् न् र  ल ा ल- हो री क  ग ी त \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \n७ .  का षा पा क  र र् ना-ल े ख न  -[मा न क  म ै व थ ल ी ] \n  \n8.VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n8.2. Ramnarayan Thakur- Ancient India- The Sources of the History of  Pilgrimage \n8.3. THE POLITICAL AND CULTURAL HERITAGE OF MITHILA- RADHAKRISHNA CHOUDHARY \n(Courtesy- PRABHAT KUMAR CHOUDHARY)  \n  \n9.डॉ .  अ म र  ज ी  झ ा - व ि या का ल यो संिं ध / VIDEHA MAITHILI SAMSKRIT EDUCATION (contd.) \n  \nव िद े ह मैव थल ी  प ो थी  ड ा उन ल ो ड सा इ ट  \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE \n  \nव िद े ह ई -पव िक ा क स कटा प ु रा न अं क ( ब्रे ल , व तरहु ता  आ द े िनागरी मे  ) प ी . डी . एफ.  ड ा उ न ल ो डक ल े ल  नीर् चक व ल ंकपर उप ल ब्ध \nअ व ि। All the old issues of Videha e journal ( in Braille, Tirhuta and Devanagari versions ) are \navailable for pdf download at the following link. \nव िद े ह ई - पव िक ा क स क टा प ु रा न अ ं क  ब्रे ल , व तर हुत ा  आ द े िनागरी रू पमे  Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions \nव िद े ह ई - पव िक ा क पव ह ल  ५० अ ं क \n \nव िद े ह ई - पव िक ा क ५० म सँ  आग चक  अ ं क  \n  \n↑ व िद े ह आर . एस. एस . फ ी ड एनीमे टरक ेँ  अ पन स ा इ ट/  ब् ल ॉग पर ल ग ा ऊ।  \n ब्ल ॉग  \" ल े आउट\" पर \"ए ड ग ा डज े ट\" मे  \"फ ी ड\" से ल े क्ट क ए \" फ ी ड  यू . आर . एल . \" \nमे http://www.videha.co.in/index.xml टाइ प केल ा सँ  सेहो  व िद े ह फ ी ड प्रा प् त कए सक ै त िी ।  ग ू ग ल  री डरमे  प ढ़ िा  \nल े ल http://reader.google.com/ पर जा  कऽ  Add a  Subscription ि टन  व क्ल क करू  आ ख ा ल ी  \nस्था नमेhttp://www.videha.co.in/index.xml पे स्ट  करू आ  Add  िटन  द िा उ। \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \n  \nव िद े ह रेव डय ो : मै व थल ी  कथा -कवि ता  आव द क पव हल  प ो डकास्ट सा इ ट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n  \n  \n  \nमै व थल ी  द े िनागरी िा  व मव थल ा ि रमे  नवह द े व ख/  व ल व ख प ा व ि रहल  िी , (cannot see/write Maithili in Devanagari/ \nMithilakshara follow links below or contact at ggajendra@videha.com) तँ  एव ह हे तु  नीर् चक व ल ंक  सक पर \nज ा उ। संग व ह विद े हक  स्तंक  मै व थल ी  का षा पा क/  रर् ना ल े खनक  नि -पु रा न अंक पढ़ ू ।   \nhttp://devanaagarii.net/ \nhttp://kaulonline.com/uninagari/  ( एत ए िॉक्स मे  ऑन ल ा इ न द े िनागरी टाइ प करू , िॉक्स सँ  कॉ पी  करू आ ि डच  ड ॉक्युमे न् टमे \nपे स्ट  कए ि डच  फ ा इ ल केँ सेि  करू । व िश े ष जा नक ा री क ल े ल  ggajendra@videha.com पर सम्प कच करू।)( Use Firefox \n4.0 (from WWW.MOZILLA.COM )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ Google Chrome \nfor best view of 'Videha' Maithili e-journal athttp://www.videha.co.in/ .)  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Book/ paintings/ photo files. व िद े हक  प ु रा न अंक आ ऑव डयो/  ि ी व डयो/  प ो थी /  \nव र् िक ल ा /  फ ो टो सक क फ ा इ ल  स क (उच् र् ा रण , िड़ सुख सा र आ द ू िा ि त मंि स व हत) डा उन ल ो ड क रिा क हेतु  नीर् चक व ल ं क पर \nज ा उ। \n VIDEHA ARCHIVE व िद े ह आ काइ ि \n  \n \n \nज्यो व तरी श्वर प ू िच  महाकवि  व िद्य ा पव त । का रत आ नेप ा ल क माव टमे प सर ल  व मव थल ा क ध रती  प्रा र् ी न क ा ल व ह सँ  महान पु रुष \nओ  मव हल ा  ल ो कवन क क मच कव म रह ल  अ व ि। व मव थल ा क महान प ु रुष ओ  मव हल ा  ल ो कवन क वर् ि  ' व मव थल ा  रत्न' मे  द े खू ।  \n  \n \n \nग ौ री-श ंकरक  प ा ल िंश  का ल क मू व तच , एव हमे व मव थल ा ि रमे  (१२ ०० िष च  पू िच क) अव कल े ख अ ंव कत अ व ि। व मव थल ा क का रत \nआ नेप ा ल क माव टमे प सर ल  एव ह त रहक  अ न् यान् य प्रा र् ी न  आ नि स्था पत्य , व र् ि, अ व कल े ख आ मूवतच कल ा क़  हेतु  द े खू  ' व मव थ ल ा क \nखोज' \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \n \nव मव थल ा, मै व थल  आ मै व थल ी सँ  सम्ि व न् धत सू र् ना , सम्प कच, अ न् िे षण  सं ग व ह विद े हक  सर् च -इ ंज न आ न् यू ज  सव िच स आ व मव थल ा , मै व थल  आ \nमै व थल ी सँ  सम्िव न् धत ि े िसा इ ट स क क स म ग्र  सं कल नक  ल े ल  द े खू  \"व िद े ह स ू र् ना स ं प कच अ न् िे षण \" \nव िद े ह ज ा ल िृ तक व डसकस न फ ो रम पर जा उ।  \n\"मै व थल  आर व मव थल ा \" (मै व थल ी क सकसँ ल ो कवप्र य ज ा ल िृ त) प र ज ा उ।  \n  \nसंपा द की य \n१ \nव मव थल ा  यू व निव सच टी आकाश िा ण ी  द रकंगा आ सा व हत्य अ काद े मी  मे  जे  कऽ  रहल  अ व ि  सएह \" मै व थल  ब्रा ह्म ण  मा ि ल े ल  व मव थल ा  रा ज्य\" \nमां ग ै िल ा क वमव थल ा  रा ज्यमे  हएत , से  जे  श ंका ल ो क केँ िै से  अ सत्य  नै िै।  \nसा व हत्य अ काद े मी  मै व थल ी क पतन ल े ल  ज े  काज  केल क अव ि आ क ऽ रहल  अ व ि त करा मौ न आ मु ख र सम्िो धन  केव नह ा रक स ं ख्या \nआंगुर प र गा न ल  ज ा  सक ै त अ व ि । \"सग र रा व त द ी प जरए\" समाना न् तर परम्प रा क िौ स्तु  रहए त क र प्रया स हेिा क र् ा ही , सा व हत्य \nअ काद े मी  प ो व षत मु ख्यधारा  ल ग  ने ल े खक ि ै  आ ने पा ठक आ ने प्र व तका । ओ कर इ व तहा स ल े खन मे एहे न एहेन ल ो क आ प ो थी क \nिण च न के टत ज कर अव स्तत्ि  नै ि ल ै, से  मूल  धारा  अ पन इव तहा स ल े खनमे कोनो  ग नती करिा  ल े ल  स्ितंि अव ि । रा धाकृष् ण  \nर् ौ धरी आ सु का ष र् न् र  या द िक स ं ग  कए ल  छ् ल क विरो ध ओ इ  धारा मे  नै के ल ै , कारण ओ \"स्टेट स को\"  समवथ च त ल ो कक  संग ठन \nव िऐ। सा व हत्य अ काद े मी क ग ो ष्ठ ी  मू ल  धारा क ल े ल  सग र  रा व तक गो ष्ठ ी  कऽ  सक ै ए स मा नान्त र धारा क ल े ल  नै।  \n२ \nव श ि कुमा र झा  \"व टल्ल ू \"क \"अ ंश ु \" आ िे र् न ठाकुर जी  क न ा ट क \" ऊंर् -नीर्\" ८१ म स ग र रा व त द ी प जरय कथा  ग ो ष्ठ ी क आ योज न \nद े िुरमे  ल ो काव पच त हएत ज े  ब्रा ह्म ण िा द ी  समीि ा  आ रंगमंर् पर अ व न् तम  मा रक प्रहा र हएत।  \nमै व थल ी  आ व मव थल ा सँ  प्रे म करैिल ा  अ व धस ंख्यक समा नान्तर  प र म्प रा  सम्िन् धी ि ग च  \" ग व रखर\" मु ख्यधारा क  ड रे  साव हत्य अ काद े मी  \nग ो ष्ठ ी केँ \"स ग र रा व त द ी प जरए\" केर मा न् यता  नै द ऽ सक त ।  \n३ \nमै व थल ी क मू ल  \" ग व रखर\" प रम्प रा  मे  २० टा ल े खक ि ै  आ प ा ठक ए क्क ो टा नै , ई  ि ी स गोटा  ि ी स ग्र ु पमे  व िकक्त अ व िो , सक आ प समे  \nकुकुड़ कटाउ झ  करैत र हैत  अ व ि , मु द ा  व ि द े हक  व िरो धमे एक कऽ जा इ त अ व ि आ साव हत्य अ काद े मी क पि मे  कऽ  जा इ त अ व ि।  \n\"सग र रा व त द ी प जरय\" यएह एक टा संस् था  िै ज तऽ  नन् द व िल ा स रा य से हो ज ा  स कै िवथ  आ ज ग द ी श  प्रसा द  मण्ड ल  सेहो । \nग ु आहा टीक विद्य ा पव त पिच  मे  \"मै व थ ल  ब्रा ह्म ण  मा ि ल े ल  व मव थल ा  रा ज्य  आ मै व थल ी  का षा \" मां ग ै िल ा  ब्रा ह्म्ण िा द ी  सक ज इ  तरहें ज ग द ी श  \nप्रसाद  मण्ड ल  जी केँ मु ख्य अ व तव थ ि नेि ा  प र व नल च ज्जता पू ण च  हंग ा मा  केने रहवथ , िा  द रकंगाक व िद्य ा पव त पिच  मे  \"नन् द  व िल ा स रा य\"केँ \nकवि  सम्मे ल नमे का ग  नै ल े िऽ द े ल  गेल र हवन्ह  ई  कवह  कऽ ज े  के अ हचकेँ प ो स्ट काड च  व ल व ख कऽ िज े ने रहए! ! !  \nज ँ  समा नान्तर  प रम्प रा  साव हत्य अ काद े मी  गोष्ठीकेँ मा न् यता  नै द ऽ रहल  अ व ि तँ  ऐ सँ व मव थल ा पर ई  क ल ंक तँ  द ू र के िे  कएल  ज े  हम \nसक \"स्ट े ट स कोइ स् ट \" िी , आि  अ व धस ंख्यक ि ग च  ओ इ  कुकृत्यसँ अ पनाकेँ  द ू र रा खऽ र्ा हैए ।  \nमै व थल ी  साव हत्य आ इ व तहा स द ू  ख ण्डमे  ि ँ व ट ग े ल  अ व ि। ल ो क  जे ना  गांधी ज ी क  व िरो ध कऽ म हान ि नऽ  र्ा हैए  तव हन ा  व िद े हक  व िरो ध \nकऽ कए सेहो ।  \n \nसा व हत्य अ काद े मी क ग ो ष्ठ ी केँ \"स ग र  रा व त द ी प जरए\" केर मा न् यता  के टै ओ इ  ल े ल  कम ल े श  झा  स न \"क म्यूवनस्ट \" आ  ढ े र रा स \n\"मै व थल  ब्रा ह्म ण  मा ि  ल े ल  व मव थल ा  रा ज्य आ मै व थल ी  का षा \" मां ग ै िल ा  ब्रा ह्म्ण िा द ी  (कम्यू व नस् ट ब्रा ह्म ण िा द ी  सेहो ) अ पस्यांत िवथ । मु द ा   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \nसमा नान्तर धारा क इ व तहा स ल े खन  मे  साव हत्य अ काद े मी क ग ो ष्ठ ी केँ \"सग र रा व त द ी प जरए\" केर मा न् यत ा  नै द े ल  जा  सक त । मूल  \nधारा क इ व तहा स ल े खन मे ओ  साव हत्य अ काद े मी क ग ो ष्ठ ी  ल े ल  संख् यामे  \"ए क\" नै \"अ नेक\" सं ख्याक िृ व ि कऽ स कै िवथ | \n४ \nसु का ष र् न् र  या द िक \"ि नैत - व िग ड़ै त\", सा व हत् य अ काद े मी  आ ओ क र प ु र स्क ा र : सा व हत्य अ काद े मी केँ सुका ष  र्न् र  या द िसँ  कत िड़ी  िै। \nमनुक्ख क म नुक्ख सँ  कत िड़ी  होइ  िै , मु द ा  जखन क ो नो संस्था क मैव थल ी  व िका ग  कोनो मनुक्ख क  ख ा स  संक ी ण च  ि ग च क  कब्ज ा मे  र्व ल  \nज ा इ  िै तख न ओ सं स्था  सेहो  म नुक्ख े  संग  व् य िहार करऽ ल ग ै  िै।  प व िल ा  ि े र नवर्क े ता क \" नो एण्री:  मा  प्रव िश \" क अ व न् तम िे र \nिल ै  आ ऐ ि े र सुका ष र् न् र  या द िक \"ि नैत - व िग ड़ै त\"क अव न् तम िे र। ऐ प ो थी केँ आि साव हत्य अ काद े मी  प ु रस्क ा र नै द े ल  जा  स कतै । \nकारण एक टा संस् था केँ एक टा प ो थी सँ  कत िड़ी  के ल  िै। मू ल  प रम्प रा  सुख ा एल इनार क िें ग  िी ज कर  मृ त्यु  आसन्न ि ै । ने ऐसँ \" नो \nएण्री:  मा  प्रव िश \" क आ नवहये \"ि नैत -व िग ड़ै त\"क महत्ि साव हवत् यक रू पसँ  कम हेतै । व मव थल ा  रा ज्यक  ढ ों ग ी  आडम्ि री  नेता  सकक \nल े ल  ओ ना ई  ख ु श ी क विषय व थक मुद ा  समाना न् तर परम्प रा  ल े ल  ई  ए कट ा  र्े तौ नी िी । की व मव थल ा  रा ज्य से हो समा नान्त र  परम्प रा सँ  \nकतिड़ी  करतै? की ओ करो स्िरू प साव हत्ये  अ काद े मी  सन  रहतै ? व मव थल ा  रा ज्यक आडम्ि री  सक केँ ई  उतर द े िऽ प ड़तै  आ नै तँ  \nओ करो व स्थव त सु खा एल इनारक ि ें ग  स न ह े तै ! ! !  \n  \n५ \nव मव थल ा  रा ज्यक ल े ल  ज ँ  अ हचकेँ क् यो धरण ा  द ै त , सका  करैत  द े खा व थ  तँ  हुनक ा सँ  ई  अ िश्य पू िू  ज े  \"व मव थ ल ा  यू व निव सच टी\" \n\"आकाश िा ण ी  द रकंगा\" आ \"साव हत्य  अ काद े मी \" मे  जे  कऽ  रहल  अ व ि  सएह \"मै व थल  ब्रा ह्म ण  मा ि  ल े ल  व मव थल ा  रा ज्य\" मां ग ै िल ा क \nव मव थल ा  रा ज्यमे  हएत , से  जे  श ंका सककेँ िै से  की अ सत्य नै  िै , आ ऐ ल्रेल वमव थल ा  रा ज्य आन्दो ल न क मी  कवह यासँ  साव हत्य \nअ काद े मी क स ंयोव ज का आ मे म्ि र सकक ुर क स ो झ चमे  आमरण  अ न श न क रिा क ुो षण ा  कऽ अ पन प्रव ति िता क प्रमा ण  उप ल ब्ध \nकरेत ा । \n६ \nपटन ा, व द ल्ल ी  आ द रकंगा मे  प्रा थव म क वश ि ा  मे  आ द ू रस्थ रू पेँ  मै व थ ल ी क पा ठन ल े ल  अ नश न क े व नह ा र  सक एक टा प ै ु षडयंिक  \nव हस् सा  क ' सकै िवथ , मै व थल ी क वसल े िस मे  क ' रहल  अ न् यायक प्रव त  व हन कर सकक र् ु प् पी  सएह वसि  करैए। मै व थल ी क वस ल े िसमे  \nिएह जमीन्दा रक ज ी िनी आ र् ा व रट ा  प व रिा रक स्तरही न ब्रा ह्म ण िा द ी  कथा -कवि ता- नाटक द े ल  जा इ त रहतै , ओ इ  कूपसक ल े ल  अ नशन  \nकेल ा सँ  मै व थल ी केँ कऽ  रह ल  ह ज ा  आर ि ढ़ िे  करतै । मै व थल ी क ज ा व ति ा द ी  व सल े िसक वखल ा फ  अ नश न मा िस ँ  व मव थल ा  रा ज्य क \nब्रा ह्म ण िा द ी  आन् द ो ल नी स कक क ल ं क मेटा सक ै  िव न् ह। प टन ा , व द ल्ल ी  आ द रकंगा मे  प्रा थव मक वश ि ा  मे  आ द ू रस्थ रू पेँ  मै व थल ी क \nपा ठन ल े ल  अ नश न क े व नह ा र सकक  कायचकल ा प जा धवर स्प्ट नै क ' ज ा ए, ओ  सक मू ल  धारा क एजेण्ट  िवथ  सएह िु झ िा क र् ा ही ,आ \nहुनका सक क प्रव त ओ ही तरहक  व् यिहार हेि ा क र् ा ही।  \nह कार \n८१ म सग र रा व त द ी प जरय कथा  गोष्ठीक आयो ज न दे िुरमे  २२ मा र् च  २०१४ श व न वद न कऽ रहल  अ व ि। ई  आयोज न दे िुरमे  \nिमपा स टाउन  व स्थत \"व िज ल ी  को ठी \" नम्ि र ३ मे  संध्या ५ िज े  सँ  २२ मा र् च  २०१४ केँ श ु रू  कऽ  कऽ २३ मा र् च क को र धवर \nहएत। अ हच सक कथा कार ल ो कवन साद र आमंव ि त िी - अ ाा योज क-अ ाो म प्रकाश  झा  \nपव हल  स ग र रा व त ज करा स ग र व िश्वमे  ल ा इ ि प्रसा व रत कएल  ज ा एत ।  \nव ल ंक अव ि:  \nhttps://new.livestream.com/accounts/7191650/events/2827795 \n  \nझ ंझ-मंझ : \nArvind Thakur  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \nहम आए ि !  अ िश् य आए ि !  81/82 क र् क्क र क िा द ो  आएि  !  \n \n  \nLike · · Share · February 8 at 11:05am \nUmesh Mandal, रव ि कूषण पा ठक and 2 others like this. \n \n  \nGajendra Thakur kono 81-82 ka chakkar nai chhai. ee 81 m chhiyai, sahitya akademi goshthi ke \nsagar raatik manyata nai del jaa sakat. \nFebruary 8 at 9:54pm · Like · 2 \n \n  \nShyam Darihare EE manyata debak adhikar kon sanstha wa vyakti ke chani. Anere ekta neek \nandolan ke duri karbak prayas band kayal jaybak chahi. sagar rati deep jaryak madhyame apan \nrajniti karab nindniy thik. \n19 hours ago · Like \n \n  \nGajendra Thakur श्याम द व रह रे  जी । सग र रा व त द ी प जरयकेँ  सा व हत्य अ काद े मी क िंधक  ि नेि ा क कोनो प्रयास ि ा  ओ इ  \nप्रया सक स मथच न  ि म्य नै  िै। सग र रा व तक मा ध्यमसँ जे  रा ज नीव त कएल  ज ा  रह ल  ि ल  ओ करा ध्ि स् त क ' द े ल  गेल अ व ि।  सुप ौ ल  \nसग र रा व तमे  जा व ति ा द ी  स्िरकेँ  रमा नन् द  झा  रम ण  ज ी  द्व ा रा  द े ल  मौ न स मथच नक  ि ा द  सग र रा व त ओ रहा मे  रमा नन् द  झा  रम ण  ज ी  द्व ा रा  \nज े  जा व ति ा द ी  स्िर उठाएल ग े ल  र है ज े  ओ  श्रो व िय रह ल ा क िा द ो  प ा सिा न ऐठा म जा  क ' हुनका आ स ग र रा व त पर अ हस ा न केल व न \nई  सक ग प स ग र रा व तमे  अ सह नीय  अ व ि।  \n19 hours ago · Like \n \n  \nShyam Darihare Sagar rati deep jaraya kahiyo kakro badhak wa gulam ne chhalaik aa ne \nkakaro satta chhaik je ee kay sakat. Maithilik je sthiti chhaik tahi me ehan vivad uthayab \nghaatak chhaik. jani bujhi kay kichhu lok ehi aandolan ke hathiyabay aa prachar payba lel \napsyant chhathi. sagar raati deep jaray jahina chhaik tahina rahay del jay. Rajniti tuarat band \nho. Badhiya likhbak badla rajniti karab nindniy thik. \n19 hours ago · Like  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \n \n  \nGajendra Thakur श्याम द व रह रे  जी । र् ा व र गो टे व मव ल  क ' एक द ो सरा क कथा क िा हिा ही  करै ि ल ा , मा ि एक्क े  जा व तक ई  \nग ो ष्ठ ी  ि ल ै, क्िा व ल टीक ओत' अ का ि िल ै  आ ओ  रा ज नीव तक अ खा रा  िल , सिच हारा  ि ग च  एकरासँ द ू र रहै ,नि कथा कार नै ज ु व ड़ \nरहल  िल ा , व कि ु  गोटे  एकरा हवथ येने िल ा , आ सएह सक आ ि कब्जा िु टल ा  प र हाि ो श  क ' रहल  िव थ ; यएह एकर स्िरू प रहै , \nएकर स्िरू प ओ व हन ा  रह' द े ल  जा इ  से अ हचक इ च्ि ा  अ व ि ? मै व थल ी  आग च िढ़ ए आ ओ करा पर ल ा ग ल  जा व ति ा द ी  कल ंक द ू र होइ  \nओ इ  सँ अ हचक कोनो  सरोका र नै। सक ज ा व त सक ि े िक  ल ो क मै व थल ी सँ  आ सग र रा व त सँ  जु व ड़ र हल  िव थ , ओ इ सँ  अ हचकेँ \nप्रसन्नता  नै अ व ि? आन्दो ल न क ेँ  रा ज नीव त आ रा ज नीव तकेँ  आन् द ो ल न कवहया  धवर अ हच ि ु झ ै त रहिै ? \n19 hours ago · Like \n \n  \nShyam Darihare sagar rati deep jaray ne rajnitik manch chhaik aa ne sarkari rahat kendra. Je \nneek likhat takar naam hetaik. Neek rachnak prashansa hetaik. Ehi me jativad, sarvhara aadi \nshabdavalik prayog vaih lok kay sakait achhi jakra rachana karm sa nahi apitu matra rajniti sa \nmatlab hoik. Kharab rachnak yadi keo godhiyanbadak adhar par wah wahi kartaik t se prabudh \npathak swikar nahi kartaik. Ehi me jatik kon sawal chhaik. sawal matr rachanak gunvatta chhaik. \nAnere aamil pibak kono jarurati nahi. Jati aa sarvhara shabd aanika ahan lekhan kary me seho \naarakshanvadi rajniti aani rahal chhi. Bhashak ehan seva lel badhai.Yadi kono truti ehi me \nchhaik t okar samadhan hobak chahi muda mathdukhi chhorabay lel aatmhatya ghor anuchit \nachhi. Hamra kon chij say sarokar achhi takar chinta me aahan kiyak parait chhi. Rajniti aa \nandolan me antar bujhbak hamara aahan atek abgati nahi achhi se t aab nahiye achhi. \n18 hours ago · Like \n \n  \nGajendra Thakur सग र रा व त द ी प जरय रा ज नीव तक मं र्  नै  िै, आ नवहये सर कारी  रा हत केन् र ; मु द ा  साव हत्य अ काद े मी  \nरा ज नीव तक मंर्  ि व न ग े ल  िै आ मै व थल  ब्रा ह्म ण क वकि ु  क ट्टर तत् त्ि  जकर रर् नामे  कोनो ज ा न नै िै  तकरा सा व हत्य अ काद े मी  रा हत \nसे हो प्रद ा न क रै ए। आ ज े  ओ इ  सा व हत्य अ काद े मी  आव द  सरक ा री  संस् था सँ  व िनु रर् नाक श्रे ष्ठ ा क राहत ल े िा  ल े ल  ल ा ल ा व यय ि व थ ओ  \nज ा व त आधा र प र सग र रा व तकेँ  ओ कर िंधक ि नि ' र् ा है िव थ। सिच हारा  आ जा व त श ब्द क र् र् ा  साव हत् यमे नै हेिा क र् ा ही ई  सुनै त \nसु नैत हमर का न पा व क ग े ल  अ व ि । जक र रर् नामे  जा न नै होइ  िै , ज करा पा ठक नै िै , ग ो व धया िना क ' ज े  सड़ ल  प ा क ल  \nरर् नाप र प्रश ंसा  प े िा क आद व त धे ने अ व ि , तकरा  आन् द ो ल न रा ज नीव त  ि ु झ े तै , ज े  सुख ा एल इनारक ि ें ग  िव थ , हुनका मै व थल ी  केँ प ा ठक \nके टन े  सकस ँ  ि े श ी  कट ि व न् ह , कारण ग ो व धयच सकप र प ा ठक हँव स र हल  िव न् ह।  मा िक  ए क ज ा व तक ( मै व थल  ब्रा ह्म ण क वकि ु  क ट्टर \nतथ ा कवथ त सा व हत्यकारक) आरि ण  जा धवर मै व थल ी  ल े ल  ि ल ै  (साव हत् य अ काद े मी मे  अ खनो धवर िै) त कर पि मे  आ तकरा हाथ े  \nसग र रा व तकेँ  ि े र् िा पर व ितच  ल ो क ज खन \" ल े खनमे आरि ण \" क विरो ध करै िव थ तँ  अ पन तकचक ुु र िी मे  अ पने फ ँ व स जा इ  िवथ , \nहुनका अ पन ज ा व तक सड़ ल  प ा कल  साव हत्य श्र े ष्ठ  ल ग ै  िवन्ह  आ तक र व िरो धक ेँ  ओ  \"मथ द ु क्खी  िोड़ा िए  ल े ल  आत्म हत्या\" कहै ि वथ, \nआ ज ँ  सत्य सो झ च आ नल  ज ा ए तँ  तइ पर अ पन \"आव मल  प ी व ि क '\" िज िा केँ ओ  द ो सरा क आव मल  प ी ि कहै िव थ। आ िुव ट ल े ल  \nसमा धान ल े ल  अ हच हु न कर पए र प कड़ू , कारण मैव थल ी केँ ओ  ल ो कवन  मा व र क ' सु खा एल इनार रू पी  साम्रा ज्यक मठा धीश  ि नल  िव थ , \nआ का षा क तइ  रू पेँ  सेि ा  केल ा क ल े ल  ओ  ि धाइ  सेहो  र्ा है िव थ! !  अ हचकेँ कोन र् ी ज क सरो कार अ व ि से स्पट अ व ि , आ कोन \nर् ी ज क अि ग व त से हो स्पट अ व ि ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \n18 hours ago · Like · 1 \n \n  \nShyam Darihare Shyam Darihare Aahank aakrosh bharal bhasha say bujhait achi je aahan kono \nvyaktigat karne sahitya akadmik virudh jhanda uthene chhi. Se hamra nahi bujhal chhal aane \nbujhay chahait chhi. Ham baat matr Sagar rati deep jaryak kay rahal chhi. Aahan bat ke sahitya \nakadmi dis lay ja rahl chhi. Aahan hamara bich kono prichay seho nahi achhi tain binu janane \nvyaktigat tippani sa bachbak chahi. Takhan ekta baat kahab je ankar dalaan chhinikay hathiya \nkay chichiyabay sa badhiya je apana butta sa swayngak ekta nishkalank, aa jati varg vihin \ndalaanak nirman kay ohi par taal thoki se besi purusharthak baat. Hamra sa kono mathadhish \ngalat thapri pitba let se sattha ehi duniya me kakro nahi chhaik. Ehan kono mathadhish ekhan \ndhari janam nahi lelkaiak achhi. Aahan ke katahu abharay t suchit karb. kono lobh lalach lel \nbhashai rajniti karybala lok Darihare lag thadh hobak pahine seho ek say ber sochat kiyak t \nhamara janayvala keo ehan himmat nahi karat. Aa agar karat t ..... Binu kono parichayak etek \nbaat apne sunaol se dhanyvaad. \n17 hours ago · Like \n \n  \nGajendra Thakur अ हचकेँ ि ु झ ा इ त अ व ि ि ा  अ हच सएह िु झ ' र् ा है िी , आ से  अ हच व कए ि ु झ ' र् ा है िी  से स्पट अ व ि । \nअ हचकेँ अ पन काषा  आि ो व श त नै ि ु झ ा इ ए , आ द ो सरा क तकच व कए आ ि ो श  ि ु झ ा इ ए से हो स्पट अ व ि। हम स ग र रा व त द ी प जरय क \nग प क ' रहल  िी , आ कारण स ु ने ल ौं  जे  अ हच ि ा  व कयो सा व हत्य अ काद े मी क ग ो ष्ठ ी केँ सग र  रा व त कोन  कारण सँ  ि नाि ' र् ा है िव थ , \nमै व थल ी  केँ प ा ठक के टल ै , ओ  एक ज ा व तक ुु रि ी सँ  ि ा हर वनक ल ल ै , ओ कर स्तर का रत आ नेप ा ल क आ न काषा क स ा व हत्यक समि  \nएलै, तँ  ऐ सँ अ हचकेँ ख ु श ी  व कए नै अ व ि ? अ हचसँ हमरा व्यवक्तगत पव रर् य नै अ व ि आ कए क विव ल य नक  व िश्वमे  सक क स कसँ \nपव रर् य संकि  नै िै  तै यो अ हच व् यवक्तगत व टप्पण ी  करै िी  आ से आ रो प द ो सरा  प र व कए ल ग िै  िी , सेहो स्पट िै। सग र रा व त \nव कि ु  गोटे क द ल ा न  रहै , ई  स्िी कारो व क्त अ हचक व िषयमे ि हुत  व कि ु  कवह ज ा इ ए , आ अ हच व कए व र् व र् या  रहल  िी  तकरो व िषयमे \nव टप्पण ी  करैए। अ हचसँ कोनो  मठा धीश  थ ो परी  नै व पटिा  रहल  अ व ि , ल ो क ला ल र्  ि ल ा  अ हच सँ सवट  नै  सक ै ए , आ ज ँ  से स टत तँ  \nतकरा  अ हच गरदा  िोड़ा  द े िै; मु द ा  तखन अहच ई  व कए क ' रहल  िी । एकर का र ण  ई  तँ  नै अ व ि जे  ओ कर स क क स ो र्  आ \nआइ व डयोल ो ज ी  अ हचक आइ व डयोल ो ज ी  सँ मे ल  ख ा इ त अ व ि , आ ज े  से  अ व ि तँ  अ हचक ई  स्िी कारो व क्त द ु खद  अ व ि आ ओ इ  \nआइ व डयोल ो ज ी सँ  हमर मतव कन्नता  आजन् म रहत।  \n Gangesh Gunjan व प्रय ग ज े न् र  जी ! \n' उवर्तिक्ता  ' के एक िे र फ े र ि ा ज ' पव ड़ गेल  । मा फ ी  र्ा ही।  \nअ हचक आद र हम अ हच क वमव थल च र् ल -व हत साध क युग ी न संस्था पना कायच क ल े ल  करैत  िी।  \nसे  अ हीं , आ मा ि अहीं टा कएल  अ व ि।अ हचक एव ह कृव त - ल े ख कें , र् ा व हयो क ' क्यो, \nकोनो  तु च्ि  तकच ि ा  तथा कवथ त व मव थल चर् ल  व हतै षी -प्रे मी  ल े ख व ल व ख क ' मे टा नवह \nसकैत िव थ। से  व नवि च िा द  । से व कन को िु तें  अ हच सँ प ै ु काज कै ये क ' संकि  हेतव न। \nतेँ  अ हच सँ एखनो हमर उ मी द  नै खत्म के ल य । अ पन ता ही अ ग्र ज -स्न े हाव धक ा र सँ  \nआग्रह करैत  िी ज े  एह न स ृ ज न ह ी न , अ नुि च र व ि षय ल' क' व ििा द  अ हचक िा स्तव िक \nयोग द ा नक  ि मता - प्रव तका क िे कार मे  ि य क ' रहल  अ व ि ।तकर मा त् सयच अ व ि हमरा।अ हच   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \nमै व थल ी  आ व मव थल चर्ल क \" श्रे ष्ठ  आ कालान्तर ज ी िी  \" कायच  करिा  ल े ल  आए ल  िी। तेँ ।  \nएव ह स म्प ू ण च  व ििा द  प र हम श ा यर मो व मनक  एक टा  अ पन अव त व प्रय  श े - ए-र कहै त अ पन  \nइ च्ि ा  व् यक्त करै िी - \n\"मर र् ु क वक कह ीं  तू  ग़ मे  व हज्रच से  िू ट ज ा ए /  क ह् ते  तो  हैं कले की िो  ल े व कन  \nिु री  तरह।\" िे श ी  ल ो क उ व र् तो  ि ा त केँ व नतान् त अ रुव र् कर िा ण ी  आ ते िर मे  करिा क  \nअ भ् यासी  होइ त िव थ। हमरा जनैत  एही मे  मु ख्य मु द्दा  हेरा  जा इ  िैक।तेँ  \nफ े र ि ै ह - \"ि ा त ज ँ र् य हमर तं हम रा  संतो ष । अ न् यथा  मो न सँ  व नष्का व श त क ' द े ि ।\"  \nसस्न े ह, \n \n2014-03-14 11:07 GMT+05:30 Gajendra Thakur < \n5 hours ago · Like \n  \nGajendra Thakur ग ंग े श  गुं ज न  जी । गा व रक डरे  का ग ल ा सँ  सृ ज न हीन , प्रव तका हीन ल ो कक  ि र् च स्ि फ े रस ँ  काएम कऽ  जे तै ।  \n \n  \n  \nव िद े ह का षा  सम्मा न २०१ ३-१ ४ (िै कवल्प क सा व हत्य अ काद े मी  प ु रस्क ा र)  \n२०१३ िा ल  साव हत्य प ु रस्क ा र  – श्र ी मती  ज्योव त सु नीत र्ौ धरी- “द े िी ज ी” (िा ल  व निन् ध सं ग्र ह) ल े ल । \n२०१३ मू ल  प ु रस्क ा र  - श्री िे र् न ठाकुरकेँ \"ि े टीक अपमा न आ िीनरद े िी \" (नाटक  सं ग्र ह)  ल े ल ।  \n२०१३ युिा  प ु रस्क ा र- श्री उमेश  मण् डल केँ  “व नश् तु की” ( कवि ता  संग्र ह) ल े ल । \n \n२०१४ अ नुि ा द  प ु रस्क ा र- श्री व िनीत उत्प ल केँ “मो हन द ा स” (वहन् द ी  उपन् यास श्री उदय प्रकाश )क मैव थल ी  अ नुि ा द  ल े ल ।  \n \n \n \n \nमो हन द ा स: \nhttps://docs.google.com/a/videha.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=dmlkZWhhLmNvbXx2aWRlaGEtcG\n90aGl8Z3g6NjQ0NzliM2I1MTIyZTg1ZA \n \n(विद े ह ई  प व िक ा केँ ५ ज ु ल ा इ  २० ०४ सँ अ खन धव र ११९ द े श क १,६२६ ठा मसँ ८५, ६२२ ग ो टे द्व ा रा ४३, ६३१ व िव कन्न आइ . एस. पी .  सँ  \n३,७४, ६०६ िे र द े खल  गेल अ व ि ; धन् यिा द  प ा ठकग ण । - ग ू ग ल  ए नेले व टक्स  ड े टा।)  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \n \nऐ र र् नाप र अ पन म ं तव् य  ggajendra@videha.com पर प ठा उ।  \nग ज े न् र  ठा कुर \nggajendra@videha.com \n  \nhttp://www.maithililekhaksangh.com/2010/07/blog-post_3709.html  \n२ .  गद्य \n  \n२. १. आश ी ष अ नव र् न् हार ती न टा व ि न् द ु \n२. २. ज ग द ी श  प्रसा द  मण्  ड ल क पचर्टा  ल ुु कथा  \n  \n   \n२. ३. वश िकुमा र झ ा  ‘वटल्  ल ू’- िड़का सा हेि  :  प रम्  प रा ग त स ं स्  का र केर  प रा कि क िृ व त  वर् ि \n  \n२. ४.अ मर कान्त  अ मर - सु ज ी तक  ग न् ध स ु ग न् ध ि ो व ड़ रह ल  (पु स्तक  स मी ि ा) \n   \n२. ५. ज ग द ा न न् द  झ ा  ‘म नु’- अ नमो ल  झा  जी क पो थी  “ टेक नोल ज ी”क  स मी ि ा  \n  \n२. ६. उ मे श  मण्ड ल - मै व थल ी  :  स रकार आ  हम  सक \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \n२. ७. प ू न म मण्ड ल- \"स ग र रा व त  द ी प ज रय \"क ७९ म आयो ज न ‘क था  को सी ’ उमेश  प ा सिा न क स ं योज क त्  ि मे  \nऔ रहामे  सम्प न्न/  ८० म सग र रा व त  द ी प ज रय सु पौ ल  व ज ल ा क  व नमच ल ी मे  उमेश  मण्  ड ल क स ं यो ज कत्िमे  \n  \n२. ८. उ मे श  मण्ड ल - 80 म  स ग र रा व त  द ी प ज रय '' व नमच ल ी मे  45  ग ो ट पो थी क ल ो काप च ण - २८ म \nव िद े ह मैव थल ी  प ो थी  प्रद श च नी  \n  \nआश ी ष अ नवर्न् हार ती न टा व िन् द ु \nती न  टा व ि ं द ु  \n  \nका षा  केर मनोव िज्ञा न काग -1 \n  \nज खन केओ  कहै िै  जे  \"मै व थल ी  मधुर का षा  व थक\" तख न ह मरा  ओ व हस ँ  ि े सी  ि ड़का गाव र व कि ु  नै ि ु झ ा इ त अ व ि। कोनो का षा  \nमधुर ि ा  ख टग र ि ा  नुन ग र की ते ल ग र होइ ते  नै िै। आ ज ँ  मधुर होइ  िै तँ  व कएक ? \nऐ प्रश्न पर एिा क ल े ल  ि ड़ साह स र् ा ही।  \nमध्यका ल ी न वमव थल ा  सा मंती  िल।  सामंत  ि ै सल  की र् म र् ा  सक ुे व र अ पन स मस् या सुनिए ल ा ग ै त ि ल ा ह। आ ज खन केकरो अ हच \nअ पन स मस्या सु नेि ै  ि ा  की केकरो र् मर् इ  करिै  तखन  का षा  तँ  मधु र रा खहे पड़त। हमरा ज नैत मै व थल ी  अ हीठा म मधु र का षा  \nव थक। का रण  मै व थल  र् म र् इ  कर ' मे  ि हाद ु र होइ  िवथ । मधुर ि ो ल  तँ  रा खहे पड़तव न् ह।  \n  \nठी क विपरी त व मव थल ा क द व ल त ओ  गैर - सिण च क का षा मे  र्मर् इ  नै िै  तँ ए ओ व हमे टचस िे सी  ि ु व झ  प ड़ै  िै  आ ब्रा म्हण -कायस्थ सक  \nओ करा रड़ि ो ल ी  कहै िव थ।मु द ा  ह मरा  जनैत ई  मा ि द ृ व टग त के द  अ व ि। जकरा अ प न िच व हपर व िश्वा स िै ओ कर िो ल ी  ओ  का षा मे  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \nटचस रहिे  करतै --ज े ना व मव थल ा क द व ल त िग च क मैव थल ी ।आ ज े  र् मर् इ मे  ल ा ग ल  र हत तकर  ि ो ल ी  ओ  का षा मे  मधु रता  रहिे  करतै --\nज े ना व मव थल ा क ब्रा म्हण  ओ  कायस् थ ि ग च क मैव थल ी ।  \n  \nका षा  केर मनोव िज्ञा न काग -2 \n  \nई  हम द ू  व मनट  ल े ल  मा व न ल ै  िी ज े  ब्रा म्ह ण-कायस्थ महाते ज स्िी  होइ  िवथ  तँ  हुनक े  टा प ु रस्क ा र के ट िा क र् ा ही। मु द ा  की ब्रा म्हण -\nकायस्थ द रकंगे -मधुिनी-सहर सा मे  िै िा  व मव थल ा  मने की द रकंगे -मधुिनी-सहर सा  िै। ऐ सम स्याप र ज खन ह म द ृ व टपा त करै िी  एना \nिु झ ा इ ए---- \n  \n१) ज े ना- ज े ना द रकंगा -मधुिनी-सहर सा क ि े ि खत्म होइ त ज ा इ ए ते ना -ते ना ब्रा म्हण-कायस्थ ओ  आन िो ट ज ा व तक का षा क िी र्  अ ंतर \nखत्म होइ त ज ा इ ए (१० ०मे  ९७ टा केसमे )। र् ा हे ओ  सी ता मढ़ ी  हो की मु ज्फफ रपु र हो की पू व ण च या हो की का ग ल पु र हो की \nसमस्ती पु र हो की ि े ग ू सरा य हो की र् ंपा रण क व कि ु  ि े ि (झ ा रखंडक  ि े ि िल ा  ल े ल  ए हन े  ि ु झ ू , रा ज नैव तक ि ा ध्यता केँ द े खै त नेप ा ल ी य \nमै व थल ी क उ ल्ल े ख नै क ' रहल  िी ) ।   \n  \n२) ज े ना- ज े ना ब्रा म्हण-कायस्थओ  ि ो ट ज ा व तक का षा क िी र्  अ ंतर खत् म होइ त ग े ल ै  ब्रा म्हण िा द ी  सक ओ करा मै व थल ी  मा निा सँ  \nअ स्िी कार क ' द े ल क। ऐ कट्टर  ब्रा म्हण िा द ी  सकहँक न ज व रमे  ई  ि ल ै  जे  का षा क के द सँ  ब्रा म्हण  ि ा  िो ट ज ा व तमे  के द  िै। आजुक \nसमयमे अ ंव ग का ओ  ि व ज्जका  का षा क ज न् म ब्रा म्ह ण िा द क एही  प्रिृ व तसँ  के ल  अ व ि। व कि ु  व द न पव हन े  न रे न् र  मो द ी  द्व ा रा  मु ज्फफ रपु रमे  \nको ज पु री मे  का षण  द े ि एही ब्रा म्हण िा द क विरो ध अव ि आ हम एकर स् िा ग त करै िी  तथा  ओ व ह वद नक  िा ट ज ो व ह रह ल  िी ज व हया \nओ  द रकंगा -मधुिनीमे  को ज पु री  ि ज ता । जँ  ठो स व िर् ा रक रूपमे  आिी  तँ  व नवित रू पें  कवह स कै िी ज े  मै व थल ी केँ तो ड़ि ा मे  ई  \nब्रा म्हण िा द ी  सक १०० प्रव तश त कूवमका  व नमाहल ा । ज ँ  कद ा व र् त्  ई  ब्रा म्हण िा द ी  सक द रकंगा - मधुिनी-सहर सा सँ  हवट \nक' सी ता मढ़ ी, मु ज्जफ परपु र, पू व ण च या,का ग ल पु रक,र् ंपा रण  आव द क ब्रा म्ह ण-कायस्थकेँ प ु रस्क ा र द े ने रव हतव थ तँ  कमस ँ  कम मै व थल ी  टुटिा सँ  \nिव र्  गेल र हैत । ई  अ कारण नै अ व ि जे  रा मद े ि झा ,र् ंर नाथ  व मश्र  अ मर, सु रे श्वर झा  आव द  एहन  महा न ब्रा म्हण िा द ी क कारणे द रकंगा \nरे व डयो स्टेश नस ँ  ि व ज्जका मे  कायचि म श ु रू  के ल ।  \n  \n३) आ ज ँ  मै व थल ी  टुटिा सँ  ि व र्  गे ल  रव हतै  तखन वमव थल ा  रा ज्य ल े ल  एते क मेहन व त नै कर ' पव ड़तै । कारण  र् ंपा रण सँ  गोड् डा  धवर \nसक अ पन काषा केँ मै व थल ी  ि ु व झ तै । ऐ ठा म हम ई  जो र द ' क' कह ि र् ा हि ज े  प ु रा न ह ो व थ की नि रा ज् य आंद ो ल नी सक से हो \nब्रा म्हण िा द ी  िवथ । अ न् यथा  ओ  स क सेहो रा मद े ि झा .  र्ंर नाथ  व मश्र  अ मर , सु रे श्वर झ ा  आकी आन -आन  मै व थल ी  व िुटनक ा री  सकहँक \nव िरो ध करतवथ। \n  \nआव खर की कारण  िै  जे  धना कुर ठा कुर अ पन मानवर्ि मे  र् ंपा रण  ि ा  गोड् डा केँ तँ  ल ै  िवथ  मु द ा  ओ व ह ि े िक  साव हत्यकार ल े ल  \nपु रस्क ा रक मचग नै करै िव थ। ई  प्रश्न मा ि धन ा कुरे  ठा कुरस ँ  नै आ न स क रा ज्य आंद ो ल नीसँ अ व ि।  \nऐठा म ई  व िसव र जा उ ज े  प ु रस्क ा र  कोनो िो ट ज ा व तकेँ  द े िा क ि ै । जँ  ब्रा म्हण े - कायस्थकेँ द े िा क ि ल  तख न फ े र \nसी ता मढ़ ी, मु ज्जफ परपु र, पू व ण च या,का ग ल पु रक,र् ंपा रण  आव द क ब्रा म्ह ण-कायस्थकेँ व कएक नै  ? \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \nतँ  आि ई  द े खि ा क अव ि जे  के -के व मव थल ा  रा ज्य आंद ो ल नी ब्रा म्हण िा द ी  िवथ  आ के - के सचर्  मो नस ँ  व मव थल ा  रा ज्यकेँ  र्ा है िव थ।  \n  \nका षा  केर मनोव िज्ञा न काग -3 \n  \nल ो क ज ख ने ब्रा म्हण िा द क न ा म सु नै िव थ हुनक ा  ि ु झ ा इ त िव न ज े  स क ब्रा म्हण केँ क हल  जा इ त िै । मु द ा  हमरा ल ो कवन ि हुत  प व हन े सँ  \nकह ै त आव ि रहल  िी ज े  ब्रा म्ह ण  आ ब्रा म्हण िा द क कोनो सम्ि न् ध नै। को नो र् मा र से हो ब्रा म्हण िा द ी  क' सकै िवथ । ब्रा म्ह ण िा द  जा व त \nव िश े ष नै के ल  ई  मा ि मानवसकता  के ल  जे  कोनो ज ा व तमे  क ' सकैए। ब्रा म्हण िा द क प्रमु ख तत्ि  ि ा  ल ि ण  एना अ व ि --- \n  \n१) केकरो आगू  नै िढ़ ' देि------ एकटा ि ल ा ह स्ि .  रमा नाथ  व मश्र  \" व मव हर\"। ई  नीक हास्य - व्यंग  केर कविता  ल ी खै  िल ा ह। मुद ा  ई  \nमै व थल ी सा व हत्यमे  आग ू  नै ि व ढ़  स कल ा । कारण ? कारण वहन क द ो ख िल व न  जे  ई  र्ंर नाथ  व मश्र  \" अ मर\" जीक का व तज ि ल व खन् ह। \nद ा व ल  आ द े याद  जते  गल त तत े  नी क। स ा व हत्य क स्तर सँ  ल ' क' पा व रिा व रक स्तरप र रमा नाथ  व मश्र ज ी केँ प द द व ल त होम ' पड़ल व न। \n  \nब्रा म्हण िा द  मा ि द व ल ते  ल े ल  नै िै । ि हुत  रा स ब्रा म्हण  अ प नो ज ा व त केर ल ो क केँ आग ू  नै ि ढ़ ' द ै त िै ।   \n  \n२) मा ि अपने टाकेँ नीक िु झ ि --- ज ँ  साव हत्य अ काद े मी क वल स् ट ि ल ा  झा -झ ा  सक प्रव तका िा न ि व थ तँ  फ े र मै व थल ी  साव हत्य व िश्वक \nिो ड़ू का रती य सा व हत्य केर स मक ि  व कएक नै  अ व ि। आ ज ँ  प्रव तके  िै तख न तँ  श्री  व िल ट  प ा सिा न \"व ि हंग म\" का रती य रा ज नीव तसँ \nल' क' मै व थल ी  साव हत्य धवर यो ग द ा न दे ने िव थ। की व िहंग म ज ी  प्रव तका हीन िवथ । व िहंग म ज ी  स न -सन  आर ि हुत  ि े सी  नाम अ व ि।  \n  \n३) पव रिा रिा द---- रा मद े ि झा  ज खन वरटायर के ल ा ह तँ  सा व हत्य अ काद े मी मे  ओ  अ पन स सु र र् ंर नाथ  व मश्र  अ मरकेँ िै सा  द े ल ा ह। \nतकर ि ा द  अ मर ज ी  अ पन स मव ध  व िद्य ा नाथ  झा  व िव द तकेँ  ि ै से ल ा ह। आि  व िव द तजीक व नक ट स ंिं धी (र् े ल ा इ न)  िवथ ।  \n  \nकारण-- ब्रा म्हण िा द क एकमा ि कारण हीन का िना अ व ि।  \n \n \nऐ र र् नाप र अ पन म ं तव् य  ggajendra@videha.com पर  प ठा उ।  \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \nज ग द ी श  प्रसा द  म ण्  ड ल क पचर् टा ल ुु कथा - \n  \n  \n  \nिा र ं ट \n  \n  \nिो व रंग-द मकल क कज च  र् ु कौला पिा व तओ  हवरहर का काकेँ  केस क िा रंट कऽ गेलव न । ओ ना िा रंटस ँ  ुि ड़े ल ा  नै मु द ा  एते  श ंका \nतँ  आव िए ग े ल व न  ज े  रंग -विरंग क र् े हराक ि ी र्  ज ी नाइ ओ  तँ  अ सा न न व हयेँ िी ।  \nसरस व ठक रौ द ी क पिा व तक समए।  सरक ा रो क नज व र मे  क नी पा व न  आए ल  आ रौ व द याएल वक सा नोक  मन ठे व हयाए ल । अ खव न \nधवर ज े  व ि र् ा र- सो ल हन्न ी  का ग-तकद ी रक िी र्  जी िै त र् व ल  आव ि रहल िल  तइ मे  क नी धक्का  ल ग ल ै । ध क्क ा क कारणो के ल  ज े  गामक -\nग ा म सू न  कऽ  कऽ  मसान  ज कच ि न ए ल ग ल  िल , िनिो  कएल । नम् ह रो-नम् हरो  गािमे सू खव न यच ल व ग  ग े ल  केते  रंग क फ ल ो  आ अ न्नो  \nग ा मसँ  ल ो केक संग  प ड़ा  गेल। मा ल -ज ा ल क उज ा ड़ कऽ ग े ल । ख े ती -पथा री क र् र् े  की , ज े  व मव थल ा  द ा श च व नक  जग ह रह ल  ओ इ  \nवम वथल ा क द ु व द च नक  ि ी र्  कुव द न स े हो आव ि  ग े ल । \nिी . डी . सी .  मी व टंग  व ि हानपु रमे  के ल ।  जे ना िो ट आँ ट -पे टक  मी व टंग  ते न ा  ख ू ि जमग र के ल । गा म सँ  व ज ल ा  धवर क अफ सर -\nअ फ सरान ए कठाम र्ा व र  ुंटा  ि ै स ल ा , कम न ै  के ल , मु द ा  तै िी र्  र्ा ह -पान-ज ल खै मे  जे  समए ल ग ल  हुअ ए तइ  ल ग ा  कऽ। क ल क् ट र \nसा हैि  सकस ँ  व स र ग र रहवथ । ओ ना अ खु नक ा  जकच नितु व र या नै , उमे रग र सेहो । हुनके ि ा तक प्रती ि ा मे  सक व क यो। उवठ  कऽ \nतो हफ ा  ि चटए ल ग ल ा । श्र ी मु खसँ  व्  या ख् यान दे ल व ख न ज े  सौ नक  मे ु ज कच स रकार ल टवक  कऽ व नच्  र् च  आव ि  ग े ल, तँ ए मु ँ हमंग ा  ि खा क \nझ ड़ी  ल ग त। इ व च् ि त ि स् तु ल ो कक ेँ  के टत। कवह  र् ा व र श्र े ण ी मे  गाम ि चव ट द े ल व न। ती न श्र े ण ी क  व क सा न आ र् ा व र म ि ो व न हार। िो व न हार \nल े ल  ग ा ए -मव हंस, वरक् श ा, टमटम इ त् यावद के टतै  जइ मे  ती न ह ी समे  ए क  हीस सर कार द े त आ द ू  हीस अ पन ल ग तै । तव ह ना सी मां त \nवक सा नक ेँ  ि ो व रंग  द मक ल  व त हाइ  िू टपर के टत। आ ज े  अ ढ़ ा इ  ि ी ुा सँ  प चर् िी ुा क वक सा न ि व थ  हु नक ा  र्ौ था इ  िू ट के टत। कवह  \nमु स् कीआइ त िै व स गेला । धन  ि खा  हुअ  ल ग ल । सौ नक  सतै व हया ल ा व द  द े ल क। खा द  िू टपर , िी आ िू टपर, खे ती क औज ा र िू टपर, \nग ा ए-मव हंस क सं ग  व र क् श ा, टमटम, ल ा ाे डस् पीकर, र् ू ड़ी  द ो कान तक।  \nनारा क स ं ग  मी व टंग  समा प्  त  के ल । को ज न -का त र् ल ल  ढ े कार करैत  ज श  द े त सक सीमा न ट पल ा ।  \nहिा  जकच स मा ज मे  उठ ल । ग ा म -ग ा मक ल ो क ब् ल ौ क वद स मु ड़ी आरी  द े ल क। मुद ा  अ नकुआर मा ल -ज ा ल  जव हन ा  ड ो री - खु ट्टा \nतो व ड़ लंक  ल ऽ प ड़ा इए, ज े  गोटे -ग ो टे प कड़ेिो  करै िै आ ग ो टे -ग ो टे ि ौ रौ  जा इ ते  िै। खै र जे  होउ , का ग ल  र् ो रक क ग िे  न फ ा । \nतै संग  ई  ि ा त से हो , सक नै  ि ू व झ  पौ ल क ज े  आम ख ा इ ल े  गा ि रो पए पड़ै  िै। कल व हं ग ा ि रो पि अ सा न वकए ने होइ  मु द ा  आमक \nर् ु नाि  कऽ मा व ट - ज ग ह क र् ु नाि  से हो करए प ड़ै  िै , ज ँ  से नै तँ  धन खे ती क कल म ज े हन े  जु व त ग र होइ  िै ते हन े  हएत। व्  या ख् यानक  \nि ममे  उवध या कऽ एत े  ल ो क कचव स  गेल ज े  ि ु झ ै क होश े  ने रहल ै  ज े  गीता  व ज नग ी  व िऐ ने व क पा ठ। अ ध् या त् म द श च ने व िऐ आव क  \nज ी िन दश च न। तव ह ना क ल क् ट र सा हैि  व ि र् ा रकेँ स क ि ु झ ल क ज े  मी व टंग  समा प्  त  हेतै  आ काव हि  जख ने  आा व फ सक कुरस ी पर ि ै सै  जा इ  \nज े ता  व क  धचइ-धचइ  गाममे  ि ो व रंग -द मकल क रक  सं ग  प ंज व िया गाए क  प था र ल व ग  जा एत । अ कास -धरती क ज े  व म ल न  स् थ ल  व ि वतज \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \nहोइ  िै ओ  हस् तां तरण क होइ  िै।  ि ो व रंग -द मकल  ि े पा री क ुरसँ ज व ह ना औत त व ह ना पश ु पा ल कक  ुर सँ  प श ु  औत। ज इ  द ृ व ष्  ट एँ  \nव मव थल ां र् ल  कौ ड़ी ओ  ि रिव र नै। सो ल ह न्नी ि हरिै याक आश ा ।  \nब् ल ौक वद स गामक ल ो क मुड़ी  उठ िै त पौ ल क ज े  प व ह ने- ब् ल ौकक  रव ज ष्  टरमे  नाओ ं द ज च  करिए  प ड़त , ओ  काग त आ ग ू  ि व ढ़  \nअवग ल ा  आा व फ समे  द ज च  के ल ा  प िा व त  रव ज ष्  ट रमे  औत। ओ इ ठा मसँ  ि ैं क  प ठौ ल  जा एत , ते कर पिाव त  काज क द ौ ड़ श ु रू  हएत। काज ो क \nद ौ ड़ तँ  हल् ल ु क न व हयेँ। ब् ल ौ कक  र् क्क रक संग  व ज ल ा क र् क्क र आ तै परस ँ  ि ैं कक  र्क्क र धवर मे  द ू  ि खच  समए आ व ि नु व ह सा िक ख र् च  \nज व हना सक  गमौ ल क तव ह ना हवर हर  काका से हो ग मौ ल व न । मु द ा  ते कर वमव सओ  कव र  वर् न्  ता नै के ल व न ।  व र् न्  तो केना होइ तव न ,  ज व हना \nहज ा र हाथक ग ा िक  व ि प्  पीप र र् ढ़ ल ा  प िा व त  ज ँ  धरती पर ख स ल  ि ा  प ड़ल  फ ल पर नज व र  पड़ै  िै , ज े करा पिै ल े  गािपर सँ  उतरै क  \nसमै ओ  आ की रो  व क िु  ने ि ू व झ  पड़ै  िै तव ह ना मनमे ुमौ ड़ ल ै त रहवन । समए आ ख र् च क फ ल  ए कट ा  टटके जरू र  के टल व न  ज े  \nज व हना पव र िा रमे  तव ह ना समा ज मे  ग प -सप्  पक िम ि द ल ल । र ज नी -सज नीक व ख स् सामे  कमी आएल , खे त ी-पथा री, मा ल-ज ा ल  इ त् या व द क \nिा त समा ज क मं र् पर आए ल । िो ट - मो ट मीव टंग  की . एल . डब् ल ू. क माध् य मसँ  हुअ  ल ग ल । जइ सँ  ल ो कक  आकषच ण  ि ढ़ ल । ि ैं क क \nमा ध् यमसँ  कज च मे  के टत आ ि ैं केक मा ध् य मसँ  अ सु ल ी ओ  हएत। मु द ा  तै िी र् मे  व ज ल ा  स् त रपर सव ब् सडी-आा व फ स हएत। ज ा िे  ओ  आद े श  \nिैं कक ेँ  नै के टतै  ता िे  कटौत ी  नै हएत , ल ो नक  सू व द  र् ल ै त रहत । ते ति े  नै िह  मा सक  ि ी र्  जँ  अ द ा  नै करि तँ  सू व द ओ  मु इ रे  \nपकवड़  ल े त। \nसरस व ठक सर कारक मा ल ग ु ज ा री  म ा फ क ज िरद स अ सव र  के ल । ल ो क मे  नि व ि सिा स ज ग ल  ज े  जइ  मा ल ग ु ज ा री क र् ल ै त खे त \nसक व न ल ा म होइ  िल आि नै हए त। ज व ह ना मा ल ग ु ज ा री  द े व नह ा र व ि सव र ग े ल  तव ह ना सर कारो  अ पन क मच र् ा री केँ समेव ट द ो सर फ ा इ ल  \nवदस ल ग ा  ल े ल क । ने मा ल ग ु ज ा री  द े व नह ा र आ ने ल े व नह ा र रह ल । मु द ा  ि ैं कमे टटक ा  रसीद क ज रू रव त  के ल । मा ल ग ु ज ा री  मा फ  मु द ा  \nकेते  मा फ  ते कर वर् ट्ठी आा व फ से मे  ल टवक ग े ल । ज व ह ना सिहक  तव ह ना हवर हरो कक्का क सा ल  कव र टह ल ै एमे  र्व ल  ग े ल व न। \nहवरहरो  काका तँ  व ज द्दी , तही ल े  स मा ज मे  जश -अ ज श  सवद काल हो इ ते  रहै िवन् ह । जश  ई  होइ  िवन् ह  ज े  काज क प्रव त  वजद्दी  \nिव थ, मु द ा  काज े  तँ  उन टा -पु नट ा  अ व ि नीको आ अ धल ो , द ु नू  तँ  काज े  िी। ज े  व ि परी तो  व द श ा मे  काज  करिे  करत। व ज द्दी  ते हेन ज े  \nरग व ड़ कऽ ट टक ा  र सी द  कटा िैं कस ँ  रू पै आक व न कासी क रा इ ए ल े ल व न । प व ह ल  ख े प द ू  सए रू पै आक र्े क माइ नर एरी ग े श नक  \nनाओ ंसँ  द े ल कवन । व ज नग ी क पव ह ल  र्े क द े व ख  हवरहर का काकेँ  नीक खु श ी  के ल व न । ख ु श ी ओ  केना ने हो इ तव न , िो टक े  र् े क न े  ि ड़का \nर् े क िनैए ।  \nिैं कस ँ  व न कवल हव र हर का का मा इ न र एरी ग े श नक  कचज मे  व ि द ा  के ल ा । कँ व ज यिै त -कँ व ज यिै त कचज  ल ग ल व न । मा ि द ू  गोटे क \nआा व फ स। ि ो व रंग  गाड़ै क ठी केद ा री । र् े क ज मा  कवर ते  रव ज ष्  टरमे  द ज च  के ल ा  प िा व त ठी केद ा रक न ा ओ ं कहल कव न  ठी केद ा र तँ  ठी केद ा रे  \nिी । र् ा हे -सरकारी  हो आव क  ग ै र सरकारी  ओ  तँ  सिहक  ठी केद ा र के ल । एक संग  प र् ा सो  ठी केद ा री  र्व ल  सकै िै , तँ ए ओ हन  \nल ो कक  केँ ट तँ  थ ो ड़े  कवठ न अव ि । ठी केद ा र के टल व न । के व ट ते  प ु िल व ख न- \n“ठी केद ा र साहै ि , कवह या तक काजमे हाथ ल ग त। ” \nठी केद ा री  श ै ल ी मे  ठी केद ा र ि ज ल ा - \n“काव हि  नै प रस ू  आउ ?” \nऐ द ौ ग -िरहामे  प चर् वद न पिाव त फ े र केँ ट के ल व न। केँ ट होइ ते  प ु िल व खन - \n“अ हचक केँ टो हएि  कवठ न ह ो इ ए तँ ए एकटा व नठाही व द नक  नाओ ं कहू । ” \nठी केद ा र स् प ष्  ट कहल व ख न- \n“मा ि द ू टा प ल ा न्  ट  िै। अ हचक न म् ि र आठम के ल । ि ी र् क का ज  के ल ा  प िा व त हएत। ” \nहवरहरो  कक्का क ती न ग ो टेक िै र्  र हवन। ती नू  ग ो टे व ि र् ा रल व न। का ज  जव ह ना अ पन तव ह ना द ो सरो क।  प्रती ि ा  तँ  करए \nपड़त। पु िल व ख न- \n“केते  समए ल ग त ?”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \n“मव हन ा  व द नमे कऽ  जा एत । ” \nमा स व द न पिाव त ती नू  गोटे क संग  हवर हरो काका  ठी केद ा रक खो ज मे  व न कल ल ा  तँ  प ता  ल ग ल व न  ओ  व ि धान स का  ए ल े क् श नक \nकचज मे  र्व ल  ग े ल  िव थ ,  िह मास पिा व त  औता । प िु आइ त काज द े व ख  सिहक  धैज च क स ी मा  ड ग मग ा इ त तँ  रहिे  करवन । स मए िी व त \nरहल  अ व ि कज च क सू व द  ि व ढ़  रह ल  अ व ि। जव ह ना समए िे ठे कान कऽ  गेल तव ह ना पव र िा रक का ज  सेहो  ि े ठे कान के ने आमद नी टू व ट \nरहल  अ व ि।  ऐसँ  नीक तँ  अ पन खे त िे व र्  िो व रंग  करवितौं । कोन फ े रा मे  पवड़ ग े ल  िी । अ धमड़ू  सच प जकच ि व न ग े ल  िी।  \nसा ल  ि ी व त ग े ल । आा व फ सक  उन टा फ े व र  कऽ  गेल।  जव ह ना द ु नू  स् टा फ  (अ फ सर -वक रा नी) ि द व ल  ग े ल ा  तव ह ना ठी केद ा रो  िोव ड़  \nकऽ प ु ल क ठी केद ा री मे  र्व ल  ग े ल ।  कच ज -कु ँ ज  ल ग िै त मा स व द नक  प िा व त  फ े र काज केँ प टरीप र अ नल व न । कार ग र अ फ सर। काज \nक रै क उ ग्र  व ज ज्ञा सा । द ु नू  प्  ल ा न्  टक  कच ज  ल ग ौ ल व न । एकट ा  काजमे ल ग ल  द ो सर मा व ट क तरमे  र्व ल  ग े ल । के ल  ई  जे  अ ंधराठा ढ़ ी  \nइ ल ा कामे  ल े अ र ि हुत  व न च् र् च मे  िै।  साढ़े  र्ा व र  सए फ ु ट िो र के ल ा  प िा व त  ल े अ र के टल ै । ि ो व रंग  ल ो ड के ल । ल ो ड के ल ा  प िा व त  \nज खव न ि े व संग  प ा इ प उखा ड़ि  श ु रू  के ल  तँ  प र् ा स फ ी ट तरे मे  सौके ट  फ े ल  कऽ गेल ै । प र् ा स फ ी ट वन कल ल  ि चकी  मा व टएमे  रव ह  \nग े ल । त हू मे  ते हेन ज ग हपर ग े ल  ज े  अ फ सरो  ि े िस कऽ  ग े ल ा । कोनो  सस -िस नै र् ल ल व न । अ ंतमे  ि े िस होइ त हवर हर काका केँ \nकह ल व ख न- \n“ज ँ  रव ह  ग े ल ौं  तँ  जरू र ि ो व रंग  हए त नै तँ  द े व ख ते  व ि ऐ, आा व फ सक काज आइ  एत ए िी  काव हि  केतौ  रहि।” \nवजज्ञा सु  हवरहर का का , अ पन क ा ज  व ि सव र पु िल व खन- \n“सर, एना  व कए अ व न यवम त िै ?” \nअ फ सर- \n“व कए िै ते कर को नो एक्क े टा कार ण  िै। रं ग -व िरंग क कार ण  िै। अ नेरे  कोन स मु र  उपिै कच ज मे  ज ा एि , ओ करा िो ड़ू। \nहेि ा  की  र् ा है िे ल ै  से कह ै  िी । ” \nओ झ री मे  जव ह ना अ मती  कचट , पे रा सू त ओ झ रा इ  िै तव ह ना ने मनो ओ झ रा इ  िै। तइ सँ  नीक हवर ह र काका  ि ु झ ल व न  ज े  जएह  \nकह ै  िवथ  सएह  नीक। पु ि ल व ख न- \n“की हेि ा  र्ा है िे ल ै ?” \n“होइ ओ क िहुत  रस् ता  िै , तँ ए एकटा कहि उव र् त नै हएत मु द ा  सह ी  रहन े , नै सो ल हन्न ी  तै यो उवर् त तँ  के िे  कएल । ” \nमा नि मु ड़ी  ड ो ल िै त हवरहर का का कह ल व ख न- \n“एकरा  के टोनत ?” \nअ फ सर ि ज ल ा- \n“सु नू, नीक होइ तै , ज े  आा व फ से मे  काग त -कल म क करै  िवथ  हुन का व नवित स मए , वनव ि त काज क का र  द े ल  जा व न् ह। तइ  \nकाजमे की ि ा धा उपव स् थ त कऽ  रह ल व न ते कर वनव ि त समै पर द े खल  ज ा व न् ह। ” \nमु ड़ी  ड ो ल िै त हवर हर का का िज ल ा - \n“हँ, से  तँ  द े व खत े  व िऐ ज े  काज  ज े हेन होउ मुद ा  आा व फ सक कागत टन्  र्  रहैक र् ा ही। नै तँ  द ु व नय च द े खै  िै ज े  कााे सी  \nयोज ना स न योज ना अ रिो क योज ना , मु द ा  रा ज  रौ व द याएल अव ि। एना ज ँ  सराध -विआह द ु नू  व द स यो ज ना र् ल त तँ  केते  \nआश ा ।” \nमा इ नर एरी ग े श नक  द ौ ग -िरहा करैत  सालक  व सव ज न  समाप्  त  कऽ  गे ल । व सव ज न क अथच  के ल , ज े  काज  मा व टक  िै ओ  सुख ा रमे  \nहएत। िरस ा तक समए िो व रंग  ग ा ड़ै मे  अ सु व ि धा होइ  िै धस ना खसै क  ड र रहै िै , नि तक नीकसँ  गाड़ ल  जा  सकैए। मु द ा  द ु नू क  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \nिी र्  सामंज स केना हएत से  मूल के ल । एक पि  ि ु झ ै ए ज े  प ा इ  सर कारक व ि ऐ, तँ  द ो सर प ि  ि ु झ ै ए पा इ  जनताक वि ऐ, ज े कर ग े ल ै  \nतेकर, हमर की । मु द ा  की तइ सँ  काज  र् ल तै ??? \nअ व ग ल ा  साल विहानपु र , ती न िो व रंग-द मकल क स ं ग  काज क कें र् ु आ ि ो ड़ल क। वक िु  गाए ओ - मव हंस  गाम आए ल । व क िु  व र क् श ा \nटम-टम िढ़ ने सिा री क सु व ि धा के ल । मु द ा  जव ह ना व क िु  नि उत् पा व द त हवथ यार गा म आएल तइ सँ  ि े सी  ल ू टैक कूत प िु आ िव न \nपकड़ल क । को ज-का त, विआह-सरा ध ज ो र प कड़ ल क । ि ैं क क ज च  तर  प ड़ल ै । जे करा अ सु ल ै मे  श ख् ती सँ  ि ैं क पे श  के ल  जइ सँ  \nवदश ा हीन समाज डरा  ग े ल !  कारो िा र कमैत ग े ल ै . . . ।  \nिो व रंग  गड़ौल ा  प िा व त सव ब् स डी  आा व फ स क काज  एल व न।  व ज ल ा  कव र मे  एकट ा  आा व फ स। ज े ते  काज क  की ड़ त इ सँ  ि े सी  \nखे व नह ा रक की ड़! प व ह ल  व द न ती नू  ग ो टे हवर हर का का हँसीए -ठठ्ठा मे  ओ झ रा, ुूवम एल ा । द ो सर व द न ट े िु ल पर जा  कह ल व खन - \n“ती न ग ो टे ि ो व रंग-द मकल  नेने िी , िा ज ा प्  ता ि ैं कक  काग त अ व ि ,  से  सवब्  सडी क आद े श  द े ल  जा ए। ” \nज े ना व क यो सुव नवनहा रे  नै!  रं ग -व िरंग क ग प - सप्  प र्ल ै त! ज व ह ना स् कू ल मे  गल् ती  केल ा  प िा व त  विद्य ा थी केँ ब्रें र् पर ठा ढ़  कऽ द े ल  \nज ा इ  िै तव ह ना टेिु ल क आ ग ू मे  ठा ढ़  कऽ द े ल कवन। ुंटा कव रक  प ि ा व त कह ल कव न - \n“परस ो  आना। ” \nपरस ू  गेला  प िा व त फ े र प रस ू । ऊ हो कचज  ल ग िै त ज े  व क न का सम् प कचमे  अ िै ए, मु द ा  प रस ू  अ ंत नै के ल । ने आा व फ समे  द ै िना \nद े ल व खन आ ने सवब्  स डी क का ग ज  आा व फ स  िो ड़ ल क। \nसता सी- अ ठा सी क कु मकम -िा व ढ़  रा ज् यकेँ व ह ल ा  द े ल क।  द स ह ज ा र रू पै आ िैं क ल ो न माफ क  अ िा ज  उठ ल । नि सर कार \nिनल । ल ो न मा फ  के ल ।  \nिैं कक  अ ंव तम व र् ट्ठी जखव न हवरहर  काकाकेँ  प हुँ र् ल व न तख व न केस खर् च  सवहत ज मा  कऽ द े ल व खन।  \nओ ही केसक िा रंट हवरहर काका केँ के ल  िवन् ह । \n  \nmmm \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \n  \n  \nकव नय च-पु तरा \n  \n  \nकमल ा-कमल क ज न् म क उ नैसम व द न। उ नैसमासी  कमच केल ा  प िा व त ज व ह ना कता  र् ै नक  सचस ल े िो  करैत आ िो ड़ि ो  करैत \nतव हन ा  सुधनी द ा द ी  प ो ती  (कमल ा ) पो ता  (कमल ) केँ ज चव त -पीवर्, पििव रया ओ सा रपर कज रौ टी द ऽ प ू ि व सरहौने  सुत ा  ि े टा -पु तो हुकेँ  \nकह ल व ख न- \n“आि  अ पन क रम केँ करम -धरम करह , िा ड़ी-झ ा ड़ी  व िरहा ग े ल  हएत  ओ करो तकव तया न न ै  क रि तँ  ज ी ि केना ?” \nकवह सुधन ी  द ा द ी  आँ ग नस ँ  व नक व ल  ि ा ड़ी  व द स व ि द ा  के ल ी  आव क द व िनिव रया ुरक को न र् र ल ग प हुँ व र् ते  मनमे ठहक ल व न।  \nठहवकते  ठा ढ़  कऽ  गे ल ी । ठह कल व न  ई  जे  कहुना तँ  ुरमे  हमहीं िू ढ़  िी , मु द ा  सुनै त तँ  यएह एव ल ऐ ज े  जँ  िे टा-िे टीक ज ौं आ संता न \nहुअ ए तँ  प व हन े  ि े टाक ज नम ह ो इ  िै  प िा व त िे टीक। मुद ा  से के ल  कहच। प व हन े  ि े टीक ज नम के ल ? मु द ा  प ु ििो  केकरा करिै ? िे टा-\nिे टे के ल, पु तो हु कवनयेँ िवथ , तख व न? समा ज मे  जँ  केक रो  प ु ििै  तँ  कह त ज े  ि ु व ढ़ या ि ता ह कऽ ि ड़ि ड़ा इ ए। ग ु नध ु नमे सु धन ी  कोन र् र \nल ग  ठा ढ़  के ल  ने आगू  ि ढ़ ै त आ ने  प ा िू  सस रै त। अ पन दता री  द ो स रो -ते सरो  तँ  प ु िै िा ल ी  िवथ ए। मु हच -मु हीं नै पू व ि हएत , मु द ा  \nपु ििा  तँ  सक ै  व ियवन। र्ो टे आँ ग न वद स ुू व म प ु तो हुकेँ  हाथक इ श ा र ा  द ै त कह ल व खन - \n“कवनयच, कन ी  एम् ह र आउ। ” \nओ सा रपर ि ै सल  धीर ज केँ व मव सओ  कव र श ंका नै के ल व न ज े  एहेन को न  गप िी जे  सो झ हामे  नै ि ा व ज  मा ए कात मे  कहै \nिव थन। श ंको केना होए त र् ु व हि -र् ौ काक ि ा त तँ  सासु प ु तो हुए केँ ने कह व थन , तइ ल े  ि े टाकेँ व कए को नो तरहक कुिा थ हेतव न। ल ग मे  \nअ व िते  सुधनी ि ु धन ी केँ कान ल ग  फ ु स फ ु सा  कऽ िज ल ी - \n“कवनयच, अ हच तँ  अ खव न न ि -नौता व ड़ िी, अ खव न ओते  नै ि ु झ िै  मु द ा  मा ए तँ  िवथ । र् ु पर् ा प हुनक ा सँ  िू व झ  व ल अ  जे  \nज ौं आ संता नमे पव हन े  ि े टीओ क ज न म होइ  िै ?” \nसा सु क िा त सु व न िु धन ी  मा व न तँ  गेली , मु द ा  तै यो ि ज ल ी - \n“ओ ना काव हि ए हम पू व ि  ल े िव न , मु द ा  कवहयो िा ज ल  िे ल ी  जे  प व हन े  िे टेक ज नम होइ  िै। ” \nपु तो हुक ि ा त सु व न स ु धन ी  ठमव क ग े ल ी । मु द ा  तै यो ि ज ल ी - \n“कवनयच, आँ व खक द े खल  अ हू ँ केँ अ व ि आ हमरो तखव न स ु न ल े हे िा त मा नि उवर् त हएत ?” \nसा सु क िा त सु व न िु धन ी  ठमक ल ी ।  ि ल्ल ा  आव क र् ू ड़ी  द े खै ल े  कोन ऐनाक जरूरी  को न स्  िी ग ण केँ होइ  िै। ई  तँ  सद्य:  \nआँ व ख द े ख ै त अ व ि। जे करा आँ व ख  नै द े खै त तइ ल े  ने ऐनाक जरू रव त। कमस ँ -कम एते  तँ  हेिे  करत  ज े  जव हन ा  ऐ समा ज मे  \n(स ा सु रक) तव ह ना नैहरो क समा ज मे  अ व हन ा  ल ो क उन टा -पु नट ा  ि ु झ िो  करैए आ िज िो  करैए। तै सं ग  ई हो हएत ज े  मा इ यो अ पन \nिा तमे  मजग ू ती  अ नैले  द ो सरो -ते सरो केँ प ु िव थन िा  व नम्न िूवझ  नवहयोँ पू व ि सक ै  िवथ न । मु द ा  जँ  नै प ू व ि ल े ि आ झों कमे कव हयो \nिु ढ़ ही झ ों व क द े ल व न तख व न तँ  अ ने रे  आफ तमे  प व ड़ जाएि । प ु िै एमे  की ल ग ल  अ व ि यएह ने आठ आ न ा  मो िा इ ल मे  ख र् च  हएत , तइ ल े  \nअ नेरे  सासुक धौजवन िे सा व ह कऽ रखि नीक न ै । म ने -मन िु धन ी  व ि र् ा व रते  िेली आव क अंकुव ड़त कगिा न ज कच मनमेअ कुड़ल व न। \nअ कुड़ल व न ई जे  अ पना ज ौं आ सन्  ता न के ल , व कन को एक -दू-ती न स ंत ा न ह ो इ  िवन् ह , हमर िे था  जव हन ा  ओ  नीक ज कच नै ि ू व झ  स कै \nिव थ तव हन ा  तँ  हमहू ँ  नवहयेँ िू व झ  पएि । अ पना द ू  संता नक  ि े था क अनुकि अ व ि , द ो सरकेँ ती नक  अ नुकि रव हतो  एक - एकक अ नुकि \nिव न्  ह। डा यविटीज  आ ब् ल डपे सर व कन को एक  सं ग  िवन् ह आ व क नक ो  के ल व न दु नू  मु द ा  ि े रा -िे री । अ नुकि तँ  द ु नू  गोटे केँ द ु नू  \nव िमा री क के ल व न मुद ा  की द ु नू क इ ल ा ज मे  सो ल हन्न ी  एके द िा इ  कएल  ज ा एत . . . ।  \nपत्नी क ओझ रा एल म नक  ओ झ री  र्े हराकेँ  रसे - रस े  ओ झ रिै त र् व ल  ज ा इ त। ओ सा रपर ि ै सल  धीर ज  ि े र - िे र र् े हरा द े खै त तँ  \nटुटल  फ ू ल  ज कच ि े सी ए मव ल न होइ त र् व ल  जा इ त द े खै त। मु द ा  सा सु -पु तो हुक ि ी र् क वििा द मे  प ड़ि ो  ओ ते  नी क न ै  हएत जे ते  हेिा   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n21 \n \nर् ा ही। एकर मा ने ई  नै ज े  प व रिा रमे  व क यो व र् व न् तत  हुअ ए आ केकरो  ल े ल  धै नस न , से हो तँ  नीक न व हय ेँ  हएत ? मु द ा  प ु ििो  केना \nकरि? द ु नू क िी र् क सिा ल  ज ँ  एक पि सँ  प ू िि तँ  द ो सर प ि  प ञ्ि ी ए ज कच ने िु झ ती , ज ँ  एकठाम ि ा त उठाएि  आ ओ  व ल ंग -\nविश े षक होइ  तखन न े  मा ए िा ज त आ ने मा इ यक डरे  (सोझ मे  रहन े ) पत्नी  ि ज ती । तखव न ? मु द ा  जे  ि द नामे  र्व ल  गेल  ओ  कवहयो ने \nकवह यो व न क ल िे  करत , तव हना ज े  पव र िा रक की तर ुूवस गेल ऊहो कु महुर -आव ग  ज कच धु ँ एि े  करत , तइ ल े  अ नेरे  मन ुो र -मट्ठा करि \nनीक नै , द ु धे व कए ने प ी ि ल े ि जे  सक सं ग े  रहत। द ू ध क मोहवन ज कच  धीरज क  मनमे र् व ल ते  रहै आव क द ो सर अ कुड़ गेल । ओ  ई  \nअ कुड़ल  जे  ऐ ुर क अव ग ल ा  का र  (र् ल िै क का र) तँ  अ पने द ु नू  ि े कती  (पव त - पत्नी ) पर प ड़त, ज ा िे  मा ए ज ी िै ए ता िे  गारजन  ि ू व झ  \nका र हटौने िी मु द ा  अ खने ज ँ  ओ  व िमा र प ड़ए आ का र उठिै  जो ग र  नै रव ह ज ा ए तख व न तँ  एकाए क का र प ड़ि े  करत। जँ कोनो  \nकाजक का र अ िै सँ  प व हन े  अ द हो -विद हो िू झ ल  रहत तँ  एते  हल् ल ु क तँ  ि व नए जा इ  िै ज े ते  सोलह न्नी व ि नु िू झ ल क होइ  िै। समा ज मे  \nद े खै  िी ज े  व क नक ो  सत -सतटा  ि े टी के ने डी ह -डा िर द ो सरा क हाथ  र्व ल  ज ा इ  िवन् ह, तँ  व क नक ो  सात  ि े टा के ने ग ा मक अनक ो  \nसकटा इ नार-पोखवर हाथ  र्व ल  अ ि ै  िवन् ह। धू :  अ नेरे  मन केँ व िव ियिै  िी। द े खै  िी ज े  एते - व द न िा प े  ि े टाक वक नौजी होइ  िेलै आि  \nद ु नू  ि े क् तीओ मे  द े खै  िी। तख व न  अ नेरे  मन वकए ि ौ आए ि व कए ने द ु नू  ि े कती  प व त -पत्नी  ि व न िु ढ़ ा ड़ी ओ मे  कोहिर ु रक ग प करि।  \nपत्नी  व द स नज व र उठा धीरज  ि ा ज ल - \n“एम् हर क नी सु नू । अ खव न क ने मा एओ  अ ँ ग नामे  नै अ व ि , एकटा ि ा त पु िै  िी ?” \nसा सु सँ  हवट िु धन ी क व ज ज्ञा सा  प व त व द स ि ढ़ ल । जव ह ना िा ल -िो ध िच् र् ा  व खस् सा  सुव न मा ल -ज ा ल क िच् र् ा  जकच ‘ुूटड़ू -ुू ’ \nसु व न मुँ ह िचव ि द इ  िै तव ह ना व ज ज्ञा सा  करल ि ा त सु नैले  ि ु धन ी  मु ँ ह उठा ि ज ल ी - \n“की?” \nधीरज- \n“अ हचक पी ड़ा  (उन ै स व द न क ) द े व ख मन महवक  गेल ज े  आि संता न  नै हुअ ए सएह नीक । द ू टा के िे  कएल  जँ  द ु नू केँ द ु नू  \nिे कती  सेि ा  कऽ मनुख  ि ना ठा ढ़  कऽ द े िै  तँ  एकस ँ  द ू  प व र िा र तँ  अ िा द  हेि े  करत व क ने?” \nहाल-िे हाल के ल  ि ु धन ी  द े हक  मन मा व न  ग े ल  ज े  प व त क वि र् ा र सोल ह न्नी नीक ि व न्  ह । हू ँ ह कारी  करै त िज ल ी - \n“अ हच व िर् ा रकेँ काटि  से द रकार  हमरा अ व ि। तखव न तँ  प ु रुख अ पने खे तमे  आव ड़ओ  द इ ए आ ता म स उठै  िै तँ  ढ ा व हयो \nद इ ए। तँ ए अ हच जानी । हम तँ  सं ग ी ए ने के ल ौं । ि ड़ हएत तँ  एति े  ने , ज े  काव न -काव न ल ो क केँ कहिै , संव ग यच मव र गे ल  \nहम कु व तया इ  िी। ” \nव ज नग ी क स र् ा ई  जव हन ा  धीर ज केँ तव हन ा  ि ु धन ी केँ एक-द ो सरा  व द स व खंर् ए ल ग ल । आग ू क ल े ल  द ु नू क व ज ज्ञा सा  ि ढ़ ल व न। तही \nिी र्  सुधनी ख ों इ िा मे  व झ ंग ु नी आ मु ट्ठीमे  सुख े ल हा कड़र् ी  नेने पहुँ र् ल ी । अ व िते  र्ु व हि  ल ग  कड़र् ी -ज ा रव न रवख  प ु तो हुकेँ  कहल व खन - \n“कवनयच, िड़ी काल कऽ गेल। ि च् र् ा  सककेँ द ू ध पी एलौं ?” \nकड़र् ी  रव ख ओ सा रपर व झ ं ग ु नी खों इ िा सँ  उझ व ल  ि ु ध नीक ल ग  ि ै व स सु धन ी  ि ा ड़ी क वखस् सा  प सा व र द े ल व न। ि ा ज ए ल ग ल ी - \n“उन ै से  व द नमे िा ड़ी क द श ा  व िग व ड़  गेल। ल ती  सक  मर्ा न  िोव ड़ - िो व ड़ व नच्  र् च  उतवर कठु आ -कठुआ ग े ल । रा मव झ ंमनी पँ र् -\nपँ र्, िह- िहट ा  जु आ कऽ ग ा िे केँ कठुआ द े ल क। ते ते  ने ख ढ़ -पा त ज नवम ग े ल  जे  ि ा ड़ी क रुइ खे  ख तम कऽ  गेल \nअ व ि।” \nिा ड़ी-झ ा ड़ी क अपसो र्  सासुकेँ करै त द े व ख प ु तो हु मल सा व र द ै त िज ल ी - \n“िा ड़ी  गेल तँ  गेल मु द ा  ुरमे  जे  द ू टा ल ा ल  आए ल  से ?” \nपु तो हुक ि ा त ज े ना सु धन ी केँ व हल क ो व र द े ल कवन। अ ग म प ा व न मे  हेल ए ल ग ल ी - \n“से  तँ  अ ही द ु नू  ल ा ल ल े  ने ओ  स क अ व ि। ल ा ल क पव तप ा ल  हेतै  तँ  ओ  सक ढ े र हे तइ ।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n22 \n \nपु तो हुक ि ा त सु धन ी केँ धारक पा व न ज कच कँ सौ ल कवन नै समु र  जकच  व ह ल कोरए  ल ग ल व न। प व र िा र तँ  खा ल ी  मनुखे  टाक न ै  \nहोइ  िै , ुर -द ु आर, खेत- पथार, मा ल-ज ा ल  इ त् या व द  अ नेको  व म ल ा  कऽ िनै िै , ज े  मनुखसँ  ल ऽ कऽ आ नो -आनो ि स् तुकेँ एक वनवि त \nसी मा मे  ि ा व न् ह द इ  िै। मु द ा  एक ि ा न्  ह मे  रव ह तो  तँ  सिहक अपन - अ प न मह तो  िै आ काजो िै। ज इ सँ  एक द ो सरकेँ ज ा नो -परा ण  द इ  \nिै  आ व ज न ग ी ओ  द इ  िै। िा ड़ी - झ ा ड़ी, ती मन-तरका री  तँ  मा से -मा स व द ने-वदने होइ त -ज ा इ त रहैए  मु द ा  मनुख तँ  से नै िी । तँ ए मनुख े  \nने मू ल  के ल । मू ल क मू ल् य  तँ  तखने ने िढ़ ै त ज ा एत  जखव न  मू ल क से िा  हेत ै । मूल े क पा व न  ने िी प ध व र  रस  प हुँ र्  हँसिै -खे ल िै ए। \nअ नेरे  मनमे धौज व न क रै  िी । जे न ा  सुधनीक मन  हल् ल ु क के ल व न । ि ज ल ी - \n“कवनयच, आि  तँ  द ू ध थी र कऽ  गे ल  हएत , कह ू  जे  द ु नू  ि च् र् ा केँ कव र  प ो ख द ू ध होइ  िै व कन े । जँ  से नै हएत तँ  ि च् र् ा क \nपवतपा ल  करि कवठ न कऽ ज ा एत ।  जँ  अ खने सँ  द ू धक ट्ट कऽ  ज ा एत  तँ  सक व द न वख द-वखद ा इ ते  रहत। रंग -रंग क रोग  सेहो  \nद ितै, आ अ ग ु ओ -पिु ओ  प कड़तै । ” \nसा सु क िा त सु व न िु धन ी  स कपका  गेली । मु द ा  प व र िा रे क ग ा ज च नेटा  नै, िच् र् ाक द ा द ी ओ  ने सुधनी िवथ न तँ ए िा ल -िो धक  \nकोनो  ि ा त व ि पा एि  उवर् त नै िू व झ  ि ज ल ी - \n“मा ए, एकटा तँ  व ि सव रए ग े ल  िेल ौं , वहनक ा  क हिो  ने केने िे व ल यवन । ई  तँ  गपप र गप र् ल ल  तखव न  मन पड़ल । ” \nपु तो हुक ि ा तमे  सुधनीकेँ व म वसओ  क व र  अ नुव र्त नै िू व झ  पड़ल व न। ि ज ल ी - \n“से  की ?” \n“पु रनी  (पहि व न)  एक हक  ुों ट कऽ  द ु नू  ि च् र् ा केँ सेहो  द ू ध पी आ द इ  िै। ” \nिु धन ी क अधखरू ए िा त सु धन ी  ि ू व झ  गे ल ी । ओ  ि ू व झ  ग े ल ी  जे  प रस ौ ती क पव हल  प ू रक तँ  प ल् ह व नए ने होइ  िवथ । ओ ना \nवधयान अपनो व द अ ए पड़त। प हि व न दस द ु आरी  होइ ए। समा ज क क ा ज  तँ  सिहक िरि ै रे  होइ  िै मु द ा  काज े  िोट -पै ु होइ ए ज े करा \nल ो क पकवड़  र् ल ै ए। मु द ा  ख तरा क तँ  ुड़ी  अ व िए। ज ँ  केतौ  (पहि व नक ) हमरा (अपना) का ज सँ  प ै ु काज द ो सर ठा म कऽ  ज ा ए \nतख व न ज ँ  ओ करा िो व ड़ व द अ ए ई हो तँ  नीक न व हयेँ के ल । मु द ा  जे  ह ो उ , एत े  तँ  ि े र् ा री  (पहि व न)  र्े ता इ ओ  द े ल क ज े  ि च् र् ा केँ कव र  \nपो ख द ू ध नै  होइ  िै। खै र अ खव न  तक जँ िच् र् ा  नीक ज कच ज ी ि गेल तँ  आइ एसँ द ो सर जो ग ा र कऽ  ल े ि , ज रू री  अ व ि। ि ज ल ी - \n“अ च् िा  कवनय च ए कट ा  ि ा त कह ू  ज े  ि े र् ा री केँ ख ु आ - पी आ द इ  व ि ऐ व क ने? िे र् ा री  एहेन प ी तमरू  अ व ि जे  आइ  उन ै सम व द न \nिी व त रहल  अ व ि अ खव न तक अप न वसद हो - िो इ नन ै  मंगल क हेन। ज खने िच् र् ा  ज नमैत अ व ि तखन मा इ ए -िा पटा केँ व क \nपव रिा रो-समा ज ो केँ आश ा  जव ग ते  िै । मु द ा  ई हो नीक नै जे  जे  मु ँ ह खो व ल  नै ि ा ज ए ओ करा सु पतो  नै के टै।  आइ  प हि व न  \nज खने औत , तख ने मन पा व ड़ द े ि , ज े ना ज े  हेतै  से द ा इ ए द े ि ै । ” \nएकटा ि च् र् ा केँ द ू ध पी आ िु धन ी  स ा सु क कोरा मे  द े ल क। द ो सर ि च् र् ा केँ ओ िा इ नस ँ  उठा कोरा मे  ल इ ते  िल  आव क  हकोप रा स \nके ल  प हि व न पहु ँ र् ल ी । जे ना समै पर नै एने  व क यो अ पनाकेँ  द ो खी  ि ु झ ै त तव ह ना पु रनी ओ  ि ु झ ल क।  अ व ि ते  ि ा ज व ल- \n“काकी , अ िे र कऽ  गेल। ” \nपु रनी क िा त सु व न  सु धन ी  गुमे  रह ल ी । मु द ा  सुधनीक ग ु मी  प ु रनी केँ आरो  झक झ ो व ड़ द े ल कै। झ कझ ो व ड़  ई  द े ल कै जे  कव र सक \nमने-मन सु धन ी काकी  गुम् ह व र र हल ी  अ व ि। मु द ा  से नै के ल , के ल  ई  जे  प ु रनी क िो ल ी -िा ण ी, र् ा व ल-ढ ा व ल, र् े हरा-मो हरा ज ो र-ज ो रस ँ  \nिावज रहल  िल  ज े  प ु रनी  ते हेन उ कड़ू  काज मे  फ ँ व स गे ल  िेली ज े  तन -मन दु नू  फ्री सा न कऽ गे ल  िेलव न। मु ँ हस ँ  फ ु फ ड़ी  उड़ै त \nथा कल-मा रल  ि टोही ज कच द े व ख सुधनी ि ज ल ी - \n“पु रव न, पव हन े  हाथ - पएर धो कऽ व क िु  ख ा  व ल अ । जखव न  आव ि गेल ौं  तखव न क ा ज  हेिे  करतै । व कए एत े  प रे श ा न िूवझ  \nपड़ै  िी ?” \nसु धन ी क  िा त सु व न  पु रनी  प ो खव र क पा व न  ज कच थ ी र होइ त िज ल ी -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n23 \n \n“काकी , की कह िव न । द व ि निा व र टोल  प्रसि करिए गेल  िेलौं। उ नट ा  ि च् र् ा  िे ल ै । द रद े  कवन यच ि टपटा इ  िेली , िच् र् ा \nज नवमते  ने िेलव न। मु द ा  कहुना -कह ु ना कऽ सम् ह रल ।  ओ ही काजमे एत े  अ िे र कऽ  गेल। ” \nपु रनी क िा त सु व न स ु धन ी  ि ज ल ी - \n“अ व हन ा  होइ  िै। ने एके टा मनुख  अ व ि आ ने एके रंग काज हेत ै ।  मु द ा  मनुखो  तँ  कम के व द या नै ने अ व ि ,  द े व ख ओ-\nसु व न आ गरो अ ँ टक ा  कऽ के द  तँ  ि ू व झ ए ज ा इ ए। ” \nहाथ-पएर धोइ  प ु रनी  ख ा ए ल ग ल ी ।  ख ा इ ते -खा इ ते  ि ज ल ी- \n“काकी , अ पना िच् र् ा केँ कव रपो ख द ू ध नै  होइ  िै , हमरो कोनो  ठे कान  नै अ व ि। से  कोनो  ओ व रयान कऽ लोथ ु । अ खव न \nअ न्न र् टिै िल ा  थ ो ड़े  के ल व न ज े  अ न्न र् टौव थन। ” \nपु रनी क िा त सु व न  सु धन ी  ि ज ल ी- \n“िौ आकेँ  कहवलऐ हेन जे  ओ ना ग ा एओ -मव हंस क द ू ध सँ  काज  र् व ल  स कैए मु द ा  नीक हएत ज े  ि करीए  द ू ध वद ऐ।” \nपु रनी- \n“हँ-हँ काकी  ि े स व ि र् ा र िवन् ह । एना  तँ  ि ज ा रो क द ू ध एकपर एक िै  मु द ा  ओ कर को न विसिा स। अ पना हाथ क ज े  \nअ व ि ते करे ने व िसिा स। ” \nद ु नू  गोटे क (माएओ  आ प हि व नओ) िा त सु व न धी रज केँ के ल  ज े  जखव न  द ू ध ल े ल  ि करीक ओ व र यान क रै एक अ व ि तखव न  समए \nग मा एि  नीक न ै । ज रू री क ज े  काज  अ व ि जँ  ओ करा पिु आए ि आव क अनठाएि  ओ  प व र िा रकेँ पा िू  धकेलि के ल । ज खव न  िु झ ै  व ि ऐ \nज े  एक पव र िा र रव ह तो, सक का ज  प व र िा रे क रवह तो  करैक तँ  व क िु  सीमा  अ व िए। उवठ  कऽ आ ँ ग नस ँ  व न कवल  द ू धारू  ि करी \nकँ व ज यिै ल े  व ि द ा  के ल । समा ज ो  तँ  समाज ि ी । ज व ह ना रंग -रंग क मनु ख तव ह ना रंग -रंग क धन क खा ड़ी  सेहो  ि नल े  अ व ि । कााे नो \nद रिा ज ा  एहन ो  अ व ि जै ठा म हाथी -ुो ड़ा  रहैए आ कोनो  एहन ो  अ व ि ज ै ठा म व क िु  ने रहैए। मु द ा  तँ ए व क ग ा ममे  गाए -मव हंस  ि करी नै \nअ व ि से तँ  अ व िए।  \nधीरज केँ आँ ग न सँ  व न कव ल ते  ि ु धन ी केँ अ पन िा त िज ै क ग र के ट ल ।  गर ई  जे  एक पव र िा र रव हतो, स क ि ा त िु झ ल ा  प िा व तओ  \nसक ल ग  सक ि ा त सक नै िा व ज  पिै ए। िज ल ी- \n“कने मा एओ  िवथ  आ अ हू ँ  िी , वजन ग ीमे  एहेन द ु ख कवह यो ने के ल  िल , ज े  के ल  तँ ए.. . ?” \nिु धन ी क िा त सठल ो  ने िल  आव क  व िच् र् े मे  प ु रनी  ि ज ल ी - \n“कवनयच, हमर-अ हचक (न ा री क)  य एह अ व ‍  न  प री िा  िी। रा ज ा सँ  रंक  तकक ेँ  ई  प री िा  होइ  िै। तइ ल े  द ु ख -िे कल  म नमे \nरखि तँ  द ु व नय च र् ल त। ” \nपु रनी क विर् ा रकेँ िु धन ी  सुव नते र व ि त कऽ  ग े ल ी । एक सं ग  मनमे अ ने को प्रश्न  उवठ गेल व न । प व र िा र ल े ल  ि च् र् ा  अ व निा यच ऐ \nद ु आरे  अ व ि जे  ि एह ि च् र् ा  ि ढ़ ै त व स यान-र् े तन होइ ए , ज ै पर कुल े - खनदा न न ै  प व र िार, समा ज, देश- द ु व नयच ठा ढ़  अ व ि। एहेन ज े  \nमनुख क अव निा यचता  िै तै ठा म संता नक  अ व न िा यचता  तँ  िइहे। मु द ा  व ज न ग ी क तँ  को नो ठे कान नै अ व ि , िच् र् ासँ  व सयान आव क  िू ढ़  \nधवर कखनो-कवह यो व क यो मव र  ज ा इ ए, तख व न? एक ि च् र् ा पर आव श्र तो  तँ  नवहयेँ रहल जा  स कैए। द ो सर ई  जे  जँ  ि े टा -िे टीकेँ ि रिव र \nमा व न ल े ि, से हो तँ  सोलह न्नी उव र् त नवह येँ। हँ कोव ख क ल े ल  संता न  के ल  मु द ा  सामा व ज क ज े  ढ च र् ा  अ व ि तइ मे  िरा िरी  केना औत। \nमु द ा  मनो तँ  मने िी। द े हमे द ु ख के ने ज े  व ि र् ा रमे  अ िै  िै , सु ख के ने िद व ल  जा इ  िै। अ पने द ु नू  प रा नी व ि र् ा र केल ौं  ज े  एहेन द द च  \n(िच् र् ा ज न्  म क)  द ो हरा कऽ नै  उठा एि  मु द ा . . . ? पी ड़ा एल मन  ि ु धन ी क द ृ ढ़ ता सँ  मा व न  ग े ल  जे  आ ग ू  स न्  ता न  नवहयेँ हएि  नीक । ि ज ल ी - \n“अ खव न तँ  सोझह ा मे  ई हो द ु नू  गोरे  िवथ ए , नीक-िे ज ए िु झ िे  करै िवथ न। ” \nिु धन ी क िा त सु व न  पु रनी  ि ज ल ी-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n24 \n \n“कवनयच, अ ग ु ता एल वकए िी , अ खव न पव हन े  द े ह -हाथ  सक्कत  ि ना व ल अ । ता िे  ि च् र् ो  सक ता इ ए। अ व ि ते- ज ा इ ते  रहै िी \nज े हेन अ पन परहे ज  करि , ते हेन ज े  र्ा हि से  हेतै । ” \nपु रनी क िा तमे  ि ु धन ी  वजनग ी क विसिा स प ौ ल क।  आँ व ख उठा प ु रनी क आँ व खपर द ै त अ पन िे थ ा  कहलक। िु धन ी क िे थी त \nमन दे व ख प ु रनी  ि ज ल ी - \n“कवनयच, ज व हना काव म नी फ ू ल  मव हन ा मे  र्ा व रए व द नक  व ज न ग ी  प िै ए तव ह ना सन्  ता नक  ख े ल  से हो अ ही र् ा व र  वदनमे व न हीत  \nअ व ि। प िा व त िु झ ा  द े ि। ” \nगप-सप्  पकेँ सीमा  िुि ै त द े व ख  सु धन ी  प ु रनी केँ प ु िल व खन - \n“तो हर वस द हा केते  हेतह। क हुना  के ल ह तँ  तू ँ  द सा री  के ल ह , तँ ए त ो हर रस्  ता  रो कि उवर् त अ पन रस्  ता  रो कि हएत। \nद ा इ ए द इ  व िअ । अ पन न े ने ज इ ह ऽ। ” \nव सद हा सु व न अखव न धव र क कए ल  काजक फ ल  द े व ख प ु रनी क मन  ख ु श ी के ल , िा ज व ल- \n“काकी , हमर खे त - पथार, मा ल-ज ा ल, रा ज-पा ट स क त ँ  यएह ि ी । द ो सर कोन असरा  अ व ि। आइ  व द नस ँ  व ह न का ऐठा म \nखेवनहार सक आ िए ल ग तव न । मु द ा  जे  काज  हम केव ल यवन से हो व क यो करतव न ।” \nपु रनी क िा त सु व न  सु धन ी  स हवम  ग े ल ी । ि ज ल ी - \n“कवनयच, एक ि े र अ पना मु ँ हस ँ  ि ा व ज  ज ा उ, केते  हएत। काज क की र हमरो न ज व र मे  अ व ि। अ न्  हा र ु र सच पे-सचप  होइ  \nिै । समाजमे ज े ते  हमरो सन  ल ो क द इ ए तइ सँ  कम नै द े ि। ” \nसु धन ी क वि र् ा रमे  आश ा  द े व ख  पु रनी  ि ा ज व ल- \n“िे टाक अद हा िे टीक वस द हा के ल , तँ ए द ो िर नै डे व ढ़ या के ल । अ न का व ल ए ज े  होउ , मु द ा  हमरा व ल ए तँ  जे हन े  ि े टा ते हन े  \nिे टीओ  के ल ।” \nमा स व द नक  कम ल ा -कमल  कऽ  ग े ल । सु भ्  यस् त स मए के ने ग ा मो क र् ु हर् ु ही ऐ सा ल  नीक अ व ि। धन मंड ल  के ल  अ व ि।  \nिच् र् ाक वन विते  जव ह ना पमव र या, िकू व नयच, व हज रा-व हज रनी क ढ िा व ह ल ा ग त , तव हना ठको -फ ु व सयाहक  ढ िा व ह ल ग िे  करत व क ने? \nद ी पे क पमव र या, कवह यो ि पहर क न ा ओ ंसँ  तँ  कहय ो  ममहरक नाओ ंसँ  एि े  करत। से व क कोनो एके ठा म क औत नैहर -सा सु र \nसितव र पसरत। ज ी व ि काक तँ  द ो सर साध नो ओ करा िइ हो नै ने।  \nद ो सर मा स र्व ढ़ ते  र् ा व र  ग ो टे प मव र या प हुँ र् ल । ि े टाक िधैया मां ग ए।  मु द ा  ि े टीक ? \nmmm  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n25 \n \n  \n  \nस्  िरो ज ग ा र \n  \n  \nएक तँ  अ हुना  व श ि ण  संस्  था नक  ि ा ता िरण  द े व ख रव ि श ंकरक  मन कौलेजक  प ढ़ ा इ सँ  उर् व ट  गेल , तै पर परस ु का व क वरया-कल ा प \nतँ  आरो  मनक ेँ  तो व ड़  द े ल कै। के ल  ई  जे  कौल े ज मे  व ि श्वव िद्य ा ल य स् तर क पव र र् र् ा  िा ि स िह क िी र्  के ल  जइ मे  रव ि श ंकरक ेँ  आमंव ि त \nनै कएल  ग े ल ै । ि न ल -िनाए ल  प व र र् र् ा क वद श ा  व ा नदे श, िनल-िनाए ल  कता -धता  आ ि न ल -िनाए ल  प ा ठक सु व न वनहार। आ मंव ि त नै \nकरैक का र ण  रहै जे  कौलेजक  ि ा ता िरण मे  ओ  र्ु प्  पा  ि ता ह आ गोंग  िू झ ल  ज ा इ त। ज इ सँ  संग ी -सा थी क िी र्  अ व ध कक ा ल  \nरव िश ंकरक  ि तहपनीए  र् र् च  होइ त।  जव ह ना िुि ा  ख ा ए िा  नै ख ा ए ल ो हारक ल ो हराइ न मह किे  करत , तव हना रव ि श ंकरोक रहए। \nएकटा अ िग ु ण  रव ि श ंकरोमे  जरू र रहै ज े  हाइ  स् कू ल मे  जे ते  विषय पढ़ ने ि ल  ओ ते  व ि षयस ँ  सम् ि न्  ध ि न ौ नवह  रव ह ग े ल । ऐ ि ा तकेँ  \nमनस ँ  ह टा नेने ि ल  जे  हाइ  स् कू ल क वक िु ए व ि षय कौल े ज मे  रव ह  ज ा इ  िै , से हो व द नो-वद न ुव ट ते  र्व ल  ज ा इ  िै। अ ही सी मा क \nउल् ल ंु नक  र् ल ै त िा िे नै व श ि कोक ि ी र्  र् र् च  रहए। ज खव न  वक  र व िश ंकरक  स् प ष्  ट सम झ  र है ज े  का षा  कामधेनु िी । जे  सवद काल \nद ू ध द ऽ सक ै ए। एकर मा ने ई  नै ज े  व न मु आन ध न िूवझ  ओ कर द ु रू पयोग  होइ । ओ ति े  श ब् द क प्रयो ग  न ी क होइ  िै ज े ते सँ  व ि र् ा रक \nमा ध् यमसँ  व ि षय ग व त मा न िनै िै। का षा  ओ हन  धार होइ ए ज े करा पा र करैमे  ुटिा रकेँ ुटि ा व र  नै व द अ  प ड़ै  िै।  \nविश्वव िद्य ा ल यक परी ि ा क अधडरे ड़े पर िोव ड़  रव िश ंकर अपन स क ि स् तु  समेव ट ,  ल ग क ज े  व क ता ि-कााै पी  र है ओ करा अ ल ग  \nिँ व टया, द ो सरा क स ंग  ज े  ल े न -द े न रह ै  ओ करो फ व ड़या , पु स् तकालय क स े हो फ व ड़या , पड़ो सक ल े न -द े न स िहक  मु ँ हवम ल ा नी कऽ व ि ना \nवक िु  केकरो कह ने रू मक र् ा की  का ग े सरकेँ  सु मझ ा  ज व ह ना या ग िल् क  गुरु आइ सँ  द ु नू  प त्नी ओ  धवरकेँ िो व ड़ व ि द ा  के ल  िल ा  तव ह ना व ि द ा  \nकऽ  गेल। ओ ना का ग े सर मा ि ग ौ अ ँ ए रू मे ट न ै  व द याव दक स ं ग  ख ा न द ा नी से हो। तथ ा व प  ने रव ि श ंकर वक िु  ि ा व ज  अ पन िे था  का ग े सरकेँ \nसु निए र्ा हैत  आ ने का ग े स र व क िु  ि ा ज ए। नै िज ै क कारण का ग े सर केँ ि ु झ ल े  रहै जे  ग ण े श ज ी  ज कच कक‍ ग ू  अ व ि ए ज े मह र न ज व र  \nग े ल ै  ते म् ह रे  जन कक  हरिा व ह सँ  मूस क राखल  मु स हवन  तक ख ु व न  कऽ  व न काव ल  ल ै त, ज े महर न ै  गे ल  ते महर हा थी  आँ व ख  ज कच लू ि -\nल ू ििै त रहल ौं । ओ सा रस ँ  व न च् र् च  उ तव र ते  प ा िू सँ  का ग े सर प ु िल कै - \n“रव ि का य, आगू क की कायच ि म अ व ि ?” \nज व हना ग ण े श ज ी क म न स व द का ल  ए केरंग  रहैत तव ह ना रव ि श ंकर िा ज ल - \n“अखवन विर् ा र मनमे अ व ि । ग ा म जा एि  समाज क स ं ग  प व र िा रकेँ द े खि द ु नू  ि ा पू त व म वल विर् ा रि जे  केना िा प -द ा द ा क \nल ग ौ ल  फ ु ल िा ड़ी  आरो  हवरआइ त रहत तखव न  ने।” \nएक व द स रव ि श ंकर डे ग  ि ढ़ ौ ल क द ो सर व द स का ग े स र प ल् ल ा  झ ा ड़ल क ज े  सक  व द नक  एके रं ग  ि ू व ड़ िा ण  रव ह  ग े ल । ज ा  जे  \nकपा रमे  व ल खल  ि ह स े  व क यो ि चव ट  ल े तह। ख ै ह नु र् े ता नन्  द क  कपा र ।  \nकौलेजक  हात ा सँ  व न कवल ते  रव ि श ंक रक मन मे  ुौं द ा  जकच प्र श्न ल ु ल ु व क  गेलै । व ि औहता ि र आ द ु रग मव न यच कवन यच ज कच मनमे \nसमस् याक सो हरी ल व ग  ग े ल ै । मु द ा  जव ह ना िो ट  ि च् र् ा केँ व क यो द ु ल ा र  कऽ कन ा  द इ  िै आ ओ  अ पना मा ए ल ग  ज ा  कहै िै , ‘ फ ल् ल च \nमा र’, तव हना सक प्र श्न केँ िँव टया रव िश ंकरक  मन पर सु काकेँ  आग ू मे  र खल क। की हम पव र र् र् ा मे  अ पन  व ि र् ा र व्  य क् त करैिल ा  नै \nिी? कऽ  सक ै ए ज े  जे  व ि र् ा र हमर  अ व ि  ओ  द ो सरो क होइ , मु द ा  सेह ो  तँ  सुनल ा  प िा व त ए ने िु व झ तौं । नवह येँ ि व ज तौं  मु द ा  जँ  आनोक \nमु ँ हस ँ  सुव न तौं  तै यो तँ  मनमे सिूर हे िे  करैत , से हो ने के ल । ने िज व न हारे  के ल ौं  आ ने सुव न वनहारे । \nरव िश ंकरो आ का ग े सरो  संग े  द ु नू  ब्र ह्म पु र हाइ  स् कू ल सँ  मै व र क पा स क ऽ रा ज धानीक एक्क े  कौल े ज मे  नाओ ं व ल खौ ल क।  ओ ना \nपढ़ ै मे  रव ि श ंकरक  अ पे ि ा  का ग े सर हल् ल ु क मुद ा  मै व र कमे ि े सी  नम् ि र का ग े सरे केँ आएल ि े ल ै , ज े  सुव न ए कऽ रव ि श ंकर रवह  ग े ल । \nविर् ा व र नै सकल  जे  जखव न  का ग े सर द ि अ व ि  तँ  ओ कर न म् ि रो  ने  द िे  अ व ि तै । ि ा ल-िो ध मन रव ि श ंकरक, एत िे  ि ु झ ल क ज े  प री ि ा  \nतँ वशकार करि के ल । अ नाड़ी ओ  व श कारी केँ ि े सी  व श कार हाथ  ल ग ै  िै  आ जी िनीओ केँ कम। ई  नै िू व झ  स कल  ज े  जव ह ना खे तमे   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n26 \n \nज ो त-कोरसँ फ स ल  ल ग िै  धवर  िा  िचस-खढ़-खरहीसँ ुर ि न्  है  धवर  कोनो  प ें र् -पचर् नै  होइ  िै , पें र्-पचर् होइ  िै फ स ल  ल ग ल ा  \nपिा व त आ ुर िन्  ह ल ा  प िा व त । अ पन रोप ल  अ प ने खा  द ो सरो केँ ख ु आि ी  आव क  अ पने पु रा ि ी  आव क  अ नक े  रो पल  ख ा इ । का ग े सरमे  \nएकटा व ि र् ा र जरू र अ व ि  ज े  रव ि श ंकरक ेँ  श्रिा क न ज व र सँ  जरू र द े खै त। मु द ा  से से झ हामे , परो िमे  व ि र् ा रक द ू री  एते  ल तव ड़  ग े ल  \nिे ल ै  जे  जव ड़ सँ  मु ड़ी क द ू री  द े खि े  ने करै। ओ ना हाइ  स् कू ल  धवर  द ु नू मे  (र विश ंकर आ का ग े स र) एत े  द ू री  नै ि नल  िे ल ै  जे ते  \nकौलेजमे आव ि  िनल ै । ते क र कार ण ो  के ल  जे  ज व ह ना रव ि श ंकर अध् य यन मे  व खंर् ा इ त एका ग्र ता  व द स ि ढ़ ै त  गेल तव ह ना का ग े सर द े खा -\nद े खी क अनुकरण  करैत द ो सर व द स ि व ढ़  ग े ल । तइ सँ  न ज व र मे  द ो ष आव ि  ग े ने िु झ िे  ने करैत ज े  ििड़ द ा नी अ पने सु रव ित पा व न क \nतरमे  रव ह  ििड़ा केँ कहैत ज े  ऊपरे मे  व ि औ। \nओ ना पटन ा  अ व ि ते  द ु नू  गोरे  एक्क े  ल ा ाै ज मे  रू म का ड़ा  ल े ल क । मु द ा  कड़ै ते  ि नैका ल  रव ि श ंकर िा ज ल  र ह ए - \n“ग ौ आँ  िोव ड़  द ो सरव कयो रू ममे  नै आव ि  सकैए।” \nअखवन तँ  का ग े सरो  एक पु रव ख याहे  िल  संग ी क ज रू रव त  िू व झ िा ज ल  रहए- \n“िड़ि व ढ़ यच।” \nमा थपर मो टरी नेने ड े ग  आग ू  व द स  ि ढ़ ै त, मु द ा  मनमे ि े र -िे र प ा व न क व ह ल कोर ज कच रव ि श ंकरक ेँ  उठैत ज े  व ि श्वव िद्य ा ल य \nस् तरक कायच ि म के ल , िे क् ती- विषे ष क न ै  ि ल , तख व न वक ए ने िु झ ल ौं । ने प्रश्न क ज व ड़  के टै आ ने व ि र् ा र आग ू  ि ढ़ ै । मु द ा  तै यो \nिावढ़क पल ा ड़ी  जकच ि हिे  करै। मन िहक ल ै , इ व न्  दरा  आिा सक ज े करे पक्क ा  ुर रहै िै हवथ याक झ टक ी मे  ख सल  ुरक अनुद ा नो \nते करे के टै िै। सएह ने तँ  के ल ।  की अ व ह ना को ज े -का तक व श ि ण  संस् था न िन ल  र हत ? धू : !  अ नेरे  म नक ेँ  ि ौ अ िै  िी। ठी के ल ो क \nिता ह कह ै ए। एहने -एहने ुत हपनी  सााे र् ने ने ल ो क िता ह हो इ ए। अ नेरे  हमरे व क ए एत े  सोग अ व ि । ज ा नए जअ  ज ा नए ज ता । \nल व सग र होइ  आव क  खढ़ हर स े  ओ  जा नए। ह महीं की िव ज तौं  जे  अ नेरे  मा थ धु नै िी । ि ड़ ि व ज तौं  तँ  यएह न े  ि व ज तौं  जे  सा व ह त् य \nज ग तमे  मध् य कालीन युग  स् ि व ण च म र हल । कव क् त मय साव ह त् यक स ृ ज न एत े  कवह यो ने के ल । मु द ा  कव क् त  सा व हत् यक पिा व त  िै रा ‍  य अ िै त \nआव क  श्र ंाृ ग ा र? एि ा क र् ा है िल  ि ै रा ‍  य  से नै आव ि  श्र ृ ंग ा र आव ि ग े ल ।  समैओ  मु ग ल े  श ा सन क ि ल । व म वथ ल ां र् ल क वक सा नक  सु व द न \nनै द ु व द च न ि े ल ै । ि ी ससँ  ती स रौ द ी  प्रव त  सद ी  होइ त आव ि  रहल िेलै ।  ि ा व ढ़ -झ चट िो व ड़  कऽ। त ै संग  ि ड़का -िड़का कु मकमो के ल । \nआजुक स ं र् ा र नै , दू-ग ा म र्ा व र  ग ा म प सरै त -पसरै त अ िा ज  व ि ल ी न क ऽ जा इ  िल ।  ने धार -धू र आज ु क  िी ज े  आिे  ि ा व ढ़  अ िै ए आ \nपवह ने नै अ िै  िल । ख ै र िोड़ू । रौ द ी क माव र सँ  जे  प व र िा र नष् ट के ल , िा  गाम िो व ड़  कऽ जे का ग ल , ते करा िो व ड़  कऽ। जे \nइ मा नदा र व क सा न ि ल ा  ओ  व मव सओ  कव र  ओ इ  सक प्रकोप सँ  ड ो ल ल ा  नै। मा तृ कूवम क माव ट -पावनमे  अ पना केँ समरवप त केने रह ल ा । \nकल व हं एक रौ द ी क माव र  पचर् िखच मे  व क ए ने करप ा इ  करए प ड़ल  रह ल  होव न्  ह । एकाए क रवि श ंकर क वि र् ा र आग ू  ि ढ़ ल । व ि श्वव िद्य ा ल य \nसिो च् र् व श ि ण  सं स् था न ि ी । ज े  व म वथ ल ां र् ल  ऋ ृ वषच-मु व नक िा सस् थ ल  अ द ौ सँ  रहल  आव क  ओ ति े  गन ल-ग ू थल  िवथ  ज े ते केँ द्व ा व र का \nिा प के ट ग े ल । व ि श्वव िद्य ा ल य क द ा व य त् ि ि नैत अ व ि  ज े  व ज न कर र र् न ा  व द िा रमे  सवड़  ग े ल व न पावनक र् ु िा टमे गवल  ग े ल व न ओ ह नो-\nओ हन ो  रर् नाका रक खो ज  हुअ ए।  \nग ा मक स ी मा नपर अ व ि ते  रव ि श ंकरक ेँ  का ग े सर मन पड़ ल । मन पव ड़ ते  ि ु द िु द ा एल- \n“ग ौ आँ-ुरू आ रहन े  का ग े स र ि हुत  उपकार केल क। ओकरे केने कौलेजक  प ु स् त कालय सँ  सम् ि न्  ध ि ढ़ ल । नै तँ  ते हेन -ते हेन \nल ु व टहारा  सक अ व ि  ज े  व क ता िक कोन र् र् च  जे  आ ल मा री ओ  उठा क ऽ ल ऽ जा इ ए। ज ँ  ओ  नै रव ह तए  तँ  की अ पने िु ते  \nओ ते  की तर तक जा सकै िे ल ौं ।  ओ करे पा व ि  ने सक रं ग क वक ता ि सँ  केँ ट के ल । व ज नग ी  कव र  ओ कर  उपका रकेँ नै \nविसरि।” \nरव िश ंकरक ेँ  प टन ा  िोव ड़ ते  का ग े सर  अ पना पत्नी केँ मो िा इ ल सँ  कवह  द े ल क ज े  रव ि श ंकर ित ा ह कऽ गे ल । गा म अ िै सँ  प व ह ने \nते ना र् ा ल व न मे  द ऽरा धा र्ा ल ल व न  ज े  सौंसे गाम पसव र  ग े ल, रव िश ंकर िता ह कऽ  ग े ल । त हू मे  र्ु प्  पा  ि ता ह। कखव न  की कऽ द े त \nते कर ठे कान नै। का ने -कान सौं से  गाम िी आि ा न कऽ गेल। ओ ना ई  ि ा त नै परो ि रू पे  र्े ता नन्  द ो क कान तक प हुँ र् ल व न  मु द ा  \nसो झ हा-सो झ ही नै के ने अ नेरे  सुन ल ा हा िा तक प ा िू  जा एि  उवर् त नै िू व झ  र् ु पे  रहल ा । कौआ  कान नेने जा इ ए , तइ ल े  कौआकेँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n27 \n \nखे हारै सँ  नीक अपन क ा न दे खि होइ  िै। ओ ना पो खव र क पा व न  ज कच  अ सव थ र र् े ता नन्  दक पव र िा र तँ ए व र् ड़ै क एक ल ो ल  प ा व न  उठौने \nवहल कोर नै उठैत।  \nद ल ा नक  ओ सा रपर मो टरी रव ख  रव िश ंकर वह या-वहया र्ा रू  व द स ता क ए ल ग ल  ज े  अ पन ह ा व ज री  तँ  द ज च  करिै क अव ि । \nकन ी ए पिा व त  र् े ता नन्  द ि ा ड़ी  वद ससँ  एल ा । अ व ि ते  रव ि श ंकरक ेँ  प ू व ि  द े ल व ख न- \n“िाउ, नीके  िेलह  व क ने?” \nज व हना व ि नु िो ल क िच् र् ा  मा ए - िा प क िो ल  सुव न  हँव स-काव न  अ पन िा त कह ै त तव ह ना रव ि श ंकर मुस् की  कव र  उतर द ै त ग ो र \nल ग ल कवन । गो र ल ा व ग  रव िश ंकर अ पन िस् तु ज ा त से व र यािए कोठरी  व द स व ि द ा  के ल ।  \nसमा ज क िी र्  अ नेको  सुआ द क (त ी त -मी ठ-खट्टा) िा त-विर् ा र हिा-विहाव ड़ ज कच ि ा ता िरण मे  प सरै त रहै िै । ि ा त कोन \nआि रण मे  प सव र रह ल  अ व ि  ओ  ि ू झ ि ि ा ल -िच् र् ाक खे ल  नै िी । ए हन ो  तँ  होइ ते  अ व ि  ज े  प व ह ने द ी ि े  व ि टाइ त अ व ि  वश ि ा  हरा \nज ा इ त अ व ि । ख ै र जे  होउ , र् े ता नन्  दक मन मे  उठल व न  ज े  काव हि सँ  ज े  गाममे  ि ी आि ा न के ल  अ व ि  ओ कर मुड़ी  प व ह ने द े ख ल ी । जँ  \nरखै  जो कर हएत  रा खि नै तँ  मर् ो व ड़  कऽ त ो व ड़  कात मे  फ े क द े ि। आगू  स सव र ते  मनमे उठ ल व न  एक  तँ  ओ व ह ना रस् ता क झ मा र ल  \nरव िश ंकर अव ि  तै पर कौल े ज मे  प ढ़ ै ए। कौलेजीआ िौ ड़ा  सिहक ज े  र् ा व ल  द े खै  व ि ऐ से  व क िु ने फ ु ड़ा इ ए। ज ँ  कहीं रव ि श ंकरो \nओवह ना करए। मु द ा  कानमे नवह योँ  द े ि हमरा ल े ल  उवर् त नै के ल । व प ते  नै आव द ग ु रु सेहो  व ि ऐ। ओ क र नीक -िे ज ए नै िू झ ि ि ा ल -\nिो धक  संग  अ न्  या य हएत । कोनो ज रू री  िै ज े  नीक िा त सककेँ अ धल े  ल ग ै , वक िु  के नीको तँ  ल ग िे  करै िै। िा ती पर प ा थर \nरव ख र् े तानन्  द ि ज ल ा - \n“िाउ, ल ो कक  मु हेँ सु नै िी  जे  तोँ  ि ता ह कऽ प ढ़ ा इ  िोव ड़  ग ा म र्व ल  एहल  हेन ! से  की ि ा त व ि ऐ?” \nवपता क प्रश्न  सुव न रव िश ंकर वमव सओ  कव र  विर् व ल त नै के ल ।  जव ह ना पो खव र क असव थ र प ा व न , काह-कू ह वन च् र् च  ि ै व स  ग े ने \nपरी च् ि रहै िै तव ह ना रव ि श ंकरक  मन असव थ र। ि ा ज ल- \n“िा िू ज ी, एक संग  ती न टा प्रश्न उठ ा  द े व ल ऐ। उतर िे रा िे री  द े ि। प ढ़ ा इ  िोव ड़  कऽ व क ए एलौं। िहुत  ि े सी  तँ  अ खव न  धवर \nनै पढ़ ल ौं  ज े  कव र पो ख उतर द े ि। मु द ा  एते  जरू र ि ु झ ल ौं  जे  अ पन वज नगी अ पने हाथ मे  ल ऽ कमचकेँ धमचमे  प्रव त व ष्  ठत कऽ \nसकै िी। नै तँ  मु ँ ह वक म् हरो  ि ो ल  व क म् हरो  ि नल रहैए। अ पन वज न ग ी  अ पना हाथ मे  ल ऽ ि मता नुसार अ पनो आ द ो सरो क \nसहयोग कवर ऐ। मु द ा  सह योग ो क  सी मा  िै। ज खव न  म नुख  अ पन स ी मां कन  कऽ र् ल त तँ  ओ हन  सहयो ग क िे ग रते  नै रव ह  \nज ा इ  िै। मु द ा  िे कती सँ  प व र िार, पवरिा रस ँ  समाज, देश-द ु व नयच िनैत, तँ ए िढ़ ै त र् ल िे  ने व ज नग ी  िी। ” \nर् े ता नन्  दकेँ ि तहपनीक आ का स नै के ल व न ,  तँ ए द ो हरा कऽ ि तहपनी श ब् द क प्रयो ग  करि नीक नै िु झ ल व न । व प ता क िा त व ि ऐ \nज ँ  कहीं उ नट े  रो पा  जा ए। श ब् द  तँ  मनस ँ  उ र् रै त अ व ि । तँ ए अ श ु ककेँ श ु क िनाए ि उवर् त के ल , मु द ा  श ु ककेँ अ श ु क ि नाए ि केना \nउवर् त हएत ? अ पनो नीक हएत ज े  जु आन िे टा के ल , सरकारो  मा नीए  नेने हेत इ , तँ ए अ पना अ व ध कार आ कतच व् य केँ हमहीं व क ए \nरो किै । हँ तखव न  विआह कराएि  प िु आए ल  अ व ि  से  करािै  धवर  का र अ व ि । ल े त अ पन ुर -पवरिार, सर-समा ज । सा व ठ  िखच नवहयेँ \nपू रल  हएत तइ ल े  व क ए िै सल  र हि। से नै तँ  एकट ा  आरो  ि ा त पू व ि ए व ल ऐ। पु िल व ख न- \n“िौआ, ग ा ममे  रव ह  करिह की ? पव ढ़-वलवख  सक नोकरी -र् ा करी करैए  आ तू ँ ?” \nग ंकी र होइ त रव ि श ंकर िा ज ल - \n“िािू, अखवन ग ा मक अस ल ी  रू प  ि ु झ ै मे  कन ी  ि चकी  रव ह  ग े ल  अ व ि  तँ ए अ खव न  वक िु  ने कहि ।” \n“की अ स ल ी  रू प ?” \n“ग ा मक माव ट -पावनक ल म् िा इ-र् ौ ड़ा इ  की िै , अ पना केते  अ व ि ,  ग ा ममे  प व र िा र केते  िै इ त् या वद। व क िु  िु झ ै क िचकी  अ व ि  \nसे  ि ू व झ  ग े ल ा  प िा व त  अ पन योज ना  आग ू मे  रव ख  अ हू ँ क वि र् ा र ल े ि।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n28 \n \nरव िश ंकरक  व ि र् ा र सुव न  र् े ता न न्  द ठमव क  ग े ल ा । म नमे रंग - रंग क विर् ा र उठए ल ग ल व न । की यो ज ना ? कोना ाे  व क  सरकारी  \nकारो िा र िी ज े  यो ज ना िनौत। मु द ा  धचइ  द ऽ नै मा नि उवर् त नै ह एत । कलव हं िी क िा  कऽ पू व ि  ल े ि अ ल ग  के ल । तहू मे  कौल े ज मे  \nपढ़ ै ए, ज ँ  कहीं व क ता िक का षा  ि ा ज ल  हुअ ए। तख व न ? से  नै तँ  नी क हएत ज े  अ खव न  रव िश ंकरोक म न थी र नै हेत इ  ता िे  ओ हो \nथी र होइ ए , तै िी र्  अ पनो अ धखरू आ काज पू रा  ल इ  िी । ओ हो व न र् े न ह एत  अ पनो व न र् े न ह एि  तखव न  खवरयाव र कऽ ि ू व झ  ल े ि। \nिे रका समए। र् ा ह पी ि र्े ता न न्  द  रव ि श ंकरक ेँ  र्ा ल  प ा ड़ल व न । अ व ि ते  रव ि श ंकर पु िल कवन - \n“वक ए सो र प ा ड़ल ौं ?” \nर् े ता नन्  द ि ज ल ा - \n“तख ु नक ा  ि ा त नीक ज कच नै ि ु झ ल ौं ?” \nरव िश ंकर िा ज ल - \n“ज ा िे  धवर  ग ा मक माव ट -पावन, ग ा ि-विवरि, मा ल-ज ा ल क स ं ग  प व र िा रकेँ नै िू व झ  ल े ि, ता िे  अ पन स ी मा -सरहद नीक ज कच \nनै िना सकै िी। ” \nमा व ट-पावन, ग ा ि-विवरि इ त् या वद  सु व न र् े ता नन्  द ि ज ल ा - \n“ई  कोन िड़का उ ल झ न के ल  जे  तूँ ओ झ रा एल ि ह। स ा त सए िी ुा क ग ा म अ व ि , एगारहट ा  प ो खव र अवि। इ नार त ँ  \nमव रये गेल अ व ि । द ू टा ि ा ट ग ा ममे  अ व ि । जे  द ु नू  व म वल र् ौ रा हा िन ल  अ व ि । एक टा प ू िे -पविमे  अ व ि  आ द ो सर उतरे -\nद व िने। त ै संग  प चर् सए पव र िा रो  अ व ि ।” \nर् े ता नन्  दक वि र् ा र सु व न  रव िश ंकर िा ज ल - \n“िािू, ज े  ि ा त नै िू झ ल  ि ल  से िु झ ल ौं । क नी थमहू , कागतप र व ल वख  ल े ि नीक हएत। ” \nकागत-कल म आव न  रव िश ंकर िा ज ल - \n“ग ा मक र किा  केते  अ व ि ?” \n“सा त सौ  ि ी ुा । ” \n“पवरिा र केते  अ व ि ?” \n“पचर् स ौ । ” \n“अ पना केते  जमी न अव ि ?” \n“सा ढ़ े  प चर् िी ुा । ” \n“तख व न तँ  प व र िा रक वह सा िसँ  ि े सी  अ व ि ?” \n“हँ से  तँ  अ व ि ए। तँ ए व क हम िे सी  खेवनहार िी ?” \nिे सी  ख े व न हार सु व न  रव िश ंकरक  म न ठमक ल । मु द ा  जखव न  र् ो र-मो ट स ो झ हेमे  अ व ि  तख व न पु व िए ल े ि  नीक हएत। \nपु िल कवन- \n“िे सी  ख े व न हार मा ने ?” \nर् े ता नन्  द कह ल व ख न-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n29 \n \n“िाउ, अ पनो मनमे अ व ि  ज े  जे ते  ख े तमे  काज  केव न हार िव थ  हुन क ा  सिहक िी र्  ए क रंग  ख े त होव न्  ह ,  ज इ सँ  श्र म क \nप्रव तयोव गता  हएत। मु द ा  जे करो िटेद ा री , कूदा नी खे त के ल ै , से हो सक व क यो करना ल ग ा  तँ  व क यो केिा ल ा  कऽ व द ल् ल ी–िम् िै \nधेने ज ा  रह ल  अ व ि । तै सं ग  व ज न का िे सी  िवन् ह , ऊहो नोकरी -र् ा क री  करए र्वल  ग े ल  िव थ , ग ा मक खे त तँ  आ ाे हन े  प रती  \nिवन ग े ल  अ व ि  ज े हेन उ ज ड़ ल  गाम  होइ  िै। तख व न  तो हीं कह ऽ ज े  की कएल  ज ा ए ?” \nप्रश्न केँ ओ झ रा इ त द े व ख रव िश ंकर िा ज ल - \n“पवह ने अ पन स मए आ खे ती क वम ल ा न क रए व द अ, तख व न फ े र आ ग ू  गप करि। ” \nउत् सुक होइ त र् े ता न न्  द  ि ज ल ा - \n“हँ, हँ, नीके  सोर्ै िह। कोनो  काज  करैसँ प व ह ने िू व झ-ज ा व न ल े ि ि े सी  नीक होइ  िै। ” \nरव िश ंकरक  व ज ज्ञा सा  द े व ख र् े ता नन्  दकेँ ख ु श ी  के ल व न । मनमे उठ ल व न , ‘नै द ु व न यच तँ  कम -सँ-कम अपन पव र िा रक तँ  सक एक \nरंग  ख ा एि, ओ ढ़ ि-पवह रि, एकरंगक  ुरमे  तँ  रहि। ’ यएह ने के ल  प व र िा रक एकरू पता । ई  तँ  नै ने जे  कुरस ी पर ि ै सल  ि े टा ि ा पकेँ \nकहत- ‘ऐ िू ढ ा , कह च रहता  है। ’ मु द ा  जखव न  अ कासे  फ ा व ट  ग े ल  अ व ि  तख व न द रज ी क िपहाव र ए कट ने की हएत ? \nसचझक समए। ल ा ल टेन न े व स  र् े ता नन्  द द रिज् ज ाक र् ौ कीप र र् ा ह पी ि  अ सग रे  ि ै सल  रहवथ । ि ा ज ा प्  ता काग ज  कल म नेने \nरव िश ंकरो आव ि  िै सल । हाथ मे  काग ज  द े व ख ते  र्े ता नन्  द प ु िल व ख न- \n“िौआ, कथी क कागत -पतर व ि अ?” \nज व हना कोनो  काजकेँ  प व ह ने कूवम क ा  ि ा न्  ह ल  ज ा इ  िै तव ह ना कूवम का िा व न्  ह  कागत ख ो व ल  रव िश ंकर िा ज ल - \n“िा िू ज ी, अ पन वक सा न पव र िा र िी।” \nवक सा न पव र िा र सुव न  र् े ता नन्  द ि ज ल ा - \n“से  तँ  िीहे । जँ  से नै िी  तँ  व क ए िड़को - िड़को कुरस ी िल ा  अ पनाकेँ  व न धोख व क सा न पव र िा र आ व क सा नक  ि े टा \nिज ै ए।” \nमु स् कीआइ त रव ि श ंकर िा ज ल - \n“पवह ने सु व न  वलअ, तख व न अ पन वि र् ा र द े ि। प ा व न  खे ती क प्रा ण  िी । व ि नु पा व न क वक सा नक  व ज न ग ी  मु रद ा क होइ  िै। \nर् ा व रए मा सक िरस ा त िा रहो मा स केँ सज िै ए। ज ँ  हाथ मे  प ा व न  आव ि ज ा एत, तख व न ल ती  ज कच व क सा नी पसव र  ज ा एत । \nतँ ए व क िु  ख े त िे व र्  िो व रंग  कराएि । ख े ती क वि कवस त रू प ि निै मे  जे ते  ख र् च  हएत ओ  ख े त िे व र्  कऽ करि । ” \nर् े ता नन्  द मु ड़ी  ड ो ल िै त िज ल ा - \n“ुर - पवरिा र सुमझािै क अथच  ई  नै ने होइ  िै ज े  व ि र् ा र रो कल  जा ए । जे  मन फ ु रह से  करह मु द ा  प च र्  कट्ठा ती मन-\nतरका री ल े  हमरो ि ना व द हऽ द े खै  िी  जे  ते ते  ने ल ो क द िा इ  द इ  िै  जे  ओ कर ग ु ण े  व ि ग ा व ड़ द इ ए। अ पना हाथ े  उपजाएि  \nमनस ँ  ख ा एि । अ िै ते  औरुद े  मरनाइ ओ  नीक न ै  िी। ” \nर् ु टक ी  ल ै त रव ि श ंकर िा ज ल - \n“ुरक आ ग ू ओ मे  धनखे ती ए रखने िी  आ मन वन रो ग  तरकारी पर जा इ ए। ” \nर् े ता नन्  द कह ल व ख न- \n“अ खवन तूँ नै ने ि ु झ िहक । ई  खे त ग ो रहा व ि अ । नवह योँ तँ  ि ो रा  कट्ठा कइ ए ज ा इ ए। ” \n“ज इ िे र रौ द ी  कऽ  जा इ  िै ?”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n30 \n \n“एत े  ल ो क वह सा ि ज ो ड़त तखव न  काज र् ल तै । ” \n“तँ ए ने... ?” \nmmm  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n31 \n \n  \n  \nके ल िा ड़ी \n  \n  \nपू व ण च मा  व हस ा िे  अ द हा काव तक टव प  गेल मु द ा  सक रचइ व तक व हस ा िे  प र् ी स व द न पिुआए ल  अ व ि । रा व तए  व द िा ल ी  के ल, परी िक \nपखे िो  आ धनमनतवर सेहो  िी। काव हि  करद ु ती ओ  आ व र् िग ु प्  तो  िी। सा व ठ ि खच  प ा र केल ा  प िा व त  ज ी िन क ा का नि व ज न ग ी  प ा व ि \nकेल िा ड़ी  प हुँ र् ल ा ।  \nर् ा व र कट्ठा र् ौ मा सा  (पा व न के टन े ) िा ड़ी -फ ु ल िा ड़ी  के ल िा ड़ी  ि व न ह ँ सै त द े व ख  िी र्  केल िा ड़ी मे  ि ै व स , िृ न्  द ािन ज कच कख नो \nनज व र उ ठा  कोनो ुौ रपर द ै त तँ  कखनो पू िा क ल हक ी मे  ल ट - पट स ट- पट करैत का ल व र  सककेँ से हो द े खै त रहवथ । ल ह कीमे  ल हवक  \nज ी िन क ा का अ पन संग ी -केल िा ड़ी क पव र र्ए-पा त करए ल ग ल ा । ि ा िा क ल ग ौ ल  आम क ग ा िी केँ अ द हा उपटा केल िा ड़ी मे  व ज नग ी  द े व ख  \nरहल  िी । आमक  गािीमे  ि िो  अ व हन ा  ने द े खै  िल  हेत ा  यएह धड़ -धरती  ने कुल ो -खनदा न, उपजो-िा ड़ी, खे नाइ ओ-पी नाइ केँ अ पना \nपे टमे समेव ट  कऽ रख ने अ व ि। ि ा िा क िरा िरी  कहच कऽ पा व ि  रहल िी। पव िल ा  सिे मे  जे ते  हुनक ा  खे त िे ल व न  ते ते  तँ  हमरो \nअ व िए। मु द ा  सिहक अपन स मए होइ  िै , तही क कतो -धता  ने िी।  हुनक ा  अ मल द ा री मे  गाममे  ए कट ा  िै द्य  िल ा । ि ै द्य  की ि ल ा  \nअ खु नक ा  करखन्ना  ज कच ि ल ा । अ पने हाथ े  मंड ू ल  ि निै  िल ा , ज े  प ौ ण् ड  रो ग क रामिा ण  िेलै। सी ता मढ़ ी सँ  प ू व ण च या , नेप ा ल क झ ँ पा  \nवजल ा सँ  ल ऽ कऽ ि ी रग ं ज  होइ त ग ं ग ा क उ तरी  िो र धवरक ि ज ा र िे ल व न। रो ग ी क आि ा ज ा ही िे ल व न । ज व ह ना इ ल ा काक ल ो क िै द्य  \nज ी केँ जनैत  तव हना रहैक ज ग ह िा िा केँ सेहो  जनैत रहवन ।  अ नक ा  अ पे ि ा  व स् थ व त िहुत  नीक न ै  रहन ौं , द रिज् ज ाकेँ द रिज् ज ा  ि ना \nरखने िल ा । अ नवठया -िहरिै या ल े ल  कोनो रो क - रा क न ै , मु द ा  तँ ए व क  ग ा मो  ओ हन े  ि ल । नै। जाती य  रंग -रू प नीक ज कच ग िा ड़ ने \nिे ल ै । ि ा िा सँ  आग ू  ि व ढ़  अ पनाप र नज व र  पवड़ ते  जी िन क ा का र् ौं क ल ा , की अ पने ज कच प ो तो  मनमे रहिै , नै। अ व ह ना ऊहो सो ल े -\nसा ल  ि रखी  आ व प तृ पि मे  मन पा ड़त ! मु द ा  एना के ल  व कए ? अ पना अ िै त ज ु आन िे टा काज  करै ज ो ग र  के ल , िा हर कमा ए कह व ल ऐ। \nपवरिा रमे  अ न्न-पा व नस ँ  ल ऽकऽ रू पै आ -पै सा  धवर क काज पव ड़ ते  िै। व क सा नी व ज नग ी मे  न ग द ी  ख े ती  नै के ने पा इ क स मस् या  िैहै । \nपढ़ ौ नाइ-वलखौ नाइ, द िा इ-द ा रू, ल त ा-कपड़ा  सक तँ  कीनै पड़ै  िै।  \nअ खव न धव र  ज ी िन क ा का अ पनाकेँ  अ पन स ी मा नक  की तर िु झ ै  िल ा  तँ ए मनमे कोनो  ल हवर  नै उठै िेल व न । उठिो  केना \nकवर तव न? ज ा िे  समुर  आव क  मरू कूवम मे  जु आव र नै उठैत ता िे  केना  ल हवर-ल हवर ल हराइ त िा युमंडल  व द स  ि ढ़ ै त। ओ ना खु श ी ल ा ल  \nआज्ञ ा कारी  ि े टा िवन् ह। तै िी र्  ि ै र् ा व र क मन के द  केना िन ल  से िु व झ त  जी िन क क्क ा क म न िगवद  ग े ल व न। जव ह ना पो सो  हाथी  ि ग व द  \nज ा इ त तव ह ना। के ल  इ च  जे  ख ु श ी ल ा ल केँ एते  िू ट तँ  द ा इ ए द े ने िे ल व खन ज े  नीक काज व ि ना केक रो  प ु िनौं करि अ धल ा  नै। \nआज्ञ ा कारी  ि े टा केतौ  सीमा क उ ल् ल ं ुन नै केल व न , मु द ा  सीमा क उ ल् ल ं ुन तँ  का इ ए ग े ल । नि प िवत क पढ़ ा इ  एकक‍ ग ू  कऽ  गे ल  अ व ि , \nज खव न व क ज ी िन क ा का स मग्र ता मे  व ि सिा स करै िवथ । मु द ा  जी िन  काकाकेँ  अ पनो मन उ ग -डू म तँ  कवर ते  िवन् ह  ज े  ि े टा ई  ि ा त \nअखवन धवर व कए ने ि ू व झ  पौ ल क ज े  कँ व स  ग े ल । मा ए -िा प जी िै तै  व द श ा  ने ि े टा -िे टीकेँ व स खौत-पढ़ ौ त आव क  वजन ग ी  कव र  संग े-संग  \nरव ह िे र-िे र व स खिै त रहत। जँ  से  हेतै  तँ  व ज नग ी ओ  आ काल खंडो क  ि ँ टिा रा  केना हेत ै । की आि व क िु  कहि उव र् त हएत ? उवर् त \nतँ  ओ इ  व द न तक होइ त ज इ  व द न काज करै ल े  डे ग  उठिए ल ग ल , अ न्  तो-अ ंत धवर  ज ँ  क हैत । मु द ा  आि ? \nग ंकी र प्रश्न जी िन काका केँ गंकीर पव र व स् थव त पै द ा  कऽ द े ल कवन। जँ  ि ता ह ज कच ि ड़ि ड़ा  ि े टोकेँ कहिै , पु तो हु ओ केँ कहिै  आ \nज ँ  कहीं टोकारा  प ा व ि  वख व सया कऽ ग ा म व द स टहवल  समाजो केँ कह िै , से  उवर् त हएत ? काजक तँ  फ ल े  काज क  पू ण च ता  िी। ऐठा म \nतँ  ओ हू सँ  ि े सी  प व रव स् थ व त र् हवक गेल  अ व ि। ते हेन प ढ़ ा इ -वलखा इ  कऽ  गेल अ व ि ज े  अ खव न  ने मो टग र  प ा इ  द े ख ै  िै , मु द ा  व र टायर \nकवर ते  अ द हा कऽ  जा एत , आ िे टा-िे टीक वज नग ी  ते ते  का री  कऽ  जे तै , ज े  सम् हा वर नै पौ त। एहे न पव रव स् थ व तमे  व क यो मा ए -िा पकेँ द े खत \nआव क  िे टा-िे टीकेँ। उग ै त सु रुज क  द श च न न े  श ु क हो इ  िै आव क  डु मै त सु रू ज क। तख व न ? ज े करा मू स  जकच व ि ल  ख ु नैक ल ू व र  नै \nहोइ  िै ते करा ल े ल  द ु व न यच ज े  होउ  मु द ा  जे करा खु नैक ल ू व र  हेत ै  ओ  सीमा  व कए टपत। िा व ढ़  औतै  ऊँ र् काप र र् व ल  ज ा एत  रौ द ी  हेतै  \nनीर्क ा  व द स ि व ढ़  ज ा एत । यएह सो व र्  ज ी िन काका  र्ा रू  कट्ठा ख े तकेँ , ज े  आमक ग ा िी  तो व ड़ , केल िा ड़ी ओ  आ ती मनो - तरका री क \nर् ौ मा स ख े त िना ल े ल व न । ख े तो क ल ी ल ा  की कृष्  ण  ल ी ल ा सँ  कम अ व ि ,  रौ द ी  के ने ज ी रो , सु भ्  यस् त समए  के ने हीरो । केतौ  ती व नओ \nिी ुा  ि ी ु ा सँ  कम ग ो िरिै ए तँ  केतौ  ि ी ुा  प चर् िर गो िरिै ए।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n32 \n \nर् ा रू  कट्ठाक िी र्  ए कट ा  क ल  ग ड़ा  ल े ल व न , र् ा रू कात  व नम् म न ह ा ता  कटा , मा व ट ढ है द ु आरे  साि े  आ आव ड़ पर अ नरनेि ा, नेि ो, \nद ा री म, सरी फ ा  इ त् या वद िो ट का ग ा ििल ा  फ ल क रोव प  द े ल व खन। ड े ग सँ  नाव प  एक-एक ल ‍  ग ी क द ू री मे  केरा  गाि स ो हो रो पल व न । जे  \nर् ा ल ी स ि ी ट के ल । ज े ठु आ रो प के ने काव त कमे द ू -द ू टा प ौं र्  ग ा ि द े ल क। मुा व र आव ि  फ ू व ट ग े ल । कुह व र  कह ा व र  कऽ ु ौ र के ल । \nखै र जे  के ल , के ल  तँ । ि एह ि ी ट  ते सर सालमे  प हुँ र्  ग े ल । सा व ठटा ुौ र प नरहस ँ  प र् ी स हत् था क के ल व न।  \nएक तँ  ओ व ह ना मन तु रुिा इ त रहए  जे  आइ ए झ ंझ ा रपु रक हाटो  व िऐ आ पखे ि प ा ि व नओ। हाटो  ते हेन जे  सुव त  उवठ आँ व ख \nमी व ड़ते  व ि द ा  होउ। क े ना र् ौ री सँ  करमी ल ती  आ नि , सो नह ौ न क ओव र यान क रि। ज खव न  द ु नू  का ज  ल ो के हाथक ि ी  तँ  आग ू ओ  \nपा िू  कएल  ज ा  सक ै  िे ल ै । ख ै र ज े  होउ। ग र अ ँ टिै त झ ंझ ा रपु र हा ट ग े ल ौं । केरो क स ू र -पता  ल ग िै क  िल  आ  प ा िव नओक ि स् तु -\nज ा त कीनै क र हए। हाटपर पहुँ र् ल ो  ने रही आव क आ ढ़ व त िल ा  के ट ग े ल ।  पु िव ल ऐ- \n“कारो िा रक की  हाल -र् ा ल  अ व ि ?” \nमनमे एक्क ो  व म वसया नै रहए जे अ धल ा  न ज व र सँ  प ू व ि रह ल  व ि ऐ।  त ी न माससँ  झं झ ा रपु र गे ल ो  नै िे ल ौं । हाल -र् ा ल  सु व न ते  \nग ु म् हवर कऽ ि ा ज ल - \n“सक ि ू व ड गेला  ग ंग ा  न हए आ ई  रव ह ग े ल ा  गामे मे । ” \nपवरवर् त ल ो कक  मु हेँ क ठा व न िा त सु व न  अ िा क् कऽ  गेलौं । आग ू  ि व ढ़  कच ज  ल ग ल  जे  हा ज ी पु रस ँ  ल ऽ क ऽ का ग ल पु र धवरक \nिी र् क ज े ते  अ व ि  सक ल ग ा  कऽ केरा  द हा ग े ल । जे  केरा  ख ु द रा -खु द री  गाम धवर  पकवड़  नेने ि ल । की ग ा ममे  केरा  सन  फ ल क \nज े कर खे ती ओ  अ सा न , ते कर की व न व नह ा र व क सा न िव न  ग े ल  िव थ!  झ ं झ ा रपु रस ँ  व ि द ा  होइ त े  मनमे उठल  ज े  केरा  ुौ र िौ ड़ा क किु ल ा  \nिै, ज ँ  से नै के ल ै  तँ  िौड़ा क माए ुरो मे  ने रहए द े त। मन ठमक ल , एहे न क िु ल े  की जे  सौंसे ुौ र किु ल ा  कऽ ल े ल व न । ज े  कीव न  \nकऽ ख ा इ ए ओ  द ज च नक  व ह सा िसँ  कीनत आव क  ुौ रे  कीव न  ल े त। आ इ सँ  प चर्े व द न ि व ठ क रह ल  तहू मे  ती न वद न पव ह नेसँ श ु रू हे कऽ  \nज ा इ ए। ज खव न  र् ी ज ो  ने  हाट-िज ा रमे  िै तख व न  एहे न क ी  हम हींटा  िी  आव क  अ पन अड़ो सी ओ -पड़ो सी ओ क ग व त  सएह  हेतव न । प त्नी  \nिड़ व खव सएत ी  तँ  प ा इ  आग ू मे  फ े क  द े िव न । प ा इ  द े व ख  ज खव न द ो सर-ते सरस ँ  कच ज  ल ग तव न ,  अ नेरे  ने उवर् ती-विनती कऽ िव ठ क \nविसज च न क रती । द ल द ल सँ  सक्कत  मा व ट पर प एर पड़ल । मन  थ ी र के ल ।  मु द ा  ई  तँ  अ पना मनमे िल । झं झ ा रपु रस ँ  अ व ि ते  प त्नी  \nझ पव ट कऽ ि ज ल ी - \n“ज े करा काज  करैक वि िा  रहै िै  से ने काज करैए  आ जे  सवद का ल  जे िी ए टोित ओ करा िु ते  द े िता -व पतर रा खल  \nहेत ै ।” \nअ पन ह ा रल  की िा ज ि। अ नध ु न व ि ना कौमा -फ ु ल स् टोपक िज ै त -िज ै त िज ा  गेलव न - \n“ग ा मे मे  जी िन क ा का केरा क  िो न ल ग ौ ने िव थ। ” \nहारल म न ुूव म तक ल क।  ि ज ल ौं - \n“एना  व कए िान -पग हा तो ड़ने जा इ  िी। अ खव न पच र्  व द न पा िव न मे  ि चकी  िै। तै िी र्  की कोनो ओ िा इ न धऽ ल े ि। आव क  \nिु टल-िढ़ ल  जे  का ज  अ व ि ते करे ज ो व ड़या एि । ” \nमु द ा  मा व न  ग े ल ी । ख े ल ा -पी ल ा  प िा व त नीनो व कए हएत  ि ड़द केँ सोन हौन व पऔन ा इ  रहए , गरद ा मी  द े नाइ  रहए , तै संग  धानो काव ट \nकऽ नै  अ नन े  रही , ऊहो आनए पड़त। प ा न ओ (पत्नी ) पी व स द े ती  मु द ा  ल ग ा  कऽ तँ  अ पने व द अ  प ड़ त। ज े ते  काल  नीन ुे रा एल \nरहल  ते ते  काल  टट का ग पो  सक ग पकेँ ठे ल ने रह ल ।  तँ ए कखनो म न ह ु अ ए ज े  एहेन किु ल ा  केव न हाव रकेँ र्ा व र  था पर ल ग ा  व द यवन। \nकह ू  ज े  एहन ो  हाड़-काठिल ा केँ किु ल ा - पा ती  केने व धया -पु ता  हएत।  \nिरद केँ सोनहौन-ते ल  प ी अ िै त ग रद ा मी  प व ह रिै त, सीं ग मे  ते ल  ल ग िै त , मु ँ हमे प ा न खु आ द ू धाएल धा न , आगू मे  द ै त केरा क कचज मे  \nज ी िन क ा का ऐठा म व ि द ा  के ल ौं । द रिज् ज ा  ख ा ल ी  द े व ख  मनमे उठ ल , ल ो क या रा ज धानीए मे  रहैए आव क िो नेमे । जखव न द रिज् ज ा सू न \nिव न्  ह तखव न  केद ल ी ए िो नमे हेत ा । तहू मे  एक तँ  िवठ क ल ह की द ो सर ते हेन इ ल ा काक के रा  ि ो न दहाए ल  जे  अ नेरे  एकक  ती न \nहेत व न। र्ा रू कात  र् कोनो  होइ त करज ा न प हुँ व र् ते  जे ना मने हरा ग े ल । क हू  ज े  एकट ा  ुौ र ल े ल  एक  द ु पहवर या हरान के नौं , नै \nके ल । जे कर  ि ो ने द े खै  िी। ज इ सँ  तर पट्टीओ  सुनए पड़ल । मु द ा  प व र िा र तँ  प व र िा र होइ  िै , एहे न- एहे न िा तक जँ मद्दी  हएत तखव न   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n33 \n \nपवरिा र ठा ढ़  रहत। कू त ल ‍  ग ू  ुर ज कच अ नेरे  ढ नमन ा  कऽ ख व स प ड़ त। केल िा ड़ी क हताप र ठा ढ़  होइ तै  के ल  जे  व िना र् ी ज ि ल ा केँ \nपु िने आगू  ड े ग  उठाएि  उव र् त नै।  मु द ा  द े खिो  तँ  नवहयेँ करै व ियवन । गर ल ा ग ल । ि ज ल ौं - \n“काका  िी यौ , काका ?” \nज व हन ा  रा व त मे  ओ िा इ नपर प ड़ल  अ नकुआर िो ल ी  सुव न  अ कानए ल ग ै ए मु द ा  उतर द ो हरेला पिा व त  ते हरेलो तर द इ ए। ज ी िनो \nकाका  ि ो ल ी  अ कानए ल ग ल ा । ि ु झ ल े हे ज कच द ो हरी अ िा ज  द ै त डे ग  आग ू  ि ढ़ े ल ौं  एक तँ  केरा क िो न , ग ा िो  अ िा ज  रो कैत आ \nपा तो । तै संग  श िच तक व ग ल ा स ज क च अ िा ज ो केँ द ु नू  ुो व ड़त े  अ व ि। एक तँ  व नशच एल ज कच जीि न काका  ि ै सल  रहवथ । ि हरिै या \nअ िा ज केँ नीक ज कच नै अ काव न  सक ल ा, सहरग न्  ज े ि ज ल ा - \n“के व िअ , आि ह।” \nआि ह स ु व न  मनमे हू िा  के ल  जे  हाव ज री  द ज च  का इ ए ग े ल । ज ी िन क ा का व ि सव र ग े ल ौं । व िच् र् े मे  केरा  ुौ र व ि र् ा रकेँ िो व ह या \nद े ल क। स ा व ठ -सतव रटा कट ै िल ा  केरा क ुौ र। व क िु  तरकारी िल ा  आ व क िु  फ ु ल् ल ी ओ  िइहे। ज इ मे  कोश ा  ल ग ल े  िै। द े खै त द ो सर \nकोन व द स प हुँ र् ल ौं  आव क  काका  ि ो ल ी  द े ल व न - \n“के व ियऽ केम् ह र ग े ल ऽ। ” \nिा व ढ़ क इ ल ा कामे  जव ह ना ल ो क पु क्क ी -पावड़-पा व ड़ व ज नग ी क उ पव स् थ व त द ज च  करिै  िवथ, तव हना हमह ू ँ  ि ी टे - िी टे, द ो ग े-द ो ग  द े ख ै त \nपू िव रया-उतरिव रया को ण  व द स ि व ढ़  ग े ल ौं । ि व ढ़  की ग े ल ौं , केरा  अ पन वज नग ी क  कथा  द े खिए -सु निए ल ग ल ।  व क िु  उत र नै द े ि \nउवर् त नै िू व झ  ि ज ल ौं - \n“काका , ते हेन ि ो न अहच ल ग ा  द े ने व ि ऐ ज े  ि ौ आइ  िी। ” \n“अ च् िा  ि ो ल ी  अ कानै त र् व ल  आि ह ।” \nल ग  अ व ि ते  जे ना िू व झ  पड़ ल  जे  ज ी िन क ा का ज े ना सो नाक ुै ल  प ौ ने होव थ ते हन े  ख ु श ी  द े खव ल यवन। ख ु श ी ओ  केना ने हेत ा , \nुों ‍  ही सँ  मो ती , कोयला सँ  हीरा  होइ ते  अ व ि तखव न  मव ह वकए ने अ कास उड़ए। ज े  केहेन सों ग र ल ग ौ ल ा सँ  काज  र् ल त । जँ  से नै \nके ल  तखव न  तँ  अ नेरे  ि नल ो  का ज  व िग व ड़ ज ा एत । मु स् की आइ त ती र फ े क ल ौं - \n“काका , िु ढ़ ा ड़ी ओ मे  जे ना केंर् ु आ िो ड़ने होइ  ते हन े  र्क र् की िू व झ  प ड़ै ए। ” \nहमर िा त सु व न  काका  ग ु म कऽ  गे ल ा । अ ग ु ता  कऽ ओ ह न ज कच नै ज े  कहिै  सासुरक  सुप ा री  ख ु आि ह। तँ  कहत ज े  ती नट ा  \nसा व रओ  अ व ि। केर् ु आ िु व टते  ने नि -ज ी िन के टै िै। मु द ा  ि ा तकेँ  ि द ल ै त िज ल ा- \n“पव हन े  ई  कहऽ जे अ ग ु ता एल तँ  ने िह ? ते हेन अ खव न पा िव नक  ल द ा न पव ड़ गेल  अ व ि जे  द मो  मा ड़ै क  िुट्टी  नइए। ” \nकाजो अ पने रहए , काज तँ  काज े  िी। एकक प िा व तओ  द ो सर हएत , तइ ल े  झंझ ा रपु रक स मए अ व ि  आ ऐठा म नै अ व ि। \nिा त व िव हयिै त कह व ल यवन- \n“काका , हम तँ  िेहा  ि े रो ज ग ा र िी । अ नेरे  कव र  वदन ढ हन ा ए ल  ुु मै  िी। ” \nहाथ क इ श ा रा  द ै त ि ै सिै त िज ल ा - \n“िौआ, केर् ु आ िो ड़ै क ल ू व र  ज े क र ा  रहै िै िएह ऐ  धरती क सु ख ि ु झ ै  िै। अ पना ऐठा म केरा क खे ती  अ द ौ सँ  होइ त आव ि \nरहल  अ व ि।  जे ह ने ग ु ण ग र ते हन े  पे टकर। मु द ा  ऐठा म तँ  प ौ व ष्  ट क िस् तु क उ त् पा द न ह ो इ  ि ा  नै होइ  मु द ा  जन -ज नक ेँ  प ो व ष्  ट क \nअ हार के व ट  रहल  िै । जइ सँ  स् ि स् थ श री रक वा नमाण कऽ र हल  िै । ” \nसचस िोव ड़ते  मन पड़ ल व न  ज े  व कम् ह र आएल से  तँ  प ु ििे  ने केल ौं । आ अ नेरे  सासुरस ँ  का ग ल  स् िी ग ण  ज कच कटक टाइ  िी। \nमु द ा  ल ग ल े  मन सम् ह र ल व न।  द ु आरप र आएल अभ्  या ग तकेँ  र् ट द व न  पू व ि द े ि जे  केम् ह र एल ौं , सेहो तँ  न ी क न व हयेँ। कने र् ा ससँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n34 \n \nसमा र कऽ  गेल । एक र स के ने ने  अ नुकू ल ता  अ िै  िै , ओ ना ज ँ  ओ हन  ि स् तु क शिच त िनाए ि जे करा िा नए प ड़ै त तख व न अनेरे  व कए \nएक ि े र प ा व न  िा नू  द ो सर ि े र श िच त। एक्क े  ि े र व कए ने िाव न एक र स ि ना ल े ि। ि ज ल ा - \n“िौआ, केम् हर एल ह , से  प व हन े  ि ा ज ह। ई  काज के ल , काजकेँ  कख नो टाड़ै क िा  अ ँ टक िै क काव श श  नै करी। ई  द ी ग र \nके ल  जे  कोन काज केहेन काज । ” \nज व हना ती न कोव नय च ती र आव क  िं श ी क कोण अपने व द स ि ै सल ा  ज कच रहै  िै ज े  प्रिे श  काल  तँ  प ै व स गेल मु द ा  व न कल ै  \nकाल खो खरनव ह औत। ज ी िन क ा काकेँ  मर्कीप र र् ढ़ ल  द े व ख आस मा रल ौं । मु द ा  केकरोसँ व क िु  मंगैसँ  प व ह ने केकरो द ो ख अ िै  \nिै । मन ुु व ड़ या गेल ज े  जँ  अ पन  द ो ख ल ग ा  कहिव न  तँ  सो झ हा -सो झ ही ग प केना करि , ज ँ  प त्नी क द ो ख ल ग ा एि  ऊहो नीक नै \nहएत, वक िु  िवथ  तँ  अ िांव ग नी तँ  ि एह िवथ। जँ  स मू हमे किु ल ा क र् र् च  करि तँ  मु हेँ व ि ऐ ज ँ  कहीं ि ज ा  गेलव न  ज े  एहेने  प ु रुख \nिह ज े  किु ल ा - पा ती  केने व धया -पु त ा  होइ  िह । अ सम नज समे  प ड़ल े  रही आव क काका  ि ज ल ा - \n“समा ज मे  ने केकरोसँ ल ज ा इ  आ ने व िपा इ । आन वकए ि ु झ ै  िह । एत े  केरा  जे  ल ग ौ ने िी  से  अ पने खा इ ल े , पा कल  ुौ र \nपचर् वद न अँ टक ै  िै। ज ँ  र्व र -र् व र  िीमी  ख ा एि  तँ  ि ी स िीमी  के ल । एहेन - एहे न ह त् था  सक अ व ि  ज इ मे  पर् ी स-पर् ी स \nिी मी  िै। तो हीं कह ऽ ज े  एको हत् था  अ पना िु ते  सठत। ” \nरस ग ु ल् ल ा रसक  ि ो रमे  ड ु मल  कक्का क िा त सु व न  ज े ना अ पने हँसी फ ु व ट ग े ल । कहव ल यवन - \n“काका , िव ठ प ा िव न विऐ , एक ुौ र केरा  ल े ि। आन सा ल  तँ  द ू -ती न ह त् थाक ुौ र ल ऽ किु ल ा  प ू रा  ल इ  िेलौं , ज इ मे  \nिा रह-र् ौ द हट ा  िीमी  रहै िे लै, मु द ा  ऐठा म तँ  ओ हन  ुौ रे  ने द े खै  व िऐ ?” \nहम तँ  अ पना मने कह व ल यवन। ओ  की ि ु झ ल व न  से  तँ  ि एह जानवथ । मु द ा  अ पनोसँ नम् ह र हँसी  हँव स  िज ल ा- \n“ज ा  जे  ुौ र मन  हुअ  ओ  काव ट वल हऽ। ” \nसु व न तँ  ल े ल ौं  मु द ा  मनमे के ल  जे  कह ीं  काका कक्क ी  मा रल व न तख व न तँ  जे ते मे  प ा ि व न ह एत , ते ते  केरे मे  र् व ल  ज ा एत । मु द ा  \nमन पड़ल  ज े  अ पनासँ श्रे ष्  ट  ल ग  र् ु पे  रहि नीक। ज े  कहता ओ करे  सवर - सु र करैत अ पना अ नुकू ल  ि नाए ि नीक रहत।  र्ु प द े व ख \nज ी िन क ा का िज ल ा - \n“सु नह, टटका केरा मे  प ा व न  वनकल ै  िै ज े  द े हो -हाथ केँ आ कपड़ो -ल त ा केँ द ग ा  द इ  िै। तँ ए पव ह ने केरे  काव ट  ल ए ज ा िे  \nद ू ध स ु खतै  ता िे  गपो  उस व र  ज ा एत ।” \nकक्का क िा त सु व न करोस के ल  ज े  केरा  तँ  का इ ए ग े ल , द ा म केना पु ििव न । जँ  द ा म ल े िा क रवहतव न तँ  ग व न न े ने रव हतव थ , से  \nग निे  ने केल व न । ग र के टल , पु िव ल यवन- \n“िी मी-हत् था कहच ग नवलऐ ?” \nज े ना ठो रे पर रहवन िज ल ा - \n“ज ँ  एक सचसमे  गामप र ल ऽ जे िह  तँ  ओ व ह ना के ल ह। न ै  तँ  जे ते  प ा िव नक  फ ी व रस् त मे  ज े  हुअ  ओ ते  द ऽ  व द हऽ। ” \nकेरा क ुौ र िोव ड़ द ु नू  गोटे  ि ै सल ौं । न फ ग र काज द े व ख  धैनिा द  नै द े िव न  से हो नीक नै। ि ज ल ौं - \n“काका , ग ा मक टेक रव ख ल े व ल ऐ। ” \nटेक स ु व न क ा का ग ु म के ल ा । की टेक ? पा श ा  ि द ल ै त िज ल ा - \n“िौआ, अ पन धरती  एकस ँ  एक अ न्न , फल, फ ू ल  उपजिै क श व क् त अ पना ग कच मे  रख ने अ व ि। तखव न तँ  जे हन े  द ु हवनहार \nते हन े  ने कामधेनु। र्ाव ल स ि खच  प ू िच  केरा  ख े ती  करै िेलौं , मु द ा  ख ो प सवहत किु तरो  र्व ल  ग े ल  ि ल  ज े करा ुु मा  कऽ \nल ा िल ौं ।” \nव ज ज्ञा सा  के ल । प ु िव ल यवन-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n35 \n \n“से  की ?” \nव िह्वल  होइ त काका  ि ा ज ए ल ग ल ा - \n“ज व हन ा  द े खिहक  ज े  जा मु नक  मा समे  ल ो क  ज ा मु नक  ि ी आ रो पै ए , आम रौ पै ए , अ नारसक  मा स मे  अ नारस रौपै ए तव ह ना \nअ पना ऐठा म सरस व ठक रौ द ी क पि ा व त  ज े  उथ ल -पु थल  के ल  तइ मे  करो ख े ती  आएल। िा हरी व कस्  म क केरा , एकमौ समी । \nज हपटा र ल ो क अपन पु रना  कर ज ा न स क उपटा -उपटा ल ग ा  ल े ल क ।  जे  केरा  अ पना ऐठा म ि हुत  प व हन े सँ  होइ त र् व ल  \nआव ि रहल  िल , ओ  उपव ट ग े ल ।  रो पा एल ओ जे  समाया नुकू ल  नै िल , अ पनो ग े ल  आ जे हो आए ल  से हो ग े ल । \nव मव थल ां र् ल क  केद ल ी  ि न म हराइ  गाि ए ल ग ल । ” \nज ी िन क क्क ा क वि र् ा रमे  र स के टल । प ु िव ल यवन - \n“हेि ा  की र्ा है िे ल ै , काका ?” \nप्रश्न  सुव न ग ु म कऽ  गेला । व क िु  क ा ल  प िा व त ग ु म्मी  तो ड़ै त िज ल ा - \n“व द नो, उन हल  ज ा इ ए , केरा क द ू धो सुव ख  ग े ल  हेतह। ” \nप्रश्न केँ टाड़ै त द े व ख द ो हरिै त प ु िव ल यवन- \n“काका , ज खव न एते  गप का इ ए ग े ल , तख व न क नीक्क े  प ु िड़ी  व कए िो व ड़ द े व ल ऐ ?” \nई  ि ु झ ल े  ने रहए जे व ि ल मे  र् व ल  ग े ल ा  प िा व त ज ँ  सचप क नांगवर पक व ड़ ख ीं र् ौ  र्ा हि तँ  नांग व र टू व ट ज ा इ  िै मु द ा  सचप क मुँ ह \nनै व न कल ै  िै । व िव स् मत होइ त िज ल ा - \n“िौआ, ज े  कहिह , ओ  तँ  काइ ए नेने िी , द े व खत े  िह क। मुद ा  एक टा ि ा त तै यो रव ह ज ा इ ए। अ पन ज े  प ु श् तै नी, ज ु ग-\nज ु ग सँ  अ िै त िस् तु  िल आव क  अ व ि ओ करा अ नुकू ल  समए नै के टल ै , ज इ सँ  आग ू  ि ढ़ ै त। ज े  एहेन ि ा धा उपव स् थ त कऽ \nद े ल  गेलै  जे  धािी गा ि तर को ज न  केरा  पा तक जग ह िज रू आ था री मे  होइ ए। ” \nउवठ कऽ व ि द ा  होइ त पु िव ल यवन - \n“काका , केरा क वकस्  म क  नाओ ं की  के ल ?” \n“ओ ना केते  गोटे  मतच मा न क है िव थ , मु द ा  सह रग ंज ा  नाओ ं व िऐ मरी र् मा न। ” \nद ो हरिै त पु िव ल यवन- \n“िज ा रस ँ  तँ  प कल े  ुौ र ल ऽ अ िै  िी , एकरा  तँ  प किऽ  प ड़त। ” \nअ द हा िा त मु हेँमे  िल  आव क िड़ि ड़ए  ल ग ल ा- \n“द े खह, अ पना ऐठा म मा व टक  तरमे  गोव र धानक  कू सा , डा िा मे  द ऽ धू व क कऽ प कौ ल  जा इ  िै , ज े  नीक होइ  िै। िज ा रक \nकेरा, तरका री  (टमाटर ) आ आम सककेँ कारिे टस ँ  प कौल  जा इ  िै , ज े  नीक न ै  होइ  िै। अ खव न पच र्  व द न िच कीए  अ व ि , \nकाव हि  गोव र द े िहक  तँ  समैप र प व क ज े तह। ” \nकेरा  ुौ र उठा आँ ग न अन ल ौं । जे ते  गोरे  झंझ ा रपु र हाटस ँ  ुू व म -ुूवम आएल रह व थ , एक्क े-द ु इ ए सक प ु िए  ल ग ल ा । मु द ा  एकट ा  \nधोखा  कऽ  गेल रहए ज े  प त्नी  मन पा ड़ल व न। मन ई  प ा ड़ल व न ज े  िी मी मे  र्ु न क हच ल ग ौ व ल ऐ , वक यो द े व ख नेने हएत तँ  प ा कत ? \nपत्नी क िा तक कोनो मा व नय ेँ  ने ल ा ग ल ।  एक तँ  कोनो मा स सँ  अ नुकू ल , के रा  प किै क स मए काव त क होइ  िै। मौ सम \nपव रितच नक  समए रहै िै। तै ठा म र् ु न क ी  कर त ? \nमु द ा  अ पन अनुकू ल  ि निै ल े  तँ  व क िु  ककमो ड़ अ व िते  िै , िज ल ौं- \n“ऐ िे र िवठ प रमे सरी  ख ु श ी  िवथ , द े खै  व ि ऐ श ु रुहेसँ  केहेन ि ा ट धड़ा द े ल व न। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n36 \n \nअ पना ज नैत तँ  अ नुकू ल  हुअ  र्ा ह ल ौं  मु द ा  से के ल  नै। ि ज ल ी - \n“ल ो कक  न ज व र नीको  होइ  िै , अ धल ो  होइ  िै। मु द ा  यएह द ु नू  नी क अधल ा  ते ते  व ि आन करैए ज े  न ी क तँ  केते  नीक आ \nअ धल ा  तँ  केते  अ धल ा । प ा िव नक  नाओ ंपर एक वद न क े रा  ख े नवह की। एक वद नक  को ज े  आ रा ज े क क ी  महत िै। ” \nपत्नी क िा त सु व न अनुकू ल  नै द े व ख , पा श ा  प ल टैत िज ल ौं - \n“आि  कथी  सक िचकी  र हल , से  मन पा व ड़ व द अ । ” \nmmm  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n37 \n \n  \n  \nमु स हवन \n  \n  \nको रे सँ  ि े ल िा  ुु सकीप ट्टीिा ल ी क हवरअ र मन द े व ख ता रतम करैत  रहए ज े  की ि ा त व िएाे  जे  यएह ि ी , कवहयो काल ज व हन ा  ख ढ़  \nद े व ख ल प द ऽ आव ग  प कवड़ जरा  द इ त तव हन ा  ि ु व झ  प ड़ै त रहैए  आ आइ  की ि ा त व िएाे ? मु द ा  र्े हरा केति ो  मे कअप  व कए ने करए \nहृद ै क िा त सो ल हन्न ी  तँ  नवहयेँ िु व झ  सक ै ए। ुु सकीप ट्टीिा ल ी क खु श ी क कोनो अ रथे  ने ि े ल िा केँ ल ग ै , व द न िी व त ग े ल  मु द ा  कच ज  नै \nल ग ल । कच ज  ल ग ल ै  रा व तमे खा इ का ल ज खव न मनोनुकू ल  ख े सा री  द ा व ल क पचर्टा  क र् ौ ड़ी  थ ा री मे  द े खल क। स े हो कचज  सु पते  कहच \nल ग ल ै, पु िल ा  प िा व त ल ग ल ै । ल व ग ते  मनोहल्ल ु क के ल ै । हल् ल ु क होइ त  मु ँ हस ँ  फ ु टल ै - \n“ह-ह र् े नस े सू ति  व कन े । अ नेरे , नाव न् हट ा  गपमे  कव रव द न मवड़या इ त रह ल ौं । ” \nिे ल िा केँ अ पन खे त - पथा र नै , ने हरे -िरद, आ ने द ो सर समांगे ज े  एक  समांगक कमाइ सँ  गुजर  र् ल ै त आ  द ो सर ि टाइ  ख े त \nकरैत । सेहो  नै रहै। मु द ा  कगिा न  जँ  ख ा इ ल े  आ ि ज ै ल े  मु ँ ह र् ी रल व खन तँ  कमा इ क र् ा व ल  र् ल ै ल े  हाथ ो -पएर द े ल व खन। व कि ु  \nहोउ, ई  प ै रुख (प ु रुखपना) त ँ  ि े ल ि ा मे  िइहे ज े  अ पन िच हुि ल सँ  गाम क मुसहवनपर अ व ध कार केव नह ा र अ व ि। तहू  की र तँ  द ो सरा केँ \nनवहयेँ आिए द े ने अ व ि। आव िओ  केना सकै िै ह ल्ल ु क माव ट ने व िल ा इ  तकैए का री  की रमे व कए जाए त। की समु र  मथ न पिाव त यएह  \nने िँ टिा रा  के ल  जे  मा व टक  ऊपरक ा  अ नक ा  व द स ि ँ टा गेल आ नुका कऽ त रमे  रख ल ा हा िे ल िा क वह स्स ा  के ल । द ो सव र सचझ । व द न \nकव रक टाला क काज उस ा व र , पो खव र-झ चख व ड़ व द ससँ  आव ि र्ी ल म क र् ौ रखी मे  ि े ल िा  ि ै सल । ुु सकीप ट्टीिा ल ी  तइ सँ  प व हन े  र्ौ रखी केँ \nिहाव र,र् ट कुनी िी िा, एकटा गोइ ठच  सुनग ा  रव ख द े ने  िव ल । ि े ल िा केँ  ि ै व सते  ते तरा , व झ ंग ु रा, ल े ल हा से हो  प हुँ र् ल  र्ा रू  ग ो टेक िी र्  \nअ ज ी ि प्रे म। जे ना प्रे मा स्पद  होइ त , तव हन ा  एक -द ो सरा ल े  जा न अरपव नह ा र। ओ ना र् ा रू क वज नग ी मे  द ू व रओ  आ ल व ग र् ो , पव रिा र ि नौनवह \nिै । अ पन - अ पन वकि ु  र्ा व ल ओ - परकीत  तँ  िइहे। ते तरा क पव हल ु कु रिा ल ी केँ जव हया िम्ि ै आ िौ ड़ा  (िम्ि इ मे  नोकरी केव नह ा र) \nउड़हा व ड़कऽ ल ऽ ग े ल ै  तव हएसँ ज े ना द ु व नय चसँ  व िरव क् त  कऽ  गेलै । मनमे सव द काल हो इ  जे  व िनु इ ज्जतक व ज न ग ी  ओ हन े  जे ह ने व िनु \nग मक क फ ू ल । ओ ना व नण च ए करैमे  अ ग ु ता  जरू र गे ल  ते तरा । ओ  ई  नै ि ु व झ  प े ल क ज े  प व त - पत्नी ओ क िी र्  ि े व क् तग त र् ा व ल  होइ  िै। \nज े  इ ज्ज तक ख ा म्ही क काज करै िै । ि ु झ िो  केना करैत ? ओ  अ िांव ग व न िु व झ  सक व क िु  अ द हा -अ द ही िु झ ै त। ओ ना ज इ व द न स् िी \nुरसँ प ड़े ल ै  तइ व द न ओते  द ु ख नै के ल ै  मु द ा  मनमे सोग तँ  समाए ल े  िै । तै यो व ज नग ी मे  हाव र नवहयेँ  मा नलक अव ि। हाव रओ  केना \nमा नैत एकट ा  गेलै  द ो सर आव न ती नट ा  ि े टा -िे टीक स ंग  पव रिा र तँ  ि नौनवह अव ि।  \nर् ा रू ग ो टे एकठाम होइ ते  जे ना आा व फ समे  टेिु ल -टेिु ल क का ज  अ ल ग -अ ल ग  अ ं ग क होइ त तव हन ा  र् ा रू ग ो टे अ पन -अ पन क ा ज मे  \nज ु व ट ग े ल । व झ ंग ु रा  गच ज ा , र् ी ल म व न काव ल  आग ू मे  रख ल क।  आमद नी परहक  टीपग र जव ह ना ग चजा तव ह ना समस्ती पु रक िड़की \nतमा कुल । ओ ना िे सी काल र् ा रू ग ो टे कच ग े  पी ऐत  अ व ि। ि ा ड़ी -झ ा ड़ी मे  फ ू ल क समए कां ग क  फ ू ल ो  झा व ड़  ल इ ए , आ िसन् ती  गाि िी व ि -\nिी व ि सुख ा  कऽ रव खओ  ल इ ए , मु द ा  प रस ु का मु सहवन र् ा रू क स ु रखी ए  ि द व ल  द े ल क , तँ ए ज े हन े  टीपग र तमा कुल  ते हन े  गच ज ा । ओ ना \nर् ा रू ग ो टेक पव रिा र एकरंग ा हे क नीए कऽतल -व िर् ल  िै ।व झ ंग ु रा क द ो सर आमद नी िै । जे  द ो सरकेँ  नै र है। ओ  रहै जे  ुरिा ल ी  फ ु द नी \nगि-र् ढ़ नी, ज े  गािपर र् व ढ़  ज ा रव न  तो ड़ै , ओ ना ल ‍ ग ी ओ  रख ने अ व ि मु द ा  केहन ो -केहन ो  ुो ड़नाह ग ा िपर  र्व ढ़  कऽ जारव न तो व ड़ \nल इ ए। तइ ल े  कोनो रो को -रा क न व हयेँ िै । सू ख ल  ज ा रव नक  रो को व कए हएत । ग ि र् ढ़ नीए  द ु आरे  सरह ी  आमक ग ा िी क ओग रिा व ह \nसे हो ल ो क द इ ते  िै। आगू मे  ग चजा  अ व िते  ल े ल हा ल टिए  ल ग ल । ि े ल िा  कट कीसँ  र्ी ल म  साफ  करए ल ग ल । ते तरा  गोइ ठा केँ तो व ड़ \nुु र जकच ल ग ा  गू ल  ि नाि ए ल ग ल । र् ी ल म  साफ  कऽ िे ल िा  व ग ट्टी से हो खो खरल क। ग चजा ल टा , तमा कुल  व मल ा  र् ी ल ममे  ि ो व झ  \nल े ल हा ते तरा  व द स ि ढ़ ौ ल क। ग ू ल  र्ढ़ ा  ते तरा  ि े ल िा  व द स ि ढ़ ौ ल क । र् ा रू ग ो टेमे  ि े ल िा  सकस ँ  ज े ठ। ि े ल िा मे  सकस ँ  प्रमु ख गुण ि ै  \nज े  केकरो िनह ौ टा ज न नै िी । ने नीक -िे ज एमे  आ ने प ा िव न - व तहा र मे  केकरोसँ एको से र आव क एको  पा इ  कज च  ल इ ए। व कयो कै या \nतँ  व कयो ग ु रू काका  सेहो  कहै िै ।  आग ू मे  र्ी ल म रव ख ि े ल िा  को ग  ल ग िै त फ ु स -फ ु सा  कऽ मंि प ढ़ ए ल ग ल ,‘ज े कर ज े  हक -व हस् सा   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n38 \n \nिह स े  अ पन -अ पन ल ऽ ज ा । ’ ती निे र प व ढ़ द म मा व र , ते तरा  व द स ि ढ़ ौ ल क। मुद ा  धु ँ आ मु हेँमे  रव ख श रि त ज कच ुो ड़ए ल ग ल । द म \nमा व र ते तरा  जखव न वझ ंग ु रा व द स ि ढ़ ौ ल क तख व न िे ल िा  मु ँ हक  धु ँ आ व नक ा व ल  ि ा ज ल - \n“परस ु का स ग ु न िव ढ़ यच र हल । ” \nिे ल िा क स ग ु न सु व न ल े ल हा व खव स या कऽ िा ज ल - \n“सग ु न- तगुन वकि ु  ने होइ  िै। ” \nल े ल हाक  ता मस ि े ल िा  ि ु व झ  गेल ज े  कु खा एल विल ा इ  ख ौं झ ा इ ते  िै।  जखव न ओहो द म मा रत तख व न ने मन असव थर हेतै । \nतँ ए व कि ु  ने ि ा ज ल । ता िे  ल े ल हा हाथ  र्ी ल म प हुँ र्  गेल।  व ज रा एल  ल े ल हा र हिे  करए त े ते  जो रस ँ  द म मा रल क ज े  एकवि त धधड़ा  \nर् ी ल म सँ  धधवक ग े ल ै । द म मा व र जव हन ा  हाथसँ  र्ी ल म क धधड़ा  व मझ े ल क तव हन ा  अ पनो मन क धध ड़ा  व मझ ा  गेलै । मु द ा  ते तरा  \nल े ल हाक  ि ा तकेँ  प कवड़ ल े ल क। द ो हरौनी कच ज  जा िे  र्ी ल मक शु रू  ह ो इ  तै िी र् मे  सिा ल  फ ँ व स गेल।  अ पनेमे  द ू  प ा टी ि व न ग े ल । द ू  \nग ो टे कहै ज े  सग ु न -तगुन वक िु  ने होइ  िै आ द ू  गोटे  कहै ज े  होइ  िै । ते हल्ल ा  व कयो ने , ज े करा द ु नू  पंर्  मा व न फ व ड़ििै त। रू कल  \nर् ी ल म केँ धु ँ आइ त द े व ख ल े ल हा िा ज ल - \n“झ ग ड़ा  ने द न र् ु न - तमा कुल  व कए ि न्न हौ। ग प् पो  र् ल तै  आ र्ी ल मो  र्ल ए द ह क। ” \nज व हन ा  एकुों ट र् ा ह पी ल ा  प िा व त  आव क एक कौर ख े ल ा  प िा व त द ो सर अ पने अ िै  ल ग ै त तव हन ा  ल ु िल ु िा इ ल  ल े ल हा िा ज ल - \n“सग ु न- तगुन वकि ु  ने होइ  िै। ” \nद ो हरा कऽ  िे ल िा  द म मा व र र् ी ल म आग ू  ि ढ़ िै त िा ज ल - \n“सग ु न िड़  प ै ु ग ु ण  व िएाे , तँ ए एकरा  द ो खी  ि नाए ि उवर् त नै हएत ?” \nिे ल िा  आ ते तरा क विर् ा र एक िव टया रहै तँ ए एकव द स कऽ  गेल आ व झ ंग ु रा , ल े ल हाक ए क िव टया रहै तँ ए द ो सरव द स कऽ  \nग े ल । द ू -द ू  गोटे क पा टी र्ा रू ग ो टेक िी र्  ि व न ग े ल । ि े ल िा  व िर् ा र केँ रो कै त व झ ंग ु रा  ि ा ज ल - \n“सग ु न केँ द ो खी  कहच कहै  व िएाे , ज ँ  गुण स ग ु न कऽ ज ा ए तख व न तँ  ज रुर नीक के ल , मु द ा  जँ  कोनो काजे केतौ  व िद ा  होइ  \nआ मा ि - द हीसँ सग ु न िनािी  एकरा हम न ी क नै कह िै ?” \nिे ल िा क प्रश्न केँ ठमकै त द े व ख सोंगर ल ग िै त ते तरा  ि ा ज ल - \n“द ु व नय च िड़ी टा िै , रंग-व िरंग क खे ल  र् ल ै  िै  तँ ए अ नक ा  िोड़ ह। अ पने िा त ल एह। प रस ू  ज े  िह - िह पसे री  मु सहवन \nके ल  ते करा की कह ि हक ?” \nते तरा क िा तकेँ  ल े ल हा ल पव क कऽ  प कड़ैत िा ज ल - \n“ज ँ  मा िे - द हीसँ सग ु न िव नते तँ  मव ििा रे  आ मा ल े -ज ा ल  ि ल ा केँ सक व कि ु  कऽ  गेल  रव हतै , व द न- रा व त ओ करे द े खै त -सु नैत \nरहैए ।” \nतै िी र्  प व हल  र्ी ल मक ग चजा जव र  ग े ल । ग ु ल ा ि तकथी पर ल टाएल -काटल  ग चजा रहिे  करै , व झ ंग ु रा  र्ी ल ममे  ि ो व झ  आव ग  र् ढ़ ा  \nिे ल िा  व द स ि ढ़ ौ ल क। तइ ल े  अ पन ा  ि ी र्  कोनो मव ल नता केकरोमे  नै रहै। कर ण ो  रहै जे  एक -एके  द म ने व कयो ल ग िै ए। िरिव रक \nव हस् सा  ने के ल ।िड़ ि े सी  हएत तँ  व कयो द मग र अ व ि तँ  कन ी  ि े सी  ज ो रस ँ  द म ख ीं र्  ल े त। तइ सँ  ि े सी  की करत ? मु द ा  तै संग  ई हो \nतँ  रहिे  करै जे  प े टग रो केँ ि े सी  ख े नो पे टे करै  िै आ कम खे नह ा रकेँ  सेहो  प े ट कव रते  िै। धुँ आ फ े कैत िे ल िा  ि ा ज ल - \n“परस ू  जे  अ पना स ककेँ ओ ते  मु सहवन के ल  ओ करा नीक स ग ु न नै कह िै  तँ  की कहिै ?” \nज े ना ल े ल हाकेँ  प्रश्नक उ त र ि ु झ ल े  रहै तव हन ा  ि ा ज ल -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n39 \n \n“तूँसककलवहं ज े  क हक  मु द ा  हमर मन न ै  मा नैए । ती न सा ल क  ि ा व ढ़ मे , धान तँ  उपव ज  ग े ल  मु द ा  मु सहवन  व कए व नपता  कऽ  \nग े ल । ज े  र्ी ज े  व नपता  अ व ि ओ  सग ु न केना कऽ  प ौ त। ” \nल े ल हाक  ि ा तमे  र्ों ग रा  करै त व झ ंग ु र ा  ि ा ज ल - \n“व द ल्ल ी  गेल िहक , रे ल िे टीश नमे ज े  मूस  द े खिहक  तँ व िसिा से  ने हेतह जे मू स  िी  आव कवि ल ा इ । मु द ा  गाममे  तँ ए द े व ख ते  \nिहक  रौ द ी  होइ  िै तै यो मूस केँ प ड़ा इ न ल व ग  ज ा इ  िै आ िा व ढ़ मे  तँ  सह ज े  जँ  नै का ग त तँ  ड ु िकुव नय च काव ट -काव ट मरिे  \nकरत। ई  तँ  गुण के ल  जे  सु व कतग र समए के ल  तँ ए धानो उपज ल  आ  मूस क िा व ढ़  ए ने मु सहवनओ  के ल । ” \nते सर र् ी ल म  र् ल ै त - र् ल ै त र् ा रू क मन कवर गे ल । कौ हि ु का व िर् ा र क रए ल ग ल । ते तरा  ि ा ज ल - \n“काव हि  द ू  ठा म काज  अ व ि । एक ठा म ती नग ो रे क आ द ो सरठा म द ू ग ो रे क। ” \nते तरा क िा त सू व न वझ ंग ु रा  ि ा ज ल - \n“ती नग ो टे तँ  जो व ड़या एल िी  मु द ा  पचर्म नै  रह ने द ो सर केना हएत ?” \nिे ल िा  ि ा ज ल- \n“व कए ने हएत ? द ु नू  काज केँ व मल ा नी कवरकऽ द े खहक । टुकड़ी ि नै ज ो कर ज ँ  हेतै  ओ करा टुकड़ी ि ना ल े ि आ जँ  नै \nिनैि ल ा  हेतै  ओ करा पू रा  कऽ कर ि। ” \nिे ल िा क िा त सु व नते ल े ल हाक म न  मा व न ग े ल इ । ि ा ज ल - \n“िे स तँ  कै या कहलहक । द ु इ एटा  ने कऽ  सक ै  िै , या तँ  प चर्म केव न हार कचज ऽया तँ  काज े केँ टुकड़ी कऽ द हक । ” \nते तरा क मन  सीकप र टचग ल , तँ ए खो व ल कऽ त ँ  नै ि ज ै तमु द ा  मु ड़ी  ड ो ल ा - डो ल ा  हू ँ -हू ँ कारी  करै त रहए। स ी कपर टचग ल  ई  रहै जे  \nपरस ू  जे  मु सहव न खु नलक तइ सँ  न महर द ो सर रहै। ओ ना ई हो मनमे उठै जे  ऊपरका काज  ने हू व स सकै िै , तरका  काज पर तँ  \nएका व धक ा र अ व िए , द ो सर कइ एकी  सकैए। मु द ा  तँ ए व क ,काज करए ज ा एि  तइ सँ  द ो िर -ते िर ि े सी  ओ इ मे  हएत , ते क रा  प व हन े  करि \nआव क ज इ मे  कम हएत , ते करा करि। \nग ा ममे  ख े ती  िोव ड़ द ो सर काज  नै। जे  िोट -िो ट टुकड़ी मे  व िका व ज त रहैए । िोट -िो ट काज  रहन े  कम केव नह ा रक \nज रू रव त पड़ै  िै तँ ए , िो व नह ा र-मज द ू रक िी र्  सं ग ठ न न ै । मु द ा  श हर - ि ज ा रक िी र्  तँ  से नै अ व ि। प ै ु -पै ु कारख ा ना रहन े  ि े सी  \nमज द ू रक ज रू रव त पड़ै ए। तहू मे  ख े ती  काज  व द ने कव रक हो इ  िै ज ख व न वक कारख ा ना र् ौ िी सो  ुंटा ि ा रहो मा स र् ल ै  िै। तै सं ग  \nई हो होइ  िै ज े  कारखा ना ुरमे  ि नल  र हैए  जइ सँ  हिा -व िहाव ड़क संग  झचटो -पा व नमे र् व ल ते  रहैए मु द ा  से  ख े ती मे  तँ  नै होइ ए। ओ ना \nश हरो-िज ा रमे  कारखा ना सक रं ग  के ने मज द ू रक कमी -िे सी  होइ  िै  मु द ा  जे ना -ज े ना िज ा र ि ढ़ ै त ज ा इ ए ते ना -ते ना कारख ा नोक रू प \nिढ़ ल  ज ा इ  िै , ज इ सँ  ख ु द रा  मजद ू र थ ौ कक  रू पमे  थ व कआइ त ज ा इ  िै। ज े कर विपरी त ग व तए  व कस ा नी  अ व ि। जे ना -ज े ना समए आ ग ू  \nिढ़ ै ए ते ना-ते ना पव रिा रो  ि ढ़ ै  िै आ  प व रिा र ि ढ़ ने खे त व िका व ज त होइत ज ा इ  िै। व िका व ज त के ने काज क रूप से हो िो ट होइ त ज ा इ  \nिै । द ो सर ई हो होइ  िै ज े  जे करा  ि े सी  ख े त रहल  ओ  मश ी नक  सह ा रा सँ  काज  ल इ ए ज इ सँ  मजद ू रक( िो व नह ा रक) स ंख्यामे  कमी अ िै  \nिै । तँ ए ज व हन ा  श हर -िज ा रक श्र व मक स ं ग व ठत होइ त ज ा इ ए तव हन ा  ग ा मक म ज द ू र अ ंसग व ठत होइ त ज ा इ ए। तै संग  द ो सर ई हो िै  जे  \nग ा म-ुरक अ व धक त र ि ो व नह ा र ि न् हु आ िनल  अ व ि ज खव न वक श हर -िज ा रमे  से नै िै । ओ ना श हरो -िज ा रक रूप ि द व ल  रह ल  \nअवि, ल ो क क (श्र व म कक ) काज ल ो हाक मश ी न ह व थयौने ज ा  र हल  िै  जइ सँ  ह ज ा रक -हज ा र हाथ व नक म् मा  के ल  जा  रह ल  िै । जव ह ना \nसक गामक  काज  तव ह ना अ ँ हू  गाम क काज र हन े  ने काजमे एकरूप त ा  आ ने श्रव मकक  ि ी र्  एकरूप ता ।  रहिो  केना  करत, व कयो \nपज े िा  ुर ि निै ए तँ ए ओ करा सी में ट - िा ल ु  ल ो हा आ रा ज  व मव स्ि क ज रू रव त पड़ै  िै आ व कयो फ ू व सक ुर िनाि ै ए तँ ए ओ करा \nल कड़ी, िचस ख ढ़ क ज रू रव त संग े  ुरहव ट याक ज रू रव त  पड़ै  िै। ज इ सँ  जव हन ा  का ज क ए करूप ता  नै रहै िै तव हन ा  हाथ आ हाथक \nओ ज ा रो क एकरू पता  नै रहै िै। मु द ा  िोटो -िो टो काज  रह ने व कि ु -ने-व कि ु  एकरूप ता  तँ  रव हते  िै। ती न ग ो रे क का ज  ख ढ़  \nअ ँ व टयेनाइ  रहै आ द ू  गोरे क मवटक व टयाक। द ु नू  काज केँ टुकड़ी ि नौ ल  जा  सकै िै। ख ढ़  अ ँ व टयेला पिा व त र् ा व रव द न खढ़  सोझ  \nहोइ ल े  जँ व कयाए ल  जा इ  िै , तव हन ा  ख ा व ध करै क स े हो अ व ि। मु द ा  एकरंग  ि ो इ न रवहतो  क नी हल् ल ु क -का री  तँ  अ व िए। एकटा जव हन ा   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n40 \n \nिै सा री  काज  अ व ि तव हन ा  द ो सर ठ ढ़ का का ज  अ व ि। तहू मे  मा व टक  फ े कि का री  के ल , ज खव न वक ख ढ़  अ ँ व टयाए ि मा ि खढ़ केँ सेव रया \nकऽ िोट -िो ट आँ टी ि नाए ि अ व ि। कोहि का काज सु व न िे ल िा  ि ा ज ल - \n“द ु नू ठा म एके काज  अ व ि आव क द ू  रंगक ? \nते तरा केँ द ु नू  काज  ि ु झ ल े  रहै , िाजल- \n“काज तँ  द ू  रंग अ व िए ए कठाम खा व ध करै क ि ै  द ो सरठा म ख ढ़  अ ँ व टयिै क। ” \nिीर्-िर् ा उ क रै त व झ ं ग ु रा  ि ा ज ल - \n“अ पना सिहक  ि ी र्  ि े ल िा  कै या ि ु ढ़ े  के ल , आ हमरा द े खनवह रहऽ ज े  सात मे  व द न िो खा रक पथ  प ड़ल , अ खनो तक नीक \nज कच द े हमे ता ग व तनवहयेँ आए ल  हेन  प रस ु ए मु सहवन ख ु नैका ल  द े खल ह क न े  जे  के ते  ि े र ि ै सल ौं । तँ ए ह म द ु नू ग ो रे  ख ढ़  \nअ ँ व टयाि ए ज ा एि  आ तू ँ  द ु नू ग ो रे  ख ा व ध करए र्व ल  ज इ हऽ। ज ु आन -ज ि ा न तँ  िह े । ” \nउठैत-उठैत ल े ल हा िा ज ल - \n“कै या, एहे न प्रे म रहतह तँ ए स क व द न आनन्  द े -आनन्  द रहत ह। न ै  तँ ए  द े व खते  िह क ?” \nद े व खत े  कहैत ल े ल हा र् ु प कऽ  गेल ।िा त खु ज िे  ने कएल ? मु द ा  र्ी ल मक  कर ल  मन िो व ड़ओ  तँ  नवहयेँ सकैए। व झ ं ग ु रा  \nपु िल क- \n“की कह ल ह क ?” \nल े ल हा- \n“यएह ने क हवलयऽ ज े  द ु व नय चमे  केना उन टा -पु नट ा  होइ  िै , ज े  मव ह ल ा  श री रस ँ  प ु रुखक अपे िा  व नरिल  होइ ए ओ करा \nकारख ा नाक इ ंज न आ  प ु व ल सक ल ा ठी  हाथमे  थ म्हा  द इ  िै आ ज े  प ु रु ख सिल  होइ ए ओ करा हाथ मे  काग त -कल म थ म्हा  \nदइ  िै । एहन े  री तकेँ  ने ि सन्  त  री त कह ै  िै। ” \nते तरा क आँ व खपर व नशच  ल टवक ग े ल , िा तक व र् ड़ौ ड़ी  द े व ख ि ा ज ल - \n“अ नेरे  समुर  उपिैक कोन व र् ड़ौ ड़ ी मे  ल ा ग ल  िह , ठनक ा  ज े करा मा थपर ख सै  िै से  ि ु झ ै  िै ठनक ा क  ग ु ण । र् ल ह , अ नेरे  \nमनमे खु ट-खु टी रख ने िह।  कौहि का काज कव हि  द े खल  ज े तै । र् े न सँ  ख ा एि, कगिा नक  नाओ ं ल ऽ व न र् े नस ँ सु तनाइ  िोव ड़ \nअ नेरे  कौहि ु का व र् न् ता मे  व कए मा थ धू नि ?” \nिे ल िा  ि ा ज ल- \n“द ु नू  काज  सेव रया ल ए ह , तव खन ओहू  मु सहवनकेँ खु व नए ल े ि। ” \nिे ल िा क िा त सु व न ते तरा  ि ा ज ल - \n“कै या, कने ख े तमे  प ड़ल  िै। परस ु के धान तँ  ुरे -अ ँ ग ने व िव ड़या एल अ व ि ओ करा सद हऽद हक  तखव न खु नि।” \nती नू  गोटे केँ जा इ ते  ुु सकीप ट्टीिा ल ी  ि े ल िा  ल ग  आव ि ि ज ल ी - \n“संग व तया  सिहक  कच ज मे  प व ड़ अ हू ँ  द ु इ र के ल  जा इ  िी। कह ू  ज े  केते खा न पव हन े  ठकु रिा री मे  ुड़ी -ुंटा  ि ज ल ै  अ सतु त \nके ल ै  आ अ हचल े  धै नस न। ” \nपत्नी क खौं झ सँ  ि े ल िा  व मव सयो कव र डो ल ल -डा ल ल  नै। व कएकतँ ए पत्न ी क खौं झ क कार ण  व ि नु िु झ ने डो व ल -डा व ल  जा एि  नीक \nनै। ि ा ज ल- \n“ठकुरिा री  ठा कुर सिहक विएाे  आ व क हमर िी ज े  ओ कर द े खौं स क रि। हमर तँ  यएह संग व तया  सक ने िी  जे करा सं ग े  \nज ी िै-मरै  िी। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n41 \n \nव नरुतर के ल  ुु सकीप ट्टीिा ल ी  प ा िू  नै हट ल ी , पा श ा  िद व ल  ल े ल व न। ज व हन ा  व श िज ी  प ा श ा  ि द व ल  व श िा नी कऽ  गेला , तव हन ा । \nपाशा िद ल ै त िज ल ी- \n“अ न्न ती मनक  सु आद  टटक े मे  होइ  िै , आव क स े रा कऽ प ा व न कऽ जा इ ए तख व न ह ो इ  िै। ” \nिे ल िो क मन  हल् ल ु क र हिे  करै , तँ ए  अ िसरकेँ हाथ सँ  गमाए ि नीक  नै  ि ु झ ल क । व कएकतँ  गमौ नाइ  ओ हन े  होइ  िै ज े हन े  \nडा व रक र् ु कल  ि ा नर क होइ  िै। ि ा ज ल - \n“ल ो क सु आद ल े  ख ा इ  िै आव क पे ट करै ल े  ख ा इ  िै। सरे ने ज ँ  ओ क र गु ण ो  व नक व ल  जा ए तख व न ने ?” \nपव तक ि ा त सु व न ुु सकीप ट्टीिा ल ी क मन मे  एल व न , एना  जँ  ि ा त व िव ड़या एत  तखव न तँ  काज क ग प व िसव र ए ज ा एि । एक तँ  \nओ व हन ा  ओ हन  व िसरा ह िी  जे  आन  तँ  कन ी  मनो रहैए ज े  काज े  व िस व र जा इ  िी। काजे नै तँ  रा ज  क ी ? हृद ए खु श ी सँ  करलतँ ए \nुु सकीप ट्टीिा ल ी  सोर्ल व न  जे  ज े  ि ा त पव त िज ता  ते करा ज ँ  मु ँ ह -नांगवर ज ो ड़ि  तखव न न े , ज ँ  से नै ज ो व ड़ सोझ हे अ पने मन मे  द ो सर \nकाज आव ि गेल तख नो तँ  गड़िड़ा इ ए ज ा एत । ुरो  व क ुर ज कच र हए तखव न न े ,से तँ  सतरहट ा  कु रकी  हवरद म रव हते  अ व ि। हाथमे  \nपा व नक  ल ो टा ि ढ़ िै त ुु सकीप ट्टीिा ल ी  ि ज ल ी - \n“व ल अ, अ खने कल पर सँ अ न ल ौं  कुड़ा  कऽ व ल अ । ” \nआन व द नस ँ  द ो सर रंग  ि ा त सु व न िे ल िा क मन  ख ु ट -खु टाएल। आन व द न क हच प ा व नक  ि ा त िज ै  िेली , आइ  व कए \nिज ल ी! ज रू र व कि ु  र हस् य हेत ै !  मु द ा  इ श ा र ो मे  जँ  रहस्यकेँ नै रख ल  ज ा एत , तख व न तँ  ओ  ते ना तरे मे  द िा  जा एत  जे ना कोनो  सीख े -\nल ी खे  ने रहत। आँ व ख तँ  प व त्नक आँ व खपर रहै मु द ा  नज व र नज व र व द स ि ढ़ ौ ल क। कुड़ा  कऽ ओ सा रपर  ि ै व सते  ुु सकीप ट्टीिा ल ी  ुरस ँ  \nथा री  व नक ा व ल  आग ू मे  द े ल व खन। ु रद े व खया थ ा र ी  जकच सचठ ल  थ ा री  द े व ख ि े ल िा क मन मे  के ल ै  जे  व िनु कारणे व टटही थो ड़े  ल ग ै  \nिै, ज रू र व क िु  ि ा त व िऐ। ल ग ल े  मन हुमर ल ै  हम व क कोनो  ुव टया ुरद े व खया थ ो ड़ े  िी ज े  ख े नाइ यए-पी नाइ मे  केकरो ग रद व न क ा व ट \nल े िइ । का तक ऊ परमे  प चर्ो कर् ौ ड़ी  ते ना पसा रल  जे  आ ग ू मे  सानै ओ क ज ग ह नै। का त सा नि िो व ड़ ि े ल िा  प व हल  नम्िर क क र् ौ ड़ी  \nउठा (पव हल  नम्िर ि एह ने ज े  आग ू मे  रहै) व हया -व हया द े खए ल ग ल ।  ई  तँ  प ु ड़ी  जकच लग ै ए मु द ा  िी तँ  कर् ौ ड़ी ए। कर् ड़ी  नै िी \nआ ने पकौड़ी  िी, िी  तँ  सोलह न्नी  कर् ौ ड़ी ए। व कएकतँ  ओ व हन ा  ख े सा री क स ौं सका द ा व ल , व मरर् ा इ क टुक ड़ी  आ व पऔज क टुक ड़ी  \nटक-टक  तकै िै। नू न -ते ल  ने त रे -ऊपरे  सवट गेल  अ व ि आरो  तँ  तव कते  िै।  \nकर् ौ ड़ी केँ व नह ा व र -व नह ा व रद े ख ै त पव त केँ द े व ख ुु सकीप ट्टीि ा ल ी क ि ा ती  र्हक ए ल ग ल व न । ि ज ल ी - \n“ई  तँ  ओ ही कगिा नक ेँ  धैनिा द  व द यवन ज े  ि े टाक पु सौ ठ हएत , नै तँ  जव हन ा  ती न सा ल  नै केल ौं , हाथ-पएर फ ा टए ल ग ल ै  \nतव हन ा  अ हू िे र फ व टतै ।” \nती नस ा ल  प ू िच क पु सौ ठ ि े ल िा  व िसव र गे ल । व िसव रओ  केना ने ज ा एत । एक तँ  ओ व हन ा  ग ज े री -कगेंरी  गच ज ा -कां ग क प्रे ममे  द ु व नय च \nव िसरै ल े  तै यार रहैए , तै पर ि े ल िा  संग व तया  िीहे ।  संव ग व तया क व ज न ग ी  तँ  ओ हन  व ज न ग ी  होइ  िै ज इ मे  द स व द सक धार -नाश ी क स ंग  \nग ंग ा-ज मु ना सन  धारक पा व न वमव ल  समुर  व सरज न  करैए। िा ज ल - \n“पु सौ ठ के करा कह ै  िै ?” \nल हक ी  द े व ख ुु सकीप ट्टीिा ल ी  अ िसरकेँ हाथ सँ  नै िोव ड़ ि ज ल ी - \n“एहने मु नस ा  ने व धया -पु ता क पा िव न विसव र व धयो - पु ता केँ व िसव र जा इ ए। ” \nतै िी र्  ि े ल िा  प व हल  कौर तँ िु च् िे  द ा व ल -का तक ख े ल क मुद ा  द ो सर क रमे  जे  व मरर् ा इ क टुकड़ी  मु ँ हमे प ड़ल ै  से सु सु आत े  \nिा ज ल- \n“पा िव नमे व क स क हो इ  िै ?” \nधन ल क्ष्  मी ज कच ुु स कीप ट्टीिा ल ी  ि ज ल ी - \n“व कच् िो  ने होइ  िै। ज े  होइ  िै तइ सँ तँ  ुर करल अ व ि , व कच् िो कथ ी ता कए प ड़त। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n42 \n \nपत्नी क धारक प्रिा हमे ि े ल िा  ि ा ज ल- \n“श ु क का ज मे  अ नेरे  द े री  करि कोन कविल ती  के ल , तइ ल े  प ु िै क कोन ज रू री  अ व ि। अ च् िा  ई  कहू ँ  ज े  प ा िव नमे की सक \nहएत?” \nज व हन ा  िोट ि च्र् ा केँ मा ए -िा प व स खिै  िवथ  तव हन ा  व िकि ा -व िकि ा  ुु सकीप ट्टीिा ल ी  ि ा ज ए ल ग ल ी - \n“पा िव नमे व कि ु  ने होइ  िै आ सक  व कि ु  होइ  िै। ” \nउड़ैत व र् ड़ै क िो ल  ज कच ि े ल िा  व कि ु  थ ा व ह न ै  प िै  िल । तँ ए ज व ह ना धार थ ा हैक नाहक  ल ‍ ग ा  होइ  िै तव हन ा  थ ा हैत  \nपु िल क- \n“खेिा-पी िा मे  की सक होइ  िै ?” \n“अ ग िे  र्ा उरक  व र् क्क स क िग ी या िनै िै , ओ ही ल ऽ कऽ िा ल -िच्र् ा क हाथ - पएरक प ु सौ ट होइ  िै। ” \n“ुी ओ  ते ल क काज  प ड़ै  िै ?” \n“ुी -ते ल  व कए कहै व िऐ , नू नो-व मरर् ा इ क काज नै पड़ै  िै।  \n“व र् क्क सक मु ँ ह -नांगवर िना,िव तया- पी व ठया  ि नौल जा इ  िै , टट का पा व नमे नह ा  कऽ र् ु व हि पर व सि कएल  ज ा इ  िै। व सि \nहोइ ते  कऽ  गेल ि व ग या। ” \n“एके  रंगक  होइ  िै , आव क द ो सरो -ते सरो  रंगक ?” \n“एकटा सुच् र् ा  के ल , द ो सर कुरथी ओ  द ा व ल  द ऽ कऽ आ ते सर गु रो  द ऽ कऽ िनौल जा इ  िै। ” \n“ति  तँ  नामो  सिहक हेत ै । ” \n“िइ हे व क , ज व हन ा  आम क ग ा ि  के ल , आ द ा व ल -द व ल हन  के ल  ई  जव ड़ के ल । जव ड़ क पिा व त अ मु ख आम आव क अमु ख द ा व ल  \nिनैए । तव हन ा  ि व ग या जव ड़ के ल । द व ल िव ग या ,ग ु रिव ग या व कवसम के ल । ” \n“एकव द न तँ एके  रंगक ने खा एि , द ो सर-ते सर?” \n“एना  अ नाड़ी  जकच व कए ि ज ै  िी । पव हल व द न ट टक ा  ख ा एि , द ो सर व द न िव सया ख ा एि , ते सरव द न दव ल िव ग या \nखा एि, र् ा व रमव द न ग ु रिव ग या ख ा एि ।” \n“ग ु र द ा व ल ए ज कच केना रहत ?” \n“खे िै  तखव न दे खि ै तँ  केहेन रसग र  िै। एत े  प व ुलल  र हत जे िा ती मे  र्ु हुव ट कऽ प कवड़ ल े त। ” \n“ज खव न र् ा व रव द नक  ओ व रयान एकेव द न क े ने कऽ  जा एत  तखव न अहचकेँ  र्ा व रव द नक  िुट्टी  द ऽ द इ  िी। तै िी र्  कुश े सर आव क \nव संहेसर आव क ज न कपु रस ँ  ुू व म आउ। ” \nmmm \n  \n  \nऐ र र् नाप र अ पन म ं तव् य  ggajendra@videha.com पर प ठा उ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n43 \n \nवश िकुमा र झ ा  ‘वटल्  ल ू’ \nिड़ का सा हेि  :  प रम्  प रा ग त स ंस्  का र केर प रा कि क  ि ृ व त  वर् ि \nमै व थल ी  नाट्य  साव ह त् यमे  ल ल् ल न प्र सा द  ठा कुरक प्रि े श  आधुव न क मैव थ ल ी  नाटक क ल े ल  ि ां व त काल मान ल  जा  सकैत अ व ि । ल ौं व ग या \nवम रर् ा इ  आ व म .  नील ो  काका  सन  र् व र् च त नाटक क कृव त कार ल ल् ल न ज ी क न ा ट क  “िड़का साहे ि” सन् 1985  ई . मे  प्रकाव श त के ल । \nप्रका श नस ँ  प ू िे  20  निम् िर सन् 1 98 3  ई . मे  एकर पव ह ल  मंर् न रिी न्  र  कि न ज मश े द पु रमे  ल ो कवप्र यता क न ू तन आ याम स् था वप त \nकेल क।  \nल ल् लन ज ी  टाटा स् टी ल मे  अ व ध कारी  संिगचमे  व न युक् त ि ल ा । ि े स् त  द ै नवन् द नीमे  रव ह तो  अ पन अव क नय  आ सा व ह त् य प्रे ममे  व ल वप त ऐ मै व थ ल ी  \nकक् तकेँ साव ह व त् यक मान स प ट ल पर  ओ  नाओ ं आ ठा ओ ं नै के टल  ज े कर ई  अ व ध कारी  िल। मै व थ ल ी  न ा टक केँ  “ मंर्  व ा नदे श” आ \nपरम् परा िा द ी  संस्  का रकेँ आधु व न कता सँ  ता रतम् य स् था वप त कऽ अ पन मौव ल कता केँ ि र् ा  कऽ रा खि व ह न क रर् नाक ि ा स् त विक उदे स \nमा नल  ज ा ए। ऐ ि ममे  महान कल ा कार कथा कवथ त कल मा नुष  समाज क स् िीकृव त क परिा व ह  नै कऽ कऽ  मा ि अपन उ द े सक वद स \nवधयान दै त एकटा सर ल  आ सौम्  य  का षा मे  45  पृ ष्  ठक न ा टक क व ल वख  मै व थल ी  समा ज क आ ग च 30  िषच  प ू िे  एहेन प्रश्नव र्न्  ह ठा ढ़  कऽ \nद े ल क ज े कर वन द ा न अख न धव र  नै  के टल । कल ा कार क अव क यानक  मौ व ल क उ द े स होइ त अ व ि  ज नवप्रय ता केँ  वधयानमे रा व ख  मंर् न \nकरिा क र् े ष्  टा । नाट कक ा र स् ि यं व ा नदे श क ि ल ा । ऐ उदे ससँ  ि ा हर वन कवस  कऽ प ू ण च  साव ह व त् यक रूप द े ि व ह नक ो  ल े ल  अ संकि  \nिल ।  मु द ा  एकरा सा व ह व त् यक का षा मे  सरल  व ि षयकर “मौ व लक संस् का र प रा कि” र् यन  आ  ओ करा िहुत  हद  धवर  स फ ल  प्रव तविम् िमे  \nसमा व हत करि व न वित समा ल ो र् क केँ स् त ब् ध कऽ द े ल क । इ हए का र ण  व थ क ज े  सु धांश ु  श े खर सन  र्व र् च त सा व ह त् यकार से हो ऐ \nपा ाे थी क आमु ख व ल खिा क िममे  क हुना  कऽ व प ण् ड िोड़ा  ल े ल व न । \n      विषय व ि म् िमे  ऐ नाटक क  को नो व ि श े ष यो ग द ा न न ै , मु द ा  आकषच क अव ि  तँ  उदे सक द ू रद व श च ता  प ू ण च  व ि िे र् न। ते कर पव र ण ा म के ल  \nजे “िड़का साहे ि” अ न्  तचरा ष्  रीय मै व थ ल ी  नाटक  प्रव त योव गता मे  प व ह ल  स् था न प्रा प्  त केल क।  “वम वथ ल ा ि र” नाट् य संस् था  ज मश े द पु रक प्रणेता  \nल ल् लन ज ी  मै व थ ल ी  नाट्य मं र् न क पव ह ल ु क स म् पू ण च  हस्  ताि र िवथ  ज े  प्रकासमे  ओ  ल ो कवप्र यता  प्रा प्  त केल व न । ज े  द े व स ल  प व र वधमे  \nरहवनहार नाट कार ल ो कव न केँ ता धवर  तँ  प्रा ित व न वित नै के ल  िल । मव ह ल ा  प ा िक  अ व क नय  मव ह ल े सँ  क रौ ल  गेल ।  \n      ऐ नाटक क पव ह ल ु क पा ि िव थ  िे द ी  झा  जे  ि ृ ि ग्र ा मी ण  मै व थ ल क कू व म कामे  िवथ । िेद ी  झा क का ग व न  र् ू ड़ा मव ण  झ ा  ग ा मसँ  व श िा \nग्र ह ण  कऽ कऽ नौकरी  ल े ल  प्रिे श  प री ि ा  द े िा क उ द े ससँ  अ पन माम संग  ज मश े द पु र अ िै  िवथ । ग्र ा मी ण  जी िनमे सह ज  अ थच  प ी ड़ा क \nद ंश सँ  ममा व ह त प्रव तका क उ द्व े ल न ए कर पव ह ल  द ृ श् य क मू ल  उ्ो धन  मा नल  ज ा ए। मा म आ का व ग न  द ु नू  स ा धन  व ि वहन तँ ए ज मश े द पु रमे  \nआव ि िवणक  प्रि ा सक ि चह  तकैत िी . सी .  झा  सन अव क य न्  ताक ओइ ठा म आव ि  ग े ल  िवथ । ि ी . सी .  झा  कवह यो िेद ी  \nकक्का क “ िा ल ो” िल ा । समए आ  कालक  प्रका िसँ  आि ऑव फ सर  ि व न  अ पन मौव ल क संस् का रकेँ व ि सव र ज े िा क न ा टक  कऽ रह ल  \nिव थ। ऐ नाटक क मू ल  कार ण  व थ क अपन ग री ि समा ज सँ  स् ि यंकेँ द ू र रव ख  पा ि ात् य श ै ल ी क ज ी िन ज ी िा क र् े ष्  टा  द्व ा रा  अ पनाकेँ  \nकल मा नुष  द े खे िा क प्रया स। गा मक  ल ो क िंग ल ा पर आव ि  खू ि ख एत  आ गाममे  जा  कऽ िे थच  गोलौ सी  क रत। ि ा ल र् न्  द  झा क स् िी  \nआि “एड का न्  स” पल ा यन िा द ी  नट व क याक अिांव ग नी तँ  िवथ  मु द ा  अ पन मौव ल कता केँ िोड़ए नै र् ा है िव थ । ऐमे  व ह नक ो  स् िा थे  िवन् ह । \nज ौं  अ पन ुर आएल  गमैया  मै व थ ल केँ अ पमा व न त कएल  ज ा एत  तँ  ल ो क ग ा ममे  व ख स् सा क रतव न  ज े  ि ी . सी .  झा  व ज नक ा  -अ ंग्र े ज ी  नै \nज निा क कारणें िेद ी  कक्का  ि े सी  झा  ि ू व झ  ग े ल खव न।-क स् िी  नी क व ि र् ा रक न ै  िवथ न। ऐ स् िा वथ क स ंग -संग  ि े िहाव रकता  नाट कक  \nद ो सर कारण  िव न्  ह । मी ना ज ी क अ पन तनया  व म क्क ी क ल े ल  र्ू ड़ा मव ण मे  संकािना द े खि। िेद ी  कक्का क अनुसारे  र्ू ड़ा मव ण क वप ता  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n44 \n \nिी . सी . झ ा मे  कवह यो “समा व ध” िनिा क विर् ा र प नक ल  िल ।  र्ू ड़ा मव ण क वप ता  आि नै िवथ । र् ू ड़ा  स् ि यं मसुआ गे ल  िवथ । ि ी . सी . झ ा  \nआ हुनक पु िी मी नाक द ृ व ष्  ट मे  वहनक  स् था न “टीकध ा री” पु रो व हतसँ ि े सी  नै जमश े द पु र सन  िोट - िी न िम् िई मे  टाटा स् टी ल क माव ट -\nपावनसँ  प ो रग र के व ल  मी ना तँ  कन्  िे न्  टक ि ा िा िव थ । र् ू ड़ा मव ण क स न “टीकमोहन” केना ऐ श हरी रम् का केँ रमतव न ? ओ  तँ  अ पन \nमै व थल ी केँ व ि सव र ज े िा क टाट कमे ल ा ग ल  िवथ । ि ा पक र र् ना त् मक सहयोग मै व थ ल  संस्  कृ वतक द ो हन  म ा ि मानल  ज ा ए।  \nनाटकक ा र उवद्व ‍  न िवथ । सम् पू ण च  सह र सा सँ  मधु िनीकेँ  प्रिा समे  ि से िा क वह नक  स् ि पन्न ढ व ह रह ल  अ व ि । एते क पू िे  सम् र ा न्  त मै व थ ल मे  \nअ पन स ंस् कृ वतक सचर् ल  व श ल् पकेँ ध् ि स् त करिा क स ं केतन ितच मा न स मै ल े  एकटा रक्त स् त म् क ठा ढ़  कऽ द े ल क। स् ि यं केँ कुल ी न \nमा नैि ल ा  ल ो क सकसँ ि े सी  अ पन मा तृ केँ मद च न क ऽ द े ने अ व ि । ि ा ल र् न्  द क प्र कोप सँ  व त ल व मल ा य ल  िेद ी  आ र्ू ड़ा  व ह न का डे रा सँ  प ड़ा  \nज ा इ  िवथ । मी नाजी एकटा नीक काज करैत  िव थ न ज े  अ पन वम ि  रा नीक मा ध् य मसँ  र्ू ड़ा क न ौ करी ल े ल  प ै रिी  कऽ कऽ र् ू ड़ा क \nद ृ व ष्  टमे  अ पन प्रव त  श्र िा उत्पन्न क ऽ ल े ल ी ह। रा नीक प व त  िमा ज ी  द्व ा रा  ई  गप् प  जे  प व ह ने पो ल  िल आ  फ ू व ज  ग े ल । ि ा ल र् न्  द  झा क \nउपहारस ँ  र व ि त कऽ  र्ू ड़ा मव ण क पु रुषा थच  जा व ग  ग े ल । ओ  यो ग द ा न प ि फ ा व ड़  द े ल व न। \n      कालक  र्ि  उन व ट  ग े ल । र् ू ड़ा म वण आि  आइ . ए.एस .  कऽ  ग े ल  िव थ । ि ा ल र् न्  द  झा  अ ाा  हुनक  प ु िी मी नाक द ृ व ष्  ट मे  आि \nर् ू ड़ा मव ण  टीक मो हन  झ ा सँ “र् ू ड़ा मव ण जी” िवन ग े ल  िवथ । कुल ी न क स् िा थच क आगू  कुकुरो  अ स फ ल  कऽ  गेल। कालान् त र मे  हाथ -पएर \nज ो व ड़ मी नाक व स नेह केँ हवथ यार ि ना कऽ ि ी . सी .  झ ा  र्ू ड़ा मव ण केँ अ पन ज मा ए िना ल े ल व न । ऐ नाटक मे  हास् य  समाग म \nल े ल “को ल ा” सन पा ि केँ सवम्  म वलत  कएल  ग े ल  अ व ि । ऐठा म नाटकमे  ि ा स् त विकता  सेहो  द े खै म े  आएल। कोल ा , िा िू ज ी  आ मा ए सन \nसा सु रक उ प हार पा व ि  िा ल र् न्  द झा  गदग द  िवथ । एहेन सा सु र कव क् त मे  श व क् त सँ  ि े सी  अ पन वग रव गवटया रू पा न्  त रण क  नाटक िे सी  \nअवि। काल ा न्  त र मे  ि ी . सी . झ ा क ज मा ए र् ू ड़ा मव ण  ज ी  आि ि ी . सी . झ ा  ( आइ . ए.एस . ) कऽ  गे ल  िवथ । प व र ि तच न तँ  प्रकृव तक वन अ म िी। \nमै व थल  ऐ सँ  केना िचर्वथ . . .? हमरा सिहक -वश वित समा ज क , सकसँ प ै ु व ि डम् िना (ज े  कलमानुषक मौव ल क ग ु ण  िव न्  ह ) िी  “नक ल  \nकरिा क पी पा सा ।” िी . सी . झ ा सँ  द स ड े ग  आग ू  ि व ढ़  अ पन  मौ व ल कता केँ  व त याव ग र् ू ड़ा मव ण ज ी  व ि द े श ी  श रा ि  व प िएि ल ा  प ल ा यन िा द ी  ि व न \nग े ल  िवथ । कोनो  अ थच मे  व ह नक ा  आि मै व थ ल  नै मा नल  ज ा व न्  ह  आ  ने  ओ इ ल े  व ह नक ा  कोनो व ज ज्ञा सा  ि ा  तृ ष्  ण ा िवन् ह । \n      मंर् न क हेतु  उपयु क् त  ि नेि ा क  ि ममे  नाट कक ा र ऐ ग ंकी र व र् न्  तन युक् त व ि षएकेँ  कन ी क झ ु झ ु आ न िन ा  द े ल व न  आ नाटक िो ट कऽ \nग े ल । ज ौं  ल ल् ल न िा िू  कन ी क आ रो  व र् न्  तन कवर तव थ िा  अ पन प्रकृव त केँ गंकरी ि नेि ा क प्रया स कवर तव थ तँ  नाटक  ि हुत  उपयु क् त  \nसा व हव त् यक कृव त  मा नल  ज ा इ तए । ओ ना ल ो क अपन प्रकृव त  आ प्रि ृ व तसँ विमु ख नै कऽ  सक ै त ि ल । स मग्र  मूल् यां क न क े ल ा सँ  ई  तँ  \nवनवित प्रमा व णत हएत ज े  ल ल् ल न ज ी  एकट ा  अ ्ु त व् य व क् तत् िक न ा टक कार िव थ । \n      ऐ नाटक क स क सँ  उत् कृ ष्  ठ स िल  प ि  अ व ि  मौ व लक संस् का र क अ द्य ो ग व त क िा स् त विक कार ण  केर ता व त्ि क वि िे र् न। ऐ ि ममे  \nसंिा द क रू पेँ  जे  व श ल् प सोझ हा आए ल  ओ  ि ड़ प ो खग र मा न ल  ज ा ए। समा ज क  आग ू क आस नपर ि ै सल  ल ो क संस् कृ वतक उत् था नक \nल े ल  स् ि यंकेँ उतरदा यी मा नैत िवथ । ई  सिच था  सत् य  जे  व म वथ ल ा  मौ व थ ल ी क वि कासक प्रा रंव क क द ा व य त् ि ऐ ि ग च पर िेलवन । स् िा का व िक \nअवि तंि जेकरा  हाथमे  रहै िै  स ा रथी  ि एह ि व न  सकैए। ल ल् ल नज ी  ऐ ि ग च सँ  संिि रव ह तो  र र् नामे  स कठा म ई मा नदा री क अनुप ा ल न \nकेल व न । \n      वम वथ ल ा  मै व थ ल ी क अधो ग व त  ल े ल  सिल  समा ज  व ज म् मेिा र िवथ । व श िा-द ी ि ा  गामे  ग्र हण  कऽ कऽ  र्मकैत द ु व न यचमे  प्रिे श  करैत \nकाल अपन संस् का र केँ गामे मे  िोव ड़  द े ल व न। प ल ा यन  तँ  कोनो िग च मे  कऽ  सक ै  िै। अ थच नीव त  कौ व तकता िा द ी  सोर्क  आग ू  म ल ी न कऽ \nग े ल  अ व ि । ऐ प ल ा यन सँ  सम् पू ण च  क ा रति षच  प्रका व ित अ व ि । मु द ा  आन िग च  अ पन स ंस् कृ वतकेँ कोंर् ा मे  ि ा व न्  ह  पल ा यन  केल व न ।  व ि डम् िना \nअवि तँ  व म वथल ा क क ल मा नुष  ि ग च क  ल े ल  क स् मा सु र ि व न  अपन मौ व लक  संस्  का र क श्र ा ि  व म वथ ल ा क ग हिर क स ो झ हा करैत  प ल ा य नक ेँ  \nआव त् मक स् िी कृव त  द ऽ द े ल व न । यएह ने नाट कक  द ू रद श ी  द ृ व ष्  ट कोण मा नल  ज ा ए।           \n  \nऐ र र् नाप र अ प न म ं तव् य  ggajendra@videha.com पर  प ठा उ।  \nअ मर  कान् त अ मर   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n45 \n \nसु ज ी तक ग न् ध सु ग न् ध िो व ड़ रह ल  (पु स्त क समी ि ा ) \n \n \nसा व हत्य ि े िमे प िक ा र सुजीत कुम ा र झा  एकट ा  सशक्त कथा कारक रुपमे  उकव र कऽ अ एलाह अ व ि ।  द ू  अ ढ ा ई  ि षच मे  व हन क \nपचर्म कृव त सा िच ज व नक  कऽ  र् ु कल  अ व ि । जाव हमे र्ा व रटा कथा  सं ग्र ह अव ि ।   \nहम पचर्ो व कता ि प ढ ने िी  ।  मु द ा  गन्ध त ऽ ग न् धे अ व ि । ए व ह पु स् तकमे  संग्र व हत  सक कथा  एकस ँ  ए क अव ि । मा नि मो न क \nसु क्ष् मतम सम्ि े द नाकेँ  िुने  अ व ि । कोनहुँ  सामा न् यहुँ  ुटन ा केँ व िल ि ण  कथा क रुप मे  सुजीत प्रस्तु त कए ने िव थ ।   \nव हन का कल्प नाश ी ल ता  अ द कूत अ व ि एकर उदा हरण  व ह नक  प चर्ो प ु स् तक प ढ ल ा सँ  ल ग ै त अ व ि । फ े र गन् ध क  तऽ  ज ो ड़ा  नवह ।   \nनेप ा ल ी  मै व थल ी  साव हत्यमे  ओ हँाु ना ि हुत  कथा कार नवह िव थ जे  िवथ ओ  से पु स्तक वनक ा ल ए पर ओ ते क ध्या न न व ह  द ै त िव थ । मु द ा  \nसु ज ी त ज ा व ह ग व त सँ  प ु स्तक वनक ा व ल  रह ल  िव थ आ गुणिता क व सढ ी  र्व ढ  र हल  िव थ ओ  ल ा ज िा ि अ व ि ।   \nिा रहो कथा मे  र्े र् क द ा ग िल ा , ग न् ध, मी ना कुमा री , द द च क कथा , अ नार ि ा  ई  कही कोन ि व ढ या अ व ि  ि ा  ख रा प िुव टआएि कठी न \nल ग ै त अ व ि । कथा  प ढ ल ा पर अ न् तमे  ते हन  अ द कूत ुटन ा  ि ा  प व रितच न दे खा  द ै त िव थ जे  हृद य आ मो नमवस्तष् कक ेँ  व हल ा  द ै त अ व ि \n।  \nर् े र् क द ा ग ि ल ा मे  रे खा  नामक एक टा र्व र् च त क ल ा कारक ज ी िनमे ए कट ा  द श च क अिै त अ व ि आ ओ  द श च क आ कल ा कार िी र् क \nउह ा पो ह वस्थव तक ि ण च न एव हमे द े खएमे  अ िै त अ व ि । जखन र् े र् क द ा ग िल ा  द श च क अिै त िव थ तऽ रे खा  ड े रा  जा इ त िव थ आ नवह \nअ एलाप र प्रती ि ा  करैत रहैत  िवथ  ।   \nआिय च  स न ह ा ल त रे खा केँ रहैत अ व ि जकरा ओ  प व स न न व ह करैत  िव थ जकर िा त हु नक ा  आकवष च त नवह करैत ज े  प व त स न \nसु न् द र र् े हरा आ श री रक मा व ल क नवह अ व ि ओ  ओ कर विषयमे व कए सोव र्  रह ल  िवथ  । ओ  ग ल त तऽ  नवह ि व थ ? ओ  टुटल  \nका िनात्मक स म्ि न् ध क वश कार तऽ  नवह िवथ  ? हुनका कोनो  प रे श ा नी आ द ु ुः ख सेहो  नवह , फ े र रा व तमे  जखन र् ा रु व द स अ न् हार \nपसव र जा इ त अ व ि तऽ कोनो िो ट का सन क ग ज ो ग नी हुन कर िन्द व खड़की आ गेटक की तर  रुपमे  कोना आव ि कु ककुकाए  ल ग ै त \nअ व ि ई  ि ा त रे खा  सन  प्रग व तश ी ल  आ ि ु व धआव र मव हल ा क िु झ िसँ  ि ा हर अव ि ।  \nग न् ध  कथा मे  मनोहर िा िू  एकट ा  नाम र् ल ल  रा ज नीव तज्ञ  िवथ  । ओ  आव ज िन क ु मा रे  रव ह पा टी र् ल ा िएकेँ  सपथ  ल े ने िव थ । \nहुनकर ज ी िनमे पा टीक कायच कता सँ ग  के टुा टस ँ  ल ऽ कऽ सं ग ठ न विस् ता र आ व िकासक का ज  ि ढ ा एि मे  ल ा ग ल  रहैत िव थ । ४५ \nिषच क उ मे रमे  एका एक हु नक ा  व ििा ह करिा क इ च्ि ा  ज ग ै त िव न् ह ।  एकरे सु ज ी त िहुत  ि े ज ो ड़ ढं ग सँ  कथा  ि नौने िवथ  । नि \nस्िा द  एव ह कथा मे  के टैत अ व ि ।  \nमी ना कुमा री  गन् ध कथा  संग्र हक  ते सर कथा  अ व ि । ए कट ा  क ल ा का रकेँ ज ी िन पर आ धाव रत कथा  अ व ि  । एक टा सामा न् य व्यवक्त \nफ े कन सँ  र्व र् च त क ल कार मी ना कुमा री  धवरक यािा क िृ ता न् त एव ह कथा मे  उल्ल े ख रह ल  अ व ि । ड ा .  रा ज े न् र  व िमल  तऽ नेपा ल क  \nश्र े ष्ठ  कथा मे सँ  एक मीना कुमा री केँ मा नैत िवथ  ।  \nसु ल े खा  द ी द ी  कथा मे  एकट ा  ि च्र् ा क कल्पना पर आ धाव रतसँ ि े सी  ि च्र् ा केँ सँग टोल क  व पसी क  काज क  अ नुकि एव हमे द े खा ओ ल  गेल \nअ व ि ।   \nकोना  सुलेख ा केँ एकट ा  ल ा इ ट म्या नस ँ  प्रे म होइ त अ व ि , फ े र ल ा इ ट म्या नक ेँ  हत्या  । ए करिा द  सु ल े खा केँ व ििा ह आ फ े र द हेज \nउत्पी डनक  नाम प र सु ल े खा क हत्य ा  ।  \nद द च क कथा  एव ह स ंग्र हक  प चर्म क था  अ व ि । जवहना नाम सँ  द द च  अ व ि प ढ ल ा क  ि ा द  आँ व खसँ  नोर  खसा  द ै त अ व ि । प्र े मक \nउत्कृट जाद ु ग री  एव ह कथा मे  द े खल  जा इ त अ व ि ।   \nकाठमा ण्डू मे  काज  करए केँ ि ममे  एकट ा  मै व थल  यु िकक ेँ  एक टा गुरु ङ्ग  मव हल ा सँ  के ट होइ त अ व ि आ फ े र प्रे म एकर िा द  व ििो ड़ फ े र \nओ  यु िकक ेँ  ि े ल ा यतमे  एक मवहल ा  संग  व ििा ह । फ े र ि षो  ि ा द  जखन स ु व मत नामक ओ  युिक का ठ मा ण्डू  ुु रै त िव थ तऽ फ े रस ँ  \nनवगन ा  नाम क मवह ल ा क खो ज ी  करै त िव थ जकरा सँ ग  व िर् ो ड़ कऽ ि े ल ा यत र्व ल  गे ल  ि ल व थ ।   \nकथा क अन् तमे  व ल ख ल  अ व ि म्याने ज र ि ु झ ए र् ा हैत  िल नवग ना केँ अ व ि ? आ सु व मतकेँ  हुनक ा  सँ ग  की सम्ि न् ध ि ल  ? कड़ल \nआँ व ख सँ म्या नेजरक ेँ  व िद ा  ल ै त सु व मत कह ल व न् ह ,‘ की करि ई  ि ु व झ  कऽ ई  हमर द द च क कथा  अ व ि जे  हमरे सँग ज ा एत  । ’ \nअ व न् तम सचझ कथा  एक पव रिा रक  कथा  अ व ि । जाव हमे एक पव त पत्नी  िवथ , हुनका एक टा ल ड़ का आ ल ड़की अ व ि । मा य से हो \nअ व ि । ए कट ा  प व रिा रकेँ ज ी िनमे आए ि जव टल ता क विषयमे ि हुत  सुन्दर सन  प्रस्तु ती  एव हमे के टैत अ व ि ।    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n46 \n \nपो टमाटचम कथा मे  एकटा प िक ा र मव हल ा क उ च्र्  आकंि ा  आ एकर पव रण ा मकेँ प ो टमाटचम कएल ग े ल  अ व ि ।   \nितच मा न स मयमे एहन  ु टन ा  ि रा िर  द े खएमे  अ ि ै त अ व ि । कथ्यक द ृ व टस ँ  कोनो नि नवह मुद ा  प्रस्तु ती  द ो सर कथा कारसँ एकरा \nफ रक ि ना द े ने अ व ि ।   \nअ नार कथा  ल ा ज िा ि ि न ल  अ व ि । एकट ा  मव ह ल ा क पी ड़ा  एव हमे द े खा एल अव ि । ए कट ा  ग री व िकेँ ि व ढ या जे कच अ नुकि एक रा  \nमा ध्यमसँ कह ल  गे ल  अ व ि ।   \nइ म्हर गाि िव ढ  र हल  अ व ि उम्ह र  गिच मे  कोनो आका र ल ऽ र ह ल  अ व ि । द ु ल री  सत कचता  अ पनारहल  िव थ । व श श ु  सक ु श ल  अ पन \nग िच काल पूरा करए आ  अ नार ख ु ि फ ल  ल ग ए । एव ह कथा क अन् त मे  एकट ा  ि ा त उल्ल े ख अ व ि ज े  द े हक ेँ  व स हरा द ै त अ व ि । \nज खन दु ल री केँ अ नार मा व ल कक  ि े टा तो व ड़ द ै त अ व ि तऽ फ ु सल ा िए ल े ल  मव ल काव न दो सर अ नार द ै त  िवथ  मु द ा  द ु ल री  ल े ि स्िकार \nनवह करैत िव थ । हुनका मो नमे अ िै त अ व ि कुरुपे  सह ी , अ पन िच्र् ा  कोनो मा य अ न् य  सुन्दर ि च् र् ा सँ  नवह िद ल ै त अ व ि । \nसिच नाश क द द च  ल ऽ द ु ल री  अ पन ुरमे  र् व ल  अ िै त िव थ ।   \nिो झ  कथा मे  ि ृ िाि स्था मे  मा य िा प  कोना िो झ  होइ त अ व ि एकर िहु त मा व मच क ढ ंग सँ  व र् ि ण  कएने िव थ ।  \nअ पन वसन् धुल ी  कथा  मा ओ िा द ी  जनय ु िक ा ल क अिस्था  मो न पा व ड़ द ै त अ व ि । ज नक पु रस ँ  स टल े  रह ल  व ज ल् ल ा  व सन् धुल ी  मा ओ िा द ी  \nज नय ु ि कालमे केह न िव न ग े ल  ि ल  तकर िहु त सु न् द र  ि ण च न अव ि ।   \nएगारहम कथा  प व रितच न अव ि । मव हल ा क आ ग ा  ि ढ एमे  आिएि ल ा  अ ड़र्नस ककेँ एव हमे द े खा ओ ल  गेल  अ व ि । ए व ह कथा क अन् त \nसंयोग ा न् त के ल  अ व ि । हरेक सम य िा धक  ि न ल  ड ा क्टर व श ि नारा यण  अ न् तमे  प त्नी क आ ग ु  हाव र मा व न ल ै त िव थ ।   \nओ  सुष् मा  व द स एना तकल व थ जे ना  आि प ु रा न राग द्व े षसक धो आ ग े ल  हुए ।  \nश ा यद  सुष मो  इ हे र् ा हैत  िल व थ ।  \nसंग्र ह क अव न् तम कथा  ि ा द ल  अ व ि । इ हो पव रिा रक वस्थव तक ि ा  ई  कही सम स्याक रे खां व कत करैत अ व ि ।   \n \n  \nऐ र र् नाप र अ पन म ं तव् य  ggajendra@videha.com पर प ठा उ।  \n  \nज ग द ा नन् द  झ ा  ‘मनु’- ग्र ा म पो स्ट – हवरप ु र डी हट ो ल, मधुिनी  \n   \nअ न मो ल  झ ा  ज ी क पो थी  “टे कन ो ल ज ी” क समी ि ा  \n  \nव मव थल ा  संस् कृव तक प व रषद , कोलक ता  द्व ा रा  प्रकाव श त श्र ी  अ नमोल झा  जी क ल ुु कथा  संग्र ह “टेकन ो ल ज ी” एख न ह मरा  हाथे मे  \nअ व ि। प चिाक ती न वद नस ँ  ल ग ा ता र एकरा पव ढ़  रह ल  िी।  सुन्नर क िर प ें ज सँ  सज ल  ते ह ने की तरक कथा  सक एक सँ  एक उ परा  \nउपरी । \nसिसँ  प व हन े  अ नमोल ज ी केँ एव ह --- कथा  संग्र ह हे तु  ि हुत  ि हुत  ि धाइ  आ संग े  सं ग  मं ग ल  कामना  जे  मै व थल ी  साव हत्यमे  व द नो व द न \nओ  श ु क्ल  प ि क र् चन ज कच उद य मा न ह ो इ त रहवथ ।  \nव मव थल ां र् ल  टुडे  टीमक तरफ सँ  ह मरा  एव ह पो थी क स मी ि ा  केर द ा व य त्ि  के टल । हम रा  ल े ल  ई  कवठन काज आ ओ हू सँ  ि े सी  कटक र  \nिल  व िना को नो पि  व िपि मे  गेने तटस्थ एव ह पु स्तकक ेँ  समी ि ा  केनाइ । हमरामे  कौश ल  आ श हास द ु नू क अका ि मु द ा  मच सरोस्िती  \nआ ग ु रुद े िकेँ सुव मरै त अ पन आँ व ख केँ प ो थी क पन्नापर आ कल मकेँ क ा ग द पर र् ल िए ल ग ल हुँ ।  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  व ि दे ह प्रथ म  मै व थ ली प ा व ि क ई प व िक ा 'विदेह' १५० म अंक १५ मार्च २०१४ (िर्च ७ मास ७५ अंक १५०)\n  मा न ु ष ी व मह स ंस्क ृ त ा म ्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n47 \n \nअ नमोल जी क स मपच ण  द े ख मो न ग द ग द  कए  गेल। ज तए  आ ज ु क न ि  प ी ढ़ ी  अ पन माए िा िू केँ ि ो झ  ि ु व झ  रहल  अ व ि ओ व हठाम \nअ नमोल जी क ई  प ो थी  हुनक  प ू ज्य िा िू ज ी क श्र ी र् र ण  क मल मे  समव पच त अ व ि। निका  प ी ढ़ ी  ल े ल  ई  ए कट ा  नि रस् ता  काएम करत।  \nआगू  प ो थी  प ढ़ ै सँ  प व हन े  एकट ा  ि ा त मो नक ेँ  कर् ो टल क , ज े  अ नमोल ज ी क एव हस ँ  प व हन े  द ू टा व िहवन क था  संग्र ह प्र काव श त कए र्ु कल  \nअ व ि। हुनक  नाम मै व थल ी  साव हत्य मे  एकट ा  स्था व पत व िहवन कथा कारकेँ  रू पमें  ल े ल  जा  र हल  अ व ि त कर िा द ो  ओ  अ पन एव ह न ि \nव िहवन कथा  संग्र हक ेँ , व िहवन कथा  संग्र ह न व ह कवह ल ुु  कथा  संग्र ह  कवह रह ल  िवथ । ज खन  की आ इ  व िहवन कथा  एकट ा  स्था व पत \nव िधाकेँ रू पमे  मै व थल ी  सा व हत्यमे  स्था व पत कए र्ु कल  अ व ि। व िहवन कथा  आि कोनो तरहक  प व रर् य ल े ल  मो हता ज  नवह अव ि।  श्री  \nज ग द ी श  प्रसा द  मंड ल ज ी  अ पन विहवन कथा  संग्र हपर टै ग ौ र प ु रस् कार ज ी त कए द ु व नय चक ि ड़का -िड़का का षा केँ एव ह वद स सोर्ै ल े ल  \nव ििस कए द े ल व खन् ह। अं ग्र े ज ी  एक रा  seedseedseed” सी ड स्टोरी” कवह स म्ि ो व धत के ल क।  व हंदी  अ ंग्र े ज ी मे  जकर कोनो  स्था न \nनवह ओ हेन एक टा नि व िधाक अग्र ज  मै व थल ी  साव हत्य आ ओ  व िधा , “व िहवन कथा ” । \nव िहवन कथा  आ ल ुु  कथा मे  ि हुत  फ रा क अव ि। व िहवन  अ था त व िया। व िया ि टिृ ि केँ सेहो  कऽ  सक ै ए आ सा ग क से हो। ते नाव हते  \nमो नक  व िर् ा रक विया जे  को नो आका रमे  फ ू व ट  स कैए, व िहवन कथा । व िहवन , व िया, सी डमे  सँ केहन  ग ा ि प ु ट्टै कोनो आका रक स ी मा  \nनवह। ल ुु  कथा  मने एकट ा  िो ट  कथा  जे कर आरम्क आ अ न् त द ु नू  िैक।  \nअ नमोल झ ा  जी क एव ह संग्र हक  ए क एकटा कथा  ज िरद स्त व िहवन कथा  अ व ि। तहन  ल ुु  कथा क ज ा मा  व कएक ? हच, व कि ु  गोट \nल ुु  कथा क श्र े ण ी क कथा  से हो अ व ि मु द ा  अ ल्प मा िामे , ज े ना पृ ट संख्या ७६ पर “िढ़ ै त र् ल ू”, ७९ पर “समा ज”, ८० पर \n“ममा हत”, ८२ पर “सपू त सि”, ८३ पर “शोध”, ८५ पर “प्रा यवि त”, ९० पर “िड़का ल ो क ”, ९५ पर “समय समय केर \nिात” आ पृ ट स ंख्या १०१ पर “अ प् पन ज कच\"। पृ ट स ं ख्या ८८ पर “ व मव थल ा  रा ज्यक ” तँ  नवह व िहवन कथा  अ व ि आ नवह  ल ुु  \nकथा, एव हपर जँ कन ी क आओ र मे हन त कए ल  ग े ल  र हवथ  तँ  एकट ा  नीक आल े ख अ िश्य  कए  स कैत ि ल ।  \nप्रका श क, व मव थल ा  सांस्कृव तक प व रषद , कोलक ता  केर मन् िी श्री  गं ग ा धर झ ा ज ी  अ पन प्र काश कीयमे  “ ल ुु  कथा \"केँ एकट ा  निी न विधा \nकवह सम्ि ो व धत कए र हल  िव थ , एव हठाम जँ  ओ  व िहवन कथा  कवहतव थ तँ  साइ द  उवर् तो  रव हतए मु द ा  ल ुु  कथा  आ निी न विधा \nहास्यपद । हम एव ह कथा  संग्र हक  कथा केँ आँ ग ा क   उल् ल े खमे  व िहवन कथा  कवह स म्ि ो व धत करि।  \n“टेकन ो ल ज ी” व िहवन कथा  संग्र ह रू पी  मा ल ा मे  कुल  १५५ ग ो ट विहवन कथा  गचथ ल  गे ल  अ व ि। संग्र ह क पव हल े  व िहवन कथा  \n“टेकन ो ल ज ी” एकरे नामप र सं ग्र ह क न ा मकर ण  के ल  अ व ि। अ नुप म व िहवन कथा , व िहवन कथा क स िटा  गुण कु व ट -कुव ट कए कर ल  \nअ व ि। जते क प्रसंशा  क री  कम। एव ह विहवनमे , कोना  एकट ा  प रद े श ी या प ु तहु  अ पन स सु रकेँ मा ि एव ह द्व ा रे  प ा इ  प ठा ि ै क इ ि ा  रख ै त \nिव थ, ज ा व हस ँ  समाजमे हुन क न ा म  होइ न। एव ह द्व ा रे  ओ  नि टेक नो ल ज ी  ि ैं व कंग केँ िोव र मनीआ डर द्व ा रा  प ा इ  प ठि ै  िवथ ।  \n“टेकन ो ल ज ी” नाम धरी ई  व िहवन कथा  संग्र ह न ा मक र म उत्पन् य क ए रहल  अ व ि।  प व हल  नज व रमे  टे कन ो ल ज ी  नामसँ  एना िु झ ा  \nरहल  अ व ि ज े  व िज्ञा न , टेकन ो ल ज ी  आव द सँ  सम्िंव धत व िषय िस्तु  होएत  मु द ा  एहन  कोनो ग प् प नवह। स मस्त प ो थी मे  एकस ँ  एक नीक , \nरुव र् ग र व िहवन कथा  अ व ि मु द ा  टे कन ो ल ज ी , व िज्ञा न, तकनीकी सँ  सम् िंव धत एकौटा  नवह।  \nव िहवन ","size_mb":8.29,"has_text":true},"Videha 151.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 151.pdf","name":"Videha 151.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िषष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  \n  \n  \nऐ अंकमे अवि:- \nनेपालक नोर मरूभूवममे \nA Survey of Maithili Literature- Radhakrishna Chaudhary \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n        विन्देश्वर ठाकुर \n \n          समपषण  \nबेरोजगारीके चपेटामे पवि प्रिासी जीिन वबताबऽपर बाध्य भेल ओ श्रवमक सभ जे अपन इच्िा, सपना आ यौिनाकेँ वतलाञ्जली दैत, \nआफन्तसँ लाखो कोस दूर केिल अपन पवरिार आ राष्ट्र लेल वदन-रावत संघषष  कऽ रहल िवथ। ओइ सच्चा, वनठुर आ ईमानदार \nश्रमजीिी सभकेँ ई पोथी समवपषत करै िी। \n \n         वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n \n             \n \n \n         आमुख \nसावहत्य प्रवत अगाध रुवच भेलाक कारण रचना वलखब-पढ़ब हमर शौख अवि। विद्याथीये जीिनसँ वकिु विट-फुट रचना वलवखतो \nप्रिासमे आवब आर बेसी विकवसत भेल । कतारक मरुभूवममे अपन देश आ पवरिारसँ दूर रहल िेदनासँ मन बेपीवित भेलाक कारण \nहमरा लेल सावहत्य एक नि गवत लेलक आ कथा, कविता, गीत गजलक माध्यमसँ अपन भोगल भोगाइ आ अपनत्िकेँ सम्झनासभ \nबाहर लेबाक मौका भेटल। ऐ रेवगस्तानमे अन्तरावष्ट्रय नेपाली सावहत्य समाज कतार च्यापटर आ नबोवदत सावहवत्यक मोबाइल \nपुस्तकालय नामक दू टा संस्था एिम् एकर पदावधकारी लोकवन भरपूर सहयोग केलवन। संगे-संग मैवथलीक सजषक सभमे अब्दुल \nरजाक जी, बेचन महतो आ मो . असरफ राइन जीक सेहो स्नेह भेटल। वहनका सब गोटे  प्रवत हावदषक आभार प्रकट करऽ \nचाहब। एम्हर हमरासँ दूर रवहतो केिल फेसबुक आ ईमेलक माध्यमसँ सदैि मागषदशषन कऽ रहल विदेह ग्रुप प्रवत हावदषक कृतज्ञता \nव्यक्त करै िी। ऐके साथ विवरयाएल रचना सभकेँ एकवित कऽ एकटा समग्र पोथीक रुप देवनहार हमर परम् पूज्य, मैवथलीक पैघ \nस्रष्टा एिम् विदेह ग्रुपक संयोजक श्री गजेन्र ठाकुर जी प्रवत सादर नमन करै िी। साथे धन्यिादक पाि िवथ विदेह ग्रुप आ ऐ \nसमूहक पदावधकारी लोकवन। हमर रचना सभकेँ गहनपूिषक अध्ययन कऽ सदैि सल्लाह-सुझाब देवनहार विदेह ग्रुपक श्री गजेन्र \nठाकुर जी, आशीष अनवचन्हार सर, उमेश मण्डल जी, पंकज चौधरी, अवमत भाइजी, शावन्तलक्ष्मी दीदी, राजीि रंजन सर आवद-\nइत्यावदकेँ बहुत-बहुत धन्यिाद। \nहमर जीिनमे प्रेरणाक स्रोत बनल दादी श्रीमती देबसुनर देिी, पूज्य वपता श्री सूयषनारायण ठाकुर, माता तुलफी देिीकेँ श्रीचरणमे \nबारम्बार प्रणाम! तथा गुरु श्री पिन कुमार मण्डलकेँ सत्-सत् नमन करै िी। तवहना जीिनक हरेक मोिपर सुख-दुखमे साथ \nदेवनहार धमषपत्नी वकरणजी केँ स्नेह भरल अवभिादन! आ हमर सावहत्य लेखनक ऊजा रहल पुिी प्रीवतकेँ वदलसँ धन्यिाद। एकर \nअवतवरक्त हमर सावहवत्यक वजनगीमे प्रत्यि-अप्रत्यि रुपेँ सहयोग केवनहार सम्पूणष वमिगण, आफन्तजन, तथा बन्धु-बान्धिमे बेर बेर \nसलाम । \nअन्तमे हमर ई पोथी “नेपालक नोर मरुभूवममे”क वडजाइनकता प्रीवत ठाकुर जी केँ वदलसँ धन्यिाद देबऽ चाहब। तवहना वप्रवन्टङ \nआ टाइपसेटक लेल अजय आटष तथा प्रकाशनक लेल श्रुवत प्रकाशन प्रवत सदैि ऋणी रहब। एकर अवतवरक्त पाठकिगषसँ सादर \nवनिेदन जे ऐ पोथीमे रहल गलतीकेँ सूवचत कऽ आगूक लेल जरुर मागषदशषन करी । \nधन्यिाद ! \nविन्देश्वर ठाकुर \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \n \n \n \n \nअनुक्रम \nगजल खण्ड \nशेरो-शाइरी खण्ड \nलघुकथा खण्ड \nविहवन कथा खण्ड  \nकविता खण्ड \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \n \n           \n \nगजल खंड \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n1 \nपान सन पातर ई ठोर अहाँकेँ  \nअहाँ िी चान्द हम चकोर अहाँकेँ \n \nजुवन घबराउ सब नीक भऽ जेतै  \nअहाँ िी राइत हम भोर अहाँकेँ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \n \nसंसारक गवत बदवल जाए मुदा  \nअमर रहै प्रेमक डोर अहाँकेँ \n \nसमय पैघ बलिान िै अपने  \nनै चलत ओइ आगू जोर अहाँकेँ \n \nनै बहाउ नयनसँ नोर कवनयों  \nमोती सन मोल अवि नोर अहाँकेँ \n(सरल बावणषक आखर-१३) \n \n \n2 \nभवक्त गजल \nअहीँ िी हमर भिानी मैया हम अहाँकेँ मानै िी  \nकरब सब वदन पूजा पाठ मनसँ हम ई ठानै िी \n \nउजिल घर बसाबू माँ एना वकए फटकारै िी  \nरावत भवर वनन्द नै आबै सवदखन अहाँ लऽ कानै िी \n \nिमा करु या सजा वदअ हम तँ अहींक सन्तान िी \nअज्ञानी हम पुि अहाँकेँ वबधान ने वकिु जानै िी \n \nवचनी लैताह दूध लैताह कही न माइ गै बाबुकेँ \nलड्डू आ पेिा हमहूँ बनेबै तैं तँ वचक्कस सानै िी  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \n \nअहीँ जननी दुख हरनी करु हमर उद्धार हे  \nशवक्त स्िरुपा जगदम्बे हम अहाकेँ पहचानै िी \n(सरल बावणषक आखर:१९) \n3 \nगजल \nसब खुशी भेटत बस मन होबाक चाही  \nसरकारी नोकरी लेल धन होबाक चाही \n \nजङ्गल उजिलासँ रोग सभ बढ़लै \nस्िस्थ रहबाक लेल िन होबाक चाही \n \nदानि चपेटामे वपसा रहल लोक एतऽ  \nरािन ला रामके आगमन होबाक चाही \n \nबात बनौलासँ केिल काम कोना चलतै \nघर सुद्धी करब तँ हिन होबाक चाही \n \nजनताकेँ खून चुसने नेता जी कहै िवथ \nचुनाबमे उपरका सदन होबाक चाही \n(सरल बावणषक आखर:१६) \n4 \nबाल गजल \nआइ वदन भवर सुतले िी  \nखवटया उपर चढ़ले िी  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \n \nमाए लेलक नवह कोरामे  \nतै सँ वदन भवर रुसले िी \n \nहम सुकना सँ की कम िी  \nअङ्गरेजी नेपाली पढ़ले िी \n \nकाका मूवतष दैत बजलाह  \nबौआ तोरा लेल गढ़ले िी \n \nरोवहतक बाबू दूसत की  \nओकरासँ हम बढ़ले िी \n(सरल बावणषक आखर:१०) \n \n5 \nबाल गजल \nभैया सँगे हमहूँ जेबै  \nदही चूरा हमहूँ खेबै \n \nसुटबासँ झगिा भेलै \nऐ िौिा के मूँह तकेबै \n \nमन लगा कऽ पढ़बै तँ  \nपुरस्कारो हमही पैबै \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \nकावि स्कूलमे दौि हेतै  \nओहूमे हम एक एबै \n \nहमरो जँ भाइ हेतै तँ  \nगीत नाद खूब सुनेबै \n \n(सरल बावणषक आखर:९) \n6 \nभवक्त गजल \nहम िी बालक कनी ध्यान वदअ मैया  \nवनबुषद्धी आ वनमुखाके ज्ञान वदअ मैया \n \nिी हम अभागल जन्मेसँ आइ धवर  \nगाममे जीबाक लेल शान वदअ मैया \n \nवनत्य वदन धूप आ आरती उतारब  \nभवक्त भरल हमर प्राण वदअ मैया \n \nमवरतो िनमे रही समीप अहाँकेँ  \nएहन अनूप बरदान वदअ मैया \n \nलाल चुनरी चढ़ा जयकार लगाबै  \nकोवखसँ एहन सन्तान वदअ मैया \n \nसरल बावणषक आखर : १४  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \n7 \nगजल \nभाङ्ग आ गाजा खेने िी  \nतोरो ला वकिु लेने िी \n \nमाए देलक मुरही \nओहो झोरामे धेने िी \n \nचटनी वखएबौ मीता  \nअल्लू सेहो पकेने िी \n \nहरी चोरौलक ढ़ौआ  \nतैसँ दूर भगेने िी \n \nचल आइ वपयो लेब  \nभट्ठीबाली पटेने िी \n \n(सरल बावणषक आखर: ८) \n8 \nगजल \nधीरे-धीरे स्नेह बढ़ाएब हम  \nकरेजसँ भले सटाएब हम \n \nवबनु अहाँकेँ वजयब नै कखनो  \nवजनगी अहीँपर लुटाएब हम  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \n \nआँवखक तारा िी अहाँ ऐ सजनी  \nिोवि कऽ कवहयो नै जाएब हम \n \nअहाँ ला सवदखन हँवस मरब  \nकवहयो नै नोर बहाएब हम \n \nप्रेम अहाँकेँ पविि अवि वप्रय \nतइसँ नै गंगा नहाएब हम \n \n(सरल बावणषक बहर आखर:- १२) \n9 \nगजल \nवपया जी एलवखन होलीमे \nजैबै हमहूँ आब डोलीमे \n \nनानीके देल एकटा थाली  \nखैबै हम ओही घकोलीमे \n \nवदयर ननवद सेहो अवि \nमजाक करबै रङ्गोलीमे \n \nसासुके हम मनाए लेबै  \nजादू अवि हमरा बोलीमे \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \nपेटीमे िैक बि सम्पवत  \nधरब नुका हम चोलीमे \n(सरल बावणषक बहर आखर:- १०) \n10 \nगजल \nहोवलकाकेँ फेर जरैबै एवहबेर के होलीमे  \nपूरी सँगे माउस खैबै एवह बेर के होलीमे \n \nभैया के साली आएल िै दीदी के ससुरावरमे  \nचुपे हम रंग लगैबै एवह बेर के होलीमे \n \nखराब रंग सभक लेल हावनए होइ िै \nतैं तँ नीक रंग मंगेबै एवह बेर के होलीमे \n \nखट्टर कक्का बुवढ़या दाइ सब केउ झुमतै  \nहँवस हँवस चोली वभजेबै एवह बेर के होलीमे \n \nनै झगिा नै झंझट कोनो हेतै ऐ समाजमे  \nखुशीके बरखा करेबै एवह बेरके होलीमे \n(सरल बावणषक आखर : १७) \n11 \nगजल \nमाघे संक्रावत एहू बेर आवबए गेल \nहम बौआइत िी एखनो कतारमे \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \nलाइ-मुरही खेताह भाइ ओइठाम  \nहम टौआइत िी एखनो कतारमे \n \nझगिा रहै भाइसँ तीलक लाइ ला \nहम खौझाइत िी एखनो कतारमे \n \nदू साल पवहने वपटने िल भाइजी  \nहम वखवसआइ िी एखनो कतारमे \n \nपैसाक पािू वजनगी नरक बनल  \nहम कमाइत िी एखनो कतारमे \n(सरल िावणषक बहर- आखर १४) \n12 \nगजल \nदेखब मनमानी कतेक वदन करै िी  \nवबधिा सँग कहानी कतेक वदन करै िी \n \nसमय चक्रमे अहूँ मुरिाएब \nजीिनकेँ गुलामी कतेक वदन करै िी \n \nमानि भऽ मानिता वसखू  \nदोसरकेँ गुलामी कतेक वदन करै िी \n \nमवलन नै करु वमवथलाक सँस्कृवत \nबौिा-बुच्चीक ढुिानी कतेक वदन करै िी  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \n \nसमएमे एखनो नीक पथ रोज  \nमानिताक ग्लावन कतेक वदन करै िी \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nशेरो-शाइरी खंड \n \n \n \n \n \n \n \nहमर नाम बेवचकऽ खाएबला चोर िै  \nहक अवधकारला लजाएबला चोर िै  \nअपने भाइ-बापक गदषन कावटकऽ  \nखूनक समुन्रमे नहाएबला चोर िै \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \nसब ढवलया हमरे आगू पािू ठार िै  \nलगै जे बालुके उचका पहाड िै  \nउखरलो सुथनी नै उखरतै जेकरासँ \nओहो अपन अलगे राज ला बेहाल िै \n \n \nएककेँ पािू बेहाल नै बनू एना  \nआँसू वगराकऽ दु:खहाल नै बनू एना  \nवमलत जरुर पुन:सपनाक रानी अहाँकेँ  \nबेिफाक पािू कङ्गाल नै बनू एना \n \nपेटभवर खाएब कवठन िै एतऽ  \nरोजगारी पाएब कवठन िै एतऽ  \nनेता लोकवन भले जे वकिु बावज लय  \nबेरोजगारी भगाएब कवठन िै एतऽ \n \n \nइजोवरयाक आसमे अन्हार भेल वजनगी  \nजीिनक हर साँसमे पहाि भेल वजनगी  \nपास रवहतो अहाँक हम घुवट-घुवट मरै िी  \nलागै चारू तरफसँ वनराश भेल वजनगी \n \nखाएब अहूँ संगे-संग तँ  \nचलू लतामक पेिपर   \nमट्टीके बरसात करब तँ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \nचलु कतारक बसेरपर  \n \nआउ साथ मीवल वकिु योजना बनाबी  \nमैवथली दुश्मन सभकेँ दूर भगाबी  \nतखने बनत भविष्ट्य वमवथलाकेँ  \nतँ वकए ने अपन प्रदेश गमकाबी \n \nहरिक्त याद ओकर जान मारैय  \nरावतयो कऽ वनन्दकेँ हरान करैय  \nहम बौरा गेली साथी सभ कहैय  \nअहीं कहू वकएक परेशान करैय \nप्रेम वदिस(१४ फरबरी) क अिसरपर हृदयसँ वनकलल ममषस्पशी भािना... \nनै सोचू नै घबराउ अहाँ \nएक वदन हम जरुर आएब  \nसंगमे दसैं वतहार तथा  \nभ्यालेनटाइन सेहो मनाएब  \n \nदुश्मन कतबो दुिारपर होइतो  \nलाख कोसके बीच होइ िै  \nप्रीतम दूर पहािपर होइतो  \nघर-आङनके बीच होइ िै  \n \nआजुक वदन प्रेमक प्रतीक  \nप्यार करी से मन करैय  \nअहाँ संगक झगिा-प्यार   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \nदुनु हमरा याद अबैय  \nI LOVE ....her  \nI MISS ....her \n \nचलू आब वबश्राम करी भैया  \nफेसबुक हटा कऽ अराम करी भैया \n \nलजैनी जेहन लजाएब अहाँ  \nलग जतेक आएब अहाँ  \nटक लगा हम देखते रहब \nघुङ्घटा जखन उठाएब अहाँ \n \n \nनै वकिु वलखै िी बाप रौ बाप  \nदारुए वपबै िी बाप रौ बाप  \nकविता प्रवतयोवगतामे प्रथम पुरस्कार  \nखुशीसँ वजबै िी बाप रौ बाप \n \nअहाँ सभ रावत भवर जागल रही  \nबस फेसबुकपर लागल रही \n \nसंसार बदलैसँ पवहने अपना बदलू  \nवबपना पाबऽसँ पवहने सपना बदलू  \nजँ जीवबत राखब खोप वभतरकेँ वचविया  \nवनवफवकर साथ उपरका झपना बदलू  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \n \n \n \nइच्िा रवहतो ई जीिन वबताएब कोना  \nमन रवहतो ई वसन्दूर लगाएब कोना  \nअहाँ िी हमर वपिला प्रीतम जरुर \nमुदा हुनका िोवि अहाँ संग जाएब कोना \n \nकी कहू कते कहू बि बि लीला िै  \nमोिबला नेता सभकेँ नङ्गौटी ढीला िै \n \nहे सुथनी सन बात नै करू  \nडरिेरुिास आब नै डरू  \nबि सहलौं अत्याचार अहाँ  \nआबो तँ अवधकार लेल लिू \n \nगेल िल दारू पी कक्का बजारमे  \nपािुएसँ मारलक िौिी धक्का बजारमे \n \n \n \nवमवथला राज लेल धरना करै िी  \nबात-बातपर झगिा करै िी   \nबेइमाने आ भ्रष्टाचारे करब तँ  \nनाहकमे वकएक धरना करै िी   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \n \nआबू समीप चलू नैन लिेबै  \nकरेजसँ अपन करेज सटेबै  \nप्रेमक दीपसँ इजोर िै दुवनयाँ  \nखुल्ला आकाशमे घर बनेबै \n \nरावत अन्हवरया अहीं संग काटब  \nदु:ख सुख सब दुन्नू मीवल बाँटब  \nमेघ गरजै आ बुन्द बरसै कतबो  \nफुटल आकाशकेँ स्नेहसँ साटब \nवनन्द हेरा गेल चैन हेरा गेल  \nनोर वबना जे नैन हेरा गेल  \nमन िल नीकसँ रावत भवर सुवततौं  \nयादमे सब अमन-चैन हेरा गेल \n \nतन थवकत आ मन बेपीवित भऽ गेल  \nसाँस चैनकेँ जेना पविया उिा कऽ लऽ गेल  \nकावि धवर जे वजनगी रमनगर लगैत िल  \nसब दु:खकेँ मोटवरया आइ अइठाम धऽ गेल \n \nसपना स्िगषक देखा कऽ   \nवजनगी नरकमे वगरा देवलयै  \nप्रेम हमरासँ कऽ कऽ  \nसेनुर दोसरेसँ भरा लेवलयै  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \n \nवरमवझम-वरमवझम पाइन  \nआजु पिै कतारमे  \nदेह वसहरै मनो खुशी  \nआजु लगै कतारमे \n \nअहूँ जीबू हमहूँ वजयब  \nसब वकयो इन्सान िी  \nजीिन पथपर मीवल चलू  \nसब वकयो अंजान िी \n \nस्नेहक तार टुटल सबसँ   \nवजनगी वजअब कल्पना भेल   \nकावि धवर जे अपन िल   \nआइ गरीबइमे सपना भेल  \n \n \nवजनगी वजअब पहाि लगैय  \nभेल वपया परदेवसया  \nअपने पयरमे कुिहवर लागल   \nभेलहुँ हम दुदुवसया  \n \nस्ितन्ि देशक स्ितन्ि नागवरक   \nआजु नेश्नल डे अवि कतारमे   \nएतऽ धूम-धामसँ नाचै सब केउ    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \nबि भीि अवि देखल बजारमे  \n \nभौवतकिादकेँ वशकार भेवनहार सभ   \nसुपनेखा सजा कऽ सीता बना देलक   \nसावहत्यमे फुती देखेवनहार सभ  \nगजल चोरा कऽ कविता बना लेलक \n \n \nराइतमे हम खबुस खाइ िी  \nसुबहमे हम कामपर जाइ िी  \nजखने बेसी थाइक जाइ िी  \nफेसबुक चला कऽ मस्त भऽ जाइ िी  \n \nअहीं िी ज्ञानकेँ देिी मैया  \nअहीं िी भाग्य उदायनी  \nहम अबोध बालक अहाकेँ  \nअहीं हमर वबद्यादायनी \n \nमैवथल कहैत जखन माथ झुकेलौं  \nभाषा बजैत जखन ओठ लरबरैलौं  \nहम बुझी कोना कमषयोगी अहाकेँ  \nजौं मैवथली गजलमे आवग लगैलौं \n \n \nजौं िी मैवथल तँ पोस्ट मैवथलीमे करू  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n21 \n \nसाँस अटकै मुदा मौतसँ नै डरू  \nसदा रहब अमर अहाँ इवतहासमे \nरङभूवममे अथिा रजाइएपर मरू \n \nवबनु समथषनकेँ वकिु नै भेटत एतऽ  \nनै विनने अवधकार भेटत एतऽ  \nसब िवथ स्िाथी आ दलाल माि  \nगोरतर धऽ कऽ घसीटत एतऽ \n \nआइ फेर सपनामे वमवथला देखलौं  \nपविला साथी संगी सभसँ भेटलौं  \nआँवख खुलल तँ अपने वबिान पर  \nभािनाक लहरमे करेजसँ सटलौं \n \n \nसमीप अपन कने आबऽ वदअ \nकरेजसँ हमरा लगाबऽ वदअ \nबि तिपेलौं अहाँ एखन धवर \nआबो तँ प्यास मेटाबऽ वदअ \n \nप्रेममे हम शायद आब पागल भऽ जाएब  \nवबनु उत्सि वबनु मौसमकेँ बादल भऽ जाएब  \nओ जेतीह वपया घर डोलीमे सवज कऽ  \nहम भवर वजनगी ला अभागल भऽ जाएब \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n22 \n \nहमर वजनगीकेँ कोनो वहसाब नै रहल  \nपढ़बाक लेल कोनो वकताब नै रहल  \nबैसल िी एखनो असगर एकान्तमे  \nवकन्तु पीबाक लेल कोनो शराब नै रहल \n \n \n \nहमर सूरवत अपना आँवखमे सजा वलअ \nअपन मनकेँ फुलिारीमे हमरे बसा वलअ \nराखब हथेलीपर सदखवन ऐ कवनयाँ  \nएक बेर बस हमरासँ मांग भरा वलअ \n \nपएरक पायल झमकैत रहै अवहना  \nचान सन चेहरा चमकैत रहै अवहना  \nअनुपम िी फूल अहाँ हमरा बगैचाकेँ  \nवदग-वदगान्तर धवर  गमकैत रहै अवहना \n \nसुतलमे चेहरा अहाँकेँ सपना बवन अबैय \nविपनामे वबम्बसँ भरल रचना बवन अबैय  \nअशाकेँ दीप संग वनराश भेल ठाढ िी हम  \nवसहकै हिा लगै जेना साजन बवन अबैय \n \n \nसब केउ के आगू आबै पित  \nएवह रोगके जिसँ मेटाबै पित  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n23 \n \nजँ चाहै िी स्िस्थ आ दुरुस्त प्रदेश  \nदहेज मुक्त वमवथला बनाबै पित \n \nअहाँ लेल प्रेमक वकताब रखने िी  \nबुझू धिकन के वहसाब रखने िी \n \nअहाँ डालर बनू भारु हमहीँ बनब नै कोनो बात \nअहाँ सोम रस बनू दारू हमहीं बनब नै कोनो बात  \n \nहमर मजी घर-घर चाटब  \nजकरा पाएब तकरा बाँटब  \nवपया भेल विधायक हमर  \nतोरा वक हम नङ्गटे नाचब \n \n \nहम बूवि िी तैं वबदेशमे आएल िी  \nअहाँ ज्ञानी िी तैं घरमे नुकाएल िी \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n24 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nलघुकथा खंड \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nसपनाक अिसान  \nएक वदन रमलोचना आंगनमे  सँ महेस महेस ... वकलोल करै िवथ। तखन चौवकयेपर  सँ काकी कहै िवथन , बौिा एम्हरे आउ- \nकाकीक मन बि वपिाएल आ मन वखन्न रहए। रमलोचना गामक बेटा आ महेसक संगी िला। बुवढ़या रमलोचनाकेँ बजा कऽ  \nमहेशक वखस्सा सुनबैत िवथन।  \n\"महेस जे तीन साल पवहने गेल िला -कतार अपन सपना पूरा करबा लेल। जेबाक बेर अत्यन्त हवषषत, माए ला घर बनाएब , \nपत्नीक लेल नीक कपिा, बच्चा-बुच्चीकेँ नीक स्कूलमे पढ़ाएब आ जिान बवहनक शादी करब। हतपतमे पास्पोटष बनौलक। अपन \nवकयो नै रहै विदेशमे। तैयो घरक पिोसी मदनकेँ सहयोगमे हुनकर मामासँ भीसा मङौलक। पवहने कवनए पैसामे भऽ जाएत कवहतो  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n25 \n \nप्लेनपर चढ़ऽसँ पवहने १ लाख नगद लेबाक वजद करऽ लागल। पैसा नै भेलाक कारणे दोबरके कागज बनबा लेलक। आब दूध -\nमाि दूनू बाँतर भऽ गेलै महेसकेँ। की करत? घरमे सब सदस्यकेँ आँवखक नोर पोिैत ओ गेला कतार। मुदा हुनका सभकेँ नै \nचाही एना, काम नाथुरकेँ कइहक वदन -रावत धुपमे तबूक उठाएब आ देह धुवनकऽ वबवल्डंग कन्सरक्सनमे काम करब। नै खेबाक \nनीक व्यबस्था, नै सुतबाक। कम्पनी सेहो सप्लाइ।  \nघरक याद बि सतबै महेसकेँ। मुदा प्रवतज्ञाक अटल रहवथन महेस। कतबो दु:ख पीिा होइतो काम नै िोिवथन। ओइठाम ब्याज \nबवढ़ कऽ घर वगरिी रखबाक वस्थवत आवब गेलै। एतऽ पगार जवहना के तवहना। वदन -वदन सोवच-सोवच कमजोर भऽ गेल बेचारा \nमहेस। एक वदन काम करैत काल करेन्ट लावग गेल हुनका। साथी-संगीक सहयोगमे अस्पताल लऽ जा जान बचलवन। मुदा हाथ \nवबना काम के भऽ गेल। ऊपरसँ कम्पनी, तोरा गल्तीसँ करेन्ट लागल आ कम्पनीकेँ समान सभ नोकसान भेल, कहैत मास सेहो \nकावट लेलक। शरीर वबना कामकेँ भेलासँ उपचार करेबाक बदला महेसकेँ घर पठा देलक। महेसकेँ आँवखसँ नोर बर -बर टपकैत \nरहल।  \nघर पहुँचलाक बाद ओ माएक वस्थती देवख बौक भऽ गेला। जेना मुँहसँ वकिु अबाज नै वनकलल। माय सेहो अवन्तम साँस रोकने \nबस महेसक लेल। बौिा-बुच्ची बाबूक सनेसक प्रतीिामे। पत्नी लेल सेहो वकिु नै। हाथ खाली। बड ग्लावन भेलवन महेसकेँ।  \nवकिु वदन बाद उपराग सबसँ महेसक धैयषताक बान्ह टुवट गेलै। ई बान्ह बड मजबूत होइ िै आ टुटलापर सिषनाश होइ िै। ईएह \nभेल महेसक साथ। अपन जबान बवहनक वििाह दहेजक कारण नै भऽ सकल आ गामक लोगक ताना सुवन -सुवन ओ पागल भऽ \nगेला।  \nमहेस, बहीनक सृवष्ट लऽ कऽ रिा करब, उद्देश्य रखने हमर बेटा ऐ गरीबीक चपेटामे वजनगी नरक बना लेलक। आ हम सभ \nदर-दर भटवक रहल िी। अते कहैत  बुवढ़याक आँवखमे नोर भरल आ जोर -जोरसँ वचवचया उठल आ वधया -पुता जकाँ हुचवक -\nहुचवक कानऽ लागल। \n \n             भुखाएल जानिर सभ  \n                     १ \nआइ भोरेसँ कतारक सभ ठाम आन्धी-तूफान वबरो आ वबहावि ततेक ने भेल जे बुझू पावनक नै मावटक बरसात भेल आ एखनो तक \nभऽ रहल िै। हमरा बुवझ पिैत अवि जे वदन भवर पविते रहत। ओना हम दुवखत नै िी आ रहने हएत की ? कारण प्रकृवतकेँ \nपरावजत केनाइ असम्भि। ई आजुक हिा वकिु बेसी िवत तँ नवहए केलक। तखन िै की तँ हिा संगे आएल बाउलक कण सभ \nआँवखक भौह आ पपनीमे ठोका-ठोका मजा लुवट रहल िल। जखन कामपर वनकललौं तँ हजारो सपना उिा कऽ लऽ गेल वबहावर \nसीमरकेँ रुइया जकाँ अपना साथ गगनमे। तैयो हम प्रसन्न िी ई सोवच जे कावि धवर जे सपना केिल आँवखक वभत्तामे सजाओल \nिल आइ तँ कमतीमे हिाक सहारासँ अकाशमे सूयष, चन्रमा एिम् तारा संग भवरपोख मनोरंजन तँ लैत हेता..  खुशीसँ तँ झुमैत \nहेता, आ अपन सफलतापर खुशीसँ तँ नचैत हेता। \n \n                     २ \nकतेको वदन बाद आइ फेर सप्तरङ्गी आकाश देखऽमे आएल। मौसम पूरा साफ आ बुलन्द। ऊपरसँ वटप-वटप पावन पवि रहल जेना \nबसन्तक आगमन भेल हुअए। मुदा मन्टुवटयाक आँवख नोरसँ भरल। वपजिामे कैद भेल सुगा जेहन िटपटा रहल। सच मानू तँ \nऐठामसँ भावग जेबाक प्रयासमे, मुदा ई असम्भि।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n26 \n \nमन्टुवटया एकटा नेपाली नारी अवि जे १ साल पवहने कमेबाक लेल कतार आएल रहए। गामपर घरबला दोसर मवहला संगे वििाह \nकऽ एकरा िोवि देलाक बाद अपन एकटा बेटीकेँ माए -बाप लग रावख दर-दर ठोकर खाइत कतार पहुँचली । एतौ ओतेक नीक \nकाम नै मुदा एक गोट शेखकेँ [मावलक] घरमे कामकाज वमललै। दु :ख तँ बि िलै तैयो अपन बाध्यता आ वििशता देवख वदन \nकाटऽ लागल।  \nमन्टुवटया देखऽ मे पातरे-वितरे, सामला रङ्ग, ने बेसी नमहर, ने बेसी िोट, लगभग २५ बषषक किा जिानी। िोट-िोट आँवख आ \nदवहना गालपर वतलबा ततेक ने सोभै जे लोक सभ पिावि लावग जाइ। ओना काम घरक कवरतो शरीरकेँ वसट-साट कम नै करै। \nकतेक वदन तँ ड्राइभर लोकवन सेहो रुपैयापर प्रस्ताि आगू बढ़ौने रहै पर ओ सभ सफल नै भेला, कारण इज्जत बेवच खाएब \nमन्टुवटयाकेँ पसन्द नै िलवन।  \nकतारक राजधानी दोहासँ २ वकलोमीटर पविम नजमा जाए बला बाटमे होली डे वबल्ला होटलक पिािीमे मन्टुवटया मावलकक घर \nिै। अपने बुढ़बा २ टा शादी कएने िवथ आ एखन ५५ सालकेँ भऽ गेला। बुढ़बाकेँ १ बेटी आ ४ बेटा वमला कुल ५ गोट वधया-\nपुता िलवन। जइमे जेठ बेटीक वििाह भेल िै, सहुदीए रहै िै कहाँ-दन। बाँकी सभ कुमारे। खुल्ला साँढ़ जकाँ।  \nवहनकर बेटा सभ ततेक ने विचोरा जे शुरुए वदनसँ मन्टुवटयाक पिािी हाथ धो कऽ पिल िै। अतेक वदन तँ कोनो विधी बवच \nगेल। मुदा आजुक वदन मावलक दुनु मलकावनक संग हुमरा करबा लेल सहुदी गेल। एहने मौकाक इन्तजार िलै ओइ कौिा-वचल \nसभकेँ।  \nभवर वदन कतऽ रहै नै पता मुदा साँझ पविते धम-धम चारू भाइ आएल। प्रमुख गेट बन्द केलक। अपन कोठामे जा खाना देबाक \nलेल वकलोल केलक। मन्टुवटया खाना लऽ जखने आएल ओहो गेट बन्द भऽ गेल। वनच्चामे पान-परागक पौच, मेग्डोल [शराबक] \nबोतल तैयार, जेना पूिष योजना रहै। साथै वट.भी. मे थ्री-एक्स प्लेयर लगा काम उत्तेजनाक प्रयासमे। एकर अवतवरक्त एकटा कोनो \nगोली रहै जे जूसमे धऽ  कऽ मन्टुवटयाकेँ वपया देलकै। मन्टुवटयाक सरपर कामदेि ताण्डब करऽ लागल। रङ्गमंच रन्कैत गेल। \nनाटक क्लाइमेक्स तरफ बढ़ैत गेल। धीरे-धीरे सबकेँ जिानीक भूत चढ़ैत गेल आ भुखाएल जानिर सभ मन्टुवटयाकेँ लुटैत रहल, \nमन्टुवटया लुटाइत रहल, लुटाइत रहल...... बस लुटाइत रहल । \n                   ३ \nआइ फेर कतेको वदन बाद हमरा मनमे एकटा सम्झना के लहर उठल। मन अस्त -व्यस्त भऽ गेल। बचपनमे साथी सभ संगे \nखेलैत िली जे बालु-बालु आ चोरा-नुकी, ओ सभ आइ बहुत याद अबैत अवि, कारण ऐठाम आइ ओहने बाउल देखलौं। मुदा वकि \nफरक तँ अिश्य िै, एकर गन्ध, एकर रङ्ग आ एकर स्िादमे। अपन वमवथलाक बाउल जइपर हमर बाल्यकाल वबतल, नाना \nप्रकारक खेल खेललौं, ओ कतेक पविि िल। कतेक ममषस्पशी लागए। एखनो िी वदन रावत बाउलमे मुदा ओतुका स्नेह, अभास \nकेिल मनमे, आत्मामे आ शरीरक खूनमे माि सीवमत अवि। शायद हमर दुभाग्य अथिा प्रारब्धक फल कही, हम अविविन्न रुपमे \nअपन मातृभूवमकेँ पुकावर रहल िी एतुका रेवगस्तानमे, सामुवन्रक लहरमे, उँचका महलमे आ नमहरका गािीमे, मुदा अस्पष्ट, असम्भि \nआ घनघोर अन्धकार लगैत अवि अपन मावटपा वन, अपन संस्कृवत। सोचैत िी हम वकएक एलौं एहन उजाि , पतझि आ \nमरुभूवममे। फेर दोसर मन कहैत िवथ ऐठामसँ तोहर घर पवरिार आ नून तेल चलैत िौ। तो एकरा मरुभूवम कोना कवह सकैत \nविही? हिा, पानी, अन्न सभ वकिु एतुका खाइत िें। अतेतऽ की पवरिारकेँ बचबाक आधार िौ ई रेवगस्तान, तँ तो कोना एकर \nअपमान कऽ सकैत िें ? हम वनरुत्तर भऽ जाइ िी। वनस्तब्ध भऽ जाइ िी।  \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n27 \n \n \n \n \n \nप्रेम-पि \nहमर प्राणप्यारी नम्रता, \nमन भवरकेँ माया आ स्नेह माि अहाँकेँ।  \nहम ऐठाम कुशल रवह अहाँक कुशलताक कामना करै िी। अहाँक वियोगमे वबना पावनक माि आ वबना नेहुक मांस बनल हम एतऽ \nपवरिारक भरण-पोषण लेल श्रमजीविक टोपी लगा वदन कावट रहल िी।  \nकाविक फोनसँ सच्चे हमर मन बि दुवखत अवि। अहाँक उपराग िल जे हमरा वबसवर गेलौं, बराबर फोन नै करै िी। अहाँकेँ \nहमर वखयाले नै अवि। मुदा सत्य ई नै िै। वकएक तँ हम तँ बस शरीर िी जइकेँ आत्मा अहाँ िी। जौं  श्वास लेबऽ बला \nफोकसो हम िी तखन अक्सीजन तँ अहाँ िी। आब अहीं कहू जकरा वबना हम एक पल बाँवच नै सकब ओकरासँ अलग रहबाक \nकल्पना कोना करब? मुदा तैयो पवरवस्थवत लोककेँ दोसरकेँ सामने वििश कऽ दै िै। आन लग काम करब, ओहो प्रचण्ड गमीमे, \nबि पैघ बात िै। घरमे बवसया-कुबवसया वकिु नै खाइ िलौं। मुदा एतऽ सुखल खबुस वचबाएब लत भऽ गेल अवि।  \nनेपालमे रहैत काल विदेश माने स्िगष हएत, से कल्पना करै िलौं। ओतुक्का लोक सभ आनन्दसँ, खुशी साथ जीिन वबतबैत हेता, \nसे भ्रम िल। पैसा जेना गािसँ वहला कऽ लाखक लाख पठबैत अवि, तवहना बुझाइ िल। शायद एखन अहूँ ओहे सोचैत हएब । \nमुदा देखू हृदेश्वरी, सत्य ई नै िै। स्िगष कहल ई जगह वियोगा भासमे तिवप-तिवप मरऽ बला स्थान िै। एतऽ पैसाक महत्ि संगे \nमनुष्ट्यक खरीद-वबक्री होइ िै।  \nदोसर वदस रावतमे अहाँ संग वबताएल ओ पल सभ, स्नेहक तीत-मीठ गप-सप वबढ़नीक खोता जकाँ हमरा मानस पटलमे आवब कऽ \nवनन्द तोवि दैए। कखनो-कखनो विदेश िोवि कऽ अहीं संग ओइ ठाम साग -पात खा दीबसँ गमएबाक इच्िा होइए। मुदा वबगतकेँ \nदु:ख, ददषसँ मन तरवस जाइए। सच्चे नीक खाना, नीक कपिा आ नीक गहना लेल कतेक तरवस गेल िलौं। नीक खाएब आ \nनीक लगाएब सपना भऽ गेल िल।  \nएतऽ आवब पवरिार टेबब एकटा वकनर वमलल अवि। दावयत्ि पूरा करबाक एकटा सहारा अवि। हम एतबेमे खुशी िी। मुदा तैयो \nफोन करबाक पयाप्त पैसा आ समए नै हएब, दोसरकेँ बसमे बिद जकाँ जोताएब, घर-पवरिारसँ दूर रहब वचन्ताक विषय वथक।  \nएहन वबषम पवरवस्थवतमे हमर साथ देब, आत्मविश्वास बढ़ाएब, अपनामे धैयषताक बान्ह मजबूत राखब, अहाँक कतषव्य अवि। कारण \nअहाँक धैयषता आ आत्मविश्वासे प्रिासमे हमरा हौसला प्रदान करत।  \nअन्तमे समय-समयमे फोन करैत रहब से िाचाक संग एखन विराम। बाँकी दोसर पिमे। \nअहाँक स्नेही  \nएकान्त राम \nमरुभूमी टोल, कतार  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n28 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nविहवन कथा खण्ड \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nवबपवतयाक विदेश  \nकतेको वदनसँ मुँह घोकचौने वबपवतयाकेँ ओठपर आइ भरल मुस्कान अवि। कारण तीन मवहनाक बाद पविम वदससँ चान्द उगल। \nमाने कम्पनी आइ तलब देबाक लेल राजी भेल। तीन मवहना धवर वबवभन्न बहाना बनाकऽ टारैत िल। अगला मवहना अगला मवहना \nअगला मवहना..... । मुदा तीन मवहना बाद कामदार सभ जब उखरल तँ कम्पनी सेहो वििश भऽ गेल सेलरी देबाक लेल। मुदा  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n29 \n \nओतेक सोवझया नै रहै कम्पनीक मनेजर। लेबर सभकेँ ठवक फुसला एक मवहनाक तलब देलक आ २ महीनाक रावखए लेलक। \nअन्तत: जे होइ, सभ कामदारकेँ खुशी भेलवन। वबपवतया सेहो खुशी भेला।  \nसेलरी लऽ पैसा गनैत अवि तँ माि पाँच गोट नमरी। पवहनेसँ आएल मुस्कान वबपवतयाक मुहसँ वबला गेलै। ओ वचवन्तत भऽ  \nगेला। कारण खानाक पैसा बङ्गालीकेँ उधावरए िलवन। चुिा चौका चलाएब हेतु घरमे पठाबै पितवन। ओतबे कहाँ महन्थासँ लेल \nढौआ नै बुझेता तँ ५०००० के सुइद-सुइद जोि कऽ २ लाख बनाइए देतै। आब की करता? वबपवतया गम्भीर सोचमे पवि गेला। \n\"घर पवरिार िोवि कऽ सात समुन्र पार एला पत्थर फोिऽ मुदा तैयो घर नै चलल आ पेटो नै चलल , वधक्कार अवि हमर मेहनत \nआ हमर कामकेँ- बरबिाइत आ लथरैत ZEKREET क trust exchange मे जा प्रभु मनी रान्सफर द्वारा पत्नीक नामसँ खाना \nपैसा सभ पठा देलक। आरो नै वकिु तँ ओइ महन्था धवनककेँ कजा तँ सधतै। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nबहसल कवनयाँ \n-गामबाली दीदी, जनकपुर जाइ िी? रुकू कवन हमहूँ जाएब। समान सभ लेबाक अवि हमरो आ आरो बहुत रास काम अवि ।  \n- नै यै कवनयाँ, हम अहाँकेँ लऽ कऽ नै जाएब, अहाँक सास बड नङवटनी अवि। हमरा बेसतवर कऽ कऽ धऽ देत।  \n-दूर जो, झाँटब बारहवनसँ बुवढ़याकेँ। कमाइ िवथ वबदेशमे हमर घरबला आ कोह कटै िै ओइ लटलहबीकेँ। तँ ने बेजाय , २४ \nघण्टा हनहन पटपट कवरते रहैए ।  \n-ओ जे कहै िवथन सेहे कवरयौ ने से। वकए नै चलै िी हुनकरे जूवतमे? \n-यै दीदी, हम कहाँ पढ़ल, वलखल धवनकाहा घरक बेटी, सभ वदनसँ लैस लम्फा कैने, शहर बजार घुमने, चावर घाटक पावन पीने। \nमुदा ई हमरा गाइ-महींस जकाँ बावन्ह कऽ घरमे रखै िवथ तँ कोना रहबै। ऊपरसँ हमर पवत तँ मुट्ठाक मुट्ठा रुपैया पठवबते अवि \nतँ की गम हमरा? अहाँ िोिू ई बात सभ, चलू.. चलू .. जल्दी, रेन िुवट जाएत।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n30 \n \n \n \n \nन्याय \nस्कूल जाइ काल एकटा लिकीकेँ ओहे गामक मुवखयाक बेटा अपना हबसक वशकार बना लेलक। ई घटना सुनलाक बाद स्कुवलया \nिौिा सभ ओकरा बि वपटलक। ऐ घटनासँ हुनकर बाबूजीकेँ अपन पगिी खसबाक भान भेलै आ अपन बेटाक करतूतपर पदा \nदेबाक लेल पञ्चायत नै करबाक घोषणा केलक। मुवखयाक एहन पिपात देवख पूरा समाज मीवल कऽ  एक वनणषय केलक जे न्याय \nआवखर न्याय होइ िै। आ सबकेँ साथ उवचत न्याय हएब आिश्यक िै चाहे ओ राजा हुअए या प्रजा। तैं पञ्चायत हेबाक चाही \nतथा दोषीकेँ कमष अनुसार उवचत सजाय भेटबाक चाही। समाजक आगू मु वखयाक कोनो बस नै चललै। ओ पञ्चायत करबाक लेल \nवििश भऽ गेल। दोसर वदन भोरे पञ्चायत बैसल आ उवचत न्याय भेल। \n \n \n \n \n \n \n \nजेहन करणी तेहन भरणी \nसाँझक समयमे बुवढ़या अपन निकी पुतौहकेँ लऽ  कऽ पोखवर-झाखवर जाइ िल। तखने ओम्हरसँ रामगंजिाली अबै िली। वबच्चे \nबाटमे दुनुकेँ भेंटघाट भेल आ रामगंजबाली पुिलक बुवढ़यासँ - \n-यै काकी, एकटा बात फेर सुनवलऐ, केनादन सच्चे? \n-गे वक सुनलहीय से? \n-ऐ बुवढ़या धनगढ़ीिाली वदया नै सुनवलऐ से, कहाँदन दोसरो घरबला िोवि देलकै? \n-हँ गे, सुनवलयय हमहूँ। दूर बररुवपयाकेँ कोन बात। बुढ़ारीमे वघढ़ारी करऽ जेतै तँ अवहना हेतै ने।  \n-हँ यै काकी, हे घरमे ककरो नै गुदानै िलै। अपने मनसँ जे जे मन होइ िलै से से करै िलै। घरबला वबचरा परदेवशया २ \nसाल ३ सालमे एक बेर अबै िलै आ फेर चवल जाइ िलै। मुदा ढौिा रुपैया सभ एकरे नामपर पठबैत िलै।  कोनो चीजक \nतकलीफ नै। से रंवडया दुन्नू बच्चोकेँ िोवि कऽ सभ ढौिा लऽ कऽ ओइ चमरबा मरदबा संगे कोना उढ़वर गेलै? आ आब जखन \nढौिा चूसल भऽ गेलैय तँ लात मावर कऽ भगा देलकै। नीके भेलै कुकमीकेँ जेहने करणी तेहने भरणी। आब विियाइत रहो वजनगी \nभवर।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n31 \n \n \nप्रवतशोध \nनि वििावहत सुभाषकेँ आइ सुहागरावत िवन। खान-पीन समाप्त भेलाक बाद हजारो सपना तथा प्रेमपूणष आशा बोइकऽ प्रेयसी इन्तजार \nकऽ रहल घर वदस बढ़ल। एगोट पएर असोरापर आ एगोट आङ्गनेमे िलै वक वभतरीसँ कन्या बाजल- \"कवनक हमर पएरक चप्पल \nनेने आउ, हम वबसवर गेलौं।\" निपत्नीक एहन संस्कारहीन बात सुवन सुभाषकेँ करेजपर ठनका खसलै मुदा दाम्पत्य जीिनक पवहल \nवदन आ प्रेयसीक प्रथम रावत सोवच जखन ओ चप्पल लऽ कऽ गेला तँ घोघ उठबैत सीना तावन कऽ  कन्या बजली- \"अहाकेँ हम \nचप्पल लाबऽ लेल अढ़ेबाक प्रयोजन बुझवलऐ? अहाँक बाबूजी मुँहमाङ्गी रकम लऽ अहाँकेँ बेचलक अवि आ हमर बाबुजी एक -एक \nधूर जमीन बेवच हमरा लेल अहाकेँ वकनलक अवि। ऐ  वहसाबे पैसासँ खरीदल दास भेलौं अहाँ जे आिश्यकता पिलापर खरीदार \nवकिु करा सकैए।\" ई गप्प सुवन सुभाषक गदषन लाजसँ झुवक गेलै आ ओ वनरुतर भऽ गेला। तखन कन्या फेर नम्र भऽ कहलवन- \nई हम बस अहाकेँ महसूस करेबाक हेतु एकटा अवभनय कएलौं। आजुक बाद एहन वकिु नै करब। एखन लेल िमाप्राथी िी।\"  \nकन्याक आँवखमे अपन बाबूजीसँ लेल गेल पैसाक ज्िाला िल। टकापर वबकाएबला एहन दानिरुपी पवत प्रवत प्रवतशोधक भािना \nिल। \n \n \n \nउपकारकेँ चुपकार \nहम जयनगरसँ अबै िलौं। रस्तामे देखलौं, एकटा मवहला अपन ६ मवहनाक बच्चाकेँ गोदीमे लऽ कऽ कनै िल। लगमे जा जखन \nदेखवलऐ तँ ओ हमरे पिोसी मनोजक भनवसया रहए। माने हमर गामक भौजी। घर एकेठाम हेबाक कारण हम सभ एक -दोसरकेँ \nबड नीक जकाँ जनैत िलौं। हमरा देवख ओ आरो जोि-जोिसँ वहचवक-वहचवक कानऽ लगली। की भेल भौजी, िोट बच्चाक लेने \nएना वकए भागल जाइ िी? प्रश्नक उत्तरमे ओ बजली- \"हमरा ऐ दुवनयाँमे वकयो नै अवि। जतऽ ततऽसँ हम ठोकरे खाइ िी तैं हम \nमवर जाए चाहै िी। हमरा िोवि वदअ। जत मन हएत, ततऽ चवल जाएब। ने तँ जहर माहुर खा मवर जाएब।\"  \nएहन वपिाएल बात सुवन हम नम्रसँ पुिवलऐ- भौजी एना वकए बजै िी ? घरमे फेर झगिा भेल से? तब ओ अपन दु :ख भरल \nकहानी बताबऽ लगली- बच्चा कानऽ लगबाक चलते खाना समएपर नै बवन सकल तइसँ हुनकर ससुर -सासु आ पवतदेि सेहो \nवपटलकवन आ घरसँ भगा देलकवन।  \nवपत-खीसमे ओवहना बाजल हेता ओ सभ , चलू अहाँ। घर िोवि नै जाउ कतौ। कतेक समझौलाक बाद ओ आबऽ लेल राजी \nभेलवन। जखन हम अपना संगे मोटरसाइवकलपर लावब ओकरा दूरापर उतारलौं तँ उनकर ससुर, सासु आ हुनकर पवत हमरा उपर \nउल्टे लांिना लगौलक। तोरे कारण ई मौवगया अतेक बहसल िै। तोरे वसखाएलपर एके टाङ्गपर नचै िै। आवद आवद .... \nतखन हम महसूस केलौं जे दोसरकेँ इज्जत बचाएब आ अपना बेइज्जत हएब। दोसरकेँ भलाइ करब अपन चवरि हत्या कराएब। \nउपकारकेँ चुपकार एकरे कहै िै। \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n32 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nविचार कविजी केँ \nनमस्कार कवि जी! \nनमस्कार! नमस्कार! \nवक समाचार सञ्जय बाबू? \nठीके िै अपन कहू? \nहमरो नीके िै रामजीकेँ कृपासँ  \nकविजी जँ नै वखसयाइ तँ एक बात पूिी? \nकहऽ कहऽ की बात? \nयौ कावि रावतमे मुग्लानी सौगात द्वारा अतेक भव्य समारोह आयोजन भेल िलै। अपने वकए तमसा कऽ चवल एलौं? \nधत् िोिू ओ बात सभ सञ्जय जी। यौ कहू तँ हम अतेक वदनसँ कविता वलखै िी आ ओ रमलखना हमरा कविताकेँ बारेमे \nपढ़ाउत? कविताक वबम्ब आ प्रतीककेँ अिगत कराओत? ओ कहै िल जे अहाँक कवितामे आरो वनखार एबाक बाँकी अवि। वबम्ब \nआ प्रतीकमे आरो सुधार लाबू। ओतेक पैघ सावहवत्यक समारोहमे हमरा बेइज्जत-बेइज्जत कऽ कऽ धऽ देलक। तैं हम सभा िोवि \nकऽ भावग एलौं।  \nहम तँ बौक भऽ  गेलौं ओइ कविजीक एहन गप्प सुवन कऽ। कहैत िै जे कवि तँ देश आ समाजक प्रवतवनवध होइ िै। अपना \nरचनासँ नयाँ देशक वनमाण करै िै। मुदा एहन वि चारधाराक कविसँ वक नयाँ युगक वनमाण भऽ सकैए, जकरामे अपन गुण-दोष \nसुनबाक िमता नै िै। हमरा वकिु नै फुरा रहल िल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n33 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nकविता खंड \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n34 \n \n \n \nहमर वमवथलाधाम  \nऐ धरतीपर पािन नगरी  \nनाम जकर अवि वमवथलाधाम  \nसीता संग वििावहत पाहुन  \nमयादा पुरुषोत्तम राम  \n \nभवक्तभाि चारू वदस पसरल  \nअवि प्रवसद्ध ज्ञान विज्ञान  \nविद्यापवत संग िेद पुराणसँ \nहमर वमवथला बि महान  \n \nॠवष मुवन हमर वमवथलाकेँ  \nअवि विवदत जगतमे नामी  \nराजा जनक, सीता रामकेँ  \nएक पौरावणक नीक कहानी  \n \nएहन सुन्दर वमवथला नगरीकेँ  \nलङ्का वकए बनौने िी  \nबम, आतंक, हत्या, वहंसासँ  \nदुवनयाँमे चचा पौने िी  \n \nकतबो कमाएब ढौिा रुपैया  \nबरकवत नै वबनु माइ के  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n35 \n \nजकिल देशकेँ िोिने सुख नै  \nकतार सउदी जाइके  \n \nवबनती हमर वमवथला बचाउ  \nसम्मान सभ ठाम पाबू यौ \nचाहे रही घर आङ्गनमे  \nया विदेश कमाबू यौ  \n \n \nखूनक ढेला संग निपुस्ताक पतन \nसुन सुन हौ भैया सभ  \nआवगक वचंगारी पसाही लावग \nदेशभवर तबाही मवच गेलौ  \nजन्मदाता सभ धरतीपर अितरण  \nकराबऽसँ पवहनेवह \nअपन-अपन कोवखकेँ सुड्डाह \nकरऽ लगलौ  \nभविष्ट्यक कणषधार िै बच्चा  \nकावि धवर उपमा देवनहार सभ \nदाम्पत्यक सुखमे वलप्त भऽ  \nअधमी, रािस आ नरवपशाच भऽ गेलौ  \nसृवष्टक फूल बवन सुन्दर वजनगी लऽ  \nअनुपम ब्रम्हाण्डक अिलोकन करब  \nएहन पुनीत आ परम उद्देश्य  \nखूनक ढेला संग बेकार भऽ गेलौ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n36 \n \nके दोषी , ककर अवि दोष   \nककरा अवि होश, के अवि बेहोश \nलोभी, लालची, महत्िाकांिी सन  \nमात-वपतासँ मनो घबराए लगलौ  \nदोसर वदस रोगी लेल भगिान कहेवनहार  \nसमाजसेिी नामसँ प्रख्यात भेवनहार  \nआ स्िाथषक वबषपान केवनहार \nआला-सुइ बला सभ \nभौवतकिादक चपेटामे पवि \nपथभ्रष्ट भऽ गेलौ  \nमच्िर आ खुनचुिा जकाँ रस चुसऽ लगलौ \n \nपता नै ई रािणराज कवहया धवर चलत  \nलैवङ्गक असमानतामे गभष कवहया धवर उजित  \nभगिान सबुवद्ध देवथ ऐ दुरात्मा सभकेँ  \nकारण वपताक आगू माइयो लाचार भऽ गेलौ  \nमाने खूनक ढेला संग वजनगी बेकार भऽ गेलौ  \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n37 \n \n \n \n \n \n \n \nवहसाब वजनगीक  \nमाचष मवहनाक उतराद्धषमे आइ हम मृत्युकेँ देखलौं  \nसुनने िलौं/ सोचने िलौं  \nमृत्यु अत्यन्त सुन्दर होइ िै  \nसरल होइ िै  \nमुदा यथाथष वबल्कुल फरक  \nवबल्कुल अलग पैलौं   \nभयानक आ वबकिाल रूप देवख \nहम डरसँ पावन-पावन भऽ गेलौं  \nआब ऐठाम- \nमृत्युक कटघरामे हम अपन  \nभूत, ितषमान आ भविष्ट्य  \nस्पष्ट देवख रहल िी   \nएखन धवर अनुमावनत हम \n५ लाखक दारू पीने हएब  \n२ लाख ५० हजार ७०० क माउस खेने हएब \nकतौ अपने लुटेलौं / कतौ दोसरकेँ लुटलौं  \nएनामे बबाद भेल हएत हमर जमा  \n३ लाख ७५ हजार   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n38 \n \nआइ हम सोचै िी- \nऐ रकममेसँ वकिु पढ़ाइमे लगौने रवहतौं तँ  \nआइ हमरा पास कोनो वबषयक वडग्री रहैत \nवकिु पैसा स्िास््यमे खचषने रवहतौं  \nतँ हमर शरीर कोनो वबमारीक घर नै रहैत  \nअथिा \nओ रुपैया बचल रहैत तँ  \nअपने देशक कोनो नीक शहरमे  \nआलीशान महल बनल रहैत  \nमुदा दुभाग्यक गप्प, एहन वकिु नै भेल \nफलत: हम नकषक चक्कर कावट रहल िी  \nआ एखनो रावत-रावत भवर \nसादा पन्नापर \nकलमक नोखसँ  \nवजनगीक वहसाब करै िी  \nबस वहसाब करै िी। \n \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n39 \n \n \n \n \n \nनबरङ्गी वबलाइ \nदेखलौं एतऽ वभन्न-वभन्न वबलाइ  \nकारी वबलाइ कोनो उज्जर वबलाइ   \nखैरल वबलाइ आ गैरल वबलाइ  \nअवि सब ठाम वबलाइए वबलाइ  \n \nवबलाइ नेपालक बि होवशयार  \nवसंह दरबारमे पैसैत अवि  \nकतारक वबलाइ ठीक विपरीत   \nहमरा वकचेनमे पैसैत अवि  \n \nदेखलौं सब वकिु जुठौलक वबलाइ   \nमोट वबलाइ कोनो पातर वबलाइ   \nबच्चा वबलाइ आ बुवढ़या वबलाइ   \nअवि सब ठाम वबलाइए वबलाइ  \n \nमोट वबलाइ जेना नेपालक   \nजनताक खुन चुसने नेता   \nपातर वबलाइ कतारमे जे   \nभटकल अनाथालयक बेटा  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n40 \n \nदेखलौं सब नबरङ्गी वबलाइ   \nिैष्ट्णि वबलाइ-साँकट वबलाइ   \nघुसहा वबलाइ आ फुसहा वबलाइ   \nअवि सब ठाम वबलाइए वबलाइ  \n \n \n \n \n \n \n \n \nनिबषषक शुभकामना \nजन्मब दुलषभ ऐ धरतीपर  \nमावट-पावन अवि जकर महान  \nसवदयोसँ पवरचचा पौने   \nअवि आयषसमाज विद्यमान  \nपूिषज वजनकर नाना िेिमे   \nकुशल, ज्ञानी, गुणिान िै  \nइवतहासक हर पन्नापर  \nएकसँ एक नीक नाम िै  \nएखनुक मैवथल पथभ्रष्ट भऽ  \nकुकमी-कुसंस्कारी भऽ रहल  \nआधुवनकताक दुगषवन्धत हिासँ  \nधाराशायी वमवथलाकेँ कऽ रहल   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n41 \n \nएहन विषम पवरवस्थवतमे  \nअपन कतषव्यक बोध करब  \nविविआएल, भुलल, भटकल जनकेँ  \nलऽ सत्मागषक ओर चलब  \nई पुनीत कमषयोगी सभमे   \nअवि हमर चरण बन्दना  \nसम्पूणष स्रष्टा एिम् समाजमे  \nऐ निबषषक शुभकामना  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nहमर समाज बौरा गेल  \nएखनुक सबसँ पैघ सिाल \nअवि सगरो बल्तकारे बल्तकार  \nगाममे बल्तकार, शहरमे बल्तकार  \nदेशमे बल्तकार, विदेशमे बल्तकार  \nबुझू जे घोर कलयुग िा गेल  \nमाने हमर समाज बौरा गेल   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n42 \n \n \nअत्याचार, आतंक, मवहला-वहंसा  \nवनस्तब्ध भऽ सब केउ देखैत अवि  \nजनता तँ आपसमे फुटले देखब  \nलुटेराक िाससँ सरकारो डगमगा गेल \nमाने हमर समाज बौरा गेल  \n \nसुरिाकमी पथभ्रष्ट भऽ जुआ खेलै \nशावन्तसेना हीनताबोधमे दारू पेलै  \nअशावन्तक भूमवरमे धरती खौझा गेल  \nमाने हमर समाज बौरा गेल  \n \nकतौ फेसबुकसँ बल्तकार  \nककरो स्काइपमे बल्तकार  \nकखनो वनम्बुजसँ बल्तकार  \nतँ कतौ ट्िीटरमे बल्तकार  \nएहन अपराध सिषि िा गेल  \nमाने हमर समाज बौरा गेल  \n \nसहनशीलताक प्रवतमूवतष नारी  \nमयादाक पवरष्ठाता होइ िै  \nमाया-प्रेमसँ जगत फुलाबै  \nस्िप्नदशषनक रष्टा होइ िै  \nमुदा दुभाग्य दानिक उदय भेल  \nसकुनी मामा संग कंसक आगमन भेल   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n43 \n \nरौपदीक चीरहरण, सीताक रूपहरण  \nवनन्दनीय घटना आइ फेर दोहरा गेल  \nमाने हमर समाज बौरा गेल  \n \nकी कहू, देखलौं घोर अनैवतक बात \nजइठाम देखू बल्तकारे बल्तकार  \nबेटीक बल्तकार, दीदीक बल्तकार  \nमौसीक बल्तकार, वपउसीक बल्तकार \nबुझू जे घोर कलयुग िा गेल  \nमाने हमर समाज बौरा गेल  \n \n \n \n \n \n \nपरदेशी वपया \nकोना वबसरलौं मुँहो हमर  \nभेलौं अहाँ कोना वबरान  \nजन्म-जन्मक िरतबन्धनसँ  \nपल भवरमे भऽ गेलौं आन  \n \nदेवख सपनामे िाती फटैए  \nवबपनामे देवख कऽ वदल धिकैए  \nलोगक वपया घर आबै िवथ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n44 \n \nहमर आवखसँ नोर खसैए  \n \nजन्मेसँ हम भेलौं अभगली  \nबचपन विनल सासुर पौली  \nबाली उमरमे भेलौं परदेसी  \nवबनु वपयाकेँ जीिन वबतौली  \n \nकेश फल्कौिामे तेल गमकौिा  \nलऽ जाइत िलौं पान-मखान  \nटोकलक वबच्चे बाट मुझौंसा  \nअहाँ गामक बुढ़बा हजाम  \n \nनीक नै लागै वबन अहाँकेँ  \nलौटब कवहया अपन गाम  \nअसगर आङ्गन दाँत कटैए  \nवबन अहाँकेँ ठाम-ठाम  \n \nकेश अहाकेँ वबखिल-वबखिल \nचेहरा जेना लागै बबाल  \nलोग लगाबै ओठ वलवपवस्टक  \nमुदा अहाँक ओवहना अवि लाल  \n \nदेवख अहाँकेँ आँवख शराबी  \nलागए समुन्रक पावन जेना  \nवबनु बतौने हमरा रानी   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n45 \n \nिुपेलौं एहन जिानी कोना  \n \nिुरी जइसन नाक अहाँकेँ  \nहीरा जइसन दाँत अवि  \nचाल ढालपर हम वफदा िी  \nकोयल सन मीठ-मीठ बात अवि  \n \nमुस्कान अहाकेँ गजब हसीना  \nतारीफ कतबो कम अवि  \nदेहो जेना संगेममषर  \nऔर ओहूमे दऽम अवि  \n \nबाजल जखने पएरक पायल \nकेलक हमर वदलकेँ घायल  \nिन िन िन बजल झंकार  \nलऽ गेल हमर चैन करार  \n \nमन करैए देखैत रवहतौं  \nसवदखन अहाँकेँ पास रही  \nजौं लौट आएब अहाँ लग रानी  \nबि प्रेम करब से आस करी  \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n46 \n \n \n \n \n \n \n \nिवठक शुभकामना \nिवठ पािवन धुमधामसँ  \nहएत पोखरीपर जाइ के  \nमाथ नमा कोवट नमन  \nकरै िी हम िवठ माइ के  \n \nसु-स्िास्थ दीघायु जीिन  \nपुरबवथ सबकेँ कामना  \nसम्पूणष श्रद्धालु भक्तजनकेँ  \nईएह अवि शुभकामना  \n \n \n \n \n \n \nवपया अहाँकेँ यादमे \nमेघ सन कारी केशपर  \nगोरे गोरे गाल यौ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n47 \n \nआमक रस सन लाल ओठपर  \nवपया अहाकेँ नाम यौ  \n \nहम दू जोिी संग-संग जीअब  \nगायब प्रेमक गुणगान यौ  \nमरऽसँ पवहने आ मरलाक बाद  \nबस रहब अहाँक गुलाम यौ  \n \nहे प्राणेश्वर लौटब कवहया  \nकरब कखन आराम यौ  \nघायल वदलकेँ मलहम अहाँ  \nवदल अवि अहाँक मकाम यौ  \n \nरावत-रावत भवर वनन्द नै आबै \nबि जोर झकझोरै याद यौ  \nवबन अहाँके वजनगी बीतल  \nअहाँ वदल्ली, अरब, असाम यौ  \n \nनोर बहैए नयनसँ हमर  \nराह देखैत सौ बेर यौ  \nअपने भेलौं परदेशी बाबू  \nहम िी एतऽ बेकार यौ  \n \nवबनु पावनकेँ मिली बुझू  \nफुटल अल्मुवनयम थारी यौ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n48 \n \nवबनु रोवहतकेँ वजन्दा लाश  \nभेल ई अहाँक रुपाली यौ  \n \n \nप्रेमक फल \nसीसा फुटल वदल टुटल \nसकनाचुर भऽ विरया गेल  \nडोलीमे ओ गेली वपया घर  \nहाथमे दारू थमा गेल  \n \nदारुए हमर साथी-संगी  \nवबनु ओकर सहारा नै  \nकखनो ठरा कखनो प्याक  \nवबनु ओकर गुजारा नै  \n \nवजनगी अपन नरक बनेलौं  \nओइ लजवबज्जीक प्यारमे  \nमरणासनमे साँस अवि लटकल  \nओ मजा करै ससुरालमे  \n \nप्यार करब पैघ बात नै  \nवनमाहब बिका बात िै  \nप्रेमसँ ककरो जीिन सम्हरल  \nककरो जीिनमे घात िै  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n49 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nिेलेन्टाइन शुभकामना \nवबवन्दया सब वदन चमकैत अहाँकेँ  \nहाथक मेहदी लाल रहए  \nिेलेन्टाइनक शुभ अिसरपर \nजोिी अहाँक बबाल रहए  \n \nचूिी अहाँकेँ खन-खन खनके  \nप्रेमीसँ बहुते प्यार वमलए  \nदु:ख अहाँकेँ देवख कऽ भागए  \nखुशी केर संसार वमलए  \n \nफूल सन ई वखलल चेहरापर  \nकली सन मुस्कान अवि  \nनै देवख अहाँकेँ प्रेम वदिसपर  \nवदल बहुत परेशान अवि   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n50 \n \n \nवदलसँ वदलकेँ बात कही  \nवबनु कहने नै रवह सकी  \nहेप्पी िेलेन्टाइन डे तथा  \nमनसँ प्रेमक गुनगान करी  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nसम्मान जन्मभूवमक  \nआएल नयाँ साल देखू  \nलऽ कऽ एक नयाँ उत्साह  \nसब िवथ मग्न एक दोसरमे  \nकरए हृदएसँ प्रेम प्रिाह  \nआइ कतेक महत्िक वदन  \nएक दोसरकेँ सब जुराबै  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n51 \n \nरहए सबवदन एहने वदन  \nशावन्त आ समृवद्ध पाबै  \n \nमानि बीच सद्भाि देखल  \nबोवधिृि सभ जेना हरा-भरा \nमनोरम दृश्य आ अद्भुत पारीकार  \nलागए जेना प्यारा-प्यारा  \n \nईष्ट्या दोष त्यागब उत्सिमे  \nपुन: वमवल जुवल पवरिार चलाएब  \nआमक चटनी आ दही भात  \nचैतक वरन्हल बैशाखमे खाएब  \n \nिुटल ई सौभाग्य हमर  \nजखने बढ़लौं विदेशक ओर  \nरावत-रावत भवर वनन्द नै आबए  \nभोरे आवखसँ टपकए नोर  \n \nअपनेक दुआ आ धैयषताक आिमे  \nकाममे हम प्रस्थान करै िी  \nअन्तःकरणसँ हर अिसरपर \nजन्म आ कमषभूवमक सम्मान करै िी  \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n52 \n \nजूिशीतल \nदु:ख अहाँकेँ देवख कऽ भागए  \nखुशी केर संसार वमलए  \nटोला टापर घर डगहरमे  \nअहींक जय जयकार वमलए  \n \nखूब जुराबै मात-वपता सभ \nभाइ बवहनसँ प्यार वमलए  \nजूिशीतलकेँ शुभ अिसरपर  \nपाहुनकेँ सत्कार वमलए  \n \nझूठ फुवससँ जान िोिाबवथ \nसचकेँ करबवथ सामना  \nसदखवन जीिन गमगम गमकवथ \nईएह नि बषषक शुभकामना  \n \nप्रिासक िेदना  \nहमर वजनगीक कोनो वहसाब नै रहल  \nपढ़बाक लेल कोनो वकताब नै रहल  \nबैसल िी एखनो असगरे एकान्तमे  \nवकन्तु पीबाक लेल कोनो शराब नै रहल  \n \nसपनामे ओहे चेहरा अबैए  \nअबैत अवि ओहे ठाम आ गाम  \nकतबो वबसरऽ चाही वदलसँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n53 \n \nनै वबसवर पाबी जनकपुर धाम  \n \nिी मैवथल हम वमवथलाक बासी  \nदूर िी तैयो अपन प्रदेशसँ  \nवििशताक मारल, पितारल  \nपि वलखै िी अलग देशसँ  \n \nमाए बाबुकेँ चरण-बन्दना  \nदोस्तकेँ हमर सलाम रहल  \nअन्जान-सुन्जानपर ध्यान नै देबै  \nमाफ करब सब कहल सुनल  \n \nमन लगाबी कतबो एतऽ  \nवजउ टाङ्गल अवि दूरापर  \nवदन कटै िी रावत अइ भारी  \nसदखवन जान अस्तुरापर  \n \nप्रेमक मलहम फोन बनल अवि \nजीबाक माध्यम दू बात अवि \nथाकल ठेवहआएल आबी जौं कखनो  \nलागै नै केओ साथ अवि  \n \nकते कहू प्रिासक िेदना  \nवलखैत सेहो शरम लगैए  \nनोर आवखसँ टपटप चुबए   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n54 \n \nकलम पकिैत हाथ कँपैए  \n \nबस ई विनती नीकसँ रहब  \nनीकसँ राखब गाउँ समाज  \nएक वदन हमहूँ लौट कऽ आएब  \nजगमग करतै वमवथला राज  \n \n \n \n \n \n \n \nसुवन वलअ दू बात हमर \nभला करब तँ भला वमलत  \nबुरा करब तँ बुरा वमलत  \nई िै जगत जननीक धरती  \nकमषक फल अिश्य वमलत  \n \nहे मानि नीक कमष करू \nकरै िी वकए वखसयावल सन  \nचोरीक धन नै रहत सब वदन  \nकरै िी वकए धवधयावल सन  \n \nऐठाम सब वकिु नाशिान िै   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n55 \n \nजावह पित ई जग िोवि कऽ  \nवबनु भवक्तकेँ सुख नै भेटत  \nरहब कते मुँह मोवि कऽ  \n \nसुनै िी जानकी मवन्दरमे  \nवगट्टी बालु वगरबै िी  \nअपन स्िाथष पूरा हेतु  \nजनताकेँ वघसयबै िी  \n \nएखनो ज्ञानक ताला खोलू  \nआवब जाउ नीक पथपर  \nदुदषशासँ बचौवथन मैया  \nआशन हएत स्िगष रथपर  \n \nहम सब मैवथल एक रही  \nएकजुट भऽ साथ चली  \nपवहचान बनाबी अपन वमवथलाकेँ  \nइवतहासक पन्नापर चमकैत रही  \n \n \nसब कहै िवथ मरू-भूवम \nहम कहै िी उबषर िै  \nरेवगस्तानमे एहन भूवम \nदशषन भेनाइ दुलषभ िै  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n56 \n \nहम िी एखन कतारमे  \nचारू वदस समुन्रसँ बेरल  \nवकिु अंश िै बालु पत्थर  \nकतौ अवि महलसँ घेरल  \n \nऐ देशमे एकटा ठाम  \nजमेवलया जकर नाम िै  \nिसोिास हमरो अवि ओइठाम  \nअपनेमे ओ महान िै  \n \nनाना प्रकारसँ पवरश्रमी सभ \nईमान्दारी अपन बचौने िै  \nदूर देशमे रवहतो वनत्य  \nअपन स्िावभमान बचौने िै  \n \nई अवि वमि नेपाली हमर  \nपत्थरमे कएने िवथ हरा-भरा  \nनै घटै कवहयो रोटी इनका  \nपवरिार संग रहवथ कुशल सदा  \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n57 \n \n \n \nपुन: चमकतै वमवथला राज  \nजय मैवथल जय वमवथलािासी  \nकरू सब वमवल कऽ जयकार  \nबन्द हेतै कुशासन सबकेँ  \nपुन: चमकतै वमवथला राज  \n \nसब ढेलफोिबा नेता तेहने  \nलै वटकट, कुसी, भत्ता \nपाटी अते जे नाम याद नै  \nजन्मल जेना गोबर-ित्ता  \nके रािण के अवि कुम्भकरण  \nककरा बुझी न्यायक भगिान  \nझोरा भरब रणनीवत सबकेँ  \nबस रामलीलामे बनैए राम  \n \nहाथीसन दुमूँहा दाँत िै  \nएक देखाबै दोसरसँ खाए  \nपीठ पिािी िुरा मारत  \nमुँहपर बाजत भाए यौ भाए  \n \nआइ पद िै घुवम लेब \nबिका बिका गािीमे  \nविनब जखने िुिुन्नर बनतै   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n58 \n \nवििएतै बारी-झारीमे  \n \nमाङ्गल भीख नै भेटतै ककरो  \nसभ जनता जँ वमलबै आब  \nबन्द हेतै कुशासन सबकेँ  \nपुन: चमकतै वमवथला राज  \n \nआबो वकए नै वमवल बाँवट कऽ  \nऐ दानि सभकेँ श्राद्ध करी  \nहक विनब जँ पाप वथक तँ  \nवकए ने एक अपराध करी  \n \nगरीबो दुवखया चैनसँ जीअत  \nहेतै गाउँ समाज उद्धार  \nबन्द हेतै कुशासन सबकेँ  \nपुन: चमकतै वमवथला राज  \n \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n59 \n \nभैंसी हेरा गेल  \nआइ भोरे हम गेल िलौं \nचोरवनया चौरी भैंसीमे \nसाथमे मोहना, सोहना आ  \nबुधनो िल भैंसीमे  \nबुधना-मोहना जामुन तोिलक \nसोहना संग आधा बटलक  \nहम कहवलयै हमरो दे  \nओ कहलक अपने तोवि ले \nमन हमर बेवपवित भेल  \nतरबाक तामस मगजपर गेल  \nसोचलौं अनेरे हम नै जरी \nकविता वलवख मन ठण्डा करी  \nजा कऽ बैसलौं आवर कात \nलागल एक कविता हाथ \nतखने आएल भैंसी के याद  \nदौिैत गेलौं डगहर कात  \nनै देवखते हमर मन डेरा गेल \nकी कहू हमर भैंसी हेरा गेल  \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n60 \n \n \n \n \n \n \n \n \nनङ्गौवटया साथी \nहम जन्मली कुसी अम्बवसया  \nओ जन्मल इजोवरयामे  \nसंगे खेलली बालू-बालू  \nमीत लागल दुपहवरयामे \n  \nसंगे पढ़लौं संगे वलखलौं  \nघुमलौं बि बि खेत पथार  \nकखनो तोिलौं आम आ जामुन  \nकखनो चोरौलौं अपने अचार \nबचपन वबतल यौिना आएल \nगामक संगी दूर पिाएल  \nबाबू हुनकर पैघ वजमदार  \nकाका सेहो िल वठकेदार  \nहमर बाबू िोट वकसान  \nगुजर करी साँझ वबहान \nहमर पढ़ब सपना भेल  \nओ पवढ़ वलवख कऽ मास्टर भेल   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n61 \n \nमन कऽ भाि उठैए जखने  \nवलखै िी िोट कविता सन  \nनै भेटत कवहयो जीिनमे  \nओहन नङ्गौवटया वमता सन \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nसत्यता  \nहम मानि िी  \nएक वदन जन्मलौं संसारमे  \nमाय/ बापक इच्िा संगे एलौं संसारमे  \nनाना तरहक वक्रयाकलाप कएलौं  \nकोनो नीक काम  \nकोनो खराब काम  \nकखनो सामावजक काम तँ  \nकतौ अपराधीक काम  \nमुदा की अपने सभकेँ बुझल अवि? \nहमहूँ एक वदन जरूर मरबै   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n62 \n \nगोरहा-काठीसँ धुह-धुह जरबै  \nइहलीला हमर समाप्त भऽ जेतै  \nशरीरक संगे कुकमष सभ जेतै  \nकारण हमरा पता अवि- \nवकए वक, \nपृ्िी नाशिान िै  \nनाशिान रहतै  \nसब वदन नै वकयो अमर रहलैए \nआ नै वकयो रहतै  \nप्रकृवतक यथाथष/ दुवनयाँक सत्यता  \nईएह िै आ ईएह रहतै \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nमृत्यु पिात  \nहमर मृत्यु पिात हिा ओहने बहतै  \nजेहन िलैए पवहने  \nदुवनयाँ ओहने रहतै   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n63 \n \nजेहन रहै पवहने  \nसूयष, चन्रमा  \nपृ्िी, आकाश \nसब अपना अपना ठाम  \nअपन गवतसँ चलतै  \nकेिल फरक हेतै ओ िण  \nजतऽ हेतै हमर शि  \nवकयो कन्नारोहट करतै  \nवकयो आँचरसँ मुँह पोितै  \nसर पटकतै हमर बेटा  \nदू ठोप कनतै हमर बेटी  \nहेतै वनःसहाय हमर कवनयाँ  \nलगतै कवहया हुनका भेटी  \nमुदा, \nई सभ एकटा मायाक जाल \nएकटा मनक भ्रम  \nकेिल कवनक समय लेल  \nकेिल कवनक वदन लेल िा  \nकेिल कवनक मवहना लेल माि रहतै  \nओ समय-  \nचलतै जोर-शोरसँ चचा हमर  \nमुँह-मुँहसँ बाट आ डगहर  \nवकयो कहतै हम नीक िलौं  \nवकयो कहतै खराब  \nवकयो देतै उपमा अमृतकेँ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n64 \n \nवकयो कहतै डकहर शराब \nऐ लोकापिाद संग, \nसमयकेँ चक्र चवलते रहतै  \nवजनगी ओ सभ कवटते रहतै  \nएतै पुन: कोनो नयाँ आयाम  \nवबसवर जेतै सभ हमर नाम  \nसबकेँ मनसँ हेरा जाएब हम  \nसदा-सदा लेल वबसरा जाएब हम \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nदैिक खेल  \nसपना हमर सपने रवह गेल  \nमांगक सेनुर बवहए गेल  \nआस लागल िल जावह वपयापर  \nहमरा िोवि कऽ चवलए गेल  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n65 \n \nनैन तकैय मन कनैय  \nहाथक चूिी बाट जोहैय \nपएरक पायल झनवक झनवक कऽ \nवपया वियोगक गान गबैय \n \nअपन वकस्मत समयक खेल \nवजनगी वजअब नसीब नै भेल  \nभरल जिानी रससँ डुबल  \nदैिो केहन वनठुर भऽ गेल  \n \nघिी देवख-देवख वदन कटै िी  \nगवन तरेगन होइय भोर  \nहोस ने कखनो सुवध ने कखनो  \nअवि रावतए वक भेल इजोर  \n \nहम अभागल वबधिा बनली  \nकरेजक टुकिा लैए गेल  \nआस लागल िल जावह वपयापर  \nदुवनया िोवि कऽ चवलए गेल  \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n66 \n \n \nरिाबन्धन  \nभाइ-बवहनक प्रेम भरल िै  \nवलअ ने एकरा अथष अनेक  \nएक वदन ला सालमे आबए  \nतैं तँ िै ई पिष विशेष  \n \nथाल सजल िै लड्डू रखल िै  \nलाल चन्दनसँ माथ रङ्गल िै  \nहषष -खुशीकेँ बावढ़ आवब गेल  \nहाथमे स्नेहक डोर बन्हल िै  \n \nचारू वदस गुंजए गीत  \nभाए-बवहनक रीत आ प्रीत  \nमाँ अम्बेसँ करैत प्राथषना  \nहोए भैयाकेँ जीते जीत  \n \nनीक पथ रोज यौ भैया  \nबढ़तै हमरो आत्मविश्वास  \nरिा करब देश, समाजक  \nरखने िी बस ईहे आस  \n \nअहाँ हमर आँवखक तारा  \nिी हम बवहन अहाँक दुलार  \nशिुकेँ चङ्गुलसँ करब   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n67 \n \nसदखवन अपन भूवम उद्धार  \n \nबाट जोहब हम ऐ वदनकेँ  \nरहत जाधवर ठोठमे प्राण  \nरिाबन्धन जगमग करतै  \nभैया वजअत सालो साल \n \n \n \nिवठ \nमध्य रावत सपनामे हम नेपाल गेल िलौं  \nिवठमे पवरिार संगे बि खुशी भेल िलौं \nठकुिा भुसबा आरो सब कुि लऽ गेल िलौं  \nफटक्काकेँ झोरा मुदा घरही वबसवर गेल िलौं \n \nमाय, बाबू बवहन भाइ कवनयाँ िलीह साथमे  \nिोट-िोट बातपर तैयो रुवस गेल िलौं \nप्रसाद खाइत काल वनन्द खुलल जखने \nअपने ओिानपर कतारमे सुतल िलौं \n \nविपनामे होइत सच्चे मजाक करैत साथी  \nधत् हम तँ बेकारमे सपनामे गेल िलौं \n \n \nवदिाली  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n68 \n \nभेटब दोसर वदिालीमे \nहम ऐ साल नै आवब सकलौं  \nमुदा आएब दोसर वदिालीमे  \nपूजा करब संगे लक्ष्मीकेँ \nप्रसाद चढ़ाएब थालीमे  \n \nरािण मावर कऽ राम एलाह  \nतखने भेल वदिालीक शुरूआत  \nदीप जराएब आरती करब  \nखुशी बाँटब अवि पैघ बात  \n \nअपने झुमू सब केउ झुमताह  \nखुशी मनाउ पवरिारमे  \nवबसवर सब वकिु मन लगाबू  \nफटक्का िोिू दरबारमे  \n \nअसत्यपर सत्यकेँ पताका  \nतैं अवि ई पाबवन महान \nआगामी वदनमे टुटे अवहना  \nदुष्ट दलकेँ ई अवभमान  \n \nसत्संगत सु-मागष देखाबू  \nमाँ सँ बस ईएह प्राथषना करू  \nगरीबी भागै समृवद्ध आबै  \nबस ईहे अचषना करू   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n69 \n \n \nअन्तमे हम की कहू अहाँकेँ  \nध्यान राखब ऐ पालीमे  \nहम ऐ साल नै आवब सकलौं  \nमुदा आएब दोसर वदिालीमे \n \n \nप्रेमक अकार  \nकी अवि प्रेम की एकर अकार  \nवदअ सब केउ अपन विचार  \nकरैय सब केउ प्रेमक पूजा  \nपता नै ककरो के अवि दूजा  \nप्रेम वबना अन्हार अवि वजनगी  \nलगबै नारा बुढ़बा-नन्हकी  \nबच्चो जुअनका ऐमे मातल  \nसबकेँ आँवखपर पट्टी साटल  \nवकयो कहैय देहसँ प्रेम  \nवकयो कहैय सुरवतसँ  \nवकयो करैय जन्म-धरतीसँ  \nवकयो करैय मूरवतसँ  \nसब केउ अपन जमबैत अवि \nवभन्न-वभन्न रूप बनबैत अवि \nहम कहै िी मनमे अवि प्रेम  \nहम कहै िी आत्मा अवि प्रेम  \nगाउमे िलौं गाउँ टा िल प्रेम   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n70 \n \nशहरमे एलौं शहर टा भेल प्रेम  \nदेशमे िलौं सीवमत िल प्रेम  \nविदेशमे एलौं देशटा भेल प्रेम  \nजौं जौं जाइ िी दूर देशसँ  \nप्रेमक आयतन बढ़े वबशेषसँ \nरखने िी एखनो िातीमे  \nसचने िी मनक पाथीमे  \nहमरा नजवरमे उत्तम अवि प्रेम  \nआ परम विशाल अवि एकर अकार  \nवक कहब अवि अपने सभकेँ  \nवदअ सबकेउ अपन विचार  \n \n \n \n \n \n \n \nजनकपुरक रेल \nजनकपुरक रेलिे स्टेसन  \nबनल अवि एक बज्र वबशेषण  \nजीणष अिस्थाक मरम्मत जरुरी  \nसेहो टालल दोसर सेशन।। \nनेपालक एक माि रेल यातायात  \nसेहो बनल विश्वासघात   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n71 \n \nजनकपुरसँ वनकलल गािी  \nपटरी िोिलक वबचे बाट।। \nबौआ पुिलवन माय कहू  \nई रेन कवहया धवर चलत? \nमाए बजलवन सुनु बौआ \nकुसीक खेल जवहया धवर चलत।। \nवघच्चावघच्च-वमच्चावमच्च िोविते  \nस्िगष भऽ जाएत अपन देश  \nसमान विकास सभठाम हएत  \nनै रहत कोनो उलझन विशेष।। \nरेलिे आवक रेलक चाटष  \nबड पैघ समस्या िै  \nवनिेदन हमर सम्बवन्धतसँ \nजल्दी ऐपर ध्यान देबै।। \n \n \n \n \n \n \nअस्पतालक हाल  \nजनकपुरक अञ्चल अस्पताल  \nबनल अवि एक पैघ सिाल  \nसमयमे जँ नै ध्यान देबै तँ  \nरुप ईहो लऽ लेत वबकराल ।।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n72 \n \nफोहरमैला व्यिस्थापन देखल  \nऐ संस्थाक दोसर खराबी  \nनै भविष्ट्यक परिाह अवि ककरो  \nकरए सभ अपन मनमानी।। \nस्िाथषक विष पीने सभ सेिक  \nनै लागय मन उपकारमे  \nरोगी ऐ ठाम खूनसँ लतपत  \nमुदा ओ व्यस्त वक्लवनक संसारमे।। \nदेशक सिोच्च जनशवक्त िी तँ \nऐ बातपर ध्यान धरी  \nरोगीक लेल भगिान बनब तँ  \nअपन कतषव्यक बोध करी।। \nआबो, \nदु:ख, पीिा जनताक बुझब  \nईहे मनमे आस अवि \nसमय-समयमे अस्पतालो टेबब  \nअटुट जनविश्वास अवि।। \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n73 \n \n \n \n \nअपन अलग पवहचान बनेबै  \nअहूँ आबू हमहूँ एबै \nअपन अलग पवहचान बनेबै  \nबड पीने िल खून मुझौसा \nतेलचट्टाकेँ तेल चटेबै।। \nहेतै िापस भेँट जखने \nचमरा खेतमे मुँह डुबेबै  \nभक-भक सुझतै दुवनयाँ तखने \nढौसा बेङ्गक ढौह फुलेबै।। \nकुसी विनबै सत्ता विनबै  \nवदन-रावतक भात्ता विनबै  \nफटर-फटर जे करतै जखने  \nदेहक कपिा-लत्ता विनबै ।। \nनै िोिबै नै िमा करबै \nहकले चाहे वजबै मरबै  \nमवर जेबै तँ लेखा लेबै  \nवजबै तँ गङ्गा स्नान नहेबै।। \nयौ भैया यौ बाबू आबू  \nबन्दूक देवख नै पािू भागू  \nचाही जँ वमवथला राज अहाँकेँ  \nजोिसँ अपन डेग बढ़ाबू।। \nबदलू सरगम बदलू साज   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n74 \n \nडवट कऽ करु अपन काज  \nचुमत सफलता कदम अहाँकेँ  \nगम गम करत वमवथला राज।। \nचान्द सुरज अवि साथ अहाँकेँ  \nधरतीसँ आकास धवर \nविश्वासक एकटा वकरण पकिने  \nबैसल अवन्तम साँस धवर।। \nचलू सभ केउ युद्धमे जेबै  \nअपन अलग पवहचान बनेबै  \nचारुवदस फहरेबै झण्डा  \nिुट्टे वमवथला राज बनेबै ।। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n75 \n \nगीत \nरावत िलै कावि धवर \nभोर भऽ गेलै  \nकारी पोतल इवतहास \nइजोर भैए गेलै। \nबड सतौने िलै  \nतङ्ग केने िलै \nओहो तनाशाह मरल \nसोर भैए गेलै \nचलु उठी कनी  \nआबो जागी कनी \nसबठाँ वमवथलाक \nझण्डा फहराबी कनी \nहम तैयारे िी  \nअहूँ तैयारे रहू \nओइ िुिुनरकेँ  \nअहाँ खबरदार कहू \nआब भेटतै सभ हक  \nपवहने खाली िलै \nढेलफोरबाकेँ एतऽ  \nमनमानी िलै \nसब एक जुट भेली  \nजोर भैए गेलै \nरावत िलै........... \nभोर भैए...  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n76 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nमनक भाि  \nकी चूवक भेल हमरासँ जकर  \nदेलौं एहन सजाए अहाँ  \nिी सब केउ अपने साथ-साथ  \nपर केलौं वकए हमरा जुदा ।। \nसपना देखब अपराध विऐ तँ  \nएहन प्यास जागल कोना  \nवबनु पवरिार वजनगी टेबब  \nजीिन एहन काटब कोना ।। \nझुठ-फुवसक इल्जाम लागए  \nई नारी जीिन केहन \nपवरिार प्रवत अटुट श्रद्धा होइतो  \nवबताबी हर िन नरक लागे जेहन।। \nसुवन, सोवच कनी ध्यान धरी  \nनै जुदा करु पवरिारसँ  \nिी सदस्य हमहूँ ऐ पवरिारक  \nनै िंवचत करु पवरिारसँ।।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n77 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nसाम्प्रदावयक दङ्गा  \nसमाजमे गेलौं फूट देखलौं  \nपवरिारमे देखलौं आपसी द्वन्द्व  \nटोला-टापर स्तब्ध मौनता \nनेता सभ करे नारा बुलन्द। \nवलखबाक िल हमरा सामावजक कथा  \nजनता-जनादषनक पीर आ व्यथा  \nखोजैत िलौं कोनो यथाथष घटना  \nभेटल ओतऽ लुटपाट घटना। \nिोट-िोट बातक वबषय बनौने   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n78 \n \nराजनीवतकेँ अपन अजेण्डा बनौने \nधमषवनरपेि देशक जनता सभ  \nसाम्प्रदावयक दङ्गाक आह्वान कएने। \nकावि धवर िलै सलीम चचा  \nआइ भऽ गेलै तलिारक वनशाना  \nईद वदिाली एक बुझाइ जेना  \nलुटै िै आइ सभ ओकरे खजाना। \nहमर कलम ओतै ठरा गेल \nमन-मवस्तष्ट्क दुनु घबरा गेल  \nदेखी नतीजा नङ्गटे नाचके  \nबुझु हमर मवस सुखा गेल । \nनै बनल कोनो नीक कविता  \nनवहये बनल रसगर उपन्यास  \nमानिता, सामावजकतापर आँच आएल िै  \nलगै सब ओतऽ हास-पवरहास । \nहमर वनिेदन पवहरु अङ्गा  \nकतेऽ नचै िी नङ्गे -नङ्गा ? \nभविष्ट्य अहाँक चौपट भऽ जाएत  \nतेँ बन्द करु साम्प्रदावयक दङ्गा । \n \n \n \nचेतना  \nस्िाथष-स्िाथषसँ भरल संसार  \nविनए सबकेँ सब अवधकार   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n79 \n \nअपन अवभमान बचएबाक हेतु  \nकरए लाखो अत्याचार।। \nकी कहू दुवनयाँक रीत  \nवकिु नै समझमे आबैए  \nअपन झूठ शान-सौगात ला \nवम्या दोष लगाबैए।।  \nमानि भऽ मानिता भुलब  \nई केहन अनैवतक बात कहू  \nनैवतक पतन, अवस्तत्िमे दाग लऽ \nआब कथीक पिताप कहू।। \nअपील सुनू, धधकत इनसान  \nअपनवह जैसन सबके मान  \nस्िाथष वबना जँ वजनगी टेबब  \nवनवित बनत देश महान ।। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n80 \n \n \n \n \n \nएक एहनो नारी   \nचाही उनका स्टेण्डर खाना  \nतीत नै वक मीठ-मीठ  दाना  \nखचष करऽ मे कवनयो कम नै  \nबस देखब सकषस वसनेमा॥ \n \nभोरे उवठ अबै िी जखने \nआवथषक स्रोतक अधारपर \nवपिुिारेसँ चुपे वनकलल \nशोवपंग करऽ बजारपर॥ \n \nनयाँ वडजाइनक सािी चाही  \nअवभनेिी सन गहना यौ \nबात वहनकर िवन िुिे करु  \nवक कवरयै हम बवहना यै॥ \n \nनि युवक्तसँ नि प्रेमी संग  \nप्रेमक नाटक वथक वहनकर काम  \nफ़सलवन जे वहनका फेरामे  \nभऽ गेलाह ऐठाम बदनाम॥  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n81 \n \nपवहनेक नारी एवह वमवथलाके  \nसहनशील आ कतेक सुशील िलीह \nआजुक नारी भौवतकिादमे  \nमैवथलानीक गुण वबसवर गेलीह॥  \n \nवक हएत हमरा वमवथलाकेँ  \nनारी जौँ पथ िोवि देताह  \nजीिनके दु रथ होइ िै  \nवबनु नारी जीिन कोना चलताह॥ \n \nविन्देश्वर ठाकुर, वपता:-श्री सूयषनारायण ठाकुर, माता:-श्रीमती तुलफी देिी, पत्नी:-श्रीमती \nवकरण देिी। गाम:-गा. वि. स. वगद्धा ७ योवगयारा, धनुषा नेपाल। हाल :- कतार; वशिा:- स्नातक [INTER]; जन्म:-18/4/1991; \nहाल:-नबोवदत सावहवत्यक मोबाइल पुस्तकालय कतारक कायषकारीणी सद्सस्य एिम् अन्तररावष्ट्रय नेपाली सावहत्य समाज कतार \nच्यापटरक साधारण सदस्य। \nA Survey of Maithili Literature- Radhakrishna Chaudhary \nPreface \nThe survey was initially prepared for a particular occasion \nunder the heading “History of Maithili Literature”, sponsored by \nthe Sahitya Akademi, New Delhi. The man-made destiny willed \notherwise and the mechanism, crowned with utter selfishness and \nsectarianism, did not allow the original scheme to materialise. The  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n82 \n \noriginal idea was, therefore, changed and the present survey is a \nmodified, revised and uptodate account of the Maithili literature in \nall its ramifications. I wish Maithili should have a clean slate to \nstart, if it has to prosper in the company of other sister languages of \nthe country. The survey, in its present form, is intended for the \ncommon readers. It is an attempt to outline the essence of Maithili. \nThere is no attempt to prove or disprove but rather to present in \noutline a graduated interpretation of the course of development. In \na sense, it is a synthesis of the ideas permeating underneath Maihili \nlanguage and liteature. \nA connected account of all the epochs of Maithili literature, \nfrom the earliest times to the present day, has been given in this \nshort survey. Hitherto there is only one book in English language \non the History of Maithili literature and that, too, was published, \nabout thirty years back. The edition, now to be brought out by the \nSahitya Akademi, is being written by the same author and naturally \nthe Sahitya Akademi version of history will be nothing but old \nwine in new bottle. \nThe present survey has been prepared in a purely historical \nperspective. Though much remains to be done in the field, the present \nwork is just an attempt to draw the attention of the specialists in \ntheir respective branches to fill up the gap still awaiting further \nenquiry and proper research. I have condensed many facts in order \nto render the volume more fitted for popular reading. It also contains  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n83 \n \nuncritical list of recent publications in the language to date. I have \nendeavoured to make it as simple, clear and readable as far as \npossible and have tried to be accurate and uptodate. Writing for \nnon-specialised readers is like walking on tight rope. One is always \nafraid of falling into pedantism or triviality. It is for the readers to \njudge whether I have succeeded in keeping my balance all the way \nor not. \nMarthili is a living language and has a glorious history of its \nown. Its history is the history of the growth of one of the earliest \nimportant languges of northeastern India and which influenced in \none way or the other, all the languages of eastern India. The book is \nlikely to interest all the lovers of our languages and if my readers \nfeel that this humble attempt of mine has been worth while I shall \ndeem my labour amply rewarded. \nI must express my sincere sense of gratitude to Prof. Upendra \nNath Mallik, M. A. (Cal.), of the Department of English, T. N. B. \nCollege, Bhagalpur University, for his ungrudging help and \ncoopertion. I have no words to thank Shri Gopiraman Choudhary, \nResearch Fellow, Bihar Research Society, Patna, not only for his \nhelp and cooperation in seeing the book through the Press but also \nfor other help. Without his active cooperation at the printing level \nthe work would not have seen the light of the day so early. My \nsincere thanks are due to Dr. B. K. Verma Manipadma, Pandit \nRajeshwar Jha of the Bihar Research Society, and to my wife and  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n84 \n \ndaughter, who shared my worldly anxieties while the work was in \nprogress. I wish to thank all those who gave me their encouragement \nand help. I crave the indulgence of my readers for all types of \nshortcomings in this humble work. The very thought that this work \nwill be of some help to all types of readers, will render them more \ntolerant to its occasional heaviness. \nRADHAKRISHNA CHAUDHARY-Bhagalpur-August 15, 1976 \nPreface \nContents \n1. Introductory  \n2. Evolution of the Language and Script  \n3. Forms of Early Maithili Poetry  \n4. Triumph of Maithili Speech  \n5. Age of Efflorescence  \n6. The Mongrel Language  \n7. Crossing the Frontier  \n8. Heritage without Glamour a Study in Medieval \nMaithili Poetry  \n9. A Comfort to the Grieved  \n10. Era of Decadent Documentary Prose  \n11. Throbbing Human Heart  \n12. The New Awakening  \n13. The Golden Trio  \n14. The Lotus Blossoms   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n85 \n \n15. The New Dimensions  \nAppendix-I  \nAppendix II  \nAbbreviations \nABORS : Annals of the Bhandarkar Oriental Research \nInstitute. \nJBORS : Journal of the Bihar & Orissa Research Socieiy, \nJBRS : Journal of the Bihar Research Society. \nMBH : Mahabharat. \nMSS : Manuscript. \nMM : Mahamahopadhyay. \nNIA : New Indian Antiquary. \nPPM : Prakritpainglam. \nRT : Ragatarangini. \nVR : Varnanaratnakara. \nCHAPTER—I \nIntroductory \nHISTORICAL AND CULTURAL BACKGROUND \nMithila is bounded on the north by the Himalayas, and on the south, \nwest and east by the Ganges, Gandaka and the Kaushiki respectively. It \ncomprises the districts of Champaran, Muzaffarpur, Darbhanga, Saharsa, \nPurnea, North Monghyr and parts of the Terai region in Nepal. It forms \nthe north-eastern part of the State of Bihar. The Mithilamahatmya, describes \nthe boundary of Mithila in the following manner; “Between the  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n86 \n \nHimalayas and he Ganges, intercepted by fifteen rivers, lies the most \nholy land known as Tirabhukti; beginning from the Kosi and running \nup to the Gandaki, its length is declared to be twenty-four yojanas, that \nis, 192 miles; beginning from the Ganges and extending up to the \nHimalayan forests, its breadth is sixteen yojanas, that is, 128 miles. There \nis situated the city of Mithila.” The name ‘Tirabhukti’ appears in the \nrecords of the Gupta period (circa 4th centuary A. D.). Tirabhukti is \nmodern Tirhut. \nThe antiquity of Mithila is proved beyond any shadow of doubt. \nThe story of the Aryan Colonisation of Mithila is narrated in the \nShatapatha Brahmana and the name Mithila or Videha is derived from \nVidegha Mathava. The word Mithila was derived from “Manth” (to \nchurn) by the author of the Unadisutra. According to the Matsyapfurana, \nMithila was also the name of a Sage. Mithi was one of the rulers who is \nsaid to have carried out Ashvamedha Yajna and thereby rendered it holy. \nMithila was originally the name of the capital of the land, which was \nknown as Videha. Mithila and Videha ultimately came to be synonymous. \nMithila figures prominently in the Vedic and epic sources. \nMithila is associated with the name of Janaka Videha and stands \napart pre-eminently as the land given to intellectual pursuits and \nconsequently to speculations about the spiritual well-being of man. \nJanaka gave impetus to philosophical discussions at his court and that \nformed the kernel round which the Indian culture had grown, developed \nand ultimately perfected in later years. “The path of duty can be known  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n87 \n \nfrom the usages of Mithila”— a passage attributed to Yajnavalkya—is \nlater echoed by Vidyapati in his Purushapariksha, where he says—”the \npeople of Tirabhukti are by nature proud of their merits”. It was here in \nMithila that Janaka ruled, Yajnavalkya legislated and Gautama \nmeditated. \nMithila was also associated with the leaders of Jainism and \nBuddhism. We have no definite information about the ancient ruling \ndynasties after the Janaka dynasty. For sometime it formed a part of the \nrepublic of Vaishali and during the Gupta period, it formed a part of the \nGupta empire. It appears that it also formed a part of the empire of \nHarshavardhana. The period following his death is one of political \nconfusion and the real history of Mithila, as an independent unit, begins \nin 1097 A. D. when the adventurers of the South, the Karnatas, ushered \nin a new era of splendid glory and achievements. It was under them that \nMithila once again became the centre of philosophy, law and literature. \nThe Karnatas were replaced by the Oinwaras in about 1325 A.D., and \nunder that dynasty, Mithila made further progress in literature and \nphilosophy, Vidyapati flourished under the Oinwaras. The Oinwaras \nwere replaced by the Khandawalas in about 1556 A. D. \nThe contribution of Mithila to the development of a synthetic Indian \nculture has been immense. Yajnavalkya developed the Madhyanandini \nbranch of Yajurveda (universally know as Shukla and accepted by the \nwhole of northern India)’. The Yajnavalkya smriti came to be duly \nrecognised and formed the bedrock of the Mithila School of Hindu Law.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n88 \n \nThe contribution of Mithila to Smriti is equally important. Mithila has \nproduced illustrious writers and thinkers and India is justly proud of \nMithila’s contribution to Nyaya. It was first systematised by Gautama \nand in the twelfth century A.D., Gangesha gave it a new orientation. In \nthe realm, of philosophy, specially Nyaya and Mimamsa, Udyotakara, \nMandana, Prabhakara, Vachaspati. Parthasarthi, Udayanacharya, \nMurari, Gangesha, Pakshadhara and Shamkara made their valuable \ncontributions, while in the realm of Smriti, Shrikara, Halayudha, \nBhavadeva, Shridhara, Aniruddha, Chandeshwara, Ganeshwara, \nVachaspati, Vidyapati and others are notable figures. Scholars from \ndifferent parts of India used to come here for training and proficiency in \nNeo-Logic or Navya-Nyaya. It was with the permission of his teachers \nof Mithila that the Bengali scholar Raghunath Shiromani started his \nfamous Navya-Nyaya centre at Nadia. Mithila greatly influenced Bengal \nin philosophy and poetry. The medieval period of Mithila’s history has \nrightly been described as its golden age. \nThe literary achievements of Mithila have been second to none. \nPadmanabha Datta started a new School of Grammar known as \n‘Supadmavyakarana’. Bhanudatta, author of Rasamanjari, wrote on \nRhetorics and Erotics, while Jotirishwara had already made a name by \nwriting Panchasayaka and Rangashekhara. Prithvidhara Acharya wrote a \ncommentary on Mrichchakatika, Bhavadeva on Naishadhacharitam and \nGovinda Thakur composed Kavyapradipa. Shridharadas brought out a \nmagnificent anthology, known as ‘saduktikarnamrita. In the field of lexicon,  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n89 \n \nShrikara Acharya’s commentary on the Amarakosha is a remarkable \nachievement of Sanskrit literature. \nIn the realm of music, Mithila made notable contribution as is evident \nfrom the Varnanartnakara of Jyotirishwar. Since the days of Nanyadeva, \nMithila has been an important centre of music. Nanyadeva, is credited \nwith having developed popular ragas and is believed to have been the \ninspirer of the Mithila school of Music which assumed a new form after \nbeing influenced by Jayadeva. Harisimhadeva was himself a great patron \nof music. The Varnanaratnakara gives a detailed account of music, dance, \ndrama and other allied activities of the period. Books on music were \nwritten and compiled and Srihastamuktavali of Shubhankara Thakur is \nconsidered to be an important contribution in this respect. Lochana’s \nRagatarangini mentions a number of Ragas and Raginis associated with \nthe Mithila school of music. \nShiva is the most popular deity of Mithila. Vidyapati, who wrote \nShaivasarvasvasara, also composed Nacharis and Mahesa vanis in honour \nof Shiva. The Ain-i-Akbari describes Nachari as one of the peculiarities \nof Tirhut. The religious impact on Maithili literature is not negligible. \nShiva, Shakti and Vishnu have been very popular deities and Mithila \nhas been recognised as one of the important centres of the Tantric cult. \nThe life of the people of Mithila has been under the wholesome influence \nof Tantrism and that can be gleaned even through the popular folk art, \nthe Aripana. The first verse that is taught to a beginner is indicative of \nthe influence of Shakti and even the script, Mithilakshara, is attributed  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n90 \n \nto Tantric Yantra. No aspect of human life is free from the deep impact \nof religion and it is, therefore, natural that the language should have \nbeen influenced by such forces. \nAt a time when Maithili was born, Mithila had a long literary \ntradition. Sanskrit was the main vehicle of expression and the chief source \nof learning. Even after the Muslim conquest, when Sanskrit ceased to be \na living language in a greater part of India, Mithila continued to cultivate \nit with all earnestness. The famous writers of Maithili in the early period \nwere equally great in Sanskrit, now the language of a very small coterie. \nThat is why Mathili is, to a great extent, indebted to Sanskrit even in \nmodes, ideas, figures and themes. Sanskrit provided Maithili with a great \nintellectual and spiritual background. As a repository of knowledge and \nculture, Sanskrit reigned supreme as medium of religious and secular \nculture. Priests, philosophers and the Nibandhakaras composed their \nworks in Sanskrit and they were patronised by the royalty and the \naristocracy. As the Devabhasha (the language of the Gods), it was held \nin high esteem since it was the embodiment of the Indian tradition. \nWriting in Sanskrit was considered to be a qualification and a sign of \ngreatness and hence persons, even well-versed in languages, chose to \nwrite in Sanskrit. The process of writing in peoples’ language was started \nby the Jainas and the Buddhists who took to Prakrit arid Pali respectively. \nNo other modern Indian language has followed the lines of Sanskrit so \nclosely as Maithili. The greatest Maithili treatise on Grammer, by \nMahavaiyakarana, Dinabandhu Jha, has been written in the Sutra form  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n91 \n \nand has a long Dhatupatha attached to it in the Paninian manner. Even \nin the Maithili dramas we frequently come across three languages viz. \nSanskrit, Prakrit and Maithili. The earliest drama Parijataharana by \nUmapati is in all the three languages mentioned above. Mahakavyas, \nKhandakavyas and Champus are still very popular in Maithili. Even the \nVratakathas are based on the epics and the Puranas. \nSanskrit however also proved a hindrance to the growth of Maithili. \nThe reason that made Sir Thomas More in England write his Utopia in \nLatin in preference to English or Raghunath Shiromani write his \nChintamani Didhiti in Sanskrit in preference to Bengali, has similar \nparallels in Mithila, where, in spite of the growth of Maithili, scholars \npreferred to wrtite in Sanskrit. Maithili had fairly established itself by \nthen. The scholars stuck to Sanskrit for the natural desire they had to \nbelong to the great tradition Sanskrit embodied. A large mass did not \nunderstand Sanskrit but even that was adopted by the scholars who \nconsidered Maithili as the Apabhramsa or the fallen language and, \ntherefore, fit only to embody light literature. No scholarly work was, \ntherefore, written in Maithili in the past. \nBut Maithili literature found room to grow in the gap left by Sanskrit, \nafter Sanskrit had become difficult for the common man. The mass \npressure from below was responsible for the growth of all provincial \nlanguages in spite of the disfavour shown by the orthodox Panditas. \nThe sources of livelihood were drying up in the orthodox fold and the \ncaste had often to be sacrificed to economic necessity. After the Muslim  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n92 \n \nconquest, the old royalty and aristocracy, the traditional patrons of \nconservative faith, had either become extinct or impoverished and they \nwere not in a position to stand in opposition to the rising Muslim power. \nThe impact on language was inevitable as the new masters took to the \nrecognition of the Laukikabhasha. Indigenous cults grew up and helped \nthe growth of peoples’ languages which served as the vehicles of the \nlarger section of the populace. The basic unity of the village life was \nnever disturbed in India before the rise of the Britishers. The lower orders \nhad a natural tendency towards unity and uniformity of their communal \nlife. Such unity arose, out of racial oneness, economic interest and \ncommunal life of the village. Various popular cults had their beginnings \nin the middle ages and these factors also helped the growth of Maithili. \nThe village gods and goddesses like Salhesha, Bihula etc., popular ballads \nlike Lorik and a number of cults associated with the local deities and \nhoroes played a very prominent part in integrating the common people \nat large and also in developing the peoples’ language. The patricians’ \nfavour to Sanskrit could not stand in the way of the development of the \nLaukikabhasha (peoples’ language). \nII \nINTRODUCING THE LANGUAGE \nThere has been an unbroken continuity of Maithili language and \nliterature since its inception in the early medieval period. It is one of the \noldest languages of India and its influence on the contemporary \nlanguages is immense. The regular contact between Mithila, Nepal,  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n93 \n \nAssam, Bengal and Orissa in the middle age was responsible for the \npropagation of this language in different parts and it was natural that \nthere should be a mingling of thought and ideas through the medium of \na common vehicle, popularly known as ‘Brajabuli’ in course of time. The \nimpact of this language was so great that even a poet of the eminence of \nRabindranath Tagore was attracted to Mithila compose Bhanusimha \nThakurer Padavali in Maithili was the main vehicle of the common culture \nof the whole of eastern India in those days. In spite of its affinity to sister \nlanguages of the Indo-Aryan languages group, however, it stands aloof \nfrom all “in following very scrupulously the complex rules regarding the \nhonorific and non-honorific sense as well and about the use of the appropriate \npersonal terminations indicative of the person of both the subject and the object.” \nMany forms in other cognate languages which are otherwise obscure \nare easily explained when they are referred to some available forms of \nold and modern Maithili. \nMaithili seems to have emerged in the neighbourhood of tentheleventh \ncentury A.D. and has passed through successive stages of \ndevelopment known as old, middle and modern (Maithili). The form \nof old Maithili may be traced to the Charya songs and to \nAvahatta compositions, which continued up to the days of \nVidyapati. There is scope for dialectical variations in those songs and \ncompositions and the local forms and idioms are not few and far between. \nBorrowing from Sanskrit and other contemporary languages including \nArabic and Persian, continued. The old Maithili covers the period from 900  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n94 \n \nto 1350 \nA.D., the Middle Maithili from 1350 to 1830 A.D., and the modern Maithili \nfrom 1830 onwards. Middle Maithili, a pan-Maithili literary language, was \nthe most developed form of literary languages. In the middle ages, contact \nwith western and eastern provinces grew and there came into use a large \nnumber of forms and words from sister languages. Modern Maithili no \nlonger plays a subservient role to Sanskrit and this is an indication of \nthe vitality it has acquired in modern times. Modern Maithili has many \nidioms, turns and twists of expression which have been undoubtedly \nintroduced by the thought pattern of the English language. Modern \nMaithili has two distinct literary styles, viz. Shishtabhasha (sadhu-bhasha) \n(elegant language) and Chalitabhasha (current language). \nThe affinity of Maithili and Bengali is so very strong that the works \nin Maithili can easily be claimed to be in Bengali. Maithili agrees with \nAssamese, Bengali and Oriya in the use of pronouns onouns and their \nscripts are very much alike. The intimate contact between Mithila and \nBengal led to greater intercourse both culturally and linguistically and \ndistinction between the two languages in the early period was hardly \nperceptible. Similarly Mithila and Assam were culturally bound into close \nties and that led to the closer linguistic affinities between the two. Maithili \nexercised considerable influence on the Assamese. Sankaradeva (c. 1449- \n1586) employed Maithiliin his plays. Maithili and Oriya, specially in \nrespect of phonology, have got some points of similarity. It agrees with \nOriya in stressing long vowels. Oriya does not possess the short vowels  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n95 \n \nof Maithili. \nThe literary tradition of Mithila has been very old and the people \nof Mithila appear to have been well-versed in prosody. The joining \nof metre with melodies (Ragas and Raginis) is found as early as the \neleventh-twelfth century A.D. in Nanyadeva’s (c.1097-1147 A.D.) \nSaraswatihridyalankarahara and in Jayadeva’s Gitagovinda. Lochana’s song \nmetres are regulated by definite Ragas and Talas. The existence of a large \nnumber of commentaries on Prakritapaingalam, written through the \ncenturies in Mithila by various commentators, is indicative of the poetic \ntalents and interest in prosody. K. P. Jayaswal has rightly observed, \n“Prakrit prosody was a favourite study in Mithila. This is evidenced by \nthe several manuscripts of the Prakritapaingala and the commentaries \nthereon. It has exercised the greatest influence on poetry in Mithila and \nother northern vernaculars. It deals with Doha, Totaka, Chappaiya, \nKundaliya, Malini and other metres. There is a vast variety of vernacular \nmetres which are now not in use.... The Srutabodha, Chhandamanjari and \nVrittaratnakara were popular works of prosody.... \nSimilarly we find Alamkara and Kavyashastra works of Maithil authors \nfrom the thirteen-fourteenth century to the sixteenth becoming standard \nworks in Mithila to the exclusion of the text books from other parts of \nIndia. There is thus a special Maithil school of poetics and a clear influence \nof the vernacular composition on it is evident from the fourteenth century \nA.D. onwards. (Catalogue of Mithila Manuscripts, II; Introduction). \nThe early and middle Maithili prosody is based on the Prakrit and  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n96 \n \nApabhramsa metres. In the Prakrit and Apabhramsa metres, matra (the \nmetrical moments) is a more important factor where as Sanskrit, Varna \n(or the letter) plays an important part. Lochana has discussed the song \nmetres of Mithila. What needs emphasis here is this that the metre formed \nan important basis for distinguishing the Desi songs. In the song metres, \npoets are obliged to follow the ragas and the raginis to which our attention \nis drawn by Lochana, who has given a list of ninety six ragas, then \nprevalent in Mithila. Lochana’s enunciation of the rules of matras are \nlike those mentioned in the Prakrit and Apabhramsa prosody. The ‘Dhruva’ \nis supposed to sum up or introduce the song. It occurs in the beginning \nand is sung after a Pada. Umapati, Vidyapati, Govindadasa and a host of \nother poets follow the metres enumerated in Lochana’s Ragatarangini. In \nour times, Chanda Jha revived those metres. Two classes of metres have \nbeen adopted by modern Maithili writers, viz. \n(i) Matrika metres, represented by the Krishnajanma of Manabodha \nand \n(ii) Varnavrittaka metres have given rise to free verse, blank verse \netc. as a result of which the poetic craftsmanship of Maithili has \nbeen enriched. \nAll forms of literature are represented in Maithili. In the field of \npoetry, Maithili is rich in epics (Mahakavyas) of which there are three \ndifferent classes, viz. \nA. (i) Translations or the adaptations of the original, for example, \nAchyutanand Datta’s Mahabharat and Raghuvansa and Gauri  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n97 \n \nShankar Jha’s Meghanadabadha, based on the adaptation of \nMichael Madhusudan Datta. \n(ii) Independent works following the convention of Sanskrit \nepics, viz. Badrinath Jha’s Ekavaliparinaya; Raghunandan \nDas’s Subhadraharana, Tantranath Jha’s Kichakabadha. \n(iii) Having the characteristics of epics, e. g. Manabodha’s \nKrishnajanma, Chanda Jha’s Ramayana, Laldasa’s Ramayana. \nB. Like the Mahakavyas, the Khandakavyas are equally popular in \nMaithili. Here also translations and adaptations are seen besides \nthe original ones. Translations and adaptations of Meghaduta, \nRitusamhara, Bhartriharinivedakavya, Virahini-Vajrangana and \nvarious others are found. Some of the notable original products \nin the field of Khandakavya are Gangalahari and Ganeshakhanda \nby Laldasa, Gajagrahoddhar by Gunawantalal Das,Virabalaka by \nRaghunadnan Das, Satibibhuti by Riddhinath Jha and \nNaradavivaha by Anupa Mishra. \nC. A peculiar type of Sanskrit Kavya, known as Vatahvana Kavya, \nhas been very popular in Maithili. It is supposed to induce the \nwind to blow at particularly hot hours. Both Chanda Jha and \nBhana Jha have followed this. \nD. Virudavalis have been composed by Laldasa and Riddhinath Jha. \nE. Kobargita has been composed by one of the master artists named \nKashikant Mishra ‘Madhup’. \nThe Maithili Mahakavyas can safely be compared with the Mahakavyas  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n98 \n \nof any other language. Though Sanskrit poetic styles are followed in \ncompositions like Manabodha’s Krishnajanma Chanda Jha’s or, Laldasa’s \nRamayana, we find that they do not strictly adhere to the rules of a \nMahakavya. There are, of course, all the characteristics in their works but \nnot on the pattern of Sanskrit. Khandakavyaa are generally long narratives \nof mythological and legendary heroes and they sometimes include longer \npoems. Taken together the Mahakavyas and the Khandakavyas constitute \nthe superior class of poetry while others are treated as inferiors. An \nimportant class of Khandakavya in Maithili is Sammara (Svayamvara) \ndealing with the course of events leading to the marriage of religious \nheroes. \nThe most important and common type of poetry in Maithili is Tirhuti. \nIt represents the most popular and successful indigenous lyrical \nexpression of Tirhut and is the richest of all classes of Maithili songs. All \naspects of love affairs are unfolded therein. They sing of separation as \nwell as of union. The Tirhuti has following classifications. \n(i) Batagamni—It portrays the nayika (heroine) in abhisara, that is, \nwhen she goes to meet her lover. It is sung out in a peculiar \nmelody of which Vidyapati is the most successful writer. \n(ii) Goalari—It depicts the sports and youthful pranks of Krishna in \nthe company of the Gopis of which Nandipati is the most \nsuccessful writer. \n(iii) Rasa—It deals with Krishna’s sportive Lilas with Gopis. The most \nimportant writer on Rasa in Maithili is Sahebramdas. The  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n99 \n \ninfluence of Brajbhasha is perceptible in his writings. \n(iv) Mana—It represents a sort of dramatic lyric depicting the \nannoyance of the beloved ( strimana ) and the request of the lovers \nto mend matters and vice-versa ( purushmana ). Umapati is the \nbest writer of Mana. \nOther important forms of Maithili poetry are represented by \nSamadauni, Lagni, Chaitabara, Malara, Yoga, Uchiti, Sohara, Choumasa and \ndevotional songs like Nachari, Maheshvani, Gosaunikagita and Vishnupada. \n(i) Samadauni: On the occasion of the Navaratri, it is sung to bid \nadieu to Goddess Durga. It is sung to bid farewell to one’s \ndaughter when she is going to her husband’s house after \nmarriage, \nAll important functions end with the singing of this song, \npopularly known as Bidai song. Gananath Jha and Vindhyanath \nJha have made important contributions in this field. \n(ii) Lagni: It is sung by village women folk in the early hours of \nmorning while grinding grains. The classical type of Lagni \nembodies four to five stanzas, Gananath Jha has used it as a \nmedium of fine poetry. \n(iii) Chaitabara ; It represents a class of folk poetry and conveys \nemotions of love in the month of Chaitra ( March-April ). It is \nalso known as Chaiti. \n (iv) Malara : It is a seasonal song, sung generally in the dry and rainy \nseasons, having a distinct Raga.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n100 \n \n(v) Yoga : It is sung to bind the bridegroom and the bride, even loverbeloved, \nby divine incantations. \n(vi) Uchiti : It is sung to convey the courtesy of the host to the \ndistinguished visitor. The Yoga and Uchiti are the two peculiar \nclasses of Maithili songs. These two songs have both literary and \nfolk types. The Yoga goes back to the days of Vidyapati. \nSohara, Barahmasa and Choumasa are the familiar types of all \nvernacular poetry and are found in almost all the languages of Bihar. \nSohara represents the state of separation during the course of twelve \nmonths; Choumasa- during the course of four months. These two classes \nhave both literary and folk types. In Mithila, the ordinary people have \nto eke out their livelihood with great difficulty and as such long \nseparation from the near and dear ones is a common feature. These songs \nare the products of such separation and various poets, now unknown, \ncomposed or contributed to the development of these songs. \nNachari : It indicates songs representing direct prayer to Shiva. \nMaheshvani is a song about Shiva. Nachari and Maheshvani are often \nconfused and kept in common parlance but the difference between the \ntwo is real and marked. Nachari refers to the ecstatic dance of Shiva \nwhereas Maheshvani is sung in praise of Shiva and is addressed to Manain \n(Menka, mother of Gouri). It represents the life of Shiva and more \nspecially his marriage. Vidyapati, Lalkavi, Kanharamdas, Chanda Jha \nand others have composed some of the best Nacharis and Maheshvanis. \nThe Gosaunikagita is sung in praise of Shakti and the people have been  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n101 \n \ncomposing such songs since the days of Vidyapati. \nThe Maithili folk literature is equally important from the literary \npoint of view. The chief characteristics of Maithili folk literature are \nsimplicity, freshness and the charm of its genre. At rare moments of \nintuitive experience, it is at its best and is able to have direct vision into \nthe life of things. The story of the married life of Shiva, the love episodes \nof Krishna, the story of Bihula, Puranic legends and Gods, other romantic \nlove stories of a like nature, riddle poetry, didactive and educative lore \nform the basis of folk literature in Mithila. Verses dispensing with the \npractical wisdom are found in Dakavachanamrita. Jyotirishwar is well \nknown for his erotic composition. Maithili folk literature has long \nromantic tales in verse or in popular-ballads. Lorika, Bihula, Salhesa, \nDinabhadri, Satikumari, Naika-Banjara and many others are some of the \nfinest specimens of Maithili folk literature. A full and critical estimate of \nthe Maithili folk lore is yet a desideratum. \nIt is in the field of lyrics that Maithili has made the most notable \ncontribution in the history of modern Indo-Aryan literature. Most lyrics \nare meant to be sung. The tradition of lyric was set by the early \nCharyapadas and elaborated and perfected by Jayadeva and Umapati. \nThe lyrics suited to mood and emotion with wide and unlimited range. \nThe chief sources of inspiration are the events and experiences of \neveryday life. Needless to say that Sanskrit poetics and erotic conventions \nprovide eternal background to its colour and imagery. Maithili lyrics \nare mainly distinguished by their melodies. Bhanita is the most common  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n102 \n \nfeature of the Maithili lyric and some of the Bhanitas contain the name of \nthe patron whom the poet wishes to oblige or compliment. Dr. Sukumar \nSen says— “The insertion of the poet’s name appears to have been \npractised in the old and medieval periods throughout the length and \nbreadth of upper India. It seems to have been a development of the \npractice of the earlier Sanskrit poets to insert in the poem or stanza the \nname of the metre in which it is written” (History of Brajabuli Literature). \nComing into contact with the main trends of English literature and the \nEnglish lyrical forms, sonnets, odes and literary ballads, Maithili writers \nbegan to use them in their own language. Blank verse came to be \nrecognised as one of the forms of poetry and Muktakakavya has acquired \na great popularity and prominence in modern times. Sitaram Jha may be \nregarded as the pioneer of this school and a host of modern writers have \nfollowed him. \nThe tradition of prose in Maithili is the earliest in the whole of eastern \nIndian languages and its best example is found in the Varnanaratnakara \nof Jyotirishwar. His influence is seen on the writings of the later authors \nof Nepal and Bengal. It is regrettable that the tradition of finished prose \ncould not be carried on longer. In the medieval period, there are two \ntypes of prose—dramatic and documentary. There is a lot of difference \nbetween the old and the new Maithili prose. The modern prose is marked \nby new tendencies of nationalism, democracy, socialism and other \nproblems of modern life. The prose writers of today are able to take a \nsynthetic view of life and their concept of the country’s problems is wellmarked  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n103 \n \nand defined. The documentary prose of the middle period, \nthough often verbose and beyond the comprehension of common mass, \nlacked aesthetic qualities and was not of a very high order. The middle \nMaithili was dominated mainly by the lyrics and the prose, in modern \nsense of the term, is really a modern creation. \nIn the field of drama, Maithili’s contribution is unique. It influenced \nthe dramatic tradition of Assam, Bengal and Nepal, for a considerable \nperiod. Sanskrit and Prakrit dominated the scene of Maithili drama. In \nmost of the earlier dramas, speeches are in Sanskrit and Prakrit and \nMaithili or Sanskrit verses intersperse the play. Sometimes they are \ntranslated into Maithili or the songs are purely in Maithili. These songs \nsometime contain the translation of the meaning of the preceding Sanskrit \nverses. We have such an example in Umapati’s Parijataharana. The above \ncharacteristics represent the regular Maithili drama. “Irregular” Maithili \ndramas contain Maithili songs and verses alone in the body of the play \nand this type is represented by Ratnapani’s Ushaharana. The irregular \nMaithili dramas of Assam differed much from the regular Maithili drama \nin its use of prose and it made a definite departure from the division of \nRupakas of the Sanskrit dramaturgy. Modern Maithili drama is having a \nnew path altogether and the influence of English is clearly perceptible \nhere. In Nepal, the Maithili drama had its influence over the form and \nstage with profuse Maithili songs. The Kirtaniya drama of Maithili is a \nclass by itself. \nIII  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n104 \n \nPERIODS OF MAITHILI LITERATURE \nBroadly speaking, we may divide the entire Maithili literature into \nthree main periods : \n(i) Early Maithili Literature (C. 900-1350 A.D.) \nThis period marks the development of the language, its earlier stage \nof development, growth of literary tradition in the from of ballads, songs, \nDohas ete. The actual literary phase begins from the first quarter of the \nfourteenth century A. D. when we come across the writings of \nJyotirishwar, Umapati, Shankaradatta (a Karna Kayastha) and they are \nimmediately followed by a host of writers. During this period, Maithili \ndominated the literary scene of the whole of eastern India and its \nextensive use over a vast region marks the replacement of the \nApabhramsa by the vernacular. The period saw the growth and \ndevelopment of a variety of literary styles both in prose and poetry and \nis marked by the sweet lyrics of Umapati and the devotional song of \nShankaradatta. \n(ii) Middle Maithili Literature (C. 1350-1830 A.D.) \nThe period marked the flowering of the language into perfect literary \nforms and styles and is dominated by such stalwarts as Vidyapati, \nGovindadas, Vishnupuri, Kamsanarayan, Mahesh Thakur, Karn \nJayanand, Kanharamadas, Nandipati, Lalkavi, Manabodha, \nSahebramadas, Buddhilal, Ratnapani, and a host of others. The period \nalso witnessed the development of Maithili drama and the expansion of \nMaithili outside the frontiers of Tirhut. The language became more  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n105 \n \nrefined in its own homeland and it acquired a prominent place in its \nareas of adoption. In Assam and Bengal, Maithili songs and dramas \ninfluenced the thought process and were twisted to suit their own literary \nforms. In Mithila and Nepal, Maithili maintained its purity throughout \nthe whole period. The period witnessed the growth and development of \nBrajabuli literature where Maithili predominates both in texture and \nform. \n(iii) Modern Maithili Literature (from 1830 to date) \nThe change brought about in the cultural setup by the establishment \nof the British Rule in India marked the beginning of a new era in the \nhistory of modern Maithili literature. The modern period has assumed a \ngreat importance in all forms of development. The modern period may \nbe said to have begun with Harshanath. Chand Jha, Laldas, \nRaghunandandas and others came forward with deeper insight into the \ntangled web of literary forms and styles. Literary prose is the most \nimportant achievement of this period. In recent years, all literary \ntechniques, obtaining in the contemporary literatures of the country, have \nbeen successfully employed by the Maithili writers. The lack of \nrecognition so far retarded its growth to a great extent. \nIV \nTHE MAIN DIALECTICAL VARIATIONS OF MODERN MAITHILI \nAt present, there are the following main noticeable dialectical \nvariations of Maithili. According to Grierson, pure Maithili is spoken in \nthe north of Darbhanga and Saharsa and in the western part of Purnea.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n106 \n \nIt is also spoken with some amount of purity in South Darbhanga, \nnorthern portion of Monghyr and western portion of Saharsa. Standard \nMaithili with its greatest purity and without any corruption is yet spoken \nin northern Madbubani. Southern standard is spoken in south \nDarbhanga, north Monghyr and portions of Saharsa. We get eastern \nstandard Maithili in Purnea where in the extreme eastern portion it is \ninjected with Bengali. The standard Western Maithili is spoken in the \ndistricts of Muzaffarpur and north-eastern part of Champaran. On the \nwestern side, it is infected with Bhojapuri, The mussalmans of Tirhut, \nspecially of Darbhanga, Saharsa and Purnea, speak a dialect known as \nJolahiboli (Jolahi dialect), which, though a form of corrupt Maithili, is \ninfected with Persian, Arabic and Urdu words. The Chika-Chiki dialect \nof the south of the Ganges, specially of the districts of Bhagalpur, \nMonghyr and Santhal Parganas is descended from Maithili. It is the result \nof a well-marked dialect from its frequent use of the-syllable “Chhika”, \nwhich is the base on which the conjugation of the verb substantive is \nconjugated. \nThus apart from the four standard types, Chika-Chiki, Jolahi, Khotta \nand Goalari are the prominent dialects of Maithili and literary \ncompositions in these dialects are now coming out. The Chika-Chiki belt \nhas assumed the new name Angika and the western dialect is being \nboosted as Vajjika in recent years. Maithili is spoken with a refined sense \nof literary taste in the Terai area of Nepal. Maithili,that way, has acquired \nthe international status. Literary compositions in Maithili are coming  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n107 \n \nup in the Terai area of Nepal. \nThe important dialectical variations of Maithili are as follows: \n(i) The Standard Maithili — North Darbhanga District \n(ii) The Southern Standard — South Darbhanga, East \nMuzaffarpur,North Monghyr \nSaharsa and West Purnea. \n(iii) The Eastern Standard — East Purnea, Maldah and \nDinajpur (also known as \nKhotta). \n(iv) The Chika-Chiki — South Bhagalpur, North \nSanthal Parganas, South \nMonghyr. \n(v) The Western Standard — West Muzaffarpur and East \nChamparan. \n(vi) Jolahi — Weavers of Tirhut. \n(vii) The Central Colloquial — Darbhanga, Saharsa, Nepal \nTerai. There is a difference \nbetween the language of the \nShrotriyas and the lower \ncastes. \nCHAPTER—II \nEvolution of the \nLanguage and Script \nAs one of the important Aryan languages of India, Maithili is current today  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n108 \n \namong a vast mass of people with a long literary tradition. The \nantiquity of the language is evident from the fact that it is traced to the \nearly compositions of the Charyapadas. Behind the pre-eminence of \nMaithili was the great scholarly tradition of Sanskrit learning in Mithila, \nwhere the old veterans in the past did not neglect the study of their \nmother-tongue. The unbrokencontinuity of the language is a proof of \nthis fact. The classical writers in the middle ages seem to have been well \nacquainted with Sanskrit, Avahatta, Prakrit, Maithili and even Arabic \nand Persian. \nA scientific research into the origin and development of Maithili is \nyet a desideratum. Enquiry on modern lines of research into the \nlanguages began as early as the second half of the 18th century A.D. As \nearly as 1771 A.D., we find Tourtiana (Tirhutiya) mentioned in the \nAlphabetum Brahmanicum (Vide-Amaduzzi’s preface to Beligat-ti’s \nAlphabetum Brahmanicum). Colebrooke used the word Mithilee or Mythili \n(for Maithili) in 1801 A.D. (Vide Essays, I-73. p. 26) and since then \nresearches into the history of the origin and development of the language \nhave been going on. The missionaries of Serampore refer to this language \nin the memoirs of their society. They also called it Mithilee or Mythili and \nused some of its form for comparison with some of the Aryan languages \nin the sixth memoir in 1816. The earliest reference to Tirhutiya language, \nin sources other than Maithili, is in the Ain-i-Akbari (Jarret’s translation- \nVol. III. 253), where it is recognised as a distinct language. \nVidyapati calls it “desilabayana” or country language or Avahatta.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n109 \n \nThe language of the Kirtilata represents the Maithili Apabhramsa of the \nfourteenth century A.D. “Desilabayana” indicates that the language \nrepresents the speech of the time, particularly of the cultured classes. \nThe word Avahatta seems to be a derivative from Apabhrasta, a synonym \nof Apabhramsa. Sripati in his commentary on the Prakritpaingalam says, \n“Apabhrasta is said to be slightly different from Prakrit. Some scholars \nidentify local dialects with Apabhramsa. Whatever be their indebtedness \nto Sanskrit or Prakrit in matters of inflexional rules, only that language \nis to be taken as Apabhramsa where that is laukika (or popular).” Lochana \nsays, “Even among the country songs, on account of their being of a \ngood country, first of all, several examples of modes of songs of Mithila, \ncomposed by the poet, Vidyapati, in Maithili Apabhramsa language are \ngiven.” The Ain-i-Akbari mentions the Nachari songs of Mithila. \nAttempts at the chronological history of the language have been \nmade by Chanda Jha, Raghunandan Das, Bholalal Das, Ramanath Jha, \nSurendra Jha ‘Suman’, Kulanand Das ‘Nandan, Jivanath Jha, Chetanath \nJha, Shyam Narain Singh, the Datta brothers, Narendranath Das, Mm. \nDr. Umesh Mishra, Dr. Jayakant Mishra, Govinda Jha, Bholanath Jha \nand others. Dr. Subhadra Jha’s “Formation of the Maithili Language” is a \nmonumental work and a major contribution in the field of linguistic \nknowledge. Dr. J. K. Mishra has published the history of the Maithili \nlanguage and literature in two volumes. The writer of these lines has \nalso contributed in his own way in bringing out the peculiarities of pre- \nVidyapati Maithili and a number of other contributions relating to the  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n110 \n \nliterature of Mithila in the background of historical perspective. \nThough there is a difference of opinion regarding the origin and \ndevelopment of Maithili, it is accepted by all that it belongs to the eastern \nbranch of the Aryan language. It appears to have descended from a form \nof Prakrit or middle Indo-Aryan, a descendant of Sanskrit or the old \nIndo-Aryan. The linguistic data of the Ashokan edicts confirm our belief \nthat liberal emperor chose a language that was spoken and understood \nby the people at large. The peculiarities of the eastern languages, as found \nin the Satapatha Brahmana, continued and became more marked in the \nlater period. Ashokan edicts give us at least four varieties, viz. northwestern, \nsouth-western, east-central and eastern. The Chandasastra of \nPingala which deals with the metre of classical Sanskrit seems to have \nbeen compiled in the third century B. C. at the court of Pataliputra for \nRajasekhar makes the author a member of the learned metropolitan \nassembly, while according to Divyavadana he was appointed by Bindusara \nas teacher to Ashoka. The Buddhist literature, during this period, must \nhave been compiled in its homeland in between second century B.C. \nand second century A.D. Though Sanskrit continued as the literary \nlanguage, Prakrit was also getting popular. The epigraphic tradition \nestablished by Ashoka continued for several centuries in the whole of \neastern India, though changes in language and contents could be noticed. \nThe Ashokan varieties continued to hold the field till they underwent a \nchange and developed into several Indo-Aryan languages. The Prakrit, \nout of which grew all the eastern languages, had its distinguishing  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n111 \n \nregional characteristics and was subject to the change of time. \nDuring the Gupta period, Prakrit was ousted by Sanskrit in \ninscriptions and even the Buddhist scholars began to use more and more \nSanskrit. The successors of Ashvaghosh adopted all the characteristics \nof the Kavya style. The logicians and philosophers followed suit and the \nSanskritisation of the Buddhist texts ended in the adoption of pure \n \nclassical Sanskrit. It became the court language while Prakrit remained \nthe spoken language of the masses. In the dramas, both Sanskrit and \nPrakrit were used and Kalidasa’s dramas are the best examples of such \nmixture. People in the upper strata of society used Sanskrit; while female \nand inferior characters used Prakrit. Prakrit, being the spoken language \nof the people, differed from place to place. Both Bhasa and Kalidasa used \nMaharashtri form of Prakrit as the medium for erotic lyric. The Prakrit- \nPrakash of Vararuchi deals with the Maharashtri Prakrit. The second form \nwas Sauraseni and the third form was Ardhamagadhi of the Jain \ncanonical works. The latest stage in their evolution, before they gave \nbirth to the Bhashas, was the Apabhramsa. The eastern branch of the \nAryan language give rise to Magadhi Prakrit, the parent of all eastern \nlanguages. Magadhi Prakrit is said to have developed in about third or \nfourth century A. D. It is difficult to construct a proper history of the \nearliest form. \nMagadhi was the spoken form of Magadha out of which developed \nthe Magahi and Maithili languages of Bihar. The main characteristics of  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n112 \n \nMagadhi Prakrit are the interchange or abolition of case-endings, the \ntendency to corrupt ‘r’ into ‘l’ the substitution of palatal s for the dental \nand cerebral ‘s’, the substitution of dental ‘n’ for the cerebral n, of the \npalatal ‘j’ for semivowel ‘y’, and of the labial ‘b’ for the semi-vowel ‘y’ \nThese characteristics are mostly found in Maithili. By the time when the \nedicts of Ashoka were inscribed, the change of ‘r’ to ‘h’ seems to have \nbeen completely established. At the time of Hiuentsang (circa-7th Century \nA. D).), the Magadhi Prakrit Apabhramsa was possibly representing the \ntransitional stage before the final emergence of Maithili. According to K. \nL. Barua, the Kamrupa dialect was originally a variety of eastern Maithili \nand it was, no doubt, the spoken Aryan language throughout the \nkingdom which then included the whole of Assam valley and whole of \nNorth Bengal with the addition of the district of Purnea. The language \nof the Buddhist Dohas is described as belonging to the mixed Maithili— \nKamrupi language (Vide-Early History of Kamrupa, p. 318). \nThe period between 800 and 1200 A. D. saw the emergence of the \neastern new Indo-Aryan languages, commonly known as Magadhan \nlanguages, from the local variety of Prakrit Apabhramsa, the latest phase \nof middle Indo-Aryan. A simple and colloquial form of it, called Avahatta \nor Apabhrasta, was the direct ancestor of the new Indo-Aryan languages. \nThe Prakrit languages, current in different regions of India between 500 \nB. C. and 500 A. D., were based on the middle Indo-Aryan regional \ndialects. It should be noted here that all the characteristics of the Magadhi \nPrakrit of old grammarians are not found in the eastern dialects of  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n113 \n \nAshokan times though they are seen in text of the Ramgarh cave hill \ninscription. The later records reveal to us a mass of information about \nthe literary forms of Apabhramsa-Avahatta. It has local forms in the \ndifferent regions of the country and those forms gave rise to a number of \neastern dialects in the early period. Mahavir and Buddha delivered their \nsermons in the eastern languages and the old strata of the Jaina and \nBuddhist literatures contain the earliest specimen. The secular use of \nlanguage came mainly from the east as will be evident from the \nPrakritpainglam, a comprehensive work on Prakrit and Apabhramsa- \nAvahatta poetry. Besides being the repository of early lyric poetry, it \nalso contains eulogies of kings and heroes and herein are mentioned \nChandeshwara and Haribrahma of Mithila. The difficulty was that the \nscholars, then, did not think it elegant enough to use the spoken language \nas literary language. The Folk poetry must have existed in profusion \nand much of the material might have been incorporated into the lyrics \nand ritualistic poems of subsequent centuries. The social life of the people \nwas dominated almost entirely by rituals and religious functions and \nthe annual festivals of a number of Gods and Goddesses provided \noccasions for the contribution of poets and musicians. This was the social \nset up in which the vernacular literature was born from religious tradition \nand folk-lore. There were good historical-cum-romantic poems and \nnarratives, existing in early Apabhramsa-Avahatta and in folk-lore too, \na very good instance is the story of Lorika, which has assumed epic status. \nJyotirishwar mentions Lorika. Mithila, being pre-eminently an  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n114 \n \nagricultural area, produced two eminent persons like Daka and Ghagha \nand their writings belong to the earliest stage of Maithili, though their \nlanguage has gone on changing from generation to generation. J. \nChristian published a good collection of the sayings of Daka in the Bihar \nProverbs in 1891. He belonged to the Ahir community of Mithila. Lorika \nballad was very popular in the age of Jyotirishwar and the story was \nknown even to the Sufi thinkers of the early fourteenth century A. D. as \nis evident from the Chandayana of Mulla Daud. Chandayana has since \nbeen edited and published by Dr. Parmeshwari Lal Gupta. \nThe languages of eastern India show common features and \npeculiarities. Due to the accoustic similarity, ‘1’ and ‘r’ became very much \nconfused. The presence of such a confusion is suggested by early Maithili \nwritings. In several places, where it is found in early Maithili ‘r’ is present \nin modern Maithili. ‘R’ ‘L’, ‘R’ is found in Sarvananda, Kirtilata and in \nthe Nepal Mss of Vidyapati. The Newari orthography for Maithili also \nsuggest that ‘L’ and ‘R’ were not well-defined accoustic distinction and \nboth of them were close to ‘L’. Consequently both were interchanging. \n‘L’ was confused with ‘R’ Which began to be used for it in the spoken \nlanguage of Mithila at an early period, at least after the time of \nSarvananda. Maithili words have been used by the early philosophical \nwriters of Mithila by way of illustration. Vachaspati Mishra in his Bhamati \nhad used a Maithili word ‘Hadi’. Sarvananda, in his commentary on \nAmarakosha, uses about four hundred Maithili words. The use of \nvernacular in such an important commentary as early as the eleventh  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n115 \n \ncentury A.D. has rightly attracted the attention of the linguists like S.K. \nChatterji, Sukumar Sen, N. P. Chakravarti, Subhadra Jha and others. \nImportant writers of Mithila like Chandeshwara, Rucipati, Jagaddhara, \nVachaspati II and others have frequently used Maithili words in their \nSanskrit works. Vachaspati II in his Tattvachintamani and Vidyapati in \nhis Danavakyavali have profusely used typical Maithili words of daily \nuse. The direct vernacular names of places and persons are found in the \nearly Panji records. \nIn about 900 A. D., Maithili came to be distinguished as an \nindependent language from Magadhi-Prakrit and that may be taken as \nits starting point. It is one of the oldest languages that saw the light on \nthe disruption of the Prakrit. From Sarvanand, it is evident that Maithili \nhad become an independent speech distinct from the Apabhramsa. The \nmonumental classic of Jyotirishwar marks the culmination of a style \nwhich must have been cultivated for centuries before its maturity, The \nPrakritpainglam supplies us with some of the pure Maithili words and an \nexamination of the language of the verses shows that there is nothing in \nthem that may prevent them from being called Maithili of an early period. \nThe language of the Charyapadas, Sarvananda, Prakritpainglam, Kirtilata \nand Kirtipataka, represents Maithili of the oldest period in as much as it \npreserves some of the Apabhramsa characteristics. All these works \ndisplay the genesis of the language. From Jyotirishwar to Manabodha, \nthe language represents a form of independence and vitality. Manabodha, \nwho is on the border line, has frequently used auxiliaries which are very  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n116 \n \nprominent in modern Maithili, marked by a very complex conjugation \nof verbs. Vidyapati in his Purushapariksha has also used Maithili words. \nHe was not very scrupulous or accurate in the forms he used and he did \nnot hesitate to use in Sanskrit the forms which he used in Maithili. This \ncould have been possible only if Maithili at that time was a distinct \nlanguage of which Vidyapati was conscious. In his songs, we find a \nstudied preference for Tadbhava words to pure Tatsama words. \nThe preponderance of Prakrit words, called Tadbhava, form the \nvacabulary of Maithili as of all other modern Indian languages, though \nTatsama words are not altogether absent. It is the Tadbhava words more \nthan Tatsama that bring out the linguistic peculiarity of a region. A \nlanguage goes on developing peculiar form of the original words as it \nmoves away from the parental language in time and space. The change \nof ‘L’ in Sanskrit into ‘R’ in Tadbhava is a characteristic morphological \nfeature of the old north-eastern, commonly known as Magadhi-Prakrit \nfrom which sprang the eastern languages. In inflexion, Maithili has its \nown individuality. In grammatical form, too, Maithili has an independent \nsystem. In case of conjugation, “Maithili stands aloof from all in following \nvery scrupulously the complex rules regarding the honorific and nonhonorific \nsense as well as about the use of the approximate personal \nterminations indicative of the person of both the subject and the object” \n (Grierson, Maithili Grammar, p. 2). On account of its close proximity to \nBhojpuri in the west and Bengali in the east, its sound system has been \naffected and that has led some scholars to suggest that it has descended  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n117 \n \nfrom the Ardhamagadhi and not Magadhi (Journal of the Bihar Research \nSociety, XLIII, pp. 61-62). But the sources at our disposal enable us to \nassert that Maithili grew out of Magadhi-Prakrit. Borrowings continue \nin a growing language and, if at all, there are both Magadhi and \nArdhamagadhi forms in Maithili, there is nothing unusual about it. The \ndeviation of Maithili from Magadhi in regard to ‘Y’ can be understood if \nthe existence of an intermediate sound between ‘Y’ and ‘J’ is recognised; \nThe influence of Sukla-Yajurveda in Mithila had led to the double \npronounciation of ‘Y’ (‘Y’ and ‘J’). In the ‘Desaja‘ (vernacular) words; the \npeculiarities of Maithili are more pronounced. \nPrior to the advent of the vernacular languages, Apabhramsa Avahatta \nwas a literary language, and with some local variations here and there, \nit was practically the common language from Gujrat to Bengal. The form \nof that Apabhramsa was known as Laukika or popular. The full fledged \nliterary form of this language/can be gleaned through the Prakritpainglam, \ncompiled somewhere in eastern India and commented upon in Mithila, \nwhich may be reckoned as a good collection of some of the finest lyrics. \nSome of its lyrics can be hardly distinguished from Maithili. Jayadeva \nmade the last attempt at the resurrection of Sanskrit through his musical \nlyrics into the strong frame of Sanskrit poetry. The rhythm and rhyme of \nhis lyrics belong to the Apabhramsa poetry. He exerted great influence \non the lyrical tradition of Mithila. Avahatta was being cultivated in \nMithila for a pretty long time and the tradition of historical poetry had \nnot gone out of fashion. One of the earliest and the best compositions in  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n118 \n \nAvahatta is the Kirtilata of Vidyapati recording the exploits of his patron \nKirtisimha. The earliest available specimen of rimed prose in pure \nMaithili is Jyotirishwar’s varnanaratnakara: It presents to us the earliest \nand the longest specimen of the early new Indo-Aryan prose. The fact \nthat the work is written in a vernacular speech, with Tadbhava or Prakrit \nforms renders its importance all the more greater as affording us a sure \nevidence of having become a part of the daily life of the people. In the \nfourteenth century A. D. Maithili had a finished poetic diction based on \nAvahatta tradition with a good mixture of the native dialect. The lyrics \nof Umapati (c. 14th century A. D.) show this diction in twenty one Maithili \nsongs of his drama, Parijataharana These songs are the unique \nachievements of the new Indo-Aryan language and may be taken as the \nfinished products of a long literary tradition. Vidyapati, superseded all \nhis predecessors in matters of thought, imagery, diction, finish and \nvarieties of style. Maithili style and diction crossed the frontier and spread \ninto the neighbouring country of Nepal in the north and in the sister \nprovinces of Assam, Bengal and Orissa, where the lyric poets avidly \ncultivated the diction of Maithili poets. It goes to the credit of Maithili \ndiction to retain “the measured rhythm of the moraic metre and the pithy \npicturesqueness of the old and the middle Indo-Aryan ornamental and \namorous verse and turn it into a poetic language. The tradition of rimed \nand stuccato prose had already been set by Jyotirishwar to be used as \nhand-book by story tellers.... Brajabuli had as its basis the tradition of \nthe Avahatta poetry and the diction of Umapati and Vidyapati” (Sukumar  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n119 \n \nSen). \nMaithili emerged out of Magadhi, the parent of Assamese,. Bengali \nand Oriya. Linguist like Taraporewala and Grierson suggest the \nemergence of Maithili from Magadhi and S. K. Chatterji and Umesh \nMishra believe it to have descended from central Magahi. Judged from \nall points of view, phonetic, infexional, conjugation and syntax, Maithili \nappears to have descended from Magadhi. Maithili has special verbal \nforms with affixed and infexed pronouns and an elaborate system of \nhonorific and other verb forms with reference to the object. It is the direct \ndescendant of the old forms of the speech of Magadhi-Prakrit and has \nmuch in common with them in its infexional system. There is internal \nevidence about the origin of Maithili in Lochana’s RT. The Apabhramsa \nAvahatta (Desilabayana) of Vidyapati is the representative of Maithili and \ncould be distinguished from classical Sanskrit or Prakrit. It is very closely \nrelated to Bangali, Oriya and Assamese and it has certain Magadhan \ntraits still present in it. Maithili is one of the important dialects of the \nIndic group of the Indo-European language. The development of the \nIndo-Aryan language may be explained as follows : \n(i) Old Indo-Aryan — (i) Spoken; (ii) Literary (Vedic and Classical \nSanskrit), and (iii) mixed Sanskrit. \n(ii) Middle Indo-Aryan — evolved out of the old spoken Indo-Aryan \nin three stages: (i) Primary middle Indo-Aryan recorded in \nAshokan and early inscription and Pali, (ii) Secondary Middle \nIndo-Aryan or Prakrit, represented by Marathi, Sauraseni,  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n120 \n \nPaisachi, Ardham aigadhi and Magadhia, and \n(iii) New Indo-Aryan —evolved out of Apabhramsa and is represented \nby modern Indo-Aryan speeches like Assamese, Bengali, Oriya, \nMaithili, Avadhi, Bhojpuri Gujrati, Kashmiri, Hindi, Marathi, \nNepali, Punjabi, Rajasthani, Sindhi and others. \nThough evolving out of Magadhi, Maithili agrees with Bhojpuri and \nother neighbouring languages on several points on which it differs from \nBengali, for example, in pronounciation of sounds in general and in \ndeclension of stems in particular. In points of morphology, it has some \naffinity with Avadhi and on this score, it differs from Bengali, Assamese \nand Oriya and that entitled it to be treated as an independent form of \nspeech. Dr. Subhadra Jha says, “This claim is further supported by the \npresence in it of certain elements which are wanting in all other NIA \nlanguage. This is the case specially in conjugation.........it is really an \nindependent language and cannot be included either in Hindi or Bengali \nas one of the dialects of either of these, and that on the basis of \nlexicography only”. \nII \nThe Script \nThe Maithili script, Mithilakshara or Tirhuta as it is popularly known, \nis of a great antiquity.. The Lalitavistara mentions the Vaidehi script. Brahmi \nis considered to be the mother of all Indian scripts. The Maithili script is \nderived from an eastern alphabet of a variety of the Gupta script. The \ndevelopment of eastern variety has not been clearly shown in Buhler’s  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n121 \n \nchart. The proto-Maithili forms were evolved long before the \ndevelopment of the Nagari form which had very little influerice on the \ndevelopment Maithili script. The eastern variety is distinct from the days \nof the Kushanas and the Guptas. Dr. A. F. R. Hoernle observed that during \nthe Gupta period, the northern class of alphabets was divided into two \ngreat sections which may be distinguished as western and eastern \nsections. Early in the latter half of the seventh century A. D., we find a \nmarked change in the north-eastern alphabet and the inscriptions of \nAdityasena exhibit this change for the first time and hence forward the \neastern variety develops by itself and becomes the Maithili script—a script \nwhich ultimately comes into use in Assam, Bengal and Nepal. Some \nScholars call it Gaudiya script. This aspect is visible from the inscriptions \nof the later Gupta kings and of the Pala kings whose inscriptions from \nnorth Bihar show the earlier traits of the Maithili script. Epigraphic \nmaterials from Vaishali, a copperplate inscription discovered recently \nfrom Katra (Muzaffarpur), the Imadpur image inscriptions of the time \nof Mahipala I and the Naulagarh and Bangaon inscriptions of \nVigrahapala III testify to the peculiarities of the early Maithili script. \nThe script of the Andhratharhi Inscription of Shridhara Das is Maithili \nand an inscription in Maithili character of the time of Akbar has recently \nbeen discovered from the Godda Subdivision of the district of Santhal \nPargana. The development of Maithili script can be studied from the \nhandwriting of Vidyapati and from the Maithili MSS, preserved in \ndifferent museums, ranging from the thirteenth to the nineteenth century  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n122 \n \nA. D. The Maithili script of the fifteenth century A. D. can be examined \nfrom the two silver coins of Bhairavasimhadeva of the Oinwara dynasty \nand from the Kandaha and Bhagirathpur inscriptions. \nThere was a common script throughout the whole of north-eastern \nIndia. Manuscripts in Maithili character have been noticed in Tibet by \nthe late Mahapandit Rahul Sankrityayana. To most of the Bengali Pandits, \nwho read Sanskrit at Mithila or elesewhere, this script was known as \nTirute or Tirhuta. There was hardly any difference between the old Bengali \nand Maithili alphabets. The similarity of the Maithili and the Bengali \nscript has led some scholars to describe the former as a copy of the latter. \nThe European scholars of the nineteenth century A. D. described it as \nthe OJHA script, though the form Tirhuta was known to them in 1771. \nThe name Tirhuta is derived from Tirabhukti, by which name Mithila \nwas known in the Gupta period. The earliest recorded epigraphic \nevidence of the script is to be found in the Mandar Hill Stone inscriptions \nof Adityasena (c. 7th century A. D.), now fixed in the Baidyanath temple, \nDeoghar. The next stage of the development of script can be gleaned \nthrogh the terracotta plaque inscription of the La. Sam 67 (in possession \nof the writer of these lines)—discovered from Begusarai (Vide R.K. \nChaudhary, Inscription of Bihar, p. 133). The development of the Maithili \nscript can be studied with the help of the following inscriptions \ndiscovered in Mithila, viz. Shrinagar inscription, Andhratharhi inscription, \nAsi-Matiahi inscription of Vardhamana of the Vilva-pancha dynasty, Khojpur \nDurga image inscription, Tilkeshwara temple inscription, Kandaha inscription  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n123 \n \nof Narasimhadeva; Bhagirathpur inscription, Barantpur inscription of Sarva- \nSimhadeva, Bideshwara and Madhuravanishwar temple inscriptions and \nvarious others. They refer to the various forms of Maithili script through \nthe ages. The MSS of Baudha Gan 0 Doha, the Kurrukullasawana (noticed \nby Rahul Sankrityayana in Tibet), the Vishnupurana the copy of the \nKarnaparva dated La. Sam 327 (1447 A.D.), the Bhagwata in the \nhandwriting of Vidyapati, the Gitagovinda of Karana Ratipati Bhagat and \nthe judgement, written by Sachal Mishra in the 18th century A. D. are \nthe living specimens of the Maithili script. Thousands of palm-leaf MSS \ngive evidence of the fact that the script was extensively used not only in \nMithila but in other parts as well. \nAt this stage, it is not possible to state categorically as to how the \nMithilakshara or Tirhuta script came into being. The script has certain \npeculiarities of its own which mark its individuality. Originating from \nthe same source, both Bengali and Oriya have comparatively changed \nbut that is not the case with Maithili, though there is a marked difference \nbetween the old and the new ‘R’. The Mithilakshara begins with ‘Anji’ \nand all auspicious work or writing in Mithila begins with this particular \nsign. ‘Anji’ is also prevalent in the Assamese. It is belived to be the sign \nof Kundalini, a serpent shaped divinity that pervades every letter and \nregulates its pronounciation. ‘Anji’ is the symbol of the Tantric Kundalini \nindicating creative energy. The Trikona, Chatuskona, Vritta and Bindu of \nthe Mithilakshara represent the Tantric Yantra. It has peculiar forms for \nmost of its compound letters. Short and long matras are distinguished.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n124 \n \nThe alphabet is popularly known as Kakahara. It has a descriptive form \nfor each form of letter and had special descriptive epithets to distinguish \nletters which are similarly pronounced. The letters end in Urdhvagati (in \nupward strokes). The ornamental style of Maithili writing was archaic. \nIn Mithila, a child begins to read and write with a set formulae \n“Siddhirastu” (let there be success). We have a reference to this particular \nword in the Dohakosha of Sarhapada. The couplet is as follows: \n“Let there be success – the formulae was my first lesson, but \nby feeding only on gruel I forgot the alphabet. Now I have learnt \nonly a single letter; but I know not its name, O, my dear”. \nThe script had its beginning in the early years of the Christian era \nand living epigraphic specimen in the Vaishali region show a marked \ndifference from its western variety of the Brahmi. From the sixth to the \ntwelfth century A. D., it appears that there was almost a common script \nthroughout eastern India, out of which the various scripts of eastern \nIndia have developed. The script, current from Varanasi to Assam in \nthose days, was probably the eastern variety of Kutila.Some call it proto- \nBengali or proto-Nagri though in recent times the theory of Gaudiya script \nis gaining currency. Dr. S. K. Chatterji believes that the alphabets of both \nMaithili and Bengali have developed out of the common script of eastern \nIndia in the post-Gupta period. The Tibetan traveller, Dharmaswami, \nwho visited Mithila in the first half of the thirteenth century A. D. and \nwas honoured by the Karnata King, Ramasimhadeva, has mentioned \nthe use of Vaivarta script. This was the proto-Maithili script then current  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५१ म अंक ०१ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५१)\n  मानुषीवमह संस्कृताम्","size_mb":3.24,"has_text":true},"Videha 152.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 152.pdf","name":"Videha 152.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' १५२ म अंक  १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास  ७६ अंक १५२)   \n  \nऐ अंकमे अछि :- \nI.छिव क ु मार झा टिल्लू   \n1. दुःखक दपहररया :संसारी संवेदनाक तीख अनुभूतत   \n2. देवीजी : बालमनोतवज्ञानक सहज स्पिशन  \n3. सहज प्रवृततक गुणात्मक प्रयोगधर्मि ता : गुम म भेल ढ़ाछ ि    \n4. पेिक मारर (  बाल तवहतन कथा )   \n5. \"घृष्ट छिरोमणण महामहोपाध्याय गोनू झा : मैछथल संस्क ृ ततक तिरागमन \"  \n6. \" मैछथली बाल  सातहत्य उद्भव ओ तवकास \" \n7. \"हाइक ू  / शेनर्ूष \"  \n8. टनका   \n9. ११ टा कविता \n \nII. पम मी तप्रया झा -\" रौ ललिुनमा \"  \nIII. पल्लवी मण्डल - अनुभि \n \n1 \nदुःखक दपहररया :संसारी संवेदनाक तीख अनुभूतत   \nसमालोचक : छिव क ु मार झा टिल्लू   \n \nदुःखक दपहररया मैछथली सातहत्यक छसद्धहस्त सातहत्यकार श्री गंगेि गुंजन जीक सन १९९९ मे प्रकाछित \nकाव्यक ृ तत िन्हह .कोनो कतवक काव्य- संवेदना पर ताधरर साथशक दृष्टष्टकोण स्थातपत करब  कोनो टिप्पणीकार लेल \nसंभव नतह जाधरर कतव स्वयं अपन काव्य मे उपस्थस्थत नतह भ ' जाए.एतह ढ़ाम कतव अपन दृष्टष्टकोणक संग आएल \nिछथ तें काव्य - भावक उद्बोधन मे बेसी खगता आ भााँगढ़ नतह. \n \nगुंजन जीक अनुसारें एतह रचनाक मूल अनुभव -संसार बनल अछि -जीवन प्रचंड रौदक े र दुःख भरल दपहरर या \n,तकर सघन तीख भरल अनुभूतत , भरर संसारी संवेदना , माटि -पातन -बरसात मे अथक मनुष्योछचत आस्था आ \nअंततुः एकर आिावाटद पररणतत अपन तवश्वासक तनष्कम्प रचना -दृष्टष्ट -भागी जे जीवन -तवमुख होयबा साँ बचबैत \nअछि .तें एकर नाम - दुःखक दपहररया. \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n \nएतह पररपेक्ष्य मे कतव \" गीत -ग़ज़ल सन संकलन \" मातन एकरा छलखने िछथ. ओना त ' गुंजनजी सातहत्यक आन \nतवधा -उपहयास , नािक ,कथा आटद लेखन मे सेहो पारंगत आ प्रवीण िछथ , उछचतवक्ता \" कथा -संग्रह लेल \" \nसातहत्य -अकादेमी\" पुरस्कार साँ सम मातनत भेल िछथ , मुदा जौं -\"आपकता\" कोनो सातहत्यकारक गवेषणाक \nमूलांक ु र मानल जाय त ' तनस्संदेह गुंजनजी \" उहमुक्त िहदक उत्क ृ ष्ट \" कतव \" िछथ.  \n \nआकािवाणीक प्रष्टधकारी संवगशक एतह कतव क ेँ  स्वर-भंतगमाक भान िन्हह , तें ने अपन गलती क ेँ  \" अश्वस्थामा हतो \nनरो वा क ुं जरो\" जकााँ स्वीकार क' सहजतह पाढ़क क ेँ  टदग्भ्रष्टमत क' दैत िछथ . \" गीत -ग़ज़ल सन संकलन \" \nकतवक एतह तरहक उद्बोधनक पािााँ इएह सोचल जा सक ै ि जे जौं ग़ज़लक तवरष्टमत व्याकरण क ेँ  पाढ़क पकति \nलेत त ' तैयो कतवक आलोचना संभव नतह तकएक त 'पतहनतह कहने िछथ जे \" ग़ज़ल सन अछि\" अथाशत ओ जनैत \nिछथ जे ग़ज़लक मानदंड मे एतह क ृ ततक कथाकछथत ग़ज़ल कदातप नतह उतरत .ओना एतह तरहक गलती मैछथली \nसातहत्यक बहुत रास कतव कयने िछथ मुदा ओ सभ ग़ज़लक व्याकरण साँ पूणशतुः अनणभज्ञ िलाह तें ओ सभ स्वयं \nक ेँ  ग़ज़लकार मातन नेने िछथ.भ' सक ै त अछि जे ग़ज़लक व्याकरण साँ कतव पररछचत पूणशतुः नतह होछथ , मुदा एतह \nरूपेँ गुंजन जी जे चूतक कयने िछथ ओकरा अलोतपत नतह कयल जा सक ै ि , तकएक त ' एतह तवधाक व्याकरण क ेँ  \nकोनो ने कोनो अथश में ओ अवश्य जनैत िछथ .   \n \nवर्त्शमान ग़ज़ल क ेँ  मैछथली में मानक स्वरुप देबाक लेल क्रान्हत-तवज्ञान जकााँ प्रमाणणत भ' रहल अनछचहहार आखर \" \nक ेँ  आधार मातन जौं एतह संकलन मे देल गेल कथाकछथत ग़ज़लक, मानकता क ेँ  देखल जाए त' समातवष्ट ग़ज़ल \nबहर , रद फ़ , कातफ़या आटदक खगता वा असंतुलन साँ भरल अछि तें एतह ग़ज़ल - सन- काव्य क ेँ  मात्र \" आज़ाद -\nग़ज़ल \" मातन भावक आधार पर मूल्यांकन कयल जाए त ' कदाछचत मूल्यांकन भ ' सक ै त अछि .   \n \nमाक श ण्डेय प्रवासी अपन \"सरस्वती -वंदना \" िीषशक काव्य मे वाक -देवी साँ प्रगीत-काव्यक रचनाक िस्थक्त एतह रूपेँ \nमाँगैत िछथ :  \n\" भावना दे कल्पना दे  \nिब्द पर अष्टधकार दे   \nराग लय गतत यतत तनयतत दे   \nरसक पैघ पथार दे ....  \n \nअथाशत काव्यक गुण -दोख तववेचन मे क ृ ततकार साँ राग, लय , गतत , यतत , तनयतत , सरसता आटदक आि होइत अछि \nतखने सुर -साध्य भ' सक ै ि .कतव स्वयं क ेँ  उहमुक्त िहदक कतव कहैत िछथ तें गीत मे तहनक भावक तवजय \nस्वाभातवक तकएक त' प्रगीत काव्य नतह छलखने िछथ , मुदा \" ग़ज़ल -सन \" जे काव्य िन्हह ओतह मे त ' प्रवासीक \nखींचल लकीर पर जौं ध्यान देल जाए त ' ई प्रतीत होइि जे कतव \" अंितुः गेय काव्यक लोच \" क ेँ  स्पिश त ' क' लैत \nिछथ , मुदा कतहु - कतहु भाव क ेँ  बचयबा मे रागक क्षय भ' जाइि त ' कतहु गततक प्रवाह मंद बुझाइि .  \n \nगंधहीन फ ू लक मधुमास कतवता मधुमय मास मे एकांत परल कतवक मनोदिाक भाव पूणश छचत्रण अछि .एतह ढ़ाम \nआत्माक स्वर स्पष्ट तनकछसत भ' रहल . एतह लोक साँ अलोतपत अपन सभ साँ तपयरगरक तवयोग मे कतव आक ु ल भ' \nरहल िछथ. एकरा तप्रये देिाहतर त ' नतह कहल जाए तकएक त ' ओतह मे अपन स्नेेेहीक पुतन घुरर अयबाक आस \nहोइत अछि. एतह ढ़ाम कतव क ेँ  जीवन पयशहत तपयासले रतह जयबाक भान िन्हह ..तकएक त ' इहलौतकक छसनेह \nआब परलौतकक भ ' गेल िन्हह   \n \nतकि ु  बूझल िल अहाँक मन मे  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \nतकि ु  स्वादल िल छसनेहक धार   \nदनू गोिेक सपना दहा रहल   \nअनछचहहार गामे गामे ..  \n \nश्रृंगाररक जीवन साँ एतह जहानक क्षणभंगुरताक द्योतक वैराग्भ्य मे प्रवेि करैत एतह काव्यक नायक अपन जीवनक \nगतत क ेँ  काव्य लक्षणा ओ व्यंजना बना क' जीवनक आटद -अंतक मध्य झााँपल दिशन साँ मानवीय गुणक टदिा \nतनदेिन क ' रहल िछथ , जे चचितलिील लगैि.  \n \nजीवनक सुख़ -दुःखक अनुभूतत, तनयतत आ प्रवृतत पर तनभशर करैि , अथाशत \" मोन उदगार त ' गाबी गीत \" \n...खुिीक अणशव मे तरंतगत मोनक कोनो िद्म क्लेि तकि ु  नतह बुझाइि , ढ़ीक ओतहना जखन मोन अिांत हुअए त ' \nचाम साँ उपिल िोि फ ु सरी  सेहो भोकन्नर जकााँ लगैि . \n \n\" तबन कहल गीत अमूर्त्श\" काव्य मे कतवक मोनक क्लेि पूणश रूपेँ बाहर आतब गेलतन . जीवनक गािीक एकिा \nपतहया जखन संग िोति दैत अछि त ' दोसर पतहयाक व्यथा आ वृथा क ेँ  गािीक कोनो आन पुजाश कम नतह क ' \nसक ै ि .\" तबन कहल गीत अमूर्त्श \" कतवताक नायक जी वनक ओतह अवस्था मे प्रवेि क ' गेल िछथ जातह ढ़ाम साँ \nमात्र छसनेहक एक्क े  गोि रूप देखाइत िन्हह ...  \nसभ यात्रा कयलक काते काते  \nहमरा कााँि-किैया बतन क '  \nघेरने रहल तकि ु  बात   \nबंद रहल हमरा लेखें  \nदरबज्जा आ दलान  \nअपने तं मृतप्राय , देलक ने हुलकी क्यों आन ..... \n \nएतह अवस्था मे प्रवेिक ड 'र सभ क ेँ  होइत अछि मुदा एतह ढ़ाम औनाइत लोकक व्यथा टदछि ककरो ध्यान नतह \n.एकांत दिशन पर क ें टित जीवन - दिाक ई काव्य युग -धमशक  \nगीत जकााँ लगैि   \n. \nलेभरल अररपन सन सबहक नजरर िीषशक काव्य प्रीतत मे रीततक अनुखन काव्य छथक जातह मे स्मृततक संग मधुरता \nक ेँ  जीवनक क्षणणक आयाम साँ झााँतप जीवाक प्रयास कयल गेल अछि .जखन तहया मे मक़बरा तनतवष्ट भ' गेल हुअए \nत ' एतह तरहक जीवन अनुकरणीय कोनो अथश मे नतह ... एतह काव्यक िाश्वत दृष्टष्टकोण मे प्रवृतत भााँगढ़ उत्पन्न क ' \nरहल अछि .मुदा कतव त ' दुःखक गीत -अगीत कतह छलखने िछथ तें हुनक संस्म रण मात्र मातन एतह तरहक तकि ु  \nकाव्य क ेँ  आत्मसात करबाक चाही. \n \nसागर - पथ , आ असकर चुनमुन्नी सन समय नीक अभ्व्व्यंजना भरल पद्य अछि ..  \n \nतहहद क चर्चित कतव अज्ञेय अपन कतवता \" प्राण तुम हारी पदरज फ ू ली \"िीषशक काव्य मे कहैत िछथ ..  \nवाक्य अथश का हो प्रत्यािी , \nगीत िब्द  का कब अणभलाषी ? \nअंतर मे पराग सी िाई   \nहै स्मृततयों की आिा धूली  \nप्राण तुम हारी पदरज फ ू ली !    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \nमैछथली सातहत्य मे एतह तरहक भव्य -अभव्य रीतत काव्यक जे खगता बुझना जाइत अछि , ओकर खगता क ेँ  \" \nएकिा पाररजात अहााँक नाम \" सन काव्य तबनु प्रगीतात्मकता   \nबोरल प्रांजल रूपेँ अं ितुः त ' अवश्य पूणश करैत अछि ....  \nअहााँ प्रेम- आाँन्खक अमर भाषा  \nहम क ं ढ़ मोकल सन अणभलाषा  \nअहहररया डोरा साँ प्राण हमर गााँथल अछि .. \n \nदनूक िब्द तवहयास तवलग मुदा भावक समंजन एकरसता भरल अछि   \n \nगुंजन जीक काव्य साधनाक अतहवात मे तकि ु ए मुदा कोमल अर्चिस साँ भरल \" मुक्तकुः  \" सेहो िन्हह ...सभ तकि ु  \nिोति अलोतपत छसनेहक पााँिा कतव भाग ' त ' चाहैत िछथ मुदा एकर भान सेहो िन्हह जे लोक आब हुनका \" \nबहकल\" कहततन , माने गद्य गीत साँ जखन मुक्तक मे प्रवेि करैत िछथ तखन कतव क ेँ  जीवनक वास्ततवकताक \nभान होइत िन्हह....  \nअहुाँक जीवन हमरे जकााँ पहाि रहत   \nहम र ई मन सेहो रातत -टदन अहहार रहत   \nजे क्यों सुनत कतहयो ककरो साँ ई न्खस्सा  \nदनू गोिे क ेँ  से एक रंग बताह कहत .....  \n \nएतह प्रकारेँ कतव आब औनायत घर साँ बाहर भ' ग़ज़लक दतनया मे प्रवेि करैत िछथ .जातह मे अतनवायश अनुिासन \nसाँ उहमुक्त भ' \" ग़ज़ल सन गीत\" छलखल गेल जातह गीत सभमे भावक खगता नतह..  \nसुनू अहुाँ ई हमर मनक उदगार सुनू  \nअही मे लोक वेद सौंसे संसार बुझू ..  \nरुसल कमला क े र धार तपलखवार जतय  \nएतक लोक सबहक जजनगी कहार बुझू ..  \n \nजौं भावक आधार पर मूल्यांकन कयल जाए त ' क ु िल कतवत्वक पररचय मुदा भासल सुर मे आबद्ध रहला सौं ई \nसभ सेहो गीत नतह  \"गीत जकााँ \" मात्र मानल जाए .हमरा मतेँ प्रवीण कतवत्वक धनी गुंजन जी जौं \" अतुकांत \nकाव्य संग्रह \" बना क' अपन दुःखक दपहररया मे मैछथलक काहह तकतछथ त ' आर नीक काव्य संकलन बतनतय \nतकएक त ' कतव प्रखर काव्य प्रततभा साँ भरल िछथ , मुदा प्रवाहक आिुत्व नतह िन्हह तें सुर -समंजन कांचे लगैि \nअतुकांत काव्य \" आज़ाद ' होइत अछि ओतह रूपेँ अवश्य आर उत्क ृ ष्ट होइततन ,आ भावक आलोक-पुंज बेसी \nउपटि क ' सोझााँ अबततन,ओना अष्टधकााँि ग़ज़ल सन पद्य भाव साँ पररपूणश अछि , \n \nएकिा पद्यक अंततम िंद तवचारमूलनक पराकाष्ठा क ेँ  पूणशतुः स्पिश क ' लैत अछि ..  \nप्रत्यािा मे पजरल   \nमोनक पररताप बंधु  \nअर्पित अहहररया क ेँ  \nकथा राफ़ -साफ़ बधु  \nजीवन -खेला मे बेि   \nगुंजनक तनसाफ बंधु .  \n \nकाव्यक िास्त्रीय व्याख्याक आधार पर एतह ग़ज़ल सबहक तवषय मे त्रुटि त ' संभव मुदा जौं मात्र प्रगीत -काव्यक  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \nआधार पर देखल जाए ताँ ' तकि ु  पद्यक भाव  \nअनमोल रूपेँ रीततक व्याख्या करैि आ पररणामस्वरूप संसारक यथाथश छचत्रण सोझााँ में अबैि.  \nहम बुझै ि  झूढ़ दतनयाक   \nवचन साँ बहला रहल िछथ   \nनेह साँ समझा बुझा क'  \nजे अपन घर जा रहल िछथ .  \n \nग़ज़लक बाद देिकालक दिाक गद्य गीत सेहो एतह काव्य में देल गेल अछि तें जौं एकरा मात्र कतवक अपन \nव्यस्थक्तगत दुःखक दपहररया बूझल जायत त ' एतह संकलनक संग हयाय नतह .कतव अपन दुःखक अभ्व्याहतर मे देि \nकालक दैनजहदनी साँ ल' क' छचरकाछलक व्याष्टध साँ क्षुब्ध िछथ .. \nचछैत आकाि पर अन्न सबहक दाम   \nसभिा दोकान अनछचहहार लगै - ए \nताक ू  मटिया तं ढन -ढन बजे -ए ि न  \nतें आब बेसी घर अहहा र लगै -ए  \n \nआदिशवादक पाढ़ सभ ढ़ाम भेंिैत अछि मुदा स्वयं मे उतारब संभव नै तें कतव कथाकछथत आदिशवादक नाओं \nसुतनतें तबदतक जाइत िछथ   \nआदिशक बाना िोड़ू ,  \nमात्र िब्द धरर ल ' ओढू \nमन पछसन्न सुतवधा लोढ़ू \nतवद्यापततक नोर , राजनीतत क े र दाव् मे मारू धोतबया पाि सन देिकालक दिाक  छचत्रण साँ ल' क' तवष- बंधन , \nचेतना गीत , मन कथा सन युगांतकारी नवचेतनावाद  काव्य साँ संकलन पािल अछि  \nसभ साँ प्रततवादक स्वर भरल पद्य अंत मे भेंिैि : अरहल फ ू लक गीत ..  \n \nआब ससरफानी तकि ु  हिलए अहहररयाक   \nआब रक्त िुह -िुह रंग , आर कनी गाछ भेल   \nहमरा दरबज्जा पर लाल सुरू ज ढ़ाछ भेल  \n \nतनष्कषशतुः ई कहल जा सक ै ि जे \" आत्त्मक आपक्ता साँ भरल कतवक \" ई संग्रह मैछथली सातहत्य लेल बेिप्प \nकाव्य संग्रह छथक .. \n \nपोथीक नाओं : दुःखक दपहररया   \nरचनाकार : श्री गंगेि गुंजन   \nतवधा : काव्य संकलन  \nप्रकािक : क्रांततपीढ़ प्रकािन , पिना   \nप्रकािन वषश : स न १९९९  \nमूल्य : ५० िका मात्र  \n2 \nदेवीजी : बालमनोतवज्ञानक सहज स्पिशन     वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \nसमालोचक : छिव क ु मार झा टिल्लू   \nदेवीजी वतशमान मैछथलीक चर्चित सातहत्यकार श्रीमती ज्योतत झा चौधरी क छलखल तनबंधात्मक बाल सातहत्य अछि , \nजे श्रुतत प्रकािनक सातनध्य साँ सन २०१२ मे \nबहरायल .गहन छच हतनक  संग छलखल एतह प्रयोगवाद  पोथीक आलोचना सेहो एकिा  छचहतनक तवषय भ ' रहल \nअछि .जौं ि  एस. इछलयड क आलोचना छसद्धांत   \nक ेँ  मूल्यांकनक आधार मानल जाए त' मैछथली भाषा सातहत्य मे \" बाल सातहत्य \" तवधा पर तीन गोि नव -\nप्रयोगवाद भेल अछि आ जकर क ृ ततकार क्रमिुः  िछथ श्रीम ती   \nप्रीतत ढ़ाक ु र , श्री छसयाराम झा सरस आ श्रीमती ज्योतत झा चौधरी .  \nआलोचना छसद्धांत इएह कहैि जे कोनो जीतवत वा मृत सातहत्यकारक कोनो क ृ ततक  सहज  मूल्यांकन तखने भ' \nसक ै त अछि जखन ओतह साँ पूवश ओतह तवधा पर कोनो  क ृ ततकार  एतह तरहक प्रयोग कएने होछथ.एतह संदभश मे ह 'म \nमात्र एतवे कतह सक ै त ि  सरस जी आ प्रीतत जी जे नूतन प्रयोग कएने िछथ ओतह साँ उहमुक्त नवल साध्यक रूपेँ \nज्योतत जी\" देवीजी ' क संग मैछथली मे पदापशण क े लीह .  \nतहनक जहम ष्टमछथला ( बेल्हवार , मधुबनी ) मे भेलतन , िात्रजीवन जमिेदपुर ( प्रवास मे ष्टमछथलाम )आ कमश क्षेत्र \nअमेररका आ इंग्भ्लैंड रहलतन .एतह बहुरंगी दतनयाक इंिधनुषी रंग ििा क ेँ  क ृ ततकार अपन बालमोन साँ जोति एतह \n नवरूपक वोल्ल्फया ( जहानक सभ साँ िोि फ ू ल ) ल ' क' आएल िछथ.  \nकोनो क ृ ततकार क ेँ  तविेष तवधाक सृजन करबा साँ पतहने ओतह रूप मे प्रवेि कर ' पिैत िैक तखने रचना िाश्वत भ ' \nसक ै त अछि .गुरुदेव कवीहि रवीहि एकिा साक्षात्कार मे प्रततउर्त्र देने िछथहह  जे \" गीतांजछल छलखबा साँ पतहने ओ \nकमशयोगी अपना क ेँ  प्रीतत-भरल -रीततयोगी बना नेने िलाह , पररणाम समक्ष अछि .  \nकहबाक तात्पयश जे एतह पोथीक रचना साँ पतहने ज्योततजी की सोचने िलीह ओ त ' छलखब सहज नतह मुदा छलखैत \nकाल ओ अवश्य अपन नेनपन मे प्रवेि क ' गेल हेतीह   \nआब सुष्टध पाढ़कक संग-संग आलोचक जाधरर \"अयाचीक -गोतवहद \" बतन देवीजीक चचितन पर ध्यान नतह देछथ \nसहज मूल्यांकन कदातप संभव नतह .बाल सातहत्य पर एतह तरहक दृष्टष्टकोणक अपेक्षा बेरर -बेरर उढ़यबाक कारण \nअछि जे   मैछथली सातहत्य मे सम बलयुक्त सातहत्यकारक दृष्टष्ट साँ ई तवधा उदासीन जकााँ रहल . \nबाल सातहत्यक भाव \" बाल मनोतवज्ञान क ेँ  सहज स्पिश कर' बला होयबाक चाही  , जौं एतह रूप साँ एतह पोथीक \nमूल्यांकन करी त ' ज्योततजीक पररश्रम वृथा नतह गेलतन .  \nदेवीजी एकिा बाल  तवद्यालयक छि णक्षका िछथ  एतह तवद्यालयक संस्क ृ तत ग्रामीण अछि . एतह तरहक तवचार सहज \nएतह दआरे तकएक त ' िहर मे काहवेंि कल्चर हाबी अछि .  \nएतह तवद्यालय मे प्राचायश पुरुख िछथ , आर छिक्षकक बेसी चचश नतह .  \n \nदेवीजी चंचल  बाल नेना सभ क ेँ  तवतवध ३७ गोि नीतत आ सामाजजक अवधारणा साँ भर ल छिक्षात्मक उपदेिक \n रूपेँ पाढ़ पछा रहल िछथ . एतह प्रकारक मनोतवज्ञान मे सभ साँ नीक लागल जे कोनो िात्र जखन कोनो उत्पात \nकरैत अछि त ' आर अध्यापक दंड देबाक लेल उद्दत मुदा \" देवीजी \" ओतह तरहक उत्पात साँ एकिा नवल \nनीततिाश्त्रक तनमाशण करैत िछथ आ उत्पाती िात्र अवरोही साँ आरोही बतन जाइि , अथाशत जे ओकर नकारात्मक \nतक्रयािीलता साँ सहज रूपेँ एकिा सकारात्मक दृष्टष्टकोणक जहम भ ' जाइत अछि .  \nआब प्रश्न उढ़ै त अछि जे प्रयोगात्मक रूप साँ की ई संभव िैक ? त ' एतह लेल वर्त्शमान समस्तीपुर जजलाक चर्चित \" \nरघुनहदन उच्च तवद्यालय समथाश पोस्ि कल्या णपुर अंचल तवभूततपुर \" क रमण कयल जा सक ै त अछि , जातह ढ़ाम \nएतह देवीजी सदृि प्राचायश राष्रपतत सम मान प्राप्त छिक्षक स्वगीय रामनंदन चसिहक प्रयोगवाद पूणशतुः सफल भेल \nिलन्हह   \n.भारत सरकारक नव छिक्षा नीतत मे सेहो िात्र -िात्रा क ेँ  िारीररक -मानछसक यातना पर प्र ततब्ध  लगाओल गेल \nअछि .िात्रक चंचल मोन मे पनक ै त \"बहेरपन\" क ेँ  थाम हबाक लेल \"छिक्षक अणभरुछच मानदंड \" मे नीतत छिक्षाक \nमाध्यम साँ मानछसक उतिग्भ्हताक ेँ  रोकबाक तक्रयाहवन पर ब'ल देल गेल अछि    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \n. \nनेनाक पतहलुक आ सभ साँ तपयरगर गुरु माय होइि , माय अथाशत नारी . प्राथष्टमक  छिक्षा नीतत मे मतहला \nछिणक्षकाक तनयुस्थक्त पर तविेष जोर आ देवीजीक \" देवीजी \" मे नीततक तक्रयािीलता मे कतहु ने कतहु संष्टध \nअवश्य अछि .  \n \nजातह ढ़ाम एतह पोथीक कोनो -कोनो लेख मे अध्यापक िात्र क ेँ  दस्थण्डत क' क' बाल मोन मे अपराधक पुनरावृतत \nरोक '  चाहैत िछथ ओही ढ़ाम देवीजी  उपदेि आ उदाहरण साँ ओतह बहक ै त नेनपन मे नव -चेतना जगबैत िछथ . \nएतह तरहक क ृ त्य मे देवीजीक सफलता देखाक ' लेन्खका ई प्रमाणणत कर ' चाहैत िछथ जे दंड द ' क' नेनपनक \nअपराध नतह रोकल   जा सक ै ि .  \n\" पपिजराक पंि  \"नामक कथा मे उल्लेन्खत ई िब्द \" देवीजी साँ  तवद्याथी डेराइतो िल  हुनक सम मान सेहो करैत \nिल \" बोधगम य तकएक त '  तबनु दण्डक  डरें सम मान मे ड'र छिक्षाक िाश्वत रूप छथक , पपिजराक  पंि  कोनो \nतविेष कथा नतह , एकिा िात्र देवीजी क ेँ  पपिजरा मे बन्न सुग्भ्गा देलकतन जे देवीजी बजैत िल.आब अतगला टदन \nदेवीजी तकि ु  अन्नक कण ल ' उहमुक्त गगनक पं ि  क ेँ  आमंतत्रत करैत िछथ .ओतह हाँसैत पंि  साँ पपिजराक बन्न   \nपंि क तुलना करैत  िछथ ..ओतह िात्र क ेँ  अपराधबोध होइत अछि आ पंि  \" आज़ाद\"क ' देल जाइत िैक .  \nआब एतह कथाक मूल्यांकन मे जौं एतह सातहत्य क ेँ   प्रसातहन्त्यक सृजन  मातन सोचल जाए त ' तकि ु  नतह भेंित . तें \nतवश्ले षक क ेँ  एतह ढ़ाम नेना बतन सोचबाक  जरुरतत िन्हह वा नेना लग पोथी द ' ओकरा साँ मूल्यांकन कराओल जाए \n, तकएक त ' देवीजी \" सोलह प्रकारक सचार नतह नेनाक \" गोलगप्पा \" छथक एकर स्वाद वेअह कहत जे नेना हुअए \nवा  नेनपनक सहज आनंद उढ़ौने हुअए ,  कततपय  पररपक्व भेलाक बादो अपना क ेँ \" प्रवीण नतह मनैत हुअए .  \nअथाशत  तनश्छल बाल मोन  पर ज्योततजीक प्रांजल प्रयास क ेँ  मैछथली मे सफल प्रयोगवाद बूझल जा सक ै ि.  \nकोलम बस टदवस पर  देवीजी कोलम बसक तवषय में नेना सभ क ेँ  तकि ु  \" अपूवश ' जानकारी दैत िछथ . तबहारक \nछसलेबस मे सेहो नेनाक कोनो कक्षा मे कोलम बसक चचश अछि मुदा  देवीजीक पाढ़ मे कोलंबसक जहाज सभक \nनाओं , सभ यात्रा वृर्त्ांत  ि पक चचश आ १२ अक्िूबर \" क ेँ  अमेररका मे कोलंबस टदवस मनयबा सन तथ्य  मैछथल \nनेनाक लेल नव  तवषय उत्सुकता भरल मानल जाए.  \nसभ पाढ़ मे तकि ु  ने तकि ु  नेनाक लेल ओतह पाढ़ साँ सम बंष्टधत नूतन तवषय देख'में अबैि जे अपन समाजक नेना \nसभक लेल जजज्ञासाक कारण प्रमाणणत होयत.  \nसहज अछि आत्त्मक सातहत्यकार बहुत टदन प्रवास मे रहलीह .ओह ढ़ाम पछैत रहलीह छलखैत रहलीह . तें एतह \nतरहक सहजता िन्हह आ  ओतह ढ़ामक संस्क ृ ततक आदान -प्रदान एतह पोथीक मादे नेना मे त 'अवश्य होयत.   \n मैछथली सातहत्यक बहुत रास प्रबुद्ध जन क ेँ  एखन धरर ई नतह बूझल हेततन जे आन तकि ु   देि मे \" तपता -टदवस \" \nमनाओल जाइत अछि . देवीजी जीवन मे मायक संग -संग \" तपताक दाष्टयत्व क ेँ  देखइत \" अपनहुाँ देि मे तपता -\nटदवस मनयबा पर जोर दैत िछथ.  \nएतह कथा मे लेन्खका कनेक हुसतक गेल िछथ ..तकएक त ' ई उल्लेख नतह कयल गेल जे तपता टदवस कोन -कोन देि \nमे कोन टदन  मनाओल जाइत अछि.   \nएतह प्रयोगवाद  पोथी मे सभ साँ नीक लागल कथाक कथ्यक आधार पर छचत्रांतकत श्रृंखला .सहज अछि ज्योतत जी \nचर्चित छचत्रकार िछथ त 'एतह तरहक प्रयोग प्रासंतगक िलतन.   \nएवं प्रकारेँ कहल जा सक ै ि जे ज्योततजीक ई बाल सातहत्य सहज प्रयोगवाद  सातहत्य अछि जातह मे कोनो ढ़ाम \nक ृ ततमताक भान नतह होइि आ मातृभाषा बूझ ' आ बाज ' बला मैछथल नेनाक लेल कौतुहलक तवषय होयत  . \n \nपोथीक नाओं :देवीजी   \nतवधा            :तनबंधात्मक छचत्रांकन युक्त बाल सातहत्य   \nप्रकािक       : श्रुतत प्रकािन   \nप्रकािन बषश  : सन २०१२  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \nरचनाकार    : श्रीमती ज्योतत झा  चौधरी     \nमूल्य          : २०० िका   \n3 \nसहज प्रवृततक गुणात्मक प्रयोगधर्मिता : गुम म भेल ढ़ाछ ि   \nसमालोचक : छिव क ु मार झा टिल्लू   \n \nअनुभूतत आ अणभव्यस्थक्तक कतव गोपाल जी झा  गोपेि युगधमश ओ आंच छलकताक रंग क ें    अनुलोम-तवलोम ष्टमश्रण \nसाँ बोरर एकिा झुझुआन परंच   \nआिुत्वक रस साँ डबडब काव्य संकलन सन १९६६  मे प्रस्तुत क े लतन\" गुम म  भेल ढ़ाछ ि  \"  \nमात्र २३ गोि मुक्तक काव्यक ई संग्रह ढ़ुट्ठा प्रकािन साँ प्रकाछित अछि. एतह साँ पूवश गोपेिजीक \" सोनदाइक छचट्ठ  \n\"बहुत  लोकतप्रय भेल िलतन.  \nएतह साँ उत्सातहत भ' कतव अपन नव रचना पाढ़क धरर परसबाक साहस क े लतन .  \nअहतमुशख मे झााँपल बतहमुशखी काव्य प्रततभाक कतवक \" गुम म भ' ढ़ाछ अछि \" - एतह पर चचितन करब आवश्यक \nिैक आ इएह दृष्टष्टकोणक कारणे  \nई िोि -ि न काव्य अपन प्रासंतगकताक अधशितक टदि प्रवे ि क ' रहल आ एखन त ' छचरस्थायी मानल जाए.   \nजातह ढ़ाम रचनाकारक लेखनी गुम म भ ' जाइि ओतह ढ़ाम साँ जे िब्द -िब्द उटदत होइि ओकरे सातहत्य -पांतडत्य \nलोकतन समालोचना कहने िछथ.  \nएतह तथ्यक आधार पर  प्रांजल प्रयास मे एतह काव्य मे कोनोतविेष चूतक नतह भेंिल , अथाशत \" देखन मे  िो िन \nलगे घाव करे गंभीर \" एतह पातर पोथीक काव्य -प्राण   \nकातर नतह .िेषांिक गणना ततेक कम िैक जे आलोचक क ेँ  ओकरा पुतन भाजकक रूप देबा मे सोचय परततन \n.एकर  सभ साँ पैघ कारण जे कतव उत्थान -पतनक  \nआवतशनक मध्य झााँपल प्रत्यावतशन क ेँ  बुझैत िछथ. कतव कखनहुाँ मौछलकताक दाबी नतह क े लक आ ने संख्या -बल \nमे ओझराक ' अनाप सनाप रचना करैत गेल.  \nजतबे  छलखलक आत्मा साँ छलखलक  आ पररणामक तनणशय स्वयं नतह क े लक ओ सभ तकि ु  पाढ़क पर िोति देने \nअछि .  \nपतहलुक काव्य \" ष्टमछथलाक प्रतततनष्टध \" सरल िहदात्मक कतवता अछि  जातह मे चर -अचर आ जीव -अजीवक \nसौंदयश बोधक संग संस्क ृ तत मे माटिक सुवास सोहनगर लगैि.  \n \n\"जातह ढ़ाम पाओल जाइि डोका सन सुन्नर आाँन्ख   \nफ़रफ़रबए  खग मात्र जातह ढ़ाम सूरतालतह साँ पााँन्ख.... \n \nजातह ढ़ामक छथक पैघ धरोहरर ष्टमरजइ साढ़ा पाग   \nकोकटिक धोती गाम -गाम मे रुछचगर पिुआ साग   \n \nजातह देि मे गाओल जाइि ततरहुतत  ओ समदौन  \nजातह दे िमे नव तववातहता करबछथ बहुत मनौन  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \nएतह मे सरल पाढ़कक नजरर मे यथाथश मुदा  आलोचकक दृष्टष्ट मे ष्टमछथलामक गदगद क  पररचचाश मात्र भेंित तकएक \nत ' जातह ष्टमछथलाक  चचश कएल  जा रहल ओ सम्पूणशताक  पररचायक नतह ,तविेष संबल आ आगााँक पााँततक बोध \nकरबैि . एतह मे कतव अपन दाष्टयत्वक तन वशहन नतह क ' सकलछथ ,  कतव परम्परावाद साँ बेसी बाझल लगैि . \nपावतन -ततहार , आचार - तवचार , तवद्या-वैभव आ रहन -सहन मे सम्पूणशता नतह देखाओल गेल. जौं कोजगराक संग -\nसंग  घिी पावतन आ वाचस्पतत -मण्डनक संग -संग राजा सलहेस सन महामानवक चचश सेहो कएल  गेल रतहतए  त ' \nएतह पद्य क ें  ष्टमछथलाक अनुगामी आ उत्क ृ ष्ट \" संस्क ृ तत-गान \" क संज्ञा साँ तवभूतषत करब अनुछचत नतह होइतए     \nतकएक त ' यथाथश क ें  सेहो अनुखन रूपेण प्रस्तुत कएल गेल ......  \n.. \nजातह देि मे नैहर क े र कौओ लगैत अछि नीक   \nहोइत िछथ नेनतह साँ लुतडगरर जातह देि क े र नारर  \nतप्रयगर   लगैि जन मानस क ें  जजनकर डहकन गारर  \n \nएतह तरहक श्रव्य  सम बल गाथा क संग संग अपन समाजक तवक ृ तत क ें  सेहो आभा-गान जकााँ प्रस्तुत क' ऊ ाँ च-\nनीचक अनुगामी बोधक दिशन कतवता मे आलोचक लेल तकि ु  तविेष नतह िोरलक कतवक इएह सत्य प्रहार  काव्य-\nमंडली मे ओ स्थान नतह छलअ' देलक जकर ई अष्टधकारी िल. तैयो कोनो परवातह नतह कतव यथाथश छलखबे कयलक \n.. \n \nजातह देि मे अतहपन सुन्नर ओ सीकीक चंगेरी   \nजातह देि मे बिुकों होइि  बिका गोि भंगेिी  \n \n\"हम आ हमर युग\" कतवता युगधर्मिताक  संग  उपादेय कमशक गाथा छथक जातह ढ़ाम िील सौंदयशक कोनो सुमारी \nनतह , एतह काव्य मे  सभ्व्यता , आस्था , चेतना  आ संभावनाक तवजय क े र आि देखाओल गेल अछि ..  \n \nहम छथकहुाँ घोर बुजद्धवाद   \nआस्था क ें  तक श क कसौि  पर कसतनहार....  \n \nमुदा एतह तरहक कसौि क एतह ढ़ाम प्रयोजन आ उपादान स्पष्ट नतह भ ' सकल , कतव क ें  एतह िायावाद  दिशनक \nप्रयोजनक कारण स्पष्ट करबाक चाही िल.  \nसन १९३१ मे जनमल कतव जखन युवावस्था मे प्रवेि क े लक ओतह काल हमर देि स्वतंत्रता मे प्रवेि  क'  रहल \nिल. समाज मे व्याप्त भौततक तवषमता सम यक बौजद्धक कतव  कें  \nग्राह्य नतह भ' सकल आ आगााँ चछल  \" एक-व्यस्थक्तत्व दइ छचत्र \" छलन्ख देलक .अनुछचत रूपेँ धनोपाजशन क ' \nअनगशल ताम झा मक जीवन जीब 'बला व्यापारी पकौरीमल झुझुतनयां   \nआ आदिश व्यस्थक्तत्वक लोक   सेवक जीक जीवन िैलीक तुलना भलपहि वतशमानकाल मे सामाहय गप्प मानल जाए \nपरंच ताधरर ई कतवता प्रासंतगक रहत जाधरर समाज पर  अथशनीततक आति  मे रष्टाचार भारी रहत.  \n \n \"फ्रीलांसर\" पद्य मे भारतीय आ ध्यात्मक स्वरूपक तुलना जीवन -िैली  साँ करैत आस्थाक अनुछचत रूप पर कतवक \nवांछित प्रहार एतह पद्यक ेँ  तवचारमूलक बना देलक ..  \n \nबाबा फ्रीलांसर िछथ   \nतें नतह िन्हह मंटदर   \nआ' तनयष्टमत रूपेँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \nसइर भ ' कए भोगो  \nनतह लगइत िन्हह ...  \n \nमात्र मूरतत स्थातपत क ' लेला मात्र साँ पूजा नतह , आस्थाक आडंबर पर नीक प्रहार कएल  गेल . \nसहतुष्टीकरण मानवीय प्रवृतत रहल अछि एतह साँ ऊपर भ ' कतव सोचलक तें उछचत मोजर नतह भेंिल युगधमी कतव \" \nयुगधमश' क बल्तोरर क ें  गतहया क' उखाति देलक .  \nहास्यक  रूप मे तवषयक अंतर कतेक िैध -जीतब क ें  किाह लागल हेततन , मुदा एतह  मे  एकिा नकारात्मक तत्व इहो \nजे गंभीर आ समाजक लेल व्याष्टध बनल चुनौतीपूणश तवषय क ें  व्यंग्भ्यात्मक रूप साँ बोरर क'  प्रदर्िित करबा मे एकर \n तवचारमूलन कमजोर पति गेल  .  एतह मे सत्व आ ताम रसक प्रयोग अपेणक्षत िल   \n \nसभ साँ कटढ़न होईि-  अपन आ अपन वृततक आलोचना , ताह मे  जौं ओतह  वृततक उद्देश्य भौततकवाद  नतह हुअए.  \n \nकाव्य सृंजन जनकल्याणकारी उद्येश्यक होऊ आ बरु नतह होऊ ,मुदा! एतेक त ' तनणित अछि जे एतह वृतत साँ \nसंष्टधस्थ मनुक्ख एकरा भौततक  रूपेँ नतह देखैि ओहु मे मैछथली   \nसातहत्यकार कतवक स्थस्थतत त' पाढ़क साँ झााँपल  नतह अछि .  \n \nअपने कतव रतहतहुाँ कतवकाढ़ीक आलोचना गोपेि जी खुछल क ' करैत िछथ ..एतह आलोचना मे आिा अछि , \nतनरािा अछि ,व्यथा अछि , संत्राि अछि आ कततपय अनगशल आत्मप्रिंसा पर प्रहार सेहो अछि ..लेखक साँ कतवक \nतुलना करैत गोपेिजी लेखकक  अहतिशह ि आ व्यथा दनू मे संतुलन रखबाक प्रयास करै त िछथ . तहनक अहतमोनक \nइएह उछचत उदगार आन कतव साँ तहनका अलग करैत िन्हह आ एतह ढ़ाम त ' तनणित रूपेँ तहनक काव्य मे  तंत्रनाथ \nझा आ भुवनेश्वर चसिह भुवन  श्रेणीक कतवत्व झलक ै त िन्हह ..  \n \nहे कतवकोतकल    \nआजुक युग मे अहााँ जौं  होइतहुाँ  \nप्रयोगवाद  रचना कररतहुाँ   \nअपनतह  छलखतहुाँ \nअपनतह बुजझतहुाँ  \nरीन  काटछ  पोथी िपयतबतहुाँ   \nआलोचक क ें  देन्खततह भतगतहुाँ.... \n \nलेखक साँ तुलनाक बाद कतवक तुलना गीतकार, ढ़ीक े दार, इंजीतनयर , प्रोफ े सर , डॉक्िर वकील आ अफसर साँ \nकएल गेल जे बड्ड रोचक लागल मुदा नेताक संग तुलना करैत काल कतव आिुत्वक पूणश प्रवाह मे  उबडुब क' रहल \nिछथ......  \nष्टमरजइ दोपिा पाग िाति  \nनेता क े र सभिा ड्रेस बतनबतहुाँ  \nपीिा पानक न्खल्ली खइतहुाँ \nसटदखन पिना टदल्ली जइतहुाँ  \nसभ तवषय पर भाषण कररतहुाँ   \nबहुतो िा उदघािन कररतहुाँ .  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \nयथाथशवाद  कतव \"कल्पना \"मे सेहो प्रवेि क ' जाएत अछि आ पुतन यथाथशक अनुभूतत ओकरा  सत्यक टदग्भ्दिशन \nकरबैि आ कतव फ े र साँ यथाथश मे\" प्रवेि\" \n क' जाइत अछि  .कल्पना आ यथाथश दनू कतवता भव्य तवचार आ भावना साँ भरल अछि .   \nकतवक आाँजुर मे तबजुछलक टदमाग आ यंत्रक जााँत, भारतक माटि साँ सन आिु कतवता सेहो  िन्हह .  \n \nसोनदाइक नव छचट्ठ  कतवता साँ सातहत्य क ेँ  की भेिल एतह साँ बेसी महत्वपूणश अछि जे  \" सोनदाइक छचट्ठ \" क \nलोकतप्रयता साँ प्रभातवत भ' कतव एतह काव्यक  रचना क े लतन. \n \n ओहुना सातहत्यक उद्देश्य िाश्वतक संग -संग कखनहुाँ-कखनहुाँ मनोरंजन सेहो हेबाक चाही मुदा सोनदाइक छचट्ठ  \nमनोरंजनक संग -संग इततहासक गतश मे छिक्षाप्रद से हो अछि जे चीनी आक्रमणक काल मे छलखल गेल िल .  \n \nउपलल्ब्ध कतवता कोनो ख़ास उद्देश्यक पूर्ति नतह करैत अछि , मनुक्खक अल्स्तत्व , िहािही इजोररया मे , िौयश  मे \nककरो साँ उनैस नतह , प्रयोगवाद  गमिा  आटद मात्र पृष्ठ िा क ेँ  बछबै लेल काज क े लक एतह सभ  मे  तविेष तकि ु  \nनतह .  \n \n\"जवान क ेँ  सम बोष्टधत गृतहणीक दू आखर \" भारत-पातकस्तान युद्धकाल मे छलखल गेल प्रेरणादायी गद्य -गीत अछि . \nएतह मे एकिा  ग्रामीण नारी अपन पतत क ेँ  राजधमशक तनवाशह  करबाक अद्भुत उत्साह दैत िछथ...  \n \nतनने रहब बन्नुक बाँिाएब नतह ध्यान  \nअमर रहत हमर सोहाग जौं चछलओ जैत अहााँ क जान   \nमाइओ दै िछथ सप्पत तें रखबतन दूधक लाज   \nदेि रक्षा साँ बटछ क' दतनओं  मे नतह दोसर काज   \n \nप्रयोगबाद  गमिा , तहलकोर बारह बरख बाद सासुर यात्रा ,  जय जवान जय तकसान आटद आकषशक प्रांजल पद्य \nअछि .  \nयुगबोध युगधमी कतवक तान्त्वक दिशन साँ भरल जीवाक कला  छथक जे कमशध र्मिता क ेँ  काव्यक धरातल पर \nउतारवाक नूतन प्रयोग मानल जा सक ै ि .  \n \nएतहपद्य संकलनक सभ साँ आतुर होम' बला तवषय इएह जे कतव अंत मे गुम म भ ' क' ढ़ाछ भ ' जाइत िछथ. \nबतहमुशखी प्रततभाक धनी कतवक ई गुमकी सातहत्य क ेँ  तहल्कोरर  \nदेलक जे सभ ऋतु मे आिुत्व गुम म भ ' रहल अछि . मैछथ ली सातहत्यक लेल ई छचहतनयुक्त  प्रश्न   अपन भतवष्य पर \nप्रश्नछचहह ढ़ाछ क ' देलक' ..... \n \nढ़ुट्ठा तपपरक झोंझ मे \nदबकल अछि नीलक ं ढ़   \nकोइलाक सभ्व्यतामे  \nचारूकात लंढ़ े  लंढ़ .  \nकतवक अनुसार सभ्व्यताक छिला पर इततहासों घसा क ' तवलुप्त भ ' जाइि , मुदा गोपेिक ई काव्य छचरकाछलक \nज्योतत  प्रदान करत एतह तवश्वािक संग आिु -कतव गोपाल जी झा गोपेि क ें  ितिुः पुष्पांजछल .   \n4  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \nपेिक मारर (  बाल तवहतन कथा )   \n छिव क ु मार झा टिल्लू .  \n \nआगााँ -आगााँ कल्लो भगता पिाइत ....त ' पािााँ साँ नेना सभ खेहैत सगुन ब्रह्मक उपासक जकााँ गीतक स्वर मे...... \n\" हाथ पएर मैल भेल \"  \n\" पेि फ ू िल घैल भेल \"   \nवयसक कोनो सीमा नतह. चारर  पांच वरखक इचना पोढ़ी साँ  ल' क' दस -पंिह वरखक गिै -गैंची सदृि नेनाक \nिोल.  \nबतहनक सासुर गेल िलहुाँ . हमहुाँ नेना तें सररपहुाँ जजज्ञासा भेल जे एतह हास्यक कारण की ? \nतुलो कक्का अथाशत  तुलानहद झा गामक मुरूख जमींदार  िछथ .एकिा तववातहता बतहन नतहरे  मे रतह गेली नाओं -\" \nजहान दाइ\"  \nतुलो कक्का बतहन क ेँ  बड्ड मनैत िछथ . माय -बापक मृत्युक बाद िोि बतहन जहान क ेँ  बेि  मातन कक्का ,पालन -\nपोषण कयलछथ .  \nततेक मानैत िलाह जे एक टदन जखन इस्क ु ल मे जहान क ेँ  मास्िर साहेब मारलन्खन त ' ओतह मास्ि र क ेँ  तुलो \nकक्का  \nहाि -पााँजर तोति देलछथन .फ े र जहान कतहयो इस्क ु ल नतह गेली .तबआहक बाद सासुर मे जहान क ेँ   सासु साँ झगिा \nभ'  गेलतन .बाछलका वधू \nजहान दाइ अपन भैया क ेँ  समाद पढ़ौलछथ .बतहनक छसनेह मे माहुर भेल तुलानहद जी सासुर जा क ' जहान क \nसासुक देह पर एक बोझ करची   \nतो ति कहलतन \" चल जहानी नैहरें मे रतहहें\"  \nआब पतत अिैत साध्वी बनल जहानी नैहरें मे िछथ आ तुलो कक्का तबनु तबआह कएने जहान क ेँ  अपन बेि  मातन \nिान साँ जमींदारी चला रहल िछथहह .  \nएकादिीक व्रत िलतन , जहानी तबनु ब्राह्मण खुऔने कोना पारण करतीह , तें गामक एकिा दररि ब्राह्म ण कलानंद \nझा अथाशत कल्लो भगता  क ेँ  नोत  \nदेल गेल . \"कतेक सेर दही लगतौ कलबा \" ..तुलो कक्का क मुख एक टदन पतहनतह ई सुतन कल्लो भगता उगल ' \nलागल , \" तुलो कक्का बेसी नतह चारर सेर दही , सेर भरर  \nचूिा आ सेर भररक गूिक भेलीक जोगार क ' देबै \" . \nआढ़ सेर दूध पौरल गेल .िादिी क सूयोदयक उपराहत हााँय -हााँय जहान दाइ पूजा अचशना क ' कल्लो भगता क ेँ  \nनोतक तबजो पढ़ा देलतन .  \nएक याम बीतत गेल .तुलो कक्का स्नान क' क' आाँगन मे चौका लगा जहान दाइ क ेँ  भोजनक लेल हाक लगौलतन .\" \nभात भ ' गेलै , दाछल उष्टधया रहल िै ..बस कएक काल आर   \nसररसबक साग पसाक ' िौं तक दैत ि  \"   \nजहानक  गप्प सुतनतें तुलो कक्का आतग भ ' गेलछथ ..दही सभ की भेलै ?  \n'सभिा कल्लो भगता खा गेल ' जहानक उर्त्र पर कोनो प्रत्युर्त्र नतह द ' तुलो कक्का कहलतन ...\" फरुसा ला  , \nआइ भगता क ेँ  बपरहरर िोरा देबै .ओकर पेि फ ू िल घैल   \nिै त ' सार पतहने कतहते मोन भरर दही  जमा टदततयै. चारर सेर  कहलक  ..हम आढ़ सेर पौरलहुाँ तखन हमर तहस्सा \nतकए खा गेल ? \nखोपिी मे सूतल कल्लो भगता पर ' फरुसा साँ प्रहार नतह भेल , मुदा तुलो कक्काक मुक्का साँ ओकर बााँचल दांत \nधरर भरक ु स्सा भ' गेल. \nगाम मे कथीक थाना -पुछलस ..माररयो खेलक आ जुमाशना सेहो देलक क ल्लो भगता .बरहर जकााँ फ ू लल घुघना \nदेन्ख जखन िौंिा सभ पुिलक ै  जे क े  मारल क ' ?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \nकल्लो भगता कहलक मारत क े ,  ई त पेिक मारर  िै ? \nओतह टदन साँ कल्लो नेनाक झुंझुना भ' गेल.     \n5 \n\"घृष्ट छिरोमणण महामहोपाध्याय गोनू झा : मैछथल संस्क ृ ततक तिरागमन \"  \nछिव क ु मार झा टिल्लू   \n \nआयशमूलक भाषा सतहत्य मे ना्य  परम्पराक आर्भ  गीतनाटिका साँ भेल  एकर मूल कारण  प्रांजल पाढ़कक मध्य \nएतह तवधाक प्रतत  आपकता भरल आकषशण   \nजगायब रहल अछि.  \nिनैुः-िनैुः  नािकक मौछलक संवाद क स्थान गद्य ल' लेलक .जेना सभ तरहक सचारक तबनु ऊजाशवान छचष्टान्न सेहो \nअधीर लगैि , ढ़ीक ओतहना गीतक   \nतबनु द घशकाछलक दृश्य सातहन्त्यक रूप घृतक सुवास साँ तवमुख भोजन जकााँ अनसोहााँत लाग'  लागल . तें बीच मे \n गीत राखब नािक क आकषशण लेल प्रासंतगक आवश्यकता लाग ' लागल  .कालक्रम मे मैछथली सातहत्य सेहो एतह \nपररवतशन साँ तवमुख नतह रतह सकल .जौं कोनो  नािकक  कृततकार ओतह मे गीत संयोजन नतहक ' सकलछथ त ' \nटदग्भ्दिशक अपना तरहेँ एतह प्रकारक प्रयोग कयलक .  \n \nओना तकि ु  नािककार एहेन भेल िछथ जतनक छलखल मौछलक नािक मे तकि ु  गीत समंजन हुनक े   िारा कएल गेल \n एतह तरहक प्रयोग क ेँ  तनरहतर रखैत एकिा नव नािक पाढ़क आ श्रोता -दिशक लेल प्रस्तु त अछि : -  \"घृष्ट छिरोमणण \nमहामहोपाध्याय गोनू झा :  \n \nएतह नािकक क ृ ततकार  श्री बैक ुं ढ़ झा अथशिास्त्रक छिक्षक िछथ. तवतवध पत्र पतत्रकाक मे प्रकाछित  अपन रचनाक \nसुकतव रास चर्चित नतह रहलाहें , मुदा पतहलुक नािकक   \nमादे  सातहत्य मण्डली मे छचहतनक नाओं अवश्य भ ' रहल िछथ . \nगोनू झा कोनो अदना वा नव चररत्र नतह . वाकपिु आ हास्यक कालनृप क ेँ  अपन नािकक नायक बना क ' \nजनभाषाक मंच पर आनब सहज कायश नतह .एतह चर्चित व्यस्थक्तत्व   \nक ेँ  सहेजवाक क्रम मे नािककारक एकिा नव गवेषण साँ पाढ़क पररछचत भ ' रहल िछथ  जे  महाकतव तवद्यापतत आ \nगोनू झा समकाछलक िला ह .एतह मे सत्यता की अछि   \nओतह साँ बेसी ई  ध्यान देब उपयुक्त जे एतह नािक मे की तविेष  भेंिल ? \nचारर अंक आ प्रत्येक अंक क ेँ  चारर दृश्य मे तवभक्त क' नािकक दिशन प्रणाली क पूणशतुः पालन कएल गेल तकएक \nत ' तवडंबना जे एखन धरर बहुत प्रततभािाली दृश्य -क ृ ततकार  \nक ेँ  एकांकी आ नािकक दृश्य परम्पराक संयोजन -बोध नतह िन्हह.  \nसमवेत गीत साँ नािकक आर्भ  होइत अछि , एतह गीतक िंद आ लय सभ गोि पद मे अनुखन आ नािकक \nअनुक ू ल बजैि  अथाशत वाचक , टदकदिशक आ िष्टा तीनूक लेल   \nउत्सुकता साँ  भरल लागल........  \nमुक ु ि जकर चमक ै त तहमालय , पयर पखारछथ गंगा   \nगंडक कोिी बान्हह जकर थीक फहिा रहल ततरंगा ...  \nतवद्यापतत सन कतव कोतकल जे िछथ लोकक ढ़ोरे पर   \nगोनू झा साँ सीन्ख चतुरता , पौलतन ख्यातत वीरवर ...  \nरुछचगर भोजन चूिा -दही तरुआ मे ततलकोरक पात    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \nसांढ़छथ चतुरी नारर भाई हेतु खूब सैंतत थारी मे भात ...   \nप्रगीत काव्यक प्रणेता  स्वरक संग नािकक अंक मे प्रवेि करैत िछथ. गोनू झा आ काली जीक मध्यक संवाद साँ \nपतहलुक दृश्यक समापन होईि. दोसर दृश्य मे   \nगोनू झाक सासुरक िालीन हास्य समागम जातह मे हुनक सारर \" गम हीरा\"क  संग तवनोद  दृश्य मे सहज आकषशण \nलगैि...  \n \nगम हीरा : ओझा जी ! कोन लेरक चचश करै त िलहुाँ अहााँ ! ढ़ाछ भय हम सभ सुनैत िलहुाँ ! तें  त अहााँ क ेँ  बराबर लेर \nि ु बैत अछि  ! \nगोनू झा : ऐ ! लेरक नतह लारक चचश करैत िलहुाँ ! आ ' लेर - हमरा त अहुेूेाँ क ेँ  देन्ख लेर चुबैत अछि ...       \nएतह तरहक संवाद त ' ष्टमछथला समाजक सहज वृतत छचत्र होईि कोनो नवल प्रयोग देख ' मे नतह आएल ओना ई \nसहजो िैक तकएक त ' नािककार आढ़ सय बरख पूवश मे प्रवेि क ' गेल िछथ. गोनू झा आ हुनक सार  मंगनूक दृश्य \nमे दिशन भरल ष्टमछथलामक तरंग तकएक त ' सारक अथश होइत िैक तत्व आ तत्व तवखंतडत नतह भ ' सक ै ि .इएह \nकारण होईि जे  मैछथल पुरुख अपन सभ साँ तप्रय पात्र क ेँ   \"सार\" कहल .   \nगोनू झा हास्य सम्रािक संग -संग कमशढ़ स्वामी सेहो बन' चाहैत िछथ , मुदा हुनक अधाांतगनी त ' एखन कालीदासक \nध्रुवस्वाष्टमनी िछथ. एतह छसनेही संवाद मे रीतत -प्रीततक   \nतवलोमी साक्षात्कार मे नािककार \" कतव\" लातग रहल िछथ.  \nएतह तरहेँ नािक मध्य साँ इतत धरर परम्परा वाद  लागल , कोनो नूतन लोच नतह . गोनू झाक  पुत्र यिस्पतत झा आ \nहुनकर नेनपनक नाओं \" मोनू \" आधुतनक धरर अवश्य लगैि यथाथश जे होइि मुदा एतह ढ़ाम नािककार परम्परा मे \nओझरायल लगैत िछथ.ओ आधुतनक उपनाम बला नेना क रचना त ' कयलतन मुदा सामंतवाद  \" माछलक \" िब्द \nपरम्परा क ेँ  जीवंत रखने िछथ. ओना  एतह ऐततहाछसक तवषय मे बेसी क्रांतत संभव सेहो नतह िल , मुदा जौं  तकि ु  \nसधल प्रयोग कएल जेतै िल त ' नािक क संग -संग क ृ ततकार सेहो आर अपेणक्षत होइतछथ. तवषय -वस्तुक \nआवरणक क ें ि मे ई देख ' मे आएल जे एकिा प्रततभािाली कतव ओतहना काज कयलतन जेना एकिा छि ल्पी \nपाथरक मुरूत बनेनाइ िोतिओतह पाथर साँ वाहन बना देलक जे वैज्ञातनक युगक द्रुतगामी वाहनक सोझााँ स्थस्थर नतह \nसकल . \n \nतनष्कषशतुः बैक ुं ढ़ जी लयात्मक आ प्रततभािाली सातहत्यकार िछथ , आवश्यकता िैक त ' मात्र अपन आभा क ेँ  \nअनुक ू ल आ युगांतकारी तवधा मे सााँचब .समय साँ बहुत आगााँ सातहत्यकार वा तकओ जौं जायत त ' अनुछचत मुदा \nबहुत पााँिा गेनाइ सेहो मात्र नव बािक तान्त्वक दिशन लेल अतनवायश होइि , ओतह पुरने बात मे जौं मनुक्ख \nओझरायत रहत त ' नव अनुसंधान संभव नतह िैक . तवज्ञानक संग संग सातहत्य कला लेल सेहो एतह आदिश पर \nध्यान देब अपेणक्षत होईि  \n.  \nओना नवका तपरही क ेँ  अपन पुरान संस्कार साँ बाहहबाक जे प्रयास कयलतन ओतह मे सफल सेहो भेल िछथ तें एतह \nपर नकारात्मक स्वरुपक दृष्टष्टपात उछचत नतह होयत .  \nएतेक ध्रुवसत्य जे नािकार पूणश तल्लीन आ सोछच -तवचारर क ' \" ना्य -सृजन\" कयलतन , एतह लेल धहयवादक पात्र \nिछथ.नाि क मंचनक लेल पूणशतुः उपयक्त अछि कतहु दिशक पर अनेरेक बोझ नतह देल गेल .सामा ,चक े बा , चुगला \n कजरौि  साँ अलोतपत होईत नािकक मौछलक लवण साँ नवका तपरही अवलोतकत भेल ई नीक तवषय वस्तु मानल \nजाए .  \n परंच पूणाशहतत रूपेँ इहो   ध्यान टदअ' परत जे जातह चान पर साँ लोक घूष्टम -तफरर  आतब जायत अछि ओतह चान क ेँ  \nचौढ़क संग -संग सभ टदनक लेल भगवान बूझब चातुयश नतह   \nबैक ुं ढ़ जी सन प्रततभािाली क ेँ  परम्परावाद  साँ बेसी प्रयोगवाद  बनवाक चातहअतन.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \nक ृ ततकार साँ इएह  आि जे   बरु नािक , काव्य वा कोनो तवधा पर छलखछथ तहनका सन प्रवीण सातहत्यकारक एतह \nभाषा क ेँ  जरुरतत अछि  , आवश्यकताक िैक त ' समयानुक ू ल छिल्पक क्रम -व्यतत क्रम देखैत छिल्पी बनबाक \nतनणशय कएल जाए   \nआकषशण साँ भरल नीक नािक छलखबाक लेल िेष -अिेष साभार.    \n \nनािकक नाओं : घृष्ट छिरोमणण महामहोपाध्याय गोनू झा :   \nनािककार      : श्री बैक ुं ढ़ झा  \nप्रकािक        : ष्टमनार पस्थब्लक े िन पिना   \nप्रकािन वषश   : सन  २०१२  \nमूल्य           : ६० िका .  \n6 \n\" मैछथली बाल सातहत्य उद्भव ओ तवकास \" छिव क ु मार झा टिल्लू  \n \n\" मैछथली बाल  सातहत्य उद्भव ओ तवकास \" \nछिव क ु मार झा टिल्लू   \n \n\"एतह आलेखक पाढ़ ह 'म सातहत्य अकादेमीक \" बाल सातहत्य दिा ओ टदिा तव षयक सेष्टमनार मे जमिेदपुर मे \nकएने िलहुाँ \"   \n \nकोनो भाषा सातहत्य ताधरर तवकासक लेल बाि जोहैत रहत अथाशत अपूर्शण मानल जाएत  जाधरर ओतह मे  वतशमान \nआ भतवष्यक लेल \nकोनो सुतनयोजजत व्यवस्था  नतह हुअए. एतह क्रम मे जीवनक पतहलुक पाढ़िालाक िात्र -िात्रा अथाशत नेना वगश मे  \n मातृभाषाक प्रतत चेतना   \nओतह सातहत्यक तवकासक लेल अतनवायश व्यवस्था मानल जा सक ै ि.  \nस्वाभातवक िैक , भोर मे उगैत सुरुजक सोझााँ जौं कररया मेघ नतह लागल  हुअए त ' लोक सहज अनुमान करैत \nिछथ जे टदन साफ़ रहत .  \nतें भोर अथाशत नेना वगश मे ओहेन रचनाक प्रतत संवेदनिीलता जगाओल  जाए जातह साँ तहनका मे भाषा सातहत्यक \nप्रतत मनोवैज्ञातनक  \nचेतना जागय.  \nआब प्रश्न उढ़ै त अछि जे बाल सातहत्य ककरा कही . ? एतह लेल सभ पतहने तनधाशररत करय पित जे बाल वगश मे \nतकनका  राखल जाय ..  \n सातहत्यकार गजेहि ढ़ाक ु रक मतेँ बाल वगशक तीन रूप होइि...  \nछििु अथाशत ने ना वगश   :  ( ०-५ बखश )   \nबाल वगश                   :  ( ०५-१२ बखश ) \nतकिोर वगश                :( १२- १८ बखश ) \nनेना वगशक लेल सरस लोरी गीत आ छचत्रकथा ( ३-५ बखशक नेना लेल )उपयुक्त मानल जाय.  \nबाल वगशक लेल मांटिक सोहनगर लघुकथा गीत आटद रचना संग देिकालक क्रा न्हतगीत , चुिुक्का हास्यकथा आटद \nआवश्यक अछि    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \nतकिोर वगशक लेल बालपद्य , चुिुक्का , बाल कथा साँ ल' क' तवचारमूलक सातहत्यक  संग संग बाल ग़ज़ल ( बाल \nग़ज़ल तकि ु  टदन पूवशपहि मैछथली सातहत्य मे अल्स्तत्व   \nमे आयल ) अतनवायश आ प्रासांतगक अछि   \n \n मैछथली बाल सातहत्यक उद्भव एतह जनभाषाक उद्भव कालपहि मे भ ' गेल एना मानल जाएत  अछि  . एतह तरहक \nमाहयता आ वास्ततवकता सेहो जे एतह तवधा क ें  ओतह काल मे   \nफराक रूप नतह देल गेल. एतह भाषा मे  बाल सातहत्यक पतहलुक िााँह महाकतव तवद्यापततक पदावली आ \nमनबोधक क ृ ष्ण जहम मे भेंिैत िैक ओना एतह दनू काव्य  मे नेनाक लेल तकि ु  तविेष नतह मुदा एकर तकि ु  भस्थक्त \nपद छिक्षाक आाँचर मे पएर पसारय बला तकिोर मे जीवनक तत्रपद..नीतत , श्रृंगार ओ वैराग्भ्य सम ब्ध ी ज्ञानक लेल \nतकि ु  हद धरर उपयोगी प्रमाणणत भेल .कहबाक लेल त ' बाल सातहत्य पर बहुत रास प्राचीन रचनाकार छलखने िछथ \nमुदा प्रथमतुः तत्सम रूपेण तबम बक तवश्लेषण ..तें बाल मोन पर ओतह रचना सभक कोनो प्रभाव नतह .बाल \nसातहत्यक लेल सातहत्य रस साँ बोरल   तबम बक कोनो प्रयोजन नतह ..एतह तरहक रचना मे नेना -मोनक श्रृंगार \nहोयबाक चाही..जेना , \nआम ि ू  अमरौरा ि ू   \nबाबा गाि क औरा ि ू   \nनेनपन बीतत गेलै   \nक े करा कान मे कहबै क ू .. \nनीतत सम ब्ध ी बाल सातहत्यक अहतगशत सीताराम झा क छिक्षा सुधा , जनसीदन क नीतत पदावली , वेदानहद झा क \nरत्नबिुआ प्रमुख  अछि  छिक्षा सम ब्ध ी बाल सातहत्य  \nमे श्री गोपविदक पाकल आम  आ श्री तकरण जीक प्रभात कतवता प्रमुख अछि .मैछथली सातहत्य मे कां ची नाथ झा \n तकरण क \" वीर प्रसून पतहलुक बाल कथा संग्रह   \nछथक. डॉ ब्रज तकिोर वमाश मणणपद्म क भारतीक तबलाति ( सन १९७८ ) पतहलुक मैछथली बाल उपहयास छथक.  \n \nसुमनजीक बाल पद्य तत्सम ष्टमणश्रत होइत िलतन मुदा छििु माछसक पतत्रकाक ओ संपादक िलाह जातह मे तंत्रनाथ \nझाक  बानर आ ईिनाथ झा वंदना बाल पद्य िपल िल.  \nओतह कालक चर्चित कतव मधुपक गीत बाल सातहत्य साँ भरल नतह रतहतहुाँ बालक ं ढ़क गीत बतन गेल िल  .पत्र \n पतत्रका मे बिुक आ धीआ -पूता सन पत्र पतत्रका बाल सातहत्य क ें  पणणकबैत रहल  जातह मे सरस कतव ईिनाथ , \nसुमन , तकरण , यात्री , अमर , आरसी  आ धीरेहि सन कतवक बाल पद्य  िपैत िल .  \nष्टमछथला ष्टमतहरक बाल स्त्भ  मे डॉ श्रीक ृ ष्ण ष्टमश्रक अग्रदूत उल्लेखनीय बाल सातहत्य रहल .हररमोहन झा , \nराजकमल , सुभाष चहि यादव , मंत्रेश्वर झा आ रामदेव झा   \nसन रचनाकारक तकि ु  कथा बाल सातहत्यक तत्व साँ तवमुख रतहतहुाँ बाल वगशक मध्य तप्रय रहल.  \n \nआधुतनक कालक रचनाकार मे जीवकांत जीक तीन गोि बाल पद्य संग्रह िन्हह ..गाि झूल झूल , िााँह सोहाओतन , \nआ न्खन्खरक तबअरर   . छसयाराम झा  सरस क े र \"फ ू ल तततली आ तुलबुल  \" श्रेष्ठ बाल सातहत्यक श्रेणी मे राखल \nजा सक ै ि.  \nगजेहि ढ़ाक ु र क तवतवधा  संकलन क ुरुक्षेत्रम अहतमशनक क सातम खंड बाल मंडली आ तकिोर जगत नेना भुिकाक \nलेल छलखल गेल तवतवधा छथक जातह मे सातहत्यक समग्र   \nतवधा मे बाल आत्मा क ेँ  ि ू बाक प्रयास कएल  गेल अछि. गजेहि ढ़ाक ु र रछचत बाल  नािक  जलोद प आ बाल कथा \nसंग्रह अक्षरमुष्टष्टका सेहो  बाल सातहत्यक अमूल्य तनष्टध छथक. \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \nमैछथलीक पतहलुक मतहला नािककार तवभारानी जीक नािक बलचहदा सेहो बाल मोन क ेँ  प्रेररत करय बाला नािक \nमानल जाए .  \nरामदेव झाक   दू गोि  नीततपरक बाल उपहयास अछि ..इजोतत रानी आ हाँसनी  पान वजंता सुपारी .  \nछचत्रकथा मे प्रीतत ढ़ाक ु रक मैछथली छचत्रकथा , ष्टमछथलाक लोकदेवता आ गोनू झा आ आन मैछथली छचत्र कथा , नीतू \nक ु मारीक मैछथली छचत्र कथा लोकतप्रय बाल छचत्रात्मक रूप छथक.मुक्तक मैछथली बाल लछलत कला मे श्वेता झा \n चौधरी , ज्योतत चौधरी , क ै लास कामत , इरा मस्थल्लक आटद चर्चित िछथ. बाल छचत्र श्रृंखला मे देवांिु वत्सक \" \nनतािा \" लो कतप्रय भेल अछि .  \nयुवा सातहत्यकार ऋतष वछिष्ठ क कोटछया घर स्वाहा , जे हारय से नाक किाबय , आ झूढ़पकिा मिीन ( तीनू \nउपहयास ) आ मााँटि परक लोक  , सुफााँटि जतरा आ तनत तनत नूतन होय ( तीनू बाल कथा संग्रह ) एतह तवधा क ेँ  \nनवल ज्योतत देलक .  \nयुवा गीतकार आ ग़ज़लकार अष्टमत ष्टमश्र क \" नव अंिु \" सम्पूणश रूपेण नेनाक  लेल नतह छलखल गेल मुदा एतह \nमहक बहुत रास  पद्य बाल मोन क ेँ  ि ु बैत अछि , तहनक दोसर   \nप्रकािन हेतु तैयार पद्य संकलन \" अंिु बतन पसरर जायब \" बाल मोनक युगांतकारी काव्य प्रमाणणत होयत.  \nमतहला सातहत्यकार मे डॉ नीता झाक \" तबलाइ मौसी \" उल्लेखनीय बाल कथा संग्रह छथक जातह मे छचत्रात्मक \nलयक संग खांि  मैछथली मे बाल कथा छलखल गेल अछि .दोसर मतहला सातहत्यकार ज्योतत झा चौधरी क देवीजी ( \nबालकथा संग्रह  ) सवशकालीन बाल सातहत्य मे अपन तविेष स्थान  राखत.  \nिोधात्मक सातहत्य मे बाल तवषयक तनबंध हेतु  सातह त्यकार डॉ दमन क ु मार झा क नाम सेहो उल्लेखनीय अछि \n.युवा सातहत्यकार जगता नहद झा मनु क \" चोनहााँ ' एकिा बाल लघु उपहयास अछि.     \n \n भारतीय भाषा सातहत्य मे बाल सातहत्य क ेँ  प्रोत्साहन आ तवकासक लेल सातहत्य अकादेमी \" बाल सातहत्य \nपुरस्कार \" आर्भ  कयलक . तारानहद तवयो गी क \" ई भेंिल त ' \nकी भेंिल \" कनशल मायानाथ झा क \"जकर नारी चतुर होय \" मुरलीधर झाक  \"तपलतपलहा गाि \" आ धीरेहि \nक ु मार झाक \" हमरा तबच तवज्ञान  \" उल्लेखनीय पोथी जे बाल सातहत्य अकादेमी पुरस्कार साँ सम मातनत भेल अछि .  \nजगद ि प्रसाद मंडल क े र \" तरेगन \" ज्ञानवधशक ब हुद्देिीय , नीततपरक क ृ तत मानल जा सक ै ि , ओना एकरा नेना \nलेल त '  पूणशतुः  त ' उपयुक्त नतह मानल जाए  मुदा तकिोर वगशक लेल श्रेष्ठ प्रेरक प्रसंग साँ  भरल ई पोथी वतमाशन \nदिकक चर्चित नीततकला छथक .  \n \nतवदेह छििु उत्सव बाल सातहत्यक समग्र तवधाक अमूल्य क ृ तत छथक जातह मे डॉ  रमण झा , डॉ िेफाछलका वमाश , डॉ \nनरेि क ु मार तवकल , रमा काहत राय रमा , सदरे आलम गौहर , जगद ि प्रसाद मंडल , गंगेि गुंजन आ दमन क ु मार \nझा सन स्थातपत रचनाकारक संग -संग  बाछलका-कवष्टयत्री संस्क ृ तत वमाश क रचना प्रकाछित भेल िन्हह .  \nमैछथली बाल सातहत्य मे मुक्तक काव्य क अपन तविेष महत्व अछि . आरसी प्रसाद चसिह रछचत अष्टधकार आ बाजज \nगेल रणडंक , चहिभानु चसिहक कोइली , इलारानी चसिहक छििु कलकर्त्ा , फजलुर रहमान हासमी क ृ त हे भाय , \nमनबोधक क ृ ष्ण जहमक एकगोि प्रसंग छििु , सीताराम झाक पररचय पुंज , गोपाल जी झा गोपेिक नीततकाव्य   \nसमय रू पी दपशण मे , मायानहद ष्टमश्रक नवका पीछ क तविोह , तवद्यानाथ झा तवटदत क वहदना , कालीकाहत झा \nबूच क नेना गीत , पोताक अट्ठहास , द नक नेना,  गय खुिबू   \nगय नानी , मुन्ना कक्का सासुर चलला, रतवहि नाथ ढ़ाक ु रक खाि आ अरश बकरी घास खो , क संग संग कतव \nमैछथली पुत्र प्रद प  क देवी वहदना नेना क लेल तप्रयगर  गीतत -काव्य रहल अछि जकरा  सवशकाछलक सातहन्त्यक \nमाहयता  देल जा सक ै ि .  \nवतशमान तपरहीक तक्रयािील कतव आ कवष्टयत्री गण मे राजदेव मंडल क मुतनयााँ क चचिता आ कथीक गाि , गजेहि \nढ़ाक ु रक वरद करैए दाओंन ने यौ , ष्टमछथलेि क ु मार झाक बापक रोपल गाि छसनुररया ,  महाकांत ढ़ाक ु रक खगता \nभगत चसिहक , जगद ि चहि ढ़ाक ु र अतनलक बाल गीत डॉ अिोक अतवचल रछचत नेना , आमक गाि आ लेलही    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \nतोरय चलल साग , डॉ िंकर देव झा क धरती आ अकाि तबच  संवाद आ कोइली , पंकज क ु मार झाक माय गे माय \n, ज्योतत झा चौधरी क बचपन , दलमा  आ एकिा भीजल बगरा , जगद ि प्रसाद मंडल क सुनू बौआ यौ सुनू नूनू \nऔ आ तपता पुत्र संवाद , डॉ नरेि क ु मार तवकल रछचत बाल गीत आ सुनू बौआ मोर , रमा काहत राय रमाक \nउल्लूक  \nछिकारी , चंििेखर कामततक भात िै नाम -नाम , िांततलक्ष्मी चौधरी , राजीव रंजन ष्टमश्र , आिीष अनछचहहा र , \nजगता नहद   झा मनु , अष्टमत ष्टमश्र , क ुं दन क ु मार कणश आटद वतशमान पीछ क ग़ज़लकारक बाल ग़ज़ल , िांतत \nलक्ष्मी चौधरी क वरखा रानी आ क ु म हर, डॉ जया वमाशक बेि  , िंभूनाथ झा क हयूिनक छसद्धांत आ पाकल आम , \nराजेि मोहन झा गुंजन क साओन क ु मार आ चुट्ट , अष्टमत ष्टमश्रक बाल रुबाई , मुन्नी कामतक जरैत इजोत ,  इरा \nमस्थल्लक रछचत िम -िम बरखा आ मााँ, डॉ िछिधर क ु मार तवदेह रछचत हम फ ू ल बनब हम कााँि बनब , अनमोल \nझाक अपन गाम आ मामाक गाम , नवीन क ु मार आिाक पहिगलू भाय यौ टििगलू भाय , मनोज क ु मार मण्डलक खेल \n, दगाश नहद मण्डलक हम तहहदस्तानी ि  , चहदन क ु मार झा रछचत हमहाँ पछबै आब उल्लेखनीय बाल मुक्तक काव्य \nमानल जा सक ै ि.  \n \nबाल मुक्तक कथा मे अनमोल झाक भंडाफोि , िेफाछलका वमाशक आनक बिाई , सावरमती आश्रम , मूखश राजा \nआ ओकर बेिा , अतनल मस्थल्लक दाद क गीत , वृखेि चहि लाल रछचत गोलबा जगद ि चहि मंडल रछचत बुटछया \nदाद  , गजेहि ढ़ाक ु र रछचत तरहरर मे परलोक , दमन क ु मार झा रछचत हीरा मोती आ काली कांत झा बूच रछचत धमश - \nिास्त्राचायश आटद उल्लेखनीय अछि.   \n \nवतशमान समय मे सभ्व्यताक भूमंडलीकरण साँ तकि ु  भाषाक अल्स्तत्व संकि संकि मे पति गेल अछि. हमरा सभ क ेँ  \nएतह टदिा मे ध्यान  देब' परत .नवका पीछ  मे मातृभाषाक प्रतत संवेदनिीलता जगाब ' लेल बाल सातहत्य मे \nबीजगणणतीय वृजद्ध आवश्यक अछि   \nहमारा सभक भाषाक संग ई तवडम बना रहल जे प्रत्यक्ष रूपेण बाल सातहत्य क ेँ  ओि तवषय मानल जाएत  अछि , \nएतह तरहक मानछसकता राख ' बला  लोकक लेल संक े तन जे   \nअंगरेजी  सातहत्य मे सभ साँ जनतप्रय कतवता रहल ि्पविकल ि्पविकल छलि्ल स्िार बाल पद्य रहल ओतह तरहेँ मैछथली \nमे  सभ साँ बेसी  लोकतप्रय गीत  बाल गीते रहल. .  \n \nआब प्रश्न उढ़ै त अछि जे बाल सातहत्यक रचना करैत काल कोन बालकक रूप मत्ष्तष्क मे क ें टित कएल  जाए  ? \nगामक अछिणक्षत पररवा रक नेना साँ ल' क' प्रवासी मैछथल नेनाक मध्य तारतम य स्थातपत करबाक लेल सभ तरहक \nबाल सातहत्य प्रासंतगक अछि ..ओना एतह टदिा मे सतक्रयता पतहनतह साँ अछि ..  \n\"माय गे माय  तोँ हमरा बंदूक मंगा दे \nतलवार माँगा दे    \nकी हम त ' मााँ छसपाही हेबौ .\".. \nदेिकालक गीतक संग संग सामाजज क तवषमताक गीत सेहो अतनवायश होईि.  डॉ ब्रज तकिोर वमाश मणणपद्म बहुत \nबरख पूवशपहि नेना मे कािरक प्रतत सहज आ सजग लक्ष्मण रखा खींचबाक प्रयास कएने िछथ...  \nराम ि ू   रहमान ि ू   \nगीता आर क ु रान ि ू   \nमोल तबक े बें नतह बजार मे  \nपतहने बौआ कान  ि ू    .. \nएतह प्रकारक पद एतह रम  क ेँ  दूर करैत अछि जे बाल सातहत्य मे तबम बक प्रधानता नतह होइि ..ओना तबम ब एहेन \nहोयबाक चाही जे सहज हुअए जेना  \nयुवा कतव चहदन क ु मार झाक कतवताक तकि ु  पााँतत ,,,,,  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \nझमझम बरसै िै बून्नी  \nिै नाछच रहल गरचून्नी  \nसुतनक बेंगक टििकारी  \nफ ाँ सलीह कबई क ु मारी  \nबगुला िकध्यान लगौने  \nबैसल िल आस धरौने   \nबुझू भेलै जबारी ओकरा  \nभरर पोखे पेलक ै  िेंगरा   \nएक टदि चहदन गामक नेनाक ध्यान रान्ख कतवता छलखैत िछथ त ' दोसर टदि िहरी   जीवन मे रमल बालक \nमनोदिा   : \nक ं प्यूिर बैसल िेबुलपर  \nसोछच रहल िै जोि -घिाओ , \nगुणा -भाग क े र माथा-पच्ची  \nझिपिमे कोना सोझराओ ..  \nअष्टमत ष्टमश्र अपन कतवता मे नेनपन सं मनुक्खक अलख जगयबाक उद्घोष करैत िछथ   \nतूाँ मनुख बन \nडर नै तोरा पिारर सकौ  \nतहया नै तोहर हारर सकौ  \nजीत होउ , ने होउ पतन  \nतूाँ मनुख बन, तूाँ मनुख बन \nसामाजजक तवषमताक तहल्कोरर टदछि मैछथली बाल सातहत्य पतहनतह साँ सजग अछि  एकर एकिा रूप  कतव काली \nकांत झा बूच क  काव्य \" द नक नेना  िीषशक काव्यमे भेंिैि   \nकोरा  मे  तोरा सुताबय िौ तबतनया   \nजल्द  साँ अबहीं रौ नुनूक तनतनया  \nतोहर उपास हमरो लजबै िौ   \nदेखहीं रौ बौआ ई कौआ बजै िौ  \nसुनही रौ तोरे क ु चरर सुनबै िौ      ... \nएतह स्थातपत पुरान आ नव चर्चित रचनाकारक संग -संग तकि ु  क्षणणक  रचनाकार सेहो भेल िछथ जे कतहयो -कतहयो \nउगैत िछथ मुदा तीव्र इजोतक संग:  \nढ़ोतह पारर क '   छचन्नी कानय \nहा  हमरा क ु क ु रो नतह मानय  \nखाजा मूंगबा नोर चुआबै  \nलै िै तकओ नतह हम मर नाम   \nपाकल आम पाकल आम   \nखो रौ बौआ पाकल आम ......( ि्भ ुनाथ झा )  \nतवज्ञानक छिक्षक ि्भ ुनाथ झा आमक मतहमाक संग हयूिन क गततक तनयम मैछथली गीत जकााँ  गबैत िछथ...  \nतक्रया प्रतततक्रया संग-संग आबय  \nअपन प्रभाव तवपरीत जमाबय   \nएतह साँ चलय अछि वायुयान  \nई भेल हयूिन क े र तीजै छसद्धांत .   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \nचंििेखर कामतत सन  आिु गीतकार दगाशपूजा मे मेला देख ' लेल िकाक आि  धेने गरीबक  नेना सभक साधन \nतवहीन तपताक व्यथा क ें  गीत बना क ' गबैत िछथ ..  \nिुन्ना गैंग पसारै यै  \nमुन्ना दांत छचयारै यै   \nगुड्डू टििक ू  बबलू सब्लू  \nमुइलो मोंि उखारै यै.  \nआब की कहब भाय   \nहुरपेट्टे लगैए  \nबाजय ि  कोना ?  \nएतह प्रकारक बाल सातहत्यक  मैछथली मे खगता नतह ,  आवश्यकता अछि जे एकर व्यापक प्रचार प्रसार रचना साँ \nबेसी मायक भाषाक संग आपकता रान्ख कएल जाए.  \nतनणित रूपेँ एतह तवधा क ेँ  सोनक समान इजोत भेंित . महाकतव तवद्यापतत , अयाची , उगना , गोनू झा , डाक , \nराजा सलहेस ,बहुरा गोटछन -निुआ दलाल सन मैछथलक   \nजनगाथा जनभाषा मे बाल व गश क ेँ  अपन माटिक सुगंध प्रदान करत. वर्त्शमान वैज्ञातनक युगक नवल िोध मैछथली मे \nउपलब्ध हुअए एतह लेल एतह लेल बाल मोन पर मातृभाषाक राज आवश्यक अछि.....  \n7 \n\"हाइक ू  / शेनर्ूष \"  \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \n \n आँखिक नोर /शसनेहक संगोर / नवह झंपैछ   \n नदीक धार /िीर मनु कपार /आगाँ  देिैछ  \n बाझल ताग/वबनु लर्क  राग  /धैर्ष परीक्षा   \n गोंगक मोन /गदराइल बोन/पटु बुझैछ  \n हाथीक दल /ममशथलाक संिल/एकवह रंग   \n भािक नाह /कमषक पतिारर /धर्ने रहू   \n कोट़िर्ा मोन/परातक आशमे/आँखि मुनने   \n हमहीं लेब/पसाही लगाएब/वक छ ु  भेटत  \n कोसीक मोवन /चारर  हाथक बोवन / बड़ गहींर  \n हम वि देह/अहाँ सभ सदेह/बड़ अंतर  \n भािक नाह /कमषक पतिारर/ धएने रहू   \n नीवतक संग/शसनेहक उमंग/चल जीिन   \nअथाह धार/मुदा जीिाक आश/कात लागब   \nआनक आँखि/शोणितसँ भरल/क्षीर लगाऊ   \nअपन मान/वन रीहक पराि/रक्षाक लेल   \nदैवहक गुि/वकओ नवह शछनर्/ कमषठ बनू     \nचेतन शील / धोिा नवह िाइछ /सुरूज जकाँ   \nकाबू मे रािू /मोन बड़ चंचल /क्षिे उड़र्  \nप्राि कातर/कथी लेल घमंड / सभ नश्वर   \nसभ सँ पापी / मोनक मैल छैक / वनमषल रािू    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n21 \n \nमाँछ बैसर् / बेमार भेला पर /चलैत रहू  \n8 \nटनका   \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \n  \n वबहावड़  काल  \nगाछक नीचा ठा़ि  \nनवह रहब   \nठाट़ि िशस  सक ै छ  \nचोट लावग जाएत   \n \n पोिरर कात  \nककरो संग जार्   \nएकसरर मे  \nवपछरिाक डर \nटांग टूटट जाएत   \n \n हाथ बैसाउ  \nगोल मटोल शलिू   \nसभ प़ित  \nशचरशचरी पारब   \nवकओ नवह बूझत   \n \n मधुर बाजू   \nसभ वकओ मानत   \nसकाले उठ ू  \nदेह नीक रहत   \nसभ काज उत्तम  \n \n मार्क गप   \nबाबाक उपदेश   \nसुनबा जोग  \nपैघ लोकक बात  \nप्रेरिा दैत छैक  \n \n सुनू औ बौआ  \nिाम कात चलब   \nवनर्म छैक   \nएकरा नवह तोरू    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n22 \n \nमार् बाट तक ै त   \n \nगुरुक बात   \nमधर्ान द ' सुनब  \nज्ञान ब़ित  \nवनत आगाँ रहब  \n बुद्धि सेहो होर्त  \n \n नवह डेराउ   \nभूत नवह होइछ   \nसाहसी बनू   \nमुइल मने अंत   \nतकर कोन डर   \n \n आसन धरु   \nदेह सोझ रहत   \nकबड्डी िेलू  \nिूब भूि लागत  \nभरर पोि िाएब \n  \n बगुला ध्र्ान  \nकोनो काजक घड़ी \nजरूरी छैक   \nकाज पूिष होइछ  \nअपनहँ संतोि  \n \n अवगल क ं ठ  \nउपहासक पात्र  \nआचारी बनू   \nउशचत बात बाजू   \nअधलाह सं दूर   \n \n रहसबौरा   \nलोेेकक काज नवह   \nकालक मान   \nजे वकओ करताह   \nकाल संग देतवन \n \nचऽहक गाछ   \nटूटट  जाएत मुदा   \nझुकत  नवह    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n23 \n \nजीि कोनो धरवन   \nकालक संग चलू   \n \n \nकठकोकांवड़  \nछोट पोिरर  जकाे ेँ   \nक्षिेमे मत्त  \nसिषगुिी अिषि  \nअथाह मुदा शांत   \n \n \nसगरो डर   \nचारूकात राकस   \nवड रर र्ाइछ   \nिवनताक जीिन  \nनरक बवन  गेल  \n \n \nअसमंजस   \nबाटक कांट जकाँ   \nवबछैत चलू   \nिक सन मधर्ान   \nआगाँ ब़िैत चलू   \n \nपाकल बाँस  \nचार नवह  लहर्   \nसोझ बड़ेरी  \nसाङ्गः सनगर  \nर्एह घरहट   \n \nअंतषजालमे   \nओझरा गेल अशछ   \nनेनाक मोन   \nनैवतकताक लोप  \nआचरि बेहाल   \n \nबेटीक हंता   \nएकटा बेटा लेल   \nउवकर्ाएत   \nपावन वबनु कानब  \nतैर्ो कचोट नवह    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n24 \n \n \nचहटगर   \nरसार्न भरल   \nनवह  शच बाउ  \nदेह हएत नाश   \nसभ वकछ ु  चौपट   \n \n \nसभ बेरंग   \nकवह र्ो अधलाह   \nनवह  देिल  \nआँखि वबनु जीिन  \nअंशुक अंत भेल   \n \n \nक े हेन दंड  \nएकरा दैि क ृ पा  \nक े ना कहब  \nकोन कालक डांग   \nविलोचन वनमूषल   \n  \nबौआ कमाल   \nघुघना लाले लाल  \nभोरे कानर्   \nटदनमे रंगताल   \nफ ु लल दुनू गाल  \n \nइडली डोसा   \nसटदिन िाएत  \nदूध देखि कऽ  \nमुँह विचकाएत   \nबहसल शच लका  \n \nकमौआ पूत   \nबवन कऽ देिवबहेँ   \nसभसँ आगाँ  \nविज्ञक समूहमे  \nक ु लक हेतौ नाओं  \n \n \nमाँछक झोर    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n25 \n \nरसगर परोर   \nदेखिते दैर्ा   \nकानशथ बलजोर   \nमाँगशथ वत लकोर   \n \n \nटदन सूतशथ  \nरावत भोकरशथ   \nमुवन र्ा बेटी   \nपरम सुक ु मारर   \nबैशाािक विहावड़  \n \n \nतोहर बेटा   \nबू़ि सू़ि देखिते  \nगाल बजाबै  \nएहेन बहसल   \nक े करो पूत नै  \n \n \nसुनू भजार   \nचलू आम तोड़ए  \nचोररक आम   \nबड़ सुअदगर  \nरिबारो सूतल  \n \n \nकैंचाक मोल   \nकनेक बुझू बाउ  \nलेमनचूस   \nबेसी नै शचबाउ   \nदाँत सवड़ जाएत  \n \n \nदू दुनी चारर   \nपेटक ेँ  अजबारर   \nरिने रहू   \nभानस भऽ रहलै   \nधंगरर कऽ िाएब  \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n26 \n \nकारी  बकरी   \nटाँग दुनू पकड़ी  \nछावन कऽ दूध  \nपीवब पीवब  ़िकरी  \nनवह जेबै सकरी   \n \nकाँच लताम   \nनवह शच बाउ दाइ  \nपेट बहत   \nमारर सेहो लागत   \nदिाइ नै देब  \n \n \nपाकल फल  \nविटामम न भरल   \nशचबा कऽ िाउ   \nरोग नै धरत   \nपवनगर रहब  \n \nपापक घाि  \nअपरूप अबुषद   \nफाटर् नवह   \nवबिक संिाहक  \nकरेज जराबर्   \n \nविकासलीला  \nमूल कोरर रहल   \nरीवतक अंत   \nमात्र आगाँक सोच   \nअंतक बाट सेहो    \n \nकासक फ ू ल  \nशारदीर् प्रसून   \nगुलाब रोपू   \nशाश्वत सहचरी   \nडेग-डेग छाँह   \n  \nचल जीिन  \nपरंच स्थिर मन  \nदुनूक  र्ोग   \nअशल प्रसून जकाँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n27 \n \nतारतम्र्क आश   \n \nड्राम बजौता  \nअझुका नेना सभ  \nढोल मृदंग  \nनवह नीक लाग वन  \nबाह पछबररआ   \n \n नेह सँ  दूर   \nआजुक धीर्ा पूता   \nवहनक मार्   \nबोतल दूध देशथ \nतकरे पररिाम   \n  \nमैशथली छशथ   \nमात्र गाम घ 'र मे  \nसेहो कनैत   \nभरमम गेली मार्   \nमधर्ान टदर्ौ भार्   \n \nगुिी िवनता  \nपापी पूत सँ नीक   \nतिन भेद  \nकरब अनुशचत   \nबेटटर्ो क ेँ  बचाउ  \n \nगाछक पात  \nटूटट घुरैत नवह   \nिाक संर्म   \nमनुजक लक्षि  \nसोशच विचारर बाजी   \n \nपुरैन पात   \nपावन मे उपजैछ   \nगुि विलग  \nसंग मुदा अनंग   \nविद्वान जकाँ शांत  \n \nकरैत साँप  \nवपछ ु आरे काटर्  \nक ु टटल जकाँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n28 \n \nपाछाँ प्रहार नवह   \nककरो सोझाँ बाजी   \n \nमोनक दुःि   \nसभ क ेँ  नवह कही   \nलोक हँसैछ   \nपरोपकारी लोक   \nकशलर्ुग मे नवह   \n \nिामधक बेंग  \nजहान ित्ता बुझै \nसगरो देिू  \nअहाँ सिषज्ञ नवह  \nविज्ञ सँ ज्ञान शलअ \n \nडाकक बोल   \nअमृत अनमोल   \nकहने छल   \nगुरू करी जावन क '  \nपावन पीवब छावन क '  \n  \nजवड़ कोरब  \nअधलाहक  काज  \nएवह सँ बचू  \nक ु पात्र कहाएब  \nगड़ाइन हएत    \n \nिाम करोट   \nपर्र पसारर क '  \nवबनु गेरुआ   \nवनत सुतू औ बाउ  \nरोग  नवह धरत   \n  \nपरक नारी   \nअपने मार् जकाँ   \nचररत्रिान \nधोिा नवह िाइछ  \nसगरो र्शक भागी   \n  \nधरती अंडा   \nअहाँ सेहो अंडे सँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n29 \n \nतिन घृिा  \nसटलो छ ु आबर्  \nिाह पस्थडडतारर्  \n \nआँखि सँ देिू  \nिेअह बात बाजू  \nआनक सुवन \nपरक उपहास   \nअमानुवर्क िृवत       \n \nदंड क्षमा मे  \nक्षमा पैघ होइछ   \nमुदा किनो   \nअनुशासन लेल   \nदंड सेहो जरूरी   \n \nपैरक नीचाँ   \nलटकलें त ' गेलैं \nशलिल छल  \nमनुज चेताबर्   \nमात्र विधान लेल  \n \nछल प्रपंच   \nगुि बवन रहल   \nराजनीवत मे  \nइएह हशथर्ार   \nगितन्त्त्रक लेल  \n \nइंटरनेट   \nआँखि शचबा रहल   \nएवह मे  बाद्धझ गेल \nआजुक लोक सभ  \nविकशसत जहान  \n \nसुनू औ िैद्य \nआब मोंछ वपजाऊ  \nडं कल दाना  \nपोटरी भरर शलअ ' \nबेमारीक जोड़ \n  \nसभ विद्वान   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n30 \n \nएक पर सँ एक   \nछोट पैघक   \nकोनो मर्ाषदा नवह   \nकत' रहब आब   \n \nकी ल' जार्ब   \nसभ ठामे रहत   \nगीता क ु रान \nसभ प़िैत छशथ  \nशसक ं दर समान  \n....................... \n9 \n११ टा कविता \n१ \"शोक सभा \"  \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \nआँखि मे नोर   \nदांत वनपोर   \nनेना मे द्धजद्द  \nपूिष होर्बाक उपरान्त्त  \nसुनल फकरा ---- \nबुट़िर्ा मार्क मुि सं' \nमुदा! एकटा अधबर्सूक   \nअंवतम र्ात्राक सभा मे   \nवप्रर् सहकमी लोक सभ   \nविनु नोरक दाँत वनपोरल    \nिाह रॉ! मानिीर् मूल्र् बेशच लेंले   \nअजातशत्रुक अंवतम सभा मे  \nएहेन धृष्टता ..  \nदेि कवहर्ो क्षमा  नवह करतौ   \nहमर मार् असमर् गेली   \nद'र टदआद जावत पजावतक संग   \n\" नेंगरा \" क ु क ु र सेहो कानल छल  \nिेदनाक अणभव्यस्थततक लेल  \nशब्द कोनो अवनिार्ष नवह   \nपरंच!जैविक परम्परा शथक  \nसभ जीि , काग गीदड़ सेहो  \nसंगी हए िा पररजन  \n\" अंवतम सभा\" अिश्र् बजबैछ    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n31 \n \nहमहीं अंवतम सभा ' शोक -सभा बजर् लहँ  \nअपन वप्रर् ममत्रक अंवतम सभा .....  \nई वहम्मवतक गप्प शथक   \nहमरा त ' अंवतम सभा ..अंवतम स्नानक ..  \nवहस्सक परर गेल अशछ   \nएहेन पाथरक करेज ककर हएत ? \nसररपहं अजातशत्रु सभ सं वप्रर् छल !!  \nतीन-तीन अबोध नेनाक बाप  \nएकटा अिलाक पतिारर  \nसहज व्यस्थततत्ि सबल दृमष्टकोि  \nककरो अ धलाह नवह सोचलक..  \nबूढ \" गुजराती\" बॉस सेहो कानल  \nपरशुरामक आिर -आिर  \nसम्िेंदना सं भरल  \nझकझोरर देलक   \nएवह भीड़ मे वकछ ु  \nअंटेटल अभागल सेहो छल   \nएक दोसरक पाँजरर मे  \nगुदगुदी लगा क' हँसैत   \nिाह रॉ ! टाटा नगरक लाल   \nवकओ सत्र् कहने छल   \nएवह स्टील नगरी क ेँ   \nआत्मसात क े वनहार मे  \nआत्मा हारमाउसक नवह   \n\" स्टेनलेस होइछ \"  \nसंतोर् एतिे जे तीनू    \n\" मैशथल नवह छल \"  \nसररपहं मैशथल कदावप ? \nएहेन नवह भ ' सक ै त अशछ  \nअपना में लरत  \nएक दोसरक टांग िींचत   \nमुदा! भाि! आह ! कम सं कम  \nअंतर नवह त ' उपररक मोने अिश्र्   \nतीनू क ु पात्र क ेँ  बधाई  \nरउ तोरो घर अन्त्हार हेतौ  \n \n२ \" काल-चक्र \"  \n( शशि क ु मार झा \" टटल्लू\")  \n \nचोरक गाल तर पान पचीश  \nकमषठ भाग जनेरक शीश    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n32 \n \nपारर शचरशचरी चेक भजाबै  \nकारी आिर बुझै महीर्  \nतकर छाँह तर बुद्धि विशारद  \nफ ु दवक -फ ु दवक गठरी पंद्धजआबै \nगिक तंत्र नवह \"काल-चक्र \" ई   \nसंत एवह ठाम नोर चुआबै   \nआना -शछद्दी झरल पल्ला सं  \nपरम वपचाश प्रवतशत चाही   \nकोंचा सं ढेंका बट़ि रहलै  \nबहकल लूटा रहल बाहबाही   \nशोणित सुिा अन्न उपजाबर्  \nतकरा लेल िुद्दी बड़ भारी  \nअंचल मे जे दलाली करतै  \nओकरा पात भरल तरकारी   \nककरा ' ककरा ' दोि टदऔ औ  \nजकरा चुनलहँ सेअह गहीर   \nवबनु कानक से संगम सुनतै  \nचचिंतनशील आब भेल बही र   \nबू़ि-पुरान बकलेल कहाबै  \nसहसह कपूत हरदंग मंचाबै  \nबेसुराह छालही बवन पसरल   \nपंचम सुर क ेँ  नांच नचाबै   \nअथषनीवत क े र प्रबल पाश मे  \nस'भ बुझै अपना क ेँ  बीस  \nमर्ाषदा क ेँ  चोन्त्ह अबै छखन्त्ह  \nभरल ईमान क ेँ  उठलैखन्त्ह टीस \nजावत-धमषक धार मे भशस क '    \nसम्बल सबल समाज बनौलक   \nजकरा  जतेक पूंजी क े र धाही  \nिैह स्िाथषक लेल सत्र् जरौलक  \nआर्ष भूमम मे देि बसै छशथ   \nकोना एिन धरर बाँचल देश ? \nजकर चरि रज माँथ लगाबी   \nिैह धेने बहरुवपर्ा िेश   \n \n ३ \" हमर अपन कविता \"  \n( शशि क ु मार झा  \" टटल्लू\") \nनवह ककरो सं आग्रह   \nनवह कोनो पूिाषग्रह  \nनवह िाद  \nनवह प्रवतिाद   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n33 \n \nएक मात्र समन्त्िर्िाद  \nएक ममशथला   \nएक जनक  \nएक मार् ; \nकौशल्र्ा बुझू िा क ै क े र्ी  \nसबरी बुझू िा र्शोदा   \nजावत त' रहबे  करत \nवकएक त' एवह सं होइछ   \nजहानक सृजन   \nमुदा ! नवह ब्राह्मि नवह सोलकन   \nजावत मात्र पुरुर् - स्त्री  \nकी एहेन ममशथलाक वनमाषि संभि नवह   \nअिश्र् होर्त   \nआशािादी बनू  \nप्रवतिादी नवह  \nसमताक आश   \nकरू नवह उपहास  \nनवह उंच -नीचक आरर  \nनवह टदऔ ककरो गारर   \nजकरा मे   जतेक छल शस्थतत  \nसभ कर्लक मातृभस्थतत  \nआगाँ बट़ि क' सोचू  \nसभक शोणित पोंछ ू \nहमर पुरिा कर्लवन गलती   \nबुझू ओ छलाह वनस्सर  \nहनका बुद्धझर्ौन अस्सर \n जेना वपसौनक  जरती  \nकवह सक ै त शछर्वन परती   \nमुदा मृतात्मा क ेँ   \nसीवनर्र शसटीजन क ेँ   \nनवह टदऔन गारर !!!!!  \nवकएक दैत शछर्वन   \nपुरिा क ेँ  तारर ?  \nअपन बाट त ' सोझ रािू  \nअररर्ा सुधरल   \nपमररर्ा सुधरल   \nपमररर्ा मने जावत नवह   \nजावह बोलीक एतको धुर जमीन नवह   \nओ कहररर्ा िेअह बतिो   \nसएह पमररर्ा   \nक े हेन अपन भाग्र्   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n34 \n \nक े हेन दुभाषग्र्  \nओ फ ू हड़ बोलीक ललना सभ    \nहमरा सं पवहने सावहत्र्क   \nमहँफा उठा पूरा आर्ाषितष दौरा देलक   \nहमर िैदेही गामे मे ' \nकावह काटट रहल छशथ   \nहमर संस्कार  अविरल कांता जकाँ ..... \nआब एतक े  मात्र आश   \nपकरने रहू समताक पतिारर   \nजेठक दुपहररर्ा हए   \nिा रैन भदिारर \nइवतहा स देिू  \nहमर बाट मधमागष   \nएवह ठाम  सभक सगष  \nनवह कोनो अपिगष \nकी औ भार्   \nकी बेसी कवह देलहँ  आर् ? \nनवह कहब   \nआत्मा सं जे अहाँ कहब  \nहम ओकरे सुनब   \nजौं नवह सुवन सकब त '  \n त' हारर माँ मैशथली क ेँ   \nअंवतम प्रिाम करैत   \nउछ्ह्वासक सीरक तावन लेब  \nई मात्र हमर मोनक बात  \nनवह को नो विशेर् गाछक पात   \nकोनो धारक नवह सविता  \nमात्र \" हमर अपन कविता \"  \nनवह नीक लागर्   \nत' करैत छी अधषना   \nआब  अंवतम प्राथषना  \nनवह देब गारर   \nनीक नवह लागर् त ' शलऔ   \nमोन सं उजारर   \nवत्रपथगाक ज'ल   सं पिारर \nबाढवन सं बहारर ......    \n रचनाकार : शशि क ु मार झा \" टटल्लू\"  \nग्राम + पोस्ट : कररर्न  \nद्धजला : समस्तीपुर      \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n35 \n \n  \n४ \"शसनेह \"  \n \nछात्रिृवतक अंवतम िेपक  \nपरीक्षा लेल   \nहमर नाओं आर्ल   \nक्षत्रधारी विद्यालर् दलचसिंहसरार्  \nबड्ड नीक लागल  \nरोसड़ा में  जौ सेंटर पररतर्   \nत' गामक तांगा सं   \nआर्ब जार्ब नीक नवह लवगतर्   \nआब त'.... \nरोसड़ा सं ट्रेन पकवड़ समस्तीपुर   \nफ े र बड़ी लाइनक गाड़ी सं  \nमोन गुदगुदा गेल  \nबेसी नवह िाउ  \nआगाँ नीक ममठाइ िुआ देब  \nबाबूजीक बात सुवनतवह   \nथारी उनटा  देलहँ  \nमार्क करेज फाटट गेलवन   \nछौंड़ा क ें  हमरा पर  \n कनेको  दरेग़ नहीं   \nशसनेह कोना बूझर्  \nजिन  बापे नवह कवहर्ो   \nमोजर देलक त ' एकर कोन आश   \nसाग भातक थारी  उनटा क ' \nरसमलाइक आश में   \nरोसड़ा नवह रसबड़ा     \nमुँहक लेर पोछैत   \nविदा भ' गेलहँ   \nश्र्ाम क े वबन में  \nअपन आनन्त्दक अनुभूवत में \nमार्क मोन क ें  दुिबैत   \nरसमलाई संग कचरी कचरैत  \nआनंद आवब गेल  \nपरमानंद िा अभर्ानंद  \nबाल मोन .....  \nछमक ै त विदा भ' गेलहँ   \nरोसड़ा घाट टीशन पर ट्रेनक प्र तीक्षा  \nहमहू करैत छी संगवह करैत अशछ  \nदू गोट आर नेना \"सहोदर\"   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n36 \n \nअिरोही क्रमक प्रतीक्षा में   \nहम जार्ब पणिम ओ जार्त पूब   \nभुिार्ल मुँह अपरतीभ  \nहमरा जकाँ रसमलाई नवह िेने छल   \nपोटरी सं तीन गोट   \nटटार्ल सुतिल सोहारी बाहर कर्लक   \nदेखिते छोटकाक आँखि सं  \nझहरर् लागल स्िावतक बून  \nक्षिवह में नोर वबला गेल   \nसोहारी टटार्ल छै   \nनवह िार्ब  \nबरका  गंभीर   \nउमेर बेसी नवह , मुदा !  \nगरीबक संतवत  नेनपन सं सोझे  \nिृिाििा में प्रिेश क' जाइछ  \nताह पर गप्प सं बुझना गेल   \nवपतृछार्ा सं विमुि छल  \nबरका क ें  वपताक अणभनर्   \nकरिाक अशछ ...अिश्र् करत!!! \nछोटकाक माँ थ हँसोशथ बाजल - \nचल ने गौहाटी   \nकाल्ल्ह सं घी मलीदा िुएबौ \nमुदा एकटा गप्प सेहो सुवन ले    \nकतबो मलगर पूआ िेबें  \n\" काल्ल्ह सं मार्क हाथक   \nई टटार्ल शसनेह नवह भेंटतौ   \nदुनू एक दोसर क ें  पकवड़ क ' \nवबलखि रहल अशछ ,,,,, \nछोटका हांर् हांर् एकटा सोहारी क ें  मोरर   \nपोटरी में बाखन्त्ह  लेलक  \n\" जाधरर गौहाटी में रहब   \nएवह सोहारी क ें  जोगा क रािब \"  \nएवह में जोहैत रहब मार्क \"शसनेह\"  \nआगाँ में रािल शेर् - \nदुनू सोहारी , दुनू नेनाक अश्रुकि सं  \nमार्क शसनेहक स्मरि सं   \nनीर बवन िसल आ णभजा देलक   \nसुिल सोहारी नोर सं कोमल भ ' गेल  \nघी दाशल तीमनक कोनो काज नवह   \nदुन्नु  नेना वतरवपत भ ' गेल  \nहम स्तब्ध छी !!   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n37 \n \nबाबूजी हमरा  टदशश तावक   \nहँशस रहल छशथ   \nहम पट़ि रहल छी  \nओ दुनू मुरूि   \nहमर प्रवतभाक कोनो काज नवह   \nहम मार्क शसनेह क ें   \nतार तार क '  देलहँ   \nओ दुनू मार्क शसनेह क ें   \nबोरर बोरर क ' काठ बनल  \nसोहारी क ें  सहज बना देलक   \nओ मुरूि बा ल बंधु \nहमरा सं बेसी बुद्धिमान  \nहम साधनशील वपताक छी - \nसंतान मुदा मनुज नवह   \nजौं ओ हमरा जकाँ   \nशशणक्षत ओ साध्र् पररिार में   \nजनम नेने रवहतर्  \nतं हमरा छात्रिृवत .... \nकथमवप नहीं भेटल रवहतए  \nकतेको एहेन दीन - सुत   \nऋतुक पुष्प जकाँ   \nवबनु पूिषता नेने  \nमुरझा जाइत अशछ   \nओ दुनू भार् िाह !!!!!  \nकतेक शसनेही ओ चचिंतनशील  \nहम सररपह लजा गेल छी  ! \nमुदा नमन करैत शछर्वन ओवह   \nमार् क ें  जवनक कोखि सं   \nएहेन मातृभतत जन्त्म लेलक ....  \nहमरा छात्रिृवत तं भेंटल ......  \nकचोट सेहो एिनो धरर   \nविद्वान हएब सहज  \nकटठन होइछ  तं  मनुति हैब ......  \n******************************************** \n \nरचनाकार : शशि क ु मार झा \" टटल्लू\"   \nग्राम पोस्ट कररर्न  \nद्धजला समस्तीपुर   \nित्तषमान पता : जमशेदपुर  \n५  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n38 \n \n\"नमन \" \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \nआमक गाछ फ 'ड़  सँ लदल अशछ \nदेखिते ठ ु ट्ठ पाकवड़  तान देलक  \nउपहासक तान   \nसुड्डाह क' लेलें अपन स्िाणभमान  \nएकरा नम्रता कोना कहबौ   \nहमरा देिें हम गरीब छी   \nफ'ड़विहीन छी  \nमुदा वकओ नवह बूझत जे दुखित  छी. \nककरो  लग नांगवड़  नवह डोलबैत छी..  \nशान सँ जीबैत छी   \nभूिल रहैत  छी  \nमुदा  छी धरर स्िाणभमानी !!!!!  \nरािा प्रताप जकाँ  \nआमक गाछ हंसल ...  \nर्ौ  बाउ  एतेक नवह अगुताउ   \nवकए' करर् छी रािा सँ तुलना \nओ त' मातृ शसनेही छलाह   \nमार्क अल्स्तत्िक रक्षाथष दृढ रहशथ  \nअहँक ई दृ़िता नवह  \nव्यथष अहंकार  शथक \nजकरा वकछ ु  नवह रहैछ   \nओ एवहना उताहल रहैछ   \nह 'म नांगवड़  डोलाउन नवह   \nरािा जकाँ मातृभतत छी   \nअपन ठाट़ि पात झुका क' \nिसुंधराक प्रवत क ृ तज्ञता देिबैत शछर्वन  \n\"हे मार् अहाँ अपन करेज फावड़   \nहमरा जन्त्म देलहँ   \nकतेक व्यथा सहने होर्ब   \nशलअ' आब हम संतवत बवन  \nअपनेक आँचर मे अहँक लगार्ल ..  \nफल द' रहल छी   \nपाकत त' िसा देब   \nमनुति सँ ल ' क'  \nगीदड़ शचरैं चुनमुन्नी  क ेँ  िुआ देब  \nअहाँ मार् छी ...  \nअपन करेज क ेँ  कोरर . \nिार्ु , ज'ल , भोजन संचारी छी   \nहमरो त ' वकछ ु  कत्तषव्य ?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n39 \n \nतें हम झुवक क ' समपषि क' रहलहँ   \nनमन क ' रहलहँ   \nदुष्ट पाकवड़ उवद्वग्न  भ' गेल  \nजिन एकटा दुष्ट लोक   \nकमष सँ , विचार सँ \nरीवत सँ व्यिहार सँ \nपराद्धजत भ' जाइछ  \n तिन ओकरा मे गराइन    \nस्िाभाविक आ लाक्षणिक  \nपाकवड़  सेहो दुष्ट मानिक संग रहल   \nसंसगे सँ दोि -गुि होइछ  \nकरर् लागल वबहावड़क कामना   \nपिन सँ  प्राथषना  \n िातक झकझोरर बहाउ  \nहमरा उजावड़.. जवड़ सँ उिावड़    \n\" ओवह अहंकारी आम पर िसाउ\"   \nहम आब मरर् चाहैत छी   \nमुदा ! ओकरो जीबर् नवह देब..  \nिाह ! कशलर्ुगी मानि  की क' देलें  \nअपना संग संग जीिनदार्ी  \n गाछ-िृछ क ेँ  सेहो दुष्ट बना देलें \nिात बहल बसात बहल   \nझांट बरिा संग वबहावड़ \nदेलक पाकवड़ क ेँ  जवड़ सँ उिावड़     \nपाकवड़ िसल मुदा उनटा \nआम पूब टदश  छल  \nपाकवड़  पस्थिम भ'र िसल  \nदुष्टक क्षर् भेल   \nनमन क जर् भेल    \n**************** \n६ \"उधेरबुन\"   \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \n* * * * * * * * * * * * * * * * * * \nजीिाक अनुपम क्षि छल भेंटल  \nआपकता सँ जीवब  नवह सकलहँ  \nआश मे वपआसल  रवह गेलहँ मुदा - \nमधुर सत्ि रस  पीवब नवह सकलहँ   \nसुिल आँखि में आब धार नवह   \nवहआ मे आब िसंत -उदगार  नवह   \nसटदिन बालु पर रगरैत  रहलहँ  मुदा - \nचकचक भेल एिनहँ कटार नवह    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n40 \n \nठा़ि वनरीह कालक गवत देिैत  \nफाटल मोन क ेँ  सीवब नवह सकलहँ   \nउधेरबुनक अनंत वनलर् क े र   \nकमषक दुआरर पट बन्न भेटल   \nसभ झट्टा क ेँ  झारर क' देिलहँ  \nकतह  ने  अस्सर अन्न भेटल  \nसभ फ ु ल्ली मे कारी बुनका \nफ'र फ 'र मुरहन्न भेटल   \nनीवत सँ पवहने श्रृंगार छोह क ेँ   \nएवह ठाम कोनो मो ल नवह   \nजीिनक  गवत र्वत  आ वनर्वत मे  \nभौवतकताक वकल्लोल नवह  \nसोझ बाट पर चलू पशथक औ   \nकतह ने कतह भोर  हेतै   \nकमष एकमात्र शाश्वत होइछ   \nबूझब त' इजोतक जोर हेतै   \nसमर्क महत्त क ेँ  बूद्धझ शलअ' औ \nसजल शांवतक तान भेटत   \n\":उधेरबुन\" क  महँफा मे बैसब त ' \nक्षिे -क्षि विप्लि गान भेटत   \n************************************* \n७ \nबाबाक क ं ठी \" \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \n........................................ \nब्रह्मिेला सँ गदहिेर धरर \nचशलते रहैत ...  \nजन कल्र्ािक लेल  \n गामक लोक एवह मे   \nबाबाक स्िाथष देिैत छल  \nकोनो परिावह नवह   \nएतेक बुवड़बक थोड़े छी   \nमुझौना बाली कवनर्ाँ कहलवन   \nअपन बवहन सँ वबर्ाह करा देबवन  \nसाटठ बरि बीवत गेल \nआब बु़िारी मे घी़िारी नवह  \nररफाइन ढारी..  \nसंभि छैक.???? \nबेटा लेल बाघोपुर सँ   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n41 \n \nस्क ू ल बैग  मंगेबाक छलवन ने   \nलोक बुझलक \" मनोहर बाबा \"  \nकाज करैत छशथ वबर्ाहक लोभें.  \nगामक  लोक क ेँ  एतेक बररस मे  \nशचन्त्हब नवह  की ?   \nताहू मे मुजौना बाली   \nहनकर सासुओ अपन बवहन सँ..  \nगछने छलीह !  \nरौ! घ 'र मे एकसरर   \nमोन नवह लगैत अशछ  \nतें ने लोकक डलबाही करैत छी   \nउपहासक पात्र बनैत छी  \nआब शहरक क ु टटचाशल   \nगाम मधना रहल ..  \nमुरूि लोक ! सभ बुझैत छी   \nमुदा की करब. ???? \nआदवत सँ लाचार   \nजकरा अपन संतान नवह   \nओ दोसरक नेना क ेँ  बड्ड मानैत अशछ ... \nकलाम साहेब क ेँ  टेलीविज़न मे देिने छशलर्ैक   \nबच्चाक स्क ू ल मे  \nअपने नेना  जकाँ भ' गेल छलाह   \nइएह शसनेहक रूप   \nआ तकरे अपमान   \nपरंच ! आइ कवह दैत शछर्ौक    \nआब फ े र क ं ठी पवहर लेब ... \nहमरा हंसी लावग गेल...  \nबाबाक क ं ठी भोर मे ग 'र   \nसाँझ मे लवतमदषन   \nई कोनो िैष्ििक क ं ठी नवह  \n\" आब ककरो कोनो काज नवह करब - \nइएह क ं ठीक भीष्म -प्रवतज्ञा रूप \"  \nपचास बेर उतारैत त ' ह 'म देिने छशलर्वन   \nकोनो भौजी अपन नेना क ेँ  पठा क' \nबाबाक क ेँ  पुवन मना लैत छलीह   \nसररपहँ..सहज आ आत्त्मक बाबा   \n सेहो बौंसेबा क आग्रह लेल  \n प्रतीक्षा मे  रहैत  छलाह   \nदुिद !कचोट भरल   \n वकएक त' आइ ई क ं ठी \n बाबाक संग जरर जार्त    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n42 \n \nबाबा एवह लोक सँ जा रहल छशथ   \nसभ गमैर्ा स्िाथष मे कानल   \nमात्र ! नेना -भुटकाक आँखि मे  \nशसनेहक नोर  .... \nइएह नोर  बाबा क ेँ  \nस्िगषक द्वारर धरर ल'  जर्बाक लेल  \nिाहनक प्रिोदक बनत   \n....................................... \n८ \"रीवतक-मारल \"  \n (शशि क ु मार झा टटल्लू )  \nसगरो िैभि - विज्ञान  \nनिल विहान  \nविकासक शान  \nमुदा ! हमर घर मे - \nशतामधक बरि सँ  \nएतक े  तान  \nमात्र प्रीवतक बिान  \nरीवतक गुिगान  \nराजतन्त्त्रक अंत भेल  \nकतेक र्ुग बीवत गेल   \nवपछरल सँ विकासशील   \nफ े र विकशसतक श्रेिी मे \nप्रिेश करैत सकल आर्ाषितष \nमुदा अंग -मगध -ममशथला  \nएतिे नवह \nप्रिासक नृवप भोजक भूमम सेहो  \nऔना रहल अशछ  \nनेना मूल साधन लेल   \nशचशचर्ा रहल अशछ   \n अमधरथ  गाम -घ'र मे   \nभार्ाष क ेँ  एकसरर छोवड़ \nर 'न बोन वबनु रथक   \nबौआ रहल अशछ .....  \nक ं त नवह सदेह संत !  \nने त' पूिष पलार्न  \nआ ने पूिष आंचशलक   \nवत्रशंक ु  जकाँ  \nिाह रे व्यििा  \nतें ने सब गबैछ ...  \nमात्र रीवतक मन्त्त्र  \nठकाइते रहलाहें    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n43 \n \nकतेको विद्यापवत -मधुप   \nप्रगीते टा मे औनाइत रहलाहें   \nअमर -भानु मूक भेल   \nआरसी - र्ात्री चशल गेल..  \nवििशताक तान दैत \nसगरो िाहिाही   \nमुदा ! क े  रहल सुनैत   \nजे बुझलक ओहो वकछ ु  नवह शसिलक  \nक्रांवतक कोनो आश नवह   \nप्रीवत पौरुि क ेँ   उपहास भेंटल   \nविश्वाश नवह .....  \nणभिारी भीक्षा मंवगते विदा भेल \nजावह लुत्ती जरर्बाक लेल   \nनेपाली नाओं बदशल लेलक   \nिैह लुत्ती आवग बनला पर \nकी गोपाल टदश तकलक ?       \nलेिनी त' समाजक सम -विर्म शचत्र   \nवििशताक अंश  \nजौं सोझाँ रहत क ं श   \nकी मारत नवह दंश   \nतें ने प्रेमक बरोबरर क े वनहार रेिु  \nआंचशलक मात्र रवह गेल   \nशेर्ांश आडम्बर बहारल  \nहम सभ रवह गेलहँ ...  \nरीवतक मारल ..  \nउपहासक जारल   \nतंत्रक पजारल  \nरीवतक अथष बेपदष शसनेह नवह   \nव्यििाक क ु र्ोग  \nसंबलक हठर्ोग   \nसभ करर् उपभोग   \nहमरे घर विर्ोग ? \nगाम -गाम घबाह भेल   \nबाजब सुड्डाह भेल ... \nगंगा-कोशी -बलान कमला  \nपुनपुन-फल्गु  क े  कहर्  \nविहारक सोवतर्ो तंत्रक लेल  \nअगम अथाह भेल ...   \n.............................. \n९\" बरिा रानी \"   \nशशि क ु मार झा टटल्लू    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n44 \n \nजमशेदपुर   \n \nरवि शी तल शशश तनमन कलकल   \nबीतल उष्िाटदक ग्रीष्मक चरिा   \nगदरल बहकल झहरल पािस   \nआवब गेली मधुर्ाममनी बरिा   \nसूतल वितान हररर्र िहिह   \nनि कोमल कोंपर पुवन महमह  \nसुतिल धररिी भेली चहचह   \nसोती कछेर चाली सहसह   \nबेंगक स्िर सुवन नेना सूतल  \nविरवहिी जुआरर िासर बहसल  \nिेतक सीता वबच विहवन जुआन  \nजड़-चेतन घुरर शील प्राि  \nमरुओ नि रज सँ भेल उत्तान  \nकमष ह 'र कान्त्ह ल' चलल वकसान   \nई संभि त' तिने हेतै  \nसुरनृप जिने सम बरसेतै  \nजवहर्ा इन्त्रािी जेती नैहर   \nदेिराज वनलर् कोपक गहिर \nबुझू ओवह बरि अकाल परत   \nजलमास जीि नीर वबनु मरत   \nजौं रहसत पूिाष त' अवतिृमष्टक ड'र   \nकोशशकान्त्हा लोक करर् थरथर   \nकरेह -गडडकीक की हाल कहब   \nकागतक ररलीफ मे बहैत रहब   \nकरू नमन शसनेही सभ परानी  \nनवह वििंहसशथ पुवन िरिा रानी   \nिसंतो त' तिने हररर्र   \nपािसी सकाल झहरशथ झरझर   \nव्याघ्र-कमलाक हाल जुवन करब बेहाल   \nगुवन- धुवन जल छोड़ब र्ौ नेपाल   \n...........................................    \n१० \"शैव्याक विलाप \" \nहा  हंत   \nआशक एहेन अंत !  \nतेसर कोखिक पाँचम मास  \nअहीं क ेँ   छल पुत्रक आश   \nहम त ' दुइ बेटीक संग   \nछलहँ पुलवकत   \nशशक्षा आ दीक्षा    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n45 \n \nदुनू विलोवकत  \nतिन आर संतानक कोन प्रर्ोजन छल....  \nताहू पर जावतक जांच    \nफ े र बेटटए होर् त ... \nसुवनते अहाँक करेज मे लागल आंच  \nहमरा तनर्ा -हन्त्ता बना देलहँ  \nफ े र सँ रोवहताश्वक आश   \nिाह रे हरर  \nजकर कोखि सँ वनकसल छलहँ     \nओकरे जावत क ेँ  मारर देलहँ   \nआिर्ष त' ई जे .. \nकलंवकत मार् भेलीह ...  \n.अहाँ  क ेँ   शांवत भेंटल ..  \nएक बेर पुवन प्रर्ास   \nअहाँ सफल भेलहँ   \nबेटा आर्ल..िंश बाँचल   \nसगरो कलरि  \nमुदा हमर हररिासल   \nभंग भ' गेल \nनैहर मे चुटट्टर्ों नवह मारने छलहँ   \nएतर् संतान हन्त्ता  \nमात्र बेटाक लेल   \nओवह बेटाक लेल   \nजे जेहल मे परल अशछ  \nएकटा अिलाक शीलहरिक पाप मे  \nआब तेसर नारीक शाप सँ  \nकी अहाँ बशच सकब......  \nअहींक आग्रह पर   \nओवह क ु कमी सँ  \nभेंट करर् जेहल गेलहँ   \nक ु पात्र सँ वनपुत्र नीक  \nमुदा! ओकरा क्षोह नवह   \nओ त' दुइ बेटी परक बेटा शथक ने    \nतोरा वकए जन्त्म देलहँ .... \nप्रत्र्ुत्तर ..विल्स्मत क' देलक  \nकोनो हम कहने छशलर्ौ ....  \nबेटाक मार् कहर्बाक स 'ि छलौ  \nफल त' भोगर् परतौ ...  \n............................. \nशशि क ु मार झा टटल्लू   \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n46 \n \n११ \n३ \n संताप \" \nपांच बरि में जे वकछ ु  देलहँ , \nगोटे क्षि में ओ सभ लेलहँ   \nह 'म आशसनक तीरा बवन झरलहँ ,  \nअहाँ चैती मोदक बवन परलहँ   \nआत्म उत्ताप  \" संताप \" भ ' पसरल   \nदेल अनगषल अधोलांछन सं   \nविश्वाशक तुलसी विहँशस गेली हे   \nभावग पड़एली शसनेहक प्रांगि सं  \nसुिल माँटट में क े हेन पाँक ई   \nसबल मनोरथ क े हेन फांक ई   \nगुद्दा संग आँठी फ ु टट गेलै  \nचहचह फ 'र उपटल कानन सं   \nशसनेह नवह पसाही छल वप्रर्तम   \nदुगंधक लुत्ती हरळक गमगम  \nवबनु िात बसातक ताग टुटल ई   \nओझरार्ल बाँचल सभ लमसम   \nशेर् भादिक प्रसून सेहन्न्त्तत \nकतेक बररस अहोरावत्र गमेलहँ   \nएतेक लचलच नेह कतह की ? \nभसकल गदरल देह कतह की ? \nप्राि सेहो वनकस' सं पवहने   \nवहचकी दैछ \" छोड़ू मार्ा \" कवह -कवह  \nसकल मनोरथ झांझ बनशल हे   \nवहर्ा  क ेँ  तप्पत तेल पकर्लहँ  \nटीस उठर् अशछ  वकए अनेरे   \nगुमानक कील सं मर्दिंत कर्लहँ   \nकवहर्ो जे छल आत्म  सुिासी  \nतकरा श्मसानक छाउर बनेलहँ   \nआबहँ तं  संतोि करू हे   \nहम नीरक लेल नवह आवह मचेलहँ   \nआब प्राि क ं ठ में क्षि-क्षि  \nविकल शसनेही स्िाती कि-कि  \nसात जनम धरर करब प्रतीक्षा   \n\"संताप\" फोरर क ' जोरब वहअ मन   \nवबदकल बहरल स्मृवतक संग   \nकोमल तरबा में फ़ार गरर्लहँ    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n47 \n \n******************************** \nII \n\" रौ ललिुनमा \"  \nपम मी तप्रया झा  \n********************* \nरौ ललिुनमा िका बचौलें   \nचाउर मे फ ें िलें मंगरैल , \nटदव्य छसया सन सुन्नरर ष्टधआ क ेँ \nग'र मे बहहलें घैल ...  \nबेिा खाततर घ 'र दमहला   \nबेि क चार प 'र उपिल मरुआ   \nनातत नोरक संग खुदद  फ ाँ क ै  िौ  \nपोता छचब्बौ ि ु छे तरुआ   \nआयश भूष्टमक लक्ष्मी अक्षोप िछथ  \nपढ़ार कह की िैल ..... ? \nजीतवत पातन नतह देलकौ कतहयो   \nअंत काल मे आतग लगेतौ  \nअरजल जमीन क ेँ  बेछच बेछच क '  \nसौंसे गाम क ेँ  दही खुएतौ     \nसभ टदन पातन तपलें तौला मे   \nमुइला पर तमघैल .......  \nरचनाकार : सु श्री पम मी तप्रया झा   \n             िारा श्री तवजय चहि झा   \n             गोलपहािी िािा नगर   \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n48 \n \nIII.  \n \nपल्लवी मण्डल, गाम- बेरमा, जिला- मधुबनी। \n  अनुभि \nहमर अप्पन जे तकि ु  हमरा देलैन  \nततहमे सभसाँ महत्वपूणश अछि  \nहुनक अप्पन अनुभव  \nहमरा नतह लगैत अछि  \nजीवनमे जीवन  हेबाक लेल  \nअनुभवसाँ बेसी तकि ु   \nआर महत्व रखैत अछि  \nअनुभव एकिा तबतल सत्य ि   \nजे जीवनक ेँ  जीवन प्रदान करैत अछि!  \nसमुच्चा जजनगी तबताकऽ  \nजे अहतमे प्राप्त भेल वएह ताँ ि  अनुभव!  \n\"ऐ काजक ेँ  करैमे ई समस्या आएत।\" \nजे अहााँक ेँ  पतहनतह सचेत करैए  \nओ भलेँ अछि एकिा रूपेँ फ े छलयर मुदा  \nतजुबाशक ेँ  समिैत कहैत रहैए - \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n49 \n \n\"डरर कऽ नतह क े लौं हम तकि ु  \nसोचने िेलौं जे हएत नीक हएत।  \nअहतमे बुझलौं ,  \nसोचलासाँ नतह क े लासाँ काज हएत!!\" \n \nतवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन    \nइंल्ग्भ्लिकोष-मैछथली- / मैछथलीकोष-इंल्ग्भ्लि-  प्रोजेक्िक ेँ आगू बछाऊ , अपन सुझाव आ योगदान  ई-मेल िारा \nggajendra@videha.com पर पढ़ाऊ।  \n१.भारत आ नेपालक मैशथली भार्ा -िैज्ञावनक लोकवन द्वारा बनाओल मानक शैली आ २.मैशथलीमे भार्ा \nसम्पादन पाठ्यक्रम \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैशथली भार्ा -िैज्ञावनक लोकवन द्वारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैशथली भार्ा िैज्ञावनक लोकतन िारा बनाओल मानक   उच्चारण आ लेखन िैली  \n(भाषािास्त्री डा. रामावतार यादवक  धारणाक ेँ  पूणश रूपसाँ सङ्ग लऽ तनधाशररत)  \nमैशथलीमे उच्चारि तथा लेिन  \n  \n१.पञ्चमाक्षर आ अनुस्वार: पञ्चमाक्षराहतगशत ङ , ञ, ण , न एवं म अबैत अछि। संस्क ृ त भाषाक अनुसार िब्दक \nअहतमे जातह वगशक अक्षर रहैत अछि ओही वगशक पञ्चमाक्षर अबैत अछि। जेना -  \nअङ ् क (क वगशक रहबाक कारणे अहतमे ङ ्  आएल अछि।)  \nपञ्च (च वगशक रहबाक कारणे अहतमे ञ् आएल अछि।)  \nखण्ड (ि वगशक रहबाक कारणे अहतमे ण् आएल अछि।)  \nसत््ध  (त  वगशक रहबाक कारणे अहतमे न् आएल अछि।)  \nख्भ  (प वगशक रहबाक कारणे अहतमे म् आएल अछि।)  \nउपयुशक्त बात मैछथलीमे कम देखल जाइत अछि। पञ्चमाक्षरक बदलामे अष्टधकांि जगहपर अनुस्वारक प्रयोग \nदेखल जाइि। जेना - अंक, पंच , खंड, संष्टध, खंभ आटद। व्याकरणतवद पस्थण्डत गोतवहद झाक कहब  ितन जे कवगश , \nचवगश आ िवगशसाँ पूवश अनुस्वार छलखल जाए तथा तवगश आ पवगशसाँ पूवश पञ्चमाक्षरे छलखल जाए। जेना - अंक, \nचंचल , अंडा, अहत तथा कम्पन। मुदा तहहद क तनकि रहल आधुतनक लेखक एतह बातक ेँ  नतह मानैत िछथ। ओ \nलोकतन अहत आ कम्पनक जगहपर सेहो अंत आ क ं पन छलखैत देखल  जाइत िछथ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n50 \n \nनवीन पद्धतत तकि ु  सुतवधाजनक अवश्य िैक। तकएक ताँ एतहमे समय आ स्थानक बचत होइत िैक। मुदा कतोक \nबेर हस्तलेखन वा मुिणमे अनुस्वारक िोि सन तबहद स्पष्ट नतह भेलासाँ अथशक अनथश होइत सेहो देखल जाइत \nअछि। अनुस्वारक प्रयोगमे उच्चारण -दोषक स्भ ावना सेहो ततबए दे खल जाइत अछि। एतदथश कसाँ लऽ कऽ पवगश \nधरर पञ्चमाक्षरेक प्रयोग करब उछचत अछि। यसाँ लऽ कऽ ज्ञ धररक अक्षरक सङ्ग अनुस्वारक प्रयोग करबामे कतहु \nकोनो तववाद नतह देखल जाइि।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उच्चारण “र् ह ”जकााँ होइत अछि। अतुः जतऽ “र् ह ”क उच्चारण हो ओतऽ मात्र ढ छलखल जाए। \nआन ढ़ाम खाली ढ छलखल जएबाक चाही। जेना - \nढ = ढाकी, ढेकी, ढ ढ़, ढेउआ, ढङ्ग, ढेरी , ढाकतन, ढाढ़ आटद। \nढ = पछाइ , बढब, गढब, मढब, बुढबा, सााँढ, गाढ, री ढ, चााँढ, सीढ , पी ढ  आटद। \nउपयुशक्त िब्द सभक ेँ  देखलासाँ ई स्पष्ट होइत अछि जे साधारणतया िब्दक िुरूमे ढ आ मध्य तथा अहतमे ढ अबैत \nअछि। इएह तनयम ड आ डक सहदभश सेहो लागू होइत अछि।  \n  \n३.व आ ब : मैछथलीमे “व”क उच्चारण ब कएल जाइत अछि , मुदा ओकरा ब रूपमे नतह छलखल जएबाक चाही। \nजेना - उच्चारण : बैद्यनाथ , तबद्या, नब, देबता , तबष्णु , बंि , बहदना आटद। एतह सभक स्थानपर क्रमिुः वैद्यनाथ, \nतवद्या, नव, देवता , तवष्णु , वंि , वहदना छलखबाक चाही। सामाहयतया व उच्चारणक लेल ओ प्रयोग कएल जाइत \nअछि। जेना - ओकील, ओजह आटद।  \n  \n४.य आ ज  : कतहु -कतहु “य”क उच्चारण “ज ”जकााँ करैत देखल जाइत अछि , मुदा ओकरा ज नतह छलखबाक \nचाही। उच्चारणमे यज्ञ , जटद , जमुना , जुग , जाबत , जोगी , जद , जम आटद कहल जाएबला िब्द सभक ेँ  क्रमिुः यज्ञ, \nयटद, यमुना, युग, यावत , योगी, यद, यम छलखबाक चाही।  \n  \n५.ए आ य : मैछथलीक वतशनीमे ए आ य दनू छलखल जाइत अछि।  \nप्राचीन वतशनी - कएल, जाए , होएत , माए, भाए, गाए आटद। \nनवीन वतशनी - कयल, जाय , होयत , माय, भाय, गाय आटद। \nसामाहयतया िब्द क िुरूमे ए मात्र अबैत अछि। जेना एतह , एना, एकर , एहन आटद। एतह िब्द सभक स्थानपर यतह , \nयना, यकर , यहन आटदक प्रयोग नतह करबाक चाही। यद्यतप मैछथलीभाषी थारू सतहत तकि ु  जाततमे िब्दक \nआर्भ ोमे “ए”क ेँ  य कतह उच्चारण कएल जाइत अछि।  \nए आ “य”क प्रयोगक सहदभशमे प्राचीने पद्ध ततक अनुसरण करब उपयुक्त मातन एतह पुस्तकमे ओकरे प्रयोग कएल \nगेल अछि। तकएक ताँ दनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दरूहताक बात नतह अछि। आ मैछथलीक सवशसाधारणक  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n51 \n \nउच्चारण -िैली यक अपेक्षा एसाँ बेसी तनकि िैक। खास कऽ कएल , हएब आटद कततपय िब्दक ेँ  क ै ल, हैब आटद \nरूपमे कतहु -कतहु छलखल जा एब सेहो “ए”क प्रयोगक ेँ  बेसी समीचीन प्रमाणणत करैत अछि।  \n  \n६.तह , हु तथा एकार , ओकार  : मैछथलीक प्राचीन लेखन -परम्परामे कोनो बातपर बल दैत काल िब्दक पािााँ तह , हु \nलगाओल जाइत िैक। जेना - हुनकतह , अपनहु , ओकरहु , तत्कालतह , चोट्टतह , आनहु आटद। मुदा आधुतनक लेखनमे \nतहक स्थानपर एकार एवं हुक स्थानपर ओकारक प्रयोग करैत देखल जाइत अछि। जेना - हुनक े, अपनो , तत्काले , \nचोट्टे , आनो आटद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैछथली भाषामे अष्टधकांितुः षक उच्चारण ख होइत अछि। जेना - षड्यहत्र (खडयहत्र), षोडिी \n(खोडिी) , षि्कोण (खिकोण) , वृषेि (वृखेि) , सहतोष (सहतोख) आटद । \n  \n८.ध्वतन-लोप  : तनम नछलन्खत अवस्थामे िब्दसाँ ध्वतन-लोप भऽ जाइत अछि:  \n(क) तक्रयाहवयी प्रत्यय अयमे य वा ए लुप्त भऽ जाइत अछि। ओतहमे साँ पतहने अक उच्चारण द घश भऽ जाइत अछि। \nओकर आगााँ लोप-सूचक छचह्न वा तवकारी ( ’ / ऽ) लगाओल जाइि। जेना - \nपूणश रूप : प ढए (प ढय) गेलाह , कए (कय) लेल, उढ़ए (उढ़य) प डतौक।  \nअपूणश रूप : प ढ’ गेलाह , क’ लेल, उढ़’ प डतौक।  \nप ढऽ गेलाह , कऽ लेल, उढ़ऽ प डतौक।  \n(ख) पूवशकाछलक क ृ त आय (आए) प्रत्ययमे य (ए) लुप्त भऽ जाइि , मुदा लोप -सूचक तवकारी नतह लगाओल \nजाइि। जेना - \nपूणश रूप : खाए (य) गेल , पढ़ाय (ए) देब , नहाए (य) अएला ह।  \nअपूणश रूप : खा गेल , पढ़ा देब , नहा अएलाह।  \n(ग) स्त्री प्रत्यय इक उच्चारण तक्रयापद , संज्ञा, ओ तविेषण तीनूमे लुप्त भऽ जाइत अछि। जेना - \nपूणश रूप : दोसरर माछलतन चछल गेछल।  \nअपूणश रूप : दोसर माछलन चछल गेल।  \n(घ) वतशमान क ृ दहतक अन्हतम त लुप्त भऽ जाइत अछि। जेना - \nपूणश रूप : प ढैत अछि , बजैत अछि , गबैत अछि।  \nअपूणश रूप : प ढै अछि , बजै अछि , गबै अछि।  \n(ङ) तक्रयापदक अवसान इक, उक, ऐक तथा हीकमे लुप्त भऽ जाइत अछि। जेना -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n52 \n \nपूणश रूप: छियौक , छियैक , िहीक , िौक , िैक , अतबतैक , होइक।  \nअपूणश रूप : छियौ , छियै , िही , िौ , िै , अतबतै , होइ।  \n(च)  तक्रयापद य प्रत्यय हह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइि। जेना - \nपूणश रूप : िन्हह , कहलन्हह , कहलहुाँ, गेलह , नतह।  \nअपूणश रूप : ितन , कहलतन , कहलौँ, गेलऽ, नइ, नजञ, नै। \n  \n९.ध्वतन स्थानाहतरण  : कोनो-कोनो स्वर-ध्वतन अपना जगहसाँ हटि कऽ दोसर ढ़ाम चछल जाइत अछि। खास कऽ \nह्रस्व इ आ उक सम ब्ध मे ई बात लागू होइत अछि। मैछथलीकरण भऽ गेल िब्दक मध्य वा अहतमे जाँ ह्रस्व इ वा उ \nआबए ताँ ओकर ध्वतन स्थानाहतररत भऽ एक अक्षर आगााँ आतब जाइत अछि। जेना- ितन (िइन) , पातन (पाइन) , \nदाछल ( दाइल), माटि (माइि) , काि ु  (काउि) , मासु (माउस) आटद। मुदा तत्सम िब्द सभमे ई तनअम लागू नतह \nहोइत अछि। जेना - रस्थश्मक ेँ  रइश्म आ सुधांिुक ेँ  सुधाउंस नतह कहल जा सक ै त अछि। \n  \n१०.हलहत(े्)क प्रयोग  : मैछथली भाषामे सामाहयतया हलहत (े्)क आवश्यकता नतह होइत अछि। कारण जे िब्दक \nअहतमे अ उच्चारण नतह होइत अछि। मुदा संस्क ृ त भाषासाँ जतहनाक ततहना मै छथलीमे आएल (तत्सम) िब्द सभमे \nहलहत प्रयोग कएल जाइत अछि। एतह पोथीमे सामाहयतया सम्पूणश िब्दक ेँ  मैछथली भाषा सम ब्ध ी तनअम अनुसार \nहलहततवहीन राखल गेल अछि। मुदा व्याकरण सम ब्ध ी प्रयोजनक लेल अत्यावश्यक स्थानपर कतहु -कतहु हलहत \nदेल गेल अछि। प्रस्तुत पोथीमे मछथ ली लेखनक प्राचीन आ नवीन दनू िैलीक सरल आ समीचीन पक्ष सभक ेँ  समेटि \nकऽ वणश -तवहयास कएल गेल अछि। स्थान आ समयमे बचतक सङ्गतह हस्त -लेखन तथा तकनीकी दृष्टष्टसाँ सेहो सरल \nहोबऽबला तहसाबसाँ वणश-तवहयास ष्टमलाओल गेल अछि। वतशमान समयमे मैछथली मातृभाषी पयशहतक ेँ  आन भाषाक \nमाध्यमसाँ मैछथलीक ज्ञान लेबऽ पतड रहल पररप्रेक्ष्यमे लेखनमे सहजता तथा एकरूपतापर ध्यान देल गेल अछि। \nतखन मैछथली भाषाक मूल तविेषता सभ क ु त्ण्ढ़त नतह होइक , ताह टदस लेखक -मण्डल सचेत अछि। प्रछसद्ध \nभाषािास्त्री डा. रामावतार यादवक कहब ितन जे सरलताक अनुस्ध ानमे एहन अवस्था  तकन्नहु ने आबऽ देबाक \nचाही जे भाषाक तविेषता िााँहमे पतड जाए।  \n-(भाषािास्त्री डा. रामावतार यादवक  धारणाक ेँ  पूणश रूपसाँ सङ्ग लऽ तनधाशररत)  \n \n१.२. मैशथली अकादमी , पटना द्वारा वनधाषररत मैशथली लेिन -शैली  \n \n१. जे िब्द मैछथली -सातहत्यक प्राचीन कालसाँ आइ धरर जातह वर्त्शनी मे प्रचछलत अछि , से सामाहयतुः तातह वर्त्शनीमे \nछलखल जाय - उदाहरणाथश - \n \nग्राह्य  \n \nएखन  \nढ़ाम   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n53 \n \nजकर , तकर  \nततनकर  \nअछि  \n \nअग्राह्य  \nअखन, अखतन, एखेन, अखनी \nटढ़मा, टढ़ना, ढ़मा \nजेकर , तेकर  \nततनकर। (वैकस्थल्पक रूपेँ ग्राह्य) \nऐि , अतह , ए। \n \n२. तनम नछलन्खत तीन प्रकारक रूप वैकस्थल्पकतया  अपनाओल जाय: भऽ गेल , भय गेल वा भए गेल। जा रहल अछि , \nजाय रहल अछि , जाए रहल अछि। कर ’ गेलाह , वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. प्राचीन मैछथलीक ‘हह ’ ध्वतनक स्थानमे ‘न’ छलखल जाय सक ै त अछि यथा कहलतन वा कहलन्हह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय छलखल जाय जत ’ स्पष्टतुः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृि उच्चारण इष्ट हो। यथा - देखैत , िलैक , \nबौआ, िौक इत्याटद।  \n \n५. मैछथलीक तनम नछलन्खत िब्द एतह रूपे प्रयुक्त होयत: जैह , सैह , इएह , ओऐह , लैह तथा दैह।  \n \n६. ह्र्सस्व इकारांत िब्दमे ‘इ’ क े  लुप्त करब सामाहयतुः अग्राह्य छथक। यथा- ग्राह्य देन्ख आबह, माछलतन गेछल (मनुष्य \nमात्रमे)। \n \n७. स्वतंत्र ह्रस्व ‘ए’ वा ‘य’ प्राचीन मैछथलीक उद्धरण आटदमे ताँ यथावत राखल जाय , पकितु आधुतनक प्रयोगमे \nवैकस्थल्पक रूपेँ ‘ए’ वा ‘य’ छलखल जाय। यथा: - कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह , जाय वा जाए इत्याटद।  \n \n८. उच्चारणमे दू स्वरक बीच जे ‘य’ ध्वतन स्वतुः आतब जाइत अछि तकरा लेखमे स्थान वैकस्थल्पक रूपेँ देल जाय। \nयथा- धीआ, अढैआ, तवआह , वा धीया, अढैया, तबयाह।  \n \n९. सानुनाछसक स्वतंत्र स्वरक स्थान यथासंभव ‘ञ’ छलखल जाय वा सानुनाछसक स्वर। यथा: - मैञा, कतनञा, \nतकरततनञा वा मैआाँ, कतनआाँ, तकरततनआाँ। \n \n१०. कारकक तवभस्थक्र्त्क तनम नछलन्खत रूप ग्राह्य:- हाथक ेँ, हाथसाँ, हाथेँ, हाथक , हाथमे। ’मे’ मे अनुस्वार सवशथा \nत्याज्य छथक। ‘क’ क वैकस्थल्पक रूप ‘क े र’ राखल जा सक ै त अछि।  \n \n११. पूवशकाछलक तक्रयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अव्यय वैकस्थल्पक रूपेँ लगाओल जा सक ै त अछि। यथा:- देन्ख \nकय वा देन्ख कए। \n \n१२. मााँग, भााँग आटदक स्थानमे माङ, भाङ इत्याटद छलखल जाय।  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n54 \n \n१३. अद्धश ‘न’ ओ अद्धश ‘म’ क बदला अनुसार नतह छलखल जाय , पकितु िापाक सुतवधाथश अद्धश ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण ’ \nक बदला अनुस्वारो छलखल जा सक ै त अछि। यथा: - अङ ् क, वा अंक, अञ्चल वा अंचल , कण्ढ़ वा क ं ढ़। \n \n१४. हलंत छचह्न तनअमतुः लगाओल जाय , पकितु तवभस्थक्तक संग अकारांत प्रयोग कएल जाय। यथा: - श्रीमान् , पकितु \nश्रीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक छचह्न िब्दमे सिा क ’ छलखल जाय , हिा क ’ नतह , संयुक्त तवभस्थक्तक हेतु फराक छलखल \nजाय , यथा घर परक।  \n \n१६. अनुनाछसकक ेँ  चहितबहद िारा व्यक्त कयल जाय। परंतु मुिणक सुतवधाथश  तह समान जटिल मात्रापर अनुस्वारक \nप्रयोग चहितबहदक बदला कयल जा सक ै त अछि। यथा - हहि क े र बदला पहि।  \n \n१७. पूणश तवराम पासीसाँ ( । ) सूछचत कयल जाय।  \n \n१८. समस्त पद सिा क ’ छलखल जाय , वा हाइफ े नसाँ जोतड क’ ,  हिा क ’ नतह।  \n \n१९. छलअ तथा टदअ िब्दमे तबकारी (ऽ) नतह लगाओ ल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी रूपमे राखल जाय।  \n \n२१.वकछ ु  ध्िवनक लेल निीन शचन्त्ह बनबाओल जार्। जा' ई नवह बनल अशछ ताबत एवह दुनू ध्िवनक बदला \nपूिषित् अर्/ आर्/ अए/ आए/ आओ/ अओ शलिल जार्। आवक ऎ िा ऒ सँ व्यतत कएल जार्। \n \nह./ - गोविन्त्द झा ११/८/७६ श्रीकान्त्त ठाक ु र ११/८/७६ सुरेन्त्र झा \"सुमन\" ११/०८/७६ \n \n  २. मैशथलीमे भार्ा सम्पादन पाठ्यक्रम   \n२.१. उच्चारि वनदेश: (बोल्ड कएल रूप ग्राह्य): -     \nदहत न क उच्चारणमे दााँतमे जीह सित - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उच्चारणमे जीह मूधाशमे सित (नै सिैए ताँ \nउच्चारण दोष अछि) - जेना बाजू गणेि। तालव्य श मे जीह तालुसाँ , र् मे मूधाशसाँ आ दहत समे दााँतसाँ सित। तनिााँ, \nसभ आ िोषण बाजज कऽ देखू। मैछथलीमे र्  क ेँ  वैटदक संस्क ृ त जकााँ ि सेहो उच्चररत कएल जाइत अछि , जेना \nवषाश, दोष। य अनेको स्थानपर ज जकााँ उच्चररत होइत अछि आ ण ड जकााँ (यथा संयोग आ गणेि संजोग आ  \nगड़ेस उच्चररत होइत अशछ)। मैशथलीमे ि क उच्चारि ब , श क उच्चारि स आ र् क उच्चारि ज सेहो \nहोइत अशछ।  \nओतहना ह्रस्व इ बेिीकाल मैछथलीमे पतहने बाजल जाइत अछि कारण देवनागरीमे आ ष्टमछथलाक्षरमे ह्रस्व इ अक्षरक \nपतहने छलखलो जाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे तहहद मे एकर दोषपूणश उच्चारण होइत अछि (छलखल ताँ \nपतहने जाइत अछि मुदा बाजल बादमे जाइत अछि) , से छिक्षा पद्धततक दोषक कारण हम सभ ओकर उच्चारण \nदोषपूणश ढंगसाँ कऽ रहल ि ।  \nअछि - अ इ ि  ऐछ (उच्चारि)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n55 \n \nिछथ - ि इ थ   – िैथ (उच्चारि)  \nपहुाँछच- प हुाँ इ च (उच्चारि)  \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अुः ऋ ऐ सभ लेल मात्रा सेहो अछि , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अुः ऋ क ेँ  संयुक्ताक्षर \nरूपमे गलत रूपमे प्रयुक्त आ उच्चररत कएल जाइत अछि। जेना ऋ क ेँ  री  रूपमे उच्चररत करब। आ देन्खयौ - ऐ \nलेल देन्खऔ क प्रयोग अनुछचत। मुदा देन्खऐ लेल देन्खयै अनुछचत। क ्  साँ ह् धरर अ सत्म मछलत भेलासाँ क साँ ह बनैत \nअछि , मुदा उच्चा रण काल हलहत युक्त िब्दक अहतक उच्चारणक प्रवृणर्त् ब ढल अछि , मुदा हम जखन मनोजमे ज् \nअहतमे बजैत ि , तखनो पुरनका लोकक ेँ  बजैत सुनबन्हह- मनोजऽ , वास्तवमे ओ अ युक्त ज् = ज बजै िछथ।  \nफ े र ज्ञ अछि ज् आ ञ क संयुक्त मुदा गलत उच्चारण होइत अछि - ग्भ्य। ओतहना क्ष अछि क ्  आ ष क संयुक्त मुदा \nउच्चारण होइत अछि ि। फ े र ि् आ र क संयुक्त अछि श्र ( जेना श्रष्टमक) आ स् आ र क संयुक्त अछि स्र (जेना \nष्टमस्र)। त्र भेल त+र ।  \nउच्चारणक ऑतडयो फाइल तवदेह आकाशइव  http://www.videha.co.in/ पर उपलब्ध  अछि। फ े र केँ / सँ / \nपर  पूवश अक्षरसाँ सिा कऽ छलखू मुदा तँ / कऽ हिा कऽ। ऐमे सँ  मे पतहल सिा कऽ छलखू आ बादबला हिा कऽ। \nअंकक बाद िा छलखू सिा कऽ मुदा अहय ढ़ाम िा छलखू हिा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फ े र ६अ म सातम शलिू - छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरिालीमे िाली  प्रर्ुतत \nकरू।  \nरहए -  \nरहै मुदा सक ै ए (उच्चारि सक ै -ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथश णभन्नता सेहो , जेना से कम मो जगहमे पार्किग करबाक अभ्व्यास रहै  ओकरा। \nपुिलापर पता लागल जे ढुनढुन नाम ना ई ड्राइवर कनाि प्लेसक पार्किगमे काज करैत रहए । \nिलै , िलए मे सेहो ऐ तरहक  भेल। िलए क उच्चारण िल -ए सेहो।  \nसंयोगने- (उच्चारण संजोगने) \nक ेँ /  कऽ \nक े र- क ( \nक े र क प्रर्ोग गद्यमे नै करू , पद्यमे कऽ सक ै  छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उच्चारि राम क े  /   राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उच्चारि)  \nचहितबहद आ अनुस्वार - अनुस्वारमे क ं ढ़ धररक प्रयोग होइत अछि मुदा चहितबहदमे नै। चहितबहदमे कनेक एकारक \nसेहो उच्चारण होइत अछि - जेना रामसाँ- (उच्चारण राम सऽ)   रामक ेँ- (उच्चारण राम कऽ/ राम क े  सेहो)।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n56 \n \n  \nक ेँ  जेना रामक ेँ  भेल तहहद क को (राम को)- राम को= रामक ेँ \nक जेना रामक भेल तहहद क का ( राम का) राम का= रा मक \nकऽ जेना जा कऽ भेल तहहद क कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ  \nसाँ भेल तहहद क से (राम से) राम से= रामसाँ \nसऽ , तऽ , त , क े र (गद्यमे) एेे चारू िब्द सबहक प्रयोग अवांछित।  \nक े  दोसर अथेँ प्रयुक्त भऽ सक ै ए- जेना , क े  कहलक? तवभस्थक्त “क”क बदला एकर प्रयोग अवांछित।  \nनजञ, नतह , नै, नइ, नाँइ, नइाँ, नइं ऐ सभक उच्चारण आ लेखन - नै  \n  \nत्त्व क बदलामे त्व जेना महत्वपूणश (महत्त्वपूणश नै) जतए अथश बदछल जाए ओततह मात्र तीन अक्षरक संयुक्ताक्षरक \nप्रयोग उछचत। सम्पतत - उच्चारण स म्प इ त (सम्पणर्त् नै - कारण सही उच्चारण आसानीसाँ स्भ व नै)। मुदा सवोर्त् म \n(सवोतम नै)।  \nराष्टरय (रारीय नै)  \nसक ै ए/ सक ै  (अथश पररवतशन) \nपोछैले/ पोिै लेल/ पोछए लेल \nपोछैए/ पोछए/ (अथष पररितषन) पोछए/ पोछै  \nओ लोकतन ( हिा कऽ , ओ मे तबकारी नै)  \nओइ/ ओतह  \nओवहले /  \nओवह लेल/ ओही लऽ  \nजएबेँ/ बैसबेँ \nपँचभइर्ाँ  \nदेखिर्ौक/ (देन्खऔक नै- ततहना अ मे  ह्रस्व आ द घशक मात्राक प्रयोग अनुछचत)  \nजकाँ / जेकााँ \nताँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n57 \n \nनद्धि/ नवह / नाँइ/ नइाँ/ नै \nसौँसे/ सौंसे \nबड  /  \nबडी  (झोराओल)  \nगाए (गाइ नतह) , मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलेँ/ पवहरतैँ  \nहमहीं / अहीं  \nसब - सभ \nसबहक - सभहक  \nधरर  - तक  \nगप- बात  \nबूझब - समझब  \nबुझलौं/ समझलौं/ बुझलहुाँ - समझलहुाँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआवक- आ तक \nसक ै ि/ करैि (गद्यमे प्रयोगक आवश्यकता नै)  \nहोइन / होतन  \nजाइन (जातन नै , जेना देल जाइन) मुदा जावन-बूजझ (अथश पररव्र्तन)  \nपइठ/ जाइठ \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ  \nमे, केँ, साँ, पर (िब्दसाँ सिा कऽ) ताँ कऽ धऽ दऽ (िब्दसाँ हिा कऽ) मुदा दूिा वा बेसी तवभस्थक्त संग रहलापर पतहल \nतवभस्थक्त िाक ेँ  सिाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा)  \nतबकारीक प्रयोग िब्दक अहतमे , बीचमे अनावश्यक रूपेँ नै। आकाराहत आ अहतमे अ क बाद तबकारीक प्रयोग नै \n(जेना टदअ \n, आ/ टदर् ’ , आ’, आ नै )   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n58 \n \nअपोस्रोफीक प्रयोग तब कारीक बदलामे करब अनुछचत आ मात्र फॉहिक तकनीकी हयूनताक पररचायक) - ओना \nतबकारीक संस्क ृ त रूप ऽ अवग्रह कहल जाइत अछि आ वतशनी आ उच्चारण दनू ढ़ाम एकर लोप रहैत अछि/ रतह \nसक ै त अछि (उच्चारणमे लोप रतहते अछि)। मुदा अपोस्रोफी सेहो अंग्रेजीमे पसेछसव क े समे होइत अछि आ फ्र ें चमे \nिब्दमे जतए एकर प्रयोग होइत अछि जेना raison d’etre एतए सेहो एकर उच्चारण रैजौन डेिर होइत अछि , \nमाने अपोस्रॉफी अवकाि नै दैत अछि वरन जो डैत अछि , से एकर प्रयोग तबकारीक बदला देनाइ तकनीकी रूपेँ \nसेहो अनुछचत)।  \nअइमे, एतहमे/  ऐमे  \nजइमे , जातहमे  \nएखन/ अिन/ अइखन \n  \nक ेँ  (क े  नवह) मे (अनुस्िार रवहत)  \nभऽ \nमे  \nदऽ  \nतँ (तऽ , त  नै) \nसँ ( सऽ स नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग \nसाँझ िन \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना - तै दआरे/ तइमे/ तइले  \nजै/जइ जेना - जै कारण/ जइसाँ/ जइले  \nऐ/अइ जेना - ऐ कारण/ ऐसाँ/ अइले/ मुदा एकर एकिा खास प्रयोग- लालतत  कतेक टद नसाँ कहैत रहैत अइ  \nलै/लइ जेना लैसाँ/ लइले/ लै दआरे \nलहाँ/ लौं \n \nगेलौं/ लेलौं/ लेलँह/ गेलहुाँ/ लेलहुाँ/ लेलाँ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n59 \n \nजइ/ जातह / जै  \nजतह ढ़ाम/ जातह ढ़ाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएतह / अवह /  \nअइ (िातर्क अंतमे ग्राह्य( / ऐ  \nअइि/  अशछ/ ऐि   \nतइ/ ततह / तै/ तातह   \nओतह / ओइ  \nसीन्ख/ सीि  \nजीतव / जी वी/ जीब   \nभलेहीं/  भलवह    \nतैं/ ताँइ/ तँए  \nजाएब/ जएब   \nलइ/ लै  \nिइ/  छै  \nनतह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछवन/ छखन्त् ह  ...  \nसमए  िब् द क संग जखन कोनो तव भस्थक् त जुिै िै तखन समै जना समैपर इत् या टद। असगरमे  हृदए  आ तवभस्थक् त \nजुिने  हृदे  जना हृदेसाँ, हृदेमे इत् याटद।    \nजइ/ जातह /  \nजै  \nजतह ढ़ाम/ जातह ढ़ाम/ जइठाम / जैढ़ाम  \nएतह / अतह / अइ/ ऐ \nअइि/ अशछ/ ऐि  \nतइ/ ततह / तै/ तातह  \nओतह / ओइ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n60 \n \nसीन्ख/ सीि \nजीतव / जीवी/  \nजीब   \nभले/ भलेहीं/  \nभलवह    \nतैं/ ताँइ/ तँए \nजाएब/ जएब  \nलइ/ लै \nिइ/ छै \nनतह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै   \nछवन / छखन्त् ह \nचुकल अछि / गेल गशछ \n२.२. मैशथलीमे भार्ा सम्पादन पाठ्यक्रम   \nनीचााँक सूचीमे देल तवकल्पमेसाँ लैंगुएज एडीिर िारा कोन रूप चुनल जेबाक चाही:  \nबोल्ड कएल रूप ग्राह्य:   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब ’बला, हेम ’बला/ होयबाक/ होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ/लय/लए  \n४. भ’ गेल/भऽ गेल/भय गेल/भए \nगेल  \n५. कर ’ गेलाह/ करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करर् गेलाह   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n61 \n \n६. \nशलअ/टदअ शलर् ’,टदर् ’,शलअ’,टदर् ’/  \n७. कर ’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/ क’र ’ बला / \nकरैिाली  \n८. बला वला (पुरूष) , वाली (स् त्री) ९ \n.  \nआङ ् ल आंग्ल  \n१०. प्रार्ः प्रायह  \n११. दुःि दख १ \n२. चछल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलखिन्त्ह देलतकहह , देलखिन  \n१४. \nदेिलखन्त्ह देिलवन/ देिलैन्त्ह  \n१५. छशथन्त्ह/ िलन्हह छशथन/ िलैन/ छलवन  \n१६. चलैत /दैत चलतत/दैतत  \n१७. एखनो  \nअिनो  \n१८.  \nब़िवन बढइन बढखन्त्ह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवशनाम) ओ  \n२० \n. ओ (संर्ोजक) ओ ’/ओऽ  \n२१. फाँवग/फातङ्ग फाइंग/फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुक ु र ना-नुकर   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n62 \n \n२४. क े लखन्त्ह/क े लवन/कयलन्हह  \n२५. तखनताँ/ तिन तँ  \n२६. जा \nरहल/जार् रहल/जाए रहल  \n२७. तनकलय/वनकलए \nलागल/ लगल बहरार्/ बहराए लागल/ लगल वनकल ’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत ’/ ओत ’/ जतए/ ओतए  \n२९. \nकी फ ू रल जे वक फ ू रल जे  \n३०. जे जे ’/जेऽ  \n३१. क ू टद / र्ाटद (मोन पारब) क ू इद/याइद/क ू द/याद/  \nर्ाटद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसर् हँसऽ  \n३४. नौ आवक दस/नौ पकिवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  ि/िुः/सात  \n३७. \nकी  की’/ कीऽ (दीघीकारान्त्तमे ऽ िर्जिंत)  \n३८. जबाब जवाब  \n३९. करएता ह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान टदछि दलान टदि/ दलान टदस  \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गर्लाह   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n63 \n \n४२. वकछ ु  आर/ तकि ु  और/ तकि आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जातत िल/जैत िल  \n४४. पहँशच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुाँच/ भेटि  जाइत िल  \n४५.  \nजबान (र्ुिा)/ जिान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए / लऽ कऽ/ लऽ कए \n४७. ल’/लऽ कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अिन / अिने  \n४९.  \nअहींक ेँ  अहीँक ेँ   \n५०. गहींर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार क े नाइ धार पार क े नार्/क े नाए  \n५२. जेकााँ जेँकााँ/ \nजकाँ  \n५३. तवहना  तेतहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बवहनउ  बहनोइ  \n५६. बवहन  बतहतन  \n५७. बतहन -बतहनोइ  \nबवहन -बहनउ  \n५८. नतह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n64 \n \n६१. भैयारी मे िोि -भाए/भै/, जेढ़ -भार्/भाइ ,  \n६२. तगनतीमे दू भाइ/भाए/भाँइ   \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भााँइ/ भाए/ लेल। यावत जाित  \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देखन्त्ह/ दइन दतन/ दएन्हह/ दयन्हह दखन्त्ह/ दैन्हह  \n६६. द’/ दऽ/ दए  \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवशनाम)  \n६८. तका कए तकाय तकाए  \n६९. पैरे ( on foot) पएरे   कएक/ क ै क  \n७०. \nताहमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुत्रीक  \n७२.  \nबजा कर्/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ  \n७४. कोला  \n७५.  \nटदनुका टदनका  \n७६. \nततवहसँ  \n७७. गरबओलन्हह/  गरबौलवन / \n  गरबेलखन्त्ह/ गरबेलवन   \n७८. बालु बालू  \n७९.   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n65 \n \nचेन्त्ह शचन्त्ह(अशुि)  \n८०. जे जे ’  \n८१ \n. से/ क े  से’/के’  \n८२. एिुनका अखनुका  \n८३. भुष्टमहार भूममहार   \n८४. सुग्गर \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झिहाक ८६. \nछ ू वब  \n८७. करइयो/ओ करैर्ो ने देलक /कररर्ौ -करइयौ  \n८८. पुबारर   \nपुबाइ  \n८९. झगिा -झााँि  \nझगड़ा-झाँटट  \n९०. पएरे -पएरे  पैरे -पैरे  \n९१. िेलएबाक  \n९२. िेलेबाक  \n९३. लगा  \n९४. होए - हो  – होअए   \n९५. बुझल बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथषमे)  \n९७. यैह र्एह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. तावतल   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n66 \n \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ  \n१००. वनन्न- तनहद  \n१०१. \nवबनु वबन  \n१०२. जाए जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आवब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. िेलाए (play) –िेलाइ  \n१०७. शशकाइत - छिकायत  \n१०८.  \nढप- ़िप  \n१०९ \n. प़ि- पढ  \n११०. कतनए/ कवनर्े  कतनञे  \n१११. राकस - राकि  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा - \nऔरदा  \n११४. बुझेलखन्त्ह (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलन्हह/बुझेलवन/ बुझयलन्हह ( understood himself)  \n११६. चछल - चल/ चशल  गेल  \n११७. िधाइ- खधाय   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n67 \n \n११८. \nमोन पाड़लखिन्त्ह/ मोन पाड़लखिन/ मोन पारलखिन्त्ह  \n११९. क ै क- कएक- कइएक  \n१२०. \nलग ल’ग   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ - जरएनाइ/  \nजरे नाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलखन्त्ह/ गरबेलवन गरबौलखन्त्ह/ गरबौलवन  \n१२५. \nशचिैत- (to test)शचिइत  \n१२६. करइर्ो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा - जकरा   \n१२८. तकरा- तेकरा  \n१२९.  \nवबदेसर िानेमे/ वबदेसरे िानमे  \n१३०. करबयलहुाँ/ करबएलहुाँ/ करबेलहुाँ करबेलौं  \n१३१. \nहाररक (उ च्चारि हाइरक)  \n१३२. ओजन वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/  कागज  \n१३३. आधे भाग/ आध-भागे  \n१३४. वपचा  / तपचाय/ वपचाए   \n१३५. नञ/ ने   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n68 \n \n१३६. बच्चा  नञ  \n(ने) वपचा जार्  \n१३७. तिन ने (नञ) कहैत अशछ।  कहै/ सुनै/ देिै छल  मुदा कहैत -कहैत/ सुनैत -सुनैत/ देिैत-देिैत \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कता क गोटे  \n१३९. कमाइ -धमाइ/  कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल ’ग  \n१४१. िेलाइ (for playing)  \n१४२.  \nछशथन्त्ह/ छशथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. क्यो वकर्ो / क े ओ  \n१४५. \nक े श (hair)  \n१४६. \nक े स (court-case)  \n१४७ \n. बननाइ/ बननार्/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. क ु रसी क ु सी  \n१५०. चरचा  चचाश  \n१५१. कमष  करम  \n१५२. डुबाबए/ डुबाबै/ डुमाबै  डुमाबय/ डुमाबए    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n69 \n \n१५३. एखुनका/  \nअिुनका  \n१५४. लए/ शलअए (वाक्यक अंततम िब्द) - लऽ  \n१५५. कएलक/  \nक े लक  \n१५६. गरमी  गमी  \n१५७ \n. िरदी िदी  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ  \n१६०. \nतेना ने घेरलखन्त्ह/ तेना ने घेरलवन  \n१६१. नजञ / नै \n१६२.  \nडरो ड ’रो  \n१६३. कतह/ कतौ  कहीं  \n१६४. उमररगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भररगर   \n१६६. धोल/धोअल धोएल  \n१६७. गप/ गप्प  \n१६८.  \nक े  क े’  \n१६९. दरबज्जा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n70 \n \nधरर तक  \n१७२.  \nघूरर लौटट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बड्ड  \n१७५. तोँ/ तूेाँ  \n१७६. तोँतह( पद्यमे ग्राह्य)  \n१७७. तोँही / तोँवह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइर्े  \n१७९. एक े टा  \n१८०. कररतशथ /करतछथ  \n १८१.  \nपहँशच/ पहँच  \n१८२. राखलन्हह रिलखन्त्ह/ रिलवन  \n१८३.  \nलगलखन्त्ह/ लगलवन लागलखन्त्ह  \n१८४.  \nसुवन (उच्चारि सुइन)  \n१८५. अशछ (उच्चारण अइि)  \n१८६. एलशथ गेलशथ  \n१८७. तबतओने/  वबतौने/  \nवबतेने  \n१८८. करबओलन्हह/  करबौलवन / \nकरेलखिन्त्ह/ करेलखिन   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n71 \n \n१८९. करएलन्हह/  करेलवन   \n१९०.  \nआवक/ वक  \n१९१. पहँशच/   \nपहँच  \n१९२. बर्त्ी जराय/ जराए  जरा  (आतग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहाँ मे हाँ (हाँमे हाँ विभस्थतत्तमे हटा कए)  \n१९५. फ े ल फ ै ल  \n१९६. फइल(spacious) फ ै ल  \n१९७. होयतन्हह/ होएतन्हह/ होएतवन /हेतवन / हेतखन्त्ह  \n१९८. हाथ मटटआएब / हाथ मटियाबय/हाथ मटियाएब  \n१९९. फ े का फ ें का  \n२००. देिाए देिा  \n२०१. देिाबए  \n२०२. सत्तरर सर्त्र  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैहह/ गेलखन्त्ह/ गेलवन  \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.क े लो/ कएलहुाँ/क े लौं/ क े लुाँ  \n२०७. तकि ु  न तकि ु /  \nवकछ ु  ने वकछ ु    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n72 \n \n२०८.घुमेलहुाँ/ घुमओलहुाँ/ घुमेलौं   \n२०९. एलाक/ अएलाक  \n२१०. अः/ अह  \n२११.लय/  \nलए (अथष-पररित्तषन) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/  सभक  \n२१४.ष्टमलाऽ/ ममला   \n२१५.कऽ/ क  \n२१६.जाऽ/  \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉहिक कमीक द्योतक)  \n२१९.वनअम / तनयम  \n२२० \n.हेतटेअर/ हेतटेर्र  \n२२१.पवहल अक्षर ढ/ बादक/ बीचक ़ि  \n२२२.तपहि/ तहहिं/ तजञ/ तैं  \n२२३.कपहि/ कहीं   \n२२४.तँइ/  \nतैं / तइँ  \n२२५.नाँइ/ नइाँ/  नजञ/ नतह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहेँ / \n२२७.िजञ/ छै/ िैक  /िइ  \n२२८.दृमष्टएँ / दृष्टष्टयेँ  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n73 \n \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.क ु नो/ कोनो, कोना/क े ना \n२३२.गेलैहह -गेलखन्त्ह-गेलवन  \n२३३.हेबाक - होएबाक  \n२३४.क े लौँ- कएलौँ-कएलहुाँ/क े लौं  \n२३५.तकि ु  न तकि - वकछ ु  ने वकछ ु \n२३६.क े हेन- क े हन \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/आ। आब'-आब' /आबह -आबह  \n२३८. हएत -हैत  \n२३९.घुमेलहुाँ-घुमएलहुाँ- घुमेलाेेें  \n२४०.एलाक- अएलाक \n२४१.होतन - होइन/ होखन्त्ह/ \n२४२.ओ-राम ओ श्यामक बीच( conjunction), ओऽ कहलक ( he said)/ओ \n२४३.की हए/  कोसी अएली हए / की है। की हइ  \n२४४.दृमष्टएँ/  दृष्टष्टयेँ \n२४५ \n.शाममल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए/ तजञ/ तपहि  \n२४७.जौं \n/ ज्र्ोँ/ जँ/  \n२४८.सभ/ सब \n२४९.सभक/ सबहक  \n२५०.कपहि/ कहीं  \n२५१.क ु नो/ कोनो/ कोनहुाँ/  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n74 \n \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल/ भय गेल \n२५३.कोना/ क े ना/ कह ना/कना \n२५४.अः/ अह  \n२५५.जनै/ जनञ  \n२५६.गेलवन/  \nगेलाह (अथष पररितषन)  \n२५७.क े लन्हह/ कएलन्हह/ क े लवन/  \n२५८.लय/ लए/ लएह ( अथश पररवतशन)  \n२५९.कनीक/ कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठ े लखन्त्ह पठ े लवन/ पढ़े लइन/ पपढ़ओलन्हह/  पठबौलवन/ \n२६१.वनअम/  तनयम \n२६२.हेतटेअर / हेक्िेयर  \n२६३.पवहल अक्षर रहने ढ/ बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराहतमे तबकारीक प्रयोग उछचत नै/ अपोस्रोफीक प्रयोग फाहिक तकनीकी हयूनताक पररचायक ओकर \nबदला अवग्रह (तबकारी) क प्रयोग उछचत  \n२६५.क े र (पद्यमे ग्राह्य) / -क/ कऽ/ क े \n२६६.िैन्हह - छखन्त्ह \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत/ जएत/  \n२७०.आएत/ अएत/ आओत \n२७१ \n.िाएत/ िएत/ िैत  \n२७२.तपअएबाक/ वपएबाक/वपर्ेबाक  \n२७३.शुरु / शुरुह  \n२७४.शुरुहे / शुरुए   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n75 \n \n२७५.अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जातह/ जाइ/ जइ/ जै/ \n२७७.जाइत/ जैतए/ जइतए \n२७८.आएल/ अएल \n२७९.क ै क/ कएक \n२८०.आयल/ अएल/ आएल \n२८१. जाए/ जअए/ जए (लालतत  जाए लगलीह।)  \n२८२. नुकएल/ नुकाएल \n२८३. कठ ु आएल/ कढ़ुअएल \n२८४. तातह/ तै/ तइ \n२८५. गायब/ गाएब/ गएब \n२८६. सक ै/ सकए/ सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल)  \n२८८.कहैत रही/देिैत रही/ कहैत छलौं/ कहै छलौं - अवहना चलैत/ प ढैत \n(पढै-पढैत अथष किनो काल पररिर्तिंत) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी , मुदा बुझैत -बुझैत)/ सक ै त/ \nसक ै । करैत/ करै। दै/ दैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रिबा/ रिबाक । वबनु/ वबन। रावतक/ रातुक बुझै \nआ बुझैत क े र अपन-अपन जगहपर प्रर्ोग समी चीन अशछ । बुझैत-बुझैत आब बुझशलऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे / द्वारे \n२९०.भेटि/ भेि/  भेँट  \n२९१.  \nिन/ िीन/  िुना (भोर िन/ भोर िीन)  \n२९२.तक/ धरर  \n२९३.गऽ/ गै (meaning different-जनबै गऽ)  \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.त्त्व,(तीन अक्षरक मेल बदला पुनरुस्थक्तक एक आ एकिा दोसरक उपयोग) आटदक बदला त्व आटद। महत्त्व/ \nमहत्ि/ कताष/ कर्त्ाश आटदमे र्त् संयुक्तक कोनो आवश्यकता मैछथलीमे नै अछि। िततव्य  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n76 \n \n२९६.बेसी/ बेिी  \n२९७.बाला/वाला बला/ वला (रहैबला)  \n२९८ \n.िाली/ (बदलैिाली)  \n२९९.वार्त्ाश/ िाताष \n३००. अन्त्तराषमिर्/ अहतराशरीय  \n३०१. लेमए / लेबए \n३०२.लमछ ु रका, नमछ ु रका \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल/ लगल \n३०४.हबा/ हिा \n३०५.रािलक/ रिलक \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पिाताप/ पिार्त्ाप  \n३०८. ऽ क े र व्यवहार िब्दक अहतमे मात्र , यथासंभव बीचमे नै।  \n३०९.कहैत / कहै  \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) ( meaning different)  \n३११.तागवत/ ताकवत \n३१२.िराप/ खराब  \n३१३.बोइन/ बोतन/ बोइतन \n३१४.जाटढ़/ जाइठ \n३१५.कागज/ कागच/  कागत \n३१६.वगरै  (meaning different- swallow)/ वगरए  (खसए)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n77 \n \n३१७.रामिर्/ रारीय  \nDATE-LIST (year- 2013-14) \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days: \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13 \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31. \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27. \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24. \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30. \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25. \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7. \nUpanayana Days:  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din:  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n78 \n \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din: \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14) \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n79 \n \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n80 \n \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE \n१ब्रेल पतत्रकाक सभिा पुरान अंक -तवदेह ई ., ततरहुता आ देवनागरी रूपमे  Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n81 \n \nतवदेह  ईअंक पतत्रकाक पतहल ५०- \n \nतवदेह ई पतत्रकाक ५०म साँ आगााँक अंक- \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैछथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैछथली ऑतडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैछथली वीतडयोक संकलन Maithili Videos  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुतनक छचत्रकला आ छचत्र  /ष्टमछथला छचत्रकला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"विदेह\"क एवह सभ सहर्ोगी चलिंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.तवदेह मैछथली स्थक्वज  :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/ \n७.तवदेह मैछथली जालवृर्त् एग्रीगेिर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/ \n८.तवदेह मैछथली सातहत्य अंग्रेजीमे अनूटदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/ \n९.तवदेहक पूवश -रूप \"भालसररक गाि \"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/ \n१०.तवदेह इंडेक्स  :   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n82 \n \nhttp://videha123.blogspot.com/ \n११.तवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/ \n१२. तवदेह: सदेह : पतहल ततरहुता  (ष्टमछथलाा़क्षर) जालवृर्त् (ब्लॉग)  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/  \n१३. तवदेह:ब्रेल: मैछथली ब्रेलमे: पतहल बेर तवदेह िारा  \nhttp://videha-braille.blogspot.com/ \n१४.VIDEHA IST MAITHILI  FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/ \n१५. तवदेह  प्रथम मैछथली पाणक्षक ई पतत्रका मैछथली पोथीक आकाशइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/ \n   \n१६. तवदेह  प्रथम मैछथली पाणक्षक ई पतत्रका ऑतडयो आकाशइव \nhttp://videha-audio.blogspot.com/ \n१७. तवदेह  प्रथम मैछथली पाणक्षक ई पतत्रका वीतडयो आकाशइव \nhttp://videha-video.blogspot.com/ \n१८. तवदेह  प्रथम मैछथली पाणक्षक ई पतत्रका ष्टमछथला छचत्रकला, आधुतनक कला आ छचत्रकला  \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/ \n१९. मैछथल आर ष्टमछथला )मैछथलीक सभसाँ लोकतप्रय जालवृर्त्(  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/ \n२० .श्रुतत प्रकािन  \nhttp://www.shruti-publication.com/ \n२१.http://groups.google.com/group/videha   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n83 \n \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/  \n२३.गजेहि ढ़ाक ु र इ डे क्स  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com \n २४. नेना भुिका  \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/    \n२५.तवदेह  रेतडयो :मैछथली कथा-कतवता आटदक पतहल पोडकास्ि साइि  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n२६. Videha Radio \n२७. Join official Videha facebook group. \n२८. तवदेह मैछथली ना्य  उत्सव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/  \n२९.समटदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/   \n३०. मैछथली तफल्म स \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/  \n३१.अनछचहहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/  \n३२. मैछथली हाइक ू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/  \n३३. मानक मैछथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n३४. तवहतन कथा  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n84 \n \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/ \n३५. मैछथली कतवता  \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n३६. मैछथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n३७.मैछथली समालोचना  \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/  \n  \n \n \n महत्त्िपूिष सूचना: The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOAD AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttp://videha123.wordpress.com/   \nhttp://videha123.wordpress.com/about/   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n85 \n \n    \n   \nतवदेह:सदेह: १: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"तवदेह\"क  पप्रिि संस्करण:  तवदेह -ई-पतत्रका \n(http://www.videha.co.in/) क चुनल रचना सत्म मछलत।  \nसम्पादक: गजेन्त्र ठाक ु र। \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site \nhttp://www.shruti-publication.com  or you may write to \nshruti.publication@shruti-publication.com  \n तवदेह  \n \nमैछथली सातहत्य आहदोलन  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह' १५२ म अंक १५ अप्रैल २०१४ (िर्ष ७ मास ७६ अंक १५२)\n  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n86 \n \n \n(c)२००४-१३. सवाशष्टधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम नतह  अछि ततए  संपादकाधीन।  तवदेह - प्रथम \nमैछथली पा णक्षक ई-पतत्रका  ISSN 2229-547X VIDEHA सम्पादक: गजेन्त्र ठाक ु र। सह -सम्पादक: उमेश \nमंडल।  सहार्क सम्पादक : शशि क ु मार झा , राम विलास साह  आ मुन्नाजी (मनोज क ु मार किष )। भार्ा -\nसम्पादन: नागेन्त्र क ु मार झा आ पञ्जीकार विद्यानन्त्द झा। कला-सम्पादन: ज्र्ोवत झा चौधरी आ रस्थश्म  \nरेिा शसन्त्हा। सम्पादक-शोध -अन्त्िेर्ि: डा . जर्ा िमाष आ डा . राजीि क ु मार िमाष। सम्पादक- नाटक -\nरंगमंच -चलशचत्र - बेचन ठाक ु र।  सम्पादक- सूचना -सम्पक ष-समाद - पूनम मंडल आ वप्रर्ंका झा। सम्पादक - \nअनुिाद विभाग- विनीत उत्पल। \n \nरचनाकार अपन मौछलक आ अप्रकाछित रचना (जकर मौछलकताक संपूणश उर्त्रदाष्टयत्व लेखक गणक मध्य िन्हह ) \nggajendra@videha.com केँ मेल अिैचमेण्िक रूपमेँ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमेिमे पढ़ा सक ै त \nिछथ।  रचनाक संग रचनाकार अपन संणक्षप्त पररचय  आ अपन स्क ै न कएल गेल फोिो पढ़ े ताह , से आिा करैत ि । \nरचनाक अंतमे  िाइप रहय , जे ई रचना मौछलक अछि , आ पतहल प्रकािनक हेतु तवदेह (पाणक्षक) ई पतत्रकाक ेँ  देल \nजा रहल  अछि। मेल प्राप्त होयबाक बाद यथासंभव िीघ्र ( सात टदनक भीतर ) एकर प्रकािनक  अंकक सूचना देल \nजायत। ’तवदेह ' प्रथम मैछथली पाणक्षक ई पतत्रका अछि  आ ऐमे मैछथली, संस्क ृ त आ अंग्रेजीमे ष्टमछथला आ मैछथलीसाँ \nसंबंष्टधत रचना प्रकाछित कएल जाइत अछि। एतह ई पतत्रकाक ेँ  श्रीमतत लक्ष्मी  ढ़ाक ु र िारा मासक ०१ आ १५ \nततछथक ेँ  ई प्रकाछित कएल जाइत अछि।   \n(c) 2004-13 सवाशष्टधकार सुरणक्षत। तवदेहमे प्रकाछित सभिा  रचना  आ आकाशइवक सवाशष्टधकार रचनाकार आ \nसंग्रहकर्त्ाशक लगमे िन्हह। रचनाक  अनुवाद आ पुनुः प्रकािन पकिवा आकाशइवक उपयोगक अष्टधकार तकनबाक हेतु  \nggajendra@videha.com पर संपक श  करू। एतह साइिक ेँ  प्रीतत झा ढ़ाक ु र, मधूछलका चौधरी  आ रस्थश्म तप्रया \nिारा  तडजाइन कएल गेल ।५ जुलाई २००४ केँ \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसररक \nगाि ”- मैछथली जालवृर्त्साँ प्रार्भ  इंिरनेिपर मैछथलीक प्रथम उपस्थस्थततक यात्रा  तवदेह - प्रथम मैछथली पाणक्षक ई \nपतत्रका धरर पहुाँचल अछि ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई प्रकाछित होइत अछि। आब \n“भालसररक गाि ” जालवृर्त् 'तवदेह ' ई-पतत्रकाक प्रवक्ताक संग मैछथली भाषाक जालवृर्त्क एग्रीगेिरक रूपमे \nप्रयुक्त भऽ रहल अछि। तवदेह ई -पतत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA \n \n                                                      छसजद्धरस्तु  \n \n ","size_mb":1.42,"has_text":true},"Videha 153.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 153.pdf","name":"Videha 153.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १५३ म अंक   ०१ मई  २०१४ (वष/g36श ७ मास  ७७ अंक १५३)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n         \nबैशाखमे दलानपर \n \n \n        स/gचधधदीप कुमार  साफी \n समप/gभटूण  \nअपन िपता /gच57ी सीताराम साफी आ माता /gच57ीमती सीता देवी क/gचैभ समिप/gभटूत।  \nभाइजी आनबऊच88द कुमार झा, नाटककार लेल।  \n    \n \n \n \n अनु/g3छ9म  \nआ/gचधैमकथा ख/gचधभड  \nकिवता ख/gचधभड  \nिवहिन कथा ख/gचधभड  \nलघुकथा ख/gचधभड  \nिवचार िब/gचधधदु ख/gचधभड  \n \n \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n         आ/gचधैमकथा ख/gचधभड  \n(मैिथलीमे दिलत आबऊच8खमकथाक सवबऊण61था अभाव रहल अिछ। सबऊच88दीप कुमार साफीक आबऊच8खमकथा िमिथलाक सािहबऊच8खय , समाज आ \nसंबऊणउखकृितकबऊचखण िहलोरैत ओइ अभावक पूितबऊण61 करैत अिछ। - गजेबऊच88बऊखउ6 ठाकुर , सबऊच9खपादक , िवदेह) \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \n           आ/g2छयमकथा  \nजीवन एगो संघष/gभटू होइत अिछ , संघष/gभटूमय होइत अिछ। ऐ संघष/gभटूमे िकयो-िकयो आगू िन किल जाइत अिछ तँ िकयो अ/gचढ़0पन जीवनमे \nबहुत पाछू छूिट जाइत अिछ। \nओही संघष/gभटूमय दुिनय/gभटभमे एगो हम छी, िजनकर नाम अिछ संदीप कुमार साफी माने िकरण। /gभ0ैकूलमे स/gचधधदीप नामसँ िच/gचधधहल जाइबला \nअओर गाममे सभ िकरण नामसँ पहचानैए। /gभढ़ूाम +पो/gभ0ैट म/gभ70हथ , भाया- झंहझारपुर, िजला- मधुबनीक रहिन हार हमर ज/gचधधम िनध/gभटून गरीब \nपिरवारमे भेल। हम जाितक धोबी छी, हिरजन (दिलत) छी। गाममे सभक कपड़ा धो कऽ म/gभटभ-बाबू हमरा सभक पालन-पोषण केने \nअिछ। हम चािर भाइ-बहीन छी, जइमे हम सभसँ बड़का छी, तइसँ छोट हमर भाइ-बहीन सभ अिछ। हमर ज/gचधधम ०७.०६.१९८४ \nई. मे भेल। ओइ जमानामे स/gभ0ैता सभ िकछु, तैयो हमरा सबहक भरन-पोषण झूर-झूरइतो चलए। अ-आ सँ कबीर कान तक हम \nसभ दुखीरामसँ पढ़लॱ। िकछु िदन बाद बाबूजी सरकारी /gभ0ैकूलमे नाम िलखा देलक। सरकारी /gभ0ैकूलमे पढ़ाइ चलै तँ ठीके-ठाक \nमुदा हम सभ ओतेक िकछु बुिझ नै पिबऐ। ओहेन गारजनो होसगर नै जे देखिबतए जे की िलखलएँ, की िसखलएँ। मुदा धीरे-धीरे \nआगू बढ़लॱ। \nछोटमे माए एकटा बकरी िकनलक जे ओकरोसँ िकछु /gचटैपैया आमदनी हएत तँ कहुना गुजर -बसर हएत। थोड़ेक िदन बकरी सेहो \nचरेलॱ अओर बकरी बेिच हमर म/gभटभ ओहीसँ एकटा बाछी लेलक जे ओइसँ दूधक आमदनी हएत आ ओइ पाइसँ अपन पिरवार सुखीसँ \nगुजर करब। \nई सभ काज करैत बाबूजी संगे लोकक ऐठाम कपड़ा पहुँचेनाइक सेहो काज करैत छलॱ। \nिपछला प/gभटभच दस सालमे जमाना बहुत आगू बिढ़ गेल। पिहले एते बोइन नै भेटैत छलै जेतेक अखुनका समएमे भेटैत अिछ। पिहने \nएक मोटा कपड़ा धोइ छल हमर म/gभटभ-बाबू तँ िगरह/gभ0ैत सभ प/gभटभच सेर धान नै तँ दू िकलो आँटा दैत छलै। िकयो कपड़ा धुआइ तरे \nपाइयक आमदनी नै रहलासँ मजूरीमे दू-तीन िकलो अ/gचढ़धलूए द ऽ देलक। पिहने पाइ महग छलै आ अ/gभधच -पाइन स/gभ0ैता छलै।  \nगाममे सबहक माय-बाबू इ/gभ0ैकूल भेजै मुदा हम जाइ लोकक कपड़ा पहुँचाब ऽ, तइयो सौँझका टेममे अंगनामे बोरा िबछा कऽ पढ़ैले \nबैसए हमर िपिसयौत भाय राजू भैया, तखन हमहूँ पढ़ैले आबी तँ दू-कानसँ बीस कान तक िसखलॱ। ओकरा बाद अ/gचढ़0पन गामक \nइ/gभ0ैकूलमे नाम िलखा देलक , हेडमा/gभ0ैटर छल पिहने कोइलखक यादवजी, हुनका किह बाबू, जे एकरा कनी देखबै। िकछु िदन \nअिहना समए कटल, चौथा-पचमामे बढ़ला बाद िकताब पढ़ला िकछु आिब गेल तँ गारजीयन कहलक जे चिल जा बौआ पीसा संगे, \nओतै नेपालमे रिहहऽ। गामपर खच/gभट5क िद/gभूचत तँ हेबे करइए , से नै तँ ओतै काज-राज किरहऽ अओर ओतै रिहहऽ। पढ़ाइ-िलखाइ \nआब छोड़ऽ। पिढ़-िलिख कऽ की हेतै। १९९४ ई. क समएमे हम चिल गेलॱ नेपाल। ओतै दीदी संगे रही, सभ िदन कपड़ा धोइ \nअओर संगे पहुँचाबैले जाइ। अओर आबी तँ लकड़ी चु/gभभैापर भानस करी। भोरे तीन बजे उठी कपड़ा धोइले। ओइ समए हमर \nउमेर बुझू जे ११-१२ कऽ छलए। िकछु िदन ओहू ठाम गुजारलॱ। तकरा बाद हम फेर गाम एलॱ। हमर बाबू कहलिन जे आब नै \nजा, िकछु िदन पढ़ऽ। कमसँ कम मैि/gभढ़ढ़को तक पिढ़ लेब ऽ तँ कतौ ने कतौ सरकारी नोकरी भइये जेतऽ। हमरा जेतबे जुड़त \nओतबेमे हम गुजर करब मुदा तूँ पढ़ऽ। तकरा बाद हम कोिठया इ/gभ0ैकूलमे नाम िलखेलॱ। ओइ ठाम छठासँ िकलास चलै छलै। फेर \nथोड़ेक िदन गामेमे रिह कऽ माल-जाल चरा कऽ हाइ/gभ0ैकूल तक गेलॱ। मुदा समए एहेन आएल जे फेर हम पढ़ाइ छोिड़  पंजाब चिल \nगेलॱ। ओइ समएमे हम छलॱ नौमामे। गेलॱ ओइ बा/gभ0ैते जे हमरासँ छोट बहीन छल , घरक गारजन कहलक जे बौआ गाममे रहलासँ \nआब िकछु नै हेतौ, से नै तँ चिल जा लोक सभ संगे बड़का क/gभूचा लग च/gचधभडीगढ़। कतौ नोकरी धरा देत ऽ, कइहक हमर नाम जे \nबाबू कहलक यऽ। हमर क/gभूचा िब/gच5ैन साफी जे बी.ए.क िड/gभढ़ूी /gचटचा/gचढ़0त केने छलए , वएह सोिच हमर बाबू हुनका लगमे पठौलिन जे \nओकरा कनीक बुइध छै, कतौ नीक-नीक नोकरी पकड़ा देतै। मुदा हमरा लगमे कोनो सिट/gभटूिफकेट नै रहए , से हमरा कतौ छोटो-\nमोटो काजपर नै राखए। कोनो औिफसोमे नै राखए जे ई तँ पढ़ल िलखल नै अिछ, सभ दफतरमे से कहए। आिखरीमे काका एगो \n/gचटचेस आइरनक दोकान क ऽ कहलक, एतै आइरन कर। नया आइरनक दोकान, कोइ /gभढ़ूाहक आबै, िकयो नै आबै। एक-दू मिहनाक \nबाद काका हमरापर शक करए लागल जे ई पाइ कमाइ अइ मुदा हमरा नै दइए। हमरा मनमे बहुत दुख हुअए जे हम कतऽ आिब \nगेलौँ, खेनाइ खाइ लऽ जाइ तँ कहए जे दोकानक भाड़ा आब तोरे भरऽ पड़तऽ चाहे दोकान चलऽ या नै चलऽ। ई सभ सुिन मन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \n/gभ0ूयाकुल भेल जे आब ऐठाम हमरा रहलासँ कोनो फाएदा नै हएत। आब एत ऽसँ जाइए पड़त। ओही ठाम गामक कतेक लोक रहै \nछल, तेकरा किह-सुिन हम कोठीमे काज करए लगलॱ। एक मिहना भेल तँ गाम जाइ कऽ भाड़ा भऽ गेल। एलॱ काका लगमे जे \nहम गाम जा रहल छी। तँ काका कहलक, /gचटैिक जा, हम िटकट बना दै िछअ। एक दू िदन /gचटैिक जा। गामक लोक जाइत छै, \nतेकरा संगे हम गाम पठा देबऽ। \nतइ िबच हमरा संग एगो घटना भऽ गेल जे हमरा पएरमे आिग लािग गेल। हमरा पूरा पएरमे, पएरसँ एड़ीसँ ज/gभटैघ तक झड़िक \nगेल । आब हम बड़का सम/gभ0ैयामे फँिस गेलॱ। उ घाव हमरा तीन मिहना तक िघघरी कटेलक। असगरे साइिकलसँ एक पएरे \nपाइिडल मािर कऽ ऊँच-नीच र/gभ0ैतापर सँ जाइ छलॱ दवाइ कराबैले च/gचधभडीगढ़ शहरसँ दूर छै गाम धनास , ओइठाम। कम पाइमे \nडा/gच70टर दवाइ दै छलै। स/gचढ़0तामे तीन बेर जाइ छलॱ दवाइ कराबैले। जेहो /gचटैपैया कोठीसँ कमा क ऽ अनने छलॱ सभ पाइ क/gभूचाक/gचैभ \nदऽ देलॱ। एकर समाचार जखन हमर म/gभटभ आ बाबूक/gचैभ पहुँचल तँ बहुत कानल जे कोहुना बौआ केकरोसँ पाइ ल ऽ कऽ तूँ गाम आिब \nजो। ओही ठाम छै बुधन अओर कोरैला, तेकरासँ पाइ लऽ कऽ गाम चिल आ। हम गामेपर ओकरा पाइ दऽ देबै। ओही समएमे \nहमर बोड/gभटू परी/gच5चाक फॉम/gभटू भराइ छलए , यएह काितक अगहन मिहनामे हमरा केकरो /gभच5ारा िच/gभच7ी समाद आएल जे ज/gचढ़धदी गाम आब ऽ जे \nिकछु िदन पइढ़ो लेबऽ अओर घाव से छुिट जेतऽ। हमर फॉम/gभटू हमर संगी मनोज पासवान सभ भिर देल क। िकछु बुझल ने सुझल, \nने गिणतक /gच5भान ने सं/gभ0ैकृतक /gच5भान। तैयो परी/gच5चा मधुबनीमे वाटसन /gभ0ैकूलमे भेल सन २००० ई. मे, जखन दू मिहना बाद िरज/gचढ़धट \nिनकलल तखन मनमे जएह धुकधुकी छल सएह भेल। हम परी/gच5चा पास नै क ऽ पेलॱ। आब तँ अओर मोन दुखी भऽ गेल जे आब \nकी कएल जाए। \nतकरा बाद कोइ ने कोइ कहलक जे सं/gभ0ैकृत बोड/gभटू सँ परी/gच5चा दहक। एक बेर बाबू तँ हमर मानलक मुदा म/gभटभ कहलक जे आब सभ \nपढ़ाइ-िलखाइ छोड़ऽ, चिल जा मिमयौत भाए संगे बंगलोर। हम फेर बंगलोर चिल एलॱ। ऐठाम काज भेटल खानाक केटिरंगमे, \nकुक सबहक कपड़ा धोइ कऽ काज भेटल। िकछु िदन बाद गामपर सँ हमर िववाहक बातचीतक समाचार आएल जे तूँ गाम \nआबऽ। फरबरी-माच/gभटूमे हम गाम गेलॱ। बाबूजीक/gचैभ कहिलयिन जे िववाहमे जे दहेज देत ऽ ओइ दहेजसँ अओर एक सालमे िकछु /gचटैपैया \nअओर लगा कऽ बिहनक क/gचधधयादान सेहो क ऽ लेब। िकछु भाड़ा-बत/gभटून अओर ओइमे लगा देबै। ई सभ मजबूरी देख हमर िववाह \n२००२ मे भेल, प/gचधभडौल गाममे, जइ गामक पड़ोसमे कनी हिट कऽ अिछ भवानीपुर गाम, जइ ठाम महादेव उगना /gचट5प धारण क ऽ \nिव/gभचैापितक/gचैभ दश/gभटून देने छलिन जे अखन िमिथलामे सु/gचटचिस/gभच0 अिछ , किव िव/gभचैापित अओर उगना महादेव। हमर िववाहक प/gच5टात एक \nबेर फेर हम सं/gभ0ैकृत बोड/gभटूसँ परी/gच5चा देलॱ, अओर ओइमे हम ि/gभच5तीय /gच57ेणीसँ उ/gच5ैीण/gभटू भेलॱ। हम ई परी/gच5चा केथाही-रामप/gभचटी /gभ0ैकूलसँ देने \nछलॱ २००५ मे। तेकरा बाद पुनः हम अपने गाम लगमे कॉलेज छल िशवन/gचधधदन -न/gचधधदिकशोर महािव/gभचैालय , भैरव/gभ0ैथान ओइमे \nएडिमशन करा कऽ आइ.ए. मे, हम फेर आिब गेलॱ ब/gभ70गलोर। तकरा बाद ओइ केटिरंगमे आदमी बिढ़ गेलासँ हमरा ओइठाम काज नै \nभेटल तँ हम फेर एतौ एकटा कोठीमे काज पकड़लॱ अओर गाम आिब कऽ इ/gचधभटरमीिडएट परी/gच5चामे फेर शािमल भ ऽ गेलॱ आ अहूमे \nसेके/gचधभड िडवीजनसँ पास भेलॱ, कोठीएमे समए बचए तँ पढ़बो करी, िकताब गामसँ लऽ कऽ जाइ छलॱ। \nसंग-संग बिहनक क/gचधधयादान सेहो भ ऽ गेल भगवतीक दयासँ। ओही िववाहमे िकछु खच/gभट5 आ कज/gभट5 भ ऽ गेल बेसी। कोठीमे दू हजार \n/gचटैपैया िदअए मिहना, ओइमे घरक खच/gभट5 अओर ओ/gचढ़ैहर अपन पढ़ाइक परी/gच5चा फीस , पलसमे पिरवारक सेहो खच/gभट5।  \nफेर बी.ए. मे नाम िलखेलॱ अओर फेर चिल गेलॱ बंगलौर। हमर िवषय छल आट/gभटू जे कोनो /gभधैयूशन िबना पिढ़ सकै छलॱ। हमरा \nइ/gचधभटरमीिडएटमे िह/gचधधदी िवषयमे /gच7टयादा अंक आएल छल मुदा अपने नै रही गाममे तँ हमर संगी छल राकेश कुमार ठाकुर, लगैमे \nहजाम, वएह छल हमर फॉम/gभटू भरिनहार , परी/gच5चा शु/gचढ़धक जमा केिनहार , हुनका मैिथलीमे /gच7टयादा अंक एलै, ओइ वा/gभ0ैते हमरो उ यएह \nऑनस/gभटू िवषय रखबा देलक।  \nगाम एलॱ तँ मन िकछु पछताइतो छल जे आबक जमानामे आट/gभटूक  पढ़ाइ िकयो पढ़ै छै, मुदा  मैिथलीक जखन नाम सुनिलऐ तखन \nमन गदगद भऽ गेल। हँ, मुदा िकताब भेटल बहुत मेहनित कऽ कए। \nहर साल प/gभटभच सएमे िकताब खरीद ऽ पड़ए, ओहूमे जेरो/gच70स प/gभधचा। तेकरा पिढ़ क ऽ हम बी.ए. फ/gभ0ैट/gभटू /gच70लाससँ २०११ ई. मे पास \nकेलॱ लिलत नारायण िमिथला यूिनविस/gभटूटा, कामे/gच5धर नगर दरभंगासँ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nताऽत हमरा बालो ब/gच7ैचा भेल। पढ़ाइ संग -संग एकरो सबहक देख-रेख केनाइ माय-बापक दािय/gचधैव होइ छै। तखन हम फेर गामसँ \nब/gभ70गलोर आिब गेलॱ।  \nकतेक बेर पैराशुट रेजीम/gभ70टमे ब/gभ70गलोरमे भत/gभटधमे बहालीमे गेलॱ मुदा असफल रहलॱ। ऐबेर गाममे एस .टी.ई.टी.बला परी/gच5चामे सेहो शािमल \nभेलॱ मुदा उहो असफल रहल। \nआिब गेलॱ ब/gभ70गलोर जे आब ओतेक कोनो नीक एजुकेशनो नै अिछ जे कतौ नोकरी हएत , तैयो कोनो काजमे लागल छी। भगवतीक \nदया, आगू हुनका हाथमे छिन। हमरा दूटा बेटा अिछ अओर एकटा बेटी, बड़का अिछ राजकुमार साफी, छोट बेटा सागर कुमार \nसाफी। तइसँ छोट अिछ राज न/gचधधदनी कुमारी। अखन ई सभ आंगनवाड़ी /gभ0ैकूलमे पिढ़ रहल अिछ। ओतेक पाइ अिछ नै जे \n/gचटचाइवेट /gभ0ैकूलमे धीया-पुताक/gचैभ पढ़ाएब , िदनोिदन महगाइ बढ़ले जाइत अिछ। हम सभ बी.पी.एल. कोिटमे शािमल छी। धीरे-धीरे एतबो \nिश/gच5चा भेलाक बादो कोनो नोकरी नै भेटैए। लोक  कहै छलए जे एतेक पढ़िनहार बड़का अफसर होइत अिछ मुदा हम सभ िकछु नै \nकऽ पािब रहल छी। \nहमरा संगीतसँ बेसी िमलान रहैत अिछ। गीत गेनाइ हमरा बहुत नीक लगैत अिछ। मैिथली होइ बा नेपाली बा िह/gचधधदी, हम ओहू \nगीतक/gचैभ गािब सकै छी। कीत/gभटून -भजन केलॱ अपने गामघरपर संगी-साथी संग। जीवन एगो घड़ीक सुइया होइत अिछ, िदन भिर, \nराित भिर चिलते रहैए, कखनी ब/gचधधद भ ऽ जाएत िकनको नै थाह अिछ। \nहम अ/gचढ़0पन ऐ मैिथलीक मािट -पािनसँ जुड़ल हर एक बातक स/gचढ़ैमान करब। अ/gचढ़0पन भाषाक/gचैभ ऊँच िशखरपर पहुँचेबाक /gचटचयास करब।  \nहम मैिथल छी, िमिथलेमे रहब अओर पोरो साग तोिड़ कऽ गुजर करब। सादा छी सादा रहब। जय िमिथला, जय िमिथला धाम, \n/gचटचणाम।   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nकिवता ख/gचधभड  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nभकजोगनी \nभुकुर-भुकुर ब/gच5ैी बड़ै \nराइतक अ/gचधधहिरयामे \nहाथ-हाथ नै सुझैए \nजेबाक अिछ टोलपर \n \nकु/gभूचुर भुकैए झाउ -झाउ-झाउ \nस/gभटभझक बजैए छअ  \nहाथमे नै अिछ लाठी-ठ/gभ70गा \nनरिहया करैए सोर \n \nमैझला बाबा गबैए िनगु/gभटूण  \nतमाकुलपर मारै चोट \nबौआ कनैए भगजोगनी लए \nबड़ैए चाहूँ ओर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n \nपकड़ रोउ, भु/gचढ़धला, होकवा \nठहा-ठहै अ/gचधधहिरयामे लु/gच5ैी \nनेने माथपर नारक आँटी \nथरथराइ छी हम पछुआरमे \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nरौदी भऽ गेल \nओह, की पुछै छी समिध \nजे छल सब चौपट भऽ गेल \nसब िगरह/gभ0ैतक खेत मुँह बाइब  गेल \nखेतमे देखलॱ दरािर फािट गेल \nपािन िबन धान ओिहना सुिख गेल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nडोका सब कतरा घुिस गेल \nडकहर सब ओिहना उिड़ गेल \nआब ओ कह/gभटभ धारक ओ रेती \nधीया-पुता ऐबेर की खेती \nऐबेर तऽ नै अिछ जनेरक आशा \nकी जािन हएत की दशा \nअखाढ़ मिहना िकछु खेत सुिख जाइ \nकलयुगक/gचैभ देखहॴ रौ भाइ  \nकहैछ हमरा सबहक माय \nजे चािर साल अिहना रौदी भऽ गेल \nडकही सन पोखिर सुिख गेल \nबड़का-बड़का पीपर सुिख गेल \nबेलक गाछमे बेलो नै भेल \nमालजाल सब पािन िबनु तरसए \nमेघसँ एको बेर पािन नै बरसए \nजटा-जिटन के गीत सब गाबए \nतैयो नै इ/gचधध/gै0ट भगवान  सब  जागए \nडबरा-डबरीसँ बेङ सब भागए \nबौगुला सब टुकुर-टुकुर ताकए \nरबी-राइ मरह/gभधचा भेल  \nसॱसे खेतमे केसौरक पंना भेल \n  \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \n \n \n \n \nआबक दुला/g26उ बेटा  \nआबक दुला/gचट5 बेटा दूध भात नै खाए  \nजतऽ देखए चुन-तमाकुल ओतऽ दौड़ल जाए \nकनी दय- दय- दय \n \nभोर-स/gभटभझ नै पढ़ए छौड़ा \nधऽ कऽ िछिड़आए \nकिनयो िकछु कहबै तऽ \nभुँइए ओंघराए \nमाइयक िबगा/gचट5 बेटा छा/gभभैी भात खाए \nइसकूल जाइ नामसँ ओकरा माथा दुखाए \nपिहरै लऽ चाही ओकरा \nजी/gचधधस पे/gचधधट टीसट ,  \nिदन भिर अंगनामे एकोबेर ने िटकत \nउड़ल  रहैए जी ओकरा \nटाएल-गु/gचढ़धलीपर  \nकखनो देिखयौ ओइ खेत तऽ \nकखनो बा/gचधधहपर  \nपढ़ैले चाही ओकरा कोपी कगिजया \nदुए िदनमे देत कोपी िपलिसन िखया \nआबक  धीया-पुता ब/gभधटड खच्चर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nबापक नाम पुछबै तऽ कहत म/gच7ैछड़  \nसं/gभ0ैकारक हीन भेल  \nपाइयक ची/gचधधह भेल  \nआवारा लु/gच7ैचा भीन भेल  \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \nसपनामे देखलॱ \nभाइ रौ सपनो कतौ सच भेलैए \nमहीसक पीठपर कहूँ मंच  होइए \nदेखिलयौ भिर राित नाच गोपीचन के \n अपने छी गुअरटोलीपर \n महीस चरैए धारऽ कातमे \nओ कैतकी पूिण/gभटूमाक राित  छै \nमाएनटलबला लाइट छै \nछअ कऽ हॉरन पीपर गाछपर बािज रहल छै \nओ िजलेबी कचरी मुरही \nगमछा के ओजरी बनओने छी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nरिह-रिह कऽ ढोल िमरदङपर \nमुरही के फ/gभूचा लगबै छी \n भोरे उठलॱ महीस घरमे तऽ \n गोबरक चोथपर पड़ल छी \n \nकौआ कुचरैए पाहुन  अबैए \nआइ कौआ कुचरैए \nहमर /gचटचीतम अबैए  \nजखन हमर /gचटचीतम  ऐता \nतखन तोरा हम िब/gभ0ैकुट खुआएब  \n बहुत आस लगौने छी \n कचक तीमन पकेने छी \n मन छल मारा म/gभटभछ आिनतॱ \nदु/gभभैाक मन हिष/gभटूत किरतॱ \nआइ अंगना नीपै छी \nदुआिर बहारै छी \nसँउसे टोल िब/gभ0ैकुट  \nचकलेटक हकार दै छी \n आिबहए गै लुिखया \n तोरो देबौ िब/gभ0ैकुट  \n आउर दालमोट \nिपआ लय आइ त/gचटैआ तरब  \nखमह/gचटैआ अ/gचढ़धलू ितलकोर तरब  \nभौजी ननिदक/gचैभ फाउन करब  \n हमरा लय नीक नीक साड़ी अनिथन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \n आउर पस/gभटू से/gचधभडील अन िथन \n प/gभटभच िदन पिहने ई बात कहने रह िथन \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nजूड़शीतल \nिमिथलाक पाबिन जूड़शीतल \nभोरे धीयापुताक म/gभटभथ तीतल  \nओ/gचढ़ैहरसँ आबए  \nबड़का भैया \nलोटामे भरने ठंढा पािन \nमाथपर दैत जाइए काइन \n ओइ िदन बनबैए \n बड़ी पूरी आउर सतुआ \n पाकल बड़ी भीरीमे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \n जाइए कठुआ \nभोरे सब /gभ0ैनान /gचध7यान कऽ  \nगोस/gभटभइ लग गुड़ आउर चढ़ाबैए  \nफेर बाइस पाबिन िदनसँ \n/gभ0ैवग/gभटधय बाबा दादीक/gचैभ \nपािनक कलसा चढ़ाबैए \nहोली जेना सब जूड़शीतलमे \nमीट-म/gभटभउस सब खाइए  \nऐ पाबिनमे मुिनगा दाइलक \nआउर आमक िटकुलाक बहुत मह/gचधैव अिछ  \n \nअपन िमिथलामे ऐ चीजक \nसािबकेसँ बहुत /gभ0ैनेह अिछ  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nआसकितये गंगा दूर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nभोरे उठैए दातमैन करैए \nभ/gभटैग पीिब भकुवाए रहैए  \nअपने एको बेर खेतक आइरोपर ने जाए \nिदन भिर जनसँ टहल कराबए \n \nहइद घड़ी आक धुतहर पीस खाए \nखाली अइ दलानसँ ओइ दलान जाए \nसदखिन छकरी तास खेलाए \nओही सबसँ, िदनभिर नहाइसँ नै फुरसित \n \nबेमाए फाटल अिछ \nलेहू बहै अिछ \nएगो गोली खाएब से \nएकोरती फुरसित नै \n \nबारीमे मुिनगा सोहरल अिछ \nदूटा तोिड़ खाएब से टेम नै \nधीयापुता डेराइत रहैए \nकाजे डरे पड़ाइत रहैए \n \nआसकितक भरल बुढ़बा ई \nकतौ जाइतो नै अिछ कहबै की \nकुछ कहबै तँ फनैक उठैए \nमािर करै लाए सनैक उठैए \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \n \n \n \n \n \n \n \nएक ठाम गेलॱ बिरयाती \nभाइ रौ एकठाम गेलॱ बिरयाती \nखा कऽ फूिल उठल हमर छाती \nपिहने देलकौ पे/gचढ़0सी कोला \nपीब कऽ उठलौ पेटमे जौला \nचटे देलकौ िबगजी ना/gभ0ैता \nओइमे छेलौ िब/gभ0ैकुट ख/gभ0ैता \nतुरते एलौ तैरपातक चाह \nपीब कऽ मन कहलकौ बाह \nझट दऽ अनलक पान सुपारी जद/gभट5 \nखा कऽ उड़ेलॱ सब िकयो गद/gभट5 \nप/gभटभच िमनट बाद बैसेलकौ भोजन प/gभचटी \nदेख कऽ कुिरयाए लगलौ कनप/gभचटी \n \nआब हम कोन पेटमे खाएब \nतैयो बैसलॱ भोजनपर \nआिक अनलक अ/gचढ़धलू त/gचटैआ आउर खमहाउर  \nसंगे आएल तरका पूरी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nपलेटमे बरहलाग कुरी \nआिक अनलक म/gभटभछक मूड़ा \nक/gभटभटक लगा देिलऐ बड़का कूरा \nनजिर पड़ल रसगु/gचढ़धला िदस \nखीच देिलऐ एक-डेढ़ सए पीस \nिप/gभच7ैपर आएल दही-नून \nसुरीक कऽ भेल पेट गु/gचटैम  \nध/gभटभइ -ध/gभटभइ हाथ -मुँह सब धोलॱ \nजेबीमे जनेउ सुपारी लेलॱ \nसहिट कऽ गाड़ी सीटपर बैसलॱ \nिदन भिर अ/gभधच -पािन नै पीलॱ \nहजमोलाके गोटी खेलॱ \n \n \n \n \n \nबानरक माया पुँछपर  \nजिहना बानरक माया  रहैए पुँछपर \nतिहना माइयक माया रहैए \nबेटी आउर पुतपर \n ज/gचधधमसँ रहैए संगे-संग \n िबयाह-दान बाद रहैए सब तंगे-तंग \n सबटा पीलक एके माइयऽ दूध \n नमहर भेला बाद िबसिर गेल दुख  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nबेटी भेली अ/gचढ़0पन सासुर गेली \nबेटा अपनामे मारा-मारी केलक \nमाइयक दूधमे घोरलक म/gभटभिट  \nअपनामे लेलक घर-घरारी ब/gभटभिट  \nअपन मइते जीअ लागल \nतारी दा/gचट5 पीअ लागल  \nकेकरो िकयो नै कहैबाल \nअनकरे गपे जीयैबाला \nमाइ-बाप सब देख रहल अिछ \nआँिखसँ ढप-ढप नोर बहै अिछ \nबुढ़बा बुिढ़याक सामथ/gभटू घिट गेल  \nबाजत की चु/gचढ़0पे रिह गेल  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \n \nपंचनामा \nहँ तँ भैया आब तऽ अपना सब बुढ़ भेलॱ \nझगरा झंझट खूब केलॱ \nआब ने होइए मािर करी \nअपनामे नै सब िकयो लड़ी \n \nधीयापुता सब नमहर भेल \nपिहनुका जुग आब नै रिह गेल \nसब िकयो अपना-अपनापर भेल \nकमाइ-खटाइ सब  बाहर गेल \n \nचल एक-दूटा पंचनामा बनाले \nप/gभटभच गोटाक/gचैभ आइ बैसाले \nघराड़ी सँ लऽ कऽ खेत तक \nबारीसँ लऽ कऽ डोरा तक \n \nसबहक कागज अलग बनाले \nजमीन सबहक रसीद कटाले \nअमीन आिन कऽ नपा जोखाले \nखेत आइरपर कतरा लगाले \n \nजे धीयापुतामे काि/gभभै झंझट नै होउ  \nअपनामे सब मील कऽ रह \nकोनो बात छौ तऽ अपनामे कह  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nमाय-बापक बात सह   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  \nमारैके मन तऽ सागमे हरदी नै \nगामघरमे देखल जाइए \nइ/gभ0ै/gच55गनपर अ/gचधैयाचार बढ़ैए  \nकाम-काजू जननी सब भेल \nकाज करैत देख थािक गेल \nिदन भिर घास-भुसा करैए \n सासु ननिदक बात सुनैए \n ब/gच7ैचा सबहक नेर पन करैए \n तहूपर से भानस करैए \n अंगना घरक काज करैए \nमरद-पु/gचटैख सभ कोिढ़या भेल  \nस/gभटभझ -भोर पसीखाना गेल \nएक िदन कमाइले नै जाइए \nप/gभटभच िदन बैस कऽ खाइए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \n तहूपर से कानून बितयाइए \n नून-तेल घरमे आिन कऽ नै दय \n खाली नीक-िनकुत खाए \n ने किहयो पूब-पि/gच5टम जाए   \nओ बेचारी फु/gभचटै कानए  \nलोक सब िमल कऽ तना मारए \nमारैके मन घरवालीक/gचैभ तऽ  \nकहैए सागमे िकए ने हरदी देलही   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nओ िदन िबसिर गेलही रौ \nभाइ रौ की हालचाल छौ \nठीक-ठाक छौ ने \nदलानपर आइ बड़ चहल-पहल छौ \nदेखै िछयौ माहौल गरम छौउ \nआइ कोइ कुटुम अबै छौ की  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nएह बा/gचढ़धटीनक बा/gचढ़धटीन शरबत घोराइ छौ \nकागजी नेबोके गमक आबै छौ \nभोर आइ आँिख लाल लगै छौ \nमुँह सेहो भभिक रहल छौ \nकनी टोलबैयोक/gचैभ देख िहन \nहमहूँ छीयौ दोसे-महीम \n ओ िदन िबसिर गेलिहन \n रौ संगे-संग कबडी खेलेलॱ \n ख/gच5ैा उपिछ गरचु/gभधची मारलॱ \n पुआरमे पका कऽ ओकरा खाइ छेलॱ \nअखैन बिन गेलाए बबाजी \nकहै छै आब नै िकछ खाइ छी \nसॱसे भिर िदन झूठ बजै छ/gभटभए  \nसाधु भऽ कऽ ई की करै छ/gभटभए  \n ऊपरसँ छ/gभटभए साधो  \n तोरा मनमे लागल छौ कादो \n एको बेर केकरो नै पुछै छ/gभटभए  \n तखन तोरा लय की साउन की भादो \nजे िकयो म/gभटभछ खाए मुरा-पुँछ समेत \nसे बैकु/gचधभठ जाय नाित -पुत समेत \nचल जे केलाए से ठीक केलाए \nतुलसी माला क/gचैभ धारण केलाए \nजँ माला तोड़लाय तऽ \nभगवान घरमे बारल जेमए \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \n \n \n \n/g26यसनाहैर  \nयै गामवाली यै घुिर जाउ \nअिहना होइ छै अपनामे \nमारा-मारी झॲटा उजारी \nनै गै बहीन हम नै रहबौ \nआइ हम रेलमे कइटे मरबौ \nएक रा घरमे एक र/gच5ैी चैन नै \nसब कहैए हमरा डाइन अइ \n एक तऽ हमर माए-बाप अभगलाहा \n जे घर बड़ भेल जरलाहा \n पेने मुंगरीए हमरा मारैए \n हम कोनो बैसल रहै छी \nगै माए गै, रौ बाप \nगतर-गतर कऽ हमरा फोड़लक \nघरसँ हमरा बाहर कऽ देलक \nहम ओकर आब बौह िछऐ \n जाबे नै भाएसँ िपटबेबै \n ताबे नै हम चाइनसँ रहबै \n नै तँ आइ कनैल पीस पी लेबै \nहे किनय/gभटभ अह/gभटभ एना नै कानू \nई दुिनय/gभटभक रीत िछऐ से जानू \nझगड़ा सबक/gचैभ ओिहना होइ छै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nएना कहूँ लोक जहर िपबै छै \n चलू-चलू गामपर \n छौड़ा कानैए बा/gचधधहपर  \n की कहू हम \n बड़- किनय/gभटभक  झगड़ा \n पंच भेला लबरा \n \n \n \n \n \n \nघर ऊँच आ कान बुच \nहेयउ ओकरा ओतऽ जाएब \nहम कोन र/gभ0ैते जाएब  \nई कोन गाम िछऐ \nहुनकर नाम की िछऐ \n िकयो कहबे केलक अिछ \n ओ बड़ धनीक अिछ \n दुआिरपर हाथी घोड़ा अिछ \n ऊँच-ऊँच धानऽ बोरा अिछ \nअह/gभटभ हमरा पुछै छी तऽ सुनू कहै छी \nतऽ बैसू अह/gभटभ, हम आबै छी \nयएह गामक नाम छी \nअह/gभटभ बैसले रिह जाएब , हम अिबते रिह जाएब  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \n देिखयौ ओकरा ओतऽ जे जाएब \n बुिझयौ कुकुरेसँ कटाएब \n ओतऽ झबड़ी कु/gच5ैा रहैए  \n भिर िदन झ/gभटभउ -झ/gभटभउ भुकैत रहैए  \nखाली नामे ओकर सुनबै \nअंगनामे गुरो-खु/gभूढ़ी नै देखबै \nखाली नाम/gचैभ ऊँच आउर कान बुच  \nहम सब बाजब की रहै छी चुप \n झगरा करै लय सन-सन करैए \n ठाढ़ हएत से जी पड़ैए \n ओकरासँ हम सब की लागब \n अपने अिछ गामसँ बारल \n/gचटचित/gैू7ा लय हम सब मरै छी \nओकरामे अह/gभटभ की भीरै छी \nजाउ जतैसँ आएल छी ओतै जाउ \nअपने घर नून रोटी खाउ \n \n \n \n \n \nसरलो भु/g3छ2ा तऽ र हुअ क दु/g3छ2ा   \nआबक छौरा सब बड सुकुमार \nभोरहरवामे ओकरा लागए गुमार \nकाजऽ नाम सुिन लागए बोखार  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nचोरी करै लए करय जोगार \n भिर िदन जी/gचधधस पहीर छौक घुमए  \n लेटा-लेटाक/gचैभ चीलम चुमए  \n अपने तऽ गेल मुदा पड़ोिसयो लऽ कऽ गेल \n देहपर दीनक बारह बजैए \n फाइसनमे खाली चुर रहैए \nबापक िबयाहमे फटफिटया देलकै \nबेच िबकीन कऽ ओकरो खेलकै \nनासेिह काल िबनासेइ बुि/gभच0  \nचाउर सधलौ आब खाइए खु/gभूढ़ी \nपोखिर िदस ओिहना नै जाएत \nमोटर साइिकलपर धाख जमाएत \n एकरे सभ सन िगरहत भेल \n खेतो बाड़ीसँ उबजा गेल \n आब ने ओहन मनुख देखाइए \n जे हर जोित कऽ खेती करैए \nहमहूँ सब उबजाबै छेिलऐ \nचािर-चािर कठाके तामै छेिलऐ \nसािठ सालक हमहूँ भेलॱ \nअखनो तक हम नै अकछेलॱ \nरौ सरलो घु/gभधचा तऽ रहुअक दु/gभधचा \nहमरा जक/gभटभ जखन हेम/gभटभ तूँ \nकी जानी की करमाए तूँ \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \n \n \n \n \n \nबाड़ीक पटुआ तीत \nजे कहबौ से तऽ करमाए नै \nिफजूल पाइ करमाए खच/gभट5 \nकमाए तऽ पड़ै नै छौ \nहम तऽ बाप िछयौ कहबे करबौ \nआब हम बुढ़ भेलॱ \nई राज पाट तोहर िछयौ \nएखन तोहर सबहक जमाना छौ \nहमहूँ सब पढ़ै छेिलऐ \nएना नै लाट सहाएब बनिलऐ \nगामपर सब काज-राज स/gचढ़ैहािर कऽ  \nबाबूके खेतक आइर-कोन बना कऽ \nटेमपर /gभ0ैकूल सेहो जाइ छेिलऐ  \nकरै नै छेिलऐ एको र/gच5ैी भूल  \nपाएरमे च/gचढ़0पल नै पीठपर बैग नै \nजाइ छेिलऐ कलमे-आइरे-धुरे पढ़ैले \nहाथमे सबटा िकताब कोपी पजीयओने \nपािनमे िभजैत रौदमे तपैत \nसंघष/gभटूमय िश/gच5चा पाबै छेिलऐ  \nनै छल हो/gभ0ैटल नै छल कोिचंग   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nिपपरऽ गाछ लग पढ़ै छेिलऐ \nहमरा ओतेक तऽ पाइ नै अिछ जे \nनीक /gभ0ैकूलमे पढ़ेबौ तोरा \nहम सब कह/gभटभ पढ़िलऐ पि/gचढ़चलक /gभ0ैकूलमे \nतैयो धुरझार अं/gभढ़ूेजी पढ़ै िछऐ  \nआइ-काि/gभभै एगो ई धंधा भऽ गेल  \nग/gभटभव -ग/gभटभवमे /gचटचाइवेट इ/gभ0ैकूल खुइल गेल  \nभुसकोलहो सब मा/gभ0ैटर बिन गेल  \nहम तऽ एतबे कहबौ जे गामेमे पढ़ \nमुदा तूँ कहमय जे मधुबनीमे पढ़ \nहम तऽ यएह कहबौ जे बाड़ीक पटुआ तीत \n \n \n \n \nजतेकके बौउह नै ओतेकके लहठी \nसमिध एकटा भ/gभ7भस लेबाक अिछ  \nचलू लऽ अबै छी लोफा हाट सऽ \nअह/gभटभ तऽ बुझै-सुझै िछऐ \nएकटा खुटापर मालोजाल रहनाइ \nछै ज/gचट5री \nबाल बोध सब दुध लय रहैए बे/gचढ़धला भेल  \nगोबर करसी के हएत सुिवधा \nपाहुन पड़कलए दुध ताकऽ पड़ैए \nगुरा-भुसा जे अनका दै िछऐ से अपने खाएत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nओहुना दुध अखुनका जमानामे \nमहगसँ आसमान छुने जाइए \nकीन कऽ एतेक खाएब अह/gभटभ तऽ भ/gभ7भसक पैकार छी \nबहुत िदनसँ आइ-काइ करै छी \nजे एकटा महीस लेब \nबेटा-पुतौह बाहरे रहैए \nगामपर असगर बैसल नीक नै लागैए \nअहूमे तऽ लागल रहब \nदूध बेच कऽ मरोमशालाक तऽ पाइ हएत \nजरबै लय िचपरी-गोइठा तऽ हएत \nअछाए समिध, मिहसक खोराक तऽ बुझले अिछ ने \nएक टाल नार पुआर चाही ३ मिहनामे \nढक कऽ ढक भुसा खाएत \nआउर भोरे पोखिरमे नहाएत \nओकर गोबर गोत छुबऽ पड़त \nिदन-राित मेहनित करऽ पड़त \nआ मिहसक दाम चालीस हजार अिछ अखन \nउहोमे चािर िबयान महीस के \nबाप रे बाप ओतेक मे हम नै सकब \nछोड़ू नै लेब \nजतेक के बौउह नै ओतेक के लहठी \n \n \n \nमन  लगले रिह गेल  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nमन छल एगो जमीन िकिनतॱ \nचा/gचट5कात जमीन घेिरतॱ \nओइमे एगो /gचढ़ूलैट बाि/gचधधहतॱ \n \nजीप मोटरकार िकिनतॱ \nनोकर-चाकर दरबान रिखतॱ \nओइमे /gभ0ैवीिमंग पुल बनैतॱ \n \nसभिदन ओइमे /gभ0ैनान किरतॱ \nबड़का हम िबजनेस किरतॱ \nहवाइ जहाजपर से चिढ़तॱ \n \nिबजनेसमे अ/gचढ़0पन नाम किरतॱ \nिमिथलाक आगू नाम किरतॱ \nहम िमिथलाक वासी छी \n \n \nमरैतखीन रसगु/g29छला खाएब  \nजवानसे बुढ़ भेलॱ \nिबगहा-िबगहा हम िकनलॱ \nरती-रती कऽ हम जोड़लॱ \nजौ-खु/gभूढ़ी खाके खेत िकनलॱ \n \nमालदह कलकितया आम रोपलॱ \nब/gभटभसक िबटक ई  तऽ नै अिछ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nपोखिर-झ/gभटभखिड़ ई  तऽ नै अिछ \nसब पोखिरमे रौह नेन  मारा अिछ \nदुरापर जोड़ा-बड़द टाएर अिछ \nधान-चाउरके कमीए नै अिछ \nतीनटा बेटा पुतौह भेल \nअपनामे सब भीन भऽ गेल \n \nनाित-पोता सब पढ़ै-िलखैए \nके देखैए बुढ़बाक/gचैभ \nसुतल रहै छी, दबकल रहै छी \nहम असगरे दलानमे \n \nअसगर खाइ छी दोसर बेर के पुछैए \nराितक/gचैभ रहै छी अनहारमे \nएकटा खाट आ एकटा सुजनी \nराित भिर म/gच7ैछर खूब कटैए  \n \nएकरती िडिबयामे तेल दैए \nकुछ देर बिर कऽ ऊहो बुताइए \nलालटेन लाय मन लगले यए \nजूता लय मन तरसैए \n \nखॲखीसँ दम फुलैए \nदवाइ के करबैए \nगोदान कालमे बेटा पुछैए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nबाबू की रसगु/gचढ़धला खाएब  \n \n/gचटचाण जाइए छुिट  \nमुँहक बात मुँहे रिह गेल \nजय िमिथला जय िमिथलेश \nजय वैदेही जय मैिथल \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nमाघक शीतलहरी \nबाप रे बाप होइए /gचटचाण चिल जाएत  \nमन नै होइए ओछैनसँ उठी \nजवानक ई हाल तँ \nबूढ़क की \nभिर माघ िपअब सभ की \nपाइनो बरफ भऽ गेल \nिदन भिर धुइनसँ \nआँिख नै सुजहाइए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nओछाइ-िबछाइ सभ गेल तीित \nसन-सन-सन-सन \nपछवा बहैए \nकेरा पातसँ बु/gभधची खसैए  \nहाथ पएर सभ सु/gभधच भऽ गेल  \nलोचना करए ब/gभटभझीक धधरा \nसुटकल रहैए दलानमे बगरा \nएक मिहनासँ रौद नै भेल \nआलू गाछ सभ गिल गेल \nबाप रे बाप, होइए /gचटचाण चिल जाएत  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nरसगु/g29छलाक जबार  \nनोत दै छी यौ नोत दै छी \nरसगु/gचढ़धला जबारक नोत दै छी \nहम आएल छी महरैल गामसँ \nसमु/gच7ैचा गामक/gचैभ नोत दै छी \nमुिखया जी यौ \nलखन काका \nआइ सौँझुका हम नोत दै छी \nिपयोर छेनासँ बनल रसगु/gचढ़धला \nकाशी भाइ यौ नोत दै छी \nपिहल तोरमे पहुँचब सभ गोटए \nसबेरे सकाल कऽ नोत दै छी \nपूरी तरकारी अओर देब \nतखन \nतइपर सँ देब रसगु/gचढ़धला तोिप  \nनोत दै छी यौ \nनोत दै छी \nरसगु/gचढ़धला जबारक नोत दै छी \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nबसंत पंचमी \nसर/gभ0ैवती पूजा सभ साल जेना \nहरेक सालमे आबैए \nिव/gभचैाथ/gभटध सभ हष/gभटू उमंगसँ \nमाता लग शीस झुकाबैए \n \nमाघ मासक शु/gच70ल प/gच5चमे \nई सु/gचधधदर पाबैन आबैए \nहिरयर-हिरयर तीसी-मौसरी \nसिरसौ कऽ फूल फुलाइए \n \nजोर-जोरसँ पछबा हबा \nधऽ कऽ गद/gभट5 उड़ाबैए  \nदेिखयौ आम आ देिखयौ महुवा \nसभ िमल सुग/gचधधध सुंगहाबैए   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \n \nगाछमे हिरयर नवका प/gच5ैा \nरौदामे चमक देखाबैए \nनहू-नहू बहए पुरबा हाबा \nहोलीक गीत सुनाबैए \n \nिधया-पुता सभ बैठ आइरपर \nगहुम गोइढ़लाक ओरहा पकाबैए \nबस/gचधधत पंचमी सभ लोकक/gचैभ \nअपनामे िमलाबैए \n \n \n \n \n \n \n \n \nकाितकक पूिण/g36शमा  \nजेबै देखैले मेला कमलाके \nसभ सालमे मेला लागए जोर \nनहाइले जाएब भोरे भोर \nहेतै ओही बाउलपर कु/gभ0ैती \nखाएब तोिड़ कऽ कुिसयार \nमाए बहीन सभ खेलए  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nसामा चकेवा \nभसबऽ जाए ओइ िकनार \nचुगलाक/gचैभ चूड़ा दही खुआ क ऽ \nलेवान िदन चूड़ा कुटाए \nउ/gच70खिड़मे।  \n \nजोतलाहा खेतमे भसाबए \nसामा चकेवाक/gचैभ \nपूिण/gभटूमा नहाइले जाइ कमलामे \nमेला लागैए दुनू पारमे \nनाच तमाशा हुअए अ/gभभैा /gचट5दल  \nिबकाए िझ/gचढ़धली मुरही \nिमिथलामे माए बहीनके \nभाइयक मानल जाए ई पाबिन \nसालमे एक बेर नाम िलअए \nभाइक सभ बहीन \nहमर भइया रहए जुड़ाएल। \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \n \n \nगामक इनार \nचलए िमलान सभ लोकक/gचैभ \nभरै छलॱ एक ठाम पािन \nअपनामे रहै छलए बाजा भूकी \nरहै छलॱ सभ िमिल-जुिल कऽ \nघर-घरमे आब भेल कल \nलोको सभ भेल अल कल \nखीिच ने पाबए इनारक र/gभ0ैसी \nने रहल टोलमे एकता \nके राखए पोखिर इनारक सेखता \nसािवकक देनके होइए अभास \nकोनाक/gचैभ बुझाएब िपयास  \nिवलु/gचढ़0त भ ऽ रहल अिछ इनार \nकतऽ गेल घैलाक पािन \nओही ठाम करै छलॱ /gभ0ैनान  \nरहै छल गामक शान \nदेवी-देवता रहै छल /gचटचस/gभधच  \nमन रहै छल शु/gभच0  \nरखै छलॱ शु/gभच0 -अशु/gभच0क मान।  \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअ/g29ओपन ग/g363व  \nअ/gचढ़0पन ग/gभटभव अिछ साफ  \nलग-लगमे कलम गाछ \n/gभ0ैव/gच7ैछ हवाक सुग/gचधधध सुंगहाएत  \nबाट बटोहीक मन बहलाएत \n \nहँिट-हँिट कऽ पोखिर इनार \n/gभ0ैनान करै छी ओइ िकनार  \nमहारपर सु/gचधधदर पाखैर गाछ  \nकौआ मएना करए िकलोल \n \nभोरे देखै छी कौ/gभभै चलैए  \nरस-गुड़क सुग/gचधधध आबैए  \nहिरयर-हिरयर गहुमऽ खेत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \nकालसँ बहैए कमला रेत \n \nग/gभटभवसँ बनल शहर बजार  \nखूब बनए पापड़ अचार \nगामक छी ई रीित-िरवाज \nसभक करए आदर स/gचधैकार  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nबैशाखमे दलानपर \nआउ यौ यार, खेलाइ छी तास \nबैस कऽ अखन करब की \nचलू करै छी टेम पास \nबेर झुकतै तँ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nजाएब करैले घास \nच/gचधभडाल सन रौद लगैए  \nचािर बाजऽ जा रहल अिछ \nलगैए अखन एक बाजल अिछ \nमहॴस खोलब ओइ बेरमे \nपोखिर लऽ जाएब नहाबैले \nसुतलोमे गरमसँ नीक नै लागए \nखाटोमे उड़ीस करैए \nकछर-मछरसँ नी/gचधधद नै अबैए  \nपुरबा हवा सेहो पेट फुलाबए \nघामसँ देखू गंजी भीज गेल \nकौआ डािढ़पर लोल बबैए \nमेना जामुनपर झगड़ा करैए \nबगड़ा दलानपर ची-चू-ची-चू \nगीत सुनाबए \nएहन गरम नै देखलॱ किहयो \nराितक/gचैभ म/gच7ैछड़  \nिदनक/gचैभ म/gभटभछी तंग करैए  \nआउ यौ यार खेलाइ छी तास \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n \n \n \n \nसेवा \nमन होइए किरतॱ \nबेटाक िबयाह \nपुतहु लेल िहक गरल अिछ \nकाज करैत काल आब देह थािक गेल \nभानस करैक \nशि/gच70त नै अिछ  \nबेटी भेली, अ/gचढ़0पन सासुर गेली \nअसगर अंगनामे नीक नै लगैए \nहोइत पुतहु तँ \nएक हाथ सेवा किरतए \nमुदा एगो बातक डर लगैए \nपुतहुक चच/gभट5 देख टोलमे \nअही सेवासँ िच/gच5ै  हराइए \nपढ़ल-िलखल किनय/gभटभ सभ गेल  \nआदर स/gचधैकार सभ िबसिर गेल  \nआठ बजेमे, सुित कऽ उठए \nचु/gभभैा अंगना सभ , अिहना पड़ल-ए \nके करए ससुर-भ/gभ7भसुरक परदा \nरीत-रेवाजक उड़ाबए गरदा \nएकर देखसी करए, सभ किनय/gभटभ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nई नै लागए ननिद, साउसक/gचैभ बिढ़य/gभटभ \nऐ पढ़ल िलखलसँ घास-िछलनी नीक \nमन होइए किरतॱ बेटाक िबआह \nपुतहु लेल िहक गरल अिछ। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nवर िबकाय लगनमे \nवरक रेट नै पुछू यौ बाबू \nमारा म/gभटभछक जेना दाम बढ़ैए  \nकनीको पढ़ल-िलखल रहल तँ \nबेटाबला अ/gचढ़0पन म/gचैैछ सीटैए  \nलड़कीबलाक खेत िबकाइए \nदेखू जमाना ताल ठोकैए \nदु/gभभैाक िडमा/gचधभड अिछ , \nपाइ सन करी जमा \nिलखल-पढ़लमे सभसँ तेज \nपँचमामे प/gभटभच बेर \nअठमामे आठ बेर  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nदसमामे दस बेर लड़का फेल \nएहनो लड़का लगनमे िबक गेल \nवरक रेट नै पुछू यौ बाबू \nमारा म/gभटभछ जेना दाम बढ़ैए।  \n \n \n \n \n \nिवहिन कथा ख/gचधभड  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअ/g2छछध िव/g2उछास  \nकाकी गोर लगै िछयिन, बैसथु। \n-के, उड़ीसावाली किनय/gभटभ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \n-हँ काकी, िनके रहै छिथ। \n-की ठीक रहब किनय/gभटभ, तैयो ठीक छी। बुढ़-पुरान भेलॱ, हमरा सभक/gचैभ तँ ई पुरबा हवा जान लेबऽ लगैए। सौँसे ड/gभटभर ठेहुन \nबातरससँ कनकनाइए। कोनो दवाइ नै काज करैए। \n-आबथु, बैसथु। एक तँ कतेक िदन पर भ/gचैभट भेलिथ  यऽ। \n-नै किनय/gभटभ। आँगनमे ब/gभधटड काज छै। आइँ यै किनय/gभटभ, भुखनो ब/gच7ैचा आएल अिछ ? \n-हँ काकी, मरनीक बाबुओ एलिखन। \n-किनय/gभटभ ब/gच7ैचा सभ सेहो एल िन। \n-नै काकी। अखैन ब/gच7ैचा सभक गरमीक परी/gच5चा चलै छै, तइ दुआरे ओकरा सभक/gचैभ नै अनिलऐ। आब गम/gभटध छु/gभचटीमे सभ आम िल/gच7ैची \nखाइ लए अबै छि/gचधधह।  \n-आँइ यै किनय/gभटभ, मरनी तँ आब िबयाहैवाली भऽ गेल हएत। \n-हँ काकी, ओकरेले कतौ लड़का ताकै गेल छिथन। काकी माथ केहेन लागै छिन। आबथु कनी तेल दऽ दै िछयिन। \n-नै किनय/gभटभ। आइ जाए िदअ , आउर दोसरो िदन आएब। \n-माथ फहराइ छिन तेल िबनु। \n-से तँ ठीके कहै छी किनय/gभटभ। हमर /gचटैसना िड/gचढ़धलीसँ हमरा लए एगो नवरतन तेल ठंढा बला, प/gभटभचटा साबुन नहाइ बला, दू िकलो \nसफ/gभटू पठा देलक , जे माय लगा आ जे िकछु घटतौ तँ फोन किरिहएँ। ने, अखैन किनय/gभटभ रिव रायक/gचैभ समय छै, भूसा गद/gभट5 सभ \nमाथमे भिर जाइत छै। ब/gभधटड गपशप केलॱ किनय/gभटभ, आब कनी जाए िदअ किनय/gभटभ।  \n-ठीक छै काकी जाथु। हमहूँ भानस करऽ जाइ छी काकी। काकी िहनका भनसा भऽ गेलिन। \n-नै किनय/gभटभ। हमहूँ जाइ छी। कनीक पछुआरमे सँ भोरे अिरकॱछ तोड़िलऐ, तकरे च/gभूचा बना कऽ झोरेबै, कनीक आिमल दऽ कऽ। \nतेहन हमर पुतोहु भेल किनय/gभटभ जे अखैन तक दािल तरकारी नून , से नून-जाउर बना दैए, किहयो अनूने। किहयो अन तीमन नीक \nनै बनबैए। किनय/gभटभ अह/gभटभक/gचैभ नीक लगैए अिरकॱछ।  \n-हँ काकी, हमरा सबक/gचैभ ई कतऽ पाबी। \n-ठीक छै तऽ हम अपना छोटा नाितन िदया पठा देब बाटीमे। जाइ छी किनय/gभटभ।  \n           …………………………….. \n-बड़की दीदी, ब/gभधटड ग/gचढ़0प सर/gभूचा चलै छलै /gचटैसना माएसँ। की बात छै, अहूँक/gचैभ गुण जादू िसखबाक अिछ की? \n-नै छोटकी। तोरा सभक/gचैभ यएह पिपयाहा मन सभ िदन मन खराप राखै छौ।  \n-नै यै दीदी। एको मिहना नै भेलै, सुगौनावालीक/gचैभ देहपर प/gभटभचटा देवी पठौने छलै। कतेक ओझा गुणी एलै, तखन जा कऽ कनीक \nअ/gभधच -पािन खाए लगलैए। सभ कहै छै हकल डाइन छै। छोटका बेटाक/gचैभ मािर कऽ िसखलकैए।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \n-छोड़ ई सभ बात। तूँ सभ गामघरमे रिह कऽ अिहना सबक/gचैभ डाइन आउर जोिगन कहै िछिहन। ई सभ अ/gचधधधिव/gच5धास िछऐ। \nसमाजमे ईएह सभ बातसँ झगड़ा होइत रहैए आउर एक दोसरक/gचैभ डाइन कहैए।  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nसाउस पुतोहु \n-किनय/gभटभ, घरमे छी यै? \n-की भेलिन माए? \n-आँइ यै छौँकावाली, एतेक िनचेनसँ सुतै िकए छी यै? दुपहरक काज-राज अिहना पड़ल छै। कनी मिह सोक/gचैभ पािन देखा ने िदयौ, \nिपयास ल महीस खु/gभचटा तोिड़ रहल छै। एतेक कहूँ मनुख सुतए। कतेक नीन आबैए अह/gभटभक/gचैभ यै।  \n-तँ की क/gचट5 , सुतबो नै क/gचट5। भिर िदन खटैत -खटैत हाथ-पएर कारी-झामर भऽ गेल। ओ/gचढ़ैहर िचलका तंग करए , इ/gचढ़ैहर भानससँ \nतंग। िहनका होइ छै, हम भिर िदन खटैते रही, हमरासँ नै हएत महीसक/gचैभ पािन िपआए। हमर  माथ बड़ जोर दुखाइए, ड/gभटभर -िप/gभच7ी \nसेहो तोड़ने जाइए। एखन हमरासँ िकछु नै हएत कएल। \n-आँइ यै, एतेक कहूँ पुतोहु बानस/gचढ़चबर हुअए। सुिनयौ यै ढुकरीक माए। अह/gभटभ सभ कहबै जे साउसक दोख। हम की बैसल छी। \nभिर िदन गोरहा पाथैत-पाथैत दुपहर भऽ गेल, एक टाएर गोबर छल हन। एखन तक पूजो नै केलॱ। कखैन खाएब कोनो ठीक \nनै। ऐ महरानीक/gचैभ देिखयौ जे हमरेपर हाथ -पएर चमकाबैए। बड़का छोटका कऽ आइयक किनय/gभटभ कोनो माने-मतलबे नै राखैए। अपन \nजएह मोन भेल वएह केलक। के खेनहारक/gचैभ देखैए , जे ससुर भ/gभ7भसुर खेलक िक नै, अपन पेट भिर गेल, दोसर आब जेना रहए। \nअपन भूख तँ चु/gभभैा फूक, दोसरक भूख तँ माथा दुख। भगवान हमरे बेटाक कपाड़मे ई निसिनय/gभटभ बथाए छल। जाइ छी नहाइ \nलए, एकरासँ मुँह लगाएब तँ अपने मुँह खराब हएत। मुदा एकरा जाबे तक बेटासँ िपटबाएब नै ताबे तक हमहूँ सुख-चैनसँ नै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nरहब। हमहूँ ऐ कनिसिनय/gभटभक/gचैभ देखा कऽ रहब , जँ बेटा वशमे रहत तँ ऐ जनानीक/gचैभ केहन होइ छै। साउससँ ज वाब-सवाल केनाइ \nसभ हम देखा देबै। महीस जेना नािथ देबै। \nपुतोहु- देिखयौ यै मकरा काकी। हम सभ सुिन रहल छी। साउस कहूँ पुतोहुपर एतेक आिग-बाउल ढारै अइ यै। िखखरी माए, \nहमर साउस पिहने पुतोहु नै छलै की, जे पुतोहुक/gचैभ एना सताबै छै। जँ ई बुिढ़या बेटासँ हमरा मािर िखया देलकै तँ घरमे यएह \nरहत िक हमहॴ रहब। झ/gचैैटा-केस हम नै उखािड़ लेिलऐ तँ फेर की। \nसाउस- यै, सुिनयौ यै टोल-पड़ोसक लोक सभ। ऐ भत खोखरीक/gचैभ हम कोन आिग -बाउल ढािर देिलऐ जे ई हमर झोटा-केस \nउखारत। कोनो हमरा िकयो देखनाहर नै अए। आइ आबऽ दही बुढ़बाक/gचैभ, नै िकछु कहलकौ तँ फेर की। \nपुतोहु-ह/gभटभ-ह/gभटभ, देखब ने अह/gभटभ हमर की िबगािड़ लेब। जँ बेसी ओ/gचढ़ैहर -आ/gचढ़ैहर करब तँ हम छोटका भाएक/gचैभ फोन कऽ के नैहरे चिल \nजाएब। तखन अह/gभटभ अिहना असगरे चु/gभभैा फुकैत रहब। किहया मरतै ई बुिढ़या, हमरा जानपर अिछ। \n \n \n \n \n \n \n \nसगुन \nठकोकाका- हिष/gभटूत बाबू। एना माथपर हाथ धेलासँ काज-राज चलैबला नै अिछ। िकएक तँ अपन िमिथलामे भऽ एलैए जे पर/gचढ़ैपरा, \nतेकरा तँ िनभाबैए पड़त। िकएक तँ अखुनका जइ मनसूबे चिल रहल अिछ, तेकरा संग हमरा लोकिनक/gचैभ चलऽ पड़त ने। अ/gच7ैछा, \nखएर बात अपन समाजमे गरीब होइए वा धिनक, मुदा बेटी िववाह कोनो धरानीए भइए जाइत अिछ। तइ लेल घबड़ेबाक कोनो बात \nनै। सभ बाबा उगना ठीक कऽ देिथन। ठीक छै तँ जाइ छी हिष/gभटूत बाबू, ठीक छै। \nहिष/gभटूत बाबू- आ ठको काका। ह/gभटभ कहू, की कहै छी। देिखयौ जे चढ़ैत शु/gभच0मे बेटीक क/gचधधयादान कऽ के हम सभ िद/gचढ़धली ज/gचढ़धदी जाए \nचाहै छी। तइ दुआरे काका हम अह/gभटभक/gचैभ सलाह िलअ लए आएल छी। ज/gचढ़धदीसँ कतौ भ/gभटभज लगेबै।  \nठकोकाका- हिष/gभटूत बाबू। ओना हम सखबारमे एगो लड़का देखने छिलऐ , हमरा बड पस/gचधधद आएल। लड़का बंगलोरमे इ/gचधधजीिनयिरंगक \nतैयारी करैत अिछ। बुझबामे आएल, लड़का नीक गो/gच55सँ संल/gच7चन अिछ। भाव -िवचार बड मधुर आ /gभ0ैवभािवक सेहो छै। मुदा हिष/gभटूत \nबाबू, लड़का कऽ माय-बाप नै अिछ, ओकरा मामा-मामी आ नाना-नानी पालने अिछ। \nहिष/gभटूत बाबू- ठकोकाका, जँ अह/gभटभ ओ भ/gभटभज लगिबतौँ तखन तँ बुझु जे सभ ठीके-ठाक रिहतै। \nठकोकाका- ओ लड़का बुझु जे अह/gभटभक/gचैभ सेट भऽ गेल। सगुन ठीक अिछ अह/gभटभक यौ हिष/gभटूत बाबू।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \nहिष/gभटूत बाबू- शुभ लगनमे देरी की। जे नगद लेता अओर लड़का जे लेतिहन, हम सभ देबिन दै लेल। चैनक/gचैभ गलामे देबिन , मोटर \nसाइिकल देबिन। मुदा ओ लड़का हमरा बड पस/gचधधद आएल। ठकोकका, अह/gभटभ ज/gचढ़धदीसँ ई च/gभूचर चलाउ। हमर क/gचधधयादान भऽ जाए। \nज/gचढ़धदीसँ सगुन लऽ कऽ जाउ , गोर लगै छी।   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nलघुकथा ख/gचधभड  \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \n \n \nओगरबाह \nबड़ िदन भऽ गेल भात खेला। \nम/gचटैआ रोटी खाइके आब मन  नै होइए। रोटी िचबाबैमे आब सकै नै छी। दािलमे जँ लॲिगया मेरचाइ नै दैत अिछ तँ दािल रोटी \nखाइमे /gभ0ैवादे नै अबैत अिछ आ बेशी मरचाइयो खेलासँ पेटमे सुलवाइ सेहो हेमऽ लगैए।  \nपुतोहु देख कऽ खॱझाइए जे िबना मरचाइ के बुढ़बाक/gचैभ एकोरती रोटी ससरै नइए , अखन देिखयौ जे सँउसे नुए-व/gभ0ै/gच55े िघनओने अिछ।  \nई सभ सुिन आउर देख कऽ हमरो नीक नै लागैए, लोक देख कऽ सेहो दुर छीया करैए, किहया एतै अगहन मास जे खूब खइतॱ \nखेसारी साग, भात आउर अ/gचढ़धलूक चटनी।  \nमन थािक गेल गामपर बैसल-बैसल, जवान तँ छी नै जे जाएब पंजाब-िद/gचढ़धली खटै लए। आब गामेमे रिह कऽ मािलक िगरह/gभ0ैत \nसबहक खेत ओगैर कऽ अ/gचढ़0पन बाल ब/gच7ैचाक गुजर करै छी। धानऽ मासमे धान ओगरलॱ, गहूमऽ मासमे गहूमक/gचैभ, रवी महीनामे \nरवीक/gचैभ ओगरलॱ, ओहीसँ अ/gचढ़0पन जीवन िबतैए। \n           ……………………… \nबड़का िगरह/gभ0ैत सबहक खेतक देखभाल केनाइ। अखार मासमे जखन अ/gचढ़0पन रोपनी खतम कऽ लैत छल , तखन खेतक देख भाल \nकेनाइ ओगरबाहक काज रहै छल। \nसब िगरह/gभ0ैत अ/gचढ़0पन गामपर आिब कऽ नथुनी मरड़क/gचैभ किह दै छल जे कनीक हमरो खेतक देखभाल किरहऽ , जे हेतऽ ओगरबाही \nसे हम खेतेमे एगो कोन बािर कऽ दऽ देबऽ, तऽ ओगरबाह अ/gचढ़0पन देख -रेख करै छल, खेतमे आइरसँ पािन िनकालनाइ, स/gभटभढ़ -पारासँ \nबचेनाइ। ई सबटा काज ओगरबाह करै छल। धानक कटनी होइ समएमे सब िगरह/gभ0ैत ओइ ओगरबाहक/gचैभ साल भिर क बोइन दऽ दै \nछल। \nउहो अपन ऊँचगर जगह देिख कऽ एगो खोपड़ी बनाबैत छल, आउर ओही खोपड़ीमे रिह कऽ अपन धानक देख-रेख करै छल, \nआउर धानो खूब उपजबै छल। भदै, जसबा, मलीदा, जेकर भात अंगनामे बिनतए तऽ दलानपर ओकर गमक जाइ छल। \nमुदा आब ने ओ धान रहल आने उबजा रहल। सगरौ देखै छी जे उबजाउ म/gभटभिट कािट कऽ सड़क हाइवे तैयार होइए , अइ शहरसँ \nओइ िदस लेल र/gभ0ैता बनैए, कतेक उबजै छेलै कुिसयार कमला कातक म/gभटभिटमे, तऽ उबजा सब िदनेसँ अिछ, चाहे उ धान हुअए \nया गहूम या कुिसयार मुदा चापी जगहमे तऽ पािन सब िदन भरले रहैए, खाली ओइमे सोउरखी, भ/gभ70ट , िमरचाइ, केसाउर उबजैए, \nिदन /gचटचितिदन लोक सब भेल जा रहल अिछ सुकमार , सगरो देखै छी जे खेनहार भऽ गेल बेसी आ उबजेनहार भऽ गेल कम। \nखाइ लाए चाही अमीर जक/gभटभ, से गरीब घरमे पतरके चाउर भात आउर खेतमे जखन कहबै धीयापुताक/gचैभ जे एक छअ कोदािर पारऽ \nतऽ कहत हमरासँ नै हेतऽ, अ/gचढ़0पन  जनसँ कराबऽ, हमरा हाथमे फॲका भऽ जाएत, देहमे एकोटा ब/gच7ैचा मािट नै लगाबऽ चाहैए , कहबै \nजे बौआ कनीक बाबाक खेतमे चौकी दऽ आबहक तँ कहत हमरासँ नै हएत, हम तऽ काउलेज जाइ छी, बड़का मजी/gभ0ैटेट बनऽ।  \nपढ़ाइ तऽ ज/gचट5रीए छै, मुदा संग-संग खेनाइयो ने छै, भुखले तऽ पढ़ाइयो नै भऽ सकैए। पिढ़ िलख कऽ जखन हम /gचटैपै/gचढ़5या कमेबै \nआउर ओइ /gचटैपै/gचढ़5याक/gचैभ हम खा लेबै से तऽ नै हएत , ओइ टाकासँ हम धान-गहूम, मर-मस/gचढ़धला, तेल-नून लेबै। तखने ने हम ओइ \nपाइक कोनो काज बुझबै, जे ओइ पाइ कऽ कोनो काज नै हेतै तऽ ब/gभ7भकेमे रखलासँ कोन फाइदा। ई पाइये तऽ लोक नै खाइ छै। \nजखन ई अ/gभधचे नै उबजतै तखन हमरा लोकक पढ़ै कऽ की फाइदा।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nहवा आउर पािन पी कऽ तऽ नै हएत जीअल, ओही दुआरे पिढ़-िलख कऽ िगरह/gभ0ैत इ/gचधधजीिनयर बनबाक चाही जे िकसान सबक/gचैभ \nसलाह भेटतै, जे नै बुझै छै तेकरा सबक/gचैभ खेती-बाड़ीक बारेमे िसखाएल जेतै, बुझाएल जेतै। ओना अपना मने िगरह/gभ0ैत सब अलए -\nपलए खाद छीट कऽ अपने खेतक उव/gभटूरक शि/gच70त घटा लै अिछ।  \nओइसँ ओ फसल नाश होइते अिछ आउर दोसरोक फसलपर असर  पड़ैत अिछ, ओहीसँ उबजा नै होइत अिछ। \nिगरह/gभ0ैत सब तबाह रहैत अइ, जे अहू साल उबजा नै भेल। अहू बेर रौदी भऽ गेल। \nओही संग बजार-माक/gभ7ूटपर अनाजक सेहो असर पड़ल , महगाइ बढ़ल जेकर दाम ५० /gचटैपै/gचढ़5या तेकर दाम ९० /gचटैपै/gचढ़5या भऽ गेल , \nलोक िजअत कोना, िदन-/gचटचितिदन महगाइ आसमान छुने जाइए , िदनोिदन जनसं/gच7ूया बढ़ले जाइए , काज करऽ आब िकयो चाहैए नै, \nयएह सभ चाहैत अिछ जे अ/gभभैुआ उपरेमे फड़ैत अिछ। पिहने लोक हर -बड़दसँ खेत जोइत कऽ छोिड़ दै छेलै मुदा अखनी देिखयौ \nजे एकेबेरे धान आउर खेरही खेतमे बुइन दैत अिछ, खरे पतारमे, ने िकयो खर िबछलक, आने िकयो ढेपा फोड़लक खेतमे, म/gभटभिट \nतरखायए निहये, आउर गीलगरे खेतमे जजाइत छीट दैत अिछ, तखन कहत जे अहू बेर दािल नै भेल, आब देिखयौ जे सबहक \nदरब/gच7टजापर सँ धीरे-धीरे टाएर बड़द हर-फार सभ उजिर रहल अिछ। सब एटोमेिटकक दुिनय/gभटभमे आिब गेल। /gभढ़ढ़े/gच70टरसँ देिखयौ जे \nउपरे-ऊपर जोित दैए, खेतमे म/gभटभिट नै होइए , आउर ओइ लागल अ/gभधच नै उबजैए।  \nपिहने लोक सब हर-बड़द रािख कऽ सब सुिवधा /gचटचा/gचढ़0त करै छल मुदा अखैन देिखयौ जे सब िगर ह/gभ0ैत डेराइत रहैए , जे अइ बेर \nअ/gभधच उबजत िक नै उबजत , िकएक तँ गोइठा गोबर होइत छेलए, तऽ ओइसँ जरनाक/gचैभ सेहो काज पिड़ जाइ छल , खेनाइयो बिन \nजाइ छल, खेनाइयक सेहो /gभ0ैवाद कुछ अलगे रहै छल। आउर ओ छाउर लऽ के खेतमे फेकलासँ क/gचढ़ैपो/gभ0ैट खादक काज करै \nछल, मुदा अखन देिखयौ जे घरे-घर गैस चु/gभभैा भऽ गेल , /gचटचेसर कुकर भऽ गेल , जइसँ तुर/gचधधत खेनाइ बिन जाइत अिछ , कोनो नै \nधुआँ-धुकुरक झंझट, िकयो बुझलक, िकयो नै बुझलक जे खेनाइ बनलै िक नै, जतेक नीक छै ई गैस चु/gभभैा, ततबए खराबो छै जँ \n/gचटचेसर कुकर /gै0ढ़ा/gभ0ैट भेल तऽ बुजहू जे घर संगे उिड़ जाइए लोक , ब/gभटभचइ के कोनो उपाए नै। मुदा आइ कािल लोक भऽ गेल \nअलकल, एकटा सलाइ नै बारऽ चाहैए। \nओकरो लेल आब लाइटर चाही, गैस पजारैमे सुिवधा हएत। \nआब के िपसैए लोरही-िसलौटपर मस/gचढ़धला, सब आब िम/gच70सीमे िपसैत अिछ। गाम -गाममे भऽ गेल आब िबजलीक कुटैया, आब ढेकीमे \nधान, के खाइए ललका चाउरक भात, कहत जे एहेन फाटल-फाटल चाउर हमरा मुँहमे गरैए। \nके खाएत आब सीम दाइ, आ बड़ी। \nके भरैए आब घैलामे पािन। सबहक दुआिरपर आब चापाकल भऽ गेल, जखन चाही तुर/gचधधत ताजा भिर कऽ कहत िपअब।  \nसगरो देखल जाइए, तऽ ई  सब चीज आब उठाइन भेल जाइए। \nपिहने लेवानमे देखै छेलॱ जे दाय काकी माए सब अदहा राइतीए अंगनामे उखैर-सम/gभटभठसँ चूड़ा कुिट रहल अिछ।  \nकाकी चु/gभभैापर खापिड़मे लारिनसँ धान भूिज रहल अिछ , होइत िभनसर चूड़ा तैयार भऽ जाइ छेलए। \nमुदा अखुनका इ/gभ0ै/gच55गन सबक/gचैभ देखल जाए तऽ ओइ सब बेबहारमे सबसँ पाछू अिछ , िदनोिदन सब चीज सब छुटल जाइत अिछ। \nआलसमे लोक बेमु/gच70त भेल जा रहल अिछ , जे उबजै छै ओ खेत आने लोक करैए, स/gभटभढ़ -पारा खाइए खेतमे धान। \nएक खेतक ओगरबाह, ओ भगा कऽ दैए ओकरा खेतमे, तऽ दोसर खेतक ओगरबाह ओ भगा कऽ दैए ओकरा खेतमे, सब अपना-\nअपनाक/gचैभ बचाबैए , दोसरक/gचैभ खुआबैए।   \n                  …………………….  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nबड़ िदन भऽ गेल भात खेला। \nम/gचटैआ रोटी खाइके आब मन नै होइए। रोटी िचबाबैमे आब सकै नै छी। दािलमे जँ लॲिगया मेरचाइ नै दैत अिछ तँ दािल रोटी \nखाइमे /gभ0ैवादे नै अबैत अिछ आ बेशी मरचाइयो खेलासँ पेटमे सुलवाइ सेहो हेमऽ लगैए।  \n \n \nपसीखाना \n-भूखन, हौउ भूखन, अंगनामे छअ हौउ, कनी बाहर आबऽ। हम छी /gभढ़ढ़े/gच70टरबला, म/gभ70हथसँ ऐल छी, कनीक लेबरक काज छेलए, \nचािर-प/gभटभचटा मबऊण6णिटकटीबला। िभनसरक आठ बािज गेलै। सुतले छअ हौउ, कनी बा/gचधधहपर आबऽ।  \nतखन एकटा छोटका ब/gच7ैचा, ग/gभटैइरखु/gचढ़धले छौँउरा, िटनही बाटीमे बिसया भात आउर मुरै साग खाइत अंगनासँ बाहर भेल कहैए- हमर \nबाबू सुतले छै। राितमे माएसँ झगड़ा भऽ गेलै, भुखले सुित रहलै, अखैन तक नै उठलै। \n-आँइ रौ बौआ, तऽ माए कतऽ छौ? \n-माए गेलै िगरहत खेतमे धान काटै लाए। \n-ठीक छौ, तऽ जाइ िछयौ हम, उठतौ बाबू तऽ कइईहैन जे /gभढ़ढ़े/gच70टरबला ऐल छलऽ।  \nकुछे छनक बाद भुखना अंगैठी मोर करैत उठैए, आउर कहैए- कतऽ गेलाए गै गोपलखावाली, ज/gचढ़धदीसे हमर रौतुका म/gभटभछ भात ला।  \nभकुवाएले भुखना घरसँ बाहर आएल, आँिख मीरते देखैए अंगनामे केकरो नै तऽ बैिस जाइए, ओसािरपर कनीक भक टुटलै तऽ \nअपन छोटका बेटाक/gचैभ पुछैए - किरया छ/gभटभए रौउ , करीया। \nछोटका छौरा बकरी चरबैत रहैए। कनीक घरसँ हिटकऽ खेतमे ऊ अवाज दैए- की भे/gचढ़धलऽऽऽऽ बाबू।  \nतऽ कहैए- आँइ रौउ, देखही तऽ रौतुका म/gभटभछ घरमे छौ िक नै?  \nओकर बेटा कहैए- आँइ हौ, राितमे तऽ माए साग-भात केने छेलै, माछ-भात कह/gभटभ बनेलकै। तोरासँ माए दसटा /gचटैपै/gचढ़5या म/gभटैगलकऽ \nतऽ माएक/gचैभ तूँ झॲटा पकिड़ कऽ अंगनामे नै मारलहक, जे हमरा लगमे एकटा अिछ निहये आउर िहनका िदयैन हम तेल लय पाइ। \nतऽ म/gभटभछ -भात कह/gभटभ बनलै, मुरै साग आउर भात बनल छेलै। लागैए तूँ सपनाइत उठलऽ हन, जेहो बचल छेलै भात सेहो हम दुनू \nभ/gभटभइ खा लेिलऐ , आब नै छै ह/gचधभडीमे।  \nभुखनाक/gचैभ भुखे /gचटचाण जाइ छल , तऽ केलक की, ओसाराप रसँ सीमे/gचधभटबला छोटका बोरामे अदहा बोरा उसना धान उठेलक आउर चिल \nगेल। दोकानमे ओकरा बेिचकऽ करीब तीस /gचटैपै/gचढ़5या भेल , ओइ पाइसँ भुखना अढ़ाइ /gचटैपै/gचढ़5यामे एम/gचटचो िब/gभ0ैकुट लेलक आउर चािर \nआनाक सलाइ आउर एक ब/gचधभडल बीड़ी लेलक , आउर एगो छिलया सुपारी ओकरा दोकानेपर फोिड़ लेलक सरोतासँ, आउर कुत/gभट5क \nजेबीमे रािख लेलक। िब/gभ0ैकुट खा कऽ पािन कलपर पी लेलक आउर एक टूक सुपारी मुँहमे लऽ कऽ गुलिठयाए एगो बीड़ी धरा \nकऽ अ/gचढ़0पन पी रहल अए। करीब दू के समए भऽ रहल छेलाए, ओमहरसँ चािरटा आउर िपयाक आिब रहल छेलाए, उ सब \nभुखनाके संगीराए छेलाए। ओकरा सबक/gचैभ भुखना देख  के कहैए- की रौ दोस, कतऽ जाइ छ/gभटभए ? \n-चल ने मुड बनाके आबै छी कोिठयासे। दुवे सेरके देबै आउर सब गोटाए पान खाएब। स/gभटभझमे घुमैत -िफरैत चिल आएब। अतऽ \nअसगरे बैसके की करमाए।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \n-ठीक छै दोस। चल हमहूँ संगीए ताकैत छेलाउ, जे िकयो भेटत तऽ जाएब, तारी िपअ, मुदा िकयो भेटते नै छेलाए, चल। \nएमहर भुखनाक किनय/gभटभ धान देखके सौँसे टोलमे लोकसँ पूिछ कऽ गािर पिढ़ रहल अिछ जे हमर ओसारपर सँ धान के लऽ गेल ? \nधान कुटबै लाए रखने छेलॱ। धीयापुतासँ पुछलॱ तऽ ऊहो सब कहलक जे हम नै देखिलयौ केकरो चोरबैत। \nओही कालमे िकयो पूिछ दैए जे आँइ यै गोपलखावाली, घरबला कतऽ गेल यै, चािर-प/gभटभच िदनसँ नै देखै छी।  \n-कतऽ जेतै  यइ बहीन। गेल हेतै कोनो पसीखाना तारी िपअ। नै कतौ देखबै तऽ ओतै भेटत स/gभटभझ -िवहान, उठोउना लागल छै। \nदेिखयौ ने, डा/gच70टर कहने छै जे लीभर कमजोर छै आ तैयो नै ई बजरखसुवा तारी छोड़ै छै। स/gभटभझो खन अही िपऐ खाितर बजिलऐ \nतऽ झॲटा पकिड़ कऽ मारलक, राइतो नै खेलक। हमरा लगमे पाइ अिछ जे एकरा दवाइ करा देबै? असगर धान काटै छी, धीया-\nपुताक/gचैभ पालै छी, दुटा बकड़ी पोसने छी, ओकरेसँ छअ महीनामे प/gभटभच सौ हजार टाका भऽ जाइए , मुदा ई सरधुवा तऽ एकोटा \n/gचटैपै/gचढ़5या हमरा हाथमे नै दैए , आउर राितक/gचैभ खाइ लए म/gभटैगत नीके िनकुत, खाली तरले भुजले, हम कतऽ सँ पुराएब। आइयो आएल \nछेलै म/gभ70हथसँ टेकटरबला, कहै लए जे काज करऽ चलऽ मुदा ई जुवन िपठा खाली पी के ओंघराएल अिछ अंगनामे। किहयो यै \nदीदी /gचटैख -सुख नै खाएत, सबिदन खाली चाही पीयै लए। एकटा रेिडयो छेलै, सेहो बेिच कऽ पी गेल। सॱसे िपयाक देखलॱ मगर \nएहेन िपयाक हम नै देखलॱ जे घर पिरवार के कोनो िधयान िफिकर नै। एतेक लोक प/gभ7भजाब गेलै, एकरा कहै िछऐ तऽ कहैए हम \nएतै कमाएब आउर एतै खाएब। लोक कमा-कमा की नै केलक मुदा एकरा देिखयौ जे खाली मौगी कमाइ खाइए आ भने िदन \nजाइए। एकटा घर नै तेकर कोनो /gचध7यान -िफिकर नै, खाली िदनभिर दौड़ िमय/gभटभ महजीदपर। बैसल -बैसल िकछु नै फुराएल तऽ खाली \nिपनाइ आउर सुतनाइ। सुतल-सुतल सु/gभ0ैती पकिड़ लेलकै। घरमे एकोर/gच5ैी मिटया तेल नै छै, हम लोकक अंगनासँ प/gभ7भच आिनकऽ \nिडिबया बाड़ै छी। तेल आनब से पाइ नै यए, आउर एकरा खाली चाही पाइ िपयै लए, िधयापुता पढ़त से हमरा एकटा /gचटैपै/gचढ़5या नै \nअिछ जे मा/gभ0ैटरक/gचैभ देबै। हम तऽ तंग आिब गेल छी। मन नै होइए एकरा घरमे रही, भािग जाइ हम बाल-बचा लऽ के नैहर। \nजरलाहाके जिहयासँ ऐ िभखमंगाके घरमे एलॱ, किहयो सुखसँ नै खाइ-िपबै छी। िक किहयो नीक कपड़ा पिहरतॱ, जे नैहरामे \nिबयाहमे देलक साड़ी माय-बाप वएह साड़ी साया /gचढ़चलाउजसँ गुजर करै छी। माए एगो पहुँची देने छेलाए , सेहो कमहरसँ नै िभखमंगा \nझंझारपुरमे चािट लेलक। हमरा फुिसय/gचैभ कहलक जे दोसर रङके बनाके आिन दै िछयौ। की कहू यौ गॱआ-घ/gचटैवा, ई सब देखके  \nतरीवा हमरा ग/gभटभव नै जाइए लाजे जे एकर भाए -बाप की कहत। हमर बापक/gचैभ एतेक मन खराब छेलाए से तऽ एतेक कहैत रिह \nगेिलऐ मुदा खाली कहए, स/gभटभझमे जाइ छी, पाइ लऽ िलअए आउर घुिर कऽ आिब जाए जे अनहार भऽ गेलै, ओही दुवारे नै गेिलऐ। \nकािल चिल जेबै। \n \n \n \n   \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nिवचार-िब/gचधधदु ख/gचधभड  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nराजा अओर परजा \nएगो समए छेलै जिहया लोक लोकपर िव/gच5धास करै छल, अपन समाजमे कोनो तरहक बातचीत होइत छल तँ गाममे जे राजा रहै \nछल ितनका ऐठाम सभ िनपटारा भऽ जाइ छल, अओर ओही ठाम /gचधधयाय अओर अ/gचधधयायक फैसला होइ छल , िकएक तँ सभ लोक \nराजाक/gचैभ स/gचढ़ैमान अओर आदर -सदाचारसँ नाम लैत छल, िकएक तँ रा/gच7टयमे कोनो तरहक सुखार या आपदा-िबपि/gच5ै होइत छल तँ राजा \nपरजाक संग दैत छल, ओइ परजाक मदत-सहायता करैत छल मुदा अखन एहन समए आिब गेल जे राजा अओर परजामे कोनो \nअंतरे नै रिह गेल, िकएक तँ आब ने ओते अ/gभधच उपजै छै आ ने राजा परजाक मदित सहायता करै अिछ।  \nपिहने लोक सभ राजासँ अ/gचढ़0पन बेटीक िबयाहक बातचीत लऽ कऽ जखन राजदरबारमे जाइ छल तखन ओही /gभ0ूयि/gच70तक/gचैभ महराज \nआ/gच5धासन दैत छल जे तूँ या तोहर बेटीक खच/gभट5क /gभ0ूयव/gभ0ैथा भऽ जेतऽ तखन परजो अ/gचढ़0पन राजामे लीन रहै छल। मुदा ने ओ \nस/gभ0ैता जमाना रहलै अओर ने ओ राजा रहलै, िकएक तँ पिहनुकहा लोक सबहक कहब छेलै जे ओ लोक सभ जे छेलै, एगो \nलोहाबला /gभ0ूयि/gच70त मानल जाइ छेलै, ओ सभ जे बाजै छेलै से करै छेलै, अ/gचढ़0पन नाम हँसाए नै दै छेलै, कोइ दोसर गामबला यिद \nनाम सुनै तँ कहै जे फल/gभटभ गामक राजा अ/gचढ़0पन परजाक सुख -दुख देखै छै, कतेक नीक छै ओ गाम, चल ओही गाममे घर बनाएब , \nओही राजाक रा/gच7टयमे रहब।  \nदेखही जे दुआिरपर कतेक-कतेकटा ढक छै, कतेक अ/gभधच छै, कएगो हाथी बा/gचधधहल छै, कतेकटा हुनकर दरब/gच7टजा छै, चल ओही \nराजमे रहब, कोनो चीजक िद/gभूचत नै हएत। सभ /gचटचाणी ओही ठाम जीवन िबताएब।  \nई सभ परजा राजाक नव परजा बनैत छल।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nआब तँ देखल जाए तँ राजा परजाक/gचैभ सुपै बोइले नै दइ पर तैयार होइत अिछ। पिहने एक सेर म/gचटैआ नै तँ एक  सेर जऽ दैत \nछल। भिर िदन हर जोइत कऽ आबै छल तँ ओ मािलक अ/gचढ़0पन जऽनक/gचैभ म/gचटैआ अओर जऽ बोइन दैत छेलै।  \nमुदा देखैत महगाइ कऽ चलैत राजाक मनमे अिवकार आिब गेल जे एतेक अ/gभधच जे ओकरा देबै से ओही अ/gभधच बेच कऽ हमरा अओर \nदु क/gभच7ा खेत भऽ जाएत अओर अपन बढ़ैत पिरवार देख कऽ सोचऽ लागल  जे ई संसार अिहना रहत मुदा अ/gचढ़0पन सान -गुमान सभ \nराजा िबसिर गेल, के देखैए परजाक/gचैभ अओर के देखैए अ/gचढ़0पन सान सौकत।  \nबदलैत दुिनय/gभटभ देख परजा सभ गामसँ शहरमे काज करैक लेल /gचटच/gभ0ैथान केलक जे आब गाममे राजा अ/gचढ़0पन घर -पिरवारक/gचैभ देखत \nआिक हमरा सभक मदित करता। \nसभ परजा अपन गाम छोिड़ शहरमे कमाए लागल, अओर जे राजाक हरोड़ीमे काज करैत छल से ओ जमीन जजाित सभ राजासँ \nिलखबा कऽ परजा अपन नाम कऽ लेलक। \nआब ने राजा ओइठाम िकयो परजा हरोऊरी खटैत अिछ। िकएक तँ दोकानमे एक टका सलाइ दै छै आ राजा ओइठाम भिर िदन \nधान-दाउन करलापर प/gभटभच िकलो धान बोइन दै छै, से नै तँ आब गाम छोिड़ शहरेमे काज करब, बड़ बिढ़य/gभटभ मन भेल तँ काज \nकेलक, नै भेल तँ अ/gचढ़0पन चािर िदन बैठल छी, दोसर िकछु करै अिछ, ई सभ सोिच राजा अओर परजामे कोनो मह/gचधैव कनीक -\nकनीक सभ हटल जाइत अिछ, लोकक मनमे आल/gभ0ैयक /gचटचवेश भऽ गेल , केकरो नै केकरो से मतलब रिह गेल। \nिमिथल/gभटैचलक राजा छल राजा जनक जे अ/gचढ़0पन रा/gच7टयमे खेतसँ खिलहान तक परजाक/gचैभ कखनो दुखी नै देख सकै छल। जे कोनो \nमनमे क/gचढ़धपना करैत छल परजा तँ ओकरा सबहक राजा जनक पूरा करैत छल , केकरो कोनो तरहक असुिवधा नै होइ, तेकर लेल \nत/gचधैपर रहै छल।  \nएक बेर रा/gच7टयमे भीषण सुखार भऽ गेल जे दू की प/gभटभच  साल तक बख/gभट5 नै भेल , धरती फािट-फािट गेल तँ महराज जनक य/gच5भ कऽ \nकए अपन परजाक िहतक लेल भगवान इ/gचधध/gै0टदेवसँ /gचटचाथ/gभटूना केलिन जे हमरा बचाउ , हमरा परजापर दया क/gचट5 , हमर परजा मिर रहल \nअिछ, आइ कतेक मास भऽ गेल हमर परजा सभक/gभ70 अ/gभधच खेला, हे भगवान, हमरा अओर हमर परजापर दया क/gचट5 । \nअओर एतेक सभ बात सुनै छेलै, भगवान अओर भ/gच70तमे यएह /gभ0ूयवहार होइक चाही अओर यएह स/gचधैयता अपनेबाक चाही, ओहीसँ \n/gचटचकृित सेहो गवाही दैत अिछ जे मनुषमे भगवानसँ केहन भेदभाव हेबाक चाही। सभ गदगद तँ भगवान अओर संसार सुखदमय रहत \nमुदा अखन तँ सभ  अपन अपन पेट भिर गेल तँ दोसरक पेट भरलै िक नै तेकर िच/gचधधता के करैत अिछ। पिहने ने एतेक \nबी.पी.एल. छेलै, अओर ने एतेक ए.पी.एल. सबहक गुजर समान होइ छेलै, सभ जऽ अओर जनेरक िखचरी खाइत छेलै, भऽ गेल \nकिहयो तँ केकरो एहने नीक घर रहैत छल जे भातक मुँह देखैत छल, अखन देखू जे गरीब अमीर एक समान खाइ-िपबैत अिछ। \nदािल भात अओर तरकारी /gचटचेमसँ खाइत अिछ।  \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \n स/gचधधदीप कुमार साफी (उफ/gभटू िकरण ), ज/gचधधम ७ जून १९८४ िपता /gच57ी \nसीताराम साफी, माता- /gच57ीमती सीता देवी, गाम- म/gभ70हथ , भाया- झंझारपुर, िजला- मधुबनी। िश/gच5चा- बी.ए. (/gचटचित/gैू7ा), मैिथली। \n \n \nिवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन \n  \nइंि/gच7चलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  -इंि/gच7चलश  - कोष   /gचटचोजे/gच70टक/gचैभ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल /gभच5ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै/g2उ3ािनक लोकिन /g32उारा बनाओल मानक शैली  आ २.मैिथलीमे भाषा स/g29यपादन पा/g3छउय/g3छ9म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै/g2उ3ािनक लोकिन /g32उारा बनाओल मानक शैली  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन बऊणचशारा बनाओल मानक \n  उबऊच7खचारण आ लेखन शैली \n(भाषाशा/gभ0ै/gच55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/gचैभ पूण/gभटू /gचट5पसँ स/gभू5 लऽ  िनध/gभट5िरत )  \nमैिथलीमे उ/g2चयचारण तथा लेखन  \n  \n१.पबऊच78चमाबऊचशचर आ अनुबऊणउखवार : प/gच7धचमा/gच5चरा/gचधधतग/gभटूत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। सं/gभ0ैकृत भाषाक अनुसार श/gचढ़चदक अ/gचधधतमे जािह \nवग/gभटूक अ/gच5चर रहैत अिछ ओही वग/gभटूक प/gच7धचमा/gच5चर अबैत अिछ। जेना-  \nअ/gभूभ (क वग/gभटूक रहबाक कारणे अ/gचधधतमे ङ् आएल अिछ। ) \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nप/gच7धच (च वग/gभटूक रहबाक कारणे अ/gचधधतमे ञ् आएल अिछ। ) \nख/gचधभड (ट वग/gभटूक रहबाक कारणे अ/gचधधतमे ण् आएल अिछ। ) \nसि/gचधधध  (त वग/gभटूक रहबाक कारणे अ/gचधधतमे न् आएल अिछ। ) \nख/gचढ़ैभ (प वग/gभटूक रहबाक कारणे अ/gचधधतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयु/gभटू/gच70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। प/gच7धचमा/gच5चरक बदलामे अिधक/gभटैश जगहपर अनु/gभ0ैवारक /gचटचयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। /gभ0ूयाकरणिवद पि/gचधभडत गोिव/gचधधद झाक कहब छिन जे कवग/gभटू, चवग/gभटू आ टवग/gभटूसँ पूव/gभटू अनु/gभ0ैवार \nिलखल जाए तथा तवग/gभटू आ पवग/gभटूसँ पूव/gभटू प/gच7धचमा/gच5चरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अ/gचधधत तथा क/gचढ़ैपन। मुदा िह/gचधधदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातक/gचैभ निह मानैत छिथ। ओ लोकिन अ/gचधधत आ क/gचढ़ैपनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन प/gभच0ित िकछु सुिवधाजनक अव/gभ0चय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ /gभ0ैथानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर ह/gभ0ैतलेखन \nवा मु/gै0टणमे अनु/gभ0ैवारक छोट सन िब/gचधधदु /gभ0ैप/gैूट निह भेलासँ अथ/gभटूक अनथ/gभटू होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनु/gभ0ैवारक /gचटचयोगमे \nउ/gच7ैचारण -दोषक स/gचढ़ैभावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथ/gभटू कसँ लऽ कऽ पवग/gभटू धिर प/gच7धचमा/gच5चरेक /gचटचयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ /gच5भ धिरक अ/gच5चरक स/gभू5 अनु/gभ0ैवारक /gचटचयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक उ/gच7ैचारण “र् ह”जक/gभटभ होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उ/gच7ैचारण हो ओतऽ मा/gच55 ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढ/gभू5 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, स/gभटभढ, गाढ, रीढ, च/gभटभढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयु/gभटू/gच70त श/gचढ़चद सभक/gचैभ देखलासँ ई /gभ0ैप/gैूट होइत अिछ जे साधारणतया श/gचढ़चदक शु/gचट5मे ढ आ म/gचध7य तथा अ/gचधधतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक स/gचधधदभ/gभटू सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उ/gच7ैचारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब /gचट5पमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उ/gच7ैचारण \n: बै/gभचैनाथ , िब/gभचैा, नब, देबता, िब/gभ0भणु, बंश, ब/gचधधदना आिद। एिह सभक /gभ0ैथानपर /gभधढ़मशः वै/gभचैनाथ , िव/gभचैा, नव, देवता, िव/gभ0भणु, वंश, \nव/gचधधदना िलखबाक चाही। सामा/gचधधयतया व उ/gच7ैचारणक लेल ओ /gचटचयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उ/gच7ैचारण “ज”जक/gभटभ करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउ/gच7ैचारणमे य/gच5भ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला श/gचढ़चद सभक/gचैभ /gभधढ़मशः य/gच5भ , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वत/gभटूनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \n/gचटचाचीन वत/gभटूनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nनवीन वत/gभटूनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामा/gचधधयतया श/gचढ़चदक शु/gचट5मे ए मा/gच55 अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह श/gचढ़चद सभक /gभ0ैथानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक /gचटचयोग निह करबाक चाही। य/gभचैिप मैिथलीभाषी था/gचट5 सिहत िकछु जाितमे श/gचढ़चदक आर/gचढ़ैभोमे “ए”क/gचैभ य किह उ/gच7ैचारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क /gचटचयोगक स/gचधधदभ/gभटूमे /gचटचाचीने प/gभच0ितक अनुसरण करब उपयु/gच70त मािन एिह पु/gभ0ैतकमे ओकरे /gचटचयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दु/gचट5हताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सव/gभटूसाधारणक उ/gच7ैचारण -शैली यक अपे/gच5चा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय श/gचढ़चदक/gचैभ कैल , हैब आिद /gचट5पमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क /gचटचयोगक/gचैभ \nबेसी समीचीन /gचटचमािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक /gचटचाचीन लेखन -पर/gचढ़ैपरामे कोनो बातपर बल दैत काल श/gचढ़चदक पाछ/gभटभ िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, त/gचधैकालिह , चो/gभचटिह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक /gभ0ैथानपर एकार एवं हुक \n/gभ0ैथानपर ओकारक /gचटचयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, त/gचधैकाले, चो/gभचटे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधक/gभटैशतः षक उ/gच7ैचारण ख होइत अिछ। जेना- ष/gभधटय/gचधध/gच55 (खडय/gचधध/gच55 ), षोडशी (खोडशी), ष/gभधैकोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), स/gचधधतोष (स/gचधधतोख ) आिद। \n  \n८.बऊच87विन -लोप  : िन/gभ0ढ़िलिखत अव/gभ0ैथामे श/gचढ़चदसँ /gचध7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) ि/gभधढ़या/gचधधवयी /gचटच/gचधैयय अयमे य वा ए लु/gचढ़0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उ/gच7ैचारण दीघ/gभटू भऽ जाइत अिछ। ओकर आग/gभटभ \nलोप-सूचक िच/gैचढ़ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gभटू /gचट5प : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूण/gभटू /gचट5प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूव/gभटूकािलक कृत आय (आए) /gचटच/gचधैययमे य (ए) लु/gचढ़0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूण/gभटू /gचट5प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूण/gभटू /gचट5प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) /gभ0ै/gच55ी /gचटच/gचधैयय इक उ/gच7ैचारण ि/gभधढ़यापद , सं/gच5भा, ओ िवशेषण तीनूमे लु/gचढ़0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gभटू /gचट5प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूण/gभटू /gचट5प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वत/gभटूमान कृद/gचधधतक अि/gचधधतम त लु/gचढ़0त भऽ जाइत अिछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nपूण/gभटू /gचट5प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूण/gभटू /gचट5प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) ि/gभधढ़यापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लु/gचढ़0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूण/gभटू /gचट5प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूण/gभटू /gचट5प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि/gभधढ़यापदीय /gचटच/gचधैयय /gचधधह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूण/gभटू /gचट5प : छि/gचधधह , कहलि/gचधधह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूण/gभटू /gचट5प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.बऊच87विन बऊणउखथानाबऊच88तरण  : कोनो-कोनो /gभ0ैवर -/gचध7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ /gभट0/gभ0ैव इ आ उक \nस/gचढ़ैब/gचधधधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल श/gचढ़चदक म/gचध7य वा अ/gचधधतमे जँ /gभट0/gभ0ैव इ वा उ आबए तँ ओकर /gचध7विन \n/gभ0ैथाना/gचधधतिरत भऽ एक अ/gच5चर आग/gभटभ आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा त/gचधैसम श/gचढ़चद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रि/gभ0चमक/gचैभ रइ/gभ0चम आ सुध/gभटैशुक/gचैभ \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलबऊच88त (◌्)क बऊच6चयोग  : मैिथली भाषामे सामा/gचधधयतया हल/gचधधत (◌्)क आव/gभ0चयकता निह होइत अिछ।  कारण जे श/gचढ़चदक अ/gचधधतमे अ \nउ/gच7ैचारण निह होइत अिछ। मुदा सं/gभ0ैकृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (त/gचधैसम ) श/gचढ़चद सभमे हल/gचधधत /gचटचयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामा/gचधधयतया स/gचढ़ैपूण/gभटू श/gचढ़चदक/gचैभ मैिथली भाषा स/gचढ़ैब/gचधधधी िनअम अनुसार हल/gचधधतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा /gभ0ूयाकरण \nस/gचढ़ैब/gचधधधी /gचटचयोजनक लेल अ/gचधैयाव/gभ0चयक /gभ0ैथानपर कतहु-कतहु हल/gचधधत देल गेल अिछ। /gचटच/gभ0ैतुत पोथीमे मिथली लेखनक /gचटचाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन प/gच5च सभक/gचैभ समेिट कऽ वण/gभटू-िव/gचधधयास कएल गेल अिछ। /gभ0ैथान आ समयमे बचतक स/gभू5िह ह/gभ0ैत -लेखन \nतथा तकनीकी दृि/gैूटसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वण/gभटू-िव/gचधधयास िमलाओल गेल अिछ। वत/gभटूमान समयमे मैिथली मातृभाषी पय/gभटू/gचधधतक/gचैभ \nआन भाषाक मा/gचध7यमसँ मैिथलीक /gच5भान लेबऽ प िड रहल पिर/gचटचे/gभ50यमे लेखनमे सहजता तथा एक/gचट5पतापर /gचध7यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुि/gचधभठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-म/gचधभडल सचेत अिछ। /gचटचिस/gभच0 भाषाशा/gभ0ै/gच55ी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुस/gचधधधानमे एहन अव/gभ0ैथा िक/gभधचहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छ/gभटभहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशा/gभ0ै/gच55ी डा. रामावतार यादवक धारणाक/gचैभ पूण/gभटू /gचट5पसँ स/gभू5 लऽ  िनध/gभट5िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे श/gचढ़चद मैिथली-सािह/gचधैयक /gचटचाचीन कालसँ आइ धिर जािह व/gच5ै/gभटूनीमे /gचटचचिलत अिछ , से सामा/gचधधयतः तािह व/gच5ै/gभटूनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथ/gभटू- \n \n/gभढ़ूा/gभभभ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअ/gभढ़ूा/gभभभ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकि/gचढ़धपक /gचट5प/gचैभ /gभढ़ूा/gभभभ ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िन/gभ0ढ़िलिखत तीन /gचटचकारक /gचट5प वैकि/gचढ़धपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. /gचटचाचीन मैिथलीक ‘/gचधधह ’ /gचध7विनक /gभ0ैथानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलि/gचधधह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ /gभ0ैप/gैूटतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उ/gच7ैचारण इ/gैूट हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइ/gचधैयािद।  \n \n५. मैिथलीक िन/gभ0ढ़िलिखत श/gचढ़चद एिह /gचट5पे /gचटचयु/gच70त होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. /gभ05/gभटच/gभ0ैव इकार/gभटैत श/gचढ़चदमे ‘इ’ के लु/gचढ़0त करब सामा/gचधधयतः अ/gभढ़ूा/gभभभ िथक। यथा- /gभढ़ूा/gभभभ देिख आबह , मािलिन गेिल (मनु/gभ0भय मा/gच55मे)। \n \n७. /gभ0ैवतं/gच55 /gभट0/gभ0ैव ‘ए’ वा ‘य’ /gचटचाचीन मैिथलीक उ/gभच0रण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक /gचटचयोगमे वैकि/gचढ़धपक /gचट5प/gचैभ ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इ/gचधैयािद।  \n \n८. उ/gच7ैचारणमे दू /gभ0ैवरक बीच जे ‘य’ /gचध7विन /gभ0ैवतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे /gभ0ैथान वैकि/gचढ़धपक /gचट5प/gचैभ देल जाय। यथा- धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक /gभ0ैवतं/gच55 /gभ0ैवरक /gभ0ैथान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक /gभ0ैवर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभि/gच70/gच5ैक िन/gभ0ढ़िलिखत /gचट5प /gभढ़ूा/gभभभ :- हाथक/gचैभ, हाथसँ, हाथ/gचैभ, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनु/gभ0ैवार सव/gभटूथा /gचधैया/gच7टय िथक। \n‘क’ क वैकि/gचढ़धपक /gचट5प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूव/gभटूकािलक ि/gभधढ़यापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अ/gभ0ूयय वैकि/gचढ़धपक /gचट5प/gचैभ लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख \nकए।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \n१२. म/gभटभग , भ/gभटभग आिदक /gभ0ैथानमे माङ , भाङ इ/gचधैयािद िलखल जाय।  \n \n१३. अ/gभच0/gभटू ‘न’ ओ अ/gभच0/gभटू ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथ/gभटू अ/gभच0/gभटू ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनु/gभ0ैवारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अ/gभूभ , वा अंक, अ/gच7धचल वा अंचल , क/gचधभठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िच/gैचढ़ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभि/gच70तक संग अकार/gभटैत /gचटचयोग कएल जाय। यथा:- /gच57ीमान्, िकंतु /gच57ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िच/gैचढ़ श/gचढ़चदमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयु/gच70त िवभि/gच70तक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसकक/gचैभ च/gचधध/gै0टिब/gचधधदु /gभच5ारा /gभ0ूय/gच70त कयल जाय। परंतु मु/gै0टणक सुिवधाथ/gभटू िह समान जिटल मा/gच55ापर अनु/gभ0ैवारक /gचटचयोग \nच/gचधध/gै0टिब/gचधधदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूण/gभटू िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. सम/gभ0ैत पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,\n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ श/gचढ़चदमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी /gचट5पमे राखल जाय।  \n \n२१.िकछु /g2छचविनक लेल नवीन िच/g2छछह बनबाओल जाय। जा ' ई निह बनल अिछ ताबत एिह दुनू /g2छचविनक बदला पूव/g36शवत् अय / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ िलखल जाय। आिक ऎ वा ऒ सँ /g3ओशय/g2चओत कएल जाय।  \n \nह./- गोिव/g2छछद झा ११/८/७६ /g2उचीका/g2छछत ठाकुर ११/८/७६ सुरे/g2छछ/gयओ6 झा \"सुमन\" ११/०८/७६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदबऊच88त न क उबऊच7खचारणमे दबऊण6णतमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उबऊच7खचारणमे जीह मूधबऊण6शमे सटत (नै सटैए तँ उबऊच7खचारण दोष \nअिछ)- जेना बाजू गणेश। तालबऊणउ1य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधबऊण6शसँ आ दबऊच88त समे दबऊण6णतसँ सटत। िनशबऊण6ण, सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कबऊचखण वैिदक संबऊणउखकृत जकबऊण6ण ख सेहो उबऊच7खचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषबऊण6श, दोष। य अनेको बऊणउखथानपर ज जकबऊण6ण \nउबऊच7खचिरत होइत अिछ आ ण ड जकबऊण6ण (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना बऊण6उबऊणउखव इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाबऊचशचरमे बऊण6उबऊणउखव इ अबऊचशचरक पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहबऊच88दीमे एकर दोषपूणबऊण61 उबऊच7खचारण होइत अिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशबऊचशचा पबऊणचउितक दोषक कारण हम सभ ओकर उबऊच7खचारण दोषपूणबऊण61 ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माबऊचशशा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ कबऊचखण संयुबऊच7उताबऊचशचर बऊच6शपमे \nगलत बऊच6शपमे बऊच6चयुबऊच7उत आ उबऊच7खचिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कबऊचखण री  बऊच6शपमे उबऊच7खचिरत करब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क \nबऊच6चयोग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ बऊचख8 धिर अ सिबऊच9खमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उबऊच7खचारण काल \nहलबऊच88त युबऊच7उत शबऊच9चदक अबऊच88तक उबऊच7खचारणक बऊच6चवृिबऊचशख ब ढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अबऊच88तमे बजैत छी, तखनो पुरनका लोककबऊचखण \nबजैत सुनबिबऊच88ह - मनोजऽ, वाबऊणउखतवमे ओ अ युबऊच7उत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर बऊचशण अिछ ज् आ ञ क संयुबऊच7उत मुदा गलत उबऊच7खचारण होइत अिछ - बऊच7चय। ओिहना बऊचशच अिछ क् आ ष क संयुबऊच7उत मुदा उबऊच7खचारण \nहोइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुबऊच7उत अिछ बऊचश7 ( जेना बऊचश7िमक ) आ स् आ र क संयुबऊच7उत  अिछ बऊच6ण (जेना िमबऊच6ण )। बऊचशश भेल त +र \n।  \nउबऊच7खचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकबऊण6शइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलबऊच9चध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ / पर  पूवबऊण61 अबऊचशचरसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुदा अबऊच88य ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथबऊण61 िभबऊण8चता सेहो, जेना से कबऊच9खमो जगहमे पािकबऊण61ंग करबाक अबऊच9णयास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन नाबऊणउ9ा ई बऊखउ1ाइवर कनाट बऊच9उलेसक पािकबऊण61ंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उबऊच7खचारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उबऊच7खचारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचबऊच88बऊखउ6िबबऊच88दु आ अनुबऊणउखवार - अनुबऊणउखवारमे कंठ धिरक बऊच6चयोग होइत अिछ मुदा चबऊच88बऊखउ6िबबऊच88दुमे नै। चबऊच88बऊखउ6िबबऊच88दुमे कनेक एकारक सेहो उबऊच7खचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उबऊच7खचारण राम सऽ )   रामकबऊचखण- (उबऊच7खचारण राम कऽ / राम के सेहो)। \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nकबऊचखण जेना रामकबऊचखण भेल िहबऊच88दीक को (राम को)- राम को= रामकबऊचखण \nक जेना रामक भेल िहबऊच88दीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहबऊच88दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहबऊच88दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गबऊणचखमे) ए◌े चाबऊच6श शबऊच9चद सबहक बऊच6चयोग अवबऊण6खिछत।  \nके दोसर अथबऊण71ँ बऊच6चयुबऊच7उत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिबऊच7उत “क”क बदला एकर बऊच6चयोग अवबऊण6खिछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उबऊच7खचारण आ लेखन - नै  \n  \nबऊच8खबऊच8खव क बदलामे बऊच8खव जेना महबऊच8खवपूणबऊण61 (महबऊच8खबऊच8खवपूणबऊण61 नै) जतए अथबऊण61 बदिल जाए ओतिह माबऊचशश तीन अबऊचशचरक संयुबऊच7उताबऊचशचरक बऊच6चयोग उिचत। \nसबऊच9खपित - उबऊच7खचारण स बऊच9खप इ त (सबऊच9खपिबऊचशख नै- कारण सही उबऊच7खचारण आसानीसँ सबऊच9खभव नै)। मुदा सवबऊण76बऊचशखम (सवबऊण76तम नै)। \nरािबऊणउणबऊण99य (राबऊणउणबऊण99ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथबऊण61 पिरवतबऊण61न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे बऊण6उबऊणउखव आ दीघबऊण61क माबऊचशशाक बऊच6चयोग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकबऊण6ण \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गबऊणचखमे बऊच6चयोगक आवबऊणउचयकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथबऊण61 पिरबऊणउ1बऊण6चतन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कबऊचखण, सँ, पर (शबऊच9चदसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शबऊच9चदसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिबऊच7उत संग रहलापर पिहल िवभिबऊच7उत \nटाकबऊचखण सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक बऊच6चयोग शबऊच9चदक अबऊच88तमे, बीचमे अनावबऊणउचयक बऊच6शपबऊचखण नै। आकाराबऊच88त आ अबऊच88तमे अ क बाद िबकारीक बऊच6चयोग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोबऊणउखबऊण99ोफीक बऊच6चयोग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माबऊचशश फॉबऊच88टक तकनीकी बऊच88यूनताक पिरचायक )- ओना िबकारीक संबऊणउखकृत बऊच6शप \nऽ अवबऊण91ह कहल जाइत अिछ आ वतबऊण61नी आ उबऊच7खचारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ (उबऊच7खचारणमे लोप रिहते \nअिछ)। मुदा अपोबऊणउखबऊण99ोफी सेहो अंबऊण91ेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ बऊच6उबऊण7उचमे शबऊच9चदमे जतए एकर बऊच6चयोग होइत अिछ जेना raison  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nd’etre एतए सेहो एकर उबऊच7खचारण रैजौन डेटर होइत अिछ , माने अपोबऊणउखबऊण99ॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोडैत अिछ, से एकर \nबऊच6चयोग िबकारीक बदला देनाइ तकनीकी बऊच6शपबऊचखण सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास बऊच6चयोग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब    \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शबऊच9च द क संग जखन कोनो िव भिबऊच7उ त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इबऊच8ख यािद । असगरमे हृदए  आ िव भिबऊच7उ त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इबऊच8ख यािद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nजीब    \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचबऊण6णक सूचीमे देल िवकबऊच98पमेसँ लबऊण7णगुएज एडीटर बऊणचशारा कोन बऊच6शप चुनल जेबाक चाही: \nबोबऊच98ड कएल बऊच6शप बऊण91ाबऊणणण :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुबऊच6शष ), वाली (बऊणउख बऊचशशी) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  बऊच6चायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकबऊच88ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिबऊच88ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ(सवबऊण61नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािबऊण1श फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिबऊच88ह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकबऊण6ण जबऊचखणकबऊण6ण/ \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भबऊण6णइ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिबऊच88ह / दयिबऊच88ह दिइg।ुुह / दैिबऊच88ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवबऊण61नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिबऊच88ह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झबऊण6णटी \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनबऊच88द   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिबऊच88ह /बुझेलिन  / बुझयलिबऊच88ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ  \n(ने) िपचा जाय   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. बऊच7उयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसबऊण68  \n१५०. चरचा  चचबऊण6श  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \n१५४. लए/ िलअए  (वाबऊच7उयक अंितम शबऊच9चद )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमबऊण68  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ  \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तबऊचखखिह ( पबऊणचखमे बऊण91ाबऊणणण )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिबऊच88ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.  \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  (उबऊच7खचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिबऊच88ह / करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिबऊच88ह / करेलिन   \n१९०.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बबऊचशखी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिबऊच88ह / होएतिबऊच88ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फबऊण7उका  \n२००. देखाए  देखा   \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सबऊचशखर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैबऊच88ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ   \n२०९. एलाक / अएलाक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉबऊच88टक कमीक बऊणचखोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़   \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/\n  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिबऊख16यबऊचखण  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैबऊच88ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)-आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ बऊणउचयामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिबऊख16यबऊचखण \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कबऊच88 ना/कना   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिबऊच88ह / कएलिबऊच88ह / केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथबऊण61 पिरवतबऊण61न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिबऊच88ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेबऊच7उटेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराबऊच88तमे िबकारीक बऊच6चयोग उिचत नै/ अपोबऊणउखबऊण99ोफीक बऊच6चयोग फाबऊच88टक तकनीकी बऊच88यूनताक पिरचायक ओकर बदला अवबऊण91ह \n(िबकारी) क बऊच6चयोग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के \n२६६.छैिबऊच88ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.बऊच8खबऊच8खव ,( तीन अबऊचशचरक मेल बदला पुनबऊच6खिबऊच7उतक एक आ एकटा दोसरक उपयोग ) आिदक बदला बऊच8खव आिद। महबऊच8खबऊच8खव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकबऊचशखबऊण6श आिदमे बऊचशख संयुबऊच7उतक कोनो आवबऊणउचयकता मैिथलीमे नै अिछ। वइg।घअतइgआअछय  \n२९६.बेसी / बेशी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाबऊचशखबऊण6श/ वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अबऊच88तरबऊण6शबऊणउणबऊण99ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and) \n३०७. पइg।5ठाताप / पबऊचश6ाबऊचशखाप  \n३०८. ऽ केर बऊणउ1यवहार शबऊच9चदक अबऊच88तमे माबऊचशश , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राबऊणउणबऊण99ीय   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nDATE-LIST (year- 2013-14)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.  \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20. \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30. \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September \nVishwakarma Pooja- 17 September  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December \nVivaha Panchmi- 7 December  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पि/gच55काक सभटा पुरान अंक /gै0ढ़ेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी /gचट5पमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पि/gच55काक पिहल - \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nिवदेह ई म सँ आग/gभटभक अंक ५० पि/gच55काक - \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िच/gच55कला आ िच/gच55  /िमिथला िच/gच55कला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n  \n\"िवदेह\"क एिह सभ सहयोगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली ि/gच70वज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/ \n७.िवदेह मैिथली जालवृ/gच5ै ए/gभढ़ूीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/ \n८.िवदेह मैिथली सािह/gचधैय अं/gभढ़ूेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/ \n९.िवदेहक पूव/gभटू-/gचट5प \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/ \n१०.िवदेह इंडे/gच70स  :  \nhttp://videha123.blogspot.com/ \n११.िवदेह फाइल :   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \nhttp://videha123.wordpress.com/ \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़/gच5चर ) जालवृ/gच5ै (/gचढ़चलॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/  \n१३. िवदेह:/gै0ढ़ेल : मैिथली /gै0ढ़ेलमे: पिहल बेर िवदेह /gभच5ारा \nhttp://videha-braille.blogspot.com/ \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI  FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/ \n१५. िवदेह  /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का मैिथली पोथीक आक/gभट5इव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/ \n   \n१६. िवदेह  /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का ऑिडयो आक/gभट5इव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/ \n१७. िवदेह  /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का वीिडयो आक/gभट5इव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/ \n१८. िवदेह  /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का िमिथला िच/gच55कला, आधुिनक कला आ िच/gच55कला \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/ \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकि/gचटचय जालवृ/gच5ै (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/ \n२० ./gच57ुित  /gचटचकाशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha   \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/  \n२३.गजे/gचधध/gै0ट ठाकुर इ डे/gच70स   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/    \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका/gभ0ैट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group. \n२८. िवदेह मैिथली ना/gभधैय उ/gचधैसव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/  \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/\n   \n३०. मैिथली िफ/gचढ़ध/gचढ़ैस  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/  \n३१.अनिच/gचधधहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/  \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/\n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/\n \n३४. िवहिन कथा \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/\n \n३५. मैिथली किवता \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/\n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/\n  \n  \n \n \n मह/g2छय/g2छयवपूण/g36श सूचना : The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOA D AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/\n  \nhttp://videha123.wordpress.com/   \nhttp://videha123.wordpress.com/about/    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क ि/gचटचंट सं/gभ0ैकरण : िवदेह-ई-पि/gच55का (http://www.videha.co.in/ ) क चुनल \nरचना सि/gचढ़ैमिलत।  \nस/g29यपादक : गजे/g2छछ/gयओ6 ठाकुर।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-publication.com  \n or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािह/gचधैय आ/gचधधदोलन  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि/g255क ा '/g466 व द ेह ' १ ५ ३ म  अ ंक  ० १ मई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७७  अ ं क  १ ५ ३ )\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \n \n(c)२००४-१३. सव/gभट5िधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- /gचटचथम  मैिथली पाि/gच5चक ई -\nपि/gच55का ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश मंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार \nझा, राम िव लास साहु आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार झा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला-\nसइg।9जपादन : इg।घठयोित झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-अइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - \nनाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। सइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- \nिवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ/gचटचकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण/gभटू उ/gच5ैरदािय/gचधैव लेखक गणक म/gचध7य छि/gचधधह ) \nggajendra@videha.com \n क/gचैभ मेल अटैचमे/gचधभटक /gचट5पम/gचैभ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम/gभ7ूटमे पठा सकैत छिथ।  रचनाक संग \nरचनाकार अपन संि/gच5च/gचढ़0त पिरचय  आ अपन /gभ0ैकैन कएल गेल फोटो पठेताह , से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई \nरचना मौिलक अिछ, आ पिहल /gचटचकाशनक हेतु िवदेह (पाि/gच5चक ) ई पि/gच55काक/gचैभ देल जा रहल अिछ। मेल /gचटचा/gचढ़0त होयबाक बाद \nयथासंभव शी/gभढ़च ( सात िदनक भीतर) एकर /gचटचकाशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का अिछ  \nआ ऐमे मैिथली, सं/gभ0ैकृत आ अं/gभढ़ूेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना /gचटचकािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पि/gच55काक/gचैभ /gच57ीमित  \nल/gभ50मी ठाकुर /gभच5ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक/gचैभ ई /gचटचकािशत कएल जाइत अिछ।   \n(c) 2004-13 सव/gभट5िधकार सुरि/gच5चत। िवदेहमे /gचटचकािशत सभटा रचना आ आक/gभट5इवक सव/gभट5िधकार रचनाकार आ सं/gभढ़ूहक/gच5ै/gभट5क लगमे \nछि/gचधधह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः /gचटचकाशन िकंवा आक/gभट5इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक हेतु ggajendra@videha.com  पर \nसंपक/gभटू क/gचट5। एिह साइटक/gचैभ /gचटचीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रि/gभ0चम ि/gचटचया /gभच5ारा िडजाइन कएल गेल ।५ जुलाई २००४ क/gचैभ \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html  “भालसिरक गाछ ”- मैिथली जालवृ/gच5ैसँ /gचटचार/gचढ़ैभ \nइंटरनेटपर मैिथलीक /gचटचथम उपि/gभ0ैथितक या/gच55ा िवदेह - /gचटचथम मैिथली पाि/gच5चक ई पि/gच55का धिर पहुँचल अिछ ,जे \nhttp://www.videha.co.in/ पर  ई /gचटचकािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक गाछ ” जालवृ/gच5ै 'िवदेह ' ई-पि/gच55काक /gचटचव/gच70ताक संग \nमैिथली भाषाक जालवृ/gच5ैक ए/gभढ़ूीगेटरक /gचट5पमे /gचटचयु/gच70त भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पि/gच55का ISSN 2229-547X VIDEHA \n \n                                                      िसिबऊणचउरबऊणउखतु  \n \n ","size_mb":0.54,"has_text":true},"Videha 154.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 154.pdf","name":"Videha 154.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १५ ४ म अंक   १ ५ मई २०१४ (व षएgऎ6्  ७ मास  ७७ अंक १५४ )   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \nसूखल मन तरसल आँिख   \n \n( काुg3ो1 य संुg391ह ) \n \n \n \nमु एgऎगआ ी क ा म त  \n \n \n \nअएgआझू प न बात- \nउिड़ याइत बालुपर \nहिरअरी लहलहा जाएत \nुg2लआयॲ बद ली अपन िवचार हम \nतँ सगरे खुशी ओंघरा जाएत। \n \nई हमर पिहल कोिशश छी जे  अपन रचना क माुg2शलयम सँ समुg3ो4त पाठक कुg243 िकछु कहैले चाहै छी। ऐ संुg391हमे हम अपना चाुg2आ5 \nिदस घिटत घटनाकुg243 काुg3ो1य ुg2आ5प दऽ अहुg3आ3 क हाथमे रखलॱ। जइ समाजमे हम ठाढ़ छी वएह समाज क िभुg3श2 -िभुg3श2 पिरिुg3ो4थित , \nअनेकाने क ुg2आ5प अहुg3आ3कुg243 ऐ संकलनमे भेटत। \n सभसँ अिधक जोर हम नारीक दशा आ िदशापर देने छी। एना िबलकुल नै अिछ की जेतए ुg253ानक अभाव अि छ ओतैटा \nनारीक  िुg3ो4थित कमजोर अिछ, बिुg29शक  सच तँ ई अिछ  की  पूणुg3आ1 ुg253ानक  बाबजुदो हमरा  समाजमे ना रीक  ुg2आ2ित ुg253ानक पि रपुg2लोताक अभाव  \nअिछ। जे ुg253ान हम  अ रजै छी ओकरा जीवनमे नै उतािर  पबै छी, वएह कारण अिछ जे आइ हमरा समाजमे दहेज, ुg41ोुण हुg2श4या , \nदुुg3ो3कमुg3आ1  आ  घरेलु िहंसा  िदन -ुg2आ2ितिदन छूआ-छूतक िबमारी जकुg3आ3  बिढ़  रहल अिछ। की हमरामे ि शुg252ा क अभाव भेल जा इए? नै। हमर \nिवचार बदलल जाइए। हम  ुg3ो4वा थी भेल जाइ छी। हमर इंसािनयत मरल जाइए । जेन ा कुg29शपना  माुg255 सँ ऊँचाइ नै िम लैए तइले डेग \nबढ़ाबए पड़ैए। एक-एक िसढ़ी चिढ़  कऽ इंसान गगनचुंबी इमारतक चोटीपर ठाढ़ भऽ ओकर अहंकार तोड़ैए, ओिहना हम सभ िमिल  \nअगर घर-घर एक िद यारी जराबी तँ हमर समाज अंधकार  मुुg2लोत भऽ जाएत।  \nहम अपन ऐ रचनामे एहने िकछु पहलूकुg243 छुलॱ। समाजक सड़ल-गलल मानिसकताकुg243 अहुg3आ3  सबहक समुg252  ठा ढ़ करैक ुg2आ2यास  \nकेलॱ। यथुg3आ5थ , हाुg3ो3य , रौुg4ोआ , कुg2आ5ण  आ वाुg2श4 सुg29शय  इुg2श4 या ि◌ द िविभुg3श2  सुआदसँ सुस िुg2लआ ज  त ई थाल आइ अहुg3आ3  सबहक समुg252  परसैत हम रा  \nबेहद खुशी भऽ रहल अिछ।  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n2 \n \nकहल जाइ छै जे कोनो िवषयपर नािुg2शश ह  टासँ अिभुg2आ4िच रहै छै, मुदा हमरा संगे ई िवचार गलत सािबत भेल। समैक संगे \nहमर ुg2आ4िच  बदलैत गेल। पिहले गिणत पढ़ैमे नीक लगैत रहए तँ सहपाठी सभ कहैत छल जे हम गि णतक गुुg2आ4  बन ब। जब आठमी-\nनौमीमे गेलॱ तँ बढ़ैक िजुg253ासा हमरा  िवुg253ान िदस िखंचलक। इुg2श3 ट र िव ुg253ानसँ केलॱ।  िकछु समए िबतल। ओइ समैमे िशुg252 कक  \nनौकरीक िबहािड़  बहैत छल तइमे िहुg2शशदी  िव षयक िशुg252 कक  मुg3आ4ग  बेसी छल।  वएह िबहािड़ क हवा हमरो देहमे लिग  गेल आ हम \nिहुg2शशदीसँ ऑनसुg3आ1 केलॱ , िनमुg3आ1ली महािव ुg324ालय िनमुg3आ1लीसँ। कथा-कहानीक स ुg294 बुg2शश ध  हमरा संगे पूब-पिछ मक छल जेकर कोनो मेल नै। \nएक िदन ऐ रेिगुg3ो4तानमे किवताक म िहन फुहार लऽ कऽ ुg2आ2ो . िशव कुमार सर िक लासमे एला। हुनक र ुg2आ2थम िक लाससँ हम एतेक \nुg2आ2भािवत भेलॱ िक सहजे हमरा कलमसँ िकछु तुकबंदी सादा कागतपर िनखिर  गेल।  \nओइ समैमे ड ाुg2लो ट र चाचा (ुg25ली  उमेश  मुg2श3डल ) आ चाची (ुg25लीमती पुनम  मुg2श3डल ) हम सभ कोइ एुg312ेठा म भाड़ाक मकानमे रहैत \nरही। पुबिर या मकानमे ओ दुनू गोटे छला आ पछबिर यामे दोसर महलपर हम सभ सहेली। उमेरक िलहाजसँ आि क िरुg3ो4तासँ ओ \nहमर चाचा-चाची नै छिथ बुg29श की  हमरा मनमे जे  हुनकर  ुg3ो4थान अिछ  , सुg294मान  अिछ  से अिछ । सभसँ अिधक च ाचीकुg243 िजनकासँ \nहमरा माइक िस नेह िमलल ओइ िस नेहकुg243 पािब  हम सभ जेतेक  िवुg324ाथुg3आश  ओतए रहैत रही सभ हुनका चाची कहैत रिह यिन । तखिन  \nदादा जीक (आदरणीय ुg25ली  जग दीश ुg2आ2साद मुg2श3डल ) अने काने क रच ना ुg2आ2काि शत भेल रह ए तब चाची हमरा दादाजीक िल खल िकछु \nिकताब पढ़ैले देलिथ  आ कहलिथ  जे िल अ पढ़ब।  चचा  कहै  छला  जे मुुg3श2ी जँ िल  खए तँ कहबै िल खैले। पिुg255  कामे छपतै। तखने \nहम अपन वएह तुकबंदी पिढ़   कऽ सुना देिलयिन । किवता सुिन  चाची हमरा आगू िलखैले ुg2आ2ेिरत केली  आ कहली जे एकरा आब \nमैिथलीमे िलखू।  \nआइ अगर हम िकछु िलखलॱ आिक  िल िख  रहल छी, एकर सभटा ुg25लेय चाचा -चाचीकुg243 छ िुg2शश ह  । वएह छिथ जे हमरा बेर-बेर \nुg2आ2ेिरत करैत रहला/रहली। जेना माए-बाप अपन बुg2ल4चा कुg243 सही रुg3ो4ता देख बै छै तिहना चाचा-चाची हमरा आँगुर पकिड़  एतए तक \nअनलिथ । हम हुनका धैनवाद दऽ िस नेहक मोल नै लगबए चाहै छी बुg29श की  जइ ऊँचाइपर ओ हमरा देखए चाहै छिथ  ओइ ऊँचाइपर \nहम चिढ़  हुनका उपहार िद अ चाहै छी।  \nुg25ली गजेुg2शश ुg4ोआ ठा कुर जी क सहयोग तथा हुनक ुg2आ2ुg2श4 युg252/ अुg2आ2ुg2श4 युg252 ुg2आ2ेरणा सदित   मन राखबा योुg2ल2 य  अिछ । हुनके आिशवुg3आ5दक फल  \nछी जे आइ हमर ई छोट-िछ न पोथी ुg2आ2कािश  त भऽ अपने सबहक हाथ धिर  पहुँचल। हम हुनका ुg2आ2ित कृतुg253 छी आ स ुg2ल4 च  हृदैसँ \nहुनक आभारी छी।    \nसभ पुg3श2ा उुg2लआजर रिह   जाइत \nसभ गुg29ोप उिड़ या जाइत  \nुg25लुित ुg2आ2 काशनक सहयोगक िब ना \nकेतेक भावना मनमे मिर  जाइत। \nपोथी ुg2आ2कािश  त क रबा लेल एक बे र फेर  सुg294 पूणुg3आ1 सहयोगीकुg243 सादर धैनवाद।  \nमु एgऎगआ ी क ा म त  \n  \n पित- ुg25ली अ ुg2आ5ण कामत   \nुg391ाम + पोुg3ो4ट - सुरयाही  \nभाया- फुलपरास  \nिजला- मधुबनी  \nिबहार। \nसुg294 पकुg3आ1 नुg294बर -९८१८८३२५६८  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n3 \n \nकेतए जा रहल छी हम- \n \nकेतौ तिप रहल अिछ, \nकेतौ गिल रहल अिछ, \nकेतौ धँिस रहल अिछ, \nतँ, केतौ उिठ रहल अिछ आइ धरती! \n \nतपा रहल अिछ एकरा मनुखक बढ़ैत भूख, जे िदन-ुg2आ2ितिदन गा छ -वृुg252 कािट  एकरा छुg255हीन  बनबैत अ िछ। समाज क कुरी ित  \nएकरा गला रहल अिछ। अपन बेटीपर देिख  अित याचार ई बेबस भऽ धँिस रहल अिछ। देिख  ई सभ  िवडुg294बना मुg3आ3  धरती ुg3श9ोधसँ \nपहाड़ बिन संकुg29शप करैत अि छ ि क सुg294पूणुg3आ1 जहुg3आ3कुg243 ऐ िवश ाल चोटीसँ झुg3आ3िप एकर सवुg3आ1ना श क िर  दी। \nमुदा ओ िक छु नै करैले मजबूर अिछ। जेना आइ धरती बेबस लाचार आ कड़ीसँ बाुg2शश ह ल देखाइत अिछ ओिहना हमरा \nसमाजमे नारीक  िुg3ो4थित अिछ। आइ भाय जुg29शलाद बनल अिछ आ बाप पापक ुg2आ5प लेने अिछ। ुg2आ2ाचीन कालसँ जइ िरुg3ो2ताकुg243  \nभगवानसँ पिहल जगह िमलल अिछ। \nआइ ओकर नामो लइसँ घृणाक बोध होइए। आइ हमरा समाजमे  सभसँ अिधक  नजाइज सुg294बुg2शशध गुुg2आ4  आ ि शुg3ो3या क बीच  \nअिछ। हम ए गो अ रमान मनमे बसा अपन  बुg2ल4चामे अुg2ल4 छा संुg3ो4का र आ  उुg2ल4च िशुg252ा क अ िभला षा लेने गुुg2आ4  लग जाइ छी मुदा वएह गु ुg2आ4  \nहमर आुg2श4मसुg294मान कुg243 ठुg243स पहुँचाबैत हमर बुg2ल4चाक साथ शोषण करैत अि छ। भाय शुg292द अतेक पावन , अतेक पिवुg255 अिछ ि क सभ  \nबिहन भाय शुg292दकुg243  सुg294बोिघत करैत ई सोचैत अिछ  िक  ई हमर  केवल भाय नै कृ ुg3ो3णक  ुg2आ5प अिछ  जे युग -युग तक हम र आब ुg2आ5 आ  \nसुg294मानक रुg252ा  क रत। चाहे ओ चचेरा , ममेरा आिक  फुफेरा भाय िकएक नै हुअए। पर वएह भाय जब अपन बिहनक िब सवास तार-\nतार करैत ओकरा संगे ब लाुg2श4 का र करैए तँ ओकरा की नाम देल जाएत। \nजनम देनहार बाप जेकरा िपता परमे ुg25शर कहल जाइत अिछ वएह बाप अपन जनमल बेटी संग पाप करैत अ िछ अही \nसमाजमे। \nआिखर केतए ठाढ़ छी हम, केतए जाइले डेग बढ़ा रहल छी एक पल लेल, सोचू। ऐ गंदा  पएरसँ  चिल ह म अपन  ुg3ो4वुg2ल4 छ  \nआ पिवुg255 समाजक  िनम ुg3आ5ण कऽ स कै छी ? केवल सादा कागजपर कलम दौगेनाइ सीखनेसँ संुg3ो4कार  आ सोच  नै बदलैत अिछ। \nअपन जमीर आ अपन आुg2श4मा क अबाज सुनु आ कहू िक  बेटी कलंकक पुिड़ या अिछ।  हमर समाज ओकरा कलंिकत करैत अिछ?  \n  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n4 \n \nकिव ताक षॉ38खम - \n \nसमरिप त होइत बेटी- \nनव िजवनक िनमुg3आ5ण -  \nघर-घर बढ़ल अित याचार-  \nसंकुg29शप -  \nदहेजक िबहािड़-  \nएहेन समाज- \nसुरज-दादा-  \nसयान भेल हमर खेल- \nमहगाइक खेल-  \nसुखद अिछ ई िमलाप-  \nसान हमर िमिथला-  \nिवरह-  \nदेशक राजनीित -  \nिवदेशी चािल - \nिक ए बेटी बनेलहक िवधाता!  \nदुिनयुg3आ3 तबाह भऽ गेल -  \nअनहार भेल जाइए देश अपन- \nबाबू हम िसपािह बनबैए-  \nआगमन अहुg3आ3 क -  \nहरल जाइए जनिन- \nकौआक दुलार- \nकोइस रहल छी जनम कुg243- \nगाम-घर- \nमलार- \nमुनगा- \nसगरे इजोत हमर िमिथलाक-  \nअरकंचन-  \nहमर िमिथला हमर परान-  \nनारी-  \nजट-जिटन-  \nसूखल मन तरसल आँिख - \nमनुखक सौदा- \nअनमोल-बोल \nचलाकक दुिनयुg3आ3 - \nबून-बून बँचाबी हम-  \nिज नगीक मरीिचका  \nतकैत िजनगी कूड़ाक ढेरमे-  \nसंकुg29शप -   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n5 \n \nठमकल शुg292द -  \nदहेजक िबहािड़-  \nहराएल हमर ुg2आ5प -  \nिवदाइ-  \nबेटी-  \nदहेजक आिग -  \nओइ पार-  \nनेताजी-  \nपिहल बरखा-  \nिकसान-  \nसमाजक िव डुg294 ब ना-  \nददुg3आ1क िटस -  \nरोकू कोइ ऐ सैलाबकुg243-  \nनोराएल आँिख-   \nिक ए छी हम अछूत-  \nुg41ोुg41आाचारक ुg2आ2साद -  \nतब हँसत तुलसी-  \nिशुg29शपका र -  \nयािद  गामक- \nआसक िकरण- \nनारीक पहचान-  \nआजाद गजल-  \nबौआ देखहक चुg3आ4द कुg243-  \nभोरक सनेस-  \nबेटी-लहास-  \nबाल-ुg25लम -  \nफगुआ- \nआनहर कानुन-  \nबुुg3श2 क मोल-  \nकरी िमिथलासँ पहचान-  \nकिर झुमरी कोसी-  \nनै लेब आब हम दहेज-  \nिमिथलाक दादा-  \nपाहुनक माछ-  \nहमरा पागल कहैत अिछ लोक-  \nसगरे अनहार अिछ-  \nमाएक ुg2आ5दन -  \nअपना िदस िनहाुg2आ5 -  \nमजबूर िकसान-  \nुg3ो4वुg2ल4छ समाज -  \nमाए एक चुटकी नुन दअ दे-   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n6 \n \nबेटी-  \nकारी-बजार-  \nशुg292दक खेल -  \nमाए बता तूँ एगो बात-  \nअनहार घरमे  हुg2श4या -  \nबेटी-  \nभेल पुरा आस  \nभाइक िस नेह \nअलहर मेघ-  \nिसया तोरे कारण-  \nिठठुराबैत जाड़-  \nबंिदश-  \nपैसासँ िब आह-  \nकुg3आ3च बुg3आ3स ज कुg3आ3 लचपच उम िरया -  \nमनक वेदना-  \nशरहद-  \nजतरा-  \nअंकक मेल-  \nबिह न- \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n7 \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n8 \n \nसमरिप त होइत बेटी- \n \nजिह या अकर जनम भेल \nतिह ए िडिबया िमझा गेल, \nसभ कहलक कलंक एलौ \nछिठहारोसँ गीत हरा गेल। \nुg2लआ यॲ -ुg2लआयॲ ई नमहर भेल  \nसमाजक बोझसँ दबैत गेल \nगामक लाज, बाबूक पगड़ी \nपकिड़  बेटी िसयान भेल। \nएक जनम िबतल, \nदोसर जनम लऽ तैयार भऽ गेल \nकेकरो नै िकछु कहलक  \nहिर दम समरिप त होइत गेल \nजुबान रिह तो बेजुबान बिन   \nसभ दुख सहैत गेल। \nबेटी बिन  गेल \nसमपुg3आ1ण आ ित  यागक मुितुg3आ1 \nतैयो एगो कलंक  \nएकरा माथ पर \nिकए लिग  गेल \nिकए कहैए हमर समाज की \nबेटी जनिम ते दू हाथ धरती \nतर चिल  गेल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n9 \n \nनव िजवनक िनमुg3आ5ण - \n \nुg4ो9ुg3आोमाक  छी संतान हम \nुg4ो9ुg3आोमा ब िन  आएल छी \nजेकर कमुg3आ1 अि छ  \nिनत नव िनमुg3आ5ण क  नै \nहम केना ई िबसरल जाइ छी। \nअिछ हमरा बाजुमे बल \nमिुg3ो4तुg3ो3क मे अपा र ुg253ान  \nफेर िकए हम सुुg3ो4त बिन  \nअपन मनोबल घटेने जाइ छी। \nएुg312े मािट   आ एुg312े  सुg3आ3 च \nअिछ परमा ुg2श4मा ले \nजइसँ ओ सभ \nमनुख क िनम ुg3आ5न करैत अि छ  \nएुg312े ुg253ानक  सार सँ  \nओ सभपर बरसा करैत अिछ। \nफेर अहुg3आ3  िकए पछुआएल छी \nअपनापर िब सवास रखू \nआुg2श4मबल मज गूत क ुg2आ5  \nअसगर चलु राहपर \nकेकरो नै बाट देखू \nमंिजल अहुg3आ3 क आगू अिछ \nपाछू मुइर नै कमजोर बनू \nुg4ो9ुg332ा क संतान अहुg3आ3 छी  \nतँए ुg4ो9ुg332ा  बनू \nिनत नव गुण, संुg3ो4कार आ  \nनव िजवनक िनमुg3आ5ण कुg2आ5। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n10 \n \nघर-घर बढल अित याचार- \n \nघूिम  आउ शरहदक लाल \nओतए रहनाइ अिछ बेकार \nसीमाक परवाह छोड़ू \nदेिखयौ अपन देशक हाल। \nिबसिर  गेल सभ \nमयुg3आ5दा अपन  \nमान-सुg294मान  \nसंुg3ो4कृित अपन  \nधमुg3आ1-मानवता भेल बेकार \nबिढ़  रहल अिछ अित याचार। \nबाहरबलासँ नै \nआब घरबलासँ खतरा अिछ \nमुस बाघ बनल \nगीदर बनल अवारा अिछ। \nदुुg3ो2मनक डे रा ओ इ पार नै  \nएतै घर-घर बसेरा अिछ \nपुg3आ3च  सालक बेटी बे-आब ुg2आ5 भऽ रहल अिछ \nकी यएह हमर  परुg294परा अि छ ? \nइंसान, इंसानक दुुg3ो2म न बनल  \nनै केतौ कोनो भाइचारा अिछ \nहर िरुg3ो4ता खिुg2श3डत भेल आ इ \nदेिख  रहल छी भिव स अपन \nकेतेक कारी िस याह अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n11 \n \nसंकुg29शप - \n \nबािुg2शश ह  िलअ मन कुg243 \nकतुg3आ1ुg3ो1यक डोर सँ \nकहॴ मनक चंचलता \nबेलगाम ने बना िदअए \nहुंकार भिर  ई अहंकारी \nकहॴ अहुg3आ3 कुg243 शैतान ने बना िदअए। \nिग रैसँ पिहले \nगर सुg294 ह िर  जाए \nतँ चोट नै लगत, \nइरादा होइ सुg2ल4चा  \nतँ आसमान कुg243 झुकबैत \nकोनो देर नै लगत। \nएना तँ घिट -घिट  कऽ चान \nएक िदन  पूणुg3आ1 हो इ छै \nढलैत सुुg2आ5ज क संसार \nरोशन करैक वचन \nिदया दइ छै। \nनै हािर क \nसंकुg29शप रखू मन मे \nतँ पूसक कपकपाइत ठुg2श3ड मे \nगरमाहट एगो जुगनु दइ छै।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n12 \n \nदहेजक िबहािड़-  \n \nमाए-  \n“लाइघ एलॱ सासुरक चौखिट , \nकलंिकत तूँ हमर कोइख केलँह \nओनइ केतौ डुिम  मिर तँह  \nमोिल  चुनर ओिढ़ , \nिकए ऐ आँगन एलँह।” \n \nबेटी-  \n“माए हम आन नै, \nअहॴक खुन छी \nनै बनाउ हमरा बीरान, \nईहो तँ हमरे घर छी।” \n \nमाए-  \n“बेटी बीरान िबअ◌ाहे िदन भऽ जाइ छै, \nमाएक आँचर माथसँ उिठ  जाइ छै, \nवएह िदन ओ दू कुलक लाज रखैक कसम खाइ छै, \nमयुg3आ5दा क पाजेब पिहर, \nअपन सासुरकुg243 ुg3ो4वगुg3आ1 बूिझ हर कुg254ुg3आ1ुg3ो1य िन माहैत \nओुg254ै जीवन समपुg3श2 क रै छै।” \n \nबेटी-  \n“माए हम नै कोनो पाप केलॱ, \nनै अहुg3आ3 क कोइख कुg243 कलंिक त केलॱ, \nहमरा सभ वादा याद अिछ, \nअपन मयुg3आ5दाक  अभास अिछ। \nपर हमहूँ तँ एगो जान छी, न ि क कोनो वुg3ो4तु, \nजेकर बार-बार सौदा होइत अिछ।” \nअहॴ कहू जिहयासँ अहुg3आ3  हमर िब आह केलॱ \nसभटा खेत, जेवर-जुg2श4था बेिच   देलॱ, \nआब ई घरो िगरबीपर अिछ, \nतैयो नै ओकर पेट भरैत अिछ।” \n \nमाए-  \n“हमरा शरीरमे जब तक जान अिछ \nहम ओक र मुg3आ4ग  पुरा करैत रहब  \nजब तक ओ कर सुधा शुg3आ4त नै होइ \nहम खुन बेिच  ओ करा  तृुg29ोत क रैत रहब। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n13 \n \n \nबेटी-  \n“िक ए अहुg3आ3  अनहारमे छी, \nहमरा बेटी होइपर शमुg3आ1सा र क रै छी, \nतँए आइ पाजेब हम उतािर  एलॱ, \nसभ िरुg3ो4ता तो िड़  एलॱ \nदऽ एलॱ हम तलाक \nहािर  एलॱ दहेजक वाक।” \n \nमाए-  \n“चुप रह िन रलज! ई की बात बजै छँह, \nिहुg2शशदु भऽ मुिुg3ो4लम र ी त चलबै छँह, \nएक बेर ई डोर ब ुg2शश हैए  \nमरन तक नै गाठ खुलैए \nई दहेजक आिग  हमरेटा नै घर-घर लगै छै।” \n \nबेटी-  \n“माए दहेज लेनाइ-देनाइ दुनू पाप अिछ, \nतलाक नकुg3आ1कुg243 ुg3ो4वगुg3आ1 बन बैक मागुg3आ1 अिछ , \nएगो सुयोग जीवन-साथी हर बेटीक अिधकार अिछ। \n \nमाए-  \n“चाइर अुg252र  प िढ़  तूँ हमरा िसखाबए चललँह, \nबरखसँ चलैत आएल परंपरापर तूँ ओंगड़ी उठबए लगलँह। \nएक बेर जे छोिड़  दइ पित कुg243 ओ र ुg3आ3 र कहाबै छै, \nएहेन पापन तँ नरकोमे नै जगह पबै छै। \nनै बाज िक ुg2ल4 छो , तोरा वाणी सँ दुिषत पुरा गाम हेतै, \nजो डुिम  मिर हँ केतौ, हमर कोइखक उुg325ार ह एत।” \n \nबेटी-  \n“माए तुहॲ तँ एगो बेटी छीही? \nफेर अपन बेटीक ददुg3आ1 ि क ए नै बुझै छीही, \nनारी बिन  िकए नारीकुg243 असहाय करै छीही। \nजे परुg294परा जीवैक किधकार छीिन  लइत \nओकर हाथ िकए पकड़ै छीही। \nजइ बेटीक खुशीले तूँ \nदहेजक दलदलमे फँसल छँह, \nआइ वएह बेटीकुg243 मरैक दुआ करै छीही। \nतूँ सच-सच बता दे माए, \nहमर खुशीले तूँ िनलाम भेलँह  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n14 \n \nआिक  अपन  परुg294परा ुg2आ2ितुg41ला ले। \nतोरे जकुg3आ3  माए-बाप \nदहेजक िबहािड़   उठेलकै \nएकबेर देिख माए, ई िब हािड़  \nकेतेक बेटीकुg243 िजनगी उजारलकै। \nई कोनो ुg2आ2ितुg41ला नै, पाप िछ ऐ \nजेकर जननी कोइ ने \nमाए-बाप िछ ऐ। \nआबो बुg2शश न  कुg2आ5 मुुg32ली  \nतबे िमलत बेटीक ुg25लाप सँ मुिुg2लोत। ” \n \nमाए-  \n“बेटी हम नीुg3श2 सँ सूतल छेिलए◌े, \nघोर अुg2शश हा रमे डुमल छेिलए◌े \nनै िचनहिलए◌े ऐ दानव कुg243 \nिनत सेवा किर  नमहर केिलए◌े \nआइ देखलॱ ऐ भोकार कुg243, \nखोइल ई परुg294पराक पुg32आा  \nदहेज मुुg2लोत बना एब अपन समाज कुg243। \nबताएब जन-जन कुg243 की, \nपुुg2आ4ख  सुg254ाुg2श4मक समाज मे \nमिहलोकुg243 अिधकार छै \nजब पुुg2आ4 ख कऽ सकैए पूनिवुg3आ1वाह  \nतँ मिहलो लेल नै कोनो िरित-िरवाज छै। \nुg3ो4वतंुg255ता  हर बेुg2लो तीकुg243 जुg2शशम िस ुg32ो अिधकार छै।”\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n15 \n \nएहेन समाज- \n \nघूिम  एलॱ पुरे संसार \nतैयो रहलॱ घरसँ अंजान! \n६२ बखुg3आ1क बाबा केलक चुमौन \n१५ बखुg3आ1क नवािलकसँ \nकहू केहेन भेल मन। \nकिरयाक िबआहक \nभेल चािर  साल! \nसात गो खुन केलक \nनै भेल कोनो केस-फोदार \nगभुg3ल1मे मारैत गेल \nबेटीक गला घोटैत गेल \nई दुगो हर साल। \nमाुg3ो4टर -साहैब अपन \nदुनू बेटीकुg243 घरमे बैठा \nचुुg334ा -चौका करबैत अिछ \nअपन घर अनहार किर  \nकेना दोसरक घर इजोत करैत अिछ। \nई कोनो एक जगहक नै \nहर कोणक दृुg3ो2य अि छ  \nहमरे ऐ अगल-बगलमे \nघिटत भऽ रहल यथाथुg3आ1 अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n16 \n \nसुरज-दादा-  \n \nबाल-किवता \n         \nमाए केहेन ई सुरज-दादा छै \nिक ए नै ई कोन ो ुg3ो4कुल जाइ छै। \nजब ुg2आ2ाणीकुg243 क ुg41आ देनाइ पाप छै \nतँ फेर ई िक ए पाप करै छै। \nजाड़मे नुकाएल रहै छै \nगुमारमे जड़बै छै। \nमाए तुहॴ एकरा समझािब ही \nई िक ए नै केकरो बात मानै छै। \nचंदा मामा जकुg3आ3  ईहो \nिक ए नै काज करै छै? \n \nमाए- बौआ नै तूँ बुझबहक \nअखिन  ई राज \nधैन ई दादा जे चलैत अिछ सभ काज। \nपिढ़ -िलिख  जब तूँ नमहर हेबहक \nसभ गुुg2श4 थी  अपने सुलझेबहक। \nअिसम शिुg2लोत छै िहनका लग \nअपार गुण िहनकामे िवुg324मा न छै \nतँए तँ पिहल अगुg3आ1 िहनका  द ऽ कऽ \nजग नत-मुg3ो4तक हो इ छै।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n17 \n \nसयान भेल हमर खेल- \n \nअँगना-अँगना ढोल बजैए \nसभ खुशीमे झुमैए-गबैए \nबाबू हमहूँ अपन गुिड़याक िब आह करब \nईहो नमहर भेल जाइए। \nआजन-बाजन हम मँगाएब \nगहना-जेबर गड़हएब \nलहंगा पिहरा अपन खुशीकुg243 \nहम दुलहन बनाएब। \nगाम-गमाित  ुg2शशयॲ त पठाएब।  \nअँगना-अँगना ढोल बजैए \nसभ खुश \nसभ धी-सुआिसन कुg243 मंगाएब \nसोहर-समधौन गाइब कऽ \nअपन दुलारीकुg243 सासुर पठाएब। \nपर बाबू केकरा संगे हम \nएकर िब आह रचाएब \nऐ लोभी समाजमे \nकेना एकरा दहेजसँ बँचाएब। \nनै लगाएब हम िसयाकुg243 मेहदी \nकोनो सौदेवाजक रंगसँ \nनै उठाएब हम सुहागक चुनरी \nजे रंगल होइ दहेजक कलंकसँ।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n18 \n \nमहगाइक खेल- \n \nटमाटर अपन रंग देखा \nसभ कुg243 ललचबैए \nिपऔजक बात की कहूँ \nभाग तँ िछलके \nतैयो कनाबैए। \nबढ़ल जाइए दूधक दाम \nधानक खेत भेल बीरान \nगरीबक रोटीपर \nअखरे नून ओंघराइए।  \nकेतौ बंजर तँ केतौ दहार  \nनै अिछ खुशी \nनअ केतौ बहार। \nुg2आ5पैआ  तँ आब \nझुटका भेल \nकऽ रहल अिछ  \nसभ नेता ई खेल। \nदेख कऽ दे शक  समुg3ो4या  \nमन गरमाइए, \nसोिच  कऽ देशक भिव स  \nजी घबराइए।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n19 \n \nसुखद अिछ ई िमलाप- \n \nिदवानगीसँ सुसिुg2लआजत  \nुg2आ2ेमक गाथा  \nदेखलॱ अुg294बरकुg243 झुकबैत \nसमुुg4ोआक  आगू माथ। \nई ुg2आ2ेमक हषुg3आ1 अिछ  \nया िम लनक उुg254ेज ना \nजँ उफनैत अिछ लहर \nझुमैत अिछ हर एक बुुg3श2  \nचुमैले ओइ अुg3श2त अकास क अँगना। \nठार समुुg4ोआक कछेरमे \nबहुत दूर-दूर तक \nदेिख  रहल छी \nआनुg2शशदमय दृुg3ो2य हम।  \nझूिम  रहल अिछ जलपिर \nहिषुg3आ1त  अिछ सुुg2आ5ज  \nपिहरा कऽ अपन  \nरंगक ओढ़नी \nसाुg252ात् भेल ऐ ुg2आ2ेमकुg243 \nदेिख  रहल छी \nई मनमोहक दृुg3ो2य  \nसमुुg4ोआ आ अकासक िमलाप हम। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n20 \n \nसान हमर िमिथला- \n \nहम िमिथला वासी \nपहचान हमर मैिथल छी \nहमर संुg3ो4कार सी ता \nभिुg2लोत हमर उगना  छी। \nकहैए दुिनयुg3आ3  हमरा \nतूँ तँ उुg2लआजर बा लुमे िसमटल छँह \nनै छौ कोनो सुख-सुिवधा \nतूँ तँ पाइ-पाइले तरसल छँह। \nने नीक  ुg3ो4कुल छौ ने कौलेज \nतूँ तँ रोजगार ले भटकै छँह \nजे िक छु छौ तोरा ले  \nसेहो ुg41ोुg41आाचार मे िघरल छौ। \nपर हम यएह कहै छी की \nहमर िमिथलाक दुिनयुg3आ3 मे \nपहचान अलग छै \nकरोड़ोक बीचमे ठाढ़ \nओकर सान अलग छै। \nएकर कला-कृित \nिवदेशमे सराहल गेल \nएकर सुg293यता -संुg3ो4कार  \nदेशमे सुg294मािनत भेल।  \nहमर मेहनित क आगू \nदुिनयुg3आ3  नुg2श4मुg3ो4तक भेल  \nजब उुg2लआजर  रेतमे \nहिरयाली लहलहा गेल। \nअसुिवधाक बादो \nकेतेक िवुg325ान क ज नम भेल \nनै छी पाछू िक ुg2ल4 छो मे \nनून-रोटी खाइ छी \nिदन-राित  कमाइ छी \nबाल-बुg2ल4चा पिरवार संग  \nगवुg3आ1सँ ुg3ो4वगुg3आ1मे जीवन-यापन करै छी।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n21 \n \nिवरह-  \n \nुg2आ2ेम संगे िवछोह  \nिक ए रहै छै \nसावन अबैत केतेक झूला \nसुुg3श2 पिर  जाइ छै। \nकोनो घर हंसै छै \nतँ कोनो आंशुसँ डुमै छै। \nकेतौ धरती तरसै छै \nतँ केतौ मन तरपै छै \nने सजनीक मन \nसाजन समझै छै \nने धरतीक तड़प \nबादल बुझै छै। \nकहने छै कोनो सायर \n \n“सावनो किहयो ुg2आ2ेम केने छेलै \nअपन ुg2आ2ेमी क नाओं बादल रखने छेलै \nजब कनै छेलै दुनू एक-दोसरक िवरहमे \nतँ लोग ओकर नाओं बािरस देने छेलै।” \n \nपर जब िवरह क  अिुg2ल2न मे \nझुलसए लगलै धरती \nतँ लोग ओकर नाओं \nउुg2लआजर री त रखलकै \nअकाल, बंजर, सुखार रखलकै। \nमुदा ऐ िवरह कुg243  \nकी नाओं देल जाए \nिुg2आ2तम क इंतजारमे \nभऽ रहल छै पाथर मन \nएकरा कोन आस देल जाए। \nआब तँ ई सावन िचढ़ाबऽ लगलै \nकारी मेघ हंसी लगलै \nिमलनक आसमे ुg391हन  लगलै \nबुg2लआजर  पुरा तन भेलै \nकाुg2शशहा जब सँ गेलै \nकेतेक गोपी खामोश भऽ गेलै। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n22 \n \nदेशक राजनीित -  \n \nिदन-राित  फेक रहल छी पासा \nतैयो नै खेलक बोध अिछ, \nई अहुg3आ3 क नै शासनक दोष अिछ। \nिन त लड़ै छी झगड़ै छी \nअपन एकता िबखड़ै छी \nजब-जब घरमे भेिदया पलैत अिछ \nतब लंका जकुg3आ3  ुg3ो4वणुg3आ1 भवन  \nछौरक ढेर बनैत अिछ। \nकिहयो पुरब, किहयो पिछ म \nकिहयो उुg254र , किहयो दिुg252ण  \nमुँह बा◌ैने ठार अिछ \nकिह फेर हुअ न कैद िचिड़या \nिपंजरा चाुg2आ4 कात अिछ। \nनै अिछ आइ बापू कोइ \nन अुg294बेदकर , न पटेल \nन कोइ िनुg3ो4वाथुg3आ1 र ाुg3ो3ुg399वाहक अ िछ , \nखिुg2श3डत भऽ रहल देश अिछ \nटुकड़ा-टुकड़ामे बसैत अहंकार अिछ। \nआबो समझू राजनीितक राज \nमेटाउ आपसमे कलह-िवकार \nनै तँ अिहना पाटुg3आश -पाटुg3आश  बँटैत जाएत \nसभ अपनेमे मरैत जाएत \nवंशहीन भऽ जाएत ई समाज \nसगरे उुg2लआजर साड़ी फहर ा इत जाएत। \nराजनीित बहुत पेचेदार अिछ \nकुसुg3आश क लालच बढ़बैत अित याचार अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \nिवदेशी चािल -  \n \nकी कहब शहरक हाल \nदेशी मुगुg3आश क  \nभेल िवदेशी चाल । \nजेकरा माएक  दजुg3आ5 िमलल  अिछ  \nजेकरा िबनु नै होइए \nकोनो शुभ काज \nओइ माएक दशा देिख   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n23 \n \nहोइए पुरे देह लाज। \nकॉट-झार एतए हिरयाली भरैए \nपर माए तुलसी \nपािन  िबनु सूखल जाइए। \nससुर-भुg3ल3सुरसँ भेल बेपदुg3आ5  \nआँिख क लाज हराएल जाइए। \nसाड़ी-सूटक बात छोड़ू \nटीस टुg3आ1-ुg3ो4कटुg3आ1 पिहराबा भेल  \nबढ़ैत महगाइ जकुg3आ3  \nकपड़ा छोट होइत गेल। \nपिहरन अिछ सभ \nएतए नकाब \nकेतेक करब हम बखान \nकी कहब शहरक हाल \nदेशी मुगुg3आश क  \nभेल िवदेशी चाल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n24 \n \nिक ए बेटी बनेलहक िवधाता! \n \nपजेब अिछ पएरमे \nजेकर ुg2ल3विन मघु र अि छ  \nमुदा पकर बहुत मजगूत \nकहैत अिछ िक तूँ अजाद छँह \nपर अिछ िसमा; \nकदम-कदमपर। \nएगो एहेन िदवारक जे \nबनल अिछ; \nिबनु बालु-िसमुg3लोट सँ \nसोचक िदवार! \nचाहे असमानमे उड़ी हम \nपर ओइ िदवारक ऊँचाइ \nनै समाुg29ोत होइत अिछ  \nआिखर केतेक जनम तक \nिपछुg3आ3  करत ई िदवार! \nआ कखिन  तक हम कहब \nिक ए बेटी बनेलहक िवधाता। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n25 \n \nदुिनयुg3आ3  तबाह भऽ गेल- \n \nबाबू िक ए एहेन  \nसमैक घारा बदलैए \nसुg2ल4चे कहै छेलै \nमुसहुg2आ4 काका \nदू हजार बारहमे  \nदुिनयुg3आ3  तबाह भऽ जेतै! \nिन त एतए अुg2शशयाय हो इ छै \nमनुख-मनुख कुg243  \nमारने िफड़ै छै \nआन गोरेक बात छोड़ह \nभाए भाएकुg243 आ बेटा बाप कुg243 \nकोदाइरसँ काटने िफड़ै छै। \nअपने घरमे सभ हराएल रहै छै \nपड़ोसी जकुg3आ3  सभ घोिस याएल रहै छै \nनै छै केकरोसँ मेल-िमलाप \nघर-घर नािच  रहल छै कोन अिभशाप। \nअँगनामे तुलसी सुखाएल जाइ छै \nनारीक ल ुg35ो मी  ुg2आ5प हराएल जाइ छै \nनै डरै छै कोइ भगवानसँ \nिन त िगरै छै अपने इमानसँ। \nईमानदारी लुुg29ोत भऽ \nबेइमानी उजागर भेलै \nझूठक खेती पनपैत गेलै \nमनसँ मन दूर भेलै \nसच देखहक बाबू यएह िछ ऐ \nठीके दुि नयुg3आ3  तबाह भऽ गेलै। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n26 \n \nअनहार भेल जाइए देश अपन-  \n \nराम राज भेल खतम \nरावण राज अिछ चरमपर, \nदेिखयौ यो भलमानुस \nसभ अिछ ऐ करमसँ। \nगरम हाथ बजबैए ताली \nनरम हाथ मसुआएल अिछ , \nपर ताुg2श3डव दुनू िदसन \nकोइ उुg2शश चा स तँ कोइ पचास अिछ । \nसभ कहैए िक  हम उुg254म , \nहम इमानदार, हम सवुg3आ1ुg25लेुg41ल  छी। \nमुदा कोइ नै छी केकरो \nसभ-क-सभ ुg41ोुg41आाचारी कुुg41आ  छी। \nअपने माए कुg243 बेिच  खाइबला \nअिछ सभ ऐ संसारमे, \nिन त बिढ़  रहल अिछ महगाइ \nकेना िजुg2शशद गी कटत अनहार मे।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n27 \n \nबाबू हम िसपािह बनबैए- \n \nबाबू जिहया हम नमहर हेबह \nदेशक बेटा बनबह \nबुg2शश दूक लऽ कऽ सीमापर \nदुुg3ो2 म न संगे लड़बै। \nबाबू हमरा ए गो बदुg3आश िसआ  िदअ  \nफौजीबला ुg3ो4कुल मे \nनाओं िलखा िदअ। \nजे अखिनसँ हम िस खबै \nतब ने असली िहरो बनबै। \nजनगणमण िनत गािब  कऽ \nमाताक चरणमे नतमुg3ो4तक हेबै \nनै हेतै कम कखनो हमर सान \nबढ़ेबै हम अपन देशक मान। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n28 \n \nआगमन अहुg3आ3 क- \n \nअहुg3आ3 क आगमनसँ \nअशाुg2शशत मन  शाुg2शशत भेल  \nहिषुg3आ1त भेल घर -आँगन \nखुशी सगरे उझला गेल। \nउदास हमर मन-मंिदरमे \nअहुg3आ3 क इंतजार छल \nसुनैले ई िकलकारी \nएक-एक पल पहाड़ छल। \nकमल नयन, चुg2शशुg4ोआ मुुg3ो4 कान  \nमाखनसँ बेसी नाजुक छी \nअहुg3आ3  िबनु अपूणुg3आ1 छेलॱ हम \nहमर पूणुg3आ1ता क अहुg3आ3  पहचान छी। \nसुुg2आ5ज  जकुg3आ3  ुg2आ2 काशमा न  \nवायु जकुg3आ3  गितमान \nुg253ानक सभटा सार िमलए  \nसुख-समृिुg325 आ सुg294पुg3श2ता  \nसगरे अहुg3आ3कुg243 सुg294मान िमलए।  \nजुग-जुग जीबए   हमर लाल \nपुरा होइ सभ अरमान \nमीलै सभ खुशी एकरा \nिदअ यएह माए हमरा अह ुg3आ3  वरदान। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n29 \n \nहरल जाइए जनिन- \n \nजइ पुुg2आ4खकुg243 ुg3ो4ुg255ी ज नम देलक  \nआइ वएह गहुमन बिन  फुफकारैए  \nई आनहर ३ सालक बुg2ल4ची ओकुg243 \nडसने जाइए। \nजे औरत मदुg3आ1कुg243 \nुg2आ5प , आकृित, पहचान देलक \nअपन खुनसँ िसंच \nुg2आ2काशक  राह दखेलक  \nआइ वएह औरतक िजनगी \nअनहार करैए  \nओकरा बजार आ कोठाक राह देखबैए। \nजइ आदमीकुg243 \nआँगुर पकिड़  कऽ चलनाइ नारी िसखेलक \nआइ वएह नारी कुg243 पएर तोड़ैए \nघरक ४ िदवारमे  \nओकर अवाज दफन करैए। \nजे आँचर ओकरा शीतल छुg3आ3ह  देलक \nआइ वएह आँचरमे नोर उझिल  देलक। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n30 \n \nकौआक दुलार-  \n \nकोइ दुुg41आ क ो इ किरया \nतँ कोइ पिपयाहा किह  \nऐ कौआ कुg243 बजबैए  \nपर एकर िनःुg3ो4वाथुg3आ1 ुg2आ2ेम देिख  \nहमर आँिख  डबडबाइए। \nचुइन-चुइन दाना लाइब \nसभ बुg2ल4चाकुg243 िखआबैए \nओ नै बुझैत बेटा-बेटी \nएकर तँ दुनू अपने संतान अिछ \nहमरा मानवसँ केतेक ऊँच \nदेिखयौ ऐ किरयाक िवचार अिछ। \nजुg2शशम क संगे हम माए बिन  \nअुg2शशयाय क रै छी \nबेटीकुg243 पराइ आ बेटाकुg243 वंशक मान बुझै छी \nझूिक  जाइए मन हमर \nबुg3आ3 िट  लइ छी ुg29ोयार अपन  \nजब माएक ुg2आ2ेम नै ि मलल एक रं ग  \nतब कोइ केना देत बेटीक संग। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n31 \n \nकोइस रहल छी जनम कुg243- \n \nतीन सालक उमेर छल \nतुतना लगल बोल छल \nगुुg3शआडा -गुिड़ या हमर सहेली \nिदन-राित  करैत रही बाबा संग अठखेली। \nअ-आ अखिन जननॱ ने छेलॱ \nपएर अखिन  ितित खेलैले \nउठेनॱ ने छेलॱ \nकी बिध  गेल ऐमे घुँघुg2आ5।  \nकी दोख छल हमर  \nजे राित क अनहिरयामे \nछोड़ा कऽ माएक आँचर \nपकड़ा देलक बाइयक आँगुर \nसीमासँ िसमाबाई बनलॱ \nबेटी छेलॱ किहयो आइ तँ वाइफ बनलॱ। \nकेना कहब समाज लूटलक हमरा \nकेलक बे-आबुg2आ5 बजार मे \nजब अपने काितल भेल हमर \nतँ िक करब िश कायत केकरोसँ हम। \nअपने हालपर कनै छी \nबेटी छेलॱ तँए आइ \nअपन िज नगीकुg243 कोसै छी।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n32 \n \nगाम-घर- \n \nकिदमा, भुिजया, ितलकोरक तुg2आ5 आ \nभँुg32आा -अुg29श लूक झोर यौ \nमन पड़ैए ओ  \nपटुआ साग-चटनीक मेल यौ। \nआमक टुकला \nिपऔजक गोला \nबिसया भात आ \nमाछक मुड़ा \nआब बुझाइए सबहक मोल यौ। \nमखानक लाबा \nबाबाक पनबिटया \nओरहा-डाढ़ीक खेल यौ। \nमन पड़ैत अिछ गामक बितया \nिदन छल ओ केतेक अनमोल यौ।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n33 \n \nमलार-  \n \nआँिख  तोहर मटरक दाना \nठोर कमलक पंखुिड़  \nगाल मथल मुg2लोखन  \nमुुg3ो4कान तोहर चुg3आ3द रे।  \nमुुg32ली मे भाग मुनने \nतूँ भुg3आ3िफ   रहल छुg243 सभ िकछु \nबुg3श2  आँिख सँ देिख  रहल छुg243 \nतूँ सगरे संसार रे। \nचला रहल छँह तूँ पएर \nआगु बढ़ैले \nबूिझ  रहल छी हम \nतोहर मनक चंचलता \nछूिब  अनेक तोरा मुखपर सवाल रे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n34 \n \nमुनगा- \n \nघौरछे-घौरछे झुलैए जजमान \nदेखैमे लगैए सुगबा सुg3आ3 प \nभिर  गाछ गछारने छै भुआ \nकोइ कहैए सोिहजन तँ कोइ मुनगा \nएलै जुरशीतल \nहेतै हलाल \nमुुg32ली ए-मुुg32ली ए परसेतै भिर  गाम \nमुनगा तीमन ठुg2श3डा हो इ छै \nआँिख क ुg2लआयोित   से बढ़बै छै \nएकर फुलक तुg2आ5आ  अिछ  लाज वाब \nमुदा गाछक नै होइ छै कोनो काज \nतैयो िमिथ लामे छै एकर राज। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n35 \n \nसगरे इजोत हमर िमिथलाक- \n \nगोल रिह हम िहमुg3आ4 चल  \nभेटल एगो बाबा मुg3आ4जल  \nकहलिखन छी गर मैिथल अहुg3आ3  \nतँ कुg2आ5 ुg3ो1 या न \nिमिथ लाक स ुg2श4 का र अिछ िक ए महान? \nकहलॱ हम जे अिछ अितिथ \nहमरा लेल भगवान जकुg3आ3 । \nपिहले लोटामे पािन लेने \nपखाड़न आ आछमनक िरवाज अिछ \nभात-दािल , तरकारी, भुिजया \nतैपर तुg2आ5आ , हमर पकवान अिछ। \nदही-चुड़ा संगे अँचार \nजानैए सभ संसार \nपान-मखान िवदाइक बेला \nकरैए अपन ुg3ो1 या न अिछ। \nछोट-नमहर कुg243 सुg294मान  \nदेखेने हमर दलान अिछ \nजिड़ कुg243 शीतलता देने अिछ  \nिसखेने हमर संुg3ो4कार अिछ।  \nसुिन  कऽ कहलिखन बाबा \nअलगे छै ओ संसार \nधुg2शशय छै ओ िमिथला भूिम \nजेतए उपजैए एहेन नेक िवचार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n36 \n \nअरकंचन- \n \nखुg254ा -खुुg254ी , कछेर-छापर \nसुखलोमे हिरया जाइ छै \nचाकर-चाकर होइ छै पुg254ा  \nपािन  ओइपरसँ ओंघरा जाए छै। \nदूगो जाइत छै एकर \nहिर अरका बेसी आ ललका कम कबकबाइ छै। \nनै छै कोनो जी अंजान \nिमिथ लामे घर-घर एकरा \nसभ ुg3ो4वाद सँ खाइ छै। \nअनेरबे ई जनमैए एतए \nतँए बुझाइए अरकंनचन नाओं छै \nतीमन एकर बड़ सुअदगर \nमाछसँ कम नै सान छै। \nकी करी हम बखान एकर \nसोिच ओ कऽ गाल गुदगुदाइ छै। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ. \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n37 \n \nहमर िमिथला हमर परान- \n \nहमर िमिथला, हमर जनिन \nहमर ई परान अिछ \nदेखलॱ बर दुिनयुg3आ3  आगू \nमुदा िमिथ ले हमर जान अिछ। \nएतुुg312ा  मािट मे खुशबू संुg3ो4कार क  \nजे नै बुझैत केकरो आन अिछ \nआनोकुg243 अपना बनबैए \nयएह िमिथलाक पहचान अिछ। \nएतए गोबरक होइत अिछ पूजा \nबगराकुg243 िमलैत दुलार अिछ \nएहेन पावन धरती हमर \nएतइ जनिनक धाम अिछ। \nजे एला एतै बैिस  गेला \nकखनो राम तँ कखनो उगना छला, \nदेवतो करैत ऐ मािट सँ दुलार अिछ \nएहेन पावन हमर धरती \nएहेन सुुg2शशदर हमर  गाम  अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n38 \n \nनारी- \n \nिनमुg3आ1ल अिछ ओ ममता अिछ  \nिनमुg3आ1ल हुनकर  दुलार  \nओ नारी अिछ ऐ समाजक \nजइमे रचल-बसल अिछ संसार। \nनै िमल अनुकुल पिरवेश हुनका \nनै ुg253ान क सार \nतैयो हैरी छी देिख  कऽ \nकेतेक उुg2ल4च आ  आदशुg3आ1  अिछ  िहन कर िवचार। \nसभ युगमे दबबैत आएल \nनारीक कुटिनितक ई संसार। \nतैयो किह रहल अिछ  आइ नारी \nजननी छी हम समाजक \nहमहॴ बदलब एकर सोच-िवचारके \nपैदा करब अपन कृितसँ एतए \nमानवताक िन ुg3ो2 छल  संुg3ो4कार  \nिनमुg3आ1ल रहब हम ममता रहब  \nबुg3आ3 टब जन-जनमे ुg29ोयार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n              \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n39 \n \n \nजट-जिटन- \n \nजिटन-  \n“छोिड़  िमिथला नगिरया \nबािुg2शशह   अपन ई पोटिरया \nतूँ केतए जाइ छँह रे..! \nजटबा केतए जाइ छँह रे...! \nछोिड़  अपन  सजिनयुg3आ3  \nित याग कऽ सभ खुिशयुg3आ3  \nतूँ केतए जाइ छँह रे \nजटबा केतए जाइ छँह रे...!” \n \nजट-   \n“जाइ िछ यौ गे \nजिटन देश-गे-िवदेश \nजिटन देश-गे-िवदेश \nभऽ गेलैए गैर आब \nअपन ुg2आ2देश ! \nसाड़ी अनबौ गे जिटन \nगहना अनबौ गे...। \nसाड़ी अनबौ गे जिटन \nगहना अनबौ गे \nबौआ-बुुg2ल4ची  ले सेहो \nनव अंगा अनबौ गे!” \n \nजिटन-  \n“नै लेबो रे जटबा \nिवदेशक सनेस \nनै लेबो रे जटबा \nिवदेशक सनेस \nहमरा तँ चाही जटबा \nतो◌ेहर संग आ िस नेह!” \n \nजाट-    \n“नै रोक गे जिटन \nहमर तँ◌ू डेग \nकमेबै नै तँ केना  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n40 \n \nभरब सबहक पेट! \nबौआ कनतौ गे जिटन \nबुुg2ल4ची  ललेतौ गे \nबौआ कनतौ गे जिटन \nबुुg2ल4 ुg2ल4 ी  ललेतौ गे \nजरतौ जे पेट जिटन \nकोइ नै सोहेतौ गे।” \n \nजिटन-  \n“घुर-घुर रे जटा \nसुन-सुन रे जटा \nिज ुg319 छोड़ रे जटा \nकोइ नै ललेतौ रे जटा \nहरे जटबाऽऽऽ \nरे मेहनित  किर  नुन रोटी खेबै \nमुदा संगे िमिथ लेमे रहबै रे जटा..! \nचल-चल रे जटा \nअपन देश रे जटा \nअपन खेत रे जटा \nमुg2आ5आ र ोटी  रे जटा \nनुन रोटी रे जटा \nहे रे जटबाऽऽऽ \nतूँ धान रोपीहुg243 हम जलखै \nलऽ कऽ एबौ रे जटा...!” \n \nजटा-    \n“सुन-सुन गे जिटन \nहमर सजनी तूँ जिटन \nघरक लुg35ोमी  तूँ जिटन \nहमर िज नगीक गाड़ी तूँ जिटन \nहमर ुg253ानक खा न तूँ जिटन \nहे गे जटनी ई ई ई...। \nतूँ जीतलँह हम हारलॱ गे जिटन \nछोिड़  अपन देश \nनै केतौ जाएब गे  जिटन \nरहतै िमिथ लेमे \nसदैव अपन बास गे जिट न \nहे गे जटनी ई ई ई...। \nगै दुनू गोरा िमिल  \nमेहनित  करबै तँ िज नगी ुg3ो4वगुg3आ1  हेतैय गे जिटन। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n41 \n \n \nजिटन-   \n“हमर साजन तूँ जटा \nतोहर सजनी हम जटा \nहे रे जटबाऽऽऽ...। \nदुनू गोरा हँसैत \nअिहना िज नगी काटब रे जटा...।” \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \nसूखल मन तरसल आँिख - \n \nएगो सहारा छल \nगरीबक, \nअखरा रोटीपर \nमेल िप आ◌ैजक! \nऊहो सुआद िछनाएल जाइए \nखेतसँ िपऔज \nहराएल जाइए। \nसभटा अंगोरा  \nगरीबेपर ढराएल \nसूखल रोटी \nतेल ले ललाएल \nतैपर सँ  \nिपऔज गुल खेलाएल। \nबाुg2शश ह ए परतै जुुg3श2ा  \nआब पेटमे, \nकेकरो िकछु कहैसँ तँ  \nनीक छै यएह की \nबुg2लआजर खसाबी अपने मुँहमे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n42 \n \nमनुखक सौदा- \n \nलाख-दू-लाख \nपुg3आ3च -पुg3आ3च लाख  \nपर बात होइ छै, \nितमन-तरकारी जक ुg3आ3  \nमनुखोक आब सौदा होइ छै। \nमाुg3ो4टरकुg243 दू-लाख \nइंजीिन यरकुg243 पुg3आ3च लाख  \nडाुg2लोटरकुg243 दस लाख भाव छै, \nजेहेन सौदा लेबहक हो बाबू \nतेहेन माल दइक िरवाज छै। \nलुg35ो मी लऽ लुg35ो मी  जाइ छै, \nगरीबक घ र बुg2लआ ज र खसै छै, \nकुg2शशयादान िबखाएल जाइ छै, \nपिहले तँ खाली बेटीए छल, \nआब बापोक लहास \nपोखिर -इनारमे ढेरीआएल जाइ छै। \nदानक ना ओं पर  ुg2आ2ाण मंगै छै \nहमर समाज िनःसंकोच ई पाप करै छै, \nकिहया एकर बुिध  खुलतै, \nअनहार घरसँ इजोतमे एतै, \nजुg29श दी  मुझाउ ई दहेजक आिग  \nनै तँ जरए पड़त सभकुg243 \nअइमे आइ-ने-कािुg334  ।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \nअनमोल-बोल \n \nबाल किव ता \n \nजलसँ शीतल मुुg3ो4कान  \nिमसरीसँ मीठ बोल! \nसभ कुg41आ दूर होइ  \nजे करैए एकर मोल। \nकम बाजी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n43 \n \nउिचत बाजी \nनै बाजी कोनो \nअनरगल बोल! \nजीवनमे आिन नीक आचरन \nजे अिछ अनमोल। \nकुg2आ5आ वा िण  \nकटुता बढ़ाबैए \nअपनेकुg243 अपनासँ \nदूर भगाबैए! \nनै कही केकरो िततगर बोल \nजे नाश करैए िजनगी \nओइ िपटाराकुg243 नै  किहयो खोल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n44 \n \nचलाकक दुिनयुg3आ3 - \n \nआउ सुनाबी एगो बात पुरानी \nजंगलमे छल एगो लोमड़ी िसयानी \nचलाकी आ बुिुg325म ानीकुg243  ओ खान  छल  \nसभकुg243 चकमा दे नाय ओ कर काम छल। \nएकबेर खाइ छल रोटी बौआ \nझपैट कऽ भागल रोटी कौआ \nजइकुg243 बैठल लोमड़ी आग ुg3आ3  \nदेिख  कऽ रोटी \nलोमड़ी ललचाएल! \nभिर -भिर  मुँह ओकरा पािन  आएल \nपबैले रोटीकुg243 \nचलाबी कोन तीर ऐ बुधुपर। \nकहलक जेतेक सुहनगर  \nरंग तोहर कौआ \nओहोसँ मीठ तोहर बोल रे, \nकान हमर तरैस रहल यऽ \nसुना तूँ कोनो राग अनमोल रे। \nमुखुg3आ1 कौआ फुइल गेल  \nअपन ुg2आ2शंसा सुिन   सभ भूिल  गेल। \nजखने कहलक कुg3आ3व -कुg3आ3व  \nरोटी कहलक हम  जुg3आ3व -जुg3आ3व  \nहमर भूखल पेटकुg243 तृुg29ोत करॉव -करॉव। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n45 \n \nबून-बून बँचाबी हम- \n \nएलै गुमार \nचढ़लै खुमार \nजरलै धरती \nफटलै दरािड़  । \nबून-बून लऽ \nफेर सभ तरसतै \nहेतै सभकुg243 सभ िबमार। \nसुन रमुआ, चल डोमरा \nकरी हम एगो काज \nअखनेसँ हम बरखा \nपािन  जमा कऽ \nबुझाबी हम धरतीक िप सास। \nतब नै ई दरािड़  फटतै \nनै कोनो अपदा घटतै \nआइएसँ हम अपन \nकएल बनाएब, \nअपन देशकुg243 \nसुखारसँ बँचाएब। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n46 \n \nिज नगीक मरीिचका- \n \nलटैक रहल छल \nगुुg2ल4छा गा छमे \nरसभरल मीठ आमक \nशरारती मन \nललचाइत जी \nकहलक तोिड़ खाइ एकरा \nमुदा िक करी \nभय छल पहरेदारेक। \nमन नै मानलक \nपाइन मुँहमे भिर गेल \nफेर सोचलूँ \nबस एगो तोड़ू \nतँ डर केहेन \nयएह तँ िनअम अिछ संसारक। \nसभ खाइत अिछ \nछुिप कऽ \nकखनो घरमे \nतँ कखनो बाहरमे \nऊँच, नीचसँ बनैए \nएतए सभ अपन \nयएह पथ पर तँ चलैत अिछ \nसभक सभ। \nपर सच जे अनिभग अिछ \nसभसँ ई अिछ \nई मीठ फल नै \nजहर अिछ कोनो \nजे बदिल रहल अिछ \nहमर िनयत आ \nहमर संुg3ो4कार  \nजे दऽ कऽ अपन िमठासक लालच \nझॲिक रहल अिछ \nधधकैत भुg32लीमे।  \nिज नगीक राहमे                \nऐत िनुg2श4य केतेक  मरीि चका  \nपर सीखब हम अकरेसँ \nसंघषुg3आ1क रोज नव सलीका।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n47 \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n48 \n \nतकैत िजनगी कूड़ाक ढेरमे- \n \nदेह सूखल \nपेट हाड़ी \nआँिख दुनू लाल छल। \nटुकुर, टुकूर \nताकैत छल हमरा िदस ओ \nओकरा मुखमे \nअनंत सवाल छल। \nपटनाक रेलवे लाइन पर \nठार ए गो मासुम बुg2ल4चा  \nफटल पुरान लटकौने \nटुg3आ3गने छल एग ो बोरा  \nअपन पीठ पर \nदेिख कऽ ओकरा एना लागल जेना \nतािक रहल अिछ अपन िज नगी \nगुg2शशदगीक  ढेरमे। \nपर नै जािन केतेक मासुम \nअिहना पनपैत अिछ ऐ संसारमे। \nिनत ताकैत अिछ अपन मंिजल, \nअपन भिवुg3ो3य  \nअिहना कूड़ाक ढेरमे।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n49 \n \nसंकुg29शप - \n \nछोिड़ जाएत माझी पतवार \nउफनैत िज नगीक राहमे \nअिछ हसरत हुनकर िक, \nथामैए पतवार हुनके अंश ऐ मजधारमे। \nछी गर  अहुg3आ3 कृित हुनक र  \nतँ राही बनू ऐ राहक \nउठाउ पतवार आ माझी बनू \nिज नगीक अपन राहक। \nऐल छी अहुg3आ4 जेतए तक \nओइसँ आगुक कुg29शपना कुg2आ5  \nदेिख  रहल अिछ राह मंिजल अहुg3आ3 क  \nमुुg3ो4कुराइत ओइ पारमे।  \nछोिड़ कऽ म ोह वट वृुg252क  \nसमना कुg2आ5  हवा आ पाि नक  \nतब बनत बेुg2लो तीुg2श4 व  अहुg3आ3क  \nअहुg3आ3क ना मसँ ऐ संसारमे। \nअहुg3आ3 अगर  अंश  छी हुन कर  \nतँ बुझाइ नै किहयो ई दीप \nजे छोिड़ गेल अपन सभ िक छु \nबस एगो अहॴक िब सवासमे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n            \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n50 \n \nठमकल शुg292द - \n \nुg2आ5िक जाइत  \nई हवा \nई नजारा \nई बहार, दुिनयुg3आ3क  \nहम \nभऽ जाएब िवलीन केतौ \nुg2आ5िक जाइत ई कलम  \nआर \nहरा जाइत शुg292द केतौ। \nनै उठत \nवेदना मनमे \nनै उमड़त भावना कोनो। \nजब जाएब \nखामोश एतएसँ \nतँ मेटौ जाएत \nसभ हसरत िदलक \nने आएब हम \nयाद केकरो \nने करब हम याद िकनको \nओइ अुg253ात सफरमे \nनै िमलत हमराही कोनो \nबरसैत मेघ, िचलिमलाइत धूप \nसबहक बीचमे \nरहब हम असगर ठार \nने लऽ जएब, ने छोिड़ जएब िकछो \nबस एगो िदया जे जरत \nऐठाम सदखन, सबहक मनमे \nहएत ओ हमर कृित, \nहमर कर मक ुg2लआयोित  ।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n51 \n \nदहेजक िबहािड़- \n \nकिहया तक रहबै हम \nसमान यौ भैया \nकिहया िमटतै ई अिभशाप यौ \nहमरो तँ परमतमे भेजलक \nमुदा अबैत ऐ संसारमे सभ हेयसँ देखलक \nकोइ कुलुg2लो छ नी तँ कोइ कलंकनी कहलक। \nभैयाकुg243 दुलार केलक  \nहमरा धुतकाइर कऽ माए भगौलक \nिदन-राित  हम माएक हाथ बटै छी \nबाबू-दायक सेवा करै छी \nतैयो िकए ई फटकार सुनै छी! \nसुिन रहल छी सबहक मुँहसँ \nदहेज िबनु नै हएत हमर िब आह \nजे थामत हाथ हमर \nबाबू भरत पिहले जेब ओकर। \nहम बेटी छी आ िक समान \nजे गाम-गामसँ औत ला◌ेक \nकरै लऽ हमर दाम छाम। \nआब सजबए पड़त सभ बेटीकुg243 \nअपन आुg2श4मदाह क साज  \nआरो किहया तक िपसाइत रहतै \nबेटीक समाज। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n52 \n \nहराएल हमर ुg2आ5प - \n \nजब एलॱ तँ ुg2आ5इ छेलॱ  \nकोमलताक सागरमे डूबल छेलॱ \nुg29ोयारसँ छुबै छल सभ हमर ा  \nहम सपनामे सूतल छेलॱ। \nअंजान छेलॱव दुिनयुg3आ3 क हक ीकतसँ \nऐ शोर शराबा, ऐ धधकैत भुg32लीसँ \nछीिन  गेल ओ ुg3ो4वुg2आ5प  \nदेलक दुिनयुg3आ3 हमरा  नव ुg2आ5प।  \nदेिख  कऽ दु िनयुg3आ3क रंग  \nकुg3आ3इप रहल अिछ हमर अंग \nछल, कपट, धोखाधरी \nसभ अिछ सबहक संग। \nकेतेक अरब रामक आबए पड़त \nकरैले एतएसँ पापक अंत \nदेिख  कऽ ई हम छी दंग, \nआइ सबहक मनमे बसल अिछ \nहजारो रावणक अंग। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n53 \n \nिवदाइ- \n \nजो गै बेटी, \nआब िक िनहािर रहल छी \nनोराइल आँिखसँ केकरा तािक रहल छी। \nअतै तक िलखल छेलै साथ \nअतै तक छेिलयौ हम तोहर बाप। \nएक जनम तूँ एतए गमेलऽ \nहमरा संगे सभ सुख दुख हँिस कऽ िबतेलऽ \nअिहना तूँ ओतौ रिहअ \nखुशीक दीप जराइयहँ \nकेिलयौ आइ हम तोरा पराइ \nमन रोबैत अिछ \nठोर हंसैत अिछ \nकऽ रहल छी आइ तोहर िवदाइ। \n \nजड़ैत ुg2लआयोत  \nमाए गे, \nकेतेक िदन  तक हम बुg2ल4चा  रहबै \nबकरी संगे खेलैत रहबै \nहमरो दुिनयुg3आ3कुg243 \nजानैक एगो मौका दऽ दे \nमाए हमरा  बुg3ो4ता िदया दे।  \nछै छोट हमरासँ \nमािलकक बेटा \nअंगरेिजयेमे फटर-फटर करै छै \nहम नै बुझै छी \nदेवनागरीयोक एगो अ ुg252र  \nमाए गे, \nहमरो ुg3ो4कूल जाए  दे।  \nमािलकसँ जा कऽ तूँ किह दही \nनै चरेबइ आब हम \nभुg3ल3स हुनकर  \nनै खेबै तरकारी, रोटी \nहमरा नूने रोटी खा दे \nमुदा माए गे, \nहमरा तूँ पढ़ैले जाय दे। \nपिढ़ िलख हम \nअफसर बनबै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n54 \n \nतोरा लऽ लब साड़ी अनबै \nबाबूक बुरहक सहारा बिन \nहम दुिनयुg3आ3मे नाम  क रबै \nमाए गे, \nआब हमरा अपन  भिवुg3ो3य बना बए दे \nहमरा िजनगी सवारऽ दे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n55 \n \nबेटी- \n \nबेटी अिभशाप नै वरदान अिछ। \nितलकक िबहािरसँ \nबेटीकुg243 नै बहाबू \nई छी घरक  लुg35ोमी  \nएकरा नै समान बनाबू। \nनै अिछ ई बोझ \nनै अभागी \nशिुg2लोतक ई ुg2आ2ितुg2आ5प अिछ  \nएकरा नई शािपत बनाबू। \nदुगुg3आ5 , काली, लुg35ोमी , सरुg3ो4वती  \nसंगे सीतो अइमे समाइल अिछ \nिहनकर आ◌ॅ◌ंचलमे हमर कािुg334 अिछ  \nएकरा नै कलंिकत बनाबू। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n56 \n \nदहेजक आिग - \n \nसुनथुन यै सासुमा \nहमहू◌ॅ◌ं छी िकनको बेटी \nहमहू◌ॅ◌ं िकनको दुलार छी \nहमहू◌ॅ◌ं ९ मिहना िकनको कोइखमे \nआस आ ममतासँ िसंचल छी। \nनै बुिझयौ आन हमरा \nहमहू◌ॅ◌ं एगो माएक अंश छी \nलऽ कऽ आइल छेलॱ \nआश एगो िक, \nमाए कुg243 छोिड़ , माए लग जाइ छी। \nबाबू छोिड़ बाबू लग \nयएह अरमान बसैनउ हम \nसपना सजेने एलॱ हम। \nबाबू हमर अिछ गरीब \nबेटीक कुg2शशयादान कऽ  कए  \nतँ राजा जनको भऽ गेल छल फकीर \nजब िदलक टुकड़े सॲइप देलकिन \nतँ िक आग ुg3आ3 चाह रखैत छी।  \nदहेजक खाितर केतनो बेर अह ुg3आ3 हमरा  जरैब  \nतैयो नै अहुg3आ3 अपन  \nएक िबतक  पेटक अिुg2ल2न कुg243 बुझा पएब  \nछोड़ू ई लालच, मोह \nअहू◌ॅ◌ं तँ केकरो बेटी छी। \nआइक नै तँ कािुg334क  िचंता कुg2आ5  \nघरमे बेटी अिछ अहूँक जवान \nअपन नै तँ ओ कर प रवाह कुg2आ5। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n57 \n \nओइ पार- \n \nतूँ बता रे माझी \nिक छै ओइ पारमे \nमाए, बाप, भाय, बिहन \nअपन, पराया सभ नाता, िरुg3ो2ता  \nिमलतै ओइ संसारमे। \nसुनै िछऐ राजा हुअए या रंक \nछोड़ऽ पड़तै सभकुg243 ई देह क संग  \nतूँ बता रे माझी \nिबन देहक वएह मलार \nिमलतै ओइ संसारमे। \nनै मंिजलक अिछ खबर \nनै रुg3ो4ताक पहचान  \nतूँ बता रे माझी \nअुg2शशहार राह  पर चलैत हम  \nएकोगो राह बना पेबै \nओइ पारमे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n58 \n \nनेताजी- \n \nसफेद िलबासमे िलपटल नेताजी \nहाथ जोिड़, नतमुg3ो4तक नेताजी  \nजुबान खामोश, अबोध नेताजी \nदेिखयौ आइल हमर गाम \nहमर पालन हार, नेताजी। \nमंगैले भीख \nआश लगौने नेताजी \nिभखक नाम पर \nखून मॉंगैत अिछ, नेताजी। \nकेतेक सालसँ हम सभ चुसाइत छी \nआब बस पाइन अिछ देहमे \nयौ नेताजी। \nब्◌ुिझ रहल छी करतुत अहुg3आ3क  \nसफेद वुg3ो4ुg255क भीतर  \nकारी मन अहुg3आ3 क नेताजी।  \nकेतनो खाइ छी तैयो \nदैतक खुनल पेट नै भरैत अिछ \nअहुg3आ3क नेताजी।  \nुg2लआयॲ फेर पकड़ा देब बंदूक \nहवलदार बिन \nहमरे सभ पर दहारब अह ुg3आ3  \nयौ नेताजी। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n59 \n \nपिहल बरखा- \n \nछूिब  हमर मनकुg243 \nगुदगुदेलक ओ ुg29ोयारसँ \nछुलक हवाक झोका हमरा \nअपन शीतलताक मलारसँ। \nिछटका रहल छल चॉंद-चॉंदनी \nजे थपथपैलक हमरा गालकुg243 \nअपन ममतामय दुलारसँ। \nझमौक कऽ ऐल कारी मेघ \nनहलाकऽ गेल ऐ जहुg3आ3  कुg243 \nअपन होठक िमठाससँ। \nछू कऽ हमर अंग-अंगकुg243 \nचुइम कऽ धरतीक कण-कणकुg243 \nपुचकारलक सहलैलक \nअपन िस नेहक बरखासँ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n60 \n \nिकसान- \n \nहोइत िभनसरे \nअजबे नजारा सभ गामक \nकोइ पकिड़ बड़दक जुआ \nकोइ खाय रोटी संग नुनमा \nदौड़ल अपन काम पर। \nसबे परानी माइट संगे \nअपन जीवन िबताबैए \nबुg2ल4चा तँ बुg2ल4चा  \nबड़को अिहना पोसाइए। \nिदन-राित  मेहनत कइर ई \nधरतीक कौइखसँ अुg3श2 उपजाबैत अि छ  \nनै कोनो थकान एकरा \nनै केकरोसँ िशकाइत अिछ। \nएहेन िनमुg3आ1ल अि छ  \nहमर िकसान िजनकर \nुg2आ2ितदान आ संतोषे \nसंुg3ो4कार आ पहचान  अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n61 \n \nसमाजक िव डुg294 ब ना- \n \nदेिख  कऽ ई समाजक िव डुg294 ब ना \nिब आहब आब हम िध या केना \nचारपर खढ़ नै  पेटमे अुg2शश न  नै  \nनै अिछ  संगमे एुg2लो क ो  अना! \nमुg3आ4ग भेल ुg4ो1ाइवरकुg243 लाख  \nमाुg3ो4 टर आ डाुg2लो ट रक नै पुछूँ बात \nिद नक उजयािर  भेल कारी, भेल घनघर राित! \nई हमरेटा नै  \nजन-जनक दुखरा अिछ  \nबेटी बला कुg243 मिल  छ \nबेटाबलाकुg243 िख  लल मुखरा अिछ  \nनिुg2शश ह  टा िध या हमर भेल आब सयानी \nित लकक ऐ युगमे िब आहव केना िब िट या रानी \nबिह  रहल यऽ अरमान सभ, जेना मुुg32लीमे पाि न  ।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n62 \n \nददुg3आ1क िटस - \n \nपहाड़ जकुg3आ3 दु:ख \nदेलक पहाड़ \nएहेन एबकी आएल अखाड़ \nसगरे मचल हाहाकार। \nकेतए गेल सभ देव \nकेतए नुकाएल दुःख हरता \nकुहरा कऽ जन-जनक \nिध यान मुg2ल2न भेल रुg252ण कतुg3आ5 महादेव।  \nमाएक सुन भेल आंचर \nकेतॱ हराएल नुनुक बोल \nअसगर छोिड़  बूढ़ बाप कुg243 \nिबछुिर गेल बेटा अनमोल। \nबाबा-बाबा करैत \nगेल केतेक ुg2आ2ाण  \nिक ए ने बचेलॱ हे बाबा \nअपन भुg2लोतक अहुg3आ3 जान। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n63 \n \nरोकू कोइ ऐ सैलाबकुg243- \n \nऔर केतेक जानक बिल  \nदेबै यो इनसान, \nिकया बनैले चाहै छी भगवान \nदेिखयौ अहॴक करनीसँ \nसमसान बनल उुg254राखुg2श3ड ुg2आ2ाुg2शशत।  \nपहाड़क छाती िचर कऽ \nओकरा घाइल अहॴ केिल ऐ \nनदीकँ हाथ-पएर कािट  कऽ \nओकरा अपािहज सेहो बनेिल ऐ \nगाछ-िब िर छ कािट  कऽ \nछत िहन माए  धरतीकुg243  केिलऐ  \nशुुg2आ5 केिलऐ अहुg3आ3  \nिवनासक िलला \nसभ ताुg2श3डव ठाढ़ अहॴ के िलऐ।  \nआब ुg2आ2कृितसँ खेलवािर   \nकरैक सजा देिखयौ \nनदीक हुहंकार सुिनयो \nबुुg3श2-बुुg3श2 लऽ केतौ तरसैत धरती \nतँ केतौ वएह बुुg3श2मे डुमैत जान देिखयौ। \nऐ असंतुिलताक कारण  अहुg3आ3 छी  \nिक ए अहुg3आ3  बनैले चाहैए  महान छी  \nआबो खोलू अपन कपाट \nकिह पुरा दुि नयुg3आ3 ने बिन   जाए ुg3ो2 म शान-घाट। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \nनोराएल आँिख-  \n \nउजरल घरमे पोखिर क पािन  \nपीब रहल अिछ  अखनो लोक \nपूिछ  रहल अिछ  मासुम बुg2ल4 चा  \nकिह या तक भोगबै हम ई सोग। \n \nकेना उजरल घर बसतै \nकेना एकर नोर सुखतै \nआ◌ैर केतेक िद न  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n64 \n \nअिह ना भोगतै ई भोग। \n \nसबहक दाता वएह एगो माता \nिज नकर अिछ  समान पूत \nकोइ कहाबए िह ुg2शश दू-मुिुg3ो4 ल  म \nआ कोइ अछूत। \n \nभाय-भाय कुg243 जाित  मे बुg3आ3िट   \nधुतकारैत देखैत छी समाजमे \nकी कहब हम ई िव डुg294 ब ना \nकेतेक चोट लगैत अिछ  का◌ेढ़मे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n65 \n \nिक ए छी हम अछूत- \n \nवएह िव धना हमरो बनौलक \nवएह रँग-ुg2आ5प -गुण देलक \nपर अिब ते ऐ संसारमे \nपरजाित  किह  कऽ सभ धुतकारलक। \n \nपिह ले जाित  बािर  कऽ गाम बँटलक \nमनक संग पाइनो बँटलक \nनै कोइ सोचलक हमरा मनुख \nदेिख  कऽ सभ मुँह फेरलक। \n \nकहू पर हे बुिध जीवी \nहमरेसँ सभ उुg32ोार होइए  \nहमर बनेलहा दौरा देवताक \nिस रपर चढ़बैए! \nएुg312े धरतीपर  \nसभ जनम लेलॱ \nवएह मािट पर सभ ठाढ़ छी \nतँ हम िक ए अछूत कहाइ छी!! \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n66 \n \nुg41ोुg41आाचारक ुg2आ2साद - \n \nएगो खेल खेलैत देखलॱ  \nुg3ो4कूलमे \nहरा गेल छल िखचरी \nसभ ुg29ोलेटमे।  \nदेिख  कऽ भेल अचुg294भा  \nपुछलॱ सर ई कोन अिछ \nजादू-टोना \nसर कहलिखन \nिक कहब हम केहेन अिछ \nुg41ोुg41आाचारक मािर  \nअबैए तँ यऽ भरल ुg29ोलेट  \nमुदा िमलैत अिछ यएह जादूक खेल। \nएक मुुg32ली बड़ का बाबू \nएक मुुg32ली छोटका बाबू \nदू मुुg32ली  अफसर साहैब \nआ झपटैत अिछ \nतीन मुुg32ली कलकुg3आ1 बाबू \nदेिख ते-देिख ते गाममे फकाइत अिछ \nमुुg32ली -मुुg32ली अिहना बटैत अिछ।  \nजेकरा देखू टक लगेने अिछ \nकहैत छिथ हमरा िदअ \nई तँ सुg2श4यनरायण भगवानक ुg2आ2साद अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n67 \n \nतब हँसत तुलसी- \n \nहम एक पुुg2आ4 खक बेटी छी \nएक पुुg2आ4 खक बिहन \nएक पुुg2आ4 खक  पुg2ल9ी  \nतँ एक पुुg2आ4 खक मॉं \nहर पग-पग पर \nहर संघषुg3आ1क बीच  \nहर सुख-दुखमे \nहर ुg2आ5पमे हम पुुg2आ4 खक संगे ठार छी \nहमरो मुँहमे वएह जुवान अिछ \nहमरो दृिुg41आ वएह  देखैत अिछ  \nहमरो िदमाग वएह सोचैत अिछ \nहमरो िजगर मे वएह साहस आ हौसला अिछ \nआइ पुुg2आ4 खक संगे चलैमे हम  समथुg3आ1 छी  \nतँ फेर िकए आइयो \n१००मे सँ ७५ मिहला \nघरेलू िहंसाक िशकार अिछ \nई हमरा लेल नै \nहे बिुg32ोजीवी अहुg3आ3 ले शमुg3आ1क बात अिछ।  \nआबो जागु हे मानुस \nिवकिसत अपन िवचार  कुg2आ5  \nनारीकुg243  पिरतािरत क रनाइ छ ोड़ू◌ू \nनव युगक िनम ुg3आ5ण क ुg2आ5।  \nजेतए नै हएत ना रीक इुg2लआजत  \nओइ समाजक केना िवकास हएत \nकेना रहत हँसैत तुलसी \nकेना आँगन मुुg3ो4 कुरैत  \nमाएक पूजा पिहले किर \nनतमुg3ो4तक भऽ मन झु काए  \nदेखयौ फेर कािुg334  अपन  \nकेतेक सुुg2शशदर अिछ हँसैत खेलाइत। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n68 \n \nिशुg29शपका र - \n \nआइ हम देखै छी जइ िदस \nवएह िदस ठार एगो िशुg29शपक ार अ िछ  \nदौड़ रहल यऽ सभक सभ \nऐ रेसमे लऽ कऽ अपन औजार \nकिह रहल अिछ  देव हम संसार कुg243  \nनव ुg2आ5प रंग  आक ार।  \nमुदा केकरो नै  \nटटोलैत देखै छी खुदकुg243 \nनै िनखारैत अपन \nुg2आ2ितभा आ गुणकुg243।  \nई संसार तँ पिरपूणुg3आ1 अिछ  \nसभ लोभ मोह आ भयसँ दूर अिछ \nफेर एकरा हम िक देव अकार \nुg2आ5प रंग आ ुg2आ2कार।  \nबनबैक यऽ तँ बनाउ \nअपन ुg2आ2ितमा अपन ओजा रसँ \nिनखाुg2आ5 मानवता खुदमे   \nअपन उुg2ल4च िवचारसँ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n69 \n \nयािद  गामक- \n \nगामक बर मन पड़ैए \nिपपरक गाछ \nपुरबा बसात \nिपअर सरसो मन पड़ैए। \nलटकल आम \nमजरल जम \nगमकैत महुआ मन पड़ैए। \nधारक खेल \nकदबा खेत \nरोटी-चटनी मन पड़ैए। \nबाधक िझुg29शली  \nमुिठया धान \nपुआरक िबछौ◌ैन मन पड़ैए। \nघुरक आिग \nपकैल अलुहा \nओ गपशप मन पड़ैए। \nगामक बर मन पड़ैए।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n70 \n \nआसक िकरण- \n \nअखार िबतल \nसौन िबतल \nिबतल जाइए  \nभादबक बहार \nसुइख गेल सभ \nइनार-पोखैर \nनै बरसल अबिक एको अछार। \nबजर भेल \nमॉं धरती \nकारी सभ \nगाछ-पात \nकोन पाप भेल \nहमरा सभसँ \nआबो तँ बताबए हौ सरकार। \nनै खाइ लऽ अुg3श2  \nनै बुझबै लऽ तरास \nअिहना तक िबतेबएय \nऔर केतेक मास \nआब समटऽ \nअपन भाभट \nदए हमरा सभकुg243 \nिजऐ कऽ आसार \nहे भगवान तूँ \nबरसाबए पािनक बोछार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n71 \n \nनारीक पहचान- \n \nदेिख  कऽ िचड़ै-चुनमुन \nमन होइत छल िक \nहमहूँ उड़ी अुg294बरमे।  \nजा कऽ देखी \nघरक अलावा \nकी अिछ \nऐ संसारमे। \nभैया संगे हमहूँ \nजाइतॱ ुg3ो4कूल  \nउलझल रिहतॱ िकताबमे। \nमुदा जब िनहारलॱ  \nअपन िदस \nछल बानहल जंजीर \nपएरमे। \nमाए कहलक \nहमर मान आ बाबूक पगरी \nछै दुनू तोरे हाथमे। \nनैनटा  \nहमर उछलैत मन \nमिर गेल िवडुg294बना क ऐ संसारमे। \nसपना देखैसँ पिहले \nजगा देलिन \nसुिन माएक वचन  \nबहुत कचोट भेल मनमे। \nहम बेटी छी  \nआिक अवला \nजे चुप रहैक यएह इनाम िमलैत अिछ \nपुुg2आ4 ख सुg254ातमक ऐ समाजमे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n72 \n \nआजाद गजल- \n \n१ \nमनमे आस सफर  लुg294बा अनहार बहुत  \nपनिप रहल अिछ मनमे सुिवचार बहुत \n \nनै डर अिछ िमटै कऽ हमरा एको रती \nबढ़ैत ने रहए चाहे ई अित याचार बहुत \n \nसर उठा कऽ चलैत रहब हम सिदखन \nिदलमे अिछ घुरिम रहल धुरझार बहुत \n \nबेदाग रहत चुनरी सीताक बुझल अिछ से \nदेहमे अिछ अख नो ुg2आ2ाण आ  इनकार  बहुत  \n \nिचड़ै◌ैत रहब अनहारक कलेजा छी ठनने \nमुुg3श2ीकुg243 िमलत अइसँ आगू ुg2आ2 कार बहुत \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n73 \n \n२ \nमुदुg254े बाद महिफलसँ मुँह झाम ि नकलल  \nबेकार छल िनकलल जेना काम  िनकलल \n \nहरा गेल भीड़मे आ िब क ऽ ताकी  िनुg315हाि र  \nनतीजा जे छेलै िनकलबाक सरे-आम िनकलल \n  \nछीन  गेल सरताज हमर खाली माथ हँसोथी \nबेबस बिन लाचार श मुg3आ1सार अवाम  िनकलल  \n  \nफेर सुg254ामे अबैक  उुg294मीद नै  एुg312ो  रती  \nघुरब नै फेर आइ ओ देने पैगाम िनकलल \n \nसच तँ ई अिछ राजनीितमे दाग लागल \nमुुg3श2ी अपने◌े करमसँ कुg2श4लेआम ि नकलल \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n74 \n \nबौआ देखहक चुg3आ4द कुg243- \n \n \nचंदा मामा दूर छै  \nदेखहक केतेक मजबूत छै \nिनत कटै-छटै छै \nतैयो हंसैत छै  \nकेतेक अटल िनभुg3आ1य छै।  \nबौआ तुहो अिहना बिनहक \nदुखसँ नै किहयो घबरैहक \nिगरबहक तबे तँ \nचलनाइ सीखबहक \nलगतऽ चोट तँ  \nसुg294भलनाइ सीखबहक \nदेखह ऐ चुg3आ4दकुg243 \nजे घटैत-घटैत िमट जाइ छै \nपर एक बेर नै घबड़ाइ छै \nधीरे-धीरे फेर आगा बिढ़ \nपिर पूणुg3आ1 भऽ क ऽ पुनः  \nआसमान मे िखलिखलइ छै।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n75 \n \nभोरक सनेस- \n \nउठऽ हौ बौआ \nउठू यइ बुिुg2ल4चया  \nदेिखयौ नजारा िभनसरक। \nभागल अनहिरया \nभेल इजोत \nकुg2आ5 ुg3ो4वागत दादा  सूरजक।  \nजतेक िभनसर \nउठबहक बौआ \nओतेक नमहर हेतऽ िदन \nकुुg29शला -आछमन कैर \nलए आशीष अपन नमहरक। \nिभनसरे नहेनेसँ \nमन तरो-ताजा हएत \nिनरोग बनल रहब अहुg3आ3  \nनै दरकार हएत कोनो डाुg2लोटरक।  \nखुब पिढ़-िलख \nबौआ -बुुg2ल4ची  \nआगू-आगू दौड़ै◌ैत चलू \nअिछ अहॴ कुg2शश हा पर  \nभार अपन देसक। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n76 \n \nबेटी-लहास- \n \nएक-एक िदन िबतल \nपुरल एक मास, \nअुg2शश हा र घरमे \nसूतल छेलॱ हम \nनअ मास। \nदेखै क बहुत \nिजुg253ासा छल हमरा  \nऐ घरक  मािलक कुg243 \nजे नअ मास तक \nिबनु कहले मेटबैत \nअएल हमर \nसभ भूख िप यास। \nआइ भेटत रौशनी हमरा \nदेखब हम संसारक चेहरा, \nलेब हम आइ नव जीवनक  सुg3आ3स  \nपुरा हएत हमर आइ सभ आस। \nआँिख  बंद अिछ \nिकछो देिख  नै सकै छी हम \nमुदा महसुस भऽ रहल-ए \nएगो ुg4ो9ज हाथ , जे \nदबौिच  रहल अिछ \nहमर कंठ कुg243 \nएगो अबाज जे बार-बार \nहमरा कान तक पहुँि◌ च रहल अिछ \nबेटी िछ ऐ माइर दिह न! \nबस ुg2आ5िक   गेल हमर  सुg3आ3स  \nबिन  गेलूँ हम लहास। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n77 \n \nबाल-ुg25लम - \n \nकुड़ा-कड़कट बीछ कऽ \nबाबू नै हम \nकोनो पाप करै छी, \nअहुg3आ3कुg243 गुg2शशद गी  \nपिहले साफ किर  \nफेर अपन पेटक जोगार करै छी। \nबाल-ुg25लम अिछ  जुलुम  \nबड़का-बड़का पोुg3ो4 ट रमे पढ़लॱ \nपर अफसर आ नेतेक घरमे \nिनत काज करैत एलुg3ल3 \nजब पेटक आिग  धधकैत अिछ \nतब ने कोनो \nकागज-कलम सोहाइत अिछ। \nचोरी-चपाटीसँ तँ नीक \nमेहनित  किर  दूगो रोटी खाइ छी। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n78 \n \nफगुआ- \n \nसभ िमिल  करैए हमजोली \nकाुg2शशहा संग ग ोिपया  \nखेल रहल अिछ होली। \nिनला िपला लाल हरा \nअिछ सभ रंग सुनेहरा, \nआइ बेरंग नै रहैए कोइ \nचाहे धोती होइ या घाघड़ा। \nदादी चाउरक पुआ बनेतै \nमाए दही आ खीर िखयेतै \nबाबू देतै आिशष, \nरंगा-रंग होइ सबहक िजनगी \nिजबैए सभ लाख बिरस। \nई अवसर िनत अबैत रहैए \nई मेल-िमलाप बनल रहैए \nनै हइय केकरोसँ झगड़ा \nसभकुg243 मुबारक  ई िदन ुg29ोयारा। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n79 \n \nआनहर कानुन- \n \nदेश-देशसँ \nएलै अबाज \nतैयो नै बदलल \nहमर समाज। \nनै होइए \nएकरा दरद कोनो \nनै देखैए ई \nकोनो पाप \nिकएक तँ बानहल अिछ \nएकरा आँिख पर \nकारी सुg3आ3प।  \nजे डिस  रहल अिछ \nहमर संुg3ो4कार कुg243 \nहमर अुg2ल4 छाइकुg243 \nआ करा रहल अिछ \nहमरासँ िन त पाप। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n80 \n \nबुुg3श2 क मोल- \n \nफाटल धरती \nजरल घास \nएक बुुg3श2  पािन िबनु \nअिछ सभक सभ उदास। \nनै बुझलॱ हम \nुg2आ2कृित क िनअम \nतँइ कानै पड़त आब \nकेतेक जनम। \nआइ बुिझतॱ मोल \nजे पाइनकुg243 \nतँ एना िपयासल नै मरैतॱ जाइन कऽ। \nबहुत नाच नचेलॱ \nछुg3श2ी -छुg3श2ी धरतीकुg243  केलॱ  \nअपन सुिवधा खाितर \nधरतीकुg243 िसमुg3लोट बालुसँ झुg3आ3िप देलॱ  \nवएह अपमानक बदला छी ई \nलागए नै पएरमे मािट \nतेकर सजा छी ई \nआब तँ लोरोमे नै \nपािन अबैए \nजेकरा पीब हम िपयास बुझाबी \nबुझा रहल यऽ आइ \nओइ एक बुुg3श2 क मोल \nछल हमराले ओ केतेक अनमोल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n81 \n \nकरी िमिथलासँ पहचान- \n \nचलू िमिथला, सुिनयौ मैिथली \nकेतेक मीठ ई बोल यौ \nिमसरी घुलल अिछ हर शुg292दमे \nकिरयौ एकर मोल यौ। \nसीताक नैहर एतए \nउगनाक ई िुg2आ2य ुg3ो4थान यौ  \nऋिष-मुिनक भूिम ई \nअिछ एतऽ  िवुg325ानक  खान यौ।  \nहोइत िभनसर सुगा \nसीता-राम पढ़ैत अिछ \nबौआ नुनु किह सभ \nबात बजैत अिछ \nकिरयौ ऐ भूिमक पहचान यौ। \nएतए कऽ माछ-पानक \nदुिनयुg3आ3 करै ए बखान यौ  \nधोती-कुरता आ पाग \nअिछ पुुg2आ4 खक पोषाक यौ। \nऐ धरतीपर हम जनमलॱ \nअिछ ओइ जनमक \nकोनो नीक काज यौ \nफेर-फेर हम एतै जनमी \nअिछ अतनी ुg2आ2ाथुg3आ1ना भगवा न यौ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n82 \n \nकिर झुमरी कोसी- \n \nदू-चाइर िदन नै \nआइ सात िदनसँ \nऊपर भेल \nकोसी किरझुमरी \nसभ लेने चिल गेल। \nनै खाइ लऽ \nअुg3श2 अिछ  \nनै पीबैले पािन \nऊ डिसिनया \nसभ ढेकारैत लऽ गेल। \nबाउ हराएल अिछ \nभाय िढस भऽ पड़ल अिछ \nराइते-राित  आएल \nएहेन िनरलिुg2लआजया जे \nकुहरा कऽ चिल गेल। \nनै बँचल एक कनमो िकछो \nनै भाय-बाप नै िर ुg3ो2तेदार क ोइ  \nअसगर ठार छी कछािरमे \nई कोसी किरझुमरी \nअसहाय छोिड़ हमरा \nहँसैत चिल गेल। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n83 \n \nनै लेब आब हम दहेज- \n \nदहेजक खाितर \nिगर गेलॱ हम \nमानवताक समाजमे। \nिक कहब आब \nअपन दुखरा \nिक िलखल छल कपारमे। \nधोती-कुरता पिहर कऽ बाबू \nठाठसँ िचबबैत पान अिछ \nहमरा बना कऽ पापी \nआब ओ कात अिछ। \nपिढ़-िलख हम \nबानर बनलॱ \nबाबूक बातमे एलॱ \nदहेज लऽ कऽ \nकेहेन काज केलॱ। \nनै बुझलॱ \nनारीक  शिुg2लोत  \nनै ओक र सुg294मान केलॱ , \nिक कहब आब हम िक \nकेतेक िघनौन  कु कमुg3आ1 केलॱ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n84 \n \nिमिथलाक दादा- \n \nखेत बेच मन कारी झाम \nमुदा खाइए माछ सुबह-शाम। \nजमीनक मोल नै जानैए ई \nपुरखा अरजलहा बेचैमे लागैए िक। \nबैठल-बैठल ताल करैए \nपटुआ धोती पिहर गाम घुरैए। \nचुप रिह कऽ सभ नाच नचाबैए \nहुुg312ा गुरगुड़बैत अपन  काज  सलिटयाबैए।  \nफाटल जेब मुदा ऊँच शान \nदेिखयौ िमथलाक एगो ईहो पहचान। \nतैयो खुआबैए ई बुढ़बा सभकुg243 \nिनत पान आ मखान। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n85 \n \nपाहुनक माछ- \n \nएलिखन पाहुन लऽ कऽ माछ \nभदविरयामे नै अिछ सूखल कोनो गाछ। \nमाए हम करबै आब कोन काज \nकेना रखबै मान केना सजेबै साज। \nसुनु किनया हमर बात \nछािन उजाुg2आ5  क ुg2आ5 ई काज।  \nनै केना बना कऽ देबै \nरामकुg243 केना  उपासल रखबै।  \nछािन उजरतै तँ फेर बनेबै \nमुदा ुg2आ5सल  पाहुन केना मनेबै। \nपजाुg2आ5 चुुg334ा पड़लैए सुg3आ3झ  \nलगाउ आसन परसू ितमन संगे तरल माछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n86 \n \nहमरा पागल कहैत अिछ लोक- \n \nलरखड़ाइत कदम थरथड़ाइत होठ \nनसाबाज हम नै, अिछ जािलम सभ लोक। \nचोरी केलॱ नै मुदा चोर कहेलॱ \nपर डकैती किर बाइुg2लआजत घूिम रहल अि छ ला◌ेक। \nएक मु़ुg32ली अुg3श2  लऽ तर िस रहल छी \nदेिखयौ गोदामक-गोदाम अ ुg3श2 सरा रहल अिछ ला◌ेक। \nहम मेहनतो किर नै अपन पेट भिर पाबै छी \nपर हमर सरकार भरल पेट अरबोक घोटाला करैत अिछ \nआब सोिचयौ सभ लोक। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n87 \n \nसगरे अनहार अिछ- \n \nुg41ोुg41आ आ ुg41ोुg41आाचारसँ \nभरल पूरा संसार अिछ \nकोइ नै बँचल एतए \nसॱसे ओकरे राज अिछ। \nकोइ देखा कऽ लुटैए \nकोइ चोरा कऽ लुटैए \nतँ कोइ शरमा कऽ लुटैए \nलुइिटक एतए बजार अिछ। \nके कहत केकरा एतए \nसभ एक ुg2आ2कार  अिछ  \nगभुg3आ1मे िसखैए ुg41ोुg41आाचार  \nयएह नव युगक संुg3ो4कार  अिछ।  \nकदम-कदमपर घूस दैत मानव \nऐ दुिनयुg3आ3मे अबै ए  \nआगुओ घुसे दैत \nघुसकैल जाइए \nहर मोरपर देखबैत यएह नाच अिछ \nघुस दैबला सभसँ बड़का बइमान अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n88 \n \nमाएक ुg2आ5दन - \n \nसोचलॱ बेटा \nबेटी भेल \nरोपलॱ आम \nबबुल उिग गेल। \nबिढ़  रहल अिछ \nसमाजक अित याचार \nकेना बचैब हम \n१८ बरख अकर लाज। \nई हमर बोझ नै \nहमर अंश छी \nजेकरा हम नैनामे बसाएब, \nमुदा केना कऽ िसयाही \nभरल घरमे अपन चुनरी बचैब। \nकलंक बेटी नै \nई समाज अिछ \nजे युग-युगसँ \nउुg2लआजर चुनरीमे लगबैत दाग  अिछ।  \nचाुg2आ5 िदस छल लुg35ोमण  रेखा  \nतैयो हरण भेल सीता सुलेखा। \nकऽ रहल अिछ \nमजबूर हमरा \nबेटीसँ दूर हमरा। \nशूल बिन मनमे गड़ैए \nबेटी तँए गभुg3आ1मे चुभैए  \nबंद कुg2आ5 आब अित याचार \nबसाबए िदअ हमरा \nबेटीक संसार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n89 \n \nअपना िदस िनहाुg2आ5 - \n \nबड़ केलॱ \nउुg2लोटा पुg3लोच  \nअुg312र िखुg324 ुg3आ4स  \nओकर धुg3लोस  \nकिहयो तँ आंगुर \nअनेरो उठाउ \nअपन मनकुg243  बुझाउ।  \nउठैए जे \nएगो आंगुर केकरो िदस \nतीन आंगुर देखबैए \nयऽ अपने िदस। \nमाुg2आ5 ऐ सुg3आ3प कुg243 \nिनकालू मनक ऐ कुg3आ3टकुg243 \nजतेक साफ नजर रखबै \nदुिनयुg3आ3 ओतेक सुुg2शशदर  देखबै।  \nबहुत भटकलै \nखोजैले भूत \nदुबिक कऽ बैठल छल \nहमरे करेजामे \nबिन कऽ सूत। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n90 \n \nमजबूर िकसान- \n \nबाबू केना हेतै आब \nपाबिन ुg2श4योहार।  \nबीसे-बीस िदनपर \nहेतै खचुg3आ5क भरमार  \nनै अगहनक करारीपर \nदेतै कोइ पुg3ल3च उधार  \nबाबू केना हेतै आब \nपाबिन- ुg2श4योहार।  \nछुछे छाछी रिह जेतै \nअबकी चौरचनमे \nमुg2आ5आ भेल अलोिपत  \nआब िमिथलामे \nकेना िक उपाय किरऐ \nकेतएसँ किरऐ हम जोगार \nबाबू केना हेतै आब \nपाबिन-ुg2श4योहार।  \nजतरामे िधया-पुता \nलव कपड़ा मंगै छै \nिदवालीमे फटुg312ाले कनै  छै \nछुg32ली मइयाक की  \nअरग देबै ऐबेर \nबाबू केना हेतै आब \nपाबिन-ुg2श4योहार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \nुg3ो4वुg2ल4छ समाज - \n \nछोिड़  जाइ छी ए गो चेुg2शश ह  हम। \nिनुg3ो4ुg2आ2ाण भऽ गेलॱ  \nमुदा हमर दरद सिद  जीबैत रहत, \nहम चुपचाप जा रहल छी \nमुदा हमर ि चख अहुg3आ3कुg243 \nहिर दम झकझोरैत रहत। \nदोष हमर नै, \nअहुg3आ3क मा निसकताक छल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n91 \n \nबुराइ हमरामे नै \nअहुg3आ3कुg243 संुg3ो4 का रम छल। \nबेजुबान हम नै \nअहुg3आ3कुg243 बना  क ऽ गेलॱ  \nखामोश भऽ कऽ  \nअपन अबाज बुलंद  \nकिर  गेलॱ।  \nअगर अि छ अहुg3आ3मे \nिजंदा किनयो मानवता \nतँ बचाउ दोसर ‘दािमनी‘क लाज, \nयएह हमर इुg2ल4 छा  अिछ \nिनुg3ो4 पा प हुअए अपन समाज, \nकुg2आ5 नै  समिपुg3आ1त हमरापर  \nफूल आ मोमबुg254ी ग ािड़   \nदेब हमरा सिह ुg25लुg32ो ुg3आ5जिल   \nतँ कुg2आ5 संकुg29शप ! बन ाएब अहुg3आ3  \nनारीकुg243  जीऐ ले एग ो ुg3ो4वुg2ल4छ समाज। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n92 \n \nमाए एक चुटकी नुन दअ दे- \n \nआइ हम जनिलऐ \nबेटी आ बेटामे \nिक भेद होइ छै, \nगभुg3आ1मे बेटी  \nिक ए गरै छै। \nनारीक दुःख \nनािरये जनै छै, \nतँए तँ हर माए \nबेटी जनमबैसँ \nडरै छै। \nजइ बेटीकुg243 माए  \nजीवन दइ छै, \nवएह बेटीकुg243 \nसमाजक अित याचार किर  \nमरैले मजबूर करै छै। \nबेआबुg2आ5 भऽ कऽ  \nमरैसँ तँ नीक \nमाए इुg2लआजत कऽ तँ◌ू \nमौत दऽ दे \nई पुुg2आ4 ख सुg254ाुg2श4मक समाज छीऐ \nमाए जनिम ते तूँ हमरा \nएक चुटिक नुन दऽ दे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n93 \n \nबेटी- \n \nछोड़ऽ काका \nबेटा-बेटी कऽ \nअंतरक खेल। \nसोचऽ तूँ एक बेर \nबेटा-बेटी मे \nकी फरक भेल। \nबेटा कनेतऽ \nपर बेटी पोछतऽ लोर \nबेटा एक कुल \nमुदा बेटी दू कुल \nकरतऽ इजोर। \nथािक-हािर कऽ जब तूँ \nकेतौसँ एबहक काका \nिस नेह बरसाबै लऽ \nआगु जेतऽ बेटी। \nिक छु िदन कऽ \nमेजमान बिन ई तोरा \nघर आइल छऽ \nतोहर दुलार आ \nआशीष लऽ कऽ \nचुप-चाप चिल जेतऽ बेटी। \nतब फाटतऽ तोहर कोढ़ \nआ अंतरमनसँ \nएतऽ एगो आवाज िक \nअगला जनम तूँ फेर \nऐ आँगनमे अिहयहन बेटी। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n94 \n \nकारी-बजार- \n \nकारी-धन कारी-बजारी \nकारी चादरसँ िलपटल \nहमर देश अिछ। \nकेना बेदाग करब एकरा \nसगदर कारी-ुg3ो4याह अिछ।  \nिनचुg3आ3 -िनचुg3आ3 की देखब  \nजब ऊपरे अंधकार अिछ \nकोनो दोसर नै रंग एतए \nसगदर कारी-बजार अिछ। \nराुg3ो3ुg399पित होए या ुg2आ2धानमंुg255ी  \nसभ कऽ सभ दिरुg4ोआ अ िछ  \nिक कहब बे शमुg3आश केतेक हद त क  \nएकरा देहमे समैल अिछ। \nभगाबू ऐ िदुg294म क क ऽ  \nअपन घरसँ \nनै तँ ई हुg3शआडी तक  \nखाइ लऽ तैयार अिछ \nसोचु -िबचाुg2आ5 अपनामे \nअहॴ कऽ हाथमे \nकैलक सरकार अिछ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n95 \n \nशुg292दक खेल - \n \nचुुg3श2ु-  \n“अ सँ अनार \nआ सँ आम \nरटैत जी थोथरा गेल, \nआब नै खेलब हम \nई शुg292दक खेल। ” \n \nमाए-     \n“तँ चलू उराबए \nचिल पतंग \nहिरअर अपन \nलाल ओकर \nिपअर भैया कऽ \nआब कहू सभ िमलाकऽ \nकेतेक उिड़ रहल अिछ पतंग।” \n \nचुुg3श2ु-  \n“एतौ तँ अिछ सवालक जाल \nमाए हमरा पिहले ई बता िदअ \nएक सँ आ गुg3आ3 केतेक होइ छै \nसुलझा िद अ ई महाजाल।” \n \nमाए-     \n“पिह ले कहू आब \nकिहयो नै उबबै \nऐ खेलसँ, \nनै उलझबै अंकक जालसँ \nतब हम अहुg3आ3कुg243 सभ िसखाएब। \nसभ सबालक जवाब \nअहुg3आ3कुg243 बनाएब।”\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n96 \n \nमाए बता तूँ एगो बात- \n \nमाए बता तूँ एगो बात \nखोल तूँ ई मेघक राज \nके सभ रहै छै ओतऽ \nिक छै ओकरा सबहक काज। \nभोरक सुुg2शशदर सुर ज  \nदुपहर कऽ िकए जरबै छै \nसुg3आ3झ पड़ैत फेर  \nकेतए हरा जाइ छै। \nराित  कऽ अबै छै मामा \nसजा कऽ मोितयक थार \nिक ओतौ छै बहुत बड़का संसार। \nकिहयो देखै छी कनीए \nकिहयो बेसी \nकिहयो तँ साफे नै देखाइए \nतूँ बता माए मामा एना िकए \nनुका-छुुg29ोपी कऽ खेल खेलैए। \nसुनु बौआ हमर बात \nिबना पढ़ने नै खुलत ई राज \nजेना-जेना अ हुg3आ3  पढ़ैत जएब \nसभ भेद कऽ भेदैत जएब। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n97 \n \nअनहार घरमे  हुg2श4या - \n \nहम बेटी छी तँ \nहमर कोन दोष \nहमहूँ तँ एगो जान छी \nहमरो आँिख यऽ \nकान यऽ मुँह यऽ \nहम नै िन ुg3ो3ुg2आ2ाण छी।  \nनै चलाबू एना  कुg3ल3ची  \nहमर मन डराइए \nदेिखयौ हमर कटल हाथसँ \nलाले खुन बहराइए। \nअनहार घरसँ तँ \nिनकलऽ िदअ \nएक बेर तँ हमरो \nऐ िनुg41लुर संसार कुg243 देख ए िदअ। \nकेना लेलक एतए  जुg2शशम िसता  \nओइ रहुg3ो4यकुg243 जानऽ  िदअ  \nहमरा नै म ाुg2आ5  \nजेकरा ला◌ेक पुजै छै \nओइ माएक मँ◌ुह देखए िदअ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n98 \n \nबेटी- \n \nजनम भेल तँ कहलक दाइ \nभेल दू हाथ धरती तर \nकोइ नै  सोचलक हमहूँ जान छी \nकहलक दही नून तरे-तर। \nबावू कपार पीटलिन  \nमाए भेल बेहोश \nजँ हम जिन तॱ तँ \nनै  अिब तॱ ऐ लोक \nऑंिख  अखिन  खुलल नै  \nकान अखिन  सुनलक नै  \nआ बना देलक हमरा आन \nकहलक को नो अुg32लारह बरख  रखिब िह  एकर मान \nने केकरो िक छु लेलॱ हम \nने केकरो िक छु देलॱ हम \nजे माए हमरा जनम देलक \nओकरो मुँह नै  देिख  पबलॱ हम \nअजब दुिन युg3आ3 अि छ   ई \nअिछ  गजबक लोक \nिक एक करैत अिछ  एना \nिक एक भेजैत अिछ  बेटी कुg243 परलोक  \nअबैत ऐ धरतीपर \nइजोतसँ पिह ल भेल अुg2शश हा र \nहमहूँ डूिम   गेलॱ \nआ डूिम   गेल संसार \nसमाज बनल हुg2श4 या रा \nबाप बनल जुg29श ला द \nबसैसँ पिह ने उजािर  देलिन  \nबेटीक संसार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n99 \n \nभेल पुरा आस \n \nउमरल ऐल \nदेखी कारी मेघ \nचिल गेल धानी \nपुबिरया खेत। \nबंजर भूिम आब \nपिनया जेतै, \nिमटतै आब अपनो दुख \nसगरे अुg3श2 उझला जेतै।  \nबुुg2ल4ची लऽ लब आंगी अनबै \nतोरा लऽ लव साड़ी \nअबकी जतरामे \nिनमुg3आ1ली बजारक  खेबै पकौरी।  \nआइ पुबाइर बाध रोपबै \nकािुg334 पछबािड़  \nपरसू उुg254रबािड़ आ दिुg252णबा िड़  \nचाुg2आ5 िदस लहलहेतै खुशहाली  \nसुख-सुg294पुg3श2 हम सभ भऽ जेबै।\nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n100 \n \nभाइक िस नेह \n \nजब छोट छेलॱ \nतँ केतेक िस नेह \nकरै छल हमरा भैया \nहमर एगो नोरपर \nकेतेक ुg2आ5प बदलै छल  भैया \nहाथी घोड़ा भालू बिन कऽ \nमनबै छल हमरा भैया। \nपिहलुक कर हमरा िखया कऽ \nफेर सुगा मै ना कऽ िहुg3ो4सा  \nसेहो िखयाबै छल भैया। \nपर आब एग ो अलगे ुg2आ5प बदललिखन भैया \nिभन-िभनौजक खेल \nखेला रहल छिथन भैया। \nकेतनो कनै छी \nतैयो नै देखै लऽ अबैए भैया। \nआब हम नै खेलबै ई खेल \nरिह नै सकबै भैयासँ किर कऽ बाइर  \nभगवान हमरा फेरसँ \nबुg2ल4चा बना दइए  \nहमरा भैयासँ ओ िस नेह मंगा दइए। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n101 \n \nअलहर मेघ- \n \nबजबैए मेघ \nतबला ढोल \nबरसाबैए पािन \nिटिपर-िटिपर \nझनर-झनर \nराग अनमोल। \nसन-सन-सन \nहवा सनसनाय \nतन-मन कुg243  ओ  \nिथरकाबैत उिड़ जाए। \nझमिक कऽ आबैए \nकारी बादल \nचुमै लऽ \nधरतीक चर नकुg243 \nतृुg29ोत भऽ  \nई अुg334र बादल  \nहँसैत िखलिखलाइत \nयएह आसमानमे पुनः \nिवलुुg29ोत भऽ जाए। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n102 \n \nिसया तोरे कारण- \n \nजनक दुलारी िसया \nसहैत एलॱ सभ दरद \nअहुg3आ3 िक ए? \nरानी भऽ वनमे रहलॱ \nपितक खाितर \nसभ सुख ित यागला◌ै◌ं \nपग-पगपर संघषुg3आ1 केलॱ  \nहर परीुg252ामे खड़ा  उतरलॱ  \nतँ फेर ई समाज नै  अहुg3आ3कुg243 \nअपनेलक िक ए? \nजइ पित ले सभ \nिकछु अह ुg3आ3 ित  यागलॱ \nवएह अहुg3आ3कुg243 ित  यागलक िक ए? \nिक ए ने  िवुg4ोआोह अहुg3आ3 केलॱ  \nनारीक िहत ले अबाज उठेलॱ। \nसिद खन सुनै छी हम एुg312े बात।  \nएहेन सित सीता नै बँचलै \nतँ केना बँचतौ तोहर लाज? \nजॱ एगो सीता जे \nअबाज उठैइतै, \nतँ फेर कोनो सीता \nनै पिरतािरत होइतै। \nचुप रहैक ई \nसजा िमलैए, \nकेतेक सीता िनत \nवनवास भोगैए। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n103 \n \nिठठुराबैत जाड़- \n \nएलैए जाड़ \nलऽ कऽ दुखक पहाड़। \nकेना कटत िदन-राित  \nकेना बीतत \nई जाड़क कड़ार । \nउजरल छौइन \nटुटल अिछ टाट \nनै अिछ कोनो ओहार \nघरक चा ुg2आ5 क ात  \nअिछ बाटे-बाट। \nपुआरक ओहुg3आ1ना  \nपुआरक िबछौना \nकेकरा कहै छै \nला◌ेक कुg294 म ल \nकेना कहै छै \nहोइ छै जाड़ सुहाना। \nकिहयो घरसँ िनकिल  कऽ देिखयौ \nएक राि◌ त अतए िबता कऽ देिखयौ \nिठठुइर कऽ मरैए \nला◌ेक िनत केतेक जेना। \nगिरबेकुg243 तँ \nभगवानो मारै छै \nअगर नै! \nतँ फेर पुg2श4थरक  देह बना  \nिक ए नै भेजै छै। \nजे ढािह  दइ \nसरकारक  भीखकुg243 \nअनुदानक नाओंपर \nभेटैत मजाकक \nइिुg2शश द  रा-अवास आ \nसरकारी राहत कोषकुg243। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n104 \n \nबंिदश- \n \nहाथ-पएर दुनू अिछ \nपर नै चिल पबै छी \nनै िकछु किर पबै छी \nजुबान अिछ पर बउक बनल छी \nबस आँिखसँ देिख  रहल छी \nकानसँ सुिन रहल छी \nअुg2श4युg2शशत वेदनाक भुg32लीमे \nअपन देह झुलसा रहल छी \nिजंदा लहास बिन जी रहल छी \nकेकरासँ कही \nकेकरा बुझाबी िक हमहूँ एगो जान छी \nकही ओइ बेवुg3ो4थासँ \nिक बेवुg3ो4था बनबैबला लोकसँ \nिक ुg3ो4वयंसँ।  \nसहज ई मािन ली िक हम चुप \nरहै लऽ बाुg2शलय छी  \nिकएिक हम लड़की छी। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n105 \n \nपैसासँ िब आह- \n \nकाका घरमे \nबाजै बधइया \nहोइ छै बुिचया कऽ \nिबआह यौ \nचािर बिहन हमहूँ छी \nचाुg2आ5 क ऽ चा ुg2आ5 कुमार यौ । \nिदन-राित मेहनिन किर \nरोटीएटा कऽ किर \nपबै छी जोगार यौ \nछी हम महगाइ आ गरीबी \nकऽ मारल \nअिछ बाबू हमर िकसान यौ। \nिदिदयो कऽ देखै \nलेल ऐल \nगाम-गामसँ केतेक ने \nबरतुहार यौ \nपिसन किर खाइयो कऽ गेल सबटा \nतुg2आ5आ आ पान  यौ।  \nतैयो अिछ हमर दीदी \n२५ सालसँ कुमार यौ। \nकहलक सभ बरतुहार \nिबना दहेजक के◌ेना \nचलत काम यौ \nहम छी बेटा बाला \nअपन पैसा खचुg3आ5 कि र  \nनै करब िबआह यौ। \nऐ युगमे लड़की \nसँ नै पैसासँ \nहोइत अिछ िबआह यौ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n106 \n \nकुg3आ3च बुg3आ3स ज कुg3आ3 लचपच उम िरया - \n \nकुg3आ3च बुg3आ3स ज कुg3आ3 लचपच उम िरया  \nडगमगैत अिछ डेग यौ \nकेना भरब हम गगरी \nकेना चलब डगर यौ। \nिकया जनमलउ ऐ धरतीपर \nकी छल हमर गुनाह यौ \nमाए-बाबू नीकसँ \nबाइजो नै पाबलउँ \nबनलॱ अपने हम माए यौ। \nुg253ान , पोिथयक दुिनयुg3आ3सँ \nरहलॱ जे अनिचनहार यौ \nकी कहब  \nकेहेन अिछ हमर िजनगी \nभेल पुरे संसार अनहार यौ। \nƒƒ ƒƒ ƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n107 \n \nमनक वेदना- \n \nरिह-रिह एगो \nहुक उठैए \nसउँसे देह दगद \nभेल जाइए \nआब नै बँचत मान \nभऽ रहल छी हम  िनुg3ो3ुg2आ2ा ण। \nिजनगी बिन गेल धुँआ \nहवा कऽ मलारोसँ \nकुg3आ3िप उठैए \nसभ ुg2आ5आ।  \nअिछ सभ रुg3ो4ता अंजा न  \nकिरया गे◌ेल मनक अरमान। \nकेतए ठार छी \nकेतए जा रहल छी \nनै अिछ  हमरा ि कछो  ुg253ान  \nपर बुझैत छी हम अतेक िक \nिज नगीक आखरी सफर \nलऽ जाइत अिछ समसान। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n108 \n \nशरहद- \n \nई शरहद, ई सीमा \nकथी लऽ? \nजमीन बॉंटै लऽ! \nपर जमीनक संगे \nमन बँटाइत अिछ \nइंसानकुg243 इंसानसँ \nजुदा करैत अिछ। \nहम एक जाित छी \nमानव जाित! \nफेर िकए नै कोइ \nई बुझैत छी \nजाित-पाित लऽ िकए लड़ै छी? \nशरहद कऽ नाओंपर \nभाय-भाय कऽ बुg3आ3टै छी  \nिधुg312ार अि छ हमर ा  \nअपन मानवतापर \nजे ऐ शरहदक सीमा \nमे बुg3ल3ध गेल छी  \nहमरासँ नीक \nतँ ई हवा, पािन \nआ पुg252ी अि छ  \nजे ुg3ो4वतंुg255 भऽ अइ  \nछोरसँ ओइ छोर तक \nअपन दोुg3ो4त बनबैत अिछ  \nपर हम ऐ िदवारक \nिबच कैद छी \nजब लगैत अिछ \nजे आब दुरी िमटा जाएत \nभाय-भायसँ गला िमलत \nतब ई िदवार \nआ◌ैर मजबूत भऽ \nगगन कुg243  छुबए लगैत अिछ \nआिखर किहया ई \nशरहद हटत? \nकिहया ई मनक िदवार िगरत? \nहमर अबैबला पीढ़ी  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n109 \n \nयएह दीवार मे कैद रहत? ƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n110 \n \nजतरा- \n \nबाल किवता \n \nबाबू आिब रहल \nअिछ जतरा \nलेब अहुg3आ3सँ लब कपड़ा  \nघुरै लऽ जएब \nअहुg3आ3 संगे मेला  \nदेखब ओतऽ \nकठपुतलीक खेला \nकीनब हम \nएगो उड़न जहाज \nतैपर बैइठ \nघुमब सगरे संसार। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n111 \n \nअंकक मेल- \n \nचलू खेलब आइ हम एगो खेल \nजइमे एक संगे करब केतेक अंकक मेल। \n१-२-३-४-५-६-७-८-९-दस \nअइसँ आगू चलत एगो बस। \nछुक-छुक नै \nई तेज दौड़ैए \nएक-पर-एक एुg2ल2यारह  \nभऽ जाइए। \nएक-पर-दू बैठ १२ \nएक-पर-तीन बैठ १३ \nएक-पर-चािर बैठ १४ \nएक-पर-पुg3आ3च बैठ १५ \nएक-पर-छअ बैठ १६ \nएक-पर-सात बैठ १७ \nएक-पर-आठ बैठ १८ \nएक-पर-नअ बैठ १९ \nदूपर बैठ िजरो बीस भऽ गेल \nपिहले एक असगर छल \nआब उुg3श2ीसटा भऽ गेल  \nअिहना एकता अपन जीवन \nमे अहूँ लाउ \nिमल कऽ अपन शिुg2लोत बढ़ ाउ। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n112 \n \nबिह न-  \n \nमाए हमरा एगो \nबिहन आिन दे। \nचल बजार उ \nबजैबला गुिड़या \nकीिन  दे। \nजे हमरा भैया कहत \nहर साल हमरा हाथ \nपर राखी बाुg2शशहत  \nउ चुलबुिलया मुिनया आिन दे। \nिकए तूँ हमरा \nअसगर रखने छऽ \nहमरासँ बिहनक िस नेह \nछीनने छऽ \nतूँ अपन काुg2शशहा कुg243 \nुg4ोआोपदी आिन दे \nमाए हमरा एगो बिहन आिन दे। \nकेकर भय तोरा सतबै छउ \nकोन बात छै जे तोहर \nआँिख भरै छउ \nतूहॲ तँ केकरो बिहन छी \nतँ फेर िकए हमरा \nबिहन लऽ कंश बनल छी \nहमरा तूँ एगो मौका दऽ दे \nमाए हमरा  बिहनक  िजनगी  बइुg252  दे \nई सोन िचरैया िचिड़या आिन दे \nमाए हमरा एगो बिहन आिन दे। \nƒƒ ƒƒƒƒ ƒƒ \n      \nिवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन \n  \nइंिुg2ल2लश -मैिथली- कोष  / मैिथली  -इंिुg2ल2लश  - कोष   ुg2आ2ोजेुg2लोटकुg243 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल ुg325ारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै एgआँऎ ा ि नक  ल ो क िन  एgऎआँ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  आ २.मै ि थ ल ी मे  भ ा ष ा  स एgआझऒ प ा द न  प ा एgऎगँ य एgऎगझ म  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n113 \n \n१.नेपाल  आ भारतक मैिथली भाषा-वै एgआँऎ ा ि नक  ल ो क िन  एgऎआँ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन षॉ32ृारा बनाओल मानक \n  उषॉ2छंचारण आ लेखन शैली \n( भाषाशाुg3ो4ुg255ी डा . रामावतार यादवक धारणाकुg243 पूणुg3आ1 ुg2आ5पसँ सुg315 लऽ  िनधुg3आ5िरत )  \nमै ि थ ल ी मे  उ एgआ7ऒ च ा रण  त थ ा  ले ख न  \n  \n१.पषॉ2छ8चमाषॉ2ृ2र आ अनुषॉ3शंवार : प ुg2लशचमाुg252र ाुg2शशतगुg3आ1त ङ , ञ, ण, न एवं म  अबैत अिछ।  संुg3ो4कृत भाषाक अनुसा र शुg292दक  अुg2शशतमे जािह  \nवगुg3आ1क अुg252 र रहैत अि छ ओही  वगुg3आ1क प ुg2लशचमाुg252 र अबैत अि छ। जेना -  \nअुg313 ( क वगुg3आ1 क रहबा क का रणे अ ुg2शशतमे ङ ् आएल अि छ। ) \nपुg2लशच ( च  वगुg3आ1क रहबाक कार णे अुg2शशतमे ञ् आएल अि छ। ) \nखुg2श3ड ( ट वगुg3आ1क रहबा क कारणे अुg2शशतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिुg2शशध  ( त वगुg3आ1क रहबाक कारणे  अुg2शशतमे न्  आएल अि छ। ) \nखुg294भ ( प वगुg3आ1क रहबा क कारणे अुg2शशतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुुg3आ1ुg2लोत बात मैिथ लीमे कम देखल जाइत अिछ। पुg2लशच माुg252र क बदलामे अिध कुg3आ4श  जगहपर अनुुg3ो4वा रक ुg2आ2योग देखल जाइछ। जेन ा - \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ुg3ो1याकरणिवद पिुg2श3डत गोिवुg2शशद झाक  कहब छिन जे  कवगुg3आ1, चवगुg3आ1 आ  टवगुg3आ1सँ पूवुg3आ1 अनुुg3ो4वार \nिलखल जाए तथा तवगुg3आ1 आ पवगुg3आ1सँ पूवुg3आ1 पुg2लशचमाुg252रे  िलखल जाए। जेना - अंक, चंचल, अंडा, अुg2शशत तथा कुg294पन। मुदा िहुg2शशदी क \nिनकट रहल आधुिन क लेखक एिह बातकुg243 निह मानैत छिथ। ओ लोकि न अुg2शशत आ  कुg294पन क जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पुg32ोित िक छु सुिवधाजन क अवुg3ो2य छै क। ि कएक  तँ एिहमे समय आ  ुg3ो4थानक बचत होइत छै क। मुदा कतोक बेर  हुg3ो4तलेखन \nवा मुुg4ोआणमे अनुुg3ो4वा रक छोट सन िबुg2शशदु ुg3ो4पुg41आ निह भेलासँ अथुg3आ1क अनथुg3आ1 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुुg3ो4वार क ुg2आ2योगमे \nउुg2ल4चारण -दोषक सुg294भावना सेहो  ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथुg3आ1 कसँ लऽ क ऽ पवगुg3आ1 धि र पुg2लशचम ाुg252रे क ुg2आ2योग करब  उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ  ुg253 धिर क अुg252 रक सुg315 अनुुg3ो4वार क ुg2आ2योग करब ामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ : ढक  उुg2ल4चारण “र् ह”जकुg3आ3 होइत अि छ। अतः जतऽ “र् ह”क उुg2ल4चारण  हो ओतऽ  माुg255 ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढुg315 , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सुg3आ3 ढ, गाढ, रीढ, चुg3आ3 ढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुुg3आ1ुg2लोत शुg292द सभकुg243 देखलासँ ई ुg3ो4 पुg41आ होइत अिछ जे साधारणतया शुg292दक शुुg2आ5मे  ढ आ मुg2शलय तथा अुg2शशतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सुg2शशदभुg3आ1 सेहो लागू होइत अि छ।  \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n114 \n \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उुg2ल4चारण ब  कएल जाइत अि छ , मुदा ओक रा ब ुg2आ5पमे निह िलखल जएबाक  चाही। जेना - उुg2ल4चारण \n: बैुg324नाथ , िबुg324ा , नब, देबता, िबुg3ो3णु, बंश, बुg2शशदना आ िद। एिह सभक ुg3ो4थानपर ुg3श9मशः  वैुg324नाथ , िवुg324ा , नव, देवता, िवुg3ो3णु, वंश, \nवुg2शशदना िलखबाक चाही। सामा ुg2शशयतया व उुg2ल4चारणक लेल ओ ुg2आ2योग कएल जाइत अिछ। जेन ा - ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उुg2ल4चारण “ज”जकुg3आ3 क रैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउुg2ल4चारणमे युg253 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शुg292द सभकुg243 ुg3श9मशः  युg253 , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतुg3आ1नीमे ए आ  य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nुg2आ2ाचीन वतुg3आ1नी - कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतुg3आ1नी - कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाुg2शशयतया शुg292दक शुुg2आ5मे ए माुg255  अबैत अिछ। जेना ए िह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शुg292द सभक ुg3ो4थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक ुg2आ2योग निह करबा क चाही। युg324िप  मैिथलीभाषी थाुg2आ5 सिहत िकछु ज ाितमे शुg292दक  आरुg294भोमे “ए”कुg243 य किह  उुg2ल4चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क ुg2आ2योगक सुg2शशदभुg3आ1मे ुg2आ2ाची ने पुg32ोितक  अनुसरण करब उपयुुg2लोत मािन ए िह पुुg3ो4तकमे ओ करे ुg2आ2योग कएल गेल अि छ। िक एक \nतँ दुनूक लेखनमे क ोनो सहजता आ दु ुg2आ5हताक बात निह  अिछ। आ मैिथलीक सवुg3आ1साधारणक  उुg2ल4चारण -शैली यक अपेुg252ा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शुg292दकुg243 कैल , हैब आिद ुg2आ5पमे  कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ुg2आ2योगकुg243 \nबेसी समीचीन ुg2आ2मािणत क रैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक ुg2आ2ाचीन लेखन -परुg294परामे कोनो बातपर बल दैत काल शुg292दक पा छुg3आ3 िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तुg2श4कालिह , चोुg32आिह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िह क ुg3ो4थानपर ए कार  एवं हुक  \nुg3ो4थानपर ओकार क ुg2आ2योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना - हुनके, अपनो, तुg2श4काले, चोुg32आे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकुg3आ4शतः षक उुg2ल4चा रण ख होइत अिछ।  जेना - षुg3शआयुg2शशुg255 (खडयुg2शशुg255 ), षोडशी (खोडशी), षुg3श4कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सुg2शशतो ष (सुg2शशतोख ) आिद। \n  \n८.षॉ28छविन -लोप  : िनुg3ो9िलिखत अवुg3ो4थामे शुg292दसँ ुg2शलविन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िुg3श9याुg2शशवयी ुg2आ2ुg2श4यय अयमे य वा ए लुुg29ोत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे  सँ पिहने अ क उुg2ल4चारण  दीघुg3आ1 भऽ ज ाइत अिछ। ओ कर आगुg3आ3 \nलोप-सूचक िचुg429 वा िव कारी  (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n115 \n \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवुg3आ1कािलक  कृत आय (आए) ुg2आ2ुg2श4ययमे य (ए) लुुg29ोत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ुg3ो4ुg255ी  ुg2आ2ुg2श4यय इक उुg2ल4चारण ि ुg3श9यापद , संुg253ा , ओ िवशेषण तीनूमे लुुg29ोत भ ऽ जाइत अिछ। जे ना - \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतुg3आ1मान कृदुg2शशतक अिुg2शशतम त लुुg29ोत भऽ  जाइत अिछ। जेना- \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िुg3श9यापदक अवसान  इक , उक, ऐक तथा हीक मे लुुg29ोत भऽ ज ाइत अिछ। जेना - \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) ि ुg3श9यापदीय ुg2आ2ुg2श4यय ुg2शशह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणुg3आ1 ुg2आ5प : छिुg2शशह , कहलिुg2शशह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणुg3आ1 ुg2आ5प : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.षॉ28छविन षॉ3शंथानाषॉ288तरण  : कोनो-कोनो ुg3ो4वर -ुg2शलविन अपना जगहसँ हिट क ऽ दोसर  ठाम चिल जाइत अिछ। खास क ऽ ुg3आोुg3ो4व इ आ  उक \nसुg294बुg2शशधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ  गेल शुg292दक  मुg2शलय वा अुg2शशतमे जँ ुg3आोुg3ो4व इ वा  उ आबए  तँ ओक र ुg2शलविन \nुg3ो4थानाुg2शशतिरत भऽ एक  अुg252र  आगुg3आ3  आिब जाइत अि छ। जेना - शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुद ा तुg2श4सम शुg292द सभमे ई िन अम लागू निह होइत अिछ। जेना - रिुg3ो2मकुg243  रइुg3ो2म आ सुधुg3आ4शुकुg243  \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलषॉ288त (◌्)क षॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाुg2शशयतया हलुg2शशत (◌्)क  आवुg3ो2यकता निह  होइत अिछ।  का रण जे शुg292दक अुg2शशतमे अ \nउुg2ल4चारण निह होइत अिछ। मुदा संुg3ो4कृत भाषासँ जिहना क तिहना मैिथलीमे आ एल ( तुg2श4सम ) शुg292द सभमे हलुg2शशत ुg2आ2योग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामा ुg2शशयतया सुg294पूणुg3आ1 शुg292दकुg243 मैिथली भाषा सुg294बुg2शशधी िनअम अ नुसार हलुg2शशतिवहीन राखल गेल अि छ। मुदा ुg3ो1याकरण  \nसुg294बुg2शशधी ुg2आ2योजनक लेल अुg2श4यावुg3ो2यक ुg3ो4थानपर कतहु-कतहु हलुg2शशत देल गेल अिछ। ुg2आ2ुg3ो4तुत पोथीमे मिथली लेखनक ुg2आ2ाचीन आ नवीन  \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन  पुg252 सभकुg243 समेिट क ऽ वणुg3आ1-िवुg2शशयास कएल गेल अिछ। ुg3ो4थान आ समयमे बचत क सुg315िह हुg3ो4त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिुg41आसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणुg3आ1-िवुg2शशयास िमलाओल गेल अिछ। वतुg3आ1मान समयमे मैिथली मातृभाषी पयुg3आ1ुg2शशतकुg243  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n116 \n \nआन भाषाक माुg2शलयमसँ मैिथलीक ुg253ान लेबऽ प िड रहल पिरुg2आ2ेुg35ोयमे लेखनमे सहजता तथा एक ुg2आ5पतापर ुg2शलयान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिुg2श3ठत निह होइ क , ताहू िदस लेखक-मुg2श3डल सचेत अिछ। ुg2आ2िसुg32ो भाषाशाुg3ो4ुg255ी डा . रामावतार \nयादवक कहब छि न जे सरलताक अनुसुg2शशधानमे एहन अवुg3ो4था ि कुg3श2हु ने आब ऽ देबा क चाही जे  भाषाक िव शेषता छुg3आ3हमे  पिड जाए।  \n-(भाषाशाुg3ो4ुg255ी डा . रामावतार यादवक धारणाकुg243  पूणुg3आ1 ुg2आ5पसँ सुg315 लऽ  िनधुg3आ5िरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शुg292द मैिथली -सािहुg2श4यक ुg2आ2ाचीन  कालसँ आइ धिर  जािह वुg254ुg3आ1नीमे ुg2आ2चिलत अि छ , से सामाुg2शशयतः तािह वुg254ुg3आ1नीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथुg3आ1- \n \nुg391ाुg333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअुg391ाुg333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वै किुg29शपक  ुg2आ5पुg243 ुg391ाुg333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनुg3ो9िलिखत तीन ुg2आ2कारक ुg2आ5प वैकि ुg29शपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. ुg2आ2ाचीन मैिथलीक ‘ुg2शशह ’ ुg2शलविनक ुg3ो4थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिुg2शशह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ ुg3ो4पुg41आतः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उुg2ल4चारण इुg41आ हो। यथा - देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइुg2श4यािद।  \n \n५. मैिथलीक िनुg3ो9िलिखत शुg292द एिह ुg2आ5पे ुg2आ2युुg2लोत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. ुg3ो5ुg3आ2ुg3ो4व इकारुg3आ4त शुg292दमे ‘इ’ के लुुg29ोत करब  सामाुg2शशयतः अुg391ाुg333 िथक। यथा - ुg391ाुg333 दे िख आबह , मािलिन गेिल (मनु ुg3ो3य माुg255मे)। \n \n७. ुg3ो4वतंुg255 ुg3आोुg3ो4व ‘ए’ वा ‘य’ ुg2आ2ाचीन मैिथलीक उुg32ोरण  आिदमे  तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक ुg2आ2योगमे वै किुg29शपक  ुg2आ5पुg243 ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इुg2श4यािद।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n117 \n \n \n८. उुg2ल4चारणमे दू ुg3ो4वर क बीच जे  ‘य’ ुg2शलविन ुg3ो4वतः आिब जाइत अिछ  तकरा लेखमे ुg3ो4थान वै किुg29शपक  ुg2आ5पुg243 देल जाय। यथा - धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक ुg3ो4वतंुg255 ुg3ो4वरक ुg3ो4थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक ुg3ो4वर। यथा :- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारक क िवभिुg2लोुg254क िनुg3ो9 िलिखत ुg2आ5प ुg391ाुg333 :- हाथकुg243, हाथसँ, हाथुg243, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुुg3ो4वार सवुg3आ1था ुg2श4याुg2लआय िथक। \n‘क’ क वैकिुg29शपक  ुg2आ5प ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवुg3आ1कािलक िुg3श9यापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अुg3ो1य य वैकिुg29शपक ुg2आ5पुg243 लगा ओल जा सकैत अि छ। यथा :- देिख कय वा देिख \nकए।  \n \n१२. मुg3आ3ग , भुg3आ3ग आिद क ुg3ो4थानमे माङ , भाङ  इुg2श4यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अुg32ोुg3आ1 ‘न’ ओ अुg32ोुg3आ1 ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापा क सुिवधाथुg3आ1 अुg32ोुg3आ1 ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुुg3ो4वारो िलखल जा सकैत अि छ। यथा :- अुg313 , वा अंक, अुg2लशचल वा अंचल , कुg2श3ठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचुg429 िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिुg2लोतक संग अ कारुg3आ4त ुg2आ2योग क एल जाय। यथा :- ुg25लीमान्, िकंतु ुg25लीमा नक।  \n \n१५. सभ एकल कारक  िचुg429 शुg292दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुुg2लोत िवभिुg2लो तक हेतु फराक  िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककुg243 चुg2शशुg4ोआिबुg2शशदु ुg325ार ा ुg3ो1युg2लोत कयल जाय। परंतु मुुg4ोआणक सुिवधाथुg3आ1 िह समान जिटल माुg255ापर अ नुुg3ो4वारक  ुg2आ2योग \nचुg2शशुg4ोआिबुg2शशदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा - िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणुg3आ1 िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समुg3ो4त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ ,\n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शुg292दमे िबका री (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी  ुg2आ5पमे राखल जाय।  \n \n२१.ि क छु एgआग7 व ि न क  ले ल  न व ी न ि च एgआगग ह  ब न ब ाओ ल  ज ा य ।  ज ा ' ई  नि ह  ब न ल  अ ि छ त ा ब त  ए ि ह  दु नू एgआग7 व ि न क  ब द ल ा  पू वएgऎ6् व त्  अ य / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ  ि ल ख ल  ज ा य ।  आ ि क  ऎ  व ा  ऒ  सँ  एgऎू् य एgआ7ू त  क ए ल  ज ा य ।  \n \nह./- गो ि व एgआगग द  झ ा  ११/८/७६ एgआँ7 ी क ाएgआगग त  ठ ा कुर  ११/८/७६ सु रे एgआगग एgऒू6  झ ा  \"सुमन\" ११/ ०८/७ ६  \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n118 \n \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदषॉ288त न क उषॉ2छंचारणमे दषॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उषॉ2छंचारणमे जीह मूधषॉ3इृमे सटत (नै सटैए तँ उषॉ2छंचारण दोष \nअिछ)- जेना बाजू गणेश। तालषॉ3श।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधषॉ3इृसँ आ दषॉ288त समे दषॉ3इ3तसँ सटत। िनशषॉ3इ3, सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कषॉ2ं3 वैिदक संषॉ3शंकृत जकषॉ3इ3 ख सेहो उषॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषषॉ3इृ, दोष। य अनेको षॉ3शंथानपर ज जकषॉ3इ3 \nउषॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण ड जकषॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना षॉ3इशषॉ3शंव इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथलाषॉ2ृ2रमे षॉ3इशषॉ3शंव इ अषॉ2ृ2रक पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। कारण जे िहषॉ288दीमे एकर दोषपूणषॉ3इ। उषॉ2छंचारण होइत अिछ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशषॉ2ृ2ा पषॉ32शितक दोषक कारण हम सभ ओकर उषॉ2छंचारण दोषपूणषॉ3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ इ ई ए ऐ ओ औ अं अः ऋ ऐ सभ लेल माषॉ2ृृा सेहो अिछ , मुदा ऐमे ई ऐ ओ औ अं अः ऋ कषॉ2ं3 संयुषॉ2छशताषॉ2ृ2र षॉ2इृपमे \nगलत षॉ2इृपमे षॉ2इ2युषॉ2छशत आ उषॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेना ऋ कषॉ2ं3 री  षॉ2इृपमे उषॉ2छंचिरत करब। आ देिखयौ- ऐ लेल देिखऔ क \nषॉ2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क् सँ षॉ2ं8 धिर अ सिषॉ2खंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उषॉ2छंचारण काल \nहलषॉ288त युषॉ2छशत शषॉ2ख2दक अषॉ288तक उषॉ2छंचारणक षॉ2इ2वृिषॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन मनोजमे ज् अषॉ288तमे बजैत छी, तखनो पुरनका लोककषॉ2ं3 \nबजैत सुनबिषॉ288ह - मनोजऽ, वाषॉ3शंतवमे ओ अ युषॉ2छशत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर षॉ2ृ3 अिछ ज् आ ञ क संयुषॉ2छशत मुदा गलत उषॉ2छंचारण होइत अिछ - षॉ2छ2य। ओिहना षॉ2ृ2 अिछ क् आ ष क संयुषॉ2छशत मुदा उषॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फेर श् आ र क संयुषॉ2छशत अिछ षॉ2ृछ ( जेना षॉ2ृछिमक ) आ स् आ र क संयुषॉ2छशत अिछ षॉ2इ3 (जेना िमषॉ2इ3 )। षॉ2ृृ भेल त +र \n।  \nउषॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आकषॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/ पर उपलषॉ2ख2ध अिछ। फेर कइg।जआ / सँ / पर  पूवषॉ3इ। अषॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुदा अषॉ288य ठाम टा िलखू हटा कऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए आ रहै मे अथषॉ3इ। िभषॉ382ता सेहो, जेना से कषॉ2खंमो जगहमे पािकषॉ3इ।ंग करबाक अषॉ2ख3यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन नाषॉ3शखा ई षॉंश।ाइवर कनाट षॉ2खशलेसक पािकषॉ3इ।ंगमे काज करैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ तरहक भेल। छलए क उषॉ2छंचारण छल -ए सेहो। \nसंयोगने- (उषॉ2छंचारण संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n119 \n \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचषॉ288षॉंशइिबषॉ288दु आ अनुषॉ3शंवार - अनुषॉ3शंवारमे कंठ धिरक षॉ2इ2योग होइत अिछ मुदा चषॉ288षॉंशइिबषॉ288दुमे नै। चषॉ288षॉंशइिबषॉ288दुमे कनेक एकारक सेहो उषॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उषॉ2छंचारण राम सऽ )   रामकषॉ2ं3- (उषॉ2छंचारण राम कऽ / राम के सेहो)। \n  \nकषॉ2ं3 जेना रामकषॉ2ं3 भेल  िहषॉ288दीक को (राम को)- राम को= रामकषॉ2ं3 \nक जेना रामक भेल िहषॉ288दीक का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेना जा कऽ भेल िहषॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहषॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर (गषॉ32ंमे) ए◌े चाषॉ2इृ शषॉ2ख2द सबहक षॉ2इ2योग अवषॉ3इंिछत।  \nके दोसर अथषॉ3छ।ँ षॉ2इ2युषॉ2छशत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिषॉ2छशत “क”क बदला एकर षॉ2इ2योग अवषॉ3इंिछत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उषॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nषॉ28ंषॉ28ंव क बदलामे षॉ28ंव जेना महषॉ28ंवपूणषॉ3इ। (महषॉ28ंषॉ28ंवपूणषॉ3इ। नै) जतए अथषॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माषॉ2ृृ तीन अषॉ2ृ2रक संयुषॉ2छशताषॉ2ृ2रक षॉ2इ2योग उिचत। \nसषॉ2खंपित - उषॉ2छंचारण स षॉ2खंप इ त (सषॉ2खंपिषॉ2ृं नै- कारण सही उषॉ2छंचारण आसानीसँ सषॉ2खंभव नै)। मुदा सवषॉ3छइषॉ2ृंम (सवषॉ3छइतम नै)। \nरािषॉ3श3षॉ3खखय (राषॉ3श3षॉ3खखीय नै) \nसकैए/ सकै (अथषॉ3इ। पिरवतषॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n120 \n \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे षॉ3इशषॉ3शंव आ दीघषॉ3इ।क माषॉ2ृृाक षॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकषॉ3इ3 \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गषॉ32ंमे षॉ2इ2योगक आवषॉ3श2यकता नै) \nहोइन / होिन \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथषॉ3इ। पिरषॉ3श।षॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n121 \n \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कषॉ2ं3, सँ, पर (शषॉ2ख2दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शषॉ2ख2दसँ हटा कऽ ) मुदा दूटा वा बेसी िवभिषॉ2छशत संग रहलापर पिहल िवभिषॉ2छशत \nटाकषॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारीक षॉ2इ2योग शषॉ2ख2दक अषॉ288तमे, बीचमे अनावषॉ3श2यक षॉ2इृपषॉ2ं3 नै। आकाराषॉ288त आ अषॉ288तमे अ क बाद िबकारीक षॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोषॉ3शंषॉ3खखोफीक षॉ2इ2योग िबकारीक बदलामे करब अनुिचत आ माषॉ2ृृ फॉषॉ288टक तकनीकी षॉ288यूनताक पिरचायक )- ओना िबकारीक संषॉ3शंकृत षॉ2इृप \nऽ अवषॉ3ख।ह कहल जाइत अिछ आ वतषॉ3इ।नी आ उषॉ2छंचारण दुनू ठाम एकर लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ (उषॉ2छंचारणमे लोप रिहते \nअिछ)। मुदा अपोषॉ3शंषॉ3खखोफी सेहो अंषॉ3ख।ेजीमे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ षॉ2इशषॉ3छशचमे शषॉ2ख2दमे जतए एकर षॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर उषॉ2छंचारण रैजौन डेटर होइत अिछ , माने अपोषॉ3शंषॉ3खखॉफी अवकाश नै दैत अिछ वरन जोडैत अिछ, से एकर \nषॉ2इ2योग िबकारीक बदला देनाइ तकनीकी षॉ2इृपषॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do) \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n122 \n \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास षॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब \n   \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...  \nसमए  शषॉ2ख2 द क संग जखन कोनो िव भिषॉ2छश त   जुटै छै तखन समै जना समैपर इषॉ28ं यािद । असगरमे हृदए  आ िव भिषॉ2छश त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इषॉ28ं यािद ।    \nजइ / जािह /   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n123 \n \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचषॉ3इ3क सूचीमे देल िवकषॉ2ख8पमेसँ लषॉ3छ3गुएज एडीटर षॉ32ृारा कोन षॉ2इृप चुनल जेबाक चाही: \nबोषॉ2ख8ड कएल षॉ2इृप षॉ3ख।ाषॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n124 \n \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/कए लेने/कय लेने/ल’/लऽ /लय/लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला (पुषॉ2इृष ), वाली (षॉ3शं षॉ2ृृी) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  षॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकषॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिषॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो  \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n125 \n \n१९. ओ’/ओऽ(सवषॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग /फािषॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन /कयलिषॉ288ह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/ जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस  \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n126 \n \nकी  की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकषॉ3इ3 जषॉ2ं3कषॉ3इ3/ \nजकइgआठआ  \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n127 \n \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ  \n  \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भषॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिषॉ288ह / दयिषॉ288ह दिइg।ुुह / दैिषॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ (सवषॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ   \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n128 \n \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिषॉ288ह / गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झषॉ3इ3टी \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n129 \n \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनषॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) –खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ  \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n130 \n \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिषॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिषॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा  \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ७  म ा स  ७ ७  अ ंक  १ ५ ४)\n  म ा नु ष ीि म ह  सं /g304 कृ ता म् I S S N  2 2 2 9 -\n5 4 7 X  V I D E H A  \n131 \n \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. षॉ2छशयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)  \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा ि/g252क  ई पि /g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ४म  अ ं क  १५ म ई २ ० १ ४  (व ष /g91 ","size_mb":0.67,"has_text":true},"Videha 155.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 155.pdf","name":"Videha 155.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १५५ म अंक   ०१ जून २०१४ (व षूgछ6इ  ७ मास  ७८ अंक १५५)  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n         \n \n \nतोहर कतेक रंग \n                           ( ि व ह ि न  क थ ा  सं ूgछोइ ह ) \n                           ज ग दा न ूg288 द  झ ा ‘मनु’  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n                               ृgआडखम  \n१. बेगरता  \n२. उपकार \n३. आठ लाखक कार  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \n४. अनाथ \n५. अिृgोडडतम जगह   \n६. जबाड़ भोज  \n७. अिधकार  \n८. कुिृgोडआठत मानवता  \n९. लहाशसँ भरल ृgआखखेन  \n१०. एक करोड़क दहेज  \n११. कुृgोख4भ  \n१२. रहृgआ04य  \n१३. असली ृgआ04वगृgआै1  \n१४. भूख  \n१५. आँिखक पािन       \n१६. की भगवती हमर घर एती ? \n१७. ृgआ01यवृgआ04था  \n१८. समय चृgआडख  \n१९. जीवन  \n२०. गारेृgोडडटी  \n२१. बाबाक हाथी  \n२२. दू लाख मिहना  \n२३. अृgआडो धन  \n२४. पसंदक काज  \n२५. अृgोख0पन नीन  \n२६. मुदृgआैँ  \n२७. जीवन  \n२८. नेनाक छिब  \n२९. एतेक पैघ पिरवार  \n३०. सबसँ खुशी  \n३१. पूवृgआै1जक मुिृgो70त  \n३२. इृgोडडटरृgोखोयू  \n३३. भूखेल  \n३४. चयन  \n३५. मामा  \n३६. मृgआैआछक मिहमा    \n३७. आँिख मुिन ली  \n३८. दू नृgोख4बरक पाइ  \n३९. खुशी \n४०. चूमान  \n४१. सपूत  \n४२. नजिर िमलबए जोगरक  \n४३. अिभमान  \n४४. लचार   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n४५. सादा कागज  \n४६. सेृgोखडसमेन  \n४७. गृहृgआ04थ धमृgआै1  \n४८. कृgो4आचूआ \n४९. ृgोैोेमक बिल  \n५०. मार बढ़िन तेसरो बेटीए  \n५१. ममता  \n५२. अिहवातक सुख  \n५३. जगह  \n५४. जुग जुग जीवए  \n५५. मसोमात  \n५६. रोटीक ृgआ04वाद  \n५७. तरेगन  \n५८. नेनाक सनेस  \n५९. आृgआ04था \n६०. महगाइ   \n६१. बुढ़ारीक डर  \n६२. पूजा  \n६३. ृgोडडयाय  \n६४. िझमनी बाली  \n६५. वारृgआ70ट  \n६६. बतीया  \n६७. सभसँ िृgोैोय वृgआ04तु  \n६८. अहृgआैआक मैिथली बृgआडैड कमजोर अिछ  \n६९. जादूक छड़ी  \n७०. अनिचृgोडडहार  \n७१. ृgोैोेम  \n७२. सनेस  \n७३. छिब  \n७४. मनोरथ  \n७५. मौहक  \n७६. मौसी     \n७७. किनयृgआैआ दाइ  \n७८. चानबाइ  \n७९. मुँहझॱसा  \n८०. अिगला जनम  \n८१. दू वखृgआै1 बृgआडैड नृgोख4हर है छैक  \n८२. मोनमे बसै केर रृgआ04ता  \n८३. नृgोख4हर झोरा  \n८४. ृgोैोेम दीवानी  \n८५. नीक   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n८६. िपआर  \n८७. पिहल राित  \n८८. अिृgोडडतम ृgोैोेम  \n८९. अबूझ  \n९०. खापिर िधपा कए  \n९१. िपआस  \n९२. पुृgोै4षाथृgआै1  \n९३. बीमारी  \n९४. पुरखक सोभाब  \n९५. वतृgआै1मान  \n९६. िडिबया  \n९७. मजबूरी  \n९८. अपिवृgोँँ  \n९९. आँच  \n१००. ृgआडखोध  \n१०१. हािर  \n१०२. विसअतनामा  \n१०३. भगवान निह देखैत हेिथन  \n१०४. भगवानकृgो4आ जे नीक लगिन  \n१०५. सार  \n१०६. तास  \n१०७. भगवान कतए रहैत छिथ  \n१०८. अरबाचाउर  \n१०९. बड़का बाबू  \n११०. भगवान सभक गृgोख0प सुने छिथन  \n१११. गाछो सभ गाम जाइ छैक  \n११२. पृgआैआचमी पास  \n११३. मनुखक जीवन  \n११४. बाबीक िपआर                   \n         \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \n \n/u0B9C●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /u0B9C۩۞۩ u0B9C▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬● /u0B9C \n                                                       सम पूgछ6इ ण  \nहमर पूृgो7ैयनीय माए , िजनक ितयाग आ ृgोैोेरणाक फल जे आइ हम छी। हुनक िवशाल वट-बृृgोँो सन हृदयक हम एकटा छोट िवहिन। \nहुनक ृgोँ7ीचरण  कमलमे ई िवहिन कथा संृgआख1ह सादर समिपृgआै1त।  \n          /u0B9C●▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬ /u0B9C۩۞۩ u0B9C▬▬▬▬▬▬▬▬▬▬● /u0B9C \n \n \n \n \n \n१. बेगरता   \n“यौ काका, माए बड़ जोड़ दुखीत छै, अृgआ04पतालमे भतृgआैड करबअ परतै, कने अहृgआैआ दस हजार ृgोै4पैयाक ृgआ01यबृgआ04था कए िदअ पृgआैआच छह \nमिहनामे हम दए देब।”  \n“तोरासँ तँ िकछु नुकाएल छहे निह जे हमर हालत आइ कािृgआआ4 केहन अिछ मुदा हृgआैआ भीड़परक जामुनक गाछ जँ बेच दहक तँ हम \nमैलाम बलासँ गृgोख0प करी। ” \n“बेचक तँ कोनो हजृgआै1 निह मुदा काका.... ओ जामुनक गाछ तँ कहूना पृgो74चीस हजारक हेतै। ” \n“हृgआैआ हृgआैआ िकएक निह पृgो74चीस की तीसो भेट सकैत छैक मुदा ओिह लेल पृgआैआच छह मिहनाक चचृgआै1 आ इृgोडडतजार दुनू चाही मुदा तोरा \nएखने बेगरता छ एतेक जृgोखडदी तँ िकयो दसो दऽ िदए तँ बड़ छैक। ”   \n“एखन एिहना कतौसँ इृgोडडतजाम कए िदअ , गाछ बेचहे परतै तँ बादमे नीक पाइ भेटलापर बेच लेब।”  \n“से तँ बेस मुदा हमरा एखन कोनो दोसर उपाय कहृgआैआ देखा रहल अिछ। ” \n“पाइ तँ आइए कािृgआआ4मे चाही। ” \n“हृgआैआ ! भौजी लग िकछु सोना होइन तँ....” \n“सोना तँ सभटा पिहने बाबूक काजमे िबका गेलै। ठीक छै अहृgआैआ सृgआैआझ धिर देिखयौ, हमहूँ देखै छीऐ निह िकछु हेतै तँ जामुन गाछ \nतँ छैहे।” \nभोरे भोर माए केर अृgआ04पतालमे भतृgआैड भए गेलिन। चािरटा जोन भीड़ परहुक जामुनक गाछ काटैमे लागल। ओमहर दोसर िदस \nकाका अृgोख0पन बृgआ7आकमे पृgोडडृg40ैह हजार ृgोै4पैया जमा करबैत।  \n \n   \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n \n२. उपकार      \nरृgो7ोघू किनयृgआैआ पीिलयासँ ृgआख1ृgआ04त अंितम अवृgआ04थामे िदृgोखडलीक लोकनायक जयृgोैोकाश अृgआ04पतालमे आइ   दस िदनसँ भतृgआैड भेल जीवन आ \nमृृgोड4युक िबच संघषृgआै1 कए रहल छलिथ  । पीिलयाक अिधकता आ कोनो आन कारणे आँिखमे से इृgोडडफेृgो70श न भए गेलिन। लोकनायक \nजयृgोैोकाश  अृgआ04पतालक डाृgो70टर  रृgो7ोघूसँ कहलकिन जे किनयृgआैआक आँिख लोकनायक जयृgोैोकाश अृgआ04पतालक बगलेमे आँिखक अृgआ04पताल \nगुृgोै4नानक आई हॉिृgआ04पटल छैक ओिहठामसँ जृgआैआच करा कए आनै लेल । \nरृgो7ोघू  डाृgो70टरक बात मािन एिह काजमे लािग गेला। लोकनायक आ गुृgोै4नानक दुनू सरकारी अृgआ04पताल छैक तृgआ7आ खचृgआैँक बात निह \nमुदा  रृgो7ोघूकृgो4आ  बोिन मजुरी रहैन रोज कमाऊ आ रोज खाऊ आ आइ दस िदनसँ अपन बोिन छोिर किनयृgआैआ संगे एिह ठाम अृgआ04पतालमे \nछिथ। दस िदनसँ नव काज नै। जमा पूंजी खृgोड4म । एखन तृgोड4काल  लोकनायकसँ गुृgोै4नानक अृgआ04पताल तक जाइमे पृgोडडृg40ैह ृgोै4पैया \nजइती आ पृgोडडृg40ैह  ृgोै4पैया आिबती,  ितस ृgोै4पैया चाही। हुनका लग छलिन कुल दस ृgोै4पैया। ओिह दस ृgोै4पैयामे अपन िकछु  नाृgआ04ता \nभोजन सेहो, किनयृgआैआकृgो4आ  तँ  अृgआ04पतालेमे भेट जाइ  छलिन। ओइ ठामसँ काज करै लेल कतौ जेबो करता ताकी पाइ   होइन तँ  \nकमसँ कम दस ृgोै4पैया बस भारा चाहीएिन । \nई  सभ समृgआ04याकृgो4आ जनैत  रृgो7ोघूक  किनयृgआैआ रृgो7ोघूसँ कहलिन ,  “फोन कए   कऽ अृgोख0पन  भैयासँ दू सए  ृgोै4पैया मृgआैआिग िलअ , काइृgआआ4 -परसु \nकाज कएला बाद पाइ होएत तँ  दए   देबैन।” \nरृgो7ोघू अपन किनयृgआैआकृgो4आ कृgोडडहापर उठा लोकनायकसँ गुृgोै4नानक अृgआ04पतालकृgो4आ लेल िबदा भए  गेला आ चलैत-चलैत बजला,  “अहृgआैआ जुिन \nिचंता कृgोै4 , िरृgो70सासँ नीक सबारी हमर िपठक होएत आ  रहल ई   मुसीबत तँ  ई तँ चािर िदन बाद खृgोड4म भए   जाएत मुदा केकरो \nउपकार सधबैमे पूरा जीवनॲ कम परत।”    \n             \n      \n३. आठलाखक कार         \nकलुआही जयनगर राजमागृgआै1, बरखाक समय, िपचक काते-कात खिधया सभमे पािन भड़ल। दीनानाथजी आ हुनक िजगरी दोृgआ04त \nरामखेलाबनजी, दुनू गोटा अपन-अपन साईिकलपर उृgो7ैजर चमचमाईत धोती-कूतृgआैँ पिहर , पान खाइत, मौसम केर आनृgोडडद लैत \nबितयाइत चिल   जाइत रहिथ  िक पाछुसँ एकटा नव चमचमाईत बृgआडैडका एसी कार  दीनानाथजीकृgो4आ  उृgो7ैजर धोती-कूतृgआैँपर थाल -कादो \nपड़बैत दनदनाईत आगू िनकिल गेलिन। \nदुनू दोृgआ04तक साईिकल एका-एक ृgोै4कल । रामखेलाबनजी हृgोखडला करैत कारबलाकृgो4आ\n  गिरएनाइ शुृgोैँ केलिन । \nदीनानाथजी,  “रहए िदयौ दोृgआ04त िकएक अपन मुँह खराप करै छी, एसी कारमे बंद ओ   िक सुनत, भािग गेल। ओनाहो ओ आठ \nलाखक कारपर चलैत अिछ, हम आठ सएकृgो4आ  साईिकलपर छी तँ  पािन-कादोक छीृgोँ4ा तँ हमरे परत ।” \n \n \n४. अनाथ           िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \nअृgआ04सी बरखक सोमनाथजी  भरल-पुरल संसार छोिर अपन ृgोैोाण िवशजृgआै1न कए लेला। सभ मनोकामना पूणृgआै1 तैयो सृgआै4सािरक मोह \nमायासँ बाृgोडडहल , सभ िकयो हुनक मृत देहकृgो4आ चाृgोैँ कात घेरने, दुखी, ृgआ01याकुल , कनैत िबलखैत। \nदूटा बेटा, दुनूक पुतौह, पोता-पोती सभ संगे, खाली बड़का बेटा मुंबईमे नोकरी करैत । हुनको तीन चािर िदन पिहले \n  सोमनाथजीक   खराप ृgआ04वाृgआ04थक बाबत फोन भए गेल रहिन आ ओ गाम हेतु िबदा  भए गेल छिथ। आब कोनो घड़ी आिब सकैत \nछलिथ। \nसोमनाथजी बड़का बेटाक आगमन। हुनका आबैत देरी सभ समृgआै4गक कननारोहटमे िबरिध भए गेलिन । हुनकर छोट भाइ \n  हुनका \nदेखते देरी  भिर  पृgआैआज  कए   पकिर कनैत,  “भईया --- बाबू छोिर चिल गेला हुँ -हुँ ..... आबकृgो4आ देखत ... ” \nबड़का छोटकाकृgो4आ करेजसँ लगेने हुनक पीठकृgो4आ िसनेहसँ सहलाबैत,  “नै रे तूँ  िकएक कनै छृgआ70, तोरा लेल तँ एखन हम जीबैत \nछीयौक तोहर सभ   कीछु  । अनाथ तँ आइ   हम भए गेलहुँ, माए चािर बखृgआै1 पिहले चिल गेली आ आइ  बाबूओ....”  \n \n५. अ िूg288 त म  ज ग ह   \n \nफेकना। माए बाऊ की नाम रखलकै गाममे केकरो  निह बुझल आ िकंचीत ओकरा अपनॲ इआद होए की निह। ओ एिह उपनामसँ \nगाम भिरमे जानल जाइत छल। खेितहर म जदूर मुदा जीवन भिर उमृgआैडल बाबूक छोिर दोसरक खेतपर काज निह कएलक । हुनके \nजमीनपर जनमल आ हुनक एवं हुनके पिरवारकृgो4आ जीवन भिर  सेवा करैत एिह संसारसँ िबदा भए गेल। जेकर जृgोडडम भेलैक ओकर \nमृृgोड4यु िनिृgोँैृgोडडत छैक एिह सृgोड4यकृgो4आ मोन रािख फेकनाक समृgआै4ग  सभ  ओकर अ िृgोडडतम िृgआडखयाक तैयारीमे लािग गेल । \nउिमृgआै1ल बाबू नोत पुरै लेल दोसर गाम गेल रहिथ । गामक सीमामे पएर रािखते  मृgआै4तर कएकरोसँ फेकनाक मृृgोड4युक समाचार भेट \nगेलिन। सुिन दुखी मोने  घर िदस डेग झटकारलिन । िकछु आँगा एला बाद रृgआ04तेमे हुनका फेकनाक  शवयाृgोँँाक  दशृgआै1न  भेलिन । \nफेकनाक  समृgआै4ग सभ हुनका देख ठमैक गेल। उिमृgआै1ल बाबू चटे जा कए फेकनाक  झृgआैआपल मुँह उघािर ओकरा  मुँह देखला आ \nनम आँिखसँ फेकनाक  बेटासँ पूछलिथ, \" अिृgो7ोनदाहक ृgआ01यबृgआ04था कतए छैक ।\" \n“ ठूठी गाछीमे मालीक।” \n“दूर बुिर किहंके,  कनीक हमरो आबैक इंतजार तँ  करै जैतअ, जीवन भिर हमर जमीनपर काज केलक आ आब मुइला बाद \nठूठी  गाछी.... । चलअ हमर कsलम चलअ, हमर कsलममे निह जगहक अभाब  अिछ आ निह गाछक ओतए दुनूक ृgआ01यबृgआ04था \nछैक।”  \nई कहैत उिमृgआै1लबाबू आगू-आगू आ सभ हुनक पाछु-पाछु हुनकर कsलम दीस िबदा भए गेल। \n \n \n \n \n६. जबाड़ भोज   \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \nएकादशाक भोज, गामक डीलर साबकृgो4आ बाबूक एकादशा। डील -डोलसँ सृgोख4पूणृgआै1 जेबाड़कृgो4आ नोतल गेल । दसो गामक लोकसभ िकयो \nकाठगाड़ीसँ िकयो साईिकलसँ िकयो पएरे, सृgआैआझक छए ' बजेसँ लोकक भीर एनाइ शुृgोैँ। नोथारी सभ आिब -आिब कऽ बैसित। \nबैसअकृgो4आ पूणृgआै1 ृgआ01यबृgआ04था। करीब पृgआ70तीस हाथक तँ  डीलर साबकृgो4आ दलाने छिन आ आबैबला आगुृgोडडतककृgो4आ िधयान रािख दलानक आगृgआैआक \nबारी-झारीकृgो4आ साफ सुथरा कए कऽ  एहेन सािमयाना लागल जे ओिहमे पृgआैआच सए लोग एक संगे बैस सकैए। ृgआ01यबृgआ04थाक कोनो कमी \nनिह । भोजनसँ पूबृgआै1 सभ  ृgआ01यबृgआ04था देिख रमणजी ृgआ04वंकृgो4आ रोिक निह  सकला आ अपन लऽगमे बैसल सुबोधजीसँ बजला, “कीयौ \nदोृgआ04त डीलर तँ कोनो तरहक कमी निह छोरने छिथ , एतेकटा सािमयाना, एतेक लोककृgो4आ नोतनाइ .........।” \nसुबोध,  “हृgआैआ।” \nरमण, “जबाड़ नोतनाइ कोनो मामूली गृgोख0प छैक ओहूमे एतेक डील-डोलसँ, खाजा, मूँगबा, पेृgोडडतोआ , रसगुृgोखडला आ सुनलहुँ हृgो4आ सभ \nनोथारीकृgो4आ एक -एकटा लोटा सेहो।” \nसुबोध, “सुनलहुँ तँ हमहुँ इहे सभ।” \nरमण,  “िक अपने की कहै छीयैक, सभटा कतेक खचृgआैँ डीलरकृgो4आ लािग जेतैन ।” \nसुबोध,  “हम कोना कहु, हम तँ एखन धिर जबाड़ निह खुएलहुँ।” \nरमण, “छोृgोै4 अहृgआैआकृgो4आ तँ  सिदखन मुँह फुलले रहैए , ओना हमारा िहसाबे आठ-दस लाख ृgोै4पैया तँ  लगबे करतिन ।” \nसुबोध, “आठ-दस लाख ृgोै4पैया डीलरकृgो4आ लेल कोन भारी ओनािहतो हुनकर बरखोकृgो4आ लौलसा ृgोँ0लिन जे क िहया बाबू मरिथ आ ओ \nिदन आिब गेलिन तँ  खुश तँ  हेबे करता, ख़ुशीमे आठ लाख की आ दस लाख की..... ।” \n \n \n७. अिधकार  \nमहानगरमे, आजुक समयानुसार एकल पिरवार। सभ िकयो अपना अपनामे लागल । एक भृgआैआइ कतौ तँ दोसर कतौ। बाबू गाममे तँ \nमाए िकनको एक भृgआैआइ लग। एहने पिरवेश आ मकड़जालमे ओझराएल पिरवारक एकटा माए अृgोख0पन बेटासँ, “ई की नी० (नी० \nमाएक पोती) कािृgआआ4सँ अृgआ04पतालमे भतृgआैड छै आ तू सभ  हमरा कहबोसँ गेलअ।” \nबेटा चुृgोख0प , माए आगू, “बूझलीऐ आबैक फुरसैत केकरो लग निह छैक, कनी एकटा फ़ोनो तँ करबा चाही।” \nबेटा, “की किहतीयै ? कोनो तरहक सुख तँ हम अहृgआैआ सब हक जीवनमे किहयो दऽ निह पएलहुँ, दुख किह अहृgआैआ सबहक मोनकृgो4आ \nदुखी करैक हमरा कोन अिधकार अिछ।” \n \n \n८. कुि ूg28छ ठ त  म ा न व त ा     \n \nघरमे मुरारीिजक किनयृgआैआ अपन आठ बखृgआै1क बेटा आ पाृgो7डच बखृgआै1क बेटीकृgो4आ\n  कोनोना सृgोख4हारैमे लागल , मुदा हुनक मोनक भावसँ साफ \nदेखा रहल छल जे हुनकर मोन पुणृgआै1तः मुरारीजीपर लागल छलिन , जे की राितक दस बजला बादो एखन धिर   नोकरीसँ घर निह \nएलिथ। \nकोनोना दुनू\n  बृgो74चाकृgो4आ  सुतेलिन  समयक सुइया सेहो आगू  बरहल। दससँ एगारह बाजल। हुनक मोन ृgोैँपी समुृg40ै मे संकाक \nिहलकोर मरनाइ ृgआ04वभािबक  छल। ‘एना तँ एतेक राित पिहले किहयो निह भेल रहिन।’ सहास करैत घरसँ बाहर िनकैल, अपन \nभृgआ7आसुरक अँगना पहुँचली। हुनका सभकृgो4आ  कहला बाद शुृgोैँ भेल  युृgआो0ृgआ04तरपर मुरारीिजक खोज । मुदा सभ   मेहनत खाली, मुरारीिजक \nकोनो पता निह। हुनक आड़ािमल जािहठाम ओ काज करैत छलिथसँ ृgोँआात भेल जे हुनक छुृgआोैी तँ  सृgआैआझु पहर पृgआैआचे बजए भए गेल \nरहिन आ ओ अपन साईिकलसँ एिहठामसँ िबदा सेहो भए गेल रहिथ ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \nतकैत-तकैत भोरे चािर बजे हुनक लहाश  िपपरा घाटक सतघारा बला धूिर पर भेटल। देखते मातर सभक हाथ-पएर सुृgआडो । \nकनाहोर मचल। बादमे ृgआ04थानीय ृgोैोतृgोँोदशृgआैडसँ ृgोँआात भेल की ओ एिहठाम सृgआैआझकृgो4आ  साते बजेसँ परल छिथ, िकछु गोटे हुनका हाथ-पएर \nमारैत देिख बिजतो रहे जे,  “बेसी शराब पी कऽ  ृg401ामा कए   रहल अिछ।” \nमुदा हाय रे कुिृgोडआठत मानवता िकयोक हुनक बाृgआ04तबीक कारण बुझहक ृgोैोयास निह कएलक , निह तँ ओ एखन िजबैत रिहतिथ। \nहुनका तँ  एपेडृgआ70सीक ददृgआै1क बेग रहैन आ समय पर  उपचार निह हेबाक कारणे ओ चिल बसला। \n  \n \n९. लहा श सँ  भ र ल  ूgछोोे न   \nिदृgोखडलीसँ चलल ृgआखखेन। सेकृgआ70ड ृgो70लास ृgआ04लीपर आरिृgोँोत िडृgोखोबा। ठसाठस भीड़सँ  भरल िडृgोखोबा सभ। एकटा िडृgोखोबाक एक िहृgआ04सामे; \nतीन ृgआ01यिृgो70तक सीटपर एक पुृgोै4ष हुनक ृgआ04ृgोँँी आ तीनटा ७  सँ १२ बखृgआै1क बृgो74चा,  अथृgआैँत कुल पृgआैआच गोटे बैसल। ई  पिरवार \nिदृgोखडलीएसँ आिब रहल छलिथ। हुनकर सभक सामनेक सीटपर सेहो पृgआैआच ृgआ01यिृgो70त बैसल आ करीब -करीब सृgोख4पूणृgआै1 िडृgोखोबाक कही तँ  \nसृgोख4पूणृgआै1 ृgआखखेनक एहने हाल। नाम माृgोँँक आरिृgोँोत िडृgोखोबा, हालत जेनरलोसँ बृgोँ4र।  \nअपन लृgआँ0यक पृgआैआछा करैत ृgआखखेन िबहारक सीमामे ृgोैोवेश कएलक। ृgआखखेन बृgो70सर ृgआ04टेशनपर ृgोै4कल। तीनटा, २४-२५  सँ ३० बखृgआै1क \nिबचक बिलृgआ04ट युवक एके संगे भीड़कृgो4आ िचड़ैत जबड़दृgआ04ती िडृgोखोबामे ृgोैोवेश कएलक। ओ तीनू सभकृgो4आ ठेलैत धकलैत आगू बिढ़ ओतए \nजा कए ठार भेल जतए िदृgोखडलीसँ चढ़ल पिरवार बैसल छल। ओ तीनू अपनामे हा-हा-ही-ही ठृgआोडा करैत ओतेकदूरक वातावरणकृgो4आ \nअभृg40ै बना देलक। ओतबोपर निह माइन तीनूकृgो4आ तीनू िसगरेट िनकाइल कए ओकर नृgोख4हर -नृgोख4हर कश मारै लागल। तीनूक िवषाृgो70त  \nगृgोख0पेकृgो4आ पचेनाइ मुिृgआ0ोकल भए रहल छल ओिहपर आब िसगरेटक लछेएदार धुवृgआैआक जहर , असहनीय होएत। िदृgोखडलीसँ आिबरहल \nपिरवारक पुृgोै4ष िवनृg411 भए बजलिन , “भाइ साहब, िसगरेट बंद कृgोैँ , एिहठाम ृgआ04ृgोँँी िधया-पुता सभ छैक एकर  धुवृgआैआ सहनाइ \nअसहनीय भs रहल अिछ।” \nतीनू उदृgोडआडमे सँ एकटा, “अरे वाह ! िसगरेट हमर, पाइ हमर, मुँह हमर तृgो4आ हम सभ िकएक निह पीबू ?” \nिदृgोखडलीसँ आिबरहल पिरवारक पुृgोै4ष , “मुदा हमरा सभकृgो4आ असुिबधा भ s रहल अिछ।” \n “असुिबधा, बेसी असुिबधा अिछ तँ अहीँ सभ दोसर िडृgोखोबामे चिल जाउ। ” \n “हम सभ दोसर िडृgोखोबामे िकएक चिल जाउ ,  हमरा सभ लग िरजवृgआ71शन अिछ , िबना िरजवृgआ71शनक तँ अहृgआैआ सभ छी ओहूपर अनैितक \nकाज कए रहल छी। ृgआखखेनमे बीड़ी िसगरेट पीनाइ अपराध छैक। ” \n “अरे वाह ! अपने तँ उकील साब छी (दुनू हाथ जोरैत ) धृgोडडय छी उकीलसाब , अपराध ! हा हा हा .... अपराध ई कोन \nअपराध भेलैह, अपराध होएत जखन अहृgआैआक सुृgआडोर किनयृgआैआकृgो4आ ल s कए भािग जाइ।” \nएतबा कहैत तीनूकृgो4आ तीनू भीतर आगू बढ़क ृgोैोयास कएलक आ एिह ृgोैोयासमे िकछु  धृgआ1ोा-मुृgआ1ोी सेहो भेलै। तीनू आगू बिढ़ मयृgआैँदाक \nसीमासँ बाहर बढ़ैए बला छल की रेलवे पुिलसक दूटा जवान कृgोडडहापर बृgोडडदूक रखने गृgआ04त लगबैत ओिह िडृgोखोबामे आएल। ओकरा \nदेखते मातर तीनू ओिहठामसँ लंकलािग कए भािग गेल। \nमुदा ओिह िडृgोखोबाक ठसाठस भरल भीड़मेसँ केकरो सहास निह भेलै जे माृgोँँ तीन गोट कपाटक मनुखसँ बािज लिड़ कए एकटा \nनीक पिरवार, जेकरा संगे की करीब १७-१८  घंटा पाछूसँ याृgोँँा कए रहल छल रृgोँोा करी। आ ओ सहास हेतैक कोना। िक यो  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \nजीिबत होए तहन ने। सभ के सभ लहाश छल। एहन लहाश जे अखबार पढ़ैत अिछ, समाचार सुनैत अिछ, याृgोँँा करैत अिछ \nमुदा कोनो अनैितक बातक पृgआैआछा आबाज नै उठाबैत अिछ।  \n \n \n१० . एक करोड़क दहेज      \nसंजना आ संजयकृgो4आ ृgोखोयाहक तैयारीमे जोर -सोरसँ संजनाक   बाबूजी  आ हुनक सभ पिरबार तन-मन-धनसँ लागल। संजना आ संजय \nदुनू  एृgआ1ोे संगे मेिडकलमे पढ़ै छल ओिह िबच दुनूमे िपआर भेलै आ आब  सभक  िबचारसँ ृgोखोयाह भए   रहल छैक। चूकी संजयकृgो4आ \n िपताजी अृgोख0पन  ऑिफसक काजसँ युएसए गेल रहिथ आ एिह ठाम हुनक सभटा काज हुनक छोट भेए  अथृgआैँत संजयकृgो4आ कृgआ1ोा \nकएलिन। आब  कािृgआआ4  ृgोखोयाह  तँ  आइ   गाम एलिथ  गाम परहक सभ तैयारी देख ओ ृgोैोशृgआडो  भेला। बाते बातमे हुनका ृgोँआात \nभेलिन  जे कृgोडडयागत िदससँ पंृg40ैह लाख  ृgोै4पैया दहेज सेहो संजयकृgो4आ  कृgआ1ोा ठीक   केने छिथ आ कृgोडडयागत देबैक लेल सेहो मािन गेल \nछिथ। मािनतिथन िकएक निह उृgो74च  कुल-खनदान, वर डॉृgो70टर ,वरक बाबू बृgआडैडका डॉृgो70टर , गाममे सए   बीघा खेत, बेनीपृgआोैीमे \nशहरक बीचो-िबच चािर बीघाक घड़ाड़ी । \nमुदा  संजयक बाबूकृgो4आ ई बातसँ िकएक निह जािन  खुशी  निह भेलिृgोडडह  । ओ तुरंत ृg401ायबरकृgो4आ  किह गाड़ी िनकलबा कृgोडडयागत ओिहठाम \nपहुँचलाह। कािृgआआ4  ृgोखोयाह आ आइ   वरक बाबू उपृgआ04थीत , मोनक संकाकृgो4आ  नुकबैत कृgोडडयागत िदससँ कृgोडडयृgआैआक बाबू सहीत सभ दासोदास \nउपृgआ04थीत ।  पािन, चाह शरबत, नाृgआ04ता, पंखा सभ   ृgोैोृgआ04तुत कएल  गेल । संजयक बाबू ओिह   सभकृgो4आ  नकारैत दू टूक बात \nसंजनाक बाबूसँ,  “समिध कनी हमरा अपनेसँ एकृgआै4तमे गृgोख0प करैक अिछ ।” \nहुनक  संकेत पािब सभ गोते ओिह ठामसँ हिट गेलाह  मुदा सभक मोनमे अंदेसा भरल, कतेको गोटा दलानक कॲटासँ सुनैक \nचेृg41ैामे सेहो । सभकृgो4आ गेला बाद संजयक बाबू संजनाक बाबूसँ,  “समिध! हम तँ  एखने दू घंटा पिहने युएसएसँ एलहुँ ृgोँोमा करब \nपिहने समाय निह िनकािल पएलहुँ  मुदा ई की सुनलहुँ अपने पृgोडडृg40ैह लाख ृgोै4पैया दहेजमे दए   रहल छी।” \nसंजनाक बाबू  दुनू  हाथ जोरने,  “हृgआैआ समिध जतेक अपनेक सभक मृgआै4ग रहिन हम अबृgआ04य पूरा करबिन ।” \nसंजयक बाबू,  “जखन मृgआै4गेक गृgोख0प  छैक तँ  हमरा एक करोड़  ृgोै4पैया चाही।” \nई सुिनते संजनाक बाबूक आँिखक आँगा अृgोडडहार भए  गेलिन, आ आनो जे सुनलक सेहो दृgआै4ते आँगुर कटलक । संजनाक बाबू पुबृgआै1बत \nदुनू हाथ जोड़ने,  “एहेन बात निह कहु समिध पंृg40ैह लाख जोड़ैमे तँ  असमथृgआै1 छलहुँ आ ई एक करोड़ तँ  हम अपनॲ बीका कए   \nनिह आिन सकै छी।” \nकहैत िनचा झुकलिन शाइद संजयक बाबूक पएर छुबैक चेृg41ैामे मुदा िनचा झुकैसँ पिहले संजयक बाबू हुनका उठा अपन करेजासँ \nलगा,\n  “ई की पाप दए   रहल छी, पएर तँ  हमरा अपनेक पकरबा चाही जे अपने अपन बेटी दए रहल छी  आ रहल पाइ   तँ  \nहमरा एृgआ1ोो ृgोै4पैया निह चाही भगबानक कृपासँ हुनक देल सभ िकछु अिछ ।  ई एक करोड़क बात तकरा ृgोँोमा करब ओ ृgोँ0नीक \nठीठोली छल, जखन मृgआैआगने पंृg40ैह लाख भेटत तँ  एक करोड़ िकएक निह जे आगू  कोनो काजो निह करअ परेए। आ की अपनेक \nबेटी आ हमर पुतहु एक करोड़सँ कमकृgो4आ छिथ हा हा हा .... !” \n एका एक चाृgोैँ कात नोराएल  आँिखसँ ड़बड़बेल खुशीक ठहाका पसरए लागल।    \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \n \n११. कु ूg2ो4 भ   \nदीनानाथ आ हुनक किनयृgआैआक गृgोख0प , “सुनै छीयैक गामक बहुत रास लोग क िृgआआ4  कुृgोख4भ असनान लेल जा रहल छैक ।” \n“हुँ।” \n“चलू ने अृgोख0पनो सभ एिह बेर कुृgोख4भ भए आबी। ” \n“निह, हम तँ निह जाएब अहृgआैआकृgो4आ मोन होइए तँ चिल जाउ हम ृgआ01यबृgआ04था कए दए छी। ” \n“अहृgआैआ िकएक निह जाएब। ” \n“हमर तँ कुृgोख4भ साृgोँोात हमर घरेमे छिथ , िहनका छोिर कए हम कोना जा सकैत छी।” \nिदनानाथजी अृgोख0पन ९५-१०० बखृgआै1क माए बाबूक तन -मनसँ सेवामे लागल छिथ  । \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n१२. र ह ूgछ04 य    \n \nबाबा-बाबीक ृgोखोयाहक चालीसम बखृgआै1गृgआै4ठ । दुनू गोटे अृgोख0पन  सृgोख4पूणृgआै1 पिरवारक िबच घेरएल बैसल। चाृgोैँकात एकटा खुशीक वातावरण \nबनल। सभक मुँहपर हँसी, खुशी आ ृgोैोशृgोडडता झलिक रहल छल। बाबीक पंृg40ैह बखृgआै1क पोती, बाबीक गरदिनपर पाछूसँ लटिक कए \nझुलित पुछलक, “बाबी एकटा गृgोख0प पुछू।” \nबाबी, “ हृgआैआ पूछै।” \nपोती, “बाबा-बाबी हम अहृgआैआ दुनूकृgो4आ किहयो झग ड़ा करित निह देखलहुँ, एकर की रहृgआ04य छैक ।” \nबाबी लजा कए अपन पोतीकृgो4आ कृgोडडहासँ उतारैत , “चल पगली, एकरा ई की फुरा गेलै।” \nबाबीक छोटका बेटा, “निह माए ई  तँ  हमरो बुझैक अिछ, ओनािहतो हमर नव-नव ृgोखोयाह भेलए ई मृgोडडृgोँँ  तँ  चाहबे करी।” \nबाबी, “चल िनलृgआै1ज , सभ   एृgआ1ोे रंग क भए गेलै, अपन बाबूसँ पूछै हुनका सभ   बुझल छिन।” \nछोटका बेटा बाबूसँ, “हृgआैआ बाबू अहीँ कहु न ऽ अपन सफल िववाहीक जीवनक रहृgआ04य , हमहूँ अहृgआैआ दुनूमे किहयो झगडा निह देखलहुँ, \nई मृgोडडृgोँँ हमरो िदअ नऽ ( अपन किनयृgआैआ िदस देख कऽ) देखू ने िनमृgआै1ल  तँ  सिदखन हमरासँ लिड़ते रहैत अिछ।” \nबाबा, एकटा नमहर   सृgआैआस लैत जेना अतीतकृgो4आ देखैक ृgोैोयास कए रहल छ लिथ। छोटकाक माथ पर िसनेहसँ हाथ रखैत बजला, \n“एकरा िकयो झगडा कहैत छैक? अहृgआैआ दुनूमे जे िसनेह अिछ ओिहमे िकछु नोक-झॲक भेनाइ सेहो आवृgआ0ोयक छैक ,  जेना भोजनमे \nचटनी, जीवनमे सभ पृgोँोक अपन -अपन महृgोड4व छैक मुदा हृgआैआ ई माृgोँँ नोक -झॲक तक रहवा चािह झगड़ा निह, निह  तँ  एिहसँ आगू  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \nजीवन नकृgआै1 भए  जाइत छैक। पित पृgो7खीक  िबचक आपसी सृgोख4बृgोडडध नीक अिछ  तँ  ृgआ04वगृgआै1क कोनो जृgोै4री निह आ यिद सृgोख4बृgोडडध नीक \nनिह अिछ  तँ  नकृgआै1क कोनो आवृgआ0ोयकता निह ओिह अवृgआ04थामे ई जीवने नकृgआै1 अिछ ।” \nसभ िकयो एकदम चूप एकाृgआख1तासँ हुनक गृgोख0प सुनैत ।  चुृgोख0पीकृgो4आ तोडैत  बाबा आगू बजलाह, “रहल हमर आ तोहर मएकृgो4आ िबचक \nसृgोख4बृgोडडध  तँ  ई बहुत पुरान गृgोख0प छैक , जखन हमर दुनूकृgो4आ ृgोखोयाह भेल आ हम दुनू एक दोसरकृgो4आ पिहल बेर देखलहुँ तखने हम तोहर \nमएसँ वचन लेलहुँ जे जखन हमर मोन तमसए  तँ  ओ निह तमसेती आ जखन हुनकर मोन तमसेतिन तखन हम निह तमसाएब। \nबस ओ िदन आ आइ   धिर   हमरा दुनूकृgो4आ िबच नोक -झॲक भेल झगड़ा किहयो  निह।” \n \n \n \n \n१३. अ स ल ी  ूgछ04 व गूgछ6इ   \nिवृgोँआापन , िमिडया टीभी चेनलसँ दूर िमिथलाक पावन धरतीक एकटा गामक पोखिर िभरपर  कुटीमे रहनीहार बाबा। गामक नजिरमे \nओ पागल मुदा हुनक नजिरमे ई दुिनयृgआैआ पागल। एक िदन हुनकर दशृgआै1नक सौभाृgो7ोय भेटल। समाृgोडडय देखाए बला ओिह बाबाक भीतर \nहमरा आलोिकक शिृgो70तक अनुभूित भेल। अपन मोनक िजृgोँआासा शृgआै4त करैक लेल हम हुनकासँ एकटा ृgोैोृgआ11  पुछलहुँ, “बाबा ई ृgआ04वगृgआै1 \nकी छैक?” \nबाबा मुृgआ04काइत , “ई तोहर िजृgोँआासा छऽ की हमर परीृgोँोा?” \n“ृgोँोमा करब  बाबा, ई अहृgआैआक परीृgोँोा निह अिछ।  जखन तखन सभक मुँहसँ सुनैत छी फृgोखडलृgआैआ काज करब तँ ृgआ04वगृgआै1 जाएब फृgोखडलृgआैआ \nकाज करब तँ नकृgआै1 जाएब मुदा हम आइ धिर निह  बुिझ पेलहुँ जे ृgआ04वगृgआै1 की अिछ।  हमरा िवृgोँडास अिछ जे अपनेक उृgोँ4रसँ हमर  \nमोनक िजृgोँआासा अवृgआ0ोय शृgआै4त होएत। ” \nबाबा, “ृgआ04वगृgआै1 नामक कोनो जगह वा चीज निह छैक , (िकछु काल शृgआै4त रहला बाद ) ई माृgोँँ अहृgआैआक मोनक सुखद अनुभूित अिछ। \nजािहखन अहृgआैआ दुख आ सुखकृgो4आ अबृgआ04थासँ उपर भऽ जाइ छी, अथृgआैँत दुखसँ दुखी निह आ सुखसँ सुखी निह। जािहखन अहृgआैआ \nसमुृgो74चा चर अचर अिृgआ04तृgोड4वसँ ृgोैोेम करए लगै छी, काम, ृgआडखोध , लोभ, अहंकार, घृणा आिद िबकारसँ अपनाकृgो4आ दूर रखैमे समथृgआै1 भए \nजाइ छी। डर अहृgआैआक भीतरसँ खृgोड4म भऽ जाइए।  सिदखन आनृgोडडदक अबृgआ04थामे रहैत छी..... इहे ृgआ04वगृgआै1 अिछ। ” \n“िक ई सभ सृgोख4भब  छैक।” \n“सृgोख4भब तँ छैक मुदा बड़ कठीन। सभक बूते ई निह भए सकै छैक।  एतेक कठीन छै जे लोककृgो4आ असृgोख4भब जकृgआैआ बुझाइत छै।  \nिकयो एिहपर िवृgोँडास करै लेल तैयार निह अिछ आ एकरा जीवनसँ फराक मुइला बादक िृgआडखया बता देल गेल छैक। ”      \n  \n१४. भूख  \nृg40खेिकंग ृgोडडयूज।  िहंदी िसनेमाक मशहूर अदाकारा ज०ख० फृgआैआसी लगा कए आृgोड4महृgोड4या कए लेली।  \nटीभी देखैत हमर आठ बखृgआै1क भतीजाक नेनपनसँ भरल ृgोैोृgआ11 , “बड़ का बाबू ई आृgोड4महृgोड4या की होइ छैक। ” \n“बेटा, आृgोड4महृgोड4या अथृgआैँत अपन जीवनकृgो4आ कोनो ने कोनो िबिधसँ खृgोड4म केनाइ। ” \n“मुदा बड़का बाबू, लोक अप न जीवनकृgो4आ खतमे िकएक करै छै ?”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n“बेटा, जखन कोनो मनुखक भूख एतेक बढ़ी जाइ छैक की ओकरा शृgआै4त निह कएल जा सकै तँ ओकर पिरणित अंततः \nआृgोड4महृgोड4याक ृgोैँपमे होइ छैक। ”  \nमासूम अबोध नेनाक समृgोँो हम ई िफलोसफी दए तँ देलहुँ मुदा एकरा ओ अबोध की बुझत। जखन मशहूर अदाकारा ज०ख० निह \nबुिझ पएलीह। हमहूँ बुझलहुँ कतए बस बेलूनक हबा जकृgआैआ ई शृgआ01द  कतहुँसँ हमर मुँहसँ बहर भऽ गेल।      \n      \n१५. आँिखक पािन  \n“यौ गृहथ बिचयाक दुरागमन छैक दू हजार ृgोै4पैया पृgआ7आच िदअ अगहनक कटनीपर आपस कऽ देब।” \n“हृgआैआ खगता उृgोँ4र मधुरगर मधुरगर बोल आ काज िनकैल गेलापर गृहथ दुृgआ0ोमन।  परसु रमेशराकृgो4आ कहिलऐ कनी दू िदनक बोइिन पर \nरिह जो, बारी झारी साफ करैक अिछ तँ मुँह बना कऽ कहलक, मािलकक ओिहठाम काज कए रहल छी आ एखन मािलक कतए \nचिल गेला।” \n“बीतल बखृgआै1 एिह बिचयाक ृgोखोयाहपर मािलक दस हजार  ृgोै4पैयाक मदद केने रहिथन , िबना आपिसक। आब अहीँ किहयौ, हुनकर \nबोइिन छोिर कऽ कतौ दोसरठाम काज कोना करतै, बोइिन तँ कतौ करहेक छै, तँ हुनकर ओिहठाम िकएक निह। एतबो आँिखमे \nपािन निह रखबै तँ मुइला बाद उपर बलाकृgो4आ की मुँह देखेबै। ”    \n \n१६. की भगवती हमर घर एती ?      \n \nमोहंती बाबा। भिर गामक बाबा। भिर गामक लोक \n  हुनका बाबा किह कए संबोिधत करैत छिन जेकर कारण छैक   हुनकर बएस \n। पनचानबे बखृgआै1क मोहंती बाबा अपन कद काठी आ डीलडोलसँ एखनो अपन उृg411कृgो4आ पछुआबैत , लाठी टेक कए गामक दू चृgआ1ोर \nलगा कए आिब जाइ छिथ  मुदा अपन गाम भगवतीक दशृgआै1न करैक हेतु किहयो निह  जाइ छिथ। गाममे बनल िवशाल भगवतीक \nमंिदर, भगवती बृgआडैड जागरृgोडडत चाृgोैँ कातक  बीस गाममे भगवतीक मिहमाक चचृgआैँ छिृgोडडह । गामक िनयमकृgो4आ िहसाबे गामक   सभ   िकयो \nिदनमे  एक ने एक बेर भगवती घर भगवतीक   दशृgआै1न हेतु अबृgआ0ोय जाइ   जेता।  \nगमृgआैडक  छुृgआोैीमे बाबाक पोता संजय जे की िदृgोखडलीमे कोनो ृgोैोितिृg417त काज करै छला, गमृgआैड िबताबै आ आम खेबाक इृgो70छासँ गाम एला। \nओहो गामक परृgोख4पराक िनवृgआैँह करैत भगवतीक दशृgआै1न कए   कऽ एला। एला बाद दलानपर बैसल बाबा संगे गप सप होइत रहलै। \nगपक िबच संजय बाबासँ पुछलिन,  “बाबा अहृgआैआ भगवती घर निह   जाइ   िछयैक।” \nबाबा, “निह।” \nसंजय, “िकएक।” \nबाबा, “हौ बौआ, भगवती घर तँ\n  सभ   िकयोक   जाइत अिछ,  मुदा भगवती केकरो-केकरो घर जाइ   छिथन। हम अपन मन आ \nृgआ04वभाबकृgो4आ एहेन बनाबैक चेृg41ैामे छी जे भगवती हमर घर आबैिथ।” \nसंजय बाबाक मुँहसँ एहेन दाशृgआै1िनक गप सुिन अबाक रिहगेल आ  सोचय लागल जे की ओकर मन आ ृgआ04वभाब   एहेन छैक जे \nकिहयो  भगवती ओकर घर एती? आ ओकर अबाक रहैक कारण रहै शाइद   निह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \n \n१७. ूgछ0इ य ब ूgछ04 थ ा   \nगामक बाहर, एक कातमे दूटा फूसक घर। एकटा घरक बाहर, एकटा बुढ़ अृgोख0पन कुशल हाथसँ लाल िपयर बृgआै4सक खपचनीकृgो4आ \nढाकी सूपक आकार देबैमे लागल।  \nशहरी बेश भूषामे एकटा पृgआैआच बखृgआै1क नेना कतौसँ दौरल आिब चूप चाप कनी काल धिर िनघुिर कए अृgोख0पन ठृgआ70हुनपर हाथ रखने \nदेखैत रहल, ढाकी-सूप कोना कए बिन रहल छैक।  \nअनचोके बािज उठल, “बाबा अहृgआैआक लग कोृgोखडड िृg401ंक अिछ ।” \n“ई कोृgोखडड िृg401ंक की है छै।” \n“अरे बाबा ! िलृgोख4का पेृgोख0सी माजा निह बुझै छी।” \n“एिह नामक तँ कोनो िधया पुता हमरा घरमे निह अिछ।” \nओ नेना बुढ़क एिह तरहक गृgोख0प सुिन चूप चाप कनी काल धिर हुनकर मुँह िदस देखैत आँगा बाजल, “पािन।”  \n“हृgआैआ पािन तँ अिछ मुदा अहृgआैआ हमर हाथक पािन कोना पीब , देखैमे तँ कोनो नीक घरक नेना  लगै छी।” \n“िक एक अहृgआैआ हाथक पािन नीक निह होइए ।” \n“निह बौआ, अहृgआैआ हमरा एहन छोट लोकक हाथसँ पािन कोना पीब जँ अहृgआैआक माए बाबू बुिझ जेता तँ हमरा खातीर अहुँकृgो4आ बात \nसुनअ परत।” \nओ नेना हुनक एिह तरहक गृgोख0प सुिन अबाक िकएक तँ जािह शहरसँ ओ आएल छल ओिहठाम  एिह तरहक कोनो ृgआ01यबृgआ04था निह \nछलै। ताबएत मे ओिह बृgो74चाक माए बाबू आिब गेला। नेनाक बाबू ओिह बुढ़कृgो4आ पाएर छू गोर लगलिन । बुढ़ मुँह उठा कए िधयानसँ \nदेखै छिथ तँ हुनक बेटा मोहन जे सात बखृgआै1 पिहने गाम छोिर शहर चिल गेल रहे।\n   \n \n१८ .  स म य  चूgछ8ो   \n \nिकशुनक िवशाल ृg401ाइंग \n  ृgोैँम। तीन बीएचके ृgोख1लेटमे आलीशान २५० वगृgआै1फूटक हॉल नूमा ृg401ाइंग ृgोैँम ओिहमे ४८ इंचक सोनीक \nएलसीडी टीवी लागल। डीस टीवी, ृgोख4यूिजक  ृgोख0लेयर , फसृgआै1पर  जड़ीदार लाल रंगक िवदेशी  क़ालीन। दवाल सभपर मनभावन मधुबनी \nपृgआ70िटंग घरक सोभामे चािर चान लगाबैत। मोट- मोट गृgआ1खाक बनल  मखमली सोफा सेट, ओिहपर िकशुनक मामा-मामी ओकर \nवेसबरीसँ बाट जोहैत, जे कखन ओ आएत आ ओकरासँ दूटा गृgोख0प कए अपन समृgआ04याक समाधन करी। हुनक दुनू ृgोैोाणीक   दू घंटाक \nृgोैोतीृgोँोा बाद िकशुन , बोगला सन उृgो7ैजर चमचमाइत बरका कारसँ आएल। घरक डोरवेल बजेलक घर खुजल। भीतर ृgोैोवेश \nकएलक। भीतर पएर धरैत देरी ओकर नजैर अपन मामा- मामीपर परलैक । तुरृgोडडत आगू बिढ़ हुनकर दुनूकृgो4आ पएर छुिब आशीवृgआैँद \nलेलक। हाल समाचार पुछैत अपनो एकटा सोफापर बैसैत, “कखन एलीऐ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \nमामी, “इहे करीब दू घंटा भएले।” \nिकशुन अपन किनयृgआैआकृgो4आ आवाज़ दैत , “यै, सुनैछीयै ! िकछु चाह पािन नाृgआ04ता देिलयैृgोडडहे की?” \nमामा, “ओसभ भए गेलै, बस अहृgआैआसँ िकछु जृgोैँरी गृgोख0प करैक \n  छल।” \nिकशुन, “हृgआैआ हृgआैआ कहु ने, हमर सोभाृgो7ोय जे अपनेक िकछु सेबाक अबसर भेटत।” \nमामा कनखीसँ इसारा कए मामीक िदस देखलाह, आ ओकर बाद मामी, “बौआ ! अहृgआैआ तँ सभटा बुिझते छीयै जे मामाक नोकरीक \nआइ-कािृgआआ4 की दशा छिन । कएखनो छिन  तँ कएखनो निह । रहलो उृgोँ4र ई सात - आठ हजार ृgोै4पैया मिहनाक नोकरीसँ की है छैक \n...... (कनी काल चूप, आगू  सोचैत ) अहृgआैआकृgो4आ तँ बुझले अिछ, बृgोै4ण आइ  आइ टीक ृgोैोवेश  परीृgोँोा पास कए लेलक । आब ओकर \nएडिमशनकृgो4आ आ िकताब आदी लेल दू लाख ृgोै4पैया चाहीऐ। िहनका अपना लग  तँ एको ृgोै4पैया निह छिन , आ अहृgआैआ तँ बुिझते िछयै \nिदयाद बाद कएकराकृgो4आ दै छैक। बहुत आशा लए कए अहृgआैआ लग एलहुँहृgो4आ, अहृgआैआ िकछु ृgोै4पैयाक ृgआ01यवृgआ04था कए देबै तँ छॱड़ाक िजनगी \nबिन जेतै।”   \nसभ चूृgोख0प। िपन ृg401ाप साइलेृgोडडश। िकशुन अपन आँिखसँ चृgआ0ोमा िनकािल दुनू आँिखक कोन कए सभसँ नूका कए पोृgोँ0लक । िकयो \nओकर आँिखक कोनसँ खसैत नोरकृgो4आ निह  देखने हेतै मुदा ओकर दुनू आँिखक कोनसँ नोरक दू दू टा मोती सरैक कए ओकर \nृgोै4मालमे हड़ा गेलै। पुनः अपन चृgआ0ोमा पिहरलक आ अपन आँिखक नोरक पृgआैआछृgआैआ करैत  बीस बखृgआै1 पाछू चिल गेल । \nजखन िकशुनक माए बाबू आ मामा मामी एके झोपड़पृgआोैीक एके गलीमे रहैत छला। एक िदन ! मिहनाक अृgोडडत तक ओकर बाबूक \nहाथ खाली भए जेबाक कारण घरमे अृgआडोक  अभाबे ओ अपन माएकृgो4आ कहलापर एिह मामीसँ जा कहने रहिन दू सेर  चौर देबएक \nलेल। मामी चौर  तँ देलिखन मुदा ओिहसँ पिहने ठोर िचृgोखोबैत कहने रहिथन ,  “की बाप पाइ निह दए कऽ गेलाह, एिहठाम कोन \nबखाड़ी लागल छैक।” \nओ गृgोख0प िकशन आइ धिर निह िबसरल। आ ओकर आँिखक नोरक कारण इहे गृgोख0प छल । ओिह गृgोख0पक कारणे आइ ओ झोपरपृgआोैीसँ \nिन कैल एकटा नव दुिनयृgआैआमे पएर रखलक । पुनः अपनाकृgो4आ वतृgआै1मानमे आनैत िकशन चृgआोैे अपन कोटक जेबीसँ चैक बुक िनकािल , \nओिहपर दू लाख ृgोै4पैया भिर मामाक िदस बढ़ेलक । \nमामा चैक लैत, “बौआ अहृgआैआक ई उपकार हम  किहयो निह िबसरब, एखन  तँ निह चािर बखृgआै1क बाद वृgोै4णक नोकरी लगलापर सभसँ \nपिहने अहॴक पाइ आपस करत।” \nिकशन , “की मामा अहुँ लिृgो7ैजत करै छी ई सभ कएकर छैक ,  की वृgोै4ण हमर भाइ निह अिछ । ई हमरा िदससँ एकटा छोट \nभृgआ70ट अिछ। एकर िचंता अहृgआैआ निह करब ।” \n \n \n  \n१९. जीवन  \n“िक सिदखन मुँह लटकोने रहै छी। खुस रहुँ, जीवनकृgो4आ नीकसँ जीबू। ” \n“आब यमराज हमर केबार खटखटा रहल छिथ एिह अवृgआ04थामे बेसी जीबे कए की करब। ” \n“तँ मइरे कए की कए लेब, जतेक िदन छी जीवनकृgो4आ जीवन जकृgआैआ िजबू। ” \n \n \n \n२०. ग ारे ूg288 ट ी    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nसुजीतजी मोटर साइिकल ृg401ाइव करैत पृgआैआछा ृgोैोशृgआै4त जीकृgो4आ बैसोने। िमशर जीकँ दलानपर ृgोै4ृgो70ला। आँगा-आँगा सुजीतजी हुनक पाछू \nृgोैोशृgआै4तजी, िमशरजी लग जा सुिमतजी, “नमृgआ04कार िमशरजी, हम कहने रही ने आयुवृgआ71दसँ समंिधत , मृgआैआजीक गिठयाक दवाइ । \nिहनकासँ िमलु ई ृgोैोशृgआै4तजी, हमर सीिनयर छिथ । अपनेक सभ गृgोख0पक उचीत उृgोँ4र देता।” \nिमशरजी, “नमृgआ04कार - नमृgआ04कार (कुसृgआैड िदस इशारा कए ) बैसल जाउ।” \nतीनु गोटा कुसृgआैड ृgआख1हण कएला, तदुपरृgआै4त िमशरजी, “ हृgआैआ किहयौ।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “हम एकगोट आयुवृgआ71िदक कृgोख4पनीसँ जुड़ल छी आ हमरा सभ लग िकछु असाृgोड7य रोग जेना मधुमेह , गिठया, बी०पी०, हाडृgआै1 \nृgोैोोृgोखोलेम आिदक सफल उपचार अिछ । सुजीत भाइसँ ृgोँआात भेल अपनेक माए गिठया ---।”  \nिमशरजी, ृgोैोशृgआै4त जीक गृgोख0प िबृgो74चेमे रोकैत , “हृgआैआ, से सभ ठीके पिहले कहु गारेृgोडडटी छैक ।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “गारेृgोडडटी ! गारेृgोडडटी कोना कहु मुदा ठीक होबाक सए टका िवृgआ04वास छैक ।” \nिमशरजी, “हृgआैआ इहे, जखन गारेृgोडडटीए निह तखन हम अपनेक गृgोख0प कोना मानव ।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “सुनू-सुनू, हमर सभक पृgआो0ित सुनला वाद अहृgआैआ अपनो बुझबै आ मानबै जे गिठयाक उपचार संभव छैक ।” \nिमशरजी, “कोना मानू, अपने गारेृgोडडटी देबै तहन ने मानब। आइ िबस बरखसँ कोनो डॉृgो70टर कोनो अृgआ04पतालसँ ठीक निह भेलै, अहुँ \nगारेृgोडडटी निह ए लए रहल छी आ अहीँ की दुिनयृgआैआक कोनो डॉृgो70टर गारेृgोडडटी निह लएत तखन कोना मानू।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “देखू ई गृgोख0प ठीके अिछ जे दुिनयृgआैआक कोनो डॉृgो70टर गारेृgोडडटी निह लेत िकएक तँ दुिनयृgआैआक कोनो डॉृgो70टर लग एकर इलाह \nनिह छैक। गिठया की भेलै ?....  अृgोख0पन  ठेहुनक दुनू हृgआडैडीकृgो4आ जोड़क बीचमे एकटा मृgआैआसुक टुकड़ा होइ छैक जेकरा कािटृgआै1लेज \nकहल जाइ छैक आ ओिह कािटृgआै1लेजकृgो4आ ठीक आ तृgोडडदुृgोै4ृgआ04त राखैक लेल , हम जे भोजन खाए छी ओिह भोजनसँ एकटा ृgआख1ीस जकृgआैआ \nिचपिचपा पदाथृgआै1 िनकलै छैक जेकरा साइनोिवयस ृgोख1लूड कहल जाइ छैक । भोजनमे पोिृg41ैक तृgोड4वक कमी, ृgोैोदुषण , बएसकृgो4आ बेसी \nभेलासँ, आन आन कतेको कारणे अपन देहमे साइनोिवयस ृgोख1लूड बननाइ बन भए जाइ छै। जखने साइनोिवयस ृgोख1लूड अथृgआैँत \nिचपिचपा पदाथृgआै1 ृgआख1ीस खृgोड4म भेल तखने दुनू हृgआडैडीक िबचमे दबा िपचा कए मासुक  टुकड़ा अथृgआैँत कािटृgआै1लेज कइट जाइ छैक । दुनू \nहृgआडैडीक िबचमे गएप भए जाइ छैक आ दुनू हृgआडैडीमे हृgआडैडी घसेलासँ असहाय ददृgआै1 होइत छैक । कतेक गोटेकृgो4आ तँ चलला उृgोँ4र \nहृgआडैडीमे हृgआडैडी घसेलासँ आवाज सेहो होइत छै। आब देिखयौ एिहठाम डॉृgो70टर कहैत अिछ जे साइनोिवयस ृgोख1लूड अथृgआैँत िचपिचपा \nपधाथृgआै1 ृgआख1ीस बननाइ बंद तँ बंद एकर कोनो इलाज निह , बेसीसँ बेसी जीवन भिर ददृgआै1 िनवारक गोटी खाए कए ददृgआै1सँ बँिच सकै \nछी। बेसी ददृgआै1 िनवारक दवाई खेलासँ हाडृgआै1 आ िकडनीपर से खराबअसर । आब देिखयौ, हमरा सभ लग अिछ समुृg40ैी जड़ी बूटीसँ \nिनिमृgआै1त -------, आ िजनक शरीरमे एृgआ1ोो आना साइनोिवयस ृgोख1लूड बचल अिछ एकर िनयिमत सेवन कएला बाद हुनक शरीरमे ई \nसाइनोिवयस ृgोख1लूड बनेनाइ शुृgोैँ करत आ जखने साइनोिवयस ृgोख1लूड बननाइ शुृgोैँ होएत , मासुक टुकड़ा अथृgआैँत कािटृgआै1लेज पुनः \nमरृgोख4मत भेनाइ आरृgोख4भ भए जाएत । शरीरमे वतृgआै1मान साइनोिवयस ृgोख1लूडकृgो4आ उपिृgआ04थत माृgोँँाक िहसाबे ६ मिहनासँ एक सबा बखृgआै1क \nअिधकतम सेवन कएला बाद कोनो ृgआ01यिृgो70त अपन पएरपर चलएटा निह दौड़ए लगता।” \nएतेक बड़का गिठयापर ृgआ01याृgो71यान सुिन िमशरजी चुृgोख0प , चुृgोख0पी तोरैत , “हूँ ! सभ ठीक मुदा गारेृgोडडटी....” \nृgोैोशृgआै4तजी, “अृgो74छा िलअ हम अहृgआैआक माए केर ठीक होबैक गारेृgोडडटी लै छी, अहृgआैआक माए हमर माए।  अहृgआैआ एक सबा बरख हमर \nदवाइ िदयौन, ठीक निह भेलिन तँ पाइ आिपस।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nआब तँ िमशरजीक बोल बन, जेबीसँ मोबाईल िनकाइल बामे हाथे कएकटा न० लगेला बाद, “यौ सभ ठीक, आब तँ अहृgआैआ गारेृgोडडटीयो \nलए लेलहुँ मुदा एखन हमर छोटका भाइ फोन निह उठा रहल अिछ बादमे ओकरासँ गृgोख0प कएला बाद  हम कहब िकएक तँ गृgोख0प  एक \nदू मिहनाक निह छै एक सबा बखृgआै1क छै।” \nएतवामे दलानक कोृgोडडटासँ िमशरजीकृgो4आ किनयृgआैआक चूड़ीकृgो4आ खनखनाइक आवाज िमशरजी सुनलिन। िमशरजी घुिम कए देखला उृgोँ4र \nृgोैोशृgआै4तजीसँ,  “कनीक अबै छी।”  कहैत उिठ किनयृgआैआ िदस चिल गेला। \nिमशर जीसँ हुनक किनयृgआैआ, “हम सभटा सुनलहुँ, ई तँ ठीके अचूक इलाज छै आ अहृgआैआ बुिझते छीऐ जे हमरो माए गिठयासँ परेसान \nछै। अहृgआैआ अपन माए लेल ली की नै हमरा नै बुझल मुदा कािृgआआ4  िचृgोडडटू गाम जा रहल छै, ६ मिहनाक दवाइ लए कऽ िचृgोडडटू िदया \nहमरा माए लेल पठा िदयौ बृgआै4की ६ मिहना बाद फेरो िकयो गाम जेबे करतै तखन।” \nकिनयृgआैआक गृgोख0प सुिन िमशरजी आपस आिब कुसृgआैडपर बैसैत , “ठीक सर, आब अपने एतेक कहैत छी तँ ६ मिहनाक दवाइ हमरा दए \nिदअ।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “ठीक छैक परशु सुजीतजी अहृgआैआकृgो4आ दए जेता।” \nिमशरजी, “परशु निह हमरा कािृgआआ4  भोरे चाही िकएक तँ ई हमर माए लेल निह हमर सासु लेल छिृgोडडह आ कािृgआआ4  भोरे १० बजे \nहमर सार िचृgोडडटू गाम जा रहल छिथ । तृgो4आ तँ एृgआ1ोे बेर ६ महीनाक दवाइ मंगा रहल छी।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “कोनो बात नै कािृgआआ4  भोरे ९ बजे तक िमल जाएत। सुजीत जीकृgो4आ पाइ दए िदयौृgोडडह मुदा हृgआैआ \n गएरेृgोडडटी निह भेटत ।” \nिमशरजी, “िकएक।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “ई गारेृgोडडटी अहृgआैआक माए लेल छल , िकएक तँ अहृgआैआक माए हमर माए दोसर ओ हमर आँिखक  सोझृgआैआ छिथ हुनका हम देखो \nसकै छीऐिृgोडडह , ठीक भेली की निह मुदा अहृgआैआक सासु... ।” \nिमशर जी, जेबीसँ पाइ िनकािल कए दैत, “यौ ृgोैोशृgआै4तजी अहुँ की गृgोख0प करै छी अहृgआैआ किह देलहुँ हमरा िबृgआ04वाश भऽ गेल ई पाइ राखू \nमुदा हृgआैआ भोरे ९ बजे ध िर दबाइ भेट जेबा चाही निह तँ अपने बुिझते िछयै किनयृgआैआ सार सासु।” \nृgोैोशृgआै4तजी, “हृgआैआ अवृgआ04य , (उठैत) अृgो74छा आब आृgोँआा िदअ ।” \nदुनू गोटे िबदा भेला। मोटर साईिकलपर बैसला बाद बैसले- बैसल सुजीतजी, “ृgोैोशृgआै4त भाइ देखलीएिन, माए लेल गारेृgोडडटी चाही भाइ \nसभक सहमित चाही आ सासु नामे चृgआोैे ६ मिहनाक पाइ िनकैल गेलिन।” \n    \n \n२१. बाबाक हाथी \nिदृgोखडलीक कनाट ृgोख0लेशक ृgोैोिशृgआो0 कॉफी हॉउसक आँगन। लूकिझक सृgआैआझ मुदा महानगरीय िबजलीक दूधसन  इजोतसँ कॉफी हॉउसक \nआँगन चमचमाइत। एकटा गोल टेबुलक चाृgोैँ कात राखल चािरटा कुसृgआैडमे सँ तीनटापर अ ०,ब० आ स० बैसल गृgोख0प करैत संगे \nकॉफीक चुृgआ04कीक आनृgोडडद सेहो लैत।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nअ० आ ब०कृgो4आ िबचक बात-िचतमे गरमाहट आिब गेलै। अ०, “रहए िदयौ अहृgआैआक बूते निह होएत। ” \nब०, “ हृgआैआ ई की कहलीयै हमरा बूते निह   होएत, अहृgआैआ बुिझते िक िछयै हमरा बारेमे। ” \nअ०, “ हम अहृgआैआक बारेमे बेसी निह बुझै छी परृgो7डच ई नै .......!” \nब०, “हे आगु जुिन िकछु बाजु, अहृgआैआकृgो4आ निह बुझल जे अहृgआैआक सॲझा के बैसल अिछ ? हमर बाबाकृgो4आ नअटा बखाड़ी रहिन , \nदलानपर स िदखन एकटा हाथी बाृgोडडहल रहैत छलिन।  हमर परबाबाकृgो4आ चालीस गामक मौजे छलिन।  हमर मामा एखनो िबहारक \nराजदरवारमे तैनात छिथ। हम ृgआ04वम एिहठाम योगाक ृgो70लास राृg41ैपितकृgो4आ दै छीयिन।” \nअ० आ ब०क गृgोख0प बहुते देरीसँ चुपचाप सुनैत स ० अपन कॉफीक घूंट खृgोड4म कएला बाद खाली कपकृgो4आ टेबुलपर रखैत , “यौ हम \nआब चली, अहृgआैआक दुनूकृgो4आ हाइृgो70लासक गृgोख0प हमरा निह पिच रहल अिछ , हम तँ बस एतबे बुझै छी जे हमर अहृgआैआक बाबू-बाबा आ \nृgआ04वयं हमरा सभमे एतेक बूता होइत तँ हम सभ एना िदृgोखडलीमे १५-२० हजारक नोकरी कए कऽ आ भराक मकानमे जीवन िबता \nकए अपन-अपन िजनगीकृgो4आ नरकमय निह बनािबतहुँ।  ओनािहतो आजुक समयमे हाथी िभखमंगा रखै छैक आ दोसर राजमे पेट ओ \nपोसैत अिछ जेकरा अपन घरमे पेट निह भिर रहल छैक।” \nस०कृgो4आ एकटुक ितत मुदा सृgोड4य गृgोख0प सुिन दुनूक मुँह चूप।  स० सेहो ई गृgोख0प बजैत िहलैत डुलैत िनसाक सृgोैँरमे ओतएसँ िब दा भए \nगेल। मुदा ओकर बगलक टेबुलपर बैसल हमरा स०कृgो4आ ई गृgोख0प सए टका सृgोड4य लागल।     \n \n \n२२. दू लाख मिहना  \nमाए तामससँ लाल भेल, “मार कपर जडुआ, बी०ए० एिह दुआरे करेलीयहुँ जे पिढ़ िलख कऽ गाममे मिहस पोसृgो4आ। देखही ललनमाकृgो4आ \nमुृgोख4बईमे  नोकरी करै छै, भोकना िदृgोखडलीमे नोट छाइप रहल छै, ओ रमेशरा कलकृgोँ4ामे िडलर बिन गेलै आ ई एतेक पिढ़ िलख कए \nकहैत अिछ गाममे रहत, रहत तँ रहत ओिहपर मिहस पोसत।” \n“माए सुनू, गाम आब ओ गाम निह रहलै आ परदेश परदेशे होइ छै, ओिहठाम कतबो िकयो रिह जेए अृgोख0पन निह होइ छै।  जािहखन \nकेकरो अृgोख0पन धरतीपर गुजर निह होइ छै तखने परदेश जाइए ।” \n“बेस से तँ ठीक मुदा ई मिहस ? गामपर रहबअ तँ  मिहसे पोसबअ?” \n“माए एिहमे खरापीए की छै आ देखू िदृgोखडली मुृgोख4बई जाएब िकएक पाइ लेल , कतेक तँ पृgोडडृg40ै ह बीस हजारक नोकरी, खाइत पीबैत \nबचत कतेक चािर पृgआैआच हजार मुदा की चािर पृgआैआच हजारसँ जीवन चिल जेतै। ” \n“तँ की मिहससँ जीवन चिल जेतै।” \n“पढ़ूआ काकाकृgो4आ एकटा मिहससँ जीवन चललिन की निह।” \n“तँ की हुनके जकृgआैआ भए जेबअ। ” \n“सुनू हमर ृgोख0लान , हम पृgआैआचटा नीक नृgआ04लक मिहस आ संगे एक टा नोकर रािख कए एिह काजकृgो4आ करब।  दूधकृgो4आ कतेक बेगर ता आ \nमहगाइ छै से तँ बुिझते छीऐ।  आब देखू एकटा नीक नृgआ04लक मिहस चालीस िलटर रोजकृgो4आ एवरेज दूध देतै तँ पृgआैआचटा कतेक भेलै  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \n४० गुने ५ = २०० लीटर रोजकृgो4आ।  आब पाइ, चालीसो ृgोै4पैए लीटर बेचब तँ २००*४०= आठ हजार ृgोै4पैया रोजकृgो4आ अथृgआैँत \nमिहनाकृgो4आ दू लाख चालीस हजार , चालीस हजार खरचो भए गेल तँ दू लाख मिहनाक आमदनी, गोवर काठी, परा पारी अलग।” \n“गे माए ई केना भऽ जेतै, दूऽऽऽऽऽऽ लाख ृgोै4पैया मिहना। ”    \n \n \n \n२३. अ ूgछ82 ध न   \nबाबा अृgोख0पन सात बखृgआै1क पोतासँ, “की हौ बौआ, ललन कतए गेलाह।” \n“बाबूजी तँ पूजा कए रहल छिथ।” \n“ईऽऽहऽ.. खेतोपर जेता की खाली पूजे केने गुजारा भए जेतिन, पूजो पाठ एक सीमे धिर नीक होइ छै। जीवन चलै लेल ृgोै4पैया \nचाही आ ृgोै4पैया लेल काज करए परै छै आ घरमे जखन अृgआडो -धन भरल रहै छै तकर बादे पूजो पाठ नीकसँ होइत छैक।”  \nबाबा एसगर बड़बड़ाइत दलान िदस चिल गेला।    \n \n२४. पशंदक काज  \nदीनानाथजी आ हुनक किनयृgआैआक िबचक गृgोख0प -सृgोख0प -     \n“सुनै छीऐ, अहृgआैआक दुनू िधया पुता कखनो निह पढ़ैए , िदन भिर निह जािन कथी कथीमे लागल रहैए।” \n“हूँ।” \n“की हूँ, खाली बस हा बरद जकृgआैआ मूरी दोलबैत रहै छी। अहृgआैआकृgो4आ तँ कोनो िचृgोडडते न िह, दुिनयृgआैआ कतए जा रहल छै  कनीक िधयो-\nपुतापर िधयान देबै।” \n“की िधयान िदयौ, अहृgआैआ दै छीऐ ने भऽ गेलै। ” \n“भऽ की कपार गेलै? दुनूमे सँ िकयो हमरा मोजर दैए, बेटा अहृgआैआक सिदखन कृgोख4पुटरमे लागल रहैए तँ बेटीकृgो4आ ृg401ाइंगेसँ फुिरसत \nनिह। िकताबकृgो4आ तँ केखनो छुिबतो निह जाइ छै।” \n“हे भागबान ! अहृgआैआ िकए एतेक आमील पीने छी, भने दुनू अृgोख0पन -अृgोख0प न पशंदक काजमे तँ लगले रहै छै। आइ जे सिचन तृgआ70दुलकर \nकेर गारजन किहतै पढ़ाइ कर वा लता मंगेशकर केर गारजन किहतै जे पढ़ाइ कर तँ की देशकृgो4आ सिचन तृgआ70दुलकर आ लता \nमंगेशकर भेटतै? कएखनो निह, हृgआैआ दूटा कलकृgआै1 वा चपरासी जृgोै4र भेटगेल रिहतै। ” \n \n \n२५.   अूg2ो0 प न न ी न   \nआइ कतेक बखृgआै1क बाद हम अृgोख0पन गामक फूसक घरमे आपस एलहुँ।  मोन एतेक ृgोैोशृgोडडय िक घरसँ बाहर िनकलैक मोने निह भए \nरहल छल। घरक अखरा चौकी, िदृgोखडलीक दू बएड ृgोै4मकृgो4आ पलंगक एक बीत मोटगर गृgआ1खासँ बेसी सुखदायी लािग रहल छल। आँिख \nमुनैत मृgआैआतर सपनाक इृgोडडृg40ै धनुषी मेघमे मन िवचरण करए लागल। िभनसर नीन तुटल तँ बखृgआ7ै बाद बुझलहुँ नीन एकरा कहैत छै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nिदृgोखडलीक पृgोडडृg40ैह हजार ृgोै4पैयाक भाराक घर जकृgआैआ ओतुका नीनो भाराक।  धृgोडडयवाद हमर कृgोख4पनीक मंदी आ हरताल जे हम अृgोख0पन \nघरमे अृgोख0प न चौकीपर अृgोख0पन नीनसँ सुतलहुँ।   \n \n२६. मु द ूgछ6ृ  \nिबहार रोडबेजकृgो4आ बस पटनासँ जयनगर धिर सफर। समृgआ04तीपुरसँ िकछु पिहले सामनेसँ एकटा बड़काटा चमचमाइत कारी रंगक कार \nआिब कए बसक सामने ठार भऽ गेल । ओिह कारमे सँ  देशी तमृgोडडचा लेने दू गोट पहलवान िनकिल बल ृgोैोयोगसँ बसमे घुिस गेल । \nबसमे चढ़ला बाद सभक िदस िधयानसँ देखैत पाछुक सीटपर बैसल एकटा नौजबानकृgो4आ सभक सोझृgआैआ खीच कए बससँ बाहर िनकािल \nदुनू गोटे ओकरा लात मुृgआ1ोासँ पीटअ लागल। बसमे बैसल ६०-६५ गोटेमे सँ कएकरो िहृgोख4मत निह जे एकबेर इहो पूछेए िक भेलै, \nएकरा िकएक पीटै छै। सभ मूक दशृgआै1क बनल । अंतमे ओ दुनू यम राजक दूत ओकरा मारैत मारैत थािक गेल तँ एकटा अृgोख0पन \nतमृgोडडचा तािन ओकर सीनापर दनादन दूटा गोली दाइग देलकै। सभह सामने िदनदहारे। ६०-६५ टा नपुंसक लग दूटा मदृgआै1 जीत \nगेल वा ६०-६५ टा मुदृgआैँपर दूटा जीवन भारी परल ।   \n \n२७. जीवन  \n“हम एिह दुिनयृgआैआमे िकएक छी ?” \n“खाए लेल ?” \n“पीबैक लेल ?” \n“जीबैक लेल ?” \n“सेृgो70स करैक लेल ?” \n“सृgोडडतान जृgोडडमाबै लेल ?” \n“मरै लेल ?” \n“धुृgोँ4 ! इहे जीवन अिछ तँ हमरामे आ जानवरमे अृgोडडतर की ?”      \n \n \n \n२८ . नेनाक छिव  \nिदनानाथ बाबूक बहरइया बेटा पुतहु अपन १२ बरखक पोती संगे बहुत बरखक बाद कोनो िवशेष अबसरपर  गाम एलाह । \nदलानपर, अपन पारृgोख4पिरक  पोषाकमे  िदनानाथजी आ हुनक बेटा जीृgोडडस  पृgआ70ट  आ टीशटृgआै1 पहीर बैशल। ताबतेमे  एकटा बयोवृृgआो0 , \nगामक सृgोख4बृgोडडधमे िदनानाथ जीक काकाक आगमन भेलिन । हुनका बैसक उिचत ृgआ04थान  देला बाद िदनानाथ जीक पुृgोँँ  हुनक पएर \nछूबैत,  \"गोर लगै छी बाबा।\"  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \n\" खूब नीके रहू।\" \n\"कतए रहै छी?\" \n\"िदृgोखडलीमे \" \n\"हमरा तँ अहृgआैआ सभकृgो4आ देखलो कतेको बरख भए गेल।\" कनीक काल चूप रहला बाद, \" ृgोखोयाह   भए गेल की ?\"  \nई ृgोैोृgआ11  बाबा हुनक वृgआ04ृgोँँ  आ िक  हुनक निह बुझाइत बएसकृgो4आ कारण पुछलिखन। अपन चॉकलेटी शरीर आ ृg401ेससँ एखनो २५ \nबरखसँ बेसीक निह बुझाई छला।  \n\"सृृg41ैी, सृृg41ैी……\" बाबाक ृgोैोृgआ11  सुिनते, कोनो उृgोँ4र  देबैक  जगह   सृृg41ैी, सृृg41ैी केर अबाज िदनानाथजी देलिन। अबाज सुिन \nआँगनसँ हुनक १२ बरखक चंचल पोती 'सृृg41ैी'  दौरते आएल।  \nिदनानाथजी   सृृg41ैीसँ बाबा िदस इसरा कए, \" बाबाकृgो4आ  गोर लिगयौृgोडडह। \" \nसृृg41ैी चृgआोैे झुिक, बाबाकृgो4आ गोर लािग आशीवृgआैँद  लेलिन। िदनानाथजी, बाबासँ, \"ई िहनक बेटी भेलखीन।\" \nबाबा, ई सभ गाममे रहिथ तहन ने, हमर नजिरमे तँ एखनो ओहे १८-२० बखृgआै1 पिहने देखल नेनाक छिव बसल अिछ। केखन \nसमयक संग जबान भेल, ृgोखोयाह  भेलै, बेटी सेहो एतेकटा भए गेलै। मुदा हमर सबहक आँिखक छिव……।\" \nई कहैत बाबा मौन भ’ गेला।   \n                                                                        \n२९. एतेक पैघ पिरवार  \n“िक बाबा हमरा िहसाबे गाममे अहृgआैआ ए तेक पैघ पिरवार केकरो निह हेतैक।”                                                \n“हृgआैआ से तँ ठीके, दुनू ृgोैोाणी अपने, चािर-चािरटा बेटा पुतहु, १३ टा पोता-पोती, चािरटा पर-पुतहु, तीनटा नितन जमेए, ९ टा \nपरपोता परपोती। सभ लगाइत ३९ गोटेक भरल-पुरल  पिरवार मुदा की लाभ ? सभ ृgोैोदेश जा-जा कए अपन- अपन पेट पोसएमे \nलागल अिछ हम बुढ़बा बुिढ़या एतए गाममे अपने हाथ झरकाबाबै छी।”   \n \n३०.   सबसँ खुशी  \n“बाबा, एिह दुिनयृgआैआमे सबसँ खुशी के अिछ ?” \n“एकर जवाब हम की देबअ बहुत पिहने गोृgआ04वामीजी किह गेल छिथ जे ृgआ01यिृgो70त अृgोख0पन मातृभूिमपर रहैत हुए आ जकरा माथपर \nकोनो कजृgआैँ निह होइ दुिनयृgआैआक सबसँ खुशी आ भाृgो7ोयशाली ृgआ01यिृgो70त ओहे अिछ ।\"    \n \n३१. पू वूgछ6इ ज क मु ि ूg2आ0 त  \nआचायृgआै1जी पुराणक कथाक ृgआ01यृgो71यान करैत , “ृg40खाृgोख4हन भोजन करेलासँ सात पूखृgआै1 धिर मुइल पूवृgआै1जक आृgोड4माकृgो4आ शृgआै4ित आ जृgोडडम मरणकृgो4आ \nफेरीसँ मुिृgो70त भेट जाइ छैक मुदा ृg40खाृgोख4हन  चयनमे िकछु सावधानी रखबा चाही। ृg40खाृgोख4हन  ओ जे मृgआैआस मिदरासँ दूर होिथ । ृg40खाृgोख4हन  ओ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \nजे झूठ, लोभ आ अहंकारसँ बचल होिथ, जे भोर सृgआैआझ आन ृg40खाृgोख4हन  कमृgआै1 निह तँ कमसँ कम गायृgोँँी जाप अवृgआ04य करैत होिथ आ \nिजनका वाृgआ04तबमे भोजनक आवृgआ0ोकता होइन, भरल पेटकृgो4आ भरलासँ की लाभ ।\" \nआचायृgआै1 जीक गृgोख0प सुिन हम सोचै लगलहुँ, “िक आजुक समयमे एहन ृg40खाृgोख4हन  भेटनाइ सृgोख4भब आ कदािचत भेटो गेला तँ की हुनका \nभोजनक आवृgआ0ोय कता हेतैन ? तँ की ह मर पूवृgआै1जक मुिृgो70त आब निह होएत ?”           \n \n          \n३२.   इं ट र ूgछ0इ यू \nिसिवल अिसृgआ04टृgआ70ट इंजीिनयर पोृgआ04टकृgो4आ लेल इंटरृgआ01यू।  िलिखत परीृgोँोामे २४ टा परीृgोँोाथृgआैड पास कएला बाद आइ अंित म मौिखक \nपरीृgोँोा।  २४ मे सँ कुल एक गोटाक चयन होएत। एक-एक कए सभ उमीदवार कृgोँोमे आबैत।  कृgोँोमे तीनटा इंजीिनयर संगे सामने \nमुृgो71य चयनकतृgआैँ।  \nसभ उमीदवारक सामने मुृgो71य चयनकतृgआैँक एकैटा ृgोैोृgआ11 , “िक अपने िसिवल िडपाटृgआै1मृgआ70टसँ की इृgोँोा रखैत छी आ एिहकृgो4आ बदलामे अहृgआैआ \nकी की देबैकृgो4आ लेल तैयार छी। ” \nहुनक एिह तरहक ृgोैोृgआ11कृgो4आ सुिन कए िकयो कहैत , “इृgोँोा की सभटा तँ आब अपनेक हाथमे अिछ हृgआैआ देबैक लेल जे अप ने कही, \nचािर लाख .....पृgआैआच लाख। ” \n“ठीक छै अहृgआैआसँ हम कोृgोडडटेृgो70ट करब , आगू...।” ई कहैत मुृgो71य चयनकतृgआैँक हाथ बेलपर जाइन , खरररर खरररर ऽऽऽऽ कृgो4आ \nआबाज, दोसर उृgोख4मीदवारक ृgोैोवेश।  हुनको सभक सामने ओहे पुराण ृgोैोृgआ11।  िकयो कहैत, “इृgोँोा की ई पोृgआ04ट हमर भेल , रहल देबैक \nगृgोख0प तँ जतेक अपने कही हमर बाबूजीक खाली चेक तैयार छिन।” \nएकटा तँ ृgोैोृgआ11 सुिनते मृgआैआतर ृgआडखोधसँ िहलए लगला, “एतेक भारी अृgोडडयाय , एिह तरहक कृृgोड4य , एिह गृgोख0प क आबाज हम बहुत आगू धिर \nउठाएब।” ई बर बराइत ओ कृgोँोसँ बाहर िनकिल गेला ।  \nसभसँ अंतमे अंितम उृgोख4मीदवार , हुनको लग फेरसँ ओहे ृgोैोृgआ11 राखल गेल , “अपने िसिवल िडपाटृgआै1मृgआ70टसँ की इृgोँोा रखैत छी आ एिहकृgो4आ \nबदलामे अ हृgआैआ की की देबैकृgो4आ लेल तैयार छी। ” \n“तृgोड4काल तँ हम ई इृgोँोा रखै छी जे ई जॉब हमरा कृgोडडफोमृgआै1 भऽ जए आ देबैकृgो4आ लेल हम अृgोख0पन पूणृgआै1 योृgो7ोयता, काजक ृgोैोित िनृg417ा, \nयथा ृgोँआान तन -मनसँ मेहनित देबैक लेल तैयार छी ।” \nअिगला ृgोैोृgआ11 , “शेलरीक कतेक एृgो70ृgआ0ोपेृgो70टेशन रखैत छी। ” \n“ई हमर पिहल जॉब अिछ तृgो4आ एखन शेलरी निह , एिहठामसँ हम कतेक बेसी िशखब तकर एृgो70ृgआ0ोपेृgो70टेशन रखैत छी। ” \nमुृgो71य चयनकतृgआैँ ठार होइत , हाथ आँगा करैत, “बधाइ ! अहृgआै4क जॉब कृgोडडफोमृgआै1।  उृgोख4मीद करै छी हम सभ एिहठाम अपनेक पूणृgआै1 \nृgोँआानक उपयोग कए सकी आ अपने सेहो एिहठामसँ अपन ृgोँआानक नीकसँ अ पडेशन कए सकी। एक बेर फेरसँ बधाइ।” \n \n \n \n३३. भूखेल   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \n“छीः ! कतेक भूखेल छलै सभकृgो4आ सभ। ”  \nभोजक बाद फेकल पातक ठेरीमे सँ िकछु िबछैक चेृg41ैामे असफल एकटा बुढ़ पागलक   बड़बड़ाहट। \n \n३४. चयन  \nमेटर िनटी वाडृgआै1। सा० ददृgआै1सँ बफाइर मारैत। छोटका अृgआ04पतालसँ बड़कामे रेफर कए कऽ लाएल गेलिथ । अृgोखडृgआखखासाउंड िरपोटृgआै1क \nमुताबीक आठ मासू जौँआ बृgो74चाक होिनहार तृgो4आपर दुनू बृgो74चा उृgोखडटा। बृgआडैड िृgआडखिटकल केस , पैघ डॉृgो70टरक एकटा टीम हरान हरान । \nएक तँ समयसँ पूवृgआै1 ओहूपर जौँआ आ सभसँ कठीन जे दुनू बृgो74चा उृgोखडटा। डॉृgो70टरक सामने आब ओपरेशनकृgो4आ अलाबा आन कोनो \nउपाय निह । जृgोखडदीसँ जृgोखडदी ओपरेशन करैक आवृgआ0ोयकता, निह तँ जृgो74चा बृgो74चा दुनूक ने तीनुक जानक खतरा भए सकै छल। \nडॉृgो70टरक टीम फ टाफट ओपरेशनक तैयारीमे जुिट गेल। ओिह टीम क एकटा ृgआ04टाफ नसृgआै1 फाइल नेने बाहर आिब, “सा०कृgो4आ पिरवार \nवला सभ।” \nसा०क पिरवारक सभ आगू अबैत, “हृgआैआ। ” \n“सा०कृgो4आ पित। ”  \n“जी।” सा० कृgो4आ पित दू डेग आगू आबैत । \n“ई ओपरेशनक कागज अिछ। बहुते िृgआडखिटकल केस छैक। अपनेकृgो4आ बुझले अिछ , बृgो74चा समयसँ डेढ़ मिहना पूवृgआै1, जौँआ आ ताहूपर \nदुनू उृgोखडटा आगू बढ़ैत बढ़ैत दुनू छाती लग आिब गेल छैक । ऐनामे जँ जृgोखडदी ओपरेशन  निह होएत तँ िकछु भऽ सकैत छैक।” \n“जी।” \n“हमर सभक ृgोैोयास रहत तीनु ृgोैोाणकृgो4आ नीकेना बचाएल जाए मुदा केसक िृgआडखिटकली देखैत माए अथवा दुनू बृgो74चामे सँ केवल \nएकटाकृgो4आ हम सभ गारेृgोडडटी लए सकै छी। से अहृgआैआ िलख कए िदअ जे अहृgआैआकृgो4आ पिह ले के चाही सा० की दुनू बृgो74चा ?” \n“ठीक छै लाउ हम िलख कए साइन कऽ दै छी, हमरा सा० आ दुनू बृgो74चामे सँ एकटाक चयन करअ  परत तँ  हम सा०कृgो4आ ृgोैोाण \nचाहैत छी ओना हम भगवानसँ ृgोैोाथना करैत छी जे तीनु जानक रृgोँोा करिथ। ” \n \n३५. मामा   \n“िक रौ संजैया, मिहस खोलैक बेर निह भेलैए की ?” \n“जाइ छी मामा, ओ माथमे कनीक ददृgआै1 करै छल तैँ सुित रहल रही। ” \n“हुँ िगरै कालमे माथ निह दुखेलहुँ आब मिहस खोलै कालमे माथ दुखाइए। एतए तँ जेना कोनो कुबेरक खजाना रहै, बाप \nकलकृgोँ4ा ओगरने आ बेटा छह मिहनासँ एतए हमर माथमे ददृgआै1 केने। ”   \n \n३६. म ूgछ6छछ क म ि ह म ा     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nसृgआैआझक छह बजे पशीनासँ तरबतर सात कोस साईिकल चला कए अ ०बाबू अपन बेटीक ओिहठाम पहुँचला। हुनक साईिकल केर \nघंटीक अबाज सुिन नाना-नाना करैत हुनक सात बखृgआै1क नैत हुनका लग दौरल आएल । अपन पोताक िकलोल सुिन अ०बाबूक \nसमिध सेहो आँगनसँ िनकैल दलानपर एला। दुनू समिध आमने सामने- \n“नमृgआ04कार समिध ।” \n“नमृgआ04कार नमृgआ04कार सभ कुशल मंगल ने। ” \n“हृgआैआ हृgआैआ सभ कुशल मंगल। ” \nअपन नैतकृgो4आ झोरा दैत , “िलअ बौआ आँगनमे रािख आबू, मृgआैआछ छैक। ” \n“अहुँ समिध ई की सभ करए लगलहुँ।” \n“एिहमे करब की भेलै, आबै काल नहैरमे मराइत देखिलऐ िहलसगर देख मोन भए गेल, िधया-पुता लेल लए लेलहुँ।”     \n“मुदा समिध अपने तँ बैसनब छी तहन िधयापुताक िसनेह खातीर एतेक कृg41ै। ” \n“एिहमे कृg41ैक कोन गृgोख0प , हम निह खाए छी एकर माने ई निह ने जे ई खराप छै। हम निह खाए छी अथृgआैँत ितयाग केने छी, जे \nखाए छिथ हुनकर नीक बेजएक िधयान तँ रखहे परत। ओनािहतो अपन िमिथलाक मृgआैआछक मिहमासँ के अनिभक छिथ। ”   \n \n \n३७. आँिख मुिन ली  \n“मािलक, सोमना चोर भए गेलए।” \n“हौ, की चोरा लेलकए ?” \n“मािलक ओ हमर की चोरेत, हमरा लग अिछए की।”    \n“तहन किथक िचृgोडडता। ” \n“ओकरा हम देखलहुँ अहृgआैआक कलममे पिथयाक िनृgो74चामे आम आ उपरसँ घास भरने, आब कहु ओ आम कतएसँ एलै अहीँक \nकलमसँ निह चोरेने होएत।” \n“हौ लेबअ दहक, िक करबहक ओकरा तँ अपने कलम गाछी छै निह तहन की करत, बाल बृgो74चा तँ ओकरो छै। एहेन छोट छोट \nगृgोख0प देख कए आँिख मुिन ली आखीर एिह संसारमे गुजारा तँ सभकृgो4आ करैएकृgो4आ छै ने। ”   \n \n \n३८. दू  न ूg2ो4 ब र क  प ा इ     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nअ०, “एिह बेरक पूजामे तँ एसगर िमशरजी एकाबन हजारक चंदा देलिखृgोडडह। ” \nब०, “देबए िदयॱह, बहुते दू नृgोख4बरक पाइ जमा कए कऽ रखने छिथ। ” \nस०, “यौ भाइ, पाइ कएखनो दू नृgोख4बरक भेलैए आ यिद होइतो छै तँ सभ िकयो एकरा कमेए चाहैए मुदा बात ओहे जखन तोरअ \nनिह हुए तँ अंगूर खृgआोैा, तेनािहते जखन अृgोख0पने निह कमा सकलहुँ तँ सामने वलाक पाइ दू नृgोख4बरक देखाइ दै छैक। ” \n \n३९. खुशी        \nकलुआही, बुध िदनक हाट। चाृgोै4कात  भीर-भार, बेपारी आ खरीदारक हृgोखडला-गुृgोखडला, िकयो बेचैमे ृgआ01यृgआ04त तँ  िकयो कीनैमे मृgआ04त । \nदीनानाथजी अपन किनयृgआैआ संगे हिटयामे ृgोैोबेश कएल िन। हाटक मुँहेपर एकटा सात-आठ बखृgआै1क बिृgो74चया हाथमे धनी-पात लेने हृgोखडला \nकरैत,  “एक ृgोै4पैयाकृgो4आ  दू मुृgआोडी, एक ृgोै4पैयाकृgो4आ  दू मुृgआोडी।” \nमुदा सभ   िकयोक ओकर बातकृgो4आ  अनसुना करैत हाटक भीरमे िबलीन भेल जाए। दीनानाथजी सेहो ओकर बातकृgो4आ  सुनैत हाटक \nभीरमे िमल गेलाह। \nदू घंटा बाद, जखन दीनानाथजी अृgोख0पन  खरीदारी\n पूरा  कएलाक बाद हाटक मुँहपर वापस एला तँ  देखैत छिथ, धनी-पात बाली \nबिृgो74चया पूवृgआै1वत असगरे हृgोखडला करैत । दू िमनट मोन भए   ओिहठाम ठार भेला। हुनक किनयृgआैआ,  “चलूनए  धनी-पात तँ  अपने \nबारीमे बृgआडैड  अिछ।\" \nदीनानाथजी, “कनीक ृgोै4कू।”  कहैत आगू  धनी-पात बाली बिृgो74चयासँ,  “कोना दै िछही? बुृgो74ची।” \nबुृgो74ची, “ बाबू एक ृgोै4पैयाकृgो4आ दू मुृgआोडी, मुदा एखन तक िकृgो74छो नै िबकेल , अहृgआैआ एक ृgोै4पैयाकृgो4आ  तीन मुृgआोडी लए   िलअ।” \nदीनानाथजी,  “सभटा कतेक छौ?” \nबुृgो74ची गनैत , “एक,दू,- - सात, आठ - - - बारह,तेरह - - - उनैस, बीस, बीस मुृgआोडी बाबूजी।” \nदीनानाथजी,  “सभटा दय दे।” \nकिनयृgआैआ,  “हे-हे की करब?” \nदीनानाथजी किनयृgआैआकृgो4आ  इशारासँ चुप करैत, अृgोख0पन  कुतृgआैँक जेबीसँ एकटा दस ृgोै4पैयाक नोट  िनकािल कए   बुृgो74चीकृgो4आ  देला बाद धनी-\nपात लैत, ओिहठामसँ िबदा भए गेला । \nघर अबैत, दलानपर बाृgोडडहल जोड़ \n  भिर बरद, हुनक आहटेसँ अृgोख0पन -अृgोख0पन  कान उठा कए मानु सलामी देबअ लागल । ओहो आगू \nआिब कs िसनेहसँ दुनूकृgो4आ  माथ हृgो44सथित , अपन झोरीसँ धनी-पात िनकािल नाइदमे दए   देलिखृgोडडह । ई देिख किनयृgआैआ,  “ई की \nकएलहुँ दस ृgोै4पैयाक धनी-पात बरदकृgो4आ  दए   देिलयै, एतेककृgो4आ  घास लैतहुँ तँ  बरद भिर   िदन खैतेए।” \nदीनानाथजी,  “कोनो बात निह, ओइ   धनी-पात बाली बिृgो74चयाकृgो4आ मुँहपर जे असंतोस , िनरासा आ दुखक भाव रहैक ओ अहृgआैआ देखने \nहेबै  आ िबकेला बादक खुशी देखलीयै, ओिह   खुशीक मोल कतौ एिह दस ृgोै4पैयासँ बेसी हेतैक ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \n \n \n४०. चूमान  \nशृgोख4भू भाइ कोपी लए कऽ सभक नाम गाम िलखैमे लागल आ एक एकटा कुटुृgोख4ब सभ अृgोख0पन अृgोख0पन नाम गाम कहैत हुनका तरफ \nृgोै4पैया बढ़बैत -  \n“रामचंृg40ै , गाम सुपौल, एकाबन सए एक ृgोै4पैया। ” \n“बृg40ैी, िपलखबार, एगारह सए एक ृgोै4पैया। ” \n“नोनू, फूलपरास, एकैस सए एक ृgोै4पैया। ” \n“मोहन, बाबूबरही, छह हजार एक सए एक ृgोै4पैया। ” \nएनािहते आन आन सभ। ई सभ देख गदृgआै1िनमे उतरी पिहरने रामलोचनक आँिखसँ नोर बिह रहल छल आ हुनक मोन किह रहल \nछल “आह ! जँ एिहमे सँ दूओ चािर गोटा इहे पाइ पृgोडडृg40ैह िदन पिहने देने रिहतिथ तँ आइ पाइ अछैतेए भैया निह मुइल रिहतिथ। ” \n \n४१. सपूत  \nनारायण दृgोँ4 जीक दुनू िकडनी खराप भए गेल। िदृgोखडलीक एृgोख4समे हुनक िकडनीक ृgोैोितयारोपन कए कऽ जान बचाओल गेल। आइ \nओपरेशनकृgो4आ दू िदन बाद नारायण दृgोँ4जीकृgो4आ होस एलिन। आधा घंटा लेल हुनक समृgआै4ग सभकृgो4आ अनुमित भेतलिन जे हुनकासँ भेट कए \nसकैत अिछ। एिह अबसरपर हुनक भाए-बिहन, किनयृgआैआ, बेटा-पुतहु, पोता-पोती सभ हुनका घेरने। नारायण दृgोँ4जी एक बेर चाृgोैँ \nकात सभकृgो4आ हखृgआै1सँ देखैत लगमे बैसल अपन किनयृgआैआकृgो4आ धीरेसँ, “ृgोै4ृg40ैृgोैँ निह आएल ? (ृgोै4ृg40ैृgोैँ हुनक जेृg417 पुृgोँँ िजनकासँ हुनका \nकिहयो पटरी निह खेलकिन) एखनो ओकरा फुरसित निह भेटलै? मिरयो जइतौँ तँ आिग देबै लेल अिबते की निह?” \n“राम राम ! केहन गृgोख0प करै छी, ृgोै4ृg40ैृgोैँ दोसर कोठरीमे भतृgआैड अिछ ओकरे एकटा गुरदा देलासँ तँ आइ अहृgआैआ हमर सभक िबचमे \nछी। अहृgआैआक असली सपूत तँ ओहे अिछ। ” हुनका मुँहपर हाथ रखैत हुनक किनयृgआैआ बजली।        \n \n \n \n४२. नजिर िमलाबए जोगरक  \nभोरे भोर मोबाइल फोनक घंटी, “िृgआखखन िृgआखखन .....!” \nदीनानाथजी फोनक ृgआ04ृgआडखीनपर देखलिन , हुनकर छोटकी भाबौक फोन, आमने सामने एक दोसरसँ गृgोख0प निह होइ छिन मुदा फोनपर \nजृgोैँरी गृgोख0प आ समादसँ परहेज निह।  \n“हेलो।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n“भाइजी, नाृgआ04ता करैक लेल आिब जाऊ। ” \n“नाृgआ04ता तँ हम कए लेलहुँ। ” \n“की सब केलहुँ।” \n“राितक तरकारी बचल छलै, दूटा रोटी आ चाह बना नेने रही।” \n“एना िकएक भाइजी? हमरासँ कोनो गलती भए गेल की?” \n“निह निह एहन कोनो गृgोख0प निह। ” \n“तँ नाृgआ04ता भोजन लेल , जाबैत धिर दीदी नैहरमे छिथन एिहठाम आिब जएल करी।” \n“कोनो गृgोख0प निह अहृgआैआ िचंता निह कृgोैँ , वाणी(दीनानाथ जीक बेटी) आब नृgोख4हर भेलै िदन राितक भोजन ओ बना लै छै। भोरका \nहमरा िकछु-िकछु करए परैए िकएक तँ ओकरा भोरेक साते बजेक इसकूल छैक। दोसर अहूँकृgो4आ छोट िचलका अिछ ओकरामे बृgआडैड \nपिरपालन है छैक आ हमहूँ अहीँ सभपर कतेक भार िदअ। अहीँक घरमे रिह रहल छी, िबना दाम िबना भारा, अहीँक पाइसँ खा-पी \nरहल छी, हम पैघ छी तँ कतए हमरा कर ए चाही आ उृgोखडटे अहीँ सभ कए रहल छी। आब एृgआ1ोे बेर एतेक उपकार लए कऽ ....! \nनजरी िमलाबए जोगरक तँ रहै िदअ।”   \n \n \n४३. अिभमान  \nअपसीयृgआैआत हहाइत फूफीयाइत नृgोख4हर नृgोख4हर डेग दए आिब पुिलस लकअपमे बृgआडो अपन पितकृgो4आ देिख , “हे भगवती ! ई केहन िदन \nदेखेलहुँ ? ई कोना भए गेलै ? कोन अपराध कए देिलऐ ?”   \n“िकछु निह, ऑिफससँ आबैत काल रृgआ04तामे दूटा अबारा छॱरा िमल कए एकटा बृgो74चीयाक लाजसँ खेलैक ृgोैोयास कए रहल छल। \nबहुतो मना कएला बादो निह मानल, हाथा पािह होबै लागल। दुनूकृgो4आ दुनू चृgआ1ोू िनकािल लेलक। ओिह हाथा पा।।िहमे एकटाक चृgआ1ोू \nदोसराक पेटमे भोका गेलै। ओ तँ भािग गेल पुिलस हमरा पकिर कए एतए बृgआडो कऽ देलक। ” \n“चाबस ! ओकरा तँ अपनेमे अपने चृgआ1ोू भोका गेलै, एकटा अवलाक लाज बचाबैत जँ अहृgआैआक हाथसँ हृgोड4यो भए जाइत तैयो हमरा \nदुख निह होइत। हमरा एिह बातक अिभमान अिछ की हम अहृgआैआक किनयृgआैआ छी, िजनक मोनमे नारी जाितक ृgोैोित  एतेक िनृg417ा \nछिन।”   \n \n \n४४. लचार  \nपरबाबा परबाबी गाममे अपन परपुतहुकृgो4आ रखने। अपन सेवाक लोभमे अथवा परपोताक कोनो मजबूरी रहल होिन।  \nबाबा बाबीसँ, “दुनू बृgो74चाक मुड़न तँ जेना तेना कए रहल िछयैक , सभकृgो4आ नोतो हकार दए देिलऐ , आब आँगुरपर गाणल चािर िदन \nरिह गेलए मुदा पता निह बृgो74चू(बृgो74चू,हुनकर पोता) पाइ पठेबो करत की निह।” \nबाबी, “धूर जाऊ ! अहुँ केहेन गृgोख0प करै छी। अपन परपोता परपोतीक मुरन कए रहल छी, ई शोभाृgो7ोय केकरा भेटै छै। चािर \nपृgआैआच हजारक खचृgआैँ डरे डराइ छी। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n“अहृgआैआ ठीके कहलहुँ, ई शोभाृgो7ोय केकरो निह भेटै छै अपन परपोताक मुड़न ओहो परपोता संगे परपोतीक सेहो। एिह मुड़नक बाद \nतँ अृgोख0पन दुनूकृgो4आ सोझे ृgआ04वगृgआै1मे जगह भेट जाएत , मुदा एिह दुिनयृgआैआक भौितक काज हेतु पाइ चाहबे करी। ”    \n“बस ! शुृgोैँ भए गेलहुँ पाइ पाइ। ” \n“अहृgआैआ निह बुझैत छीयैक , चाृgोैँ बेटामे सँ तँ िकयो पठेबे निह करैए , बचल अपन तीन हजार ृgोै4पैया मिहनाक पृgआ70शन। ओिहमे सँ की \nकी हेतै, अपन दुनूक भोजन, कपरा-लृgोँ4ा, दबाई-दाृgोैँ , समय समयपर पाबिन-ितहार, गाम-गमाइत सभटा एिहमे आ एखन दू मिहनासँ \nबृgो74चूक किनयृgआैआ दुनू बृgो74चाक संगे छिथ , ओिह तीन हजारमे की की हेतै। निह तँ हमरा निह सअख हैए अृgोख0पन जौआँ परपोता \nपरपोतीक मुड़नमे भिर गामकृgो4आ नोित कए धूमधामसँ करी मुदा अथृgआै1क सामने लचार छी। ”     \nई किह बाबाक बुढ़ आँिखक कोरसँ दू दू बुृgआडो नोर तघिर कए बाबीक नजिरसँ बँचैत लाजे हुनकर कुरताक तअरमे नुका गेलिन।    \n \n \n \n४५. सादा कागज  \nजृgआैआत पीसैत दूटा सासु एक दोसरसँ- \n“यै बिहन िहनकर पुतहु तँ हीरा छिन हीरा। आइ दू बखृgआै1मे िकएक एृgआ1ोो बेर ऊँच बोलो सुनने हेबैन। ” \n“िहनको पुतहु कोनो कम निह छिन, एतेक काजुल पूरा घरकृgो4आ सृgोख4हािर लेलकिन। ” \n“धूर जाउत ! िहनका तँ सभ अपने जकृgआैआ लगैत छिन। ” \n“हृgआैआ, ओनािहतो जखन एकटा नव किनयृgआैआ अपन माए -बाप, घर-घराड़ी छोिर कए एकटा नव घर आबैत छै तखन ओ एकटा सादा \nकागज जकृgआैआ होएत छैक , जािहपर जे रंग लगेबै ओहे रंग लगतै। आगू रंग लगाबै बलाक इृgोँोा। ”   \n \n \n \n \n४६.  से ूg2ो8 स मे न   \nगामक दलानपर नून तेलक दुकान चलेनाहर, साहजी अपन मुृgआ04काइत मुँह आ शृgआै4त ृgआ04वभावकृgो4आ कारण गाम भिरमे सभक िसनेहगर \nबनल मुदा िकछु गोटे हुनकर एिह ृgआ04वभाबकृgो4आ कारणे हुनका हँसीक पाृgोँँ बनोने। आइ साहजी अपने िकछु काजसँ बाध िदस गेल। \nदुकानपर हुनकर १४ बखृgआै1क बेटा समान दैत -लैत। एकटा िबृgआ04कुट चकलेटक सेृgोखडसमेन साइिकल ठार करैत साहजीक बेटासँ, “की \nरौ बौआ तोहर पगला बाबू कतए गेलखुृgोडडह। ”  \nसाहजीक बेटा सेृgोखडसमेनक मुँह िदस कनी काल देखला बाद , “िकएक, की बात ?” \n“बात की समान देबैकृgो4आ अिछ , पुरनका पाइ लेबैक अिछ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \n“िकछु निह लेबैकृgो4आ अिछ (भीतरसँ समान सभ उठा कए दैत) ई अपन पिहलका समान सभ नेने जाऊ।”   \n“िकएक ! पिहलका तँ रखने रहु।” \n“निह अहृgआैआसँ िकछु निह चाही आ हृgआैआ आगूसँ किहयो हमर दुकानपर निह आएब ।” \nसेृgोखडसमेन मुँह बोनेए बकर -बकर ओइ नेना िदस देखैत अपन पुरनका समान सभ समटैमे लागल। ताबतमे साहजी सेहो आिब \nगेलाह। \nसहजी सेृgोखडसमेनसँ, “िक यौ मािलक एना सभटा समान िकएक समटने जाइ छी।”   \n“हम कहृgआैआ समटने जाइ छी अहृgआैआक नेनकीरबा सभटा समान उठा कए दैत कहलिथ एिहठाम किहयो निह आएब। ” \n“िकएक अहृgआैआ की किह देिलऐ ?” \n“हम तँ िकछु निह कहिलएिृgोडडह ।” \n“निह िकछु तँ कहने हेबे।” \n“हृgआैआ अबैत मृgआैआतर पूछने रिहएिृgोडडह , की रौ बौआ तोहर पगला बाबू कतए गेलखुृgोडडह। ” \nसाहजी हँसैत, “हा हा हा, हमरा संगे जे हँसी ठृgआोडा करै छी से ठीक मुदा केकरो सामने ओकर बापकृgो4आ पागल कहबै तँ ओ कोना \nसहत, जेकरा की ओ अपन भगवान बुझै छै। एखन भोरे भोर िदमाग शृgआै4त रहै तृgो4आ चूपेचाप समानेटा आपस कए कऽ रिह गेल निह \nतँ एहन तरहक गृgोख0पपर बेटखारा उठा कए मािर दैतेए। ” \n \n४७. गृ ह ूgछ04 थ  ध मूgछ6इ \n \n“ई की बाबू ? जे िकयो मृgआै4गै लेल अबै छै सभकृgो4आ अहृgआैआ दस बीस ृgोै4पैया दऽ दए छीऐ आब ओ जमाना निह रहलै, चोर उृgो74चका \nसभ एनािहते मृgआै4गैकृgो4आ एकटा धृgोडडधा बना लेलकैए। नव -नव बहाना बना कए मृgआै4गै लेल आिब जाइ छै। ” \n“गृहृgआ04थ धमृgआै1क पालन करैत केएकरो खाली हाथ आपस निह जेए देबा चाही। के जनैए िननानबेटा झूठमे एकटा सृgोड4यो हुए , \nिननानबेटा झूठ बािज कए पाइ लए जेए से नीक मुदा एकटा जृgोैँरतमंदकृgो4आ निह भेटैसे ठीक निह। बृgआै4की भगवती देखै छिथन। ”       \n \n      \n४८. कूg24छचू आ   \nधानक खेत। भोरका शीतसँ शीश िततल। दीनानाथजी अप न आठ बखृgआै1क बेटा संगे खेतक िनिरृgोँोण करैत , काटै बला भेलै तँ \nजोन करी आ कटाबी।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \n“बाबू-बाबू देखू कतेकटा सृgआैआप। ” \n“कतए ?” \n“हैएअ धानक शीशपर लटकल।” \n“हा हा, धुृgोँ4 , ई तँ माृgोँँ कृgो4आचूआ छै। ”  \n“सृgआैआप कृgो4आचूआ कोना भए गेलै। ” \n“बेटा, सृgआैआप कृgो4आचूआ निह भए गेलै, सृgआैआप बखृgआै1मे एक बेर अृgोख0पन देहक पूरना खाल िनकाइल दै छै जेकरा कृgो4आचूआ कहल जाइ \nछैक।” \n“बाबू, हम मनुख सभ कृgो4आचूआ निह उतारै छी ?” \nदीनानाथजी िकछु छन चुृgोख0प रहला बाद , “बेटा, सृgआैआप तँ बखृgआै1मे एकबेर अृgोख0पन कृgो4आचूआ उतािर कए िनचैन भऽ जाइए मुदा मनुख तँ \nझूठ, बैमानी आ लोभक जृgोडडम -जृgोडडमकृgो4आ कतेक कृgो4आचूआ अपना देहपर ओढ़ने रहैए तकर कोनो इृgोँ4ा निह मुदा तैयो ओकरा निह संतोख \nआ निह  कृgो4आचूआ उतारैक मोन होइ छैक ।“    \n \n \n \n \n४९. ूg262े म क ब ि ल  \n \n \nृgोैोवल आ सुमन  एक दोसरसँ बहुत ृgोैोेम करैत छल । दुनू संगे- संग िबतल पृgआैआच बरखसँ पिढ रहल छल  आ ओिह समयसँ दुनूक \nिबचक िचृgोडडहा पिरचय कखन अगाध ृgोैोेममे बदैल गेलै से दुनूमे सँ केकरो सुिध निह रहलै। आब दुनूक ृgोैोेम अपन चरम सीमा पर \nपहुँच चुकल छैक आ एक दोसरकृgो4आ िबना जीवनक कृgोखडपनो दुनूक लेल असहनीय छैक । दुनूक ृgोैोेम आब दुनूक एकाृgोडडतीसँ िनकैल \nकालेज कृgोख4पलेृgो70समे गमकए लगलै आ तरे-तरे गाम तक \n सेहो  मुदा ृgोै4िढ़वादी ताना-बानामे बुनल समाजक ृgआ01यवृgआ04थामे दुनूक िमलन  \nआ  िववाहक कृgोखडपनो असंभव छलैक । िकएक तँ  ृgोैोवल ृg40खाृgआआोण आ सुमन तेली जाितकृgो4आ छल आ ृgोैोवलक मए बाबू आ समाजकृgो4आ लोग \nएिह िबजातीय िववाहकृgो4आ पृgोँोमे कोनो हालतमे तैयार निह। एिह सभ गृgोख0पक अनुभब ृgोैोवल आ सुमनकृgो4आ सेहो भेलैक  मुदा ओहो दुनू \nअृgोख0पन ृgोैोेमसँ बृgोडडह ल वेबस। करए   तँ करए की ? समाजक ृgआ01यबृgआ04थाक कारणे िववाहक कृgोखडपने माृgोँँसँ देह िसहैर जाई । दुनूक ृgोैोेम \nआब ओई   िसखर पर पहुँच गेलैक जतएसँ वापसीक कोनो गुंजाइस निह। माए बाबू  सभटा जिनतो  समाजक डरे  गृgोख0प मानैक \nतैयार निह। \nएक िदन दुनू गोटा एिह िवषय पर गृgोख0प करैत रहे, ृgोैोवल बाजल -\"चलू दुनू गोते िदृgोखडली,मुृgोख4बई भािग ओिह ठाम िववाह कए लेब निह \nकोनो समाज निह गाम आ निह मए बाबूक डर।\" \nसुमन,\n  \"से तँ ठीक छैक मुदा हम अपन जीवन जीबैक लेल हुनक जीवनसँ कोना खेलव जीनक जीवैक आसा अपना दुनू गोते \nछी। सोचू हमरा भगला बाद हमर मए बाबूकृgो4आ आ अहृgआैआक भगला बाद अहृgआैआक मए बाबूकृgो4आ समाजमे की ृgोैोितृgआ04ठा रिह जेतृgआ7आह आ ओकर \nबाद हुनक जीवन केहन हेतृgआ7आह आ एहेन कए क s की हम दुनू अपन जीवनकृgो4आ खुश रािख पाएब । ृgोैोेम  तँ ितयागक नाम छैक। ऐना \nएकटा अनुचीत डेग उठा कए हम अपन ृgोैोेम कए बदनाम कोना कए सकै छी। रहल िमलन आ िवरह कृgो4आ गृgोख0प तँ  िमलनकृgो4आ लेल \nएकैटा जृgोडडम निह छैक , एिह जृgोडडममे निह अिगला जृgोडडममे अपन िमलन अबृgआ04य होएत ।\" \nसुमनकृgो4आ ई गृgोख0प सुिन ृgोैोवल िकछु निह बािज पएल ओकरा अपन करेजासँ सटा जेना सभ िकछु िबसिर जएबाक ृgोैोयास कए रहल \nअिछ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nअिगला भोरे-भोरे गामक पोखिर मोहार पर पीपड़  गाछक िनृgो74चा िभ ड़क करमान लागल। सामने पीपड़ गाछसँ ृgोैोवल आ सुमनकृgो4आ \nमुइल देह फसड़ी लागल लटकल। दुनूकृgो4आ आँिख  बाहर िनकलल जेना  समाजसँ एखनो िकछु ृgोैोृgआ11 कए रहल अिछ – “ऐना किहया \nतक, ृgोैोेमक बिल लेब ?” \n \n \n \n \n \n५० . मार बाढ़िन   तेसरो बेटीए                    \nहेमंत बाबूक बेटी रोशनी, अपन नामक अनुृgोैँपे अपन कृतीक पताका  चाृgोैँ कात लहराबित , आईएएसकृgो4आ परीृgोँोामे भारत वषृgआै1मे ृgोैोथम \nदसमे अपन ृgआ04थान अनल िन। समाचार सुिन हेमंत बाबू दुनू परानीक  ृgोैोशृgआडोताक कोनो ठीकाने निह । जे सsर सृgोख4बंधी आ  समाजक \nलोक सुनलिन सेहो सभ  दौड़-दौड़ आिब हेमंत बाबूकृgो4आ बधाइ दैत । रोशनी बृgआडैडका जेठका सभकृgो4आ ृgोैोणाम करैत आशीवृgआैँद लैत । \nफूलो काकी फूल जकृgआैआ हँसैत-बजैत एिल, रोशनी हुनक दुनू पेएर पकिर आशीवृgआैँद   लेलिन  । फूलो काकी रोशनीकृgो4आ अपन करेजासँ \nलगबैत टपाकसँ बजिलह, “हे यौ हेमंत बौआ, अहृgआैआक तेसर ई   फेृgो70लाही बेटी तँ सगरो खनदानकृgो4आ जगमगा देलक ।” \nहुनकर  एिह गृgोख0पपर सभ  िकयो ठहाका मािर कए   हँसय लागल। मुदा हेमंत बाबू आइसँ एकैश बखृgआै1 पाछूक  इआदमे चिल  \nगेला......।  \nदूटा बेटी भेला बाद कोना ओ बेटाक इृgोँोामे मंिदरे-मंिदरे  देवता िपतरकृgो4आ आशीवृgआैँद लेल भटकैिथ मुदा हुनकर सभटा मेहनत आ \nसपना िबखिर गेलिन जखन हुनक किनयृgआैआक तेसर ृgोैोसब पीड़ाकृgो4आ बाद फूलो काकीक ृgआ04वर \n  हुनकर कानमे परलिन,  “मार बाढ़िन   \nतेसरो बेटीए .....” \nएिहसँ\n  आँगा हुनका िकछु निह सुनाई देलकिृgोडडह  । जेना की अपार दुखसँ मोनमे कोनो झटका लागल होइन, ओ अपन जगहपर \nठारकृgो4आ ठारे रिह गेल रहिथ ।  \n \n \n \n५१. ममता  \n“यै बड़की काकी गाए बेचिथन ? नवगाम वला पैकार एलैए।” \n“नै यै किनयृgआैआ एकरा हम कोना बेच देबै, अृgोख0पन बृgो74चा जकृgआैआ पोसने छी। ” \n“छोरिथ मोह-माया, हम पैकरबासँ गृgोख0प कएलॱहृgो4आ ओ बीस हजार दै लेल तैयार छिन।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \n“बुझलहुँ बीस हजार आइकृgो4आ दुिनयृgआैआमे बड़ पैघ छैक मुदा ममताक सेहो कोनो मोल छै आ हमर ममता एिह बीस हजारमे िबकाउ निह \nअिछ। जाबत अपने जीबै छी रखने छीयै मुइला बाद जे अपने सब करब।”    \n \n \n५२. अिहबातक सुख  \nदरभंगा रेलवे ृgआ04टेशन।  दरभंगासँ िदृgोखडली जेबाक ृgआखखेन।  िृgआोँतीय ृgोँ7ेणीक वातानुकूिलत िडृgोखोबा।  हमर सामनेक सीटपर एकटा बुढ़ \nजोड़ा। सीटक िनृgो74चृgआैआ  आ खाली तेसर सीटपर करीब पृgआैआच -छहटा झोरा मोटरी रखने। शाइद गामसँ िदृgोखडली अृgोख0पन बेटा-बेटी वा \nपोता-पोतीसँ भेट करै लेल जा रहल छिथ। बुढ़ीक सोनसन उृgो7ैजर केश सँ भरल माथपर सेनुरक लाल रेखा चमचमाइत। आँिखपर \nसुनहरी चौकोर ृgोै0ेमक सुृgआडोर चृgआ0ोमा।  पढ़ीया नुआक एकटा खुटसँ अृgोख0पन नाक झपने।  जेना ने ृgआखखेन चलब शुृgोैँ भेल बुढ़ी अृgोख0पन \nनाकसँ नुआक खुट हटा सीटक िनृgो74चासँ एकटा झोरा िनकाललिन। झोराक चेन खोिल ओिहमे सँ एकटा दू खानाक बड़काटा \nिटिफन िडृgोखोबा िनकाइल क ऽ सीटपर रखला बाद झोराकृgो4आ फेर सँ सीटक िनृgो74चा रािख लेलिन।  िटिफन िडृgोखोबा खोिल कए ओिह मे सँ \nतऽरल मृgआैआछक एकटा खृgोडआड िनकािल , कृgआै4ट  िबृgोँ0ला बाद अृgोख0पन पितकृgो4आ देलिन।  फेर एककृgो4आ बाद एक दूटा खृgोडआड अृgोख0पने खएली।  \nखाए कऽ, िटिफन िडृgोखोबा िनृgो74चा झोरामे रािख आँिखसँ चृgआ0ोमा िनकािल खोलमे रखला बाद ओकरो झोरामे रािख फेरसँ पिहने जकृgआैआ \nनुआक पाइढ़सँ नाक झँपैत अृgोख0पन दुनू पेएर सीटपर मोिर कए जृgआैआत जकृgआैआ गोल होित आँिख मुिन सुइत रहली।  \nई अिहबातक सुख निह तँ अओर की िथक।                                                      \n \n \n \n \n \n५३. जगह     \nमहानगरीय जीवनक अृgआ01यविृgआ04थत आ ृgआ01यृgआ04त जीवनमे समयकृgो4आ  आगू लचार आजुक जीवन शैली। रामृgोैोकाशकृgो4आ माए अपन बेटा-पुतहु \nआ पाृgो7डच बखृgआै1क पोता कए दशृgआै1न आ िकछु िदन हुनक संग  िबताबैक लोभमे अपन गामसँ िदृgोखडली रामृgोैोकाश लग एलिथ । \nरामृgोैोकाश  एिहठाम सरकारी दू कोठलीक मकानमे रहै छिथ। माए   कए आगमनक बाद, जगहकृgो4आ िदृgआ1ोत कारणे हुनकर ओछैन \nबालकोनीमे एकटा फोिृgोखडडंग खाटपर लगाएल गेल । \nराितमे एसगर िनृgोडडदक अभाबे करट बदलैत , माएकृgो4आ  मनमे ओिह िदनक सुमरण आिब गेलिृgोडडह , जखन गामक फुशकृgो4आ  एक कोठलीक \nघरमे केना ओ दुनू िबयिृgो70त अपन तीनटा बृgो74चा संगे गुजारा करैत छलिथ, मुदा आइ एिहठाम ओ बृgो74चा दू कोठलीक घरमे माएक \nिनवृgआैँहमे असमथृgआै1 बालकोनीमे ओछैन केलक । \nमाएकृgो4आ आँिखसँ नोरक बूंद टपकैत, नै जािन केखन आँिख लाइग गेलिृgोडडह । \n \n५४. जुग-जुग जीबए...  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \n“एखन ओ कतए अिछ, कोना अिछ, की करैत अिछ, हमरा िकछु पता नै, बस एतबेए बुझल अिछ जे आइ ओकर जृgोडडम िदन \nछैक।” \nपचपन बखृgआै1क , उृgो7ैजर सारीमे लपटल बूढ़ िबधबा माएक िदमागक ई गृgोख0प।  एककृgो4आ बाद एक खोल हुनक इआदक केथरीसँ िनकैल-\nिनकैल कए इृgोडडृg40ै धनुषी आकाशमे िहलकोर मािर रहल छल। बैसल, हुनक सामने मािटक एकचूृgआआ4ीयापर चढ़ल भातक हृgआैआड़ीसँ बरकैकृgो4आ \nखड़-खड़-खड़कृgो4आ अबाज आिब रहल छल।  भात जिर कए कोयला भऽ गेल रहित जँ चेराक आँच अपने जरैत- जरैत चूृgआआ4ासँ \nिनकैल कए बाहर निह जरए लिगतै। \n“पृgोडडृg40ैह  बखृgआै1 पिहने किह गेल िदृgोखडली जाइ छी, खूब पाइ कमाएब। नीक घर बनाएब। तोरा नीक नीक सारी कीन कऽ आिन देबौ। \nबाबूक लेल सुृgआडोर साईिकल कीनब।  मुदा ! सभ िबसैर गेल। शुृgोैँ -शुृgोैँमे दू-तीन मासपर िचृgआोडीयो आबेए , छह मिहना बरखपर िकछु \nपाइयो आबेए मुदा बादमे सभ बृgोडडद।  कोनो खोज खबरे नै। ओकर गेलाक छह बरखक बाद ललनमा मुँहे सुनल हुँ जे ओ िदृgोखडली \nबाली मेमसँ ृgोखोयाह कए लेलक।  आर कोनो समाद नािह। बापोकृgो4आ मुइला आइ पृgआैआच बरख भऽ गेलिृgोडडह , ओइहोमे निह आएल। ओकरा \nतँ बापक िदया बुझलो हेतै की नै----। आइ ओकर जृgोडडम िदन छैक , लऽगमे रहैत तँ बृgआडैड रास आशीवृgआैँद दैितयैक मुदा दूरे बृgआडैड \nअिछ। जतए अिछ खुश रहेए.... जुग-जुग जीबए... हमर लाल।”    \n \n \n५५. मसोमात   \n \nचािर बरखक बाद, गामक मािट-पािन जृgो4आ देहमे बिह रहल अिछ िहलकोर मारलक  तँ सभ काज-बाज छोिर नोकरीसँ सात िदनक \nछुृgआोैी ल य कए गाम िबदा भेलहुँ। जेना-जेना गामक दुरी  कम भेल जए तेना-तेना हृदयक बेग आओर गामक मािटक गंध दुनू तेज \nभेल जए । ृgआखखेन आ बसक याृgोँँा ृgआडखमसँ  खृgोड4म भेला बाद गामक चौकसँ पएरे गाम हेतु िबदा भेलहुँ जेकर दुरी करीब एक िकलोमीटर \nरहै। ओनािहतो असगर, समानक नामपर कृgोडडहापर एकटा बैग आ दोसर गाम देखक लौलसा, िरृgो70सा छोिर पएरे चलैक लेल  ृgोैोेिरत \nकएलक। \nअपन \n टोलमे ृgोैोबेश किरते सभसँ पिहले छोटकी काकी पर नजिर परल । ओना गामक सृgोख4बृgोडडधमे ओ हमर बाबी लगैत छलिथ मुदा \nगाममे सभ िकयो हुनका छोटकी काकी किह सृgोख4बोिधत करैत छलिन तइँ हमहुँ हुनका छोटकी काकी कहैत छिलयैन। उृgो7ैजर \nपिढया सारी पहीरने आँचरसँ माथ आ एकटा खूटसँ नाक तक मुँह   झपने। रृgआ04तासँ आँगन जाइत   घरक कोृgोडडटापर ओहो हमरा \nदेखलिथ, जा हुनका गोर लािग आशीवृgआैँद लेलहुँ। \n“के... बृgो74चू ?” छोटकी काकीकृgो4आ मुँहसँ खड़खराइत अबाज िनकलल । \n“हृgआैआ काकी।” \n“कहीया एलअ ?” \n“एखन आिबए रहल छी काकी।” \n“एसगरे एलअ हृgो4आ।” \n“हृgआैआ।” \n“आ िदृgोखडलीमे किनयृgआैआ, िधया-पुता सभ \n  ठीक।” \n“अहृgआैआक आशीवृgआैँदसँ सभ कुशल -मंगल। एतअ अहृgआैआक की समाचार , नीके छी ने ?”  \nई ृgोैोृgआ11 सुिनते हुनका आँिखसँ नोर झहरअ लगलिन  नोर रोकैक असफल ृgोैोयास करैत , “िक बौआ, एिह मसोमातकृgो4आ की नीक आ की \nबेजए, बेजए  तँ ओिह िदन भय गेलहुँ जिहया अहृgआैआक काका नबािडयेमे छोिर ृgआ04वगृgआै1 चिल गेला, आब  तँ एिह बुढ़ारीमे िकयोक धूओ निह \nदेखए चाहैए, देखलासँ सभकृgो4आ अमंगल होएत  छैक। निह जािन िबधाता एिह अ भागिनकृgो4आ आओर कतेक ओरदा देने छिथ । \nआइ   महीनॲकृgो4आ बाद ककरोसँ दूमुँह गृgोख0प केलहुँ आ िकयो हमरो द पुछलक .....।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nई  कहैत काकी अपन नोरकृgो4आ नुकबैत कोृgोडडटासँ अँगना दीस चिल गेली आ हमहुँ गामक िजनगीक, िबधबा, मसोमात, बुढ़ारी.... सोचैत \nआगू  बिढ़ गेलहुँ।    \n \n \n \n \n \n५६ . र ो ट ीक  ूgछ04 व ा द   \nआइ दस बखृgआै1क  बाद िकयोक पाहून छोटकी काकीक अँगना एलृgआ7आह।  पहुनो परख गरीबक घर अँगना िकएक एता।  छोटकी \nकाकी ओनािहतो गरीब मसोमात एहनठाम िक सेबासृgोड4कार भेटक उृgोख4मीद।  \nपाहुनोकृgो4आ तँ हुनकर बिहनक बेटा। ओकरा ओ बारह बखृgआै1 पहीले देखने रहिथ आ आब ओ सृgोँँह बरखक पृgआैआच हाथक जबान भ ए  \nगेल अिछ। आिबते अपन मौसीकृgो4आ पएर छू कए  गोर लगलक।  \n“के? िचृgोडडहलहुँ निह बौआ ?” \n“मौसी ! हम लोटन, अहृgआैआक बहीन मालतीक बेटा। ” \nमौसी (छोटकी काकी) दुनू हाथे ृgआ04नेहसँ लोटनकृgो4आ माथ पकैर अपन  करेजासँ सटा, “ िचृgोडडहबौ कोना, मूड़नेमे  पृgआैआच बखृgआै1क अवृgआ04थामे \nजे देखलीयै से देखने देखने, आइ  कोना ई गरीब मौसीक इआद  आिब गेलौ।” \nलोटन, “ मौसी मधुबनीमे हमर परीृgोँोाक सृgआ70टर परल छल आइ परीृgोँोा खृgोड4म भेल  तँ  मोनमे भेल मौसीक घर सौराठ  तँ  \nएिहठामसँ किनके दूर छैक भेट कए  आबी।” \nमौसी, “जुग- जुग जीबअ नेृgआडोा, एिह दुिखया मौसीक इआद  तँ  रहलै। आ मालती केहन ? ओझाजी केहन ?” \nलोटन, “ सब िकयो एकदम फृgआ04ट िकलास , दनादन, ओ सब आब छोृgोै4 पिहले िकछ नाृgआ04ता कराऊ , मधुबनीसँ सौराठ पएरे अबैत-\nअबैत बृgआडैड भूख लािग गेल। ” \nसुिनते मातर मौसीक छातीमे धकसँ उठल, ओ मने-मन सोचए लगिल –“नेृgआडोाकृgो4आ की खुवाऊ ? घरमे िकछो निह अपने तँ  मृgआैआिग \nबेसए कऽ गुजरा कए  लै छी एकर नाृgआ04ता भोजनक ृgआ01यवृgआ04था कतएसँ होएत। ”  \nहुनक सोचकृgो4आ िबचेमे तोरैत लोटन फेरसँ बाजल , “ मौसी जृgोखडदी बृgआडैड भूख लागल अिछ। ” \nअपनाकृgो4आ सृgोख4हारैत मौसी, “ हृgआैआ एखने हम भात , दािल, भुिजया, तृgोै4आ , नीकसँ बना कए नेृgआडोाकृgो4आ दै छी, अहृgआैआ कनी बैसू। ”  ई  \nकहैत मौसी भंसा घर िदस िबदा भेली, जहन की हुनका बुझल जे घरमे िकछु निह अिछ। \nमुदा हुनका पृgआैआछा-पृgआैआछा लोटन सेहो आिब , “ निह मौसी एतेक काल हम निह ृgोै4कब पृgआैआच बजे मधुबनीसँ बाबूबरहीक अृgोडडतीम बस छै \nआ चािर एखने बािज गेलै।” \nमौसी अपन घरक हालत देिख लोटनक गृgोख0पक उतर निह दए  सोचय लगिल , “आह ! मजबूरी नेृgआडोाकृgो4आ ृgोैँकैयो लेल निह कैह सकै \nछी।”  \nएतबामे लोटन भंसा घरक बतृgआै1न सबकृgो4आ देिख बाजल , “एिह बासन सबमे सँ जे िकछ अिछ दए िदए।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \n“हे राम !”- मौसीक मन कनाल, बासनमे िकछु रहैक तहन निह। आगू  हुनक मुँह बंद भए गेलिृgोडडह , बकोर लगलेकृgो4आ लगले \nरहलिन। बृgआडैड सहाससँ गृgोख0पकृgो4आ समटैत बजली, “निह बौआ िकछु  निह छौ, हम एखने िबना देरी केने बनाबै छी।”     \nलोटन, “ निह निह मौसी बनाबैकृgो4आ निह छै, बस छुिट जाएत।” एतबेमे लोटनक नजैर टीनही ढकनासँ झृgआैआपल कोनो समानपर पर। \nआगू जा ढकना उठा, “हे मौसी ई की ?” \nमौसी अबाक, की  बजित, पहील बेर नेृgआडोा आएल आ ओकरा खूददीक रोटी खुआउ ओहो राइतेकृgो4आ बनल। राितमे एकटा खूददीक \nरोटी बनेने रहिथ, आधा खा आधा ढकनीसँ झृgआैआिप रािख देने रहिथ।   \nलोटन ओिह रोटीकृgो4आ दृgआैआतसँ कािट कए  खाइत आगृgआैआ बाजल ,  “ एतेक नीक रोटी तँ  हम कहीयो खेृgोडडहृgआ70 निह छलहुँ, मए तँ  खाली \nछाृgआआ4ी भात , दूध-भात, दूध-रोटी, खुआ-खुआ कए  मोन घोर कऽ  दैए। आहा एतेक ृgआ04वाद  तँ  पहील बेर भेट रहल अिछ। ” \nमौसी लोटनक गृgोख0प आ ओकर खएक तेजी देख बजली,  “ ृgोै4क -ृgोै4क कनी आचारो तँ  आिन देबअ दए। ”  ई किह मौसी अचार \nताकै लेल एृgोख4हर -उृgोख4हर ताकै लगली मुदा अचार कतौ रहै तहन तँ  भेटै।  \nलोटन, “रहअ दीयौ, एतेक नीक ई  मोटका रोटी रहै अचारकृgो4आ कोन काज। रोटी तँ  खतमो भए गेल। ”  मौसी बकर-बकर \nओकर मुँह तकैत रहली । \nलोटन, “अृgो74छा आब हम जाइ छी, घर देख लेलीयै फेर मधुबनी एलहुँ  तँ  अहृgआैआ लग जृgोै4र आएब ,  मुदा हृgआैआ एहने नीकगर \nमोटका रोटी बनेने रहब।”  \nई कहैत मौसीकृgो4आ गोर लािग लोटन गोली जकृgआैआ बाहर आिब गेल मुदा बाहर अबैत -अबैत मौसीक दयनीय  हालत देिख  ओकर दुनू \nआँिखसँ  नोरक टधार बहए लगलै। \n \n \n \n५७. तरेगन  \n \nइजोिरया राित, चृgोडडृg40ैमाक दूध सन इजोतसँ राइतो िदन जँका बुझाइत। मृgआैआझ आँगनमे पटीयापर , अपन बाबीक पृgआैआजरमे सुतलसँ जािग \nकए तीन बरखक नेना एकटक मेघक तरेगन िदस टकटकी लगोने ताकैत। आँिखक पपनी एकदम ृgआ04थीर , उपरकृgो4आ उपर आ िनँचाकृgो4आ \nिनँचा, जेना की कोनो हराएल िृgोैोय वृgआ04तुकृgो4आ तािक रहल हुए।   \nिकछु घड़ीबाद नेनाक बाबीक िनन टूटल तँ नेनाकृgो4आ बैसल देख ओहो हरबड़ा कए उठैत , “की बौआ िकएक बैसल छ, आ ई मेघमे \nकी देखै छ।” \nनेना धनसन बाबीक बोल ओकर कान तक तँ जाइ मुदा िदमाग तक निह जाइ। ओ तरेगन िदस एतेक तृgोडडमयतासँ देखेए जे ृgोड7यान \nउृgोख4हरे एकाृgआख1।  \nनेनाक बाबी दुनू हाथसँ नेनाकृgो4आ िहलाबैत , “बौआ की भेल, की देखै छी।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \n“तरेगन गनैछी।” \n“िकएक।” \n“काइृgआआ4 सरजू कहलक जे मुइलाबाद लोक तरेगन बिन जाइ छै तैँ हम तरेगन गािन कए देखै छी जे कोन कोन तरेगन बेसी अिछ \nओिहमे सँ अवृgआ04य एकटा हमर माए हेती। ” \nबाबी, नेनाकृgो4आ दुनू हाथसँ अपन पृgआैआजमे भरैत , “हमर नेना कतेक बुिधयार भऽ गेलै, केकरो नजिर नै लगेए। अहृgआैआक माए कोनो आजी \nगुजी थोरे रहिथ जे ओ आजी गुजी तरेगन बनित, ओ देखू ओ—ओ सभसँ बेसी चमचमाइत तरेगन, ओ अहॴक माए छिथ।\" \n                      \n \n \n५८. नेनाक सनेस  \n“सृgआैआझकृgो4आ छह  बािज गेलिह एखन धिर बौआ निह आएल। भगवानपुर बालीक सेहो अता पता निह। जा कए भगवानपुर बालीक \nअँगना देखै छी िक भेलिह।” ई ृgआोँंद अिछ एक गोट माएक मनक जीनक दस बरखक नेना िदनक एगारह बजे अपन काकी \nभगवानपुर बालीक संगे काली पूजाक मेला देखै लेल गेल छल मुदा सृgआैआझ प िर गेला बादो एखन धिर निह आएल छल। नेनाकृgो4आ \nअपनासँ दूर केखनो छोरैक लेल ओ तैयार निह मुदा नेनाक मेला देखैक लौलसाकृgो4आ देिख ओकरा निह रोिक पएिलह। जँ अपने \nजाइतिथ तँ बोिनक हजृgआैँना आ ओिहपर सँ बेसी खचृgआैँक डर सेहो, कोनो ना पृgो74चीस ृgोै4पैयाक इृgोडडतजाम कए नेनाकृgो4आ काकी संगे पठा \nदेने रहिथ। \nकी भेलै िकएक देरी भेलिह एिह उधेरबुनमे रहिथ की भगवानपुर बालीक शृgआ01द हुनका कानमे कतौसँ परलिन । देखलिन तँ भगवानपुर \nबालीक आ हुनक नेनाक संगे संग गामक आओर लोकसभ हँसैत बजैत हाथमे माथपर झोड़ा मोटरी नेने आबैत। \nमाए झटसँ आगू बिढ़ अपन नेना लग जा ओकर दाढ़ी छुिब, “ऐना मुँह िकएक सुखएल छौ, िकछु खेलएँ पीलएँ निह? पाइ हएरा \nगेलौ की ?” \nमुदा नेना चूपचाप ठार।  \nभगवानपुर बाली, “हे बिहन तोहर ई नेना, नेना नै बूढ़बा छौ।” \nमाए, “िकएक की भेलै।” \nभगवानपुर बाली, “सगरो मेला घूमक बादो िकएक एृgआ1ोो पाइ खचृgआै1 करत , नै िखलौना, नै िमठाइ, नै कोनो खाए पीबक चीज, भिर \nमेला पाइकृgो4आ मुृgआोडीमे दबने चूपचाप सभ वृgआ04तुकृgो4आ देखैत रहेए। ” \nमाए, “िकएक बौआ, िकछु खेलएँ पीलएँ िकए नै।” \nनेना चूपचाप अपन हाथ पाछू केने ठार। माएकृgो4आ चूप भेला बाद अपन हाथकृgो4आ पाछुसँ आगू अिन, हाथमे राखल िडृgोखोबा माएकृgो4आ दैत , \n“ई”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \nमाए िडृgोखोबाकृgो4आ देख कए , “ ई चृgोख0पल , केकरा लेल ?” \nनेना, “तोहर लेल, तुँ खाली पेएरे चलैत छलृgो4आ ने। ” \nमाए झट नेनाकृgो4आ अपन करेजसँ लगा िसनेह करैत , “हमर सोन सन नेना, भिर िदन भूखे िपयासे अपन सभटा सऽखकृgो4आ मािर कए \nहमर िचृgोडडता कएलक, हमरो औरदा लए कऽ जीबए हमर लाल।”    \n \n५९. आ ूgछ04 थ ा  \nडोकहर राजराजेृgोँडर गौरी शंकरक ृgोैोाचीन आ ृgोैोिशृgआो0 मंिदर । मंिदरक मुृgो71यृgआोँारकृgो4आ आगू एकगोट अृgआ04सी-पृgो74चासी बरखक वृृgआो0ा, सोन \nसन उृgो7ैजर केश , शरीरक नामपर हृgआडैडीक ढृgआै4चा, डृgआैआर झुिक गेल।  मुृgो71यृgआोँारक आँगाक धरतीकृgो4आ बाहरिनसँ पएर तक झुिक कए \nबहारैत। \n‘अ’ आ ‘ब’ दुनू परम िमृgोँँ , एक दोसरक गुण दोषसँ पिरचीत, दुनू संगे मंिदरक आँगासँ कतौसँ कतौ जा रहल छलिथ। मंिदरक \nसॲझृgआैआ अिबते देरी ‘अ’ दुनू हाथ जोिड़ ृgोैोणाम कएलिन।  ‘ब’ सेहो तुरंते दुनू हाथ जोिड़, झुिक कए मोने-मोन ृgआ04तुित करैत ओतुका \nधरतीकृgो4आ छुिब मृgआैआथसँ लगा ओिह ठामसँ आगू िबदा भेला। \nओतएसँ दस डेग आगू गेलाक बाद ‘ब’, ‘अ’सँ, “ हे यौ अहृgआैआ किहयासँ एतेक आिृgआ04तक भऽ गेलहुँ, जे मंिदरक सामने जाइत मातर \nकल जोिड़ लेलहुँ ओहो हमरासँ पिहले।” आगू आरो चुटकी लैत, “भगवानो देख कए हँसैत हेता जे देखू ई महापातकी आइ \nआिृgआ04तक  भऽ गेल।” \n‘अ’ शृgआै4ितकृgो4आ तोरैत , “ पिहले तँ ई अहृgआैआकृgो4आ के किह देलक जे हम नािृgआ04तक छी, हमहूँ आिृgआ04तक छी, हमहूँ देवता िपतरकृgो4आ मानैत छी \nपरृgो7डच अहृgआैआक जकृgआैआ पाखृgोडआडी नै छी।  अंतर एतवे अिछ जे अहृgआैआ मंिदर मंिदर भगवानकृgो4आ तकैत रहै छी, हम हुनका अपन मोनमे \nतकैत छी आ अपन करेजामे बसेने छी। आ रहल एखनका गप जे हम मंिदरकृgो4आ सामने हाथ जोड़लहुँ, ओ तँ हम सिदखन अपन \nमोनमे बसेने हुनका हाथ जोड़ैत रहैत छी मुदा एखुनका हाथ जोड़ब हमर भगवानकृgो4आ निह , भगवानक ओिह भृgो70तकृgो4आ छल , ओिह \nबृृgआो0ाकृgो4आ िजनक बएसकृgो4आ कारने डृgआैआर झुिक गेल रहिन मुदा एतेक अवृgआ04थोमे भगवानक ृgोैोित  एतेक अपार ृgोँ7धा भिृgो70त , कतेक ृgोैोेमसँ \nमंिदरक मुृgो71यृgआोँार बहािर रहल छली।  हम ओिह भृgो70तक भिृgो70तकृgो4आ, हुनक भगवानक ृgोैोित आृgआ04थाकृgो4आ, हुनक बएसकृgो4आ नमन केने \nरही।”      \n \n \n६०. महगाइ  \nपरदेश िदृgोखडलीमे।  नेना अपन माएसँ, “माए सभक बाबा-बाबी ओकर संगे छिथ, हमर बाबा-बाबी हमरा सभक संगे िकएक निह छिथ \n?”  \nमाए, “बौआ अहृgआैआक बाबा-बाबी अपन गाममे छिथ।” \nनेना, “तँ हुनका सभकृgो4आ अतए िकएक निह लए अनै िछयिन , हमरा मोन होइए हुनका सभ संगे रिह हुनका सभ संगे खेलाइ।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \nमाए, “देखै िछयै एतेक महगाइमे अपने गुजारा निह भए रहल छै हुनका सभकृgो4आ अनबिृgोडडह तँ हुनकर गुजारा कोना होएत।” \nनेना, “ई महगाइ बृgआडैड खराप चीज छै ने माए ?” \nमाए, “हृgआैआ बौआ। ” \nनेना, “तखन तँ ई एकिदन अहूँ सभकृgो4आ हमरासँ दूर कए देत ?” \n \n \n \n \n \n \n६१. बुढ़ारीक डर \nनेना, “ माए बाबीकृgो4आ हमरा सभसंगे भोजन िकएक निह दै िछयिन ?” \nमाए, “बौआ बृgआडैड बुढ़ भेलाक कारणे हुनका अपन कोठलीसँ िनकलैमे िदृgआ1ोत होइत छिन तैँ दुवारे हुनकर भोजन हुनके कोठरीमे \nपठा दै िछयिन।” \nनेना, “मुदा बाबी तँ िदन कए बारीयोसँ घुिम कऽ आिब जाइ छिथ तखन भोजनक समय एतेक िकएक निह चलल हेतैन।” \nमाए, “एिह गृgोख0प सभपर िधयान निह िदयौ, एखन ई सभ अहृgआैआ निह बुझबै । बुढ़ सभकृgो4आ एनािहते है छैक।” \nनेना, “अृgो74छा तँ अहुँक बुढ़ भेलापर अहृgआैआक भोजन एनािहते एसगर अहृgआैआक कोठरीमे पठाएल जाएत ।” \nअबोध नेनक गृgोख0पक उृgोँ4र तँ माए निह दए सकलिखन मुदा अिगला िदनसँ बाबीक भोजन सभक संगे होबए लगलिृgोडडह ।  \n \n \n \n \n६२. पूजा  \nएकटा सािठ-बासिठ बखृgआै1क दाइ पोखिरसँ लोटामे अिछृgोडडजल भिर जेना ने मोहारसँ बाहर िनकिल मिृgोडडदर िदस बढ़ली की तखने एकटा \n७-८ बखृgआै1क माित कादोमे सनल नेना आिब दाइ केर नुआ पकिर , “ दाइ बृgआडैड भूख लागल अिछ िकछु खाए लेल दे ने।” \nदाइ िसनेहसँ नेनाक माथपर दुलार करैत, “आहा, नेृgआडोाकृgो4आ भूख लागल अिछ चलू एखने दै छी। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \nई कहैत दाइ नेनाकृgो4आ मिृgोडडदरक असोरापर लए जा कए अपन झोरासँ चुरा चीनी िनकािल आ दुकानसँ १०० ृgआख1ाम दही िकन ओिह \nनेनाकृgो4आ िसनेहसँ खुएलिन । खेला बाद तृृgोख0त  भए ओ नेना फूड़सँ हँसैत भािग गेल। \nदाइ फेरसँ पूजा करैक हेतु पोखिरसँ जल भिर मिृgोडडदरमे आिबए रहल छलीह िक एकता दोसर दाइ जे की हुनका ओिह नेनाकृgो4आ \nकनीक पिहने खुआबैत देखने रहिथ, “ई िक बिहन, बटूक खुएला बाद पूजा।” \n“बटूक ! निह बिहन, ओ तँ ओनािहते ओिह नेनाकृgो4आ भूख लागल छलै आ घरसँ हम अपन जलखैकृgो4आ लेल चुरा चीनी अनने रिह से \nओिह नेनाकृgो4आ खुआ देिलऐ आब पूजा करै लेल जा रहल छी।” \nहुनक दुनू केर ई गृgोख0प सुिन आ देख कए मिृgोडडदरक एकटा पृgोडआडा, “माए आब तुँ की पूजा करबअ, तोहर पूजा तँ भए गेलह, तुँ \nजािह नेनाकृgो4आ भोजन करेलह ओ िकयोक आर निह  ृgआ04वम जगदीृgोँडर नेनाक भेसमे छलिथ।  तोहर भिृgो70त आ भगवानक लीला दुनूकृgो4आ \nशत-शत ृgोैोणाम। ”  \n \n६३. ूg288 य ा य   \nमुिखया जीक दलान पर भोरे भोरे अृgोडडहरोखे भीर लागल।  तीन चािर गोटे एकटा ृgआ04ृgोँँीकृgो4आ प किर कए अनने आ कहैत ई चोरनी \nअिछ। ई चोरनी मुिखया जीक खेतसँ धान कािट कए ल जा रहल छल। सबूतक तौरपर एकटा धानक बोझ सेहो संगे उठा कए \nअनने। चोरनीकृgो4आ देखैक बाृgआ04ते भीर लागल मुदा ओ अधबेसु ृgआ04ृgोँँी जेकरा की सभ चोरनी कहैत छल अ पन नुआंसँ लाजे नीकसँ मुँह \nझपने। \nभीरमे सँ एकटा, “राम राम ृgआ04ृgोँँी भए कए चोरी। ” \nदोसर, “देखै की छी एकरा देहपर दू बाृgोखडटी पािन  ढािर कए घोरनक छृgोँ4ा झािर िदयौ। ” \nतेसर, “ओइ सभसँ िकछु निह होएत, एकर केश काइत मुँह रंिग भिर गाम घुमेएल जए।” \nचारीम, “सबसँ पिहले मुँह उघाइर, ई तँ देखल जेए की ई अिछकृgो4आ। ” \nसभ एृgआ1ोे संगे, “हृgआैआ हृgआैआ पिहने मुँह तँ उघाृgोै4। ” \nएक गोटा, “चोरी करैत काल लाजे निह एखन केहन लाजवंती बनल अिछ।” ई किह ओ ृgआ04ृgोँँीक िदस बढ़ैक चेृg41ैामे अिछ , ओकर \nहाथ ृgआ04ृgोँँीक मुँहतक पहुंचैऐ बला छल की, “ृgोै4कू !” \nमुिखया जीक रौबदार आवाज आएल। ओिह ृgआ01यिृgो70त केर डेग आ हाथ दुनू ठामे ृgोैँिक गेल।  सभ चुृgोख0प। वातावरणमे पीनृg401ॉप \nसाइलृgआ70श।  मुिखयाजी आिब, अृgोख0पन कुसृgआैडपर बैसैत , “िक भए रहल छै, आ अपने बृgआडैड पुृgोै4षमान बनै छी ? एकटा ृgआ04ृgोँँीक लाज , \nओक र मुँह देखैक चेृg41ैा कए रहल छी।  छीः डूिब कए मिर जाउ । एकरामे आ अहृgआैआमे भेदे की रहल।  ओनािहतो एकर चोरी करैक \nकोनो कारण हेतै मुदा अहृgआैआ सभ िबना कारणे एकटा मूकृgआ04ृgोँँीक अपमान करैपर उताृgोैँ छी। ” \n“मािलक ई चोरनी अहृgआैआक खेतसँ धान काइत कए ल जा रहल छल ...।” \nमुिखयाजी अपन पृgआैआचो आंगुरसँ चूप होबैक संकेत दैत , आगू, “हृgआैआ दाइ , तोरापर ल गाएल गेल आरोप सृgोड4य छै की असृgोड4य। ” \n“मािलक ई गृgोख0प सृgोड4य छै। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \nचोरनीकृgो4आ मुँहसँ एतेक सुनित , सभ एकसंगे, “चोरनी चोरनी चोरनी.... एकरा पुिलसकृgो4आ हबाले कए िदअ। ” \nमुिखयाजी जोरसँ, “चूृgोख0प ” सभ सकदम आगू, “धान केकर कटलकै, हृgोख4मर की तोहर सभक , मुिखया के हम की दुँ सभ ... तखन \nएतेक हृgोखडला िकएक।  (ृgआ04ृgोँँीसँ ) हृgआैआ दाइ , चोरी तँ तुँ अ पन ृgआ04वीकार केलह , आगू कोनो सफाइ।” \nृgआ04ृgोँँी, “मािलक, घरबला एक बखृgआै1 पिहले शराब पी-पी कए मिर गेल। घरमे चािरटा छोट छोट बृgो74चा भूखे, अृgआडोकृgो4आ एकोटा दाना \nनिह। ओकरा सभक भूखसँ िबलखैत मुँह निह देखल गेल तैँ एहन सहाश कएलहुँ।” \nसभ सकदम, मुिखयोजी चुप। मुिखयाजी एकटा न ृgोख4हर हुँकार लैत , “हूँऽऽ ठीक छै। तोह र ई पिहल अपराध ृgोँोमा कएल जाइ छ।  \nरामअवतार, (अपन नोकरकृgो4आ अबाज दैत ) एकर बृgो74चा सबकृgो4आ लेल एक मोन धान बोरामे बािृgोडडह दए द हक। आओर हृgआैआ ! दाइ तुँ, \nआगूसँ किह यो भिवृgआ0आयमे एहन काज निह किरयह।  एिहठाम तोहर पिरचय गुृgोख0त रहै तैँ कारण हम नाम गाम निह पूछे िछअ मुदा \nकखनो भिवृgआ0आयमे जृgोैँरत परअ तँ (अपन जेबीसँ एकटा दस ृgोै4पैयाक नोटपर शाइन कए क दैत ) एकरा दखा कए हमरासँ बेरोक \nटोक मदत लए सकै छ।” \nई किह ओ अपन कुसृgआैडसँ ठार भए गेला।  \n \n६४. िझमनी बाली   \n“आलू कोबी िझमनी लेबै यै ?” सािठ बासिठ बखृgआै1क बुढ़ी कुजरनी माथपर पिथया रखने िकलोल करैत। \n“यै िझमनी बाली, एृgोख4हर आबू। ” \n“एलहुँ बौआ।” \n“चलू हमर अँगना माए िझमनी लेतै।” \nअँगना आिब, “आलू कोबी िझमनी लेबै यै किनयृgआैआ। ” \n“हृgआैआ यै, बैसथुृgोडडह अबै छी। ” \nकुजरनी दाइ, माथसँ पिथया उतािर, माथक िबड़ा पोन तिर रािख बैसला बाद, “की लेबै?” \n“कनी िझमनी लेबै, की भा दै छिथन।” \n“अहृgआैआ िलअ ने भा की, बस एिह बुढ़ारीमे कोनोना दुनू सृgआैआझक भोजन पार लािग जे। ” \n“से िक दाइ, बेटा पुतहु निह देखै छिथ।” \n “ओ सभ की देखत, आ जँ देखित तँ एिह बएसमे आइ ई पिथया लऽ कऽ घुमतहुँ ?” \n \n \n६५. व ा रूgछआ0 ट     िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \nराितक आठ बजे, दूटा पुिलस कृgआै4ृgआ04टेबल आिब घरक गेटकृgो4आ पुिलसीया ठृgआ70गासँ ख टखटा कए अबाज दैत, “रिजया बानो।” \n“जी।” भीतरसँ एकटा २३-२४ बखृgआै1क सुृgआडोर युवती बाहर आिब । \n“अहृgआैआ, रिजया बानो।” \n“निह, हमर माए रिजया बानो, की बात कहुँ।” \n“हुनकापर कृgोख4पलेन छिन थाना जाए परतैिृgोडडह। ” \n“िकएक।” \n“ओ ओतए जा कए पृgोँ4ा चलत,  बड़ा साहबक हुृgो70म छिन। ” \n“अपने लग वारृgआ70ट अिछ। ” \n“निह।” \n“तहन मुँह उठा कए िकएक आिब गेलहुँ, भारतीय दृgोडआड संिहताक िहसाबे सभसँ पिहने अहृgआैआ लग वारृgआ70ट होवा चाही, दोसर कोनो \nमिहलाकृgो4आ सृgआैआझकृgो4आ बाद थाना निह लए जा सकै छी, तेसर यिद अहृgआैआ वारृgआ70ट लएयो कऽ िदन देखार अबै छी तँ एकटा मिहलाक \nिगरफदारी एकगोट मिहले कृgआै4ृgआ04टेबल लए सकैत अिछ , पुृgोै4ष निह । (दुनू कृgआै4ृgआ04टेबल काठक उृgोखडलू जकृgआैआ सुनैत , आगू) पुिलस \nकृgआै4ृgआ04टेबल होबैक नाते अपनेकृgो4आ एतेक कानून तँ बुझले होएत आ निह तँ हम एखने १०० न०पर पुिलस कंृgआखखोल ृgोैँममे िरपोटृgआै1 दजृgआै1 \nकराबै छी, िडपाटृgआै1मृgआ70ट अपने अहृgआैआ दुनूकृgो4आ कानून बता देत। ”   \n  \n६६. बतीया  \n“बतीयासँ लदल िझमनीक लृgोँ4ी छल , काइृgआआ4 िटकलागाम बाली अृgोख0पन कनखी आँिखसँ देख िक लेलिन राित भिरमे सभटा बतीया \nगिल गेल।” \n“की माए अहुँ कएहेन-कएहेन बातपर िवृgोँडास करैत छी। ककरो तकलासँ बतीया वा लृgोँ4ी िकएक गलतै। ई एनािहते बदलैत \nमोसम, कीड़ा आिद क ृgोैोकोपे बतीया गिल गेल हेतै। ” \n“हृgआैआ, तूँसभ दू अृgोँोर पिढ़ की लेलह सभटा तूँहीँ सभ बुझै छहक । हम सभ तँ जेना रौदेमे अृgोख0पन केश पका लेलहुँ, आब तूँहीँ सभ \nसीखेबअ िक नीक आ की बेजए।” \n \n \n \n \n \n \n \n६७. स भ सँ  ि ूg262 य  ब ूgछ04 तु \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \nदादाजी िदन भिरकृgो4आ थाकल झमारल   घरमे अबैत   छिथ। हुनका बैसित देरी दादीक तेज ृgआ04वर गुइज उठै छिन , \" आिब गेलहुँ िदन \nभिर बौवा कए। ई जे िदन भिर िछिछयाइत रहै छी से एिह िम िथला मैिथलीसँ की घरक चूृgआआ4ो जड़त ।\" \nदादाजी शृgआै4त गंभीर होइत , \" चूृgआआ4ा तँ निह जड़त मुदा हमर सृgोखआयता संृgआ04कृित  हमर माएक भाषा जे हमर सभक हाथसँ छूित रहल \nअिछ एनािहते छुटैत  रहल  तँ एक िदन लोप भए जाएत आ एहन अवृgआ04थामे िक जृgोै4ड़ी अिछ ? घरक चूृgआआ4ा जड़ेनाइ की अपन माित  \nपािन सृgोखआयता आ सरोृgआ04वतीक कंठसँ िनकलल मैिथलीक िमझएल आिगकृgो4आ जड़ा कए ृgोैोचंड  केनाइ।\" \nदादीजी हुनकर गृgोख0प सुिन चुृgोख0प। ओ शाइद सृgोखआयता संृgआ04कृित माएक भाषा माित पािन एहेन भारी भारी  शृgआ01दक कोनो अथृgआै1 निह बूिझ \nपएिल मुदा दादाजीक छोड़ैत सृgआैआससँ एतेक   तँ अबृgआ04य बूिझ गेिल जे हुनकासँ  हुनक कोनो सभसँ िृgोैोय  बृgआ04तु दूर भए रहल ृgोँ0लिन । \n \n \n \n६८. अ ह ूgछ6छक  मै ि थ ल ी  ब ूgछ86 ड  क म ज ोर  अ िछ   \n“अहृgआैआक मैिथली बृgआडैड कमजोर अिछ ।” \n“धूिर बुिर कहीँक, हमर मैिथली बड़ कमजोर अिछ।  कमजोर की तागतवर केहनो अिछ तँ, आ जकरा लग िकछु छै हे नै। जे \nिजनगी भिर अंृgआख1ेजी वा िहंदीक घड़ीघंटा बृgोडडहने अपनो घुमैत रहैए आ दोसरोकृgो4आ ओहे िसखाबैत रहैए ओकरासँ तँ नीक।  रहल हमर \nखराप मैिथलीक गृgोख0प तँ जखन मनु एहन लोक मैिथलीक मओ नै जनै वला आइ अ०आ० कृgो4आ पृgआैआछा घुिम गजलक सेकड़ा टिप \nगेल। लोशन कुमार मैिथलक म-थ म-थ करैत आइ मैिथल नाम रािख सभकृgो4आ मैिथली िसखाबैए तखन तँ हमर कमजोरे अिछ ।”    \n \n \n                    \n६९ .  जादूक छड़ी   \nचुनाब ृgोैोचारक सभा। जनसमूहक भीर उमरल।  नेताजी अपन दुनू हाथकृgो4आ भँजैत माइकमे िचकैर -िचकैर कए भाषण दैत, “आदरणीय \nभाइ-बिहन आ समृgआ04त काका काकीकृgो4आ ृgोैोणाम , एिह बेर पुनः अपन धरतीक एिह (अपन छाती िदस इशारा कए) लालकृgो4आ भोट द ए कऽ \nजीता िदअ फेर देखू चमृgोड4कार।  कोना नै सभक घरमे दुनू सृgआैआझ चूृgआआ4ा जरऽत।  कोना िकयो अृgआ04पताल आ डॉृgो70टरक अभाबमे \nमरत। हमर दाबा अिछ आबै बला पृgआैआच बखृgआै1मे एिह परोपृgआोैाक गली गलीमे पृgआ1ोा पीच होएत। युवाकृgो4आ रोजगार भेटत। बुढ़, िबधवा \nआिथृgआै1क ृgोैँपसँ कमजोर वगृgआै1क लोककृgो4आ राजक तरफसँ पृgआ70शन भेट त। भुखमरीक नामो िनशान निह रहत। बस ! एक बेर अपन एिह \nसेबककृgो4आ जीता िदअ। ” \nथोपरीक गरगराहटसँ पंडाल िहलए लागल। नेताजी िजृgोडडदाबादक नारासँ एक िकलोमीटर दूर धिर हृgोखडला होबए लागल।  भीरमे सँ \nिनकिल एकटा बुढ़ मंचपर आिब, “एिह सभामे उपिृgआ04थत सभ गृgोडआयमान आ आद रणीय, नेताजी एकदम ठीक कहैत छिथ।” \nततबामे नेताजीक चाटुकार सभ, “वाह–वाह, बाबा केर ृgआ04वागत कृgोैँ। ”  \nपाछूसँ दू तीनटा कायृgआै1कतृgआैँ आिब बाबाकृgो4आ मालासँ तोिप देलकिन।  बाबा अपन गरदैनसँ माला िनकािल कए, “नेताजी एकदम ठीक \nकहैत छिथ। एतेक रास असमाृgोडडय कायृgआै1 िहनकर अलाबा दोसर िकयो कैए निह सकैत अिछ। जे काज ६६ बखृgआै1मे निह भेल ओ \nमाृgोँँ पृgआैआच बखृgआै1मे भए जाएत िकएक की ओ जदुक छड़ी माृgोँँ िहनके लग छिन जे एखने एिह सभामे अबैसँ पिहले भेतलिृgोडडहए। ”    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n \n \n७०. अ नि च ूg288 ह ा र  \n“मनुखक बृgो74चा िगदरक झुृgोडआडमे पोसा कए जेना िबसिर जाइत छै जे ओ िगदर निह मनुख छैक तेनािहते हम अृgोख0पन ३९ बखृgआै1क \nअवृgआ04थामे पाछुक ३० बखृgआै1 िदृgोखडलीमे रहैत -रहैत िबसिर गेलहुँ जे हम िदृgोखडलीकृgो4आ निह पिवृgोँँ िमिथला भूिमक संतान छी। धृgोडडय छिथ \nअनिचृgोडडहार जे हमरा एिहसँ िचृgोडडहार करेलिन। ”    \n \n  \n \n \n७१. ूg262े म   \n“अहृgआैआ हमरासँ कतेक ृgोैोेम करैत छी ?” \n“ृgोैोेम तँ बृgआडैड करै छी, मुदा कतेक से कोना कहु, ृgोैोेमक कोनो पैमाना तँ छैक निह। ” \n“तैयो... !” \n“हृgआैआ एतेक जृgोै4र कहब , अहृgआैआ िबनु आब जीब निह सकैत छी।” \n \n \n \n७२. सनेस  \n“अहृgआैआ हमरा सनेस मे की देब ?” \n“हम दऐ की सकै छी ? हमरा लग अिछए की ? माृgोँँ िसनेह अिछ , ृgोैोेम अिछ अहृgआैआक लेल शुभकामना अिछ।  पाइ तँ निह अिछ \nमुदा िप आर दए सकै छी सृgोख4मान दए सकै छी। ” \n“वस ! वस ! हमरा अओर िकछु निह चाही। अहृgआैआक ई िपआर अहृgआैआक िसनेह अहृgआैआक शुभकामना एकर कोनो मोल निह अिछ ई तँ \nअनमोल अिछ। अहृgआैआ भेट गेलहुँ हमरा दुिनयृgआैआक सभ खुशी भेट गेल। ” \n \n७३. छबी   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nृgोखोयाहक पृgोडडृg40ैह बखृgआै1 बाद सा० हमर पसृgआै1 केर तलाशी लैत , “सभ िकयो अृgोख0पन अृgोख0पन पसृgआै1मे अपन किनयृgआैआक फोटो रखने रहैए मुदा \nअहृgआैआ.....!” \n“पसृgआै1मे फोटो रखैक बेगरता ओकरा परै छैक जकरा अपन किनयृgआैआक छबी इआद निह भेल होए, हमरा तँ अहृgआैआक छबी हमर \nआँिखक रृgआ04ता होइत हमर करेजामे जा बसल अिछ। एहनठाम ई कागजक फोटो राखैक की बेगरता। ”    \n \n७४. मनोरथ  \n“हमर मुइला बाद..... जँ हम जंगल वा कोनो ृgोैोाकृितक आपदामे मरी तँ, जंगल क जानवर अथवा चील कौआकृgो4आ छूट जे हमर देहकृgो4आ \nनोिच नोिच कए खा जए... मुदा ृgोैोाथना जे हमर आँिखकृgो4आ छोिर दए। दुख हमर आँिखक निह , हमर आँिखमे बसल हमर ृgोैोीतमक \nछबी खराप होबैकृgो4आ अिछ।  जँ हम सड़क दुघृgआै1टनामे मरी तँ, एिह देहके आिगकृgो4आ समिपृgआै1त करैसँ पिहने हमर आँिखकृgो4आ कोनो खगल \nनेनाकृgो4आ दान कए देल जाए , कारण हम निह तँ हमर आँिख;.... नृgोख4हर उृg411 धिर ृgोैोीतमकृgो4आ ताकैत रहे। आ जँ हम वयोवृृgआो0 भए कऽ \nमरी, ृgोैोीतमसँ पिहने तँ ृgोैोीतमक घरक पाछू हमर सारा बने, आ ृgोैोीतमक बाद तँ हमर सारा हमर ृgोैोीतमक सारा संगे बने। ”    \n \n \n                                 \n७५. मौहक  \nमौहककृgो4आ िबध होइत। वर किनयृgआैआ खीरक थारीक आगू बैसल। चाृgोैँ कातसँ किनयृgआैआक सखी सहेली आ गामक ृgआ04ृgोँँीगण घेरने।  \nएकटा, “गे दाए ! ओझाजी तँ चुपचाप बैसल छिथ।” \nदोसर, “लगैए ृgोै4सल छिथ। ”  \nतेसर, “हृgआैआ यौ ओझाजी ! िकछु चाही-ताही तँ मृgआैआिग िलअ। ” \nहा हा हा .... सभ एृgआ1ोे संगे हँसए लगली। \nदोसर, “िहनकर ससुर तँ एतेक शुृgआो0ा छिथन जे िबन मृgआैआगने िकछु निह भेटै बला। ”  \nओझाजी, “की मृgआैआगू, अपन बेटी देला बाद आब हुनका लग बैँिचए की गेलैिन।” \n \n७६. मौसी  \n \nपिहल सखी, “गे दैया ! ई तँ बृgआैआस जकृgआैआ पातर छिथ ।” \nदोसर सखी, “यौ ओझाजी ई केहन देह बनोने छी।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \nतेसर सखी, “लगैए माए दूध निह पीएलकिन।” \nचारीम सखी, “हृgआैआ यौ ओझाजी, माए िबशुिक गेल रहिथ की।” \nपाृgो7डचम सखी, “नै गै िहनकर माए दूध बेचै छलिखन।” \nसभ एृgआ1ोे संगे, “हा हा हा ......” \nनबका ओझाजी, राितमे ृgआ01याह भेलिृgोडडह आ आइ बेृgोै4पहर किनयृgआैआक सखीसभ चाृgोैँ कातसँ घेर कए हँसी िठठोली कर ित। ओझाजी \nबौक जकृgआैआ सबटा सुनैत । \nएकटा सखी फेरसँ, “लगैए िहनकर माए बजहो निह िसखेलिखन।” \nओझाजी कनीक मुँह उठा कए, “आब एतेक रास मौसी लग कोना बाजू।” \nसभ सखी एृgआ1ोे संगे, “मौसी ! मौसी कोना।” \nओझाजी, “अहृgआैआ सभकृgो4आ हमर माएक सभ गृgोख0प बुझल अिछ अथृgआैँत हमर माएक संगी सभ छी तृgो4आ ए िह िहसाबे अपने सभ भेलहुँ ने \nहमर मौसी।” \n \n७७. कि न य ूgछ6छ  द ा इ   \nअपन िदयादनीमे सभसँ छोट रहला कारणे किनयृgआैआ आ एखन सभक दाइ तृgो4आ दुनू िमल कए किनयृgआैआ दाइ।  अपन अवृgआ04थाकृgो4आ अपनासँ \nपाछू छोरैत एखन सािठ बखृgआै1क अवृgआ04थोमे चंचलता आ हािजर जवाबीमे कोनो अंतर निह। केशवक पृgआैआचो भाइक उपनैन।  आगू आगू \nपृgआैआचो बृgोै4आ पाछू ढोल िपपही बजैत रमनगर दृृgआ0ोय।  किनयृgआैआ दाइ एिह अबसरपर कतौ अपन  ृgआ01यृgआ04तताकृgो4आ कारणे  देरी भए गेली।  \nहरबराइत दौरैत अँगना पहुँचक चेृg41ैामे डौढ़ीपर बृgोै4आ केशवसँ आमने सामने टकरा गेली। अपनाकृgो4आ सृgोख4हारैत झटसँ, “बुढ़ीयासँ \nटकरा कए की भेटतौ कोनो छॱड़ीसँ टकराअ तँ िकछु भेटबो करतौ।”  \nहुनक गृgोख0प सुिन स भक मुँहसँ हँसीक ठहाका छुिट गेल। \n \n७८. चानबाइ  \n“चानबाइ, माय डािलृgआै1ंग , एकटा तोरे लग आिब सगुण भेतैए बृgआैआकी तँ दुिनयृgआैआ सभ मतलबकृgो4आ अिछ।  बाबूकृgो4आ मिहने मिहने तनखा जँ \nनिह िदयौ तँ िनृgआ1ोृgोख4मा हरामी।  माएलग किनयृgआैआकृgो4आ गिरयाबू निह तँ जोृgोै4क गुलाम ।  किनयृgआैआकृgो4आ नव नव गहना िदयौ आ माएक बुराइ \nसुनू निह तँ डरपोक। हम भिर जीवन सभक सुिनते रहू हमर िकयोक निह सुनत। बस, एकटा चानबाइ, एिहठाम कोनो िशकाइत \nनै, कोनो कमी नै, माृgोँँ हम आ चानबाइ दोसर केकरो गृgोख0प निह।  आइ लव यू चानबाइ, (बोतल िहलाबैत) ई की चानबाइ, नै तुँहूँ \nृgोै4िस रहलअ , एतेक जृgोखडदी खृgोँ4म। ” \nअपने खसल धृgोख4म , दोसर कात चान माकृgआैँक देशी दाृgोैँक खाली बोतल गूरकल।   \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \n \n \n \n७९. मुँह झॱसा  \n“गै दैया ! एतेक आँिख िकएक फूलल छौ ? लगैए राित भिर पहुना सुतए निह देलकौ।” \n“छोर, मुँह झॱसा िकएक निह सुतए देत, अपने तँ ओ िबछानपर परैत मातर कुृgोख4भकरन जकृgआैआ सुित रहल आ हम भिर राित कोरो \nगनैत ृgोैोात केलहुँ। ”      \n \n \n८०. अिगला जनम  \n“डृgआैआड़ टूटल जाइए भिर राित सूतलहुँ निह। बड़ हरान करै छी, अिगला जनम मे अहृgआैआ िहजड़ा  होएब जे कोनो आओर मौगीकृgो4आ एना \nतंग निह कए सकब।” \n“ठीक छै ! अिगला जनम अिगला जनममे देखल जेतै, एिह जनमक आनृgोडडद तँ लए िलअ। आ अिगला जनम मे ओिह िहजड़ाक \nृgोखोयाह जँ अहीँ संगे भए गेलिह तँ। ” \n  \n \n \n८१. दू  ब खूgछ6इ  ब ूgछ86 ड न ूg2ो4 ह र  है छै क  \n “सुनलीयै बलचनमाकृgो4आ बेटा भेलैए ।” \n“हृgआैआ, सुनलीयै तँ हमहूँ।” \n“राम-राम घोर किलयुग आिब गेलिह।” \n“एिहमे किलयुग आ ृgआोँापरकृgो4आ की गृgोख0प भेलै।” \n“भेलै निह, बलचनमा अपने दू बखृgआै1सँ गुजरातमे पेट पोसने अिछ आ एिहठाम ओकर किनयृgआैआकृgो4आ बेटा भेलै, ई किलयुग निह तँ \nसृgोड4ययुगक गृgोख0प भेलै।”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n“यौ महराज अहृgआैआ िकएक एतेक िहसाब िकताब रखै छी। बलचनमाकृgो4आ बेटा भेलै तँ भेलै। ओना ई गप सभ किलयुगक निह ृgआोँापरे \nृgोँँेताक छीयैक। िबसिर गेिलयै राजासुधृgोडडवा - मृgोड4ृgआ04यगंधा आ ृgआ01यास जृgोडडमक कथा। जखन ओिह कालमे पातपर वीयृgआै1 रािख पठावल \nजा सकैत छल तखन तँ आइ फेृgो70स आ ई -मेलक जमाना छैक आ सृgोड4यक धरातलपर आउ तँ तीन मिहनामे बकरीयो िमिमए लगै \nछै। ओनािहतृgो44  दू बखृgआै1क समय बृgआडैड नृgोख4हर है छैक ।” \n \n \n \n८२ . मोनमे बसै केर  र ूgछ04 त ा   \n“ई केहन भेष बनोने छृgो4आ, भगवान एहन सुृgआडोर ृgोैँप रंग देने ृgोँ0थुन एकरा बना-सुना कए राख।” \n“की दी, केकरा लेल रंग ृgोैँप आ केकरा लेल ृgोँ7ृंगार।  सुनने नै छी ‘िपया मोर आृgोडडहर कृgोैँ ृgोँ7ृंगार केकरा लेल ’ आ हमर िपया तँ \nआँिख रिहतो एको बेर मुँह  उठा हमरा िदस देखतो निह छिथ।” \n“धूर पगली एिहसँ तँ आओर दुरी बढ़तौ। सुन, पुृgोै4खक मोनमे बसै केर दूएटा रृgआ04ता छैक।  पेटसँ आ िबछानसँ।” \n“मने।” \n“मने की, पेटसँ मने एहन नीक नीकूत बना कए हुनका खुआबहुन जे पशीन होइन। भोजनक ृgोैोशंशा संगे तोहर ृgोैोशंशा आ ज खने \nृgोैोशंशा तहने हुनक मोनक िभतर।  आ िबछानसँ मने, िबछानपर जएसँ पिहने एतेक सिज धिज कए जो जे हुनका देखैत मातर हुनक \nआँिखक रृgआ04ते हुनक करेजामे घुिस जो आ एकबेर ई अबसर भेटलाबाद ृgआ04वगृgआै1क भोग करा िदओन तहन देखू कोना नै तुँ हुनक \nमोनमे आ ओ तोहर चाृgोैँकात चृgआ1ोर लगाबैत , हृgआैआ हृgआैआ हृgआैआ....।” \n“धृgोँ4 दी अहूँ।”   \n \n \n                                                           \n८३. न ूg2ो4 ह र झ ो र ा   \n“िक मािलक हमर छॱरा आएल रहै समान निह देलहक।” \n“ए रानी तोरा लेल समानकृgो4आ कतए मनाही छै, बस ई चानसन मुँह देखैक लौलसा रहेए आ रानी तोरासँ पाइ तँ मँगैत निह िछयौ \nतहन अपन सेबासँ बंिचत िकएक कए देलह।”  \n“राम राम मािलक, केहन गृgोख0प करै छ ओ तँ एखन गुजरातसँ हमर मरदाबा आएल छै ओ करा बाद तँ ई गुलाबो आ तुँ .....। \nअृgो74छा मािलक आब हम जाइ छी छॱराकृgो4आ पठा देबै। ” \n“हृgआैआ हृgआैआ रानी िकएक  निह, संगमे नृgोख4हर झोरा दऽ िदहै। ”     \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \n \n    \n८४ . ूg262े म  द ी व ान ी   \n“अरे ! अरे ! ृgोै4क ई की भऽ रहल छै ! तूँ सभ एक संगे एतेक रास सामूिहक आृgोड4मदाह !” \n“हम सभ ृgोैोेम दीवानी, ृgोैोेमकृgो4आ अंितम छोर पावै लेल जा रहल छी मुदा अहृgआैआ अपृgआ04वाथृgआैड मनुख एिह ृgोैोेमकृgो4आ निह बुझब अहृgआैआ सभ तँ \nृgोैोेमोमे नफा नुकशान तकै छी। ” \nिडिबयाक लोऽपर भृgआडोाइत फितृgोडडगाक झुृgोडआडमे सँ एकटा धीरेसँ हमर कानमे भनभना कए किह िडिबयाक आँचपर जा जिर गेल।    \n \n \n \n८५. नीक  \n“अहृgआैआसँ भेट  कए कऽ हमरा एतेक नीक िकएक लगैए।”   \n“िकएक तँ अहृgआैआसँ भेट कए कऽ हमरो बृgआडैड नीक लगैए। ” \n \n८६. िपआर  \n“जे हमरासँ िपआर करत ओ हमर मोन मे दपृgआै1ण  जकृgआैआ देख सकैत अिछ आ हम ओकर आँिखमे हरा कए अपनाकृgो4आ िबसैर सकैत \nछी।”    \n \n८७. पिहल राित  \nराितकृgो4आ करीब साढ़े इृgो7ोयारह बजे, घरक पाछूक बड़ीसँ कुकुर कृgो4आ कानैक ृgआ04वर सुनाइ दऽ रहल छलै।  \n“िक एिह अँगनामे कएकरो अकाल मृतु भेल छलै।”  \nकिनयृgआैआ अृgोख0पन वरसँ पुृgोँ0लिन , िजनक ृgोखोयाह सात िदन पिहने भेल छल । आइ दुरागमन आ किनयृgआैआक ससुरक पिहल राित। केखनो \n-केखनो आँगनमे कएकरो पएरक चलैक अबाज । दुपहिरया राितक डराउन चुृgोख0पीमे ओ नव जोड़ा जागैत चुप-चाप परल। कौआक \nकृgआैआव -कृgआैआव सँ भोरक पिहल इजोतक आगमन। \nिदनक पिहले उखराहामे बर, एकटा पहुँचल वैदक दुकानपर । सामने दुकानक साइन बोडृgआै1पर िलखल ‘शितृgआै1या मरदाना ताकतकृgो4आ लेल \nसंपकृgआै1 कृgोैँ ’। \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n \n८८. अ िूg288 त म  ूg262े म                                                                                         \nकनाट ृgोख0लेस । कॉफी हॉउसक आँगन कएकरो इंतजारमे टाइम पास करैत कॉफीक चुृgआ04कीक आनृgोडडद लैत । हमर सामनेक खाली \nकुसृgआैडपर करीब १५ बखृgआै1क कृgोडडयृgआैआ आिब बैसैत, “अहृgआैआकृgो4आ खराप निह लगे तँ हम बैस रही।” \n“िकएक निह।” \nओ बातूनी कृgोडडयृgआैआ एकपर एक सबाल दागैत, “लगैए अहृgआैआ कोनो MLM िबजनेसमे छी।”  \n“हृgआैआ। ” \n“ओ माइ गॉड, MLM हमर फेबरेट िवषय अिछ। हम बारहवीँमे पढ़ै छी, हमरो इृgोँोा अिछ जे ृgआख1ेजुएशनकृgो4आ संगे MLM िबजनेस कए \nकऽ टाइम ृgोै0ीडम आ मनी ृgोै0ीडम पाबी। ” पता निह आ ओर की की बितयाइत ओ बातूनी अंतमे हमरा थृgआ70ृgो70स किह  ओिहठामसँ चिल \nगेल। \nओकर गेलाक बाद हमर भीतरक शैतान जागल, “हमर अंितम अवृgआ04थामे, हमर अंितम ृgोैोेमक अंितम नाइका कोनो एहने १५-१६ \nबखृgआै1क बातूनी हेबाक चाही। ”  \n \n \n८९. अबूझ  \n“हमरा संगे सिदखन ऐना िकएक होइए, जे मोनमे अिछ किह निह सकै छी, जे कहैत छी ओ िकओ बुझैत निह अिछ आ जे \nिकओक बुझैत अिछ ओ हम कहैक निह चाहैत छी।” \n  \n९०. खापिर िधपा कए  \n“यै छोटकी किनयृgआैआ, सुनै छीयै लिलताक वर एलखीृgोडडहृgो4आ जाउ हुनकासँ कनीक नीक मुँहृgआ70 हँिस बािज िलयौन, खुश भए जेता तँ \nिटकुली सेनुर लेल िकछु दएओ कए जेता।” \n“एहन हँसै बजै बला आ खुश होएबला मरदाबाकृgो4आ हम खापिर िधपा कए चेन निह फोिर देबैन , अृgोख0पन जमएक बड़ िचंता छिन तँ \nअपने जा कए िकएक निह खुश कऽ लै छिथ।” \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \n९१. िपआस \n“की यौ ललनजी एना टुकुर टुकुर की तकै छी ?” \nअृgोख0पन गामक मुँहलागल भाउजक मुँहसँ ई  सुिन ललन एकदमसँ सकपका गेला, िजनका िक बहुत कालसँ घुिर रहल छल। \n“निह िकछु निह।” \n“धूर जाऊ ! इनार लग िपआसल जाइ छै की िपआसल लग इनार । अहृgआैआ एहन पिहल मरद  छी जकरा लग इनार चिल कए एलैए \nआ एना टुकुर टुकुर तकने कोनो िपआस िमझाइ छैक की ? िपआस िमझाबैक लेल इनारमे कूदए परैक छै।” \n \n९२. पु ूg264 ष ा थूgछ6इ   \nबृgआै4सक करचीपर िझमनीक लृgोँ4ी जकृgआैआ एक दोसरसँ लपटेएल , “की हम सभ जे ई कए रहल छी ठीक छैक.....  जँ भैयाकृgो4आ \nबुझहएमे आिब गेलिन तँ ?”   \n“बुझथीन कोना, कहबिन तँ हमहीँ आ जँ अहृgआैआ हमरा एनािहतृgो4आ खुश राखब तँ हम कहबे िकएक करबिन। दोसर अहृgआैआक भैयाकृgो4आ जँ \nएतेक पुृgोै4षाथृgआै1 रिहतैन तँ आइ एकर नौबते िकएक अिबतेए। ” \n \n \n \n \n९३. बीमारी  \nआइ सृgआैआझू पहर सा०कृgो4आ हुनक भेए संगे गामक लेल िबदा कएला बाद हम िसगरेट खरीदक इृgोँोासँ अृgोख0पन घर ृgोैोथम तलसँ िनृgो74चृgआैआ \nउतरलहुँ िकएक तँ राित भिर लेल जे िसगरेट बचा कए रखने छलहुँ आजुक राित पयृgआैँृgोख0त निह होएत।  \n“शराब ! अओर.... निह, िसगरेटसँ काज चलबअ परत।”  \nहमर शरीर एिहठाम परृgो7डच मोनक िचड़ै सा०कृgो4आ पाछू पाछू। हमर मोन किनको निह लािग रहल अिछ। राित भिर आँिखमे नीृgआडो \nनिह। बखृgआैँक पट -पटकृgो4आ ृgआ04वर कानमे बम जकृgआैआ फाित रहल अिछ। दूर सड़कपर चलैत गाड़ीक अबाज ओनािहते सुनाइ दए रहल \nअिछ। केखनो केखनो मृgो74छरक संगीत संगे बाहर नालीसँ फितंगाक गाबैक अबाज , जे शाइद झॴगुर हुए अथवा कोनो अओर। कीट \nफितंगाक अबाज िचृgोडडहैमे हम बृgआडैड नीक निह। भोरे आठ बजे उठै बला आइ पृgआैआचे बजे उिठ कए िधयापुताकृgो4आ इृgआ04कूल जेए लेल \nजगाबैए लगलहुँ। िधयापुता िनृgोड4य िृgआडखयामे लािग गेल आ हम  सोचए लगलहुँ, “एसगर एना कतेक िदन, ई तँ बीमारी छी, सा०कृgो4आ \nिबन निह रहैक बीमारी।”     \n \n९४. पुरखक सोभाब   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \n“जखन अहृgआैआ नैहर गेल रही, अहृgआैआक घरमे रंग िबरंगक नव -नव मौगी सभ अबैत छल सृgोख4हैर कए िकयो कोनो िदन अहृgआैआक दूृgआआ4ाकृgो4आ \nउड़ा कए निह लए जेए।” \n“हा हा....., अहृgआैआ जुिन िचृgोडडता कृgोैँ हृgोख4मर ओहेन निह छिथ। ”   \n“अहृgआैआ निह बुझैछीऐ ! जएकर किनयृgआैआ एिहठाम निह छैक तकर घरमे भला अनेरेकृgो4आ िबना कोनो सरोकारे मौगीसभ िकएक एतै आ \nकोनो पुरखकृgो4आ कम निह बुिझऐ। कुकुरक नृgआैआगैर आ पुरखक सोभाब किहयो सोझ निह भए सकै छैक , िजृgोख4हरे हिरयरी देखलक \nउृgोख4हरे गुरैक गेल। ”    \n \n९५. व तूgछ6इ म ा न   \nगरीब बापक बेटी सोनमती। अथृgआै1क अभाबे पृgो74चीसम बखृgआै1क बएसमे ृgोखोयाह भेलिन। वर सेहो गरीबे घरक मुदा जेना तेना गरीबीसँ \nसंघसृgआै1 किरतो पढ़ल िलखल बुझनूक। ृgोखोयाहक चािरमे िदन दुरागमन आ आइ एक मिहना बाद पिहल िबदागरीपर सोनमती वर संगे \nअपन गाम बुढ़ माए बाबू लग आिब रहल छली। हुनक घरसँ िकछुए पिहने तीन चािरटा आबारा छॱड़ासभ हुनका दुनूकृgो4आ सुना कए \nअपनेमे, “देखही देखही सएटा मुसरी खाए कऽ िबलाइ चलल हज करै लेल।” \nदोसर, “हा हा... कतेकोकृgो4आ देखला बाद ृgोखोयाह , सुहािगन, पितवृgआैोता हा हा हा .....!” \nसोनमती दुनू गोटे ओकर सभक गृgोख0पकृgो4आ अनसुना करैत आगू बिढ़ गेला। िकछु आगू बढ़ला बाद सोनमतीक मौलाएल मुँह देख कए \nअृgोख0पन किनयृgआैआसँ, “अहृgआैआ िकएक िचृgोडडता करै छी, मुँह उपर कए कऽ कुृgोै4र कएलासँ सुृgोै4जकृgो4आ थोरे पिर जाइ छिन। ” \n“अहृgआैआकृgो4आ ओकरा सभक गृgोख0पपर िवृgोँडास अिछ। ” \n“किनको निह, ओनािहतो ओ सभ िबतल गृgोख0प अिछ। अहृgआैआक वतृgआै1मान हमर अिछ आ वतृgआै1मानमे हमरा एतबे बुझल जे अहृgआैआसँ बेसी \nृgोैोेम हमरा िकयोक निह करैत अिछ। ” \n \n \n९६. िडिबया  \n“गे दाइ अहृgआैआक सभक िधया-पुता कतेक गोड़ होइए ? राित कए िडिबया बाइर कए सुतै जाइ छीयै की ? हमर मरदाबा तँ िडिबया \nबुता दै छै।” \n     \n \n \n९७. मजबूरी  \nएकटा समाचार –  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \nफलृgआैआ िनयालयकृgो4आ फलृgआैआ  जजक कथन, “एकटा पुृgोै4ख आ एकटा ृgआ04ृgोँँी जँ कोनो कोठरीमे बृgोडडद कए देल जेए तँ हुनक दुनूक िबच \nमाृgोँँ सेृgो70स चचृgआैँ अथवा सेृgो70स होएत ।” \nएिह समाचारपर बहुतो रास तथाकिथत समाजक ठेकदार सभक िवरोध आएल मुदा सृgोड4यकृgो4आ हािजर नािजर रािख करेजापर हाथ \nरखला बाद िकयो सृgोड4य कहे, एसगर कोठरीमे की रृgआ04तो चलैत एक दोसर िबपरीत िलंगक मोनमे एहने गृgोख0प निह अबैत छैक मुदा \nबाहर समाजक लृgो7ैया आ मजबूरी, अृgोडडदर कोठरीमे ृgआ04वेृgोँोा आजादी। िवशेष कए पुरखक मोनमे।  \n \n \n \n \n \n९८. अ प ि व ूg2ृृ   \nभगवती मंिदरक ृgोैोृgआैआगण । आरती होइत। भीरक अृgोख4बार लागल।  घरी घंटा, शंखादीक शुभ ृgोड7वनीसँ चाहुिदस भिृgो70तमय वातावरण \nबनल। मंिदरक मुृgो71य पुजारी अपन दिहना हाथसँ बड़काटा ृgोैोृgो7ैविलत पंचदीपसँ आरती करैत आ संगे बामा हाथसँ चृgोख4बर डोलाबैत \nमधुर ृgआ04वरसँ भिृgो70तमे लीन भए मृgआैआ भगवतीक आरतीमे लागल।  आरती अपन समािृgोख0तक िदस बढ़ैत।  मुृgो71य पुजारीजी िबना पाछू \nदेखने अपन   जगहसँ आरती करैत चृgोख4बर डोलाबैत , धीरे धीरे पाछू मुँहे मिृgोडडदरकृgोँोसँ िनकिल मंिदर ृgोैोृgआैआगनमे भीरक िबच पाछूए मुँहे \nअबैत। ई हुनक िनृgोड4यक काज रहबाक कारणे हुनका पूणृgआै1 अृgोखआयास रहिन।  पाछू मुँहे, पाछू ससरैत ओ भीरक अिृgोडडतम छोरपर \nपहुँचला। ओिहठाम सभसँ कातमे दू तीनटा मलीन बेसमे २५ सँ ३० बखृgआै1क समबएस ृgआ04ृgोँँी ठार।  शाइद हुनका सभकृgो4आ निह बुझल \nजे पुजारीजी एिहदने तुलसीचौरा लग जेता तृgो4आ ओ सभ पुजारी जीकृgो4आ एला बादो अपन जगह ठाढ़े।  पुजारीजी अपन दुनू आँिखकृgो4आ \nगुृgोख4हिर कए गरदैनसँ हतैक इशारा करैत , “हूँ।” \nओिहमे सँ एक (पिहल) ृgआ04ृgोँँी जे मधुरक एकटा िडृgोखोबा भगवतीकृgो4आ चढ़ाबै लेल अनने रहिथ , “की हूँ।” \nदोसर ृgआ04ृgोँँी, “ गै ई कहै छौ ई िडृgोखोबा दही ने मैयाकृgो4आ भोग लगेतै। ” \nपिहल ृgआ04ृgोँँी मधुरक िडृgोखोबा पुजारीजीकृgो4आ िदस बढ़ोलिन , बढ़बैक कालमे ओ िडृgोखोबा पुजारी जीक धोतीसँ िभर गेलिृgोडडह। पुजारीजी, “हे \nभगवती! एकरा सभकृgो4आ के आबै देलकै, देह अपिवृgोँँ भए गेल।  फेरसँ ृgआ04नान कए तुलसीजीक आरती करए परत। ”  \nतेसर ृgआ04ृgोँँी जे की चूप एखनतक सभटा गृgोख0प सुनैत छली, “ की पुजारी एखन तोहर धोतीमे िभरलासँ तुँ अपिवृgोँँ भऽ गेलह , तोरा \nफेरसँ असनान करेए परतअ आ राितक अृgोडडहारमे जे हमरा सभक घरे-घर मुँह मारैत रहै छऽ तैँ कालमे तोहर देह अपिवृgोँँ नै होइ \nछऽ।” \n \n \n९९. आँच   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \nिजला अृgआ04पताल। डा० ृgोँ7ीमती देवी िसंह। पेशृgआ70टकृgो4आ शुृgआँ0म पिरृgोँोण कएला बाद पिरृgोँोण कृgोँोसँ बाहर आिब कुसृgआैडपर बैसैत , सामने \nअपन कॉलेजक संगी सुधासँ, “ई िक अहृgआैआ तँ कहलहुँ सुटीयाक वर दू वखृgआै1 पिहने मिर गेल छै मुदा ओ तँ तीन मिहनाक गभृgआै1सँ \nअिछ।” \n“से कोना ! हमरा तँ ओ कहलक ृgोखोलडॴग बेसी भए रहल छै, तृgो4आ हम ओकरा लए कऽ अहृgआैआ लग आिब गेलहुँ निह तँ हमरा कोन \nकाज छल एिह पापक मोटरीकृgो4आ लए कऽ एतए आबैकृgो4आ।” \n“से कोनो निह, कएखनो-कएखनो कए एना हैत छैक । गभृgआै1 रहला उतरो संजम निह कएलासँ ृgोखोलडॴग बेसी होइत छैक परृgो7डच \nपितकृgआ70 मुइला बादो ई गभृgआै1 कतएसँ। ” \n“से की पता ई पाप कतएसँ पोइस लेलक मुदा ओकरो िक दोख बएसे की भेलैए माृgोँँ बीस वखृgआै1क बएसमे ओकर घरबला छोिर \nकए परलोक चिल गेलै। एिहठाम पृgो74चपन वखृgआै1क पुृgोै4खकृgो4आ ृgोखोयाहक अिधकार छै मुदा ओिह समाजक लोक बीस वखृgआै1क िवधवाकृgो4आ एिह \nअिधकारसँ बंिचत केने अिछ आ जखन आँच पजरतै तँ िकछु निह िकछु पकबे करतै ओ चाहे रोटी होइ वा हाथ।” \n१००. ूgछ8ो ो ध  \nअ० अृgोख0पन खेतपर जृgोखडदी जृgोखडदी सभ काज कए कऽ आन िदनसँ दू घंटा पिहने घर िदसा आिब रहल छला िकएक तँ आइ हुनक \nछोट भेए कोलकतासँ वकालतकृgो4आ िडृgआख1ी लए गाम अृgोख0पन भैया भौजीसँ आशीवृgआैँद लेबैक लेल आिब रहल छिन।  \nदौढ़ीपर जाफरीक फृgआोैक हटा आँगन एला, चाृgोैँकात नजिर घुमा कए देखला बादो हुनका अपन किनयृgआैआ निह देखेलिन। अपन \nकोठरीक केबार सटल देखलिन। केबार लग गेला बाद घरक भीतरसँ फुसफुसाहट सुनाइ देलकिन। कान लगा कए सुनै लगला,  \n“उह ऽऽऽ ! धीरेसँ बृgआडैड ददृgआै1 भए र हल अिछ।”  \n“बस कनीक सहास अओर कए िलअ, तकरा बाद सभ ठीक।” \n“लगैए आइ अहृgआैआ हमर ृgोैोाणे लऽकए रहब। ” \n“ृgोैोाण कोना लए लेब , अहृgआैआ तँ हमर देह ृgोैोाण सभटा छी, भगवानक बाद दोसर अहीँ तँ छी।” \nभीतरक ई गृgोख0प सुिन अ ० केर िहृgोख4मत जबाब दए गेलिन , अबाजसँ एतबा तँ बुझनाइए गेलिन जे भीतर हुनक किनयृgआैआ आ हुनक छोट \nभेएक अबाज छी ओ कोलकतासँ आिब चुकल अिछ। दुनूक गृgोख0पक अथृgआै1 लगा ओ ृgआडखोधसँ कपैत िबना िबलैयाक सटल केबारपर \nजोरसँ लात मरलिन। धरामसँ दुनू पृgआोैा दुनू कात , सामने हुनक किनयृgआैआ पेएर आगू कए कऽ बैसल आ हुनक छोटका भेए अपन \nभोजीक मोड़ेल एड़ीकृgो4आ कृgोैँतेलसँ ससािर  कए ठीक करैमे लागल। \nकनीक काल पिहने अृgोख0पन बेटा जकृgआैआ पोसने छोट िदअरकृgो4आ आगमनक सुिन ख़ुशीक हरबराहटमे हुनकर एंड़ी मोरा गेल रहिन।    \n \n१०१. हािर   \nसृgआैआझु पहर फोनक घंटी बाजल , “ िृgआखखन न न िृgआखखन न न न िृgआखखन न न न न ...।\"   \nिबना अृgोख0पन नाम बतोने हम िरसीवर उठेलहुँ। कोनो जवाब निह। दोसर कातसँ शृgआै4त। मुिृgआ0ोकलसँ पृgोडडृg40ैह िमनट बाद फेर फोनक \nघंटी बाजल। दोसर िदससँ फेरो कोनो आवाज निह। शाइद हमर ृgआ04वर पशंद निह हेतै अथवा कएकरो आओरसँ गृgोख0प करैक हेतै।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \nराितक एगारह बजे फेर फोन आएल, फोन उठेलहुँ, “हेलो।\" \nकिनक कालक चूृgोख0पीकृgो4आ बाद उृgोख4हरसँ, “हम मालकी बजै छी, बहुत िदनक बाद फोन कए रहल छी, ठीक तँ छी ने ? सृgआैआझेसँ ृgआखखाइ \nकए रहल छलहुँ मुदा िहृgोख4मत निह भए रहल छल। ई कहै लेल एतेक राित कए फोन केलहुँ जे हमर ृgोखोयाह भए गेल। \" \n“हमरा बुझल अिछ।\" \n“कोना।\" \n“दुबईसँ एला बाद हम अहृgआैआक गाम गेल रही ओिहठाम कएकरोसँ बुझलहुँ जे दू मिहना पािहले अहृgआैआक ृgोखोयाह दुरागमन दुनू संगे भऽ \nगेल मुदा ई की हमर इंतजार निह कए पएलहुँ।\" \n“हम बेबस रही..... अहृgआैआक बृgो74चाकृgो4आ पृgआैआच मिहनासँ अृgोख0पन पेटमे रखने-रखने, आगू दुिनयृgआैआक नजिरसँ बचेनाइ असृgोख4भब छल। \" \n“हम किह कए तँ गेल रिह जे छह मिहनासँ पिहने पिहने आिब जाएब िक हमरापर िबृgोँडास निह रहल। \" \n“एहन गृgोख0प निह छै, हमर तन एिहठाम अिछ मुदा मोन एखनो अहीँ लग अिछ परृgो7डच ई समाज , गाम आ पिरवारक सामने हम हािर \nगेलहुँ।\" \n“की अहृgआैआक पितकृgो4आ ई सभ बुझल छिन। \" \n“हृgआैआ ! अहृgआैआक दऽ निह मुदा बृgो74चा दऽ बुझल छिन। ओ देवतुृgोखडय लोक छिथ , होइ बला हमर बृgो74चाकृgो4आ सेहो अृgोख0पन नाम दै लेल \nतैयार छिथ ... (किनकाल दुनू कातसँ चुृgोख0पीकृgो4आ बाद ) \n हम एखन एिह ृgआोँारे फोन कएलहुँ जे हमरा आब ताकैक वा फोन करैक चेृg41ैा \nनिह करब ओिह सभकृgो4आ िबतल गृgोख0प जािन िबसिर जाएब ...हुँऽऽ हुँऽऽऽ !” कानेक ृgआ04वर संगे िरसीवर राखैक खटखटाहट , फोन \nबंद।    \n \n \n१०२. विसअतनामा  \nसु०कृgो4आ ृgआ01याह दूतीवरसँ भेल िृgोडडह।  हुनक बएस सँ करीब बीस बखृgआै1क बेसी हुनक वर।  हुनक वरकृgो4आ पिहलुक  किनयृgआैआसँ एकटा बारह \nबखृgआै1क बेटा।  ृgआ01याहक पृgआैआच वखृgआै1 बादो सु०कृgो4आ एखन धिर कोनो संतान निह । अपन माएक आृgआख1हप र सु० दू िदनक लेल अपन नैहर \nएली। एिहठाम माएकृgो4आ केशमे तेल दैत – \nसु० केर छोट भाइ, “दीदीसँ पैघ पितवरता ृgआ04ृgोँँी आइकृgो4आ दुिनयृgआैआमे िकयो निह होएत। ” \nसु०, “ई एनािहते कहैत छैक।” \nछोट भाइ, “निह गे माए, दीदीकृgो4आ देखलहुँ अपन बुढ़बा वरकृgो4आ एतेक सेवा करैत जतेक आजुक समयमे िकयोक निह करतै। नहबैत-\nसुनाबैत तीन तीन घंटापर हुनका चाह नाृgआ04ता भोजन दैत भिर  िदन हुनके सेवामे लागल आ हुनकासँ कनी समय भेटलै तँ हुनक \nबेटामे लागल अपन देहक तँ एकरा सुिधयो निह रहै छै।” \nसु०, “एहन कोनो गृgोख0प न िह छै आ निह हम कोनो पितवरता छी। ओ तँ, ओ अपन एहन विसअतनामा बनोने छिथ जेकर िहसाबे \nहुनक एखन मुइलापर हुनक सभटा सृgोख4पितकृgो4आ मािलक हुनक बेटा होएत। आ जखन हमरा एकगो संतान भए जाएत तखन हुनक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \nसृgोख4पित , हुनक पिहलका बेटा आ हमर संतान दुनूमे बराबर बटा जाएत तािह दुवारे बुढ़बाकृgो4आ एतेक सेवा कए कऽ जीएने छी जे \nकहुना कतौसँ एकटा बेटा की बेटी भऽ जे निह तँ एहेन बुढ़बाकृgो4आ के पूछैए। ”  \n        \n                       \n \n१०३. भगवान निह देखैत हेिथन   \n“बाबू, भगवान तँ सभठाम होइत छिथन ने ?”    \n“हृgआैआ बेटा। ” \n“ओ तँ सभ िकछु देखैत छिथन ?” \n“हृgआैआ बेटा हृgआैआ। ” \n“तहन अहृgआैआ जे ई दूधमे पािन िमलाबै िछयैक की ओ निह देखैत हेिथन ?” \n \n \n \n \n१०४.  भ ग व ान कूg24छ  जे न ीक  ल ग ि न   \nबाबा भोलेनाथक िवशाल मिृgोडडदर। मुृgो71य िशविलंग आ समृgआ04त िशव पिरवारक भृgआ01य आ सुृgोडडदर मूितृgआै1। सृgआैआझक समय एक -एक कए \nभृgो70त सब अबैत आ बाबाक ृgआ04तुित वृgोडडदना करैत जाएत। एकटा चािर बखृgआै1क नेना आिब बाबा िदस िधयानसँ देखैत। ताबएतमे \nएकटा भृgो70त आिब बाबाक सॲझृgआैआ ृgआ0ोलोक , “कपुृgआै1र गौरं कृgोै4 णावतारं....” सुना कए चिल गेला। \nदोसर भृgो70त आिब , “नमामी शमसान िनवृgआैँ.....” सुनाबए लगला। एनािहते आन आन भृgो70त सब सेहो िकछु ने िकछु मृgोडडृgोँँ ृgआ0ोलोक \nृgोैोाथनासँ बाबा भोलेनाथकृgो4आ मनाबेएमे लागल। ई सब देख सुिन ओिह नेनाक वाल मोन सोचए लागल , “हम की सुनाबू ? हमरा तँ \nिकछु निह अबैत अिछ ? कोनो बात निह एलहुँ तँ िकछु निह िकछु सुनाएब तँ जृgोै4र।  \nई सोचैत नेना अृgोख0पन दुनू कल जोिर , आँिख मुिन िधयानक मुदरामे पढ़ लागल, “अ आ इ ई उ ऊ ए ऐ ओ औ अं अः क ख ग \nघ..........” \nनेनाकृgो4आ ई पढ़ैत देख पुजारी बाबासँ निह रहल गेलिन। ओ कनीक काल िधयानसँ सुनला बाद नेना सँ पूिछ बैसला, “बौआ ई अ \nआ िकएक पिढ़ रहल छी ?” \n“जकरा देखू िकछु ने िकछु मृgोडडृgोँँ पिढ़ कए जाइए , हमरा तँ आओर िकछु अिबते निह अिछ, तृgो4आ अ आ पिढ़ रहल छी। भगवानकृgो4आ \nजे नीक लगिन एिहमे सँ छृgआैआित लेता। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \n   \n१०५. सार  \nएकटा अबोध नेना अपन मामासँ, “यौ मामा।” \n“हृgआैआ। ” \n“ई सार केकरा कहैत छै।”    \n“िकएक।” \n“ने कहू तँ।” \n“की भेलै से।” \n“भेलै िकछु निह कनीककाल पिहले बाबू, माएसँ कहैत छलिखृgोडडह , ई सार सभ जखन तखन मुँह उठा कए चिल अबैए।” \n \n१०६ . तास  \nदलानपर तास बजरल, हा हा ही ही होइत। पानपर पान चलैत। तास फेकैत क०जी, “की यौ भाइ सुनलीयैए रमेशरा बेटाक नाम \nडॉृgो70टरी कॉलेजमे िलखा गेलै। ”  \n“हृgआैआ, िकछु बखृgआै1 बाद ओ डॉृgो70टर बिन हमरा सभक इलाजो करत। ” \n“केहन समय आिब गेलै.... आ एकटा हमरा सभक िधया-पुताक कोनो गैँरे बथान निह छै।”  \nहुनक दुनूक गृgोख0प सुनैत आ ओिहसँ पिहने अपन माएकृgो4आ कहलापर बाबूकृgो4आ बजबै लेल आएल क ०जीक चौदह बखृgआै1क बेटा, “अहृgआैआ सभ \nभिर िदन तासमे लागल रहू आ अृgोख0पन अृgोख0पन िधया-पुताकृgो4आ कोसैत रहू, देिखयौ गऽ रमेशराकृgो4आ एखनो अृgोख0पन खेतमे लागल छिथ तँ \nडॉृgो70टर केकर बेटा बनतै रमेशराक की अहृgआैआ सभक। ”   \n \n१०७. भगवान कतए रहैत छिथ    \nएकटा नेना अपन बाबीसँ, “बाबी भगवान कतए रहैत छिथ।” \n“बेटा सभठाम, कोनो एहन जगह निह जािहठाम भगवान निह हुएथ।” \n“अृgो74छा। ”   \n“हृgआैआ बेटा। ” \n“अहुठाम।” \n“हृgआैआ बेटा हृgआैआ। ” \n“तहन अहृgआैआ सभ िदन पूजा करैक हेतु मिृgोडडदर िकएक जाइ छी। ”    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \n \n \n \n \n१०८.  अरबाचाउर \n“गे बौआ कनी काकीसँ अरबाचाउर मृgआैआिग कए नेने आ। ” \n“निह, हम निह जेबौ, हमरा मृgआैआगैमे लाज लगैए। ” \n“दैया ने, की करबै देखी कतेक िदनपर मामा एलैए, की कहतै एकरा घरमे अरबोचाउर निह रहै जे उसनाचाउरक भात खुएलक।” \n“मामक ई सोचनाइ बिढ़ यृgआैआ, की काकीक ई सुननाइ–आइब गेलहुँ ढकनी लए कऽ मृgआैआगै लेल। ”   \n \n१०९. बड़का बाबू  \nदस बखृgआै1क नेना अृgोँोत अपन माएसँ, “माए मृgआैआछ बनेलहुँ मुदा बड़का बाबूकृgो4आ तँ खाए लेल कहबे निह केिलयिृgोडडह। ” \nमाए, “रहअ दिह, तोहर बड़की माएकृgो4आ एनािहते बड़काटा ृgोखोयाम छिन। ओ अपना घरमे िपआउज, लहसुन, मृgआैआछ -मृgआैआसु निह बनेता आ \nहम अपना घरमे बनाबी तँ तोहर बड़का बाबूकृgो4आ खुआबू। ” \nअृgोँोत , “मुदा माए जँ बड़का बाबू बूिझ गेलिखृgोडडह िक अृgोँोतक घरमे मृgआैआछ बनलै आ हुनका खाए लेल निह िकयो कहलकिन तहन \n?” \nमाए टपाकसँ, “तहन की हमरा कोनो केकरो डर निह लगैए।” \nअृgोँोत , “ई गृgोख0प निह छै माए ....(किनक काल चुृgोख0प , आगू ) जखन हम कमाए लागब तँ सभ िदन मृgआैआछ -मृgआैआसु बना बड़का बाबूकृgो4आ \nखुएब...।” \n \n११०. भ ग व ा न स भ क  गूg2ो0 प  सु नै  छ ि थ न  \nमिृgोडडदर जाएक रृgआ04तामे, एकटा अबोध नेना अृgोख0पन माएसँ, “माए, हमसभ मिृgोडडदर िकएक जा रहल छी ?” \n“बेटा, मिृgोडडदरमे भगवान सभक गृgोख0प  सुिन कए ओकरा पूरा करै छिथन।” \n“भगवान हमरो गृgोख0प सुनिथन ?”   \n“हृgआैआ बेटा।”   \n“हम जे भगवानसँ मृgआैआगबिन से हमरा भेट जएत ?” \n“हृgआैआ बेटा जे अहृgआैआ मृgआैआगब अवृgआ04य भेटत। ”  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \nततबामे चलित चलित मिृgोडडदरक मुृgो71यृgआोँार आिब गेल। ृgआोँािरक सीिढ़पर बहुत रास िभखमंगा िभृgआडो िभृgआडो  रंग ृgोैँपमे िभृgआडो िभृgआडो \nतिरकासँ  भीख मृgआै4गैमे लागल। िभखमंगाकृgो4आ देिख नेना अृgोख0पन माएसँ, “माए ई िभखमंगा सब तँ िदन भिर एतए मृgआै4गैत रहैए  मुदा \nभगवान एक र सभक गृgोख0प िकएक निह सुनै छिथन। ” \n \n१११ . गाछो सभ गाम जाइ छै \nलगभग ८०-८५ िकमीकृgो4आ  गितसँ चलैत ृgआखखेनकृgो4आ बॉगीमे बैसल एकटा पूणृgआै1 पिरवार।   ओिहमे सँ एकटा तीन बरखक नेना जेकी \nशाइद पिहल बेर अपन ृgोँआानमे ृgआखखेनक   याृgोँँा कए रहल छल ।  िखड़कीसँ बाहर देखते देरी खुशीसँ चहैक बाजल, \"पापा यौ पापा, \nदेिखयौ गाछो सभ गाम जाइ छै ।\"     \n \n \n११२.  प ूgछ6छच म ी  प ा स   \nनेना, “नै हम इसकूल निह जाएब।” \nमाए, “िकएक।” \nनेना, “हमरा इसकूल जएक मोन निह होइए।” \nमाए, “नै बौआ एना निह कहैत छै, इसकूल जएब तहने ने पिढ़ िलख कए ृgोँआान होएत आ ओकरा बादे जीवन नीकसँ चलत।” \nनेना, “हूँ ! बाबू किहयो इसकूल निह गेला से तँ हुनक जीवन एतेक नीक चलैत छिन आ हम तँ पृgआैआचमी पास भए  गेलहुँ।”   \n \n११३. मनुखक जीवन   \n“बौआ पैघ भए कऽ अहृgआैआ की बनब ?” \n“मनुख।” \nनेनाक एिह उृgोँ4रपर चाृgोैँकात ठहाका पसिर गेल।  मनुख ! मनुख तँ हम सभ छीहे, मनुख बनक बेगरता की ? मुदा नेनाक आखर \n‘मनुख’ हमर हृदयमे तऽर धिर धिस गेल। की आइ कािृgआआ4  हम मनुख, मनुख रिह गेलहुँ ?  \nहमर सभक भीतर मनुखताक कोनो अवशेष एखनो बचल अिछ ?  \nमनुख की ? खाली मनुखक कोिखसँ जृgोडडम लेने भऽ गेलहुँ ?  \nजृgोडडम लेलहुँ, नृgोख4ह र भेलहुँ, ृgोखोयाहदान भेल , दू चािरटा बृgो74चा जनमेलहुँ, ओकर लालन-पालन केलहुँ, बुढ़ भेलहुँ, मिर गेलहुँ, इहो जीवन \nकोनो मनुखक जीवन भेलै। आइ मरलहुँ कािृgआआ4  दुिनयृgआैआ तँ दुिनयृgआैआ १३ िदन बाद अृgोख0पनो िबसिर गेल।  मनुख जीवन तँ ओ भेल \nजेकर मृृgोड4यु निह हुए।  मृृgोड4यु देहक होइ छैक , कमसँ कम नामक मृृgोड4यु तँ निह होइ , नाम जीबैत रहै, ओ भेल मनुखक जीवन।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \n             \n११४ . बाबीक िपआर  \nबेृgोै4पहरकृgो4आ चािर बािज रहल छल।  ओ दुनू भोरेसँ एिह गृgोख0पपर चचृgआैँ कए रहल छल िक हमर ज नम िदनपर हमरा की उपहार देल \nजेए। नी० कोनो िडपाटृgआै1मृgआ70ट ृgआ04टोरसँ एकटा िरृgआ04ट वाच देख कए आएल छल जेकर दाम अठारह सए ृgोै4पैया छल।  मुदा ओकरा दुनू \nलग माृgोँँ बारह सए ृgोै4पैया छलै।  ओ दुनू हमरा निह कहलक जे ओ हमरा ओहे िरृgआ04ट वाच देबअ चाहैत अिछ।  बस हमरा एतबे \nकहलक जे ओकरा छह सए ृgोै4पैया चाही।  \n“िकएक।” \n“ई सरपराईज छैक, बस ई बुिझ िलअ जे अहृgआैआक जनमिदनक उपहार आनैक अिछ। ” \n“की आनब।” \n“इहे तँ सरपराईज छै, ओ तँ अहृgआैआ देखे कऽ बुझब। ” \n“अृgो74छा ! की लेबैक अिछ ई छोृgोै4 , ई कहुँ अहृgआैआ दुनू अृgोख0पन -अृgोख0पन जनम िदनक की उपहार लेब।” \n“िकछु निह।” \n“तहन तँ हमहूँ अहृgआैआ सभसँ िकछु निह लेब , निह तँ पिहले ई कहू जे अहृgआैआ दुनूकृgो4आ अृgोख0पन -अृgोख0प न जनम िदनपर की लेबैक मोन \nहोइए।” \n“माए बाबूक संगे बाबीक िपआर।” \n“मने।” \n“मने बाबीकृgो4आ गामसँ एिहठाम नेने आबू आओर हमरा सभकृgो4आ िकछु निह चाही। ” \n \n \n                                           \n************************************************************************** \n          \n       \n \n               \n        \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n60 \n \n \n                \n         \n                                                 \n \n      \nिवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन \n  \nइंिृgो7ोलश -मैिथली- कोष  / मैिथली  -इंिृgो7ोलश  - कोष   ृgोैोोजेृgो70टकृgो4आ आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल ृgआोँारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ। \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै ूg2ृछ ा ि नक  ल ो क िन  ूgछ2ृ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  आ २.मै ि थ ल ी मे  भ ा ष ा  स ूg2ो4 प ा द न  प ा ूgछ8ृ य ूgछ8ो म  \n  \n१.नेपाल आ भारतक मैिथली भाषा-वै ूg2ृछ ा ि नक  ल ो क िन  ूgछ2ृ ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाृgआ04ृgोँँी डा. रामावतार यादवक धारणाकृgो4आ पूणृgआै1 ृgोैँपसँ सृgआ1ँ लऽ  िनधृgआैँिरत )  \nमै ि थ ल ी मे  उ ूg2आ4 च ा रण  त थ ा  लेखन  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : पृgो7डचमाृgोँोराृgोडडतगृgआै1त ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संृgआ04कृत भाषाक अनुसार शृgोखोदक अृgोडडतमे जािह \nवगृgआै1क अृgोँोर रहैत अिछ ओही वगृgआै1क पृgो7डचमाृgोँोर अबैत अिछ। जेना-  \nअृgआ1आ (क वगृgआै1क रहबाक कारणे अृgोडडतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपृgो7डच (च वगृgआै1क रहबाक कारणे अृgोडडतमे ञ् आएल अिछ।) \nखृgोडआड (ट वगृgआै1क रहबाक कारणे अृgोडडतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिृgोडडध (त वगृgआै1क रहबाक कारणे अृgोडडतमे न् आएल अिछ। ) \nखृgोख4भ (प वगृgआै1क रहबाक कारणे अृgोडडतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुृgआै1ृgो70त बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पृgो7डचमाृgोँोरक बदलामे अिधकृgआै4श जगहपर अनुृgआ04वारक ृgोैोयोग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। ृgआ01याकरणिवद पिृgोडआडत गोिवृgोडडद झाक कहब छिन जे कवगृgआै1, चवगृgआै1 आ टवगृgआै1सँ पूवृgआै1 अनुृgआ04वार \nिलखल जाए तथा तवगृgआै1 आ पवगृgआै1सँ पूवृgआै1 पृgो7डचमाृgोँोरे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अृgोडडत तथा कृgोख4पन। मुदा िहृgोडडदीक  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n61 \n \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकृgो4आ निह  मानैत छिथ। ओ लोकिन अृgोडडत आ कृgोख4पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पृgआो0ित िकछु सुिवधाजनक अवृgआ0ोय छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ ृgआ04थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर हृgआ04तलेखन \nवा मुृg40ैणमे अनुृgआ04वारक छोट सन िबृgोडडदु ृgआ04पृg41ै निह भेलासँ अथृgआै1क अनथृgआै1 होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुृgआ04वारक ृgोैोयोगमे \nउृgो74चारण -दोषक सृgोख4भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथृgआै1 कसँ लऽ कऽ पवगृgआै1 धिर पृgो7डचमाृgोँोरेक ृgोैोयोग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ ृgोँआ धिरक अृgोँोरक सृgआ1ँ अनुृgआ04वारक ृgोैोयोग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक उृgो74चारण “र् ह”जकृgआैआ होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उृgो74चारण हो ओतऽ माृgोँँ ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढृgआ1ँ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सृgआैआढ, गाढ, रीढ, चृgआैआढ, सीढी, पीढी आिद। \nउपयुृgआै1ृgो70त शृgोखोद सभकृgो4आ देखलासँ ई ृgआ04पृg41ै होइत अिछ जे साधारणतया शृgोखोदक शुृgोैँमे ढ आ मृgोड7य तथा अृgोडडतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सृgोडडदभृgआै1 सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उृgो74चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब ृgोैँपमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उृgो74चारण \n: बैृgआो4नाथ , िबृgआो4ा, नब, देबता, िबृgआ0आणु, बंश, बृgोडडदना आिद। एिह सभक ृgआ04थानपर ृgआडखमशः वैृgआो4नाथ , िवृgआो4ा, नव, देवता, िवृgआ0आणु, वंश, \nवृgोडडदना िलखबाक चाही। सामाृgोडडयतया व उृgो74चारणक लेल ओ ृgोैोयोग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उृgो74चारण “ज”जकृgआैआ करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउृgो74चारणमे यृgोँआ , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शृgोखोद सभकृgो4आ ृgआडखमशः यृgोँआ , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतृgआै1नीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nृgोैोाचीन वतृgआै1नी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतृgआै1नी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाृgोडडयतया शृgोखोदक शुृgोैँमे ए माृgोँँ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शृgोखोद सभक ृgआ04थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक ृgोैोयोग निह करबाक चाही। यृgआो4िप मैिथलीभाषी थाृgोैँ सिहत िकछु जाितमे शृgोखोदक आरृgोख4भोमे “ए”कृgो4आ य किह उृgो74चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क ृgोैोयोगक सृgोडडदभृgआै1मे ृgोैोाचीने पृgआो0ितक अनुसरण करब उपयुृgो70त मािन एिह पुृgआ04तकमे ओकरे ृgोैोयोग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुृgोैँहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सवृgआै1साधारणक उृgो74चारण -शैली यक अपेृgोँोा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शृgोखोदकृgो4आ कैल , हैब आिद ृgोैँपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क ृgोैोयोगकृgो4आ \nबेसी समीचीन ृgोैोमािणत करैत अिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n62 \n \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक ृgोैोाचीन लेखन -परृgोख4परामे कोनो बातपर बल दैत काल शृgोखोदक पाछृgआैआ िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तृgोड4कालिह , चोृgआोैिह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक ृgआ04थानपर एकार एवं हुक \nृgआ04थानपर ओकारक ृgोैोयोग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तृgोड4काले, चोृgआोैे, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकृgआै4शतः षक उृgो74चारण ख होइत अिछ। जेना- षृgआडैयृgोडडृgोँँ (खडयृgोडडृgोँँ ), षोडशी (खोडशी), षृgआड4कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सृgोडडतोष (सृgोडडतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िनृgआ0खिलिखत अवृgआ04थामे शृgोखोदसँ ृgोड7विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िृgआडखयाृgोडडवयी ृgोैोृgोड4यय अयमे य वा ए लुृgोख0त भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उृgो74चारण दीघृgआै1 भऽ जाइत अिछ। ओकर आगृgआैआ \nलोप-सूचक िचृg4ोख वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणृgआै1 ृgोैँप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवृgआै1कािलक कृत आय (आए) ृgोैोृgोड4ययमे य (ए) लुृgोख0त भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणृgआै1 ृgोैँप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) ृgआ04ृgोँँी ृgोैोृgोड4यय इक उृgो74चारण िृgआडखयापद , संृgोँआा, ओ िवशेषण तीनूमे लुृgोख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणृgआै1 ृgोैँप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतृgआै1मान कृदृgोडडतक अिृgोडडतम त लुृgोख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणृgआै1 ृgोैँप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िृgआडखयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुृgोख0त भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणृgआै1 ृgोैँप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िृgआडखयापदीय ृgोैोृgोड4यय ृgोडडह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ५ म  अ ंक  ० १  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ं क  १ ५ ५ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n63 \n \nपूणृgआै1 ृgोैँप : छिृgोडडह , कहलिृgोडडह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणृgआै1 ृgोैँप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो ृgआ04वर -ृgोड7विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ ृgआै0ृgआ04व इ आ उक \nसृgोख4बृgोडडधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शृgोखोदक मृgोड7य वा अृgोडडतमे जँ ृgआै0ृgआ04व इ वा उ आबए तँ ओकर ृgोड7विन \nृgआ04थानाृgोडडतिरत भऽ एक अृgोँोर आगृgआैआ आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तृgोड4सम शृgोखोद सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिृgआ0ोमकृgो4आ रइृgआ0ोम आ सुधृgआै4शुकृgो4आ \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाृgोडडयतया हलृgोडडत (◌्)क आवृgआ0ोयकता निह होइत अिछ।  कारण जे शृgोखोदक अृgोडडतमे अ \nउृgो74चारण निह होइत अिछ। मुदा संृgआ04कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तृgोड4सम ) शृgोखोद सभमे हलृgोडडत ृgोैोयोग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामाृgोडडयतया सृgोख4पूणृgआै1 शृgोखोदकृgो4आ मैिथली भाषा सृgोख4बृgोडडधी िनअम अनुसार हलृgोडडतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा ृgआ01याकरण \nसृgोख4बृgोडडधी ृgोैोयोजनक लेल अृgोड4यावृgआ0ोयक ृgआ04थानपर कतहु-कतहु हलृgोडडत देल गेल अिछ। ृgोैोृgआ04तुत पोथीमे मिथली लेखनक ृgोैोाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन पृgोँो सभकृgो4आ समेिट कऽ वणृgआै1-िवृgोडडयास कएल गेल अिछ। ृgआ04थान आ समयमे बचतक सृgआ1ँिह हृgआ04त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिृg41ैसँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणृgआै1-िवृgोडडयास िमलाओल गेल अिछ। वतृgआै1मान समयमे मैिथली मातृभाषी पयृgआै1ृgोडडतकृgो4आ \nआन भाषाक माृgोड7यमसँ मैिथलीक ृgोँआान लेबऽ प िड रहल पिरृgोैोेृgआँ0यमे लेखनमे सहजता तथा एकृgोैँपतापर ृgोड7यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिृgोडआठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-मृgोडआडल सचेत अिछ। ृgोैोिसृgआो0 भाषाशाृgआ04ृgोँँी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुसृgोडडधानमे एहन अवृgआ04था िकृgआडोहु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छृgआैआहमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाृgआ04ृgोँँी डा. रामावतार यादवक धारणाकृgो4आ पूणृgआै1 ृgोैँपसँ सृgआ1ँ लऽ  िनधृgआैँिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शृgोखोद मैिथली-सािहृgोड4यक ृgोैोाचीन कालसँ आइ धिर जािह वृgोँ4ृgआै1नीमे ृgोैोचिलत अिछ , से सामाृgोडडयतः तािह वृgोँ4ृgआै1नीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथृgआै1- \n \nृgआख1ाृgआआआ  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअृgआख1ाृgआआआ  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पा","size_mb":0.65,"has_text":true},"Videha 156.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 156.pdf","name":"Videha 156.pdf","text":"िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह' १५६ म अंक   १५ जून २०१४ ( व ष/g3छ1  ७ मास  ७८ अंक १५६)   \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n     मु/g3।उ ी  क ा म त  \nिवहिन कथा / ना ट क  एक /g3छचक ी  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nक/g373 सर  \nरोगी- बाप रे बाप ........आब नै िजबै....... \nमाय गे माय..............हो...........दौड़ऽ होउ लोक सब \nडॉचg2◌उटर - चुपु, ई अचg3उड़पताल िछऐ , अहचg363 कऽ दलान नै जे एना ढ़करै िछऐ। की भेल , देखै सँ तँ भला चंगा छी, कोन तकलीफ \nयऽ। \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n2 \n \nरोगी- डॉचg2◌उटर साहेब , हम एगो आम आदमी छी। हमरा कचg3◌3सर भेल अिछ जे हमर चg262ाण लऽ कऽ हमर पीछा छोड़त। हमरा मरै कऽ \nगम नै अिछ पर हमर पुरे पिरवार कऽ सेहो ई कचg3◌3सर अपना िगरफत मे लऽ रहल अिछ। की हमरा आ हमरा पिरवार कऽ मुिचg2◌उत \nिमलत? \nडॉचg2◌उटर - हअ-हइ, िकएक नै। दुिनयामे एहन कोनो बीमारी नै अिछ जकर आइक युगमे इलाज नै होइत अिछ। पर अहचg363 कऽ आ \nअहचg363क पुरे पिरवार कऽ कचg3◌3सर अिछ ई अहचg363 केना जनै छी? एना भइए नै सकैत अिछ। देखै सँ तँ अहचg363 पागल नै लगैत छी, फेर \nपागल जेकचg363 बात िकए करैत छी। पिहले जॉंच कराउ , फेर इलाज शुचg26ठ करब।  \nरोगी- डॉचg2◌उटर साहेब , की जचg363चब अहचg363, िक हमरा घरमे आइ सात िदन सँ सब उपास यऽ िक नै? सरकार घर मे गोदामक-गोदाम \nअचg3ॅ2 सड़ैत अिछ पर हम गरीब एक मुटठी अचg3ॅ2 लऽ तरिस रहल छी। आिक ई जचg363चब जे हम कतेक िदन सँ चg2ौउयासल छी। ने देह \nमे आिग लगबै लऽ मिटया तेल अिछ ने जहर खाइ लेल जेब मे पाइ। \nडॉचg2◌उटर - अहचg363 की किह रहल छी? हमरा समझमे िकछु नै आिब रहल अिछ। \nरोगी- किहयो गरीबी कऽ िजंनगी िजिलऐ हऽ डॉचg2◌उटर साहेब। हमरा मं◌ॅ◌ंहगाइ , गरीबी, लाचारी आ बेरोजगारी अइ तरहक अनेक \nिबमारी गरसने अिछ जे आब कचg3◌3सरक चg26ठप लऽ लेलक। कहुँ अिह लाइलाज िबमारी कऽ इलाज अिछ अहचg363क डॉचg2◌उटरी दुिनयामे? \nडॉचg2◌उटर - ऐ िबमारी सँ तँ कोइ नै बचल अिछ। ई तँ िदन-चg262ितिदन भयंकर चg26ठप लेने जाइ यऽ। अकरा सँ मुिचg2◌उत तँ मौते िदया सकै \nयऽ। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nह म र सं /g3यच क ा र  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n3 \n \n \nआंगनमे बैिस  िब चg326ू कखैनसँ ने चाचg26ठ भर चौकचg3ॅ2ा भऽ सभ घरकचg2ड़3 िनचg2◌2 हारैत छलाह। पता निह  कतैक सबालसँ अपन माथकचg2ड़3 ओझरौने \nछलाह। ओ सिद खन सोचैत छलाह- िक एक होइत भीनसर घरमे बगड़ा फुदकए लगैत अिछ । आिख र ओकर चg262ाण हमरे घरमे \nिक एक लटकल रहैत अिछ । िक एक निह  ओहो आन िच ड़ै जकॉं गाछ-िब रीछपर रहैत अिछ ? \n     एक िद न बाबासँ िब चg326ू पुछलक - “बगड़ाकचg2ड़3 हमरा सभसँ ि◌कएक नै डर होइत छै? हम तँ ओकरा कखनो नोकसान पहुँचा \nसकै छी। ” \n  बाबा िब चg326ूक बात सुि◌ न मुचg3उड़ कुराइत बजलाह - “बौआ, हमर उँच संचg3उड़ कारक पहचान यएह बगड़ा छी, जे नीकसँ बुझैत अिछ  जे \nहमर संचg3उड़ कार एकरा नोकसान निह  पहुँचा सकैत अिछ । िम िथ लाक समपचg36शणक िख  चg3उड़ सा िव चg3उ2 व  भिर मे पसरल अिछ । जिह ना बचg2◌ड़ चाकचg2ड़3 \nजकरासँ दुलार भेटैत अिछ  ओ ओकरे अपना बुझए लगैत अिछ । एिह ना ई बगड़ा िम िथ लाक घर-घरमे दुलार पबैत अपन घर \nबसबैत अिछ ।” \n \n \n \nकरैलाक मीठ गुण \n \n \nसासु-पुतौहक नाता तँ खटगर-मीठगर होइत अिछ । रगर-झगरक बीच पीसाइत ई संबंध हमरा समाजमे एक चg262ित  िचg3उ3 ठ  त उँचाइ पबैत \nअिछ । एिह  ठकराउक मुचg2◌श य  कारण ई होइत अिछ - ने सासु पुतौहकचg2ड़3 बेटी जकॉं दुलार करैत अिछ  आ ने पुतौह सासुकचg2ड़3 माए जकॉं \nसचg2ौड़ मान। \n     िचg262  यचg36ड़सी बी.ए. पास नव िव चारक मिह ला अिछ । जे सासुरमे पएर रखैत सासु-पुतौहक उँच-िन चक दीवारकचg2ड़3 खदेर देलक। \nओकरा नैहरसँ ई बात मनमे गिड़  गेल छल जे सासु  माने हुनकर माए कहैक मतलब ई जे ओकरा नजिर मे सासु आ सतौत माए \nदुनू एचg2◌उ के िस चg2◌उ काक दू परत छी। एिह सँ िचg262  यचg36ड़सी सोचलक जे सासुर जाइत ई बुिढ़  या अपन सासु िग िर  करैत एिह सँ पिह ले हम \nएकर लगाम तनने रहब। तखने हमरा ई सासुर बसए देित । \n     कोहवरसँ िन कलैत िचg262  यचg36ड़सी डाढ़मे ऑंचरक खुट खॲसैत तइपर दुनू हाथ धऽ सासुकचg2ड़3 कहलक - “सुिन  लौथु हम जेना नैहर \nरहैत छलॱ तिह ना रहबिन , हम सासुरक जहलमे निह  खटबिन , मंजूर  छिचg2ॅॅ ह   तँ कहौत निह  तँ हमरा दुनू परानीकचg2ड़3 अखने अलग कए \nदोथू।” घोघ तरसँ बािज  उठल किन यॉंकचg2ड़3 ई बोली सुिन   सासु ित लिम ला गेलीह। मुदा मयचg36ठदाक सचg2ौड़ मान आ कुटुम क चg2◌श याल करैत \nबजलीह- “आब ई राज-पाट अहॴकचg2ड़3 छी। एकरा अहॉं जेना राखी आइसँ एिह   पिर वारक मान-सचg2ौड़ मान हम अहॉंकचg2ड़3 सोपैत छी।  ” \n     िचg262  यचg36ड़सी अपन चg3उश यवहारसँ सासुरक लोककचg2ड़3 नाकोदम कए देलक। जएह गरम िम  जाज नैहरमे छल सएह तेबर सासुरोमे काइम \nकरैत ओ उिध याइ छेलीह। ने भचg3◌3सुरक लेहाज आने ससुरक इचg2◌6 ज त ओकरा लेल सभ ओकर िद अर जकॉं छल। घरबलाकचg2ड़3 तँ \nगणेशीए बुझैत छिल । ओ अपना आगॉं सभकचg2ड़3 हीन बुिझ   हँिस  दैत छिल । एकर एिह  चg3उश यवहारकचg2ड़3 ला◌ेक ओकर मित  छीचg2ॅॅ नू बुि◌ झ चुप रिह  \nजाइत छल। कोइ ओकरासँ मतलब निह  रखैत छल। ओकरा घरबला सेहो ओकरासँ हिर दम चg26ठझाइल -चg26ठझाइल रहैत छल।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n4 \n \n     िक छु मासक बाद िचg262  यचg36ड़सीकचg2ड़3 अपन चg3उश य वहार आ पिर वारमे अपन िचg3उड़ थ  ित क नीक जकॉं चg2ठ3ान भऽ गेल ओ बुिझ   गेिल  जे \nलड़कीकचg2ड़3 हरदम बेटीए निह   पुतोहुओ बिन  कऽ रहबाक चाही। एगो नीक मनुचg2◌उ ख क िन मचg36ठण बदलैत पिर  िचg3उड़ थ  ित  आ समऐ करैत अिछ । \nअगर नदीमे बािढ़  निह  आबै तँ तलाबक पािन  समुचgड़उ6क गहराइकचg2ड़3 कोना जािन   सकैत अिछ । तिह ना बेटीकचg2ड़3 उछलैत पैरमे मान -मयचg36ठदा, \nपिर वार, समाज आ देशक दािय चg2ॅड़ वकचg2ड़3 बेड़ी बािचg2ॅॅ ह   ओकरा अपन कतचg36शचg3उश यक चg2ठ3ान कराओल जाइत अिछ  । \n     सासु बेटीसँ बनल पुतौहकचg2ड़3 फुलक पगरी सोपैत अिछ । जिह मे ओ अपन ई काज कुमहार जकॉं करैत अिछ । जेना कुमहार \nमािट क बतचg36शनकचg2ड़3 पीट -पीट आ भचg32◌ीमे पका कऽ दुिन  यॉं योग बनबैत अिछ । ओिह ना सासु कखनो मीठगर तँ कखनो तीतगर बोलीसँ \nमचg2◌उ खनसँ पालल बेटीकचg2ड़3 दुिन  यॉंक अनुचg26ठप बना कऽ ओकर चg3उश यिचg2◌उ त  चg2ॅड़ व क िन मचg36ठण करैत अिछ  । \n \n \nकतऽ जा रहल छी हम! \nकतऽ जा रहल छी हम! \nकतौ◌ै तिप रहल अिछ, \nकतौ◌ै गिल रहल अिछ, \nकतौ◌ै धँिस रहल अिछ, \nतँ, कतौ उिठ रहल अिछ आइ धरती! \nतपा रहल अिछ अकरा मनुखक बढ़ैत भूख, जे िदन-चg262ितिदन गाछ -वृचg2ठ2 कािट अकरा छचg2ठठहीन बनबैत अिछ। समाजक कुरीित अकरा \nगला रहल अिछ। अपन बेटी पर देख अचg2ॅड़याचार ई बेबस भऽ धँिस रहल अिछ। देख ई सभ िवडचg2ौड़बना मॉं धरती चg3ॅौोधसँ पहाड़ \nबिन संकचg2ौॅप करैत अिछ िक सचg2ौड़पूणचg36श जहचg363क अइ िवशाल चोटीसँ झचg363िप अकर सवचg36शनाश कैर दी।  \nमुदा ओ कुछ नै करै लेल मजबूर अिछ। जेना आइ धरती बेबस लाचार आ कड़ीसँ बानहल देखाइत अिछ ओिहना हमरा समाजमे \nनारीक िचg3उड़थित अिछ। आइ भाइ जचg2ौॅलाद बनल अिछ आ बाप पापक चg26ठप लेने अिछ। चg262ाचीन कालसँ जइ िरचg3उ2ताकचg2ड़3 भगवानसँ पिहल \nजगह िमलल अिछ \nआइ ओकर नामो लइ सँ घृणाक बोध होइए। आइ हमरा समाजमे सभसँ अिधक नजाइज सचg2ौड़बचg2ॅॅध गुचg26ठ आ िशचg3उ3याक बीच अिछ। \nहम एगो अरमान मनमे बसा अपन बचg2◌ड़चामे अचg2◌ड़छा संचg3उड़कार आ उचg2◌ड़च िशचg2ठ2ाक अिभलाषा लेने गुचg26ठ लग जाइ छी मुदा वएह गुचg26ठ हमर \nआचg2ॅड़मसचg2ौड़मान कचg2ड़3 ठेस पहुँचाबैत हमर बचg2◌ड़चाक साथ शोषण करैत अिछ। भाइ शचg2ौ2द अतेक पावन , अतेक पिवचg2ठठ अिछ िक सभ बिहन \nभाइ शचg2ौ2दकचg2ड़3 सचg2ौड़बोिघत करैत ई सोचैत अिछ िक ई हमर केवल भाई नइ कृचg3उ3णक चg26ठप अिछ जे युग-युग तक हमर आबचg26ठ आ \nसचg2ौड़मानक रचg2ठ2ा करत। चाहे ओ चचेरा ममेरा फुफेरा भाइ िकएक नइ हुअए। पर वएह भाइ जब अपन बिहनक िवचg2ठॅास तार -तार \nकरैत ओकरा संगे बलाचg2ॅड़काकार करैए तँ ओकरा की नाम देल जाएत।  \nजचg2ॅॅम देनहार बाप जकरा िपता परमेचg2ठॅर कहल जाइत अिछ वएह बाप अपन जनमल बेटी संग पाप करैत अिछ यएह समाजमे। \nआिखर कतऽ खडा छी हम, कतऽ जाइले डेग बढ़ा रहल छी एक पलक लेल, सोचलेसँ अिह गंदा पैर सँ चिल हम अपन चg3उड़वचg2◌ड़छ \nआ पिवचg2ठठ समाजक िनमचg36ठण कऽ सकैत छी? केवल सादा कागज पर कलम दौड़ेनाइ िसखनेसँ संचg3उड़कार आ सोच नइ बदलैत अिछ। \nअपन जमीर आ अपन आचg2ॅड़माक अवाज सुनु आ कहू िक बेटी कलंकक पुिरया अिछ िक हमर समाज ओकरा कलंिकत करैत \nअिछ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n5 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nटूटल मन \nएगो जान छल हमरा संगे, ९ मिहनाक सुख-दुखक संगी। अनेकानेक सपना हमर, अनेक सवालक जवाब छल। बहुत खुश रहए \nहमर पिरवार। रहै इंतजार सबहक नयनमे िक किहया ई मास खचg2ॅड़म हएत आ गु◌ॅ◌ंजत िकलकारी आंगनमे। आइ ओ इंतजार खचg2ॅड़म \nभेल। हम एगो मासूमकचg2ड़3 जचg2ॅॅम देलॱ, हम अपन अंशकचg2ड़3 ऐ संसारमे आनलॱ। हमरा लेल ओ ने बेटा छल ने बेटी। बस हमर संतित \nछल, हमर अरमान, हमर सपना, हमर भिवचg3उ3य छल। पर कोइ नै बुझलक हमर ई आश , \nकहलक िक दुिनयामे आँिख खोलैसँ पिहले ओ आँिख मूइन लेने छल। हम संतोष कइर लेलॱ, ई नै बुझलॱ िक बेटाक लालचमे ओ \nबेटीकचg2ड़3 माइर देलिन। जे हाथ ओइ मासुमक गला पर छल उ एक बेर नै कचg36ड़पल , ओकर कान अकर चg26ठदनकचg2ड़3 नै सुनलक। ई हमरे \nटा नै बहुत नारीक कथा छी। हम अवला नै पर ऐ समाज आ \nअपनाकचg2ड़3 आगु अवला बनैल गेल छी, जबतक हम जुमचg36श सहैत रहै छी तबतक हम पिरचg2ॅड़याग , शचg36ड़ित आ ममताक मूितचg36श छी। जब \nओकर जुमचg36शकचg2ड़3 आगु खरा उतरै छी तँ हम कुलचg2◌ड़छनी आ कलंकनी छी। आिखर हमहूँ ऐ संसारक गारीक एगो पिहया छी, \nअगर एगो पिहया िनकिल जएत तँ असगर कतेक दूर तक अहचg363 नै संसारकचg2ड़3 लऽ जा सकब।  \nकिहया तक बेटीक बली चढ़बैत रहब आ मायक कलेजाकचg2ड़3 छचg3ॅ2ी-छचg3ॅ2ी करैत रहब।  \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n6 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nएक /g3छच की -न ा टक  ख /gउ।3 ड  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nएकचg36ड़की- पात-पातसँ बनल पिरवार  \n \nचg262थम -दृचg3उ2य - \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n7 \n \n(बड़की भौजी असगरे तामशसँ लाले-लाल अिछ, जेना लगैत अिछ जे ओकरा देह मे आ बोलमे कोइ लुंिगया मेरचाय रगिड़  देने \nहुअए।) \n \nबड़की भौजी-    उंउ कइर-झुमिर, कइर-लुठबी बुझै िक छै अपनाकचg2ड़3? हमरासँ मुँह लगाओत। नमहर छोटक िल हाज नै, बाप रो \nबाप मुँहमे मेचो नै परै छै बजैत कला। आय अबए दै िछ ऐ टुनमा बाबूकचg2ड़3, कहबै नै बनत हमरा ए◌े मोिगया संगे हमरा भीन किर  \nिदअए। \n \n(शंकर कअ चg262वेश ) \nशंकर-        टुनमा माए, हे यैयय टुनमा माए, िक भेल? एना िकआ ितलिमला रहल छी! असगरे केकरा संगे बात करै िछ ऐ। \n \nबड़की भौजी-    ओइ ऊपरबला सँ, जे नमहर बना कऽ तँ पठेलक ऐ घरमे पर भैलू कुचg2ठड़ो जकचg363 नै यऽ। आब तँ छोटकीकचg2ड़3 बोल \nफुटए लगलैए। अपन बेचg2◌6जित   करबैसँ नीक यऽ िक पिहले सतचg36शक भऽ जाइ। हम भीन हइ लऽ चाहै छी। \n \nशंकर-        धुरचg36शर , बताह भेिलऐ िक! लोग िक कहत चुप रहू। चलु हम हाथ-पएर धोने अबै छी जिचg2ौॅद खेनाइ लगाउ बड़ \nजोड़ भुख लगल अिछ आ अहूँ कनी संगे खा िलअ तामश हिट  जएत। \n \n(पटाचg2ठ2ेप। ) \nदोसर-दृचg3उ2य - \n \nपंकज-        छोटकी िक भेलै यइ? आय भौजी पुरे घरकचg2ड़3 अपना माथपर उठेने छै। \n \nछोटकी-       अहचg363कचg2ड़3 भौजी बेसी बलगर अिछ तइ खाितर छोट -मोट बातपर हंगामा खड़ा केने रहैए। असल बात तँ ई छै िक \nदुनू पावर िमलल छै ने, साउसोकचg2ड़3 आ जेठािनयोकचg2ड़3 तँइ मित   िछचg3ॅ2ु भऽ गेल छै।  \n \nपंकज-        (तमसा कऽ कहै।) अहचg363कचg2ड़3 बजैक तमीज नै अिछ। अहचg363 अपन माइयो संगे अिहना बजैत रिहऐ आिक अतए \nसिठ येिलयइ हचg2ड़3। ठीके भौजी कहै छै अहचg363कचg2ड़3 जुवान नै रेती छी रेती। खचg2ौ2बरदार जे हमरा माए सनक भौजीक िवचg26ठध एको गो \nअनरगल शचg2ौ2द बजलॱ तँ जीह घीिच   लेब। धिन  ई भौजी जे हम िजंदा छी। िबनु माएक तँ हम अनाथे भऽ गेल रही, यएह भौजी \nजे माए बिन  हमरा स हारा देलक। आइ ओकर एगो बात अहचg363कचg2ड़3 घॲटल नै जाइए।  \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n8 \n \nछोटकी-       हम छोट छी तँ अकर मतलब िक बड़काकचg2ड़3 एड़ी तर मसलैत रही। हम आगू भऽ कऽ लड़ैले नै जाइ छी, मुदा \nएगो बात बूिझ  िलअ कोइ आगु भऽ कऽ जे हमरा बात कहत तँ पाछु सँ हम छोड़ब नै। नमहर लोककचg2ड़3 अपन बेवहारसँ छोटक \nआगु नमहर भऽ कऽ रहए पड़ै छै तबे उ नमहर कहाइ छै। \n \n(दूरेसँ शंकरक अवाज सुनाइत अिछ) \nशंकर-        बौआ पंकज हौ कथीकचg2ड़3 बहस करै छहक दुनू गोरे। आबा घरसँ बाहर आबह। जेना छोट बचg2◌ड़चा लड़ाइ -झगड़ा \nकऽ फेर एचg3श2ेठीम आ ओकरे संगे हसए -खलए लगैत अिछ तिहना एकरा दुनूकचg2ड़3 झगरा छै। तूँ आ ब एना बात नै बढ़ाबह। \nपंकज-        अबै छी भैया। \n(पटाचg2ठ2ेप। ) \n \nतेसर दृचg3उ2य - \n \n(3-4टा बचg2◌ड़चाक संगे पायल आ काजल घरक बाहर खेलाइत अिछ  । खेल-खेलमे दुनू बिहन आपसमे लड़ए लगैए, तखने बड़की \nभौजी बचg2◌ड़चाकचg2ड़3 िच  ख-पुकार सुिन  घरसँ बाहर अबैए आ एक थचg2ौउपर अपन बेटी पायलकचg2ड़3 आ एक थचg2ौउपर छोटकीकचg2ड़3 बेटी-काजलकचg2ड़3 मारैत \nअिछ। \n \n(थचg2ौउपर लगैत पचg363च सालक काजल मुँह भरे खिस   पड़ैत अिछ। तखने छोटिकयो दौगल अबैए।) \n \nछोटिक-       बाप रे बाप, मािर  देलक हमरा बेटीकचg2ड़3। मुँहसँ खुन बोकड़ैत अिछ। कोइ दौगू डॉचg2◌उटरकचg2ड़3 बजेने आउ। काजल ... \nबेटी काजल....! \n \n(जिहना छोटकी काजलकचg2ड़3 कोरामे उठाबैत अिछ सभ अबाक् रिह   जाइत अिछ। काजलकचg2ड़3 मुँहसँ खुनक पमारा िनकलैत अिछ। \nकाजल मुिछचg36शत भऽ जाइत अिछ। बड़की भौजी दौग कऽ एक लोटा पािन   अनैए आ काजलक मुँह पर पािन  िछटैए।) \n \nबड़की भौजी-    बुचg2◌ड़ ची काजल, बाबू िक भेल आँिख  खोलू। \n \nछोटकी-       ई मगरमछक नोर लऽ कऽ सहानुभूित  देखबै लऽ अतए नै आउ। हमरा बेटीकचg2ड़3 ऐ अवचg3उड़थामे पहुँचा कऽ आब \nहमददचg36ॅ देखबै छी! अगर अहचg363 एक बापक बेटी छी तँ हमरा नजिर  सँ दूर भऽ जाउ। हम अहचg363क मुँह देखए नै चाहै छी।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n9 \n \n(बड़की भौजी कनैत घर चिल  जाइत अिछ। पंकज डॉचg2◌उटरकचg2ड़3 संगे दौगैत अबैत अिछ। ) \n \nडॉचg2◌उटर -       (काजलकचg2ड़3 देिख   ओकर खुन सब पोछैत) िचंताक कोनो बात नै छै, अगुलका दचg363त ठोरमे किनयचg2ड़3 गिर   गेल रहै आ \nछोट बचg2◌ड़चा छै तँइ मुिछचg36शत भऽ गेलै। हम िकछु दवाइ िलिख   दै छी। मंगबा िलअ तीन िदनक खोराक अिछ आ घबरा नै िकचg2◌ड़ छो नै \nभेलै। बचg2◌ड़चाकचg2ड़3 अिहना छोट -मोट चोट लिग ते रहै छै। \n \nपंकज-        चलु डॉचg2◌उटर सहाएब , हम अहचg363कचg2ड़3 छोिड़   अबै छी। \n(पटाचg2ठ2ेप। ) \n \nचािर म दृचg3उ2य - \n(बड़की भौजी आ शंकर दुनूक बीच ऐ चg262संग पर चचचg36ठ होइत अिछ। ) \n \nशंकर-        पायल माए, अहचg363 ई ठीक नै केलॱ। घरक झगड़ाकचg2ड़3 तामशसँ अहचg363 छोट बचg2◌ड़चापर िनकािल   लेलॱ। \n \nबड़की भौजी-    छोटकी आ बौआ तँ यएह सोचै छै कम-सँ-कम अहचg363 तँ हमरा समझू, हम तँ झगड़ा छोड़बै खाितर दुनूकचg2ड़3 \nकिनकबे जोरसँ मारिलऐ, हमरा कपारमे दोष िलखल छेलै तँइ ई घटना घटलै। \n \nछोटकी-             घटना घटलै िक घटना घटेिलऐ। हमरासँ लिड़  कऽ मन नै शचg36ड़त भेल तँ हमरा बचg2◌ड़चोकचg2ड़3 नै छोड़लॱ। \n(पंकज िदश ताकैत) सुनै िछ ऐ आय अखने भीन होउ नै तँ हम अपना देहपर मिटया तेल छीट कऽ आिग  लगा लेब। \n \nपंकज-        अचg2◌ड़छा शाचg2ॅॅ त  रहू, हमहुँ नै आब जिड़ मे रहब। ऐ खुनक खेल खेलाइ सँ तँ नीक रहत जे अलगे रहू मुदा \nशचg36ड़ितसँ रहू।  \n \nशंकर-        बौआ िक बजै छहक तूँ। एकरा सभकचg2ड़3 बातमे आिब   कऽ तुहॲ अिहना बजए लगलहक। खबरदार जे फेरसँ भीनक \nनाओं लेलहक। \n \nपंकज-        भैया, ई हमर आिख री फेसला छी। आब हम जड़मे नै रहब।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n10 \n \n \nशंकर-        बौआ, लोक िक कहतह, एना नै करह। जिचg2ौॅद  बाजीमे कोनो फेसला नै करल जाइ छै। \n \nपंकज-        हमरा लोकक परबाह नै छै अगर परवाह छै तँ अपन बचg2◌ड़चा आ पिरवारक। जखिन हमर बचg2◌ड़चा लहु-लोहान छल \nतखिनयचg2ड़3 हमर मन तोरासँ भीन भऽ गेलौ।  \n(सभ मुँह लटका अपना-अपना कमरामे चिल  जाइत अिछ।) \n(पटाचg2ठ2ेप। ) \n \nअंितम दृचg3उ2य - \n(घरक सभ सदस एक संगे एकचg32◌ा होइत अिछ। ) \n \nराधेचg3उ2याम -      बौआ पंकज, िक भेलै जे बात भीन-िभ नाओज पर चिल  एलै। \n \nपंकज-        बाबु हम कोनो तकचg36श-िवतकचg36श करैले नै चाहै छी, हमरा जड़मे नै बनैए तँइ हम भीन हएब। \n \nराधेचg3उ2याम -      छोट-मोट बातपर घबड़ेनाइ आ िज नगीक संघषचg36शसँ मुकरनाइ ई इंसानक काज नै भगोराक काज छी।  \n \nपंकज-        बाबू, आय हमर बेटीकचg2ड़3 ई हाल भेल कािचg33ड़   िकछु और हएत। अतेक िदनसँ काजलक माए संगे होइत रहै तँ हम \nिकछो नै कहैत रिहऐ, आब हमरा बचg2◌ड़चा संगे करए लागल अखनो जे हम िकछो नै बजब तँ कहॴ कािचg33ड़   अंजाम ईहोसँ बूड़ा नै \nहुअए। \n \nराधेचg3उ2याम -      बौआ, काजल संगे जे भेलै उ संयोग माचg2ठठ रहै। एनािहयो तँ भऽ सकैए िक कािचg33ड़   आइयोसँ नीक होय। बौआ \nिभचg3ॅ2 भेनेसँ खाली अंगना नै मनो बटाइत अिछ। सचg2ौड़मिलत पिरवार एक शरीर जकचg363 होइत अिछ। जेना शरीरक कोनो अंगमे एगो \nकचg363ट गड़ैसँ ओकर दरदक लहिर   पुरे शरीरमे दौगैत अिछ तिहना सचg2ौड़मिलत पिरवारमे कोनो एक चg3उशयिचg2◌उतकचg2ड़3 िकछो हो छै तँ ओकर \nदरद क एहसास पुरे पिरवारक हर सदचg3उड़यकचg2ड़3 होय छै। असगर रहनेसँ इंसान चg3उड़वाथचg36ॅ भऽ जाइत अिछ। जेना शरीरक कोनो अंगमे \nघाव भऽ गेलापर ओकरा कािट  कऽ अलग किर  कऽ बजैए मलहम लगा कऽ ठीक करल जाइत अिछ, तिहना पिरवारक बीच बरहल \nमन-मोटओकचg2ड़3 चg2ौउयारक मलहमसँ आ आपसी समझौतासँ दूर करैत अिछ। आय बड़की किनयचg363कचg2ड़3 एक थचg2ौउपर तोरा नजिर   एलह आ \nओकर अतेक सालक दुलार िबसिर  गेलहक। जे भौजी माए बिन  हिर दम तोरा आगु ठाढ़ रहह उ अगर तोरा बेटीकचg2ड़3 एक थचg2ौउपर \nमाइरे देलकह तँ िक गुनाह केलकह।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n11 \n \nछोटिक किनया हमर एगो बात सुनह, सासुरमे सासु माएक चg26ठप आ िदयािदनी बिहनक चg26ठप होइ त अिछ। अ◌ोकरा जाबे तक \nिज नगीमे उतारबहक नै घर चg3उड़वगचg36श नै बनतह बस मकान बिन   कऽ रिह  जेतह। जतए रहै आ खाइक सुिवधा होय छै और िकछो नै। \n(सब एक संगे हाथ जोिड़  कऽ) \nबाबु हमरा सभकचg2ड़3 माफ किर   िदअ, हम सभकचg2ड़3 सभ गुनेहगार छी। जँए अहचg363कचg2ड़3 मन दुखेलॱ। हम आपसमे किहयो नै लड़ब ने \nकिहयो भीन हएब। \n(पटाचg2ठ2ेप। ) \nइित। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nनाटकः- िश ि /gउणउ त  बे ट ी  \nचg262थम -दृचg3उ2य  \n \nदुलारी- माय..................बाबू...... देिखयौ, हमर पिरचg2ठ2ाफल ऐल। जइमे हम सभसँ अिघक अंक सँ उतीणचg36श भेलॱ।  \nफूलदाय- एना िकए िचकरैय छऽ। लगैए जेना कानक िझचg2ौॅली फािट जएत। सभ काज राज छोिड़ कऽ मुँह कचg2ड़3 अगोरने रहै छऽ \nिकताबेमे। आब ई िचटठा लऽ कऽ डकरने िफरै छऽ। सभ तोहर बापक सनकी िछयौ जे तूँ एना उिधयाइ छी। ला अनऽ, आइ \nअकरा चुचg33ड़ामे झौिक दै िछऐ।  \nदुलारी- माय, ई एक टुकरा कागज नइ, हमर साल भरक मेहनत िछऐ, हम नइ देब।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n12 \n \nफूलदाय- तूँ नइ देबही तँ आइ ई झाचg26ठ  तोरा पीि◌ठ पर टुइट जेतौ। \n(फूलदाय झाचg26ठ लात घुसा दुलारी पर बरसाबैत भचg3शौा-भचg3शौा गािर दैत आ हुनकर हाथसँ अंकपचg2ठठ लऽ कऽ खुचg2ॅ3डी-खचg2ॅ3डी कऽ दैत \nअिछ।) \nपटाचg2ठ2ेप  \n  \nदोसर दृचg3उ2य  \n \nखचg32◌र -दुलारी बेटा, दुलारी कतऽ छहक। \nदु◌ुलारी-अबै छी बाबू जी! \nखचg32◌र - आइ तँ तोहर परीचg2ठ2ाफल अबैबाला छेलऽ, िक भेलऽ? अचg2◌ड़छा जा तूँ अपन अंक -पचg2ठठ नेने आबऽ। हम तोरा लऽ एगो तोउफा \nआनिलअ, जकरा देख तूँ खुश भऽ जेबहक। हम तोरा लऽ कलम आनिलअ, आब जचg2ौॅदी जा कऽ हमर उपहार नेने आबऽ।  \n(दुलारी चुपचाप ओतै बैठ दुनू आँिख सँ नोर बहाबैत यऽ, तखने फूलदायक चg262वेश। ) \n \nफूलदाय-अहॴक दुलार अकरा िबगािड़ कऽ रािख देलकैए। जेना पिढ़-िलख कऽ हमरा कमा कऽ िखऐत बड़का मसटरैन बनबै लऽ \nचलल, के करतै िबयाह। कतौ िबएबहक तँ पिहले चुचg33ड़ा लग घुसकेतऽ बेटीकचg2ड़3। कॉपी-कलम पकड़ा नै ओिकली करै लऽ लए \nजेतऽ, बुजलहक िक नै। \nखचg32◌र -बेटा, तोहर मायक तँ आदते छऽ बजै कऽ। छोड़ऽ, तूँ कहऽ की भेलऽ चg3उड़कूलमे।  \n  \n(दुलारी नोराइल आँिखसँ चुपचाप माय आ बाबू िदस िनहारैत रहैए।) \n  \nफूलदाय-गइ सून, दुआर पर गोबरक ढेर,◌ी जो उठाकऽ महार पर पाथने आ। आ अकर बात सुनमे तँ अिहना कुहल जेमऽ। बर \nऐल पढ़ै-िलखै बाली। देखै िछयौ, आब तोरा के पढ़बै छौ। \nखचg32◌र -अहॉं बताह िछऐ िक! अपनो जनमल आन लगैए अहचg363कचg2ड़3। तँइ तँ तूँ िनपुचg2ठठ छी। डाइन कहचg363कऽ। भगवान तोरा बचg363झे रिखतौ \nतँ नीक होइत।  \nपटाचg2ठ2ेप  \n  \nतेसर दृचg3उ2य   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n13 \n \n \n(िकछु िदन बाद दुलारीक िशचg2ठ2कक हुनकर घरपर आगमन। ) \nिशचg2ठ2क -खचg32◌र ................ यौ खचg32◌र ...... कतऽ छी यौ। \nखचg32◌र -माचg3उड़टर साहेब चg262णाम। \nिशचg2ठ2क - चg262णाम -चg262णाम ! िलअ, आइ हम अहचg363 कऽ मुँह मीठ करै लऽ एलॱए।  \nखचg32◌र - की खुशीमे! \nिशचg2ठ2क - िकए, अहचg363 कऽ नै बुजहल अिछ जे अहचg363क बेटी अिह गामक संगे अपन िजलोक नाम रौशन केलक। आइ हमरा गवचg36श भऽ \nरहल अिछ जे हम दुलारी जेकचg363 होनहार छाचg2ठठाक िशचg2ठ2क छी।  \nखचg32◌र -पर दुलारी तँ हमरा िकछु नै कहलक। हम तँ ई बुझै छेलॱ िक दुलारी बोड परीचg2ठ2ामे असफल भऽ गेल। दुलारी..........बेटा \nदुलारी........ \nदुलारी- जी बाबूजी! \nखचg32◌र -बेटा, हमरासँ अतेक खुशीक बात केना छुपा कऽ रािख लेलॱ। \nदुलारी-बाबूजी, ऊ माय हमर अंकपचg2ठठकचg2ड़3.. (कहैत दुलारी कानऽ लगैए।) \nिशचg2ठ2क -दुलारी, आइ तूँ गवचg36शसँ हमरा सभक सर ऊँच कऽ देलऽ। खचg32◌र ! दु◌ुलारीकचg2ड़3 सरकार १० हजार चg26ठपैया आ इंटर कॉलेजमे \nदािखला संगे दू सालक पढ़ै-रहै आ खाए कऽ खचचg36ठ सभ देत। आ हम िशचg2ठ2कगण चg3उड़कूलक तरफसँ ५ हजार चg26ठपैया अहचg363 कचg2ड़3 देब \nजे अहचg363 अपन बागमे अतेक सुचg2ॅॅदर फूल उगेलॱ, पूरे समाजसँ लिड़ अपन बे◌ेटीकचg2ड़3 आगू बढ़ेलॱ। आब सभ अपन बेटीकचg2ड़3 बेटा जेकचg363 \nपढ़ैत। \nपटाचg2ठ2ेप  \n \nचौथा दृचg3उ2य  \n  \n(अपन पचg2◌ौीसँ) \nखचg32◌र -आब कहू बेटी कमाकऽ देलक िक नै! हम एहन दीप जरेलॱ जकर चg262काश पुरे िजलाक लोक देखलक। िक अहचg363क मन \nअखनो अनहार यऽ? \nफूलदाय-हमरा माफ कऽ िदअ दुलारी बाबु, हमरा सँ गलती भऽ गेल, हम अनपढ़ नै। बुझलॱ िशचg2ठ2ाक की मोल होइए। जब हम \nघर सँ िनकलै छेलॱ तँ लोग सभ ताना मारै छेल, कहै छेल, बेटीकचg2ड़3 बेटा जकचg363 चg3उड़कूल भेजनेसँ देखबै, नाक कटैत। आइ जाइ छी \nहम, वएह लोग कचg2ड़3 कहै लऽ िक देिखयौ, हमर बेटी नाक नै कटौलक बिचg2ौॅक सर ऊँच केलक। \nखचg32◌र -अचg2◌ड़छा चलू, दुलारी आब दू साल पढ़ै लऽ पटना जएत, तकर तैयारी कचg26ठ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n14 \n \nफूलदाय- हऽ दुलारी बाबु, जचg26ठर।  \n  \nपटाचg2ठ2ेप  \n  \nअंितम दृचg3उ2य  \n(दू सालक बाद।) \nखचg32◌र -बेटा, आब आगू िक करबहक? और पढ़बहक! \nदुलारी-बाबु आगचg363 तँ पढ़ब मुदा अिह संगे हम एगो काम सेहो करब , अपन गाममे चg262ोढ -िशचg2ठ2ा अिभयान शु◌ुचg26ठ करब।  \nखचg32◌र - ई की होइ छै! \nदुलारी-बाबू जाबऽ तक जिड़ नै चg3उड़वचg2◌ड़छ हौत तँ िनक डािर केना पनपत। जबतक नारी िशचg2ठ2ाक मोलक एहसास नै हएत तब तक \nकोय अपन बेटीकचg2ड़3 नै पढ़ै◌ैत। बाबू हम अपन गामक सभ बेटीकचg2ड़3 दुलारी बनैत देखऽ चाहै छी।  \nखचg32◌र -हँ बेटी, अिहमे हम अहचg363क संग छी।  \nअचg2ठ2र -अचg2ठ2र दीप जलत  \nकचg3श2ा-काकी,बाबा-दाय \nसभ िमल कऽ पढ़त \nतबे बेटा-बेटीक भेद िमटत \nआ समान हक सँ दुनू आगू बढ़त। \n \n \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n15 \n \n \n \n \nनाटक \nअं ध ि व /gउण।ा स  \nचg262थम दृचg3उ2य  \nगंगा-     बउआ………..बउआ, सुतल छहक की, देखहक बाबू दरबाजा पर बजबै छऽ। \nशंकर-    िक, आ..हू हू हू…। \nगंगा-      िक भेलऽ। एना िकए कराहै छहक। माय गे, माय हो, दे◌ेह तँ झरकैत छह। बउआ आँिख खोलऽ, ( चg26ठदन चg3उड़वरमे) \nहयौ सुनै िछऐ, दौड़ू यौ, देिखयौ बउआ कऽ िक भेल। यौ, आँिख तचg363िख उलटेने छै यौ, जचg2ौॅदी आउ ने।  \n(रामाक धोती सचg2ौड़हारैत आंगनमे चg262वेश ) \nरामा-          एना िचकरनाइ भोकरनाइसँ काम नै चलत। जाउ दौड कऽ गोसाचg2ड़2 घरसँ गंगाजल नेने आउ।  \n(गंगा दौड कऽ जाइत अिछ आ गंगाजलक िडचg2ौ2बा नेने अबैत अिछ आ कनैत -कनैत कहैत छिथ।) \nगंगा-      हे काली माइ, हमरा कोइखक लाज राखब। हमर लालकचg2ड़3 ठीक कइर िदअ। हम सिह कऽ सचg36ड़झ देब।  \nरामा-     पिहले गंगाजल लाउ ने तब कोबला-पाती करैत रहब। (रामा अपन पचg2◌ौीकचg2ड़3 हाथसँ झटैक कऽ गंगाजलक िडचg2ौ2बा छीन \nलैत अिछ आ शं◌ंकरक उपर गंगाजल छीट हुनकर मु◌ॅ◌ंह वएह जलसँ धोइ दैत अिछ।) \nरामा-         बउआ उठऽ, केना लगै छऽ आब। \nशं◌ंकर-    बाबूजी, हमर माथा ददचg36शसँ फाटल जाइत अिछ आ जाड़ सेहो होइत अिछ।  \nरामा-     अचg2◌ड़छा लै ई कचg2ौड़बल ओिढ़ कऽ सुइत रहऽ , किनकबे कालमे सभ िठक भऽ जेतऽ। यै सुनै िछऐ शंकरक माय। \nगंगा-      िक कहै िछऐ। \nरामा-     बउआक माथपर पीरी परहक भभूत लगाउ आ अकरा अराम करऽ िदयौ। \n                       पटाचg2ठ2ेप  \n    \n              दोसर दृचg3उ2य  \n(पित-पचg2◌ौी अपन कचg2ठ2मे बेटाक हालत पर िवचार िवमशचg36श करैत। )  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n16 \n \nगंगा-      िक भेल, िकए अहचg363 कािचg33ड़सँ चुप िछऐ ? िक कोनो अभास भऽ रहल अिछ? कहू ने, के भइडाही केने छइ। एक बेर \nअहचg363 नाम किह िदअ , अखने झोटा पकिड़ पोटा िनकािल देबै आ िघिसयाबैत पूरा गाम ओंघरेबै। सँइखोउकी बेटखोइकी सभ ककरो \nनीक देखै लेल नै चाहै छइ। \nरामा-     (जोरसँ) बचg2ॅॅद कचg26ड़ अपन सचg2ॅड़यनरायलनक कथा। ई ककरो केलहा नै अपने घरक गोसचg363इ अिछ। आइ तक ककरो \nएहेन बोखार देखने रिहऐ। अपन देहमे अतेक आिग देिवये रखैत अिछ। जचg26ठर हमरासँ \nकोनो गलती भेल जे हमरा पर मइया तमसा गेलिखन। हमरा िहनका शचg36ड़त करै लेल गुहार लगबइये पड़त। \nगंगा-     अहचg363 तँ अपने भगत छी। कौचg33ड़का िदन िनक अिछ , कािचg33ड़ये बैसकी बैठाउ। हम जाइ छी, पूजाक सामचg3ौशी जुटबै लेल।  \n(गंगाक चg262चg3उड़थान होइत अिछ आ रामा गचg2ौड़भीर सोचमे डुबल रहैत अिछ। ) \n                               पटाचg2ठ2ेप  \n                    \nतेसर दृचg3उ2य  \n(एगो दौरामे पूजा सामचg3ौशी एकचg32◌ा किर गंगा आ शं◌ंकरक आगमन , हुनके पाछू दू-चाइर लोकनी सेहो अबैत अिछ।) \nगंगा-      बउआ बाबू आबै छऽ, ताबे तूँ पूजा करऽ। ई फूल अचg2ठ2त चढा कऽ धूप देखबऽ।  \nशंकर-    (फूल जल चढबैत कहैत छिथ) आब की करब? \nगंगा-      अतऽ कल जोइड़ बैठू। \n(रामाक संगे चािर लोग जे ढोल आ झाइल लेन अिछ, हुनकर चg262वेश। ) \nरामा-     शंकरक माय सभ तैयारी कऽ लेलॱ? गंगाजल संगेमे राखने रहब। \n(रामा गोसचg363इ िनपैत अिछ आ फूल अचg2ठ2त चढा कऽ मचg363क चg262ाथचg36शना करऽ लगैत अिछ। चाचg26ठ लोकनी डाला िबचमे रखैत मचg363क गुहार \nलगबैत अिछ आ ढोल झाइल सेहो बजबैत अिछ।) \nचाचg26ठ लोकनी-    तोहरे दुआरे मइया हम \n             अजचg36ॅ लगैिलयइ हेऽऽऽऽऽऽऽऽऽ हूंऽऽऽऽऽऽऽ  \n             बोल जय गंगे, \n             बोल जय गंगे, \n             बोल जय गंगे। \nबोल िक कचgड़श6 छउ , िकए बजेलऽ हमरा, बोल, बोल, िक भेलउ? \nगंगा-      हे मइया, िक गलती भेल हमरासँ आ हमरा घरवालासँ। सभ िदन तँ अहॴक िपरी िनपैत आँिख खुलैत यऽ हमर, िक \nअपराध भेल जे हमरा बेटाकचg2ड़3 अहचg363 चािर िदनसँ मतेने छी।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n17 \n \nरामा-     अिहना भूइज कऽ खेबउ। अपना खाय छऽ छचg2ौउपन चg262कार आ हमरा लऽ फूल अचg2ठ2त। एक िदशसँ सभकचg2ड़3 भूइज -भूइज \nखेबउ। \nगंगा-      एना िकए कहै छऽ, अगर हमरासँ कोनो कुघटी भेल तँ हमरा माफ कइर िदअ, अहचg363 जे कहब हम सभ करै लेल \nराजी छी। \nरामा-     तँअ िठक छइ, हमरा जानक बदले जान चाही। हमरा हर अमावचg3उ2याक राइतमे इकरंगा खचg3उड़सीक बैल देबही तँ तोहर \nकचg2ौॅयाण भऽ जेतउ। ले ले, लेह अचg2ठ2त , बोल बोल जय गंगे, बोल बोल जय गंगे, बोल बोल जय गंगे। \nगंगा-      अिहना हएत भगवान, हम जानक बदले जान देब। \nरामा-     होऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽ हएऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽ बोल जय गंगा, बोल बोल जय गंगे, बोल बोल जय गंगे। आब हम चलै छी। \n                         पटाचg2ठ2ेप  \n \nचौथा दृचg3उ2य  \n(चg3ौशामीणक बीचमे) \nगंगा-      हयोउ, जब घर क देवता बैल मचg36ड़गै छइ तँ अहचg363कचg2ड़3 दइमे िक िहचिकचाहट भऽ रहल अिछ। बउआ िदश देिखयौ तँ, \nआइ पॉंच िदन भेल, बेदरा एक बेर नै आँिख खोलइ यऽ। \nरामा-     आब अपन गहबरमे बैल नै पड़ैत अिछ, हमर बाबा अपन अंगोिरया आंगुर िचर कऽ बैल सौपने रहिथ, ओही कऽ बदले \nलचg26ठ चढबैत रहिथ। केना फेरोसँ बैल दी वएह सोचै छी। \nगंगा-      अहचg363कचg2ड़3 बेटाक िचं◌ंता नै अिछ ? हम बैल देबै, हम वचन देने छी। \nएगो चg3ौशामीण - हो रामा, िकए अतेक सोचै छऽ तूँ। अपना मने तँ नइ दै छऽ। मचg363 मचg36ड़गलकऽ। जाधिर तूँ बैल नइ देबहक शं◌ंकर \nठीक नइ हेतऽ। बेटा लऽ दऽ दहक। \nगंगा-      सुगनी लग एक रंगा खचg3उड़सी छइ। लऽ आनू गऽ। हम कहने रिहयै तँ कहलकै, लऽ जाउ। \n                    पटाचg2ठ2ेप  \n \n                 अंितम दृचg3उ2य  \n(चg3ौशामीणक भीड़क बीच बेहोस अवचg3उड़थामे शं◌ंकर। ) \nगीत-     काली मइया हे किनये, काली मइया हे किनये. \nहोइयो न सहायऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽ \nरघुनाथ-   हयोउ, िक बात िछऐ। यौ रामा, कचg3श2ाक अइठाम अतेक भीड़ कथी कऽ िछऐ।   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n18 \n \nएगो चg3ौशामीण - हुनका बेटा कऽ देहमे काली समैल छइ, कहै छइ िक जानक बदले जान नइ देबही तँ अकरा भूइज कअ खेबउ। \nअखन वएह बैइल दैत अिछ, ओकरे भीड़ िछऐ। \nरघुनाथ-   किहया तक ई अंधिवचg2ठॅास रहत अिह गाममे। चलू चिल कऽ देखै छी।  \n(रामाक घरमे रघुनाथक आगमन) \nरघुनाथ-   काकी, कतऽ अिछ बउआ, देखू। \nगंगा-      रघुनाथ बउआ, आइब गेलहक सहरसँ। अए, देखहक ने आइ छऽ सात िदन भऽ गेलैए, आँिख नइ खोलै छइ। \nजाधिर बैइल नइ देबइ, नइ छोड़िथन मइया। \n(रघुनाथ शं◌ंकरक नचg2ौ2ज देखैत आ िसर पर हाथ रािख आँिख देखैत कहैत छिथ। ) \nरघुनाथ-   काकी अहचg363 सभ अपन मुखचg36शताक कारण अकरा जानसँ माइर देबइ। अकरा िदमागी बुखार भेल अिछ। अगर इलाजमे \nदेर करबै तँ बेटा कतौ नइ िमलत। \nरामा-     बेसी तूँ इंगिलस नइ बितया, ई कोनो बुखार नइ देवीक केलहा िछऐ, हमरा अपन काज करऽ दे। \nरघुनाथ-   हो कचg3श2ा, एगो बातक जबाब तूँ सभ चg3ौशामीण िमल क दए। तोरा दुगो पुचg2ठठ छऽ , एगो िबमार छऽ तँ िक तूँ एगो पुचg2ठठक \nजान लऽ कऽ दोसर पुचg2ठठक जान बचेबहक , नइ ने। तँ फेर मचg363 काली ई कोना करिथन। हुनका लेल तँ अिह संसारमे रहैबला हर \nजीव मचg363क संतान छी। फेर ओ ई कोना करिथन। अंधिवचg2ठॅासक चादरमे नइ िलपटल रहऽ।  जागऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽऽ आबो तँ \nजागऽ। \nरामा-     तूँ आइ हमर आँिख खोइल देलहक। चलऽ बउआकचg2ड़3 अचg3उड़पताल लऽ चली।  \n           “जानक बदले जान देनाइ \n           अिछ ई अंधिवचg2ठॅासक बाइन  \n          किर परन हमसभ ई िक \n          नइ लेब आब ककरो चg262ाण।  \n                     इित। \n \n \n \n \n \n  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n19 \n \n \n \n \n \nि ज /gउ।। दग ी क म ो ल  \nचg262थम -दृचg3उ2य  \nराम रतन- बाबू सुतल िछऐ? \nिभचg2◌उखन - िक कहै छहक बउआ? जागले िछऐ, बाजऽ, बहुत परेशान लािग रहल छहक। \nराम रतन- बाबू, हम बाहर कमाइ लेल जाइ के सोिच रहल छी। तोहर की िवचार छऽ। \nिभचg2◌उखन - नै बउआ, हम अतेक िदन तक तोरा नै कतौ जा देिलयऽ। आबो नै जा देबऽ। तोरा िसवा हमरा के छै। तोहर माइ \nतोरा हमरा कोरामे दऽ कऽ दुिनया छोिड़ देलक। तिहयासँ हमर सभ कुछ तूँ छहक। हम तोरासँ एक पल खाितर दूर नै रिह सकै \nछी। \nराम रतन- बाबू आब हम १८ बरसक भऽ गेिलऐ। हम अपन चg2◌शयाल राखैमे सचg2ठ2म छी। हमरा बाहरक दुिनयचg363 देखै कऽ एगो मौका \nदऽ िदअ, बस एक बेर जा िदअ, फेर अहॴ संगे रहब। \nिभचg2◌उखन - नै, अबकी बैशाखमे तोहर िबयाह करै कऽ अिछ। िबयाह किर लऽ, फेर तोरा जतऽ जाय कऽ मन हेतऽ जायहक। \nराम रतन- बाबू आब माइनो जाउ। िकछु िदनक तँ बात छै। फेर अहचg363 जेना कहब हम तिहना करब।  \nिभचg2◌उखन - ठीक छै, अहचg363क हठक आगू हमरा झुकइये पड़तै। ककरा संगे आ कतऽ जेबहक? \nराम रतन- बाबू, कािचg33ड़ फुलचनमा िहमाचल जा रहल छै। हम ओकरे संगे िहमाचल जाएब।  \nिभचg2◌उखन - ठीक छइ, काइले जेबहक तब तँ पाइ कौरीक ओिरयान करऽ पड़तै। कखुनका गाड़ीसँ जेबहक। \nराम रतन- राितक ११ बजे िनमचg36शली सँ गाड़ी पकड़बै। आब हम जाइ छी, अपन कपड़ा-लचg2ठड़ा साफ करै लऽ।  \n            । पटाचg2ठ2ेप।  \nदोसर दृचg3उ2य  \nिभचg2◌उखन - बउआ हइए..... फूलचन एलऽ। \nराम रतन- आबैय छी बाबू। कपड़ा िपनहै छी। \nिभचg2◌उखन - बउआ फूलचन। तूँ तँ ओतै रहै छहक। तोरा तँ ओतौका सभ िकछु कऽ पता हेतऽ। \nफूलचन- हउ कचg3श2ा, तूँ िचंता नै करऽ। राम रतन हमरे संगे रहतै। ओतऽ ओकरा कोनो चीजक तकलीफ नै हेतै।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n20 \n \nिभचg2◌उखन - तूँ तँ दवाइबला कचg2ौड़पनीमे काज करै छहक नऽ ! कथीक काज करै छहक? \nफूलचन- हँ कचg3श2ा। दवाइयेबला कचg2ौड़पनीमे िछऐ। ओइमे तँ बहुत तरहक काज होइ छै। जे काज भेटल सएह किर लेलॱ।  \nिभचg2◌उखन - अचg2◌ड़छा चलऽ , ठीक छै। \nराम रतन- चल फूलचन! \nिभचg2◌उख न- बउआ सभ िकछु ठीकसँ लऽ लेलहक नऽ? आ सभ ि◌दन हमरा फोन करैत रिहअ। बाहर जाए छहक, गाड़ी-घोड़ा देख \nकऽ चलइहक। \nराम रतन- ठीक छै बाबू, अहचg363 िचंता िबलकुल नै कचg26ठ। अपन चg2◌शयाल रखब। समय -समयपर खाना खाइत रहब आ बेसी काज नै \nकरब। हम जचg2ौॅदी घुइम -िफर कऽ आिब रहल छी। \nसबहक चg262चg3उड़थान! \n                              ।पटाचg2ठ2ेप।  \nतेसर दृचg3उ2य  \n(िहमाचल पहुँच कऽ) \nराम रतन- फूलचन, आइ गामसँ एला छऽ िदन भऽ गेलैए। तूँ तँ काम पर चिल जाइ छऽ आ हमरा असगर पहाड़ जकचg363 समय \nलगै यऽ। हमरो कतउ काज लगा दे नऽ। \nफूलचन- अचg2◌ड़छा ठीक छै। कािचg33ड़ हम अपन मािलकसँ तोरा लऽ बात करबउ। \nदोसर िदन \nफूलचन- राम रतन, कािचg33ड़सँ तूँहो चिलयहन हमरा संगे। ८ हजार मािसक तनखुआ पर हम तोरा लऽ बात केिलयौहँ, मंजूर छउ \nनऽ। मन लगा कऽ काज करबही तँ अओर तनखुआ बढ़ेतउ। \nराम रतन- ई तँ हमरा लऽ बहुत खुशीक बात अिछ। अखने हम बाबूकचg2ड़3 ई शुभ समाचार दै छी।  \nपटाचg2ठ2ेप।  \nचािरम दृचg3उ2य  \nकचg2ौड़पनीक कैनिटंगमे बैठ राम रतन आ फूलचन खाना खाइत गचg2ौउप करैत अिछ।  \nराम रतन- फूलचन अतऽ कोन काज होइ छै। हमरा सँ आइ कोनो काज नै करेनकैए। डॉचg2◌उटरबला कोट पिहरने एगो आदमी एलै \nआ हमरा एगो गोली िखया कऽ चिल गेलै। कुछो समझमे नै आबै छै, उ हमरा कथीक दवाइ देलकैए। ओतऽ चािर-पचg363च गरऽ \nअओर छेलै, सभकचg2ड़3 वएह दवाइ देलकैए।  \nफूलचन- अतऽ अलग-अलग िबमारीक दवाइ बनै छै, ओकरे जचg363च खाितर कचg2ौड़पनी िकछु लोककचg2ड़3 नौकरी पर रखै छै, जइमे सँ एगो \nतुहो छी। \nराम रतन- ओइ दवाइसँ कोनो हािन तँ नै होइ छै?  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n21 \n \nफूलचन- नै! अगर हेबे करतै तँ अतऽ डॉचg2◌उटरक आ दवाइयक कोनो कमी छै? जे खचचg36ठ ओकर इलाजमे लगतै सभ कचg2ौड़पनी देतै। \nहमहूँ तँ कतेक साल तक यएह काज केिलऐ, कहचg363 िकछु भेलै।  \nएक आदमी- फूलचन, राम रतनकचg2ड़3 पठाउ , डॉचg2◌उटर साहेब बजेने छै।  \nफूलचन- जी। (रामरतनसँ) जो देखहॴ की कहै छउ। \nराम रतन डॉचg2◌उटरक चेचg2ौड़बरमे जाइत अिछ।  \nराम रतन- साहेब अ हचg363 बजेलॱ।  \nडॉचg2◌उटर - ई दवाइ खा िलअ आ एतऽ पिड़ रहू, िकछु इचg2ॅॅजेचg2◌उसन लगेबाक अिछ।  \nदवाइ खा कऽ राम रतन सुइ लइ लऽ मेज पर लेट जाइए! \n२ घंटा बाद \nडॉचg2◌उटर - राम रतन ओ राम रतन उठू। \nडॉचg2◌उटर राम रतनकचg2ड़3 िहलाबैत अिछ आ फेर नचg2ौ2ज देखऽ लागैत अिछ ! \nडॉचg2◌उटर - ई की, ई तँ मिर गेल। िकयो अिछ, डॉचg2◌उटर खुरानाकचg2ड़3 बजाउ।  \nडॉचg2◌उटर खुराना- की भेल? \nडॉचg2◌उटर - सर, एकरा देखू, की भऽ गेलै, नचg2ौ2ज नै चलै छै।  \nडॉचg2◌उटर खुराना- ओह नो! ई मिर गेल। कोन दवाई देलॱ एकरा? \nडॉचg2◌उटर -सर ई तीनू। \nडॉचg2◌उटर खुराना- की अहचg363 पागल छी? एक साथ एतेक दवाइ, सेहो पिहले बेरमे। पिहने अहचg363 एकरा नॴदक गोली खुएलॱ, तकर बाद \nएतेक पावरक दू-दू इचg2ॅॅजेचg2◌उसन दऽ देलॱ? \nडॉचg2◌उटर -सर आब की हएत? \nडॉचg2◌उटर खुराना- हमरा सभ ऐठाम तँ ई रोजक बात अिछ। एकर पिरवारबलाकचg2ड़3 मुआवजा दऽ कऽ चुप करा िदयौ, आ हँ जखन \nसभ चिल जाए तखन बॉडी बाहर िनकालब। ता तक एकर मरबाक खबर ऐ चहरिदवारीसँ बाहर नै एबाक चाही, बुिझ गेलॱ। \nराितक ९ बजे \nफूलचन- सर, राम रतन कतऽ अिछ, ओकर छुचg326ी नै भेल ? \nडॉचg2◌उटर - आइ एम सॉरी फूलचन, राम रतन आब ऐ दुिनयचg363मे नै रहल। हमरा एकर अफसोस अिछ। ओकर पिरवारबलाकचg2ड़3 कचg2ौड़पनी \nएक लाख चg26ठपैया मुआवजाक तौरपर देत। हम ओकरा नै बचा पेलॱ।  \nफूलचन मने-मन सोचैत अिछ  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n22 \n \n-आब हम की जबाब देब कचg3श2ाकचg2ड़3। केना कहब िक ओकर िजअइ कऽ सहारा िछन गेल। केना िजिथन ओ , हे भगवान, एना केना \nभऽ गेल। \nपटाचg2ठ2ेप ! \nअंितम-दृचg3उ2य  \nफूलचन- हेचg2ौॅलो.. कचg3श2ा, तूँ जेना छहक तिहना अखने गाड़ी पकिड़ लए। राम रतन बहुत जोर बीमार छऽ। \nिभचg2◌उखन - बउआ, एक बेर हमरा राम रतन सँ बात करा दए। की भेलैए हमर बाबूकचg2ड़3। हम तँ देखनइयो नै िछऐ िहमाचल तँ केना \nएबऽ। \nफूलचन- कचg3श2ा, हमर छोटका भाइ तोरा लऽ कऽ एतऽ। ओ अखने तोरा घर आिब रहल छऽ, तूँ बस जचg2ौॅदी आिब जा।  \nिभचg2◌उखन - हम अबै िछअ बउआ, तूँ हमरा बउआक चg2◌शयाल रिखयहक।  \nफूलचन- ठीक छै, आब फोन रखै िछअ। \nकहैत-कहैत फूलचन कानऽ लगैत अिछ \nदोसर िदन िहमाचल पहुँच कऽ \nिभचg2◌उखन -बउआ........बउआ राम रतन कतऽ छहक? \nफूलचन- कचg3श2ा पिहले अहचg363 िकछो खा िलअ। राम रतन ठीक यऽ।  \nिभचg2◌उखन - पिहले हम अपना बेटाकचg2ड़3 देखब तब िकछो मुँहमे लेब।  \nफूलचन िभचg2◌उखनक गला पकिड़ कानऽ लगैए आ सभ िकछु बता द इए। \nिभचg2◌उखन - फूलचन, हमरा बेटाक जीवनक सौदा तूँ ८ हजार मे केलहक। तूँ सभ िकछु जानै छेलहक, तइयो ओइ मौतक मुँहमे \nहमरा बेटाकचg2ड़3 धकेल देलहक। तूँ हमर सभ िकछु लऽ लेलहक , हमरा िनचg3उ3चg262ाण बना देलहक। हमर बेटाक मौतपर हमरा १ लाखक \nभीख तोहर कचg2ौड़पनी देतऽ , उ ओकरे मुँह पर फेक िदहक। हमरा नै चाही कोनो भीख। आइ हमर बेटा मरल, कािचg33ड़ ककरो \nअओरक बेटा मरत। आिखर ई मौतक खेल िकए खेलल जाइए? जे दवाइक परीचg2ठ2ण जानवरक ऊपर करबाक चाही ओकरा भोला-\nभाला गरीब मनुचg3उ3यक ऊपर करैत अिछ। िक अकरा रोकै लेल कोनो कानून नै अिछ ? \nएक घार चg26ठदनक संगे पटाचg2ठ2ेप  \n \n \nिवदेह नूतन अंक भाषापाक रचना -लेखन  \n  \nइंिचg2◌2लश -मैिथली- कोष  / मैिथली  - इंिचg2◌2लश  - कोष   चg262ोजेचg2◌उटकचg2ड़3 आगू बढ़ाऊ, अपन सुझाव आ योगदान ई-मेल चg32ठारा \nggajendra@videha.com पर पठाऊ।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n23 \n \n१.भारत आ नेपालक मैिथली भाषा-वै /gउण3 ा ि नक  ल ो क िन  /g3उण ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  आ २. मै ि थ ल ी मे  भ ा ष ा  स /gउईच प ा द न  प ा /g3।ण य /g3।ई म  \n  \n१.नेपाल  आ भारतक मैिथली भाषा-वै /gउण3 ा ि नक  ल ो क िन  /g3उण ा र ा ब न ा ओ ल  म ान क शै ल ी  \n \n१.१. नेपालक मैिथली भाषा वैइg।5आािनक  लोकिन ँॉ32ृारा बनाओल मान क \n  उँॉ2छंचारण आ लेखन शैली  \n(भाषाशाचg3उड़चg2ठठी डा. रामावतार यादवक धारणाकचg2ड़3 पूणचg36श चg26ठपसँ सचg3शठ लऽ  िनधचg36ठिरत )  \nमै ि थ ल ी मे  उ /gउ7च च ा रण  त थ ा  ले ख न  \n  \n१.पँॉ2छ8चमाँॉ2ृ2र आ  अनुँॉ3षंवार : पचg2◌ॅचमाचg2ठ2राचg2ॅॅतगचg36शत ङ , ञ, ण, न एवं म अबैत अिछ। संचg3उड़कृत भाषाक अनुसार शचg2ौ2दक अचg2ॅॅतमे जािह \nवगचg36शक अचg2ठ2र रहैत अिछ ओही वगचg36शक पचg2◌ॅचमाचg2ठ2र अबैत अिछ। जेना-  \nअचg3श3 (क वगचg36शक रहबाक कारणे अचg2ॅॅतमे ङ् आएल अिछ। ) \nपचg2◌ॅच (च वगचg36शक रहबाक कारणे अचg2ॅॅतमे ञ् आएल अिछ।) \nखचg2ॅ3ड (ट वगचg36शक रहबाक कारणे अचg2ॅॅतमे ण् आएल अिछ। ) \nसिचg2ॅॅध (त वगचg36शक रहबाक कारणे अचg2ॅॅतमे न् आएल अिछ। ) \nखचg2ौड़भ (प वगचg36शक रहबाक कारणे अचg2ॅॅतमे म् आएल अिछ। ) \nउपयुचg36शचg2◌उत बात मैिथलीमे कम देखल जाइत अिछ। पचg2◌ॅचमाचg2ठ2रक बदलामे अिधकचg36ड़श जगहपर अनुचg3उड़वारक चg262योग देखल जाइछ। जेना- \nअंक, पंच, खंड, संिध, खंभ आिद। चg3उशयाकरणिवद पिचg2ॅ3डत गोिवचg2ॅॅद झाक कहब छिन जे कवगचg36श, चवगचg36श आ टवगचg36शसँ पूवचg36श अनुचg3उड़वार \nिलखल जाए तथा तवगचg36श आ पवगचg36शसँ पूवचg36श पचg2◌ॅचमाचg2ठ2रे िलखल जाए। जेना- अंक, चंचल, अंडा, अचg2ॅॅत तथा कचg2ौड़पन। मुदा िहचg2ॅॅदीक \nिनकट रहल आधुिनक लेखक एिह बातकचg2ड़3 निह मानैत  छिथ। ओ लोकिन अचg2ॅॅत आ कचg2ौड़पनक जगहपर सेहो अंत आ कंपन िलखैत \nदेखल जाइत छिथ। \nनवीन पचg32उित िकछु सुिवधाजनक अवचg3उ2य छैक। िकएक तँ एिहमे समय आ चg3उड़थानक बचत होइत छैक। मुदा कतोक बेर हचg3उड़तलेखन \nवा मुचgड़उ6णमे अनुचg3उड़वारक छोट सन िबचg2ॅॅदु चg3उड़पचgड़श6 निह भेलासँ अथचg36शक अनथचg36श होइत सेहो देखल जाइत अिछ। अनुचg3उड़वारक चg262योगमे \nउचg2◌ड़चारण -दोषक सचg2ौड़भावना सेहो ततबए देखल जाइत अिछ। एतदथचg36श कसँ लऽ कऽ पवगचg36श धिर पचg2◌ॅचमाचg2ठ2रेक चg262योग करब उिचत \nअिछ। यसँ लऽ कऽ चg2ठ3 धिरक अचg2ठ2रक सचg3शठ अनुचg3उड़वारक चg262योग करबामे कतहु कोनो िववाद निह देखल जाइछ।  \n  \n२.ढ आ ढ  : ढक उचg2◌ड़चारण “र् ह”जकचg363 होइत अिछ। अतः जतऽ “र् ह”क उचg2◌ड़चारण हो ओतऽ माचg2ठठ ढ िलखल जाए। आन ठाम \nखाली ढ िलखल जएबाक चाही। जेना- \nढ = ढाकी, ढेकी, ढीठ, ढेउआ, ढचg3शठ , ढेरी, ढाकिन, ढाठ आिद। \nढ = पढ़ाइ, बढब, गढब, मढब, बुढबा, सचg363ढ, गाढ, रीढ, चचg363ढ, सीढी, पीढी आिद।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n24 \n \nउपयुचg36शचg2◌उत शचg2ौ2द सभकचg2ड़3 देखलासँ ई  चg3उड़पचgड़श6 होइत अिछ जे साधारणतया शचg2ौ2दक शुचg26ठमे ढ आ मचg2ॅ◌य तथा अचg2ॅॅतमे ढ अबैत अिछ। इएह \nिनयम ड आ डक सचg2ॅॅदभचg36श सेहो लागू होइत अिछ।  \n  \n३.व आ ब  : मैिथलीमे “व”क उचg2◌ड़चारण ब कएल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ब चg26ठपमे निह िलखल जएबाक चाही। जेना- उचg2◌ड़चारण \n: बैचg32ड़नाथ , िबचg32ड़ा, नब, देबता, िबचg3उ3णु, बंश, बचg2ॅॅदना आिद। एिह सभक चg3उड़थानपर चg3ॅौमशः वैचg32ड़नाथ , िवचg32ड़ा, नव, देवता, िवचg3उ3णु, वंश, \nवचg2ॅॅदना िलखबाक चाही। सामाचg2ॅॅयतया व उचg2◌ड़चारणक लेल ओ चg262योग कएल जाइत अिछ। जेना- ओकील, ओजह आिद। \n  \n४.य आ ज  : कतहु-कतहु “य”क उचg2◌ड़चारण “ज”जकचg363 करैत देखल जाइत अिछ , मुदा ओकरा ज निह िलखबाक चाही। \nउचg2◌ड़चारणमे यचg2ठ3 , जिद, जमुना, जुग, जाबत, जोगी, जदु, जम आिद कहल जाएबला शचg2ौ2द सभकचg2ड़3 चg3ॅौमशः यचg2ठ3 , यिद, यमुना, युग, \nयावत, योगी, यदु, यम िलखबाक चाही। \n  \n५.ए आ य  : मैिथलीक वतचg36शनीमे ए आ य दुनू िलखल जाइत अिछ।  \nचg262ाचीन वतचg36शनी- कएल, जाए, होएत, माए, भाए, गाए आिद। \nनवीन वतचg36शनी- कयल, जाय, होयत, माय, भाय, गाय आिद। \nसामाचg2ॅॅयतया शचg2ौ2दक शुचg26ठमे ए माचg2ठठ अबैत अिछ। जेना एिह , एना, एकर, एहन आिद। एिह शचg2ौ2द सभक चg3उड़थानपर यिह , यना, यकर, \nयहन आिदक चg262योग निह करबाक चाही। यचg32ड़िप मैिथलीभाषी थाचg26ठ सिहत िकछु जाितमे शचg2ौ2दक आरचg2ौड़भोमे “ए”कचg2ड़3 य किह उचg2◌ड़चारण \nकएल जाइत अिछ। \nए आ “य”क चg262योगक सचg2ॅॅदभचg36शमे चg262ाचीने पचg32उितक अनुसरण करब उपयुचg2◌उत मािन एिह पुचg3उड़तकमे ओकरे चg262योग कएल गेल अिछ। िकएक \nतँ दुनूक लेखनमे कोनो सहजता आ दुचg26ठहताक बात निह अिछ। आ मैिथलीक सवचg36शसाधारणक उचg2◌ड़चारण -शैली यक अपेचg2ठ2ा एसँ बेसी \nिनकट छैक। खास कऽ कएल, हएब आिद कितपय शचg2ौ2दकचg2ड़3 कैल , हैब आिद चg26ठपमे कतहु-कतहु िलखल जाएब सेहो “ए”क चg262योगकचg2ड़3 \nबेसी समीचीन चg262मािणत करैत अिछ।  \n  \n६.िह, हु तथा एकार, ओकार  : मैिथलीक चg262ाचीन लेखन -परचg2ौड़परामे कोनो बातपर बल दैत काल शचg2ौ2दक पाछचg363 िह , हु लगाओल जाइत \nछैक। जेना- हुनकिह, अपनहु, ओकरहु, तचg2ॅड़कालिह , चोचg326िह , आनहु आिद। मुदा आधुिनक लेखनमे िहक चg3उड़थानपर एकार एवं हुक \nचg3उड़थानपर ओकारक चg262योग करैत देखल जाइत अिछ। जेना- हुनके, अपनो, तचg2ॅड़काले, चोचg326े, आनो आिद। \n  \n७.ष तथा ख  : मैिथली भाषामे अिधकचg36ड़शतः षक उचg2◌ड़चारण ख होइत अिछ। जेना- षचg3ॅ6यचg2ॅॅचg2ठठ (खडयचg2ॅॅचg2ठठ ), षोडशी (खोडशी), षचg3ॅड़कोण \n(खटकोण), वृषेश (वृखेश), सचg2ॅॅतोष (सचg2ॅॅतोख ) आिद। \n  \n८.ँॉ28छविन -लोप  : िनचg3उौिलिखत अवचg3उड़थामे शचg2ौ2दसँ चg2ॅ◌विन -लोप भऽ जाइत अिछ: \n(क) िचg3ॅौयाचg2ॅॅवयी चg262चg2ॅड़यय अयमे य वा ए लुचg2ौउत भऽ जाइत अिछ। ओिहमे सँ पिहने अक उचg2◌ड़चारण दीघचg36श भऽ जाइत अिछ। ओकर आगचg363 \nलोप-सूचक िचचgड़2ौ वा िवकारी (’ / ऽ) लगाओल जाइछ। जेना-  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n25 \n \nपूणचg36श चg26ठप : पढए (पढय) गेलाह, कए (कय) लेल, उठए (उठय) पडतौक। \nअपूणचg36श चg26ठप : पढ’ गेलाह, क’ लेल, उठ’ पडतौक। \nपढऽ गेलाह, कऽ लेल, उठऽ पडतौक। \n(ख) पूवचg36शकािलक कृत आय (आए) चg262चg2ॅड़ययमे य (ए) लुचg2ौउत भऽ जाइछ , मुदा लोप-सूचक िवकारी निह लगाओल जाइछ। जेना- \nपूणचg36श चg26ठप : खाए (य) गेल, पठाय (ए) देब, नहाए (य) अएलाह। \nअपूणचg36श चg26ठप : खा गेल, पठा देब, नहा अएलाह। \n(ग) चg3उड़चg2ठठी चg262चg2ॅड़यय इक उचg2◌ड़चारण िचg3ॅौयापद , संचg2ठ3ा, ओ िवशेषण तीनूमे लुचg2ौउत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणचg36श चg26ठप : दोसिर मािलिन चिल गेिल। \nअपूणचg36श चg26ठप : दोसर मािलन चिल गेल। \n(घ) वतचg36शमान कृदचg2ॅॅतक अिचg2ॅॅतम त लुचg2ौउत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणचg36श चg26ठप : पढैत अिछ, बजैत अिछ, गबैत अिछ। \nअपूणचg36श चg26ठप : पढै अिछ, बजै अिछ, गबै अिछ। \n(ङ) िचg3ॅौयापदक अवसान इक , उक, ऐक तथा हीकमे लुचg2ौउत भऽ जाइत अिछ। जेना- \nपूणचg36श चg26ठप : िछयौक, िछयैक, छहीक, छौक, छैक, अिबतैक, होइक। \nअपूणचg36श चg26ठप : िछयौ, िछयै, छही, छौ, छै, अिबतै, होइ। \n(च) िचg3ॅौयापदीय चg262चg2ॅड़यय चg2ॅॅह , हु तथा हकारक लोप भऽ जाइछ। जेना- \nपूणचg36श चg26ठप : छिचg2ॅॅह , कहलिचg2ॅॅह , कहलहुँ, गेलह, निह। \nअपूणचg36श चg26ठप : छिन, कहलिन, कहलौँ, गेलऽ, नइ, निञ, नै। \n  \n९.ँॉ28छविन ँॉ3षंथानाँॉ288तरण  : कोनो-कोनो चg3उड़वर -चg2ॅ◌विन अपना जगहसँ हिट कऽ दोसर ठाम चिल जाइत अिछ। खास कऽ चg36उचg3उड़व इ आ उक \nसचg2ौड़बचg2ॅॅधमे ई बात लागू होइत अिछ। मैिथलीकरण भऽ गेल शचg2ौ2दक मचg2ॅ◌य वा अचg2ॅॅतमे जँ चg36उचg3उड़व इ वा उ आबए तँ ओकर चg2ॅ◌विन \nचg3उड़थानाचg2ॅॅतिरत भऽ एक अचg2ठ2र आगचg363 आिब जाइत अिछ। जेना- शिन (शइन), पािन (पाइन), दािल ( दाइल), मािट (माइट), काछु \n(काउछ), मासु (माउस) आिद। मुदा तचg2ॅड़सम शचg2ौ2द सभमे ई िनअम लागू निह होइत अिछ। जेना- रिचg3उ2मकचg2ड़3 रइचg3उ2म आ सुधचg36ड़शुकचg2ड़3 \nसुधाउंस निह कहल जा सकैत अिछ। \n  \n१०.हलँॉ288त (◌्)क ँॉ2इ2योग  : मैिथली भाषामे सामाचg2ॅॅयतया हलचg2ॅॅत (◌्)क आवचg3उ2यकता निह होइत अिछ।  कारण जे शचg2ौ2दक अचg2ॅॅतमे अ \nउचg2◌ड़चारण निह होइत अिछ। मुदा संचg3उड़कृत भाषासँ जिहनाक तिहना मैिथलीमे आएल (तचg2ॅड़सम ) शचg2ौ2द सभमे हलचg2ॅॅत चg262योग कएल जाइत \nअिछ। एिह पोथीमे सामाचg2ॅॅयतया सचg2ौड़पूणचg36श शचg2ौ2दकचg2ड़3 मैिथली भाषा सचg2ौड़बचg2ॅॅधी िनअम अनुसार हलचg2ॅॅतिवहीन राखल गेल अिछ। मुदा चg3उशयाकरण  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n26 \n \nसचg2ौड़बचg2ॅॅधी चg262योजनक लेल अचg2ॅड़यावचg3उ2यक चg3उड़थानपर कतहु-कतहु हलचg2ॅॅत देल गेल अिछ। चg262चg3उड़तुत पोथीमे मिथली लेखनक चg262ाचीन आ नवीन \nदुनू शैलीक सरल आ समीचीन पचg2ठ2 सभकचg2ड़3 समेिट कऽ वणचg36श-िवचg2ॅॅयास कएल गेल अिछ। चg3उड़थान आ समयमे बचतक सचg3शठिह हचg3उड़त -लेखन \nतथा तकनीकी दृिचgड़श6सँ सेहो सरल होबऽबला िहसाबसँ वणचg36श-िवचg2ॅॅयास िमलाओल गेल अिछ। वतचg36शमान समयमे मैिथली मातृभाषी पयचg36शचg2ॅॅतकचg2ड़3 \nआन भाषाक माचg2ॅ◌यमसँ मैिथलीक चg2ठ3ान लेबऽ प िड रहल पिरचg262ेचg3ठउयमे लेखनमे सहजता तथा एकचg26ठपतापर चg2ॅ◌यान देल गेल अिछ। तखन \nमैिथली भाषाक मूल िवशेषता सभ कुिचg2ॅ3ठत निह होइक , ताहू िदस लेखक-मचg2ॅ3डल सचेत अिछ। चg262िसचg32उ भाषाशाचg3उड़चg2ठठी डा. रामावतार \nयादवक कहब छिन जे सरलताक अनुसचg2ॅॅधानमे एहन अवचg3उड़था िकचg3ॅ2हु ने आबऽ देबाक चाही जे भाषाक िवशेषता छचg363हमे पिड जाए।  \n-(भाषाशाचg3उड़चg2ठठी डा. रामावतार यादवक धारणाकचg2ड़3 पूणचg36श चg26ठपसँ सचg3शठ लऽ  िनधचg36ठिरत )  \n \n१.२. मैिथली अकादमी, पटना इgआ।5ारा िनधइgआठ5िरत मैिथली लेखन -शैली  \n \n१. जे शचg2ौ2द मैिथली-सािहचg2ॅड़यक चg262ाचीन कालसँ आइ धिर जािह वचg2ठड़चg36शनीमे चg262चिलत अिछ , से सामाचg2ॅॅयतः तािह वचg2ठड़चg36शनीमे िलखल जाय - \nउदाहरणाथचg36श- \n \nचg3ौशाचg333  \n \nएखन  \nठाम  \nजकर, तकर  \nतिनकर  \nअिछ  \n \nअचg3ौशाचg333  \nअखन, अखिन, एखेन, अखनी \nिठमा, िठना, ठमा \nजेकर, तेकर  \nितनकर। (वैकिचg2ौॅपक चg26ठपचg2ड़3 चg3ौशाचg333 ) \nऐछ, अिह, ए।  \n \n२. िनचg3उौिलिखत तीन चg262कारक चg26ठप वैकिचg2ौॅपकतया अपनाओल जाय : भऽ गेल, भय गेल वा भए गेल। जा रहल अिछ, जाय रहल \nअिछ, जाए रहल अिछ। कर’ गेलाह, वा करय गेलाह वा करए गेलाह।  \n \n३. चg262ाचीन मैिथलीक ‘चg2ॅॅह ’ चg2ॅ◌विनक चg3उड़थानमे ‘न’ िलखल जाय सकैत अिछ यथा कहलिन वा कहलिचg2ॅॅह।  \n \n४. ‘ऐ’ तथा ‘औ’ ततय िलखल जाय जत’ चg3उड़पचgड़श6तः ‘अइ’ तथा ‘अउ’ सदृश उचg2◌ड़चारण इचgड़श6 हो। यथा- देखैत, छलैक, बौआ, छौक \nइचg2ॅड़यािद।  \n \n५. मैिथलीक िनचg3उौिलिखत शचg2ौ2द एिह चg26ठपे चg262युचg2◌उत होयत : जैह, सैह, इएह, ओऐह, लैह तथा दैह। \n \n६. चg3उठचg362चg3उड़व इकारचg36ड़त शचg2ौ2दमे ‘इ’ के लुचg2ौउत करब सामाचg2ॅॅयतः अचg3ौशाचg333 िथक। यथा- चg3ौशाचg333 देिख आबह , मािलिन गेिल (मनुचg3उ3य माचg2ठठमे)।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n27 \n \n \n७. चg3उड़वतंचg2ठठ चg36उचg3उड़व ‘ए’ वा ‘य’ चg262ाचीन मैिथलीक उचg32उरण आिदमे तँ यथावत राखल जाय , िकंतु आधुिनक चg262योगमे वैकिचg2ौॅपक चg26ठपचg2ड़3 ‘ए’ वा \n‘य’ िलखल जाय। यथा:- कयल वा कएल, अयलाह वा अएलाह, जाय वा जाए इचg2ॅड़यािद।  \n \n८. उचg2◌ड़चारणमे दू चg3उड़वरक बीच जे ‘य’ चg2ॅ◌विन चg3उड़वतः आिब जाइत अिछ तकरा लेखमे चg3उड़थान वैकिचg2ौॅपक चg26ठपचg2ड़3 देल जाय। यथा- धीआ, \nअढैआ, िवआह, वा धीया, अढैया, िबयाह।  \n \n९. सानुनािसक चg3उड़वतंचg2ठठ चg3उड़वरक चg3उड़थान यथासंभव ‘ञ’ िलखल जाय वा सानुनािसक चg3उड़वर। यथा:- मैञा, किनञा, िकरतिनञा वा मैआँ, \nकिनआँ, िकरतिनआँ।  \n \n१०. कारकक िवभिचg2◌उचg2ठड़क िनचg3उौिलिखत चg26ठप चg3ौशाचg333 :- हाथकचg2ड़3, हाथसँ, हाथचg2ड़3, हाथक, हाथमे। ’मे’ मे अनुचg3उड़वार सवचg36शथा चg2ॅड़याचg2◌6य िथक। \n‘क’ क वैकिचg2ौॅपक चg26ठप ‘केर’ राखल जा सकैत अिछ।  \n \n११. पूवचg36शकािलक िचg3ॅौयापदक बाद ‘कय’ वा ‘कए’ अचg3उशयय वैकिचg2ौॅपक चg26ठपचg2ड़3 लगाओल जा सकैत अिछ। यथा:- देिख कय वा देिख \nकए।  \n \n१२. मचg363ग , भचg363ग आिदक चg3उड़थानमे माङ , भाङ इचg2ॅड़यािद िलखल जाय।  \n \n१३. अचg32उचg36श ‘न’ ओ अचg32उचg36श ‘म’ क बदला अनुसार निह िलखल जाय, िकंतु छापाक सुिवधाथचg36श अचg32उचg36श ‘ङ’ , ‘ञ’, तथा ‘ण’ क बदला \nअनुचg3उड़वारो िलखल जा सकैत अिछ। यथा:- अचg3श3 , वा अंक, अचg2◌ॅचल वा अंचल , कचg2ॅ3ठ वा कंठ।  \n \n१४. हलंत िचचgड़2ौ िनअमतः लगाओल जाय , िकंतु िवभिचg2◌उतक संग अकारचg36ड़त चg262योग कएल जाय। यथा:- चg2ठ◌ीमान्, िकंतु चg2ठ◌ीमानक।  \n \n१५. सभ एकल कारक िचचgड़2ौ शचg2ौ2दमे सटा क ’ िलखल जाय, हटा क’ निह, संयुचg2◌उत िवभिचg2◌उतक हेतु फराक िलखल जाय , यथा घर \nपरक।  \n \n१६. अनुनािसककचg2ड़3 चचg2ॅॅचgड़उ6िबचg2ॅॅदु चg32ठारा चg3उशयचg2◌उत कयल जाय। परंतु मुचgड़उ6णक सुिवधाथचg36श िह समान जिटल माचg2ठठापर अनुचg3उड़वारक चg262योग \nचचg2ॅॅचgड़उ6िबचg2ॅॅदुक बदला कयल जा सकैत अिछ। यथा- िहँ केर बदला िहं।  \n \n१७. पूणचg36श िवराम पासीसँ ( । ) सूिचत कयल जाय।  \n \n१८. समचg3उड़त पद सटा क ’ िलखल जाय, वा हाइफेनसँ जोिड क’ , \n  हटा क’ निह।  \n \n१९. िलअ तथा िदअ शचg2ौ2दमे िबकारी (ऽ) निह लगाओल जाय।  \n \n२०. अंक देवनागरी चg26ठपमे राखल जाय।  \n \n२१.ि क छु /gउ।7 व ि न क  ले ल  न व ी न ि च /gउ।। ह  ब न ब ाओ ल  ज ा य ।  ज ा ' ई  नि ह  ब न ल  अ ि छ त ा ब त  ए ि ह  दु नू /gउ।7 व ि न क  ब द ल ा  पू व/g3छ1 व त्  अ य / आय/ \nअए/ आए/ आओ/ अओ  ि ल ख ल  ज ा य ।  आ ि क  ऎ  व ा  ऒ  सँ  /g3य1 य /gउ7य त  क ए ल  ज ा य ।  \n \nह./- गो ि व /gउ।। द  झ ा  ११/८/७६ /gउण7 ी क ा/gउ।। त  ठ ा कुर  ११/८/७६ सु रे /gउ।। /gचयछ  झ ा  \"सुमन\" ११/ ०८/७ ६   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n28 \n \n \n  २. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \n२.१. उइg।घजचारण िनदइgआघछश : ( बोइg।9ुड कएल इg।ठ5प इgआ9छाइgआआआ ):-     \nदँॉ288त न क उँॉ2छंचा रणमे द ँॉ3इ3तमे जीह सटत - जेना बाजू नाम , मुदा ण क उँॉ2छंचा रणमे जीह मूधँॉ3इृमे सटत ( नै सटैए तँ उँॉ2छंचार ण दोष \nअिछ)- जेना बाजू  गणे श। तालँॉ3ष।य शमे जीह तालुसँ , षमे मूधँॉ3इृसँ आ दँॉ288त समे दँॉ3इ3तसँ स टत। िनशँॉ3इ3 , सभ आ शोषण बािज कऽ \nदेखू। मैिथलीमे ष कँॉ2ं3 वैिदक संँॉ3षंकृत जकँॉ3इ3  ख सेहो उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ , जेना वषँॉ3इृ , दोष। य अनेको  ँॉ3षंथानपर ज ज कँॉ3इ3 \nउँॉ2छंचिरत होइत अिछ आ ण  ड ज कँॉ3इ3 (यथा संयोग आ गणेश संजोग  आ  \nगड़ेस उइg।घजचिरत होइत अिछ )। मैिथलीमे व क उइg।घजचारण ब , श क उइg।घजचारण स आ य क उइg।घजचारण ज सेहो होइत अिछ।  \nओिहना ँॉ3इषँॉ3षंव इ बेशी काल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अि छ का रण देवना गरीमे  आ िम िथलाँॉ2ृ2रमे ँॉ3इषँॉ3षंव इ अँॉ2ृ2र क पिहने िलखलो \nजाइत आ बाजलो जएबाक चाही। का रण जे िहँॉ288दीमे ए कर  दोषपूणँॉ3इ। उँॉ2छंचारण होइत अि छ (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल \nबादमे जाइत अिछ), से िशँॉ2ृ2ा प ँॉ32षितक दोषक  का रण हम सभ ओ कर  उँॉ2छंचारण दोषपूणँॉ3इ। ढंगसँ कऽ रहल छी।  \nअिछ- अ इ छ  ऐछ (उइg।घजचारण ) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ (उइg।घजचारण ) \nपहुँिच- प हुँ इ च (उइg।घजचारण ) \nआब अ आ  इ ई ए ऐ  ओ औ अं  अः ऋ  ऐ सभ लेल माँॉ2ृृा सेहो अि छ , मुदा ऐमे ई ऐ  ओ औ अं  अः ऋ कँॉ2ं3  संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2र ँॉ2इृपमे \nगलत ँॉ2इृपमे ँॉ2इ2युँॉ2छषत आ उँॉ2छंचिरत कएल जाइत अिछ। जेन ा ऋ कँॉ2ं3 री   ँॉ2इृपमे उँॉ2छंचिरत करब। आ  देिखयौ - ऐ लेल देिखऔ क \nँॉ2इ2योग अनुिचत। मुदा देिखऐ लेल देिखयै अनुिचत। क्  सँ ँॉ2ं8 धिर अ सिँॉ29ंमिलत भेलासँ क सँ ह बनैत अिछ , मुदा उँॉ2छंचार ण काल \nहलँॉ288त युँॉ2छषत शँॉ292दक अँॉ288तक उँॉ2छंचारणक  ँॉ2इ2वृिँॉ2ृं ब ढल अिछ, मुदा हम जखन  मनोजमे  ज् अँॉ288तमे बजैत छी , तखनो पुरनका लोक कँॉ2ं3 \nबजैत सुनबिँॉ288ह - मनोजऽ, वाँॉ3षंतवमे ओ अ  युँॉ2छषत ज् = ज बजै छिथ। \nफेर ँॉ2ृ3 अि छ ज् आ ञ क  संयुँॉ2छषत मुदा गलत उँॉ2छंचारण होइत अिछ - ँॉ2छ2य। ओिहना ँॉ2ृ2 अिछ क् आ  ष क  संयुँॉ2छषत मुदा उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ छ। फे र श्  आ र क  संयुँॉ2छषत अिछ ँॉ2ृछ ( जेना  ँॉ2ृछिम क ) आ स् आ र क संयुँॉ2छषत  अिछ ँॉ2इ3 ( जे ना िमँॉ2इ3 )। ँॉ2ृृ  भेल त +र \n।  \nउँॉ2छंचारणक ऑिडयो फाइल िवदेह आ कँॉ3इृइव \n http://www.videha.co.in/  पर उपलँॉ292ध अिछ। फेर  कइg।जआ / सँ / पर  पूवँॉ3इ। अँॉ2ृ2रसँ \nसटा कऽ िलखू मुदा तँ / कऽ  हटा कऽ। ऐमे सँ मे पिहल सटा कऽ िलखू आ बादबला हटा कऽ। अंकक बाद टा िलखू सटा \nकऽ मुद ा अँॉ288य ठा म टा िलखू हटा क ऽ – जेना  \nछहटा मुदा सभ टा। फेर ६अ म सातम िलखू- छठम सातम नै। घरबलामे बला मुदा घरवालीमे वाली इg।ठ।युइg।घअत कइg।ठ5।  \nरहए-  \nरहै मुदा सकैए (उइg।घजचारण सकै-ए)।  \nमुदा कखनो काल रहए  आ रहै मे अथँॉ3इ। िभँॉ382ता सेहो , जेना से कँॉ29ंमो  जगहमे पाि कँॉ3इ।ंग करबा क अँॉ293यास रहै ओकरा। पुछलापर पता \nलागल जे ढुनढुन  नाँॉ3ष9ा ई ँॉंष।ाइवर  कनाट ँॉ29षलेसक पािकँॉ3इ।ं गमे काज क रैत रहए । \nछलै, छलए मे सेहो ऐ  तरहक भेल। छलए क उँॉ2छंचारण  छल -ए सेहो।  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n29 \n \nसंयोगने- (उँॉ2छंचारण  संजोगने) \nकइg।जआ/  कऽ  \nकेर- क ( \nकेर क इg।ठ।योग गइgआ।जमे नै कइg।ठ5 , पइgआ।जमे कऽ सकै छी। )  \nक (जेना रामक)  \n–रामक आ संगे (उइg।घजचारण राम के /  राम कऽ सेहो)  \nसँ- सऽ (उइg।घजचारण ) \nचँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु आ अनुँॉ3षंवार - अनुँॉ3षंवारमे  कंठ  धिर क ँॉ2इ2योग होइत अिछ मुद ा चँॉ288ँॉंषइिबँॉ288दु मे नै। चँॉ288ँॉंषइिब ँॉ288दुमे क नेक एका रक  सेहो उँॉ2छंचारण \nहोइत अिछ- जेना रामसँ- (उँॉ2छंचारण  राम  सऽ )  रामकँॉ2ं3- ( उँॉ2छंचारण  राम  कऽ / राम के सेहो)। \n  \nकँॉ2ं3 जेना राम कँॉ2ं3 भेल िहँॉ288दीक  को (राम को)- राम को= र ामकँॉ2ं3 \nक जेना राम क भेल िहँॉ288दीक  का ( राम का) राम का= रामक \nकऽ जेन ा जा कऽ  भेल िहँॉ288दीक कर ( जा कर) जा कर= जा कऽ \nसँ भेल िहँॉ288दीक से (राम से) राम से= रामसँ \nसऽ , तऽ , त , केर ( गँॉ32ंमे) ए◌े  चाँॉ2इृ  शँॉ292द सबहक ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nके दोसर अथँॉ3छ।ँ ँॉ2इ2युँॉ2छषत भऽ सकैए - जेना, के कहलक? िवभिँॉ2छषत “क”क बदला एक र ँॉ2इ2योग अवँॉ3इंि छत।  \nनिञ, निह, नै, नइ, नँइ, नइँ, नइं ऐ सभक उँॉ2छंचारण आ लेखन - नै  \n  \nँॉ28ंँॉ28ंव क  बदलामे ँॉ28ंव जे ना महँॉ28ंवपूणँॉ3इ। ( महँॉ28ंँॉ28ंवपूणँॉ3इ। नै) जतए  अथँॉ3इ। बदिल जाए ओतिह माँॉ2ृृ तीन  अँॉ2ृ2र क संयुँॉ2छषताँॉ2ृ2रक ँॉ2इ2योग उिचत। \nसँॉ29ंपित - उँॉ2छंचारण स ँॉ29ंप इ त ( सँॉ29ंपिँॉ2ृं नै- कारण सही उँॉ2छंचार ण आसानीसँ सँॉ29ंभव नै)। मुदा सवँॉ3छइँॉ2ृंम ( सवँॉ3छइतम नै)। \nरािँॉ3ष3ँॉ399य ( रा ँॉ3ष3ँॉ399ीय नै) \nसकैए/ सकै (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \nपोछैले/ पोछै लेल/ पोछए लेल  \nपोछैए/ पोछए/ ( अथइgआठछ पिरवतइgआठछन ) पोछए/ पोछै  \nओ लोकिन ( हटा कऽ, ओ मे िबकारी नै) \nओइ / ओिह  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n30 \n \nओिहले/  \nओिह लेल/ ओही लऽ  \nजएबइg।जआ/ बैसबइg।जआ \nपँचभइयइgआठआ \nदेिखयौक / (देिखऔक नै- तिहना अ मे ँॉ3इषँॉ3षंव आ  दीघँॉ3इ।क माँॉ2ृृाक  ँॉ2इ2योग अनुिचत ) \nजकइgआठआ / जेकँॉ3इ3  \nतँइ/ तैँ/ \nहोएत / हएत  \nनिञ / निह / नँइ/ नइँ/ नै \nसौँसे/ सॱसे \nबड /  \nबडी (झोराओल)  \nगाए (गाइ निह), मुदा गाइक दूध (गाएक दूध नै।) \nरहलइg।जआ/ पिहरतैँ \nहमहॴ / अहॴ  \nसब - सभ  \nसबहक - सभहक  \nधिर  - तक  \nगप - बात \nबूझब - समझब  \nबुझलॱ/ समझलॱ/ बुझलहुँ - समझलहुँ \nहमरा आर - हम सभ  \nआिक - आ िक  \nसकैछ/ करैछ (गँॉ32ंमे  ँॉ2इ2योगक आवँॉ3ष2यकता नै) \nहोइन / होिन  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n31 \n \nजाइन  (जािन नै, जेना देल जाइन) मुदा जािन -बूिझ (अथँॉ3इ। पिरँॉ3ष।ँॉ3इ2तन ) \nपइठ/ जाइठ  \nआउ/ जाउ/ आऊ/ जाऊ \nमे, कँॉ2ं3, सँ, पर (शँॉ292दसँ सटा कऽ ) तँ कऽ धऽ दऽ (शँॉ292दसँ हटा क ऽ ) मुद ा दूटा वा बेसी िवभिँॉ2छषत संग रहलापर पिहल िवभिँॉ2छषत \nटाकँॉ2ं3 सटाऊ। जेना ऐमे सँ ।  \nएकटा  , दूटा  (मुदा कए टा) \nिबकारी क ँॉ2इ2योग शँॉ292दक  अँॉ288तमे, बीचमे अनावँॉ3ष2यक ँॉ2इृपँॉ2ं3 नै। आ कारा ँॉ288त आ अँॉ288तमे  अ क बाद िब कारी क ँॉ2इ2योग नै (जेना िदअ  \n, आ/ िदय’ , आ’, आ नै )  \nअपोँॉ3षंँॉ399ोफीक ँॉ2इ2योग िबका रीक बदलामे  करब  अनुिचत आ  माँॉ2ृृ फॉँॉ288टक  तकनी की ँॉ288यूनताक पि रचायक )- ओना िब कारी क संँॉ3षंकृत ँॉ2इृप \nऽ अवँॉ39।ह कहल जाइत अिछ आ  वतँॉ3इ।नी आ उँॉ2छंचा रण दुनू  ठाम एक र लोप रहैत अिछ / रिह सकैत अिछ ( उँॉ2छंचारणमे लोप रिहते \nअिछ)। मुदा  अपोँॉ3षंँॉ399ोफी सेहो अंँॉ39।ेजी मे पसेिसव केसमे होइत अिछ आ ँॉ2इषँॉ3छषच मे शँॉ292दमे जतए  एक र ँॉ2इ2योग होइत अिछ जेना raison \nd’etre एतए सेहो एकर  उँॉ2छंचारण रैजौन डेट र होइत अिछ , माने अपोँॉ3षंँॉ399ॉफी अवका श नै दैत अ िछ व रन जो डैत अिछ, से एकर \nँॉ2इ2योग िबकारीक  बदला देनाइ तकनी की ँॉ2इृपँॉ2ं3 सेहो अनुिचत )। \nअइमे, एिहमे/ ऐमे \nजइमे, जािहमे \nएखन/ अखन/ अइखन \n  \nकइg।जआ (के निह) मे (अनुइgआअजवार रिहत )  \nभऽ  \nमे \nदऽ  \nतँ (तऽ, त नै) \nसँ ( सऽ स  नै) \nगाछ तर  \nगाछ लग  \nसइgआठआझ खन  \nजो (जो go, करै जो do)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n32 \n \n तै/तइ जेना- तै दुआरे/ तइमे/ तइले \nजै/जइ जेना- जै कारण/ जइसँ/ जइले \nऐ/अइ जेना- ऐ कारण/ ऐसँ/ अइले/ मुदा एकर एकटा खास ँॉ2इ2योग - लालित  कतेक िद नसँ कहैत रहैत अइ \nलै/लइ जेना लैसँ/ लइले/ लै दुआरे \nलहँ/ लॱ  \n \nगेलॱ/ लेलॱ/ लेलँह/ गेलहुँ/ लेलहुँ/ लेलँ \nजइ / जािह / जै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम/ जैठाम   \nएिह / अिह /  \nअइ (वाइg।घअयक अंतमे इgआ9छाइgआआआ ( / ऐ  \nअइछ/ अिछ / ऐछ  \nतइ / तिह / तै/ तािह   \nओिह / ओइ   \nसीिख / सीख   \nजीिव / जीवी/ जीब \n   \nभलेहॴ/ भलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए   \nजाएब / जएब  \nलइ/ लै  \nछइ/ छै  \nनिह / नै/ नइ  \nगइ/ गै   \nछिन / छिइg।ुु ह   ...   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n33 \n \nसमए  शँॉ292 द क संग जखन कोनो िव भिँॉ2छष त   जुटै छै तखन समै  जना समैपर इँॉ28ं या िद । असगरमे हृदए  आ िव भिँॉ2छष त   जुटने हृदे जना \nहृदेसँ, हृदेमे इँॉ28ं या िद ।    \nजइ / जािह /  \nजै  \nजिह ठाम/ जािह ठाम/ जइठाम / जैठाम  \nएिह / अिह / अइ/ ऐ \nअइछ/ अिछ  / ऐछ \nतइ/ तिह / तै/ तािह  \nओिह / ओइ  \nसीिख / सीख  \nजीिव / जीवी/  \nजीब \n   \nभले/ भलेहॴ/  \nभलिह◌ ं   \nतइgआघआ/ तँइ/ तँए  \nजाएब / जएब \nलइ/ लै \nछइ/ छै \nनिह / नै/ नइ \nगइ/  \nगै\n   \nछिन / छिइg।ुु ह   \nचुकल अिछ / गेल गिछ  \n२.२. मैिथलीमे भाषा सइg।9जपादन पाइgआु5यइgआु9म   \nनीचँॉ3इ3क  सूचीमे देल िवक ँॉ298पमेसँ लँॉ3छ3गुएज एडीटर  ँॉ32ृारा  कोन  ँॉ2इृप चुनल जेबा क चाही :  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n34 \n \nबोँॉ298ड कएल ँॉ2इृप ँॉ39।ाँॉ333 :   \n१.होयबला/ होबयबला/ होमयबला/ हेब’बला, हेम’बला/ होयबाक/होबएबला /होएबाक   \n२. आ’/आऽ \nआ  \n३. क’ लेने/कऽ लेने/ कए लेने/कय लेने/ल’/ लऽ /लय/ लए   \n४. भ’ गेल/भऽ गेल /भय गेल/भए  \nगेल  \n५. कर’ गेलाह/करऽ  \nगेलह/करए गेलाह/करय गेलाह  \n६. \nिलअ/िदअ िलय’,िदय’,िलअ’,िदय’/  \n७. कर’ बला/करऽ बला / करय बला करैबला/क’र’ बला / \nकरैवाली  \n८. बला  वला ( पुँॉ2इृष ), वाली (ँॉ3षं ँॉ2ृृी ) ९ \n.  \nआइgआुआल आंइg।घ।ल  \n१०. इg।ठ।ायः  ँॉ2इ2ायह  \n११. दुःख  दुख १ \n२. चिल गेल चल गेल /चैल गेल  \n१३. देलिखइg।ुुह  देलिकँॉ288ह , देलिखन   \n१४. \nदेखलिइg।ुुह देखलिन / देखलैइg।ुुह  \n१५. छिथइg।ुुह / छलिँॉ288ह छिथन / छलैन/ छलिन   \n१६. चलैत /दैत  चलित/दैित  \n१७. एखनो   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n35 \n \nअखनो  \n१८.  \nबढ़िन  बढइन बढिइg।ुुह  \n१९. ओ’/ओऽ( सवँॉ3इ।नाम ) ओ  \n२० \n. ओ (संयोजक) ओ’/ओऽ  \n२१. फइgआठआिग / फािँॉ3।ृ फाइंग /फाइङ  \n२२.  \nजे जे’/जेऽ २३. ना-नुकुर ना-नुकर  \n२४. केलिइg।ुुह /केलिन / कयलिँॉ288ह  \n२५. तखनतँ/ तखन तँ  \n२६. जा  \nरहल/जाय रहल/जाए रहल  \n२७. िनकलय/िनकलए  \nलागल/ लगल बहराय/ बहराए लागल/ लगल िनकल’/बहरै लागल  \n२८. ओतय/ जतय जत’/ ओत’/  जतए/ ओतए   \n२९. \nकी फूरल जे िक फूरल जे  \n३०. जे जे’/जेऽ  \n३१. कूिद / यािद (मोन पारब) कूइद/याइद/कूद/याद/  \nयािद (मोन)  \n३२. इहो/ ओहो   \n३३.  \nहँसए/ हँसय हँसऽ  \n३४. नौ आिक दस /नौ िकंवा दस/ नौ वा दस   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n36 \n \n३५. सासु-ससुर  सास-ससुर  \n३६. छह/ सात  छ/छः/सात  \n३७. \nकी \n की’/ कीऽ (दीघइgआठुकाराइg।ुुतमे ऽ विजइgआठछत )  \n३८. जबाब  जवाब  \n३९. करएताह/ करेताह  करयताह  \n४०. दलान िदिश दलान िदश/दलान िदस   \n४१ \n. गेलाह गएलाह/गयलाह  \n४२. िकछु आर/ िकछु और/ िकछ आर  \n४३. जाइ छल/ जाइत छल  जाित छल/जैत छल  \n४४. पहुँिच/ भेट जाइत छल/ भेट जाइ छलए  पहुँच/ भेिट  जाइत छल  \n४५.  \nजबान (युवा)/ जवान(फौजी)  \n४६. लय/ लए क’/ कऽ/ लए कए  / लऽ कऽ / लऽ कए  \n४७. ल’/ लऽ  कय/ \nकए  \n४८. एखन / एखने / अखन / अखने  \n४९.  \nअहॴकइg।जआ अहीँकइg।जआ  \n५०. गहॴर  गहीँर  \n५१.  \nधार पार केनाइ धार पार केनाय/केनाए  \n५२. जेकँॉ3इ3 जँॉ2ं3कँॉ3इ3 /  \nजकइgआठआ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n37 \n \n५३. तिहना  तेिहना  \n५४. एकर  अकर  \n५५. बिहनउ  बहनोइ  \n५६. बिहन  बिहिन  \n५७. बिहन-बिहनोइ \nबिहन-बहनउ  \n५८. निह/ नै  \n५९. करबा  / करबाय/ करबाए   \n६०. तँ/ त ऽ तय/ तए  \n६१. भैयारी मे छोट-भाए/भै/, जेठ-भाय/भाइ ,  \n६२. िग नतीमे दू भाइ/भाए/भइgआठआइ  \n  \n६३. ई पोथी दू भाइक/ भँॉ3इ3इ / भाए/ लेल। यावत जावत   \n६४. माय मै / माए  मुदा माइक ममता   \n६५. देिइg।ुुह / दइन  दिन / दएिँॉ288ह / दयिँॉ288ह दिइg।ुुह / दैिँॉ288ह  \n६६. द’/ दऽ / दए   \n६७. ओ (संयोजक) ओऽ ( सवँॉ3इ।नाम )  \n६८. तका  कए तकाय तकाए   \n६९. पैरे (on foot) पएरे  कएक / कैक  \n७०. \nताहुमे/ ताहूमे  \n ७१. \nपुइg।55ीक  \n७२.  \nबजा कय/ कए / कऽ  \n७३. बननाय/बननाइ    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n38 \n \n७४. कोला   \n७५.  \nिदनुका िदनका  \n७६. \nततिहसँ  \n७७. गरबओलिँॉ288ह /  गरबौलिन / \n  गरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन   \n७८. बालु बालू  \n७९.  \nचेइg।ुुह िचइg।ुुह (अशुइgआ।अ )  \n८०. जे जे’  \n८१ \n. से/ के से’/के’  \n८२. एखुनका  अखनुका  \n८३. भुिमहार भूिमहार   \n८४. सुइg।घ।गर  \n/ सुगरक/ सूगर  \n८५. झठहाक  झटहाक ८६. \nछूिब  \n८७. करइयो/ओ करैयो ने देलक /किरयौ-करइयौ  \n८८. पुबािर   \nपुबाइ  \n८९. झगड़ा-झँॉ3इ3टी  \nझगड़ा-झइgआठआिट  \n९०. पएरे-पएरे पैरे-पैरे  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n39 \n \n९१. खेलएबाक   \n९२. खेलेबाक   \n९३. लगा   \n९४. होए- हो  – होअए   \n९५. बुझल  बूझल  \n९६.  \nबूझल (संबोधन अथइgआठछमे)  \n९७. यैह यएह  / इएह/ सैह / सएह   \n९८. ताितल   \n९९. अयनाय- अयनाइ/ अएनाइ/ एनाइ   \n१००. िनइgआु। - िनँॉ288द  \n१०१. \nिबनु िबन  \n१०२. जाए  जाइ  \n१०३.  \nजाइ (in different sense)-last word of sentence  \n१०४. छत पर आिब जाइ   \n१०५. \nने  \n१०६. खेलाए  (play) – खेलाइ   \n१०७. िशकाइत - िशकायत  \n१०८.  \nढप- ढ़प  \n१०९  \n. पढ़- पढ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n40 \n \n११० . किनए/ किनये किनञे  \n१११. राकस - राकश  \n११२. होए / होय होइ   \n११३. अउरदा- \nऔरदा  \n११४. बुझेलिइg।ुुह  (different meaning- got understand)  \n११५. बुझएलिँॉ288ह /बुझेलिन  / बुझयलिँॉ288ह (understood himself)  \n११६. चिल- चल/ चिल  गेल   \n११७. खधाइ - खधाय  \n११८. \nमोन पाड़लिखइg।ुुह / मोन पाड़लिख न/ मोन पारलिखइg।ुुह  \n११९. कैक- कएक- कइएक   \n१२०. \nलग ल’ग\n   \n१२१. जरेनाइ   \n१२२. जरौनाइ जरओनाइ- जरएनाइ/ \nजरेनाइ  \n१२३. होइत   \n१२४. \nगरबेलिइg।ुुह / गरबेलिन  गरबौलिइg।ुुह / गरबौलिन   \n१२५. \nिचखैत- (to test)िचखइत  \n१२६. करइयो  (willing to do) करैयो  \n१२७. जेकरा- जकरा   \n१२८. तकरा - तेकरा   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n41 \n \n१२९.  \nिबदेसर इgआअजथानेमे/ िबदेसरे इgआअजथानमे  \n१३०. करबयलहुँ/ करबएलहुँ/ करबेलहुँ करबेलॱ  \n१३१. \nहािरक (उइg।घजचारण हाइरक )  \n१३२. ओजन  वजन आफसोच / अफसोस कागत/ कागच/ कागज  \n१३३. आधे भाग / आध-भागे  \n१३४. िपचा  / िपचाय/िपचाए   \n१३५. नञ/ ने  \n१३६. बइg।घजचा नञ  \n(ने) िपचा जाय  \n१३७. तखन ने (नञ) कहैत अिछ।  कहै/ सुनै/ देखै छल  मुदा कहैत-कहैत/ सुनैत-सुनैत/ देखैत-देखैत  \n१३८.  \nकतेक गोटे/ कताक गोटे  \n१३९. कमाइ-धमाइ/ कमाई- धमाई  \n१४० \n. लग ल’ग  \n१४१. खेलाइ  (for playing)  \n१४२.  \nछिथइg।ुुह / छिथन  \n१४३.  \nहोइत होइ  \n१४४. ँॉ2छषयो िकयो / केओ  \n१४५. \nकेश (hair)   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n42 \n \n१४६. \nकेस (court-case)  \n१४७  \n. बननाइ/ बननाय/ बननाए  \n१४८. जरेनाइ   \n१४९. कुरसी  कुसँॉ3इ8  \n१५०. चरचा  चचँॉ3इृ  \n१५१. कमइgआठछ करम  \n१५२. डुबाबए / डुबाबै/ डुमाबै डुमाबय/ डुमाबए   \n१५३. एखुनका/  \nअखुनका  \n१५४. लए/ िलअए  ( वाँॉ2छषयक अंितम शँॉ292द )- लऽ   \n१५५. कएलक/  \nकेलक  \n१५६. गरमी  गमँॉ3इ8  \n१५७ \n. वरदी वदइgआठु  \n१५८. सुना गेलाह  सुना’/सुनाऽ  \n१५९. एनाइ-गेनाइ   \n१६०. \nतेना ने घेरलिइg।ुुह / तेना ने घेरलिन   \n१६१. निञ / नै \n१६२.  \nडरो ड’रो  \n१६३. कतहु/ कतौ  कहॴ   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n43 \n \n१६४. उमिरगर -उमेरगर  उमरगर  \n१६५. भिरगर   \n१६६. धोल/धोअल  धोएल  \n१६७. गप/गइg।9अप   \n१६८.  \nके के’  \n१६९. दरबइg।घठजा/ दरबजा  \n१७०. ठाम   \n१७१. \nधिर तक  \n१७२.  \nघूिर लौिट  \n१७३. थोरबेक   \n१७४. बइgआुठड   \n१७५. तइg।जज/ तू◌ँ  \n१७६. तँॉ2ंंिह ( पँॉ32ंमे ँॉ39।ाँॉ333 )  \n१७७. तइg।जजही / तइg।जजिह   \n१७८. \nकरबाइए करबाइये  \n१७९. एकेटा   \n१८०. किरतिथ  /करतिथ  \n १८१.  \nपहुँिच/ पहुँच  \n१८२. राखलिँॉ288ह रखलिइg।ुुह / रखलिन   \n१८३.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n44 \n \nलगलिइg।ुुह / लगलिन  लागलिइg।ुुह  \n१८४.  \nसुिन (उइg।घजचारण सुइन )  \n१८५. अिछ  ( उँॉ2छंचारण अइछ )  \n१८६. एलिथ गेलिथ   \n१८७. िबतओने/ िब तौने/  \nिबतेने  \n१८८. करबओलिँॉ288ह /  करबौलिन / \nकरेलिखइg।ुुह / करेलिख न  \n१८९. करएलिँॉ288ह /  करेलिन   \n१९०.  \nआिक/ िक  \n१९१. पहुँिच/  \nपहुँच  \n१९२. बँॉ2ृंी जराय / जराए  जरा  (आिग लगा)  \n१९३.  \nसे से’  \n१९४.  \nहइgआठआ मे हइgआठआ (हइgआठआमे हइgआठआ िवभिइg।घअइg।5जमे हटा कए )  \n१९५. फेल  फैल  \n१९६. फइल (spacious) फैल  \n१९७. होयतिँॉ288ह / होएतिँॉ288ह / होएतिन /हेतिन / हेतिइg।ुुह   \n१९८. हाथ मिटआएब / हाथ मिटयाबय/हाथ मिटयाएब  \n१९९. फेका  फँॉ3छषका  \n२००. देखाए  देखा    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n45 \n \n२०१. देखाबए   \n२०२. सइg।5जिर  सँॉ2ृंर  \n२०३.  \nसाहेब साहब  \n२०४.गेलैँॉ288ह / गेलिइg।ुुह / गेलिन   \n२०५. हेबाक / होएबाक   \n२०६.केलो/ कएलहुँ/केलॱ/ केलुँ  \n२०७. िकछु न िकछु/  \nिकछु ने िकछु  \n२०८.घुमेलहुँ/ घुमओलहुँ/ घुमेलॱ   \n२०९. एलाक / अएलाक  \n२१०. अः / अह  \n२११.लय/  \nलए (अथइgआठछ-पिरवइg।5जइgआठछन ) २१२.कनीक/ कनेक  \n२१३.सबहक/ सभक  \n२१४.िमलाऽ/ िमला   \n२१५.कऽ / क  \n२१६.जाऽ/ \nजा  \n२१७.आऽ/ आ  \n२१८.भऽ /भ’ (’ फॉँॉ288टक कमीक  ँॉ32ंोतक )  \n२१९.िनअम / िनयम   \n२२० \n.हेइg।घअटेअर / हेइg।घअटेयर  \n२२१.पिहल अइg।5।र ढ / बादक/ बीचक ढ़    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n46 \n \n२२२.तिहं/तिहँ/ तिञ/ तइgआघआ  \n२२३.किहं/ कहॴ   \n२२४.तँइ /  \nतइgआघआ / तइँ  \n२२५.नँइ/ नइँ/  निञ/ निह /नै  \n२२६.है/ हए  / एलीहइg।जआ/ \n२२७.छिञ/ छै/ छैक  /छइ  \n२२८.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  \n२२९.आ (come)/ आऽ(conjunction)  \n२३०.  \nआ (conjunction)/ आऽ(come)  \n२३१.कुनो / कोनो, कोना/केना  \n२३२.गेलैँॉ288ह -गेलिइg।ुुह -गेलिन  \n२३३.हेबाक - होएबाक \n२३४.केलौँ- कएलौँ-कएलहुँ/केलॱ  \n२३५.िकछु न िकछ- िकछु ने िकछु \n२३६.केहेन- केहन  \n२३७.आऽ (come)- आ (conjunction-and)/ आ। आब'-आब' /आबह-आबह  \n२३८. हएत -हैत \n२३९.घुमेलहुँ-घुमएलहुँ- घुमेला◌े◌ं \n२४०.एलाक - अएलाक \n२४१.होिन- होइन/ होिइg।ुुह / \n२४२.ओ-राम ओ ँॉ3ष2यामक बीच (conjunction), ओऽ कहलक (he said)/ ओ \n२४३.की हए/ कोसी अएली हए / की है। की हइ \n२४४.दृिइgजछठएँ/ दृिँॉं।इयँॉ2ं3  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n47 \n \n२४५ \n.शािमल/ सामेल  \n२४६.तैँ / तँए / तिञ/ तिहं \n२४७.जॱ  \n/ इg।घठयइg।जज/ जँ/  \n२४८.सभ / सब  \n२४९ .सभक/ सबहक  \n२५०.किहं/ कहॴ  \n२५१.कुनो/ कोनो/ कोनहुँ/ \n२५२.फारकती भऽ गेल / भए गेल / भय गेल \n२५३.कोना/ केना/ कँॉ288 ना / कना  \n२५४.अः / अह \n२५५.जनै/ जनञ \n२५६.गेलिन /  \nगेलाह (अथइgआठछ पिरवतइgआठछन )  \n२५७.केलिँॉ288ह / कएलिँॉ288ह /  केलिन /  \n२५८.लय/ लए/ लएह (अथँॉ3इ। पिरवतँॉ3इ।न ) \n२५९.कनीक / कनेक/कनी-मनी  \n२६०.पठेलिइg।ुुह   पठेलिन / पठेलइन/ पपठओलिँॉ288ह / पठबौलिन / \n२६१.िनअम/ िनयम \n२६२.हेइg।घअटेअर / हेँॉ2छष टेयर  \n२६३.पिहल अइg।5।र रहने ढ / बीचमे रहने ढ \n२६४.आकाराँॉ288तमे िबका रीक  ँॉ2इ2योग उिचत नै/ अपोँॉ3षंँॉ399ोफीक  ँॉ2इ2योग फाँॉ288टक  तकनीक ी ँॉ288यूनताक पि रचायक ओकर  बदला अवँॉ39।ह \n(िबकारी) क ँॉ2इ2योग उिचत  \n२६५.केर (पइgआ।जमे इgआ9छाइgआआआ ) / -क/ कऽ/ के  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n48 \n \n२६६.छैिँॉ288ह - छिइg।ुुह  \n२६७.लगैए/ लगैये \n२६८.होएत/ हएत  \n२६९.जाएत / जएत/ \n२७०.आएत/ अएत/ आओत  \n२७१ \n.खाएत/ खएत/ खैत  \n२७२.िपअएबाक/ िपएबाक/िप येबाक  \n२७३.शुइg।ठज / शुइg।ठजह  \n२७४.शुइg।ठजहे/ शुइg।ठजए  \n२७५ .अएताह/अओताह/ एताह/ औताह  \n२७६.जािह/ जाइ/ जइ / जै/ \n२७७.जाइत / जैतए/ जइतए  \n२७८.आएल / अएल \n२७९.कैक/ कएक  \n२८०.आयल/ अएल/ आएल  \n२८१. जाए / जअए/ जए (लालित  जाए लगलीह।) \n२८२. नुकएल/ नुकाएल  \n२८३. कठुआएल / कठुअएल \n२८४. तािह/ तै/ तइ  \n२८५. गायब/ गाएब / गएब \n२८६. सकै/ सकए / सकय \n२८७.सेरा /सरा / सराए  (भात सरा गेल) \n२८८.कहैत रही/देखैत रही/ कहैत छलॱ/ कहै छलॱ- अिहना चलैत/ पढैत  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n49 \n \n(पढै-पढैत अथइgआठछ कखनो काल पिरवितइgआठछत ) - आर बुझै/ बुझैत (बुझै/ बुझै छी, मुदा बुझैत-बुझैत)/ सकैत/ सकै। करैत/ करै। दै/ \nदैत। छैक/ छै। बचलै/ बचलैक। रखबा/ रखबाक । िबनु/ िबन। राितक/ रातुक बुझै आ बुझैत केर अपन-अपन जगहपर इg।ठ।योग \nसमीचीन अिछ । बुझैत-बुझैत आब बुझिल ऐ। हमहूँ बुझै छी।  \n२८९. दुआरे/ इgआ।5ारे \n२९०.भेिट/ भेट/ भइg।जआट  \n२९१.  \nखन/ खीन/ \n खुना (भोर खन/ भोर खीन)  \n२९२.तक/ धिर  \n२९३.गऽ / गै (meaning different-जनबै गऽ) \n२९४.सऽ/ सँ (मुदा दऽ, लऽ) \n२९५.ँॉ28ंँॉ28ंव ,( तीन अँॉ2ृ2रक  मेल बदला पुनँॉ2इंिँॉ2छषतक ए क आ  ए कटा दोसरक  उपयोग ) आिद क बदला ँॉ28ंव आिद। महँॉ28ंँॉ28ंव / महइg।ुजव / कतइgआठ5/ \nकँॉ2ृंँॉ3इृ आिदमे  ँॉ2ृं संयुँॉ2छषतक कोनो आवँॉ3ष2यकता मैिथलीमे नै अ िछ। वइg।घअतइgआअछय  \n२९६.बेसी / बेशी \n२९७.बाला/वाला बला / वला (रहैबला) \n२९८ \n.वाली/ (बदलैवाली)  \n२९९.वाँॉ2ृंँॉ3इृ / वातइgआठ5 \n३००. अइg।ुुतरइgआठ5िइgआअआइgआ99य / अँॉ288तरँॉ3इृँॉ3ष3ँॉ399ीय  \n३०१. लेमए / लेबए  \n३०२.लमछुरका , नमछुरका  \n३०२.लागै/ लगै ( \nभेटैत/ भेटै)  \n३०३.लागल / लगल  \n३०४.हबा/ हवा  \n३०५.राखलक / रखलक  \n३०६.आ (come)/ आ (and)  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n50 \n \n३०७. पइg।5ठाताप / पँॉ2ृइा ँॉ2ृंाप  \n३०८. ऽ केर ँॉ3ष।यवहार शँॉ292दक  अँॉ288तमे मा ँॉ2ृृ , यथासंभव बीचमे नै। \n३०९.कहैत / कहै \n३१०. \nरहए (छल)/ रहै (छलै) (meaning different)  \n३११.तागित / ताकित  \n३१२.खराप / खराब \n३१३.बोइन / बोिन/ बोइिन \n३१४.जािठ/ जाइठ  \n३१५.कागज/ कागच/ कागत  \n३१६.िगरै (meaning different- swallow)/ िगरए  (खसए) \n३१७.रािइgआअआइgआ99य / राँॉ3ष3ँॉ399ीय  \nDATE-LIST (year- 2013-1 4)  \n(१४२१ फसली साल)  \nMarriage Days : \nNov.2013- 18, 20, 24, 25, 28, 29  \nDec.2013- 1, 4, 6, 8, 12, 13  \nJanuary 2014- 19, 20, 22, 23, 24, 26, 31.  \nFeb.2014- 3, 5, 6, 9, 10, 17, 19, 24, 26, 27.  \nMarch 2014- 2, 3, 5, 7, 9.  \nApril 2014- 16, 17, 18, 20, 21, 23, 24.  \nMay 2014- 1, 2, 8, 9, 11, 12, 18, 19, 21, 25, 26, 28, 29, 30.  \nJune 2014- 4, 5, 8, 9, 13, 18, 22, 25.   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n51 \n \nJuly 2014- 2, 3, 4, 6, 7.  \nUpanayana Days :  \nFebruary 2014- 2, 4, 9, 10. \nMarch 2014- 3, 5, 11, 12. \nApril 2014- 4, 9, 10. \nJune 2014- 2, 8, 9. \nDviragaman Din :  \nNovember 2013- 18, 21, 22. \nDecember 2013- 4, 6, 8, 9, 12, 13. \nFebruary 2014- 16, 17, 19, 20. \nMarch 2014- 2, 3, 5, 9, 10, 12. \nApril 2014- 16, 17, 18, 20. \nMay 2014- 1, 2, 9, 11, 12. \nMundan Din:  \nNovember 2013- 20, 22. \nDecember 2013- 9, 12, 13. \nJanuary 2014- 16, 17. \nFebruary 2014- 6, 10, 19, 20. \nMarch 2014- 5, 12. \nApril 2014- 16. \nMay 2014- 12, 30. \nJune 2014- 2, 9, 30.  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n52 \n \n  \nFESTIVALS OF MITHILA (2013-14)  \nMauna Panchami-27 July \nMadhushravani- 9 August \nNag Panchami- 11 August \nRaksha Bandhan- 21 Aug \nKrishnastami- 28 August \nKushi Amavasya / Somvari Vrat- 5 September \nHartalika Teej- 8 September \nChauthChandra-8 September \nVishwakarma Pooja- 17 September \nAnant Caturdashi- 18 Sep \nPitri Paksha begins- 20 Sep \nJimootavahan Vrata/ Jitia-27 Sep \nMatri Navami-28 Sep \nKalashsthapan- 5 October \nBelnauti- 10 October \nPatrika Pravesh- 11 October \nMahastami- 12 October \nMaha Navami - 13 October \nVijaya Dashami- 14 October \nKojagara- 18 Oct  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n53 \n \nDhanteras- 1 November \nDiyabati, shyama pooja-3 November \nAnnakoota/ Govardhana Pooja-4 November \nBhratridwitiya/ Chitragupta Pooja- 5 November \nChhathi -8 November \nSama Poojaarambh- 9 November \nDevotthan Ekadashi- 13 November \nravivratarambh- 17 November \nNavanna parvan- 20 November \nKartikPoornima- Sama Visarjan- 2 December \nVivaha Panchmi- 7 December \nMakara/ Teela Sankranti-14 Jan \nNaraknivaran chaturdashi- 29 January \nBasant Panchami/ Saraswati Pooja- 4 February \nAchla Saptmi- 6 February \nMahashivaratri-27 February \nHolikadahan-Fagua-16 March \nHoli- 17 March \nSaptadora- 17 March \nVaruni Trayodashi-28 March \nJurishital-15 April \nRam Navami- 8 April  िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n54 \n \nAkshaya Tritiya-2 May \nJanaki Navami- 8 May \nRavi Brat Ant- 11 May \nVat Savitri-barasait- 28 May  \nGanga Dashhara-8 June \nHarivasar Vrata- 9 July \nShree Guru Poornima-12 Jul \nVIDEHA ARCHIVE  \n१पिचg2ठठकाक सभटा पुरान अंक चgड़उौेल  -िवदेह ई., ितरहुता आ देवनागरी चg26ठपमे Videha e journal's all old issues in Braille \nTirhuta and Devanagari versions  \nिवदेह ईअंक ५० पिचg2ठठकाक पिहल - \n \nिवदेह ई म सँ आगचg363क अंक ५० पिचg2ठठकाक -\n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha/  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-i/ \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-archive-part-ii/ \n२.मैिथली पोथी डाउनलोड Maithili Books Download  \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi \n३मैिथली ऑिडयो संकलन. Maithili Audio Downloads \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-audio \n४.मैिथली वीिडयोक संकलन Maithili Videos \n \nhttp://sites.google.com/a/videha.com/videha-video \n५ आधुिनक िचचg2ठठकला आ िचचg2ठठ  / िमिथला िचचg2ठठकला.Mithila Painting/ Modern Art and Photos \n \n http://sites.google.com/a/videha.com/videha-paintings-photos/ \n   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n55 \n \n\"िवदेह\"क एिह सभ सह योगी िलंकपर सेहो एक बेर जाउ।   \n \n६.िवदेह मैिथली िचg2◌उवज \n :  \nhttp://videhaquiz.blogspot.com/  \n७.िवदेह मैिथली जालवृचg2ठड़ एचg3ौशीगेटर :  \nhttp://videha-aggregator.blogspot.com/  \n८.िवदेह मैिथली सािहचg2ॅड़य अंचg3ौशेजीमे अनूिदत  \nhttp://madhubani-art.blogspot.com/  \n९.िवदेहक पूवचg36श-चg26ठप \"भालसिरक गाछ\"  :  \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/  \n१०.िवदेह इंडेचg2◌उस  :  \nhttp://videha123.blogspot.com/  \n११.िवदेह फाइल :  \nhttp://videha123.wordpress.com/  \n१२. िवदेह: सदेह : पिहल ितरहुता (िमिथला़चg2ठ2र ) जालवृचg2ठड़ (चg2ौ2लॉग )  \nhttp://videha-sadeha.blogspot.com/   \n१३. िवदेह:चgड़उौेल : मैिथली चgड़उौेलमे: पिहल बेर िवदेह चg32ठारा \nhttp://videha-braille.blogspot.com/  \n१४.VIDEHA  IST MAITHILI   FORTNIGHTLY EJOURNAL ARCHIVE \nhttp://videha-archive.blogspot.com/  \n१५. िवदेह  चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका मैिथली पोथीक आकचg36ठइव  \nhttp://videha-pothi.blogspot.com/  \n   \n१६. िवदेह  चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका ऑिडयो आकचg36ठइव  \nhttp://videha-audio.blogspot.com/   िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n56 \n \n१७. िवदेह  चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका वीिडयो आकचg36ठइव  \nhttp://videha-video.blogspot.com/  \n१८. िवदेह  चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका िमिथला िचचg2ठठकला, आधुिनक कला आ िचचg2ठठकला \nhttp://videha-paintings-photos.blogspot.com/  \n१९. मैिथल आर िमिथला )मैिथलीक सभसँ लोकिचg262य जालवृचg2ठड़ (  \nhttp://maithilaurmithila.blogspot.com/  \n२० .चg2ठ◌ुित चg262काशन  \nhttp://www.shruti-publication.com/  \n२१.http://groups.google.com/group/videha   \n२२.http://groups.yahoo.com/group/VIDEHA/   \n२३.गजेचg2ॅॅचgड़उ6 ठाकुर इ डेचg2◌उस  \nhttp://gajendrathakur123.blogspot.com  \n २४. नेना भुटका \nhttp://mangan-khabas.blogspot.com/     \n२५.िवदेह रेिडयो :मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडकाचg3उड़ट साइट  \nhttp://videha123radio.wordpress.com/  \n२६. Videha Radio  \n२७. Join official Videha facebook group.  \n२८. िवदेह मैिथली नाचg3ॅड़य उचg2ॅड़सव  \nhttp://maithili-drama.blogspot.com/   \n२९.समिदया \nhttp://esamaad.blogspot.com/ \n   \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n57 \n \n३०. मैिथली िफचg2ौॅचg2ौड़स  \nhttp://maithilifilms.blogspot.com/   \n३१.अनिचचg2ॅॅहार आखर  \nhttp://anchinharakharkolkata.blogspot.com/   \n३२. मैिथली हाइकू \nhttp://maithili-haiku.blogspot.com/ \n  \n३३. मानक मैिथली \nhttp://manak-maithili.blogspot.com/ \n \n३४. िवहिन कथा \nhttp://vihanikatha.blogspot.in/ \n \n३५. मैिथली किवता \nhttp://maithili-kavita.blogspot.in/ \n \n३६. मैिथली कथा \nhttp://maithili-katha.blogspot.in/ \n \n३७.मैिथली समालोचना \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/ \n  \n  \n \n \n म ह /gउ।च /gउ।च व पू ण/g3छ1  सू च ना :  The Maithili pdf books are AVAILABLE FOR free PDF DOWNLOA D AT \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha/ \n  \nhttp://videha123.wordpress.com/    \nhttp:/ /videh a12 3.wordpress.com/a bou t/    िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n58 \n \n    \n   \nिवदेह:सदेह:१: २: ३: ४:५:६:७:८:९:१० \"िवदेह\"क िचg262ंट संचg3उड़करण : िवदेह-ई-पिचg2ठठका (http://www.videha.co.in/ ) क चुनल \nरचना सिचg2ौड़मिलत।  \nस /gउईच प ा द क : ग जे/gउ।। /gचयछ  ठ ाकु र ।  \nDetails for purchase available at publishers's (print-version) site http://www.shruti-publication.com  \n or you may write to shruti.publication@shruti-publication.com   \n िवदेह \n \nमैिथली सािहचg2ॅड़य आचg2ॅॅदोलन  \n िव  द े ह िव द े ह  V i d e h a  /bn_ikaar/bn_ba/bn_ekaar/bn_da/bn_ha   www.videha.co. in  /dMatraI/dVa/dDMatraE/dHa  /dPRa/dTha/dMa /dMMatraAi/dMatraI/dTha/dLa/dMatraIi  /dPa/dMatraAa/dMatraI/dKss/dKa /dIi /dPa/dMatraI/dTRa/dKa/dMatraAa  www.videha.com  Videha I st Maith ili Fortnight ly  \nejournal   िवद ेह /g262थम मैिथली  पाि /g252क  ई पि/g255का '/g466व द ेह ' १ ५ ६ म  अ ंक  १ ५  ज ून  २ ० १ ४  (व ष /g91  ७  म ा स  ७ ८  अ ंक  १ ५ ६ )\n  म ा नु ष ी ि म ह  सं /g304कृ त ा म् I S S N  2 2 2 9 - 5 4 7 X  \nV I D E H A  \n59 \n \n \n(c)२००४-१३. सवचg36ठिधकार लेखकाधीन आ जतए  लेखकक नाम निह अिछ ततए संपादकाधीन। िवदेह- चg262थम  मैिथली पािचg2ठ2क ई -\nपिचg2ठठका ISSN 2229-547X VIDEHA  सइg।9जपादक : गजेइg।ुुइgजअठ ठाकुर।  सह-सइg।9जपादक : उमेश मंडल। सहायक सइg।9जपादक : िशव कुमार \nझा, राम िव लास साहु आ मुइgआु।ाजी (मनोज कुमार कणइgआठछ)। भाषा-सइg।9जपादन : नागेइg।ुुइgजअठ कुमार झा आ पइgआछघीकार िवइgआ।जानइg।ुुद झा। कला-\nसइg।9जपादन : इg।घठयोित झा चौधरी आ रिइgआअ।म रेखा िसइg।ुुहा। सइg।9जपादक -शोध-अइg।ुुवेषण : डा. जया वमइgआठ5 आ डा. राजीव कुमार वमइgआठ5। सइg।9जपादक - \nनाटक-रंगमंच-चलिचइg।55 - बेचन ठाकुर। सइg।9जपादक - सूचना-सइg।9जपकइgआठछ-समाद- पूनम मंडल आ िइg।ठ।यंका झा। सइg।9जपादक - अनुवाद िवभाग- \nिवनीत उइg।ुजपल।  \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अचg262कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणचg36श उचg2ठड़रदाियचg2ॅड़व लेखक गणक मचg2ॅ◌य छिचg2ॅॅह ) \nggajendra@videha.com \n कचg2ड़3 मेल अटैचमेचg2ॅ3टक चg26ठपमचg2ड़3 .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमचg3◌शटमे पठा सकैत छिथ।  रचनाक संग \nरचनाकार अपन संिचg2ठ2चg2ौउत पिरचय  आ अपन चg3उड़कैन कएल गेल फोटो पठेताह , से आशा करैत छी। रचनाक अंतमे टाइप रहय, जे ई \nरचना मौिलक अिछ, आ पिहल चg262काशनक हेतु िवदेह (पािचg2ठ2क ) ई पिचg2ठठकाकचg2ड़3 देल जा रहल अिछ। मेल चg262ाचg2ौउत होयबाक बाद \nयथासंभव शीचg3ौ2 ( सात िदनक भीतर) एकर चg262काशनक  अंकक सूचना देल जायत। ’िवदेह' चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका अिछ  \nआ ऐमे मैिथली, संचg3उड़कृत आ अंचg3ौशेजीमे िमिथला आ मैिथलीसँ संबंिधत रचना चg262कािशत कएल जाइत अिछ। एिह ई पिचg2ठठकाकचg2ड़3 चg2ठ◌ीमित  \nलचg3ठउमी ठाकुर चg32ठारा मासक ०१ आ १५ ितिथकचg2ड़3 ई चg262कािशत कएल जाइत अिछ।   \n(c) 2004-13 सवचg36ठिधकार सुरिचg2ठ2त। िवदेहमे चg262कािशत सभटा रचना आ आकचg36ठइवक सवचg36ठिधकार रचनाकार आ संचg3ौशहकचg2ठड़चg36ठक लगमे \nछिचg2ॅॅह। रचनाक  अनुवाद आ पुनः चg262काशन िकंवा आकचg36ठइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक हेतु ggajendra@videha.com  पर \nसंपकचg36श कचg26ठ। एिह साइटकचg2ड़3 चg262ीित झा ठाकुर , मधूिलका चौधरी आ रिचg3उ2म िचg262या चg32ठारा िडजाइन कएल गेल ।५ जुलाई २००४ कचg2ड़3 \nhttp:/ /gaje ndrath akur.blo gspot .com/20 04/0 7/b halsarik-gachh. html  “भालसिरक गाछ ”- मैिथली जालवृचg2ठड़सँ चg262ारचg2ौड़भ \nइंटरनेटपर मैिथलीक चg262थम उपिचg3उड़थितक याचg2ठठा िवदेह - चg262थम मैिथली पािचg2ठ2क ई पिचg2ठठका धिर पहुँचल अिछ ,जे \nhttp:/ /www.videh a.co.in / पर  ई चg262कािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक गाछ ” जालवृचg2ठड़ 'िवदेह ' ई-पिचg2ठठकाक चg262वचg2◌उताक संग \nमैिथली भाषाक जालवृचg2ठड़क एचg3ौशीगेटरक चg26ठपमे चg262युचg2◌उत भऽ रहल अिछ। िवदेह ई -पिचg2ठठका ISSN 2229-5 47X VIDEHA  \n \n                                                      िसिँॉ32षरँॉ3षंतु  \n \n ","size_mb":0.44,"has_text":true},"Videha 157.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 157.pdf","name":"Videha 157.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १५७ १५७ १५७ १५७ म अंक म अंक म अंक म अंक  ०१ ०१ ०१ ०१  जुलाइ जुलाइ जुलाइ जुलाइ २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषL वषL वषL वषL ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ७९ ७९ ७९ ७९ अंक अंक अंक अंक १५७ १५७ १५७ १५७)) ))   \n  \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश     \n  \n२. गU  \n२२ २२.. ..१. आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार-नेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममे// // कलंिकत चान कलंिकत चान कलंिकत चान कलंिकत चान  \n२२ २२.. ..२२ २२.. .. जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ डलक लक लक लक-- -- लघुकथालघुकथालघुकथालघुकथा-- --िकरदानीिकरदानीिकरदानीिकरदानी \n  \n   \n२.३. िजतेXc झािजतेXc झािजतेXc झािजतेXc झा-- -- सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार, , , , सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष      \nकी भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय ?? ?? \n  \n२.४. िजतेXc झा िजतेXc झा िजतेXc झा िजतेXc झा -- --गितिविध गितिविध गितिविध गितिविध  \n   \n२.५. जगदानXद झाजगदानXद झाजगदानXद झाजगदानXद झा ‘‘‘‘मनुमनु मनुमनु’’’’-- --दूटा िवहिन दूटा िवहिन दूटा िवहिन दूटा िवहिन कथाकथाकथाकथा \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n  \n२.६. आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार-- -- मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा : : : : 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव \nिनधsरण िनधsरण िनधsरण िनधsरण  (( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) )) \n  \n२.७.. .. सrय नारायण झासrय नारायण झासrय नारायण झासrय नारायण झा-- --    िवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथा-- -- 0मृित 0मृित 0मृित 0मृित  \n  \n२.८. मो मो मोमो. . . . असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन-- -- िवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथा-- -- शहरीया घरवालीशहरीया घरवालीशहरीया घरवालीशहरीया घरवाली \n  \n  \n३. पU  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. झा हेमXत बापीझा हेमXत बापीझा हेमXत बापीझा हेमXत बापी-- -- दानव दानव दानव दानव  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. राजदेव मंडल राजदेव मंडल राजदेव मंडल राजदेव मंडल-- -- हेलवार हेलवार हेलवार हेलवार  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. ..सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर-- -- अिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागु \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. निXदनी पाठक निXदनी पाठक निXदनी पाठक निXदनी पाठक-- -- ई कोन हाथ ई कोन हाथ ई कोन हाथ ई कोन हाथ? ? ? ? ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल  \n  \n३३ ३३.. ..५५ ५५.. .. अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक-- -- घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक  \n  \n३३ ३३.. ..६६ ६६.. .. दीप पुzप दीप पुzप दीप पुzप दीप पुzप  \n३.७७ ७७.. .. मो मो मोमो. . . . असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन  \n  \n३.८.. .. िकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर-- -- गजल सन िकछु मैिथलीमेगजल सन िकछु मैिथलीमेगजल सन िकछु मैिथलीमेगजल सन िकछु मैिथलीमे \n  \n  \n४४ ४४. . . . िमिथला कलािमिथला कलािमिथला कलािमिथला कला-- --संगीत संगीत संगीत संगीत  ११ ११.. .. yयोित झा चौधरी  \n  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \n५५ ५५.. ..बालान| कृतेबालान| कृतेबालान| कृतेबालान| कृते-- --१. आशीष अनिचXहार- मुदा िकछु तँ क[  २. जगदानंद झा मनु- कृित  ३.\nयोगेXc पाठक ‘िवयोगी’-खजाना \n  \n६६ ६६. . . . भाषापाक रचनाभाषापाक रचनाभाषापाक रचनाभाषापाक रचना-- --लेखन लेखन लेखन लेखन -- --[[ [[मानक मैिथलीमानक मैिथलीमानक मैिथलीमानक मैिथली]] ]] \n  \n७७ ७७.VIDEHA FOR NON RESIDENTS .VIDEHA FOR NON RESIDENTS .VIDEHA FOR NON RESIDENTS .VIDEHA FOR NON RESIDENTS  \n७.1. Obsessed with native Obsessed with native Obsessed with native Obsessed with native- - --hood hood hood hood-- -- Sanjeev Kumar Jha Sanjeev Kumar Jha Sanjeev Kumar Jha Sanjeev Kumar Jha  \n  \n  \nिवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट िवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट िवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट िवदेह मैिथली पोथी डाउनलोड साइट \n \nVIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE VIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE VIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE VIDEHA MAITHILI BOOKS FREE DOWNLOAD SITE  \n  \nिवदेह ई-पि*काक सभटा पुरान अंक ( ेल, ितरहुता आ देवनागरी मे ) पी.डी.एफ. डाउनलोडक लेल नीचक \nिलंकपर उपलxध अिछ। All the old issues of Videha e jou rnal ( in Braille, Tirhuta and \nDevanagari versions ) are available for pdf downloa d at the following link.    \nिवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई-- --पि*काक सभटा पुरान अंक ेल पि*काक सभटा पुरान अंक ेल पि*काक सभटा पुरान अंक ेल पि*काक सभटा पुरान अंक ेल, , , , ितरहुता आ देवनागरी [पमे ितरहुता आ देवनागरी [पमे ितरहुता आ देवनागरी [पमे ितरहुता आ देवनागरी [पमे Videha e journal's all old Videha e journal's all old Videha e journal's all old Videha e journal's all old \nissues in Braille Tirhuta and Devanagari versions issues in Braille Tirhuta and Devanagari versions issues in Braille Tirhuta and Devanagari versions issues in Braille Tirhuta and Devanagari versions     \nिवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई-- --पि*काक पिहल पि*काक पिहल पि*काक पिहल पि*काक पिहल ५० ५० ५० ५० अंक अंक अंक अंक     \n    \nिवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई िवदेह ई-- --पि*काक पि*काक पि*काक पि*काक ५० ५० ५० ५०म सँ आगक अंक म सँ आगक अंक म सँ आगक अंक म सँ आगक अंक     \n     \n↑ िवदेह आर.एस.एस.फीड एनीमेटरक अपन साइट/ xलॉगपर लगाऊ।    \n xलॉग \"लेआउट\" पर \"एड गाडजेट\" मे \"फीड\" सेलेट कए \"फीड यू.आर.एल.\" \nमे http://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xml  टाइप केलासँ सेहो िवदेह फीड ात कए सकैत छी।  गूगल \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nरीडरमे पढ़बा लेल  http://reader.google.com/ http://reader.google.com/ http://reader.google.com/ http://reader.google.com/  पर जा कऽ  Add a Add a Add a Add a      Subscription Subscription Subscription Subscription  बटन िलक बटन िलक बटन िलक बटन िलक \nक[ आ खाली क[ आ खाली क[ आ खाली क[ आ खाली 0थानमे0थानमे0थानमे0थानमेhttp://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xmlhttp://www.videha.co.in/index.xml  पे0ट क[ आ  Add   बटन दबाउ।    \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.     \n     \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \n  \nिवदेह रेिडयो:मैिथली कथा-किवता आिदक पिहल पोडका0ट साइट \nhttp://videha123radio.wordpress.com/ http://videha123radio.wordpress.com/ http://videha123radio.wordpress.com/ http://videha123radio.wordpress.com/  \n     \n     \n     \nमैिथली देवनागरी वा िमिथला'रमे निह देिख/ िलिख पािब र हल छी, (cannot see/write Maithili in \nDevanagari/ Mithilakshara follow links below or con tact at \nggajendra@videha.com) तँ एिह हेतु नीचक िलंक सभ पर जाउ। संगिह िवदेहक 0तंभ मैिथली \nभाषापाक/ रचना लेखनक नव-पुरान अंक पढ़ू।   \nhttp://devanaagarii.net/  \nhttp://kaulonline.com/uninagari/   (एतए बॉसमे ऑनलाइन देवनागरी टाइप क[, बॉससँ कॉपी क [ \nआ वडL डॉयुमेXटमे पे0ट कए वडL फाइलक सेव क[। िवशेष जानकारीक लेल \nggajendra@videha.com पर सपकL क[।)(Use Firefox 4.0 \n(from  WWW.MOZILLA.COM WWW.MOZILLA.COM WWW.MOZILLA.COM WWW.MOZILLA.COM  )/ Opera/ Safari/ Internet Explorer 8.0/ Flock 2.0/ \nGoogle Chrome for best view of 'Videha' Maithili e- journal \nat  http://www.videha.co.in/ . )  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Book/ pai ntings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ (उ¥चारण, बड़ सुख सार आ दूवs'त \nमं* सिहत) डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक पर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आकsइव िवदेह आकsइव िवदेह आकsइव िवदेह आकsइव \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \n  \n \n \nyयोितरी§र पूवL महाकिव िवUापित। भारत आ नेपालक मािटमे पसरल िमिथलाक धरती ाचीन कालिहसँ \nमहान पु¨ष ओ मिहला लोकिनक कमLभिम रहल अिछ। िमिथलाक महान पु¨ष ओ मिहला लोकिनक \nिच*  ''''िमिथला रª िमिथला रª िमिथला रª िमिथला रª''''\n मे देखू। \n  \n \n \nगौरी-शंकरक पालवंश कालक मूि«L, एिहमे िमिथला'रमे (१२०० वषL पूवLक) अिभलेख अंिकत अिछ। \nिमिथलाक भारत आ नेपालक मािटमे पसरल एिह तरहक अXयाXय ाचीन आ नव 0थापrय, िच*, अिभलेख \nआ मूि«Lकलाक़ हेतु देखू ''''िमिथलाक खोज िमिथलाक खोज िमिथलाक खोज िमिथलाक खोज''''\n \n  \n \nिमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सबिXधत सूचना, सपकL, अXवेषण संगिह िवदेहक सचL-इंजन आ Xयूज सिवLस \nआ िमिथला, मैिथल आ मैिथलीसँ सबिXधत वेबसाइट सभक सम­ संकलनक लेल देखू \"\" \"\"िवदेह सूचना संपकL िवदेह सूचना संपकL िवदेह सूचना संपकL िवदेह सूचना संपकL \nअXवेषण अXवेषण अXवेषण अXवेषण\"\" \"\" \nिवदेह जालवृ«क िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n\"मैिथल आर िमिथला\" (मैिथलीक सभसँ लोकिय जालवृ«) पर जाउ।  \n  \nसंपादकीय \nसगर राित दीप जरयक इितहास- कथाक कथा \nसगर राित दीप जरयक इितहास जे रमानXद झा रमण  ®ारा परसल जा रहल अिछ, ओइमे एकर ारभ केना \nभेलसँ लऽ  कऽ  अखन धिरक इितहास मे बहुत रास िवसंगित अिछ। एकर ारभ केना भेलसँ लऽ  कऽ  अखन \nधिरक इितहासमे बहुत गोटेक योगदान बढ़ा कऽ, बहुत गोटेक घटा कऽ,  बहुत गोटेक पिरवितLत \nकऽ  कऽ  0तुत कएल गेल तँ बहुत गोटे िनप«ा कऽ देल गेला। कहल गेल जे ई 0वाय« सं0था अिछ मुदा \nचेतना सिमितक िदससँ रमण आ अिजत आजाद सिमिलत होइत रहला आ जतऽ   िकयो माला नै उठेलक \nओतऽ ई लोकिन चेतना सिमित िदससँ माला उठेलिXह आ संयोजकमे चेतना सिमितक नाम नै आन नाम \nइितहास बनबै लेल देल गेल। चेतना सिमित (गौरीनाथक सूचनाक अनुसार) जखन गौरीनाथ, अि¯नपुzप आ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nदीप िबहारी पर िलिखत ितबXध लगेलक तकरा बाद िबहारी ®ारा िलिखत माफी ऐ मैरेज हॅाल ( चेतना \nसिमित) सँ म|गल गेल, फेर हुनका रचना लेल नै, वरन ऐ कृrय लेल सािहrय अकादेमी पुर0कार देल गेल आ \nओ सेहो ऐ मैरेज हॅालक ितिनिध भऽ  गेला। ई मैरेज हॉल सािहrय अकादेमीसँ माXयताात सं0था अिछ! फेर \nई ितकड़ी ²याम दिरहरे- दीप िबहारी आ रमानXद झा रमण- संग िमिल कऽ  सगर राितमे की सभ केलक से \nरमणक जाितवादी इितहासमे नै भेटत। \nकी छल ओइ सगर राितक रिज0टरमे जकरा रमण किह रहल छिथ जे िवभारानी हेरा देलिXह। की ई \nरिज0टर हेरा गेल बा हेरा जाइ देल गेल। मुदा िकछु गप जे नै रमणक बुझल छिXह ने िवभा रानीक से \nअिछ जे आरती कुमारी अपन मृrयुसँ २-३ िदन पिहने ओकर फोटो 0टेट उमेश म_डलक पठा देलिखXह। ओ \nचािहतिथ तँ कोने झारे झाक सेहो पठा सकैत रहिथ,  मुदा हुनका झारेझा सभपर िव§ास नै छलिXह, िकए नै \nछलिXह? कहल गेल छै जे शोिनत अपन िनशान छोिड़ते अिछ। \nदरभंगा बला गो³ी , जे ३१ मइ २०१४ क दिरहरे- रमण- िबहारी ®ारा सािहrय अकादेमी आ ओकरा ®ारा \nमाXयता ात फज´ मैिथली सं0था सभक संग रमण-दिरहरे-िबहारी सन-सन जाितवादी ाहमणवादी-काय0थवादी \nतथाकिथत सािहrयकार सभ ®ारा ायोिजत रहत,  आ अ◌ो ए◌े तरहक (िद¶लीक बाद) दोसर गो³ी रहत जकरा \nरमण-दिरहरे-िबहारी ८३म गो³ी सेहो कहता। अ◌ोतऽ \"राडक़ सुख बलाय\" आिद कथाक वाचन हएत। मेहथ \nबला गो³ी मे रमण-दिरहरे-िबहारी सन जाितवादी ाहमणवादी-काय0थवादी ितबिXधत छिथ। \nकहल जाइ छै जे सगर राित दीप जरय  नव कथाकारक लेल ·ेिनंग सदृश अिछ। नव कथाकार कलमाएल \nजाइ छिथ! मुदा सrय की अिछ? की एकर वृि« सािहrय अकादेमीसँ िभ¸ अिछ? की ऐपर कxजा लेल \nसािहrये अकादमी सन छल पंच नै होइ छल! \nआ ७९म सगर राितक हीरXc झा आिद ®ारा बिहzकार आ रमणक ओतै जाितवादी उ¹ोष उमेश पासवानक \nनै, मैिथलीक िवरोध छल, कxजाक राजनीितक ारभ ७९म सगर राितसँ पिहनिहयो छल। ७४म सगर राित -\nहज़ारीबागमे दीप िबहारी माला उठेबाक 0ताव केलिXह आ से छल मा* दोसराक 0ताव खसेबा लेल। \nअपन ­ुपक क़xजा लेल मा* ई 0ताव छल। ओ अपन 0ताव अपन ­ुपक प'मे आिपस लऽ  लेलिXह। ओ \nई नाटक ७५म सगर राितमे सेहो केलिXह। तँ की ऐ xलैकमेिलंगक धंधामे हुनकर उपयोग कएल जा रहल \nछिXह आिक ओ ऐ xलैकमेिलंगक धंधाक मु»य कलाकार छिथ? हुनकर रचनामे जान नै छिXह मुदा घृिणत \nराजनीितमे जान छिXह। आ सािहrय अकादेमी पुर0कार एहने गुणपर देल जाइ छै, से चेतना सिमितसँ माफी \nम|िग पएर पकिड़ ओ िनलLyजतापूवLक लेलिXह। से ओ ऐ xलैकमेिलंग धंधाक मु»य कलाकार छिथ जकरा \nबुझल छै जे नीक रचना िलखबापर ¼यान देनाइ मूखLता छै, ओइसँ ाइज नै भेटै छै, सािहrय अकादेमी लेल \nजोड़-तोड़ चाही आ ओइमे ओ मा0टर छिथ, मैिथली गेल तेलह_डामे। \nआ ऐ पिरि0थित मे नव कथाकारक ·ेिनंग नै भेलै, जतेक लोक सगर राितसँ जुड़ला ओइसँ बेसी हतोrसािहत \nकऽ मैिथली सािहrयसँ दूर कऽ  देल गेला, नेट िरज¶ट माइनसमे रहल!  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nबिहzकारक राजनीितसँ सुपौल, देवघर आ नरहनक गो³ी भािवत रहल तँ कxजाक राजनीितक अXतगLत \nकाठमा_डूक सगर राितमे कोनो 0थानीय सािहrयकारक धीरेXc ेमिषL हवा नै लागऽ देलिखXह जे एहन कोनो \nगो³ी हुअएबला अिछ, मनोज मुित ई सूिचत करै छिथ। किबलपुरक गो³ीमे सोमदेव आ रमानXद रेणुक नै \nबजाएल गेलिXह। राजनXदन लालदास कहै छिथ जे सएह कारण छल जे आयोजक योगानXद झा ऐ गो³ीक \nिरपोटL “कणsमृत” लेल नै पठेलिXह, जखन िक दोसरा ®ारा आयोिजत गो³ी सभक िरपोटL ओ पठबै छलिखXह। \nयोगानXद झापर किबलपुरक कोन ­ुपक ेसर छल? ओही ­ुपक जे “िवUापित टाइस” ना¿ाअपने छापू अपने \nपढ़ू प*मे ई Xयूज हुनका मा¼यमे छपबेलक- “घरदेिखयासँ आग नै बिढ़ सकला बनैत िबगड़ैत क लेखक सुभाष \nचXc यादव”- मोहन भार®ाज मैिथली लेखक संघक बनैत िबगड़ैत पर भेल गो³ीमे बजला। जखन िक नवेXदु \nकुमार झा सूिचत देलिXह जे ओइ गो³ीमे बनैत िबगड़ैतपर मा* अशोक आ तारानXद िवयोगीक आलेख \nआएल। ओना मोहन भार®ाज आ योगानXद झा ओइ गो³ीमे उपि0थत रहिथ, आ आपसी गपशप-लूज टॉक भेल \nहेतिXह जे गो³ीक कायLÀमक अXतगLत नै छल। २०१३ िदसबरमे सािहrय अकादेमी पुर0कारक घोषणा \nभेल, योगानXद झाक किबलपुर ­ुप जूरी बनेलकिXह आ बनैत िबगड़ैतक लेखक सुभाष चXc यादवक ई \nपुर0कार कोना देल जइतिXह! \nसुभाष चXc यादवक सुभाष चXc यादवक सुभाष चXc यादवक सुभाष चXc यादवक \"\" \"\"बनैत बनैत बनैत बनैत-- --िबगड़ैत िबगड़ैत िबगड़ैत िबगड़ैत\"\" \"\",, ,, सािहrय अकादेमी आ ओकर पुर0कार सािहrय अकादेमी आ ओकर पुर0कार सािहrय अकादेमी आ ओकर पुर0कार सािहrय अकादेमी आ ओकर पुर0कार : सािहrय अकादेमीक सुभाष चXc \nयादवसँ भतबड़ी छै। मनुखक मनुखसँ भतबड़ी होइ छै, मुदा जखन कोनो सं0थाक मैिथली िवभाग कोनो \nमनुखक खास संकीणL वगLक कxजामे चिल जाइ छै तखन ओ सं0था सेहो मनुखे संग pयवहार करऽ लगै \nछै। पिछला बेर निचकेताक \"नो ए_·ी: मा िवश\" क अिXतम बेर छलै आ ऐ बेर सुभाष चXc यादवक \n\"बनैत-िबगड़ैत\"क अिXतम बेर। ऐ पोथीक आब सािहrय अकादेमी पुर0कार नै देल जा सकतै। कारण एकटा \nसं0थाक एकटा पोथीसँ भतबड़ी भेल छै। मूल परपरा सुखाएल इनारक बÁग छी जकर मृrयु आस¸ छै। ने \nऐसँ \"नो ए_·ी: मा िवश\" क आ निहये \"बनैत-िबगड़ैत\"क महrव सािहिrयक [पसँ कम हेतै। िमिथला \nराyयक ढॲगी आडबरी नेता सभक लेल ओना ई खुशीक िवषय िथक मुदा समानाXतर परपरा लेल ई एकटा \nचेतौनी छी। की िमिथला राyय सेहो समानाXतर परपरासँ भतबड़ी करतै? की ओकरो 0व[प सािहrये \nअकादेमी सन रहतै? िमिथला राyयक आडबरी सभक ई उ«र देबऽ पड़तै आ नै तँ ओकरो ि0थित सुखाएल \nइनारक बÁग सन हेतै!!! \nिमिथला राyयक लेल जँ अहक यो धरणा दैत, सभा करैत देखािथ तँ हुनकासँ ई अव²य पूछू जे \"िमिथला \nयूिनविसLटी\" \"आकाशवाणी दरभंगा\" आ \"सािहrय अकादेमी\" मे जे भऽ रहल अिछ सएह \"मैिथल ाÄण मा* \nलेल िमिथला राyय\" म|गैबलाक िमिथला राyयमे हएत, से जे शंका सभक छै से की असrय नै छै,आ ऐ लेल \nिमिथला राyय आXदोलन कम´ घोषणा करथु जे किहयासँ सािहrय अकादेमीक संयोिजका आ मेबर सभक \nघरक सोझमे आमरण अनशन करबाक घोषणा कऽ अपन ितबÅताक माण उपलxध करेता। \nपटना, िद¶ली आ दरभंगामे ाथिमक िश'ामे आ दूर0थ [प मैिथलीक प ाठन लेल अनशन केिनहार सभ एकटा \nपैघ षडयं*क िह0सा भऽ सकै छिथ, मैिथलीक िसलेबसमे भऽ रहल अXयायक ित िहनकर सभक चुपी सएह \nिसÅ करैए। मैिथलीक िसलेबसमे वएह जमीXदारक जीवनी आ चािरटा पिरवारक 0तरहीन ाÄणवादी कथा-\nकिवता-नाटक देल जाइत रहतै, ओइ भूप सभ लेल अनशन केलासँ मैिथलीक भऽ रहल हजs आर बढ़बे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nकरतै। मैिथलीक जाितवादी िसलेबसक िखलाफ अनशन मा*सँ िमिथला राyयक ाÄणवादी आXदोलनी सभक \nकलंक मेटा सकै छिXह। पटना, िद¶ली आ दरभंगामे ाथिमक िश'ामे आ दूर0थ [प मैिथलीक प ाठन लेल \nअनशन केिनहार सभक कायLकलाप जाधिर 0Æ नै भऽ जाए, ओ सभ मूल धाराक एजे_ट छिथ सएह बुझबाक \nचाही, आ हुनका सभक ित ओही तरहक pयवहार हेबाक चाही। \nअशोक अिवचल,  ²याम दिरहरे,  रमण आिद देवघरक आयोजक ओमकाश झापर सािहrय अकादेमीक गो³ी क \nसगर राितक माXयता देबा लेल xलैकमेिलंगक कऽ ई शतL रखलिXह जे तखने ओ सभ ऐमे सिमिलत हेता आ \nनै तँ बिहzकार करता। मुदा आरती कुमारीक हrयाक बाद ई पिहल मौका छल बलैकमेलर सभक हरदा \nबजेबाक, आ समी'ा-ितसमी'ासँ बढ़ैत ई गो³ी अभूतपूवL सफलता ात केलक, बलैकमेलर सभक बिहzकार \nओकरा आर सबल बनेलकै। दिरहरे आयोजकक कहलिXह जे सािहrय अकादेमीक गो³ी क माXयता सगर \nराितक [पये भेटए,  तइ लेल मैिथली लेखक संघ, पटनाक बैसकीमे रमणक कहलासँ ओ ऐलेल फोन \nकेलिखXह। अिवचल सेहो आयोजकक सएह कहलिखXह। \nदेवघर गो³ी ·ेिनंग 0कूल िसÅ भेल, रमण, दिरहरे आ िबहारी अिबतिथ तँ िसिखतिथ जे केना रचनामे ओ \nवािलटी आिन सकै छिथ, मुदा ओ सभ ैकिटकल छिथ, बुझल छिXह ाइज टा लेल िलखल जाइ छै आ से \nजोड़-तोड़सँ भेटै छै, वािलटीसँ नै, अिवचलमे ितभा लेशो मा* नै छिXह, हुनका कोनो ·ेिनंग िकछु नै \nदऽ  सकतिXह, से ओ नै आिब अपन टाइम बचेलिथ आ से नीके केलिथ। \nसगर राित दीप जरयमे वािलटी आिब जाएत तँ िबहारी-दिरहरे-रमण सन मेिडयोकरक के पूछत, से ओ \nसभ  राड़क सुख बलायक लेखक  (!)  क संग दोसर सािहrय अकादेमी गो³ी करता जतऽ ाÄण युवा \nसभक राड़क सुख बलाय  सन नीक कथा केना िलखल जाए तकर ·ेिनंग रमण-िबहारी-दिरहरे ®ारा देल \nजाएत। नीके अिछ, मूखL सभक वेश सगर राितमे थहत। आ परो' [प ऐ लेल मैि थली सािहrय रमण-\nिबहारी-दिरहरेक आभारी रहत। \nदिरहरे-िबहारी-रमणक बिहzकारक रणनीित ®ारा सगर राितपर कxजाक राजनीित आरती कुमारीक संग \nभागलपुरमे चिल सकल मुदा वएह राजनीित २ सालक बाद देवघरमे तेनाक फेल भेल जे ओ सभ पिहने सगर \nराितसँ पड़ाइन केलिXह आ फेर िनकािल देल गेला। ाहणवादी भाषाक [पमे िव§मे »यात ऐ सािहrयमे कोन \nिÀया चिल रहल अिछ जे ई संभव केलक? सगर राित दीप जरयक ाहणवादी अनु³ानक एकर 0वयंभू \nपुरोिहत सभ ®ारा आरती कुमारीक बिल देल जा चुकल छल। भयक ऐ वातावरणमे ई पिरवतLन केना भेल जे \nरमण-िबहारी-दिरहरे नै बूिझ सकला? \nमैिथली भाषाक ाÄणवादी चिर*मे भाषाक संग ख़ूब खेल खेलाएल गेल छै। राड़क मतलब एतऽ छै \n(ाहणक नजिरमे) भुिमहार, राजपूत, काय0थ सिहत सभ आन जाित। अपन ब¥चाक यौ आ राड़क बुढ़बाक हौ! \nकहबी मे सेहो बेइमानी, जेना- दस ाहण दस पेट, दस राड़ एक पेट! मुदा हमर म कहै छिथ जे ई कहबी \nमा* ाहणमे छै, आन सभ कहै छिथ- दस राड़ दस पेट, दस ाÄण एक पेट। मुदा िबहारी सन मेिडयोकर \nसािहrयकारक ई सभ गप नै बुझल छिXह- ओ बुझै छिथ जे राड़क सुख बलाय  तँ जगदीश साद म_डलपर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nरमण-िबहारी-दिरहरे िलखबेने छिथ। रमण आ दिरहरे तँ ठीक सोचै छिथ मुदा िबहारी तँ काय0थ छिथ आ \nदिरहरे-रमणक पिरभाषा अनुसार राड़क सुख बलाय जगदीश साद म_डलक अितिरत हुनके टा पर नै वरण \nसम0त िमिथलाक गएर ाहणक देल गािर अिछ। \nिवदेह घरे-घरे घुिस चुकल अिछ, से ३१ मइ २०१४ क रमण-दिरहरे-िबहारीक \"राड़क सुख बलाय\" कथा \nगो³ीमे शािमल सभ ाहण-छÈ कथाकारक िल0ट हमरा ०१ जून २०१४ क भोरमे पठाउ। \nआब आउ सगर राितक खतम करबाक सािहrय अकादेमीक मैिथली शाखा आ ओकरा ®ारा माXयताात फ़ज़´ \nसं0था सभक पर। \nरमण सािहrय अकादेमीक मैिथली शाखासँ लाखक लाख असाइनमे_ट क़ताक सालसँ लऽ रहल छिथ, से \nहुनका ई भार देल गेलिXह जे सगर राितपर िवदेहक भावक ओ ओिहना ख़rम करथु जेना आरती कुमारीक \nओ िबहारी-दिरहरे संग िमिल कऽ  ख़rम केने रहिथ। मुदा हुनकर ए0टीमेट ऐबेर गड़बड़ा गेलिXह, मैिथली लग \nआब पाठक छलै, शित छलै, 0तर छलै, से मेिडयोकर रमण-िबहारी-दिरहरे नै बुिझ सकला। ख़ून रंग आनै \nछै, चेXहासी छोड़ै छै .....ख़ून खूनीक तािक लै छै़◌़◌़। \nिमिथलामे दुगsपूजामे मोटामोटी चXदा ओसूिल कऽ  पूजा होइ छै। बस रोिक कऽ  चXदा ओसूली सर0वती पूजा \nलेल आब शु[ भऽ  गेल छै, पिहने नै होइ छलै, कारण ई पवL pयितगत िन³ासँ सबिXधत छल। ओ िन³ा \nयËोपवीत करबा कऽ  मूखLतापूवLक मोछैल आ लीन शेव (संगे पाग पिहरने!) िवUापितक कोनो तrकालीन \nवेशभूषाक अ¼ययनसँ रिहत जाितवादी कलाकार ®ारा बनाओल फोटोपर मा¶यापLणक िवUापित पवLमे सेहो नै \nभेटत। ई िवUापित पवL सभ  , जाितवादी रंगमंच, सािहrय अकादेमीक मैिथली शाखा, Ëा सं0थान, साझा \nकाशन आ सगर राित दीप जरय मैिथलीमे कÌरता बढ़ेलक आिक घटेलक? \nिव§कमs पूजा, दुगsपूजा आिद ई दाबा नै करैए जे ओ सभ मैिथली लेल काज करै छिथ। मुदा ई सभ \nसमाजमे िमिल काज केना करी से िसखबैए। एकर िवपरीत िवUापितक यËोपवीत करबाकऽ जे स|0कृितक \nसं0थापर कxजाक राजनीित िसखाएल गेल से जाितवादी रंगमंचमे पैसल, कोलकाताक कुम´-'ि*य समाज \nमैिथलीसँ अलग कऽ  देल गेल। िछÌाक िछÌा पोथी आ समान मैिथल ाहण आ कणL काय0थ लेल िरज़वL \nभऽ  गेल। दोसर जँ िहमत केलक तँ बूढ़ा सभ लफुआ युवाक सािहrयकार बना कऽ  हुलकाबऽ  लगला। \"राड़कँ \nसुख बलाय\"क लेखक क ²याम दिरहरे, दीप िबहारी आ रमानXद झा रमण ®ारा हुलकाएब ऐ िÀयाक टटका \nउदाहरण अिछ। मुदा ई िÀया जे ५० सालसँ मैिथलीमे ाÄणवाद आ काय0थवादक संजीवनी बूटी छल \nकोना धराशायी भऽ  गेल। मैिथली सािहrयमे एहन की भऽ  रहल अिछ, कोन ऐितहािसक िÀया- ितिÀया चिल \nरहल अिछ जे ई संभव केलक, आ जे रमण-िबहारी- दिरहरे आ हुनकर सभक आका सािहrय अकादेमीक \nमैिथली िवभाग आ जाितवादी रंगमंच नै बूिझ सकल? \nसगर राित दीप जरय ®ारा ाहण युवामे जे कÌरता ढुकाओल जा रहल छल से जखन तोड़ल गेल तँ \nिबहारी- रमण- दिरहरे आ आका सभ बूिझ नै सकल जे की भऽ  रहल अिछ आ अXततः ओ सभ अपन \nपेशेXस खतम कऽ  लेलिXह। मुदा ऐबेर तँ दुिनय उनटल छल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nरहुआ सं­ामक कथा गो³ीमे रमणजी सिहत सभ िनणLय लेलिXह जे राित भिर िकयो नै सुतता, मुदा भोजनसँ \nपिहने जखन सभ नामी(!!) कथाकारक पाठ कऽ  सुित रहला तँ भोरहरबामे जे युवा सभ नामी कथाकार \nलोकिनक कथा सुनने रहिथ, ितनकर नबर एलिXह। आशीष अनिचXहार जखन कथा पढ़ैले एला तँ संचालक \nओंघा रहल छला आ मा* अ¼य' िशवशंकर Îीिनवास जागल रहिथ,  नै सुतबाक िनणLय लेनहार रमणजी फॲफ \nकािट रहल रहिथ, जकर िवरोधमे अ¼य'क कहलाक उपराXतो आशीष अनिचXहार कथा प ाठ करबा सँ मना \nकऽ  देलिXह, ओ पो0ट माडनL कथा बादमे \"िवदेह लघु कथा\" मे िXटमे छपल। \nमुदा ाÄणवादी सÁसर िÀया एतेक जxबर छै जे ने आयोजक, ने रमण आ ने अ¼य'-संचालकक फज´ सगर \nराितक इितहासमे एकर वणLन भेटत। अ¨िचकर गपक झँ◌ािप देबाक ाÄणवादी वृि« एकर कारण अिछ। \n८१ टा सगर राित भेबो कएल आिक नै, लोक हमरासँ पुछै छिथ। पिहने डाकसँ रचना आबै आ से नामी (!!) \nकथा सभ पढ़ल जाइ छलै, जे युवा सभ सदेह आबिथ ितनकर नबर एबे नै करिXह, एबो करिXह तँ सुतलाहा \nबेरमे, मु¸ाजी जखन एकर िवरोध केलिXह तँ वएह कहल गेल, गप झपू, रिज0टरमे ओइ नै एिनहार सभक सेहो \nउपि0थित दजL भेल त। बहुत कथा गो³ीमे दसो टा कथाकार नै एला, मुदा उपि0थित रिज0टरमे बहुत रास \nउपि0थत भेटता, िकछु एबे नै केला, िकछु डाकसँ एला(!!) आ िकछु हाजरी बना कऽ  िनप«ा भऽ  गेला सेहो। \nजेना युÅमे ३००० सँ कम मुइने ओकरा युÅ नै कहल जाइए, तिहना दस टा सँ कम उपि0थितक सगर राित \nकेना कहल जा सकत? ८१ क सं»या बÏड कम भऽ  जाएत, ८१ बÏड बेशी होइ छै, एतेमे तँ शाXत ÀािXत \nभऽ  जइतए, से िकए नै भेल तकर कारण ऊपर देल अिछ। \nऐ समानाXतर आXदोलनमे हमरा सहयोग चाही बा िवरोध, धनाकर ठाकुर आ गंगेश गुंजनक \"आइिडयोिजकल \nXयू·ेिलटी\"क मतलब सेहो एकेटा छै, आ से छै समानाXतर धाराक िवरोध। \nआ इितहास हमरो मू¶यकन करत आ हुनको (िवरोधी आ Xयू·ल िफÐथ कालमिन0टक) । \nिवदेहक सबXधमे धीरेXc ेमिषLक एकटा फकड़ा मोन पड़ल छलिXह- \"ख0सी-बकरी एÑिह धोकरी\"। राजा \nसलहेसक गाथामे जतऽ सलहेस राजा रहै छिथ चूहड़मल चोर भऽ जाइ छिथ आ जतऽ चूहड़मल राजा रहै \nछिथ सलहेस चोर भऽ जाइ छिथ। सािहrयक ाÄणवाद जाितक आधारपर समी'ा करैए,  समानाXतर परपराक \nउदारवाद कÌरता िवरोधी अिछ। समानाXतर परपरा िमिथला आ मैिथलीक उदार परपराक रेख|िकत करैए तँ \nाÄणवादी समी'ाक िमिथलाक कÌर तrव भािवत करै छै। समा नाXतर परपराक घोड़ा ाÄणवादी समी'ामे \nगधा बिन जाइए, आ ाÄणवादी सािहrयमे तँ गधा छैहे नै, सभ घोड़ाक खोल ओढ़ने छै। आ सएह कारण \nरहल जे मैिथलीक सुखाएल मु»य धाराक सािहrय दब अिछ। आ सएह कारण रहल जे अतुकाXत किवता \nहुअए बा तुकाXत, बहरयुत गजल हुअए बा आजाद \nगजल; रोला, दोहा, कु_डिलया, ¨बाइ, कसीदा, नात, हजल, हाइकू, हैबून बा टनका-वाका सभ ठाम समानाXतर \nपरपरा कतऽ सँ कतऽ बिढ़ गेल; नाटक-उपXयास-समी'ा,  िवहिन-लघु-दीघL कथा सभ 'े*मे अgुत सािहrय \nमैिथलीक समानाXतर परपरामे िलखल गेल मुदा ाÄणवादी सुखाएल मु»यधारा आ जाितवादी रंगमंच छल-पंच \nआ सरकारी सं0थापर िनयं*णक अछैत मरनास¸ अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nबहुत लोक ऐ तरहक कमे_ट पिछला ६ सालसँ दऽ  रहल छिथ जे आब िवदेह बदिल गेलै, ओकरा सभ सन \nभऽ  गेलै। िवदेहक उÓे²य ने बदलल छै आ ने बदलतै। कोन pया»या ककर तुÆीकरण छै से 0पÆ िबनु \nकेने ऐ तरहक कमे_ट कएल जाइत अिछ। हुनकर आशा जँ ई रहैए जे मैिथली सािहrय क युवाक उrसाह \nिवदेहक मा¼यमसँ नव िदशा ात करत आ से आब लािग रहल अिछ जे से आब pयितगत कु_ठाक मंचक \n[पमे दु¨पयोगी भऽ  गेल अिछ तँ ऐ सबXधमे हमर यएह कहब अिछ जे सrयक िकयो उपयोग कऽ  सकैए आ \nिकयो दु¨पयोग, जे हुनका दु¨पयोग आ pयितगत कु_ठाक तुÆीकरण आब लािग रहल छिXह से बहुत गोटेक \n६ साल पिहनिहयेसँ लािग रहल छिXह, आ तकर pया»या हमरा लग यएह अिछ जे ओ सभ मा* िवदेहसँ \nिसबोिलक िवरोधक आशा करैत रहिथ, असली पिरवतLन नै चाहनहारक यएह असली ाÄणवाद \nबुझेतिXह, कारण बदलल पा*सँ ाहणवादी मानिसकता उ®ेिलत भऽ  गेल छै, ओ गेल तँ हम अिबतॱ मुदा ई \nसभ के आिब गेल? अहक बुझबाक चाही जे मैिथली आग एलै, जकरा जतेक ितभा छलै ओ िवदेहक \nमा¼यमसँ ततेक िसखलकै आ ततेक आग बढ़लै आ बढ़तै। िकछु लोक जँ 0वाथLक लेल िवदेहसँ जुड़ला मुदा \nआनुवंिशक जाित Îे³ता हुनकासँ िवदेहक िन²छल यासोक बावजूद नै गेलिXह, आ जइ िवदेहक ओ सािहrय \nआXदोलन बुझै छला (हृदयसँ नै) आ िवदेहक इमोशनल xलैकमेल, धमकी , हमरा आ हमरा पिरवारक ईमेल- \nफोनसँ गािर, छोिड़ कऽ  जेबाक धमकी (छोिड़ कऽ  जेबाक धमकी देिनहारमे संयोगसँ अखन धिर मा* ाहमणे \nछिथ िजनका लगै छिXह जे िसमबोिलक ोटे0ट धिर मा* िवदेह सीिमत रिहतए), जे आब अहँ◌ू वएह \n(!!), बुझलॱ ाइज़ लेल, फलनाक िदआबए चाहै िछऐ, अपने िलअ  चाहै छी, pयितगत राजनीित, िवदेहक भला नै \nहएत, ई सभ ६ सालसँ सुिन- सुिन हमर कान पािक गेल अिछ। रामदेव झा आ अमर पिहन कहैत \nरहिथ, हम अपन किनयक पुर0कार िदआबऽ  चाहै िछऐ, अपने िलअ  चाहै छी, सभ हँिस देलकिXह जे सािहrय \nअकादेमीक मैिथली िवभाग िनवL0* अिछ, दोसराक की समािनत करत तँ आब किह रहल छिथ जे उमेश \nम_डल  ,राजदेव म_डल, बेचन ठाकुरक हम पुर0कार िदआबऽ  चाहै िछऐ। मोहन भार®ाज देवशंकर नवीनक \nसोझ कहै छिथ जे गजेXc ठाकुर पागले ने छै जेना लखन झा छलै। दिरहरे सेहो लाल बुझÑर छिथ, हुनका \nआब बुझबामे आिब गेलिXह जे हमरा सािहrय अकादमी सँ झगड़ा अिछ त, pयितगत राजनीित त। िबहारी \nमु¸ाजीक फ़ोन करै छिथ आ कहै छिथ मा* जगदीशे म_डलक िकए आग बढ़ाओल जा रहल अिछ (!!) \nाहणवादी मानिसकता ई िछऐ, जे जगदीश म_डल मेिरटसँ नै, बढ़ेलासँ आग बढल छिथ जेना मैिथली \nसािहrयमे पिहने होइ छलै। दीप िबहारी मु¸ाजीक कहै छिथ जे िवदेह िकए जाितवादी रंगमंचक िवरोध \nकरैए, िकए समानाXतर परपरा भऽ  कऽ  मूल परपराक गुणव«ाक समी'ा करैए,  समानाXतर तँ मूलसँ िमिलते नै \nछै तँ िकए हमर सभक नाम लै छी, अलग रहू, यएह िछऐ असल ाहणवाद- काय0थवाद। चचÕ नै कर, काने \nबात नै दे!! आ ईहो संयोगे अिछ जे जइ २-४ टा लोकक िदÑत छिXह से ाहणवादी वृ«क छिथ, अनका \nई िदÑत िकए नै छिXह। पिछला ६ सालसँ िवदेह जिहना छल ओहने रहत, अिगला कमसँ कम ३० साल \nधिर मैिथली सािहrय आब अिहना चलत। िवदेहमे जकरा जे मेिरट छै ओ ओतेक बढ़त, चाहे ओ कोनो \nजाित, धमL, 'े*क होिथ। िवदेह िजनका बदलल लािग रहल छिXह ओ 0वयंक द ेखथु जे ओ तँ नै बदिल गेल \nछिथ?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nसगर राित दीप जरयमे अिलिखत संिवधानक नामपर बहुत रास खेल भेलै। ई मु»य [प कथावाचनक गो³ी \nिछऐ मुदा एतऽ  आलोचनाrमक आलेख पढ़बाक सेहो अनुमित छै आ से जँ अहक नाम रमण अिछ तखने \nटा, से जखन किबलपुर गो³ीमे मु¸ाजी िवहिन कथा पर आलेख पढ़बाक अनुमित म|गलिXह तँ से अनुमित नै \nभेटलिXह, आ एतऽ  अिलिखत संिवधानक सॲगर लेल गेल, आ तकर दूटा कारण, एक तँ मु¸ाजीक नाम रमण नै \nिछयिXह, दोसर िवहिन कथाक कनसेट िवदेह ®ारा आग बढ़ाओल जा रहल अिछ से तकर िवरोध, िकए ने ओ \nकनसेट कतबो वैËािनक होइ। \nझंझारपुर गो³ी मे जे एला ितनकर कथाक पाठ नै भेलिXह मुदा डाकसँ आएल कथाक पाठ भेल, आ जँ अह \nअिवनाश छी सुमन-अमरक गािर िलखै छी या*ीक नामपर  , तँ अहूँ कथाकार, किव सभ  , नै रिहतो , छी, देवघर \nगो³ीक संयोजकrव सेहो बोनसमे अहक भेटत। से घॲघरडीहा गो³ीमे िजनका सभक कथा नै पढ़ऽ  देल \nगेलिXह, ओ सभ युवा एकर िवरोध केलिXह, िकछुक कथा पढ़ऽ  देल गेलिXह आ िजनका नै पढ़ऽ  देल गेलिXह से \nअिगला कथा गो³ीसँ एनाइ बXद कऽ देलिXह। \nजे सभ मैिथली िफ¶म आ डोयूमे_टरीक नामपर लोकसँ पाइ ठकलिXह से रमण-दिरहरे-िबहारीक िवदेहक \nिवरोधमे संगी छिथ, जे युवा ाइज लेल मैिथलीयोमे िलखलिXह, जाितवादी सभसँ िमिल सािहrय अकादेमीक युवा \nपुर0कार लेलिXह ओ तँ 0वाभािवक [पे हुनकर संगी हेता। \nिवदेह उमेश म_डल आ जगदीश साद म_डलक काXहपर बंदूक राखने अिछ, यूज़ कऽ  रहल अिछ, आ जँ \nहुनकर सभक रचना नै छपऽ  देल जाइत, \"ितल बहब ने\" छपबासँ पिहने, सकरबाबल जाइत, तखन सभ ठीक \nछल। ाहणवादी सभ जक िवदेह कोनो काज केलासँ पिहने \"ितल बहब ने\" क शतL-क़रार नै करबैए आ \nसएह कारण अिछ  , नव ाÄणवादी ई नै बूिझ सकला, धू, एहनो क़तौ भेलैए। िबनु जान-पिहचान, भÁट- घटक \nमा* मैिथलीक नामपर सभ एकि*त भऽ  गेल से हुनका अजगुत लगलिXह। \nदीप िबहारी मु¸ाजीक कहै छिथ आ ई िवचार रामदेव झाक सेहो छिXह जे जखन िवदेह, सािहrय अकादेमीक \nसमानाXतर पुर0कार शु[ कैए देलक तखन सािहrय अकादेमी ले ल शोर िकए? माने ओकरा बकिस देल जाए! \nअशोक अिवचल िशवकुमार जीक कहै छिथ जे मायानाथ झा, आनXद कुमार झा ( ऐमे गुणनाथ झा जोिड़ \nिलअ) आिद िजनका सभक चचs िवदेह केलक, सभक सािहrय अकादेमी पुर0कार भेटलै, तँ हुनका उ«र \nभेटल छलिXह, जँ हुनकर सभक नाममे झा नै म_डल रिहतिXह तँ की ई संभव छल? \nआ सािहrय अकादेमी कोनो मनुख नै िछऐ जकरा संग भतबरी कएल जाएत आ ने ककरो पैतृक संपि« \nजकर उपयोग ाहण काय0थक तथाकिथत सािहrयकारक ख़ैरात बँटबा लेल आब कएल जा सकत। \nआ हमरा िवषयमे जखन सभक बुझबामे आिब गेलिXह जे नै रौ, ई अपना सभ सन नै अिछ, िवदेह अपना सभ \nसन नै छौ, तँ हुनका सभ क आर िचXता लािग गेलिXह! रौ कहीन जे, ईहो सभ हमरे सभ सन, कहॴ ई, ई जे \nअपने ाइज़ लेब' चाहैए बा दोसराक िदआबऽ  चाहैए....  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nाÄणवाद मैिथलीक गीिर गेलै, आ सभक बुझल छै जे दूटा सहोदरो एक रंग नै होइए, से पूरा जाित नीक बा \nअधला हेतै ई कनसेट िवदेहक नै छै, ओ तँ ाÄणवादी कनसेट िछऐ। \nअतुले§र झा छिथ ओना तँ ाहणवा◌ादक िवरोधमे रहिथ मुदा पाग आ िवUापितक हमर लेख क बाद कÆ \nभऽ \nगेलिXह, हुनकर  मानब  रहिXह  जे पागेपरसँ मौरओढ़ाएल  रहै छै आ मौर  जे गएर  ाÄणक  िववाहमे युत  िछऐ  से पागे िछऐ।  \nमुदा जखन  हुनका हम  कहिलयिXह  जे मौर  कोिढ़लासँ बनै छै आ पूिणLयक  ाÄणमेबरसाितमे सेहो मौर  िववािहता मिहला ®ा\nरा पिहरल  जाइ  छै, तँ िमिथलाक   सं0कृितसँ अपन  अपिरचय  िसÅ  भेलाक  बादो ओ पागक  सािहिrयक  आ राजनैितकसभामे\n योगक  प'मे  रहला।  आ एहेन बहुत रास लोक छिथ, ेम चXc पंकज आ अभय दासक कोनो ने कोनो बात \nलऽ  कऽ  िवदेहसँ घृणा भऽ  गेलिXह, आ ई गप ओ सभ मु¸ाजीक सूिचत केलिXह जे ओ लोकिन िवदेह पढ़नाइ \nआब छोिड़ देलिXह, ाय: आब ओ सभ चोरा नुका कऽ  िवदेह पढ़ै छिथ,कारण सभ गितिविधक जानकारी हुनका \nसभक रहै छिXह। \nसगर राितमे या*ी िदससँ सुमन-अमर क गािर देनहार आ अमर- सुमन िदससँ या*ीक गािर देनहार, मैिथली \nसािहrयमे ाहणवाद बचेबाक लेल िवदेहक िव¨Å दिरहरे- रमण- िबहारीक संग आिब गेल छिथ अंितम लड़ाइ \nलड़बा लेल। \n२ \nरमण, िबहारी आ दिरहरेक कथा गो³ीक ितिथ ८२ म सगर राित दीप जरयक ितिथ ३१ मइ २०१४ घोिषत \nभेलाक बाद भेल। ऐ तीनू लग मौिलकताक सवLथा अभाव अिछ। कोनो नव चीज ई लोकिन सोिच नै सकै \nछिथ, हँ ितिÀयावादी, धुरफंदी चीज करबामे ई लोकिन सभसँ आग छिथ। से रमण ७९ म कथा गो³ी \nओरहामे िवदेह सािहrय आXदोलनक िखलाफ गोलैसी करबाक यास केलिXह, गो³ी ारभ हेबासँ पिहने सायास \nअही काज लेल पहुँचला, आ बजैत िफरला जे िवदेह सािहrय आXदोलन-ताXदोलन नै िछऐ, खाली गजेXc ठाकुर \nआ जगदीश साद म_डल अपन नाम करऽ चाहै छिथ, जे उ«र भेटलिXह तकर बाद ओ परदाक पाछ चिल \nगेला, जाितवादी बयान देलिXह, हीरेXc झाक उसकेलासँ अशोक मेहता सेहो ओइ गो³ीक बिहzकार \nकेलिXह, इ¥छा तँ रमणोक रहिXह बिहzकार करबाक मुदा हुनकर गाड़ी ×ाइवर समिधयौर लऽ कऽ चिल \nगेलिXह, से कारण ओ मु¸ाजीक कहलिखXह। \nशंकरदेव झा बहुत पिहने सूिचत केने रहिथ जे, जे रमण बोध नारायण िसंहक बोध नारायण िसंह ए_ड \nकपनी कहै छला आ सएह आब निचकेताक बडीगाडL बनल छिथ। ई अवसरवािदता रमणक चिर*मे छिXह से \nजखन ओ दिरहरे आ िबहारीक संग अपन सािहrय अकादेमीक मैिथली िवभाग आ ओकरा ®ारा माXयता ात \nफ़ज़´ सं0था ®ारा संपोिषत कथा गो³ीक घोषणा केलिXह तँ ओ सभ ३१ मइ २०१४ क ितिथये सोिच \nसकला, तकर दू टा कारण छलै, हुनका सभमे मौिलकताक अभाव जे िहनकर सभक रचनामे सेहो दृिÆगोचर \nहोइत अिछ, दोसर घृिणत अवसरवािदता आ जाितवादी सोच। दिरहरे कहै छिथ जे सगर राित हुनकर दलान \nअिछ, ओइमे सवLहाराक वेश हुनका लेल कÆकर छिXह, िबहारीक कÆ अही बात लऽ कऽ छिXह जे पिहने  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nएक दू टा कपटीटर छल तँ अि0तrव जोड़-तोड़सँ बनबै छला, आब तँ मािमले खrम, रमण कतेक छल-पंचसँ \nमोहन भार®ाजक सगर राितसँ बाहर केलिXह, मुदा आब नव समी'क सभ आिब गेला। से या*ी िदससँ अमर-\nसुमनक गािर पढ़ऽ बला आ अमर- सुमन िदससँ या*ीक गािर पढ़ैबला, ई दुनू ाहणवादी ­ुप मैिथली \nसािहrयक िवदेह सािहrय आXदोलनक िव¨Å मैिथली सािहrयमे जाितवािदतापर ऐ घोर संकटक कालमे एक \nहोिथ, ई इ¥छा राखैत \"रमण- िबहारी- दिरहरे\" कथा गो³ीक घोषणा केलिXह,मुदा गजेXc ठाकुर, िवदेह आिद \nहुनका सपनामे डरबै छलिXह से ओ एकटा चोिर केलिXह, ितिथक चोिर, से िकछु गोटे तँ कम हेतै जे सगर \nराितमे ३१ मइ २०१४ क \"रमण- दिरहरे- िबहारी\" ®ारा घृणा कएल जाएबला गजेXc ठाकुरक गाममे ओइ \nराित नै जा सकता। बड़ा आएल छिथ आXदोलनी, ाÄणवादी घुरछीमे तेनाने फँसेबिन जे रमण- िबहारी- \nदिरहरेक मोन रखता। हौ बाबू यएह छी असली िवलेन, एकरा ख़rम क[,  िवदेह आXदोलन खतम आ मैिथली \nसािहrयपरसँ ाÄणवादक पकड़ खतम हेबाक ख़तरा खतम, मैिथली िजिबयेक की फ़ायदा जँ अपना सभक \nवचL0व रहबे नै करए, अखन या*ी ­ुप, अमर-सुमन ­ुप नै क[,सभ ऐ संकटमे िमिल जाउ,  बादमे झगड़ा \nकरब, नै तँ गजेXc ठाकुर खोप सिहत कबूतराय नम: कऽ देत। \nमुदा की गजेXc ठाकुरक खतम केने मैिथली सािहrय आXदोलन खतम भऽ जाएत? की पिरवतLनक धारा जे \nभयंकर [प िवदेह ®ारा छोिड़ देल गेल छै ओकर अि0तrव गजेX c ठाकुरसँ अलग नै भऽ गेल छै, गजेXc \nठाकुरक खतम केलासँ की ओकरा रोकल जा सकत? सािहrय अकादेमीसँ फ़ोन आएल जे ओकर मैिथली \nिवभागमे जे गड़बड़ी भऽ रहल छै ओइले सािहrय अकादेमी कोना िज़मेवार अिछ? िकछु गोटेक फ़ोन आएल जे \nओ सभ सगर राितक अितिरत रमण-दिरहरे-िबहारीक सािहrय अकादेमी संपोिषत गो³ीमे सेहो जाए चाहै छिथ \nकारण ओ पिxलक फंडसँ आयोिजत होइ छै, आ जँ सगर राितक ितिथ हम बदिल दी रमण-दिरहरे-िबहारी ना¿ा \nितिथ चोर की करता? आरती कुमारी संग कएल टॅाचLरक बाद रमण-िबहारी-दिरहरेक मोन जे बहसल से िकए \nनै बूिझ सकल ऐ पिरवतLनक?मेिडयोिÀटी नै जािन कतऽ लऽ जेतिन तीनूक। \nिमिथला यूिनविसLटी आकाशवाणी दरभंगा आ सािहrय अकादेमी मे जे भऽ रहल अिछ सएह \"मैिथल ाÄण \nमा* लेल िमिथला राyय\" म|गैबलाक िमिथला राyयमे हएत, से जे शंका लोकक छै से असrय नै छै। \nसािहrय अकादेमी मैिथलीक पतन लेल जे काज केलक अिछ आ कऽ रहल अिछ तकरा मौन आ मुखर \nसबोधन केिनहारक सं»या आंगुर पर गानल जा सकैत अिछ। \"सगर राित दीप जरए\" समानाXतर परपराक \nबौ0तु रहए तकर यास हेबाक चाही, सािहrय अकादेमी पोिषत मु»यधारा लग ने लेखक छै आ ने पाठक आ \nने ितभा। ओकर इितहास लेखनमे एहेन एहेन लोक आ पोथीक वणLन भेटत जकर अि0तrव नै छलै, से मूल \nधारा अपन इितहास लेखनमे कोनो गनती करबा लेल 0वतं* अिछ । राधाकृzण चौधरी आ सुभाष चXc \nयादवक संग कएल छलक िवरोध ओइ धारामे नै भेलै, कारण ओ \"0टेटस को\" समिथLत लोकक संगठन \nिछऐ। सािहrय अकादेमीक गो³ी मूल धाराक लेल सगर राितक गो³ी भऽ सकैए समानाXतर धाराक लेल \nनै। \nमैिथली आ िमिथलासँ ेम करैबला अिधसं»यक समानाXतर परपरा सबXधी वगL \"गिरखर\" मु»यधाराक डरे \nसािहrय अकादेमी गो³ीक \"सगर राित दीप जरए\" केर माXयता नै दऽ सकत।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nमैिथलीक मूल \"गिरखर\" परपरा मे २० टा लेखक छै आ पाठक एÑोटा नै, ई बीस गोटा बीस ­ुपमे िवभत \nअिछ, सभ आपसमे कुकुड़-कटाउझ करैत रहैत अिछ, मुदा िवदेहक िवरोधमे एक भऽ जाइत अिछ आ \nसािहrय अकादेमीक प'मे भऽ जाइत अिछ। \n\"सगर राित दीप जरय\" यएह एकटा सं0था छै जतऽ नXदिवलास राय सेहो जा सकै छिथ आ जगदीश साद \nम_डल सेहो। मूल धारा युवा ाÄण सािहrयकार सभमे जाितवािदताक िवष घोिर रहल अिछ, आ ऐ सँ ओइ \nयुवा सभक अपने नोकसान भऽ रहल छिXह। जइ लेखकमे ितबÅताक कमी अिछ, जेना अमलेXदु शेखर \nपाठक, अ¨णाभ झा सौरभ आ िदलीप झा लूटन से ओइ जालमे फँिस गेला। अ¨णाभ झा सौरभ आ िदलीप \nझा लूटन क युवा पुर0कार भेट गेलिXह। मैिथलीक आब की घाटा हेतै, 0वाहा तँ कइये देने रहै, सुधारक \nसेहो गुंजाइश नै छै, त ओ सभ कोनो सॉÐटनेस िडजवL नै करैए। मुदा ई चमचािगरी समान|तर धाराक युवा \n(ाÄण वा गएर ाÄण) मे भेटब असभव (जँ xलैक शीपक छोड़े दी), ई युवा  तुकL मंच सापे'ीय चिर*क \nिनवsह नै करै छिथ। \nअमलेXदु शेखर पाठक आ िदलीप कुमार झा लूटन क किवता सं­ह सािहrय अकादेमी कािशत केलक, ई \nबात फराक जे ओइ समयमे ाÄण आ गएर ाÄण वगLमे बहुत युवा रहिथ जे बेशी ितभाशाली रहिथ मुदा \nकाशन लेल िहनके दुनूक सािहrय अकादेमीक मैिथली िवभाग चुनलक। तथािप ई दुनू गोटे िकछु किवतामे \nआशा जगेलिथ, मुदा लेखकीय ितबÅताक अभावक कारण ओ आशा धूिमल भऽ गेल। जखन जगदीश साद \nम_डलक गुआहाटीमे मु»य अितिथ बनाओल गेलिXह तँ बैजू आिदक िवरोध आयोजकक सहऽ पड़लिXह आ ओइ \nवीिडयो रेकॉिडLंगमे xलैकआउटक मादे जखन हम आयोजकक पुछिलयिXह तँ ई जानकारी भेटल, आ जखन \nxलैक आउट खतम भेल तँ अमलेXदु शेखर पाठक िनलLyजतापूवLक कहैत सुनल गेला \"सपनोमे नै सोचने \nहेतै..\" इrयािद..\" आ बैजू आिद दस गोटे ओइपर िनलLyजतापूवLक ठहाका लगेलिXह, ई वीिडयो िवदेह वीिडयोमे \nउपलxध अिछ। जगदीश साद म_डल क 0टेचरक अमलेXदु शेखरक मे_टर सभ सेहो नै बिन सकता आ \nिवUापित पवLक मु»य अितिथ भेनाइ जगदीश जीक नै ओइ िवUापित पवLक लेल समान छल। खएर .. मुदा \nतकर बाद दरभंगाक िवUापित पवLपर (बैजूक िवUापित सेवासं0थानक िवUापित पवL) जखन नXद िवलास राय \nपहुँचला तँ अमलेXदु हुनका अपमािनत करैत मंचे पर कहलिखXह \" अमलेXदु अहक पो0टकाडL िलिख \nकऽ बजेने  रहिथ!!!\" आ ऐ गपक चचs नXद िवलास राय कमलेश झाक सं0थाक समान समारोहमे केलिXह \nजतए भीमनाथ झा आिद सभ उपि0थत रहिथ। अखनो अमलेXदु आकाशवाणी दरभंगाक मैिथली िवभाग मे जे \nजाितवादी 0वरक चार कऽ रहल छिथ से लेखकीय ितबÅताक िव¨Å अिछ। जँ समानाXतर परपरा \nसािहrय अकादेमी गो³ीक माXयता नै दऽ रहल अिछ तँ ऐ सँ िमिथलापर ई कलंक तँ दूर भेबे कएल जे हम \nसभ \"0टेटस कोइ0ट\" छी, आब अिधसं»यक वगL ओइ कुकृrयसँ अपनाक दूर राखऽ चाहैए। \nमैिथली सािहrय आ इितहास दू ख_डमे बँिट गेल अिछ। लोक जेना ग|धीजीक िवरोध कऽ महान बनऽ चाहैए \nतिहना िवदेहक िवरोध कऽ कए सेहो। सािहrय अकादेमीक गो³ीक \"सगर राित दीप जरए\" केर माXयता भेटै \nओइ लेल कमलेश झा सन \"कयूिन0ट\" आ ढेर रास \"मैिथल ाÄण मा* लेल िमिथला राyय आ मैिथली \nभाषा\" म|गैबला ाØणवादी (कयूिन0ट ाÄणवादी सेहो) अप0य|त छिथ। मुदा समानाXतर धाराक इितहास \nलेखन मे सािहrय अकादेमीक गो³ीक \"सगर राित दीप जरए\" केर माXयता नै देल जा सकत। मूल धाराक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nइितहास लेखन मे ओ सािहrय अकादेमीक गो³ी लेल सं»यामे \"एक\" नै \"अनेक\" सं»याक वृिÅ कऽ सकै \nछिथ| \nझंझ-मंझ: \nArvind Thakur \nहम आएब ! अव²य आएब ! 81/82  क चÑरक बादो आएब !  \nLike  · · Share  · February 8 at 11:05am \nUmesh Mandal,  रिव भूषण पाठक  and 2 others like this. \n \n  \nGajendra Thakur kono 81-82 ka chakkar nai chhai. ee  81 m chhiyai, sahitya \nakademi goshthi ke sagar raatik manyata nai del jaa  sakat. \nFebruary 8 at 9:54pm  · Like  · 2 \nShyam Darihare EE manyata debak adhikar kon sanstha  wa vyakti ke chani. \nAnere ekta neek andolan ke duri karbak prayas band kayal jaybak chahi. sagar \nrati deep jaryak madhyame apan rajniti karab nindni y thik. \n19 hours ago  · Like \nGajendra Thakur  ²याम दिरहरे जी। सगर राित दीप जरयक सािहrय अकादेमीक बंधक बनेबाक कोनो \nयास बा ओइ यासक समथLन 'य नै छै। सगर राितक मा¼यमसँ जे राजनीित कएल जा रहल छल \nओकरा ¼व0त क' देल गेल अिछ। सुपौल सगर राितमे जाितवादी 0वरक रमानXद झा रमण जी ®ारा देल मौन \nसमथLनक बाद सगर राित ओरहा मे रमानXद झा रमण जी ®ारा जे जाितवादी 0वर उठाएल गेल रहै जे ओ \nÎोि*य रहलाक बादो पासवान ऐठाम जा क' हुनका आ सगर राित पर अहसान केलिन ई सभ गप सगर \nराितमे असहनीय अिछ। \n19 hours ago  · Like \nShyam Darihare Sagar rati deep jaraya kahiyo kakro badhak wa gulam ne \nchhalaik aa ne kakaro satta chhaik je ee kay sakat.  Maithilik je sthiti chhaik tahi \nme ehan vivad uthayab ghaatak chhaik. jani bujhi ka y kichhu lok ehi aandolan \nke hathiyabay aa prachar payba lel apsyant chhathi.  sagar raati deep jaray  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \njahina chhaik tahina rahay del jay. Rajniti tuarat band ho. Badhiya likhbak badla \nrajniti karab nindniy thik. \n19 hours ago  · Like \nGajendra Thakur  ²याम दिरहरे जी। चािर गोटे िमिल क' एक दोसराक कथाक बाहबाही करै छला, मा* \nएÑे जाितक ई गो³ी छलै, वािलटीक ओत'अभाव छलै आ ओ राजनीितक अखारा छल, सवLहारा वगL एकरासँ \nदूर रहै,नव कथाकार नै जुिड़ रहल छला, िकछु गोटे एकरा हिथयेने छला, आ सएह सभ आब कxजा छुटला \nपर हाÀोश क' रहल छिथ; यएह एकर 0व[प रहै,  एकर 0व[प ओिहना रह'  देल जाइ से अहक इ¥छा \nअिछ? मैिथली आग बढ़ए आ ओकरा पर लागल जाितवादी कलंक दूर होइ ओइ सँ अहक कोनो सरोकार \nनै। सभ जाित सभ 'े*क लोक मैिथलीसँ आ सगर राित सँ जुिड़  रहल छिथ, ओइसँ अहक स¸ता नै \nअिछ? आXदोलन क राजनीित आ राजनीितक आXदोलन किहया धिर अह बुझैत रहबै? \n19 hours ago  · Like \nShyam Darihare sagar rati deep jaray ne rajnitik ma nch chhaik aa ne sarkari \nrahat kendra. Je neek likhat takar naam hetaik. Nee k rachnak prashansa hetaik. \nEhi me jativad, sarvhara aadi shabdavalik prayog va ih lok kay sakait achhi jakra \nrachana karm sa nahi apitu matra rajniti sa matlab hoik. Kharab rachnak yadi \nkeo godhiyanbadak adhar par wah wahi kartaik t se p rabudh pathak swikar nahi \nkartaik. Ehi me jatik kon sawal chhaik. sawal matr rachanak gunvatta chhaik. \nAnere aamil pibak kono jarurati nahi. Jati aa sarvh ara shabd aanika ahan \nlekhan kary me seho aarakshanvadi rajniti aani raha l chhi. Bhashak ehan seva \nlel badhai.Yadi kono truti ehi me chhaik t okar sam adhan hobak chahi muda \nmathdukhi chhorabay lel aatmhatya ghor anuchit achh i. Hamra kon chij say \nsarokar achhi takar chinta me aahan kiyak parait ch hi. Rajniti aa andolan me \nantar bujhbak hamara aahan atek abgati nahi achhi s e t aab nahiye achhi. \n18 hours ago  · Like \nGajendra Thakur  सगर राित दीप जरय राजनीितक मंच नै छै, आ निहये सरकारी राहत केXc; मुदा \nसािहrय अकादेमी राजनीितक मंच बिन गेल छै आ मैिथल ाÄणक िकछु कÌर तrrव जकर रचनामे कोनो \nजान नै छै तकरा सािहrय अकादेमी राहत सेहो दान करैए। आ जे ओइ सािहrय अकादेमी आिद सरकारी \nसं0थासँ िबनु रचनाक Îे³ाक राहत लेबा लेल लालाियय छिथ ओ जाित आधार पर सगर राितक ओकर \nबंधक बनब' चाहै छिथ। सवLहारा आ जाित शxदक चचs सािहrयमे नै हेबाक चाही ई सुनैत सुनैत हमर कान \nपािक गेल अिछ। जकर रचनामे जान नै होइ छै, जकरा पाठक नै छै, गोिधया बना क' जे सड़ल पाकल \nरचनापर शंसा पेबाक आदित धेने अिछ, तकरा आXदोलन राजनीित बुझेतै, जे सुखाएल इनारक बÁग  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nछिथ, हुनका मैिथली क पाठक भेटने सभसँ बेशी कÆ छिXह, कारण गोिधय सभपर पाठक हँिस रहल छिXह। \nमा*क एक जाितक (मैिथल ाÄणक िकछु कÌर तथाकिथत सािहrयकारक) आर'ण जाधिर मैिथली लेल \nछलै (सािहrय अकादेमीमे अखनो धिर छै) तकर प'मे आ तकरा हाथे सगर राितक बेचबापर िबतL लोक \nजखन \"लेखनमे आर'ण\" क िवरोध करै छिथ तँ अपन तकLक घुरछीमे अपने फँिस जाइ छिथ, हुनका अपन \nजाितक सड़ल पाकल सािहrय Îे³ लगै छिXह आ तकर िवरोधक ओ \"मथदुखी छोड़ाबए लेल आrमहrया\" \nकहै छिथ, आ जँ सrय सोझ आनल जाए तँ तइपर अपन \"आिमल पीिब क'\"  बजबाक ओ दोसराक आिमल \nपीब कहै छिथ। आ *ुिट लेल समाधान लेल अह हुनकर पएर पकड़ू, कारण मैिथलीक ओ लोकिन मािर \nक' सुखाएल इनार [पी साÛाyयक मठाधीश बनल छिथ,  आ भाषाक तइ [प सेवा केलाक लेल ओ बधाइ \nसेहो चाहै छिथ!! अहक कोन चीजक सरोकार अिछ से 0पÆ अिछ, आ कोन चीजक अवगित सेहो 0पÆ \nअिछ। \n18 hours ago  · Like  · 1 \n \n  \nShyam Darihare Shyam Darihare Aahank aakrosh bharal  bhasha say bujhait \nachi je aahan kono vyaktigat karne sahitya akadmik virudh jhanda uthene chhi. \nSe hamra nahi bujhal chhal aane bujhay chahait chhi . Ham baat matr Sagar rati \ndeep jaryak kay rahal chhi. Aahan bat ke sahitya ak admi dis lay ja rahl chhi. \nAahan hamara bich kono prichay seho nahi achhi tain  binu janane vyaktigat \ntippani sa bachbak chahi. Takhan ekta baat kahab je  ankar dalaan chhinikay \nhathiya kay chichiyabay sa badhiya je apana butta s a swayngak ekta \nnishkalank, aa jati varg vihin dalaanak nirman kay ohi par taal thoki se besi \npurusharthak baat. Hamra sa kono mathadhish galat t hapri pitba let se sattha \nehi duniya me kakro nahi chhaik. Ehan kono mathadhi sh ekhan dhari janam \nnahi lelkaiak achhi. Aahan ke katahu abharay t such it karb. kono lobh lalach lel \nbhashai rajniti karybala lok Darihare lag thadh hob ak pahine seho ek say ber \nsochat kiyak t hamara janayvala keo ehan himmat nah i karat. Aa agar karat t \n..... Binu kono parichayak etek baat apne sunaol se  dhanyvaad. \n17 hours ago  · Like \nGajendra Thakur  अहक बुझाइत अिछ बा अह सएह बुझ' चाहै छी, आ से अह िकए बुझ' चाहै छी से \n0पÆ अिछ। अहक अपन भाषा आÀोिशत नै बुझाइए, आ दोसराक तकL िकए आÀोश बुझाइए सेहो 0पÆ \nअिछ। हम सगर राित दीप जरय क गप क' रहल छी, आ कारण सुनेलॱ जे अह बा िकयो सािहrय \nअकादेमीक गो³ीक सगर राित कोन कारणसँ बनाब' चाहै छिथ, मैिथली क पाठक भेटलै, ओ एक जाितक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nघुरछीसँ बाहर िनकललै, ओकर 0तर भारत आ नेपालक आन भाषाक सािहrयक सम' एलै,  तँ ऐ सँ अहक \nखुशी िकए नै अिछ? अहसँ हमरा pयितगत पिरचय नै अिछ आ कएक िबिलयनक िव§मे सभक सभसँ \nपिरचय संभव नै छै तैयो अह pयितगत िटपणी करै छी आ से आरोप दोसरा पर िकए लगबै छी, सेहो \n0पÆ छै। सगर राित िकछु गोटेक दलान रहै,ई 0वीकारोित अहक िवषयमे बहुत िकछु किह जाइए, आ अह \nिकए िचिचया रहल छी तकरो िवषयमे िटपणी करैए। अहसँ कोनो मठाधीश थोपरी नै िपटबा रहल अिछ,लोभ \nलालच बला अह सँ सिट नै सकैए, आ जँ से सटत तँ तकरा अह गरदा छोड़ा देबै; मुदा तखन अह ई \nिकए क' रहल छी। एकर कारण ई तँ नै अिछ जे ओकर सभक सोच आ आइिडयोलोजी अहक \nआइिडयोलोजी सँ मेल खाइत अिछ, आ जे से अिछ तँ अहक ई 0वीकारोित दुखद अिछ आ ओइ \nआइिडयोलोजीसँ हमर मतिभ¸ता आजXम रहत। \n·              Gangesh Gunjan Gangesh Gunjan Gangesh Gunjan Gangesh Gunjan  िय गजेXc जी! \n'उिचतवता ' के एक बेर फेर बाज' पिड़ गेल । माफी चाही। \nअहक आदर हम अहक िमिथलचल-िहत साधक युगीन सं0थापना कायLक लेल करैत छी। \nसे अहॴ, आ मा* अहॴ टा कएल अिछ।अहक एिह कृित-लेख कÁ, चािहयो क' यो, \nकोनो तु¥छ तकL बा तथाकिथत िमिथलचल िहतैषी-ेमी लेख िलिख क' मेटा निह \nसकैत छिथ। से िनिवLवाद । से िकनको बुतÁ अह सँ पैघ काज कैये क' संभव हेतिन। \nत अह सँ एखनो हमर उमीद नै खrम भेलय । अपन ताही अ­ज-0नेहािधकार सँ \nआ­ह करैत छी जे एहन सृजन हीन,अनुवLर िवषय ल' क' िववाद अहक वा0तिवक \nयोगदानक 'मता-ितभाक बेकार मे 'य क'  रहल अिछ।तकर माrसयL अिछ हमरा।अह \nमैिथली आ िमिथलचलक \" Îे³ आ कालाXतर जीवी \" कायL करबा लेल आएल छी। त। \nएिह सपूणL िववाद पर हम शायर मोिमनक एक टा अपन अित िय शे-ए-र कहैत अपन \nइ¥छा pयत करै छी- \n\"मर चुक िक कहॴ तू ग़मे िहÝ से छूट जाए / कÞते तो हß भले की वो लेिकन \nबुरी तरह।\" बेशी लोक उिचतो बात क िनताXत अ¨िचकर वाणी आ तेवर मे करबाक \nअàयासी होइत छिथ। हमरा जनैत एही मे मु»य मुÓा हेरा जाइ छैक।त \nफेर वैह -\"बात जँचय हमर तं हमरा संतोष । अXयथा मोन सँ िनzकािशत क' देब ।\" \nस0नेह, \n \n2014-03-14 11:07 GMT+05:30 Gajendra Thakur < \n5 hours ago 5 hours ago 5 hours ago 5 hours ago  · Like Like Like Like  \n·                िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nGajendra Thakur Gajendra Thakur Gajendra Thakur Gajendra Thakur  गंगेश गुंजन जी। गािरक डरे भागलासँ सृजनहीन, ितभाहीन लोकक वचL0व फेरसँ \nकाएम भऽ जेतै। \nडॉ. आरती कुमारी (१९६७-२०१२)क कािã राितमे मृrयु भऽ गेलिXह। पित Îी अिनल कुमार रॉय आ पु* \nअनुराग कुमार आ पु* उyजवल काश क छोिड़ ओ चिल गेलीह। हुनकर मृrयुसँ मैिथली सािहrय जगत \nस¸ अिछ। हुनकर एकटा पोथी कािशत अिछ \"मैिथली मुतक काpयमे नारी\"। मिहषीमे ७३म सगर राित \nदीप जरय क माला ओ भागलपुर लेल उठेने रहिथ, आ तकरा बाद ओ अ0व0थ भऽ गेलीह, कोलकातामे \nऑपरेशन भेलिXह। िकछु सामXती वृि«क लोकक हुनकर   सगर राित दीप जरय क माला  उठेनाइ नै \nअरघलिXह आ हुनका ®ारा भागलपुरक सािहrयकारसँ माला उठेबासँ पिहने नै पुछबाक, आ \"जँ भागलपुर \nमे सगर राित दीप जरय हएत तँ िकयो नै आएत\" आिद गप किह मानिसक वेदना पहुँचा कऽ दीप आ \nरिज0टर लऽ लेल गेल, आ सगर राित दीप जरय भागलपुरमे नै भऽ सकल। आ   सगर राित दीप जरय पर \nजे ­हण लागल से अखन धिर लागले अिछ। हम सभ कहनिहयो रिहयिXह जे जँ अह भागलपुरमे सगर राित \nदीप जरय करय चाहै छी तँ िनिäXत भऽ क[,  सभ पहुँचत, मुदा ओ कहने रहिथ जे ओ   सगर राित दीप \nजरय करय चाहै छिथ, मुदा िववादमे नै पड़य चाहै छिथ। 0व. आरती कुमारीक कृतå समाज िदससँ \nÎÅ|जिल। \nShyam Darihare Shyam Darihare Shyam Darihare Shyam Darihare  74wa SAGAR RATI DEEP JARAY-- 10 SEPT 2011. Sthan:- \nHAZARIBAGH. ( Patna ke taraf sa Hazaribagh me prave sh sa pahile N.H. par \nVinoba Vhave University Gate chhaik. University gat e sa ek minat baab dahina \nme ekta barka maidan chhaik waih chhaik HOME GUARDS  TRAINING \nCENTRE. Ohi Gate par sipahi sa puchhari karu o hall  dhari pahuncha det. SAB \nMAITHILI KATHAKAR aa KATHPREMI LOKaNIKE SADAR HAKAR. \nLike  · · Unfollow Post  · August 11, 2011 at 3:48am Shefalika Verma and Kisla y \nKrishna like this.  Arvind Thakur Arvind Thakur Arvind Thakur Arvind Thakur  बिढय| खबर ! बधाइ !रोमन िलिप मे िलखबाक अनेक खतरा \nछै,एकटा एतहु देखाइत अिछ -कथाेमी कÁ कठेमी पढय मे बेसी सुिवधा बुझाइ छै|सभ गोटे देवनागरी मे \nिलखबाक िह0सक बनाबी त नीक  |हम गो³ी मे आयब,दिरहरे जी| August 11, 2011 at \n7:29am  · Like  · 2 Hirendra Kumar Jha Hirendra Kumar Jha Hirendra Kumar Jha Hirendra Kumar Jha  Bhagalpurak arth ahzaribag hit chhaik ? \nAugust 13, 2011 at 1:13am via  · Unlike  · 2 Hirendra Kumar Jha Bhagalpurak arth \nHazaribagh kona bhay sakait chaik ? ehi san ta prat hak samapti bhay jayat. \npunarbichar karu. Hirendra August 13, 2011 at 1:15a m via  · Unlike  · 1 Ajit Ajit Ajit Ajit \nAzad Azad Azad Azad  aarti ji goshthi karba me saksham nai chhaith. hunk e se puchhla par ee \nbha rahal chhaik. aarti ji gambhir roop se bimar ch haith aa kolkata me 3 maas \nse ilaaj kara rahlih achhi. August 13, 2011 at 6:10 am  · Like  Kislay Krishna Kislay Krishna Kislay Krishna Kislay Krishna  ee \nektaa vikalp rup me sojha aayal achhi.... August 13 , 2011 at \n8:07am  · Like  Gajendra Thakur Gajendra Thakur Gajendra Thakur Gajendra Thakur  आरती जी २४ िसतबर क गो³ी करबा लेल तैयार छिथ तकरा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nबादो हुनका सँ मौका छीन कऽ मा* दस िदन पिहने गो³ीक हजारीबाग लऽ जेबाक की योजन..? \nHirendra Kumar Jha  जी सँ हम सहमत छी..आब जखन १० िसतबर ितिथ घोिषत भऽ गेल तखन \nआब ओ पाछ हिट जािथ से अलग बात, मुदा की हुनका ई भरोस देल गेलिXह जे अिगला गो³ी वएह \nकरेतीह? हम पिहनिहयो कहने रही जे हुनकासँ िबना पुछने कोनो िनणLय नै लेबाक चाही..यिद हजारीबागमे \nगो³ी हुअए तँ सशतL हुअए जे अिगला गो³ी आरती जी करेतीह..ई दवाब जे अहक अहठाम २४ िसतबर \nक िकयो नै आएत/ अह भागलपुरमे ककरोसँ नै पुछिलऐ..आिद बना कऽ हुनकासँ जबरद0ती हँ कहेबाक \nकोनो मतलब नै..August 17, 2011 at 7:39am  · Like  Ajit Azad Ajit Azad Ajit Azad Ajit Azad  jahiya 10 setamber ke \nghoshna bhel...tahi se ek ghanta pahine tak aarti j i lag date final naih rahain. \nham fon kayliyai ta o kahlih je AAI RAIT ME HAM AHA N KE KAHAB...KARAN \nJE EK GOTE HAMRA AARTHIK SAHYOG KARBA LEL CHHAITH...YADI O \nGACHHI LETAH TA HAM 19 YA 20 SEPTEMBER KE KARAB. ha m \npuchhaliyain 19 ke ya 20 ke? o kahalain EHI DOONU T ITHI ME SE JAHIYA \nSHAIN PARTAIK TAHIYA. ham kahaliyain je ehi doonu t arikh ke shain nai \nparait chhaik. takhan o garbara gelih. hamhi kahali yain je 24 ke bha sakait \nachhi muda durga puja 28 se chhaik...ki ahan 3 sept ember ya 10 september \nme se kono din kara sakait chhi? o taiyar nai bheli h. ham kahaliyain je takhan \nahan 24 ke kareba lel swatantra chhi...aa ham aybo karab muda besi lok nai \nautah...dosar gap je ekhno tak ahank date final nai  achhi ( karan, o takhno ber-\nber kahait chhalih je ham ek gote se baat karab tak han date ghoshit karab). \nham hunak swasthya aa aarthik sthiti ke dekhait kah aliyain je ahan baad me \njahiya thik bha jayab tahiya karab. o kahalain JE H AM SANJH ME AHANKE \nFINALLY KAHAB. baad me o ohi samay pradip bihari ji  ke sabhta baat \nkahalkhin. pradip ji hunka bujhelkhin je ahan ekra presstige issue nai \nbanau...sabh ahank heet me kaih rahlah achhi. o mai ni lelkhin aa register hunke \npatheba lel sahmat bhelkhin. ekar baad pradip bihar i ji turat hamra fon kaylain \nje aarti ji taiyar chhith je agila goshthi hazariba gh me hoiek. pradip ji hunka \neeho kahalkhin je ahan ee gap ajit ji ya raman ji k e seho kaih diyoun muda o \nkahalkhin je ham VIDEHA me kaih dait chhiyaik, sabh ke khabar bha jaytaik. \nham aai tak videha me hunak kono statement nai parh al. hamra lagait achhi je \nehi mamla ke tool nai del jai...o yadi agila goshth i karay chahait chhaith ta o \nkaraith, ehi me kakro kiyaik kono aapatti hetaik. e e goshthi june me hebak \nrahaik...arthat may me date ghoshit bha jaybak chah i chhal. o june me 10 aa \n11 ke saharsa me sahitya acsdemik seminar me aayal chhalih...ham takhno \nhunaka puchhaliyain je kahiya karbaik goshthi...o j uly me karbak baat kahlain.  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \ntabat tak hunak mon kharab bala baat nai rahaik. ju lu me kolkata me o kavita \npath karba lel bimarik avastha me aayal chhlih. tak hno ham puchhne rahiyain je \nkahiya karab goshthi? o kahalain je september tak t a ham kolkate me rahab \n(under treatment). takar baade karab. August 17, 20 11 at 10:55am  · Like  Ajit Ajit Ajit Ajit \nAzad Azad Azad Azad  ek ber ehi tarhak ghatna aar bhel chhaik. dr dhiren dra ji janakpur me \nkarbaik prastav darbhanga goshthi me delkhin muda 4 -5 maas tak o nai kara \nsaklah takhan pt. govind jha daman kant jha jik sah yog se patna me karoune \nrahaith. aarti jik paksha me sabh achhi muda hunak sthiti thik nai chhain...ehi \nmamila me bhagalpurak lok besi nik se kaih sakait c hhaith. \n-चोर रोशन कुमार झा अखनो नै हटेलक जगदीश साद म_डलक ओकरा (चोर रोशन कुमार झा ) ®ारा \nकएल चोिरक लघुकथा सभ अपन ई-पि*का (xलॉग)सँ- सािहिrयक जगतमे ऐ सँ घोर 'ोभ अिछ-  -चोर रोशन \nकुमार झाक चोिरक सबूत नीच िलंकमे अिछ जे ओ अखन धिर अपन ई-पि*का (xलॉग) सँ िडलीट नै \nकेलक अिछ। \n http: http: http: http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/rikshaav ala.html//mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/rikshaavala.h tml//mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/rikshaavala.h tml//mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/rikshaavala.h tml\n \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/jivika.h tmlhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/jivika.h tmlhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/jivika.h tmlhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/jivika.h tml \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_7993.htmlpost_7993.htmlpost_7993.htmlpost_7993.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_9212.htmlpost_9212.htmlpost_9212.htmlpost_9212.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_4646.htmlpost_4646.htmlpost_4646.htmlpost_4646.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_691.htmlpost_691.htmlpost_691.htmlpost_691.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_88.htmlpost_88.htmlpost_88.htmlpost_88.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_7693.htmlpost_7693.htmlpost_7693.htmlpost_7693.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post_4876.htmlpost_4876.htmlpost_4876.htmlpost_4876.html  \nhttp://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog http://mithlakgaamghar.blogspot.in/2012/05/blog- - --post post post post_31.html_31.html_31.html_31.html  \n  \nई धूतL रोशन कुमार झा ई सभ रचना जगदीश साद म_डलक \"गामक िजनगी\" सँ चोरा कऽ अपन ई-\nपि*कामे छपने अिछ जेकर िलंक ऊपर देल गेल अिछ। गामक िजनकीक मैिथलीक पिहल टैगोर पुर0कार \nभेटल छै। \nपिहनिहयो एकर संगी रणजीत चौधरी मु¸ाजीक रचनाक लगातार चोिरमे पकड़ाएल अिछ, जे अिजत \nआजादक   िमिथलाक अबाज ­ुपपर अखनो अिछ। अिजत आजाद मु¸ाजीक कहने रहिथXह जे ओ रणजीत \nचौधरीक बैन करता आ चोिरक रचनाक िडलीट करता, मुदा हुनकर कायsलसँ से अखन धिर से नै भेल \nतावत ओही कायsलयसँ ई नबका चोर रोशन कुमार झा आिब गेल। \n\"राड़क सुख बलाय\" क लेखक अिछ ई रोशन कुमार झा आब रौशन मैिथल!!)  ई कथा ओकर मूल \nाÄणवादी शुÅ वतLनीमे नीच देल जा रहल अिछ-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nराअर के सुख बले \nपढुआ काका िकछु काज स दरभंगा आयल छलाह . जखन सव काज भ गेलैन त बस पकबsक लेल बस \n0टßड गेलाह  , मुदा गामक बस छुÌी गेलैन . \nपधुआ काका हमरा फ़ोन केलैने ? रोशन कतय छ: ? हम आकाशवाणी लग ठाढ़ िछ  ? हाउ हम तोहर घरे \nिबसरी गेिलय . तो आबी क हमरा ल जा . \nजखन हम पढुआ काका क ल के घर पर आéलाहू त घर पर लाइन छल .चुकी गम´ काफी छल तािह \nकारने पंखा चला हुनका लग बैसी गेलहु आ हुनका अपन कंयूटर पर फसबूक के खोली हुनका देखाबय \nला¯लाहू ? \nअचानक ललका पाग केर देखैत देरी हुनक मन गडद-गडद भ गेलैने . ओ कêैने जे की \" इ िथक िमिथला \nवासी केर पहचान  , आ पाग पिहलs स बाढ़ी जाइत अिछ मान \" \nहम कहिलयैक  , काका िकछू लोक केर कथन अिछ जे की पाग मा* उपनयन  , िववाह मÁ पिहरे वाला एक टा \nपिरधान अिछ जे की बाभन आ लाला सब मे पिहरल जाइत अिछ  ? \nओ कêैने हौ जे इ गप करैत अिछ ओ पागल हेताह  ? \nहम कहिलयैक  , कका ओ सब पढ़ल िलखल आ पैघ-पैघ सािहrयकार छैथ आ िवदेह सनक पि*का सेहो \nिनकालैत छैथ  ? \nिकछु काल केर उपराXत पढुआ कका कêैने जे की एकटा , दूटा ओही महानुभाव केर नाम त कहक जे सब \nपाग केर िमिथला केर मान नहॴ बुझैत अिछ आ मा* ओकरा जाितगत स जोरी रहल अिछ  ? \nहम कहिलयैक आशीष अनिचXहार  , उमेश मंडल  , पूनम मंडल ियंका झा आ िवदेह केर सपादक गजेXc \nठाकुर . \nकका कêैने हौ अिह मे त कोनो पैघ सािहrय कार लोकिन केर नाम कहा अिछ  ? \nकका आजुक समय केर इ सब करता धतs छैथ सािहrय जगत के . \nहौ यिद आजुक सािहrय केर करता एहन छैथ त नहॴ जानी की होयत भिवzय मे ? \nहमरा सब केर समर मÁ हिरमोहन झा , नागाजुLन  , िदनकर सब सनक महान रचना कार लोिकन छलाह . से इ \nसब कोनो हुनका स पैघ छैथ जखन ओ लोिकन पाग पिहर अपना केर गौरवािXवत बुझैत छलाह तखन \nआजुक नौिसखुआ सब के की औकात  ? \nओ कêैने हौ बाऊ Äण एकर िवरोध िकअक क रहल अिछ से नहॴ जानी मुदा िजनकर बाप दादा किहयो \nपिहबÕ नहॴ केने हैथ हुनका त अव0य ने असोहाथ बुझेतैन .  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nओहुना िमिथलाक गाम घर मे कहल जाइत अिछ जे की \" राअर केर सुख बले \" \n  \nकथा वाचन- लेखन पाठशाला (बाल कथाक िवशेष संदभLमे) \n  \n१ \nमैिथलीमे कथा वाचन, िवशेष कऽ  नेना भुटका लेल बाल कथा वाचनक परपरा बÏड पुरान रहल अिछ। लोक \nगाथाक राितक राित, िदनक िदन दशLन, बाल सुलभ मोन लेल ओकर छोट वजLनक गU-पU िमिÎत एक आ \nबेशी राित चलैबला दादी-नानीक कथा, दादी-नानी आ बाबा-बाबूक सुनाएल आन लोककथा एकर िविभ¸ [ प \nअिछ जे िमिथलाक बालक-बािलकाक मोन मोहने अिछ। ऐसँ िवपरीत सता डोरासँ लऽ  कऽ  मधुÎावणी आ \nिबहुलाक कथाक जानकारी मा* बािलके धिर सीिमत अिछ, एÑे घरमे रिहतो िकछुए बालक मौिगयाहा संËा \nभेटबाक डरक संग ऐ कथापाठमे सिमिलत हेबाक साहस करै छिथ। \nकथाक बीच गीत, कहबी, खेल सेहो होइए। खेल कथाक बालक- बािलका सभ ®ारा वाचन-गायन होइत \nअिछ, आ खेला सेहो चिलते रहैत अिछ, कोनो दादी-नानीक वेश नै, कोनो बाबू-बाबा, बेदराक खेलमे घुिस नै \nसकै छिथ। \n२ \nकथापाठक एतेक सुXदर परपराक अछैत मैिथली बालकथा िकए असफल भऽ  गेल, बा अखन धिर असफल \nअिछ। जँ िलली रे क छोिड़ दी तँ ई कहैत किनयो संकोच नै जे सािहrय अकादेमी पोिषत, से ओ छपाई \nहुअए बा पुर0कार, मैिथली बाल कथा सािहrय  , बाल सािहrय अिछये नै। आ जँ अहमे ितभा नै अिछ तँ \nअनुवाद क[,  मुदा ायोिजत अनुवादक 0तर एहन जे ब¥चाक बापक िदन नै िछऐ जे एÑो पैरा­ाफ़ पिढ़ \nिलअए, तते ने मुँह कोिचआबए पड़ै छै। \n३ \nसािहrय अकादेमीसँ २४ भाषासँ संकिलत बाल कथा िनकालल गेल। मैिथलीयोक कोटा छै आ रामदेव झा \nदुनू बापुतक बालकथा कोना नै रहत, नाटक सं­ह एतै तँ फट नाटक तैयार, तही तजLपर। िलली रे क कथा \nमुदा सु¸र अिछ। मैिथलीक ऐसँ बदनामी होइ छै, दुिनय बुझैए जे मैिथलीक कथाकार बाल कथाक माने \nबुझबे नै करै छिथ। \n८२ म सगर राित दीप जरय बालकथा केिXcत रहत। ओइ संदभLमे बाल कथा वाचन-लेखन पाठशालाक \nआरभ कएल जा रहल अिछ। \n४  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nिवदेह िशशु उrसवमे जगदानXद झा मनु क चोनहा आएल छलिXह। बाल मनोिवËानपर आधािरत ई उपXयास \nबाल कथा िलखनहार लेल पाìयÀमक समान अिछ, केना कथा आग बढ़ाओल जाए, आ समात कएल \nजाए, कथा व0तुक नवीनता एकरा िविशÆ बनबैए। िवदेह िशशु उrसव ऐ िलंकपर उपलxध अिछ:- \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/  \n५ \nसे बालकथाक लेखन एना हुअए जे ओ पढ़ै आ सुनै, दुनूमे नीक लागए। ई लोजेट नाटक सन हेबाक \nचाही, जे मंचन लेल नै, असगरे पढ़बाले बा िकछु गोटे संग ज़ोर-जोरसँ सुनबा-सुनेबा लेल िलखल जाइए। \nसरल िवचार, सरल शxदावली आ सरल भाषा Îे³ बाल कथा लेखनक चाभी अिछ। \nजेना ऋगवेदक जल लय, मनु आ महामr0यक कथा, सर0वती नदी, अरायुत रथक िववरण, ई सभ आरिभक \nबाल कथाक आकृित देखबैत अिछ तिहना अवे0ताक िगलगमेशक कथा सेहो। ऋगवेदोसँ पिहने \nगाथा, नाराशंसी आिदक मौिखक सािहrय छल आ ओइ लेल ऋगवेदमे गाथापित, गािथन आिदक योग अिछ। \n\"पंचतं*\" आ ओकर िकछु कथाक पुनलÕखन \"िहतोपदेश\" सँ बहुत पिहने जातक कथा बाल कथा कहलक आ \nसेहो िचड़ै चुनमुनीक संग मालजाल आ जानवरक मा¼यमसँ, ओना जातकक उÓे²य बौÅ धमLक चार सेहो \nरहै। अही तरह पंचतं* बाल कथा कहैत कहैत 0*ी-शूcक ित पूवs­ह कथामे पैसेलक, आ त ओकर \nपुनलÕखनक आव²यकता अनुभूत भेल। ऋगवेदक आ»यान संवादक जXम दै छल, जे पौरािणक कथा ख़rम \nकऽ  देलक आ त ओइ पौरािणक कथा सभक पुनलÕखन अखुनका िहसाबे हेबाक चाही। \n६ \nआधुिनक बाल कथा केहुन हुअए? \nओइमे आधुिनक िवËान ®ारा पसारल नीक तrवक संग पयsवरण चेतना सेहो हेबाक चाही। माने कथा \nबुिÅपरक नै pयवहारपरक हेबाक चाही। \nबालकथामे मनोरंजन आ Ëानक समावेश लेल िवËान, समाज िवËान परक कथा िलखबाक आव²यकता अिछ। \nब¥चा अपन धरोहिरक बुझए, त लोक कथा, परीकथा, जादू कथा कहल जा सकैए मुदा ई अंधिव§ास नै \nबढ़बए तइ तरह ओकर लेखन पुनलÕखन हेबाक चाही। \n२२ २२. . . . गU गU गU गU  \n  \n२२ २२.. ..१. आशीष आशीष आशीष आशीष अनिचXहार अनिचXहार अनिचXहार अनिचXहार-नेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममेनेपालक नोर म[भूिममे// // कलंिकत चान कलंिकत चान कलंिकत चान कलंिकत चान  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \n२२ २२.. ..२२ २२.. .. जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ डलक लक लक लक-- -- लघुकथालघुकथालघुकथालघुकथा-- --िकरदानीिकरदानीिकरदानीिकरदानी \n  \n   \n२.३. िजतेXc झािजतेXc झािजतेXc झािजतेXc झा-- -- सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार, , , , सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष      \nकी भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय ?? ?? \n  \n२.४. िजतेXc झा िजतेXc झा िजतेXc झा िजतेXc झा -- --गितिविध गितिविध गितिविध गितिविध  \n   \n२.५. जगदानXद झाजगदानXद झाजगदानXद झाजगदानXद झा ‘‘‘‘मनुमनु मनुमनु’’’’-- --दूटा िवहिन कथादूटा िवहिन कथादूटा िवहिन कथादूटा िवहिन कथा \n  \n२.६. आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार आशीष अनिचXहार-- -- मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा मैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा : : : : 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव 0व[प आ तrव \nिनधsरण िनधsरण िनधsरण िनधsरण  (( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) )) \n  \n२.७.. .. सrय नारायण झासrय नारायण झासrय नारायण झासrय नारायण झा-- --    िवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथा-- -- 0मृित 0मृित 0मृित 0मृित  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n  \n२.८. मो मो मोमो. . . . असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन-- -- िवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथािवहिन कथा-- -- शहरीया घरवालीशहरीया घरवालीशहरीया घरवालीशहरीया घरवाली \n  \nआशीष अनिचXहार- नेपालक नोर म[भूिममे/  कलंिकत चान \n१ \nनेपालक नोर म[भूिममे \n \n\"नेपालक नोर म[भूिममे\" जँ ई कोनो पोथीक नाम हो तँ नेप ालक िकछु राz·वादी सभ ज[र भड़िक जेता \nताहूमे जँ ई पता लागै जे जँ ऐ पोथीक  काशक भारतक छै तखन तँ ज[र आरोप लगेता जे \"काठम|डू \nआब िद¶लीसँ संचािलत भ' रहल अिछ\"। नाना रकमक हाय-तौबा मिच जेतै से हमरा िव§ास अिछ।  िकछु \nलोक भाला लाठी ल' क' दौड़ता तँ िकछु शxदक मा¼यमÁ एता। ताहूमे जँ ई पता लागै जे लेखक नेपालक \nछिथ तखन बुझू जे हुनकर घरक उजािड़ देल जाएत  आ बैला देल जाएत भारतमे। आ ई सभ काज लेखक \nवगL करत राz·वादक नामपर। \n \nमुदा ऐ ठाम कने ई सोचबाक छै जे \"म[भूिम\" मने की ? हमर ा जनैत एहन जगह जत' खाली बालुए-बालु \nहोइ। फेर नोर शxदपर आउ, सभक बुझल हएत। जँ केकरो नोर  म[भूिममे खसतै तँ की हेतै ? बस \nखिसते देरी सुखा जेतै, िबला जेतै आ नोरक  नामोिनशान नै बचतै। मने शा0*ीय भाषामे कही तँ \nअर_यरोदन। आ ई \nअर_यरोदन की नेपालेक लोक करै छिथ? कने काल लेल सोिचऔ जे जँ नेपाल हटा भारत वा पािक0तान वा \nभूटान वा ... \nअXय देशक नाम द' देल जाइक तँ की हेतै। बस लोक वा ओकर भाषा बदिल जेतै \nमुदा रहतै तँ वएह अर_यरोदन। \nभारत सिहत तमाम िवकाशशील ओ अिवकिसत देशक िन¿ म¼यमवगL (आिथLक \nिहसाबसँ) खाड़ी देशक िदस पलायन करै छिथ रोजी-रोटी लेल। ई जतबे नेपाल लेल \nसrय छै ततबे भारतक लेल सेहो। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nवासक वेदना जतबे नेपालक वासीमे छै। ततबे भारतक वासी वा पािक0तानक वासीमे। एहनो नै होइ छै \nजे नेपालक लोकक नोर तुरंते सुखा जाइ छै आ भारतक वासी केर नोर एक घंटा बाद। म[भूिम आिख र \nम[भूिम छै  कोनो वेदनासँ ओकरा कोनो सरोकार नै ओ सभहँक नोरक एकसमान समयमे सोखै छै। \nजँ ऐसँ हिट क' आबी तँ ईहो कहल जा सकैए जे बालु जखन आँिखमे पिड़ जाइत छै तखन ददLसँ नोर बह' \nलागै छै मुदा बालु किथक? वासक ने…. \n \nकाpय केखनो बपौती नै होइ छै आ ने धनवादी होइ छै। काpय व0तुतः जनवादी होइ छै (काpय मने पूरा \nसािहrय)। आब ऐठाम िकछु संï|त लोक एता आ  वचन देता। मुदा हमरा बस एतबे कहबाक अिछ जे ðÁच \nकट दाढ़ी बला ओ  कुतs पैजामा बलाक जनवादीसँ अलग जनवादी मतलब अिछ हमर। हमरा नजिरमे ðÁच \nकट दाढ़ी बला ओ कुतs पैजामा बलाक जनवादी सिदखन पूँजीवादक दलाल  रहल अिछ। मुदा एत' हम जै \nजनवादी काpयक पिरचय देब तकरा देिख क' ई ðÁच  कट दाढ़ी बला ओ कुतs पैजामा बलाक जनवादी भागत \nसे िव§ास अिछ।  समाXयतः  मैिथलीमे जनवादी मतलब ओहन लोक भेल जे मा* गरीबक लेल भाषण करैत \nरहैए (मुदा वा0तिवक [पमे नै) मुदा लेखक ओइ िकयासँ आग ू बिढ़ जै सरोकारक \nबात करै छिथ से दुलLभ अिछ। तँ िलअ ई पिहल उदाहरण-- \nमैिथलीमे सभ िकछु भेटत मुदा पयsवरणक िचंता नै भेटत मुदा लेखक एकटा शेरमे पूरा िवचार िनचोिड़ कहै \nछिथ-- \n \nजñल उजड़लासँ रोग सभ बढलै \n0व0थ रहबाक लेल वन होबाक चाही \n \nऐ तरहँक पितक कतेक खगता छलै मैिथलीमे से पाठक बूिझ सकै छिथ। \n \nओना ई पूराक पूरा पोथी वासी लोकक दुख समेटने अिछ। मुदा मा* दुखी भेलासँ तँ काज नै चलै छै। \nएहन राजनीितक कारण जकर चलते लोक वासी बन' पड़ै छै तकरा िनशाना बनबैत लेखक कहै छिथ-- \n \nहम बूिड़ छी तß िबदेशमे आएल छी \nअह Ëानी छी तß घरमे नुकाएल छी \nऐ दू पितमे जे pयंग छै से हमरा जनैत मैिथली सािहrयमे किहयो एबे नै केलै। ऐ सभक अलावे लेखक \nमैिथली राyयक नामपर चलैत धुरखेलसँ सेहो पिरिचत  छिथ आ कहै छिथ-- \n \nिमिथला राज् लेल धरना करै छी \nबात-बातपर झगड़ा करै छी \nबेइमाने आ ïÆाचारे करब तँ \nनाहकमे िकयक धरना करै छी  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \n \nचािर पितमे तथाकिथत राyय नेता सभहँक पो0टमाटLम भ' गेल अिछ। ई  पो0टमाटLम जतबे नेपालक लेल \nमहrवपूणL अिछ ततबे भारतक लेल सेहो। \n \nलेखक मा* राजनेताक सभक नै देखै छिथ बि¶क ओकर िभ«रक बात सेहो जानै छिथ-- \n \nकी कहू कते कहू बड़ बड़ लीला छै \nमोछबला नेता सभक नñौटी ढीला छै \n \nकोनो सािहrयमे सािहिrयक चोरी होइते छै। मैिथलीमे सेहो िकछु वषL पिहने पंकज पराशर नामक सुखाएल \nमु»यधाराक सािहिrयक चोर अिछ जे एखनो अपन सरदारक  सभहँक कृपासँ ऐ 'े*मे आगू बिढ़ रहल अिछ। \nमुदा लेखक एकरो नै छोड़ने छिथ--- \n \nभौितकवादक िशकार भेिनहार सभ \nसुपनेखा सजा क' सीता बना देलक \nसािहrयमे फुत´ देखेिनहार सभ \nगजल चोरा क किबता बना लेलक \n \nसमाXयतः ई मानल जाइए जे \" जै लोकमे जतेक ेम रहै छै तै लोकमे मृrयु भय बहुत कम रहै छै\"। 0तुत \nलेखक अपन रचना सभसँ ऐ तòयक पुिÆ केलाह  अिछ-- \n \nदु²मन कतबो दुवारपर होइतो \nलाख कोसके बीच होइछै \nीतम दूर पहाडपर होइतो \nघर-आó¯नके बीच होइछै \n \n \n \nई छल ेमक [प आब कने मृrयुपर आउ देखू जे लेखक कोना मृ rयुक सुंदर  मानै छिथ भने वा0तिवका जे \nहो-- \n \nमाचL मिहनाक उतराÅLमे आइ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nहम मृrयुक देखलॱ \nसुनने छलॱ /सोचने छलॱ \nमृrयु अrयXत सुXदर होइ छै \nसरल होइ छै...... \n \nई लेखकक उrकट ेमक पिरणाम अिछ जे ओ बेर-बेर मृrयसँ टकराइ छिथ अपना रचना मा¼यमÁ। ईहो \nएकटा सrय अिछ जे िहंदू धमLक उपिनषद् सभ अनायL दशLनसँ ेिरत अिछ। 0तुत लेखक अपन किवता \nसभमे उपिनषôक पुनरLचना केलाह अिछ-- \n \nहम मानव छी \nएक िदन जXमलॱ संसारमे \nमाय/बापक इ¥छा सँगे एलॱ संसारमे \nनाना तरहँक िÀयाकलाप कयलॱ \nिकए की,................ \n \n..........पृòवी नाशवान छै \nनाशवान रहतै \nसब िदन नै िकयो अमर रहलैय \nआ नै िकयो रहतै \nकृितक यथाथL/दुिनयक सrयता \nइएह छै आ इएह रहतै \n \nलेखक एतबेपर नै [कै छिथ आ कहै छिथ-- \n \nहमर मृrयु पäात हवा ओहने बहतै \nजेहन छलैय पिहने \nदुिनय ओहने रहतै \nजेहन रहै पिहने...... \n....एतै पुन: कोनो नय आयाम \nिबसिर जेतै सभ हमर नाम \nसबक मनसँ हेरा जाएब हम \nसदा-सदा लेल िबसरा जाएब हम \n \nआब अह सभ लेखकक पिरचय लेल उrसुक हएब। ई लेखक छिथ Îी िवXदे§र ठाकुर  आ िहनक पोथी छिन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \n\" नेपालक नोर म[भूिममे\"। Îी ठाकुर गाम:-गा. िव. स.  िगÅा 7 योिगयारा, धनुषा नेपालक छिथ आ एखन \nकतारमे रिह रहल छिथ आ ई पोथी Îुित काशन भारतसँ कािशत अिछ। ऐ पोथीक िवमोचन अिधकािरक \n[पÁ 82म  सगर राित दीप जरए (31 मइ 2014क मÁहथ गाम)मे हएत। 0तुत पोथी गजल  खंड, शेरो-शाइरी \nखंड, कथा खंड, िवहिन कथा खंड ओ किवता खंडमे बटल अिछ। ऐ  पोथीक सभ गजल सरल वािणLक \nबहरमे अिछ जे की नेपालक तथाकिथत गजलकार सभ लेल  एना केर काज करत। वतLमान समयक नेपालमे \nमा* दू टा नव गजलकार मैिथली गजलक आश छिथ पिहल कुंदन कुमार कणL आ दोसर 0तुत पोथीक \nलेखक। 0तुत  पोथीक सभ िवधा अपन नव [पमे अिछ। िभ¸-िभ¸ िवषयपर अिछ। मुदा हमरा मान'मे ई \nकोनो िदÑत नै जे लेखकक सभ रचना वासक दुखमे भीजल अिछ जे की 0वाभािवक अिछ। 0तुत पोथीक \nभािषक संरचना पूणLतः नेपालक गामक अिछ आ  लेखक अपन िनज अिछ। हमरा जनैत ई वृित मैिथलीक \nलेल शुभ अिछ कारण एक सीमा धिर भाषाक मानक हेबाक चाही मुदा तै लेल ज[री नै छै ज े दिलत \nसािहrयकार  धोती-धारी बला लेखक सभहँक शxद लेिथ। 0तुत पोथीमे ऐसँ बचल गेल अिछ।  जँ राजनीितक \n0तरपर देखल जाए तँ ई पोथी भारत ओ नेपालक संबंधक  पिरेõयमे सेहो देखाएत आ भारत नेपाल साझी \nलेखक वगLक तैयार करबामे मदित करत। ओना ऐ पोथीमे pयत राजनीितक िवचारक नेपालक ि0थितकजग-\nजािहर करैए।तँ 0वागत क[ नेपालक ऐ युवा लेखक Îी िबंदे§र  ठाकुरजीक आ कामना क[ जे भिवzयमे \nिहनक िलखल आ पोथी सभ हमरा सामनेमे आएत। \n  \n  \n २  \nकलंिकत चान \n  \n(आलोचना) \n  \n  \n\"जनकपुर लिलत कला ित³ान\" ®ारा बखL 2013 (िदस.मे) Îी राम भरोस कापिड़ \"ïमर\"जीक किथतजल \nसं­ह- \"अXहिरयाक चान\" कािशत भेल अिछ। पोथीक भूिमकामे ïमरजी 0वीकार करै छिथ जे गजलक \npयाकरणपर ओ गजल नै िलखने छिथ संगे-संग ओ समी'कक सेहो िहदायत देने छिथXह जे ओ pयाकरणक \nतराजूपर ऐ गजल सभक नै तौलतिथ। एकर मने ई भेल जे ïमरजी अपने मानै छिथ जे हुनक गजल \n\"अजाद गजल \" आ समी'क तँ अजाद गजलक समी'ा करबाक लेल 0व तं* छिथ। संगे-संग ïमरजी \nभूिमकाक समी'ा करबाक लेल कोनो ितबंध नै लगेने छिथ तँ ए समी'क भूिमकाक समी'ा करबाक लेल \nसेहो 0वतं* छिथ।ओना ïमरजी गजलमे pयाकरणक मजूगत ि0थितसँ पिरिचत छिथ आ तँए ओ अपन सीमाक \nदेखार केलाह जे की 0वागत यो¯य गप अिछ। तँ चलू शु[ कर ी ïमरजीक अजाद गजलक समी'ा आ \nतकर बाद िहनकर भूिमकापर। \n  \nअजाद गजलक काXसेट--- \nजखन कोनो भाषामे कोनो खास िवधाक करीब 500-600 बखL भ' जाइत छै तखन ओइमे पिरवतLन ज[री  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nभ' जाइत छै। उदूL गजलक (जँ भारतीय फारसी गजलक जोिड़ देखी तँ) करीब 500-600 बखL भेल छै \nतँए 1960-70क दशकमे उदूLमे अजाद गजल आएल। एकर मतलब कहल गेलै जे गजलमे बहर कोनो \nज[री नै हँ कािफया भेनाइ आव²यक अिछ ( िबना रदीफक सेह ो गजल होइ छै से देआन राखब ज[री)। \nओनाहुतो िबना कािफयाक गजल नै होइत छै से सभ जनै छिथ। जँ ऐ अधारपर देखी तँ ïमरजी बहुत रास \nकिथत गजल फेल भ' जाइत अिछ मने ïमरजीक किथत अजाद गजल सेहो अजाद गजल कहबा यो¯य नै \nअिछ। िकछु उदाहरण देखू-- \n  \nपोथीक पिहल किथत अजाद गजलक पिहल दू पित एना अिछ--- \n  \nई जनक केर नगरी अपन गाम िथक \nई िमिथला बैदेहीक अपन गाम िथक \nमने कािफया गायब। जँ कािफया गाएब तँ तँ गजल ना¿ा िवधे गाएब। खएर एहन-एहन दोष ऐ पोथीक गजल \nसं»या -4,5,6,9,12,14,20,22,23,24,28,29,32,33,34,35,36,39,41 मे भेटत। ओना आन गजलमे \nिकछु ढ़ग तँ छै जकरा कािफया नै बि¶क तुक|त कहब बेसी समीचीन। ईहो मोन राखब ज[री जे ऐ पोथीमे \nकुल 44टा गजल अिछ। \nजँ हम नेपालीय पिरसरक िहसाबसँ ऐ पोथीक देखी तँ हमरा ई कहबामे कोनो संकोच नै जे राजेXc िवमल \nजीक गजलक अजाद गजलक Îेणीमे तँ राखल जा सकैए मुदा ïमरजीक गजल तँ अजादो गजलमे 0थान \nपेबाक यो¯य नै अिछ। सॲझ तरहÁ कही तँ ïमरजीक ऐ पोथीमे संकिलत सभ रचना आन िवधा तँ भ' सकैए \nमुदा गजल, किथत गजल वा अजाद गजल केखनो नै भ' सकैए। \n  \nमुदा जत' ïमरजी अपन गजल महँक दोष 0वीकार करबाक िहमित राखै छिथ ओतए िवमलजी अपन \nगलतीक 0वीकार करबासँ िहचकै छिथ।ई चािरि*क अंतर दूनू गोटमे छिन से िजनगी भिर रहतिन तकर \nकोनो गारंटी हमरा लग नै अिछ। \n  \nतँ आउ आब पोथीक भूिमकापर— \nचूँिक pयाकरणपर हमरा नै जेबाक अिछ तँ देखू ïमरजीक िकछु िबंदु-- \n  \n1) ïमरजी अपन भूिमकामे िलखै छिथ जे \" हमरा एखनो धिर पना नै अिछ, हम कतेक गजल िलखने छी। \nसाढ़े चािर दशकक सािहिrयक या*ामे कतेको गजल िलखाएल हएत....\" \nयौजी सरकार, जखन अहक अपने गजलक सं»याक बारेमे नै बूझल अिछ तखन घर-आँगन, स'र-समाज, \nदेश-िवदेशक आँकड़ाक संबंधमे अहक की बूझल हएत। ïमरजीक उपरोत कथन मा* दंभ भरबाक लेल \nअिछ। मनुख मा* सभ चीजक िहसाब-िकताब रखैए। ïमरजी सेहो रखने हेता मुदा िहनका तँ अपना-आपक \nसुपरमैन कहेबाक छिन तँ लगा देलिखन अËात सं»याक जोर जे हमरा अपन गजल सं»या तँ पते नै अिछ \nमने एते िलखलहुँ जे....................... \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nमोन पाड़ू आइसँ 30 बखL पिहने धिर जड़ल जु¸ा सन ऐंठल दू-चािर िब¯घा खेत बला सभ सेहो कहै छलै जे \nहमरा तँ अपन खेतो ठीकसँ नै देखल अिछ। िमला िलअ ïमरजीक िवचार। \n  \n2) ïमर जी फेर ओहीमे िलखै छिथ जे \" एिह बीच हमरा मोनमे आएल जे गजल जे काpयिवधामे बेछप [पÁ \nरहेत अिछ..............\" \nयौजी सरकार की ह बाबा राितमे अहक सपना देला जे उठ ब¥चा काpय गगनमे गजले टा बेछप िवधा \nछै। आ जँ स«े सपना आएल तँ पिहने िकएक ने आएल। \n  \nऐ पोथीमे सभसँ आपि«जनक बात ई अिछ जे 0तुत पोथीमे \"बाल-गजल\" तँ संकिलत अिछ मुदा बाल \nगजलक संदभLमे कोनो चचs नै बेटैत अिछ। Ëात हो िक मा* 2012सँ मैिथली बाल गजल शxदावली \nचिलत अिछ। अनिचXहार आखर ओ िवदेहक संयुत यासक ितफलन अिछ ई बाल गजल मुदा ïमर जी \nबाल गजलक संबंधमे कोनो चरचा नै केने छिथ। जेना चरचा केलासँ छोट भ' जेता तेना। ओनाहुतो हम ऐ \nसंगक अनिचXहार आखर ओ िवदेहक लोकियतासँ जोिड़ क' देखैत छी। ओना ïमरजी 0तुत पोथीक बाल \nगजलक तेना सेट केने छिथ भूिमकाक संदभLमे जेना बुझाइत हो जे ओ िमिथला-िमिहरेक जमानासँ बाल गजल \nिलखैत होिथ। \nइितहासक ïिमत करैत ई पोथी केक सफल हएत से कहब मोि²कल। हँ एतेक कहब कोनो मोि²कल नै जे \nई पोथी मा* राजेXc िवमलजीक ित®ंिदतामे िनकलल अिछ। आ मा* ऐ दुआरे जे नेपालमे िवमल जीक बाद \nहमरे नाम हुअए। ओना हमरा ई कहबामे कोनो िदÑत नै जे िवमलजीक पोथी नीक छिन ïमरजीक अपे'ामे। \n  \nजे पाठकक ई पोथी पढ़बाक इ¥छा हो से ऐ िलंकपर आिब क' पिढ़ सकैत छिथ-- \n https://sites.google.com/a/videha.com/videha-\npothi/Home/Bhramar_Gajal.pdf?attredirects=0&d=1 \n  \nतकरा बाद ïमरजीक साहसक धXयवाद िदऔन कारण ओ 0वयं ऐ पोथीक पी.डी.एफ उप¶बध करेने छिथ।    \n    \n    \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nजगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ ड जगदीश साद म_ डलल लल \n  \n  \nिक रदानी \n  \nराम[प साद, जे छह मास पिह ने लेबर किम ² नर पदसँ सेवा-िन वृत भेल छला, गाम एला। नव लोकक \nआगमनसँ गाममे चलह-पहल शु[ भेल। जेते मुँह तेते बोल, ि क यो बौआ भाय तँ िक यो बौआ काका तँ िक यो \nलाल बौआ किह -किह  राम[प सादक स बोिध त करैत। िध या-पुताक मतलबे कोन जे, के आएल के गेल। \nजुआन-जहानसँ लऽ कऽ चेतन-अधवेशू धिर  अपन-अपन हाजरी दजL करबए पहुँच रहल छला। केना नै \nपहुँिच तिथ , गामक पिह ल बेकती जे एते नमहर हािक म छिथ । िक ए बूझत जे हिक मपना चिल  गेलिन , खिल ये \nराम[प छिथ । बेठेकानो आमक गाछपर गोला फेिक  पाकल आम तोड़ने तँ अनठेकानो ने ठेकाने बिन  जाइए, \nतिह ना अपन गामक पूबपीिठ या देिख  जँ गौआँ राम[प बाबूक भट करए अबै छिथ  तँ अपन समािज कता◌े ने \nिन मािह  लइ छिथ । जाबे धिर  किम ² नर साहैब काज करै जोकर छला ताबे धिर  गाम िद स तकबे ने केलिन  \nआ जखिन  अथबल, Îमहीन भऽ गेला तखिन  गाम मन पड़लिन । गाम िक  मन पिड़ तिन  मन पड़लिन  िप ताक \nपु² तैनी भूिम । पु² तैनी भूिम  तँ हजारो लाखो अिछ  मुदा से नै, केते खेत आ ओकर केते मू¶ य भेल। खैर, \nिक छु हुअए मुदा 0 वतं* देशक नागिर क होइक नाते एते तँ अिध कार सभक अिछ ए जे, जे मन फुड़ै, जेना \nमन फुड़ै तेना अपन स पित क उपयोग करए। चाहे बेल रोपए आिक  बगूर। मुदा एहनो की नै होइए जे \nअनकर गोरहा, चौमासक बस-गाछ रोिप  अछाह कऽ नz ट   किर  देल जाइए? \nचाह-पर-चाह, पान-पर-पान राम[प बाबू िद ससँ चिल  रहल अिछ , लोकक आवाजाही अिछ ए। लोको \nलाज तँ ओहने ने लाज भेल जेहेन वैिद क लाज होइए। ओना िक छु गोटे जे भिर  िद न रौद-वसातमे रहैए \nओकर दुिनयù तँ अँगने भिर क अिछ , ओकरा आनसँ मतलबे कोन? जेतबे अँगना रहत तेतबे पथार पसारब। \nमुदा फुसन काका किम ² नर साहैबसँ भट करए एला। फुसन काका गामक ओहेन लोक िज नका अदहा गामक \nलोक फुिस याह झुúा कहै छिX ह  तँ अदहा गामक लोक उिच तव तो आ ठिह -पठिह  बजिन हार सेहो तँ किह ते \nछिX ह । ई तँ  अgुत खेल अिछ  जे एके गोटे दुनू केना? साल-दू-साल फुसन काका किम ² नर साहैबसँ जेठे \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nरहिथ , मुदा जेठ-छोट उमेरेटासँ नै मानल जाइए दोसरो-तेसरो कारण छै, खैर जे छै। फुसन काका किम ² नर \nसाहैबक बगलेमे बैस पिह ने तँ दोसर-तेसरक बात सुनलिन  मुदा चाह पीला, पान खेला पछाित  अपनो मुँह \nखोललिन । बजला- \n“जुगो पछाित  दुनू गोटे एकठाम भेलॱ, सभ हरेलहा समए हेरा गेल। िक  हर-िक  हर उदए भेलै?” \nकानून-कायदाक लोक राम[प बाबू तँए शा0 *ीय भाषाक बोध नै। मुदा तैयो अपन बात रखैत बजला- \n“अपन जे पचो बीघा चौमास अिछ  तइमे सागवानक खेती करब।” \nकिम ² नर साहैबक बात सुिन  फुसन कÑाक मन कड़कलिन । कड़कलिन  ई जे दसे बीघा \nनकोर [[ [[11 11]] ]] जमीन गाममे अिछ , तेहेन चौिर  याह [[ [[22 22]] ]] गाम अिछ  जे केकरो घर छै तँ अगवास नै आ अगवास छै तँ \nगाछी-कलम नै, तैठामक खेतमे सागवानक खेती गाममे हएत! वन िव भागक बोनक जंगलेटा सुझै छै मंगल नै \nसुझै छै। दुिन यक कोन एहेन उपजा अिछ  जेकरा िम िथ ल|चलक भूिम  अंगीकार करैक शि त  नै रखैए, मुदा \nई तँ िव चारणीय भेल। बखsक कटाउ होउ आिक बािढ़ क आिक  वायु दूशन, गाछ-िब िर छ तँ ज[री अिछ ए। \nमुदा जैठामक गाछ फलो दइए, लकड़ीओ दइए, नीक आ◌ैि स जनो दइए तेकरा छोिड़  जे एकमु² त पनरह बरख \nस पित क घेरावंदी कऽ लेब! तहूमे जेकर उपयोग अपना िज नगीमे नै!! मुदा बजला िक छु ने। हड़ताली \nकमLचारी जक मुँहमे ताला झुलौने रहला, तरे-तर हूँहकारी भरैत रहला! चा[कात घुमा-घुमा मुड़ी डोलबैत \nरहला! मन िक  हरो, श ल-सूरत िक  हरो घूिम  रहल छिX ह ! समाज िद स नजिर  पिड़ ते मन हुमड़लिन । \nहुमड़लिन  ई जे समाजोक की डोराडोिर  छै जे डड़ सÑत रहतै? िब नु डोराडोिर क समाज के हर कखिन  \nससिर  जाएत तेकर कोनो ठेकान छै। नीक क[ आिक  अधला, िक छु गोटे तँ संग पुरिन हार हेबे करता, \nजखिन  समूह संग पुरिन हार तखिन  समाजक जँ िव रोधो अिछ  तँ समथLनो तँ अिछ ए। समाजे पािब  ने िक यो \nशि त शाली बनैए। भलिहं समाज जेहेन होइ। नमहर भेने नमहर आ छोट भेने छोट। तिह ना नीकक बनने \nनीक आ अधलाक बनने अधला। मुदा लगले फुसन कÑाक मनमे उठलिन , एक तँ ओिह ना पाइ-कौड़ीबला \nलोक राम[प बाबू छिथ , तैपर सरकारक बीच अपन ह² ती! बढ़ा-चढ़ा कऽ बजबे करता, अनेरे दसटा \nफलतुआ लोक संग देबे करतिन । गपे-स पमे िव चार भेद भेने गािर -मािर  िक ए औत। िक ए ने औत? फुसन \nकÑाक गुमी देिख  राम[प बुझलिन  जे भिर सक िव चार नीक लगलै। अपन िव चारक आरो मजगूती दैत \nबजला- \n“एकटा बात बूझल अिछ  िक ने?” \n‘एकटा बात’ सुिन  फुसन काका चॱकला। चॱकैक कारण भेलिन  जे गामक बात आिक  बाहरक। मन \nगवाही देलकिन  जे बाहरसँ मतलबे की आ गाममे रहै छी हम आ हमरे नै बूझल रहत। अêािद त अित िथ  \nजक आँिख , भौ, मुँह िब हुसबैत पुछलिख न- \n“से की?” \nमुँह बाउल ब¥ चा जक फुसन काकाक बूिझ  चहरा दैत राम[प बाबू कहलिख न-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \n“खाली अपने खेतीक टाक बात नै अिछ , गामक जे िक यो सागवानक खेती करए चाहता सभक \nसरकारी अनुदान िद आ देबिन । हमहूँ ओही िव भागसँ ने जुड़ल छी।” \nजिह ना तामस उठला पछाित  बुिध यार, िग लास भिर  पािन  पीब तामसक दबैत अिछ  तिह ना फुसन काका \nपानक िख ¶ ली बदलैत, िर सक कम केलिन । मुदा पेटक वायु िड िर यए लगलिन । िड िर यए ई लगलिन  जे जो रे \nअX हरा लोक, अX हरा गाम आ अX हराएल अX हरा...। कहू! जे िम िथ ल|चलक भूिम  ओहन सÑत-सÑत गाछ-\nिब िर छक पेटमे समेटने अिछ  जेकर त» तामे बX दूकक गोली नै छेद सकैए, ओहेन गाछ जे कृित क रंगक संग \nओहन फल दइए जेकर तुलना कोनो आन भूिम  नै कऽ सकैए, तैठाम जँ लोकक एहेन धारणा बिन  जाए जे \nपनरह-बीस सालक खेती एक बेर पूजी लगौलासँ भऽ जाएत, बकी साल िन गरानी भिर , तखिन  खेतबलाक \nहाथमे पनरह-बीस बरख काज की रहल? \nराम[प बाबूक िव चार सुिन  फुसन काका जेना मनक लोकसँ आगू बिढ़  संकि¶ प त लोक पहुँच गेला। \nसमाजक अपन गाम-समाजक िव चार अपना ढंगसँ करए पड़तै। मुदा से ओिह ना करतै आिक  समाजक नीक-\nअधलाक िव चार करैत करत। कोन गाम एहेन अिछ  जइमे िश 'ाक मदमे गैर सरकारीसँ लऽ कऽ सरकारी \nधिर  करोड़ोमे नै चिल  रहल अिछ , मुदा िश 'ाक 0 तर की अिछ । अकछैत मन फुसन काकाक िव चार \nदेलकिन - \n“िक यो कीमती हिर अर-सुखाएल तरकारी बूिझ  अपना खेतमे स|गरीए लगा लेत तँ लगा िल अ, मुदा \nअपन की हएत से िव चार करैत करह!” \nउठैत-उठैत फुसन काका बजला- \n“अखिन  रहब िक ने?” \nफुसन कÑाक मोनक बात जे होउ, मुदा राम[प बाबू बजला- \n“जेना अह सभ रहए देब, तिह ना ने रहब?” \nसभ बातक जवाब टटके नीक नै होइ छै। चुपे-चाप फुसन काका िव दा भेला। मुदा मन कहलकिन - \n“एहेन िक रदानी आिक  िक रदानी केिन हारक बास समाजमे उिच त नै!” \nगामक ओहेन पिर वारमे राम[प सादक जनम भेल छेलिन  जेकरा समाजमे सुà य0 त मानल जाइ छेलै। \nपनरह बीघासँ ऊपर जमीन, िप ता मेहनती िक सान, किह यो पिर वार चलबैमे खच नै भेलिन । तैसंग समाजमे \nपßचो-पालट किर ते छला। गाममे 0 कूल नै रहने राम[प ममहरेमे रिह  िम Ïल पास केलक। िम Ïल पास केला \nपछाित  हो0 टलक खचL िप ता िद अ लगलिख न। आन िव Uाथ´ जक राम[पक किह यो ने भेलिन  जे कोसLक \nिक ताव नै अिछ  आिक  फीसक दुआरे परीछे छूिट  गेल। मैि· क पास केला पछाित  िप ताक अपन हाथक \nमेहनित  कएल पाइक मोल लालमे देखलिन । एते तँ बात अिछ ए जे िप तोक किह यो हट-दबार करैक मौका \nराम[पक ित  नै भेटलिन । किहयो कानमे भनक नै लगलिन  जे आन-आन जक ताड़ी-दा[ करैए। तैसंग  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nसाले-साल पासक फल सुिन  मनमे गदगदी चिढ़ ते गेलिन । का◌ैलेजमे नाओं िल खबैक û जखिन  राम[पक \nउठलिन  तखिन  िप ता 0 पz ट किह  देलिख न- \n“ऐ धनक जेते चला-बना पुरा सकब तेते तँ पुरेबे करब मुदा जखिन  नै पूरत तखिन  खेतो-पथार तँ \nअिछ ए, मुदा जँ तोहर ि◌ वचार आगू बढ़ैक छह तइमे नै रोकबह। अखने तोरा समए छह, पछाित  \nजखिन  घर-पिर वारमे ओझरेबऽ तखिन  एहेन समए थोड़े भेटतऽ से नै तँ अनुकूल समए छह हमर खचL \nतोहर पढ़ाइ।” \nबी.ए. पास केला पछाित  देश 0 तरक तँ नै मुदा राज 0 तरक ित योिग ता परीछा राम[प ज[र पास \nकेलिन । जइसँ समैक अनुकूलता पबैत किम ² नर भऽ िर टायर केलिन । जाबे तक नोकरी केलिन  ताबे तक \nगाम िब सिर  गेल छला मुदा काजसँ पलखित  भेने, सेवा िन वृित  भेने आब गाम मन पड़लिन ! मन पड़लिन  \nिप ताक चास-बास। ओना समाजो, पिर वारो आ िप तोक देल िज नगीक साइयो-हजारो धरोहर स पित  अिछ  मुदा \nऐठाम से नै। िप तोक पूवLजक देल आ अपन अरजल खेते-पथार भिर  अिछ । समए िक छु होउ, मुदा एहनो \nपिर वारक कमी िम िथ लाक पेटमे नै अिछ, आ ओकरा नकारलो निह य जा सकैए, जे पुखsक देल स पित क, \nखेत-पथारक लािड़ -चािर  अपन िज नगी िन माहैत ओइ स पित क अमानत रिख  अिग ला पीढ़ीक िब नु कहनॱ-सुननॱ \nसुमझबैत आएल अिछ । तिह ना राम[पो बाबूक अपन िप ताक चास-बासपर नजिर  पड़लिन । \nजेठ मासक सौझुका झकासक पछाित  पूबsक लहकीमे ओसारपर बैस पटनेसँ गामक आनX द राम[प \nबाबू लइ छला। तही बीच चाहक कप नेने पªी-काद बरी पहुँचलिन । ओना आँिख क टकटकी रहिन  मुदा \ny योित  िव हीन। पªीक नै देिख  पौलिन । मुदा काद बरी बुझैत जे ि◌ क हरो मन भँिस  गेल छिX ह । कप बढ़बैत \nबजली- \n“चाह पीब िल अ, भक टूिट  जाएत।” \nकिह  बगलेक कुरसीपर बैस अपनो चाह पीबए लगली। चाहक चु0 की लैत राम[प बाबू बजला- \n“गाममे बहुत स पित  अिछ  ओकर उपयोग केना करी तैिब च नजिर  घूिस ए ने रहल अिछ ।” \nबहुतो एहेन तँ छिथ ए िज नका ठोरेपर बरी पकै छिX ह । û पूरल आिक  नै पूरल, उ«र पिह ने दऽ \nदेता। भलिहं उ«र नूनगर भेल आिक  कड़ू आिक  मीठनोन! तेकर िच X ता नै। तिह ना काद बरीओ छिथ । केना \nनै रहती? अथLशा0*ी िप ताक बेटीक संग अपनो- काद बरी- आनसLक संग एम.ए. अथLशा0 *ेसँ केने छिथ ! \nबजली- \n“आइक पूजीमे करोड़ोक स पित  अिछ , बेिच  कऽ बßकमे जमा कऽ िल अ, लाखोमे आमदनी बिढ़  \nजाएत।” \nग[ड़ जिह ना कागभुसु_ डीक बात िध यानसँ सुनैत तिह ना राम[प बाबू पªीक बात सुनला। मुँहमे तँ \nताला लगौने रहला मुदा भीतरे-भीतर मन हॱड़ए लगलिन । अपन नोकरीक िज नगी मन पड़लिन , िज नगी भिर  \nपाइए हँसॲथलॱ, जइसँ पटना सन शहरमे दस कúाक घराड़ीमे तीन मंिज ला मकान बनेलॱ, पेX शन भेटैए,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nबßकोमे अिछ ए! तखिन  जँ बाप-दादाक देल जमीन बेिच  समाजसँ नाक कटाएब, ई हमरा सन लोक लेल केते \nउिच त हएत? ब¥ चाक मिह रम जेना माए-बाप बुझैए तिह ना ने खेतो अरजिन हार खेतक बुझै छै। की केकरो \nदस कúाक चौमास पूवLज अहीले देलिन  जे बेटा, बेिच  कऽ बßकमे रिख  िल हऽ जे खूब सुइद हेतह। आिक  \nओ बारहो मासक कामधेनु बूिझ  देलिन ? मुदा आइक बहरबैयाक जे [प-रंग किह औ आिक  नव कृषक सं0 कृित  \nपकिड़  लेलक अिछ  आ◌ेइसँ उपजा-वाड़ीक [प की वएह रहत? ने राधाक नअ मन घी हेतिन  आ ने राधा \nनचती। ने गाछमे डािर  हएत आ ने िक यो मचकी झूलता। मन हुमड़लिन , पªीक पैि* क स पित  नै िछ यिन - \nपैि* क स पित क माने पािर वािर क िव चारधारा- ओ अपन छी ओकर र छा के करत? नै! पªीक िव चार नै \nसुनबिन । कोनो पिर ि0 थ ित मे खेत नै बेचब। िव चारक दृढ़ता मुँह फोिड़  िन कललिन - \n“बाप दादाक मान-स मानसँ जुड़ल जमीन अिछ , ओकर उपयोग केना हएत, ई िव चारणीय भेल।” \nअखिन  धिर क िज नगीमे राम[प बाबू पªीक िव चारक अङेज नेने छला। सेहो ओिह ना नै, हुकुमदारी \nकरैत-करैत एहेन मोड़ बनल जाइमे दुनू बेकती िनणLए केलिन  जे दरमाहा पªीक हाथ जेतिन  आ ओ घर \nचलौती। जइसँ जेना पु¨खक कलंक उठैए जे फ¶ ल फ¶ल ठाम, से तँ झूठ भाइए जाएत। अँगने नै तँ \nराधा नचती केतए? मुदा ऊपरफटकी आमदनी तँ िब नु आिड़ -मेड़क होइए, ओ केना िह साबमे औत? ओना, \nअइले घॲघौज दुनूक बीच भेलिन , मुदा ओ पिर वारक िह साबसँ बाहर रहल। मुदा ओकरा केना कामयावी बनाबी \nयएह ने भेल बुिध यारी। जिह ना काद बरीक मन छेलिन  जे पित क सोलह¸ी कमाइ हाथ आबए, सएह भेबो \nकेलिन । जे िनणLयक पछाित  राम[प बाबू मासे-मासे चेक पªीक हाथ दैत रहलिख न। तइसँ एते तँ भेबे \nकेलिन  जे मछÌा जाइक ज[रित  नै पड़लिन । नून-सँ-हरदी तकक भार काद बरीएपर रहलिन । जइसँ \nकाद बरीओ अपनाक बेरोजगार निह य मानैत। ओना काद बरी पित क आदमनीक ओइ थमsमीटरसँ नपैत जइसँ \nछह बजे सझसँ बारह-एक बजे राित मे थाकल-मारल अबैक कारण की? नोकरीक िड यूटी िद नका छिX ह , \nतखिन ? मुदा लगले मन मुिड़  जािX ह । मुिड़  ई जािX ह  जे अपनो देह भिर क 0 वं*ताक अिध कार जँ पु¨खक नै \nभेटए, तँ पु¨खपना केतए औत? मुदा तैयो एते तँ इमानदारी राम[प रिख ते छिथ  िक ने जे आमदनीक िछ िड़ अबै \nनै छिथ , िक छु-ने-िक छु मोटगर काज तँ स हािरए लइ छिथ । पटना सन शहरमे दस कúा घराड़ीक बीच तीन \nमंिज ला मकान तँ हुनके कमाइक िछ यिन  आिक  िक यो दोसर देलकिन । अनेरे झूठ-फूसक गपक नाङिर  \nपकड़ैले बौआएब। ओना दुनू परानीक बीच खौटका बिन य गेल। राम[प बाबूक िव चार जैठाम छिX ह  तइसँ \nकाद बरीक िव चार हटल रहबे कएल। जमीनक नीक उपयोग भेने ने स पित क नीक सुख भेटै छै। जँ ओकर \nउपयोगे ने हएत तँ मािट क धरती मािट  छोिड़  सोनाक थोड़े भऽ जाएत। हँ, उपयोग केला पछाित  मािट ओ \nसोना बनै छै। तैठाम काद बरीक हटल िव चार ई जे खेत बेिच  बßकमे रखने िन िä त आमदनीपर पहुँच जाएब \nतइ िह साबसँ पिर वार चलत। ने हाथ मैल आ ने पएर मैल हएत। धारक महार टुिट ते दू तरहक धारा \nिन रिम त भाइए जाइए। एक जे मु» यधारा ओकर जगह बना पेटमे समटैए तँ दोसरो एहेन अिछ ए जे अपना \nधारामे आरो धफार पैदा कऽ दा◌ेसर िद स रेड़ैए। ओना अखिन  धिर  दुनू परानी- पित -पªी-क बीच केतेको िद न \nएहेन ûपर मतभेद होइत रहलिन । समझौतौ होइत रहलिन , मुदा काद बरीक आइक û राम[प बाबूक िक छु \nदोसर िद शामे मोिड़  देलकिन । रंग-िब रंगक û मनमे उचड़ए लगलिन । की अपन समाज टूिट  गेल? आ की \nअपन िज नगी टूिट  गेल? एकरा की मानल जाए? माए-बापक सेवा इित हास-शा0 * पुराणक प¸ा पाछू पिड़   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nगेल? ऐ उमेरमे केकर आशा...? िव चारमे मोड़ एलिन । एक तँ ओिह ना दुिन यासँ हटल छी तैपर जँ दुनू \nबे तीओ हिट -हिट  रहब सेहो नीक नै। िव हुँसैत राम[प बाबू पªीक बौसैत बजला- \n“अनेरे छोट-छीन बातक पाछू बेसी पड़ब नीक नै।” \nपित क सह पिब ते काद बरी िछ िड़ आइत बजली- \n“ओही िद नसँ अहक जनै छी जइ िद न बात कािट  देलॱ!” \nजिह ना िछ िड़ याइत बातक समेटल जाइत तिह ना पªीक समटैत राम[प बाबू बजला- \n“सभ िद न तँ मह¶ लाक सभ सेवा िन वृित  भेल लोक एक घंटा-दू घंटा एकठाम बैिस ते छी, तही बीचमे \nिक ए ने िव चािर  लेब। अनेरे िक ए हम बधुआएब आिक  अहॴ बधुआएब।” \nपित क िव चार काद बरीक नीक लगलिन । नीकक कारण जे काद बरीक लड़-जड़क बाहु¶ य, तँए अपन \nप' मजगूत होइत देखलिन  तेतबे नै देखलिन  तैसंग ईहो देखलिन  जे पित -पªी माने पु¨ष-नारीक बीच अदौसँ \nिक छु-ने-िक छु वैचािर क मन-भेद होइत आिब  रहल आ होइत रहत, मुदा फेर केना स बX ध बनल रहल?हारल-\nथाकल-मारल बटोही जक पित क बगे-वािण  काद बरीक बूिझ  पड़लिन । जीतल पित -पªी तँ ओ ने जे अपन \nआ अपन पिर वारक कोनो सम0 या दोसराक बीच नै रिख  दुनू िम िल  समाधान करैत दौड़ैत िज नगी िब तबैत \nमृr युक धाराक कूिद  कऽ टिप  जाएत? मुदा से तँ नै भेल! ओझराइत बाटक बात देिख  काद बरी बजली- \n“सभसँ बड़ौ समाज। भने अपन बात िव चारैले रिख  हुनको सबहक िव चार देखबिन , नीको बूिझ  पड़त \nआ अधलो, जे नीक हएत ओकरा पकिड़  लेब, जे अधला बूिझ  पड़त ओकरा छोिड़  देबै। सएह \nने? तइले जँ दुनू संगीओ-साथीमे मुँह फुलौने रहब, सेहो नीक नै। दुिन यक इित हास गबाही अिछ  जे \nिव षम पिर ि0 थ ित मे पु¨खो आ मिह लो एक दा◌ेसराक संग छोड़ने अिछ । मुदा एहेन पौरािण क ग¶ ती \nअपना िज नगीमे नै उतरए देब। लगभग चालीस बरख पूबL जिह ना हाथ पकड़ा-पकड़ी केने एलॱ, \nतिह ना पकड़ने चलब।” \nपªीक िव चार राम[प बाबूक घोर-मúा भेल मनक जेना फिर छाएल पीबै जोकर पािन  बना देलकिन । \nबजला िक छु ने। मुदा आँिख  ज[र अँिख आ लेलकिन । अँिख आ ई लेलकिन  जे नीक भिव स िद स अपनाक \nबढ़बए चािह  रहली अिछ । राम[प बाबूक आँिख -मे-आँिख  मीिल ते जेना काद बरीक बूिझ  पड़लिन  जे भिर सक \nपित  अिग ला काज िद स बढ़ैले किह  रहला अिछ । काजे ने बोलीक िब लमबै छै। जँ से नै हएत तँ काजे \nिब गिड़  जाएत! आ जखने काज िब गड़त आिक  अनधुन गिर औनाइ शु[ करत! तइसँ नीक जे रौतुका भोजनक \nओिर यानमे िक ए ने लिग  जाइ। पित  लगसँ उिठ  काद बरी भनसाघर तँ िव दा भऽ गेली मुदा मनक दोसर खरी \nउचिर  गेलिन । उचिर  ई गेलिन  जे अखिन  तक किह यो ओहेन भोजन नै केलॱ जेहेन मनुखक हेबा चाही। \nपढ़ल-िल खल पिर वार रिह तो कह किह यो ऐपर िव चार केलॱ! एक भोजन Îमक पूबL होइए दोसर अंतक पछाित , \nजखिन  लोक अराम करए जाइ छिथ । गिर z ठ पाक जेते अरामक अव0 थामे हेतै ओते काजक अव0 थामे थोड़े \nहेतै? मुदा ईहो केना मानल जाए जे सबहक िद न आिक  सबहक राित  एके रंग होइ छै। चौकाक बटलोहीक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nएक डेग पाछूए हटल काद बरी ठाढ़, मुदा िव चारतं* तेते सिÀ य जे सभ अंग िश िथ ल पिड़  गेलिन । नजिर  \nटकटकी जक बिन  गेलिन । \nदुनू परानीक बीच तीन िद न पछाित क समए बनल जे सभक पूबL जानकारी देला पछाित  िव चािर  लेब। \nतैबीच हुनको सभक समए भेटतिन  आ ऐबोक जानकारी रहबे करतिन । अपनो ओइ िह साबसँ तैयारी करब। \nदा◌ेसर िद न जेना काद बरीक पािन  चिढ़  गेलिन । मलेटरी जक समैपर नीन तोड़लिन । केना ने \nतोिड़ तिथ ? भो¨का बसंती-वयार केकरा नै बजािर  छातीपर बैसए चाहैए। मुदा एहनो तँ लोक छिथ ए जे नीनक \nतोड़ै छिथ । जँ नीन अपने नै टुटए चाहैत तँ ओकरा तोड़लो जाइए। काद बरीओ नीनक तोड़लिन । \nसमैपर उिठ  अपन सभ जवाबदेहीक काज स हािर  बैसारक बीचक योजना बनबए लगली। चािर  बजे \nसौझुका समए अिछ । चौबीसो घंटामे सभसँ नीक समए, नीकक माने िव चारक अनुकूल मौसम। भोजनो तँ \nवएह ने नीक जे मौसमक अनुकूल हुअए। जँ से नै आ चैत-बैशाखमे नवका दािल  खाएब तँ पेट हरहरेबे, \nगरगरेबे, पड़पड़ेबे, झड़झड़ेबे करत! मुदा जँ अपनो भोजनक िव चार मनुख नै करत तँ नै करह। कोइ काहू \nमगन कोइ काहू! अपन करनी अपन धरनी अपन मरनी हेतै आिक  अनकर? नीक हएत जे ओहेन भोजनक \nतैयारी करी जे सभक सुपा¥ य   होिX ह । काद बरीक मन मािन  गेलिन  जे नीक िव चार बुिध  देलक। मुदा लगले \nदोसर जोरसँ धÑा दैत कहलकिन - \n“सुपा¥ च तँ वएह ने जे शरीर पचबए? आिक  सुपा¥ च बौस? जँ सुपा¥ च पदाथL सुपा¥ च तँ केकरो \nकच दूध पचै छै आ केकरो नै पचै छै! केकरो गमL दूध पचै छै आ केकरो नै पचै छै! तखिन ?” \nकाद बरीक मन फेर दोसर घुरछीमे ओझरा गेलिन । एक तँ अदहे मुúी टीक लोक रखैए, तहूमे जँ \nदसटा िच ड़िच ड़ी घॲिसआ जाउ तँ टीक खोिल ते-खोिल ते नॲचा जाएत आिक  एकेबेर जिड़ एसँ कटा कातमे भ ऽ \nजाएत? तैपर सँ पुछबै जे तोरा अपिस यत भेने हमरा की? से जेहेन हएत तिह ना काद बरीक मनमे पनपल। \nपनपल ई जे िज नका जे सुपा¥ य   होइ छिX ह , माने सभ िद न खाइ छिथ , हुनका लेल वएह पाक नीक हएत। \nएकमुँहरी िव चार होइते फेर मन घुिड़ येलिन । घुिड़ येलिन  जे जँ कोनो नीक बौस बिन  जाए जे िक नको निह यù \nनीक भेने मन घूिम  जािX ह  तखिन  की कहबिन  जे अहले नै तैयार छी? मन ठमकलिन । ठमिक ते िन यारली जे \nबेकता-बेकतीक िव चारानुकूल पाकक ओिर यान कऽ लेब। पेट तँ जंजाल छीहे ने! जँ से नै तँ हजार रसगु¶ ला \nआ बीस िक लोक रेहुक पेट जे बनौता हुनका लेल िक ए ने जंजाल छी। भोजनक सूची तैयार होइते काद बरी \nखोज-भज लगबए िन कलबे करती जे िक नका लेल की नीक। तहूमे समए लगबे करत। ग पोक िक  नाङिर  \nहोइ छै, ओकरा िक  लोकक देह जक आँिख क िन ¥ च मुँह आिक  दुबगली कान आिक  मुँहक िन ¥ च पेट \nजोड़ैक काज छै आिक  कैलाशसँ मानसरोवर आिक  मानसरोवरसँ गंगो*ी.., ओकरा तँ सॱसे दुिन य देखैक \nिव चार होइ छै। जँ से नै तँ ऐ ûक उ«र कथी जे ‘अहक दुिन य केहेन? तँ अपना सन।’ \nराम[प बाबूक खाइ-पीऐक धिन य-िफ िक र नै। तेकर कारण अिछ  जे शु[हेसँ अपन दरमाहा पªीक \nसुमझा पाक-साफ भऽ गेल छला। से नीके छेलिन । नीक ई छेलिन  जे पªी जेते अपन भाएक ेमसँ भोजन \nकरबै छिथ  तेते पित क भाइओक संग। तइसँ नीक जे ऐ बरहबखs रोगसँ छुÌीए लऽ लेब नीक। तँए मन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nखुशी, िक ए िक यो कहता फ¶ ल बाबू भिर  पेट खाइओले ने देलिन  आिक  अमुख व0 तु बनबैक लूिर ए ने \nछेलिन!  िक एक तँ मनुखेक मुँह िछ ऐ। बेटा बेरमे राजा छी आ बेटी बेर भीखमंगा! \nसमैसँ पूबL काद बरी अपन िव चार तीन बेर सभक डेरे-डेरे पहुँच सुना चुकल छेली। मुदा राम[प बाबू \nचुपे रहला। चुपे ऐ दुआरे रहला जे नव û उठत, नव िद शा िव चारैक û हएत ओ तँ अपन अनुभवक संग \nसमैसँ र0 ता िम लबैत आगू बढ़त। जँ से नै तँ समचीन [[ [[33 33]] ]] केना हएत। अ◌ोना अपनो मन ओतए ठाढ़ भऽ \nअिग ला िज नगीक बाटक िद शा तािक  रहल छेलिन , जँ से नै तकता तँ आनक िज नगीक जिह ना अपने बुझै \nछिथ  तिह ना ने आनो बुझतिन । सभ अपन मनक मािल क छी। सबहक अपन मन ओतए चिढ़  कुचड़ैए जे, \nभाय, दुिन यमे सभसँ बेसी बुिध यार, सभसँ बेसी इy जतदार िछ यौ, िट टही जक हमरेपर अकास िट कल \nअिछ ...। तिह ना िक  दोसराक मन पिख  लगा उिड़  नै कुचड़त जे हमहँ◌ू छी। तखिन  ओइ कुचड़ा-कुचड़ीमे \nअनघोल हएत की नै? तइसँ नीक ने जे मुँहमे ताला लगा रहब। अनेरे मन बौअबै छी। भाय, जेकर माए-बाप \nमरत ओकरा जँ नीन पकिड़  लइ वा ओङहए लगए तखिन  दा◌ेसराक गित  की हेतै। मुइला पछाित  होउ आिक  \nजनमला पछाित , ओकर जे अिग ला िÀ या छै ओ तँ अपने करए पड़ै छै। \nचािर  बिज ते सभ आमंि* तजन पहुँचला। मुदा बैसैमे फेड़-फाड़ भेल। फेड़-फाड़ ई जे आन िद न जेना \nअबैत गेला बैसैत गेला से नै भेल। अपन-अपन गर अँटकािर -अँटकािर  जोड़ लिग -लिग  बैसला। मैनेजर \nसाहैब जे बßकसँ सेवा िन वृित  भेल छिथ , ित नका आ डा टर साहैबक खूब पटै छिX ह , जँ दुनूक समए भेटिन  \nतँ भिर -भिर  राित  सौन जक िव द-िव दाइते रिह  जेता। मुदा जैठाम सभ दौग कऽ आग बढ़ए चाहैए तैठाम \nमैनेजर साहैब आिक  डा टर साहैब छूिट  जािथ  सेहो तँ नीक निह य। जिह ना डा टर साहैब मैनेजर साहैब \nलग बैसला तिह ना सेवा िन वृित  इंजीिन यर साहैब डायरे टर साहैब लग बैसला। फै ·ीक डायरे टर साहैब \nसेहो सेवा िनवृित  छिथ । दुनूक िव चारक िव िन यम अपन रहिन , तँए बेसी हेम-छेम छिX ह । चाह उसरैत-उसरैत \nपान चलए लगल, मुदा पानक पछाित  जे परसल जाइए ओ अनका मुह परसल जाएत आिक  अपना मुह। \nजे  हर पान परसा गेल ओ हरसँ û उठल- \n“की बात िछ ऐ यौ राम[प बाबू?” \nû उठौलिन  डा टर साहैब। ओना डा टर साहैब बजैमे फड़कोर छिथ ए, नजिर ए तेहेन छिX ह  जे लगले \nकोनो बातक पकिड़ , सामािज क-पािर वािर क कोनो सम0 याक शरीरक रोगे जक एस-रे करा मेडीसीन आिक  \nसजLरीक दुनू िव चार ठिह -पठिह  दऽ दइ छिथ न। ओना सभ िद न लोकक बीच रहै छिथ , अखनो अपनाक \nअथबल नै बूिझ  रहला अिछ , भलिहं नव तकनीकक मािर क चोट िक ए ने िज नगीक धिक यबैत होिX ह । खैर, \nजे छिX ह  ओ तँ हुनकर बे तीगत िछ यिन । ओना काने-कान बीआ-बान काद बरी काइए चुकल छेली, मुदा \nअपन िज  माक आ गिर माक मेनटेन करब छिX ह ह। \nचौमास जक चौिक याएल िव चार राम[प बाबूक रहबे करिन , बजला- \n“गाममे िप ता जीक अमलदारीमे पनरह बीघा जमीन छल, हुनका जीिव ते नोकरी भेल। हम नोकरी \nिद स बिढ़  गेलॱ। बाबू खेतीएपर अँटैक गेला। दुनू पिर वार दू िद स भऽ गेल। चािर  पच बखLक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nपछाित , आगू-ए-पाछू दुनूक मृr यु भऽ गेलिन , िक िर या-कमL भेला पछाित  जे गाम छोड़लॱ, से छोड़नै \nछी।” \nराम[प बाबूक नमहर û। दू िज नगीक û, एक िक सानीक दोसर नोकिर हाराक। तहूमे दुनू लग \nलगाउ नै, सोलह¸ी नवक शु[आत। सबहक मन ठमकलिन । अपन िज नगीमे भेल घटना आ िब नु भेल \nघटनाक दू थमsमीटर होइ छै। िज नगीक û छी, तँए सभ सबहक मुहù देखैत आ आगू सुनैक ित 'ो \nकरैत। ओना काद बरीक मन ûक उ«र दइले चटपटाइत रहिन । कारणो छल दुनू परानीक बीच उठल दू \nिद शाक बाट। मुदा पनचैतीओ तँ पनचैती िछ ऐ, ओिह ना पनचैती आ पर-पनचैतीक चलिन  समाज पकड़लक \nआिक  खूब नीक जक जोित -कोिर , गोला फोिड़  िच Ñन बनबैले पकड़लक। पनचैती आिक  पर-पनचैती ओिह ना \nथोड़े उिठ  कऽ ठाढ़ भेल। ओिह ना कोनो चीज सोझहे ठाढ़ होइए आिक  ओकरा  ठाढ़ रहैक गर बनौला पछाित  \nहोइए। तँए पनचैतीओक ठाढ़ होइक अपन गर छै। पिह ने पिह ल प' अपन िव चार रखता, ओइ िव चारक \nपंचवेदीमे वेदसँ नहाएल-धोअल जाएत तेकरा पछाित  ने दोसर प'क िव चार, िव चारमे औत? जँ से नै आनब आ \nपनचैतीक िनणLए तक नै पहुँचऽ देबै तखिन  िव चारक उलंघनक दोषी के हएत। तहूमे पिर वारक दुनू परानीक \nबीचक छी, पित क ित  अपन अिश z टता सोझह आिब  जाएत। तइसँ नीक जे डा टर िक सुन भायक किह ए \nदेने िछ यिन  तँए हुनके इशारा कऽ िद यिन । काद बरी सएह केलक। मुदा डा टर साहैब अपन िव चारमे डुमल \nरहिथ । चािर  भइक िप ताक भैयारीमे िव चारक िभ ¸ता पिर वारक मिट या-मेट कऽ चौिक या देलक। तँए कोनो \nपिर वारक û छी, िब नु बजने दोखीओ तँ निह य हएब। बेर-बेर काद बरीक इशारा डा टर साहैब देख-देख \nअनठबैत रहला। डा टरो साहैब छह-पचक कमाइ नै केलिन । िक यो क पनी उपहार देलकिन , तेतबे धिर । \nतँए सोझ िव चार जे, भाय जे नै बुिझ ऐ तेकरा लगले िक ए ने मािन  िल औ। जे कोट-कचहरीक केस जक \nपचास-पचास बरख रगड़ैत रिह औ। तइसँ केकर नीक हएत। लोको रगड़ाएत सरकारो घँसाएत। चुपा-चुपी \nदेिख  इंजीिन यर साहैब बजला- \n“सबसँ पिह ने िद याद-वादक भज लगबए पड़त, गाममे रहिन हार भलिहं मािर -दंगा कऽ बलजोरीओ कऽ \nसकैए मुदा जे बाहरसँ गौआँ बीच जेता हुनका तँ नािप -जोिख  कऽ जाएब नीक हेतिन । अपन सुपत \nकेते जमीन बँचल छिX ह , ओ िब ना बुझने केना िक छु करता।” \nइंजीिन यर साहैब अपने गामक भगौआ भेल छला। मुदा से अपने ग¶ तीसँ। जखिन  घर बनबैक झॲक \nचढ़लिन , तखिन  अपन पैि* क घराड़ी िद याद-वादक हाथे बेिच  लेलिन । ओना देलिख न पिर वारेक, इy जत तँ \nरखलिन , मुदा जखिन  अपन रहैक िम िथ ल|चलक बास बेिच  लेलिन , जेकरा कखनो नीक नै कहल जा सकैए \nआ जखिन  पाइ-कौड़ी जोर मारलकिन  तखिन  गाम मन पड़लिन । मनसूबा यहए जे बेसीए कऽ कीिन  लेब मुदा \nिज नगी भिर क समी'ा केला पछाित  जे इंजीिन यर साहैबक िक रदानीक समी'ा समाज आिक  िद यान-वाद केलिन  \nतँ ऐठाम आिब  अँटैक गेला जे इंजीिन यर साहैबसँ केकरा की लाभ भेल? तँ िक छु ने! तखिन  पढ़ल-िल खल आ \nिब नु पढ़ल-िल खलमे की अX तर भेल, मु¨खोसँ मु¨खपने केलिन । एकमुúी भोजन करा िक यो भूखलक तृ त \nबुझैत मुदा िज नगीक भूखक तृि त ता िब ना िज नगी ठाढ़ भेने नै होइ छै। जीवन बनबैक लूिर  इंजीिन यर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nसाहैबक, मुदा कह एको पिर वार गिढ़  सकला! ई बात िद याद-वादक मन मािन  नेने छेलिन । केतबो नाङिर  \nपट-पटा कऽ रिह  गेला िद याद-वाद ओइ घराड़ीपर निह य आबए देलकिन । \nिक यो अपने बेथे बेथाएल तँ िक यो जमीनक जंजाल बूिझ  ओकरा भीर जेबो ने करै छिथ । चुप-चुपी \nदेिख  काद बरीक मन भीतरे-भीतर खॱझाइत रहिन  जे नीमकहराम सभ भऽ गेल। केहेन कऽ बुझा-सुझा कहबो \nकेिल यिन  आ खुएबो-पीएबो केिल यिन । मुदा िक यो पीठपोहू हुअ नै चाहैए। पाशा बदलैत बजली- \n“एके काज लेल बेर-बेर बैसार करब नीक नै हएत। तँए...?” \nकाद बरीक ûमे पुछड़ी जोिड़  मैनेजर साहैब बजला- \n“मािन  गेलॱ जे पनरह बीघा छेलिन , तइमे नै सोलह¸ी तँ अठ¸ीओ मािन  िल अ। अदहो तँ साढ़े सात \nबीघा बँचबे कएल हेतिन । मुदा साफे नै बँचलिन  सेहो तँ निह य कहल जा सकैए।”  \nमैनेजर साहैबक मन बßकक सुइद िद स भगैत जे छबे मासमे जखिन  सुइद मुइर भऽ चलए लगै छै, \nतखिन  लाखक पूजी पािन मे दहलाइए। \nमैनेजर साहैबक बोल इंजीिन यर साहैबक नीक नै लगलिन । नीको केना लिग तिन , मन गवाही दैत रहिन  \nजे जिह ना छोटका-बड़का साइओ पाटL िम ला मशीन गढ़ल जाइए तिह ना तँ पिर वारो छी। तँए, अपन ûपर \nअड़ान दैते बूिझ  पड़लिन  जे साइिक लक भौलटू जक गरदिन य लगसँ पिर वार किट  गेल अिछ । कहू जे \nकेहेन लीला छी जे एक माए-बापक सX तान, बेटा-बेटी भेने केना स पित क अिध कारी आ नै अिध कारीक \nअिध कार अिछ । तेतबे िक ए, जँ पच या सात भइक भैयारी छी तँ जेठॱस बँटैत-बँटैत छोटका सोलह¸ी बँटा \nजाइए आिक  रहबो करै छै। \nगप-स पक टेढ़-टूढ़ होइत देिख  राम[प बाबू बजला- \n“मािन  गेलॱ जे पनरह बीघामे साढ़े साते बीघा बँचल, तेकरा केना उपयोग करी, से तँ िव चारल जा \nसकैए।” \nटूटल दतक मुँहमे पान गलगलबैत डायरे टर साहैब बजला- \n“अपन कएल काज कहै छी। अपनो गाममे पच बीघा जमीन अिछ , मन भेल जे पूजन देल स पित  \nछी पिछ म लेल छोिड़  िद ऐ। तखिन  तँ भेल ओइक उपजाउ बना िद यै आिक  परती बना \nिद यै? उr पािद त राखल जाए आिक  परती जक? कोनो िक  पाविन -ित हार छी जे अनको आन स हािर  \nदेतै आ एक-आधटा एकादशीक ज[रित  हेतै तँ दैयो देतै। जँ उवLर-उपजाउ बनल रहत तँ सुगमतासँ \nआगूक काज बढ़ौल जाएत आ नै जँ परती बना राखल जाएत तँ मुरदा-साड़ा लग बैस कऽ कानब \nहएत। भाय, सं0 कृित  आ मातृभूिम क सेवा कथी िछ ऐ तेकरा ने नीक जक बुझए पड़त। जैठाम \nकण-कणमे भगवान आ कण-कण शि त  स प¸ अिछ  तैठाम केना िक  कएल जाए, एना जँ िध या-\nपुताक गदsक घर-अँगना बना खेलब, तँ बेर झुकैत उजिर -पुजिर  जाए पड़त।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nडायरे टर साहैबक बातमे डा टर साहैबक रस भेटलिन । िट टकारी दैत बजला- \n“भाय साहैब, अपने तँ टटके खेतपर पहुँचल छी, तँए समयानुकूल िव चार अपनै दऽ सकै िछ ऐ?” \nडा टर साहैबक िट टकारी डायरे टर साहैब नै परेिख  सकला। अपन पूछ िख िख र जक मोटगर बूिझ  \nपड़लिन । अठिन य मु0 कान भरैत बजला- \n“देखू अपन सोलह¸ी िव चार नै छी, मुदा जखिन  एक महान अथLशा0 *ी कानमे घोिर कऽ पीआ देलिन  \nजे देिख औ, अपना ऐठामक माने िम िथ ल|चलक िक सानी िज नगी बेठेकान छै। तहूमे बहरबैयाक लेल। \nगाममे रहिन हार तँ ओ भेला जे धार फुलाइते गज-डेली लऽ घारक कात जा िह यासऽ लगैत जे \nअमार केमहरसँ आिब  रहल अिछ । से तँ बहरबैयाक बु«ासँ बाहर अिछ । तँए नीक हएत जे एकेबेर \nपूजी लगा बीस सालक खेती किर  िल अ।” \nओना डायरे टर साहैब कुिश यारक गु¶ ली बना-बना अपन बात राखए चाहै छिथ , जे जखने तरो मीठ, \nऊपरो मीठ आ मनो मीठ तखिन  तँ िम ठाइ बनबे करत। बड़ हएत तँ भुसबाक बदला लडडू बिन  जाए। \nनाङिर  पकिड़  ऐँिठ  डा टर साहैब बजला- \n“एहेन नफगर जँ खेती हुअए तँ तेलोसँ िच Ñन। तहूमे अपन इलाका, सत-सत बेर लोक एक-एकटा \nखेतमे धान रोपैए आ तैयो दहा जाइ छै। मुदा धन-धरतीक धैयL तेते धीरजवान छै जे आँिख  खोिल ओ \nआ आँिख  ब¸ काइओ कऽ सिद काल यएह कहैत जे धरती अहॴ हमरा अ¸ दइ छी, हृदैमे जमा \nकएल पािन  दइ छी, अपन िस नेह-िस  त कएल पुरबा-पिछ याक [पमे हवा दइ छी, िज नगी लेल की ने \nदइ छी मुदा सभ िक छु दैतो हे धरती छाती हटौने छी।” \nडा टर साहैबक भँिस आइत देिख  राम[प बाबू बातक समटैत बजला- \n“बड़ सु¸र ûक उ«र आिब  रहल अिछ , एकबेर खेती करैमे ओकरा लगबैमे, जँ बीस बरख दोहरा \nकऽ ओइमे पूजी नै लागए आ बीस बखLक पछाित  बीसो सालक उपजासँ बेसीक िह साब आिब  जाए तँ \nिक ए ने कएल जा सकैए।” \nराम[प बाबूक िव चार सुिन  डायरे टर साहैबक आरो मनसूबा जगलिन । बमछैत बजला- \n“सेवा-िन वृित  भऽ गेलॱ तँए िक  ऐ देहमे दम नै अिछ ? राम[प बाबू, अपनेसँ गाम जा देिख -सुिन  \nआउ। सागवान-गाछक खचL सरकारी अनुदानपर आ लगबैओमे जे खचL औत सेहो सभ सरकारीए \nअनुदानपर हएत।” \nडायरे टर साहैबक बमछी देिख  डा टरो साहैबक मन बमछैत रहिन  । मुदा अपन जखिन  सीमा अँकिथ  \nतँ देखिथ  जे जिह ना बजौल हम छी तिह ना तँ डायरे टरो साहैब छिथ , अनका ऐठाम एहेन िक छु नै हेबा चाही \nजे घरबैयाक ित z ठापर कोनो कचोट होइ। तँए गु म। मुदा तरे-तर डा टर साहैबक मन ई बमछिन  जे कहू \nकेहेन भोतलोह सन िव चार दऽ रहला अिछ । बीस बखLक खेतक काज हाथसँ छीना जाए तँ खेतपर रहिन हार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nलेल ओ हाथ की करत? तहूमे जे धरती दुिन यक सभसँ नीक अिछ  ओ फल-फूल िव िह न खेतीमे फँिस  जाए! \nतखिन  केहेन रमणगर जनकक फुलवाड़ी हएत? एक तँ जन-जनक फुलवाड़ी तैपर िव §ािम * सन ऋृिष क \nआगमनक संग सखी-सहेलीक संग सीता आ लõ मणक संग रामक मु0 कान।   \nजिह ना समए उसरनपर आएल तिह ना िव चारोक उसािर ए देब सभ नीक बुझलिन । डा टर साहैब बजला- \n“राम[प बाबू, गाम जा खेत ठेकना िल अ, डायरे टर साहैब खेतीक भार उठाइए लेलिन , तखिन  शुभ \nकाजमे अनेरे िब लम करब नीक नै।” \nबैसार समा त भेल। मुदा जिह ना नवम् मासक बेथा माइयेटा बुझै छिथ  तिह ना नवम् िज नगीक बेथा \nराम[प बाबूक मनमे कचकलिन । \nबैसारक तेसर िद न, दू िद न बीचक समए ऐमे चिल  गेलिन  जे की करब, केना करब, के संग देत \nआिक  नै देत। एहनो संगी तँ होइते अिछ  जे सिद काल तू मे फेड़फाड़ करैए। एहनामे केतए िब सवास कएल \nजा सकैए? कुरसीपर बैसल राम[प बाबू असकरे िव चािर  रहल छला। सरकारी सिटLिफ केट अिछ  जे आब \nअह काज करै जोकर नै छी, तैपर बलउमकी करै छी। कोन ज[र ित  पूवLजक स पित क अिछ , जे गाममे \nअिछ । गौआँ जोित -कोिर  कऽ खाए आिक  परती बना कऽ गाए चरबए, गामक स पित क हक तँ ओकरे ने \nभेल। िज नगीमे दुिन य छोिड़  पेट पकड़लॱ, तैयो मन बौआइते अिछ । मुदा दस गोटेक बीच जुआन हािर  गेल \nछी, जँ पाछू हटब तँ अनेरे वएह सभ मुहपर थुकता जे रम[ पबाक कोन ठेकान, कोनो िक  मनुख छी, धन \nजमा केने कथी  हेतै, जखिन  जुआने नै तखिन  ओहेन मनुखक मोजरे केते। मुदा िव चार जेना िव चार भूिम क \nखोिद  देलकिन । खोिद  ई देलकिन  जे जखिन  दुनू परानी दस गोटेक बीच अपन िव चार 0 थािप त करैले गेलॱ, \nतखिन  जे िनणLए भेल ओ दुनू गोटेक ने भेल। कोनो काज लेल आ केतौ जाइ लेल संगी संग गप-स प \nकरैत र0 ता किट  जाइए। तही बीच काद बरी चाह नेने पहुँचली। पित क सोगाएल सुरित  देिख  काद बरी \np यं¯ यवाण छोड़ली- \n“मन बड़ खनहन जक बूिझ  पड़ैए?” \nकाद बरीक वाण राम[प बाबूक छातीमे बेिध  देलकिन । बजला- \n“मन िक  खनहन रहत, मुदा खरहर तँ अिछ ए। वएह सोिच  रहल छी, अनेरे बेसी देरी िक ए करब। \nकािã ए-परसूसँ िक ए ने काजमे हाथ लगा िद ऐ।” \n‘हाथ लगाएब’ सुिन  काद बरी सहमली। सहमली ई जे िव चार देब आ िव चारक हाथक काजसँ िम लबैत \nचलब तँ भीन बात भेल! तखिन ? तखिन  तँ यएह ने जे ओ पित  छिथ  जेना संग दइले कहता तेना देबिन । ई \nबात अिछ ए जे दुनू परानी बूढ़ भेलॱ, मुदा ईहो तँ आशा अिछ ए िक ने जे जँ र0 ता-पेरा मन झूकत तँ दोसरक \nआशासँ ठाढ़ हेबे करब िक ने। धनक लोभ छी, मुइलो अिछ यापर सँ उिठ  कऽ अिब  लोक लाठी भजैए। \nछोड़बो नीक निह य हएत। बजली-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \n“हम तँ जीवनसंिग नी भेलॱ, कतs-धतs तँ अहॴ भेलॱ, तखिन  जे जेना सामò यL रहत से तेना भज \nपुड़ैत रहब।” \nकाद बरीक आस भरल आसक िव परीत िद शामे राम[प बाबूक आस लिग ते मन बढ़लिन । मन बढ़लिन  \nओइ िद शामे जैठाम अपनाक समाजक ओहेन लोक जे सभसँ बढ़ल-चढ़ल अपनो बुझै छिथ  आ समाजो मानै \nछिX ह , जे दोसराक लेल की केलिख न? कोन मुँह लऽ कऽ समाजक बीच जाएब। मुदा सोझहामे काद बरी, \nतँए बात बदिल  बजला- \n“गामक लोक बड़ टेढ़ होइए, अनेरे कहत जे अह बाबरी कटबै दुआरे केशकÌा िद याद छोड़लॱ आ \nआइ मरै बेरमे समाजक आिग ए सं0 कार चाहै छी। तखिन  की कहबै?” \nराम[प बाबूक िव चार काद बरी नै परेिख  पौली। बजली- \n“केकरो अनकर स पित पर जाएब जे िक यो मुँह दुसत? अपन स पित  छी। चाहे मिX द र बनउ, आिक  \nअसमसान, अपना िव चारे िक यो करैए। तैठाम गौआँ िक ए बाजत?” \nकाद बरीक बोल जेना राम[प बाबूक मनमे बलबोल जक बूिझ  पड़लिन । मुदा बजला िक छु ने। \nिज नगीक र छा केना कएल जाए, तेकरा खेल बुझै छिथ । हँ एहेन गाम-समाज अखनो अिछ  जे अित िथ  \nसr कारक िव िध -बेवहार बँचा कऽ रखने अिछ । राम[प बाबू समाजक बेटा नै बिन  पेला, ई दोख अखनो \nकेकर कलंक भेल। काãुक लेल कोन अंक िनधsिर त हएत। मुदा काद बरी तँ गामक पुतोहु भेलिख न। \nजखने गाम पएर देिथ न तखने समाजक बाल-अबाल सभ अिड़ याइत कऽ अँगने लऽ जेतिन । ओइ संग अपनो \nरहैक ठौर-ठेकान बना नै चलब तँ समाजक कोनो ठेकान छै। एकटा मािर -पीिट  भेने सॱसे गामक लोक \nजिह ना िन प«ा  भऽ जाइए तिह ना मािर -पीिट  करैकाल सेहो तँ गोिल याइते अिछ । िनणLए केलिन  जे समाजक \nनीक-अधला समाजक भेल, अपने केना ओइमे वेश करब, ई अपन काज भेल। बजला- \n“तीन िद न माि◌न कऽ चलू। तीन िद न रहैक खेनाइ-पीनाइक फा0 ट-फुड ओिर यानक संग रहैक घरक \nजोगार सेहो केने चलब।” \n“हँ मोटा-मोटी दू गोटेक बोझहा भेल। मुदा आब तँ गामे-गाम सवारीओ जाइते अिछ । कािã ए भोरक \nो­ाम रखू।”¦¦¦  \n  \n \n[1] [1] [1] [1]  सभसँ उ«म िक िस मक \n[2] [2] [2] [2]  नीच जमीनक \n[3] [3] [3] [3]  समए िच X ह  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n \n \nिजतेXc झा - \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n \n  \n \nसभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार सभासद् साह फरार, , , , सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष सgावना कहलक िनदhष      \nकी भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय की भेटत जनकपुर बमका_ड पीिडतके Xयाय ?? ??  \nपकराउ पुज´ कटलाक दू सताह बादो नेपाल हरी जनकपुर बम का_डक आरोपी सभासद् सýय साहके निह \nपकिड सकल अिछ । जनकपुर बम का_डमे संल¯न रहल माण्ँ भेटलाक बाद हरी सभासद् साहके“ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nपकडबालेल दू बेर पÀाउ पुज´ जारी कएलाक बादो पकड़मे असफल रहल अिछ ।   \nजनकपुरक रामानXद चौकमे २०६९ साल वैशाख १८ गते िमिथला राyयक म|ग करैत आयोिजत धनsमे \nिवzफोट करओिनहार मुख योजनाकार सभासद् सýय साह रहल हरी आरोप लगओने अिछ । हरीक \nअनुसार िवzफोटके िजमा लेिनहार तराई िलबरेशन ðXटक अजुLन िसंह नामस“ िचXहल जायबला मुकेश चौधरी \nधनुषा हरीके बयान दैत सभासद् सýय साहक िनदÕशनमे बम िवzफोट कराओल गेल बतओने अिछ । चौधरी \nसु¨मे साहक संल¯नता िवषयमे झुठ बजने छल, जािहके बाद हरीले पोलो­ाफ टे0ट कऽ कऽ बयान लेने \nछल । साहक पूवL सहयोगी ओम यादवके बयानस“ सेहो साहके संल¯नता पुिÆ भेल धनुषाक हरी उपरी'क \nउ«मराज सुवेदी कहलिन ।   \nधनsमे बम िवzफोट करओिनहार कोनो आवरणमे हुअए हरी ओकरा निह छोड़त उपरी'क सुवेदीक कहब छिXह \n। िवzफोटके बाद ात अिडयो टेपसिहतके िवषयमे सेहो चौधरी आ यादवस“ पुछलाक बाद साहक संल¯नता \nपुिÆ भेल उपरी'क सुवेदी जनतब देलिन ।   \nिवzफोटस“ सबXध रहल एकटा अिडयो टेप सावLजिनक भेल छल । जािहमे िवzफोटक योजना बनाओल गेल \nबातचीतके रेकडL छल । अिडयो टेप तrकालीन समयमे 'िणक तरंग त अनने छल मुदा ओकर छानिबन निह \nभेलाक बाद अिहना सेरा गेल । हरीले सो अिडयोक आिधकािरकताक िवषयमे सेहो मुकेश चौधरीस“ \nपडताल कएलक अिछ ।   \nके अिछ संजय सýय साह ?  \nधनुषा िजलाक लोहना–७ मूल घर रहल सýय साह जनकपुरमे कोनो समयमे कवाड़ीका ठेकेदार छल । \nएमाले नेता रामचिर* साहक राजनीितक संर'ण आ धनुषा तrकाल ीन एसपी िव§ जबराक ोrसाहनस“ साहके \nदायरा बढैत गेल । ओ जबराक मुखिबरीक काज कऽ हरी शासनस“ लग भऽ गेल छल । किहयो \nक|­ेसी त किहयो एमालेक नेताक आिशवsदस“ ठेकेदारीमे आिधपrय 0थािपत करैत आएल साह मधेश \nआXदोलनके बाद अपने राजनीितमे कुिद गेल ।   \nई पिहल बेर निह जे हरी साहके खोिज रहल अिछ । ओ बेर बेर िववादमे आिब चुकल अिछ । धनुषा \nहरीक रेकडL ज“ देखी त बुझाइत अिछ जे साहके पिरचय ठेकेदारक ¨पमे मा* िसिमत निह रहल । \nहrया, अपहरण जेहन कतेको घटनामे बेर बेर साहके संल¯नता रहल िनवेदन हरीमे पड़ल मुदा राजनीितक \nआ आिथLक हैिसयत दुनू भेलाक कारणे साह कारवाहीक दायरामे निह आिब सकल । हरी कोना कारवाही \nकरैत, हरीके राशन खुअएबाक ठेका साहके भेट गेलाक बाद साहपर कारवाही करबाक िहमित िकयो निह \nकऽ सकल । सभासôक हैिसयत मा*े निह गृहमX*ीक ¨पमे िवजयकुमार ग¥छदारक सं◌ंर'णक कारण सेहो \nसाहपर हरी, शासन कारवाही करबाक िहमित निह जुटा सकल । अि»तयार दु¨पयोग अनुसXधान \nआयोगस“ लऽकऽ रािz·य सतकLता केXcधिर साहपर ïÆाचारक कतेको िनवेदन पडल, मुदा ओिह सभपर \nकोनो कारवाही निह भऽ सकल अिछ ।   \nमधेश आXदोलनक लगले बाद २०६४ सालमे संिवधान सभाक पिहल चुनावमे साह उपेXc यादव नेतृrवक \nमधेशी जनअिधकार फोरम नेपालस“ धनुषा ४ स“ rय' चुनाव ि जतने छल । बादमे फोरम नेपालस“ \nफुिटकऽ बनल िवजयकुमार ग¥छदार नेतृrवक फोरम लोकतािX*कमे साह गेल छल । फोरम लोकतािX*कस“ \nभौितक योजना तथा िनमsण राyयमX*ी सेहो भेल साहपर पाट´®ारा कारवाही भेलाक बाद ओ मधेश ÀािXत  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nफोरम नेपाल नामक समूहमे सकृय भेल ।   \nमुदा गतवषL नाटकीय ¨पस“ साह फेरो फोरम लोकतािX*कमे वेश कएलिन । एकिदश जनकपुर बम का_डमे \nसंल¯नतक आरोपमे साहपर छानिबन हुअए से म|ग भऽ रहल छल दोसर िदश तrकालीन गृहमX*ी आ फोरम \nलोकतािX*कके अ¼य' ग¥छदार साहके २०६९ फागुन ९ गते पाट´  वेश करौलिन । मुदा साह ओ«ऽ \nिकछुए मिहना िटिक सकल । दोसर संिवधानसभा चुनावस“ िठक पिहने राजेXc महतो नेतृrवक सgावनामे \nवेश कएलिन । संिवधानसभा चुनावमे राजेXc महतो नेतृrवके सgावना पाट´स“ rय' िनवsचनमे िजतिनहार \nएकगोटे साह मा* अिछ । एखन साह सgावना पाट´क विर³ उपा¼य' अिछ ।   \n \nसाहके पकड़बालेल पुिलस पÀाउ पुज´ जारी कएने समाचार सावLजिनक होइते सgावना पाट´ साह िनदhष \nरहल कहैत बचएबालेल आगु आएल अिछ । पाट´ संसदमे आवाज त उठेबे कएलक धानमX*ीके Ëापन \nदऽकऽ िनzप' छानिबके म|ग सेहो कएलक । चैत ६ गते सgावना अ¼य' राजेXc महतो नेतृrवके टोली \nधानमX*ी सुशील कोइरालाके Ëापन प* बुझओलक जािहमे जनकपुर िवzफोटमे साहके कानो संल¯नता निह \nरहल दाबी कएल गेल अिछ । Xयाियक छानिबन आयोग गठन कऽ घटनामे दोषीपर कारवाही कएल जाय \nसgावना अ¼य' राजेXc महतो कहलिन । बालुवाटारमे धानमX* ीके Ëापन देलाक बाद प*कारसँ बातचीत \nकरैत महतो कहलिन होरीक बाद सभासद् साहसँ कोनो सपकL निह भेल अिछ ।   \n \nसाह िनदhष, Xयाियक छानिब हुअए – लõमणलाल कणL, सभासद् सदभावना पाट´  \nसभामुख महोदय, एिह समािनत सदनक एकगोटे सद0य सýयकुमार साहक सबXधमे समाचारप*सभ \nजनकपुर बम का_डकँ◌े अिभयुत किहकऽ िलिखरहल अिछ । एिह सबXधमे हमसभ खोजिबन कएलहु“, एिहमे \nसरकारके लापरवाही देखल गेलाक बाद ई संसदके िवषयव0तु बनल, त हम ई िवषय संसदमे राखऽ चाहैत \nछी । २०६९ साल वैशाख १८ गते जनकपुरमे बम िवzफोट भेलाक बाद घटना0थलसँ जयकाश चौधरी \nनामक pयितके पकिड़कऽ 0थानीयवासी पु◌ुिलसके बुझओने छल । पुिलस अनुसXधान कएलक आ अXय \nचािरगोटेके पकड़लक । पुिलस घटनामे संल¯न pयितउपर धनुषा िजला अदालतमे मुÓा दायर कएलक । \nतािहके बाद जनतािX*कके अ¼य' घटनाके िजमा लेलक । आ पु िलस हुनको पर अदालतमे मुÓा चलारहल \nअिछ ।   \nसमािनत सभाके ई हम याद िदआबऽ चाहैत छी जे तािहकेबाद पुिलस एिह घटनाके कारवाही बXद कएलक । \nघटनामे मृतक िवमल शरण वैzणवक बेटा जहन हरी कायsलयमे जाहेरी देबऽ गेल तहन पुिलस कहने छल \nघटनामे दोषी सभपर मुÓा चिल रहल अिछ आब िकनको पर मुÓा निह चिल सकैत अिछ । पीिडत जाहेरी \nदतsक लेल पुनरावेदन अदालत धनुषामे परमादेशके लेल गेल । ओ«ऽ हरी जवाब दैत कहलक जे ई मुÓाके \nिवषयमे कारवाही भऽ चुकल अिछ त आब जाहेरी निह लेल जा सकैत अिछ ।   \nएखन किरब दू वषLक बाद हरी◌े ओमकाश यादवके बजाकऽ अनैत अिछ आ कहैत अिछ जे सýय साहके \nसंल¯नता अिछ । जहन िक ओ मुÓामे ओमकाश यादवके कोनो संल¯नता निह अिछ । संल¯नता निह रहल \npयितके बयानके आधारपर हरी सभासद् सýय साहपर वारे_ट जारी कएने अिछ ।   \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nसýय साह यिद दोषी छिथ त कारवाही निह हुअए, से निह कहए चाहैत छी । जहन पुिलस अदालतमे आन \nकोनो pयित दोषी निह अिछ से कहने छल तहन दू वषLक बाद कोनाकऽ नय ितवादी आिब गेल ? हरी \nककरो दोषी निह बनाबए । एिह समािनत सभाके एकटा सद0यपर झुठ मुÓा लगाओल गेल अिछ । एिह \nतरह जहन दोष लगाओल जाय त कोनो pयित, सभासद् िनदhष निह रिह सकैत अिछ । ककरोपर वारेXट \nजारी कएल जा सकैत अिछ, मुÓा चलाओल जा सकैत अिछ ।   \nत सरकार सýय साह दोषी अिछ वा िनदhष, तकर वा0तिवकता प«ा लगाबए । एिहबा0ते सरकारके तrकाल \nXयायाियक छानिबन आयोगके गठन करबाक चाही । एकटा सभासôके चिर* हrया सबXधमे सरकार मौन \nअिछ, कोनो कारवाही निह कएलक अिछ ।   \n(चैत ६ गते , २० माचLकऽ सgावनाक सह–अ¼य'सेहो रहल कणL®ारा pयव0थािपका संसदमे देल गेल मXतpय \n।  \n \n \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतpय रचनापर अपन मंतpय रचनापर अपन मंतpय रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nिजतेXc झा -गितिविध गितिविध गितिविध गितिविध    \n    \nगितिविध गितिविध गितिविध गितिविध   \nस|0कृितक समानसँ मजबुत हएत रािz·यता ◌ः िबमल स|0कृितक समानसँ मजबुत हएत रािz·यता ◌ः िबमल स|0कृितक समानसँ मजबुत हएत रािz·यता ◌ः िबमल स|0कृितक समानसँ मजबुत हएत रािz·यता ◌ः िबमल   \nसािहrयकार डा. राजेXcसाद िवमल नेपालमे सभ जाित, भाषा सं0कृित आ सàयताक समान भेलाक बादे \nरािz·यता मजबुत हएत से कहलिन अिछ । नेपाल सं0कृत िव§िवUालक स|0कृितक अ¼ययन केXc®ारा \nराजधानीमे २१ माचLकऽ आयोिजत वचनमाला कायLÀममे बजैत ओ स|0कृितक एकतापर जोड देलिन । \nनेपाली सं0कृित, िमिथला गौरव आ रािz·यत िवषयमे ा¼यापक राजेXc िवमल वचन देने रहिथ । ओ \nनेपालक स|0कृितक िविवधताके संर'ण कएलाक बादमा*े नेपाल क समृÅ स|0कृितक पिहचान बनत से \nकहलिन । हुनक कायLप*मे िमिथलाक ाचीन इितहास, सàयता आ सं0कृितक िविशÆ प'सभके pया»या \nकएल गेल अिछ । िमिथला सं0कृित िव§मे अि®तीय सं0कृित होइतो नेपालमे ई रािz·य समान निह पािब \nसकल हुनक कहब छलिन । \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nजगदानXद झा ‘मनु’- ­ाम पो0ट  – हिरपुर डीहटोल, मधुबनी  \nदूटा िवहिन कथा \n  \n११ ११.. ..      मनुखक जीवन मनुखक जीवन मनुखक जीवन मनुखक जीवन   \n“बौआ पैघ भए कऽ अह की बनब  ?” \n“मनुख।” \nनेनाक एिह उ«रपर चा[कात ठहाका पसिर गेल। मनुख ! मनुख तँ हम सभ छीहे, मनुख बनक बेगरता \nकी ? मुदा नेनाक आखर  ‘मनुख’हमर हृदयमे तऽर धिर धिस गेल। की आइ कािã हम मनुख, मनुख रिह \nगेलहुँ ? \nहमर सभक भीतर मनुखताक कोनो अवशेष एखनो बचल अिछ  ? \nमनुख की ? खाली मनुखक कोिखसँ जXम लेने भऽ गेलहुँ ? \nजXम लेलहुँ, नहर भेलहुँ, xयाहदान भेल, दू चािरटा ब¥चा जनमेलहुँ, ओकर लालन-पालन केलहुँ, बुढ़ भेलहुँ, मिर \nगेलहुँ, इहो जीवन कोनो मनुखक जीवन भेलै। आइ मरलहुँ कािã दुिनय तँ दुिनय १३ िदन बाद अपनो \nिबसिर गेल। मनुख जीवन तँ ओ भेल जेकर मृrयु निह हुए। मृrयु देहक होइ छैक, कमसँ कम नामक मृrयु \nतँ निह होइ, नाम जीबैत रहै, ओ भेल मनुखक जीवन। \n            \n२.      बाबीक िपआर बाबीक िपआर बाबीक िपआर बाबीक िपआर \nबे¨पहरक चािर बािज रहल छल। ओ दुनू भोरेसँ एिह गपपर चचs कए रहल छल िक हमर जनम िदनपर \nहमरा की उपहार देल जेए। नी० कोनो िडपाटLमÁट 0टोरसँ एकटा िर0ट वाच देख कए आएल छल जेकर \nदाम अठारह सए ¨पैया छल। मुदा ओकरा दुनू लग मा* बारह सए ¨पैया छलै। ओ दुनू हमरा निह \nकहलक जे ओ हमरा ओहे िर0ट वाच देबअ चाहैत अिछ। बस हमरा एतबे कहलक जे ओकरा छह सए \n¨पैया चाही। \n“िकएक।” \n“ई सरपराईज छैक, बस ई बुिझ िलअ जे अहक जनमिदनक उपहार आनैक अिछ।” \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \n“की आनब।” \n“इहे तँ सरपराईज छै, ओ तँ अह देखे कऽ बुझब।” \n“अ¥छा ! की लेबैक अिछ ई छो¨, ई कहुँ अह दुनू अपन-अपन जनम िदनक की उपहार लेब।” \n“िकछु निह।” \n“तहन तँ हमहूँ अह सभसँ िकछु निह लेब, निह तँ पिहले ई कहू जे अह दुनूक अपन-अपन जनम िदनपर \nकी लेबैक मोन होइए।” \n“माए बाबूक संगे बाबीक िपआर।” \n“मने।” \n“मने बाबीक गामसँ एिहठाम नेने आबू अओर हमरा सभक िकछु निह चाही।” \n  \n  \nऐ र ऐ र ऐ र ऐ रचनापर अपन मंतpय चनापर अपन मंतpय चनापर अपन मंतpय चनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nआशीष अनिचXहार \nमैिथली काpयशा0*मे झा[ छंदक अवधारणा : 0व[प आ तrव िनधs रण \n(आलोचना) \n  \n  \nभारतीय भाषा म¼य छंदक अवधारणा सं0कृतसँ आएल अिछ। वैिदक सं0कृतमे सरल वािणLक छंद छल, मने \nएहन छंद जे की पादमे कतेक वणL छैसे गािन बनै छलै जेना गाय*ी, अनुÆुप, जगती आिद। \nलौिकक सं0कृतक शु[आतमे वणLवृतक धानता भेल। मने काpयक हरेक पितक लघु-गु[ Àम एक समान \nहोमए लागल। लौिकक सं0कृतक अंतमे माि*क छंदक िवधान चलल जैमे सभ पितक मा*ाक जोड़ एक \nसमान होइत छलै। मुदा ई सभ शा0*क पिरिधमे छल जे की मा* िशि'त लोक बुझैत छला। मुदा एकर ई \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \nमतलब नै जे अिशि'त लोक सभ अपन िलखनाइ छोिड़ देने छला। अिशि'त समाजक लोक ( चाहे ओ \nदिलत होिथ की सवणL) अपन रचना लेल उपरक तीनू छंदसँ अलग तालवृत छंदक उपयोग केला। \nआब ई तालवृत छंद की भेल से कने आगू जा क' हम सभ देखब। ऐ छंदसँ पिहने संगीतक ारंिभक \nजानकारी ली। संगीतमे दू टा तrव मुख छै पिहल 0वर आ दोसर ताल। 0वर संगीत मु»यतः आरोह-\nअवरोहपर अधािरत रहै छै। सं0कृतक िशि'त वगL 0वरक मुखता देलक तँ जन समाXय तालक । 0वर \nिनधsरण लेल नाना कारक छंद बनल जैमे सरल वािणLक आ वािणLक दूनू अबैए। तालवृत छंद लेल मा* \nताल बराबर भेनाइ अिनवायL अिछ। मने हरेक पितमे चाहे अ'र बराबर हो की नै हो,  लघु-गु[ हरेक पितक \nबराबर हो की नै मुदा हरेक पितक ताल बराबर भेनाइ ज[री  अिछ। तालवृत छंदमे कोनो शxदक कोनो \nवणLक उ¥चारण निहयो भ' सकैए। तालवृत छंदमे िवराम आ लुत केर महrव अिछ। ऐमे शxदकक िवशुÅ \nउ¥चारण अिनवायL नै अिछ। तालवृतमे दीघLक उ¥चारण लघु भ' सकैए आ लघु केर उ¥चारण दीघL भ' सकैए। \nजेना तालवृतक हरेक पितक तालगण समान रहनाइ ज[री छै ते नािहते वैिदक छंदक हरेक पितमे समान \nअ'र हेबाक चाही तेनिहते वािणLक छंदक हरेक पितमे मा*ाÀम समान भेनाइ ज[री छै। मैिथलीक सभ \nाचीन लोकगीत तालवृत छंदपर अधािरत अिछ। तालवृत छंदमे हरेक पितक लय िमलबाके टा चाही तँए \nतालवृतमे तुक किहयौ, तुकाXत किहयौ, अXयानुास किहयौ की कािफया किहयौ एकर भेनाइ अिनवायL अिछ। \nएही तुकाXत िनवsहक कारणे तालवृत बहुत बेसी लोकिय भेल आ ई परवत´ सं0कृत धिरक बदिल देलक। \nबादमे आिद शंकराचायL अपन सभ 0*ोत सभमे तुकाXतक योग केला। आ जेना-जेना समय िबतैत गेल \nसं0कृत काpय तुकाXत होइत गेल। pयाकरणमे अंrयानुास सन अलंकारक जXम भेल आ जयदेव रिचत गीत \nगोिवXदम् सन काpयक जे मा* सुमधुर लिलत शैली आ अंrयानुासक कारणे सं0कृतमे िव§िव»यात भेल। \nतालवृत छंदक ईहो एकटा बड़का िवशेषता अिछ जे ई गायकपर िनभLर अिछ मने जँ एकटा गायक कोनो दू \nटा पितक अÆमाि*क तालमे बािXह गेला तँ दोसर गायक ओकरा सतमाि*क तालमे सेहो बािXह सकै छिथ। \nतँए लौिकक सं0कृतक अXतमे आ ाकृतक जXमसँ तुकाXत केर काpयमे बहुत महrव अिछ आ जेना-जेना \nसमय आगू बढ़ल तुकाXत िबनु काpयक पिरक¶पना असंभव भ' गेल। पाठक ओ जनता तुकाXतयुत काpयक \nबेसी मान देलक कारण तुकाXतयुत काpय कणLिय होइत अिछ। ाकृतक ई गुण अनायास [पÁ अभंशमे \nआएल आ चूँिक अभंश सँ मैिथली सिहत आन आधुिनक भारतीय भाषा बनल अिछ तँ एहू सभमे तुकाXत \nअिनवायL भेल।गएबा कालमे तालवृत छंद हरेक छंद ( वैिदक, वािणLक आ माि*क छंदपर ) लागू भ'सकैए। \nओना वैिदक छंद ओ वणLवृत लेल 0वर-संगीत अिनवायL अिछ। तथािप कोनो गायक ओकरा तालवृतमे सेहो \nगािब सकै छिथ। तालवृतक मैिथलीमे भास कहल जाइत छै हमरा Ëानक िहसाबसँ। बूढ़-पुरान िगतगाइन सभ \nएखनो कहै छिथ जे ऐ गीतक भासे नै चिढ़ रहल अिछ, एकर मतलबे भेलै जे उत गीतक तालवृत बराबर \nनै बैिस रहल छै। तालवृत छंदक िकछु उदाहरण देखू--- \nभादब हे सखी रैिन भेयाओन \nदोसरे अXहिरया के राित यौ \nराित दुख सुख संगिह खेपब  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \nलेसब दीप अकास यौ \nऐ बरहमासाक चािर पितक अ¼éयन केलासँ ई पता चलत जे पिहल पितमे 19  मा*ा ( जँ Xह बला िनयम नै \nमानी तँ 18)टा मा*ा अिछ। दोसर पँितमे 18  मा*ा, तेसर पितमे 15  आ चािरम पितमे 13टा मा*ा अिछ। \nचूँिक गायनमे Xहसँ पिहने बला 0वतः दीघL होमए लगैत अिछ तँए हम पिहल पितमे 19  मा*ा मािन रहल छी। \nआब आउ देखू एकर तालवृत--- \nभादब हे सखी रैिन भेयाओन \nदोसरे अXहिरयाx के राित यौ \nराित दुxxख सुxxख संगिह खेपब \nलेसब दीxxxप अxxxकास यौ \nदोसर उदाहरण देखू-- \nकाली के देखलहुँ सपनमा \nसे ठाड़े अँगनमा \nकेओ नीपे अगुआर म के \nकेओ नीपे पछुआर म के \nकेओ नीपे काली के भवनमा.... \nपिहल पितमे 16,  दोसरमे 11,  तेसर आ चािरममे 17-17  एवं पचम ओ अंितम पितमे 19  मा*ा अिछ। आब \nआउ देखू एकर तालवृत--- \nकाली के देखलहुँ सपनमा \nसेxx  ठाड़ेx अँगनमाxx \nकेओ नीपे अगुआर म के \nकेओ नीपे पछुआर म के \nकेओ नीपे काली के भवनमा... \nतेसर पितक अगुआर शxदक आपर िवराम अिछ तेनािहते चािरम पितक पछुआर शxदक आपर िवराम अिछ। \nअंितम पितक केओ शxदक ओ, नीपे शxदक पे, एवं काली शxदक लीपर िवराम अिछ। फल0व[प हरेक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \nपित  16  तालमाि*क रचना बिन गेल अिछ। 0तुत ऐ गीत सभहँक गायन सुनबा लेल िवदह आिडयो केर ऐ \nिलंकपर जाउ--  https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --audio/ audio/ audio/ audio/  \nसंगीतमे x िचXह ताल लेल योग कएल जाइत छै। तँ ऐ उदाहरण देिख रहल छी जे चा[ पितमे ने तँ \nमाि*क छंद छै ने वािणLक आ ने वैिदक मुदा पितक बीच-बीचमे रेघा क' वा ताल द' क' वा िवराम ल' क' सभ \nपितके पूरा कएल गेल छै। इएह तालवृत कहबै छै। गीत मु»यतः तालवृतक अनुगािमनी अिछ ताहूमे \nमैिथलीक सभ ाचीन गीत आ लोकगाथा सभ तालवृत छंदक सुदंर उदाहरण अिछ। जँ कोनो-कोनो गीतमे \nआन छंदक ल'ण अबैए तँ ओकरा मा* संयोग बुझू। ओना हम पिहने  किह चुकल छी जे सभ छंदोबÅ \nरचना गेय होइत अिछ। तालवृत छंद आ वैिदक छंदमे मा* एकैटा अXतर छै बादबकी दूनू एकै अिछ आ \nएही एक अंतरक कारणे एकटा 0वर संचािलत भेल तँ दोसर ताल संचािलत। आब हम पाठक सभसँ अनुरोध \nकरब जे ओ सभ िहसाबसँ तालवृतक आन-आन उदाहरण ताकिथ। \nतालवृतक संगमे िकछु महrवपूणL जानकरी मोन राखू--- \n१) तालवृत तालगणपर पड़ैत िनयिमत बलाघातक आवृित अिछ। 0वर संगीतक आरोह-अवरोह ऐमे नै अिछ। \n२) तालवृत वैिदक सं0कृतोसँ चीन अिछ। आिदवासी समजाक संगीत अ¼ययनसँ एकरा देिख सकै छी। \n३) तालवृतमे एक पितमे अनेको तालगण भ' सकैए आ एकटा तालगणमे कतेको वणL वा मा*ा भ' सकैए। \n४) तालावृतमे मा*ा मने कालमा*ा होइत छै। \n५) तालवृतमे कालमा*ाक सं»या िनिäत होइत छै। \n६) तालगणमे सभ वणLक वा सभ मा*ाक उ¥चारण हो से ज[री नै छै। \n७) तालवृतमे शxदक [ढ़ 0व[पक बदलल जा सकैए। \n८) तालवृत मु»यतः गायनसँ जुड़ल अिछ तँए सरल वािणLक वा वणLवृत वा माि*क छंदक कोनो रचनाक \nतालवृतम,◌े 0तुत क' सकै छी। उदाहरण लेल तुलसीदास जी रिचत ई दोहा देखू-० \nराम नाम मिण दीप ध¨, जीह देहरी ®ार \nतुलसी भीतर बािहरहु, जो चाहिस उिजयार \nई िथक दोहा जे की माि*क छंदसँ संचािलत अिछ। आब एकर तालवृत िव²लेzण देखू-- \nराम नाम मिण दीप ध¨xxx \n, जीह देहरी ®ा xxxxx  र  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \nतुलसी भीतर बािहरहुxxx \nजो चाहिस उिजया xxxxx  र \nआब अह सभ देिख सकै िछऐ जे १४-१४ मा*ाक दू पित बला छंद कोना ८-८ तालवृत छंदक ४ पितमे \nबदिल गेलै। इएह छै तालवृत। \nखाली ाचीने कालमे ई तालवृत छल से गप नै आधुिनक कालक मैिथलीक पिहल जनकिव Îी रामदेव साद \nमंडल झा[दार एकटा नव छंदक जXम द'  ओकरा िवकिसत केलाह जकर नाम िथक \" झा[ छंद \"। ई \nझा[ छंद हमरा जनैत तालवृतपर अधािरत अिछ। ओना ऐठाम ई जा नब उिचत जे राजनीितक पाट´ \"आआप\" \nकेर चुनाव िचXहसँ बहुत पिहने ई झा[ छंद मैिथलीमे आिब च ुकल छल। \nिकछु उदाहरण देखू-- \nभािग गेला अं­ेज अकेला, छोिर कऽ पाछू ढेरो जाित \nकर रंगदारी वसुल रहल अिछ  , मािर मािर कऽ सभक लाित \nपिहल पितमे 32  मा*ा आ दोसर पितमे 31  मा*ा अिछ एकरा तालवृतमे एना देखल जा सकैए-- \nभािग गेला अं­ेज अकेला, छोिर कऽ पाछू ढेरो जाित \nकर रंगदारी वसुल रहल अिछ  , मािर मािर कऽ सभकx लाित \nजीवन-मरण पालन केर रचना, कृित केर गजब िवधान \nऐ रचनाक भेिद-भेिद कऽ, जािन गेल अिछ ई िवËान \nऐ झा[क पिहल पितमे ३१ मा*ा अिछ ( जँ अलग-अलग संयुता' र बला िनयम छोड़ल जाए तँ) आ दोसर \nपितमे ३० मा*ा अिछ। तालवृतमे एकर उदाहरण देखू-- \nजीवन-मरण पालन केर रचना, कृित केर गजब िवधान \nऐ रचनाक भेिद-भेिद कऽ, जािनx गेल अिछ ई िवËान \nआब तालवृतसँ संचािलत भ' दूनू पितमे 31-31  तालमा*ा भ' गेल। \nआर एकटा उदाहरण िलअ-- \nहे भूिम क' भा¯य िवधाता, जगक अदाता भगवान। \nकह पता तोरा िसबा छै केकरो, छूपल कतए छै खेतमे धान।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n60 \n \nपिहल पितमे 27  आ दोसर पितमे 38  मा*ा। आब एकर तालवृत देखू--- \nहे भूxxxिम क' भा¯य िवधाताxxx,  जगक अदाxxता भगवाxxxन। \nकह पता तोरा िसबा छै केकरो, छूपल कतए छै खेतमे धान। \nआब तालवृतसँ संचािलत भ' दूनू पितमे 38-38  तालमा*ा भ' गेल। \nहुनक कािशत पोथी \"हमरा िबनु जगत सु¸ा छै \" अनेको झा[  छंद अिछ जकरा पाठक सभ ऐ िलंपर देिख \nसकै छिथ------  https://dbb13891 https://dbb13891 https://dbb13891 https://dbb13891- - --aa aa-- --96a2f0ab 96a2f0ab 96a2f0ab 96a2f0ab-- --ss ss-- --\nsites.googlegroups.com/a/videha.com/videha sites.googlegroups.com/a/videha.com/videha sites.googlegroups.com/a/videha.com/videha sites.googlegroups.com/a/videha.com/videha- - --\npothi/Home/RamdeoPrasadMandalJharudar.pdf?attachaut h=ANoY pothi/Home/RamdeoPrasadMandalJharudar.pdf?attachaut h=ANoY pothi/Home/RamdeoPrasadMandalJharudar.pdf?attachaut h=ANoY pothi/Home/RamdeoPrasadMandalJharudar.pdf?attachaut h=ANoY7cpwFD3AyNPFZn 7cpwFD3AyNPFZn 7cpwFD3AyNPFZn 7cpwFD3AyNPFZn \n-- --\nbFA8rz2L55cs_LB8frjO_GGszrOG4x9MhScXFXBtCNC2Pid0KCY bBPXm_9U bFA8rz2L55cs_LB8frjO_GGszrOG4x9MhScXFXBtCNC2Pid0KCY bBPXm_9U bFA8rz2L55cs_LB8frjO_GGszrOG4x9MhScXFXBtCNC2Pid0KCY bBPXm_9U bFA8rz2L55cs_LB8frjO_GGszrOG4x9MhScXFXBtCNC2Pid0KCY bBPXm_9U Q Q Q Q lKdzN lKdzN lKdzN lKdzN \nBy3 By3 By3 By3 Q Q Q Q FA4ldAIrbUHkweRLr0Msi6F0oe2mytUfuZVlcNfK0KsOLD6XEmt fdZ5 FA4ldAIrbUHkweRLr0Msi6F0oe2mytUfuZVlcNfK0KsOLD6XEmt fdZ5 FA4ldAIrbUHkweRLr0Msi6F0oe2mytUfuZVlcNfK0KsOLD6XEmt fdZ5 FA4ldAIrbUHkweRLr0Msi6F0oe2mytUfuZVlcNfK0KsOLD6XEmt fdZ5-- --\nzyx8KPfmmG zyx8KPfmmG zyx8KPfmmG zyx8KPfmmG-- --\nbIzZdNBmW2flPN5ilfYPfWYID4HvXJ_Bi_3sl0Bh bIzZdNBmW2flPN5ilfYPfWYID4HvXJ_Bi_3sl0Bh bIzZdNBmW2flPN5ilfYPfWYID4HvXJ_Bi_3sl0Bh bIzZdNBmW2flPN5ilfYPfWYID4HvXJ_Bi_3sl0Bh Q Q Q Q a7tibw a7tibw a7tibw a7tibw Q Q Q Q zbRkejjTKerlsO6AW zbRkejjTKerlsO6AW zbRkejjTKerlsO6AW zbRkejjTKerlsO6AW Q Q Q Q hd0u hd0u hd0u hd0u \nupSAr83Ktk2RYBmzMo40yo upSAr83Ktk2RYBmzMo40yo upSAr83Ktk2RYBmzMo40yo upSAr83Ktk2RYBmzMo40yo % % % % 3D&attredire 3D&attredire 3D&attredire 3D&attredirects=1 cts=1 cts=1 cts=1  । झा[दार जी मा* एकटा लेखक नै छिथ \nबि¶क हमरा सभक िसÅ सरहपासँ ल' क' आधुिनक कालक जे धार बनल अिछ तकर दूनू घाटक िमलेबाक \nलेल पूल सेहो छिथ।   \nझा[ छंद 0व[प िनधsरण--- \nतालवृतक अिधक|श रचना दूँ पित, चािर पितक वा छह पितक समूहसँ बनैत अिछ। Îी झा[दार ज ी अपन \nपोथीमे दू पितक 0व[प बला रचना उपयोगमे केला अिछ। एकर  बाहरी संरचना दोहा सनक होइत छै। \nआब हमरा िव§ास अिछ जे सुधी पाठक ओ आलोचक सभ ऐ लेखक देखैत Îी झा[दारजीक नव [पसँ \nपिरभािषत करबाक यास करता। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n61 \n \nसrय नारायण झा \nिवहिन कथा- 0मृित \n  \nि0न¯ध चदनी ।मधुमय चान।घटाटोप मेघ ।िसतल बसात  ,मेघ चान कए घेरबाक यास मे मुदा िसतल बायु \nमेघक सभ यास कए िनzफल करैत मुदा अपने चान कए 0पशL करबाक ताक मे । \nिवUापितक नख  –िशखक वणLनवाली नाियका सामनेक वथL पर आrममु¯ध मुदा टुकुर- टुकुर तकैत ।चोरनी \nिचतवन सँ मोन कए आXदोिलत करैत  ,ओिह िचतवनक आÀमण सँ िचत मदाXध भेल जाइत ।yवार भाटा \nउठैत समुcक लहिर जक पुरा देह मे िहलकोर मारैत । \nमcास एसेस अपन पुरा रÐतार सँ वातावरण कए िचरैत  ,सय सय करैत जा रहल छल ।चान कए देिख \nमोन मे कतेक तरंग उrपन होयब 0वभािवक ।िखड़की खोिल बाहरी चद िदस तकैत छी मुदा ओिह मे ओ \nि0न¯धता कतए  ?मिÅम चदनी आ मुरझाएल चान ।एकदम फीका ।तावे ाकृितक पवनक वेश  ,तै आँचर \nिवलोिपत आ उनमुत मदन हुलकी मारैत ।किट देश िदगबर ।कर कमल सँ िचकुर कए आवेिशत करैत \nमुदा िहरणी जक िचतवन घुमबैत जे ब[ केकरो दृिÆगोचर त ने भेलैक  ? मुदा केकरो माने की ? \nभुवने§र,वाि¶टयर  ,िवजयवारा आ मcास सेX·ल 0टेशन, गाड़ी धुकुर धुकुर करैत ठाढ़ भेल ।हमरो नीXद टुटल \n।ने आगु नाथ ने पाछु पाघा,ने ओ नगरी ने ओ ठव ।झमान भए खसलौ ।धत् तोरी के ? गाड़ी सँ मुँह \nिवधुओने उतिर गेलौ । \n  \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nमो. असरफ राईन, िसनुरजोड़ा, धनुषा नेपाल, हाल : कतार \nिवहिन कथा \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n62 \n \nशहरीया घरवाली \nमोहना जवान भऽ गेल । ओकरा मनमे उrसाह जागल िक आब हमहूँ शादी िववाह कऽ कऽ अपन घर \nबसाबी। मुदा मोहनाके मनमे सभ िदनसँ रहै िक शहरीया घरवाली करी। ई बात मोहना अपना माएक \nकहलक िक हम गउके लड़की नै बि¶क शहरीया लडकीसँ शादी करऽ चाहै छी आ हम तोरा लेल शहरीया \nपुतौह लाबऽ चाहै छी। तोहर की िवचार छौ? मोहनाक माए बजली- तोरा जे पसXद छौ हम ओइमे राजी छी। \nई बात सुिनकऽ मोहनाक मुँहमे लÏडू फुटऽ लागल । ओ आब लड़की खोजबाक यास करऽ लागल। िकछु \nिदनक बाद जनकपुरक थापाचौकके जोगीबाबूक बेटी बXदना भेटली। ओकरा िट-सटL आ िजXस लगौने देिख \nमोहनाक पसXद आिब गेल। आ ओ शादी करबाक लेल तैयार भऽ गेल । गउघरक दू-चािर भला आदमीक \nबजा अपन शादीक िदन पÑा केलक। िववाहो बड धूमधामसँ भेल। िकछु िदनक बाद बXदना घरमे ककरो नै \nटेर लागल। िनrय िदन आठ बजे पलñे छोड़ै। सभिदन चाह मोहनेसँ मñबाबै। बXदना रोज खाना खाइत आ \nबेग लटकबैत बजार िदस चिल दैत। सभ िदन नव नव सिखक संग रñरिलय मनबिथ। गउमे ककरोसँ \nमाथो नै झापिथ। मोहना कतेक िदन कहबो केलक िक अह गामक पुतौह छी, शरम लेहाज क¨। एना \nिजXस लगा उद_ड भऽ चलब तँ लोक की कहते? तखन नाक खुमचबैत कXया बाजल – अहक पता नै \nअिछ जे हम शहरीया लड़की छी? अह कहै छी, हमरा मुँह झापै लेल मुदा हमर तँ दम फुलैत अिछ। हम \nअहक इशारापर नै नाचब । शहरीया छी तँ एहने सभ िदन रहब। आब एहन चिर* देिख मोहना सोचमे पिड़ \nगेल, की क¨ की नै? तखन माथ िपटैत अपन साथी सभक स¶लाह देलक िक गउके लुãे नाñरसँ शादी \nकरी मुदा शहरीया घरवाली नै करी .... \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय ऐ रचनापर अपन मंतpय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n३३ ३३. . . . पU पU पU पU  \n  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. झा हेमXत बापीझा हेमXत बापीझा हेमXत बापीझा हेमXत बापी-- -- दानव दानव दानव दानव  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. राजदेव मंडल राजदेव मंडल राजदेव मंडल राजदेव मंडल-- -- हेलवार हेलवार हेलवार हेलवार  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. ..सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर सुनील मोहन ठाकुर-- -- अिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागुअिह बेर देखल फागु \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n63 \n \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. निXदनी पाठक निXदनी पाठक निXदनी पाठक निXदनी पाठक-- -- ई कोन हाथ ई कोन हाथ ई कोन हाथ ई कोन हाथ? ? ? ? ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल ई तऽ छाप भऽ गेल  \n  \n३३ ३३.. ..५५ ५५.. .. अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक अxदुर रyजाक-- -- घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक घोरमठा राजनैितक  \n  \n३३ ३३.. ..६६ ६६.. .. दीप पुzप दीप पुzप दीप पुzप दीप पुzप  \n३.७७ ७७.. .. मो मो मोमो. . . . असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन असरफ राईन  \n  \n३.८.. .. िकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर-- -- गजल सन िकछु मैिथलीम गजल सन िकछु मैिथलीम गजल सन िकछु मैिथलीम गजल सन िकछु मैिथलीम ◌े \nझा हेमXत बापी \nदानव \n  \nजगदबा सॅ उपजल धरती \nबनल िनठुर आ भऽ गेल परती \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५७ म अंक  ०१  जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५७)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n64 \n \nफाईट रहल िमिथला के करेज \nजनमल एिह ठ","size_mb":1.77,"has_text":true},"Videha 158.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 158.pdf","name":"Videha 158.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११५५ ५५८८ ८८    म अंक म अंक म अंक म अंक  ११ ११५ ५ ५ ५ जुलाइ जुलाइ जुलाइ जुलाइ    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषL वषL वषL वषL ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ७९ ७९ ७९ ७९    अंक अंक अंक अंक ११ ११५५ ५५८८ ८८)) ))   \n  \nगQ गQ गQ गQ        \nजवाहर लाल कSयप \nजगदानUद झा “मनु” \nसYय नारायण झा \nिशव कुमार झा “िट]लू” \nसुरेU_ शैल \nअिमत िम` \nडॉ. बचेeर झा \nउमेश मgडल \nगजेU_ ठाकुर \nराजदेव मgडल \nपQ पQ पQ पQ    \nनीतीश कणL \nिबनीता झा \nजगदानUद झा “मनु” \nिवUदेeर ठाकुर \nआशीष अनिचUहार \nबृषेश चU_ लाल \nदीप पुjप \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nपंकज झा \nबेचन महतो \nअlदुर रmजाक \nकुUदन कुमार कणL \nिबनीत ठाकुर \nराम कुमार िम` \nसYय नारायण झा \nSयाम शेखर झा \nआर. अनुराधा (मैिथली अनुवाद आशीष अनिचUहार) \nिमिहर झा \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \nजवाहर लाल कSयप जवाहर लाल कSयप जवाहर लाल कSयप जवाहर लाल कSयप    \n0pेश ब0टर \n\"रािगनी ज]दी चलु 6.13 के pेन भेट जायत तखन समय पर घर पहुँचब आ घरक काज ज]दी भ जायत\" \nसुशीला ऑिफश स िनकलैत रािगनी के हाथ ध क बजलीह / \n\"निह आई हम संगे निह जायब /\" \n\"ओकर फोन आयल छल िक ?\"w \n\"हॉ ओकरे फोने आयल छल कहलक जुहु मे भेट क~\" रािगनी के मुँह पर लmजा िमि`त मु0कान आिब गेल \n/ \nओकर बाद दुनु अलग अलग िदशा मे मुबई के भीड के िह0सा भ गेलीह /मुबई के भीड, भागैत भीड, एक \nदोसर स आगा बढबा के होर लैत भीड, धिकयाबैत मुिकयाबैत भीड, पता निह ई होर किहया खतम होयत / \nओिह भीड के अंग बिन सुशीला अUधेरी 0टेशन पर आिब गेलीह / pेन पिहले आिब गेल छल आ लगभग भिर \nगेल छल /ओ ओिह मे चिढ गेलीह / बैसबाक निह मुदा सोझ स ठाढ होबाक जगह भेट गेल छल / समय \nबीित रहल छल आओर् लोक pेन मे चढल जा रहल छल / ितल रखबाक जगह निह छल मुदा आदमी तैयो \nसिUहयायल जा रहल छल / मुबई के pेन मे भारतक छिव देखल जा सकैत अिछ / कोना नाना धमL, नाना \nजाित , िभ-िभ कार के वेश धेने सब एक संग समािहत भेल अिछ आ अप0यॉत भेल िजUदगी जीबय \nलेल आ देश चलिनहार के गािर पढबाके लेल िववश भेल छिथ /  \npेन चालु भेल आ सब िकयौ भगवानक जयकारा लगेलक / सुशीला रािगनी के लेल सोचय लगलीह हमरा त \nअपन काज स फुरसित निह होईत अिछ, आिखर कोना ओ सब काज करैत हेती /अपन आिफसक काज , \nघर मे दुनू बचा के काज , पित के काज तखन बॉयडक नखरा से अलग / पता निह भारतक पतन आ \nपााYयक नकल कतय जा ~कत /  \n* * * \n\"आई पिहले आिब गेलहुँ\" सुशीला घर मे घुसैत आँिफस स आयल अपन पित के देिख बजलीह / खुशी \nबड भेलिUह मुदा भिर िदनक झमारल मुँह पर ओ खुशी निह आिब सकल आ मोनक ओिह खुशी के राहुल \n(पित) निह देख सकलाह / \nराहुल यंग केलिथ ,\"चलु आई गलती भेल आब हम ज]दी निह आयब /\" \n\"ह ज]दी आिब क हमर उपकार केलहुँ . . .\" सुशीला िखिसया गेलीह \"तखन स टी ही देख रहल छी / \nएक कप चाह निह िपने होयब ? रिव (बेटा) के 0कुल स आिन लािबतहुँ, सेहो निह केने छी….\"   \nराहुल बीच मे िखिसया क बजलाह \"एक िदन हम सबेरे आिब जाउ तकर मतलब जे सब काज हमहॴ क~ \n/\"   \n\"निहं , आिब क टीही देखैत रहु \" सुशीला बैग राखैत, जबाब डेि]खU / हन हन करैत , घरक दरबmजा \nजोर स बUद करैत, रिव के लावय लेल 0कूल िवदा भ गेलीह /भिर र0ता अपन ोध के शत करबाक \nयास करैत रहली मुदा ोध छल जे शत हेबाक नाम निह ल रहल छल / पता निहं पु~ख जाित किहया  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \n0*ी के अपन सतुलय मानत / जतेक काज ऑिफ़श मे ओ करैत अिछ ततेक त हमहुँ करैत छी, तखन \nकथीक घमंड / \nरिव के 0कूल मे छुी होमय बला छल गािजLयनक लाईन लागल छलै, सुशीला मोने-मोन िखिसयाईत पता निहं \nई लाईन स किहया छुी होयत जतय जाउ ओतय लाईन, बस मे लाईन, pेनक िटकट मे लाईन, रोड पर \nगाडी के लाईन/तखने छुी के घंटी बाजल / बचा सब अपन-अपन गािजLयन सब लग आबय लागल/ रिव \nके कुहलायल फुल सन सुखायल मुँह के देिखते सुशीलाक ोध ममYव मे बदिल गेल / अपन जमाना याद \nआबय लागल / एकटा 0लेट ल क 0कूल गेनाई ,जतय पढाई कम,मौज-म0ती mयादा /पढाबय के जगह पर \nकुस पर बैस क सुतय बला मा0टर साहेब पासवान जी /िख0सा सुना क पढाबय बला चU_कत बाबु /आब \nअपना स mयादा भाडी बैग /िडिसिलन के नाम पर बचा के टाचLर करैत सर / अिह चर मे हरा गेल \nबचपना / \nसुशीला अिह बात के सोचैत अपन घर आिब गेल आ आिबते ोध अपन चरम पर पहुँच गेल / रिव घर मे \nनिह छल, घर मे ताला लागल छलै आ घर के दोसर चाभी सुशील के बैग मे रहै / रिव के मोबाईल ि0वच \nआँफ छलै आब एकटा उपाय छल जे पडोसी के घर मे बैस इंतजार कैल जाय आ सुशीला वैह करय \nलगलीह /mयॲ-mयॲ समय िबतैत छल हुनकर ोध चरम पर जा रहल छल / ओ आ रिव दोसर के घर मे \nबैसल परेसान भ गेल मुदा राहुल के कोनो पता निहं / राितके 9.35 मे राहुल घर आयल आ अपन गलती \nपर सफाई देनाई सु~ केलक, सुशीला ओकरा िबना सुनने अंदर आिब गेलीह / \nराहुल -\" सरी हमरा ई अंदाज न......... \nसुशीला- \"चुप भ जाउ हमरा कोनो बात निह सुनय के अिछ /\" \nसुशीला के ोध देिख रिव त सहिम गेल मुदा राहुल और िखिसया गेलाह / ओिह राित दुनु ाणी मे खुब \nझगरा भेल / राहुल सुशीला पर पिहल िदन हाथ छोिड अपन पु~षYव सेहो दिशLत केलाह /तीनु ाणी भुखले \nसुतलाह /  \nराितक घटनाक भाव भोर मे सेहो देखल गेल / राहुल िबना खाना खेने चिल गेलाह /सुशीला रिव के खाना \nखुआ 0कूल भेिज अपने िबना खेने चिल गेलीह / फ़ेर सु~ भेल pेनक वैह भीड / अंधेरी मे pेन स उतिर \nऑिफस के लेल िबदा भेलीह तखने रािगनी के फोन आयल कह छी हमहुँ अंधेरी आिब गेल छी / सुशीला \nओकर इंतजार करय लगलीह /िकछु देर मे खुशी मोन रािगनी आयल आ दुनु आँिफस के लेल िबदा भेल \n/सुशीला -\" िक बात छै आई बहुत खुश छी /\" \n\"हम त अिहना खुश रहैत छी\" रािगनी के जवाव छल \"िजंदगी के एकटा मकसद अिछ जे खुश ऱहु /\"   \nसुशीला -\"एकटा बात पुछु खराप निह ने मानब ?\" \nपुछु.... \n\"अह जे दोसर लडका स भट करय जाईत छी से के अिछ ?अहक िबयाह भ गेल अिछ, दू टा बचा \nअिछ तखन ओकर की महYव ? ओ अहक के अिछ ?\"   \nरािगनी के मुँह पर मु0कान आिब गेल -\"ओ हमर िकयौ निह अिछ आँिफस मे सर स परेशान आ घर मे \nपित के पु~षYव स / बस ओ 0pेश ब0टर छै ,0pेश ब0टर .........  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \n \nजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झा    ““ ““मनुमनु मनुमनु”” ””    \nमैिथलीमे एकपताक  अभाब  \n“कोस-कोसपर बदले पानी, तीन कोसपर बदले वाणी।” ई कय ि कनकर अिछ, हम निह जािन मुदा अिछ \nजग जािहर। कोनो एहन सुधी मनुख निह जे एिह पित सँ अनि भक होिथ। आ ई कय सोलह आना सYय \nअिछ। एक गामसँ दोसर गामक इनार पोखिरक पािनमे अUतर आिब  जाइ छैक। ओना आब इनारक जमाना \nतँ रहल निह। गामक घरे-घर चापा कऽल चिल गेलै आ शहरक घर े-घर टंकी। टंकीक पािनमे तँ किनक \nसमानता देखलो जा सकैत अिछ मुदा एक आँगनक चापा कऽलक पा िनक   0वाद दोसर आँगनक चापा \nकऽलसँ िभ होएत। परच हम एिहठाम पािनक संदभLमे गप निह  किह कऽ भाषाक प'क मादे कहै चाहैत \nछी। पािन जक भाषाक िमजाद सेहो सगरो तीन चािर कोसपर बदलल देखाइत छैक। ई असमानता िमिथले-\nमैिथलीमे निह भऽ कँ कमबेसी सपूणL भारतीय वा अभारतीय भाषामे देखार भऽ चुकल अिछ आ ओ गुण \nकोनो भाषाक िवकास आ ओकर उितक प'क िधयान रािख ठीके अि छ। पािनक मादे जेना कोनो नदी हेतु \nओिहमे बहाब भेनाइ 0वभािवक छैक निह तँ ओ नदीसँ डबरा भऽ  जेतैक। तेनािहते कोनो भाषाक चहुमुखी \nिवकास लेल ओिहमे िनरUतर बहाब, अथत नव-नव शदक वृि , आन-आन भाषाक सटीक आ चिलत शदक¡ \n0वीकार केनाइ आवSयक छैक। आ दुिनयक ओ कोनो भाषा जे अपना आपके एकटा बहुत पैघ ~पे 0थािपत \nकेलक, ओकर िवकासक इहे अबधारना वा गुणक कारने संभब भेल अिछ। हमरा इआद अिछ जखन \nअं¢ेगीक थम शदकोष बनल रहैक तँ ओिहमे मा* एक हजार शदक¡ जगह भेटल रहैक आ आइ..... ?  \nमुदा मैिथलीक संगे, ई गुण िकछु बेसीए अिछ। िकएक तँ मैिथल िकछु बेसीए बुि जीवी, िशि'त आ चलएमान \nछिथ। जतए-जतए गेला अपना भाषाक¡ अपना संगे नेने गेला आ ओतुका भाषाक शदक¡ अपना संगे जोड़ने \nगेला। ओनािहतो अपन िमिथलचलक तेक दू तीन कोसक बादक भ ाषामे िभता अिछ। पिछमाहा मैिथली \nपुरबाहा मैिथली, दिछनाहा मैिथली उ¤र भरक मैिथली, कमला  कातक मैिथली, कोसी कातक मैिथली। एे \nगाममे बडकाक मैिथली, छोटकाक मैिथली। नीक गामक मैिथली  तँ बेजए गामक मैिथली। िशि'त मैिथली \nतँ अिशि'त मैिथली। आिमरक मैिथली तँ गरीबक मैिथली। एे  बेर एतेक बेसी असमानता भऽ गेल अिछ जे \nकतेक ठाम तँ मैिथली निह किह कऽ दोसर नामसँ संबोधन भँ रहल अिछ। \nअपन जािह गुणक कारण दुिनयक कोनो दोसर भाषा िवकासक र0 तापर चिल रहल अिछ, ओतए हमर \nसबहक मैिथली एिह ममे पछुआ रहल अिछ। एकर की कारण ? तँ  उ¤रमे हमरा मैिथलीक एकटा \nलोकोि¥त इआद आिब रहल अिछ। “जे बड होिशयार से तीन ठाम  गूँह मखे।” एिह लोकोि¥तक¡ कनी \nफिरछादी; एकटा पढ़ल िलखल िव¨ान् गूँह मँिख गेला, आब ओ एिह गपक खोजमे लािग गेला जे, जे मखलॱ \nसे गूँहे अिछ वा िकछु आरो। एिह ममे ओ पएरक गूँहक¡ अप न हाथक आंगुरसँ छुला बाद नाकसँ सुंघला। \nलगलिन ने तीन ठाम, पएरमे, हाथक आंगुरमे, अUतोगYबा नाकमे। ओतए एकटा दोसर यि¥त बेसी खोज िबन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nनिह पैर कऽ मखला बाद पािनसँ धो लेलक। “अित सवL* विजLत े,” इहे रोग मैिथली भाषाक िवकासमे लािग \nगेल अिछ। जािह गुणक कारणे हम आगू बिढ़ सकैत छलहुँ, अपन ओिह गुणक¡ कारण ठमैक गेल छी। \nएिह गुण, अितसय गुण वा कही तँ अबगुनक¡ हम समाUय लोकक¡  लेल जेनाक¡ तेना छोिरदी, िवकास ममे \nसमयक संगमे मािनली जे ओ अपने ठीक भए जेतैक। मुदा जे अप नाक¡ बुि जीवी कहैत छिथ, िशि'त आ \nमैिथली िवकासक ठेकेदार अपनाक¡ मानैत छिथ ितनका सभक¡ त ँ कदािप निह छोरल जए आ हुनके सबहक \nएकपताक अभाबे मैिथलीक गित अब~  भेल अिछ। एकटा समाUय लोक ककरा देखत, पढ़त ? एकगोट \nबुि जीवीक¡, सािहYयकारक¡, प*-पि*काक¡, ऑिडयो-िविडओ िम िडयाक¡ मुदा एखुनका समयमे मैिथली भाषाक \nएकपतामे कतौ समानता निह अिछ। एिहठाम हम समाUय लोकक ग प नै किह रहल छी, पढ़ल-िलखल, \nमैिथलीमे ऑनसL, एमए०, िपएचडी करै बलाक गप कए रहल छी। िजनक सबहक कतेको मैिथली पोथी छपा \nकऽ समाUय लोकक हाथमे आिब गेल अिछ, मैिथलीक प*-पि*काक सपादक आ सपादक मgडलीक गप \nकए रहल छी। कतेको मैिथलीक पु0तक छािप चुकल काशकक गप  कए रहल छी। ऑिडयो-िविडओ बेच \nकऽ अपन कमाइ करै बला चैनल आ यूिजक िविडओज कपनीक गप कए रहल छी।  \nसदित भाषाक एक~पताक अभाब अिछ। किनक काल लेल िकनको अªा न मािन कए 'मा कएल जा सकैत \nअिछ मुदा ओिह खन िक कएल जे जखन िकयो गोटा अपनाक¡ मु«य  सपादक, सपादक, मैिथलीक ऑनसL, \nएमए िपएचडीक चSमा पिहरने, ओिह घोड़ा जक लगैत अिछ, जेक रा आँिखपर हिरयर पी बाUहल छैक आ \nओकरा सगरो दुिनयमे हिरयरे-हिरयर नजिर अबैत छैक। ई िब डबना मैिथलीए संगे िकएक ? जीवन भिर \nअपन घर-पिरवारमे मैिथली निह बजै बला मैिथलीक ठीकेदार बिन जाइत छैक िकएक ? एिहठाम हम िवदेह \n¢ुपक संशा करैत छी जे ओ अUतजल आ िUट दुनू पे मैिथल ी भाषाक समृिध आ एकपता लेल \nभागीरथी यासमे लागल छिथ। \nकतेको काशकक पोथी, कतेको लेखक आ सािहYयकारक कृित, कत ेको प*-पि*का, फल फल मैिथली \nएकादमीक पोथी आ पि*का हमरा लग अिछ जािहमे िवभि¥त केर योग िहUदीक तजLपर कएल गेल अिछ। \nकतेक मैिथलीक महान-महान िवभूितसँ हम यि¥तगत ~पे संपकL  कए हुनका सभसँ िनवेदन केलहुँ जे, \nमैिथलीमे िवभि¥तक¡ सटा कए िलखबा चाही मुदा निह, ओहे आ ँिखपर पी बाUहल घोड़ा बला िहसाब। एकटा \nमु«य-सपादक, सपादक, ऑनसL, एमए, िपएचडी, केनहार अपना क¡ मैिथलीक ठीकेदार बुझनाहर, दोसर \nलोकक गप कोना मािन लेता। लागल छिथ सभक¡ सभ मैिथलीक¡ िहंदी टच देबैमे। जीवन होए वा सािहYय \nई गप मानै बला छैक जे लोक ग]तीए कए कऽ आगू बढ़ैत छैक।  मुदा ओइ लोक आ सं0थाक िक जे \nग]तीओ करत, ग]तीक¡ मानबो निह करत, आ बाजु तँ लड़बो करत , ई तँ ओहे गप भेल जकर लाठी तकरे \nभ¬स मुदा एिहठाम गप भ¬सक निह छैक, एिहठाम गप एकटा  ाचीन, समृ  आ `े­ भाषाक भिवjय आ \nएकपताक छैक। \nदुिनयक सभ समृ  भाषामे एना देखल गेलैए जे आम बोलचाल आ सािहYय, िश'ा वा सावLजिनक भाषामे भेद \nपाएल जाइत छैक। आम बोलचाल आ चलनमे बहुत सगरो छूट छैक  वा बUहँन केर आभाव छैक मुदा \nसािहYय, िश'ा आ सावLजािनक मंच हेतु ओिह भाषाक एकटा मान क पक योग कएल जाइत छैक। एिह  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nतरहक अभाब मैिथलीक संगे िकएक ? मैिथली सािहYयकार, सप ादक, काशक मैिथलीक मानक पक \nयोग िकएक निह करैत छिथ। कतेको जUमाUहर(ªान ~पे) तँ िसखैक डरे एे बेर कहता, “चलू चलू अह \nफल-फल ¢ुपसँ जुड़ल छी ई ओकर सबहक चचL छै।“ यौ महराज ई चचL अह लगक¡ अनलक ई निह \nदेिख, ई देखू जे की अनलक। किनक देखैक अपन नजिर बदिल ि लअ तँ अहूँक िवकास आ संगे संग \nभाषाक िवकासक सेहो सभावना मुदा निह हमर एकटा आँिख फू टेए तँ फूटेए तोहर दुनू फोरबौ। आ एिह \nफोरा फोरीमे ई िकनको िचंता निह जे ओिह माए बाबूक िक हाल िजनक करेजाक टुकरा अपन दुनू छी। \nमैिथलीमे एकपताक अभाब, इ0थीित, कारण आ िनदानपर चच क री तँ एकटा बेस मोटगर िकताब बिन \nजाएत मुदा मैिथलीक अब~  िवकास हेतु हमरा सभक¡ अपन अपन  आँिख नै मुिन एिह चचक¡ आगू बढ़ाबए \nपरत। आ अित शीघL मैिथलीक वतLमान प*-पि*काक सपादक, क ाशक, सािहYयकार, लेखक आर कोनो \nसावLजािनक मंचक¡ देखिनहार लोकिन सभक¡ मानक मैिथलीक¡ 0व ीकार कए ओकरा आगू आनए परत निह तँ \nओ िदन दूर निह जिहया हमर सबहक िधया पूरा एकरा इितहासक पोथीमे पढ़त। \n जगदानUद झा ‘मनु’ \nमो० +91 9212 46 1006  \n         \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \n \nसYय नारायण झासYय नारायण झासYय नारायण झासYय नारायण झा    \nबेचारा लोक --- \nपुरा देस शाUत अिछ ।यु क बाद जेना शािUत पसिर जाइत छैक तिहना एखन देस मे बुझा रहल छैक \n।काि² ³´0थान िदस जाइत रही त बाट पर मथा हाथ देने यार भेटल ,कहिलयैक एना माथ पर हाथ देने \nकी सोचैत छ¬ ?आब कथीक िचUता ? कमल छाप पर भोट देलही ,तू सभ िजतबो केल ।सरकारो बिन \nगेलौ ।मिहस पर सँ सीधे बुलेट टेन पर चढ़ब ।आब त पौ बारह छौक ।कने काल चुप रहल ,फेर बाजल \n,रौ तोरा सँ की िछपायब ।कमल छापक हम समथLन त दैते आयल िछयैक मुदा अटल, अडवाणी,जोशी \nसदृश नेता के ।हम किहयो मोदी ,जेटली आ िनितन एहन नेताक सपनो मे निह सोचने रिहयैक ।क¢ेिसया \nसभ तेहन तेहन ने कुकमL केलकै आ ततेक ने महगाइ बिढ़ गेलै जे एकेटा संक]प केलौ जे एिह क¢ेिसया \nसँ ब कुकुर बानर के िजता दी ।सैह भेलै ।मुदा ई त कुकरो बानर के टिप गेल ।कहै छ तू जे बुलेट \nटेन !कहावत छैक पेट मे अ निह आ मुँह मे पान ।सुनै काि² महराजी पोखिर मे मछहर रहैक ,हमहूँ दु \nिकलो कए रोहु माछ अनलौ ।घर मे फरमाइस भेटल जे बजार सँ आधा िकलो टमाटर ,एक िकलो याजु \nआ बिढय चाउर एक िकलो नेने आबय । कोनो तेहन फरमाइस निह छल ।बजार गेलौ ,बर मुिSकल मे पिर \nगेलौ ।एक सौ टका छल संग मे ।जखन भाव सुनिलयैक त चकरी गुम भए गेल ।100 ~0 िकलो \nटमाटर .60 ~0 याजु ,30-40 सँ कम कोनो तरकरी निह िबकायत रहैक ।आधा िकलो टमाचर पचास \n~0 मे ,आधा िकलो याजु तीस मे .आब बाचल 20 ~0 ।गेलौ िकराना दूकान मे ,कोनो नीक चाउर 80 \n~0 िकलो सँ कम निह ।आब िक क से फुरेबे निह करए ।ओना भए के कहलिन, नीक चाउर नेने आएब \nसे निह भए रहल अिछ ।की कहती जे आह केहन मनुख छी ।अUत मे गेलौ मुी लाल लग ,कहिलयैक \nजे हमरा कोनो उपाय सँ 150 ~0 दैह ।हम दु िदन मे दए देबह ।ओहो जान पहचानक कोनो परबािह निह \nकय ओ कहलक जे पैसा त हम देब मुदा हर िदनक 20 ~0 सुिद देबए परत ।तेना कय समान सभ \nअनलौ ।बुलेट टेन पर के चढ़तै ,जे टमाटर निह िकन सकै छै से बुलेट टेन पर चढ़तै ।पुरा देस कए \nनीक नीक बात किह ठिक लेलकै ।पुरा देस शाUत कोना निह रहतैक ,अपन हारल आ बहुक मारल िकयो \nकतौ बजै छै ?एिह राज मे धनीक आओर धनीक भए जेतै आ गरीब आओर गरीब ।यार चुप भए गेल ।यार \nके चुप देिख हमहूँ चुपे मे अपन भलाइ देखलौ । \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \n \nिशव कुमार झा िट]लूिशव कुमार झा िट]लूिशव कुमार झा िट]लूिशव कुमार झा िट]लू    \n\"आब ओ निह एथुन\" ( लघु कथा ) \n.. \nबनेeर भैयाक दलानक आग थपड़ी पड़ैत बाल-मंडली, मिहनामवाली भौजीक मुख सँ गािड़ सुनबाक लेल \nहुनका उकसा रहल छल .... \n\"बानो बन-बन   \nदेह करय ढनमन \nअपने लकलक ब'हु चतिरया  \nदुू परानी ब¥खो पमिरया ....\" \nअलछ , सरधुआ , कपरज सन िमिथलामक गािरक िबच नेनाक टोलीक ठहा सुिन रघुपित बाबू अनचोके \n~िक गेलिन. सभ उक·ी \nनेना -भुटकाक संग मोिहत क¡ देिख मा0टर साहेब आिग भ' कहलिन, .\" ..चल भाय साहेब लग \"- त¸हू \nएहेन छ¡ हमरा िवeास निह छल. \nमोिहतक बाबूजी आ रघुपित बाबू मे िसनेह गाम मे चिचLत छल , त मोिहत मा0टर साहेब नाओं सँ चिचLत \nरघुपित बाबूक डर हुनका सँ 'मा-याचना   \nक' अपन घ'र िदश िवदा भ' गेल आ मा0टर साहेब भगवती थान िदश चिल गेलाह . \nहुनका दूर जाइते देरी छॱड़ा सभ फेर फेर मोिहत क¡ बजब' चिल आयल मुदा ओ एहेन काज आब कोना \nकरत ? आन छॱड़ा सभक लेल रघुपित बाबू  \nकोनो िवशेष महYव निह रखैत छिथ , िकएक त' ओ उच िवQालयक िश'क छिथ .\" एखन हम सभ पंचम \nमे छी जखन नमा मे जाएब त' देखल जेतै , एखने  \nसँ रघु मा0टर सँ िकए डेरायब \" ई किह िजतबा फेर सभ छॱड़ा क¡ बानो भैयाक दलानक ओलती लग ल' \nगेल ,मुदा मोिहत निह आयल िकएक त' मा0टर साहेब   \nक ित ` ा रखैत अिछ. \nजखन मोहिरLर साहेब अथत मोिहतक बाबूजी गाम मे रहैत छिथ त' मरसायब कोनो िदन हुनका सँ िबनु भट \nकएने निह रहैत छिथ. सपूणL गामक आचार-िवचार   \nनीक- अधलाह सभ पर टीका -िटपणी दुनू गोटेक फुरसित कालक िदनचय जक भ' गेल छिUह . \n\"समय \" --- एकटा एहेन भाववाचक संªा िथक जकरा लग पिरवतLनक चाभुक सिदखन ओिरआयल रहैछ . \nआइ मुहिरLर साहेबक मुइला चािर िदन भ' गेल अिछ. दलान पर `ा कमLक लेल बैसार लागल .0वाभािवक \nछैक इएह एकटा एहेन यª होइछ जािह लेल लोक पिहनिह   \nसँ ओिरआओन क' क' निह रखने रहैछ .त समाजक जाित- परजाितक लोकक भीड़ लागल अिछ .मोहिरLर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nसाहेब जतेक ³ा´ण मे िय ततबे आन जाितक लोकक   \nिबच ` ेय िकएक त' ओ सभ लोक क¡ \" समान मनु¥ख \" मािन देखइत छलाह. सभ जाितक दाबल लोक \nबेसी यिथत छल. \n\"ओ महापु~ख छलिथ त आडबर आ भोज -भात पर बेसी जोर निह देल जाए, ेत त' ओ बनैछ जकर \nजीवन समाज क¡ अशत कएने हुअए, मोहिरLर साहेब त' सीधे 0वगL  \nगेल हेताह .. जीवन भिर अभाव मे रहलिन भ' सकैत अिछ एिह लेल पु~ब जUमक दोख होिन.\" चौधरी जीक \nएिह गप क¡ सभ मूक समथLन देलिथ . \nरघुपित मा0टर साहेब पंिडत जी क¡ मा* वैिदक कमLक िच·ा बनयबाक सलाह दैत बजलिन --- \" बकी \nभोज-भातक तैयारी मोिहत पर छोिड़ देल जाए. हमर आ¢ह   \nजे भावना मे निह बिह क' अपन सा¹य क¡ देखैत मोिहत कोनो िनणLय करिथ..हमरा सभ सँ जतेक सहयोगक \nअपे'ा हुअिन खुिल क' किह सकैत छिथ . \nमोिहत त' िकछु आर सोिच रहल छल .एक बरख पिहने मोहिरLर साहेब बहुत बीमार छलाह . मोिहत सेहो \nसूचना भटैत देरी यूटी सँ गाम आएल रहिथ तीन िदन मे मोहिरLर   \nसाहेब कनेक नीक भ' गेल छलाह . ओिह सझ मे चौकी पर पड़ल छलिथ आ डा¥टर साहेब ल'ग मे बैसल \nछलाह . \nदु~¥खाक बाहर सँ रघुपित बाबू..\" डा¥टर साहेब ..डा¥टर साहेब हाक लगेलिन.  \nसुनैत देरी डा¥टर साहेब बाहर िनकिल गेलाह . \nमोिहत अपन िपता सँ कहलक \" बाबूजी , रघुपित बाबू बाहर मे छिथ हुनका बजा िदअ' की ?  \nजीणL बीमार मोहिरLरक मुख सँ िनकसल - निह बाउ - \"आब ओ निह एथुन\"  \nओ त' पैघ लोक भ' गेल छिथ , बेटा सभ अिधकारी भ' गेल छिUह , हम गरीब आब हुनक िम* कोना \nकहायब . \nएतवे मे रघुपित बाबू मोिहतक तं_ा भंग करैत कान मे कलिथUह \" जतेक क¬चाक काज हुअए , अवSय \nकहब \" \nमोिहत मंद-मु0की दैत, मा*! मूक सहमित धिर सीिमत रिह गेल. जे बौि क सा¹यक आग िम* क¡ िबसिर \nगेल छिथ हुनका पर कोन िवeाश आ हुनका सँ केहेन आश .? \n \n \nपेटक मािर ( बाल िवहिन कथा )  \nिशव कुमार झा िट]लू . \nआग -आग क]लो भगता पड़ाइत ....त' पाछ सँ नेना सभ खेहैत सगुन ³´क उपासक जक गीतक 0वर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nमे...... \n\" हाथ पएर मैल भेल \" \n\" पेट फूटल घैल भेल \"  \nवयसक कोनो सीमा निह. चािर पच वरखक इचना पोठी सँ ल' क' दस -पं_ह वरखक गड़ै -ग¬ची सदृश \nनेनाक टोल. \nबिहनक सासुर गेल छलहुँ . हमहुँ नेना त सिरपहुँ िजªासा भेल जे एिह हा0यक कारण की ? \nतुलो का अथत तुलानUद झा गामक मुख जमॴदार छिथ .एकटा िववािहता बिहन निहरे मे रिह गेली नाओं \n-\" जहान दाइ\" \nतुलो का बिहन क¡ बड मनैत छिथ . माय -बापक मृYयुक बाद छोट बिहन जहान क¡ बेटी मािन का \n,पालन -पोषण कयलिथ . \nततेक मानैत छलाह जे एक िदन जखन इ0कुल मे जहान क¡ मा0टर साहेब मारलिखन त' ओिह मा0टर क¡ \nतुलो का  \nहाड़-पजर तोिड़ देलिथन .फेर जहान किहयो इ0कुल निह गेली .िबआहक बाद सासुर मे जहान क¡ सासु सँ \nझगड़ा भ' गेलिन .बािलका वधू \nजहान दाइ अपन भैया क¡ समाद पठौलिथ .बिहनक िसनेह मे माहुर भेल तुलानUद जी सासुर जा क' जहान \nक सासुक देह पर एक बोझ करची  \nतोिड़ कहलिथUह \" चल जहानी नैहर मे रिहह\" \nआब पित अछैत सा¹वी बनल जहानी नैहर मे छिथ आ तुलो का िबनु िबआह कएने जहान क¡ अपन बेटी \nमािन शान सँ जमॴदारी चला रहल छिथUह . \nएकादशीक वºत छलिन, जहानी िबनु ³ा´ण खुऔने कोना पारण करतीह , त गामक एकटा दिर_ ³ा´ण \nकलानंद झा अथत क]लो भगता क¡ नोत   \nदेल गेल . \"कतेक सेर दही लगतौ कलबा \" ..तुलो का क मुख एक िदन पिहनिह ई सुिन क]लो भगता \nउगल' लागल , \" तुलो का बेसी निह चािर सेर दही , सेर भिर \nचूड़ा आ सेर भिरक गूड़क भेलीक जोगार क' देबै \" . \nआठ सेर दूध पौरल गेल .¨ादशीक सूय»दयक उपराUत हय -हय जहान दाइ पूजा अचLना क' क]लो भगता \nक¡ नोतक िबजो पठा देलिन . \nएक याम बीित गेल .तुलो का 0नान क' क' आँगन मे चौका लगा जहान दाइ क¡ भोजनक लेल हाक \nलगौलिन .\" भात भ' गेलै , दािल उिधया रहल छै ..बस कनेक काल आर लागत सिरसबक साग पसाक' \nछॱिक दैत छी \"  \nजहानक गप सुिनत तुलो का आिग भ' गेलिथ ..दही सभ की भेलै ?  \n'सभटा क]लो भगता खा गेल ' जहानक उ¤र पर कोनो Yयु¤र निह द' तुलो का कहलिन ...\" फ~सा \nला , आइ भगता क¡ बपरहिर छोरा देबै .ओकर पेट फूटल घैल   \nछै त' सार पिहने किहते मोन भिर दही जमा िदितयै. चािर सेर कहलक ..हम आठ सेर पौरलहुँ तखन हमर \nिह0सा िकए खा गेल ?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nखोपड़ी मे सूतल क]लो भगता पर' फ~सा सँ हार निह भेल , मुदा तुलो काक मुा सँ ओकर बचल \nदत धिर भरकु0सा भ' गेल. \nगाम मे कथीक थाना -पुिलस ..मािरयो खेलक आ जुमना सेहो देलक क]लो भगता .बरहर जक फूलल \nघुघना देिख जखन छॱड़ा सभ पुछलकै जे के मारल क' ? \nक]लो भगता कहलक मारत के, ई त पेटक मािर छै ? \nओिह िदन सँ क]लो नेनाक झुंझुना भ' गेल. \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \n \nसुरेU_ शैल सुरेU_ शैल सुरेU_ शैल सुरेU_ शैल    \nधनुष यª-सीता 0वयंवर आ जयमाल \nहमर िजªासा-की सीता 0वयंवरक आयोजन कैल गेल छल? हमरा जनैत निहं। सीता िवयाहक योजन सँ \nिविभ देशक राजा-महाराजा-राजकुमार आमंि*त कैल गेल छलाह। सभाम¹य िपनाक नामक अित िवशाल िशव \nधनुष हजारॲ आदमी गाड़ी पर लािद आ खॴिच आिन 0थािपत कैलक। िशवक ई धनुष जनकक पूवLज राजा \nिनिमक mये­ ¼ाता देवरात क¬ देवािधपित इU_ सँ भेटल छलिन। सभाम¹य अपन mये­ भाई एवं सखी सभक \nसंग सीता एलीह।राजाक mये­ पु* सभाम¹य जनकक संक]पक\"जे िश व धनुष पर Yयंचा चढौताह ितनके \nसंग सीताक िवयाह हैत\"उदघोषणा कैलिन। जनकक संक]प संªान मे एला पर रावण सिहत अनेकॲ राजा \nओिह िशव धनु पर Yयंचा चढेवाक चे½ा कैलिन मुदा समथL निहं भेलाह। जनकजी ई देिख अYयंत िचंितत \nभय बािज उठलाह की वसुंधरा वीर िवहीन भय गेल वा \"िलखा न िविध वैदेही िववाहू\"।एहन िवकट \nपिरि0थितयो मे जनक िनराश तँ छिथ मुदा अपन ितªा सँ आब  राजा सीता कै अपना यो¾य पितक वरन \nकरवाक अनुमित निहं दैत छिथन। सीताक िवयाह हुनक िपताक ितªाक मयदाक र'ा पर \nिनभLर(conditional marriage)छल।जखन सीता अपन पितक वरन  करवाक हेतु 0वतं* निहं छलीह तँ \nओिह आयोजनके 0वयंवरक संªा देवाक औिचYय तीत निहं होइछ। िवयाहक िनिम¤ आयोिजत सभ समारोह \n0वयंवर निहं भय सकैछ। \nि◌िमथलाक ि◌ववाह पि त, परपरा वा ि◌िवध वयवहार मे िकहयो जयमाल क 0थान िनहं छल। आन समाज आ \nाUतक िएह परपरा क¬ ि◌सनेमा आ दूरदशLन मे देिख हमरा लोिकन ि◌वनु \nकोनो ममL बुझने िएह ि◌िवध के 0वीकारे िनहं अंगीकार कय लेलहुँ। खासकय ³ा´ण आ काय0थ िपरवार जे \nअपनाक¬ बुि◌ जीवी आ ªानवान कहैत छी एकरा माUयता दान करवा लेल कुतकL पर उितर एलहुँ। भगवान \nराम आ सीताक ि◌वयाह मे जयमाल भेिलन तँ हमरा बेटा वा बेटीक ि◌वयाह मे ि◌कयैक िनहं हैत? िएह ि◌नणLय मे \nजनीजाि◌त जे भगवान आ सUतानक ित 0वाभाि◌वकप कने वेशी संवेदनशील होइत िछथ, केर भावी भूिमका \nसँ इंकार िनहं कैल जा सकैछ। हमर तेसर ि◌जगयासा -की सीताराम ि◌वयाह मे वरमाल(जयमाल) भेल छल? \nहमरा जनैत िनहं। आऊ कने िएह पर ि◌वचार कैल जाय... \nजयमाल शlद 0वयं ि◌चिकर-ि◌चिकर के अपन अथL िकह रहल िअछ। \nओना राजतं*ी यव0था मे राजा जखन यु  मे ि◌वजयी भय वापस अवैत छलाह तँ हुनक ि◌◌ंसंह¨ार पर \nरानीसभ अपन िअरजन-िपरजनक संग राजाक आरती उताि◌र मधुर खोआय जे माला राजाक गरा मे िपहरवैत \nछलीह तेकरा जयमाल कहल जाइत छल। िएहमे एकतरफा मा]यापLण होइत छल। \nि◌वयाहक ममे जाि◌ह मालाक आदान -दान होइत छल तेकरा वरमाल कहल जाइत छल। वर शlदक अथL \nभेल ि◌वछनाइ।िएहतरहक ि◌वयाहमे लड़का आ लड़की अपना लेल वर/िकनय ि◌वछवाक(selection)लेल 0वतं* \nरिहथ। जाि◌तक कोनो बUधन िनहं छल। एकरा ाचीन युगमे गUधवL िवयाह आ आधुि◌नक युगमे ेम-\nि◌वयाह(love marriage) कहल जाइछ।िएहमे कोनो युवक कोनो युववतीक ित आकर्ि◌षत भय अपन ेमक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nिअभियकत आ ओकर 0वीकारोपराUत सूयL, चU_मा, पृवी,, वृ', देवता, गUधवि◌द क¬ सा'ी राि◌ख एक \nदोसराक गरा मे \nमाला िपहराय ि◌वयाहक बंधन मे बिनह जाइत छलाह। कUयादान आ ि◌सUदूरदान िनहं होइत छल। कोनो आन \nि◌िवध-यवहारक आवSयकता िनहं।कथा-पा* नल दयंती आ दुjयंत-शकुUतलाक ि◌वयाहक उदाहरण सम' \nिअछ। िएह ि◌िवध क¬ तYकालीन समाज ¨ारा माUयता ात छल। \nदोसर राजा अपन पु*ीक वयसक ¹यान राि◌ख 0वयंवरक आयोजन करैत छलाह। आमं*ण पाि◌व आन आन \nराजक राजकुमार लोिकन िएह आयोजन मे भाग लैत छलाह। राजकुमारी हाथमे माला नेने सभाम¹य घुरैत \nछलीह। राजकुमार सभक संग आयल मागध-बUदी-सूत लोिकन अपन-अपन राजकुमारक गुणक वणLन करैत \nछलाह। जाि◌ह राजकुमारक प-गुण सँ राजकुमारी भाि◌वत भय हुनका गरा मे माला िपहरा दैत छलीह से \nहुनक िपत भय जाइत छलाह। िएह तरहक 0वयंवर मे राजा वा राजकुमार भेनाइ एक शतL छल। 0वयंवर मे \nराजकुमारी एकतरफा मा]यापLण करैत छलीह। इहो माल वरमाल कहाइत छल। \nओना तँ अपहरणो कय ि◌वयाहक परपरा छल मुदा िएह तरहक ि◌वयाह मे मालाक आदान-दानक उदाहरण \nहमरा सम' िनहं आयल िअछ। महाभारत मे भीjम अपन छोट भाए ि ◌च*गद आ ि◌िवच*वीयLक ि◌वयाहक उÁेSय \nसँ अबा,अिमबका आ अबाि◌लकाक अपहरण कय लैत िछथ। ~क्ि◌मन आ सुभ_ाक अपहरण एवं पराकाल मे \nपृवीराज ¨ारा संयोि◌गताक अपहरण होइत िअछ। \nअ0तु! उपरो¥त ि◌वयाहक कोनो पि त सीताराम ि◌वयाहक उदाहरण बनवा यो¾य िनह िअछ।धनुष भंग भेला परे \nसीताक ि◌वयाह राम सँ होएब सुि◌नश्ि◌चत भय गेल।जनकजी अयो¹या संवाद दैत िछथ। दशरथ िबरयाती \nसाि◌ज के अवैत िछथ। भगवान, गु~जन आ समाजक बीच ि◌िवधपूवLक जनकजी कUयादान करैत िछथ। \nत¬ वरमाल क¬ जयमाल कहब वा सीताराम ि◌वयाह मे जयमाल भेल, ई कतय िधर िउचत से सुधीजनक ि◌चंतन \nपर छोडैत छी। ओना मैि◌थली मे एक कहावत छैक\"अपना मोनक मौजी आ बहु के कहब भौजी\"एकर उ¤र \nहमरा संग िनहं िअछ। \nि◌वयाहक िएह आयाि◌तत रीि◌तक संग ओकर सखी िबहनपो सभ एलीह। ढोल, ि◌पपही,ि◌संघा,रसनचौकी आ मशक \nबाजा सनक मधुर -किणLय साज क¬ ठेि◌ल िपहने ब¬ड पाट आ एखन डीजे सनक असÂ कानफाडू साज \n0थान ¾हण कय लेलक। िओह¬पर छौडा-छौडीक संग बुढवा-बुि◌ढयाक अशोभनीय नाच। भाभौ-भ¬सुरक ि◌वचार \nिनहं।लाल-ि◌पयर धोतीक 0थान शेरवानी आ टोपी लय लेलक। बीच पंडाल मे तथािकथत जयमाल घोघट क¬ \nमहYवहीन कय देलक।आब घोडी आ डड़ मे तिआर बाि◌Uह के ि◌वयाहक हेत आयलु वरक िपरछन करव \nबकी िअछ।ओना घोडी पै होके सवार चला है दु²ा यार किमरया मे बाUधे तलवार त गाि◌वये रहल छी। \nमहेशवानी, 0वयंवर(समर),, डहकन आ जेवनार पर लुंगी डस भारी िपड रहल िअछ। हा मैि◌थल!हा ि◌िमथला!! \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \n \nअिमत िम` अिमत िम` अिमत िम` अिमत िम`    \nबस एकटा गलLेUड \nबाप-बेटामे गरमागरम बहस भऽ रहल छलै ।उचा, आवारा सन पदवी ात बेटाक लेल बापक िचUता जायज \nछलै, मुदा बेटा बुझै बला होइ तखन ने ! बाप बुझा-बुझा कऽ किह रहल छल \"बौआ पिढ़ ले ।िकछु \nआखरक ªान भऽ जेतौ तँ नीक जक कमा-खटा लेब ।\" मुदा जािन नै कोन मुहछी मारने छलै जे बेटा \nपढ़ैक लेल तैयारे नै छलै ।बड बुझेलाक बाद जखन बात नै बनलै तँ बापक¡ तामस चिढ़ गेलै ।बाप \nतमसाइत बाजल \"जँ नै पढ़बे तँ एखने हम घरसँ िनकािल देबौ ।जखन रने-वने बौआए पड़तौ, अँतरी \nकुलबुलेतौ तँ पता चलतौ ।\" \nबेटा ई सब सुिन हँसऽ लागल \"हा . . .हा. . .हा . . .एतेक छोट सजा !आइ-काि² टाका आ भोजनक¡ के \nपुछै छै !हमरा एहन िदमाग बला तँ बैसल सोहारी तोड़तै ।बस एकटा गाय सन सुध गलLेUड आ मीठ \nबाजबाक कला चाही ।से अिछए ।आइ-काि² गरम मउसक िकरायेदार बड भेटै छै बाबू ।िचUता जुिन क \n।\" \nबापक अंग-अंग लोथ भऽ गेल छलै । \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \n \nडॉडॉ डॉडॉ. . . . बचेeर झाबचेeर झाबचेeर झाबचेeर झा, िनमLली (सुपौल)  \nकथा-  \n''सासुरक साइिक लक कथा-बेथा'' \nबैशाख मासक सझ नहु-नहु हवा बिह  रहल छेलै। िद न भिर क तपाएल वातावरण संग मU द पवनक \nिस हकलासँ सुखद तीत भेल छल। डेरासँ फराक जा मोन बहटारैले चिल  देने छेलॱ। उj म ऋृतुक सझक \nसौU दयLक सU दभL एक किव क 0 मरण भऽ आएल। \n“उषम-िव षम अब आयल सजनी गे, \nसुखद भेल बन वात। \nककर ने मोन हरण कर सजनी गे,  \nगृj मक सझ-परात।।”  \nव0 तुत: गृj मक सझ आ ात: काल अित  मनोहर होइत। ऐ लऽ कऽ हमहूँ स ित  आनU दक अवलोकनोपराU त \nडेरा घूिम  कऽ अ◌ािब  गेलॱ। तरकारी वाड़ीमे पािन  पटौल गेल िक  नै से देिख  रहल छेलॱ। हठात् साइिक लक \nघंटीक टन-टन सुनबामे आएल। चॱिक  कऽ देखल तँ हमर िम * वएह छला जे िव Qालयसँ महा िव Qालय धिर  \nसंग पूरने छला। धड़फराएल दलानक ओलतीमे साइिक ल लगा कऽ खाटपर धlब दऽ लेिट  गेला। हम लग \nआिब  यथोिच त अिभ वादन केिल यिन । िम * महोदय गुम-सुम पड़ल रहला। हुनकासँ एहेन अव0 थामे िक छु \nपूछब उिच त नै छल। तँए आँगन िद स बढ़लॱ। संकेत भेटल जे िम ताक¡ चाह दऽ िद यनु। गृिह णीक आ¢हक¡ \nहम हुनका तक पहुँचेबाक यास कएल। आ¢हक¡ ओ दुरा¢ह बूिझ  अनठा देलिन , तथािप  हम बलजोरीए \nचाहक कप हाथमे धड़ा देिल यिन । शनै: शनै: चाहक चु0 की लैत गेला। तइ बीच पान सेहो िख ] ली मोड़ल \nआिब  गेलिन । पानक िख ] ली मुँहमे दािब  िक छु 0 व0 थ भेला तखिन  हम कुशल 'ेम पूछबाक साहस कएल। \nओ उखरल-उखरल जवाब देिथ  मुदा हम िब कछा कऽ पुछैत गेिल यिन । अU तमे ओ अपन बेथा-कथा कहए \nलगला- \n“की पुछै छी! हमरा केहेन तरहक घटनाक िश कार होमए पड़ल अिछ ?” \nउY सुकता बिढ़  गेल जे कोन एहेन घटनाक िश कार भेला जइ कारण वगए-वािन  िव कृत केने छिथ । सरस \nलोकसँ एहेन चु पी सधने छला। खैर! हमर मु_ा देिख  ओ िन :संकोच भऽ िख 0 सा सुनबैत गेला आ हम सुनैत \nगेलॱ।   \nहुनक िब आह वषL िद नक भीतरे भेल रहिन । सासुर मनोनुकूल भेल छेलिन । ससुर कलक¤ा महानगरीमे नीक \nपाइ कमाइत रहिथ न। पिह ल जमाए यएह भेल छेलिख न तँए िह नक स मान सभ तरह¡ होइत रहिन । पÆी \nअ] प िश ि' त मुदा प गुण स पा रहिथ न। सासु पूणL मनोहरथी तँए ई हमर िम * िव वाहोपराU त अिध कश \nसमए सासुरेमे िब तबैत रहिथ । गोरल¾ गीमे सासु सए-पचासक नोट दऽ िह नका मनोबलक¡ बढ़ा देने रहिथ न। \nछा*ावासक जीवन-कालक िम * आब आशमान छुिन हार भऽ गेल छला। सिद खन सासुरेक शंसा करैत िह नक \nसमए िब तैत रहिन । भा¾ यक भूत संग छेलिन । बी.ए. पास केला पछाित  िक रानीिग रीक नौकरी सेहो भऽ गेल \nरहिन  तँए गव»¥¤ी होएब सोभािव क रहिन । हमरा तँ ओ झूस बुझिथ , िक एक तँ हम िव Qाथ बनले छेलॱ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nपंचम वषLक छा* संगिह  िन रस सासुर ओ धा◌े◌ंछ ससुर-सासु तँए िह नक ए◌े तरहक सुसंयोगसँ कखनो काल \nडाहो उYप होइत छल। खैर! अपन-अपन भा¾ य तँए ऐ तरहक डाही भावनाक पिरY याग तY 'णे कऽ दैत \nछेलॱ। \nआइ िम *क बेथा-कथा ओही मुँहसँ सूनब से आयL लगैत छल तथािप  `ोता बिन  गेलॱ। िम * महोदय \nकहलिन  जे \n“सासुक आकं'ा रहिन  जे जमाए साइिक लपर चढ़ल घंटी टन-टनबैत जे अबै छै से बड़ नीक लगैत अिछ । \nओझहा ईहो साइिक लपर चढ़ल घंटी टनटनबैत आबिथ , िक एक तँ िह नको नव रेले साइिक ल ससुर देिथ न हम \nकिह  देने िछ यिन ...।” \n“संयोगवश पचम िद न साइिक ल पासLलसँ रेलबे ¨ारा आिब  गेल। साइिक ल रेलबेसँ छोड़ा कऽ आनल आ \nजान-बेजान चलौनाइ िस खए लगलॱ। ऐ तरह¡ शरीरक जे दुगLित  भेल से की कहब? केतेक बेर खसलॱ आ \nचोट जे लागल से तँ देहेमे भीजैत अिछ । ठेहुनक घाव अखनो िव Qमान अिछ । कहुना चलबए आिब  गेल \nमुदा ³ेकपर काबू पाएब आ डड़क ि0 थ रता नै आएल छल िक  सासुक समाद लऽ छोट सार आिब  गेला। ऐ \nतरहक समाद पािब  सासुरक हेतु साइिक लसँ या* कएल। नवका जोश बेछोह पैिड ल दैत चललॱ। सासुरसँ \nकोस भिर  पिह ले एकटा टोल पड़ैत अिछ  जेकर नाओं बहुअरबा िछ ऐ...।” \nहमरा हँसी लािग  गेल तथािप  मुँह दािब  कऽ हुनक कथा सुनैत आगू पुछिल यिन - \n“हँ तखिन  की भेल?” \nकहए लगला- \n“टोल परहक र0 ता संकीणL रहैक आ बगलमे खूब गहॴर पोखिर  पड़ैत छल। हम साइिक ल बढ़ौने जाइत रही \nआिक  एकटा भीमकाय सढ़ फूफू करैत िब  चे बाटपर ठाढ़ छल। हैिड ल ित रछा केलॱ तािक  िन किल  जाएब \nसे ³ेकक िख याल नै रहल पिर णाम ई भेल जे साइिक ल समेत भिर  छाती पािन मे चल गेलॱ। कहुना साइिक ल \nसमेत ऊपर एलॱ। तीतले व0 * पुनS य आगू बढ़लॱ। बादमे ई शंका हुअए जे िक यो िच U हार लोक ने देिख  \nिल अए। गुणक भेल जे झल-अU हारीमे िक यो िच U ह नै सकल। सासुरक लगीचमे एकटा गाछी छै, जेतए \n³ीफकेशक¡ कैिर यरसँ उतािर  कपड़ा बदलबाक हेतु सोचल। ³ीफकेश खोललापर रंगमे भंग पिड़  गेल! िक एक \nतँ पािन  भीतर पहुँिच  गेल छल। लाल दंत मंजन पािन मे घोरा कऽ ीच कएल कपड़ाक¡ रंिग  देलक, संगे \nिब 0 कुट पािन क संयोग पािब  कपड़ाक तहमे दही जक जिम  गेल छल। सासुरक साम¢ी सभ एकदम िध ना◌ैन \nभऽ गेल छल जे देिख  आU तिर क बेथा उY प भऽ गेल। घूिम  जाएब सोचल, मुदा घुिम ओ ने सकै छेलॱ। ई \nबात हा0 या0 पद होइत तँए ककरा किह ित ऐक, तँए गुरक मािर  धोकरा खाइक ि0 थ ित  भऽ गेल। आिख र साहस \nबटोिर  कऽ लथ-पथ कपड़ा नेने साइिक लक हैिg ड ल पकड़ने िव दा भेलॱ। बाटमे ि◌ कयो पूछए नै जे एना \nिक एक? िच U हार लोकक¡ तँ सY यपर परदा दैत कहुना ससुरक दलान तक एलॱ। घंटीक शl द कएल। िक छु \n'णक पात छोट सार आ सािर  सभ दौगल आएल। सासु िख रकी लगसँ देिख  रहल छलीह। हमर हतभ \nअव0 था देिख  िप ित या ससुर बािज  उठला- ‘ओझहा भीजल छिथ  आ ¾ न देखाइत छिथ  की कारण?’ हुनको \nसंग फूिस  बािज  तँ खेपलॱ। भीतरे-भीतर कपड़ा बदलबाक  याकुलता बढ़ल जाइत छल। आँगनमे पÆीक¡ हमर \nअएबाक सूचना जखने देलकिन  आिक  ओ धड़फड़ा कऽ आँगन अबैत छली िक  एकाएक ओ] तीक टघारमे पएर \nपिड़  गेलासँ मॲच पिड़  गेलिन । हुनक िच Y कार सूिन  सासु, सरहोिज  भृित  नारी गणक भीड़ लािग  गेल। आब   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nहमरापर के िध यान देत! सभ हुनके पिर चरजामे लािग  गेल। हम तीतल व0 * पिह रने बधल¾ गू जक मूक \nदशLक भेल रही। िक छु कालक पछाित  आंगन जेबाक हेतु अनुमित  भेटल। पÆीक कहरबाक शl द हृदैक¡ \nिव दीणL केने जाइत रहए। सरहोिज  आ सािर क ऊपरसँ  यंगवाणक हार होइत रहए। आिख र कपड़ा बदिल  \n0 व0 थ भऽ बिस   गेलॱ। जलपानक पात यएह सुनबामे आएल जे कोन कुया*ासँ चलल छेलॱ जे अिब ते-\nअिब ते ललीक टगमे मॲच पिड़  गेलै। आिख र हमर बेथाक थाह केकरा छेलै जे सुिनतए? मोने-मोन पचबैत \nछेलॱ...।” \n“...राि*  िव `ाम शÇयापर जखिन  पड़ल रही तखिन  पÆीक आोशपूणL 0 वर औरो बेचैन कऽ देलक। आिख र \nजखिन  हम अपन कथा-बेथा किह  सुनौल तँ हुनको अ`ुपात् हुअए लगलिन , ऐ तरह¡ गेआक सम् पूणL भाग \nनोरक टघारसँ भीिज  गेल आ कखिन  नी आएल से नै जािन । ात: कालक हुनक पएर फीलपा◌ॅवक िब मारी \nजक तीत भेल। आिख र देहाती उपचारक संग िक छु दबाइ-महलहमक ओिर यौन करौल। तY पात् 0 थान \nकरबाक नेआर केलॱ। मुदा सरहोिज क बल आ¢हपर िक  गेलॱ। हुनका लोकिन क कठचौल होइत- ‘हँ! \nदाइक पएरक ददL तँ अहॴक ससारलासँ ठीक हेतिन  इY यािद -इY यािद ।’ आिख र िद नक भोजन काल जेठ \nसरहोिज  कहलिन - ‘ओझहा जेठक पटुआ सागक अलौिक क सुआद होइ छै जँ आमक िट कुला देल हो तँ...। \nहम बड़ यÆसँ बनौल अिछ । जमाएक¡ सागक ित मन देब िन षेध होइत तथािप  हमर आ¢ह जे कनी ईहो खा \nलीअ।’ कहिल यिन - ‘बेस लाउ।’ खा लेलॱ। छोट सरहोिज  दही-चीनी देलोपराU त पाकल केरा सोिह  कऽ चािर  \nगोट िछ मिर  धऽ देलिन । अगY या ऊहो आ¢ह मािन  खा लेलॱ। हम इसनोिफ िल याक पेसेU ट रहबे करी \nसाइिक ल सवारी ई सभ  िब मारीक हेतु बिन  गेल आ डेरापर अबैत-अबैत दम फूलए लगल। तीन िद न धिर  \nरोगशÇयाक सेवन केलॱ। सूइया-दवाइक बलपर *ाण तँ भेल, मुदा शरीर अखनो अित  कमजोर बुझना जाइत \nरहए। वेतनमे कटौती हेबाक संभावना अिछ  तँए अह जँ सहयोग करी तँ मेिड कल सिटLिफ केट बना िद अ। \nअहक¡ डा¥ टर सभसँ हेम-'ेम नीक अिछ । हम कहिल यिन - पच गोट टाका फीस देबिन  तँ िक एक ने बना \nदेता। ओ तमिक  गेला आ कहए लगला- तखिन  अहक कोन योजन फीस देलासँ तँ डा¥ टरसँ जे मोन हएत \nसे िल खबा लेब। हमहूँ जीवनमे सीखलॱ जे मोनक बात केकरो नै कहबै। जरलपर नोन नै छीटू। एक तँ \nसाइिक लक बेथा आ तैपरसँ अहक कठ हँसीपूणL बात दुनू हमर हृदैक¡ िव दीणL करैत अिछ । खैर, या*ाक फेर \nछल आ सासुक िस नेह-संकटक संकेत।” \nहुनक बात सुिन  अU तमे मुÉतमे काज करा देबाक आeासन देिल यिन । पुनS च ओ अपन सासुरक पोटरी \nखोलए लगला, मुदा कायLरत लोक की सुनत तँए सं'ेपणक सलाह दऽ हुनकासँ मु¥ त भेलॱ। मुदा आइयो \nसासुरक साइिक लक कथा-बेथा हा0 यहा0 पद पमे चिचLत अिछ ।¦¦¦  \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \n \nउमेश मg ड उमेश मg ड उमेश मg ड उमेश मg डलल लल    \n81म सगर राित  दीप जरए-देवघर   \n::  \n0 व. मायानU द िम ` तथा जीवकाU तक 0 मृतक¡ समरिप त 81म सगर राित  दीप जरए केर आयोजन िद नक 22 \nमाचL 2014क¡ `ी ओम काश झाक संयोजकY वमे सं¹ या 6 बजेसँ देवघरक ब पास टॉनक िब जली कोठी-3 \nमे आयोिज त भेल। ओयोजनक उÊाटन दीप m विल त किर  कऽ `ी ओ.पी. िम `ाजी केलिन । िम िथ लाक गाम-\nगामसँ आ भारतक शहर-शहरसँ आएल कथाकार, सािह Y यकार, समालोचक तथा सािह Y य ेमीक कसगर जुटान \nछल। सझक पचे बजेसँ जुटान हुअ लगल। िम िड याकमक थहाथही शु भऽ गेल। \nशुभार भ मंगला चरणसँ `ी एस.के. िम `ाजी केलिन । झादारजी अपन सृिज त अनुपम गीत “हम नै छी अह \nयोग यौ पाहुन/ अह छी बड़ा महान/ 0 वागत 0 वीकार क `ीमान्/ अह छी गंगा अह छी यमुना/ पग धुलसँ \nपावण भेल अँगना...।” गािब उपि0 थ त सािह Y येमी आ सािह Y यकारक¡ 0 वागत केलिन । \nपोथीक लोकापLण शु भेल। गजेU _ ठाकुरक संग स पादनमे स पािद त िम िथ लाक पंजी बU ध “जीना◌ेम मैिपंग \nभाग- 2” आ “िज नीयोलोिज कल मैिपंग” 950 एडीसँ 2009 एडी धिर क पंजीक लोकापLण `ी ओम काश \nझा, डॉ. योगानU द झा आ `ी राजीव रंजन िम `ा जीक हाथे भेल। िश वकुमार झा ‘िट ] लू’जी रिच त \nसमालोचनाक पोथी “अंशु” केर लोकापLण `ी जगदीश साद मg डल, `ी राजदेव मg डल आ `ी बेचन \nठाकुरजी केलिन । अं¢ेजी-मैिथ ली शl द कोष भाग-2, “मैिथ ली-अं¢ेजी क  यूटर शl दकोष” तथा बेचन ठाकुरक \n“ऊँच-नीच” नाटकक लोकापLण सेहो भेल। \nदू शl दक कड़ीमे वेश केलॱ। ओ.पी.िम `ा, िद लीप दास, ओम काश झा, दैिन क समाचार प* भात खबर \nकेर स पादक `ी सशील भारती मैिथ लीक दशा िद सापर अपन िव चार कट केलिन । ओ कहलिन-  \n“अही तरहक आयोजन मैिथ लीक स पूणL िव कासक मागL सहज बनौत।” \nआयोजकक¡ धU यवाद ªापन करैत एक-सँ-एक सािह Y यकार अपन मनक खुलता बात मैिथ ली िव कास लेल \n0 वतं*ा पूवLक मंचपर रखलिन । मु« य अित िथ  ओ.पी. िम `ाजी सेहो एकटा सुU दर गीत गािब  0 वागतक भाव \nकट केलिन । राजीव रंजनजी 0 विल िख त गजल गािब  अपन भाव कट केलिन । सगर राित  दीप जरए (सभ \nअªानीमे ªानक दीप जरौ) कथाया*ाक मादे `ी जगदीश साद मg डलक िव चार बकतनक संग िल खतनमे \nसेहो िव 0 तारपूवLक आएल। दू िप ·ा कागत हाथे-हाथ बटल गेल। जे ऐ िलंकपर उपलl ध अिछ - \nhttp://maithili-samalochna.blogspot.in/…/…/blog-pos t_24.html  \n34 गोट लघुकथा/िव हिन  कथाक पाठ भेल। सात पालीमे बिट  सभ कथाक पाठ करौल गेल। अंित म पाली \nछोिड़  छबो पालीमे पिठ त कथापर तीन गोट समी'कक समी'ा अबैत रहल आ समी'ाक समी'ा सेहो होइत \nरहल। समी'ाक समी'ा केिन हार सभ छला राजदेव मg डल, नU द िव लास राय, भाj कर झा, उमेश मg डल, \nचU दन झा, डॉ. धनाकर ठाकुर, िब पीन कुमार कणL इY यािद । ित समी'ाक ममे एक गोट िव चारणीय िट पणी \nआएल। ओ छल, युवा समी'कक। अपन िव चार  य¥ त करैत कहलिख न- “समसामिय क कथाक गहराइक¡  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nआधुिन क पाठक 0 वागत नै करए चाहैए। से ई कथाक दोष भेल। फल0 वप पाठकक अभाव अिछ ।” \nसंचालक गजेU _ ठाकुरजी ऐ िव चारपर असहमित  जँतौलिन । कहलिख न- “ई तँ भाषाक िव शेषता िछ ऐ जे \nकथानकक¡ गहराइ दान करै छै। जेकर अभाव मैिथ ली सािह Y यक¡ पाठक िव िह न केने रहल।” ऐ त यक¡ \nसY यािप त करैत ठाकुरजी आइसलैg डक भाषाक िज िक र केलिन । \nदू स*क पछाित  भोजनावकाश भेल। िम िथ लाक खान-पानक आधुिन क प अकित यार केने छला आयोजक। \nकरीब 125 गोटे एक पित मे बैस भोजन केलिन । ऐ तरहक समायोजनसँ हुनका मुँहक रोहानी फुलाएल \nगुलाबक फूल सन देखबामे आएल। बारीक सभ फुदैक-फुदैक अपन-अपन िज  माक¡ जीतैत खेलाड़ी जक \nिनवLहन करैत देखल गेला। भोजनक घंटा भिर  पछाित पुन: अिग ला स*क या*ा शु भेल। पिठ त कथापर \nसमी'ा हेतु िव शेष सुि◌ वधा दान कएल गेल छल। ओइ ई जे जँ समी'क पिठ त कथाक¡ कोनो कारणे \nिध यानसँ नै सुिन  पबिथ  तँ हुनका लेल कथाक पाg डुिल िप  उपलl ध करौल जाइ छल। संचालकक कहब रहिन  \nजे मैिथ ली सािह Y यमे समी'ाक ि0 थ ित  उमदा नै अिछ । ऐपर `ी अरिव U द ठाकुर असहमित   य¥ त केलिन । \nओ कहलिन - “सगर राि◌ तक अिल िख त िन अम रहल अिछ  जे समी'ापर समी'ासँ गोj ठीमे िव वाद बिढ़  सकैए \nतँए एहेन कायLसँ बँचक चाही।”  \nस पूणL कायLमक लाइव सारण कएल गेल। सगर राित क इित हासक पामे ई एक गोट अनुपम कायL िस   \nहएत। स पूणL कायLमक िव िडओ यू-Îयूबपर उपलl ध करौल जाएत तेकरो बेव0 था आयोजक केने छला। \nमैिथ ली सािह Y यक¡ पूणLत: इले¥ pॉिन क 0 पोटL भेटौ ऐ हेतु आयोजक ित व  छला। \nअिग ला गोj ठी हेतु दू गोट 0 ताव आएल। बहुसं« यक सािह Y यकारक िव चारक¡ आगू बढ़बैत अ¹ य' `ी \nजगदीश साद मg डल भावी संयोजकक¡ दीप आ उपि0 थ ित  पुि0 त का हS तगत करौलिन । 31 मई 2014क¡ \nमधुबनी िज लाक महथ गाममे 82म कथा गोj ठी हेतु भावी संयोजक `ी गजेU _ ठाकुर समगद हकार दऽ \nसभक¡ आमंि* त करैत कहलिख न- बालकथापर केिU _ त अिग ला गोj ठी आयोिज त हएत।” \nअंतमे संयोजक `ी ओम काश झा आयोजक धU यवाद ªापन करैत कहलिन - \n“81m Sagar Raati Deep Jaray katha Gosthi 22 March 2 014 saanjh sa shuru \nbha ka 23 March 2014 ke bhor me safalta poorvak Deoghar me sampann bha \ngel. Ehi beruka katha gosthi ke swargiy Mayanand ba bu aa swargiy Jeevkant ke \nsamarpit kayal gel. Gosthik adhyakshta sri Jagdish Pd Mandal kayalanhi aa \nsanchalak chhalaah Sri Gajendra Thakur. Mukhy atithi Sri O. P. Mishra \nchhalaah. Kul 29 got kathaakaarak dwara 35 got kath a paaTh kayal gel. \nSamalochna seho badd neek rahal. Kul milaa ka katha a goshthi ekTa neek \nworkshop saabit bhel. Katha goshthi me aaynihaar sa b kathakaar lokani ke hum \nhriday sa aabhari chhi. Sangahi ahaa sab shubhkaamn a denihaar mitra sabhak \nseho aabhari chhi. Kichhu gote anupasthitik khed prakaT karait shubhkaamna \nprakaT kelanhi, hunko sabhak aabhari chhi. Je jaani boojhi ka nai aylaah tinko \naabhari chhi kiyak ta hunkar vyavhaar humra bheetar  Maa Maithilik prati \npratibaddhtaa aar badhaa delanhi.”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \n \n81म सगर राित  दीप जरए- देवघरमे सुस प भेल 82म कथा गोj ठी महथमे होएत \nमायानU द िम ` जीवकाU त 0 मृित -सगर राित  दीप जरए केर 81म कथा गोj ठी– देवघर (झारखg ड) \nसंयोजक- ओम काश झा \nउÊाटन स*- \nदीप m वलन- `ी ओ.पी. िम `ा एवं सम0 त कथाकार   \nसंचालन- ओम काश झा \nलोकापLण स*- \nअ¹ य'- जगदीश साद मg डल \nमु« य अित िथ - `ी ओ.पी. झा आ `ी गजेU _ ठाकुर \nसंचालक- उमेश मg डल \nदू शl द- \n1. ओ.पी. झा, अवकाश ा त अिभ यंता- झारखg ड सरकार   \n2. सुशील भारती, संपादक, भात खबर िह U दी दैिन क। \n3. िद लीप दास \n4. ओम काश झा \n5. िमिथ लेश कुमार   \n6. जगदीश साद मg डल \nकथा स*- \nअ¹ य'- `ी जगदीश साद मg डल, विर j ठ सािह Y यकार \nमंच संचालक- `ी गजेU _ ठाकुर, संपादक, ‘िव देह’ इg टरनेशनल ई-जनरल \nपिह ल स*मे पिठ त कथा एवं कथाकार- \nअसली हीरा- `ी दुगनU द मg डल (िनमLली) \nिर ¥ शाक भाड़ा आ बुिध ए बताह- `भ्  फागुलाल साहु (सखुआ) \nबुिढ़ या मैया- ओम काश झा (भागलपुर) \nकेते बेर- उमेश मg डल (िनमLली) \nसमी'क- \nयोगानU द झा \nराजदेव मg डल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nअरिव U द ठाकुर \nमोद कुमार झा \nसमी'ाक समी'क \nनU द िव लास राय \nचU दन झा \nधनाकर ठाकुर \nदोसर स*- \nसभसँ बड़का भी.आई.पी. गेj ट- `ी नU द िव लास राय (भपिट याही) \nडरक डंका- `ी राजदेव मg डल (मुसहरिन य) \nई छी हमर मजबूरी आ इमानदारीक पाठ- `ी राम िव लास साहु (लिÙ म िन य) \nअ पन माए-बाप- `ी ललन कुमार कामत (ललमिन य) \nतेसर स*- \nिछ ा-झपटी- `ी िश व कुमार िम ` (बेरमा) \nबड़का मोछ- `ी किप लेeर राउत (बेरमा) \nउतेढ़क `ा - `ी श भू सौरभ (बैका) \nजाित क भोज- `ी उमेश पासवान (औरहा) \nचािर म स*- \nगु~दि' णा- डा◌ॅ. योगानU द झा (किब लपुर) \nअपराध- `ी पंकज सY यम् (मधुबनी लगक) \nककर चरवाही आ चुनावधम लोक- डॉ. उमेश नारायण कणL \nकबाउछ- डॉ. धनाकर ठाकुर \nपचम स*- \nआU हर- `ी अिख लेश कुमार मg डल (बेरमा) \nसरकारीए नौकरी िक एक- िब पीन कुमार कणL (रेवाड़ी) \nबनमानुष आ मनुष- डा◌ॅ. िश वकुमार साद (िस मरा) \nवृधापसन आ मजबुरी- `ी शारदानU द िस◌ ंह \nपािन - `ी बेचन ठाकुर \nछअम स*- \nस¤ा-चिर त- `ी अरिव U द ठाकुर (सुपौल) \nबापक ाण- `ी भाj करानU द झा भाj कर (कोलकाता)  \nसंबोधन- `ी चU दन कुमार झा (कोलकाता)  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nठीका- `ी आमोद कुमार झा \nचौिठ या- `ी अ छेलाल शा0 *ी (सोनवष) \nसातम स*- \nतखन, जखन- `ी गजेU _ ठाकुर (िद ] ली) \nचैन-बेचैन- `ी जगदीश साद मg डल (बेरमा) \nऐ तरह¡ देवघरक गोj ठीमे कुल कथाकारक सं« या 29 छल। 34 गोट कथाक पाठ भेल। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \n \nगजेU_ ठाकुगजेU_ ठाकुगजेU_ ठाकुगजेU_ ठाकुरर रर    \nबाल िवहिन आ लघु कथा पर केिU_त \"कथा बौ  िस   मेहथपा\" -८२म सगर राित दीप जरय- गो­ीमे \nपिठ त \n \nरेस \nभोरेमे मा0टर साहेब किह देलिखUह जे सवLसीमा जा कऽ दौगैमे, िहसाब बनबैमे, फगैमे, नेङरा रेसमे जीतत \nओकरा ओतऽ पुर0कार जे भेटतै से तँ भेटबे करतै, सङमे 0कूल िदससँ सिटLिफकेट सेहो भेटतै। \nशोिभत दौगैमे बड तेजगर। सङी सभ ओकरा लु¥खी कहै छलै। छाती तािन कऽ दौगै छलै। जेना धनुष \nगोल होइ छै तिहना ओकर छाती घुिम जाइ छलै। मा0टर साहेब कहैत-कहैत मिर गेलिखUह जे दौगै कालमे \nछाती टेढ़ िकए करै छ¡। मुदा ओ बुझबे नै करै जे केना छाती टेढ़ भऽ जाइ छै। अपने मोने भऽ जाइ छै। \nओ तँ खाली दौगै छै, केना छाती मुिड़ जाइ छै से ओकरा पते नै चलै छै।   \nओना 0कूलमे दौगैमे ओ फ0टL करै छलै। मुदा मा0टर साहेब कहलिखUह- गामक 0कूलक रेस आ सवLसीमाक \nरेसमे अUतर छै। ओतऽ भिर िजलासँ लोक सभ एतै। ओतऽ दौगबाक टेकिनकमे पिरवतLन करऽ पड़त। \nओतऽ सभ तैयारी संग अबै जाएत, ओतऽ सेकेgडक अUतरसँ जीत-हािरक िनणLय हएत। \nशोिभत भोरे उिठ कऽ तैयारी करऽ लागल। पोखिर िदस जाए तँ दौगैते। 0कूल जाए तँ दौगैत, माए दोकान \nपठबै तँ ओतौ जाइ छल दौिगते। सभ लु¥खी कहै छलै, केहेन तेजगर छै हौ, लु¥खी सन दौगै छै। ओ \nसभसँ पुछै- की हम दौगै काल धनुष सन तिन जाइ िछऐ। उ¤र भेटै छलै- हँ हौ। एतेक तेज तँए ने \nदौगल होइ छह। ई सुिनते शोिभतक मोन छोट भऽ जाइ छलै। \nमा0टर साहेब ओकरा कहलिखUह- पाछू मुँहे जे शरीर उनार होइ छौ से आग मुँहे उनार करऽ तखन जा \nकऽ चािल सोझ हेतौ। \nआब शोिभत सिदखन आग झुिक कऽ चलऽ आ दौगऽ लागल। कखनो पएरमे ठेस लािग जाइ छलै तँ \nकखनो मुँहे भरे खिस पड़ै छल। जेना-तेना आग मुँहे झुिक कऽ दौगनाइ ओ शु केलक। \nमुदा 0कूलक ैि¥टस रेस भेलै।जइ ठाम सभ बेर शोिभत फ0टL करै छल ओतऽ ऐबेर ओ तेसर 0थानपर \nआएल। \nमुदा मा0टर साहेब ओकरा ोYसािहत करैत रहला। कहैत रहलिखUह जे शोिभत, आब तोहर टेकिनक ठीक \nभेलौ, नव टेकिनकमे गित शुमे कने घिट जाइ छै, मुदा फेर जखन गित बढ़नाइ शु हेतौ तँ पिहनेसँ \nबड बेशी गित भऽ जेतौ। पुरनका टेकिनकमे अिधकतम गित तूँ पािब लेने छ¡, मुदा से िजला 0तर लेल \nपयत नै छौ। मुदा नव टेकिनकमे अिधकतम गित तोरा िजला 0तरपर सभसँ बेशी गित देतौ। \nशोिभतक संगी सभ िकचिकचाबै। ई नवका टेकिनक तँ तोरा 0कूलोक रेसमे पाछ कऽ देलकौ। आब आशमे \nिजबैत रह जे आब गित बढ़त तब बढ़त। \nमुदा शोिभतक¡ अपन मा0टर साहेबपर िवeास रहै। पिहने तँ ऐ नव टेकिनकमे चललो नै होइ छल। मुँहे भरे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nखिस पड़ै छलॱ। आब दौगऽ लागल छी। 0कूलमे तेसर 0थान आएल। माने गित अिछ। देखै छी आग \nकी होइए। \nशोिभत अÛयास करैत रहल। नव टेकिनकमे ओकरा आब बेशी आराम लागै छलै। पिहने लु¥खी सन दौगैमे \nजतेक घाम बहराइ छलै, ओइसँ बेशी आसानीसँ आब ओ दौगै छल। लागै छलै जे पएरमे ि0ंग लािग गेल \nहोइ। असगरे दौगैमे ओकरा अUदाज नै होइ छलै जे ओ कतेक गितसँ दौिग रहल अिछ। मुदा अÛयास \nओकरा आब भीर नै लागै छलै। \nमा0टर साहेब 0कूलमे ैि¥टस मैच करेलिUह। \nशोिभत पिछला बेरक हािरक बाद आशंिकत छल। से ओ कोनो तरहक िढलाइ नै देलक। जावत दोसर छौड़ा \nसभ अदहे मैदान दौगल छल शोिभत पूरा मैदान पार कऽ गेल। \nमा0टर साहेब स रहिथ। हँ शोिभत, आब तूँ िजला 0तरक रेस लेल तैयार छ¡। \nशोिभतक संगी सभक मुँह ब भऽ गेलै। \nआब शोिभत मा0टर साहेबक संग सवLसीमाक अिUतम रेसक लेल तैयारी शु कऽ देलक। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nराजदेव मgडल राजदेव मgडल राजदेव मgडल राजदेव मgडल, गाम- मुसहरिनय, पो0ट- रतनसारा (िनमLली), िजला- मधुबनी। \nबाल िवहिन आ लघु कथा पर केिU_त \"कथा बौ  िस   मेहथपा\" -८२म सगर राित दीप जरय- गो­ीमे \nपिठ त \n \nसल बौआ \nदुगपूजाक मेला शु भऽ गेल छै। अ½मी बीत गेलै, आबो नै हेतै मेला। मेलामे तँ होइते छै, खुशी, \nउYसाह, मनोरथ, िमलन। घर-घर बिन रहल छै मेवा-िम½ान, त~आ-भुजुआ आर कते चीज-बोस। रंग-िबरंगक \nनुआ-ब0तर पिहरने धीया-पुताक मुँहपर खुशी नािच रहल अिछ। सभ मेला देखबाक लेल तैयार भऽ रहल \nअिछ। \nफेकन हड़बड़ाइत अंगना आएल आ पÆीसँ पुछलक- “बेचू बौआ कह अिछ? खेलक आिक भुखले अिछ?” \nपÆीक मोनमे तामस औनाइते छलै। एकबेर तामससँ भरल आँिखए ताकलक आ बजल िकछो नै। \nओकरा िदश िबनु देखनिह फेकन फेर बजल- “एकोटा ~पैया तँ घरमे छलै नै। सोचलॱ- छौड़ा मेला देखैले \nजाए लिगतै तँ मगबे करतै। एक गोड़ेसँ हथप¬च लेलॱ। आ बौआक¡ देखबे नै करै छी। कते गेल अिछ?” \n“जेतै कते, कानै छलै। दुआिरपर ~सल बैसल छै।” \n“की भेलै से?” \n“हेतै की, लवका पेgट-शटL लेतै।“ \n“ओह, अखनी तँ पैसाक बड अभाव छै। ओकरा समझा-बुझा दैितऐ से नै।“ \n“अहक धीया-पुताक¡ के समझाइत। कहै छलै जे अिमतक¡ लवका पेgट-शटL ओकर बाबू आिन देलकै। ओ \nभोरेसँ देखा-देखा कऽ हमरा बुड़बक बनबैत अिछ। औंठा देखा कऽ इहू-इहू कहैत अिछ।“ \n“अहक¡ कहबाक चाही ने जे अिमतक बाप धीरेU_ बाबू बड़का लोक छिथ। पिलबारमे सरकारी नौकरीयो \nछै। जमीनो हमरासँ बहुत बेशी छै। हुनकर बराबिड़ हम केना करबै?” \n“से गप हम कहिलऐ। रौ बौआ, अिमत बड़का लोक िछऐ। उनटे तमसाक¡ बजल- अिमतवा कद-काठीमे \nहमरासँ छोट अिछ। परी'ामे हमरासँ कम नबर लाबैत अिछ। ख ेलो-कूदमे हमरासँ हारले रहैत अिछ। ऊ \nहमरासँ नहर केना भेलै।– आब अहॴ कहू जे केना बुझेबै? की कहबै?” \nबझल कंठे फेकन बजल- “आ हमहॴ की करबै? एक साल रौदी तँ एक साल दाही। जी-जान लगा कऽ \nकाज करै छी, तइयो उपजा ओतने होइत अिछ। देह रोगाएल रहैत अिछ। बाहरो कमेबाक लेल केना \nजाएब। हमरा सन छोट िगरहतक¡ देखिनहार िकयो नै। अह तँ देखबे करै छी। घरक खच नै जुमैत अिछ, \nतइयो धीया-पुताक¡ पढ़बै छी।” \nपÆीक सुरमे तामस भरल छल- “हमर सऽख-सेहUता तँ डिह-जिर गेल। आब धीयो-पुतोक वएह गित भऽ \nरहल अिछ। अह कोनो करमक लोक नै छी। अह बु¤े नै िकछो भेल आ नै हएत।” \nअह कोनो करमक लोक नै छी, ई वा¥य जेना फेकनक कलेजामे बरछी बिन गिड़ गेलै। तन-मनसँ समिपLत \nभावे काज केिनहारक¡ जँ फलक पमे दुYकार भेटै तँ एकर ितकार की? \nफेकनक मोन औना रहल छै। बेवश, लचार। ओकरा आँिखसँ भरभरा कऽ लोर खिस पड़लै। आसमे जेना  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nआिग लािग गेल होइ। ओकर बेचू बेटा अढ़मे ठाढ़ भऽ कऽ सब िकछो सुनै छलै। बापक¡ कानैत देिख नै \nरहल गेलै तँ लगमे जा कऽ बाजल- “बाबू अह नै कानू। कोनो िक अंगे-पेgटसँ लोक मेला देखै छै। ऊ \nलवका पेgट-शटL देखा कऽ हमरा बुड़बक बनबै छै। हम परी'ाम े ओकरासँ बेसी नबर लािब कऽ ओकरा \nबुड़बक बनेबै।” \nसपना सन….। 'ण भिरक लेल जेना नहर-छोट, ऊँच-नीच एके र ंग बुझेलै। \nफेकन बेटाक¡ भिर पज पकिड़ लेलक। बाप-बेटा िमलैत देिख पÆी मु0की मारलक जे बाप-बेटा दुनूक लेल \nÜ बिन ठाढ़ भऽ गेल। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n \nनीतीश कणLनीतीश कणLनीतीश कणLनीतीश कणL    \nेमक बुी उमिर- उमिर, आई हमरा पर बरसल \nहमर करेज के परती बारी म, ेमक गाछ आई उपजल \nकी जाने औ कौन मौसम छल, की जाने औ कौन न'* \nहमर मनक अUहार कोठरी म, भेल कोना इज़ोर सवL* \nआई धिर नई सोचलउं सपनॲ म, हमरो पर ई बरखा बरखत \nिमलते देरी नैन नैन स’, हमरो पर ई िबजुिर करकत \nनैन झुकेने ओ बैसल छल, िमलते नैन की जादू केलक \nिकछु किहतहुं िकछु बािज नई सकलहुं, की जाने कोन मU* ओ पढ़लक \nजािन ेमक मौसम छल ओ, िकछु हमहुं अंदाज लगेलउं  \nकोना िभजलउं से बुिझ नई सकलउं, तै बरसातक लाथ लगेलउं \n© नीतीश कणL \nकोना सुनाबु हाल िबरह के नोर आँिख म आबईये \nकरेज मे एकटा हुक उठल आ ाण ठोर तक आबईये \nजािन कोन अपराध केलहु हम, जेकर सजा देलहु आह हमरा \nिजनगी हमर ओई फूल जाक भेल, जेकर रस चुसलक कोनो भंवरा \nिनिह घोर अपराध हमर छल, जे हम नेह लगेलहुँ \nआब अहु सs बइढ कs सजा देब िक, िजबैत जान लs लेलहुँ \nआिब गेल फेर आमक मिहना, जखने गाछी म महुआ गमकल \nहिरयर भेल बेमाय करेजक, सुनबा सs कोयली के कु-कल \nनैन िबछेने आइयो बाट पर, पैरा अिहं के तकैत छी \nमन पता नै कतs लटकल अिछ, नै सुतई छी नै जागई छी \nओिह अतीत मे तकबा के, हम अखनेहु इछा रखने छी \nमुदा देह हमर िसहरी उठइये, जखन गप आहा के करैत छी \nिकछु बुईझ नै आिब पडेयै एहन कोन जुलुम हम केलहुँ \nसभहे िकछु गेल हराए, िकया हम ीत लगेलहुँ \n© नीतीश कणL  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n \nिबनीता झािबनीता झािबनीता झािबनीता झा    \n**िजनगी** \nिजनगीक¡ खेलक अलगे िमठास   \nकखनो देत आस आ कखनो िनराश \nजे ¥यो बुिझ गेल ई छोट िछन बात \nिजनगी नै करतै तकरा हदास \nबात धेने नै भेटत ककरो िकछू \nबेस बढ़ने िनकहो टा हैत नाश \nआगा पाछा के बारे मे की सोचै िछ \nकमL क आर राखु अपना पर िवeास \nदुःख सुख संगी ऐ जीवनक \nकरनीक¡ राखू अपन टा ख़ास \n*िबनीता झा \nिकछु पित राधाकृjण सरकार लेल: \nरथ चिढ ऐला सरकार, \nभ¥त जन गाबै झूमै \nसजल सभक घर ¨ार \nभ¥त जन गाबै झूमै \neेत,लिलत,हिरत,पीयर `ृंगार   \nभ¥त जन गाबै झूमै \nसुर सजल भोजिनक थार \nभ¥त जन गाबै झूमै \nकरैथ आदर आ सYकार \nभ¥त जन गाबै झूमै \nरथ जतराक¡ Yयौहार \nभ¥त जन गाबै झूमै \nराधाकृjण सभक पालनहार   \nभ¥त जन गाबै झूमै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nिबनीता झा \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nजगदानUद झा जगदानUद झा जगदानUद झा जगदानUद झा ““ ““मनुमनु मनुमनु”” ””    \nगजल   \nएिह ठाम साट हेराए गेलै रामा  \nफेर आइ बलम बौराए गेलै रामा \nचढ़ल साइठक जबानी केहन बुढ़बापर  \nचुलहाक नार चोराए गेलै रामा \nगाममे बसल घरे घर छै कंठी धारी  \nसझ परल मछ झोराए गेलै रामा \nदेख ढंग पुतक करनी आजुक आँगनमे  \nबाप केर आँिख नोराए गेलै रामा \n‘मनु’ समाजमे सगर मोदी जीक¡ अिबते  \nमाल संग चोर पकराए गेलै रामा \n(मा*ा म : २१२१२१-२२२२-२२२) \nजगदानUद झा ‘मनु’ \n \n \n \n \n \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nिवUदेeर ठाकुर िवUदेeर ठाकुर िवUदेeर ठाकुर िवUदेeर ठाकुर    \nने देखलौ अै मुखरा इजोर सजना  \nमन होइय हमर झकझोर सजना \n \nचलै कोनो काज तकैछी  \nमेहनतमे बड शि¥त होइछै \n \nअहाक कोनो बातके जबाब नै  \nमुिसक देखाओल दातके जबाब नै \n \n \nअहा अतेs छोट बातपर   \nअतेs बेसी आशु बहाएब   \nहम सोचने नै छलौ !  \nअहा िकये कनलौ ? \nहमरा कहु ने  \nिक अहाक नैनस खसल नोर \nअहाक मा* अिछ ? \nएिहपर हमर कोनो हक नै ? \nएकटा गप सुिन िलअ, \nओ आशु अहाक लेल   \nकेवल पािन मा* टा   \nभs सकैय मुदा  \nहमरा लेल त ओ \nकोनो मोितके दानास कम नै अिछ   \nअहाके िहदLयमे लागल िटस   \nहमरा लेल कोनो पैघ सदमासs कम नै अिछ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \n \nललकार [किवता] \nघरमे चाउर नै फुटानी करैछे \nनठा बरदस जोतानी करैछे \nगाउमे घर ने चौरीमे खेत   \nिबचे सडकपs खÂनी करैछे । \nतोरा बापके के नै िचUहैछौ  \nितनकौिरया बजारपर कोबी बेचैछौ  \nतेकरे बेटा जो²ा छौडा  \nआइ हमरासँग िदल¾गी करैछे । \nिक छौ तोहर अपन शान   \nिक बनौने छे पिहचान   \nदेिख करैछौ दूर िछया सब   \nिकय एना तो आिग मुतैछे । \nसुन रौ बौवा आबो िकछु िसख   \nएना नै तो बनै ढीठ \nिबयाह नै करतौ कोनो छौडी  \nबरद सन जे भेस रखैछे । \nघसनठहा नै बनै आब   \nफुतस िकछु करै काज   \nबाप कतेs िदन गुmजर चलेतौ  \nिकय ने हमर बात बुझैछे । \nजीवन तोहर िनक भs जेतौ  \nचलै कोनो काज तकैछी  \nमेहनतमे बड शि¥त होइछै \nिकय अनेरे नेप ढारैछे । \nिबUदेeर ठाकुर   \nधनुषा/ नेपाल   \nहाल : कतार \n0वाथ नेता 0वाथ सेबक सब देखाबे फुिसक शान   \nएहन िबडबना सबठा पसरल कहु कोना बनत सिबधान    िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nलोगस लोग परेशान छै एत बती के बाते नै करी  \nस¤ा िलसा प¤ा चास कोना हेतै नव देश िनमण \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार    \nगजल \nहाथमे वेद रहै \nजीहमे छेद रहै \nघटमे घट फँसल \nमोनमे भेद रहै \nठोर बस हँिस रहल \nमोन िनवâद रहै \nखून सभ चूिस रहत \nसे तँ उमेद रहै \nसप सभ एक समान \nमा* िवष भेद रहै \nसभ पितमे 212+2112 मा*ाम अिछ। \nअंितम शेरक पिहल पितमे अंतमे अितिर¥त लघु लेबाक छूट लेल गेल अिछ \n \nबाल गजल \nजाइंग द गाछीमे चुपे चुपे \nनािचंग द गाछीमे चुपे चुपे \nखोिलंग द बरतन लेइंग द िची \nखाइंग द गाछीमे चुपे चुपे \nमािरंग द लाठी फोिरंग द माथा \nभािगंग द गाछीमे चुपे चुपे \nहगनी मुतनी आ छेछिरया कटनी  \nपािदंग द गाछीमे चुपे चुपे \nबात घरैया सभ हो की छॱड़ीक¡ \nबािजंग द गाछीमे चुपे चुपे \nसभ पितमे 22222+22222 मा*ाम अिछ \nअिधकश पितमे दूटा अलग-अलग लघुक¡ एकटा दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n \nभि¥त गजल \nकत' के किनय कोने महफा हो राम \nकत' के समधी कोने दु²ा हो राम \nदेहक किनय कमLक महफा हो राम \nसत समधी दु²ा परमाYमा हो राम \nिकनकर हाथ सोहािगन बनलहुँ हम तँ \nकोने सेनुरबा छै सोभा हो राम \nहम जम हाथ सोहािगन भेलहुँ आइ \nनोरक सेनुरबा छै शोभा हो राम \nसभक¡ भेटै कमLक फल अपने मोने \nगाबै िनरगुण अनिचUहरबा हो राम \nसभ पितमे 222+222+222+21मा*ाम अिछ। \n \nभि¥त गजल \nसे एलै केहन िदनमा ए राम \nकी फुटलै मािटक बसना ए राम \nनै रहलै कोनो काजक धन बीत \nिकनलहुँ जे िद]ली पटना ए राम \nधधरामे सोना सन पोसल देह \nजिर जिर भेलै से मिटया ए राम \nछुटलै बेटा बेटी दुिनय संग \nभेलै जखने पचकिठया ए राम \nईहो िनरगुण जे गाबै तकरा तँ \nभेटै ओ अनिचUहरबा ए राम \nसभ पितमे 222-222-2221 मा*ाम अिछ \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nकिवता \n? \nडािर + पात= की हेतै \nलोक – लोक= की हेतै \nजानवर x मनुख=की हेतै \nसुख / दुख=की हेतै \nहँसी < हँसी=की हेतै \nनोर > आँिख=की हेतै \n \nगजल \nदुिनय अUहार तोरा िबनु \nसभटा बेकार तोरा िबनु \nहेड़ा गेलै हँसी हमर \nछै नोरक धार तोरा िबनु \nआँचर काजर िपआसल छै \nनै छै उ ार तोरा िबनु \nतोहर छोड़ल इयादे टा \nकरतै उपकार तोरा िबनु \nचीUहल जानल मुदा तैयो \nछी अनिचUहार तोरा िबनु \nसभ पितमे 2222-1222 मा*ाम अिछ \nगजल \nिचन चुनमुन पात छलै \nसुंदर सन अिहबात छलै \nकिनते बीतल सभहँक सझ \nकेहन खुिनया ात छलै \nिमड डे मीलक झगड़ा सन \nफेकल फाकल भात छलै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nसु¾गा मैना पंच बनल \nबगड़ा बगड़ी कात छलै \nिद]ली पटना आ पंजाब \nछूटल बोिन बुतात छलै \nदू टा अलग-अलग लघुक¡ दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nदोसर आ पाचँम शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिर¥त छूट अिछ। \n \nगजल \nगेलहुँ हम हुनका लग \nएलिथ ओ हमरा लग \nचोट छलै पैघ मुदा \nबजबै हम ककरा लग \nरंगक धुरखेलामे \nकिरया छै उजरा लग \nहुनकर देह हमर देह \nधधरा छै धधरा लग \nबिन गेलै जोग हमर \nअपने छिथ पतरा लग \nसभ पितमे 22+22+22 मा*ाम अिछ। \nदू टा अलग-अलग शlदक लघुक¡ एकटा दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nचािरम शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिर¥त छूट अिछ। \n \nगजल \nिदनगर मुदा तैयो तँ अUहार बड़ \nऐ ठाम छै उ]लूक जैकार बड़ \nजै देशमे खाली बलYकार छै \nतै देशमे धमLक चमYकार बड़ \nई सइ छै ई राम छै ई खुदा \nऐ लेल उिठ गेलैक हिथयार बड़  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nछै लÙय बौआएल आ बेकहल \nदेखू मुदा हुनकर तँ िसंगार बड़ \nआँगन उदासल छै िपआसल दुआिर \nचुपचाप ताकै हमरा ई चार बड़ \nसभ पितमे 2212-2212-212 मा*ाम अिछ \nचािरम आ पचम शेरमे एकटा-एकटा दीघLक¡ लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nपचम शेरक पिहल पितक अंतमे एकटा लघु अितिर¥त अिछ \n \nबाल गजल \nइ0कूल बंद हतै बाह रे बाह \nमा0टर उदास भेलै बाह रे बाह \nमाए हमर पसारै खूब मु0की \nब0ता हमर िछनेतै बाह रे बाह \nिकरकेट खेलबै हम खेतमे आब \nडबरामे गद जेतै बाह रे बाह \nफूटल मुदा ई िनगर बोइयामेसँ \nखटगर अचार खेबै बाह रे बाह \nबाबा डरा कऽ हमरा नै घुमेता तँ \nहमहॴ घुमा कऽ एबै बाह रे बाह \nसभ पितमे 2212+ 1222+1221 मा*ाम अिछ। \nदोसर, तेसर आ चािरम शेरमे दीघLक¡ लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \n \nगजल \nसगरो सुनलहुँ ठोरे ठोर हो रामा \nएलै महँगी भोरे भोर हो रामा \nसरकारक संगे हमरा लगैए जे \nभगवानो छै चोरे चोर हो रामा \nहँिस रहलै बइमानक संग दल बदलू \nभलै जनता नोरे नोर हो रामा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nचुिन चुिन खेलक माउस आब जनता लेल \nबचलै खाली झोरे झोर हो रामा \nअठपहरा छै मजदूरक मुदा तैयो \nहमरे टूटै पोरे पोर हो रामा \nसभ पितमे 222+2222+1222 मा*ाम अिछ। \nचािरम शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिर¥त अिछ। \nगजल \nकागजपर िवकास िलखल छै \nबस औंठा िनशान बचल छै \nएबे करतै किहयो ने किहयो \nआसेपर अकास िटकल छै \nहेतै बट फट आ बखरा \nभैयारी तँ खूब जुटल छै \nभुmजा सन बनल छै ई सपना \nफूटल खा कऽ कच छुटल छै \nओ जे खून छै से तँ ऐठ \nनोरे सन िनकिल कऽ खसल छै \nसभ पितमे 2221+21122 मा*काम अिछ। \nदोसर, तेसर, चािरम आ पचम शेरमे शlदक अंितम दीघLक¡ लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \n \nबृषेश चU_ लाल बृषेश चU_ लाल बृषेश चU_ लाल बृषेश चU_ लाल    \nबालगीत  \nफुरL-फुरL बगड़ा, उिड़-उिड़ बैसए; \nकीरा-फिटंगा, िबछ-िबछ खाए । \nिघरL-िघरL घुिम, चहुँओर देिखकए; \nसुरL- फुरL, खॲता चिल जाए । \nचॴ-चॴ लोल, िचआरने भुटका: \nबगड़ा उगिल, खुअओने जाए । \nयाहले-वाहले, मोटाएल भुटका: \nजोड़ी बना, फुरL भ’ जाए ।। \nफेर वएह िदन, िजनगी ओिहना; \nफुरL-फुरL, भिर अकाश रमाए । \nफुरL-फुरL बगड़ा, उिड़-उिड़ बैसए; \nकीरा-फिटंगा, िबछ-िबछ खाए ।। \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \n \nदीप पुjप दीप पुjप दीप पुjप दीप पुjप    \nतूँ .. \nतूँ त' िबसिर गेल हेब, \nमुदा िबसरल नइ हैत हमरा \nतोहर पछुआरक बाट, \nधातिरक गाछ आ   \nआमक नबगछुली, \nबसिबीक अUहार, \nमधुमाछीक खॲता, \nओलती लग गाड़ल ढेकी, \nआ बUहन देल झझिनक टाट.. \n.. इ सब नइ िबसरल हैत हमरा। \nतूँ.. \nहँ हँ तूँ.. \nतूँ बदिल गेल हेब.. \nमुदा बददल नइ हैत भादोक राित, \nजेठक दुपहिरया, \nअषाढक ओस आ कतकी बोखार, \nनवाक चूड़ा आ दही अँचार, \nओढनीमे मूरही  \nआ घु·ीमे जाड़, \nठीके, ई सभ नइ बदलल! \nतूँ.. \nसुनने तोरे कहै िछयौ, \nतूँ, \nतूँही नुका लेने हेब अपनाक, \nमुदा नुकायल नइ आइयो .. \nतोहर हमर नाओं. \nतोहर हाथक डिर, \nओइमे हमर मूँह, \nतोहर आँिख आ गामक कान,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nबैसल पंच आ भरल दलान, \nतैयो मेलामे भेटब नुकाक', \nचोराक' खुआयब िमा पान, \nपँचटिकया झुमका लेल   \nघूमब दोकाने दोकान, \nअप0यत सन हम   \nआ तोहर दूिधया गाल पर मुसकी ललाम, \nस¤े, ई आइयो नइ नुकायल हेतौ। \n-दीप पुjप \nकठपुतरीक नाच ई जीवन िबधना जे रिच देल रे। \nसमय नचाबैए िदन राित सबक के जानए की खेल रे। \n1.'ण संतु½ा 'णिहमे ½ा मितक गित अçूत रे। \nकखनो कनाबए कखनो हँसाबए खनिह िबलग खन मेल रे। \nकठपुतरी.. \n2.जतबा घड़ी लेल जोत जेकर होउ ततबे घड़ी लेल दीप रे। \nबहैए बसाती बुिझ जाइ बाती कतबो भरल होऊ तेल रे। \nकठपुतरी.. \n3.यश-अपयशक भय नइ जेकरा तकर जीवन की मोल रे। \nवीर बल होउ,शा0* रटल होऊ तैयो बनल बकलेल रे। \nकठपुतरी.. \nगीत/संगीत-दीप पुjप(c) \nिफ]म -जय Sयामा माइसँ \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nपंकज झापंकज झापंकज झापंकज झा \nहम बुरबकहा बात की बुझब, \nएक स एक पढुवा आिह ठाम, \nककरो िकयो मोजर नई करइ, \nबदैल रहल अइछ िमिथला धाम। \nहम अधलाहा कान थोपी कS, \nसुनी रहल छी भजन अजान, \nमुदा मोजर बस ओकरे छई जे, \nगप सँ हरी लेत दोषरक ाण। \nनई बाजू यो गोरका का, \nबाप िप¤ी के नई कोनो मान, \nिकछु कहबई तँ झट स थुिक देत, \nदेहे पर ओ खा का पान। \nधीया-पुता की बरका-जेठका, \nएकिह ढठा एकिह शान, \nखखइश िदयउ त ाण अव¢ह, \nक देत सबटा बजा समग। \nकी ई ओ िमिथला छई जर, \nकरइ छलौ हम सब गुमान, \nबरको भइया के देिखते सब, \nपरा जाइत छल छोइर दलान। \n\"पंकज\" \n \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \n \nबेचन महतोबेचन महतोबेचन महतोबेचन महतो    \nखुशीके नोर \nसुबह समुUदर िकनारक शेर \nआँइख करहल छल ओमहरसँ \nअसमािन रङगक ि'ितजसं आइल \nसमुUदरी छालस खुसीकेबुलबुल।   \nसबमाला बनारहल छेलै \nचद सयLसं mयोितलाइब मिन जराअ रहल छेल \nसमुUदरक आँखक नोर सीपसं \nिनकलल मोती ओखरा  \nअपने छल िकनारमे समतल   \nआकृित ईटाजका ओइमे पथर   \nऔर झारसबहक िबचमे एगटा सबस बडका \nउचपथरपर िहऊ जका लेउ दतजेहन चकैत   \nमाथके समानक माला अपLन   \nकरहल छेलै \nहमेशा मालामेके छितस फूलबाईरक फूल   \nशोभा अपारसं हिषLत होईत \nमु0कुराइत मुि0क मारैत छेलै \nअपन अमरपु* आिदकिब भानुभ¥तके \nजUमिदनक समान कायLम देखलेल \nउमरल िभरके हृदयसं आिसबद दैत \nआसमानक चिदके टुाबादलसं \nपाइनक फोहरा शीतक बुंद बैन िगरहल \nदुईभक पातपर िटलिपल िटलिपल करहल छल \nसुयLिकरणके िदलमे समायलेल परित'ा करहल छल   \nबषLसं देश गेल ितमक इनतजारमे \nबाटजोहैत बैसल   \nियसी जका िबदेशमे समपितये \nकमा जमा क क िक करब   \nई अपनकिहयो नै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nहोयत यै ठामक एक सूचना , िनणLय, आ घोषना जीवनभैरक \nपिर`मके सोहा कदेत अपन माईट \nअपने होइछै बाचौकेलेल अUतमे \nअपने देशक माईट चािह \nसाहाराके लेल अपने बैसािख \nकामदैय ।   \nबेचन महतो \nधनुषा हथमुgडा ४ \n \n(आउ हमसब एक हउ) किबता \nआऊ सबगोटे िमलु सबकुछ   \nअपने आप िठक भजेतै \nछोट बर सबकामकिर िमलक   \nसब िनक भजेतै । \nजेना हमसब िमलैिछ ग]फमे \nकतेक आद कतेक िठक लगैहै \nिमलु सबगोटे अपने आप   \nसम0या सब िफट भजेतै । \nदुिनयामे अपनासबके िमलन देख \nअमिभत भजेतै  \nहमरा आहाके लालसा बौवा बुची  \nसबहक िशषभजेतै । \nसब अपनलोक अपन िमत भजेतै \nशािUतके सोहादLयसं देखते दु0मनक सबकटा िबष भजेतै \nभैयाके भौजीसंगे ित भजेतै । \nअपन अपन चाइल होइछै  \nअ - अपने गानामे \nफरक होइछै  \nखुसीके `ोत हृदयके तानामे \nएकै देशमे अछ घृणाेमकेएकैिसमानामे ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nयी सब चीज नुका जाय यैठाम यी हमर अपनके बहानामे \nअपने लोक लाUछना लगबैबला शंसाके िकतो वायह अिछ । \nिचनजाइनक दुख दैहै \nसुख बाटहुला वायह तयार अिछ \nमनके यबÇथा िकयाक येहन \nेम आ घृणा ज¾बै बाला । \nफे~ सबके मनके राजा बैनक \nराजकरैला मनमे जगह वायह मङैय \nआऊ सबगोटे िमलु सब िठक भजेतै \nभैयासंगे भौजीके ित भजेतै । \nबेचन महतो \nधनुषा हथमुgडा ४ \n \nसपनाके िबज ( किबता ) \n`ावन मिहनाके कारी कारी \nबादलके चारोतफL \nचदीसं मेरहल छल   \nबेर बेर िबजली चमैक चमैक \nआकासक ¥यमरासं \nहमर पिरचय संसारके  \nदेखाबलेल ल रहल फोटो ल   \nककLस अवाजसं सचेत करैत   \nथरकबैक त टUका ठUकैत छल । \nहम डरस एक दुसरके बाहुपासमे \nलुटु पुट भरहल छिल युगल जोरी \nसपनाके बीज जUमे लेल तयार छल   \nझिरके संगे संगे िगररछल पाइनक   \nबुँदसंगे सपनाके बीज उबLक माइटमे । \nअपन पहचान हराक केना अपने  \nआप िबिलन भ क अंकुLन भय   \nगाछमे पिरवतLन भजाइछै   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nमगरयोइमे कतस केना \nहिरयर पता िनलैहै  \nगाछमे बदलस पिहने िबज   \nअपने िललामीके जुवा  \nखेल खेलने रहैहै । \nगाछमे बदैलतेमा* ओइमे   \nजादु होबलगैछै \n0वतं*खोजबला डाइरसब \n0वतU* खोजैत कतस   \nअबै है उ सुUदर कोढी, \nफूल,वोइमे सुगंध आ   \nरङ कहस अबैछैओइमे \nखॲताबनबैबला िचरैसब कतस । \nअबैछै भुन भुन करैबाला \nभèा,पुतलीसब कतस \nबस हमर सपनासब हु बहु  \nिबजके जेहन छै  \nओकरा रोपपरैछै धतपर   \nबढाउनाइ फूलनाइ फलौनाइ \nधतके कामछैय \nओईके लेल अपने आपके  \nअपनेस अपनेसंगे \nबाजी राखपरतै जीवनमे \nिकयाक िक   \nएक सपनाके िललािमस \nदोé सपनाके जUम दैछै  \nवो फूलैछै, सकार होइछै \nसुभाष फैलैछै आ   \nसब लोकके क]याण होइछै । \n \nबेचन महतो  \nहथमुgडा ४  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n \n \nअlदुअlदुअlदुअlदुरर रर    रर ररmजाmजा mजाmजाकक कक    \nिचकन चुनमुन िमिथला \nिचकन चुनमुन अêने घर नै \nआश परोश से हो चकाउ । \nिनरोिगता सङे पाहुन के दे«ता \nअपन Sभेयता सं0कृितक चकाउ \nसर0फाइ बहुत स रोग के \nिकनअरा कैने छोइर चले \nशो0थ रहे हर ानी अए ठाम \nखुशी िजवन शुख चैन रहे \nर0ते पैरे िदशा िपसाब नै \nजे अëे रोग क जैर हुए \nउिचत 0थान प सौच िकया नै \nजे अपना दु;खक नै जैर हुए । \nके सब अए मे अगा औता  \nइUतजारक भर मे पछा िछक \nकाइलक काज आइ भारी नै बने \nिबहानक लेल िमिथला अगा िछक । \nअlदुर रmजाक (कभुLमी नगिर समुUदर ओइपार कतार स्) \n \nमौनतामे िकछ बात िछक [किवता] \nहनहन गनगन हनहन गनगन \nजेना आइ कोनो ढहल पहाड िछक   \nबरतनसभ अिछ सोर मचौने  \nलगैय घुरमैत चु²ी लs िकछ बात िछक ।। \nधीयापूता अिछ आइ िदिव ामे फसल   \nपुछु त पुछु कोना दम साधल िकछु बात िछक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nबरतनसब िपटै आइ कपार अपन ऊ \nमुदा नै भUसास जुरल िकछु बात िछक ।। \nआइग कतौ पसाही कतौ  \nकतौ लागल िबहािर काल िछक   \nमुदा आइ घरणी धs फन फन नाचे  \nिकछु मुUसाके कहबाक बात िछक ।। \nजेना पुवारक आइगमे दम नै कोनो  \nपल भरलाs िकछ एहने बात िछक   \nकहाबत अिछ िक ~सनी-फुलनी  \nबस िकछ पहरलाs एक बात िछक ।। \nलाख करबट फेर रहल छिथ \nिनUद नै आबे दुनु तरफ िकछु बात िछक   \nके बmताह पिहनेबेर इUतजार िथक   \nमौन सबहक िबछानक राज िथक ।। \nअlदुल राजाक   \nहिरपूर-४ ,धनुषा /नेपाल   \nहाल : कतार \nसपुत अिह माटी के \nबहुत शपुत अिह माटी के खरा अछी कैने कान् \nिमिथलाक आनUद शुखशाUती मे नै ल¾तै लगम । \nकमLिशल उपर धाक धमी स नै चलत उ काम् \nगेल जामाना लौÎत नै उ उद आ फरमान । \nलुट पाट आ िछा झटी क~ आब िबराम् \nधप¥ड अछी शु~ आब िमिथला के सैतान । \nपाइह लगाक खोइज रì अछी जे सब छैथ बíाम् \nचालाकी चालुशी स आब नै चलत कोनो काम । \nटोपी चUí मे धोखा धरी स जनता अछी हैरान् \nराज नेितक खोल मे गुUडा सब नेता बहुत महान । \nपाप डेराइत îत प चैढ जब शYयके परे अजान \nढेरïबा पोिठया गुबदी हाने जब स इिlलश पर लगाम ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nमुह दाबल मे घुटैक रì छल जु]म स अपन परान् \nUयाइ के डगहर देखु ऐðो उच क~ िमिथला आब शान । \nहमरा स नै सही मुदा अिह स उठे जनता मे फरमान् \nदेर सही दु~Sत हुए उ िमिथला के उच शमान । \nअlदुर रmजाक (धनुषा हिरपुर्४) हाल कतार \n \nजेना नै तारा नै जिमन प कबर नै आSमान प   \nपाश नै अछी उ ïèा िदल लÎकल ओइ जान प् \nअनहिरया मे चद नै मुदा इजोिरया अछी चान प् \nऐक डेग चैइल की देखलौ पहुलौ अ0मान प् \nिदल ल लेली अगर अहा िकछ बाकी नै परान प् \nचñबाक िहमत नै पहार प रहे फेक देली आ0मान प् \nभोर होइतो नै रहैय राइत परल रहैय जान प   \nशमेएक िगरò कसाइल अछी िजनगी के नाम प \nअबदुर रmजाक ( हाल कतार्) \n \nदीन धमL के अबेिखया क् क् िकछ मु]ला आ पिUडत   \nअपन फाईदा प् समाज के रोज करै अछी दिUडत \nकुत टोपी चनन कमUडल के बल प् अबसर ताके  \nशुनगाक भुमहुर समाजमे किहयो अपने नै पाके \nदान दि'ना आ चUदा के धनदा स चमकल एकर बेपार   \nिबन िहसाब के िबजिनश अछी ए◌े खोलु त् िपटे कपार \nिनक मागL बताबैत अपने अनैतीक प् चलता  \nदोशर के बóखोइ क् क् िनYय आइग उग]ता \nलपë छपन शाधारन नै लाख करोडक फेरी  \nशधभाब परेम क् अधLिश'ा स काटे एकर डोरी \nअlदुर रmजाक (उमाेमपुर ४ धनुषा )  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nजाइत पाइत आ छुवा छुत के जब जब रहत भेद   \nअëे श अपना के िबच रïतै अनेक अनेक भेद \nकुUठा भेद श मनक दोश मए िघिनLत ए¥टा छाया  \nमानब परेम के हरपल रोके िबय¥ती िबच क् माया \nिबचारक उचतता सन िशरही प् जे सब चाढैत गेल   \nमनुश मनुश िबच लागल कुहेशा बुिध¤ श िमटबैत गेल \nिश'ा शफाइ िनक संगत श हटे मानब िबचक दुरी   \nभेद भाव छुवा छुत अछी अªानी मनुशक मजबुरी \nअlदुर रmजाक (हाल कतार )धनुशा हिरपुर ४ \nअपना गामक याद \nअëे गामक िशमान प् नै दे«लौ अë पïचान   \nजै बाट प् वशô च]लौ बाट ओहे बनल िबरान   \nराडी झमरल कुसो जनल जनल दुइभ मखान   \nअपन गामक फुलबारी सेहो लागे अ◌ाब झटान \nछुटल गाम समाज अछी बनल जेना अ◌ान िबरान   \nएमहर अ◌ोमहर जेमहर देखी लागे सब सुUसान   \nशहरके रमझम मे नै झुइम पैइलो छुटल जब श गाम   \nिहदLयए मे र«लौ सजाक एा अपना ेमी समान \nहम िकसानक बेटा खेती हमर बनल îल ओ जान   \nिकसानक कध प् दुिनय के भािर उहो छल एक सान   \nमाटी श जुडल िजनगी अपन अिहमे îल ओ ान   \nनै िबरशी ओ माटी अपन जै िमले सब के मान \nजै माटी के मेहनत स िसलौ बनैलौ सोन समान   \nओही माटी के सान प् िजिबत मनुवा सबïक अमन   \nहे माटी याद नै छुटल जब स छुटल अपन गाम   \nआबो लौटु हे ेमी गामक सुUसान बनल अछी गाम \nपरा पूवL श उ¤म खेती मध्एम अछी बेपार   \nिकसानक धरती ऐखनो जगमे सबके करे उधार   \nबUधन माटी ेमी समान अछी करी आबहु िबचार   \nनै िबशुL कसम माटी के परकट क~ आभार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nसYये प् अSYये के झUडा उठाक जे सब कैलक सोर   \nअही माटी मे िमÎक रिहगेल बलबानक सब के जोर   \nमहापु~श सब गबL श अपना माटी के करे उधार   \nकजL नै चुकल अपना माटी के जे कैलक अYयाचार \nअlदुर रmजाक (धनुशा हिरपुर ४ )हाल कतार \n \n \nशभा मी ह]ला गु]ला मचल ( पच करोड क् फUदा )   \nसभा शद कत देश िबकास   \nपच करोडक चेक के बल प्  \nचार साल प् अ◌ाब की कत उशास । \nमU*ी लोकैन सजग रहु जनताक िक अछी आश ? \nभाग बUडा प् लगाम लगाक मरे नै जनताक आश   \nसंिबधान के ओझरी नै सोिझया क् बात िकया है खाश   \nिबकासक नाम प् पच करोक नै क~ उपहाश . \nगणतU* क् के गUध श िबगरल परजातUºक ढंग   \nपाट श बश पाट खुश अछी जनता के कैने तङ   \nिबलब नै अछी की शरम क~ जनता के िदऔ सँग   \nघुरा िफराक नै पे~ गूडी के धागा जनता क् सँग \nगाडी भा¤ा शतता मए एना सब िदन नै मानु रहत   \nमोिशवत मऐ डुबल जनता नै अहा सङे रहत   \nमõी घुश खोरी आ बेरोजगारी सब जनता के फUदा  \nराजये स¤ा के मो´े छो~ गरबरी यहन धUदा \nअlदुर रmजाक ( हाल कतार ) \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \n \nकुUदन कुमार कणLकुUदन कुमार कणLकुUदन कुमार कणLकुUदन कुमार कणL    \nहजल  \nएक िदन किनयसँ भेलै झगडा \nमारलिन ठुनका कहब हम ककरा \nओ पकडलिन कान आ हम झॲा \nयु  चललै कारिगल सन खतरा \nमािर लागल बेलनाक¡ एहन \nफेक देलक आइ आँिखसँ धधरा \nबाघ छी हम एखनो बाहरमे \nकी कहू ? घरमे बनल छी मकरा \nएसगर कुUदन सकत कोना यौ \nओ हजलक¡ बुिझ लए छै फकरा \nमा*ाम: 2122-2122-22 \n© कुUदन कुमार कणL \n \nगजल \nिय चलू संग एकातमे \nडुिब रहब नेहगर बातमे \nअनसहज नै बुझू लग हमर \nआउ बैसू हमर कातमे \nअिछ बरिस जे रहल मेघ झुिम \nभीज जायब ग' बिरसातमे \nगुन गुना िलअ गजल आइ जुिन \nसंग िमिल केर सुर सातमे \nफेर एहन िमलत नै समय \nिलअ मजा ेमक¡ मातमे \nबहरे - मुतदािरक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \n@ कुUदन कुमार कणL \n \nगजल \nिजनगी एक टा खेल छी \nसुख दुख केर ई मेल छी \nकिहयो जे सुलिझ नै सकत \nतेहन ई अगम झेल छी \nसंयमतासँ जे नै रहत \nतकरा लेल ई जेल छी \nकत नै िनरUतर चलत \nई अिवराम सन रेल छी \nहोइत अिछ जखन दुख तखन \nदैवक बुिझ चलू ठेल छी \nबहरे-मु¥तिजब \n© कुUदन कुमार कणL \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \nिबनीत ठाकुर िबनीत ठाकुर िबनीत ठाकुर िबनीत ठाकुर    \nजे बुझे अपनाक¡ वलशाली देश । \nकाज िकछु एमकी करे िवशेष । \nजलवायु पिरवतLण पर राखे ¹यान । \nपृवीक¡ कम करे तापमाण । \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \n \nराम कुमार िम` राम कुमार िम` राम कुमार िम` राम कुमार िम`    \nधनवानक धूनल तूर छी \nिचनवारक नीपल नूर छी \nअजवारल क½क नोर पी \nसभहक सूखक मजदूर छी \n©राम कुमार िम`   \nरमौली, बहेड़ा, दिरभंगा \n \nरोटीक जोगार मऽ सझ पिर गेलै \nनेाक कननाइ सऽ भूख मिर गेलै \nबचतैक कोनाक इ जान हमर यौ \nछातीक जबकल सभ दूध जिर गेलै  \n©राम कुमार िम` \nगजल \nजॱ बूझी तऽ जहरी जद जड़ा रहल अिछ लोकक िजनगी  \nिसगरेट चीलम गजा गला रहल अिछ लोकक िजनगी \nचौक-चौबी दा~ केर भी बनल िबनाशक बीखशाला  \nिचखना किटया तारी म लुटा रहल अिछ लोकक िजनगी \nरंग-िबरही पुिरया पािकट धऽ नवतुिरयाक रंग देखू  \nिचबा-िचबा िबख गुटका िचबा रहल अिछ लोकक िजनगी \nनोतल कसर आिब रहल छै फॲक करै लेल िजनगी कऽ \nधन-संपित लुटा लुटा कना रहल अिछ लोकक िजनगी \nनशाखोरक िजनगी देिखयौ भरल जुआनी बूढ बनल \nदत टूिट आ डड़ लीिब िलबा रहल अिछ लोकक िजनगी \nफेर न भेटत िजनगी बाबू जॱ एकरा बरबाद करब \nतोिरयौ नशाक जाल जे फंसा रहल अिछ लोकक िजनगी  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \nलय संक]प क दृढ़ िनय फेकी सभटा दुगुLन ‘रामऽ \nदेखू सोचू बूझू कोनाकऽ हरा रहल अिछ लोकक िजनगी \n(सरल वािणLक बहर) वणL – २२ \n© राम कुमार िम` \n \nगजल  \nमूड हमर िकछु गरबर अिछ \nबोल हुनक बड करगर अिछ \nसूिन हुनक बोली बुझलौ \nबाप बऽरक बड धरगर अिछ \nदत टुटल मूँहक सभटा \nपाइ बेर धिर दतगर अिछ \nरीित कोन बेटा बेचब \nगप हमर धिर खरगर अिछ \n‘राम’ कतय बेटी lयाहब \nगाम-गाम म अजगर अिछ \nसभ पितमे मा*ाम – 2121+2222 \n© राम कुमार िम` \nगाम: रमौली, बहेड़ा, दिरभंगा \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \n \nसYय सYय सYय सYय ना ना  ना नारायण झारायण झारायण झारायण झा    \nमोनक बात----- \nमोनक उ¨ेग मोने मे समा जाइत अिछ , \nिलखबाक मोन अिछ मुदा मोने मे िलखा जाइत अिछ , \nकतेक मोन अिछ मुदा मोन मोने मे उिधया जाइत अिछ, \nिजनगीक सुखद पल िजनिगये मे हेरा जाइत अिछ | \nकी सोचैत छलौ , से करैत छलौ मुदा भेटल की हाथ,  \nससािरक खेल मे सभ छोिर देलक हमर साथ , \nहम असगर कुहरैत छी ,बेदम छी, मरैत छी , \nअसहाय भेल लोकक मुँह तकैत छी | \nजेकरा लेल असीम यार छल ,असीम 0नेह छल , \nओकर मुरझायल चेहरा देिख निह पबैत छी , \nमोनक बात मोने मे सहेिज क’ रािख लेत छी | \nिकयो केकरो दुःख निह बुझैत छैक   \nसभ अपन 0वाथL मे िलत रहैत छैक , \nआन मर’ जर’ भ’ जाथु राख , \nनीक लोक लेल िकयैक बनत ओ ख़ाक | \nकतेक िनरीह ,िनवLल ,वेपदL भ’गेल छी, \nफाटल करेज, बीमार भ’ गेल छी , \nमोन मे उठल तरंग मोने मे रखैत छी  \nवीरान िजनगीक संग Sमशान मे रहैत छी , \nमुद क’ जरैत बर् ¹यान सं देखैत छी  \nमोनक बात मोने मे बर समेट क’ रखैत छी | \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n60 \n \nSयाम शेखर झाSयाम शेखर झाSयाम शेखर झाSयाम शेखर झा    \nसाजन लागय नै नीक मनभावन सावन   \nसजनी अहँ िबनु सून मनभावन सावन . \nतेज पवनसं, हमरा तँनसं , \nससरी ससरीक उिर उिर आUचिर जाइय . \nठUका ठनकय, िबजुरी चमकय , \nदेिख घटा घनघोर, मन घबराइय .  \nसाजन लागय नै नीक मधुमासक पावन   \nसजनी अहँ िबनु सून मनभावन सावन . \nबसøत देिखक , गजøत सुिनकय , \nनोर आँखीसं अिवरल बहल जाइय .  \nटर टर बेõ, खेलाए रेõ, \nदृSय मनोहर देिख मन अकुलाईय . \nबुUद बुUद मे िच* अहँ के ई सावन . \nसाजन लागय नै नीक मनभावन सावन . \nसजनी अहँ िबनु सून मनभावन सावन . \nभेल यथा िक ? ~सल िया िक ? \nपुछे सखी सब ,उ¤र िकछु नै फुराइय . \nकुरिरक काग, टिरइय राग , \nजोिह क बाट , थिकत ई न¬न नै जुराइय . \nक½ िवषम सिर भेल मनभावन सावन .  \nसाजन लागय नै नीक मनभावन सावन . \nसजनी अहँ िबनु सून मनभावन सावन . \nमन अधीरसं, द¾ध शरीरसं , \nकपे थरथर धर दुख आब नै सहाईय . \nकतय गेल चईन, कटय नै रेइनी, \nइजोिरया राित, चािन ई सुख नै बुझाइय . \nझहरय आँखीसं नोर बिनकय ई सावन . \nसजनी अहँ िबनु सून मनभावन सावन . \nसाजन लागय नै नीक मनभावन सावन . \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n61 \n \nआर आर आर आर.. ..अनुराधाअनुराधाअनुराधाअनुराधा जीक मूल िहंदी किवता \" मु·ी म रेत \" केर मैिथली अनुवाद \nमु·ी महँक बालु \nबालु \nबड़ तेजीसँ खिस रहल छै मु·ी महँक \nमु·ी \nकिस कऽ जँ पकड़बै तँ कने-मने \nसटल तँ रहतै \nपसेनाक कारण \nखाली मु·ीसँ तँ लाख नीक \nई िकछु बालु भरल बला मु·ी \n(अनुवादक आशीष अनिचUहार) \n \n \n \n \n \nिमिहर झािमिहर झािमिहर झािमिहर झा    \nटोपी पिहर िमय बनलहु ितलक लगाय पंिडत \nिदल किहयो िमलल निह देश के केलॲ खंिडत \nभाषा बासा रहन बसन अलग रंग छे फूलक \nसबके सािन भटरUग केलहु सUगिह भेलहुँ दिUडत \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५८ म अंक  १५ जुलाइ २०१४ (वष ७ मास  ७९ अंक १५८)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n62 \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहYय आUदोलन \n \n(c)२००४-१४. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सपादक: गजेU_ ठाकुर। सह-सपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सपादक: राम िव लास साहु, नUद िवलास राय, सUदीप कुमार साफी आ मुाजी (मनोज \nकुमार कणL)। कला-सपादन: mयोित झा चौधरी। सपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सपादक- \nसूचना-सपकL-समाद- पूनम मंडल। सपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उYपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणL उ¤रदाियYव लेखक गणक म¹य \nछिUह) ggajendra@videha.com  क¡ मेल अटैचमेgटक पम¡ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमâटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक¡ देल जा रहल अिछ। ऐ ई पि*काक¡ `ीमित लÙमी ठाकु र ¨ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक¡ ई \nकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सविधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसं¢हक¤क लगमे छिUह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com \n पर संपकL क। ऐ साइटक¡ ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ रिSम \nिया ¨ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क¡    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृ¤सँ ारभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ¤ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक व¥ताक संग मैिथली भाषाक जालवृ¤क ए¢ीगेटरक पमे यु¥त भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसि र0तु  \n ","size_mb":0.41,"has_text":true},"Videha 159.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 159.pdf","name":"Videha 159.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११५९ ५९ ५९ ५९    म अंक म अंक म अंक म अंक  ०० ००११ ११    अग0त अग0त अग0त अग0त    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषK वषK वषK वषK ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८८ ८८०० ००    अंक अंक अंक अंक ११ ११५९ ५९ ५९ ५९)) ))   \n  \nगO गO गO गO        \nललन कुमार कामत \nदुगQनRद मSडल \nसUय नारायण झा \nलYमी दास \nगौरी शंकर साह \nडॉ. िशव कुमार साद \nराजदेव मSडल \nडॉ. कीितKनाथ झा \nजगदीश साद मSडल \nपO पO पO पO    \nबृषेश चR` लाल \nअिमत िमa \nकुRदन कुमार कणK \nिवRदेbर ठाकुर \nिकशन कारीगर \nआशीष अनिचRहार \nजगदानRद झा “मनु” \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nकंचन कुमारी झा \nदीप पुgप \nसUय नारायण झा \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n    \nललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत    \n''बेटी'' \n \nसोमनाथजी jयुनसीपल आँिफ समे पmतीस बरख नोकरी केला पछाित िरटायर भेला। जीवनमे एsो पाइ नजायज \nनै uहन केलिन। सोनमनाथजी हृदैसँ पिव*, शािल न, िवनw आ दयाक भाव िहनका मुख-मSडलसँ हिर दम \nझलकैत रहैए तँए िहनकर िबशेषता बेxतीगत संyा (उपनाम) मे बदिल  गेलिन आ घरसँ लऽ कऽ आँिफस धिर  \nलोक सभ िहनका सोनाजी किह बोलबए लगलिन। \nसोनाजीक~ तीनटा सR तान, बड़ दुइटा लड़का, जेठ बबलू तैपर सँ डबलू आ सभसँ छोटकी बेटी उषा छिR ह । \nउषाक िब आह नीक घरमे, इंजीिन यर बड़सँ कऽ सjप केलिखन। जमाइबाबू मुजफरपुरमे नोकरी करै छिथन \nओतै सरकारी अवास भेटल छिR ह , तइमे उषा से रहै छिथन। \nजेठका बेटा बबलूक िकरदानीसँ दुनू परानी सोनाजीक मन बेिथत छिR ह । बबलू इंजीिन यिरंग करैले िदली गेला \nमुदा हिरयानाक एकटा लिड़कीक ेममे फँिस अपन जीवनक नैयाक~ िकनार कऽ लेलिन आ ओतै ेम-िब आह \nकिर बिस गेला। \nडबलू नागपुरमे बmक मनेजर छिथन। िहनकरो िब आह भेला पछाित पी से आतै रहै छिन न। सालमे एक-\nआध बेर कभी-कभार घर अबै छिथन। \nसोनाजी अपन जीवनसंिग नी ममताक स बुढ़ाड़ीक पिहया जेना-तेना िखंचै छिथ । बेटा-पुतोहुक सुख िहनका \nनसीब नै होइ छिR ह  मुदा उषा, बेटी रहैतो, बेटा जक देखभाल करैए। सताहमे एकबेर आिब कऽ जरे \nदेिख  जाइत अिछ। उषाक सोभाव िपताजीसँ िबरासतमे ात भेल छिR ह  तँए मधुरो आ एक दोसरसँ अनुकूलो \nछिR ह । \nसोनाजीक ई पmसैठम बरख चिल रहल छिR ह । नोकरीसँ िर टायर भेल रहिथ  तँ शरीरसँ 0व0थ छला आ \nभरोसा छेलिन जे आगुओ नीके रहता, मुदा मनुख तँ मा* इछा करैए, होइ तँ अिछ वएह जे ऊपरबलाक \nमरजी रहै छिRह। उषाक िब आहक पछाित दुनू बेटा दू जगह अपन-अपन घर बसा लेलकिन। सोनाजी दुनू \nपरानीक~ िचRता-िफिक र घरेड़ देलकिन। जीवन-शिxत िश िथ ल भऽ गेलिन। हाथ-पएर धीमा पिड़  गेलिन। \nआँिखक रोशनी किम गेलिन। कानोसँ कम सुनाइ िदअ लगलिन । पाचनतं* गड़बड़ा गेलिन आ िदल-िदमाग \nसेहो दुस नै रहलिन। मतलब बुढ़ापा िहनकर सम0या बिन गेलिन। \nबेटा सभ कभी-कभार फोन घुमा हालचाल करैत रहै छिR ह । दो0त-यारक~- दबाइ दोकनदार आ मोहलाक \nडाxटर- सभक~ फोन घुमा कहैत रहैए जे माए-बाबूक~ देखैत रहबै। \nसोनाजी दुनू गोटेक~ ई पिरपxव अव0था अिछ जइमे yान, ि0थरता आ अनुभव छिR ह  आ तिहक सहारे दुनू \nबेकती जीवन पी नैयाक~ आगू िखंच रहल छिथ । ओना तँ बुढ़ापा भार नै होइत अिछ मुदा जब खाएल-\nपीअल काया जड़जड़ भऽ जाइए आ पिर वारक सद0 यक संग तालमेल नै रहैए तँ परीवारमे अपन उपयोिगतापर \nिवराम लिग जाइत अिछ। वृ लोकिनक~ ऐ अव0थामे सहायता आ सहयोगक जरत पिड़ तै छै। जे बेटा-\nपुतोहु अपन वृ माए-बापक~ सेवा करैए वएह जीवनक उम कमK करैए। एहेन पूत जे माए-बापक~ जीिब ते  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nछोिड़ दइए आ अपनेमे मगन रहैए ओ ओहने काज करैए जेना िधया-पुता सभ बालुक रेतसँ महल बना लइए \nआ तैपर गाछक डािर-पात गािड़  कऽ बगीचा बना लइए आ खुशी मनबैत रहैए मुदा जेकरा yान अिछ ओ \nअपन जीवनक उम कमK करैसँ पाछू नै हटैए। \nआजुक समाजमे बेकती अपन बाल-बचा संग पिर वारमे रीझल रहैए। माए-बाप, बूढ़-पुरानक मान-मयQदा, तेकर \nसेवा सUकारक~ साफे िबसिर जाइए। ओहेन मनुख हिरदम पाबैक पाछू बेहाल रहैए मुदा जे िहनका लग ात \nव0तु अिछ ओकर उपयोग करनाइ नै जानैए। बूढ़-पुरान अनुभवी होइ छिथ  तँए िहनका समाजमे िविश \n0थान भेटबाक चाही। जे बेकती वृक सेवा नै करैए, ओ कायर होइए आ कायर लोग कापिनक िवचारक \nधनवान आ महा गपी होइत अिछ। जाबे धिर वृजनक आ जुबकक समाजमे तालमेल आ समानता नै बैसत \nताबे धिर  समािजक आ स0कृितक काजमे 0थइपसँ िबकास सj भव नै भऽ सकत। \nसोनाजी शरीरसँ कमजोर होइत गेला आ बेटा पुतोहुक सहायता आ सहानुभूित घटैत गेलिन । आब िहनका \nयाद आबै छिR ह  ओ िदन, जइ िद न बेदिकया सभक~ ठेहुनापर लऽ घौआ-छु मले-छु करैत पढ़ैत रहिथ  ‘लब \nघर उठे आ पुरान घर खसे...। खैर जे ऐ हाथसँ करैए ओकरा ओइ हाथसँ भोगए पड़ैए। अहु अव0थामे \nसोनाजीक~ रोज-मड़Qक समान कीनए बा0ते हाट-बजार जाइए पड़ै छिR ह । \nआइ सोनाजी सुित ऊिठ कऽ शौचालय गेलिखन। होनीक~ िकछु भेनाइ रहिन , बाहर िनकिल तै चsर आिब \nगेलिन  आ शौचालयक दरबाजासँ टकरा कऽ खिस  पड़ला। ममताक~ िगरैक अभास भेलिन, िभरकाएल \nफाटकक~ ठेल देखलिख न सोनाजी ढनमनाएल असहाय अव0थामे ओराएल आ कहिर रहल छिथ। ममता \nधबरा गेली आ उठबैक पिर यास केलिखन, िहला-डोला कऽ पुछै छिथन- \n“बबलूक पपा! की भेल! केना खसिलऐ! बाजू ने?” \nमुदा कोनो जवाब नै भेटलिन। सोनाजीक~ मुहसँ छर-छर लेहू बहै छेलिन। ई देिख  ममता हाय-बाप करए \nलगली, असगिर  िहनकासँ उिठ नै सकल, दौगल-दौगल दरब जापर जा हरेरामक~ सोर पाड़लक, हरेराम दुनू \nपरानी दौगल आएल, सोनाजीक ई दशा देिख  हइ-हइ कऽ उठा-पुठा कऽ ओसार परहक खाटपर सुतेलकिन। \nसोनाजीक ई हलात देिख  ममताक देह जेना केराक भालिर जक कपए लगलिन । की करब! आ केना हएत! \nिकछु नै फुड़ै छेलिन । हरेराम हड़बराइत बाजल- \n“काकी! डागडरक~ फोन क!” \nमुदा फोनक डायरी सोनेजी रखने छेलिखन। ममताक~ भेिट ते ने रहिन । हरेरामक पी मंजू बुिझ गेलिख न जे \nबेगरतापर एहेन छोटसन चीज नै भेटैत छिR ह , डाxटरक~ बजबैले दौगल-दौगल गेली। \nमोहलेमे डाx टर इकबालक घर छिR ह , एलिखन। सोनाजीक मुँहक ऊपरका दूटा दत नीचला ठोरमे भॲका \nगेल रहिन  तइसँ मुहसँ लेहूक टघार चलै छेलिन।◌़ उपचार शु भेल, कनीएकाल पछाित सोनाजीक~ होश \nएलिन। ममतोक~ जानमे जान एलिन। डाx टर इकबाल ढाढ़स दैत कहलिख न- \n“अखिन  कोनो िचRता करैक बात नै छै, सोनाजीक लडपेसर आ सूगर बिढ़  गेल छिR ह  तइसँ, चsर एलिन \nमुदा समैसँ जच आ इलाज हेबाक चाही नै तँ हाटKएटेकक सjभावना बािढ़  सकैए।” \nडाx टर इकबाल पूज लीिख  हरेरामक~ हाथमे दैत कहलिख न- \n“ई दबाइ जदीए लऽ कऽ आउ, सोनाजीक~ ठोरमे टका लगबए पड़त।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nतUकालीन उपचार भेल। सोनाजीक मन पिह नेसँ नीक भेल। ममताक जीक मन ह लुक हुअ लगल आ बेटा \nसभक~ फोन लगबए लगली। जेठका बेटा बबलुक~ पिहने फोन लगा घटनाक जानकारी देलिख न मुदा बबलू ऐ \nबातक~ गंभीरतासँ नै लैत कहलकिन - \n“केना खिस गेलौ? बाबूजी दबाइ खाइत रहौ की नै? तॲ केतए रही? िदन राित टेR शन दइमे तूँ सब लगल \nरहै छँह।” \nऐ घड़ीमे बेटासँ एहेन तरहक जवाब सुिन ममताक मोह भंग भऽ गेलिन । फेर छोटका बेटा डबलूक~ फोन लगा \nि0थितक जानकारी देलिख न। डबलू िपताक हाल सूिन अ0वासन दैत बाजल- \n“िचRता नै कर। डाxटर साहेबसँ हम बात करै छी। दीपू दो0तक~ घरपर भेजै िछयौ डाxटरसँ देखा कऽ \nदबाइओ-दा सभ लािब देतौ। तूँ कान-खीज नै कर।” \nममताक~ बँचल-खॲचल आस नीरास भऽ गेलिन । खैर िहनका सभसँ ओते आसो नै लगेने छेलिख न। आब बेटी \nउषाक~ फोन लगेलिन । आन िदन उषा माए-बाबूक~ फोन किर  हालचाल जनैत रहए मुदा, आइ माइक फोन \nदेिख  चॱकली आ उUसुकता पूवKक बाजिल - \n“हँ माय! हम सब नीके छी, मुदा बाबूजी केना छिथन?” \nममता जनैत छेली जे सच बात बतेलासँ उषा बेसी घबरा जाएत तँए बातक~ छोट करैत बजली- \n“बाबूजीक तबीयत गड़बड़ा गेलौ आिब कऽ देिख जाही।” \nमुदा भारी मन आ अवाजक थड़-थड़ाहिट सँ उषा भिप गेली जे साइत बाबूजीक~ तबीयत बेसी खराब भऽ गेल \nअिछ। घबराहिट  तँ भेबे केलिन मुदा संयमसँ फोन रिख सोचए लगली जे की करी! फेर उिठ कऽ बैग झािर, \nकपड़ा-ला चोपतए लगली आ तुरंत नैहर अबैक ओरयान करए लगली। उषाक~ एक सालक बेटी छेलिन \nतेकरो मँ◌ुह-कान पोिछ तैयार कऽ एक कखमे बचा आ दोसर हाथमे बैग उठा ओसारपर रिख घर दरबजामे \nताला लगबए लगली। घरक चाभी िबसवासी पड़ोसीक~ दैत पित  इंजीिन यर साहेबक~ फोन लगेलकिन जे घंटे \nभिर पिहले यूटीपर नीकलले छेलिख न, इंजीिन यर साहैब फोन रीसीभ करैत बजला- \n“हँ बाजू, की बात अिछ?” \nउषाक मन तँ हड़बड़ाएले रहिन  मुदा तैयो सjहिर  कऽ बजली- \n“हम बाबूजीक~ देखैले गाम जा रहल छी, माइक फोन आएल जे बाबूजी िस िर यस छिथन। अहूँ सझ धिर \nबाबूजीक~ देखैले आिब जाएब।” \nई बात सुिन इंजीिन यर साहैब चॱिक  गेला। पुछलिख न- \n“अखिन! अचानक! िकए गाम िव दा भेलॱ?” \nताबे धिर उषा िरxसापर बैिस बस 0टैSड िदस िबदा भऽ गेल छेली। हड़बड़ाइत बजली- \n“अखिन ओते गप हम नै करब, बूिझ िलयनु जे बाबूजीक हालत ठीक नै अिछ।” \nउषाक~ हड़बड़ाएल अवाजसँ इंजीिन यर साहैब बूिझ गेला जे आब िहनका कोइ नै रोिक सकैए। भरोस दैत \nबजला- \n“जाएब तँ जाउ, मुदा मनके अ0थीर केने जाउ, आ बाजू जे पाइ-कौड़ी िकछु संगमे अिछ िक ने?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nउषा- \n“अह पाइक िचRता नै क, हमरा संगमे ओते पाइ अिछ जइसँ, हम गाम जा सकै छी।” \nइंजीिन यर साहैब बात टोिहयबैत पूिछ देलकिख न- \n“पाइ केतएसँ लाबलॱ अह? बजैत रहै िछऐ जे हमरा हाथमे एकोटा िछीओ ने रहैए।” \nउषा सकपका गेली। सकपकेबो केना ने किर तिथ ? पित क जेबीसँ बँचल-खूचल पाइ रोजे िनकािल ते रहै \nछेली। तैपर सँ ऊपरौसँ िकछु ने िकछु मिग  जरित क समान कीनैिब ते रहै छेली आ सभसँ जरी काज \nमाए-बाबूक~ देखै बा0ते जाए पड़ै तइमे खचQ-बचQ तँ होइते रहै। ई बात इंजीिन यरो साहैब जिन ते रहिथ  तँए \nउषा बातक~ खोलैत बजली- \n“अहक जेबी, जे रोज साफ होइत रहैए, वएह कोशिल या कऽ हम रखने रही, िव शेष पाइक ओरीयान अह \nसझ धिर केने आउ।” \nबेटा सभक~ नै एलासँ ममता दुखी तँ छेली। मुदा ऊषाक~ एलासँ िनरासाक बादल छँिट  गेलिन । सझ होइत-\nहोइत उषाक पित इंजीिन यरो साहैब ऑिफससँ छुी लऽ पहुँच गलिखन। िव हाने भने एjबुलेRससँ सोनाजीक~ \nदरभंगा लऽ गेलिन  आ डाx टर यू.के िबbाससँ इलाज चलए लगलिन । तUकाल िकछु दबाइ शु काएल गेल, \nऑिxसजनक खगता सेहो पड़लिन आ िदनमे तीन बेर एकर परयोग हुअ लगल। िव िभ तरहक जच करा◌ैल \nगेल। जचक िकछु िर पोट तीन िदनक पछाित आएल आ िकछु िर पोट हता भिरक बाद आएत। जे िर पोटK \nआएल ओइमे बी.पी हाइ, सूगर बढ़ल आ संगे-संग हाटK अटेकक सj भावना बताएल गेल। \nसताह भिर इलाज चलैत रहल, तबीयतमे उतार-चढ़ाव होइत रहल, कखनो नीक जक गप-स प करैत रहिथ  \nतँ कखनो आँिख पथरा जािR ह , दम फुलए लगिन  आ बेहोस भऽ जािथ । कखनो बेसुिध अव0थामे अपने-आपसँ \nबड़बड़ए लगिथ - \n“बबलू! कखिन  एलँह आ आ बैठ! किन य! घर जा। अह पोती छी हमर? आब! आब! िब0कूट एकटा हमरो \nिदए ने! ए◌े डबलू चाह लाबह! माएक~ कहक चाह देत! ईह िछनरीक सए! जेते खाएत नै तेते िछड़याएत!” \nदुनू पजरामे बैिस  उषा आ उषाक माए- ममता- बेना हॲिक रहल छिR ह । सोनाजीक ई बड़बड़ेनाइ रोकैक बा0ते \nउषा सोनाजीक~ छातीपर हाथ रिख िहला-डोला कऽ कहैए- \n“बाबूजी! बाबूजी! केकरासँ गप करै िछ ऐ?” \nसोनाजी चॱकैत बजला- \n“ऊँह! नै नै गप करै छी। तोहर माए केतए छौ?” \nसोनाजी िकछुकाल ऊपर एकटकी नजिरसँ तकैत रहला। फेिर जेना कोनो आहिट चॱकैए तिह ना चॱकैत \nबजला- \n“डबलू गाड़ीसँ उतिर गेल जा अगुआ कऽ लािब लहक! काि ए कहै छी तोहर माए िकछु बुिझ ते नै छँह।” \nसोनाजीक 0 मरण शिx त  छी भऽ गेल रहिन । आँिखक रोशनी चिल गेल रहिन । रिह-रिह कऽ िबछा◌ैन \nहॲथड़ए लगै छला। ई बेचैनीक अव0था देिख उषा आ ममताक~ जी-मन उड़ैत रहिन । मुदा उषा साहसी,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nकखनो अपन घबड़ाहिटक~ दृिगोचर नै हुअ दैत रहिन । मनक~ िथ र करैत उषा बाजिल - \n“बाबूजी! बाबूजी? एjहर ताकू ने! हमरा िचRहै िछ ऐ? हम के छी कहू ते?” \nसोनाजी आब देिख  नै पबिथ । मुदा जखिन 0 मरण लौटैत रहिन  तखिन अवाज परेिख नजिर घुमा-घुमा एjहर-\nओjहर तािक देखैक पिर यास करैत रहिथ । कहलिख न- \n“हँ, िचRहै छी! उषा दाइ छी ने अह? केतए छहक आगु आबह ने।” \nआइ अ0पतालमे नअ िदन भऽ गेल रहिन । एकटा जचक िरपोट आइ आएत। दस बजे डाx टर बजौने \nछिथन। उषाक पित आ उषा िरपोटक जानकारीले िxलनीकपर पहुँचला। कनीए कालक पछाित कjपाउSडर \nअवाज देलकिन- \n“सोनाजीक गारिजयन डाx टर साहैब से िमिलए।” \nउषा दुनू परानी वेिटंग हा◌ॅलमे बैसल रहिथ , बोलाहिट  सुिन ते डाx टरक चेjबरमे पहुँचला, सोफा-कुरसी लागल \nरहए, बैसैक संकेतक पछाित दुनू गोटे बैस गेला। डाx टर दुनू गोटेसँ सोनाजीक संग जे सj बR ध छेलिन \nतेकर पिरचए लऽ कहलिख न- \n“मरीजक हालत गj भीर अिछ, रीकौभरक सj भावना नै बँचल, जाबै धिर छिथ , सेवा सUकार करैत रिह यनु।” \nडाx टरक ई बात सुिन, उषा बौक जक भऽ गेल। मुँहपर माल रिख िससैक-िससैक कानए लगली। उषाक \nपित सेहो अवाक् रिह गेला! तैयो िजyासु भऽ डाx टर साहैबसँ पुछलिख न- \n“डाx टर साहैब! केना एना भऽ गेलिन ?” \nडाx टर कहलिख न- \n“फ¢फड़ा िहनकर िबकुल खतम भऽ गेल छिR ह । £ेन ¤युमर सेहो बिढ़  गेलिन  आ शरीरक आनो-आनो अंग \nसबहक कायK'मता िश िथ ल भऽ रहल छिR ह ।” \nिव िभ तरहक िव मारी आ सम0याक िव षयमे वातQलापक पछाित िनg कषK यएह भेलिन जे सोनाजीक िब मारी ठीक \nहेबाक कोनो गुंजाइश नै छिR ह । \nदुनू बेकती नीराश भऽ चेjबरसँ बाहर एला, उषा बाहर िनकिलते भोकािर पािड़-पािड़ कानए लगली। पित \nसाहस बढ़बैत कहलिख न- \n“अह जॱ एना कनब तँ माएक~ की हएत? शाR त रहू, मनक~ बुझाउ! जे हेबक छै से तँ भाइए कऽ रहत। \nसुिझ-बुिध सँ काम िल अ! माएक~ ऐ बातक जानकारी नै चलक चाही। हुनको सjहािर कऽ आब अहॴक~ राखए \nपड़त ने। नै कानू। चूप रहू।” \nउषो सोचलिन  जे अखिन हमरा कानबसँ नोकसान छोिड़ आर िक छु नै हएत। कहुना मनक~ बुझबैत चुप \nभेली। सोनाजी कमरामे बेडपर पड़ल रहिथ , बगलमे ममता पंखा हॱकैत रहिन , तइ बगलमे पजरा लािग उषा \nबैस गेली आ सोनाजीक~ मँ◌ुह िनहारए लगली। \nबेटा सभ टाल-मटोल करैत िप ताक पराण छुटैकाल गाम आएल जखिन  सोनाजी केकरो ने िचRह सकै छेलिन \nआ ने केकरा◌े देिखए सकै छला।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nललन कुमार कामत \nसjपकK- \nललमिनय, मरौना, सुपौल। \nगोल इंि¦लश गाड§न िनमKली। \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \n    \n दुगQनR द दुगQनR द दुगQनR द दुगQनR द मS ड  मS ड  मS ड  मS डलल लल    \n''छुतहिर''  \nिस मराक िश वनR दन बाबूक दोसर बालक राजाबाबू, नाओंक अनुप राजकुमारे सन लगै छल। बेस पच हाथ \nनमहर, गोर-नार, भरल-पूरल देह, पिह रन-ओढ़न सेहो राजकुमारे सन। िव धाताक कृपासँ हुनक पी देखए-\nसुनएमे सुR दिर । म¨ यम वगए पिर वारमे जनम। नैहर सेहो भरल- पूरल। राजाबाबूक िब आह नीक घरमे भेल। \nकोनो तरहक कमी नै। जेते जे बिर याती गेल रहिथ , सभ िक यो खान-पानसँ स रहिथ । बड़-बिढ़ य घर-\nपिर वार छल। राजाबाबू िब आहक पछाित ओ अ¨ ययन जाड़ीए रखलिन । नीक-नहित  पढ़ैले पटनामे नाओं िल खा \nडेरा रखलिन । छुी भेलापर गामो चिल  अबै छला। गाड़ी-सवारी भेने गाम आबए-जाएब कठीन नै छल। \nअही©ममे राजाबाबूक~ पिह ल सR तानक पमे एकटा बालक- अनील आ एकटा कR या सुधाक जनम भेल। \nमाए-बापक अनुप दुनू ब चो तेतबए सुR दर छल। ©मश: दुनू ब चाक टे ुक भेलापर yानोदय झंझारपुरमे \nनाओं िल खा देलिख न। ब चा सभ ओतै रिह  पढ़ए-ि◌ लखए लगल। \nएमहर पटनामे रहैत राजाबाबूक संगित  खराप हुअ लगलिन । जइसँ ओ दो0 ती-यारीमे पीबए लगला। एक \nिद नक गप छी, गाम एलाक बाद अधरित यामे जोरसँ ह ला भेल जे राजाबाबू पेटक दद§ िच िच या रहल छिथ । \nराित क मौसम देिख  गामक डाx टर बजौल गेला। सुइया-दवाइ दऽ आगू बढ़ैक सलाह देलिख न। िब मारी \nउपकले रहिन । पी िव शेष जतनसँ पथ-परहेजसँ रािख  दुइए मासमे दुखक~ कR «ोल कऽ लेलिन । एमहर \nराजाबाबूक मन ठीक होइते फेर िज  कऽ पटना चिल  गेला। पिर कल जीह केतौ मानल जाए, पुन: वएह \nरामा-कठोला। गाम आबिथ  आ भैया जे पाइ दिR ह  आिक  नै दिR ह  तँ पीएक गहना-जेबर बRहकी लगा-लगा \nपीबए लगला। कहबीओ छै चािल -कृत-बेमए ई तीनू संगे जाए। छओ मास ने तँ िब तलै आिक  वएह पुरने \nदुख राजाबाबूक~ उखड़लिन । मुदा ऐबेरक ददK बड़ तीव¬ छल। सुतली राित मे राजाबाबू अपना िब छौनपर \nछटपटए लगला। पेट पकड़ने जोड़-जोड़सँ िच िच यए लगला। िन िस भाग राित  रहने हो-ह ला सुिन  लोक सभ \nजागल। लोकक लेल अँगनामे करमान लिग  गेल। ददKक मारे राजाबाबू पलंगपर छटपटा रहल छला। एकबेर \nबड़ी जोड़सँ ददKक बेग एलै आ राजाबाबू खूनक उR टी करैत सदा-सदाक लेल शाR त भऽ गेला। \nअँगनामे का-रोहट उिठ  गेल। टोल भिर क लोक सभ जािग  गेल। मुदा राजाबाबू तँ सभसँ िर 0 ता–नाता तोिड़  \nपरमधाम चिल  गेल छला। परात भेने िब ना बजौने सभ आदमी िम िल  बस कािट , तौला-कराही, सरर-धूमन आ \nगोइठापर आिग  दऽ राजाबाबूक पिह ल सR तान अनील हाथमे दऽ अपने आमक गाछीमे राजाबाबूक~ डािह -जािर  \nसभ िक यो घर घुमला।   \nकौ ुका राजाबाबू आइ अपन महलक~ सु कऽ पीक~ कोइली जक कुहकैले छोिड़  चिल  गेला। पीक वएस \nमा* पचीसेक आस-पास, सR तानो तँ मा* दुइएटा। मुदा अपन कमKक अनुसार आइ कोइली बिन  कुहैक रहल \nछिथ । काि   तक जे सो ो िसंगार आ बीसो आवरण केने सा'ात् राधाक ित मूितK मेनका आ उवKशी \nसुिर  छेली ओ आइ उजर दप-दप साड़ी पिह िर कुहैक रहल छिल । केतए गेलिन  भिर  हाथ चुड़ी, केतए \nगेलिन  भिर  माङ सेनुर...। सभटा धूआ-पोछा गेल। केकरो साहसे ने होइ जे सामने जा बोल-भरोस हुनका \nदैत। समु चा टोल सुनसान-डेरौन लगैत। तही बीच छह मास धिर  ओकर कुहकब केकरा हृदैक~ ने बेिध   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nदैत। केना ने बेिध  दैत! \nआिख र वेचारीक वएसे की भेलै। मुदा छओ मास तँ भेले ने रहै आिक  ओ घरसँ बाहर, आँगनसँ डेढ़ीआ आ \nडेढ़ीआसँ टोला-पड़ोसामे डेग बढ़बए लगली। जे किह यो हुनक पएरो ने देखने रहिन  ओ आब मुह¯ देिख  रहल \nअिछ । हुनक हेल-मेल सभसँ पढ़ल जा रहल छिR ह । आब तँ ओ अपना घरमे कम आनका आँगनमे बेसी \nसमए िब तबए लगली। सासु-ि◌ दयािद नीक गपक~ छोिड़  अनकर गपपर बेसी िध यान िद अ लगली। नीक आ \nअधला तँ सभ समाजमे ने लोक रहै छै। से आब िक छु लोक हुनका गु° मR तर िद अ लगलिख न। आ ओहो \nनीक जक िध यान-बात िद अ लगली। जिह ना कहबी छै जे खेत िब गिड़   गेल खढ़ बथुआ सन ित िर या िब गड़ए \nजँ जाइ हाट-बजार...। जे काि   तक ओकर उकासीओ ने िक यो सुनने छल से आइ तँ ओ उड़त भऽ \nगेिल । िब ना कोनो धड़ी-धोखाक गामक मुिख या-सरपंचक संग हँिस -हँिस  बजै-भुकए लगली। गामक राजनीित मे \nहाथ बँटबए लगल। गामक उचsा छौड़ा सभ संगे हाट-बजार करए लगल। \nएतबे नै, ओ अपन जीवन-यापनक बहाना बना  यूटीपालKर सेहो जाए लगली। सUसंगे गुणा दोषा रंगीन दुिन य \nआ वातावरणक भाव ओकरापर पड़ल लगल। ओकर अपन वैध± य िज नगी पहाड़ सन लागए लगलै। आब ओ \nचाहए जे ई उजरा धूआ-साड़ीक~ फेिक  रंगीन दुिन यमे चिल  आबी। ओ रसे रसे-रसे उजड़ा साड़ी छोिड़  \nहका िछ टबला साड़ी पिह रए लगल। मन जे एते एकरंगाह रहै से आब सभरंगाह हुअ लगलै। प-गुण \nलछन-करम सभ बुझू जे बदलए लगल। आब ओकर मौलाएल गाछक फूल िख लए लगल। एक िद न \nमुिख याक~ किह -सुिन  इिR द रा अवास 0 वीकृित  करौलक आ िब  चे आँगनमे घर बना लेलक। आब जे िक यो \nछौड़ा-माड़िर  भ~ट-घट करए आबए तँ ओ ओही घरमे बैसा चाह-पान करए लगल। चाहो-पान होइ आ हँसी \nचौल सेहो। एते िद न जेकरा भाफो नै िन कलै तेकर आब हँसीक ठहाका दरब जोपर लोक सुनए लगल। \nगामक आ टोलक िब 0 कुटी लोकक चsर-चाि◌ लमे पिड़  ओ भmसुरसँ अरािर  कऽ अपन हक-िह 0 सा लेल लड़ए \nलगली। लिड़ -झगिड़  सर-समाजक~ बैसा पर-पंचायत कऽ ओ बाध-बोनसँ लऽ चर-चचर, वाड़ी-झारी एतबे नै \nडीह तक बटबा लेलक। आब तँ कहबी पिर  भऽ गेल जे अपने मनक मौजी आ बहुक~ कहलक भौजी। \nजखिन  जे मन फुड़ै तखिन  सएह करए। िक यो हट-दबार करैबला नै। कारणो छेलै, जँ िक यो िक छु कहैक \nसाहसो करए तँ अपन इ जत अपने गमा बैसए। आब तँ ओ चच§आम भऽ गेिल । अही बीच ओ एकटा \nछौड़ाक संग बj बै पड़ा गेल। आिह  रे बा! परात होइते घोल-फ चका शु भेल ‘किन य केतए गेली केतए \nगे◌ेली’ आिक  दू िद नक बाद मोबाइल आएल जे ओ तँ बj बैमे अिछ  फल मा छौड़ाक संग। ओना गामोसँ \nमोबाइल कएल गेल जे किन य गाम घूिम  आबिथ । मुदा ओ तँ अपने सखमे आR हर। \nिक छु िद नक बाद जेना-तेना पकिड़ -धकिड़  ओइ छौड़ाक संग गाम आनल गेल। मुदा ओ तखनो सबहक \nआँिख मे गदQ झॲिक  कोट मैरेज कऽ लेलक तेकर बादे गाम आएल। एतेक भेला बादो गामक समाज बजौल \nगेला। सभ तरह~ सभ िक यो समझबैक पिर यास केलिन । मनबोध बाबा जे गामक मुँहपु°ख छिथ  ओ ओकरा \nबुझबैत कहलिख न- \n“सुनू किन य, अखनो िक छु ने िब गड़लै हेन, आबो ओइ छौड़ाक संग-साथ छोिड़  गंगा असलान कऽ समाजक \nपएर पकिड़  िल औ। जे भेलै से भेलै। सभ अहक~ जाित मे िम ला लेत। जाित  नाम गंगा होइ छै।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nमुदा मनबोध बाबाक बातक कोनो असिर  ओकरापर नै पड़लै। ओइ छौड़ाक संग-साथ छौड़ैले तैयार नै भेल। \nअR तमे गौआँ-घआक संग मनबोध बाबा ओकरा जाित सँ बािड़  आँगनासँ ई कहैत - \n“एकरा आँगनमे राखब उिच त नै ई किन य किन य नै छुतहिर  छी छुतहिर ...।” \nहम ओै ठाढ़ भेल िक छु ने बािज  सकलॱ, िक छु ने कऽ सकलॱ। की नीक की अधला से तखिन  नै बूिझ  \nपेलॱ जे आइ बूिझ  रहल छी अखनो समाजक~ समाढ़ गिह आ कऽ पकड़ने अिछ । \n¦¦¦  \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \n    \n    \nसUयनारायण झासUयनारायण झासUयनारायण झासUयनारायण झा    \nिवहिन कथा :---- \nजनक मािलकक खेत मे हर जोतैत रहय |एक चास क’ नेने रहय |आब समरबाक रहैक |थािक गेल छल \n|सु°ज भगवान सेहो माथ पर आिब गेल छलिखन |पिहने जलखइ क’ लैत छी तहन खेत क’ समािर देबैक \n|गहुँमक िचकसक रोटी ,नून आ िमरचाइ छलैक |जलखै करय लागल | जनक पल भिर लेल अतीत मे चिल \nगेल |जनक क’ एकटा बेटा भेल रहैक |मािलक बर स भेल रहिथन |छौड़ाक नाम मािलके शंकर \nरखलिखन |शंकर नमहर भेलैक त’ मािलक ओकरा पढ़ेबाक लेल गामक 0कूल मे नाम िलखा देलिखन \n|मािलक अपनो पढ़बै छलिखन |शंकर पढ़ैत गेलैक |मािलक ओकरा पढ़बै मे कनेको कोताही निह केलिखन \n|बहुत खचQ केलिखन |अंत मे शंकर कलxटर भ’ गेलैक |ओ जतेक आगा पढ़ैत गेलैक ,जनक सँ दुर होयत \nगेलैक |एक िदन जनक सुनलकै जे शंकर कतौ बरके लोकक बेटी सं याह क’ लेलकै | \nएक िदन मािलक कहलिखन ,जनक ,शंकर त’ कतौ याह क’ लेलकौ आ तोरा निह बजेलकौ |की करिबिहक \nबेटा छौक |जाकय आशीबQद द’ दहीन |जनक गेल मुदा दरबान अंदर निह जाय देलकै |शंकर बाप क’ वरंडा \nपर सं देखलकै मुदा मुँह घुमा लेलकै | हँ, कनेक कालक बाद एकटा चपरासी अयलैक आ कहलकै ,तोरा \nसाहेब बीस हजार टाका देलखुन अिछ आ कहलखुन अिछ जे एतय आव निह आबय लेल |जनक बुिझ \nगेलैक जे हमर बेटा आब पैघ लोक भ’ गेल अिछ |िकयैक त’ बाप क’ निह िचRµकै|ओ िबना टाका क’ घूिम \nगेल |आब त’ १० -१५ बरख भ’ गेलैक |शंकर सं कोनो संपकK निह |बाप िजबै छै िक मिर गेलैक सेहो \nखोज करय निह एलैक |मािलक सेहो मिर गेलिखन |जनक क’ फेर िकछु याद परलैक |हँसी लािग गेलैक \n|शंकर जखन बचा मे पढ़ैत रहैक त’ पी एक बेर कहने रहैक जे शंकर क’ पढाबह निह ,िबगिर जेतय \n|मुदा ओकर बात निह मानिलयैक आ आइ एहन िदन देख’ परलैक| एकटा िनःbास छोिड़ आकाश िदस \nदेखलक आ उिठ आधा रोटी दुनू बरद क’ खुआ आ लागिन पकिर हर जोत’ लागल |    \nिवहिन कथा \nअRहार गुफ़ !हाथ हाथ निह सुझैत छलैक |िवजली कड़कैत छलैक |मेघ घटाटोप बRहने छलैक \\राितक बारह \nबजैत रहैक |िनशीथ घर सं बाहर भेलाह |घर बंद क’ ओ िबदा भ’ गेलाह |आब डरे कथीक ?जRम भेलिन \nत’ माय मिर गेलिखन |कनेक पैघ भेलाह त’ बाप सेहो दुिनया छोिर चिल गेलिखन |कतेक संघषK क’ एम० \nए० केलिन |तखने हुनका जीबन म¢ िनशा अयलिखन |कतेक 0नेह िनशा सं भ’ गेलिन |एको पल हुनका िबना \nनिह रिह होयत छलिन |ेमक दुिनया मे ओ िबचरैत रहलाह |मुदा एके बेर जेना ब¹पात भ’ गेलिन |िनशाक \nयाह हुनकर िपताजी कतौ ठीक क’ देलिखन |िनशा सं भेट बंद भ’ गेलिन |फेर िनशा निह भेटलिखन |िनशा \nलेल बताह जक रहय लगलाह |मोन यu रहय लगलिन |िनशाक चलते ओ बबQद भ’ गेलाह |जीवनक सभ \nलYय खतम भ’ गेलिन |आइ० ए० एस० क’ सभ चस लूज केलिन |की सोचैत छलौ आ की भ’ गेल ?आब \nएिह दुिनया म¢ जीिब क’ की करब ?िनशाक याद िबसरबाक लेल शराब सेहो पीबय लगलाह |मुदा दुःख बढ़ले \nजािन |एिह सं नीक जीबन लीला समात क’ ली |एहन िबकाल समय मे पहुच गेलाह गंगा सेतु पर | आँिख  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nमूिन सेतु पर सं कुिद परैत छिथ मुदा ई की ?कोनॲ कोमल हाथक 0पशK कुदबा सं रोिक देलकिन |िवजली \nचमकलै |काश मे देखैत छिथ िनशा हुनकर हाथ पकरने ठाढ़ छिथन| \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nलY मीलY मीलY मीलY मी दास  दास  दास  दास    \n'गंगाजलक धोल' \n \nसहदेव काकाक~ गामे िक छु गोरे सहदेवकाका कहै छिR ह  तँ िक छु गोरे फटहाकाका सेहो कहै छिR ह । िक छु \nगोरे सहदेव भैया कहै छिR ह  तँ िक छु गोरे फटहाभैया सेहो कहै छिR ह । मुदा हमर ने िक छु किह यो िब गाड़लिन  \nआ ने नीके केलिन  तँए हम सहदेव कके कहै िछ यिन । \nअह कहब जे लोकक एकहरी नाओं होइ छै हुनकर िक ए दोहरी छिR ह ? दोहरीक कारण अिछ  जे जे घिट या \nकाज सहदेव काका अपने करै छिथ  ओही काजले दोसरक~ रेड़बो करै छिथ न आ आँिख क पािन य¯ उतािर  दइ \nछिथ न। ओना केते गोरे एहनो छिथ  जे अपनो सहदेव कsाक केलहा काज लोके लग उगिल  दुसबो करै \nछिR ह  आ फटहो कहै छिR ह । मुदा जिह ना गदKखोर अपन गरदा झािड़  ºेश भऽ जाइए तिह ना अपन गरदा \nझािड़  सहदेवो काका ºेश भऽ जाइ छिथ । \nआइ सहदेव काका केकर मुँह देिख  ओछाइन छोड़ने छला केकर नै, भोरे-भोर दुनू परानीमे झगड़ा बिझ  \nगेलिन । िख िस या कऽ अलोधनी काकी आगूमे थूक फेिक  कहलकिन - \n“अह पु°ख छी आिक  पु°खक झड़ छी?” \nपीक समुिच त उर दऽ सहदेव काका भिर  िद नका जतरा दुइर नै करए चाहै छला, मुदा झगड़ा बेर चुपो \nरहब हािर  मानब बूिझ  बजला- \n“अह कहने जँ हम पु°खक झड़ छी तँ अहूँ तँ झड़क झरिन य~ ने भेलॱ।” \nसहदेव कsाक बात जेना अलोधनी काकीक~ रब-रबा कऽ छूिब  लेलकिन । जिह ना कुकुर कटौजमे दतसँ \nपकड़ा-पकड़ी करैत घीचा-तीरी करए लगैए तिह ना काकी बजली- \n“गामक लोक जे फटका कहैए, से कोनो झूठ कहैए। अहक~ ने कोनो काजक ठेकान अिछ  आ ने कोनो \nबातक ठेकान अिछ ।” \nजेना लंकामे अि¦ न वाणक~ रोकल गेल, तिह ना सहदेव काका अलोधनी काकीक अिग याएल बोलक~ रोकेत \nबजला-  \n“कथी ले अनेरे अपने मुह~ दोखी बनै छी, एतबो ने बुझै िछ ऐ जे हमरा फटहा कहैए ओ िक  अहक~ फटही नै \nकहत।” \nअपन हूसैत वाणक~ देिख  काकी पाशा बदिल  बजली- \n“लोक दुसैए, तेकर लाज नै होइए?” \nजेना ठोरक बरी पकै छै तिह ना काका पकबैत बजला- \n“जे दुसत से पिह ने अपन घरवालीक~ पुइछ  िल अ जे अपने केते गंगाजलक धोल छी।” \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nगौरी शंकर साह गौरी शंकर साह गौरी शंकर साह गौरी शंकर साह    \nछोटकी \n \nछोटकी दलानपर कबडी-कबडी खेिल  रहल छेली, छोटकी जइ िद शा रहै छेली ओकर पsा जीतबाक \nगारंटी रहै छल, एतेक चु0 त, दु°0 त आ फुितK कोनो लड़कीक~ नै छल। अखिन  धिर  चािर टा क~ माइर देने \nछेली आ जीतैबला छेली, जिह ना छोटकी खेलैमे नj बर एक तिह ना पढ़ैमे सेहो एक नj बर छेली, समैसँ दस \nिम नट पिह ने 0 कूल चिल  जाइ छेली, 0 कूलमे सभसँ आगक £¢चपर बैसै छेली, जँ कोनो िद न िक यो लड़की \nओकरा जगहपर बैिस  रहैत तँ िब ना उठौने नै मानैत, हुनका माथामे रहिन  जे पाछूमे भूसकोल बैसैत अिछ  आ \nहम कोनो भूसकोल छी, तखिन  पाछूमे िक ए बैसब, बड़ नीक सोच छेलिन  छोटकीक। अपनासँ बड़का-\nबड़काक~ सम0 यासँ केतेको बेर छोड़ौने रहिथ ।  \nछोटकीक~ नीक जक बूझल छेलिन  जे सभ आदमीक~ कपारमे मासु आ हडी रहै छै मुदा लोक अपन सोचक \nकारण डाx टर बिन  जाइ छै आ अपना सोचेक कारण चपरासीओ नै बिन  पबै छै, छोटकी तँए हिर दम अपन \nसोच नीक बनबैले 0 कूलक पु0 तकालयसँ महान-महान आदमीक िक ताब लऽ िट िफ नमे पिढ़  आपस कऽ दइ \nछेली। हुनक बेवहार सेहो बड़ नीक रहिन , जइ कारण~ 0 कूलक सर, मैडम सेहो बड़ मानैत रहिथ न। ईहो \nएकटा ओकरा लेल रामवाणक काज करै छल। \nजखिन  छोटकी कबडी-कबडी खेलैत रहिथ  तखने छोटकीक बिह न बी 0 कूलसँ गामपर एली, बीक मन \nउदास देिख  छोटकी सेहो उदास भऽ गेली। छोटकी आ बी सहोदर बिह न। दुनूमे बड़ िम लान, एतेक िम लान \nशाइते आइ धिर  िक यो एक दोसरमे झगड़ैत देखने हेतै। घरक सभ काज दुनू बिह न िम िल-जुिल  कऽ किर  \nलैत छेली। बी भोरे-भोरे घर बहारैत तँ छोटकी बरतन मिज  लैत छेली। भारीसँ भारी काज चुटकीमे कऽ \nलैत छेली। दुनू बिह न, छोटकी आठमामे पढ़ै छल, आ बी इS टरमे छल, छोटकी एतेक चR सगर छल तँ \nओइमे बीक सेहो सहयोग छेलै। बी छोटकीक~ सभ सबाल बता दइ छल। की सबाल की अिछ  आ \nएकरा केना बनौल जेतै, एतेक नीक जक तँ छोटकीक~ 0 कूलोक सर नै बता दइ छेलिन । \nछोटकी बीक~ उदास देिख  पुछलक- \n“दीदी, अह उदास िक ए छी। बड़ िफ िर सान लगै छी। की भऽ गेल अहक~, बाजू। नै बाजब तँ हम बुझबै \nकेना।” \nबीक~ छोटकीक िज yासा देखल नै गेलै, बी बाजल- \n“आइ फेरो ने जाित , ने अवासीय आ ने आय माण प* भेटल, पता नै की हेतै, जँ काि   तक नै भेटत \nतखिन  तँ हम छा*वृि  लेल आवेदन नै कऽ सकै छी। आ निह य~ हमर बmकमे खाता खुिग  सकत।” \nछोटकी िब  चेमे बीक बात कटैत बाजिल - \n“दीपाक बिह न तँ तोरा बाद जाित , अवासीय, आय माण प*क लेल आवेदन जमा केने छेलै, ओकर सबहक \nतँ बिन  गेलै, तखिन  अहक~ िक ए ने बनल दीदी?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nबी बाजिल - \n“छोटकी अखिन  बड़ छोट छी, दुिन यदारी तॲ नै बुझबीही, केना दुिन य जलैत अिछ । दीपाक~ समैसँ पिह ने ऐ \nदुआरे भेट गेलै, िक एक तँ ओकर भाए जे ई कागज-पर सभ बनबै छै तेकरा दू सए टाका देने छेलै, आ \nटाकाबलाक~ तँ पिह ने काज होइ छै। कहबी कोनो बेजए नै अिछ  जे बाप बड़ा ने भैया सबसँ बड़ा पैआ।” \nकिह  बी चुप भऽ गेल। छोटकी िक छु सोचए लगल। आ फेर बाजल- \n“सरकार तँ कहै छै जे घूस लेनाइ कानूनन अपराध छै, तखिन  ई सभ एना िक ए करै छै, कहबा लेल कहै \nछै की ई लोक सेवाक अिध कार छै मुदा हमरा लिग  रहल अिछ  जे ई लोभ सेवाक अिध कार छै। टाकाक \nकारण~ आदमी िक छु कऽ सकैए। मुदा दीदी हमरा एगो बात कहू तँ माण प* बनबैबला सभ केना बूिझ  जाइ \nछै जे के टाका देने अिछ  आ के नै देने अिछ ?” \nबी बाजिल -  \n“िक यो कहैत छेलए जे जखिन  िक यो आवेदक आवेदन करै छै तँ ओ अपना जेबीमे रखल पुजमे ओकर नाओं \nआ आ◌ेवदन ©मक नोट कऽ लइ छै आ सभसँ पिह ने ओकरे माण प* बना छै।” \nछोटकी बाजिल - \n“आ जे पैसा नै दइ छै तेकर की होइ छै।” \nबी- \n“तेकर की होइ छै, तेकर आवेदनक कोनो माए-बाप नै होइ छै, केतौ फेिक  दइ छै, ओइपर कोनो िध यान नै \nदइ छै आ एमहर आवेदक दौगैत-दौगैत तबाह भऽ जाइ छै तखनो नै कोनो असर पड़ै छै, केतबो लोक कहै \nछै तेकर कोनो परभाब नै पड़ै छै। आवेदकक~ कुकुर बूिझ  लैत छै आ बीस िद न दौगबबैत रहै छै जेना हम \nदस िद नसँ दौग रहल छी।” \nछोटकीक~ सुिन  बड़ तामस उठलै, छोटकी बीक~ कहलक- \n“तोहर कागज काि   बिन  जेतौ, कोनो हालमे चाहे काि   सुज उगै आिक  नै उगै, हवा बहै आिक  नै बहै, \nकाि   अहक~ कागज हर हालित मे बनबाक छै चाहै िक छु भऽ जाइ।” \n“से केना हेतै।” बी बाजिल । \nतैपर छोटकी बाजल- \n“से हम काि   कहब, अखिन  चलू मुँह-हाथ धोइ कऽ िक छु खा िल अ फेर िभ नसर ऐपर बात हेतै।” \nछोटकी ऐ 0 टाइलमे कहलक जे बीक~ हँसी आिब  गेलै आ छोटकी हँसए लगल। दुनू बिह न अँगना गेल आ \nएके थारीमे बैस दुनू खए लगल। \nिभ नसर भेल दुनू बिह न खS डपर पहुँचल। छोटकी बीक~ बाहरे ठाढ़ कऽ अR दर गेल। फेर पच िम नटक \nपछाित  बाहर आएल आ बीक~ कहलक- \n“दीदी, अह अहीठाम बैसू हम चे अबै छी।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nबी िक छु ने बाजल। ओतइ बैस गेल। अदहा घंटा भेल, तखने एकाएक तीन-चािर टा गाड़ी खS डक \nमैदानमे आिब  लािग  गेल। गाड़ी देिख  कऽ सभ कमKचारी सभक~ होश उिड़  गेलै, सभ अपन-अपन काजमे \nदनदु°0 तीसँ लिग  गेल। गाड़ी एस.डी.ओ.क छेलै। एस.डी.ओ. सीधे ओही कायQलयमे गेला जैठाम जाित, \nआय, आवासीय कागज सभ बनैत अिछ । एस.डी.ओ. घूिम -घूिम  कऽ सभटा देखए लगला, जेना िक छु हराएल \nचीज तािक  रहल छिथ । ओइठाम जेतेक कमKचारी छेलै, सबहक होश उड़ल छल। तखने एस.डी.ओ. साहैब \nपुछलिख न- \n“रमण के छी?” \nओहीठाम ठाढ़ एकटा कमKचारी बाजल- \n“हम छी सर।” \nकमKचारी हािक म लग आिब  कऽ ठाढ़ भेल, हािक म ओकर जेबीक तलासी लेलक। ओकरा जेबीसँ दू सए \nपैआ िन कलल, हािक म अपन जेबसँ पुज िन कािल , पैआक नj बर अपना पुजपर उतारलक। नj बरसँ \nिम लौलक, सभटा नj बर िम िल  गेलै। हािक म एक झापड़ कमKचारीक~ लगौलक। झापड़ कसबर छल, लिग ते \nकमKचारी िन  चमे खिस  पड़ल। एस.डी.ओ. बजला- \n“ई पैसा कह से आया?” \nकमKचारी डरसँ बाजल- \n“सर घरसँ लाए थे।” \nएस.डी.ओ.क~ तामस उिठ  गेलिन  फेर एक झापड़ कमKचारीक~ लगा देलिख न। तखिन  कमKचारी मुँह खोललक \nआ सभटा िख 0 सा कहलक। एस.डी.ओ. तुरंत छोटकीक~ बजौजलक आ कमKचारीक~ कहलिख न- \n“आइ बारह बजे तक बी का माण प* बना कर देना।” \nकिह  एस.डी.ओ. साहैब चिल  गेला। एमहर छोटकी तीनो माण प* लेबाक लेल बैिस  रहल। तखने एकटा \nकमKचारी बी कुमारी, बी कुमारी कहैत अबाज लगेलक। छोटकी तुरंते बीक~ लऽ ओतए पहुँचल आ \nरिज g टरपर शाइन कऽ कागज लऽ िव दा भेल। बीक~ िक छु नै फुड़ाइ छेलै। हम दस िद नसँ दौगै छेलॱ मुदा \nहमरा नै भेटल आ छोटकी केना एके िद नमे काज सलिट आ लेलक। बीक~ रहल नै गेलै। छोटकीसँ \nपुछलक- \n“आँइ गे तॲ केना एsे िद नमे कागज बनबा देलँह। तोरा लग कोन एहेन जादूक छड़ी छौ।” \nबीक गप सुिन  छोटकीक~ हँसी लिग  गेलै। ओ फिर छा कऽ बीक~ कहए लगलै- \n“देखू, काि   जखिन  अह कहलॱ जे टाका देलासँ काज भऽ जाइ छै तखिन  हम अपना डायरीमे दू सए \nटाका जाइ समए िन कािल  लेिल ऐ आ जेते कोनो नj बर छेलै तेकरा एकटा कागजपर उतािर  लेिल ऐ, जखिन  \nहम अहक~ ठाढ़ कऽ कमKचारी लग गेलॱ तँ हम ओकरा अहक आवेदनक ©मक देिल ऐ आ दू सए टाका \nसेहो देिल ऐ। ओ एको बेर आँइओं ने केलक हम ओकर नाओं सेहो ओकरासँ पुिछ  लेि◌लऐ, तेकर बाद हम \nअहक~ चे अबै छी कहैत सीधे एस.डी.ओ. लग गेलॱ आ हुनका सभटा बात किह  देलयिन । हुनका िब सवासे \nने भेलिन  हमर गपक। िक एक तँ हम देखैमे िध या-पुता लगैत लगिल यिन  । तखिन  हम नोटक नj बर जे नोट  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nकेने रिह ऐ से पुजQ देिल यिन  आ हुनका कहिल यिन  जे अगर हमर आरोप गलत होइ तँ हमरा जेल अह सेहो \nपठा सकै छी, हमर गप सुिन  हुनका हमरापर पूणK िब सवास भऽ गेलिन  आ तुरंते उिठ  कऽ तीन-चािर टा \nहािक मक~ बजा संगमे लऽ खS ड कायQलयपर पहुँचला। आ छापा मारलिख न। हमर गप सत् भेलिन  बत \nअहक आगूऐमे घटल।” \nबी बाजिल - \n“छोटकी तॲ एतेक तेज छ~ से हम नै बुझैत रही।” \nछोटकी बाजिल - \n“सभटा अहॴक अिस रवाद अिछ  दीदी।” \nदुनू बिह न हँसए लगल। \nभोरे-भोर सबेर भने पेपरमे आएल छल जे घूसखोर रमणक~ एस.डी.ओ. »ारा िन लंिj ब त कऽ देल गेल। आ \n0 वतं*ता िद वसक अवसिर पर म.िव .खड़ौआमे पढ़ैत छोटकीक~ एस.डी.ओ. »ारा घूसखोरक~ पकड़ेबा लेल \nसj मािन त कएल जाएत। \nभिर  खड़ौआक लोक छोटकीक गुणगान करए लगला। ¦¦¦  \n \nगौरी शंकर साह \nगाम+पो0 ट- तुलापत गंज \nथाना- झंझारपुर \nिज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nिप न- 847109 \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nडाडा डाडा. . . . िश िश िश िश    वकुमार साद वकुमार साद वकुमार साद वकुमार साद    \nझमकी \n \nएकटा गाममे एकटा गरीब पिर वार रहै छल। पिर वारक मुिख याक प-रंग, गुण-सोभाव, दह-दशा गामे सन \nछेलै। नाओं छेलै खखना। भिर -िद न मर-मजूरीसँ जे बोइन भेटै छेलै, खखना घरवालीक~ सुमझा दइ छेलै। \nघरमे अपने तीनटा बेटा-बेटी आ किन य। पच जनक पिर वार। माए िक छुए िद नक पछाित  सरग िस धािर  \nगेलै। जावत् माए जीबै छेलै ताबत् हुनका िक यो पुछैबला छेलै। काजपर सँ लौटला उर एक लोटा पािन , \nएकटा सूखल रोटी वा फुटहो दऽ िह या जुड़बै छेलै। \nमाइक मुइने ठीके बेटा टुगर भऽ जाइ छै। घरवाली मुँहक जोर। एतबे नै, िव धाता घरवाली चम-िच कनी दऽ \nदेलिख न। नाओं छेलै ‘झमकी’। नाउँए गुण सॱसे टोल झमकेत रहैत छल। बाल-ब चा फुटलीओ आँिख  नै \nसोहाइत रहै। जाबत् सासु छेलै बाल-ब चाक~ थथमारने रहै छल। आब तँ िध यो-पुतो िछ िछ आइत रहै छै। \nखखना बरद जक खटैत अिछ । ित रया चिर रक~ ओकरा िक छु पता नै। झमकीक~ एसनो-पोडर, कनफुल-\nनकफुल चाही। सेहो नव-नव िड जाइनक। खखना सन भकुआ, भकुआएले रिह  गेल। \nआब सुनू आगूक िख 0 सा। \nखखना काजे अपिस यत। घरवाली आँचे अपिस यत। टोलसँ अलग एकटा दोसर जाित क घर छल। ओइ \nघरक अगल-बगलमे कएटा मािल कक कलम छेलै। जारिन  बीछऽ झमकी केतए जेतै? कलमेमे ने! झमकीक~ \nसंगी-बिह नपाक कोन कमी। सबहक संगे कलमे-कलमे, गाछीए-गाछी जारिन  बीछैत छल। केना-ने-केना दोसर \nजाित क एकटा नवतुिर यासँ झमकीक~ आँिख  लिड़  गेलै। \nधीरे-धीरे ओही कलममे जारन-िब छनी सबहक पंचैती सेहो बैसए लगल। ओ छॱड़ा सेहो गामक भौजाइक नाते \nकखनो बैसल कखनो ठाढ़हे-ठाढ़ गोg ठीक िह 0 सा बिन  गेल। ओइ छॱड़ाक~ देिख ते झमकीक चमकी दुगुा भऽ \nजाइत छेलै। \nआब बुझू िख 0 सा खतम। \nझमकी झपटा मारलक। झपटा तेहेन छेलै जे छॱड़ा घरक खुा तोिड़  जे भागल से आइ धिर  गाम नै \nघुरल। िध या-पुता फकरा बनेलक- \n“झमकी झमैक  गेल, छौड़ा लऽ कऽ उिड़  गेल...।” \nखखना बाल-ब चाक संग तािक  रहल अिछ  जे कही फेर...।¦¦¦  \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \n    \nराजदेव मS ड राजदेव मS ड राजदेव मS ड राजदेव मS डलल लल    \nदोख केकर \n \nइजोिर या रहै मुदा मेघक कारणे कनी अR हार सन लगै छेलै। िन िश भाग राित । सभ सूतल। िक R तु िद नेश दुनू \nपरानीक~ िन े ने होइत। जेना िन े िस  रहल। नै रहल गेलै तँ पीक~ कहलकै- \n“केतेकाल भूखल रहब? उठू खा िल अ।” \nपी चु पे करोट फेिड़  लेलक। पित  बिह  पकिड़  िह लबैत पुछलकै- \n“की भेल? बजबै तब ने बुझबै।” \n“बूिझ  कऽ की करबै? अह बुते िक छो ने हएत। अह तँ उनटे...।” \n“बुझबै तब ने। हमर दोख हेतै तँ हमरे दS ड देब।” \n“कोनो बुझने नै िछ ऐ। दोख अह माएक~ रहै आ गािर -बात हमरा देलॱ। अह हमरा बजा नै सकै छी।” \nपित - \n“तँ कहू जे सलासँ िद न-गुजर चलतै?” \nतमसाइत पी बाजिल - \n“केतबो ग ती अहक माए करै छै, तँ अह एकोबेर बजै िछ ऐ आ हमरापर डग लऽ कऽ हुड़कै छी। कहै \nछी, हमरा बजाउ नै। हम अिह ना भूखले मिर  जाएब।” \nसमझाबैत पित  बाजल- \n“अ छा एकटा िख 0 सा सुिन  िल अ। फेर नै बजब। सुिन यौ। ई कथा चौबीस-पचीस बरख पहुलका छी। \nएकटा औरतक कथा। सुखक लीलशामे दुखक कथा। ओ बड सुRदर आ सुशील रहए। तँए शुमे पित क \nआँिख मे ओकरा लेल परेम भरल रहै। मुदा एक-आधटा एहेन घटना घटले जे ओइ औरतक~ ससुर आ पित  \nदुनू दुख िद अ लगलै। ससुरक~ मोनमािफ त दहेजो नै भेटल रहै आर बहुतो कारण~ तमसाएल रहै छेलै। \nओइपर सँ ओहने समए आ अवसर सेहो भेट गेल रहै। एहेन समैमे केतबो डट-डपट करतै तँ उनटा कऽ \nजवाबो केना देत। \nदू बेरसँ पँचमसु िच  का नोकसान भऽ जाइ छेलै। पचम मास चिढ़ ते दरद करै आ गरभपात भऽ जाइ। तँए \nओकरा पित ओक~ हिर दम नाकेपर तामस रहै। जे सभ सोचने रहए ओ सभ पूरा नै होइत देिख  मोन हिर दम \nिब धुआएले रहै छेलै। देखैत सपना टूिट  गेलासँ कठ तँ हेबे करै छै। \n...सासु नै रहै। औरित या केकरा किह तै। आ के ओकर दुख बिट तै। जेमहरे जाए तेमहरे डट-डपट आ \nठोकर। िक यो अपन नै, सभ आन। काज-उदेममे लगल समए कटबाक पिर यास करए आ असगरमे बैिस  भिर  \nमन कािन  मनक~ ह लुक करए। समए िब तैत रहै छै। िब तैत रहल।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nअहूबेर ओरित या तीन मिह नासँ गरभवती रहए। कानसँ 0 वर टकरा जाइ- \n“फेर ओिह ना हेतै। ऐबेर भगा बेटाक~ चुमौन करा देबै।” \nफेर दोसर काने पित क 0 वर सुनै- \n“कोन-कोन डागदर-बैद आ ओझहा-गुणीसँ देखेलॱ। कोनो फेदा नै। हेतै केतएसँ? पिप याही अिछ  ई।” \nभातक दुख नै बातक दुख। जेना सान्  िह  मरै। कलेजामे भूर करै। \nमोन आ शरीर दुनू संगी। एकक~ दुिख त भेने दोसर केना ठीक रिह  सकत। \nऔरत िब मार रहए लगल। माए-बापक~ पता लगलै। समाद गेलै आ एलै। ओ नैहर आिब  गेल। जेना बैशखा \nरौदमे गाछतर। नैहराक छह। \nसभ ग प सुिन -बूिझ  माए-बाप उपचारमे लिग  गेलै। की-की नै केलक। केतए-केतए ने गेल। \nअही ©ममे एकटा साधु बाबा उपदेश देलिख न- \n“एकरा छह मिह ना वोनबास करबए पड़तौ।” \n“औरत तँ अहुना बोनवासेमे रहैत अिछ । फेर कोन वोनबास?” \n“घर-अँगनासँ अलग। रिह ओ कऽ नै आिब  सकैत अिछ । अपने हाथसँ बनौल खाएत-पीअत। आर सभ ग प \nबुझए पड़तौ।” \nमाए-बापक~ मोन उड़ल रहै। सR तानक सुखक लीलशा। \nवोनबास शु भऽ गेल। घर-अँगनासँ अलग। आमक गाछीमे। बास करए लगल। टोलक लगेमे रहै मुदा \nग प तँ केकरोसँ नै कऽ सकैत अिछ । इशारासँ काम चलाउ। आन लोक हटले रहै। िद न तँ किट  जाइ \nमुदा राित  पहाड़। \nकुशक ओछाइनपर गुदरी िब छौना। मािट एपर खाना आ मािट एपर सोना। मूजक डोरासँ डड़मे जखम भऽ \nगेलै।   \nजाड़ा-गरमी-बरखा। अR हिर या राित । सप-कीड़ा, िब लाय-कुा निढ़ या-िख िख र। एकाR त बास। भिर  िद न तँ जे \nिक छु मुदा राित मे माएक~ नै रहल जाइ। बारहो बजे राित मे आिब  बनवासी बेटीक~ भिर  पज पकिड़  सुित  \nरहए। िन  टुिट ते ओइठामसँ चिल  आबए। जे फेर कोनो दोख ने भऽ जाए। आ आबैबला संतानपर कोनो \nिव पित  ने पिड़  जाए। \nकेहनो किठ न समए रहै छै। किट  तँ जेबे करै छै। लोको कोनो कम लगराह होइ छै। \nवोनबासक समए बीतल। \nगरभकाल पूरा भेलापर औरित याक~ बेटा जनमलै। फेरसँ ओकर सुखक िद न घुिर  एलै। सभ िदससँ िस नेहक \nबरखा हुअ लगलै।” \nिक छुकाल चुप रहला पछाित  िद नेश अपना पीक~ पुछलकै- \n“आब कहू जे ओइ माएक~ जँ बेटा गािर -बात देतै तँ ओकर की दशा हेतै?” \nपी गुj मी साधने। िक छो बलजे ने जाइ। फेर िद नेशे बाजल- \n“ओ औरत हमर माए िछ ऐ आ ओ बेटा हमहॴ िछ ऐ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nदुनू परानी चुप। राित क िच ड़ै केतौ-केतौ बजै छेलै। आर सभ िक छु िन श द भेल। दुनू परानीक बीचसँ श द \nहेरा गेल छेलै। िक R तु हाथ-पएरक ि© यासँ ग प शु भऽ गेल छेलै। सस-À वस गवाही दइ छेलै। मु0 कीक~ \nअR हार झँपने छेलै। आ दुनू परानीक बीच दोख िब ला गेल छेलै। \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \n    \n    \nओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा    \nकुलछनी \n \nऐबेर फेरसँ aीधरक किनञक~ बेटीए भेलै, ई समाचार पूरा टोलमे पसिर गेल छल। भोज खेबाक आस \nरखिनहार सजन लोकिनक मँ◌ुह िबधुआ गेल। िकएक तँ आब भोज निहय~ हेतै। aीधरक बाबू गदाधर पोताक \nआसमे पिछला तीन बरखसँ की की नै करबौलिथ। यy भेलै, हवन भेलै, दान आ पु तँ पूछू नै। एकबेर \nबुड़हा आ बुड़ही कामर लऽ कऽ बाबाधामसँ सेहो भऽ एला। मुदा एतेक उपय आ जतनक कोनो◌े ितफल नै। \nसबहक मुँह लटकल छल, जेना घरमे कोनो मरनी-हरनी भऽ गेल होइ। गदाधर दलान परहक कोठलीमे \nचुपचाप बैसल छला आ अपन भा¦य आ िवधाताक ऊपर लाप केने जाइत छला। हुनकर किनञ आँगनमे \nकोनटा धेने उपासपर छेली, जे सभ जतन आ योजन िवफल भऽ गेल। ‘पोताक मुँह देखनाइ भा¦यमे नै \nिलखल अिछ’ ई बािज-बािज अपन पुतोहुक~ कोसै छेली। aीधर अपनो मुँह लटकेने दलानसँ आँगन एला आ \nमुड़ी झुकौने सोइरी घर तक एला आ दरबजासँ हुलकी मारलिथ। किनञ िबछौनपर चुपचाप िनÀ चेÀ ट पड़ल \nछेलै आ बड़की बेटी सुनैना जे तीन बखKक छेलै, ओही चौकीपर बैिस माएसँ नवका बचा िदयए िकछु-सँ-िकछु \nसवाल करै छेलै। किनञ ऐ सोचमे छल जे घरक सभ लोक फेरसँ बेटी होइक कारण~ हुनके दोख लगा◌ैत। \nबड़की बिचयाक जRमक समए सेहो ओकरा सभसँ यएह सुनऽ पड़ल छेलै। नब बचा पूरा दुिनय आ \nदुिनयक सोचसँ बेखबर भऽ अपन ©Rदनमे तलीन भऽ सभक~ अपना िदस आकिशKत करै छल। बापक~ \nदेखैत देरी सुनैना िबछौनपर सँ उतिर कऽ लपकल आ aीधरक जघमे लटपटाइत बाजल- \n“बाबू, हमरा भूख लगल अिछ। िकयो हमरा खाइले नै दइए।” \naीधर ओकरा धकलैत कहलक- \n“चल कुलछनी, के देतौ खाइले। पिहनेसँ तूँ की कम बोझ छेल~ हमर माथपर जे पाछूसँ एकटा आर बिह न \nलऽ आनल~।” \nसुनैना ऐ सभ बातसँ अनिभy छल। ओ हठ करैत कहलक- \n“बाबू हमरा िब0कुट आ दालमोट आिन िदयऽ बड भूख लगल अिछ।” \nऐबेर aीधर तमसा गेल आ सुनैनाक~ जोरसँ धकेिल  देलक। सुनैना िन  च खिस पड़ल, खिस ते कानए लगल \nआ aीधरक मुँह िदस टुकुर-टुकुर ताकए लगल। ओकर माथमे चौकीक कोणसँ चोट लिग गेल छेलै। ओकर \nमाए चौकीपर सँ उठैक कोिश श केलक मुदा नै उिठ सकल तँ aीधरक~ कहलक जे ऐमे ऐ बिचयाक कोन \nदोख छै जे अह ओकरापर तमसा गेिलऐ। देिखयौ तँ केना िहचिक-िहचिक कऽ कािन रहल छै। कनी \nओकरा उठा िलयौ ने। ताबत सुनैना अपने उिठ गेल आ फेरसँ aीधर िदस बढ़ए लगल कानैत आँिख सँ \nटुकुर-टुकुर तकैत रहए। aीधरक आँिख ओकर आँिखसँ टकड़ाएल तँ aीधरक~ ई आभास भेलै जे ओइ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nिनदÂख आँिखसँ अवाज आिब रहल छेलै जे ‘बाबू हमर कोन गलती। हम तँ अहॴक अंश छी, अहॴक \nसR तान।’ \naीधर ओइ िनदÂख आँिखक सवालसँ स भऽ गेल। ओकर करेज फाटऽ लगलै। ओ सोझहे सुनैनाक~ \nउठौलक आ कोरामे लऽ कऽ चुjमा लेबए लगल आ ओकर माथ हँसौथऽ लगल। ओ अपने मोने बाजए \nलगल- \n“तूँ हमर सR तान छ~। तूँ हमर अंश छ~। तोहर छोटकी बिह न सेहो हमर सR तान आ हमर अंश अिछ। तूँ \nकुलछनी नै हमर कुलक िसंगार छ~। हमर नाओं तोरेसँ हएत। तूँ नै कान बेटी। चल की खेबही हम तोरा \nअखने कीिन दैत िछयौ।” \nकहैत aीधर सुनैनाक~ कोरामे लऽ कऽ दोकान िदस िवदा भऽ गेल। \nओम काश झा \nबेटीक िबआह \n \nआँगनमे िबआहक गीत चालू छल। दरबजापर पाहुनक मेला लागल छल। आइ देवकतक बेटीक िबआह छै। \nदेवकत एकटा िकसान छिथ। हुनकर दू गोट सR तानमे सुलेखा जेठ छिRह आ शरत छोट। ओ बेटा-बेटीमे \nकिहयो कोनो अR तर नै बूझलिखRह आ दुनूक~ समान प~ पढ़ाइ-िलखाइ करबौलिखRह। एकर नतीजा सेहो \nनीक रहल जे सुलेखा नीक सं0थानसँ एम.बी.ए.क िडuी लऽ कऽ एकटा ाइभेट कंपनीमे नीक नौकरी ात \nकेलिRह। बेटा शरत सेहो इंजीिन यिरंगक पढ़ाइ कऽ रहल अिछ। बेटीक िश 'ा-दी'ा पूणK भेलापर आ नौकरी \nभेटलापर देवकत ओकर िबआहक तैयारी शु केलिथ। सर-कुटुम आ िम*-मS डलीसँ एकटा नीक बर \nताकबाक अनुरोध केलिथ। पढ़ल-िलखल नौकिरहारा बेटी लेल सुयो¦य वरक खोजमे जह-तह अपने सेहो \nगेला। मुदा सभठाम बेव0थाक नाओंपर मु`ाक मग एते भयावह छल जे ओ मुँह लटकौने गाम आिब जाइ \nछला। सुलेखाक~ जखिन  ऐ तरहक िफ िर शानीक पता चलल तँ ओ अपन माएक~ कहलक- \n“बाबूक~ कहुन जे हम अपन सहकम हेमंतसँ िबआह करऽ चाहै छी।” \nहेमंत सुलेखा संगे काज करै छिथ  आ ओकर नीक संगी सेहो छिथ । मुदा ऐ 0तावपर देवकत तैयार नै भऽ \nतमसाइत बाजला- \n“हेमंत अपन जाितक बर नै छै आ अनजाितमे अपन बेटी िबयािह कऽ हम समाजसँ भतबड़ी नै कराएब।” \nदेवकतक ई प देिख सुलेखा सहिम गेली आ सकदम भऽ िपताक गप मानबाक सहमित दऽ देली। पुरजोर \nताक-हेरक पछाित  देवकतक~ एकटा वर सुलेखा लेल भेटलिRह। बरक िपता नंदलाल अपन आई.आई.टी. \nइंजीिनयर, उच पदपर सेवारत बेटा शैलेश लेल सुलेखाक 0तावपर मंजूरी देलिRह। मुदा िबआह राितक \nखचKक मग सेहो केलिRह। देवकत पुछलिखRह- \n“िबआह राितक खचK केतेक हेतै।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nनंदलाल कहलिख R ह- \n“ई अह अपनेसँ िवचार कऽ िलअ आ हमर सबहक हैिसयत आ लड़काक यो¦यता देखैत खचK िबआहसँ पूवK \nहमरा लग पठा िदअ।” \nदेवकत अपन जमा-पूजी तोिड़ पच लाख टाका अपन पु*- शरत-क माफKत िबआहसँ दू िदन पूवK पठा \nदेलिखRह। पचे लाख टका देिख नंदलालक पारा चिढ़ गेलिR ह  आ ओ शरतक फजहित करैत बजला- \n“हम पचीस लाख आ बीस लाखक कथा छोिड़ अह ओइठाम सj बR ध कऽ रहल छी से की ऐ भीखमीए \nलेल!” \nशरत बाजला- \n“ई अह हमर बाबूसँ किहयनु, हम की कऽ सकै छी।” \nखैर िबआहक िदन आएल आ नंदलाल वर-बिरयाती सािज देवकतक दरबजापर एला। बिरयाती दुआिर लिग \nगेल छल आ नÀ ता-पािन इ*-फुलेलसँ हुनकर सबहक सुआगत होमए लगल छल। नंदलाल अपन होइबला \nसमिध- देवकत-क~ बजा कऽ कहलिखRह- \n“िबआह राितक समु चा बेव0था अह नै पठेलॱ, मुदा तखनो हम आएल छी िकएक तँ हम सभ भलामानुस \nछी। अह आर पच लाख टका अिबलम िदअ तँ वर वेदीपर जाएत।” \nदेवकत अकाससँ खसला आ नंदलालक िनहोरा करैत बाजला- \n“अखिन  पच लाख केतएसँ आनब। बचा सबहक पढ़ाइ-िलखइमे सभ जमा पूजी पिहनिह खरच भऽ गेल \nअिछ। अह अखिन  िबआह हुअ िदयौ। हम गछै छी जे शनैः शनैः हम अहक पच लाख टका आर दऽ \nदेब।” \nमुदा नंदलालपर ऐ िन होराक कोनो भाव नै पड़लिR ह  आ ओ िज ठािन बैिस गेला जे पाइ एखने चाही। कनी \nकालमे ई बात आँगनधिर पहुँच गेल जे जावत नंदलालक~ पच लाख टका आर नै भेटतै तावत िबआह नै \nहेतै। सुलेखा अपन बापक दुदKशा आ समाजक बेवहारसँ बेिथत भऽ गेल छेली। हुनकर माए हुनका लग बैिस \nकऽ कानए लगली जे आब की हेतै। ओ बाजली- \n“हुनका कहैत रिहयिन  जे बेटी-िबआह लेल पाइ जमा क मुदा ओ हमर नै सुनलिन  आ सबटा पाइ बचा \nसबहक पढ़ाइ-िलखाइपर खचK कऽ लेलिन । ई बेइजती लऽ कऽ केना जीअब हम, सभटा हुनके िकरदानीसँ \nभऽ रहल अिछ।” \nबापक दुदKशा आ बेइजती सुिन सुलेखाक आँिखमे पािन भिर आएल। कनीकाल तँ ओ माइयक िवलाप सुनैत \nरहिल । फेर ओ ठाढ़ भऽ गेल आ अपन नोर पोिछ दलान िदस बिढ़ गेिल । दलानपर पाहुन-परक आ दो0त-\nमिह मक बीचमे ओकर सहकम हेमंत सेहो बैसल छल। ओ सोझहे हेमंत लग गेिल  आ ओकर हाथ पकिड़ \nपुछलक जे अह अखिन  हमरासँ िबआह कऽ सकै छी। हेमंत कहलक िकएक नै, ई तँ हमर सौभा¦य हएत \nजे अह सन पढ़ल िलखल सुिर  किनञसँ हमर िबआह हएत। सुलेखा हेमंतक~ लेने वेदीपर पहुँचली आ \nपंिडतजी क~ कहलिखRह जे हमर आ हेमंतक िबआह संप करा◌ैल जाए। \nई समाद दलानपर पहुँचल आ सॱसे अनघोल भऽ गेल। नंदलाल आ देवकत आँगन िदस दौड़ला। देवकत  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nबेटीक~ कहलिखRह- \n“ई की कऽ रहल छी अह? हमर पगड़ी िकएक खसा रहल छी!” \nसुलेखा बाजली- \n“एकटा नीक आ सुलझल वरसँ हमर िबआह भेलासँ अहक पगड़ी खिस रहल अिछ बाबूजी? आ ई दहेजक \nरा'स जे अहक~ नोिच रहल अिछ ऐसँ अहक सjमान बिढ़ रहल अ िछ की? अह पिहने पच लाख टका \nदऽ चुकल िछऐ आ ऊपरसँ आर पच लाख? िकएक बाबू िकएक? हम 0*ी छी, की ई एकर ायिÃ तमे ई \nटाका अह दऽ रहल िछऐ? कजQ लऽ कऽ जँ अह ई टका ऐ दहेज-दानवक~ दैयौ देबै तँ की ई हमर \nसुखमय जीवनक गारंटी देता? अह ओइ कजQक भारसँ दाबल कुहरैत रहब तँ की हम सुखी रहब? नै बाबू \nनै हम आब िकॱ ऐ दहेज-दानवक बेटासँ िबआह नै करब आ हम हेमंतसँ िबआह करब।” \nहेमंत आगू बिढ़ देवकतक पएर छूिब बजला- \n“बाबूजी, अह हमरापर िब सवास क। सुलेखा ठीक कहै छिथ। अह अपन बेटीक~ पढ़ा िलखा सुयो¦य \nबनेलॱ। तेकर बादो बेटी हेबाक ायिÃ तमे अपन देह बेचबाक तैयारी िकएक केने छी? अह 0वीकृित िदयौ तँ \nहम सभ िबआह करी।” \nदेवकतक मोनमे समाजक डर छेलिन  जे परजाितमे िबआहसँ भतबड़ी भऽ जाइत। मुदा दोसर िदस नंदलाल \nजक रा'सक डर सेहो छेलिRह। कनीकाल िवचार केला उपराRत बजला- \n“ह सुलेखा, अह ठीक कहै छी। िवआहक उपराRत ई दहेज-दानव अहसँ की बेवहार करत, एकर कोनो \nगारंटी नै। आ समाज की कोनो हमरा मदित केलक अहक~ पढ़ेबा-िलखेबामे आिक  बेव0थाक टाका गानैमे। \nहम समाजसँ िकए ड? हम अहक~ सुयो¦य बनेलॱ आ आगू अहक िजनगी जाइसँ सुखमय रहए, तेहने काज \nहेबाक चाही। जाउ हम अहक~ अिस रवाद दइ छी। अह हेमंत संगे िबआह क आ नंदलालजी बिरयाती लऽ \nकऽ अपन गाम जाथु।” \nबाजा-गाजा फेरसँ बाजए लगल। बेदीपर हेमंत आ सुलेखा बैसल आ मं*ोचार शु भऽ गेल। \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \n    \nडॉडॉ डॉडॉ. . . . कीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झा    \nशेफाली, फुलपरासवाली आ हम \n \nजिह आ ओ लोकिन  जीबै छला तिहआ तँ ने एहेन िस  रहिथ  आ ने िक छु सुनबाक पढ़बाक तेना भऽ कऽ \nसाधन रहै। आब सुनै िछ ऐ एक गोटे ‘मुिxत ’ िल खने छला तँ केकरो पिढ़  कऽ ठकमुड़ी लािग  गेलिन  आ \nदोसर गोटे ‘फुलपरासवाली’ िल खलिन  तँ कह दन ‘मुx ती’बला नोिट स नै लेलिख न। माने दूध-भात। जे \nिक छु। आब िक ताब आ पोथी सेहो खूब छपै छै आ लोक िक िन तो अिछ । मुदा हमरा लोकिन  रामायण-\nमहाभारत पढ़ब आिक  नव-नव िक ताब। मुदा ओइ िद न संयोगेसँ टी.भी खूजल छेलै आ दू गोट गोट भऽ \nसकैए परफेसर छल हेता- बड़ीकाल धिर  एक दोसरासँ बहस करैत रहिथ  माने ‘शेफाली’ नीक केलिन  आिक  \n‘फुलपरासवाली’। धुर, एहन गप-स प केतौ एतेक खूिज  कऽ होउ। िध या-पुता तँ अबधािर  कऽ आरो रस \nलेत। बीचमे एक गोटे आ◌ैर छला जे बीचमे एकबेर िट पलिख न ि◌ क तँ, िक यो कहने छेलिख न, जे “िह नका \nलोकिन क खीसा मयQदाक बाहरक गप िथ क।” \nमुदा नै जािन  ओ बुढ़ी लोकिन  आइ जीबैत रिह तिथ  तँ की किहतिथ न। मोने अिछ , मैयक~ पुछने रिह यिन , \n“मैआँ अह किह आ िव धवा भेिल ऐ?” तेतबे वयस रहए जे ई नै बुिझ ऐ जे एहेन गप पुछबाक नै िछ ऐ। \nआ जेहने हम तेहने मैयक जवाब- \n“जिह ए िब आह भेल तिह ए रड़ भऽ गेिल ऐ।” \nदूर0 थेसँ माए ई गप-स प सुनलिन  तँ दबािड़  कऽ भगा देलिन । मुदा हमरा ले धिन  सन। हम तँ मैयसँ बस \nिक छु गप करैले िक छु फुछने रिह यिन । देिख यिन  उ जर धोती, काटल केश, चुड़ी-िस नुर-ठोप-ठीका िक छु ने। \nतैपर हम आवेशसँ कखनॱ आलताक ठोप करबाक लौल किर यिन । किह यो चुड़ी पिह रबाक। गरमी मासक \nदुपहिर यामे जखिन  मैय अपन टेकुरी लऽ कऽ जनौ कटैले बैसै छेली तँ हम सहिट  कऽ लग जाइ।   \nिक छु-िक छु छोट काज कऽ िद यिन । ओहो कखनो िम सरी, कखनो एकटा छोहाड़ा तरहÄ थीपर रिख  देिथ । \nनाित न आ मैयक अही संग बिह नाक आपx तामे तँ ओ बुझा कऽ कहने रहिथ - \n“है चुड़ी िस नुर िव धवा नै करै छै।” \nनेना तँ रहबे करी। पुछिल यिन - \n“अह िव धवा िछ ऐ।” \nओ कहलिन - \n“हँ।” \nहम पुछिल यिन - \n“किह आसँ?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nबस हुनकर जवाब देल छेलिन  आिक  म सुिन ते छेली गप-स प, दबािड़  कऽ िव दा केलिन । \nमुदा िब आहो िद न लोक िव धवा भऽ सकै छै से पछाित  बुझिल ऐ। \nहमरो सरकार तँ हालिह मे गेलाहे मुदा हम? जे िक छु सुिन ऐ, तइसँ एतबे मोन अिछ  जे घर डेरा बड़ ऊँच \nरहिन , आ जाित  बड पैघ। िक दुन सुिन ऐ बाबू कहिथ न- \n“शु गहुमनक पोआ छला, सरकार।” \nठीके छल हेता। मुदा जिह या हुनकर पाला पड़ल रही दाढ़क डस बुझबाक वयए नै छल। मुदा आब जखिन  \nबीख भिर  देह िन जाएल अिछ  तँ बुझै िछ ऐ। ओ सप तँ नै छला मुदा हुनकर बीखक असिर सँ की किह यो \nउबिर  सकलॱ। \nअपना तँ बोध एतबे रहिन  जे साबुन आ बफक अR तर नै बुझिथ न। झॲक एलापर कथीमे दत कािट  देता \nतेकर कोन ठेकान। कखनो बाटीक दािल क~ बड़की पोखिर  कहिथ न आ फोड़नक मरचाइक~ पोखिर क मछ। \nिब आह भेलापर लोकक~ तँ खूब मोन लगै। हम आब बुझै िछ ऐ, लोक, देिख  कऽ मछी केना िग ड़ै छल \nतिह या। \nमुदा सोचै छी हम के छी? ‘शेफाली’ िक  फुलपरासवाली? एक गोटे उड़हिर  कऽ मुxत भेली। दोसर अपन \nमोनक सsसँ इ जित  बँचौलिन । \nमुदा इ जित ? रिस आरीवाली काकी जीवन भिर  इ जित  बँचौने रहली मुदा मगज तँ िफ िर ए गेलिन । केतए-\nकेतए ने गोहिर आ बिन  कऽ गेली। केतेक ने इलाज करौलिन । िक छु भेलिन  नै। पछाित  जखिन  सभ िक छु \nसमन भऽ गेलिन  तँ लगलिन  जे अनकर आिग  बचए नै देत आ आिख री आिब  कऽ अपनेसँ अिग  लगा कऽ \nमिर  गेली। \nमुदा हम? हमरा सरकारक सरकारीक वंशक~ जे ऊक देखौलकिन  तेकर मरला उर मुखबी लगा कऽ \nशरीर वलानमे भँसौल गेलै। \nयएह बलान तँ िथ की। अपने नोत पुरैले गेल रहिथ । आ हम एसकिर ए रही। मड़रटा मनेजर-हरवाह-\nकमित आ-ओगरवाह सभ छला। बड़ जोर बािढ़  आएल रहै। आ हमरा मथदुखीक रा◌ेग धऽ नेने छल। सभ \nराित  पिह ने दिह ना कात कपारसँ शु हुअए। फेर कनपी होइत माथक पाछूसँ गरदिन  धिर  जाए। गरदिन  \nतर केाबेर गेड़ुआ दिह ना-बामा करी। चैन नै हुअए। शंकर बाम-कृg णधारा- िव x स सभ लगाबी। रसे-रसे \nहुअए माथ दुखाएब दोसरो िद स ने पसिर  जाए। तखिन  भिर  देहमे खॱत, पसेना। मोन आऊल। छट-पटी \nलिग  जाए। बाबूक िल खौल- \n“सवK बाधा शमन....।” केर À लोक पिढ़  अपने हाथ अपने माथपर ली। मुदा भिर  राित  पहाड़ भऽ जाइत \nछल। आ िद नमे जे िन  हुअए से आँिख  नै खुजए। तिह या डाx टर बुझी िक  वैद गोनर िम सरटा छला। \nनाड़ी देखिथ  मथाहाथ दिथ । एक िद न एकटा जड़ी सेहो लामे बािR ह  कऽ देलिन  जे गाड़ामे बािR ह  लेथु। \nमुदा कोन भूत छल छूटए नै। एक िद न आिज ज भऽ ओहो मथाहाथ देब मना किर  देलिन । कहलिख न- \n“िक  तँ नवटोल भगवती 0 थानमे भगतासँ भाउ कराबथु।” \nतिह या िक  से सन0 था रहै। जैतॱ अपने मोने। \nदर-देआदक हवेली डौढ़ी सेहो िक  लग-लग रहै। एक िद न राित मे फेर असा मथदुx खी धेने छल। कोठलीमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nकुहरैत छेलॱ। कहबो केकरा किह ित ऐ? गोनर झा सेहो जवाब दऽ देने छला। सासु छेली नै। हमरा भेल \nजेना िक यो आ0 तेसँ कहलकैए- \n“बौआसीन!” \nअकानिल ऐ। तँ ठीके जेना िक यो हाक दैत हो। \nरोइआँ भुलिक  गेल। हनुमान जीक नाम लेलॱ। दमिस  कऽ कहिल ऐ- \n“के छी?” \n- “हम, बौआसीन, लोटना!” \n- “की िछ अिन ?” \n- “बड़ कुहरै छिथ न! गोनर िम सरक~ हाक िद अिन ?” \n- “नै।” \n- “एना कोना रहिथ न। बड़ तरुत् होइए।” \n- “मरए देथु हमरा।” \n- “बलानक पािन सँ ओसरा धिर  छइहे। मिर  जाएब तँ किह हिथ न फेक दइ जेता।” \nलोटना, लागल जेना गुj म भऽ गेल छला। मुदा गॲिग आइत बाजल रहिथ , से मोने अिछ - \n“डोमा जे भाव खेलाइ छेलै, से हम देखने िछ ऐ। हमरो तँ मथाहाथ देब िस खौने छल। लाजे कहिल यिन  नै। \nटोलपर सभ जनी-जाित तँ हमरेसँ माथा-हाथ िद अबै छै, जखिन  डोमा-भैया गाम-गमाइत जाइ छै। ” \nमोन आउल-बाउल छल। ाण अवuह छल। सोचए लगलॱ जेकर सोझा पएर नै उघार भेले तेकरा सोझा \nमाथपर सँ नूआ केना उतारब। आ केना मथा हाथ देत। \nमुदा ाण अवuहमे छल। की किर तॱ? कहिल ऐ- \n“केकरो किह हिथ न नै।” \n‘जानिथ  भगवान। बौआिस न, एक चु°क नािर केिर क तेल देथु। \nआ हम बाहरक कोठलीक लाथे हमर कोठलीक जे केबाड़ रहै, खोिल  देने रिह ऐ। मुदा िब छौनसँ उठबाक हूबा \nनै छल। लगमे नािर केरक तेलक बोतल रािख  देने रिह ऐ। िड िब आक इजोतमे हम आँिख  मुननिह  आँगुरसँ \nइशारा कऽ देने रिह ऐ। \nहमरा एतबे मोन अिछ , लोटना एक चु°क तेल कपारपर ढािर  कऽ मलए लागल छला। फुसुर-फुसुर िक छु \nपिढ़ तो छला। तेतबे मोन अिछ । ओकर पछाित  कखिन  िन  भऽ गेल आ ओ कखिन  कोठलीसँ बहार गेला से \nमोन नै अिछ । मुदा एतबा मोन अिछ  जे ने हमर मथदुx खी छूटल छल आ ने फेर किह यो गोनर झा हमरा \nमथाहाथ देबए हमर अँगना पएर देलिन । ईहो से जे ने ओइ बलानक बािढ़ मे हमर देहे भँिस आएल। आ ने \nकिह यो हमरा लोटनाक मथाहाथ देबाक गुणपर संदेहे भेल। हम की छेलॱ? की छी? मोने जनैए। \nलोटना िन :संतान नै छला तैयो मुखबी लगा कऽ बलानमे भँसौल गेला। सरकार िन :संतान छला मुदा \nसंतित क हाथे वृषोU सगK aा भेलिन । मुदा हम? हम ‘शेफाली’ छी, की फुलपरासवाली? \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \n    \n    \nजगदीश साद मS ड जगदीश साद मS ड जगदीश साद मS ड जगदीश साद मS डलल लल    \n''रेहना चाची'' \nिद न लहसैत िक शुन भाय लौफा हाटसँ घुमती बेर जखिन  दीप पहुँचला तँ बाटपर ठाढ़ रेहना चाचीपर नजिर  \nपड़लिन । कोराक ब चा-पौ*क~ रेहना चाची बािज -बािज  खेलबैत रहिथ । रेहना चाचीक ‘अवाज’ सुिन ते \nिक शुन भायक~ सात-आठ बरख पिह लुका बूिझ  पड़लिन  मुदा सिर  बखKक झूर-झूर भेल शरीर, धँसल आँिख , \nआमक चोकर जक मुँहक सुरखी देिख  शंको भेलिन । ओना सात-आठ बखKसँ िक शुन भाय रेहना चाचीक~ नै \nदेखने रहिथ  तँए हँ-नै दुनूमे मन फँसल रहिन । फँसबो उिच ते छेलिन । एक िद नमे तँ राज-पाट उनिट  जाइए, \nसात-आठ बरख तँ सहजे सात-आठ बरख भेल। मुदा तैयो मन तरसैत रहिन , तरंगी होइत रहिन  जे रेहना \nचाचीक अवाज छी। ल¦ गा भिर  हिट  बाटेपर साइिक ल दिह ना पएरक भरे ठाढ़ केने, रेहना चाचीपर आँिख  \nगड़ौने मने-मन िव चािर ते छला आिक  अनायास मुँह फुटलिन - \n“रेहना चाची।” \n‘रेहना चाची’ सुिन  चाची ब चापर सँ नजिर  उठा चा िद स िख रौलिन । दिछ नवािर  भाग साइिक लपर ठाढ़ \nभेलपर नजिर  पड़लिन । चेहरासँ िच R ह नै सकली। मुदा कानमे िक शुनक अवाज ठहकलिन । अवाज ठहिक ते \nबोल फुटलिन - \n“बौआ, िक शुन।” \n‘बौआ िक शुन’ सुिन  िक शुन भायक~ जीहमे जान एलिन । जान अिब ते जीहपर राखल तीस बरख पिह लुका रेहना \nचाचीक प-रंग-बोल ठहकलिन । वएह रेहना चाची िज नकर िज नगीक दुिन य दिछ न भाग लखनौर उर बेरमा \nपूब कछुबी आ पिछ म सुखेत भिर  छेलिन । यएह छेलिन  हुनकर कमKभूिम  आ दीप छेलिन  पित भूिम । एक तँ \nअहुना दीप ओहन गाम अिछ  जइमे छोट घराड़ीक पिर वार बेसी अिछ । जइसँ बरो-बाट घराड़ीए बिन  सुखसँ \nरहैए। पिह ने घराड़ीपर घर तखिन  ने जाइ अबैले आिक  चलै-िफ ड़ैले बर-बाटक खगता होइए। बाटक काज \nतँ एक पेड़ीओ, खुरपेड़ीओ आ धुरपेड़ीओसँ चिल  सकैए मुदा घराड़ी िब ना ‘घर’ बसक धूजा बिन  थोड़े \nफहराएत। घराड़ी भिर  जमीनमे बास करैवाली रेहना चाचीक जीिव काक बेवसाय छेलिन , भोरे अपन \nजबावदेहीक अँगना-घरक काज सj हािर , पिथ यामे अपन सौदा-बारी सmित , चा िद सक गामक पारक िह साबसँ \nिन किल  एक अिन या अलता, पैयाही डोरा, पैयाही सुइयाक संग आनो-आन बौस लऽ गामक सीमान टिप  आन \nसीमानमे भिर  िद न गमा सझ पड़ैत फेर अपन सीमानमे पहुँच जाइ छेली। िम िथ लाक जे गौरव-गाथा अिछ  \nदुआरपर आएल बाट-बटोही, भूखल-दूखल जँ खाइबेर पहुँचैत वा जलखैए बेर पहुँचैत आिक  जखिन  जे समए \nरहल, पिह ने हुनकर आuह किर यिन । ओना खाधुरोक अपन राज-पाट छै। जँ से नै छै तँ ओइठामक \nभोजैतक कोटा हजार रसगु ला आ बीस िक लो माछक ओिर यानक पछाित  िक ए नतहारी ताकब छै। ओहन \nनतहारी जक तँ नै मुदा िह 0 सामे बखरा तँ लोक िन मािह ते अिछ । का◌ेनो गाम अबैसँ पिह ने रेहना चाची िब सिर  \nजाइ छेली जे भिर  िद न खाएब की आ रहब केतए। पिर वार पिर वारक बीच खाली कारेबारक सj बR ध नै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nघंटा-घंटा बैिस  रेहना चाची अपनो िज नगी आ पिर वारो-समाजोक िज नगीक िख 0 सा-िप हानी सुनैत अपन कारोबार \nकरैत आएल छेली। \nसाइिक लपर सँ उतिर  िक शुन भाय, 0 टेS डपर साइिक ल ठाढ़ करैत बजला- \n“चाची गोड़ लगै छी?” \nिक शुन भायक गोड़ लागब रेहना चाची सुनबे ने केली जे असीरवाद िद तिथ न, ले बलैया उनटा कऽ पूिछ  \nदेलिख न- \n“बौआ, माए नीके छह िक ने। जिह यासँ गाम छूटल, कारोबार गेल तिह यासँ चीR हो-पहचीन गेल। के केतए \nजीबैए आ केतए मिर  गेल। मिर  गेल मनक सभ सखी-बिह नपा।” \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भायक माथ चकरेलिन । जिह ना एक-जिन या, दू-जिन या, बहु-जिन या ओछाइनो-\nिब छाइन चकराइत जाइए तिह ना बुिध ओ-बुिध यारी आ चासो-बास तँ चकराइते अिछ । तिह ना िक शुन भायक मन \nचकरा गेलिन , चकरा ई गेलिन  जे गाम छूटल! गाम िक ए छूटल? गुम-सुम भेल िक शुन भाय रेहना चाचीक \nझूर-झूर भेल चेहरा देखए लगला, जेना खेसारी-बदामक बीिड़ या झूर-झूर भेलो पछाित  गरदी तरकारीक प \nपकिड़  भो य भोग पबैक सुख पबैत अपन िज नगी चैनसँ गमबए चाहैए, तिह ना चाचीक मन सेहो पुलकैत \nरहिन । मुदा िब नु बुझनॱ तँ निह ने लोक बुझैत। कोनो बात सूनब आ बूझब, दू भेल। बुझैले बेसी सुनए पड़ै \nछै, सुनै तँ लोक एकहरफीओ अिछ । भाय पुछलिख न- \n“चाची, गाम केना छूटल?” \nिक शुन भायक Å सुिन  रेहना चाचीक~ एको िम िस या िब सिब सी नै लगलिन , जेना नीक िज नगी पािब  िक यो \nनीक िस रासँ अपन िज नगीक बाट पिब ते खुशी होइए तिह ना भिग न जमए पािब  रेहना चाची खुशी छिथ । मुदा \nपेटमे पेटेले झगड़ा उिठ  गेलिन । झगड़ा ई उठलिन  जे बीतल िज नगीमे जे घटल सत बात अिछ  ओ बाजल \nजा सकैए की  नै? ओना आब ओइ बातक खगतो निह य~ जक अिछ  मुदा इित हास तँ काल-खS ड िव हीन भाइए \nजाएत? मन बेकाबू भऽ गेलिन ! मुदा िब सवास देलकिन । िब सवास ई देलकिन  जे अबैया िद न सुखैया तँ \nअिछ ए तखिन  िक ए ने अपन िज नगीक बात भाइओ-भातीजक~ किह  िद ऐ। आब िक यो िज नगी लूिट  लेत। \nबजली- \n“बौआ, सात-आठ बखKसँ गाम सभ छोड़लॱ, ओना खटनी छूटने देहो हर-हरा गेल, मुदा मन अखनो कहैए जे \nजािन  कऽ रोगा गेलॱ। गामे-गामे तेना ने छीना-झपटी हुअ लगल, जे आन गामक लोकक कारेबारे◌ेटा नै चलैक \nर0 तो किट -खॲिट  गेल।” \nएक संग िक शुन भायक मनमे रंग-िब रंगक अनेको Å उिठ  गेलिन , मुदा जिह ना मुड़ी आ टग कटल लहासक~ \nपरखब किठ न भऽ जाइए तिह ना चाचीक बात सुिन  भेलिन । छीना-झपटी आिक  झपटी-झपटा, वएह ने जे \nजिह ना खर वx ता लोकिन  अपन मेिह का चाउरमे मोटका चाउर फ~िट  काज ससािर  लइ छिथ  आिक  मोटके \nचाउरमे मेिह का फ~िट  दइ छिथ न...। मुदा अनेरे मन वौअबै छी। मनक~ थीर करैत बजला- \n“चाची, जिह या जे भेल, से भेल, आब नीके छी िक ने?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाची िब सिम त भऽ गेली। ‘िब सिम त’ ई भऽ गेली जे यएह देह छी, अपन गाम \nलगा पच गामक लोकसँ हबो-गब करै छेलॱ आ खेबो-पीबो करै छेलॱ, कमाइओ-खटा लइ छेलॱ, से तँ \nिछ नाइए गेल! ओना आब अपन उमेरो ने रहल जे माथपर पिथ या लऽ चािर  गाम घूिम  कारोबार करब। रेहना \nचाची बजली- \n“अपन बेटा-पोता अ ला हेिर  लेलिन , मुदा फेर वएह ने देबो केलिन ।” \nरेहना चाचीक उर िक शुन भाय नीक जक नै बूिझ  सकला। तेकर कारण भेलिन  जे लगले सुनला  जे बेटा-\nपोता हेिर  लेलिन  आ लगले सुनला जे पौ* ब चा छी आ भिग न-जमएक पिर वारमे रहै छी। मनक~ सोझरबैत \nिक शुन भाय बजला- \n“चाची, हमरा ओिह ना मन अिछ , जखिन  माइओ आ अहूँ एकेठीन बैिस  खेबो करी आ नीक-अधला गपो \nकरी।” \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाचीक अपन सिर  बखKक िज नगी िब जलोका जक मनमे चमकलिन । \nकिर याएल मेघ, बदिर याएल मौसम, सरिद याएल राित मे जखिन  िब जलोका चमकै छै तखिन  ओ अपन इजोतक \nसंग अवाज करैत कहै छै जे हम लाली इजोत छी नै िक  पीड़ी। पीड़ी दूर-देशक होइ छै लाली लगक। \nमाण असतक होइ छै आिक  सतक? सत तँ अपने सत भऽ सॱसे फल फड़ जक अिछ । \nरेहना चाचीक आगूमे ठाढ़ िक शुन भायक ने ‘अक’ चलिन  आ ने ‘बक’। िद न सेहो लुक-झुका गेल। सुज \nतँ डूिम  गेल मुदा लाली ओिह ना पसरल छल। िक शुन भाय बजला- \n“चाची, अखिन  तँ िद न िन सिच त नै भेल मुदा अखने किह  दइ छी जे अहक~ िल औन करै छी।” \nिक शुन भायक ‘िल औन’ सुिन  रेहना चाचीक मन ठहकलिन । मन ठहकलिन  ई जे आब वएह जुग-जमाना रहल \nआिक  ओइसँ नीको-अधला भेल। नीक-अधलाक बीच रेहना चाची बोझक तर पिड़  गेली। जइसँ बोिथ या \nगेली। बोिथ या ई गेली जे की सj बR ध छल! कोरा-कख तर केते िद न िक शुन लालक~ नेने छी, पाविन मे \nपवनौट खुएलॱ आ अपने केतए खेलॱ, तेकर कोन िह साब। िज नगीए ओही भरोसे बीतल िक ने। आइ ओइ \nिक शुन लालक बेटाक िब आह छी, की आब ओतए पहुँच पाइब सकै छी? केना पािब  सकै छी? जैठाम लोक \nअधला काज करै छल तैठाम गंगाजलसँ िस x त कऽ नीक बनौल जाइ छल, आ अखनो बनौल जाइए। मुदा \nओहन तँ जगहे िख या गेल। मुदा जैठाम गंगेजल अधला बिन  जाएत, तैठाम की उपए। रेहना चाचीक मन \nओझरा गेलिन । मुदा सँझुका तारा जक जेना मनमे भुक दिन  उगलिन । उगलिन  ई जे जँ कहॴ काजेक चचK \nपाछू पिड़  जाएत आ अनेए गप सझ पड़ा देत तइसँ नीक जे काजक नगिर  पकिड़  धार पार होइ, बजली- \n“बौआ, ढौओ-कौड़ी लेलहक हेन?” \nढौआ-कौड़ीक बात सुिन  िक शुन भायक मन पुलकलिन । बजला- \n“चाची, िब आहक अखिन  गपे-सप उठल हेन, ओ सभ गप पछुआएले अिछ , जखिन  िब आहमे एबे करब तखिन  \nसभ गप बुझा देब।” \nिक शुन भायक झपल-तोपल बात सुिन  रेहनो चाचीक मनमे उठलिन , जेते अ ला-िम य पिर वार सभक~ झपन-\nतोपन दैत रहिथ न तेते नीक। भगवान सभक~ नीक करथुन। बजली-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \n“िक शुन बौआ, देिख ते छह जे अथबल भेलॱ। चलै-िफ ड़ै जोकर नै रहलॱ, मुदा पोताक िब आह देखैक मन तँ \nहोइते अिछ , से...।” \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भाय गुम भऽ गेला। गुम ई भऽ गेला जे की रेहना चाचीक~ यy-काजमे \nिल यनु करा लऽ जा पएब? की समाज एकरा पिस न करत? जे दुरकाल समए बनल जा रहल अिछ  ओ \nभिर याएल जर अिछ । मुदा जात तर पड़ल ओंगरी जँ िन कािल  नै लेब, तँ जातक काजे केना चलत। \nकोनो एकेटा ने हएत या तँ पीिस या हएत वा ओंगरी िप साएत। मुदा भिव स...। \n¦¦¦  \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \n    \nबृषेश चR` लाल बृषेश चR` लाल बृषेश चR` लाल बृषेश चR` लाल    \nएकगोट बालगीत \nचौरचन चौरचन उगल चान \nझट दए पूरी दही आन \nमरड़ भािङ खूब खाएब पूरी \nसभ भाई सभओ आङन घूरी \nमीठ िप°िकआ आ अिछ खीर \nलाबह जदी छूटल धीर \nतोड़ब त°आ आह ितलकोर \nभैया जो त¯ निरअल फोर \nतैपर देबै मीठगर पान \nबौआ कुदए देखबित शान ! \n \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \n    \nअिमत िमa अिमत िमa अिमत िमa अिमत िमa    \nगजल \nहम बािढ़क मारल-झमारल छी \nपरजातं*क सुखसँ बारल छी \nजुिन कोड़ब सिख भावना किहयो \n0मृितमे पुरना लाश गाड़ल छी \nई जग हारय आिब हमरा लऽग \nअपने मोनक तकKसँ हारल छी \nिकछु नै हमरा लऽग िकओ बाजय \nसUयवादक अवगुणसँ छारल छी \nहम नै छी किव ने गजल वxता \nबस शदक धधरा पजारल छी \nगजल \nकने मीठ कने तीत छी \nअह हमर अपन मीत छी \nिकओ तोिड़ सकत नै सखा \nअह आँङुर हम बीत छी \nहमर ठोर परक भाव बिन \nगुनगुनाइत नव गीत छी \nअह रहब जतय, रहब हम \nअह धाह तँ हम शीत छी \nअह तिज हमरा जीब नै \nअह हािर तँ हम जीत छी \n \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n    \nराम कुमार िमa राम कुमार िमa राम कुमार िमa राम कुमार िमa    \nगपक मारल चनकल छाती साटब हम कोना \nअमती कटक बेधल िजनगी काटब हम कोना \nसक पथपर चललहुँ फूइस पूिजत दुिनया म¢ \nफूिसक िजनगी थूकल फेरो चाटब हम कोना \n© राम कुमार िमa \nतोरल गप तोरै िजनगी \nिमठगर गप जोरै िजनगी \n©ोधक लहिर फोरै िजनगी \nकामुक मोन कोरै िजनगी \n© राम कुमार िमa \nगजल  \nखेती अगता आइ बुझिलयै \nकरमक झटहा आइ बुझिलयै \nअसगर िजनगी मगन रही धिर \nलोकक खगता आइ बुझिलयै \nअनकर तीमन नीक लगै छल \nबािरक पटुआ आइ बुझिलयै \nबापक टाका खूब उरेलहुँ \nअपन बटुआ आइ बुझिलयै \nशहरी िजनगी मीठ लगै छल \nगामक कुिटया आइ बुझिलयै \nसभ पितमे मा*ा©म –2222 21 122 \n© राम कुमार िमa \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \n    \n    \nकुRदन कुमार कणKकुRदन कुमार कणKकुRदन कुमार कणKकुRदन कुमार कणK    \nगजल \nदेह जखने पुरान बनल यौ \n0थान तखने दलान बनल यौ \nआङ घटलै उमेर जँ बढलै \nदेश दुिनय िवरान बनल यौ \nसोह सुरता रहल कखनो नै \nआब नाजुक परान बनल यौ \nअ0त होइत सुज जक बुिझ \nराज सेहो अकान बनल यौ \nरीत छी याह जीवनक~ सत \nसोिच कुRदन हरान बनल यौ \n2122-121-122 \n© कुRदन कुमार कणK \nगजल \nअपन िहयसँ आइ हटा देलक ओ \nशोिणत केर नोर कना देलक ओ \nहमरा िबनु रहल कखनो नै किहयो \nदेखू आइ लगसँ भगा देलक ओ \nसपना जे सजैत रहै िजनगीक~ \nसभटा पािनमे कऽ बहा देलक ओ \nहम बुझलॱ गुलाब जँका जकरा िनत \nसे हमरे बताह बना देलक ओ \nभेटल नै इलाज कतौ कुRदनक~ \nएहन पैघ ददK जगा देलक ओ \nमा*ा©म: 2221-21-12222 \n© कुRदन कुमार कणK  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \n \n \n \n \n \nिबRदेbर ठाकुर िबRदेbर ठाकुर िबRदेbर ठाकुर िबRदेbर ठाकुर    \nपैसा एतऽ कमा रहल छी  \nिजनगी सबटा गमा रहल छी \nर'ाबRधन [किवता] \nभाई-बिहनक ेम भरल छै  \nिलय ने एकरा अथK अनेक   \nएक िदनलाS सालमे आबे   \nते त छै ई पवK िबशेष । \nथाल सजल छै लडु रखल छै  \nलाल चRदनस माथ रल छै  \nहशK-िब0मातक बािढ आिबगेल   \nहाथमे 0नेहक डोर बRहल छै । \nचा°िदस गुRजैय गीत   \nभाए-बिहनक रीत आ ीत   \nमा अjबेस करैत ाथKना  \nहोए भैयाके जीते जीत । \nनीक पथ रोजु यौ भैया  \nबढतै हमरो आUमिवbास   \nर'ा करब देश,समाजक   \nरखनेछी बस एहे आस । \nअहा हमर आिखक तारा  \nछी हम बिहन अहाक दुलार   \nश*ुके चुलस करब   \nसÈखिन अपन भूिम उार ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nबाट जोहब हम एिह िदनके  \nरहत जाधिर ठोठमे ाण   \nर'ाबRधन जगमग करतै   \nभैया िजयत सालो साल । \n-- िवRदेbर ठाकुर -- \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \n    \nिकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर िकशन कारीगर    \nबाद के ढ़ेड़ी पर बैसल \nबाद के ढ़ेड़ी पर बैसल हम   \nअहास क हंसी रहल छी  \nिमसायल हमला स उड़ा देब   \nहम अह के ने0तनाबूद क देब. \nहमरा लक एतेक परमाणु शिxत अिछ \nहम अपन शिxत दशKन केलौहं  \nहमरा िसमान म¢ उड़ल जहाज के  \nअपनेमन Éोन हमला स उड़ा देब \n*ादिस मचल, िनदÂष मारल गेल \nएिह स केकरो की? \nसभ अपना परमाणु दशKन म¢ बेहाल   \nमानवताक िवनाश करै म¢ लागल िछ. \nहाहाकार मचल, लोक अधम भेल   \nकोन िदिस जाउ सगतिर िवनाश   \nबादी अिगलि¦ग म¢ लोक उजड़ी गेल   \nमुदा तइयो हवाई हमला रोकल निह गेल. \nसंघषK िवरामक सपत खा के  \nफेर िकएक? गोला बाद बरसबै िछ   \nअह साwायवादी पसार दुआरे सगतिर   \nमानवताक िवनाश पर, उता भेल िछ. \nपिहल आ दोसर िवbयुक भीषण   \nदुgपिरणाम भोिग चुकल समूचा िवb \nआबो मानवताक र'ा लेल सचेत भ' जाउ   \nकहॴ ई तेसर िवbयुक संकेत, निह त िछ? \nकोनौहं िववादक फिरछौठ सभ देश िमली  \nशित समझौता सँ कएल क   \nगोला बाद स िवनाश टा होएत  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nिकएक निह एक बेर ई गप सोचैत िछ. \nकिव- िकशन कारीगर   \n(नोट- कॉपीराइट अिधिनयम@ लेखक नामे सवQिधकार सुरि'त).  \n    \nबीर जबान \nमातृभूमीक र'ा लेल \nशहीद भऽ जाइत छिथ बीर जबान \nसमहारने छिथ ओ देशक सीमान \nनमन करैत छी हम, अहॉ छी बीर जबान। \nमरब की जीयब \nतेकर निह रहैत छिन हुनका िधयान \nमुदा, देशक र'ा लेल ओ सदखिन \nRयोछाबर करैत छिथ अपन जान। \nसैिनक छिथ ओ इRसान \nदेशक दुशमन पर रखैत छिथ िधयान \nआतंकवादीक छsा छोड़ा दैत छैक \nपरमवीर छिथ, िहRदु0तानक बीर जबान। \nमहान छिथ ओ बीर जबान, देशक खाितर \nजे हॕसैत-हॕसैत देलिथिहन अपन बिलदान \nभारतवासी गवK करैत अिछ अहॉ पर \nनिह िबसरत किहयो अहॉक Uयाग आओर बिलदान। \nसीमा पार सॕ, केलक आतंकी हमला \nकऽ देिलयै आतंक के मिटयामेट अहॉं \nभऽ गेलहु अपने लहु-लुहान मुदा \nआतंक सॕ बचेलहु सभहक जान \nकारगील सॅ कूपवाड़ा तक \nआतंकवादी सॕ लैत छी अहॉं टsर \nअहॉंक बीरता देखी कऽ \nअबैत छैक ओकरा चsर।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nबीर जबान यौ बीर जबान \nसमहारने छी अहॉं देशक सीमान \nकोना कऽ हेतै देशक र'ा \nसदखिन अहॉ रहैत छी हरान। \nकिव:- िकशन कारीग़र \n(कॉपीराइट िनयम मोतािबक@ लेखक नामे सवQिधकार सुरि'त).  \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \n    \nआशीष अनिचRहार आशीष अनिचRहार आशीष अनिचRहार आशीष अनिचRहार    \nगजल \nभोरक काग बिन कऽ कुचरल छी हम \nहुनकर ठोरपर तँ िबहुँसल छी हम \nओ छिथ ठाढ़ गाछ सन आँगनमे \nली फी सन तँ पसरल छी हम \nई जे देखलहुँ िपआसक रेघा \nकिनय¢ °िक कऽ खूब बरसल छी हम \nिभे िभ मत मततर जय हो \nटूटल हडी सन तँ िछटकल छी हम \nअसगर देिख आउ नै हमरा लग \nअनिचRहार लेल िनहुँछल छी हम \nसभ पितमे 2221+2122+22मा*ा©म अिछ। \nदोसर आ चािरम शेरक दोसर पितमे दीघKक~ लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \n    \nभिxत गजल \nवसुदेवक भागसँ एलिथ कRहैया \nजसुदाक~ जागसँ एलिथ कRहैया \nजै ठामक लोके छल रा'स सनक~ \nतै ठ बिच नागसँ एलिथ कRहैया \nगाए गोपी बँसुरी िबरदाबन आ   \nराधाक~ तागसँ एलिथ कRहैया \nटूटल आसक डोरी सभहँक तखने  \nकिनय¢ उपरागसँ एलिथ कRहैया \nवेदक नामे उपिनषदक बाटे आ \nगीता बैरागसँ एलिथ कRहैया  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nसभ पितमे 22-22-22-22-22 मा*ा©म अिछ। \nदू टा अलग-अलग लघुक~ दीघK मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nओना मैिथलीमे भिxत गजल तँ बड़ िदनसँ अिछ मुदा नामाकरण जगदानंद झा मनुक कएल छिन। ई भिxत \nगजल हुनके लेल। \n    \nगजल \nओjहर लव जेहाद छलै \nएjहर लव संवाद छलै \nिबहुँसल ठोर हमर तोहर \nआ पसरल उRमाद छलै \nगिड़ए गेलै अनचोsिह \nकटे सन तँ इयाद छलै \nपसरल जे सॱसे दुिनय \nछोे सनक फसाद छलै \nखुबे बढ़लै ेम हमर \nहुनकर नेहक खाद छलै \nसभ पितमे 22+22+22+2 मा*ा©म अिछ। \nदूटा अलग-अलग लघुक~ दीघK मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \n    \nगजल \nतुलसी चौरा के सीत हम \nशंकर गौरा के गीत हम \nÍाचारक छै लािग भािग \nअफसर दौरा के जीत हम \nमाखन िमसरी लेलहुँ अह \nकुsुर कौरा के हीत हम \nचौपेतल नूआ िबयहुती \nसmतल मौरा के ीत हम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nई बंसी छै हमरे मुदा  \nपोठी सौरा के मीत हम \nसभ पितमे 2222+2212 मा*ा©म अिछ। \nदोसर शेरक पिहल पितमे एकटा लघु अितिरxत अिछ। \nमौरा = मौर \n    \nगजल \nगहूमो नै भेलै धानक पछाित \nउदासल खेतो खिरहानक पछाित \nगबैए माए समदाउन उदासी \nबहुत कानै सेनुरदानक पछाित \nअकासक कोना कोना टेिब हम \nपहुँचबै सूरज धिर चानक पछाित \nबचा रिखह¢ किनयॲ अमिरत गे बिहना \nनै देतौ बेटा िवषपानक पछाित \nिबसिर जेबै जकरा तकरा तँ हम \nइयादो करबै शमसानक पछाित \nसभ पितमे 1222+2222+12 मा*ा©म अिछ। \nमतला सिहत आन पित सभक अंतमे एकटा अितिरxत लघु लेबाक छूट लेल गेल अिछ \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \n    \nजगदानRद झा जगदानRद झा जगदानRद झा जगदानRद झा ““ ““मनुमनु मनुमनु”” ””    \nगजल \nवेदरदी नै बुझलक हमरो जखन   \nजीबू कोना जीवन झहरल तखन \nघर घर अिछ रावण रामक भेषमे  \nकतए रहती आजुक सीता अखन \nदुÀमन बिन गेलै भाइक भाइ अिछ   \nटाकामे भिसएलै कतए लखन \nसुिख गेलै ममता मायक कोइखक   \nभदबिरया पोखिर सन भेलै भखन \nसगरो पसरल ‘मनु’ सहसह दू मुँहा  \nकाइट नै लेए के कतए कखन \n(मा*ा ©म – २२२-२२२-२२१२) \n    \nभिxत गजल \nनै अह केर िबसरी नाम हे भगवन   \nहोइ कखनो अह नै बाम हे भगवन \nसुख िक भेटे दुखे जीवनक र0तापर   \nसंगमे रहिथ सिदखन राम हे भगवन \nहम बनेलॱ िसया मंिदर अपन मनक~  \nआब कतए अहक~ ठाम हे भगवन \nआन नै आश कोनो बचल जीवनक~  \nअपन दशKनकटा िदअ दाम हे भगवन \n‘मनु’ अहक~ करैए जोिड़ कल िवनती  \nतोिड़ फेरसँ तँ अिबयौ खाम हे भगवन \n(बहरे मुशािकल, मा*ा कमK – २१२२-१२२२-१२२२) \n© जगदानRद झा ‘मनु’  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \n    \nकंचन कुमारी झाकंचन कुमारी झाकंचन कुमारी झाकंचन कुमारी झा    \nमंिजल \nजौ िदख परल गगन, होई मंिजल ओिह ठमन, \nहोई र0ता अनिचनार, होई र0ता म¢ नई केउ आर| \nर0ता म¢ काट िबछल अिछ, हर कदम पर हर जगह, \nओई मुिÀकल पर कदम बढ़उ, उ मुिÀकल अहा पर नई चला|| \nमुिÀकल सै टुट क$ टुटई छई सब कैउ, \nउ मुिÀकल के तैईर क$ जुझ के अिह आब अहाक| \nमुिÀकल सै जुझईत अहा िगर परलउ तै िक भेल, \nअपना पर राखु भरोसा क पहल फैर सै नया|| \nमुिÀकल के िदयैउ बताई अहुउ म¢ उ जान अिछ, \nइ होसला के िगरनाई आब नई आसान अिछ| \nहोसला सै मुिÀकल आब सहज भजात, \nगगन भी साफ दैखात और मंिजल भी ऩजर एत|| \nमन म¢ राखु आब भरोसा आशा के भी िदयऔ जगह, \nहोई गगन आहाके कदम म¢, मंिजल अिछ ओिह ठमन|| \nकंचन कुमारी झा \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \n    \nदीप पुgप दीप पुgप दीप पुgप दीप पुgप    \nयुग-युगसँ कैद छी हम तोहर इयादमे, \nभिरसक हमरा िजनगीमे कोनो 15 अग0त निह..। \n-दीप पुgप \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n    \nसUय नारायण झासUय नारायण झासUय नारायण झासUय नारायण झा    \nियतम--- \nडुबल मझधार मे ियतम   \nअहक हम वाट जोहै छी \nपरल छै घाट पर नैया  \nसंग पतवार नेने छी । \nरहल अिछ मोन मे उलझन \nकहू केकरा सँ जाकय हम \nहमर त भाग फुटल अिछ \nहृदय मे डाह नेने छी ।   \nआह त ाण छी ियतम   \nमगर हम चैन सँ बैसल   \nहृदय मे 0नेह लपटल अिछ \nमुदा हम नीRद धेने छी । \nअहक आश मे बैसल   \nमदन क¢ मािर सहै छी  \nक कयाण जदी सँ  \nकोना हम िदन िबताबै छी । \nयिथत मोन \nसहब कतेक अपमान सुनू आब लोक हँसैया \nहुनकर °पक जाल कतेक जंजाल लगैया । \nकतेक िसनेह छल हुनका सँ ,से वैह बुझै छिथ \nहमरा मोनक बात मुदा ओ खुब जनै छिथ । \nभोरे उगलै सूयK कतेक ओ लाल लगै छै , \nराितक उगल चान कतेक पिरहास करै छैक । \nफरल गाछ मे आम कतेक झुकल लगै छै  \nपसरल चतरल डािर कतेक िसतल करै छै । \nिमÄया ई संसार करै छै िमÄया रचना  \nमाहुर बनल समाज देखत की सुRदर सपना । \nएिह संसारक रीित कतेक आब 0याह लगै छै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nभेटत कतौ ने लोक जेतय िकयो सत बजै छै । \nकेलक कतेक उपहास हमर आब,हम की बाजब \nहुनका आँिखक नोर सदा हम मोनिह राखब । \nछलय जतेक उलास आब से ककरा कहबै  \nहुनका मोनक बात सदा हम मोनिह रखबै । \nबतहा ई संसार ने िकछु आब मोन लगैए \nआँिखक आगा देिख हमर आब देह जरैए ।     \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १५९ म अंक  ०१ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १५९)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहUय आRदोलन \n \n(c)२००४-१४. सवQिधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सjपादक: गजेR` ठाकुर। सह-सjपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सjपादक: राम िव लास साहु, नRद िवलास राय, सRदीप कुमार साफी आ मुाजी (मनोज \nकुमार कणK)। कला-सjपादन: योित झा चौधरी। सjपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सjपादक- \nसूचना-सjपकK-समाद- पूनम मंडल। सjपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उUपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणK उरदाियUव लेखक गणक म¨य \nछिRह) ggajendra@videha.com  क~ मेल अटैचमेSटक पम~ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम§टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक~ देल जा रहल अिछ। ऐ ई पि*काक~ aीमित लYमी ठाकुर »ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक~ ई \nकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सवQिधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकQइवक सवQिधकार रचनाकार आ \nसंuहकQक लगमे छिRह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकQइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com \n पर संपकK क। ऐ साइटक~ ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ रिÀम \nिया »ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क~    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारjभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वxताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एuीगेटरक पमे युxत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसिर0तु  \n ","size_mb":0.37,"has_text":true},"Videha 160.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 160.pdf","name":"Videha 160.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११६६ ६६०० ००    म अंक म अंक म अंक म अंक  १५ १५ १५ १५    अग0त अग0त अग0त अग0त    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषK वषK वषK वषK ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८८ ८८०० ००    अंक अंक अंक अंक ११ ११६६ ६६०० ००)) ))   \n  \nगO गO गO गO    \nराजदेव मRडल \nशारदानUद िसंह \nजे. पी. गुVता (मोनूजी) \nअ'य कुमार झा \nललन कुमार कामत \nपO पO पO पO    \nसंजय झा \nराम कुमार िम[ \nआशीष अनिचUहार \nशारदानUद िसंह \nअ^ण चU` राय \nकुUदन कुमार  कणK \nइरा मिbलक \nिबUदेdर ठाकुर \nसुरेU` शैल \n    \n    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nराजदेव मR ड राजदेव मR ड राजदेव मR ड राजदेव मR डलल लल    \nजाल \n(पटकथा) \nदू शg द- \nमैिथ ली सािह h यमे पटकथाक अभावकj देखैत ऐ िव षयमे अm रिह तो, एकटा लघु पिर यास केलॱ। सफल भेलॱ \nआिक  असफल, िनणKए तँ समाजे करता। \n-राजदेव मR डल \nमुसहरिन यu, पो0 ट- रतनसारा, भाया- िन मKली, िज ला- मधुबनी। िबहार- ८४७४५२ मोबाइल : ९१९९५९२९२० \nिश 'ा : एम.ए. yय (मैिथ ली, िह U दी, एल.एल.बी) \nपा* पिर चए- जाल \n(पटकथा) \n१. िव zम- नायक \n२. बरसा- नािय का \n३. | यामबाबू- बरसाक िप ता \n४. मनदेव- बरसाक मामा \n५. रिख या- बरसाक मामी \n६. हिर या- खलनायक \n७. सुइदचन- खलनायकक िप ता \n८. मुंशी- सुइदचनक मुंशी \n९. चनकी- हिर याक ेिम का \n१०. फुिल या- चनकीक माए \n११. डोलना- चनकीक िप ता \n१२. भकोलबा- चनकीक भाए \n१३. िव zमक माए- नायकक माए \n१४. रघुआ- िव zमक संगी \n१५. टहलू- गामक एक बेकती \n(दोकनदार, िस पाहीक दल, हिर याक संगी बदमाश तथा िक छु ~ामीण आ पंचगण।) \nपिह ल दृ| य- \nसमए- भोर। \n0 थान- नदीक िक नार। \nनदीक आस-पड़ोसक दृ| य उभड़ैत अिछ । सु^ज उिग  रहल अिछ । िक नारपर गाम-घरक लोक, चाभर \nपसरल हिर अरी, गाए, भस, बकरी सभ चरैत। गरदा आ थाल-कादोमे खेलाइत िध या-पुता। दूर-दूर धिर  \nदेखाइत अिछ ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \nकट टू। \nधारमे नाह चिल  रहल अिछ । जैपर चिढ़  कऽ गामक लोक शहर जाइत अिछ , जरी चीज-बौस कीनै आ \nबेचैले। धारक ऐ पार गाम आ ओइ पार देखा पड़ै अिछ - कौलेज, 0 कूल, रेलबे टीसन, चलैत आ ठाढ़ बस। \nकेते गोटे नाहसँ उतिर  कऽ गाम िद स आिब  रहल अिछ । नदी आ ओइठामक िज नगीसँ स बिU ध त गीत \nनविर या गािब  रहल अिछ । \nकट टू। \nदोसर दृ| य- \nसमए- भोर। \nनायक- िव zम, िव zमक माए। \n0 थान- िव zमक घरक बाहरी भाग। \n(घरक बाहर दुआिर पर गाए आ बरद बाU हल अिछ । िव zमक माए गाए दूिह  रहल अिछ । दूधसँ भरल बाb टीन \nदुआिर क कोनपर रखैत अिछ । आ बड़बड़ाइत अँगना िद स बढ़ैत अिछ । \nिव zमक माए- िव zम अखनी तक सुतले छै शाइत। की करतै छौड़ा, परेशान रहै छै। पढ़नाइक संगे घरेाक \nकाज करए पड़ै छै। (जोरसँ) हे रौ बौआऽऽऽ िव zम बेटाऽऽ, उठ जb दी भोर भऽ गेलौ। \nकट टू। \nतेसर दृ| य- \n0 थान- िव zमक घरक भीतरी भाग। \nसमए- िद न \nपा*- िव zम \n(िव zम घरमे सूतल अिछ । चौकीक बगलमे टेबुलपर पोथी आ का◌ैपीक ढेरी अिछ । ओइपर एकटा टेबुल \nघड़ीओ अिछ । \nमाएक 0 वर सुिन  देहपर सँ चिर  हटबैत अिछ । अँगैठी करैत घड़ीपर नजिर  दैत अिछ । घड़ी िदस देिख ते \nफुड़फुड़ा कऽ उठैत अिछ ।) \nिव zम- भोर भऽ गेलै। जुलुमक गV प! आइ घड़ीओ नै बजलै। दूध कखिन  शहर पहुँचैबै? (जोरसँ) अबै िछ यौ \nमाएऽऽऽ। \nकटू टू। \nचारम दृ| य- \n0 थान- िव zमक दुआिर । \nसमए- िद न। \nपा*- िव zमक माए आ िव zम। \nिव zमक माए एकटा बड़का कन0 तरमे दूध भिर  रहल अिछ । दूध भिर  कऽ आँगन िद स तकैत अिछ । तखने \nिव zम शटKक बटम लगबैत अँगनासँ िन कलैत अिछ । दुआिर क कातसँ साइिक ल लािब  ओइपर दूधक वतKन \nलटकबैत अिछ । आगू-पाछू देखैत, घंटी टुनटुनबैत आगू बढ़ैत अिछ ।)  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nिव zमक माए- आइ दूधो कमे भेलौ। \n(साइिक लपर चिढ़  चिल  पड़ैत अिछ । ओकर माए पाछूसँ सोर पाड़ैत अिछ ।) \nि◌ वzमक माए- िव zमऽऽऽ। तूँ िक छो िब सरबो केलही? \nिव zम- नै...। कहu िक छो। \nिव zमक माए- मन पड़लॱ? \nिव zम- हँ-हँ। ऊ वेकेU सीबला फामK पो0 ट ऑिफ समे रिज  ी करबाक छै। मन नै पिर तौ तँ डेटे िब त जइतै। \n(माए लेटर लािब  कऽ दैत अिछ  आ जेबीमे रखैत िव zमक साइिक ल चिल  पड़ैत अिछ ।) \nिव zमक माए- भुलड़ भऽ गेलै। (र0 ता िद स तिक ते रिह  जाइत अिछ ।) \nकट टू। \nपuचम दृ| य- \n0 थान- गामक एक भाग। \nसमए- िद न। \nपा*- रघुआ, िव zम। \nदुआिर क चबुतरापर रघु नहा रहल अिछ । कपारपर पािन  ढरैत काल जोर-जोरसँ ‘राम-राम’क जाप कऽ रहल \nअिछ । बगलसँ गुजरैत डगरपर साइिक लसँ िव zम जा रहल अिछ । रघुआक नजिर  ओकरापर पड़ैत अिछ । \nरघुआ- यौ दरोगा भाय। कनी सु0 ता िल अ। बस एक िम िन ट। हमहूँ अहॴक संगे चलबै। तैयारे छी। बस \nधोतीक ढेका खा◌े◌ंसए िद अ। \nिव zम- नै रघु काका। हमरा देरी भऽ गेल अिछ । \nरघुआ- रौ भतीजबा। तुरेमे दुिन यu आछन भऽ जेतै। हे रौ ठाढ़ रह। हे हे ढेका खोसए दे। \n(िव zम साइिक ल आगू बढ़ा लैत अिछ । पाछूसँ रघुआ डuड़मे धोती लटपटबैत रिह  जाइत अिछ ।) \nकट टू। \nसाइिक लक दुनू पिह या तेज गित सँ चिल  रहल अिछ । ओहीपर चढ़ल आ जोर-जोरसँ िन सuस िख◌ ंचैत िव zम \nदेखा पड़ैत अिछ । असगरेमे बड़बड़ाइत अिछ । \nिव zम- बेदरामे चोर-िस पाहीक खेल खेलाइत काल-िस पाही बेसी हमरे बनए पड़ै छल। तिह एसँ सभ हमरा \nदरोगा कहए लगल। आब कहैत अिछ  तँ तामस लहरैत अिछ । करबै की? आब हमरा दरोगा बनैक उपए \nकरए पड़तै। जे होइ ऐ परीछामे पूरा जोर लगबए पड़तै। \n(पाछू मुहj घुिम  कऽ तकैत अिछ । रघुआ धोती स हारैत दौगल आिब  रहल अिछ ।) \nरघुआ- (हाथ उठा कऽ हb ला करैत) रे भतीजबा, ठाढ़ रह। एतेक दूरसँ दौगल अबै िछ यौ, आबो तँ चढ़ा \nकऽ नेने चल। \n(िव zम फर तेजीसँ साइिक ल आगू बढ़ा लैत अिछ ।) \nकट टू। \nछअम दृ| य- \nसमए- िद न।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \n0 थान- नदीक तक बाहरी भाग। \nपा*- बरसा (नािय का) \nनदीक काते-कात घास-फूसक बीचमे बाट देखा पड़ैत अिछ । ओइ बाटपर हाथमे पोथी नेने बरसा तेजीसँ \nआिब  रहल अिछ । \nकट टू। \nनदीक कछेरमे नाह ठाढ़ भेल देखा पड़ैत अिछ । लोक सभ नाहपर चिढ़  रहल अिछ , िक छु गोटे चढ़ेक \nयासमे अिछ । \nकट टू। \nदेखा पड़ैत अिछ - एक तरफ तेजीसँ साइिक लपर चढ़ल िव zम आिब  रहल अिछ  आ दोसर िद ससँ बरसा \nदौगैत आिब  रहल अिछ । \nकट टू। \n(नाह खुगैले तैयार अिछ । तखैने बरसा पहुँच जाइत अिछ । कैएक 0 *ी-पु^ख एके संग कहैत अिछ ।) \n0 *ी-पु^ख- हौ नविर या, कनी िक  जाहक। \n0 *ी- हाथ बढ़ाउ दाय। खच कऽ चढ़ा लइ छी। \nबरसा- कोनो बात नै हम अपने चिढ़  जाएब। \n(कहैत नाहपर चिढ़  जाइत अिछ ।) \n(तखैने िव zम साइिक लक घंटी बजबैत आ हb ला करैत नाह लग पहुँच जाइत अिछ । साइिक लक ेक \nलगबैत फािन  कऽ उतरैत अिछ ।) \nिव zम- हे रौ भाय। हमरो चढ़ा ले। आइ अहुना हमरा लेट भऽ गेल छौ। \n(साइिक लकj नाहपर लादैत अिछ । आ चिढ़  जाइत अिछ । नाह खुिग  जाइत अिछ ।) \nकट टू। \n(देखा पड़ैत अिछ  जे िव zमकj पएरसँ बरसाक पएर िच पा रहल अिछ । बरसा पएर िख◌ ंचैक कोिश श कऽ रहल \nअिछ । ताबे िव zमक नजिर िन  चu पड़ैत अिछ । ओ चट दिन  अपन पएर हटा लैत अिछ ।) \nिव zम- ओह...। हड़बड़ीमे पएर पिड़  गेल। िच पा गेल की? धकम-धुीमे एना भऽ जाइ छै। \n(बरसा िक छो नै बजैत अिछ ।) \nबरसा- (टuग िद स तकैत) एँह...। \n(िव zम ओकरा िद स देखैत अिछ । बरसा नजिर  झुका लैत अिछ । िव zम टकटकी लगा कऽ ओकरा िद स \nदेखते रिह  जाइत अिछ ।) \n(लैश बैक- दुनू सपनामे ेम गीत गािब  रहल अिछ ।) \n(लैश बैक समाV त) \n(िव zम बरसाक हाथ पकड़ने ठाढ़ अिछ ।) \nबरसा- (तामसमे) हाथ छोड़ू। िद माग ठीक अिछ  की नै। \nिव zम- गb ती भऽ गेल। हे हम जािन  कऽ एना नै केलॱ। लेिक न अहu बड तमसाह छी।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \n(बरसा तामसमे ओकरा िद स आँिख  गुड़ािर  कऽ देखैत अिछ । लोक सभ हb ला-गुb ल करैत नाहसँ उतिर  रहल \nअिछ । िव zम ओकरा zोधसँ बँचबाक लेल आसमान िद स ताकए लगैत अिछ ।) \nिव zम- समए केते सुU दर छै। ई बादलक टुकड़ी सभ केते रेशमे दौगल जा रहल छै। लगै छै केकरोसँ भjट \nकरबाक लेल हड़बड़ीमे हुअए। \nकट टू। \n(नाहसँ सभ उतिर  गेल छै। लोक सभ दू-चािर  डेग आगू बिढ़  गेल छै। असगरे िव zम नाहपर अिछ ।) \nनविर या- हे यौ भाय। आसमानक तारा िग नै छी की? यौ अखिन  िद न छै राित  नै। झट दऽ नाहसँ उत। \nअखिन  तारा नै भेटत। \nिव zम- हँ...। हैया उतरै छी। लोको केते हड़बड़ीमे छै। \n(चट दऽ साइिक ल उतािर  आगू बढ़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nसातम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- छोटका शहर। \n(िम  टान आ चाहक दोकान) \n(दोकनदार एकटा बड़का कराहमे दूध ओंट रहल अिछ । ओकरा बगलमे टेबुल-बच लगल अिछ । ओइपर बैस \nकऽ दूटा मॲछबला चूड़ा-दही सुड़ैक रहल अिछ । तखैने िव zम सायिक लक घंटी टुनटुनबैत पहुँचैत अिछ ।) \nदोकदार- यौ िव zम भाय। हमरा तँ लगै छेलए जे आइ अहuक दरशने नै हेतै। \nहे... हे... स हािर  कऽ। \n(िव zमक सायिक ल खिल या दूधक वतKनसँ टकरा जाइत अिछ ।) \nयौ भाय, बसU तीकj लगाम नै अिछ  की? \nिव zम- यौ, हमरा बसU तीकj नजिर  नै लगाउ। \n(सायिक लसँ हड़बड़ा कऽ िव zम उतरैत अिछ । दूध नािप  कऽ कराहमे दैत अिछ । मॲछबला तेजीसँ दही \nसुड़ैक रहल अिछ ।) \nआइ जँ दूध नै आिन तॱ तँ चाहक दोकान केना चलैत? जँ दोसरासँ दूध लैतॱ तँ हमर रोजगार मारल \nजाइत। \nदोकानदार- हँ से तँ ठीके। \nिव zम- खेत नै उपजैत अिछ  तँ ई दूधक रोजगार पैदा केलॱ। तहूमे अपने टuगमे कुड़हैर मािर  लेब। \n(सायिक ल आगू बढ़बैत अिछ ।) \nकट टू। \nआठम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- पो0 ट आँिफ स। \n(िव zम पो0 ट आँिफ सक काउU टरपर लेटर दऽ रहल अिछ । आँिफ सक िक रानी 0 V ीडपो0 टक मोहर लगा कऽ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nरसीद िव zमकj हाथमे दैत अिछ ।) \nकट टू। \n0 थान- पो0 ट ऑिफ सक बाहरी भाग \nसमए- िद न \n(एक िद ससँ लेटरवu समे लेटर िग रा कऽ बरसा िन कलैत अिछ । दोसर िद ससँ रसीदकj देखैत िव zम अबैत \nअिछ । दुनू एक-दोसरासँ टकरा जाइत अिछ । बरसाकj हाथसँ पु0 तक िग र पड़ैत अिछ । िव zम पु0 तक \nउठेबैले झुकैत अिछ । ओकरासँ पिह ने तमसाइत बरसा पु0 तक उठा कऽ चिल  जाइत अिछ । \nिव zम- (ऊपर देखैत) हे भगवान एकरासँ र'ा क। \nकट टू। \nनअम दृ| य- \nसमए- राित । \n0 थान- िव zमक घर। \n(घरमे लालटेनक मि म इजोत। िव zम चिर  ओढ़ने बार बार कर फेिर  रहल अिछ । ओकरा सपनामे बार बार \nबरसा चिल  अबैत अिछ । जइ कारणे ओकरा िन  नै होइत अिछ । लालटेनक इजोतकj कम करैत अिछ  आ \nचिर  तािन  सुतैक पिर यास करैत अिछ ।) \nकट टू। \n(फलैश बैक- बरसा आ िव zम सपनामे ेम-गीत गािब  रहल अिछ ।) \n(लैश बैक समाV त।) \nकट टू। \n(मालक घर िद ससँ मवेशी खढ़क टाटमे धा मािर  रहल अिछ । 0 वर सुिन  िव zम चट दिन  उठैत अिछ  आ \nलालटेनक इजोत बढ़बैत अिछ । टाटक भूरसँ हुलकी मारैत अिछ । खुगल बड़द देखा पड़ैत अिछ । फेर \nलालटेनक इजोत कम किर  दैत अिछ । अU हार ससिर  कऽ लगमे चिल  अबैत अिछ ।) \nकट टू। \nदसम दृ| य- \nसमए- भोर। \n0 थान- नदीक िक नार। \n(दूरमे मंिद र आ मि0 ज द देखा पड़ैत अिछ । मंिद रक घंटाक 0 वर। मुग क अबाज। गाए, बकरी, बड़द हuकने \nजाइत लोक सभ। सायिक लपर चढ़ल िव zम जा रहल अिछ ।) \nकट टू। \nसमए- िद न। \n0 थान- नदीक िक नार। \n(िव zम नदीक िक नारपर बैसल बरसाक ती'ा कऽ रहल अिछ । नाह ऐपार-सँ-ओइपार अबैत अिछ , जाइत  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nअिछ । िक U तु बरसा नै अबैत अिछ । िम लैले िव zम छटपटा रहल अिछ ।) िड जॉb व। \nकट टू। \nएगारहम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- सुइदचनक घर। \n(सुइदचन आ ओकर मुंशी कुरसी-टेबुल लगा कऽ बैसल अिछ । सुइदचन िक छु सोिच  रहल अिछ , ओकरा \nबगलमे मुंशीजी बही-खाता उनटा-पुनटा रहल अिछ ।) \nमुंशी- मािल क! अहu | याम बाबूकj िक ए नै कहै िछ ऐ। ओकरापर तेतेक सुइद बिढ़  गेलै जे सभटा खेत िल िख  \nदेत तैयो नै सधतै। \nसुइदचन- हमहूँ तँ सहए सोिच  रहल छी। \nमुंशी- गामक िध या-पुताकj टीसन पढ़बै छै। एनए खेती नै उपजै छै। की हेतै। सुनै छी जे बेटीकj पढ़ा रहल \nछै। आमदनी अठी आ खरचा पैआ। \nसुइदचन- बस नै वएह बेबस हेतै। हम नै तँ हमर बेटा बेबस कऽ देतै। करजा सधबैमे देरी हेतै तब ने \nखेत-पथार आ गहना-जेवर देइले बेबस हेतै। \nमुंशी- जँ अिग ला सालक फसल नीक हेतै तँ बेिच  कऽ चुकता कऽ देत। तब? \nसुइदचन- समैपर खाद-पािन  भेटबे नै करतै तँ उपजा नीक केना कऽ हेतै। हमर जाल केतेक दूर धिर  \nपसरल छै। अहu तँ बुिझ ते छी। बको समैपर टका नै देतै। \n(दुनूकj आँिख  िम लैत अिछ  आ दुनू हँसए लगैत अिछ ।) \nकट टू। \nबारहम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- नदीक कछेर। \n(िव zम ओतए ती'ा करैत रहैत अिछ । जेतए बरसासँ िम लबाक संभावना रहैत अिछ । ऐ zममे आइ सुनहट \nबाधमे ठाढ़ अिछ । तखैने बरसाकj िच िच याइत सुनैत अिछ । िव zम दौग कऽ ओतए पहुँचैत अिछ  तँ देखैए जे \nतीन-चािर टा बदमाश बरसाकj िघ िस यबैत नेने जा रहल अिछ । बरसा ओकरा सभसँ छुटबाक पिर यास कऽ \nरहल अिछ । िव zम ओइ दृ| यकj देिख ते िच िच या लगैत अिछ ।) \nिव zम- हे रौ, ओकरा छोिड़  देबही की देखबीही। \nबदमाश- ई केतएसँ आिब  गेलौ रौ। मार सारकj। \n(बदमाश आ िव zमक बीच झगड़ा शु भऽ जाइत अिछ । हb ला-गुb ला सुिन  खेतमे काज करैत जन-मजूर \nसभ हँसुआ आ लाठी लऽ कऽ दौगैत अिछ । लोकक सं¢ या देिख  कऽ बदमाश सभ भािग  जाइत अिछ । \nिव zमक संगे बरसा घर िद स िव दा भऽ जाइत अिछ ।) \nकट टू।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nतेहरहम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- िव zमक घर। \n(डेिढ़ यापर ठाढ़ भऽ कऽ टहलू हb ला करैत अिछ ।) \nटहलू- (चकोना होइत) केकरो नै देखै िछ ऐ। अँगनामे िक यो छी िक  नै यौ? \nिव zमक माए- (अँगनासँ हुलकी दैत) टहलू बौआ छी। अँगना चिल  आउ। बहुत िद नक बाद देखलॱ। \nटहलू- हँ, हम तँ टहलैते रहै छी। से आइ टहैलते काल बड अजगुत देखलॱ। \nिव zमक माए- की देखिल ऐ? \nटहलू- देखलॱ, अहuक बेटा गुR डा–बदमाश सभसँ लड़ैत छल। सेहो एकटा लड़की लेल। \nिव zमक माए- (आ¤यKसँ) आँए...! \nटहलू- झूठ िछ ऐ की सuच। अपना बेटेसँ पूिछ  लेबै। हम जाइ छी। \n(िव दा होइत अिछ ।) \nकट टू। \nपनरहम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- िव zमक घर। \n(िव zमक माए अँगना बहािर  रहल अिछ । िव zम अँगना पहुँिच ते माएसँ कहैत अिछ ।) \nिव zम- आइ कनी बेसी देरी भऽ गेलौ माए। \nिव zमक माए- राह-बाटमे गुR डा-अवारासँ झगड़ा करबीही तँ देरी लगतौ ने। खाइक लेल अक जोगाड़ नै \nछौ। िज नगी केना सुधरतौ तइले सोचब आिक  हीरो बनल घुमै छj। \nिव zम- हमरो गV प सुनबीही तब ने माए। \nिव zमक माए- सुनबै की। उ सभ बड़का खुिन यu िछ ऐ। ओकरासँ झगड़ब तँ िज नगी बेरवाद कऽ देतौ। केते \nगोटेकj मािर  कऽ धारमे भँसा देने छै। \nिव zम- माए, तोहॴ तँ कहने रही जे केकरोपर अित याचार होइत रहै तँ चुप नै रहबाक चाही। एकटा \nलड़कीकj संगे उ सभ जबरद0 ती करै छेलै तँ हम चुप भऽ कऽ देखैत रिह तॱ। से तोरा नीक लिग तौ? \n(िव zमक माए सोचमे डुिम   जाइत अिछ ।) \nिव zमक माए- नीक तँ नै लिग तए। मुदा ओ सभ पैसाबला लोक छै। पुिल स आ कानून ओकरा मु¥ीमे छै। \nओकरासँ के लड़तै? \nिव zम- हम लड़बै माए हम। हम अपने बनबै पुिल सबला। सभकj सोझ कऽ देबै। र0 तापर लबैले चाहे जे \nकरए पड़ए। \nकट टू। \nसोलहम दृ| य-– \nसमए- िद न। \n0 थान- सुइदचनक घर।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nसुइदचन- मुंशीजी, सुनै छी, िक रपलबाक बेटा कहै छल जे हम करजा आपस नै करबै। \nमुंशी- उ कहै छै जे हमरापर बेसी सुइद जोिड़  देने छी। \nसुइदचन- तेकर मतलब, हमरा बेइमान बनबए चाहै छै। \nमुंशी- एना करतै तँ देखा-देखी समाजक आनो लोक...। \nसुइदचन- केकरा समाजमे िह  मत छै जे हमरासँ टकरा जाएत। हिर याकj किह  िद यौ ि◌ करपलबा बेटाकj चािर  \nसटका लगा देतै। ओकर लबरपनी ब भऽ जेतै। आ नै सुधरतै तँ राफ-साफ। (हाथसँ इशारा करैत \nअिछ ।) \nकट टू। \nसतरहम दृ| य- \nसमए- िद न। 0 थान- | यामबाबूक घर। \n(बरसा चुV पी साधने बैसल अिछ । | यामबाबू गहॴर नजिर सँ बेटी िद स देिख  रहल अिछ ।) \n| यामबाबू- बरसा, तोरा िक छो होइ छौ, आिक  कोइ िक छु कहलकौ?  \n(बरसा िक छु ने बजैत अिछ ।) \n| यामबाबू- तोहर माए तँ बचपनेमे मिर  गेलौ। केकरा कहबीही। िक छु बात छै तँ हमरे कहए पड़तौ। \n(बरसाक आँिख सँ दहो-बहो नोर खसए लगैत अिछ ।) \n| यामबाबू- की भेलौ तोरा? बजबीही तब ने। \n(बरसा आँिख  पोछैत अिछ ।) \nबरसा- पिढ़  कऽ अबैकाल बाधमे गुR डा–छौड़ा सभ घेर नेने छल। िघ िस या कऽ नेने जाइत छल। खेतसँ जन \nसभ आ ओ दौगल, नै तँ...। \n(फेर कानए लगैत अिछ ।) \n| यामबाबू- तब तँ केते गोटेक बुझने हेतै। िच U हने हेतै। आइ हम ओकरा बापसँ भjट करा देबै। \n(तमसा कऽ चिल  पड़ैत अिछ ।) \nबरसा- (पाछूसँ हb ला करैत अिछ ।) बाबूजीऽऽऽ   \nकट टू। \nअठारहम दृ| य-– \nसमए- िद न। \n0 थान- गामक डगर। \n(| यामबाबू जा रहल अिछ । आगूसँ अबैत सुइदचन ओकरा टोकै छै।) \nसुइदचन- यौ | यामबाबू, उदास छी। की बात? िक छु भेल की? \n| यामबाबू- की कहब। आ केना कहब? \nसुइदचन- हम तँ अहuक िह त छी। हमरा लग नै बाजब तँ फेर...। \n| यामबाबू- हमर बेटी पिढ़  कऽ अबैत रहए से बाटमे...। \n(| यामबाबू नजदीक आिब  कानमे सुइदचनकj सभटा गप कहैत अिछ ।) \nसुइदचन- ई गप दोसरठाम नै बजब। ऐसँ अहॴक इ¦ जत उघार हएत। बुझलॱ िक ने।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \n| यामबाबू- तब एकर िन दान केना हेतै? \nसुइदचन- धुर। तेकर िच U ता नै क। अइले तँ हमर बेटा हिर या काफी छै। फोनसँ सभ गप किह  दइ \nिछ ऐ। अहu जाउ। \n(सुइदचन फोनसँ गप करए लगैत अिछ । | यामबाबू चिल  पड़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nउैसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- नदीक िक नार। \n(घोड़सवार तेजीसँ आिब  रहल अिछ । ओकर फोनक घंटी बजैत अिछ । एकाएक घोड़ा रोकैक पिर यास करैत \nअिछ । गित क कारणे घोड़ा नचैत अँइठ कऽ ठाढ़ भऽ जाइत अिछ । फोनपर गप करैत-करैत ओ लैश \nबैकमे चिल  जाइत अिछ ।) \nकट टू। \nदृ| य पिर वतKन लैश बैक \n0 थान- सड़क \nसमए िद न। \n(| यामबाबू अपना बेटीक संगे शहरसँ आपस आिब  रहल अिछ । बजारसँ कीनल व0 तु सभ हाथमे लटकौने \nअिछ । आगूमे हिर याकj देिख  ठाढ़ होइत अिछ । हिर यो ठाढ़ भऽ जाइत अिछ ।) \n| यामबाबू- की यौ बौआ, अहuक बाबूजी कुशल छिथ  ने? \nहिर या- हँ-हँ ठीके छिथ । (हिर याक नजिर  बरसापर पड़ैत अिछ । बरसा नजिर  झुका कऽ आगू बिढ़  जाइत \nअिछ ।) \n| यामबाबू- अ छा-अ छा, परसू अबै छी तँ भjट करबिन । \n(कहैत चिल  पड़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nलैश बैक समाV त। \nदृ| य पिर वतKन। \nहिर या- िच U ह गेलॱ, वएह लड़की छी। \n(हिर या फोन जीबीमे रखैत अिछ । िस रकj झटकैत अिछ  आ तेजीसँ घोड़ाकj आगू बढ़ा दैत अिछ ।) \nकट टू। \nबीसम दृ| य- \nसमए- राित । 0 थान- िनजKन। \n(हिर या अपना संगी बदमाश लग पहुँचैत अिछ । बदमाश सभ आपसमे फुसराहिट  करए लगैत अिछ ।) \nहिर या- हे रौ, तूँ सभ आइ कोनो लड़कीकj घेरने रही। \n(सभ चुV पी सािध  लैत अिछ ।) बजै छी िक ए नै रौ। हमर तामस नै देखने छी। सuच बज नै तँ कान-कपार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nढािह  देबौ। \nबदमाश एक- हजूर, अहu तामसकj रोकू। अहu िब नु पुछने ई गलती भऽ गेल। \nहिर या- हँ-हँ बाज ने। की गलती? \n(बदमाश एक लगमे आिब  कानमे सभटा बात कहैत अिछ ।) \nबदमाश दू- हजूर, आगूक लेल आदेश ि◌ दयौ। \nहिर या- ओइ लड़कीक संग दोबारा गलत बेवहार नै हेबाक चाही। ओ लड़की अपने जाित क अिछ । ओकरा \nबापक संगे हमरा िप ताजीक पुरान स बU ध छै। \nमुड़ी डोलबैत) हँ एकटा बातक पता लगा जे ओइ लड़कीक संगे लड़का के छेलै। \n(हिर या तेजीसँ 0 थान करैत अिछ ।) \nकट टू। \nएकैसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- | यामबाबूक घर। \n(| यामबाबू अपना दुआिर पर बैसल छिथ । हिर या पहुँचैत अिछ ।) \n| यमाबाबू- आऊ बौआ, कहू महाजनक समाचार? ठीक छिथ  ने? \nहिर या- हँ-हँ ठीके छिथ । \n| यामबाबू- बरसा बेटीऽऽऽ। \nबरसा- (भीतरसँ बजैत अिछ ।) हँ, बाबूजी। \n| यामबाबू- चाह नेने अिब हj। \nहिर या- हमरा बाबूजी भेजने छिथ । \n| यामबाबू- हँ-हँ कहू की बात? \nहिर या- वएह, करजाक स बU धमे। अहuसँ भjट करए चाहै छिथ । \n| यामबाबू- देिख यौ ने, िध या-पुता सभकj पढ़बै छी। ओहो सभ पैआ नै देने अिछ । सभटा असूल कऽ नेने \nअबै छी। आ भjटो हेतै। \n(| यामबाबू आँगन िद स जाइ छिथ  ताबत बरसा चाह नेने आिब  जाइत अिछ ।) \nहिर या- एकटक बरसा िद स तािक  रहल अिछ । बरसा नजिर  झुकौने चाह हिर या िद स बढ़बैत अिछ । हिर या \nचाहक कप तेना कऽ पकड़ैत अिछ  जे चाह हरा जाइत अिछ । तखैने | यामबाबू पुन: आपस आिब  जाइ \nछिथ । बरसा तमसा कऽ आँगन चिल  जाइत अिछ ।) \nकट टू। \nबाइसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- िनजKन बाट। \n(बरसा लोकक नजिर सँ नुकाइत जा रहल अिछ । हिर याकj नजिर  ओकरापर चल जाइत अिछ । िक U तु  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nबरसाकj ऐ बातक पता नै चलैत अिछ । हिर या चोरा कऽ ओकरा पाछू-पाछू जा रहल अिछ ।) \nकट टू। \nदृ| य पिर वतKन- \nसमए- सuझ। \n0 थान- बाध। \n(बरसाकj ओतए पहुँिच ते िव zम खेतसँ िन कलैत अिछ ।) \nिव zम- अहu, बहुत काल धिर  ित 'ा करबौलॱ। \nबरसा- की करबै। लोक तँ तिक ते रहै छै। कहुना नुकाइत-िछ पाइत एलॱ। \nिव zम- ऐठाम र0 ता छै। चलू नदीक कछेरपर। िन धोख भऽ कऽ गप करब। \n(दुनू गोटे चिल  पड़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nदृ| य पिर वतKन- \nदुनू एक-दोसराक हाथ पकड़ने खुशीक गीत गािब  रहल अिछ । झॲझमे िछ पल हिर या देिख  रहल अिछ ।) \nकट टू। \nतइसम दृ| य- \nसमए- सuझ। \n0 थान- िनजKन। \n(हिर याक मुँहपर घृणाक भाव अिछ । दाक बोतल मुँहसँ लगबैत अिछ । फेर जोरसँ फेक दैत अिछ ।) \nहिर या- (zोधमे) सार, हीरोपनी करैत अिछ । हमरा सोझहामे। हमरा िच U हने नै अिछ । जाित क लड़कीक \nसंगे...। आइए तोरा मुइलहा बापसँ भjट करा देबौ। \n(बोतलकj टuगसँ ठोकर मारैत अिछ  आ तेजीसँ घोड़ापर चिढ़  चिल  दैत अिछ ।) \nकट टू। \nचौबीसम दृ| य- \nसमए- सuझ। \n0 थान- िव zमक घर। \n(िव zमक माए घर-अँगनाक काज कऽ रहल अिछ । हिर या अपना तीन-चा◌ािर  साथीक संगे पहुँचैत अिछ । \nघोड़सवार सभकj देिख ते बुिढ़ या § यभीत भऽ जाइत अिछ ।) \nहिर या- गे बुिढ़ याऽऽऽऽ। तोहर बेटा िब करमा कहu छौ? \nिव zमक माए- हौ बाबू। हमरा नै बूझल अिछ । की भेलै से? \nहिर या- सuपकj पोसने छी आ पुछै छी की भेलै। िन काल अँगनासँ आइ हडी तोिड़  देबौ सारकj। \nिव zमक माए- यौ बाबू मुँह स हािर  कऽ गप क हमर बेटा पढ़ै छै। कोनो लु चा-लोफर नै अिछ । \nहिर या- लोफर नै छौ तँ छौड़ीक संगे रसलीला िक ए केने घुरै छौ। \nिव zमक माए- हमरा बेटापर झूठ-मूठक दोख नै लगाउ। नै तँ ठीक नै हएत।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nहिर या- (कोड़ा देखबैत) देखै छीही कोड़ा। हरामजादी पीठ परहक खाल खॴच लेबौ। नै तँ बेटाकj स हािर  \nले। (हिर याक एकटा संगी अँगनासँ तािक  कऽ बहार ि◌ नकलैत अिछ ।) \nसंगी- अँगनामे नै छै िब करमा। \nहिर या- सुिन  ले बुिढ़ या। बेटा जँ र0 तापर नै एतौ तँ कािट  कऽ धारमे भँसा देबौ। \n(घोड़ापर चिढ़  सभ तीव¨ गित सँ चिल  पड़ैत अिछ ।) \nपचीसम दृ| य- \n0 थान- सुइदचनक घर। \n(हिर या शराब पी रहल अिछ । सुइदचन आ मुंशी जीकj अबैत देिख  बोतल फक कऽ चिल  पड़ैए।) \nसुइदचन- मुंशीजी, हिर या िक एक तमसाएल छै? गuजाक िब जनीशमे घाटा लगलै की? \nमुंशी- नै बुझिल ऐ मािल क। | यामबाबूक बेटी छै ने बरसा। ओकरा अपन हरीबाबू पिस न कऽ लेलकै। \nओकरेसँ िब आह करबाक मन बना लेने छै। \nसुइदचन- वाह। कािब ल अिछ । असलमे बेटा तँ हमरे िछ ऐ। पैघ हाथ मारलक। सोचै छेलॱ ओकर जमीन \nकरजा तरमे िल खेबै। आब तँ दहेजेमे सभटा आिब  जेतै। \nमुंशी- से तँ | यामबाबूकj सU तानक नामपर वएह बेटी मा* छै। िक U तु...। \nसुइदचन- िद त की छै जे िक U तु लगौने छी? \nमुंशी- मािल क! एकटा पढ़ुआ छौड़ा छै िब करमा। सुनै छी जे ओइ लड़कीसँ मेल-जोल छै। देरी करबै तँ \nहाथसँ सब कुछौ िन किल  जाएत। \nसुइदचन- मुंशीजी। हमरा जालसँ िन कलनाइ एते असान छै की। चलू अखने देखै िछ ऐ। \n(दुनू चिल  पड़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nछबीसम दृ| य- \n0 थान- | यामबाबूक घर। \nसमए- िद न। \n(| यामबाबू, सुइदचन आ मुंशीक संगे बैसल अिछ ।) \nसुइदचन- अहॴ कहू | यामजी, जे ओइ िद नसँ अहu बेटी िद स कोनो गुR डा-बदमाश तकबो करैए? \n| यामबाबू- से तँ अहॴ सबहक छ*-छायामे ने हमरा सभ सुरि' त छी। \nसुइदचन- िध यानसँ सुिन  िल अ। अह© बेटीकj हम अपन पुतोहु मािन  लेने छी। आ हम बुिझ ते छी जे अहu \nहमरा गV पकj सहषK 0 वीकार करबे करब। \n| यामबाबू- कनी बेटीसँ...। \n(सुइदचन चुप रहबाक इशारा करैत अिछ ।) \nसुइदचन- अहu चुप रहू। अह©पर करजो ततँ बहुत भऽ गेल छै। सभटा खेत िब का जाएत, तैयो नै सठत। \nमुंशी- मािल क अहu कथी बजै छी। आब तँ िह नक खेत-पथार बेटीए-जमाएक हेतै। \nसुइदचन- से तँ हम बुिझ ते छी। हम तँ ई कहैले एलॱ, जे कोइ हमरा पुतोहु िद स अधला नजिर सँ तकतै तँ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nहम ओकर आँिख  फोिड़  देबै। बुझलॱ। चलू मुंशीजी। \n(सुइदचन, मुंशी चिल  पड़ैत अिछ ।) \nकट टू। \nसाइसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- | यामबाबूक घर। \n(| यामबाबू बैसल अिछ । बरसा ठाढ़ अिछ ।) \n| यामबाबू- (तमसाइत) ओइ टोलक िव zमक संग एतेक मेल-जोल िक एक रखने छी? तोरा पता छौ- लोक \nसभ केहेन-केहेन अफवाह उड़ा रहल छै। \nबरसा- (मुड़ी गॲतने) बाबूजी ओ नीक लोक छै। ओइ िद न ओकरे कारणे हमर इ¦ जत आ जान बँचल। \n| यामबाबू- तँ◌ू ªममे छj। सभ सुइदचन बाबूक कृपा छेलै। \nबरसा- तखिन  तँ वएह मािर ओ खा कऽ हमरा बँचौलक। समैपर आन लोक सोझहा कहu आएल। \n| यामबाबू- मुँह लगल नै बाज। ऊ लिड़ का हमरा जाित ओ-बेरादरीक तँ नै छी । आ एने तोरा िब आहक सभ \nगV प तँइ-तसिफ या भऽ गेल छौ। \n(बरसा तमसा कऽ जा रहल अिछ ।) \nसुिन  ले, आब तँ◌ू घर-अँगनासँ बाहर नै िन किल  सकै छj। \n(झटिक  कऽ िव दा भऽ जाइए बरसा।) \nकट टू। \nअ¥ाइसम दृ| य- \n0 थान- िव zमक घर। \nसमए- िद न। \n(िव zमक माए घाड़ खसौने बैसल अिछ । िव zम स मु`ामे पहुँचैत अिछ ।) \nिव zम- माए, तँ◌ू कथीक िच U तामे डुमल छj? \nिव zमक माए- हमर िच U ता बुझै नै छीही। सोचै छी जे तोरा नोकरी भेट जाउ तँ हमरो िज नगी सुफल भऽ \nजाएत। \nिव zम- आइसँ तोहर िच U ता खतम। (लेटर देखबैत) लेटर भेिट  गेल छै। आइ सौझुका गाड़ीसँ हम जा रहल \nिछ यौ। सभ िक छो सित  कऽ झोरामे दऽ दही। \nिव zमम माए- अँए...। ठीके...। (अचरजक भाव) \nकट टू। \nउनतीसम दृ| य- \nसमए- सuझ। \n0 थान- सड़क। \n(िव zम टीसन िद स बढ़ल जा रहल अिछ । िव चारमे डुमल अिछ । आगूमे रघुआकj देिख  बजैत अिछ ।)  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nिव zम- (0 वत:) बरसाकj सभ गV पक जानकारी दऽ देबाक चाही। (रघुआकj रोकैत अिछ ) यौ रघुजी, कनी \nिक  जाउ। एगो हमर िच ¥ी नेने जाउ। \nरघुआ- (िक  कऽ) की यौ दरोगाजी, बिनयj गिल ऐ अहu दरोगा। अ छा जाउ, जाउ आ लाउ केकरा देबाक \nछै िच ¥ी? \nिव zम- हे िल अ। कोइ बुझहए नै। चुपेचाप बरसाकj हाथमे दऽ देबै। \nरघुआ- अहu िन चेन रहू। कोइ नै बुझतै। मुदा घूस िद अ पड़त। \n(दुनू हँसैत अिछ ।) \nकट टू। \nतीसम दृ| य- \nसमए- सuझ। \n0 थान- | यामबाबूक घर। \n(आस-पड़ोसक औरित या सभ अँगनामे जमा अिछ । िब आहसँ पूवKक िव ध-बेवहार भऽ रहल अिछ । पु^ख सभ \nबिर यातीक ित 'ा कऽ रहल अिछ । रघुआ कोनटा लगसँ बरसाकj इशारा करैत अिछ । बरसाकj लगमे \nपहुँिच ते िच ¥ी ओकरा हाथमे पकड़ा दैत अिछ ।) \nकट टू। \nएकतीसम दृ| य- \n(िव zम ेनपर चढ़ैत अिछ । आ गाड़ी खुिग  जाइत अिछ । चलैत गाड़ीक पाछूमे बरसा दौग रहल अिछ । \nबरसाक पाछूसँ एकटा घोड़ सवार रेबाड़ने जा रहल अिछ ।) \nकट टू। \nबीसम दृ| य- \nसमए- राित । \n0 थान- | यामबाबूक घर। \n(| यामबाबू उदास भऽ बैसल छिथ । घरक समान सभ अ0 त-बे0 त अिछ । एकटा घोड़ सवार अबैत अिछ । \n| यामबाबू मुड़ी उठा कऽ ओकरा िद स तकै छिथ ।) \n| यामबाबू- हमरा बेटीक कोनो पता लगल? \nघोड़ सवार- टीशनक चाभर आ दूर-दूर धिर  तकलॱ, पता नै, गाड़ीपर चिढ़  गेल आिक   केनौ नुका रहल, \nअU हारमे। मुदा ि◌ चU ता नै क। हमर संगी सभ तािक ए रहल अिछ । जेतै केतए।) \n(घोड़ सवार चिल  दैत अिछ ।) \nकट टू। \nततीसम दृ| य- \nसमए- भोर। \n0 थान- | यामबाबूक घर। \n(| यामबाबू 0 नानक उपराU त सुजकj नम0 कार करै छिथ ।)  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \n| यामबाबू- (सुज िद स तकैत) हे सुज महराज! पता नै, दोख हमर अिछ  आिक  हमरा बेटीक। केतए हेतै \nआ केहेन हालमे हेतै। हम ओकर बाप िछ ऐ। िच U ता तँ हमरे हेतै। समाज तँ हँिस  रहल छै। आइ ओकर \nमाए रिह तै तँ ई दशा नै होइतै। पता नै, बापकj जे करबाक चाही से हम किर  रहल छी आिक  नै। हे \nसुज महराज, ओकर र'ा करब। ओह...। \n(आँिख मे नोर भिर  जाइ छै।) \nकट टू। \nचॱतीसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n0 थान- सुइदचनक घर। \n(सुइदचन आ मुंशीजी बैसल अिछ ।) \nमुंशीजी- माि◌ लक! केतेक िद न बीित  गेल। मुदा अखनी तक | यामक बेटीक कोनो पता नै लगल। लगै छल- \nजे छु छे फैदा हएत लेिक न...। \nसुइदचन- लेिक न की लगबै छी। सुइदखोरकj किह यो घाटा लगै छै। हमर बेटा क चा खेलाड़ी नै छै। \nलड़की केतौ नुकाएल हेतै ओ खोिज  कऽ िन कािल  लेतै। फेर हम जे चाहबै सएह हेतै। \nकट टू। \nपतीसम दृ| य- \nसमए- िद न। \n(हिर या अपना कोठलीमे दा पीब रहल अिछ । बोतल खाली कऽ झुमैत-झामैत बाहर िन कलैत अिछ । आ \nघोड़ापर चिढ़  चिल  दैत अिछ ।) \nकट टू। \nछीसम दृ| य- \n0 थान- बाधक िनजKन भाग। \nसमए- िद न। \n(हिर या घोड़ापर सँ उतरैत अिछ । कातक गाछ तरमे ओकर ेिम का फुिल या ठाढ़ अिछ । दुनूक बीच ेमसँ \nभीजल गप-सV प्  होइत अिछ , दुनूमे ेमालाप।) \nफुिल या- एकटा गV प तँ अहuकj नै कहलॱ। \nहिर या- कोन गV प? \nफुिल या- हम तँ अहu ब चाक माए बनैवाली छी। \nहिर या- धुर, ऐ झंझटकj हटाउ। खसा िल अ। \nफुिल या- एना कहॴ होइ छै। अहu बाप बनैबला छी। (पेट िद स इशारा करैत) ई अहॴक ब चा छी। \nहिर या- एनामे तँ हम केतेक िध या-पुताक बाप बिन  जेबै, आ केतेक लड़कीक पित । \nफुिल या- तेकर मतलब...। \nहिर या- (zोधमे) मतलब िक छो नै। गभKपात करबा िल अ। खरच हम देबै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nफुिल या- हम से नै करब। \nहिर या- (zोधमे) केतौ िक छो बजबj वा हमरा लग एबही तँ परान खिच  लेबौ। तोरा हमरा बीच सभ बात \nखतम। (घोडापर चिढ़  सzोध 0 थान।) \nकट टू। \nसतीसम दृ| य-– \n \nसमए- िद न। \n0 थान- फुिल याक घर। \n \n(फुिल याक माए चनकी अपना िध या-पुतका खाएक परैस रहली अिछ । िध या-पुता भात मंगैत अिछ ।)  \n \nचनकी- (करछुल थारीमे पटकैत) ले, थारीओ बरतन खा ले। \n(तखैने फुिल याक बाप डोलना िन शuमे झुमैत पहुँचैत अिछ ।) \n \nडोलना- फुिल याक माएऽऽऽ। एको लवनीक दाम लाबह। कंठ सुखा गेल। हे तोरा नीक नै हेतह। एको \nचुक दाम िन कालह। \n(चनकी पैसा राखएबला गुb लककj फोड़ैत अिछ , आ सभटा पैसा तामसे िछ िड़ या दैत अिछ ।) \n \nचनकी- ले सभटा पैसा ले। नै होइ छौ तँ िध यो-पुताकj रकत पी ले। \n(तामसे चनकी िध या-पुताकj थोपराबए लगैत अिछ । तखैने फुिल या पहुँचैए आ कोनमे बैस कऽ कानए लगैए।) \n \nचनकी- तोरा की भेलौ गइ? \n \nफुिल या- माए गइ माए, तोहर इ¦ जत...। \n(कानए लगैए) \n \nचनकी- हमरा इ¦ जतकj की भेलै गइ? \n \nफुिल या- सुइदखोरबाक बे◌ेटा इ¦ जत खराप कऽ देलकौ गइ। हमरा पेटमे ओकर...। \n(कानए लगैत अिछ ।) \n \nचनकी- हमर इ¦ जत खराप करत अनजनुआ जनमल ओकरा तँ हम...। \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nफुिल या- कहने रहै जे िब आह करबो, तोरा संगे। \n \nचनकी- ओइ कॲिढ़ फु¬ाकj िब आह करए पड़तै। चल देखै िछ ऐ केना नै िब आह करतै ऊ। नै करतै तँ सॱसे \nसमाजमे ढोल पीट देबै। कािर ख-चुन लगा देबै। िघ ना कऽ रिख  देबै- आइ। सभ गोरे चल। किह  दही \nसभकj। \n(एके संग सभ चिल  दैत अिछ ।) \n \nकट टू। \nअरतीसम दृ| य- \n \nसमए- िद न। \n0 थान- सुइदचनक घर। \n \n(सुइदचन आ मुंशी दलानपर बैसल अिछ । एक हज लोक अबैत अिछ । ओइमे फुिल या ओकर माए-बाप आ \nओइ टोलक आनो-आन लोक सभ अिछ । सभ तामसे गाि◌ र-बात दऽ रहल अिछ , मं◌ुशी पुछै छै।) \n \nमुंशी- की बात िछ ऐ? अहu सभ केकरा गिर या रहल िछ ऐ? \n \nसुइदचन- सार सभ िन शu पीने अिछ । बताह भऽ गेल छै सभटा। पता छौ जे केकरा दुआर पर छी। \n \nमुंशीजी- हे रौ भाग जो तोरा सभ। तमसेतौ तँ मािल क गोली मािर  देतौ। \n(फुिल याक माए चनकी किर या खापिड़  नेने आगू अबैत अिछ ।) \n \nचनकी- देखै छी खापिड़ । माएक दूध पीने छी तँ सामनेमे चिल  आ। आइ चािन  ठोिक  देबौ। \n \nसुइदचन- रे सोर पार तँ खलीफाकj। ला लाठी, चुतर तोिड़  देबै। \n(लाठी हाथमे लेने आगू बढ़ैत अिछ । चनकी खापिड़  फेकैत अिछ । सुइदचनक कपारपर खापिड़  लगैत अिछ  \nअिछ  फूिट  जाइत अिछ । कपार पकिड़  बैस जाइत अिछ ।) \n \nमुंशीजी- मािल क जान बँचाउ। \n \nसुइदचन- रे बहॴचो, कोनेसँ बजर खसलौ रे। \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nमुंशी- सुइदबला छी। \n \nचनकी- (गरजैत) घरढुाक बाप। असली बजर तँ आब िग रतौ। कहu छौ बेटा? करा िब आह। \n \nसुइदचन- िब आह? हमरासँ? \n \nमुंशीजी- माि◌लक! अहासँ नै। अहuक बेटासँ िब आह करौत। \n(भीड़मे | यामबाबू ठाढ़ भऽ कऽ सभ िक छु देिख  सुिन  रहल अिछ ।) \n \nसुइदचन- की बात भेलै रौ?  \n(एक गोटे आगू बिढ़  सभ गV प सुइदचनक कानमे कहैत अिछ । माथापर चोट मारैत | यामबू 0 थान करैत \nअिछ । िक छु लोक हb ला केिन हारकj शाU त कऽ रहल अिछ ।) \n \nकट टू। \n \n \n \n \n \n \n \nशारदा नU द शारदा नU द शारदा नU द शारदा नU द िसंह  िसंह  िसंह  िसंह जीक िवहिन कथा- \nकी करब से अहॴ कहू \n \nरामा कहलकै- \n“ऐ सुनै नइ छै। अँगनामे नै छै की? केतए चिल  जाइ छै, से नै जाइन।” \nदेिख यौ ने एतबे कालमे कए गोट महाजन दुआिर  लािग  गेला। अखिन  तँ भोरे भेलैए, िद न तँ बuकी छै। आ \nिक छु पटौनीओं बलामे रिह ए गेलै। पिह लुका महाजन किह ते रहै आिक  धरदिन  दोसरो महाजन हुनक मँ◌ुहक \nबात ऊपरे लोिक  लेल की जे व खाद तरेचा जे नेने छेलै ओहूमे अदहा देने रहै आर बuकी रिह  गेलै। \nकहने छेलिख न जे यूिर याक बोरा लेबै ने तँ ओहीमे िम झर करादेब। \nसे तँ आब फिस लो नवको होइतै। आइ िब नु नेने िक  हम टसिक  नै सकै छी। एनामे तँ हमर भ¥ीए जाम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nभऽ जाएत। एहेन महाजनीसँ बाद अबै छी। कहू एहनो भेलैए। एतै कहल गेलै जे पच िख आइ ऋृणे िब आइ। \nई उतारा चौरी भऽ रहल छेलै की। \nएकटा गाड़ी ए हरे हौरन दैत हुरहुराइत आिब  रहले ओहीपर िल खल छेलै उतरी िब अ◌ार ~ामीण 'ेि* य बक \nगोड़ा-वौराम दुआिर  लािग  गेल अिछ । मुहथिर पर अमला सभ ठाढ़ भऽ कऽ पूिछ  बैसला- \n“यही रामा का घर है?” \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nजेजे जेजे.. ..पीपी पीपी.. ..गुV तागुV ता गुV तागुV ता ऊफK मोनूजी ऊफK मोनूजी ऊफK मोनूजी ऊफK मोनूजी। मोनूजी'क ई पिह ल कथा िछ यिन - \n''बेटी पी बोझ'' \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n \nराितक दू बजैत रहै, चा िदश अUहार छल। सुिम*ाक आँिखसँ जेना नीन उिड़ गेल रहिन । तखने एकाएक \nपितक कराहब सुिन नीन टुटलिन। नीन टुिट ते पित- |याम-सँ पुछलिखन- \n“की होइए?” \n|याम िकछु ने बजला। हाथ छूलापर बूिझ  पड़लिन  जे बड़ जोर बोखार छिUह । छोटकी बेटी- गीता-कj \nहड़बड़ाइत उठबैत, मुँह पटपटबैत बजली- \n“हमर तँ कपारे जरल अिछ। भगवानो सभटा दुख हमरे देने छिथ!” \nदू क¥ा जमीनक अलाबे एकटा छोट-छीन फूिसक घर। जइमे सुिम*ा पित आ छोटकी बेटी-गीता-क संग \nिज नगी गुजिर  रहल छिथ । पितक तिबयत सेहो बरबिर  खरापे रहै छिU ह । बेटा नै छिU ह । भगवतीकj केतेक \nकबुला-पातीक पछाित ओ बेटा नै भेलिन। \nबड़की बेटी िगरजा, जेकर िबआह िब नु लेन-देनक भेल छेलिन । िब नु लेन-देनक िब आह ऐ खाितर भेल रहिन  \nजे िगरजा देखै-सुनैमे बड़ सुिर   संगे गुणशील आ कमKशील सेहो। \nमुदा सुिम*ाक जमाए आ समिध बड़ लालची। िबआहक साल भिरक  पछितओ कोनो-ने-कोनो बहानासँ िगरजाकj \nपड़तािर त करैत रहिथ न। िगरजाक सासु िबजनेसक नाओंपर बेटाकj ससुरािरसँ पाइ अँइठऽ सेहो कहैत \nरहिथन । बेटो एहेन जे मिहने-मिहने सासु-ससुरकj पैआक समाद पठबैत। मुदा कोनो असिर  नै देिख  एक \nिद न िगरजाक सासु समिधन लग 0 वयं पहुिच  कहलिखन- \n“जमाए तँ शराबी भऽ गेल, िकएक तँ कोना◌े रोजगार नै छै, भिर िदन एनए-ओनए बौआइत रहैए। अहu लाख-\nसबा-लाख मदित  किर िदयौ, जइसँ कोनो काज-धंधा शु करत। काज-रोजगार भेने अहuक बेटीओ सुखी \nरहत।” \nएते कहैत ओ बड़बड़ाइत ओतएसँ िव दा भऽ गेली। मनमे दू क°ा जमीन आ िग रजाक नामे बीमाबला पाइ \nनाचैत रहिन । एक िदन थािक-हािर कऽ िगरजाक सासु-ससुर िगरजाकj नैहर भेज देलक। पित सेहो पाछू \nलगल िग िर जा संग एला मुदा दुआिरपर िक गेला। िगरजा कािन-कािन कऽ अपन सभटा बेथा माएकj \nकहलिख न। बेटीक बात सुिन  माए yU yमे पिड़  गेली। बीमाबला पाइसँ गीताक िबआह करब आिक िगरजाक \nअशाUत िजनगीकj बँचाएब! आन कोनो अवल ब नै। सोचैत-सोचैत चाह-िब0कुट आ पािन लऽ कऽ दरब¦जापर \nपहुँचली। जमाइओ हुनकर गोड़ िक लिग तिन , ओ तँ अपने बेगरते आU हर! गु0साइले चाह पटकैत बजला- \n“ई सभ आदर-सhकारक ढंग रहए दथुन। हमरा लग समए कम अिछ। पुरिन मा िदन साइिकन दोकान \nखोलब। हमरा बीमाबला पाइ चाही। ओनािहतो िबना दान-दहेजक िह नका बेटी संग िब आह कऽ बहुते िदन \nघरमे बैसा कऽ खुएिल यिन ।” \nसुिम*ा िगड़िगड़ाइत बजली- \n“पाहुन, ई तँ घरक पैघ जमाए छिथ , गीताक िब आहक भार जेतेक हमरा सभकj अिछ तेते िहनको छिU ह  \nने।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nकनीकाल जमाए बाबू िक छु ने जवाब देलिखल मुदा िकछुकालक पछाित िगरजाकj बजा कातमे लऽ गेलिख न \nआ कहलिखन- \n“आब, अहu अपन िजनगी एतै काटू। जाधिर पाइ नै िमलत ताधिर अहu घुिर कऽ हमरा लग नै आएब।” \nई किह  जमाए बाबू तमतमाएल मोटर साइिकलपर बैस आँिखसँ ओझल भऽ गेला। गीता बहनोइक सभटा बात \nसुिन  लेलक। बहनोइक िख  देिख  गीता बहुत दुखी भऽ गेल। मुदा माए-बाबूक लाख पुछलाक पछाितओ दुनू \nबिहनमे सँ िक यो ई बात नै कहिन । कारण छल जे ओनािह तो माए-बाबू गरीबीक चलैत दम्  माक इलाजो ने \nकरा पबिथ । ऊपरसँ ई सभटा झंझ-मंझ सुिन  आरो दुखे बिढ़ तिन ।  \nएकाUतमे बैस दुनू बिहन अपन फूटल िक0मतपर कनैत रहए। दुनू बिह नक मनमे उठैत रहै, दहेजक कारण \nमाए-बापक माथपर बा◌ेझ बनल छी। ¦¦¦  \nजे.पी. गुVता ऊफK मोनूजी \nसपकK- िनमKली, सुपौल (िबहार) \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nअ'य कुमार झाअ'य कुमार झाअ'य कुमार झाअ'य कुमार झा \nेमक अिधकार \n \nअपन मu आ िपताक हम आmाकारी पु* छी, मुदा जिहयासँ िबआह भेल, हुनका नजिर मे संिद±ध भऽ गेल \nछी। हमर सोभाव, आचरण, आ हृदैक भावना पिहने जकu ि0थर आ तट0थ अिछ, मुदा हुनका नजिर मे अपन \nकिनयuक गुलाम छी। हमरा बुझने आनो घरमे हमरा सनक आmाकारी बेटा ई मनोवैmािनक दबाबमे अपन \nिज नगी िबता रहल छिथ। किनयu घर िक एली, जेना न©गिर  हमरा लिग गेल। आब ई आरोप सहनाइ किठन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nलागैत अिछ िक हमरा िकयो किनयuक आदेशपाल कहए। जेना लगैत अिछ, िबआहे केनाइ हमर अपराध \nछल। जिहना एकटा बेटाक अपन माए-बापक ित दाियhव अिछ तिहना अनकर घरक ओ बेटी जे अपन घर-\nदुआर छोिड़ कऽ हमरापर आि[त छिथ । हुनका ित िजमेवारीक िनवKहन केनाइ हमर फज² नै अिपतु धमK \nअिछ। \nडरैत-डरैत एकबेर माएकj कहिलयिन- \n“माए, कमिणक माइक मोन सVताह िदनसँ खराप छिUह भोरे फोन आएल छल िक ओझा दुइए िदनक लेल \nआबए देथुन बुचीकj देखला बड़ िदन भऽ गेल।” \nहमर गप अधुरे अखिन छल, माए झटसँ कहली- \n“तोरा दुनूक पेट िमलले छौ। किनयuकj नैहरेमे कहुन रहैले। दू आदमीक भोजन िक बनबै छिथ, जेना लगैए \nबड़का उपकारे हमरा सबहक करै छिथ।” \nई कहैत मुँह चमकबैत आ पटपटबैत अपना कोठलीमे मu चिल गेली। दू िदनक बाद कमिणक तबीयत बेसी \nिबगिड़ गेलिन। संयोगवश हम दरभंगामे छेलॱ। सुलेखा हमर छोट बिह न फोन केली, भैया, भौजीक तबीयत \nखराप छिUह। सuझ तक घर आिब हुनका अ0पतालमे डाटरसँ देखा दबाइ लऽ घर एलॱ। डा टर साहैब \nदस िदनक बेडरे0ट पूज पर िलिख देलिखन। गामपर आपस एलापर उमेद छल माए पुछती किनयuक केहेन \nतबीयत अिछ? डा टर साहैब की कहलिन? मुदा हमर सोचक उU टा माए पुछै लगली- \n“दबाइमे पाइ केतेक लगलो?” \nजहu हजार टकाक नाओं कहिलयिन, आिक  तुरUते ताना मारए लगली- \n“छह माससँ िबजली िब ल बकाया छै ओ तोरा नै सुझाइ छौ। हमर बातरसक दबाइ अखिन तक अिब ते \nअिछ । ओ तोरा नजिर पर िकए रहतौ? अपन नौटंकीबाज किनयuक बहानापर हजार टका फटसँ बुिक \nदेलिहन। ई सभ हुनकर अराम करैक बहाना िछयिन।” \nएक िदन राितमे सूतल छेलॱ, घड़ी िदस देखलॱ, दू बजैत छल, नीन नै होइत छल। सोचैत रही िबआहसँ \nपिहने माए केतेक हमरा मानै छेली। मुदा आइ एहेन कोन अपराध हमरासँ भेल, जे ठीकसँ बातो ने करै \nछिथ? आँिख डबडबा गेल। \nबहुत सोचलापर एकटा िनकषKपर पहुँचलॱ िक जे बेटाकj माए जनम दइ छिथ, एते कठीनसँ पालै-पोसै छिथ। \nिबआहक बाद ेमक एकटा िह0सेदार किनयu भेलासँ माइक अUतर आhमामे एकटा नाकाराhमक भावनाक जनम \nहोइ छै। िक  जे हमर िह0साक ेम िकयो बuिट तँ नै रहल अिछ। ई सोच हमरा जनैत गलत अिछ। ेम \nतँ सागर सनक अथाह आ अनंत अिछ। जेकरा अनUत तक बढ़ौने आ बंटनै अपन हाथमे अिछ। ईहो सोच \nहमर अहuक हेबाक चाही जे अलग-अलग तरहक स बU धक लेल, अलग-अलग तरहक ेमक रंग आ प \nछै। जेकरा उिचत पमे देनाइ आ लेनाइ हमर अिधकार 'े*मे अिछ। \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत    \nसफरनामा \n \nजUमसँ हम मैिथल जर छी मुदा मैिथली भषा-सािह h यमे हमर जनम ८०म सगर राित दीप जरय, िनमKली \n(सुपौल) ितिथ ३०.११. २०१३मे भेल, जे [ी उमेश मRडल जीक संयोजकh वमे आयोिज त छल। अहसास \nभेल, वा0तवमे जे िमिथलाक लोक मैिथली नै बजै छिथ , ओ ओहने उदासीन ाणी छिथ  जेना माए बापसँ \nसल बेटा आिक  बेटी होइए। ओइसँ पिहले हमरा भीतरक सृजनाhमक शि त  पनपित  तँ रहए मुदा िसंचाइ ऐ \nगो³ीमे भेल। हम अं~ेजीसँ एम.ए., पी.एच-डी. छी, जे हमरा कायK'े*कj सुदृढ़ केलक, फल0वप, एकटा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nसाधारण पेUटरसँ लऽ कऽ अं~ेजी िश 'कक पमे अ´ यापनक कायKक सफर तय करैत रहलॱ अिछ । आय \nहम इंटरमीिडएट आ ~ेजुएशन 0तरक अं~ेजी पाµयzमक अ´यापनक कायK, अपन िनजी कोिचंग सं0थानमे \nकरै छी। मुदा हमरा अपन भाषापर गवK होइए आ गुमानसँ कहै छी जे हमर मातृभाषा हमरा बेितगत-बेवहािरक \nजीवनकj अhयिधक भािवत केलक आ कऽ रहल अिछ । हमर आपसी स¶ाव आ ेममे चािर-च©द लिग  गेल। \nजे काज हमरासँ असभव बुझना जाइत रहए तइ काजक यो±य हम भऽ रहल छी। एकर [ेय हम [ी उमेश \nमRडल जीकj (डा. साहैबकj) दइ छी। हम केना हुनकर अिभवादन करी? \n८०म सगर राित दीप जरय, िनमKली, ८१म देवघर, संयोजक [ी ओम काश झाजी, ितिथ २२. ०३. \n२०१४, ८२म महथ, संयोजक [ी गजेU` ठाकुरजी, ितिथ ३१.०५. २०१४, आ ८३म भपिटयाही, संयोजक \n[ी नUदिवलास रायजी, ितिथ ३०. ०८. २०१४., लगातार ऐ सभ गो³ीमे उhसुकता पूवKक हम भाग लैत \nरहलॱ आ आगूओ लैत रहब जइसँ िवyान कथाकार लोकिनकj बीच हमहूँ अपन नूतन कथाक पाठ करै छी आ \nकरैत रहब। \nई िव शेष आलेख ८३म सगर राित दीप जरय’पर केिU` त अिछ। ऐ गो³ीक बीजारोपन महथमे आयोिजत ८२म \nगो³ीमे [ी गजेU` ठाकुरकj हाथसँ नUद िवलास राय जीकj हाथमे दीप तथा पंजीक समपKणसँ शुआत भेल \nरहए जइमे हमहूँ hय' सहभागी रही। \nपिहलुक तीनटा गो³ीमे भाग लेला पछाित हमर उh सुकता आरो बिढ़  गेल, एतदथK हम उhसुकता पूवKक \nभपिट याही गो ठी लेल नारी केिU ` त कथा हेतु कायKमे जुिट  गेलॱ। “बेटी” नामक कथा िल िख  ओइ गो ठीमे \nपाठ केलॱ। \nऐ zममे बरबिर  हम [ी उमेश मR डलक सपकKमे रहलॱ। िहनकासँ सहयोग आ ोhसाहन भेटल। कथा आ \nगो³ी केर संदभKमे अनेक तरहक वात लाप होइत रहल। अही zममे हमरा हुनकर (डा. साहैबक) मातृभाषाक \nित समपKण काफी आकृ ट केलक। जे कएक िदन िनमKली ि0थत नीज आवासपर हम िविभ तरहक काजसँ \nजाइत रहै छी, तँ देखै िछ यिन  जे िहनका अनेको तरहक कथा, नाटक, उपUयास इhयािद िव िभ  तरहक \nलेखकक सािहिhयक काजमे ओझराएल रहै छिथ। एतबे नै, घरसँ लऽ कऽ िलिनक धिर , जे िम लान चौक \nि0 थ ित  सेहो अिछ - जेतए सं´ या चािर  बजेसँ साढ़े सात बजे धिर  बैसै छिथ - पर मरीजक देख-रेखसँ बँचल \nसमैकj सािहhयेक कायKमे समिपKत करैत रहै छिथ । सँझुका िहनक िलिनकपर सभ िद न िवyान लोकिनकj \nसमेलन बुझू होइत रहैए जइमे मु¢यपसँ रामिवलास सरजी, हेमनारायण भाइजी, वकील साहैब- वीरेU ` \nयादवजी, राजदेव मR डल तथा राम वेश मR डल आ किह यो-किह यो उमेश पासवान तथा दुग  नU द मR डल \nिनअिमत पे भाग लइ छिथ। ऐ बीचसँ हमहूँ केता िद न समए िन कािल  जाए-आबए लगलॱ अिछ । \n८३म सगर राित दीप जरय, मैिथली कथा गो³ी, एकर इUतजार वेसीसँ रहए। जेना-जेना समए लिग चाइत \nगेल, हमर धीरज पी बाU ह ढहल जाइत रहए। दस िदन पिहले मोबाइलपर आ फेसबुकपर िनमं*णक समाद \nआएल। संगे िवदेह मैिथली लघु कथाक बेवसाइटपर सेहो िव mापन देिख  आरो मोन गद्-गद् होइत रहए। \nउhसुता जेना भीतरे-भीतर िब0फोट होइत रहए। एकर चच  हम अपन कोिचंगक िक लासक अलाबे आनो-आन \nजगहपर करैत रही। मुदा िदन लिग चा गेल आ दू िदन पूवK, २८ अग0त, २०१४कj, करीब साढ़े एगारह बजे, \nकोिचंगसँ आएले रही, जोरसँ झारा लागल रहए, पेUट उतारलॱ आ गमछा डuरमे लटपटा पैखाना घर दौगल \nगेलॱ। मुदा संयोसँ शटKक जेबीमे मोबाइल रिह गेल रहए। बैसबे केलॱ आिक अननोन नबरसँ फोन बािज  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nउठल। हम यथोिच त अव0थामे नै रही, िडसकनेट केलॱ। मुदा फेर फोन आएल। पुन िडसकनेट केलॱ। \nकिन यj कालक पछाित बाहर आिब घरमे बैसलॱ आिक ओही नबरसँ फेर फोन बाजल। रीिसभ करैत हम \nबाजलॱ- \n“हेbलो?” \nओहरसँ- \n“अहu ललनजी छी ने?” \nकहिल यिन - \n“हँ, बाजू अपने के?” \n“हम नUद िवलास राय बजै छी, भपिटयाहीसँ।” \n“हँ [ीमान्, नम0कार, कहल जाए।” \n“नम0कार! नम0कार! कहलॱ ललनजी, एकटा बैनर बनबेबाक अिछ, केना हेतै?” \nहम बेिहचक बजलॱ- \n“भऽ जेतै, हम डा. साहेबसँ िलखैक मेटर लऽ कऽ िलिख  कऽ नेने आएब। अहu ओकर िचUता नै क।” \n“ठीक छै। तँ राखै छी?” \nकहिल यिन - \n“ठीक छै।” \nहमरा जीवनमे पेUटॴग एकटा िव0मरणीय समए-अविध  रहल अिछ। एकर योगदान बेदरासँ लऽ कऽ अखिन \nधिर हमर बेितhवकj िनखारैमे तथा नव िज नगी दान करैमे, अहम अिछ। आइ हम पेUटॴग काज जर \nछोिड़ देने छी, मुदा ऐ शरीरक एक-एकटा इआँ ऐ रंगमे सराबोर भेल अिछ। नUद िवलास राय जीक \nआ~हसँ हम अित स भेलॱ मुदा प¤ाताप सेहो हुअ लगल िकए तँ पिछला सात बखKसँ रंग-श सो·ी \nछोिड़ देने छी। जिहयासँ अ´ यापन काजमे वेश केलॱ। िदन भिर चिट या सबहक बीच आ बँचल-खुचल \nसमैमे अपन अ´ययन आ आनो काजमे लगल रहै छी। जिहयासँ मैिथलीक ित आकषKण बढ़ल, तिह येसँ हमरो \nलेल समैक महत बिढ़  गेल। किह यो-किह यो कोनो पेUटॴग आिक िच* बनेबाक उhकRठा तीव¨ भऽ जाइत अिछ  \nमुदा रोशनाइ-ुशक अभावमे, कारण जे ओ कायK आब हम करीब-करीब छोिड़ ए जकu देने छी। मुदा अखनो \nहमर ऐ कायKक ित  बहुतो गोटेकj इ छा रहै छिU ह  जे 0 वयं हमहॴ अपना हाथे किर ऐ। मुदा िकछु नै किर  \nसकै छी, तखिन  ददKसँ जेना छटपटा उठै छी। ई बेचैनी तhकालीन हुअए, जखने कोनो काजमे लगै छी ई \nसुरता िबसिर जाइ छी। अफसोस! ओही सुराएल समैपर ओजार भेट जाएत तँ सुUदरोसँ सुUदर पेUटॴग \nबनिबतॱ! \nअिगला िदन चौरचन पाविन तेकर िबहाने ३० अग0त, ८३म गो³ी। सबेरे सकाल डा. साहेबक आवासपर जा \nिलखैक मेटर ाVत कऽ बजारसँ दू मीटर कपड़ा कीनलॱ। सुभाष चौकक नजदीक हमर पुरान पेUटॴगक \nदोकान अिछ  जे अखिन भािगन- िव जय- चलबै छिथ , ओतए गेलॱ। पता चलल िव जय दू माससँ दोकानपर नै \nअबैए। फोन लगेलॱ मुदा गप नै भेल। तखैने बगलक दोकानदार एला आ पुछलिथ - \n“सर, िबजेसँ केहेन काज अिछ?” \nहम कहिल यिन -  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n“यौ, रंग-ुशक काज छल, वएह लेबाक अिछ। िकनब तँ मुिbकक पाइ लगत, िव जय नै आएत की?” \nदोकानक चाभी हुनके लग रहिन , जेबीसँ िनकािल हमरा हाथमे देलिन । सभ समान िमलल मुदा िकछु रंग \nबजारसँ कीनए पड़ल। घरपर आिब, जलखै केलॱ आ बैनरक कपड़ा देबालपर टuिग िलखैमे जुिट  गेलॱ। \nअ§यास तँ छूटल रहए। बीच-बीचमे मौका िमललापर किह यो-काल हाथ साफ करैत रही मुदा ऐ तीन बरीखसँ \nसो·ी जेना िबसरल जाइत रही। मनमे शंका उठैत रहए िक केहेन िल िख  पएब, केहेन नै? मुदा अनुभव \nरहए आ दोसर, गो³ीमे शािमल हेबाक उमंग अ¶ूत उज क संचार किर ते रहए। गम¸ जेना आइ छोिड़ काि· \nनै रहत? हवा सो·ी िक गेल छल। आ एहर कलाकारीक सुनामी सेहो उफनाइत रहए। िलखनाइ शु \nकेलॱ। तीन घंटाक मेहनित क पछाित एकटा सुUदर बैनर िलिख  अपन कायK-भारमे सफल भेलॱ। \nतीन बिज  गेल छल, आइए चािर बजे भपिट याही गो³ीमे भाग लेबए लेल िबदा भेनाइ अिछ । हड़बड़ाएले नहेलॱ \nआ रिह-रिह कऽ घड़ी िदश तकैत रही जे आब, आब िबदा हएब! तखने डा. साहैबक फोन आएल- \n“ललनजी, तैयार िछऐ? िबदा भेिलए◌े िक नै?” \nकहिल यिन - \n“हँ सर! चलैएबला छी।” \nकहलिन - \n“हएत तँ अहu अपन लैप-टा◌ॅप सेहो नेने आएब, िक छु काज, गो ठीए स बU धी बजिड़  गेल अिछ ।” \nहमर इUतजारक घड़ी खतम भऽ गेल छल। कपड़ा पिहिर  लैप-टॉपक बैग पीठपर लेलॱ आ बाइकसँ िबदा भऽ \nगेलॱ। \nिनमKली ि0थत डा. साहैबक अवासपर आशुतोषो भाइजी पिहनेसँ पहुँचल छला। डा. साहैबकj गो³ीसँ सबिUधत \nयाVत मा*ामे सी.डी. कैसेट तैयार करबाक रहिन । एकर अलाबे िकछु पोथीकj सेहो पैिकंग करबाक रहिन । \nहमर इछा रहए जे िकछु िहनकर संग दऽ सिक यिन ! हम बजारसँ रंगीन कागत लािब कऽ पोथीक पैकैट \nबनबैमे जुिट  गेलॱ। तही बीचमे [ी ओमकाश झा (देवघर-भागलपुर) सँ आगमन भेलिन। ई हमर संयोग छल \nजे ओम काश बाबूक अनायास दशKन आ भjट भेल। हम अित स भेलॱ। हम हuइ-हuइ पोथी पैिकंग करैत \nरही जइमे डा साहैबक दुनू बेटी, पb लवी आ तुलसीक मदित  सराहनीय रहल। \nसभटा काजके िनपटबैत साढ़े पuच बिज गेल। हमसभ अपन-अपन सुिवधानुसार भपिटयाही िबदा भेलॱ। हमरा \nसंगे अ'य कुमार झा आ जे.पी. गुVताजी सेहो रहिथ । िहनका सभकj नेने हम करीब सबा छह बजे \nभपिटयाही म´य िवOालय पिर सर, आयोजन 0थलपर पहुँचलॱ। \nजखिन  हम सभ पहुँचलॱ तइ समए दुग नUद मR डल जी मैकपर कायKzमक [ी गणेशक उºोषण करैत रहिथ । \nबख क मोिस मक कारणj िवOालय ©गणमे पािनक जमाउ छल। स भवत: तँए एकटा गोलाकार कमरामे \nकायKzमक आयोजन छल। नमहर हॉल रिह तो जगहक कमी बुझना जाइत रहए मुदा बेव0था ठीक-ठाक छल। \nहमरा बुझना गेल, जेना कथाकारो लोकिनक सं¢या पिहनेसँ ऐ गो ठीमे बेसी छल। तहूसँ म भरल रहए। \nमुदा गम¸सँ जेना सबहक मन औल-बौल करैत रहिन । दूटा 0टेRड फेन गjट लग छल जे भीषण गम¸क आगू \nबौना पड़ैत छल। ऐ गो³ीकj एकटा आर खास िबशेषता ई रहल जे गाम समाजक िविश » बुजुगK लोकक संग \nजुअन-जहान तथा माएओ-बिहन सभ बिढ़ -चिढ़ कऽ भाग लेने रहिथ ।  \nए◌े सबहक बीच गो³ीक आरभ िविधवत् दीप ¦विलत कऽ बुजुगK सािहhयकार लोकनीक yारा करौल गेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nतhप¤ात् अ´य' मR डलक चयन भेल जइमे [ी जगदीश साद मRडल, [ी कमलेश झा, डा. िबमल कुमार \nराय, डा. योगेU` पाठक िवयोगी, आ डा. िश व कुमार साद रहिथ। संगे संचालन सिमितक सद0यक नाओं \nउºोिषत कएल गेल जइमे मु¢य पे [ी ओमकाश झाजीक संग [ी दुग नUद मRडल तथा [ी राजदेव \nमRडल रहिथ। \nलोकापKण स* शु भेल जइमे िविभ तरहक पोथीक लोकापKण भेल। तhप¤ात् नूतन िवहिन आ लघु कथाक \nपाठ संग समी'क मR डलक yारा समी'ा सेहो शु भेल। ई गो³ी  मु¢य पे नारी केिU` त रहए, सभ \nकथाकार लोकिन एकसँ एक नारी िवमशKपर आधािरत कथा गढ़ने रहिथ । \nशाइत! मोसमक ठीक अनुमान आयोजक महोदयकj नै रहिन  तँए कायKzमक म´ य िब जली-पंखाक िबशेष \nबेव0थामे नरिहया जाइले आदमी ताकए लगला। आदमी तँ मुलके छल मुदा एकटा मोटर साइिकलो चाही। \nशाइत अही सबहक गुनधुनमे लिलतजी िखड़कीसँ हमरा अवाज देलिन । हम बाहर आिब पुछिल यिन - \n“की बात?” \nकहलिन - \n“ललनजी, कनी अहu अपना गाड़ीकj चाभी िद यनु?” \nहमरा गाड़ीक हेड लाइटक 0वूच खराप रहए, आ राित-वाली बात। हम सोचलॱ, िकए ने हमहॴ जा कऽ ई \nकाज किर  दी? हम पुछिल यिन - \n“केहन काज अिछ बाजू ने हमहॴ किर  दइ छी।” \n“कनी िहनका संगे नरिहया जा दूटा िसिलंग पंखा लािब िदयौ।” \nहमरा संगे एकटा [ीमान्, लागल जे बहुत होशगर छिथ, नरिहया पहुँचलॱ। राितक दस बजैत छल मुदा \nसुिध-बुिधक पिरचए दैत ओ [ीमान् टेUट हाउससँ दूटा पंखा ाVत केलिन आ हमसभ कायKzम 0थलपर लऽ \nकऽ पहुँचलॱ। पंखा लिग ते गम¸ जेना छू-मंतर भऽ गेल। जइसँ कथाकार सभकj ऊज  भेिट  गेलिन । \nकायKzममे गित पकड़लक। \nनव-नव कथाकार लोकिन पहुँचल रहिथ  जइमे हमरा संगे अ'य कुमार झाजी आ जे.पी.गुVताजी सेहो पहुँचल \nरहिथ। आसपासक ~ामीण लोकिन आ िकछु माता-बिहन सेहो [ोता पमे उपि0थत रहिथ । दोसर स*मे हम \nअपन नवसृिजत कथा “बेटी”क पाठ केलॱ। अधरित यामे भोजनावकाश भेल। भोजनमे गाम घरक खuटी \nसुआद भेटल। दस िमनटक िव[ामक पछाित पुन: तेसर स*क संग राित भिरक कथा-या*ा आगू ार भ भेल \nजे िभ नसर छह बजे करीब कायKzम शेष भेल। अU तमे संयोजक [ी नU द िव लास राय धैनवाद mानक \nकेलिन । \nअिग ला गो ठी हेतु [ी िश व कुमार िम [जी दीप तथा पंजी लेलिन । जे लखनौर खR डक अU तगKत बेरमा \nगाममे ाय: २० िद स बर २०१४कj करौता। \nललन कुमार कामत, \nिनमKली-ललमिन यu, \nिज ला- सुपौल। \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nसंजय झासंजय झासंजय झासंजय झा    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nहे माय तोरा णाम  \n----------------------- \nउठ रौ बौआ , उठ रौ बेटा \nभ' गेलै आब भोर   \nकतेक करबै आब तू देरी  \nसूय¼ भेलिथ इUहोर \nजाउ नहाउ आ जbदी सं आउ \nजलखै भ' गेल ठंढा  \nझटपट आहu पिहर िलअ   \nपट, जुटा ओ अंगा \nउठाऊ झोड़ा जाउ पाठशाला  \nनै त' लागत डंडा \nमुँहक बोल छै कड़गर ओकर   \n½दय बहाई छै गंगा \nबोली बचन के बात नै पुछु - \nकखनो रसगुbला सन िमठगर   \nकखनो , िततगर नीमक पात सन   \nएक रित जॱ क» जे देखलेत \nछड़पटाय लागत - \nिबन पाइनक ओ माछ सन \nउ¾ हमर आब भेल बहुत   \nभ, गेलहुँ हम जवान   \nतैयो ओकरा एहने लागय \nइ अिछ एखनो अmान   \nआब बुझाइया \nिकया बुझैया इ हमरा अmान   \nठसो जखन हमर पु* के लागय   \nिनकिल जाइत अिछ ाण \nहे माय तोरा णाम !! हे मu तोरा णाम !! \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nराम कुमार िम[ राम कुमार िम[ राम कुमार िम[ राम कुमार िम[    \nगजल  \nसहसह लोकक भीड़ देखल हम   \nसुचा लोकक लेल बेकल हम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nकटुता zोधक उमर बढ़लै टा \nनेहक देखल लाश जेकल हम \nमाहुर मीझर गVप गीजै छिथ \nमाहुर गVपक टीस सेकल हम \nबलगर शोिणत पीिब मोटेलै \nअबला [ाक पात फेकल हम \nजीयब िनकहा िदनक आशाम \nआशक िसमर फ़ूल सेबल हम \nसभ पuितमे मा*ाzम –2222-21-222 \n© राम कुमार िम[ \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार    \nगजल \n\"ग\"सँ गंगा \"ग\"सँ गजल छै  \nआखर आखर िवमल छै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \n\"ग\"सँ गीता \"ग\"सँ गजल छै \nवेदक संगे रचल छै \n\"ग\"सँ गाए \"ग\"सँ गजल छै \nपाथर पाथर महल छै \n\"ग\"सँ गाय*ी रटल हम \nअनका धिरकj बुझल छै \n\"ग\"सँ गामा संग गuधी \nदु»क गव¼ टुटल छै \nसभ पuितमे 2222+122 मा*ाzम अिछ। \n    \nगजल \nने बेटा ने पोता ने बेटी बुढ़ौतीमे \nदेखै छी खाली उकटा पची बुढ़ौतीमे \nलोटा लाठी टूटल दरब¦जा चुनौटी आ \nकिरया कुुर संगे छै दो0ती बुढ़ौतीमे \nडबरा डुबरी पोखिर झuखिर खेत गाछी संग \nचिल गेलै हमर सोहक पौती बुढ़ौतीमे \nघुिर घुिर एना हमरा देखैए समाजक लोक \nजेना फेरो हेतै घटकैती बुढ़ौतीमे \nकी खेबाके इछा अिछ से किह िदऔ झटपट \nझड़कल सन संतानक अपनैती बुढ़ौतीमे \nसभ पuितमे 222+222+222+1222 मा*ाzम अिछ \nतेसर आ चािरम शेरक पिहल पuितक अंितम लघु छूटक तौरपर लेल गेल अिछ। \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nशारदा नU द शारदा नU द शारदा नU द शारदा नU द िसंह  िसंह  िसंह  िसंह जीक \nिक छु किव ता- \n((नमरीक भाउ तेहेन ने दरकल)) \n \nनमरीक भाउ तेहेन ने दरकल \nसीधे-सीध दशटकहीपर अरकल \nधान-गहुम गोदाम सड़ैए  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nआb लू-िप औजक भाउ सुिन  \nथारी-बाटी झुझुआन लगैए \n[ोति0 व नी भेल दुिष त \nजलपर लागल मोहर िव देश \nतेतेक आराजकता बढ़ल जा रहल \nअणKव उफिन  डोिल  रहले शेष \nतेहेन िव धेयक पास भेलै \nअलंकारो गेलै | लेष \nढािर  िक रोशीन िह U दपर \nदेल मािच स लेश \nजनसाधारण एको ने बuचत \nबuचत जन िव शेष \nखर-खाकी रमनामा \nरंच मा* ने मानवताक लेश \nभारत माता ढनमना रहिल  \nजनशि त पर लागल ठjस। \n \n((अयो± य शासक)) \n \nिब नु पढ़ने िव Oा जँ होइतै \nिब ना पढ़ने िक सान \nहमरो भारत होइतै सा'र \nनै मिर तै भूखै िक सान \nछेलै केहेन ई देश जे \nबuटै अनुपम अपन संदेश \nU याय-दशKन दरसाबए \nछेलै ने बuचल कोनो देश \nगािगK -मै*ीय सन िव दुषी \nअछैते देह िव देह \nित नक सU तानकj \nअपनोसँ ने पाबै नेह  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nजँए जातं* छै मुखKक \nतँए चुनै शासक अयो± य \nएहेन िद न सुनबाक ऐतै \nभारत ललना हबसक होइ उपयोग \nराज छूपल छै बड़का \nबदलाक भाव बरिक  रहल छोभ \nकल-छल-छल बािर  बहए \nबाU ध बनाबिल  डोभ। \nकेतेको zािU त  उठल भारतमे \nउOोग zािU त सँ रहलै वाज \nजेतेक िव देशी ट©ग पसारल \nहम भारतीय छी बनल मोहताज \nिक एक तँ ाइमरीसँ युिन भरिस टी तक \nसभतिर  एे हाल छै \nिश 'ा िम * होउ आिक  चuU सलर \nशारदाक घjट करै हलाल छै। \n((िच रिक  जाएब)) \n \nई जीवन हमर \nसुखाएल डािर  सन \nजँ बहै कड़गड़ वसात \nिच रिक  जाएब \nवा  की हएब? \nआिक  टूिट  जाएब \nिक एक तँ अU त:0 *ोत \nअिछ  सुखा रहल \n0 *ोत पयdनीक वाह \nअिव रल बिह  रहल छल \nसे ठमिक  रहल \nनै िसंिच त `ुमलता िव टप \nभऽ रहल जिड़  जेकर \nहिर त-पb लिव त-पुि प त  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nभऽ सकत फिल त \nजिर  रहल जीगर \nअिछ  हाल यएह \nकथा-किव ताक हमर \nछU द ने अलंकार \nआ ने हृदैदारक \nत डािर  सुखाएल \nसिन  िच रिक  जाएत \nई जीवन हमर \nअिछ  जे देश हमर \nजनत©ि* क जनता \nजेकर जिड़  केहेन \nिवd मानकपर खuका \nखॴचल केहेन कसगर \nजन-गन तक \nअमरली लतरल-चतरल \nहर जन-जनपर \nताधिर  रहे रसगर \nजँ बहए वसात कड़गड़ \nिच रिक  जाएत \nसुखाएल डािर  सन \nजीवन हमर। \n((भूिम जा भैया)) \n \nहे भूिम जे \nजनिम ते एतेक \nिक ए हमरासँ मuख \nने कोरा आ ने कuख \nअिब ते एलॱ की हम केलॱ \nदेिख ते िक ए हमरा \nएना िब सरलॱ \nकी मन अिछ  से नै जािन   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nछेलॱ केहेन सन डुमैत \nिक ए अनलॱ हमरा छािन। \nभल ने केलj तूँ गे दैया \nसभ कहे दुर जो \nजँए भेलॱ भूिम जाक भैया \nतँए ने होइए हमरा एते \nऐसँ नीक तँ◌ू मािर ए दइतj \nएहेन भाएसँ तँ भैटुरे रिह तj \nचट आिब  झािर -पोिछ  \nमुँह लेलj चुिम   \nकहलj भैया सभटा से। \nकी कहबो हम तोरा भैया \nकेने अिछ  तेतेक मुँहचु \nजेतेक िन पट िन टटू \nअखिन  कहबैए सुरखु \nजे देखै छै \nराखल जएह \nसभटा करै चट \nअपन सुतारै अगबे गोटी \nडuड़ खॲिस  जे बँचै छै \nधऽ लइ छै मुँह फट  \nके भरतै ई पेट अग0 ती \nसुगम मागK अपनौने \nनाम बेिच  हमर \nसगरो छै िघ नौने \nसु चा मैिथ ल \nबुझै अपनाकj \nअसलीकj िक यो ने जानै \nदuत बीसी बािब  कऽ \nनै मानै तँ लागए फानए \nलगबै माने-पर-माने \nकी कहबो हम तोरा भैया \nकेने अिछ  मुँहचु  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nकी छेलॱ आ की भेलॱ \nतँए कहाबै सुरखु। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nअ^ण चU` राय अ^ण चU` राय अ^ण चU` राय अ^ण चU` राय    \nअथKशा0*   \n------------------------------- \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nकहल जाइत अिछ जे  \nअथKशा0*   \nथीक एक टा िवmान \nजािह सॅ कएल जाइत अिछ   \nउhपादन, िवतरण व   \nखपत केर बंधन \nसंसाधनक इ»तम उपयोग \nलाभक संग   \nअिछ एकर अंितम उे|य   \nहिट गेल छिथ   \nआमजन   \nअथKशा0* के क` स' \nनबका पिरभाषा म \nम©ग आ' आपूितK कए बीच   \nसंतुलन बैसेबाक कला सेहो थीक   \nअथKशा0*   \nजखन िक \nनाना कारक   \nलोभन दय कए   \nसृिजत कएल जा रहल अिछ म©ग   \nआ' आपूितK भए रहल अिछ   \nबाजारक शतK पर   \n    \nकुUदन कुमार कुUदन कुमार कुUदन कुमार कुUदन कुमार कणKकणK कणKकणK    \nबाल गजल \nपढबै िलखबै चलबै नीक बाटसँ \nआगू बढबै अपने ठोस आंटसँ \nसं0कृित अVपन किहयो छोडब नै \nअलगे रहबै कूसंगत कऽ लाटसँ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nफुिलते रहबै सिदखन फूल बिन िनत \nडेरेबै नै कोनो चोख क©टसँ \nिहमत िजनगीमे हेतैक नै कम \nचलबै आगू बाधा केर टाटसँ \nबचा बुिझ मानू कमजोर नै यौ \nचमकेबै िमिथलाकj नाम ठाटसँ \nमा*ाzम: 2222-2221-22 \n© कुUदन कुमार कणK \n    \nगजल \nबीतल िदन जखन मोन पडै छै \nआँिखसँ बस तखन नोर झरै छै \nछोडब नै कहै संग अहuकj \nलग नै आउ से आब कहै छै \nओकर देलहा चोटसँ छाती \nएखन धिर हमर ददK करै छै \nिजनगीमे लगा गेल पसाही \nधधरामे िहया कािन जरै छै \nके बूझत दुखक बात िहयाकj \nकुUदन आब कोना कँ रहै छै \nमा*ाzम : 222-1221-122 \n© कुUदन कुमार कणK \n    \nगजल \nदुख अपने लग राखै छी \nसुख सभमे हम बuटै छी \nसभकj बुिझ अVपन सिदखन \nहँिस-हँिस िजनगी काटै छी  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nपापसँ रिह अलगे बलगे \nधमKक गीतल गाबै छी \nमैिथल छी स¦जन छी हम \nिमठगर बोली बाजै छी \nकुUदन सन गुण अिछ हमरा \nिमिथलाकj चमकाबै छी \nमा*ाzम : 2222-222 \n© कुUदन कुमार कणK \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nइरा मिbलक इरा मिbलक इरा मिbलक इरा मिbलक    \nगजल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nहुनक नैन झरैत नोर हम देखने छी \nभरल आँिखक लाल कोर हम देखने छी | \nनैन चुपचाप रहय बोल िकछ नै फुटै \nहुनकर िबजुकैत ठोर हम देखने छी | \nउठैत करेजक दरद कहु के बुझतै \nसालैत अ◌ो टीस पोरे पोर हम देखने छी | \nनेहमहल ओ सजेने छलैथ जतन सँ \nिबखरै महल खंड थोर हम देखने छी | \nहुनका के बुझाबै इयैह िजनगी िथकैक \nकानबै कनैत चहुँ ओर हम देखने छी | \n(वणK - 16) \n    \nगीत ([ृUगार) \n---------------------- \nओिह राित! \nओिह राित ! सपन म अयला सजना ! \nिबहुँसैत अधर भीजल नयना! \nओिह राित! सपन म अयला सजना! \nनहुँ नहुँ दीप जरय ओिह ीतमहल, \nहम बाती मधुर बनल सजना! \nओिह राित ! सपन म अयला सजना! \nिपपािसत छल मन! तन िथरिक रहल ! \nतकय चानक िदस चकोर नयना ! \nओिह राित! सपन म अयला सजना ! \nवन कानन मन िवरिहन पपीहा ! \nपीउ पुकािर रहल कuपय गगना ! \nओिह राित! सपन म अयला सजना ! \nीतकुँज जखन कुहकल कोयली! \nआधे राित िबखिर गेल भोर जेना ! \nसuस उसuस सुरिभत सुरिभत !  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nमहुआ मादक बौरायल मना ! \nओिह राित ! सपन म अयला सजना ! \nओह!! \nओिह राित सपन म अयला सजना !! \nकिवता \n............ \nददK ददK म फकK बहुत अिछ \nहँसी हँसी केर अथK अलग अिछ | \nपीर गहनतम शाUत ददK अिछ \nटीस पीर के ममK बुझल अिछ | \nपीर सhय िथक सुख 'िणक अिछ \nनुका सकब दृग नोर भरल अिछ | \nघॲिट सकब नीलकंठ बिन िवष \nिशवप धरब कहु कहu सरल अिछ | \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nिबUदेdर ठाकुर िबUदेdर ठाकुर िबUदेdर ठाकुर िबUदेdर ठाकुर    \nसूजKक पिहल िकरण   \nात: काल पृÅवीपर उतरल आ    िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nसUदेश देलक अहuक ेमक   \nअहuक 0नेहक \nदेिखते हम   \nमU*मु±ध भs गेलॱ  \nकारण ओइ िकरणमे  \n0वयम् अहu ितिबिबत छलॱ । \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nसुरेU` शैल सुरेU` शैल सुरेU` शैल सुरेU` शैल    \nपोसुआ कुकुर \n \nपोसुआ कुकुर खाय मलीदा, \nअइंठ कूठ अमला के भोग। \nनेता काढ़य िनhय कसीदा, \nभूख बनल जनता के रोग॥ \nपuच बरख पर िगरिगट बदलय, \nमौसम के अनुपे रंग। \nझरकल मुँह पर रिह- रिह \nचढ़वय, \nिपयर-हिरयर-उ¦जर रंग॥ \nसमर भूिम मे मंच सजल अिछ, \nअिभनेता-योा बहुरंग। \nzीड़ा-कौतुक-दंभ भरल अिछ, \nजातं* आनन भटरंग॥ \nमिहसवार बिन चढ़ल मंच   \nपर, \nकेकरो केतली चाहक हाथ। \nतीर-तुणीर धयल दसकंधर, \nसनकल हाथी चढ़ल सवार॥ \nिवपटा-लवड़ा ताल देखावय, \nगीता और कुरान िसखावय। \nठक गuधी के प बनावय, \nआई शहीदक जाित गनावय॥ \nनटुआ और बजिनयu देखल, \nठोकैत ताल-ठेहुिनयu देखल। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nजोड़ल हाथ-केहुिनयu देखल॥ \nिनलK¦जक गुड़कुिनयu देखल॥ \nइU` घटावय महगाई \nअ^ देव मंगावय कारी धन। \nलाख दुखक बस एक दवाई, \nफेर कहै छी सuच बचन॥ \nपिछला लूटल कोिख धरा के, \nई बेचत पा पुिन देश। \nअपन िपया सँ नयन लड़ा के, \nघुिर आयत धिर जोिगन भेष॥ \nिववश बेचारी जनता  \nिनरखल, \nिवना िटकट के वाइ0कोप। \nशैल मूक कखनो निहं परखल, \nकाि· हैत सुख श©ितक लोप॥ \nसुरेU` शैल, \nभदहर(दरभंगा)    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \nिवदेह  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६० म अंक  १५ अगत २०१४ (वष ७ मास  ८० अंक १६०)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n \nमैिथली सािहhय आUदोलन \n \n(c)२००४-१४. सव िधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सपादक: गजेU` ठाकुर। सह-सपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सपादक: राम िव लास साहु, नUद िवलास राय, सUदीप कुमार साफी आ मुाजी (मनोज \nकुमार कणK)। कला-सपादन: ¦योित झा चौधरी। सपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सपादक- \nसूचना-सपकK-समाद- पूनम मंडल। सपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उhपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणK उरदाियhव लेखक गणक म´य \nछिUह) ggajendra@videha.com  कj मेल अटैचमेRटक पमj .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम²टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'Vत पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काकj देल जा रहल अिछ। ऐ ई पि*काकj [ीमित लÊमी ठाकुर yारा मासक ०१ आ १५ ितिथकj ई \nकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सव िधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आक इवक सव िधकार रचनाकार आ \nसं~हक क लगमे छिUह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आक इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com \n पर संपकK क। ऐ साइटकj ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ रि|म \nिया yारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ कj    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वताक संग मैिथली भाषाक जालवृक ए~ीगेटरक पमे युत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसिर0तु  \n ","size_mb":0.35,"has_text":true},"Videha 161.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 161.pdf","name":"Videha 161.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११६६ ६६११ ११    म अंक म अंक म अंक म अंक  ०० ००११ ११    िसतFबर िसतFबर िसतFबर िसतFबर    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषL वषL वषL वषL ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८१ ८१ ८१ ८१    अंक अंक अंक अंक ११ ११६६ ६६११ ११)) ))   \n  \nगQ गQ गQ गQ    \nसRयनारायण झा \nजगदीश साद मXडल \nपQ पQ पQ पQ    \nजगदानZद झा “मनु” \nआशीष अनिचZहार \nरिसक लाल सदाय \nमहेश झा “डखरामी” \nशेफािलका वमa \nिबZदेbर ठाकुर \nइरा मिeलक \nकुZदन कुमार कणL \nिमिहर झा \nमो. अशरफ खान \nअिमत िमg \nपंकज चौधरी “नवलgी” \nदीप पुjप \n0व. सीताराम झा \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nसRयनारायण सRयनारायण सRयनारायण सRयनारायण    झाझा झाझा    \nअरXय देश \n अरXय अथaत वन देसक राजा िसंह एकटा गुफा मे परल अिछ । गुफा अZहार गुफ़ छैक ।एकेटा मुँह छैक \n।अंदर बर डेरौन छैक ।हाथ हाथ निह सुझैत छैक ।बेचारे िसंह के पैघ दुःख परलैक ।हजारॲ बरख सँ \nओकर राज रहैक ।ओकर बाप –पुरखा अरXय देसक राजा होयत आयल छलैक ।एखनो ओ ओिहना \nबलशाली अिछ मुदा समय कतेक बदिल गेलैक जे ओकरा गुफा मे नुकाय परलैक आ छोटका पशु प'ी \nअरXय मे िवचरण कय रहल छैक । आब ई दुःख वदa0त निह होयत छैक ? \nएकबेर वन देसक सभ जीव बैसार केलक जे आब जमाना कतय सँ कतय पहुच गेलैक आ हमसभ एिह बाघ \nिसंह कए डरे परायल िफरैत छी ।सभ िमिल जौ आंदोलन करी तए ई मुxी भिर िहंसक जीव हमरा सभ कए \nिकछु निह िबगािर सकैत अिछ ।एकरा सबहक जनसंyये कतेक छैक ?बाघ ,िसंह ,िचता ,ग{डा,बनैयासूअर \n,हाथी घोड़ा ,गीध ,िचल आिद बहुत कम संyया मे अिछ आ एFहर िवशाल जनसंyया छैक । िसंह राजा कए \nघेर लेल जाय आ ग~ी पर सँ हटा देल जाय ।चुनाव मे जे जीते ओकर राज हेतैक ।आंदोलन ारFभ भेल \nआ िसंह कए हटा देल गेलैक । चुनाव मे िसंह आ बाघ कए जमानत जत भ गेलैक । आब िसंहक डर \nकेकरो निह होयक ।जवरद0त मतदान भेलैक ।राजाक पाटक पैघ हािर भेलैक ।िसंह सोचलक कनेके िदन \nमे मािर कािट क’ भगा देबैक मुदा से निह भेलैक । \nनव मं*ी पिरषदक गठन भेलैक । बादुर धान मं*ी बनल आ बग राjपित । िवढ़नी र'ा मं*ी आ कुकुर \nिवत् मं*ी । मधुमखी गृह मं*ी आ िगदर सुचना –सारण मं*ी । एिहना मं*ी पिरषदक गठन भ’ गेलैक \n।राज काज चलय लगलैक ।बाघ िसंह जह झपटबाक कोिशश करैक िक एके बेर लाखो िवढ़नी ,पचिहया \nआ मधुमाछी नाक ,मुँह आ कथीदिन मे ——लुिधक जाय आ सभ बाप बाप करैत भागे । बाघ –िसंह ततेक \nडेरा गेलैक जे केकरो िदस तकबो निह करैक । बाघ –िसंह धान मं*ी बादुर आओर राjपित बग क’ \nचमचािगरी करय लगलैक । एक छ* राज भ’ गेलैक । बाघ –िसंह ,िचता ,गडा,हाथी घोड़ा आिदक सभ \nसुिबधा हटा देल गेलैक । िसंह –बाघ भोरे उिठ बादुर आ बग क’ चरण 0पशL करैत छलैक ।बादुर आ बग \nअपन सुर'ा मे कमडो पचािहया क’ रखने छल । बाघ –िसंह जख ने भेट करय अबैक , लाखो कमडो \nपचिहया बाघ –िसंहक उपर उय लगैत छलैक । िनjकंटक राज भ’ गेल छलैक । \nकतेको साल तक राज केलाक बाद जखन बरका जानवर –प'ी सँ ि निZत भ’ गेल तखन आब एकरा सभ \nक’ अपना मे झगड़ा होमय लगलैक ।कतेक जानवर प'ी एक दोसर कए अपन ताकत देखबय लगलैक । \nमुस –छुछुZदर ,कौआ ,बाज लोमरी ,भालू ,गधा आिद अपन अपन दाबा करय लगलैक । जािह सँ बादुर आ \nबग कए बुझा गेलैक जे बेसी िदन राज निह चलत । पुरा मं*ी पिरषद सशंिकत रहैत छल । सभ अपना \nअपना तरीका सँ खजाना लूटय लागल । एFहर िगदर अपने *0त रहैत छल । ओ सोचय ओकरा सँ बेसी \nशा0* के पढ़ने अिछ ,ओ त’ कतेको बेर िसंहक महामं*ी रिह चुकल अिछ । यैह ने केखनो क’ बाघ –िसंह \nओकरो पर आमण क’ दैत छलैक ,तै तए एिह दल मे वाइिनंग देिलयैक । मुदा एिहठाम तए ओहू सँ \nिबकराल ि0थित भए गेल छैक । हमर बेमातरे भाई कुकुर हरदम हर समय गुड़िर कए हमरा तकैत रहैत \nअिछ । ओकरा डरे हम कैिबनेट मे ठीक सँ बािज निह पबैत छी । िगदर सभटा बात िसंह लग सूिचत  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \nकरय लगलैक । एFहर सेहो सभ के सभ मे लड़बय लगलैक । आब अपने मे सभ लड़य लागल । \nएकिदन राjपित बग बहुत हीरा जवाहरात लए पताल भािग गेलैक । बादुर खजाना लए राित मे भािग गेलैक \n। खजाना छोिड आर जे बचलै िवत् मं*ी कुकुर चािट गेलैक । पुरा अरXय देस मे अराजकता पसिर \nगेलैक । लूट पाट मिच गेलैक । यैह मौकाक तलास मे िहंसक पशु छल । एके बेर चढाई क’ देलकै आ \nहजारॲ कए िचबा कए खा गेलैक । केकरो िकयो मदिद निह केलकै । पुनः एक छ* राज 0थािपत भए \nगेलैक आ छोटका बहुत पशु प'ी कए देस ोही घोिषत कए ित िदन हजारॲ कए मािर देल गेलैक |आब पुनः \nिसंह िनjकंटक राज क’ रहल अिछ । \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nजगदीश साद मXडल जगदीश साद मXडल जगदीश साद मXडल जगदीश साद मXडल    \n(गामक शकल-सूरत) \n \n \nएक तँ ओिहना  यामलाल बाबू पनरह िमनट िबलम भेने धड़फड़ाएल छला तैपर अपन उपि0 थित दजL करौने \nिबना िकलासमे केना जैतिथ। ओना मनमे ईहो होिZ ह जे अखिन धिरक तँ यएह परF परा अिछ जे कोनो \nिश'क िवQालय पहुँच उपि0 थित बोहीमे ह0 ता'र कऽ अपन उपि0 थित दजL करबैत आिब रहल छिथ मुदा \nउपि0 थित केकर? कायaलयक मुँहपर ठाढ़  यामलाल बाबूक मनमे ईहो होिZ ह जे िकलासक पनरह िमनट \nकिटए गेल अदहा समए शेष अिछ तँए पिहने िकलासेक काज पुरा पछाित उपि0 थित बोहीमे नाओं चढ़ा लेब। \nतलब पढ़बैक लइ िछऐ। मुदा लगले मन उनिट ओतए चिल जािZ ह जे एक तँ परF परा मािन नेने छी दोसर \nजँ िकयो ऊपरका पदािधकारी आिब जेता तँ अनुपि0 थितयो बुझता। बेर-बेर घड़ीपर अ◌ा◌ँिख जािZ ह। घड़ीक \nसुइया 'ण-पल िमनट आगू ससरल जाइत मुदा  यामलाल बाबू ओइ ओझरीमे फँिस गेला जे पढ़बैक समए \nिनधaिरत अिछ आगू दोसर घंटीक पढ़ाइ बढ़त काजमे कटौती भेने फलमे, उR पादनमे कटौती हएत, जइसँ \nनोकसान चाहे जेकर होइ मुदा नोकसान तँ हेबे करत। देवमिZ दरक ऊपरक धुजा जेतएसँ देिख पड़ैत तेतए \nतक ओइ 0 थानक महत भेल, तैठाम अखिन तँ सहजे िवQामिZ दरक मुँहपर छी! मनमे अिबते बजा गेलिन- \n“अपन पढ़बैक समैयक भरपाइ भलिहं अितिर त समैसँ  यय करब मुदा हमहूँ तँ ओही वगLक िश'क िछऐ। \nजिहना कोनो ऑिफसक जवाबदेह अफसर होिथ आिक िवQालयक धाना यापक, तेकर पछाितए आन िकयो \nकोनो ने कोनो िकलासक वगL िश'क हेबे करै छिथ। आबक महगी मे तँ एक-एक गोटे एके वगLक िकए सॱसे \nिवQालये-महािवQालयक िकलासक भार काZ हपर लऽ चलै छिथ।” \nओना बजै काल  यामलाल बाबूक बजा तँ गेलिन मुदा िबनु िवचारल बात बजा गेलिन। बात बजाइते कान \nपकिड़ मन कहलकिन- \n“अहूँ तँ अही िवQालयक िश'क आ नवम् वगLक वगL िश'क िछऐ।  ई भेल जवाब-देही, मुदा जवाब-देहीक \nपाछू जे बेवहािरक प' बाधक अिछ, ओकर साधक के बनत? जिहन ा सरकारक गृहमं*ी तिहना ने पिरवारक \nबीच, पिरवार चलौिनहारो।” \nलगले मन अपन जवाब-देहीक पात पकिड़ मखान वा भट-मलकोकाक पिनपत पकिड़, बीज लग पहुँचलिन। \nिवQालयक सहायक िश'क तँ हमहूँ छीहे। जे िवQालयक बीच िश 'कक रहैक बेवस्  था नै छिZ ह गाम-घरसँ \nअबै छिथ, पािरवािरक-सामािजक लोक भेने बाट-घाटमे िकछु िवलम हेबे करतिन। तैबीच पिहने अपन \nउपि0 थित रिजj टरमे दजL कराएब जरी भेल आिक िनयत समैमे काजपर जाएब भेल?  यामलाल बाबू \nसम0 याक जिड़ तँ पकिड़ लेलिन मुदा हौहिट-कलकिल जक सम0 या िविचया गेलिन। िविचयाइते उरकुसी \nलगल जक मन चुलचुलए लगलिन। एक िदस देखिथ जे काजक दुआरे हाथ खाली अिछ आ दोसर िदस \nदेखिथ जे हाथक दुआरे काज खाली अिछ। िकयो मासक दरमाहा एक िदन बैिस मासो िदनक उपि0 थित दजL \nकऽ मासो िदनक कमाइ पिबते अिछ। तैठाम उपि0 थितक कोन महत रहल। खैर ई जेकर भेल ओ तेकर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nभेल, अपन बुझह, अपन जानह। मुदा अपनो तँ िकछु एहेन  अिछए। आब कहू जे िवQालय अबै छेलॱ \nबाटमे मोहन भाय बजारक एकटा टटका घटना सुनबैत कहलिन- \n“ याम भाय, िबसिर जैतॱ, तँए अहक कहब जरी अिछ। अह ठेकान करबै, आ फेर सझमे दरब जेपर \nबैिस दुनू भइ बितआ लेब।” \nजेकर चलैत पनरह िमनट िवलम भऽ गेल। फेर मन घूिम कारखाना िदस गेलिन जैठाम िमनट-घड़ी जोिड़ \nआवाजाहीक हािजरी होइए। मुदा तँए िक ओहन नै अिछ जे कोनोमे आइती आ कोनोमे जाइतीक हािजरी नै \nहोइए? सेहो तँ अिछए! मुदा हम तँ िवQा मिZ दरक पुजेगरी िछऐ। िवचार तँ करए पड़त। मुदा िवचारो करब \nतँ असान निहय अिछ। हँ से तँ नै अिछ मुदा अपनो भिर जँ नै करब तँ कोन मुह धरमराज लग ठाढ़ भऽ \n0 वगLक फाटक खोलबाएब। मुदा बाटो तँ तेहेन अिछ जे भोिथआइए जाइ छी। तखिन? चोटे मन उनिट \nअपन िपताक चलौल पिरवारपर गेलिन। घरसँ बाहर धिरक अपन समए बनौने छला जे िभनसुरका उखराहामे \nकाजक जेते समए बािधत हएत ओकर भरपाइ बेका उखराहामे कऽ लेब। मुदा िवQालय तँ से जगह नै छी \nदस बजेसँ चािर बजे धिरक छी। जिहना बदाम-केराउक भूजा पथरा आरो बेसी सत भऽ जाइए तिहना \n यामलाल बाबूक मन सेहो पथरा गेलिन। पथराइते मनमे फुड़लिन, अपन मुँह तखने ऊपर उठत जखिन नीक \nफल गाछक डािर पकिड़ उठाएब। जँ से नै उठाएब तँ काटल गाछ वा डािरक अशे केते। मन जेना थीर \nभेलिन। थीर होइते िवचार ई भेलिन जे अखिन ब चा सभक पढ़बैक समए छी, जँ ओकर समए ओिहना जाइ \nछै तँ दोखी हएब। सोचै-िवचारैक सेहो अपन-अपन समए होइ छै। एकटा ओहन होइ छै जे आगूमे काज \nरहल ओकरा कोन जुितए-भितए करब, दोसर होइए जे काज आगू औत आिक जे काज बेठेकनाएल रहत, \nतेकर िवचार पिहने करब। ऐठाम दुनू अिछ। मुदा एते तँ अिछए जे एकटा नै केने नोकसान हएत दोसर \nिकछु पछाितओ केने नोकसान नै हएत। मन मािन गेलिन जे पिहने पढ़बैले िकलास जेबाक अिछ। अपन \nउपि0 थित बोहीमे उपि0 थित दजL केने िबना िवQाथ सबहक उपि0 थित बोही आ◌ॅिफसक टेबुलपर सँ उठा \nिकलस िवदा भेला। िवदा होइते मनमे उठलिन अखिन जँ िकयो ऊपरका पदािधकारी आिब जािथ तँ अ◌ो बोही \nदेिख अनुपसिथते ने बुझता? तखिन हुनका लग केना अपन उपि0 ¢ ाित दजL कराएब? समैओ सहए भेल अिछ \nजे एक िदस पैघ-पैघ योजना नj ट भेल जा रहल अिछ आ दोसर िदस, हरसीकार-िदरघीकार छुटने लोक \nजुरमाना भिर रहल अिछ। िबना पाइ-कौड़ीक कोनो काज नै ससिर रहल अिछ। काज करै छी दरमाहा पबै \nछी, पिरवार चलैए। मुदा जँ अखिन सए-सैकड़ाक पचमे पिड़ जाएब तँ ओते पिरवारेक बाल-ब चापर ने \nपड़त? आन िकयो कहिथ आिक नै कहिथ आ कहबे कए करता, कोन गजL छिZ ह। मुदा प£ी थोड़े मानती। \nओ तँ दुसैत कहबे करती जे तेहेन कोिढ़ छिथ जे जेतबो उिचत कमाइ हेतिन सेहो डंडे-जुरमानामे गमबै \nछिथ। ओना डंड-जुरमानाक जगहो बदिल गेल। तइसँ जे जेते जुमaना भरिनहार से तेते ल धितj ठ भऽ गेल \nछिथ। जेतबो आ◌ॅिफससँ बोही लऽ िकलास िवदा होइ काल मन खनहन छेलिन सेहो जेना खरहरा गेलिन। \nखरखराइते बकार फुटलिन- \n“हाथक कंगना जँ ऐनासँ देखल जाए तँ ओ, आँिखक देखब भेल आिक ऐनाक?” \nकोठरीक मुँह लग पहुँिचते छा* सभ ठाढ़ भेल। टेबुल लग अिबते दुनू हाथ उठा सभक बैसबैत  यामलाल \nबाबू बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \n“बाउ, र0 ता-बाटक घु चीमे घुिचया गेलॱ तँए थोड़ समए घुिचया गेल! तइले त¤ सभ दुख नै किरहऽ। दू \nघंटीक बीच जे समए बँचत तइमे तोरा सबहक हािजरी बनेबऽ। आइ तँ सोम िदन िछऐ, पिहल घंटी िच*कले \nहेतह िकने?” \nएक 0 वरमे छा* िदससँ उठल- \n“हँ।” \nमुदा पिछला बचपर सँ अवाज आएल- \n“नीके भेल नै तँ औझुका हािजरी किटए जइतए।” \nकुरसीपर नीक जक  यामलाल बाबू बैसलो ने छला िक अिगला बचक पिहल छा* अपन ¥ा◌ॅ¦ग-कॉपी नेने \nपहुँचल। कमल फूलक िच* बनेने छल। ओना  यामलाल बाबूक मन चौचंग रहबे करिन। चौचंगक कारण \nरहिन जे एक िदस समए कम देखिथ, दोसर िदस छा*क संy या बेसी देखिथ, तैपर पिछला काज सेहो \nबेिसयाएल देखिथ। मुदा मनमे एकटा जुइत फुड़लिन। फुड़लिन ई जे सगोपग ि◌नरी'ण-परी'ण नै कऽ देिख-\nदेिख कऽ टीक लगा देबै। मुदा लगले भेलिन जे नीक-बेजए दुनूमे टीक लगाएब तँ आरो भयंकर गलती \nहएत। िकछु करैत िकछु नै बनैत देिख िवचारलिन जे नीक हएत ओिहना एक-एक नजिर देिख आगूक सवक \nसंगमे जोिड़ देब। तखिन एतबे ने हएत जे काज दोबरा जाएत। मुदा उपैए की? अहुना तँ लोक किरते अिछ \nजे काज बेसी रहने देहमे पािन चढ़ा सF हारैक कोिशश किरते अिछ। जँ से नै सF हरत तँ अगुएलहा काजक \nसF हारैत पछुएलहाक खX ड कािट आगू िदस बढ़बैत जाएब, जइसँ एक िदनक बदला दू-तीन िदनमे काज पुिरए \nजाएत। मनमे सबुर भेलिन। नीक जक  यामलाल बाबू असिथरो ने भेल छला तखने अिभराम अपन ¥ा◌ॅ¦ग-\nकॉपी आगू बढ़ौलक। हाथमे लैत िनहारए लगला। िच*क बगलमे कमल फूल िलखल। मुदा िच* देिख मन \nनािच उठलिन। नािच ई उठलिन जे कमलो फूल तँ रंग-रंगक होइए। एकटा ओहन होइए जइमे पंखुरी-दल \nकम होइए, दोसर एहनो तँ होइते अिछ जे कोनो शत कमल तँ कोनो सह¨ कमल सेहो होइत अिछ। तैसंग \nईहो तँ होइते अिछ जे कानो शु© कमल तँ कोनो लाल कमल तँ कोनो नीलो कमल तँ होइते अिछ। तेतबे \nिकए! कमला धारो तँ बिहते अिछ। पािनक कमल एकरंगा होइए मुदा ऐठाम तँ से नै बेराएल अिछ। सोझे \nकमल फूल िलिख देने अिछ। ई तँ फुटौने नै अिछ जे जलकमल छी आिक थलकमल छी। दुनू कमल \nरिहतो चािल-कृितमे अZ तर छइहे। अZ तर ई छै जे जलकमल जँ एकरंगा होइए चाहे उ जर, लाल नीले \nिकए ने हुअए, मुदा थल कमल तँ तीनरंगा◌े होइते अिछ। ओना तीिनए रंग िकए कहबै, बहुरंगो तँ कहले \nजेतै। बहुरंगा ई जे जखिन भोरमे थलकमल कलीसँ किलयाए लगैए तखिन उजर रंग धारण केने रहैए मुदा \nजेना-जेना सुजक िकिरण आगू मुह ससरैए तेना-तेना ओकर उजरपनोमे लाली आबए लगै छै। बाल िकिरण \nजक बाल रंग अबैत गिढ़आए लगैए। हe लुक लाल, गुलाब लाल अड़हुल लाल आ आल लाल होइत लाल \nकमल भाइए जाइए। एक तँ अहुना कोनो ओझरीमे पड़ने मनक र0 ता ओझरा जाइ छै तैपर तँ आरो \n यामलाल बाबूक मन ओझराइते रहलिन। का◌ॅपी देिख िकछु बजला नै। बजैक पाछू दा◌ेसर-तेसर सवाल उठैक \nडर भेलिन। डरो केना ने होइतिन, कम समैमे अिधक काजक तँ सू*े बदिल जाइ छै। अिभरामक का◌ॅपी \nबढ़बैत बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \n“बौआ, िच*कारी तँ नीक केने छह, मुदा जइ ढंगे केने छह, ओकर बारीकी देखैक अखिन समए नै अिछ, \nतँए एकरा राखह। िनचेनमे देखबह।” \nका◌ॅपी लैत अिभराम अपना जगहपर आिब बैसल। दोसर कॉपी शरबनक, हाथमे लैत  यामलाल बाबू िनहारए \nलगला। अपरािजत फूल बगलमे िलखल। फूल देिखते मन नचलिन। नचलिन ई जे अपरािजतो तँ केते \nतरहक होइए। एकमुखी, तीनमुखी, पँचमुखी। तैसंग उजरो होइए आ कारीओ होइते छै। जिहना अिभरामक \nकॉपी देिख  यामलाल बाबू बाजल छला तिहना शरबनोक कहलिखन- \n“बौआ, िच*क तँ नीक िच*ण केने छह मुदा ओते परखैक अखिन समए नै अिछ, अखिन राखह दोसर िदन \nदेखबह।” \nकॉपी लऽ शरबन अपन जगहपर बैसलो ने छल आिक तेसर, गिरधरक का◌ॅपी  यामलाल बाबूक हाथ \nपड़लिन। िविच* प बनल िच*। पँजरामे िलखल गामक शकल सूरत। शीषLक पढ़िथ आ देखिथ तँ का◌ेनो \nताले-मा*ा ने िमलिन। शीषLकक नीक मािन लेलिन मुदा वेदरंग वेदिच* देिख मनमे उठलिन जे जिहना कोनो \nगरीब लोक[1] अपन बेटीक नाओं ‘लछमी’ आ िबनु पढ़ल-िलखल लोक अपन बेटीक नाओं ‘सर0 वती’ रिख \nलइए, तिहना अिछ। घड़ी िदस नजिर देलिन तँ समए ससरल देखलिन। मुदा जाबे घंटी नै बजल ताबे तक \nतँ समए अिछए। नजिर िखड़ा देखलिन तँ बूिझ पड़लिन जे केतौ िढमका-िढमकी अिछ तँ केतौ चौरस, केतौ \nखािद जक अिछ तँ केतौ डिर खॴचल अिछ, खेतक आिड़-धुर छी आिक कोनो धार-धुर? घुड़छीमे मन \nघुिड़िछआ गेलिन। फेर लगले मनमे भेलिन जे आन गोटे फूल, पात, फल इR यािदक िच* बनबैए आ ई िकए \nएहेन गामेक शकल-सूरतक िच* बनौलक! अपनो तँ किहयो एहेन बात बजलो ने छेलॱ तखिन िकए बनौलक? \nपुछलिखन- \n“बौआ, एहेन िच* बनाएब केना सीखलह?” \nजेना िगरधरक ठोरेपर रहै तिहना बाजल- \n“मा0 सैव, परसू राितमे बाबा कहलिन।” \nबाबाक नाओं सुिन  यामलाल बाबू तरतF य करए लगला। तरतF य ई करए लगला जे ने कोनो संगी-साथीक \nनाओं बाजल आ ने दोसर-तेसर िश'कक। बाबाक नाओं कहैए। तैब ीच घंटी बजल। हइ-हइ कऽ रिजj टर \nखोिल हािजरी िलअ लगला। \nसाढ़े चािर बजे जखिन िवQालयसँ  यामलाल बाबू घर िदस िवदा भेला तखने मनमे िगरधरक बात एलिन। \nमनमे अिबते सोचलिन जे जँ पिहने अपना घरपर चिल जाएब तखिन दोसरो-तेसरो एहेन काज उपि0 थत भऽ \nजाएत जे फेर ई काज पछुआ जाएत। तइसँ नीक जे पिहने गिरधरेक घरपर पहुँच बूिझ लेब नीक हएत। \nघरक र0 ता छोिड़ िगरधरेक संग िवदा भेला। \nिगरधरक बाबा- सुबललाल- दरब जेपर रहिथ।  यामलाल बाबूक देिखते गिरधरक कहलिखन- \n“बौआ, पिहने आँगन जा माएक चाह बनबए कहुन आ अपने लोटा-िगलास अखािर कलक टटका पािन नेने \nआबह।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nअपन आगत-भागत देिख  यामलाल बाबूक मनमे उठलिन जे धड़फड़ा कऽ पिहने अपन े नै राखब। कुशल \n'ेम हेबे करत, ताबे गिरधरो िनचेन भेल रहत। ओकरे अगुआ िकए ने  न उठाएब। दू िगलास पािन एक \nिगलास चाह पीला पछाित  यामलाल बाबू िगरधरक कहलिखन- \n“बौआ, कनी अपन ¥ा◌ॅ¦ग-कॉपी लाबह ते।” \nअपन ¥ा◌ॅ¦ग-कॉपी िगरधर आिन आगूमे रिख देलकिन। ऊपरका प¯ा उe टा, सुबललालक आगूमे रखैत \n यामलाल बजला- \n“ब चा एहेन िच* बनौने अिछ जे नीक जक अपनो ने बूिझ पािब रहल छी।” \nपोताक अपन कहल बात सुबललालक मन पड़लिन। कॉपी उठा देखलिन तँ बूिझ पड़लिन जे जिहना कहने \nछेिलऐ तिहना हू-बहू िच* बनौने अिछ! मन िखललिन। िखिलते िबहुसलिन। िबहुिसते बजला- \n“मा0 सैव, केहेन बिढ़य तँ िच* सिच* बनले अिछ तखिन िविच* की?” \nएक तँ ओिहना  यामलाल बाबूक मन िच* देिख िचतराएल रहिन तैपर सुबललालक समथLन देिख आरो \nिचितर-िबितर भऽ गेलिन। मनमे घमथLन जगलिन। घमथLन ई जे सुबललाल साधारण पढ़ल-िलखल िगरह0 थ \nछिथ, मुदा अपने तँ से नै छी, एक तँ बी.ए. पास केने छी तैपर िदन चरजो तँ पढ़ले-िलखलक अिछ, केना \nबाजब जे नीक जक नै बुझलॱ। अपनाक समगम करैत  यामलाल बजला- \n“िकछु तँ नजिरपर चिढ़ रहल अिछ, मुदा िकछु चिढ़ए ने रहल अिछ।” \nबजैक वेगमे  यामलालक िवचार भँिसयाइत जिहना कोनो व0 तु धारामे भँिस जाइए तिहना आगू बिढ़ गेलिन मुदा \nलगले बाजबक वाहक मनक छोड़सँ िखंचलिन। छोर िखंचैक कारण भेलिन जे जँ कहॴ सुबललाल पूिछ दिथ \nजे की सभ नजिरपर चढ़ल आ की सभ नै चढ़ल। तखिन तँ आरो जिड़-तिड़ मुसरा नेने उखिर जाएब! \nमनमे अिबते जेना मुँहक सुरखी िवधुआ गेलिन। मुदा संयोग नीक रहलिन जे सुबललाल से नै पूिछ, बजला- \n“मा0 सैव, पहाड़, समु, धरती, पताल, अकास सभ िमिल जे एकटा िवराट सूरत बनल अिछ, सएह तँ \nछी।” \nजिहना पोखिर वा धारक अथाह पािनमे खेलाड़ी उगी-डुमी खेल खेलैए, आ जखिन उिग पकड़ा जाइए आ \nडुमए लगै छै तखिन डुमैसँ नीक हरदा बािज अपने चोर बिन जाइए तिहना  यामलालक मनमे भेलिन। मुदा \nलगले मन कहलकिन अनेरे मनक हािर मनबा रहल छी। ई िवचार दोख छी। नािZ हटा बात अिछ जे \nसुबललाल हमरासँ जिहना उमेरमे बेसी छिथ, तिहना िजनगीओक िभ¯ आनन-कानन तँ छिZ हए। जेहेन िजनगी \nरहत तहने ने नन-नZ दन बोन-झाड़ हएत। जे सोभािवको अिछए। तहूमे ऐठाम िकयो तेसर थोड़े अिछ जे \nअनका देिख संकोचो हएत। बजला- \n“चाचाजी, हम भलिहं िश'क छी, वृि°ए िश'ा-दी'ासँ जुड़ल छी , मुदा कहलो तँ जाइते छै जे जेतए ने रिव, \nतेतए जाए किव आ जेतए ने जाए किव, तेतए जाए अनुभवी। जिहना िगरधारीक कथापमे गामक शकल-\nसूरत बुझा देिलऐ, तिहना एकबेर आरो दोहरा िदयौ।” \n यामलाल बाबूक िज±ासा देिख सुबललालक मनमे उठलिन, जे िज±ासा  यामबाबूक छिZ ह ओकरा मुह¤मुह[2] \nपुराएब किठन अिछ। दू मुँहक बात आ दू मनक िवचार छी। एके िज±ासाक िभ¯-िभ¯ प होइ छै। एक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nभूख ओहन होइ छै जखिन जठराि² न आR मा जरबए लगै छै, आ दोसर एहनो तँ होइते छै जैठाम खानापुरी होइ \nछै। मुदा लगले मनमे उपकलिन जे एक-एक रेखा आ रेखासँ रेखाएल शकल-सूरतक चचL करैत चलब, जेतए \nबुझैमे नै औतिन तेतए  उठौता, जँ से नै उठौता तँ बूझब जे िज±ासाक अनुकूल मन मिZ दर भऽ रहल \nछिZ ह। \nिच*कलाक कॉपी दुनू गोटेक बीचमे पसािर आँगुरसँ देखबैत सुबललाल बजला- \n“ई समु भेल, समाज पी समु। अथाह जलरािशक भX डार। अहूमे जुआर उठै छै, जे हवा, पािनक \nअपना पेटसँ िनकािल अकासमे पसारैए, जइसँ बखaक संग तूफानो उठै छै। जइसँ पािन, हवासँ धरती भिर \nजाइ छै।” \nआगूक बात सुबललालक पेटेमे रहिन आिक िब चेमे  यामलाल बाबू दोसर रेखापर आँगुर रखैत बजला- \n“ई?” \nपिहने सुबललाल रेखाक सूरत देखलिन फेर  यामलालक सूरत िमलौलिन, अपन सूरत िमलबैत बजला- \n“ई धार भेल। जेकरा जीवनो-धार किह सकै िछऐ, जे वैिदक धार किहयो कल-कल हँसैत, वािहत होइ \nछल ओ आब मरण भऽ गेल। तँए पािनक जगह बालु उड़ैए।” \n‘पािन-बालु’ सुिन  यामलाल बाबूक मन सुमिर-धुमिर कऽ घुमड़लिन। कॉपीपर सँ नजिर उठा सुबललालक \nनजिरपर फेकलिन। िबहुसैत मन िखलैत रंगाएल चेहरा देिख बजला- \n“पािनए सँ बाउल आ बाउलेसँ ने पाइनो होइए।” \n यामलाल बाबूक  सुिन सुबललालक मन एक डेग आगू बढ़लिन। बिढ़ते बजला- \n“यएह तँ दुिनयक चकरचािल छी जे एक िदस वएह बालु पािनक सतह बिन ऊपर जल बरसन करैए जइसँ \nधरतीक कोिख जुड़ाइ छै आ दोसर िदस धरतीक म बना मआ उपजबैए।” \nसुबललालक बात सुिन  यामलाल बाबू ठहाका लगा हँसला। जिहना किनतो काल मन बजैए, तिहना ने \nहँिसतो काल बजैए।  यामलाल बाबूक हँसी बाजल- \n“ई तँ भेल धरती, समु। मुदा दुनूक जे जोड़ अिछ से...?” \n यामलाल बाबूक बात पकड़ैत सुबललाल बजला- \n“जिहना अकासमे चZ मुखी, सुजLमुखी फूल फुलाइए तिहना धरतीओमे  वालामुखीक लावा-फूल सेहो तँ \nफुलाइते अिछ। जेहेन फूल फुलाएत तेहने ने गामक शकल-सूरत बनत।” \nजिहना पेट भरलापर ढकार बिन हवा िनकलैए,  यामलाल बाबूक मन तिहना भिर मन ढकरलिन। बजला \nिकछु ने, सूयa0 तक समए सेहो भऽ गेल। मुदा जिहना अ³L-लघुक अव0 था, अ³L-कथाक अव0 था आ अ³L-\nगीतक िवरह अव0 था होइए तिहना  यामलाल बाबूक सेहो भेलिन। मुदा घरोपर, पिरवारोमे तँ आन िदनक \nअपे'ा अनदेशा होइते हेतिन। मनमे अिबते बजला- \n“अबेर भऽ गेल, दोसर िदन फेर गप-स´ प हेतै।” \nअपन मयaदा िनमाहैत सुबललाल बजला- \n“आब तँ बाट-बटोहीक ठौर पकड़बा बेर भऽ गेल, तखिन जाएब केना?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nमु0 की दैत  यामलाल बाबू बजला- \n“केतौ अनतए जाएब जे हराइ-भोिथआइक सF भावना रहत। अपन घर छी, कनी अबेर-सबेर पहुँचब सएह \nने।”¦२६०२ ¦ \n२० अ टुबर २०१४ \n[1] खगल लोक \n[2] उपोउप, लबालब \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \n    \nजगदानZद झा जगदानZद झा जगदानZद झा जगदानZद झा ““ ““मनुमनु मनुमनु”” ””    \nकाल \nछोµ गौरवमय गाथा भूतकाल केर   \nआब जीवू वतLमानमे \nजरल जु¯ा जक ऐँठल   \nदेखैएमे खाली  \nछुबैत मातर जे छाउर बिन जए \nिजतैक लेल मान दान आ ित0था  \nपाछू जुिन,  \nदेखू आगूक   \nओहो तँ िकयो छैक   \nजे चानक छुलक   \nतँ हमहीँ किहया धिर   \nचानक पूजा करब   \nओहो तँ िकयो छैक   \nजे मंगलपर पेएर रखलक   \nतँ हमहीँ किहया धिर   \nमंगलक अमंगल मािन   \nकाज निह करब   \nओहो तँ िकयो छैक   \nजे पितक आगू चलैत छैक   \nतँ हमहीँ किहया धिर   \nझंडा लऽ कऽ पितक पाछू चलब \nमानलहुँ हमर भूत   \nबड़ नीक आ उ°म छल   \nमुदा वतLमान िकएक एहेन अिछ   \nआबू देखू, बैस कए सोचू  \nिक सनेस हम अपन भिवjयक देब ? \nजँ रहलहुँ चूप  \nहाथपर हाथ धेने   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nतँ ओकरा लग   \nकोनो नीक भूतो निह रहत   \nआ जाकरा लग   \nवतLमान आ भूत दुनू शूZय   \nओिह लोकक   \nओिह सं0कृितक   \nआ ओिह समाजक लु´त भेनाइ   \nअव0यसFभािवक छैक   \nआब अहीँ कहू  \nिक हम सभ   \nहमर सबहक सं0कृित   \nहमर समाज, िक लु´त भए जाएत ?  \nिक लु´त भए जाएत ? \nिक लु´त भए ....... \n© जगदानZद झा ‘मनु’ \n    \n    \nगजल \nएमरीक पूजा जोड़ पकरने छै  \nगाम गाम मैयाक पसारने छै \nएक दोसरामे होड़ छैक लागल   \nसभक बुि³क के आिब जकरने छै \nपाठ माइकसँ छकरैत आँिख मुिन सभ   \nअपन घरक माएक तँ िबसरने छै \nएक कोणमे छिथ चूप मूतL मैया  \nलोक नाच गाजा भग दकरने छै \n'मनु' िकछो बाजल आँिख खोिल किनको  \nलोक ओकरेपर गाल छकरने छै \n(मा*ा म : २१-२१-२२/२१-२१-२२) \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nगजल   \nकरेजामे हमर साजन आिब गेलै \nमनक सभ तार बटगबनी गािब गेलै \nहुनक मु0कीसँ सगरो दुिनयाक सFपित   \nकरेजा जािन नै कोना पािब गेलै \nबलमक ददL जािन कए मोन किनको  \nकतेक दुख अपन च¸े दािब गेलै \nबनेलहुँ अपन जखनसँ संगी बलमक  \nिजला भिर केर लोकक मुँह बािब गेलै \nबसने छलहुँ मन मंिदरमे िजनक छिब   \nदया भगवानक ‘मनु’ ओ पािब गेलै \n(बहरे करीब, मा*ा म : १२२२-१२२२-२१२२)  \n© जगदानZद झा ‘मनु’ \n    \nगजल \nकरेजा धधकैत अिध हमर आबासन \nमनक भीतर मािटक ेम काबासन \nिदयावाती भेल नै चौरचन भेलै  \nमनोरथ भिस गेल ताड़ीक डाबासन \nअपन अँगने छोिर एलहुँ सगर िहत हम \nफरल दुमन एतए बड झाबासन \nकरेजामे ददL गामक बसल एना \nिबलोका बिन ओ तँ चमकैत लाबासन \nहमर पीया दूर परदेशमे 'मनु' छिथ \nिवरहमे हम छी हुनक बनल बाबासन \n(मा*ा म : १२२२-२१२२-१२२२) \nजगदानZद झा 'मनु' \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \n    \nआआ आआशीष अनिचZहाशीष अनिचZहाशीष अनिचZहाशीष अनिचZहारर रर    \nिनमूह \n(किवता) \nपिहने तँ कहलक िनमूह धन \nआ तकर बाद \nलगा देलक जाबी............. \nगजल \nएFहर नोरक टघार आँगनमे \nओFहर सुखके पथार आँगनमे \nई तोहर ई हमर रहत बुिझ ले \nभेलै एहन िवचार आँगनमे \nकी लेबै आ कतेक लेबै दाइ \nदेखू पसरल बजार आँगनमे \nनगदी भेलै जखन कने बेसी \nदौगल एलै उधार आँगनमे \nसगरो दुिनयसँ बिच कऽ एलहुँ हम \nलागल कसगर लथार आँगनमे \nसभ पितमे 22+2212+1222 मा*ाम अिछ \n \nगजल \nिबतलै राित भेलै भोर गे बिहना \nरिह गेलै िपयासल ठोर गे बिहना \nआसक नामपर खेपल अपन जीबन \nके पोछत हमर दुख नोर गे बिहना \nरहलहुँ राित भिर उसनैत अपनाक \nसचे दुखमे छै बड़ जोर गे बिहना  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nगुडी बिन छलहुँ उपरे उपर सिदखन \nके तोड़लकै नेहक डोर गे बिहना \nअनिचZहार देलक िकछु िनशानी आ \nदुिनय लागै बस अंगोर गे बिहना \nसभ पितमे 2221+2221+222 मा*ाम अिछ,  \nतेसर, चािरम आ मतामे १-१टा दीघLक लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nभित गजल \nजय दुगa जय काली जय भगवित जय जय \nअिबयौ हाली हाली जय भगवित जय जय \nअड़हूलक कॲढ़ी लेने जगता भगता \nमािलन संगे माली जय भगवित जय जय \nसोभै लहठी निथया टीका सेनूर \nतैपर बड़का बाली जय भगवित जय जय \nµनझुन बाजल पायल हुनकर सझिहमे  \nपसरल भोरक लाली जय भगवित जय जय \nखनमे ºFहाणी µाणी खनमे  \nसंहारी कंकाली जय भगवित जय जय \nसभ पितमे मा*ाम अिछ \nतेसर शेरक अंितम अ'रक सं0कृत छंद शा0*ानुसार दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ \n \nगजल \nºFहसँ बेसी छागर उताहुल \nहाथसँ बेसी आँचर उताहुल \nमोन बहिक गेलै कोहबरमे \nठोरसँ बेसी आखर उताहुल \nेम िमलनमे नै छोट नमहर \nधारसँ बेसी सागर उताहुल \nघोघ कहैए एना सजू जे \nदोगसँ बेसी बाहर उताहुल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nप हुनक अनिचZहारे सनक  \nआँिखसँ बेसी काजर उताहुल \nसभपितमे 21+1222+2122 मा*ाम अिछ। \nमतामे एकटा दीघLक लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nगजल \nबड़का बड़का दाबी छै \nहम पंिडत ओ पापी छै \nहपसै सभ िनकगर भोजन \nहमरे लागल जाबी छै \nहFमर नूआ स0ता सन \nहुनकर नूआ दामी छै \nखुलबे करतै ताला ई \nहमरा लग ओ चाभी छै \nअZहारक संगे िडिबया \nअसगर बैसल बाती छै \nसभ पितमे 222+222+2 मा*ाम अिछ। \n \nगजल \nनै हेतौ तोहर िनबाह गे किनय \nदुिनय छै बड़का कटाह गे किनय \nजेबीक गम रहै नै दुिनयामे \nनै हो एते गौरबाह गे किनय \nभेलौ तोरा रोगबस धनॱधीके \nसंबंधो सभ लेभराह गे किनय \nखाली साढ़े तीन हाथके धरती \nअनिचZहारे छौ गबाह गे किनय \nिनरगुण अनिचZहार गािब रहलै बड़ \nछै चलती बेरक उछाह गे किनय \nसभपितमे 22+2221+2122+2मा*ाम अिछ \nदोसर शेरक पिहल पितमे एकटा दीघLक लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \n \nहजल \nहमरो कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nहुनको कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nहुनका दमपर जे केलक िकछु से बुझलक \nसगरो कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nदेिख रहल छी हुनक बदलब भोरे भोर \nसझो कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nछिथ एहन परतापी जे घर एलिन चोर \nतकरो कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nठकलक अनका संगे अपनो अRमाक \nअपनो कहने जे हम तोरे संग िछयौ \nसभ पितमे एगारह टा दीघL अिछ। \nतेसर आ चािरम शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिरत छूटक अधारपर अिछ। \n \nबाल गजल \nिदवाली एलै धम धम धम \nफटा फूटै बम बम बम \nजरै िडिबया सभहँक आँगन \nकरै दरबजा चम चम चम \nखतम भेलै फुलझिरयो से \nबह¯ा करही कम कम कम \nिकनेबै चकरी जेबी भिर \nजरेबै खाली हम हम हम \nसभ पिते 1222-2222 मा*ाम अिछ \nगजल \nजाल झटपट खसैए पािनमे \nमाछ छटपट करैए पािनमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nहाथमे हाथ लागै नीक बड़ \nहाथ लटपट लगैए पािनमे \nमािटपर जे िसनेगक धार छै \nतकरे खटपट कहैए पािनमे \nआम छै कच पाकल डFहरस \nटूिट भटभट खसैए पािनमे \nबोल जर िबकेलै घाटपर \nआब पटपट बजैए पािनमे \nसभपितमे 2122+122+212 मा*ाम अिछ \nतेसर शेरक दोसर पितमे एकटा दीघLक लघु मानल गेल अिछ। \n \nगजल \nउधारक बेर हमहॴ रहबै \nिहसाबक बेर हमहॴ रहबै \nरहै जजमान कतबो िकनको \nसादक बेर हमहॴ रहबै \nसबूतक ढेरपर नाचत सभ \nफसादक बेर हमहॴ रहबै \nिपया देतै भने अमिरत ओ \nिपयासक बेर हमहॴ रहबै \nिकयो बनबे करत िसंदूर \nिपठारक बेर हमहॴ रहबै \nसभ पितमे 1222+122+22 मा*ाम अिछ। \nअंितम शेरक पिहल पितक अंितम लघुक सं0कृत िहसाब दीघL मानल गेल अिछ। \n \nभित गजल \nिबतलै खरना एलै सझक बेरा उठलै ढ़ाकी गे \nमाथे सोभै सूपक संगे सुंदर पिथया मौनी गे \nपबनैितन सभ चलली घाटक िदस नहुँ नहुँ सFहर सFहिर \nसझक बेरा झलफल कनकन हहरै सभहँक छाती गे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nहाथे हाथ सजल अरघक निरयर तैपर राखल दीपो \nघाटे घाट सजल केरा भुसबा संगे तरकारी गे \nकोशी साजल हाथी मातल छै तैपर ठकुआ राखल \nसभ घूमै चा िदस गीतो गाबिथ बिहना काकी गे \nभेलै िभनसरबा िसहकै पछबा बड़ सोचिथ पबनैितन   \nनै देलिथ दरशनमा राना मैया हम बड़ पापी गे \nआबो तँ उगह हो आिदत भेलै बड़ देर अबेर कुबेर \nनाम उचारिथ अरघी हाथ अरघ लेने सभ सती गे \nकिरते गोहािर िकिरन फुटलै उठलै लाली पुµबक िदस \nमगै पबनैितन सुख नैहर सासुर बेटा बेटी गे \nभेलै परना गेलै सभ घाटो लागै सून उदासल \nघाटक दूिभ कहै अिबअह पµक रहतौ खुशहाली गे \nसभ पितमे 222+222+222+222+222 अिछ \nदूटा अलग-अलग लघुक एकटा दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nछठम शेरक पिहल पितक अंितम लघु फािजल लेबाक छूट लेल गेल अिछ। \n    \nबाल गजल \nगेलै उपाती बुिढ़या बाड़ीमे \nलगले रहलै तेल हुनक लाठीमे \nहमरा लोकिन फैलसँ कड़ुगर झँसगर \nबड़ सनगर भा खेलहुँ गाछीमे \nचोरक हeला सुनलहुँ सभहँक मूँहे \nताला आिन लगा देलहुँ कपीमे \nबथुआ खुबे नीक लगैए तैयो \nधेआन हमर बिसया खेसारीमे \nहमरा हेलब चुभकब नीक लगैए \nपोखिरमे नालामे की नालीमे \nसभ पितमे 222+222+222+2 मा*ाम अिछ \nदूटा अलग-अलग लघुक दीघL मानबाक छूट लेल गेल अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nगजल \nकरेज बेचै छी राित भिर \nिपआर देखै छी राित भिर \nिमटा कऽ चिल गेलै रंग प \nिनशान हेरै छी राित भिर \nइयाद हुनकर बस सोन सन \nकरोट फेरै छी राित भिर \nबसात पसरल चा िदसा \nसुगंध घेरै छी राित भिर \nिसनेह हुनकर भेटल जते \nतते उकेरै छी राित भिर \nसभ पितमे 12-122-2212 मा*म अिछ \nदोसर शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिरत छूटक तौरपर अिछ। \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \ngी रिसक लाल सदाय gी रिसक लाल सदाय gी रिसक लाल सदाय gी रिसक लाल सदाय (अवकाश ा´ त िश'क) गाम- परमानZ दपुर, \nपो0 ट- नवानी भाया- तमुिरया, िजला- मधुबनी (िबहार) िनवासी छिथ। िहनक जनम ितिथ- ०८/०७/१९५२ \nअिछ। लालदास जयंती समारोह- आइसँ तीिन-चािर िदन पिहने, खड़ौआ-मे आयोिजत किव सF मेलनमे िहनका \nसंग भट भेल। आयोिजत गोj ठीमे अपन किवताक पाठो केलिन, सभ िकयो सराहबो केलकिन मुदा मा* एक \nगोट किवताक पाठ करबाक अवसिर देल गेलिन। अनुनय तीनू लेल केने रहिथन, समैक टान दुआरे \nसF भवत: अवसिर नै भेटलिन, मुदा एतए तीनू कािशत कएल जा रहल अिछ- \nदीनक दुदLशा \n \nजे अित दीन तेकर दुिदLन, \nिदनानुिदन \nओ धन बल हीन कृष गात \nकृषक मलीन \nसे करत की सामंत युगमे \nमन मािर-हािर \nबैसल िवचािर \nकी कऽ सकैछ, नै दऽ सकैत \nकी िकछु लऽ सकैत, कड़ पसािर \nहक मारल अिछ सभठाम जेकर \nमेहनत-मजदूरी चाठाम जेकर \nमुँह तािक िबधुआएल ठाढ़ \nिकयो अिछ जे सुिध लेत एकर। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n0 वाथ अथ नेता नायक, अपने पेट कुिरयबैत \nिकZ तु गरीब मौन भऽ बैसल, िकछुओ ने बूिझ पबैत \nसरकारो अिछ भॲमा शंख, जे ढोल पीिट परचार करैत \nमुरखाहा संग पढ़लोहोक, धोखा दऽ चटकारैत \nहमर बनौल हमरे हक खा कऽ, हमरे ओ परतारैत \nमंगलापर फटकारैत,आशा दऽ कऽ टारैत \nभीतरे-भीतरे मारैत अिछ, अपन दाउ सुतारैत अिछ   \nकी कहबऽ हौ भाय, सभ गहुमन सन फुफकारैत अिछ। \nअनुभव \n \nिलखलॱ-पढ़लॱ िकछु बचपनमे \nआब की िलखू, की पढ़ू की सीखू \nसुिध बुिध सभ हेराएल \nकरम-जालमे सभ िबसराएल \nदू-चािर बाल-गोपाल भेल जखिन \nकतL यक भार माथ पड़ल तखिन \nपिर गेलॱ हम बड़का उलझनमे \nिलखलॱ-पढ़लॱ...। \nकी क नै क, मन कछमछ करैए \nनीन नै नयन मनमे िचZ ता रहैए \nउिठ-उिठ बैसै छी, टुक-टुक तकै छी \nमनै छी नै जीबै छी, कहुना िदन कटै छी \nमुदा तैयो नै शािZ त पबै छी एको 'ण \nपच-दस-पनरह-बीस, केना िबतल उमर पचीस \nखेती-पथारी दुिनय-दारी, केना भरत पेनक¸ा बखारी \nजे िकछु केलॱ वा नै केलॱ, बहुत कमेलॱ बहुत गमेलॱ \nआब की करब उमर पचपनमे \nिलखलॱ-पढ़लॱ...। \n0 कूल गीत \n \nचल-चल चल बौआ 0 कूल पढ़ैले \nचल-चल चल बु  ा◌ी 0 कूल पढ़ैले  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nपढ़ै-िलखैले सा'र बनैले \nअ, आ, क ख स, ह सीखैले- चल बौआ \nिगनती सौ तक िगनबैले, अ'र-अ'रक िमलबैले \nदेिख-देिख कऽ नकल करैले \nचल-चल चल...। \nपढ़म-िलखम सा'र बनम, नै पढ़म तँ मुख कहेम \nअखिन नै, पाछू पछतेम, अनपढ़ जीवन गाम हँसेम \nचल-चल चल...। \nडा टर आ◌ैर इZ जीिनयर बन, पढ़म-िलखम जँ सिदखन \nचल बौआ हाकीम बनैले...। \nचल-चल चल...। \n0 कूलमे सरजी भरपुर, मैडम दीदी सेहो खूब \nभोजन िकताब मंगनीए भेटै छै, पोशाक पैसा सेहो भेटै छै \nचल बौआ तूँ गीत गबैले...। \nचल-चल चल...। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \n \n \nमहेश झामहेश झामहेश झामहेश झा    ““ ““डखरामीडखरामीडखरामीडखरामी”” ””    \n------मनो½गार------------ \n------------------------------ \nसाओन सिलला िसंिचत शरीर , \nरभसय सारंग ,सीप,समीर। \nपुिjपत पeलब , पुहुप पलाश , \nियतम हेरिथ,ेम काश। \nकोिकल कुिहकय कानन कानन , \n¾दय िवदीणL करय मन आँगन। \nसौरभ सौFय ,सुZदर सुषमा , \nपुµष कृितक दी´त उपमा। \nपृथवी पाटल , पीयर पात , \nमदन मन करय आघात। \nकोठा चिढ़ चिढ़ कागा कूजय , \nसंभव सुZदर पहुंक उदय। \nनयन भिर भिर पाहुन हेरब , \nबहुिर िवदेशक बाट घेरब। \nसाजन सुनैथ सुZदर सZदेश , \nतµणी तिज जुिन जािथ िवदेश। \n    \n---------ोध--------- \n------------------------ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n*ुिट पZच द° दXड , \nपुरजन मय 0वमान खXड | \nमन िव'ोभ धारण दXड, \nआवेस वेग सब खXड खXड | \nोध काल दुभaव चXड , \nभाषा ©¿ निह अंडबंड | \nभाव िनयं*ण निह शद उदंड, \nोध आवेश िचZह अबंड | \nसमन शोक संताप पाखXड , \nम0तक मािनक मान मातLंड | \n----------------------------- \nसादर : महेश झा ' डखरामी ' \n    \n--------छैइठ मैÀया--------- \n------------------------------- \nआढ़ अb सत bेत रथ , \nदी´त जगतीक सत पथ | \nपूजा नैवेQ पान मखान , \nधूप दीप आरती गुणगाण । \n0वीका वÁतीक अÂयL जल , \nहो सबहीक मनोरथ सफल | \nजयित छैइठ मातु परमेbरी, \nनमािम सूयÃbरी िवÄेbरी | \n--------------------------------- \nसादर; महेश झा 'डखरामी' \n--------------------------------- \nछैठक मंगल कामना \n---------- 'नारी' ------------- \n------------------------------ \nभिगनी भायa पु*ी अµ माता , \nजाकी मिहमा भजिह िवधाता |  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nिनज ईछा तिज सुख बरसाबिह, \nपरम सुभाग 'शित' गृह आबािह | \nसZतित सुख जतन िदन राती , \nहरिस िवलोकिह , शीतल छाती | \nबाजेऊ सचे सुरनर मुिन ±ानी , \nभेटिह मान तह बसिह भवानी | \nबहु िविध आदर िवनय गुण बरना , \nतीनहु लोक सुख सब तुFहरे चरना | \nनिह 0वगL अµ बैकुXठ को आशा , \nकरहु सदा मम उर पुर बासा | \n--------------------------------- \nसादर: महेश झा 'डखरामी ' \n-------------------------------- \nभिगनी = बिहन, \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \n    \nशेफािलका वमaशेफािलका वमaशेफािलका वमaशेफािलका वमa    \nदीयाबाती मनेलॱ आली , नेसल¤ दीप िनसा कारी के कारी  \nताराक चुनिर पसरल अकास म  \nधरा पर दीपक पाती  \nमुदा  \n¾दय बीच डिह रहल   \nसभ आक'ाक होली आली ! \nशत कामना शत दीप   \nकिप रहल नेने िवरह गीत   \nअZहार सागर म डूबल िनjपZद 'रजनी ' \nचिकत भीत   \nिवकल हृदय म जिर रहल कµण   \nतूफानक राग   \nमृदुल हंसी अधर पर िससकल आँिख म  \nअिवरल उÇवास   \nिखलिखला उठल दीपक पित   \nिखलल जेना अनिगन संझा फूल   \nकिFपत आलोक बनल अमाक अधरक लाली  \nनेसलहुँ दीप िनसा कारी के कारी---------------------------- \nदीयाबाती केर अशेष शुभकामना  \nजतेक दीया धरती पर जरय   \nओिह से बेसी ख़ुशी अहके भेटय \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n    \nिब िब िब िबZदेbर Zदेbर Zदेbर Zदेbर ठाकुर ठाकुर ठाकुर ठाकुर    \nएना मनाएब एिहबेरक दशै किवता \nिबगत बहुते िदनस   \nचिलआिबरहल परFपरा  \nमनबैत आएल सZ0कार   \nबषa िरतुक समा´ती तथा  \nसरद िरतुक आगमनसÉ   \nल क आएल अछी नया उeलास आ   \nनया उमÊ²सभ   \nनव नव कारक दशै मनाब बला तिरकासभ । \nिकनको लेल फूलसन फैलाईल अछी इ दशै \nिकनको लेल लहरासन लतरल अछी इ दशै \nघË0थापनास ल िटका लगाब धिर \nिकनको लेल चा¸ानसन टकराएल अछी इ दशै \nघट0थापना करैत अिछ \nजैती िछटैत अिछ \nधुप आरितसÉ दुगaक पूजा करैत अछी  \nभजन करैत अछी  \nिकतLन करैत अिछ \nिटका लगािबक् \nआिशबaद लैत अिछ \nमाने एना मनबैत अछी हमर कुटुFब सभ   \nहमर देशमे दशै \nमुदा हमसब   \nवासमे मनारहल एिहबेरक दशै \nअवय िकछु फरक होएत   \nअवशे िकछु अलग होएत   \nकखनो पिरवारस दूर रहबाक िपडामे  \nसFझना0वµप मनाएब एिहबेरक दशै \nत कतौ यादक तरÊ²सÉ    िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nमनक ´यास मेटाएबाक हेतु  \nमनाएब एिहबेरक दशै  \nदेशमे दूगa माताक पूजा होइत काल   \nहमसब मोिदरके मािलस क   \nमनाएब एिह बेरक दशै \nतिहना घरमे जैती चढबैत काल   \nहमसब सुyखा खबस िचबबैत मनाएब   \nएिहबेरक दशै  \nअतबे नै  \nदशमीके अिZतम िदन   \nमाने िटका लगाब बला िदन   \nओ Fहर घरमे  \nिटका आ जैितसÉ मनाओत   \nएिहबेरक दशै  \nएFहर हमसब   \nकाम 'े*मे अपने िनधारसा चुिबरहल पिसनासÉ   \nमनाएब एिहबेरक दशै \n    \nहमर ाणिय सुपु* िZस ठाकुर जी  \nियनकापर समिपLत ई गजल ....... \nगजल \nिधरे-िधरे 0नेह बढाएब हम   \nकरेजस भले सटाएब हम \nिबनु अहाके िजयब नै कखनो  \nिजनगी अिहपर लुटाएब हम \nआिखक तारा छी अहा यै बउवा \nछोिडक किहयो नै जाएब हम \nअहालाS सिदखिन हिस मरब   \nकिहयो नै नोर बहाएब हम \nेम अहाके पिव* अिछ िय \nतािहस नै गंगा नहाएब हम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nसरल बािणLक बहर   \nआखर:- १२ \n    \nभेटब दोसर िदवालीमे \nहम एिह साल निह आिब सकलौ  \nमुदा आएब दोसर िदवालीमे  \nपूजा करब सँगे लÌमीके  \nसाद चढाएब थालीमे ।। \nरावन ब³ क राम अएलाह   \nतखने भेल िदवालीक शुµवात   \nिदप जलाएब आरती करब   \nखुशी बाटब अिछ पैघ बात ।। \nअपने झुमु सबकेऊ झुFताह   \nखुशी मनाउ पिरवारमे  \nिबसिर सबिकछु मन लगाबु  \nफटका छोडु दरबारमे ।। \nअसRयपर सRयके पताका  \nतै अिछ ई चाड महान् \nआगामी िदनमे टुटे अिहना  \nदु0ट दलके इ अिभयान ।। \nसत् संगत सदमागL देखाबिथ   \nमासँग बस एह ाथLना कµ   \nगिरबी भागे सिÍ³ी आबे  \nबस इहे अचLना कµ ।। \nअZRयमे हम िक कहु अहाके  \nयान राखब एिहपालीमे  \nहम एिह साल निह आिब सकलौ  \nमुदा आएब दोसर िदवालीमे ।। \nिबZदेbर ठाकुर   \nधनुषा/ नेपाल   \nहाल : कतार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \n    \nछिठक शुभकामना \nछिठ पाविन धुमधामस◌ँ  \nहएत पोखिरपर जाइके  \nशीर नमा कोिट नमन   \nकरै छी हम छिठ माइके ।। \nसु-0वा0थ दीघaयु जीवन   \nपुरबिथ सबके कामना  \nसFपूणL g³ालु भतजनमे  \nयैह अिछ शुभकामना ।। \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \n    \nइरा मिeलक इरा मिeलक इरा मिeलक इरा मिeलक    \nगजल \n_______ \nीतके मीठे होय छै बोल सेहो हम जािन गेलॱ \nीतके बोल बड़ा अZमोल सेहो हम मािन गेलॱ | \nइZधनुष के सातॲ रंग सँ ीत सजल अिछ \nमनमा करै मोर िकलोल सेहो हम जािन गेलॱ| \nीतक निहं छै भाषा कोनो एकर कोनो नै बोली \nअनहद बाजै ीतक ढोल सेहो हम जािन गेलॱ| \nपोथी पिढ बनलॱ हम ±ानी बहुत अिभमानी \nीतके ढाई आखर बोल सेहो निहं जािन पेलॱ| \nीतक रीत िवरह के पीड़ा दाµण दुखदायी \nकरेजा सालै छै अनघोल चु´पे हम कािन लेलॱ| \nतरिस गेल दरस िबन नैना ीत िनरमोही \nमौन छै याकुल नैना बोल सेहो हम मािन गेलॱ| \nसरल वािणLक(वणL-१८) \n    \nगजल \n--------- \nिजनगी जिहना तिहना कटैत रहलॱ \nसुख दुख के जउँर ( र0सी ) सँग बटैत रहलॱ | \nकाZह पर छलै घर िजFमेदारी क बोझ \nहँिस हँिसके ओ बोझ सब उघैत ( ढोऐत )रहलॱ | \nदुख एलै हम किहयो िनराश निहं भेलॱ \nसुख के मोती हम पािन सँ छटैत रहलॱ | \nरैन अZहिरया छलैक तिहयो की भेलय \nसविणLम भोर के आस लए खटैत रहलॱ |  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nबड़ अजगुत दुिनय के चलन की कहू \nतकै नीको म बेजाय सब सहैत रहलॱ | \nिपघलैत रहल रसेरस दुख के घड़ी \nमेहनैितये के मोजर छै जनैत रहलॱ | \nदुनु हाथक भरोस छै मेहनैित के जोर \nजीवन म सुख के संगीत गबैत रहलॱ | \nसरल वािणLक- ( वणL -१६ ) \n    \nगजल \n------- \nगमाउ नै गोरी छन मधुराग भरैये \nहमर हृदय सँ फूल पराग झरैये। \nदेखु लाज सँ गालक गुलाब िखल गेल \nलोगक नैनाक कट बेिहसाब गरैये। \nनैना िचतवन अÏड़पन देखैत छी \nकोना मु0की िमसिरया पर जान जरैये। \nअधर कोमलकली छै रस सँ भरल \nमन भँवरा बौरायल से जािन परैये। \nमोन फागुनी बयार बिन म0त मगन \nिसनुर लाज सँ मुखरा गुलाल भरैये। \nप चचa पसैिर गेल गामिह गाम म \nकोना चलतै लोग िदने म बाट हेरैये। \nसरल वािणLक (आखर-१५) \n    \nगजल \n--------- \nजमाना देलकै दरद बहुत िकनका कहबै \nकरेजक भेल क°ेक टुकड़ी िकनका कहबै |  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nिकछ बात एहेन जिह सँ हम अनजान छलॱ \nबड़ी भेद भरल बेददL लोग िकनका कहबै | \nउ´कार म अ´कार तकै जग के रीत पुरान छै \nहवन करैत जॱ हाथ जरल िकनका कहबै | \nमुँह आगू जैह मीठ बनै पीठ पाछू उपहासी \nमुखौटा लगेने लोक छै फरेबी िकनका कहबै | \nजे जेतबे नFहर चोर बात हुनके लFबा चौड़ा \nसाधु बनल मुँहचोर र'क िकनका कहबै | \nसजन के नै ठौर कतौ दुिनय चोर ठकैत के \nझूxा बनै पिव* एतै धमaRमा िकनका कहबै | \nसरल वािणLक( वणL- १८) \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \n    \nकुZदन कुमार कणLकुZदन कुमार कणLकुZदन कुमार कणLकुZदन कुमार कणL    \nगजल \nअह गोर हम कारी छी \nमुदा एक टा ाणी छी \nसजत प नै हमरा िबनु \nअह देह हम सारी छी \nरहब नै अलग कखनो जुिन \nअह ठोर हम लाली छी \nचलत सस नै एको छन \nअह मछ हम पानी छी \nकहू आर की यौ कुZदन \nअह फूल हम माली छी \nमा*ाम : 1221-2222 \n© कुZदन कुमार कणL \n    \nगजल \nमोन एखनो पारै छी अहीँक \nबाट एखनो ताकै छी अहीँक \nभावमे बहिक हम संगी सभक लग \nबात एखनो बाजै छी अहीँक \nआब नै रहल कोनो हक अहपर \nजािनतो गजल गाबै छी अहीँक \nदीप जे जरा गेलहुँ नेहक से \nिनत इयादमे बारै छी अहीँक \nेम भेल नै किहयो बूढ कुZदन \nसस ससमे चाहै छी अहीँक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nमा*ाम : 212-1222-2122 \n© कुZदन कुमार कणL \nगजल \nिहयामे उमंगक अगबे लहर छै \nबुझा गेल ई त ेमक असर छै \nधरिक अिछ रहल धरकन बड जोरसँ \nरहल आब िकछु नै बकी कसर छै \nमजा एिह जादूक खूब अनुपम \nसजा मीठ सनक जेना जहर छै \nगजल पर गजल कहलहुँ ओकरापर \nमुदा बादमे बुझलहुँ बेबहर छै \nपिहल बेर कुZदन ई बात जानल \nिकए ेम सुचा जगमे अमर छै \nमा*ाम : 122-122-22-122 \n© कुZदन कुमार कणL \n    \nगजल \nएिह हारल आदमीक हालचाल नै पुछू \nददL सुिनते जाइ बिढ तेहन सवाल नै पुछू \nमािर िक0मत गेल कखनो खेल खेलमे लटा \nघर घरायल िनत िबपितमे कोन काल नै पुछू \nसंग अपनो नै जरितक समय कतहुँ रहल \nकेलकै कोना कखन के आल टाल नै पुछू \nबाट िजनगीक रहल जे डेग डेगपर दुखद \nबीत कोना गेल ई पचीस साल नै पुछू \nके मरै छै एत यौ कुZदन ककर इयादमे \nलोक लोकक खीच रहलै आब खाल नै पुछू \nमा*ाम: 2122-2122-2121-212 \n© कुZदन कुमार कणL  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nगजल \nहमरासँ िय नै सल क \nबेगरता मोनक बूझल क \nबिन नेहक सु¯र सन फूल िनत \nमोनक बिगयामे फूलल क \nजखने देखै छी हमरा कतहुँ \nतखने हँिस लगमे कल क \nजीवन संगी हमरे मािन जुिन \nआRमामे बैसा पूजल क \nकाइल की हेतै मालूम नै  \nएखन कुZदनमे डूबल क \nमा*ाम : 2222-22212 \n© कुZदन कुमार कणL \n \nगजल \nदीयावातीक हम दए छी िवशेष शुभकामना \n0वीका सभ केओ हमर ई सनेश शुभकामना \nमाए बाबू संगी बिहन भाइ जे कतहुँ रहल अिछ \nचाहे केओ परदेश या दूर देश शुभकामना \nघरमे लÌमीक आगमन होइ सुखसँ िजनगी सजै \nेमक सौगातसँ जन समिपLत अशेष शुभकामना \nवैभवमे िनत होइत रहै वृि³ शािZत घर-घर रहै \nमठ मिZदरमे हम दैत छी दीप लेश शुभकामना \nपावन अवसरपर आइ कुZदन हृदयसँ दैत सभक \nशुभ संयामे पूजैत लÌमी गणेश शुभकामना \nमा*ाम:22222-2122-121-2212 \n© कुZदन कुमार कणL \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nिमिहर झािमिहर झािमिहर झािमिहर झा    \nबहु िवध भोजन आगू पसरल मुह पर लागल जु¯ा अिछ   \nजीवन भिर कयल किठन संयम भेटल तैÀयो सु¯ा अिछ  \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \n    \nमोमो मोमो. . . . अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान    \nई ेम स◌ँ भरल संसार मे अकेले बौवा रहल छी \nकिभयो खैनी त◌ँ किभयो चुना चबा रहल छी \nदोसरक िम*ता आ ेमक रङ देख कऽ \nअÑा नैन स◌ँ टप टप नोर खसा रहल छी । । \n        \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \n    \nअिमत िमg अिमत िमg अिमत िमg अिमत िमg    \nगजल \nिकछु गीत एहन रिच दी मीता इितहास बनय जे अिगला बेर \nिकछु बात एहन किह दी जगमे सब याद रखय जे अिगला बेर \nिदन राित सिदखन जीवन पदaपर िकछु नव-पुरान सन अिभनय होइ \nनाटक कने एहन खेली सगरो खेल करय जे अिगला बेर \nनै ीत बेसी नै बेसी झगड़ा रह सदित बराबर सब लेल \nिनत कमL एहन राखी मीता अनुकरण करय जे अिगला बेर \nछै दोष ककरो आ भेटै ककरो सजाय, ई घटलै युगसँ \nकिहयोक ई गलती माµक, आतंकी बनबय जे अिगला बेर \nिनज गाम तिज एलहुँ बाहर पर सुख-चैन कतहु नै भेटय \"अिमत\" \nिनज देशमे परदेशी बिन कुहरी, टीस उठय जे अिगला बेर \n2212-2222-2221-2122-221 \nगजल \nजतेक छल भाव हमरा लग आइ पसािर देने छी \nअपन करेजासँ जनमल सब परत उघािर देने छी \nगलत-सही केर झगड़ा सब ठाम पड़ल अधूरे अिछ \nजतेक छल फूिस लफड़ा सब आिग पजािर देने छी \nखुशीक मैडल िसनेहक ओलिFपकमे कमे भेटय \nइएह कारण अपन नस-नस दुखसँ गछािर देने छी \nहमर िलखल गीत हमरे काटैत रहैत अिछ मीता \nअपनिह घरमे अपन जीवनक दुतकािर देने छी \nअहक नैनक नशा बड बेहोश कऽ रािख देने अिछ \nअह तँ पाथर िहयाक पलमे चुचकािर देने छी \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nपंकज चौधरी पंकज चौधरी पंकज चौधरी पंकज चौधरी ““ ““नवलgीनवलgीनवलgीनवलgी    \nकिवता : जुिन िबस \nRयाग िबना जे Óहण करै छी \nसभिकछु जे संयोिग रहल छी \nजुिन िबस जे अहूँ ई सभटा \nककरो Rयागल भोिग रहल छी \nआÉुर पकिड़ चलल जे संगे \nक¿क ख°ा पार लगओलक \nजुिन िबस ओ मीत अपन छल \nजकरा आब नै टोिक रहल छी \nअनकर गप पितएलहुँ सहजिहं \nरहल भरोस ने भाय-मीतपर \nजुिन िबस अपनिह छातीमे \nअनकर चू भॲिक रहल छी \nशहरक च'रमे पेटकुिनया द' \nिबसिर गेलहुँ जे गामक र0ता \nजुिन िबस अथLक तरजू पर \nमाएक ममता जोिख रहल छी \nगंगा - कमला अकिछ पड़ेली \nउघैत-उघैत पापक सभ-मोटरी \nजुिन िबस ई अिछÔल गामक \nशहरक कादोसँ घॲिक रहल छी \nभाषा भूिम दुनु अवहेिलत \nिनजतरंगमे मातल मैिथल \nजुिन िबस जे िबसिर क' सभ िकछु \nफूिसए सीना ठोिक रहल छी \n© पंकज चौधरी \"नवलgी\" \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \n    \nदीप पुjप दीप पुjप दीप पुjप दीप पुjप    \nपाखिड़ तरक मचान मोन पिड़ गेल, \nखपड़ा बला दलान मोन पिड़ गेल, \nतोहर हमर िपरीत भेल अनघोल, \nपीठक पड़ल िनशान मोन पिड़ गेल, \n(2212 1212 1221) \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \n    \n0व 0व 0व 0व. . . . किववर सीताराम झाजीक ई गजल किववर सीताराम झाजीक ई गजल किववर सीताराम झाजीक ई गजल किववर सीताराम झाजीक ई गजल    \n \nजगत मे थािक जगदFबे अिहंक पथ आिब बैसल छी \nहमर यौ ने सुनैये हम सभक गुन गािब बैसल छी \nन कैलॲ धमL सेवा वा न देवाराधने कौखन \nकुटेबा म छलॱ लागल तकर फल पािब बैसल छी \nदया 0वातीक घनमाला जक अपनेक भूतल म \nलगौने आस हम चातक जक मुँह बािब बैसल छी \nकहू की अFब अपने सँ फुरैये बात ने िकछुओ \nअपन अपराध सँ चुपकी लगा जी दािब बैसल छी \nकरै यिद दोष बालक तँ न हो मन रोख माता क{ \nअहॴ िवbास कैँ केवल हृदय म लािब बैसल छी \nएकर बहर अिछ-1222-1222-1222-1222 मने बहरे हजज   \n1928मे कािशत किववर सीताराम झा जीक \" सूित सुधा ( थम िबंदु )मे संÓहीत गजल जे की व0तुतः \n\" भित गजल \" अिछ--- \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६१ म अंक  ०१ सतबर २०१४ (वष ७ मास  ८१ अंक १६१)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहRय आZदोलन \n \n(c)२००४-१४. सवaिधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सFपादक: गजेZ ठाकुर। सह-सFपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सFपादक: राम िव लास साहु, नZद िवलास राय, सZदीप कुमार साफी आ मु¯ाजी (मनोज \nकुमार कणL)। कला-सFपादन: योित झा चौधरी। सFपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सFपादक- \nसूचना-सFपकL-समाद- पूनम मंडल। सFपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उRपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणL उ°रदाियRव लेखक गणक मय \nछिZह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमेXटक पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमÃटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'´त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। ऐ ई पि*काक gीमित लÌमी ठाकुर Ùारा मासक ०१ आ १५ ितिथक ई \nकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सवaिधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकaइवक सवaिधकार रचनाकार आ \nसंÓहक°aक लगमे छिZह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकaइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com \n पर संपकL क। ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ रिम \nिया Ùारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृ°सँ ारFभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ° ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वताक संग मैिथली भाषाक जालवृ°क एÓीगेटरक पमे युत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसि³र0तु  \n ","size_mb":0.33,"has_text":true},"Videha 162.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 162.pdf","name":"Videha 162.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)   \n  \nभोँट-नाटक- बेचन ठाक ु र  \nपल्लवी मण्डल- नदीक धारा सन   \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nभोँट \nनाटक \nबेचन ठाक ु र  \n \n \nअक्षर संयोजन - अखि लेश मण् डल \nसामाजजक आ राजनैविक मैथिली नाटक “भोंट” क े र पात्र-पररच ए \n \n1.  गोबर्धनलाल - एकटा एम . पी. प्रत्याषी \n2.  रामेष्वर - गोबर्धनलालक सहयोगी \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n3.  जीतेन्द्र - गोबर्धनलालक सहयोगी \n4.  श्रीलाल -   गोबर्धनलालक सहयोगी \n5.  फीरन - दोसर एम . पी. प्रत्याषी \n6.  क ृ ष्णानंद - फीरनक सहयोगी  \n7.  कन्द्हैया - फीरनक सहयोगी  \n8.  राक ेश - फीरनक सहयोगी  \n9.  ब्रजेश - तेसर एम . पी. प्रत्याषी आ वतधमान एम. पी. \n10. सुरे श - ब्रजेशक पी. ए. \n11. भोलू - ब्रजेशक अंगरक्षक \n12. शोभू - ब्रजेशक अंगरक्षक \n13. सुभरा - चाररम एम . पी. प्रत्याषी \n14. चन्द्रमोहन - सुभराक सहयोगी  \n15. माला - सुभराक सहयोगी  \n16. उमाकांत - सुभराक सहयोगी  \n17. वववेक - पााँचचम एम. पी. प्रत्याषी \n18. सूरज - वववेेेकक सहयोगी  \n19. पंकज - वववेेेकक सहयोगी  \n20. मोहन - वववेेेकक सहयोगी  \n21. पप्पू - वववेेेकक सहयोगी  \n22. राम प्रताप - चुनाव आयुक्त \n23. वगररराज -चुनाव उपायुक्त  \n24. मानससिंह - सुरक्षा बल \n25. चा नससिंह - सुरक्षा बल \n26. राघव - चुेुनाव कायाधलयक चपरासी  \n27. बैजू - चुेुनाव कायाधलयक वकरानी  \n28. आनन्द्द - चुेुनाव कायाधलयक बड़ा बाबू  \n29. हररदेव - नोममने शन पदामर्कारी \n30. राम - गोबर्धनलालक समर्धक \n31. श्याम - गोबर्धनलालक समर्धक \n32. महे श - गोबर्धनलालक समर्धक \n33. गोपाल - गोबर्धनलालक समर्धक \n34. सोहन - गोबर्धनलालक समर्धक \n35. गोलू - फीरनक समर्धक  \n36. जीबछ - फीरनक समर्धक  \n37. राजा - फीरनक समर्धक  \n38. पलट - फीरनक समर्धक  \n39. पंवित - फीरनक समर्धक  \n40. नवीन - ब्रजेशक समर्धक  \n41. प्रवीण - ब्रजेशक समर्धक  \n42. सुमन - ब्रजेशक समर्धक  \n43. संजीव - ब्रजेशक समर्धक   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n44. राहुल - ब्रजेशक समर्धक  \n45. लालू - सुभराक समर्धक  \n46. कालू - सुभराक समर्धक  \n47. रहीम - सुभराक समर्धक  \n48. करीम - सुभराक समर्धक  \n49. बदलू - सुभराक समर्धक  \n50. बालचन - वववेकक समर्धक  \n51. लालचन - वववेकक समर्धक  \n52. नन्द्दन -  वव वेकक समर्धक  \n53. क ु न्द्दन - वववेकक समर्धक  \n54. चन्द्दन - वववेकक समर्धक  \n55. भीखन - ढोलहो देवनहार  \n56. बच्चा बाबू - गामक प्रवतमित बेक्ती \n57. उतीम - बच्चा बाबूक गौआाँ \n58. बेचू - बच्चा बाबूक गौआाँ \n59. वकशुन - बच्चा बाबूक गौआाँ \n60. भगत - बच्चा बाबूक गौआाँ \n61. घुटर - बच्चा बाबूक गौआाँ \n62. मुटर - बच्चा बाबूक गौआाँ \n63. ननक ू  - बच्चा बाबूक गौआाँ \n64. सुलेमान - बच्चा बाबूक गौआाँ \n65. सलीम - बच्चा बाबूक गौआाँ \n66. सलाउद्दीन - बच्चा बाबूक गौआाँ \n67. जीबू - बच्चा बाबूक गौआाँ \n68. मरर - बच्चा बाबूक गौआाँ \n69. पंचू - बच्चा बाबूक गौआाँ \n70. वनझरु - बच्चा बाबूक गौआाँ \n71. सुजीत - र्ानाक बड़ा बाबू \n72. रंजीत - र्ानाक छोटा बाबू \n73. बुर्न - र्ानाक हवलदार  \n74. सुभाष - चौकीदार  \n75. प्रेम प्रकाश - पीठासीन पदामर्कारी  \n76. महेन्द्र - सी . आर . पी. एफ. \n77. रवीन्द्र - सी . आर . पी. एफ. \n78. सुरेन्द्र - सी . आर . पी. एफ. \n79. सौर भ - चुनाव प्रवतवनमर् \n80. गणपवत - िी. एस . पी. \n81. पवन - सी . आर . पी. एफ. \n82. रमन - सी . आर . पी. एफ. \n83. राणा - ब्रजेशक गुंिा \n84. तस्लीम - ब्रजेशक गुंिा  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \n85. मोस्लीम - ब्रजेशक गुंिा \n86. ब्रह्मानंद - ब्रजेशक गुंिा \n87. नाजनी - मतदाता  \n88. हीना - मतदाता  \n89. लरुबती - मतदाता  \n90. आनन्द्दी - मतदाता  \n91. बबाजी - चाह दोकानदार  \n92. देवनार् - भगवती मंददरक पूजारी  \n93. प्रदीप - ब्रजेशक गुण्िाक सरदार \n94. उमे श - प्रदीप गैंगक गुण्िा \n95. रमे श - प्रदीप गैंगक गुण्िा \n96. गणेश - प्रदीप गैंगक गुण्िा \n97. महे श - प्रदीप गैंगक गुण्िा \n98. क ु लदीप - कलक्टर \n99. इन्द्रदेव - कलक्टरक चपरासी \n100.प्रेमकांत - वगनती पदामर्कारी \n101.शुभकांत - वगनती पदामर्कारी \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \nपवहल अंक - \nपवहल  दृश्य- \n  \n(स्थान- गोबर्धनलालक अवास । गोबर्धनलाल पुरान बी.ए. पास एकटा सार्ारण नेता छचर्। \nदलानपर उ अपन तीनटा  अपेक्षक्षत रामेश्वर, जीतेन्द्र, आ श्रीलालक संग बैस भोँटक सम् बन्द् र्मे \nक ु रसीपर बैस गप-सप् प करै छचर्।) \nरामेश्वर-   गोबर्धन भाय, पवहने अहााँ ममठाइ खखयाउ। तखवन खुश -खबरी सुनाएब।  \nगोबर्धन-   पवहने सुनाउ तखवन खखयाएब।  \nरामेश्वर-   नै पवहने खखयाउ तखवन सुनाएब।  \nगोबर्धन-   नै भाय, अहााँ पवहने कहू तखवन वनक्षित खखयाएब। \nरामेश्वर- नै भाय, पवहने अहााँ खखयाउ, तखवन एक -दू -तीन कहै छी पक्का खुशखबरी सुनाएब।  \nजीतेन्द्र-  रामेश्वर भाय, चढ़ू समर्ी ताँ, चढ़ू समर्ी। गाड़ी छ ू दट गेल ताँ, कटहर चलअ समर्ी। एते वकयो बात \nफ े क्कबचल करए। अहााँ अपन खुश-खबरी सुना दद यनु। हुनका मन हेतवन ताँ मम ठाइ खखएता आ नै \nताँ कोनो बात नै। अइले समए वकए बेरबाद करै छी ? \nश्रीलाल-  रामेश्वर भाय, अहााँ वकए ऐ फ ु चसयाही गपक ेँ  ओत्ते गंभीर कऽ देचलऐ? संगी -सार्ीमे ओवहना बात \nकटोबचल होइत रहै छै। कहै  छै, जहााँ चार यार ममले , वहााँ रात कट जाइ।  \nगोबर्धन-  सभ वकयो शान्द् त रहू। कटौज  बन्न करै जाइ जाउ। रामेश्वर भायक ववचार छखन्द् ह जे पवहने ममठाइ \nखाएब तखवन खुश -खबरी सुनाएब। ताँ वहनक े  ववचार सही। रामेश्वर भाय हइए पाइ चलअ आ \nअपनेसाँ मन पसीन ममठाइ नेने आउ। (गोबर्धन रामेश्वरक ेँ  एगो नमरी जेबीसाँ वनकाचल कऽ देलवन \nआ रामेश्वर ममठाइ लेल बहरेला।)  \nजीतेन्द्र-  गोबर्धन भाय, रामेश्वर भायक खुशखबरी हमरा वकछ ु  अनुमानमे आवब रहल अचछ।  \nश्रीलाल-   भायक ेँ  कवह ने ददयनु। पछावत रामेश्वरक ेँ  बुड़बक बनबै जाएब।  \nजीतेन्द्र-  अनुमान ताँ अनुमाने होइ छै। शत-प्रवतशत सााँच नवहयोँ भऽ सक ै ए।  \nगोबर्धन-   अहााँ कवहयौ ने। की हेतै, फ ु चस हेतै  ताँ हेतै। \nजीतेन्द्र-  हमरा लगैए , उ भोँटक सम् बन्द् र्मे वकछ ु  कहत। अप्रैल-मईमे लोकसभा चुनाव होइ बला छै। \n(रसगुल्ला लऽ कऽ रामेश्वरक प्रवेश।) \nरामेश्वर-   गोवर्धन भाय, हइए चलअ। अपनेसाँ बााँटू।  \nगोवर्धन-   अपनेसाँ अहीं बााँटू। वकयो ताँ अपने वहस्सा खाएत ने? आवक अहााँ पेटू छी? \nरामेश्वर-   पेटू ताँ नै छी। मुदा सवधसोंख अबस् स छी।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \nगोवर्धन-   ताँ की हेतै? सवधसोख छी ताँ रस सभटा सोंखख लेब आ रसगुल्ला हमरा लोकवनक ेँ  दऽ देब।  \nरामेश्वर-  अहींक ववचार रहतै भाय। रस चुचस कऽ रसगुल्ला बााँदट देब। मुदा एगो गपक िर भऽ रहलए जे \nरस चुसैतकाल रसगुल्लो  नै घोंटा जाए।  \nजीतेन्द्र-  रामेश्वर भाय, पवहने सबह क वहस्सा बााँदट ददयौ। तखवन अपन वहस्सा चुसैमे आवक घोंटैमे जे मन \nहएत से करब।  \nरामेश्वर-  (मुाँह चटपटबैत) ठीक े  कहै छी भाय। पवहने बााँटऽ ददअ। (रामेश्वर सभक ेँ  रसगुल्ला बााँदट रहल \nछचर्। सभ वकयो रसगुल्ला खेलचर् आ हार्-मुाँह र्ोइ फ े र गप-सप् प शुरू क े लचर्।) \nगोवर्धन-   आब कहू , की खुशखबरी छल ? \nरामेश्वर-  अप्रैल-मईमे लोकसभा चुनाव होइ बला छै। ओइमे अहााँक ेँ  ठाढ़ करैक चचाध सगरो छै। अहााँक ेँ  ठाढ़ \nभेनाइ अचछ।  \nगोवर्धन-  जीतेन्द्र भाय, अहााँक अनुमान सााँच वनकचल गेल। लगैए अहााँक भवव स वाणी  सााँच भऽ सक ै ए। \nअही गपपर अहााँ बताउ जे जदी हम ऐबेर ठाढ़ हएब ताँ जीतब की नै? \nजीतेन्द्र-  भवव स वाणी ताँ ज्योवतष सभ करै छचर्न, चसद्ध बाबा सभ करै छचर्न। हम एकटा सार्ारण लोक \nछी। तैयो वकछ ु  कवह दइ छी, अहााँ जीत जाएब। वनर्विंरोर् जीतब आवक एकलाख भोँटसाँ जीतब \nआवक एक भोँटसाँ जीतब, ई नै कवह सक ै  छी।  \nगोवर्धन-   भाय, अहााँ क े ना बुझै चछऐ जे हम जीत जाएब ? \nजीतेन्द्र-  हम बुझै नै चछऐ , अनुमान करै चछऐ। हमरा नजररमे अपनेटा समाजक ेँ  नै कतेको समाजक ेँ  अहााँसाँ \nउपकार भेल छै। अहााँमे कोनो तरहक दाग नै छै। अहााँमे र्ैयध आ लगन अचछ। समाजक सेवाक \nभावना अहााँक ेँ  नस-नसमे समाएल अचछ जे प्राय : लोक सभ जावन रहलए।  जे प्रत्याशी समाजसेवी \nआ कमधठ हेतै , ओकर जीत वनक्षित छै। \nगोवर्धन-  मुदा लोक प्रत्याशीक गुण कहााँ देखै छै। खाली माल देखै छै माल। मालेपर कमाल होइ छै। \nताड़ीए-दारूपर भोँट भेट जाइ छै। हमरा भनकी लगल हेन जे ऐबेर फी रन , ब्रजेश, सुभरा आ उ जे \nवकयोटबा छै कर्ीदुन नाओं चछऐऽऽऽ। \nश्रीलाल-   वववेक।  \nगोवर्धन-  हाँ-हाँ वववेक े । हमरा लगा कऽ पााँच आदमी भेलै। ऐ पााँचू आदमीमे हम सभसेँ गेल-गुजरल छी। \nअहीं सभ कहूाँ ताँ ब्रजेश आ वबनोदक आगूमे हम कर्ी छी? कतए राजा भोज आ भोजबा तेली। \nहार्ीसाँ क े तौ चु ट्टी लड़ै। जदी लड़तै ताँ पीच कऽ चटनी-चटनी बना देतै।  \nजीतेन्द्र-  आ जौं चुट्टी टूदट हार्ीक सूड़मे कहुना पैचस जेतै तखवन की हेतै ? \nगोवर्धन-   की हेतै पावन संङे सुरैक जेतै।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \nजीतेन्द्र-  गोवर्धन भाय, अपन-अपन बचैक वगयान सभक ेँ  रहै छै। अहााँ की बुझै चछऐ जे चुट्टी हार्ीक सूड़मे \nपैचस अरामसाँ मेहमानी करैत रहैत आवक कादट लेतै। कटलाहा चुट्टी टूदट जेतै  ताँ छोड़तै नै, हार्ीक ेँ  \nभकमच्छर छोड़ा देतै। खाइर हार्ी -चुट्टीक खेरहा छोड़ू। अपन खेरहापर आउ।  \nश्रीलाल-  गोवर्धन भाय, अपना सभ कमध करैक माचलक चछऐ। फल देवनहार वकयो और छचर्न। फल क \nचचन्द्ता अपना सभक ेँ  नै करबाक चाही।  \nगोवर्धन-  श्रीलाल भाय, अपने एकलाखक नै , करोड़साँ बेसीक गप कहलौं। अच्छा, एगो कहू अहााँ सबह क \nकी ववचार ? \nश्रीलाल-   हमर पूरा ववचार अचछ जे अहााँ अबस् स ठाढ़ होइ।  \nरामेश्वर-   अहााँ ठाढ़ नै हेबै ताँ हमरा-अहााँक दोसवतयारी खतम।  \nजीतेन्द्र-  अहााँ वनक्षित ठाढ़ होउ। हम सभ अहााँक संग  छी। \nगोवर्धन-  अहााँ सभ हमर परम अपेक्षक्षत छी। जे कहै जाइ जाएब से करैले तैयार छी। मुदा एगो बड़ पैघ \nअसोकजध अचछ।  \nजीतेन्द्र-  बाजू की असोकजध ? \nगोवर्धन-  अर्धक अभाव। चुनाव लड़ैमे बड़ पाइ खरच होइ छै।  लाखटका ताँ खैनीक नोइश बुझु।  \nजीतेन्द्र-  अखवन अहााँ लग क े ते अचछ? \nगोवर्धन-   क ु लम जर्ा-दस हजार।  \nजीतेन्द्र-  तखवन क े ना हएत। और कोनो जोगा ड़ नै अचछ की? \nगोवर्धन-  और कोनो जोगा ड़ नै अचछ। खाली एक बीघाखेत अचछ , बस। नै हेतै ताँ बेच लेबै। देखल जेतै जे \nहेतै से हेतै।  \nजीतेन्द्र-  र्र-फराक ेँ  नै बेच लेब। रसे -रसे बेचब। जेना -जेना खगता हएत तेना -तेना बेचब। तखवन जे घटतै \nताँऽऽ जनते -जनादधनसाँ एगो भोँट आ एगो नोट मााँगब। तइमे हमरा लोकवन तन -मन र्नसाँ मदवत \nकरब।  \nगोवर्धन-  जखवन अपने सभ हमरा एते बोल-भरोस  दइ छी ताँ हम अपने सबह क बात नै काटब। \nरामेश्वर-  चलू गोवर्धन भाय, फ े र अहााँ हमरा पेटक जोगाड़ क े लौ। हे कवह दइ छी जे नोममनेशनमे हम \nरसगुल्ला नै खाएब, हमरा माछ -भात चाही।  \nगोवर्धन-   से हम कोनो अहााँसाँ जमीन रजजस्री कराएब की ? \nरामेश्वर-  हमर जमीन रजजस्री नै कराएब , बल्ल्क अहााँ अपन जजनगीक रजजस्री कराएब। बुझै चछऐ, जौं \nअहााँ एक्कोबेर एम .पी. बवन गेलौं ताँ जजनगी बवन जाएत।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \nगोवर्धन-  से हमहूाँ बुझै चछऐ। मुदा हमरा ओत्ते र्रर पहुाँचल हएत की नै, से क ेँ  जनैए? कहबी छै - पावनमे \nमछरी नअ -नअ क ु दटया बखरा। पवहने अहााँ सभ जीताउ तखवन जे जेना कहबैसे अबस् स हेतै।  \nश्रीलाल-  रामेश्वर भाय, अखनेसाँ वहनका चु सए लगचलऐ ताँ आगू की करबै ? बेचारा टग हानै छचर् आ अहााँ \nखत्ता दद स  ठ े लै चछऐ। तेँए ने नेता सभ जीतला पछावत जनता दद स  घूमम नै तक ै  छचर्। पवहनहेँ \nजनता नेताक ेँ  क ु हरा दइए। तेँए उ अपनामे लवग जाइए।  \nजीतेन्द्र-  वकछ ु  ईहो  बात छै। मुदा हमरा नजररमे बेसी ई गप छै जे क ु रसीमे बद नेतीक चुम्मुक सटल रहै छै जे \nओइ नेतामे सदट ओकर नेतक ेँ  बदनेत बना दइ छै आ उ जनता दद स  नै तावक बैमान नेता दद स  \nताक ै मे लवग जाइ छचर् आ ओकर जकााँ माल होंसतैमे  भीड़ जाइ छचर्। भोँट लइ कालमे जनता \nभगवान आ सभ वकछ ु  मुदा जीतला पछावत जनता शैतान आ बेक ू फ।  \nगोवर्धन-  जीतेन्द्र भाय, अहााँ बड़ दूरक गप बजै छी। अहााँक भावनाक आदर हेतै। समए आब ए ददयौ।  \nजीतेन्द्र-  भाय, कहलासाँ नै होइ छै, क े लासाँ होइ छै।  \nगोवर्धन-   समए एलापर हम अहााँ सभक ेँ  यानी जनताक ेँ  नै वबसरब, सएह ने ? \nजीतेन्द्र-  ताँ आरो की? जनताक सेवा यानी परमवपता परमेश्वरक पूजा। ताँ अहााँ चुनावक तैयारीमे लवग \nजाउ। हम सभ कोनो तरहसाँ पएर  पाछ ू  नै करब। \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \nदोसर दृश्य- \n \n(स्थान- फीरनक घर। दलानपर फीरन , क ृ ष्णानंद आ कन्द्हैया क ु रसीपर बैस भोँटक सम् बन्द् र्मे \nववचार -ववमशध करै जाइ छचर्।)  \nक ृ ष्णानंद-  फीरन काका, अहााँ क े ते ददनसाँ कहै चछऐ जे अवगला बेर ठाढ़ हएब , अवगला बेर ठाढ़ हएब। ऐबेर  \nसे सभ बहाना नै चलत। एम .पी. माँ ठाढ़ हुअ पड़त। कहू ताँ, अहााँ नेतागरीमे जजनगी गुदस कऽ \nदेचलऐ। मुदा एकटा जगहपर पहुाँच कऽ जनताक सेवा नै क े चलऐ। अहााँ ई बूजझयौ जे हमर जजनगी \nराड़ी -बेटखौकीमे , साँए मुड़ी भाएमे आ भाए  मुड़ी  साँएमे गुदस भेल जे सफल जजनगीक पहचान नै \nभेल। \nकन्द्हैया-  फीरन भाय , क ृ ष्णानंद बड़ दुरसक गप कहै छचर्। हमरा नजररमे ई जनताक सेवापर बल दइ \nछचर्। जनताक सेवा बड़ पैघ सेवा छै। जदी जनताक सेवासाँ चुकलौं ताँ बुझु जजनगी व्यर्ध बीतल।  \nफीरन -  अहााँ सभ जे वकछ ु  कहलौं, सभटा बुझलौं आ नै वकए बुझब। सभदद न ताँ एतबे क े लौ। मुदा हार् नै \nमुठ्ठी, छड़पटा उठ्ठी। अपन हारल आ बौहक मारल, की कही। ओना अहााँ सभ जवनते हएब। \nतीनबेर मुखखयासाँ ठाढ़ भेलौं। मुदा तीनूबेर हारर गेलौं। तीन बेरमे तीनबीघा जमीन बीवक गेल। आब \nहमरा जमीनो नै अचछ जे बेचच कऽ चुनाव लड़ी। तहूमे एम .पी. चुनाव ताँ आरो भररगर होइ छै। मात्र \nदूकठ्ठा बासिीह अचछ। ओइसाँ की हएत? क ु कर बमर्या करब ताँ उ काटत नै? हम एहेन क ु कमध \nआब वकए करब जे हमरेपर बीषा जाए।  \nकन्द्हैया-   सोच अहााँक नीक अचछ। मुदा कही ताँ कही की। \nक ृ ष्णानंद-  ककाक समस्या ताँ गंभीर छखन्द् हहेँ। मुदा कोनो ढक -पेच वा कोनो अल पी-पचचया ऐबेर  लगेबाक छै। \nऐबेर का माहौल उपयुक्त लगै छै।  \nफीरन -  एहेन ढक -पेच नै लगा लेब जे क े तबो हुराए ताँ हुरबे नै करए। अलपी-पचचया ओहेन नै लगाएब जे \nसभक ेँ  मार्ा-पेची बदढ़ जाए।  \nक ृ ष्णानंद-  ओत्ते जे सोचबै कका,ताँ जजनगीक गाड़ी लसकले रहत जेना अखवन र्रर अचछ। हाँ, सहचे तीक \nजरूरी छै , से रहब।  \nफीरन -  वबना ववचारे जो करे , सो पाछे पछताय। र्रफड़ाक ेँ  जेवकयो कोनो बीड़ा उठबैए, ओइमे बेसी \nअसफलताक संभावना रहै छै।  \nक ृ ष्णानंद-  अपना सभ सएह ने ववचार करए  बैसल छी।  \n(वतधमान एम .पी. ब्रजेशक चमचा राक े शक प्रवेश। राक े श क ु रसीपर बैसला। आपसमे नमस्कार -\nपाती भेल।) \nराक े श-   फीरन भाय , की हाल -चाल ? \nफीरन -   भाय, बड़ नीक अचछ। आर सभ अपन दद स क सुनाउ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \nराक े श-   हमरो दद स क नीक े  अचछ। \nफीरन -  राक े श भाय, हमरा सभक ेँ  एना वबसरबै ताँ हम सभ कोना जीबै आ क े तए भऽ कऽ रहबै ? \nराक े श-   भाय, हमरा जूत्ता भीजा कऽ मारै छी।  \nफीरन -   (मुस्कीआ कऽ) नै भैया, हम कोन जोकर छी जे अहााँक ेँ  जूत्तासाँ मारब।  \nराक े श-  अहााँ कोन जोकर नै छी, से नै कवहयौ। ताँए ने एम.पी. साहैब  हमरा अहााँ लग पठ े लचर् हेन।  \nफीरन -  (आियधसाँ) बापरे बाप। आइ क े न्ने सूरुज उगलै जे एम.पी. साहैब  हमरा लग अहााँक ेँ  पठेलवन हेन। \nराक े श-   अहााँ छी गुदरीक लाल। अहााँक जोड़ा नेता ऐ परोपट्टामे आरक ेँ? \nफीरन -  हम ताँ तेहेन योग्य नेता छी जे तीनबेर मुखखया चुनाव हारर गेलौं जइमे तीन बीघा जमीनो बीक गेल। \nअखवन दर -दर ठोकर खाइ छी।  \nराक े श-  यौ भाय, हीराक पहचान जाहूरी करै छै। अपने क े ते पावनमे छी , से हम नीक जकााँ  जनै छी। \nअच्छा, ई गप-सप् प छोड़ू आ वकछ ु  ववशेष गप करू।  \nफीरन -   कोन ववशेष गप छै, सेँ बाजू। \nराक े श-   इएह जे अवगला चुनावमे अहााँक ेँ  ठाढ़ भेनाइ अचछ।  \nक ृ ष्णानंद-  बड़ नीक हेतवन। हमहूाँ सभ सएह आग्रह करै चछयवन।  \nफीरन -   राक े श भाय, हमरा बशक बात नै अचछ। अनेरे लौल करू  गऽ। \nक ृ ष्णानंद-  अइमे लौलक कोनो बात नै छै। मौकाक फ े दा उठे बाक चाही।  \nफीरन -   केतएसाँ मौकाक फ े दा उठाएब? वबनु मालक कमाल क े ना हेतै।  \nराक े श-   अहााँक मालक समस्या अचछ। सएह ने? मुदा मन पुरा अचछ ने ?  \nवफरन -  भाय, मनो पुरा नै अचछ। कारण जनताक ेँ  नीक-अर्लाक फ ै सला नै करए  आबै छखन्द् ह। खाली \nस्वार्धक फ ै सला करए  आबै छखन्द् ह। तहूमे टटका सुख बला स्वार्ध जौं हुअए ताँ घीओसाँ चचक्कन। \nराक े श-  ओइमे अपने सभक ेँ  ने फ े दा हेतै आ होइ छै। जनता जौं मूखध -मचंि हुअए ताँ नेताक ेँ  और नफ्फा।  \nफीरन -   अइसाँ देशक ववकास क े ना हएत? \nराक े श-  नेताक ेँ  देशक ववकाससाँ कोन मतलब छै ? चसफ ध  अपन ववकससाँ मतलब छै। जनताक चाह परख \nपड़त आ खुशी परख पड़त। जदी उ दारूएसाँ खुश रहतै ताँ ओकरा दारूक जोगा ड़ लगा ददयौ , \nभोँट हेब्बे करत, अहााँ जीतबे करब।  \nफीरन -  लगैए हम ताइाँ हारर जाइ छेलौं। हम एक्क े टा गप बुझै छेचलऐ जे ईमानदारीसाँ बड़क्कवत होइ छै। \nमुदा आइ ई परदा हदट गेल। हम ओत्ते तरी -पेंटी नै बुझै चछऐ कारण हमरा ओहन सलाहकार नै  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \nभेटल आ नै तकलौं। हम लाइाँ-लपटाइाँसाँ सभददन हटल रहलौं। हरदम नुनक सररयत दइक ेँ  सोभाब \nरखलौं। आइ र्रर वकयो हमरापर आाँगूर नै उठे लचर् हेन। लटपट काज हमरा एक्को रत्ती पसीन नै।  \nराक े श-  अहााँक ेँ हारैक ओहए ने कारण अचछ। अस्सल नेता जनताक ेँ  हरदम लटपटा कऽ राखै छचर्। और \nबहुत रास गप-सप् प हेतै पछावत। अखवन एगो कनफ ु स्की कऽ लइतौं अपना सभ।  \nफीरन -  अबस् स कऽ चलअ। (उदठ कऽ दुनू गोटे कात जा कऽ कनफ ु स्की करै छचर्। फीरन मार् वहला कऽ \nहूाँ-हूाँ कहै छचर्) \nराक े श-   फीरन भा य, आब चलैक आज्ञा ददअ। एम.पी. साहैब क कायधक्रम मे जेबाक छै।  \nफीरन -  एतेकाल गप-सप् प भेलै आ एक्को बेर चाहो नै भेलै। चाह पीब चलअ तखवन जाएब।  \nराक े श-  अखने घरपर  साँ चाह पी कऽ आएल रही। आब मन नै होइए पीबैक। ओना बेसी चाह पीऐ छी ताँ \nगैस्स्टक तेज भऽ जाइए।  \nफीरन -  तखवन  जजद्द नै करब।  \nराक े श-  भाय, दोसरददन अबस् स हेतै , आइ जाइ छी। नमस्कार। (आपसमे नमस्कार -पाती भऽ राक े शक \nप्रस्थान)  \nकन्द्हैया-   फीरन भाय , कनफ ु स्कीमे की गप भेलै? \nफीरन -  इहए जे अहााँक ेँ  कोनो पररस्थस्थवतमे ठाढ़ भेनाइ अचछ। ओइमे हींगसाँ हरदद र्रर खचध हम पुड़ाएब। \nकहलखखन वक नको कहबवन नै। मुदा अहााँ सभ ताँ हमर अपनोमे अपन छी। ताँए हुनकर गप कवह \nदेनाइ उचचत बुझलौं।  \nक ृ ष्णानंद-  तखवन आब अहााँ प्रसन्न छी, की नै?  \nफीरन -   आब प्रसन्न छी आ अबस् स ठाढ़ हएब।  \nकन्द्हैया-  तखवन नोममनेशनमे देरी नै करब। नोममनेशन जल्दीसाँ -जल्दी करा कऽ अपन तैयारीमे लवग जाइ \nजाएब।   \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \nिेसर दृश्य- \n \n(स्थान- एम .पी. ब्रजेशक अवास । ब्रजेश, पी.ए. सुरेश आ दूटा अंगरक्षक भोलू क ु रसीपर बैस \nचुनावक सम् बन्द् र्मे गप-सप् प करै छचर्।) \nसुरेश -  सर , कात-करोटसाँ पता चलैए जे अहााँक माहौल नीक नै अचछ। बहादुरगंजमे जूताक मालासाँ \nस्वागत भेल रामनगरमे कारी झंिासाँ स्वागत भेल, बेलभद्दरपुरमे रोड़ेबाजीसाँ स्वागत भेल, \nबाबरनगर क सभामे दसोटा लोक नै छल। क े ते कहौं ? \nब्रजेश-   अहााँक नजररमे एकर मूल कारण की छै ? \nसुरेश -  हमरा नजररमे मूल कारण अचछ जनताक संग गदेे्देदारी। जवहयासाँ अहााँ एम .पी. भेचलऐ तवहयासाँ  \nएक्कोबेर अपन क्षेत्रमे नै गेचलऐ आ नै ववकासक काज क े चलऐ। ई बात अहूाँ जवनते हेबै। कहै छेलौं \nताँ अहााँ अनदठया दइ छेचलऐ वा आइ -काल्ल्ह, आइ-काल्ल्ह करै छेचलऐ। आब पवहलुकाबला गप नै \nरहलै। रसे -रसे जनतामे जागृवत आवब रहलै हेन। जनतामे रसे -रसे वववेक बदढ़ रहलै हेन। आब \nजनताक ेँ  काज चाही काज। नै ताँ रस्ता नापू।      \n(राक े शक प्रवेश)  \nराक े श-   साहैब  प्रणाम। \nब्रजेश-   प्रणाम, प्रणाम।  \nराक े श-   सुरेश बाबू प्रणाम।  \nसुरेश -  प्रणाम,प्रणाम। आउ भाय, बैसू। (राक े श क ु रसीपर बैसलचर्। कातमे दुनू अंगरक्षक भोलू आ शोभू \nखैनी चुना कऽ खेचलचर्। दुनू ओंघा कऽ ठाढ़े -ठाढ़ र्ुचस-मर्चस खसै छचर्।)  राक े श भाय, बहुत \nददनपर जगलौं हेन।  \nराक े श-  जी , सेँ ताँ ठीक े  चछऐ। मुदा करबै की? बड्ड काज रहै छै। क्षेत्रोहमरेऔरक ेँ  देखऽ पड़ै छै। कारण \nसाहैब  ओम्हर दद स  एक्कोबेर घुररया कऽ नै तक ै  छचर्न। जनता हमरा सभक ेँ  बात-कवहनी कहै \nछचर्। हवा-पट्टी दऽ हम केते सम्हारबै? अहीं कहू।  \nसुरेश -  हाँ, से ताँ ठीक े  बात छै। सर अपने जाइतचर्न से आ हम-अहााँ जेबै, तइमे जमीन -आसमानक फरक \nछै। हमरा नजररमे सर अइमे बड्ड चुवक गेलखखन हेँ । \nराक े श-  तेँए ने क्षेत्रक बच्चा-बच्चा वहनकापर खखचसआएल अचछ आ एकर क ु प्रभाव अवगला चुनावमे \nवहनकापर बदढ़या जकााँ पड़तवन। \n(भोलू और शोभू वनन्नमे सपनाइ छचर्।)  \nभोलू-   (वनन्नमे) यै, अहााँक ओइ बवहनक ेँ  वबयाह भेलै की नै?   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \nमंदावकनी -  (अन्द्दरसाँ) कहााँ भेलै? ओकरा जोग वरे नै भेटै छै। (ब्रजेश , सुरेश आ राक े श शान्द् त भऽ भोलू आ \nशोभूक गप-सप् प सुवन आनन्द्द लऽ रहल छचर्।)  \nभोलू- नै भेटै छै ताँ हमरेसाँ करा ददयौ ने। उ हमरा अहूाँसाँ चचक्कन लगैए। मन होइए जे उ हरदम हमरेलग \nरवहतए।  \nमंदावकनी -  जाइ छी हम ओकरे पठाए  दइ छी आ हम ओतै रवह जाएब।  \nभोलू-   नै-नै रूक ू , सुनु तखवन जाएब।  \nमंदावकनी -  अच्छा कहू, की कहै छी।  \n(भोलू भरर पााँज कऽ शोभूक ेँ  पकवड़ लेलक। तइमे दुनूगोटे र्रफड़ा कऽ खचस पड़ल आ दुनू उठ्ठम-\nपटका करैए। एम .पी. साहैब  तीनू गोटा बड़ी जोरसाँ हाँसलचर् भोलू आ शोभू उठ्ठम-पटका बन्न \nक े लक आ नीक जकााँ ठाढ़ भेल।) \nब्रजेश-   अहााँ सभ मजाक वकए करै जाइ छी ? \nभोलू-   सर , मजाक नै बा , सपना बा।  \nब्रजेश-  अहााँ सभ शान्द् त भऽ रहै  जाइ जाउ। पुचलसक ेँ  एते कोदढ़ नै रहक चाही। राक े श, आब कहू , क े ना \nकी करबै ? जे भेल तेकरा वबसरर जाउ।  \nराक े श-  क्षवतपूर्तिंमे मालक खचाध बदढ़ गेल आब। आब मालेपर कमाल हएत। ऊनक दून लागत।  \nब्रजेश-  जे लगतै , तइले  तैयार छी। मुदा खरचा पवहने वकए नै क े लौं, तेकर कारण छै। अखनो जनता बड़ \nबेसी मूर -मचंि छै। ओकरा टटका फ े दापर बेसी मर्यान रहै छै। अखवन चुनाव लगचचआएल छै। \nअखुनका काज बेसी नजररपर रहतै। देखखयौ , जनता क ु त्ता होइ छै। जखवन उ भूकए ओकरा आगू \nरोटी फ े क ददयौ। उ खुश भऽ खा लेत आ अहााँक पाछ ू-पाछ ू  जाए लगत आ जेना -जेना कहबै तेना -\nतेना करत । ई सभ तरी -पेंटी हम  बड्ड बुझै चछऐ। ऊ ाँ ट कोन गरे उदठ बैसत, से हम जनै चछऐ।  \nसुरेश -  मुदा सर , जनताक ेँ  एते बेक ू प नै बुझक चाही। जनता जनादधन होइ छचर्। हुनक े  वकरपासाँ अहााँ \nआइ एत्त र्रर पहुाँचल चछऐ। जेना दोकानदार आ गैंहकीमे अन्द्योन्द्यश्रय सम् बन्द् र् होइ छै तवहना \nअहााँ आ जनतामे  अन्द्योन्द् याश्रय सम् बन्द् र् अचछ। ऐ सम् बन्द् र्क ेँ  तोड़नाइ बुड़बकाइ अचछ आ तइसाँ \nपराजय वनक्षित अचछ।  \nब्रजेश-  सुरेश , खराप नै मानब। एकटा बात पुछै छी जे अहााँक सोच हरदम नकारात्मक वकए होइए ? \nसुरेश -  वकए नै हएत ? अहााँ जनताक ेँ  बुड़बक बुझै चछऐ, बेक ू प बुझै चछऐ आ ओकरा संग  बदनेती करै \nचछऐ, बैमानी करै चछऐ जे हमरा नै देखल जाइए। ताँए नकारात्मक सोचच भऽ जाइए। स चच व,  वैद,  \nगुरु  तीन जो , वप्रय बोलवह भय आस। राजर्मध तन तीवनकर, होइ बेगही नास हमरा जे नीक \nबुझाइए से कहै छी। हम अपन करतब करै छी। जदी अहूाँ अपन करतब कररवतऐ ताँ अहााँक पूजा \nभगवा नोसाँ बेसी होइताए। अहााँ अखवन एम.पी. छी। वनर्विंरोर् प्रर्ानमंत्री चुनल जइतौं। \nब्रजेश-  सुरेश , अहााँ हमरा ओना समझा रहल छी जेना दादी पोताक ेँ  समझाबैत होइ। ओतेक समझेबाक \nखगता कहााँ छै। हम कोनो सार्ारण राजनी वतज्ञ छी की?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \nराक े श-  साहैब , गलती क ेकरोसाँ भऽ सक ै ए। ओत्ते बड़का हार्ी होइए, कवहयो ऊहो  चुवक जाइए। सुरेश \nबाबू अपनेक ेँ  जे वकछ ु  कहलचर्, बड़ नीक कहलचर् आ मार्मिंक गप कहलचर्। वहनका अहााँ \nबुड़बक बनाए देलयवन। हमरा ववचारसाँ ई नीक नै भेलै।  \nब्रजेश-   राक े श, की नीक होइतै , अहीं कवहयौ ताँ? \nराक े श-  हमरा मने नीक ई होइतै जे अहााँ सुरेशक आदशधप र चचलतहूाँ आ हुनकर आदर कररतऔं ताँ अपनेक \nप्रवतिा आर बदढ़ जइताए।  \nब्रजेश-  अहााँ सभ खाली काल्पवनक बात बाजज रहल छी। तइसाँ काज नै चलत। बातक ेँ  यर्ार्ध दद स  आनू। \nअच्छा राक े श, कहने छेलौं से की भेल ? \nराक े श-  सएह कहऽ एलौं हेन। फीरनसाँ हम बात कऽ लेलौं। उ पक्का ठाढ़ हेता। अर्धक अभावमे नै, नै कहै \nछलाह। बड़ कहलयवन , बड़ कहचलयवन ताँ उ तैयार भेला। चुनावक क ु ल खचध अहींक ेँ  वहन करए  \nपड़त।  \nब्रजेश-   फीरन हाँ कवह देलचर् ने?  \nराक े श-   हाँ, हाँ कवह देलचर्। \nब्रजेश-  सभ वकयो ममल -जुल कऽ चुनावक भारक ेँ  पार लगबै जाउ। ऐ बेर कोनो पररस्थस्थवतमे चुनाव \nजीतनाइ अचछ। ऐ बेर जे भेल से भेल। मुदा अवगला बेरसाँ कोनो चशकाइत नै करए  देब , से गछै \nछी।  \nराक े श-   साहैब , वकछ ु  माल-पानी देबो करबै ? \nब्रजेश-   आवश्यकता हेतै ताँददहे पड़तै। नै देलासाँ काज क े ना चलतै? \nराक े श-  साहैब , फीरनक ेँ  ताबे वकछ ु  दऽ दैवतऐ। हुनको वकछ ु  भरोस भऽ जइतवन। गछने चछयवन। \nब्रजेश-   क े ते गछने चछयवन? \nराक े श-   ई नै गछने चछयवन जे एते की ओते? \nब्रजेश-   क े ते दऽ दी बाजू ? \nराक े श-   कमसाँ-कम एको ददयौ।  \nब्रजेश-  ताबे पचाससाँ काज चलाउ। आगू देखल जेतै।  \n(ब्रजेश अन्द्दरसाँ पचास हजार टाका आवन राक े शक ेँ  देलवन।) \nराक े श-   जदी अइमे उ नै  मानता तखवन ? \nब्रजेश-   जदी नै मानता ताँ कहबवन दस ददनमे दइ छी।  \nराक े श-   ठीक छै साहैब । आब हम चलै छी।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \nब्रजेश-  बेस जाउ। (प्रणाम कऽ राक े शक प्रस्थान। पदाध खसैए। राक े श फ े र मंचपर आबैए।)  \nराक े श-  आइ पचा से  हजार देलखखन। खाइर की करबै ? जे देलखखन तहीमे से मेल -पााँच कऽ लेबै। नै हेतै ताँ \nआर्ा हुनका दऽ देबवन। ओना और कम देबवन ताँ चलतै। मुदा आर्ामे बार्ा नै हेबाक चाही। \nअनुचचत भऽ जेतै। कारण फीरन बेचारा गाए छचर्न गाए।  \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \nचाररम  दृश्य- \n \n(स्थान- सुभराक अवास । अवास पर सुभरा , माला , चन्द्रमोहन आ उमाकान्द्त अवगला लोकसभा \nचुनवाक सम् बन्द् र्मे आपसी ववचार -ववमधश कऽ रहल छचर्।)  \nचन्द्रमोहन-  दीदी पचछला बेर अहााँ मात्र दू भोँटसाँ हारर गेलौं। हार्दिंक तकलीफ भेल। कारण बड़ मेहनत क े ने \nछेलौं। सात  ददन भरर अन्न-पावन नीक नै लगल। मुदा अहााँक ेँ  की भेल हएतसे एकटा अहीं आवक \nदैब जानैत हेचर्न।  \n(सुभराक आाँखखसाँ नोर बहऽ लगै छखन्द् ह।)  \nमाला -   दीदी , अहााँक आाँखख वकए ढबढबा गेल? \nसुभरा -  पचछला बेरक चुनावक बेर्ा मन पवड़ गेल। अहीं सभ ताँ मन पारलौं। बड़ खचध क े ने रही। तैपर साँ \nखून -पसीना सेहो एक कऽ देने रही। ओकरे आवह आवब गेल रहए ताँए आाँखख ढबढबा गेल रहए।  \nमाला -  एना होइ छै। कोनो बात नै। मुदा नेताक ददल एते कमजोर नै रहक चाही। कारण नेताक समक्ष \nकतेक समस्या उपस्थस्थत होइ छै।  \nसुभरा -  नेताक ेँ  ओत्ते कठोर भेनाइ सेहो नीक बात नै भेलै। कारण नेता अपन क्षेत्रक जनताक माचलक होइ \nछचर्न आ माचलकक ेँ  रंग-वबरंग क झााँदट-वबहाररक सामना करए  पड़ै छखन्द् ह।  \nउमाकांत -  माला बुच्ची, छोड़ह ई गप-सप् प। आगू की क े ना करै जाइ जेबहक , से ववचार -ववमशध करै जाइ \nजाए।  \nमाला -   काका, अपने श्रेठ्ठ चछऐ, जे जेना ववचार देबै , से हेतै आ करै जाइ जेबै।  \nउमाकांत -  आ जौं हम हुचस जाइ ताँ तूाँ सभ सम्हारै जाइ जेबहक कीने ? \nमाला -   अहााँ हुचसए नै सक ै  छी। कारण अहााँ बड़ अनुभवी छी।  \nउमाकांत -  खाइर हम पूरा परयास करब जे नै हुचस। मुदा जदी हम हुसऽ लागब ताँ सभ वकयो सम्हारैले छीहे। \nहमर ववचार अचछ जे जदी भगवान सकरता देने छचर् ताँ वहम्मत नै हारू। पचछला  बेरसाँ ऐबेर  सभ  \nतरहसाँ बेसी  मेहनत  करबाक  छै। पचछला बेर वकछ ु दलाल सभ र्ोखा देलक। ऐबेर ओइ \nर्ोखेबाजसाँ सावर्ान रहबाक छै। अवत ववश्वस नीय कायधकताधसाँ लेन-देन बला काज करबैक छै।  \nसुभरा -  काका, सकरता ताँ देने छचर्। मुदा सकरताक उपयोग हम ऐबेर अनैवतक  रूप  साँ नै करए  चाहै छी। \nकारण अइमे र्नक प्रर्ानता भऽ जाइ छै, गुणक प्रर्ानता झाँपा जाइ छै। आवश्यक आ उचचत \nखचध ताँ करबे करबै। मुदा अनावश्यक आ अनुचचत खचधसाँ बचैक पूरा परयास करबै। अइमे \nअपनेक की ववचार ?  \nउमाकांत -  लोकसभा चुनाव कोनो मामूली चुनाव नै होइ छै। ऐ चुनावमे प्राय : हुनक े  जीत होइ छखन्द् ह जे छल -\nबल-कलसाँ पूणध होचर्। क ं जूसा इसाँ काज नै होइबला अचछ। तन-मन -र्नसाँ काज लेबै तहने \nसफलताक आश कऽ सक ै  छी। हाँ, जनता वकछ ु  जगलै हेन जे गुणक प्रर्ानता देत। मुदा ओकर  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \nसंख्या अखनो बड़ कम अचछ। अपना सभक ेँ  चाही भोँटक संख्या जे र्नक प्रर्ानता देबएबला \nजनताक हार्मे अचछ। ओइले र्ने चाही। हवा -पट्टीसाँ काज नै चलत।  \nसुभरा -   हारर ताँ वनक्षित अचछ। कारण बड़का जरदगब सभ ठाढ़ हेता। \nउमाकांत -  जखवन अहााँ अपन हारर वनक्षित बुझै चछऐ तखवन चुनावमे ठाढ़ हेबाक लौल वकए करै छी ? \nकवनको र्न वकए गमबऽ चाहै छी ? \nसुभरा -  ऐ दुआरे  जे जनताक बीच सभददन रवह ओकर सेवा क े लौं जे अपने जवनते छी। खबरक ेँ  वा वबनु  \nखबरक ेँ  हम प्राय: सभ जनताक दुख -सुखमे उपस्थस्थत छी से खलीए नै तन-मन -र्नसाँ। की ऐ \nसेवाक ेँ  जनता वबसरर जेतै ? \nउमाकांत -  जार्रर अहााँ जनता ऐठाम ठाढ़ रहबै तार्रर अहााँ मन रहबै। ओकरा ऐठामसाँ अहााँ ससरचलऐ, बस \nउ वबसरर गेल। बड़ कम्मे जनता एहेन हएत जे  अहााँक ेँ  मन राखत। जनता टटका नफ्फा ताक ै छै। \nजेम्हर खीर , तेम्हर भीड़। इहएटा जनता , क े र फीकीर। हमर ववचार जदी मानी ताँ कवहतौं जे तन -\nमन -र्नसाँ चुनाव लड़ू वा नै ताँ लौले छोवड़ ददयौ अछरकटु काज नीक नै होइ छै।  \nमाला -  दीदी , काका ठीक े कहै छचर्न। कोनो काज करी ताँ नीक जकााँ आ नै ताँ नवहयेँ करी , से नीक। आब \nअहीं ववचा र करू जे की करबाक अचछ ? जदी मन नै मानए , आत्मा नै कबुलए ताँ जबदध स्ती नै \nकरू।  \nचन्द्रमोहन-  दीदी , कहााँदुन अपनेक वपताक ेँ  राजनीवतमे नीक प्रवतिा रहवन। उ प्रवतिा हुनका मुखखयासाँ एम.पी. \nर्रर पहुाँचा देलक।  \nउमाकांत -  हमरा हुनकर छवव देखल अचछ। जइ काजमे उ हार्  दइ छेलखखन उ काज सफल भेनाइ छेलै। \nसुभरामे हुनक े  सभटा लक्षण छै। मुदा एकरामे एगो कमी छै। उ छै वहम्मत। कोनो काज करबामे \nवहम्मतक बड़ पैघ योगदान होइ छै। वहम्मत हारर ददयौ , काज फ ाँ चस जाएत। जनताक सेवा देश सेवा \nछी आ देश सेवा सभसाँ पैघ सेवा होइ छै। सुभरा मनोहर भायक एकमात्र  संतान अचछ। भाय ताँ \nस्वगध चसर्ारर गेला। मुदा हुनक नाओंक ेँ  रौशन लेल जनता सेवामे जीवन समरवप त कऽ रहलीह \nहेन। जेकर प्रमाण सुभराक ऐ बातसाँ भेटैए जे ई वबयाह नै क े ली। हमरा सभटा खेरहा बुझल \nअचछ। कारण हमरा एकरा पररवारसाँ सभददन नीक सम् बन्द् र् रहल। आइ -काल्ल्ह एते वतयाग के कऽ \nसक ै ए? (सुभरा सोचमे पवड़ जाइए।)  \nमाला -  दीदी , अहााँसाँ जनताक ेँ बड़ स्वार्ध छै। एकबेर वहम्मत कऽ बाजज ददयौ जे छल-बल-कलसाँ हम \nचुनाव लड़ब।  \nसुभरा -  (गंभीर सााँस लऽ कऽ) वहम्मत कऽ हम कवह रहल छी जे छल -बल-कलसाँ नै मुदा तन-मन -र्नसाँ \nचुनाव हम अबस् स लड़ब। हम अपने सभ साँ प्रण करै छी जे नैवतक रूपसाँ हमरा जे र्न खचध करए  \nपड़तै, से हम पूरा करब।  \nउमाकांत -  सुभरा बुच्ची , हमरा पूणध वबसवास अचछ जे तोहर काज आ वतयाग तोरा सफलता प्रदान करतौ। \nनोमीनेशनमे देरी नै करवह न। जल्दी नोममनेशन करा क्षेत्रमे भोँटक जोगा ड़मे भीड़ जाइक ेँ  छै।  \nसु भरा -   से ताँ अपने रहबे करबै कीने? जे जेना सलाह देबै तेना हेतै आ करबै।    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \nपााँथचम दृश्य- \n \n(स्थान- वववेकक मकान - दर बज्जापर वववेक , सूरज , पंकज , मोहन आ पप्पू दारू -पाटीमे मस्त \nछचर्।)  \nसुरज -  वववेक भैया , ऐबेर कोनो सारक ेँ  नै चलऽ देबै। जइमे फरीएबाक हेतै तइमे फवड़याएत। पचछला बेर \nतोहर जमानत जप्त भऽ गेल छेलै आ ऐबेर सभ सारक ेँ  जमानत जप्त करा देबै।  \nवववेक - पााँचसालमे हम बैसल र्ोरहे छेचलऐ , जोगा ड़मे भीड़ल छेचलऐ। गाम -गाममे छौड़ा सभ तैयार छै। से \nतेहेन -तेहेन छौड़ा सभ छै जे ओकरा देखैत लोक फ ु द्दी भऽ जेतै। प्रत्येक मतदान क े न्द्रक चारू \nकात बम वबछा देबै आ मात्र चाररटा खुंरवार छौड़ाक ेँ  चारू कोनपर हचर्यार लऽ कऽ ठाढ़ कऽ देबै। \nबेसी नै तीन -तीनटा छौड़ाक ेँ  प्रत्येक क े न्द्रपर पठ े बै। सभटा भोँट छावप लेतै। सभ प्रत्याशी अल्हुआ \nआ सुर्नी लऽ कऽ घर आएत। मुदा हम जीतक प्रमाण -पत्र लऽ कऽ घर आएब आ पलेनसाँ ददल्ली \nजा लाल वकलापर वतरंगा झंिा फहराएब। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ।  \nपंकज -  हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। वववेक भैया , ऐबेर सार सभक ेँ  बापसाँ भेँट करेबै। ओइबेर बड़ि हेरा -फ े री करै \nजाइ गेल। सार पुचलसबा सभ मुाँह तक ै त रवह गेल आ भोँट लूटा गेल। तहीपर ने ब्रजेश अखवन \nछहर -महर करैए। ददल्ली, मुंबई आ कोलकतामे जमीन कीनलक हेन। इंगलैण्िमे एगो फ्लैट \nकीनलक हेन। एन एच -५७ कऽ कातमे पेरोलपम्प खोललक हेन। ई कम ववकास भेलै ? \nवववेक -  हम ऐबेर सभक ेँ  फाइल कऽ देगा। हम अमीरकामे फ्लैट कीनक ेँ  रहेगा आ ओत्तै पेरोलपम्प \nबनाएगा। तूाँ सभ देखेगा हमर ववकास क े हेन होता  है। रर जबध  बैंकक ेँ  हमरा से कजाध चलअ पड़ेगा। \nहा -हा -हाऽऽऽ।  \nमोहन -  ब्रजेशबा ताँ अपने बड़ि ववकास वकया। लेवकन पस्थब्लक क ेँ  कोन ववकास वकया। पस्थब्लक क ेँ  \nववकासपर कवनयो मर्यान नै ददया , से ताँबड्ड खराब बात न क्षभया। पस्थब्लक ेँ  पर न ऊ आइ एम.पी. \nबनल हाय।  \nवववेक -  र्ुर सार मोह ना, तोरा ददमाग नै हाय। तूाँ बड्ड बेक ू प हाय। एतबो नै बुझता हाय जे बरजेशबा \nपस्थब्लकपर एम.पी. बनल हाय की अपनेपर बनल हाय। सार मोहना , सुन। बरजेशबा बम -\nबारूदपर एम .पी. बनल हाय।  \nमोहन -  हमहूाँ ताँ सहए  कहता हाय जे ऐबेर बरजेशवाक ेँ  छक्का छोड़ाएगा। सभ बम-बारूद घुसारर देगा।  \nवव वेक -  आब तूाँ रस्तापर आया। हा-हा -हा ऽ ऽ ऽ। हमरा तोरा सनक बीर रहेगा ताँ सभ सारक ेँ  देखा देगा जे \nकोन बााँसक ेँ  दाहा होता हाय। हा-हा -हा ऽ ऽ ऽ।  \nपप्पु-  वववेक भैया , जइ पटीक माचलक तूाँ हेबहक ओइ पाटीसाँ कोन माएक लाल जीत सक ै ए? \nवववेक -  हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। जइ पाटीमे पप्पु रहेगा ओइ पाटी से कोन सार हार् ममलाएगा ? रे सुरजा , माल \nखतम हाय। जल्दी लऽ क ेँ  आ। मालेपर न सभ कमाल होता हाय आ होगा। सुरजा जल्दी आ,। \n(सुरजक प्रस्थान।)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \nपप्पु-  वववेक भैया , सूरजा बड़ देरी कऽ ददया। माल समर् वगया। मन चटपटा रहल हाय। सार जल्दी \nआएगा से नै। जे तूकप र नै से कर्ीदूनपर। हरामी बच्चा सूरजा बड़ी कोदढ़या हाय। (काटूधनमे दारू \nलऽ कऽ सूरजक प्रवेश।) वाह। वाह। सूरज भाय , हमरा नै बुझल र्ा जे तोरा एते फ ु ती हाय। तूाँ \nबड़ी कामक ेँ  लड़का हाय।  \n(सूरज काटूधन खोचल दारूक बोतल वनकाचल कऽ राखलक आ काटूधन दशधक दद स  फ ें क देलक। \nबोतल खोचल सबह क वगलासमे दारू ढारलक। सभ मस्तीमे पी रहलए।)  \nवववेक -  आइ जे पाटी भऽ रहल हाय से एम .पी. एलेक्शनमे नाओं करेगा। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ।गोरकी पतरकी \nरे मारे गुलेलवा जजयरा उड़ी -उड़ी जाय।  \nपप्पू-  तूाँ चीज बड़ी है मस्त-मस्त, तूाँ चीज बड़ी है मस्त। हा-हा -हा ऽ ऽ  ऽ। अखवन जे माल आया हाय , से \nबड़ी कमाल माल हाय। हे भगवती। हे सरस्वती मैया। सभक ेँ  इहए बुमर् ददहक जे अपना -अपना \nघरमे एहने माल बला क ं पनी बैसाबए। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ।  \nपंकज -  पप्पू सार, अखवन तूाँ की बाजज ददया। तोरा कवनयो ददमाग हाय की नै ? क े करो घरमे हम ऐ मालक \nक ं पनी नै बैसबऽ देगा। हम अपने घरमे बैसाएगा आ सौं से दुवन यााँमे  हमहीं माल सफलाइ करेगा। \nहा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। दुवन यााँमे सभ से बेसी हमहीं र्वनक भऽ जाएगा। खाली वववेक भायसे बेसी \nर्वनक नै होगा।  \nवववेक -  हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। हमर आदर ताँ सभ करता हाय। जााँइ गुण हाय तााँइ न करता हाय। हा-हा -हा ऽ  ऽ \nऽ।  \nपप्पु-  हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। काल्ल्ह हम दुनू भैयारी दुवनयााँपर शासन करेगा। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। ऐ मेरे वतनक ेँ  \nलोगो जरा आाँखमे भर लो पानी। जो शहीद हुए है उनकी , जरा याद करो क ु बाधनी। हा -हा -हा ऽ ऽ \nऽ। आइ हम सभ शहीद हाय आ रहेगा।   \nमोहन -  ऐ बेरका एलेक्शनमे प्रर्ानमंत्रीक ेँ  हो गा। मनमाना घूस  दइक े  लेल। हमरा सभक े  घूस  नै देगा ताँ \nप्रर्ानमंत्री अपने हारर जाएगा। हमरे सभक े  हार्मे न सभ क ु छ हाय। हम सभ मामूली आदमी \nहाय। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। परदेशीओ  से न अाँखखया ममलाना, परदेशीओ  से न अाँखखया ममलाना। सभ \nपरदेशीओ  को है एक ददन जाना। वववेक भैया , नोमम नेशन ददन आइसाँ नमहर पाटी र्मवगज्जर \nपाटी ददअ पड़तह।   \nवववेक -  बौआ सभ , पवहने तूाँ सभ हमरा जीता। तखवन नोमीनेशन कराएब आ र्मवगज्जर पाटी देबै।  \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \nछठम दृश्य- \n \n(स्थान- ददल्लीक कायाधलय। कायाधलयमे चुनाव आयुक्त राम प्रताप, उपचुनाव आयुक्त वगररराज , \nदूटा सुरक्षाबल मानससिंह आ चानससिंह उपस्थस्थत छचर्। राम प्रताप आ वगररराज क ु रसीपर बैस \nचुनाव -तैयारीक ववषयमे गप-सप् प करै छचर्। मानससिंह आ चानससिंह गेटपर ठाढ़ छचर्।)  \nराम प्रताप-  वगररराज बाबू , पचछला चुनावमे की -की त्रुदट देखल गेल आ ओकर की समार्ान हेतै? ई भार ऐबेर \nअपने सभक ेँ  सौंपल गेल हेन।   \nवगररराज -  सर , ई भार बड्ड पैघ भार होइ छै। एते नमहर भार अपना सभसाँ सम्हरतै की नै ?  \nराम प्रताप-  अबस् स सम्हरतै । नै वकए सम्हरतै? अपना सभ दृढतापूवधक बुमर् -वववेकसाँ काज लेबै आ करबै। \nआखखर देशक सवाल छै। एकरत्ती हुसबै ताँ देशपर पड़तै। एहनो भऽ सक ै ए जे  देश रसातलमे ने \nचचल जाए। तााँइ अपना सभक ेँ  बि सोचच-ववचारर कऽ कदम राखऽ पड़तै। अच्छा वगररराज बाबू \nअपने ई बताउ जे चुनावक समस्या की की सभ अचछ ? एकहकटा समस्याक ेँ  दटपबाक अचछ आ \nप्रत्येक समस्या समार्ान गंभीरतापूवधक करबाक अचछ। बाजू, अहााँ नजररमे कोन समस्या अचछ?  \n वगरररा ज -  दटपल जाए सर।   \n(१) बुर् लुटनाई सुरक्षा बलक ेँ  रहैत।  \n(२) बक्सा हेरी-फ े री क े नाइ। \n(३) भोँट मशीनक खरापीसाँ भोँटक ेँ  सही जगहपर नै जेनाइ।  \n(४) भोँटक प्रचशक्षणक अभावमे भोँटक ेँ  खराप भेनाइ। \n(५) सुदूर इलाकामे यातायातक सार्नक अभावमे चुनाव अमर्कारक ेँ  पहुाँचैमे असुववर्ा। \n(६) समए  अभावमे पूणध मतदान नै भेनाइ।  \n(७) प्रचशक्षक्षत पदामर्कारीक ेँ  अनुभवहीन रहने सील-मोहर आ लेखन वक्रयामे गड़ब ड़ी।  \n(८) कड़गर  वनरीक्षकक अभाव। \n(९) पदामर्कारीगणक ेँ  दवा बमे रहनाइ।  \n(१०) पदामर्कारीगणक ेँ  वबक जेनाइ। \n(११) भोँटक वगनतीमे बैमानी भेनाइ।  \n(१२) अफसर शाही क े ना इ। \n(१३) सुदूर इलाकामे चुनाव वनररक्षक ेँ  नै पहुाँचनाइ।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \nराम प्रताप-  अहााँक ेँ  एते अनुभव अचछ। तखवन अहााँ कहै छेलौं जे एते नमहर भार क े ना सम्हरत ? ऐ अनुभवसाँ \nबुझाइए जे अहााँ लेल ई भार वकछ ु  नै भेल। हनुमानजीक लेल सूयध एगो फल छै।   \nवगररराज -  सर , हमरासाँ वकछ ु ए नै, बि बेसी समस्या छ ु टल हेतै। उ अपने पूणध कररयौ।  \nराम प्रताप-  हमरा नजररमे अपनेसाँ प्राय: वकछ ु  नै छ ु टल। मुदा दूटा चीज छ ु टल लगैए।   \nवगररराज -  सर , की? बजजयौ।   \nराम प्रताप-  इहए जे (१) प्रत्याशीक ेँ  भोँट कीननाइ। (२) मतदाताक ेँ  ताड़ी-दारू पीआ अपना बशमे क े नाइ।  \nवगररराज  बाबू, आब ई ववचार कएल जाए जे भोँटक समस्याक समार्ान क े ना हएत? अपना \nसबह क पवहल समस्या छल सुरक्षाबलक ेँ  रहैत बुर् लुटनाइ। हम अपन अनुभव कहै छी जे अब्बल \nसुरक्षा बलक कारणे बुर् लुटा जाइए। उ गुंिा सभसाँ िरर ओकरासाँ सामना नै करए  चाहैए। जदी उ \nबलगर आ जोशगर रवहतै ताँ उ ताउ नै मावनतै।  उमररतै वा माररतै। जदी उ सुरक्षाबल अपने मरर \nजाइतै ताँ चुनाव प्रवकया कड़गर  होइतै आ मतदान उचचत होइतै। जदी उ गुंिा मरर जइतै ताँ दोसर \nगुंिा फ े र बुर् लुटैक वहम्मत नै कररतै।  \nवगररराज -  दोसर समस्या की अचछ ?  \nराम प्रताप-  दोसर समस्या अचछ बक्सा हेरा -फ े री क े नाइ।  \nवगरररा ज -  सुरक्षाबलक बीचसाँ भोँटक बक्सा बदला जाइए। ई क े ना सम् भव  छै? अबस् स ओइमे कोनो भााँज \nलगै छै। सुरक्षाकमी या ताँ माल लऽ कऽ बक्सा बदलऽ दइ छै वा मारैक र्मकीक िरसे बदलऽ  दइ \nछै। जदी सुरक्षाकमी ऐ बदनेतीसाँ बचै ताँ ओइ तरहक घटना वकए हेतै। हमरा ववचारसाँ ववश्वसनीय \nसुरक्षाकमीक बे व स्था हेबाक चाही जे अपना काजमे अविग रहत।सर , तेसर समस्या की अचछ ?  \n राम प्रताप-  तेसर समस्या अचछ भोँट मशीनक खरापीसाँ भोँटक सही जगहपर नै जेनाइ। सभ मशीन ताँ खराप \nनै रहैए। मुदा वकछ ु  मशीन खराप रहैए जइसाँ बहुत रास भोँट एम्हरसाँ-ओम्हर भऽ जाइए। \nएकहकटा भोँटकेँ बड़ महत्व छै जे आन कोइ ओत्ते बदढ़यासाँ नै बूजझ सक ै ए। बहुत बदढ़यासाँ ऊ \nबूजझ सक ै ए जे एक भोँटसाँ हारल होइ वा एक भोँटसाँ जीतल होइ। जदी मशीन जााँचल -परखल \nहुअए ताँ ऐ तरहक समस्यासाँ बाँचल जा सक ै ए। संगही प्रत्येक क्षेत्रमे मशीनक अचानक खरापी लेल \nममस्त्रीक बेवस्था हुअए।  \nवगररराज -  चाररम समस्या की अचछ ?  \n राम प्रताप-  चाररम समस्या अचछ भोँटक प्रचशक्षणक अभावमे भोँटक ेँ  खराप भेनाइ। (मान ससिंह आ चान ससिंह \nखैनी चुना कऽ एक -दोसराक मुाँहमे खखअबैए।)   \nवगररराज -  बास्तवमे प्रचशक्षक्षणक अभावमे बड्ड भोँट नोकसान भऽ जाइए। मतदाताक ेँ  दाबक चाही कोनो  बटन \nआ दावब देलक कोनो बटन। पी क े लक वा नै क े लक, मतदाता छोवड़ ववदा भेल। वा एक बेरक \nबदला दूबेर दावब देलक। अर्वा मोहर मारक चाही एकटा छापपर। मुदा मारर देलक दूटापर \nतीनटापर। स्वभाववक छै भोँटक ेँ  बोकस भेनाइ। अखवन मुखखया चुनावमे अक्सर एना होइए। जदी \nमतदाताक ेँ  चुनाव पूवध पचशक्षक्षण ददया बेव हाररक रूपमे आनल गेल रवहतै ताँ समस्याक \nअमर्कामर्क समार्ान भऽ जइतै। पााँचचम समस्या की छै सर?   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \n राम प्रताप-  पााँचचम समस्या अचछ सुदूर इलाकामे यातायातक सार्नक अभावमे चुनाव अमर्कारीक ेँ  पहुाँचैमे \nअसुववर्ा। अखनो भारतमे सुदूर देहातमे सड़कक अभाव अचछ। जत्त  कोनो चारर  चवकया नै \nचलैए। बेसी -साँ-बेसी मोटर साइवकल चलैए। जइ अमर्कारीक ेँ  मोटर साइवकल नै छखन्द् ह उ ओइ \nबुर्पर कोना पहुाँचतचर्। पैदल जाइ-अबैमे परेशानीक सामना करए  पड़तवन। वबनु अभ्यासबला \nअमर्कारी ओही बेर्े क ु हरतचर्। जदी ओइ ववशेष इलाका लेल हेचलकााँप्टर प्रयोग होइतए ताँ \nस मस्याक समार्ान सम् भव  छेलै। छठम समस्या अचछ समैएक अभावमे पूर्ध मतदान नै भेनाइ।   \nवगररराज -  चुनावक प्रवकया तेते नमहर रहै छै जे मतदाताक ेँ  पतयानीमे ठाढ़ भेल-भेल मन अकच्छ भऽ जाइ \nछै आ वकयो बेसी व्यस्त मतदाता आवब गेला ताँ पतयानी देखख घुरर गेला आ फ े र उ नै आवब \nसकला।ज दी कोनो एहेन ववषेश सरकारी कािध रवहतै जेकरा पहचान पत्रसाँ सत्यावपत कऽ छाप -\nववशेष बला बक्सामे खसा देल जइतै ताँ समस्याक समार्ान सम् भव  छेलै। सतम समस्या की छै \nसर ?  \n राम प्रताप-  सातम समस्या अचछ प्रचशक्षक्षत पदामर्कारीक ेँ  अनुभव हीन रहने सील -मोहर आ लेखन -वक्रयामे \nगड़बड़ी। चुनाव पदामर्कारीमे बहुत एहनो होइ छचर् जे प्रचशक्षक्षत रवहतो अप्रचशक्षक्षत रहै छचर्। \nजइ कारणे बक्साक सील -मोहर नीकसाँ नै भऽ सकल आ लेखन -वक्रयामे उल्टा-पुल्टा भऽ गेल। \nसमार्ान लेल पीठासन पदामर्कारीक ेँ  पूणध प्रचशक्षक्षत हेबाक चाही। (दुनू सुरक्षाबल खैनी चुना कऽ \nनोंइस लऽ छीक ै ए। फ े र दुनू एक-दोसराक पेन्द्टक भीतर खैनी दैए।) आठम समस्या अचछ कड़गर  \nवनरीक्षकक अभाव।  \nवगररराज -  कड़गर  वनररक्षक अभावमे बुर्पर हो-हल्ला भऽ जाइए। मतदाताक ेँ  दलाल सभ भड़का दइए। \nमतदाता िरे भोँट खसबैले नै जाइए। तइमे जनानी मतदाता आर िरर बुर्पर नै गेली। जदी \nवनररक्षक लोकवन भोँटक दलालक ेँ  पकवड़ कड़गर  सजा  दइतै जेकरा देखख दोसर दुस्साहस नै \nकररतै। आब अवगला समस्या सर ?  \n राम प्रताप- नअम समस्या अचछ पदामर्कारीगणक द वा बमे रहनाइ। बहुत बुर्पर पहुाँचल पदामर्कारीगण पर \nस्थानीय दबंग बेक्ती द्वारा दवा ब बनाएल जाइए जइसाँ िरर उ पक्षपात करैसाँ मजबुर भऽ जाइए \nआ अनुचचतोक ेँ  उचचत बूजझ मतदान करबैए। \nवगररराज - दसम समस्या अचछ पदामर्कारीगणक ेँ  वबक जेनाइ। कतेक पदामर्कारीगण प्रत्याशीक ववशेष \nदलालक हार्साँ वबक जाइ छचर्। बदलामे उ हुनका आन्द्तररक सहयोग करै छचर्न। उ पक्षपात \nकरैत मूखध मतदाताक ेँ  कहै छचर्न जे ओइ बटनक ेँ  दबवबयौ वा ओइ छापपर मोहर ददयौ। ई \nसरासर गलत भेलै। अइमे सुर्ार हेबाक चाही।   \nराम प्रताप-  एगारहम समस्या अचछ भोँटक वगनतीमे बैमानी भेनाइ। भोँट वगनतीक बररि पदामर्कारी अपन \nकलासाँ जीतल पाटीक हरा सक ै ए। जनरेटर गुम्म करा कऽ बक्साक हेरा-फ े री करा सक ै ए। जेना \nअमीनक जेबीमे दू -चा रर करी जमीन रहैए तवहना वगनती पदामर्कारीक जेबीमे सए -पचास भोँट \nरहै छै जेकर प्रयोगसाँ उ हारल पाटीक ेँ  जीता सक ै ए। जदी ववशेष दल द्वारा भोँटक वगनती ववशेष \nवनगरानीमे कएल जाए ताँ समस्यासाँ उबरल जा सक ै ए।   \nवगररराज -  बारहम समस्या अचछ अफसरशाही क े नाइ। जेना चोर -चोर मममयौत भाए तवहना अफसर -अफसर \nमचसयौत भाए। अफसर -अफसरक बात सुनबे करत आ ओकर कहल करबे करत। सभ \nप्रत्याशीक ेँ  कोनो नै कोनो रूपमे ऊपरका अफसरसाँ मेल रहै छै। ववशेष पररस्थस्थवतमे ओइ मेलक  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \nप्रयोग होइ छै आ एकटा अफसर अपन पक्षक हारल पाटीक ेँ  जीता दइ छचर्न। जे नीक नै भेलै। \nकहबी छै , जखवन  बड़क े  छ ु लाय ताँ छोटका भरे लागल खाय। जखवन बड़क े  बैमान भऽ जाइए ताँ \nछोटका भेल वा हएतताँ कोन जुलूम ?  \n राम प्रताप-  तेरहम समस्या अचछ सुदूर इलाकामे चुनाव वनरीक्षक क े  नै पहुाँचनाइ। अइसाँ ओइ क्षेत्रमे मतदन \nमनमाना भऽ जाइ छैो जजसकी लाठी उसकी भैंस बला गप आवब जाइ छै। चुना व अमर्कारीक ेँ  बंदी \nबना दबंग बेक्ती बुर्पर कब्जा कऽ लइ छै। यातायातक सार्नक अभावमे जदी हेलीकााँप्टर \nप्रयोगसाँ वनरीक्षक क े  बुर् र्रर पहुाँचाएल जाए आ दोखी क ेँ  पकवड़ कड़गर  सजा  देल जाए ताँ \nसमस्यासाँ उबरल जा सक ै ए।  \nवगररराज -  दूटा छ ू टल समस्यामे पवहल अचछ प्रत्याशीक ेँ  भोँट कीननाइ। प्रत्याशी एक सए -दू  स ए टक े  भोँट \nकीनै छचर्। ऊहो  देखा कऽ नै। चोरा -नुका कऽ। चुनावसाँ पवहने एकददन वा दूददन रावतमे घरे -घरे \nघूमम कऽ पाइ बाँटै जाइ छचर्। मूखध-मचंि जनता टटका स्वार्ध लीन भऽ बेसी पा इबला पाटीक ेँ  दइ \nछै। भलेहहिं उ पाटी क ेतबो सड़ल वकए ने होउ।   \nराम प्रताप-  अस्न्द्तम समस्या हमरा समक्ष अचछ मतदाताक ेँ  ताड़ी दारू पीआ अपना बशमे क े नाइ। प्रत्याशी \nप्रत्यक्ष रूपसाँ वा अप्रत्यक्ष रूपसाँ जनताक ेँ  ताड़ी-दारू पीएैक खचाध  दइ छचर्न। जनताक ेँ  नीशााँमे \nमता कऽ उन्द्टा-पुन्द्टा, सीखा -पढ़ा अपना दद स  करै छचर् आ भोँट बटोरै छचर्। (मानससिंह आ \nचानससिंह खैनी चुना कऽ खा पुच -पुच र्ूक फ ें क ै  छचर्। राम प्रताप आ वगररराज दुनूक वकरदानी \nदेखख रहल छचर्। मानससिंह आ चानससिंह ठाढ़े -ठाढ़ ओंघा गेल। वनन्नमे दुनू एक-दोसराक देहपर \nपुच -पुच र्ूक फ ें क ै ए आ र्ुचस-र्ुचस खसैए।)   \nवगररराज -  (खीचसयाक ेँ ) मानससिंह, चानससिंह। (दुनू एक दोसराक कान पकवड़ उठा -बैसी करए  लगल आ पुच -\nपुच र्ुकड़ए लगल।)  \nअखवन बरन्डा साफ कर। (दुनू ओंघारा कऽ बरन्डा पोछए लगल आ पुच -पुच र्ूकए लगल।) \nअखवन क ु राध करै जो। (दुनू अंदरसाँ पावन आवन क ु राध कऽ एक दोसराक देहपर फ ें क ए लगल।) \nअखवन बदी साफ करै जो। (दुनू कमीज वनकाचल क ु राध साँ कमीज खींच ए लगल।)  \nराम प्रताप-  वगररराज बाबू , काल्ल्हसाँ ऐ दुनू गोटेक ेँ  छ ु ट्टी दऽ ददयौ। ई सभ बावत गेल हेन। (दुनू  कान पकवड़ \nअलग-अलग उठा बैसी करैए।  \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \nसािम दृश्य- \n \n(स्थान- नोममनेशन कायाधलय। नोममनेशन पदामर्कारी हररदेव , बड़ा बाबू आनंद , वकरानी बैजू आ  \nचपरासी राघव कायाधलयमे उपस्थस्थत छचर्। सभ वकयो अपन काजमे भीड़ल छचर्।)   \nराघव -   की बैजू ? आइ माल होंसतैत -होंसतैत नेहाल भऽ जेबें।   \nबैजू -   से  तूाँ क े ना बुझै चछहीन?  \nराघव -   आइ नोममनेशन  लेल नेता सभ औतै। सभ खुशी -खुशी माल -पानी देबे करतै।   \nबैजू -   नमहरका बटुआ आनलेँ हेन कीने ?  \nराघव -   (बटुआ देखबैत) इइए नवका आ नमहरका बटुआ।   \nबैजू -  चलहेँ, गोलाबरद बला लटकलहा। नेता सभ कानूनची होइ छै आ क ै याब होइ छै। उ ताँ अपने अनका \nसोर्ैपर लागल रहै छै।   \nराघव -  हमहूाँ बड़्ि हेहर चछऐ। हाँसाक ेँ-खेलाक ेँ-पएर -दाढ़ी पकवड़ कऽ जेना हेतै तेना माल टनबे कर बै। नै \nताँ मोहरे नै देबै। हम कोनो आइसाँ चपरासी छी।   \nबैजू -  से ताँ हमरासाँ सीनीयर छेँ। हौ भाय , सुतार। सााँझमे पाटी चलैतै करकराक ेँ ।  \nराघव -  आ जौं नै सुतरलै ताँ सौंझुका पटी तोरा लगतौ। तैयार छाँए ने?  \nबैजू -  तूाँ अपन पटी अपने लग रखऽ। \n(आगू-आगू गोबर्धनलाल, पाछ ु-पाछ ु  रामेश्वर, जीतेन्द्र, श्रीलाल आ पााँचटा समर्धक राम, श्याम, \nमहेश , गोपाल आ सोहन छचर्।गोबर्धन माला पवहरने छचर्। समर्धक नारा लगा रहल अचछ। \nगोबर्धन हार् जोड़ने मुसका रहल छचर्। तीन-चाररबेर अन्द्दरमे नारा लागल।)  \nराम -   (अंदरसाँ) गोबर्धनलाल जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।   \nरामू -   क ं गाली पाटी जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराम -   देशक नेता क े हेन हो ?  \nचारू -   गोबर्धनलाल जेहेन हो।   \nराम -   देशक लाल।   \nचारू -   गोबर्धनलाल। (सभक प्रवेश। फ े र नारा लगबैत सभ ठाढ़ कायाधलयक आगूमे।)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \nराघव -  अहााँ सभ कायाधलक आगूमे हल्ला-गुल्ला नै करू। अखवन कायाधलय खाली अचछ। जल्दी काज \nकराउ आ वनकलू। नेताजी परणाम।(नारा बन्न भेल)   \nगोबर्धन-  परणाम परणाम। की हाल -चाल राघव ?   \nराघव -  सभ ठीक छै। अहूाँ ठीक छी। ऐबेर  अहााँक गोटी लाले अचछ। जतरा वकछ ु  बनाउ ने नेताजी? पवहने -\nपवहने एलौं हेन।   \nगोबर्धन-  (मुड़ी  िोलाए) हेतै , अबस् स हेतै।  \n(गोबर्धनलाल बैजू लग जा िायरीसाँ वनकाचल अपन प्रमाण पत्र जमा कऽ हुनकासाँ फारम लऽ कऽ \nअपनेसाँ शीघ्र भरर आनंद लग गेलचर्। आनंदक ेँ  उ फारम देलचर्।)   \nआनंद -   (फारम पदढ़) नेताजी, हरबिीमे गड़बड़ी भऽ जाइ छै। देखखयौ एतए दसखत छ ू टल अचछ।    \nगोबर्धन-   (मुस्कीआइत) लाउ सर, दसखत कऽ  दइ चछऐ।   \n(गोबर्धन दसखत क े लवन। फ े र आनंद दसखत क े लवन।)  \nआनंद -  ई चलए, सर लग जाउ। (गोबर्धन हररदेव लग जा हुनका फारम देलचर्।   \nहररदेव -   (फारम पदढ़) एते वािध -संख्या छ ू टल अचछ। \n(गोबर्धन वािध-संख्या भरलवन। हररदेव दसखत क े ल वन। राघव हररदेवसाँ फारम लेलचर्।)  \nराघव -    नेताजी , जल्दी करू। जतरा बनाउ। फ े र भीड़ भऽ जाएत ताँ अहूाँ फ ाँ चस जाएब। \nगोबर्धन-   काल्ल्ह अबै छी ताँ लेब। \nराघव -   तखवन काल्ल्हए फारम लऽ लेब। \nगोबर्धन-   हम चशकाइत कऽ देब। बेकारमे फ ाँ चस जाएब।  \nराघव -  से हम कोनो जबदस्ती मंगै  छी। खुशीसाँ मंगै  छी। प्रेमसाँ मंगै  छी। अहााँ हीरा छी। अहााँ जनताक \nमाचलक बनए चलल चछऐ।  अबस् स बनबो करबै। अहीं सभपर ने हमरो बड़ आश छै। होउ शुभ \nकाजमे वब लम  नै करू।(गोबर्धन एगो नमरी वनकाचल राघवक ेँ  देलवन। राघव प्रसन्न भऽ मोहर \nदेलक।)  \n  आब अहााँ सभ जाउ। चुनावक तैयारी करू गऽ। \n  (नारा लगबैत सबह क प्रस्थान) \nराम -   गोबर्धनलाल जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराम -   क ं गाली पाटी जजन्द्दाबाद।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराम -   गोबर्धन भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराम -   कटहर छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -  जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (सबह क प्रस्थान। अन्द्दरमे फीरन, क ृ ष्णानंद आ कन्द्हैयाक संग गोलू, \nजीबछ , राजा, पलट आ पंवित पााँचटा समर्धक छचर्। फीरन माला पहीर सजल -सर्ल छचर्। \nफीरनक पाटी अन्द्दरमे नारा लगबै छचर्।) \nगोलू-   (अंदरसाँ) फीरन भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   मारूती पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (आगू-आगू फीरन आ पाछ ू-पाछ ू  क ृ ष्णानंद, कन्द्हैया आ सभ समर्धकक \nप्रवेश) \nगोलू-   मौगी -साइवकल जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   देशक नेता क े हेन हो।  \nचारू -   फीरन भैया जेहेन हो।  \nराघव -   नेताजी पर णाम।  \nफीरन -   परणाम , परणाम। ठीक छी ने ? \nराघव -  जी ठीक छी। अपने सभ शान्द् त भऽ कऽ आउ। बड़ नीक समैपर एलौं हेन। मुहूतो शुभ अचछ। \nअहााँक ववजय पक्क े  अचछ। \n(फीरन अपन पमाण -पत्र बेगसाँ वनकचल बैजूक ेँ  दऽ फारम लेलचर्। फारम क ृ ष्णानन्द्द भरर रहल \nछचर्।) \nबैजू -   नेताजी , स्वहस्तचलखखत फारम हेबाक चाही। अपनेसाँ भरू। नै ताँ आवेदन रद्द भऽ जाएत। \nफीरन -   अहााँ रहैत हमर आवेदन रद्द भऽ जेतै। जूलूम भऽ जेतै।  \nबैजू -   अहााँ अपनेसाँ भरू। तइमे कोनो वतरोटी हेतै ताँ सुर्ार हम कऽ देबै। \nफीरन -   अहााँ सभक ेँ  रहैत हम फारम भरब ताँ लोक की कहत?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \nबैजू -  नै भरबै तैयो लोक कहत जे नेताजीक ेँ  फारमो नै भरल होइ छै। नै भरलापर लोक आर बुड़बक \nबुझत। \nफीरन -   बैजू बाबू , अहीं भरर ददयौ। जे जेना कहबै से भऽ जेतै।  \nबैजू -   अहााँक ेँ  भरल नै होइए से? \nफीरन -   पढ़ला-चलखला बड़ ददन भऽ गेलै। सभटा वबसरर गेचलऐ।  \nबैजू -   दसखतो होइए की नै ? \nफीरन -   जाए ठा म कहब ताए ठाम कऽ देब।  \nबैजू -   प्रमाण-पत्र बी.ए. पासक अचछ। प्रणाम-पत्र जचलया ताँ नै अचछ? \nफीरन -   नै बैजू बाबू , हमहींटा भुसकोल छी। हमर प्रमाण -पत्र भुसकोल नै अचछ।  \nबैजू -  अच्छा फारम लाउ, हमहीं भरर  दइ छी। \n(बैजू फीरनक फारम भरै छचर्। फीरन एगो पनसौआ वनकाचल बैजूक जे बीमे राखख देलचर्।)  \nबैजू -  हे एत्त दसखत करू। (फीरन दसखत क े लवन।) बड़ा बाबू लग जाउ। (बड़ा बाबू फारम लऽ कऽ \nपढ़लचर्।)   \nआनंद -  नेताजी , फारम स्वहस्तचलखखत हेबाक चाही। अहााँ बैजू बाबूसाँ भरेलौं। कहीं आवेदन रद्द ने भऽ \nजाए।  (फीरन एकटा पनसौआ आनंदक जेबीमे रखख देलचर्।)   \nफीर न-  सर , अहीं हार्मे सभ वकछ ु  छै। जे करबै से हेतै।   \nआनंद -  जाउ , हमरापर छोवड़ देलौं , तखवन वकछ ु  नै हएत।  \n(अपन दसखत कऽ आनंद फीरनक ेँ  फारम दऽ देलवन।) जाउ नेताजी सर लग जाउ। (फीरन \nहररदेव लग गेलचर्।)  \nफीरन -   सर , प्रणाम । (फीरन हररदेवक ेँ  फारम देलचर्।) \nहररदेव -  (फारम पदढ़) नेताजी , अहााँ बी.ए. पास छी। मुदा एकटा आवेदन नै भरऽ अबैए। ई मघनौना बात \nभेल। अहााँ इसक ू ल की करए  जाइ छेचलऐ ? पढ़ैले आवक गाछी-वबरछी बौआइले ? मैरीक , इन्द्टर \nआ बैचलर कोना कऽ गेचलऐ। लगैए बोिध वा पररषद बताह भऽ गेल हएत। जइ देशक नेता एहेन \nयोग्य हेतै, ओइ देशक दुदधशा ब्रहमो नै मेटा सक ै ए। अहााँक आवेदन रद्द करएब ला अचछ।बाजू की \nववचार ? \nफीरन -   सर , गोर लगै छी। आवेदन रद्द नै कररयौ।  \n(फीरन आनंद लग जा वकछ ु  कनफ ु स्की क े लचर्। फ े र आनंद हररदेव लग आवब कनफ ु स्की क े लचर्।) \nहररदेव -   जाउ नेताजी , आवेदन रद्द नै करै छी। बड़ा बाबूक पैरबी सुनहे प ड़त।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \n(हररदेव दसखत कऽ देलवन । राघव फारम लऽ लेलचर्।)  \nराघव -   नेताजी , मोहर ददआइ माल -पानी ददयौ।  \nफीरन -   पवहने मोहर ददयौ ने , तखवन दइ छी।(राघव मोहर देलचर्)  \nराघव -   लाउ नेताजी।  \n(फीरन एगो नमरी देलवन।) र्ुह , ई की देचलऐ। बनबै एम .पी. आ देचलऐ एक्क े  सए  टाका। \nफीरन -   एम .पी. बनबै, तखवन जे कहब से देब।  \nराघव -   एम .पी. बनला पछावत अहााँ अपन माए-बापक ेँ  हार् लगबे नै करब आ हमरा क ेतएसाँ लगब। \nफीरन -   हम सभक ेँ  हार् लगबै। क े करो नै वबसरबै।  \nराघव -   बेस नेताजी। ताबे वकछ ु  आरो वकरपा कररयौ।  \n(फीरन एक सए टाका आर देलचर् आ मोहर लऽ सभ नारा लगबैत प्रस्थान।) \nगोलू-  फीरन भैया जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nगोलू-   मारूती पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   मौगी साइवकल जजन्द्दाबाद। \nचारू -  जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (सबह क प्रस्थान) ब्रजेश, सुरेश , राक े श, भोलू आ शोभूक संग समर्धक \nनवीन , प्रवीण सुमन , सजीव आ राहुल अन्द्दरमे छचर्।ब्रजेश प्रत्याचसक रूपमे  सजल -र्ज ल अचछ। \nब्रजेश आगू-आगू आर सभ वकयो पाछ ू -पाछ ू  नारा लगबैत प्रवेश।) \nराहुल -   ब्रजेश भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   भैंसा पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nरा हुल -   बत्तू छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   भैंसराज जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \n  (नारा बन्न भेल)  \nराघव -   नेताजी प्रणाम। \nब्रजेश-   प्रणाम-प्रणाम। \nराघव -   कायाधलयमे अपनेक स्वागत अचछ। \n(सभ कायाधलय पैसलचर्। पी .ए. सुरेश बैजू साँ फारम लऽ कऽ भरर ब्रजेशसाँ दसखत करा कऽ \nफारम आनंदक ेँ  देलवन।) \nआनंद -  (फारम जााँचच कऽ) सर ठीक अचछ। (आनंद दसखत कऽ देलवन आ सुरेश फारम लऽ कऽ हररदेव। \nलग गेला। ब्रजेश क ु रसीपर बैस पेपर पढ़ै छचर्।) \nहररदेव -   (फारम पदढ़) सर फारम ठीक अचछ। मुदा अहााँ वकए भरचलऐ ? स्व हस्तचलखखत हेबाक चाही।  \nसुरेश -   एम .पी. साहैब क ेँ  कष्ट क े ना दैतयवन? \nहररदेव -  अइमे बड़ बेसी कष्ट ताँ नै छेलै। साहैब क ेँ  फारम भरैमे कष्ट होइ छखन्द् ह। मुदा घोटाला करैमे कष्ट नै \nहोइ छखन्द् ह। \nसुरेश -   चूपु -चूपु , साहैब  सुवन जेता।   \nहररदेव -  सुवन जेता की हेतै ? हम कोनो गलती नै कहै चछयवन। अहीं सोचचयौ सर , देशक े  कानून बनेवनहार \nअपने-अपन कानूनक ेँ  पालन नै करै छचर्न, ओइ देशक ेँ  की गवत हेतै? दुदाधशा छोवड़ आर की भऽ \nसक ै  छै?   \nसुरेश -  छोड़ू सर, क े ते समुन्द्दर उपछब?   \nहररदेव - करैले ताँ हम कए देब मुदा आवेदन रद्द करैब ला अचछ। सामनेमे कानूनक उल्लंघन नै शोभै छखन्द् ह।   \nसुरेश -  बुझैले ताँ सभ गप बूजझते चछऐ। मुदा करबै की ? दसखत कऽ ददयौ।   \nहररदेव -  लाउ कऽ दइ छी। मुदा एना नै हेबाक चाही।  \n(हररदेव दसखत क े लवन। राघव हररदेवसाँ फारम लऽ लेलवन।)   \nराघव -   सर , ऐपर मोहर देबै। वकछ ु  खचाध -पावन ददयौ ने ? \nसुरेश -   एहेन बा त नै बाजू। साहैब  सुवन जेता। नोकरीपर पवड़ जाएत।  \nराघव -  वकए यौ सर , हम प्रेमसाँ मंगै  छी ताँ हमर नोकरी चचल जाए आ जे हरदम घोटा ला करैत रहै छचर्न \nताँ हुनका आर घोटालाक मौका भेटए। ताँए ने भारत एते पछ ु आएल अचछ आ रहत।  \nसुरेश -  भारतक पछ ु एनाइ वा अगुएनाइक चचन्द्ता लेल ददल्लीमे बड़ कलाकार सभ बैसल छचर्।   \nराघव -  ददल्लीमे वकयो कलाकार नै छचर्। सभ कलाकार छचर् जे हरदम अपने जोगा ड़मे रहै छचर्। सर , \nहमरा ओत्ते नै सुनै-सुनबेक ेँ  अचछ। खुशीसाँ वकछ ु  देब ताँ ददअ नै ताँ कोनो बात नै।    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \nसुरेश -   अच्छा, मोहर देने आउ। (राघव मोहर देलचर्। सुरेश फारम लेलचर्।)  \nफ े र एक सप्ताहमे क्षेत्र दौड़ामे आएब तखवन लऽ लेब।   \nराघव -   र्न्द्य छी प्रभु, र्न्द्य छी।  \n  (नारा लगबैत सबहक प्रस्थान।) \nराहुल -   ब्रजेश भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -    जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   भैंसा पटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   बत्तू छाप जजन्द्दाबाद।  \nचारू -    जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   देशक नेता क े हेन हो ? \nचारू -  ब्रजेश भैया जेहेन हो। (नारा बन्न भेल। अन्द्दरमे सुभरा, माला , चन्द्रमोहन आ उमाकांत अपन \nसमर्धक लालू , कालू, रहीम , करीम आ बदलूक संग उपस्थस्थत छचर्। सुभरा प्रत्याशीक रूपमे \nसजल छचर्। नारा लगबैत सबहक प्रवेश। आगू-आगू सुभरा हार् जोड़ने छचर्।)  \nलालू-   सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nलालू-   खच्चर  पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \n(नारा बन्न भेल) \nरा घव -   मैिम प्रणाम। \nसुभरा -   प्रणाम, प्रणाम।  \nराघव -   मैिम बड़ देरी कऽ देचलऐ अपने।  \nसुभरा -  कनी देरी ताँ भऽ गेल। की करबै? नोमीनेशनक तैयारीमे कनी बेसी समए लवग गेल। आर सभ ठीक \nकीने?   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \nराघव -  जी सभ ठीक छै। आउ , कायाधलयमे अपने सभक ेँ  स्वागत अचछ। जल्दी काज कऽ चलअ। भीड़ भऽ \nजाएत।  \n(सुभरा अपनेसाँ बैजूक ेँ  प्रमाण पत्र देखा फारम लऽ भरर कऽ आनंदक ेँ  देली।) \nआनंद -  (फारम पदढ़) मैिम , अक्षर बड्ड नीक अचछ। भरलो ठीक अचछ। (आनंद दसखत कऽ सुभराक ेँ  \nफारम दऽ देलचर्। सुभरा हररदेव लग हुनका फारम देली।)   \nहररदेव -  (फारम पदढ़ ऊ ाँ पर-वनच चााँ वनहारर) बड़ नीक फारम भरलौं हेँ । अक्षर आाँखखमे रखैबला अचछ। \n(हररदेव दसखत कऽ देला। राघव फारम लऽ लेलचर्।)   \nराघव -  मैिम , ऐपर मोहर दइले वकछ ु  हमरोपर दया कररयौ।  \n(सुभरा पसधसाँ दूटा नमरी वनकाचल राघवक ेँ  देली। राघव शीघ्र मोहर दऽ फारम सुभराक ेँ  देलचर्। \nसभ वकयो नारा  लगबैत प्रस्थान।) \nलालू-   सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nलालू-  खच्चर पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nलालू-   गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nलालू-   मदर मालती जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \n(नारा बन्न भेल। अन्द्दरमे वववेक, सुरज , पंकज , मोहन आ पप्पुक संग समर्धक बालचन , लालचन , \nनन्द्दन,क ु न्द्दन आ चन्द्दन दारू पी कऽ मस्तीमे छचर्। वववेक खूम सजल छचर्। सभक ेँ  नारा लगबैत \nझुमैत -झुमैत प्रवेश) \nबालचन -  वववेक भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबालचन -  पेस्तोल छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबालचन -  बारूद पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \nबालचन -  वववेक भैया अमर रहे।  \nचारू -   अमर रहे , अमर रहे।  \n(सभ वकयो झूमैत -झामैत नाच करै छचर्। राघव कातमे ठाढ़ भऽ मुसवकया रहल छचर्।)  \nराघव -   नेताजी प्रणाम। \nवववेक -   प्रणाम प्रणाम। की रौ चपराचसया की हाल-चाल छौ ? नीक े  हेबें। \nराघव -   अहााँ कवह देचलऐ ताँ नीक रहबे करब। चलै चलू, नोममनेशन करा चलए गऽ।  \nवववेक -   चल , आबै छी। आाँवफसमे सभक ेँ  कवह ददहवन जे वववेक बाबू आवब रहल छचर्।  \n(सभ वकयो कायाधलय पहुाँचलचर्। वववेक राघव लग पहुाँचल। सभ झू मम रसे -रसे नाचच रहल छचर्।) \nरे चपरचसया , कतए नोममनेशन होइ छै ? \nराघव -   नेताजी , ई सभ्यताक बात नै भेल। कनी सभ्यतासाँ बाजू। \nवववेक -   चपरासी भैया , क े तए नोममनेशन होइ छै ? \nराघव -   (बैजू दद स  इशारा करैत) बैजू बाबू लग फारम चलअ आ भरू।  \n(वववेक बैजू लग जा फारम लऽ कऽ अपने भरर रहल छचर्। भरैत-भरैत कखनो -कखनो र्रफरा \nकऽ वगरए लगै छचर्। वववेक फारम भरर लेलचर्।)  \nवववेक -   रौ चपरचसया  भैया, फारमक ेँ  आब की करबै ? \nराघव -   (आनंद दद स  इशारा करैत) हुनका दद यनु। \n  (आनंद लग जा कऽ वववेक हुनका फारम देलचर्।)  \nआनंद -  (नाक-भों चसक ु ड़ाबैत आ वववेक ेँ  ऊ ाँ पर-वनच चााँ वनहारर कऽ) अवहना फारम भरल जाइ छै ? एते \nगलतीसाँ फारम रद्द भऽ जाएत। \nवववेक -   (मूिमे) कोन सरबा रद्द करेगा , ओकरा हम देख लेगा।  \nआनंद -   मुाँह सम्हारर कऽ बाजू, प्रत्याशी छी। \nवववेक -   जी सर , गलती भऽ वगया। सर , दसखत कऽ दीजज ए। \n(आनंद दसखत कऽ देलवन। फारम हु नकासाँ वववेक लऽ लेलवन।) \n  चपरासी भैया , ऐ फारमक ेँ  आब की करेगा? \nराघव -   (हररदेव दद स  इशारा करैत) हुनका दद यनु। \n(वववेक झुमैत -झामैत हररदेव लग जा कऽ फारम देलचर्)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \n(हररदेव फारम पदढ़ वववेकक ेँ  ऊ ाँ पर-वनच चााँ वनहारर कऽ देखै छचर्।)  \nवववेक -   हमरा की देखै छी अल्हुआ। आवक चुपचाप दसखत करब।   \nहररदेव -  जइ देशमे एहेन सभ्य प्रत्याशी एम.पी. साँ ठाढ़ भऽ रहल छचर् ओइ देशक कल्याण युग-युगान्द्तर \nपछावतओ हएत की नै , से नै  कवह। अहााँक फारम वबल्क ु ल रद्द करैब ला अचछ आ हम रद्द करै छी। \nवववेक -  कनी रूवक जाउ , तखवन रद्द करब। बौआ पंकज आ पप्पु हावकम फारम  रद्द करए  चाहै छचर्न, से \nकनी वहनका देख चल यनु।  \n(नाच बन्न भऽ गेल। पंकज आ पप्पु हररदेवक ेँ  दुनू कनपट्टीमे पेस्तोल सटा देलक।) \nपंकज -   सार , आब बाज , दसखत करवबहीन की नै ? रद्द करवबहीन? \nहररदेव -   (िरे सकपकावत) हाँ कऽ दइ चछऐ। रद्द नै करबै। हमरा छोवड़ दइ जाउ।  \nपप्पु-   पवहने दसखत कर , तखवन छोड़बौ।  (हररदेव दसखत कऽ फारम वववेकक ेँ  देलवन।)  \nआाँवफसक सभ आदमी , कान खोचल सुवन लइ जाइ जो जे ई बात क े तौ नै बजै जाइ जइवहन। नै ताँ \nहमर दोख नै दइ जाइ जइहवन।  \nवववेक -  बौआ सभ , हावकमक ेँ  छोवड़ दहक। हावकम बड़ नीक लोक छचर्न। अपन्न लोक छचर्न। आब \nवकछ ु  एम्हर -ओम्हर नै करै जाइ जेचर्न। (पंकज आ पप्पु पेस्तोल हटा ओत्तसाँ हदट गेल। सभ \nवकयो नारा लग बैत प्रस्थान करै छचर्।) \nबालचन -  वववेक भैया जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nबालचन -  पेस्तोल छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबालचन -  बारूद पाटी जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबालचन -  वववेक भैया अमर रहे।  \nचारू -   अमर रहे , अमर रहे।  \nबालचन -  वीर वववेक मूदाधवाद।  \nचारू -   मूदाधवाद मूदाधवाद।  \n(सबह क प्रस्थान आ नारा बन्न भेल)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \nहररदेव -  आनंद बाबू , बैजू बाबू। देखचलऐ दुवनयााँ क े तए पहुाँच गेल अचछ। आइ हम बाल-बाल बचलौं। नै ताँ \nउचचत बजै खावतर आइ गेले छेलौं। चुनाव बड्ड ररश्की काज छै। तइमे जौं वकछ ु  भऽ गेल, जेना \nमारल गेलौं ताँ सरकार नगन्द्य मर्यान देत। हमरा पररजनक ेँ  दूर्क िाढ़ी जकााँ मदवत भेटत। कारण \nहम सार्ारण सरकारी नोकर छी। ओहए जौं पैघ सरकारी नोकर मारल जेता ताँ हुनका पररजनक ेँ \nहमरा अपेक्षा कमसाँ कम दस गुना मदवत बेसी भेटतवन। सरकारक नीवतए बड़ मघनौना छै। मुदा \nअपना सभ कए की सक ै  छी ? \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \nदोसर दृश्य- \n \n(स्थान- सभागार। मंचपर क ु रसीपर बैसल छचर् श्रीलाल। राम , श्याम, महेश , गोपाल आ सोहन \nठाढ़ छचर्। राम नारा लगा रहल छचर्। मंचपर क ं गाली पटीक बैनर टााँगल अचछ।) \nराम -   गोबर्धनलाल जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराम -   क ं गाली पटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराम -   कटहर छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराम -   देशक लाल।  \nचारू -   गोबर्धनलाल। \nश्रीलाल-  आब अहााँ सभ कनी दम र्रू। नारा बन्न करू (नारा बन्न भेल) अखवन र्रर नेताजी नै एला हेन। \nहमर जनता जनादधनक ेँ  बैसल -बैसल वा ठाढ़ भेल-भेल पएर दुखा गेल हेतवन। कहु ताँ सभ काज -\nर्ंर्ाबला लोक सभ छचर्न, सभक ेँ  काज हजाध होइत हेतवन। खाइर र्ीरज र्रै जाइ जाउ। अवबते \nहेचर्न। हुनको क्षेत्रक दौड़ा रहै छखन्द् ह कीने। क े तौ फ ाँ चस गेल हेचर्न। \n(गोबर्धनलाल, रामेश्वर आ जीतेन्द्रक प्रवेश। र्ोपरीक बोछार भेल। गोबर्धनलाल हार् जोवड़ प्रणाम \nकरै छचर्। सभ क ु रसीपरबैसला।)  \nराम -   गोबर्धनलाल जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराम -   कटहर छाप जजन्द्दाबाद।  \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nश्रीलाल-  अहााँ सभ असर्ीर रहै जाउ। आब रामेश्वर भाय अपने सभक ेँ  दू शब्द कहता। रामेश्वर भाय पाटीक \nसमरवप त बेक्ती छचर्। ई आइसाँ नै, जमानासाँ ऐ पाटीमे छचर्। \nरामेश्वर -  आदरणीय सज्जन वृन्द् द, रामेश्वर भायक हार्दिंक अक्षभनंदन। ऐबेर  क ं गाली पाटीसाँ गोबर्धनलाल \nभायक ेँ  दटकट भेटलै हेन। भाय नै, नै करै छेलचर् जे जनता-जनादधन होइ छचर्न जजनकर सेवा बड़ \nभररगर काज होइ छै। हमरासाँ एते पैघ काज नै सम्हरत। मुदा जनताक प्रवत वहनक भावना तेते \nनीक छेलवन जे पाटी मजबूर भऽ वहनका दटकट देलकवन। पाटी वहनकर जनसेवासाँ अवत \nप्रसन्नअचछ। एतबे नै वहनका कोनो इएहटा गुण नै छखन्द् ह अवपतु अनेक गुण छखन्द् ह। जेना  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \nईमानदारी , जुझारूपन , कमधठता , लोकवप्रयता इत्यादद। अपने सभसाँ हमर करबद्द आग्रह जे जदी \nअपने सभक ेँ  एकटा सुयोग्य नेता चुनबाक हो ताँ भाय गोबर्धनलालक ेँ  कटहर छापपर बटन दावब \nववजयी बनाउ। हमर आत्म ववश्वास अचछ जे चनौरानगर लोकसभा वनवाधचन क्षेत्रसाँ भाय \nगोबर्धनलाल अबस् स चुनल जेता। बल्ल्क चुना गेला। (र्ोपड़ी बोछार भेल। रामेश्वर बैस गेला।)  \nश्रीलाल-  (क ु रसीपर  साँ उदठ) भाय रामेश्वरक ेँ  कोदट-कोदट र्ैनवाद। आब अपना सबह क वप्रय नेता \nगोबर्धनलालसाँ दू शब्द सुनब। मुदा तइसाँ पवहने भाय जीतेन्द्रसाँ दू शब्द सुनल जाउ। (श्रीलाल \nक ु रसीपर बैस गेला।)   \nजीतेन्द्र-  (क ु रसीपर  साँ उदठ हार् जोवड़) आदरणीय सभामे उपस्थस्थत भाय-बवहन आ माता -वपता। हमर \nहार्दिंक प्रणाम। सभसाँ पवहने ऐ मंचपर पाटीक तरफसाँ दू शब्दकहैक हमरा मौका भेटल , तइले \nआइ हम अवतर्न्द्य छी। हम क ं गाली पाटीक ेँ  र्ैनवाद दइ छी आ अहूसाँ पवहने अहााँ सभक ेँ  र्ैनवाद \nदइ छी जे एते कालसाँ र्ीरज र्ऽ कऽ अपन वप्रय नेता गोबर्धनलालक ेँ  सुनऽ आ चुनऽ रूकल छी। \nकहैत ताँ लाजो होइए मुदा कवह दइ छी जे वहनकासाँ योग्य नेता नै  भेटत, नै भेटत, नै भेटत। ताँए \nवहनकर कटहर छापपर बटन दावब  वहनका भारीसाँ-भारी भोँट से जीताउ आ सुख -शांवतक जजनगी \nबीताउ। \n  (ई कवह जीतेन्द्र बैस रहला क ु रसीपर)  \nश्रीलाल-  (क ु रसीपर  साँ उदठ) भाय जीतेन्द्रक ेँ  र्ैनवाद अन्द्तमे कठगर दही आ गोटगर चीनी परसता अपना \nसबहक वप्रय नेता गोबर्धनलाल। \n  (श्रीलाल क ु रसीपर बैस गेला।)  \nगोबर्धनलाल-  (क ु रसीपर  साँ उदठ हार् जोवड़) परम आदरणीय माए -बवह न,भाय-बाप, मर्या-पुता आ बुढ़ा-बुढ़ी। \nगोबर्धनलालक सादर नमन। हम ठाढ़ होइ बला नै रही। मुदा अपने सबहक प्रेम हमरा ठाढ़ होइसाँ \nमजबूर कऽ देलक। जदी अपने सभ हमरा काजसाँ प्रसन्न होइ ताँ ऐबेर  हम अपनेक सेवा करैक \nमौका मााँवग रहल छी। आइ अपने सबहक भीड़ आ श्रद्धा हमरा नवजीवनक संदेश दऽ रहलए आ \nउ संदेश अचछ कटहर छापक जीत। (र्ोपरीक बोछार) अपन जीतपर गछै छी आ गछबे नै करै छी \nपक्का पुराएब। सभ घरमे एक-एकटा पाकल कटहर देब जइमे तीनटा फ े दा हएत - क ु आ, आाँदठ \nआ नेरहा। ओइ कटहरक उपयोगसाँ जदी देहमे कोनो  तरहक बेमारी हुअए तेकर इलाजक पूणध \nखचध एम्बुलेंस सवहत हम वहन करब। (र्ोपरीक बोछार भेल।)  ऐ उपहारसाँ हमरा मन नै भरल। हम \nफ े र गछै छी जनानीक ेँ  एक-एकटा बनारसी साड़ी आ मुसलमान भाय ले एक -एकटा हार्ी छाप \nलूंगी। वदे नै करै छी वनभेबो करब।  \n(र्ोपरीक बोछार भेल।) हमरा आशीवाध दमे एगो भोँट आ एगो नोट चाही। हम बेसी वकछ ु  नै कहब। \nबेसी भचर -भचर क े लासाँ नीक नै होइ छै। नीक होइ छै काज क े लासाँ। अन्द्तमे अपने सभक ेँ  हार्दिंक \nर्ैनवाद दैत कहब जे क ं गाली पाटीक कटहर छापक ेँ नै वबसरबै। (र्ोपरीक बोछार भेल। \nगोबर्धनलाल हार् जोवड़ प्रणाम कऽ बाइ-बाइ करैत प्रस्थान।) \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \nदोसर  दृश्य-  \n  \n(स्थान- सभागार। मंचपर मारूती पाटीक बैनर टााँङल अचछ। मंचपर गोलू , जीबछ , राजा , पलट \nआ पंवित उपस्थस्थत छचर्। सभ वकयो नारा लगा रहल छचर्।) \nगोलू-   फीरन भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   मारूती पाटी जजन्द्दाबाद। \nचा रू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   मौगी साइवकल जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (नारा बन्न भेल।) \nपंवित-   मौगी साइवकलपर , मौगी साइवकलपर बटन दबे बै भैया मौगी साइवकलपर।  \n  (बटन दबेबै भैया , यौ दबेबै भैया) मौगी साइवकलपर।  \n(फीरन भैया , मारूती पाटी वप्रय नेता, पुरान पाटी) योग्य कमधठ, नेक प्रत्याशी मौगी साइवकलपर \nबटन दबेबै यौ भैया।  \n(जनता जनादधन , नीक काज , चशक्षा, वबजली , उर्म राज)  \n  (सड़क रस्ता, बनत समाज)  \nमौगी साइवकलपर बटन दबेबै यौ भैया ...। (वहन्द्दु मुस्थस्लम, सीख इसाइ आपसमे सभ , भाई-भाई) \n(गरीबक मसीहा , पवधत राइ)  मौगी साइवकलपर बटन दबेबौ यौ भैया ... ।  \nगोलू-  अपने सभक ेँ  देखख अपार ह षध होइए आ वबसवास सेहो होइए जे  मौगी  साइवकल  छापक ेँ ववजय  \nऐबेर वनक्षित अचछ। आब अपना सबहक नेता अवबते हेता। हुनका ददन -रावत चै न कहााँ छखन्द् ह। \nहरदम क्षेत्रक दौड़ामे भीड़ल रहै छचर् आ भीड़चर्न नै ताँ सेहो नीक नै।  \n(फीरन , क ृ ष्णानंद आ कन्द्हैयाक प्रवेश। र्ोपड़ीक बोछार भेल। फीरन दशधकक ेँ  हार् जोवड़ कऽ \nप्रणाम करै छचर्। फ े र सभ वकयो क ु रसीपर बैसै छचर्। गोलू उठलचर्।) \nगोलू-   फीरन भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nगोलू-   मौगी साइवकल जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \nगोलू-   क े  जीतत भाय क ेँ  जीतत? \nचारू -   फीरन  मौगी  साइवकल  जीतत।  \n(नारा बन्न भेल।) \nगोलू-  आब क ृ ष्णानंद भायसाँ आग्रह करै चछयवन जेउ अपने सभक ेँ वकछ ु  शब्द सनेश दचर्। \nक ृ ष्णानंद-  (ठाढ़ भऽ कऽ) समस्त जनता जनादधन आ उपस्थस्थत नेता लोकवन, सप्रेम नमस्कार। हम जनता \nजनादधनक ेँ  की सनेश देबवन? जनते जनादधन हमरा सनेश दइ छचर् जे ऐबेर  फीरन भायक जगता \nजोर छखन्द् ह आ उ जीतबे करता , से वनक्षित। हम एतबे आग्रह करब जे जदी अपने सभ देशक \nचहु मुखी ववकास चाहै छी ताँ फीरन भैयाक ेँ  नै वबसरब। नै ताँ पााँच बरख  र्रर झूलैत रहब। र्ैनवाद। \n(क ृ ष्णानंद क ु रसीपर बैस गेला।)  \nगोलू-  (ठाढ़ भऽ कऽ) आब भाय कन्द्हैयासाँ सादर आग्रह जे उ अपन मुखार वबन्द्दुसाँ संक्षेपमे प्रवचन दचर्। \n(गोलू बैसला आ कन्द्हैया उदठ ठाढ़ भेला।) \nकन्द्हैया-  आदरणीय भाय -बवह न, हमर हार्दिंक प्रणाम। सभसाँ पवहने अपनेसाँ कहब जे हम बबाजी नै छी जे \nप्रवचन देब। हाँ एतेक अबस् स कहब जे हमरा बबाजीसाँ बड़ प्रेम रहैए आ अहूसाँ बेसी प्रेम \nसाँकठाहासाँ रहैए। हम प्रारंभेसाँ िेढ़बा माछक शौकीन छी। कारण जाए कअर खाएब ताएटा मुड़ी  \nमुाँहमे जाएत। ओइ मुड़ी  लेल काएगो साँकठाहासाँ उठ्ठम-पटका भऽ गेल जइमे कतेकोक ेँ  हम हाड़ \nतोवड़ देचलऐ। ई कमाल ओइ िेढ़वा मुड़ी क अचछ। हम लीकसाँ हदट गेल रही। तइले क्षमा चाहै छी। \nआदरणीय सााँकट आ बबाजी लोकवनसाँ हमर करबद्द आग्रह जे खान-पानक ेँ  वबसरर जावत-पााँवतसाँ \nऊपर उदठ भाय फीरनक ेँ  जीताउ आ अपने देशकेँ ववकाससाँ सजाउ। वहनकर छाप चछयवन - मौगी \nसाइवकल छाप। मौगी साइवकल छाप , सबहक अप्पन छाप। ई छाप जनानी ववकासक छाप छी \nआ जनानीक ववकाससाँ देशक ववकास पूणध सम् भव  अचछ। अन्द्तमे सभक ेँ  र्ैनवाद कहब जे मौगी \nसाइवकल छाप सबहक ददलक छाप छी। (कन्द्हैया बैस गेला। गोलू उठला।) \nगोलू-   अन्द्तमे अपन वप्रय नेता, भाय फीरनसाँ नम्र-वनवेदन जे उ अपन जनताक ेँ  दूटा अमृत वचन कहचर्।  \nफीरन - (हार् जोवड़ मुस्कीआइत) परम श्रेद्देय, बड़का छोटका आ मैझला वगधक सज्जन वृन्द्द। चनौरानगर \nलोकसभा वनवाधचन क्षेत्रसाँ मारूवत पाटीक उम्मीदवार हमहीं छी। हमर छाप मौगी साइवकल छाप \nअचछ। हमरा बेसी भाषण दइक ेँ  आदवत नै अचछ आ आदवत लगबैयो  लेल नै चाहै छी। हम आइ \nर्रर काज करैक आदवत लगेलौं आ ई आदवत बढ़ाइए रहल छी। पररणामस्वरूप हमरा अखवन \nर्रर आशातीत सफलता भेटल अचछ आ पूणध वबसवा स अचछ जे भवव ष्योमे हमरा इएह सफलता \nअबस् स भेटत।हम अपने  सभसाँ वादा क रै छी जे जदी अहााँ सभ अपन भोँटक गाड़ीसाँ हमरा ददल्ली \nपहुाँचेलौं ताँ प्रत्येक पररवारमे एगो-एगो मौगी साइवकल अबस् स देब। अहााँक अप्पन छाप-मौगी \nसाइवकल छाप।माए -बवहनक छाप - मौगी साइवकल छाप।  काका-काकीक छाप- मौगी साइवकल \nछाप।  \nजय वहन्द्द। जय भारत। जय मौगी साइवकल। (र्ोपड़ीक बोछार भेल आ फीरन बाइ -बाइ करैत \nप्रस्थान क े लक) \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \nिेसर  दृश्य- \n \n(स्थान- सभागार। मंचपर भैंसा पाटीक बैनर टााँगलए। मंचपर नवीन , प्रवीण, सुमन , संजीव आ \nराहुल उपस्थस्थत छचर्। सभ वकयो नारा लगा रहल छचर्।) \nराहुल -   ब्रजेश भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nराहुल -   भैंसा पटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराहुल -   बत्तू छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nराहुल -  माए -बवह नक छाप। \nचारू -   बत्तू छाप। \nराहुल -   काका-काकीक छाप। \nचारू -   बत्तू छाप। \nराहुल -   सबहक छाप।  \nचारू -   बत्तू छाप। \nराहुल -   बड़का-छोटका छाप \nचारू -   बत्तू छाप।(नारा बन्न भेल।)  \nराहुल -  ब्रजेश भैयासाँ नीक नेता आर क ेँ  छचर्? नवका नेताक ेँ  ददल्लीक दुआरर देखलो नै छै। मुदा वहनका \nसभ दुआरर देखल छखन्द् ह। बड़का-बड़का नेतासाँ जान-पहचान छखन्द् ह। वकनकोसाँ पवहने कोनो काज \nवहनका  हेतवन। ताँए कहब जे आाँखख मुवन कऽ सभ एकजूट भऽ भाय ब्रजेशक ेँ  जीताउ। \n(ब्रजेश, सुरेश , राक े श, भोलू आ शोभूक प्रवेश राक े शक मार्पर लुंगी र्ोती आ साड़ीक मोटा \nअचछ। ब्रजेश मुस्कीआइत सभक ेँ  हार् जोवड़ प्रणाम करै छचर्।)  \nअपने सभ बड़ीकालसाँ जइ महापुरु षक बेसब्रीसाँ प्रतीक्षा करै छेलौं, से अपने सबहक  समक्ष \nउपस्थस्थत छचर्। एकबेर जोरसाँ नारालगाउ। ब्रजेश भैया- जजन्द्दाबाद। बत्तू छाप जजन्द्दाबाद। (सभ \nवकयो बैसलचर्। राहुल ठाढ़ए) आब राक े श भायसाँ आग्रह जे उ अपन सनेश बााँटचर्। \nराक े श-  हम जनता जनादधनक ेँ  की सनेश देबवन। हम कोन जोकरक छी। तैयो जे वकछ ु  नीक-अर्ला सनेश \nतुल्य अचछ ब्रजेश भैयाक वकरपा छी आ ई वकरपा पान नै, पानक िाँटकी छी। पान जीतक पछावत  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \nभेटत जे योजना तैयार कऽ लेल गेल अचछ। हम पानक िाँ टकी रूपमे प्रत्येक जनानी-पुरु खक लेल \nएक-एकटा र्ोती आ साड़ी लऽ कऽ उपस्थस्थत छी। प्रत्येक जनानी-पुरु खसाँ आग्रह जे बेरा-बेरी \nआवब अपन-अपन वस्त्र लऽ जाइ। (जनानी -पुरु ष आवब-आवब कऽ राहुलसाँ र्ोती-साड़ी आ लुंगी \nलऽ जाइ छचर्। र्ोती-साड़ी समर् गेल। वकछ ु  जनानी -पुरु ष वबनु वस्त्रक ेँ  घुरर गेल।) \nहमरा बड्ड खेद अचछ जे हम सभक ेँ  सेवा नै कऽ सकलौं। ओनाजजनकर र्ोती -साड़ी हमरापर बााँकी \nरहल हुनका चुनावक शीघ्र पछावत अबस् स भेटत। क ृपया बााँकी बेक्ती अपन-अपन नाओं चलखा \nदी।  \n(बााँकी बेक्ती अपन-अपन नाओं राक े शक ेँ  चलखेलवन।) \nवकयो नै छ ू टै जाएब, से हम गछै छी। र्ैनवाद। \n  (राक े श बैस जाइ छचर्। राहुल ठाढ़े छचर्।)  \nराहुल -   आब सुरेश भायसाँ आग्रह करबवन जे पाटीक प्रवत उ अपन उदगार व्यक्त करचर्। (राहुल बैसलचर्।)  \nसुरेश -  (ठाढ़ भऽ कऽ) भैंसा पाटी भारतक एकटा पुरान पाटी अचछ। ऐ पाटीक प्रदशधन आन कोनो पाटीसाँ \nनीक अचछ जे सभ जनै छी। हमरा ऐ पाटीसाँ बड्ड लगाव  रहल  अचछ। कारण  ऐ पाटीमे  काज करैक \nआ करबैक नीक क्षमता अचछ। देशक ेँ काज  चाही  आ ववकास  चाही  जे  अही  पाटीसाँ सम् भव  अचछ। \nपाटी कोनो खराप नै होइ छै। पाटीक काजकताध नीक -अर्ला होइ छै।ओकरेसाँ पाटी नीक-अर्ला \nहोइ छै। तइमे  भैंसा पाटीक काजकताध भैंसा जकााँ जजदयाह होइ छचर् जे कोनो काजक ेँ  वबना क े ने \nदम नै मारता। हमर जजनगी आइ र्रर अही पाटीमे बीतल आ अही पाटीमे बीतबो करत , से परम \nवबसवास  अचछ। अही शब्दक संग हम अपन वाणीक ेँ  वबराम दइ छी।  \n  (सुरेश बैस गेला। राहुल उठला।)   \nराहुल -  पी.ए. साहैब क उदगार अवत सराहनीय रहल। अन्द्तमे हम लोकवप्रय, जुझारू , ईमानदार , कमधठ आ \nसुयोग्य नेता अप्पन ब्रजेश भायसाँ सववनय वनवेदन करबवन जे उ अपने सभक ेँ  संबोमर्त करचर्।  \nब्रजेश-  (ठाढ़ भऽ मुस्काइत आ हार् जोवड़) परम आदरणीय वहन्द्दु-मुस्थस्लम चसख-इसाई , भाय ब्रजेशक \nहार्दिंक बर्ाई। अपने सबहक प्रेम आ श्रर्ा हमरा वनर्विंरोर् जीतक संक े त दऽ रहलए। (र्ोपरीक \nबोछार भेल।) जेना हीराक पहचान सभ आदमी नै कऽ सक ै ए। तवहना नीक नेताक पहचान सभ \nजनता नै कऽ सक ै  छचर्। मुदा हमर जनतामे एकटा अदभुत गुण देखै चछयवन जे सभ हीराक \nपहचान करैब ला जाहुरी छचर्। सभ वकयो हमरा पहचानलचर् आ पहचावन हमरा जीतबैले दृढ \nसंकस्थल्पत छचर्। तइले हम सभक ेँ  हार्दिंक र्ैनवाद दइ चछयवन। अपन बड़ाई करैमे लाज भऽ \nरहलए। मुदा अपन ददलक पुकारक ेँ  नै रोवक पावब रहल छी। ताँए कहऽ पड़ै अचछ जे आन सभ \nपाटीक ेँ ऐबेर  जमानत जब्त हेब्बे करत। कोइ माइक लाल नै कादट सक ै ए। अखवन र्रर हम अपने \nसभक ेँ  मात्र पानक िाँटकी दऽ सकलौं हेन। सेहो पुरा नै भऽ सकल। अइले हमरा बड़ खेद अचछ। \nअपने सबहक सेवा  लेल हम एकटा योजना तैयार क े लौं हेँ जे कर आपूती अपन जीतक पछावत \nअबस् स करब। हम अपन योजना अपने  सभक ेँ  बता देनाइ उचचत बुझै छी।  \n(१) प्रत्येक मतदाताक ेँ  पााँचो-टुक वस्त्र देब, जइमे जनानी -पुरु षक ेँ  अपन-अपन नाप ददअ पड़तवन।  \n(२) अठारह बखधसाँ कम उमरक मर्या -पुताक ेँ  सेहो ओकर नापक अनुसार पााँचो टुक वस्त्र देब।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \n(३) प्रत्येक र्ाकल-वकसान  लेल सौंझुका आ क्षभनसुरका दारू लेल ओकर क्षमतानुसार पाइ देब। \n(४) प्रत्येक र्ाकल मवहला वकसान लेल ओकर क्षमतानुसार एक मवहनापर दशमुलाररष्ट आ \nअशोकाररष्ट देब। \n(५) प्रत्येक वनयोजजत चशक्षकक ेँ   औझका तेबर तनखा कऽ देब। \n(६) प्रत्येक वनयोजजत चशक्षक्षकाक ेँ  औझुका चौबर तनखा कऽ देब।  \n(७) प्रत्येक वनयोजजत चशक्षक्षकाक ेँ  प्रसब-अवमर्मे तीन मवह नाक तनखा मुफ्त भेटतवन आ सठौरा \nदवाई  ओकर क्षमतानुसार भेटतवन। \n(८) आन प्रत्येक मवहलाक ेँ  प्रसब-अवमर्मे सठौरा दवाइ आ दुर्  लेल मौसरी -मंगरैल -गूड़ आदद \nओकर क्षमतानुसार भेटतवन। \n(९) प्रत्येक जनानी-पुरु ख हुनकर मर्या -पुता सवहत आइब्रो बनबैले एक-एकटा स्टील चुट्टा प्रत्येक \nरववक ेँ  क्षभनसरे भेटतवन। मुदा पााँच बखधसाँ नीच्चााँबला मर्या-पुताक ेँ  नै भेटतवन।  \n(१०) प्रत्येक सााँकटक पररवारमे प्रत्येक सप्ताह जुम्माक ेँ  एक-एक वकलो घोंगही भेटतवन।  \n(११) प्रत्येक बैष्णो पररवारमे प्रत्येक सप्ताह रववक ेँ  एक-एक वकलो कटहरक क ु आ भेटतवन। \nबशते वक उ मतदाता कटहर छापपर  बटन नै द वा बए। हमर आर बहुत योजना बवन रहलए।  \n(१२) क े करो कमाए नै देब। सभक ेँ  बैसा कऽ खखआएब। हम सभटाक ेँ  सावधजवनक करैक सप्पत \nखाइ छी। बेसी वकछ ु  नै कहब।  र्ैनवाद।  \n(र्ोपड़ीक बोछार भेल। दशधकक ेँ  ब्रजेश हार् जोवड़ प्रणाम क े लचर्। बाइ-बाइ करैत सबहक \nप्रस्थान।) \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \nचारर  मदृश्य- \n \n(स्थान-सभागार। मंचपर खच्चर पाटीक बैनर टााँगल अचछ। मंचपर \nचन्द्रमोहन,लालू,कालू, रहीम करीम आ बदलू उपस्थस्थत छचर्। सभनारा लगा रहल \nछचर्।) \nलालू-   सुभरा  दीदी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   खच्चर पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (नारा बन्न भेल।)  \nचन्द्रमोहन-  भैया-भौजी , गदहा छाप जीताउ। खच्चर पाटी जीताउ।  भैया-भौजी , गद हा छाप जीताउ। \nसुभरा दीदी छचर्न , नेक नेता, जुझारू , कमधठ , योग्य नेता, माए बवह न वहनका  ददल्ली \nपहुाँचाउ यै ददल्ली पहुाँचाउ। \nभैया-भौजी गदहा छाप जीताउ , गहदा छाप जीताउ।  जनसेवामे , बीतलवन जीवन घर -घर \nक े र, खेलवन तीमन।  काका-काकी, देश बचाउ , देशप्रेम जागाउ। भैया-भौजी , गदहा छाप \nजीताउ।  वहन्द्दु-मुस्थस्लम, सीख -इसाई।  भारतमे सभ भाई -भाई।  \nगदहा छापपर , बटन दबाउ , सुभरा सजाउ।  \n   भैया-भौजी खच्चर पाटी जीताउ।  \nलालू-   सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nचन्द्रमोहन -  सुभरा दीदीक ेँ  अबैमे कनी वबलम  भेल। तइले हम क्षमाप्रर्ी छी। हुनका अखवन क्षेत्र दौड़ा \nरहै छखन्द् ह। ताँए वबलम  भेलवन हेन जे स्वभाववक छै। ओना उ अवबते हेचर्न। बस , कवनए \nकाल आर र्ीरज र्रै जाइ-जाउ।  \n(सुभरा , माला आ उमाकान्द्तक प्रवेश। सुभरा मुसकीआ दशधकक ेँ  हार् जोवड़ प्रणाम करै \nछचर्। सभ वकयो क ु रसीपर बैसलचर्।)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \nअपने सभक ेँ  बड़ीकालसाँ जजनकर इन्द्तजार छल, उ अपने सबहक समक्ष उपस्थस्थत छचर्। \nहुनक बात बहुत रास सुनब। मुदा तइसाँ पवहने बवहन मालासाँ वकछ ु  सुनल जाउ। (माला \nकर जोवड़ उठली। चन्द्रमोहन बैसला।) \nमाला -  आदरणीय भोँटक माचलक -मचल काइन, हमर सप्रेम नमस्कार। अपने सबहक उपस्थस्थवत \nसुभरा दीदीक ेँ  सुवनक्षित जीतक प्रतीक अचछ। (र्ोपरीक बोछार भेल।) हम बेसी वकछ ु  नै \nकहब। चसरीफ एतबे कहब जे जदी भोँट खसबैक अमर्कार अचछ ताँ भोँट अबस् स \nखसाबी। ओइमे बस एकटा बात मर्यान सदवत राखी जे हमर भोँट बेकार ताँ नै जा रहल \nअचछ। बेकार भोँट खसा कऽ कोन फ े दा। नै गाए घर नै गुआर घर। खूब बदढ़यासाँ सोचच \nली, समजझ ली , ववचारर ली जे भोँट क े करा देबाक छै। अपने नै बुझऽ अबए ताँ वकनकोसाँ \nपुचछ कऽ सोचच -ववचारर ली। तखवन भोँट खसबैले जाइ। ई ताँ दूबेर नै खसाएल जाइ छै। \nएकबेरक फ ै सला पााँच बरख  र्रर चलै छै। एतबे नै एम .पी. क े र चुनावसाँ देशक प्रवतिा \nजोड़ल छै। हम हुसबै यानी मतदाता हुसतै ताँ देश गतधमे चचल जेतै। ताँए भोँट हुरार जकााँ नै \nखसाबी , बुमर्यार जकााँ खसाबी। र्ैनवाद। (र्ोपरी भेल। माला बैस गेली। चन्द्रमोहन \nउठला।)  \nचन्द्रमोहन-  माला बवह न अपने सभक ेँ  बड्ड मार्मिंक बात कहली। आब उमाकान्द्त बाबूसाँ हमरा लोकवन \nआशीवधचन लइले चाहै छी।  \n(उमाकान्द्त हार् जोवड़ मुस्कीआइत ठाढ़ भेल।) \nउमाकान्द्त-  हम आशीवचन दइ जोग एक्को रत्ती नै छी। मुदा चन्द्रमोहन बौआ वकछ ु  बजैक मौका \nदेलवन , से हम अपना भरर खाना पूर्तिं करै छी। आदरणीय मतदाता लोकवन हमर  हार्दिंक \nप्रणाम। हम प्रणाम नै कररतौं। कारण हमरासाँ क्षेि ऐ सभागारमे शायद वकयो नै हेता। \nजदी हेता ताँ हुनका प्रणाम। मुदा नै, मतदाता देशक आर्ार होइ छचर्न, नीब होइ छचर्न। \nहुनकर फ ै सलापर देशमे इजोत हएत वा अन्द्हार हएत। ताँए हम हार्दिंक प्रणाम क े लौं से \nबड़ कम बुझाइए। मन  होइए जे शत -शत प्रणाम कररते रही।हम ऐ खच्चर पाटीमे आइसाँ \nनै, जमानासाँ छी, प्रारंभेसाँ छी। ऐ पाटीक तहक बात हम जनै छी। ई पाटी क े ते तीत-मीठ \nअचछ, सबटा जनै छी। मुदा छोवड़ नै रहल छी। तेकर कारण अचछ पाटीक सुबेवस्था ऐ \nपाटीमे तेहेन योग्य बेक्ती सभ छचर् जे परोपकारक ेँ  सभसाँ पैघ काज बुझै छचर् आ बुझबे \nनै करै छचर् अवपतु करबो करै छचर्। सामान्द्यतया आन पाटीक नेता सभ जनताक ेँ  \nमुाँहदुस्सी बना कऽ स्वार्ध चसजद्धमे लीन भऽ जाइ छचर्। मुदा ऐ पाटीमे ई बेमारी नै छै। \nजनसेवाक ेँ  प्रार्ममकता आ प्रर्ानता देल जाइए। सुभरा बुच्ची दऽ की कहब, प्राय: \nजवनते छी। तैयो दू शब्द कवह दइ छी। वहनक जीवन अखवन र्रर जनसेवामे बीतलवन आ  \nभवव सो मे बीतते रह तवन। ई घर -घर जा कऽ जनताक दुख -सुखमे संग रहै छचर् आ यर्ा  \nसम् भव  मदवत करै छचर्। ई घरक नेता  छचर्, अप्पन नेता छचर्। वहनकर छाप गदहा छाप \nचछयवन। ऐबेर  वहनका भारी मतसाँ ववजय बने बाक अचछ आ देशक  कल्याण करबाक \nअचछ। हमरा अशे नै पूणध वबसवास अचछ जे सुभरा बुच्ची सभक ेँ  जमानत जप्त करा देती।  \n(र्ोपरीक बोछार भेल।)  \nइएह कवह मतदाता  माचलकक ेँ  हमर शत-शत बेर नमन , शत-शत बेर नमन , शत-शत बेर \nनमन। र्ैनवाद।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \nचन्द्रमोहन-  (उदठ कऽ) आब बवह न सुभरासाँ हमर आ ग्रह, वबनय, वनवेदन जे उ अपन दू शब्द जनता \nजनादधनक ेँ  परसचर्। \nसुभरा -  (मुस्कीआइत उदठ आ हार् जोवड़) आदरणीय देशक कणधर्ार लोकवन, हमर हार्दिंक \nप्रणाम।हम भाषण नै देब। कारण हमरामे उ कला नै अचछ। मुदा एतबा जरूर कहब जे \nभोँटक सुदपयोग हुअए , दुरूपयोग नै। अपने सभक ेँ  जजनका पर वबसवास हुअए हुनका \nभोँट ददयौ। जनताक ेँ  चाही काज। तइमे  हम क े ते र्रर सक्षम छी, ई वनणधयक ववषय \nअचछजे अपने सबहक हार्मे अचछ। अचशक्षाक कारणे मतदाता लोकवन पवहने ताड़ीए -\nदारूपर लोभा जाइ छेलचर् आ र्ोड़ -बहुत अखनो  लोभाइ छचर्। मुदा अखवन बहुत हद \nर्रर सुर्ार अचछ। मतदातामे बहुत  होचशयारी एलवन हेन आ ददनानुददन बदढ़ते जाएत।  \nअपने सभ जावन रहल छी जे खच्चर पाटी ववश्वासनीय पाटी छी जजनकर छाप गदहा छाप \nचछयवन। पाटी आ छापक नाओं अभर जकााँ बुझाइए। मुदा नाओंपर नै जाइ , काजपर \nजाइ। जेना वकनको नाओं चछयवन अमर। एकर माने की बुझल जाएत जे उ कवहयो \nनैमरता आवक सभक ेँ  अमर कऽ देता। नै , ई सभ कोनो बात नै छै। अस्सल बात ई छै जे \nपाटी वा छाप क े हनो हुअए वा कोनो  हुअए , जनता जनादधनक ेँ  काज चाही काज।  अन्द्तमे \nहम इहए कहब जे गदहा छापक ववजय सुभराक ववजय छी आ सुभराक ववजय , अहााँक \nववजय छी। र्ैनवाद।   \n(र्ोपरीक बोछार भेल। सुभरा बाइ -बाइ करैत बैसली। सभाक ववसजधन भेल। सबहक \nप्रस्थान।)  \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \nपााँथचम दृश्य- \n \n(स्थान- सभागार। मंचपर बारूद पाटीक बैनर टााँङल अचछ। मंचपर मोहन , बालचन , \nलालचन , नन्द्दन, क ु न्द्दन आ चन्द्दन उपस्थस्थत छचर्। सभ दारू पी कऽ मस्तीमे छचर्। सभ \nनारा लगा रहल छचर्।)  \nबालच न-  वववेक भैया जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nबालचन -  बारूद पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nबालचन -  पेस्तोल छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबालचन -  वववेक भैया अमर रहे।  \nचारू -   अमर रहे अमर रहे।  \nबालचन -  वववेक भैया मूदाध बाद।  \nचारू -   मूदाधबाद -मूदाधबाद।  \nमोहन -   (उदठ कऽ मस्तीमे) अहााँ सभ नारा आब बन्न करै जाइ-जाउ। (नारा बन्न भेल।) \nअहााँ सभ मूदाधबादक नारा वकए लगौचलऐ? ई ताँ बड़ गलत नारा भेल। एकर माने बड़ \nखराप भेल। एकर माने भेल जे सभ जनता  मरर जाए। जौं सभ मररए जेता ताँ वववेक भैया  \nक े ना जीतता? गोला बरदक आाँड़साँ उ जीतता। नै जीतता ताँ लइ जाएब कटहर। नै, नै,नै \nकटहर नै। गदहा बला। नै नै गदहा नै। अल्हुआ, सुर्नी। कनी सोचच -समजझ कऽ नारा \nलगवबयौ। जनताक ेँ  बुड़बक नै बनवबयौ। जनता प्रत्याशी लेल अस्सल भगवान होइ \nछचर्न। वववेक भैयाक सामनेमे उ नारा लगा सक ै  छी । कारण हुनकर र्ाक वकछ ु  आर \nछखन्द् ह। मुदा अपना सभ अपजश कपारपर वकए लेब? \n(वववेक , सुरज , पंकज आ पप्पुक प्रवेश। जनताक ेँ  हार् जोवड़ प्रणाम कऽ वववेक बैसला। \nसूरज दारू -पाटीक शीघ्र तैयारी क े लक। पाटी चचल रहलए। सभ मस्तीमे झूमम रहलए।)  \nसूरज -   वववेक भैया , ऐबेर  तोहर जी त वनक्षित छह। \nपंकज -   भैया, ऐबेर  नै जीतबह ताँ कवहयो नै जीतबह।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \nवववेक -  ऐबेर  कोन सार हरा सकता हाय ? हम कोनो मामूली नेता हाय। छल -बल-कल तीनूसेँ \nभरल हाय। ए केटा बम मारेगा आ बुर् लूदट लेगा। जे सार बजेगा ओकरा  लेल पेस्तौल \nहाय। बेसी नै एक्क े  गोली मारेगा, मारेगा नै मरबा एगा वक उ जय चसयाराम भऽ  \nजाएगा। काहे कोय िरसेँ बजेगा ? हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ।  \nपप्पु-  वववेक भैया , ई बात तोरा जनताक सामनेमे नै बाजक चाही। कारण जनतेमे मतदाता \nछचर्न। \nवववेक -  रे पपुआ , हमरा तूाँ उपदेश नै दो। हम अपने ऐ सभमे फ े रल हाय। उ अपने सभ वकछ ु  \nबुझता हाय। रे सार पपुआ , हमरा कोन  जनता नै चचन्द्हता हाय। सभ जनता बूजझ रहल \nहाय जे ऐबेर  वववेक भैया छोवड़  कोय नै जीतेगा। जौं जीतेगा ताँ वववेक भैया आ नैजीतेगा \nताँ वववेक भैया। हा-हा -हा ऽ ऽ ऽ।  \nपप्पु-   भैया, घमंि बला गप नै बजजयौ। ओइसाँ जनताक ेँ  आक्रोश पेदा होइ छै। \nवववेक -  हे पप्पु बाबू, गोर लग ता हाय। हमरा नै सीखा। हम क े तेक ेँ  सीखाया हाय आ क े तेक ेँ  \nसीखाएगा। एलेक्शनक ेँ  बाद तूाँ सभटा खेल-बेल देखेगा। हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। चुनाव \nआयोगक ेँ  वहला देगा।  \nपप्पु भाय, देखता हाय , गीत सभ बजबैत। आ अपना पाटीमे ई सभ बेवस्था कहााँ हाय? \nखाइर तूाँही सभ वकछ ु  गीत सुनाओ। \nपप्पु-  खेलै छेचलऐ , र्ूपै छेचलऐ, करै छेचलऐ नाम मने -मन ववचारै छेचलऐ , मने -मन ववचारै \nछेचलऐ। वववेक भैया करतै नाम , भैया हो रामे -राम।रामे -राम हो भाय , आहो पेस्तौल छाप \nजीततै।  \nखेलै छेचलऐ ...। \nवववेक -   हा -हा -हा ऽ ऽ ऽ। वाह। वाह एहने गीत गाबै जाउ।  \nसूरज -  ताड़ीवाली ताड़ी वपया दऽ , दारू बला दारू वपया दऽ। (ताड़ी न पीअब ताँ काज न चली, \nदारू न पीअब ताँ मन नै लगी।ताड़ी-दारूमे है बड़ दम , पेस्तौल करतबम-बम -बम।  \nताड़ीवाली ताड़ी वपया दऽ ...। \nवववेक -  वाह। वाह। वाह। सूरजाबा तूाँ ताँ कमाल करर ददया।  पंकज बा तूाँहूाँ कलाकार हाय की? \nहाय ताँ एकटा सुनाउ। \nपंकज -  बारूद पाटी मस्त -मस्त, पेस्तौल छाप मस्त। वववेक भैया जीतबे करत-वववेक भैया जीतबे \nकरत।सूयध पूरबमे वकए नै अस्त।बारूद पाटी मस्त-मस्त...। \nवववेक -  वाह। वाह। वाह। हमरा नै बुझल र्ा जे हमरा पाटीमे एते कलाकार हाय। आइ हम सौंसे \nजनताक ेँ  बीच दारू बोतल सप् पत खा ता हाय जे ऐबेर  हम नै जीतेगा ताँ कवहयो नै जीतेगा।  \nजय वहन्द्द। जय भारत।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \nजय वबहार। जय चनौरानगर।  \n(वववेक हार् जोवड़ प्रणाम क े लचर्। सभा उसरल। सबहक प्रस्थान।) \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \nछठम  दृश्य- \n \n(स्थान- पंचायत  भवन। भीखन ढोलहो दऽ रहल छचर्।)  \nभीखन -  सुनै जाइ -जाउ , सुनै जाइ -जाउ , गौआाँ-घरूआ सभ सुनै जाइ -जाउ। आइए सााँझमे \nपंचाइत भवनपर बैसार चछऐ। भोँटक ववषयमे ववचार -ववमशध हएत। ओइमे प्रत्येक घरक \nमुखखया अबस् स एबै। बैसार बच्चा बाबू करा रहल छचर्।  \n(तीनबेर ई गप कवह भीखन ढोलहो दैत अंदर गेल। गौआाँ सभ रसे -रसे पहुाँचऽ लगल। \nबच्चा बाबू, उतीम , बेचू , वकशुन आ भगतक प्रवेश। सभ वकयो मंचपर वबछाएल दरीपर \nबैसलचर्।) \nबच्चा बाबू-  उतीम भाय , मात्र एक सप्ताह भोँटक समए रवह गेलैए। अपन गौआाँक भोँट बेरबाद नै \nहुअए , योग्य प्रत्याशीक ेँ  जाए, आपसमे  हल्ला-फसाद नै हुअए , तही दुआरे एकटा बैसारक \nववचार मनमे आएल। ई ववचार अहााँक ेँ  क े हेन लगैए? भाय अहूाँ सभ बाजब। \nउतीम -  बच्चा बाबू, हमर उमेर सादठक आाँट -पेट अचछ। आइ र्रर ऐ तरहक बैसार कवहयो नै भेल \nछल। आब बुझै छी जे एकर खगता पैवहनैयों छेलै। मुदा नै होइ छेलै। जइ कारणे अपनेमे \nकपार फोड़ा -फोड़ी भऽ जाइ छेलै। अपनेक ववचार बड़ नीक अचछ।  \nबेचू -   बच्चा बाबू, हम ताँ अमरूख छी। वकछ ु  नै बुझै चछऐ। मुदा एते अबस् स कहब जे ऐ ववचार \nआ बैसारसाँ अपन समाजक प्रवतिा बढ़त। \nवकशुन-  बच्चा बाबू, अपनेक ववचार समाजक ेँ  एकताक सूत्रमे बान्द्हैबला अचछ। अइसाँ समाजक \nववकास हएत।  \nभगत-  भाय, हम की कहब ? सभटा ताँ ई सभ कवहए देलचर्। तैयो मुाँह छोहवन कऽ लइ छी। \nअहााँक ववचार तेहेन सुन्नर अचछ जइसाँ सम्पूणध देशक कल्याण भऽ सक ै ए। बशते वक \nप्रत्येक समाज ऐ तरहक ववचारक अमल करचर्।  \n(घूटर , मुटर , ननक ू, जीबू , मरर , पंचू आ बनझरूक प्रवेश। सभ दरीपर बैसलचर्।)  \nघुटर -   बच्चा बाबू, हमरा बड़ देरी भऽ गेल। क्षमा मााँगै छी। \nबच्चा बाबू-  र्ूर मरदे , क्षमा वकए मंगै  छी? आ हम कोन जोग छी क्षमा करब। अहााँ कोनो गलती क े लौं \nहेन।  \nघुटर -   अहााँ कहै छी हम कोनो जोग छी। अहााँ ताँ हीरा छी। ताँए ने सौंसे गौआाँ दौगल अबैए।  \nमुटर -  बच्चा बाबू, गप-सप् प कखवन शुरू करबै ? हमरा घरपर बड़ काज अचछ।  कवनयााँक समए \nपूवड़ गेल छखन्द् ह। उ कखनो घर औझरा सक ै  छचर्। घरपर आर वकयो नै अचछ। पवहलोठे  \nचछयवन। उठलो-बैठलो नै होइ छखन्द् ह। \nबच्चा बाबू-  अहााँक ेँ  बड्ड जरूरी अचछ ताँ जा सक ै  छी। काल्ल्ह हम घरेपर गप कऽ लेब।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \nमुटर -   कनीकाल आर देखै छी।  \nबच्चा बाबू-  की करबै ? लोक सभ समैक महत  नै बुझै छचर्न। भरर -भररददन वबना खेने -पीने ताश-\nताश खेलैत रहै छचर्। चाह -जलखैक दोकानपर बैस कऽ गुलछराध छोड़ैत रहै छचर्। तइले \nसमए  रहै छै। मुदा समाजक प्रवतिा  लेल समैक अभाव रहै छखन्द् ह। कहू ताँ अपना सभ क े ते \nकालसाँ बैसल छी। िााँड़-पीठी अाँइठ गेल। मुदा अखवन र्रर दू सए  घरक बस्तीमे दस -\nपनरह आदमी पहुाँचल छचर्।  \nननक ू-  बच्चा बाबू, नै हेतै ताँ ताबे गप-सप् प शुरू करू। लोक आगू -पाछ ू  अबै जाइ जेता। बड़ देरी \nभऽ रहल अचछ।  \nबच्चा बाबू-  ठीक े  कहै छी भाय, अपना सभ गप शुरू करू। ऐबेर  अपना सबहक समक्ष पााँचटा पाटी \nअचछ क ं गाली पाटी, मारूवत पाटी , भैंसा पाटी , खच्चर पाटी आ बारूद पाटी। ऐ पााँचू \nपाटीमे कोन पाटी सभसाँ नीक अचछ? पवहने ऐपर ववचार करी। तखवन भोँटक ववचार \nहेतै।  \nउतीम -  हमरा नजररमे सभसाँ नीक पाटी गोबर्धनलालक पाटी क ं गाली पाटी अचछ। गोबर्धनलाल \nबड़ नीक प्रत्याशी छचर्। वहनका ऐबेर जीतेबाक अचछ।  \nबेचू -  हमरा ववचारसाँ सभसाँ बदढ़यााँ पाटी फीरनक मारूती पाटी अचछ। उ गरीबक दुख बूजझ \nसक ै  छचर्। ऐबेर  हुनक े  जीतबै जाइ -जाउ।  \nवकशुन-  हम ताँ कहब जे ब्रजेश भैयाक पाटी भैंसा पाटी सभसाँ ववसवसनीय पाटी अचछ। ब्रजेश \nभैयाक ेँ  बेव हाररक अनुभव छखन्द् ह। ई जेते  काज करता , तेते वकयो नै कऽ सक ै  छचर्। ताँए \nअहुबेर ब्रजेशे भैयाक ेँ  जीताउ।  \nभगत-  हमरा ववचारसाँ सुभरा सभसाँ नीक प्रत्याशी छचर् जजनकर पाटी चछयवन खच्चर पाटी। \nहुनकामे काज करैक नीक क्षमता छखन्द् ह। ऐबेर  वहनका भारी मतसाँ ववजय बनबै जाइ -\nजाउ।  \nघुटर -  बच्चा बाबू, वववेक भैया सभसाँ नीक प्रत्याशी छचर्। वहनका ऐबेर  वनक्षित ददल्ली पठ े बाक \nअचछ।  \nमुटर -  (अकचकाइत) हुनका की भेलौ हेन सेँ ? दारू पीऐत -पीऐत हुनकर अाँतरी िवह गेलै हेन \nकी? अस्पताल जेता की? \nघुटर -   र्ूर बुड़बक अस्पताल कर्ीले जेचर्न? लोकसभा जेचर्न।  \nमुटर -   ओत्त की करचर्न? दारू फ ै क्टरी खोलचर्न की?  \nघुटर -   ओत्तेसाँ अपना सभपर शासन करचर्न। अपना सभक ेँ  कोनो कम्मी नै हुअ देचर्न। \nमुटर -   जेकर कवनयााँ नै हेतै ओकरा कवनयोँ देचर्न की? \nघुटर -   हाँ, सभटा देचर्न। पछावत कहबो।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \nमुटर -  (मोंछ पीजबैत) बड़ नीक हेतै। बच्चा भेला पछावत कवनयााँक ेँ  नैहर दऽ एबै। ओकरो जान \nबचतै।  \nघुटर -  बच्चा बाबू, अहााँ अप्पन ववचार वकछ ु  नै देचलऐ? \nबच्चा बाबू-  बेरे -बेरी ने अपन -अपन ववचार दइ जाइ जेबै। अहााँ सभ अपन -अपन ववचार देचलऐ। आब \nहम दइ छी। नीक प्रत्यशी क े  भेला?हमरा नजररमे नीक प्रत्यशी उ भेला जे अपन क्षेत्रक \nववकास तन -मन -र्नसाँ करचर्, अपन जनतासाँ नीक जकााँ जुड़ल रहचर् आ देश भस्थक्तसाँ \nपररपूणध रहचर्। हमरा नजररमे सभसाँ नीक प्रत्याशी सुभरा छचर् जजनकामे ई सभ गुण \nवव द्यमान छखन्द् ह। उ सदवत  अपना सबहक दुख -सुखमे तत्पर रहै छचर्। एतबे नै हुनक \nवतयाग सेहो सराहनीय छखन्द् ह। हमरा ववचारसाँ सुभराक ेँ  भारी मतसाँ जीता ददल्ली पठाउ। \nअइसाँ आगू अपने सबहक ववचार आ मजी।  \n(सुलेमान , सलीम आ सलाउद्दीनक प्रवेश) आउ-आउ भाय, बैसु। (सभ बैसलचर्।)बड़ \nदेरी कऽ देचलऐ।  \nसुलेमान -  टोलमे मरद सभ बेसी बाहर खटै छचर्। जनानी सभ कहलखखन , अहीं सभ जाउ। जे जेना \nववचार हेतै तइमे  हमरो  रहबे करत। हमरा सबहक ववचार भेल जे ऐबेर  सुभरा क ेँ  जीताबी। \nसलीम -   सुभराक वतयाग आ जनता प्रवत लगाव कोनो चछपल नै अचछ।ओकरामे काज करैक \nक्षमता हइ और सभ गेल-गुजरल हऽ। एगो बरजेशबा जे हऽ से जवहयासे जीतक ेँ  गेलह \nतवहयासे घूममक ेँ  नै एलह आ एलह ताँ फ े र भोँट लइले। \nसलाउद्दीन-  अपना-अपनाक ेँ  सभ पाटी सफाइ दइ छै। अपना दहीक ेँ  कोइ खट्टा कहलक ै  हेन। \nबरजेशबा ताँ घोषणा-पर -घोषणा कऽ गेल हेन आ र्ोती-साड़ी -लुंगी बााँदट गेल हेन। हम \nसभ अमरूख छी ताँ अनछेड़ू छी।सभटा बुझै चछऐ। भोँट लइ कालमे गदहो नाना भऽ जाइ \nछै आ जीतला बाद सबहक परदादा भऽ जाइ छै। ऐबेर  आाँखख मुवन कऽ सुभराक ेँ  भोँट \nदेबाक छै। मौगी छै तइसे की ? पुरु खक कान कटै छै।  \nबच्चा बाबू-  अपन-अपन ववचार आ तक ध  दइ जाइ जइयौ।  \nजीबू -  हमर ववचार अचछ जे ऐबेर  सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। खच्चर पाटी जजन्द्दाबाद। गदहा छाप \nजजन्द्दाबाद।  \nमरर -  हम की कहब ? एतबे कहब जे छापपर नै जेबाक छै आ नै बातपर जेबाक छै। जेबाक छै \nकर्ीपर ताँ प्रत्याशीक काजपर। देखै चछऐ वकछ ु  उचक्का छौड़ा सभ पाटीसाँ पाइ टावन \nदारू पीब हुड़दंग मचबैए आ अपने -अपनेमे झगड़ -दन करए  लगैए। से ने हेबाक \nचाही।क े कर खेती क े कर गाए , कोन पापी रोमऽ जाए।  \nबच्चा बाबू-  जखवन पाटी सभ पाइ लुटए चाहैए ताँ हम सभ बबाजी वकए बनी? मुदा आपसमे झगड़ा \nनै करी , से हरदम मर्यान राखी।  \nपंचू -  जौं कोनो पाटी फ ाँ सतै ताँ नीक जकााँ माल टावन अपनामे बााँदट लइक े  छै। खाली सुभराक ेँ  \nछोवड़ देबाक छै। कारण ओकर बहुत सम् पवत समाज सेवामे लगल छै , उ कोनो कमाइ \nछै? बापबला बेचच कऽ जनता सेवा करै छै।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \nबनझरू -  हमरा ताँ मन होइए जे ऐबेर  कोनो सारक ेँ  भोँट देबे नै कररवतऐ। कारण सभ सार ओत्त जा \nकऽ बैमान बवन जाइए। माल  होंसतैमे  लवग जाइए। नून घोटाला , वपयौज घोटाला , बकरी \nघोटाला, सााँढ़ घोटाला, फलना घोटाला, चचल्ला घोटालामे मस्त भऽ जाइए आ मारल \nमाल देशमे राखख  ववदेशमे रखैए जे कोइ बुझए नै। सार सभ हमर माल मारर एश-मौजक \nजजनगी जीबै  जाइए आ हमरा सभक ेँ  कमाइत -कमाइत रग टूदट जाइए तैयो पेट नै भरैए। \nऐबेर  कोनो सारक ेँ  भोँट नै देबै। भैरर ददन बरदाजाएब , कोनो सार एक्को सााँझक बुतातो \nदेत।  \nबच्चा बाबू-  बनझरू भाय , तोहर कहब पूणधतह ठीक छह। मुदा अपन करतबमे नै चु कबाक छै। \nभारतक नागरर क छहक आ भोँट दइक ेँ  अमर्कार छह ताँ भोँट देबाक े  छै। तइमे  होशगर \nप्रत्याशी चुनैक ेँ  छै। \nबनझरू -  जौं तूाँ कहै छह ताँ सुभराक ेँ  भोँट दऽ देबै। ई लगै छह जे बैमान नै हेतह।  \nबच्चा बाबू-  तखवन सुभराक ेँ  जीतबैमे वकनको कोनो आपवत ? \nसभ -   कोनो आपवत नै, कोनो आपवत नै।  \nबच्चा बाबू-  तखवन सुभरा वनक्षित जीत गेली। सएह ने ? \nसभ -   वनक्षित जीतती, वनक्षित जीतती। \nबच्चा बाबू-  एकटा हमर सलाह सुनै जाइ -जाउ। उ ई जे कोनो पाटीसाँ बातमे टूटबाक नै छै। सभक ेँ  हाँ-\nहाँ कहैक छै। मुदा भोँट दइ कालमे ओकरे देबै जे हमरा मनमे अचछ। आ इ-काल्ल्ह नै उ \nदेवी छै आ नै उ कराह छै जे राजा हररशचंर बवन जाइ। हमरा ववचारे समैक  अनुसार \nसतक ध तासाँ चली। \n(गोबर्धनलाल, रामेश्वर, जीतेन्द्र, आ श्रीलालाक प्रवेश। गोबर्धन सभक ेँ  हार् जोवड़ प्रणाम \nकरै छचर्।) \nगोबर्धन-   बच्चा बाबू, की हाल -चाल ? \nबच्चा बाबू-  पवहने बैसल  जाउ। तखवन हाल -चाल हेतै।  \nगोबर्धन-   अखवन बैसैक समए  नै छै। मुदा कवन येँ बैसै छी। (सभ क ु रसीपर बैसलचर्।)  \nबच्चा बाबू-  नेताजी , अहााँ पूरा ठीक छी। ववजय सुवनक्षित अचछ। हम सभ ववचार कऽ लेलौं हेन। \nकटहर छाप जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। (दुनू हार् उठा कऽ) \nबच्चा बाबू-  गोबर्धनलाल जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nरामेश्वर-   (उदठ कऽ) बच्चा बाबू, एकममनट समए  ददअ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \nबच्चा बाबू-  जी कहल जाउ। (रामेश्वर आ बच्चा बाबू अंदर गेलचर्। रामेश्वर बच्चा बाबूक ेँ  पााँच हजार \nटाका देलचर्। फ े र दुनूक प्रवेश) \nरामेश्वर-   आब हमरा लोकवनक ेँ आज्ञा देल जाउ। बड़ काज छै।  \nबच्चा बाबू-  अहााँ वनफीकीर भऽ क ेँ  जाउ। (गोबर्धन दलक प्रस्थान) \nपंचू -   बच्चा बाबू, क े ते माल झरलै ? बैमानी नै करबै  \nबच्चा बाबू-  जदी अहााँ सभक ेँ  हमरापर वबसवास  अचछ ताँ हम वबसवा सघात नै करब। मात्र पााँचे हजार \nझड़लै। से हम अखने आ एत्तै बााँदट दइछी। (सभक ेँ  बच्चा बाबू पाइ बााँटै छचर्।) \nपंचू -   हे भगवान। हे भगवती। अवहना माल अबैत रवहतै ताँ भोँट खसबैमे बड़ मन लवगतै।  \n(ब्रजेश, सुरेश , राक े श, भोलू आ शोभूक प्रवेश) \nबच्चा बाबू-  पर्ारल जाउ, पर्ारल जाउ  नेताजी ? \nब्रजेश-   कहु  बच्चा बाबू, चुनावक  हाल -चाल।  \nबच्चा बाबू- पवहने बैसू , गप-सप् प हेबे करतै। (ब्रजेश, सुरेश आ राक े श क ु रसीपर बैसलचर्। भोलू आ \nशोभू ठाढ़े-ठाढ़ ओंघाइ छचर्।) अहााँक ेँ  क े  हरा सक ै ए? अहााँक ेँ  मरौसी क्षेत्र छी। हमरा \nलगैए, अहााँ सभक ेँ  जमानत-जप्त करबा देबै। जत्त-तत्त अहींक माहौल अचछ। कहीं \nसोलहन्नी भोँट अहींक ेँ नै भेट जाए आ पक्का भेटत। \nब्रजेश-  पवहने अहााँ सभ एकटा खुशखबरी लऽ चलअ। वववेक हमरामे ममल गेलचर्।  \nबच्चा बाबू-  तखवन घी ओसाँ चचक्कन आ सोनामे सुगंर् भऽ गेल। अहााँक जीत सुवनक्षित भऽ गेल। \nराक े श-   बच्चा बाबू, हमरा एक ममनट समए  ददअ। एगो जरूरी गप करबाक अचछ।  \nबच्चा बाबू-  (उदठ कऽ लग जा कऽ) कवहयौ भाय।  \n(राक े श आ बच्चा बाबू अन्द्दर गेलचर्। राक े श बच्चा बाबूक ेँ  दसहजार टाका देलवन। राक े श \nआ बच्चा बाबूक प्रवेश।) \nब्रजेश-   बच्चा बाबू, खुश चछऐ ने ? \nबच्चा बाबू-  अखवन कहब ताँ वबसवास  नवहयोँ भऽ सक ै ए। हमरा लोकवन क े ते खुश छी , से जीतक \nपछावत बुझाएत। \nब्रजेश-   तखवन आज्ञा देल जाए। बहुत ठाम जेबाक छै।  \n(हार् जोवड़ प्रणाम कऽ ब्रजेश, सुरेश , राक े श, भोलू आ शोभूक प्रस्थान) \nपंचू -   बच्चा बाबू, अइमे क े ते सुतरलै ? \nबच्चा बाबू-  ओकर दोबर , दस हजार मात्र।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \nपंचू -  अइ सारसाँ आर टावनतौं से नै। ई सार ताँ बड़ माल मारने हएत। कारण क्षेत्रमे क े तौ कोनो \nववकास नै देखै चछऐ।  \n(बच्चा बाबू पाइ बााँदट रहल छचर्।)  \nबच्चा बाबू-  वकयो छ ू टब नै आ वकयो दूबेर नै मारब।  \n(वववेक , सूरज , पंकज आ पप्पुक प्रवेश। सभ वकयो दारू पी कऽ बुच्च छचर्। वववेक हार् \nजोवड़ सभक ेँ  प्रणाम क े लवन।) \nवववेक -  (झुमैत -झुमैत) वववेक भैया आइ र्रर बापोक ेँ  नै गोर लगने हएत। मुदा अहााँ सभक ेँ  गोर \nलवग रहल छचर्। से वबसरै नै जाइ जेबै , प्रवतिा रखबै। नै ताँ हमर दोख नै दइ जाइ जाएब।  \nबच्चा बाबू-  नेताजी , बैस कऽ गप कएल जाए।  \n(वव वेकक  टीम क ु रसीपर बैसलचर्।)  \nघुटर -   नेताजी , सुनलौं , अपने भैंसा पाटी मे ममल गेचलऐ हेन।  \nवववेक -  ठीक े  सुनचलऐ। की करबै? ब्रजेश भैया अपने हमरा दूरापर आवब खेखवनयााँ करए  लगलै। \nहमरा दया आवब गेल हाँ कवह देचलऐ।  जीयत ठारर सभ पकड़ैले चाहै छै। हमहूाँ सएह \nक े लौं।  \nघुटर -   नेताजी , माल बड़ भेटल हएत।  \nवववेक -  नै ददया साला। कम्मे ददया। दस ला खसे कर्ी होगा ? बच्चा बाबू, ऐबेर  बत्तू छापक ेँ  कोनो \nहालतमे जीतेबाक हाय।  \nबच्चा बाबू-  नेताजी , ऐबेर  बत्तूए छापक चलती अचछ, हवा  अचछ। एकराक ेँ  हरा सक ै ए। तइमे अहूाँ \nममल गेचलऐ। कोन माएक ेँ  लाल बत्तू छापक ेँ  हरा सक ै ए? \nवववेक -  पवहने ओकरा अहााँ सभ जीताइए। तब उ जत्ते चीज गछा  हाय , से ओकरा बापसे लेगा। \nतैपर  साँ एकटा चीज और हम गछवाया हाय।  \nबच्चा बाबू-  कर्ी नेताजी? \nवववेक -   प्रत्येक मतदाता लेल एक-एक जोड़ा बनारसी वबन्द्दी। \nघुटर -   नेताजी , अहााँक बत्तू छाप जीतलोमे जीतल अचछ। वकछ ु  माल-पानी खरच -बरच कररयौ ने ? \nवववेक -  सभ माल दारूमे समर् वगया।  पवहने अहााँ सभ ब्रजेश भैयाक जीताइए तब सभक ेँ  एक-\nएकटा बत्तू ददया देगा। आब हम सभ जाता हाय। बत्तू छापक ेँ  नै वबसररएगा। (वववेक \nदलक प्रस्थान।) \nघुटर -   बच्चा बाबू, अपना सभ वबन्द्दी आ बत्तू की करबै?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \nबच्चा बाबू-  की करबै , वबन्द्दी मार्पर, दुनू गालपर , नाकपर आ काटल दाढ़ीपर साटबै आर बत्तूसाँ \nभाड़ा कमेबै।  \n(सुभरा , माला , चन्द्रमोहन आ उमाकांतक प्रवेश। सुभरा हार् जोवड़ प्रणाम करै छचर्।) \nसुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबच्चा बाबू-  गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nबच्चा बाबू-  दीदी , अपने सभ पवहने  बैइसै जाउ। तखवन गप-सप् प हेतै। (सुभरा दल बैसलचर्)  \nसुभरा -   बच्चा बाबू, चुनावक की माहौल अचछ ? \nबच्चा बाबू-  हमरा जनैत ऐठाम अहााँक माहौल पूरा ठीक अचछ आ जीतो सुवनक्षित अचछ। मुदा आन \nठामक माहौल क े हेन अचछ से अहीं कहब।  \nसुभरा -  सभ ठामक माहौल नीक े  नै बड़ नीक बुझा इए। तखवन सूरदास बला गप, घी गरगने \nबुझबै। मतदाताक ेँ  हमरासाँ क े ते श्रर्ा छखन्द् ह से समए  एला पछावतए बुझबै। \nउमाकांत -  बौआ भगवान सभ , अहााँ सभ जे करबै से हेतै। वहनकर माहौल आर बनाउ आ वहनका \nजीताउ। ई अखवन वकछ ु  देती नै। जीतला पछावत काज करती आ मवह नामे एक  सप्ताह \nक्षेत्रमे रवह जनता दरबार लगेती आर सबहक समस्याक समार्ान करती वा करेती।  \nसुभरा -   भाय सभ , आब चलैक आज्ञा देल जाउ। बहुत ठाम जेबाक  अचछ।  \nबच्चा बाबू-  सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nबच्चा बाबू-  गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nसभ -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \n(सुभरा  दलक प्रस्थान।) \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \nसातम  दृश्य- \n \n(स्थान- र्ाना। बड़ा बाबू सुजीत , छोटा बाबू रंजीत , हवलदार , सुभाष आ चौकीदार बुर्न \nमंचपर उपस्थस्थत छचर्। सभ चुनावक- तैयारी सम् बन्द् र्मे ववचार -ववमधश कऽ रहल छचर्। \nसुजीत -रंजीत क ु रसीपर बैसल छचर्। सुभाष -बुर्न ठाढ़ छचर् कातमे) \nसुजीत -   छोटा बाबू, चुनाव बड़ी नजदीक बा। मंगलेवारक ेँ  बा। आज  से 144 लगा दी ? \nरंजीत -   बड़ा बाबू, आचार संवहता लगाना जरूरी बा।  \nसुजीत -  छोटा बाबू, ढोलहो  से काम चली की लाउिस्पीकर  से ? \nरंजीत -   हमरा ववचार  से लाउिस्पीकरे अच्छा होइ।  \nसुजीत -   लाउिस्पीकर अच्छा बा। (सुजीत कागतपर वकछ ु  चलखलचर्।) \nरहए बुर्न, एन्ने सुन। \nबुर्न-   (लवग आवब) जी सर।  \nसुजीत -  हे ई ले। गंगा टेन्द्टक ेँ  हीयााँ जो। लाउिस्पीकर लेक े  प्रचार कऽ दे। कागतमे चलखल हउ। \nदेखक े  कहै क े  हउ।  \nबुर्न-   हमरा बदढ़यााँ जकााँ अक्षर नै चलै छे से? \nसुजीत -   जो न , जइसे होइ तइसे पढ़ देना।  \nबुर्न-   जे आज्ञा सर। (बुर्नक प्रस्थान।) \nसुभाष -   (सुजीतसाँ) सर , इसबार चुनावक आयुक्त बड़ी टाइम बा। इसबार बड़ी सावर्ान रहैक े  बा।  \nक्षक्षणक पटाक्षेप \n(बुर्नक प्रवेश) \nबुर्न-  सरव  सर्ारण को सूचचत वकया जाता है वक आज नौ बजे रातसे 144 लागू वकया जाता \nहै। चार आदमी एक जगह जहााँ -तहााँ एक सार् नहीं रह सकते है। पकड़े जानेपर कड़ी \nसजा दी जाएगी तर्ा  पााँच हजार तक की जुमाधना हो सकती है। प्रचार -प्रसार बंद रहेगा। \n(तीन बेर अही बातक ेँ  बुर्न प्रचार क े लचर्। बुर्नक प्रस्थान। घुटर , मुटर , ननक ू  आ \nउतीमक प्रवेश।) \nघुटर -   ऐबेर  सुभराक ेँ  जीतेबाक छै।  \nमुटर -   छै ताँ मौगी। मुदा काज करैमे जोशगर बड़ छै।  \nननक ू-   जदी ऐबेर  उ मौगी नै जीततौ ताँ अपना सभ मसोमात भऽ जेबै।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \nउतीम -   ओइ मौगी  लेल हम जान दइले तैयार चछऐ। घुटर भाय वकछ ु  हेबो करतै की ? \nघुटर -   अबस् स हेतै , अबस् स हेतै। बोल शंकर क ै लाशपवत। कर्ीदुनपर पादे लाखपवत।  \n(राक े शक प्रवेश। घुटर, मुटर , ननक ू  आ उतीम गााँजा पीऐले बैसै जाइ गेल। घुटर गााँजा \nवनकचल मुटरक ेँ  देलक। मुटर गााँजा कादट ननक ू क ेँ  देलक। ननक ू  गाजा लटा कऽ उतीमक ेँ  \nदेलक। उतीम गूल बना  कऽ गााँजा चीलममे दऽ आवग लगौलक। चारू मस्तीमे गााँजापी \nरहल छचर्। राक े श चारूक ेँ  दू-दूसए टाका  दइ छचर्। सुजीत , रंजीत , सुभाष आ बुर्नक \nप्रवेश। पुचलस राक े शक ेँ  रंगल हार् पकवड़ लेलचर्। पड़ाएल। तइमे ननक ू  पकड़ा गेल आर \nतीनू भावग गेल। राक े श आ ननक ू क ेँ  चारर-पााँच सटका सुभाष देलक। दुनू  माए  गै, बाप रौ \nचचचचआएल।)  \nसुभाष - साला सभ गाजा पीयत बा। शरीरपर एक्को रत्ती मौस नै बा। हर मजादा सभ पूरा \nपररवारक ेँ  गााँजामे पीक ेँ  नाश करेला। हौ बुर्न,सालाक ेँ  बानर्ह, ले चलह र्ाना। बापसे \nभेँट हो जाइ। (बुर्न हर्कड़ी लगबैए ननक ू क ेँ ) ई नेतबोक ेँ  बानहह। टाकासे भोँट खरीदी।  \n(बुर्न राक े शक ेँ  बान्द्हलक।) इहए साला सभ, पस्थब्लकक ेँ  गुमराह करत बा। चलऽ एकरा \nभीतर करी।  \nननक ू-  सर , आब गााँजा नै पीबै। गरीब आदमी छी। आइ माफ कऽ ददअ। आब कवहयो नै पीबै \nगााँजा। \nसुभाष -   साला नाही समझता है - नाशा का जो हुआ चशकार। उजड़ा उसका घर पररवार।  \nननक ू-   हे सर , गोर लगै छी , पएर  पकड़ै छी। \n(ननक ू  सुभाषक पएर  पकवड़ लेलक) \nसुभाष -   बुर्न, खोल दह सालाक ेँ । (बुर्न हर्कड़ी खोचल देलक।)  \nसाला , कान पकवड़क ेँ  दसबार उठो-बैठो। \n(ननक ू  कान पकवड़ दसबेर वगन कऽ उठा -बैसी क े लक।) \nजो साला। अब पकड़ाई तब बापसे भेँट कराई।  \n(ननक ू क प्रस्थान) \nरंजीत -  बड़ा बाबू, एगो कहबी बा - घरमे भुजी भााँङ नै, ममयााँ पादए चुड़ा। साला सभ कमानेमे \nकोदढ़या बा। लेवकन गााँजा पीनेमे बड़ी तेज बा। \nसुजीत -  छोटा बाबू, इसबार इर्र-उर्रमे जो पकड़ाई उ साला सीर्े ऊपर जाई। ई चुनाव \nआयुक्तक ेँ  आाँिधर बा। इसबार चुनाव का नया चसस्टमबा। एक मवहनासाँ प्रत्येक ब्लााँकपर \nबड़ी ढंगसे प्रत्येक मतदाताक ेँ  प्रचशक्षण हो रहल बा। मतदाताक ेँ  आने-जाने क े  चलए \nसरकार की ओरसे गाड़ी की बेव स्था बा।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n59 \n \n(तेसरअंक)  \nपवहल दृश्य- \n \n(स्थान- प्रार्ममक ववर्ालय। भोँटक तैयारी पूणध भऽ गेल अचछ। मंचपर पीठासीन \nपदामर्कारी प्रेम प्रकाश आर तीनटा सी.आर .पी.एफ. महेन्द्र, रवीन्द्र आ सुरेश उपस्थस्थत \nछचर्। प्रेम प्रकाश क ु रसीपर बैसल छचर् आ वहनका आगूमे टेबूलपर पहचान पत्रसाँ \nममलैत -जुलैत मतदाताक कािध राखल अचछ। प्रेम प्रकाश लग दुनू कात महेन्द्र आ रवीन्द्र \nठाढ़ छचर्। भोँट मशीन कातमे राखल अचछ। भोँट मशीन लग सुरेन्द्र ठाढ़ छचर्। \nवातावरण वबल्क ु ल शान्द् त अचछ। प्रेमप्रकाशक कातमे क ु रसीपर चुनाव प्रवतवनमर् सौरभ \nबैसल छचर्। प्रेम प्रकाश आ सौरभमे साँ वकयो ग्रामीण नै छचर्।) \nप्रेम प्रकाश-  (घड़ी देखैत) सौरभ , समए  भऽ गेल हेन। अखवन र्रर वकयो मतदाता नै आवब रहल हेन। \nकी कारण छै ? \nसौरभ -   हमरा लगैए जे ग्रामीणक ेँ  नै बुझल छखन्द् ह जे आइए भोँट छी। \nप्रेम प्रकाश-  नै, ई नै भऽ सक ै ए। एक-एकटा भोँटक महत  बड़ बेसी छै। प्रत्याशी आ र्ाना वनक्षित \nबतेने हेतै। ई भऽ सक ै ए जे मतदाता समैक महत  नै बुझैत हेचर्न वा प्रत्याशीक काजकताध \nकोदढ़ हएत। \n(रामेश्वर, जीतेन्द्र, श्रीलाल, राम , श्याम, महेश , गोपाल, सोहन , क ृ ष्णानंद, कन्द्हैया, गोल, \nजीबछ , राजा , पलट, पंिीत, सुरेश , राक े श, नवीन , प्रवीण, सुमन , संजीव , राहुल , माला , \nचन्द्रमोहन, उमाकान्द्त, लालू, कालू, रहीम , करीम , बदलू , बालचन , लालचन , नन्द्दन, \nक ु न्द्दन, आ चन्द्दनक प्रवेश। सभ वकयो पंस्थक्तबद्ध छचर्। सभ वकयो बेरा-बेरी अपन \nपहचान पत्र सौरभक ेँ  देखा आगू बदढ़ प्रेमप्रकाशसाँ भोँट कािध लऽ भोँट मशीन लग जा \nअपन-अपन छापपर कािध घुसा बटन दबबै छचर् आ प्रस्थान भेल जाइ छचर्। ऐ तरहेँ \nरामेश्वर, जीतेन्द्र आ श्रीलाल प्रस्थान क े लचर्।) \nक ृ ष्णानंद-  सर , बड़ देरी होइए। गाड़ी जल्दी -जल्दी घीचचयौ। बड़ीकालसाँ ठाढ़ छी। \nप्रेमप्रकाश-  हम कोनो सुतल नै छी। का ज क े हन सुन्नर भऽ रहल अचछ। बेसी हड़बड़ी अचछ ताँ पवहने \nकाज क े ने जाउ।  \n(राम , श्याम, महेश , गोपाल, आ सोहनक भोँट दऽ कऽ प्रस्थान।) \nराजा -   सभटा भुसकोलहा हावकमक ेँ  सरकार बुर्पर पठा दइ छै। ताँए ने एते देरी होइए।  \nसौरभ -  अहीं बड्ड तेज छी ताँ हावकम भऽ जइतौं ने? अन्द्ट-सन्द्ट नै बाजू। नै ताँ बेकारमे र्रा जाएब। \nजे काज करैले आएल छी से काज चुपचाप करू आ रस्ता नापू।  \n(क ृ ष्णानंद, कन्द्हैया, गोलू, जीबछ आ राजाक भोँट दऽ कऽ प्रस्थान।)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n60 \n \nराक े श-  सर , कनी हार् चला कऽ काज कररयौ। घरपर बड़ जरूरी काज छै। अर्रवतएसाँ महीस \nविररआइ छै।  \nप्रेमप्रकाश-  तखवन जाउ , पवहने महीसेक ेँ  भोँट खसबा आउ। ओकर तूक बड़ कड़गर  होइ छै।  \n(पलट, पंिीत, सुरेश , राक े श आ नवीनक भोँट दऽ कऽ प्रस्थान।) \nमाला -  एते सुन्नर ढंगसाँ भोँट कवहयो नै भेल छल। पवहने तेते ओल-झोल रहै छेलै जे लोकक ेँ  ठाढ़ \nभेल-भेल िााँर-पीठी अाँइठ जाइ छेलै। मुदा ऐबेर सराक -सराक  घीचा इ छै। \nप्रेमप्रकाश-  हम ऐबेर  लगा कऽ चाररम  बेर लोकसभा चुनाव करा रहल छी। मुदा ऐ बेरका जकााँ नीक \nप्रवकया कोनो बेर नै छल।  \n(प्रवीण, सुमन , संजीव , राहुल आ मालाक भोँट दऽ प्रस्थान।) \nरहीम -   चसपाही साहैब , पाछ ू साँ हमरा ठ े लैए। हमहूाँ ठ े ल दइ जाइ जेबै। तखवन हमर दोख नै देब । \nमहेन्द्र-  (रहीमक लग आवब) क े  ठ े लता हाय जी ? शान्द् त से लाइनमे रहो। भगदड़ मचाएगा तो \nचला जाएगा ऊपर। ऊपरेसे आाँिर हाय। (सभ ठ े ला -ठ े ली बन्न कऽ शान्द् त अचछ। महेन्द्र \nअपन जगहपर गेला। चन्द्रमोहन, उमाकांत , लालू, कालू, रहीम आ करीमक भोँट दऽ \nप्रस्थान। बदलू, अपन पहचान पत्र सौरभक ेँ  देलचर्। सौरभ तजबीज कऽ देखलवन।)  \nसौरभ -   अहााँक की नाम अचछ?  \nबदलू -   बदलू।  \nसौरभ -   वपताजी नाम ? \nबदलू -   (कनीकाल गुम्म भऽ) चन्द्दे। \nसौरभ -   गलत। चसपाही साहैब , ई गलत आदमी छचर्। फोटो सेहो नै ममलै छखन्द् ह। \nमहेन्द्र-  (पकवड़ कातमे लऽ जा कऽ) अरे साला , तूाँ दुस रे आदमी का फोटो चुराकर काहे आ \nगया? (बेंत बरसाबए लगल। बदलू बाप रौ , माए गै चचचचआइए। सभ मतदाता ओकरा \nदेखै छचर्। बदलू खचस पड़ल। बेंत बरचस रहलए। तत्काल भोँट रूकल अचछ।)  \nबदलू -  चसपाही साहैब , आब नै यौ। आब छोवड़ ददअ। आब नै गलती करबै। (महेन्द्र पीटनाइ \nछोवड़ देलचर्।) \nमहे न्द्र-  साला , कान पकड़ो आ उठो-बैठो। \n(बदलू कान पकवड़ उठल -बैसल।) जाओ साला।  \n(बदलूक प्रस्थान। भोँट शुरू भेल। महेन्द्र अपना जगहपर गेलचर्। बेरा-बेरी बालचन , \nलालचन , नन्द्दन, क ु न्द्दन आ चन्द्दनक ेँ  भोँट दऽ कऽ प्रस्थान। कनीकाल कोनो मतदाता नै \nएला।)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n61 \n \nसौरभ -   सर , मतदाता लोकवन वकए नै आवब रहल छचर्? \nप्रेमप्रकाश-  भोजनक समए  भऽ गेलै। भऽ सक ै ए अहू दुआरे  नै आबैत होचर्। एगो मतदाताक ेँ  अखवन \nमारर लवग गेलै। तहूसाँ दहसत भऽ गेल हेतै।सीपाही साहैब , ओत्ते वकए पीटचलऐ? \nमहेन्द्र-  सर , कम्मे पीटा। और पीटना चावहए। तावक दूसरा ऐसा नहीं करे। ऊपर से ही आाँ िर है।  \n(बच्चा बाबू, घुटर , मुटर , भीखन , उतीम , बेचू , वकशुन, भगत, ननक ू, सुलेमान , सलीम , \nसलाउद्दीन, नाजनी , हीना , लरूबती , आनन्द्दी, जीबू , पंचू आ बनझरूक प्रवेश। सभ \nवकयो एक्क े  पंस्थक्तमे ठाढ़ छचर्। भोँट शांतीपूणध चचल रहल अचछ। बच्चा बाब , घुटर , मुटर , \nभीखन उत्तीमक भोँट द ऽ कऽ प्रस्थान। \nबेचू -   सर , कहााँदुन बदलूक ेँ  चसपाही साहैब बड्ड मारलखखन बेचाराक ेँ  पावन चढ़ै छेलै। \nसौरभ -   गलती करै जाइ जेबै ताँ अवहना होइ जाएत। खूनबै खादद ताँ खसबै नै।  \n(चुनाव वनररक्षक िी.एस .पी. गणपती आ दूटा सी .आर .पी.एफ. पवन आ रमन क े र \nप्रवेश। वातावरण आर शान्द् त भऽ गेल भोँट शांतीपूणध चचल रहलए।)  \nगणपवत-   (प्रेमप्रकाशसाँ) सर, भोँटक की स्थस्थत अचछ? \nप्रेमप्रकाश-  बड़ नीक जकााँ चचल रहल अचछ सर।  \nगणपवत-   कोनो तरहक समस्या ? \nप्रेमप्रकाश-  नै सर , कोनो समस्या नै।  \nगणपवत-  जदी कोनो तरहक समस्या आबए , फोन करब। हमरा लोकवन चलै छी। (गणप वत, पवन \nआ रमनक प्रस्थान। बेचू, वकशुन, भगत,ननक ू  आ सुलेमानक प्रस्थान।) \nसलीम -   सलाउद्दीन भाय, अपन छाप गदहा छाप मन रखीयह।  \nमहेन्द्र-  सभ चुपचाप रहो। कोइ वकसी को ये सभ नहीं बताएगा। ये सभ गुप्त रखने की बातें है। \nसभ चुपचाप अपना भोँट िालकर जाउ।  \n(सलीम , सलाउद्दीन, नाजनी , हीना , लरूबती , आनंदीक भोँट दऽ कऽ प्रस्थान। सूरज, \nपंकज , मोहन आ पप्पुक प्रवेश। चारू लग हचर्यार छखन्द् ह। चारू मस्तीमे अचछ। चारू \nप्रेमप्रकाश आ सौरभ लग गेलचर्।) \nसूरज -   (सौरभसाँ) सर , अखवन र्रर क े ते भोँट भेल हएत ? \nसौरभ -   लमसम पचास प्रवतशत भेल।  \nपंकज -   आब अपने सभ कनी कात होइयौ। बााँचल भोँट हम सभ खसेबै।  \nमोहन -   अहााँ सभ ऊपर चशकाइत सेहो नै करबै। नै ताँ घुरर कऽ घर नै जाएब।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n62 \n \n(शीघ्र मोहनक ेँ  महेन्द्र गोली मारर खसा देलक। एक दद स  तीनू चसपाही आ दोसर दद स  तीनू \nभोँट लूटैबला मे गोली चल ए लगल। जीबू , पंचू आ बनझरू खराप स्थस्थवत देखख पड़ा गेल। \nप्रेमप्रकाश आ सौरभ अढ़मे नुका रहलचर्। पााँचटा गुण्िा राजू, तसलीम , मोसलीम आ \nब्रहानंदक प्रवेश। अंर्ार्ुन गोली चचल रहल अचछ। सुरेन्द्रक ेँ  गोली लवग गेल। उ खचस \nपड़ल। खसलाहा सभ करावह रहल अचछ। शीघ्र सूरज , पंकज आ राजू खचस पड़ल। \nगणपवत, पवन आ रमनक प्रवेश। गणपवत, पवन आ रमन सेहो गोली चलाब ए लगल। \nराणा , तसलीम , मोसलीम आ ब्रहानंद खचस पड़ल। पप्पु मौका पावब भागल। चसपाही \nखखङहार लचर्। कनी दूर जा कऽ पप्पूक ेँ  गोली लवग गेल आ उ खचस करावह रहल अचछ। \nशीघ्र पप्पु दम तोवड़ देलक। पााँचू चसपाही बुर्पर एलचर्।) \nमहेन्द्र-  आज सुरेन्द्र भाई शहीद हो गए। सभी बुर् लुटेरों क े  पररजन रोएंगे , वबलखेंगे। हा -हा -हा। \nऽ ऽ ऽ। हमारे बुजुगध लोग जो छ ु पे हुए है , क ृ पया यहााँ आाँए।  \n(प्रेमप्रकाश आ सौरभ बहरेलचर् आ सभ एकठाम भेलचर्।) \nहमलोग शहीद सुरेन्द्र की आत्मा की शांती क े  लीए एक ममनट का मौन र्ारण रखें। (सातू \nआदमी एक ममनट मौन र्ारण रखलवन।)  \nगणपवत-  भाय सुरेन्द्रक लाशक ेँ  बाइ इज्जत वहनका पररजनक ेँ  चलू सौंवप दी। भोँटक समए  आब \nखतमे भऽ रहल अचछ। ओम्हरसाँ ओम्हरै र्ाना पर सेहो कवह देबै ऐ लाशक ेँ  पोस्टमाटधम \nलेल लऽ जाइ ले। (महेन्द्र आ रवीन्द्र सुरेन्द्रक लाशक ेँ  उठा कऽ लादद अन्द्दर गेलचर्। \nगणपवत, पवन आ रमन सेहो अन्द्दर गेलचर्।) \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n63 \n \nदोसर  दृश्य- \n \n(स्थान- बबाजीक चाह दोकान। दोकानपर रामेश्वर , जीतेन्द्र, क ृ ष्णानंद, कन्द्हैया, राक े श, \nउमाकांत आ चन्द्रमोहन बैस कऽ भोँटक ववषयमे गप-सप् प करै छचर्। आर चाह पीबै \nजाइ छचर्।) \nबबाजी -   रामेश्वर बाबू, अपना क्षेत्रसाँ ऐबेर  कोन पाटीक ेँ  वनकलैक उम्मीद छै? \nरामेश्वर-  वनक्षित कहनाइ ताँ मुल्श्कल छै। कारण कोन मतदाता कोन पाटीक ेँ  भोँट देलक , ई बुझनाइ \nबड़ असम् भव  छै। तखवन हमर पाटीक माहौल नीक छेलै। ओकरा जीतैक बेसी संभवाना \nछै। \nजीतेन्द्र-  कटहर छाप क े ते भोँटसाँ जीतत? ई नै कवह सक ै  छी। मुदा वनक्षित जीतत, से हमर दाबा \nअचछ।  \nउमाकांत -  बाउ, दाबा नै ठोकहक। अपन दहीक ेँ  कोइ खट्टा नै कहै छै। अपना भरर सभ पाटी \nएकपर -एक छै। \nबबाजी -   बाबा, अपनेक ववचारसाँ कोन पाटी पक्का वनकलतै? \nउमाकांत -  पक्काबला बात हम नै कवह सक ै  छी। पावनमे मछरी नअ -नअ क ुदटया बखरा। हम \nअनुमानतह कवह सक ै  छी जे बेसी उम्मीद ब्रजेश वनकचल जाएत।  \nराक े श-   काका, अहााँक अनुमान पूणध ठीक अचछ। कारण ब्रजेशमे छल-बल-कल सभटा छखन्द् ह। \nक ृ ष्णानंद-  फीरन भैयाक मारूती पाटधक ेँ  वकयो नै हरा सक ै  छचर्। पस्थब्लक आब ओत्ते मुरूख  नै रवह \nगेल हेन। रसे -रसे स भ बुमर्यार भऽ रहल छै। फीरन भैयाक कला सभक ेँ  अपना दद स  \nघीचबे करतै।  \nकन्द्हैया-  क ृ ष्णानंद भाय, मौगी साइवकल छाप ताँ अपन छाप छी। हमरा ऐ छापक सम् बन्द् र्मे नै \nबाजक चाही जे ई छाप हारर जाएत। मुदा बाजऽ पड़ैए जे अपन छापक ेँ  जीतैक संभावना \nबड़ कम छै।  \nचन्द्रमोहन-  जदी पस्थब्लकक ेँ  कवनयो-कवनयो ददमाग हेतै ताँ सुभरा दीदी यानी गदहा छाप वनक्षित \nजीतत। पस्थब्लक आब चलाक भऽ गेलै हेन। बड़ सोचच-ववचारर कऽ भोँट खसबै छै। सभ \nनेताक ेँ  बुझाइ छखन्द् ह जे पस्थब्लक हमरे दद स न अचछ। मुदा नै। पस्थब्लक क े म्हर छचर्, से \nवएह टा बूजझ सक ै  छचर्। ई हुनकर बुमर्यारी चछयवन। \nउमाकांत -  बौआ, एकलाख नै करोड़क बात बजलह। जनतामे जागृवत तीव्र गवतसाँ एलै हेन आ आवब \nरहलै हेन। तखवन वकछ ु -वकछ ु  हुरार आ मचंि रहबे करतै। सए हंसमे एगो बौगला हंसे।  \n(सभ वकयो चाह पीब कप वनच्चासाँ रखलवन। बबाजी शीघ्र कप र्ोलवन।) \nबबाजी -   ऐबेर  जौं वववेक भैया ब्रजेश भैया मे नै ममलतचर्न ताँ हुनकर जीत सुवनक्षित छेलवन।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n64 \n \nक ृ ष्णानंद-  जखवन उ ब्रजेश भैयामे ममचल गेलखखन ताँ ब्रजेश भैयाक ेँ  वनक्षित जीतक चाही। मुदा \nहुनकर जोगा ड़ नै सुतरलवन। बेचारा जइ  तागतपर क ु दै छलाह , से सभ तागत भोँट ददन ऐ \nदुवनयााँसाँ चचल गेलखखन। बेचारा ववकलांग भऽ गेल।  \nचन्द्रमोहन -  बेचारा सभ आवग बड़ मुतै छेलखखन।  \nबाबाजी -   भोँटक वगनती कवहया हेतै ? \nचन्द्रमोहन-  कौल्हुक े  समए  छै। अखवन सभ पाटी कबुला -पाती करैत हएत जे हम जीतब ताँ ई \nचढ़ाएब, हम जीतब ताँ ई चढ़ाएब। राक े श भायक पाटी ऐबेर  जीतबे करत एक , दू , तीन। \nजीतक पछावत अहााँ कर्ी चढ़ेबै भाय? नै हएत ताँ रसगुल्ले बरसा देब। \nराक े श-  (खीचसया कऽ  मुड़ी  िोलबैत) चन्द्रमोहन, हम सभटा बुझै छी। हमरा अहााँ बुड़बक बना \nरहल छी। बात खराप भऽ जाएत।  \nचन्द्रमोहन-  जे पाटी जनताक ेँ  पाइसाँ पटीएलचर्, उ पाटी नै जीतत ताँ आन कोन पाटी जीतत? \nराक े श-   अहींक पाटीक ेँ  बड्ड दम छेलए ताँ कीअए नै जनताक ेँ  पाइसाँ पदटयेलचर्? \nचन्द्रमोहन-  हमरा पाटीक ेँ  अहााँ जकााँ घोटालाबला र्ोरहे छै से ? \nराक े श-   हमरा पाटीक ेँ  जे छै से अपन कमाइ छै आ अहााँक पाटीक ेँ  बापबला घोटालाक पाइ छै।  \nचन्द्रमोहन-  जे छै से जनसेवामे लगा रहल छचर्न आ अहााँक पाटी पेट पूजामे लगा रहल छचर्।  \nराक े श-   हमर पाटी अहााँक पाटीक ेँ  चुटकीमे मीड़ देत। \nचन्द्रमोहन-  ताँए ने पुचलस बला ओइ रावत सुआगत क े ने रहचर्। बड़ दम छेलए ताँ पुचलसक ेँ  चुटकीमे \nमीड़ दइवतऐ ने ? \nराक े श-   पुचलस बला तोहर बाप चछयौ।  \nचन्द्रमोहन-  तोरे बाप चछयौ।  \nराक े श-   तोहर बा पक बाप चछयौ। \nचन्द्रमोहन-  मुाँह सम्हारर कऽ बाज। उनटे चोरी उनटे सीना  जोरी।  \nराक े श-   साला , तोहर माए -बवह नक ेँ  चोरौचलयौ? \nचन्द्रमोहन-  सार , जो ने अपन माए -बवह नक ेँ  चोरवबहेँ। \nउमाकांत -  बौआ सभ , अपनामे झगड़ -दन नै करै जाइ जो। क े कर खेती क े कर गाए , कोन पापी रोमऽ \nजाए। जी तत कोइ आर मारर करू आ  मरू हम सभ। ई बात नीक नै। तूाँ सभ शान्द् त भऽ \nजाइ जो।  \nराक े श-   सएह कवहयौ ने ? ऐ सरबाक ेँ  ददमाग जे नै छै।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n65 \n \nचन्द्रमोहन-  सार , तूाँ बड़ सार-सार करै छेँ। अखवन भेँट करा देबौ।  \nराक े श-   (उदठ कऽ ठाढ़ भऽ) हरमजादा , आ फरीयाले। कोन बाप काज दइ छौ , देखै चछयौ । \nबबाजी -  हे सरकार सभ , अपने सभ दोकानपर  साँ जइयौ। एत्त झगड़ा नै करू। अपनामे एना वकए \nकरै जाइ छी ? फ े र रहै जाएब एक्क े ठाम। \nचन्द्रमोहन-  हरामी बच्चा गारर वकए पदढ़ देलक? एक्को रत्ती ददमाग नै छै हरामी बच्चाक ेँ । \nराक े श-   रै घोड़ा बच्चा, तोरा हम नानासाँ भेँट कराबै चछयौ। \n(चन्द्रमोहन आ राक े श लप्पर-र्प्पर करैत उठा-पटकी करए  लगल। दुनू एक -दोसरक ेँ  \nपटवक रहलए। उमाकांत छोड़बैले गेला। हुनको  ताउ नै मानै जाइ गेल। हुनको खसा \nदेलक। उ उदठ कऽ प्रस्थान कऽ गेला। उठ्ठम-पटका चचल रहलए। बबाजी आ रामेश्वर \nझगड़ा छोड़ा दुनूक ेँ  दू दद स  क े लवन। चारूगोटे हकमम रहलए।)  \nक ृ ष्णानंद-  चन्द्रमोहन आ राक े श, तूाँ सभ ई नीक नै करै जाइ गेलेँ। आइ समाज बूजझ गेलौ जे तूाँ सभ \nपक्का मुरूख  आ मचंि छेँ। \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n66 \n \nतेसर  दृश्य- \n \n(स्थान- भगवती मंदीर। मंदीरमे पूजारी देवनार् उपस्थस्थत छचर्। देवनार् र्ूप-आगरब्ती \nकरै छचर्।) \nदेवनार्-   या देवी सवधभूतेषु शस्थक्त रूपेण संस्थस्थता। \nनमस्तस्यै, नमस्तस्यै, नमस्तस्यै नमो नमह। \n(ई शलोक देवनार् तीन बेर गाउलवन। र्ूप अगरबत्ती रखख देलवन।) \nऐबेर  भोँट बड़ बदढ़यााँ भेलै। एक्को रत्ती एम्हर-ओम्हर सरकार नै चलऽ देलक ै । क े हेन-\nक े हेन मोंछबलाक ेँ  बापसाँ पुचलस भेँट करा देलक ै । \nभोँटक वगनती काल्ल्हए चछऐ। जे नशीबक तेज हेतासे वनकलता। ओना हमरा लगैए जे \nब्रजेश भैया वनकचल जेता। आनददन ऐबेर  र्रर वकछ ु  दक्षक्षणा-पाती भऽ गेल रहै छेलए। \nमुदा औझका संजोगे खराप लगैए।  \n(गोबर्धन आ रामेश्वरक प्रवेश। दुनूगोटे भगवतीक ेँ  प्रणाम क े लचर्।) \nगोबर्धन-   पंिीजी प्रणाम।  \nदेवनार्-   कोन अचस रवाद  दी जजमान ? पवकया-कचचया वा मझौलबा ? \nगोबर्धन-   पवकया अचस रवाद  देब की ? \nदेवनार्-   अहााँक ेँ  पवकए चाहबे करी। मुदा ओकर रेट बड़ कड़गर  छै। \nगोबर्धन-   क े ते? \nदेवनार्-   पााँचसए एक टाका। \nगोबर्धन-   पंिीजी रेट ठीक े  बड़ कड़गर  अचछ। वकछ ु  कम कररयौ। \nदेवनार्-  जाउ जजमान , बोहवन  अखवन र्रर नै भेल हेन ताँए चाररसए  एक े  टाका ददअ। अहााँ नै बुझै \nचछऐ, भोँट भेलै हेन। माँहगाइ बढ़त आ बढ़लो अचछ। \nगोबर्धन-   अच्छा छोड़ू लटारम। तीन सए  एक टाका देब। अहााँ अचस रवाद  ददअ।  \nदेवनार्-   जजमानक बात ताँ मानहे पड़त। अच्छा लाउ। \n(गोबर्धन तीनसए एक टाका देवनार्क ेँ  देलवन। देवनार् गोबर्धनक ेँ  पीठी ठोवक रहल \nछचर्।)  \nएक, दू , तीन। अहााँ पक्का जीतब, पक्का जीतब, पक्का जीतब।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n67 \n \nगोबर्धन-   हे भगवती जदी हम जीत गेलौं ताँ एकमन घीसाँ बनल लड़ू चढ़ाएब। \n(भगवतीक ेँ  प्राणाम  कऽ गोबर्धन आ रामेश्वरक प्रस्थान। फीरन आ कन्द्हैयाक प्रवेश।) \nदेवनार्-   आउ-आउ जजमान , बड़ भाग्यशाली छी अहााँ। \n(फीरन आ कन्द्हैया भगवतीक ेँ  प्रणाम क े लवन।) \nफीरन -   परणाम।  \nदेवनार्-  अहााँ प्रत्याशी चछऐ। वबनु दक्षक्षणाक ेँ  अचस रवाद  नै देब। अहााँले औझका अचस रवाद  बड़ \nमहत  छै। \nफीरन -   हौ ने , अहााँ अचस रवाद  ददअ दक्षक्षणा अबस् स हे तै। \nदेवनार्-   पवहने ताँए करू , क े ते देब। पछावत हम हुज्जत नै करब।  \nफीरन -   अहााँ अचस रवाद  ददयौ ने। अहाक ेँ  दक्षक्षणा कम नै देब, बेसीए देब पूरा एगारह टाका।  \n(देवनार् पीनवक कऽ भावग गेला। फ े र शीघ्र आपस  एला।) \nदेवनार्-  गोबर्धनलाल हाँसी-खुशीसाँ पान सए  एकावन टाका देलखखन हेन । अहााँ चाररओ सए एक \nददयौ।  \nफीरन -  अहााँ अचस रवाद  ददअ। जौं हम जीत गेलौं ताँ अहााँक पएर पर पााँचसए एक टाका दऽ \nजाएब।  \nदेवनार्-   उर्ारी क े तौ अचस रवाद  होइ। अच्छा लाउ, एक सए एक े  टाका। \nफीरन -   तखवन आइ अहााँ अचस रवाद  छोवड़ ददयौ। काल्ल्ह हम अबै छी। \nदेवनार्-   (पीनवक कऽ) जाउ , ने ताँ गुणे फल हएत। \nफीरन -  कौआ सरापने बेंग नै मरै छै। मैया भगवतीक वकरपा रहक चाही। हे भगवती। जौं हम \nजीत गेलौं ताँ अहााँक ेँ  जुआएल पारा चढ़ाएब। \n(फीरन आ कन्द्हैयाक प्रस्थान।) \nदेवनार्-  ई नेतबा ताँ ठााँइ वगरह छेलए। ओह। हुचस गेल। नै सुतरर सकल। एगारहो टाका भऽ \nजइतए ताँ नफ्फ े छेलए। हमहूाँ बड़ बेक ू फ चछऐ। (अपन मुाँहपर र्प्पर मारलक।) सार मुाँह, \nतूाँ वकए नै बजलेँ- \nजे देबसे ददयौ। आइसाँ सार मुाँह कवहयो एना गलती नै कररहेँ । नै ताँ बापसाँ भेँट करेबौ।  \n(वववेक आ राक े शक प्रवेश। दुनू मस्तीमे छचर्।) \nवववेक -   (झुमैत -झामैत) पंिीज , की हाल -चाल ?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n68 \n \nदेवनार्-   वववेक भैया , अहााँक वकरपासाँ बड़ नीक अचछ। पवहने भगवतीक ेँ  प्रणाम करू। \n(वववेक आ राक े श भगवतीक ेँ  प्रणाम क े लवन।) \nभैया, अहााँक पाटी ऐबेर  बाजी मारबे करत। अहााँ जइ पाटी दद स  तकबै ओकर ववजय \nसुवनक्षित छै। \nवववेक -   अहााँक मुहसाँ एहेन सुन्नर बचन बहराएल, ओइसाँ हम बड़ प्रसन्न छी। \nदेवनार्-  जदी अहााँ हमरापर प्रसन्न छी ताँ वकछ ु  दक्षक्षणा-पाती दऽ दइवतऐ ताँ बड़ नीक होइतै ही, ही , \nही ऽ ऽ ऽ।  \nवववेक -   जदी अहााँ मुाँह छोवड़ देलौं ताँ नै पान ताँ पानक िंटी हेबे करतै। \n(एगो पनटकही वववेक जेबीसाँ वनकचल देवनार्क ेँ  देलवन।) \nपंिीजी , खुश चछऐ ने ? \nदेवनार्-  भैया, अहााँपर खुश नै रहबै ताँ हम क े तए भऽ कऽ रहबै ? ही , ही , ही ऽ ऽ ऽ। अहााँ एम.पी. \nसाहैब क अप्पन आदमी चछऐ। अहााँक ेँ  बेसी दक्षक्षणा देबाक चाही। \nवववेक -  पंिीजी , अहााँ मन छोट नै करू। हम जीतक पछावत फ े र अबै छी। मनमाना दक्षक्षणा-पावत \nदेब। हमर जीत वनक्षिते अचछ। अहााँ दक्षक्षणा-पावतमे की सभ लेब , से ववचारर कऽ राखू।  \nदेवनार्-  ही , ही , ही ऽ ऽ ऽ। बेस हम सोचच -ववचारर लइ छी। मुदा भगवतीक ेँ  अहााँ की चढ़ेबवन, से \nकवह दद यनु नवत दद यनु। हुनक े  हार्मे सभ वकछ ु  छखन्द् ह।  \nवववेक -  हे भगवती , अहााँक वकरपासाँ हमर पाटी जीतबे करत। हमरा ताँ मन छल जे अहााँक ेँ  हम \nशेरक बचल दइतौं। कारण हमर पाटी बड़  पैघ पाटी छै। मुदा शेर अहााँक सवारी छी ताँए \nशेरक बचल अनुचचत हएत। तै बदलामे हम कबुला करै छी जे एक जोड़ा जुआएल बत्तूक \nबचल देब। की पंिीजी , ठीक भेलै ने? \nदेवनार्-   घीओसाँ चचक्कन भेलै। (वववेक आ राक े शक ेँ  भगवतीक ेँ  प्रणाम कऽ झुमैत-झामैत \nप्रस्थान।) \n \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n69 \n \nचाररम  दृश्य- \n \n(स्थान- समाहरणालय। समाहरणालयक एकटा कोठलीमे भोँट मशीन सभ राखलए। दूटा \nसी .आर .पी.एफ. महेन्द्र आ रवीन्द्र भोँट मशीनक पहरा दऽ रहलए , रौतुका  समए। तखने \nब्रजेशक गुण्िाक सरदार प्रदीपक सार्ारण भेषमे प्रवेश।) \nप्रदीप-   (महेन्द्रसाँ) सर, की हाल -चाल अचछ ? \nमहेन्द्र-   हाल -चाल अच्छा है। लेवकन बात क्या है? \nप्रदीप-  सर , बात कोनो खास नै छै। अखवन अहााँक ेँ  वकछ ु  माल कमाइक ेँ  बदढ़यााँ मौका अचछ। \nमाल  लेल सौंसे दुवनयााँ हरान छै।  \nमहेन्द्र-   आप कहना क्या चाहते है? \nप्रदीप-  सर , अपने सभ वुजुगध बेकती चछऐ। बूजझए गेल हेबै। तैयो कवह दइ छी। हम एम .पी. \nसाहैब  ब्रजेशक आदमी छी। भोँट मशीन बदलैक  आाँिधर दइवतऐ। मुाँहमंगा इनाम भेटतए। \nमहेन्द्र-  आप चुपचाप यहााँ से चले जाइए। हमलोगोको कोइ इनाम नहीं चावहए। सरकार हमको \nबहुत इनाम दे रही है। ब्रजेशबा को कहना - \nअपना इनाम अप ने पास रखनेक े  चलए।  \nप्रदीप-   अहााँक ेँ  बजैक सभ्यता नै अचछ की? एम .पी. साहैब क ेँ  क े ना कवह देचलऐ ब्रजेशबा? \nमहेन्द्र-  आप बहुत सभ्यता वाले आदमी हैं। क्या आपका यही काम है भोँट हेरा -फ े री करना? \nचुपचाप यहााँसे चले जाइए। बकबास मत  कीजजए।  \nप्रदीप-   सर , क ृ पया कोठरीक चाभी देल जाउ।  \nरवीन्द्र-   यदद आप भला चाहते हैं तो चुपचाप यहााँ  से चले जाइए।  \nअन्द्यर्ा बकसे नहीं जाऐंगे। ऊपरसे ही आाँिधर है।  \nप्रदीप-   अहााँ सभ चाभी ददअ, नै ताँ बकसल नै जाएब। \n(महेन्द्र प्रदीपक ेँ  गोली मारर देलचर्। शीघ्र चाररटा गुण्िा उमेश, रमेश , गणेश आ महेशक \nप्रवेश। प्रदीप करा हैत -करा हैत मरर गेल। दुनू तरफसाँ गोली चचल रहलए। रवीन्द्र उमेशक ेँ  \nगोली मारलचर्। उमेश खचस करावह  रहलए। महेन्द्र, रमेशक ेँ  गोली मारलचर्। रमेश खचस \nकरावह  रहलए। उमेश मरर गेल। रवीन्द्र गणेशक ेँ  गोली मारर खसेलचर्। गणेश करा हैत -\nकरा हैत मरर गेल। महेश महेन्द्रक ेँ  बााँवहमे गोली मारर देलक। रवीन्द्र महेशक मार्मे गोली \nमारर देलचर्। महेश करा हैत -करा हैत दम तोवड़ देलक। ऐ तरहेँ पााँचू गुण्िा मरल पड़ल \nअचछ। महेन्द्र बााँवह पकड़ने ठाढ़ छचर्। महेन्द्र आ रवीन्द्र हकमैत ठाढ़ अचछ।  \nरवीन्द्र-   महेन्द्र भाय, आपकी हालत क ै सी है ?  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n70 \n \nमहेन्द्र-  मै ठीक हूाँ। जल्दी हााँस्पीटल ले चचलए।  \n(कलक्टर साहैब  क ु लदीप आ वहनक चपरासी इन्द्रदेवक प्रवेश। दृश्य देखख क ु लदीप \nआियधचवकत छचर्।) \nक ु लदीप-  अहााँ सभ ठीक छी वकने? \nरवीन्द्र-   सर , महेन्द्र भाय की बााँहमे गोली लगी है। \nक ु लदीप-  इन्द्रदेव, अहााँ महेन्द्रक ेँ  जल्दी अस्पताल लऽ जाउ।  \nइन्द्रदव-  जे आज्ञा सर। (आगू-आगू इन्द्रदेव आ पाछ ू-पाछ ू  महेन्द्रक प्रस्थान।) \nक ु लदीप-  अहााँ सभ भारतक वीर सपूत छी। अहााँ सभक ेँ  हमर हार्दिंक र्ैनवाद। (क ु लदीप सुजीतक ेँ  \nफोन करै छचर्।) \nहल्लो बड़ा बाबू, अहााँ जल्दी आवब लाशक ेँ  पोस्टमाटधम लेल लऽ जाउ।  \nसुजीत -   जी सर , तुरन्द्त एलौं। \nक ु लदीप-  हम अहााँ दुनू सुरक्षा बलक वीरतासाँ अवत प्रसन्न छी। महेन्द्र एता ताँ हम अहााँ दुनूक ेँ  \nसम्मावनत करब। \n(सुजीत , रंजीत , सुभाष आ बुर्नक प्रवेश आपसमे प्रणाम-पाती भेल।) \nसुजीत -   (क ु लदीपसाँ) जी सर, हम हाजजर छी।  \nक ु लदीप-  लाशक ेँ  पोस्टमाटधम लेल जल्दी लऽ जाउ। \n(सुभाष आ बुर्न लाशक ेँ  अन्द्दर लऽ गेलचर्। फ े र आपसमे प्रणाम-पाती भऽ सुजीत , \nरंजीत सुभाष आ बुर्नक प्रस्थान। क ु लदीप बैसलचर्।)  \nअच्छा रवीन्द्र, ई सभ भेल क े ना? \nरवीन्द्र-  पााँचू गुण्िा ब्रजेशबा आदमी छल। जइमे  एगो कम्पयुटर इंजी वनयर सेहो छल। सभ भोँटक \nहेरा -फेरीमे आएल छल। हमरा सभक ेँ  मुाँह मंगा इनाम गछलक आ कोठलीक चाभी \nमााँगलक। हम सभ चाभी नै देचलऐ।  हमरा  सभक ेँ  कम् प् यूटर  इंजी वनयर चुनौती दऽ देलक। \nतहीपर दुनू  दद स साँ गोली चलए लगल। पररणाम अपनेक समक्ष अचछ। \n(इन्द्रदेव आ महेन्द्रक प्रवेश। महेन्द्रक ेँ  मरहम-पट्टी लागल छखन्द् ह।) \nक ु लदीप-  महेन्द्र, जदी भारतमे अहीं सभ जकााँ वीर चसपाही भऽ जाइ ताँ भारतक चौमुखी वव कासमे \nअवत शीघ्रता आएत। काल्ल्ह हम दुनू वीरक ेँ  सम्मानीत करब। भारतमे बेसी पुलीस माल \nकमाइक चक्करमे रहै छै। उ घूस लऽ कऽ नमहरसाँ -नमहर क े सक ेँ  छोटसाँ-छोट बना दइ \nछै। फलस्वरूप अपरार्ीक ेँ सह बढ़ै छै आ उ मनमाना करै छै। मारल जाइ छचर् पस्थब्लक \nबेचारा। एतुक्का संववर्ानो वकछ ु उटपटांग छै। ओइमे  हमरा  नजररमे प्रर्ान अचछ- प्रत्येक  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n71 \n \nववभागपर राजनीवतक द वा ब। महेन्द्र आ रवीन्द्र, काल्ल्ह भोँटक वगनतीसाँ पूवध हम अपने \nसभक ेँ  सम्मावनत करब। \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n72 \n \nपााँचम दृश्य- \n \n(स्थान- समाहरणालय। भोँटक वगनतीक तैयारी अचछ। महेन्द्र आ रवीन्द्र भोँट मशीनक \nरक्षा कऽ रहल छचर्। गोवर्धनलाल, \nरामेश्वर आ श्रीलालक प्रवेश। सभ बैसलचर् क ु रसीपर। शीघ्र फीरन, क ृ ष्णानंद आ \nकन्द्हैयाक प्रवेश। सभ क ु रसीपर बैसलचर्। ब्रजेश,सुरेश , वववेक , राक े श, भोलू आ शोभूक \nप्रवेश। सभ क ु रसीपर बैसलचर्। सुभरा , माला , चन्द्रमोहन आ उमाकांतक प्रवेश। सभ \nक ु रसीपर बैसलचर्। वगनती पदामर्कारी प्रेमकान्द्त आ शुभकान्द्तक प्रवेश। सभ अपन-\nअपन सीटपर बैसलचर्। अन्द्तमे इन्द्रदेवक संग क ु लदीपक प्रवेश। इन्द्रदेवक हार्मे दूटा \nफ ू लमाला दूटा प्रशल्स्त पत्र आ दूटा मेिल छचर्। क ु लदीपक ेँ  देखख सभ ठाढ़ भऽ गेलचर्। \nहुनका बैसला  उपरान्द्त सभ अपन-अपन सीटपर बैसलचर्। वातावरण वबल्क ु ल शान्द् त \nअचछ।) \nक ु लदीप-  आदरणीय प्रत्याशी लोकवन, हुनकर सहयोगी लोकवन आ सुरक्षाबल लोकवन। औझुका \nददन अपने सबहक लेल बड़ महत्वपूणध ददन  अचछ। अहााँ सभ जनसेवा  लेल जे तन-मन -\nर्नसाँ पररश्रम क े लौं ओकर पररणाम आइ घोवषत कएल जाएत। ऐबेर  नव ढंगसाँ भोँट \nभेल जइमे क े तौसाँ कोनो तरहक गड़बड़ीक सूचना नै अचछ। मुदा एगो प्रत्याशी गड़बड़ \nकरैक प्रयास क े लवन जइमे हुनका सफलता  नै भेटलवन। हमरा नजररसाँ उ बड़ पैघ मघनौना \nकाज क े लवन। हम हुनकर नाओं कवह दइतौं , मुदा नै कहब। कारण ओइ प्रत्याशीक नाओं \nलइमे हमहीं पापी सावबत हएब। ऐ बीचमे हम अपने सबहक मात्र पााँच ममनटक समए \nबरबाद करब। ऊहो  हम अपना  लेल नै, अहीं सबहक सुरक्षा आ संरक्षा लेल। अखवन \nअपना सबहक बीच उपस्थस्थत देशक दूटा वीर सपूत महेन्द्र आ रवीन्द्रक ेँ  हम सम्मानीत \nकरबवन।  \n(महेन्द्र आ रवीन्द्र हार् जोवड़ सभक ेँ  प्रणाम क े लचर्।) \nकारण ई दुनू गोटे जानपर खेल कऽ अपन कत्तधव्यक पूणध पालन क े लचर्। आइ देशमे एहने \nवीर सपूतक आवश्यकता छै। नै ताँ देशफ े र गुलाम भऽ जाएत।  \nभाय महेन्द्र आ रवीन्द्रसाँ आग्रह जे अपने सभ देशक भवव स  लोकवनक समक्ष उपस्थस्थत \nहेबाक कष्ट करी। \n(महेन्द्र आ रवीन्द्र क ु लदीप लग जा दशधक दद स  घुमलचर्। क ु लदीप पवहने महेन्द्रक ेँ  \nफ ू लमाला पवहरौलचर्। र्ोपरीक बोछार भेल।  प्रशस् तीपत्र देखलखखन। फ े र क ु लदीप \nरवीन्द्रक ेँ  फ ू लमाला पवहरौलचर्। र्ोपरीक बोछार भेल। फ े र उ हुनका प्रशस्तीपत्र \nदेलखखन। र्ोपरी क बोछार भेल।)  \nआब अपना सभ भोँटक वगनती दद स  आवब आ अपन-अपन भाग्यक ेँ  अजमाबी। \n(महेन्द्र आ रवीन्द्र अपन जगहपर वबराजमान भऽ गेलचर्।) \nवगनती पदामर्कारीसाँ आग्रह जे भोँटक वगनती शुरू करचर्।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n73 \n \n(दुनू वगनती पदामर्कारी भोँट मशीनसाँ भोँटक व्योरा वनकाचलएक ठाम करै जाइ गेलचर्। \nसबहक भोँटक योग भेल।) \nप्रेमकांत-  महानुभा व , भोँटक वगनती भऽ गेल। \nगोबर्धनलाल-  कटहर छाप - ५०,००९ \nफीरन -   मौगी साइवकल छाप - १५,०८० \nब्रजेश-   बत्तू छाप- ५,००२ \nसुभरा -   गदहा छाप - १,२५,३६१ \n(गोबर्धनलाल, फीरन आ ब्रजेशक दलक उदास मने प्रस्थान। फ े र शीघ्र ब्रजेश दलक \nप्रवेश सुभरा दल पसन्न छचर्।) \nक ु लदीप-  हल्लो सर, जी , जी , जी , जी , जी। सर , बहुत अ सम् भव  छै। कनी-मनीक अन्द्तर नै छै। \nक े तए एक लाख पच्चीस हजार तीनसए एकसठ आ क े तए मात्र पााँच हजार दू। एक-दू \nसए क अन्द्तर रवहतै ताँ वकछ ु  सोचल जा सक ै  छेलै। मुदा एते अन्द्तरमे वकछ ु  सोचनाइ \nबेक ू फी अचछ। सर, प्रवतिा बड़ी कदठनसाँ अबै छै। जी, जी , जी , जी , जी। सर कोनो उपए \nसम् भव  नै छै। जी , जी , जी। सर , अहााँ एक करोड़क बात कहै चछऐ। हजारो -लाखो \nकरोड़मे ई काज सम् भव  नै अचछ। हम अपन प्रवतिाक संग खेलवार नै करब।  \n(फोन कादट देलचर् क ु लदीप।) \nअंतीम पररणाम हम घोवषत करै छी। सु भरा अपन वनकटतम प्रवतद्वन्द्दी गोबर्धनलालसाँ \n७५,३५२ भोँटसाँ आगू वनकचल ववजयी भेली। शीघ्र वहनका प्रमाण पत्र भेटतवन। \n(ब्रजेश दलक प्रस्थान। क ु लदीप प्रमाण पत्र बना ओइपर मोहर दऽ तैयार क े लचर्।) \nआउ सुभरा , अहााँ अपन जीतक प्रमाण पत्र लऽ जाउ। (सुभरा क ु लदीप लग जा अपन \nप्रमाण पत्र क ु लदीपसाँ लेली। र्ोपरीक बोछार भेल। सुभरा प्रसन्न मने आपस  भेली। \nसुभरा दलक नारा लगबैत प्रस्थान। चन्द्रमोहन नारा लगौलवन।) \nआन क्षेत्रक भोँटक वगनती पछावत हएत। जेना -जेना भोँट भेल वा हएत , तेना-तेना भोँटक \nवगनती भेल वा हएत। नीक पररणाम  लेल नीक चसस्टम चा ही।  \nपटाक्षेप-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n74 \n \nछठम दृश्य- \n \n(स्थान- सुभराक अवास । सुभरा , माला , चन्द्रमोहन, लालू, कालू, रहीम , करीम , बदलू \nआ उमाकांत उपस्थस्थत छचर्। सभ रंग-अबीर लगेने पसन्न छचर्। मुख्य आदमी क ु रसीपर \nबैसल छचर् आ वकछ ु  आदमी ठाढ़ छचर्।) \nसुभरा -  (हार् जोवड़) काका, अपने सबहक अचस रवाद साँ हमरा नीक सफलता भेटल। ददल्ली \nजाइसाँ पवहने अपन जनता जनादधनक ेँ  दशधन कऽ ली आ उ आइए बदढ़यााँ होइतै। \nउमाकांत -  बुच्ची, अहााँक ववचार उत्तम अचछ। अखवन सभ वकयो सम्हरल छी। चलै-चलू।  \nचन्द्रमोहन-  दीदी , एगो नै हेतै। काल्ल्ह वा परसु एगो आम सभाक आयोजन करू। पस्थब्लक सभ एबे \nकरचर्न। ओहीमे पस्थब्लक दशधन भऽ जेतै। \nसुभरा -  हमरा ववचारसाँ बदढ़यााँ नै हेतै। भोँट लइ कालमे घरे -घरे जाइ छेचलऐ आ जीतक पछावत \nजनता जनादधनक दशधन  लेल आम सभाक मदवत लेब। ई हमरा नै अरघैए। पवहलुका \nसम् बन्द् र्साँ अखुनका सम् बन्द् र् नीक हेबाक चाही। मतलब वनकल गया तो पहचानते नहीं \nबला गप उचचत नै।  \nमाला -  दीदी , अहााँ ताँ अपने दूर्-पावन बेरा दइ चछऐ। अहााँक ववचार उत्तम अचछ। अखने चलै-\nचलू , जनता जनादधनक ेँ  दशधन कऽ ली।  \n(सबहक प्रस्थान। आगू-आगू सुभरा तइ पाछ ू  माला छचर्। सुभरा फ ू लमाला पवहरने आ \nहार् जोड़ने मुस्कीया रहल छचर्। माला पाछ ू मे उमाकांत आ चन्द्रमोहन छचर्। सभसाँ \nपाछ ू  लालू, कालू, रहीम , करीम आ बदलू नारा लगा रहल छचर्।)  \nलालू-   सुभरा दीदी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   खच्चर पाटी जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद। \nलालू-   गदहा छाप जजन्द्दाबाद। \nचारू -   जजन्द्दाबाद जजन्द्दाबाद।  \nलालू-   जीत गेली भाय जीत गेली।  \nचारू -   सुभरा दीदी जीत गेली।  \nलालू-   देशक नेता क े हेन हो।  \nचारू -   सुभरा दीदी जेहेन हो।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n75 \n \n(पस्थब्लकक एकटा भीड़ सुभराक प्रतीक्षामे छचर्। सुभराक दल ओइ भीड़ र्रर पहुाँच \nरूवक गेल।)  \nसुभरा -   समस्त जनता जनादधनक ेँ  हमर हार्दिंक प्रणाम। \nअपने सबहक शुभ वपयारसाँ हम र्न्द्य छी। \n(र्ोपरीक बोछार भेल।)  \nहमरा आइ वबसवास  भऽ गेल जे जनतामे जागृवत तीव्र गवतसाँ आवब रहलै हेन। नीक -\nअर्ला बेरबैक क्षमता आवब रहलै हेन। अपने सबहक अचस रवाद साँ अपन जनता \nभगवानक सेवा  लेल तन-मन -र्न वनछाबर करैक सप्पत खाइ छी। \n(र्ोपरीक बोछार भेल।)  \nएतबे नै उमाकांत काका कहने रहचर् जे जीतला पछावत काज करती आ मवह नामे एक \nसप्ताह क्षेत्रमे रवह जनता दरबार लगेती आर सबहक समस्या समार्ान करती वा करेती। \nउ हम करबे करब। अइले हमरा जे बेलना बेलऽ पड़ए।  \n(र्ोपरी बोछार भेल।) अन्द्तमे अपने सभक ेँ  र्ैनवाद दइ छी आ वादा  वनमभैक अचस रवाद  \nचाहै छी।   \nउमाकांत -  जदी एम्हर -ओम्हर करती ताँ हम सभ छीहे। \nसुभरा -   आब आगू बढ़ैक आज्ञा दइ जाइ जइयौ। बहुत गोटे प्रतीक्षामे हेचर्न। \n(हर् जोवड़ प्रणाम कऽ आगू बढ़ली। लालू नारा लगबैत आगू बदढ़ रहल अचछ। सभ वकयो \nअन्द्दर जा कऽ फ े र मंचपर एलचर्। सभ वकयो दशधकक ेँ  प्रणाम क े लचर्।) \nपटाक्षेप- \nइविशुभम् \n बेचन ठाक ु र \n \nविदेह मैथि ली समानान् िर रंममंचक सं्‍ िा पकज जनम - ५ निम् िर १९७०ई.मे, माम - चनौरामंज, भाया - \nझंझारपुर, जज ला- मधुबनी, वब हारज वप िाक नाओं - ्‍ ि. राम सुन् दर ठाक ु र, मािा- ्‍ ि. कलाििी देिीज  \nसावहत्‍ यक क ृवि -  \nनाटक- बेटीक अपमान आ छीनरदेिी, वब सिासघाि, बाप भेल वप त्ती आ अधधकार, ऊ ाँ च-नीच प्रकाथशिज \nकौआसाँ मेल्ह बुधधयार, थस मरर याक पंडा, िेिरर  माछमे आम क े ना, रािीक लाज, घोघटिाली कवन यााँ, \nसपूि नाटक आ रमेश वड लर, महावि रलाल, वक शुन बम, बरहमबाबा, रसून -वपआजु नु क्कर नाटक आ \nनाटक अप्रकाथशिज      वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n76 \n \nपल्लवी \nमण्डल, गाम- बेरमा, जिला- मधुबनी। \n \nनदीक धारा िन  \n \nजखन ककयो साथ नइ ददअए  \nतखन एकटा काज करब  \nअपनासँ नै हारब \nजँ गलत नकह छी  \nतँ अपनाक ेँ  नकह बदलब  \nअप्पन संग नकह छोड़ब \nबाँकी सभ ठीक हएत  \nजकह सफ़रपर चलल रहल छी \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n77 \n \nओ एकटा खोज हएत  \nलोकक एकटा आयाम हएत  \nजखन कबसरैत अलछ नदी  \nअपन रस्ता \nतयौ ओ अपन धाराक संग  \nचलैत लचरैत बनबैत अलछ  \nएकटा आर रस्ता \nओ मोन नकह रखैत अलछ  \nअपन सीममतता  \nओ बहैत अलछ  \nबहैत रहैत अलछ \nअनवरत...  \nककएक तँ बहबे ओकर काज छी  \nअहँ अपन काजक ेँ  अही रूपेँ ललअ  \nककयो साथ ददए वा  नकह  \nतैयो अपन काज  \nकरैत चलू  \nबहैत चलू  \nओही नदीक धारा सन!!  \n \nववदेह  \n \nमैचर्ली सावहत्य आन्द्दोलन \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका 'विदेह' १६२ म अंक १५ सितम्बर २०१४ (िर्ष ७ मास ८१ अंक १६२)\n  \nमानुषीवमह संस्कृताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n78 \n \n \n(c)२००४-१४. सवाधमर्कार लेखकार्ीन आ जत ऽ लेखकक नाम नै अचछ ततऽ संपादकार्ीन। ववदेह - प्रर्म मैचर्ली \nपाक्षक्षक ई-पवत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA  सम्पादक: गजेन्द्र ठाक ु र। सह-सम्पादक: उमेश मंिल। \nसहायक सम्पादक: राम वव लास साहु , नन्द्द ववलास राय, सन्द्दीप क ु मार साफी आ मुन्नाजी (मनोज क ु मार कणध)। \nकला-सम्पादन: ज्योवत झा चौर्री। सम्पादक- नाटक-रंगमंच -चलचचत्र- बेचन ठाक ु र। सम्पादक- सूचना -सम्पक ध-\nसमाद - पूनम मंिल। सम्पादक - अनुवाद ववभाग - ववनीत  उत्पल। \nरचनाकार अपन मौचलक आ अप्रकाचशत रचना (जकर मौचलकताक संपूणध उत्तरदामयत्व लेखक गणक मध्य छखन्द्ह) \nggajendra@videha.com केँ मेल अटैचमेण्टक रूपमेँ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमेटमे पठा सक ै  \nछचर्। रचनाक संग रचनाकार  अपन संक्षक्षप्त पररचय आ अपन स्क ै न कएल गेल फोटो पठ े ता, से आशा करै छी। \nरचनाक अंतमे  टाइप रह ए, जे ई रचना मौचलक अचछ , आ पवहल प्रकाशनक हेतु ववदेह (पाक्षक्षक) ई पवत्रकाक ेँ  देल \nजा रहल  अचछ। ऐ ई पवत्रकाक ेँ  श्रीमवत लक्ष्मी ठाक ु र द्वारा मासक ०१ आ १५ वतचर्क ेँ  ई प्रकाचशत कएल जाइत \nअचछ।  \n(c) 2004-14 सवाधमर्कार सुरक्षक्षत। ववदेहमे प्रकाचशत सभटा रचना  आ आकाधइवक सवाधमर्कार रचनाकार आ \nसंग्रहकत्ताधक लगमे छखन्द्ह। रचनाक अनुवाद आ पुनः प्रकाशन हकिंवा आकाधइवक उपयोगक अमर्कार वकनबाक हेतु \nggajendra@videha.com पर संपक ध  करू। ऐ साइटक ेँ  प्रीवत झा ठाक ु र, मर्ूचलका चौर्री आ रस्थश्म वप्रया \nद्वारा विजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ केँ \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसररक \nगाछ”- मैचर्ली जालवृत्तसाँ प्रारम्भ इंटरनेटपर मैचर्लीक प्रर्म उपस्थस्थवतक यात्रा ववदेह- प्रर्म मैचर्ली पाक्षक्षक ई \nपवत्रका र्रर पहुाँचल अचछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई प्रकाचशत होइत अचछ। आब \n“भालसररक गाछ ” जालवृत्त 'ववदेह ' ई-पवत्रकाक प्रवक्ताक संग मैचर्ली भाषाक जालवृत्तक एग्रीगेटरक रूपमे \nप्रयुक्त भऽ रहल अचछ। ववदेह ई-पवत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA \n \n                                                      चसजद्धरस्तु  \n \n ","size_mb":1.41,"has_text":true},"Videha 163.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 163.pdf","name":"Videha 163.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११६६ ६६३३ ३३    म अंक म अंक म अंक म अंक  ०११ ११ अFटूबर अFटूबर अFटूबर अFटूबर    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषO वषO वषO वषO ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८२ ८२ ८२ ८२    अंक अंक अंक अंक ११ ११६६ ६६३३ ३३)) ))   \n  \n \nकथा बौT िसकथा बौT िसकथा बौT िसकथा बौT िस    T मेहथपाT मेहथपाT मेहथपाT मेहथपा    \n        \n(( ((बाल सािह बाल सािह बाल सािह बाल सािह    U य U य U य U य)) ))    \n    \nिद िद िद िद    नWक नWक नWक नWक ३१ ३१ ३१ ३१ मई मई मई मई २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ कX मYहथ गाममे कX मYहथ गाममे कX मYहथ गाममे कX मYहथ गाममे     \n८२ ८२ ८२ ८२म सगर राित म सगर राित म सगर राित म सगर राित        दीप जरए दीप जरए दीप जरए दीप जरए        \nगो^ ठीगो^ ठीगो^ ठीगो^ ठीमे पढ़ल मे पढ़ल मे पढ़ल मे पढ़ल    \nकथाकथा कथाकथा    सभ सभ सभ सभ \n \n \nकथा बौT िस कथा बौT िस कथा बौT िस कथा बौT िस    T मेहथपा T मेहथपा T मेहथपा T मेहथपा ८२ ८२ ८२ ८२म सगर राित म सगर राित म सगर राित म सगर राित        दीप जरए दीप जरए दीप जरए दीप जरए-- -- \n 0 था0 था 0 था0 थानन नन-- --   गजेb c ठाकुरक िन ज अवास Wगण \nगाम- मYहथ, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी।  \nित ित ित ित    िथ िथ िथ िथ    -- --         ३१ मई २०१४ (शिन  िद न) \nसjझ ६ बजेसँ िभ नसर ६ बजे धिर । \n  \nउmाटन उmाटन उmाटन उmाटन-- --  जगदीश साद मn डल, कमलकाb त झा, राजदेव मn डल, िश व कुमार िम p तथा िश व कुमार \nसाद।  \n0 वा0 वा 0 वा0 वागत गत गत गत-- --  काशीकाb त झा ‘िक रण’  \nअs य अs य अs य अs य'' ''-- --  अरिव न्  द कुमार ठाकुर  \nमंच संचालक मंच संचालक मंच संचालक मंच संचालक-- -- उमेश मn डल \nसंयोजक संयोजक संयोजक संयोजक-- --        गजेb c ठाकुर \n  \n  \n  \n    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nकक ककथाक थाक थाक थाक    सuिर सuिर सuिर सuिर    \n    \nपलभिर पलभिर पलभिर पलभिर        ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .......................................... .......... .......... ..........    00 00 00 00        \nिरजw ट िरजw ट िरजw ट िरजw ट    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .......................................... .......... .......... ..........    00 00 00 00     \nअजोह अजोह अजोह अजोह    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ........................................... ........... ........... ...........    00 00 00 00     \nमदन मदन मदन मदन-- --अमर अमर अमर अमर    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ...................................... ...... ...... ......    00 00 00 00     \nxसल xसल xसल xसल    बौआ बौआ बौआ बौआ    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .................................... .... .... ....    00 00 00 00     \nखजानाखजानाखजानाखजाना    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .......................................... .......... .......... ..........    00 00 00 00    \nदु^ ट दु^ ट दु^ ट दु^ टपनापना पनापना    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .......................................... .......... .......... ..........    00 00 00 00     \nअअ अअिद िद िद िद    याया याया    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ........................................... ........... ........... ...........    00 00 00 00    \nबुिध बुिध बुिध बुिध        ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .............................................. .............. .............. ..............    00 00 00 00     \nबाबा बाबालल लल-- --बोध बोध बोध बोध    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ........................................ ........ ........ ........    00 00 00 00    \n0 कू0 कू 0 कू0 कूलक फीलक फीलक फीलक फीसस सस    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .................................. .. .. ..    00 00 00 00     \nमाइक डjट माइक डjट माइक डjट माइक डjट    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ..................................... ..... ..... .....    00 00 00 00     \nलल ललिल िल िल िल    याएल मुँह याएल मुँह याएल मुँह याएल मुँह    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ .................................. .. .. ..    00 00 00 00     \nअधलाअधलाअधलाअधला    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ........................................... ........... ........... ...........    00 00 00 00    \nसस ससरर ररकारीए नौकरी िक कारीए नौकरी िक कारीए नौकरी िक कारीए नौकरी िक    एए एए?? ??    ................................ ................................ ................................ ................................................... ... ...................... ...................... ......................    00 00 00 00        \nहह हहिर िर िर िर    या इb स या इb स या इb स या इb सपेF ट पेF ट पेF ट पेF टरर रर    ................................ ................................ ................................ ................................................... ........... .............................. .............................. ..............................    00 00 00 00    \nसासा सासासुरक साइिक सुरक साइिक सुरक साइिक सुरक साइिक    लक कथालक कथालक कथालक कथा-- --बेथाबेथा बेथाबेथा    ................................ ................................ ................................ ............................................. ............. ............. .............    00 00 00 00    \nदूध दूध दूध दूध    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ............................................... ............... ............... ...............    00 00 00 00        \nएकb त एकb त एकb त एकb त    ................................ ................................ ................................ ................................................... ............. ................................ ................................ ........................................... ........... ........... ...........    00 00 00 00        \n  \n  \n  \n  \n  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n  \n \n    \n        \n    \n    \n            \n        \n        \n    \n        \n    \n        \n        \n        \n \n \n         िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nजगदीश साद मn डल \nजनम जनम जनम जनम  : ५ जुलाइ  १९४७ ई.मे, िपताक नािपताक नािपताक नािपताक नाओंओं ओंओं : 0व . दw लू मn डल। माताक माताक माताक माताक    नाना नानाओंओं ओंओं : 0व . मकोबती \nदेवी। पीपी पीपी : pीमती रामसखी देवी। मातृक मातृक मातृक मातृक  : मनसारा, भाया- घन यामपुर , िजला- दरभंगा। \nमूलगाम मूलगाम मूलगाम मूलगाम  : बेरमा, भाया- तमुिरया, िजला-मधुबनी, (िबहार ) िपन- ८४७४१०  \nमोबाइल मोबाइल मोबाइल मोबाइल  : ०९९३१६५४७४२, ०९५७०९३८६११, ०९९३१७०६५३१  \nईई ईई-- --प* प* प* प*  : jpmandal.berma@gmail.com  \nिश िश िश िश'ा'ा 'ा'ा     : एम .ए. य (िहb दी आ राजनीित  शा0 * ), जीिव जीिव जीिव जीिव    कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन     : कृिष  \nस मास मास मास मानन नन    : गामक  िजनगी लघुकथा संह  लेल  पिह ल “िवदेह  समानाb तर सािहU य  अकादेमी \nपुर0 कार” २०११क मूल  पुर0 कार आ मैिथ लीक पिह ल “टैगा◌ेर  सािहU य  स मान” २०११ ; तथा \nसम योगदान लेल वैदेह स मान- २०१२ ; एवं  बाल -ेरक  िवहिन  कथा संह  ‘‘तरेगन ’’ लेल \nपिह ल “बाल  सािहU य  िवदेह  स मान” २०१२  ा त।    \nसािह सािह सािह सािह    िU य िU य िU य िU य    कक कक    कृित कृित कृित कृित    :    \nउप उप उप उपb याb या b याb यासस सस : ( १) मौलाइल  गाछक  फूल , ( २) उU थान-पतन , ( ३) िजनगीक  जीत , ( ४) जीवन -मरण , ( ५) \nजीवन  संघषO, ( ६) नै धाड़ैए, (७) बड़की बिहन कािशत। (८) सधबा-िवधवा (९) भादवक आठ \nअb हार अकािश त। नाटक नाटक नाटक नाटक  : ( १०)  िमिथलाक  बेटी, ( ११ ) क ोमाइज , ( १२ ) झमेिलया िबआह , \n(१३ ) राकर  डकैत, (१४ ) 0 वयंवर कािशत।  लघुलघुलघुलघु    कथाकथाकथाकथा    संह संह संह संह  : ( १५ ) गामक  िजनगी, ( १६ ) \nअTिगनी, ( १७ ) सतभया पोखिर , ( १८ ) उलबा चाउर, (१९ ) भकमोड़ कािश त। तथा (२० ) \nपतझार, (२१ ) अ पन-बीरान, (२२) बाल गोपाल, (२३) रटनी खढ़, (२४) लजिब जी,  िश  \nका य। िव िव िव िवहिन हिन हिन हिन     कथाकथाकथाकथा    संह संह संह संह  : ( २५ ) बजb ता–बुझb ता,    (२६ ) तरेगन     कािशत। एकWकीएकWकीएकWकीएकWकी    संह संह संह संह  : \n(२७ ) सतमाए, (२८) कw याणी, (२९) समझौता, (३० ) तामक तमघैल (३१ ) बीरWगना केर संह \n“पंचवटी” नाओंसँ कािशत।  दीघOदीघOदीघOदीघO    कथाकथाकथाकथा    संह संह संह संह  : ( ३२ ) शंभुदास कािशत। किव किव किव किवताता ताता    संह संह संह संह  : ( ३३ ) \nइंcधनुषी अकास , ( ३४) राित -िदन कािशत।  (३५)  सतबेध  अकािश त।  गीत गीत गीत गीत     संह संह संह संह  : ( ३६ ) \nगीतWजिल , ( ३७) तीन  जेठ  एगारहम  माघ , (३८) सिरता, (३९) सुखाएल पोखिर क जाइठ \nकािशत।       \n पलभिर  \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nित रसैिठ म बरख गमौला पछाित  िश वजी बाबूक मन गरािन सँ गिड़   रहल छिb ह । िज नगीक सङ दुिन य अb हार \nजकj लिग  रहल छिb ह । केकरा कहिथ न आ कहलो पछाित  के िब सवास करतिन  जे उवाह-उवाहमे िज नगीक ित रसैठ  \nबरख बोिह  गेल। समाजक केते लोक ऐ बातकX बूिझ  रहल छिथ  जे जइ आशामे अखिन  धिर  आस लगौने छेलॱ ओ \nसोलही िन आस बिन  िन किल  गेल! ओना बेसी लोक तँ यएह ने बूिझ  रहल छिथ  जे कौलेजक ोफेसर छिथ , नीक \nदरमाहाक नोकरी करै छिथ , आ नोकरी छुटलो पछाित  तेते पेb शन भेटतिन  जे िज नगीमे किह यो कोनो अभाव नै हेतिन , \nमुदा भेल की? असकरे अपन कोठरीमे बैस पोथीक अलमारीपर आँिख  गरौने मने-मन अपन हूसल िज नगीपर नजिर  दौगा \nरहल छिथ । जेते नजिर  दौग रहल छिb ह  तेते मन िव षादसँ िब सिब  सा रहल छिb ह । िब सिब सेबो केना नै करतिन , नीक \nनोकरी नीक दरमाहा केतए गेल? सौनक घट जकj दुनू आँिख  न ोरसँ बोिझ ल भऽ िज नगीक िब तल िद न देिख  रहल \nछिb ह । अनायास बकार फुटलिन -  \n“धारक पािन  जिह ना धारे-धार बहैत समुcमे समा जाइए, तिह ना ने अपनो िज नगीक धारक भेल!”  \nअसकर कोठरीमे रहने ि◌कयो दोसर तँ नै सुिन  पौलक मुदा अपन मनक सोग जे मुँह होइत िन कलल, ओ दुनू \nकान तँ सुनबे केलिक न । फेर मन घुमलिन । भने िक यो आन नै सुनलक। जँ सुनबो करैत तँ लाभे कथी होइतै। \nयएह ने जे जिह ना अपन िज नगी फुरO-फjइमे गेल तिह ना ओकरो जैतै।  \nतैतािल स बरख पिह ने िश वजी सी.एम. कौलेजसँ एम.ए. पास केलिन । औनसमे नीक अंक आ एम.ए.मे सेहो नीक \nअंक भेटल छेलिन । शुxहेसँ माने हाइए 0 कूलसँ मनमे बैस गेल छेलिन  जे एम.ए. केला पछाित  ोफेसर बनब। \nपिर वारक 0 तर- िश 'ा सङ अथO- कX उठाएब। मुदा भेल की?  \nगामक स प पिर वारमे िश वजीक जनम भेल। िप ता- राधा गोिव b द- नीक खेित हर, पनरह बीघा खेतो छेलिन । \nपढ़ल-िल खल तँ बेसी निह यX छला मुदा खेतीक सभ लूिर सँ स प छलाहे। समटल पिर वार तँए बेटाक िव चारक िव परीत \nिव चार किह यो बेटाक सोझ नै रखलिन । मनक धरणो छेलिन  जे ब चाकX माने बेटा-बेटीकX जेते 0 वतं* xपे िज नगी ठाढ़ \nकरैक समए देल जाएत ओ ओते नीक बनत। तहूमे किह यो बेटाक X ने 0 कूल-कौलेजमे फेल होइत देखलिन  आ ने \nकिह यो ताड़ी-दाx पीबैत देखलिन  आिक  सुनलिन । जइसँ मनमे आरो बेसी िब सवास बनले रहलिन ।  \nएम.ए. केलाक साले भिर  पछाित  गामक बगले गाम सोनपुरमे कौलेज खुजल। कौलेज बनौलिन  सोनपुरक एकटा \nसु य0 त पिर वारक िव ^ णुदेव। तीन भjइक भैयारीमे िव ^ णुदेव सभसँ जेठ छिथ । अ0 सी बीघा जमीन छिb ह । दोसर भाए \nछेलिख न, जे िन:सb ताने मिर  गेला। तेसर भाए कृ^ णदेव छिb ह । मुदा दोसर भाएक िन :सb तान िव धवा सेहो जीिव ते \nछिथ न। हुनके मन बुझबैले रामदेवक नाओंसँ कौलेज बनौलिन ।  \nकौलेजक शुxक समैमे, िब नु दरमेहेक बाहरक ोफेसर केना रिह  सिक तिथ  तँए गामोक आ अगल-बगलक गामक \nसेहो िश 'क सबहक बहाली भेल। अिग ला आशापर सभ- चपरासी, िक रानीक सङ ोफेसर- ऑिफ सक काजसँ पढ़ै-\nिल खै धिर क काज स हारए लगला। ओना गाम-घरमे कम पढ़ैबला तँए िव ाथ क सं¡ या ओते नै जइसँ कौलेजक काज \nनीक जकj चलैत। नीक जकjक अथO ई जे ाइवेटो कौलेज नीक ि व ाथ - सं¡ याक िह साबसँ- रहने नीक जकj \nचिल ते अिछ  मुदा से ऐ कौलेजक नै। कम िव ाथ  रहने, आमदनी कम, जइसँ दरमाहोक तँ काटौती भेल मुदा \nआ◌ॅिफ सक काज चलैत रहल।  \nबीस बखOक पछाित  कौलेजक भाग जगल। भाग ई जगल जे िव ाथ  क सं¡ या बढ़ने आ नीक िर जw ट भेने \nसरकारी हेबाक संभावना बढ़ल। जइसँ चपरासी, िक रानीक सङ ि श 'कोक बीच सुखद भिव सक आशा जगल। मुदा \nतइसँ पिह ने ित करम शुx भेल। सचीवक पिर वार आ जाित -कुटुमक तँ कौलेजमे रहल मुदा िश वजीक सङ तीन गोटेकX \nहटा देल गेलिन ।  \nकौजेलसँ हटला पछाित  िश वजी अनुभवी िश 'कक xपमे रिह तो नोकरीसँ िव मुF त रहला। मुदा साले भिर  पछाित  \nदोसर कौलेज िश वजीक घरसँ पjच कोस हिट  खुजल, ओ खुजल जन-सहयोगसँ। मुदा कौलेजक अदीनता रहल जे \nसंचालन सिम ित क सद0 यक बीच वैचािर क भेद- मन-भेद- सभ िद न चिल ते रहल, जइसँ कौलेजक बेव0 था आगू नै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nससिर  पाछूए हड़कैत रहल। मुदा तैयो ठाढ़ तँ रहबे कएल। ओही कौलेजमे समए िब तबैत िश वजीक ित रसैिठ म बरख \nबीत गेलिन ।  \nसोनपुर कौलेजमे जखिन  तीन साल िश वजीकX भेलिन  तखिन  िप ता मिर  गेलिख न। पिर वारमे दोसर करताइत नै, \nमुदा तैयो िश वजी जन-बोिन हारक हाथे खेती स हारैत रहला। ओना िप ता- राधा गोिव b द- अपने हाथे तेते काज करै \nछला जे ओते काज करबैमे तीनटा जन लगैत। मतलब ई जे तीन जनक काज असकरे राधा गोिव b द करै छला। \nराधा गोिव b दकX मुइने पिर वारक काजो घटल, मुदा तैयो पिर वार तँ चिल ते रहल।  \nिश वजीकX तीन सb तान, दूटा बेटा एकटा बेटी। तीनू छँटगर भऽ गेल। जेठ बेटा- कुशेसर- खेलौिड़ या बेसी, तँए \nहाइ 0 कूलक पढ़ाइसँ आगू नै बिढ़  सकल। नै बढ़ैक पाछू िप तोक ओते तनदेही नै रहलिन  जेतेसँ बेटा-बेटी सुधरैए। \nसोलह बखOक अव0 थामे कुशेसर िद w ली चिल  गेल। गरो नीक बैिस लै, एकटा फैF £ीक आ◌ॅिफ समे नोकरी भेट गेलै। \nदरमाहासँ बेसी बाइली हुअ लगलै। जे अपन खचO चलबैत बकम े िन अिम त रखबो करैत आ पjच हजार xपैआ \nिश वजीओकX माने िप तोकX मासे-मास पठबैत रहल। बिह नक िब आह सेहो नीक जकj केलक। छोटका भाएकX बंगलोर पठा \nडाF टरी पढ़बैए।  \nसमए आगू बढ़ल। िश वजी िज नगीक अंित म अव0 थामे पहुँच गेला। पिर वारक सङ कुशेसर परसू गाम आएल। \nचाx िध या-पुता ाइवेट कोिचंगमे पढ़ै छै। कोठरीमे दुनू  परानी िश वजी बैसल अपनो िज नगीकX आ बेटो- कुशेसरो-क \nिज नगीकX भजािर  रहल छिथ ।  \nअपन पढ़ल-िल खल िज नगी देिख  िश वजी बजला-  \n“ओना ई¤रक दयासँ पिर वारक पिछ लो आ अिग लो गित  नीक अिछ  मुदा...?”  \n‘मुदा’पर िश वजीकX xिक ते पी टोिक  देलिख न-  \n“मुदा की?”  \nओना अखिन  धिर  पीओ नीक जकj िश वजीक िज नगीकX नै जनैत, मुदा िश वजी तँ 0 वयं कत¥-धत¥ छिथ ए। \nसंयोग नीक रहल जे पीकX उuर दइसँ पिह ने पोता- कुशेसरक जेठ बेटा- जे हाइ 0 कूलमे पढ़ैए, कोठरी पहुँच गेल।  \nपोताक xप-रङ देिख  िश वजी सहिम  गेला। सहिम  ई गेला जे अपना आगू कुशेसर केते पढ़ने अिछ । मुदा \nकमेबा आ िज नगी जीबाक जे लूिर  ओकरा छै ओ अपना कहj भेल! खाली-खाली िज नगी खिल याइत सोलही खिल आ \nगेल! कोन मुहX केतौ बाजब जे िज नगीक ई लीला अपन छी!  \nकोठरी अिब ते पोता- नb दन- पुछलकिन -  \n“दादाजी, अपन िज नगीक अनुभवक िक छु बात हमरो सुना िद अ।”  \nपोताक ¦ सुिन  िश वजी ठकुआ गेला। ठकुआ ई गेला जे सत् -सत् किह  देबै तँ हो-ने-हो ओकरो मन पढ़ै \nिद ससँ हटिक  जाइ, ओना कोन xपे िद w लीमे रहैए, हमरा बातक केते असिर  हेतै, ई पिर खब तँ किठ न अिछ । मुदा \nझjिप -तोिप  अपन किह  देने तँ उuर भाइए जेतै। मुदा अधिख जू कहने थोड़े नीक नहjित  बूिझ  पौत। सभ रोग-िव यािध , \nसोग-संतापकX मनमे तिह यबैत िश वजी कहलिख न-  \n“बाउ, समए सभसँ बलवान होइ छै, pमवाने ओकरा पकिड़  \nसङे चिल  सकैए, तँए...?”  \n‘तँए’ सुिन  नb दन पुन: पुछलकिन -  \n“की बलवान?”  \nपोताक दोहरबैत ¦ सुिन  िश वजी बजला-  \n“बाउ, जे मनुख पल-पल िज नगीक महत बूिझ  पग-पग बढ़ैत ओकर िज नगी आ पल-पलकX पलपलाएल रस पीब \nबढ़ैत तेकर िज नगीमे अकास-पतालक अंतर होइ छै। िक एक तँ नीको आ अधलोमे पलपली होइते छै।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nनb दन-  \n“अकास-पतालक ई अb तर मेटाएत केना?”  \nिश वजी-  \n“कृित कX अनेको xप छै मुदा अखिन  दुइए xप देखहक। धरत ी-अकास तँ देखै छहक, पताल नुकाएल \nअिछ । मुदा मनुखोक कृित  होइ छै, जे मनराजमे बास करै छै। वएह xपाb तरण एक xपता आिन  एकबट \nकरैत बाट पकड़ैए।”  \nबाबा- िश वजी-क िव चार सुिन  नb दनो आ पीओ उिठ  कऽ ठाढ़ भेल। दुनूकX ठाढ़ होइत देिख  नमहर सjस छोड़ैत \nिश वजी अपन मनकX बुझबैत घुनघुनेला-  \n“िद नक हेराएल जँ सjझमे घूिम  आबए तँ ओ हेराएब नै भेल। मुदा जे हेराएल से हेराएल जे बjकी अिछ  \nओकरा पलो भिर  हाथसँ छोड़ब िज नगीकX धोखाड़ब हएत।”  \n२२ २२४४ ४४    मई मई मई मई २०१४ २०१४ २०१४ २०१४         िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nिरजw ट िरजw ट िरजw ट िरजw ट    \nपिहल जनवरीकX रिव िदन रहने दोसर िदन 0 कूलो खुजत आ बड़ा िदनक छु§ीसँ पिहने भेल परीछाक िरजw टो \nिन कलत। ओना िश 'क अिभभावक आ िव ाथ क बीच नव बखOक उपह ारक समए रहने खुशीक वातावरण पसरले \nअिछ । केना नै पसरौ! दुग¥पूजा अबैसँ पिह ने जे खुशी मनमे उमकैत ओ तँ स तमी पूजा धिर रहबे करैत। ठjउ करब, \nफूल-पातसँ पूजा करब, कjच मािटक िद यारीसँ सjझ देब, 0 तुित करब, मुदा आँिख (िड हा) पड़ला पछाित  जे उU सवक \nमेला शुx होइए तेकर पछाितए ने खगल-भरल हाथक वोध होइए।  \nगामेक हाइ 0 कूलक नअम क'ामे गोबर गणेश सेहो पढ़ैत। ओकर ो िर जw ट िन कलत। जिह ना आन-आन \nिव ाथ मे खुशी तिह ना ओकरो। एक तँ परीछा देला पछाित  बड़ा िद नक छु§ीक उछाही तैपर आगू बढ़ैक अवसिर िक ए \nने रहतै। ओना छु§ीक उछाही सभ छु§ीमे होइ छै मुदा से बड़ा िद नक छु§ीमे निहयX रहै, मुदा िक छुओ तँ जxर रहए। \nसालमे केतेको छु§ी िव ालयमे होइए, जइमे िक छु 0 थाइओ आ अ0 थाइओ। ओना बाबन-ित रपनटा रिव  अपन अठबारे \nिह 0 सा लइये लेने अिछ, मुदा तँए आन-आनक कोनो सीमा-सरहद नै छै? छइहे। िक छु पाविन -ित हारक नामे अिछ, िक छु \nमौसमक नामे अिछ तँ िक छु समैक नामे। खैर जे होउ, मुदा जिह ना घटनकX बढ़न कहल जाइ छै तिह ना छोट िद नकX \nपैघ िद न अथ¥त् बड़ा िद न किह  अराम करैक अवसिर  देल जाइए!  \nकेतबो धड़फड़ केलक गोबर गणेश तैयो साढ़े दस बिज ये गेलै। एक तँ इ0 कूलो जेबामे िक छु िब लम भाइए गेल \nरहै मुदा िर जw टक खुशीक हकार बँटबे ने केने रहए। तँए िव ालय जाइसँ पिहने हकार सेहो बँटैक छइहे। िव दा \nहोइसँ पिहने बाबा लग जा बाजल-  \n“बाबा, आइ िर जw ट िन कलत।”  \nपोताक खुशीक हकार पािब   यामचरणक मनमे खुशी उपकलिन  मुदा बजला िक छु ने। केना खुशनामाक \nअसीरवाद देिथ न? ओ बरहब§ू थोड़े छिथ जे दी'ा पिह ने आ िश 'ा पछाित  देिथ न। गोबरो गणेशकX िव ालयक फलक \nआशा तँए बाबाक असीरवादक ित 'ा छोिड़  िव दा भऽ गेल।  \nमाथक सुxज पिछ म लटिक गेल, अखिन धिर  गोबर गणेश िकए ने आएल। पढ़ौनी िद न थोड़े िछऐ जे बेसी \nसमए लागत, िर जw टक िद न छी। जे पास करत हँसैत घूमत आ जे फेल करत ओ अपनो कानत आ पिर वारोकX \nकनौत। समटल मन बाबाक आरो समटा गेलिन। जेबेकाल पोता कि ह गेल िरजw ट िन कलत। चौकीपर सँ उिठ \nर0 तापर जा िव ालय िद स िह या कऽ तकलिन । जेuे दूर नजिर  गेलिन  तैबीच केतौ पोताकX अबैत नै देखलिन। घूिम  \nकऽ दरब¨ जापर आिब  िव चारए लगला। केना फल पौल पोताक अगवानी छोिड़  अपने दोसर काजमे लागब। औझुके \nअगवानी ने वागवानी बनौत। अपना आँिखए पोताकX देखब आ अपना काने ओकर फलोकX सुनब छोिड़ कऽ जाएब नीक \nनै। बैिसते मनमे नीकक आशा नाचए लगलिन। जिह ना गाम-घरक  बीच नव-नव अिव ^ कार सुिन  लोकक मन नचबो \nकरैत आ गीतो गबैत जे आब की जनक जीक तीन िब तीया हरक काज हएत, बड़का-बड़का हरजोता सभ आिब  रहल \nअिछ । एके िद नमे सािठ बखOक िज नगीकX तीस बरख बना देत। दू िद न तँ सॱसे िज नगीक भेल। गोबर गणेशपर नजिर \nपिड़ते मनमे जेना शुभे-शुभक सपना उठए लगलिन । िब सिर  गेला चािर  सालसँ फेल होइत आएल गोबर गणेशकX। मुदा \nिब सरैक पाछू काजक फलो होइ छै। िक यो काजक फल गिन  फल बुझैए आ िक यो फलेकX फल बुझैए।  यामचरणक \nमनकX गोबर गणेशक काज अधला िव चारक बाटपर ठाढ़ भऽ आगू अबै ने दिन, जइसँ बाबाक मनमे सौनक हिरअरीए \nबूिझ पड़िन। आ◌ेना पिछ ला सालक हिरअरी बािढ़मे तेना कऽ धुआएल जे लोक सौन-भादो िब सिर  जुलाइ-अग0 त बुझए \nलगल, सेहो मनमे रहबे करिन । मुदा लगले मन िब निब नेलिन । िब निब नाइते चौकीपर सँ उिठ  र0 तापर पहुँच 0 कूलक \nबाट िह या कऽ तकलिन । पोताकX केतौ नै देिख मन ठमिक  गेलिन । मुदा लगले उठलिन  जे िक छु दूर आगू  बिढ़  \nदेिख ऐ, जँ कहॴ सङी-साथी स ङ िर जw टक खुशीमे बौड़ा गेल हुअए। मनो गवाही देलकिन । सएह भेल, भिर सक केतौ \nबौड़ा गेल अिछ । जँ से नै रिह तै तँ कोन बेटा-बेटी लाखो बेर स पत खा कऽ नै बाजल हएत जे माए-बापक सेवा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nहमर धमª नै कतO« यो छी। एकटा झूठ बजने लोक कोट-कचहरीक खूनी केससँ बँिच  जाइए आ जैठाम हजारो-लाखोक \nबात छै। मुदा बेसी काल मन ऐठाम नै अँटकलिन । आगू बिढ़ ते मन पड़लिन  यएह जखिन  गोबरधन िग िर धारी गोबरधन \nपहाड़ उठा इb cक धारकX रोिक  देलक तखिन  हमर गोबर गणेश ने िक ए करत। मनमे उिठ ते जेना सौनक कजरारीक \nछटा छट-छटा गेलिन । डेगे-डेग िक छु डेग जखिन  आगू बिढ़  नजिर  उठौलिन  तखिन बूिझ  पड़लिन  जे पोता आिब  रहल \nअिछ। नजिर पिड़ते बाबा हjइ-हjइ पाछू घूिम , आपसी घर िद स िव दा भेला। अपन िसंहदुआिरमे पोताक अगवानी \nकरनाइक खुशी मनकX भिर  देलकिन । मुदा जिहना ित 'ाक घ ड़ी असिथरसँ नै चिल  उकड़ू चािल  चलए लगैए। \n यामचरणोक मनमे तिह ना उठलिन। चािर बखOसँ गोबर गणेश फेल करैत आएल अिछ मुदा अपन मन कहै छै जेना \nिज नगीमे एकोबेर ने फेल केलॱ हेन। जँ से रिह तै तँ कोिढ़ या बरद जकj पालो देिख ते कान झjिक  दइत। सेहो तँ \nनिहयX बूिझ पड़ैए। मुदा से भेल केना अिछ ई तँ ओकरेसँ भjज लगत। िक यो रचनाकार मिर  कऽ नै मृU युक चचO करै \nछिथ , मृU युपराए िज नगी देिख  मृU युक चरचा करै छिथ । फेर कनगुिर या आँगुरपर िह साब जोड़ए लगला। टटका पढ़लाहा \nने टटका ¦क उuर टटके िल िख  देत मुदा से तँ गोबर गणेशमे नै अिछ । िर आएल-िख आएल पाइ थोड़े कारोबारमे \nऔत। जँ किनय-किनय िबसरैत गेल हएत तैयो एक सालक पढ़ाइ  तीन सालमे िब सिरए गेल हएत। जँ बेिसयाएल \nहोइतै तँ चािर गुणा बेसीआ जाइत। तखिन तँ दोसरे सालमे बेसी पिबते पास केने रहैत, सेहो तँ निह यX भेल अिछ। \nमन घोड़म¬ा हुअ लगलिन ।  \nगोबर गणेश अिब ते  यामचरणकX गोड़ लािग बाजल-  \n“बाबा, िर जw ट िन कलल।”  \nगोबर गणेशक बात सुिन  यामचरणक मनमे उठलिन , की िन कलल। पास केलक आिक  फेल केलक से कहj \nबूिझ  पेिलऐ। नजिर  उठा िह या कऽ गोबर गणेशक मुँहपर देलिन । मुँहक xिख  मिल न नै। मुदा केना कऽ पुछबै जे \nबौआ पास केलX आिक  फेल। पास-फेल तँ लोक िज नगीक ि­ यामे करैए। जे ब चेसँ वािह त हुअ लगै छै आ \nहंसवािह नी मितयो चलए लगै छै। आँिख पर आँिख चढ़ल देिख गोबर गणेश बूिझ  गेल जे बाबाक मनमे िक छु ¦ छिb ह। \nहलसैत बाजल-  \n“अहूबेर नमेमे रहब।”  \nपोताक बात सुिन   यामचरणक मनमे उठलिन , चािर  सालसँ फेल करैत आएल अिछ  मुदा मनमे िम िसओ भिर  गम \nनै छै! िस याहीक कोनो रेख नै देिख  पबै छी। असमंजसमे बाबाकX पड़ल देिख  गोबर गणेश बूिझ  गेल जे भिर सक बाबा \nिब सिर  गेला। सएह मन पाड़ैले किह  रहला अिछ । िक छु ठेकना कऽ मन पािड़  बाजल-  \n“पिह ले साल जे फेल केने रही से िब सिर  गेिल ऐ जे िक ए केने रही?”  \nपोताक ¦ सुिन   यामचरण असमंजसमे पिड़  गेला जे केना हँ कहबै आ केना नै कहबै। हँ जँ कहबै तखिन  जँ \nकहॴ आगूक बात पूिछ िद अए आ जँ नै कहबै तँ बुझलो बात नै बूझब किह  झु¬ा भऽ जाएब। चुपे रहला। पिर वार की \nकोनो कोट-कचहरी िछ ऐ जे बाता-बाती हएत, पिर वार तँ पिर वार िछ ऐ। जिह ना बाबाकX िब नु पुछनॱ िक छु कहैक अिध कार \nपोतापर होइत तिह ना ने पोतोकX बाबापर। अपने फुड़ने गोबर गणेश बाजल-  \n“पिह ल साल जे िश 'क पढ़ौने रहिथ , हुनकर बदलीओ भऽ गेलिन  आ िवषयो बदिल  गेल।”   \nपढ़ौनी आ पढ़ौिन हार सुिन  िक छु पुछैक मन  यामचरणकX भेलिन , मुदा अपने फुड़ने गोबर गणेश फेर बाजल-  \n“पिह ल साल जे िश 'क जे िव षय पढ़ौलिन  ओ जेना तर पिड़  गेल।”  \nगोबर गणेशक बात सुिन   यामचरण ओझरा गेला। डोराक पोिल या जकj ओर-छोर नै बूिझ  पािब  जेना िब चेमे \nओझरी लिग  गेलिन । ओझरी लिग ते एकटा ओर देखिथ  तँ दोसर हरा जािb ह  आ बीहयबैत जखिन दोसर भेटिन  तँ \nभेटलाहा हरा जािb ह । टीकमे लागल िच ड़िच ड़ी जकj भऽ गेलिन । एक तँ आँिख क पछुऐतमे टीक रहने सोझहा-सोझही  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nनै देिख पबैत दोसर दुनू हाथक आँगुर ओझरी छोड़ाइए ने पबैत। मनमे उठलिन, गोबर गणेश िक यो आन छी जे कोनो \nबात पुछैमे संकोच हएत। पुछलिखन-  \n“बौआ, नै बूिझ  पेलॱ जे केना पढ़ौनीओ आ पढ़ौिनहारो बदिल  गेल। जँ पिह ल साल बदिलये गेल तैयो दोसर-\nतेसर-चािर म साल तँ बँचल...?”  \nबाबाक ¦ सुिन, सjपक बीख झाड़िनहार मनतिर या जकj गोबर गणेश धुरझाड़ बाजल-  \n“जिहना पिहल साल बदलल तिह ना दोसरो साल बदलल।”  \nदोसर साल सुिनते िब चेमे  यामचरण टोिक देलिखन-  \n“एना नै बाजह जे जिहना पिहल बदलल तिह ना दोसरो-तेसरो- चािरमो साल बदलल। फुटा-फुटा कहऽ जे \nपिह ल साल की बदललह आ दोसर-तेसर-चािरम की?”  \nबाबाक ¦ सुिन, जिहना िक यो इb टर यू देमए जाइकाल र0 ताक पढ़ल-बूझल बात सुिन ¦क पुछड़ी पकिड़ \nधड़-धड़ा कऽ उuर िद अ लगैए तिह ना गोबर गणेश बाजल-  \n“पिहलुक साल पढ़लॱ जे केना िक यो गाछपर चिढ़ आम तोड़ैए आ  केना मािट क पिहयाक गाड़ी बना मािट  \nउघैए।”  \nओना  यामचरणकX पोताक उuर सुनल बूिझ  पड़लिन , मुदा िक छु बेसी िद नक सुनल बूिझ बेसी िब सराइए गेल \nरहिन। िक छु अपनो मनपर भार दिथ आ िक छु खोिध-खािध गोबरो गणेशक \nमुहसँ सुनए चाहिथ। गोबर गणेश बूिझ  गेल \nजे बाबाकX रस भेिट रहल छिbह । मनमे उठलै जे पिरवारमे बूढ़-ब चाक बीच स बb ध बनत तँ बीचला अनेरे सोझराएल \nरहत। एक िद स टीकासनक बाबा तँ दोसर िद स गंगा पार करैक नाव पोता। मु0 की दैत गोबर गणेश बाजल-  \n“दलानक खु§ीपर जे ललका कपड़ामे रामायण बािb ह  कऽ रखने छी ओ पुरना गेल। पिह ल बखOक कोसOमे \nरहए।”  \nगोबर गणेशक अजगुत जवाब सुिन   यामचरणक मनमे भेलिन  जे बुिधए ने घुसुिक गेलैए। मुदा लगले फेर भेलिन  \nजे केमहर घूसकल से केना बूझब। एहेन ¦ पुछबो केना करब ै। जँ कहॴ आगू मुहX घुसुिक  गेल हेतै तखिन \nअिगयाएल बात बाजत। जँ कहॴ अगवानीक चािल  धेलक तँ अनेरे अनसोहjत लागत। से नै तँ चुिचकारी दऽ अपने \nमुहसँ बजाएब नीक हएत। पुछलिखन-  \n“बौआ, तँ◌ू झब-झब बािज  जाइ छह, कनी असिथ रसँ बाजह। आ ब िक  अपन ओ आँिख-कान रहल जे \npवणकुमारक पािन क अवाज सुिन  तीर चलाएब।”  \nबाबाक ¦ सुिन गोबर गणेशक मन मघैया खेतक खेसारी, सेरसो जकj गद-गदा गेल। बाजल-  \n“बाबा, र0 ता-पेरा एहेन सवाल-जवाबक जगह नै छी। कखनो कुuा-िब लाइ िध यान तोड़त तँ कखनो बाb हपर \nखेलाइत िध या-पुता। ओकरा मनािहओं तँ नै करबै। जेकरा ती िनए बीतक घर-घराड़ी छै ओकर िध या-पुता \nर0 ता-बाटपर नै खेलतै तँ खेलत केतए। से नै तँ चलू दरब¨ जापर, असिथ रसँ कहब।”   \nपोताक बात सुिन  यामचरण बजला-  \n“जेतए बसी वएह सुb दर देश भेल। जे पैतपाल करए वएह राजा भेल। ईहो जगह िक  अधला अिछ , दुआरे-\nदरब¨ जाक ने मुहथिर  छी। अपन घर-दुआर छी, अकासमे िच ड़ै-चुनमुनी उड़बे करत, कुuा-िब लाइ, माल-जाल \nचलबे-एबे-जेबे करत तइसँ िक  गप-स पमे बाधा पड़त।”  \nबाबाक िव चार गोबर गणेशकX नीक लगलै। मनमे एलै गाए-गोxक िम लान ठेहुनो पािन  दुहान। बाजल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \n“बाबा, रखलाहा पोथीमे कथी राखल अिछ से िब सिर  गेिल ऐ।”  \nपोताक बात सुिन  कनी पाछू घुसकैत  यामचरण बजला-  \n“सोलही केना िब सिर  जाएब, मुदा िक छु झल जकj तँ भइये गेल अिछ।”  \n‘झल’ सुिन झलझलाइत गोबर गणेश बाजए लगल-  \n“चाx जुगक चच¥ अिछ।”  \n‘चाx जुग’ सुिन  यामचरणक मन सकपकेलिन। सकपकाइते बजला-  \n“बौआ, चािर  जुगक चच¥ ने पोथी-पुराणमे अिछ, जुग तँ केतेको आएल-गेल आ अबैत-जाइत रहत। जुगोक \nिक  ठेकान अिछ, जखिन दूटा िच b हारकX भXट होइ छै तखनो कहै छै जुगो पछाित भXट भेलॱ। आब तोहॴ कहऽ \nजे एक जुगकX के कहए जे केते भऽ जाइए!”  \nबाबाक िव चार गोबर गणेशकX जँचल। बाजल िक छु ने मुदा ड ोरीमे बाb हल कोनो व0 तु जकj मुड़ी डोलबए \nलगल। बाबा बूिझ गेला जे भिर सक आरो बात सुनए चाहैए। बजला-  \n“जिहना िच bहारक बात कहिलयऽ तिह ना बारह बखOकX सेहो जुग कहल जाइ छै।”  \nबाबाक िवचारकX उड़ैत देिख गोबर गणेश बाजल-  \n“बाबा, कोन जुग-जमानाक बात उठा देिल ऐ। आब ने ओ जुग रहल आ ने जमाना। अखनुक जे जुग अिछ  \nतहीसँ ने अपना सबहक िज नगी चलत। अनेरे मगजमारी केने मनो िछिड़आएत।”  \nजे बूिझ गोबर गणेश बाजल हुअए मुदा  यामचरणकX भेलिन ज े भिरसक जे कहिलऐ ओ हृदैकX बेधलकै हेन। \nनीक हएत जे आरो िक छु किह  िव चारक र0 ता बदलब। बजला-  \n“बौआ, जखिन एते बािजये गेलॱ तखिन कनीए आरो रहल अिछ , ओकरा◌े सठाइए लेब नीक हएत। चािर जुग \nजे भेल सतयुग, *ेता, ापर आ कलयुग से िक  कोनो ए®े \nरङ भेल। जेकरा जेते फबलै से तेते दफािन \nलेलक।”  \nगोबर गणेश दफानैक माने नै बुझलक। बाजल-  \n“की दफािन लेलक?”  \nपोताक िज ¯ासा सुिन  यामचरण बजला-  \n“देखहक जँ चाx जुगमे समैक बँटबारा भेल तँ एक रङक ने होइत, से कहj अिछ। चाx चािर रङ अिछ। \nखैर जे होउ मुदा एकटा आरो बात किह दइ िछअ। सतयुगक हिर  °b c बड़ दानी छला। राजा छला, मुदा \nदान देबाकाल िब सिर  गेला जे हम राजा छी, राजक भार ऊपरमे अिछ, अपना फुड़ने जँ ए®े गोटेकX सभटा \nदऽ देबै तँ करोड़क-करोड़ लोकले कथी रहतै।”  \nिद न भिर क जुड़ाएल मन गोबर गणेशक, पेटक बात उफिन-उफिन बहराए चाहै, मुदा बाबाक िवरामक पाछुए ने \nिक छु बाजत। रोकलो तँ नै जा सकैए। मनमे उठलै, जिह ना कोनो फुलक गाछ आिक  कोनो लuी िग रहे-िगरह मुड़ीओ-\nफुलो आ बतीओ दइए तिह ना जखने बजता आिक िब चेमे टोिक मुिड़ यारी देबिन। अनेरे अF छा कऽ चुप भऽ जेता। \nबाजल- \n“बाबा, अहj चािर  जुगक चच¥ करै िछ ऐ, मा0 टर साहैब कहलिन जे पjचम जुग छी। एकटा केतए हेरा \nगेल।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nहेराएल सुिन  यामचरण ठमकला। ठमिक ते गोबर गणेश बूिझ गेल जे भिर सक बजैले िक छु कहै छिथ। सुनैक \nितझु जकj मुँह लगै छिb ह। बाजल-  \n“बाबा, जिह ना अदौमे आमक फड़ खाइ छल तिह ना अखनो खाइ छी। नीक भो¨ य पदाथO िछऐहे। मुदा ¦ तँ \nएकटा उठबे करत िक ने जे नमहर गाछक फल छी, जँ अपने टूि ट कऽ खसैक बात सोचबै तँ छोटका-\nबड़बिड़या भलिहं खसलोपर दरहे रहैए मुदा नमहर, कोमल केना रहत। तखिन ओकरा केना उपयोग कएल \nजाएत।”  \nगोबर गणेशक बात  यामचरणकX जँचलिन। बजला-  \n“एकर उपए तँ यएह ने हएत जे जँ छोट गाछ रहत तँ िन  चोसँ ठाढ़ भऽ हाथसँ तोिड़ लेब, मुदा नमहरमे तँ \nल² गी-बuीसँ तोड़ल जाएत या गोला-ढेपासँ तोड़ल जाएत। मुदा ई तँ तकO भेल। आजुक समैमे भलिहं गमलोमे \nआम फड़ए, मुदा नमहर गाछक फल छी, एकरो तँ नकारल निहयX जा सकैए। जw दी-जw दी अपन बात कहऽ। \nचाहो पीबैक मन होइए।”  \nचाहक नाओं सुिनते जेना गोबर गणेशक पशे बदिल  गेल। बाजल-  \n“बाबा, गप-स प केतौ पड़ाएल जाइ छै, ओ तँ सिद काल उिड़ते रहैए आ उिड़ते रहत। मुदा ओकरा (बातकX) \nजखिन िव चार बना िव चािर कऽ नै िवचरण करबै तखिन  धारक मुँह केना बनतै। अखिन एतबे रहए िद यौ। \nिर जw टक िद न छी, अहj अँटका लेलॱ। दादी-माए सभ \nअङनामे टाटक भुरकी दने तकैए। भने चाहो बनबा \nलेब आ कुशलो-छेम सुना देबै।”  \nगोबर गणेशक िव चार  यामचरणकX जँचलिन। मनमे उठलिन जे भिरसक हमहूँ सभ (पु´ष पा*) अित ­मण करै \nछी। से नै तँ दुनू गोटेक (पित-पी) िद शा दू िकए भऽ जाइए। पिर वारक भीतर जँ वैचािरक समxपता रहत तँ मतभेद \nिकए हएत। सभ तँ बालो-ब चा आ पिर वारोकX नी®े चाहै िछऐ।  \nअ◌ाङगन पहुँच दादीकX गोड़ लािग  गोबर गणेश पाशा बदलैत बाजल-  \n“दादी, पास केिलऐ। तेते ने बैटरीबला पंखा, बuी, छोटका बड़का क  यूटर, आरो िक कहj आिब  गेल अिछ \nजे घरे बैसल इंजीिनयर-डाF टर बिन जेबौ।”  \nपोताक िव चार सुिन दादी एते अµािदत भऽ गेली जे लाख स हारला पछाितओ मुहसँ खिसये पड़लिन-  \n“रौ गोबरा, सभ िद न तूँ गोबरे रहमX।”  \nदादीक बात गोबर गणेश नै बूिझ पौलक। अपनापर सुनैक शंका भेलै। सुनैक शंका ई जे गोबराएल कहलक \nआिक गोबर गणेश। सभ तँ गोबर गणेश कहैए। भऽ सकै छै िब न ु दjतक बूढ़ मुँह िक छु बजाइए गेल होइ। केहेन-\nकेहेन बीखधरक तँ बीख िब नु दjते िन किल ते ने छै, दादी तँ सहजे बूढ़ दादीए भेली। बाजल िकछु ने चाहक िग लास \nनेने बाबा लग पहुँचल। हाथमे चाहक िग लास पकड़बैत बाजल-  \n“बाबा, अहj खुशी भेलॱ िक ने?”  \n“बौआ, जँ तूँ खुशी तँ हमहूँ खुशी।”          \n१६ १६ १६ १६ जनवरी जनवरी जनवरी जनवरी २०१४ २०१४ २०१४ २०१४    \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nउमेश पासवान \nजनम- १० अF टूबर १९८४ई.मे। िप ताक नाअ◌ो◌ं- 0 व. खखन पासवान, माता- pीमती अमेिर का देवी। गाम- औरहा, \nपंचायत उuरी बनगामा,  भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी, िब हार।  \nकािश कािश कािश कािश    तत तत    कृित कृित कृित कृित    -- -- विणOत रस (प संह) pुित  काशनसँ।   \nअकािश अकािश अकािश अकािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- --    हेराएल पा का« य संह।  \n \nअजोह \n \n0 कूलक पढ़ाइ, खेल-कूद, दस िम नट छु§ी लेल िब नु िक छु बजने सर जीक आगू दुनू हाथक दसो आँगूर \nदेखानाइ, बड़की पोखिर क महारपर जा गप-स प लड़ेनाइ, सवक नै बनल रहने बैजू काb त सर तथा रायजी सरक घं§ी \nछोड़नाइ इU यािद  मन पड़ैए। मुदा तइ िद नमे िक छु आर छल। िक छु एहनो सग अिछ  जेकरा तइ िद नमे ठीकसँ नै बुझै \nछेलॱ जे आइ बूिझ  रहल छी। िक छु ओहनो संग रहल जइमे अपने दोखी नै रही मुदा दोखीक सजा पबैत रही। \nअधलाकX अधला नै बूिझ  नी®े बुझैत रही। वा0 तवमे ओ नीक नै छल, खराप छल, जे आइ बुझै छी। खैर! नीक-\nखरापक पनचैती नै करेबाक अिछ । सुनेबाक अिछ  अपन बचपनक िख 0 सा।  \nतीसरा-चौथामे पढ़ैत रही। पाठकजी, यादवजी, रायजी, मोलबी  साहैब आ बैजू काb त सर छला हमरा सबहक \nिश 'क। रमण, वीर कुमार, मनोज, मुरारी आ हम रही एक-दोसराक पाटOनर।  \nपाठक सर पढ़बैत रहिथ न जोड़-घटाउ, रायजी एबीसीडी, यादवज ी िल खना चेक करै छेलिख न आ जे समए \nबँचल तइमे यािद  केलहा किव ता सुनै छला। मोलबी साहैब समाज िव ¯ान पढ़बैत रहिथ न। सभसँ आफत छल हमरा \nसभ लेल सं0 कृत। बैजू काb त सर पढ़बिथ न सं0 कृत। पjच-सात िद नपर अबैत रहिथ न 0 कूल। बेसी काल काय¥लयी \nकायOमे लगल रहैत रहिथ न। तँए ई सम0 या सभ िद नक नै किह यो कालक छल।   \nसभसँ नीक सरजी रहिथन मोलबी साहैब। िक एक तँ ओ मारै नै छेलिख न कोनो िव ाथ कX। मारैमे नामी रहिथ न \nबैजू काb त सर। हम सभ डरसँ हुनकर िक लास छोड़ैक गड़ लगब ैत रहै छेलॱ। हुनकर घंटी अबैसँ पिह ने दस \nिम नटक छु§ी लऽ िन किल  जाइत रही। िक एक तँ ओ अपने जw दी छु§ी नै दैत रहिथ न। कए िद न तँ पोखिर  महारपर \nसँ पजb त टँगबा अनै छेलिख न िव ाथ कX । आ ल² गे छॱकी! मुदा कए िद न असानीसँ बँिच ओ जाइत छल। खास कऽ \nओइ िद न जइ िद न बैजू काb त सर उपि0 थ ित  होइत रहिथ न आ हाथमे कागतक झोरा रहै छेलिन । झोरे देिख  हम सभ \nबूि◌झ जाइत रही जे आइ ठीक रहत। िक एक तँ िह साब-बाड़ी चलतै ऑिफ समे। सभ िक यो आ◌ॅिफ समे बैस िह साब-वाड़ी \nकरता, हम सभ मुF त रहब। खुश भऽ जाइत रही। मुदा भऽ जाए िक छु आ◌ैर। खुशी कहॴ दबाएल रहै छै। िक लासमे \nहw ला हुअ लगै। आिक  यादवजी आिब  तरतरबऽ लगैत रहिथ न। यादव जीक तइ घड़ीक तामस दोसर रहैत रहिन । ओ \nई जे लेखा-जोखा करैत घड़ी िह नकर इ छा रहैत रहिन  जे हमहूँ ऑिफ सेमे रही मुदा हw ला जे हुअ लगै छल आिक  \nसभ िक यो यादवेजी सरकX िक लास पठा दिb ह । ओ आिब  सभटा िब ख हमरे सभपर उतािर  लइ छला।  \nहलjिक  हम चाx िम * ऐ सभ सम0 याकX रसे-रसे बूिझ  गेल रही। आ ऐ सभसँ बँचैले दस िम नट छु§ी लऽ \nपोखिर  िद स चल जाइत रही। छु§ीओ अरामसँ िम ल जाइत रहए।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nकिह यो काल बैजू काb त सर बड़ तमसाएल अबैत रहिथ न। हाथमे झोरा नै रहने हम सभ बुिझ ओ जाइत रही \nजे आइ तमसाएल हेता। आइ मािर  लगले अिछ । बैजू काb त सर छु§ीओ जw दी नै दइ छिथ न। सं0 कृत िव षयमे \nआफदे-आफद। सभटा यादे करए पड़ैत छल।  \nहमरा सबहक िह साबे बैजू काb त सरमे एकटा गुण रहिन । ओ ई जे नेबोक शबOत बड़ पिस न रहिन । नेबो औत \nकेतएसँ। जिह ना िप यास लगलापर हमरा सभकX पािन  पीआबए इशारामे कहिथ न आ हम सभ पािन  आिन  पीअबैत रिह यिन  \nतिह ना मनक गप बूिझ  नेबोओक जोगाड़ हम सभ लगा आनी। मुदा तइमे िद न-तारीखक मेल नै खाइत रहए। तैयो खुश \nभऽ जािथ न।  \nएक िद न नेबोक चचO करैत िक लासमे पुछलिख न-  \n“केकरा नेबो फड़ल छौ?”  \nरौदाएल आएल रहिथ न। हाथमे झोरा नै देखने रिह यिन । आठम िद नन देलहा सवक यादो नै भेल छल। हम आ \nहमर िम * मुरारी ए®ेबेर हाथ उठबैत बजलॱ-  \n“हमरा। हमरा।”  \nमुदा एकटा आफत भेल दुनू गोरेकX कहॴ नै जाए देलिन  तखिन  तँ फँसलॱ। हम कहिल यिन -  \n“सर, नेबो आनए हम जाएब।”  \nयएह डर मुरारीकX सेहो रहै, ित वाद करैत ऊहो बाजल-  \n“नै सर, हम जाएब, हमरा गाछमे कागजीबला नेबो छै।”  \nहम ठाढ़े रहलॱ। मुरारी हमरा िद स ताकए लगल। केना-ने-केना सरजी दुनू आदमीकX किह  देलिन -  \n“अ छा जो दुनू गोरे, जw दी अिब हX।”  \nदुनू गोटे िव दा भेलॱ। 0 कूलक हाता धिर  तँ संचमंच भऽ टपलॱ, जे काजे जा रहल छी। मुदा हातासँ टिप ते \nइठलाइत बढ़ए लगलॱ। दुनू गोटे ए®े सम0 यासँ घेरल रही। सवक नै बनल रहए। ई बात तँ तखने 0 प^ ट भऽ गेल \nछल। जइसँ कोनो धरानी *ाण पेने रही। मुदा आब एकटा दोसर  सम0 या ठाढ़ भेल। नेबो गाछमे अखिन  सभटा \nथुw लीए छै। ई नै बुझैत रही जे हमरो गाछमे अजोहे हेतै। आब तँ भेल आफत! आब की करब। मन औनाए लगल। \nसमए सेहो िब त रहल छै। कहने छेलिख न जw दी अिब हX। देरी हएत तँ वीरकुमरा ने कहॴ सवक दुआरे दुनूटा िन कलल \nसे सरजीकX किह  दिb ह । सेहो मनमे आबए लगल। अb तमे िव चार केलॱ। पjच-सातटा अजोहे नेबो तोिड़  कऽ लऽ जा \nसरजीकX नै देखए देबिन  आ शबOत बना िग लास पकड़ा देबिन । सएह करए िव दा भेलॱ। नेबो तोिड़  लऽ जाइत रही तँ \nराजे काका देिख  लेलिन । हमरा तँ नै िक छु कहलिन  मुदा मुरारीकX कहलिख न-  \n“आइ आबए दहुन मनेजर साहैबकX। नेबो सुररनाइ की िछ ऐ से पता चलतौ।”  \nमुरारीक बाबूकX सभ मनेजर साहैब कहै छिb ह । बड़ तमसाह छिथ न। मुरारी डिर  गेल। डर हमरो भऽ गेल। \nदुनू गोरे ठमिक  गेलॱ। हमरा सभकX ठमकल देिख  राजे काका पुन:  पुछलिन -  \n“केतए लऽ जाइ छX ई थुw ली नेबो?”  \nअपन दोख छोड़बैत दुनू गोटे ए®ेबेर बजलॱ-  \n“सरजी, कहने छिथ न। हुनकर मन खराप छिb ह । शबOत बनतै।”  \nराजे काका मुड़ी डोलबैत िक छु ने बजला। हम सभ बिढ़  गेलॱ। दुनू पाटOनरकX बुझाएल जे पार लिग  गेल। \n0 कूलपर पहुँिच ते देखलॱ बैजू काb त सर ओङहा रहल छिथ । फबल। हjइ-हjइ कऽ शबOत बना सरजीकX उठबैत िग लास  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nहाथमे देिल यिन । पीब तँ गेला मुदा केना-ने-केना बूिझ  गेलिख न जे नेबो रसाएल नै छेलै। मुदा िक छु हjट-दबाड़ नै \nकेलिन । घंटी बदिल  गेल छल। सम0 या टिड़  गेल। दुनू पाटOनर खुशी भऽ गेल रही। मुदा ई खुशी दुखमे बदिल  \nगेल। डर तँ रहबे करए जे राजे काका ने कहॴ बाबूजीकX किह  दिb ह । सएह भेल। बेx पहर, करीब साढ़े पjच बजेमे \nमनेजर साहैबक \nसङ मुरारीकX अबैत देिख  हम सदO भऽ गेलॱ। दलानपर एला। ताबत हम अङना चिल  गेलॱ। टाटक \nअढ़मे ठाढ़ भऽ डरे थरथराइत रही। आब की हएत की नै। बाबूज ी दलानेपर बैसल छला। वाड़ीसँ काज किर  कऽ \nतुरb ते आएले रहिथ । मनेजर साहैबकX देिख ते हमरा सोर पाड़लिन -  \n“रमेश?”  \nहमर तँ बुझू समु चा देह सदO भऽ गेल रहए। िक छु ने ित उuर पािब  पुन: सोर पाड़ैत बजला-  \n“एक लोटा पािन  नेने आ आ माएकX कहुन दू िग लास चाह बनबए।”  \nई बात सुिन  थोड़ेक जान-मे-जान आएल। लोटामे पािन  लऽ दलानपर पहुँचलॱ। लगले आिब  माएकX चाह बनबए \nकहिल यिन । चाहपuी घरमे नै रहने दोकानसँ आनए गेलॱ। चाह बनल। दुनू िग लास चाह िछ पलीमे लऽ माए हाथमे \nपकड़ा देलिन । िछ पली लऽ कऽ दलानपर पहुँचलॱ। मुरारीक चेहराक उदासी देिख  बूिझ  पड़ल सम0 या अिछए। दू-चािर  \nघॲट चाह पीला पछाित । मनेजर काका हमरा पुछलिन -  \n“रमेश, सरजी कहने रहथुन नेबो तोिड़  अनैले आिक  तूँ सभ अपने मोने तोड़ने छेलँह?”  \nअपन जान बँचबैत सहीए बात बजलॱ-  \n“सरजीए कहने छेलिख न, हुनकर मन खराप छेलिन ।”  \nताबए बाबूजी पूिछ देलिन -  \n“पुछलुहुन नै जे अखिन  नेबो तोड़ेबला हेतै।”  \nई गप सुिन  मुरारी हमरा मुँह िद स तकलक। हम चुपे रहलॱ। मनेजर साहैब िब  चेमे दुनू गोटेकX कहलिन -  \n“जाइ जो, नीकसँ पढ़ै जइहX।”  \nमुरारी आ हम दुनू गोटे ओतएसँ ससरलॱ। ओ दुनू गोटे अपना मे गप करैत रहला। हमरा दुनू पाटOनरक मन \nखुशी भऽ गेल, िव चािर  लेलॱ आब थुw ली नेबो किह यो नै तोड़ब।        िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nनb द िव लास राय \n \nजनम जनम जनम जनम-- -- २ जनवरी १९५७ ई.मे। िप ताक नाओं- 0 व. ब चा राय, माता- 0 व. दुग¥ देवी आ pीमती परमे¤री देवी। \nगाम+पो0 ट- भपिट याही, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) मोबाइल न बर- ९९३१९०९६७१  \nजीिव जीिव जीिव जीिव    कोको कोकोपाजOन पाजOन पाजOन पाजOन-- -- कृिष ।  \nशै'िण शै'िण शै'िण शै'िण    क यो² य क यो² य क यो² य क यो² यताता ताता-- -- बी.एस-सी।  \nशै'िण शै'िण शै'िण शै'िण    क यो² य क यो² य क यो² य क यो² यताता ताता-- -- आइ.टी.आइ (टनOर)  \nकािश कािश कािश कािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- सखारी-पेटारी लघु कथा संह pुित  काशनसँ कािश त।  \nअकािश अकािश अकािश अकािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- (१) मरजादक भोज लघु कथा संह, (२) छिठ क डाला किव ता  संह, (३) बिह नपा एकWकी \nसंचयन।   \n  \nमदन-अमर \n \nरमणजी इलाहावाद िव ¤िव ालयमे ोफेसर छिथ । हुनका एक बेटा आ एकटा बेटी छिb ह । बेटाक नाओं मदन आ \nबेटीक मीरा रखने छिथ । मीरा आ मदन इलहेवादक एकटा कॉनव ेb टमे पढ़ैए। मदन 0 टैb डडO पjच आ मीरा 0 टैb डडO \nचािर मे पढ़ैए।  \nरमणजीक सासुर िम िथ लWचलक कोयलख गाममे अिछ । रमणजीक ससुर महराज रमणजी सँ गम  छु§ीमे आम \nखाइले कोयलख आबए आह केलिख न। रमणजी सपिर वार कोयलख एला।  \nनानी गाममे मीरा आ मदन दुइए-चािर  िद नमे गामक िध या-पुता \nसङ तेना ने िम िल  गेल जेना पािन मे चीनी िम लैए। \nमदन नानी गामक िध या-पुता सङे कब¹डी आ हाथी-चु®ा खेल खेलाइत रहए। मदन तँ इलाहावादम े बैडिम b टन आ \nि­ केट देखैत रहए। कखनो-काल ि­ केट खेलबो करए। ओकरा लेल कब¹डी आ हाथी-चु®ा खेल नव छेलै, मुदा \nओकरा नीक लगैत रहै।  \nनानी गाममे मदनकX अमर नामक एकटा बालकसँ दो0 ती भऽ गेल। एक िद न अमर मदनकX अपना अङना लऽ \nगेल। अमरक घर फूसक रहए। ओकर बाबूजी िद w लीमे दािल  मीलमे काज करै छिथ न। अमरक माए एकटा गाए \nपोसने छिथ न। आइ-कािº  गाए लगबो करै छिb ह । खेत-पथारक नाओंपर अमरकX बाधमे दस क¬ा खेत, दू क¬ा गाछी \nआ दू क¬ा घराड़ी। अङनामे दूटा घर। अमरक माए नीकहा-नीकहा आम मदनकX खइले दे लिख न। मदन अमरकX \nमाएसँ ब¹ड भािव त भेल रहए।  \nमदनक नानाकX प®ाक घर। चाx भागसँ पोखरा-पाटन। ऊपरोमे च ािर  कोठरी। गामक लोक मदनक नानाक \nघरकX हवेली कहैत अिछ । मदनक नाना गोकूलबाबू पुरान जमी b दारक बेटा, तइमे िर टारयर िड  टी कलFटर। गामक \nगरीब-गुरबा हुनका हाि◌कम मािल क कहैत छेलिन ।  \nएक िद न मदन अपना सङ अमरकX अपना नानीक घर लऽ जाइत छल। मैल-कुचैल कपड़ामे अमर। ऐसँ पिह ने \nओ किह यो हवेली नै गेल रहए। ओ धखाइते-धखाइत मदनक सङे हवेलीक सीढ़ीपर चढ़ल। आगू बढ़ल। देिख ते \nमदनक नानी मदनकX पुछलिख न-  \n“ई छौड़ा के छी। त एकरा भीतर िक ए अनै छX?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nतैपर मदन बाजल-  \n“नानी ई अमर छी। हम एकरा \nसङे खेलाइ छी। एकरासँ हमरा दो0 ती भऽ गेल अिछ ।”  \nमदनक बात सुिन  नानी मदनकX डँटैत कहलिख न-  \n“समूचा कोयलखमे तोरा यएह छौड़ा दो0 ती करैले भेटलौ। छोट लोकसँ दो0 ती करै छX!”  \nतैपर मदन बाजल-  \n“नानी ई छोट कहj अिछ । ई तँ हमरे अतेटा अिछ ।”  \n“त नै बुझलX। ई सभ छोट जाित  छी। एकरा सभकX हम सभ अपना हवेलीक भीतर नै आबए दइ िछ ऐ।”  \nअमर िद स देखैत नानी फेर बजली-  \n“रे छौड़ा, केकर बेटा छीही?”  \nअमर बाजल-  \n“भोला चौपालक।”  \n“कह तँ खतबे जाित क छौड़ाकX हवेलीक भीतर अनै छX। हवेलीओ छुआ जाइत। रे छौड़ा भोलबा बेटा, जो \nभाग एतएसँ।”  \nअमर ओतएसँ चिल  देलक। मदन िक छु बूिझ  नै पौलक। बकर-बकर नानीक मुँह िद स तकैत रहल। नानी \nओकर हाथ पकिड़  हवेलीक भीतर लऽ गेली।  \nअमर अपना \nअ◌ाङन जा माएकX सभ गप कहलक। माए पुछलिख न-  \n“तूँ हवेली गेलही िक ए?”  \nतैपर अमर बाजल-  \n“माए, हमरा तँ मदन लऽ जाइत रहए। हम किह यो कहj हवेली िद स जाइ छी।”  \nमाए-  \n“बाउ रौ, उ सभ पैघ लोक छिथ न। हम पनरह बखOसँ कोयलखमे छी  मुदा आइ धिर  हवेलीक भीतर नै \nगेलॱ। किह यो काल खेरही तोड़ए हािक म मािल कक खेतमे जाइ छी तँ हेवलीक ओसारक िन  चेसँ खेरही रािख  \nआ बोइन लऽ घूिम  जाइ छी।”  \nअमर माएक बात नै बूिझ  सकल। पुछलक-  \n“पैघ लोक केकरा कहै छै?”  \nमाए जवाब देलिख न-  \n“पैघ लोक माने बड़का आदमी। धनीक आदमी। पढ़ल-िल खल हािक म-हुकूम।”  \nअमर-  \n“हमहूँ पैघ लोक बनब।”  \nमाए-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \n“पढ़बीही तब ने पैघ लोक बनमX। देखै छीही ने जीतनीक माम ा पिढ़ -िल ख कऽ हािक म बनलिख न। ओ अबै \nछिथ न तँ हािक मो मािल क हुनका चाह-पान करबै छिथ न। तहूँ मनसँ पढ़-िल ख आ हािक म बन।”  \nमाएक बात सुिन  अमर बाजल-  \n“तूँ तँ हमरा िक ताबो-का◌ैपी ने आिन  दइ छीही। टी शनो ने धरा दइ छीही। कहैत रहै छीही गाए चरा आन।”  \nतैपर माए बजली-  \n“तूँ मोनसँ पढ़। तोरा िक ताप-कौपी सभ आिन  देबौ। गाइओ चरबए नै कहबो। टीशनो धरा देबौ।”   \nअमर बाजल-  \n“हम मोनसँ पढ़ब आ हािक म बनब।”  \nअमर पढ़ए लगल। ओ अपना िक लासमे फ0 ट करए। मैि£ क आ इn टरमे अपना िज लामे पिह ल 0 थान लौलक। \nचिट या सभकX टीशन पढ़ा कऽ बी.ए. आनसO फ0 ट F लाससँ पास भेल। जीतनीक मामा हिर यरीबला बीडीओ साहैबसँ \nभXट केलक। ओ कहलिख न-  \n“कोनो भी क पीटीशनक तैयारी लेल पटनामे बैसए परतह। तइले ढौआ चाही।”  \nई सभ ग प अमर अपना माए-बाबूसँ कहलक। अमरक बाबू दस क¬ ा जमीनमे सँ पjच क¬ा जमीन बेच \nदेलक। अमर पटनामे रिह  बी.पी.एस.सी.क तैयारी करए लगल। गाममे कु§ी-चािल  चलए लगलै। जे जमीन बेच कऽ \nसभटा बेरबाद करैए फwलमा। मुदा तेकर परवाह नै केलक अमरक िप ता।  \nपिह ले खेपमे अमर सफल भऽ गेल, बी.डी.ओ.क पदपर चयन भऽ गेलै।  \nिश 'णक बाद अमरक पद0 थापना िनमOली अनुमn डलमे भेल। योगदानक दोसरे िद न हुनका चै बरमे हुनकर \nसहायक संिच का लऽ कऽ आएल। बी.डी.ओ. साहैबकX ओ चेहरा जानल-पहचानल लगलिन । ओ गौर किर  कऽ सहायक \nिद स ताकए लगलिख न। आ िद मागपर जोर देलिख न जे िह नका तँ केतौ देखने िछ यिन । मुदा केतए से मोने ने पड़िन । \nसहायकसँ पुछलिख न-  \n“अहjक नाओं की छी?”   \nसहायक जवाब देलिख न-  \n“मदन कुमार ठाकुर।”  \nमदन नाओं सुिन ते बी.डी.ओ साहैबकX बचपनक सभ घटा मोन पिड़  गेलिन । हुनका भेलिन  शाइत ओ वएह मदन \nछी जे हमरा हवेली लऽ जाइत छल, मुदा ओकर नानी हमरा डपै ट कऽ भगा देने रहए। मुदा शंका समाधान दुआरे \nपुछलिख न-  \n“अहjक मामा गाम केतए अिछ ?”  \nसहायक जवाब देलिख न-  \n“जी, हमर मामा गाम कोयलख भेल। आ नाना 0 व. गोकूल साद ठाकुर।”  \nआब तँ बी.डी.ओ साहैबकX कोनो शंके ने रहलिन । ओ सभ संिच का पिढ़  कऽ ओइपर दसखत करैत कहलिख न-  \n“सjझमे हमरा डेरापर आएब।”  \nतैपर सहायक मदन पुछलकिन -   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \n“सर, कोनो खास ग प छै की?”  \nबी.डी.ओ. साहैब कहलिख न-  \n“अहj आएब तँ ओतए आम आ खास मालूम भऽ जाएत।”  \nसहायककX छातीक धड़कन बिढ़  गेलिन । ओ सोचए लगला की बात िछ ऐ। िक एक साहैब डेरापर बजौलिन । \nिक यो चुगली तँ ने कऽ देलक।  \nसjझमे मदन बी.डी.ओ साहैबक डेरापर पहुँचला। बी.डी.ओ. साहैब हुनका बड़ ेमसँ भीतर लऽ गेलिख न। एकटा \nकुरसीपर अपना बैसला आ दोसरपर इशारा करैत मदनकX बैसैले  कहलिख न। दुनू गोटे कुरसीपर बैसला। बी.डी.ओ. \nसाहैब पीकX सोर पाड़ैत कहलिख न-  \n“चाह-जलखैक ओिर यान कx। मदन एला।”  \nमदनकX िक छु बुझेबे ने करए। ओ बाजल-  \n“सर, कथी लऽ बजेलॱ। की आदेश छै।”  \nतैपर बी.डी.ओ. साहैब कहलिख न-  \n“सर नै अमर बाजू अमर। हम वएह अमर छी जेकरा \nसङे अहj मामा गाममे कब¹डी, हाथी चु®ा खेलैत \nरही। एक िद न अहj अपना नीनीक हवेली लऽ जाइत रही तँ अह jक नानी अहjपर िब गड़ैत हमरो डँटने \nरहिथ । की अहjकX ओ घटना मोन अिछ ?”  \nमदनकX ममहरक सभ गप मोन पिड़  गेल। ओ ठाढ़ भऽ कऽ हाथ जोड़ैत बाजल-  \n“सर, हमरा माफ कऽ िद अ। हम ब¹ड लि¨ ज त छी।”  \nतैपर बी.डी.ओ. साहैब कहलिख न-  \n“फेर सर! अमर बाजू। अमर।”   \nकिह  बी.डी.ओ. साहैब ठाढ़ होइत पुन: बजला-  \n“आउ मदन, गला िम लू।”  \nकिह  दुनू बjिह  फैला देलिख न। मदन िझ झकैत अमरसँ गला िम लल। मदनक दुनू आँिख सँ दहो-बहो नोर जाए \nलगलै।            \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nराजदेव मn डल \n        \nजb म जb म जb म जb म : १५ माचO १९६० ».मे। िपतािपतािपतािपता : 0 व. सोनेलाल मn डल उफO सोनाइ मn डल। मातामातामातामाता : \n0 व. फूलवती देवी। पीपी पीपी : pीमती चb cभा देवी। पु* पु* पु* पु* : िनशाb त मn डल, कृ^ णकाb त मn डल, \nिव काb त मn डल। पु*ीपु*ी पु*ीपु*ी : रिम  कुमारी। मातृक मातृक मातृक मातृक : बेलहा (फुलपरास, मधुबनी) मूलगाम मूलगाम मूलगाम मूलगाम : \nमुसहरिन यj, पो0 ट- रतनसारा,  भाया- ि◌ नमOली, िज ला- मधुबनी। िबहार िबहार िबहार िबहार- ८४७४५२ मोबाइल मोबाइल मोबाइल मोबाइल : \n९१९९५९२९२० िश िश िश िश    'ा'ा 'ा'ा : एम.ए. य (मैिथ ली, िह b दी, एल.एल.बी)        \nई प* ई प* ई प* ई प* : rajdeokavi@gmail.com   \nस मास मास मास मानन नन : अ बरा किव ता संह  लेल  िवदेह  समानाb तर सािहU य  अकादेमी पुर0 कार वषO २०१२क \nमूल  पुर0 कार तथा सम योगदान लेल वैदेह स मान-२०१३ ा त।    \nकािश कािश कािश कािश    तत तत    कृित कृित कृित कृित : (१) अ बरा- किव ता संह (२०१०), (२) बसुंधरा किव ता संह (२०१३), \n(३) हमर टोल- उपb यास (२०१३) pुित  काशनसँ कािश त। अकािश अकािश अकािश अकािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- चाक \n(उपb यास), जाल (पटकथा), ि* वेणीक रंग (लघु/िव हिन  कथा संह)।    \n \nxसल बौआ \n \nदुग¥पूजाक मेला शुx भऽ गेल छै। अ¿मी बीत गेलै, आबो नै  हेतै मेला। मेलामे तँ होइते छै, खुशी, उUसाह, \nमनोरथ, िमलन। घर-घर बिन रहल छै मेवा-िम¿ान, त´आ-भुजुआ आर केते चीज-बोस। रंग-िबरंगक नुआ-ब0तर पिहरने \nिध या-पुताक मुँहपर खुशी नािच रहल अिछ। सभ मेला देखबाक लेल तैयार भऽ रहल अिछ। फेकन हड़बड़ाइत अङना \nआएल आ पीसँ पुछलक-  \n“बेचू बौआ कहj अिछ? खेलक आिक भुखले अिछ?”  \nपीक मोनमे तामस औनाइते छेलै। एकबेर तामससँ भरल आँिखए ताकलक आ बजल िकछो नै। ओकरा िदश \nिबनु देखने फेकन फेर बजल-  \n“एकोटा ´पैया तँ घरमे छेलै नै। सोचलॱ- छौड़ा मेला देखैले जाए लिगतै तँ मWगबे करत ै। एक गोड़ेसँ \nहथपच लेलॱ। आ बौआकX देखबे नै करै छी। केतए गेल अिछ?” \n“जेतै केतए, कानै छेलै। दुआिरपर ´सल बैसल छै।”  \n“की भेलै से?”   \n“हेतै की, लवका पेnट-शटO लेतै।” \n“ओह, अखनी तँ पैसाक ब¹ड अभाव छै। ओकरा समझा-बुझा दैितऐ से नै।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n“अहjक िध या-पुताकX के समझाइत। कहै छेलै जे अिमतकX लवका पेnट-शटO ओकर बाबू आिन देलकै। ओ \nभोरेसँ देखा-देखा कऽ हमरा बुड़बक बनबैत अिछ। औंठा देखा कऽ इहू-इहू कहैत अिछ।”   \n“अहjकX कहबाक चाही ने जे अिमतक बाप धीरेbc बाबू बड़का लोक छिथ। पिलबारमे सरकारी नौकरीयो छै। \nजमीनो हमरासँ बहुत बेशी छै। हुनकर बराबिड़ हम केना करबै?”  \n“से गप हम कहिलऐ। रौ बौआ, अिमत बड़का लोक िछऐ। उनटे तमसाकX बजल-  \n“अिमतवा कद-काठीमे हमरासँ छोट अिछ। परी'ामे हमरासँ कम  नबर लाबैत अिछ। खेलो-कूदमे हमरासँ \nहारले रहैत अिछ। ऊ हमरासँ नहर केना भेलै।– आब अहॴ कहू जे केना बुझेबै? की कहबै?” \nबझल कंठे फेकन बजल-  \n“आ हमहॴ की करबै? एक साल रौदी तँ एक साल दाही। जी-जान  लगा कऽ काज करै छी, तैयो उपजा \nओतने होइत अिछ। देह रोगाएल रहैत अिछ। बाहरो कमेबाक ले ल केना जाएब। हमरा सन छोट िगरहतकX \nदेखिनहार िकयो नै। अहj तँ देखबे करै छी। घरक खच¥ नै जुमैत अिछ, तैयो िध या-पुताकX पढ़बै छी।”  \nपीक सुरमे तामस भरल छल-  \n“हमर सऽख-सेहbता तँ डिह-जिर गेल। आब धीयो-पुतोक वएह ग ित भऽ रहल अिछ। अहj कोनो करमक \nलोक नै छी। अहj बुuे नै िकछो भेल आ नै हएत।” \nअहj कोनो करमक लोक नै छी, ई वाFय जेना फेकनक कलेजामे बरछी बिन गिड़ गेलै। तन-मनसँ समिपOत \nभावे काज केिनहारकX जँ फलक xपमे दुUकार भेटै तँ एकर  ितकार की? फेकनक मोन औना रहल छै। बेवश, \nलचार। ओकरा आँिखसँ भरभरा कऽ लोर खिस पड़लै। आसमे जेना आिग लािग गेल होइ। ओकर बेचू बेटा अढ़मे \nठाढ़ भऽ कऽ सभ िकछो सुनै छेलै। बापकX कानैत देिख नै रहल गेलै तँ लगमे जा कऽ बाजल-  \n“बाबू अहj नै कानू। कोनो िक अंगे-पेnटसँ लोक मेला देखै  छै। ऊ लवका पेnट-शटO देखा कऽ हमरा \nबुड़बक बनबै छै। हम परी'ामे ओकरासँ बेसी नबर लािब कऽ ओकरा बुड़बक बनेबै।”  \nसपना सन….। 'ण भिरक लेल जेना नहर-छोट, ऊँच-नीच एके र ंग बुझेलै। फेकन बेटाकX भिर पjज पकिड़ \nलेलक। बाप-बेटा िमलैत देिख पी मु0की मारलक जे बाप-बेटा दुनूक लेल ¦ बिन ठाढ़ भऽ गेल।            \n     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nडा. योगेbc पाठक ‘िवयोगी’ \nजनम जनम जनम जनम-- -- अF टूबर १९४८ई.मे। िप िप िप िप    ताक नाओंताक नाओंताक नाओंताक नाओं-- -- 0व. सहदेव पाठक, माता 0व. माया देवी। गाम- लौफा, िज  ला- \nमधुबनी िज ला (िब हार) \nिछटफुट xपमे िकछु कथा, किवता, या*ा वृतWत आ िव¯ान लेख मैिथलीक िविभ प*-पि*कामे कािशत।  \nकािश कािश कािश कािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- “िव ¯ानक बतकही” (िव¯ान लेख संह), आ “िक छु तीत मधुर” (िवदेश वासक अनुभव पर \nआधािरत या*ा कथा।)            \n \nखजाना \n    \nगामक िध या-पुता\nमे हwला छेलै जे चैतू बाबूक अमेिरकन पोता एलिखbह अिछ। अमेिरकन पोत ाकX आङन मे सभ  \nगोटे पैडी किह  कऽ  बजबै छेलै। सुनबामे एलै जे पैडी अपना पापा ममीसँ अंगरेजीएमे गप करै छेलै मुदा दादा दादीसँ \nकनी-मनी मैिथली बािज लइ छेलै। पैडी ज खिन  पjच बरखक छल तखने ओकर पापा ममी अमेिरका चल गेल छेलै। \nदुनू कयूटर इंजीिनयर। अमेिरका जेबासँ पिहने ओ दुनू बंगलोर मे नोकरी करै छेलिथ। त खिन  पैडी दू तीन बेर गाम \nआएल छल। अमेिरका गेला बाद पिहल बेर चािर साल पर  पैडी गाम आएल। \nपैडी माने ुÁ। पैडी  नाओं तँ अमेिरकामे पड़लै। बचामे जखिन  ुÁ गाम आबए तँ बंटी आ सोनूक सङ \nखेला धुपा लइ छल। सोनू ओकर  नाओं रािख देलकै पÂू। बजबै मे हwलुक नाओं छेलै। ई  नाओं सुिन  कऽ  ुÁ कX \nअपना तँ िकछु नीक बेजाए बुझैमे नै आएल छेलै मुदा बंटी खूब हँसल छेलै। बंटीक हँसलापर  ओ िकछु आ°यOसँ पुछने \nछेलै जे कोन बात पर  ओ सभ  हँसलक मुदा ओ सभ  अनठा देने छेलै।   \nऐ बीच पैडी बहुत बदिल गेल छल। ओ हरदम अपन कयूटर मे «य0त रहै छल। सोनू आ बंटीकX बहुत इछा \nछेलै ओकरा सङ खेलेबाक आ अमेिरकाक बारेमे िकछु बुझबा सुझबाक, मुदा चैतू बाबूक दलान पर  जा कऽ  घूिर आबए, \nपैडीकX अंेजीमे बजाओत कोना से बुझले नै छेलै। ओकरा सभ कX ईहो नै बूझल छेलै जे पैडीकX चािर साल पुरान सङी \nआ ओकरा सबहक गप मोनो हेतैक की नै। आ फेर ओ एतुका गमाx बचा सबहक सङ मेल-जोल करब ठीक बूझत \nकी नै। ओना साफ सुथरा तँ दुनू गोटे छल आ कपड़ो लuा ठीके ठाक छेलै मुदा एकटा अमेिरकन लग जेबामे धाख \nहोइते छेलै। \nअही गुनधुन मे जखिन  सोनू आ बंटी दलानक च®र लगबै छल त खिन  एक बेर चैतू बाबू बजा लेलिखbह। दुनू \nडेराइते लग गेल। चैतू बाबूक पुछला पर  अपन अिभाय कहलकिbह जे ओकरा पैडी सँ अमेिरकाक बारे मे िकछु गप \nकरबाक छेलै। ई बात चैतू बाबूकX नीक लगलिbह कारण ई गौरवक बात छेलै जे हुनकर पौ* अमेिरकासँ एलिखbह आ \nआन बचा सभ  ओकरासँ िकछु सीखए चाहै छल। ओ पैडी कX बजाए सोनू आ बंटीसँ पिरचय करा देलिखbह। त खिन  \nपैडीकX अपनिह पुरान बात सभ  मोन पड़ए लग लै आ ओइ दुनू गमाx बचाकX अपन िम* 0वीकार करबामे कोनो हजO नै \nबुझेलै। \nदलानेपर  पैडी बैस  गेल दुनूक सङ। कयूटर तँ सङमे छेलैहे। ओतुका 0कूलक बारेमे ओ बंटी आ सोनूकX बता \nरहल छल। कयूटर मे 0टोर कएल 0कूलक फोटो, Fलास xमक फोटो, लाइÃेरीक फोटो आिद देखा सेहो रहल छल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nसोनू आ बंटी \nिध यान म²न भऽ  कऽ  सुिन रहल छल, लगै छेलै एक एकटा शÄद पीब जेबाक चे¿ा कऽ रहल हो। \nओकरा दुनूक लेल ई सपनाक दुिनयjसँ किनय कम नै छेलै। \nएतबेमे चैतू बाबू टॉचOक दूटा खराप बैटरी लेने एलिखbह आ जुमा कऽ  दलानक बाहर फेक देलिखbह। मुदा ओ \nखसलै हuाक भीतरे आ पैडीक नजिर ओइपर  चल गेलै। ओ आ°यOसँ जेना िचिचया उठल \n“दादाजी, बैटरी एना िकएक फेिक देिलऐक?”  \nचैतू बाबू हरान जे ई बचा टोकलक कोन कारणY। सोनू आ बंट ी सेहो हरान। बैटरी फेकब ओकरा सबहक \nलेल कोनो अजगुत बात नै छेलै। बंटी पैडीकX बुझबए लागल-  \n“गाम घर मे लोक खराप बैटरी तँ अिह ना य* कु* फेिक दइ छै। ओतबे नै आब तँ लोक खराप मोबाइलो \nअिह ना कतहु फेिक दइ छै। यिद चौक िदस चलब तँ हम फेकलाहा मोबाइल देखा देब”। \nआब पैडीक आ°यOक ठेकाने नै। ओ सोचए कोना अमेिरकामे ओकरा सभ कX बैटरी, मोबाइल फोन अथवा अbय \nकोनो इलेF£ॉिनक कचरा कX फेकबाक तरीका बुझा◌ै ल जाइ छेलै आ कतए ई लोक सभ  िजनका लेल एहेन व0तु \nफेकबाक कोनो ठेकाने नै। दादाजीकX तँ ओ नै िकछु कहलक मुदा सोनू आ बंटी कX बुझबए लागल अपना 0कूलमे \nकरा◌ै◌ैल गेल “सेलफोन रीसाइिFलंग अिभयान” के बारेमे। ऐ ोाममे बचा सभ  घरे घरे जा कऽ  खराप मोबाइल फोन, \nआइपॉड आिद मjिग  कऽ  0कूलमे जमा केने छल। ओइमे करीब एक ितहाइ तँ टीचर सबहक सहयोग सँ मामूली मरमित \nकेलापर  काज करए लागल छेलै आ बाकीकX एकटा कपनीकX बेिच देल गेल छेलै। ऐ अिभयानमे 0कूल कX करीब दू \nहजार डॉलरक आय भेल छेलै। \nपैडीक कयूटरमे एहू अिभयानक फोटो छेलै जे ओ सोनू आ बंटीकX देखा देलकै। सोनू आ बंटी तँ िकछु बुिझए \nनै रहल छल जे खराप मोबाइल िकयो िकएक िकनतैक आ ओकर की कर तैक। पैडीक कयूटरमे इंटरनेट तँ छेलैहे, \nओ “0टोरी ऑफ इलेF£ॉिनFस” आ “ई®ो वwडO” नामक दूटा िविडयो दुनूकX देखा देलकै। \nएमहर चैतू बाबू सेहो कनी िचिbतत भेला। गाम घरमे खराप बैटरी तँ अिह ना लोक फेिक दइ छेलै। ई काज \nएना नै करबाक चाही तेकर िध यान  केकरो ने छेलै। ने हुनका बूझल छलिbह आ ने ओ अपना बेटा बेटी कX किहयो \nबुझेलिखbह। आ अमेिरकामे रिह  कऽ  िहनकर पोता तँ सuेमे ¯ानी भऽ गेलिbह। ओ आङन जा  कऽ  अपन बेटा \nमनोज कX बैटरी फेकबाक आ पैडीक ितकार करबाक बात सुना देलिखbह । मनोज हुनका बुझेलकिbह जे पैडी ठीके \nकहै छल। आब तँ बंगलोर पयObतमे ऐ तरहक िनअम लागू भऽ गेलैक अिछ। िविभ कारक कचरा लोक कX घरेमे \nछjिट कऽ  दू अथवा तीन तरहक पैकेटमे रािख देबए पड़ै छै। भनसा घर क कचरा अलग, कागज लाि0टक अलग, \nइलेF£ॉिनक कचरा अलग। से नै केलापर  कचरा उठेिनहार अहjक घरक कचरा लेबे नै करत। सभ  कॉलोनीमे ऐ \nतरहक «यव0था लागू भऽ गेलै अिछ, िविभ कारक कचराक लेल पैकेट बना कऽ  घरे घरे पठा देल गेलै अिछ। \nतेकर बाद सभ कX चjिक जग लै। पैडी जतए सोनू आ बंटीकX इलेF£ॉिनक कचराक महत  बुझा रहल छल ओतए \nदादा दादी सेहो आिब  कऽ  बैस  गेलिखbह। पैडी लजा गेल आ अपन बात बbद कऽ देलक। तै पर  चैतू बाबू ओकरा \nोUसािहत करैत कहलिखbह जे आइ पिहल बेर हुनका ¯ान भेलिbह आ सभ टा बात सुनबा लेल बैसला अिछ। त खिन  \nपैडीकX कनी धाख छुट लै। ओ सभ कX बुझबए लागल। \nबैटरी आ इलेF£ॉिनक कचरामे लेड, कैडिमयम, मरकरी आिद हािनकारक तUव रहै छै। य* कु* फेिक देलापर  \nओ तUव सभ  मािटमे आ जलक Åोतमे िमिल जा इ छै। ओतए सँ फेर मािट मे उपजल अनाज अथवा तरकारी आिद मे \nपहुँच जाइ  छै आ फेर भोजन ारा लोकक शरीर मे। इलेF£ॉिनक कचरामे आनो एहेन िवषाFत पदाथO सभ  रहै छै जे \nपय¥वरणक लेल हािनकारक छैक। \nई तँ भेल एकटा बात। दोसर आ बेसी महत पूणO बात अिछ इलेF£ॉिनक कचरा मे बहुमूwय धातुक उपि0थित। \nकोनो इलेF£ॉिनक सामान, जेना मोबाइल फोन, आइपॉड, कयू टर, टीवी, सीडी लेयर आिद मे पय¥त मा*ा मे सोना, \nचानी आ ताम रहै छै जेकरा उिचत ि­या ारा फेर ात कए ल जा सकै छै। एहेन बहुत रास कपनी आब काज  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nकरए लगलैक अिछ जे लोक \nसँ इलेF£ॉिनक कचरा कीन लैत अिछ आ ओकरा रसायिनक िविध ार ा पिर0कृत किर  \nकऽ  ओकर सोना, चानी आ ताम बहार कऽ लैत अिछ। \nपैडी इंटरनेट सँ तािक  कऽ  िदwली, पूना आ बंगलोर मे काज करैत एहेन कपनीक नामो हुनका सभ कX बता \nदेलक। पैडीक दादा, दादी आ सोनू, बंटीक आ°यOक ठेकाने नै। िव¤ासे नै भऽ रहल छेलै मोबाइल फोन मे सोना चानी \nभरल रहै छै। बंटी तखने दौग गेल आ र0ता कात मे फेकल मोबाइल उठा अनलक। पैडी कX कहलकै कनी देखा \nदइले। पैडी अपन बैग उठा अनलक आ ओइ मे सँ छोटका 0­ू Æाइवर िनकािल मोबाइल फोनक अंग Uयंग खोिल \nदेलक। एतेक होिशयारीसँ ई काज केलक जे दादा दादी कX तँ छगुbता लािग गेलिbह। हुनका िव¤ासे नै भऽ रहल \nछलिbह जे हुनकर पोता एतेक बुिधयार आ होिशयार भऽ गेलिbह। \nसोनू आ बंटीक सामने छेलै मोबाइल फोनक पाटO पुरजाक टुकड़ी सभ  िछिड़आएल जाइमे केतेको ठाम सोना \nओिहना चमकै छेलै। पैडी सभ कX सुनेलक जे ई सोना देखबामे बहुत थोड़ लगै छै मुदा ओ इंटरनेट मे एक ठाम पढ़लक \nजे एक लाख एहेन मोबाइल फोन मे छैक करीब अढ़ाइ िकलो सोना, 25 िकलो चानी आ 900 िकलो त ाम। सोनू आ \nबंटीक आँिख जेना पसरले रिह गे लै। एतेक पैघ खजाना! आ तेकरा अबूझ लोक बाट घाट खेत पथार मे फेिक दैत \nअिछ। लगै छेलै जेना अलीबाबाकX चोर सबहक खजानाक कुंजी भेट लै तिहना बंटी आ सोनूकX पैडीक सङ गप केलापर  \nई नव खजाना भेट लै। \nसोनूक मोन ललचा गेलै। ओ पुछलक-  \n“पैडी, तोरा एतेक बात बूझल छौ। यिद हम  सभ  अपनिहं मोबाइल िक आनो कोनो इलेF£ॉिनक कचरासँ सोना \nचानी बहार कऽ सकी तँ फेर एकरा अनका बेचबाक काजे नै। आमदनी सेहो नीक होएत”।  \nपैडी िकछु सोिच  कऽ  जवाब  देलकै-  \n“बेसी िव0तार तँ हमरा नै बूझल अिछ, मुदा टीचर सभ  बजै छलिखbह जे ई काज सभ  नै कऽ सकैत अिछ \nकारण ऐमे पय¥वरण पर  भाव पड़ै छै। अमेिरक मे इ-0टेवाडO नामक सं0था सभ  ई काज करै छै।”।  \nई िवचार चैतू बाबूकX नीक लगलिbह। ओ सोनूकX कहलिखbह जे इ-0टेवाडOक काज करबाक तरीका ओ सीखता \nआ बक सँ लोन लऽ  कऽ  एकर कारखाना गामेमे लगेता। ई िवचार सभ कX नीक लग लै। \nपैडीक िख0सा सुिन  कऽ  बंटी आ सोनूकX सेहो ¯ान भऽ गेलै। ओ दुनू तखने िनणOए लेलक जे ऐ बातक चार \nअपना 0कूल मे तँ करबे करत आ गाम मे सेहो सभ कX बुझेतैक। चैतू बाबू ऐ काज मे ओ दुनू बचाक सहयोग करबा \nलेल तैयार भऽ गेलिखbह। आब गाम मे इलेF£ॉिनक कचराक संह कएल जाएत। जाबत कारखाना नै लगलैक अिछ \nताबत ई सामान िदwली पूना बंगलोरक कोनो कपनीकX बेचल जाएत। जे टाका भेटतैक से गामक बाल कwयाण कोष मे \nजमा कऽ देल जेतैक। \nपैडी एके सताह गाम मे रहल मुदा अपना बुिT सँ गाम कX बदिल देलक आ लोक कX भेिट गे लै एकटा \nखजाना।          िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nलÇ मी दास \n \nजनम- लगभग ५० बरख पूबO। िप ताक नाओं- 0 व. फ दास, माता- रेशमा देवी। गाम-बेरमा, पो0 ट- बेरमा, \nभाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी। जीिव कोपाजOन- कृिष ।   \nदु^ टपना \n \nएते उमेर िब तलो पछाित  दु मनीसँ आगू नै बुझै छेिल ऐ जे ऐबेर बुझिल ऐ। बुझिल ऐ ई जे दु मनीसँ आगू दु^ टपना \nहोइ छै। पौन दजOन िध या-पुता रिह तो, कम आँट-पेटक िक सान रिह तो, गामेमे रहै छी तँए, िम िथ वासी िक यो अिछ  तँ \nहमहूँ छी। िम िथ वासी होइक नाते अपनापर गवO अिछ ।  \nतीन क¬ा बैशाखा सजमिन क खेती केने छेलॱ, शुxक तीन हाट मे सोलह सए xपैआक िब काएल छल। ओना \nआइ धिर क िज नगीमे सभसँ नीक स हरल खेती छल। बीस बखOसँ ऊपरेसँ तरकारी खेती करै छी। गामक िक छु \nनवतुिर या सॱसे खेतक लuीओ कािट  देलक आ फड़ सभकX जेना देवालयमे कुमहरक बिल  पड़ै छै तिह ना सॱसे खेतक \nफड़कX हँसुआसँ कािट -कािट  ओंघरा देने छल।  \nआने िद न जकj भोरे जखिन  खेत पहुँचलॱ तँ जजाित क दशा देिख  ठढ़भस लिग  गेल। ने आगू डेग उठए आ ने \nपाछू, बोल हेरा गेल वकार ब भऽ गेल। मुदा सौनक बून जक j आँिख सँ नोर ठोपे-ठोप खसैत रहए। दुनू हाथे \nछातीकX दािब  करेजकX थीर करैत सॱसे खेत घुमलॱ। देखला पछाित  मन मािन  गेल जे दु^ ट सभ बाल-ब चाक मुँहमे \nजाबी लगौलक। आने-आन जकj हमरो pमबल चोिर  कऽ न^ ट केलक।  \nमोबाइलसँ जेठका बेटा- जे िश 'क अिछ ,कX फोन करैत कहिल ऐ-  \n“बौआ, सजमिन क खेती चिल  गेलह!”  \nओकर माए सेहो सुनैत। सभ बात तँ वेचारी नै सुिन  पेली मुदा ‘सजमिन’  जxर सुनलिन । धड़फड़ाइते साइिक ल \nपकिड़  बेटा िव दा भेल। बेटाक धड़फड़ी देिख  चौथाइ दजOन िध या-पुता \nसङ पीओ पएरे िव दा भेली।  \nखेत देिख  बेटा पुछलक-  \n“बाबू, केकरोसँ दुसमनी नै अिछ । तखिन  एना िक ए केलक?”  \nहमरा लग कोनो जवाब नै छल जे बेटाकX दैित ऐ, चुपे रहलॱ। तही बीच पीओ खेत पहुँच गेली, देिख ते छाती \nपीट-पीट घैना करए लगली-  \n“हौ डकूबा भगवान, सभ कुछ राित मे हेर लेलह!”  \nबोल-भरोस दैत पिर वारक सभकX कहिल ऐ-  \n“अपन हाथ-पएरक आशा रखै जाह। चोर चोरे रहतै, साउध साउधे रहतै। जँ लौका चोरौने साधुओ चोर भऽ \nजइतै तँ साधुक बीआ उपिट  गेल रिह तै।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nगाममे चौक अिछ । दस रंगक दोकानो छै, जइसँ दसटा दस रंगक लोको रिह ते अिछ । चौकपर अबैसँ पिह ने \nअगुरबारे समाचार पहुँच गेल। िक छु गोटे खेतो जा-जा दे खलक। मुदा चौकक मुँह चौबगली बूिझ   पड़ल। थाहे ने \nलागल जे चौकक असल मुँह केमहर छै। िक यो बजैत-  \n“सजमिन  तोिड़  लैत तँ तोिड़  लैत, लuी िक ए कटलकै?”  \nिक यो बजैत-  \n“फड़ कटलकै तँ कटलकै, कुमहर जकj टुकड़ी-टुकड़ी िक ए केलकै?”  \nसुिन -सुिन  छगुb ता लागए जे जे चोिर क \nसङ गरदिन क§ी सेहो केलक। ओ सोलही चोर नै भेल।  \nफेर दोसर िद ससँ हवा झॲकलक-  \n“दुसमनीसँ केने हएत।”  \nमुदा टटका दु मनी केकरो सङ नै भेल अिछ । तखिन  एहेन िक ए केलक। की सतयुगे *ेतामे दु^ टो फड़ै छेलै \nआ दु^ टपनो होइ छेलै। आ कलयुगमे ओकर बीए सूिख  गेलै। मुदा भjजपर चोर चढ़बे ने कएल नै तँ आचार संिह ताक \nशिF त  देखै दैित ऐ।      िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nडा. िश व कुमार साद \n \nजनम- १२ नव वर १९५६ई.मे। िप ताक नाओं- 0 व. िनधOन साद, माता- 0 व. यमुना देवी। गाम- िस मरा, पो0 ट– \nिस मरा, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िब हार।  \n \nअिद या \n \nएकटा गाममे छोट-िछ न पिर वार छल। ओइ पिर वारमे एकटा नेनाक जनम भेल। माए-बापक आँिख क तरेगन। \nशरीरसँ लक-लक। ओकर सॱसे देहक हाड़ गनल जा सकैत छल। मुद ा आँिख मे तेज दप-दप करैत रहै। धीरे-धीरे \nओ पैघ भेल। नेनाक माथमे \nकेतेक बात सिb ह याएल छल तेकर िह साब करब असान नै छल। नेनाक माए-बाप कुटौन-\nिप सौन आ मजूरी कऽ कहुना गुजर करैत छल। अपन एक मा* नेना लेल दुनू परानी िद न-राित  सौचैत रहैत छल। \nआब नेना िव ालय जेबाक योग भऽ गेल। माए-बाप ओकरा पढ़बै ले गुन-धुनमे लागल छल। संयोगसँ गामेमे \nएकटा िच मनी-भ¬ा खुगलै। नेनाक बाप गामक आन मजूरक सङ भ¬ापर गेल। भ¬ाक मुंशी ईटा बनबैले मजूर सभकX \nनाओं िल खैत छल आ िक छु-िक छु टका दऽ एकटा आदमीक सङ जमीन देखबैले भेजने जाइत छल। नेनाक बाप मुंशीसँ \nपुछलकै-  \n“हमरा लेल कोनो काज नै छै मािल क?”  \nमुंशी पुछलकै-  \n“तॲ की करबह। ईटा पाथल नै तेतह।”  \nओ बाजल-  \n“नै मािल क हम तँ मजूरी करै छेलॱ। मजूरीबला कोनो काज...।”  \nमुंशी बाजल-  \n“माथपर ईटा ऊघल हेतह?”  \n“हँ मािल क, ई तँ भऽ जेतै।”  \nमुंशी बाजल-  \n“ठीक छह, तॲ कािº  आबह। मािल क सेहो कािº  एतिह न। अखिन  िच मनी बनतै। भ¬ा बनतै। मजदूरक \nजxरी तँ छइहे।”  \nनेनाक भागसँ ओकर बापकX भ¬ापर मािल क मिह नवारीपर रिख  लेलिख न। अपन ओकाित सँ ओइ नेनाकX माए-बाप \nएकटा छोट-िछ न िव ालयमे नाओं िल खबा देलकै। टीनबला िर F शापर बैस नेना िव ालय जाए लगल। गाम-घरक आनो- िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nआनो घरक ब चा ओही 0 कूलमे पढ़ैत छेलै। सभसँ कातमे दुबकल ओइ ब चाकX देिख  कऽ कोइ सोिच ओ नै सकैत \nछल िक  ओइ बकुटा भिर क ब चामे खाली बुिध एटा भरल छै।  \nिव ालयमे एक बरख पुड़ैत-पुड़ैत ओ नेना देखार होमए लगल।  माए-बाप, दादा-दादीक \nसङे-सङ सर-समाजक \nजेतेक लोक छल, ओइ ब चाक बात सुिन -सुिन  ओकर मुह तकैत रिह  जाइत छल। केकरो-केकरो तँ िब सवासे ने होइ \nजे अखिन  ओ जे बाजल से ओकरे मुहसँ बात िन कललै वा कोनो आन मुहसँ।  \nआब जखिन  ओइ नेनाकX िव ालयमे नाओं िल खा गेलैक तँ कोनो नामो तँ हेबक चाही। ओकर नाओं राखल गेल \nआिद U य। मुदा ओ कोनो बड़का बापक बेटा थोड़े छेलै। गामसँ िव ालय धिर  ओ भऽ गेल ‘अिद या’।  \nअिद या माने आदी वा आर भ। अपने सभ जे अनुमान करी। हम रा तँ लगैत छल जेना ओ स चोमे आदी \nहोमए। ऊपरसँ सुखल-पुखल भीतरसँ रसगर। मुदा रस केतए तँ आदीए सन कठगर रेसादार गीरहक सम भागमे \nसिb ह याएल। आब सुनू ओकर आगूक िख 0 सा।  \nिव ालयक सभ गु´जीकX ओकरापर सए ित शत िब सवास। कोनो िव षयक गु´जीकX सेहb ते लागल रहलिन  जे \nओकरा किह यो दबािर तिथ । बYचपर ठाढ़ करब तँ बहुत दूरक बात छल। सभटा बड़-बिढ़ यj। परी'ा होइत गेल। \nमािस क, *ेमािस क, छमाही आिद । आब वािषOक परी'ा हएत। अिद या िचंतामे फँसल।  \n“गु´जी, हमरा सभ परी'ामे कम न बर िक एक अबैत अिछ ।”  \nई बात अपन गु´जी सभसँ ओ पुछैत रहल मुदा कोनो गु´जी ओकरा सही उuर नै दइ छेलिख न।  \nअिद या मन मािर  कऽ माए लग आिब  पुछलकै-  \n“माए गइ, हम फ0 ट नै कऽ सकै छी की?”  \nमाए बुझबैत कहलिख न-  \n“बाउ, खूम मन लगा कऽ पढ़ू। फ0 ट किर  कऽ की हेतै अगर ¯ाने ने हएत।”  \nअिद या कहैत छल-  \n“माए गइ, हमरा वगOमे जे फ0 ट करैत अिछ  अेकरा तँ हमरो एतेक नै अबै छै। सर सभ तँ सब िद न ओकरा \nबYचेपर ठाढ़ केने रहै छिb ह । फेर न बर केना पबैत अिछ ?”  \nिव ालयमे वािषOक परी'ा भेल। अिद या वगOमे फ0 ट नै केलक। ओ तेसर 0 थानपर आएल। फेर वएह सरलहबा \nफ0 ट कऽ गेलैक। अिद या जखिन  परी'ाक िर जw ट सुनलक तँ हँसए लगल। ओकरा सङे आनो साथी हँसैत रहल। \nओ जखिन  गामपर आएल तँ माएसँ कहलक-  \n“माए गे, अहूबेर वएह सरलहबा छौड़ा फ0 ट कए गेल। जाए दही, मा0 टर सभकX लाजो ने होइ छै। ओकरा \nकेना फ0 ट करा दइ छै। हमरसँ तँ ओकरा अदहो िव षय नै बूझल छै।”  \nगु´जीक िख धWस सुिन  माए दुखी भऽ गेली। ओ अिद याकX बुझबैत कहलिख न-  \n“बाउ, मा0 टरक िव षयमे एहेन बात नै बाजी। मा0 टरसँ ऊपर संसारमे िक यो नै होइ छै। हुनक आदर करी। \nतखने अहjकX िव ा औत।”  \nअिद याकX अपन गw तीक भान तुरंत भेलै। बाजल-  \n“हँ गइ माए, हमरासँ गw U ी भऽ गेल। हम कािº  सभ सरसँ माफी मंगबिन ।”  \nअिद या बढ़ैत गेल। आब पैघ सेहो भऽ रहल अिछ । िट नही िर F शासँ साइिक लपर सवार भऽ िव ालय जाइत \nअिछ । वगOमे तेसर-चािर म 0 थान अिन तॱ ओ खुश अिछ । एकटा गु´जी अिद याकX एकाb तमे बजा कऽ बता कहलिख न-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \n“बाउ, अहj िव ालयक िर जw टकX िचंता जुिन  कx। बोडOक परी'ामे अहॴ फ0 ट करब। ऐ बातक िग रह बािb ह  \nिल अ।”  \nदशमी परी'ाक तैयारीमे सभ िव ाथ  लागल अिछ । अिद या सेहो यथासाs य अपने अथवा \nसङी-साथीक मदिद सँ \nतैयारीमे लागल अिछ । अिद याकX िद न-राित क होश नै। बोडOक परी'ा िज ला मु¡ यालयमे छै। अिद या एगो सङी सङे \nएकटा डेरा ठीक केलक। माएक जी हराएल छै। बाप साइिक लसँ पहुँचा गेल। अिद या बापकX णाम कऽ अिस रवाद \nलेलक आ बाबू गामपर घूिम  एला।  \nअिद याक परी'ा शुx भेल। अिद या सभ िद न परी'ा दऽ खुशी-खुशी डेरापर अबैत छल। आइ परी'ाक अिb त म \nिद न अिछ । अिद या परी'ा दऽ अपन गवOसँ िन कलल। िव ालयक ओसािर पर वगOमे थम 0 थान आनए बला लड़का ठाढ़ \nछल। ओ अिद याक हाथ पकिड़  परी'ा केb cक गेटसँ बाहर भेल। गेटसँ बहराइते ओकर आँिख  डबडबा गेलै। अिद या \nओकरासँ पुछलकै-  \n“परी'ा खराब भऽ गेलौ की?”  \nओ िव ाथ  बाजल-  \n“हमर परी'ा तँ ओही िद न खराप भऽ गेल जइ िद न हम िव ालयक परी'ामे फ0 ट केलॱ। ऐ परी'ामे अहj \nथम आएब। हम अखने अहjकX वधाई दइ छी। ऐ िज नगीमे ने हम  अहjक बरबिर  छेलॱ ने आब भऽ \nसकब।”  \nआिद U य िक छु किह तै तइसँ पिह ने ओ िव ाथ  दािब  फफकैत िव ाथ क भीड़मे सिb ह या गेल।      िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nदुग¥ नb द मn डल \nजनम- २ जनवरी १९६५ ई.मे। गाम- गोधनपुर, भाया- झंझारपुर , िज ला- मधुबनी (िब हार)। िप ताक नाओं- pी रामदेव \nमn डल, माता- pीमती भालसरी देवी।  \nशी का य- कथा कुसुम (लघु/िव हिन  कथा संह)   \nबुिध - \n \nगामक बूढ़, पीपरावाली काकी, माथक केस सोन सन उ¨ जर धप-धप। आँिख  भुमकमक दरािड़  जकj धँसल। \nबuीसीसँ हjसील गोल। िग नती लेल दूगो दjत देखार छल। मु दा चेतना पूणOxपेण। पेशाब-पैखानक ¯ान पुरा-पुरी \nछिb ह । लाठी हाथे ित कोण भऽ चलै छिथ । मुदा गप ए®ोटा ने लटपटाइ छिb ह । गाम-घरक आ टोला-पड़ोसाक लोक \nसभ पीपरावाली काकीकX नीक िख 0 सकिर , गीतगायन आ िव धकरीक xपमे जनै छिb ह । िम िथ लाक मािट -पािन सँ जूड़ल \nसभ िव ध-बेवहारसँ लऽ कऽ टोना-टापर आ अिर पन-पीढ़ी आिद  देबमे िस T0 त मानल जाइ छिथ । पै´ख घटने पीपरावाली \nकाकी माय-सँ-दाय भऽ गेली।  \nआनो-आनो समैमे िध या-पुता सभ पीपरावाली काकी लग िख 0 सा   सुनैले घूर लगौने रहैए। गरमी-गुमारमे तँ \nअरबिध कऽ। एक िद नक गप छी। काकी अपना जौत-भुटबा जे वगO आठमे गामेक 0 कूलमे पढ़ैए काकीकX िख 0 सा \nसुनबैले िज Â पकिड़  लेलक-  \n“काकी गइ, एकटा नीक िख 0 सा सुना। कािº  जे 0 कूल जेबै तँ मा0 सैब सुनतै। कािº  शिन  िछ ऐ। मा0 सैब \nकहने छिथ न जे भुटबा कािº  एकटा िख 0 सा सुनबए पड़तौ। से काकी एकटा िख 0 सा कही ने।”  \nकाकी कहलिख न-  \n“केहेन िख 0 सा सुनमX से तँ कह।” \nभुटबा बाजल-  \n“काकी, नीक िख 0 सा कही बुिध -¯ानबला जे 0 कूलमे सुनाबए पड़तै। कोनो राजा-महराजाबला नै तँ \nसोनपड़ीबला कही।”  \nकाकी शुx केलिन  िख 0 सा-  \n“एक नगरमे एकटा राजा रहै छला। राजाक राजमे कथुक कमी न ै। सगतिर  सुख-शWित  बनल रहै छेलए। \nराज भिर मे ने केकरोसँ कोनो दु मनी आ ने बािड़ । सभ एक-दोसराक सहयोगी। केकरो कोनो चीजक दुख-\nतकलीफ नै। सॱसे राजमे अमन-चैन छल...।” \nकाकी कनी xकैत आगू कहए लगलिख न-  \n“एक िद नक गप छी। राजाक छोटकी बेटी असलान करैले राज-महलसँ बाहर ढयोढ़ीमे खुनाएल पोखिर  जेकर \nचाxकात फुलवाड़ी छल तइमे अपन नौरी-खबासीनीक \nसङ गेल। असलान करैकाल अपन सभ कपड़ा उतािर  \nिन  चj जमीनपर रखलक आ गरदिन क िह राक हार एकटा फूलक डािर पर लटका देलक। राजाक बेटी \nअसलान-िध यान कऽ कपड़ा पिह िर  नौरी-खबासीनीक सङ राज दरबारमे चिल  गेल। मुदा गरदिन क हीराक हार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nिब सिर  गेल। ओ हार ओही फूलक डािर पर लटकल रिह  गेल। िद न बीित  गेलै। लूकझूक सjझक बेरमे \nघोड़सारक नोकरक नजिर  ओइ हारपर पड़ल। िक एक तँ िद न भिर क काज-उदमक बाद ओ नौकर हाथ-पएर \nघोइले ओही पोखिर मे गेल। नोकरबा ओ हार लऽ नुका कऽ रिख  लेलक। परात भने ओकर खोज-खबिर  शुx \nभेल। मुदा िक यो गछबे ने करै जे हम लेलॱ। राज भिर मे ढोलहो पड़ल। मुदा कोनो लाभ नै। राजक बेटी \nओइ हार लेल सोगा गेल। िद न एक िब तल, दोसर िब तल। मुदा कोनो थाह-पता नै। एमहर राजाक बेटी \nसोगाएल िब छौन पकड़ने। राजा मं*ीकX बजौलिन । सभा लागल। दबारक सभ सभासद् एकठाम बैसला। \nराजाकX िक छु ने फुड़िन । अंतमे मं*ीजी बुिध  बतबैत कहल िख न जे राजा साहैब िच b ता जुिन  कx। \nराजकुमारीक हार चौबीस घंटाक पेसतर भेट जाएत। कािº  पुन: दरबारक सभ कमOचारीक \nसङ जाकX सेहो \nबजौल जाए। सएह भेल। राजाक आदेशानुसार राज दरबारक सभ क मOचारी आ जागण उपि0 थ त भेल। \nराजा फेर एकबेर सभकX पुछलिख न। मुदा हारक चोिर क िव षएमे िक यो ने बाजल...।” \nभुटबा िब  चेमे पुछलक-  \n“तब की भेलै?”  \nकाकी आगू कहए लगलिख न-  \n“प°ात मं*ीजी बजला जे ठीक छै कोनो बात नै राजा साहैब। से नै तँ उपि0 थ त कमOचारी-दरबारीक सङ \nजागण अपने सभ ऐ ढेरीमे सँ एक-हकटा लाठी िल अ। आ िध यान राखब जे जे िक यो राजकुमारीक हार \nलेिल ऐ बा चोरौिल ऐ तेकर लाठी राित मे एकहाथ नमहर भऽ जाएत। सभ िक यो एक-हकटा लाठी लेलक। \nघोड़सारक नोकर सेहो एकटा लेलक। हार तँ ओ घोड़सारक नोकरब े लेने रहए। से नै तँ ओकरा भेलै जे \nहम तँ कािº  चोरीमे पकड़ाइए जाएब। तइ खातीर ओ अपन लाठी कX ऊपरसँ एक हाथ नािप  कऽ कािट  \nदेलक। परात भेने पुन: दरबार लगल। सभ अपन-अपन लाठी लऽ दरबारमे पहुँचल। सबहक लाठी भजारल \nगेल। घोड़सारक नोकरक लाठी आन सभ लाठीसँ एक हाथ छोट छल।  ऐ तरहX ओकर चा◌ेिर  पकड़ा गेलै। \nराजा ओकरा आिथOक जुरबानाक सङ छह मासक जहलक सजा दऽ देलिख न। ए◌े तरहX राजकुमारीक हार भेट \nगेलै। राजा आ जा सभ खुश। राजा खुश भऽ कऽ मं*ीकX इनाम देलिख न। राजाक सङ रानी आ \nराजकुमारी खुश। सङे सभ सभासद् सेहो। से बुिझ लीही रौ भुटबा जे कोन तरहX मं*ी चोरकX पकड़लक? \nएकरे कहै छै बुिध !”  \nभुटबा छल चूप। िक एक तँ ओ िख 0 सा सुनैत-सुनैत ओङहा गेल छल।     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nराम िव लास साहु \nजनम जनम जनम जनम-- -- ०१ जनवरी १९५७ई.मे। िप ताक नाओं- 0 व. नशीवलाल साहु , माता- मसोमात कैली देवी। गाम- \nलिÇ म िन यj, पो0 ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) िप न नं.- ८४७१०८, मोबाइल- \n९९५५८०२५२२  \nकािश कािश कािश कािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- रथक च®ा उलिट  चलै बाट (प संह) pुित  काशनसँ कािश त।         \nबाल-बोध \n \nदुखीलालकX दुखक पहाड़ माथसँ किह यो िन  चj नै भेल। बूढ़ माए-बापक सेवा टहल, तैपर सँ दूटा भलढ़ेरबा \nबेटी, छोट-छोट दूटा बेटा, पी आ अपने कुल आठ बेF तीक पिर वार। पी- फुिल या- पिर वारक काजमे िप साइत छेली। \nसासु-ससुरक टहल-िट कोरा आ सेवासँ पलखित ए नै। ऊपरसँ एकटा पोिस या गाए, एकटा भजैित या बरद। मुदा दुनू \nबेटी चठेलगिर  आ हुनरगिर  छिb ह । घरक कमौआ दुखीलाल असकरे िद न-राित  िफ िर शान रहैए। घरक खच¥ पु² बे ने \nकरैए जे पलखित  मारत। खेतीओ-पथारी कमे भेने जने-बुuापर घरक खच¥ चलैत अिछ । जखिन  खेनाइओ-पीनाइओमे \nढनसने तखिन  बेटा-बेटी पढ़त केना? बखOक पेसतरे दुखीक माए लकबा रोगसँ मिर  गेली। पछाित  बूढ़ बाप सेहो रोगसँ \nरोगा-सोगा दम तोिड़  देलकिन । pाध-कमO आ भोज-भात कजª हाथे भेल।  \nदुखीलालकX एक-सबा क¬ा डीह, तीन क¬ा चौमास आ छह-सात क¬ ा तीन-फिस ला खेत छिb ह । जइसँ छह \nमास पिर वारक गुजर चलै छिb ह । जन-मजदूरी कऽ शेष छह मास िब तबैत अिछ । मुदा अखिन  तँ चौमास आ तीन-\nफिस ला खेत दस हजारमे डेढ़ा सूिद पर भरना लिग  गेल अिछ । तैपर सँ दूटा बेटीक िब आहक अलगे। दुनू बेटा अखिन  \nबाल-बोध! सम0 या-पर-सम0 या लदल जा रहल अिछ । जँ चािर -पjच साल खेत-भरना xपैआक सूिद  नै भरब तँ खेतो \nसूिद ए तरे चिल  जाएत। गाए िब कल चरबािह येमे कहबी सन हएत।  \nएक िद न दुखीलाल बैसारीए छल। िक छु सोचैत छल आिक  मनमे उपकलै खेतक भरना। जइ खेतसँ हमर बाप-\nदादा पिर वार चलबै छला वएह खेत हमरो जीिव का अिछ । मुदा आब बूिझ  पड़ैए ओ खेत िब लिट  जाएत। ऐ ­ममे \nसोचैत दुखीलाल टहिल  मािल क भूनाथ जीक दरब¨जापर पहुँचल। भूनाथजी दुखीकX देिख ते कहलिख न-  \n“आबह दुखी, एमकी बहू िद नपर भXट करए एलह।”  \nदुखीलाल-  \n“मािल क, अहjसँ कथी छुपल अिछ । एतेक िद नसँ माए-बापक कहुना रीन उतारलॱ मुदा अपनेक रीन केना \nचुकाएब से फुड़ेबे ने करैए।” \nभूनाथजी-  \n“केना चुकेबऽ से तँ तोहर काज िछ अ। तइले हम िक ए मगजमारी करब। साले-साले हमरा xपैआक डौरहा \nसूिद  बढ़ैत जेतह। पjच सालक कराड़ी छह, नै चुकेबहक तँ खेत छोड़ह पड़तऽ।”  \nदुखीलाल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \n“माि◌ लक, एना नै ने बाजू। खेतक नाओं सुिन  हमर करेजा फािट  जाइए। ई खेत हमर खनदानक पूजी आ \nइ¨जित  छी। अपना जीबैत हम केना िब लटए देब।”  \nभूनाथजी-  \n“से तँ तूँ ठीके कहै छह। xपैआक सूिद  जोिड़  चुकता कऽ दहक आ अपन खेत छोड़ा लैह।”  \nदुखीलाल-  \n“मािल क, अहॴक दरबारमे जन-मजुरी कऽ जीब लेब। रहल अहjक xपैआक सूिद , तइ एबजमे हम अपन दुनू \nबेटाकX अहॴ ऐठाम नोकरी रािख  दइ छी। बँचलोहो बािस -बेरहट खा जीब लेत आ अहूँक काज चलत। जाधिर  \nअहjक xपैआक सूद-मूर  नै सधत ताधिर  अहॴक दरबारमे नोकर बिन  खिट  देत। xपैओक चुकता भऽ जाएत \nआ हमरो खेत छुिट  जाएत।”  \nभूनाथजी-  \n“कहलह तँ बड़ नीक। युिF त ओ तोहर नीमन छह मुदा...।”  \nदुखीलाल-  \n“माि◌ लक ‘मुदा’ िक ए कहलॱ?”  \nभूनाथजी-  \n“मुदा ऐ दुआरे बजलॱ िक  तोहर बेटा दुनूकX तँ देखने नै छी। अबोध अिछ  आिक  बाल-बोध ”  \nदुखीलाल-  \n“बल-बोध अिछ । ठेकनगिर , एकबेर सेिर या कऽ बता देबै तँ दोसर बेर अढ़बए नै पड़त। देिख ते-देिख ते फुरO-\nफुरO काज कऽ देत। ए®ो िम िस या असकित या नै अिछ ।”  \nभूनाथजी-  \n“बेस कािº ए दुनूकX बजौने आबह। नैनसँ देिख यो लेब आ काज करै जोकर अिछ  िक  नै सेहो ठेकािन  लेब।”  \nदुखीलाल-  \n“बेस मािल क, जाइ छी कािº ए दुनूकX \nसङे नेने अबै छी।”  \nदुखीलाल अपन कतO« यकX हीन बूिझ  िच b तामे डूिम  गेल। हम केहेन बाप छी जे बाल-बोध बेटाकX भोजन-ब0 *-\nिश 'ा इU यािद  पूर नै कऽ अपने बेगरते नोकरी लगबै छी। बेटा-बेटी राजाक हुअए आिक  गरीबक सभकX अपन सb तान \nदुलxआ होइ छै। जखिन  नमहर-बुिध गर-ठकनगर हएत तँ की कहत! हमर बाप केहेन िन ^ ठुर छिथ  जे हमरा सङे एहेन \nअb याय केलिन । मुदा हमरा लग र0 ते कोन अिछ । दोसर कोन उपए लगा सकब। मोनक बात मोनमे रखैत हृदैकX \nस®त कऽ िब हाने भने पिन िप आइ करा सङे नेने भूनाथ जीक दरबार पहुँचल। दुनू बाल-बोध भाए गWग ी-जमुनी, \nदेखैओमे बड़ नुनुआगर, उमेरो आठ-दस बखOक। भूनाथ जीकX मन मे भेलिन  बड़ नीमन टहलू हएत। मुदा अनठबैत \nबजला-  \n“दुखी दुनू बौआ तँ अखिन  लेधुिर ए अिछ । हमरा ऐठाम कोन काज करत। ऐठाम तँ भीड़गर काज अिछ ।”  \nदुखीलाल बूिझ  गेल जे मािल क हमरा टािड़  रहल अिछ । बाजल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \n“मािल क, छोट देिख झुझुआउ नै। घरक छोट-छोट सभ काज करत । गाए-बरदक कु§ी-सानी, दरब¨जा, \nमाल-जालक बथान आ गोहाल घरक झार-बहार करत। गोबर-करसी ढुल-ढालकX हटाएत। अहूँकX िक यो टहल-\nिट कोरा करैबला नै अिछ  सेहो अपन समिझ  करत। अहूँ अपने पोता सन बेवहार करबै। घरे ने बदिल  जेतै \nमुदा रहतै तँ गामेमे। अहj लग रहत तँ हम िन िफ िक र रहब। ओना हमहूँ तँ अिब ते-जाइते रहब।”  \nभूनाथजी-  \n“दुखी, तँ◌ू ने गाम-घरक बात करै छह। लोक तँ शहर जाइले गाम गमौने अिछ ।”  \nदुखीलाल-  \n“मािल क की कहब, लोक तँ िच ड़ै भऽ गेल अिछ । जेतै पेट भरै छै ओतै खॲता बना रहैत अिछ ।”  \nभूनाथजी-  \n“से ठीके। हमरे बेटाकX नै देखै छहक। गाम-समाज छोिड़  हैदराबादमे रहैए। पाविन -ित हार तँ हम जाबै जीबै \nछी ताबे कहुना कऽ दइ िछ ऐ, नै तँ घरक देवताकX एक चु´क पािन ओ के देत।”  \nदुखीलाल-  \n“माि◌ लक, छोड़ू दुिन यj-दारीक गप-स प। हमरो काजपर जाइक अिछ । और गप-स प दोसरो िद न हेतै। दुनू \nबाल-बोधकX स हाx।”  \nभूनाथजी-  \n“दुखी, कनी आर बैसह। ई दुनू बौआ अनिच b हार अिछ । कनी बित या लइ छी। नाओं बूझल रहत तँ समैपर \nसमझा-बुझा देबै। नै तँ पोसो नै मानत। तँ◌ू तँ बुझबे क रै छहक जे हमरासँ दुनू बौआकX खटपट तँ नै हएत \nमुदा हमर बुिढ़ याक सोभाव आ बेवहारकX तँ तूँ नीकसँ जनै छह, ओ म®ै लाबा जकj िद न भिर  फटफटाइते \nरहै छिथ । तेहेन झनकािह  अिछ  जे केकरोसँ पटरीए ने खाइ छै। िद न-भिर  पूजे-पाठमे लगल रहैए, िद नक \nभोजन राित  आ रतुका भोरमे पाड़न करैए। जँ िक यो लािग ओ-भीड़ीओ देतै तँ कहत जे हमर सभ िक छु छुबा \nगेल। एकबेर के कहए जे तीन-तीन बेर नहाएत आ गंगाजलसँ शु T करत। बेटो-पुतोहु आ पोता-पोती जखिन  \nअबैए तँ देिख ते बनरनी जकj लिड़ ते रहैए। तखिन  हमर िज नगी केहेन अिछ  से िब नु कहने बूिझ  गेल हेबह।”  \nदुखीलाल-  \n“मािल क, ई तँ घरक बात छी। ओइमे हम िक ए दखल देब। मनुखो कोनो ए®े रंगक होइए। लोक अपन \nसुख-दुखक सृजन अपने करैए। अपजश दोसरकX लगबैए।”  \nबात समटैत दुखी दुनू बाल-बोधक िद स इशारा केलक।  \nभूनाथजी पुछलिख न-  \n“बौआ, नाओं की िछ अ?”  \nदुनू भjइ ए®े 0 वरमे अपन-अपन नाओं बाजल-  \n“बुधन-बेचन।”  \nभूनाथ-  \n“मुँह सूखल छह। िक छु खेबह?”  \nदुनू भjइ बाजल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n“नै, पिन िप आइ कऽ लेने छी।”  \nभूनाथजी-  \n“तोहर बापक कहब अिछ  जे दुनू भjइ अहीठाम काज करत से करबहक ने?”  \nबुधन-  \n“हँ।”  \nभूनाथजी-  \n“अपन काज कहुना सभ करैए मुदा बीरानक काज िक यो करैए आ िक यो नै करए चाहैए।”  \nबुधन-  \n“हम अपन आ बीरानमे नै बुझै छी। काज करब।”  \nदुखीलाल बूिझ  गेल जे बात बिढ़  जाएत। बातकX स हारैत बाजल-  \n“मािल क गरीबक बेटाकX कथी परी'ा लइ िछ ऐ। जे कहबै से करत।अबेर भऽ गेल काजपर जाइ छी।”  \nभूनाथजी-  \n“कनी दरमाहा फिर आ लैह जे पछाित  कोनो मुहj-ठुठी ने हुअए।”  \nदुखीलाल-  \n“मािल क, दरमाहा की हेतै। अहjसँ xपैआ दस हजार नेने छी । सालमे पनरह हजार हएत। पँच-पँच सए \nxपैआ मिह नाक िह साबसँ दुनू भjइक एक हजार भेल। पनरह मिह नामे अहjक xपैआ फिर या जाएत, नै मानब \nतँ एक मास बेसीए खिट  देत। हमरो खेत छूिट  जाएत। ने अहjकX िद अ पड़त आ ने हमरा। दुनू भjइ अहॴक \nदरबारमे खाएत-पीअत काज अहjक अनुकूल करत।”  \nभूनाथजी-  \n“ठीक छै मािन  लेिल अ। तँ◌ू तँ हमरोसँ तेज िन कललह। ह म तँ बाल-बोधक फेरमे अबोध बिन  \nगेलॱ।”  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nललन कुमार कामत \nजनम- १० माचO १९८४, िप ताक नाओं- 0 व. रामचb c कामत, माता- 0 व. तारा देवी। गाम- ललमिन यj, भाया- \nिनमOली, िज ला- सुपौल।         \n \n0 कूलक फीस \n \nमानस तीन सालक छल तिह ये माएक देहावसान भऽ गेलिन । िप ताजी गामक मुिख या छिथ न। समाजक कहलापर \nदोसर िब आह केलिन । लबकी किन यj थोड़-बहुत पढ़ल-िल खल, सोभावशील, िव चाx आ सुb दर भेलिन । तीन सालमे \nमुिख या जीकX दूटा सb तान और भेलिन । चb दन आ नb दन। नb दनक जb मक छह मासक पछाित  मुिख याजी 0 वयं \nभगवानक ि य भ ऽ गेला। एकबेर फेर पिर वारसँ लऽ कऽ गाम भिर मे शोकक लहिर  पसिर  गेल।  \nमुदा मुिख यािन  शोकक सागरसँ बाहर आिब  तीनू ब चाकX लालन-पालनक लेल फेरसँ अपन िद न-दुिन यjमे लीन भऽ \nगेली। अपना सुइध-बुइधसँ ब चा सबहक बरबिर  लार- यारसँ पोसैमे कोनो कसिर  नै छोड़ै छिथ न।  \nमानस आब दस सालक भऽ गेल। ाइवेट 0 कूलक चािर म क'ामे पढ़ैए। मिह नाक पjच तारीख तक सभ ब चा \nअपन-अपन फीस जमा करैए। लेट-सेट छह तारीख धिर  िव लम शुw कक \nसङ जमा करब आव यक अिछ । नै देने \nनाओं कािट  देल जाइ छै। मानस U येक मिह ना अित िर F त शुw कक सङ जमा करैत छल। मुदा ऐ मास सेहो नै भेलै। \nपीठपर पोथीक बैग टjिग , अनजान चािल मे डेल उठबैत, एमहर-ओ हर तकैत 0 कूल िद स िव दा भेल। घरसँ लगभग एक \nिक लो मीटर भिर पूब 0 कूल छै। बाटेमे मानसक मन फीपर गेलै। आइ तँ छह तारीख छी। मुदा फीस तँ अिछ  नै। \nसरजी की कहता की नै।  \nअसमंजसमे पड़ल मानस 0 कूलक हाता धिर  पहुँच गेल। हातासँ आगू नै बिढ़  बाहरेमे ठाढ़ रहल। िक छु काल \nपछाित  आपस घूिम  गेल। अगल-बगलमे डबरा-डुबरीमे पिह ल मानसुनक बख¥सँ पािन क जमाव सभकX देखैत, बYगक \nटरटरेनाइ आिद कX देखैत-सुनैत लीन भऽ गेल।  \nओमहर 0 कूलमे सरजी हाजली िम लौला पछाित  मानसक अनुपि0 थ ित पर बजला-  \n“मानस आइ नै एलॱ?”  \nएकटा बालक कहलकिन -  \n“आएल तँ छल मानस, साइत बाहरमे हएत।”  \nसरजी-  \n“आइ फेर फीस नै अनने होएत।”  \nफेर वएह बालक बाजल-  \n“सरजी, अहj कहब तँ हम मानसकX बजा आनब।”  \nसरजीक िध यान मुcापर गेल। बजला-  \n“जो, आ किह  िद हिन  जे आइ जँ फीस नै लऽ कऽ आएत तँ दोबर फीस लगतै।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nबालकक नाओं सौरभ अिछ । सौरभ 0 थानीय बेपारीक बेटा छी। सौरभ केर घर 0 कूलक बगलेमे छै। मानससँ \nिम *ता छै। मानस केर ित  सहायताक भाव सेहो रहै छै। सौरभ िव दा भेल मानसकX तकैले। बाहर जा एमहर-ओ हर \nनजिर  दौड़ौलक। मानसपर केतौ नजिर  नै पड़लै। कनी और आगू बढ़ल। देखलक एकटा गाछक छjहमे ठाढ़ िक छु \nदेिख  रहल अिछ । देिख ते िच किर  कऽ सोर पाड़लक-  \n“मानस, की करै छी। एमहर आ।”  \nमानस अवाज सुिन -तािक  लग आिब  बाजल-  \n“आइ हम 0 कूल नै जेबौ। सरजीकX नै किह हिन  जे मानस गाछ तर अिछ ।”  \nसौरभ-  \n“जॱ तूँ 0 कूल नै जेमX तँ एतए की करै छीही। घरेपर रिह तX।”  \nमानस-  \n“तूँ नै बुझै छीही। घरपर जँ रहब तँ माइक सैकड़ो ¦क उuर  िद अ पड़त। घरमे पाइ-कौड़ी नै छै। माए \nकहलक जे दू-चािर  िद नमे पाइ देबौ।”  \nसौरभ 0 कूलक िन अमसँ अवगत अिछ । जॱ छह तारीख तक फीस जमा नै हेतै तँ 0 कूलसँ िन कािल  देल जाइ \nछै। ई सभ सोिच  मानसकX कहलकै-  \n“0 कूलक िन अम नै बूझल छौ जे केते कड़ा छै। माएकX नै कहने छीही?”  \nमानस िक छु बाजल नै, आ ने िक छु फुरेलै। चुप रहल। सौरभ घूिम  कऽ 0 कूल चिल  गेल।      िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nफागुलाल साहु \n \nजनम- १ फरवरी १९५३ ई.मे। गाम- सखुआ, पो0 ट- भपिट याही, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी, िब हार। \nिप ताक नाओं- 0 व. रामजी साहु, माता- 0 व. चुनचुन देवी। \n \n  \nमाइक डjट \n \nबात बचपनक छी। हमर माए सिद खन हमरा नजिर  चढ़ौने रहै छेली। पढ़ाइ खाित र सिद खन समझबैत रहै छेली, \n0 कूलक समैमे िख या-िप या कऽ सिह यारैत-पुचकारैत िव ालय पठबैत छेली। मुदा हम तँ बेसी िद न अदहे बाटमे \nसङतुिर याक सङ खेलैत रिह  जाइत रही। जखिन  िव ालयक छु§ीक समए होइ छल तखिन  झटदिन  घर आपस आिब  \nजाइ छेलॱ। हमर माए नीक-िन कुत खाइले दऽ दइ छेली। मुदा हम तँ िव ालयक चौकैठो तक ने जाइ छेलॱ। तँए, \nमन तँ गुदगुदाइत रहै छल। \nमाए जखिन  आन छा* सभसँ पुछै छेलिख न हमर हाल-चाल तँ सभटा पोल खुिल  जाइ छल। नै पढ़बा खाित र \nबहुतो टjट-फटकार करैत लुलुआबैत छेली। हम मुँह लटकौने चु पी साधने स¨ जनक 0 वxप बनौने िल िब र-िल िब र तकैत \nमाइक ममता जगबैत अ पन दोख छुपबैत सफाइ वचन बजैत रहै छेलॱ। तेतबे नै! पीटाइओ तँ खाइए पड़ै छल। \nिप ताजीक सेहो आ गु´जीक तँ अलगे। मुदा हमरा तँ माइक डjट बड़ अधला जकj लगै छल। हमरा ऐ बातक भान \nथोड़े छल जे माए पढ़ाइक महत जनै छिथ न तँए डँटै छिथ न। जेना-तेना मैि£ क धिर  तँ आिब  गेलॱ मुदा पढ़ाइमे हम \nकेहेन छेलॱ से तँ बुिझ ए गेल हएब। िप ताजी सेहो हमर पढ़ाइ-िल खाइ खाित र िच िb त ते रहै छला।  \nिप ताजी सिद खन िच b तामे डुमल रहै छला। एक िद न िद लक दौड़ा पिड़  गेलासँ 0 वगOधाम चिल  बसला। आब \nहमरा िव ालय जेबाक सङ घर परहक पढ़ाइ सेहो ब भऽ गेल। चूिक  घरोक काज-भार हम रेपर पिड़  गेल। बोडO \nपरी'ामे सेहो फेल भऽ गेलॱ। मैि£ क परी'ामे फेल भेने ल ागल िक  स पूणO जीवन दुखे-दुखमे िब तल। सङी-साथीक \nसेझहा लि¨ ज त सेहो रहए पड़त, ई सोचैत मन पड़ल माइक डjट-फटकार। जखिन  ओ हमरा पढ़ाइ खाित र डँटै छेली \nतखिन  हमर अb तर आU मासँ अवाज आएल-  \n“अखिन  बेर नै भेल अिछ , समए बँचल अिछ  शेष।”  \nआब हमरा पढ़ाइक जुनुन सवार भऽ गेल। हम पुन: मैि£ कक फा मO दुबारा भरैत पढ़ाइ शुx केलॱ। मैि£ क \nपरी'ामे थम 0 थान केलॱ। थम 0 थान पािब  आगूक पढ़ाइ जारी रखलॱ। माइक कृपा भेल, \nसङे अिस रवाद  भेटए \nलगल। आजूक िद न सरकारी सेवामे पदािध कारीक पदपर रिह  सेवा दऽ रहल छी। माइक डjट, अिस रवादमे बदिल  \nगेल। हमर कामयावीक सभटा pेय माइक छी। सङे हमरा ई अनुभव भेल जे माता-िप ताक डjट-फटकार बेजा नै होइत \nअिछ । िक एक तँ माइक डjटमे ब चाक भलाइक कामना नुकाएल रहैत अिछ ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nअिख लेश मn डल \nजनम- ३० िद स बर १९९३◌़, गाम- बेरमा, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी, िब हार। िप ताक नाओं- pी सुरेश मn डल, \nमाता- pीमती- ेमकला देवी।   \n    \n    \nलिल याएल मुँह \n \nडमहाएल गुलाब खास आम जकj राम सxपक लिल याएल मुँह देिख  सुशीलक मनमे भेल जे िक छु पौलक अिछ । \nओना पबै-पबैक अपन-अपन खुशी होइ छै, मुदा मुँहक जेहेन लाली देखै िछ ऐ ओइसँ िक छु खास पबैक बूिझ  पड़लै। \nराम सxप 0 कूलक \nसङी िछ ऐ, हाइ 0 कूलमे दुनू गोटे एके िक लास दसमामे पिढ़ तो अिछ । पुछलकै-  \n“सxप भाय, कथी पेलॱ हेन मन बड़ लिल याएल बूिझ  पड़ैए, ओइमे हमरा सबहक िह 0 सा नै हेतै?”  \n‘िह 0 सा‘ सुिन  राम सxप ठमिक  गेल। मुदा ओहेन ठमकान नै ठमकल जे पाछू ससरैत। रोग उतिर ते जिह ना \nकोनो रोगीक मुँहक रोहानी घूिम  जाइ छै, तिह ना राम सxपोक घूमल। मनमे जेना लबालब उw लास भरल होइ तिह ना \nभरल बूिझ  पड़लै। दोहरबैत सुशील बाजल-  \n“सxप भाय, की बात िछ ऐ जे किर याएल मुँह एना लिल आ गेल अिछ ?”  \n‘किर याएल मुँह’ सुिन  राम सxप अपन पहुलका िव वशता देखबैत बाजल-  \n“सुशील भाय, समए करोट फेड़लक। अहjकX देिख ते मन लजा जाइ छल जे की किह  प चीस xपैआ पच \nनेने रही आ अखिन  तक नै दऽ सकलॱ!”  \nराम सxपक बेवसाएल बात सुिन  मन सहिम  गेलै। सहिम  ई गेलै जे अनेरे वेचाराकX एहेन बात कहिल ऐ। पचीस \nxपैआक जे मोल एकरा  लेल छै से हमरा लेल थोड़े अिछ । अप ने ऊपर गरािन  हुअ लगलै। मुदा जे बात मुहसँ \nिन किल  गेल ओ दोहरा कऽ आपसो तँ निह यX आिब  सकैए। अपनाकX स हारैक कोिश श करैत सुशील बाजल-  \n“राम सxप भाय, अहjपर हम « यं² य–वाण नै चलेने छेलॱ, जँ अहj से बुझैत होइ तँ गलती भेल माफी मंगै \nछी।”  \n‘माफी’ सुिन  जेना राम सxपोक िव चार थकथकाएल। बाजल-  \n“सुशील भाय, समए घूमल। िद न बदलल।”  \nराम सxपक अधक§ी पjित  सुिन  जइ ढंगे बुझक चाही से नै बूिझ , सुशील पुछलक-  \n“की समए घूमल आ िद न बदलल?”  \nराम सxपक किर याएल मुँह जेना पाकल डोमा ब बै आम जकj भीतरेसँ लिल आ गेल होइ तिह ना बाजल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \n“सुशील भाय, मामा गाममे एक क¬ा खेत हमरो भेल। िप ित यौत मामा कहलिन , बौआ एक क¬ा खेतसँ गुजर \nनै चलतह से हमरा दऽ दैह। बदलामे तोरा पjच एच.पी.क इंजन कीन दइ िछ अ। तत्  -खनात पटौनीक काज \nकिर हऽ, जेना-जेना कमाइ होइत जेतह, तेना-तेना काजक जोड़-जाड़ करैत आगू बिढ़ हऽ।”  \nराम सxपक मन िव राम नै िल अ चाहै छल, जेना िक छु आरो बजला पछाित  लइतै, मुदा सुशीलेक मन सुिन  \nऔगता गेलै। बाजल-  \n“तखिन  तँ िज नगीक रंगे बदिल  जाएत।”  \nअिस या आस लगबैत राम सxप बाजल-  \n“पिह ल िद न, दुइए घंटा आइ चलेलॱ। दमकलक िह साब अखिन  तँ नै बुझै िछ ऐ। ओ इंजीनेबला आिक  \nइb जीिन यरे बुझैत हेता। जे नव मशीनक पिह ल साल दोसर साल आ तेसर साल केहेन होइ छै। मुदा एते \nआशा तँ भाइए गेल अिछ  जे जँ दू घंटा सभ िद न चलाएब तँ गुजरो कऽ लेब आ पिढ़ ओ लेब। सोलहो आना \nआशा भऽ गेल अिछ  जे जँ अपनो भरोसे जीबए चाहब तँ जीबो लेब आ पिढ़ ओ-िल िख  लेब।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nकिप ले¤र राउत \nजनम- ३० माचO १९५२ ई.मे। िप ताक नाओं- 0 व. राम 0 वxप राउत, माता- 0 व. ¯ानी देवी। गाम- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी, िब हार। जीिव कोपाजOन- कृिष ।  \nसािह िU य क कृित - उलहन (िव हिन /लघु कथा संह) pुित  काशनसँ कािश त।  \nअधला \n \nसुलोचना दादी जेहने कमासुत तेहने िखस®िर , िखस®रे नै गीतो गबैमे सेहो मािह र र0ते-पेरे आिक पोखिर क \nघाटपर िबना कोनो समैमे जहj िक  मिहला जमा भेली आ दादी जँ छिथ तँ कोनो ने कोनो िख0सा हेबेटा करत। छिठ \nपाविनमे तँ घाटपर छिठ मैयाक िख0सा सुनैले भीड़ लाि◌ ग जाइत। \nसुलोचना दादीक उमेर पचपन-साइठ बखOक। दूटा लड़का एकटा लड़की छेलिन लड़की सासुर बसैत रहिन । \nबेटा सभकX सेहो िधया-पुता भऽ गेल छेलिन पोता-पोतीसँ घ र भड़ल-पुरल। पिरवारमे ततेक िमलान बjसक ओइद जकj \nआ गाछक डाइर पात जकj जे एक दोसरसँ जोड़ल। िबआह उपनायन व ा कोनो मWगिलक काजमे िबना सुलोचना \nदादीक गीते नै पुड़ा होइए। गामक बूढ़-जवान िधया-पुता बे टी पुतोहु सभ दादी किह  कऽ संबोिधत करैत। पिरवार \nिकसानी जीवन जीबैत। \nएक िदन सjझक समए छल सुलोचना दादी गाए-बरदक गोबर करसी उठा, थिर  खड़ैर  माल-जालकX कु§ी-सानी \nलगा, घूर कऽ, पैर हाथ धो बीच अ◌ाङनमे मोथीक पिटया िबछा पड़ल छेली। पुतोहु सभ रौतुका भान सक जोगाड़मे \nछेली तखने िधया-पुता सभ (नैत-पोता-पोती) खेल धुप कऽ क ऽ आएल छल। सभ तूर दादी लग बैस गेल आ कहए \nलागल दादी एकटा िख0सा किह ने। दादी बजली- \n“ई देह जxआ जिन िप§ा बॲगमरौना सभ कखनो चैनसँ अराम नै करए देत।”  \nजिहना माइक थपरमे ेम होइ छै तिहना िधया-पुता हँिस  कऽ गपेकX उड़ा देलक। दादी फेर बजली- \n“पढ़बीही िलखिबही से नै जे िख0सा-िपहानी सुनबीही। पढ़-िलख गऽ। छु§ी िदन िख0सा कहबौ।” \nएक सुड़े िधया-पुता बाजल-  \n“नै दादी, आइ रिब िदन िछऐ छु§ीओ छै। तँए िख0सा कहै पड़तौ, किह ने।”  \n“रौ रिवbदर, िबरेbदर आइ थाकल-ठेिहयाल िछयौ देह-हाथ दुखाइत अिछ, पड़ल रहए दे।”  \nएतेक बात सुिनते िधया-पुता सॱसे देह लुधिक  गेल आ जjतए-पीचए लगल। दादीसँ पुछलक-  \n“दादी बुढ़मे िकए गोबर-करसी आिक काज उदम करै छँह। बैस क ऽ खेमे से नै। बाबू-क®ा, माए-काकी तँ \nकमाइते छौ?”  \nदादी बजली- \n“रौ बौआ, जँ िकयो कमाइ-खटाइबला नै रहए, अथबल भऽ जाए त इसँ नीक मरनाइए। तँए जाबत जीबै छी \nताबत जे पैxख अिछ ततेक काज करैत रहै छी। जइसँ देहक खु न चलैत रहत। तँए तंदx0त रहै छी आ \nमनो खुशी रहैत अिछ। तेकरा तूँ अधला बुझै िछही?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nकनीकालक बाद पोता-पोती कहलकिन-  \n“आब तँ ठीक छँह ने। कही ने िख0सा?”  \nपुतोहु सभ फू§े हँसैत छेली। \nसुलोचना दादी पुछलिखन-  \n“कोन िख0सा सुनिबिहन?”  \nजेटका पोता रिवbदर बाजल- \n“दादी कोनो िख0सा कही नीकहा।”  \nदादी बजली- \n“बौआ, पिहने लोक बाजए जे उuम खेती मsयम बैिन   िनिषध चाकरी भीख िनदान। मुदा आब एकर उनटा \nबुझैत अिछ। उuम भीख मsयम चाकरी िनिषध बैिन खेती िनदान । सुिव धा भोगी लोक भऽ गेल अिछ। \nकामसँ देह चोरबैत अिछ तँए देखबहक जे सभ एक दोसराक िखध jसे करैत रहैत अिछ। तँए नीक बेजए \nफुटेनाइ किठन अिछ। रौ रवीbदर, अखुनका जुग वै¯ािनक जुग छै अधलासँ अधला व0तुक शोध किर  कऽ \nउपयोगी बना दइ छै। तँ सुन एकटा पुरना िख0सा कहै िछयौ अकबर-वीरबलक।”  \n“...अकबर-वीरबलसँ कहलक सभसँ अधला कोन ब0तु छै। खोइज क ऽ कहू। वीरबल खोजैले िबदा भेल \nखोजमे देखलक जेकरा हम खराब बुझै छी सएह व0तु केकरो ले ल नीक छै। कोनो व0तु वीरबलकX खराब \nभेटबे नै करैत । हािर-थािक कऽ देहातक एकटा चाहक दोकानपर बैस गेल आ िव चार-िव मशO करए लगल। \nकची र0ता छल देखलक र0ता पैखानासँ िघनौल अिछ  जे िकयो ओइ र0ता धऽ कऽ चलैत सभ नाक मुँहपर \nगमछा दबने झटैक कऽ चलैत। वीरबल सोचलक ऐसँ अधला कोनो व 0तु नै अिछ। सभ घृणे करैत अिछ। \nवीरबल एकटा कुटक िडÄबा लऽ पैखाना उठबैले पहुँचल...।” \n“...पैखाना हँिसकX बाजल-  \n“हौ बुड़ी, सभसँ अधला हमहॴ बुझेिलयह? हम िक सभ खा कऽ ि सÉी बनल छी से बुझैत छहक? हे सुनह \nभात-दािलसँ लऽ कऽ रसगुwला-लालमोहन, कलाकंद, िकसिमस, छह ोड़ा, सेब, संतरा, साग-पात तकसँ बनल \nिसÉी छी। तेकरा तूँ अधला बुझै छहक? हमरे से खाद बनैए, हमरेसँ िबजली बनैए। केकरो लेल हम सभसँ \nनीक भोजन िछऐ।” \nतखने सुगरक हXज अबैत रहए। इशारा करैत वीरबलकX कहलक-  \n“हे दैखैत रहक हम केतेक नीक छी।”  \nजिहना दुरेसँ माछकX देिख  बौगुला झपटै छै तिहना सुगर एक दोसराकX पछारैत पैखानापर टुिट पड़ल। \nवीरबलकX आUम ¯ान भेलै। दरबारमे जाऽ अकबरसँ कहलक-  \n“हजुर, सभ से अधला हम आ अहj छी। दुिनयjमे कोनो व0तु अ धला नै अिछ । कोनो व0तुकX आँले आँिख \nचाही, ¯ान चाही, हमरा अहjक मनक सोच जे िहनतासँ िसत अ िछ तँए कोनो व0तु खराब आ नीक बुझै \nिछऐ।”  \n“...वीरबल सोचए लागल।” \nदादी िधया-पुतासँ पुछलिख न-  \n“केहेन लगलौ िख0सा?  \nिधया-पुता बाजल-  \n“बड़ नीक, बड़ नीक।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nदादी कहिख न-  \n“सुनू, खुब पढ़ू-िलखू ¯ानवान बनू। कोनो व0तुकX अधला नै बुझू, िकचरेमे कमल फुलाइ छै, गुलाबक फूलक \nगाछमे सॱसे देह कjटे रहै छै र'ा लेल। खोजू खोइज कऽ दु िनयjमे महान बनू। महकारी फड़ जकj ऊपरसँ \nनीक भीतर कोनो काजक नै। तेहेन नै बनू बाहर-भीतर एक रंग रहक चाही ठीक छै ने?” \nिधया-पुता बाजल-  \n“ठीक छै। दादी, ठीक छै।” \nसमए साल िबतैत गेल। दादी अ0सीकX पार केलिन एक िदन खाइ काल गाड़ा लगलिन आ 0वगOबास िसधािर \nगेली। \nएमहर रिवbदर दादीक िख0साकX गीरह बािbह लेने छल। बी.ए. पास केला पछाित  मनमे ठािन लेलक हम खेतीए-\nवाड़ी करब सहए केलन। बाप-दादा वा दादीसँ िवरासतमे भेटल ¯ान कX वै¯ािनकक शोध केलहा सोचकX धारातलपर \nउतारए लगल। जइ गोबर-करसीकX रिवbदर दादीकX कहने छेलिन  जे ई काज छोिड़ देही ने। वहए गोबर-करसीकX \nसभसँ उuम खाध बूिझ जैिवक खाध बना खेती करए लगल। \nआइ रिवbदरक दरब¨जापर कामधेनु गाए जरसी, बरदक बदला £ेF टर, रोटाबेटर, धान रोपैबला मशीन, दौनीक \nमशीन, कमठानक मशीन, फसल काटैबला मशीन छिb ह । pीिविधसँ खेती करै छािथ। मधुबनी िजला भिरमे देखा देलक \nउत खेती किर  कऽ। उपजामे तीन गुणा बढ़ोतरी भेलै। परोप§ाक लोक सभ रिवbदरक खेतक उपजा देखैले खेतक \nआिड़पर ठाढ़ भेल, आ ठकमुड़ी लािग  जाइ गेलिन । \nरिवbदरकX गेहुम आ धानक उपजामे िज ला भिर क सवO'े^ ठ िकसानक थम पुर0कारसँ कलFटर साहैब स मािन त \nकेलिखन। \nस मािन त कालमे रिवbदरकX आँिख सँ नोर ढब-ढबा गेलै। आ मनमे सोचलिन जँ आइ दादी जीवैत रिह तिथ  तँ ई \nपुर0कार हम दादीएकX चरणमे समिपOत किरता◌ै◌ं। \nजइ खेतीकX लोक अधला बूिझ पंजाब, भदोही, हिरयाना भागै छ ल, खेतीकX घाटाक सौदा बुझै छल से आब \nरिव b cक खेतीकX देिख  नÊफाक सौदा बुझए लगल। नीक-खरापक ित  िव चार बदिल  गेलै। िब सवास बिढ़  गेलै।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nिब िप न कुमार कणO ‘करण’ \nिप िप िप िप    ताता ताता-- --    0 व 0 व 0 व 0 व. . . . राम कृ^ ण राम कृ^ ण राम कृ^ ण राम कृ^ ण लाल कणO लाल कणO लाल कणO लाल कणO,, ,,    मातामाता मातामाता-- --    फुलदाय देवीफुलदाय देवीफुलदाय देवीफुलदाय देवी,, ,,    पीपी पीपी-- --    मीनू कुमारीमीनू कुमारीमीनू कुमारीमीनू कुमारी, , , , ाम ाम ाम ाम-- --    रेवाड़ीरेवाड़ीरेवाड़ीरेवाड़ी,, ,,    पो0 ट पो0 ट पो0 ट पो0 ट-- --    चौड़ामहरैल चौड़ामहरैल चौड़ामहरैल चौड़ामहरैल,, ,,    थानाथाना थानाथाना-- --    \nझंझारपुर झंझारपुर झंझारपुर झंझारपुर, , , , िज िज िज िज    लाला लाला-- --    मधुबनीमधुबनीमधुबनीमधुबनी, , , , मोमो मोमोबाइल बाइल बाइल बाइल-- --    ९९३१५९५३९० ९९३१५९५३९० ९९३१५९५३९० ९९३१५९५३९०, , , , िश िश िश िश    'ा'ा 'ा'ा-- --    एम एम एम एम.. ..एए एए; ; ; ; मैिथ मैिथ मैिथ मैिथ    लीली लीली    \nजीिव जीिव जीिव जीिव    कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन-- --    एल एल एल एल.. ..आई आई आई आई.. ..सीसी सीसी. . . . अिभ अिभ अिभ अिभ    कत¥कत¥ कत¥कत¥     \nसरकारीए नौकरी िक ए? \n \nगामक मानल झगरौआ चौबिट या, केतेक रास इित हास ऐ चौबिट यासँ जुड़ल अिछ , सॱसे गामक लोक नीक-बेजए \nअपन-अपन भरास ऐ चौबिटयेपर आिब  िन कालैत अिछ । ओना गाममे आरो बहुत रास चौराहा सभ अिछ , मुदा ऐठाम \nआिब  अपन शान बघारब गामक लोककX ब¹ड रास अबै छिb ह । गामक सभटा झगड़ा-झंझिट , पंचैती, गप-सड़Oका, खास \nकऽ संझुका पहर पीला पछाित  अपन लठैती देखाएब ऐ चौबिट याक सोभाव बिन  गेल अिछ । खैर!  \nसंयोगसँ हमरो घर ऐ चौबिट याक नाकेपर अिछ । निह य चाहैत \nअङनासँ िन किल ते पिह ने चौबिट येक दशOन होइत \nअिछ ।  \nकनी अबेरेसँ सुित  कऽ उठल रही। िभ नसुरका ि­ यासँ िन पिट  अङनासँ बहरैलॱ आिक  सुb दर काकापर नजिर  \nपड़ल। काका पड़ोसीए छिथ । सभ िद न परदेशे खटलिथ । केतेक िद नक बाद क®ाक दशOन भेल। कहिल यिन -  \n“गोड़ लगै छी सुb दरकाका।”  \n“खूब नीक रहू बाबू, नीके ना छी ने सभ िक यो?”  \nकहिल यिन -  \n“हँ, भूक दया छिb ह , सभ िक यो नीके छी। मुदा अपने तँ ऐबेर बड़ िद नपर एलॱ हX काका? काकी सेहो \nएलिख न हेन?”  \n“हँ यौ, सभ िक यो एलॱ अिछ । बड़ िद न भऽ गेल छल गाम एला। होली पाविन  छले, तँ सोचलॱ जे गाम भऽ \nआबी।”  \nहम कहिल यिन -  \n“तहन तँ बड़ नीक समैपर एलॱहX काका, भोज सेहो पिर  लािग  जाएत।”  \n“कथीक भोज यौ, हमरा तँ गामक भोज किह यो खेलॱ से मनो न े अिछ । जिह यासँ मcास पकड़लॱ आ \n£ाb सपोटOक नोकरी धेलॱ तिह यासँ बुझू सभटा िब सिर ए गेलॱ। अ छा छोड़ू ई सभ बात। ई कहू जे भोज छी \nकेतए?”  \n“नै बुझिल ऐ काका, इb दू भाइक परसू िब आह िछ यिन । कािº  कुमरनक भोज हएत टोलमे आ परसू बिर याती \nजाएत। अहीठाम लगेमे इमादप§ी।”  \n“ई इb दू िक नकर लड़का िछ ऐ। नबल भाइक िछ यिन की? ”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \n“हँ। नवल क®ाक चािर म लड़का छिथ न। हमरासँ तीन सालक जेठे हेता। आब तँ हमरो ततीसम चिल ए \nरहल अिछ  िक ने।”  \nचनौरागंज एन.एच.क उuरमे बसल ई छोट-िछ न गामक ऐ चिचOत च ौबिट यापर एकटा ने एकटा लोक अिब ते-\nजाइत रहैए। चौबिट याक दिछ नविर या बाटसँ जेना मुसना सुिन ते आएल आ िब  चेमे टपिक  गेल-  \n“गोड़ लगै छी बाबा।” सुb दर काका िद स लपकैत पुन:-   \n“नै बुझिल ऐ, कएथक िब आह तँ अदहा उमेर िब तला पछाि◌ तए ने होइ छै। देिख यौ इb दू भाइकX, की चािल स \nबरखसँ कम होइत हेतिन । हमरासँ दू बखOक जेठे हेता। ताबत हमर िध यो-पुतो जमान भऽ गेल।”  \nसुb दर काका गौरसँ िच b हैत कहलिख न-  \n“अँए रौ, एना ल पट जकj िक ए बजै छX। महb थु दुसाध तँ बड़ भलमानुस छेलौ। सभ कएथक की तीस \nबखOक बादे िब आह होइ छै। हमरा तँ बाबू मैि£ कमे पिढ़ ते रही तिह ए कथा ठीक कऽ लेलिन  आ परी'ाक बाद \nिब आहो भऽ गेल।”  \nमुसना बाजल-  \n“नै बुझिल ऐ बाबा, आिख र िब आहो तँ उमेरेपर ने नीक होइ छै।”  \n“हँ-हँ ठीके कहिल ऐ मुसन भाय, जिह यासँ अहj वाडOमे बर बनिल ऐ हेन तिह यासँ खूब उपदेश दइ िछ ऐ अपने।”  \n“हमर गप की नै नीक लागल वीण भाय? िल अ माफ करब। जाइ छी, आइ इिb द रा अवासबला िक छु पेमेb ट \nसभ अिछ ।”  \nकिह  मुसना पिछ म िद शामे चिल  दैत अिछ ।  \n“अ छा तँ अपन कहू वीण, काज-धंधा केहेन चलैए?”  \nसुb दरकाका गपकX नव मोड़ देलिन ।  \n“नीके चलैए काका। इमानदारीसँ जे कमाइ छी तइमे नून-रोटी नीके जकj खाइ छी। िद w ली-ब बई जा नोकरी \nकरब तँ हमरा किह यो नीक नै लगल। हँ एलआइसीक काजसँ एक-आध मिह ना लेल मcास जाइ छी तँ बुझू \nजे मन औना जाइत अिछ । जिन ते छी काका जे अहू लाइनमे भेिड़ या-धसjन छै। पेटक खाित र बाहर जए \nपड़ैत अिछ , मुदा स च कही काका गाम तँ गाम छी, बुझू 0 वगO छी। शहरक धुआँ-धुकुरमे दम घूिट  कऽ रिह  \nजाइत अिछ ।”  \n“हँ से तँ सखे लोक बाहर जाइए, अपना ऐठाम रोजगारक अभाव  अिछ । बेरोजगारीक सम0 या िद न-व-िद न \nबढ़ले जा रहल अिछ ।”  \n“ई आब पुरान गप भेल सुb दरकाका। कृिष  कायOक अलादो बहुत रास रोजगारक संभावना जगेलक अिछ  \nसरकार, आब ऐ सुचना ­ािb त क जुगमे बहुतो 'े*मे रोजगार क सृजन सभ भऽ रहल अिछ , हँ पिह ने ई \nसम0 या सभ जxर छल। किह यो बािढ़  तँ किह यो सुखार, सुतरल तँ भिर  कोठी धान नै तँ ठन-ठन \nगोपाल।”  \nकाका पलटी मारलिन । आिख र हुनको तँ सुख-दुखक बहुत रास अनुभव छिb ह । बजला-   \n“रोजगारक संभावना तँ सभ िद नसँ अिछ  गामो-घरमे, जxरित  अिछ  सृजन करबाक। अपना ऐठामक मािट -\nपािन मे सु0 ती अिछ । आन-आन शहर जा कऽ लोक खून-पसीना एक कऽ दैत अिछ  मुदा अपना घरमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nअिल साएल पड़ल रहैत अिछ । कहबीओ छै, ‘भुखले रहब तँ सुतले रहब आ सुित  कऽ उठब तँ अँइठ कऽ \nचलब।’ खैर छोड़ू हम आनकX की कहबै, हम तँ अपने देशक छोड़पर जा कऽ गुजर-बसर करै छी।”  \nदुनू गोटे गप-स प किर ते रही आिक  ताबत चb cकाb त भैया सेहो आिब  गेला। चौबिट या तँ ओना मु¡ य xपसँ \nकएथटोलीक नाकेपर अिछ , मुदा पासमान टोलक धमगीजरीए सभ िद न हाबी रहल की मजाल जे कोनो कएथ भाय \nिक छु बजता। गािर -गलौज सुनैत रहै छिथ  आ नीके ना पचबैत रहै छिथ । चb cकाb त भैया बजला-  \n“की यौ काका जेना बुझाइए जे भोजक चच¥ भऽ रहल अिछ ।”  \nहम कहिल यिन -  \n“हँ भैया, काकाकX बहुत िद नपर भोज \nपिर  लगतिन  तँ िक ए ने सुआदक चचO पिह नेसँ करी।”  \nचb cकाb तजी बड़ सुलझल एम.ए.पास बुिध जीिव  बेकती छिथ । सॱसे गाममे हुनकेटा मे ई^ या आ भेदभावक कोनो \nचैb ह नै छिb ह , बजला-  \n“िक एक ने टोलमे भोज हुअए आ चचO नै हुअए तँ फेर भोजक मजे की।”  \nसुb दर काका कोनो गंभीर सोचसँ फराक भऽ बजला- \n“मुदा चb cकाb त, इb दूजी एतेक उमेरपर िब आह िक ए केलिन ?”  \n“नै बुझिल ऐ काका, अपना सबहक ऐठाम जाबत लिड़ का पएरपर नै ठाढ़ भऽ जाइए ताबत िब आह केना \nकरत। इb दू सेहो अखिन  धिर  नीक सरकारी नोकरीक खोजमे पिढ़ ते रिह  गेला। अदहा उमेर बीित  गेलिन  \nतखिन  जा कऽ एकटा िक रानीक नोकरी भेलिन ।”  \n“अँए हौ चb cकाb त, तँए की जँ सरकारी नोकरी नै हुअए तँ लोक िब आह नै करत।”  \n“करत िक एक नै काका। मुदा जॱ सरकारी नोकरी नै होइत तँ  इb दूकX दस लाख टाका केना भेिट तिन  \nदहेजमे। ई तँ भाग मनाउ जे एतेक मेहनित  आ तप0 याक बादो बेचारा िक रानीए भेला। जँ कोनो ओिफ सर \nहोइतिथ  तँ तीस लाखसँ कम दहेज मWग नै किर तिथ । खैर चलू, जे होइ छै से हुअ िद औ। माइओ-बाप तँ \nहुनके ने अ आ दबाइ िब ना तड़ैप-तड़ैप कऽ मरलिन ।”  \n“अपना सबहक ऐठाम एकटा बड़ पैघ ओझरी अिछ  काका, नइ िक  ई अपन जाित मे बw की सॱसे िब हारक ई \nसम0 या िछ ऐ। ऐ रा¨ यक, खास कऽ िम िथ लाक सभ िक यो सरकारीए नोकरी िक ए चाहैए। आिख र सरकारे \nकेतेक लोककX नोकरी देत। मनुखक सं¡ या तँ म छरे जकj बढ़ल जा रहल अिछ - अकासे फािट  जाएत तँ \nदरजीक बापक िद न छी जे सीब लेत। सरकारो अपन संसाधने मोतािब क ने नोकरी देत। मुदा िब हारक लोक \nतँ सरकारी नोकरीकX अपन ित ^ ठे बना लैत अिछ , तँए िक  अपन रोजगार करएबलाकX समाजमे कम ित ^ ठा \nछै।”  \nहम कहिल यिन  तैपर काका बजला-  \n“ठीके कहिल ऐ अहj। दोसर देशमे जा कऽ देिख यौ सरकारी नोकरीक पाछू कहj एतेक लोक भागैए, जेकरा \nजेतेक ¯ान आ कुÄ बत छै तइ अनुकूल लोक अपन जीवन-यापन करैए। तँए िक  कोनो रा¨ य िब हारसँ पाछू \nअिछ ?”  \nधjइदिन  चb cकाb त भैया बजला-  \n“से तँ जुिन  पूछू काका, एकटा िश 'ािम *बला मा0 टरी लेल तीन-तीन लाख घूस दऽ कऽ मा0 टर बनल अिछ । \nतँए िक  ओ तीन लाखसँ बेपार किर  अपन जीवन नै चला सकै छल?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nहम कहिल यिन -  \n“की करबै भैया, लोकक नैित क पतन भऽ गेल अिछ । अराम आ मंगनीक जीवन सभ जीबए चाहैए। कोनो \nतरहX एकबेर सरकारी नोकरी भऽ गेल तँ मानू गंगा नहा लेलॱ, दरमाहा बँचले रहत आ काते-कातक आमदनीसँ \nगुजारा चिल  जाएत। एहने मानिस कताबला लोकक भरमार भऽ ग ेल अिछ । िज नगीक दू ित हाइ उमेर तँ \nसरकारीए नोकरीक आशमे िब ता लैत अिछ । पछाित  हािर -थािक  कऽ िद w ली-कलकuाक xिख  लैत अिछ । \nकेहेन दुरभाग अिछ  ऐठामक लोकक।”  \nसुb दर काका िवचिल त होइत बजला-  \n“सएह देिख यौ, देश-दुिन यj चान-तारापर पहुँच गेल मुदा िब हारक लोक आइओ पूणO िन ठw ला भऽ सरकारीए \nनोकरीक आशमे जीवन िब ता दैत अिछ । आिख र िव कासक मागO केना सुदृढ़ हएत। तँए िक  संसारमे रोजगारक \nकमी अिछ । हजारो सावOजीिन क 'े*मे लाखो-कड़ोरो रोजगारक अवसिर  बाट जोिह  रहल अिछ । पैसो नीक \nआ ित ^ ठो नीक, मुदा थ पा लेल जे आतूर छिथ  तेकर पूितO केना हएत।”  \nकाकाकX िच b तनक सागरमे उगैत-डुमैत देिख  कहिल यिन -  \n“िच b ता जुिन  कx काका, पिर वतOन जxर हएत। जे संसारक िन अम अिछ । आशक वंधन जुि◌ न तोड़ू, हमरे \nदेखू पढ़बामे बड़ तेज तँ नै मुदा भुसकोलो तँ निह यX रही। 0 कूलसँ लऽ कौलेज धिर  सभ िद न फ0 टे केलॱ, \nमुदा सरकारी नोकरी तँ नै भेल। जँ हमहूँ इb दूए भाय जकj माए-बापक घोर गरीबीक दशाकX अनठाबैत बीस \nबरख धिर  सरकारीए नोकरीक तैयारी किर तॱ तँ की नोकरी नै होइत। मुदा ताबत माए-बाप पु*क कमाइक \nआशमे दम तोिड़  दैत।”  \nिब  चेमे चb cकाb त बलजा-  \n“तँए िक  इb दू सन-सन नोकिर यासँ वीणक मान-स मान समाजमे कम अिछ । इb दूकX तँ नीकसँ समाजमे िक यो \nिच b हतो नै छिb ह । समाजक सुख-दुखमे तँ पिह ने हमहॴ-अहj पहुँचब िक ने। आिख र एहेन सरकारी नोकरीसँ \nसमाजक कोन भलाइ हएत।”  \nकाकाकX माथपर संतोखक रेखा उभिर  एलिन । माथक पसीना पोछैत बजला-  \n“आिख र, सरकारीए नोकरी िक ए?”    िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \nबेचन ठाकुर \n \nिव िव िव िव    देह मैिथ देह मैिथ देह मैिथ देह मैिथ    ली समानाb त ली समानाb त ली समानाb त ली समानाb तर रंगमंचक सं0 थार रंगमंचक सं0 थार रंगमंचक सं0 थार रंगमंचक सं0 थापक। जनम पक। जनम पक। जनम पक। जनम-- --    ५ ५ ५ ५ नव व नव व नव व नव वर र र र १९७० १९७० १९७० १९७०ईई ईई.. ..मेमे मेमे, , , , गाम गाम गाम गाम-- --    चनौरागंज चनौरागंज चनौरागंज चनौरागंज, , , , भायाभाया भायाभाया-- --    झंझारपुर झंझारपुर झंझारपुर झंझारपुर, , , , िज िज िज िज    लाला लाला-- --    \nमधुबनीमधुबनीमधुबनीमधुबनी, , , , िब िब िब िब    हार। िप हार। िप हार। िप हार। िप    ताक नाओंताक नाओंताक नाओंताक नाओं-- --    0 व 0 व 0 व 0 व. . . . राम सुb द राम सुb द राम सुb द राम सुb दर ठाकुर र ठाकुर र ठाकुर र ठाकुर, , , , मातामाता मातामाता-- --    0 व 0 व 0 व 0 व. . . . कलावती देवी। कलावती देवी। कलावती देवी। कलावती देवी।     \nसािह सािह सािह सािह    िU य िU य िU य िU य    कक कक    कृित कृित कृित कृित    -- --        \nनाटक-    बेटीक अपमान आ बेटीक अपमान आ बेटीक अपमान आ बेटीक अपमान आ छीनरदेवीछीनरदेवीछीनरदेवीछीनरदेवी, , , , िब िब िब िब    सवासघात सवासघात सवासघात सवासघात, , , , बाप भेल िप बाप भेल िप बाप भेल िप बाप भेल िप    uी आ अिध uी आ अिध uी आ अिध uी आ अिध    कार कार कार कार, , , , ऊँच ऊँच ऊँच ऊँच-- --नीच कािश नीच कािश नीच कािश नीच कािश    तत तत।। ।।    कौआसँ गेº कौआसँ गेº कौआसँ गेº कौआसँ गेº \nबुिध बुिध बुिध बुिध    यार यार यार यार, , , , िस िस िस िस    मिर मिर मिर मिर    याक पंडायाक पंडायाक पंडायाक पंडा, , , , तेतिर तेतिर तेतिर तेतिर        गाछमे आम केनागाछमे आम केनागाछमे आम केनागाछमे आम केना, , , , राखीक लाज राखीक लाज राखीक लाज राखीक लाज, , , , घोघटवाली किन घोघटवाली किन घोघटवाली किन घोघटवाली किन    यjयj यjयj, , , , सपूत नाटक आ रमेश िड सपूत नाटक आ रमेश िड सपूत नाटक आ रमेश िड सपूत नाटक आ रमेश िड    लर लर लर लर, , , , \nमहािव महािव महािव महािव    रलाल रलाल रलाल रलाल, , , , िक िक िक िक    शुन बम शुन बम शुन बम शुन बम, , , , बरहमबाबाबरहमबाबाबरहमबाबाबरहमबाबा, , , , रसून रसून रसून रसून-- --िप िप िप िप    आजु नु®र आजु नु®र आजु नु®र आजु नु®र    नाटक नाटक नाटक नाटक    आ नाटक आ नाटक आ नाटक आ नाटक अकािश अकािश अकािश अकािश    तत तत।। ।।                    हिर या इb सपेF टर \n \nदूटा दोस मोहन आ सोहन मैि£ कक छा*। दुनू 0 कूलसँ पिढ़  कऽ घर अबैकाल र0 तामे अपन जीवनक उदेसक \nस बb धमे गप-स प करैत छल। मोहन-  \n“दोस, तोहर की उदेस छौ?”  \nसोहन-  \n“हम इंजीिन यर प®ा बनबौ। आ तोहर उदेस?”  \nमोहन-  \n“हम िब नु पेनीक लोटा िछ यौ। हमर कोनो उदेस नै। मुदा एगो कह तँ◌ू इंजीिन यर केना बनबीही?”  \n“पिढ़  कऽ हेतै तँ हेतै नै तँ मालपर कमाल हेतै।”  \nसोहन जवाब देलक। तैपर मोहन गंभीर सjस लऽ बाजल-  \n“दोस, तोहर बाबू डाF टर छथुन। हुनकर आमदनी अथाह छिb ह । हुनका लेल पवOत राय छिb ह  । मुदा हमर \nबाबू गरीब िक सान छिथ । अिग ला पढ़ाइमे बेसी खचOकX देखैत ओ लाल झn डी देखबै छिथ  खाली हमरे \nिह  मतसँ िव शेष पढ़ाइ केना हएत? आजुक समाb य पढ़ाइ कागतक नाव छी। 0 कूल कौलेजमे पढ़ाइ कागतेपर \nबनल सड़क छै। तइसँ हम हरीए इb सपेF टर नै बिन  सकै छी तँ और की।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nडा. बचे¤र झा \n    \nजनम- १५ माचO १९४७ई.मे एम.ए. पी.एच-डी; पूबO ाचायO, िनमOली महािव ालय िनमOली। गाम- िनमOली, िज ला- सुपौल। \nिक छु किव ता, िव हिन  कथा लघु कथा आ समी'ा िव देह सङ िव देह-सदेहमे कािश त। \n \n  \n \nसासुरक साइिक लक कथा-बेथा \n \nबैशाख मासक सjझ नहु-नहु हवा बिह  रहल छेलै। िद न भिर क तपाएल वातावरण \nसङ मb द पवनक िस हकलासँ \nसुखद तीत भेल छल। डेरासँ फराक जा मोन बहटारैले चिल  देने छेलॱ। उ^ म ऋृतुक सjझक सौb दयOक सb दभO एक \nकिव क 0 मरण भऽ आएल।  \n“उषम-िव षम अब आयल सजनी गे,  \nसुखद भेल बन वात।  \nककर ने मोन हरण कर सजनी गे,   \nगृ^ मक सjझ-परात।।”   \nव0 तुत: गृ^ मक सjझ आ ात: काल अित  मनोहर होइत। ऐ लऽ कऽ हमहूँ स ित  आनb दक अवलोकनोपराb त \nडेरा घूिम  कऽ अ◌ािब  गेलॱ। तरकारी वाड़ीमे पािन  पटौल गेल िक  नै से देिख  रहल छेलॱ। हठात् साइिक लक घंटीक \nटन-टन सुनबामे आएल। चॱिक  कऽ देखल तँ हमर िम * वएह छल ा जे िव ालयसँ महा िव ालय धिर  \nसङ पूरने \nछला। धड़फराएल दलानक ओलतीमे साइिक ल लगा कऽ खाटपर धÄब दऽ लेिट  गेला। हम लग आिब  यथोिच त \nअिभ वादन केिल यिन । िम * महोदय गुम-सुम पड़ल रहला। हुनकासँ एहेन अव0 थामे िक छु पूछब उिच त नै छल। तँए \nअ◌ाङन िद स बढ़लॱ। संकेत भेटल जे िम ताकX चाह दऽ िद यनु। गृिह णीक आहकX हम हुनका तक पहुँचेबाक यास \nकएल। आहकX ओ दुराह बूिझ  अनठा देलिन , तथािप  हम बलजोरीए चाहक कप हाथमे धड़ा देिल यिन । शनै: शनै: \nचाहक चु0 की लैत गेला। तैबीच पान सेहो िख w ली  मोड़ल आिब  गेलिन । पानक िख w ली मुँहमे दािब  िक छु 0 व0 थ भेला \nतखिन  हम कुशल 'ेम पूछबाक साहस कएल। ओ उखरल-उखरल जवाब देिथ  मुदा हम िब कछा कऽ पुछैत गेिल यिन । \nअb तमे ओ अपन बेथा-कथा कहए लगला-  \n“की पुछै छी! हमरा केहेन तरहक घटनाक िश कार होमए पड़ल अिछ ?”  \nउU सुकता बिढ़  गेल जे कोन एहेन घटनाक िश कार भेला जइ कारण वगए-वािन  िव कृत केने छिथ । सरस लोकसँ \nएहेन चु पी सधने छला। खैर! हमर मुcा देिख  ओ िन :संकोच भऽ िख 0 सा सुनबैत गेला आ हम सुनैत गेलॱ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nहुनक िब आह वषO िद नक भीतरे भेल रहिन । सासुर मनोनुकूल भेल छेलिन । ससुर कलकuा महानगरीमे नीक पाइ \nकमाइत रहिथ न। पिह ल जमाए यएह भेल छेलिख न तँए िह नक स मान सभ तरहX होइत रहिन । पी अw प िश ि' त मुदा \nxप गुण स पा रहिथ न। सासु पूणO मनोहरथी तँए ई हमर िम * िव वाहोपराb त अिध कWश समए सासुरेमे िब तबैत रहिथ । \nगोरल² गीमे सासु सए-पचासक नोट दऽ िह नका मनोबलकX बढ़ा देने रहिथ न। छा*ावासक जीवन-कालक िम * आब \nआशमान छुिन हार भऽ गेल छला। सिद खन सासुरेक शंसा करैत  िह नक समए िब तैत रहिन । भा² यक भूत \nसङ \nछेलिन । बी.ए. पास केला पछाित  िक रानीिग रीक नौकरी सेहो भऽ गेल रहिन  तँए गवFuी होएब सोभािव क रहिन । हमरा \nतँ ओ झूस बुझिथ , िक एक तँ हम िव ाथ  बनले छेलॱ। पंचम वषOक छा* सङे  िन रस सासुर ओ धा◌े◌ंछ ससुर-सासु तँए \nिह नक ए◌े तरहक सुसंयोगसँ कखनो काल डाहो उUप होइत छल।  खैर! अपन-अपन भा² य तँए ऐ तरहक डाही \nभावनाक पिरU याग तU 'णे कऽ दैत छेलॱ।  \nआइ िम *क बेथा-कथा ओही मुहसँ सूनब से आ°यO लगैत छल तथािप  pोता बिन  गेलॱ। िम * महोदय कहलिन  \nजे  \n“सासुक आकं'ा रहिन  जे जमाए साइिक लपर चढ़ल घंटी टन-टनबैत जे अबै छै से बड़ नीक लगैत अिछ । \nओझहा ईहो साइिक लपर चढ़ल घंटी टनटनबैत आबिथ , िक एक तँ िह नको नव रेले साइिक ल ससुर देिथ न हम \nकिह  देने िछ यिन ...।”  \n“संयोगवश पjचम िद न साइिक ल पासOलसँ रेलबे ारा आिब  गेल। साइिक ल रेलबेसँ छोड़ा कऽ आनल आ \nजान-बेजान चलौनाइ िस खए लगलॱ। ऐ तरहX शरीरक जे दुगOित  भेल से की कहब? केतेक बेर खसलॱ आ \nचोट जे लागल से तँ देहेमे भीजैत अिछ । ठेहुनक घाव अखनो िव मान अिछ । कहुना चलबए आिब  गेल मुदा \nÃेकपर काबू पाएब आ डjड़क ि0 थ रता नै आएल छल िक  सासुक समाद लऽ छोट सार आिब  गेला। ऐ \nतरहक समाद पािब  सासुरक हेतु साइिक लसँ या* कएल। नवका जोश बेछोह पैिड ल दैत चललॱ। सासुरसँ \nकोस भिर  पिह ले एकटा टोल पड़ैत अिछ  जेकर नाओं बहुअरबा िछ ऐ...।”  \nहमरा हँसी लािग  गेल तथािप  मुँह दािब  कऽ हुनक कथा सुनैत आगू पुछिल यिन -  \n“हँ तखिन  की भेल?”  \nकहए लगला-  \n“टोल परहक र0 ता संकीणO रहैक आ बगलमे खूब गहॴर पोखिर  पड़ैत छल। हम साइिक ल बढ़ौने जाइत रही \nआिक  एकटा भीमकाय सjढ़ फूफू करैत िब  चे बाटपर ठाढ़ छल। हैिड ल ित रछा केलॱ तािक  िन किल  जाएब से \nÃेकक िख याल नै रहल पिर णाम ई भेल जे साइिक ल समेत भिर  छाती पािन मे चल गेलॱ। कहुना साइिक ल \nसमेत ऊपर एलॱ। तीतले व0 * पुन य आगू बढ़लॱ। बादमे ई शंका हुअए जे िक यो िच b हार लोक ने देिख  \nिल अए। गुणक भेल जे झल-अb हारीमे िक यो िच b ह नै सकल। सासुरक लगीचमे एकटा गाछी छै, जेतए \nÃीफकेशकX कैिर यरसँ उतािर  कपड़ा बदलबाक हेतु सोचल। Ãीफकेश खोललापर रंगमे भंग पिड़  गेल! िक एक \nतँ पािन  भीतर पहुँच गेल छल। लाल दंत मंजन पािन मे घोरा कऽ ­ीच कएल कपड़ाकX रंिग  देलक, \nसङे \nिब 0 कुट पािन क संयोग पािब  कपड़ाक तहमे दही जकj जिम  गेल छल। सासुरक सामी सभ एकदम िध ना◌ैन \nभऽ गेल छल जे देिख  आb तिर क बेथा उU प भऽ गेल। घूिम  जाएब सोचल, मुदा घुिम ओ ने सकै छेलॱ। ई \nबात हा0 या0 पद होइत तँए ककरा किह ित ऐक, तँए गुरक मािर  धोकरा खाइक ि0 थ ित  भऽ गेल। आिख र साहस \nबटोिर  कऽ लथ-पथ कपड़ा नेने साइिक लक हैिn ड ल पकड़ने िव दा भेलॱ। बाटमे ि◌ कयो पूछए नै जे एना \nिक एक? िच b हार लोककX तँ सU यपर परदा दैत कहुना ससुरक दलान तक एलॱ। घंटीक शÄ द कएल। िक छु \n'णक प°ात छोट सार आ सािर  सभ दौगल आएल। सासु िख रकी लगसँ देिख  रहल छलीह। हमर हतभ \nअव0 था देिख  िप ित या ससुर बािज  उठला- ‘ओझहा भीजल छिथ  आ x² न देखाइत छिथ  की कारण?’ हुनको  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nसङ फूिस  बािज  तँ खेपलॱ। भीतरे-भीतर कपड़ा बदलबाक « याकुलता बढ़ल जाइत छल। अ◌ाङनमे पीकX \nहमर एबाक सूचना जखने देलकिन  आिक  ओ धड़फड़ा कऽ अ◌ाङन अबैत छली िक  एकाएक ओw तीक टघारमे \nपएर पिड़  गेलासँ मॲच पिड़  गेलिन । हुनक िच U कार सूिन  सासु, सरहोिज  भृित  नारी गणक भीड़ लािग  गेल। \nआब  हमरापर के िध यान देत! सभ हुनके पिर चरजामे लािग  गेल। हम तीतल व0 *  पिह रने बधल² गू जकj \nमूक दशOक भेल रही। िक छु कालक पछाित  आंगन जेबाक हेतु अनुमित  भेटल। पीक कहरबाक शÄ द हृदैकX \nिव दीणO केने जाइत रहए। सरहोिज  आ सािर क ऊपरसँ « यंगवाणक हार होइत रहए। आिख र कपड़ा बदिल  \n0 व0 थ भऽ बिस   गेलॱ। जलपानक प°ात यएह सुनबामे आएल जे कोन कुया*ासँ चलल छेलॱ जे अिब ते-अिब ते \nललीक टjगमे मॲच पिड़  गेलै। आिख र हमर बेथाक थाह केकरा  छेलै जे सुिनतए? मोने-मोन पचबैत \nछेलॱ...।”  \n“...राि*  िव pाम शÌयापर जखिन  पड़ल रही तखिन  पीक आ­ोशपूणO 0 वर औरो बेचैन कऽ देलक। आिख र \nजखिन  हम अपन कथा-बेथा किह  सुनौल तँ हुनको अpुपात् ह ुअए लगलिन , ऐ तरहX गेxआक स पूणO भाग नोरक \nटघारसँ भीिज  गेल आ कखिन  नी आएल से नै जािन । ात: कालक हुनक पएर फीलपा◌ॅवक िब मारी जकj तीत \nभेल। आिख र देहाती उपचारक सङ िक छु दबाइ-महलहमक ओिर यौन करौल। तU प°ात् 0 थान करबाक नेआर केलॱ। \nमुदा सरहोिज क बल आहपर xिक  गेलॱ। हुनका लोकिन क कठचौल होइत- ‘हँ! दाइक पएरक ददO तँ अहॴक \nससारलासँ ठीक हेतिन  इU यािद -इU यािद ।’ आिख र िद नक भोजन काल जेठ सरहोिज  कहलिन - ‘ओझहा जेठक पटुआ \nसागक अलौिक क सुआद होइ छै जँ आमक िट कुला देल हो तँ...। हम बड़ यसँ बनौल अिछ । जमाएकX सागक ित मन \nदेब िन षेध होइत तथािप  हमर आह जे कनी ईहो खा लीअ।’ कहिल यिन - ‘बेस लाउ।’ खा लेलॱ। छोट सरहोिज  \nदही-चीनी देलोपराb त पाकल केरा सोिह  कऽ चािर  गोट िछ मिर  धऽ देलिन । अगU या ऊहो आह मािन  खा लेलॱ। हम \nइसनोिफ िल याक पेसेb ट रहबे करी साइिक ल सवारी ई सभ  िब मारीक हेतु बिन  गेल आ डेरापर अबैत-अबैत दम फूलए \nलगल। तीन िद न धिर  रोगशÌयाक सेवन केलॱ। सूइया-दवाइक बलपर *ाण तँ भेल, मुदा शरीर अखनो अित  कमजोर \nबुझना जाइत रहए। वेतनमे कटौती हेबाक संभावना अिछ  तँए अहj जँ सहयोग करी तँ मेिड कल सिटOिफ केट बना \nिद अ। अहjकX डाF टर सभसँ हेम-'ेम नीक अिछ । हम कहिल यिन -  \n“पjच गोट टाका फीस देबिन  तँ िक एक ने बना देता। ओ तमिक  गेला आ कहए लगला- तखिन  अहjक कोन \nयोजन फीस देलासँ तँ डाF टरसँ जे मोन हएत से िल खबा ल ेब। हमहूँ जीवनमे सीखलॱ जे मोनक बात \nकेकरो नै कहबै। जरलपर नोन नै छीटू। एक तँ साइिक लक बेथा आ तैपरसँ अहjक कठ हँसीपूणO बात दुनू \nहमर हृदैकX िव दीणO करैत अिछ । खैर, या*ाक फेर छल आ सासुक िस नेह-संकटक संकेत।”  \nहुनक बात सुिन  अb तमे मुÊतमे काज करा देबाक आ¤ासन देिल यिन । पुन च ओ अपन सासुरक पोटरी खोलए \nलगला, मुदा कायOरत लोक की सुनत तँए सं'ेपणक सलाह दऽ ह ुनकासँ मुF त भेलॱ। मुदा आइयो सासुरक साइिक लक \nकथा-बेथा हा0 यहा0 पद xपमे चिचOत अिछ ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nउमेश मn डल \n    \nमातामाता मातामाता-- --िप िप िप िप    ता ता ता ता : : : :     pीमती रामसखी देवी, pी जगदीश साद मn डल।        \nपी पी पी पी : : : :         pीमती पूनम मn डल।    \nजbम ितिथ जbम ितिथ जbम ितिथ जbम ितिथ    :: ::  31  िद स बर 1980     \nप*ालय प*ालय प*ालय प*ालय    : : : :   गाम+पो0 ट- बेरमा, भाया- तमुिरया, िजला- मधुबनी, िप न- 847410,  िबहार। \nस  स  स  स ित ित ित ित        :: ::  गाम+पो0 ट- ि◌ नमOली, वाडO न. 06 , िप न- 847452, िज ला- सुपौल। \nिश िश िश िश    'ा'ा 'ा'ा    :: ::  एम.ए. (मैिथ ली), बी.आर.अ बेदकर िब हार िव ¤ िव  ालय, मुजÊफरपुर। \nकािशत कािशत कािशत कािशत पोथीपोथी पोथीपोथी    :: ::  िनतुकी (प संह), िमिथलाक सं0कार गीत, िवध-बेवहार गीत आ गीतनाद (िमिथलाक सभ जाित-\nधमOक लोकमे युFत मैिथली लोकगीतक पिह ल  संकलन), िमिथल ाक जीव-जbतु/ वन0पित और \nिज नगी’क िडिजटल सिच* ऑनलाइन सं0करण, िमिथलाक सभ जाित- धमOक लोकमे युFत \nलोकगीतक रेकाडªड ऑनलाइन ऑिडयो और वीिडयो िडिजटल संकलन।  \nअकािश अकािश अकािश अकािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- --    भकइजोत प संह अकािश त। \nसह स पासह स पासह स पासह स पादक दक दक दक    :: ::        िव देह थम मैिथ ली पाि' क ई-पि* का एवं िव देह-सदेह पि* का- ISSN 2229-547X VIDEHA  \n(www.videha.co.in)   \nयोगदान योगदान योगदान योगदान : : : :     िवकीपीिडयामे मैिथलीक 0थानीयकीकरणमे योगदान, मैिथ ली  भाषाक मानकीकरणमे योगदान। दजOनो \nगो^ ठी/संगो^ ठी/पिरचच¥ (मैिथ ली)क आयोजन, दजOनो पोथी दशOनी (मैिथ ली), िव िभ  लेखकक पचाससँ \nऊपर मैिथ ली-पोथीक टंकन (Typeset )। \nईई ईई-- --प* प* प* प* : : : :     \numeshberma@gmail.com  \nमोबाइल न मोबाइल न मोबाइल न मोबाइल न.. ..    :: :: 8539043668, 9931654742  \n \nदूध दूध दूध दूध    \n \nपपुआ हमर 0 कूलसँ गामपर तकक दोस छी। ओना ओ दोसर टोलक छी मुदा 0 कूलसँ दमकलक कारोबार एक \nरहने गंजक \nसङी सेहो छी। डीजल आनए आ स बिb ध त आनो-आन काजे गंजपर सङे जाइ-अबै छी। तँए घुमा-िफ रा \nकऽ अदहासँ बेसी समए दुनू गोरे सङे रहै छी। दुनू गोरे झंझारपुर हाइ 0 कूलक एके िक लासमे पिढ़ तो छी, आ गामो \nपरहक काज एकरंगाहे अिछ । ओकरो हौb डा-दमकल छै आ हमरो अिछ । तँए दुनू गोरे अदहा-अदही िर b चसँ सोलही \nकाज स हािर  लइ छी। सङे रहने गपो-स प बेसी होइए। जइसँ दो0 ती बेसी स®त अिछ । पाइक लेन-देन सेहो दुनू \nगोरेक बीच चिल ते अिछ । एते तँ पढ़ैओमे सुिव धा अिछ ए जे अदहे-अदही दुनू गोरे पोथी कीनने छी आ सभ पोथीक \nकाज अपना जकj होइए। तेतबे िक ए, 0 कूलमे जे पढ़ाइ भेल तैपर गंजक र0 तामे चचO करै छी जइसँ दुनू गोरेक \nिव चार एकरंगाह बिन  जाइए। तहूमे मु¡ यमं*ी योजनासँ तेहेन मजगूत साइिक ल भेटल जे हवाइए जहाज जकj उड़बैत \nचलै छी। पौकेट खचO दुआरे साइिक लक मर मित क समान सेहो रखने छी, जेते जxरित  बूिझ  पड़ल, कमा लेलॱ। \nओना असल काज हमर दू घंटा दमकल चलेनाइ अिछ । मनुखक आठ घंटा मशीनक दू घंटाक बरबिर  होइ छै।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nकलम सिठ  गेल छल तँए आन िद नसँ अदहा घंटा पिह ने झंझारपुर िव दा भेलॱ। पिह ने पेन कीनब तखिन  ने \n0 कूलमे काज करब। तइ िख यालसँ। हमरा टोिह यबैत पपुओ पनरह िम नट पिह ने घरपर सँ 0 कूल िव दा भऽ गेल। \nदमकल जे चलौने रहए से पाइ \nसङेमे रहै। र0 तेमे ताड़ी पीब लेलक। एक तँ चढ़ंत बेर तैपर रौद! मुदा गुण छल जे \nस हिर  कऽ पीने रहए, तँए कोनो गड़बड़ निह यX रहै, मुदा चुिº याएल रौदक ताड़ी तँ रहबे करै। पपुआकX िक लासमे \nबैिस ते तिड़ आइन महक पसरल! पकड़ाइत-पकड़ाइत पपुआ पकड़ा गेल।  \nमा0 टर साहैब कुरसीपर बैसला। पपुआ टेबुलक बगलमे ठाढ़ भेल। मा0 टर साहैब पपुआकX पुछलिख न-  \n“प पू, ताड़ी पीलह अिछ ?”  \nमुजिर म जकj प पू बीचमे ठाढ़, एक िद स िश 'क दोसर िद स िव ाथ । ताड़ीक रमकी पपुआक मनकX रमकबैत \nरहै, तँए अभय जकj रहए। जिह ना िश 'क नरम बोलीमे पुछलिख न तिह ना पपुओ असिथ रसँ बाजल-  \n“सर, ताड़ी नै दूध पीने छी। अहॴ ने चािर  सए ाम दूध ित िद नक िह सावसँ कहने िछ ऐ। तेतबे पीलॱ।”  \nसोझहा-सोझही झूठ सुिन  मा0 टर साहैब िब गड़लिख न नै। सुधािर  कऽ सोचए लगला जे ताड़ी तँ जxर पीने \nअिछ , तैपर सँ ताड़ीकX दूध कहैए! एही गुनधुनमे सरजी रहिथ । ताबे िब  चेमे िव ाथ  िद ससँ एक गोटे बाजल-  \n“मुँह महकै छै?”  \nमुदा िव ाथ क झुn ड एक िद स देिख  पपुआक मनमे उठलै, एका-दूकी जवाबसँ काज नै चलत। पचास मुँह \nझपिट  लेत। मुदा तइसँ पिह ने जवाब दैत पपुआ बाजल-  \n“बूिड़  कहॴकए! फोकड़ाइन नै गमकै छै तँ तिड़ याइन महकै छै!”  \nआँिख क इशारासँ िश 'क िव ाथ कX शाb त करैत प पूकX पुछलिख न-  \n“बौआ प पू, दूध केकरा कहै छै?”  \nपपुआक मन हw लुक रहबे करै, ठोरेपर बरी पकबए लगल-  \n“सर, ताड़ी दोकान सेहो 0 कूल िछ ऐ, ओइ 0 कूलमे ताड़क दूध कहल जाइ छै।”  \nओझरीमे ओझराइसँ बँचैत िश 'क कहलिख न-  \n“अ छा, जो पिह ने ठीकसँ लघी कऽ आिब  असिथ रसँ बैस।” \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \nसंजय कुमार मn डल \n  \nजनम जनम जनम जनम-- -- १८ जनवरी १९७४ ई.मे। िप िप िप िप    ताक नाओंताक नाओंताक नाओंताक नाओं-- -- pी रामदेव मn डल, मातामाता मातामाता-- -- pीमती भालसरी देवी। गाम गाम गाम गाम-- -- \nगोधनपुर, पो0 ट- सुखेत, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िब हार।  \nजीिव जीिव जीिव जीिव    कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन कोपाजOन-- -- ि◌ चिक U सा ितिन िध । शै'िन क यो² यता- बी.एस-सी। \nमोबाइल न बर- ८८६२८६०६००    \n \n \nएकb त \n \nकारी झामिड़ , बेस नमगर, पातरे-पातरे, डेन हाथ, मुदा प ेट कोहा सन आ कपार सेहो बड़कीटा हंडी सन, \nटमाटर सन नाक, डोका सन-सन आँिख  छल ओकर।  \nपिल वारक नाओंपर घरवाली एकटा बारह बखOक बेटा तेतरा आ बेटी अभेिल या। अभेिल या पैघ आ तेतरा छोट \nछल स पित  आ घर-घराड़ीक नाओंपर तीन धुरमे बनल एकटा फूसक घर आ कनीटा अँगना जे सभ िद न करची आ \nखजूरक छाजासँ बनल टाटसँ घेरल रहैत छल जैपर सभ िद न पोरो सागक लuी लतरल आ लुÄ धल रहैत छल जाइसँ \nएकb तकX तीमन-तरकारीक अभाव किह यो नै रहैत छल। जिह या xिच  नै चढ़ै छेलै तँ अb हरी पोखिर  जा मछरदानीसँ \nिक b छिर मे दू-चािर  बेर अड़ा लइ छल, माछ तँ एक-आध पाव ◌ुहोइ मुदा \nघोङही बेस रास भऽ जाइ छेलै। माछ कम भेल \nतँ हिर अर िम रचाइ आ पीआजु दऽ चटनी बना दू-तीनटा मxआ रोटी दािब  दैत छल। जॱ माछ बेसी भेल तँ तीमन बना \nलइ छल। आ घोङहीक तीमन तँ तीमन नै तँ सुरका सेहो अपूवO बनबैत छल। आ न ै तँ मिल दा चाउरक भात आ \nमाड़ देल पोड़ोक रसगर साग एकb त आ गंजपरवालीकX िज नगीमे अभावो रहैत ेम आ िस नेहक डोरीमे किस या कऽ \nबb हने छल।  \nनगदा पूजीक नाओंपर एकटा बुिढ़ या बकरी छल ओकरा, जइसँ जोड़ा छागर सालमे बेचै छल। लूिर क मामलामे \nएकb त जxर धिन क छल। हर-फाड़, चलेनाइ, घर छारनाइ, टाट-फड़क िब ननाइसँ लऽ कऽ ढिक या, पिथ या, िछ §ा, \nकोिन यj इU यािद  बनेनाइ माने गाम घरक सभ लूिर  छेलै। जइ कारणसँ ओ किह यो बेरोजगार नै बैसै छल। तँए ओकरा \nकिह यो परदेश जाइक जxरित  नै बुझना गेलै। आ िब ना िद ®ते-िस ®ते ओकर िज नगीक गाड़ी सतत चिल  रहल छल।  \nतेतरा िद न भिर  बकरीक डोरी पकिड़  चरबैत रहै छल। एक िद न तेतरा बकरीकX खु§ीमे ठोिक  खेलाए लगल। \nिक छु काल पछाित  के हरोसँ दूटा कुकुर आएल, बकरीक जे दूटा ब चा बगलमे कूिद -फािन  रहल छल ओकर गरदिन  \nचािभ  देलकै। ई देिख  बकरीक दोसर ब चा मेिम ऐ लगल। बुिढ़ या बकरी भिर  दम कुकुरसँ लड़ल, पिछ ला दुनू टjगपर \nठाढ़ भऽ अिग ला दुनू टjग उठा सॴगसँ केतेक बेर कुकुरकX ढाही मारलक मुदा कुकुरक आगूमे बकरीकX की ओकाित । \nकुकुरो दूटा छल, एकटा कुकुर बकरीकX थनमे हबिक  लेलक, बकरी बेदम भऽ गेल।  \nबकरीक मेिम एनाइ सुिन  कऽ तेतराक खेलेनाइ भंग भेल, दौगल जा क ऽ तेतरा ढेपा-चेपा उठा-उठा कुकुरपर \nबरसाबऽ लगल। आ धाड़-धाड़ करए लगल। पछाित  कुकुर बकरीकX छोिड़  पड़ा गेल। कुकुरक आगूमे बकरी ब चाकX \nकी बस चिल तै। तेतरा हjइ-हjइ कऽ xसल बकरी ब चाकX उठौलक, झारलक, देखलक तँ एकटा दोसर ब चाकX ठाढ़े \nने भेल होइ। ओकरा गरदिन सँ छर-छर लेहु बोिह  रहल छेलै। तेतराकX िक छु फुरेबे ने करए। जे की करी नै करी।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \nथािक -हािर  कऽ तेतरा दुनू ब चाकX कjखमे दािब  बकरीक खु§ी उखािर , र0 सी पकिड़  घर िद स िब दा भेल। अिब ते \nमाएकX कहलक-  \n“माए गइ, दुनू ब चाकX चमरटोलीबला किर या कुuा हबैक लेलकौ।”  \nतुरंत गंजपरवाली हरदी िग रह पीस कऽ लगेलक आ आिग  पजािर  बकरी ब चाकX सेदलक। आ िछ टटा तरमे \nझjिप  देलक।  \nऐ घटनाक असिर  एकb तक मनपर बड़ बेसी पड़लै। सोचै छल जे पूजीक नाओंपर तँ बकरीएटा छल कहॴ मिर  \nगेल तँ की करब।  \nअिग ला िद न भोरे उिठ  कऽ तेतरा िछ §ा उघािर  बकरीकX देखलक, एकटा ब चा लटपटाएल जकj छेलै मुदा \nदोसरोक ि0 थ ित  नीक नै रहै। बकरीक 0 थित  देिख  तेतरा उदास भऽ गेल, िद नमे िच◌ ंतासँ खेनाइ नै खेलक। सjझु \nपहर एकb त केतौसँ घर छािड़  कऽ आएल तँ देखलक ओकर दुलxआ बेटा तेतरा भुखले छल। एकb त तेतराकX मनबैत \nकहलक-  \n“बौआ, खा न ले। बकरी ठीक भऽ जेतै।”  \n“नै बाबू, हम नै खाएब। हमर बकरी मिर  जाएत। दुनू ब चाकX चमरटोलीबला कुuा गरदिन मे हबैक लेने छै। \nआ बकरीकX थनमे सेहो। हम नै खाएब। जाबे हमर बकरी ठीक नै भऽ जाएत।”  \nएकb तकX िक छु फुड़ेबे ने करैत। बेटाकX केना मनाएल जाए। अंतमे एकटा जुिF त  फुड़लै, बाजल-  \n“बौआ, चल तँ अb हरी पोखिर , माछ मािर  कऽ अनैले। माछ भेल तँ बड़ बिढ़ यj नै तँ \nघोङही तीमन तँ हेबे \nकरत। चल मछरदानी लऽ कऽ।”  \nमाछक नाओंपर तेतरा जेना-तेना तैयार भेल। दुनू बापूत पो खिर क ि◌ कb छिर मे मछरदानी अड़ाबऽ लगल। तीन \nचािर  बेर अड़ेलक तँ लगभग एक सेर घोङही आ अदहा सेर इचना, डेढ़बा आ पोठी, मारा िम ला कऽ भेल। दुनू बापूत \nघर आएल। एकb त हाक दऽ बाजल-  \n“केतए गेलौ यौ गंजपरवाली, माछ मािर  कऽ अनलॱ आ घोङही सेहो अिछ । अखिन  खूब कड़ू-झड़ू कऽ \nमाछक तीमन बनाउ आ कािº  िद नमे घोङहीक तीमन बना लेब।”  \nगंजपरवाली बड़ी जतनसँ माछ बनेलक। ओकरा सिद खन मन रहै जे बकरी सोगे िद नमे तेतरा खेनाइ नै खेलक \nतँए बेस अिध क रास कऽ िम रचाइ, रची, लहसुन दऽ कऽ माछ रb हलक। पूरा टोल बुझू जे गमैक उठल। तेतराकX \nहाक दऽ बाजल-  \n“बौआ, रौ तॲहू हाथ-मुँह धो ले, आ बाबूकX बजेने आही। हम खेनाइ काढ़ै छी।”   \nहाथ-मुँह धो दुनू-बापूत खाइले बैसल। मुदा तेतराक िध यान बकरीए आ पठxएपर छेलै। तेतरा बाजल-  \n“बाबू हौ, तूँ खा हम कनी बकरी ब चाकX देखने अबै छी।”  \n“धूर बुड़बक खो ने, बकरीकX िक   छो नै हेतै।”  \nताधिर  तेतरा उिठ  कऽ बकरी ब चाकX देिख  आएल। दुनू जीिव त रहै मुदा ि0 थ ित  ठीक नै। ि0 थ ित  देिख  \nतेतराक मन खाइक नै भेलै। मुदा बापक डर आ माछक झसगर गंध पर बेचारा खेनाइ शुx केलक, नीक लगलै, भिर  \nइ छा खेलक दुनू बापूत। भोजनक गदपर नीन जw दीए दािब  देलकै तेतरा सुित  रहल आ एकb त खैनी चुना कऽ खेला \nबाद पिड़  रहल।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \nराित मे लगभग दू बािज  रहल छल, एकb तक पेट जेना फूलल जा रहल छेलै। कछ-मछ करै छल मुदा नीन नै \nहोइ छेलै। थोड़ेकाल बाद पेट एकबेर जोरसँ हड़बड़ेलै आ पैख ाना करैक इ छा भेलै। लोटा लऽ कऽ बाb हपर गेल। \nमुदा बेसी दूर नै जा सकल। चटदिन  बाb हऽ कातमे बैस गेल। कसगर झार भेलै। मुदा पेट शाb त नै भेलै। आिब  \nकऽ पिड़  रहल। बुझना जाइ जेना पेटमे िक छु गड़ै छेलै। कछ-मछ करै छल थोड़े काल पछाित  फेर पैखाना लगलै, \nिव दा भेल, िक छु मन हw लुक भेलै। पािन  लऽ हाथ मिट या उिठ  िव दा भेल आिक  फेर मन हदमदए लगलै। बैस रहल \nफेर दूटा उb टी भेलै देह पसीना-पसीना भऽ गेलै। उठैक साहसे ने होइ। जखिन  मन अि0 थ र भेलै तखिन  िव दा भेल, \nबुझना गेलै जे ठाढ़ नै भेल होएत। कमजोरी बुझना जाइ छेल ै। कहुना िह  मत कऽ डेग बढ़ेलक, मुदा घर तक नै \nआिब  सकल र0 तेपर खिस  पड़ल आ अचेत भऽ गेल।  \nभोरे तेतराकX नीन खुजलै तँ बापकX बगलमे नै देखल, उिठ  कऽ बकरी ब चाकX देखए गेल तँ दुनू बकरी ब चा \nमरल, पड़ल छेलै। तेतराकX बुकौर लिग  गेलै, हबोढकार भऽ कानए लगल। तेतराक कानब सुिन  गंजपरवाली सेहो दौग \nकऽ आएल, जेना-तेना बेटाकX चुप केलक। ताधिर  मुनेसर बाहरसँ अवाज देलक-  \n“गंजपरवाली छी यै, तेतरा छX रौ, देखही तँ बापकX की भऽ गेलौ, बाb हपर ओंघराएल छौ।”   \nताधिर  अगल-बगलक लोक सभ सेहो जमा भऽ गेल। आ एकb तकX उठा-पुठा कऽ घरमे देलक। िक यो तेलसँ \nमािल श तँ िक यो नून-पािन -चीनीक घोल बना कऽ िप आबए लगल। जइसँ एकb तक तबीयतमे थोड़े\n सुधार भेलै।   \nबकरी ब चा मिर ए गेल छेलै, बुिढ़ या बकरी खढ़ खेबे ने करै, दू-तीन-िद न पछाित  बुिढ ओ बकरी टग हािन  \nदेलकै। गरीबक पूजी छेलै ई बकरी आ पठx। सोचै छल दुग¥ प ूजामे छागर बेिच  कऽ तेतरा आ अभेिल याकX कपड़ा \nकीिन  देबै, मुदा सेहो आश टूिट  गेलै।  \nएकb तकX आगूक िज नगी अb हार बुझना जा रहल छेलै। कारण पूजीक नाओंपर बकरी आ छागर मा* ओकर \nजमा नगद पूजी छेलै।  \nिच b ता आ शोकसँ एकन् त आरो अिध क िब मार पिड़  गेल। द0 त xकबे ने करै। पाइक अभावमे डाF टर लग जा \nनै सकैत छल, आ घरेलू उपचारसँ ठीक नै भऽ रहल छेलै। आब ओकरा द0 तसँ सुलबाइ धऽ लेलकै। भिर -भिर  िद न \nलोटे हाथे रहै छल आ बाb हेकातमे बैसल रहै छल। खूने पैखाना होइ छेलै। धीरे-धीरे शरीरमे लौह तUवक कमी भऽ \nगेलै। एक िद न पैखानापर बैसल-बैसल अचेत भऽ ओंघरा गेल एक-दू बेर िह चकी उठलै, मन धुमै छेलै, सगरे अb हारे-\nअb हार बूिझ  पड़ैत रहै। उb टीक इ छा होइत रहै, मुदा उb टी होइ नै छेलै। जोरसँ खॱखी उठलै आ खॲखी किर ते-\nकिर ते दम टूिट  गेलै।  \nतेतरा जेना-तेना उधार पच कऽ काजसँ िन वृत भेल मुदा बकरी आ बापक सोग तेहने भेलै जे ओहो अ-पािन  \nित यािग  देने छल। भिर -भिर  दुपहिर या बाधमे असकरे बैसल रहै छल आ पता नै िक दिन  कहj बित याित  रहै छल। एक-\nदू िद न बीतलै, मुदा पेटक आिग  केते िद न बरदास होइतै। तेतरा बाधेमे बैसल-बैसल कॱकरहिर बला मािट  खाए लगल। \nधीरे-धीरे ओकरो शरीर गिल  गेलै, पाn डु पकिड़  लेलकै, अ खेबाक यासो केलक, मुदा घॲटेबे ने करै। डेढ़-दू मास  \nिघ िस यौर कटैत ओकरो यएह लीला भेलै। समा त भऽ गेल।  \nअभेिल याकX बादमे टी.बी पकिड़  लेलकै ओहो िद न राित  खॲखी आ खूनक उb टी करैत रहै छल। इलाज बेतरे \nमरनास भऽ गेल। जे िद न जइ पहर छै, मरबे करत।  \nगंजपरवाली सेहो लटपटाएले जकj। ओहो िब मार रहए लागिल । जेना-तेना लोक सबहक बरतन-बासन कऽ \nजीवन-यापन करैत अिछ । भिर  िद न भगवानकX कहैत रहैए-  \n“सभकX छीिन ए लेलह हमरा िक ए छोिड़  देलह, अभेिल योकX उठा लहक हे महादेव, कृपा करह हे भोला दानी ऐ \nक^ टसँ फूरसत दैह।”  \nगंजपरवाली भिर  िद न यएह रटैत रहैए जे हमर अंत किह या हएत हे बाबा हमर अंत किह या हएत।  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहUय आbदोलन \n \n(c)२००४-१४. सव¥िधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सपादक: गजेbc ठाकुर। सह-सपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सपादक: राम िव लास साहु, नbद िवलास राय, सbदीप कुमार साफी आ मुाजी (मनोज \nकुमार कणO)। कला-सपादन: ¨योित झा चौधरी। सपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सपादक- \nसूचना-सपकO-समाद- पूनम मंडल। सपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उUपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणO उuरदाियUव लेखक गणक मsय \nछिbह) ggajendra@videha.com  कX मेल अटैचमेnटक xपमX .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉ मªटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काकX देल जा रहल अिछ। ऐ ई पि*काकX pीमित लÇमी ठाकुर ारा मासक ०१ आ १५ ितिथकX ई \nकािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सव¥िधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आक¥इवक सव¥िधकार रचनाकार आ \nसंहकu¥क लगमे छिbह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आक¥इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.com \n पर संपकO कx। ऐ साइटकX ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ रिम \nिया ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ कX    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृuसँ ारभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृu ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वFताक संग मैिथली भाषाक जालवृuक एीगेटरक xपमे युFत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६३ म अंक  ०१ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६३)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \n                                                                                                                                                                                                      \nिसिTर0तु  \n \n ","size_mb":0.53,"has_text":true},"Videha 164.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 164.pdf","name":"Videha 164.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११६४ ६४ ६४ ६४    म अंक म अंक म अंक म अंक  ११ ११५५ ५५ अGटूबर अGटूबर अGटूबर अGटूबर    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषO वषO वषO वषO ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८२ ८२ ८२ ८२    अंक अंक अंक अंक ११ ११६४ ६४ ६४ ६४)) ))   \n  \n \n    \n    \n    \nिद िद िद िद    नSक नSक नSक नSक ३० ३० ३० ३० अग0तब अग0तब अग0तब अग0तब २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ कV सखुआ कV सखुआ कV सखुआ कV सखुआ-- --भपिट भपिट भपिट भपिट    याही गाममे याही गाममे याही गाममे याही गाममे \nआयोिजत आयोिजत आयोिजत आयोिजत        ८३ ८३ ८३ ८३म खेपक म खेपक म खेपक म खेपक ‘‘‘‘सगर राित सगर राित सगर राित सगर राित        दीप जरय दीप जरय दीप जरय दीप जरय’ ’ ’ ’ मे पिठत कथा मे पिठत कथा मे पिठत कथा मे पिठत कथा \nसभ सभ सभ सभ    \nमनमिन मनमिन मनमिन मनमिन    य`य` य`य`-- --उमेउमेउमेउमेश मcड श मcड श मcड श मcडलल लल \n \nमैिथ ली सािह e यक िस f सवOहारा मंच “सगर राित  दीप जरय” केर ८३म कथा गोj ठी फुलपरास अनुमc डलक \nसखुआ-भपिट याही गामक उe lिम त मm य िव nालय पिर सरमे िद नSक ३० अग0 तक (२०१४) स`झ छह बजेसँ शूr भऽ \n३१ अग0 तक िभ नसर छह बजे धिर  आकषOक अm य' मc डल तथा संचालन सिम ित  केर अu तगOत चलैत रहल। अm य' \nमc डलमे डा. िव मल कुमार राय, डा. योगेu x  पाठक ‘िव यागी’, yी जगदीश साद मc डल, yी कमलेश झा, तथा डा. \nिश वकुमार साद रहिथ , तिह ना मंचक संचालन सिम ित मे yी ओम काश झा, yी राजदेव मc डल आ yी दुग{नu द \nमc डल छला।  \nजिह ना जन सहयोगसँ ई गोj ठी आयोिज त छल तिह ना भपिट याही, सखुआ, छजना, नरिह या, िनमOली, औरहा, \nबेिर याही, सुिर याही, रतनसारा, चतराप}ी, नवटोली, कदमपुरा, पकिड़ या, लि म िन य`, ग हिर या, बेलही इe यािद  गामक तथा \nटोलक सािह e य ेमीक उपि0 थ ित  छल। नव-नव सािह e य ेमी सोझ` एला। पिठ त कथापर e विर त समी'ा/िट  पणी दऽ \nकेतेक गोटे अपन नव पिर चए बनौलिन , देलिन  आ सोझा एला। जे सगर राित  दीप जरय’क उदेस रहल अिछ । \nउपि0 थ त सािह e यकार सभ अािद त भेला। केते गोटे अपन िव चार सेहो मंचेपर  यG त केलिन  जे अिह ना गोj ठी जँ \nगाम-घरमे हएत तँ नव-नव लोकक वेश 0 वत: सािह e य  'े* होइत रहत, जइसँ समाजक संग सािह e य डेग-मे-डेग \nिम ला कऽ चलत आ चलैत रहत। जइसँ जनजागरण हएत आ मैिथ ली सािह e यक मm य एक खास अभावक पूितO सेहो \nहएत।  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \nनारी केिu x त गोj ठी भेने नारी िव मशO करैत अनेक कथा आएल। कथा मm य ढेर रास नारी-सम0 याकV िच िuह त \nकएल गेल। समी'क लोकिन  अपन-अपन मत दैत भिर  राित क या*ाकV सफल बनौलिन । गामक िक छु नारीओ गोj ठीमे \nएक yोता rपमे उपि0 थ त छेली।  \nगोj ठीक आर भ सामुिह क rपV िव िध वत् दीप  विल त कऽ 0 थानीय डा. िव मल कुमार राय, yी सूरज नारायण \nराय ‘सुमन’, संग-संग कलकासँ आएल डा. योगेu x पाठक ‘िव या◌ेगी’, भागलपुरसँ आएल yी ओम काश झा एवं बेरमासँ \nआएल yी जगदीश साद मc डलजी ारा करौल गेल।  \nछह पालीमे कुल २७ गोट नूतन िव हिन/लघु कथाक पाठ भेल। समी'ा भेल, दजOन भिर  पोथीक लोकापOण भेल। \nजइमे दू गोट पोथी lमश: “काr िख रहिर” आ “संत काr िख रहिर”  अयोधी यादव ‘अमर’क। आ प`च गोट लघु \nकथाक पोथीक सा◌ॅट कौपी lमश: “अ पन-बीरान”, “पतझाड़”,  “बाल-गोपाल”, “रटनी खढ़” तथा नारी केिu x त \nकथा संह “लजिब जी” जगदीश साद मc डलक तिह ना दूटा पटकथा पिह ल “जाल” आ दोसर “पंचैती” राजदेव \nमc डलक, एकटा किव ता संह “सूखल मन तरसल आँिख ” मुी कामतक आ बेचन ठाकुरक एकटा नाटक “भट” \nलोकािपO त भेल। ८४म सगर राित  दीप जरयक आयोजन झंझारपुर अनुमc डलक बेरमा गाममे िश वकुमार िम y जीक \nसंयोजकe वमे २० िद स बर-२०१४कV होएत। बेरमा गाममे ७१म कथा गोj ठी िद नSक ०२.१०.२०१०कV मm य िव nालय \nपिर सर-बुिढ़ या गाछी-दुग{ 0 थान-मे भेल छल। एतेक िद नमे ई दोसर खेप छी। अ'य कुमार झा आ जे.पी.गु ता अपन-\nअपन पिह ल कथा िल िख  गोj ठीमे उपि0 थ त तँ भेला मुदा कथाक पाठ नै केलिन  जे बात पछाित  खूलल।     \nअu तमे संयोजक नu द िव लास राय 0 थानीय सािह e य ेमी, िज नका सबहक िव शेष सहयोग छल ऐ आयोजनमे, तइ \nसभ बेG तीकV धैनवाद ापन केलिन । संग-संग yी गजेu x ठाकुर िद ससँ yुित  काशनसँ कािश त मैिथ लीक आधुिन क \nपोथी, सभ गोटेकV मंचेपर देल गेलिन । िव शेष सहयोगी सबहक नाओं ऐ तरहV अिछ - डा. िव मल कुमार राय, yी धीरेu x \nकुमार, yी सूरज नारायण राय, yी अशोक कुमार राय, yी सु u दर लाल साह, मो. िर जवान, yी िस याराम साह, yी \nश भू िसंह, yी यादव, yी उमाकाu त राय, yी जगत नारायण राय, yी जनu दन साह, yी उमेश साह, yी सुधीर साह, \nyी रामकुमार मc डल, yी सe य नारायण िसंह आ yी ल मी  मc डल।      \n    \nेिकंग ेिकंग ेिकंग ेिकंग-- --        \nअm य अm य अm य अm य' मc ड ' मc ड ' मc ड ' मc डलल लल-- --    डा. िव मल कुमार राय, डा. योगेu x पाठक ‘िव यागी’, yी जगदीश साद मc डल, yी कमलेश झा, \nडा. िश वकुमार साद। \nसंचालन सिम संचालन सिम संचालन सिम संचालन सिम    ित ित ित ित    -- --    \nyी ओम काश झा, yी राजदेव मc डल, yी दुग{नu द मc डल।  \nकथा पाठ एवं समी'ाकथा पाठ एवं समी'ाकथा पाठ एवं समी'ाकथा पाठ एवं समी'ा-- --        \nपिह पिह पिह पिह    ल स*मेल स*मेल स*मेल स*मे-- -- जगदीश साद मc डल- “गावीस मोइस”; शारदानu द िसंह- “की करब से अहॴ कहू”; राजदेव \nमc डल- “दोख केकर” तथा ल मी दास- “गंगाजलक धोल”  \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- योगेu x पाठक ‘ि◌ वयोगी’, कमलेश झा, िव मल कुमार राय, िश वकुमार साद, गौड़ी शंकर साह।  \nदोसर स*मेदोसर स*मेदोसर स*मेदोसर स*मे-- -- दुग{नu द मc डल- “छुतहिर ”; किप लेर राउत- “बड़का खीरा”, योगेu x पाठक िव यागी- “िव जय \nदृ य-१, िव जय दृ य दू-२”; ललन कुमार कामत- “बेटी”  \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- फागुलाल साहु, राजदेव मc डल, अयोधी यादव ‘अमर’, कमलेश झा आ िश वकुमार साद।  \nतेसर स* तेसर स* तेसर स* तेसर स*-- -- ओम काश झा- बेटीक िब याह, िश व कुमार साद- “झमकी”; राम ि◌ वलास साहु- “अिव सबास”; हेम \nनारायण साहु- “बेसी भऽ गेल आब नै”  \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- उमेश मc डल, श भु सौरभ, दुग{नu द मc डल।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \nचािर चािर चािर चािर    म स* म स* म स* म स*-- --\n उमेश मc डल- “कोटाक चाउर”; फागुलाल साहु- “मद{नी नार ी”; श भु सौरभ- “लाजो”; िश व \nकुमार िम y- “बाल िव धवा”  \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- कमलेश झा, ओम काश झा, राजदेव मc डल, उमेश नारायण कणO तथा दुग{नu द मc डल।  \nप`िच प`िच प`िच प`िच    म स* म स* म स* म स*-- -- ओम काश झा- “कुल छनी”; गौड़ी शंकर साह- “छोटकी”; उमे श नारायण कणO- “यूज एc ड \nो”; अ छेलाल शा0 *ी- “गुलटेनमा”; नu द िव लास राय- “िद  या”  \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- कमलेश झा, दुग{नu द मc डल, राम कुमार मc डल, फागुलाल साहु, राजदेव मc डल।  \nछअम स* छअम स* छअम स* छअम स*-- -- राम िव लास साहु- “बौआ बाजल”; फागुलाल साहु- “चतुर बालक”; जगदीश साद मc डल- “रेहना \nचाची”; शारदा नu द िसंह- “फक दऽ िन स`स छूटल”; डा◌ॅ. क ीितO नाथ झा- (वाचक- उमेश मc डल) “शेफाली, \nफुलपरासवाली आ हम” \nसमी'ासमी'ासमी'ासमी'ा-- -- अयोधी यादव, ओम काश झा, श भू सौरभ, ललन कुमार कामत, िश व कुमार िम y।  \n    \nपोथी लोकापOणकत{पोथी लोकापOणकत{पोथी लोकापOणकत{पोथी लोकापOणकत{-- --        \nडा. योगेu x पाठक ‘िव योगी’/yी कमलेश झा/yी रामकुमार मc डल- “का िख रहिर ” अयोधी यादव ‘अमर’क \nyी जगदीश साद मc डल/ yी राजदेव मc डल/ डा. िव मल कुमार राय/ डा. िश वकुमार साद/ yी श भु सौरभ- “संत \nकाr िख रहिर”  अयोधी यादव ‘अमर’क  \nyी फागुलाल साहु- “सूखल मन तरसल आँिख ” (किव ता संह)- मुी कामतक \nyी श भु सौरभ- “कथा कुसुम” (िव हिन /लघु कथा संह) दुग{नu द मc डलक  \nyी जनu दन साह- “भट” (नाटक) बेचन ठाकुरक  \nyी हेम नारायण साहु- “पंचैती” (पटकथा) राजदेव मc डलक \nyी िश व कुमार िम y- “जाल” (पटकथा) राजदेव मc डलक  \nyी कमलेश झा- “अपन-िब रान” (लघु/िव हिन  कथा संह) जगदीश साद मc डलक  \nyी उमेश नारायण कणO- “पतझाड़” (लघु/िव हिन  कथा संह) जगदीश साद मc डलक   \nyी फागुलाल साहु- “रटनी खढ़” (लघु/िव हिन  कथा संह) जगदीश साद मc डलक  \nyी राम कुमार मc डल- “बाल-गोपाल” (लघु/िव हिन  कथा संह) जगदीश साद मc डलक  \nyी ओम काश झा- “लजिब जी” (लघु/िव हिन  कथा संह) जगदीश साद मc डलक \n \n    \n    \n-- --उमेश मण् उमेश मण् उमेश मण् उमेश मण्     डल डल डल डल     \n२७/०९/२०१४ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \n \n         \n  \n  \n  \n    \n         िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nकथाक कथाक कथाक कथाक    सिर सिर सिर सिर    \n    \nरेहना चाची ..................................................... 00    \nकी करब से अहॴ कहू ...................................... 00 \nदोख केकर .................................................... 00  \nगंगाजलक धोल ............................................... 00  \nछुतहिर .......................................................... 00  \nबड़का खीरा ................................................... 00  \nिव जय दृ य-१ िव जय दृ य दू-२ .......................... 00  \nबेटी .............................................................. 00  \nबेटीक िब याह .................................................. 00  \nझमकी ........................................................... 00  \nअिव सबास ...................................................... 00  \nबेसी भऽ गेल आब नै ........................................ 00  \nकोटाक चाउर ................................................. 00  \nमद{नी नारी ..................................................... 00  \nलाजो ............................................................ 00  \nबाल िव धवा ..................................................... 00  \nकुल छनी ....................................................... 00  \nछोटकी .......................................................... 00  \nयूज एc ड ो .................................................. 00  \nगुलटेनमा ........................................................ 00  \nिद  या ............................................................ 00  \nबौआ बाजल .................................................... 00  \nचतुर बालक ................................................... 00   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nगावीस मोइस .................................................. 00   \nफक दऽ िन स`स छूटल ..................................... 00   \nशेफाली, फुलपरासवाली आ हम ............................ 00 \nबेटी rपी बोझ ................................................ 00 \nेमक अिधकार ................................................ 00 \n  \n \n  \n  \n    \n        \n \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n \n    \n        \n    \n    \n         \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \n    \n        \nजज जजगग गगदीश साद मc ड दीश साद मc ड दीश साद मc ड दीश साद मc डलल लल    :: :: :: ::    \n    \nरेहना  चाची     \n \n \n \n \n \n \n \n \nिद न लहसैत िक शुन भाय लौफा हाटसँ घुमती बेर जखिन  दीप पहुँचला तँ बाटपर ठाढ़ रेहना चाचीपर नजिर  \nपड़लिन । कोराक ब चा-पौ*कV रेहना चाची बािज -बािज  खेलबैत रहिथ । रेहना चाचीक ‘अवाज’ सुिन ते िक शुन भायकV \nसात-आठ बरख पिह लुका बूिझ  पड़लिन  मुदा सिर  बखOक झूर-झूर भेल शरीर, धँसल आँिख , आमक चोकर जक` \nमुँहक सुरखी देिख  शंको भेलिन । ओना सात-आठ बखOसँ िक शुन भाय रेहना चाचीकV नै देखने रहिथ  तँए हँ-नै दुनूमे मन \nफँसल रहिन । फँसबो उिच ते छेलिन । एक िद नमे तँ राज-पाट उनिट  जाइए, सात-आठ बरख तँ सहजे सात-आठ बरख \nभेल। मुदा तैयो मन तरसैत रहिन , तरंगी होइत रहिन  जे रेहना चाचीक अवाज छी। ल¢ गा भिर  हिट  बाटेपर साइिक ल \nदिह ना पएरक भरे ठाढ़ केने, रेहना चाचीपर आँिख  गड़ौने मने-मन िव चािर ते छला आिक  अनायास मुँह फुटलिन -  \n“रेहना चाची।”  \n‘रेहना चाची’ सुिन  चाची ब चापर सँ नजिर  उठा चाr िद स िख रौलिन । दिछ नवािर  भाग साइिक लपर ठाढ़ भेलपर \nनजिर  पड़लिन । चेहरासँ िच u ह नै सकली। मुदा कानमे िक शुनक अवाज ठहकलिन । अवाज ठहिक ते बोल फुटलिन -  \n“बौआ, िक शुन।”  \n‘बौआ िक शुन’ सुिन  िक शुन भायकV जीहमे जान एलिन । जान अिब ते जीहपर राखल तीस बरख पिह लुका रेहना \nचाचीक rप-रंग-बोल ठहकलिन । वएह रेहना चाची िज नकर िज नगीक दुिन य` दिछ न भाग लखनौर उर बेरमा पूब \nकछुबी आ पिछ म सुखेत भिर  छेलिन । यएह छेलिन  हुनकर कमOभूिम  आ दीप छेलिन  पित भूिम । एक तँ अहुना दीप \nओहन गाम अिछ  जइमे छोट घराड़ीक पिर वार बेसी अिछ । जइसँ बरो-बाट घराड़ीए बिन  सुखसँ रहैए। पिह ने घराड़ीपर \nघर तखिन  ने जाइ अबैले आिक  चलै-िफ ड़ैले बर-बाटक खगता होइए। बाटक काज तँ एक पेड़ीओ, खुरपेड़ीओ आ \nधुरपेड़ीओसँ चिल  सकैए मुदा घराड़ी िब ना ‘घर’ ब`सक धूजा बिन  थोड़े फहराएत। घराड़ी भिर  जमीनमे बास करैवाली \nरेहना चाचीक जीिव काक बेवसाय छेलिन , भोरे अपन जबावदेहीक अँगना-घरक काज स हािर , पिथ यामे अपन सौदा-बारी \nस£ित , चाr िद सक गामक पारक िह साबसँ िन किल  एक अिन या अलता, पैयाही डोरा, पैयाही सुइयाक संग आनो-आन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nबौस लऽ गामक सीमान टिप  आन सीमानमे भिर  िद न गमा स`झ पड़ैत फेर अपन सीमानमे पहुँच जाइ छेली। िम िथ लाक \nजे गौरव-गाथा अिछ  दुआरपर आएल बाट-बटोही, भूखल-दूखल जँ खाइबेर पहुँचैत वा जलखैए बेर पहुँचैत आिक  जखिन  \nजे समए रहल, पिह ने हुनकर आह किर यिन । ओना खाधुरोक अपन राज-पाट छै। जँ से नै छै तँ ओइठामक \nभोजैतक कोटा हजार रसगु¤ ला आ बीस िक लो माछक ओिर यानक पछाित  िक ए नतहारी ताकब छै। ओहन नतहारी \nजक` तँ नै मुदा िह 0 सामे बखरा तँ लोक िन मािह ते अिछ । का◌ेनो गाम अबैसँ पिह ने रेहना चाची िब सिर  जाइ छेली जे \nभिर  िद न खाएब की आ रहब केतए। पिर वार पिर वारक बीच खाली कारेबारक स बu ध नै। घंटा-घंटा बैिस  रेहना चाची \nअपनो िज नगी आ पिर वारो-समाजोक िज नगीक िख 0 सा-िप हानी सुनैत अपन कारोबार करैत आएल छेली।  \nसाइिक लपर सँ उतिर  िक शुन भाय, 0 टेc डपर साइिक ल ठाढ़ करैत बजला-  \n“चाची गोड़ लगै छी?”  \nिक शुन भायक गोड़ लागब रेहना चाची सुनबे ने केली जे अस ीरवाद िद तिथ न, ले बलैया उनटा कऽ पूिछ  \nदेलिख न-  \n“बौआ, माए नीके छह िक ने। जिह यासँ गाम छूटल, कारोबार गेल तिह यासँ चीu हो-पहचीन गेल। के केतए \nजीबैए आ केतए मिर  गेल। मिर  गेल मनक सभ सखी-बिह नपा।”  \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भायक माथ चकरेलिन । जिह ना एक-जिन या, दू-जिन या, बहु-जिन या ओछाइनो-\nिब छाइन चकराइत जाइए तिह ना बुिध ओ-बुिध यारी आ चासो-बास तँ चकराइते अिछ । तिह ना िक शुन भायक मन चकरा \nगेलिन , चकरा ई गेलिन  जे गाम छूटल! गाम िक ए छूटल? गुम-सुम भेल िक शुन भाय रेहना चाचीक झूर-झूर भेल चेहरा \nदेखए लगला, जेना खेसारी-बदामक बीिड़ या झूर-झूर भेलो पछाित  गरदी तरकारीक rप पकिड़  भो य भोग पबैक सुख \nपबैत अपन िज नगी चैनसँ गमबए चाहैए, तिह ना चाचीक मन सेहो पुलकैत रहिन । मुदा िब नु बुझनॱ तँ निह ने लोक \nबुझैत। कोनो बात सूनब आ बूझब, दू भेल। बुझैले बेसी सु नए पड़ै छै, सुनै तँ लोक एकहरफीओ अिछ । भाय \nपुछलिख न-  \n“चाची, गाम केना छूटल?”  \nिक शुन भायक ¨ सुिन  रेहना चाचीकV एको िम िस या िब सिब सी नै लगलिन , जेना नीक िज नगी पािब  िक यो नीक \nिस रासँ अपन िज नगीक बाट पिब ते खुशी होइए तिह ना भिग न जमए पािब  रेहना चाची खुशी छिथ । मुदा पेटमे पेटेले \nझगड़ा उिठ  गेलिन । झगड़ा ई उठलिन  जे बीतल िज नगीमे जे घटल सत बात अिछ  ओ बाजल जा सकैए की  नै? \nओना आब ओइ बातक खगतो निह यV जक` अिछ  मुदा इित हास तँ काल-खc ड िव हीन भाइए जाएत? मन बेकाबू भऽ \nगेलिन ! मुदा िब सवास देलकिन । िब सवास ई देलकिन  जे अबैया िद न सुखैया तँ अिछ ए तखिन  िक ए ने अपन िज नगीक \nबात भाइओ-भातीजकV किह  िद ऐ। आब िक यो िज नगी लूिट  लेत। बजली-  \n“बौआ, सात-आठ बखOसँ गाम सभ छोड़लॱ, ओना खटनी छूटने देह ो हर-हरा गेल, मुदा मन अखनो कहैए जे \nजािन  कऽ रोगा गेलॱ। गामे-गामे तेना ने छीना-झपटी हुअ लगल, जे आन गामक लोकक कारेबारे◌ेटा नै चलैक \nर0 तो किट -खॲिट  गेल।”  \nएक संग िक शुन भायक मनमे रंग-िब रंगक अनेको ¨ उिठ  गेलिन , मुदा जिह ना मुड़ी आ ट`ग कटल लहासकV \nपरखब किठ न भऽ जाइए तिह ना चाचीक बात सुिन  भेलिन । छीना-झपटी आिक  झपटी-झपटा, वएह ने जे जिह ना खर \nवG ता लोकिन  अपन मेिह का चाउरमे मोटका चाउर फVिट  काज ससािर  लइ छिथ  आिक  मोटके चाउरमे मेिह का फVिट  दइ \nछिथ न...। मुदा अनेरे मन वौअबै छी। मनकV थीर करैत बजला-  \n“चाची, जिह या जे भेल, से भेल, आब नीके छी िक ने?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाची िब सिम त भऽ गेली। ‘िब सिम त’ ई भऽ गेली जे यएह देह छी, अपन गाम \nलगा प`च गामक लोकसँ हबो-गब करै छेलॱ आ खेबो-पीबो करै छेलॱ, कमाइओ-खटा लइ छेलॱ, से तँ िछ नाइए गेल! \nओना आब अपन उमेरो ने रहल जे माथपर पिथ या लऽ चािर  गाम घूिम  कारोबार करब। रेहना चाची बजली-  \n“अपन बेटा-पोता अ¤ ला हेिर  लेलिन , मुदा फेर वएह ने देबो केलिन ।”  \nरेहना चाचीक उर िक शुन भाय नीक जक` नै बूिझ  सकला। तेकर कारण भेलिन  जे लगले सुनला  जे बेटा-\nपोता हेिर  लेलिन  आ लगले सुनला जे पौ* ब चा छी आ भिग न-जमएक पिर वारमे रहै छी। मनकV सोझरबैत िक शुन \nभाय बजला-  \n“चाची, हमरा ओिह ना मन अिछ , जखिन  माइओ आ अहूँ एकेठीन बैिस  खेबो करी आ नीक-अधला गपो \nकरी।”  \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाचीक अपन सिर  बखOक िज नगी िब जलोका जक` मनमे चमकलिन । किर याएल \nमेघ, बदिर याएल मौसम, सरिद याएल राित मे जखिन  िब जलोका चमकै छै तखिन  ओ अपन इजोतक संग अवाज करैत \nकहै छै जे हम लाली इजोत छी नै िक  पीड़ी। पीड़ी दूर-देशक होइ छै लाली लगक। माण असतक होइ छै आिक  \nसतक? सत तँ अपने सत भऽ सॱसे फल फड़ जक` अिछ ।  \nरेहना चाचीक आगूमे ठाढ़ िक शुन भायक ने ‘अक’ चलिन  आ ने ‘बक’। िद न सेहो लुक-झुका गेल। सुrज तँ \nडूिम  गेल मुदा लाली ओिह ना पसरल छल। िक शुन भाय बजला-  \n“चाची, अखिन  तँ िद न िन सिच त नै भेल मुदा अखने किह  दइ छी जे अह`कV िल औन करै छी।”  \nिक शुन भायक ‘िल औन’ सुिन  रेहना चाचीक मन ठहकलिन । मन ठहकलिन  ई जे आब वएह जुग-जमाना रहल \nआिक  ओइसँ नीको-अधला भेल। नीक-अधलाक बीच रेहना चाची बोझक तर पिड़  गेली। जइसँ बोिथ या गेली। बोिथ या \nई गेली जे की स बu ध छल! कोरा-क`ख तर केते िद न िक शुन लालकV नेने छी, पाविन मे पवनौट खुएलॱ आ अपने केतए \nखेलॱ, तेकर कोन िह साब। िज नगीए ओही भरोसे बीतल िक ने। आइ ओइ िक शुन लालक बेटाक िब आह छी, की आब \nओतए पहुँच पाइब सकै छी? केना पािब  सकै छी? जैठाम लोक अधला काज करै छल तैठाम गंगाजलसँ िस G त कऽ \nनीक बनौल जाइ छल, आ अखनो बनौल जाइए। मुदा ओहन तँ जगहे  िख या गेल। मुदा जैठाम गंगेजल अधला बिन  \nजाएत, तैठाम की उपए। रेहना चाचीक मन ओझरा गेलिन । मुदा सँझुका तारा जक` जेना मनमे भुक दिन  उगलिन । \nउगलिन  ई जे जँ कहॴ काजेक चचO पाछू पिड़  जाएत आ अनेrए गप स`झ पड़ा देत तइसँ नीक जे काजक नSगिर  \nपकिड़  धार पार होइ, बजली-  \n“बौआ, ढौओ-कौड़ी लेलहक हेन?”  \nढौआ-कौड़ीक बात सुिन  िक शुन भायक मन पुलकलिन । बजला-  \n“चाची, िब आहक अखिन  गपे-सप उठल हेन, ओ सभ गप पछुआएले अिछ , जखिन  िब आहमे एबे करब तखिन  \nसभ गप बुझा देब।”  \nिक शुन भायक झ`पल-तोपल बात सुिन  रेहनो चाचीक मनमे उठलिन , जेते अ¤ ला-िम य` पिर वार सभकV झ`पन-तोपन \nदैत रहिथ न तेते नीक। भगवान सभकV नीक करथुन। बजली-  \n“िक शुन बौआ, देिख ते छह जे अथबल भेलॱ। चलै-िफ ड़ै जोकर नै रहलॱ, मुदा पोताक िब आह देखैक मन तँ \nहोइते अिछ , से...।”  \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भाय गुम भऽ गेला। गुम ई भऽ गेला जे की रेहना चाचीकV य-काजमे िल यनु \nकरा लऽ जा पएब? की समाज एकरा पिस न करत? जे दुरकाल सम ए बनल जा रहल अिछ  ओ भिर याएल जrर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nअिछ । मुदा जात तर पड़ल ओंगरी जँ िन कािल  नै लेब, तँ जातक काजे केना चलत। कोनो एकेटा ने हएत या तँ \nपीिस या हएत वा ओंगरी िप साएत। मुदा भिव स...।१,३०७     \n    \n९९ ९९    जुलाजुला जुलाजुलाईई ईई    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४         िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nशारदा नu द िसंह ::   \nक!  करब  से अह\"ं कहू    \n \n \n \n \n \nरामा कहलकै-  \n“ऐ सुनै नइ छै। अँगनामे नै छै की? केतए चिल  जाइ छै, से नै जाइन।”  \nदेिख यौ ने एतबे कालमे कए गोट महाजन दुआिर  लािग  गेला। अखिन  तँ भोरे भेलैए, िद न तँ ब`की छै। आ \nिक छु पटौनीओं बलामे रिह ए गेलै। पिह लुका महाजन किह ते रहै आिक  धरदिन  दोसरो महाजन हुनक मँ◌ुहक बात ऊपरे \nलोिक  लेल की जे वr खाद तरेचा जे नेने छेलै ओहूमे अदह ा देने रहै आर ब`की रिह  गेलै। कहने छेलिख न जे \nयूिर याक बोरा लेबै ने तँ ओहीमे िम झर करादेब।  \nसे तँ आब फिस लो नवको होइतै। आइ िब नु नेने िक  हम टसिक  नै सकै छी। एनामे तँ हमर भ«ीए जाम भऽ \nजाएत। एहेन महाजनीसँ बाद अबै छी। कहू एहनो भेलैए। एतै  कहल गेलै जे प£च िख आइ ऋृणे िब आइ। ई उतारा \nचौरी भऽ रहल छेलै की।  \nएकटा गाड़ी ए हरे हौरन दैत हुरहुराइत आिब  रहले ओहीपर िल खल छेलै उतरी िब अ◌ार ामीण 'ेि* य ब£क गोड़ा-\nवौराम दुआिर  लािग  गेल अिछ । मुहथिर पर अमला सभ ठाढ़ भऽ कऽ पूिछ  बैसला-  \n“यही रामा का घर है?”  \nसभकV सभ अकबका गेल।  \nई तँ एहेन सनक दृ य गोचर होइ छै िक  याग राजक संगम सुनै छी से सएह बुझू। एमहर गमैआ महाजन आ \nओमहर सरकिर या तं* बीचमे रामा।  \nदुनू अपन-अपन अ◌ोसुलीक तगेदाक संगे धमकी दऽ रहल ओ सुनै छल।  \nओही कालमे िन धरक रामाक घरवाली, जेकरा गामवाली कहै जाइ छै, धरधराएल आिब  रहल छेलै। ओकरा ई \nसभ कोनो पते नै। ई संगम देिख  ओ सहिम  गेिल  आ चा◌े}े पएर घूिम  दोसर बाटे का◌ेनो तरहV आँगन गेली नेप­ यसँ \nबाजिल -  \n“से की बात िछ ऐ एना आँगनक मुहथिर  छेकने सभ ठाढ़ छै? की हमरा दुआिर -दरब जा नै? महाजन िछ ऐ \nआिक  धनच®र?”  \nलोकक जेना ल'णे छै। केहेन जमाना भऽ गेलै। ओ सभ तँ िक छु बुझबे ने करै छै।  \nखाद-पािन  आ जोताइबला सभकV िच u हते िछ यिu ह । हुनका सभकV तँ उिच ते िक एक तँ गाम-घरक लोक अिह ना \nहोइते छै।  \nदोसर पेu ट-शटOबला तँ पढ़ल-िल खल सन बुझना जाइ छिथ  तँ ऊहो सभ तँ ओहने सनक सरकारीओ लोक \nअछरकटुआ जेना आिक  आर'णबला लोक छै की। बुझबामे तँ यएह  अबैत अिछ । हािक म-हुकुम आब छिथ  तँ केतौ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nबैिस  कऽ ऋृिण याकV बजबै छै आ ओकरा सुख आ दुख बुझबैक कोशीशो करै छै। तेकर उपराu त तँ देब-लेब हेबै \nकरतै। खैर जे िक छु।  \nतेतबा धिर मे एगो कहावत छै, ‘दािल -भातमे मूसलचu द’ एकटा गाए पोिस य` लगौने छेलै। ऊहो ओहीकालमे जूिम  \nगेल तेना ने तुमिक  कऽ बाजए लगल-  \n“गाए िव आ गेल चलू फिर आ िल अ या तँ अह` िल अ की हमरा िद अ?”  \nआब तँ ई दोसरे मिम ला खड़ा भऽ गेल। असमंजसमे रामा कहलकै-  \n“ऐ की करब से अहॴ कहू?”  \nब£कबला कहलकै-   \n“रामा ब£क से बैल िल ए थे सो अभी तक कुछ नहॴ दे पाया है। अब जबदी-कुक¯ होगा नोटीश होने जा रहा \nहै अगर एक माह के अu दर तक ऋृण भूगतान नहॴ करने पर...।”  \nई किह  गाड़ी हूरO...।  \nसे सुिन  गामवालीकV स`स-मे-स`स एलै। एक मासक बाद ने ब ूझल जेतै। हँ-हँ सभटा फेर ए®ेबेर, िव पित  तँ \nएसगर नै ने अबै छै। ओ तँ संगे बहुतो िक छु नेनै अबै छै। एकटासँ उवरै छी तँ दोसर जेना दुहािर पर।  \nसभ अपन-अपन ता◌ैक एहनेमे सुतािर  ने लइ छै।  \nदोसर जे मौका पािब  िच  कऽ िद ऐ, जे मनुखक सोभाव िछ ऐ। देखू ने पैसा तिह ना ने उिड़  जाइ छै जेना \nिच °ोर म`छ लऽ कऽ उिड़  जाइ छै। अखिन  एनमेन एहने समए बीित  रहल छै।  \nएमहर गमैया महाजन आइ तँ अनशन तोड़बे ने करै छै। ई तँ केकर िद नक पिड़  भऽ गेलै। आँिख  आu हर नाम \nनयन सुख केहेन महाजन, तमासा देिख यनु।  \nजीअब ब`चब सदहा देब ऋृण खा कऽ लोक केतौ रहलैए। आइ ने तँ काि°  सूदो लगा कऽ देब आइ अपने \nसभ अनशन तोिड़  िद औ?  \nआब आँिख  खुिल  गेल जे महाजनीय एगो िन j ठुर चीज होइ छै। एकटा गीत छै जे, ‘तू चीज बड़ी है म0 त-म0 त’ \nसे सएह।  \nगामवाली ऐ दुआरे कहै जाइ छै जे ई दुनू गामेक ाइमरी 0  कूलमे पढ़ै छेलै। अखुनका जक` नै जे दूध छोड़बे \nने करै छै आ चट 0 कूलमे भितO करा दइ छै। पिह ले तँ दस-बारह बखOक होइत रहै तहन 0 कूल ढिठ यौल जाइत रहै। \nतही वैचमे ईहो दुनूकV आँिख  यार भऽ गेल। की लैला-मजनूक कहानी सुनै छी तिह ना रामा-अनिर याक ेम सफुिट त \nभऽ ऐ rममे आइ देिख  रहल छी। रामा गामक बेटा आ अनिर या ऐ गामक बेटी मुदा टोल दू। उतरवािर  टोलमे रामाक \nघर आ दिछ नवािर मे अनिर याक। जाित  ए®े गो* दू मूल अलगे। बहुत ताड़नक बादो ेम गाढ़ होइते गेलै। जे देिख ए \nरहल छी। दामपe य जीवन िब ता रहल छै।  \nसभ दुख सिह तो हँसीसँ रिह  रहल छेलै। आब घर बसलै तँ ि क छु उपाजOनो भेनाइ तँ जrरी छै। ेमभाव \nिद नानुिद न बिढ़ ते रहलै पढ़नाइओ तँ आगू नै भेल तेहन सन झमेला भऽ गेल जे पिढ़ तै की, दोसरे पढ़ौनी पढ़ऽ लगलै।  \nएक िद न अनिर या यानी आब गामवाली नाओंसँ जानल जाइ छै, घरबलाकV कहलकै-  \n“आउ आब जे भेलै से तँ भऽ गेलै नै बाहर-भीतर जाएब तँ ग ामेमे खेती-वारी कr दस सेर आ दस-टाका \nहाथपर रहत।”  \nसे सुिन  रामा खुशीसँ उछलए लगल-  \n“हँ-हँ हम खेती करब।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nतइले पिह ले आइ.आर.डी.पी.मे नाओं िल खबऽ पड़ैत रहै। जेकरा आब गरीबी रेखामे यानी बी.पी.एल. कहै छै। \nओहीमे नाओं अपन घॲिस यौलक तँ एक जोड़ा बरद बसौली हाटपर ब£क ारा द कएल गेल।  \nखेती-वारी yी गणेश कएल। खेत खूब मन लगा कऽ तैयार करए।  भिर -भिर  िद न आब तँ खेतेमे रहैए। जोतै-\nकोरै िक िस म-िक िस मक बीआ-खाद कीटनाशक दवाइ छीरकल करै।  \nएतेक िद न तँ जीवन हँसीमे उिड़  गेलै। हेकरी हवा भऽ गेलै, तहनसँ िम हनत केनाइ शुr केलक। स`सो लेल \nने होइ। बरद जे ब£कसँ नेने छेलै तँ ओकरेमे लागल रहए प ड़ै छेलै। खेतसँ छुटै तँ बरदक सेवा करैत रहए। घरकV \nतँ कायाक¤ प भऽ गेल। एकटा दोसरे उe साह-उमंग आ ेम वाह हुअ लगलै।  \nभदै आ धान दुनू केलक। भदै तँ अगता फिस ल होइ छै जे उपराहैरक आ धन चर-च`चरमे बागु केलकै।  \nफिस ल सभ तँ जेना उिध याएल जाइ छेलै। खेतपर सँ आबए तँ खुशीसँ फुले ने समाइत छल। गामवाली सेहो \nवर आतर-चातर जे बr नै बाहर-भीतर तँ गामे नीक जक` रहु जेना अखिन  रिह  रहल छी। से ईरकV जएह सोहाइ \nछिu ह  सएह करै छिथ न। ‘ढाक के वही तीन पात’ सभ िद न कj टमे बीतल।  \nभदैकV तँ कएक बेर पटौनीओं केलक। शुr-शुrमे भदै तँ लहलहा उठलै जे देिख ते बनै।  \nधान अखिन  ब`चल छै मन मु¢ ध कऽ दइ छै। आशापर पािन  िफ र गेल एको ने चलल। अकास िद स तािक ते \nरिह  गेलै। कथीले बख{ होइते, सभटा भदै जिर  कऽ खकिस याह भऽ गेलै। भदै तँ जरतीमे चिल  गेलै।  \nधान जे कनी-मनी दम धेने रहै तँ आसीन हिथ या तेतेक ने बरसलै जे ग हरा तक दहा गेलै।  \nसभटा तीन तेरह भऽ गेलै। रामा अवाक्। गामवाली बड़ िज बठगिर  दुखक संगी धैयOवान, हँसमुख तँ तेहेन छेलै \nिक  िव पित क पहाड़े खसल रहै तैयो हँिस ते रहए।  \nदोसर जेबह नेपाल कपार जाइत संगे, बरदो जे नेने छेलै ब£कसँ से ऐ मािट -पािन मे एडजेस् ट नै कऽ सकलै।  \nएगो बरद हराठेमे रामनाम सe य भऽ गेल। बँचलाहा िक छु िद न सेहो चिल  बैसला। जओ जबे गया मटर टघहिर ए \nिग या।  \nअहॴ कहू आब की करी?  \nवा की करब से अहॴ कहू।  \nगामवाली तँ गाढ़ेक साथी रहबे करै, रामाक ढाढ़स बाu हए लागिल । कहलक-  \n“जाउ तँ ओ जे गाए पोिस य` लगौने छेिल ऐ।”  \n“हँ से की।” रमा बाजल।  \nगामवाली-  \n“गाए फिर छा लेब ओकरे दऽ देबै। आ पैसा लऽ कऽ िक छु-िक छु महाजनोकV दऽ देबै तँ ओकरो सभकV भरोस \nहेतै।”  \nगामसँ प`च आदमी लऽ चलला गाए फिर याबऽ लेल। वैnनाथ, जमाहर, िब लास, पचुआ आ अपने रामा।  \nगाए बलाकV ओहीठाम, वैnनाथ हाक पाड़लक-  \n“औऊ, घरवारी छह होउ।”  \nओ सुिन ते देरी हबोढ़कार भऽ कानए लगल। आिब  िग रहत देिख औ भगवानक चिल तर।  \nदेिख ए कऽ प`चो आदमीकV आँिख सँ नोर छलछला गेल रहिन । दृ य हृदए िव दारक। की कहब हे भगवान अहँ◌ूक \nलीला अपार अिछ ।  \nतेहेन ने ड`ग अह`क होइ छै जेकरा लगै छै सएह बुझै छै।  \nआिख र भेलै जे नवजात गाएक ब चा मरल पड़ल आ दोसर कात गाए अब-तब जइ घड़ी-जइ पहर। ओकरे मुँह \nसभ लोक घर िद स िह आसऽ लगल। और बाजए लगल-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \n“आप इ छा सवOनाशी, देव इ छा परमबल:।”  \nगामवालीकV सभ बोल-भरोस, ओ सभ दऽ 0 थान केलक।  \nइित yी होइते गामवाली भारतीय नारीक एकटा अंग “Parts of the man” िक रदार िन भावेमे एको िम िस या \nकम नै रखने छै।  \nरामासँ कहै छै-  \n“हे, िध रज राखू। जाउ िक छु िद न परदेश िक छु ढौआ कमा लाउ आ महाजनकV िद यौ।”  \nकपार तँ आगू-आगू दौड़ैए। एकटा कहबी छै, घरक कोस पचास। से लगले रिह  गेल। रामाकV तँ ओतै अिछ  \nनै, एमहर गामवालीक िच u ता बढ़ऽ लगल। िद न तेना िब तै छल जेना राित  आँिख मे किट  जाइ। नव िव वािह ता िद न नै \nहोइ राित  वr रहै।  \nतिह ना सन भीतरे-भीतरे कुही होइत रहै, जॱ-जॱ ब£कबलाक मास नजदीक हुअ लगल।  \nउपछल डबराक खा जक` देखैमे लगै छल। िक  फ`ड़ल पोठी माछ जक` हुअ लगल जखिन  िक  अखिन  धिर  \nअपसुइया छै। िच u ताक मारे रामाकV िन  आब टुटलै गामवालीक दशा देिख ।    \nकी करबै से अहॴ कहू।  \nसे हम आब गाम नै रहब सभ आशपर तुषारपात भऽ गेल गाए बेिच  ऋृिण य` महाजनकV दैित ऐ से नै रहल।  \n“जेतेक खेत अिछ  सभ बँटाइ लगा देबै। हम तँ चललॱ  परदेश। अह` अपन धैयOकV नै छोड़ब िब नु महाजनी \nअदा केने घर नै आएब।” \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nराजदेव मc डल ::   \nदोख केकर     \n    \n \n \n \n \nइजोिर या रहै मुदा मेघक कारणे कनी अu हार सन लगै छेलै। िन िश भाग राित । सभ सूतल। िक u तु िद नेश दुनू \nपरानीकV िन े ने होइ। जेना िन े rिस  रहल। नै रहल गेलै तँ प³ीकV कहलकै-  \n“केतेकाल भूखल रहब? उठू खा िल अ।”  \nप³ी चु पे करोट फेिड़  लेलक। पित  ब`िह  पकिड़  िह लबैत पुछलकै-  \n“की भेल? बजबै तब ने बुझबै।”  \n“बूिझ  कऽ की करबै? अह` बुते िक छो ने हएत। अह` तँ उनटे...।”  \n“बुझबै तब ने। हमर दोख हेतै तँ हमरे दc ड देब।”  \n“कोनो बुझने नै िछ ऐ। दोख अह` माएकV रहै आ गािर -बात हमरा देलॱ। अह` हमरा बजा नै सकै छी।”  \nपित -  \n“तँ कहू जे rसलासँ िद न-गुजर चलतै?”  \nतमसाइत प³ी बाजिल -  \n“केतबो ग¤ ती अह`क माए करै छै, तँ अह` एकोबेर बजै िछ ऐ आ हमरापर ड`ग लऽ कऽ हुड़कै छी। कहै \nछी, हमरा बजाउ नै। हम अिह ना भूखले मिर  जाएब।”  \nसमझाबैत पित  बाजल-  \n“अ छा एकटा िख 0 सा सुिन  िल अ। फेर नै बजब। सुिन यौ। ई कथा चौबीस-पचीस बरख पहुलका छी। \nएकटा औरतक कथा। सुखक लीलशामे दुखक कथा। ओ ब´ड सुuदर आ  सुशील रहए। तँए शुrमे पित क \nआँिख मे ओकरा लेल परेम भरल रहै। मुदा एक-आधटा एहेन घटना घटले जे ओइ औरतकV ससुर आ पित  दुनू \nदुख िद अ लगलै। ससुरकV मोनमािफ त दहेजो नै भेटल रहै आर बहुतो कारणV तमसाएल रहै छेलै। ओइपर सँ \nओहने समए आ अवसर सेहो भेट गेल रहै। एहेन समैमे केतबो ड`ट-डपट करतै तँ उनटा कऽ जवाबो केना \nदेत।  \nदू बेरसँ पँचमसु िच ¤ का नोकसान भऽ जाइ छेलै। प`चम मास चिढ़ ते दरद करै आ गरभपात भऽ जाइ। तँए \nओकरा पित ओकV हिर दम नाकेपर तामस रहै। जे सभ सोचने रहए ओ सभ पूरा नै होइत देिख  मोन हिर दम िब धुआएले \nरहै छेलै। देखैत सपना टूिट  गेलासँ कठ तँ हेबे करै छै।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \n...सासु नै रहै। औरित या केकरा किह तै। आ के ओकर दुख ब`िट तै। जेमहरे जाए तेमहरे ड`ट-डपट आ \nठोकर। िक यो अपन नै, सभ आन। काज-उदेममे लगल समए कटबाक  पिर यास करए आ असगरमे बैिस  भिर  मन \nकािन  मनकV ह¤ लुक करए। समए िब तैत रहै छै। िब तैत रहल।”  \nअहूबेर ओरित या तीन मिह नासँ गरभवती रहए। कानसँ 0 वर टकरा जाइ-  \n“फेर ओिह ना हेतै। ऐबेर भगा बेटाकV चुमौन करा देबै।”  \nफेर दोसर काने पित क 0 वर सुनै-  \n“कोन-कोन डागदर-बैद आ ओझहा-गुणीसँ देखेलॱ। कोनो फेदा नै। हेतै केतएसँ? पिप याही अिछ  ई।”  \nभातक दुख नै बातक दुख। जेना सािu ह  मरै। कलेजामे भूर करै।  \nमोन आ शरीर दुनू संगी। एककV दुिख त भेने दोसर केना ठीक रिह  सकत।  \nऔरत िब मार रहए लगल। माए-बापकV पता लगलै। समाद गेलै आ  एलै। ओ नैहर आिब  गेल। जेना बैशखा \nरौदमे गाछतर। नैहराक छ`ह।  \nसभ ग प सुिन -बूिझ  माए-बाप उपचारमे लिग  गेलै। की-की नै केलक। केतए-केतए ने गेल।  \nअही lममे एकटा साधु बाबा उपदेश देलिख न-  \n“एकरा छह मिह ना वोनबास करबए पड़तौ।”  \n“औरत तँ अहुना बोनवासेमे रहैत अिछ । फेर कोन वोनबास?”  \n“घर-अँगनासँ अलग। राित ओमे नै आिब  सकैत अिछ । अपने हाथसँ बनौल खाएत-पीअत। आर सभ ग प \nबुझए पड़तौ।”  \nमाए-बापकV मोन उड़ल रहै। सu तानक सुखक लीलशा।  \nवोनबास शुr भऽ गेल। घर-अँगनासँ अलग। आमक गाछीमे। बास करए लगल। टोलक लगेमे रहै मुदा ग प \nतँ केकरोसँ नै कऽ सकैत अिछ । इशारासँ काम चलाउ। आन लोक हटले रहै। िद न तँ किट  जाइ मुदा राित  पहाड़।  \nकुशक ओछाइनपर गुदरी िब छौना। मािट एपर खाना आ मािट एपर सोना। मूजक डोरासँ ड`ड़मे जखम भऽ गेलै।  \nजाड़ा-गरमी-बरखा। अu हिर या राित । स`प-कीड़ा, िब लाय-कुा निढ़ या-िख िख र। एकाu त बास। भिर  िद न तँ जे \nिक छु मुदा राित मे माएकV नै रहल जाइ। बारहो बजे राित मे आिब  बनवासी बेटीकV भिर  प`ज पकिड़  सुित  रहए। िन  \nटुिट ते ओइठामसँ चिल  आबए। जे फेर कोनो दोख ने भऽ जाए। आ आबैबला संतानपर कोनो िव पित  ने पिड़  जाए।  \nकेहनो किठ न समए रहै छै। किट  तँ जेबे करै छै। लोको कोनो कम लगराह होइ छै।  \nवोनबासक समए बीतल।  \nगरभकाल पूरा भेलापर औरित याकV बेटा जनमलै। फेरसँ ओकर सुखक िद न घुिर  एलै। सभ िदससँ िस नेहक \nबरखा हुअ लगलै।”  \nिक छुकाल  चुप रहला पछाित  िद नेश अपना प³ीकV पुछलकै-  \n“आब कहू जे ओइ माएकV जँ बेटा गािर -बात देतै तँ ओकर की दशा हेतै?”  \nप³ी गु मी साधने। िक छो बजले ने जाइ। फेर िद नेशे बाजल-  \n“ओ औरत हमर माए िछ ऐ आ ओ बेटा हमहॴ िछ ऐ।”  \nदुनू परानी चुप। राित क िच ड़ै केतौ-केतौ बजै छेलै। आर सभ िक छु िन शµ द भेल। दुनू परानीक बीचसँ शµ द \nहेरा गेल छेलै। िक u तु  हाथ-पएरक िl यासँ ग प शुr भऽ गेल छेलै। स`स- व`स गवाही दइ छेलै। मु0 कीकV अu हार \nझँपने छेलै। आ दुनू परानीक बीच दोख िब ला गेल छेलै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nल मी दास ::  \nगंगाजलक धोल    \n \n \n \n \n \nसहदेव काकाकV गामे िक छु गोरे सहदेवकाका कहै छिu ह  तँ िक छु गोरे फटहाकाका सेहो कहै छिu ह । िक छु गोरे \nसहदेव भैया कहै छिu ह  तँ िक छु गोरे फटहाभैया सेहो कहै छिu ह । मुदा हमर ने िक छु किह यो िब गाड़लिन  आ ने नीके \nकेलिन  तँए हम सहदेव कके कहै िछ यिन ।  \nअह` कहब जे लोकक एकहरी नाओं होइ छै हुनकर िक ए दोहरी छ िu ह ? दोहरीक कारण अिछ  जे जे घिट या \nकाज सहदेव काका अपने करै छिथ  ओही काजले दोसरकV रेड़बो करै छिथ न आ आँिख क पािन य उतािर  दइ छिथ न। \nओना केते गोरे एहनो छिथ  जे अपनो सहदेव क®ाक केलहा काज लोके लग उगिल  दुसबो करै छिu ह  आ फटहो कहै \nछिu ह । मुदा जिह ना गदOखोर अपन गरदा झािड़  ¶ेश भऽ जाइए तिह ना अपन गरदा झािड़  सहदेवो काका ¶ेश भऽ जाइ \nछिथ ।  \nआइ सहदेव काका केकर मुँह देिख  ओछाइन छोड़ने छला केकर नै, भोरे-भोर दुनू परानीमे झगड़ा बिझ  गेलिन । \nिख िस या कऽ अलोधनी काकी आगूमे थूक फेिक  कहलकिन -  \n“अह` पुख छी आिक  पुखक झड़ छी?”  \nप³ीक समुिच त उर दऽ सहदेव काका भिर  िद नका जतरा दुइर नै करए चाहै छला, मुदा झगड़ा बेर चुपो रहब \nहािर  मानब बूिझ  बजला-  \n“अह` कहने जँ हम पुखक झड़ छी तँ अहूँ तँ झड़क झरिन यV ने भेलॱ।”  \nसहदेव क®ाक बात जेना अलोधनी काकीकV रब-रबा कऽ छूिब  लेलकिन । जिह ना कुकुर कटौजमे द`तसँ पकड़ा-\nपकड़ी करैत घीचा-तीरी करए लगैए तिह ना काकी बजली-  \n“गामक लोक जे फटका कहैए, से कोनो झूठ कहैए। अह`कV ने कोनो काजक ठेकान अिछ  आ ने कोनो \nबातक ठेकान अिछ ।”  \nजेना लंकामे अि¢ न वाणकV रोकल गेल, तिह ना सहदेव काका अलोधनी काकीक अिग याएल बोलकV रोकेत बजला-  \n“कथी ले अनेरे अपने मुहV दोखी बनै छी, एतबो ने बुझै िछ ऐ जे हमरा फटहा कहैए ओ िक  अह`कV फटही नै \nकहत।”  \nअपन हूसैत वाणकV देिख  काकी पाशा बदिल  बजली-  \n“लोक दुसैए, तेकर लाज नै होइए?”  \nजेना ठोरक बरी पकै छै तिह ना काका पकबैत बजला-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \n“जे दुसत से पिह ने अपन घरवालीकV पुइछ  िल अ जे अपने केते गंगाजलक धोल छी।”  \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nदुग{नu द दुग{नu द दुग{नu द दुग{नu द मc ड  मc ड  मc ड  मc डल ल ल ल :: :: :: ::     \n    \nछु तहर    \n \n \n \n \n \n \nिस मराक िश वनu दन बाबूक दोसर बालक राजाबाबू, नाओंक अनुrप राजकुमारे सन लगै छल। बेस प`च हाथ \nनमहर, गोर-नार, भरल-पूरल देह, पिह रन-ओढ़न सेहो राजकुम ारे सन। िव धाताक कृपासँ हुनक प³ी देखए-सुनएमे \nसुu दिर । मm यम वग¯ए पिर वारमे जनम। नैहर सेहो भरल- पूरल। राजाबाबूक िब आह नीक घरमे भेल। कोनो तरहक \nकमी नै। जेते जे बिर याती गेल रहिथ , सभ िक यो खान-पानसँ स रहिथ । बड़-बिढ़ य` घर-पिर वार छल। राजाबाबू \nिब आहक पछाित ओ अm ययन जाड़ीए रखलिन । नीक-नह`ित  पढ़ैले पटनामे नाओं िल खा डेरा रखलिन । छु}ी भेलापर गामो \nचिल  अबै छला। गाड़ी-सवारी भेने गाम आबए-जाएब कठीन नै छल। अहीlममे राजाबाबूकV पिह ल सu तानक rपमे \nएकटा बालक- अनील आ एकटा कu या सुधाक जनम भेल। माए-बापक अनुrप दुनू ब चो तेतबए सुu दर छल। lमश: \nदुनू ब चाक टे°ुक भेलापर ानोदय झंझारपुरमे नाओं िल खा देलिख न। ब चा सभ ओतै रिह  पढ़ए-ि◌ लखए लगल।  \nएमहर पटनामे रहैत राजाबाबूक संगित  खराप हुअ लगलिन । जइसँ ओ दो0 ती-यारीमे पीबए लगला। एक िद नक \nगप छी, गाम एलाक बाद अधरित यामे जोरसँ ह¤ ला भेल जे राजाबाबू पेटक दद· िच िच या रहल छिथ । राित क मौसम \nदेिख  गामक डाG टर बजौल गेला। सुइया-दवाइ दऽ आगू बढ़ैक सलाह देलिख न। िब मारी उपकले रहिन । प³ी िव शेष \nजतनसँ पथ-परहेजसँ रािख  दुइए मासमे दुखकV कu ¸ोल कऽ लेलिन । एमहर राजाबाबूक मन ठीक होइते फेर िज ¹ कऽ \nपटना चिल  गेला। पिर कल जीह केतौ मानल जाए, पुन: वएह रामा-कठोला। गाम आबिथ  आ भैया जे पाइ दिu ह  आिक  \nनै दिu ह  तँ प³ीएक गहना-जेबर बuहकी लगा-लगा पीबए लगला। कहबीओ छै चािल -कृत-बेमए ई तीनू संगे जाए। छओ \nमास ने तँ िब तलै आिक  वएह पुरने दुख राजाबाबूकV उखड़ल िन । मुदा ऐबेरक ददO बड़ तीवº छल। सुतली राित मे \nराजाबाबू अपना िब छौनपर छटपटए लगला। पेट पकड़ने जोड़-जोड़सँ िच िच यए लगला। िन िस भाग राित  रहने हो-ह¤ ला \nसुिन  लोक सभ जागल। लोकक लेल अँगनामे करमान लिग  गेल। ददOक मारे राजाबाबू पलंगपर छटपटा रहल छला। \nएकबेर बड़ी जोड़सँ ददOक बेग एलै आ राजाबाबू खूनक उu टी करैत सदा-सदाक लेल शाu त भऽ गेला।  \nअँगनामे का-रोहट उिठ  गेल। टोल भिर क लोक सभ जािग  गेल। मुदा राजाबाबू तँ सभसँ िर 0 ता–नाता तोिड़  \nपरमधाम चिल  गेल छला। परात भेने िब ना बजौने सभ आदमी िम िल  ब`स कािट , तौला-कराही, सरर-धूमन आ गोइठापर \nआिग  दऽ राजाबाबूक पिह ल सu तान अनील हाथमे दऽ अपने आमक गाछीमे राजाबाबूकV डािह -जािर  सभ िक यो घर \nघुमला।    \nकौ°ुका राजाबाबू आइ अपन महलकV सु कऽ प³ीकV कोइली जक`  कुहकैले छोिड़  चिल  गेला। प³ीक वएस \nमा* पचीसेक आस-पास, सu तानो तँ मा* दुइएटा। मुदा अपन कमOक अनुसार आइ कोइली बिन  कुहैक रहल छिथ । \nकाि°  तक जे सो°ो िसंगार आ बीसो आवरण केने सा'ात् राध ाक ित मूितO मेनका आ उवOशी सुिर  छेली ओ आइ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nउजर दप-दप साड़ी पिह िर कुहैक रहल छिल । केतए गेलिन  भिर  हाथ चुड़ी, केतए गेलिन  भिर  माङ सेनुर...। सभटा \nधूआ-पोछा गेल। केकरो साहसे ने होइ जे सामने जा बोल-भर ोस हुनका दैत। समु चा टोल सुनसान-डेरौन लगैत। \nतही बीच छह मास धिर  ओकर कुहकब केकरा हृदैकV ने बेिध  दैत। केना ने बेिध  दैत!  \nआिख र वेचारीक वएसे की भेलै। मुदा छओ मास तँ भेले ने रहै आिक  ओ घरसँ बाहर, आँगनसँ डेढ़ीआ आ \nडेढ़ीआसँ टोला-पड़ोसामे डेग बढ़बए लगली। जे किह यो हुनक पएरो ने देखने रहिन  ओ आब मुह देिख  रहल अिछ । \nहुनक हेल-मेल सभसँ पढ़ल जा रहल छिu ह । आब तँ ओ अपना घरमे कम आनका आँगनमे बेसी समए िब तबए लगली। \nसासु-ि◌ दयािद नीक गपकV छोिड़  अनकर गपपर बेसी िध यान िद अ लगली। नीक आ अधला तँ सभ समाजमे ने लोक रहै \nछै। से आब िक छु लोक हुनका गु मu तर िद अ लगलिख न। आ ओहो नीक जक` िध यान-बात िद अ लगली। जिह ना \nकहबी छै जे खेत िब गिड़   गेल खढ़ बथुआ सन ित िर या िब गड़ए जँ जाइ हाट-बजार...। जे काि°  तक ओकर \nउकासीओ ने िक यो सुनने छल से आइ तँ ओ उड़`त भऽ गेिल । िब ना कोनो धड़ी-धोखाक गामक मुिख या-सरपंचक संग \nहँिस -हँिस  बजै-भुकए लगली। गामक राजनीित मे हाथ बँटबए लगल। गामक उच®ा छौड़ा सभ संगे हाट-बजार करए \nलगल।  \nएतबे नै, ओ अपन जीवन-यापनक बहाना बना µ यूटीपालOर सेहो जाए लगली। सeसंगे गुणा दोषा रंगीन दुिन य` आ \nवातावरणक भाव ओकरापर पड़ल लगल। ओकर अपन वैध य िज नगी पहाड़ सन लागए लगलै। आब ओ चाहए जे ई \nउजरा धूआ-साड़ीकV फेिक  रंगीन दुिन य`मे चिल  आबी। ओ रसे रसे-रसे उजड़ा साड़ी छोिड़  ह¤का िछ टबला साड़ी \nपिह रए लगल। मन जे एते एकरंगाह रहै से आब सभरंगाह हुअ लगलै। rप-गुण लछन-करम सभ बुझू जे बदलए \nलगल। आब ओकर मौलाएल गाछक फूल िख लए लगल। एक िद न मुिख  याकV किह -सुिन  इिu द रा अवास 0 वीकृित  \nकरौलक आ िब  चे आँगनमे घर बना लेलक। आब जे िक यो छौड़ा-माड़िर  भVट-घ`ट करए आबए तँ ओ ओही घरमे बैसा \nचाह-पान करए लगल। चाहो-पान होइ आ हँसी चौल सेहो। एते िद न जेकरा भाफो नै िन कलै तेकर आब हँसीक \nठहाका दरब जोपर लोक सुनए लगल। गामक आ टोलक िब 0 कुटी लोकक च®र-चाि◌ लमे पिड़  ओ भ£सुरसँ अरािर  कऽ \nअपन हक-िह 0 सा लेल लड़ए लगली। लिड़ -झगिड़  सर-समाजकV बैसा पर-पंचायत कऽ ओ बाध-बोनसँ लऽ चर-च`चर, \nवाड़ी-झारी एतबे नै डीह तक ब`टबा लेलक। आब तँ कहबी पिर   भऽ गेल जे अपने मनक मौजी आ बहुकV कहलक \nभौजी। जखिन  जे मन फुड़ै तखिन  सएह करए। िक यो ह`ट-दबार करैबला नै। कारणो छेलै, जँ िक यो िक छु कहैक \nसाहसो करए तँ अपन इ जत अपने गमा बैसए। आब तँ ओ चच·आम भऽ गेिल । अही बीच ओ एकटा छौड़ाक संग \nब बै पड़ा गेल। आिह  रे बा! परात होइते घोल-फ चका शुr भेल ‘किन य` केतए गेली केतए गे◌ेली’ आिक  दू िद नक बाद \nमोबाइल आएल जे ओ तँ ब बैमे अिछ  फल¤ मा छौड़ाक संग। ओना गामोसँ मोबाइल कएल गेल जे किन य` गाम घूिम  \nआबिथ । मुदा ओ तँ अपने सखमे आu हर।  \nिक छु िद नक बाद जेना-तेना पकिड़ -धकिड़  ओइ छौड़ाक संग गाम आनल गेल। मुदा ओ तखनो सबहक आँिख मे \nगद{ झॲिक  कोट मैरेज कऽ लेलक तेकर बादे गाम आएल। एतेक भेला बादो गामक समाज बजौल गेला। सभ तरहV \nसभ िक यो समझबैक पिर यास केलिन । मनबोध बाबा जे गामक मुँहपुख छिथ  ओ ओकरा बुझबैत कहलिख न-  \n“सुनू किन य`, अखनो िक छु ने िब गड़लै हेन, आबो ओइ छौड़ाक संग-साथ छोिड़  गंगा असलान कऽ समाजक \nपएर पकिड़  िल औ। जे भेलै से भेलै। सभ अह`कV जाित मे िम ला लेत। जाित  नाम गंगा होइ छै।”  \nमुदा मनबोध बाबाक बातक कोनो असिर  ओकरापर नै पड़लै। ओइ छौड़ाक संग-साथ छौड़ैले तैयार नै भेल। \nअu तमे गौआँ-घrआक संग मनबोध बाबा ओकरा जाित सँ बािड़  आँगनासँ ई कहैत -  \n“एकरा आँगनमे राखब उिच त नै ई किन य` किन य` नै छुतहिर  छी छुतहिर ...।”  \nहम ओै ठाढ़ भेल िक छु ने बािज  सकलॱ, िक छु ने कऽ सकलॱ। की नीक की अधला से तखिन  नै बूिझ  पेलॱ \nजे आइ बूिझ  रहल छी अखनो समाजकV समाढ़ गिह आ कऽ पकड़ने अिछ ।  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nकिप किप किप किप    लेर राउत लेर राउत लेर राउत लेर राउत :: :: :: ::     \n \nबड़का  खीरा     \n \n \nकहबी अिछ , पुखक भाग आ 0 *ीकगणक चिर * कखिन  बदिल  जाएत तेकर कोन ठेकान। सएह भेलै जुगुत \nलालक िज नगीमे। किर याकाकाकV तीनटा बेटीपर सँ एकटा बेटा भेलिन । पिह ल पु* भेने पिर वारमे खुशीक माहौल बिन  \nगेल। छिठ आरे िद न पमिर या तीन गोटेसँ आिब  ढोलकी-कठझािल  आ मिज रा लऽ अँगनामे नाचए लगल। केना ने पमिर या \nअबैत ओहो तँ गामक चमिन  आ अड़ोसी-पड़ोसीसँ सूर-पता लगबैत रहैए। से भनक लिग त पहुँच गेल। कखनो बधैया \nगीत तँ कखनो सोहर, कखनो समदौन गाबए लगल। अँगनामे लोकक  भीड़ लिग  गेलै। किर याकाका कोनो तरहV एक \nसए rपैआ आ सबा िक लो अरबा चाउर िन छौरमे दऽ पमिर याकV िव दा केलिन ।  \nिक यो पड़ासी टीप देलकिन -  \n“भाय साहैब पe थरपर दुिभ  जनमल हेन तँए दसटा साधु-संतकV तथा अड़ोसी-पड़ोसीकV नोत दऽ भोज-भात \nखुऔत जइसँ ब चाकV अिस रवाद देत तँ ब चाकV नीक हेतै।”  \nकिर याकाका बजला -  \n“ठीक छै।”  \nछिठ यारक राित मे दसटा साधु-संतकV आ दसटा अड़ोसीओकV नोत दऽ भंडाराक इंजाम केलिन । छिठ आरक िव िध -\nबेवहार भेला बाद दादी-दादी ब चाक नाओं रखलिन  जुगुत लाल। िव हान भेने लौअिन य`कV साड़ी-साया-µ लौज आ एक सए \nटाका दऽ िव दा केलिन ।  \nकिर याकाकाकV मा* एक बीघा खेत। चािर  क«ा चौमास बँिक ए धनहर। कोनो दू-फिस ला तँ कोनो एक-फिस ला। \nखेतीक नव-नव तिर का एलाक बादो किर याकाका पुरने ढंगसँ खेती करिथ ।  \nछह-सात गोटेक पिर वार लेल बीघा भिर  खेत कम नै भेल। जँ खेती करैक ओजार आ पािन क साधन रहए। \nवैािन क तिर कासँ खेती करैक लूिर क अभाव छेलिन  किर याकाकाकV। तैपर सँ कृित क कोप सेहो। कोनो साल दाही \nतँ कोनो साल रौदी अलगे तबाह केने। तथािप  पिर वारकV कोनो तरहV िखंचैत चलै छला। गामोक लोक सभ पुरने ढंगसँ \nखेती करैत रहए।  \nपिर वार मा* सात गोटेक। अपने दुनू ाणी, िप ता रामधन आ माता-सुिम *ा, आ तीनटा िध या-पुता। एकटा बेटी \nसासुरे बसैत। किर याक®ाक मन छेलिन  जे बेटा पिढ़ -िल िख  कऽ ानवान बनए, मुदा अपना सोचलासँ की हएत। \nजेकरा ित  हम जे सोचै छी तेकरो मन आ लगन ओहेन तखिन  ने। जिह ना जेठुआ हाल भेने िक सान तँ धानक िव हिन  \nखेतमे खसा लैत अिछ  आ रौदी भेलापर ओहो िव हिन कV काटए पड़ै छै। सएह हाल किर याकाकाकV भेलिन ।  \nबेटा जुगुत लालकV पढ़ैले 0 कूल पठबैत छेलिख न। मुदा जुगुत लाल 0 कूल जाइक बदला र0 तेमे किह यो कब´डी \nतँ किह यो तास-तास तँ किह यो गोली-गोली खेलए लगैत। अवc ड जक` करैत रहए। चािल -चलिन  केहेन तँ केहनो \nफुनगीपर पाकल आम िक ए ने होइ जुगुत लालक लेल तोड़नाइ बामा हाथक खेल छल। केकरो वाड़ी-झाड़ीमे लतामक \nगाछसँ कहुना तोिड़  संगी-साथीकV िख आ दैत। कोनो िच ड़ै-चुनमुनीक खॲता उजािर  अc डाकV छूिब  सरा दैत। िक यो गाए  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nवा भ£सकV पाल खुअबैले िव दा हुअए आ जुगुत लाल जे देखै त तँ ओकरे संग लािग  इहैत-इहैत करैत घुरए। गैवार-\nभ£सवारसँ कहबो करैत नीक स`ढ़-पारासँ पाल खुआउ जइसँ बाछ ा हुअए आिक  बाछी, पारा हुअए आिक  पारी नीक \nन लक हएत, दुधगर माल हएत नै तँ पुj टगर बाछा वा भ£स हएत। एवं तरहV कोनो ने कोनो उपराग, उलहन माए-\nबापकV सभ िद न सुनए पड़ै। तंग भऽ गेल माए-बाप।  \nजुगुत लालक उमेर आब बारह-चौदह बखOक भऽ गेल छल। जिह ना  पिह ल सीख केकरो माए-बापसँ भेटै छै, \nदोसर सीख समाजसँ आ तेसर 0 कूल आ देश-िव देशसँ भेटै छै, तइमे जेकर बुिध , िव वेक, ान जेहेन रहै छै से \nअपनाकV ओइ rपमे ढािल  लइए। मुदा जुगुत लालले धिन सन। ठेिल -ठुिल  कऽ सतमा तक पढ़लक। िक एक तँ \nसरकारो िद ससँ मा0 टर सभकV आदेश भेटल छै जे ‘केकरो फेल नै कएल जाए।’  \nसमए बीतैत गे◌ेल, जखिन  जुगुत लाल सोलह-सतरह बखOक भेल तँ माए-बाप सर0 वती कुमारी नामक लड़कीसँ \nिब आह करा देलकै। किर याक®ाक मनमे रहिन  जे िब आह करा देबै तँ कहॴ प³ी एलासँ सुधिर  जाएत। िब आहक बाद \nजुगुत लाल मोबाइल लऽ हिर दम गीते-नादक पा◌ाछू अपिस य`त रहए लगल। माए-बाप सोचिथ  जे उझट बात आिक  एक \nथ पर मािर  देबै आिक  ह`ट-दबार करबै तँ कहॴ केतौ भाग ने जाए। मन मसोिस  कऽ रिह  जाए।  \nसंयोग भेलै एक िद न रमेश- जुगुत लालक िप ी- एकटा िब जू आमक गाछक थ¤ ला कािट  रहल छला। जुगुत \nलाल देखैत छल। देखलक जे िब जू आमक थ¤ लाकV कलकित या आमक गाछ लग गािड़  देलकै आ कलकित या आमक \nनीचला डािर कV च®ूसँ कनीयV छीिल  कऽ सरहीकV सेहो छीि◌ ल दुनूकV सटा कऽ बािu ह  देलकै। कनी िद नक पछाित  मुड़ीकV \nबu हलाहासँ कनी ऊपर कािट  देलकै। आब भऽ गेल सरहीसँ कलमी।  \nजुगुत लालक माथामे जेना चोट पड़लै। जिह ना माघक िश तलहरीमे कड़गड़ रौद उिग ते सभ रौद ताप दौगैत \nअिछ , तिह ना जुगुत लालकV भेलै। वाड़ीमे चािर टा सजमिन क गाछ तीन-चािर  हाथक भेल छेलै किन यV हिट  कऽ तीन गो \nखीराक ली छेलै ऊहो दू तीन हाथक भेल छेलै। सजमिन  आ ख ीरा, दुनू लीकV सुतरीसँ बािu ह  देलकै। जिड़ क \nबगलमे सड़लाहा गोबर दऽ मािट  चढ़ा देलकै। िप ता तँ पिह नै खेतकV एकसिल या गोबर सड़ा कऽ छीटने छला आ खेत \nतैयार केने छला। कीड़ाक कोप ारे पिह ने नीक पाकV सड़ा, तमाकुलक ड`टकV डािह , गाइयक गॲतक संग िम ला \nकऽ खेतमे छीटने छला। सजमिन  आ खीरा दुनूक ली भोगगर भेलै। बरसातक बुढ़ापाक समए छल। पािन क जrरत \nकमे पड़लै। जाबे अपन मन कोनो काजक िद स आगू नै बढ़त, ताबे अनका जोरे-जबरद0 तीसँ बुिध क गठरी नै ने खुलै \nछै। बीस-पचीस िद नक बाद सजमिन क मुड़ीक बu हलाहाक एक ठु«ी ऊपरसँ कािट  देलकै आ खीराक मुड़ीकV रहऽ \nदेलकै। नीक जक` जखिन  गाछ लािग  गेलै तखिन  खीराक जिड़  हटा देलकै। नीक जक` जखिन  गाछ लािग  गेलै आ \nफूल-बित याक समए एलै, तखिन  गाछक जिड़ मे डेढ़ बीत हटा कऽ डी.ए.पी खाद लगभग सए ाम सेहो छीिट  देलकै आ \nथोड़ेक पािन  देलकै। एक हाथसँ ऊपरे खीरा फड़लै।  \nअड़ोसी-पड़ोसी मचानसँ लटकल खीरा फड़ल देखै तँ िब सवासे न े होइ जे खीरा िछ ऐ आिक  कैता आिक  \nसजमिन क बतीया। मुदा जखिन  लग जा कऽ देखै तँ छगुu ता लिग  जाइ। िप ताकV फु}े छाती जुरै जे आब बूिझ  पड़ैए \nजुगुत लाल सुधरत।  \nसरकार िद ससँ ओही साल मधुबनी 0 टेिड यममे फल-फूल, तरक ारी-फड़कारीक ित योिग ता, िज ला 0 तरपर \nआयोजन कएल गेल छल। सरकारक उदेस छल हिर त lािu त  िद स िक सानकV ोe सािह त कऽ देशकV आगू बढ़ेबाक। \nिज ला भिर क िक सान अपन-अपन जे नीक कदीमा, सजिन , मुरै, ओल, िम रचाइ इe यािद  सभ तरहक तरकारीक मेला \nलगल छल। सभ िक यो अपना-अपना आगूमे जेकर जे सामान छेलै  से लऽ कऽ बैसल छल। मुरैए छेलै तँ दू-दू \nहाथक, सजमिन ए छेलै तँ दू-दू हाथक, कदीमे छेलै तँ तीस-तीस-चािल स-चािल स िक लोक, ओले तँ पनरहसँ बीस-बीस \nिक लोक। िम रचाइओक गाछ छेलै तँ एक हाथक गाछ आ लुबधी लगल िम रचाय फड़ल, फूले रहै तँ रंग-िब रंगक। रंग-\nिब रंगक दोकान जक` फल, फूल सजौल छल। जुगुत लाल सेहो अपन तीनटा खीराकV लटकौने छल, ब`की पिथ यामे \nरखने छल। खीरा देिख -देिख  एके-दुइए देिख िन हारक भीड़ लिग  गेल।  \nपूसा फामOक कृिष  वैािन क सभ सेहो छला। ऊहो लोकिन  जुगुत लालक खीरा देखलिन । हुनको सभकV छगुu ता \nलिग  गेलिन । जुगुत लालक संग राय-मसिब रा केलिन । स-िव 0 तार जुगुत लाल खीराक उपजाक बारेमे कहलकिन ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nअu तमे पुर0 कारक बेर िज लािध श महोदय घोषणा केलिन  जे खीराक उपजामे थम पुर0 कार जुगुत लालकV देल जाइए। \nअही तरहV केकरो अ¤ लू, तँ केकरो कदीमा, तँ केकरा सजमिन मे, जेकर जेहेन बौस रहै तेहेन पुर0 कारक संग श0 ती-\nप* देल गेलै।  \nपूजाक वैािन क जुगुत लालकV संग लऽ पूसा फामO लऽ गेलिख न। आ फामOमे उित  खोज िव भागमे कोनो पदपर \nपद0 थािप त कऽ देलकिन । शिन -रिव कV अठबारे जुगुत लाल गाम आबए, फामOमे नीक-नीक तरकारी आ फल-फूल, धानक \nबीज इe यािद कV उित  िक िस मक सभ बनबऽ लागल।  \nआइ वएह जुगुत लाल दस क«ा भीठबला जमीन खरीद रंग-िब रंगक कलमी आम गुलाब खास आ½पाली, िस कूल, \nिस िप या, गुलाब भोग आिद  तैसंग गुल जामुन, बेल, धा*ीम, लताम, अनार, शरीफा इe याि◌ द रंग-िब रंगक फल सभ लगौने \nअिछ । अपन चािर  क«ा चौमासमे शोध केलहा कोबी, सजमिन , खीरा, मुरै ओल सबहक खेती करैत अिछ । समाजोमे \nlािu त  जगलै, देखॱस केलक तँ समाजक रंगे बदिल  गेलै।  \nकिर याकV जुगुतक खेती देिख छाती तँ जुड़ाइए गेलै जे केतौ-केतौ बजबौ करिथ न-  \n“देखू ठहलेलहा जुगुत लालकV, की करैत की भऽ गेलै।”  \nलोको कहै-  \n“तँ ठीके, केलासँ की नै होइ छै।”  \nआब तँ जुगुत लाल बाबू जुगुत लाल भऽ गेल।  \nभगवानोक लीला अजीव अिछ , तइमे कम·क धानता देल गेल अिछ । कमO करबै तँ फल िन ि¾ त भेटत। भाग \nभरोसे केतेक िद न जीब।  \n \n योगेux पाठक ‘िवयोगी’ ::  \n    \nवजय-१ \n    \n \nझुमकी हृ¿-पु¿ शरीर बाली युवती छिल। लूिर गर आ होिशया र, खूब काज करैत। छोट पिरवार, घरवाला \nकुसमाक अितिरGत मा* दूटा बेटा, आठ आ छओ बरखक। दुनू बेकती कमाइत छल आ गुजर बसर करै छल। मुदा \nओकरा एकेटा िचuता रहैक सभ िदन स`झकV घरवाला ताड़ी पीबै क आ घर आिब झुमकीकÀ अनेरे डÀगा दैत। झुमकी \nगम खा लइ छिल। एिहना ओ देखने छिल माए आ िपितआइनकV सेह ो बाबू ओ काकासँ मािर खाित आ सिह लैित। \nओकरो िसखाएले गेल छेलै जे घरवाला अपन पौष देखबै लेल मौगीकV कने मने मारबे पीटबे करतै, से सिह लेबाक \nचाही। \nझुमकी जतेक सहैत जाइ छल, कुसमाक डÀगाएब ओतबे बिढ़ जाइ।  एक िदन तँ सभ सीमा पार कऽ देलक। \nओइ राित झुमकीक देहपर कुसमा अपन हरवाही पेना तोिड़ए कए छोड़लक। कारण एतबे जे झुमकी टोिक देलकै एतेक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nताड़ी िकएक पीबैत अिछ ओ। सॱसे पीठपर चेuह भऽ गेलै आ के तेक ठामसँ खून सेहो िनकिल गेलै। चोट तँ झुमकी \nअंगेिज लेने छल मुदा पीठ फुिट गेलासँ छनछनाए सेहो लगलै आ ददO बहुत बेसी बिढ़ गेलै। \nझुमकीकV लगलै आब बद{0तसँ बहार भऽ गेल ई। ओ राित भिर सोचैत रहल एना िकएक होइ छै। की ओकर \nशारीिरक ताकित कुसमासँ कम छैक? खोराक एके रंग छैक। काज ो ओ बेिसए करैत अिछ। कुसमा हरबािह करैत \nअिछ तँ ओहो ज`त ढेकीसँ लऽ कए जाड़िन तक फािड़ए लैत अिछ।  धनरोपनी रहौ िक धनकटनी, कोनो पुखसँ ओ \nकम नै रहैत अिछ। धानक बोझ रहौक की नारक बोझ, जतेकटा ब ोझ कुसमा उठबैत अिछ ततबेटा तँ ओहो उठबैत \nअिछ। ओकरा जनानी बुिझ कोनो छोट बोझ तँ बाuहल नै जाइ छ ै। खेत पथारसँ घर आँगन तक के कोनो काजमे \nएहेन ओकरा नै बुझेलै जे ओकर मा* जनानी भेलासँ िकछु uय ून भेल होइक। ओतबे नै, पुखकV जँ बचा िबअए \nपिड़तै तँ सभ आeमहeये कऽ िलतए। \nएक बेर अपना ब`िहकV पहलमान जक` उठा कए देखलक, ओकरा िव ास भऽ गेलै जे यिद कुसमाक संग \nओकरा कुती लड़ए पड़ै तँ ओकरा पछािर सकत। तखिन  फेर एना िकएक? िकएक पु0त दर पु0त मौगी सभ अपन \nघरवालासँ देह िपटबैत रहल अिछ आ अपन बेटी सभकV बद{0त करए लेल िसखबैत रहल अिछ? की पुख सभ पेना \nबजािरए कए अपन पुषाथO देखबैत रहतै? ओकरा एकटा िवचार एलै िदमागमे। \nअिगला िदन कुसमाकV नबका पेना बनबए पड़लै हरबाही करै लेल। िदन ओिहना बीतल। स`झखन कुसमा अपन \nकोटाक ताड़ी पीब कए आँगन आएल आ गेल पेना ताकए जेना ई एकटा टीन होइक। पेना ओकरा नै भेटलै। ताबत \nपाछूसँ झुमकी आिब ओही पेनासँ कुसमाकV तरतरबै लागल। कु समा अवाक। जाबत ओ सहरए सहरए ताबत झुमकी \nओकरा खसा कए ओकरा देहपर चिढ़ गेल छल आ एकदम दुग{ भवानी बला रौx rपमे कुसमाकV कहलक जे आइ \nराितसँ िनeय ित ओकरा झुमकी ओिहना डÀगेतै जिहना एतेक िदन ओ झुमकीकV डÀगबैत रहलै अिछ। ई किह ओकरा \nदेहपरसँ ओ उिठ गेल, पेना कात कए रखलक आ गेल अपन भानस भातक काजमे। \nकुसमाक िदमाग च®र काटए लगलै। िकछु बुिझएमे नै अबैक जे  ई पिरवतOन कोना भेलै। बात एहेन छेलै जे \nकेकरो किहयो नै सकै छल। अपन हारल आ बहुक मारल िकयो नै  बजैत अिछ। ओकरा मोनो नै छैक जे किहया \nमािर खेने छल। िध या-पुतामे एक दू चाट माए की बाबू मारने हेिथuह सएह टा। जिहयासँ ान भेलै आ मािलक ओतए \nमहॴसक चरबाह बनल तिहयासँ अखिन  तक, जखिन  ओ चरबाहसँ ह रबाह भऽ गेल, ओकरा किहयो केकरो कथो \nसुनबाक अवसर नै भेटल छेलै। अपना तुिरयाक छॱड़ा सभकV दे खने छैक चरबाहीमे मािलक सभसँ मािर खाइत आ \nहरबाहीमे फजित सुनैत मुदा ओकर काजसँ ओकर मािलक सभ िद न खुशीए नै रहलिखuह, ओकर शंसो करै \nछेलिखuह। \nअजुका चोट ओकरा सोचबापर बाmय कऽ देलकै जे ओ झुमकीकV ि कएक मारै छल। झुमकीसँ ओकरा कोनो \nतेहन िशकाएत निहयV छेलै। ओ कोनो अलूिर अबूझ मौगी निहय V छल, अिपतु होिशयार मौगी छल। मुदा पसीखानामे \nसबहक मुहसँ सुनै ओ जे सभ अपना मौगीकV पीटै छै से ओकरो  अनेरे लत लािग गेलै। आ झुमकीओ कह` किहयो \nितवाद केलकै? चोट खाइओ कए ओ अपन काजमे लागल रहै छल से आइ तक ओकरा बुझबेमे नै एलै जे ओ कोनो \nगलती काज कऽ रहल अिछ। \nओकरा आ¾यO लगलै झुमकीक ताकितपर। कोना ओकरा बजािर कए छ ातीपर चिढ़ गेलै। ओकरा पिहल बेर \nभान भेलै जे से यिद ओकरा झुमकीसँ कुती लड़ए पड़ैक तँ ओ हािरयो सकैत अिछ। अही गुनधुनमे जखिन झुमकी \nखाए लेल कहलकै तँ ओ मना नै कऽ सकलै। एकदम आाकारी बच ा जक` खा लेलक आ गोठु¤लामे जा कए पिड़ \nरहल। \nपिहल बेर भिर पोख ताड़ी पीिबओ कए ओकर िन िनपा भऽ गेल  छेलै। सोिचते सोिचते ओ पड़ल छल िक \nदेखलक झुमकी आिब कए ओकर पीठपर तेल मािलस कऽ रहल छैक। कुसमा साहस कऽ कए झुमकीकV पुछलक-  \n“से तॲ कािल फेर हमरा मारबÀ।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nझुमकीकV अपना पुखपर दया तँ एलै आ अपना केलहापर कने ल िजत सेहो भेल मुदा अपन दुगOितकV mयान \nकरैत  ओ फेर कठोर भऽ गेल। कुसमाकV ओ एतबे कहलक-  \n“दूटा शतO करतै तखिन  हम िकछु नै करबैक पिहल जे ताड़ी पीनाइ बuद करतै आ दोसर हमरापर फेर \nकिहयो हाथ नै उठेतै।” \nकुसमाकV मािरक चोट मोन पड़लै। ओ झुमकीक दुनू शतO मािन लेलक। झुमकी अपना िवजयपर हिषOत होइत \nओही गोठु¤लाक अuहारमे कुसमासँ िलपिट गेल। \nवजय-२ \n \nिया अपन पिरवारक बहुत िवरोध सहैत सोमेशसँ िबयाह केलक । दुनू इंजीिनयिरंग कौलेजमे सहपाठी छल। \nियाक ममी पापाक कहब छेलिuह जे सोमेश पढ़बा िलखबामे ि यासँ सभ िदन कमजोर रहलै अिछ आ आगुओक \nजीवनमे ओ ढीले ढाल रहत। मुदा िया की कोनो चुिन कए आ िरज¤ट देिख कए ेम केने छल? ेम एना केतौ \nकएल गेलै अिछ? ेम तँ भऽ जाइ छै, बस एतबे। \nअuतर देखेलै करीब दू सालक बाद जखिन दुनू पिहल लेसमÀट  छोिड़ दोसर जॉब पकड़लक। ियाकV भेटलै \nपचीस लाख के पैकेज आ सोमेशकV बीस के। मुदा ऐ अuतरसँ दुनूक बीच ेममे किहयो कोनो खटास नै एलै। अिपतु \nअपना संगी साथी लोकिनक बीच ई जोड़ी आदश· मानल जाइत रहल। \nतेकर िकछु िदनक बाद सोमेश एक िदन ियाकV कहलकै जे हमर ा सभकV आब बचाक लािनंग करबाक चाही \nआ ओइले िया िकछु िदनक लेल जॉबसँ ेक लऽ िलअए। ियाकV  पिहल बेर सोमेशक कोनो बात अनसोह`त \nलगलकै। ओ बचा तँ चाहै छिल मुदा ऐ लेल ओकरे िकएक जॉबसँ ेक लेबए पड़तै? ओ सोमेशकV पुछलक-  \n“सोमेश, अह`कV नोकरीक पैकेज अिछ बीस लाखक, ठीक।” \nसोमेश सपाट उर देलक-  \n“ठीक।”  \n“आ हमर जॉबक पैकेज अिछ पचीस लाखक, ठीक?”  \nफेर सोमेश ओहने उर देलक-  \n“ठीक।”  \nफेर िया ओकरा मोन पािर देिलऐ-  \n“यnिप हम दुनू गोटे अलग अलग कपनीमे काज करैत छी, अह`क पोजीशनसँ हमर पोजीशन इंड0¸ी िहसाबÀ \nसीिनयर सेहो अिछ आ वकOलोड बेसी सेहो, ठीक।”  \nऐपर ओ कने लजाइते कहलक-  \n“ठीक मुदा ऐ बातक की माने अखिन ?”  \nिया 0प¿ ओकरा कहलकै-  \n“तँ अहॴ िकएक ने जॉब छोिड़ दइ िछऐ?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nऐ बातपर ओ हँसय लागल-  \n“लेिकन हमरा जॉब छोड़लासँ बचा केना आिब जेतै?”  \nिया ओकरा शाuत भावÀ बुझा देलक-  \n“बचा हम जuमा देब, ओइले हरेक कपनी मैटिनOटी लीव दइत े छै। तेकर बाद ओकरा सहारैक काज अह` \nकr आ जॉब छोिड़ िदयौ। अमेिरकामे आब बहुत पुष एना कऽ रहल छैक।” \nसोमेश एकरा हॕसीमे टािर देलक। मुदा ियाकV लगलै जे ओ कोनो अनुिचत 0ताव नै देलकै। समय बीतैत \nगेलै। अिगला साल सोमेशकV दश ितशत इulीमÀट भेटलै, िय ाक कपनीमे ओकरा बीस ितशत भेटलै। सोमेशक \nपैकेज रहलै बाइस लाखक, िया पहुँिच गेल तीसपर। तेकर छ ओ मासक भीतरे िया फेर जॉब चेuज केलक जतए \nनबका पैकेज छल चालीस के। नवका पोजीसनमे ओ सीधे वी.पी.कV िरपोटO करै छल। ओ फेर सोमेशकV पुछलक-  \n“की िवचार केलॱ? यिद पिरवारमे बचा चाहैत छी तँ हमर 0ताव मािन िलअ।”   \nसोमेश िकछु उर नै देलकै, ओकर पुषबला अहं जािग जाइ छेल ै। अखिन  तक ओ पूरा बंगलोरमे एहेन नै \nसुनने छल जे बचा पोसैक लेल पितए जॉबसँ ेक लेलकै आ प ³ी काज किरते रहलै। अमेिरकन सभ सनकी होइत \nअिछ, ओकर नकल करबाक कोन काज? \nिदन बीतैत गेलै, िया आ सोमेशक पोजीसन आ पैकेजमे अuतर  बिढ़ते रहलै। बचाक लेल िया अपना िदससँ \nकोनो हड़बड़ी नै देखा रहल छल। मुदा सोमेशकV ई जrरी बुझा इत छेलै। ओ जखिन  ियाकV ऐ बातक कोनो िहuट \nदैत, ओ अपन 0ताव दोहरा दैत। एक बेर तँ सोमेश सोचए लग ल जे िया िज¹ी अिछ आ आब ओकरा संग बेसी \nिदन नै रिह सकत।  \nई एहेन सम0या छेलै जकरा ओ कोनो कलीग अथवा पुरना संगी स ाथीक बीच सेहो िड0कस नै कऽ सकै \nछल। ियासँ अलग भेने ओकरा की भेटतै? फेर नव तरीकासँ ज ीवन साथी चुनबा लेल यास कr। आ की गारंटी \nजे ओहो लड़की बादमे कोनो दोसरे बखेरा ने ठाढ़ करए? िया क संग ओ आठ नौ साल िबता लेलक अिछ, एकटा \nअही िज¹क अितिरGत ियासँ ओकरा कोनो िशकाएत नै छेलै। स ंगी साथीक बीच अपना दुनूक शंसा आ ‘आइिडयल \nकपुल’क उदाहरण आ ियाक तेज बढ़ैत कैिरयर ाफ ओकरा सोचबाक लेल बाmय केलकै। \nओ सोचए लगल पिहलुका कथन जे ‘हरेक सफल यिGतक पाछू एकटा 0*ीक हाथ रहै छै।’  \nकी एकरा उनटा◌ैल नै जा सकै छै? यिद ओ मदिद करैक तँ िय ाक सफलताक ओहने yेय ओकरो भेिट सकै \nछै। फेर जॉब तँ घर बैसल सेहो कएल जा सकै छै। बहुत रास  कपनीमे लोककV एहेन िवक¤प भेिट रहलै अिछ। \nरहल बात बेबी िसिटंग के। से तँ जेहने ओ अनाड़ी अिछ तेहन े िया सेहो अनाड़ी। आइ कािल बंगलोरमे काज \nकेिनहार सभ कपुल अनाड़ी रहैत अिछ। तखिन  फेर लोक िकताब पिढ़ आ इंटरनेटसँ सीिख िकछु िदन काज चलबैत \nअिछ। बहुत कमे लोककV ममी पापा सहािर दइ छिथuह। ओ ि लपकाटOसँ बेबी िसिटंग सबuधी एकटा अमेिरकन \nिकताब आडOर केलक आ ियासँ नुका कए पूरा पिढ़ गेल। ओकरा मे िकछु िGuफडेuस जगलै जे ओ बचाकV सहािर \nसकत। आ फेर कोनो इमज·uसी भेलापर बहुत रा0ता छैक, िया  अपना बचाकV छोिड़ थोड़बे देतै? ओ तँ  मा* ई \nआासन चाहैत अिछ जे ओकरा जॉब छोड़ए नै पड़ैक।  \nअही सोच िवचारमे आ जॉब ¶ोम होम तकबामे आर छओ मास लािग  गेलै। तेकर बाद एक िदन सोमेश बेड \nrम पहुँचैत घोषणा केलक-  \n“िया, हम अह`क 0ताव मािन लेल अिछ। ओतबे नै हम दुनूक लेल एकटा एीमÀटो बना लेलॱ अिछ।”  \nआ ई कहैत ओ कागज ियाक सामने बढ़ा देलक जािहमे ओ अपन िस¢नेचर पिहनिह कऽ देने छल। ियाकV तँ \nिवासे नै भेलै। ऐ िवजयक खुशीमे ओ कागजकV फािड़ देलक, घरक सभटा कuडोमक पैकेट उठा कए फेिक देलक \nआ सोमेशसँ िलपिट गेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nललन कुमार कामत ::  \nबेट\"     \n \n \n \n \n \nसोमनाथजी युनसीपल आँिफ समे प£तीस बरख नोकरी केला पछाित िरटायर भेला। जीवनमे ए®ो पाइ नजायज नै \nहन केलिन। सोनमनाथजी हृदैसँ पिव*, शािल न, िवन½ आ दयाक भाव िहनका मुख-मcडलसँ हिर दम झलकैत रहैए तँए \nिहनकर िबशेषता बेGतीगत संा (उपनाम) मे बदिल  गेलिन आ घरसँ लऽ कऽ आँिफस धिर  लोक सभ िहनका सोनाजी \nकिह बोलबए लगलिन।  \nसोनाजीकV तीनटा सu तान, बड़ दुइटा लड़का, जेठ बबलू तैपर सँ डबलू आ सभसँ छोटकी बेटी उषा छिu ह । \nउषाक िब आह नीक घरमे, इंजीिन यर बड़सँ कऽ सप केलिखन। ज माइबाबू मुजफरपुरमे नोकरी करै छिथन ओतै \nसरकारी अवास भेटल छिu ह , तइमे उषा सÃे रहै छिथन।  \nजेठका बेटा बबलूक िकरदानीसँ दुनू परानी सोनाजीक मन बे िथत छिu ह । बबलू इंजीिन यिरंग करैले िद¤ली गेला \nमुदा हिरयानाक एकटा लिड़कीक ेममे फँिस अपन जीवनक नैया कV िकनार कऽ लेलिन आ ओतै ेम-िब आह किर बिस \nगेला।  \nडबलू नागपुरमे ब£क मनेजर छिथन। िहनकरो िब आह भेला पछाित प³ी सÃे आतै रहै छिन न। सालमे एक-आध \nबेर कभी-कभार घर अबै छिथन।  \nसोनाजी अपन जीवनसंिग नी ममताक सÃ बुढ़ाड़ीक पिहया जेना- तेना िखंचै छिथ । बेटा-पुतोहुक सुख िहनका \nनसीब नै होइ छिu ह  मुदा उषा, बेटी रहैतो, बेटा जक` देखभाल करैए। सताहमे एकबेर आिब कऽ जrरे देिख  जाइत \nअिछ। उषाक सोभाव िपताजीसँ िबरासतमे ात भेल छिu ह  तँए मधुरो आ एक दोसरसँ अनुकूलो छिu ह ।  \nसोनाजीक ई प£सैठम बरख चिल रहल छिu ह । नोकरीसँ िर टायर भेल रहिथ  तँ शरीरसँ 0व0थ छला आ भरोसा \nछेलिन जे आगुओ नीके रहता, मुदा मनुख तँ मा* इछा करैए , होइ तँ अिछ वएह जे ऊपरबलाक मरजी रहै छिuह। \nउषाक िब आहक पछाित दुनू बेटा दू जगह अपन-अपन घर बसा लेलकिन। सोनाजी दुनू परानीकV िचuता-िफिक र घरेड़ \nदेलकिन। जीवन-शिGत िश िथ ल भऽ गेलिन। हाथ-पएर धीमा पिड़  गेलिन। आँिखक रोशनी किम गेलिन। कानोसँ कम \nसुनाइ िदअ लगलिन । पाचनतं* गड़बड़ा गेलिन आ िदल-िदमाग सेहो दुrस नै रहलिन। मतलब बुढ़ापा िहनकर सम0या \nबिन गेलिन।  \nबेटा सभ कभी-कभार फोन घुमा हालचाल करैत रहै छिu ह । द ो0त-यारकV- दबाइ दोकनदार आ मोह¤लाक \nडाGटर- सभकV फोन घुमा कहैत रहैए जे माए-बाबूकV देखैत रहबै।  \nसोनाजी दुनू गोटेकV ई पिरपGव अव0था अिछ जइमे ान, ि0थ रता आ अनुभव छिu ह  आ तिहक सहारे दुनू \nबेकती जीवन rपी नैयाकV आगू िखंच रहल छिथ । ओना तँ बुढ़ापा भार नै होइत अिछ मुदा जब खाएल-पीअल काया \nजड़जड़ भऽ जाइए आ पिर वारक सद0 यक संग तालमेल नै रहैए तँ परीवारमे अपन उपयोिगतापर िवराम लिग जाइत \nअिछ। वृf लोकिनकV ऐ अव0थामे सहायता आ सहयोगक जrरत पिड़ तै छै। जे बेटा-पुतोहु अपन वृf माए-बापकV सेवा \nकरैए वएह जीवनक उम कमO करैए। एहेन पूत जे माए-बापकV जीिब ते छोिड़ दइए आ अपनेमे मगन रहैए ओ ओहने  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nकाज करैए जेना िधया-पुता सभ बालुक रेतसँ महल बना लइए आ तैपर गाछक डािर-पात गािड़  कऽ बगीचा बना लइए \nआ खुशी मनबैत रहैए मुदा जेकरा ान अिछ ओ अपन जीवनक उम कमO करैसँ पाछू नै हटैए।  \nआजुक समाजमे बेकती अपन बाल-बचा संग पिर वारमे रीझल रह ैए। माए-बाप, बूढ़-पुरानक मान-मय{दा, तेकर \nसेवा सeकारकV साफे िबसिर जाइए। ओहेन मनुख हिरदम पाबैक पाछू बेहाल रहैए मुदा जे िहनका लग ात व0तु अिछ \nओकर उपयोग करनाइ नै जानैए। बूढ़-पुरान अनुभवी होइ छिथ  तँए िहनका समाजमे िविश¿ 0थान भेटबाक चाही। जे \nबेकती वृfक सेवा नै करैए, ओ कायर होइए आ कायर लोग का¤ पिनक िवचारक धनवान आ महा गपी होइत अिछ। \nजाबे धिर वृfजनक आ जुबकक समाजमे तालमेल आ समानता नै ब ैसत ताबे धिर  समािजक आ सS0कृितक काजमे \n0थइrपसँ िबकास स भव नै भऽ सकत।  \nसोनाजी शरीरसँ कमजोर होइत गेला आ बेटा पुतोहुक सहायता  आ सहानुभूित घटैत गेलिन । आब िहनका याद \nआबै छिu ह  ओ िदन, जइ िद न बेदrिकया सभकV ठेहुनापर लऽ घौआ-छु म¤ले-छु करैत पढ़ैत रहिथ  ‘लब घर उठे आ \nपुरान घर खसे...। खैर जे ऐ हाथसँ करैए ओकरा ओइ हाथसँ भोगए पड़ैए। अहु अव0थामे सोनाजीकV रोज-मड़{क \nसमान कीनए बा0ते हाट-बजार जाइए पड़ै छिu ह ।  \nआइ सोनाजी सुित ऊिठ कऽ शौचालय गेलिखन। होनीकV िकछु भे नाइ रहिन , बाहर िनकिल तै च®र आिब गेलिन  \nआ शौचालयक दरबाजासँ टकरा कऽ खिस  पड़ला। ममताकV िगरैक अभास भेलिन, िभरकाएल फाटककV ठेल देखलिख न \nसोनाजी ढनमनाएल असहाय अव0थामे ओÃराएल आ कहिर रहल छिथ।  ममता धबरा गेली आ उठबैक पिर यास \nकेलिखन, िहला-डोला कऽ पुछै छिथन-  \n“बबलूक पपा! की भेल! केना खसिलऐ! बाजू ने?”  \nमुदा कोनो जवाब नै भेटलिन। सोनाजीकV मुहसँ छर-छर लेहू बहै छेलिन। ई देिख  ममता हाय-बाप करए लगली, \nअसगिर  िहनकासँ उिठ नै सकल, दौगल-दौगल दरब जापर जा हरेरामकV सोर पाड़लक, हरेराम दुनू परानी दौगल आएल, \nसोनाजीक ई दशा देिख  ह`इ-ह`इ कऽ उठा-पुठा कऽ ओसार परह क खाटपर सुतेलकिन। सोनाजीक ई हलात देिख  \nममताक देह जेना केराक भालिर जक` क`पए लगलिन । की करब!  आ केना हएत! िकछु नै फुड़ै छेलिन । हरेराम \nहड़बराइत बाजल- \n“काकी! डागडरकV फोन कr!” \nमुदा फोनक डायरी सोनेजी रखने छेलिखन। ममताकV भेिट ते ने रहिन । हरेरामक प³ी मंजू बुिझ गेलिख न जे \nबेगरतापर एहेन छोटसन चीज नै भेटैत छिu ह , डाGटरकV बजबैले दौगल-दौगल गेली।  \nमोह¤लेमे डाG टर इकबालक घर छिu ह , एलिखन। सोनाजीक मुँहक ऊपरका दूटा द`त नीचला ठोरमे भॲका गेल \nरहिन  तइसँ मुहसँ लेहूक टघार चलै छेलिन।◌़ उपचार शुr भेल, कनीएकाल पछाित सोनाजीकV होश एलिन। ममतोकV \nजानमे जान एलिन। डाG टर इकबाल ढाढ़स दैत कहलिख न-  \n“अखिन  कोनो िचuता करैक बात नै छै, सोनाजीक µलडपेसर आ सूगर बिढ़  गेल छिu ह  तइसँ, च®र एलिन \nमुदा समैसँ ज`च आ इलाज हेबाक चाही नै तँ हाटOएटेकक सभावना बािढ़  सकैए।”  \nडाG टर इकबाल पूज¯ लीिख  हरेरामकV हाथमे दैत कहलिख न-  \n“ई दबाइ ज¤दीए लऽ कऽ आउ, सोनाजीकV ठोरमे ट`का लगबए पड़त।”  \nतeकालीन उपचार भेल। सोनाजीक मन पिह नेसँ नीक भेल। ममता क जीक मन ह¤ लुक हुअ लगल आ बेटा \nसभकV फोन लगबए लगली। जेठका बेटा बबलुकV पिहने फोन लगा  घटनाक जानकारी देलिख न मुदा बबलू ऐ बातकV \nगंभीरतासँ नै लैत कहलकिन -   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \n“केना खिस गेलौ? बाबूजी दबाइ खाइत रहौ की नै? तॲ केतए  रही? िदन राित टेu शन दइमे तूँ सब लगल \nरहै छँह।”  \nऐ घड़ीमे बेटासँ एहेन तरहक जवाब सुिन ममताक मोह भंग भऽ गेलिन । फेर छोटका बेटा डबलूकV फोन लगा \nि0थितक जानकारी देलिख न। डबलू िपताक हाल सूिन अ0वासन दैत बाजल-  \n“िचuता नै कर। डाGटर साहेबसँ हम बात करै छी। दीपू दो0 तकV घरपर भेजै िछयौ डाGटरसँ देखा कऽ \nदबाइओ-दाr सभ लािब देतौ। तूँ कान-खीज नै कर।”  \nममताकV बँचल-खॲचल आस नीरास भऽ गेलिन । खैर िहनका सभसँ ओते आसो नै लगेने छेलिख न। आब बेटी \nउषाकV फोन लगेलिन । आन िदन उषा माए-बाबूकV फोन किर  हालचाल जनैत रहए मुदा, आइ माइक फोन देिख  चॱकली \nआ उeसुकता पूवOक बाजिल - \n“हँ माय! हम सब नीके छी, मुदा बाबूजी केना छिथन?”   \nममता जनैत छेली जे स`च बात बतेलासँ उषा बेसी घबरा जाएत तँए बातकV छोट करैत बजली- \n“बाबूजीक तबीयत गड़बड़ा गेलौ आिब कऽ देिख जाही।”  \nमुदा भारी मन आ अवाजक थड़-थड़ाहिट सँ उषा भ`िप गेली जे स ाइत बाबूजीकV तबीयत बेसी खराब भऽ गेल \nअिछ। घबराहिट  तँ भेबे केलिन मुदा संयमसँ फोन रिख सोचए लगली जे की करी! फेर उिठ कऽ बैग झािर, कपड़ा-\nला चोपतए लगली आ तुरंत नैहर अबैक ओरयान करए लगली। उष ाकV एक सालक बेटी छेलिन तेकरो मँ◌ुह-कान \nपोिछ तैयार कऽ एक क`खमे बचा आ दोसर हाथमे बैग उठा ओसा रपर रिख घर दरबजामे ताला लगबए लगली। \nघरक चाभी िबसवासी पड़ोसीकV दैत पित  इंजीिन यर साहेबकV फोन लगेलकिन जे घंटे भिर पिहले ´यूटीपर नीकलले \nछेलिख न, इंजीिन यर साहैब फोन रीसीभ करैत बजला-  \n“हँ बाजू, की बात अिछ?”  \nउषाक मन तँ हड़बड़ाएले रहिन  मुदा तैयो सहिर  कऽ बजली-  \n“हम बाबूजीकV देखैले गाम जा रहल छी, माइक फोन आएल जे बाबूजी िस िर यस छिथन। अहूँ स`झ धिर \nबाबूजीकV देखैले आिब जाएब।”  \nई बात सुिन इंजीिन यर साहैब चॱिक  गेला। पुछलिख न-  \n“अखिन! अचानक! िकए गाम िव दा भेलॱ?”  \nताबे धिर उषा िरGसापर बैिस बस 0टैcड िदस िबदा भऽ गेल छेली। हड़बड़ाइत बजली- \n“अखिन ओते गप हम नै करब, बूिझ िलयनु जे बाबूजीक हालत ठीक नै अिछ।”  \nउषाकV हड़बड़ाएल अवाजसँ इंजीिन यर साहैब बूिझ गेला जे आब  िहनका कोइ नै रोिक सकैए। भरोस दैत \nबजला- \n“जाएब तँ जाउ, मुदा मनके अ0थीर केने जाउ, आ बाजू जे पाइ-कौड़ी िकछु संगमे अिछ िक ने?” \nउषा- \n“अह` पाइक िचuता नै कr, हमरा संगमे ओते पाइ अिछ जइसँ, हम गाम जा सकै छी।”  \nइंजीिन यर साहैब बात टोिहयबैत पूिछ देलकिख न-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \n“पाइ केतएसँ लाबलॱ अह`? बजैत रहै िछऐ जे हमरा हाथमे एकोटा िछ¹ीओ ने रहैए।” \nउषा सकपका गेली। सकपकेबो केना ने किर तिथ ? पित क जेबीसँ बँचल-खूचल पाइ रोजे िनकािल ते रहै छेली। \nतैपर सँ ऊपरौसँ िकछु ने िकछु मSिग  जrरित क समान कीनैिब ते रहै छेली आ सभसँ जrरी काज माए-बाबूकV देखै \nबा0ते जाए पड़ै तइमे खच{-बच{ तँ होइते रहै। ई बात इंजीिन यरो साहैब जिन ते रहिथ  तँए उषा बातकV खोलैत बजली- \n“अह`क जेबी, जे रोज साफ होइत रहैए, वएह कोशिल या कऽ ह म रखने रही, िव शेष पाइक ओरीयान अह` \nस`झ धिर केने आउ।” \nबेटा सभकV नै एलासँ ममता दुखी तँ छेली। मुदा ऊषाकV एलासँ िनरासाक बादल छँिट  गेलिन । स`झ होइत-होइत \nउषाक पित इंजीिन यरो साहैब ऑिफससँ छु}ी लऽ पहुँच गलिखन। िव हाने भने एबुलेuससँ सोनाजीकV दरभंगा लऽ गेलिन  \nआ डाG टर यू.के िबाससँ इलाज चलए लगलिन । तeकाल िकछु दबाइ शुr काएल गेल, ऑिGसजनक खगता सेहो \nपड़लिन आ िदनमे तीन बेर एकर परयोग हुअ लगल। िव िभ तरह क ज`च करा◌ैल गेल। ज`चक िकछु िर पोट तीन \nिदनक पछाित आएल आ िकछु िर पोट हता भिरक बाद आएत। जे िर पोटO आएल ओइमे बी.पी हाइ, सूगर बढ़ल आ \nसंगे-संग हाटO अटेकक स भावना बताएल गेल।  \nसताह भिर इलाज चलैत रहल, तबीयतमे उतार-चढ़ाव होइत रहल, कखनो नीक जक` गप-स प करैत रहिथ  तँ \nकखनो आँिख पथरा जािu ह , दम फुलए लगिन  आ बेहोस भऽ जािथ । कखनो बेसुिध अव0थामे अपने-आपसँ बड़बड़ए \nलगिथ - \n“बबलू! कखिन  एलँह आ आ बैठ! किन य`! घर जा। अह` पोती छी हमर? आब! आब! िब0कूट एकटा हमरो \nिदए ने! ए◌े डबलू चाह लाबह! माएकV कहक चाह देत! ईह िछनरीक स`ए! जेते खाएत नै तेते िछड़याएत!” \nदुनू पजरामे बैिस  उषा आ उषाक माए- ममता- बेना हॲिक रहल छिu ह । सोनाजीक ई बड़बड़ेनाइ रोकैक बा0ते \nउषा सोनाजीकV छातीपर हाथ रिख िहला-डोला कऽ कहैए- \n“बाबूजी! बाबूजी! केकरासँ गप करै िछ ऐ?”   \nसोनाजी चॱकैत बजला- \n“ऊँह! नै नै गप करै छी। तोहर माए केतए छौ?” \nसोनाजी िकछुकाल ऊपर एकटकी नजिरसँ तकैत रहला। फेिर जेना कोनो आहिट चॱकैए तिह ना चॱकैत बजला- \n“डबलू गाड़ीसँ उतिर गेल जा अगुआ कऽ लािब लहक! काि°ए कहै छी तोहर माए िकछु बुिझ ते नै छँह।” \nसोनाजीक 0 मरण शिG त  छी भऽ गेल रहिन । आँिखक रोशनी चिल गेल रहिन । रिह-रिह कऽ िबछा◌ैन हॲथड़ए \nलगै छला। ई बेचैनीक अव0था देिख उषा आ ममताकV जी-मन उड़ैत  रहिन । मुदा उषा साहसी, कखनो अपन \nघबड़ाहिटकV दृि¿गोचर नै हुअ दैत रहिन । मनकV िथ र करैत उषा बाजिल -  \n“बाबूजी! बाबूजी? एहर ताकू ने! हमरा िचuहै िछ ऐ? हम के छी कहू ते?” \nसोनाजी आब देिख  नै पबिथ । मुदा जखिन 0 मरण लौटैत रहिन  तखिन अवाज परेिख नजिर घुमा-घुमा एहर-\nओहर तािक देखैक पिर यास करैत रहिथ । कहलिख न- \n“हँ, िचuहै छी! उषा दाइ छी ने अह`? केतए छहक आगु आबह ने।” \nआइ अ0पतालमे नअ िदन भऽ गेल रहिन । एकटा ज`चक िरपोट आइ आएत। दस बजे डाG टर बजौने छिथन। \nउषाक पित आ उषा िरपोटक जानकारीले िGलनीकपर पहुँचला। कनीए कालक पछाित कपाउcडर अवाज देलकिन- \n“सोनाजीक गारिजयन डाG टर साहैब से िमिलए।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nउषा दुनू परानी वेिटंग हा◌ॅलमे बैसल रहिथ , बोलाहिट  सुिन ते डाG टरक चेबरमे पहुँचला, सोफा-कुरसी लागल रहए, \nबैसैक संकेतक पछाित दुनू गोटे बैिस  गेला। डाG टर दुनू गोटेसँ सोनाजीक संग जे स बu ध छेलिन तेकर पिरचए लऽ \nकहलिख न- \n“मरीजक हालत ग भीर अिछ, रीकौभरक स भावना नै बँचल, जाबै धिर छिथ , सेवा सeकार करैत रिह यनु।” \nडाG टरक ई बात सुिन, उषा बौक जक` भऽ गेल। मुँहपर rमाल रिख िससैक-िससैक कानए लगली। उषाक \nपित सेहो अवाक् रिह गेला! तैयो िजासु भऽ डाG टर साहैबसँ पुछलिख न- \n“डाG टर साहैब! केना एना भऽ गेलिन ?”   \nडाG टर कहलिख न- \n“फÀफड़ा िहनकर िब¤कुल खतम भऽ गेल छिu ह । ेन Æयुमर सेहो बिढ़  गेलिन  आ शरीरक आनो-आनो अंग \nसबहक कायO'मता िश िथ ल भऽ रहल छिu ह ।” \nिव िभ तरहक िव मारी आ सम0याक िव षयमे वात{लापक पछाित िनj कषO यएह भेलिन जे सोनाजीक िब मारी ठीक \nहेबाक कोनो गुंजाइश नै छिu ह ।  \nदुनू बेकती नीराश भऽ चेबरसँ बाहर एला, उषा बाहर िनकिल ते भोकािर पािड़-पािड़ कानए लगली। पित साहस \nबढ़बैत कहलिख न- \n“अह` जॱ एना कनब तँ माएकV की हएत? शाu त रहू, मनकV बु झाउ! जे हेबक छै से तँ भाइए कऽ रहत। \nसुिझ-बुिध सँ काम िल अ! माएकV ऐ बातक जानकारी नै चलक चाही। हुनको सहािर कऽ आब अहॴकV राखए \nपड़त ने। नै कानू। चूप रहू।” \nउषो सोचलिन  जे अखिन हमरा कानबसँ नोकसान छोिड़ आर िक छु नै हएत। कहुना मनकV बुझबैत चुप भेली। \nसोनाजी कमरामे बेडपर पड़ल रहिथ , बगलमे ममता पंखा हॱकैत रहिन , तइ बगलमे पजरा लािग उषा बैिस  गेली आ \nसोनाजीकV मँ◌ुह िनहारए लगली।  \nबेटा सभ टाल-मटोल करैत िप ताक पराण छुटैकाल गाम आएल  जखिन  सोनाजी केकरो ने िचuह सकै छेलिन \nआ ने केकरा◌े देिखए सकै छला।  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nओम काश झा ::   \nबेट\"क *बआह    \n \n \n \n \n \nआँगनमे िबआहक गीत चालू छल। दरबजापर पाहुनक मेला लागल  छल। आइ देवकSतक बेटीक िबआह छै। \nदेवकSत एकटा िकसान छिथ। हुनकर दू गोट सu तानमे सुलेखा  जेठ छिuह आ शरत छोट। ओ बेटा-बेटीमे किहयो \nकोनो अu तर नै बूझलिखuह आ दुनूकV समान rपV पढ़ाइ-िलखाइ  करबौलिखuह। एकर नतीजा सेहो नीक रहल जे \nसुलेखा नीक सं0थानसँ एम.बी.ए.क िडी लऽ कऽ एकटा ाइभेट कंपनीमे नीक नौकरी ात केलिuह। बेटा शरत सेहो \nइंजीिन यिरंगक पढ़ाइ कऽ रहल अिछ। बेटीक िश 'ा-दी'ा पूणO भेलापर आ नौकरी भेटलापर देवकSत ओकर िबआहक \nतैयारी शुr केलिथ। सर-कुटुम आ िम*-मc डलीसँ एकटा नीक बर ताकबाक अनुरोध केलिथ। पढ़ल-िलखल \nनौकिरहारा बेटी लेल सुयो¢य वरक खोजमे जह`-तह` अपने सेहो गेला। मुदा सभठाम बेव0थाक नाओंपर मुxाक म`ग एते \nभयावह छल जे ओ मुँह लटकौने गाम आिब जाइ छला। सुलेखाकV  जखिन  ऐ तरहक िफ िर शानीक पता चलल तँ ओ \nअपन माएकV कहलक-  \n“बाबूकV कहुन जे हम अपन सहकम¯ हेमंतसँ िबआह करऽ चाहै छी।”  \nहेमंत सुलेखा संगे काज करै छिथ  आ ओकर नीक संगी सेहो छिथ । मुदा ऐ 0तावपर देवकSत तैयार नै भऽ \nतमसाइत बाजला-  \n“हेमंत अपन जाितक बर नै छै आ अनजाितमे अपन बेटी िबयािह कऽ हम समाजसँ भतबड़ी नै कराएब।”  \nदेवकSतक ई rप देिख सुलेखा सहिम गेली आ सकदम भऽ िपताक गप मानबाक सहमित दऽ देली। पुरजोर \nताक-हेरक पछाित  देवकSतकV एकटा वर सुलेखा लेल भेटलिuह । बरक िपता नंदलाल अपन आई.आई.टी. इंजीिनयर, \nउच पदपर सेवारत बेटा शैलेश लेल सुलेखाक 0तावपर मंजूरी  देलिuह। मुदा िबआह राितक खचOक म`ग सेहो \nकेलिuह। देवकSत पुछलिखuह-  \n“िबआह राितक खचO केतेक हेतै।”  \nनंदलाल कहलिख u ह-  \n“ई अह` अपनेसँ िवचार कऽ िलअ आ हमर सबहक हैिसयत आ लड़का क यो¢यता देखैत खचO िबआहसँ पूवO \nहमरा लग पठा िदअ।” \nदेवकSत अपन जमा-पूजी तोिड़ प`च लाख टाका अपन पु*- शरत- क माफOत िबआहसँ दू िदन पूवO पठा \nदेलिखuह। प`चे लाख टका देिख नंदलालक पारा चिढ़ गेलिu ह  आ ओ शरतक फजहित करैत बजला-  \n“हम पचीस लाख आ बीस लाखक कथा छोिड़ अह` ओइठाम स बu ध कऽ रहल छी से की ऐ भीखमÃीए \nलेल!”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nशरत बाजला-  \n“ई अह` हमर बाबूसँ किहयनु, हम की कऽ सकै छी।”  \nखैर िबआहक िदन आएल आ नंदलाल वर-बिरयाती सािज देवकSतक दरबजापर एला। बिरयाती दुआिर लिग गेल \nछल आ न ता-पािन इ*-फुलेलसँ हुनकर सबहक सुआगत होमए लगल छल। नंदलाल अपन होइबला समिध- देवकSत-कV \nबजा कऽ कहलिखuह-  \n“िबआह राितक समु चा बेव0था अह` नै पठेलॱ, मुदा तखनो हम आएल छी िकएक तँ हम सभ भलामानुस \nछी। अह` आर प`च लाख टका अिबलम िदअ तँ वर वेदीपर जाएत।”   \nदेवकSत अकाससँ खसला आ नंदलालक िनहोरा करैत बाजला-  \n“अखिन  प`च लाख केतएसँ आनब। बचा सबहक पढ़ाइ-िलखइमे सभ  जमा पूजी पिहनिह खरच भऽ गेल \nअिछ। अह` अखिन  िबआह हुअ िदयौ। हम गछै छी जे शनैः शनै ः हम अह`क प`च लाख टका आर दऽ \nदेब।”   \nमुदा नंदलालपर ऐ िन होराक कोनो भाव नै पड़लिu ह  आ ओ िज¹ ठािन बैिस गेला जे पाइ एखने चाही। कनी \nकालमे ई बात आँगनधिर पहुँच गेल जे जावत नंदलालकV प`च लाख टका आर नै भेटतै तावत िबआह नै हेतै। सुलेखा \nअपन बापक दुदOशा आ समाजक बेवहारसँ बेिथत भऽ गेल छेली।  हुनकर माए हुनका लग बैिस कऽ कानए लगली जे \nआब की हेतै। ओ बाजली-  \n“हुनका कहैत रिहयिन  जे बेटी-िबआह लेल पाइ जमा कr मुदा ओ हमर नै सुनलिन  आ सबटा पाइ बचा \nसबहक पढ़ाइ-िलखाइपर खचO कऽ लेलिन । ई बेइजती लऽ कऽ केना जीअब हम, सभटा हुनके िकरदानीसँ \nभऽ रहल अिछ।”  \nबापक दुदOशा आ बेइजती सुिन सुलेखाक आँिखमे पािन भिर आएल। कनीकाल तँ ओ माइयक िवलाप सुनैत \nरहिल । फेर ओ ठाढ़ भऽ गेल आ अपन नोर पोिछ दलान िदस बिढ़  गेिल । दलानपर पाहुन-परक आ दो0त-मिह मक \nबीचमे ओकर सहकम¯ हेमंत सेहो बैसल छल। ओ सोझहे हेमंत लग गेिल  आ ओकर हाथ पकिड़ पुछलक जे अह` \nअखिन  हमरासँ िबआह कऽ सकै छी। हेमंत कहलक िकएक नै, ई तँ हमर सौभा¢य हएत जे अह` सन पढ़ल िलखल \nसुिर  किनञ`सँ हमर िबआह हएत। सुलेखा हेमंतकV लेने वेद ीपर पहुँचली आ पंिडतजी कV कहलिखuह जे हमर आ \nहेमंतक िबआह संप करा◌ैल जाए।  \nई समाद दलानपर पहुँचल आ सॱसे अनघोल भऽ गेल। नंदलाल आ द ेवकSत आँगन िदस दौड़ला। देवकSत \nबेटीकV कहलिखuह-  \n“ई की कऽ रहल छी अह`? हमर पगड़ी िकएक खसा रहल छी!”  \nसुलेखा बाजली-  \n“एकटा नीक आ सुलझल वरसँ हमर िबआह भेलासँ अह`क पगड़ी खि स रहल अिछ बाबूजी? आ ई दहेजक \nरा'स जे अह`कV नोिच रहल अिछ ऐसँ अह`क समान बिढ़ रहल अ िछ की? अह` पिहने प`च लाख टका दऽ \nचुकल िछऐ आ ऊपरसँ आर प`च लाख? िकएक बाबू िकएक? हम 0*ी छी, की ई एकर ायि¾ तमे ई टाका \nअह` दऽ रहल िछऐ? कज{ लऽ कऽ जँ अह` ई टका ऐ दहेज-दानवक V दैयौ देबै तँ की ई हमर सुखमय \nजीवनक गारंटी देता? अह` ओइ कज{क भारसँ दाबल कुहरैत रहब  तँ की हम सुखी रहब? नै बाबू नै हम \nआब िकॱ ऐ दहेज-दानवक बेटासँ िबआह नै करब आ हम हेमंतसँ िबआह करब।”   \nहेमंत आगू बिढ़ देवकSतक पएर छूिब बजला-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \n“बाबूजी, अह` हमरापर िब सवास कr। सुलेखा ठीक कहै छिथ।  अह` अपन बेटीकV पढ़ा िलखा सुयो¢य \nबनेलॱ। तेकर बादो बेटी हेबाक ायि¾ तमे अपन देह बेचबाक तैयारी िकएक केने छी? अह` 0वीकृित िदयौ तँ \nहम सभ िबआह करी।”   \nदेवकSतक मोनमे समाजक डर छेलिन  जे परजाितमे िबआहसँ भत बड़ी भऽ जाइत। मुदा दोसर िदस नंदलाल \nजक` रा'सक डर सेहो छेलिuह। कनीकाल िवचार केला उपराuत ब जला-  \n“ह` सुलेखा, अह` ठीक कहै छी। िवआहक उपराuत ई दहेज-दानव  अह`सँ की बेवहार करत, एकर कोनो \nगारंटी नै। आ समाज की कोनो हमरा मदित केलक अह`कV पढ़ेबा -िलखेबामे आिक  बेव0थाक टाका गानैमे। \nहम समाजसँ िकए डr? हम अह`कV सुयो¢य बनेलॱ आ आगू अह`क िजनगी जाइसँ सुखमय रहए, तेहने काज \nहेबाक चाही। जाउ हम अह`कV अिस रवाद दइ छी। अह` हेमंत संगे िबआह कr आ नंदलालजी बिरयाती लऽ \nकऽ अपन गाम जाथु।”   \nबाजा-गाजा फेरसँ बाजए लगल। बेदीपर हेमंत आ सुलेखा बैसल आ मं*ोचार शुr भऽ गेल।  \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nिश व कुमार साद ::   \nझमक!     \n    \n \n \n \n \n \nएकटा गाममे एकटा गरीब पिर वार रहै छल। पिर वारक मुिख याक rप-रंग, गुण-सोभाव, दह-दशा गामे सन छेलै। \nनाओं छेलै खखना। भिर -िद न मर-मजूरीसँ जे बोइन भेटै छेलै, खखना घरवालीकV सुमझा दइ छेलै। घरमे अपने तीनटा \nबेटा-बेटी आ किन य`। प`च जनक पिर वार। माए िक छुए िद नक पछाित  सरग िस धािर  गेलै। जावत् माए जीबै छेलै \nताबत् हुनका िक यो पुछैबला छेलै। काजपर सँ लौटला उर एक लोटा पािन , एकटा सूखल रोटी वा फुटहो दऽ िह या \nजुड़बै छेलै।  \nमाइक मुइने ठीके बेटा टुगर भऽ जाइ छै। घरवाली मुँहक ज ोर। एतबे नै, िव धाता घरवाली चम-िच कनी दऽ \nदेलिख न। नाओं छेलै ‘झमकी’। नाउँए गुण सॱसे टोल झमकेत रहैत छल। बाल-ब चा  फुटलीओ आँिख  नै सोहाइत \nरहै। जाबत् सासु छेलै बाल-ब चाकV थथमारने रहै छल। आब तँ िध यो-पुतो िछ िछ आइत रहै छै। खखना बरद जक` \nखटैत अिछ । ित रया चिर रकV ओकरा िक छु पता नै। झमकीकV एसनो-पोडर, कनफुल-नकफुल चाही। सेहो नव-नव \nिड जाइनक। खखना सन भकुआ, भकुआएले रिह  गेल।  \nआब सुनू आगूक िख 0 सा।  \nखखना काजे अपिस य`त। घरवाली आँचे अपिस य`त। टोलसँ अलग एकटा दोसर जाित क घर छल। ओइ घरक \nअगल-बगलमे कएटा मािल कक कलम छेलै। जारिन  बीछऽ झमकी केतए जेतै? कलमेमे ने! झमकीकV संगी-बिह नपाक \nकोन कमी। सबहक संगे कलमे-कलमे, गाछीए-गाछी जारिन  बीछै त छल। केना-ने-केना दोसर जाित क एकटा \nनवतुिर यासँ झमकीकV आँिख  लिड़  गेलै।  \nधीरे-धीरे ओही कलममे जारन-िब छनी सबहक पंचैती सेहो बैस ए लगल। ओ छॱड़ा सेहो गामक भौजाइक नाते \nकखनो बैसल कखनो ठाढ़हे-ठाढ़ गोj ठीक िह 0 सा बिन  गेल। ओइ छॱड़ाकV देिख ते झमकीक चमकी दुगुा भऽ जाइत \nछेलै।  \nआब बुझू िख 0 सा खतम।  \nझमकी झपटा मारलक। झपटा तेहेन छेलै जे छॱड़ा घरक खु}ा त ोिड़  जे भागल से आइ धिर  गाम नै घुरल। \nिध या-पुता फकरा बनेलक-  \n“झमकी झमैक  गेल, छौड़ा लऽ कऽ उिड़  गेल...।”  \nखखना बाल-ब चाक संग तािक  रहल अिछ  जे कही फेर...।  \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nराम िव लास साहु ::  \nअ*ब  सवास    \n \n \n \n \n \nकाि° ए नूनू बाबूक बेटीकV िब आह छी। नूनू बाबू िब आहक सरमजान सबहक ओिर यानमे लगल छला। िग रहत आ \nस प पिर वार रिह तो rपैआक अभाव छेलिन । चािर  लाख टाका, प`च भिर  सोना आ एकटा मोटर साइिक ल देहेजपर \nिब आह फाइलन भेल छल। दुलहा इंजीिन यिरंग कौलेजक छा*। स ुखी स प पिर वार। दुलहाक िप ता मोहन बाबू \nएस.डी.ओ. औिफ सक बाड़ाबाबू। नीक कमेने-खटेने छिथ । तँए नूनू बाबू अपन बेटी सुिच ताकV हुनके घरमे कुटमैती \nकरैक िनणOए नेने छिथ ।  \nनूनू बाबू बहुत पिर यास करैत तीन लाख rपैआ मोटर साइिक  ल, दू भिर  सोना ित लकक समैमे चुकता कऽ \nदेलिन । शेष तीन भिर  सोना बेटीक गहना 0 वrप िब आहे िद न देब आ एक लाख rपैआ जे बँिकयौता रिह  गेल ओ \nबेटीक नामे एल.आइ.सी. बीमामे जमा अिछ । जे दू तीन मास  पछाित  िम लत सेहो चुकता कऽ देब। ित लक भेला \nपछाित  िब आहक िद न ठेकल गेल। मुदा दुलहाक िप ता मोहन बाबू बड़ लोभी। ओ मोने-मोन सोचलिन , पुतोहु जखिन  \nहमर हएत तँ एल.आइ.सी.क rपैआ आइ ने काि°  हमरे हएत। बँ िक यौता rपैआ िब आहसँ पिह ने लऽ लेब तँ लाभमे \nरहब। मोहन बाबू िब आहसँ एक िद न पिह ने समाद नूनू बाबूक घर पठौलिन  जे हमर एक लाख टाका बँिक याहा अिछ  ओ \nrपैआ चुकता किर  िद अ तखने बिर याती जाएत नै तँ अह` जानू। नूनू बाबू समाद सुिन ते जेना देहपर ब  र खिस  \nपड़ल। ओ सेचमे पिड़  गेला। होश स हािर  मोहन बाबूसँ भVट कऽ बड़ िव नती केलिन । अखिन  ऐ लेल माफी िद अ। \nहम बेटीबला छी। बहुत चीज-बौसक ओिर यान करए पड़त। तैपर सँ बिर यातीक सुआगतमे सेहो बहुत खरच हएत। \nमुदा मोहन बाबू नूनू बाबूकV एकोटा बात नै सुनलकिन , आ ने आँिख क नोर पोछलकिन । तखने नूनू बाबू बजला-  \n“खैर, नै मानब तँ अह` बिर याती लऽ कऽ आउ, हम दरब जेप र िब अ◌ाहसँ पिह ने rपैआ बिर यातीए घरमे \nचुकता किर  देब तखिन  िब आह करब।”  \nनूनू बाबू खेत भरना रिख  rपैआक ओिर यान केलिन । बिर याती समैपर आएल। सबहक सुआगत भेल। \nदरब जेपर सबहक सोझहेमे एक लाख टाका दुलहाक िप ता- मोहन बाबूकV चुकता कऽ देलिन । दुलहाक पिर छन भेल, \nवरमालाक काज शुr हएत तखने एकटा नव बातक चच{ भेल जे दु लहा पिह ने दुलिह नकV देखता। पिस न भेला पछाित  \nने बरमाला आ सेनूरदान हएत। ऐ बातसँ कu य` प'मे खलबली मिच  गेल आ आlोश सेहो बिढ़  गेल। अu तमे िनणOए \nभेल जे ठीक छै पिह ने कu य` देख लेल जाउ। तखने आगूक काज हएत।  \nदुलिह न िच*ा तँ पिह नेसँ वरमाला लेल सजले छिल । एकटा कोठलीमे दुलहाकV लोकिन य` संगे बजौल गेल। \nओही कोठलीमे दुलिह न िच *ा सहेलीक संगे आएल। िच *ा इc टर पास पूिणOमाक चान सन सुिर । दुलहा देिख  कऽ \nमोने-मोन खुश भेला। िक छु गप-स प सेहो भेलै। तखने िच *ा बजली-  \n“की यौ दुलहाजी, हम अपनेकV पसीन भेलॱ?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nदुलहा मु0 की मािर  पीठे लागल बजला-  \n“हँ, की हमहूँ अह`कV...।”   \nिच *ा तुरu ते जवाब देलक-  \n“नै अह` हमरा पसीन नै छी। तँए आब ई िब आह हम िक ॱ ने करब। िच *ाक ई िनणOए सुिन  सखी-बिह नपा, \nमाए-बाप, समाजक बुजुगO इe यािद  बहुतो गोटे समझेलकिन  मुदा एकेठाम िच *ा िज ¹ धेने रहिल  जे ऐ वरसँ हम \nिब आह नै करब।”  \nदरब जा बिर याती-सिर यातीसँ भरल छल। ई बात सुिन ते लगले सनसना कऽ अिग ल¢गी जक` चाr िद स सॱसे \nगाम पसिर  गेल। बहुतो बुजुगO लोकिन  दुलिह नक िप ताकV बुझा-समझा कऽ कहलकिन  मुदा िच *ा अपन दृढ़पर अरल \nरहिल । िच *ासँ कारण पूछल गेल। कहलक-  \n“जखिन  दु°ाकV अपन माए-बाप आ सर-समाज िक नकोपर िब सवास नै छिu ह  तँ ओ हमरापर िब सवास केना \nकरता आ हम केना हुनकापर िब सवास करब। दोसर बात जे िह नकर िप ताजी दहेजक खाित र जमीन \nआइ जत बेचबा सकै छिथ  तखिन  ओ हमरो बेिच  सकैत छिथ  िक ने। तँए हम बीख पीब मिर  जाएब मुदा एहेन \nअिव सवासी आ दहेज rपी दानवक बेटा संगे िब आह नै करब। ऐसँ नीक तँ हम ओहेन दु°ा जे गरीबे िक एक \nने हएत, ित नकासँ करब, जे अपन इ जतक संगे दोसरोक इ जत करत।”  \nिच *ा सहेली संगे कोठलीसँ िन किल  गेिल । दु°ा आ लोकिन य` सभकV ओही कोठलीमे ब कऽ ताला लगा आँगन \nआिब  गेिल । िब आह नै भेल। ई खबिर  राित ए भिर मे चौतरफा पसिर  गेल। पंचैतीक बैसार भेल। पंच लोकिन  िब आह \nहेबाक बहुत पिर यास केलिन  मुदा िच *ा अपन संक¤ पपर अिड ग रहिल । अu तमे जे दहेजक लेन-देन आ सुआगतक खचO \nभेल रहै ओ सभटा आपस भऽ जाए। दुलिह नक िप ता नूनू बाबू बजला-  \n“चािर  लाख टाका, दू भिर  सोना,  मोटर साइिक ल संगे सुआगतमे दू लाख टाका खचO भेल अिछ  से सभटा \nआपस कऽ िद अ तखने िह नका सभकV छु}ी भेटतिन । नै तँ हम कानूनक शरण लेब आ दुनू बापूतकV जहल \nकटेबिन ।”  \nसभ पंचक िव चार भेलिन । बात तँ उिच ते ने नूनू बाबू कहै छिथ । कोनो जबरन जुम{ना तँ नै...।  \nदु°ाक िप ता मोहनबाबू छह लाख टाका, सोना, मोटर साइिक ल घरसँ मंगबा नूनू बाबूकV पंचक िब  चेमे आपस \nकऽ देलकिन । तखिन  हुनक बेटाकV कोठलीसँ बाहर िन कािल  देल गेल। जिह ना आन गामक चोटाएल कुकुर नSगिर  \nदबौने दुलकी दैत अपन गामक बाट पकिड़  सोझहे-सोझ जाइत रहैए तिह ना सभ िक यो िव दा भेला।  \nिच *ा िप ताक मुरझाएल मुँह देिख  बाजिल -   \n“बाबूजी, अह` ए®ो पाइ िच u ता नै कr। हम मनुख संगे िब आह करब। पढ़ल-िल खल क मो रहत तइले एको \nपाइ िच u ता नै। एही खाित र ने एते झमेल होइए। ए®ो पाइ िच u ता नै कr।”  \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nहेम नारायण साहु :: \n   \nबेसी  भऽ  गेल आब  नै    \n \n \n \n \nगामक चौबिट यापर एकटा झमटगर पीपड़क गाछ छल। गाछतर बैसल शीलाक मन उदास रहै। गुनधुनमे पड़ल \nछिल । हमर िज नगीक समए सभ शेषे अिछ  हम केना ऐ पहाड़ सन िज नगीकV पार लगाएब, से नै जािन । िज नका संगे \nिज नगीक िज नगीक शुrआत िब आहक पिव * बu धनसँ भेल सेहो हमरासँ सिद खन लिड़ ते-झगिड़ ते रहै छिथ । हिर दम \nगािर -बात दैत रहै छिथ । सासु-ससुरक कोन चच{। जखिन -तखिन  सासुक खोबहाटन लादले रहैए-  \n“तोहर बाप हमरा बेटाकV ठिक  िब आह करा लेलक। हम जे सोचने रही ओ सभटा मनक बात मनेमे रिह  \nगेल। फ¤ ल` गामक घरदेिख या मन-मािफ त टाका दइ छेलै। गाड़ी दइ छेलै। नै जािन  रमुआक बाप कोन \nठकहरबाक चािल मे पिड़  हमरा बेटाकV बोइर देलक।”  \nएवं कारे शीलाकV सभ िद न फझैत करैत रहै छेलै। बेर-बेर सासु कहैत रहै छेलिख न-  \n“अह` नैहर जा कऽ अपन माए-बापसँ दू लाख टाका आ एगो मोटर साइिक ल लािब  आनू नै तँ...।”  \nशीला ऐ सभ उलहन-उपराग आ पड़तारनासँ उिब  गेल छिल । उबबो क ेना ने करैत जखिन -तखिन  सासुक \nखोबहाटन शुr भऽ जाइ छेलै। पित  सेहो माइक बातमे हँ-मे-हँ िम ला दैत छेलै। वेचारी शीला कएक िद न खेनाइओ ने \nखाइ छिल , भूखले रिह  जाइ छिल । भूखल-िप आसल देह कारी झामर भऽ गेल छेलै।  \nशीलाक माए-बाबू ऐ पेनक}ा झोड़ाकV भिर ओ केना पबैत। तीन  भाए-बिह नक संग माए-बाबूक पिर वार। मm यम \nवग¯य पिर वार, दस क}ा जमीन छेलै जेकरा जोित -कोिर  पिर वारक भरन-पोषण करैत छल। आमदनीक आर कोनो \nसाधन नै। ओही िस िम त आमदनीमे तीनू भाए-बिह न पिढ़ तो-िल िख तो छल। शीला बी.ए. पास कऽ एम.ए.मे नाओं िल खौने \nछिल । छोट बिह न बारहमी क'ामे िनमOली कौलेजमे पढ़ैत छिल  तथा सभसँ छोट भाए एगारहमीमे पढ़ै छल।  \nिश लाक िब आह फुलपरास िन वासी yीधर ठाकुरक जेठ सu तान रमाकाu तसँ भेल। िश लाक िब आह अपना भिर  बड़ \nधूम-धामसँ केलिन । करबो केना ने किर तिथ  जेठ बेटीक िब आह रहिन । दस क}ा जमीनमे सँ तीन क«ा बेिच  लेलिन  \nआ िक छु प£चो-उधार कऽ िश लाक िप ता कुटुमकV नगदी rपैआक संग सभ सभ सरमजान देलकिन ।  \nिक छु िद न तँ नीक जक` समए बीतल। मुदा पछाित  शीला संग जे रामलीला शुr भेल से असहनीय भऽ गेल। \nिश ला कोनो उपए नै देिख  सासुरसँ िव दा भऽ चौबिट याक पीपड़क गाछतरमे बैिस  गुनधुन कऽ रहल अिछ । गुनधुन \nकरैत दीदीक कहल बात मन पिड़  गेलै, बेटीक पएर सासुरसँ अिu त म समैमे उठैत अिछ । मुदा िश ला ऐ िव चारकV पुरान \nबूिझ  पएर उठा नेने छिल ।  \nिश ला ओतएसँ अचानक उिठ, हाथमे झोला लऽ नैहर िद स िव दा भऽ गेिल । नीक-बेजए मनमे निच ते रहै। अu तमे \nिनणOए केलक जे सै नै तँ पिह ने गाम पहुँच माएकV सभ दुखनामा सुना देबै, पछाित  देखल जेतै।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nनैहर आिब  िश ला अपन सभ दुखरा माएकV सुनौलक। माए दुखी  भऽ गेली। दुनू आँिख सँ नोरक धार बहए \nलगलिन । जमीन बेचलॱ संग-संग उधारो-प£च केलॱ अपना भिर  कोनो कसिर  नै कऽ हँसी-खुशीसँ जे बिन  पड़ल से सभ \nिक छु देलॱ। मुदा तैयो...।  \nमाएक नोर पोछैत शीला बाजिल -  \n“माए, तूँ कनै िक ए छV। नै कान। हमराले तूँ िच u ता नै कर, हम ऐ सम0 याक िन दान िन कािल  लेब हमरामे ई \nसाम­ यO अिछ । हम कोनो मुखO नै छी। हमरा सन-सन बहुतो बेटीक संग ऐ तरहक सम0 यासँ लड़ऽ पिड़  \nरहल छै। हम अहीठाम रिह  अपन गुजर करब मुदा दहेज rपे रा'कसँ दूर रहब।”  \nशीलाक ई िव चार सुिन  माए चुप रहली। गामक अिभ भावक सभ सेहो शीलाक िव चारसँ सहिम  गेला।  \nशीला अपन दलानमे ब चा सभकV Æयूशन पढ़ेनाइ शुr केलक। द ेिख ते-देिख ते Æयूशन खूब चलए लगल। \nआिथOक rपे कमजोर पिर वारक ब चाकV िब नु फीसेक पढ़बैत रहए। Æयूशनक आमदनीसँ शीला एम.ए.क अधूरा कोसOकV \nपूरा सेहो केलक। छोट बिह नक िब आहमे सेहो आिथOक सहयोग केलक। आगू चिल  िब हार सरकारक िश 'क िन योजन \nहेतु टी.ई.टी. परी'ा सेहो पास केलक। आ कनीए िद नक बाद िश 'क पदपर बहाली सेहो भऽ गेल।  \nए हर शीलाक सुखद िद नक चचO सासुरमे पहुँच गेल। शीलाक  ससुर रामाकाu तकV कहलिख न जे किन य`क \nिव दागरी करा आनहुन।  \nसाझक समए छल। रामाकाu त सासुर पहुँिच  शीलाकV देखै छिथ  शीलाकV पढ़ैत। रामाकाu त शीलाकV हाल-चाल \nपुछलिख न। मुदा शीला िक छु ने बाजिल । चुप-चाप सुिन  रहल छिल । बातकV घुिर यबैत कहलिख न-  \n“हम आएल छी अह`कV िव दागरी करबए लेल। जे भेल से िब सिर  जाउ। हमरा 0 वयं गलतीक भान भेल। \nिब सिर  जाउ सभटा। आब कोनो तरहक उलहन-उपराग नै देता हमर माए-बाबू।”  \nशीला बाजिल -  \n“अह` ई गप कोन मुहV हमरा कहै छी। आइ िद नकर केमहर उिग  गेला। आइ जे हमरा िव दागरी करबए एलॱ \nसे की।”  \nरामाकाu त कहलिख न-  \n“जे भेल से आब ि◌ कॱ ने हएत।”  \nशीला उर देलिख न-  \n“आब तँ ठीके आ◌ेना नै हएत जेना अपने सभ एतेक िद न हमर ा संग केलॱ। आब तँ हमरा टाका अिछ , \nनौकरी अिछ । से तँ आब अह`कV भेिट ए रहल अिछ । अह` हमरासँ थोड़े िब आह केने छी। अह` तँ टाकासँ \nिब आह केने छी। जइ कारण एते िद न फुटिल यो आँिख ए ने सोहाइ छेलॱ। पित -प³ीक स बu धकV िब सिर  गेल \nछेलॱ। जे स बu ध जu म-जu माu तरक होइ छै। दुख-सुखमे सेहो ओिह ना रहै छै। तेकरा अह` सनक पुखक \nपिड़ तानासँ आइ समाजक सैकड़ो नव-िव वािह ताकV आe म हe या करए पड़ै छै, मुदा से हम नै कऽ जे र0 ता धेलॱ \nहमरा तहीपर रहए िद अ। अह` एतएसँ चिल  जाउ, जे भेल से बहुत भऽ गेल आब नै। हमरा अिह ना रहए \nिद अ।”  \nशीलाक दृढ़ता देिख  रामाकाu तकV जेना ठकमुड़ी लिग  गेलि न । मने-मन उिच त-अनुिच तक भान हुअ \nलगलिन ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nउमेश मc डल ::   \nकोटाक चाउर     \n \n \n \n \n \nलौकही बजारसँ घरक नून-तेल, हरदी, मेरचाय इe यािद  चीज-बौस कीिन  कऽ अबैत रही। हमरा सबहक लौकिह ये \nबजार छी। लटखेना दोकानसँ लऽ कऽ सोना-चानी तकक दोकान अ िछ ए। िक िर ण डूिम  झलफल होइत जाइत रहै। \nअu हार नै भेल रहै, फिर चे जक` रहै। मुदा हम अपन गाड़ीक लाइट जरा देने रहऐ। प`तरमे जखिन  एलॱ तँ देखिल ऐ \nजे काकीकV माथपर नमहर मोटा छै। असगरे वेचारी पछड़ैत लफ ड़ल घर िद स जाइत रहए। लगभग मन भिर क \nचाउरक मोटा माथपर रहै। लग अिब ते पुछिल ऐ-  \n“काकी, कथीक मोटा छी?”  \nमनमे ई भेल जे एकबधू गाम छी जँ कहॴ घास-तास होइ, ई तँ  सभ िद ना काज छीहे। हमहूँ िक ए कहबै जे \nगाड़ीएपर चिढ़   िल अ, भारी लगैत हएत। जेना काकीक कc ठ सुखा गेल रहै, तिह ना ¨क जवाब ध`इ दे नै दऽ कनी \nिब लमल। कc ठ सड़{स करैत बाजिल -  \n“कोटाक चाउर छी।”  \nकोटाक चाउर सुिन  मनमे भेल जे गाड़ीएपर लऽ लेब। जखिन  घरे लगक छी, तखिन  िक ए ने वेचारीकV एते \nअसान भऽ जेतै। गाड़ी ठाढ़ कऽ अपने िन  च` भेलॱ। िह ला-डोला कऽ मोटरी देखए लगलॱ जे स®तसँ बाu हल छै की \nनै, मुदा स®तोसँ बu हलाहा माथपर चाइिल क झमारसँ कनी-मनी ढील-ढाल भाइए जाइ छै। पुछिल ऐ-  \n“चाउरेटा अिछ  आिक  गहुमो?”  \nचाउर-गहुम सुिन  जेना काकीकV मनमे खुशी भेलिन । हलिस  बजली-  \n“बौआ, मही®ा अरबा चाउर छी। प£तीस िक लो िह 0 सा देलक।”  \nकाकीक मनक खुशी नै बूिझ  पेलॱ। पुछबो केना किर ित ऐ ज े मन बड़ खनहन देखै छी। एहेन ¨ तँ \nसंगतुिर यामे उठैए तँए चुपे रही आिक  काकी अपने बजली-  \n“बौआ, चाउर-गहुम दुनू छेलै, डीलर पुछलक जे दुनू लेब आ िक  चाउरेटा लेब। चाउर कहुना भेल तँ राजा \nभेल गहुम िक छु हएत तँ रोटीए भेल।”  \nकाकीक बात सुिन  टराटक लिग  गेल। टड़ाटक ई लगल जे भिर सक काकीकV पुरान िव चार अखनो मनकV \nपकड़निह छिu ह । मुदा मनमे घुिर यौठ भेल, जे एना िक ए काकी चाउरकV राजा आ गहुमकV रोटीक अ बुझहै छिथ । \nपुछिल यिन -  \n“काकी चाउर केना राजा भेल?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nकाकीकV रटलाहा िव nाथ¯ जक` ठोरेपर रहिन  ¨ खिस ते ध`इ दऽ बजली-  \n“बौआ, चाउर राजा ऐ दुआरे भेल जे खीर बना, आिक  भात बना, आिक  िख  चिर बना , आिक  मड़सटकी बना, \nआिक  सोझहे पािन मे फुला, आिक  पीिस  कऽ रोटी बना आिक  भुइज कऽ मुरही-भु जा बना, आिक  ओिह ना \nफ`की, जेना मन हुअए तेना खाउ। से गहुमकV हएत?”  \nकाकीक जवाब सुिन  चुप भऽ िह साव जोड़ए लगलॱ। जोड़ला पछा ित  बूिझ  पड़ल जे काकीक िह साब ठीके \nछिu ह । मुदा राजा केतएसँ आएल ई तँ ¨ रहबे कएल। राज- पाटबला राजा होइए, चाउर केना राजा भेल। \nपुछिल यिन -  \n“काकी, जेते कहिल ऐ से तँ चाउरक िव u यास भेल, राजा केना कहिल ऐ?”  \nजिह ना मुc डे-मुc डे िव चार अलग-अलग होइ छै तिह ना काकीओक अपन िव चार रहिन । बजली-  \n“बौआ, भ`इमे दादा के भेल?”  \nकाकीक जवाब सुिन  आरो ओझरा गेलॱ। ओझरा ई गेलॱ जे एते काल एकटा सबाल छल आब दोहरा गेल। \nओझरीओ तँ दू भा लगला पछाित ए ने होइ छै। मुदा खोललो तँ जाइते छै। भलिहं एकेबेर नै दोहरा कऽ िक ए ने \nखोलऽ पड़ै। ¨ो तँ दू-िद िस या होइत अिछ  चाहे नाङिर  पकिड़  उठाउ आिक  मुँह पकिड़ । बजलॱ-  \n“भायमे दादा केकरा कहबै?”  \nकाकी बजली-  \n“भैयारी-भैयारी भेल। एक माइक कोिख सँ एलहा सभ बरबिर  भेल। मुदा जेकरामे जेते बेसी लूइर-बूइध रहतै, \nओ ओते समधाइन कऽ पिर वार चलौत, तँए ओ दादा भेल।”  \nअपना सुिर ए तँ काकी किह  देलिन  मुदा मनमे एकटा खॲच तँ रहबे करए। बजलॱ-  \n“काकी, पिर वारमे के जेठ भेल?”   \n¨ सुिन ते काकी बजली-  \n“जे जेठ भेल ओकरा तँ आरो बेसी समए, आन भ`इक अपेछा भेटल। जखिन  बेसी समए पौलक तखिन  आगू-\nबढ़ै (लूिर -बुिध  सीखै) सँ ओकरा मनाही के करतै जे दादा नै बनत। ओहो बनह।”  \nमनमे कनी सबुर भेल। गप-स प करैत अu हारो भऽ गेल रहए। कहिल यिन -  \n“काकी अu हार भेल जाइए। आब चलू।”  \nकाकी बजली-  \n“कनी हमरा माथपर उठा दए, आ तूँ आगू बढ़। खाइ-पीबै धिर  पहुँिच ए जाएब।”  \nकाकीक बात सुिन  हँसी लिग  गेल। कहिल यिन -  \n““ ““गाड़ीएपर मोटो द गाड़ीएपर मोटो द गाड़ीएपर मोटो द गाड़ीएपर मोटो दऽऽ ऽऽ    िद िद िद िद    औ आ अपनो चिढ़ औ आ अपनो चिढ़ औ आ अपनो चिढ़ औ आ अपनो चिढ़        िल िल िल िल    अ। अ। अ। अ।”” ””\n    \n    \n        िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nफागुलाल साहु ::  \n  \nमदानी  नार\"      \n \n \n \n \n \n \nमद{नीक मतलब होइत अिछ , िन डर, साहसी, 0 वतं*ता व आe मिनभOरता। नारी जेतेक अिछ  सबहक अu दर ई \nतागत अिछ , परu तु   खगता ऐ बातक अिछ  जे नारी सभ ई बातकV समझौ आ समिझ  कऽ बाहर िन कालौ।  \nई कथा छी एकटा अµ बल-दुµ बर गरीब नारीक। बखO २०१३ ित िथ  0 वतं*ता िद वसक िद न हिर पुर डीह टोलक \nrपनी देवी, मधुबनीसँ कलुआही जाइवाली प®ी सड़कक कातमे एकटा छोट-छीन चाहक दोकान खोिल  अपन रोजगारक \nशुr केलक । rपनीकV ई दोकान खोलैक योजन ऐ लेल पड़ल जे एक िद न अक अभावमे बाले-ब चे भूखले सूतए \nपड़लै। िव हान भने rपनीक पित  भोला रोजी वा0 ते गामक मािल क टुनटुन ठाकुरक हबेलीमे पहुँच मजदुरी करए लगल।  \nदोकान खोलैसँ पनरह िद न पिह नेक बात छी। rपनी अपन पित क कमाएल बोइन लबैले टुनटुन ठाकुर हबेलीपर \nगेल। िभ नसरक आठ बजैत रहै। rपनीकV देिख ते ठाकुर साहैब पुिछ  बैसल-  \n“केतए एलV rपनी?”  \nबाजिल -  \n“मािल क, बोइन लइले।”  \nएतबे बात सुनैत टुनटुन बाबू भड़िक  उठला। rपनीकV फटकारैत बजला-  \n“अखिन  तँ भोलबा खेतमे पहुँचबे कएल आ तूँ बोइन ले चिल  एलV।”  \nrपनी सकदम भऽ ठाढ़े छल। आिक  पुन: टुनटुन बजला-  \n“खुरपी ले, दरब जाक सभटा घास उखार तखने बोइन देबौ।”  \nई बात सुिन ते rपनीक आगू राित क तरेगन सोझहामे आिब  गेल। माथपर हाथ दऽ सोचए लगल। की कrँ, \nराित मे तँ सब परानी भूखले सुित  रहलॱ। अखिन  की खाएत आ खाएब। मािल कक बात तँ िन ठुर होइते अिछ । \nकमाएलो बोइनपर लुलकार सुनैए पड़ै छै। आब की करब! पेटमे  अ नै, गामपर ब चा बाटे तकैत हएत जे मािल क \nऐठामसँ िक छु आनत माए तँ खाएब। मुदा ई कोन भगवानक चl छी। नै आब छूछ हाथे घर नै जाएब। सोचैत rपनी \nचटे हबेलीसँ धुिर याएले पएरे घूिम  बजार पहुँचल। बजारक एकटा िक राना दोकानपर आिब  दोकनदारकV कहलक-  \n“मािल क, ई हमर नाकक छॱक रिख  िल अ आ चाउर-आँटा िद अ।”  \nदोकनदार बाजल-  \n“भोला हमर दू िद न काज केने छल, जे बोइनो पछुआएल छै। अह` जे समान लेब से बाजू दऽ दइ छी।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nrपनी सोचैत बाजिल -  \n“एक िद नक बोइनक चाउर-आँटा दऽ िद अ आ एक िद नककV चाहपती-चीनी आ◌ैर िब 0 कुट आ◌ैरो पलािj ट कक \nपचासटा िग लास दऽ िद अ।” \nदोकानदार बाजल-  \n“पाहुन अबै छिथ  की?”  \nrपनी-  \n“नै, चाहक दोकान खोलब।”  \nदोकानदार चाहक दोकान खोलै जोकर सभ समान दैत समझबैत-बु झबैत दोकान चलबैक सभ तरीका बुझा \nrपनीकV िव दा केलक।  \nrपनी घर अिब ते पिह ने खेनाइ बना बाल-ब चाकV िख आ पित  लेल खेनाइ लऽ ठाकुर साहैबक खेत जा भोलोकV \nिख एलक। पछाित  ओतएसँ घर आपस िव दा भेल। बाटमे अबैत rपनीकV ठाकुर साहैबक मिल काना बात झुड़झुड़ाइत \nमाथकV घुिड़ यबैत, पछाित  बरहम 0 थानमे बैिस  दोकानक जगह टोिह या  लेलक। टोिह यिब ते ओतए घर आिब  पिह ने खेनाइ \nखेलक।  \nदोसरे िद न rपनी 0 वतं*ता िद वसक अवसिर पर चाहक दोकान खोिल  अपन मधुर भाषाक सहयोगसँ चाह-िब 0 कुट \nबेचए लगली। अपन हूनर संग साहसकV बटोिर  पित कV मजदूरी करैसँ मना करैत दोकानेपर काज करैक बोध देबए \nलगली। भोला सेहो मािल क ठाकुरक झझकारकV मोन पड़ैत दोकानक काजमे जतनसँ लािग  गेल।  \nrपनी साले भिर मे काफी उित  करैत दोकानक रंग-ढंग बदिल  देलक और अपन पित  भोलाकV मािल क किह  \nस बोिध त करैत चाहक दोकानसँ िम ठाइ, जलपान आ भोजनक दोकान बना rपनी अपन साहस आ मद{नीक संग आe म \nिनभOरताक पिर चए दैत 0 वतं*ताक िज नगी जीिव  रहल अिछ ।    \n \n \n        िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nश भु सौरभ ::  \nलाजो     \n \n \n \n \n \nअजगर सन अथबल आ पहाड़ोसँ नमहर ई किर याही राित  आइ ठेलनॱ ने ठेलाइत अिछ । िब जुरी आ जोगनीक \nचोरा-नु®ीक संग िझंगुरक झंझनाहिट क बीच लाजोक कण-lंदनक ित रोिह त 0 वर-वायुक िह लकोरमे जेना िब ला जाइत \nहोिu ह । सुगबा नाकक दुनू कछेर दऽ बहैत आँिख क नोर सुखा कऽ पीपरी जक` पिर  गेलै। ऐ बीच भनसा चारपर सँ \nएकटा िट टही िट टकारी भरैत दिछ न िद स उिड़  गेल।  \nपोखिर क उतरवािर  िभ c डापर पछुआर िद स आएल गामवालीकV भया◌ैन सन लगलिन  । ओ चट आँगन िद स घूिम  \nगेली आ गोस`इ असोराक ओिर आनी लग आिब  धड़फड़ा कऽ खिस  पड़ली। धµ ब दऽ िक छु िग रबाक अवाज सुिन  हाथमे \nटाचO नेने घरसँ लालकाकी बहरेली।  \n“लाल, मर एना िक ए! की भेल अह`कV?” किन य`कV उठबैत बजली लालकाकी।  \n“म`।”   \n“हँ-हँ, बाजू ने। िक छु देखिल ऐहV की, एना डेराएल जक`  िक ए छी?” किन य`कV भयभीत देिख  पुछलिन  \nलालकाकी।  \nकिन य`-  \n“ऐ पोखिर क दिछ नविर या िभ  c डापर सँ कोनो मौगीक कानबक अवाज आिब  रहल छै। एतेक राितमे के कनतै। \nहमरा तँ लागल कोनो डािक नीक अवाज िछ ऐ। ओ हरका भाग तँ भुतािह यो छै ने।”  \nलालकाकी-  \n“दुर बतािह , अह`कV िक छु बेसी डर लिग  गेल। ओ हर एहेन कोनो बात नै छै। ओइ िभ c डापर तँ ब£क बाबूक \nपोखरा-पाटन मकान छिu ह ।”  \nकिन य`-  \n“िह नका हमर बातपर िब सवास नै होइ छिu ह  तँ चलथु वारी आ सुनथुन ओइ अवाजकV।”  \nलालकाकीकV िघ चने-ित रने किन य` लऽ गेलिख न। वारीमे 0 वर आरोिह त होइत िद सा िद स आँगुर बतबैत \nकहलिख न।  \nलालकाकी िक छुकाल धिर  ओइ कानबकV अकानैत रहली। तेकर बाद बजली-  \n“किन य`, ई तँ ब£क बाबूक किन य` लालपुरवालीक कानब छी। नै जािन , की भेलै। अखिन  तँ िब आहक सालो \nने लगलै हेन। किन य` तँ इu xक परीए सन बुझू। नीक-नकार िस कार, सुिर  आ गुणगिर ।” \nतखने आँगुरसँ िक यो सोर पाड़लकिन -   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n“अह` सभ एतए की करै छी। ज¤ दी आँगन जाउ।”  \nदुनू सासु-पुतोहु नमहर डेगे आँगन िद स चल गेली।  \nताधिर  टोल-पड़ोसक सभ जािग  गेल छेलै। िव षादपूणO आभाक संग राित क अिu त म पहरक स पूण{हुित  भऽ गेल \nछल। ब£क बाबूक आँगन आ दलान लोकसँ भिर  गेल छेलिन । आँगनसँ दलान धिर  गुदुर-गुदुर-फुसुर-फुसुर भऽ रहल \nछेलै। िक यो कहै छेलै-  \n“आह, ब£क बाबू बड़ नीक लोक छला। भगवानोकV केकरो नीक दे खल नै जाइ छिu ह । एहेन मेहनित या आ \nएहेन बेवहािर क। भिर  मुँह केकरोसँ बजबो ने करै छला।”  \nतैबीच ठोरमे खैनी दैत टुनटुन बाबू बजला-  \n“भाइ, आइए स`झमे तँ सबहक संग बैिस  कऽ भोज खेने छला फेर ई छने-मे-छनाक! महा आ¾यO।”  \n“आ¾यO कोन, कोनो आ¾यO नै। उढ़ािर  कऽ जे अनने छिथ  एगो  डाइनकV। गोर चमरी देिख  कऽ लोभा \nगेला। कोनो टेना-मानी भेल हेतिन । पेस देने हेतिन । ओ करा की छै। एक बुलाया तेरह आया। हमर \nभतीजीसँ कथा लगैत रहै। बुड़हा-बुड़ही आ घरक सभ सदसकV हमर भतीजी पसीन रहै मुदा...।”  \n“बुिढ़ या काकी, बड बजै छी। चुप रहू ने।”  \nिब  चेमे बात कटैत बजला लूटन पुरिह त। आ ओ हर आँगनमे लाजो-अ®-ब®। एकदम बौक। मुहसँ बोल आ \nआँिख सँ नोर दुनू जेना िब ला गेलिन ।  \nओिर यानीसँ ओंगठल एकटक ब£क बाबूक पािथOव शरीरकV देिख  रहल छेली। हृदए ाu तमे उठल िब हािड़  हुनक \nहृदए0 त बुिध -िव वेक आ िव चारकV उधेश-पुधेश कऽ रिख  देने छेलिन । हुनका मोनपर लगलिन , ओ कौलेज जइमे दुनू गोटे \nसंग-संग पढ़ै छेली। हुनका मोन पड़ऽ लगलिन  ओ काली मिu द र जैठाम काली म`क सम' दुनू गोटे संगे-संग जीऐ-मरैक \nस पत खेने छेली। मुदा आइ सभ बात फूिस । सामनेक सत् गत सभ सकV मिट यामेट कऽ देने छल। आइ ओ \nकेकरो लेल डाइन छेली तँ केकरो लेल काल राि* । केकरो लेल िक छु तँ केकरो लेल िक छु। िव िभ  अभx उपािध सँ \nउपालि भ त भऽ लाजो ओै ओिर आनीएमे ओÉरा गेली।  \nसभ सामान जुटा लेल गेल छेलै। ब`सक रथ तैयार छेलै। ब£क  बाबूक पािथOव शरीरकV उठा-पुठा असमसान \nिद स िव दा भऽ गेल। आ एमहर टोलक िक छु िव धवा सभ लाजोकV ओिर यानीसँ उठा कऽ असोरापर बैसौलिख न। ओहीमे \nसँ िक यो ह`इ-ह`इ सॴथ धोइत बजली-  \n“जो गे अभगली, भरले जुआनीमे िच बा गेलV स`एकV।”  \nिक यो ओकर हाथकV िस लौटपर रिख  लोढ़ी लऽ चूड़ी फोरैत बजली-  \n“गे, खाइए कए छेलौ तँ खइतV अपन बाप-भाएकV। हमर पोता तोरा की िब गारने छेलौ। डिन याही कहॴके!”  \nअही lममे चूड़ीक एकटा टुकड़ी लाजोकV पहुँचामे भॲका गेलै । मुदा िन 0 तेज लाजोक मुहसँ इस तक नै \nबहराएल। लाजो यथावत् सभ 0 वीकारैत रहली। मुदा हुनक सासु हुनक गरदिन पर एक मु®ा मारैत बजली-  \n“जो गे हरासंखनी, कनी कनबो तँ कर। ऐ इस-इसेबो तँ कर। हमरा बेटाकV भरल-जुआनीमे िच बा गेलV। रह \nहमरे जक` र`ड़।”  \nगालमे एक ठुनका मािर  ओतएसँ उिठ  कऽ चल  गेली।  \nyाfक भीड़-भाड़क प¾ात् कटा◌ैन आ डेरौन एकाu तसँ लाजो घब रए लगलीह। सासुक ओल सनक बोल आ \nननिद क ठुनका आ तैपर ससुर आ भ£सुरक दुe कार-फटकार। बेसहारा लाजोक आँिख क सम' एकदम अu हारे अu हार। \nमुदा लाजो िह मतगिर  आ कमासुत छेली। हुनका अपन चिर * आ आचरणपर पूरा भरोस छेलिन । ओ सासु-ससुर वा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nपिर वारक अu य सदसक बेवहारसँ कखनो दुखी नै भेली। घरसँ िन कािल  देला पछाित  ओ ओइ काली मिu द रपर गेली \nजेतए ओ आ िक सुन (ब£क बाबूक) संग-संग जीबा-मरबाक स पत नेने छेली। ओ कालीक सम' िव नय-भावसँ सजले \nने* एक टंगा दऽ िक छु काल धिर  ठािढ़  रहली। तe प¾ात बैसैक चेj टामे भेली आिक  पाछूसँ िक यो टोकारा देलकिन -  \n“लजवu ती?”  \nओ अकबका कऽ पाछू तकली-  \n“शालीाम?”  \nहषO-िव षादक बीच मुहसँ बकार तक नै बहरा सकलिन  मुदा ह ृदैक कrण{x भाव आँिख सँ मोती बिन  झहरए \nलगलिन । ताधिर  शलीाम सहिट  कऽ आर िन कट आिब  गेलिन । लाजो हुनक कu हापर अपन मुड़ी गॲित  िह चुकऽ \nलगली।  \nशालीाम लाजोक पित क घिन j ठ िम * छेलिख न। पिर ि0 थ ित क जानकारी भेटलासँ ओ बड़ दुखी भेला। ओ \nलाजा◌ेकV अपन घर लऽ जा िक छु Æयूशन आ एकटा ाइवेट 0 कूलमे नोकरी धड़ा देलिख न। लाजो एकािच त भऽ अपन \n´यूटी करए लगली। िह नक करतब िन j ठासँ संतुj ट भऽ 0 कूलक डायरेG टर िह नका ओइ 0 कूलक िंिस पल बना \nदेलकिन । ऐ बीच लाजो अपन दरमाहाक तीन-चौथाइ भाग अपन सासु-ससुरकV पठबैत रहलिख न। शनै: शनै: सासुरक \nपिर वार सहानुभूित  िह नका भेटए लगलिन । एक िद न ब£कक भैकÀसी िन कललै। ईहो बी.कम. ऑनसO फ0 टG लास छेली। \nशालीामक सहयोगसँ िह नका ब£कमे नोकरी भऽ गेलिन । समए बदललै िब तलाहा बात सभ नहु-नहु तरऽ लगलै मुदा \nलाजवu तीक िव चार आ बेवहार यथावत्। अखनो हुनका अपन सासु आ ससुरक ित  yfा आ िस नेह ओिह ना छिu ह  \nजेना पूवOमे छेलिन ।  \nयnिप  ठामो-िठ म ई चच{क िव षय बिन  गेल छेलै जे लाजवu तीकV दोसर िब आह कऽ लेबाक चािह यिन । िज नगी \nपहाड़ सनक छिu ह । िक यो कहिथ  जे जइ सासुरसँ ओ ित र0 कृत भऽ िन कािल  देल गेली ओइ सासुरक ित  एते मोह-\nममता उिच त नै। मुदा लाजो अपन नैहर आ सासुरक पर पराक लीकसँ एक िम िस यो ट0 ससँ म0 स होमए लेल तैयार \nनै।  \nसमए बीतैत गेलै। ब£क बाबूक िह नक िl या-कलाप आ करतब परायणसँ स भऽ िह नकर कुस¯ अपन 0 पेशल \nrममे लगबा देलिख न। लाजो सेहो स रहए लगली। काम अिध क बिढ़  गेलापर लाजवu तीकV छु}ीक बादो देर स`झ \nधिर  मेनेजर साहैबक संग काज करए पड़ै छेलिन । किह योकाल ओ मैनेजर साहैबक संग हुनक डेरापर जा हुनक \nप³ीक काम-काजमे सेहो सहायता कऽ दइ छेलिख न। एवम कारV मैनेजर साहैब आ लाजो, लाजो आ मैनेजर साहैब, \nदुनू एक दोसराक ित  पूणO िव 0 त आ िस नेिह ल भऽ चुकल छला। ई बात ऑिफ समे बहुचिचOत भऽ गेल छेलै मुदा \nकानो-कान, माने-मोन।  \nएक िद न।  \n“सुनै छी, कनी घुसिक  कऽ एमरे आउ।”  \nपूजाक दीप लेसैत बजली ल मी अपन पित  मैनेजर साहैबसँ।  \n“ल मी जीक आदेश आ हम घुसकी नै, से केना हेतै।”  \nमुि0 क याइत मैनेजर साहैब घुसिक  कऽ प³ीक देहमे सटैत पुन: बजला-  \n“आइ मोन बड़ हिर यर लगैत अिछ , की बात छै?”  \n“बात की रहतै। मोनमे एकटा बात केतेक िद नसँ फुदकैत अिछ , मुदा ठोरपर अबैत-अबैत...।”  \n“िब ला जाइत अिछ  सएह ने। एहेन कोन बात अिछ  जेकरा गट करैमे एतेक संकोच।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nिब  चेमे लोकैत मैनेजर साहैब बजला-  \n“पुन: बाजू, िन :संकोच बाजू।”  \nल मी-  \n“हमरा इ छा अिछ  जे आब आलोकक िब आह कऽ िद यिन  । कारण जे ओहो आब इंजीिन यिरंग कौलेजक \nोफेसर भऽ गेला अिछ । आ िब आहक यो¢ य सेहो। हमहूँ आब बरबिर  अ0 व0 थे रहै छी। जँ लाजो नै रिह तिथ  \nतँ हम किह या ने सिठ  गेल रिह तॱ।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“हँ हमरो इ छा अिछ  जे आब घरमे सुल'ण आ सुशील लागिल  पुतोहु आबिथ । मुदा...।”  \nल मी-  \n“मुदा की?”  \nमैनेजर साहैब-  \n“मुदा यएह जे कोनो नीक कथा आबए तब ने।”  \nल मी-  \n“कथा तँ...।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“तँ की नीक कथा आएल अिछ । लड़की अह` देखने िछ ऐ।”  \nल मी-  \n“जँ अह` तमसाइ नै तँ बताबी।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“ऐमे तमसाइक कोन बात।”  \nल मी–  \n“लड़की तँ अहूँ देखने िछ ऐ। अह`क हाथेमे अिछ  ई कथा।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“हे, बुझौल जुिन  बुझाउ। खेलाउ खुिल  कऽ।”  \nल मी-  \n“लाजो।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“अह` तँ अu तय{मी छी यै। हमर मोनक बात...।  \nकनी rिक  कऽ पुन:-  \n“हमरो तँ यएह इ छा छल, मुदा भय छल जे कहॴ अह`...।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nल मी-  \n“नै-नै, हम की। हम तँ आलोकसँ 0 वीकृित  आ सहमित  दुनू लऽ नेने छी।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“से तँ ठीक, मुदा...।”  \nल मी-  \n“मुदा-तुदा िक छु नै। अह` कहए चाहै छी से बुझलॱ। बौआकV ओकर िव धवा होइक बात मालूम छै। हम सभ \nबात फिर छा कऽ किह  देने िछ ऐ। ओकरा ओ किन य` बड़ पिस न छै। हम ऊपरका मोने िक छु िव रोधो करए \nचाहिल ऐ मुदा ऐ धँसल पर पराकV ओ मानैले तैयार नै अिछ ।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“लाजो मानिथ  तखिन  ने। ओ वतOमान पर परासँ हिट  कऽ िक छु करैले तैयारी नै होिथ । ओना, हमरो ओ \nजीमे गिर  गेल छिथ । जिह यासँ ओ हमर काय{लयमे हमर सहयोगी बिन  एलीह आ हम चैनक िज नगी जीबए \nलगलॱ। हमरा मोनमे तँ अिछ  जे जे काि°  होइ से आइ भऽ जाए। मुदा...।” \nल मी-  \n“एकटा बात कr ने। शालीाम बाबूकV फोन कऽ बजिब यनु ने।  हुनक बात लाजो नै टारिथ uह। हमरा \nिब सवास अिछ ।”  \nमैनेजर साहैब-  \n“अ छा ठीक अिछ ।”  \nकिह  घरसँ चल गेला।  \n \nवएह काली मिu द रक पिर सर जेतए किह यो लाजो आ िक सन संग-संग जीऐ-मरैक स पत नेने छला। आइ फेर \nएकबेर िव वाह-मc डपक rपे सुसि ज त भऽ सुशोिभ त भऽ रहल अिछ । लाजोक नैहर आ सासुर दुनू प' लड़कीक दोसर \nिब आहक िव रोधमे अपन अिर यल rख अपनौने छिथ । पर पराक िव rf आचरण करब अपन बाप-पुरखाक अपमान बुझै \nछिथ , ित j ठा बुझै छिथ । शालीाम बाबूसँ नै रिह  भेलिन   ओ गरजैत बजला-  \n“अँए यौ, जिह या ऐ िनदÊष अवला िव धवाकV मािर -पीट कऽ घरसँ िन कािल  देने रिह ऐ, केतए रहए अह` सबहक \nित j ठा। आइ जँ िक यो िह नका प³ीक rपमे 0 वीकार कऽ िह नक पुनज¯वन देबए चाहै छिu ह  तँ एकरा अह` \nसभ अपन ित j ठाक िव षय बनौने छी। िध ®ार ओइ पर पराकV अिछ  जे असमैमे भेल िव धवाकV अपन जजOर \nिश शकीक िस ®िर मे बािu ह  कऽ रखैत अिछ  आ ओकरा कुहिर -कुहिर  कऽ जीबऽ लेल िव वश करैत अिछ । आउ \nतोड़ू ओइ पर पराकV आ कालीकV सा'ी मािन  सभ िक यो िद यौu ह अिस रवाद ऐ बर-बधूकV।”  \nतखने के हरोसँ वसu ती पूव{ िस हकल आ हषÊu मुख भऽ गीत-नादक संग पुनिवOवाह स प भेल।  \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nिश व कुमार िम y ::  \n  \nबाल व  धवा     \n \n \n \n \nहमरे िप िस यौतक िब आह सुपौल भेल छिu ह । हमर पीसा दसे बखOमे कu य`दान पौ*ीक कऽ लेलिu ह । हुनके \nदेखसी हमर मिस यौत सुधSसु सेहो अपन कu य`क िब आह केलिu ह । दस बष·त् भवेत कu य`, अथ{त् जइ कu य`क रज \n0 वाला नै भेल होइ। ओहने कu य`क दान करक चाही। ओ अपन ि तीय कu य`क िब आह भxपुर करबाक िन ि¾ त \nकेलिu ह । हमर मौसाक पूणO आकS'ा छेलिu ह  जे हम अपने हाथे कu य`दान करब। और ओही कu य`दानमे गोदान सेहो \nकरब। हमर मौसा सुभxबाबू इलाकाक पंचैित या मुँहफ}, केकरो मुहVपर जवाब दैत छला। ओ वर-वधूक िम लान देखए \nलगला। वर प' सेहो नामी-गामी। िह नके जक` ओहो पंचैित या छला। दुनू प'क वर-वधूक गो*-िम लसार ठीक छल। \nपंजी थानुसार सेहो िम लन उम छल। लेन-देन सेहो अगुआ, स ोन क®ाक बीच भऽ गेल छल। िब आहक िद न \nसुिन ि¾ त भेल। हमर मिस यौत सुधSसु धूम-धामक संग बिर याती-सिर याती सबहक स मानक बेव0 था केलिu ह । गामक \nलोक सेहो पूणO मदिद  केलिu ह । वर प' yीकाu त बाबू कपड़ा-ला, सोना-चानी लऽ उपि0 थ त भेला। कu य`-राखी आ \nवर रमणक िब आह िव j णु  िब आह पfित सँ स प भेल।  \nिम िथ लाक रीित -िर वाज अनुकूल पािण हण स पादन भेल। चािर  िद नक चतुथ¯ सेहो भऽ गेल। राखी आ रमण \nकिन य`-पुतराक खेलक आनu दमे छला। िक छु िद नक बाद ईरक अकृपा भऽ गेल, रमणकV स`प कािट  लेलकिu ह । \nयावत् झाड़-फूक होइ, डाG टर सेहो बजौल गेल, ओइ िब चेमे ाण छूिट  गेलिन । हमर मिस यौतक सभ पिर वार पेटकान \nदऽ देलक। विर याती-सिर याती दुनू गामक लोक सभ अचि भ त रिह  गेल। मुदा कएल की जाए। छातीपर पाथर राखै \nपड़त। ईरक लीला अपर पार छिu ह । कखिन  केकरा राजा, आिक  रंक बनबै छिथ u ह तेकर ठीक नै।  \nएक िद न हमर भौज राखी संग झंझारपुर गेली। ओइठाम एक सोना-चानीक दोकान छेलै। ओ सोनाक हाड़ आ \nपायल च`नीक लइले कानए लागिल । ओकर सभ yृंगार उतिर  गेल छल। बाल-िव धवा पोसाकमे छल। माए ओकरा \nरोकए लागल मुदा ओ िव नाथ सादक दोकानक हाड़ और पायल ल ेबाक लेल दृढ़ संकि¤ प त भऽ lu दन-कोलाहल \nकरए लागिल । ओकर कानब देिख  सभ एकटक ताकए लगल। एतेक छोट बि च या ओ केतौ िव धवा भऽ जाए, जेकरा \nकोनो सामािज क चेतना◌े ने छेलै। िव नाथ साद सेहो ओ दृ य देिख  कानए लगला। अu तत: हाड़ तथा पायल ओकरा \nदेल गेल। तखिन  ओकर नोर ब भेल। बाल िव धवाक भार हमर मिस यौत सुधSसु यावत् जीला ओ अपन कu य`क \nअपना ओइठाम रािख  जीवन-यापन केलिu ह । राखीक सासुरसँ कोनो पहल नै ऊपरसँ केतेको कलंक लगौल जे एकरे \nमाथमे िस नुर देलासँ हमर बेटा मिर  गेल। राखीकV खेनाइ-खोराकी सेहो नै देल गेल। हमर मिस यौतक अu तक बाद \nहमर भाित ज सभ ओकरा स मािन त ढंगसँ रखलक। बीचमे सरकार ारा िव धवा पेu शन सेहो देल गेल। ओ भगवान \nराधा-कृj णक उपासक भऽ हुनके भजन-कीतOन-पूजा-अचOना करैत अu तत: शरीर छोड़लक। जे मीरा वाईक उिG त  छिu ह -  \n“हमर तँ िग िर धर गोपाल दोसर िक यो नै।”  \nआजुक समैमे बाल-िव धवा कानूनी अपराध तथा अानताक nोतक अिछ । शा0 *ोिG त  नै। मुदा अखुनका समैमे \nबाल िब आह नै  य0 क िब आह होइ।  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nओम काश झा ::  \n  \nकुल2छनी     \n \n \n \n \n \n \nऐबेर फेरसँ yीधरक किनञ`कV बेटीए भेलै, ई समाचार पूरा टोलमे पसिर गेल छल। भोज खेबाक आस \nरखिनहार सजन लोकिनक मँ◌ुह िबधुआ गेल। िकएक तँ आब भोज  निहयV हेतै। yीधरक बाबू गदाधर पोताक आसमे \nपिछला तीन बरखसँ की की नै करबौलिथ। य भेलै, हवन भेलै , दान आ पु तँ पूछू नै। एकबेर बुड़हा आ बुड़ही \nकामर लऽ कऽ बाबाधामसँ सेहो भऽ एला। मुदा एतेक उपय आ जत नक कोनो◌े ितफल नै। सबहक मँ◌ुह लटकल \nछल, जेना घरमे कोनो मरनी-हरनी भऽ गेल होइ। गदाधर दलान परहक कोठलीमे चुपचाप बैसल छला आ अपन भा¢य \nआ िवधाताक ऊपर लाप केने जाइत छला। हुनकर किनञ` आँगनम े कोनटा धेने उपासपर छेली, जे सभ जतन आ \nयोजन िवफल भऽ गेल। ‘पोताक मुँह देखनाइ भा¢यमे नै िलख ल अिछ’ ई बािज-बािज अपन पुतोहुकV कोसै छेली। \nyीधर अपनो मुँह लटकेने दलानसँ आँगन एला आ मुड़ी झुकौने  सोइरी घर तक एला आ दरबजासँ हुलकी मारलिथ। \nकिनञ` िबछौनपर चुपचाप िन चे ट पड़ल छेलै आ बड़की बेटी सुनैना जे तीन बखOक छेलै, ओही चौकीपर बैिस माएसँ \nनवका बचा िदयए िकछु-सँ-िकछु सवाल करै छेलै। किनञ` ऐ सोचमे छल जे घरक सभ लोक फेरसँ बेटी होइक \nकारणV हुनके दोख लगा◌ैत। बड़की बिचयाक जuमक समए सेहो ओकरा सभसँ यएह सुनऽ पड़ल छेलै। नब बचा पूरा \nदुिनय` आ दुिनय`क सोचसँ बेखबर भऽ अपन luदनमे त¤लीन भऽ  सभकV अपना िदस आकिशOत करै छल। बापकV \nदेखैत देरी सुनैना िबछौनपर सँ उतिर कऽ लपकल आ yीधरक जSघमे लटपटाइत बाजल-  \n“बाबू, हमरा भूख लगल अिछ। िकयो हमरा खाइले नै दइए।” \nyीधर ओकरा धकलैत कहलक-  \n“चल कुलछनी, के देतौ खाइले। पिहनेसँ तूँ की कम बोझ छ ेलV हमर माथपर जे पाछूसँ एकटा आर बिह न \nलऽ आनलV।”  \nसुनैना ऐ सभ बातसँ अनिभ छल। ओ हठ करैत कहलक-  \n“बाबू हमरा िब0कुट आ दालमोट आिन िदयऽ ब´ड भूख लगल अिछ।”  \nऐबेर yीधर तमसा गेल आ सुनैनाकV जोरसँ धकेिल  देलक। सुनैना िन  च` खिस पड़ल, खिस ते कानए लगल आ \nyीधरक मुँह िदस टुकुर-टुकुर ताकए लगल। ओकर माथमे चौकीक कोणसँ चोट लिग गेल छेलै। ओकर माए चौकीपर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \nसँ उठैक कोिश श केलक मुदा नै उिठ सकल तँ yीधरकV कहलक जे ऐमे ऐ बिचयाक कोन दोख छै जे अह` \nओकरापर तमसा गेिलऐ। देिखयौ तँ केना िहचिक-िहचिक कऽ का िन रहल छै। कनी ओकरा उठा िलयौ ने। ताबत \nसुनैना अपने उिठ गेल आ फेरसँ yीधर िदस बढ़ए लगल कानैत आँिख सँ टुकुर-टुकुर तकैत रहए। yीधरक आँिख \nओकर आँिखसँ टकड़ाएल तँ yीधरकV ई आभास भेलै जे ओइ िनदÊख  आँिखसँ अवाज आिब रहल छेलै जे ‘बाबू हमर \nकोन गलती। हम तँ अहॴक अंश छी, अहॴक सu तान।’  \nyीधर ओइ िनदÊख आँिखक सवालसँ स भऽ गेल। ओकर करेज फाटऽ  लगलै। ओ सोझहे सुनैनाकV उठौलक \nआ कोरामे लऽ कऽ चुमा लेबए लगल आ ओकर माथ हँसौथऽ लगल। ओ अपने मोने बाजए लगल-  \n“तूँ हमर सu तान छV। तूँ हमर अंश छV। तोहर छोटकी बिह न सेहो हमर सu तान आ हमर अंश अिछ। तूँ \nकुलछनी नै हमर कुलक िसंगार छV। हमर नाओं तोरेसँ हएत। तूँ नै कान बेटी। चल की खेबही हम तोरा \nअखने कीिन दैत िछयौ।”  \nकहैत yीधर सुनैनाकV कोरामे लऽ कऽ दोकान िदस िवदा भऽ गेल।  \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \nगौरी शंकर साह ::  \n  \nछोटक!     \n \n \n \nछोटकी दलानपर कब´डी-कब´डी खेिल  रहल छेली, छोटकी जइ िद शा रहै छेली ओकर प®ा जीतबाक गारंटी \nरहै छल, एतेक चु0 त, दु0 त आ फुितO कोनो लड़कीकV नै छल। अखिन  धिर  चािर टा कV माइर देने छेली आ जीतैबला \nछेली, जिह ना छोटकी खेलैमे न बर एक तिह ना पढ़ैमे सेहो एक न बर छेली, समैसँ दस िम नट पिह ने 0 कूल चिल  जाइ \nछेली, 0 कूलमे सभसँ आग`क Àचपर बैसै छेली, जँ कोनो िद न िक यो लड़की ओकरा जगहपर बैिस  रहैत तँ िब ना उठौने \nनै मानैत, हुनका माथामे रहिन  जे पाछूमे भूसकोल बैसैत अिछ  आ हम कोनो भूसकोल छी, तखिन  पाछूमे िक ए बैसब, \nबड़ नीक सोच छेलिन  छोटकीक। अपनासँ बड़का-बड़काकV सम0 यासँ केतेको बेर छोड़ौने रहिथ ।   \nछोटकीकV नीक जक` बूझल छेलिन  जे सभ आदमीकV कपारमे मासु आ ह´डी रहै छै मुदा लोक अपन सोचक \nकारण डाG टर बिन  जाइ छै आ अपना सोचेक कारण चपरासीओ नै बिन  पबै छै, छोटकी तँए हिर दम अपन सोच नीक \nबनबैले 0 कूलक पु0 तकालयसँ महान-महान आदमीक िक ताब लऽ िट िफ नमे पिढ़  आपस कऽ दइ छेली। हुनक बेवहार \nसेहो बड़ नीक रहिन , जइ कारणV 0 कूलक सर, मैडम सेहो बड़ मानैत रहिथ न। ईहो एकटा ओकरा लेल रामवाणक \nकाज करै छल।  \nजखिन  छोटकी कब´डी-कब´डी खेलैत रहिथ  तखने छोटकीक बिह न rबी 0 कूलसँ गामपर एली, rबीक मन \nउदास देिख  छोटकी सेहो उदास भऽ गेली। छोटकी आ rबी सहोदर बिह न। दुनूमे बड़ िम लान, एतेक िम लान शाइते \nआइ धिर  िक यो एक दोसरमे झगड़ैत देखने हेतै। घरक सभ काज दुनू बिह न िम िल-जुिल  कऽ किर  लैत छेली। rबी \nभोरे-भोरे घर बहारैत तँ छोटकी बरतन म`िज  लैत छेली। भ ारीसँ भारी काज चुटकीमे कऽ लैत छेली। दुनू बिह न, \nछोटकी आठमामे पढ़ै छल, आ rबी इc टरमे छल, छोटकी एतेक चu सगर छल तँ ओइमे rबीक सेहो सहयोग छेलै। \nrबी छोटकीकV सभ सबाल बता दइ छल। की सबाल की अिछ  आ एक रा केना बनौल जेतै, एतेक नीक जक` तँ \nछोटकीकV 0 कूलोक सर नै बता दइ छेलिन ।  \nछोटकी rबीकV उदास देिख  पुछलक-  \n“दीदी, अह` उदास िक ए छी। बड़ िफ िर सान लगै छी। की भऽ गेल अह`कV, बाजू। नै बाजब तँ हम बुझबै \nकेना।”  \nrबीकV छोटकीक िज ासा देखल नै गेलै, rबी बाजल-  \n“आइ फेरो ने जाित , ने अवासीय आ ने आय माण प* भेटल, पता नै की हेतै, जँ काि°  तक नै भेटत \nतखिन  तँ हम छा*वृि  लेल आवेदन नै कऽ सकै छी। आ निह यV हमर ब£कमे खाता खुिग  सकत।”  \nछोटकी िब  चेमे rबीक बात कटैत बाजिल -  \n“दीपाक बिह न तँ तोरा बाद जाित , अवासीय, आय माण प*क लेल आवेदन जमा केने छेलै, ओकर सबहक \nतँ बिन  गेलै, तखिन  अह`कV िक ए ने बनल दीदी?”  \nrबी बाजिल -   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \n“छोटकी अखिन  बड़ छोट छी, दुिन य`दारी तॲ नै बुझबीही, केना दुिन य` जलैत अिछ । दीपाकV समैसँ पिह ने ऐ \nदुआरे भेट गेलै, िक एक तँ ओकर भाए जे ई कागज-पर सभ बनबै छै तेकरा दू सए टाका देने छेलै, आ \nटाकाबलाकV तँ पिह ने काज होइ छै। कहबी कोनो बेजए नै अिछ  जे बाप बड़ा ने भैया सबसँ बड़ा rपैआ।”  \nकिह  rबी चुप भऽ गेल। छोटकी िक छु सोचए लगल। आ फेर बाजल-  \n“सरकार तँ कहै छै जे घूस लेनाइ कानूनन अपराध छै, तखिन   ई सभ एना िक ए करै छै, कहबा लेल कहै \nछै की ई लोक सेवाक अिध कार छै मुदा हमरा लिग  रहल अिछ  जे ई लोभ सेवाक अिध कार छै। टाकाक \nकारणV आदमी िक छु कऽ सकैए। मुदा दीदी हमरा एगो बात कहू तँ माण प* बनबैबला सभ केना बूिझ  जाइ \nछै जे के टाका देने अिछ  आ के नै देने अिछ ?”  \nrबी बाजिल -   \n“िक यो कहैत छेलए जे जखिन  िक यो आवेदक आवेदन करै छै तँ ओ अपना जेबीमे रखल पुज¯मे ओकर नाओं \nआ आ◌ेवदन lमSक नोट कऽ लइ छै आ सभसँ पिह ने ओकरे माण प* बना छै।”  \nछोटकी बाजिल -  \n“आ जे पैसा नै दइ छै तेकर की होइ छै।”  \nrबी-  \n“तेकर की होइ छै, तेकर आवेदनक कोनो माए-बाप नै होइ छै , केतौ फेिक  दइ छै, ओइपर कोनो िध यान नै \nदइ छै आ एमहर आवेदक दौगैत-दौगैत तबाह भऽ जाइ छै तखनो नै कोनो असर पड़ै छै, केतबो लोक कहै \nछै तेकर कोनो परभाब नै पड़ै छै। आवेदककV कुकुर बूिझ  लैत छै आ बीस िद न दौगबबैत रहै छै जेना हम \nदस िद नसँ दौग रहल छी।”  \nछोटकीकV सुिन  बड़ तामस उठलै, छोटकी rबीकV कहलक-  \n“तोहर कागज काि°  बिन  जेतौ, कोनो हालमे चाहे काि°  सुrज उगै आिक  नै उगै, हवा बहै आिक  नै बहै, \nकाि°  अह`कV कागज हर हालित मे बनबाक छै चाहै िक छु भऽ जाइ।”  \n“से केना हेतै।” rबी बाजिल ।   \nतैपर छोटकी बाजल-  \n“से हम काि°  कहब, अखिन  चलू मुँह-हाथ धोइ कऽ िक छु खा िल अ फेर िभ नसर ऐपर बात हेतै।”  \nछोटकी ऐ 0 टाइलमे कहलक जे rबीकV हँसी आिब  गेलै आ छोटकी हँसए लगल। दुनू बिह न अँगना गेल आ \nएके थारीमे बैिस  दुनू खए लगल।  \nिभ नसर भेल दुनू बिह न खc डपर पहुँचल। छोटकी rबीकV बाहरे ठाढ़ कऽ अu दर गेल। फेर प`च िम नटक \nपछाित  बाहर आएल आ rबीकV कहलक-  \n“दीदी, अह` अहीठाम बैसू हम च}े अबै छी।”  \nrबी िक छु ने बाजल। ओतइ बैिस  गेल। अदहा घंटा भेल, तखने एकाएक तीन-चािर टा गाड़ी खc डक मैदानमे \nआिब  लािग  गेल। गाड़ी देिख  कऽ सभ कमOचारी सभकV होश उिड़  गेलै, सभ अपन-अपन काजमे दनदु0 तीसँ लिग  \nगेल। गाड़ी एस.डी.ओ.क छेलै। एस.डी.ओ. सीधे ओही काय{लयम े गेला जैठाम जाित, आय, आवासीय कागज सभ \nबनैत अिछ । एस.डी.ओ. घूिम -घूिम  कऽ सभटा देखए लगला, जेना िक छु हराएल चीज तािक  रहल छिथ । ओइठाम \nजेतेक कमOचारी छेलै, सबहक होश उड़ल छल। तखने एस.डी.ओ. साहैब पुछलिख न-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \n“रमण के छी?”  \nओहीठाम ठाढ़ एकटा कमOचारी बाजल-  \n“हम छी सर।”  \nकमOचारी हािक म लग आिब  कऽ ठाढ़ भेल, हािक म ओकर जेबीक तलासी लेलक। ओकरा जेबीसँ दू सए rपैआ \nिन कलल, हािक म अपन जेबसँ पुज¯ िन कािल , rपैआक न बर अपना पुज¯पर उतारलक। न बरसँ िम लौलक, सभटा \nन बर िम िल  गेलै। हािक म एक झापड़ कमOचारीकV लगौलक। झापड़ कसबर छल, लिग ते कमOचारी िन  च`मे खिस  \nपड़ल। एस.डी.ओ. बजला-  \n“ई पैसा कह` से आया?”  \nकमOचारी डरसँ बाजल-  \n“सर घरसँ लाए थे।”  \nएस.डी.ओ.कV तामस उिठ  गेलिन  फेर एक झापड़ कमOचारीकV लगा देलिख न। तखिन  कमOचारी मुँह खोललक आ \nसभटा िख 0 सा कहलक। एस.डी.ओ. तुरंत छोटकीकV बजौजलक आ कमOचारीकV कहलिख न-  \n“आइ बारह बजे तक rबी का माण प* बना कर देना।”  \nकिह  एस.डी.ओ. साहैब चिल  गेला। एमहर छोटकी तीनो माण प* लेबाक लेल बैिस  रहल। तखने एकटा \nकमOचारी rबी कुमारी, rबी कुमारी कहैत अबाज लगेलक। छोट की तुरंते rबीकV लऽ ओतए पहुँचल आ रिज j टरपर \nशाइन कऽ कागज लऽ िव दा भेल। rबीकV िक छु नै फुड़ाइ छेलै। हम दस िद नसँ दौगै छेलॱ मुदा हमरा नै भेटल आ \nछोटकी केना एके िद नमे काज सलिट आ लेलक। rबीकV रहल नै गेलै। छोटकीसँ पुछलक-  \n“आँइ गे तॲ केना ए®े िद नमे कागज बनबा देलँह। तोरा लग कोन एहेन जादूक छड़ी छौ।”  \nrबीक गप सुिन  छोटकीकV हँसी लिग  गेलै। ओ फिर छा कऽ rबीकV कहए लगलै-  \n“देखू, काि°  जखिन  अह` कहलॱ जे टाका देलासँ काज भऽ जाइ छै तखिन  हम अपना डायरीमे दू सए \nटाका जाइ समए िन कािल  लेिल ऐ आ जेते कोनो न बर छेलै तेकरा एकटा कागजपर उतािर  लेिल ऐ, जखिन  हम \nअह`कV ठाढ़ कऽ कमOचारी लग गेलॱ तँ हम ओकरा अह`क आवेदनक  lमSक देिल ऐ आ दू सए टाका सेहो \nदेिल ऐ। ओ एको बेर आँइओं ने केलक हम ओकर नाओं सेहो ओकरासँ पुिछ  लेि◌लऐ, तेकर बाद हम अह`कV \nच}े अबै छी कहैत सीधे एस.डी.ओ. लग गेलॱ आ हुनका सभटा बात किह  देलयिन । हुनका िब सवासे ने \nभेलिन  हमर गपक। िक एक तँ हम देखैमे िध या-पुता लगैत लगिल यिन  । तखिन  हम नोटक न बर जे नोट केने \nरिह ऐ से पुज{ देिल यिन  आ हुनका कहिल यिन  जे अगर हमर आरोप गलत होइ तँ हमरा जेल अह` सेहो पठा \nसकै छी, हमर गप सुिन  हुनका हमरापर पूणO िब सवास भऽ गेलिन  आ तुरंते उिठ  कऽ तीन-चािर टा हािक मकV \nबजा संगमे लऽ खc ड काय{लयपर पहुँचला। आ छापा मारलिख न। हमर गप सत् भेलिन  ब`त अह`क आगूऐमे \nघटल।”  \nrबी बाजिल -  \n“छोटकी तॲ एतेक तेज छV से हम नै बुझैत रही।”  \nछोटकी बाजिल -  \n“सभटा अहॴक अिस रवाद अिछ  दीदी।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \nदुनू बिह न हँसए लगल।  \nभोरे-भोर सबेर भने पेपरमे आएल छल जे घूसखोर रमणकV एस. डी.ओ. ारा िन लंि ब त कऽ देल गेल। आ \nस्  वतं*ता िद वसक अवसिर पर म.िव .खड़ौआमे पढ़ैत छोटकीकV एस.डी.ओ. ारा घूसखोरकV पकड़ेबा लेल स मािन त कएल \nजाएत।  \nभिर  खड़ौआक लोक छोटकीक गुणगान करए लगला।  \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n60 \n \nउमेश नारायण कणO ::  \n  \nयूज एण्  ड 9ो     \n \n \n \n \n \nिल खो-फेको, राखू-फेकू वा यूज एc ड ो, एके बात अिछ । नव बजारवादक यएह पिर पाटी अिछ । हाट-बजारमे \nसभ तरहक व0 तुजात िब काइत अिछ । भौित क सुख सुिव धा स प लोक असंवेदनशील होइ छिथ  जइ कारणV देह \nवेपारक अदान-दान बढ़ल अिछ । पिह नॱ मनुख िब काइत छल आ अखनो िब काइत अिछ । जेतए धिर  नारी सबहक नव-\nनव छिब  अभरैत अिछ  तइमे मा◌ॅडिलंग चरमोe कषOपर अिछ । नव यौवनाक मनभावन लोभावन स मोहक िव ानपनक भाव-\nभंिग मा पुखकV अपना िद स आकृj ट करैत अिछ  ओ मधुरवाणी हृदैमे बैिस  जाइत अिछ । ई 0 *ी-पुख िलंग भेद कृित  \nद जीवक गुण धमO छी जे rप लावc य आ yृंगार-पेटारसँ उe ेिर त होइत आर आिलंगनवf भऽ जाइत अिछ । तखिन  \nनवयुवक ओ नवयुवती सबहक उमंग-तरंग देिख ते बनै छै।  \nराजामसँ राजधानी पटना पहुँचिन हार िम * *य रहिथ - राधे याम, गौरीशंकर आ मधुरेश। तीनू गोटे बालसंगी \nरहिथ । ओ थम yेणीमे मैि¸ क पास कऽ पटना कौलेजमे पढ़बाक हेतु आएल छिथ । दैवयोगसँ पटना कौलेज पटनामे \nतीनू गोटेकV नामSकण भेल, ओ एकेठाम नयाटोलामे डेरा भाड़ ापर रखलिन । गामसँ शहर आिब  कौलेजयाबाबू उड़`त \nभेला। 0 व छंद आहार-िव हारमे सािर का, िन हािर का ओ सुषभा सन rवतती चतुर नारी अपन चंचलावृमे घेिर  लेलिख न। \nवैचािर क आदान-दान भेल तैसंग पिर चए-पात भेल आ दो0 तीक हाथ बढ़ल।  याय¶Àड-गलO¶Àडक नवोu मेष भेल। जीवनमे \nनव उe साह जागल, ओ उe ेिर त केलक। ई नव क¤ चरल चÀज भेल, अ¤ ¸ामॉडOन भेल। \nिम * *य संग-संग घुमैत-िफ रैत छला। स`झ-भोर टहलबाक आदित  रहिन । एकेठ` िफ ¤ डमे 0 *ी-पुख, युवक-\nयुवती आ नेना-भुटका सभकV दौगैत देिख  नीक लगल रहिन । ईहो दc डबैसकी,  कूदफान संगे दौगबाक अË यास करए \nलगला। िह नका सबहक गलO¶Àड सेहो दौग लगबै छेली। एक संग  पढ़ब-िल खब, खेल-धूप करब स बu ध गाढ़ \nबनौलक। एक-दोसराक डेरापर आन-जान लगल रहै छल। जॱ कोनो कारणसँ सहपाठी अनुपि0 थ त होिथ  तँ िह नका \nलोकिन कV कछम छी लिग  जाइ छल। जखिन  केतौ भVट-घ`ट भऽ जाइ छल तँ बूिझ  िल अ जे मन एकदम गÌगद्। \nसंm याकाल िन अिम त कृj णाघाटसँ ग`धीघाटक फेरी लगबै छला। किह योकाल मिu द र-मि0 ज द, िच िड़ य`घर, तारामc डल, \nअजायबघर जाइ-अबै छला। केतौ-ने-केतौ सािर का, िन हािर का आ सुषमा सेहो टकरा जाइत रहिन ।  \nराधे यामकV नव-नव मोबाइल कीनैक आदित  रहिन  ओ गौरीशंकरकV नव-नव किन य` पिस न करब। ऊफ`िट मे \nमधुरेश मने-मन गुड़-चाउर फँकै छला। क मल ओिढ़  कऽ ओ घी पीबै छला।  \nएक िद न यएह िम *गण अशोक राजपथ, ग`धी मैदान िद स जाइ छला। गुलाबी सलवार-शूटमे एकटा नवयुवती \nअ0 पतालसँ िन कलल  गोड़-नािर, छड़गर, कटगर लचकैत-मटकैत चलल जाइत रहए। गौरीशंकर झटिक  कऽ ओकर \nपछोड़ धऽ लेलिन । िप रबहोर थाना पार केला बाद ओ टोकलिन -  \n“ हेलौ डािलOग, हाउ आर यू?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n61 \n \nओ पलिट  तकलक, किन यV काल ठमकल, फेर उर देलकिन -  \n“आइ डॲट नो यू।”  \n“डॲट माÍड। आइ एम योसO कजॴस ¶Àड।”  \nई e युर रहए। ‘सॉरी’ किह  ओ आगू बिढ़  कऽ गलीमे चल गेली। गलीक मोड़पर अिब ते ओ घूिम  तकली आ \nमु0 काइत ससिर  गेली।  \n“जे हँसल से फँसल।”  \n-मधुरेश बाजल।  \n“की भेलॱ?”  \n-गौरीशंकरसँ राधे याम पुछलक।  \n“औटर िस ¢ नलपर ठाढ़ छौ।”  \n-गौरीशंकरक कहब रहिन ।  \nघुमतीकाल तीनू ओही गली बाटे टपलिन । किन यV आगू बढ़ला, एकटा छौड़ी छतपर सँ बजै छल-  \n“रानी को भोली-भाली मत समझ। बड़ा महँगा पड़ेगा। जाओ, अभी झुनझुना बजाओ।”  \nऊपर तािक  तीनू गोटे असर भेला।  \n“चल चल। डेग उठा। झटकािर  कऽ चल। हमरा लगैए जेना शिन चरा सवार होउ।”  \n-मधुरेश घबराएल।  \n“जे डिर  गेल से मिर  गेल। िक यो िक छु नै करतौ।”  \n-गौड़ीशंकर स हारलिन । बाट चलैत सुबोध आ बोध दुनू भ`यकV अबैत देखलिन ।  \n“एने का करऽ?”  \n-सुबोध टोकलक राधे यामकV।  \n“िक छु नै। ऐ गलीसँ हमसभ rपक िस नेमा होइत डेरापर जाएब।”  \n-ई राधे यामक उर छल।  \n“ठीक छै। जो।”  \n-एतबा बािज  ओ दुनू गोटे आगू बिढ़  गेला। समए संग क पनीक एकटा मोबाइल कीनलिन  आ खुशी-खुशी घर \nघुरला।  \nघुरैत-िफ रैत राित क आठ बािज  गेल रहै से चटपट िख  चिड़  अ¤ लूक साक जोगाड़ धरा 0 टोव पजारलिन  \nगौरीशंकर। मधुरेश िप आ◌ैज सोहए लगला। राधे याम डोल भ िर  पािन  अनलिन  आ थारी-बाटी िग लास पखािर  कऽ \nरखलिन । अपन अंगपोछामे हाथ पोछैत राधे याम बाजल-  \n“ई गौरीशंकर हमरा सभकV किह यो ने कहयो मािर  खुआ देतह, हार-प`जर तोड़बा देतह। ओ ई नै बुझै छै जे \nगामक छॱरी चुपे रहै छै आ शहरक छौरी मुँहफ} मुँहजोरगर होइ छै ओ मँह तोिड़  देतह से बूिझ  लैह।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n62 \n \n“धुर बुड़ी। तॲ की बुझबह? ओ जालमे फँसलौ। से मंतर ने हम  मारिल ऐ जे अपने घुिर या कऽ लटपटा \nजेतौ। ओ ल}ू तँ भाइए गेल छौ।”  \nई गौरीशंकरक उर रहै।  \n“तॲ तकबहक की ओ तकतौ?”  \n-मधुरेश पुछलक।  \n“पिह ने हम तकिल ऐ आब वएह तकतै।”  \n-ई गौरीशंकरक कहब रहै।  \n“ेमक गंगा एकरंगा बहै छै। धार दुनू कछेरकV एके रंग छुबै  छै। जखिन  िह लकोर मारतै तँ कात लिग  \nजेतै।”  \n-राधे याम बाजल।  \n“जे िछ टिक  कऽ चलै छै से लपिक  कऽ धरै छै।”  \n-मधुरेश कहलक।  \n“हे, बड़ लबड़-लबड़ करै छँह। आब मुँह ब कर साढ़े दस बजै छै।”  \n-उनिट  कऽ गौरीशंकर बाजल।  \nफेर तीनू पिड़  रहल। ओछाइनपर जाइते मातर िनन पिड़  गेल। िक ताब-कौपी जस-के-तस िछ िड़ आएल रहै।  \nिव  िव nालय 0 तरीय सेमीनारक आयोजन- ‘नारी सम0 या ओ समाधान’ िव षयपर भेल। कौलेजक दस चयनिप त \nित भागीमे सँ तीन सािर का, नहािर का आ मधुरेश रहिथ । सािर काक कहब रहिन  नारी ताड़नाक मुÎ य कारण \nअंधिव ास संगे पुखक भुताइ रहल अिछ । अखनो लोक झार-फूक, टोना-टापर, तं*-मं*मे लटपटाएल अिछ  जे \nिम ­ या िछ ऐ। डाG टर-वैद लग नै जा कऽ रोगीकV लोक ओझा-गुणी लग लऽ जाइए। ओ भूत-ेत, डाइन-गोिग नपर \nिब सवास करैए। ओझा-गुनी ारा कठोरसँ कठोरतम शारीिर क पीड़ा देल जाइए। ओ मरैए, पीटैए िनमOम हe या करैए। \nrG त-भुG त भोगी िच करैए-भोकरैए दम तोिड़  दइए। ई सभ रा'सी वृित  छी। लोक असंवेदनाशील दया-धमO सभटा \nिब सिर  जाइए। नारीपर जu मसँ मृe यु धिर  केतेको अe याचार होइए। ओ Ïुण हe या, दहेज हe या, अपरहण आ बलe कार \nदैनंिद नी भऽ गेल अिछ । तँए नैित क अिन वायOता अिछ  जइसँ चिर *वान नागिर क बनत। ऐ संग दुराचारीकV सावOजिन क \nrपसँ सामािज क बिह j कार ओ बलाe कारकV मृe युदc ड ओिह ना जिह ना ओ केकरो तड़पा-तड़पा कऽ मारैए।  \nमधुरेशक कहब रहिन  नव-नव तकनीकसँ बड़ चमe कार होइए। टे0 ट Æयूब बेबी भेल ओ ठाम-ठाम फिटOिल टी \nसÀटर खुजल अिछ । आब एकटा एहेन तकनीक नव अu वेषण भेल अिछ  जे मिह लाक गभOसन गभ{शय बना स पुj ट ओ \nहृj ट-पुj ट नेना बाहर बनत। मा* पित -प³ीक सीमन-ओभमकV ओइ उपकरणमे राखल जाएत, िम ला◌ैल जाएत। तखिन  \nपुखे जक` मिह ला 0 वतं* िव चारण करती। सोइरीघर नै देखती आ सव पीड़ासँ छुटकारा पािब  जेती। 0 *ी-पुख \nदुनू एक रंग भेला उर देशक खूब तर®ी हएत नेना सबहक लाल न-पालन करत। तखिन  िन ि¾ त ‘परम सुखम’ ा त \nहएत।  \nिन हािर काक कहब रहिन  नारीक पूणOता मातृe वमे छै। जौ नेना फिटOिल टी सÀटरमे पलत-बढ़त तखिन  ओ माएकV \nकेना िच u हत आ बापकV की हेतै। माए-बापक कोनो महत नै रहतै। पिर वार सेहो नै रहतै ओ पित -प³ीक स बu ध नै \nबनतै। हास-पिर हास, रोग-रभसमे जे ेम तe व छै से सभ नै रहतै। दया-कणा, ममता िक छु नै रहतै। राग-ेषसँ \nलोक भरल रहतै आ मािर -काट, लूट-पाट, अपहरण, हe या आ बलाe कार उnोग भऽ जेतै। पिर वार, समाज, राj ¸ \nसबहक पिर क¤ पना बेकार भऽ जेतै। नारी भो¢ या बनल रहती आ देवी नै हेती। जखिन  लोकक जमीर मिर ए जेतै तँ \nनैित क िश 'ा पोिथ ए धेने रहत। जीवनमे  यार, ीत, न½ता परमाव यक छै। जॱ आबो नै चेतब तँ कंकाली काली  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n63 \n \nखड़ग-खधर धय नरसंहार करती। आब तआिर  उठत से बूिझ  िल अ। बेर-बेर मरबसँ एकबेर मरब नीक। यूज एc ड \nो नै चलत।  \n“तॲ मधुरेशकV बुfु बुझहै छीही। आब की करबीही।”  \n-सािर का सुषमासँ पुछलिख न।  \n“ऐ हV एहेन बुधु नै समझ।”  \n-सुषमाक उरपर सभ हँिस  देलिन । मधुरेश सकपका गेला।    \n“मधुरेश बड़ कािब ल छिथ  से सभकV मानए पड़त।”  \n-गौरीशंकरक कहब रहिन ।  \nएलीिफ 0 टन िस नेमा हॉलक बाहर तीनू गोटे िम िल  कऽ दसटा िट कट कटौलिन । प`चो गोटे गेटपर िन हािर काक \nबाट जोहैत रहिथ न। गौरीशंकर कात दबल िट कट बेर-बेर गनै छला। छमकैत-दमकैत रानी गौरीशंकर लग पहुँिच  \nगेली। ओ अनुनय-िव नय करैत चािर टा िट कट मंगली। ‘दू सएमे चािर  िट कट’ दाम सुनौल गेल। झट पसOसँ दू सए \nrपैआ बहार कऽ गौरीशंकरकV देलिख न आ मुि0 क आइत ‘थ£G यू’ किह  गेली। सबहक नजिर  िह नकेपर रहै। औटोसँ \nिन हािर का उतरली। गौरीशंकर बजला-  \n“हम मैडमसँ इu टरटेनमÀट टैG स लेिल ऐए। इu टरभल इन वाय करबै।”  \n“चलू-चलू लाइनमे लागू ओकरे लग सिट  कऽ बैसब।”  \n-सुषमा बािज  मुँह फेिर  लेली।  \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n64 \n \nअ छेलाल शा0 *ी ::    \n \nगुलटेनमा     \n \n \n \n \n“हे यै। केतेक सूतब भोर भऽ गेलै। ब`स भिर  िद न ऊपर चिल  एलै। अह` सूतले रहब। माए गइ माए। ई \nमरदबा दूिर  भऽ गेलै। भिर -भिर  राित  जागल रहैए।  \nमैनजनक दलानपर िड िब या नेस कऽ दोकानदार, कमित या, चोकीदार आ घोघाइ भैया संग बोतलपर बोतल चढ़बैत \nरहैए। तास-तास खेलाइत गाजाक मजा लऽ सॲटपर सॲट दैत िच ®रैत रहैए। िभ नसरबामे आिब  पलंग धऽ लइए। देखू \nतँ माr मुँह धऽ कऽ। सीरक देह परहक फेक देलक। हाथसँ एत ेक डोला रहल छी पलंग िह लैत कटकटा रहल \nअिछ । मुदा नीन नै टुिट  रहल छिu ह ।”  \nअगराहीवाली गुलटेनमाक प³ी बजली।  \n“हँ-हँ, भोर भऽ गेलै। बाप रे बाप। हमरा दu xकाu त बाबूक दलानपर जेबाक छल। रौदा पछबिर या ओसारपर \nचिल  एलै। जारलाहा मित  अिछ । िस कu दरक माए चटिस न हमरा एक कप चाह िप आ िद अ।”  \nइº कहैत गुलटेनमा पलंगकV िह लबैत हड़बड़ा कऽ धरतीपर पएर रखलक।  \n“हे िल अ। रामदेव बाबाक पतंजिल  योग पीठक जड़ी-बुटीसँ बनल पी दऽ चाह बनौने छी।”  \nिस कu दराक माए अगराहीवाली बािज  चाहक कप हाथमे धरा देली।  \nगुलटेनमा भोरक अहार प³ीक हाथसँ लऽ ेमसँ पीब इu xकाu त बाबूक दलान िद स जोड़-जोड़सँ नमहर-नमहर डेग \nदैत िव दा भऽ गेल। दलापर गप-सड़Oका भऽ रहल छल।  \nबापमे आिब  रहल छल गुलटेनमापर कमित याक नजिर  पिड़  गेलिन । ओ इu xकाu त बाबूकV इशारा करैत बजला-  \n“देिख यौ मािल क जेकर चच{ करै छेलॱ, आिब  रहल अिछ ।” \nगुलटेनमा इu xकाu त बाबूकV णाम कऽ घूर लग कमित याक बगलमे बैिस  रहल। कमित या कहलिख न-  \n“गुलटेन बाबू किह यो कुशल मंगल छै िक ने? सासुरक की हाल-चाल अिछ ? समए तँ बड़ नीक चिल  रहल \nअिछ । केतेक जमीन Ðदेवजी सँ रिज j ¸ी करेलॱ?”  \nगुलटेनमा बजला-  \n“हँ कमित याजी, हाल-चाल सभ अपनो आ सासुरक सेहो ठीक अिछ । एगारह क«ा रिज j ¸ी भेल।”  \nइu xकाu त बाबू बजला-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n65 \n \n“गुलटेनमा अखिन  धिर मे केतेक जमीन भऽ चुकल अिछ । काका-बाबू अह`क नओंसँ जमीन खिर दै छिथ  की \nनै?”  \nगुलटेनमा बाजल-  \n“मािल क हमरा नाओंसँ तीन बीघा भेलै।”  \nइu xकाu त बाबू किह यो देखने छला जे घरमे दुनू स`झक सीदहा रहै छेलै। हमरा दुआरपर एकर दादा िस पाहीिग री \nकरै छल। आइ एकर िद न बदिल  गेल। दशOनोटा करैले नै किह यो दुनू बापूत अबैए आ ने भाइए आिक  क®े किह यो \nबरो-बेमारीमे अबैए। मने-मन िव चािर  रहल छिथ । घरमे झगड़ लगा कमित या घूिम -घूिम  गाममे सबहक हाल-चाल \nइu xकाu त बाबूकV किह  गाम घर-घरमे झगड़ लगा फूट डािल  राजनीित  कऽ रहल अिछ । िह नकर भाय जे दू कािब ल \nभऽ गेला। केस करबा िप ित यौत भाय िप िस यौत भायकV सीखा-पढ़ा उलटे गवाही घोघाइसँ करा केसमे िद या देलॱ तखने \nजेदू िब ना हमरा पूछने खच{ देने अपने पैरवी-पाय सबूतपर बेस जीत भेल। केना आब ऐ दुनू भ`इमे झगड़ा लगाबी। \nिव चारमे मगन छिथ  आिक  मैनजन बजला-  \n“मािल क िह नकर ससुर हािक म भऽ गेला। सपकटीमे अिव वािह त बेटा एकटा सेहो कालक गालमे चल गेल। \nमािल क िह नकर ससुर हाटपर भेटल छला, कहलिन  जेद बेरी जमएकV धन दऽ रिख  लेब।”  \nकमित या बजला-  \n“मािल क ई गप बुझले नै छल गुलटेनमाक प³ी अपन माए-बापक जेठ बेटी सभ िक छु देखल-जानल राजपाट \nभऽ गेल। जहन अखिन  अलग भऽ जाए गुलटेन तँ हमरा लोकिन  सभ रिज j ¸ी मोल जमीन िह नके िह 0 सामे \nिद या देबै। बाबू काकाकV िम ला ओकर िह 0 सा िल खा सकै छिथ ।”  \nमैनजन बजला-  \n“हँ, बड़ नीक होइतै। गुलटेनक माएपर चािर टा वृह वृfा अिछ । जँ जमीन बाप-काका िल खतै तखिन  ओकरा \nसभकV अलग कऽ देल जाएत। जमीन बेिच  कऽ खाइ जाएत।”  \nइu xकाu त बाबू कमित या मैनजन दोकनदार सभकV िम ला अपन सिह  लेत अिध कार दऽ देलिन  आ कहलिन  जे \nअपने लोकिन  करब सहमित  अिछ । गामक अu य लोक आन गामक  लोक सभ सुिन  रहल छला। दोकानदार \nकहलकिन -  \n“माि◌ लक आइए अलग हुअए तँ हमरा लोकिन  बँटबारा कऽ काका बाबूकV िम ला हुनकर िह 0 स सेहो रिज 0 ¸ी \nकरबा देबै। सासुरक जमीन सेहो भऽ जेतै। जेठ मुँहक तँ िक ते रिह  जेता। गुलटेनमाकV अलग भेलापर नफा \nअिछ । नै तँ दोसर सारहू सासुर आएत तँ हुनके गुलटेनमाक ससुर अपन धनक अिध कार दऽ देता।”  \nगुलटेनमा हाथ जोिड़  बाजल-  \n“मािल क-मािल क, हमरापर दया किर यौ। आब हम जड़मे नै रहब। हमर प³ी कहै छेली अखिन  नै िम ल िभ न \nहाएब तँ कखिन । हमरा ऐ लेल िस कu दरकV नानी बेर-बेर बजा कहैत रहै छिथ  जे पाहुन अलग भऽ जाउ। \nघिनक बना देब। आब बुढ़बा-बुिढ़ या कमा कऽ जमीन नै कीिन  देता। उलटे दवाय सेवामे सभ समए टाका \nखचO भऽ जाएत। हुनकर दवाइक भार जेठूपर दऽ िद यनु।”  \nमैनजन बजला-  \n“मािल क हमरा लोकिन  चलै छी बखरा हेबाक छै। जखिन  गुलटेनमा ठीक रहत तखिन  सभ नीक-नीक बात \nिह नके िह 0 सामे देबै।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n66 \n \nबैठार िव सजOन कएल गेल।  \nगुलटेनमाक मनमे ओकर प³ीक मनमे एकटा क¤ पनाक सागर उमिर   रहल छल। तेकरा बातिच तमे साकार \nभेलासँ अित  उमंग होइत घर िद स जोड़-जोड़सँ चलैत स तरी काली दादीक ारपर पहुँच गेल। दादीकV देखैत पएर छू \nणाम केलक।  \nदादी घर-घर जा पुतोहु-बेटी सबहक िम ठगर-िम ठगर गप सुना घर-घरमे झगड़ा लगा चु°ी फुटेबाक काज करै \nछेली। ओ बाजिल -  \n“बौआ, मािल कक दलानपर जे मैनजन दोकनदार कमित या देमानजी कहलिन  अिछ  अब0 स कr। आब अिछ  \nके बड़ घाटा लािग  रहल अिछ ।”  \nझटसीन ब`िह  सासुर जाउ। दादीसँ अिस रवाद लऽ ारपर आएल तँ प³ीक मन हिषOत लिग  रहल अिछ ।  \n“कहू काज िस f भेल आिक  नै।”  \nगुलटेनमा बाजल-  \n“िस कu दरक माए अह` नैहर जा बाबूकV काकाकV बजा लाउ आइ सभ िक यो सुिढ़ याएल छिथ ।”  \nप³ीक मनमे जे छल वएह तँ रहै बात भेल दू बेर माए-बाबूसँ भVट कऽ सभ गप बुझा घूिम  आएल। स`झ पड़ल \nबैसकमे इu xकाu त बाबूक दलान परहक बैसारक गप लऽ पहुँच गेल। दोकानदार गुलटेनमाक बाबू काकाकV सभ तरहV \nबुझा कऽ कहलकिन  जे अपन िह 0 सा जमीन गुलटेनमाकV िल िख  देल जाए नै तँ बखरा कऽ ओ सासुर चल जाएत। \nजमीन िल खबाक लेल जहन बाबू काका तैयार नै भेला तखिन । जे जमीन िज नका नाओंसँ सबूत छल हुनके दऽ पंच \nलोकिन  अगराहीवालीकV मन खुश करबाक लेल गुलटेनमाक िह 0 सामे दऽ वृf लोकिन कV बहुत कम िह 0 सा देलिन  जे \nबेिच -बेिच  दवाइ-भोजनमे लगबए लगला।  \nगुलटेनमा सबहक दवाइ-सेवा छोिड़  कौशल टाका भाइक बाछा बेिच  हुनकर गाछ कािट  बेिच  जमीन कीिन  िह 0 सा \nबढ़ौलिन ।  \nससुरकV दो0 त एकटा िव वािह ता स बu ध िव ह भेल स बu धवालीसँ िब आह करा देलिन  जइमे सu तानक खबिर  \nगुलटेनमाक कानमे आएल। अगराहीवाली घबरा उठली। िस कu दरक सौित िन य` डाहसँ जरैत अि य गप बाजए लगल।  \nइu xकाu त बाबूक दलानपर बैसार छल ओइमे जा अपन मनक अिभ लाषा डाली लगा देलिन । मनक उदासी देिख  \nकमित या बजला-  \n“आर िक छु िह 0 सा रिह  गेल।”  \nगुलटेनमा बाजल-  \n“की कही जइ डरे िभ  Ë ◌े◌ालॱ से पड़ल बखरा। हमर िस कu दराक माए हमरा माए-बाबू आ काका-काकी आ \nभैया-भौजी संग भित जा सभसँ स बu ध छोड़ा नैहराक धनक लोभमे अलग हेबाक िज ¹ केली। जेना ओकर माए \nहमरा सालाकV जनम लैत ससुरकV। नौकरीमे अिछ  तँए माए-बापसँ अलग करबा देली। ओहू पिर वारमे कलह \nआ हमरो पिर वारमे कलह।”  \nओ बािज  रहली-  \n“भैया जेठ छिथ । ओ अपन िह 0 स काका दऽ देलिन । बाबू सेहो जे जमीन छल बेिच  लेलिन  ब`की भैयाकV \nबेटाकV कहैत छिथ  िल िख  देब। अपने लोकिन  कहलॱ िम लान भऽ जाउ। प³ी सेहो सिह त रहए। महाभारत \nबला युf केलक। अखिन  किह  रहली जेठकामे िह 0 सा होइत छै से नै हमरा भायमे िह 0 सा केना होएत से \nजोगाड़ लगा िद यौ।”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n67 \n \nमैनजन बाजला-  \n“हौ गुलटेनमा, भागसँ बेसी िक नको नै भेटै छै। हमरा लोकिन  तोरा लेल बदनाम भऽ गाछ ब`स धान कटबा \nदेलॱ दc ड कऽ टाका घुमबा देलॱ। थाना पंचायत सभकV िम ला तोरा बँचा लेलॱ। अखिन  एकटा उपए अिछ  \nबलजोरी दखल कr। अगराहीवालीकV आगू कऽ बूढ़। सासुरसँ हँसेरी मंगबा लैह।”  \nगुलटेनमा सहमित  पािब  अगराहीवालीक बलपर ओिह ना जमीनपर दखल कऽ लेलक। माए-बाबूकV निह यV दवाइ आ \nनिह यV सेवा yाf गित मे भायकV िह 0 सा देलक। मैनजन पंचकV िम ला खित यानी जमीनमे दखल जमा भाय-भाित ज आ \nपड़ोसीक जमीनपर जा कोटOमे बँटवारा करा लेलक। फूि◌ सकV स e य बना चार कऽ देलिन । अगराहीवाली सासुरमे \nअगराही लगा घरिब गाr लोकिन क बलपनर जेना ओकर माए िस कu दरक नानी भुलटेनमाक सासु अपना सोसरामे \nिस कu दर पिर वारकV  \n \n \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n68 \n \nनu द नu द नu द नu द िव  िव  िव  िव    लास राय लास राय लास राय लास राय    :: :: :: ::         \n    \n:द  व्  या     \n \n \n \n \nिनमOली टीशनक पाछू, रेलबे पिर सरेमे गु-चेलाक खेल भऽ  रहल छल। गुr लूंगी आ झोलंगा जक` कुरता \nपिह िर  हाथमे डमr नेने छला। लगभग दस बखOक बालक चेला छल। ओकर समु चा देह कपड़ासँ झ`पल छल। \nचाr िद ससँ लोक ठाढ़ भऽ खेलक मजा लेबए लेल तैयार छल। गु डमr बजा चेलासँ पुछलिख न-  \n“बोल चेला की हाल-चाल छौ?”  \nचेला जवाब देलक-  \n“गुजी, हमर हाल-चाल एकदम टनाटन अिछ । अह` अपन कहू।”  \nगु कहलिख न-  \n“हमहूँ ठीक छी। अ छा ई बता अखिन  तॲ छV केतए।”  \nचेला बाजल-  \n“अखिन  हम बरही गाममे छी।”  \nगु-  \n“ई बरही गाम केतए छै?”  \nचेला-  \n“बरही गाम नेपाल अिध रा यक स तरी िज लामे पड़ै छै। राजिव राजसँ लगधग तीन िक लोमीटर दिछ न। बरही \nगामसँ उर पिछ मी कोसी नहर  छै।”  \nगु-  \n“अ छा ई बता ओतए की कऽ रहल छV।”  \nचेला-  \n“िव देह इu टरनेट पि* कामे खबिर  जुटाबक समिद याक काज करए लगलॱ हेन। नेपालक दौरापर छी।”  \nगु-  \n“तँ बरही गाममे एहेन का◌ेन घटना भेलै जे तॲ बरही गाममे छV।”  \nचेला-   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६४ म अंक  १५ अटूबर २०१४ (वष ७ मास  ८२ अंक १६४)\n     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n69 \n \n“घटना अथवा दुघटOना तँ नै भेलै मुदा एकटा नव चीज जrर भेलै।”  \nगु-  \n“का◌ेन नव चीज भेलै हेन, कनी फिर छा कऽ बाज।”  \nचेला-  \n“बरही गाम स तरी िज ला","size_mb":0.92,"has_text":true},"Videha 165.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 165.pdf","name":"Videha 165.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' ११ ११६६ ६६५५ ५५    म अंक म अंक म अंक म अंक  ०० ००११ ११ नवGबर नवGबर नवGबर नवGबर    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषM वषM वषM वषM ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास  ८८ ८८३३ ३३    अंक अंक अंक अंक ११ ११६६ ६६५५ ५५)) ))   \n  \n \n    \n    \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश     \n  \n२. गX  \n२२ २२.. ..१. आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार-- -- मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग  (( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) ))// // िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल \nनागफेनीनागफेनीनागफेनीनागफेनी(( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) ))// // मायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक \"\" \"\"मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास\"\" \"\" \n  \n२.२. डॉ डॉ डॉडॉ. . . . िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद-- -- सखारी-पेटारी केर तानी-भरनी \n  \n   \n२.३. डॉडॉ डॉडॉ. . . . अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह-- --सतसिठ सतसिठ सतसिठ सतसिठ साला कौिशकी साला कौिशकी साला कौिशकी साला कौिशकी (( ((िमिथलािमिथलािमिथलािमिथला)) ))क लेखाक लेखाक लेखाक लेखा-- --जोखाजोखाजोखाजोखा \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n२.४.. .. जगदीश साद मpडल- समधीन  \n   \n३. पX  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार-- --    22 22 टाटा टाटा गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. कैलाश कैलाश कैलाश कैलाश-- -- जिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय  ''''चंदूचंदू चंदूचंदू''''-- --22 22टा किव टा किव टा किव टा किवताता ताता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. डॉ॰ डॉ॰ डॉ॰ डॉ॰  शिशधर शिशधर शिशधर शिशधर  कुमर कुमर कुमर कुमर  ““ ““िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह”” ””-- --2 2 2 2 टा किवताटा किवताटा किवताटा किवता \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n  \n४४ ४४.. ..बालानx कृतेबालानx कृतेबालानx कृतेबालानx कृते-- -- जगदानंद झा मनु- छुzी भऽ गेलै \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109 632326      \n     \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nिवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समाना[तर सािहgय अकादेमी सGमान समाना[तर सािहgय अकादेमी सGमान समाना[तर सािहgय अकादेमी सGमान समाना[तर सािहgय अकादेमी सGमान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- eी न[द िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संह) \n२०१४ बाल पुर0कार- eी जगदीश साद मpडल (नै धारैए- बाल उप[यास) \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \n२०१४ युवा पुर0कार - eी आशीष अनिच[हार (अनिच[हार आखर- गजल संह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - eी शGभु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप[यासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --११ ११४४ ४४ (( ((वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार)) )) \n२०१३  बाल सािहgय पुर0कार  – eीमती योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनब[ध संह) लेल। \n२०१३  मूल पुर0कार  - eी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक संह) लेल। \n२०१३  युवा पुर0कार- eी उमेश मpडलक “िनतुकी” (किवता संह)लेल। \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- eी िवनीत उgपलक “मोहनदास” (िह[दी उप[यास eी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल। \nनेपाल िवXापित पुर0कार कोष ारा यिह वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष ारा यिह वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष ारा यिह वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष ारा यिह वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः    \n \n१. नेपाल िवXापित मैिथिल भाषा सािहgय पुर0कार– eी रामान[द युवा लब, जनकपुरधाम— पुर0कार रािश \nm. २ लाख । \n \n२. नेपाल िवXापित मैिथिल कला–सx0कृित पुर0कार— eी याम सु[दर यादव – पुर0कार रािश m. १ लाख \n। \n \n३. नेपाल िवXापित मैिथिल अनुस[धान पुर0कार— डा. वासुदेव लाल दास— पुर0कार रािश m. १ लाख । \n \n४. नेपाल िवXापित मैिथिल पाpडुिलिप पुर0कार— eी च[ शेखर लाल शेखर — पुर0कार रािश m. १ लाख \n।  \n \n५. नेपाल िवXापित मैिथिल अनुवाद पुर0कार— eी धीरेन  ेमष¡— पुर0कार रािश m. १ लाख । \n२२ २२. . . . गX गX गX गX  \n  \n२२ २२.. ..१. आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार-- -- मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग  (( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) ))// // िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल िचकनी मािटमे उपजल \nनागफेनीनागफेनीनागफेनीनागफेनी(( ((आलोचनाआलोचनाआलोचनाआलोचना)) ))// // मायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक \"\" \"\"मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास\"\" \"\" \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \n  \n२.२. डॉ डॉ डॉडॉ. . . . िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद-- -- सखारी-पेटारी केर तानी-भरनी \n  \n   \n२.३. डॉडॉ डॉडॉ. . . . अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह अmण कुमार िसंह-- --सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी (( ((िमिथलािमिथलािमिथलािमिथला)) ))क लेखाक लेखाक लेखाक लेखा-- --जोखाजोखाजोखाजोखा \n  \n२.४.. .. जगदीश साद मpडल- समधीन  \nआशीष अनिच[हार- मैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग  (आलोचना)/ िचकनी मािटमे \nउपजल नागफेनी(आलोचना)/ मायानंद िमeक \"मैिथली सािहिgयक इितहास\" \n  \n१ \nमैिथली गजल ]याकरणक शु_आती योग \n(आलोचना) \n  \nकोनो सािहिgयक िवधा अपना आपमे ता धिर 0वतं* नै मानल जा सकैए जा धिर ओकर हरेक समयमे कमसँ \nकम आठ-दस टा पूणMकािलक रचनाकार नै भेटै। मुदा ई त£य मैिथली सािहgयक कोनो िवधापर लागू नै \nहोइत अिछ। कहबाक मतलब जे िजनका जते मोन भेलिन से तते िवधाक संग बलाgकार केलिथ। ई मैिथली \nभाषा िथक जैमे कोनो लेखक जँ नीक किवता िलखै छिथ तँ हुनका नीक कथाकार ओ अ[य िवधाक मा0टर \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nसेहो मािन लेल जाइत अिछ। आ ऐ तरहँक सिटMिफकेट बँटबामे मानिसक _पसँ लोथ िव¤िवXालीय आलोचक \nसभहँक भूिमका बेसी रहैत छिन। ऐ ठाम हम 0प¥ कही जे हरेक िवधामे लीखब आ हरेक िवधामे अपना-\nआपके मा0टर कहब वा कहेबाक लेल येन-केन-कारेण छ¦ करब दूनू अलग  -अलग व0तु अिछ। ऐ ठाम \nहम िजनकर ग§प करए जा रहल छी से हमरा नजिरमे मूलतः गवेषक ओ कोशकार छिथ मुदा ओ \nगजल, हाइकू, किवता, लघुकथा, िवहिन कथा, आलोचना सिहत आन िवधामे सेहो रचनारत छिथ  (मुदा ई \nउलेखनीय अिछ जे रचना करैत-करैत ई सभ िवधाक लेल एकटा मानक आलोचना कहू वा िवधागत िनयक \nकही की ]याकरण कहू से मैिथली भाषाक अनुकूल बनेलाह) आ पाठक ई कहबामे धुकचुका जाइ छिथ जे \nकोन िवधाक कोन रचना नीक छै। ऐ ठाम ईहो हम कही जे कोनो लेखक केर सभ रचना उgकृ¥ नै होइ \nछै। कोनो दब, तँ कोनो नीक तँ कोनो म¨यम। ईएह च© सभ लेखक संग छै। केओ ऐ च©क \nवा0तिवकाक मानै छिथ तँ बहुत रास लेखक ओकरा घमंडमे आिब नकार दै छिथ। मुदा हमर आलोªय \nलेखक ऐ व0तुक मानै छिथ आ ओ तकM दै छिथ जे ई हरेक लेखकक मानबाक चाही। ओना सािहिgयक \nिवधाक छोिड़ ई नव लेखकक बढ़ावा देबऽमे सभसँ आगू छिथ आ िहनक ई िवधा आन सभ िवधापर भारी \nअिछ। आब ऐठाम अह सभ चिकत होमए लागब तँए हम िहनक आन िवधाक छोिड़ मा* गजलपर क­ि त \nकऽ रहल छी। जँ मैिथली गजलक देखी तँ भने ई  103  बखMसँ िलखाइत रहल हो मुदा गजलक ]याकरण \nबनल  2009मे। आब एकर कारण जे हो ।  \"अनिच[हार आखर  \" ®लागपर eी गजे[  ठाकुरजी \nबखM 2009सँ \"मैिथली गजल शा0*  \" केर शु_आत केलाह जे  14  खंडमे पूरा भेल। आब ई आलेख हुक गजल \nसंह  \"धxिग बाट बनेबाक दाम अगूबार पेने छँ\"मे आएल अिछ।0तुत गजल शा0*मे मैिथली गजल अनेक \nमौिलक अवधारणाक ज[म भेल। आगू बढ़बासँ पिहने ऐ गजल शा0*क िकछु मु¯य िवशेषता देखल जाए--- \n1)  सरल वािणMक बहर--  ई ऐ गजल शा0*क सभसँ बड़का िवशेषता अिछ। चूँिक मैिथलीक बहुसं¯यक शाइर \nबहरक अभावसँ िसत छलाह तँए हुनका सभक एक सू*मे अनबाक लेल वैिदक छंदक योग भेल जकर \nनाम पड़ल  \" सरल वािणMक बहर\" ऐ बहरक मोतािबक मतलाक पिहल पितमे जतेक वणM हो ओतेक बखM \nगजलक हरेक पितमे भेनाइ आवयक। ई बहर ततेक ने लोकिय भेल जे सभ शाइर एक चुर योग \nकेलिथ संगे-सग ई बहर सभ शाइरक वणMवृत योग करबाक लेल एकटा नीक बाट देलक तँए हमरा नजिरमे \nई बहर आधुिनक मैिथली गजलमे वणMवृतक योगक पिहल सीढ़ी अिछ। \n2)  वैिदक छ[दक पुनजगरण--  ऐ गजल शा0*सँ िवलु§त होइत वैिदक छ[दक पुनMजागरण भेल। सभ वैिदक \nछ[द सरल वािणMक छ[द अिछ। वतMमानमे eी गजे[  ठाकुर जी  एकरा िववेिचत कए मा* िकछुए समयमे आ \nसेहो सरल _प­   वेद-िव°ानक पिरचय करबौलिथ। एखन जे गजल िलखै छिथ वा जे गजे[  ठाकुर जीक \nपोथी वा अनिच[हार आखर पढ़ताह हुनका 0वतः ई बुझा जेति[ह जे गाय*ी छ[द की छै आ अनु¥ुप छ[द \nकी। गाय*ी छंद ओ गाय*ी मं*क बीच की संबंध छै से ऐ लेखक स हायतासँ आब सभ बूझऽ लगलाह \nअिछ। \n3)  बहरक िनधरण---  ओना तँ वणMवृत वा बहर गजल िव¤0तरपर मा[य अिछ मुदा भारतमे अिबते ओ \nिवखंिडत भेल। केओ िहंदीक अनुकरण करैत माि*क लेलाह तँ केओ िकछु  \" मुदा eी ठाकुरजी िबना कोनो \nदबाब बनेने शाइर लेल सीमा बना देलिखन। eी ठाकुरजी कहैत छिथ  \"कोनो गजलक पती(िमसरा)क वन/ वा \nश®दक वन तीन तरह िनकािल सकै छी, सरल वािणMक छ[दमे वणM गािन कऽ; वािणMक छ[दमे वणMक संग  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \n²0व-दीघM (मा*ा)  क ©म देिख कऽ; आ माि*क छ[दमे  ²0व-दीघM (मा*ा)  क ©म देिख कऽ। िजनका गायनक \nकिनकबो °ान छि[ह ओ बुिझ सकै छिथ जे गजलक एक पतीमे श®दक सं¯या दोसर पतीक सं¯यासँ \nअसमान रिह सकैए, मुदा जँ ऊपर तीन तरहमे सँ कोनो तरह गणना कएल जाए तँ वन समान हएत। मुदा \nआजाद गजल   बे-बहर होइत अिछ त ओतऽ सभ पती वा श®दमे वन समान हेबाक तँ ´े नै अिछ। ऐ तीनू \nिविधसँ िलखल गजलमे िमसरामे समान वन एबे टा करत। ओना ई गजलकार आ गायक दुनूक साम£यMपर \nिनभMर करैत अिछ; गजलकार लेल वािणMक छ[द सभसँ किठन, माि*क ओइसँ हलुक आ सरल वािणMक सभसँ \nहलुक अिछ, मुदा गायक लेल वािणMक छ[द सभसँ हलुक, माि*क ओइसँ किठन,  सरल वािणMक ओहूसँ किठन \nआ आजाद गजल  (िबनु बहरक) सभसँ किठन अिछ।\" आब ई शाइरपर िनभMर अिछ ओ िलखबाक लेल कोन \nबहर योग करै छिथ मुदा जेना की ठाकुर जी कहै छिथ गेबाक लेल वािणMक छंद सभसँ हलुक छै तैसँ \nअरबी-फारसी-उदूM गजलक ]याकरणक मािणकता भेटैत अिछ आ िहंदीक नकलवादी शाइर सभहँक धजी \nउिड़ जाइत अिछ आ ऐ तरह­ मैिथली गजलमे वणMवृतक योग सुिनिµत होइत अिछ। \n4)  गजल, बहर आ संगीत--  ऐ गजल शा0*मे गजल,  बहर आ संगीतक म¨य समता ओ िवषमताक नीक चचM \nअिछ। िजनका संगीतक जानकारी नै अिछ तकरा लेल ई पोथी अमृतक समान काज करत। मूल त£य सभ \nनीक जक फिड़छाएल अिछ जेना--- \n\"जेना वािणMक छ[द/ वृ वेदमे ]यवहार कएल गेल अिछ तिहना 0वरक पूणM _पसँ िवचार सेहो ओइ युग सँ \nभेटैत अिछ। 0थूल रीितसँ ई िवभत अिछ:- \n1.उदा 2.  उदातर  3.  अनुदा  4.  अनुदातर  5.  0विरत  6.  अनुदाानुरत0विरत, 7.  चय  (एकटा eुित-अनहत \nनाद जे िबना कोनो चीजक उgप¶ होइत अिछ, शेष सभटा अिछ आहत नाद जे कोनो व0तुसँ टकरओलापर \nउgप¶ होइत अिछ)। \n1.  उदा- जे अकारािद 0वर कpठािद 0थानमे ऊ¨वM भागमे बाजल जाइत अिछ। एकरा लेल कोनो चे[ह नै \nअिछ। \n2.  उदातार- कpठािद अित ऊ¨वM 0थानसँ बाजल जाइत अिछ।  --------------------------------- \n---------------------ऊहगान- सोमयाग एवं िवशेष धािमMक अवसर पर। पूविचMकसँ संबंिधत ामगेयगान ऐ \nिविधसँ। ऊ·गान आिक रह0यगान- वन आ पिव* 0थानपर गाओल जाइत अिछ। पूविचMकक आरpयक गानसँ \nसंबंध। नारदीय िश'ामे सामगानक संबंधमे िनद¸श:- 1.0वर-7  ाम-3 मूछMना-21तान-49 \nसात टा 0वर सा, रे, ग, म, प, ध ,िन, आ तीन टा ाम- म¨य, म[द, तीव¹।  7*3=21  मूछMना। सात 0वरक \nपर0पर िमeण  7*7=49  तान। \nऋगवेदक gयेक मं* गौतमक  2 सामगान  (पकMक) आ कायपक  1 सामगान  (पकMक) कारण तीन मं*क बराबर \nभऽ जाइत अिछ। मैकडॉवेल इ[ ाि¼न,िम*ावmणौ,  इ[ ािव½णु, अि¼नषोमौ ऐ सभक युगलदेवता मानलि[ह अिछ। \nमुदा युगलदेव अिछ  –िवशेषण-िवपयMय। \nवेदपाठ- \n1.  संिहता पाठ अिछ शु _पमे पाठ। \nअ॒ि¼नमी॑ळे पुरोिह॑त य॒Áय0य॑दे॒विGgवज॑म।होतार॑रÂ॒ धातमम्। \n2.  पद पाठ- ऐमे gयेक पदक­ पृथक कऽ पढ़ल जाइत अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \n3.  ©मपाठ- एतऽ एकक बाद दोसर, फेर दोसर तखन तेसर, फेर तेसर तखन चतुथM। एना कऽ पाठ कएल \nजाइत अिछ। \n4.  जटापाठ- ऐमे जँ तीन टा पद क, ख, आ ग अिछ तखन पढ़बाक ©म ऐ _पमे हएत। \nकख, खक, कख, खग, गख, खग।  5.  घनपाठ- ऐ मे उपरका उदाहरणक अनुसार िनÃ _प हएत-\n कख, खक, कखग, गखक, कखग।  6.  माला, 7.  िशखा, 8.  रेखा, 9.  ¨वज, 10.  दpड, 11.  रथ। अंितम \nआठक अ¥िवकृित कहल जाइत अिछ। \nसाम िवकार सेहो 6 टा अिछ, जे गानक ¨यानमे रखैत घटाओल, बढ़ाओल जा सकैत अिछ।  1.  िवकार-अ¼नेक \nओ¼नाय।  2.  िवलेषण- श®द/पदक तोड़नाइ  3.िवकषMण-0वरक िखंचनाइ/अिधक मा*ाक बराबर \nबजेनाइ।  4.  अÄयास- बेर-बेर बजनाइ।5.  िवराम- श®दक तोिड़ कऽ पदक म¨यमे ‘यित’। 6.  0तोभ-आलाप यो¼य \nपदक जोिड़ लेब। कौथुमीय शाखा ‘हाउ’ ‘राइ’ जोड़ैत छिथ। राणानीय शाखा ‘हावु’, ‘रािय’ जोड़ैत छिथ।\" \nई तँ छल वैिदक संगीतक जानकारी । लौिकक संगीतक चचM eी ठाकुर जीन एना करै छिथ--- \nसंगीतक वणM अिछ सा, रे, ग, म, प, ध, िन, सx एकरा िमिथला'र/ देवनागरीक वणM बुझबाक गलती नै करब। \nआरोह आ अवरोहमे 0वर कतेक नीच-ऊँच हुअए तकरे टा ई बोध करबैत अिछ। जेना कोनो आन ¨विन \nजेना “क” क िलअ आ की-बोडMपर िनकलल सा, रे...  केर ¨विनक अनुसार  “क” ¨विनक आरोह आ अवरोहक \nअÄयास क_। \nऐ सातू 0वरमे षडज आ पंचम मने सा आ प अचल अिछ, एकर स0वर पाठमे ऊपर नीच हेबाक गुंजाइश नै \nछै। सा अिछ आeय आिक िवeाम आ प अिछ उलासक भाव। शेष जे पचटा 0वर सभटा चल अिछ, मने \nऊपर नीचक अथत् िवकृितक गुंजाइश अिछ ऐमे। सा आ प मा* शु होइत अिछ, आ िवकृित भऽ सकैत \nअिछ दू तरह, शुसँ 0वर ऊपर जाएत आिक नीच। यिद ऊपर रहत 0वर तँ कहब ओकरा तीव¹ आ नीच \nरहत तँ ओ कोमल कहाएत। म कँ छोिड़ कऽ सभ अचल 0वरक िवकृित होइत अिछ नीच, तखन बुझू \nजे “रे, ग, ध, िन” ई चािर टा 0वरक दू टा _प भेल कोमल आ शु। म केर _प से हो दू तरहक \nअिछ, शु आ तीव¹। रे दैत अिछ उgसाह, ग दैत अिछ शxित, म सँ होइत अिछ भय, ध सँ दुःख आ िन सँ \nहोइत अिछ आदेशक भान। शु 0वर तखन होइत अिछ, जखन सातो 0वर अपन िनिµत 0थानपर रहैत \nअिछ। ऐ सातोपर कोनो चे[ह नै होइत अिछ। \nजखन शु 0वर अपन 0थानसँ नीच रहैत अिछ तँ कोमल कहल जाइत अिछ आ ई चािरटा होइत \nअिछ, ऐमे नीच 'ैितज चे[ह देल जाइत अिछ,  यथा- रे॒, ग॒,  ध॒,  िन॒। \n  \nशु आ म¨यम 0वर जखन अपन 0थानसँ ऊपर जाइत अिछ, तखन ई तीव¹ 0वर कहाइत अिछ, ऐमे ऊपर \nउ¨वधर चे[ह देल जाइत अिछ। ई एकेटा अिछ-म॑। \nएवम कारे सात टा शु यथा- सा, रे, ग, म, प, ध, िन, चािरटा कोमल यथा- रे॒,  ग॒,  ध॒,  िन॒ आ एकटा तीव¹ \nयथा म॑ सभ िमला कऽ  12  टा 0वर भेल। \nऐमे 0प¥ अिछ जे सा आ प अचल अिछ, शेष चल वा िवकृत।\" \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nऐ िववरणसँ 0प¥ अिछ जे eी ठाकुर जी गजल, बहर आ संगीतक मािणक जानकारी पाठकक आगू रखलाह \nअिछ। \n  \n5)  मैिथली भाषा संपादन---  बहुत रास िवशेषतामेसँ ई एकटा यूिनक िवशेषता अिछ। एकर अ¨ययन केलासँ \nअिधकम शु मैिथली लीखब आिब सकैए  (कोनो भाषा पूणM _पेण शु नै होइ छै)। िकछु उदाहरण देखल \nजाए-- \nउªचारण िनद¸श: (बोड कएल _प ा·):-    \nद[त न क उªचारणमे दतमे जीह सटत- जेना बाजू नाम, मुदा ण क उªचारणमे जीह मूधमे सटत  (नै सटैए \nतँ उªचारण दोष अिछ)- जेना बाजू गणेश। ताल]य शमे जीह तालुसँ, षमे मूधसँ आ द[त समे दतसँ सटत। \nिनश, सभ आ शोषण बािज कऽ देखू। मैिथलीमे ष क वैिदक सं0कृत जक ख सेहो उªचिरत कएल जाइत \nअिछ, जेना वष, दोष। य अनेको 0थानपर ज जक उªचिरत होइत अिछ आ ण ड़ जक (यथा संयोग आ \nगणेश संजोग आ गड़ेस उªचिरत होइत अिछ)। मैिथलीमे व क उªचारण ब, श क उªचारण स आ य क \nउªचारण ज सेहो होइत अिछ। \nओिहना ²0व इ बेशीकाल मैिथलीमे पिहने बाजल जाइत अिछ कारण देवनागरीमे आ िमिथला'रमे ²0व इ \nअ'रक पिहने िलखलो जाइए आ बाजलो जेबाक चाही। कारण जे ि ह[दीमे एकर दोषपूणM उªचारण होइत \nअिछ  (िलखल तँ पिहने जाइत अिछ मुदा बाजल बादमे जाइत अिछ),  से िश'ा पितक दोषक कारण हम सभ \nओकर उªचारण दोषपूणM ढंगसँ कऽ रहल छी। \nअिछ- अ इ छ   ऐछ  (उªचारण) \nछिथ- छ इ थ   – छैथ  (उªचारण) \nपहुँिच- प हुँ इ च  (उªचारण) \n---------------------------------------- \nमने ऐ लेखक पढ़लासँ िलिखत आ उªचिरत दूनू _पक दशMन भेटत आ पाठक एकै ठाम ई ]या¯या देिख \nसकै छिथ। वतMमान समयमे ई आलेख मैिथली भाषाक मानकीकरण लेल मीलक पाथर जक अिछ संगे संग \nई िमिथलाक सभ जाितक उªचारणपर अधािरत अिछ तँए पुरान ]याकरणशा0*ी सभहँक ]या¯यासँ बेसी \nमािणक ओ लोकिय अिछ। \n6)  मैिथलीक बहर िवहीन गजलक संदभM--  eी ठाकुर मािणकता पूवMक बहर िवहीन गजल सभहँक खंडन \nकेलाह कर िव0तृत िववरण ऐ शा0*मे भेटैए-- \nलोकवेद आ लालिकला: \nआgममु¼ध आमुख सभक बाद ऐ संह मे कलान[द भz, तारान[द िवयोगी, डॉ. देवशंकर \nनवीन, नरे[ , डॉ. महे[ , रमेश, रामचैत[य  “धीरज”,  रामभरोस कापिड़“Èमर”,  रवी[  नाथ ठाकुर, िवभूित \nआन[द, िसयाराम झा “सरस” आ सोमदेवक   गजल   देल गेल अिछ। \nकलान[द भz \nभोर आनब हम दोसर उगायब सुmज \nकरब नूतन िनमण हम बनायब सुmज  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nसरल वािणMकक अनुसारे गणना- पिहल पती-17  वणM दोसर पती- 18  वणM; जखन सरल वािणMकेमे गणनाक \nअ[तर अिछ तँ ²0व दीघM िवचारपर जेबाक मेहनित बिच गेल। \nमाि*क गणनाक अनुसार-  पिहल पती-21  मा*ा,  दोसर पती- 21  मा*ा,  मा*ा िमल गेलासँ आब ²0व दीघM पर \nचली। पिहल पती दीघM-²0व-दीघM-²0व-²0व-²0व-²0व-दीघM-²0व-²0व-²0व-दीघM-²0व-²0व-²0व-²0व-²0व  (एतऽ \nदूटा लगातार ²0वक बदला एकटा दीघM दऽ सकै छी, से दोसर पतीमे देखब)। दोसर पती- ²0व-ह0व-²0व-\nदीघM-²0व-²0व-²0व-दीघM- ²0व-ह0व- ²0व-ह0व-दीघM- ²0व-ह0व- ²0व-ह0व-²0व। मुदा एतऽ गाढ़ कएल अ'रक \nबाद ©म टूिट गेल। \n---------------  आ एनािहते सभ बहर िवहीन गजलक तती कएल गेल अिछ। ऐ पितसँ समा[य पाठक सेहो \nबहरक िनधरण कऽ सकै छिथ। \n  \n7)  मैिथली गजलक इितहासक दू भागमे बटब---  eी ठाकुरजी मैिथली गजलक वृित, काल ओ मािणकताक \nिहसाबसँ दू खंडमे बटलाह  1) 1905सँ लऽ कऽ  2008  धिर  \"जीवन युग\" आ 2008कक बाद बला कालखंडक \nओ \"अनिच[हार आखर\"क नामपर  \"अनिच[हार युग\"। \n  \nसंगीतकार आ संगीतिवद भेनाइ अलग-अलग ग§प छै। संगीतकार संगीतक रचना करै छै तँ संगीतिवद \nसंगीतक फामM के। तेनािहते शाइर आ अ_जी भेनाइ अलग-अलग ग§प छै। शाइर शाइरी केर रचना करै छै \nतँ अ_जी ओकर फामM के। केखनो काल बहुमुखी ितभा बला रचियता दूनू काज करै छै। मुदा काजमे \nअंतर रिहतॲ दूनू एक दोसरापर िटकल छै। केखनो काल शाइर वा संगीतकार भावमे आिब कऽ फामMक तोिड़ \nनव फामM बना दै छै। आब ऐठाम अ_जी वा संगीतिवद ओकरा अपन भाषा वा 0वरक अनूकूल बनेबाक ले \nयÂ भऽ जाइ छिथ आ एही ठाम शु_ भऽ जाइत छै संगीतकार आ संगीतिवद वा शाइर आ अ_जी के \nझगड़ा। मुदा ई झगड़ा शु _पसँ वैचािरक होइत छै। केखनो काल कऽ ]यितगत सेहो बिन जाइत छै। \nमुदा सभ प'क बुझबाक चाही जे केहनो नीक फामM वा भाव ि कएक ने हो अपन भाषा वा अपन लय केर \nिहसाबसँ हेबाक चाही। जँ हम भारतीय शा0*ीय संगीतमे वे0टनM सुर लऽ रहल िछऐ तँ ई धेआन राखऽ पड़त \nजे ओकर लय पूणM _पेण भारतीय हो। जँ सुर भारतीय नै हएत तँ ओ गीत िकछुए िदनमे िबला जाएत। \nहमरा िहसाब­ भारतमे Éयूजन संगीत िकछु िदन लेल लोकिय तँ भेल मुदा जिदए िबला गेल कारण \nसंगीतकार सभ वे0टनM तgव तँ लऽ लेलाह मुदा ओकर भारतीयकरण करबामे असफल भऽ गेलिथ। मैिथलीक \nशाइर सभ वैचािरक यु करबाक बदला घर-घराड़ीक ग§प आिन दै छिथ। हुनका बुझाइन छिन जे हमरा लग \nपाइ अिछ तँ हमर बात िकएक ने उपर रहत। ओहन शाइर ईहो कहै छिथ जे अमुक लोक वा अमुक सं0था \nजोनो हमर रोजी-रोटी चलबै छिथ जे हम हुनकर ग§प मानब। eी गजे[ जी Êारा िलखल गजलशा0*क \nदोसरे खंडसँ मैिथलीक िकछु नकली शाइर सभ ©ोिधत भऽ गेलाह कारण ई शा0* हुनकापर ´िच[ह लगा \nदेलक। तँए ओ नानाकारक   आरोप-gयारोपपर आिब गेलिथ मुदा सच सिदखन सच होइ छै आ ओकर कोनो \nिवकप नै छै। \nऐ मु¯य िवशेषता सभक अलावे आर बहुत रास िवशेषता छै जेना मैिथली-उदूM गणना, िवकारी योग आिद \nजकरा ऐ छोट आलेखमे समटल नै जा सकैए। पाठकसँ आह जे पूणM रसा0वादन लेल मूल पाठ पढ़िथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nआब आबी ऐ पोथीमे संकिलत गजल सभपर। गजल िदस चलबासँ पिहने हम िकछु िनवेदन करब। जेना की \nपिहनह­ हम कहने छी जे गजे[  ठाकुरजी रचैत-रचैत गजल ओ गजल शा0*क मजगूत केलाह तँए ऐ संहमे \nओहनो गजल सभ अिछ जैमे कािफया नै अिछ  (ओना पोथीक अंतमे शुि प* देल गेल अिछ अजुक \nिहसाबसँ)।, तेनािहते कोनो गजलमे िबनु कािफयाक रदीफ भेटत। हँ, सभ गजल अरबी बहर ओ सरल \nवािणMकमे अिछ। जँ िबना शुिप*क देखी तँ आलोचक ऐ गजल सभक खािरज कऽ सकै छिथ आ तैमे \nिकनको आपि नै। मुदा ऐ ठाम ई धेआन राखब बेसी ज_री जे ई गजल सभ योिगक 0तरपर िलखल गेल \nअिछ चाहे ओ सं0कृतक तुकxत िवहीिन काËयक योग किहयौ की मैिथली गीतक पारंपिरक गीतक तुकxतक \nयोग आ ऐ योग सभसँ गुजरलाक बाद­ eी ठाकुजी गजलशा0* िदस गेलाह। जँ ऐ संहक गजल सभक \nनीक जक पढ़बै तँ तीनटा योग नीक जक लि'त हएत--- 1)  जँ गजल िबना किफयाक हेतै ( सं0कृत \nजक ) तखन केहन हेतै 2)  जँ कािफया नै मुदा खाली रदीफ होइक तखन केहन हेतै आ  3)  जँ अरबी बहरमे \nहोइक तखन ओकर गायन केहन हेतै। ऐ लेल eी ठाकुरजी दी'ा ठाकुरसँ अपन िकछु सलेिटव गजल गबा \nकऽ योग कऽ लेने छिथ जे की ऐ िलंकपर अिछ-- \nआब आलोचक सभ ऐ ठाम ई किह सकै छिथ जे कािशत होमएसँ पिहने एकरा सही कएल जा सकै छलै \nआ से ग§प सही अिछ मुदा से केलासँ कोन योग कोना भेलै से हिट जाइत तँए संहमे गजल मूल ा_पमे \nअिछ आ अंतमे शुिप* देल गेल अिछ। तँ आब ऐ संहक िकछु गजलक मूल ा_पक देखी--- \n  \nऐ संहक पिहल गजलक मतला अिछ-- \n  \nबझाओल गेलैए िचड़ैया एना रे \nकहैए िहतैषी ई िशकारी बड़ा रे \n  \nअजुके नै सभ िदनसँ सभ िदनसँ िशकारी अपना आपक िचड़ैयाक िहतैषी कहैए आ तकर पिरणाम की होइ छै \nसे सभक बूझल छै............... \nदोसर गजलक दोसर शेर देखल जाए--- \n  \n©ूर 0वÌ आ सु[दर जीवन देखलॱ िन¶सँ जगलापर \nकोना हम मानब जँ िकयो ई कहलक िकछु नै बदलैए \n  \nसपना आ यथाथMपर बहुत तकM िवतकM छै मुदा एकरा का]यgमक _पमे देखू जे की मजा छै। \n  \nकहबी छै जे िमिथलामे आिग लािग गेल रहै मुदा तैयो जनक अिवचिलत रिह गेल छला। दोसर कहबी छै जे \nरोम जरैत छल आ नीरो बंसी बजा रहल छल। दूनू घटना दुिनयक दू छोड़पर भेल छल मुदा कतेक \nसाGयता छै से देखू। एही घटनाक eी ठाकुरजी ऐ शेरमे बाि[ह देला-- \n  \nमनुख जरैए गाम कनैए हमरा की \nचÎिर तनने फॲफ कटैए हमरा की  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \n  \nतेरहम गजल देखू-- \nअकत तीत ेमक जे पिथक अदौकालसँ \nधतालबूढ़ ेमक बोहेलक दुनू हाथसँ \n  \nिनमMल आंगुरसँ छूबै जे ओकर पुठपुरी \nफरफैसी पसारै िनदरदी अिगलकpठ जँ \n  \nिनमरजना ेम जे छलै धपोधप िनछल \nिबदोरै लेल ेमीक छलै ओ कड़ेकमान तँ \n  \nअकरतब कतM]यमे भेद नै बुझलकै जे \nजराउ ेमक ग§प नै किहयो नुकेलकै जँ \n  \nखÏखूहर ऐरावत नै बाटक छ बाटमे \nधxिग बाट बनेबाक दाम अगूबार पेने छँ \n  \nऐ गजलमे शाइर सं0कृतक अनुकरणपर कािफया मा* चं िबंदुक लेने छिथ  ( मा* योगक खाितर)। \n  \nऐ गजल सभहँक अलावे ऐ संहमे अजाद गजल ओ बाल गजल सेहो अिछ मुदा हम अपन िवचारक िवराम \nदऽ रहल छी आ आह करै छी जे मैिथली गजलक योगसँ गुजरबाक लेल ऐ संहक ज_र पढ़ी। \n  \n2 \nिचकनी मािटमे उपजल नागफेनी \n(आलोचना) \nअपन समी'ाक eृंखला लेल आइ हम रमेश कृत किथत गजल संह \" नागफेनी \" अनने छी। चूँिक ऐ \nसंहक सभ गजल बेबहर अिछ तँए ऐ गजल सभपर हमर कोनो िट§पणी नै रहत। कारण सभ समी'ामे \nवएह तकM, वएह घॲघाउज बेर-बेर आएत। एक बेर फेर हम कही जे हमर समी'ा वा आलोचना-समालोचनाक \nअधार सिदखन ]याकरण रहैत अिछ कारण हरेक लेखक रचनामे भाव (भावना) तँ रिहते छै संगे-संग सभ \nलेखक भावना अलग-अलग होइत छै तँए हम भावक अधारक 0थायी नै मानै छी।   \nऐ पोथीमे लेखकक छोिड़ िशवशंकर eीिनवासजी भूिमका अिछ मने कुल दू टा भूिमका। आ हम अपन समी'ा \nलेल इएह दूनू भूिमकाक चुनलहुँ अिछ। एही दूनू भूिमकाक अधारपर हम ताgकालीन गजल आ ओकर \nरिचयताक मनोवृितक उजागर करबाक यास केलहुँ अिछ। पिहने िशवशंकरजीक भूिमका अिछ तकर बाद \nशाइरक मुदा हम पिहने शाइरक भूिमकाक िववेिचत करब तकर बाद­ िशवशंकरजीक भूिमकापर आएब।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nशाइरक भूिमकामे कुल  13टा िबंदु अिछ ऐमेसँ मा* हम पिहल,दोसर,  चािरम आ पचम िबंदुक िववेिचत करब। \nबाद बकी िबंदु सभ हुनक ]यितगत छिन।   \nिबंदु-1) \"गजलक ई कृित ओिह समालोचक लोकिनक समिपMत छिन, िजनका लोकिनक घॲकिच जाइत छिन \nनाक, गजलक नाम­ सुिन।“ \nऐ पिहल िबंदुसँ ई नीक जक बुझाइत अिछ जे रमेशजी सेहो आलोचक सभक िबना मापदंड देने िबना \nआलोचनाक उGमेद केने छिथ। मुदा हमर 0प¥ मानब अिछ जे ओइ समयक आलोचक सभ गजलक \nआलोचना नै कऽ कऽ गजलपर बड़का उपकार केने छिथ कारण ओिह समयक  99  ितशत अयो¼य अछल आ \nअिछ एवं बचल  1 ितशत गजल िवजयनाथ झा ओ जगदीश चं  ठाकुर अिनल जीक अिछ िजनका ई सभ \nगजलकार मािनते नै छिथ। \nिबंदु-2) \"गजलक 0थापना हेतु ओकरा प'मे तकMक ओतबे मथल गेल जतबा ओकरा िवप'मे कुतकMक। तँए \nआब हम कए टा त£यक निहं दोहराबए-तेहराबए चाहैत छी जे गजल आब ओ निहं अिछ जे अपन शा0*ीय \n_पमे छल,  एकरामे नवकिवता बला िल¥ता, दु_हता आ अ-संषेणीयता आिद नकाराgमक निह छैक,  एकरामे \nभाव आ अिभ]यित दुनू आसान आ सकारgमक छैक, आधुिनकताक कोनो कमी निह छैक,आब ई माशूकाक \nआँचर निह अिछ आ ने शाकी. शराब, जाम आिदक बंधनमे जकड़ल अिछ, ई नवकिवता आ पुरान किवताक \nबीचक र0ता िथक, एकरा गेयधिमMताक पैमानापर नापब पुरान कzरता िथक,एकर शा0*ीय चिर*क दँितया कऽ \nएकर आलोचना करब मा* ग­ग रोपब िथक,दु½यंत कुमार,  फैजसँ लऽ कऽ अदम गॲडवी धिर जे एकर नव \nकलेवर तरासलिन तकरा 0वीकार करबाक आब कोनो टा अधारे निहं छेक,आिद-आिद----------|” \nऐ दोसर िबंदुसँ ई ग§प 0प¥ भऽ जाइत अिछ जे आने आन किथत गितशील गजलकार जक रमेशजी सेहो \nगजलक संबंधमे Èिमत छिथ। व0तुतः माशूका एहन नकली श®द (जे की िहंदीसँ उधार लेल गेल अिछ) क \nगजलसँ जोिड़ कऽ ओ अपन Èमक दिशMत केलाह अिछ। ऐ िबंदुमे सभसँ आपिजनक ग§प दु½यंत \nकुमार, फैज अहमद फैज ओ अदम गॲडवीक संबंधमे अिछ। ई तीनू गजलकार पूणM _पेण शा0*ीय गजल \nिलखने छिथ खाली ओ सभ िवषय व0तुक पिरवतMन कऽ देलिख[ह ]याकरण ओिहना के ओिहना रहलै। मुदा \nमैिथलीक ई किथत गितशील सभ िबना बुझने-सुझने िहका सभक संगमे आिन दै छिथ जे की िहनकर \nसभहँक °ानक सीमाक देखार करैत अिछ। ऐ ठाम हम िकछु गजलकारक तती कऽ कऽ देखा रहल छी \nजे कोना िहनकर सभहँक गजल ]याकरण ओ बहरमे अिछ--- \nपिहने कबीर दासक एकट गजलक तती कऽ कऽ देखा रहल छी-- \nबहर—ए—हजज केर ई गजल जकर लयखंड (अकन) (1222 ×4)  अिछ-- \nह1 मन2 हÑ2 इश्2,  क़1 मस्2ता2ना2,  ह1 मन2 को 2 हो 2,  िश1 या2 री2 या2 \nहमन है इक म0ताना, हमन को होिशयारी या ? \nरह­ आजाद या जग से, हमन दुिनया से यारी या ? \nजो िबछुड़े हÑ िपयारे से, भटकते दर-ब-दर िफरते, \nहमारा यार है हम म­ हमन को इंतजारी या ? \nखलक सब नाम अपने को, बहुत कर िसर पटकता है, \nहमन गुरनाम सचा है, हमन दुिनया से यारी या ?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nन पल िबछुड़े िपया हमसे न हम िबछड़े िपयारे से, \nउ[हॴ से नेह लागी है, हमन को बेकरारी या ? \nकबीरा इक का माता, दुई को दूर कर िदल से, \nजो चलना राह नाज़ुक है, हमन िसर बोझ भारी या ? \nतेनािहते आजुक िस शाइर मुन]वर राना केर ऐ गजलक तती देखू-- \nबहुत पानी बरसता है तो िमzी बैठ जाती है  \nन रोया कर बहुत रोने से छाती बैठ जाती है \nयही मौसम था जब नंगे बदन छत पर टहलते थे  \nयही मौसम है अब सीने म­ सद¡ बैठ जाती है \nनकाब उलटे हुए जब भी चमन से वह गुज़रता है  \nसमझ कर फ़ूल उसके लब पे िततली बैठ जाती है \nमुन]वर राना (घर अकेला हो गया, पृÖ - 37) \nततीअ   \nबहुत पानी / बरसता है / तो िमzी बै / ठ जाती है  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nन रोया कर / बहुत रोने / से छाती बै / ठ जाती है  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nयही मौसम / था जब नंगे / बदन छत पर / टहलते थे  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nयही मौसम / है अब सीने / म­ सद¡ बै / ठ जाती है  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nनकाब उलटे / हुए जब भी / चमन से वह / गुज़रता है  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \n(नकाब उलटे के अिलफ़ व0ल Êारा न/का/बुल/टे 1222  मानल गेल अिछ)  \nसमझ कर फ़ू / ल उसके लब / पे िततली बै / ठ जाती है  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nआब राहत इ[दौरी जीक ऐ गजलक देखू-- \nग़ज़ल (1222 / 1222 / 122) (बहर-ए-हजज की मुज़ािहफ सूरत) \nचरागॲ को उछाला जा रहा है  \nहवा पर रौब डाला जा रहा है \nन हार अपनी न अपनी जीत होगी  \nमगर िसØा उछाला जा रहा है \nजनाजे पर मेरे िलख देना यारॲ  \nमुह®बत करने वाला जा रहा है   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nराहत इ[दौरी (चद पागल है, पृÖ - 2४) \nततीअ = \nचरागॲ को / उछाला जा / रहा है  \n1222 / 1222 / 122   \nहवा पर रौ / ब डाला जा / रहा है  \n1222 / 1222 / 122 \nन हार अपनी / न अपनी जी / त होगी  \n1222 / 1222 / 122 \n(हार अपनी को अिलफ़ व0ल Êारा हा/रप/नी 222  िगना गया है)  \nमगर िसØा / उछाला जा / रहा है  \n1222 / 1222 / 122 \nजनाजे पर / मेरे िलख दे / ना यारॲ  \n1222 / 1222 / 122   \nमुह®बत कर / ने वाला जा / रहा है  \n1222 / 1222 / 122 \nफेरसँ मुन]वर रानाजीक एकटा आर गजलक देखू-- \nहमारी िज़ंदगी का इस तरह हर साल कटता है  \nकभी गाड़ी पलटती है कभी ितरपाल कटता है \nिसयासी वार भी तलवार से कुछ कम नहॴ होता  \nकभी कमीर कटता है कभी बंगाल कटता है  \n(मुन]वर राना)  \n1222 / 1222 / 1222 / 1222   \n(मुफाईलुन / मुफाईलुन / मुफाईलुन / मुफाईलुन) \nहमारी िज़ं / दगी का इस / तरह हर सा / ल कटता है  \nकभी गाड़ी / पलटती है / कभी ितरपा / ल कटता है \nिसयासी वा/ र भी तलवा/ र से कुछ कम / नहॴ होता  \nकभी कमी/ र कटता है / कभी बंगा / ल कटता है  \nआब दु½यंत कुमारक ऐ गजलक तती देखू-- \n2122 / 2122 / 2122 / 212 \nहो गई है / पीर पवMत /-सी िपघलनी / चािहए, \nइस िहमालय / से कोई गं / गा िनकलनी / चािहए। \nआब अह सभ ऐ गजलक अंत धिर जा सकै छी। पूरा गजल हम दऽ रहल छी-- \nहो गई है पीर पवMत-सी िपघलनी चािहए, \nइस िहमालय से कोई गंगा िनकलनी चािहए।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nआज यह दीवार, परदॲ की तरह िहलने लगी, \nशतM लेिकन थी िक ये बुिनयाद िहलनी चािहए। \nहर सड़क पर, हर गली म­, हर नगर, हर गव म­, \nहाथ लहराते हुए हर लाश चलनी चािहए। \nिसफM हंगामा खड़ा करना मेरा मकसद नहॴ, \nमेरी कोिशश है िक ये सूरत बदलनी चािहए। \nमेरे सीने म­ नहॴ तो तेरे सीने म­ सही, \nहो कहॴ भी आग, लेिकन आग जलनी चािहए। \nआब कने अदम गॲडवी जीक दू टा गजलक तती देखू— \n1222 / 1222 / 1222 / 1222 \nग़ज़ल को ले / चलो अब ग / व के िदलकश /नज़ारॲ म­ \nमुस सल फ़न / का दम घुटता / है इन अदबी / इदारॲ म­ \nआब अह सभ ऐ गजलक अंत धिर जा सकै छी। पूरा गजल हम दऽ रहल छी-- \nग़ज़ल को ले चलो अब गव के िदलकश नज़ारॲ म­ \nमुस सल फ़न का दम घुटता है इन अदबी इदारॲ म­ \nन इनम­ वो किशश होगी, न बू होगी, न रानाई \nिखल­गे फूल बेशक लॉन की लG बी क़तारॲ म­ \nअदीबॲ! ठोस धरती की सतह पर लौट भी आओ \nमुलG मे के िसवा  या है फ़लक़ के चद-तारॲ म­  \nर हे मुफ़िलस गुज़रते बे-यक़ीनी के तज़रबे से \nबदल द­गे ये इन महलॲ की रंगीनी मज़ारॲ म­ \nकहॴ पर भुखमरी की धूप तीखी हो गई शायद \nजो है संगीन के साये की चच इ तहारॲ म­. \nफेर गॲडवीजीक दोसर गजल िलअ— \n2122 / 2122 / 2122 / 212 \nभूख के एह / सास को शे / रो-सुख़न तक /ले चलो \nया अदब को / मुफ़िलसॲ की / अंजुमन तक /ले चलो \nआब अह सभ ऐ गजलक अंत धिर जा सकै छी। पूरा गजल हम दऽ रहल छी-- \nभूख के एहसास को शेरो-सुख़न तक ले चलो \nया अदब को मुफ़िलसॲ की अंजुमन तक ले चलो \nजो ग़ज़ल माशूक के ज वॲ से वािक़फ़ हो गयी \nउसको अब बेवा के माथे की िशकन तक ले चलो \nमुझको नÛमो-ज़® त की तालीम देना बाद म­ \nपहले अपनी रहबरी को आचरन तक ले चलो  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nगंगा जल अब बुजुMआ तहज़ीब की पहचान है \nित´गी को वोदका के आचरन तक ले चलो \nख़ुद को ज़¯मी कर रहे हÑ ग़ैर के धोखे म­ लोग \nइस शहर को रोशनी के बकपन तक ले चलो. \nऐ गजल सभमे छंदानुसार छूट सेहो लेल गेल छै मुदा रमेशजीक वा अ[य कोनो मैिथली गजलकार जे Èमवश \nकहै छिथ जे उदूM-िहंदीक गजलमे बहर नै छै से हुनक बेसी °ानक (??????????)  पिरचायक अिछ। \nचािहतॲ हम फैज अहमद फैज केर गजलक तती नै देखा रहल छी कारण समझदार आदमी कGमे त£यसँ \nबेसी बात बूझै छिथ। \nिबंदु-4)  मुदा शा0*ीयतासँ दूर भैयो कऽ गजलgव आ गजलज[य अनुशासन समा[यतः गजलमे कायम रहय से \nायः ज_री छै। फैशनपर उकड़-गजल लीिख गजलक इितहासमे नाम घॲिसयायब  एकटा कुिgसत यास \nिथक, एहन लोक नवकिवते अथवा आने कोनो िवधामे डंड-बैसकी करिथ से ायः उिचत। िकछु तुकबंदी \nिमला कऽ लीिख लेब गजलक संग अ-चेतनमे कयल गेल बलाgकार िथक। एहन लोक ओना सभ िवधामे \nथोड़ेक िदन कुथैत छिथ आ पुनः अपने आप सािहgयसँ पोछा जाइत छिथ। तँए एहन गजलकारक कोनो \nतेहन िच[ता आलोचक निह करिथ।“ \nऐ चािरम िबंदुमे रमेशजी अपन Èमक सीमापर पहुँिच गेल छिथ। \nबंधु गजलज[य अनुशासने के तँ गजलक शा0*ीय _प वा गजलक ]य ाकरण कहल जाइत छै। ऐ िबंदुक \nिहसाब­ देखल जाए तँ रमेशजी अपने फैशनक नामपर गजल िलखला आ गजलक संग बलाgकार केलिथ। \nिबंदु-5) \"गजलमे िनिहत सॱदयM-बोधक ची[हब आवयक छैक।“ \nई पचम िबंदु पूरा-पूरी गलत आ Èमयुत अिछ। रमेशजीक िहसाबसँ \"सॱदयM-बोधक ची[हब आवयक छैक\" \nमुदा हमर कहब जे जखन एकबेर \"सॱदयM-बोध\" भइये गेलै तखन फेरसँ िच[हबाक बेगरता की? सही कथन \nएना हेतै---“गजलमे िनिहत सॱदयMक ची[हब आवयक छैक।“ओनहुतो ई वाय िहंदीक नकल अिछ। आब \nबहुतॲ भत लोकिन एकरा ेसक गड़बड़ी कहता...................... \nकुल िमला कऽ देखल जाए तँ रमेशजी अपने गजलक संबंधमे ततेक ने Èिमत छिथ जे वा0तवमे ई पोथी \n\"नागफेनी\" बिन गेल अिछ आ वा0तिवक गजलक लहुलुहान केने अिछ। \nिशवशंकरजीक आलेख अपे'ाकृत नीक अिछ ( ओिह समयक अ[य आलेख क मुकाबले) मुदा िशवशंकरोजी \nबहुत रास त£यपर Èिमत छिथ। थमतः ओहो आन किथत गितशील गजलकार जक गजलक दरबारी मानै \nछिथ जखन की गजलमे युत शराब, माशूक, हु0न, इक आिदक परलौिकक अथM सेहो होइत छै आ सभ \nशाइर ऐ श®द सभक तीकक _पमे योग करै छिथ।   \nदोसर जे eीिनवासजी कहै छिथ----\"गजलक अपन अनुशासन छैक, बंिदश आ सीमा छैक। ओकरा रखैत \nरमेशजी गजल कहबामे सफल भेला हे जे िहनक िवशेषता आ सफलता दुनू िथक\"......... मुदा गजलक \nअनुशासन की छै आ बंिदश की छै तकर जानकारी eीिनवासजी पाठकक नै दऽ रहल छिथ आ ने रमेशजीक \nगजलक तती कऽ कऽ किह रहल छिथ जे ऐ कारण­ रमेश जीक गजलमे अनुशासन अिछ। \nकुल िमला कऽ ई दु¶ू आलेख Èमयुत अिछ आ मैिथली गजलक वा0तिवक साÜयसँ बहुत दूर अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nओना हमरा ई मानबामे कोनो दुिवधा नै जे ऐ संहक सभ रचना नीक तुकxत किवता अिछ ( उपरमे सािबत \nभऽ चुकल अिछ जे ई सभ गजल नै िथक )। खास कऽ ओिह समय आन गजलकार ( तारानंद \nिवयोगी, देवशंकर नवीन,)  आिदक अपे'ा अपन रचनामे बेसी मैिथली श®दक योग केलह अि छ जे की ऐ पोथी \nिवशेषता अिछ ऐ िवशेषता िदस िशवशंकरजी इशारा सेहो केने छिथ। तँ चली ऐ संहक िकछु रचना िदस जे \nकी हम पितक उदाहरण दऽ कऽ देखाएब-- \nनवम रचनाक ई पित नीक अिछ-- \nलाख लाख कोस सागर के अगम अगम जल \nदेख हेलवाक छौ तँ तुरंत जूिट जो \nएगारहम रचनाक ई पित देखल जाए-- \nिकयो केकरो पुछािर क' क' की करतै \nसभ अपन-अपन ददM के िपबैत अिछ \nजँ अ0तुत योजना िवधान देखबाक हो तँ सोलहम रचनापर आउ-- \nजामु आ गGहािर केर छाह तर मे \nबस केर कोपर सुखैल जा रहल \nमानल जाइत अिछ जे बसक छाहिर तर कोनो गाछ नमहर नै भ' सकैए कारण बसक कृित गरम होइत छै \nमुदा रचनाकार एतऽ उ[टा ग§प किह अ0तुतक 0तुत केलाह अिछ। सैतीसम रचनाक ई पित देखू- \nकी सोचय अइ देसक जनता \nएØिह िखªचिड़ एØिह हंडा \nजँ 58  टा रचनामेसँ हमरा कोनो एकटा रचना चूनबाक ज_रित पड़त तँ हम  12हम रचनाक ऐ संहक eेÖ \nरचना कहब। तँ िलअ ऐ बारहम रचनाक टूटा पित-- \nसॱथ जए टा चाही तए टा छूिब िलअ \nटीस मुदा तािज[दगी रहैत छै \n  \n33 33 \nमायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक मायानंद िमeक \"\" \"\"मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास मैिथली सािहिgयक इितहास\"\" \"\" \n0व. मायानंद िमeजीक िलखल पोथी \"मैिथली सािहिgयक इितहास\" जे की 2014मे कािशत भेल अिछ तकर \nपृÖ  243पर िलखल अिछ--\" अिभ]यंजनावादी का]यक  उराधMमे एकटा नवीन गीत वृितक ज[म भेल अिछ जे \nअिछ गीतलक परGपरा जकरा Èमे गजल कहल जाइछ जकर ज[मदाता मैिथलीमे जीवन झा छिथ----- \n। एिह  धाराक मु¯य किव गीतकार छिथ मायानंद िमe, रवी[ नाथ ठाकुर, कलानंद  भz, डा. महे[ , सरस \nआिद\"। हमरा जनैत एिह पितक लेखक मायानंद िमeजी नै छिथ कारण पृÖ सं¯या 206पर माया बाबू जीवन \nझाजीक संगे िलखने छिथ \" ई महेशवाणी ओ भास गीतक  संगिह थम-थम गजल रचना कयल\"। ´ छै \nजे पृÖ  206पर जे गजल कहा सकैए से पृÖ243पर िकएक नै ? ई Èमक उलेख पृÖ  206पर हेबाक चाही  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nछल। ओना बहुत आदमी किह सकै छिथ जे माया बाबू अपन पूवMमतक खंडन केलाह अिछ। कहब बहुत \nसॲझ होइत छै कारण  भारतमे लोकतं* छै मुदा सािबत केनाइ बहुत किठन कारण ओइमे मेहनित लागै छै। \nओनाहुतो जे गजल ओ किथत गजलक अ¨येता छिथ से जानै छिथ जे ऐ पोथीसँ पूवM माया बाबू एहन कोनो \nिल0ट वा चच नै केने छिथ। ई िल0ट पिहले पिहल ऐ पोथीमे आएल अिछ हमरा जनैत ( जँ हम गलत छी \nलेख अवय उृत कएल  जाए)। आब कने 9 फरवरी 2014मे दरभंगासँ कािशत दैिनक िमिथला अवाजमे \nआशीष  अनिच[हारक गजल संबंधी आलेख \" मैिथली गजलमे लोथ गजलकारक भूिमका देखल\"जाए। ओिह \nआलेखमे 0प¥ _प­ सािबत कएल गेल छै जे माया गुट ओ सरस गुट  केर किथत रचना गजल नै गीतल \neणीमे अबैए। ऐ लेखसँ पिहने सरस गुट केर सभ  किथत गजलकारक रचनाक गजल मानल गेल अिछ। \nमुदा थमतः  9 फरवरी 2014मे ऐ  Èमक तोड़ल गेल। आब कने ऐ पोथीमे देल गेल भूिमकाक देखू जे \nकी भीमनाथजी Êारा िलखल गेल अिछ आ  23  फरवरी 2014क िलखल गेल अिछ। आब ई´ उठैत अिछ जे \nजँ पृÖ सं¯या 243परहँक अंश माया बाबूक िलखल नै छिन  तँ िकनकर िलखल छिन। उर अिनण¡त अिछ \nमुदा जँ 9फरवरी 2014मे कािशत  आशीष अनिच[हारक लेख ओ माया बबू िकताबक उत पोथीमे देल त£यक \nिमला कऽ  अनुमान कएल जाए तँ कहल जा सकैए जे भीमनाथ झा जी ओइ अंशक िलखने छिथ  संगे-संग ऐ \nपोथीक आर बहुत रास त£यमे संशोधन केने छिथ।  जखन कोनो अपराधी अपराध करै छै तखन ओ सबूत \nमेटेबाक यास करै छै जैमे ओ  मा*  99  ितशत सफल होइ छै। भीमनाथ जी संशोधन केलाक बाद अपन \nभूिमकामे पृÖ  6-7पर िलखै छिथ जे--\" लेखक ऐिह ंथक सGप¶ कयलिन  1990  ई.मे।------- ठाम ठीम \nपिरशोधनक सेहो इªछा रहल होिन। मुदा ओिह लेल पलखित  निह भेटलिन।--------- त­ ई ंथ ठीक ताही \n_पमे आयल अिछ जािह _पमे  थम लेखन कऽ   लेखक रािख देने रहिथन\"।----  एकर मतलब जे ई \nपोथी 1990मे सGप¶ भेल आ िबना कोनो संशोधनक 2014मे कािशत भेल। मुदा आदरणीय भीमनाथजीक \nउपरक मंत]यक खंडन ऐ पोथीमे ज*-कु* िछिड़आएल अिछ। िवशेष नै किह पृÖ  286पर चली जतऽ  1991मे \nडा. रामदेव झाजीक सािहgय पुर0कार भेटबाक वणMन अिछ। जँ 1990  आ 1991क सम  मानी तैयो ओही \nपृÖपर रामदेवजीक सेवािनवृित घोिषत कएल गेल अिछ जे 1990 \nके बहुत बादक घटना अिछ िवशेषतः  1996-1998  लगीचक। तेनािहते पृÖ  287पर  भाष कुमार चौधरीजीक \nमृgयुक सूचना अिछ। आब ई कहू जे 1990मे भाषजी कोना मिर गेलाह। हुनक मृgयु तँ 1998मे भेल \nछिन।  उपरक ऐ बहुत रास महgवपूणM संशोधन सभसँ ई सािबत भऽ जाइए जे माया बाबूक  मृgयुक बाद आ ऐ \nपोथीक कािशत हेबासँ पिहने बहुत रास मन इिªछत संशोधन  कएल गेल छै आ से संभवतः भीमनाथजी केने \nछिथ।  आब दू टा ´ उठैए पिहल जे भीमनाथजी ई संशोधन िकएक केलाह आ दोसर जे हुनकासँ ई गलती \nकोना छुटलिन। पिहल ´क उर सXः अिछ जे ई संशोधन  माया बाबूक गजल संबंधी अ'मताक झपबाक \nलेल कएल गेल अिछ। चूँिक वतMमान \nसमयमे गजल संबंधी सभ िन½कषM सभक बूझल छिन तद्अनु_प माया बाबूक नीक  छिव बनेबाक लेल ई काज \nकएल गेल। एकर सबूत पोथीक पाछू बला कवरमे मायाबाबूक  पिरचयसँ भेटत। उत पिरचयमे \"अवा[तर\"क \nकिवता संह घोिषत कएल गेल छै जखन की माया बाबू अपने एकरा गीतल बाहुयक कारण­ \"गीतल संह\" \nकहने छिथ[ह। हमरा बुझने सायास आ सुिनयोिजत ढ़ंगे ऐ पोथीमे संशोधन कएल गलै जकर  उXेय छल माया \nबाबूक गजल संबंधी अ'मताक झपब जे की अंततः सफल नै  भेल।  आब दोसर ´पर चली मूलतः ई  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nभीमनाथजी जािन बूिझ कऽ कएल गेल गलती नै अिछ  बिक ई तँ हुनक िबनु पढ़ने िकछु लीिख देबाक \nिह0सक बुझाइत अिछ। हमर देल  गेल त£यसँ ई 0प¥ होइत अिछ जे माया बाबू ऐ पोथीक 1998-99सँ \nशु_ कऽ  मृgयु धिर िलखला मुदा भीमनाथजी अपन िह0सकक अनुसार ऐ पोथीक नै पढ़ला जकर पिरणाम \nभूिमकामे 0प¥ अिछ। माया बाबूक ऐ पोथीक बह¶े भीमनाथजी Êारा िलखल सभ \nभूिमका, आलोचना, समालोचना,समी'ा केर अ¨Ëयन हेबाक  चाही आ देखबाक चाही जे कहॴ ईहो सभ िबनु पढ़ने \nतँ नै िलखल गेल अिछ। \n     \n    \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \nडॉ. िशव कुमार साद- \nसखारीसखारीसखारीसखारी-- --पेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानी-- --भरनीभरनी भरनीभरनी \n  \nआधुिनक मैिथली कथा सािहg यमे नब-नब कथाकार नब-नब कथाक रचनामे संल¼ न छिथ। हुनक यास \nिनिµत _पे मैिथली कथाक सं¯ याg म  िव0 तार हेतु सराहनीय छि[ ह। मुदा मा* सं¯ याg मक िव0 तारसँ \nसािहg यक सागरक गहराइक िव0 तार नै भऽ सकैत अिछ। जिहना बािढ़क पािनसँ धारक दुनू कात दूर-दूर \nतक धारक िव0 तार बुझना जाइत रहै छै, मुदा बािढ़ सटिकते धारक सg यकट भऽ जाइ छै तिहना सािहg योमे \nहोइ छै। \nकथा एहेन हेबा चाही जािहमे भाषा-भावक ताल-मेलक संगे-संग कथामे जीवंतता आ दीघMजीवी होइक \nत£ य समािहत होइ। मा* आधुिनकताक चोला पिहरा देला मा*सँ कोनो कथा जीिवत नै रिह सकैत अिछ। \nश® दाडG बर कथा नै होइ छै। नीक आ दीघMजीवन हेतु कथामे िविवध तg वक समावेशकसंगे-संग मानव जीवनक \nजीिजिवषाक खरिबG ब आ तीक आव यक होइ छै। \nकथामे जॱ जीव-जगतक गहनतम गहराइ नै रहै छै तँ ओ कथा बहुत समए धिर जीिवत नै रिह \nसकैए। \nमैिथलीमे आइ कथाक अनेक नाआ◌े◌ं देल जा रहल अिछ- दीघM कथा, लघु कथा, िवहिन कथा इg यािद। \nमा* नाआ◌े◌ं रिख देलासँ कथा जीिवत नै रिह सकैत अिछ। अदौसँ आइ धिर वएह कथा जीिवत अिछ जइमे \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nधार छै। जइमे गित छै। जइमे िजनगीक उहापोह छै। जइमे यथाथM छै आ क पनाक एहेन गठन छै जेकरा \nपाठक छोिड़तो छोिड़ नै पबैत अिछ। \nऐ दृि½ टए हम न[ द िवलास रायक  “सखारी-पेटारी”क तानी-भरनीपर िवचार करबाक यास करब। \n‘सखारी-पेटारी’ ि◌हनक पिहल कथा कृित िछयिन। पिहल-पिहल कोनो काज करैमे कोनो ने कोनो *ुिट \nहएब आµयM नै। तैयो सािहg य  सृजनक सरोकारक देखैत हमर यास रहत जे ऐ संहक नीक-नीक कथाक \nसमी'ा नीक होइ आ सामा[ य भावक कथाक फराक कऽ आगूसँ लेखक अपन कथामे आव यकतानुसार \nसुधारक यास करबा हेतु िधयान रखिथ। \nआब हम eी न[ द िवलास राय जीक कथा ‘सखारी-पेटारी’क सोझामे रिख खोलबाक कोिशश करब। \n‘सखारी-पेटारी’क खोलैक काज तँ जनीजाितक छेलिन। सठब सेहो हुनके सबहक काज छेलिन। \nआइओ सठ-उसार करब हुनके अधीन छि[ ह। मुदा पुmख आब बुझू तँ अदहा जनानीए भऽ गेला। सठ-\nउसारमे आब हुनक भूिमका अहम भऽ गेलिन अिछ। की कहू! सभटा समैक खेल िछऐ। \nआब देखू ने, eी न[ द िवलास राय पुmख छिथ मुदा ‘सखारी-पेटारी’ सिठ कऽ हमरा पकड़ा देला। हमहूँ \nपुmखे। केते िदन धिर सोचैत रहलॱ जे ऐ पेटारीक कोनो जनानीएसँ खोलबएब मुदा ओहेन जनाना ताकब \nकेतए। सखारी-पेटारीमे सठल बौसक सनोमानो तँ कोनो बूढ़े-पुरान ने बुझै छै। थािक-हािर कऽ पुmखक \nसठल सखारी-पेटारीक अपनेसँ खोलैले तैयार भऽ गेलॱ। \nआब एकटा िदØत भऽ गेल। सखारी आ पेटारी जॱ अलग-अलग रिहतए तब ने बेरा-बेरी खोि◌लितऐ। \nदुनू एØेमे अिछ। चलू सखारी-पेटारीक जगह तँ आब ßंक लऽ लेलक। आब ओइमे सँ हम एक सभ समान \nअलग-अलग करबाक कोिशश करै छी। अपने मने िगरथािन बनैक कोिशशमे आब जे हएत से देखल जेतै। \nसखारी खुलल। देखू केतेक नीक बौस छै अइमे। सम0 त  िमिथलावासी एवं मैिथली भाषा-भाषीक \nसमरिपत। ठीक बात। यौ, सखारीमे जे समान अबै छै, ओ मा* घरवारीए सभ समान नै ने रिख लइ \nछिथन। चाउर, दािल, तरकारी, अदौड़ी, दनौड़ी, कmतेल इg यािदसँ किनयक अबैक खुशीमे भोज-भात होइ छै। \nसॱसे गौआँ िमिल कऽ बर-किनयक आशीष दैत खाइ छै। मुदा ओइ महक काजर, तेल, डोिर, िफा आ \nककही इg यािदक बड़ काज। किनय देखए बूढ़-पुरानसँ लऽ कऽ नेना-भुटका तक जे अबैए, सभक किनय \nअपने हाथे केशमे तेल दऽ ओकरा झािड़ कऽ ककहै छिथन। ककिह कऽ डोिर वा िफासँ बाि[ ह  काजर-\nिसनुर लगबै छिथन। अगर पेटारीवाली किनय से नै करिथन तँ हुनका भरदुलािह कहतिन। \nराय जीक सखारी-पेटारीक समपMण हमरा मोिह लेलक। हमरा लगैत अिछ जे सभ मैिथलक ई पित \nज_र मोहत। \nचलू, आब चलै छी जे सखारी-पेटारीमे कोन-कोन तरहक व0 तु-जात अिछ। यौ, ‘अ§ पन-बात’मे तँ \nसखारी-पेटारीक व0 तु-जातक कोनो चच¸ ने छै। खाली आg मेकथा आ समपMण भरल अिछ। यौ रायजी, आब  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nिबआहे संग दुरागमन होइ छै। अह तैयो पछुआ गेलॱ। लगैए अहक िबआह-दुरागमन दू बेर भेल अिछ। \nचलू- दरब-जात संग हम सर-समान तँ खोलए लेब। मुदा सखारीक दोसर झँपना खोलए पड़त। \nखुिल गेल। एकसिर। वाह...। आब तँ एके संग दरबजात-व0 तुजात आ िसनुर-िटकुली सभटा चमकए \nलगल। चलू, देरीसँ एलॱ मुदा दु_श एलॱ। \nसोइरी छछारब, िनपुतराहा, जाित-पाित, वाड़ीक पटुआ आ बाबाधाम- ऐ संहक उम eेणीक कथा अिछ। \nआब हम सोइरी छछारैत बाबा धामक या*ापर चलै छी। बीचमे िनपुतराहा, जाित-पाित आ वाड़ीक पटुआ \nसन कथापर अँटकैत ऐ या*ाक िवeाम देब। ई पचो कथा सखारी-पेटारीक िवशेष ल'णसँ यु त अिछ। \nल'णा आ ] यंजना श® द शि तसँ यु त पचो कथा पाठकक क पना लोकसँ उतािर कऽ यथाथMक धरतीपर \nउतारैमे स'म अिछ। \nमैिथल समाजक पािरवािरक-पिरवेश आ तइमे धनक पाछू दौड़ैवाली नारी समाजक सोचपर सोइरी \nछछारब कथा करारा हार करैत अिछ। \nमालती आ लिलताक ज[ मासौचक पµात सोइरी छछारैले जे पिरि0 थित बनल अिछ ओ िमिथलाक \nम¨ यवग¡य पिरवारक यथथ अिछ। ऐ कथामे रीनाक उपि0 थत कऽ कथाकार बहुत होिशयारीसँ कथाक \nअि[ तम लÜ य तक पहुँचा देला अिछ। जइ घरमे रीनानै रहै छै तैठाम िववश भऽ कऽ लिलता सन बेटीक \nसोइरी माइएक छछारैले बा¨ य हुअए पड़ै छै। मैिथल पिरवारमे लिलता ऐ पिरि0 थितक भोगैत अखनॱ जीबए \nलेल मजबूर अिछ। ऐ कथाक ] यं¼ य िनिµत _पसँ पाठकक संग-संग भौजाइ लोकिनक झमारबामे स'म \nअिछ। \nसोइरी छछारबसँ िनकिल हम जाित-पाित कथाक यथाथMपर अबै छी। मैिथल समाजक पतनक एकटा \nसभसँ महतपूणM कारण जाित-पाितक भेद-भाव सेहो अिछ। तथाकिथत बुिधजीवी समाजसँ लऽ कऽ eवजीवी \nसमाज धिर जाित-पाितक रोग ऐ कार पसरल अिछ जे एकर िनदान कÑसर आ एàस िवमारीक इलाजसँ \nअिधक किठन अिछ। \nकथाकार नुनुबाबूक चिर*क मादे 0 प½ ट कऽ देलिन जे जे समाजमे कोनो जाितक बेकती नुनुबाबूक \nउपकारसँ बचल नै अिछ। ाम-पंचायतक मुखक जे काज होइ छै तहूसँ अिधक नुनुबाबू समाज लेल कऽ \nरहल छिथ। मुदा गामक जाितवादक सम' नुनुबाबू सन बेकती त ाबत धिर नै चुनल जेता ताबे तक मैिथल \nसमाजक माथमे जे जाितक कुp ठाक भुस भरल रहल। आ जाधिर ओकरा बुिधक आड़ीसँ चीिर कऽ िववेकक \nचुzासँ िनकािल कऽ फेकल नै जाएत। \n‘वाड़ीक-पटुआ’ ठीके बड़ तीत होइ छै। डा टर मोद सन पटुआ तीत नै हेतै तँ फेर ई कहाबत िकए \nबनतै। मंगनूबाबू असगरे एहेन बेकती नै छिथ। जे सहज सुलभ होइत छै ओ िनिµत _पे लोकक तीत लगै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nछै ब_ ओ िमeीओसँ मीठ िकएक ने होउ। लेखक िनिµत _पे ऐ क थाक मा¨ यमसँ मंगनूबाबू सन लोकक \nमुँहक संग मनक तीत करबामे स'म अिछ। \nअटकैत-फटकैत बाबाधाम लग आिबए गेलॱ। माए-बापक सेवा केने की हेतै। माल पोसने दूटा टका आ \nमनुख पोसने दूटा कथा ओिहना नै कहल गेल अिछ। आन समाजक संगे-संग मैि◌थल समाजक ि0 थित दा_ण \nभेल जाइत अिछ।  ‘िजन मातु िपता की सेवा की’ (जे माए-बापक सेवा केला) केर भावना आइ मरल जा रहल \nअिछ। आइ मैिथल समाजमे बाबाधाम जेबाक होड़ लागल रहैत अिछ। बानरक देखा-देखीबला भावसँ भरल \nह­जक-ह­ज 0 *ी-पुखख नब-नब व0 * आ तेहने आँिखक भावसँ भरल जखिन गामसँ िवदा होइत अिछ तँ हमरा \nसन मु_ख देिखते रिह जाइत छी। \nमाए-बाप आ सासु-ससुरसँ भीन भऽ वृ जनक उपे'ा करैत आज ुक पीढ़ी नीचताक र0 तापर ऐ तरह \nबिढ़ रहल अिछ जे सुकनाक बाबू आ माए सन हजारो माता-िपता आइ पछताइत बािज रहल अिछ- \nजतने जतेक हम पाप बटोरल िमिल-िमिल पिरजन खाय \nमरनक बेर हिर  यो निह पूछिल एक करम संग जाय। \nउपयुM त पचो कथा अपन 0 व_प िव0 तारक संगे-संग संवाद, पा* योजना,  पिरवेश, भाषा शैली एवं \nउदेसक कसौटीपर कसल बुझना जाइत अिछ। पचो कथाक शीषMक सेहो आकषMक एवं िवषय-व0 तुक अनु_प \nअिछ। मैिथल समाजक िविवध िवडG बनाक उपयुM त पचो कथा सा'ी अिछ। आधुिनक ] यं¼ य िवधाक कथामे \nउपयुM त कथा जगह पबैक अिधकारी अिछ। \n‘सखारी-पेटारी’क छह गोट कथा आधुिनक समाजक पतनो[ मुख भाव-धाराक रेखxिकत करबाक यास \nबुझना जाइत अिछ।  ‘डा टर बेटा’,  ‘ोफेसर बेटा’,‘िड® बाबला दूध, ‘सोच, ‘भáट, आ ‘ऐना’ कथामे एक कात माता-\nिपताक ित उपे'ा अिछ तँ दोसर कात स[ तानक ित उपे'ा।  ‘सोच’,  ‘भáट’ आ ‘ऐना’मे एक कात िवकास हेतु \nछटपटाहिट, तँ दोसर िदस समाजमे ] या§ त संकुिचत मानिसकता। \nम¨ यवग¡य समाजमे डा टर आ ोफेसर बनल बे तीक पिरवारक ित उपे'ा पािरवािरक िसनेह आ \nसमरसताक ि'p ण-िभ¶ करैबला मानिसकतसँ मानवता मरत। आधुिनक नारी शारीिरक सौ[ दयM बँचबैले \nस[ तानक 0 तनपान करैसँ कटब मातृg वक ित उपे'ाक दिशMत करैत अिछ। \n‘सोच’ कथामे ाXोिगकी िश'ाक ित युवाक बढ़ेबाक यास छै।  ‘भáट’ आ ‘ऐना’ मनुखक आँिख खोलैक \nयास अिछ। \nऐ छबो कहानीमे छोट अकारमे अनेक िवषयक उठौल गेल अिछ। मुदा ऐ कथा सभमे ऊपरका कहानी \nसन भाषामे धार नै बुझना जाइत अिछ। कथाक शीषMक आकषMक एवं िवषय-व0 तुक अनुकूल हेबाक \nचाही।  ‘ऐना’आ ‘सोच’ शीषMक तँ आकषMक एवं िवषयानुकूल अिछ। शेष चािर गोट कथाक शीषMक हमरा बुझने \nकमजोर अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nन[ द िवलास रायक सखारी-पेटारीमे दू गोट कथा जनता आ सरकारी तं*क आँिख मुनौबिलपर आधािरत \nअिछ। लेखक दुनू कथाक मा¨ यमसँ सरकारी ि©या-कलाप आ गाम-गाममे सरकारी सहायताक ब[ दर-बटक \nआXा[ त वणMन करबाक यास केला अिछ। यासमे लगभग सफलो भेला अिछ। पोषाहारक अनाजक िवरोधमे \nजेना मुख मािमलाक खतम करेलक से ‘िनवास माण प*’  मे लगभग िवरोधा भास लगैत अिछ। जखिन \nमुिखया आ मुख लेल एकटा माण-प* बनबबैमे संग नै दइ छै ओ गहुमक ब[ दर-बट कऽ सg यताक िस \nकऽ  िश'कक गहुम कीिन कऽ  बटैले केना किह सकै छै? एतबे नै, ओइ िशि'काक पित गामक दबंग अिछ। \nपोषाहारक गहुम बेिच तँ अखिन साधारण बात छी। तँए दुनू कथाक मुखक चिर*मे िव¤सनीयतासँ अलग \nका पिनकता आिब गेल अिछ। \n‘गोबरिबछनी’,  ‘असल बेटा’,  ‘ननिद-भौजाइ’,  ‘िववेकक िववेक’,  ‘सभसँ पैघ पूजी’,  ‘चौरचनक दही’क \nसंग  ‘महाजन’ शीषMकक कथाक हम आदशMवादी कथाक _पमे देिख सकै छी। अही कोिटक कथामे भावक \nसु[ दर सम[ वय देखना जाइत अिछ। कथा रचना, ओकर िव0 तारक म¨ य  आ अ[ तक सु[ दर पिरपाक अिछ। \nरायजी कथा गढ़ैमे मािहर छिथ। कथाक ताना-बानामे बा[ हब पुन:ओकरा अि[ तम पिरणित धिर लऽ जाएबमे \n_कै नै छिथ। ऐ कोिटक कथाक भाषा आ भाव-भंिगमा सरस आ वाहगामी छि[ ह। \n“महान कथी? धनीक छी तँए महान? नै, जे हृदए महान हुअए। जेकर आg मा महान हुअए। ...वएह \nमहान आदमी हएत आ महाजन कहौत।” (महाजन) \nभाषाक एकटा आरो बानगी- \n“एक परनिहया तँ शोकेमे डुमल रहली। बेटी बुचनीक मुँह देिख फेरसँ काज-राज करए \nलगली।” (गोबर िबछनी) \nराय जीक भाषा पिरवेश जिनत भावक समािहत करबामे पूणM_पेण स'म छि[ ह। \n“जखिन नेना लाल पीसा साइिकलपर मीना बिहनक बैसा मदना िवदा भेला तँ ओ बौम फािड़ कऽ  कानए \nलगला।” (िववेकक िववेक) \nए◌े ‘कानब’मे एØे संग अनेक भावक िव0 तार अिछ। \nसम कथा संहक पढ़ला पछाित केतौ-केतौ िह[ दी अथबा उदूM श® दक अनपच बेवहार भेल छै। ओ \nहमरा अनसोहत लागल। जेना- \nजे ‘िदल’ महान होअए। हमरा सभ \nबात  ‘मालूम’ भेल।  ‘लाइन, कौलेज, ोफेसरक, इंजीिनयर, बी.ए, डी.एम.सी.एच, चौिठयाक अपन गलती ‘महसूस’भेल \nअिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nअि[ तम खानामे, िववेª य कथाक शैली आ शीषMक ाय: अिभधामूलक छि[ ह। ल'णा आ ] यंजनाक \nमा¨ यमसँ ऐ कथा सभमे आरो आकषMण बिढ़ सकैत छेलै। संगे-संग भावक अिभनय _प सेहो। \nअ[ तत: हम किह सकै छी जे ‘सखारी-पेटारी’ मैिथली कथा सािहg यक िवकासक एकटा नीक कड़ी िस \nहोएत। लेखकसँ आह जे भाषा िवचारक मा¨ यमे टा नै वाहको होइ छै। तँए भाषा-भावक संतुिलत बेवहारसँ \nसािहg यमे रमणीयता अथवा भावक वाह तीव¹गामी होइत छै। कथामे िवषयक संग-संग नब-नब तीक िबG ब \nआ बात उठा कऽ पाठकक सहजे कथाकार बाि[ ह सकै छिथ। तँए कथामे उतरोर िवकास पिरलि'त हएब \nआव यक छै। \nतथा0 तु। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \nडॉ. अmण कुमार िसंह-सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी (( ((िमिथलािमिथलािमिथलािमिथला)) ))क लेखाक लेखाक लेखाक लेखा-- --जोखाजोखाजोखाजोखा \n                                        एल. डी. सी. आई. एल., \n                                            भारतीय भाषा सं0थान, मैसूर-6 \n                                                      maithiliarun@gmail.com maithiliarun@gmail.com maithiliarun@gmail.com maithiliarun@gmail.com  \n                                                                                 Mobile- 8553307071/8880834178 \nसतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी सतसिठ साला कौिशकी (( ((िमिथलािमिथलािमिथलािमिथला)) ))क लेखाक लेखाक लेखाक लेखा-- --जोखाजोखाजोखाजोखा \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \n           आइ जखन िव¤-मानव इØैसम सदीक दोआिर पर ठाढ़  अिछ, भारतीय गणतं* अपन सतसिठम वषM \nगठ मना चुकल अिछ, खासकए एहन हालितमे गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीक, जे िमिथलाक एकटा \nभूभाग अिछ, भौगोिलक, सामािजक, आिथMक, राजनीितक एवं सx0कृितक ि0थितक अवलोकन, िवलेषण आओर \nओकर पुनिनMमणक आवयकता बहुतो िदनसँ अनुभव कएल जाए रहल अिछ। एिह ©ममे सा'ात् होइछ िकछु \nिवषय, जेना- गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीमे आजादीक सतसिठ वषM कोना बीतल? भारतीय गणतं*क \nएगारहम (11) पंचवष¡य योजनाक एिह 'े*मे की पिरणाम िनकलल ? एिह 'े*क वMमान ि0थित केहन \nअिछ? एकर अ¨ययन एक गोट आकषMक िवषय अिछ; कारण जे आब हमरासबक एकटा 0वतं* िमिथला राय \nचाही। \n        सवMथम गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीक भौगोिलक पिरवेश, पयवरण आ पिरि0थितसँ पिरिचत \nभेल जाए। ई अिछ िबहारक उर पूवâचल 'े*- नदी सं0कृितक प िरिश¥ भूिम, मैिथली भाषायी देश.... \n  एिह \n'े*क शीषM पर अिछ नेपालक स§तरी आओर मोरंग राज धन-धा[यब ला xगण... गxजाक खेती तथा ओकर \nत0करी.... एकर नीचक भाग अिछ- दि'ण गंगाक कछेर ...झरवे र, पटेर, झौआ, बxस तथा अनकठ-गाछक \nजंगल- कछेरसँ कछेर धिर कतोक कोसक बीहड़! जतए चोर-डकैतक आतंकसँ भयंकर राित लग-पासक \nलोकक नीन हराम करैत रहैत अिछ। \n        कजलबन नामधारी एतुका खोपड़ीवला गाम, जे बासाक mपमे बसैत आ उजड़ैते रहैत अिछ, जकर \nकतहु कोनो 0थायी अि0तgव निह- आइ एतएतँ कािã ओतए। आिखर कछेर पर बसल लोकक अि0तgवे \nकी? कखनहुँ ाकृितक आपदासँ राित-िदनु सामना तँ कखनो भूखमरीक सम0या, ई तँ साधारण ]यितक \nदैनि[दनी, एहीमे िकछु एहनो जे अपन लूिट-खसोिटसँ अिजMत सGपिक भंडाफोड़ भए जएबाक डरसँ शासनक \nरोकबाक लेल कृतसंकिपत, मुदा ि0थित दुहूक एकिह अथत् सुतलोमे सिदखन जगले रहबाक हेतु िववश। \n        एकर दोसर भाग अिछ कोशीक उपgयका.... कास एवं मोथा वला घाससँ आªछािदत मैदान। एिह भू-\nभागक पूरबमे पिµम बंगाल एवं बंगला देशक सीमा तँ पिµममे अिछ सारन तथा चGपारनक भोजपुरी भाषी \nगाम! एही सीमा-रेखासँ बा[हल ई छोटसन Êीप खpड जकर गाम, शहर तथा कसबाक अपन इितहास छैक जे \nकखनहुँ कोशीक ताpडवक बीच भिसआइत रहल, तँ कखनहुँ ओकर कछेरक लोकक बीतल सं0कृितक बोध \nकरबैत रहैत अिछ। \n        एिह कोशीक भौगोिलक पृÖभूिम एकिह सä अgय[त मनोहारी ओ कु¯यात रहल अिछ। एतुका पुरबा \nबयारमे भोर-सझ एक िदस जतए कृिष कायMक सुगि[ध ]या§त रहैत अिछ तँ दोसर िदस िविभ¶ जीव \nज[तुकेर अवसानक दुगM[ध, हँ बीच-बीचमे िभ¶-िभ¶ माछक सुकिठक ग[ध-सुगि[ध सेहो....भने हम िकछु गोटए \nओकर ग[धसँ नाक िसकोिड़ ली, मुदा पड़ोसी बंगाली मोसाएसभक िन¶तँ एकरिह सुगि[धसँ खुजैत छिन। \n        एकर पिªछम कुशगामा गाम अिछ- कुश आ काससँ आªछािदत भूखंड, उर नेपालसँ सटल कुनौली \nआ दि'ण बुिढ़या कोसीक कछेर, जतए नदी समय-समय पर कालब भए अपन बाट बदलैत रहल छिथ....  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nकखनहुँ पच-सात कोसक लपेटमे बालु आ परती-परत भू-भाग तँ कखनहुँ धरतीक हिरअरीक सिजत-\nसुसिजत करैत श0य यामला। \n        िबहारसँ बहएवाली गंगाक उरी कछेरक िव0तार- ितरहुत, दरभंगा, कोशी तथा पूिणMय मpडल एवं \nनवगिछया अनुमंडलक लगभग 56,980 वगM िकलो मीटर 'े*मे अिछ । िहमालयक िगिरपादमे बसल गंगाक ई \nउरी मैदान कौिशकी अपन सविधक उवMर-भूिम एवं उ¶त सं0कृितक लेल आिदकालिहसँ मानव समुदायक \nआकषMणक के[  रहल अिछ। िकएक निह हो भला? िहमालयसँ िनकिल कए गंगा िमलन करएवाली- घाघरा, \nगंडक, बूढ़ी गंडक, कमला, बलान, बागमित, कोसी तथा महानंदा सदृश सालो भिर पािन भरल नदीसँ \nअिभिसंिचत ई भूिम भला ककरा ने नीक लगतैक? नदी-चओर, बाड़ी-फुलबाडी, खेत-खिरहान, गाछ-िबिरछ, \nपशु-प'ी, अ¶-फल, तीमन-तरकारी आर माछ-दूधसँ सGप¶ ई चौरस मैदान अपन कोरामे मैिथल सं0कृितक \nपोषण दए रहल अिछ। \n        एतबे निह श0य-यामल, हिरत-पीत वसन पिहरने एिह कौिशकीक गौरव-गाथा गुनगुनएबाक इªछा हो तँ \nमनन क_ मैिथली, िह[दी आर बंगलाक भाषा- सािहgय। सवMिविदत अिछ जे गंगाक उरी मैदानी भाग \nकौिशकीक जलवायु, मौसम एवं भौगोिलक ि0थित अgय[त मनमोहक, mिच पूणM आ अनुकूल अिछ। समतल \nमैदानमे कृित अपन सम0त सGयकताक संग उपि0थत भेल छिथ। ई ओ 'े* िथक जतए जीवन निह तँ \nअितशय गम¡क कारण झुलसैछ आ निह अgयिधक जाड़सँ िठठुरैछ। बन आ कृिष संसाधनसँ सGप¶ \nसमशीतो½ण वातावरणक ई समतल भूिम अकूत ाकृितक एवं मानवीय संसाधन रिहतो सोचबाक हेतु बा¨य \nकरैछ जे हमसभ ितयोिगताक एिह िव¤-बाजारमे िकएक िपछड़ैत रहल छी? \n                अदौसँ कृिष मानव-जीवनक अिनवायM आ आधारभूत उXोग अिछ। एतए एक बेर फेर \nिकंकM]यिवमूढ़क ि0थितमे अपनाक पबैत छी जे मूलतः कृिष आ तåजिनत उXोग पर आधािरत जीवन-यापन \nकरएवला गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीक जन समुदाय इØैसम सदीक 0वागत कोन अ'त-चंदन आ \nफर-फूलक भोग लगाक करए? \n      कौिशकी भारतीय गणतं*क ओ िह0सा िथक, जतए आजादीक सतसिठ साल बादो 85.5% लोक कृिष \nपर आधािरत जीवन-यापन करैत छिथ, जािहमे 70%सँ बेसी भूिमहीन मजदूर, 20%सँ बेसी छोट िकसान आ \n5%सँ कमे पैघ कातकार छिथ। फलतः आजादीक एिह सतसिठ वषMमे एिह 'े*मे भूिम-िववाद िवकराल _प \nधारण कए सामूिहक नर-संहारक ज[म दैत रहल अिछ। एिह भूिम-िववादक निह तँ िबनोबाक भूदान आ[दोलन \nशा[त कए सकल आ निह तँ कGयुिन¥क कोनो लड़ाइ वा  सरकारेक कोनो नीित। आइयो एिह 'े*सँ निह \nतँ सामंतशाही टूटल अिछ आर निह तँ हदब[दी-चकब[दी योजना सफल भेल अिछ। मुदा नारा फेर वैह \nलगाओल जाए रहल अिछ--‘इ[कलाब िज[दाबाद’, ‘हमरा हमर धरती िदयऽ।’ आिखर फेरसँ ई नारा िकएक?..... \nककर धरती आ ककर देश? हमरा तँ हमर देश भेिट गेल, हमर धरती भेिट गेल। तँ फेर?....निह-निह, \nधरतीक मािलकक धरती निह भेटल। ....  धरती ओकरे होइछ, जे धड़सँ धार बहाबैत अिछ; क[हा पर जे \nहर-फार उठबैत अिछ.... तखन एिह धरतीक असली मािलक अिछ के?....???  निह, निह, निह। नाना  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nकारक िवसंगतीसँ जूझैत एिह देशक आ एिह ´क एकेटा उर अिछ- हजारक हजार, लाखक लाख लोक \nजे पुआरमे िसकुिड़, फाटल-चीटल कपड़ामे जाड़क पैघ राित गुजािर लैत अिछ। \n        भारतीय गणतं*क आरिGभक कालमे पंचवष¡य योजनाक अ[तगMत हिरत-©xितक ल§पो-च§पोक संग गंगाक \nउरी मैदानी भाग कौिशकीमे सेहो िविभ¶ नदी योजना (सन् 1955 मे कोसी नदी योजना आिद) एवं कृिष \nआधािरत उXोग धंधाक िवकास कायM आरGभ भेल;मुदा शीçिह एिह 'े*क एक-एक कए चीनी, चाउर आ जूट \nिमल ब¶ भए गेल अथत् नदी-योजना टइ-टइ िफ0स। निह तँ पनिबजली (20 मेगावाट, कटैया) उgपादन \nभेल आर निह तँ नहर-योजनाक पटौनी ]यव0था िकछुओ चमgकार देखा सकल। अनेक बाढ़-िनयं*क योजना \nसभक लूट होइत रहल आ बािढ़ अपन तबाही मचबैत रहल। पटौनीक पय§त ]यव0थाक नाम पर लूट चलैत \nरहल आर सुखाड़मे ई 'े* जरैत रहल। आµयMक िवषय िथक िक नि ह, जे आजादीक सतसिठ वषM िबतलाक \nआ एगारहम पंचवष¡य योजनाक समाि§तक बादो िबहार सरकार अखन धिर मा* 14.83 लाख हेटेयर भूिममे \nवा0तिवक पटौनीक सुिवधा उपल®ध करा सकल अिछ; जखन िक िबहारक अिधकतम 122.89 लाख हेटेयर \nजमीनक पटौनी सुिवधाक आवयकता अिछ। एिहमे तँ कोनो शक निह जे िबहारक िसंचाई िवभाग लूटक \nएकटा पैघ के[  रहल अिछ। त तँ जािह पिरयोजनाक पूणM होएबामे महज 8 करोड़ _पैयाक खचM अिबते, \nओकरा िबहार सरकार 30 वषMसँ लगभग 66 करोड़ _पैया खचM कएक पूरा निह कए सकल अिछ। फलतः \nओिह पिरयोजनाक एगारहम पंचवष¡य योजनामे सेहो सिGमिलत कए लेल गेल। ई कोनो उलटबासी निह अिछ-\n- सा आ राजनीितक खेलमे सब िकछु जायज अिछ? पटौनीक ]यव0था गंगाक उरी मैदान कौिशकीक \nकृिष-सं0कृितक लेल कतबा अहम्, अिनवायM आ अपेि'त अिछ?  िकऐकतँ समुिचत पटौनी-योजनाक िवकास आ \nसफल ि©या[वयनसँ एिह 'े*क निह तँ केवल सुखाड़सँ बचाओल जाए सकैत अिछ, अिपतु जल-िवतरणक \nसमुिचत ]यव0था कए बािढ़सँ सेहो एिह 'े*क र'ा कएल जाए स कैछ। बािढ़ आ सुखाड़ सदृश ाकृितक \nआपदासँ बचाव होइते एिह 'े*क आिध-]यािध, दुःख-संताप सभ िकछु दूर भए जाएत। मुदा ओएह ग§प, \nिबलाइकेर गरदिनमे घpटी के बा[हत? \n        जखन दुिनयाक सबसँ उपजाऊ जमीनमे सँ एक गंगाक उरी मैदान पर बसए वला जन-समुदायक एिह \nऔXोिगक-पूंजीवादी वै°ािनक युगमे एतबा खा0ता हाल भए जाए तँ आµयM होइत अिछ अपन पूवMजक सोच पर \nजे अपन संतितक र'ाथM एिह नदीक कछेर, समतल मैदानमे अपन सÄयता आ सं0कृित िवकिसत निह कए \nसकलाह। ¨यान देबाक छैक जे बीसम सदीक उराMमे भारतक कोन रंग िवकास-या*ाक अिम सोपान \nमानल जाइत छल? लोक पहाड़ी आ पठारी भागक तुलनामे समतल मैदानमे बसब बेसी पसंद करैत \nछलाह;िकएक तँ ई सामा[य धारणा छल जे पहाड़ी देशमे जीवन कने किठन होइत अिछ, जखन की समतल \nमैदानक िजनगी सरल। गंगाक उरी िकनार िवशाल समतल मैदान अिछ। जािहमे िबहारक 60% आवादी \nिनवास करैत छिथ; जखन की ई 'े* िबहारक कुल 'े*फलक 40%  अंश िथक। ई भारतक सविधक \nआबादी घनgव (885 ]यित ित हेटेयर) वला 'े* अिछ। िवच ारणीय अिछ जे आजादीक सतसिठ वषMसँ \nभारतीय गणतं*मे ओ केहन शतरंजी राजनीित चलैत रहल जे आइ गंगाक उरी मैदान कौिशकीक लोक \nसबसँ बेसी िचंितत छिथ? िचंता 0वाभािवक छैक। इØैसम सदीक भारतीय गणतं*क एिह पछुआएल 'े*मे निह \nतँ उज-éोत अिछ, निह तँ कोनो सफल उXोग; निह तँ वै°ािनक कृिष-तकनीिक अिछ आ निह तँ उ¶त  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nयातायात। इØैसम सदीक भारतीय गणतं*क ई समतल इलाका आइयो लालटेन युगमे जीवन बसर कए रहल \nअिछ। \n        िबहारक एिह 'े*मे गामक पिरकपना करैत लालटेन युगक बा त के कहय, एतएतँ शहरोमे अ[हारे \nपसरल अिछ। कारण 0प¥ छैक- एिह 'े*मे पनिबजली आ ताप िवX ुत उgपादनक िवकासक िदशामे आइ \nधिर सरकारक डेगे निह बढ़ल अिछ। सन् 1971-72 मे गंगाक उरी मैदानी भागक ित ]यितक िबजली-\nखपत 'मता मा* 10.10 िकलोवाट ितघंटा छल जखन िक एही वषM  गंगाक दि'णी मैदान आ छोटानागपुरमे \nउजक खपतक 'मता ©मशः 41.5 िकलोवाट एवं 201.9 िकलोवाट  ित]यित ितघंटा छल। मानल तँ \nइएह जाइछ जे उज-खपतक 'मता जीवन-0तरक सूचक होइत अिछ। उज-éोत सदृश यातायातक िवकास \nसेहो कोनो 'े*क सवâगीण िवकासक कारण आओर पिरणाम होइत र हल अिछ। िकएकतँ यातायात ओिह \nठामक जनजीवनक मा* आवागमनक सुिवधे निह दान करैत अिछ, अिपतु उgपादनक आयात-िनयत एवं \nिवतरण-उपभोग Êारा ओिह ठामक जीवन-0तरक सेहो भािवत करैछ। \n        एिह वै°ािनक युगमे मनुख जल, थल आओर नभ सदृश तीनू मागM पर िवजय ा§त कए लेने अिछ। \nमुदा दुभ¼य छैक जे गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीमे हवाई अàडाक सं¯या ईकाई अंकक पार निह कए \nपओलक अिछ। आइयो एिह 'े*मे एहन मैिथल भेिट जएताह जे हव ाई जहाज निह देखने छिथ; िकएकतँ \nकिहयो-काल कोनो सरकारी कायM©मक अवसरे पर कोनो हवाई जहाज एिह 'े*मे उतरैत अिछ। \n        हवाई-मागMक िवकास निह भेलासँ एिह 'े*क लोकक कोनो मल ाल निह छिन; िकएकतँ एहन खचवला \nया*ाक हेतु 'मतो तँ होएबाक चाही?  मुदा दुख अिछ तँ एिह बातक जे कमे खचMमे सुगम या*ावला जल \nमागM, जकर िवकासक अकूत सGभावना एिह 'े*मे बनैत छैक, िकएकतँ एतुका सभ नदीमे सालो भिर पािन \nरहैत अिछ, तकरो हाल तँ ओएह छैक। रहल-सहल एक मा* थल मागMक िवकासमे सरकार सतसिठ वषMसँ \nयासरत अिछ, मुदा नतीजा ढाकक तीन पातक बराबिरओ निह िनकलैत अिछ। एक िदस भारत सरकार \nमैßो रेलवेक िवकासमे लागल अिछ; आ दोसर िदस ई 'े* बड़ी रेल लाइन मधेपुरा-किटहार एवं सहर सा-\nफारिबसगंज शाखाक लेल संघषMरत अिछ। आइ जखन िव¤-बÑक सGपूणM दुिनयामे सड़कक जाल िबछैबाक \nलेल यासरत अिछ, तखनो एिह 'े*क कतेको अनुमंडल िजला मु¯ यालयक सड़क मागMसँ जुड़बाक लेल \nलालाियत अिछ। एहनो निह छैक जे सड़क योजना-मदमे कम खचM भेल अिछ। मुदा ओ तँ भारतीय \nनौकरशाहीक लूटक कमाल अिछ जे बहुत रास देशी-िवदेशी योजनाक बादो एतुका खािध सबमे सड़क आ िक \nसड़कमे खािध से ताकब मुिकल अिछ। योजना-कायलयसँ ठीकेदार धिरकेर पसरल लूट तं*क पिरणाम \nभुगतैत सड़क आइ िगzी आ अलकतराक लेल तरिस रहल अिछ। जा धिर सड़कक‘भूिम 'रण’आ पािनक \nबहावसँ बचाओल निह जाओत-- ता धिर मजबूत सड़क सेहो िटकाऊ निह भए सकैत छैक, मुदा लूटक \nिशकार बनल ई सड़क एिहना किहआ धिर िटिटआइत रहत? \n        सविधक सघन आवादीक पालन-पोषण देबाक एकमा* साधन अिछ-- पारGपिरक कृिष। एGहर भारत \nसरकारक कृिष-नीितक हाल ई अिछ जे पंचवष¡य योजनामे कृिष एवं सGबि[धत 'े*क िवकासक लÜय \nिदनानुिदन घटबैत जाए रहल अिछ। पंचवष¡य योजनाक मा¨यमसँ भारत सरकार भनिह पंजाब एवं हिरयाणामे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nहिरत-©xित आिन लेने होअए-- मुदा गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकी आइयो अपन बदहाली आ \nबदिक0मतीक गीत गािब रहल अिछ। आइयो ई 'े* भारत एवं िबहा र सरकारक कृपा-दृि¥क लेल लालाियत \nअिछ। आजादीक एिह सतसिठ वषMमे एिह 'े*क उgपादन-'मतामे 100% क वृि भेल  ; जखन िक एतबिह \nिदनमे एिह 'े*क जनसं¯यामे 125%  क वृि भेल अिछ। आब एिह 'े*मे आओरो कृिष-भूिमक िव0तार  \nसGभव निह अिछ। हँ, कृिष-िव°ानमे वै°ािनक तकनीकी िवकास कए एिह 'े*क उgपादन-'मताक िवकास \nकएल जाए सकैत अिछ; परंच ाकृितक संसाधनक वै°ािनक िवकासक अभाव आ अिनयंि*त जनसं¯या \nिव0फोट एिह 'े*क सामािजक-आिथMक हालितक बदतिर बना देल क अिछ। फल0व_प एतए बेरोजगारीक \nएहन भयानक िव0फोट छैक जे जनसेवा, गरीबरथ, महानंदा, नाथM-ई0ट एवं िदली तथा पंजाब जाइबला सभ \nßेन एिह 'े*सँ पलायन कएिनहार मजदूरक ढोएबाक कीिMमान  0थािपत कएल अिछ। मजदूर सभक \nपलायनसँ िदली सरकार िचंितत भए रहल अिछ। की, ई भारतीय गणतं*क असमान िवकास गितक माण \nनिह िथक? की, भारत सरकारक eम एवं कयाण मं*ालयक एकर िचंता निह करबाक चाही? मजदूरक \nबहुसं¯य पलायन एिह 'े*क अिनयंि*त आबादी आ eम-िनयोजनक अभ ावक पिरणाम एवं माण िथक। \n        आइ आजादीक सतसिठ वषM बाद भारतक संसदीय राजनीितमे 'े* ीय दलक बढ़ैत दबाव 0प¥ देखा \nरहल अिछ। मुदा आइ धिर गंगाक उरी मैदानी भाग अथत िमिथलाक सम0याक के[ मे रािख राजनीित \nज[म निह लए सकल अिछ। अतः आवयकता छैक गंगाक उरी मैदान अथत िमिथलाक सx0कृितक \nसमुदायक सामूिहक राजनीितक ह0त'ेपक, जे भारतीय गणतं*मे एिह 'े*क सम0याक के[ मे रािखकए एकर \nअिधकारक लेल संघषM करए। कोनो 'े*क पयवरण ओतुका जन जीव नक ाण होइत अिछ। गंगाक उरी \nमैदानी भाग कौिशकी समशीतो½ण वातावरण, अपार जल, बन आ कृिष संसाधनसँ सGप¶ अिछ। कहल जाइत \nअिछ जे अकबरक जमानामे जखन भूिम बंदोब0त करए टोडरमल जी एिह 'े*मे आएल छलाह तँ ई 'े* एक \nगोट घनघोर जंगल छल। नतीजतन भूिमक बंदोब0ती निह भए सकल। मुदा अकूत ाकृितक संसाधन एवं \nअनुकूल पयवरणक कारण एिह 'े*क जनसं¯या तीव¹ गितसँ बढ़ैत  गेल। बढ़ैत आवादीक पोषण देबाक हेतु \nजंगल कािटकए खेती यो¼य जमीन बनाओल गेल। तखन पािरि0थितक संतुलन िबगड़बाक डर िकनका \nछलिन? परंच आइ एिह 'े*क सािठ वष¡य सभ ]यित बेबाकीसँ किह सकै त अिछ जे एिह 'े*क सभ नदी \nकृशकाय भए गेल अिछ। \n        सामा[यतः गंगाक उरी मैदानी भाग कौिशकीक मूल भौगोिलक सम0या अिछ-- बािढ़, सूखार, \nअिनयंि*त वन िवनाश, मृदा'रण, नदीसँ पािनक सूखब शुभ संके त निह अिछ। ई दुबर-पातर होइत नदी रिह-\nरिहकए बरसा मासमे अपन तामसक जगजािहर करैत सGपूणM 'े*क बािढ़क चपेटमे लए लैत अिछ। एिह नदी \nसभक तामसक बुझए पड़त। ई बा[हल नदी जािह रÉतारसँ एिह ' े*क बालूक ढेरमे बदलैत जाए रहल \nअिछ, जािह गितसँ एिह जमीनसँ पैघ गाछसभ समा§त भए रहल अिछ-- ओ एिह 'े*क रेिग0तानमे बदिल \nजएबाक संकेत दैछ। ओहुना िहमालयक ¼लेिशयर फटबाक आतंक पूव¸सँ एिह 'े* पर मौजूद अिछ। पयवरण \nक लएकए हाय-तौबा मचाबैवला लोकक नजिरसँ िकऐक ओझल अिछ ई 'े* कौिशकी। पृ£वीक ई सु[दरतम \nअंश गंगाक उरी समतल मैदान कौिशकी आइ पािरि0थितक असंतुलनक भंवर जालमे फँिस गेल अिछ। \nआजादीक आरिGभक सालमे नहरक काते कात वृ'ारोपण कायM©म चलाओल गेल, मुदा रख-रखावक अभावमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nओ हिरयर हिरयर गाछो सुिखकए र'कक भ'ण भए रहल अिछ। खासक ए सुपौल, सहरसा, अरिरया आ \nमधेपुरा िजलाक नहर-शाखाक काते कात लगाओल शीशोक गाछ पािनक िबना सुिखकए जारन भए गेल। \nबेचारा नहरे की करत? ओ तँ अपने िपआसल अिछ, तखन खेत आ गाछक कतएसँ पािन िपआओत? उम \nन0लक पशु एवं चरागाहक अभाव, कृिष-भूिम पर जनसं¯याक बेस दबाव, ि0थर आ असंतुिलत औXोिगक \nगित, शित éोतक अप िवकास तथा जनसं¯या एवं संसाधनक बीच असंतुलनक वृि, त आवयक अिछ-\n- भूिम-संर'ण, वृ'ारोपण एवं जलाशयक सुर'ा कए एिह 'े*क प यवरणक बचाएब। एिह 'े*क नदी सभक \nबा[हसँ बा[हब बा[हक काते-कात वृ'ारोपण Êारा जंगल उगाएब , यातायातक लेल सड़क मागM िवकिसत करब, \nनहर योजना Êारा िसंचाई आ उजक ]यव0था करबाक िचर आकxि'त सपनाक सच करबाक आवयकता \nअिछ जे आब िमिथला राय बननिह सGभव अिछ। \n       िमिथला राय आब हमरासभक हेतु ाण-वायु सदृश् आवयकता बिन गेल अिछ, जकर अभावमे एिह \n'े*क िवकासकेर सपनो देखब असGभव सन बुझबामे आिब रहल अिछ। यXिप दोष अनका पर मढ़ब अित \nसाधारण छैक, अपन दोष-अपन कमMªयुतताक जँ देखबाक साम£यM हमसभ िमिथलावासी ा§त कए ली तँ \nककर साम£यM छैक जे हमरासभक अपन अिधकारसँ वंिचत करत। मुदा, की हमसभ अपन-अपन छाती पर \nहाथ रािख एिह िवषयक गॉर[टी दए सकैत छी जे हमसभ सबतिर अपन कमMपथ पर सजग-सतकM भए \nयासरत छी? हमरा जनैत जँ केओ एकर गॉर[टी देबाक असफल यास करबो करताह तँ कमसँकम ओिह \nराित तँ हुनका िन¶ िनµये निह होएतिन। कतेक सोचनीय िवषय अिछ जे िमिथला 'े*क तथाकिथत पि®लक \nिवXालयमे बंगलाक सä-सä आनो 'े*ीय भाषा पढ़ाओल जाए रहल अ िछ, मुदा मैिथली निह। मैिथलीक \nसंवैधािनक मा[यता भेटबासँ पूवM ओिह िवXालयक संचालक महोदयलोकिनक कहब छलिन जे मैिथली पिढ़ की \nहोएत? मुदा आब? आब तँ मैिथली पिढ़ भारतक सबसँ पैघ परी'ा यूपीएससी पास कएल जाए सकैछ, तखन \nआब कोन सम0या? हँ सम0या अिछ मानिसक हीनताक, जािहसँ एखनहुँ धिर हमसभ िनकिल निह सकलहुँ \nअिछ। ई तथाकिथत िवXालय चलौिनहार केओ िक िमिथलासँ बाहरक छिथ, तखन फेर एना िकएक? \nत आवयकता अिछ जे हमसभ सबसँ पिहने िनचुला 0तरसँ एिह िदसमे आग बढ़ी तँ पिरणाम साथMक \nभए सकैछ। जँ िमिथलावासी िनµय कए लेिथ जे सGपूणM िमिथलाक पढ़ाइ ओकर मातृभाषाक मा¨यमे होएत, \nतँ के रोिक सकैछ िमिथलाक बढ़बासँ? जँ िमिथलावासी अपन आवेदन मा* मैिथलीमे िलखब ारGभ कए देिथ, \nतँ के रोिक सकैछ िमिथलाक बढ़बासँ? जँ हमसभ अपन पाविन-ितहारमे अपन सं0कृितक बढ़एबाक िनµय कए \nली तँ फेर के रोिक सकैछ िमिथलाक बढ़बासँ? मुदा, ई तँ होएत निह, कारण जे हमसभ तँ “तीन ितरहुितआ \nतेरह पाक”मे िव¤ास करैत आएल छी आ तकरे फल उठाए हमर-अहक सं0कृितकेर दुमन लोकिन मैिथलीक \nजाित-िवशेषसँ बाि[ह अपन मनोवxिछत फल ा§त करबाक यासमे लागल छिथ। यXिप आशा निह पूणM \nिव¤ास जे ओ दुमनलोकिन किहओ अपन एहन नीच कमMमे सफलता ा§त निह कए सकताह, मुदा हमर \nयासक िशिथलतँ कइए सकैत छिथ। \n      त आवयक अिछ जे हमसभ एकजूट भए एिह िदशामे सोची आ अपन पीठ थपथपएबासँ पूवM दोसराक \nपीठ थपथपएबाक कायM करी। ई दृढ़ िव¤ास रखबाक आवयकता छैक जे ककरहु नीक कायMक फल आइ- िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nने-कािã भेटबे करतैक, ओकर कायM जनसाधारण Êारा िच[हले जएतैक। त शु मनसँ िमिथला-मैिथल-\nमैिथलीक िवकास िदशामे सोचिनहारक आग आिब नेतृgव सGहारबाक आवयकता अिछ जे अदौसँ आिब रहल \nिमिथलाक मxगक पूरा करबाक साम£यM ा§त करताह। \n                                                          ***************************** \n  \n  \nज[म 0थान ज[म 0थान ज[म 0थान ज[म 0थान- अरहा, पो.- अरहा, भाया- मठाही, थाना- घैलाढ़, िजला- मधेपुरा, िबहार, िपन-852121 \n                                                            \nऐ रचनापर अपन मंत]य रचनापर अपन मंत]य रचनापर अपन मंत]य रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \n \n  \nजगदीश साद मpडल जगदीश साद मpडल जगदीश साद मpडल जगदीश साद मpडल \nसमधीन समधीन समधीन समधीन \nबरदहzामे जिहना गोटे बरदक जोड़ा एहेन रहैत जेकर िसंग-िसंगहारक संग रंगो-_प आ पूछो-पएरक \nएहेन िमलान रहैए जे अनिठयाक परेखेमे ने अबैए जे दुनू दू छी आिक एØे, तिहना गाममे िसनुिरया काका आ \nखजुिरया समधीनक बीच अिछ। ओना िसनुिरया कØाक असल नाआ◌े◌ं ‘राधारमण’ आ खजुिरया समधीनक \nनाआ◌े◌ं ‘हसीना खातून’िछयिन। मुदा से िछयिन माए-बापक देल नाआ◌े◌ं। जाबे राधारमणक माता-िपता जीबैत \nरहिथन ताबे तक तँ राधारमणे नाआ◌े◌ं बेसी लोक जनै छेलिन मुदा अपन आँिख-पिख भेला पछाित  ‘िसनुिरया \nकाका’ नाआ◌े◌ं अरिज लेलिन। जइसँ पिछला नाआ◌े◌ं मिटया-मेट भऽ गेलिन आ  ‘िसनुिरया काका’क नाआ◌े◌ंसँ सभ \nजानए लगलिन, जनैत-जनैत नाउँए पिड़ गेलिन। मुदा तइले िसनुिरया काकाक िमिसयो भिर रोग-राग मनमे नै \nछि[ ह, जह धिर खुशीए छि[ ह। खुशीक कारण ई छि[ ह जे गामक लोक जखिन बहराए लगल आ जाबे तक \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nगाम िबसराएल नै छेलै ताबे तक जे कोनो-कोनो फूल,फल, तरकारी आ अ¶ोक बीआ अनतएसँ आिन गाममे \nलगौलक, तहीमे दस-बारह तरहक िसनुिरया आम सेहो आिब गेल। ओना सभ आमक रंगो आ साइजो एके रंग \nनिहय आ ने सुआदे आिक रसे-गुÎा एकरंग। मुदा देखैमे तँ लाले-लाल, िसनुराएल लाल, अलाएल लाल, गुलाएल \nलाल तँ अिछए। िकछु एहनो अिछ जे जखने िटकुला होइए तखनेसँ ललए लगैए आ िकछु एहनो अिछ जे \nजखिन कोशाइए तखिन लाली पकड़ै छै अ◌ा िकछु एहनो अिछ जे जुआइत-जुआइत पकड़ै छै। ओना पकलापर \nतँ अिधकxश आनो आम लिलआइए जाइए। \nगाममे आम तँ दस-बारह रंगक बिढ़ गेल, मुदा नाआ◌े◌ं सबहक हेरा गेल। हेराएल ऐ दुआरे जे रोिपिनहारे \nिबसिर गेला। िबनु फड़ने गौआँक मतलबे कोन, िबसरबो केना ने करैत, समए छल जखिन उर-\nदेश, भोजपुरसँ लऽ कऽ ढाका-बंगाल तक जोड़ल छल, जे ससिर पंजाब िदस बढ़ल आ बढ़ैत-बढ़ैत \nिद ली, बंगलोर, बG बइ िदस बिढ़ गेल। नोकरीए करैक छै तँ जेतए बेसी पाइ हेतै, तेतए जाएत। ओकरा कोन \nज_री छै जे गामक गुलाब खासक िसनुर परखत। जखिन गामेक नै परखत तँ आनठामक तँ सहजे बािढ़क \nपािन जक आएल-गेल। \nसुÄ य0 त समए भेने अदरो न'* अपन रंग जिहना देखा देलक, तिहना गामक आमो गाछी देखौलक। \nलाले-लाल गाछी सबहक बहरबैया आम चमकए लगल। कोनो नब व0 तु भेटने मनमे उg साह जिगते छै, तिहना \nआमक रंग देिख-देिख लोकोक जगल। मुदा सभ साइजक रिहतो सबहक रंग एकरंगाहे छै। गुलाब-\nलाल, िसनुर-लाल आ आल-लाल परखैक लोकक ज_रते की छै। आम छी खाइक व0 तु भेल। ओकर गुण \nतँ ओतबे ने भेल जे मीठो हुअए आ बेसीओ हुअए। तैसंग बेसी फड़बो करए। गौआँक उg साह एते बिढ़ गेल \nजे आमक िवचार करब ज_री भऽ गेल। तइमे सबहक गाछीक आम सहरगंजा भऽ गेल। एक तँ अपन जे \nपु तैनी अिछ ओ तँ अपन नाआ◌े◌ं जिपए रहल अिछ मुदा नबकाक नामकरण भेने िबना काज केना चलत। \nअही नामकरणक उg सवमे राधारमणक नाआ◌े◌ं‘िसनुिरया काका’ पिड़ गेलिन। जेकरो िपी हेिथन सेहो कØे कहै \nछि[ ह। आ जेकर भातीज हेिथन सेहो कके कहै छि[ ह। अहुना ला◌ेक अपन नामो बाबा, दादा, काका इg यािद \nरिखते अिछ। िसनुिरया काका नाआ◌े◌ं िकए समाज देलकिन? एके समैमे सभ बहरबैया आम पकैक समए \nभेल, अहुना जेठसँ शु_ भऽ अखाढ़मे भरखिर पिकते अिछ। उg सवक माहौल रहबे करै, गाछीए-कलम देखैत-\nदेखैत दस गोटे िबनु बजौले एकठाम भऽ बैिस गेला। बैसारमे ´ उठल जे, जे आम िटकुलासँ जुआइ धिर \nलाले-िसनुराएले अिछ, ओ जे पाकत से केना बुझबै? दोसर ´ उठल जे कोन रा यसँ कोन आम आएल अिछ \nतेकरो ठेकान निहय अिछ, ओ केना ठेकनाएब? तेसर ´ उठल जे कोन आम कोगर हएत, कोन गुदगर हएत \nआ कोन रसगर हएत से ठेकान केना पएब? तहूमे सभ आम सभक अिछओ निहय,तँए अ[ हराक हाथी भऽ \nजाएत, जेकर रसगर हएत ओ रसगरे बुझबै आ जेकर गुदगर हएत ओ गुदगरे बुझबै। रंग-िबरंगक ´क बीच \nसभ ओझरा गेला। मुदा िबना र0 ता भेटने समाज चलबो केना करत। जिहना लोक चलैए तिहना ने समाजो \nचलै छै। गुG मा-गुG मी बैसार देिख राधारमण फनिक बाजल- \n“एतबे टा ओझरीमे जखिन सभ ओझरा गेलह, तखिन काज केना चलतह?” \nराधारमणक िवचार सुिनते सुकरितया ´क उनटबैत बाजल-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \n“राधारमणे जे कहता से सभ मािन लेब।” \nआगू-पाछू जेते राधारमण सोचने हुअए मुदा ठिह-पठिह बाजल- \n“भाय, आम तँ सहजे अ◌ामे छी जे िसनुिरया चािनक सेहो चीि[ ह सकै छी।” \nतहीपर गौआँ ‘िसनुिरया काका’ नाआ◌े◌ं रिख बजबए लगलिन। अपन अरजल नाआ◌े◌ं िछयिन तँए केकरो \nअधला नजिरए देखबे िकए करता। िपतातु य िपीए भेला। \nखजुिरया समधीन गामक समधीन छिथ। अपन माए-बापक देल नाआ◌े◌ं ‘हसीना खातून’ छेलिन। मुदा जगह \nबदलने बेटीए ने किनय आ आिक आरो-आरो नाआ◌े◌ं अरजैत अिछ। तीस बखMसँ अपने बेटी-जमाए लग रहै \nछिथ। ताड़क आ खजूरक पातक बौस गढ़ैक लूिरसँ हसीना भरल। खजूर-पातक ओछाइन, िसरमा, पौती \nबीअिन इg यािद रंग-रंगक बौस बनबैक लूिर, तिहना ताड़क पातक चटाइ, पंखा, झुनझुना इg यािद गढ़ैक लूिरसँ \nसेहो भरल छिथ। जिहए बेटी ऐठाम हसीना पएर रोिप काजमे भागीदािरनी भेली तिहएसँ लोक खजुिरया \nसमधीन कहए लगलिन। ओना वयस पौला पछाित समिध-समधीनक समए अबैए मुदा से हसीनाक संग नै \nभेल। भेल ई जे जिहना कु-समैओमे अ[ हर-िबहािड़, पािन-पाथर आिब जाइ छै तिहना खजुिरया◌े समधीनक \nभेल। िसनुिरया◌े काका समधीने कहै छि[ ह   आ जे सभ िसनुिरया काका कहै छि[ ह सेहो खजुिरये समधीन \nकहै छि[ ह। मुदा जे जे कहिन, समाज तँ िवशेषािधकार दइए देने छि[ ह। जइसँ िकए ओ बुझती जे गाम \nअपन नै छी, तहूमे बराबरीक िह0 सा। कहुना भेली तँ गामक समधीन भेली, िकए मनमे कुवाथ हेतिन जे कोनो \nपुmख आँिख चिढ़ िकछु कहैए। बजैक अिधकार जेते समिधक तइसँ कम िकए समधीनक हेतिन। हएबो \nउिचत निहय। िकएक तँ सृि½ टक सृजनमे दुनू एहेन अिछ जे जात जक असगरे चिलओ निहय सकैए। ओना \nमिहला जगत नमहर अिछ, तँए रंग-रंगक घर-दुआर, बोल-बाइन, सर-सG ब[ ध तँ अिछए मुदा तइमे समधीन \nअिगला मुहराक भेली। अिगले मुहरा ने गाड़ीक र0 तो धड़ा चला सकैए आ दब-उनार करैत उनटाइओ \nसकैए। जँ समिध ेमसँ कहिथन, तँ समधीनो माि¼ न भऽ बजती, नै जँ ©ोधसँ कहिथन तँ ऊहो ©ोधाि¼ न नै \nहोिथ, सेहो उिचत निहय। \nमुदा से बात िसनुिरया काका आ खजुिरया समधीनक बीच नै अिछ। जिहना राधारमणक सॱसे गामक \nलोक िसनुिरया काका कहै छि[ ह   तिहना हसीनाक सेहो ‘खजुिरया समधीन’ किहते छि[ ह। से कोनो पुmखे-पा* \nनै मिहलो-पा*। जिहना एक उमेिरया दुनू तिहना एक का[ हीक सेहो। रंगो-_प भगवानेक देल। कोन \nभगवानक देल, से ओ दुनू जानिथ। मुदा मासक िहसावसँ जिहना भगवान रंग बँटै छिथ तिहना दुनूक \nएकमसुआ बूिझ रंगो-टीप देने छिथन। तेतबे नै, हाथ-पएरक िमलान एहेन जे तेह लाक परखब किठन। एक तँ \nअहुना जखिन लोक घर छोिड़ आगू िनकलैए तखिन बोलीमे टस आनए पड़ै छै, हसीना तँ सहजे माए-बापक \nघरसँ सासु-ससुरक घर होइत बेटी-जमाए ऐठाम समधीन बिन रहली अिछ, तँए तेखार कएल खेत जक \nजिहना गामक समधीन तिहना समतल बोल। िसनुिरयो काका तेहने, जखिन जे मनमे उचरल तखिन सएह \nबजलॱ। मुदा से पारखी खजुिरया समधीन। तहूमे ताड़-खजूरक बीच रहिनहािर, जइ जगहपर टगल-मरल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nआिब िसंहासन जमा िसंह बिन घp टे  भिरमे केते राज-पाट उनटा अपने उनिट घर िदस िवदा होइए। तइ \nखेत परहक उपज हसीना। \nओना िसनुिरया काका सॱसे गाम एक-बेर-दू-बेर िदनमे घुिमते छिथ, मुदा बैसार तीिनए-चािरठाम छि[ ह। \nचा_ बेवसायी जगह,  जइमे एकटा खजुिरयो समधीनक छि[ ह। ओना घर, बेटी-जमायक छी, मुदा घरोक बात तँ \nछोट-छीन निहय अिछ। जइ नाआ◌े◌ंसँ बेसी लोक घरक जनलक घर तेकर भेल। जेकरा समाजक अिधकार \nभेिट जाइ छै। केना नै भेटौ, जएह पंचवैया, सएह नीर-नैया। मुदा िकछु होउ, हसना तँ हसने भेली। जमाए-\nरशूलोक िवचारमे कोनो घटी-बढ़ी नै। अनुकूले। अनुकूल ई जे घरक सभ िकयो तँ जोटले छी, सभ सबहक \nतरी-घटी जिनते छी, तखिन माइए-बापक नाआ◌े◌ं ने लोक जगबए चाहैए से तँ अिछए, जेहने अपन माए तेहने ने \nघरोवालीक माए। तेतबे िकए,कुल'ण-सुल'णक परीछा सेहो एके ठाम वृितए अिछ, भलिहं िकयो अने_आ आ \nिकयो कुलपूज हुअ। बरसाती समए भेने िसनुिरया काकाक बैसारीमे बढ़ोतरी भऽ गेल छि[ ह। हाटक काजसँ \nिवदा भेला, र0 तामे खजुिरया समधीनक घर पड़ैत, दुनूक अजमा नेने रहिथ। करीब अदहा िकलो मीटरक \nदूरीमे दुनू गोटेक घर। ओना ई बात िसनुिरया काकाक बूझल जे माघक चÎिर, भदविरया छा-लाठी लाइए \nकऽ घरसँ िनकली मुदा गामसँ कनीए हिट हाट, करीब िकलो मीटरक दूरीपर। तहूमे जँिघयाएल हाट। \nजँिघयाएल ई जे एक िदन अिहना हाटपर रहिथ तखने बरखा शु_ भेलै, पुबिरया हवा सह दैत रहै आ पुबेसँ \nबरखो अबैत रहै, जेकरा लोक कातेसँ घुआँ जक देखै। तीमन-तरकारी कीिन गमछामे बाि[ ह िवदा होइत \nरहिथ आिक बख-पािन अबैत देखलिखन। मनमे एलिन जे जखिन हाटक काज भाइए गेल तखिन अनेरे िकए \nहाटोक अजबाड़ने रहबै। अनेरे हाट-बजार भरल रहने जेबीक हेरा-फेरी हएत। तहूमे पँजराक जेबी, एक-\nदोसरसँ सटल, लोकक जेबीमे हाथ दऽ िदयौ, जँ बूिझ गेल तँ कहबै, अपना जेबीमे दइ छेिलऐ,अहमे चिल \nगेल। जँ सुतरल तँ िशकारी भेलॱ। नै सुतरल तँ िशकार भेलॱ। धोतीक ढêा बाि[ ह िसनुिरया काका घर \nिदस दौगला, घर तक दौगले एला, मुदा बरखाक पकड़ऽ नै देलिखन। से केलहा अनुभव रहिन, तँए बेसी \nिबसवास छेलिन। \nओना मेघो छँटल सन रहै। दोसर, मनमे ईहो रहिन जे जखिन टोले-टोल जाएब तखिन जेतै बरखा हुअ \nलगतै, तेतै अँटिक जाएब। तहूमे कोनो िक हम ओहेन _आबी लोक छी जे केकरो दुआर-दरब जा  िदस \nतकबो ने करबै। तहूमे कोनो िक बड़का भोजनदास छी जे हजारटा रसगु ला, पनरह िकलो अp डाएल ललमुह \nरोहु माछक ओिरयान घरबैयाक करए पड़तै। उनाड़ी बखक ओकाितए केते होइ छै, दस-पच िमनट \nभेल, तइले एक जुम तमाकुले की कम भेल। खजुिरया समधीनक घरसँ कनी पाछूए रहिथ तखने टोपर बाि[ ह \nमेघ आिब टीपा-टीपी टीप-टीपाए लगल। टीपो-टीपी िक कोनो एके रंगक होइए, केतौ िझिसआएल, केतौ \nबुिनआएल, केतौ गोिलआएल, केतौ पथराएल, तँ केतौ िबजिलआएल। मुदा से नै गोिलआएल टीपा-टीपी देिख \nिसनुिरया काका दौगल खजुिरया समधीनक ऐठाम पहुँचला। पूबे-पिछमे र0 ता, दिछन मुह उरसँ मुँह खुजल \nघर। ओना घरक मुहá केते रंगक होइए, एक फीट, एक हाथ, दू फीट, डेढ़ हाथसँ साढ़े तीन फीट पय§ त \nभेल। मुदा जइ घरक एक भागे खुजल रहत तेकरा की कहबै? ओहने खुजल मुँहक खजुिरया समधीनक \nघर। र0 तेपर सँ छड़िप कऽ िसनुिरया काका ऊपर चढ़ला। ऊपर चिढ़ते, बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n“जेहने छुदराही घरवाली तेहने छुदराहा ओछाइन, केना पहुनमाक पैत बँचत?” \nओना हसीना समधीनक मनमे जोरसँ धØा लगलिन, मुदा िकछु जगह एहनो तँ होइते अिछ जैठाम सोचै-\nिवचारैक समैए ने भेटै छै। बनौआ हुअ आिक िसरजौआ मुदा भेल तँ समधीने िमलान। की ओ नै जनै छिथ \nजे हमरे सन नारी अपनो घरमे छि[ हह। तखिन तँ भेल भिर मुँह बािज िजनगीक सुख-दुखमे भागीदार बनब। \nिसनुिरया कØाक बात सठलो ने छेलिन आिक िबª चेमे खजुिरया समधीन बजली- \n“जेहने छुदराएल पहुनमा तेहने ने सुआगत। केतौ ेमो भेटत केतौ परानो जाएत।” \nताड़क नमहर चटाइ। जैपर अपन समचा पसािर खजुिरया समधीन पंखा बनबैत रहिथ, िसनुिरया \nकाकाक देिखते, चीज-वौस एक भाग करए लगली। िबना एकबगली केने बैसैक जगहो नै बनैत। तैबीच \nअधिभ जू  काका गमछासँ देह परहक पािन पोछए लगला। ओना खजुिरयो समधीन बैिसले-बैसिल चीज-वौस \nनै बगलौलिन। उिठ कऽ ठाढ़ भऽ िनहुिर कऽ हटबए लगली। कारखाना बीच जिहना समधीन तिहना 0 नान \nकएल िसनुिरया काका। दुनू अपना-अपना नजिरए एक-दोसराक पढ़बो करिथ। ओना िसनुिरया काका देखौआ \nनहाएल नै रहिथ बखक पािनमे भीजल रहिथ। मुदा मन अपन से मानैले तैयारे नै रहिन। कहिन जे लोक \nकलोपर नहाइए, इनारोपर नहाइए,डबरोमे नहाइए, पोखिरओमे नहाइए, मरलो धार [[ [[11 11]] ]]मे आ जीतहो धारमे तँ नहाइते \nअिछ। तेतबे िकए, गंगाक िसमिरया घाट आ इलाहावादक ि*वेणी घाटमे सेहो 0 नान किरते अिछ, मुदा \nवदलाएल 0 नानक की कहबै? मन मािन गेल रहिन जे समधीिनय-आँिख जेहेन चमकिन मुदा अपने तँ से नै \nछी। बजला- \n“समधीन, की हाल-चाल अिछ?” \nिसनुिरया काका िवचारक दािब छोट करैत बजला तेकर कारण जे एक तँ लोक अपने बेथे तेते \nबेथाएल अिछ जे िकयो सुिनिनहार नै भेटै छै, तैपर जँ खॲरना लऽ खॲचािर देबै तखिन तँ एकेबेर चुãे धधिक \nजाएत। मुदा मन गवाही दैत रहिन जे समधीन ओना बुढ़ाएल जक बूिझ पड़ै छिथ, दस-पच बखMक खेल \nछि[ ह, मुदा मुदMघzीक बाटपर तँ ठाढ़े छिथ। िबजली-पंखाक आगू ताड़क पंखाक पुछ केते काल, जेतेकाल \nिबजली नै रहल मा* तेतेकाल। मुदा मुँहक बरीसँ पहुनमा थोड़े खुश हेता, जखने िबजली औत तखने \nकारखना◌ाक इंजन सेहो औत। मुदा एते बात तँ ज_र जे समधीनक भोगल िजनगीक िकछु रह0 यमय िवचार \nिछपल अिछ। जँ से नै अिछ तँ लोक ऐ बेवसायक अंगीकार िकए केलक। \nजाबे िसनुिरया काका देह-हाथ पोिछ कऽ सुखौलिन ताबे खजुिरया समधीन सेहो चटाइक दुनू कोड़ \nपकिड़ दूबेर झािड़ आगूमे पसािर देलिन। िसनुिरया काकाक बैसबैत अपना बैसलो ने छेली अ◌ािक िबª चेमे \nबजली- \n“हमरा सबहक िदने-दुिनय बेपाट भऽ गेल अिछ तखिन तँ कहुना िदन खेिपए जाइ छी। ऐ देहक \nठेकाने केते जेते काल आँिख तकै छी खाली तेते।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nएक संग खजुिरया समधीन अपन िजनगीक ´ उठा िसनुिरया कØाक मनक तोिप देलकिन, मुदा दोसर \nिदस मनमे एलिन, आशा बाि[ ह   िजनगीक बाट चलब। ´ उठबैत काका पुछलिखन- \n“कारोबारक की हाल-चाल अिछ?” \nिसनुिरया कØाक बात सुिन खजुिरया समधीनक मनमे उठलिन। हाल की रहत, बेहाल किहयौ आिक \nनेहाल किहयौ, छी तँ दुनूक िबª चेमे। अपन झँपले-तोपल बात खजुिरया समधीन बेटी-जमाए घरक मान सेहो \nरखबे करती। बाघ रखए बोन आ बोन रखए बाघ। िकछु भेलिखन तँ गामक खेलौनेटा नै बेटी-जमाए घरक \nिसिरषेजन भेली। बजली- \n“खाइ-पीबै जोकर जखिन भाइए जाइए तखिन नीक नै कहबै तँ अधलो निहय कहबै, सएह अिछ।” \nिठि◌कया कऽ िसनुिरया काका जे िवचार रखलिन से नै सुतरलिन। ओ ठीिकयौने रहिथ जे पंखाक \nआमद-खचMक बात उठौती, मुदा से नै उठौलिन। जिहना अपन चलाकी अढ़ दिब कऽ छेलिन तिहना ओहो अढ़े \nदािब बजली। फेर मनमे उठलिन, मनुख की वनमानुख बिन बोनमे \nरहल, झाड़ी, डवहारी, दुिभआएल, छीलाएल, िचकनाएल सभतिर तँ ओकर बास छइह। हालो-चाल की कोनो एके \nरंग रहैए, िकयो सासुरसँ मािर खा अबैए तँ िकयो सासु-ससुरक मािर कऽ अबैए, िकयो माए-बापक हाथे मािर \nखा चानक बनबैए, तँ िकयो माए-बापक मािर, बा◌ेहुक संग बंगलोर-बG बइ ओगरैए। तहूमे पिरवार तँ आरो बेसी \nझँखुराएल अिछ। एक िदस बª चाक 0 कूलक समाचार रहल तँ दोसर िदस बेटी िबआहक, तेसर िदस \nपेटपूजाक रहल तँ चािरम िदस भोजनदासक। इg यािद-इg यािद। अपनाक समटैत िसनुिरया काका बजला- \n“केते उमेरमे पंखा बनौनाइ िसखिलऐ?” \nओना मनक असल िवचार अखनो नै रखलिन। मनमे पंखाक योजन रहिन जे केते िदन लोक एकरा \nअभावमे क½ ट कटलक, तेकर िनमरजना लेल उपए सोिच कथी उपए केलक। मुदा से नै, िकयो पाकल आम \nदेिख बेिठिकयाएल गोला सोझा-सोझी फेिक तोिड़ लेत से केना मानल जेतै? िकए ने मानल जेतै, अनुभवीक \nफेकब भलिहं नै होउ, मुदा एहनो तँ सG भव अिछए जे आममे गोला लािगओ सकै छै। मन गुG हरलिन। \nगुG हरलिन ई जे एके तीरे आिक एके गोलीए िनशान नै सधै, मुदा अनधुन हजार-पान सए फेकला बाद तँ आम \nटुिटओ सकैए। जिहना ´ फेिक िसनुिरया कØाक मन बौड़ाए लगलिन तिहना दोसर िदस खजुिरया \nसमधीनक। समधीनक मनमे एक संग अनेको ´ उिठ गेलिन- अपन जनम डीह थोड़े छी, जे झूठ बजने \nमाए-बापक नाक कटाएत। तहूमे ऊपर बाइली बेटी-जमाए ऐठाम छी, कनी-मनी कलछपनक मोजर थोड़े हेतै। \nई बात मनमे अिबते जेना छाती सकतेलिन। छाती सकताइते ताना मारैत बजली- \n“समैध, हाल-चाल की कहबिन, िहनके सबहक आँिख-मुँह देिख तीस बखMसँ जीवैत एिलयिन, आब केते \nिदन जीवे करब, बस एतबे हकार देने जेबिन जे मुइला पछाित देख िलहिथ जे खजुिरया समधीन \nचोरी-िछनरपन कऽ धरतीक अ¶-पािन खेलकिन आिक अपन बिह-बलसँ कमा कऽ खेपलिन, जे िकछु \nदेलिन तेकरा उपयोग कऽ जीलकिन आिक उपभोग कऽ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nगÑची माछ जक खजुिरया समधीन तेना ने तरे-तर छछाड़ी कटैत तेते पिनगर थालमे पहुँिच गेली जे \nिसनुिरया काकाक भजे बेभज भऽ गेलिन। फेर मनमे भेलिन जे एना नै काज चलत। बजला- \n“समधीन, िबआहमे केतेटा रिहऐ?” \nिसनुिरया काका ई सोिच ´ फेकलिन जे जुआनी-जबानी िजनगीक वस[ त छी। जेकरा सभ चाहैए मुदा \nभऽ की रहल अिछ? मुदा खजुिरया समधीनक अपन जनमदा*ी माए-बापपर नजिर पहुँच गेलिन। देखल, भोगल \nमाए-बापक पिरवार, जइ पिरवारसँ िबआह-सं0 कार तक भेलिन। साधारण िकसान पिरवार, कêा दसेक अपन \nखेत,परदेिशया सबहक खेत मनखप लऽ पच बीघा जोतक िकसान पिरवार। खेतीसँ जुड़ल पिरवार तँए \nखेतीक सभ लूिर पिरवारमे सभक। ओना िबअ◌ाह माए-बाप ठेकनाइए कऽ केने रहिन। ठेकनाएल ई जे अपने \nतरहक िकसाने पिरवारमे केने रहिथ। मुदा जातीय दुगुMणक चलैत खेत बोहा गेलिन। बँचैत-बँचैत कêा भिरक \nघराड़ीमे चौघारा घरटा बँचलिन। मुदा जिहना जातीय दुगुMण छै तिहना सु-गुण तँ सेहो छइहे। ताड़-खजूरक \nपाक कारोबार करैक रोजगारो तँ आिबए रहल अिछ। मनमे उिठते जेना खजुिरया समधीनक छाती डेािल \nगेलिन। बाट-पड़ल घुª चीक बीच अँटिक गेली। घुª ची ऐ दुआरे जे मनुखमे अपन शि त छै, जे बाटक \nघुª चीक छीिल-छािल एकबz कऽ लैत अिछ। सासुर अिबते खजुिरया समधीनक िजनगी घुª चीमे फँिस मोड़ा \nगेलिन। िजनगीक बदलैक पिरि0 थित बनलिन। जे हसीना माए-बापक ऐठाम अपन खेत-पथार, वाड़ी-फुलवाड़ीमे \nबारहो मास गीित गािब समए िबतबै छेली, सएह आइ हसीनाक िजनगी मोिड़ सोलह¶ी अनाड़ी बना देलकिन। \nतीन भइक भैयारीक पिरवारमे खजुिरया समधीन छोट िदयादनीक _पमे सासुर एली। खगल घर,  हाथे-\nपएरक बले चलैत। बरख दुइए-अढ़ाइएक पछाित भैयारीमे भीन-िभनौज भऽ गेल। कêा भिर घराड़ीमे चौवगली \nघर, घरक आगूओ आ पाछूओमे िकछु-िकछु जमीन खाली। तीनू भइक बीच सबूतन छह धुर दू पौआ, दू \nकनमा, दस कनइ आ दस फनइक बँटबारा भेल। जे बँटवारा भाग लगा-लगा भेल, मुदा घरक अगवास तेहेन \nजे ल¼ गी-डंटासँ बँटवारा हएबे किठन भऽ गेल। तg काल तँ घरे-घर आ अगवास साझीए रखलक, मुदा पिरवारो \nतँ पिरवार छी, दुनू जेठ भायक तीन-तीन स[ तान, छोट भाए स[ तान िविहन। हालेमे िबआहो भेल आ उमेरोमे \nसभसँ छोट। चािर-पच बरख भीन-साझीक बीच पिरवार चलल। भीन-साझीक माने ई जे घरे-घर बँटा, चुिã \nगड़ा गेल, चािरम घर जे दरब जा जक छल ओ साझीए रहल। ताड़-खजूरक पातक कारोबार। कारोबार ई \nजे जिहना खजूरक पातक बीअिन, ओछाइन,मौनी-पौती बनबैत तिहना ताड़क पातक पंखा, चटाइ, झुनझुना \nइg यािद बनबैत। जे कारोबार घर-अँगनासँ बाहर धिरक छेलिन। घर-अँगनाक माने ई जे आँगन-घरमे बीनै \nछेली आ बाहर जा िबकाइ छेलिन। गाममे ताड़ो-खजूरक गाछक कमी निहय। कमीआ◌े◌ं केना रहत जइ गामक \nलोक आमक शौखीन रहत ओइ गाममे आमक गाछी बेसी रहत,मुदा जइ गाममे ताड़ीक शौखीन रहत ओइ \nगाममे तँ तड़बोनीए-खजूरबोनी ने बेसी रहत। जिहना कँटाह खजूरक पात, तिहना धराह ताड़क पात। दुनू \nिदस धार, जिहना छाजामे तिहना पातमे। गाछक कँचका पातक सुखबैले जगह चाही, ओना खजूरक पात \nघरक चारपर सुखबैत, मुदा ताड़क छाजा तँ भाड़ी होइ छै जे घरेक छार उजारत, तँए जमीनेपर सुखबए पड़ै \nछै। तैपर सँ हरोिथया करचीओ, जेकर डट पंखामे लगैत, आ बसो, जेकर बी डटमे लगैत तइ रखैले \nरØा-टोकी शु_ भाइए गेल रहै,  मुदा दोसरो कारण भेल। दोसर कारण ई भेल, जेठ दुनू भइक पिरवार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nनमहर, काज केिनहार दू-दू गोटे, मुदा छोट-छोट बª चाक सG हारैमे समए लगैत तँए तेसर भाएक माने खजुिरया \nसमधीनक बेसी काज भेने आमदनीआ◌े◌ं बेसी होइ। खसैत िजनगी अपन जेठ दुनू भइ उठैत तेसर भाइक \nिजनगीसँ Êेष रोिप दोषारोपन शु_ करए लगल। माए-बापक देल सं0 कार खजुिरया समधीनक पिरवारक \nअनुकूल बनौलक। अनुकूल ई बनौलक जे जिहना िपता तिहना माता बिन पोस पबैक लूिर िसखा देने \nरहिथन। जइसँ खजुिरया समधीन अपना पितओक अनुकूल बना नेने रहिथ, जे यएह उमेर दुिनयक िच[ हैक \nअिछ ई उमेर अवोधसँ सुवोध बनैत िसयान बनैत अिछ। चाहे िसयान पागल बनू आिक िसयान मनुख, मुदा \nहूसब तँ हुिसते हूसैत-हूसैत हुिसया जाएब। जँ अपन तराजूपर घरमराजक कटा लगा तौल लेब सेहो भऽ \nसकैए आ नै जँ धोपचटेमे रिह जाएब तँ समाजक कटा होइ आिक अपने वंशक, जइ िदन तौलल जाएब तइ \nिदन सभ िकयो कािन कऽ रिह जाएत जे फलक वंश बँचल छै आिक िबलिट गेलै। मुदा से नै सासुर \nअिबते खजुिरया समधीन फड़ बाि[ ह िजनगीमे कूिद गेली। मनुखक खगते केते छै, जेहेन िजनगी तेहेन \nखगता। जखिन दुवसा मुिन दुिभ खा कऽ कृ½ णक गुm बनैक दम अपनामे भिर लेलिन तखिन हम सभ तँ \nअ¶ खाइ छी। \nआगू िदस सG ब[ ध बनैक जिहना 0 तर अिछ तिहना पाछूओ िदस तँ अिछए, ओही 0 तरानुकूल दुनू जेठ \nभायक पिरवारक बीच सG ब[ धमे गाढ़ता आएल आ तेसर भाएक आगू बढ़ैसँ रोकैक षàयं* रचए लगल। \nवएह रचना दुनू भैयारीक पिरवारक धमM [ थ बिन गेल। सात सालक बेटी खजुिरया समधीनक, मुदा सझ-\nपरात दुनू िदयािदनीआ◌े◌ं आ भÑसुरोक मुँहक गािरसँ तरे-तर गड़ैत पताल पहुँच, अपनाक सवूरक गाछमे बाि[ ह   \nमािन लेलिन जे मुँहक गािर ताधिर लािग नै करैत जाधिर ओकरा बेवहािरक _प नै देल जाएत। तँए जेठक \nबात िछयिन, अपन िजनगी तँ लोकक अपने हाथ-पएरक अिसरवादे चलैए, हुनका सबहक बातक अिसरवादे \nबुझबिन, कमसँ कम अपन सG ब[ धक पिरचए तँ कराइए रहल छिथ। खैर जे-से। \nिदन झूिक गेल रहै, मुदा सझ नै पड़ल रहै। संजोगसँ तीनू भइआ◌े◌ं आ तीनू िदयािदनीआ◌े◌ं अँगनेमे \nरहिथन। 0 *ीगणक बीच नैहरक बड़§ पन आ छोट§ पनक बात जेठकी िदयािदनी चािल देलिन। खजुिरया \nसमधीन ई नै बूिझ पेली जे 0 *ीगणक एहनो सु-भाव बनै छै जे जँ अपन सासुर पिरवारमे डुमैत देखै तँ \nनैहरक झपल-तोपल बातसँ दोसराक झपए चाहैए। खजुिरया समधीनक एक िदस भाए-बापक िकसानी \nसं0 कार आ दोसर िदस अपन लूिर-बुइिधक सं0 कार एते जोड़ मािर देलकिन जे फड़ बाि[ ह आँगनमे मािट \nफेिक बजली- \n“जँ केकरो माए-बाप जनमा दूध िपऔलकै तँ की हमरा पािन पीआ पोसलकै?” \nन शा बनाएल िसपाही जक एक िदयािदनी, खजुिरया समधीनक बिह पकिड़ आगूमे बेटाक ठाढ़ \nकेलक,तिहना एक भइ पितओक। अनधुन तीनू बेटीओ, अपनो आ पितओ मािर खेलक। मािर खेला पछाित \nखजुिरया समधीन पितक कहलिन- \n“िजनगीक पिहल मरन भऽ गेल। जे बँचल अिछ आिक बँचल रहत, ओहीसँ अिगला िजनगी बनबैक \nअिछ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nअपना देहमे खजुिरया समधीनक 0 *ीगणक मािर लगल रहिन तँए देहक चोट कम आ मनक बेसी \nरहिन,दोहरी चोट दुनू िदयािदनीआ◌े◌ं आ दुनू भÑसूरो िमिल पितक सोझहामे नंगटे ठाढ़ कऽ देने रहिन। मुदा तैयो \nतीनूमे अपनाक होशगिर बूिझ खजुिरया समधीन पितओ आ बेटीओक सेवा करए लगली। िधया-पुताक \nमािर, बेटी लगले नीक भऽ गेलिन, मुदा लाठीक मािरसँ पितक कपारो फुटल, डेनो टुटल आ देहो चुराएल \nरहिन। एक मास िधिसयौर कािट पित मिर गेलिन। ओना लोक-लाज दुआरे दुनू िदयािदनीआ◌े◌ं आ भाइओ कनबे \nकएल, मािटओ देलक मुदा खजुिरया समधीनक मन बड़§ पनसँ अड़§ पन िदस ससरए लगलिन। \nपितक मुइला पछाित खजुिरया समधीन मास िदन तक अिगला िजनगीक िवचार करैमे हेराएल रहली। \nकारणो छल जे एक तँ पित िविहन सोग, दोसर काजो-उदेम आन समैसँ अलग बदिल गेलिन, जइसँ मन नब \nकाज िदस िखंचा गेल रहिन। जेना-जेना आगू मुह समए ससरए लगल तेना-तेना अपनो ‘पितक’ सोग कमए \nलगलिन। जे सोभािवको अिछ। सोभािवक ई जे िजनगीक जे मूल सम0 या, िजनगी ठाढ़ भऽ चलैक, अिछ ओ \nतँ आन कोनो सम0 याक ढकेिलते अिछ। ओना दोसर कारण ईहो छेलिनह, जे पिछला जे कमाइ रहिन ओ \nपितक दबाइ-दा_क संग प£ य-पािन, होइत दुनू माए-बेटीक खेनाइ-पीनाइ धिर पार लगौलकिन। मुदा मास िदन \nबीतैत-बीतैत ओहो सभटा जे घरक धएल धड़ल रहिन, िनं¼हिट गेलिन। \nमास िदनक समए खजुिरया समधीनक िझकझोिड़ देलकिन। पिछला िजनगीक िझकझोिड़ खसा-पड़ा \nएकबट कऽ देलकिन। मुदा जाधिर मनुखो आ आनो-आन जीव-ज[ तुक घटमे परान रहै छै ताधिर िजनगीक \nआशा रिहते छै। सएह खजुिरया समधीनक सेहो भेलिन। आँिख उठा घर िदस तकली तँ बूिझ पड़लिन जे \nघरक तँ चीनमारेक खुzा टुिट गेल! आब केना पिरवार ठाढ़ रहत? कोनो पिरवार उपारजनपर ठाढ़ रहैए। \nजेहेन उपारजन तेहेन घरक चुहचुही आ जेहेन घरक चुहचही तेहेन लोकक चुहचुही। खजुिरया समधीनक \nमनमे उठलिन, अछैते लूिरए जीब केना पएब?ताड़-खजूरक पातक बौस बनबैक लूिर अिछ, जेकर खगता अपनो \nअिछ आ लोकोक छै, मुदा पात हाथ तक पहुँचत केना? जिहना कुशल 0 वावलंबी करीगर कँª चा माल आ \nऔजारक अभावमे अपनाक अधिमिरत बूिझ आशा बाि[ ह हँसैत-खेलैत आगू डेग ई सोिच बढ़बैए जे जिहना \nजमीनसँ सात सीढ़ी ऊपर अकास अिछ, तिहना सात सीढ़ी नीच पताल अिछ जैबीच दुिनय अिछ, तहीमे ने \nहमहूँ छी। पिरवारक उपारजनक अदहा काज मरल देखलिन। मरल ई जे अपने सूखल पातक चीिर बौस \nबनबै छी, से गाछसँ आँगन धिर पहुँचत केना। जिहना उरी िबहारे नै आनो-आनो रा यमे दिछनसँ िसमटी-\nलोहा पार नै भेने ईटाक घरे नै बिन पएल। जँ केतौ बनबो कएल तँ लोहाक काज लकड़ी आ िसमटीक \nकाज मािट केलक, तिहना अपना मनक खजुिरया समधीन पुछलिन- \n“रे मनमा, बाज! िबनु डािरक गाछपर चिढ़ कऽ ताड़-खजूरक पात काटल हेतौ?” \n´ उिठते खजुिरया समधीनक मन थकथका गेलिन। थकथकाइते थाकक-थाक सोग-पीड़ा मनमे उचिर \nगेलिन। उचिर ई गेलिन जे की एहेन समाजमे हमरा सन तीस बखMक िवधवाक बास सG भव अिछ? तीन \nभइक भैयारीक पिरवारमे जे हाथ पकिड़ अनने छला ओ दुिनयमे रहबे ने केला, कहबो केकरा करबै। लगले \nमन तमतमा गेलिन, तमतमा ई गेलिन जे पुmख हुअ आिक मौगी, जँ अपन झपन-तोपन अपने नै राखत तँ \nआनक आशा केतेक काल। लगले मन आगू बिढ़ िनणMए करए लगलिन। करए ई लगलिन जे कारोबार  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nअधख_आ भेला पछाित जँ ओकरा पुड़बै िदस नै बढ़ब तँ िजनगी भार भऽ जाएत। मुदा जैठाम पिरवारक \nसंग एते पैघ अ[ याय भेल आ समाज मुँह तकैत रिह गेल, ओ समाज तँ अपने मरल अिछ! तैठाम हमरा सन \nमनुखक बास हएत? तखिन? तखिन तँ यएह ने जे जेतएसँ ऐठाम आएल छी तैठाम जा बसी, आिक बेटी-जमाए \nऐठाम जा बसी। \nतीन-मुहनीपर अिबते खजुिरया समधीनक मन जेना लसकलिन। एक िदस वृ माता-िपता, दोसर िदस \nडG हाइत बेटी-जमाए। माता-िपता मनमे अिबते अपन िजनगीक भिवस  ‘केते िदन जीब’ आ माए-बापक \nभिवस  ‘केते िदन जीिवत रहता’मे बहुत अ[ तर अिछ। माए-बाप तँ बेटीए जक बुझता मुदा भाए-भौजाइक \nसG ब[ धक जे हवा-िबहािड़ बिह गेल अिछ तइमे तँ आरो दम घॲिट-घॲिट मरब। एक कोिखक स[ तानक बीच \nजैठाम एते दूरी बिन गेल अिछ तैठाम मानव धमM मा* क पना छी। भाए-भौजाइपर नजिर पिड़ते जेना मन \nतमतमा गेलिन। होि[ ह जे केते बाजी केते नै, मुदा वकार नै फुटलिन। वकारो केना फुिटतिन, जैठामक पुmख \nमहापा*,  सहोदर बिहनक कोसो दूर भगबए चाहैए तैठाम आन तँ सहजे आने भेल। \nखजुिरया समधीनक मन फेर थकथका गेलिन। तीन बzीपर ठाढ़ भऽ िहया कऽ तकलिन तँ देखा \nपड़लिन जे एकटा मिरए गेल दा◌ेसर अधम_ए अिछ...। बेटी-जमाएपर तेसर नजिर गेलिन। ओहो तँ ब¶े \nअिछ, लोक बजै छै जे दुिनयमे भीख मिग खाइ बेटी ऐठाम नै जाइ। तखिन? हँ, तखिन उपए अिछ, मनुख-\nमनुखेक अशरामे रहत, तखिन तँ भेल जे पाहुनक _पमे अपनाक नै बूिझ घरबैया बना रही। मनमे खुशी \nएलिन। एते िदन पित कारबारी छला आब जमाए हएत, तखिन तँ एतबे ने अपन इमान राखए पड़त जे जइ \nसमाजमे बास भूिम छल से नै रहल तँए आन समाजक पहुनाइक सनेस िकछु िदऐ। जेते खेबै-पीबै तइसँ बेसी \nकमा कऽ देबै। खजुिरया समधीनक मन मािन गेलिन जे बेटी-जमाए ऐठाम रहब। मुदा लगले मनमे उठलिन \nबेटी-सहनाक िबआह ने दू बरख पिहने भेल, मुदा दुरागमन तँ नै भेल अिछ। मन कुचकुचेलिन। कुचकुचेलिन- \nदुरागमनोक की सीमा-नxगिर छै, तहूमे आब, आब लोक दुरागमन करैए आिक माल-जाल फिरछौट करैए। जँ \nमाल-जालक फिरछौट नै होइ छै तँ पित-पÂीक दुरागमन भेल,मुदा बाल-गोपालक की भेल? देखा-देखी अिहना \nने दुिनय चलै छै। मुदा लगले मन बसैसँ पिहने छोड़ैक िवचार केलकिन। मनुख तँ मनुख छी जे बोनैया \nजानवर आिक मेघैया िचड़ै थोड़े छी, चास-बासबला ने छी। घराड़ीक जँ खरका नै लेब तँ तेहेन-तेहेन गरदिन \nकट िदयाद सभ अिछ जे घराड़ी कटैमे केते समए लगतै। \nयोगी जक खजुिरया समधीन तीनू काजक एकठाम जोड़लिथ। जोड़लिथ ई जे घराड़ी ओहेन लोकक \nहाथे बेिच ली जे दुनू पिरवारक किहयो चैनसँ नै रहए दइ। फेर भेलिन जे जखिन गामसँ जाइते छी, तखिन \nजँ समाजो _पे किहयो नजिर पड़ता तँ आँिख डोिल जाएत। तँए नीक हएत जे तेह लाक बीचमे आिड़-\nपािटक दरमे दुनू भइएक दऽ देबिन। तइसँ ईहो हएत जे जँ पिहनॱ दाम लऽ लेबै तैयो आशापर ओते काल \nरहबे करब, जेते काल बेटी-जमाइक संग घरसँ नै िवदा हएब। \nबेटीक संग जमाए आ तैसंग अपने जाएब नीक नै, मुदा कएलो की जाए? िकछु ने। बेटीक अगुआ \nअपने जाएब। खजुिरया समधीनक मन ठमकलिन। ठमिकते िवचार करए लगली जे तीनूक संग चलैक ब[ धन \nसमाजमे अिछ तैठाम जँ ब[ धन तोिड़ िनकली आ दोसर समाज रहैक अनुमित नै िदअए तखिन केतए भऽ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nरहब? फेर लगले मन घुरलिन जे समाज तँ समु  छी, जइमे लाल मोतीक संग घॲघी-िसतुआ सेहो रिहते \nअिछ। तैठाम दुनूक बेराएब किठन अिछ। केते एहेन पारखी अिछ जे घॲघा-िसतुआ आ लाल-मोतीक \nसG ब[ धक परेिख पौत? के बूझत जे घॲघे-िसतुआक पेटसँ लाल मोती सेहो अबैए? एक िजनगीक इितहास \nछी, तैठाम हमरा नुकाएल नै हएत। डंका बजा कऽ नै कहबै जे समधीन बिन आएल छी, कहबै जे अपन \nबेटी-जमाइक सेवा करए आएल छी। देखै छी जे नेपालमे नागिरकता लेल एते छान-बान रिहतो लोक अपन \nअंगीतक ऐठाम रिह नागिरकता पािबए लइए, गाम-समाज तँ ओइ देशसँ बहुत छोट भेल, मनमे अिबते खजुिरया \nसमधीनक खुशी भेलिन। मन-मािन गेलिन जे बेटी-जमाए ऐठाम रहब अनुिचत नै भेल। मुदा लगले फेर \nभेलिन, मुँह नुका कऽ गाम छोड़बो आ वेशो करब नीक नै। जँ गामसँ मुँह नुका कऽ जाएब तँ सभ िदन \nसमाजक आगू मुँह खसले रहत, तिहना जइ गाममे िछप कऽ वेश करब ओहो तँ तिहना हएत। ई सG भव \nअिछ जे जैठामसँ िनकलब, तेकरा सोझा नै पड़ने मुँह िनª च करैक ´े ने औत, मुदा जैठाम आगू िजनगी \nचलत तैठाम मुँह खसा कऽ रहब...? खजुिरया समधीनक मन तरसऽ-कलपऽ लगलिन। जिहना एक समाजसँ \nतरस रहिन तिहना दा◌ेसर समाज तड़िप कऽ पहुँचब छेलिन। लगले मनमे उठलिन सभसँ बड़ो समाज,जे \nपिरवार आ पिरवारक लोकक जीवन-मरण दइक शि त रखैए। तँए पिहने अपना समाजक पुिछ, अनुमित लऽ \nली। तखिन भेल जे जइ समाजमे जाएब से समाज अंगीकार करत की नै? िकए ने करत, जखिन ओइ \nसमाजक सीख-लीख पकिड़ चलब तँ िकए ने समाज समाज बूझत...। मनमे उिठते खजुिरया समधीन अदहा \nर0 ता खोिल लेली आ अदहा खोलैक िवचार करए लगली। समाजो तँ समु े जक ने गुँहखाक पािनसँ लऽ \nकऽ गंगा-यमुना,सर0 वती नदी धिरक पािन अपना पेटमे समेिट रखने अिछ। जँ समाजमे िकयो एहेन अिछ जे \nकोनो बातक िबनु बुझनॱ बतोर करैए, तँ एहेनो तँ छिथए जे बातोर करै छिथ, तखिन? तखिन िकछु ने। \nएतबे जे पच-दस गोटेसँ िवचािर ली। पच-दस मीिल करी काज हारने-जीतने कोनो ने लाज। आगू बिढ़ते \nखजुिरया समधीन घरक थारी लोटा, घराड़ीक _पैआक संग बेटीक अगुआ जमाए ऐठाम िवदा भेली। \nगामक सीमान टिपते पाछू घूिम गामक गोर लािग दुनू माए-बेटी आगू िदस बढ़ली। बाटमे माए बेटीक \nकहली- \n“बुª ची, िबनु पुmखक पिरवार ओहने भऽ जाइ छै, जेहने बोनमे राम िविहन सीताक रावणक फसमे \nफँिस भेलिन।” \nसहनाक मनमे कोनो िवकार नै। अखिन ओ उमेर नै जे सासुरक बास बुझैत, दूधमुहá बª चा जिहना \nमाइक संग कट-कुशसँ लऽ कऽ कोठा-सोफा धिर, माइक संग एके रंग बुझैए, तिहना सहनो। बाजिल- \n“से की, से की माए?” \nबेटीक िज°ासा देिखते हसीना फूलक कोढ़ी जक 0 फुिटत होइत बजली- \n“बेटी, बेटी चाहे राजघाटक हुअए आिक मुदMघाटक, बेटी-बेटीए होइए।” \nमाइक झपल-तोपल बात सहना नै बूिझ पेलक, फेर िज°ासा करैत बाजिल-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \n“से की माए?” \nसह पिबते हसीना सहिट आगू बिढ़ बजली- \n“बुª ची, जिहना सीता महरानी महरानी नै बिन बोने-बोन िबतेली, तिहना सभ बेटीक िबतबैले कलेजा \nथािम लेबा चाही। जाबे तक आँिख तकै छी ताबैए तकक ने हमर आशा तोरो हेतौ, तेकर पछाित तँ \nअपने लूिरए-मुह ने िजनगी िबतेम।” \nमाइक बातसँ जेना सहनाक माथपर िकछु भार-0 व_प पड़ल। मुदा भारो तँ साधारण भार निहय जे \nसहना बूिझ पबैत। आने िमिथलxगना जक सहनो मुँह ब¶ कऽ सुिन लेलक। बाजल िकछु ने। \nगामक सीमान माने सहनाक सासुर आ खजुिरया समधीनक समिधयौरक िसमानपर पहुँिचते दुनू माइ-धी \nबैिस रहली। िकिरण डुमैक समए बाध-बोनसँ गैवार-मिहंसवारक संग गोबरिबछनी, घसवािहनी सभ गाम िदस \nिवदा भेल तँ दुनू माए-बेटीक बैसल देिख एकटा घसवािहनी पुछलकिन- \n“सुआिसनी, कोन गाम जाएब?” \nगैवार-मिहंसवार गाए-मिहंसक संग आगू बिढ़ गेल मुदा गोबरिबछनीआ◌े◌ं आ घसवािहनीआ◌े◌ं ठाढ़ भऽ \nगेली।‘सुआिसनी’ सुिन खजुिरया समधीनक सुआस एलिन। सुआस अिबते बजली- \n“अखिन धिर बटोही छेलॱ, मुदा आब से नै छी, जँ ऐ गामक लोक रहए देता तँ अही गाममे रिह \nजाएब।” \n‘अही गाम’ सुिन सभक आगूक बात बुझैक िज°ासा भेलिन। घासक िछzो-खुरपी आ गोबरक पथीओ \nसभ रिख चा_भर सँ दुनू माइ-धीक घेिर कऽ बैिस गेली। सोिनय दादी सभसँ उमेरगर, तँए सभ हुनके गप \nकरैले देलकिन। सोिनय दादी खजुिरयाक पुछलिखन- \n“ऐ गाममे िकयो अंगीतो छिथ?” \n‘अंगीत’ सुिन खजुिरया समधीन सहनाक देखबैत बजली- \n“ऐ बª चाक सासुर िछऐ, बाप नै छै, हम माए िछऐ, तँए िजनका संग दान केने छी, ितनका लग पहुँचबए \nजा रहल छी।” \nसहनाक गामक बेटी नै पुतोहु बूिझ संकोच करैत सोिनय दादी पुछलिखन- \n“िकनकर पुतोहु छिथन?” \nजिहना पÂी पितक नाआ◌े◌ं लइसँ संकोच करैत तिहना किनयक माइओ तँ संकोची भाइए जाइ छिथ। से \nखजुिरयो समधीनक भेलिन, मुदा संकोचक संकुिचत करैत खजुिरया समधीन बजली- \n“रशूल, जमाए हेता।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nरशूलक नाआ◌े◌ं सुिनते सोिनय दादी थकमका गेली। थकमका ई गेली जे रशूलक घर तँ अपने घर \nलग अिछ। लगक पड़ोसीआ तँ हम भेबे केिलऐ, तँए अिरआित कऽ लऽ जाएब नीक हएत। बाल-बोध हुअ \nआिक िसयान मुदा गामक बेटी नै पुतोहुए ने भेली। मुदा हमहूँ िकछु भेलॱ तँ तेह ले भेलॱ। कोनो ज_री छै \nजे दुनू पिरवारमे ेमक िमलानीए होइ, गरिमलानीआ◌े◌ं तँ भाइए सकै छै। एहेन ि0 थितमे संगे लऽ जाएब नीक \nहएत? अनेरे दुनू पिरवारक बीच घड़हिरया जक गनजन हएब। मुदा संगो छोड़बक िकयो नीक थोड़े \nकहत? अनेरे लोक कहबे करत जे सोिनय दादी चीि[ ह कऽ अनची[ ह केलक। असमनजसमे सोिनय दादी \nपिड़ गेली। मुदा लगले जुइत फुड़लिन। जुइत ई फुड़लिन जे एहेन िवचार असगर-दुसगरमे आिब \nसकैए, ऐठाम िक कोनो असगरे छी। एक गोटेक समिदया बना घरपर समाद पठा देब नीक हएत, समाज छी \nअपन सामािजकता िनमाहैक ताबैए तक ने भागी छी, जाबे तक घरवारीक कान तक समाद नै पहुँचल। सुनला \nपछाितए ने नीक-अधलाक िवचार हएत। सहरगंजे सोिनय दादी बजली- \n“रशूल ऐठामक समिदया के हेमे?” \nजिहना कोनो नब बात, नब काज वा नब समाचार पिबते िकयो ओकरा बटए चाहैए तिहना \nगोबरिबछनीआ◌े◌ं आ घसवािहनीआ◌े◌ंक बीच भेल। एकक के कहए जे अनेको समिदया भऽ गेल। दूटा अधढेरबा \nबिª चयाक मा¨ यमसँ समाद रशूलक पिरवारमे पहुँचल। समाद पिबते रशूल माइक संग पहुँच दुनू गोटेक \nअिरआित अपना ऐठाम अनलकिन। जेकरा तीस बरख भऽ गेल। \n  \nअपन बात पुिछ िसनुिरया काका खजुिरया समधीनपर नजिर अँटका उर तलासए लगला। िसनुिरया \nकØाक बात सुिन खजुिरया समधीन ठमिक गेली। ठमिकते मन नाचए लगलिन। नचैत मन माए-बापक संग \nवाड़ी-झाड़ीमे केना सजमिन, कदीमा इg यािद अपन हाथक लगौल लीसँ आिन खाइ छेलॱ, मनमे अिबते िबहुँिस \nगेली। िबहुँसब देिख िसनुिरया काकाक भेलिन जे समधीन नीक जक सभ बात कहती, मुदा लगले खजुिरया \nसमधीनक मन दहिक गेलिन। दहिक तखिन गेलिन जखिन नैहर-सासुरक बीच अपन टुटैत िजनगी देखलिन। \nदेिखते दहकल मन िबदिक गेलिन। समधीनक िबदकब देिख िसनुिरया काका भोिथया गेला। भोिथया ई गेला \nजे ई की भेल- एक मुँह कानब एक मुँह गीत? जिहना िसनुिरया काका भोिथयाएल तिहना खजुिरया समधीन \nसेहो बौड़ाएल बतही बटोहीन जक कखनो हँसैत तँ कखनो कनैक सुरसार करए लगली। मुदा बेटी-जमाए \nऐठाम कानबो उिचत नै बूिझ अपन सासुरपर नजिर गेलिन। नजिरक सासुर पहुँिचते मुँह मु0 कुरेलिन। \nमु0 कुराइते िसनुिरया काकापर नजिर देलिन तँ बूिझ पड़लिन जे भिरसक अपने बातमे ओझराएल छिथ अखिन \nसुनैक मन नै छि[ ह। समैओ तँ सएह भऽ गेल अिछ जे केकरा एते पलखित छै जे माए-बाप आ सर-\nसमाजक बात सुनत आिक बूझत। मु0 कुरेली ऐ दुआरे जे जखिन सासुरमे तीनू भैयारीमे अपनाक उठैत \nदेखलिन। मुदा लगले भैयारीक दु मनी मन पािड़ मनक चूिड़ देलकिन। लगले हसनमुँह आ लगले कननमुँह \nसमधीनक देिख िसनुिरया काका आरो भोिथया गेला। ई की भेल? की िवपटाइ आ हँसोर कला एके \nभेल? जोकराइ तँ अ◌ो भेल जे धारा छोिड़ कुधाराक दशMन करैए, मुदा...। िसनुिरया कØाक मन बेकाबू भऽ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nगेलिन। होश हवसा गेलिन। हवास होइते मनमे उठलिन जे एना झिप-तोिप बजने काज नै चलत। खोिल \nकऽ बजला- \n“समधीन, अखिन पिरवारमे केते आमद अिछ आ केते खरच?” \nजिहना थलाह हाथे गÑची पकिड़ राखब, आिक अधडरेड़पर सँ िबलक सप पकड़ब किठन अिछ तिहना \nखजुिरया समधीनक पेटक बात ि◌नकालब िसनुिरया काकाक उकड़ू भऽ गेलिन। गÑची जक ससिर खजुिरया \nसमधीन बजली- \n“जानए जअ आ जानए जा। हम तँ उलफी भेलॱ, अनेरे कोन ज_री अिछ केकरो घरक नीक-\nबेजए बुझैक।” \nगÑची जक गÑिचआइत समधीनक देिख िसनुिरया कØाक मनमे भेलिन, एना नै हएत। बजला- \n“समधीन, जँ आइ अहक पाहुन भऽ जाइ तँ पौहुनाइ कराएब? देिखते िछऐ जे केहेन पािन होइए जे ने \nबाट छोड़ैए आ ने बाट पकड़ैए।” \nऐबेर िसनुिरया काकाक सुतरलिन। खजुिरया समधीन बजली- \n“समिध, नै पान तँ पानक डंटीओ लऽ कऽ सुआगत करबे करबिन। जािनय कऽ तँ भगवान गरीब \nबनौने छिथ, तखिन दरब जापर आएल पहुनक नै िकछु तँ एक लोटा पािनयáसँ तँ मान रखबे \nकरबिन।” \nजिहना पनहाइत गाए मिहंसक मलकार परेिख लैत अिछ तिहना िसनुिरया काका खजुिरया समधीनक \nपरखलिन। परेिख बजला- \n“भिर िदनमे कएटा पंखा बना लइ िछऐ?” \n‘कएटा बना लइ िछऐ’ सुिन खजुिरया समधीन ठमिक गेली। ठमिक ई गेली जे एके गरे काज थोड़े \nहोइए। पिहने गाछसँ कच डािर कािट सुखौल जाइए, तखिन ओकरा पाक चीिर-चीिर छोड़ौल जाइए, तेकरा \nबाद ओकरा छिट-छूँिट बसक डट बना ने बनौल जाइए। तँए ठिह-पठिह िकछु कहब किठन अिछ। \nबजली- \n“कोनो िक एक िदनक काज छी जे िदने-िदन िहसाब बुझबै।” \nजइ दुआरे िसनुिरया काका बात उठौलिन से फेर नै भेलिन। मनमे छि[ ह जे एको गोटेसँ पातक भज \nलगलासँ सभ भज जँ निहयá तँ बहुत भज तँ लिगए जाएत। तेकर कारण भेलिन जे जिहना कोनो गाछक \nिसर उखाड़ला पछाित उखाड़ैक सG भावना बिढ जाइए, तिहना भेलिन, मुदा गाछक मुसरा उखड़त आिक नै \nउखड़त ई तँ ´ अिछए। उखिड़यो सकैए आ निहयá उखिड़ सकैए। ई तँ गाछपर िनभMर करैए। मुदा \nिजनगीक गाछक मुसरा िसराहेटा नै जलाहो होइए। िसनुिरया कØाक मन थकमकेलिन। थकमकाइते पाछू \nउनिट देखलिन तँ एकटा मोटगर सोिड़ पकड़ल बूिझ पड़लिन। बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \n“समधीन, नै बुझलॱ जे की कहिलऐ- जािनय कऽ गरीब भेलॱ?” \nखजुिरया समधीन जािन आ मािनक अरथे ने बुझै छेली। एकेक दुनू बुझै छिथ, मुदा िसनुिरया काका \nतेहेन बात पुिछ रहल छिथ जे की कहबिन। धकाइत बजली- \n“समधी, ईहो बड़ बतबनौन छिथ, हमरा गाम िदस अिहना लोक बजैए जे जान-मान एके छी।” \nओना िसनुिरया काका जान-मानमे ओझरए लगला। मुदा मनमे एलिन, िजनगी जाल छी, एक िदस घुरछी \nछोड़बै छी दोसर िदस लिग जाइए। आिक नबके बिन जाइए। आब कहू जे अमीर-गरीब जनमाउ छी आिक \nबरखाउ? ई केना झपल-तोपलमे बूझब? होइ तँ दुनू छइहे, बुढ़ाड़ीमे बजै काल सभ बजैए जे हमर िजनगीक \nअमुक समए 0 वणM काल छल, आ अमुक समए अ[ धकार काल। मुदा केना 0 वणM काल एबो कएल आ गेबो \nकएल, से केना बुझबै? जी जित बजला- \n“समधीन, एहनो तँ समए रहबे ने कएल हएत जे नीक-िनकुत खेबो-पीबो केने हएब आ घरो-दुआर \nबनौने हएब?” \nिसनुिरया कØाक बात सुिन खजुिरया समधीनक मनमे खुशी उधकलिन। उधिकते चौअिनय मुँह फुल-\nफुलेलिन। फुल-फुलाइते बजला- \n“समधी, की िदन छल आ की दुिनय, चा_कात हिरहरे देिखऐ। मुदा िदन धराबए तीन नाम।” \nखजुिरया समधीनक बात सुिन िसनुिरया काका फेिर भोिथयए लगला। मनमे उठलिन कहू, ई की \nभेल? एक िदस  ‘हिरहरे’ दोसर िदस  ‘तीन नाम’ सेहो बािजए देलिन। मन कहलकिन, जिहना अपनेक पीछराह \nपुmख बुझै छी तिहना भिरसक समधीनो िपछराहे छिथ। एक तँ एके पीª छर केतेक पीछरा खसबैए, तैपर \nिटकाशन धेने समधीनो...। लगले मन धØा मारलकिन। बजला- \n“घरक नोन-तेल जारिन-काठीसँ लऽ कऽ ला-कपड़ा अ◌ा घर-घरहट करैत हाथ-मुêीमे केते, सालक \nपछाित बँचै छेलए?” \nिसनुिरया कØाक बात सुिन फेर खजुिरया समधीन सुरकुिनय मािर बजली- \n“समधी, िहनकासँ कोनो लाथ िकए करबिन। जिहना ई पोता-पोतीक बीच जीबै छिथ तिहना ने हमहूँ \nनाित-नातीन संग अही समाजमे जीबै छी। दुनू गोटे एक बतिरया भेलॱ, हम अह जे करबै, जेना चलबै \nतिहना ने बालो-बª चा ठेकना कऽ चलतै। जखिन अहूँ बाबा-दादाक कोरामे छेलॱ तही समए ने हमहूँ \nछेलॱ, जखिन दुनू गोरेक माए-बाबू एकठाम दुनू गोरेक रिख खेलौने हेता तखिन भाइए-बिहनक सG ब[ ध \nबनौने हेता िकने?” \nएक संग अनेको ´ खजुिरया समधीनक िसनुिरया कØाक मनमे आिब अँटिक गेलिन। बखक बु¶ो \nछोट होइत-होइत छूिट गेल। वादलो टुकड़ी-टुकड़ी होइत छँटए लगल। बीच दोग देने सुजMक लाली उगल। \nलाली उिगते खजुिरया समधीनक मन सेहो लिलयए लगलिन। िसनुिरया काका बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \n“समधीन, जेतबो िदन हम सभ लिलयाएल रहलॱ तेतबो िदन िधया-पुता थोड़बे लिलयाएल रहत। \nतखिन तँ जेतबे िदन जीबै छी तेतबे िदनक ने भागी हेबै। जाइ छी।” \n  \n \n  \n \n[1] [1] [1] [1]  मोिन वा _कल पािन \n  \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n३३ ३३. . . . पX पX पX पX  \n  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार आशीष अनिच[हार-- --    22 22 टाटा टाटा गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. कैलाश कैलाश कैलाश कैलाश-- -- जिहना करब ओिहना पाए जिहना करब ओिहना पाए जिहना करब ओिहना पाए जिहना करब ओिहना पाएबब बब \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय  ''''चंदूचंदू चंदूचंदू''''-- --22 22टा किवताटा किवताटा किवताटा किवता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. डॉ॰ डॉ॰ डॉ॰ डॉ॰  शिशधर शिशधर शिशधर शिशधर  कुमर कुमर कुमर कुमर  ““ ““िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह”” ””-- --2 2 2 2 टा किवताटा किवताटा किवताटा किवता \n  \nआशीष अनिच[हार \nगजल \n1 \n  \nदुिनय अ[हार तोरा िबनु \nसभटा बेकार तोरा िबनु \n  \nहेड़ा गेलै हँसी हGमर \nछै नोरक धार तोरा िबनु \n  \nआँचर काजर िपआसल छै \nनै छै उार तोरा िबनु \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \n  \nतोहर छोड़ल इयादे टा \nकरतै उपकार तोरा िबनु \n  \nची[हल जानल मुदा तैयो \nछी अनिच[हार तोरा िबनु \n  \n  \nसभ पितमे 2222-122  मा*ा©म अिछ \n  \n2  \n  \nगेलहुँ हम हुनका लग \nएलिथ ओ हमरा लग \n  \nचोट छलै पैघ मुदा \nबजबै हम ककरा लग \n  \nरंगक धुरखेलामे \nकिरया छै उजरा लग \n  \nहुनकर देह हमर देह \nधधरा छै धधरा लग \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nबिन गेलै जोग हमर \nअपने छिथ पतरा लग \n  \nसभ पितमे 22+22+22  मा*ा©म अिछ। \nदू टा अलग-अलग श®दक लघुक एकटा दीघM मानबाक छूट लेल गेल अिछ। \nचािरम शेरक पिहल पितक अंितम लघु अितिरत छूट अिछ \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \nकैलाश \n  \nजिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब जिहना करब ओिहना पाएब \n \nचpड धूम मे \nसाठी वषMक दुःखीआ \nजखन खेत सँ काम कऽ घर आएल \nअक बके रिह गेल ......२ \n \nबेटा ‘सोिभता’ खाइत छल \nपुतहुँ खुब गनगनाइत छल । \nई बुढवा एकटा काल छै \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nजखन कोई खाइत, तखने आिब जाइत \n \nथाकल िपडाएल दुःखीआ \nभुकुर भुकुर कानए लागल \nतखने पोता ‘राहुल’ िचहुक बाजल \nअह िकया कनैत छी बाबा \nएक िदन ओहो सभ बुढ हएत ...२ \n \nओिह पर सोिभता बोमिक उठल \nपुतहुँ बाढिन लऽ कऽ दौडल \nहम सोचने छली पढा िलखा के डाटर बनाएब \nबुढवा लग रिह के भऽ गेल अभागल...२ \n \nदुःखीआ अितत मे डुिब गेल \nजिहया सोिभता बौआ रहय \nबाबु हमरा ई चाही \nतुm[त फरमाईस पुरा होबाक चाही....२ \n \nकिनको हम िखिसआइत छली \nकिनय हमर लोहैछ बजैत छल \nऐना िकया करैछी \nइहे ते बुढपा के सहारा छै \nअखन बौआ के िखअबै \nबुढपा म­ बौआ िखआएत...२ \n \nआई ओ दुनिय छोिड चली गेल \nऐह देखबाक लेल हम रिहगेली \nहे भगवान ! उठा िलए हमरो । \nसोिच सोिच ओ कानए लागल \n \nतखने पोता भात लािब कऽ \nबाबा के गोदी म­ बैिस गेल \nबाबा ! खाउँ न भात, िकया कनैत छी । \nहम बडका होएब, खुब कमाएब  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nसबटा ढौवा अिहके देव.....२ \n \nइएह बोिल सुिनक दुःखीआ क \nदूनू आँिख के नोर रौदी जेक सुिख गेल \nजखन देह पकिड िहलबैअ पौता \nओ ओिह ठाम लुढैक गेल....२ \n \n३० वषMक बाद \nसोिभता सेहो बुढ भऽ गेल \nबेटा आ बापक बीच दुरी बिढ गेल \nगाम म­ पîचायत बैसल \nपîच सब बाजल, बाप अब थिल गेलौ \nअब तोरे िखआबए पडतौ...२ \n \nबेटा राहुल कडैक कऽ बाजल \nबाबा हमरो बड बुढ छल \nतिहया अह सभ कता छली \nजेना बाबा बेटा के छोिड़ परलोक गेलि[ह \nआई हमहुँ बाप के छोिड़ चिल जाइब....२ \n \nनिह हमरा सGपित चाही \nनिह चाही ऐहन बाप \nई त दुिनय के िरत छैक \nजिहना करब ओिहना पाएब....२ \n \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nसंतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय संतोष कुमार राय  ''''चंदूचंदू चंदूचंदू'''' \n \nजािमया िमिलया इ0लािमया,नव िदली-११००२५ \nसँ एम.ए.,बी.एड,बी.ए., \nाम-मंगरौना,डाकघर-गोनौली \nथाना-अंधराठाढ़ी,िजला-मधुबनी, \n िबहार,पीन-847401 \n1 \nिगरवी \n \nहमर िजनगी दोसरक हाथ मे अिछ, \nहमर सू¶ देह काठ जँका \nलोथ परल अिछ जेना मसक लोथरा, \nई समयक फेिर अिछ. \n \nजकरा हाथ मे दम निह \nसे हाथी कहावित अिछ \nमजबूरी सभहक Êािर खटकवैत छै, \nआई हमर तँ कािã अहक. \n \nटकाक खेल मे बिड़ दाव-प­च छै, \nगािड़क ïाइवर जँका ¨यान राख' पड़ैत छै, \nकिनको चूक थाल मे पैर बुिझयौ, \nिकएक तँ  मनुख मनुख निह रिह गेलै. \n \nकािरख सँ दूिर कते िदन भािग सकैत छी, \nजखन घरे कािरखक यिद बनौल गेल अिछ, \nआgमा केर कैद करनै नीक निह, \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nिकएक तँ िगरवी देह अिछ. \n \nई हमर अकािशत आओर 0वरिचत रचना अिछ. \nकोनहु िववादक ि0थित मे िजGमेदार हम रहब. \n \n2 \nधानमं*ी के छिथ धानमं*ी के छिथ धानमं*ी के छिथ धानमं*ी के छिथ?? ?? \n \nिनक िदन आएत, \nइ मोनक वहम अिछ, \nसा केर खेल मे , \nसभहक पाएर मे थाल छि[ह. \n \nबजटक हो- हला, \nआओर संसद मे बानर नाच, \nगरीबक पेट पर डाका िछयैय, \nजनता सँ फेर दगाबाजी भएल. \n \nरैला-पर-रैला, \nजनता सँ  वोट लेबाक रणनीित िछयैय, \nसा-पिरवतMन केर नाम पर ठिग, \nझूठ केर खेती िछयैय... \n \nजनता िपसा रहल छिथ, \nथारी सँ रोटी दूर भ' रहल छै, \nमाय हमरा सँ पुछैत छिथ- \nधानमं*ी के छिथ-मोदी वा मनमोहन? \n \nई हमर मौिलक आओर अकािशत रचना अिछ. \nकोनहु िववादक ि0थित मे एकर िजGमेदारी हम लैत छी. \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nडॉ॰ डॉ॰ डॉ॰ डॉ॰  शिशधर शिशधर शिशधर शिशधर  कुमर कुमर कुमर कुमर  ““ ““िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह”” ””    \nाम ाम ाम ाम  –– –– mचौल mचौल mचौल mचौल  (( ((दुलारपुर दुलारपुर दुलारपुर दुलारपुर  –– –– mचौल mचौल mचौल mचौल)) ))    \nपो॰ पो॰ पो॰ पो॰-- -- मकरमपुर मकरमपुर मकरमपुर मकरमपुर,, ,, िज॰ िज॰ िज॰ िज॰  –– –– दरभंगादरभंगादरभंगादरभंगा    \nिपन िपन िपन िपन  -- -- ८४७२३४ ८४७२३४ ८४७२३४ ८४७२३४    \n     \n11 11    \nओजोन ओजोन ओजोन ओजोन    \nओजोन ओजोन ओजोन ओजोन –– ––    ओजोन बàड सुनै छीओजोन बàड सुनै छीओजोन बàड सुनै छीओजोन बàड सुनै छी,, ,,    \nकी िथक कने बताउ । की िथक कने बताउ । की िथक कने बताउ । की िथक कने बताउ ।    \nसुनलहुँ बहुते िकछु निञ बुझलहुँसुनलहुँ बहुते िकछु निञ बुझलहुँसुनलहुँ बहुते िकछु निञ बुझलहुँसुनलहुँ बहुते िकछु निञ बुझलहुँ,, ,,    \nहमरो िकछु समझाउ ।। हमरो िकछु समझाउ ।। हमरो िकछु समझाउ ।। हमरो िकछु समझाउ ।।    \n     \n     \nएक तggव िथक गैस _पमेएक तggव िथक गैस _पमेएक तggव िथक गैस _पमेएक तggव िथक गैस _पमे,, ,,    \nनव जकर ऑसीजन । नव जकर ऑसीजन । नव जकर ऑसीजन । नव जकर ऑसीजन ।    \nदू परमाणुक युितक अणु जेदू परमाणुक युितक अणु जेदू परमाणुक युितक अणु जेदू परमाणुक युितक अणु जे,, ,,    \nसे पिरिचत ऑसीजन । से पिरिचत ऑसीजन । से पिरिचत ऑसीजन । से पिरिचत ऑसीजन ।    \nगाछ गाछ गाछ गाछ-- --िबिरछ सभ ज[तु मनुखोिबिरछ सभ ज[तु मनुखोिबिरछ सभ ज[तु मनुखोिबिरछ सभ ज[तु मनुखो,, ,,    \nइएह इएह इएह इएह  ससमे ससमे ससमे ससमे  लैत लैत लैत लैत’’’’िछ । िछ । िछ । िछ ।    \nगाछ िबिरछ पुिन आन ि©यामेगाछ िबिरछ पुिन आन ि©यामेगाछ िबिरछ पुिन आन ि©यामेगाछ िबिरछ पुिन आन ि©यामे,, ,,    \nऑसीजन ऑसीजन ऑसीजन ऑसीजन  छोड़ैत छोड़ैत छोड़ैत छोड़ैत’’’’िछ । िछ । िछ । िछ ।    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \nऑसीजन केर ि*परमाणुक ऑसीजन केर ि*परमाणुक ऑसीजन केर ि*परमाणुक ऑसीजन केर ि*परमाणुक,, ,,    \nयुितसँ बनल युितसँ बनल युितसँ बनल युितसँ बनल  ओजोन । ओजोन । ओजोन । ओजोन ।    \nसस लेबा केर ऑसीजनसँसस लेबा केर ऑसीजनसँसस लेबा केर ऑसीजनसँसस लेबा केर ऑसीजनसँ,, ,,    \nिबकुल अलग ओजोन । िबकुल अलग ओजोन । िबकुल अलग ओजोन । िबकुल अलग ओजोन ।    \n     \nजँ एतबा धिर समिझ गेलहुँजँ एतबा धिर समिझ गेलहुँजँ एतबा धिर समिझ गेलहुँजँ एतबा धिर समिझ गेलहुँ,, ,,    \nतँऽ तँऽ तँऽ तँऽ  आगू आगू आगू आगू  बात बात बात बात       बढ़ाउ । बढ़ाउ । बढ़ाउ । बढ़ाउ ।    \nनिञ बुझलहुँ निञ बुझलहुँ निञ बुझलहुँ निञ बुझलहुँ -- --    तँऽ सेहो बाजूतँऽ सेहो बाजूतँऽ सेहो बाजूतँऽ सेहो बाजू,, ,,    \nकी िदØत कतऽ बताउ ।। की िदØत कतऽ बताउ ।। की िदØत कतऽ बताउ ।। की िदØत कतऽ बताउ ।।    \n     \n     \nताप©मक घट ताप©मक घट ताप©मक घट ताप©मक घट-- --बढ़ अनुसारबढ़ अनुसारबढ़ अनुसारबढ़ अनुसार,, ,,    \nचािर पड़त वायुमpडल केर । चािर पड़त वायुमpडल केर । चािर पड़त वायुमpडल केर । चािर पड़त वायुमpडल केर ।    \nआन िविश¥ गुणक आधारआन िविश¥ गुणक आधारआन िविश¥ गुणक आधारआन िविश¥ गुणक आधार,, ,,    \n      उपिवभाग पुिन हर मpडल केर । उपिवभाग पुिन हर मpडल केर । उपिवभाग पुिन हर मpडल केर । उपिवभाग पुिन हर मpडल केर ।    \nपिहल 'ोभ पिहल 'ोभ पिहल 'ोभ पिहल 'ोभ, , , , समताप फेर समताप फेर समताप फेर समताप फेर,, ,,    \nआ आ आ आ  म¨य म¨य म¨य म¨य-- --ताप तेसर ताप तेसर ताप तेसर ताप तेसर-- --चािरम । चािरम । चािरम । चािरम ।    \nसमतापक समतापक समतापक समतापक  उपरी सीमा उपरी सीमा उपरी सीमा उपरी सीमा  पर पर पर पर,, ,,    \nघटना घटना घटना घटना  एक एक एक एक  घटय घटय घटय घटय  बंिकम । बंिकम । बंिकम । बंिकम ।    \nसूयMिकरण केर एक घटक जेसूयMिकरण केर एक घटक जेसूयMिकरण केर एक घटक जेसूयMिकरण केर एक घटक जे,, ,,    \nपराबैगनी पराबैगनी पराबैगनी पराबैगनी  िकरण िकरण िकरण िकरण  कहाबय । कहाबय । कहाबय । कहाबय ।    \nतकरा अवशोिषत कऽ एिह ठतकरा अवशोिषत कऽ एिह ठतकरा अवशोिषत कऽ एिह ठतकरा अवशोिषत कऽ एिह ठ,, ,,     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \nऑसीजन ओजोन बनाबय । ऑसीजन ओजोन बनाबय । ऑसीजन ओजोन बनाबय । ऑसीजन ओजोन बनाबय ।    \n     \nओजोनक ओजोनक ओजोनक ओजोनक  ईई ईई     ज[म ज[म ज[म ज[म -- --    ि©याि©याि©याि©या,, ,,    \nसुिन सुिन सुिन सुिन  कऽ ने अनठाउ । कऽ ने अनठाउ । कऽ ने अनठाउ । कऽ ने अनठाउ ।    \nई घटना ई घटना ई घटना ई घटना  निञ िथक निञ िथक निञ िथक निञ िथक  मामूलीमामूलीमामूलीमामूली,, ,,    \nमुँहक जुिन मुँहक जुिन मुँहक जुिन मुँहक जुिन  िबचकाउ ।। िबचकाउ ।। िबचकाउ ।। िबचकाउ ।।    \n     \n     \nई ओजोन रहय ओिह ठई ओजोन रहय ओिह ठई ओजोन रहय ओिह ठई ओजोन रहय ओिह ठ,, ,,    \nने ने ने ने  ऊपर ऊपर ऊपर ऊपर –– ––    नीच नीच नीच नीच   जाय । जाय । जाय । जाय ।    \nपातड़ सन 0तर बनबय पातड़ सन 0तर बनबय पातड़ सन 0तर बनबय पातड़ सन 0तर बनबय, , , , सेसे सेसे    \nओजोन ओजोन ओजोन ओजोन       पड़त पड़त पड़त पड़त   कहाकहा कहाकहाय । य । य । य ।    \nछा सन धरती पर तानल छा सन धरती पर तानल छा सन धरती पर तानल छा सन धरती पर तानल,, ,,    \nओ जीवन र'क बनइछ । ओ जीवन र'क बनइछ । ओ जीवन र'क बनइछ । ओ जीवन र'क बनइछ ।    \nदु¥ पराबैगनी िकरण केर दु¥ पराबैगनी िकरण केर दु¥ पराबैगनी िकरण केर दु¥ पराबैगनी िकरण केर,, ,,    \nई सXः ई सXः ई सXः ई सXः  भ'क बनइछ । भ'क बनइछ । भ'क बनइछ । भ'क बनइछ ।    \nटूटय टूटय टूटय टूटय –– ––    बनय बनय बनय बनय –– ––    पुनः टूटय पुनः टूटय पुनः टूटय पुनः टूटय,, ,,    \nओजोनक अणु ओजोनक अणु ओजोनक अणु ओजोनक अणु  िनर[तर । िनर[तर । िनर[तर । िनर[तर ।    \nस[तुिलत िनमण स[तुिलत िनमण स[तुिलत िनमण स[तुिलत िनमण –– ––    ¨वंश ¨वंश ¨वंश ¨वंश,, ,,    \nत बुिझ ने पड़इछ अ[तर । त बुिझ ने पड़इछ अ[तर । त बुिझ ने पड़इछ अ[तर । त बुिझ ने पड़इछ अ[तर ।    \n     \nपराबैगनी पराबैगनी पराबैगनी पराबैगनी  अिछ अिछ अिछ अिछ   गुनधुनमेगुनधुनमेगुनधुनमेगुनधुनमे,, ,,     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \nभीतर भीतर भीतर भीतर  कोना कऽ जाउ । कोना कऽ जाउ । कोना कऽ जाउ । कोना कऽ जाउ ।    \nओजोनक ओजोनक ओजोनक ओजोनक       अभेX अभेX अभेX अभेX   दुगMमेदुगMमेदुगMमेदुगMमे,, ,,    \nकोना कऽ से[ह लगाउ ।। कोना कऽ से[ह लगाउ ।। कोना कऽ से[ह लगाउ ।। कोना कऽ से[ह लगाउ ।।    \n     \n     \nएतबामे मानव िवकाश केर एतबामे मानव िवकाश केर एतबामे मानव िवकाश केर एतबामे मानव िवकाश केर,, ,,    \nशंखनाद शंखनाद शंखनाद शंखनाद    सॱसे सॱसे सॱसे सॱसे   भेलै । भेलै । भेलै । भेलै ।    \nऔXोिगक िवकाशक परचम औXोिगक िवकाशक परचम औXोिगक िवकाशक परचम औXोिगक िवकाशक परचम,, ,,    \nओजोनहुओजोनहुओजोनहुओजोनहु      पर पर पर पर   फहरेलै । फहरेलै । फहरेलै । फहरेलै ।    \nसी॰एफ॰सी॰ छल सेनापित सी॰एफ॰सी॰ छल सेनापित सी॰एफ॰सी॰ छल सेनापित सी॰एफ॰सी॰ छल सेनापित,, ,,    \nओ ओजोनक संहार केलक। ओ ओजोनक संहार केलक। ओ ओजोनक संहार केलक। ओ ओजोनक संहार केलक।    \nभूर बना ओजोन पड़तमेभूर बना ओजोन पड़तमेभूर बना ओजोन पड़तमेभूर बना ओजोन पड़तमे,, ,,    \nदु¥ िकरणक बाट देलक । दु¥ िकरणक बाट देलक । दु¥ िकरणक बाट देलक । दु¥ िकरणक बाट देलक ।    \nपराबैगनी जा धरती पर पराबैगनी जा धरती पर पराबैगनी जा धरती पर पराबैगनी जा धरती पर,, ,,    \nडी॰एन॰ए॰ पर घात करय । डी॰एन॰ए॰ पर घात करय । डी॰एन॰ए॰ पर घात करय । डी॰एन॰ए॰ पर घात करय ।    \nडी॰एन॰ए॰ गुणसू* जीवनक डी॰एन॰ए॰ गुणसू* जीवनक डी॰एन॰ए॰ गुणसू* जीवनक डी॰एन॰ए॰ गुणसू* जीवनक,, ,,    \nतकरे संग तकरे संग तकरे संग तकरे संग  उgपात करय । उgपात करय । उgपात करय । उgपात करय ।    \n     \nककMरोग ककMरोग ककMरोग ककMरोग  gवक् सँ gवक् सँ gवक् सँ gवक् सँ  सGबि[धत सGबि[धत सGबि[धत सGबि[धत,, ,,    \nबाढ़त बाढ़त बाढ़त बाढ़त  से बुिझ जाउ । से बुिझ जाउ । से बुिझ जाउ । से बुिझ जाउ ।    \nजल जल जल जल-- --थल थल थल थल-- --नभ नभ नभ नभ-- --ऋतुच© एखनुकाऋतुच© एखनुकाऋतुच© एखनुकाऋतुच© एखनुका,, ,,    \nबदलत एकदम बाउ ।। बदलत एकदम बाउ ।। बदलत एकदम बाउ ।। बदलत एकदम बाउ ।।    \n      िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \n     \nजँ भिव½यमे निञ चाहीजँ भिव½यमे निञ चाहीजँ भिव½यमे निञ चाहीजँ भिव½यमे निञ चाही,, ,,    \nएहेन सन िकछु बदलाव । एहेन सन िकछु बदलाव । एहेन सन िकछु बदलाव । एहेन सन िकछु बदलाव ।    \nब¶ क_ हर एक घटक ब¶ क_ हर एक घटक ब¶ क_ हर एक घटक ब¶ क_ हर एक घटक,, ,,जिन जिन जिन जिन    \nसी॰एफ॰सी॰ सी॰एफ॰सी॰ सी॰एफ॰सी॰ सी॰एफ॰सी॰  सन सन सन सन  भाव । भाव । भाव । भाव ।    \nशीतक ए॰सी॰ आ ñीज केर शीतक ए॰सी॰ आ ñीज केर शीतक ए॰सी॰ आ ñीज केर शीतक ए॰सी॰ आ ñीज केर,, ,,    \nतg'ण तg'ण तg'ण तg'ण  बदलल बदलल बदलल बदलल       जाए । जाए । जाए । जाए ।    \nणोदक णोदक णोदक णोदक-- --रॉकेट ई[धन केर रॉकेट ई[धन केर रॉकेट ई[धन केर रॉकेट ई[धन केर,, ,,    \nहोहो होहो      उपयुत उपयुत उपयुत उपयुत       उपाय । उपाय । उपाय । उपाय ।    \nएखनहु चेतब तँऽ बषò धिर एखनहु चेतब तँऽ बषò धिर एखनहु चेतब तँऽ बषò धिर एखनहु चेतब तँऽ बषò धिर,, ,,    \n'ितपुितMमे 'ितपुितMमे 'ितपुितMमे 'ितपुितMमे     लागत । लागत । लागत । लागत ।    \nजँ िवलGब किनञोजँ िवलGब किनञोजँ िवलGब किनञोजँ िवलGब किनञो    \n होएत तँऽ होएत तँऽ होएत तँऽ होएत तँऽ,, ,,    \nहमसभ होएब अभागल । हमसभ होएब अभागल । हमसभ होएब अभागल । हमसभ होएब अभागल ।    \n     \nिवकिसत रा½ß स'म अिधभारक िवकिसत रा½ß स'म अिधभारक िवकिसत रा½ß स'म अिधभारक िवकिसत रा½ß स'म अिधभारक,, ,,    \nत त त त  अिधभार अिधभार अिधभार अिधभार  उठाउ । उठाउ । उठाउ । उठाउ ।    \nअ[य रा½ß अ[य रा½ß अ[य रा½ß अ[य रा½ß    िबनु मुँह िबचकओनेिबनु मुँह िबचकओनेिबनु मुँह िबचकओनेिबनु मुँह िबचकओने,, ,,    \nिनज दाियgव िनभाउ ।। िनज दाियgव िनभाउ ।। िनज दाियgव िनभाउ ।। िनज दाियgव िनभाउ ।।    \n22 22    \nदूषण दूषण दूषण दूषण    \n     \n      िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n60 \n \nकष¸ण दूिषत सभ िकछु िथक कष¸ण दूिषत सभ िकछु िथक कष¸ण दूिषत सभ िकछु िथक कष¸ण दूिषत सभ िकछु िथक,, ,,     अनारो¼य केर जननी । अनारो¼य केर जननी । अनारो¼य केर जननी । अनारो¼य केर जननी ।    \nई दैवक निञ छी कोप ई दैवक निञ छी कोप ई दैवक निञ छी कोप ई दैवक निञ छी कोप, , , , छी मनुखक अपनिह करनी ।। छी मनुखक अपनिह करनी ।। छी मनुखक अपनिह करनी ।। छी मनुखक अपनिह करनी ।।    \n     \nकोनहु ब0तु जञो ग[दा भऽ गेल कोनहु ब0तु जञो ग[दा भऽ गेल कोनहु ब0तु जञो ग[दा भऽ गेल कोनहु ब0तु जञो ग[दा भऽ गेल, , , , दूिषत ओ कहबैत दूिषत ओ कहबैत दूिषत ओ कहबैत दूिषत ओ कहबैत’’’’िछ । िछ । िछ । िछ ।    \nकष¸ण मतलब अितशय अिछ कष¸ण मतलब अितशय अिछ कष¸ण मतलब अितशय अिछ कष¸ण मतलब अितशय अिछ, , , , सीमा सीमा सीमा सीमा –– ––    हद जनबैत हद जनबैत हद जनबैत हद जनबैत’’’’िछ ।। िछ ।। िछ ।। िछ ।।    \n     \nसीमासँ सीमासँ सीमासँ सीमासँ  बेसी बेसी बेसी बेसी  अबाज अबाज अबाज अबाज  जञोजञो जञोजञो, , , ,  कहबै कहबै कहबै कहबै  ¨विनक दूषण । ¨विनक दूषण । ¨विनक दूषण । ¨विनक दूषण ।    \nऊँच सुनब ऊँच सुनब ऊँच सुनब ऊँच सुनब, , , , अनुनाद अनुनाद अनुनाद अनुनाद –– ––    नाद नाद नाद नाद, , , , बािधयM एकर अिछ ल'ण ।। बािधयM एकर अिछ ल'ण ।। बािधयM एकर अिछ ल'ण ।। बािधयM एकर अिछ ल'ण ।।    \n     \nदुिषत हवा जञो सस लेल तँऽ दुिषत हवा जञो सस लेल तँऽ दुिषत हवा जञो सस लेल तँऽ दुिषत हवा जञो सस लेल तँऽ,, ,,     ससक होएत ससक होएत ससक होएत ससक होएत  बेमारी । बेमारी । बेमारी । बेमारी ।    \nदमा दमा दमा दमा –– ––    एलज¡एलज¡एलज¡एलज¡     आओर पता आओर पता आओर पता आओर पता  निञ निञ निञ निञ, , , , की की की की –– ––    की महामारी ।। की महामारी ।। की महामारी ।। की महामारी ।।    \n     \nदुिषत पािन िपउबा सँ जेसब दुिषत पािन िपउबा सँ जेसब दुिषत पािन िपउबा सँ जेसब दुिषत पािन िपउबा सँ जेसब, , , , होइत होइत होइत होइत’’’’िछ से बुझले अिछ । िछ से बुझले अिछ । िछ से बुझले अिछ । िछ से बुझले अिछ ।    \nपेट खड़ापेट खड़ापेट खड़ापेट खड़ाब आ हैजा पेिचश ब आ हैजा पेिचश ब आ हैजा पेिचश ब आ हैजा पेिचश,, ,,     सभटा देखलेसभटा देखलेसभटा देखलेसभटा देखले–– ––सुनले अिछ ।। सुनले अिछ ।। सुनले अिछ ।। सुनले अिछ ।।    \n     \nमृदा मृदा मृदा मृदा –– ––    भूिम भूिम भूिम भूिम      सेहो दूिषत भऽ सेहो दूिषत भऽ सेहो दूिषत भऽ सेहो दूिषत भऽ,, ,,     बहुतेबहुतेबहुतेबहुते     करैछ करैछ करैछ करैछ      सम0या । सम0या । सम0या । सम0या ।    \nकऽलक पािन आ खेतक उपजाकऽलक पािन आ खेतक उपजाकऽलक पािन आ खेतक उपजाकऽलक पािन आ खेतक उपजा, , , , माहुर सनक अभÜया ।। माहुर सनक अभÜया ।। माहुर सनक अभÜया ।। माहुर सनक अभÜया ।।    \n     \nरेिडयोधम¡रेिडयोधम¡रेिडयोधम¡रेिडयोधम¡     अिछ पदाथM जञोअिछ पदाथM जञोअिछ पदाथM जञोअिछ पदाथM जञो, , , , िविकरण करय दूषण । िविकरण करय दूषण । िविकरण करय दूषण । िविकरण करय दूषण ।    \nधरा धरा धरा धरा –– ––    पािन तँऽ दूिषत अिछए पािन तँऽ दूिषत अिछए पािन तँऽ दूिषत अिछए पािन तँऽ दूिषत अिछए, , , , सीधेसीधेसीधेसीधे     मारक मारक मारक मारक      ल'ण ।। ल'ण ।। ल'ण ।। ल'ण ।।    \n     \nएखनहुँ जँ संसार एखनहुँ जँ संसार एखनहुँ जँ संसार एखनहुँ जँ संसार    ने चेतत ने चेतत ने चेतत ने चेतत,, ,,     बदलत निञ िनज करनी । बदलत निञ िनज करनी । बदलत निञ िनज करनी । बदलत निञ िनज करनी ।    \nहाथ ने िकछु बचत भिव½यमेहाथ ने िकछु बचत भिव½यमेहाथ ने िकछु बचत भिव½यमेहाथ ने िकछु बचत भिव½यमे, , , , अपन दशा पर कननी ।। अपन दशा पर कननी ।। अपन दशा पर कननी ।। अपन दशा पर कननी ।।     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n61 \n \n     \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।    \n      \nबालानx कृते \nजगदानंद झा मनु \n  \n  \n छुzी भऽ गेलैछुzी भऽ गेलैछुzी भऽ गेलैछुzी भऽ गेलै  \nटन टन टन टन घंटी बजलै \nिधया पुताक मनमा दोललै \nमौलाएल मुँह झट हँिस गेलै \nहजारो कमल संग फूिल गेलै \nहाथमे झोड़ा लए कऽ   दौड़ल \nखुशीसँ मोनमे दही पौड़ल \nनै छै िचंता कािã की हेतै \nनै छै िचंता आइ की हेतै \nसबहक मोनमे खुशी छै ऐक \nछुzी भऽ गेलै आइ इ0कूलक \nछुzी भऽ गेलै छुzी भऽ गेलै \nआइ इ0कूलक छुzी भऽ गेलै। \n   \nऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य ऐ रचनापर अपन मंत]य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Vide Vide Vide Videha ha ha ha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६५ म अंक  ०१ नवम्बर २०१४ (वष ७ मास  ८३ अंक १६५)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n62 \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािहgय आ[दोलन \n(c)२००४-१४. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सGपादक: गजे[  ठाकुर। सह-सGपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सGपादक: राम िव लास साहु, न[द िवलास राय, स[दीप कुमार साफी आ मु¶ाजी (मनोज \nकुमार कणM)। कला-सGपादन: योित झा चौधरी। सGपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सGपादक- \nसूचना-सGपकM-समाद- पूनम मंडल। सGपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उgपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणM उरदाियgव लेखक गणक म¨य \nछि[ह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमेpटक _पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉम¸टमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'§त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ संहक लोकिनक लगमे \nरहति[ह, मा* एकर थम काशनक/ िंट-वेब आकइवक/ आकइवक अनुवादक आ आकइवक ई-काशन/ \nिंट-काशनक अिधकार ऐ ई-पि*काक छै।  ऐ ई पि*काक eीमि त लÜमी ठाकुर Êारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सविधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसंहकक लगमे छि[ह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in   पर संपकM क_। ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरिम िया Êारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारGभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एीगेटरक _पमे युत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसिर0तु  \n ","size_mb":0.72,"has_text":true},"Videha 166.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 166.pdf","name":"Videha 166.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १६६ १६६ १६६ १६६ म अंक म अंक म अंक म अंक  १५ १५ १५ १५ नवFबर नवFबर नवFबर नवFबर २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषM वषM वषM वषM ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास ८३ ८३ ८३ ८३ अंक अंक अंक अंक १६६ १६६ १६६ १६६)) ))   \n  \n \n    \n    \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश  \n  \n२. गX  \n२२ २२.. ..१. जगदीश साद मZडल- रेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाची \n२.२. राजदेव मZ ड राजदेव मZ ड राजदेव मZ ड राजदेव मZ डलल लल-- -- दोख केकर  \n  \n२.३. दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डलल लल-- --छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर  \n  \n२.४.. .. योगे`a पाठक योगे`a पाठक योगे`a पाठक योगे`a पाठक ‘‘‘‘िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी’’’’-- -- िवजय िवजय िवजय िवजय  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n   \n३. पX  \n३३ ३३.. ..११ ११.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार -- --    २२ २२ टाटा टाटा गजल गजल गजल गजल२२ २२.. .. मोमो मोमो. . . . अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान-- --    कताकता कताकता \n  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. ..११ ११.. .. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- --    २ २ २ २ टा गजल टा गजल टा गजल टा गजल २२ २२.. .. राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. कु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणM-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. महेश झा 'डखरामी'- ५ टा किवता \n  \n४४ ४४.. ..बालानl कृतेबालानl कृतेबालानl कृतेबालानl कृते-- -- आशीष अनिच`हार -माछी मmछर दू गो दोस  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच{क िलंक \nपर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109 632326      \n     \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nसंपादकीय \nिकयो बूिझ नै सकल हमरािकयो बूिझ नै सकल हमरािकयो बूिझ नै सकल हमरािकयो बूिझ नै सकल हमरा-- --(( ((गजलकार jीगजलकार jीगजलकार jीगजलकार jी ओम ओम ओम ओम  काश काश काश काश  झाझा झाझा)) )) \nभदवािरमे मेघ  लाधल  रहै छै, िवदागरी-\nितदागरी नै होइ  छै मुदा पिनऔरा फड़ै छै।  भदविरया लाधल  छै, िबतरोचारक  कोनो खगता नै। \nगोलैसी नीक  गप  नै।  मुदा जँ कोनो बहर  िदस  झॲकान  भऽ  जाए  तँ कोनो हजM नै।   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nजँ मैिथली सािहयमे बहरमे कहल गजल सभक संकलन हुअए तँ तकर सवMjे   कहबैका हेता ओम काश \nजी। \n“करेजासँ शोिणत बहाबैत  रहलॱ \nकरेजामे ेम  बसै छै आ ओइसँ शोिणत  बिह  रहल  छि`ह, तँ िकयो चू भोकने हेति`ह  तखने ने।  के अिछ  एहेन  चZठ! मुदा शे\nरक  दोसर  िमसरा कहैए.. \nिवरह-नोर कखनो कह{ खसल हमरा” \nइितहास  बनैत-बनैत  रिह  गेल  कारण? \nएकटा िख0सा बिन जइते अह{ संकेत जॱ बुिझतहुँ \nहमही छलहुँ अह{क मोनमे कखनो तँ किहतहुँ \nसे ने िहनके दोष  ने हुनके। \nसे िहनकर  इmछा छि`ह  जे जड़ैत  करेज  आिगमे जिड़ते रहए: \nपता नै कोन आिगमे जरैत रहल करेज हमर \nपािन नै खाली घीए टा चाहैत रहल करेज  हमर \nतँ कोनो ेमीक  ेमक  आघात  सहने छिथ  गजलकार, आ ओइ  ेमीसँ एतेक  लग  छिथ  जे िवरह-\nनोर  बहेने ओकर  बदनामी भऽ  जेतै त िवरह  नोर  नै बहबैछिथ।  चाहै छिथ  जे करेज  आिगमे जिड़ते रहए, आ आिगमे पािन  नै \nघी ढारल  जाइत  रहए। \nआ लोकक होइ  छै जे हुनकर  हृदय  आ मोन  कठोर  छि`ह! आ त ओ कहै छिथ.. \nकहू की िकयो बूिझ नै सकल हमरा \nहँसी सभक लागल बहुत ठरल हमरा \nआ संगमे ईहो: \nएतेक मािर खेलक झूठ ेमक खेलमे जमानासँ \nिकयो देखलक नै कुहरैत रहल करेज हमर \nमुदा लोकक बुझब नै बूझब, िकदन साती ले! ओ बहरे मुतकािरबमे कहल एकटा दोसर गजलमे कहै छिथ.. \nिभड़त आिब हमरासँ औकाित ककरो कह{ छै \nजखन-जखन लडलॱ हरदम अपनेसँ लडलॱ हम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nतँ की गजलकार  घमZडी छिथ, नै सेहो नै, ओ बहरे हजजमे कहै छिथ: \nकटऽ िदयौ \"ओम\"क मुड़ी आब दुिनय{ ले \nजँ गाम बचै झुकैसँ तँ पाग िनखरै छै \nतँ की मैिथलीक  गजलकार  अखनो ेमे-िवरहमे ओझराएल  छिथ? नव  िवषय  नै पकिड़  रहल  छिथ? मुदा से नै छै, बहरे-\nसलीममे िलखल  गजलक  ई शेर  सुनू: \nधरले रहत सभ  हिथयार श0*ागार \nबनलै िमसाइल भूखे झमारल लोक \nआ ई बाल-गजल  सुनू।  बाल-किवता/ गजल  सुिनते लोकक उलासक  0वर  सुना पड़ै छै, मुदा बाल-\nमजदूरक   िजनगीमे से कतऽ  पाबी, मुदा आस  तँ छै, त:- \nचा कात पसरल दुखक अ`हिरया छै \nकटतै ई अ`हिरया आ बढ़बै हमहूँ \nआ ई आस  आनो गजलमे अिछ: \nसागरक  कात सीप िबछैत रहब हम \nकोनो सीपमे कखनो मोती भेटेबे करतै \nओम  काश  जीक जिहया मोती भेटति`ह  तिहया, मुदा मैिथली सािहयक हुनका पमे एकटा मोती भेिट  गेल  छै, ओ चीि`ह  \nलेल  गेल  छिथ, बूिझ  लेल  गेलछिथ। \n-गजे`a  ठाकुर \n  \nिवचार अिछ जे िवदेहक काशीकlत िमj \"मधुप\" िवशेषlक ०१ जनवरी २०१५ अंकमे िनकलत। सभ गोटासँ \nआ ह जे मधुपजीपर केि`aत रचना जदीसँ ggajendra@videha.com पर पठाबिथ।  \nपाठकीय िति¢यापाठकीय िति¢यापाठकीय िति¢यापाठकीय िति¢या:: :: \nिवदेह भाषा सFमानक संकपना आ ऐ बेिरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभक हमरा सभक िदससँ बधाइ। \n- निचकेता (िमिथला दशMन) \nसभ सFमािनत सािहयकारक हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह  ुप आ गजे`aजीक मैिथलीक एतेक \nसFमािनत करबा लेल असं£य साधुवाद।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \n-शेफािलका वम_ \n  \nिवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समाना`तर सािहय अकादेमी सFमान समाना`तर सािहय अकादेमी सFमान समाना`तर सािहय अकादेमी सFमान समाना`तर सािहय अकादेमी सFमान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- jी न`द िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा सं ह) \n२०१४ बाल पुर0कार- jी जगदीश साद मZडल (नै धारैए- बाल उप`यास) \n२०१४ युवा पुर0कार - jी आशीष अनिच`हार (अनिच`हार आखर- गजल सं ह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - jी शFभु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप`यासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान िवदेह भाषा सFमान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --११ ११४४ ४४ (( ((वैकिपक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहय अकादेमी पुर0कार)) )) \n२०१३  बाल सािहय पुर0कार  – jीमती ¥योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनब`ध सं ह) लेल। \n२०१३  मूल पुर0कार  - jी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक सं ह) लेल। \n२०१३  युवा पुर0कार- jी उमेश मZडलक “िन¦तुकी” (किवता सं ह)लेल। \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- jी िवनीत उपलक “मोहनदास” (िह`दी उप`यास jी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल। \nनेपाल िवXापित पुर0कार कोष §ारा ऐ वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष §ारा ऐ वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष §ारा ऐ वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः नेपाल िवXापित पुर0कार कोष §ारा ऐ वषM दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः    \n \n१. नेपाल िवXापित मैिथली भाषा सािहय पुर0कार-– jी रामान`द युवा ©लब, जनकपुरधाम— पुर0कार रािश \n«. २ लाख । \n \n२. नेपाल िवXापित मैिथली कला–सं0कृित पुर0कार— jी ¦याम सु`दर यादव – पुर0कार रािश «. १ लाख \n। \n \n३. नेपाल िवXापित मैिथली अनुस`धान पुर0कार— डा. वासुदेव लाल दास— पुर0कार रािश «. १ लाख । \n \n४. नेपाल िवXापित मैिथली पाZडुिलिप पुर0कार— jी च`aशेखर लाल शेखर — पुर0कार रािश «. १ लाख \n।  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \n५. नेपाल िवXापित मैिथली अनुवाद पुर0कार— jी धीरे`a ेमिषM- पुर0कार रािश «. १ लाख । \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/  \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/   \nVIDEHA-Maithili Literature Movement: \n166 issues, 11000 manuscripts transcripted,50000 wo rd Maithili-English database \nmaintained,150+ hours audio files; 225+ hours Maith ili Video files.+ Modern \nPhotographs/ painting/mithila painting archive/ +sc anned versions of Maithili \nBooks for free download, Children literature archiv e. \n  \n \nअपन मंत±य अपन मंत±य अपन मंत±य अपन मंत±य  \nggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nगजे`a ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \n  \n \n२२ २२. . . . गX गX गX गX  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \n२२ २२.. ..१. जगदीश साद मZडल- रेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाची \n२.२. राजदेव मZ ड राजदेव मZ ड राजदेव मZ ड राजदेव मZ डलल लल-- -- दोख केकर  \n  \n२.३. दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डलल लल-- --छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर  \n  \n२.४.. .. योगे`a पाठक योगे`a पाठक योगे`a पाठक योगे`a पाठक ‘‘‘‘िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी’’’’-- -- िवजय िवजय िवजय िवजय  \n \nजगदीश साद मZडल  \n रेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाचीरेहना चाची \n  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nिद न लहसैत िक शुन भाय लौफा हाटसँ घुमती बेर जखिन  दीप पहुँचला तँ बाटपर ठाढ़ रेहना चाचीपर \nनजिर  पड़लिन । कोराक बm चा-पौ*क रेहना चाची बािज -बािज  खेलबैत रहिथ । रेहना चाचीक ‘अवाज’ सुिन ते \nिक शुन भायक सात-आठ बरख पिह लुका बूिझ  पड़लिन  मुदा सिर  बखMक झूर-झूर भेल शरीर, धँसल आँिख , \nआमक चोकर जक{ मुँहक सुरखी देिख  शंको भेलिन । ओना सात-आठ बखMसँ िक शुन भाय रेहना चाचीक नै \nदेखने रहिथ  तँए हँ-नै दुनूमे मन फँसल रहिन । फँसबो उिच ते छेलिन । एक िद नमे तँ राज-पाट उनिट  जाइए, \nसात-आठ बरख तँ सहजे सात-आठ बरख भेल। मुदा तैयो मन तरसैत रहिन , तरंगी होइत रहिन  जे रेहना \nचाचीक अवाज छी। ल² गा भिर  हिट  बाटेपर साइिक ल दिह ना पएरक भरे ठाढ़ केने, रेहना चाचीपर आँिख  \nगड़ौने मने-मन िव चािर ते छला आिक  अनायास मुँह फुटलिन - \n“रेहना चाची।” \n‘रेहना चाची’ सुिन  चाची बm चापर सँ नजिर  उठा चा िद स िख रौलिन । दिछ नवािर  भाग साइिक लपर \nठाढ़ भेलपर नजिर  पड़लिन । चेहरासँ िच ` ह नै सकली। मुदा कानमे िक शुनक अवाज ठहकलिन । अवाज \nठहिक ते बोल फुटलिन - \n“बौआ, िक शुन।” \n‘बौआ िक शुन’ सुिन  िक शुन भायक जीहमे जान एलिन । जान अिब ते जीहपर राखल तीस बरख \nपिह लुका रेहना चाचीक प-रंग-बोल ठहकलिन । वएह रेहना चाची िज नकर िज नगीक दुिन य{ दिछ न भाग \nलखनौर उर बेरमा पूब कछुबी आ पिछ म सुखेत भिर  छेलिन । यएह छेलिन  हुनकर कमMभूिम  आ दीप छेलिन  \nपित भूिम । एक तँ अहुना दीप ओहन गाम अिछ  जइमे छोट घराड़ीक पिर वार बेसी अिछ । जइसँ बरो-बाट \nघराड़ीए बिन  सुखसँ रहैए। पिह ने घराड़ीपर घर तखिन  ने जाइ अबैले आिक  चलै-िफ ड़ैले बर-बाटक खगता \nहोइए। बाटक काज तँ एक पेड़ीओ, खुरपेड़ीओ आ धुरपेड़ीओसँ चिल  सकैए मुदा घराड़ी िब ना ‘घर’ ब{सक \nधूजा बिन  थोड़े फहराएत। घराड़ी भिर  जमीनमे बास करैवाली रेहना चाचीक जीिव काक बेवसाय छेलिन , भोरे \nअपन जबावदेहीक अँगना-घरक काज सF हािर , पिथ यामे अपन सौदा-बारी स³ित , चा िद सक गामक पारक \nिह साबसँ िन किल  एक अिन या अलता, पैयाही डोरा, पैयाही सुइयाक संग आनो-आन बौस लऽ गामक सीमान \nटिप  आन सीमानमे भिर  िद न गमा स{झ पड़ैत फेर अपन सीमानमे पहुँच जाइ छेली। िम िथ लाक जे गौरव-गाथा \nअिछ  दुआरपर आएल बाट-बटोही, भूखल-दूखल जँ खाइबेर पहुँचैत वा जलखैए बेर पहुँचैत आिक  जखिन  जे \nसमए रहल, पिह ने हुनकर आ ह किर यिन । ओना खाधुरोक अपन राज-पाट छै। जँ से नै छै तँ ओइठामक \nभोजैतक कोटा हजार रसगु ला आ बीस िक लो माछक ओिर यानक पछाित  िक ए नतहारी ताकब छै। ओहन \nनतहारी जक{ तँ नै मुदा िह 0 सामे बखरा तँ लोक िन मािह ते अिछ । का◌ेनो गाम अबैसँ पिह ने रेहना चाची िब सिर  \nजाइ छेली जे भिर  िद न खाएब की आ रहब केतए। पिर वार पिर वारक बीच खाली कारेबारक सF ब` ध नै। \nघंटा-घंटा बैिस  रेहना चाची अपनो िज नगी आ पिर वारो-समाजोक िज नगीक िख 0 सा-िप हानी सुनैत अपन कारोबार \nकरैत आएल छेली। \nसाइिक लपर सँ उतिर  िक शुन भाय, 0 टेZ डपर साइिक ल ठाढ़ करैत बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \n“चाची गोड़ लगै छी?” \nिक शुन भायक गोड़ लागब रेहना चाची सुनबे ने केली जे असीरवाद िद तिथ न, ले बलैया उनटा कऽ \nपूिछ  देलिख न- \n“बौआ, माए नीके छह िक ने। जिह यासँ गाम छूटल, कारोबार गेल तिह यासँ ची` हो-पहचीन गेल। के \nकेतए जीबैए आ केतए मिर  गेल। मिर  गेल मनक सभ सखी-बिह नपा।” \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भायक माथ चकरेलिन । जिह ना एक-जिन या, दू-जिन या, बहु-जिन या \nओछाइनो-िब छाइन चकराइत जाइए तिह ना बुिध ओ-बुिध यारी आ चासो-बास तँ चकराइते अिछ । तिह ना िक शुन \nभायक मन चकरा गेलिन , चकरा ई गेलिन  जे गाम छूटल! गाम िक ए छूटल? गुम-सुम भेल िक शुन भाय रेहना \nचाचीक झूर-झूर भेल चेहरा देखए लगला, जेना खेसारी-बदामक बीिड़ या झूर-झूर भेलो पछाित  गरदी तरकारीक \nप पकिड़  भो¥ य भोग पबैक सुख पबैत अपन िज नगी चैनसँ गमबए चाहैए, तिह ना चाचीक मन सेहो पुलकैत \nरहिन । मुदा िब नु बुझनॱ तँ निह ने लोक बुझैत। कोनो बात सूनब आ बूझब, दू भेल। बुझैले बेसी सुनए पड़ै \nछै, सुनै तँ लोक एकहरफीओ अिछ । भाय पुछलिख न- \n“चाची, गाम केना छूटल?” \nिक शुन भायक µ सुिन  रेहना चाचीक एको िम िस या िब सिब सी नै लगलिन , जेना नीक िज नगी पािब  \nिक यो नीक िस रासँ अपन िज नगीक बाट पिब ते खुशी होइए तिह ना भिग न जमए पािब  रेहना चाची खुशी छिथ । \nमुदा पेटमे पेटेले झगड़ा उिठ  गेलिन । झगड़ा ई उठलिन  जे बीतल िज नगीमे जे घटल सत बात अिछ  ओ \nबाजल जा सकैए की  नै? ओना आब ओइ बातक खगतो निह य जक{ अिछ  मुदा इित हास तँ काल-खZ ड िव हीन \nभाइए जाएत? मन बेकाबू भऽ गेलिन ! मुदा िब सवास देलकिन । िब सवास ई देलकिन  जे अबैया िद न सुखैया तँ \nअिछ ए तखिन  िक ए ने अपन िज नगीक बात भाइओ-भातीजक किह  िद ऐ। आब िक यो िज नगी लूिट  लेत। \nबजली- \n“बौआ, सात-आठ बखMसँ गाम सभ छोड़लॱ, ओना खटनी छूटने देहो हर-हरा गेल, मुदा मन अखनो \nकहैए जे जािन  कऽ रोगा गेलॱ। गामे-गामे तेना ने छीना-झपटी हुअ लगल, जे आन गामक लोकक \nकारेबारे◌ेटा नै चलैक र0 तो किट -खॲिट  गेल।” \nएक संग िक शुन भायक मनमे रंग-िब रंगक अनेको µ उिठ  गेलिन , मुदा जिह ना मुड़ी आ ट{ग कटल \nलहासक परखब किठ न भऽ जाइए तिह ना चाचीक बात सुिन  भेलिन । छीना-झपटी आिक  झपटी-झपटा, वएह \nने जे जिह ना खर व© ता लोकिन  अपन मेिह का चाउरमे मोटका चाउर फिट  काज ससािर  लइ छिथ  आिक  \nमोटके चाउरमे मेिह का फिट  दइ छिथ न...। मुदा अनेरे मन वौअबै छी। मनक थीर करैत बजला- \n“चाची, जिह या जे भेल, से भेल, आब नीके छी िक ने?” \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाची िब सिम त भऽ गेली। ‘िब सिम त’ ई भऽ गेली जे यएह देह छी, \nअपन गाम लगा प{च गामक लोकसँ हबो-गब करै छेलॱ आ खेबो-पीबो करै छेलॱ, कमाइओ-खटा लइ छेलॱ, से  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nतँ िछ नाइए गेल! ओना आब अपन उमेरो ने रहल जे माथपर पिथ या लऽ चािर  गाम घूिम  कारोबार करब। \nरेहना चाची बजली- \n“अपन बेटा-पोता अ ला हेिर  लेलिन , मुदा फेर वएह ने देबो केलिन ।” \nरेहना चाचीक उर िक शुन भाय नीक जक{ नै बूिझ  सकला। तेकर कारण भेलिन  जे लगले सुनला  \nजे बेटा-पोता हेिर  लेलिन  आ लगले सुनला जे पौ* बm चा छी आ भिग न-जमएक पिर वारमे रहै छी। मनक \nसोझरबैत िक शुन भाय बजला- \n“चाची, हमरा ओिह ना मन अिछ , जखिन  माइओ आ अहूँ एकेठीन बैिस  खेबो करी आ नीक-अधला \nगपो करी।” \nिक शुन भायक बात सुिन  रेहना चाचीक अपन सिर  बखMक िज नगी िब जलोका जक{ मनमे चमकलिन । \nकिर याएल मेघ, बदिर याएल मौसम, सरिद याएल राित मे जखिन  िब जलोका चमकै छै तखिन  ओ अपन इजोतक \nसंग अवाज करैत कहै छै जे हम लाली इजोत छी नै िक  पीड़ी। पीड़ी दूर-देशक होइ छै लाली लगक। \nमाण असतक होइ छै आिक  सतक? सत तँ अपने सत भऽ सॱसे फल फड़ जक{ अिछ । \nरेहना चाचीक आगूमे ठाढ़ िक शुन भायक ने ‘अक’ चलिन  आ ने ‘बक’। िद न सेहो लुक-झुका गेल। \nसुज तँ डूिम  गेल मुदा लाली ओिह ना पसरल छल। िक शुन भाय बजला- \n“चाची, अखिन  तँ िद न िन सिच त नै भेल मुदा अखने किह  दइ छी जे अह{क िल औन करै छी।” \nिक शुन भायक ‘िल औन’ सुिन  रेहना चाचीक मन ठहकलिन । मन ठहकलिन  ई जे आब वएह जुग-जमाना \nरहल आिक  ओइसँ नीको-अधला भेल। नीक-अधलाक बीच रेहना चाची बोझक तर पिड़  गेली। जइसँ बोिथ या \nगेली। बोिथ या ई गेली जे की सF ब` ध छल! कोरा-क{ख तर केते िद न िक शुन लालक नेने छी, पाविन मे \nपवनौट खुएलॱ आ अपने केतए खेलॱ, तेकर कोन िह साब। िज नगीए ओही भरोसे बीतल िक ने। आइ ओइ \nिक शुन लालक बेटाक िब आह छी, की आब ओतए पहुँच पाइब सकै छी? केना पािब  सकै छी? जैठाम लोक \nअधला काज करै छल तैठाम गंगाजलसँ िस © त कऽ नीक बनौल जाइ छल, आ अखनो बनौल जाइए। मुदा \nओहन तँ जगहे िख या गेल। मुदा जैठाम गंगेजल अधला बिन  जाएत, तैठाम की उपए। रेहना चाचीक मन \nओझरा गेलिन । मुदा सँझुका तारा जक{ जेना मनमे भुक दिन  उगलिन । उगलिन  ई जे जँ कहॴ काजेक चचM \nपाछू पिड़  जाएत आ अनेए गप स{झ पड़ा देत तइसँ नीक जे काजक नlगिर  पकिड़  धार पार होइ, बजली- \n“बौआ, ढौओ-कौड़ी लेलहक हेन?” \nढौआ-कौड़ीक बात सुिन  िक शुन भायक मन पुलकलिन । बजला- \n“चाची, िब आहक अखिन  गपे-सप उठल हेन, ओ सभ गप पछुआएले अिछ , जखिन  िब आहमे एबे करब \nतखिन  सभ गप बुझा देब।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nिक शुन भायक झ{पल-तोपल बात सुिन  रेहनो चाचीक मनमे उठलिन , जेते अ ला-िम य{ पिर वार सभक \nझ{पन-तोपन दैत रहिथ न तेते नीक। भगवान सभक नीक करथुन। बजली- \n“िक शुन बौआ, देिख ते छह जे अथबल भेलॱ। चलै-िफ ड़ै जोकर नै रहलॱ, मुदा पोताक िब आह देखैक \nमन तँ होइते अिछ , से...।” \nरेहना चाचीक बात सुिन  िक शुन भाय गुम भऽ गेला। गुम ई भऽ गेला जे की रेहना चाचीक य·-\nकाजमे िल यनु करा लऽ जा पएब? की समाज एकरा पिस न करत? जे दुरकाल समए बनल जा रहल अिछ  \nओ भिर याएल जर अिछ । मुदा जात तर पड़ल ओंगरी जँ िन कािल  नै लेब, तँ जातक काजे केना चलत। \nकोनो एकेटा ने हएत या तँ पीिस या हएत वा ओंगरी िप साएत। मुदा भिव स...।    \n    \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n \nराजदेव मZ डल ::   \nदोख केकर दोख केकर दोख केकर दोख केकर  \n  \nइजोिर या रहै मुदा मेघक कारणे कनी अ` हार सन लगै छेलै। िन िश भाग राित । सभ सूतल। िक ` तु \nिद नेश दुनू परानीक िन ¸े ने होइ। जेना िन ¸े िस  रहल। नै रहल गेलै तँ प¹ीक कहलकै- \n“केतेकाल भूखल रहब? उठू खा िल अ।” \nप¹ी चुº पे करोट फेिड़  लेलक। पित  ब{िह  पकिड़  िह लबैत पुछलकै- \n“की भेल? बजबै तब ने बुझबै।” \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \n“बूिझ  कऽ की करबै? अह{ बुते िक छो ने हएत। अह{ तँ उनटे...।” \n“बुझबै तब ने। हमर दोख हेतै तँ हमरे दZ ड देब।” \n“कोनो बुझने नै िछ ऐ। दोख अह{ माएक रहै आ गािर -बात हमरा देलॱ। अह{ हमरा बजा नै सकै \nछी।” \nपित - \n“तँ कहू जे सलासँ िद न-गुजर चलतै?” \nतमसाइत प¹ी बाजिल - \n“केतबो ग ती अह{क माए करै छै, तँ अह{ एकोबेर बजै िछ ऐ आ हमरापर ड{ग लऽ कऽ हुड़कै छी। \nकहै छी, हमरा बजाउ नै। हम अिह ना भूखले मिर  जाएब।” \nसमझाबैत पित  बाजल- \n“अm छा एकटा िख 0 सा सुिन  िल अ। फेर नै बजब। सुिन यौ। ई कथा चौबीस-पचीस बरख पहुलका \nछी। एकटा औरतक कथा। सुखक लीलशामे दुखक कथा। ओ ब»ड सु`दर आ सुशील रहए। तँए \nशुमे पित क आँिख मे ओकरा लेल परेम भरल रहै। मुदा एक-आधटा एहेन घटना घटले जे ओइ \nऔरतक ससुर आ पित  दुनू दुख िद अ लगलै। ससुरक मोनमािफ त दहेजो नै भेटल रहै आर बहुतो \nकारण तमसाएल रहै छेलै। ओइपर सँ ओहने समए आ अवसर सेहो भेट गेल रहै। एहेन समैमे \nकेतबो ड{ट-डपट करतै तँ उनटा कऽ जवाबो केना देत। \nदू बेरसँ पँचमसु िच  का नोकसान भऽ जाइ छेलै। प{चम मास चिढ़ ते दरद करै आ गरभपात भऽ \nजाइ। तँए ओकरा पित ओक हिर दम नाकेपर तामस रहै। जे सभ सोचने रहए ओ सभ पूरा नै होइत देिख  \nमोन हिर दम िब धुआएले रहै छेलै। देखैत सपना टूिट  गेलासँ कठ तँ हेबे करै छै। \n...सासु नै रहै। औरित या केकरा किह तै। आ के ओकर दुख ब{िट तै। जेमहरे जाए तेमहरे ड{ट-डपट \nआ ठोकर। िक यो अपन नै, सभ आन। काज-उदेममे लगल समए कटबाक पिर यास करए आ असगरमे बैिस  \nभिर  मन कािन  मनक ह लुक करए। समए िब तैत रहै छै। िब तैत रहल।” \nअहूबेर ओरित या तीन मिह नासँ गरभवती रहए। कानसँ 0 वर टकरा जाइ- \n“फेर ओिह ना हेतै। ऐबेर भगा बेटाक चुमौन करा देबै।” \nफेर दोसर काने पित क 0 वर सुनै- \n“कोन-कोन डागदर-बैद आ ओझहा-गुणीसँ देखेलॱ। कोनो फेदा नै। हेतै केतएसँ? पिप याही अिछ  \nई।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nभातक दुख नै बातक दुख। जेना साि` ह  मरै। कलेजामे भूर करै। \nमोन आ शरीर दुनू संगी। एकक दुिख त भेने दोसर केना ठीक रिह  सकत। \nऔरत िब मार रहए लगल। माए-बापक पता लगलै। समाद गेलै आ एलै। ओ नैहर आिब  गेल। जेना \nबैशखा रौदमे गाछतर। नैहराक छ{ह। \nसभ गº प सुिन -बूिझ  माए-बाप उपचारमे लिग  गेलै। की-की नै केलक। केतए-केतए ने गेल। \nअही ¢ममे एकटा साधु बाबा उपदेश देलिख न- \n“एकरा छह मिह ना वोनबास करबए पड़तौ।” \n“औरत तँ अहुना बोनवासेमे रहैत अिछ । फेर कोन वोनबास?” \n“घर-अँगनासँ अलग। राित ओमे नै आिब  सकैत अिछ । अपने हाथसँ बनौल खाएत-पीअत। आर सभ \nगº प बुझए पड़तौ।” \nमाए-बापक मोन उड़ल रहै। स` तानक सुखक लीलशा। \nवोनबास शु भऽ गेल। घर-अँगनासँ अलग। आमक गाछीमे। बास करए लगल। टोलक लगेमे रहै \nमुदा गº प तँ केकरोसँ नै कऽ सकैत अिछ । इशारासँ काम चलाउ। आन लोक हटले रहै। िद न तँ किट  \nजाइ मुदा राित  पहाड़। \nकुशक ओछाइनपर गुदरी िब छौना। मािट एपर खाना आ मािट एपर सोना। मूजक डोरासँ ड{ड़मे जखम \nभऽ गेलै। \nजाड़ा-गरमी-बरखा। अ` हिर या राित । स{प-कीड़ा, िब लाय-कुा निढ़ या-िख िख र। एका` त बास। भिर  िद न \nतँ जे िक छु मुदा राित मे माएक नै रहल जाइ। बारहो बजे राित मे आिब  बनवासी बेटीक भिर  प{ज पकिड़  सुित  \nरहए। िन ¸ टुिट ते ओइठामसँ चिल  आबए। जे फेर कोनो दोख ने भऽ जाए। आ आबैबला संतानपर कोनो \nिव पित  ने पिड़  जाए। \nकेहनो किठ न समए रहै छै। किट  तँ जेबे करै छै। लोको कोनो कम लगराह होइ छै। \nवोनबासक समए बीतल। \nगरभकाल पूरा भेलापर औरित याक बेटा जनमलै। फेरसँ ओकर सुखक िद न घुिर  एलै। सभ िदससँ \nिस नेहक बरखा हुअ लगलै।” \nिक छुकाल   चुप रहला पछाित  िद नेश अपना प¹ीक पुछलकै- \n“आब कहू जे ओइ माएक जँ बेटा गािर -बात देतै तँ ओकर की दशा हेतै?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nप¹ी गुF मी साधने। िक छो बजले ने जाइ। फेर िद नेशे बाजल- \n“ओ औरत हमर माए िछ ऐ आ ओ बेटा हमहॴ िछ ऐ।” \nदुनू परानी चुप। राित क िच ड़ै केतौ-केतौ बजै छेलै। आर सभ िक छु िन श¼ द भेल। दुनू परानीक बीचसँ \nश¼ द हेरा गेल छेलै। िक ` तु  हाथ-पएरक ि¢ यासँ गº प शु भऽ गेल छेलै। स{स-¦ व{स गवाही दइ छेलै। \nमु0 कीक अ` हार झँपने छेलै। आ दुनू परानीक बीच दोख िब ला गेल छेलै। \n  \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n    \nदुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डल ल ल ल :: :: :: :: \nछुतहिर   \nिस मराक िश वन` दन बाबूक दोसर बालक राजाबाबू, नाओंक अनुप राजकुमारे सन लगै छल। बेस प{च \nहाथ नमहर, गोर-नार, भरल-पूरल देह, पिह रन-ओढ़न सेहो राजकुमारे सन। िव धाताक कृपासँ हुनक प¹ी \nदेखए-सुनएमे सु` दिर । म¾ यम वग¿ए पिर वारमे जनम। नैहर सेहो भरल- पूरल। राजाबाबूक िब आह नीक घरमे \nभेल। कोनो तरहक कमी नै। जेते जे बिर याती गेल रहिथ , सभ िक यो खान-पानसँ स¸ रहिथ । बड़-बिढ़ य{ \nघर-पिर वार छल। राजाबाबू िब आहक पछाित ओ अध् ययन जाड़ीए रखलिन । नीक-नह{ित  पढ़ैले पटनामे नाओं \nिल खा डेरा रखलिन । छुÀी भेलापर गामो चिल  अबै छला। गाड़ी-सवारी भेने गाम आबए-जाएब कठीन नै \nछल। अही¢ममे राजाबाबूक पिह ल स` तानक पमे एकटा बालक- अनील आ एकटा क` या सुधाक जनम \nभेल। माए-बापक अनुप दुनू बm चो तेतबए सु` दर छल। ¢मश: दुनू बm चाक टेÁुक भेलापर ·ानोदय \nझंझारपुरमे नाओं िल खा देलिख न। बm चा सभ ओतै रिह  पढ़ए-ि◌ लखए लगल। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nएमहर पटनामे रहैत राजाबाबूक संगित  खराप हुअ लगलिन । जइसँ ओ दो0 ती-यारीमे पीबए लगला। \nएक िद नक गप छी, गाम एलाक बाद अधरित यामे जोरसँ ह ला भेल जे राजाबाबू पेटक ददÂ िच िच या रहल \nछिथ । राित क मौसम देिख  गामक डा© टर बजौल गेला। सुइया-दवाइ दऽ आगू बढ़ैक सलाह देलिख न। \nिब मारी उपकले रहिन । प¹ी िव शेष जतनसँ पथ-परहेजसँ रािख  दुइए मासमे दुखक क` Ãोल कऽ लेलिन । \nएमहर राजाबाबूक मन ठीक होइते फेर िज Ä कऽ पटना चिल  गेला। पिर कल जीह केतौ मानल जाए, पुन: \nवएह रामा-कठोला। गाम आबिथ  आ भैया जे पाइ दि` ह  आिक  नै दि` ह  तँ प¹ीएक गहना-जेबर ब`हकी लगा-\nलगा पीबए लगला। कहबीओ छै चािल -कृत-बेमए ई तीनू संगे जाए। छओ मास ने तँ िब तलै आिक  वएह \nपुरने दुख राजाबाबूक उखड़लिन । मुदा ऐबेरक ददM बड़ तीवÅ छल। सुतली राित मे राजाबाबू अपना िब छौनपर \nछटपटए लगला। पेट पकड़ने जोड़-जोड़सँ िच िच यए लगला। िन िस भाग राित  रहने हो-ह ला सुिन  लोक सभ \nजागल। लोकक लेल अँगनामे करमान लिग  गेल। ददMक मारे राजाबाबू पलंगपर छटपटा रहल छला। एकबेर \nबड़ी जोड़सँ ददMक बेग एलै आ राजाबाबू खूनक उ` टी करैत सदा-सदाक लेल शा` त भऽ गेला। \nअँगनामे क¸ा-रोहट उिठ  गेल। टोल भिर क लोक सभ जािग  गेल। मुदा राजाबाबू तँ सभसँ िर 0 ता–\nनाता तोिड़  परमधाम चिल  गेल छला। परात भेने िब ना बजौने सभ आदमी िम िल  ब{स कािट , तौला-कराही, \nसरर-धूमन आ गोइठापर आिग  दऽ राजाबाबूक पिह ल स` तान अनील हाथमे दऽ अपने आमक गाछीमे \nराजाबाबूक डािह -जािर  सभ िक यो घर घुमला।    \nकौÁुका राजाबाबू आइ अपन महलक सु¸ कऽ प¹ीक कोइली जक{ कुहकैले छोिड़  चिल  गेला। प¹ीक \nवएस मा* पचीसेक आस-पास, स` तानो तँ मा* दुइएटा। मुदा अपन कमMक अनुसार आइ कोइली बिन  कुहैक \nरहल छिथ । कािÁ  तक जे सोÁो िसंगार आ बीसो आवरण केने सा'ात् राधाक ित मूितM मेनका आ उवMशी \nसु¸िर  छेली ओ आइ उ¥जर दप-दप साड़ी पिह िर कुहैक रहल छिल । केतए गेलिन  भिर  हाथ चुड़ी, केतए \nगेलिन  भिर  माङ सेनुर...। सभटा धूआ-पोछा गेल। केकरो साहसे ने होइ जे सामने जा बोल-भरोस हुनका \nदैत। समुm चा टोल सुनसान-डेरौन लगैत। तही बीच छह मास धिर  ओकर कुहकब केकरा हृदैक ने बेिध  \nदैत। केना ने बेिध  दैत! \nआिख र वेचारीक वएसे की भेलै। मुदा छओ मास तँ भेले ने रहै आिक  ओ घरसँ बाहर, आँगनसँ \nडेढ़ीआ आ डेढ़ीआसँ टोला-पड़ोसामे डेग बढ़बए लगली। जे किह यो हुनक पएरो ने देखने रहिन  ओ आब मुहÇ \nदेिख  रहल अिछ । हुनक हेल-मेल सभसँ पढ़ल जा रहल छि` ह । आब तँ ओ अपना घरमे कम आनका \nआँगनमे बेसी समए िब तबए लगली। सासु-ि◌ दयािद नीक गपक छोिड़  अनकर गपपर बेसी िध यान िद अ लगली। \nनीक आ अधला तँ सभ समाजमे ने लोक रहै छै। से आब िक छु लोक हुनका गु« म` तर िद अ लगलिख न। \nआ ओहो नीक जक{ िध यान-बात िद अ लगली। जिह ना कहबी छै जे खेत िब गिड़   गेल खढ़ बथुआ सन \nित िर या िब गड़ए जँ जाइ हाट-बजार...। जे कािÁ  तक ओकर उकासीओ ने िक यो सुनने छल से आइ तँ ओ \nउड़{त भऽ गेिल । िब ना कोनो धड़ी-धोखाक गामक मुिख या-सरपंचक संग हँिस -हँिस  बजै-भुकए लगली। गामक \nराजनीित मे हाथ बँटबए लगल। गामक उचा छौड़ा सभ संगे हाट-बजार करए लगल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nएतबे नै, ओ अपन जीवन-यापनक बहाना बना ¼ यूटीपालMर सेहो जाए लगली। ससंगे गुणा दोषा रंगीन \nदुिन य{ आ वातावरणक भाव ओकरापर पड़ल लगल। ओकर अपन वैध± य िज नगी पहाड़ सन लागए लगलै। \nआब ओ चाहए जे ई उजरा धूआ-साड़ीक फेिक  रंगीन दुिन य{मे चिल  आबी। ओ रसे रसे-रसे उजड़ा साड़ी \nछोिड़  हका िछ टबला साड़ी पिह रए लगल। मन जे एते एकरंगाह रहै से आब सभरंगाह हुअ लगलै। प-गुण \nलछन-करम सभ बुझू जे बदलए लगल। आब ओकर मौलाएल गाछक फूल िख लए लगल। एक िद न \nमुिख याक किह -सुिन  इि` द रा अवास 0 वीकृित  करौलक आ िब m चे आँगनमे घर बना लेलक। आब जे िक यो \nछौड़ा-माड़िर  भट-घ{ट करए आबए तँ ओ ओही घरमे बैसा चाह-पान करए लगल। चाहो-पान होइ आ हँसी \nचौल सेहो। एते िद न जेकरा भाफो नै िन कलै तेकर आब हँसीक ठहाका दरब¥ जोपर लोक सुनए लगल। \nगामक आ टोलक िब 0 कुटी लोकक चर-चाि◌ लमे पिड़  ओ भ³सुरसँ अरािर  कऽ अपन हक-िह 0 सा लेल लड़ए \nलगली। लिड़ -झगिड़  सर-समाजक बैसा पर-पंचायत कऽ ओ बाध-बोनसँ लऽ चर-च{चर, वाड़ी-झारी एतबे नै \nडीह तक ब{टबा लेलक। आब तँ कहबी पिर  भऽ गेल जे अपने मनक मौजी आ बहुक कहलक भौजी। \nजखिन  जे मन फुड़ै तखिन  सएह करए। िक यो ह{ट-दबार करैबला नै। कारणो छेलै, जँ िक यो िक छु कहैक \nसाहसो करए तँ अपन इ¥ जत अपने गमा बैसए। आब तँ ओ चचÂआम भऽ गेिल । अही बीच ओ एकटा \nछौड़ाक संग बF बै पड़ा गेल। आिह  रे बा! परात होइते घोल-फm चका शु भेल ‘किन य{ केतए गेली केतए \nगे◌ेली’ आिक  दू िद नक बाद मोबाइल आएल जे ओ तँ बF बैमे अिछ  फल मा छौड़ाक संग। ओना गामोसँ \nमोबाइल कएल गेल जे किन य{ गाम घूिम  आबिथ । मुदा ओ तँ अपने सखमे आ` हर। \nिक छु िद नक बाद जेना-तेना पकिड़ -धकिड़  ओइ छौड़ाक संग गाम आनल गेल। मुदा ओ तखनो सबहक \nआँिख मे गद_ झॲिक  कोट मैरेज कऽ लेलक तेकर बादे गाम आएल। एतेक भेला बादो गामक समाज बजौल \nगेला। सभ तरह सभ िक यो समझबैक पिर यास केलिन । मनबोध बाबा जे गामक मुँहपु«ख छिथ  ओ ओकरा \nबुझबैत कहलिख न- \n“सुनू किन य{, अखनो िक छु ने िब गड़लै हेन, आबो ओइ छौड़ाक संग-साथ छोिड़  गंगा असलान कऽ \nसमाजक पएर पकिड़  िल औ। जे भेलै से भेलै। सभ अह{क जाित मे िम ला लेत। जाित  नाम गंगा \nहोइ छै।” \nमुदा मनबोध बाबाक बातक कोनो असिर  ओकरापर नै पड़लै। ओइ छौड़ाक संग-साथ छौड़ैले तैयार नै \nभेल। अ` तमे गौआँ-घआक संग मनबोध बाबा ओकरा जाित सँ बािड़  आँगनासँ ई कहैत - \n“एकरा आँगनमे राखब उिच त नै ई किन य{ किन य{ नै छुतहिर  छी छुतहिर ...।” \nहम ओै ठाढ़ भेल िक छु ने बािज  सकलॱ, िक छु ने कऽ सकलॱ। की नीक की अधला से तखिन  नै \nबूिझ  पेलॱ जे आइ बूिझ  रहल छी अखनो समाजक समाढ़ गिह आ कऽ पकड़ने अिछ । \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य रचनापर अपन मंत±य रचनापर अपन मंत±य रचनापर अपन मंत±य  ggajendra ggajendra ggajendra ggajendra@videha.com @videha.com @videha.com @videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \n \n \n  \nयोगे`a पाठक ‘िवयोगी’ ::  \nिवजय-१ \n  \n झुमकी हृÈ-पुÈ शरीर बाली युवती छिल। लूिर गर आ होिशयार, खूब काज करैत। छोट पिरवार, \nघरवाला कुसमाक अितिर©त मा* दूटा बेटा, आठ आ छओ बरखक। दुनू बेकती कमाइत छल आ गुजर \nबसर करै छल। मुदा ओकरा एकेटा िच`ता रहैक सभ िदन स{झक घरवाला ताड़ी पीबैक आ घर आिब \nझुमकीकÉ अनेरे डÉगा दैत। झुमकी गम खा लइ छिल। एिहना ओ देखने छिल माए आ िपितआइनक सेहो बाबू \nओ काकासँ मािर खाित आ सिह लैित। ओकरो िसखाएले गेल छेलै जे घरवाला अपन पौ«ष देखबै लेल \nमौगीक कने मने मारबे पीटबे करतै, से सिह लेबाक चाही। \nझुमकी जतेक सहैत जाइ छल, कुसमाक डÉगाएब ओतबे बिढ़ जाइ। एक िदन तँ सभ सीमा पार कऽ \nदेलक। ओइ राित झुमकीक देहपर कुसमा अपन हरवाही पेना तोिड़ए कए छोड़लक। कारण एतबे जे झुमकी \nटोिक देलकै एतेक ताड़ी िकएक पीबैत अिछ ओ। सॱसे पीठपर चे`ह भऽ गेलै आ केतेक ठामसँ खून सेहो \nिनकिल गेलै। चोट तँ झुमकी अंगेिज लेने छल मुदा पीठ फुिट गेलासँ छनछनाए सेहो लगलै आ ददM बहुत \nबेसी बिढ़ गेलै। \nझुमकीक लगलै आब बद_0तसँ बहार भऽ गेल ई। ओ राित भिर सोचैत रहल एना िकएक होइ छै। \nकी ओकर शारीिरक ताकित कुसमासँ कम छैक? खोराक एके रंग छैक। काजो ओ बेिसए करैत अिछ। \nकुसमा हरबािह करैत अिछ तँ ओहो ज{त ढेकीसँ लऽ कए जाड़िन तक फािड़ए लैत अिछ। धनरोपनी रहौ \nिक धनकटनी, कोनो पु«खसँ ओ कम नै रहैत अिछ। धानक बोझ रहौक की नारक बोझ, जतेकटा बोझ \nकुसमा उठबैत अिछ ततबेटा तँ ओहो उठबैत अिछ। ओकरा जनानी बुिझ कोनो छोट बोझ तँ बा`हल नै जाइ \nछै। खेत पथारसँ घर आँगन तक के कोनो काजमे एहेन ओकरा नै बुझेलै जे ओकर मा* जनानी भेलासँ \nिकछु `यून भेल होइक। ओतबे नै, पु«खक जँ बmचा िबअए पिड़तै तँ सभ आमहये कऽ िलतए। \nएक बेर अपना ब{िहक पहलमान जक{ उठा कए देखलक, ओकरा िवÊास भऽ गेलै जे यिद कुसमाक \nसंग ओकरा कु¦ती लड़ए पड़ै तँ ओकरा पछािर सकत। तखिन  फेर एना िकएक? िकएक पु0त दर पु0त \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nमौगी सभ अपन घरवालासँ देह िपटबैत रहल अिछ आ अपन बेटी सभक बद_0त करए लेल िसखबैत रहल \nअिछ? की पु«ख सभ पेना बजािरए कए अपन पु«षाथM देखबैत रहतै? ओकरा एकटा िवचार एलै िदमागमे। \nअिगला िदन कुसमाक नबका पेना बनबए पड़लै हरबाही करै लेल। िदन ओिहना बीतल। स{झखन \nकुसमा अपन कोटाक ताड़ी पीब कए आँगन आएल आ गेल पेना ताकए जेना ई एकटा «टीन होइक। पेना \nओकरा नै भेटलै। ताबत पाछूसँ झुमकी आिब ओही पेनासँ कुसमाक तरतरबै लागल। कुसमा अवाक। जाबत \nओ सFहरए सFहरए ताबत झुमकी ओकरा खसा कए ओकरा देहपर चिढ़ गेल छल आ एकदम दुग_ भवानीबला \nरौa पमे कुसमाक कहलक जे आइ राितसँ िनय ित ओकरा झुमकी ओिहना डÉगेतै जिहना एतेक िदन ओ \nझुमकीक डÉगबैत रहलै अिछ। ई किह ओकरा देहपरसँ ओ उिठ गेल, पेना कात कए रखलक आ गेल अपन \nभानस भातक काजमे। \nकुसमाक िदमाग चर काटए लगलै। िकछु बुिझएमे नै अबैक जे ई पिरवतMन कोना भेलै। बात एहेन \nछेलै जे केकरो किहयो नै सकै छल। अपन हारल आ बहुक मारल िकयो नै बजैत अिछ। ओकरा मोनो नै \nछैक जे किहया मािर खेने छल। िध या-पुतामे एक दू चाट माए की बाबू मारने हेिथ`ह सएह टा। जिहयासँ \n·ान भेलै आ मािलक ओतए महॴसक चरबाह बनल तिहयासँ अखिन  तक, जखिन  ओ चरबाहसँ हरबाह भऽ \nगेल, ओकरा किहयो केकरो कथो सुनबाक अवसर नै भेटल छेलै। अपना तुिरयाक छॱड़ा सभक देखने छैक \nचरबाहीमे मािलक सभसँ मािर खाइत आ हरबाहीमे फ¥जित सुनैत मुदा ओकर काजसँ ओकर मािलक सभ \nिदन खुशीए नै रहलिख`ह, ओकर शंसो करै छेलिख`ह। \nअजुका चोट ओकरा सोचबापर बा¾य कऽ देलकै जे ओ झुमकीक िकएक मारै छल। झुमकीसँ ओकरा \nकोनो तेहन िशकाएत निहय छेलै। ओ कोनो अलूिर अबूझ मौगी निहय छल, अिपतु होिशयार मौगी छल। \nमुदा पसीखानामे सबहक मुहसँ सुनै ओ जे सभ अपना मौगीक पीटै छै से ओकरो अनेरे लत लािग गेलै। आ \nझुमकीओ कह{ किहयो ितवाद केलकै? चोट खाइओ कए ओ अपन काजमे लागल रहै छल से आइ तक \nओकरा बुझबेमे नै एलै जे ओ कोनो गलती काज कऽ रहल अिछ। \nओकरा आËयM लगलै झुमकीक ताकितपर। कोना ओकरा बजािर कए छातीपर चिढ़ गेलै। ओकरा \nपिहल बेर भान भेलै जे से यिद ओकरा झुमकीसँ कु¦ती लड़ए पड़ैक तँ ओ हािरयो सकैत अिछ। अही \nगुनधुनमे जखिन झुमकी खाए लेल कहलकै तँ ओ मना नै कऽ सकलै। एकदम आ·ाकारी बmचा जक{ खा \nलेलक आ गोठुलामे जा कए पिड़ रहल। \nपिहल बेर भिर पोख ताड़ी पीिबओ कए ओकर िन¸ िनपा भऽ गेल छेलै। सोिचते सोिचते ओ पड़ल \nछल िक देखलक झुमकी आिब कए ओकर पीठपर तेल मािलस कऽ रहल छैक। कुसमा साहस कऽ कए \nझुमकीक पुछलक- \n“से तॲ कािल फेर हमरा मारबÉ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nझुमकीक अपना पु«खपर दया तँ एलै आ अपना केलहापर कने लि¥जत सेहो भेल मुदा अपन दुगMितक \n¾यान करैत   ओ फेर कठोर भऽ गेल। कुसमाक ओ एतबे कहलक- \n“दूटा शतM करतै तखिन  हम िकछु नै करबैक पिहल जे ताड़ी पीनाइ ब`द करतै आ दोसर हमरापर \nफेर किहयो हाथ नै उठेतै।” \nकुसमाक मािरक चोट मोन पड़लै। ओ झुमकीक दुनू शतM मािन लेलक। झुमकी अपना िवजयपर हिषMत \nहोइत ओही गोठुलाक अ`हारमे कुसमासँ िलपिट गेल। \nिवजय-२ \n  \nिया अपन पिरवारक बहुत िवरोध सहैत सोमेशसँ िबयाह केलक। दुनू इंजीिनयिरंग कौलेजमे सहपाठी \nछल। ियाक मFमी पापाक कहब छेलि`ह जे सोमेश पढ़बा िलखबामे ियासँ सभ िदन कमजोर रहलै अिछ आ \nआगुओक जीवनमे ओ ढीले ढाल रहत। मुदा िया की कोनो चुिन कए आ िरजट देिख कए ेम केने छल? \nेम एना केतौ कएल गेलै अिछ? ेम तँ भऽ जाइ छै, बस एतबे। \nअ`तर देखेलै करीब दू सालक बाद जखिन दुनू पिहल ºलेसमÉट छोिड़ दोसर जॉब पकड़लक। ियाक \nभेटलै पचीस लाख के पैकेज आ सोमेशक बीस के। मुदा ऐ अ`तरसँ दुनूक बीच ेममे किहयो कोनो खटास \nनै एलै। अिपतु अपना संगी साथी लोकिनक बीच ई जोड़ी आदशÂ मानल जाइत रहल। \nतेकर िकछु िदनक बाद सोमेश एक िदन ियाक कहलकै जे हमरा सभक आब बmचाक ºलािनंग \nकरबाक चाही आ ओइले िया िकछु िदनक लेल जॉबसँ Íेक लऽ िलअए। ियाक पिहल बेर सोमेशक कोनो \nबात अनसोह{त लगलकै। ओ बmचा तँ चाहै छिल मुदा ऐ लेल ओकरे िकएक जॉबसँ Íेक लेबए पड़तै? ओ \nसोमेशक पुछलक- \n“सोमेश, अह{क नोकरीक पैकेज अिछ बीस लाखक, ठीक।” \nसोमेश सपाट उर देलक- \n“ठीक।” \n“आ हमर जॉबक पैकेज अिछ पचीस लाखक, ठीक?” \nफेर सोमेश ओहने उर देलक- \n“ठीक।” \nफेर िया ओकरा मोन पािर देिलऐ-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \n“यXिप हम दुनू गोटे अलग अलग कFपनीमे काज करैत छी, अह{क पोजीशनसँ हमर पोजीशन \nइंड0Ãी िहसाबÉ सीिनयर सेहो अिछ आ वकMलोड बेसी सेहो, ठीक।” \nऐपर ओ कने लजाइते कहलक- \n“ठीक मुदा ऐ बातक की माने अखिन ?” \nिया 0पÈ ओकरा कहलकै- \n“तँ अहॴ िकएक ने जॉब छोिड़ दइ िछऐ?” \nऐ बातपर ओ हँसय लागल- \n“लेिकन हमरा जॉब छोड़लासँ बmचा केना आिब जेतै?” \nिया ओकरा शा`त भावÉ बुझा देलक- \n“बmचा हम ज`मा देब, ओइले हरेक कFपनी मैटिनMटी लीव दइते छै। तेकर बाद ओकरा सFहारैक \nकाज अह{ क आ जॉब छोिड़ िदयौ। अमेिरकामे आब बहुत पु«ष एना कऽ रहल छैक।” \nसोमेश एकरा हॕसीमे टािर देलक। मुदा ियाक लगलै जे ओ कोनो अनुिचत 0ताव नै देलकै। समय \nबीतैत गेलै। अिगला साल सोमेशक दश ितशत इ`¢ीमÉट भेटलै, ियाक कFपनीमे ओकरा बीस ितशत \nभेटलै। सोमेशक पैकेज रहलै बाइस लाखक, िया पहुँिच गेल तीसपर। तेकर छओ मासक भीतरे िया फेर \nजॉब चे`ज केलक जतए नबका पैकेज छल चालीस के। नवका पोजीसनमे ओ सीधे वी.पी.क िरपोटM करै \nछल। ओ फेर सोमेशक पुछलक- \n“की िवचार केलॱ? यिद पिरवारमे बmचा चाहैत छी तँ हमर 0ताव मािन िलअ।”  \nसोमेश िकछु उर नै देलकै, ओकर पु«षबला अहं जािग जाइ छेलै। अखिन  तक ओ पूरा बंगलोरमे \nएहेन नै सुनने छल जे बmचा पोसैक लेल पितए जॉबसँ Íेक लेलकै आ प¹ी काज किरते रहलै। अमेिरकन \nसभ सनकी होइत अिछ, ओकर नकल करबाक कोन काज? \nिदन बीतैत गेलै, िया आ सोमेशक पोजीसन आ पैकेजमे अ`तर बिढ़ते रहलै। बmचाक लेल िया \nअपना िदससँ कोनो हड़बड़ी नै देखा रहल छल। मुदा सोमेशक ई जरी बुझाइत छेलै। ओ जखिन  ियाक \nऐ बातक कोनो िह`ट दैत, ओ अपन 0ताव दोहरा दैत। एक बेर तँ सोमेश सोचए लगल जे िया िजÄी \nअिछ आ आब ओकरा संग बेसी िदन नै रिह सकत। \nई एहेन सम0या छेलै जकरा ओ कोनो कलीग अथवा पुरना संगी साथीक बीच सेहो िड0कस नै कऽ \nसकै छल। ियासँ अलग भेने ओकरा की भेटतै? फेर नव तरीकासँ जीवन साथी चुनबा लेल यास क। \nआ की गारंटी जे ओहो लड़की बादमे कोनो दोसरे बखेरा ने ठाढ़ करए? ियाक संग ओ आठ नौ साल िबता \nलेलक अिछ, एकटा अही िजÄक अितिर©त ियासँ ओकरा कोनो िशकाएत नै छेलै। संगी साथीक बीच  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nअपना दुनूक शंसा आ ‘आइिडयल कपुल’क उदाहरण आ ियाक तेज बढ़ैत कैिरयर  ाफ ओकरा सोचबाक \nलेल बा¾य केलकै। \nओ सोचए लगल पिहलुका कथन जे ‘हरेक सफल ±यि©तक पाछू एकटा 0*ीक हाथ रहै छै।’ \nकी एकरा उनटा◌ैल नै जा सकै छै? यिद ओ मदिद करैक तँ ियाक सफलताक ओहने jेय ओकरो \nभेिट सकै छै। फेर जॉब तँ घर बैसल सेहो कएल जा सकै छै। बहुत रास कFपनीमे लोकक एहेन िवकप \nभेिट रहलै अिछ। रहल बात बेबी िसिटंग के। से तँ जेहने ओ अनाड़ी अिछ तेहने िया सेहो अनाड़ी। आइ \nकािल बंगलोरमे काज केिनहार सभ कपुल अनाड़ी रहैत अिछ। तखिन  फेर लोक िकताब पिढ़ आ इंटरनेटसँ \nसीिख िकछु िदन काज चलबैत अिछ। बहुत कमे लोकक मFमी पापा सFहािर दइ छिथ`ह। ओ िÏलपकाटMसँ \nबेबी िसिटंग सFब`धी एकटा अमेिरकन िकताब आडMर केलक आ ियासँ नुका कए पूरा पिढ़ गेल। ओकरामे \nिकछु ि©`फडे`स जगलै जे ओ बmचाक सFहािर सकत। आ फेर कोनो इमजÂ`सी भेलापर बहुत रा0ता छैक, \nिया अपना बmचाक छोिड़ थोड़बे देतै? ओ तँ  मा* ई आÊासन चाहैत अिछ जे ओकरा जॉब छोड़ए नै \nपड़ैक। \nअही सोच िवचारमे आ जॉब Ðोम होम तकबामे आर छओ मास लािग गेलै। तेकर बाद एक िदन \nसोमेश बेड म पहुँचैत घोषणा केलक- \n“िया, हम अह{क 0ताव मािन लेल अिछ। ओतबे नै हम दुनूक लेल एकटा ए ीमÉटो बना लेलॱ \nअिछ।” \nआ ई कहैत ओ कागज ियाक सामने बढ़ा देलक जािहमे ओ अपन िस²नेचर पिहनिह कऽ देने छल। \nियाक तँ िवÊासे नै भेलै। ऐ िवजयक खुशीमे ओ कागजक फािड़ देलक, घरक सभटा क`डोमक पैकेट \nउठा कए फेिक देलक आ सोमेशसँ िलपिट गेल। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    \nggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n  \n३३ ३३. . . . पX पX पX पX  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \n३३ ३३.. ..११ ११.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार -- --    २२ २२    टाटा टाटा    गजल गजल गजल गजल२२ २२.. .. मोमो मोमो. . . . अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान अशरफ खान-- --    कताकता कताकता \n  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. ..११ ११.. .. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- --    २ २ २ २ टा गजल टा गजल टा गजल टा गजल २२ २२.. .. राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj राजीव रंजन िमj-- --    गजल गजल गजल गजल  \n     \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. कु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणMकु`दन कुमार कणM-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. महेश झा 'डखरामी'- ५ टा किवता \n     \n१. आशीष अनिच`हार २. मो. अशरफ खान- कता \n  \n१ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nआशीष अनिच`हार \nगजल-१ \nछूटल हाथ \nफूटल माथ \n \n  \nअपने संग \nकरबै लाथ \n \n  \nबहसल मोन \nआबू नाथ \n \n  \nपेटक लेल \nगोबर पाथ \n \n  \nछिथ बकलेल \nभूपितनाथ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \nसभ प{ितमे 2 \n221 मा*ा¢म अिछ। \n \n  \nगजल-२ \nकमसँ कम एकौटा फूल दे गे मिलिनय{ \nनीक नै अपने समतूल दे गे मिलिनय{ \n \n  \nरािख ले गÉदा बेली चमेली गुलाबो \nबस हमर कॲढ़ी अड़हूल दे गे मिलिनय{ \n \n  \nघाटपर बैसल हम बाट जोहै छी तोहर \nथरथराइत देहक पूल दे गे मिलिनय{ \n \n  \nराहु शिन मंगल बुध केतु वशमे मुदा तॲ \nेम सनक  ह अनुकूल दे गे मिलिनय{ \n \n  \nआम संगे महुआ महुआ संग आमे टा झूलै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nएहने सन झूलाझूल दे गे मिलिनय{ \n \n  \nसभ प{ितमे 2122+222+122+122 मा*ा¢म अिछ। \n२ \nमो. अशरफ खान \nकता \nमायासँ दूर ेमसँ दूर ेिमकासँ दूर \nजेना लगै अपन िज`दगीसँ दूर छी \nयाद आबै जखन अपन पिहल ेम \nतब लगै जेना दुिनयासँ दूर छी \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    \nggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n१. ओम काश झा- २ टा गजल २. राजीव रंजन िमj- गजल  \n१ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nओम काश झा \n  \nगजल १ \nअपन मोनक कहल मािर बैसल छी \nछलै िख0सा िलखल फािड बैसल छी \n  \nहँसी हुनकर हमर मोनमे गाडल  \nकरेजा अपन हम हािर बैसल छी \n  \nपढू भाषा नजिर बािज रहलै जे \nिकए हमरा अह{ बािर बैसल छी \n  \nिसनेहक बूझलॱ मोल नै किहयो \nअह{ गद_ जक{ झािर बैसल छी \n  \nजमाना कहल मानैत छी सिदखन  \nकहल \"ओम\"क अह{ टािर बैसल छी \n  \nमफाईलुन-फऊलुन-मफाईलुन (येक प{ितमे एक बेर) \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n  \nगजल २ \n \nकानैत आँिखक आिगमे जरल आकाशक शान छै \nबेथा करेजक लहिक गेलै, सभक झरकल मान छै \nबैसल रहै छी भुक दरबारमे `यायक आसमे \nहम बूझलॱ नै बात, भगवान ऐ नगरक आन छै \nसिदखन रहैए मगन अपने बुनल ऐ संसारमे \nचमकैत मोनक गगनमे जे िवचारक ई चान छै \nआसक दुआिरक मािट कोडैत रहलॱ आठो पहर \nसुनगैत मोनक साज पर नेहमे गुंिजत गान छै \nसूखल मुँहक खेती सगर की कहू धरती मौन छै \nमु0की सभक ठोरक रहै यैह \"ओम\"क अिभमान छै \n \nदीघM-दीघM-Ò0व-दीघM, दीघM-दीघM-Ò0व-दीघM, दीघM-Ò0व-दीघM-दीघM, दीघM-दीघM-Ò0व-दीघM, \nमु0तफइलुन-मु0तफइलुन-फाइलातुन-मु0तफइलुन (येक प{ितमे एक बेर) \n  \n \n \n२ \nराजीव रंजन िमj  \nगजल  \nअपना चरजाक हमरा िहसाब द' िदअ  \nजतबे पूछय छी ततबे जवाब द' िदअ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n \nसीखू हFमर वा हमरे िसखा कँ कहू  \nकोनो कहलौँ जे हमरे िखताब द' िदअ \n \nअपने बूझय छी पिढ़ पिढ़ िकताबक गप  \nफेर हमरा नै फाटल िकताब द' िदअ \n \nसुखमय सभिदन ई जीवन अह{क रहै \nहमरा भ¸े हे सभटा खराब द' िदअ \n \nनेहक डाहल छी राजीव तैँ तँ कही  \nराखू सभटा आ अगबे अदाब द' िदअ \n \n२२२२ २२२ १२१ १२ \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \nकु`दन कुमार कणM \nगजल \nओकरा देिखते देह अपने िसहिर जाइ छै \nआिग नेहक िहयामे तखन यौ पजिर जाइ छै \nमािर कनखी दए छै जखन तािक अनचोकमे \nडेग अपने हमर ओकरा िदस ससिर जाइ छै \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nओ हँसै छै त एना बुझाइत रहल बागमे \nफूल जेना गुलाबक लजाइत झहिर जाइ छै \nचानक देिखते राितमे चेहरा ओकरे \nिझलिमलाइत हमर आँिखमे सिज उतिर जाइ छै \nलाख लड़की करै छै हमर आब पाछू मुदा \nछोिड सभक बहिक ओकरेपर नजिर जाइ छै \nेम कु`दन हए छै भरम से बुझा जे रहल \nएहने जालमे मोन सुिध बुिध िबसिर जाइ छै \nबहरे-मुतदािरक \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n   \nमहेश झा 'डखरामी'     \n५ टा किवता    \n१    \n--------सपना ---------- \nसोड़हो jृंगार नाचय दलबल, \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nनैन देखाबय पलपल छलबल ; \nचलै नै जोड़ कलबल भुजबल , \nडोलय आब अºपन सFबल |    \nकिनए अºपन नाम बताबू , \nसंगिह गाम ठाम बताबू ; \nमोनक बेग आब नै काबू , \nिकए िववेकक मूँह जाबू |    \nिमठगर पाइन अह{के घाटक , \nसब पिथक ओिहए बाटक; \nहटाबू , दपMण प समपMण , \nरीित ीित आकषMण अपMण |    \nदैव नै जानय अह{क मितगित , \nिबनु साद ककरा सÔगित ; \nसबहक दाता िवमुख िवधाता , \nमन मा«ख ई नेहक नाता |    \nदशMन सिदखन सजल धजल , \nप कँवल सन नवल धवल ;  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nचंचल िचतवन िच चपल , \nमदहोशे देखू खसल पड़ल |    \nभेल परात फूजल आँिख, \nउड़ल िचड़ैÕया लगाकऽ प{िख; \nसपना सु`दर चोÀिह टूटल , \nसोड़हो तार हाथ सँ छूटल |    \nकेहेन जौउर सँ ीित बा`हल, \nमधुर बोल सँ बाती लेसल  \nकयल जतन बहुिविध , \nनिह जाय खुटेसल     \nआब मोन निह एना िबसनाऊ, \nदैबा आबू, परान बचाऊ | \n------------------------------ \n[२७,अ©तूबर २०१४,रिव िदन नयी िदली]    \n२    \n--------उनटा बसात ------- \nपढ़ल िलखल बौक बनिलऐ ,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nमुख_हा छाती तािन चलैए ; \nसब ओकरे साहब लाट बनाबय , \nदेखू, अ`हरा बाट देखाबय |    \nिबनु ढौआ ·ानी मूखM बनिलऐ, \nउलू सगरे सÔपु«ख बनिलऐ ; \nिवधनो ओकरे ठाठ बढ़ाबय , \nदेखू , अ`हरा बाट देखाबय |    \nभ'रल गेठी दािबक च'लय , \nछुmछा भजोखा खूब बजाबय ; \nखाली घइला 'माट' िचढ़ाबय , \nदेखू, अ`हरा बाट देखाबय |    \nिनरधन जन सुशील गुणखान , \nधिनकक देखू मोन उान ; \nस¥जन लेल िकए टाट लगाबय \nदेखू , अ`हरा बाट देखाबय।     \nसिरता सूयM चान वृ' मान, \nफल जल शीतल सिदखन दान;  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nिकए केओ सुिवधा ढाठ लगाबय, \nदेखू , अ`हरा बाट देखाबय | \n---------------------------------- \n३    \n---------\" अनुराग \"--------- \nिचंतन िजनकर सतत मन मे , \nबिन स{स बहय ाण पण मे ; \nदेखू, िवधनाक वेधन शि©त , \nओिह बेसी भाव िवरि©त |    \nचेतन िचंतन रंग «िधर मे, \n0नेह िसंचन संग सुिधर मे; \nदेखू, भागक भेदन शि©त , \nओिह बेसी आश आशि©त |    \nसरलक सउँसे लि¥जत लाज, \nिवरल पाबिथ सि¥जत साज ; \nदेखू,कृितक िवपरीत शि©त, \nओिह शािपत ेम तिºत |     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nभaक भाव पथ पर लथ पथ , \n«िधर रेणु र©ताभ रथ पथ ; \nिविधक कृपा िचक सFमित  \nशू`य पुZय ीितक सÔगित |    \nहुिनकर आग{ कर जोर , \nवशमे िजनकर स{झ भोर ; \nआब निह हो कोनो आपि , \nईश दया सभ िवलीन िवपि | \n----------------------------------- \n४    \n-------राधे ¦याम ----------- \nमुरली मनोहर आँचर थाFहल , \nिहयक अनुराग खूँट सँ बा`हल |    \nमधुर बोल मन मोह जागल , \nआनन चानन ीित पायल |    \nकाटय करेज, काजर कोर , \nमेह म¾य मु0की मन भोर |     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nअØुत पु«ष , कृितक खेल , \nिनज िनज भाव अनुपम मेल |।    \nजीभ िनःश¼द नैन अनघोल , \nअ`दर बाजय अनहद ढोल |    \nसेवा अिवरल धेनु धाम , \nएकिह सFबल राधा नाम |    \nिबनु भजन निह पल िवjाम , \nपुिन पुिन दशMन राधे ¦याम | \n----------------------------------- \n५    \n 'बेटी '    \nजिह घर भेटै', मान िधया क , \nओिह घर बास, राम-िसया क।     \nबसिथ िसया, घर -घरक िधया मे , \nसहयोग, सFमान जगाउ िजआ मे     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nक`याक नै बुझू सामान, \nताकू आबो, एकर िनदान।     \nदहेज िनषेधक बनय िवधान , \nआग{ बिढ़ राखू माण ; \nतखने अिछ पु*ीक कयाण।     \nआब निह जाय, बेटीक जान , \nजािह घर पु*ी वएह दुग_थान।     \nपु*ी पाबिथ मान जािह गाम , \nवएह गाम जनकपुर धाम।  \n-----------------------------------     \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।    \n            \nबालानl कृते \nआशीष अनिच`हार   \nबाल किवता \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \n \n  \nमाछी मmछर दू गो दोस \nदूनू खmचर बड़ पकठोस \nमाछी मmछर दू गो दोस \n \n  \nकही पािन तँ लाबै पािन \nकही खेत तँ जाइ बथान \nने धोबै मूँह ने िदसा मैदान \nलीखै कौआ पढ़ै खरगोश \nमाछी मmछर दू गो दोस \n \n  \nरहै दु¸ू बड़ नीक उ©Ùी \nसभ िदन होइ कान कनैठी \nिदनमे खेलै दु¸ू खूब \nिनिनया घेरै रातमे खूब \nखाइयो के नै रहै होश \nमाछी मmछर दू गो दोस \n \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nमािर भेलै एक िदन दु¸ूमे \nबजरलै लाठी दु¸ूमे \nिचकरा-िचकरी पटका पटकी \nलम जुम दु¸ूमे \nदु¸ू िदस एलै जोश \nमाछी मmछर दू गो दोस \n \n  \nमाछी कहै हम रितचर बनबै \nमmछर कहै हम िदनगर रहबै \nमचलै दरब¥जा गदMिमसान \nदु¸ू िदस छै बड़का रोस \nमाछी मmछर दू गो दोस \n \n  \nसरपंच बिन एलै सनिकरबा \nकेलकै दु¸ूपर बड़ िकरपा \nदेलकै िदन माछी राित मछरबाक \nभलै समाधान सुंदर ठोस \nमाछी मmछर दू गो दोस \nऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य ऐ रचनापर अपन मंत±य    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का  'वदेह ' १६६ म अंक  १५ नवबर २०१४ (वष ७ मास ८३ अंक १६६)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहय आ`दोलन \n(c)२००४-१४. सव_िधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सFपादक: गजे`a ठाकुर। सह-सFपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सFपादक: राम िव लास साहु, न`द िवलास राय, स`दीप कुमार साफी आ मु¸ाजी (मनोज \nकुमार कणM)। कला-सFपादन: ¥योित झा चौधरी। सFपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सFपादक- \nसूचना-सFपकM-समाद- पूनम मंडल। सFपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणM उरदाियव लेखक गणक म¾य \nछि`ह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमेZटक पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमÂटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'ºत पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ सं हक_ लोकिनक लगमे \nरहति`ह, मा* एकर थम काशनक/ िंट-वेब आक_इवक/ आक_इवक अनुवादक आ आक_इवक ई-काशन/ \nिंट-काशनक अिधकार ऐ ई-पि*काक छै।  ऐ ई पि*काक jीमित लÛमी ठाकुर Üारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सव_िधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रचना आ आक_इवक सव_िधकार रचनाकार आ \nसं हक_क लगमे छि`ह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आक_इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in   पर संपकM क। ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरि¦म िया Üारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारFभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक व©ताक संग मैिथली भाषाक जालवृक ए ीगेटरक पमे यु©त भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसि§र0तु     \n ","size_mb":0.36,"has_text":true},"Videha 167.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 167.pdf","name":"Videha 167.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'' ''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १६७ १६७ १६७ १६७ म अंक म अंक म अंक म अंक    ०१ ०१ ०१ ०१    ᳰदस᭥बर ᳰदस᭥बर ᳰदस᭥बर ᳰदस᭥बर २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषᭅ वषᭅ वषᭅ वषᭅ ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास ८४ ८४ ८४ ८४ अंक अंक अंक अंक १६७ १६७ १६७ १६७)) ))   \n  \n \n    \n    \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकᳱय संपादकᳱय संपादकᳱय संपादकᳱय संदेश संदेश संदेश संदेश  \n  \n२. ग᳒  \n२२ २२.. ..१. डा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅ. . . . कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा-- --    शेफाली, फ ु लपरासवाली आ हम  \n२.२. जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा ‘‘ ‘‘मनुमनु मनुमनु’’ ’’-- --    मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक     अभाब अभाब अभाब अभाब  \n  \n२.३. आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार-- --    ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध-- --    ला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन \n  \n२.४.. ..\nन᭠ द न᭠ द न᭠ द न᭠ द िव  िव  िव  िव    लास राय लास राय लास राय लास राय :: :: :: ::     ᳰद ᭪ या  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n   \n३. प᳒  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल  \n     \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. क ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅ-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन-- --    कता आ गजल कता आ गजल कता आ गजल कता आ गजल  \n  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n४४ ४४.. ..बालानां क ृ तेबालानां क ृ तेबालानां क ृ तेबालानां क ृ ते-- -- आशीष अनिच᭠हार  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf \nformat and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ \nवीिडयो/ पोथी/ िचᮢकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचाँक ᳲलक पर जाउ। \n    VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n    िवदेह आकाᭅइव िवदेह आकाᭅइव िवदेह आकाᭅइव िवदेह आकाᭅइव \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109632326      \n        \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृᱫक िडसकसन फोरमपर जाउ। \n \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nसंपादकᳱय \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nपाठकᳱय ᮧितᳰᮓया पाठकᳱय ᮧितᳰᮓया पाठकᳱय ᮧितᳰᮓया पाठकᳱय ᮧितᳰᮓया:: :: \nिवदेह भाषा स᭥मानक संक᭨पना आ ऐ बेᳯरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभक ेँ  हमरा सभक ᳰदससँ बधाइ। \n- निचक े ता (िमिथला दशᭅन) \nसभ स᭥मािनत सािह᭜यकारक ेँ  हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह ᮕुप आ गजे᭠ᮤजीक ेँ मैिथलीक ेँ  एतेक स᭥मािनत \nकरबा लेल असं᭎य साधुवाद। \n-शेफािलका वमाᭅ \n१६६म अंक संतुिलत अिछ। ᮧ᭭तुत अंकमे िवयोगीजीक कथा \"िवजय\"क ेँ  ऐ अंकक सवᭅ᮰े᳧ रचना कहल जाए तँ \nᳰदᲥत नै। िहनक कथाक पिहल पाटᭅक अपेᭃा दोसर पाटᭅ बेसी मुखर अिछ आ एकर मु᭨याक ं न पचास साल बाद \nजा कऽ फिड़᭒छ हेतै। \n \nसंपादकᳱयमे जँ किहयो काल देशक राजनीित ओ समािजक-आᳶथक पᭃपर चचाᭅ होइ तँ आ ᱧिचगर हएत से \nआशा अिछ। \n \nिवदेहमे पिहल बेर किवता लऽ कऽ एबाक लेल महेश झा डखरामीजीक ᭭वागत छिन। \n \nआशीष अनिच᭠हार \n \nआशीष अनिच᭠हार \nिवचाराथᭅ ᮧ᭭तुत अिछ-- \nहमरा लोकिन बᱟत मेहनितक ेँ \" भगीरथ ᮧयास \" कहै िछऐ। ई भगीरथ अपन तप᭭यासँ अपन अकाल मृ᭜यु ᮧा᳙ \nपूवᭅजक ेँ मोᭃ ᳰदएबाक लेल गंगाक ेँ पृ᭝वीपर अनलाह। एकरा एनाᱟतो बूिझ सक ै  िछऐ जे भगीरथ अपन \n᳞िᲦगत काजक लेल ई ᮧयास क े ला। जँ कदा्िचत ᱟनक पूवᭅज किपल मुिनक ᮰ापसँ भ᭭म नै भेल रिहतिथन तँ \nभगीरथ ई काज नै कᳯरतिथ। \nआब कने मैिथल मलाह जाितमे पसरल महागाथा \"दुलरा दयाल\" कथापर िवचार करी। ऐ महागाथाक अनुसार \nजखन राजा जयᳲसह कमला नदीपर बा᭠ह बाि᭠ह ओकर मूँह अपना देश ᳰदस घुमा देलक ै । आ ऐ कारणे भड़ौरा \nगाममे अकाल पिड़ गेलै आ जनताक हालित खराप भऽ गेलै तखन दुलरा दयालक सहायतासँ \"कोइला वीर\" आ \n\"र᳖ू सरदार\" आ ᱟनक आन सहयोगी सभ कमला बा᭠हक ेँ  तोिड़ ᱟनक पुरने धार बना देला। \nआब ऐ दू गोट कथासँ ई ᭭प᳥ अिछ जे भगीरथक ᮧयास ᳞िᲦगत अिछ मुदा कोइला वीरक ᮧयास सामूिहक \nअिछ। \nहमरा जनैत आन देशक नायकसँ ᮧेरणा पािब श᭣द ᮕहण करब उिचत अिछ मुदा अपन नायकक ᮧेरणा िबसᳯर \nजाबए अधमᭅ अिछ तएँ हमरा जनैत मैिथलीमे बᱟत मेहनितक ेँ  \" कोइला ᮧयास \" वा \"र᳖ू ᮧयास\" कही तँ ठीक। \nऐ िवषयपर साथᭅक चचाᭅ ओ बहस आमंिᮢत अिछ। \nAshish Anchinhar @all--बᱟत गोटाक ेँ  टैग नै कऽ सक ै  छी। िवदेहक सभ सद᭭य बहसमे सादर आमंिᮢत \nछिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nNovember 19 at 8:06pm · Like \n \nJha Mahesh आशीषजी,  \nसु᳖र मु᳎ा आ जानकारी लेल , साधुवाद । भारतीय वाङमयक उ᳎ाᱫ उ᳃ोष \" \"उदारचᳯरता ना᭥तु वसुधैव \nक ु टु᭥बकम् \" [Global village ]. भारतीय औदायᭅ ᮧसंशनीय आ नमनीय सेहो ।इएह िवशेष । \nNovember 19 at 8:23pm · Like · 1 \n \nधनᲳय झा कोइला क े  कथा िव᭭तार स कᱠ \nNovember 22 at 10:07pm · Like · 1 \n \nGajendra Thakur इ᭠ᮤलोकमे रहैवाली कमला। तेँ\n ने सभ धारक वणᭅन इितहास-पुराण मे छै मुदा कमला \nधारक नै। इ᭠ᮤलोकमे रहै छली कमला महरानी तेँ\n।  \nजखन ओ िमिथलामे एली तावत देरी भऽ गेलै। सभ ᮩाᳬणक ेँ  ᮩᳬा कोनो ने कोनो धारक अ᭤यथᭅनाक भार दऽ \nदेने रहिथ᭠ह आ से कोनो ᮩाᳬण बचबे ने क े लै िहनकर अ᭤यथᭅना करबा लेल।  \nए᭥हर िमिथलाक मलाहक िजनगी कमला धार एलासँ सुिखतगर भऽ गेलै। ओ सभ खूब माछ मारिथ आ बेचिथ। \nसे ᱟनका सभक ेँ  कमला मै᭦यासँ ब᲻ िसनेह भऽ गेलि᭠ह। तखन ᮩᳬाक ेँ फ ु रेलि᭠ह जे ᳰकए नै कमलाक अ᭤यथᭅनाक \nभार मलाह लोकिनक ेँ दऽ देल जाए। से ओ कमलाक ेँ  कहलिख᭠ह जे ᳲसहवाड़ा लग जे भरौड़ा गाम छै, ओतुᲥा \nिबस᭥भर सरदार आ ओकर किनयाँ रानी गजव᭠तीक ेँ पुᮢ हेतै, जकर नाम राखल जेतै दुलरा गभᱮ दयाल, सएह \nभरौड़ाक राजक ुमार बनत। ओ तंᮢ आ नृ᭜यमे पटु हएत आ लोक ओकरा नटुआ दयाल कहत। वएह शुᱨ करत \nकमलाक अ᭤यथᭅना।  \n \nदुलरा दयालक िबयाह भेलै बेगूसराय लग बखरीक दुखहरन सरदार आ तंᮢ-नृ᭜य सािधका बᱟरा गोᳰढ़नक बेटी \nफ ू लमती धानीसँ। ितलयुगा लग कमला धारक पूजा शुᱨ क े लक नटुआ दयाल। मुदा बᱟरा गोᳰढ़नक ᳰकछु पुरान \nिवᮤोही िश᭬य माᳯर देलक नटुआ दयालक ेँ । मुदा कामा᭎याक योिगनी िजया देलक नटुआक ेँ । \n \nकमला पैघ हेबऽ लगली तँ ᳰकसान आ मलाह सभक िजनगी सुिखतगर हेबऽ लगलि᭠ह।  \n \nए᭥हर उगला बैदला चमारक मोनमे खोट एलै। ओ कमलासँ बरजोड़ी िबयाह करबाक मोनसूबा बा᭠हलक। \nमलाह लोकिन भोला बाबाक तप᭭या क े लि᭠ह आ कमलाक सती᭜व बचेबाक गोहाᳯर क े लि᭠ह। भोला बाबाक \nवरदानसँ िशवरा गामक मलाह पᳯरवारमे अमर ᳲसहक ज᭠म भेल।  \n \nकमला पैघ हेबऽ लगली। मलाह कोइलाबीर जकर क ु रहिड़ अ᭭सी मोनक आ क ु रहिड़क बᱶट चौरासी मोनक रहै, \nसे माᳯट काᳯट-काᳯट कमला लेल र᭭ता तैयार करिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nकमला पैघ भऽ गेली। \n \nउगला बैदला कमलाक ेँ  बाि᭠ह देबाक ᮧण क े लक। बा᭠हल कमला जखन ऊपर उठती तँ ओ ᱟनका घीच लेत आ \nᱟनकर सीथमे िसनूर धऽ देत आ िबयाह कऽ लेत। \n \nकमला ई गप कोइलाबीरक ेँ  सुनेलि᭠ह। कोइलाबीर माᳯटक बा᭠ह काᳯट देलक आ कमलाक र᭭ता साफ भऽ गेल। \n \nमुदा उगला बैदला तँ चामसँ ह᲻ी िनकालबाक कारबार करै छल से ओ सभटा ह᲻ी मोरंग लग एकᲶा क े लक आ \nह᲻ीक बा᭠हसँ कमलाक ेँ घेर देलक। अपिवᮢ ह᲻ीक ेँ  कोइलाबीर कोना छुिबतए। से ओ घुᳯर गेल। \nए᭥हर अमर ᳲसह राजा बिन गेला, ओ बाल-ᮩᳬचारी रहिथ। ᱟनकर सात त᭨लाक गढ़ छलि᭠ह जकर दिᭃणमे \nचाननक गाछ लग सात कोसक घेराबाबला अखराहा छल। कमला ओतऽ गेली आ चाननक गाछपर बैिस गेली। \nअमर ᳲसहक ेँ  लगलि᭠ह जे कोनो ᳫी अखराहा लग छै कारण ओ बाल-ᮩᳬचारी रह िथ आ तेँ\n ᱟनका अपन शिᲦ \nघटल बुझना गेलि᭠ह। ओ तमसेला जे ई ᳫी जँ भेटत तँ ओकरा एᲥ े  घु᭭सामे अ᭭सी हाथ नीचाँ गािड़ देबै। कमला \nमुदा नीचाँ आिब गोहाᳯर क े लि᭠ह आ अमरᳲसह सत क े लि᭠ह जे ओ कमलाक रᭃा करता नै तँ अ᭭सी कोस नरकमे \nखसता। \n \nनौ हाथ नाम आ छह हाथ चाकर रहिथ अमर ᳲसह।  \n \nअमरᳲसह अखराहामे माᳯट देलि᭠ह आ उगला बैदलाक ेँ मारलि᭠ह। उगला बैदलाक किनयाँ गढ़ᰛआᳯर छिल, \nओकरा अमर ᳲसह माᳯर देलि᭠ह। मुदा तखने ज᭠मल उगला बैदलाक बेटा ब᲻ बलगर छल। कमला अमर ᳲसहक ेँ  \nᳰकछु भेद बतेलि᭠ह आ तखने ओ उगला बैदलाक बेटाक ेँ माᳯर सकला।  \n \nमुदा जखन अमर ᳲसह बा᭠ह ᳰदस बढ़ला तँ ओइ ह᲻ीक बा᭠ह देख कऽ ठमᳰक गेला आ कमलाक ेँ मीरन फकᳱरक ेँ  \nबजा कऽ अनबा लेल कहलिख᭠ह। ओ एला आ ह᲻ीक बा᭠हक ेँ तोड़लि᭠ह। \n(सह᮲शीषाᭅ उप᭠याससँ) \nNovember 23 at 3:34pm · Like · 1 \n \nAshish Anchinhar धनᲳय झा---ओना आब ऐपर िवचार हो जे मैिथ लीमे भगीरथ ᮧयासक बदला जँ \n\"कोइला ᮧयास\" वा \"र᳖ू ᮧयास\" कहल जाए तँ क े हन रहतै ? \nNovember 23 at 3:39pm · Edited · Like \n \nGajendra Thakur कोसीक िभᱫापर रानू सरदार अपन अ᭭सी मोनक कोदाᳯर लऽ कऽ जकर बᱶट िबरासी \nमोनक छै, चिल रहल अिछ। चिल रहल अिछ आगाँ आगाँ रानू सरदार आ कोसी लेल र᭭ता बनबैए। \nगाममे कटिनयाँ लगैए आ खेतमे भरना।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nधरमपुर कऽ तारलेँ\n माइ कोिसका कबखंड क ेँ बोरले \nᳲसहे᳡र थान कइले पयान \nएतै दुख देलेँ\n हे माइ कोिसका एतै दुख देलेँ \nआरी चᳰढ़ रोबै छै ᳰकसान \nअखनी देबौ मैया पोसल पᳯठया \nचढ़तै अगहन दूध घर हे \nबखसुमे बखसु माइ कोिसका करै छी गोहार हे \n(सह᮲शीषाᭅ उप᭠याससँ) \nNovember 23 at 3:41pm · Like · 1 \n \nGajendra Thakur कमला जे पुछे छै सुन बिहन कोिसका हे \nक े हेन छिथन रानू सरदार हे \nभᱹसा सन मनुख गे बिहनो बजर सन गात हे \nमोँ\nछ रानू कऽ बᳲहगा सन सन आब हे \nकोिसका जे पूछै सुन बिहन कमला हे \nक े हन छै कोइला देव आब हे \nताड़ सन मनुख गे बिहना  \nबजर सन गात हे \nमᲂछ जइसन भमरा गुलजार हे \nगाड़ल जे खुटबा से कोइला देव \nजाल जे पसारल हे \nभीत चᳰढ़ भऽ गेल ठाढ़ हे \n \nकोसीक ᮧेमी बाँतर जाितक लोक देवता रानू सरदार। \nरानू सरदार अ᭭सी मोनक कोदाᳯर लऽ कऽ जकर बᱶट िबरासी मोनक छै, आगाँ आगाँ कोसी लेल र᭭ता बनबैए। \n \nआ कोसीक ᮧेमी रै᭦या रणपाल। \nउᱫर ᳰदशासँ अबैए रणपाल आ कोसीक ेँ देिख कऽ मु᭏ध भऽ जाइए। \nिझमला म᭨लाह आ बैदला चमार सेहो कोसीसँ िबयाह करऽ चाहैए। \nहमेँ\n तोरा पुिछयौ रे बैदला जितया तँ ठेकान रे \nतोᱠँ माँगे हमरो सँ िबयाह रे \nहमᱠँ जे िछᳰकयै गे कोिसका ओइछ जाित चमार हे \nहमेँ\n मांिगयौ तोरे सँ िबयाह हे \nकथी ले िखयोिलयौ रे बैदला दूध भात कटोरबा रे \nपोइस-पाइल क े िलयौ जबान रे \nतोᱠँ जे क े लेँ\n रे बैदला जाितयो क ु ल हरण रे \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \n(सह᮲शीषाᭅ उप᭠याससँ) \nNovember 23 at 3:47pm · Edited · Like · 1 \n \nManoj Pathak देशक गाम गाममे ᮧायः सब जाितक सब समाजक अपन नायक ओ पूरा ओिह संपूणᭅ ᭃेᮢ \nिवशेषक नायक छिथ। कोन नायक छोट, ᳰकनक ᮧयास िनजी िहत वा को न ᮧयास समाजक िहतक े  लेल कएल \nगेल तािह उपरौझमे लगलासँ लाभ निह, लाभ पैघ लाइन घीचलासँ होइत छैक। भगीरथक ᭭थान छोट सािबत \nक े लासं हम सब अपन सीिमत मानिसकताक पᳯरचय देब जखन ᳰक र᳖ू सरदार, आ दुलरा दयालक े  अपन संपूणᭅ \nसमाजक नायक ᭭वीकाᳯर कए आ ᱟनका ᭭थािपत कए क, अपन उ᳎े᭫यक पूᳶत बेसी नीक जकाँ कए सकब। एखन \nआव᭫यकता अिछ िमिथलाक सम᭭त नायकक े  ᭭थािपत करबाक, एक सूᮢमे जोड़बाक ने ᳰक ककरो छोट सािबत \nकरबामे अपन ऊजाᭅ खचᭅ करबाक। \nNovember 24 at 5:51pm · Like · 1 \n \nManoj Pathak र᳖ू सरदार आ दुलरा दयालक संग िमिथलाक हर जाित िवशेषक, ᭃेᮢ िवशेषक नायकक \n᭭मृित ओिह अवसर िवशेष अथाᭅत ᱟनक जयंती आᳰद पर एक संग एकजुट भ,क, मनयबाक आव᭫यकता अिछ। \nिवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान    २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५    (( ((समाना᭠तर सािह᭜य अकादेमी स᭥मान समाना᭠तर सािह᭜य अकादेमी स᭥मान समाना᭠तर सािह᭜य अकादेमी स᭥मान समाना᭠तर सािह᭜य अकादेमी स᭥मान)) )) \n    २०१४ मूल पुर᭭कार- ᮰ी न᭠द िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संᮕह) \n२०१४ बाल पुर᭭कार- ᮰ी जगदीश ᮧसाद म᭛डल (नै धारैए- बाल उप᭠यास) \n२०१४ युवा पुर᭭कार - ᮰ी आशीष अनिच᭠हार (अनिच᭠हार आखर- गजल संᮕह) \n२०१५ अनुवाद पुर᭭कार - ᮰ी श᭥भु क ु मार ᳲसह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कᲂकणी उप᭠यासक मैिथली \nअनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान िवदेह भाषा स᭥मान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --१४ १४ १४ १४    (( ((वैकि᭨पक सािह᭜य अकादेमी पुर᭭कार वैकि᭨पक सािह᭜य अकादेमी पुर᭭कार वैकि᭨पक सािह᭜य अकादेमी पुर᭭कार वैकि᭨पक सािह᭜य अकादेमी पुर᭭कार)) )) \n२०१३ बाल सािह᭜य पुर᭭कार – ᮰ीमती ᭔योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनब᭠ध संᮕह) लेल। \n२०१३ मूल पुर᭭कार - ᮰ी बेचन ठाक ु रक ेँ  \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक संᮕह) लेल। \n२०१३ युवा पुर᭭कार- ᮰ी उमेश म᭛डलक ेँ “िन᭫तुकᳱ” (किवता संᮕह)लेल। \n२०१४ अनुवाद पुर᭭कार- ᮰ी िवनीत उ᭜पलक ेँ “मोहनदास” (िह᭠दी उप᭠यास ᮰ी उदय ᮧकाश)क मैिथली \nअनुवाद लेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nनेपाल िव᳒ापित पुर᭭कार कोष नेपाल िव᳒ापित पुर᭭कार कोष नेपाल िव᳒ापित पुर᭭कार कोष नेपाल िव᳒ापित पुर᭭कार कोष    ᳍ारा ऐ वषᭅ ᮧदान कएल गेल पुर᭭कारक िववरणः ᳍ारा ऐ वषᭅ ᮧदान कएल गेल पुर᭭कारक िववरणः ᳍ारा ऐ वषᭅ ᮧदान कएल गेल पुर᭭कारक िववरणः ᳍ारा ऐ वषᭅ ᮧदान कएल गेल पुर᭭कारक िववरणः    \n \n१. नेपाल िव᳒ापित मैिथली भाषा सािह᭜य पुर᭭कार-– ᮰ी रामान᭠द युवा ᭍लब, जनकपुरधाम— पुर᭭कार \nरािश ᱧ. २ लाख । \n \n२. नेपाल िव᳒ापित मैिथली कला–सं᭭क ृित पुर᭭कार— ᮰ी ᭫याम सु᭠दर यादव – पुर᭭कार रािश ᱧ. १ लाख । \n \n३. नेपाल िव᳒ापित मैिथली अनुस᭠धान पुर᭭कार— डा. वासुदेव लाल दास— पुर᭭कार रािश ᱧ. १ लाख । \n \n४. नेपाल िव᳒ापित मैिथली पा᭛डुिलिप पुर᭭कार— ᮰ी च᭠ᮤशेखर लाल शेखर — पुर᭭कार रािश ᱧ. १ लाख ।  \n \n५. नेपाल िव᳒ापित मैिथली अनुवाद पुर᭭कार— ᮰ी धीरे᭠ᮤ ᮧेमᳶष- पुर᭭कार रािश ᱧ. १ लाख । \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha-- --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/ \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili Books in \nKindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are delivered \nworldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/   \nVIDEHA-Maithili Literature Movement: \n166 issues, 11000 manuscripts transcripted,50000 word Maithili-English database \nmaintained,150+ hours audio files; 225+ hours Maithili Video files.+ Modern \nPhotographs/ painting/mithila painting archive/ +scanned versions of Maithili Books for \nfree download, Children literature archive. \n  \nमैिथली िवकᳱपीिडया मैिथली िवकᳱपीिडया मैिथली िवकᳱपीिडया मैिथली िवकᳱपीिडया \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog-- --post_08.html post_08.html post_08.html post_08.html \n \nhttp://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/ http://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/ http://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/ http://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/bihari bihari bihari bihari-- --wikipedia wikipedia wikipedia wikipedia-- --is is is is-- --actually actually actually actually-- --written written written written-- --in.html in.html in.html in.html   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nhttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithili-- --language language language language-- --and and and and-- --mithilakshar.html mithilakshar.html mithilakshar.html mithilakshar.html  \nhttp://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikipedia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikipedia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikipedia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikipedia-- --now now now now-- --in in in in-- --maithili.html maithili.html maithili.html maithili.html  \n \nWords and what not \nMonday, May 09, 2011 \nThe #Bihari #Wikipedia is actually written in #Bhojpuri \nThis is the kind of article that has many people's eyes glaze over. It is about standards, \nscientific documents and it is about languages most of my readers have never heard \nabout. For the people that do speak one of the languages that are considered Bihari it is \nextremely relevant and it has implications for Wikipedia. \nThis is information provided by Umesh Mandal that explains about the \"Bihari group of \nlanguages\" in relation to the Maithili language: \nKellogg (1876/1893) and Hoernle (1880) regarded Maithili as a dialect of Eastern Hindi; \nBeames (1872/reprint 1966: 84-85), regarded Maithili as a dialect of Bengali, Grierson \nhas done a great service to Maithili language, however, he erred when he gave a false \nnotional term of \"Bihari\" language, after that western linguists started categorizing \nMaithili as a dialect of \"Bihari\" language; although there is nothing known as \"Bihari \nLanguage\" and both Maithili and Bhojpuri are spoken in Bihar (of India) as well as in \nNepal. \nUmesh is working on the localisation of MediaWiki for the Maithili language and as this \nlanguage is currently in the Incubator, the language committee does its due diligence \nand tries to understand if Maithili can have a place in the Bihari Wikipedia. The \ninformation provided by Umesh makes it quite clear: \"no\". \nThis still leaves us with the misnomer that is the Bihari Wikipedia. Apparently the \nlanguage used for the localisation and the articles is Bhojpuri. Bhojpuri has the ISO-\n639-3 code \"bho\". \nAre you still following all this? Ok, there is one question I am not asking: How about the \nKaithi script? \nThanks, \n      GerardM  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nPosted by Gerard Meijssen at 4:17 pm \nWords and what not \nSunday, January 27, 2008 \nThe Maithili language and the Mithilakshar script \nMaithili is a language spoken in India and Nepal by some 24.797.582 people. It is an \nofficial language in the Indian state of Bihar and it may be used in education. \nA request was made for a Wikipedia for Maithili, it conforms to the requirements so that \nis not a problem. What IS a problem is that Mithilakshar, the script used to write the \nMaithili language, is not yet part of Unicode. The script has not even been recognised in \nthe ISO-15924 yet. \nThis is the second request for a Wikipedia where the script that is used to write a \nlanguage presents a problem. For modern Maithili there is the option to write in the \nDevangari script. \nThanks, \nGerardM \nPosted by Gerard Meijssen at 10:32 am \nWords and what not \nThursday, November 06, 2014 \n#Wikipedia - Now in #Maithili \nIt is a happy occasion when a new Wikipedia is created. Today we may welcome the \nMaithili Wikipedia. The website has been created and all the content that is currently still \nin the Incubator needs to be migrated. \nI wish the Maithili community well; I hope they will share with us in the sum of all \navailable knowledge. \nThanks, \n     GerardM \nPosted by Gerard Meijssen at 8:22 am   \nिवदेहक तेसर अंक (१ फरबरी २००८)मे हम सूिचत क े ने रही- “िवकᳱपीिडयापर मैिथलीपर लेख तँ छल मुदा \nमैिथलीमे लेख निह छल,कारण मैिथलीक िवकᳱपीिडयाक ेँ ᭭वीक ृ ित निह भेटल छल। हम बᱟत ᳰदनसँ एिहमे \nलागल रही आ सूिचत करैत हᳶषत छी जे २७.०१.२००८ क ेँ  (मैिथली) भाषाक ेँ  िवकᳱ शुᱨ करबाक हेतु \n᭭वीक ृ ित भेटल छैक, मुदा एिह हेतु कमसँ कम पाँच गोटे, िविभ᳖ जगहसँ एकर एिडटरक ᱨपमे िनयिमत ᱨपे ँ\n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nकायᭅ करिथ तखने योजनाक ेँ पूणᭅ ᭭वीक ृ ित भेटतैक।” आ आब जखन तीन सालसँ बेशी बीित गेल अिछ आ मैिथली \nिवकᳱपीिडया लेल ᮧारि᭥भक सभटा आव᭫यकता पूणᭅ कऽ लेल गेल अिछ िवकᳱपीिडयाक “लᱹगुएज कमेटी” आब \nबुिझ गेल अिछ जे मैिथली “िबहारी नामसँ बुझल जाएबला” भाषा नै अिछ आ ऐ लेल अलग िवकᳱपीिडयाक \nजᱨरत अिछ। िवकᳱपीिडयाक गेराडᭅ एम. िलखै छिथ ( \nhttp://ultimategerardm.blogspot.com/…/bihari-wikipedia-is-a… ) \n-“ई सूचना मैिथली आ मैिथलीक िबहारी भाषासमूहसँ स᭥ब᭠धक िवषयमे उमेश मंडल ᳇ारा देल गेल अिछ- \nउमेश िवकᳱपीिडयापर मैिथलीक ᭭थानीयकरणक पᳯरयोजनामे काज कऽ रहल छिथ, ...लᱹगुएज कमेटी ई \nबुझबाक ᮧयास कऽ रहल अिछ जे कᳱ मैिथलीक ᭭थान िबहारी भाषा समूहक अ᭠तगᭅत राखल जा सक ै ए ?..मुदा \nआब उमेश जीक उᱫरसँ पूणᭅ ᭭प᳥ भऽ गेल अिछ जे “नै”। ” \nरामिवलास शमाᭅक लेख (मैिथली और िह᭠दी, िह᭠दी मािसक पाटल, स᭥पादक रामदयाल पांडेय) जइमे \nमैिथलीक ेँ िह᭠दीक बोली बनेबाक ᮧयास भेल छलै तकर िवरोध याᮢीजी अपन िह᭠दी लेख ᳇ारा क े ने छलाह , \nजखन ᱟनकर उमेर ४३ बखᭅ छलि᭠ह (आयाᭅवतᭅ १४/ २१ फरबरी १९५४), जकर राजमोहन झा ᳇ारा कएल \nमैिथली अनुवाद आर᭥भक दोसर अंकमे छपल छल। उमेश मंडलक ई सफल ᮧयास ऐ अथᱷँ आर िविश᳥ता ᮧा᳙ \nक े ने अिछ कारण ᱟनकर उमेर अखन माᮢ ३० बखᭅ छि᭠ह। जखन मैिथल सभ हैदराबाद, बंगलोर आ िसएटल \nधᳯर क᭥᭡यूटर साइंसक ᭃेᮢमे रिह काज कऽ रहल छिथ, ई िवरोध वा करे᭍शन ᱟनका लोकिन ᳇ारा नै वरन \nिमिथलाक सुदूर ᭃेᮢमे रहिनहार ऐ मैिथली ᮧेमी युवा ᳇ारा भेल  से कᳱ देखबैत अिछ? \nउमेश मंडल िमिथलाक सभ जाित आ धमᭅक लोकक क᭛ठक गीतक ेँ फᳱ᭨डवक ᭅ  ᳇ारा ऑिडयो आ वीिडयोमे \nिडिजटलाइज सेहो कएने छिथ जे िवदेह आकाᭅइवमे उपल᭣ध अिछ। \n \nअपन मंत᳞ अपन मंत᳞ अपन मंत᳞ अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n    पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nगजे᭠ᮤ ठाक ु र \nggajendra@videha.com  \n  \n  \n  \n \n२२ २२. . . . ग᳒ ग᳒ ग᳒ ग᳒  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \n  \n२२ २२.. ..१. डा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅ. . . . कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा-- --    शेफाली, फ ु लपरासवाली आ हम  \n२.२. जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा ‘‘ ‘‘मनुमनु मनुमनु’’ ’’-- --    मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक मैिथलीमे एकᱨपताक     अभाब अभाब अभाब अभाब  \n  \n२.३. आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार-- --    ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध ᳞ं᭏य िनबंध-- --    ला᭭ट टाइम ला᭭ट टाइम ला᭭ट टाइम ला᭭ट टाइम सजेशन सजेशन सजेशन सजेशन \n  \n२.४.. ..\nन᭠ द न᭠ द न᭠ द न᭠ द िव  िव  िव  िव    लास राय लास राय लास राय लास राय :: :: :: ::     ᳰद ᭪ या  \n   \nडा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅडा◌ॅ. . . . कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा कᳱᳶत नाथ झा :: :: :: ::      \nशेफाली शेफाली शेफाली शेफाली, , , , फ ु लपरासवाली आ हम फ ु लपरासवाली आ हम फ ु लपरासवाली आ हम फ ु लपरासवाली आ हम \nजिह आ ओ लोकिन  जीबै छला तिहआ तँ ने एहेन ᮧिस ᳍ रहिथ  आ ने ᳰक छु सुनबाक पढ़बाक तेना भऽ कऽ \nसाधन रहै। आब सुनै िछ ऐ एक गोटे ‘मुिᲦ ’ िल खने छला तँ के करो पᳰढ़  कऽ ठकमुड़ी लािग  गेलिन  आ दोसर गोटे \n‘फ ु लपरासवाली’ िल खलिन  तँ कहाँ दन ‘मु᭍ ती’बला नोᳯट स नै लेलिख न। माने दूध-भात। जे ᳰक छु। आब ᳰक ताब \nआ पोथी सेहो खूब छपै छै आ लोक ᳰक िन तो अिछ । मुदा हमरा लोकिन  रामायण-महाभारत पढ़ब आᳰक  नव-नव \nᳰक ताब। मुदा ओइ ᳰद न संयोगेसँ टी.भी खूजल छेलै आ दू गोट गोट भऽ सक ै ए परफ े सर छल हेता- बड़ीकाल धᳯर  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nएक दोसरासँ बहस करैत रहिथ  माने ‘शेफाली’ नीक क े लिन  आᳰक  ‘फ ु लपरासवाली’। धुर, एहन गप-स᭡ प क े तौ \nएतेक खूिज  कऽ होउ। िध या-पुता तँ अबधाᳯर  कऽ आरो रस लेत। बीचमे एक गोटे आ◌ैर छला जे बीचमे एकबेर \nᳯट पलिख न ि◌ क तँ, ᳰक यो कहने छेलिख न, जे ‘िह नका लोकिन क खीसा मयाᭅदाक बाहरक गप िथ क।’ \nमुदा नै जािन  ओ बुढ़ी लोकिन  आइ जीबैत रिह तिथ  तँ कᳱ किहतिथ न। मोने अिछ , मैयाँक ेँ पुछने \nरिह यिन , “मैआँ अहाँ किह आ िव धवा भेिल ऐ?” तेतबे वयस रहए जे ई नै बुिझ ऐ जे एहेन गप पुछबाक नै िछ ऐ। \nआ जेहने हम तेहने मैयाँक जवाब- \n“जिह ए िब आह भेल तिह ए राँड़ भऽ गेिल ऐ।” \nदूर᭭ थेसँ माए ई गप-स᭡ प सुनलिन  तँ दबािड़  कऽ भगा देलिन । मुदा हमरा ले धिन  सन। हम तँ मैयाँसँ बस \nᳰक छु गप करैले ᳰक छु फ ु छने रिह यिन । देिख यिन  उ᭔ जर धोती, काटल क े श, चुड़ी-िस नुर-ठोप-ठीका ᳰक छु ने। तैपर \nहम आवेशसँ कखनᲅ आलताक ठोप करबाक लौल कᳯर यिन । किह यो चुड़ी पिह रबाक। गरमी मासक दुपहᳯर यामे \nजखिन  मैयाँ अपन टेक ु री लऽ कऽ जनौ कटैले बैसै छेली तँ हम सहᳯट  कऽ लग जाइ।  \nᳰक छु-ᳰक छु छोट काज कऽ ᳰद यिन । ओहो कखनो िम सरी, कखनो एकटा छोहाड़ा तरह᭝ थीपर रिख  देिथ । \nनाित न आ मैयाँक अही संग बिह नाक आप᭍ तामे तँ ओ बुझा कऽ कहने रहिथ - \n“है चुड़ी िस नुर िव धवा नै करै छै।” \nनेना तँ रहबे करी। पुछिल यिन - \n“अहाँ िव धवा िछ ऐ।” \nओ कहलिन - \n“हँ।” \nहम पुछिल यिन - \n“किह आसँ?” \nबस ᱟनकर जवाब देल छेलिन  आᳰक  माँ सुिन ते छेली गप-स᭡ प, दबािड़  कऽ िव दा क े लिन । \nमुदा िब आहो ᳰद न लोक िव धवा भऽ सक ै  छै से पछाित  बुझिल ऐ। \nहमरो सरकार तँ हालिह मे गेलाहे मुदा हम? जे ᳰक छु सुिन ऐ, तइसँ एतबे मोन अिछ  जे घर डेरा बड़ ऊ ँ च \nरहिन , आ जाित  ब᲻ पैघ। ᳰक दुन सुिन ऐ बाबू कहिथ न- \n“शु᳍ गᱟमनक पोआ छला, सरकार।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nठीक े  छल हेता। मुदा जिह या ᱟनकर पाला पड़ल रही दाढ़क डाँस बुझबाक वयए नै छल। मुदा आब जखिन  \nबीख भᳯर  देह िन जाएल अिछ  तँ बुझै िछ ऐ। ओ साँप तँ नै छला मुदा ᱟनकर बीखक असᳯर सँ कᳱ किह यो उबᳯर  \nसकलᲅ। \nअपना तँ बोध एतबे रहिन  जे साबुन आ बफ᳹क अ᭠ तर नै बुझिथ न। झᲂक एलापर कथीमे दाँत काᳯट  देता \nतेकर कोन ठेकान। कखनो बाटीक दािल क ेँ  बड़कᳱ पोखᳯर  कहिथ न आ फोड़नक मरचाइक ेँ  पोखᳯर क माँछ। \nिब आह भेलापर लोकक ेँ  तँ खूब मोन लगै। हम आब बुझै िछ ऐ, लोक, देिख  कऽ माँछी क े ना िग ड़ै छल \nतिह या। \nमुदा सोचै छी हम क े  छी? ‘शेफाली’ ᳰक  फ ु लपरासवाली? एक गोटे उड़हᳯर  कऽ मुᲦ भेली। दोसर अपन \nमोनक सᲥसँ इ᭔ जित  बँचौलिन । \nमुदा इ᭔ जित ? रिस आरीवाली काकᳱ जीवन भᳯर  इ᭔ जित  बँचौने रहली मुदा मगज तँ ᳰफ ᳯर ए गेलिन । \nक े तए-क े तए ने गोहᳯर आ बिन  कऽ गेली। क े तेक ने इलाज करौलिन । ᳰक छु भेलिन  नै। पछाित  जखिन  सभ ᳰक छु  \nसमन भऽ गेलिन  तँ लगलिन  जे अनकर आिग  बाँचए नै देत आ आिख री आिब  कऽ अपनेसँ अिग  लगा कऽ मᳯर  \nगेली। \nमुदा हम? हमरा सरकारक सरकारीक वंशक ेँ जे ऊक देखौलकिन  तेकर मरला उᱫर मुखबᱫी लगा कऽ \nशरीर वलानमे भँसौल गेलै। \nयएह बलान तँ िथ कᳱ। अपने नोत पुरैले गेल रहिथ । आ हम एसकᳯर ए रही। मड़रटा मनेजर-हरवाह-\nकमित आ-ओगरवाह सभ छला। बड़ जोर बाᳰढ़  आएल रहै। आ हमरा मथदुखीक रा◌ेग धऽ नेने छल। सभ राित  \nपिह ने दिह ना कात कपारसँ शुᱨ ᱟअए। फ े र कनपᲵी होइत माथक पाछूसँ गरदिन  धᳯर  जाए। गरदिन  तर \nक े ᱫाबेर गेड़ᰛआ दिह ना-बामा करी। चैन नै ᱟअए। शंकर बाम-क ृ ᭬ णधारा- िव ᭍ स सभ लगाबी। रसे-रसे ᱟअए माथ \nदुखाएब दोसरो ᳰद स ने पसᳯर  जाए। तखिन  भᳯर  देहमे खᲅत, पसेना। मोन आऊल। छट-पटी लिग  जाए। बाबूक \nिल खौल- \n“सवᭅ बाधा ᮧशमन....।” क े र ᭫ लोक पᳰढ़  अपने हाथ अपने माथपर ली। मुदा भᳯर  राित  पहाड़ भऽ जाइत \nछल। आ ᳰद नमे जे िन ᳖ ᱟअए से आँिख  नै खुजए। तिह या डा᭍ टर बुझी ᳰक  वैद गोनर िम सरटा छला। नाड़ी \nदेखिथ  मथाहाथ दिथ । एक ᳰद न एकटा जड़ी सेहो लᱫामे बाि᭠ ह  कऽ देलिन  जे गाड़ामे बाि᭠ ह  लेथु। मुदा कोन भूत \nछल छूटए नै। एक ᳰद न आिज ज भऽ ओहो मथाहाथ देब मना कᳯर  देलिन । कहलिख न- \n“ᳰक  तँ नवटोल भगवती ᭭ थानमे भगतासँ भाउ कराबथु।” \nतिह या ᳰक  से सन᭭ था रहै। जैतᲅ अपने मोने। \nदर-देआदक हवेली डौढ़ी सेहो ᳰक  लग-लग रहै। एक ᳰद न राित मे फ े र असा᳍ मथदु᭍ खी धेने छल। \nकोठलीमे क ु हरैत छेलᲅ। कहबो क े करा किह ित ऐ?गोनर झा सेहो जवाब दऽ देने छला। सासु छेली नै। हमरा भेल \nजेना ᳰक यो आ᭭ तेसँ कहलक ै ए-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \n“बौआसीन!” \nअकानिल ऐ। तँ ठीक े  जेना ᳰक यो हाक दैत हो। \nरोइआँ भुलᳰक  गेल। हनुमान जीक नाम लेलᲅ। दमिस  कऽ कहिल ऐ- \n“क े  छी?” \n-    “हम, बौआसीन, लोटना!” \n-    “कᳱ िछ अिन ?” \n-    “बड़ क ु हरै छिथ न! गोनर िम सरक ेँ हाक ᳰद अिन ?” \n-    “नै।” \n-    “एना कोना रहिथ न। बड़ तर᭞दुत् होइए।” \n-    “मरए देथु हमरा।” \n-    “बलानक पािन सँ ओसरा धᳯर  छइहे। मᳯर  जाएब तँ किह हिथ न फ े क दइ जेता।” \nलोटना, लागल जेना गु᭥ म भऽ गेल छला। मुदा गᲂिग आइत बाजल रहिथ , से मोने अिछ - \n“डोमा जे भाव खेलाइ छेलै, से हम देखने िछ ऐ। हमरो तँ मथाहाथ देब िस खौने छल। लाजे कहिल यिन  \nनै। टोलपर सभ जनी-जाित तँ हमरेसँ माथा-हाथ ᳰद अबै छै, जखिन  डोमा-भैया गाम-गमाइत जाइ छै। ” \nमोन आउल-बाउल छल। ᮧाण अवᮕह छल। सोचए लगलᲅ जेकर सोझा पएर नै उघार भेले तेकरा सोझा \nमाथपर सँ नूआ क े ना उतारब। आ क े ना मथा हाथ देत। \nमुदा ᮧाण अवᮕहमे छल। कᳱ कᳯर तᲅ? कहिल ऐ- \n“क े करो किह हिथ न नै।” \n‘जानिथ  भगवान। बौआिस न, एक चुᱧक नाᳯर क े ᳯर क तेल देथु। \nआ हम बाहरक कोठलीक लाथे हमर कोठलीक जे क े बाड़ रहै, खोिल  देने रिह ऐ। मुदा िब छौनसँ उठबाक \nᱠबा नै छल। लगमे नाᳯर क े रक तेलक बोतल रािख  देने रिह ऐ। िड िब आक इजोतमे हम आँिख  मुननिह  आँगुरसँ \nइशारा कऽ देने रिह ऐ। \nहमरा एतबे मोन अिछ , लोटना एक चुᱧक तेल कपारपर ढाᳯर  कऽ मलए लागल छला। फ ु सुर-फ ु सुर ᳰक छु \nपᳰढ़ तो छला। तेतबे मोन अिछ । ओकर पछाित  कखिन  िन ᳖ भऽ गेल आ ओ कखिन  कोठलीसँ बहार गेला से मोन \nनै अिछ । मुदा एतबा मोन अिछ  जे ने हमर मथदु᭍ खी छूटल छल आ ने फ े र किह यो गोनर झा हमरा मथाहाथ \nदेबए हमर अँगना पएर देलिन । ईहो सᱫे जे ने ओइ बलानक बाᳰढ़ मे हमर देहे भँिस आएल। आ ने किह यो हमरा \nलोटनाक मथाहाथ देबाक गुणपर संदेहे भेल। हम कᳱ छेलᲅ? कᳱ छी? मोने जनैए।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nलोटना िन :संतान नै छला तैयो मुखबᱫी लगा कऽ बलानमे भँसौल गेला। सरकार िन :संतान छला मुदा \nसंतित क हाथे वृषो᭜ सगᭅ ᮰ा᳍ भेलिन । मुदा हम?हम ‘शेफाली’ छी, कᳱ फ ु लपरासवाली? \nस᭥ प स᭥ प स᭥ प स᭥ पक ᭅक ᭅ क ᭅक ᭅ -- -- \nDr K N Jha Dr K N Jha Dr K N Jha Dr K N Jha     \nMBBS (Honors),MS MBBS (Honors),MS MBBS (Honors),MS MBBS (Honors),MS    \nProfessor of Ophthalmology Professor of Ophthalmology Professor of Ophthalmology Professor of Ophthalmology    \nMahatma Gandhi Medi Mahatma Gandhi Medi Mahatma Gandhi Medi Mahatma Gandhi Medical College & Research Institutecal College & Research Institute cal College & Research Institute cal College & Research Institute    \nPillaiyarkuppam, Pondicherry Pillaiyarkuppam, Pondicherry Pillaiyarkuppam, Pondicherry Pillaiyarkuppam, Pondicherry-- --    607402 ( India) 607402 ( India) 607402 ( India) 607402 ( India)    \n    \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \nजगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा जगदान᭠द झा ‘‘ ‘‘मनुमनु मनुमनु’’ ’’ \nमैिथलीमे एकᱨपताक  अभाब \n“कोस-कोसपर बदले पानी, तीन कोसपर बदले वाणी।” ई क᭝य ᳰकनकर अिछ, हम निह जािन मुदा अिछ जग \nजािहर। कोनो एहन सुधी मनुख निह जे एिह पाँितसँ अनिभक होिथ। आ ई क᭝य सोलह आना स᭜य अिछ। एक \nगामसँ दोसर गामक इनार पोखᳯरक पािनमे अ᭠तर आिब जाइ छैक। ओना आब इनारक जमाना तँ रहल निह। \nगामक घरे-घर चापा कऽल चिल गेलै आ शहरक घरे-घर टंकᳱ। टंकᳱक पािनमे तँ किनक समानता देखलो जा \nसक ै त अिछ मुदा एक आँगनक चापा कऽलक पािनक   ᭭वाद दोसर आँगनक चापा कऽलसँ िभ᳖ होएत। परᲱ हम \nएिहठाम पािनक संदभᭅमे ग᭡प निह किह कऽ भाषाक पᭃक मादे कहै चाहैत छी। पािन जकाँ भाषाक िमजाद सेहो \nसगरो तीन चाᳯर कोसपर बदलल देखाइत छैक। ई असमानता िमिथले-मैिथलीमे निह भऽ क ँ  कमबेसी स᭥पूणᭅ \nभारतीय वा अभारतीय भाषामे देखार भऽ चुकल अिछ आ ओ गुण कोनो भाषाक िवकास आ ओकर उ᳖ितक \nपᭃक िधयान रािख ठीक े  अिछ। पािनक मादे जेना कोनो नदी हेतु ओिहमे बहाब भेनाइ ᭭वभािवक छैक निह तँ \nओ नदीसँ डबरा भऽ जेतैक। तेनािहते कोनो भाषाक चᱟमुखी िवकास लेल ओिहमे िनर᭠तर बहाब, अथाᭅत नव-\nनव श᭪दक वृि᳍, आन-आन भाषाक सटीक आ ᮧचिलत श᭪दक ेँ  ᭭वीकार क े नाइ आव᭫यक छैक। आ दुिनयाँक ओ \nकोनो भाषा जे अपना आपक े  एकटा बᱟत पैघ ᱧपे ᭭थािपत क े लक, ओकर िवकासक इहे अबधारना वा गुणक \nकारने संभब भेल अिछ। हमरा इआद अिछ जखन अंᮕेगीक ᮧथम श᭪दकोष बनल रहैक तँ ओिहमे माᮢ एक \nहजार श᭪दक ेँ  जगह भेटल रहैक आ आइ..... ? \nमुदा मैिथलीक संगे, ई गुण ᳰकछु बेसीए अिछ। ᳰकएक तँ मैिथल ᳰकछु बेसीए बुि᳍जीवी, िशिᭃत आ चलएमान \nछिथ। जतए-जतए गेला अपना भाषाक ेँ  अपना संगे नेने गेला आ ओतुका भाषाक श᭪दक ेँ अपना संगे जोड़ने गेला। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nओनािहतो अपन िमिथलांचलक ᮧतेक दू तीन कोसक बादक भाषामे िभ᳖ता अिछ। पिछमाहा मैिथली पुरबाहा \nमैिथली, दिछनाहा मैिथली उᱫर भरक मैिथली, कमला कातक मैिथली , कोसी कातक मैिथली। एᲥ े गाममे \nब᲻काक मैिथली, छोटकाक मैिथली। नीक गामक मैिथली तँ बेजए गामक मैिथली। िशिᭃत मैिथली तँ अिशिᭃत \nमैिथली। आिमरक मैिथली तँ गरीबक मैिथली। एᲥ े  बेर एतेक बेसी असमानता भऽ गेल अिछ जे कतेक ठाम तँ \nमैिथली निह किह कऽ दोसर नामसँ संबोधन भँ रहल अिछ। \nअपन जािह गुणक कारण दुिनयाँक कोनो दोसर भाषा िवकासक र᭭तापर चिल रहल अिछ, ओतए हमर सबहक \nमैिथली एिह ᮓममे पछुआ रहल अिछ। एकर कᳱ कारण ? तँ उᱫरमे हमरा मैिथलीक एकटा लोकोिᲦ इआद \nआिब रहल अिछ। “जे ब᲻ होिशयार से तीन ठाम गूँह मखे।” एिह लोकोिᲦक ेँ कनी फᳯरछादी; एकटा पढ़ल \nिलखल िव᳇ान् गूँह मँिख गेला, आब ओ एिह ग᭡पक खोजमे लािग गेला जे, जे मखलᲅ से गूँहे अिछ वा ᳰकछु \nआरो। एिह ᮓममे ओ पएरक गूँहक ेँ अपन हाथक आंगुरसँ छु ला बाद नाकसँ सुंघला। लगलिन ने तीन ठाम, \nपएरमे, हाथक आंगुरमे, अ᭠तोग᭜बा नाकमे। ओतए एकटा दोसर ᳞िᲦ  बेसी खोज िबन निह कऽ मखला बाद \nपेएरक ेँ  पािनसँ धो लेलक। “अित सवᭅᮢ वᳶजते,” इहे रोग मैिथली भाषाक िवकासमे लािग गेल अिछ। जािह \nगुणक कारणे हम आगू बᳰढ़ सक ै त छलᱟँ, अपन ओिह गुणक ेँ  कारण ठमैक गेल छी। \nएिह गुण, अितसय गुण वा कही तँ अबगुनक ेँ हम समा᭠य लोकक ेँ  लेल जेनाक ेँ  तेना छोᳯरदी, िवकासक ᮓममे \nसमयक संगे मािनली जे ओ अपने ठीक भए जेतैक। मुदा जे अपनाक ेँ बुि᳍जीवी कहैत छिथ, िशिᭃत आ मैिथली \nिवकासक ठेक े दार अपनाक ेँ  मानैत छिथ ितनका सभक ेँ  तँ कदािप निह छोरल जए आ ᱟनक े  सबहक एकᱨपताक \nअभाबे मैिथलीक गित अबᱧ᳍ भेल अिछ। एकटा समा᭠य लोक ककरा देखत, पढ़त ? एकगोट बुि᳍जीवीक ेँ, \nसािह᭜यकारक ेँ , पᮢ-पिᮢकाक ेँ , ऑिडयो-िविडओ िमिडयाक ेँ मुदा एखुनका समयमे मैिथली भाषाक एकᱨपतामे \nकतौ समानता निह अिछ। एिहठाम हम समा᭠य लोकक ग᭡प नै किह रहल छी, पढ़ल-िलखल, मैिथलीमे ऑनसᭅ, \nएमए०, िपएचडी करै बलाक ग᭡प कए रहल छी। िजनक सबहक कतेको मैिथली पोथी छपा कऽ समा᭠य लोकक \nहाथमे आिब गेल अिछ, मैिथलीक पᮢ-पिᮢकाक स᭥पादक आ स᭥पादक म᭛डलीक ग᭡प कए रहल छी। कतेको \nमैिथलीक पु᭭तक छािप चुकल ᮧकाशकक ग᭡प कए रहल छी। ऑिडयो-िविडओ बेच कऽ अपन कमाइ करै बला \nचैनल आ ᭥यूिजक िविडओज क᭥पनीक ग᭡प कए रहल छी। \nसदित भाषाक एकᱧपताक अभाब अिछ। किनक काल लेल ᳰकनको अ᭄ान मािन कए ᭃमा कएल जा सक ै त अिछ \nमुदा ओिह खन ᳰक कएल जे जखन ᳰकयो गोटा अपनाक ेँ  मु᭎य स᭥पादक, स᭥पादक, मैिथलीक ऑनसᭅ, एमए \nिपएचडीक च᭫मा पिहरने, ओिह घोड़ा जकाँ लगैत अिछ, जेकरा आँिखपर हᳯरयर पᲵी बा᭠हल छैक आ ओकरा \nसगरो दुिनयाँमे हᳯरयरे-हᳯरयर नजᳯर अबैत छैक। ई िबड᭥बना मैिथलीए संगे ᳰकएक ? जीवन भᳯर अपन घर-\nपᳯरवारमे मैिथली निह बजै बला मैिथलीक ठीक े दार बिन जाइत छैक ᳰकएक ? एिहठाम हम िवदेह ᮕुपक ᮧसंशा \nकरैत छी जे ओ अ᭠तजाᭅल आ िᮧ᭠ट दुनू ᱨपे मैिथली भाषाक समृिध आ एकᱨपता लेल कोइला ᮧयासमे लागल \nछिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nकतेको ᮧकाशकक पोथी, कतेको लेखक आ सािह᭜यकारक क ृ ित, कतेको पᮢ-पिᮢका, फलाँ फलाँ मैिथली \nएकादमीक पोथी आ पिᮢका हमरा लग अिछ जािहमे िवभिᲦ क े र ᮧयोग िह᭠दीक तजᭅपर कएल गेल अिछ। \nकतेक मैिथलीक महान-महान िवभूितसँ हम ᳞िᲦगत ᱧपे संपक ᭅ  कए ᱟनका सभसँ िनवेदन क े लᱟँ जे, मैिथलीमे \nिवभिᲦक ेँ  सटा कए िलखबा चाही मुदा निह, ओहे आँिखपर पᲵी बा᭠हल घोड़ा बला िहसाब। एकटा मु᭎य-\nस᭥पादक, स᭥पादक, ऑनसᭅ, एमए, िपएचडी, क े नहार अपनाक ेँ  मैिथलीक ठीक े दार बुझनाहर, दोसर लोकक ग᭡प \nकोना मािन लेता। लागल छिथ सभक ेँ सभ मैिथलीक ेँ ᳲहदी टच देबैमे। जीवन होए वा सािह᭜य ई ग᭡प मानै बला \nछैक जे लोक ग᭨तीए कए कऽ आगू बढ़ैत छैक। मुदा ओइ लोक आ सं᭭थाक ᳰक जे ग᭨तीओ करत, ग᭨तीक ेँ मानबो \nनिह करत, आ बाजु तँ लड़बो करत, ई तँ ओहे ग᭡प भेल जकर लाठी तकरे भᱹस मुदा एिहठाम ग᭡प भᱹसक निह \nछैक, एिहठाम ग᭡प एकटा ᮧाचीन, समृ᳍ आ ᮰े᳧ भाषाक भिव᭬य आ एकᱨपताक छैक। \nदुिनयाँक सभ समृ᳍ भाषामे एना देखल गेलैए जे आम बोलचाल आ साि ह᭜य, िशᭃा वा सावᭅजिनक भाषामे भेद \nपाएल जाइत छैक। आम बोलचाल आ ᮧचलनमे बᱟत सगरो छूट छैक वा ब᭠हँन क े र आभाव छैक मुदा सािह᭜य, \nिशᭃा आ सावᭅजािनक मंच हेतु ओिह भाषाक एकटा मानक ᱨपक ᮧयोग कएल जाइत छैक। एिह तरहक अभाब \nमैिथलीक संगे ᳰकएक ? मैिथली सािह᭜यकार, स᭥पादक, ᮧकाशक मैिथलीक मानक ᱨपक ᮧयोग ᳰकएक निह \nकरैत छिथ। कतेको ज᭠मा᭠हर(᭄ान ᱧपे) तँ िसखैक डरे एᲥ े  बेर कहता, “चलू चलू अहाँ फलाँ-फलाँ ᮕुपसँ जुड़ल \nछी ई ओकर सबहक चचᭅ छै।“ यौ महराज ई चचᭅ अहाँ लगक ेँ अनलक ई निह देिख, ई देखू जे कᳱ अनलक। किनक \nदेखैक अपन नजᳯर बदिल िलअ तँ अᱠँक िवकास आ संगे संग भाषाक िवकासक सेहो स᭥भावना मुदा निह हमर \nएकटा आँिख फ ू टेए तँ फ ू टेए तोहर दुनू फोरबौ। आ एिह फोरा फोरीमे ई ᳰकनको ᳲचता निह जे ओिह माए बाबूक \nᳰक हाल िजनक करेजाक टुकरा अपन दुनू छी। \nमैिथलीमे एकᱨपताक अभाब, इ᭭थीित, कारण आ िनदानपर चचाᭅ करी तँ एकटा बेस मोटगर ᳰकताब बिन \nजाएत मुदा मैिथलीक अबᱧ᳍ िवकास हेतु हमरा सभक ेँ  अपन अपन आँिख नै मुिन एिह चचाᭅक ेँ  आगू बढ़ाबए \nपरत। आ अित शीघᭅ मैिथलीक वतᭅमान पᮢ-पिᮢकाक स᭥पादक, ᮧकाशक, सािह᭜यकार, लेखक आर कोनो \nसावᭅजािनक मंचक ेँ  देखिनहार लोकिन सभक ेँ  मानक मैिथलीक ेँ ᭭वीकार कए ओकरा आगू आनए परत निह तँ ओ \nᳰदन दूर निह जिहया हमर सबहक िधया पूरा एकरा इितहासक पोथीमे पढ़त। \n     \n  \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nआशीष अनिच᭠हार  \n᳞ं᭏य िनबंध \nला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन ला᭭ट टाइम सजेशन \n     \nहम कोनो नौकरीमे सफल नै भऽ सकलᱟँ। कारण ई नै छल जे हम काज नै कᳯरऐ तैमे बस आठ घंटाक सुतबाक \nआदित छल तँए। िबजनेसो नै कऽ सकिलऐ कारण हेड़ा-फ े रीमे हम माँजल लोक आ हम ओᱠमे हेड़ा-फ े ड़ी करऽ \nलगलᱟँ तँए ओहो असफल भेल। अंतमे हाᳯर कऽ हम क ुं जी िलखऽ बला बिन गेलᱟँ। ने पूँजी लागल आ ने ᳰकछु \nसोलहो आना हेडा-फ े री। मोन बड़ लागल हमर ऐमे। हमर ᳰदनानुᳰदन तरᲥᳱ भेल ऐ ᭃेᮢमे जकर फल᭭वᱨप हम \nमहान क ं जीकार बिन गेलᱟँ। ᮧ᭭तुत अिछ हमर एकटा क ुंजी--- \n \n  \nिᮧय िव᳒ाथᱮ गण, \n \n  \nहम अपने लोकिनक समᭃ ई ला᭭ट टाइम सजेशन रािख रहल छी। आशा अिछ जे ऐसँ अहाँ सभक ेँ  लाभे-लाभ \nभेटत। ओना हम पाᲹपु᭭तक सेहो लीिख सक ै त छलᱟँ मुदा नै िलखलᱟँ कारण जे िबकाइत नै अिछ ᳰकएक तँ \nअहाँ सभ खाली सजेशने क े र माँग करैत िछऐ। तँइ हम अपने लोकिनक सामने ई ᮧ᭭तुत कएल। बंधुगण ऐ \nसजेशनमे माᮢ बीस गोट ᮧ᳤ उᱫर सिहत अिछ। एकर अ᭟ययन क े लासँ पास करबे टा करब से हमर गारंटी \nअिछ। डीवीजन एनाइ कोनो आव᭫यक नै संगिह संग हम ईहो कहब जे ई सजेशन कोसᱷ नै ᳞ावहाᳯरक जीवनमे \nसेहो काज देत। तँ आउ अ᭟ययन करी ऐ ला᭭ट टाइम सजेशन क े र। \n \n  \nइित शुभम \n \n  \n1) नेताक पᳯरभाषा ᳰदअ- \nनेता ओहन लोकक ेँ  कहल जाइत छै जे लेबा बेरमे सभसँ आगू आ देबा बेरमे सभसँ पाछू रहैत अिछ। \n2) नेता आ जनताक बीच क े हन संबंध छै- \nजेना पािनमे तेल घोरल हो। दूनू एक ै ठाँ देखाएत मुदा दूनूक अलग-अलग अि᭭त᭜व। \n3) ठेक े दारपर संिᭃ᳙ ᳯट᭡पणी ᳰदअ- \nकोनो बनैत चीजक नेᲐ कमजोर कऽ जे अपन नेᲐ मजगूत करिथ से ठे क े दार कहाबिथ छिथ। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \n4) डा᭍टर क े  छिथ- \nडा᭍टर ओ लोक छिथ जे बेमारीक ेँ  तेना ने हटाबिथ जे आदमी संसाᳯरक आवागमनसँ मुᲦ भऽ जाए। व᭭तुतः \nडा᭍टर महान योगी होइत छिथ जे कᳱ साधारण साधकक ेँ  सोझᱶ मोᭃक बाट बतबैत छिथ। \n5) उᲬ अिधकारीक दू काजक वणᭅ कᱨ- \na) ओ घूस लै छिथ, \nb) ᭭वंय िनयम बना तोड़ै छिथ। \n6) पुिलसक दू काजक वणᭅन कᱨ- \na) ओ अपराधी आ दु᳥क रᭃा करै छिथ, \nb) फ ु िसक सबूतसँ िनदᲃषक ेँ  फ ँ सबै छिथ। \n7) बेसबाक पᳯरभाषा ᮧ᭭तुत कᱨ- \nबेसबा ओ नै जे पेटक भूख लेल देह बेचैत हो। बेसबा तँ ओ अिछ जे बेसी पाइ लेल देह बेचैत अिछ। \n8) जनताक संिᭃ᳙ काजक वणᭅन कᱨ- \na) ओ पाइ लऽ कऽ भोट खसबैत छिथ, \nb) अपन अिधकारक ᮧित िन᭬चे᳥ रिह आनक अिधकारक उपभोग करै छिथ। \n9) हीरो ᳰकनका किह सक ै त िछअिन- \nहीरो ओ छिथ जे कᳱ ᳰफ᭨ममे दु᳥क संहार करै छिथ मुदा असल जीवनमे ओकरा संग दो᭭ती रखने रहै छिथ। \n10) मनुख आ क ू क ू रमे कᳱ अंतर- \nअंतर अतबए जे मनुख ᭭वथᭅक पूᳶत लेल अपन माए सेहो बेिच सक ै ए मुदा क ू क ू रसँ से संभव नै। \n11) सᲯनक दू टा लᭃण ᮧ᭭तुत कᱨ- \na) ओ एकौट होिथ, \nb) समाज ᱟनका बताह कहैत होइन। \n12) पुजारी ᳰकनका किह सक ै त िछअिन- \nपुजारी ओ छिथ जे मंᮢक स᭭वर पाठ करैत ᭭वाथᭅक मानिसक पाठ करैत होिथ। \n13) सं᭠यासीक दू टा लᭃण ᮧ᭭तुत कᱨ- \na) सं᭠यासी मठ आ कािमनी लेल बंदूको िनकािल सक ै  छिथ, \nb) अपने ᭄ान होइन कᳱ नै होइन मुदा अपना नामक आगू जगतगुᱨ लगबैत छिथ। \n14) सािह᭜यकार क े  छिथ- \nसािह᭜यकार ओहन लोकक ेँ  कहल जाइत छै जे कᳱ टका ओ पुर᭭कारक लेल वाि᭏वलास करै छिथ। जे खाली अपने \nिलखलक ेँ  पᳰढ़-पᳰढ़ कऽ अनका सुनाबिथ आ अनकर िलखलक ेँ  पढ़बे नै करिथ ितनको सािह᭜यकार कहल जाइत \nछै। ओना संसारमे ᳰकछु एहनो सािह᭜यकारक ᮧजाित अिछ जे अपने आगू बढ़बाक लेल अप᭭याँत रहत मुदा \nसᳰदखन दोसरक ेँ  िछटकᳱ माᳯर कऽ। \n15) जनपथ आ राजपथमे कᳱ अंतर छै- \nजै बाटपर गरीब चलै छै तकरा जनपथ आ पाइ बला लोकक बटाक ेँ राजपथ कहल जाइत छै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n16) ओकᳱल क े  छिथ- \nओकᳱल ᱟनका मानल जाए जे टका लऽ कऽ एक आदमीक मा᭟यमᱶ दोसर आदमीक छातीमे कᳱल ठोक ै  छिथ। \n17) ᭠यायाधीश हेबाक मापदंड कᳱ अिछ- \nजे ᭠यायपर आधीश भऽ ओकरा अपना इ᭒छे मोिड़ सकए से ᭠यायधीश भऽ सक ै  छिथ। \n18) कᳱ बेपारीक े  बेपार िवशेष᭄ बूझल जाए- \nबुिझ सक ै  छी कारण ᱟनकर पार पेनाइ सभसँ संभव नै। \n19) गुᱨ आ िशᭃकमे कᳱ अंतर िथक- \nगुᱨ ᭄ान दऽ कऽ बौआ दै छिथ आ िशᭃक िबना ᭄ान देने। \n20) िव᳒ाथᱮ क े  िथकाह- \nओ बालक जे अनथᭅसँ अथᭅ आिन धमᭅ, काम ओ मोᭃक ᮧाि᳙ करै छिथ से िव᳒ाथᱮ भेला। \n \n  \n  \nऐ रचनापर रचनापर रचनापर रचनापर    अपन मंत᳞ अपन मंत᳞ अपन मंत᳞ अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n    पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nन᭠ द न᭠ द न᭠ द न᭠ द िव  िव  िव  िव    लास राय लास राय लास राय लास राय :: :: :: ::     ᳰद ᭪ या \n िनमᭅली टीशनक पाछू, रेलबे पᳯर सरेमे गुᱧ-चेलाक खेल भऽ रहल छल। गुᱨ लूंगी आ झोलंगा जकाँ क ु रता \nपिह ᳯर  हाथमे डमᱨ नेने छला। लगभग दस बखᭅक बालक चेला छल। ओकर समु᭒ चा देह कपड़ासँ झाँपल छल। \nचाᱨ ᳰद ससँ लोक ठाढ़ भऽ खेलक मजा लेबए लेल तैयार छल। गुᱧ डमᱨ बजा चेलासँ पुछलिख न- \n“बोल चेला कᳱ हाल-चाल छौ?” \nचेला जवाब देलक- \n“गुᱧजी, हमर हाल-चाल एकदम टनाटन अिछ । अहाँ अपन कᱠ।” \nगुᱧ कहलिख न- \n“हमᱠँ ठीक छी। अच्  छा ई बता अखिन  तᲂ छेँ क े तए।” \nचेला बाजल- \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \n“अखिन  हम बरही गाममे छी।” \nगुᱧ- \n“ई बरही गाम क े तए छै?” \nचेला- \n“बरही गाम नेपाल अिध रा᭔ यक स᭡ तरी िज लामे पड़ै छै। राजिव राजसँ लगधग तीन ᳰक लोमीटर दिछ न। \nबरही गामसँ उᱫर पिछ मी कोसी नहर  छै।” \nगुᱧ- \n“अ᭒ छा ई बता ओतए कᳱ कऽ रहल छेँ।” \nचेला- \n“िव देह इ᭠ टरनेट पिᮢ कामे खबᳯर  जुटाबक समᳰद याक काज करए लगलᲅ हेन। नेपालक दौरापर छी।” \nगुᱧ- \n“तँ बरही गाममे एहेन का◌ेन घटना भेलै जे तᲂ बरही गाममे छेँ।” \nचेला- \n“घटना अथवा दुघटᭅना तँ नै भेलै मुदा एकटा नव चीज जᱨर भेलै।” \nगुᱧ- \n“का◌ेन नव चीज भेलै हेन, कनी फᳯर छा कऽ बाज।” \nचेला- \n“बरही गाम स᭡ तरी िज लाक सदरमुकाम राजिव राज बजारक लग रिह तो मु᭎ य ᱨपसँ ᳰक सानक गाम \nछी। पि᳟ मी कोसी नहᳯर सँ दिछ न छै। िस चाईक भरपुर साधन रहैक कारण गरमा धान आ अगहनी \nधानक उपज बड़ नीक होइ छै।” \nगुᱧ- \n“कोन खेती िग रह᭭ तीक गप शुᱨ कऽ देलँह। नव बात जे भेलै से बाज ने।” \nचेला- \n“हम सभ गप फᳯर छा कऽ कहै छी। अहाँ धैयᭅसँ सुनू। बरही गाममे ᱨपलाल नामक एकटा ᳰक सान छिथ । \nᱟनका एकटा बेटा आ एकटा बेटी छि᭠ ह । बेटाक नाᲐ िव वेक अिछ । आ◌े िव राटनगर अ᭭ पतालमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nपेथोलौिज ᭬ ट छिथ । अपन ᮧाइवेट जाँच-घर सेहो रखने छिथ । ᱨपलालक बेटी ᳰद ᭪ या बी.ए. पास कऽ \nराजेिव राजमे बी.एड. कऽ रहली हेन।” \nगुᱧ- \n“कोन आहे-माहेक कथा पसाᳯर  देलँह से नै जािन । हम कहै िछ यौ नव बात बता।” \nचेला- \n“एतएसँ शुᱨ होइत अिछ  नव बात। अखिन  हम नव बात जे भेल तेकर पृ᭬ ठभूिम मे चिल  रहल छी। अहाँ \nकनी धैयᭅसँ सुिन यौ।” \nगुᱧ- \n“अ᭒ छा बता। आब हम बीचमे नै टोकबौ।” \nचेला- \n“हँ तँ हम कहैत रही जे ᱨपलालक बेटी जेकर नाᲐ ᳰद ᭪ या  छी, राजेिव राजमे बी.एड. कऽ रहली हेन। \nसाल भᳯर  पिह ने ᳰद ᭪ याक िब आहक बात-चीज ठी᭨ ला गामक रामअवतारक बेटाक संग चलल। \nरामअवतारक बेटा अिन ल भोपालमे इंजीिन यᳳरग कऽ पढ़ाइ कऽ रहल छला। दस लाख नेपाली टकामे \nबात पᲥा भऽ गेल छल। दुनू ᳰद ससँ छेका-छुकᳱ सेहो भऽ गेलै। छह मिह ना पिह ने अिन ल इंजीिन यᳳरगक \nिड ᮕी लऽ भोपालसँ नेपाल आएल। दूर संचार िव भागमे भैक े ᭠ सी भेल। ओहो आवेदन देलक। \nअिन लक िप ताजी रामअवतार तेज आदमी अिछ । ओ दौग-धूप क े लक। चाᳯर  लाख टका घूस मांगलक ै । \nरामअवतार दौगल बरही आएल। ᱨपलालक ेँ  कहलिख न- अहाँ जमाएक ेँ  नौकरी भऽ रहल अिछ । चाᳯर  लाख टका \nघूस लगै छै। अहाँ दस लाख टका जे िब आहमे देब तइमे सँ चाᳯर  लाख टका अखिन  दऽ ᳰद अ। बाँकᳱ छह लाख \nटका िब आहसँ दस ᳰद न पिह ने दऽ देब। जमाएक ेँ नोकरी भऽ जाएत तँ बेटी रानी भऽ कऽ रहत। ᱨपलाल िव वेककेँ  \nफोनपर सभ बात बतौलिख न। िव वेक कहलकिन , ठीक छै, अहाँ रामअवतार बाबूक ेँ  िव राटनगर भेज ᳰद यौ। हम \nचाᳯर  लाख टका दऽ देबिन । रामअवतार िव राटनगर जा िव वेकसँ चािल  लाख टका आिन  बेटाक ेँ  संग कऽ \nकाठमाडू गेला। घूस दऽ बेटाक ेँ नोकरी लगौलिन । \nगुᱧ बजला- \n“अ᭒ छा, ई बता ᳰद ᭪ याक िब आह रामअवतारक बेटा अिन लसँ भऽ गेल ने।” \nचेला- \n“असलका गप तँ आब सुनाबै छी। कनी िध यानसँ सुिन यौ ने। आइसँ दस ᳰद न पिह ने ᱨपलाल अपना \nभातीजक ेँ संग कऽ ठी᭨ ला पᱟँचला। रामअवतारक ेँ िब आहक ᳰद न पᲥा करैले कहलिख न। ओ तीनटा \nᳰद नक ᮧ᭭ ताव रामअवतार लग रखलिन । आ कहलिख न अही तीनू ᳰद नमे जे ᳰद न अहाँक ेँ  सᱟिल यत \nᱟअए से ᳰद न तँइ कᳯर  िल अ। ढौआ जे बाँकᳱ अिछ  ओ नगद लेब आᳰक  चेक, सेहो किह  ᳰद अ।” \nरामअवतार कहलिख न-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n“यौ ᱨपलाल बाबू, हमरा बेटाक भᳯठ यन गामबला पनरह लाख टका नगद, एकटा प᭨ शर मोटर \nसाइᳰक ल आ पाँच भᳯर  सुन दऽ रहल अिछ । अहाँक बेटीसँ हमरा बेटाक िब आहक गप पᲥा अिछ । अहाँ \nअिन लक नोकरी लेल चाि◌र टका देने छी। तँए अहाँसँ माᮢ पनरह लाख टक े टा लेब। गाड़ी आ सुन \nछोिड़  देब। जँ अहाँ पनरह लाख टकापर िब आह करैले तैयार छी, तँ फागुन दस गतेक ᳰद न पᲥा भेल। \nहमरा नगद टका दी अथवा चेक दी, हम सभमे तैयार छी। अहांक ेँ  जइमे सुिव धा ᱟअए से करब।” \nतैपर ᱨपलाल बजला- \n“अहाँसँ तँ हमरा दसे लाखपर बात भेल अिछ  । आब अहाँ मन नै बढ़ाउ। हम बँᳰक यौता छह लाख टकाक \nचेक भातीज माफ ᭅ त भेज देब।” \nᱨपलालक गप सुिन  रामअवतार तैशमे बजला- \n“जँ हमरा बेटाक संग अहाँक ेँ अपना बेटीक िब आह करबाक अिछ  तँ मोल-मोलाइ छोड़ू आ पनरह लाख \nटकामे बात पᲥा कᳯर  तीन ᳰद नक भीतर बाँकᳱ एबारह लाख टका पᱟँचाउ। नै तँ क ु टुमैती नै हएत। अहाँ \nचाᳯर  लाख टका हम अिग ला मिह नामे आपस कऽ देब।” \nआब तँ ᱨपलाल झमा गेला। आँिख क आगू अ᭠ हार पसᳯर  गेलिन । ᳰक छु फ ु ड़बे ने करिन । \nगुᱧ फ े र टोकलिख न- \n“अँइ रौ चेला, ई रामअवतार तँ बड़ नीच आदमी बुझाइत अिछ ।” \nचेला बाजल- \n“आगू सुिन यौ ने।” \nगुᱧ- \n“अ᭒ छा कह, आगू कᳱ भेलै।” \nचेला कहए लगल- \n“कनीकालक बाद ᱨपलाल अपनाक ेँ स᭥ हारैत बजला, ठीक छै हम गाम जाइ छी। बेटासँ िव चार करब। \nओ जे कहत सएह करब।” \nᱨपलाल आपस गाम आिब  गेला। मुँहक उदासी देिख  ᱟनकर प᳀ी बूिझ  गेली जे शाइत ᳰद न पᲥा नै भेल। \nकोनो झंझट लिग  गेल। ᳰद ᭪ या  राजिव राजसँ पᳰढ़  कऽ आपस नै आएल छेली। ᱨपलाल सभ बात प᳀ीक ेँ \nबतौलिख न। प᳀ी कहलकिन , िव वेकसँ फोनपर गप कᱨ। तैपर ᱨपलाल बजला, अखिन  तँ ओ ि᭍ ल िन कपर हएत \nराित मे िन चेनसँ गप करब। ᱨपलाल दुनू परानी राित मे खेबो ने क े लिन । \nराित मे ᱨपलाल मोबाइलपर िव वेकसँ गप करए लगला। गप कᳯर ते-कᳯर ते ओ कानए लगला। जखिन  ओ \nबेटासँ मोबाइलपर गप करै छला, तखिन  ᳰद ᭪ या अपना कोठरीमे पढ़ै छेली। कोनो गपक पता नै छेलिन । जखिन   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nिप ताजीक ेँ  कानब सुनली तिख न कान पािथ  कऽ सभ गप सुनए लगली। सभ गपक थाह लिग गेलिन  जे िप ताजी \nफोनपर ᳰक ए कनै छिथ । ᳰद ᭪ याक ेँ भᳯर  राित  नीन नै भेलै। ओ भᳯर  राित  सोिच ते रहली। रामअवतार क े ते नीच \nआ कमीना अिछ । चाᳯर  लाख टका हमरे बाबूजी सँ लऽ घूस दऽ बेटाक ेँ  नोकरी ᳰद यौलक। आइ बेटा नौकरी करए \nलगलिन  तँ मन बᳰढ़  गेलिन । पाँच लाख टका बेसी कऽ हमरा बाबूजी सँ मंगै छिथ न। एहेन नीच आ लोभी \nमनुखक बेटासँ हम अपन िब आह ᳰक ᳖ᲅ ने करब, चाहे िज नगी भᳯर  क ु माᳯर ए ᳰक ए ने रिह  जाइ। \nगुᱧ फ े र बजला- \n“वाह! वाह! ᳰद व् या बड़ नीक बात सोचलक।” \nचेला बाजल- \n“आगू सुिन यौ ने।” \nगुᱧ- \n“अ᭒ छा सुना।” \nचेला कहए लगल- \n“िव वेक फोनपर िप ताजीक ेँ कहलकिन , बाबू अहाँ जुिन  कानू। हमरा एक े टा बिह न अिछ  ᳰद ᭪ या। अहाँक \nपएरक क ृ पासँ हम चाᳯर -पाँच हजार टका डेली कमाइ छी। कᳱ करबै रामअवतार बाबूक ेँ  लोभ भऽ \nगेलिन । हम पाँच लाख टका आरो देबै। अहाँ शुᮓ ᳰद न रामअवतार बाबूक ेँ बरही बजा िल यौ। हम नगद \nएगारह लाख िग न देबै। चाᳯर  लाख तँ देनैिह ए िछ यिन । शुᮓ ᳰद न साँझ धᳯर  हमᱠँ गाम पᱟँच जाएब।” \nशुᮓ ᳰद न साँझमे रामअवतार बरही पᱟँचला। सोचने रहिथ  जे नगद ढौआ देता तँ राजेिव राज नेपाल बᱹक \nिल िम टेडमे ᮟा᭢ट बनबा लेब। नगद ढौआ लऽ जाइमे खतरा अिछ । साँझमे िव वेको गाम पᱟँचला। \nखेनाइमे रामअवतारक ेँ  खूब सुआगत भेलिन । तᱨआ, भुजुआक अलाबे ख᭭ सीक मासु सेहो रहए। मुदा \nᳰद ᭪ या एकदम गुमशुम। \nशिन  ᳰद न दस बजे रामअवतारक ेँ  पराठा आ अ᭨ लुक भुिज या, हलुआ, सेबैक खीर आ रसगु᭨ लाक जलखै \nखुआएल गेल। जलखै करा एकटा कोठरीमे िव वेक, रामअवतार आ ᱨपलाल बैसला। िव वेक पुछलकिन - \n“ढौआ क े ना लऽ जेबै?” \nतैपर रामअवतार कहलिख न- \n“ढौआ दऽ ᳰद अ आ अहाँ चलू राजिव राज, नेपाल बᱹकमे ᮟाफ बनबा देब।” \nतैपर िव वेक बजला- \n“आइ तँ शिन  छी। छुᲵीक ᳰद न छी। बᱹक ब᳖ हएत।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nरामअवतार बजला- \n“अ᭒ छा अहाँ टका िग न कऽ ᳰद अ। हम समधीक ेँ संग कऽ ठी᭨ ला चल जाएब। दू गोटे रहब तँ डर कम \nरहत।” \nिव वेक आलमारी खोिल  ᱨपैआ िन कािल  िग न कऽ रामअवतारक ेँ देबए लगला आᳰक  हहाएल-फ ु हाएल \nᳰद ᭪ या पᱟँच कऽ बजली- \n“ᱨक ू  भैया, ᱨक ू । ᱨपैआ राखू। हम एहेन लोभी आ कमीना आदमीक बेटासँ अपन िब आह ᳰक ᳖ᲅ नै \nकरब। चाहे िज नगी भᳯर  क ु माᳯर  ᳰक एक ने रिह  जाइ।” \nᳰद ᭪ याक गप सुिन , सभ ᳰक यो अवाक ्  भऽ गेल। िव वेक आ ᱨपलाल समझाबैक पᳯर यास क े लिन  तँ ᳰद ᭪ या \nअपना हाथमे एकटा शीशी देखबैत कहलकिन - \n“ऐ शीशीमे जहर छी। जँ अहाँ सभ िज ᳎ करब तँ हम जहर पीब लेब।” \nरामअवतार बाबू ᳰद स घूिम  बजली- \n“सुनू रामअवतार बाबू, अहाँ हमरा बाबूजीसँ चाᳯर  लाख टका लऽ गेल छी। जाबे धᳯर  चाᳯर  लाख टका \nआपस नै करब अहाँ बरहीसँ आपस ठी᭨ ला नै जा सक ै  छी।” \nगुᱧ डमᱨ बजबैत नाचए लगला। थोड़े काल नािच  बजला- \n“बड़ नीक बड़ सु᳖र। ᳰद ᭪ याक ेँ बᱟत-बᱟत धैनवाद।” \n  \nऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन मंत᳞ मंत᳞ मंत᳞ मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n३३ ३३. . . . प᳒ प᳒ प᳒ प᳒  \n  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार आशीष अनिच᭠हार-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल  \n     \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. क ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅक ु ᭠दन क ु मार कणᭅ-- --    गजल गजल गजल गजल  \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन-- --    कता आ गजल कता आ गजल कता आ गजल कता आ गजल  \n     \nआशीष अनिच᭠हार \nगजल \nहमरा शराब चाही मुदा आँिखसँ \nकिनयᱶ िहसाब चाही मुदा आँिखसँ \n \nगᱶदा बᱟत चमेली बᱟत हमरा लग \nतैयो गुलाब चाही मुदा आँिखसँ \n  \nबाजल िबला कऽ चिल जाइ छै अ᭠तह \nतँइ सभ जबाब चाही मुदा आँिखसँ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n \nमानल गजल पसᳯर गेल छै तैयो \nगजलक ᳰकताब चाही मुदा आँिखसँ \n  \nहारल छलᱟँ तँए मािन लेबै सभ \nहमरा िहयाब चाही मुदा आँिखसँ \n \nसभ पाँितमे 2212+122+1222माᮢाᮓम अिछ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n    पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nबृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल बृषेश च᭠ᮤ लाल \nचाᱧभर पसरल अिछ \nनभक ᳩेह \n᳡ेत पु᭬प-रेणु \nलजाएिल धरती  \nओᳰढ़ लेलᳰक \nिनमᭅल चादᳯर । \n᭭पशᭅ शीत  \nतैयो गरमा दैत छैक \nबस᭠त अिछ लग \nसे बता दैत छैक ! \nिजनगीमे पिहल बेर िहमपात देखल, छुअल आ' भोगल ।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nक ु ᭠दन क ु मार कणᭅ \nगजल गजल गजल गजल    \nकᳱ िजनगीमे आउ कᳱ दूर जाउ \nिबनु मतलबक ेँ  राित ᳰदन नै सताउ \nबोली िमठगर सन अहाँ बािज फ े र \nहमरा ᮧेमक जालमे नै फ ँ साउ \nआगूमे देखाक मु᭭कᳱ अपार \nपाछूमे सᳰदखन छुरा नै चलाउ \nसुᲬा अिछ जँ ᮧेम साँचे अहाँक \nसब ᳰकछु बुिझ हमरे िहयामे सजाउ \nराखू िनत क ु ᭠दन जँका शु᳍ मोन \nबस झूठक कखनो हँसी नै हँसाउ \nमाᮢाᮓम : 2222-21-221-21 \n  \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nअशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन , , , , िसनुरजोडा िसनुरजोडा िसनुरजोडा िसनुरजोडा ,, ,,धनुषा धनुषा धनुषा धनुषा , , , , नेपाल नेपाल नेपाल नेपाल , , , , हाल हाल हाल हाल :: ::कतार कतार कतार कतार    \nकता कता कता कता    \nहमरा लग मो᭮बतक ᱟनर नै छल हमरा लग मो᭮बतक ᱟनर नै छल हमरा लग मो᭮बतक ᱟनर नै छल हमरा लग मो᭮बतक ᱟनर नै छल        \nतइसँ ᮧेमक बाजी हाᳯर गेलᲅ तइसँ ᮧेमक बाजी हाᳯर गेलᲅ तइसँ ᮧेमक बाजी हाᳯर गेलᲅ तइसँ ᮧेमक बाजी हाᳯर गेलᲅ        \nहमरासँ बेसी पैसासँ ᮧेम छलैहमरासँ बेसी पैसासँ ᮧेम छलैहमरासँ बेसी पैसासँ ᮧेम छलैहमरासँ बेसी पैसासँ ᮧेम छलै    \nताइसँ िजते िज᭠दगी माᳯर गेलᲅ ताइसँ िजते िज᭠दगी माᳯर गेलᲅ ताइसँ िजते िज᭠दगी माᳯर गेलᲅ ताइसँ िजते िज᭠दगी माᳯर गेलᲅ    \n    \nआजाद गजल आजाद गजल आजाद गजल आजाद गजल    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \n११ ११    \nछी हम लचार कपार हमर छै फ ु टल छी हम लचार कपार हमर छै फ ु टल छी हम लचार कपार हमर छै फ ु टल छी हम लचार कपार हमर छै फ ु टल        \nजबानी भेल िजयान जबानी भेल िजयान जबानी भेल िजयान जबानी भेल िजयान    जीवन िबदेश मे लुटल जीवन िबदेश मे लुटल जीवन िबदेश मे लुटल जीवन िबदेश मे लुटल    \n        \nपैसा ओर िधयान देने मुसीबत सँ लडैत पैसा ओर िधयान देने मुसीबत सँ लडैत पैसा ओर िधयान देने मुसीबत सँ लडैत पैसा ओर िधयान देने मुसीबत सँ लडैत        \nसपना देखल सब चुर सपना देखल सब चुर सपना देखल सब चुर सपना देखल सब चुर -- --चुर भऽ कऽ टुटल चुर भऽ कऽ टुटल चुर भऽ कऽ टुटल चुर भऽ कऽ टुटल    \n    \nसपना छल ᭭वगᭅ िनयन अपन देश सजायब सपना छल ᭭वगᭅ िनयन अपन देश सजायब सपना छल ᭭वगᭅ िनयन अपन देश सजायब सपना छल ᭭वगᭅ िनयन अपन देश सजायब        \nमुदा जनता सब छल िचत भऽ कऽ सुतल मुदा जनता सब छल िचत भऽ कऽ सुतल मुदा जनता सब छल िचत भऽ कऽ सुतल मुदा जनता सब छल िचत भऽ कऽ सुतल    \n    \nआस छल बनत ऐ बेर नया सि᭥बधान आस छल बनत ऐ बेर नया सि᭥बधान आस छल बनत ऐ बेर नया सि᭥बधान आस छल बनत ऐ बेर नया सि᭥बधान        \nचोर नेता देश फोड़ऽ लेल क ु ता िनयन छल भुखल चोर नेता देश फोड़ऽ लेल क ु ता िनयन छल भुखल चोर नेता देश फोड़ऽ लेल क ु ता िनयन छल भुखल चोर नेता देश फोड़ऽ लेल क ु ता िनयन छल भुखल    \n    \nअपन देश मे रिह कऽ चलत नै अपन देश मे रिह कऽ चलत नै अपन देश मे रिह कऽ चलत नै अपन देश मे रिह कऽ चलत नै जीवनक गुजारा जीवनक गुजारा जीवनक गुजारा जीवनक गुजारा    \nतइसँ िबबश भऽ कऽ छी हम िबदेश मे ᱧकल तइसँ िबबश भऽ कऽ छी हम िबदेश मे ᱧकल तइसँ िबबश भऽ कऽ छी हम िबदेश मे ᱧकल तइसँ िबबश भऽ कऽ छी हम िबदेश मे ᱧकल    \n२२ २२    \nमᱧभूिमक पीड़ा किहया तक सहब मᱧभूिमक पीड़ा किहया तक सहब मᱧभूिमक पीड़ा किहया तक सहब मᱧभूिमक पीड़ा किहया तक सहब        \nिजबन नक ᭅ  बनौने किहया तक रहब िजबन नक ᭅ  बनौने किहया तक रहब िजबन नक ᭅ  बनौने किहया तक रहब िजबन नक ᭅ  बनौने किहया तक रहब    \n    \nअपन देशक कोसी कमला छोिडकऽ अपन देशक कोसी कमला छोिडकऽ अपन देशक कोसी कमला छोिडकऽ अपन देशक कोसी कमला छोिडकऽ        \nिबदेशक समु᭠ᮤ मे किहया तक बहब िबदेशक समु᭠ᮤ मे किहया तक बहब िबदेशक समु᭠ᮤ मे किहया तक बहब िबदेशक समु᭠ᮤ मे किहया तक बहब    \n    \nगामक हरयाली आ माᳯटक सुग᭠ध िबसᳯर कऽ गामक हरयाली आ माᳯटक सुग᭠ध िबसᳯर कऽ गामक हरयाली आ माᳯटक सुग᭠ध िबसᳯर कऽ गामक हरयाली आ माᳯटक सुग᭠ध िबसᳯर कऽ    \nरेिग᭭तानक ेँ हरा भरा किहया तक करब रेिग᭭तानक ेँ हरा भरा किहया तक करब रेिग᭭तानक ेँ हरा भरा किहया तक करब रेिग᭭तानक ेँ हरा भरा किहया तक करब    \n    \nगाउ घरक साथी गाउ घरक साथी गाउ घरक साथी गाउ घरक साथी-- --सङ सङ सङ सङ मोज्मोज्मोज्मोज्-- --म᭭ती छोिडकऽ म᭭ती छोिडकऽ म᭭ती छोिडकऽ म᭭ती छोिडकऽ        \nखाडी देशक ᳯर᭑ग रोड मे किहया तक चलब खाडी देशक ᳯर᭑ग रोड मे किहया तक चलब खाडी देशक ᳯर᭑ग रोड मे किहया तक चलब खाडी देशक ᳯर᭑ग रोड मे किहया तक चलब    \n    \nमनमे ᳩेह अिछ मुदा देहो अिछ थाकल मनमे ᳩेह अिछ मुदा देहो अिछ थाकल मनमे ᳩेह अिछ मुदा देहो अिछ थाकल मनमे ᳩेह अिछ मुदा देहो अिछ थाकल         िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nदेश ᮧेममे ऐ ठाम किहया तक मरब देश ᮧेममे ऐ ठाम किहया तक मरब देश ᮧेममे ऐ ठाम किहया तक मरब देश ᮧेममे ऐ ठाम किहया तक मरब    \n३३ ३३    \nछोिड़ कऽ अपन देश एतेक दुर एलᲅ छोिड़ कऽ अपन देश एतेक दुर एलᲅ छोिड़ कऽ अपन देश एतेक दुर एलᲅ छोिड़ कऽ अपन देश एतेक दुर एलᲅ    \nमाइ माइ माइ माइ-- --बाबूक मायासँ मुँह मोिड़ लेलᲅ बाबूक मायासँ मुँह मोिड़ लेलᲅ बाबूक मायासँ मुँह मोिड़ लेलᲅ बाबूक मायासँ मुँह मोिड़ लेलᲅ    \n    \nरिहकऽ दु चाइर साल अपन देश सँ दूर रिहकऽ दु चाइर साल अपन देश सँ दूर रिहकऽ दु चाइर साल अपन देश सँ दूर रिहकऽ दु चाइर साल अपन देश सँ दूर        \nक े हन अभागल अपन मातृभाषा िबसᳯर गेलᲅ क े हन अभागल अपन मातृभाषा िबसᳯर गेलᲅ क े हन अभागल अपन मातृभाषा िबसᳯर गेलᲅ क े हन अभागल अपन मातृभाषा िबसᳯर गेलᲅ    \n    \nसपना सकार होबाक पछाडी दौडैत दौडैत सपना सकार होबाक पछाडी दौडैत दौडैत सपना सकार होबाक पछाडी दौडैत दौडैत सपना सकार होबाक पछाडी दौडैत दौडैत        \nᮧीतमक ᮧेम भुला कऽ क े हन कठोर भेलᲅ ᮧीतमक ᮧेम भुला कऽ क े हन कठोर भेलᲅ ᮧीतमक ᮧेम भुला कऽ क े हन कठोर भेलᲅ ᮧीतमक ᮧेम भुला कऽ क े हन कठोर भेलᲅ    \n    \nकᳱ छै सुख दुख जीवनमे अिबते रहै छैकᳱ छै सुख दुख जीवनमे अिबते रहै छैकᳱ छै सुख दुख जीवनमे अिबते रहै छैकᳱ छै सुख दुख जीवनमे अिबते रहै छै    \nतैयो ᳰदन राित पᳯर᮰म कऽ क े  भोर क े लᲅ तैयो ᳰदन राित पᳯर᮰म कऽ क े  भोर क े लᲅ तैयो ᳰदन राित पᳯर᮰म कऽ क े  भोर क े लᲅ तैयो ᳰदन राित पᳯर᮰म कऽ क े  भोर क े लᲅ    \n        \n        \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com     पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।    \n            \n            \nबालानां क ृ ते आशीष अनिच᭠हार  \nबाल किवता \n \nपिहने किह दै िछयौ \nघुमबे करबौ गाछी गाछी \nकरबे करबौ मारी मारी \nआ घरो एबौ घुिम घुिम कऽ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \n \n  \nपिहने किह दै िछयौ \nपेट खराप हेतै तँ हेतै \nपᱶट खराप हेतै तँ हेतै \nभुᲯा खेबौ भुिज भुिज कऽ \n \n  \nपिहने किह दै िछयौ \nक े करो हेतै कᳱ नै हेतै \nभैया खेतै कᳱ नै खेतै \nतᱧआ खेबौ तᳯर तᳯर कऽ \n \n  \nपिहने किह दै िछयौ \nचाहे ᳰकताब दे नै दे \nचाहे पैसा दे नै दे \nबड़का बनबौ पᳰढ़ पᳰढ़ कऽ \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞ ऐ रचनापर अपन मंत᳞    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n    पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nिवदेह \n \nमैिथली सािह᭜य आ᭠दोलन \n(c)२००४-१४. सवाᭅिधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- ᮧथम \nमैिथली पािᭃक ई-पिᮢका ISSN 2229-547X VIDEHA        स᭥पादक: गजे᭠ᮤ ठाक ु र। सह-स᭥पादक: उमेश \nमंडल। सहायक स᭥पादक: राम िव लास साᱟ, न᭠द िवलास राय, स᭠दीप क ु मार साफᳱ आ मु᳖ाजी (मनोज क ु मार \nकणᭅ)। कला-स᭥पादन: ᭔योित झा चौधरी। स᭥पादक- नाटक-रंगमंच-चलिचᮢ- बेचन ठाक ु र। स᭥पादक- सूचना-\nस᭥पक ᭅ -समाद- पूनम मंडल। स᭥पादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उ᭜पल। \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६७ म अंक  ०१  दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६७)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अᮧकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणᭅ उᱫरदािय᭜व लेखक गणक म᭟य \nछि᭠ह) ggajendra@videha.com  क ेँ मेल अटैचमे᭛टक ᱨपमेँ\n .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमᱷटमे पठा सक ै  \nछिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संिᭃ᳙ पᳯरचय आ अपन ᭭क ै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा करै छी। \nरचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल ᮧकाशनक हेतु िवदेह (पािᭃक) ई पिᮢकाक ेँ देल \nजा रहल अिछ। एतऽ ᮧकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ संᮕहकᱫाᭅ लोकिनक लगमे रहति᭠ह, माᮢ एकर \nᮧथम ᮧकाशनक/ ᳲᮧट-वेब आकाᭅइवक/ आकाᭅइवक अनुवादक आ आकाᭅइवक ई-ᮧकाशन/ ᳲᮧट-ᮧकाशनक \nअिधकार ऐ ई-पिᮢकाक ेँ  छै।  ऐ ई पिᮢकाक ेँ  ᮰ीमित ल᭯मी ठाक ु र ᳇ारा मासक ०१ आ १५ ितिथक ेँ ई ᮧकािशत \nकएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सवाᭅिधकार सुरिᭃत। िवदेहमे ᮧकािशत सभटा रचना आ आकाᭅइवक सवाᭅिधकार रचनाकार आ \nसंᮕहकᱫाᭅक लगमे छि᭠ह। रचनाक अनुवाद आ पुनः ᮧकाशन ᳴कवा आकाᭅइवक उपयोगक अिधकार ᳰकनबाक हेतु \nggajendra@videha.co.in \n  पर संपक ᭅ  कᱨ। ऐ साइटक ेँ  ᮧीित झा ठाक ु र, मधूिलका चौधरी आ रि᭫म िᮧया \n᳇ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क ेँ     \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-- --gachh.html gachh.html gachh.html gachh.html     ““ ““भालसᳯरक गाछ”” ””-- --    मैिथली \nजालवृᱫसँ ᮧार᭥भ इंटरनेटपर मैिथलीक ᮧथम उपि᭭थितक याᮢा िवदेह- ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका धᳯर \nपᱟँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई ᮧकािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसᳯरक गाछ”” ””    जालवृᱫ \n'' ''िवदेह' ' ' ' ई-पिᮢकाक ᮧवᲦाक संग मैिथली भाषाक जालवृᱫक एᮕीगेटरक ᱨपमे ᮧयुᲦ भऽ रहल अिछ। िवदेह ई-\nपिᮢका ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      िसि᳍र᭭तु     \n ","size_mb":0.39,"has_text":true},"Videha 168.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 168.pdf","name":"Videha 168.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १६८ १६८ १६८ १६८ म अंक म अंक म अंक म अंक  ११ ११५ ५ ५ ५ िदसGबर िदसGबर िदसGबर िदसGबर २०१४ २०१४ २०१४ २०१४ (( ((वषN वषN वषN वषN ७ ७ ७ ७ मास मास मास मास ८४ ८४ ८४ ८४ अंक अंक अंक अंक १६८ १६८ १६८ १६८)) ))   \n  \n \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश     \n  \n२. गW  \n२२ २२.. ..१. दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डलल लल-- -- छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर  \n२.२. किप किप किप किप    ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत-- --बड़का खीरा \n  \n२.३. आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार-- -- cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध-- --    िनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे'-- --गुट गुट गुट गुट-- --िनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे'  \n  \n२.४.. .. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- -- बेटीक िबआह  \n   \n३. पW  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n३३ ३३.. ..११ ११ .. ..आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. िबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुरर रर \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. कुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणN-- --    गज गज गज गजलल लल \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..११ ११.. .. इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक २२ २२.. .. अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन  \n  \n  \n४४ ४४.. ..बालानo कृतेबालानo कृतेबालानo कृतेबालानo कृते-- --१, कुYदन कुमार कणN-  बाल गजल २. आशीष अनिचYहार-बाल गजल  \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच|क िलंक \nपर जाउ। \n    VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n    िवदेह आकXइव िवदेह आकXइव िवदेह आकXइव िवदेह आकXइव \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n  \nJoin officialJoin officialJoin officialJoin official    Videha facebook group. Videha facebook group. Videha facebook group. Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109 632326      \n        \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nसंपादकीय \n१ \nचािरटा उर आधुिनक नाटक चािरटा उर आधुिनक नाटक चािरटा उर आधुिनक नाटक चािरटा उर आधुिनक नाटक: : : : सैमुअल बैकेटक च नाटक सैमुअल बैकेटक च नाटक सैमुअल बैकेटक च नाटक सैमुअल बैकेटक च नाटक  ““ ““वेिटंग फॉर गोडोवेिटंग फॉर गोडोवेिटंग फॉर गोडोवेिटंग फॉर गोडो”, ”, ”, ”,  हैरोmड िपंटरक अंेजी हैरोmड िपंटरक अंेजी हैरोmड िपंटरक अंेजी हैरोmड िपंटरक अंेजी \nनाटक नाटक नाटक नाटक  ““ ““द बथNडे पाटद बथNडे पाटद बथNडे पाटद बथNडे पाट”, ”, ”, ”,  बादल सरकारक बodला नाटक बादल सरकारक बodला नाटक बादल सरकारक बodला नाटक बादल सरकारक बodला नाटक  ““ ““एवम् इYजीत एवम् इYजीत एवम् इYजीत एवम् इYजीत”” ”” आ उदय नारायण िसंह आ उदय नारायण िसंह आ उदय नारायण िसंह आ उदय नारायण िसंह  ‘‘‘‘निचकेतानिचकेतानिचकेतानिचकेता’’’’क क क क \nमैिथली नाटक मैिथली नाटक मैिथली नाटक मैिथली नाटक  ““ ““नो एZीनो एZीनो एZीनो एZी: : : : मा िवश मा िवश मा िवश मा िवश”” ”” \n....................................... \n\"वेिटंग फॉर गोडो” दू अंकीय ेजी-कॉमेडी अिछ। सैमुअल बैकेट ारा ई 1952 ई. मे च भाषामे िलखल \nगेल आ एकर पिहल दशNन पेिरसमे 1953 ई. मे भेल। एकर अंेजी सं0करणक दशNन लंदनमे 1955 ई. \nमे भेल आ अंेजी सं0करण 1956 ई. मे कािशत भेल। \nहैरोmड िपंटरक अंेजी नाटक  “द बथNडे पाट” कैिGजमे 1958 ई. मे मंिचत भेल आ 1960 ई. मे कािशत \nभेल। \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nबादल सरकारक बodला नाटक  “एवम् इYजीत” 1962 ई. मे िलखल गेल आ ई 1965 ई. मे कलकामे \nमंिचत भेल। \n  \nउदय नारायण िसंह  ‘निचकेता’क “नो एZी: मा िवश” 2008 ई. मे ई-कािशत आ फेर ओही बखN कािशत \nभेल। 19 फरबरी 2011 क कुणालक िनदशनमे कािलदास रंगालय, पटनामे ई डेढ़ घZटाक नाटक मंिचत \nभेल। \n  \nच, अंेजी, बodला आ मैिथलीक ई चा नाटक पो0ट-मॉडनN नाटकक ेणीमे गानल जाइत अिछ। जखन \nसैमुअल बैकेटक  “वेिटंग फॉर गोडो” देिख कऽ लोक सभ घुरल रहिथ तँ हुनका लोकिनक एकटा िविच* \nअनुभवसँ सा'ा¢कार भेल छलिYह। ऐ नाटकमे मा* प|चटा पा* अिछ- ए0ागोन, cलादीमीर, लकी,पोजो आ \nएकटा छौड़ा। एकटा कZी रोडपर स|झमे एकटा गाछ लग ए0ागोन एकटा िढमकापर बैसल अिछ आ अपन \nजुा दुनू हाथसँ िनकालबाक यास कऽ रहल अिछ आ अप0य|त अिछ, आ थािक जाइए। cलादीमीर संगे \nओकर गपक ारGभ होइ छै, एGहर ओGहरक फुिसय|हीक नमगर गपशप होइ छै। पोजो आ लकी अबैए। पोजो \nबुझाइए मािलक अिछ आ लकी दास। दासो तेहेन जकरा गदNिनमे नमगर र0सा पोजो लगेने अिछ। पिहने \nलकी अबैए, फेर र0सा पकड़ने पोजो। लकी बड़का बैग, एकटा फोिmडंग 0टूल, एकटा िपकिनक बा0केट आ \nेटकोट उघने अिछ। पोजो लग चाबुक छै। लकी आदेशपालक अिछ। मािलकक गप मािन फेर सभ बोझ \nउठा कऽ ठाढ़ भऽ जाइए। ए0ागोन आ cलादीमीरक ओकर बोझा उघनाइ नीक नै लगै छै। मुदा पोजो \nजखन कहै छै जे ओ ओहने छै तँ ए0ागोन पोजोक आततायी बुझै छै। ए0ागोन लकीक नोर पोछैए तखन \nओकरा लकी मु¥ा मारै छै। पोजो कहै छै जे तोरा कहिलयौ ने जे लकीक अनिचYहार लोक पिस¦ नै \nछै।   आ ए0ागोन आ cलादीमीर ओतऽ की कऽ रहल अिछ? ओ दुनू गोटे कोनो गोडो ना§ा cयि¨तक बाट \nजोिह रहल अिछ। \nपोजो आ लकी चिल जाइए। ए0ागोन आ cलादीमीर लग एकटा छौड़ा अबै छै आ कहै छै जे गोडो आइ नै \nआिब सकता, काि© एता। फेर एGहर-ओGहरक फुिसय|हीक गपशप होइए आ ओहो छौड़ा चिल जाइए। तखने \nमंचपर सँ िबजली चिल जाइ छै आ फेर राित भऽ जाइ छै, चYमा उगल छै। cलादीमीर आ ए0ागोनक \nगपशप शु होइ छै। फुिसय|हीक गपमे िकछु अथNपूणN गपशप सेहो होइ छै। दुनू गोटे जेबाक िनणNय करै \nछिथ मुदा िहलै नै छिथ। पिहल अंकक पदX खसैए। \nदोसर अंक, वएह समए आ 0थान। cलादीमीरक सभ िकछु मोन छै मुदा ए0ागोन िबसिर गेल अिछ। \nए0ागोन कहैए जे ओ सभ िकछु तुरे िबसिर जाइए बा किहयो नै िबसरैए। ओकरा िकछु-िकछु मोनो पड़ै \nछै। पोजो आ लकी अबैए। पोजो आYहर भऽ गेल अिछ, लकी ओिहना बोझा उघने अिछ। र0सा सेहो छै \nमुदा िकछु छोट। पोजो आ लकी खिस पड़ैए। पोजो सहायता लेल कहैए मुदा ए0ागोन आ cलादीमीर गपशप \nकरैए।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nए0ागोन cलादीमीरक पिहल अंक जेक| “दीदी” कहैए। cलादीमीर बाजैए जे “हमरा सभक फुिसय|हीक गपशपमे \nसमय नै बबXद करबाक चाही।” पोजोक“सहायता”क आतNनाद िनयत अंतरालपर बेर-बेर होइ छै। मुदा तइपर \nए0ागोन आ cलादीमीर ªयान नै दैए। पोजो आब सहायता लेल सए «क, फेर दू सए «कक लालच दैए। \ncलादीमीर ओकरा उठबैले जाइए, यासमे अपनो खिस पड़ैए आ सहायताक पुकार करैए। फेर िकछु गपशपक \nबाद cलादीमीरक उठेबाक यासमे ए0ागोन खिस पड़ैए। cलादीमीर पोजोक मारैए, पोजो घुसकुिनया दैए। \nतखन cलादीमीर ओकरा ताकैए, कहैए- आिब जो, तोरा नोकसान नै पहुँचेबौ। \nए0ागोन आ cलादीमीर उठबाक यास करबाक सोचैए आ उिठ जाइए। ए0ागोन कहैए- उठनाइ ब¬चाक खेल \nसन हmलुक अिछ आ cलादीमीर बजैए- ई मा* आ¢मशि¨तक ­ अिछ। पोजो सहायता लेल कहैए। दुनू \nपोजोक उठबैए, फेर छोड़ैए, पोजो खिस पड़ैए। फेर दुनू ओकरा उठबैए आ पकड़ने रहैए। िकछु कालमे कने \nछोिड़ कऽ ज|चैए मुदा जखन पोजो खसऽ लगैए तँ पकिड़ लैए। पोजो सेहो बुझा पड़ैए जे काि©क घटना \nिबसरल सन अिछ। ओ कहैए जे ओ एक िदन सुित कऽ उठल तँ अपनाक आYहर पेलक, ओ कहैए जे \nओकरा लगै छै जे ओ अखनो सुतले तँ नै अिछ। ओ लकीक िवषयमे पूछैए। लागैए जे कोना ओ दुनू \nखसल, से ओकरा मोन नै छै। पोजो कहैए जे लकीक गदNिनक र0साक जोरसँ खीचू बा मुँहपर जूतासँ मा \nतँ ओ उिठ जाएत। cलादीमीर ए0ागोनक कहैए जे ओकरा लेल बदला लेबाक नीक अवसर छै। ए0ागोन \nपुछैए (ओकर 0मृित घुरै छै!) जे जँ लकी अपन र'ा करए तख न? तइपर पोजो बाजैए जे लकी कखनो \nअपन र'ा नै करैए। मुदा ए0ागोन नै cलादीमीर लकीक पएर सँ मारऽ लगैए मुदा अपने ओकरा चोट लािग \nजाइ छै। घटना¯मसँ लगै छै जे पोजो आब अपनासँ ठाढ़ भऽ गेल अिछ। \nपोजो जे लकीक कोनो हाटमे बेचैले लऽ जा रहल अिछ, क ने काि©क िकछु मोन छै आ निहये काि© \nआजुक िकछु मोन रहतै। ओ लकीक उठैले कहैए आ लकी उिठ जाइए आ अपन बोझ उठा लैए। पोजो \nअपन चाबुक मoगैए। लकी सभ बोझ राखैए, आ चाबुक पोजोक हाथमे दऽ कऽ सभ बोझ उठा लैए। पोजो \nर0सा मoगैए, लकी सभ बोझ रािख र0सा पोजोक पकड़ा कऽ सभ बोझ उठा लैए! \nलकी आ पोजो चिल जाइए। ओ छॱड़ा अबैए। ओ cलादीमीरक अmबटN किह सGबोिधत करैए। cलादीमीर पुछै \nछै जे की ओ ओकरा नै िचYहलक, की ओ काि© नै आएल छल। छौड़ा कहैए जे आइ ओ पिहल बेर आएल \nअिछ। संदेश वएह छै, गोडो आइ नै आएत मुदा काि© अव±य आएत। cलादीमीर पुछैए जे“गोडो” करैए \nकी? तँ छौड़ा कहैए जे गोडो िकछु नै करैए। cलादीमीर पुछैए जे छौड़ाक भाए केहन छै। तँ उर भेटै \nछै , ओ दुिखत छै। cलादीमीर पुछैए जे की काि© ओकर भाए आएल छलै- तँ से छौड़ाक नै बुझल छै। \nछौड़ा उर दैत कहैए जे गोडोक दाढ़ी छै आ ओ कारी नै गोर छै। छौड़ा (पिहल अंक जक|) पुछैए जे ओ \nगोडोक की जा कऽ कहतै। cलादीमीर कहैए- जा कऽ कहू जे तोरा हमरा सभसँ भट भेलौ। cलादीमीर \nछौड़ापर छड़पैए मुदा ओ पड़ा जाइए। सूयX0त होइ छै। चYमा देखा पड़ै छै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nए0ागोन कहैए जे जँ दुनू गोटे अलग भऽ जाए तँ ई दुनू लेल नीक हेतै। जँ काि© गोडो नै एतै तँ ओ \nदुनू गोटे र0सासँ लटिक जाएत (cलादीमीर कहैए) आ जँ एतै तँ बिच जाएत। cलादीमीर लकीक हैटमे \nताकैए, िहलबैए, फेर पिहरैए। दुनू जेबाक िनणNय करैए मुदा िकयो नै िहलैए। पदX खसैत अिछ। \n............ \nहैरोmड िपंटरक तीन अंकीय नाटक छिYह  ““ ““द बथNडे पाटद बथNडे पाटद बथNडे पाटद बथNडे पाट”” ””। \nपीटे, मेग, 0टैनले, लुलु, गोmडबगN आ मैककान एकर पा* छिथ। \n \nपिहल अंक पिहल अंक पिहल अंक पिहल अंक - मेग पीटेक जलखै दैए, पुछैए जे 0टेनली उठलै आिक नै। 0टेनली अबैए, ओकरो मेग जलखै \nदैए। पीटे काजपर चिल जाइए। मेग आ 0टैनलेमे अंतरंग गप होइए, हँसी मजाक होइए। पीटे मेगसँ कहने \nरहै जे दू गोटे एतै आ िकछु िदन ओकरा घरमे रहतै। ओकर घर सूचीमे (बोिडNंग हाउसमे) छै। 0टैनली ई \nसुिन पूछ-पाछ करै छै, ओ िचंितत भऽ जाइए। 0टैनली कहैए जे ओकरा पेिरसमे नाइट ¨लबमे िपयानो \nबजेबाक नोकरीक ऑफर आएल छै। फेर एथस, कॉYसटेनिटनोपल, जाेब, cलादीवो0टक सेहो, ई सGपूणN िव\\क \nदशNनबला नोकरी अिछ। पुछलापर ओ कहैए जे ओ संपूणN िव\\, संपूणN देशमे िपयानो बजेने अिछ। एक बेर \nओ कंसटN सेहो केने रहए। फेर ओ कहैए जे पिहल कंसटNमे ओ 0थानक पता हरा देलक आ नै पहुँिच \nसकल। दोसर कंसटNमे जखन ओ पहुँचल तँ 0थलपर ताला लागल रहै। मेगक इ¬छा नै छै जे 0टेनली \nकतौ जाए। \n0टेनलीक लागै छै जे ओ दुनू गोटे ककरो खोजमे अिछ। लुलुक अबाज अबैए। मेग खरीदारीक झोरा लऽ \nकऽ बहरा जाइए, िकयो ओकरासँ िमसेज बोmस सGबोिधत कऽ गप करै छै। लुलु अबैए आ 0टैनलीसँ गप \nकरैए। लुलु बहराइए तँ गोmडबगN आ मैककेन अबैए। मैककेन गोmडबगNक नैट किह सGबोिधत करैए। \n0टैनली चोरा कऽ पिहनिहये बहरा जाइए। मेग अबैए, गोmडबगN ओकरा िमसेज बोmस किह सGबोिधत करैए आ \nअपनाक गोmडबगN आ संगीक मैककेन किह पिरचय दैए। गपशपक ¯ममे गोmडबगN पुछै छै जे ओइ \nरहिनहारक नाम की छै आ ओ की करैए। मेग कहैए जे ओकर नाम 0टैनले वेबर छै आ ओ एक बेर कंसटN \nदेलक मुदा केयरटेकरक गलतीसँ राितमे ओ ओतै बYद रिह गेल आ भोर धिर बYद रहल। आ \nफेर  “िटप” लऽ कऽ ेन पकिड़ एतऽ आिब गेल। तखने मेग कहैए जे आइ ओकर “बथNडे” िछऐ। आ \nफेर  “बथNडे पाट” िनधXिरत होइ छै 9 बजे। लुलुक सेहो बे पहर नोित देल जेतै। तीनू बहराइए आ \n0टैनली िखड़कीसँ ताकैए। मेग अबैए। 0टैनली ओइ दुनूसँ आशंिकत अिछ। नाम पुछैए तँ मेग नाम िबसिर \nजाइए आ ओकरा गोmड.. मोन पड़ै छै तँ 0टैनली मोन पाड़ै छै- गोmडबगN। मेग पुछैए जे की 0टेनली ओकरा \nिचYहैए तँ 0टैनली गुGम रहैए। फेर 0टैनली कहैए जे आइ ओकर बथNडे नै िछऐ। मेग ओकरा लेल ब¬चाक \n²म उपहारमे अनने अिछ आ तकर बदलामे ओ 0टैनलीसँ चुGमा मoगैए। \nअंक अंक अंक अंक 22 22 मे 0टैनली आ मै¥ानक गपशप भऽ रहल छै। 0टैनली बाहर जाए चाहैए। ओ मै¥ानक कहै छै जे ई \nबोिडNंग हाउस नै छी, निहये किहयो रहै। पीटे आ गोmडबगN अबैए। गोmडबगN पीटेक िम0टर बोmस किह  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nसGबोिधत करैए। पीटेक गेलाक बाद 0टैनली कहैए जे ऐ घरक लोकक सुंघबाक शि¨त चिल गेल छै त ओ \nगोmडबगN आ मै¥ानक खतरा नै चीिYह पािब रहल छिथ, हुनका सभक ित ओकर (0टैनलीक) िजGमेवारी छै। \nमै¥ान ओकरासँ च±मा छीिन लैए। मै¥ान आ गोmडबगN ओकरासँ पुछैए जे ओ िकए अपन प³ीक ह¢या \nकेलक। ओ नाम बदलने अिछ आ चिर*हीन अिछ,0*ीक दूिषत करै ए। \nझगड़ा शु होइ छै। मुदा झगड़ा ´कलाक बाद (ायः मेगक नै बुझल छै) मेग पाट ²ेसमे अबैए। सामाYय \nगप होइ छै। \nलुलु अबैए, गोmडबगN ओकरा कोरामे बैसबैए। लुलुक पुछलापर जे ओकरा तँ होइ छलै जे \nओ “नैट” छी, गोmडबगN कहै छै जे ओकर प³ी ओकरा “िसमे”किह बजबै छै। \nपाटमे खेल शु होइए, आँिखमे प¶ी बािYह कऽ। िमसेज बोmसक लुलु 0काफNसँ आँिख बाYहैए। ओ जकरा छू \nदेत तकरा आँिखपर प¶ी बाYहल जाएत। ओ मै¥ेनक छुबैए। फेर 0टैनली छुआइए। ओकर च±मा लेल जाइ \nछै। 0टेनलीक प¶ी बाYहल जाइ छै। मै¥ेन 0टेनलीक च±मा तोिड़ दैए। मै¥ेन ²मक 0टेनलीक र0तामे \nराखैए, ओ खिस पड़ैए आ मेगक गदNिन दबबऽ चाहैए, मै¥ेन आ गोmडबगN बचबै छै। \nअYहार पसरैए। \n0टैनलीक अबैत देिख लुलु बेहोश भऽ जाइए। 0टैनले लुलुक टेबुलपर राखैए। मै¥ानक टॉचN भेटै छै। ओ \nटेबुल आ 0टैनलीपर टॉचN बाड़ैए। \nअंक अंक अंक अंक 33 33: पीटे आ मेगमे गप होइ छै। मेग 0टैनलीक िवषयमे पीटेसँ पुछैए। लुलु अबैए, गोmडबगNसँ पुछैए जे \nओकर िपता बा एडी (ओकर पिहल ेमी) की सोचत जँ ओ ई सुनत। ओ कहैए जे गोmडबगN अपन दु· \nिपयास तृ¸त केलक, ओ लुलुक से सभ िसखेलक जे एकटा युवती तीन बेर िबयाहल जेबाक बादे सीखत। \nगोmडबगN कहैए जे ओ ई केलक कारण लुलु ओकरा ई करऽ देलक। \nलुलु जाइए। \nमेगक अनुपि0थितमे गोmडबगN आ मै¥ान 0टेनलीक लऽ जाइए। पीटे ओकरा छोड़ैले कहैए। गोmडबगN आ \nमै¥ान पीटेक सेहो संगमे चलैले कहैए, कारमे जगह छै। पीटे ि0थर रहैए। पीटे असगरे रिह जाइए, मेग \nअबैए। पुछैए, ओ सभ गेल? पीटे कहैए- हँ। 0टेनलीक िवषयमे मेग पुछैए- ओ सुतले अिछ? पीटे कहैए- ओ \nसुतल अिछ। \n-सुतऽ िदयौ। \nमेग पुछैए- की ई नीक पाट नै छल तँ पीटे कहैए- ओ बादमे आएल। \nपदX खसैए।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \n....... \nबादल सरकारक बादल सरकारक बादल सरकारक बादल सरकारक  ““ ““एवम् इYजीत एवम् इYजीत एवम् इYजीत एवम् इYजीत”” ””।। ।। \n“एवम् इYजीत” मे लेखक, काकी, मानसी, अमल, िवमल, कमल, इYजीत आ इYजीतक प³ी ( नाटकमे बादमे) \nदोसर मानसी पा* अिछ। \nअंक अंक अंक अंक 11 11- लेखक एकटा नाटकक खोजमे अिछ। ओकर काकी ओकर खेनाइ-िपनाइ छोिड़ िलखैत रहबापर \nतमसाएल छै। मानसी पुछैए जे ओ पढ़त जे िकछु ओ िलखलक। लेखक कहैए, ओ िकछु नै िलखलक। \nमानसी ओकरा यास करैले कहै छै। लेखक दशNकमेसँ चािरटा बादमे आबैबलाक 0टेजपर \nबजबैए,अमल, िवमल, कमल। चािरम अपन नाम िनमNल कुमार कहैए। लेखक कहैए- ई नै भऽ सकै छै, अपन \nअसली नाम बताउ। ओ कहैए- इYजीत राय। अमल, िवमल, कमल एवम् इYजीत। मानसी (असली नाम \nदोसर मुदा लेखक कहैए मानसीये) ओकर मिमयौत बिहन िछऐ। ओ ओकरासँ ेम करैए, परGपरा तोड़ऽ \nचाहैए। \nअंक अंक अंक अंक 22 22- बादमे ओकरा लागै छै जे की जँ ई ेम सफल भइयो जेतै तँ ओकरा उर भेटतै? नै ने। ओ लंदन \nसेहो जाएत। मृ¢यु चाहैए, नै कऽ पाबैए। लेखक ारा नािमत इYजीतक मानसी अिववािहत अिछ, हजारीबागमे \nपढ़बैए।      \nमुदा अमल, िवमल, कमलक िवपरीत इYजीत लीखपर नै चलैए। अलग िकछु करऽ चाहैए। काका, जकरा ओ \nमाए कहैए, खाइले कहै छै आ मानसी िलखैले। मुदा जखन एक बेर मानसी लेखकक खाइले किह दैए तँ \nलेखक दुखी भऽ जाइए, नै, अहूँ? नै। \nमुदा फेर मानसीक गलतीक भान होइ छै, ओ ओकर लेखनक िवषयमे पुछैए। लेखक िचंितत अिछ, ई इYजीत \nवा0तिवकताक नै मानैए, कोनो ितब¹ता ओकरामे नै छै। मुदा मानसी से नै मानैए। \nओ सपना तँ देखैए ने। \nइYजीत लंदनसँ कोलकाता घुरैए, एकटा दोसर 0*ीसँ िबयाह करैए,  ओकरो नाम मानसी िछऐ (इYजीत एकरा \nमानसी कहैए, पिहलुका मानसी जेकरा लेखक मानसी कहैए ओ इYजीतक मिमयौत िछऐ, जकरासँ इYजीत ेम \nकरैए मुदा ओ भाएक िर±तासँ ओकरासँ िबयाह नै करैए जे लोक की कहतै, आ इYजीत लेखकक कहैत रहैए \nजे ओकर नाम मानसी नै िछऐ। ) \nइYजीत बुझऽ लगैए (मानसीक ओ कहैए) जे cयि¨तक िभ¦ताक मा* ºम अिछ। 0व» 0व» अिछ ओ \nवा0तिवकता नै बिन सकैए।   मानसी, मानसी, मानसी,सभ मानसी, जेना अमल, िवमल, कमल। लेखक पूछैए तँ \nइYजीत कहैए- अमल, िवमल, कमल एवम् इYजीत (सेहो!)।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \n लेखकक या*ाक कोनो ल¼य नै,  कोनो उ½े±य नै, फुिसय|हीक या*ा जकर कोनो कारण नै। लेखक \nइYजीतक कहैए, हमरा सभक जीबाक अिछ, चलबाक अिछ, कोनो धमN0थल नै तैयो तीथNया*ा करबाक \nअिछ।      \nउदय नारायण िसंह उदय नारायण िसंह उदय नारायण िसंह उदय नारायण िसंह  ‘‘‘‘निचकेतानिचकेतानिचकेतानिचकेता’’’’कक कक ““ ““नो एZीनो एZीनो एZीनो एZी: : : : मा िवश मा िवश मा िवश मा िवश”” ”” \nथम कmलोल: ई नाटक ¾योितरी\\रक परGपरामे कmलोलमे (हुनकर वणN र³ाकर कmलोलमे िवभ¨त अिछ जे \nनाटक नै छी, धूतN-समागम जे ¾योितरी\\र िलिखत नाटक अिछ- अंकमे िवभ¨त अिछ) िवभािजत अिछ। चािर \nकmलोलक िवभाजनक थम कmलोल 0वगN (बा नरक) केर ारपर आरGभ होइत अिछ। ओतऽ बहुत रास \nमुइल लोक ारक भीतर वेशक लेल पंि¨तब¹ छिथ। िकयो पथ दुघNटनामे िशकार भेल बाजारी छिथ तँ \nसंगमे यु½मे मृत भेल सैिनक आ चोिर करऽ काल मारल गेल चोर, उच¥ा आ पॉिकटमार सेहो छिथ। \n¾योितरी\\रक धूतNसमागममे जे अित आधुिनक अ¿सिडNटी अिछ से नो एZी: मा िवश  मे सेहो देखबामे अबैत \nअिछ। थम कmलोलमे जे बाजारी छिथ से, पंि¨त तोिड़ आग| बढ़ला उर, चोर आ उच¥ा दुनू \nगोटेक, कॉलर पकिड़ पुनः हुनकर सभक मूल 0थानपर दऽ अबै छिथ। उच¥ा जे बादमे पता चलैत अिछ जे \nगुZडा-दादा िथक मुदा बाजारी लग सÀच-मÀच रहैए, हुनकासँ अंगा छोड़बाक लेल कहैए। मुदा जखन \nपॉकेटमार बाजारी िदससँ चोरक िवप'मे बजैए तखन उच¥ा च¥ू  िनकािल अपन असल पमे आिब जाइए आ \nपॉकेटमारपर मािर-मािर कऽ उठैए। मुदा जखन चोर कहै छिन जे ई सेहो अपने िबरादरीक अिछ जे छोट-\nछीन पॉकेटमार मा* बिन सकल,  ओकर जक| म|जल चोर नै, आ उच¥ा जेक| गुZडा-बदमाश बनबाक तँ \nसोिचओ नै सकल, तखन उच¥ा महराज चोरक पाछ| पिड़ जाइ छिथ, जे बदमाश ककरा कहलँह। आब \nपॉकेटमार मौका देिख प' बदलैए आ उच¥ाक कहै छिYह जे अह |क नै हमरा कहलक। संगे ईहो कहैए जे \nचोिर तँ ई तेहन करऽ जनैए, जे िगरहथक बेटा आ कुकुर सभ चोिर करै काल पीटैत-पीटैत एतऽ पठा \nदेलकए आ हमर िखधoश करैत अिछ, बड़का चोर भेला हँ। भ cयि¨त चोरक बगेबानी देिख ई िव\\ास नै \nकऽ पबै छिथ जे ओ चोर िथकाह। तइपर पॉकेटमार, चोर महाराजक आर िकचिकचबै छिYह। तखन ओ चोर \nमहराज ऐ गपपर दुख कट करै छिथ जे नै तँ ओइ राित ऐ पॉकेटमारक चोिरपर लऽ जइतिथ आ ने ओ \nहुनका िपटैत देिख सकैत। एGहर बजारी जे पिहने चोर आ उ¬¥ाक कॉलर पकिड़ िघिसया चुकल छला, गुGम \nभेल सभटा सुनै छिथ आ दुख कट करै छिथ जे एकरा सभक संग 0वगNमे रहब, तँ 0वगN केहन हएत से नै \nजािन। आब बजारी महराज गीतक एकटा टुकड़ी ऐ िवषयपर पढ़ै छिथ। जेना धूतNसमागममे गीत अिछ \nतिहना नो एZी: मा िवश  मे सेहो, ई ऐ 0थलपर ारGभ होइए जे ऐ नाटकक संगीतक बना दैए। ओGहर \nपॉकेटमारजी सभक पॉकेट कािट लै छिथ आ बटुआ साफ कऽ दै छिथ। आब फेर गीतमय फकड़ा शु भऽ \nजाइए मुदा तखने एकटा मृत र½ीबला सभक तंाक तोिड़ दैए, ई किह जे यमालयक बYद दरब¾जाक ओइ \nपार, ई बटुआ आ पाइ-कौड़ी कोनो काजक नै अिछ। आब दुनू मृत भ cयि¨त सेहो बजै छिथ, जे हँ दोसर \nदेसमे दोसर देसक िस¥ा कह| चलैत अिछ। आब एकटा रमणीमोहन ना§ा मृत रिसक भ cयि¨तक दोसर \nदेसक िस¥ा नै चलबाक िवषयमे टीप दै छिथ, जे हँ, ई तँ ओिहना अिछ जेना ेयसीक दोसराक प³ी बनब। \nआब ऐ गपपर घमथNन शु भऽ जाइए। तखन रमणी मोहन गपक ´िख घुमा दै छिथ जे दरब¾जाक भीतर \nरGभा-मेनका सभ हेती। िभखमंगनी जे तावत अपन कोरामे लेल एकटा पुतराक दोसराक हाथमे दऽ बहसमे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nशािमल भऽ गेल छिथ, ईÁयXवश रGभा-मेनकाक मुँहझड़की इ¢यािद कहै छिथ। मुदा पॉकेटमार कहैए जे भीतरमे \nसुख नै दुखो भऽ सकैए। ऐपर बीमा बाबू अपन कायNक 0कोप देिख स¦ भऽ जाइ छिथ। आब पॉकेटमार \nइYक वÂ पर ´पैÃयाक बोली शु करैत अिछ। ऐ बेर बजारी तYा भंग करैत अिछ आ दुनू भ cयि¨त \nहुनकर समथNन करैत कहैत अिछ, जे ई अÄुत नीलामी अिछ, जे करबा रहल अिछ से पॉकेटमार आ ओइमे \nशािमल अिछ चोर आ िभखमंगनी, पिहले-पिहल सुनल अिछ आ फेर संगीतमय फकड़ा सभ शु भऽ जाइत \nअिछ। मुदा तखने नंदी-भृंगी शा0*ीय संगीतपर नचैत वेश करै छिथ। आब नंदी-भृंगीक ई पुछलापर जे \nदरब¾जाक भीतर की अिछ, सभ गोटे अपना-अपना िहसाबसँ 0वगN-नरक आ अकास-पताल कहै छिथ। मुदा \nनंदी-भृंगी कहै छिथ जे सभ गोटे स¢य कहै छी आ ¨यो गोटे पूणN स¢य नै बजलॱ। फेर बजैत-बजैत ओ \nकहऽ लगै छिथ, िकयो चोिर काल मारल गेला (चोर ई सुिन भाऽ लगै छिथ तँ दु-तीन गोटे पकिड़ सोझ| लऽ \nअनै छिYह!) तँ िकयो ए¨सीडेYटसँ, आ ऐ तरह सभटा गनबऽ लगै छिथ, मुदा बीमा-बाबू कोना िबन मृ¢युक एतऽ \nआएल छिथ से हुनको लोकिनक नै बुझल छिYह ! बीमा बाबू कहै छिथ जे ओ नव माकटक अYवेषणमे आएल \nछिथ ! से िबन मरल सेहो एक गोटे ओतऽ छिथ! भृंगी नंदीक ढ़ेर रास बीमा कGपनीक आगमनसँ आएल \nकGपीिटशनक िवषयमे बुझबैत छिथ ! एGहर ेमी-ेिमकामे घॲघाउज शु होइ छिYह, कारण ेमी आब घुिर जाए \nचाहै छिथ। रमणी मोहन ेमीक गमनसँ स¦ होइ छिथ जे ेिमका आब असगरे रहती आ हुनका लेल मौका \nछिYह। मुदा भृंगी ई किह जे एतऽसँ गेनाइ तँ संभव नै मुदा ई भऽ सकैए जे दुनू जोड़ी माय-बाप (!) क \nए¨सीडेYट करबाए एतै बजबा लेल जाए। मुदा अपना लेल माए-बापक बिल लेल ेमी-ेिमका तैयार नै छिथ। \nतखन नंदी भृंगी दुनू गोटेक िववाह गाजा-बाजाक संग करा दै छिथ आ कYयादान करै छिथ बजारी। \nदोसर कmलोल दोसर कmलोल दोसर कmलोल दोसर कmलोल: दोसर कmलोलक आरGभ होइत अिछ ऐ आभाससँ, जे िकयो नेता मरलाक बाद आबएबला \nछिथ, हुनकर दुनू अनुचर मृत भऽ आिब चुकल छिथ आ नेताजीक अएबाक सभ िकयो ती'ा कऽ रहल \nछिथ, दुनू अनुचर छोट-मोट भाषण दऽ नेताजीक िवलGबसँ एबाक (मृ¢युक बादो!) 'ितपूितN कऽ रहल \nछिथ,गीतक योग दऽ। एकटा गीत चोर नै बुझै छिथ मुदा िभखमंगनी आ र½ीबला बुिझ जाइ छिथ, तइपर \nबहस शु होइए। चोरक अपनाक चोर कहलापर आपि छिYह आ िभखमंगनीक ओ िभख-मंग कहैए तँ \nिभखमंगनी ओकरा रोिक कहैए जे ओ सिरसवपाहीक अनसूया छिथ, िमिथला-िच*कार,  मुदा िदmलीक \nअशोकब0ती आिब बुझलिYह जे ऐ नमे कला-व0तु िकयो नै िकनैए आ तखन चौबिटयाक िभखमंगनी बिन रिह \nगेली। चोर कहैए जे मा* ओ बदनाम छिथ,  चोिर तँ सभ करैए। नव बात कोनो नै अिछ, सभ अिछ \nपुरनकाक चोिर। तकर बाद नेताजी पहुँिच जाइ छिथ आ लोकक चोर, उच¥ा आ पॉकेटमार हेबाक कारण \nसमाजक ि0थितक कहै छिथ। तखने एकटा वामपंथी अबे आ ओ ई देिख 'ु¿ध छिथ जे नेताजी चोर,  उच¥ा \nआ पॉकेटमारसँ िघरल छिथ। मुदा चोर अपन तकN लऽ पुनः 0तुत होइए आ नेताजीक राखल  “चोर-\nपुराण” नामक आधारपर बजारी जी गीत शु कऽ दै छिथ। \nतेसर तेसर तेसर तेसर    कmलोल कmलोल कmलोल कmलोल: आब नेताजी आ वामपंथीमे गठबंधन आ वामपंथी ारा सरकारक बाहरसँ देल समथNनपर   चरचा \nशु भऽ जाइए। नेताजी फेर गीतमय होइ छिथ आिक तखने 0टंट-सीन करैत एकटा मुइल अिभनेता िववेक \nकुमारक अएलासँ आकषNण ओGहर चिल जाइत अिछ। टटका-ेिकंग Yयूज देबाक मजबूरीपर नेताजी cयंdय करै \nछिथ। वामपंथी दू बेर दू गोट गप- नव गप किह जाइ छिथ, एक जे िबन अिभनेता बनने िकयो नेता नै बिन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nसकैत अिछ आ दोसर जे चोर नेता नै बिन सकैए (ई चोर कहैत अिछ) मुदा नेता सभ तँ चोिर करबामे \nककरोसँ पाछ| नै छिथ। तखने एकटा उ¬च वंशीय मिहला अबै छिथ आ हुनकर ­ोरक बाद एकटा \nसामाYय ¨यूक संग एकटा वी.आइ.पी.¨यू बिन जाइए। अिभनेता, नेता आ वामपंथी सभ वी.आइ.पी.¨यूमे ठाढ़ \nभऽ जाइ छिथ ! ई पुछलापर जे पंि¨त िकए बनल अिछ (?)  तइपर चोर-पॉकेटमार कहै छिथ जे हुनका \nलोकिनक पंि¨त बनेबाक (आ तोड़बाक सेहो) अÆयास छिYह। \nचतुथNचतुथNचतुथNचतुथN    कmलोल कmलोल कmलोल कmलोल: यमराज सभक खाता-खेसरा देिख लै छिथ आ िच*गु¸त ई रह0योÇाटन करै छिथ जे एक \nयुग छल जखन सोझ|क दरब¾जा खुिजतो छल आ ब¦ सेहो होइ छल। नंदी भृंगी पिहनिहये सूिचत कऽ \nदेलिYह जे सोझ|क दरब¾जा 0व» नै, मा* बुझबाक दोष छल। दरब¾जाक ओइ पार की अिछ तइ िवषयमे \nसभ िकयो अपना-अपना िहसाबसँ उर दै छिथ। िच*गु¸त कहै छिथ जे सभक वणNनक सभ व0तु छै \nओइपार। नंदी-भृंगी सूिचत करै छिथ जे ऐ गेटमे वेश िनषेध छै, नो एZी केर बोडN लागल छै। आिह रे \n¿बा! आब की हुअए ! नेताजीक पठाओल जाइ छिYह यमराजक सोझ|, मुदा हुनकर सर0वती ओतऽ मYद भऽ \nजाइ छिYह। बदरी िवशाल िम िस¹ नेताजी, केर लतारनाइ शु होइ छिYह, असली केर बदला सिटNिफकेट \nबला कम कऽ िलखाओल उमिरपर। पचपन बिरख आयु आ शश योग कहैए जे सिर सँ ऊपर जीता, से ओ \nआ संगमे मृत चा सैिनकक आिपस पठा देल जाइए। दूटा सैिनक नेताजीक संग चिल जाइ छिथ आ दू टा \nअनुचर सेहो जाए चाहैए। मुदा नेताजीक अनुचर सभक अपराध बड़ भारी, से िच*गु¸तक आदेशपर नंदी-भृंगी \nहुनका लऽ, कराहीमे भुजबाक लेल बाहर लऽ जाइ छिथ तँ ब|चल दुनू सैिनक हुनका पकिड़ क लऽ जाइ \nछिथ आ नंदी-भृंगी फेर मंचपर घुिर अबै छिथ। तिहना तकNक बाद ेमी-ेिमका, दुनू भ पु´ष आ बजारीक \nसेहो *ाण भेटै छिYह,  ढोल-िपपही संग हुनका बाहर लऽ गेल जाइए। आब नYदी जखन अिभनेताक नाम िववेक \nकुमार उफN...बजै छिथ तँ अिभनेता जी रोिक दै छिथ, जे कतेक मेहनितसँ जाित हुनकर पाछ| छोिड़ सकल \nअिछ, से उफN तँ छोिड़ए देल जाए। वामपंथी गोÉीक अिभनेता ारा मदित केर िववरणपर वामपंथी ितवाद \nकरै छिथ। हुनको पठा देल जाइ छिYह। वामपंथीक की हेतिYह, हुनकर कथामे तँ ने 0वगN-नकN अिछ आ ने \nयमराज-िच*गु¸त। हुनका अपन भिवÁयक िनणNय 0वयं करबाक अवसर देल जाइ छिYह। मुदा वामपंथी कहै \nछिथ जे हुनकर िश'ा आन कारक छलिYह,  मुदा एखन जे सोझ| घिटत भऽ रहल छिYह तइपर कोना \nअिव\\ास करथु? मुदा यमराज कहै छिथ जे- भऽ सकैए, जे अह| देिख रहल छी से दुः0व» हुअए, जतऽ पैसै \nजाएब ओतऽ िलखल अिछ नो एZी। आब यमराज ­ पुछै छिथ जे िवषम के, मनु¨ख आिक \nकृित? वामपंथी कहै छिथ जे दुनू, मुदा कृितमे तँ नेचुरल जि0टस कदािचत् होइतो छै मुदा मनु¨खक \n0वभावमे से गुYजाइश कतऽ? मुदा वामपंथी राजनीित एकर (समानताक, सुधार केर) यास करैए। तइपर \nहुनका संग चोर-उच¥ा आ पॉकेटमारक पठाओल जाइए, ई अवसर दैत जे िहनका सभक बदलू। चोर कनेक \nजाएमे इत0तः करैए आ ई िजÊासा करैए जे हम सभ तँ जाइए रहल छी मुदा ऐसँ आग| ? नंदी-िच*गु¸त-\nयमराज समवेत 0वरमे कहै छिथ- नो एZी। भृंगी तखने अबैए, अिभनेताक छोड़ने। यमराज कहै छिथ - मा \nिवश। भृंगी नीच|मे होइत चरचाक गप कहैत अिछ, जे एतु¥ा िनअम बदलल जेबाक आ कतेक गोटेक \nपृËवीपर घुरऽ देल जेबाक चरचा सवN* भऽ रहल अिछ। यमदूत सभ अनेरे कड़ाह लग ठाढ़ छिथ, िकयो \nभुजऽ लेल कह| भेटल छिYह (मा* दू टा अनुचर छोिड़)। आब िकयो नै आबऽ बला बचल अिछ, से सभ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nकहै छिथ। िच*गु¸त अपन नमहर दाढ़ी आ यमराज अपन मुकुट उतािर लै छिथ आ 0वाभािवक मनु¨खक \nपमे आिब जाइ छिथ! मुदा िच*गु¸तक मेकप बला नमहर दाढ़ी देिख िभखमंगनी जे ओतऽ छली, हँिस दै \nछिथ। भृंगी उÇाटन करै छिथ जे िभखमंगनी हुनके सभ जेक| कलाकार छिथ ! कोन अिभनय ! तकर \nिववरण मुह¿बत आ गुदगुदीपर खतम होइए, तँ िभखमंगनी कहै छिथ जे नै, ऐ तरहक अिभनय तँ ओतऽ (देखा \nकऽ) भऽ रहल अिछ। ओऽ रमणी मोहन आ उ¬चवंशीय मिहला िनभाक रोमoस चिल रहल अिछ। मुदा \nिनभाजी तँ बिजते नै छिथ। िभखमंगनी यमराजसँ कहै छिथ जे ओ तखने बजती जखन ऐ दरब¾जाक \nतालाक चाभी हुनका भेटतिYह, बुझती जे अपसरा बनबामे यमराज मदित दऽ सकै छिथ, ई रमणीक हृदय िथक \nएतौ नो एZी ! यमराज खखसै छिथ, तँ िच*गु¸त बुिझ जाइ छिथ जे यमराज  “पंचशर”सँ िसत भऽ गेल \nछिथ! िच*गु¸तक कहला उर सभ िकयो एक कात लऽ गेल जाइ छिथ मा* यमराज आ िनभा मंचपर रिह \nजाइ छिथ। यमराज िनभाक सोझ|- सुनू ने िनभा... किह ´िक जाइ छिथ। सभक उ¢सािहत केलापर \nयमराज बड़का चाभी हुनका दै छिथ, मुदा िनभा चाभी भेटलापर रमणी मोहनक संग तेना आग| बढ़ै छिथ जेना \nककरो अनका िचिYहते नै होिथ! ओ चाभी रमणी मोहनक दऽ दै छिथ मुदा ओ ताला नै खोिल पबै छिथ। \nफेर िनभा अपने यास करऽ लेल आग| बढ़ै छिथ मुदा िच*गु¸त कहै छिथ जे ई मोनक दरब¾जा िथक, ओना \nनै खुजत। मिहला ठकै लेल चाभी देबाक (!) गप कहै छिथ। सभ िकयो हँसी करै छिYह जे मोन कतऽ \nछोिड़ एलॱ ? तइपर एकबेर पुनः रमणी मोहन आ िनभा मोन संजोिग कऽ ताला खोलबाक असफल यास करै \nछिथ। नंदी-भृंगी-िभखमंगनी गीत गाबऽ लगै छिथ जकर ता¢पयN यएह जे मोनक ताला अिछ लागल, मुदा ओतऽ \nअिछ नो एZी। मुदा ऋतु वसYतमे ेम होइछ अनYत आ करेज कहैत अिछ मैना-मैना। तँ एतिह नो एZी \nदरब¾जापर धरना देल जाए। \nउर उर उर उर  आधुिनक आधुिनक आधुिनक आधुिनक  भावधान भावधान भावधान भावधान  िनरथNक िनरथNक िनरथNक िनरथNक  (( ((एबसडNएबसडNएबसडNएबसडN)) )) नाटक नाटक नाटक नाटक: एन  एटेZडेYट  गोडो क सैमुअल  बेकैट  ारा 0वयं चसँ अंेजीमे अनु\nवाद  कएल  गेल  “वेिटंग  फॉर  गोडो”शीषNकसँ आ उपशीषNक  “अ ेिजकॉमेडी इन  टू ए¨Íस” सेहो जोड़ल  गेल  जे च  सं\n0करणमे नै छल।  ेजीकॉमेडी माने ेजेडी आ कॉमेडीक  िमण।  एकरकथानकसँ 0प·  भऽ  गेल  हएत  जे एकर  मुÎय  पा\n*  “गोडो” ऐ नाटकमे छैहे नै, दोसर  ओ भावक  दृि·सँ सेहो नाटकक  मुÎय  त¢व  नै छै।  नाटकक  मुÎयत¢व  छै “वेिटंग” \nमाने बाट  तकनाइ।  भाषा, 0टेज, बाजब, चु¸प  रहब, चलबाक  तरीका, ई सभ  ऐ नाटकक  अिभ¦  अंग  िछऐ।  देश-\nकालमे भागैबला बनजाराजीवनशैलीक  लोक  सभ  अिछ  एकर  मुÎय  पा*।  िबनु बजने शारीिरक  भावसँ अिभनय  करैबला “\nमाइम  कलाकार” जेक| ऐ नाटकक  पा*  अिभनय  करै छिथ।नाटकमे ¸लॉट  आ संतुलनक  नव  पिरभाषा ई नाटक  गढ़ैए।  \nआधुिनक  िथयेटरक ई नाटक  नव  युगमे वेश  करबैए।  िटेनक  “Gयूिजक  हॉल” िथयेटर  मे संगीतहा0य  रहै छलै जइमे जी\nवनक  िनराशा “¯ॉस-टॉक”सँ बेकेट  आ राजनैितक-\nसामािजक  आतंकक हैरोmड  िपYटर  हा0य  पमे देखबै छिथ।  “नो एZी: मािवश” सेहो 0वकN (बा नरक) क ारपर  आर \nGभ  होइए  जतऽ  ओना तँ सभ  मृत  लोक  पंि¨तब¹  छिथ  मुदा एकटा जीिवत  cयि¨त  सेहो छिथ! उच¥ा बाजारी लगसÀच-\nमÀच  रहैए! ेमी-\nेिमकाक  ओतऽ  िबयाहो भऽ  जाइ  छै! नेताजी मृ¢युक  बादो िवलGबसँ एबा लेल  अिभश¸त  छिथ! वामपंथी ओतौ बाहरसँ समथN\nन दै छिथ!वी.आइ.पी. ¨यू सँ ओतौ *ाण  नै भेटै छै! मुदा जइ  दरब¾जाक  बाहर  लोक  पंि¨तब¹  छिथ  से एक  युगमे खुिजतो \nछल  आ ब¦  सेहो होइ  छल, ई रह0यो¹ाटनिच*गु¸त  करै छिथ! माने आब  ई नै खुजत  तखन  इYतजारी कथीक? नYदी- िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nभृंगी कहैए  जे सोझ|क  दरब¾जा 0व»  नै, मा*  बुझबाक  दोष  छल! अिभनेता िववेककुमार  अपन  “सरनेम” पुछल  गेलापर  क\nहै छिथ  जे कतेक  मोि±कलसँ तँ जाित  हुनकर  पाछ| छोड़लक  अिछ  से उफN तँ छोिड़ये देल  जाए।  वामपंथीक  कथामेने 0वगN\n-नकN होइ  छै आ निहये यमराज-\nिच*गु¸त,  मुदा एतु¥ा पिरि0थित  देिख  कऽ  ओ अिव\\ास  कोना करथु? मुदा यमराजे हुनका कहै छिथYह  जे सGभव  जे ईदुः \n0व»  हुअए।  यमदूत  सभ  कड़ाह  लग  अनेरे ठाढ़  छिथ  िकयो भूजैले भेिटते नै छिYह, िच*गु¸तक  मेकप  बला दाढ़ी देिख  िभख \nमंगनीक  हँसलापर  भृंगी कहै छिथजे िभखमंगनी सेहो हुनके सभ  जेक| कलाकार  छिथ।  मोनक  दरब¾जा मोन  छोिड़  एलापर \n कोना खुजत? \nच नाटक  “वेिटंग फॉर गोडो”,  हैरोmड िपंटरक अंेजी नाटक  “द बथNडे पाट”,  बादल सरकारक बodला \nनाटक  “एवम् इYजीत” आ उदय नारायण िसंह‘निचकेता’क मैिथली नाटक  “नो एZी: मा िवश” पुरान नाटक \nजेक| पिरभािषत आरGभ आ अYतक पिरिधसँ अलग अिछ। ई कतौ सँ शु भऽ जाइत अिछ,कतौ खतम भऽ \nजाइत अिछ।  एवम् इYजीत  मे लेखक पा* तािक रहल अिछ,  आ अनचो¥े ओ दशNक दीघXक सGबोिधत करैत \nचािरटा देरीसँ आएल दशNकक मंचपर बजा लैए आ ओकरा नाटकक पा* बना दैए। चािरम पा* ओकरा िय \nछै, ओ िनमNल नै “इYजीत” छी। ओ अलग अिछ, इYक जीतैबला ऐितहािसक पा* अिछ। ओ अमल \nिवमल, कमल जेक| लीखपर नै चलत। मुदा अYत जाइत जाइत इYजीत सेहो अमल, िवमल, कमल  एवम् \nइYजीत  भऽ जाइए। \nहैरोmड िपYटरक  “द बथNडे पाट”क ारGभमे तेहेन समी'ा भेल जे हुनकर लेखकीय जीवन समा¸त हुअए पर \nआिब गेल। मुदा एकर पुनपXठ एकरा ¨लािसक बना देलक। िकछु रह0य, िकछु आतंकक ओ सGपूणN नाटकमे \nबनेने रहला, हा0य कËयक आर मजगूत केलक। 0टैनले की अिछ, छल बा बनऽ चाहैत अिछ?की ओ 0*ीक \nदूिषत करैए, बा ओ अपन प³ीक ह¢या केलक? मुदा मेग तँ ओकरा पिस¦ करै छै? ओकर पिहल आ दोसर \nकYसटN, के तकर बाधक बनलै?की ओ झूठ बजैए बा वतNमान सामािजक आ राजनैितक पिरभाषासँ अलग \ncयवहारक अिछ? ओ मेगक मोकऽ चाहैए मुदा तैयो िकए मेग ओकरा पिस¦ करै छै आ सामािजक आ \nराजनैितक शि¨त ओकरा िकए आ कोना उठा कऽ लऽ गेल जाइत रहै छै, जकर िसपाही गोmडबगN (गोmडबगNक \nलुलुक संग रह0यमय cयवहार) 0वयं आदशN उपि0थत नै कऽ पबै छिथ। \nसु¦-मसान सड़कक कातक मािटक िढमका आ प*हीन नdन गाछ  “वेिटंग फॉर गोडो” क 0टेज िछऐ, ताला \nलागल दरब¾जाक बाहरक 0थल/ मZडप  “नो एZी: मा िवश”क 0टेज िछऐ तँ “एवम् इYजीत”मे दशNक \nदीघX, सएह 0टेज बिन जाइए।  “द बथNडे पाट”मे घरक कोठली 0टेज िछऐ मुदा िपYटर एकर पा* 0टैनले क \nडेरीडाक “िवखZडन” प¹ितसँ कखनो खZड कऽ दै छिथ तँ कखनो फेरसँ जोिड़ दै छिथ। लोक बा दशNक \nओकरासँ ईÁयX करऽ लगैए, खने सहानुभूित करऽ लगैए खने घृणा करऽ लगैए, मुदा 0टैनली गोmडबगN आ \nमै¥ानक सोझ| जखन िनबNल बुिझ पड़ैए तँ दशNक ओकरा संग अपनाक देखैए, जेना ओ  “एवम् इYजीत” मे \nइYजीत संग अपनाक देखैए।  “वेिटंग फॉर गोडो” मे जखन लोक गुलाम संग अपनाक देखैए तखने सहानुभूित \nदेखेलापर, चमेटा पड़लापर ओ हतभ रिह जाइए।  “नो एZी: मा िवश” मे िभखमंगनी ईÁयXवश  रGभा-\nमेनकाक मुँहझड़की कहैए! पॉकेटमार  इYक  वÏजपर  ´पैÃयाक  बोलीलगबैए।  नYदी- िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nभृंगी कहैए  जे सभ  गोटे स¢य  छी मुदा ¨यो गोटे पूणN स¢य  नै बजलॱ।  “एवम् इYजीत”मे इYजीतक हाल िससीफस \nसन छै। शािपत ीक िमथक िससीफस, संगमरमरक पाथरपर चढ़बा लेल अिभश¸त, आ जखने ओ चोटीपर \nपहुँचैए आिक पाथर फेर गुरिक कऽ ओकरा नीच| आिन दै छै। मनु¨खक काज आ जीवन िनरथNकतापर \nआधािरत अिछ। मनु¨ख असफल होइले अिभश¸त अिछ, इYजीत जेक|? आिक  “नो एZी: मा िवश”क 0वगN-\nनरक, यमराज-िच*गु¸तक अमाYयता देखलाहा गपक देिख बदलत?  मुदा तखन यमराजे कहै छिथ जे देखलाहा \nगप दुः0व» भऽ सकैए? “वेिटंग फॉर गोडो” ई\\रक इYतजारी नै िछऐ, बेकेट 0वयं कहै छिथ जे \nइYतजारी “गॉड”क नै “गोडो”क भऽ रहल अिछ, ओना ि¯ि0टयेिनटी “िमथोलोजी” अिछ से ओ तकर योग करै \nछिथ। अि0त¢ववादी िवचारधारा, मनु¨ख आ ÐाZड सभ िनरथNक अिछ, अबसडN अिछ। \n  \n२ \nआयाितत श¿दावलीबला सािह¢य कोना मैिथली पाठक घटेलकै; आ ख|टी श¿दावली कोना मैिथली सािह¢यक \n0तर ऊँच केलकै, आ पाठक बढ़ेलकै, ई आब ककरोसँ नुकाएल नै अिछ। \nउपYयास लेल दू-दू बेर बूकर पुर0कार आ सािह¢यक लेल नोबल पुर0कारसँ सGमािनत जॉन मै¨सवेल कुÍसी \nभाषाक सYदभNमे कहने रहिथ जे अीकाYस आ अंेजी भाषाक िभािषया माहौलमे हुनकर अंेजी लेखन \nहुनका लेल बहुत रास संेषण सGबYधी सम0या सोझ| अनैत छल। ओ अीकाYससँ अंेजीमे तकर ितकार \n0वप ढेर रास अनुवाद केलिYह। मुदा मैिथलीक सािह¢य अकादेमी पुर0कार िवजेता (आ िकछु ऐ पुर0कार \nलेल ललाइत आकo'ी लोकिन),  जे तथाकिथत सािह¢यकार लोकिन छिथ, से जइ कार मैिथली आ िहYदी \nदुनूक डोरी पकिड़ माहौल खराप करबामे लागल छिथ, से जॉन मै¨सवेल कुÍसीसँ िकछु िश'ा हण \nकरता, से मा* आशा कऽ सकै छी। \nअमेिरकामे ३५० श¿दक अंेजीक \"हाइ े¨वेYसी\" आ ३५०० \"बेिसक वडN िल0ट\" हाइ 0कूलक छा* लेल छै \nजे ¯मशः कॉलेज आ ेजुएट 0कूल (ओतए पो0ट ेजुएटक ेजुएट 0कूल कहल जाइ छै) धिर पहुँचलापर \nदुगुना (गएर भाषा फेकmटीक छा* लेल) भऽ जाइ छै। सािह¢यक िवWाथ/ सािह¢यकार लेल ऐ सँ दस गुणा \nअपेि'त होइत अिछ। िहYदीमे -अपवाद 0वप आंचिलक पोथी छोि ड़- िहYदीक किव आ उपYयासकार अठमा \nवगNक २००० श¿दक श¿दावलीसँ सािह¢य (पW, उपYयास) रचै छिथ आ मैिथलीक िकछु सािह¢यकार ऐ बेिसक \n२००० श¿दक वडN िल0टक मैिथलीमे आयात करऽ चाहै छिथ, आ ओतबे धिर सीिमत रहऽ चाहै छिथ, जखन \nजापानी अmफाबेटक चेYह ५०० धिर पहुँिच जाइत अिछ। \nतारानYद िवयोगीजीक जाितवाद दोसरे तरहक छिYह- ओ िलखै छिथ- \"एतए तं मैिथलीक दुबNल काया पर \nकूडा-कचडाक पहाड ठाढ करबाक सुिनयोिजत अिभयान चिल रहल छै। एकर सफाइ लेल मेहतरक फौज \nचाही। ठीके तं छै। पिहने कहल जाय जे मैिथली ाÐणक भाषा छी, आगू कहल जाएत जे मैिथली मेहतरक \nभाषा छी।\" ऐ िलंक  https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --audio/ audio/ audio/ audio/ \n पर िमिथलाक िविभ¦  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nजाितक ऑिडयो आ ऐ िलंकhttps://sites.google.com/a/videh a.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --video/ video/ video/ video/   पर   वीिडयो \nरेकॉिडNंग ऑनलाइन उपल¿ध अिछ जइमे डोम-मिmलक (जकरा िवयोगीजी मेहतर कहै छिथ आ ओकरा आ \nओकर भाषासँ घृणा करै छिथ)क रेकॉिडNंग सेहो ी उमेश मंडल जीक सौजYयसँ अिछ। \nमहेY मलंिगयाक  काठक लोक  आ ओकर आंगनक बारहमासा जइ तरह दिलतक भाषाक किथत मैिथली \n(मलंिगयाजीक सृिजत कएल)क ित घृणा आ कुचारक ारGभ केलक तारानYद िवयोगी ओकरा आग| \nबढ़ेलिYह। ई ऑिडयो आ वीिडयो रेकािडNंग अिYतम पसँ ऐ घृणा आ कुचारक खतम कऽ देने अिछ आ \nिव\\ ई सुिन आ देख रहल अिछ जे जाितगत आधारपर मैिथली कोनो तरह िभ¦ नै अिछ। िवयोगीजी अपन \nऊजX ऋणा¢मक िदशामे लगबै छिथ आ तकर कारण अिछ हुनक दृि· आ आइिडयोलोजीक फिर¬छ नै हएब \nआ त दोसराक समालोचना ओ बदX0त नै कऽ सकै छिथ। िवदेहक सGपादकीयपर हुनकर ओ िट¸पणी आएल \nछल जकर जवाब ओ अिवनाश (आब अिवनाश दास)क फेसबुक वॉलपर देने रहिथYह। \n  \nछपैत छपैत छपैत छपैत-- --छपैत छपैत छपैत छपैत \nछपैत छपैत छपैत छपैत-- --छपैत छपैत छपैत छपैत \nसािह¢यकार कुमार शैलेYक असामियक िनधन भऽ गेल। िवदेह पिरवार िदससँ ¹oजिल। \nिवचार अिछ जे िवदेहक काशीकoत िम \"मधुप\" िवशेषoक ०१ जनवरी २०१५ अंकमे िनकलत। सभ गोटासँ \nआह जे मधुपजीपर केिYत रचना जmदीसँ ggajendra@videha .com पर पठाबिथ।  \n \nपाठकीय िति¯यापाठकीय िति¯यापाठकीय िति¯यापाठकीय िति¯या:: ::    \n \nिवदेह भाषा सGमानक संकmपना आ ऐ बेिरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभक हमरा सभक िदससँ बधाइ। \n- निचकेता (िमिथला दशNन) \nसभ सGमािनत सािह¢यकारक हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह ुप आ गजेYजीक मैिथलीक एतेक \nसGमािनत करबा लेल असंÎय साधुवाद। \n-शेफािलका वमX \n१६६म अंक संतुिलत अिछ। 0तुत अंकमे िवयोगीजीक कथा \"िवजय\"क ऐ अंकक सवNेÉ रचना कहल \nजाए तँ िद¥त नै। िहनक कथाक पिहल पाटNक अपे'ा दोसर पाट N बेसी मुखर अिछ आ एकर मुmयाकंन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nपचास साल बाद जा कऽ फिड़¬छ हेतै। \n \nसंपादकीयमे जँ किहयो काल देशक राजनीित ओ समािजक-आिथNक प'पर चचX होइ तँ आ ´िचगर हएत से \nआशा अिछ। \n \nिवदेहमे पिहल बेर किवता लऽ कऽ एबाक लेल महेश झा डखरामीजीक 0वागत छिन। \n \nआशीष अनिचYहार \n \nआशीष अनिचYहार \nिवचाराथN 0तुत अिछ-- \nहमरा लोकिन बहुत मेहनितक \" भगीरथ यास \" कहै िछऐ। ई भगीरथ अपन तप0यासँ अपन अकाल मृ¢यु \nा¸त पूवNजक मो' िदएबाक लेल गंगाक पृËवीपर अनलाह। एक रा एनाहुतो बूिझ सकै िछऐ जे भगीरथ अपन \ncयि¨तगत काजक लेल ई यास केला। जँ कदा्िचत हुनक पूवNज किपल मुिनक ापसँ भ0म नै भेल \nरिहतिथन तँ भगीरथ ई काज नै किरतिथ। \nआब कने मैिथल मलाह जाितमे पसरल महागाथा \"दुलरा दयाल\" कथापर िवचार करी। ऐ महागाथाक अनुसार \nजखन राजा जयिसंह कमला नदीपर बाYह बािYह ओकर मूँह अपना देश िदस घुमा देलकै। आ ऐ कारणे \nभड़ौरा गाममे अकाल पिड़ गेलै आ जनताक हालित खराप भऽ गेलै तखन दुलरा दयालक सहायतासँ \"कोइला \nवीर\" आ \"र¦ू सरदार\" आ हुनक आन सहयोगी सभ कमला बाYहक तोिड़ हुनक पुरने धार बना देला। \nआब ऐ दू गोट कथासँ ई 0प· अिछ जे भगीरथक यास cयि¨तगत अिछ मुदा कोइला वीरक यास \nसामूिहक अिछ। \nहमरा जनैत आन देशक नायकसँ ेरणा पािब श¿द हण करब उिचत अिछ मुदा अपन नायकक ेरणा िबसिर \nजाबए अधमN अिछ तएँ हमरा जनैत मैिथलीमे बहुत मेहनितक \" कोइला यास \" वा \"र¦ू यास\" कही तँ \nठीक। \nऐ िवषयपर साथNक चचX ओ बहस आमंि*त अिछ। \nAshish Anchinhar @all--बहुत गोटाक टैग नै कऽ सकै छी । िवदेहक सभ सद0य बहसमे सादर \nआमंि*त छिथ। \nNovember 19 at 8:06pm · Like \n \nJha Mahesh आशीषजी,  \nसु¦र मु½ा आ जानकारी लेल , साधुवाद । भारतीय वाङमयक उ½ा उÇोष \" \"उदारचिरता नाGतु वसुधैव \nकुटुGबकम् \" [Global village ]. भारतीय औदायN संशनीय आ नमनीय सेहो ।इएह िवशेष । \nNovember 19 at 8:23pm · Like · 1 \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nधनØय झा कोइला के कथा िव0तार स कहू \nNovember 22 at 10:07pm · Like · 1 \n \nGajendra Thakur इYलोकमे रहैवाली कमला। त ने सभ धार क वणNन इितहास-पुराण मे छै मुदा कमला \nधारक नै। इYलोकमे रहै छली कमला महरानी त।   \nजखन ओ िमिथलामे एली तावत देरी भऽ गेलै। सभ ाÐणक Ðा कोनो ने कोनो धारक अÆयथNनाक भार \nदऽ देने रहिथYह आ से कोनो ाÐण बचबे ने केलै िहनकर अÆयथNना करबा लेल।   \nएGहर िमिथलाक मलाहक िजनगी कमला धार एलासँ सुिखतगर भऽ गेलै। ओ सभ खूब माछ मारिथ आ \nबेचिथ। से हुनका सभक कमला मैÃयासँ बÚड िसनेह भऽ गेलिYह। तखन Ðाक फुरेलिYह जे िकए नै \nकमलाक अÆयथNनाक भार मलाह लोकिनक दऽ देल जाए। से ओ कमलाक कहलिखYह जे िसंहवाड़ा लग जे \nभरौड़ा गाम छै, ओतु¥ा िबसGभर सरदार आ ओकर किनय| रानी गजवYतीक पु* हेतै, जकर नाम राखल जेतै \nदुलरा गभ दयाल, सएह भरौड़ाक राजकुमार बनत। ओ तं* आ नृ¢यमे पटु हएत आ लोक ओकरा नटुआ \nदयाल कहत। वएह शु करत कमलाक अÆयथNना।   \n \nदुलरा दयालक िबयाह भेलै बेगूसराय लग बखरीक दुखहरन सरदार आ तं*-नृ¢य सािधका बहुरा गोिढ़नक बेटी \nफूलमती धानीसँ। ितलयुगा लग कमला धारक पूजा शु केलक नटुआ दयाल। मुदा बहुरा गोिढ़नक िकछु \nपुरान िवोही िशÁय मािर देलक नटुआ दयालक। मुदा कामाÎयाक योिगनी िजया देलक नटुआक। \n \nकमला पैघ हेबऽ लगली तँ िकसान आ मलाह सभक िजनगी सुिखतगर हेबऽ लगलिYह।   \n \nएGहर उगला बैदला चमारक मोनमे खोट एलै। ओ कमलासँ बरजोड़ी िबयाह करबाक मोनसूबा बाYहलक। \nमलाह लोकिन भोला बाबाक तप0या केलिYह आ कमलाक सती¢व बचेबाक गोहािर केलिYह। भोला बाबाक \nवरदानसँ िशवरा गामक मलाह पिरवारमे अमर िसंहक जYम भेल।   \n \nकमला पैघ हेबऽ लगली। मलाह कोइलाबीर जकर कुरहिड़ अ0सी मोनक आ कुरहिड़क बट चौरासी मोनक \nरहै, से मािट कािट-कािट कमला लेल र0ता तैयार करिथ। \nकमला पैघ भऽ गेली। \n \nउगला बैदला कमलाक बािYह देबाक ण केलक। बाYहल कमला जखन ऊपर उठती तँ ओ हुनका घीच लेत \nआ हुनकर सीथमे िसनूर धऽ देत आ िबयाह कऽ लेत। \n \nकमला ई गप कोइलाबीरक सुनेलिYह। कोइलाबीर मािटक बाYह कािट देलक आ कमलाक र0ता साफ भऽ \nगेल। \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nमुदा उगला बैदला तँ चामसँ हÚडी िनकालबाक कारबार करै छल से ओ सभटा हÚडी मोरंग लग एकÛा \nकेलक आ हÚडीक बाYहसँ कमलाक घेर देलक। अपिव* हÚडीक कोइलाबीर कोना छुिबतए। से ओ घुिर \nगेल। \nएGहर अमर िसंह राजा बिन गेला, ओ बाल-Ðचारी रहिथ। हुनकर सात तmलाक गढ़ छलिYह जकर दि'णमे \nचाननक गाछ लग सात कोसक घेराबाबला अखराहा छल। कमला ओतऽ गेली आ चाननक गाछपर बैिस \nगेली। अमर िसंहक लगलिYह जे कोनो 0*ी अखराहा लग छै कारण ओ बाल-Ðचारी रहिथ आ त हुनका \nअपन शि¨त घटल बुझना गेलिYह। ओ तमसेला जे ई 0*ी जँ भेटत तँ ओकरा ए¥े घु0सामे अ0सी हाथ \nनीच| गािड़ देबै। कमला मुदा नीच| आिब गोहािर केलिYह आ अमरिसंह सत केलिYह जे ओ कमलाक र'ा \nकरता नै तँ अ0सी कोस नरकमे खसता। \n \nनौ हाथ नाम आ छह हाथ चाकर रहिथ अमर िसंह।   \n \nअमरिसंह अखराहामे मािट देलिYह आ उगला बैदलाक मारलिYह। उगला बैदलाक किनय| गढ़ुआिर छिल, \nओकरा अमर िसंह मािर देलिYह। मुदा तखने जYमल उगला बैदलाक बेटा बÚड बलगर छल। कमला अमर \nिसंहक िकछु भेद बतेलिYह आ तखने ओ उगला बैदलाक बेटाक मािर सकला।   \n \nमुदा जखन अमर िसंह बाYह िदस बढ़ला तँ ओइ हÚडीक बाYह देख कऽ ठमिक गेला आ कमलाक मीरन \nफकीरक बजा कऽ अनबा लेल कहलिखYह। ओ एला आ हÚडीक बाYहक तोड़लिYह। \n(सहÜशीषX उपYयाससँ) \nNovember 23 at 3:34pm · Like · 1 \n \nAshish Anchinhar धनØय झा---ओना आब ऐपर िवचार हो जे मैिथलीमे भगीरथ यासक बदला जँ \n\"कोइला यास\" वा \"र¦ू यास\" कहल जाए तँ केहन रहतै ? \nNovember 23 at 3:39pm · Edited · Like \n \nGajendra Thakur कोसीक िभापर रानू सरदार अपन अ0सी मोनक कोदािर लऽ कऽ जकर बट िबरासी \nमोनक छै, चिल रहल अिछ। चिल रहल अिछ आग| आग| रानू सरदार आ कोसी लेल र0ता बनबैए। \nगाममे कटिनय| लगैए आ खेतमे भरना। \nधरमपुर कऽ तारल माइ कोिसका कबखंड क बोरले \nिसंहे\\र थान कइले पयान \nएतै दुख देल हे माइ कोिसका एतै दुख देल \nआरी चिढ़ रोबै छै िकसान \nअखनी देबौ मैया पोसल पिठया \nचढ़तै अगहन दूध घर हे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \nबखसुमे बखसु माइ कोिसका करै छी गोहार हे \n(सहÜशीषX उपYयाससँ) \nNovember 23 at 3:41pm · Like · 1 \n \nGajendra Thakur कमला जे पुछे छै सुन बिहन कोिसका हे \nकेहेन छिथन रानू सरदार हे \nभ«सा सन मनुख गे बिहनो बजर सन गात हे \nमÝछ रानू कऽ बिहंगा सन सन आब हे \nकोिसका जे पूछै सुन बिहन कमला हे \nकेहन छै कोइला देव आब हे \nताड़ सन मनुख गे बिहना  \nबजर सन गात हे \nमॲछ जइसन भमरा गुलजार हे \nगाड़ल जे खुटबा से कोइला देव \nजाल जे पसारल हे \nभीत चिढ़ भऽ गेल ठाढ़ हे \n \nकोसीक ेमी ब|तर जाितक लोक देवता रानू सरदार। \nरानू सरदार अ0सी मोनक कोदािर लऽ कऽ जकर बट िबरासी मोनक छै, आग| आग| कोसी लेल र0ता \nबनबैए। \n \nआ कोसीक ेमी रैÃया रणपाल। \nउर िदशासँ अबैए रणपाल आ कोसीक देिख कऽ मुdध भऽ जाइए। \nिझमला मmलाह आ बैदला चमार सेहो कोसीसँ िबयाह करऽ चाहैए। \nहम तोरा पुिछयौ रे बैदला जितया तँ ठेकान रे \nतोहूँ म|गे हमरो सँ िबयाह रे \nहमहूँ जे िछिकयै गे कोिसका ओइछ जाित चमार हे \nहम मoिगयौ तोरे सँ िबयाह हे \nकथी ले िखयोिलयौ रे बैदला दूध भात कटोरबा रे \nपोइस-पाइल केिलयौ जबान रे \nतोहूँ जे केल रे बैदला जाितयो कुल हरण रे \n \n(सहÜशीषX उपYयाससँ) \nNovember 23 at 3:47pm · Edited · Like · 1  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \n \nManoj Pathak देशक गाम गाममे ायः सब जाितक सब समाजक अपन नायक ओ पूरा ओिह संपूणN 'े* \nिवशेषक नायक छिथ। कोन नायक छोट, िकनक यास िनजी िहत वा को न यास समाजक िहतके लेल \nकएल गेल तािह उपरौझमे लगलासँ लाभ निह, लाभ पैघ लाइन घीचलासँ होइत छैक। भगीरथक 0थान छोट \nसािबत केलासं हम सब अपन सीिमत मानिसकताक पिरचय देब जखन िक र¦ू सरदार, आ दुलरा दयालके \nअपन संपूणN समाजक नायक 0वीकािर कए आ हुनका 0थािपत कए क, अपन उ½े±यक पूितN बेसी नीक जक| \nकए सकब। एखन आव±यकता अिछ िमिथलाक सम0त नायकके 0थािपत करबाक, एक सू*मे जोड़बाक ने \nिक ककरो छोट सािबत करबामे अपन ऊजX खचN करबाक। \nNovember 24 at 5:51pm · Like · 1 \n \nManoj Pathak र¦ू सरदार आ दुलरा दयालक संग िमिथलाक हर जाित िवशेषक, 'े* िवशेषक नायकक \n0मृित ओिह अवसर िवशेष अथXत हुनक जयंती आिद पर एक संग एकजुट भ,क, मनयबाक आव±यकता \nअिछ। \nिवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समानाYतर सासमानाYतर सासमानाYतर सासमानाYतर सािह¢य अकादेमी सGमान िह¢य अकादेमी सGमान िह¢य अकादेमी सGमान िह¢य अकादेमी सGमान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- ी नYद िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संह) \n२०१४ बाल पुर0कार- ी जगदीश साद मZडल (नै धारैए- बाल उपYयास) \n२०१४ युवा पुर0कार - ी आशीष अनिचYहार (अनिचYहार आखर- गजल संह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - ी शGभु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपYयासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान िवदेह भाषा सGमान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --१४ १४ १४ १४  (( ((वैकिmपक सािह¢य अकादेमी पुर0कार वैकिmपक सािह¢य अकादेमी पुर0कार वैकिmपक सािह¢य अकादेमी पुर0कार वैकिmपक सािह¢य अकादेमी पुर0कार)) )) \n२०१३  बाल सािह¢य पुर0कार  – ीमती ¾योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबYध संह) लेल। \n२०१३  मूल पुर0कार  - ी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक संह) लेल। \n२०१३  युवा पुर0कार- ी उमेश मZडलक “िन±तुकी” (किवता संह)लेल। \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- ी िवनीत उ¢पलक “मोहनदास” (िहYदी उपYयास ी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल। \nनेपाल िवWापित पुर0कार नेपाल िवWापित पुर0कार नेपाल िवWापित पुर0कार नेपाल िवWापित पुर0कार    कोष कोष कोष कोष    ¹ारा ऐ वषN दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः ¹ारा ऐ वषN दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः ¹ारा ऐ वषN दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः ¹ारा ऐ वषN दान कएल गेल पुर0कारक िववरणः    \n \n१. नेपाल िवWापित मैिथली भाषा सािह¢य पुर0कार-– ी रामानYद युवा ¨लब, जनकपुरधाम— पुर0कार रािश  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \n´. २ लाख । \n \n२. नेपाल िवWापित मैिथली कला–सं0कृित पुर0कार— ी ±याम सुYदर यादव – पुर0कार रािश ´. १ लाख \n। \n \n३. नेपाल िवWापित मैिथली अनुसYधान पुर0कार— डा. वासुदेव लाल दास— पुर0कार रािश ´. १ लाख । \n \n४. नेपाल िवWापित मैिथली पाZडुिलिप पुर0कार— ी चYशेखर लाल शेखर — पुर0कार रािश ´. १ लाख \n।  \n \n५. नेपाल िवWापित मैिथली अनुवाद पुर0कार— ी धीरेY ेमिषN- पुर0कार रािश ´. १ लाख । \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/ \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/   \nVIDEHA-Maithili Literature Movement: \n166 issues, 11000 manuscripts transcripted,50000 wo rd Maithili-English database \nmaintained,150+ hours audio files; 225+ hours Maith ili Video files.+ Modern \nPhotographs/ painting/mithila painting archive/ +sc anned versions of Maithili \nBooks for free download, Children literature archiv e. \n  \nमैिथली िवकीपीिडयामैिथली िवकीपीिडयामैिथली िवकीपीिडयामैिथली िवकीपीिडया \nhttp://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog http://esamaad.blogspot.in/2012/01/blog- - --post_08.h post_08.h post_08.h post_08.htmltml tmltml\n \nhttp://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/biharihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/biharihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/biharihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2011/05/bihari- - --wikipedia wikipedia wikipedia wikipedia-- --is is is is-- --actually actually actually actually-- --written written written written-- --in.htmlin.htmlin.htmlin.html  \nhttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithilihttp://ultimategerardm.blogspot.in/2008/01/maithili -- --language language language language-- --and and and and-- --mithilakshar.htmlmithilakshar.htmlmithilakshar.htmlmithilakshar.html  \nhttp://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikiped ia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikiped ia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikiped ia http://ultimategerardm.blogspot.com/2014/11/wikiped ia-- --now now now now-- --in in in in-- --maithili.htmlmaithili.htmlmaithili.htmlmaithili.html   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \n \nWords and what not \nMonday, May 09, 2011 \nThe #Bihari #Wikipedia is actually written in #Bhoj puri \nThis is the kind of article that has many people's eyes glaze over. It is about \nstandards, scientific documents and it is about lan guages most of my readers \nhave never heard about. For the people that do spea k one of the languages \nthat are considered Bihari it is extremely relevant  and it has implications for \nWikipedia. \nThis is information provided by Umesh Mandal that e xplains about the \"Bihari \ngroup of languages\" in relation to the Maithili lan guage: \nKellogg (1876/1893) and Hoernle (1880) regarded Mai thili as a dialect of Eastern \nHindi; Beames (1872/reprint 1966: 84-85), regarded Maithili as a dialect of \nBengali, Grierson has done a great service to Maith ili language, however, he \nerred when he gave a false notional term of \"Bihari \" language, after that \nwestern linguists started categorizing Maithili as a dialect of \"Bihari\" language; \nalthough there is nothing known as \"Bihari Language \" and both Maithili and \nBhojpuri are spoken in Bihar (of India) as well as in Nepal. \nUmesh is working on the localisation of MediaWiki f or the Maithili language and \nas this language is currently in the Incubator, the  language committee does its \ndue diligence and tries to understand if Maithili c an have a place in the Bihari \nWikipedia. The information provided by Umesh makes it quite clear: \"no\". \nThis still leaves us with the misnomer that is the Bihari Wikipedia. Apparently \nthe language used for the localisation and the arti cles is Bhojpuri. Bhojpuri has \nthe ISO-639-3 code \"bho\". \nAre you still following all this? Ok, there is one question I am not asking: How \nabout the Kaithi script? \nThanks, \n      GerardM \nPosted by Gerard Meijssen at 4:17 pm \nWords and what not \nSunday, January 27, 2008 \nThe Maithili language and the Mithilakshar script  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \nMaithili is a language spoken in India and Nepal by  some 24.797.582 people. It \nis an official language in the Indian state of Biha r and it may be used in \neducation. \nA request was made for a Wikipedia for Maithili, it  conforms to the requirements \nso that is not a problem. What IS a problem is that  Mithilakshar, the script \nused to write the Maithili language, is not yet par t of Unicode. The script has \nnot even been recognised in the ISO-15924 yet. \nThis is the second request for a Wikipedia where th e script that is used to \nwrite a language presents a problem. For modern Mai thili there is the option to \nwrite in the Devangari script. \nThanks, \nGerardM \nPosted by Gerard Meijssen at 10:32 am \nWords and what not \nThursday, November 06, 2014 \n#Wikipedia - Now in #Maithili \nIt is a happy occasion when a new Wikipedia is crea ted. Today we may \nwelcome the Maithili Wikipedia. The website has bee n created and all the \ncontent that is currently still in the Incubator ne eds to be migrated. \nI wish the Maithili community well; I hope they wil l share with us in the sum of \nall available knowledge. \nThanks, \n     GerardM \nPosted by Gerard Meijssen at 8:22 am   \nिवदेहक तेसर अंक (१ फरबरी २००८)मे हम सूिचत केने रही- “िवकीपीिडयापर मैिथलीपर लेख तँ छल मुदा \nमैिथलीमे लेख निह छल,कारण मैिथलीक िवकीपीिडयाक 0वीकृित निह भेटल छल। हम बहुत िदनसँ एिहमे \nलागल रही आ सूिचत करैत हिषNत छी जे २७.०१.२००८ क (मैिथली) भाषाक िवकी शु करबाक हेतु \n0वीकृित भेटल छैक, मुदा एिह हेतु कमसँ कम प|च गोटे, िविभ¦ जगहसँ एकर एिडटरक पमे िनयिमत प \nकायN करिथ तखने योजनाक पूणN 0वीकृित भेटतैक।” आ आब जखन तीन सालसँ बेशी बीित गेल अिछ आ \nमैिथली िवकीपीिडया लेल ारिGभक सभटा आव±यकता पूणN कऽ लेल गेल अिछ िवकीपीिडयाक “ल«गुएज \nकमेटी” आब बुिझ गेल अिछ जे मैिथली “िबहारी नामसँ बुझल जाएबला” भाषा नै अिछ आ ऐ लेल अलग \nिवकीपीिडयाक जरत अिछ। िवकीपीिडयाक गेराडN एम. िलखै छिथ ( \nhttp://ultimategerardm.blogspot.com/…/bihari-wikipe dia-is-a… ) \n-“ई सूचना मैिथली आ मैिथलीक िबहारी भाषासमूहसँ सGबYधक िवषयमे उमेश मंडल ारा देल गेल अिछ-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nउमेश िवकीपीिडयापर मैिथलीक 0थानीयकरणक पिरयोजनामे काज कऽ रहल छिथ, ...ल«गुएज कमेटी ई \nबुझबाक यास कऽ रहल अिछ जे की मैिथलीक 0थान िबहारी भाषा समूहक अYतगNत राखल जा सकैए \n?..मुदा आब उमेश जीक उरसँ पूणN 0प· भऽ गेल अिछ जे “नै”। ” \nरामिवलास शमXक लेख (मैिथली और िहYदी, िहYदी मािसक पाटल, सGपादक रामदयाल पoडेय) जइमे मैिथलीक \nिहYदीक बोली बनेबाक यास भेल छलै तकर िवरोध या*ीजी अपन िहYदी लेख ारा केने छलाह , जखन \nहुनकर उमेर ४३ बखN छलिYह (आयXवतN १४/ २१ फरबरी १९५४), जकर राजमोहन झा ारा कएल मैिथली \nअनुवाद आरGभक दोसर अंकमे छपल छल। उमेश मंडलक ई सफल यास ऐ अथँ आर िविश·ता ा¸त \nकेने अिछ कारण हुनकर उमेर अखन मा* ३० बखN छिYह। जखन मैिथल सभ हैदराबाद, बंगलोर आ \nिसएटल धिर कG¸यूटर साइंसक 'े*मे रिह काज कऽ रहल छिथ, ई िवरोध वा करे¨शन हुनका लोकिन ारा \nनै वरन िमिथलाक सुदूर 'े*मे रहिनहार ऐ मैिथली ेमी यु वा ारा भेल से की देखबैत अिछ? \nउमेश मंडल िमिथलाक सभ जाित आ धमNक लोकक कZठक गीतक फीmडवकN ारा ऑिडयो आ वीिडयोमे \nिडिजटलाइज सेहो कएने छिथ जे िवदेह आकXइवमे उपल¿ध अिछ। \n \nअपन मंतcय अपन मंतcय अपन मंतcय अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nगजेY ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \n  \n  \n \n \n \n \n \n२२ २२. . . . गW गW गW गW  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n२२ २२.. ..१. दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डलल लल-- -- छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर  \n२.२. किप किप किप किप    ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत-- --बड़का खीरा \n  \n२.३. आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार-- -- cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध cयंdय िनबंध-- -- िनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे'-- --गुट गुट गुट गुट-- --िनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे'  \n  \n२.४.. .. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- -- बेटीक िबआह  \n  दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द दुगXनY द मZ ड  मZ ड  मZ ड  मZ डलल लल \nछुतहिर    \n  \nिस मराक िश वनY दन बाबूक दोसर बालक राजाबाबू, नाओंक अनुप राजकुमारे सन लगै छल। बेस प|च \nहाथ नमहर, गोर-नार, भरल-पूरल देह, पिह रन-ओढ़न सेहो राजकुमारे सन। िव धाताक कृपासँ हुनक प³ी \nदेखए-सुनएमे सुY दिर । मª यम वगए पिर वारमे जनम। नैहर सेहो भरल- पूरल। राजाबाबूक िब आह नीक घरमे \nभेल। कोनो तरहक कमी नै। जेते जे बिर याती गेल रहिथ , सभ िक यो खान-पानसँ स¦ रहिथ । बड़-बिढ़ य| \nघर-पिर वार छल। राजाबाबू िब आहक पछाित ओ अª ययन जाड़ीए रखलिन । नीक-नह|ित  पढ़ैले पटनामे नाओं \nिल खा डेरा रखलिन । छु¶ी भेलापर गामो चिल  अबै छला। गाड़ी-सवारी भेने गाम आबए-जाएब कठीन नै \nछल। अही¯ममे राजाबाबूक पिह ल सY तानक पमे एकटा बालक- अनील आ एकटा कY या सुधाक जनम \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nभेल। माए-बापक अनुप दुनू ब¬ चो तेतबए सुY दर छल। ¯मश: दुनू ब¬ चाक टे©ुक भेलापर Êानोदय \nझंझारपुरमे नाओं िल खा देलिख न। ब¬ चा सभ ओतै रिह  पढ़ए-ि◌ लखए लगल। \nएमहर पटनामे रहैत राजाबाबूक संगित  खराप हुअ लगलिन । जइसँ ओ दो0 ती-यारीमे पीबए लगला। \nएक िद नक गप छी, गाम एलाक बाद अधरित यामे जोरसँ हm ला भेल जे राजाबाबू पेटक दद िच िच या रहल \nछिथ । राित क मौसम देिख  गामक डा¨ टर बजौल गेला। सुइया-दवाइ दऽ आगू बढ़ैक सलाह देलिख न। \nिब मारी उपकले रहिन । प³ी िव शेष जतनसँ पथ-परहेजसँ रािख  दुइए मासमे दुखक कY ोल कऽ लेलिन । \nएमहर राजाबाबूक मन ठीक होइते फेर िज ½ कऽ पटना चिल  गेला। पिर कल जीह केतौ मानल जाए, पुन: \nवएह रामा-कठोला। गाम आबिथ  आ भैया जे पाइ दिY ह  आिक  नै दिY ह  तँ प³ीएक गहना-जेबर बYहकी लगा-\nलगा पीबए लगला। कहबीओ छै चािल -कृत-बेमए ई तीनू संगे जाए। छओ मास ने तँ िब तलै आिक  वएह \nपुरने दुख राजाबाबूक उखड़लिन । मुदा ऐबेरक ददN बड़ तीवÏ छल। सुतली राित मे राजाबाबू अपना िब छौनपर \nछटपटए लगला। पेट पकड़ने जोड़-जोड़सँ िच िच यए लगला। िन िस भाग राित  रहने हो-हm ला सुिन  लोक सभ \nजागल। लोकक लेल अँगनामे करमान लिग  गेल। ददNक मारे राजाबाबू पलंगपर छटपटा रहल छला। एकबेर \nबड़ी जोड़सँ ददNक बेग एलै आ राजाबाबू खूनक उY टी करैत सदा-सदाक लेल शाY त भऽ गेला। \nअँगनामे क¦ा-रोहट उिठ  गेल। टोल भिर क लोक सभ जािग  गेल। मुदा राजाबाबू तँ सभसँ िर 0 ता–\nनाता तोिड़  परमधाम चिल  गेल छला। परात भेने िब ना बजौने सभ आदमी िम िल  ब|स कािट , तौला-कराही, \nसरर-धूमन आ गोइठापर आिग  दऽ राजाबाबूक पिह ल सY तान अनील हाथमे दऽ अपने आमक गाछीमे \nराजाबाबूक डािह -जािर  सभ िक यो घर घुमला।    \nकौ©ुका राजाबाबू आइ अपन महलक सु¦ कऽ प³ीक कोइली जक| कुहकैले छोिड़  चिल  गेला। प³ीक \nवएस मा* पचीसेक आस-पास, सY तानो तँ मा* दुइएटा। मुदा अपन कमNक अनुसार आइ कोइली बिन  कुहैक \nरहल छिथ । काि©  तक जे सो©ो िसंगार आ बीसो आवरण केने सा'ात् राधाक ित मूितN मेनका आ उवNशी \nसु¦िर  छेली ओ आइ उ¾जर दप-दप साड़ी पिह िर कुहैक रहल छिल । केतए गेलिन  भिर  हाथ चुड़ी, केतए \nगेलिन  भिर  माङ सेनुर...। सभटा धूआ-पोछा गेल। केकरो साहसे ने होइ जे सामने जा बोल-भरोस हुनका \nदैत। समु¬ चा टोल सुनसान-डेरौन लगैत। तही बीच छह मास धिर  ओकर कुहकब केकरा हृदैक ने बेिध  \nदैत। केना ने बेिध  दैत! \nआिख र वेचारीक वएसे की भेलै। मुदा छओ मास तँ भेले ने रहै आिक  ओ घरसँ बाहर, आँगनसँ \nडेढ़ीआ आ डेढ़ीआसँ टोला-पड़ोसामे डेग बढ़बए लगली। जे किह यो हुनक पएरो ने देखने रहिन  ओ आब मुहÝ \nदेिख  रहल अिछ । हुनक हेल-मेल सभसँ पढ़ल जा रहल छिY ह । आब तँ ओ अपना घरमे कम आनका \nआँगनमे बेसी समए िब तबए लगली। सासु-ि◌ दयािद नीक गपक छोिड़  अनकर गपपर बेसी िध यान िद अ लगली। \nनीक आ अधला तँ सभ समाजमे ने लोक रहै छै। से आब िक छु लोक हुनका गु´ मY तर िद अ लगलिख न। \nआ ओहो नीक जक| िध यान-बात िद अ लगली। जिह ना कहबी छै जे खेत िब गिड़   गेल खढ़ बथुआ सन \nित िर या िब गड़ए जँ जाइ हाट-बजार...। जे काि©  तक ओकर उकासीओ ने िक यो सुनने छल से आइ तँ ओ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \nउड़|त भऽ गेिल । िब ना कोनो धड़ी-धोखाक गामक मुिख या-सरपंचक संग हँिस -हँिस  बजै-भुकए लगली। गामक \nराजनीित मे हाथ बँटबए लगल। गामक उच¥ा छौड़ा सभ संगे हाट-बजार करए लगल। \nएतबे नै, ओ अपन जीवन-यापनक बहाना बना ¿ यूटीपालNर सेहो जाए लगली। स¢संगे गुणा दोषा रंगीन \nदुिन य| आ वातावरणक भाव ओकरापर पड़ल लगल। ओकर अपन वैधc य िज नगी पहाड़ सन लागए लगलै। \nआब ओ चाहए जे ई उजरा धूआ-साड़ीक फेिक  रंगीन दुिन य|मे चिल  आबी। ओ रसे रसे-रसे उजड़ा साड़ी \nछोिड़  हmका िछ टबला साड़ी पिह रए लगल। मन जे एते एकरंगाह रहै से आब सभरंगाह हुअ लगलै। प-गुण \nलछन-करम सभ बुझू जे बदलए लगल। आब ओकर मौलाएल गाछक फूल िख लए लगल। एक िद न \nमुिख याक किह -सुिन  इिY द रा अवास 0 वीकृित  करौलक आ िब ¬ चे आँगनमे घर बना लेलक। आब जे िक यो \nछौड़ा-माड़िर  भट-घ|ट करए आबए तँ ओ ओही घरमे बैसा चाह-पान करए लगल। चाहो-पान होइ आ हँसी \nचौल सेहो। एते िद न जेकरा भाफो नै िन कलै तेकर आब हँसीक ठहाका दरब¾ जोपर लोक सुनए लगल। \nगामक आ टोलक िब 0 कुटी लोकक च¥र-चाि◌ लमे पिड़  ओ भ«सुरसँ अरािर  कऽ अपन हक-िह 0 सा लेल लड़ए \nलगली। लिड़ -झगिड़  सर-समाजक बैसा पर-पंचायत कऽ ओ बाध-बोनसँ लऽ चर-च|चर, वाड़ी-झारी एतबे नै \nडीह तक ब|टबा लेलक। आब तँ कहबी पिर  भऽ गेल जे अपने मनक मौजी आ बहुक कहलक भौजी। \nजखिन  जे मन फुड़ै तखिन  सएह करए। िक यो ह|ट-दबार करैबला नै। कारणो छेलै, जँ िक यो िक छु कहैक \nसाहसो करए तँ अपन इ¾ जत अपने गमा बैसए। आब तँ ओ चचआम भऽ गेिल । अही बीच ओ एकटा \nछौड़ाक संग बG बै पड़ा गेल। आिह  रे बा! परात होइते घोल-फ¬ चका शु भेल ‘किन य| केतए गेली केतए \nगे◌ेली’ आिक  दू िद नक बाद मोबाइल आएल जे ओ तँ बG बैमे अिछ  फलm मा छौड़ाक संग। ओना गामोसँ \nमोबाइल कएल गेल जे किन य| गाम घूिम  आबिथ । मुदा ओ तँ अपने सखमे आY हर। \nिक छु िद नक बाद जेना-तेना पकिड़ -धकिड़  ओइ छौड़ाक संग गाम आनल गेल। मुदा ओ तखनो सबहक \nआँिख मे गदX झॲिक  कोट मैरेज कऽ लेलक तेकर बादे गाम आएल। एतेक भेला बादो गामक समाज बजौल \nगेला। सभ तरह सभ िक यो समझबैक पिर यास केलिन । मनबोध बाबा जे गामक मुँहपु´ख छिथ  ओ ओकरा \nबुझबैत कहलिख न- \n“सुनू किन य|, अखनो िक छु ने िब गड़लै हेन, आबो ओइ छौड़ाक संग-साथ छोिड़  गंगा असलान कऽ \nसमाजक पएर पकिड़  िल औ। जे भेलै से भेलै। सभ अह|क जाित मे िम ला लेत। जाित  नाम गंगा \nहोइ छै।” \nमुदा मनबोध बाबाक बातक कोनो असिर  ओकरापर नै पड़लै। ओइ छौड़ाक संग-साथ छौड़ैले तैयार नै \nभेल। अY तमे गौआँ-घआक संग मनबोध बाबा ओकरा जाित सँ बािड़  आँगनासँ ई कहैत - \n“एकरा आँगनमे राखब उिच त नै ई किन य| किन य| नै छुतहिर  छी छुतहिर ...।” \nहम ओै ठाढ़ भेल िक छु ने बािज  सकलॱ, िक छु ने कऽ सकलॱ। की नीक की अधला से तखिन  नै \nबूिझ  पेलॱ जे आइ बूिझ  रहल छी अखनो समाजक समाढ़ गिह आ कऽ पकड़ने अिछ ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \n    \n    \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nकिप किप किप किप    ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत ले\\र राउत \nबड़का खीराबड़का खीराबड़का खीराबड़का खीरा \nकहबी अिछ , पु´खक भाग आ 0 *ीकगणक चिर * कखिन  बदिल  जाएत तेकर कोन ठेकान। सएह भेलै \nजुगुत लालक िज नगीमे। किर याकाकाक तीनटा बेटीपर सँ एकटा बेटा भेलिन । पिह ल पु* भेने पिर वारमे \nखुशीक माहौल बिन  गेल। छिठ आरे िद न पमिर या तीन गोटेसँ आिब  ढोलकी-कठझािल  आ मिज रा लऽ अँगनामे \nनाचए लगल। केना ने पमिर या अबैत ओहो तँ गामक चमिन  आ अड़ोसी-पड़ोसीसँ सूर-पता लगबैत रहैए। से \nभनक लिग त पहुँच गेल। कखनो बधैया गीत तँ कखनो सोहर, कखनो समदौन गाबए लगल। अँगनामे \nलोकक भीड़ लिग  गेलै। किर याकाका कोनो तरह एक सए पैआ आ सबा िक लो अरबा चाउर िन छौरमे दऽ \nपमिर याक िव दा केलिन । \nिक यो पड़ासी टीप देलकिन - \n“भाय साहैब प¢ थरपर दुिभ  जनमल हेन तँए दसटा साधु-संतक तथा अड़ोसी-पड़ोसीक नोत दऽ \nभोज-भात खुऔत जइसँ ब¬ चाक अिस रवाद देत तँ ब¬ चाक नीक हेतै।” \nकिर याकाका बजला - \n“ठीक छै।” \nछिठ यारक राित मे दसटा साधु-संतक आ दसटा अड़ोसीओक नोत दऽ भंडाराक इंजाम केलिन । \nछिठ आरक िव िध -बेवहार भेला बाद दादी-दादी ब¬ चाक नाओं रखलिन  जुगुत लाल। िव हान भेने लौअिन य|क \nसाड़ी-साया-¿ लौज आ एक सए टाका दऽ िव दा केलिन । \nकिर याकाकाक मा* एक बीघा खेत। चािर  कÛा चौमास बँिक ए धनहर। कोनो दू-फिस ला तँ कोनो \nएक-फिस ला। खेतीक नव-नव तिर का एलाक बादो किर याकाका पुरने ढंगसँ खेती करिथ । \nछह-सात गोटेक पिर वार लेल बीघा भिर  खेत कम नै भेल। जँ खेती करैक ओजार आ पािन क साधन \nरहए। वैÊािन क तिर कासँ खेती करैक लूिर क अभाव छेलिन  किर याकाकाक। तैपर सँ कृित क कोप सेहो। \nकोनो साल दाही तँ कोनो साल रौदी अलगे तबाह केने। तथािप  पिर वारक कोनो तरह िखंचैत चलै छला। \nगामोक लोक सभ पुरने ढंगसँ खेती करैत रहए। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \nपिर वार मा* सात गोटेक। अपने दुनू ाणी, िप ता रामधन आ माता-सुिम *ा, आ तीनटा िध या-पुता। \nएकटा बेटी सासुरे बसैत। किर याक¥ाक मन छेलिन  जे बेटा पिढ़ -िल िख  कऽ Êानवान बनए, मुदा अपना \nसोचलासँ की हएत। जेकरा ित  हम जे सोचै छी तेकरो मन आ लगन ओहेन तखिन  ने। जिह ना जेठुआ \nहाल भेने िक सान तँ धानक िव हिन  खेतमे खसा लैत अिछ  आ रौदी भेलापर ओहो िव हिन क काटए पड़ै छै। \nसएह हाल किर याकाकाक भेलिन । \nबेटा जुगुत लालक पढ़ैले 0 कूल पठबैत छेलिख न। मुदा जुगुत लाल 0 कूल जाइक बदला र0 तेमे किह यो \nकबÚडी तँ किह यो तास-तास तँ किह यो गोली-गोली खेलए लगैत। अवZ ड जक| करैत रहए। चािल -चलिन  \nकेहेन तँ केहनो फुनगीपर पाकल आम िक ए ने होइ जुगुत लालक लेल तोड़नाइ बामा हाथक खेल छल। \nकेकरो वाड़ी-झाड़ीमे लतामक गाछसँ कहुना तोिड़  संगी-साथीक िख आ दैत। कोनो िच ड़ै-चुनमुनीक खॲता \nउजािर  अZ डाक छूिब  सरा दैत। िक यो गाए वा भ«सक पाल खुअबैले िव दा हुअए आ जुगुत लाल जे देखैत तँ \nओकरे संग लािग  इहैत-इहैत करैत घुरए। गैवार-भ«सवारसँ कहबो करैत नीक स|ढ़-पारासँ पाल खुआउ जइसँ \nबाछा हुअए आिक  बाछी, पारा हुअए आिक  पारी नीक न± लक हएत, दुधगर माल हएत नै तँ पुÁ टगर बाछा वा \nभ«स हएत। एवं तरह कोनो ने कोनो उपराग, उलहन माए-बापक सभ िद न सुनए पड़ै। तंग भऽ गेल माए-\nबाप। \nजुगुत लालक उमेर आब बारह-चौदह बखNक भऽ गेल छल। जिह ना पिह ल सीख केकरो माए-बापसँ भेटै \nछै, दोसर सीख समाजसँ आ तेसर 0 कूल आ देश-िव देशसँ भेटै छै, तइमे जेकर बुिध , िव वेक, Êान जेहेन रहै \nछै से अपनाक ओइ पमे ढािल  लइए। मुदा जुगुत लालले धिन सन। ठेिल -ठुिल  कऽ सतमा तक पढ़लक। \nिक एक तँ सरकारो िद ससँ मा0 टर सभक आदेश भेटल छै जे ‘केकरो फेल नै कएल जाए।’ \nसमए बीतैत गे◌ेल, जखिन  जुगुत लाल सोलह-सतरह बखNक भेल तँ माए-बाप सर0 वती कुमारी नामक \nलड़कीसँ िब आह करा देलकै। किर याक¥ाक मनमे रहिन  जे िब आह करा देबै तँ कहॴ प³ी एलासँ सुधिर  \nजाएत। िब आहक बाद जुगुत लाल मोबाइल लऽ हिर दम गीते-नादक पा◌ाछू अपिस य|त रहए लगल। माए-बाप \nसोचिथ  जे उझट बात आिक  एक थ¸ पर मािर  देबै आिक  ह|ट-दबार करबै तँ कहॴ केतौ भाग ने जाए। मन \nमसोिस  कऽ रिह  जाए। \nसंयोग भेलै एक िद न रमेश- जुगुत लालक िप ी- एकटा िब जू आमक गाछक थm ला कािट  रहल छला। \nजुगुत लाल देखैत छल। देखलक जे िब जू आमक थm लाक कलकित या आमक गाछ लग गािड़  देलकै आ \nकलकित या आमक नीचला डािर क च¥ूसँ कनीय छीिल  कऽ सरहीक सेहो छीि◌ ल दुनूक सटा कऽ बािY ह  \nदेलकै। कनी िद नक पछाित  मुड़ीक बY हलाहासँ कनी ऊपर कािट  देलकै। आब भऽ गेल सरहीसँ कलमी। \nजुगुत लालक माथामे जेना चोट पड़लै। जिह ना माघक िश तलहरीमे कड़गड़ रौद उिग ते सभ रौद ताप \nदौगैत अिछ , तिह ना जुगुत लालक भेलै। वाड़ीमे चािर टा सजमिन क गाछ तीन-चािर  हाथक भेल छेलै किन य \nहिट  कऽ तीन गो खीराक ली छेलै ऊहो दू तीन हाथक भेल छेलै। सजमिन  आ खीरा, दुनू लीक \nसुतरीसँ बािY ह  देलकै। जिड़ क बगलमे सड़लाहा गोबर दऽ मािट  चढ़ा देलकै। िप ता तँ पिह नै खेतक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nएकसिल या गोबर सड़ा कऽ छीटने छला आ खेत तैयार केने छला। कीड़ाक कोप ारे पिह ने नीक पाक \nसड़ा, तमाकुलक ड|टक डािह , गाइयक गॲतक संग िम ला कऽ खेतमे छीटने छला। सजमिन  आ खीरा दुनूक \nली भोगगर भेलै। बरसातक बुढ़ापाक समए छल। पािन क जरत कमे पड़लै। जाबे अपन मन कोनो \nकाजक िद स आगू नै बढ़त, ताबे अनका जोरे-जबरद0 तीसँ बुिध क गठरी नै ने खुलै छै। बीस-पचीस िद नक \nबाद सजमिन क मुड़ीक बY हलाहाक एक ठुÛी ऊपरसँ कािट  देलकै आ खीराक मुड़ीक रहऽ देलकै। नीक \nजक| जखिन  गाछ लािग  गेलै तखिन  खीराक जिड़  हटा देलकै। नीक जक| जखिन  गाछ लािग  गेलै आ \nफूल-बित याक समए एलै, तखिन  गाछक जिड़ मे डेढ़ बीत हटा कऽ डी.ए.पी खाद लगभग सए ाम सेहो छीिट  \nदेलकै आ थोड़ेक पािन  देलकै। एक हाथसँ ऊपरे खीरा फड़लै। \nअड़ोसी-पड़ोसी मचानसँ लटकल खीरा फड़ल देखै तँ िब सवासे ने होइ जे खीरा िछ ऐ आिक  कैता \nआिक  सजमिन क बतीया। मुदा जखिन  लग जा कऽ देखै तँ छगुY ता लिग  जाइ। िप ताक फु¶े छाती जुरै जे \nआब बूिझ  पड़ैए जुगुत लाल सुधरत। \nसरकार िद ससँ ओही साल मधुबनी 0 टेिड यममे फल-फूल, तरकारी-फड़कारीक ित योिग ता, िज ला \n0 तरपर आयोजन कएल गेल छल। सरकारक उदेस छल हिर त ¯ािY त  िद स िक सानक ो¢ सािह त कऽ देशक \nआगू बढ़ेबाक। िज ला भिर क िक सान अपन-अपन जे नीक कदीमा, सजिन , मुरै, ओल, िम रचाइ इ¢ यािद  सभ \nतरहक तरकारीक मेला लगल छल। सभ िक यो अपना-अपना आगूमे जेकर जे सामान छेलै से लऽ कऽ \nबैसल छल। मुरैए छेलै तँ दू-दू हाथक, सजमिन ए छेलै तँ दू-दू हाथक, कदीमे छेलै तँ तीस-तीस-चािल स-\nचािल स िक लोक, ओले तँ पनरहसँ बीस-बीस िक लोक। िम रचाइओक गाछ छेलै तँ एक हाथक गाछ आ लुबधी \nलगल िम रचाय फड़ल, फूले रहै तँ रंग-िब रंगक। रंग-िब रंगक दोकान जक| फल, फूल सजौल छल। जुगुत \nलाल सेहो अपन तीनटा खीराक लटकौने छल, ब|की पिथ यामे रखने छल। खीरा देिख -देिख  एके-दुइए \nदेिख िन हारक भीड़ लिग  गेल। \nपूसा फामNक कृिष  वैÊािन क सभ सेहो छला। ऊहो लोकिन  जुगुत लालक खीरा देखलिन । हुनको \nसभक छगुY ता लिग  गेलिन । जुगुत लालक संग राय-मसिब रा केलिन । स-िव 0 तार जुगुत लाल खीराक \nउपजाक बारेमे कहलकिन । अY तमे पुर0 कारक बेर िज लािध श महोदय घोषणा केलिन  जे खीराक उपजामे थम \nपुर0 कार जुगुत लालक देल जाइए। अही तरह केकरो अm लू, तँ केकरो कदीमा, तँ केकरा सजमिन मे, जेकर \nजेहेन बौस रहै तेहेन पुर0 कारक संग श0 ती-प* देल गेलै। \nपूजाक वैÊािन क जुगुत लालक संग लऽ पूसा फामN लऽ गेलिख न। आ फामNमे उ¦ित  खोज िव भागमे \nकोनो पदपर पद0 थािप त कऽ देलकिन । शिन -रिव क अठबारे जुगुत लाल गाम आबए, फामNमे नीक-नीक \nतरकारी आ फल-फूल, धानक बीज इ¢ यािद क उ¦ित  िक िस मक सभ बनबऽ लागल। \nआइ वएह जुगुत लाल दस कÛा भीठबला जमीन खरीद रंग-िब रंगक कलमी आम गुलाब खास आíपाली, \nिस कूल, िस िप या, गुलाब भोग आिद  तैसंग गुल जामुन, बेल, धा*ीम, लताम, अनार, शरीफा इ¢ याि◌ द रंग-िब रंगक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \nफल सभ लगौने अिछ । अपन चािर  कÛा चौमासमे शोध केलहा कोबी, सजमिन , खीरा, मुरै ओल सबहक \nखेती करैत अिछ । समाजोमे ¯ािY त  जगलै, देखॱस केलक तँ समाजक रंगे बदिल  गेलै। \nकिर याक जुगुतक खेती देिख छाती तँ जुड़ाइए गेलै जे केतौ-केतौ बजबौ करिथ न- \n“देखू ठहलेलहा जुगुत लालक, की करैत की भऽ गेलै।” \nलोको कहै- \n“तँ ठीके, केलासँ की नै होइ छै।” \nआब तँ जुगुत लाल बाबू जुगुत लाल भऽ गेल। \nभगवानोक लीला अजीव अिछ , तइमे कमक धानता देल गेल अिछ । कमN करबै तँ फल िन िî त \nभेटत। भाग भरोसे केतेक िद न जीब। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nआशीष अनिचYहार   \n  \ncयंग  िनबंध \nिनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे'-- --गुट गुट गुट गुट-- --िनरपे' िनरपे' िनरपे' िनरपे' \nसभक सभ  तरहँक  िनस| होइत  छै हमरो अिछ।  बहुत  लोकक  िनस| देखार  होइत  छै मुदा हमर  िभतिरया अिछ।  िकनको पा\nइक िनस| छिन  तँ िकनको जमीनकतँ िकनको नौकरीक  तँ िकनको िकछु मुदा हमरा सभ  समय  यूिनक  चीज  रखबाक  आद \nित  अिछ  तँए  हमर  िनस| सेहो यूिनक  अिछ।  हमरा गुट-िनरपे'  बनबाकिनस| अिछ।  हम  सिदखन  िनरपे'-गुट-\nिनरपे'  बनबाक  यासमे रहैत  छी। \nसभ  तरहँक  िनस| सुलभ  छै मुदा हमर  िनस| बड़  क·  साªय।  बड़-\nबड़  करतब  करऽ  पड़ै छै ऐमे।  मोनक अनेको तरहसँ असफल  प मनबऽ  पड़ै छै।असफल  पेम  ऐ दुआरे जे संसारक  तँ \nिनयमे छै जे जँ हम  अपना आपक \"िनÁप'\"  कहै िछऐ  तािहसँ 0प·  भऽ  जाइत  छै जे हम  \"केकरो\" प'मे  िछऐ।व0तुतः  िबनु \nकेकरो प'  लेने हम  \"िनÁप'\"  भैए  ने सकै छी।  ओना संसारमे बड़का-\n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nबड़का भूप  सभ  छिथ।  मािन  िलअ  जे हम  कहलहुँ जे \"हम  स¢यक  संगमेछी\" आब  एहीसँ 0प·  भऽ  जाइत  छै जे हम  \"स¢य \nक प'मे  छी\" तखन  फेर  हम  िनÁप'  कोना भेलहुँ ? \nतँए  कहलहुँ जे ई िनस| बड़  क·  साªय  छै।  बड़  करतब  करऽ  पड़ै छै।  नील-\nिटनोपाल  देल  धोती पहीिर  कऽ  मंचपर  बैिस  कऽ  हम  \"िनÁप'\"  बिन  जाइत  छीआ  अपना आपक भरममे रािख  लैत  छी।  उदाह \nरण  देब  हमरा अभी·  नै मुदा ई जग-जािहर  अिछ  जे कोनो महापुष  वा ¯oितकारी वा युग-\nणेता अपना आपकिनरपे'  नै कहला अिछ।  महा¢मा ग|धी की सुभाष  चं  बोस  की नेह  की भगत  िसंह।  ओ लोकिन  सभ  \nिदन  अपन  प'  0तुत  कऽ  ओइपर  अड़ल  रहला।ग¸प  चाहे नेmसन  मंडेलाक  हो की मािटNन  लूथर  िकंग  केर  ईहो सभ  किहयो\n अपनाक िनरपे'  नै कहला।  जँ मªयगुगमे चली तँ ने भगवान  महावीर  आ नेभगवान  बु¹े अपनाक िनरपे'  कहला  आ ने हुन \nक िवरोधी।  तइसँ पाछू चली तँ भगवान  कृÁण  तँ साफे-\nसाफ  अपनाक \"िनरपे'\"  मानबासँ मना कऽ  देने छिथ।जँ गीता केर  िनचोड़  देखी तँ ई साफे बुझाएत  जे \" िनरपे'\"  आ \"नपुं\nसक\" एकै िथक।  राम  की परशुराम  की आन  सभ  अपन-\nअपन  प'  संसारक  सामनेरखला।  एतऽ  धिर  जे रावण, कौरव, बु¹-\nमहावीर  युगीन  कमNकoडी आ अंेजसँ गोडसे धिर  सभहँक  अपन  प'  छलै।   मुदा ई सभ  देिखतो हम  अपनाक\"िनरपे'\"  क\nिह  रहल  छी तकर  कारण  छै आ ओकरा ऐठ| देब  जरी नै। \nओना हम  ई किह  दी जे हम  अपना मोने ई िनस| नै चुनलहुँ।  हमरा संसारक  बड़  अनुभव  अिछ  आ हम  देखलहुँ जे िवरोध  कर \nबै तँ िकछु नै भेटत  आ चमचइकरबै तखन  सभ  दूसत  तँए  बहुत  मंथन  केर  बाद  हम  िनरपे'ताक  च½िर  ओिढ़  लेलहुँ।  मने दु\n¦ू हाथमे लÚडू।  िवरोधो नै करबै आ ने चमचइ  करबै से मोनमेअिछ।  भने हमर  नाम  महापुष  वा ¯oितकारी वा युग-\nणेताक  पमे नै आबए  ता¢काल  तँ हम  राजा-\nमहराजा सन  छी हमरा लेल  सएह  बहुत  अिछ।  हमआशीष  अनिचYहार, िपता ी कृÁण  चं  िम, गाम  भटरा-\nघाट, थाना िब0फी, िजला मधुबनी, oत-िबहार, गो*-शoिडmय,मूल  सोदरपुिरये-सिरसब,एखन  धिरअिववािहत  पूरा होशो-\nहवासमे घोषणा करै छी जे हम  \"िनरपे'-गुट-\nिनरपे'\"  छी।  हमरा कोनो व0तुसँ जोिड़  कऽ  नै देखल  जाए।  आब  हम  िवआह  िकए  नै कऽरहल  छी से नै पूछू।  हमरा डर  अ\nिछ  जे लोक  कहॴ ई नै पूछए  जे सरकार  बाल  ब¬चाक  समयमे \"िनरपे'\"  रहिलऐ  की नै? ओना ऐमे डरेबाक  कोनो े­े नैछै।  \nजमीन  पलिट  जाइ  छै. अकास  पलिट  जाइ  छै बसातो पुरबा-पछबाक  बदला उतरा-दिछना भऽ  जाइ  छै तखन  बाल-\nब¬चाक  समय  जँ िनरपे'ता  छोिड़  हम\"प'ी\"  बनब  तँ कोन  अपराध।  लोक  िकताबमे गितशील  बिन  अपन  बेटीक  ेम-\nिवआहक  िवरोध  करैए।  पुर0कार  ितिनिधक  िवचारक  िवरोध  कऽ  फेर  ओकरेहाथसँ पुर0कार  लैए  आ जखन  ई सभ  अपरा\nध नै छै तखन  हमहॴ जँ पलिट  जाएब  तँ कोन  अपराध।  ओना पलिट  गेनाइ  अपराध  तँ नै छै मुदा हम  ईहो बूझैछी जे भने िमन \nट-दू िमनट  लेल  हम  कूिद-\nफािन  ली मुदा ई िनस| पूरा जीवन  नै चलत।  रंगल  िसयारक  रंग  सेहो एक  िदन  उतरल  रहै आ हमहूँ तँ रंगलेमनुख  छी ने? मु\nदा जा धिर  चलै छै चलऽ  िदयौ।  जिहया िनस| उतरतै देखल  जेतै। \nऐ रचनापर अपन मंरचनापर अपन मंरचनापर अपन मंरचनापर अपन मंतcय तcय तcय तcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nओम काश झा \nबेटीक िबआह बेटीक िबआह बेटीक िबआह बेटीक िबआह \nआँगनमे िबआहक गीत चालू छल। दरब¾जापर पाहुनक मेला लागल छल। आइ देवकoतक बेटीक \nिबआह छै। देवकoत एकटा िकसान छिथ। हुनकर दू गोट सY तानमे सुलेखा जेठ छिYह आ शरत छोट। ओ \nबेटा-बेटीमे किहयो कोनो अY तर नै बूझलिखYह आ दुनूक समान प पढ़ाइ-िलखाइ करबौलिखYह। एकर \nनतीजा सेहो नीक रहल जे सुलेखा नीक सं0थानसँ एम.बी.ए.क िडी लऽ कऽ एकटा ाइभेट कंपनीमे नीक \nनौकरी ा¸त केलिYह। बेटा शरत सेहो इंजीिन यिरंगक पढ़ाइ कऽ रहल अिछ। बेटीक िश 'ा-दी'ा पूणN भेलापर \nआ नौकरी भेटलापर देवकoत ओकर िबआहक तैयारी शु केलिथ। सर-कुटुम आ िम*-मZ डलीसँ एकटा नीक \nबर ताकबाक अनुरोध केलिथ। पढ़ल-िलखल नौकिरहारा बेटी लेल सुयोdय वरक खोजमे जह|-तह| अपने सेहो \nगेला। मुदा सभठाम बेव0थाक नाओंपर मुाक म|ग एते भयावह छल जे ओ मुँह लटकौने गाम आिब जाइ \nछला। सुलेखाक जखिन  ऐ तरहक िफ िर शानीक पता चलल तँ ओ अपन माएक कहलक- \n“बाबूक कहुन जे हम अपन सहकम हेमंतसँ िबआह करऽ चाहै छी।” \nहेमंत सुलेखा संगे काज करै छिथ  आ ओकर नीक संगी सेहो छिथ । मुदा ऐ 0तावपर देवकoत तैयार \nनै भऽ तमसाइत बाजला- \n“हेमंत अपन जाितक बर नै छै आ अनजाितमे अपन बेटी िबयािह कऽ हम समाजसँ भतबड़ी नै \nकराएब।” \nदेवकoतक ई प देिख सुलेखा सहिम गेली आ सकदम भऽ िपताक गप मानबाक सहमित दऽ देली। \nपुरजोर ताक-हेरक पछाित  देवकoतक एकटा वर सुलेखा लेल भेटलिYह। बरक िपता नंदलाल अपन \nआई.आई.टी. इंजीिनयर, उ¬च पदपर सेवारत बेटा शैलेश लेल सुलेखाक 0तावपर मंजूरी देलिYह। मुदा \nिबआह राितक खचNक म|ग सेहो केलिYह। देवकoत पुछलिखYह- \n“िबआह राितक खचN केतेक हेतै।” \nनंदलाल कहलिख Y ह- \n“ई अह| अपनेसँ िवचार कऽ िलअ आ हमर सबहक हैिसयत आ लड़काक योdयता देखैत खचN \nिबआहसँ पूवN हमरा लग पठा िदअ।” \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nदेवकoत अपन जमा-पूजी तोिड़ प|च लाख टाका अपन पु*- शरत-क माफNत िबआहसँ दू िदन पूवN पठा \nदेलिखYह। प|चे लाख टका देिख नंदलालक पारा चिढ़ गेलिY ह  आ ओ शरतक फजहित करैत बजला- \n“हम प¬चीस लाख आ बीस लाखक कथा छोिड़ अह| ओइठाम सG बY ध कऽ रहल छी से की ऐ \nभीखमïीए लेल!” \nशरत बाजला- \n“ई अह| हमर बाबूसँ किहयनु, हम की कऽ सकै छी।” \nखैर िबआहक िदन आएल आ नंदलाल वर-बिरयाती सािज देवकoतक दरब¾जापर एला। बिरयाती दुआिर \nलिग गेल छल आ न± ता-पािन इ*-फुलेलसँ हुनकर सबहक सुआगत होमए लगल छल। नंदलाल अपन \nहोइबला समिध- देवकoत-क बजा कऽ कहलिखYह- \n“िबआह राितक समु¬ चा बेव0था अह| नै पठेलॱ, मुदा तखनो हम आएल छी िकएक तँ हम सभ \nभलामानुस छी। अह| आर प|च लाख टका अिबलम िदअ तँ वर वेदीपर जाएत।”   \nदेवकoत अकाससँ खसला आ नंदलालक िनहोरा करैत बाजला- \n“अखिन  प|च लाख केतएसँ आनब। ब¬चा सबहक पढ़ाइ-िलखइमे सभ जमा पूजी पिहनिह खरच भऽ \nगेल अिछ। अह| अखिन  िबआह हुअ िदयौ। हम गछै छी जे शनैः शनैः हम अह|क प|च लाख टका \nआर दऽ देब।”   \nमुदा नंदलालपर ऐ िन होराक कोनो भाव नै पड़लिY ह  आ ओ िज½ ठािन बैिस गेला जे पाइ एखने \nचाही। कनी कालमे ई बात आँगनधिर पहुँच गेल जे जावत नंदलालक प|च लाख टका आर नै भेटतै तावत \nिबआह नै हेतै। सुलेखा अपन बापक दुदNशा आ समाजक बेवहारसँ बेिथत भऽ गेल छेली। हुनकर माए हुनका \nलग बैिस कऽ कानए लगली जे आब की हेतै। ओ बाजली- \n“हुनका कहैत रिहयिन  जे बेटी-िबआह लेल पाइ जमा क मुदा ओ हमर नै सुनलिन  आ सबटा पाइ \nब¬चा सबहक पढ़ाइ-िलखाइपर खचN कऽ लेलिन । ई बेइ¾जती लऽ कऽ केना जीअब हम, सभटा \nहुनके िकरदानीसँ भऽ रहल अिछ।” \nबापक दुदNशा आ बेइ¾जती सुिन सुलेखाक आँिखमे पािन भिर आएल। कनीकाल तँ ओ माइयक िवलाप \nसुनैत रहिल । फेर ओ ठाढ़ भऽ गेल आ अपन नोर पोिछ दलान िदस बिढ़ गेिल । दलानपर पाहुन-परक आ \nदो0त-मिह मक बीचमे ओकर सहकम हेमंत सेहो बैसल छल। ओ सोझहे हेमंत लग गेिल  आ ओकर हाथ \nपकिड़ पुछलक जे अह| अखिन  हमरासँ िबआह कऽ सकै छी। हेमंत कहलक िकएक नै, ई तँ हमर सौभाdय \nहएत जे अह| सन पढ़ल िलखल सु¦िर  किनञ|सँ हमर िबआह हएत। सुलेखा हेमंतक लेने वेदीपर पहुँचली \nआ पंिडतजी क कहलिखYह जे हमर आ हेमंतक िबआह संप¦ करा◌ैल जाए।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nई समाद दलानपर पहुँचल आ सॱसे अनघोल भऽ गेल। नंदलाल आ देवकoत आँगन िदस दौड़ला। \nदेवकoत बेटीक कहलिखYह- \n“ई की कऽ रहल छी अह|? हमर पगड़ी िकएक खसा रहल छी!” \nसुलेखा बाजली- \n“एकटा नीक आ सुलझल वरसँ हमर िबआह भेलासँ अह|क पगड़ी खिस रहल अिछ बाबूजी? आ ई \nदहेजक रा'स जे अह|क नोिच रहल अिछ ऐसँ अह|क सGमान बिढ़ रहल अिछ की? अह| पिहने \nप|च लाख टका दऽ चुकल िछऐ आ ऊपरसँ आर प|च लाख? िकएक बाबू िकएक? हम 0*ी छी, की \nई एकर ायिî तमे ई टाका अह| दऽ रहल िछऐ? कजX लऽ कऽ जँ अह| ई टका ऐ दहेज-दानवक \nदैयौ देबै तँ की ई हमर सुखमय जीवनक गारंटी देता? अह| ओइ कजXक भारसँ दाबल कुहरैत रहब \nतँ की हम सुखी रहब? नै बाबू नै हम आब िक¦ॱ ऐ दहेज-दानवक बेटासँ िबआह नै करब आ हम \nहेमंतसँ िबआह करब।”   \nहेमंत आगू बिढ़ देवकoतक पएर छूिब बजला- \n“बाबूजी, अह| हमरापर िब सवास क। सुलेखा ठीक कहै छिथ। अह| अपन बेटीक पढ़ा िलखा \nसुयोdय बनेलॱ। तेकर बादो बेटी हेबाक ायिî तमे अपन देह बेचबाक तैयारी िकएक केने छी? अह| \n0वीकृित िदयौ तँ हम सभ िबआह करी।”   \nदेवकoतक मोनमे समाजक डर छेलिन  जे परजाितमे िबआहसँ भतबड़ी भऽ जाइत। मुदा दोसर िदस \nनंदलाल जक| रा'सक डर सेहो छेलिYह। कनीकाल िवचार केला उ पराYत बजला- \n“ह| सुलेखा, अह| ठीक कहै छी। िवआहक उपराYत ई दहेज-दानव अह|सँ की बेवहार करत, एकर \nकोनो गारंटी नै। आ समाज की कोनो हमरा मदित केलक अह|क पढ़ेबा-िलखेबामे आिक  बेव0थाक \nटाका गानैमे। हम समाजसँ िकए ड? हम अह|क सुयोdय बनेलॱ आ आगू अह|क िजनगी जाइसँ \nसुखमय रहए, तेहने काज हेबाक चाही। जाउ हम अह|क अिस रवाद दइ छी। अह| हेमंत संगे िबआह \nक आ नंदलालजी बिरयाती लऽ कऽ अपन गाम जाथु।”   \nबाजा-गाजा फेरसँ बाजए लगल। बेदीपर हेमंत आ सुलेखा बैसल आ मं*ो¬चार शु भऽ गेल। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \n  \n३३ ३३. . . . पW पW पW पW   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार आशीष अनिचYहार  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. िबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुिबYदे\\र ठाकुरर रर \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. कुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणNकुYदन कुमार कणN-- --    गज गज गज गजलल लल \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..११ ११.. .. इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक २२ २२.. .. अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन  \n \nआशीष अनिचYहार \nदू गजला \nकुरता सॱसे पसरल  छै \nझगड़ा सॱसे पसरल  छै \n  \nगाछक  पातक  आ फूलक \nचरचा सॱसे पसरल  छै \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \n  \nजीबछ  कोशी बागमती \nकमला सॱसे पसरल  छै \n  \nमंिदर  मि0जद  िगरजा हो \nभगता सॱसे पसरल  छै \n  \nिदmली भेटत  बाटेपर \nपटना सॱसे पसरल  छै \n  \nखादी भागल  काते कात \nचरखा सॱसे पसरल  छै \n  \nबगक  टर  टर  सुिन  सुिन  कऽ \nबरखा सॱसे पसरल  छै \n  \nपािनसँ बेसी मिटया तेल \nधधरा सॱसे पसरल  छै \n  \nमंझा चाहै गुÚडी तँइ \nधागा सॱसे पसरल  छै \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \nताड़ी लबनी पासी भाइ \nिचखना सॱसे पसरल  छै \n  \nसीता जनमै एकै गो \nरामा सॱसे पसरल  छै \n  \nपाचक  भागै दूरे दूर \nकतX सॱसे पसरल  छै \n  \nचोरी लूट  डकैतीके \nखतरा सॱसे पसरल  छै \n  \nिछटलहुँ खाद  मुदा तैयो \nखखरा सॱसे पसरल  छै \n  \nलोटा थारी बाटी चु¸प \nतसला सॱसे पसरल  छै \n  \nसूिदक  सुख  मूरे जानै \nकजX सॱसे पसरल  छै \n  \nअनिचYहारक  संगे संग  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nफकड़ा सॱसे पसरल  छै \n  \nसभ  प|ितमे 222+222+2  मा*ा¯म  अिछ \nदूटा अलग-\nअलग  लघुक दीघN मानबाक  छूट  लेल  गेल  छै।  िकछु शेरक  पिहल  प|ितक  अंितम  लघु सेहो छूटक  तौरपर  अिछ।  िकछु शेर \nक पिहल  प|ितक  अंितमलघुक सं0कृत  cयाकरणानुसार  दीघN मानल  गेल  अिछ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nिबYदे\\र ठाकुर \n** गीत ** \n१ \nिबयाह िबयाह घोसैत रहलॱ  \nसेहो ने भेल हमर नवकी भौजी ...........२ \nिदयौ न अहू बेर कराइ   \nए हमर नवकी भौजी ..........२ \nभैयासँ किहयौ अह| बाबुके मनैयौ  \nहमर नवकी भौजी  \nिदयौन लगन जगाइ \nहमर नवकी भौजी \nबड़कीसँ कहलॱ भौजी छोटकीसँ कहलॱ हे \nतब गेलॱ मायोके दुवार \nहमर नवकी भौजी \nए हमर नवकी भौजी  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \nभेलै ने तैयो कोनो जोगार   \nहमर नवकी भौजी \nअिहपर लागल भौजी आब मोर आस हे  \nतोड़ू ने भौजी अह| हमर िब\\ास हे  \nिदयौ न जmदी मौर चढाइ   \nहमर नवकी भौजी \nिदयॱ न िबयाह कराइ \nहमर नवकी भौजी .... \n२२ २२ \nजनकपुरमे अलु बेचै छे \nतीनकौिरयामे कोबी गे ....... 2 \nसब छौडाके \nगै गै गै गै गै गै  \nसब छौडाके पागल बनेलकौ  \nछौडी तोहर ढोढी गे ......... 2 \nढोढी तोहर इनार लगै छौ \nदेह तोहर कचनार बुझाइ छौ  \nकेश तोहर जे मेघोसँ कारी  \nकपडा आरपार देखाइ छौ \nएहन सुYदर िफगर देिख कS \nकोना ने मरतौ धोबी गे \nसब छौडाके \nगै गै गै गै गै गै  \nसब छौडाके पागल बनेलकौ  \nछौडी तोहर ढोढी गे ........ \nसुटुर छौडाके पागल बनेलकौ  \nछौडी तोहर ढोढी गे \nचYदे बिनयाके पागल बनेलकौ \nछौडी तोहर ढोढी गे.....  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nआबो कनी सुधिर जो गे छौडी  \nकौडी फसाएब िबसिर जो गे छौडी  \nठैक ठेठा कऽ सब मुYसाके \nलुिट कऽ लाएब िबसिर जो गे छौडी  \nइकराहीमे कचरी बेचै छे  \nजोिगयारामे फोफी गे .........2 \nसब छौडाके  \nगै गै गै गै गै गै \nसब छौडाके पागल बनेलकौ  \nछौडी तोहर ढोढी गे .........2 \nबुòबो सबके पागल ...... तोहर ढोढी गे  \nजुअनको सबके पागल ....... तोहर ढोढी गे  \nसब छौडाके पागल बनेलकौ  \nछौडी तोहर ढोढी गे ......... \n३ \nकऽ कऽ देखू ¸यार सजनी  \nिजनगी लुटा देब ..........२  \nदैबो ने देत ओते जते दुलार देब \nहाथेसँ हम दूध िपलाएब \nखुवाएब मलाइ \nमहँगा िभटािमन खुब खुवाइ   \nअहाक मोटाएब   \nसेउ, सुYतला, केरा भोरे \nउिठते अनार देब   \nकऽ कऽ देखू ¸यार सजनी ...... लुटा देब   \nदैबो ने देत जते ..........   दुलार देब \nमोनक हम रानी बनाएब \nिदलमे छुपाएब   \nचाYद तारा लािब अहाक  \nचेहरा सजाएब    िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nिटका, निथया, िबिचया आरो  \nिहराके हार देब \nकऽ कऽ देखू .......... लुटा देब   \nदैबो ने देत .......... दुलार देब \n४ \nराजा जी हमरा सँ करै नै छै ¸यार हे \nनै जािन कोना अते भेलिन गजदार हे \nहम त केने रहूँ उनके ला शृïार   \nजबानी िजयान भऽ गेलै ......२ \n \nहम उनका संगे रही  \nओ हमरा संगे रहे \nमुदा ने किहयो िकछो \nअपना बारेमे कहे .......२  \nएक िदन अएलिन स«या िबजुली िगरा कऽ \nकिरया मुझौसी एकटा सौतीन उठा कऽ \nहमर उिड़ गेल होस हबास   \nजबानी िजयान भऽ गेलै \nहम त केने रँहू .....शृïार   \nजवानी िजयान ......भऽ गेलै \nलागे भाग हमर अिछ फुटल \nतखने 0नेहक डोरी टुटल   \nिजनका जानसँ बेसी चाहूँ  \nओहे िबच बाटमे ´सल ........२  \nलगैय देहमे ने किनयो ाण छै \nसारा संसार जेना एक समसान छै \nआब बुझु हमर िजयब बेकार   \nजवानी िजयान भऽ गेलै \nहम तँ केने रहूँ .......शृïार \nजवानी िजयान .......भऽ गेलै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \n५ \nसेब सनके लाल िछयै देखऽमे कमाल   \nबड बबाल िछयै यै ....2 \nअह|के ने कोनो जबाब \nलाजबाब िछयै यै .....2 \nमुँह लगैयऽ जेना दूधोसँ उ¾जर   \nचिल जेतै अह| सïे रानी यै गु¾जर   \nपाबी अह|क भेलौ हम मलेमाल   \nबड बबाल िछयै यै ......2 \nअह|क ने कोनो जबाब   \nलाजबाब िछयै यै .....2 \nअह|के सï रानी िजनगी िबतेबै \nमरलोके बाद धनी अहॴक कहेबै \nजुटल ई नेह अह|सँ हमर सालो साल   \nबड बबाल िछयै यै ......2 \nअह|क ने कोनो जबाब \nलाजबाब िछयै यै .....2 \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nकुYदन कुमार कणN \nगजल गजल गजल गजल    \n  \nदुख केर मारल छी ककरा कहू \nकेहन अभागल छी ककरा कहू \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nहम आन आ अ¸पनक बीचमे \nसगरो उजारल छी ककरा कहू \nनै जीत सकलहुँ आगू िनयितक \nिजनगीसँ हारल छी ककरा कहू \nबिन पैघ िकछु नव करऽक चाहमे \nदुिनय|सँ बारल छी ककरा कहू \nकुYदन पुछू संघषNक बात नै \nिदन राित जागल छी ककरा कहू \nमा*ा¯म : 221-222-2212 \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n११ ११.. .. इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक २२ २२.. .. अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन    \n११ ११    \nइरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक इरा मिmलक    \nकिवता \nिजनगीक राहमे, \nधूप छ|ह बहुत छैक|    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nसंग अह|क पािब संग अह|क पािब संग अह|क पािब संग अह|क पािब,, ,,    \nमोनमे ई अहसास जागल मोनमे ई अहसास जागल मोनमे ई अहसास जागल मोनमे ई अहसास जागल,, ,,    \nधूप हो िक छ|ह होधूप हो िक छ|ह होधूप हो िक छ|ह होधूप हो िक छ|ह हो,, ,,    \nअह|क 0नेअह|क 0नेअह|क 0नेअह|क 0नेहक तपीसक सYमुख हक तपीसक सYमुख हक तपीसक सYमुख हक तपीसक सYमुख,, ,,    \nधूप कीधूप कीधूप कीधूप की?? ??    \nछ|ह कीछ|ह कीछ|ह कीछ|ह की?? ??    \nिकनको िकछु सामËयN कीिकनको िकछु सामËयN कीिकनको िकछु सामËयN कीिकनको िकछु सामËयN की!! !!    \nसब भऽ जाइत अिछ सब भऽ जाइत अिछ सब भऽ जाइत अिछ सब भऽ जाइत अिछ,, ,,    \nसामËयNयहीन सामËयNयहीन सामËयNयहीन सामËयNयहीन! ! ! ! शि¨तहीन शि¨तहीन शि¨तहीन शि¨तहीन!! !!    \nरौद तँ रौद अिछ रौद तँ रौद अिछ रौद तँ रौद अिछ रौद तँ रौद अिछ, , , , दहकैत दहकैत दहकैत दहकैत!! !!    \nभकाभक तेज भकाभक तेज भकाभक तेज भकाभक तेज! ! ! ! लाल लाल लाल लाल-- --लाल लाल लाल लाल!! !!    \nआिग उगलैत गमN गमNआिग उगलैत गमN गमNआिग उगलैत गमN गमNआिग उगलैत गमN गमN!! !!     \nकतहु *ाण नैकतहु *ाण नैकतहु *ाण नैकतहु *ाण नै!! !!    \nिकंतुिकंतुिकंतुिकंतु!! !! !! !!    \nअह|क 0नेह पािब अह|क 0नेह पािब अह|क 0नेह पािब अह|क 0नेह पािब,, ,,     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nई तीख रौद ई तीख रौद ई तीख रौद ई तीख रौद,, ,,    \nबदिल जाइत अिछ बदिल जाइत अिछ बदिल जाइत अिछ बदिल जाइत अिछ !! !!    \nगंध पुÁप मेगंध पुÁप मेगंध पुÁप मेगंध पुÁप मे!! !! !! !!    \nहमर िजनगीहमर िजनगीहमर िजनगीहमर िजनगीक राहमे सुख क राहमे सुख क राहमे सुख क राहमे सुख      \nफूल जक| िबछ जाइत अिछ फूल जक| िबछ जाइत अिछ फूल जक| िबछ जाइत अिछ फूल जक| िबछ जाइत अिछ!! !!    \nचानन शीतल छ|ह बिन चानन शीतल छ|ह बिन चानन शीतल छ|ह बिन चानन शीतल छ|ह बिन,, ,,    \nसुरिभत सुवािसत बाट सुरिभत सुवािसत बाट सुरिभत सुवािसत बाट सुरिभत सुवािसत बाट,, ,,    \nगYध मादक नगर गYध मादक नगर गYध मादक नगर गYध मादक नगर ,, ,,    \nबिन जाइत अिछ बिन जाइत अिछ बिन जाइत अिछ बिन जाइत अिछ!! !!    \nअह|क 0नेह अह|क 0नेह अह|क 0नेह अह|क 0नेह-- --डोिर पकिड़ हम डोिर पकिड़ हम डोिर पकिड़ हम डोिर पकिड़ हम,, ,,    \nओइ नगरमे घुमैत छीओइ नगरमे घुमैत छीओइ नगरमे घुमैत छीओइ नगरमे घुमैत छी,, ,,    \nबिन बाविर बिन बाविर बिन बाविर बिन बाविर ! ! ! ! मतवािर मतवािर मतवािर मतवािर!! !!    \nअइ गलीअइ गलीअइ गलीअइ गली! ! ! ! ओइ गलीओइ गलीओइ गलीओइ गली!! !!    \nहमरा नीक लगैत अिछ हमरा नीक लगैत अिछ हमरा नीक लगैत अिछ हमरा नीक लगैत अिछ,, ,,    \nधूप छ|ह भरल धूप छ|ह भरल धूप छ|ह भरल धूप छ|ह भरल ,, ,,     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nिजनगीक ई रंग िजनगीक ई रंग िजनगीक ई रंग िजनगीक ई रंग!! !!    \nअइमेअइमेअइमेअइमे!! !!    \nअह|क ीतक स अह|क ीतक स अह|क ीतक स अह|क ीतक समपNण मपNण मपNण मपNण, , , , सामी¸य पािब सामी¸य पािब सामी¸य पािब सामी¸य पािब,, ,,    \nिसमिट जाइत छीिसमिट जाइत छीिसमिट जाइत छीिसमिट जाइत छी,, ,,    \nओइ गेह मेओइ गेह मेओइ गेह मेओइ गेह मे!! !!    \nजतय अह|क जतय अह|क जतय अह|क जतय अह|क ,, ,,मजगूत दुनूमजगूत दुनूमजगूत दुनूमजगूत दुनू,, ,,    \nब|िहक घेरा अिछ ब|िहक घेरा अिछ ब|िहक घेरा अिछ ब|िहक घेरा अिछ!! !!    \nमजगूत दुनू ब|िहक घेरा अिछ मजगूत दुनू ब|िहक घेरा अिछ मजगूत दुनू ब|िहक घेरा अिछ मजगूत दुनू ब|िहक घेरा अिछ!! !! !! !!    \nओइ बहुपाशक घेरमेओइ बहुपाशक घेरमेओइ बहुपाशक घेरमेओइ बहुपाशक घेरमे,, ,,    \nहमर एक सुंदर संसार बसल अिछ हमर एक सुंदर संसार बसल अिछ हमर एक सुंदर संसार बसल अिछ हमर एक सुंदर संसार बसल अिछ!! !!    \nओइ मजबूत पिरिधमेओइ मजबूत पिरिधमेओइ मजबूत पिरिधमेओइ मजबूत पिरिधमे,, ,,    \nहमर सुख हमर सुख हमर सुख हमर सुख ,, ,,चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ!! !!    \nहमर सुख हमर सुख हमर सुख हमर सुख ! ! ! ! चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ चैनक बसेरा अिछ!!! !!! !!! !!!    \n     \n२२ २२     िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nअशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन अशरफ राईन , , , , िसनुरजोडा िसनुरजोडा िसनुरजोडा िसनुरजोडा ,, ,,धनुषा धनुषा धनुषा धनुषा , , , , नेपाल नेपाल नेपाल नेपाल , , , , हाल हाल हाल हाल :: ::कतार कतार कतार कतार    \nकताकता कताकता    \n´प अह|क देख िदल पकिड़ कूिद रहल छलॱ´प अह|क देख िदल पकिड़ कूिद रहल छलॱ´प अह|क देख िदल पकिड़ कूिद रहल छलॱ´प अह|क देख िदल पकिड़ कूिद रहल छलॱ     \nअह|क खुशी सङ हमहूँ झुिम रहल छलॱअह|क खुशी सङ हमहूँ झुिम रहल छलॱअह|क खुशी सङ हमहूँ झुिम रहल छलॱअह|क खुशी सङ हमहूँ झुिम रहल छलॱ    \nसपनामे रखैत छलॱ सटा कऽ करेजसँसपनामे रखैत छलॱ सटा कऽ करेजसँसपनामे रखैत छलॱ सटा कऽ करेजसँसपनामे रखैत छलॱ सटा कऽ करेजसँ    \nिबपनामे अह|क फोटोक चुिम रहल छलॱिबपनामे अह|क फोटोक चुिम रहल छलॱिबपनामे अह|क फोटोक चुिम रहल छलॱिबपनामे अह|क फोटोक चुिम रहल छलॱ    \nगीत गीत गीत गीत    \nसपना सपने रिह गेल सपना सपने रिह गेल सपना सपने रिह गेल सपना सपने रिह गेल    \nचमकैत चेहरा चाYद सन देख चमकैत चेहरा चाYद सन देख चमकैत चेहरा चाYद सन देख चमकैत चेहरा चाYद सन देख      \nमन मे उठल तुफान मन मे उठल तुफान मन मे उठल तुफान मन मे उठल तुफान      \nबना कऽ दुि©न सजा कऽ लैतॱ घर बना कऽ दुि©न सजा कऽ लैतॱ घर बना कऽ दुि©न सजा कऽ लैतॱ घर बना कऽ दुि©न सजा कऽ लैतॱ घर      \nबनैतॱ उनका जान । बनैतॱ उनका जान । बनैतॱ उनका जान । बनैतॱ उनका जान ।    \nइYतजार छल हमरा ओइ घड़ी केइYतजार छल हमरा ओइ घड़ी केइYतजार छल हमरा ओइ घड़ी केइYतजार छल हमरा ओइ घड़ी के     \nघुôहट हटा कऽ देखतॱ मनक परी केघुôहट हटा कऽ देखतॱ मनक परी केघुôहट हटा कऽ देखतॱ मनक परी केघुôहट हटा कऽ देखतॱ मनक परी के     \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \nबहल पुरबा संग हमर िमत बिह गेल बहल पुरबा संग हमर िमत बिह गेल बहल पुरबा संग हमर िमत बिह गेल बहल पुरबा संग हमर िमत बिह गेल      \nदेखल सपना हमर सपने रिह गेल।। देखल सपना हमर सपने रिह गेल।। देखल सपना हमर सपने रिह गेल।। देखल सपना हमर सपने रिह गेल।।    \nहृदय मे उनका छुपा क रिखतॱहृदय मे उनका छुपा क रिखतॱहृदय मे उनका छुपा क रिखतॱहृदय मे उनका छुपा क रिखतॱ     \nमनक बगैचामे सजामनक बगैचामे सजामनक बगैचामे सजामनक बगैचामे सजा    कऽ रिखतॱकऽ रिखतॱकऽ रिखतॱकऽ रिखतॱ     \nकोइ तोिड़ नै लऽ जाए ओइ फूल ककोइ तोिड़ नै लऽ जाए ओइ फूल ककोइ तोिड़ नै लऽ जाए ओइ फूल ककोइ तोिड़ नै लऽ जाए ओइ फूल क     \nतही लऽकऽ बगैचाक माली बिनतॱ। तही लऽकऽ बगैचाक माली बिनतॱ। तही लऽकऽ बगैचाक माली बिनतॱ। तही लऽकऽ बगैचाक माली बिनतॱ।    \nिमला कऽ हाथ रिहतॱ सïे साथ िमला कऽ हाथ रिहतॱ सïे साथ िमला कऽ हाथ रिहतॱ सïे साथ िमला कऽ हाथ रिहतॱ सïे साथ      \nकिरतॱ मीठ किरतॱ मीठ किरतॱ मीठ किरतॱ मीठ-- --मीठ ेमक बात मीठ ेमक बात मीठ ेमक बात मीठ ेमक बात      \nिबिधक िबधान केहन रहल िबिधक िबधान केहन रहल िबिधक िबधान केहन रहल िबिधक िबधान केहन रहल      \nदू जान एक बनल खार भेल दू बाट । । दू जान एक बनल खार भेल दू बाट । । दू जान एक बनल खार भेल दू बाट । । दू जान एक बनल खार भेल दू बाट । ।    \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendr ggajendr ggajendr ggajendra@videha.com a@videha.com a@videha.com a@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।    \n \n  \nबालानo कृते \n१, कुYदन कुमार कणN-  बाल गजल २. आशीष अनिचYहार-बाल गजल \n१ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \nकुYदन कुमार कणN \nबाल गजल \nफूल पर बैस खेलै छै िततली \nडािर पर खूब कूदै छै िततली \nभोर आ स|झ िनत िदन बारीमे \nगीत गाबैत आबै छै िततली \nलाल हिरअर अनेको रंगक सभ \nदेखमे नीक लागै छै िततली \nप|िख फहराक देखू जे उिड-उिड \nदूर हमरासँ भागै छै िततली \nनाचबै हमहुँ यौ कुYदन भैया \nआब जेनाक नाचै छै िततली \nमा*¯म : 212-2122-222 \n  \n२  \nआशीष अनिचYहार   \nबाल गजल \nछो¶े सनक हGमर बौआ \nनमहर नमहर ता ता थैया \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \n \nउ¾जर बगुला हिरयर सुdगा \nललका मैना कारी कौआ \n  \nथारी बाटी भरले सनक \nख¢मे छै ितलकोरक त´आ \n  \nदूधक पौडर तोरे लेल \nिच¦ी खेतै पौआ पौआ \n  \nहGमर बौआ बेली सनक \nसुंदर सुंदर गदा गदा \n  \nसभ प|ितमे आठ टा दीघN मा*ा¯म अिछ \nचािरम शेरक पािहल प|ितक अंितम लघुक सं0कृत काcयशा0*ानुसार दीघN मानल गेल अिछ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािह¢य आYदोलन \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६८ म अंक  १५ दसबर २०१४ (वष ७ मास ८४ अंक १६८)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \n(c)२००४-१४. सवXिधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अि छ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सGपादक: गजेY ठाकुर। सह-सGपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सGपादक: राम िव लास साहु, नYद िवलास राय, सYदीप कुमार साफी आ मु¦ाजी (मनोज \nकुमार कणN)। कला-सGपादन: ¾योित झा चौधरी। सGपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सGपादक- \nसूचना-सGपकN-समाद- पूनम मंडल। सGपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उ¢पल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणN उरदािय¢व लेखक गणक मªय \nछिYह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमेZटक पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉ मटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'¸त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ संहकX लोकिनक लगमे \nरहतिYह, मा* एकर थम काशनक/ िंट-वेब आकXइवक/ आकXइवक अनुवादक आ आकXइवक ई-काशन/ \nिंट-काशनक अिधकार ऐ ई-पि*काक छै।  ऐ ई पि*काक ीमि त ल¼मी ठाकुर ारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-14 सवXिधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकXइवक सवXिधकार रचनाकार आ \nसंहकXक लगमे छिYह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकXइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in   पर संपकN क। ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरि±म िया ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारGभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक व¨ताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एीगेटरक पमे यु¨त भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229- - --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसि¹र0तु  \n ","size_mb":0.57,"has_text":true},"Videha 169.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 169.pdf","name":"Videha 169.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १६९ १६९ १६९ १६९ म अंक म अंक म अंक म अंक  ०१ ०१ ०१ ०१  जनवरी जनवरी जनवरी जनवरी २०१५ २०१५ २०१५ २०१५ (( ((वषL वषL वषL वषL ८ ८ ८ ८ मास मास मास मास ८५ ८५ ८५ ८५ अंक अंक अंक अंक १६९ १६९ १६९ १६९)) ))   \n  \n \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश  \n  \n२. गR  \n२२ २२.. ..१. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- -- काशीकाU त काशीकाU त काशीकाU त काशीकाU त िमV  िमV  िमV  िमV  ‘‘‘‘मधुप मधुप मधुप मधुप’’’’ आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल2. 2. 2. 2. मु[ाजीमु[ाजीमु[ाजीमु[ाजी-- -- जन जन जन जन-- --\nचेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप      3. 3. 3. 3. डॉडॉ डॉडॉ. . . . शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह-- -- घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी  :: :: एकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशL 4. 4. 4. 4. िवनीत िवनीत िवनीत िवनीत \nउgपल उgपल उgपल उgपल-- -- मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव: : : : काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप  \n  \n२.२.1. 1. 1. 1. योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक ““ ““िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी”” ””-- -- एकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकता  2. 2. 2. 2. \nकेदार कानन केदार कानन केदार कानन केदार कानन-- --        मधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचना-- --oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव 3. 3. 3. 3. कनLल कनLल कनLल कनLल (( ((डाpटर डाpटर डाpटर डाpटर ) ) ) ) कीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झा-- --\n मधुपजी हमरा िकए मधुपजी हमरा िकए मधुपजी हमरा िकए मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ क मन पडैत छिथ क मन पडैत छिथ क मन पडैत छिथ  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n2 \n \n२.३.1. 1. 1. 1. जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर  ‘‘‘‘अिनल अिनल अिनल अिनल’’’’-- -- मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर,, ,,िमिथलामेिमिथलामेिमिथलामेिमिथलामे 2. 2. 2. 2. आशीष आशीष आशीष आशीष \nअनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार-- -- oयंग oयंग oयंग oयंग  िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध  ““ ““ .. ..मम मम”” ”” \n  \n२.४.. ..1. 1. 1. 1. डॉडॉ डॉडॉ. . . . अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह  -- --मधुमधु मधुमधुपजीक पजीक पजीक पजीक ‘‘‘‘घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी’’’’मे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतना 2. 2. 2. 2. आशीष आशीष आशीष आशीष \nअनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार-- --    िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद  \n   \n३. पR  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. मधुपजीक िकछु गीत मधुपजीक िकछु गीत मधुपजीक िकछु गीत मधुपजीक िकछु गीत, , , , किवताकिवताकिवताकिवता, , , , गजल आ दोहागजल आ दोहागजल आ दोहागजल आ दोहा \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. डॉडॉ डॉडॉ. . . . अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV-- -- अपLण अपLण अपLण अपLण-- --तपLण तपLण तपLण तपLण-- --समपLण समपLण समपLण समपLण  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. zयोित zयोित zयोित zयोित-- -- ११ ११.. ..दूषण दूषण दूषण दूषण  २२ २२.. ..बुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक  ममताममताममताममता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..1. 1. 1. 1. आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार-- --    गजल गजल गजल गजल 2. 2. 2. 2. जगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झा ''''मनुमनु मनुमनु''''-- --गजल गजल गजल गजल  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n3 \n \n४४ ४४.. ..बालानj कृतेबालानj कृतेबालानj कृतेबालानj कृते-- -- आशीष अनिचUहार-बाल गजल  \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक \nपर जाउ। \n    VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n    िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109 632326      \n        \nJoin Videha goo Join Videha goo Join Videha goo Join Videha googlegroups glegroups glegroups glegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nसंपादकीय \nकाशीकाUत  िमV  \"मधुप\" (1906-1987)-\"राधािवरह\" (महाकाoय) पर सािहgय  अकादेमी पुर0कार ात मैिथलीक \nश0त किव आ मैिथलीक चार-सारक समिपLत  कायLकत \"झंकार\" किवतासँ ािUत गीतक आान कएलिन । \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n4 \n \nकृित ेमक िवल'ण  किव ।\"’घसल अठ[ी\" किवताक लेल कय आ िशप-संवेदना—दुहू 0तर पर चरम \nलोकियता भेटलिन। \n  \nमधुप जीक किवतामय िचीमधुप जीक किवतामय िचीमधुप जीक किवतामय िचीमधुप जीक किवतामय िची (अकािशत पR-डॉ.पालन झाक सौजUयसँ) \n  \nिच. Vी चUhकाUत िमV शुभाशीवद पािब \nअहक कुशल िथकहुँ साद \nगामहुमे पिरवार अपन आनUद \nअहॴक हेतु छल िचिUतत िच अनUत। \nघट-पेट ओ तैठ पेटसँ हीन \nउदय रहए अिछ मनिह मन िकछु िख[। \nमंगलमय Vी मंगल झा सूरधाम \nकाशीवासी ’तिज वनता’ आराम। \nअहूँ हुनक सेवामे मेवा छी चखैत \nछी तिहठाम जतए केओ निह अिछ झखैत। \n  \n(चUhकाUत िमV-मधुप जीक छोट भाइ उदय- चUhकाUत िमVक बालक चUhकाUत िमVक िववाह मंगलद \nझा, गाम हरौलीक कUयासँ। \nमंगल झाक काशी वासमे िलखल प*,  सूयLक उरायणमे गेलापर मृgयुक वरण, संगमे उदय आ मंगल झाक \nपौ* Vी Rु¡ कुमार झा सेहो संगमे रहिथ।) \n  \n \n \nOriginal Maithili poem \"Ghasal Athanni\" by Late  Kashikant Mishra Madhup (1906-\n87) translated into English by GAJENDRA THAKUR  \nWorn Worn Worn Worn- - --    out fifty paise coin out fifty paise coin out fifty paise coin out fifty paise coin \n \nNoon of Jyeshtha month, \nWith all his twelve mouths vomiting fire-ball \nUp-stooping The Sun \nBurning the three worlds aflaming \nViolent western wind \nThe tempest  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n5 \n \nThe san-san-san sound of it \nLike fire particle \nAnguished blowing the dust. \n \nThe birds in nest, composed \nNot shaking the wings \nNot opening the eyes \nUnder the tree Animals puffing with tearful eyes \nThe herdsman went home unwillingly \nPond water turns hot \nThe water and land habitants tremble \nThe surrounded husk-bamboo enclosures, doors, windo ws of houses shut \nThis fire-rain! \nNo wayfarer to be seen on road \nWill the world create the nature \nThis fire-rain! \n \nThe hi-fis \nHaving Big bellies \nRelaxing supported on big cushions, \nMaking and filtering Sherbet \nSugar-candy, nut and ice mixed \nBeneath the dancing electric-fan \nThey too peace starved asking –Hari! Hari! \nWhat to tell about the Living \nThe shadow also asking for shadow \nThe noon of Jyeshtha-month! \n \nThough at this time \nEven then Buchni Left the courtyard of house \nIs digging the field of Landowner \nWhat can do the poor-women! \nHaving been beaten by the lord-of-bad-fate, through  all the eight portions of \nday-night  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n6 \n \nThe widow without family without any standing \nOnly child of six months \nThe hope for future \nWho is weeping beside the road adjacent to the fiel d \nHow can she console him? \nEven the blood within her is in scarcity \nThen how the milk will come out? \nAfter fasting three times in a row (of morning-even ing) \nBecame labourer @ fifty paise \nFrom sunrise to sunset \nWill do work \nWill not get even the labourer’s breakfast! \n \nEvening time \nWorld now fearless \nThe moon rose with compassion \nBy cold light did the universe ecstatic \nThe cow caring for her child raced by echoing hukar a-sound \nTun-tun-tun-tun sound \nTan-tan-tan-tan sound \nThe sound of bell \nThe smoke coming out of houses \nEven that time starved-thirsty Buchni \nBosom drawn covering his son with saree \nTorn faded clothes \nThe bones coming out \nThe beauty burnt, marked by poverty \nFearing for being burnt by the fire of hunger \nThe youth of her fled as soon as it came \n \nEven more than that of riped betel-leaf \nYellowish and thin body \nCracked and split lips \nEyes like mango cut to size  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n7 \n \nIn the ditch is whose ill-fate-thief \nBitch-anxiety stepping to the tip of saree \nBurning her body \nEvery moment oh! Hope becoming fireball \n“give some grain-water” whose life \nSpeaking through treachery of tear \nThat becoming helpless \nTelling with fear somehow \nWith folded hands: \nThat rubbed fifty-paise coin was not accepted (in m arket) \nI went to all the shops \nComing \nPlease give another fifty-paise coin \nI came am only for this \nHas become night \nLandowner, do not take time \nWith hunger and thirst I am dying \nBuy with that \nWill thresh and crush grain \nThe child is weeping since morning \nRestless and taking out my life. \n \nShe again came disturbing my forehead \nChanging the real fifty-paise coin somehow \nClearly doing mischief \nHey! Hold her neck and push beside \nShe is witch \nSee the eyes \nHow onlooking \nSwallowed such person as her master (husband) Budhn a when she came \nChewed suddenly \nAt the time of Goddess LakShmi \ndoing lending business \nNobody here?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n8 \n \nTook beside this ill-fated women? \n \nMaster! \nI am not asking debt \nOr came for begging \nThe cultivated labour-charge be given \nI am your subject-son \nMany times came here \nLegs crumbling \nFor grain my body starving \nThe third-class-god not assigns even death to me \nWhat time has come \nHa! Did work with all body-strength \nThat good-line even then the labour-charge not comi ng \nThat’s why this famine in world has appeared \nI will not be able to go \nWhen I step up the legs it seems dark in-front \nWill die here only \nTo whom I will tell? \nNobody is my own \nThe wrong-doing is also the splendor of the powerfu l \nGod! Oh! \n \nHey you have no fear? \nMany murder I have done and lived \nNot even my body-hair got damaged \nLong live the Daroga (police-incharge) \nWill murder you \nFlee women flee \nBy giving enough wage to labourer \nI will put a blemish to my ancestry? \nThis false-acting do before \nsomeone else \nI am black-cobra  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n9 \n \nwill she go simply? \nThe lord of death is dancing over her head \nO, what you are looking at my face \nThat much courage the third-class people will show?  \n \nCath-cath-cath-cath \nEven more heavy than the heaviest \nWith slap of Makhna she became helpless \nBoth mother-son fell on earth \nBecame senseless she \nEven then with anger \nBy doing heavy-echo \nBhutkanbabu stood roaring: \nMakhna! Makhna! \nShe is doing false-acting \nBring my stick \nWhat will you know about women’s character? \nMy whole life dealt with all these. \n \nDan-dan-dan-dan \nStick thrashing on the senseless body \nOnly once unrecognizable weeping \nWith child left Buchni this Creation! \n \nWith sorrow amidst laughter of Moon \nThat rubbed-worn-out fifty-paise-coin spoke: \n“where should I” go \nTo get shelter \nWho will give? \nWorn-out is whose fate! \n \nघसल अठ[ी- काशीकाUत िमV ‘मधुप’ \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n10 \n \nजेठक दुपहिर \nबारहो कलासँ उिगिल उिगिल भीषण zवाला \nआकाश चढ़ल िदनकर ि*भुवन डाहिथ जिर जिर \nपछबा च¯ड \nिबरड़ो उद¯ड \nसन सन सन सन \nछन छन छन छन \nआिगक कण सन \nसUतत धूिल अिछ उड़ा रहल। \nखॲतामे प'ी संच मंच \nिहलबए न पिख \nखोलए न आँिख \nतvतर पशु हफै सजल नयन \nचरबाह भािग घर गेल िवमन \nइनहोर बनल पोखरीक पािन \nजलचर-थलचर कपए थर थर \nटाटी, फड़की, िखड़की, केवाड़ लागल घर-घर \nई अि²नवृि³! \nनिह कतउ बाटमे बटोहीक हो एखन दृि³ \nसंहार करत की कृित सृि³- \nई अि²नवृि³! \nVी मान लोकिन \nजे तुिUदल बिन \nमसलंगमे ओंगठल \nशरबत छिन-िमसरी बदाम बरफ घोरल \nनितLत िबजुली पंखा तर छिथ \nसेहो अशाUत बाजिथ हिर! हिर!! \nकी कथा सजीवक \nछाहिरयो अिभलाष करए भेटए छाहिर \nजेठक दुपहिर! \nई समय यदिप \nबुचनी घर आँगन छोिड़ तदिप \nिगरह0थक कोड़ए खेत एखन \nकी करित बेचारी!  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n11 \n \nआठ पहर दुद´वक डग अिछ पीटिल \nिवधवा पिरवारहीन िबलटिल \nछौ मासक एके टा बµचा \nभािवक स¶बल \nजे कािन रहल छै धूर उपर \nपिरबोध कोना क’ करित तकर? \nशोिणतोक आब निह छैक शेष \nपुिन दूधक हएत कोना स¶भव? \nसिह तीिन सj◌ँझ ई आइ आएल \nबिन मजदुरनी अठ अ[ी पर \nसूय¸दयसँ सूय0त त¹ \nकरतैक काज \nनिह पिनिपआइयो पािब सकित! \nसUºयाक समय \nसंसार अभय \nउिग चान सदय \nशीतल zयोgसनासँ कएल मुिदत »¼ा¯ड सकल \nने½क िहत दौड़िल हुँकिर गाय \nटुन-टुन-टुन-टुन \nटन-टन-टन-टन \nघ¯टीक शnद \nघर-घरसँ बाहर भेल धूम \nतैयो भूखिल-यासिल बुचनी \nआँचल तर झपने पु* अपन \nकु¾ी-कु¾ी पिरधान मिलन \nह¿डी जागल \nसौUदयL गरीबीसँ दागल \nभूखक zवालासँ जरक डर \nताv¯य जकर अिबतिहं भागल \nपाकल पानहुँसँ बढ़ल-चढ़ल \nपीयर ओ दूबर-पातर तन \nफाटल ओ फुफड़ी पड़ल ठोर \nआमक फाड़ा सन नयन \nखािधमे धएल जकर दुद´व चोर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n12 \n \nिचUता-चुड़ैल केर चढ़ल कोर \nझरकाइ रहल छै आंग जकर \nितपल हा! आशा बिन अंगोर \nदे कने अ[-जल ाण जकर \nअिछ बािज रहल छलसँ नोरक, \nसे बिन कातिर \nकहुना क’ डिर \nकर जोिर कहल: \nओ घसल अठ[ी चिल न सकल \nहम सब दोकानसँ घूिम-फीिर \nछी आिब रहिल \nकv कृपा अठ[ी द’ दोसर \nएसकvआ हम \nभ’ गेल राित \nिगरहत, न आब देरी लगाउ \nभूख-यास हम छी मरैत \nलेबै बेसाह \nकूटब-पीसब \nबµचा भोरेसँ कािन-कािन \nछट-पट करैत अिछ जान लैत। \nई फेर आएल भुकब’ कपार \nकहुँ असल अठ[ी अदिल-बदिल \nक’ रहिल चलाकी साफ-साफ \nरौ! ठॲठ पकिड़ क’ कर न कात \nई डाइिन अिछ \nदेखही न आँिख \nअिछ गुड़िर रहिल \nअिबतािहं बुधना सन 0वामीक \nचट िचबा गेिल \nलÀमीक बेिरमे महाजनी \nअिछ चुका रहल \npयो अिछ निह ? \nएहन अलµछीक क’ देत कात ? \nमािलक!  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n13 \n \nहम कजL न छी मँगैत \nअथवा निह अएलहुँ भीख हेतु \nउपजले बोिन टा देल जाए \nहम िथकहुँ अहॴ केर जा पूत \nकै बेिर एलउँ \nटुिट गेल टग \nअ[क मारल अिछ हमर आँग \nजरलहा दैव मरनो न दैछ \nकी समय भेल \nहा! देह तोिड़ क’ कएल काज \nसुपथो न बोिन अिछ भेिट रहल \nत जगमे ई पड़लै अकाल \nउठिबतिहं डेग लागए अUहार \nमिर जाएब एतइ \nककरा कहबै? \nिहत pयो ने हमर \nअनुिचतो पैघ जनक शोभा \nभगवान! आह! \nगै छौक न डर? \nकै खून पचैलिन ई ब¯डा \nरोइयॲ न भंग \nयुग-युग दारोगाजी जीबथु \nक’ देबौ खून \nगै भाग भाग \nबिनहारक द’ क’ उिचत बोिन \nकुलमे लगाएब की हमिहं दाग? \nई अपन भभटपन आनक लग \nतॲ देखा \nिथकहुँ हम काल नाग \nई ओना जाएत? \nयम माथ उपर छै नािच रहल \nरौ, की तकैत छ मूँह हमर \nछोटका लोकौक एते ठेसी? \nचट-चट-चट-चट  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n14 \n \nकुिलशहँ◌ुसँ ककLश भीमकाय \nमखनाक चाटसँ िन0सहाय \nभू-लुि¯ठत दुनू माइ-पूत \nभ’ गेिल बेहोश \nतैयो सरोष \nक’ बÁनाद \nभुटकुनबाबू उठलाह गरिज: \nमखना! मखना! \nकेलकौक भगल \nला बत हमर \nनािरक चिर* तॲ की बुझब? \nजीवने िबतौलहुँ ऐ सबमे। \nदन-दन-दन-दन \nमूर्◌्ि◌छतो देह पर बत वृि³ \nबस एक बेर अ0फुट Uदन \nिशशु संगिहं बुचिनक मुpत सृि³! \nसिवषाद हासमे चUhमाक \nओ घसल अठ[ी बािज उठल: \nहम कत’ जाउ \nअवल¶ब पाउ \nके शरण? \nघसल जिनकर अदृि³! \n  \nपाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितिया:: :: \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार \nिवदेहक उRेÃय छै समानjतर चलब। सािहgय केर संग जीवनमे सेहो। िवदेहक १६८म अंकमे कािशत \nकिपलेÄर राउतजीक कथा \"बड़का खीरा\" पुरने »ा¶हणवादी ढ़चापर अिछ। जखन ओ अपन कथाक शु½आते \nएना करै छिथ जे-- \"कहबी अिछ , पुvखक भाग आ 0 *ीकगणक चिर * कखिन  बदिल  जाएत तेकर कोन \nठेकान।\" तखने ई िनिÅत होइत अिछ जे ई िवदेहक परंपराक अंतगLत नै अिछ। ओना हमरा ई मानबामे \nकोनो संकोच नै जे कथाक मूल 0वर अंधिवÄास हटेनाइ अिछ। मुदा ई बड़का दुभ²य जे कथाक शु½मे \nलेखक अपने अंधिवÄाससँ Æ0त छिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n15 \n \nकथासँ िफम जदी बिन सकैए मुदा िफमसँ कथा बहुत मोशिकल छै। ओमकाशजीक कथापर जँ आबी तँ \nकिह सकै छी जे कथासँ िफम बनल अिछ आ पाठक एकै पाराÆाफक बाद बुिझ जाइत छिथ जे अंतमे की \nहेतै। आ तँए शु½आतेसँ ई कथा नीरस भऽ जाइए। \nकुंदन कुमार कणLजीसँ ई अपे'ा जे ओ अपन गजलमे नव-नव िबंब अनताह। 0तुत गजलमे पुरने िबंब \nसभहँक भरमार अिछ। \nइरा मिलकजीक आ अशरफ राइनजीक रचनासभ बड़ नीक छिन। \n  \nनिचकेत निचकेत निचकेत निचकेत◌ा (िमिथला दशLन) \nिवदेह भाषा स¶मानक संकपना आ ऐ बेिरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभक हमरा सभक िदससँ बधाइ। \nशेफािलका वमशेफािलका वमशेफािलका वमशेफािलका वम \nसभ स¶मािनत सािहgयकारक हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह Æुप आ गजेUhजीक मैिथलीक एतेक \nस¶मािनत करबा लेल असंÈय साधुवाद। \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार \n१६६म अंक संतुिलत अिछ। 0तुत अंकमे िवयोगीजीक कथा \"िवजय\"क ऐ अंकक सवLVेÉ रचना कहल \nजाए तँ िद¹त नै। िहनक कथाक पिहल पाटLक अपे'ा दोसर पाटL बेसी मुखर अिछ आ एकर मुयाकंन \nपचास साल बाद जा कऽ फिड़µछ हेतै। \n \nसंपादकीयमे जँ किहयो काल देशक राजनीित ओ समािजक-आिथLक प'पर चच होइ तँ आ vिचगर हएत से \nआशा अिछ। \n \nिवदेहमे पिहल बेर किवता लऽ कऽ एबाक लेल महेश झा डखरामीजीक 0वागत छिन। \n \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार \nअंक 167मे डा◌ॅ. कीितL नाथ झा जीक कथा कने आर फिड़µछ हेबाक oयÆतामे अिछ। पाठक ने ऐ पारक \nरहै छिथ आ ने ओइ पारक। \nनU द िव लास रायजीक कथा कने पुरान ढ़रक बुझना गेल। पूरा संसारमे िवषय एकै होइ छै मुदा ओकर \nिशपक योग अलग-अलग करै छै। आशा अिछ जे रायजी आगूसँ िशपक िखयाल रखता।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n16 \n \nअशरफ राईन जीक कता आ आजाद गजल नीक भाव लेने अिछ। \nकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झा \nिय गजhजी , \n'िवदेह' १६७ म अंक  ०१  िदस¶बर २०१४ (वषL ७ मास ८४ अंक १६७) भेटल .  \nदूटा रचना आकृ³ केलक. \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल आ जगदानUद   झा 'मनु ' केर ' मैिथली भाषाम एक½पताक   अभाव '.   \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल अनुभूत सgयक पीड़ाक सRः ितिब¶ब िथक.  अपन देश सं दूर   रेिग0तान \nम रहैत मजबूर िजनगीक आ अपन देश-कोस. मािट-पािन, आमा-बुआ सं दूर हेबाक दुःखक ई   एहन बयान   \nिथक जे ग़ज़ल सहजिहं मोनके  छूिब लेलक. एतबे निहं, एिह गजल म कोमल भावनाक अितिरpत   आओर \nबहुतरास   गंभीर गप छै, जेना, राजनेता लोकिनक ित आोश आ संिवधान निहं बनबाक अफशोस . वाह \nअशरफ . िलखैत रहू . \nआब ' मैिथली भाषाम एक½पताक   अभाव ' क गप करी : \nहम पिहने 0प³ क दी , हम भाषा वैÏािनक निहं छी . मुदा एिह िवषय पर िवचार तं अिछए . ' मैिथली \nभाषाम एक½पताक   अभाव ' सम0या  िथक आ निहओ िथक . मुदा तािह पर भाषा वैÏािनक िवचार करथु , \nसमाधान ताकथु . ओना एिह िवषय पर ायः चालीस आ पचास केर दशक म मैिथलीक तgकालीन   \nसािहgयकार   लोकिन िवचार केने छिथ . से तकला उर भेटत . भाषाक नमूना वा  उदाहरणक हेतु  रमानाथ \nझा , िकरणजीक आ या*ीक भाषा   देखबाक िथक. ओना, भाषाक म एक½पताक अभाव भाषाके समृÐ करैत \nछैक .  संगिहं, एक½पताक अभाव जीिवत भाषाक धुक-धुकीक माण िथकैक. निहं तं अंÆेजी िकएक \nिवÃयoयापी भाश भ   गेल आ Ñच िकएक Ñjसिहं धिर सीिमत भेल जा रहल अिछ . ई निहं िबसरबाक चाही \nजे   भाषाक अनुसार oयाकरणक बनैछ. त,  जनसामाUयक आ मौिलक लेखकक oयाकरणक अनुसार भाषा \nबाजबाक /िलखबाक   बाºयता निहं हेबाक चाही.  \nसादर , \nकीितLनाथ \nिवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समानाUतर सािहgय अकादेमी स¶मान समानाUतर सािहgय अकादेमी स¶मान समानाUतर सािहgय अकादेमी स¶मान समानाUतर सािहgय अकादेमी स¶मान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- Vी नUद िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संÆह) \n२०१४ बाल पुर0कार- Vी जगदीश साद म¯डल (नै धारैए- बाल उपUयास) \n२०१४ युवा पुर0कार - Vी आशीष अनिचUहार (अनिचUहार आखर- गजल संÆह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - Vी श¶भु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपUयासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान िवदेह भाषा स¶मान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --११ ११४४ ४४ (( ((वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार वैकिपक सािहgय अकादेमी पुर0कार)) ))  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n17 \n \n२०१३  बाल सािहgय पुर0कार  – Vीमती zयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबUध संÆह) लेल। \n२०१३  मूल पुर0कार  - Vी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक संÆह) लेल। \n२०१३  युवा पुर0कार- Vी उमेश म¯डलक “िनÃतुकी” (किवता संÆह)लेल। \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- Vी िवनीत उgपलक “मोहनदास” (िहUदी उपUयास Vी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल। \n \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/ \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/  \n \nअपन मंतoय अपन मंतoय अपन मंतoय अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nगजेUh ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \n२२ २२. . . . गR गR गR गR  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n18 \n \n२२ २२.. ..१.1. 1. 1. 1. ओम काश झाओम काश झाओम काश झाओम काश झा-- -- काशीकाU त काशीकाU त काशीकाU त काशीकाU त िमV  िमV  िमV  िमV  ‘‘‘‘मधुप मधुप मधुप मधुप’’’’ आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल आ मैिथली गजल2. 2. 2. 2. मु[ाजीमु[ाजीमु[ाजीमु[ाजी-- --\n जन जन जन जन-- --चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप     3. 3. 3. 3. डॉडॉ डॉडॉ. . . . शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह-- -- घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी  :: :: एकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशL 4. 4. 4. 4. \nिवनीत उgपल िवनीत उgपल िवनीत उgपल िवनीत उgपल-- -- मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव: : : : काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप  \n  \n२.२.1. 1. 1. 1. योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक ““ ““िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी”” ””-- --    एकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकता     2. 2. 2. 2. \nकेदार कानन केदार कानन केदार कानन केदार कानन-- --        मधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचना-- --oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव 3. 3. 3. 3. कनLल कनLल कनLल कनLल (( ((डाpटर डाpटर डाpटर डाpटर ) ) ) ) कीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झा-- --\n    मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ छिथ छिथ छिथ  \n  \n२.३.1. 1. 1. 1. जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर जगदीश चUh ठाकुर     ‘‘‘‘अिनल अिनल अिनल अिनल’’’’-- --    मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर,, ,,िमिथलामेिमिथलामेिमिथलामेिमिथलामे    2. 2. 2. 2. आशीष आशीष आशीष आशीष \nअनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार-- --    oयंग oयंग oयंग oयंग     िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध     ““ ““ .. ..मम मम”” ”” \n  \n२.४.. ..1. 1. 1. 1. \nडॉडॉ डॉडॉ. . . . अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह अvण कुमार िसंह     -- --मधुपजीक मधुपजीक मधुपजीक मधुपजीक ‘‘‘‘घसल घसल घसल घसल    अठ[ीअठ[ीअठ[ीअठ[ी’’’’मे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतना    2. 2. 2. 2. आशीष आशीष आशीष आशीष \nअनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार अनिचUहार-- --    िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n19 \n \n1. ओम काश झा- काशीकाU त िमV ‘मधुप’ आ मैिथली गजल2. मु [ाजी- जन जन जन जन-- --\nचेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप     3. डॉ डॉ डॉडॉ. . . . शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह-- --    घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी    :: ::    एकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशL    4. 4. 4. 4. \nिवनीत उgपल- मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव: : : : काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप \n11 11 \nओम काश झा \nकाशीकाU त िमV ‘मधुप’ आ मैिथली गजल \n:: \n  \nकाशीकाU त िमV ‘मधुप’ जीक नाओं मैिथली सािहg यमे एकटा उµ च 0 थान रखैत अिछ। मधुपजी \nमैिथलीमे अनेको रचना केने छिथ। िहनकर अटुट मैिथली-ेम के नै जनैत अिछ। एकसँ एक काo य रचना \nिहनका मैिथली सािहg यमे ‘अमर’ बनौने अिछ। की मधुपजी मैिथलीमे गजल सेहो कहने छिथ, ई जनबाक \nउg क¯ ठा  गजलक िसनेही हेबाक कारण हमरा छल। “अनिचU हार आखर” जलवृसँ पता चलल जे मधुपजी \nमैिथलीमे एकटा गजल रचने छिथ जे १९३२ ई.मे मैिथली सािहg य सिमित Òारा काशीसँ कािशत पि*का-\n “मैिथली-संदेश”मे छपल छल। ई गजल हम नीच उÐृत कऽ रहल छी- \n“िमिथलाक पवL गौरव निह º यान टा धरै छी \nसुिन मैिथली सुभाषा िबनु आिगय जड़ै छी \nसूगो जहक दशLन-सुनबैत छल तही ठ \nहा आइ ‘आइ गो’ टा पिढ़ उµ चता करै छी \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n20 \n \nहम कािलदास िवRा-पित- नाम छोिड़ मुँहमे \nबाड़क तीत पटुआ सभ बंिकमे धरै छी \nभाषा तथा िवभूषा अिछ ठीक अU यदेशी \nदेशीक गोल ठेसी की पक पड़ै छी \nऔय*-त* देखू अिछ प* सेकड़ो टा  \nअिछ प* मैिथलीमे एको ने तÔ डरै छी” \nऐठ ई देखबाक चीज अिछ जे ई गजल पूरा-पूरी अरबी बहरपर आधािरत अिछ। ऐ गजलक g येक \nपितमे मु0 तफइलुन (दीघL-दीघL-Õ0 व–दीघL) आ फऊलुन (Õ0 व-दीघL-दीघL)क योग २ बेर कएल गेल अिछ। \nकहबाक मतलब जे ई गजल बहरमे कहल गेल अिछ। ई अचरजक िवषय अिछ जे मधुपजी अरबी बहरमे \nगजल कहबाक यो² यता रिखतो मा* एकेटा मैिथली गजल िकए कहलिन? आब एतेक िदनक पछाित ऐ \nिवषयपर अनुमानेटा लगौल जा सकैत अिछ। तथािप ई उg क¯ ठाक िवषय छै, तँए िवषयपर िवमशL आवÃ यक \nबुझना जाइए।  \nई गौरवक बात अिछ जे मैिथलीमे पिछला सए बरख पिहनेसँ गजल कहल जा रहल अिछ। मुदा ई \nिचंतनीय आ सोचनीय बात अिछ जे घनेरो सािहg यकार सभ एकटा वा दूटा गजल कहला बाद फेरसँ आगू \nगजल एकदमे नै कहलिथ। एकर की कारण भऽ सकैत अिछ? ई बात सवLिविदत अिछ जे मैिथली \nसािहg यकारक एकटा वगL हरदम ई मानैत रहल जे मैिथलीमे बहरयुp त गजल नै कहल जा सकैए। अिपतु \nिकछु गोटे एतए तक मानैत रहला जे मैिथलीमे गजल िलखले नै जा सकैत अिछ! ओना ऐ बातक ितवाद \n0 व½प बीच-बीचमे मैिथलीमे गजल कहल जाइत रहल, जेकर उदाहरण ‘मधुप’जीक ई एकमा* गजल सेहो \nअिछ। फेर ई सवाल जे जखिन मधुपजी बहरमे एकटा गजल कहने छिथ तखिन फेर दोसर गजल िकए ने \nकहने हेता? एकर जवाब तकैले जखिन आधुनीक मैिथली सािहg यक पूरा इितहासक देखै छी, तखिन बहुत \nिकछु 0 प× ट भऽ जाइए। आधुिनक मैिथली सािहg यक इितहास सामंतवाद आ दादागीरीक इितहासक एकटा \nसवLVे× ठ उदाहरण रहल अिछ। सिदखन एकटा खास Æुप वा वगL मैिथली सािहg यक अपन जागीर बुझैत \nमैिथली सािहg यक बU हकी लगौने रहल अिछ। ओना ई िया आइयो धिर रहल अिछ, मुदा पिहनेसँ यएह \nपिरवतLन भेल अिछ जे आब ितवादक 0 वर सेहो मुखर भेल जा रहल अिछ। एकर सुगबुगाहिट आब बुझाए \nलगल अिछ। अ0 तु, हमर कहबाक ताg पयL ई अिछ जे मैिथली सािहg यक मठाधीश आ सामंत लोकिन ई \nघोषणा केलिU ह जे मैिथलीमे गजल नै भऽ सकैत अिछ। योगधमØ सािहg यकार जँ िकछु नव करबाक \nदु0 साहस केलिन तँ हुनका नाना कारसँ समझा-बुझा वा *ास देखा मठाधीश सभ अपन बात मानबा लेल \nमजबूर करैत रहलिखन। ऐ ममे िवषयसँ इतर ईहो चच करए चाहै छी जे मैिथली सािहg यमे पुर0 कारक \nराजनीितक के नै जनै छिथ। कोनो पोथीक पढ़ैबला होइ वा नै, जँ मठाधीश स[ छिथ तँ पुर0 कार िनिÅत \nअिछ पता नै िकएक ई बात काल-मे अनेको सािहg यकारक बिल ऐ ½पमे लैत रहल अिछ जे ओ सभ \nअपन मेधा मैिथली सािहg यक समृÐ करबामे नै लगा मठाधीश सभक सU न  करैमे लगबए लगै छिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n21 \n \nकेतेको बेर ईहो होइत अिछ जे अपन पिहचान हेरेबाक डरसँ मेधावी सािहg यकार मठाधीश आ सामंत सबहक \nपैदा कएल अवधारणाक अनु½प चलए लगै छिथ। अ0 तु पिहचान हेरा जाइक डर होइ वा पुर0 कार नै \nभेटबाक डर वा सािहg य समाजमे अछूत हेबाक डर, कोनो ने कोनो कारण केतेको सािहg यकार अपन मेधा \n0 वान् त: सुखाय लेखनसँ हटा मठाधीश सुखाय लेखन िदस बिढ़ जाइ छिथ! ऐ दु× चक िशकार मैिथली होइत \nरहली अिछ।  \nआब फेरसँ मूल िवषयपर आिब ऐ बातक परताल जाए जे आिखर मधुपजी ए¹े गोट गजल िकए \nरचलिन? जखिन िक ओ अरबी बहरमे गजल कहैमे स'म आ समथL छला? ई बात अब0 स छै जे मधुपजी \nमैिथली सािहg यक एकटा मजगूत खा¶ ह रहला आ पूरा मनोयोग पूवLक मैिथलीक सेवा केलिन। िहनका Òारा \nकहल गेल एकमा* गजल िवशेष 'मताक पिरचए सेहो करबैए। तइ िदनमे[[ [[11 11]] ]] मधुपजीक उमेर २५-२६ बखLक \nछेलिन। ओइ समए मधुपजी एकटा युवा,उदीयमान आ ऊजवान रचनाकार छला आ योग धिमLतामे िबसवास \nरखै छला। ऐ बातक स¶ भावना अिछ जे युवा मधुपजी तg कालीन मठाधीश सबहक भावमे आिब आगू गजल \nनै कहने हेता। िकएक तँ मठाधीश सबहक माU यता रहल छिU ह जे मैिथलीमे गजल भाइए ने सकैए!! ...आ \nतँए मधुपजीक गजलक मठाधीश सबहक समथLन निहयटा भेटल हेतिन। एकर पिरणाम 0 व½प मधुपजी आगू \nगजल िलखैक दु0 साहस नै केने हेता। दोसर स¶ भािवत कारण ईहो भऽ सकैए जे रचनाकारक मन अ◌ा \n½िचक अनु½प रचना-िवधा सेहो होइ छै। खास कऽ आधुिनक मैिथली सािहg य लेखनमे रचनाकार 0 वतं* \n½प अपन मन आ ½िचक अनुसार रचना करैत रहला अिछ। तँए ईहो बातक स¶ भावना भऽ सकैत अिछ जे \nमधुपजीक ½िच आ मन गजल िदस नै भऽ कऽ आन िवधा िदस बेसी रहल हेतिन। ओना अU याU य िवधामे \nअनेको रचना केनॱ छिथ।  \nउपरोp त कारण सभमे कारण चाहेजे रहल होइ, ई बात तँ अब0 से अिछ जे मैिथली सािहg य आ \nमैिथली सािहg यक िवRाथØ सभक मधुपजी सँ बहरयुp त गजलक जे उपहार भेटबाक चाही छल से नै भेटल।  \n \n     \nस¶ प स¶ प स¶ प स¶ पकLकL कLकL-- -- \nभागलपुर भागलपुर भागलपुर भागलपुर (( ((िमिथलािमिथलािमिथलािमिथला)) ))             \n  \n \n  \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n22 \n \n[1] [1] [1] [1]  जइ समैमे गजल िलखलिन  \n  \n  \n2 \nमु[ाजी \nजन जन जन जन-- --चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप चेतनाक 0वर वाहक मधुप \n\"हेड़ा गेलै, तकनो नै भेटत आब\"। ई कोनो मूयवान व0तु नै लोकक चेतना शूUय सं0कार िदस संकेत \nकरैत मधुपजी मैिथली सािहgय पिरषÝक स¶मेलन (बहेड़ा)मे देने रहिथ। ताgकालीन वा समकालीन \nसािहgयकारक भीड़ मºय ओ एकसर किव, गीतकार छलाह जिनक 0वर लो चेतनाक 0वर बिन सॲझा अबैत \nछल। ओ अपन बौिÐक वा मानिसक सोचसँ लोकक खसैत सं0कार, घटैत मानवीय संवेदनापर सतत िचंितत \nरिह लोकक उठेबाक आ झकझोरबाक काज करैत रहलाह। \nहुनक किवताक कh-िबंदुमे रहैत छल गाम समाजक वंिचत-उपेि' त वगL आ ओकर मानिसक पीड़ा। तिहया \nसामंती िवचारसँ पनघैत अgयाचार आ मूँहसँ लाचार बोिनहारक दुख-ददLक अपन किवता माºयमे िचि*त कऽ \nमधुपजी जगिजयार भेला। सभ रस-अलंकारसँ सुशोिभत रचना सब मािमLक आ हृR0पशØ बिन कऽ सॲझा \nअबैत रहल। \nएकटा रोटीक कतेको बखरा आ ओइपर छुµछ नूनसँ गुजर करै बलाक ममUतक पीड़ा। दोसर िदस नव-\nधिनकक छल-छÞ-घमंड। एक िदस भिर िदन बैिस कऽ ताश ओ तमाशा आ दोसर िदस भिर िदन खिटयो \nकऽ घसल अठ[ी लेल मरैत जन बोिनहार। एक िदस भभा-भभा कऽ हँसैत चेहरा आ दोसर िदस जाबल \nमूँह। एक िदस डाक-िनलामी बला जिमंदारक शंसामे रचल सािहgय आ दोसर \nिदस......................................................खाली शूUय। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n23 \n \nमुदा मधुपजी ऐ दोसर िदसक बेसी िदन खाली नै रहऽ देला। ओहन भीषण सामंती oयव0था रिहतॲ ओ शnदक \nअपन हिथयार बना लेला। भने ओ शnद किहयो गितवादी किवता बिन गेल तँ किहयो नचारी तँ किहयो \nिकछु मुदा मधुपजी कUhमे सभ िदन वंिचत वगßके रखलिखन। \nजन-मनक पीड़ासँ पीिड़त किवक 0वर जँ केकरो रचनासँ बहराएल तँ ओ 0वर छल मधुपजीक जे खेत-\nखिरहान, जमीन-असमानके अपन आंतिरक िवhोह वा समािजक िवसंगितक कागजपर आिन सभहँक सॲझा \nदेखार कऽ कऽ ½कै छला। \nमधुपजी किवते लेल नै बिक अgयंत लोकिय गीताकरक ½पमे सेहो 0थािपत छिथ। हुनक गीतक एक-एक \nपित अनमोल अिछ। किवते जक समािजक उgपीड़न। जीवनक आन िवसंगितक गीतोमे अनलाह आ ई िसÐ \nकेला जे राग-लय-ताल गितशील ओ बौिÐक हेबाकमे vकावट नै छै। \nमैिथलीक िकछु आलोचकक मत जँ छोिड़ देल जाए तँ ई 0प³ ½प ºविनत होइए जे ओइ समयमे मधुपजी \nएकमा* ओहन सािहgयकार छला िजनकर गह-गह लोक-चेतनासँ भरल छल। कहबा लेल तँ किववर सीताराम \nझाजी सेहो छिथ मुदा हमर मतानुसार ओ भाषामे लोक-चेतनाक प'धर छला। िवचारमे सीताराम झा \nगितशील रिहतॲ मधुपजीक आगू कमजोर िसÐ होइत छिथ। आ तँए हम मधुपजीक ताgकालीन मैिथलीक \nपिहल जन-किव मानै छी। ओना िकछु आलोचक जिनका वैचािरक दिरhता छिन ओ वैRनाथ िमV \"या*ी\"क \nजन-किव मानै छिथ मुदा ऐ संबधमे 2 टा गप मोन राखब ज½री— \n1) या*ीजी लेल जे जन-किव योग होइत अिछ से िहंदीसँ आयातित अिछ। भऽ सकैए जे ओ िहंदीमे जन-\nकिव होिथ मुदा मैिथली लेल अनिफट छिथ। मैिथलीक अपन सम0या छै आ तकर समाधान मा* मैिथलीए \nसािहgयकार कऽ सकैए। ई आयाितत सािहgयकार ओ आयाितत पदवीसँ मैिथलीक कयाण नै हेतै। ायः \nमधुपजी कुल 23गोट कािशत आ 12-13 टा अकािशत पोथी छिन जैमे ओ कुल 1टा िहंदी रचना केला \n(भऽ सकैए कोनो आgमीय संपादकक बलजोरी केलापर) तँए हमरा िहसाब या*ीजी नै मधुपजी जन-किव \nछिथ। \n2) या*ी जीक जीवन चिर* देखलासँ ई 0प³ अिछ जे हुनका अप ना-आपपर िवÄास नै छलिन। किहयो ओ \nिहंदू बिन जाइत छिथ तँ किहयो बौÐ। खन ओ अपनाक ितमा-भंजक कहै छला तँ खन पितया करबाबै \nछला। किहयो अपनाक िनरपे' कहै छला तँ किहयो वामपंथमे  ितबÐ रहबाक लेल फड़ बUहैत छला। कुल \nिमला कऽ या*ीजीक अपना उपर िवÄास नै छलिन आ जकरा अपना उपर िवÄास नै से अपन समाजक \nउपर िवÄास कोना करत। आ तँए हमरा िहसाब मधुपजी जन-किव छिथ । \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n24 \n \nगाम समाजमे चेतनाक िनमण करऽ बला मधुपजी, अपन उजसँ समाजक कटु सgयक हटबऽ बला मधुपजी \nजे की जन-किवक सुµचा हकदार छिथ से िकछु िहंदी बला सभहँक कारण कितया देल गेला। मुदा \nकितएलासँ िकयो कितया नै जाइ छै। मधुपजी मोन पड़ैत रहता बेर-बेर, पुÃत-दर-पुÃत। \n  \n33 33 \nघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी    :: ::    एकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशLएकटा िवमशL \nडॉडॉ डॉडॉ. . . . शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह शंभु कुमार िसंह \nरा×àीय अनुवाद िमशन \nभा.भा.सं., मैसूर \n  \nसािहgय अथवा काoय समय-सापे' होइत अिछ; एिह कारण समयक  संग-संग काoयक सेहो 0व½प \nबदलैत रहैत अिछ। काoय कखनो काल ईश-मिहमाक बखान करैत अिछ तँ कखनो वीरगाथाक, कखनो \nकािमनीक देहयि³क सjगोपjग वणLन करैत अिछ तँ कखनो सामाUय मानव जीवनक पीड़ा, ई×य, Òेष, राग \nआिदक। कहबाक ताgपयL जे सािहgयक या*ामे काल आ ि0थितक कारण काoयक उâेÃय बेर-बेर बदलैत रहैत \nछैक। अतः मूल ½पमे जँ िवचार कएल जाए तँ सािहgय अथवा काoय रचनाक मुÈय उâेÃय भेल कृित \n(सजीव/िनजØव)क कृितसँ तारत¶यता 0थािपत कए मनुखमे मनुखताक अथL ताकब। एिह दृि³एँ किवताक \nसावLभौिमकता आ सवLकािलकता एिह शतL पर िनभLर करैत अिछ जे ओिहमे मनुखक संवेदनाक अिभoयिpत \nकतेक भावी ½प भेल छैक। ई संवेदना देश-कालक समान ½प भािवत करैत अिछ। \nकिवचूड़ामिण काशीकाUत िमV ‘मधुप’ मैिथली काoय काननक एकटा एहन न'* छिथ जे अपन \nकिवकमLक हेतु युग-युगाUतर धिर मैिथली सािहgयमे पूिजत रहताह। हम एतए “राधािवरह” सन उµचकोिटक \nकाoय रचियता मधुपक चच निह करए जा रहल छी। हम चच करए जा रहल छी ‘घसल अठ[ी’क \nरचियता मधुपजीक। एतए ã उठैत छैक जे कोन एहन पिरि0थित रहैत छैक जकरा कारण ‘घसल \nअठ[ी’ सन काoय रचना करबा लेल काoयकार बाºय होइत छिथ अ थवा ेिरत होइत छिथ। हमरा बुझने \nजखन लेखकक सम' ओिह कालख¯डक कोनो िव0मयकारी यथाथL (जे िक घसल अठ[ीमे िचि*त कएल \nगेल अिछ) उपि0थत भ’ जाइत छैक तँ ओिह यथाथLसँ किव मन सेहो अपना आपक ममहत महसूस करैत \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n25 \n \nछिथ आ तखने एिह पीड़ाक जनमानसक सोझा आनबाक लेल ओ आतुर भ’ जाइत छिथ। बुचनी सन शोिषत, \nपीिड़तक पीड़ाक एहन मािमLक ½प 0तुत करबाक िह¶मत संभवतः मधुपेजीसँ संभव रहिन िकएक तँ \nसमकालीन oयव0था िक[हुँ हुनका प'मे निह छलिन। \nघसल अठ[ी किवताक अºययन केलाक पÅात् िन¡ िबUदु सभ पर िवचार कएल जा सकैछ: शnद-\nिच*क माºयमे कृितक िच*ण, भुटकुन बाबू (शोषक वगL)क अgयाचार, मखना सन भटकल जावगL, बुचनी \n(शोिषत)क रेखािच*, घसल oयव0थासँ घसाएल अठ[ीक आतLनाद। \n  \nघसल अठ[ी किवताक सभसँ पैघ िवशेषता िथक एकर oयावहािरक भाषा, जकर पाठ कएलाक \nउपराUत पाठकक मोनमे वैह भाव, वैह िच* सोझा नाचए लागैत अिछ। शnद-िच*क एहन जादूगरी िक \nगरमीक वणLन पढैत काल पाठकक सोझा ओ दृÃय चलिच* जक चलए लागैत छैक आ पाठक ओिह \nि0थितसँ अपन तादाg¶य 0थािपत कए लैत अिछ, जेना िन¡ पित पढ़बा काल अंितम पित पर अएलाक \nपÅात् एहन अनुभूित होएत जे जँ आँिखक झिप निह लेब तँ ई तापत धूरा कतहुँ आँिखमे निह पिड़ \nजाए; \nपछबा च¯ड/िबरड़ो उद¯ड/सन सन सन सन/छन छन छन छन/आिगक कण सन/सUतत धूिल अिछ \nउड़ा रहल।  अथवा इनहोर बनल पोखिरक पािन...। वा ई अि²नवृि³!/ संहार करत की कृित सृि³! आिद \nकहैत-कहैत जखन ओ कहैत छिथ- छाहिरयो अिभलाष करए भेटए छाहिर... तँ बुझाइत अिछ जे एिहसँ आगू \nकिवक कपना जाइए निह सकैए। कपनाक एहन सजीव िच*ण! एहन िवल'ण पराकाÉा! किव मधुपेसँ \nसंभव छिन। \nव0तुतः किवताक पिहल भागमे किव कृितक वणLन करबाक लाथे एकटा भूिमका तैयार केलिन अिछ \nजािहसँ कृितक एिह रौh ½पक भुटकुन बाबूक सामUती वृित पर आरोिपत कएल जा सकए। माpसLवादी \nिवचारधारामे स¶पूणL समाजक दुइए वगLमे िवभािजत कएल गेल अिछ-एकटा शोषक वगL आ दोसर शोिषत वगL। \nएतए भुटकुन बाबू शोषक वगLक ितिनिधgव करैत छिथ आ बुचनी शोिषत वगLक। गै छौक ने डर?/कै खून \nपचैलिन ई ब¯डा/रोइयॲ न भंग/युग-युग दारोगाजी जीबथु/क’ देबौ खून।  पिहने मखनाक अgयाचार- चट-चट-\nचट-चट/कुिलशहुँसँ ककLश भीमकाय/मखनाक चाटसँ िन0सहाय/भू-लुि¯ठत दुनू माइ-पूत/भ’ गेिल बेहोश। आ \nताहूपर मोन निह भरलिन तँ- दन-दन-दन-दन/मूिछLतो देह पर बत वृि³/बस एक बेर अ0फुट Uदन/िशशु \nसंगिहं बुचिनक मुpत सृि³! \n  \nएतए मखनाक चिर* ओिह भटकल युवावगLक सदृश अिछ जे अपनिह हाथ अपन आ अपन समाजक \nसवLनाश करबा लेल आतुर अिछ। आिखर मखना सन नोकरक भुटकुन बाबू सन मािलकसँ की सभ सुिवधा \nभेटैत हेतैक? मािलकक पिहरलाहा पुरनका धोती-तौनी, खएबा लेल नीक-नुकुत भोजन आ कोनहुँ जग-जाजन \nपर खचL करबाक लेल कजL, सैह ने? मुदा मखना सन नोकर एिह åमक निह तोिड़ पबैत अिछ जे यैह कजL  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n26 \n \nओकरा पुÃत-दर-पुÃत भुटकुन बाबूक चाकरी करबाक ले बाºय करैत रहैत छैक आ करैत रहतैक। मािलकक \nसह पािब ओ जािह कार बुचनी पर हार करैत अिछ तािहसँ िसÐ भ’ जाइत अिछ जे जाधिर मखना सन \nमूखL एिह समाजमे अिछ ताधिर भुटकुन बाबू सन शोषकक अgयाचार िनबध ½प चिलते रहत। रौ, की \nतकैत छ मूँह हमर/छोटका लोकक एते ठेसी? जिहया मखना सन लोक एिह ‘छोटका लोक’ आ ‘बड़का \nलोक’मे भेद जािन जाएत तिहए सँ समाजक कायाकप होएब ारंभ भ’ जाएत। \n  \nकहल जा चुकल अिछ जे 0तुत किवतामे किव जे िकछु कहने छिथ, जािह कोनो पिरि0थितक \nवणLन केने छिथ ओ 0तुितक पराकाÉा िथक। बुचनीक दुद´Uय दशाक वणLन करैत काल किव Òारा बुचनीक \nखीचल गेल रेखािच*- \nकु¾ी-कु¾ी पिरधान मिलन/ह¿डी जागल/सौUदयL गरीबीसँ दागल...। आभूखक zवालासँ \nजरक डर/ताv¯य जकर अिबतिहं भागल/पाकल पानहुँसँ बढ़ल-चढ़ल/पीयर ओ दूबर-पातर तन/फाटल ओ \nफुफड़ी पड़ल ठोर/आमक फाड़ा सन नयन/खािधमे धएल जकर दुद´व चोर। एहन देहक पिरणित की \nभ’ सकैछ? शोिणतोक आब निह छैक शेष/पुिन दूधक होएब कोना स¶भव? एहनो ि0थितमे बुचनी अपन आ \nअपन बµचाक जीवनक र'ाथL एहन भीषण समयमे खेतमे काज करैत अिछ। घसल अठ[ी कोनहुँ दोकानमे \nनिह चललाक ि0थितमे ओ पुनः मािलकसँ गोहािर करैत अिछ- ओ घसल अठ[ी चिल न सकल/हम सब \nदोकानसँ घूिम-फीिर/छी आिब रहिल/कv कृपा अठ[ी द’ दोसर/ एसकvआ हम/भ’ गेल राित/िगरहत, न आब \nदेरी लगाउ/भूख-यास हम छी मरैत/लेबै बेसाह/कूटब-पीसब/बµचा भोरेसँ कािन-कािन/छट-पट करैत अिछ जान \nलैत। मुदा भुटकुन बाबू पर एिह गोहािरक कोनो असर निह पड़ैत छैक। एतए बुचनीक भूख तँ निह मेटा \nसकल, हँ ओकरा अपन िशशुक संगिह एिह इहलोकसँ मुिpत अवÃय भेिट गेलैक-िशशु संगिहं बुचिनक मुpत \nसृि³! \n  \nएतए \n बुचिनक मुpत सृि³! क संगिह किवताक अंत निह भ’ जाइत अिछ। हम कत’ जाउ/अवल¶ब \nपाउ/के शरण?/घसल जिनकर अदृि³! किह किव समाजक सोझा एकटा बड़का टा ãिचæ छोिड़ देने \nछिथ। एतए घसल अठ[ीक समाजक शोिषत वगLक तीकक ½पमे किव 0तुत केने छिथ। अठ[ी अथवा \nपाइ माने की? अठ[ीक माने मौिhक oयव0थाक एकटा छोट िकUतु महgवपूणL घटक, अथLoयव0थाक रीढ़। आ \nगरीब-गुरबा वा मजदूर माने की?सामािजक oयव0थाक एकटा छोट िकUतु महgवपूणL घटक, समाजक िनमण, \nकयाणक सभसँ पैघ संसाधन। समाजक भौितक सुख-साधन सँ ल’ कए सçयता, सं0कृितक िवकासक लेल \nदुनूक दोहन आवÃयक। मुदा दोहनक दृि³कोण की हेबाक चाही, यैह सभसँ महgवपूणL ã अिछ। भुटकुन \nबाबू सन सामंती वृितक लोक दोहनक माने बुझैत छिथ ‘खून चोसब’ आ जखन बुचनी सन पीिड़त, शोिषतक \nदेहमे शोिणतक अंश मा* रिह जाइत अिछ तखन ओकर अि0तgव मेटा देबाक ई वृित िनÅये दानवी वृितक \nRोतक अिछ। तिहना जखन हम घसल अठ[ीक अथLिव0तारमे जाइत छी तँ ओिहमे समाजमे oयात ओ \nसभटा कुरीित समा जाइत अिछ जे जकरा कारण मनुख जाितक मूयक तीवè गितएँ éास भेल जा रहल \nछैक। घसल अठ[ीक एिह आतLनादक ½पमे व0तुतः किव अपन आतLनादसँ जनमानसक ºयान आकृ³  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n27 \n \nकरबाक यास केने छिथ। आिखर ई oयव0था किहया धिर चलैत रहत? एकरा सँ *ाण कोना हो? िक एिह \noयव0थासँ *ाण िदआएब कोनो एक oयिpत/सं0था सँ संभव छैक? िनिÅते ½पसँ निह। एकरा लेल हमरा \nसभक सामूिहक यास करए पड़त। \n  \n* \n44 44 \nिवनीत उgपल \nमैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव मैिथलीक िवhोही किव: : : : काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप काशीकjत िमV मधुप  \n'मैिथलीक नवलेखन एक 'जनावर' जक जीव बुझल जाइत छल, जािहसँ पर¶परावादी सािहgयकार लोकिन \nभयाjत भs उठल छलाह. असलमे ने नवलेखन कोनो अजुगत व0तु छल आ ने कोनो 'अजूबा' व0तु \nछल. सािहgयक पिरवितLत ½पक एक 'तेबर' छल. नबतावादी लोकिन नवलेखनक आर¶भ राजकमल सं मानैत \nछिथ, मुदा हमरा जनैक तकर उgस या*ीजीये म छिन. या*ीजी  अंततः सुमन व मधुप सं जे िभ[ छलाह से \nने केवल माpसLवादीसं भािवत होयबाक कारण अिपतु हुनक सािहिgयक अिभoयिpत, भंिगमा,  ओिह दुनू गोट \nसं िभ[ छल आ तकरे गिहकs सं राजकमल आगj बढ़ल छलाह।'  \nई बात सुधjशु शेखर चौधरी १९८३ म चेतना सिमित Òारा आयोिजत िवRापित पवLक अवसर पर आयोिजत \nिवचार गोÉीक िवषय 'आधुिनक सािहgय म पिरवतLनक 0वर' म कहने छल. अिह िवचार गोÉी \nकs लs कs छपल 'आधुिनक सािहgय मे पिरवतLनक 0वर िकताब मे रामनुÆह झा िलखैत छैथ, 'आधुिनकतम \nकाoय वृित पर िवहंगम दृि³ सं िवचार करैत तीन वगL केल जा सकैत छिथ. यथा,सं0कृत \nसािहgयपे'ी (सुमनजी, जीवनाथ झा भृित), उदार दृि³वादी  (भुवनजी, मधुपजी, िकरणजी, तं*नाथ \nझा, गोिवUद झा वृित) तथा वाममागØ (या*ीजी, राजकमल, सोमदेवजी, िकसुनजी, मायानUद जी वृित).  \n'आधुिनक गीत म पिरवतLनक 0वर' मे भीमनाथ झा िलखैत छैथ जे एके किव गीतक 0वर आ िशप दुहू म \noयापक पिरवतLन अनबाक काज कयलिन, से िथकाह किव चूड़ामिण Vी मधुप. आधुिनक काल मे गीत क \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n28 \n \nसभसँ लोकिय बनयबाक Vेय िहनके छिन. ई मैिथलीक अपन छंद म शतािधक गीतक रचना तं करबे \nकयलिन, संगिह िहंदी आ िहंदीतर भाषाक लोकगीत आ िफम संगीतक अनेक सुर पर अपन शnद क \nसजौलिन। \nसुधjशु शेखर चौधरी, रामनुÆह झा आ भीमनाथ झाक तय केर सोचैत आ मधुपजीक किवता आ गीत पढ़ैत \nई बात सुदृढ़ भेल जे मधुपजी एकटा िवhोही किव छैथ आ उपर िलखल तीनू गोटेक िलखल बात मे \nिवरोधाभाष अिछ. जखन राजकमल चौधरी 0वरगंधाक भूिमका मे िलखैत छैथ, 'किवता अनुभव, Ïान, आवेग \nआ अिभoयिpतक एकटा सशpत िया होइत अिछ. एिह िया मे शnद,ºविन, छUद आ लय, एकटा िविश³ \nसgयक अनुभूित बिन जाइत अिछ. तखन सािहिgयक अिभoयिpत आ भंिगमाक अंतर कोन धरातल पर केल \nजा सकैत अिछ.  \nजिह काल जेहन सामािजक, राजनीितक आ आिथLक वातावरण रहल, तिहने किव आ लेखक अपन रचना \nकेलिखन. कोनो भी रचनाकारक रचना हुनकर जीवनानुभव पर आधािरत होयत अिछ. ओना मानल जायत \nअिछ जे िवRापितक बाद जतेक किव आ गीतकार भेल, ओिह मे मधुपजीक गीत सविधक मुखर भेल छिथ. \nमोहन भारÒाज 'गीत, नवगीत,गजल' नामक एकटा लेख मे िलखिह छैथ जे देश-दशा आ मातृभाषा क पृÉभूिम \nम रािखकेर गीत िलख- िनहार मे िहनका नाम सबसे बेसी महgवपूण अिछ.  \nचािरम दशकक रचनाकार मधुपजी केर गीतक आठटा पोथी कािशत भेल अिछ. एखन धिर हुनकर रचनाक \nसमी'ा  अिह बात पर भेल अिछ जे हुनकर गीत आ किवता िफम  संगीत पर आधािरत छल. मुदा अºययन \nमे ई बात आगू आब रहल अिछ जे मधुपजी जे िवषय पर किवता आ गीत िलखने छिथन, ओ िवषय अ◌ाजुक \nयुग मे, आजुक किवता मे हािसयो से बाहर अिछ. आजुक कोनो मैिथलीक किव अपन किवताक आधार \nरसगुला, छुतहर, पितत पीक, टटका िजलेबी केर निह बनाबैत अिछ.  \nएखन हम सब ओिह काल खंड सँ गुजिर रहल छी जखन दुिनयाक सबसँ पैघ लोकतं* भारतक राजधानी मे \nिनभLया कjड होयत अिछ. अिह कालक दुिनयाक सबस तागतवर देश अमेिरकाक रा×àपित िpलंटनक सेpस \n0कÔडल वा ½स रा×àपित पुितनक ेम संग अखबार सुखØ  बनैत अिछ. मिहला सशिpतकरण गप अिह \nकालखंड मे सबस बेसी भेल, तखन आजु सँ सर- अ0सी बरख िपहन नारी समाजक िवhूपता आ सुतल \nअंतराgमाक आवाज गीतक माºयम सँ बाहर आनैक काज केर िवhोह ने कहल जाय ते की कहल जाय. \nओिह कालक कतेक रास रचना िमिथलाक 0*ी समाजक गप आगू आनलक, एकर िगनती केल जा सकैत \nअिछ. कतेक रास समी'क  हुनका Vृंगारक  किवता गीत िलखिह बलाक ½प मे 0तुक करैत अिछ,मुदा \nहुनकर किवता आ गीत िवhोह किवक गीत अिछ. \n'पितत पीक' किवता मे मधुपजी कहैत अिछ,  \n'0वाथी संसारक केहन िनयम,  \nउपतो उपhव करै न कम.'   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n29 \n \nऔर ते और कहैत अिछ,  \n'निह पतन एक िदन ककर हैत,  \nपृवीक कोर मे के न जाइत.'  \nमधुपजी »ा¼ण वणL मे भेला के बादो 'छुतहर' गीत मे िलखैत अिछ,  \n'हो सिदखन संसारक सुधार,  \nपिततौक बनिथ pयो कणLधार.  \nउÐार सुधारक सँ न हमर,  \nई सçय समाजक िछक ताप.'  \nकिवताक ई सभटा शnद आ भाव केर Vृंगार कहल जाय या एकटा िवhोही किवक शnद. ई किवता औिह \nकाल मे िलखल गेल छल जिहया ने ते ओतेक संचारक साधन छल आ ने ओतेक सामािजक िवकास. हुनकर \nकिवता \"झंकार\" आ \"घसल अठ[ी\" मे सेहो यिह भाव अिछ.  \nएकटा गीत मे ओ िलखैत अिछ, \n \"क½ भेदभाव दूरे,  \nसंसार केर सूरे,  \nकरनीक िकंतु काया,  \nइँिगत करय न छू रे.\"  \nओिह कालक कोनो किवता मे एहन धार निह देखा पड़ैत अिछ. \nभीमनाथ झा एक ठाम िलखैत अिछ जे 'हलुक' किवता मे ओ नाियका समाजक कुथाक ितकार करबाक \nसाहस जुटबैत अिछ,  \n'मन हवैR डाक देल जे तिनका क दी तलाक,  \nघुमबी नवीन सृि³ हेतु एक नवचाक,  \nभै जाइ आर छोिड़ से समाजक फराक.'  \nहुनकर Èयाित ात गीत  \n'हम जेबै कुशेÄर भोर,   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n30 \n \nरंिग कै ठोर,  \nपिहिर कै काड़ा,  \nझनकाय झनाझन धारा' क माधयम सँ ओ 0*ी चेतनाक जे ½प राखने छिथ, ओ दुलभ छिथ.  \nभले ही कतेक रास किव कं हुनकर समक'  राखल जायत अिछ, म ुदा मधुपजी पूणL½पेण िवhोही किव \nछल, जकर पहचान करब अ◌ा समी'ा करब आवÃयक अिछ.  \n  \n    \n    \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय    ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n    पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n1. योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक ““ ““िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी”” ””-- --    एकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकता    2. 2. 2. 2. \nकेदार कानन-  मधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचना-- --oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव    3. 3. 3. 3. कनLल (डाpटर ) कीितLनाथ झा-\n मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ \n1 \nयोगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक योगेUh पाठक ““ ““िवयोगीिवयोगीिवयोगीिवयोगी”” ”” \n  \nएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकताएकैसम शताnदी मे घसल अठ[ीक ासंिगकता \n घसल अठ[ी किवताक रचना क ायः सात-आठ दशक बीत गेलैक। ओिह समय अठ[ीक मोल बहुत बेसी \nछलैक। आठ आना मे चािर पच सेर चाउर कीनल जा सकैत छल। घसल अठ[ी हमहू देखल अिछ, ओ \nदू तरह चिलत छल -  एक तS वा0तिवक अठ[ी जे बहुत पुरान भS  गेला सॕ ओकर छपलाहा िकछु अंश \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n31 \n \nमेटा जाइत छलैक आ दोसर जे सही मे नकली छल से अठ[ीक आक ारक कोनो अUय धातुक टुकड़ा जािह \nमे िकछु छपले निह रहैत छलैक। नेतघ¾ू लोक एहेन िस¹ा साधारणतः राितक अUहार मे चला लैत छल। \nपिहल कारक िस¹ा चलेबा मे ओतेक क³ निह होइत छलैक कारण िकछु छाप तS रिहतिह छलैक मुदा \nदोसर तS सोर फोर ठकी छलैक। ओ िस¹ा रिहतिहं निह छलैक। \nकिवता मे समाजक एकटा िच*ण अिछ। ओिह समयक समाज मे भुटकुन बाबू छलाह िजनका लेल हgया \nकेनाइ मामूली बात छलिUह कारण हुनका दरोगाक बरदह0त ात छलिUह - \n“कै खून पचौलिन ई बंडा \nरोइयॲ न भंग \nयुग युग दरोगाजी जीबथु”। \n  \nभुटकुन बाबू दरोगा क खुआ िपया कए अपना प' मे रखैत छल ाह। िकयो दरोगा आबथु, भुटकुन बाबूक \nओतए सॕ डाली हुनका पिहनिहं पठा देल जाइत छलिUह। मधुपजीक समयक भुटकुन बाबू जमीन जथा बला \nसामंत छिथ। हुनकर अपन अहंकार छिन - \n“बिनहारक दS कए उिचत बोिन, \nकुल मे लगाएब की हमिहं दाग?” \n  \nआइ एकैसम शताnदीक दोसर दशक मे यिद समाज पर दृि³पात करी तS 0प³ भए जाएत जे कतहु िकछु \nनिह बदललैक अिछ। ढंग ओएह छैक, हॕ कने रंग बदिल गेलैक अिछ। गामक भुटकुन बाबू क आब मखना \nखबास निह रहल होिUह मुदा बाहुबली लोक अपना संग हॕसेरी रिखतिहं छिथ, जे देखबा मे “कुिलशहुँ सॕ \nककLश भीमकाय” रिहतिहं अिछ आ जकर आतंक जनसाधारणक लेल मखनाक चाट सॕ बेिसये घातक होइत \nछैक। भुटकुन बाबूक चोला बदिल गेलिUह अिछ। जमीन जथा बला सामंत सॕ बदिल आब ओ नेता आ \nठीकेदारक ½प धs लेलिUह अिछ। ओ नेता-ठीकेदार, जे बात बात पर दरोगा क बदली करबा देबाक धमकी \nदैत अिछ, तकरा दरोगा कोना निह मदिद करतै? ओकर अपन िहत साधन सेहो ओही नेता-ठीकेदारक संग \nदेला मे होइत छैक। \nअठ[ीक मोल आब निह रहलैक। पिरवितLत ½प मे पचास पैसाक िस¹ा सेहो ब[े भS  गेल। मा* सरकारी \nखाता पर चालू छैक। यिद ेय मूयक बराबरी करी तs सािठ सिर साल पिहलुक अठ[ी एखनुक दू सौ \nटाकाक समतुय भs जाएत। एखन समाज मे जन बोिनहारक Uयूनतम बोिन सेहो दू सौ सॕ कम निहए छैक।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n32 \n \nएहेन ि0थित मे पच सौ टाकाक नकली नोट मधुप जीक घसल अठ[ीक तुलना मे राखल जा सकैत अिछ। \nआब कपना किरयौ जे गाम घरक िकयो बाहुबली (आ िक िकयो आने नेतघ¾ू लोक, नेताक चमचा आ िक \nठीकेदार) सझू पहर दूटा जन क बोिनक ½प मे पच सौ टाकाक नोट देलिखUह ई किह जे चौक पर भजा \nकए दूनू बिट िलह। चौक पर ओ नोट निह भजलैक कारण ओ नकली छलैक। एहन ि0थित मे यिद ओ \nनोट घुरेने हुनका लग आओत तs की ओ 0वीकार कs लेिथUह जे स¶भवतः हुनके देबा मे भूल भेल हेतिUह \nआ नोट बदिल देिथUह ? के 0वीकार करत अपन ई गलती ? आ गलती भेलैक कोना जखन जािनये कए \nकएल गेलैक ? \nमधुपजीक बुचनी अUयायक तीकार करैत अिछ - \n“मािलक, हम कजL न छी मॕगैत, \nअथवा निह एलहुँ भीख हेतु, \nउपजले बोिन टा देल जाए…” \n  \nमुदा फल की भेटैत छैक ? मखनाक लात घूसा आ बेहोस भs कए खिस पड़ला पर फेर भुटकुन बाबूक \nबतक हार। बुचनी भागमUत छल, क³ सॕ मुिpत भेिट गेलैक। सोिचयौक यिद ओिह िदन ओ मरैत निह आ \nअपंग भs जाइत तखन ओकर िजनगी केहन बोझ भs जइतैक ? अथवा यिद अपने ओ मिर जाइत आ बµचा \nटुअर भs कए जीबैत रिह जइतैक ? मधुपजी अपन नाियका क ओिह क³ सॕ बचा लेलिखUह - \n“बस एक बेर अ0फुट Uदन \nिशशु संगिहं बुचिनक मुpत सृि³” \n  \nमुदा कतेको एहन “घसल िजनकर अदृि³” बुचनी सन भा²यशाली निहयो भs सकैत अिछ। \nआजुक जन बोिनहार कतए जा कए नािलस करत ? एखनहु समाज ओिहना छैक जे दरोगा तs पैघ बात, \nिसपािहए ओकरा थाना पर टपए निह देतैक। उनटे झूठक कोनो अपराध बना कए दश लाठी मारबो करतै \nआ बेसी टट करत तs ओकरा हाजतक भीतर ब[ सेहो कs  देतैक। आ तकरा छोड़बै लेल फेर ओएह नेता \nजीक सहारा। \nभुटकुन बाबूक घमंड आ बेइमानी पोिषत छलिUह å³ शासनक कारण। आ शासनक å³ाचार बढ़बे केलै \nअिछ, बहुत बेसी बढ़लैक अिछ। नकली नोटक oयवसाय जे फिर आ फुलाए रहलैक अिछ से िकएक ?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n33 \n \nनवका भुटकुन बाबू अथत् ठीकेदार साहेब यिद पूरा बोिन दs देिथUह तs बूझू जमाना उनिटए गेलैक। सब \nजनैत छी मनरेगा मे कतेक पर औंठा छापल जाइत छैक आ कतेक हाथ पर देल जाइत छैक। बोिनहारक \nउिचत बोिन एकटा साधारण िकसान भले दs दैत होइक, ठीकेदार तs कतहु निहए दैत छैक। \nघसल अठ[ी क एखनहु ठौर निह भेटलैक अिछ। ओ एखनहु ओिहना  बौआ बौआ कए गािब रहल अिछ “हम \nकतए जाउ, अबल¶ब पाउ ?” आ बुचनीक बेटा बेटी नाती पोता खिट रहलैक अिछ आ हाथ मे पच सौक \nनकली नोट लेने दोकाने दोकान बौआ रहलैक अिछ। जेना समय ठाढ़ भs गेल होए।   \nमधुपजीक ई रचना काल िनरपे' भs  गेल। काल बीतैत रहल मुदा रचना सिदखन अपन ासंिगकता बनौने \nरहल। \n------ \n  \n2 \nकेदार कानन \n मधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचनामधुपक रचना-- --oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव oयिpतgव \n( आलेख- मधुप अिभनंदन Æंथसँ साभार) \n  \nकृितक िवराटता आ ओकर गह-गहमे भरल सौUदयLक ½परािश, मानवीय कvणा आ ओकर पोर-पोरमे भरल \nहृR0पशØ तरलता, Vृंगार आ ओकर अंग-अंगमे भरल चमक-दमकक किव काशी काUत िमV \"मधुप\" मैिथली \nकाoय-सािहिgयक अिÒतीय आ अपना ढ़ंगक एकसर किवक ½पमे 0थािपत छिथ। \nजिहना मेिथली गR-सािहgयक लोकिय बनयबामे ो. हिरमोहन झाक अUयतम 0थान छिन, ठीक तिहना \nमहाकिव िवRापितक बाद मधुपे जीक गीतक ई महgव ात छैक जे अपन लोकियता आ अपन गेयधिमLताक \nबल संपूणL िमिथलjचलक लोककंठमे रिच-पिच आ बिस गेल। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n34 \n \nई मधुपजीक अिÒतीय ितभाक पिरचायक िथक जे ओ ायः एखन धिर पRेमे सभ िकछु िलखलिन, एतए \nधिर जे आन-आन सािहिgयक बंधु-बjधव लोकिनक ओ प*ो पRबÐे िलखलिन। एकरा कम महgवक बात नै \nबूझक चाही। \nमधुपजीक किवताक िवषय-व0तु आ िशप-शैली आ काoयगत िविश³ता शुvहेसँ oयापक आ अनेक धारामे \nभािवत रहलिन, इएह कारण िथक जे हुनक काoय-संपदामे अनेक ढ़ंगक नव-नव योग आ िविभ[ धारा आ \nिदशाक किवता सभ भेटैत अिछ। \nमैिथलीक आलोचक लोकिन (?)क मैिथलीमे िलकल मधुपजीक िफमी पैरोडी अथवा ओिह कारक हुनक \nअनेक गीतमे भने िवशुÐ सािहिgयक तgव नै भेटैत होिन मुदा ओदा ओिह कारक अनेक गीत सभक \nलोकियता आ लोकानुरंजकताक अनठाओल अथवा िबसराओल नै जा सकैत अिछ। अपना ढ़ंगक ओ गीत \nसभ मैिथलीमे एकदमसँ फराक भऽ अपन 0थान सुरि'त बनौने अि छ। \nमधुपजीक महgव एहू लेल अिछ जे ओ संपूणL मैिथली सािहgयमे थम आ एकसर ओहन किव छिथ जे तमाम \nहेय, ितर0कृत आ काoयसंसारक अछोप-अजाित िवषय-व0तुक अपन किवताक िवषय सेहो बनौलिन आ हुनक \nओ सभ किवता व0तुतः मानवीय क½णा आ वेदनासँ ओत-ोत अिछ। एिह संगमे मुकन पितत पीक, छुतहर \nआ सारा परक तुलसी आिद किवताक देखल जा सकैत अिछ। \nदोसराक दुखसँ उgप[ क½णाक भावनाक अिभoयिpत िहनक काoयमे बहुत भेल अिछ। इएह कvणाक \nभावनाक अिभoयिpत िहनक काoयमे बहुत भेल अिछ। इएह क½णाक बावना समािजक 'े*मे मानवतावादी \nिवचारक जUम दैत अिछ। oयावहािरक जीवनमे सेहो जीवनक िवषमता आ असारताक अनुभूितसँ क½णाक \nभावना उgप[ होइत अिछ। आ एहू पृÉभूिममे िहनक अनेक रचना क जUम भेल अिछ। \nबहुआयामी ितभाक अíुत ½प धनी मधुपजी एक िदस अgयUत सहज आ सरस आ लोकÆाî गीत िलखने \nछिथ तँ दोसर िदस जिटल आ दुहूह छंदमे तgसम शnदक योग कऽ सेहो अनेक गीतक रचना केने छिथ। \nभने मधुपजीक एहन अनेक रचना लोकियताक निह ात कयलक मुदा एिह संगे दू मत निह जे एहन \nहुनक सभटा रचना िवÒUमंडलीक बीच बेस चिचLत आ शंिसत रहल अिछ। \nकृितक िवराटताक किव मधुप अपन अनेक गीतमे कृित-सौUदयLक िच*क िचि*त केने छिथ। कृित संबंधी \nहुनक गीतक पिढ़क कतहुँ ई निह बुझाइत अिछ जे आयाितत भाव-बोधसँ हुनक गीत दबल अिछ अिपतु \nकृितक उUमुpतता आ oयापकताक बोध हुनक गीत सभमे अनायासे दबल कट होइत अिछ। िहनक \nकृितसँ संबंध गीत सभ अपन 0वाभािवक ½पमे िवकिसत होइत अिछ। कृित मधुपजीक किवता संसारमे \nमा* कृित-ए निह रहैत अिछअिपतु कृितक अनेक-अनेक ïोत, अनेक-अनेक अथL आ अनेक अनेक संदभL \nकट होइत अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n35 \n \nमधुपक काoय-संसारमे Vृंगािरकता भरल पड़ल अिछ िकUतु ओिहमे एकटा सहज 0वाभािवकता आ िनÃछलता \nभेटैत अिछ आ त ओकर रसानुभूित पाठकक आािदत करैत अिछ। ई Vृंगािरकता पाठकक भीतर कोनो \nतरहक िवकार आ पापक जUम निह दैत अिछ अिपतु काoयमय Vृंगािरकता पाठकक मु²ध आ मोहने रहैत \nअिछ। \nिहनक अनेक गीत रचना पारंपिरक ढ़ंगक अिछ तँ अनेक गितशील रचना सेहो अिछ। छोट-छोट। \nरमनगर। बहुत सहज। बहुत लोकिय आ सरस। सं0कृतक पंिडत रिहतो िहनक पjिडgय िहनक \nगितशीलतामे कतहुँ अवरोध बिन ठाढ़ निह भेल। \nिहनक अनेक कथाकाoयमे सभसँ बेसी चिचLत आ शंिसत भेल िहनक \"घसल अठ[ी\"। समािजक जीवनक \nिवhूपता आ कु½पता, सामंत आ सवLहाराक असमानता आ िवशाल खािध, गाम-घरमे जन-हरबाहक दुःि0थित, \nओकर सभहँक जीवनक नारकीयता, मजूरक पोर-पोरमे ग0सल दुख आ oयथा आ क½णाक िच*ण घसल \nअठ[ीमे अपन 0वाभािवतक संग oयंिजत भेल अिछ।किवताक अंितम पित पाठकक मोनक भयंकर अवसाद \nआ गंभीर कvणासँ भिर दैत अिछ, जखन मधुपजी ओिह घसल अठ[ीक  िनराVायता आ िनथLकताक िच*ण \nकरैत कहै छिथ— \nसिवषाद हासमे चUhमाक \nओ घसल अठ[ी बािज उठल: \nहम कत’ जाउ \nअवल¶ब पाउ \nके शरण? \nघसल जिनकर अदृि³! \nएिह सभहँक अितिरpत मधुपजी महाकाoय सेहो िलखलिन आ हुनक एिह महाकाoय \"राधा-िवरह\"क १९७० ई.क \nसािहgय अकादमीक पुर0कारसँ पुर0कृतो कएल गेल। \nमधुपजी सािहgयकारक एकटा िविश³ वगLक अपन ेरणा, अपन सेजUयता आ अपन oयवहार-कुशलतासँ ेिरत-\nउgसािहत केलिन आ तकर पिरणाम िथक मैिथली सािहिgयक अनेक महgवपूणL oयिpतgव यथा मिणपÞ, िकसुन, \nबहरड़ आ अणु आिद। \nअंतमे हम भीमनाथ झाक िन¡िलिखत पित हमरा मधुपजीक काoय-संसारक िवषयमे बहुत सटीक आ संगत \nलगैत अिछ--\"मधुपक काoय-समुh िथक-- मधुपक काoय आ समुh- अgयंत िवशाल भंडार िथक, जािहमे जएह \nताकब सएह टालक टाल भेटत\"।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n36 \n \n3 \nकनLल (डाpटर ) कीितLनाथ झा \n  \nमधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ मधुपजी हमरा िकएक मन पडैत छिथ \nमधुपजी मैिथली सािहgयक िवभूित छलाह से के निहं मानत. मधुपजी मैिथलीक चार-सारक हेतु बेहाल, थम \nपीढ़ीक िसपाही छलाह सेहो िनिवLवाद. ओ अपन रचना सं मैिथली सािहgयक ततेक समृÐ केने छिथ जे हुनक \nशंसा म बहुतो िकछु कहल गेल अिछ आ बहुतो कहब बjकी अिछ. मधुपजीक हम िकरणजीक ओतय देखने \nअवÃय िछयिन मुदा हुनका सं हमरा oयिpतगत पिरचय तं निहएँ छल. मधुप जीक किवता सं पिरिचत हेबा सं \nपूवL हम मधुपजीक   नाम सं पिरिचत भेलहुँ . कारण सािठक दशकम ओ सुपिरिचत किवक   ½पम ितिÉत भ \nचुकल छलाह, आ मैिथली किव लोकिनक जं कतहु चच होइक तं मधुपजी अÆग¯य होिथ  . पछाित, हाइ \n0कूलक मैिथली पाðय-पु0तक म मधुपजी किवता 'घसल अठ[ी' पढ़लहुं. ओ किवता ततेक सुपिरिचत छैक \nजे कतेको गोटे ओिह किवताक   प' -िवप'म अपन अिभमत देने होिथ से संभव. मुदा, राजनै ितक \nिवचारधाराक बखेड़ा सं दूर किवताक भाषा आ ममL0पशØ चिर*-िच*णक गप हो तं 'घसल अठ[ी' किवता \nपिढ़ सहृदय मनुpखक आंिखम नोर अवÃय आिब जयतैक. मुदा, हम सोचै छी , मधुप जी हमरा िकएक मन \nपड़ैत छिथ ? सgय पूछी तं मधुपजी हमरा 'घसल अठ[ी'क कारण  निहं मन पडैत छिथ. मधुपजीक 0मरणक \nअसली कारण अिछ हुनकर िलखल मैिथली लोकगीत, जे 0वतः हरबाह- चरबाह सं ल कय िवदेÄर-कुशेÄर \n0थान जेबाबाली िकशोरी धिरक कंठ सं अनायास वािहत होमय लगैत छल . त मैिथली गीतक लोकिय \nबनेबाले  मधुपजी  िहंदी िसनेमाक लोकिय गीत सबहक तजL पर सेहो गीत सब बनौलिन. ओ सं0कृतक \nिवÒान छलाह, हुनका महाकाoय िलखबाक कपना आ सामयL छलिन . तथािप मधुपजी मैिथली लोकगीत िदस \nिकएक वृत भेलाह . हमरा जनैत, मधुपजी िवRापितएक पर¶पराक किव छलाह. हुनका बूझल छलिन, जन-\nबोिनहार, आइ-माइ लोकिन ने िवRापित पुvष-परी'ा पढ़इत   छिथ आ ने हुनका लोकिनक कीितLलता वा \nकीितLपताका सं कोनो सरोकार छिन. मुदा, मिहस पर बैसल मिहसबार िबदेÄरक बाट म 'कखन हरब   दुःख \nमोर हे भोलानाथ ' ओही  तUमयतासं गबैत अिछ जेना कोनो चानन-ितलक धारी पि¯डत गबैत छिथ. त \nलोकभाषाक चारक हेतु  मधुपजी   लोकगीतक  लोकिय िवधा क सेहो संपोिषत केलिन. आजुक िमिथलjचल \nम दुगपूजा-दसमीम  जखन ' मुंह खोल' मुंहबे म डाल दी' सन-सन वीभgस गीतक अनवरत अ³याम चलैछ, \nनेपालक मैिथली टीवी चैनल सब पर पंजाबी गीतक तजLपरक  िवकट गीत सब सुनैत छी आ  मैिथली \nलोकगीतक दुदLशा देखैत छी तं 'राधा-िवरह' महाकाoय क णेता महाकिव क संग-संग, 'पंचमेर' आ  'टटका \nिजलेबी' सन गुटका गीतमाला िलखिनहार लोककिव मधुपजी सहजिहं मन पड़ैत छिथ. \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n37 \n \n             \n  \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n  \n1. जगदीश चUh ठाकुर  ‘अिनल’- मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर,, ,,िमिथलामेिमिथलामेिमिथलामेिमिथलामे 2. आशीष अनिचUहार-\n oयंग  िनबंध  ““ ““ .. ..मम मम”” ”” \n1 \nजगदीश चUh ठाकुर  ‘अिनल’ \nमधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर मधुपक गीत अमर,, ,,िमिथलामेिमिथलामेिमिथलामेिमिथलामे \n‘मधुप’जीक नाम सुिनते मोन पिड अबैत अिछ हुनका Òारा  िलखल कतेक पjती सभ : \n‘ओ घसल अठ[ी बािज उठल हम कत’  जाउ....’ \n‘सुvज डुबैत भैया केर तािक बिटया \n बिह गेल कमला बलान हे...’ \n‘हम जेबै कुसेसर भोर, रंिग क’ ठोर....’ \n‘कलबल क भोरे-भोरे ई कोमलjगी औंघेले एली \nचॱिक चुपे...’ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n38 \n \nमधुपजीक सािहgय-संसारक एक अवयव गीत मा*पर एखन चचL क’रहल छी । \nिसनेमाक गीतक भासपर मधुपजीक गीत सभ  ‘टटका िजलेबी’ आ ‘अपूवL रसगुला’नामक    पुि0तका मे कािशत \nहोइत छल । बादमे ‘चॱिक चुपे’ नामकसंकलन-पोथीमे बहुत रास गीत सभ आएल।  ई गीत सभ बहुत \nलोकिय भेल ।  पढल-िलखल लोक आ अनपढो लोक सभ गायक लोकिनसं फरमाइस क’क’मधुपजीक गीत \nसुनैत छलाह आ आनिUदत होइत छलाह । \nमधुपजीक   Vृंगारोक गीत सभ 0तरीय रहैत छलिन । \nमैिथल युवा-युवतीवगLमे िसनेमाक गीतक भावक िवvÐ मधुपजीक गीत सभ एकटा सशpत ह0त'ेप छल \n। िसनेमाक गीतक धुन केहनो हो ओकर भासपर   मैिथलीमे गीत लीिख देब मधुपजी लेल सहज आ \n0वाभािवक होइत छलिन।  मधुपजी एिह तरहक गीतक रचना कए मैिथलीक लोकियता बढौलिन।  गीतमे िब¶ब \nमौिलक रहबाक कारण गीतक अपन आकषLण होइत छलैक जे जन-सामाUयक क¯ठमे 0थािपत भ’ जाइत \nछल।  एकर अितिरpत सोहर,समदाउन, लगनी, उदासी आिदक भासपर सेहो नव गीत लीिख ओिह भास  सभमे  \nनवजीवन,नव उज  भरलिन । \nमधुपजी डेढ हजारसं बेसी िविवध गीतक रचना केने छिथ । \nई गीत सभ िन¡िलिखत छोट-पैघ आठ टा पु0तकमे कािशत भेल अिछ : \n1.अपूवL रसगुला \n2.टटका िजलेबी \n3.पचमेर \n4.गीत मंजरी \n5.चॱिक चुपे \n6.बटसािव*ी \n7.िबदा गीत \n8.बोल बम \nगीतक  अकािशत पोथी सभ िन¡िलिखत अिछ : \n1.िवनयjजिल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n39 \n \n2.दुलहा रे नंगटे नाचय \n3.गंगा गीतामृत \nएकर अितिरpत दुग सतसतीक अनुवादक पोथी ‘दुग सतसती मैिथली सुधा’मे तेरहो अñयायक आर¶भमे एक-\nएकटा ñयान गीत छिन। \nमधुपजी अपन आgमगीतक  शीषLक रखलिन  ‘मधुच’जािहमे कvणाक वाह अनुपम अिछ । \nगीत सबहक वगØकरण मुÈयतः  4 भागमे क’ सकैत छी : \n1.Vृंगार \n2.कvणा \n3.भिpत \n4.अUय-सामािजक सरोकारक गीत । \nमधुपजी सभ देवी-देवता पर गीतक रचना केने छिथ जकर संÈया 500  सं कम निह छिन । सभसं \nबेसी गीत  िशव पर छिन । \n26  टा गीत राम पर छिन । \nसामािजक िवषमता पर  िलखल गीतक संÈया सेहो बहुत छिन । \nमधुपजीक गीतक स¶बUधमे िकछु समी'क लोकिनक मत एिह कार oयpत कएल गेल अिछ : \nो. रमानाथ झाक अनुसार : \n‘मधुपजीक गीत रचनामे कृ³ता ात छैिUह,िकUतु िहनक गीतक लोकियता भाव-भाषाक सरलता ओ \n0वाभािवकतापर आधािरत निह अिछ, लोकियताक कारण  िथक ओकर संगीताgमकता एवं ि◌च*ाgमक होएब। ई \nनव-नव लय, नव-नव तजL पर रचना करैत रहैत छिथ जे िहनक रचनामे अUतभूLत कृि*म भाव-िवUयासक \nआवरणक कायL करैत अिछ,दोषक झjिप दैत अिछ।’ \nरमानाथ बाबू आगj िलखैत छिथ : ‘लोकगीतक पिहल धमL िथक सहजता ओ 0वाभािवकता। से रहनिह \nसाधारण जनताक बीच ओकर वेश भ’ सकैछ।  आ ई तgव मधुप णीत लोकगीतमे चुरतासं ात अिछ।’ \nमधुपजीक  िशव िवषयक लोकगीतक संगमे शैव सािहgयक समथL समी'क डा.Vी रामदेव झा कहैत छिथ :  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n40 \n \n‘मधुपजी नवीन-नवीन लय, छUद ओ भावख¯डक आधार बनाय  िशवगीतक रचना करैत रहलाह अिछ \n।.....कीतLनक हेतु उपयुpत ढोल-झािलपर गेय धुिन सभक पÐितपर बहुतो िशवगीतक रचना कयलिन \nअिछ।  मिहला क¯ठमे, गाम-गामक कीतLन म¯डलीमे, गायक ओ नटुआ सभमे, Æामीण नाटकक रंगमंचपर, 0कूल \nकालेजक छा*गण Òारा आयोिजत सj0कृितक समारोहमे मधुपजीक  िशवगीत  सुनल जा सकैत अिछ ।’ \nमैिथली सािहgयक इितहास लेखक डा.दुगनाथ झा ‘Vीश’क अनुसार : \n‘िशपक 'े*मे मधुपजी लोकगीत काoयक सरल भाषा  शैलीक   अितिरpत चमgकारपूणL आलंकािरक   भाषा शैलीक \nसेहो योग कएल जािहमे मुÈयतःचमgकारपूणL अनुास ओ यमकक पाि¯डgयपूणL शnद िवUयासक छटा िदस \nकिवक िवशेष  ºयान अिछ। िकUतु मधुपक सवLVेÉ ओएह रचना िथक जे सरल सहज भाषामे िलखल गेल \nअिछ ।’ \nडा. वèज िकशोर वम ‘मिणपÞ’ िलखैत छिथ : \n‘मधुपजीक अUतर-वीणा मने कोनो नीक धुन सुिनतिह झंकृत भ’ उठैत छिन्। ओइ झंकारक ओ तखनिह \nमैिथलीक गीतपंिpतमे बािUह दैत छिथन ।.....ओना धुन जे अरबिध क’ मjगल-चjगल होइ, िकUतु गीतक िब¶ब \nरहैत छैक मौिलक। ई लोक जीवनक 'णक साकार क’  दैत छैक   आ नटुआ-सुलभ छैक। एहेन गीत सभमे \nजेना मधुपजी पुरान धारक मैिथली-िचUतनक तटपर साधना कयने होिथ।’ \nडा.ेम  शंकर िसंहक अनुसार   : \n‘किवचूडामिण मधुप नवगीतकारक आिद गुv कहल जा सकैत छिथ। आधुिनक तजLपर िलखल मधुपजीक गीत \nिवRापितक उपराUत सविधक लोकरंजन कयलक।’ \nVी कुलानUद िमVक मत छिन : \n‘िनिÅत vपसं गीतकारक vपमे मधुपजी सभसं अिधक सफल भेल छिथ। मधुपजीक गीतकार हुनक किवक \n0थापनामे सहायक भेलिन ।.....ई 0प³ थीक जे जं हुनक गीत रचना सभ लोकिय निह भेल रिहतिन तं \nहुनक किव oयिpतgवो एतेक आदरणीय िकंवा oयापक निह भेल रिहतिन।’ \nयुवा वगLक बीच मैिथलीक आकषLणमे िनरUतर वृिÐ करैत रहबाक लेल मधुपजी िफमी गीतक धुनपर गीत \nलीिख क’ छोट-छोट संकलनमे कम पाइमे गायक,पाठक आ मैिथली ेमी लोकिनक बीच उपलnध करयबाक \nयासमे लागल रहलाह। ओ एकर िचUता निह केलिन जे एिह लेल िवÒान लोकिनक ितिया केहेन हेतिन । \nमधुपजी गीतक अितिरpत मुpतक काoय, कथा काoय, बUध काoय, सं0मरणाgमक काoय, शि0त काoय, शोक \nकाoय,अनुवाद आिदसं मैिथली सािहgयक भ¯डार भरलिन जािह लेल िविभ[ सं0था Òारा शंिसत आ पुर0कृत \nसेहो कएल गेलाह । मुदा जं मा* गीते िलखने रिहतिथ तइयो िमिथलाक जनमानसमे आ जन सामाUयक \nक¯ठमे अमर रिहतिथ ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n41 \n \nहमरा आदरणीय Vी ‘अमर’जीक िन¡िलिखत कथन नीक लगैत अिछ  ‘ \n‘.....यRिप गोिवUद दास झा तथा चUदा झाक गीत सेहो जनक¯ठमे चुरतासं चार पौलकिन, िकUतु िवRापित \nजकj जनसामाUयक क¯ठहार निह बिन सकलिन । तािह दृि³एं मधुपजीक पदक जे लोकियता ात भेलिन \nसे िहनका ‘अिभनव िवRापित  ’ कहयबाक उपयुpत िसÐ करैत छिन । \nमधुपजीक मुह हुनक  गीत  ‘बातरससं छी तबाह, निह बातक रस अिछ...’ सुनबाक सुअवसर ात भेल अिछ \nकोइलखमे िवRापित 0मृित पवLक अवसरपर । \nओिह अवसरपर हुनक मैिथली-ेमक अनुभवक 0मृित एखनहु हुनका ित असीम VÐासं भिर दैत अिछ । \nहृदयसं िनकलैत अिछ : \n‘ कत तोर करब बडाई..’ \n  \nसUदभL पोथी : Vी काशीकाUत िमV  ‘मधुप  ’ पर Vी चUhनाथ िमV  ‘अमर’ Òारा िलिखत आ सािहgय अकादमी \nÒारा 1994  मे कािशत पोथी । \n  \n२ \nआशीष अनिचUहार   \n  \noयंग  िनबंध  \n““ ““ .. ..मम मम”” ”” \nजेना जीव-जंतुक  अनेक  योिन  होइत  छै।  तेनािहते मं*ी-\nसं*ीक  सेहो अनेक  योिन  होइत  छै।  मनुख  सेहो जUम  आ मरणक  चमे फँसैत  अिछ  तँ मं*ी  सभzवाइन  आ िरजाइन  केर  च\nमे।  जेना मनुखक  बहुत  रास  नाम  होइत  छै तेनािहते मं*ीक  सेहो बहुे नाम  होइत  छै।  िकछु नाम  काजक  अधारपर  होइ \nत छै तँिकछु शारीिरक  ल'णपर  तँ िकछु नाम  िकछुपर।  ाचीन  कालमे जेना-जेना सं0कृत  पसरैत  गेल  तेनािहते-\nतेनािहते ओकरा स¶हारब  किठन  भऽ  गेल।  ठीक  तेहनेहालित  मं*ी-सं*ीक  नामावलीक  भऽ  गेल  अिछ। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n42 \n \nाचीन  कालमे पािणनी सू*  ½पमे सं0कृतक बािUह  देला तेनिहते आधुनिक  कालमे हम  अपनाक नव  पािणनी मािन  आइ-\nकािò  मं*ी-सं*ीक  नामावली 0तुतकेलहुँ।  आब  चूँिक  एखनुक  समयमे केकरो लग  फुरसित  नै छै जे ओ सू*क  टीका-\nभा×य  करत।  तँए  ऐठाम  हम  अपने टीका ओ भा×य  0तुत  कऽ  रहल  छी(ओना सू*  भा×यमे बहुत  रास  केटेगरी छूिट  जाएत  \nजेना मेह  मं*ी,  िसÐ  मं*ी,  बंध  मं*ी  आिद  तँइ  आब  हम  अित  महgवपूणL नामावली सभहँक  दशLनकराबी....) --- \n  \n1)  िदनक  गरीब  आ रातुक  धिनक  जकर  असीिमत  वचनसँ तृत  होइत  छिथ, अथवा खाली पेट  जकर  परम  पिव*  शnद, \nधातु, अलंकार  आिदसँ भिर  जाएअथवा, जकर  मूँहक  शnदेसँ सभ  सम0याक  समाधान  भऽ  जाए  से वचन  मं*ी  भेल। \n2)  जे लोक  समाजक  नामपर  अपन  ओ अपन  गॲितया आिदक  िवकास  करए, अथवा जकर  शासन  कालमे समाजक  िवकास \n ओ गित  vिक  जाए  अथवादुराचारी सभहँक  गित  हुअए  से गित  मं*ी  छिथ। \n3)  ओहन  लोक  जे अपन  ितमा मू्ितLक बाग-\nबगैचा, चौराहा, आिदपर  लगाबिथ।  अथवा, ओहन  लोक  जे समाजक  िवकासक नकािर  ितमा आिदक  िनमणपरoयय  करए \n से ितमा मं*ी  भेल। \n4)  ित  शnदसँ सजल  आन  शnदक  मािलक  सेहो मं*ीक  कािबल  होइत  छिथ  जेना जे लोक  छह  जक मुÈयमं*ी  पदक  मय\nदा तेयािग  कोनो युवा लड़कीक  छहजक जासूसी कराबिथ  से ितछाया मं*ी  छिथ।  जे लोक  सिदखन  ितवादे टा कऽ  अ\nपन  वा अपन  लोकक  िवकास  करिथ  से ितवाद  मं*ी  छिथ, ितरोधमं*ी  सेहो किह  सकै िछऐ  कहबाक  लेल  ितिया मं*ी  \nसेहो किह  सकै िछऐ।  जे लोक  खाली ितशोध  लेल  बैसल  रहिथ  से ितशोध  मं*ी  छिथ, अथवापिहलुक  सोधल  पद  ओ ख\nजानाक फेरसँ सोिध  लेिथ  से ितशोध  मं*ी  छिथ।  ऐ खंडमे बहुत  रास  संभावना छै जेना ितदेह  मं*ी,  ितदान  मं*ी,  ितिद \nन मं*ी,ितरास  मं*ी  आिद-\nआिद।  ऐठाम  सभहँक  भा×य  संभव  नै।  ओना ऐ खंडक  सभसँ शिpतशाली \"ितफल  मं*ी\"  छिथ।  भोटक  िरzलटक  बाद  ज\nनताक सेहो आसा-िवप'ीक  सेहो सभक अपन-\nअपन  कमLक  ितफल  भेिट  जाइत  छै।  िकयो ऐ मं*ीक  कोपसँ बिच  नै पाबैए  आ जे बिच  जाइए  तकरा लेल  तँ भगवान  5ब\nखL देने छिथन।  ऐ खंडमे ितिबंब  नामक  मं*ी  पद  सेहो महgवपूणL अिछ।  जे लोक  चुनावसँ पिहने आ चुनावक  बाद  िबंब  िन \nधरणमे िनपुण  छिथ  से ऐ मं*ीपदक  अिधकारी छिथ। \n6)  जे लोक  िवदेश  åमण  कऽ  खाली पोज  करिथ  आ देशक िरzलट  सु[ा  भेटै से पोज  मं*ी  बिन  सकै छिथ।  एकरा 0ता\nव मं*ी  किह  कऽ  भारतीयकरणकऽ  सकै छी। \n7)  लोक  सभा ओ िवधान  सभामे जे उर  देबाक  बदला जे जनतासँ ã  पूछिथ  आ जनताक  मूँह  बंध  कऽ  देिथ  से ã  मं*ी  \nछिथ। \n8)  जे लोक  जनताक  बीच  योजना सभहँक  लाभ  साद  ½प बिट  सकिथ  आ अंतमे अपने ओकर  पूणL भोग  करिथ  से साद  \nमं*ी  छिथ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n43 \n \n9)  जे खाली थम-थम  मने इितहासमे अपना-\nआपक पिहल  घोिषत  करऽ  से थम  मं*ी  बिन  सकैए।  ओना ऐ मं*ी  पद  लेल  क¶पीटीशन  बहुत  कड़गर  छै आऐ  लेल  बहुत  रा\nस कॲिचग  सेUटर  सेहो खुलल  छै।  बहुत  रास  लोक  ऐमे सफल  होइए  मुदा जे पिहनेसँ सािहgयकार  अिछ  से ऐ मं*ी  पदकक \nएकै बेरक  परी'ामेपािब  लैए। \nतँइ  सभ  'े*क  अलावे सािहgयमे ऐ मं*ी  पदक  बहुत  िडमjड  छै।  एकटा िख0सा िलअ-- \n एकटा गाम  रहै जैमे सभ  सािहgयकारे रहै।  मदLसँ जनानी धिर  सभसािहgयकार।  बµचासँ बुढ़बा धिर  सभ  िकयो सािहgयका\nर।  ओइ  गाममे सभ  क¶पीटीशन  लेल  मरै।  ओइ  गाममे िकयो कोनो किहयो 3 बजे भोरसँ पिहने िदसामैदान  नै गेल  रहै...  ब\nस एकटा बुढ़बा चािर  िदन  उपास  कऽ  कऽ  पचम  िदन  भुzजा फिक  लेलक।  आ दू बजे लोटा लऽ  कऽ  िवदा भऽ  गेल।  भोरे-\nभोर  सॱसेहला भऽ  गेलै जे ऐ गामक  इितहासमे फल महाकिव  पिहल  बेर  दू बजे िदसा-मैदान  गेला। \nहाले-\nिफलहालमे एकटा संगोÉी भेल  जकरा कहल  गेल  जे मैिथलीक  इितहासमे पिहल  बेर  \"सेब  संगोÉी\" भेल  अिछ।  हुनके मो\nतािबक  ऐ संगोÉीमे भाग  लेिनहारसभ  ितभागी किहयो सेब  नै देखने रहिथन।  सभक सेब  देखाओल  गेलै।  बताएल  गेलै जे \nसेबपर  छूरी कोना चलाओल  जाइत  छै।  कोना फक  कटल  जाइतछै।  फेर  हुनके मोतािबक ितभागी लोकिन  पिहल-\nपिहल  बेर  सेब  खेलिथ।  एहन-\n एहन  बहुत  उदाहरण  अिछ।  एकटा लोकक  ई बेमारी तँ बहुत  उपर  चिल  गेलछिन।  हुनका इंटरनेटपर  पिहल  हेबाक  बेमारी \nछिन।  आँिखक  सॲझा देल  सभ  सबूतक ओ इ²नोर  कऽ  दै छिथ।  हुनका मोतािबक  ओइ  समयमे हम  ई नै देखनेरिहऐ  तँए  ई प\nिहल  नै हएत। आब  हुनका के कहतिन  जे सरकार  ई अहक  आँिख  आ िदमागक  कमजोरी अिछ।  अ0तु िकछु गोटेक  ईहो \nदाबी करै छिथ  जेराजकमल  चौधरीक पिहले-\nपिहल  हमहॴ दा½  िपएिलयै।  िकयो ईहो कहै छिथ  जे ो. हिरमोहन  झाक पिहले-\nपिहल  हमहॴ पेशाब  करैत  देखिलऐ  आ तखने पिहलबेर  किहिलऐ  जे ई बµचा आगू बढ़त।  ई पिहल  हेबाक  च¹रे तेहन  छै जे \nएकटा बालक  2009मे बनाएल  nलागक डी-\nएिpटभेट  कऽ  कऽ  घोषणा केला जे हम2007मे nलाग  बनेने रही।  औ महराज  जँ बनेने रही तँ कमसँ कम  लोकक देखबाक  \nलेल  िलंक  तँ छोिड़  िदितऐ  ने।  कतेक  कहू ओना टटका-\nटटकी एखनेपता चलल  अिछ  जे एकटा युवा सािहgयकार  घोषणा केला अिछ  जे मैिथली सािहgयमे पिहले-\nपिहल  हमहॴ अंडा देिलऐ। \n  \nहेबाक  लेल  तँ आरो भऽ  सकै छिथ  मुदा जे ऐ सभहँक  जे धान  होिथ  से.................  ईहो िलखनाइ  ज½री छै की? \nऐ रचनापर अपन मंतoय रचनापर अपन मंतoय रचनापर अपन मंतoय रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@vide ggajendra@vide ggajendra@vide ggajendra@videha.com ha.com ha.com ha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n44 \n \n1. डॉ. अvण कुमार िसंह  -मधुपजीक मधुपजीक मधुपजीक मधुपजीक ‘‘‘‘घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी’’’’मे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतना 2. 2. 2. 2. आशीष \nअनिचUहार- िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद िनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद \n                                                                                                       \n1 \n               मधुपजीमधुपजीमधुपजीमधुपजीक क क क ‘‘‘‘घसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी’’’’मे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतनामे दिलत चेतना \n                                                                                                      डॉ. \nअvण कुमार िसंह \n                                                                                             एल. डी. सी. आई. एल., \n                                                                                                    सी. आई. आई. एल., मैसूर-6 \n                              \nपिरचय पिरचय पिरचय पिरचय \n    ‘िनरंकुशाः कवयः िनरंकुशाः कवयः िनरंकुशाः कवयः िनरंकुशाः कवयः’ क साथLक करैत संसारक कोनो बाधाक िबनु अंगीकार कएने, अपन इµछानुसार \nकाoयक सृि³-सजLन करयवला युगh³ा एवं युगï³ा किव चूड़ामिण काशीकाUत िमV ‘मधुप’ 0वभावत: \nजUमजात सार0वत ितभा-स¶प[ सं0कारेसँ आशुकिव छलाह। जािह व0तु पर नजिर गेलिन, भाव उमड़लिन, \nब0स, तकरा अपन लेखनीसँ भoयता दान कए देलिन। पं॰ सुरेUh झा ‘सुमन’सँ भािवत भए मैिथलीमे लेखन \nकायL ारंभ करयवला कलमक जादूगर मधुपजीक गीत िवRापितए जक िमिथलाक सभ अंगनामे सभ अवसर \nपर सुनल जाइत छल। एिह ठाम छलसँ अिभाय अिछ वLमान समयमे मैिथलीक व0तुि0थित। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n45 \n \nकािशत कृित कािशत कृित कािशत कृित कािशत कृित \n   मधुपजीक कािशत रचनाक सुिवधाक लेल िन¡ भागमे िवभािजत कएल जाए सकैत अिछ- \n1.     महाकाoय- राधािवरह राधािवरह राधािवरह राधािवरह(1969); मुpत मधुप मुpत मधुप मुpत मधुप मुpत मधुप(2006)। \n2.     गीतकाoय- अपूवL रसगुलाअपूवL रसगुलाअपूवL रसगुलाअपूवL रसगुला(1941); टटका िजलेबीटटका िजलेबीटटका िजलेबीटटका िजलेबी(1945); पचमेर पचमेर पचमेर पचमेर(1949); गीत \nमंजरी(1963); चॱिक चॱिक चॱिक चॱिक-- --चुपेचुपे चुपेचुपे(1968); िवदागीत िवदागीत िवदागीत िवदागीत(1973); बटसािव*ीबटसािव*ीबटसािव*ीबटसािव*ी(1975);  बोल बोल बोल बोल-- --बम बम बम बम(1981)। \n3.     मुpतक काoय- झंकाझंकाझंकाझंकार(1942); शतदल शतदल शतदल शतदल(1944); ता¯डव ता¯डव ता¯डव ता¯डव(1959); गंगातरंगावलीगंगातरंगावलीगंगातरंगावलीगंगातरंगावली(1974); \n                     मधुप मधुप मधुप मधुप-- --सतशतीसतशतीसतशतीसतशती(1982); पिरचय पिरचय पिरचय पिरचय-- --शतक शतक शतक शतक(1988)।      \n4.     कथाकाoय-  ि*वेणीि*वेणीि*वेणीि*वेणी(1945);  ि*कुशाि*कुशाि*कुशाि*कुशा(1958);  ÒादशीÒादशीÒादशीÒादशी(1979)। \n5.     सं0मरणाgमक आ आgमकथाgमक काoय- ेरणापुंज ेरणापुंज ेरणापुंज ेरणापुंज(1980)। \n6.     शि0तकाoय-  कोबर गीत कोबर गीत कोबर गीत कोबर गीत(1945)। \n7.     अनुवादकाoय- दुगसतशतीदुगसतशतीदुगसतशतीदुगसतशती, मैिथलीमैिथलीमैिथलीमैिथली-- --सुधासुधा सुधासुधा(1977)। \n  \nदिलत चेतना दिलत चेतना दिलत चेतना दिलत चेतना : : : : एक पिरचय एक पिरचय एक पिरचय एक पिरचय \n     धमLसू* तथा दोसर »ा¼ण पु0तकमे »ा¼ण, 'ि*य आओर वैÃयक छोिड़ सभ Vमजीवी जाितक शूh \nघोिषत कए देल गेल छल। महाभारतक अनुशासन पवLमे कहल गेल अिछ जे शूh मजदूर अिछ। शूh निह \nरहत तँ पिरVमक काज के करत? नृिसंह पुराणमे कहल गेल अिछ जे खेती-बारी शूhक काज िथक। ई \nिनिवLवाद जे सबटा औRोिगक उgपादन करयवला लोकक भारतीय समाजमे हजारक हजार वषLसँ शूh किहक \nदुदLशाÆ0त जीवन िबतैबाक लेल बाºय कएल गेल अिछ। एिह ि0थितक िवरोध अठारहवॴ सदीसँ शुv भेल जे \nअUततः बीसवॴ सदीमे एकटा पैघ सामािजक आUदोलनमे पिरविLत भए गेल। पंजाबसँ दि'ण भारत धिर, पूवLमे \nबंगालसँ महारा×à धिर जातीयता आओर वणLoयव0थाक कारण उgपीिड़त समाजमे सामािजक, राजनैितक आओर \nसj0कृितक मुिpत आUदोलन होएब ारंभ भेल। एिह सामािजक jितमे महारा×àमे zयोितबा फुले, केरलमे \nनारायण गुv, तिमलनाडुमे रामा0वामी पेिरयार, उरदेशमे झ¯डुदास, बंगालमे चद गुv ओ मºयदेशमे घासी \nदास आओर स¶पूणL रा×àीय vपमे बाबा साहब डॉ. भीमराव अ¶बेडकरक भूिमका एिह अथLमे बहुत पैध छल जे \nओ लोकिन समाजक उपेि'त वगLक मुिpत आंदोलनक तािकLक, वैचािरक आओर सैÐjितक आधार देलिUह। \n      भारतीय इितहासक ई एकटा दुभ²यपूणL पृÉ अिछ जे लगभग तीन हजार वषLसँ बेसी अविध धिर शूh \nघोिषत जनसमुदायक अUतहीन दासता आओर दुदLशा भोगए पड़ल। एिहमे संदेह निह जे भारतक जे सं0कृित \n»ा¼णधमLक भावसँ मुpत छल ओ एिह दुदLशासँ बचल रहल, उदाहरण0वvप िशपी समाजक देखल जाए \nसकैछ। बौÐ, जैन आओर लोकायतक जीवन दशLनमे शूh oयव0थाक सबसँ तीखगर तािकLक िवरोध बुÐ \nकएने छलाह। संभवतः इएह कारण अिछ जे आइ भारतक सवणßर समाजमे सबसँ बेसी आदर बौÐ धमLक \nदेल जाइछ। बौÐ िवचारक समाजक अंधिवÄाससँ बाहर िनकािल तािकLक बौिÐक सं0कृितक िवकास कएने \nछलाह। समाजक िन¡ वगLक आUदोलनक इएह बुिनयादी ताकत रहल अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n46 \n \n     अ¶बेदकर ेिरत दिलत पैUथर आUदोलन मराठी किवता एवं कथासािहgयमे सहसा एकटा चमgकार आिन \nदेने छल, जकर आबाज मैिथलीमे सेहो सुनल गेल। तकरे पिरणाम िथक मधुप िवरिचत कथा काoय \n‘Òादशी’क अUतगLत समािहत ‘घसल अठ[ी’, जकरा मºय दिलत चेतनाक देखब हमर ºयेय अिछ। \nघसल अठ[ीमे दिलत चेतनाघसल अठ[ीमे दिलत चेतनाघसल अठ[ीमे दिलत चेतनाघसल अठ[ीमे दिलत चेतना \n     घसल अठ[ी ‘मधुप’क सविधक Èयात, सविधक शंिसत कथाकाo य िथक। एिहमे दिलत वगLक एकटा \nिवधवा 0*ी बुचनीक िच*ण कएल गेल अिछ। ओ जेठक िवकराल सम यमे खेतमे िबनु जलखै-कलोक काज \nकरबाक लेल िववश छल, अपन आ अपन बµचाक जीवन र'ाथL। एिह काजक बदला ओकरा भेटतैक मा* \nआठ आना। ओकर पित मिर गेल छैक। ओकरा एकटा छौ मासक नेना छैक। सझमे ओकरा भुटकुन बाबू \nिदससँ बोिनमे भेटैत छैक अठ[ी, जे कोनो दोकानमे निह चल ैत छैक िकयैकतँ ओ घसल छैक। बुचनी ओिह \nअठ[ी लएक परेसान अिछ आ ओ भुटकुन बाबू लग पहुँिच बदिल  देबाक आÆह करैत छैक। तािह पर \nभुटकुन बाबू औरतक ि*याचिर*क oयाÈयाियत करैत उिचत बोि न देलासँ अपन कुलमे दाग निह लगोताह सन \nबात कहैत ओकरा िपटैत छिथUह आ एिह दुहू माय-बेटाक ाणjत भए जाइत छैक। ई तँ भेल किवताक \nसंि'तसार। \n       Òादशीक आमुखकक अनुसार- ‘‘0तुत Òादशी संकलन एहने कvणाक िनझLिरणी िथक जािहमे अवगाहन \nकयलासँ कvणाक एिह आवरणमे jितक zवालामुखी पाठकक दृि³गोचर होयतिन। एिह संकलनमे 1940सँ \n50 ई.क मºय रिचत 12 गोट कvण रसाgमक कथाकाoय संकिलत अिछ। ई संकलन सामािजक वैष¶य, \nशोषण ओ अgयाचारक जीवUत िच* सम'मे उपि0थत करैत अिछ।’’- आमुख, पृ.- ख \n       उपरोpत पिरे'मे आलेखक मूल उâेÃय बुचनीक मुँहसँ िनःस ृत पित- \n            ‘‘मािलक मािलक मािलक मािलक!! !! \n               हम कजL निह छी मँगैत हम कजL निह छी मँगैत हम कजL निह छी मँगैत हम कजL निह छी मँगैत \n               अथवा निह अएलहुँ भीख हेतुअथवा निह अएलहुँ भीख हेतुअथवा निह अएलहुँ भीख हेतुअथवा निह अएलहुँ भीख हेतु \n               उपजले बोिन टा देल उपजले बोिन टा देल उपजले बोिन टा देल उपजले बोिन टा देल जाए जाए जाए जाए’’    सँ अिछ। जािह मºय दिलत चेतनाक अवगाहन होइत अिछ। \nबुचनीक वाणीमे दृढ़ता छैक जे भुटकुन बाबूक अहंकार अgयाचरक सम' टूिट भनिह गेल अिछ, मुदा झुकल \nनिह। \n     बहुत रास आलोचकक कहब छिUह जे मधुपजीक किवताक पा* िवhोहक 0वर मुखिरत निह कऽ \nपिरि0थितक आगू आgमसमपLण कए दैत छिन। मुदा एिह ठाम हम कहए चाहब जे एकाएक िबhोहक 0वर निह \nउठैछ अथत् िबनु चेतनाक िबhोह कोना संभव भए सकैछ? 0वतं*तासँ पूवL दिलत वगL अपन हकक ित  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n47 \n \nसावधान भए उिचत मjग करब ारंभ कए देलिन सैह तँ भेल दिलत चेतना। जेिक ‘घसल अठ[ी’क बुचनी \nअपन पािरVिमक मjगैत िसÐ कए देलिन। \n     एक िहसाब बात ब¿ड छोट छैक, अदौसँ सामयLवान असहायक क³ पहुँचबैत आएल छिथ, जिनका लग \nशिpत छिन, ओ ओकर उपयोग िनरीह पर करैत अएलाह अिछ, मुदा ‘घसल अठ[ी’ अपन काशनक संग \nसभक ºयान अपना िदस आकृ³ करबाक हेतु वाºय कएलक, जे एकर सबसँ पैघ उपलिnध मानल जाए \nसकैछ। शिpतशाली होिथ वा शिpतहीन, सभ केओ एिह िदशामे िकछुओ काल अवÃय मनन कएलिन, जािहसँ \nएिह सािहgयक उâेÃय सोलहो आना सफलता ात कएलक, जे िचकिड़-िचकिड़ ओिह सािहgयकारक गुणगान \nअदौसँ आइ धिर कए रहल अिछ, एिहसँ बेसी एकटा सािहgयकारसँ एिह समाजक अपे'ा की? \n     िन×कषLतः िन×कषLतः िन×कषLतः िन×कषLतः  कहल जा सकैत अिछ जे समाजक दिलत-पीिड़त वगLक वेदनाक मुखर करब, ओकरा समाजक \nसहानुभूित अिजLत करैब िहनक कथाकाoयक उâेÃय रहल अिछ। िहनक कथाकाoयक नायक दिलत वगLक \nितिनिधgव करैत अिछ तथा खलनायक सामUत वगLक। शोिषत वगLक अमानुिषक अgयाचारक च¹ीमे दिलत \nवगLक िपसाइत देखाएब एवं ओकरामे अपन हकक ित चेतनाक जागृत करब िहनक ºयेय छिUह। \n                                                                    *********** *********** *********** *********** \n  \n2 \nआशीष अनिचUहार \nिनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLिनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLिनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLिनयंि*त पूँजी आ मधुपजीक माpसLवाद वाद वाद वाद \n  \nआधुिनक समयमे जतेक बेसी गंजन \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" \nनामधारी िवचार सभहँक भेलै ततेक आन कोनो िवचारक नै। आ ऐ गंजन लेल मा* आ मा* ओ तथाकिथत \n\"माpसLवादी\" वा \"सा¶यवादी\" वा \"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \"गितशील\" सभ िज¶मेदार छिथ जे छÞ ½प \nएकरा मा* कैिरयर वा फैशन लेल अपनेलिथ। जँ उपरिलिखत िवचार सभहँक अथL पूछल जाए तँ व0तुतः \nसभहँ अथL एकै आएत आ तकरा सरल शnदमे एना किह सकैत छी--\"जे मनुख धन संचयक वृित छोड़िथ \nआ आनो लोक ऐ लेल ोgसािहत करिथ संगे-संग ओइ धनक उपयोग सामूिहक िहतमे हो से \"माpसLवादी\" वा \n\"सा¶यवादी\" वा \"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \"गितशील\" कहेता। आब ऐ वृित लेल नाि0तक भेनाइ ज½री \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n48 \n \nछै की नै से कहब मोिÃकल कारण बंगालक करोड़पित \"माpसLवादी\" वा \"सा¶यवादी\" वा \"समाजवादी\" वा \n\"वामपंथी\" वा \"गितशील\" सभ हरेक बखL धूमधामसँ दुगपूजा मनबै छिथ। ओना ाचीन कालमे वाममागØ \nओहन लोकक कहल जाइत छलै जे की संसारक चिलत परंपरासँ हिट कऽ काज करिथ। मुदा ऐठाम हम \nऐ सोचमे छी जे ाचीन भारतक तं*-वाममागØ आ आधुिनक भारतक राजनैितक वाममागØमे की संबंध छै तँ \nहमर नजिर अनायासे \"पंच-मकार\" िदस चिल जाइत अिछ आ अíुत सा¶य भेिट जाइए। तँए हम \"आधुिनक \nभारतक राजनैितक वाममागØ\" सभक सा¶यवादी सेहो बुझैत छी। ओना कतबो ताकै छी तँ धन-संचयक \nवृितक छोड़बाक आदित \"आधुिनक भारतक राजनैितक वाममागØ\" सभमे नै भेटैए। 0वतं*ता समयमे जखन \nजिमंदारी था समात भेलै आ जिमंदार सभ कjÆेसक सद0यता लऽ कऽ अgय' ½प अपन जिमंदारी \nबचेलक तेनािहते िकछु अित-महgवाकं'ी लोक सभ \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" \nवा \"गितशील\" आिदक चॲगा पहीिर कऽ सामजाक सभ 'े*मे वे श केलक। आ, \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" \nवा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" नामक ऐ िवचारक सभहँ छÞ ½पसँ सािहgयक सभसँ बेसी \nनोकसान भेलै। ओना हमरा ई 0वीकार करबामे कोनो हज नै जे िकछु लाभ सेहो भेलै मुदा ओकरा एना बुझू \nजेना कोनो लोक दस ½पैयाक उगाही लेल पचास ½पैया खच करिथ। \n  \n2 \nजँ नाि0तकताक \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" आिदक तgव बूझल \nजाए चावक आ हुनक अनुयायी बड़का \"माpसLवादी\" वा \"सा¶यवादी\" वा \"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \n\"गितशील\" िनकलत। 0तुत अिछ हुनक िकछु िवल'ण िवचार— \n  \n१) मानं gव'जमेव िह' िहशnदोऽ* िवशेषणाथ¸ वतLते। िवशेष: पुनÅावकैल¸कया*ािनवLहणवणं धूमाRनुमानिम×यते \npवचन न पुन: 0वगदृ³ािदसाधकमलौिककमनुमानिमित।–ष¿दशLनसमुµचय- पृ0 457 \n  \n२) केिचु चावकैकदेशीया आकाशं पंचमं भूतमिभमUयमाना: पंचभूताgमकं जगिदित िनगदिUत। ष¿दशLन \nसमुµचय- पृ0 450 \n  \n३) लोकिसÐो भवेद् राजा परेशो नाऽपर: 0मृत:। देह0य नाशो मुिpत0तु न ÏानाUमुिpतिर×यते॥ सवLदशLन \nसंÆह- पृ0 9 \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n49 \n \n४) अंगनाऽऽिलंगनाजUयसुखमेव पुमथLता। क¯टकािदoयथाजUयं दु:खं िनरय उµयते॥ सवLदशLन संÆह- पृ0 9 \n  \nजँ ाचीन मतक खंडन करब \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" \nआिदक तgव बूझल जाए तखन तँ सभ उपिनषÝकार गीता संग हुनक अनुयायी बड़का \"माpसLवादी\" वा \n\"सा¶यवादी\" वा \"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \"गितशील\" िनकलत। कारण उपिनषद् सभमे कमLकjडक ओ \nवेदक यÏक िवरोध भेल अिछ। \n  \nजँ समानताक ितपािदत करब \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" िथक \nतखन याÏवpयक िवचार सविधक महान अिछ। याÏवpय0मृितक गृह0थधमLकरणमे िलखल ई Ãलोक \nदेखू-- \n  \nबाल0ववािसनीवृÐ- गिभL¯यातुरकUयकाः । \nसंभोzयाितिथभृgयjश् च दंपgयोः शेषभोजनम् ॥ या0मृ१.१०५ ॥ \n  \nमने बाल बµचा बूढ़ ओ संगमे रहए बला लोक (नौकर-चाकर सिहत), आतुर, गिभLणी, कUया अितिथक आिद \nभोजन पिहने हेबाक चाही तकर बादे गृह मािलक अपने करिथ। िनिÅत ½पसँ नौकर चाकरक ऐ सूचीमे \nआिन याÏवpय अपन महानताक पिरचय देने छिथ। आ िनिÅत ½पसँ आजुक \"माpसLवादी\" वा \"सा¶यवादी\" \nवा \"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \"गितशील\"सँ बेसी महान छिथ। \n  \nजँ दया ओ कvणा \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" आिदक ल'ण \nिथक तखन बौÐ आ जैन धमLक पालन करऽ बला सभ सेहो महान बड़का \"माpसLवादी\" वा \"सा¶यवादी\" वा \n\"समाजवादी\" वा \"वामपंथी\" वा \"गितशील\" छलाह ओ छिथ। \n  \nजँ अिखल िवÄक नारा देलासँ \"माpसLवाद\" वा \"सा¶यवाद\" वा \"समाजवाद\" वा \"वामपंथ\" वा \"गितशील\" \nबुझल जाए तखन वैिदक ऋिष सभहँक ओ ऋचा बेसी जोरगर अिछ जैमे कहल गेलै जे-- वसुधैव \nकुटु¶बकम्।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n50 \n \nजँ व0तुतः देखल जाए तँ संसारमे \"िनयंि*त पूँजी\" वा \"िनयंि*त पूँजीवाद\" केर बहुत महgव छै। मने एहन \nपूँजीवाद जैमे शोषणक दर कम होइ ( जी ठीक पढ़िलऐ अपने \"जैमे शोषणक दर कम होइ )। आब बहुत \nलोक एकरा कापिनक कहता मुदा वतLमान समयमे 0वंय सोिवयत ½सक िवघटन आ चीनक आिथLक सार \nदेिख ई िनिÅत होइत अिछ जे पूँजीवाद बहुत ज½री छै। आब ई हमरा अहक हाथमे अिछ जे ओकरा \nिनयंि*त करी वा अिनयंि*त छोिड़ दी। बहुत लोक एकरा एखनो क ापिनक मानता। एकटा उदाहरण िलअ- \n\"जँ सभहँक पेट भिर जाएत तँ ई संसार कतेक समय िटकतै। हमरा िहसाब मा* एक घंटा कारण सभहँक \nपेट भरले छै तखन एक दोसरक मोजर की? तँए हमरा िहसाब जा धिर पेट खाली छै ता धिर लोक एक \nदोसरक गप मानऽ लेल मजबूर छै। हँ, कमसँ कम चािर घंटासँ बेसी पेट खाली नै हेबाक चाही आ ऐ लेल \nजै पूँजीवादक अवधारणा देलहुँ से भेल \"िनयंि*त पूँजीवाद\"। \n  \n3 \n  \nसाफ शnदमे कही तँ मधुपजी भारतीय परंपराक माpसLवादी छिथ। ई अलग गप जे ओ अपन सािहgयमे लाल \nझंडा किहयो नै उघला। मुदा की जेना सभ लोक जानै छिथ जे सािहgयमे लाल झंडा उघिनहार छÞ \nमाpसLवादी छला वा छिथ। आब हम मधुपजीक िकछु सािहgयक उदहारण दैत ई िसÐ करब जे मधुपजी \nिनयंि*त पूँजीवादक समथLक छला। मधुपजीक सविधक लोकिय किवता िथक \"घसल अठ[ी\" एकर अंितम \nभागमे पा* बािज उठैत अिछ --- \n  \nहम कजL न छी मँगैत \nअथवा निह अएलहुँ भीख हेतु \nउपजले बोिन टा देल जाए \nहम िथकहुँ अहॴ केर जा पूत \nकै बेिर एलउँ \nटुिट गेल टग \nअ[क मारल अिछ हमर आँग.... \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n51 \n \nस³तः मधुपजीक िवचार अिछ जे सुपत उपजल बोिन देल जाए। आ इएह तँ िनयंि*त पूँजीवाद छै। हम \nफेर कहब जे आब ई   हमरा अहक हाथमे अिछ जे ओकरा िनयंि*त करी वा अिनयंि*त  छोिड़ दी। \nतेनािहते मधुपजी अपन आन दोसर िसÐ किवता \"पीक\" केर माºयम कहै छिथ-- \n  \nनिह पतन एक िदन ककर हैत ? \nपृवीक कोरमे के न जैत ? \nत सकल व0तुमे एक भाव \n  \nिनिÅत ½पसँ ई साधारण भारतीय जन-मानस केर अिभoयिpत अिछ मुदा एकर मूल \"िनयंि*त पूँजी\"मे नुकाएल \nछै। जैठ िनयंि*त पूँजी छै ताही ठाम सुoयवि0थत ढ़ंगसँ उgथान-पतन संभव छै। \nमधुपजीक बहुत रास किवता गीत हमर तयक गवाही दैए मुदा ऐठाम सभक राखब हमर अभी³ नै। कारण \nऐ लेखक हम मा* ारंिभक मानै छी। की कारण छै आन आलोचक सभ मधुपजीक गितशील तँ मानै छिथ \nमुदा माpसLवादी नै जखन की मधुपजी आन किथत माpसLवादीसँ बेसी मािणक माpसLवादी छिथ। हम ऐ \nलेखक आर आगू बढ़ाएब आ ओिह ई बुझना जाएत जे मैिथलीक आलोचक सभ कोना \" किथत माpसLवादी\" \nसभ मा* पाटØ zवाइन करैत छल राजैिनितक ओ पुर0कारक 0वाथL लेल ऐ फेरमे मधुपजी सन सुµचा \nमाpसLवादी कोन कितया गेला। \n  \n  \n  \n21 िदस¶बर 2014क गाम कोथुLमे 0व. काशी काUत िमV \"मधुप\"जीक ितमा हुनक पöीक ितमा संग \n0थािपत भेल। ऐ कायLमक िववरण एना अिछ-- \n  \nकिवचूड़ामिण मधुपजी 27म बरखीपर हुनक गाम कोथुLमे मधुप 0मृित मनाओल गेल अिह अवसर पर मधुप \nजीक 0मारकक 0थापना सेहो कएल गेल। राम जी ठाकुर दीप जरा कऽ कायLमक शुvआत केलिन आ \nमंचक अºय'ता जीतेUh नारायण झा \" जीतू\" आ संचालन डॉ जयकाश चौधरी \"जनक\" जी केलिन। मुÈय \nअितिथ Vीमती नीरजा रेनु, िकशोर नाथ झा आ िविशÉ अितिथ चंhभानु िसंह आ बैजनाथ िमV \"बैजू\" \nछलाह। ऐ संगे आरो बुÐ लोक छला-  शंभु नाथ िमV, सारदा िसंह, िदनेश चUh झा, बैधनाथ झा, उमेश  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n52 \n \nझा, कृ×ण कुमार झा, रामचंh झा िशवशंकर Vीिनवास, चंhदेव झा, जटाशंकर िमV, रमन जी ठाकुर, ो. \nमहेश झा, ि*पुरारी ठाकुर, सुरेUh झा, चंhिकशोर राय सरस जी, मदन झा, वvण चौधरी, सरवन झा, \nसहया*ी जी, फूलचंh िमV\"रमण\", उदय चUh झा \"िवनोद\", िमिथलेश झा, सुमन सौरभ, उमानाथ झा ,कमल \nपाठक जी,  चंhिकशोर झा, राघवेUh चौधरी, आ राजीव िमV। 0तुत अिछ िकछु फोटो (ïोत- राजीव िमV, \nकोथुL Æुप)— \n \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n53 \n \n \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n54 \n \n \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n55 \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \n३३ ३३. . . . पR पR पR पR  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. मधुपजीमधुपजीमधुपजीमधुपजीक िकछु गीत क िकछु गीत क िकछु गीत क िकछु गीत, , , , किवताकिवताकिवताकिवता, , , , गजल आ दोहागजल आ दोहागजल आ दोहागजल आ दोहा \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. डॉडॉ डॉडॉ. . . . अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV-- -- अपLण अपLण अपLण अपLण-- --तपLण तपLण तपLण तपLण-- --समपLसमपLसमपLसमपLणण णण \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. zयोित zयोित zयोित zयोित-- -- ११ ११.. ..दूषण दूषण दूषण दूषण  २२ २२.. ..बुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक  ममताममताममताममता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..1. 1. 1. 1. आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार-- --    गजल गजल गजल गजल 2. 2. 2. 2. जगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झा ''''मनुमनु मनुमनु''''-- --गजल गजल गजल गजल  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n56 \n \n मधुपजीक िकछु गीत, किवता, गजल आ दोहा... \nकिवता खंड \n1 \nपितत पीक पितत पीक पितत पीक पितत पीक \n  \nनिह घृणा क½ बुिझ पितत पीक। \nता¶बूल तेज-त½आिर-दशन- \nसँ िचरा हृदय, रस-लाल अपन- \nशोभाक हेतु जे कैल दान, \nतकरे पिव* हम छी तीक।। \nमुख-िनिधमे उठल तरंग तरल, \nनिह रिह सकलहुँ चुपचाप पड़ल। \nआननमे पावन, भूिमल²न \nहोइतिह अपूत, की उिचत थीक। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n57 \n \nहम दशन बसन केर अनुरंजक \nजे रिसकक पूणL मनोरंजक। \nजधर0थ हमर बुध करिथ पान, \nअधर0थ देिख पुिन हँटब ठीक।। \nनUदनवन-िवहरणशील सुरक \nिपतरक अथवा नृप भूिमसुरक \nनैवेRक रस छी हमिह मुÈय; \nत ई अपमान न करब नीक।। \n0वाथØ संसारक केहन िनयम, \nउपकृतो उपhव करै न कम \nभूिषत भै भूिशत कैल अह, \nई रीित नीित निहएँ सुधीक।। \nनिह पतन एक िदन ककर हैत ? \nपृवीक कोरमे के न जैत ? \nत सकल व0तुमे एक भाव \nराखक िथक, गीता पढु सटीक।। \n  \n22 22 \nछुतहर छुतहर छुतहर छुतहर \n  \n  \nअ0पृÃय भेलहुँ कै कोन पाप ?  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n58 \n \nमृिका एक एके कु¶हार, \nओ द¯ड च चीवर स¶हार। \nआकार एक pयॲ मंगल घट, \nगौबरौड़ बनल हम सही ताप।। \nजािह मृगनयिनक किट माथ उपर, \nघुमलहुँ कतेक िदन रसिनझLर। \nसे देिख दूर किह दूर जािथ, \nनिह जािन देल के एहन शाप ? \nजे कुकुरॱ कÔ सुतिध पलंग, \nपी मR िवलोचन करिथ रंग। \nसे देिख हमर मुख करिथ घृणा; \nदुभ²यक पिड़ गेल केहन छाप ? \nचिढ़ चाक दि'ण हिरक कएल, \nआवामे तनक हवन कएल। \nफल तकर केहन िवपरीत भेल, \nझूठे िथक सबटा योग-जाप।। \nघट-घटमे वासी »¼ एक, \nहो भान अिवRासँ अनेक। \nबुिझतहुँ वेदाUती हमर वािर। \nअपिव* कहिथ क’  क’ लाप।। \nहो सिदखन संसारक सुधार,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n59 \n \nपिततौक बनिथ pयो कणLधार। \nउÐार सुधारकसँ न हमर, \nई सçय समाजक िथक ताप।। \n  \n  \n3 \n  \nघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ीघसल अठ[ी \nजेठक दुपहिर \nबारहो कलासँ उिगिल उिगिल भीषण zवाला \nआकाश चढ़ल िदनकर ि*भुवन डाहिथ जिर जिर \nपछबा च¯ड \nिबरड़ो उद¯ड \nसन सन सन सन \nछन छन छन छन \nआिगक कण सन \nसUतत धूिल अिछ उड़ा रहल। \nखॲतामे प'ी संच मंच \nिहलबए न पिख \nखोलए न आँिख \nतvतर पशु हफै सजल नयन \nचरबाह भािग घर गेल िवमन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n60 \n \nइनहोर बनल पोखरीक पािन \nजलचर-थलचर कपए थर थर \nटाटी, फड़की, िखड़की, केवाड़ लागल घर-घर \nई अि²नवृि³! \nनिह कतउ बाटमे बटोहीक हो एखन दृि³ \nसंहार करत की कृित सृि³- \nई अि²नवृि³! \nVी मान लोकिन \nजे तुिUदल बिन \nमसलंगमे ओंगठल \nशरबत छिन-िमसरी बदाम बरफ घोरल \nनितLत िबजुली पंखा तर छिथ \nसेहो अशाUत बाजिथ हिर! हिर!! \nकी कथा सजीवक \nछाहिरयो अिभलाष करए भेटए छाहिर \nजेठक दुपहिर! \nई समय यदिप \nबुचनी घर आँगन छोिड़ तदिप \nिगरह0थक कोड़ए खेत एखन \nकी करित बेचारी! \nआठ पहर दुद´वक डग अिछ पीटिल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n61 \n \nिवधवा पिरवारहीन िबलटिल \nछौ मासक एके टा बµचा \nभािवक स¶बल \nजे कािन रहल छै धूर उपर \nपिरबोध कोना क’ करित तकर? \nशोिणतोक आब निह छैक शेष \nपुिन दूधक हएत कोना स¶भव? \nसिह तीिन सj◌ँझ ई आइ आएल \nबिन मजदुरनी अठ अ[ी पर \nसूय¸दयसँ सूय0त त¹ \nकरतैक काज \nनिह पिनिपआइयो पािब सकित! \nसUºयाक समय \nसंसार अभय \nउिग चान सदय \nशीतल zयोgसनासँ कएल मुिदत »¼ा¯ड सकल \nने½क िहत दौड़िल हुँकिर गाय \nटुन-टुन-टुन-टुन \nटन-टन-टन-टन \nघ¯टीक शnद \nघर-घरसँ बाहर भेल धूम  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n62 \n \nतैयो भूखिल-यासिल बुचनी \nआँचल तर झपने पु*ा अपन \nकु¾ी-कु¾ी पिरधान मिलन \nह¿डी जागल \nसौUदयL गरीबीसँ दागल \nभूखक zवालासँ जरक डर \nताv¯य जकर अिबतिहं भागल \nपाकल पानहुँसँ बढ़ल-चढ़ल \nपीयर ओ दूबर-पातर तन \nफाटल ओ फुफड़ी पड़ल ठोर \nआमक फाड़ा सन नयन \nखािधमे धएल जकर दुद´व चोर \nिचUता-चुड़ैल केर चढ़ल कोर \nझरकाइ रहल छै आंग जकर \nितपल हा! आशा बिन अंगोर \nदे कने अ[-जल ाण जकर \nअिछ बािज रहल छलसँ नोरक, \nसे बिन कातिर \nकहुना क’ डिर \nकर जोिर कहल: \nओ घसल अठ[ी चिल न सकल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n63 \n \nहम सब दोकानसँ घूिम-फीिर \nछी आिब रहिल \nकv कृपा अठ[ी द’  दोसर \nएसकvआ हम \nभ’ गेल राित \nिगरहत, न आब देरी लगाउ \nभूख-यास हम छी मरैत \nलेबै बेसाह \nकूटब-पीसब \nबµचा भोरेसँ कािन-कािन \nछट-पट करैत अिछ जान लैत। \nई फेर आएल भुकब’ कपार \nकहुँ असल अठ[ी अदिल-बदिल \nक’ रहिल चलाकी साफ-साफ \nरौ! ठॲठ पकिड़ क’ कर न कात \nई डाइिन अिछ \nदेखही न आँिख \nअिछ गुड़िर रहिल \nअिबतािहं बुधना सन 0वामीक \nचट िचबा गेिल \nलÀमीक बेिरमे महाजनी  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n64 \n \nअिछ चुका रहल \npयो अिछ निह ? \nएहन अलµछीक क’ देत कात ? \nमािलक! \nहम कजL न छी मँगैत \nअथवा निह अएलहुँ भीख हेतु \nउपजले बोिन टा देल जाए \nहम िथकहुँ अहॴ केर जा पूत \nकै बेिर एलउँ \nटुिट गेल टग \nअ[क मारल अिछ हमर आँग \nजरलहा दैव मरनो न दैछ \nकी समय भेल \nहा! देह तोिड़ क’ कएल काज \nसुपथो न बोिन अिछ भेिट रहल \nत जगमे ई पड़लै अकाल \nउठिबतिहं डेग लागए अUहार \nमिर जाएब एतइ \nककरा कहबै? \nिहत pयो ने हमर \nअनुिचतो पैघ जनक शोभा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n65 \n \nभगवान! आह! \nगै छौक न डर? \nकै खून पचैलिन ई ब¯डा \nरोइयॲ न भंग \nयुग-युग दारोगाजी जीबथु \nक’ देबौ खून \nगै भाग भाग \nबिनहारक द’ क’ उिचत बोिन \nकुलमे लगाएब की हमिहं दाग? \nई अपन भभटपन आनक लग \nतॲ देखा \nिथकहुँ हम काल नाग \nई ओना जाएत? \nयम माथ उपर छै नािच रहल \nरौ, की तकैत छ मूँह हमर \nछोटका लोकौक एते ठेसी? \nचट-चट-चट-चट \nकुिलशहँ◌ुसँ ककLश भीमकाय \nमखनाक चाटसँ िन0सहाय \nभू-लुि¯ठत दुनू माइ-पूत \nभ’ गेिल बेहोश  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n66 \n \nतैयो सरोष \nक’ बÁनाद \nभुटकुनबाबू उठलाह गरिज: \nमखना! मखना! \nकेलकौक भगल \nला बत हमर \nनािरक चिर*ा तॲ की बुझब? \nजीवने िबतौलहुँ ऐ सबमे। \nदन-दन-दन-दन \nमूचर्◌्ि◌छतो देह पर बत वृि³ \nबस एक बेर अ0फुट Uदन \nिशशु संगिहं बुचिनक मुpत सृि³! \nसिवषाद हासमे चUhमाक \nओ घसल अठ[ी बािज उठल: \nहम कत’ जाउ \nअवल¶ब पाउ \nके शरण? \nघसल जिनकर अदृि³! \n4 \n  \nलोटन सॲटन वातलाप \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n67 \n \nसॲटन \n  \nहयतै आब 0वराजकाज, ह िकµछु करब निह \nकरब चोिर सभ छोिड़, पूवLजक बात माUय निह \n  \nजे बजताह बताह हुनक मुँह दूिस लेब हम \nखायब घीउ मलाइ बाइकँ देखब हरदम \n  \nदऽ डाका टाका हरब काका तकसँ िभ[ रिह \nÒािर Òािर सॱ निरपर, आनब घूमब सम0त मिह \n  \nलोटन \n  \nहो अनथL तॲ oयथL 0वराजक अथL करैत छह \nफूिस फटक गप चटक घटक सन oयथL गढ़ै छह \n  \nलूिर शूUय की बूिढ़ तोर सन दूिर न जायत \nचोरक ठोरक कठोर न की इनहोर समायत \n  \nखल नाशन शासन हयत, अगसन कोहाक सन \nमूह करह जिन, बिन सगुन चािल चलह पौिबLक अपन \n  \nसॲटन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n68 \n \nगR-पR गढ़ताह पढ़ताह लोक ई जे \nशिpतहीन धनहीन दीन सहताह शोक से \n  \nजे चंड पुन द¯ड खेिल गप अUड-व¯ड कै \nसबल रहत, से सदल पूzय होयत मpखन खै \n  \nकारण राजक काज सभ रहत समाजक बीच कर \nअपना घरमे डर ककर? जकर ल महीसो तकर \n  \nलोटन \n  \nहौ 0वराजसँ मान सदा िवÒानक होयत \nनीच कीचमे जैत खैत बहुद¯ड भूमगत \n  \nिवRा बुिÐ िववेक अनेक गुणक आलोचन \nसॱ हयता भूपाल पालता जा सदµछन \n  \nधरम करम म सभ रहत  \"मधुप\" न पावत क³ जन \nमानह आनह छाग वा कुड़हिरसँ नाथह अपन \n  \n1931मे मैिथली सुधाकरमे कािशत \n  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n69 \n \nगजल खंड \n  \nगजल \n  \nिमिथलाक पूवL गौरव निह ºयान टा धरै छी \nसुिन मैिथली सुभाषा िबनु आिगय जड़ै छी \n  \nसूगो जहक दशLन-सुनबैत छल तहीँ ठ \nहा आइ \"आइ गो\" टा पिढ़ उµचता करै छी \n  \nहम कािलदास िवRा-पित-नामछािड़ मुँहमे \nबाड़ीक तीत पटुआ सभ बंिकमे धरै छी \n  \nभाषा तथा िवभूषा अिछ ठीक अUयदेशी \nदेशीक गेल ठेसी की पकमे पड़ै छी? \n  \nऔ य*-त* देखू अिछ प* सैकड़ो टा \nअिछ प* मैिथलीमे एको न तÔ डरै छी \n(2212-122-2212-122) \n१९३२मे मैिथली सािहgय सिमित, Òारा काशीसँ \"मैिथली-संदेश\" नामक पि*कामे कािशत \nगीत खंड \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n70 \n \nगीत \n1 \nजनम अविध हम अहॴक चरण धय शरण अनत निह जाइत छी \nआन देव सेवन तिज िशव भिज भाङक गोला खाइत छी \nगाल बजाय नेहाल बनै सब सुिन सुिन वेद पुरान िवभो \nजप तप तीथL बथL निह कयलहुँ, भसम रमा अगराइत छी \nआब नाव भव िनिधमे उबडुब, कणLधार pयो नै भोला \nUदन कै रहलहुँ िवमन, नाथ िकए अलसाइत छी \nकी कvणा किम गेल , हमर वा पाप पहाड़क हो शंका \nआशा भंग दोष बुिझतहुँ, जै भंगक िववश ओंघाइत छी \nतरब नरक वा पड़ब मधुपक निह परबािह तकर किनयॲ \nउठत अिहंक िवÄास जगतसँ सैह सुिमिर घबड़ाइत छी ।। \n  \n  \n  \n  \n2 \nबनलीह गंगा जÔ ईश शीस माला \nअचल सोहागवाली तÔ शैलवाला \nनिह तँ सुनैत देरी सती देह दाहे \nिवयोग वेदन वश बनल बताहे \nस¶मत न होइतिथ कदािप बैलवाला  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n71 \n \nकहसँ ीित याला \nऔर क¯ठ बीच कालकूट केर धाहे \nधह-धह दृग जैसँ भेल मदन सु¿डाहे \nतदिप कुशल छिथ भूतेश िनराला \nबिस ेतशाला \nमसानी बनैत िवष oयाल मालधारी \nकोिटयो धथुर भाङो संिखयो अहारी \nपुिन मृgयुंजये िशव धUय जæुवाला \nमधुप नेहाला ।। \n  \n3 \n  \nफकै झोरी भिर भिर भग, सपो सोहरै सॱसे आङ \nजेबै पिरछै कोना कै जैतहुँ होइए डर \nनङटे मसानी चकमक चानी सन चमकै छै उzजर चानी \nमाथामे सोभै छै गाङ, आगू हो कथमिप निह टाङ \nघर ने घराड़ी, बयस बुढ़ारी, धनमे धन छै बड़द सवारी \nगौरी हेती गिल के राङ, जखने िसनुरौिथन ई माङ \nमधुप न बाजी उमा छिथ राजी िथक उिचत oयाहक िविध साजी \nहेतौ ओझरौने की बाङ, मािन सकै निह कमLक डाङ ।। \n  \n4  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n72 \n \n  \nअशरण शरण तोहर गुिन नामे \nजिपअ िनरंतर आठो यामे \nसेवय वय भिर pयो Vी नाथे \npयो काली पद सेिव सनाथे \nभाल बाल िवधु के जे राखै \nगित मित सैह हमर िहय भाखै \nदोष हमर की गुणबह 0वामी \nदोषाकर तुअ भूषण नामी \nस अशुिच हम यRिप जानी \nतदिप मुिदत बुिझ तोिह मसानी \nतुअ पद पंकज मधु अिभलाषे \nघुमय मधुप चौरासी लाखे \n  \n5 \nमन लािग गेल जॱ कने भुजगेUhहारमे \nिचUताक काज कोन ऐ संसार धारमे \nजप तप उपास तीथLवास केर आश की \nकिनयॲ िवभूित छूित जॱ कय ली कपारमे \nयमराज Äास पाश छोिड़ पाससँ जेता \nकैलास वास दास ई बुिझ पिड़ िवचारमे \nबम बािज बजा गाल मधुप चंhभालक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n73 \n \nजॱ ली िरझा बझा न pयो सकताह जालमे \n  \n6 \nहम तोरे पथ अनुगामी \nहे हर कहबह नाथ हमहुँ तँ छी हेहरमे नामी।। \nतॲ भव नतLक हम भव नतLक युग युगसँ िवÈयात \nनािच नािच चौरासी लाखो धऽ कत भूषा गात \nतुअ िय झाड़ी सब तिर झाड़ी हमहुँ लैत बदनामी।। \nअंग भुजंग िवभूिषत तोहर कत भुजंग मम अंग \nवामा चरण सेवके तॲ मम वामा चरण उमंग \nतॲ भंगक िय ककरो åू भंगक हमहूँ िय 0वामी।। \nअशुिच मसानी अह नाथ अिछ अशुिच सतत मम काय \nरिहतहुँ तोर अिभ[ िभ[ की छह रखने भु हाय \nमािलक मने बनल रहु मधुपो आब न रहत असामी।। \n  \n7 \nदेव िपतर कत पूजल कए वèत िनजLल रे \nपाओल जीवन संबल दुइ सुत केवल रे \nिकUतु न सासु ननिद घर, पित छिथ औघर रे \nलालन पालन के कर किपअ थर थर रे \nभेटय तेल न उबटन गिरबक जीवन रे \nकी लय पूत उङारब, अिछ मन उUमन रे  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n74 \n \nगजमुख षटमुख बालक के पिरपालक रे \nछोिट तेहन हम भालक दबिल जंजालक रे \nसिदखन उछलिथ सुरसिर, अिह आङग भिर रे \nकोन पिर राखु स¶हािर, उपhव सब तिर रे \nहो मन चिल दी नैहर भविथ नै हर रे \nपाग खसनु िगिरराजक जÔ देल ई घर रे \nमधुप उमा जगदीÄिर चाकर िविध हिर रे \nपित भवनेश तदिप दुख कमL सभक जिड़ रे \n  \n8 \n  \nऐला मैनाक गेह बुरहा दुलहा \nहुिन लयला उठाय नारद छुलहा \n  \nकेश सभ तँ Äेत छिन मुँहमे ने एको दत छिन \nतीन नयन िवशाल छिन अिहकेर गर मे माल छिन \nसंगे नाङट खोड़ तथा लुलहा।। \n  \nभूत ेत बेताल बिन बिरयात ताल ठोकैत छै \nताल तकर देखैत डरसँ pयो कने न टोकैत छै \nलेिप लेने िवभूित यथा चुलहा।। \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n75 \n \nजैत पिरछऽ के उछिल रहलै गंगाधर रे \nआँिखमे धधकैत अनिल जैत जिर सब छार रे \nमैना कानै छै भेल िबआकुल हा।। \n  \nगािब गीत चुमाउ चटपट छिथ उमा केर ाण ई \nतीन भुनक नाथ करता oयाह होइते *ाण ई \nकाशी काUत समान के जग दुलहा।। \n  \n9 \n  \nहहरय िहय झहरय नयन नोर \nदाvण दुखिनिधक न ओर छोर \nबाल बयस खेलेमे गेले \nयौवन युवती संग गमेले \nकैल न किहयो भजन तोर।। \nआब करब की पािब बुढ़ारी \nसाधन योग न तव ि*पुरारी \nआिध oयािध वािधत अथोड़।। \nघघLर कंठ बात पीिड़त तन \nतैयो तृ×णामे सीिदत मन \nहमर हमर रट हो न थोड़ \nअथ मधुपक तॲही टा दानी  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n76 \n \nकv कvणा अथवा जे जानी \nतॲ औढ़र हमहूँ अघोर।। \n  \n10 \nछी हम अनाथे तॲ दीनानाथे \nकऽ दे सनाथे \nदयाक कोशे के आशुतोषे \nजॱ गित देबै ने अपकीितLक दोषे \nनैना कने दी तँ हम भने छी \nहे छोड़ू अपे'ा आशे वैRनाथे।। \nसे तोर माया सुत िव जाया \nिहत जान देले बिन कऽ बेहाया \nआबो स¶हारी िशशु चंhधारी \nने नीच कैले रिह नीच साथे।। \nसिदकाल कानी अपने से जानी \nरिहतो मशानी िवÈयात दानी \nसे तँ अहॴटा मधुपक भरोसे \nत ाथLना ई युग जोिड़ हाथे।। \n  \n11 \nअिवनय हम िकछु िवनय सुनाबी \nजे जे िविवध िवषय ललचाबै  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n77 \n \nजगक जकरे राग लचाबै \nलोलुप इिUhय गणहुँ नचाबै \nजकर वÃय युग युग मुँह बाबी।। \nतािह सकल व0तुक न सकल हर \nिचर0थािय बुिझतहुँ हम हे हर \nराग तड़ागिहँ उबडुब तोहर \nºयान तेिज पुिन पुिन भव आबी।। \nराग लnध िवषयक अवसाने \nिनिÅत जे लिख हो न मलाने \nvिच पिरणाम शोक जानिथ बुध \nतै िहत तोर भिpत टा जाबी।। \nत सुUदर िशव सgय स½पे \nिनज छिवमे अनुराग अनूपे \nदैह मधुपक जे vिच उíव \nदुखक दृ³ न ई हम गाबी।। \n  \n12 \nजाउ कह तिज तोिह पुरारी \nकेवल एक रहल तोहर बल \nदोसर देवक देखल न Òारी।। \nबाल बयस हम खेिल िबताओल  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n78 \n \nयौवन युवितक संग गमाओल \nतुअ गुण गौरव गािब न पाओल \nआब करब की पािब बुढ़ारी।। \nमदमातल मानस निह मानै \nिबनु लगाम घोटक सम फानै \nत भऽ पितत पितत हम कानी \nतॲ कठोर निह करह पुछारी।। \nआशुतोष कहबह तॲ नामी \nमधुपक बेर हेतउ बदनामी \nआबहुँ करबह पार न जँ हर \nके िवÄास करत संसारी।। \n  \n13 \nनागनाथक आसानेिथत \nफिणफणालंकरणमिणकृत \nहारशोिभशरीरलितका, रिविनभोलिसता। \nकमल कु¶भ कपाल माला \nकिलत कर िनकरािh वाला \nअधLचUhोíािस चूड़ा ि*लोचन सिहता। \nसकल सवLÏक अधीÄर \nभैरवjक िनवास जिनकर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n79 \n \nसे मधुप सुर-सेिवता पÞावती िविदता। \n  \n14 \n  \nजिर रहलै हमर उदर घर हे \nसातो िनिधमे जल न तते \nजे जलन मेटाय सकत हर हे।। \nकी क½ तॲ कvणा तिह देलह \nआशुतोष फुिसये भऽ गेलह \nआबहु औढ़र ढ़र ढ़र हे।। \nमरब न हम, अमरे छी \nमृgयुक बादो कण कणमे छी \nपचो तgव हमर घर हे।। \nकेवल एखन कलेश मा* हो \nÏान ºयानसँ हीन गा* हो \nशंकर मधुपक धv कर हे।। \n  \nआब महाअिभयाने इिµछत \nिबनु कलेश जे रहइछ लि'त \nदैह दया से शिशधर हे।। \n  \n15  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n80 \n \n  \nपाग िबनु जाइ न बहार हे दुलvआ दुलहा \nसासुरक ई बेबहार हे दुलvआ दुलहा \nसासु देल मिणमय हार हे दुलvआ दुलहा \nतेजू माल नाग मिणआर हे दुलvआ दुलहा \nधथूर तेिज भाङ आहार हे दुलvआ दुलहा \nिजिम िलअ छपन कार हे दुलvआ दुलहा \nएकेटा मैनाक सनसार हे दुलvआ दुलहा \nभागै सुिन फिण-फुफकार हे दुलvआ दुलहा \nसहज िसनेहक सार हे दुलvआ दुलहा \nसरहोिज वचन उचार हे दुलvआ दुलहा \nक½ िशव ई 0वीकार हे दुलvआ दुलहा \nहो मधुपक गुंजार हे दुलvआ दुलहा।। \n  \n  \nदोहा खंड \n  \n  \n  \n१ \nकी न िया िहत पित करै, मधुप लुटा मित कोष \nपद तर पशुपित पड़ल छिथ किरते कािलक रोष  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n81 \n \n  \n२ \n  \nगुण अवगुण बुिझ नाियका करै मान अपमान \nगंगा हिर पदपर िशवक िशरपर मधुप माण \n  \n३ \nिकछु अपा*क दान दय मधुप न हो कयाण \nशंकर आ भ×मासुरक अिछ इितहास माण \n  \n४ \n  \nकमLक फल भेटबे करत, केहनो बनब महान \nनीलक¯ठ नङटे रहिथ सपLशयन भगवान \n  \n५ \n  \nमधुप उकाही िशशुक िहत िववुध सतकL रहैछ \nगंग चुभुिक जड़ गजमुखिह िशव दृगाि²न तपबैछ \n  \nऐमेसँ िकछु गीत अकािशत छै आ ऐठाम जयकाश चौधरी \"जनक\"जीक शोधÆंथसँ साभार लेल गेल अिछ। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n82 \n \n  \nडॉडॉ डॉडॉ. . . . अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV अजीत िमV \nअपLण-तपLण-समपLण  \n  \nकिवचूड़ामिण काशीकाUत िमV किवचूड़ामिण काशीकाUत िमV किवचूड़ामिण काशीकाUत िमV किवचूड़ामिण काशीकाUत िमV  ‘‘‘‘मधुप मधुप मधुप मधुप’’’’कक कक ““ ““हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर, , , , रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर, , , , पिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ा, , , , \nझनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ा”” ””सन सन सन सन-- --सन कतेको मनोरम पद िमिथलाक रग सन कतेको मनोरम पद िमिथलाक रग सन कतेको मनोरम पद िमिथलाक रग सन कतेको मनोरम पद िमिथलाक रग-- --रगमे बसल अिछ रगमे बसल अिछ रगमे बसल अिछ रगमे बसल अिछ, , , , बसल अिछ बसल अिछ बसल अिछ बसल अिछ  हुनक नाना हुनक नाना हुनक नाना हुनक नाना \nनाम सािहgय नाम सािहgय नाम सािहgय नाम सािहgय, , , , बसल अिछ जिनक मनमोहक कायाबसल अिछ जिनक मनमोहक कायाबसल अिछ जिनक मनमोहक कायाबसल अिछ जिनक मनमोहक काया-- --छाया मैिथल जन छाया मैिथल जन छाया मैिथल जन छाया मैिथल जन-- --जनकेर हृदयमेजनकेर हृदयमेजनकेर हृदयमेजनकेर हृदयमे-- --    ओिह पु¯याgमाक शत ओिह पु¯याgमाक शत ओिह पु¯याgमाक शत ओिह पु¯याgमाक शत-- --शत शत शत शत \nनमन करैत सादर समिपLत ई शnद नमन करैत सादर समिपLत ई शnद नमन करैत सादर समिपLत ई शnद नमन करैत सादर समिपLत ई शnद-- --पु×प पु×प पु×प पु×प... ... ... ... \n  \nप ि¯डत प ि¯डत प ि¯डत प ि¯डत  केर जे पि¯डत बिन केर जे पि¯डत बिन केर जे पि¯डत बिन केर जे पि¯डत बिन-- --बिन बिन बिन बिन, , , , कएल मैिथली Vृøार कएल मैिथली Vृøार कएल मैिथली Vृøार कएल मैिथली Vृøार,, ,, \n  \nकाका काका मना जिनकर सदामना जिनकर सदामना जिनकर सदामना जिनकर सदा, , , , मैिथलीक हो जय मैिथलीक हो जय मैिथलीक हो जय मैिथलीक हो जय-- --जयकार। जयकार। जयकार। जयकार। \nशीशी शीशी तलता जे पसारल सबतिर तलता जे पसारल सबतिर तलता जे पसारल सबतिर तलता जे पसारल सबतिर, , , , मधुपक कएल झंकार मधुपक कएल झंकार मधुपक कएल झंकार मधुपक कएल झंकार,, ,, \nकाका काका रीगर तँ रहिथ तेहन जेरीगर तँ रहिथ तेहन जेरीगर तँ रहिथ तेहन जेरीगर तँ रहिथ तेहन जे, , , , साधल सािहgय भरमार। साधल सािहgय भरमार। साधल सािहgय भरमार। साधल सािहgय भरमार। \nन्न् न्न् यासी बिन जे लिलत गीतकेर यासी बिन जे लिलत गीतकेर यासी बिन जे लिलत गीतकेर यासी बिन जे लिलत गीतकेर, , , , बिन गेला क¯ठहार बिन गेला क¯ठहार बिन गेला क¯ठहार बिन गेला क¯ठहार,, ,, \nतत तत एँ तँ आइओ पूिजत छिथ ओ एँ तँ आइओ पूिजत छिथ ओ एँ तँ आइओ पूिजत छिथ ओ एँ तँ आइओ पूिजत छिथ ओ, , , , सभ घरकेर िचनबार। सभ घरकेर िचनबार। सभ घरकेर िचनबार। सभ घरकेर िचनबार। \n  \nिम िम िम िम  सरीसन सरीसन सरीसन सरीसन  राधाराधा राधाराधा-- --िवरह िवरह िवरह िवरह ,, ,, मधुप सतशतीमधुप सतशतीमधुप सतशतीमधुप सतशती आआ आआ ÒादशीÒादशीÒादशीÒादशी पचमेर पचमेर पचमेर पचमेर,, ,, \nVV VV Ðा भाव जिनका ित सबतिर Ðा भाव जिनका ित सबतिर Ðा भाव जिनका ित सबतिर Ðा भाव जिनका ित सबतिर,, ,, झंकार झंकार झंकार झंकार  टटका िजलेबीटटका िजलेबीटटका िजलेबीटटका िजलेबीकेर। केर। केर। केर। \n     मम मम øल गीत सुनाओल जखनेøल गीत सुनाओल जखनेøल गीत सुनाओल जखनेøल गीत सुनाओल जखने, , , , Vोता तखने धएल पछोड़ Vोता तखने धएल पछोड़ Vोता तखने धएल पछोड़ Vोता तखने धएल पछोड़,, ,, \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n83 \n \n       धुधु धुधु नी रमाक साधल धुन जेनी रमाक साधल धुन जेनी रमाक साधल धुन जेनी रमाक साधल धुन जे, , , , सभिहँ जना भेला चकिबदोर। सभिहँ जना भेला चकिबदोर। सभिहँ जना भेला चकिबदोर। सभिहँ जना भेला चकिबदोर। \n       पप पप टु छलाहे अपन कलामेटु छलाहे अपन कलामेटु छलाहे अपन कलामेटु छलाहे अपन कलामे, , , , कएलिन एहन सुUदर सøोर कएलिन एहन सुUदर सøोर कएलिन एहन सुUदर सøोर कएलिन एहन सुUदर सøोर,, ,, \n            जीजी जीजी वन सदा सािहgय समिपLत वन सदा सािहgय समिपLत वन सदा सािहgय समिपLत वन सदा सािहgय समिपLत, , , , सदा म मैिथलीकेर सदा म मैिथलीकेर सदा म मैिथलीकेर सदा म मैिथलीकेर \nकोर। कोर। कोर। कोर।                                                                                                                                                    \n             \nकक कक ड़ाड़ा ड़ाड़ा बिन गेल जिनक रचनासभ बिन गेल जिनक रचनासभ बिन गेल जिनक रचनासभ बिन गेल जिनक रचनासभ, , , , रचल सािहgय पूरजोर। रचल सािहgय पूरजोर। रचल सािहgय पूरजोर। रचल सािहgय पूरजोर। \n  \nशश शश nद जिनक घर कएलक जन nद जिनक घर कएलक जन nद जिनक घर कएलक जन nद जिनक घर कएलक जन-- --जन जन जन जन, , , , मोिह लेलक मोिह लेलक मोिह लेलक मोिह लेलक  छुतहर छुतहर छुतहर छुतहर,, ,, \nतत तत गमा जिनका चाही ने कोनोगमा जिनका चाही ने कोनोगमा जिनका चाही ने कोनोगमा जिनका चाही ने कोनो,, ,, छिथ मा* मैिथल खेतहर। छिथ मा* मैिथल खेतहर। छिथ मा* मैिथल खेतहर। छिथ मा* मैिथल खेतहर। \n  \nशश शश nद nद nद nद-- --शnदमे मैिथली िसरजिथ शnदमे मैिथली िसरजिथ शnदमे मैिथली िसरजिथ शnदमे मैिथली िसरजिथ,, ,, मा* मा* मा* मा*  बोल बम बोल बम बोल बम बोल बम  हर हर हर हर-- --हर हर हर हर,, ,, \nतत तत रारा रारा-- --उपरी जिनक रचनासभ उपरी जिनक रचनासभ उपरी जिनक रचनासभ उपरी जिनक रचनासभ, , , , त तँ सजिथ ओ घर त तँ सजिथ ओ घर त तँ सजिथ ओ घर त तँ सजिथ ओ घर-- --घर। घर। घर। घर। \nनन नन खख खख-- --िशख ½प िसरजल जे मैिथलीिशख ½प िसरजल जे मैिथलीिशख ½प िसरजल जे मैिथलीिशख ½प िसरजल जे मैिथली,, ,, कएलिन चहुिदस चमgकार। कएलिन चहुिदस चमgकार। कएलिन चहुिदस चमgकार। कएलिन चहुिदस चमgकार। \nमम मम करUद जकर चहुिदस पसरल अिछ करUद जकर चहुिदस पसरल अिछ करUद जकर चहुिदस पसरल अिछ करUद जकर चहुिदस पसरल अिछ, , , , िछिड़आएल सौस कचनार। िछिड़आएल सौस कचनार। िछिड़आएल सौस कचनार। िछिड़आएल सौस कचनार। \nनन नन मन करी ओिह पु¯य धराकमन करी ओिह पु¯य धराकमन करी ओिह पु¯य धराकमन करी ओिह पु¯य धराक, , , , जतए मधुपकेर सबतिर झंकार।। जतए मधुपकेर सबतिर झंकार।। जतए मधुपकेर सबतिर झंकार।। जतए मधुपकेर सबतिर झंकार।। \n  \n                                            \nनोट नोट नोट नोट  :: :: रेखािùत शnद हुनक अमूय रचनारेखािùत शnद हुनक अमूय रचनारेखािùत शnद हुनक अमूय रचनारेखािùत शnद हुनक अमूय रचना आ सािहिgयक आ सािहिgयक आ सािहिgयक आ सािहिgयक-- --कृित िथक कृित िथक कृित िथक कृित िथक, , , , तँतँ तँतँ ‘‘‘‘कड़ाकड़ा कड़ाकड़ा’’’’ (( ((plumb plumb plumb plumb-- --rule of rule of rule of rule of \nmason mason mason mason) ) ))कहल जाइत छैक कहल जाइत छैक कहल जाइत छैक कहल जाइत छैक   साहुलमे लागल काठीक। साहुलमे लागल काठीक। साहुलमे लागल काठीक। साहुलमे लागल काठीक। \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n84 \n \nzयोित \n१.दूषण  २.बुजुगLक  ममता \n१ \nदूषण दूषण दूषण दूषण \nबसहाक  गरदिनक  झूमिर  छल \nआिक  तैयारी भऽ  रहल  कवरक \nजे सावनक  झमकैत  िकलकारी \nvनझुन  vनझुन  कऽ  सुनेलक \n  \nपािनक  फुहार  नभसँ फेर \nमानू िशवजीक  जटा अिछ  मेघ \nजाæवीक  धरापर  पुनरागमन \nनै जािन  के भगीरथ  ऐबेर \n  \nतप0यामे ऐबेर  *ुिट  िनिÅत \nपयवरण  तÔ सभपर  ोिधत \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n85 \n \nआकाशसँ भऽ  रहल  अ¶लवृि³ \nगंगा सेहो अितशय  दूिषत \n  \nकविरया जे बैRनाथधाम  जाएब \nअहक  भा²य  के सभ  गुण  गाएब \nएक  ाथLना कृया हमर  मानू \nबाबासँ दूषण  रिहत  जग  मjगू \n  \nश¶भु िदअ  बुिÐ, शिpत  आ साधन \nजइसँ करी गंदगीक  िनवारण \nफेर  जल  आिन  सुतानगंजसँ \nVÐा आ शुÐतासँ करी अहक अपLण॥ \n  \n२ \nबुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक बुजुगLक  ममताममताममताममता \nघर  भरल  छल  लोक-बागसँ \nऔ बाबू तgपर  बµचा लऽ \nजUमिदनपर  केक  परोसल \nबौआक  नजिर  िटकल  गेटपर \n  \nतािक  रहल  छल  बाबाक  बाट \nतामसमे लगाबैत  हाक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n86 \n \nचॉकलेट  जूसक  लालच \nकाबू नै कऽ  सकल  हालत \n  \nफेर  पी-पी ºविन  सुनाएल \nने[ाक  आँिखमे चमिक  आएल \nनोर  पोछैत  अपने हाथे \nमु0की आ आशंका साथे-साथे \n  \nहँ ई तऽ  बाबाक  गाड़ी छल \nदाइजी सेहो छली आएल \nउचाट  उ¶हरो ओहने मुदा \nअिबते पुछली कतऽ  हमर  पोता \n  \nडेगा-डेगी करैत  बौआ \nपहुँिच  गेला दाइक  कोरा \nदाइक  देल  एक  लमनचूस \nपोताक केल  बड़  खुश \n  \nबाबा पुछलिखन  की छौ नाम \nझपटलक  हाथसँ कृ×णभोग  आम \nकोनो उपहारमे कह ओ 'मता \nतेहेन  होइत  अिछ  बुजुगLक  ममता॥  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n87 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n1. 1. 1. 1. आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार-- --    गजल गजल गजल गजल 2. 2. 2. 2. जगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झा ''''मनुमनु मनुमनु''''-- --गजल गजल गजल गजल    \n11 11    \nआशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार आशीष अनिचUहार    \nगजल गजल गजल गजल    \nहमरोहमरोहमरोहमरो मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \nहुनकोहुनकोहुनकोहुनको मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \n     \nचुपेचाप चुपेचाप चुपेचाप चुपेचाप  बहुत बहुत बहुत बहुत  िपयािपया िपयािपया देलक देलक देलक देलक  ओओ ओओ    \nतैयोतैयो तैयोतैयो मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \n     \nतोरातोरा तोरातोरा देिख देिख देिख देिख  कऽ कऽ कऽ कऽ  धUय धUय धUय धUय  बुझलक बुझलक बुझलक बुझलक  जेजे जेजे जेजे जेजे    \nतकरोतकरोतकरोतकरो मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \n     \nअपन अपन अपन अपन  लोक लोक लोक लोक  तँतँ तँतँ सहजसहजसहजसहज अिगयासल अिगयासल अिगयासल अिगयासल  छैछै छैछै    \nअनकोअनकोअनकोअनको मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \n     \nठोपेठोपे ठोपेठोपे ठोप ठोप ठोप ठोप  चुबैचुबै चुबैचुबै छलैछलै छलैछलै रस रस रस रस  तैयोतैयो तैयोतैयो    \nसगरोसगरोसगरोसगरो मोन मोन मोन मोन  िपयासलेिपयासलेिपयासलेिपयासले रिह रिह रिह रिह  गेलैगेलै गेलैगेलै    \n     \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n88 \n \nचािरम चािरम चािरम चािरम  शेरमेशेरमेशेरमेशेरमे एकटाएकटाएकटाएकटा दीघLकदीघLकदीघLकदीघLक लघुलघु लघुलघु मानबाक मानबाक मानबाक मानबाक  छूट छूट छूट छूट  लेल लेल लेल लेल  गेल गेल गेल गेल  अिछ। अिछ। अिछ। अिछ।    \nसभ सभ सभ सभ  पितमेपितमेपितमेपितमे 2221+12+12222 2221+12+12222 2221+12+12222 2221+12+12222  मा*ाम मा*ाम मा*ाम मा*ाम  अिछ अिछ अिछ अिछ    \nसुझाव सुझाव सुझाव सुझाव  सादर सादर सादर सादर  आमंि*त आमंि*त आमंि*त आमंि*त  अिछ अिछ अिछ अिछ    \n 22 22    \nजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झाजगदानUद झा ''''मनुमनु मनुमनु''''     \nगजल गजल गजल गजल       \nसपना हमर हम वीर बनीसपना हमर हम वीर बनीसपना हमर हम वीर बनीसपना हमर हम वीर बनी    \nकरतब करी आ धीर बनीकरतब करी आ धीर बनीकरतब करी आ धीर बनीकरतब करी आ धीर बनी    \n    \nजे देशक अपमान करैजे देशक अपमान करैजे देशक अपमान करैजे देशक अपमान करै    \nओकर करेजक तीर बनीओकर करेजक तीर बनीओकर करेजक तीर बनीओकर करेजक तीर बनी    \n    \nसबहक िसनेहक मीत रहीसबहक िसनेहक मीत रहीसबहक िसनेहक मीत रहीसबहक िसनेहक मीत रही    \nककरो मनक नै पीर बनीककरो मनक नै पीर बनीककरो मनक नै पीर बनीककरो मनक नै पीर बनी    \n    \nआबी समाजक काज सदित आबी समाजक काज सदित आबी समाजक काज सदित आबी समाजक काज सदित    \nधरतीक नै हम भीर बनीधरतीक नै हम भीर बनीधरतीक नै हम भीर बनीधरतीक नै हम भीर बनी    \n    \nिकछु काज िकछु काज िकछु काज िकछु काज  ‘‘‘‘मनुमनु मनुमनु’’’’ एहन तँ करीएहन तँ करीएहन तँ करीएहन तँ करी    \nमिरयो कऽ मिरयो कऽ मिरयो कऽ मिरयो कऽ   आँिखक नीर बनीआँिखक नीर बनीआँिखक नीर बनीआँिखक नीर बनी    \n(( ((म*ा म म*ा म म*ा म म*ा म  :: :: २२१२ २२१२ २२१२ २२१२ -  -  -  -२२१ २२१ २२१ २२१ -  -  -  -१२ १२ १२ १२(( ((    \n     \n     \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।    \n \nबालानj कृते \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n89 \n \nआशीष अनिचUहार \nबाल  गजल \n  \nखेने रिहयै आमक  कुµचा \nिचिनयो लागै ख¾े ख¾ा \n  \nहमरा नामे कोड़ो बाती \nहमरे नामे खु¾ा खु¾ा \n  \nहमरा सन  के छै उकपाती \nसभके मारी घु0से घु0सा \n  \nछै िझली कचरी आलूचप \nमुरही फकी फ¹े फ¹ा \n  \nनै नीक  लगैए  म0टरबा \nनीक  लगैए  अ¾ा प¾ा \n  \nसभ  पितमे 22+22+22+22  मा*ाम  अिछ। \nअंितम  शेरक  दूनू पितमे अलग-अलग  लगूक दीघL मानबाक  छूट  लेल  गेल  अिछ \n  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n90 \n \nऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय ऐ रचनापर अपन मंतoय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहgय आUदोलन \n(c)२००४-१५. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अिछ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        स¶पादक: गजेUh ठाकुर। सह-स¶पादक: उमेश \nमंडल। सहायक स¶पादक: राम िव लास साहु, नUद िवलास राय, सUदीप कुमार साफी आ मु[ाजी (मनोज \nकुमार कणL)। कला-स¶पादन: zयोित झा चौधरी। स¶पादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। स¶पादक- \nसूचना-स¶पकL-समाद- पूनम मंडल। स¶पादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उgपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणL उरदाियgव लेखक गणक मºय \nछिUह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमे¯टक ½पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉ मßटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ संÆहक लोकिनक लगमे \nरहतिUह, मा* एकर थम काशनक/ िंट-वेब आकइवक/ आकइवक अनुवादक आ आकइवक ई-काशन/ \nिंट-काशनक अिधकार ऐ ई-पि*काक छै।  ऐ ई पि*काक Vीमि त लÀमी ठाकुर Òारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-15 सविधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसंÆहकक लगमे छिUह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in   पर संपकL क½। ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरिÃम िया Òारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html     ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ार¶भ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वpताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एÆीगेटरक ½पमे युpत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal   िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का 'वदेह ' १६९ म अंक  ०१  जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १६९)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X V 547X V 547X V 547X VIDEHA IDEHA IDEHA IDEHA    \n91 \n \n                                                                                                                                                                                                      \nिसिÐर0तु  \n ","size_mb":1.0,"has_text":true},"Videha 170.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 170.pdf","name":"Videha 170.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १७० १७० १७० १७० म अंक म अंक म अंक म अंक  १५ १५ १५ १५ जनवरी जनवरी जनवरी जनवरी २०१५ २०१५ २०१५ २०१५ (( ((वषK वषK वषK वषK ८ ८ ८ ८ मास मास मास मास ८५ ८५ ८५ ८५ अंक अंक अंक अंक १७० १७० १७० १७०)) ))   \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश     \n  \n२. गT  \n२२ २२.. ..१.११ ११.. .. जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU डलल लल -- -- दूटा लघु कथादूटा लघु कथादूटा लघु कथादूटा लघु कथा २२ २२.. .. डॉडॉ डॉडॉ. . . . िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद-- -- सखारीसखारीसखारीसखारी-- --\nपेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानी-- --भरनीभरनीभरनीभरनी \n  \n२.२.११ ११.. .. ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत-- --िकछुिकछुिकछुिकछु लघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा     २२ २२.. .. राम िवलास साहुराम िवलास साहुराम िवलास साहुराम िवलास साहु-- --अिब अिब अिब अिब    सवास सवास सवास सवास  ३३ ३३.. ..\nदुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द  मU ड मU ड मU ड मU डलल लल :: :: :: ::  लघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा-- --छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर \n  \n२.३.११ ११.. .. फागुलाल साहुफागुलाल साहुफागुलाल साहुफागुलाल साहु-- -- िकछुिकछुिकछुिकछु िव िव िव िव    हिन हिन हिन हिन        कथाकथाकथाकथा २२ २२.. .. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार-- -- dयंग dयंग dयंग dयंग  िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध-- -- िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल     ३३ ३३.. ..\nनन् नन् नन् नन्     द िवलास राय द िवलास राय द िवलास राय द िवलास राय :: :: :: ::  िकछुिकछुिकछुिकछुलघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा \n  \n२.४.. .. णव झाणव झाणव झाणव झा-- -- तेसर ण तेसर ण तेसर ण तेसर ण  (( ((लघुकथालघुकथालघुकथालघुकथा)) )) \n   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n३. पT  \n३३ ३३.. ..११ ११.. ..११ ११.. .. िच*ा अंशुिच*ा अंशुिच*ा अंशुिच*ा अंशु-- --अि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हू २२ २२.. .. उमेश मUडल उमेश मUडल उमेश मUडल उमेश मUडल-- --२ २ २ २ टाटा टाटा     किवताकिवताकिवताकिवता \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर ““ ““िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह  \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. िबनीत िबनीत िबनीत िबनीत कुमार ठाकुर कुमार ठाकुर कुमार ठाकुर कुमार ठाकुर  \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..1. 1. 1. 1. रमेश रमेश रमेश रमेश-- -- महामहा महामहा-- --िव0फोटक िव0फोटक िव0फोटक िव0फोटक  महामहा महामहा-- --योग योग योग योग  (( ((दीघKदीघK दीघKदीघK गT गT गT गT  किवताकिवताकिवताकिवता)2. )2. )2. )2. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार-- --गजल गजल गजल गजल  \n  \n४४ ४४.. ..बालानq कृतेबालानq कृतेबालानq कृतेबालानq कृते-- --१. आशीष अनिच`हार-बाल गजल  २. डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”-  भेटत \nमजूर कतऽ  - िमिथलाकेर बtचा \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक \nपर जाउ। \n    VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n    िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव िवदेह आक_इव \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109632326      \n        \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html  \n  \n \nसंपादकीय \nहैदराबादक िमिथला सq0कृितक पिरषद् ारा ी योगे` पाठक 'िवयोगी' जी कj हुनक पोथी 'िवानक \nबतकही'क लेल पिहल ितरहुत सािहiय समान देल गेल। \n२०७१ सालक गंकी धु0व बसु`धरा पुर0कार ऐबेर ी रामभरोस कापिड़ मरकj देल जाएत। नेवारी, नेपाली \nआ िह`दी भाषाक सािहiयकार धु0व सायमी आ हुनकर पी ीमित बसु`धराक 0मृितमे 0थािपत गंकी धु0व \nबसु`धरा पुर0कार २०३९ साल सँ देल जा रहल अिछ आ दू सालपर देल जाएबला ई पुर0कार मैिथलीमे \nसवKथम देल गेल अिछ। \nपाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितिया:: :: \nकीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झा \nिय गजे` जी , \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nिवदेहक १६९ म अंक भेटल . एखन धिर मधुपजी सं सोझे संपकK म रहैबला पीढ़ी उपलध छिथ. ओिह \nसमुदाय सं ककरो कोनो लेख निहं हयब अखरल. तथािप एिह अंकक सब सं िविश सनेस िथक ' \nमधुपजीक िकछु गीत, किवता ,गजल आ दोहा. बानगीक प म मधुप जीक िकछु गीत िदितयैक तं नीक \nहोइत . पूवKवत  पीढ़ीक रचनाकारक रचना जखन नव पीढ़ी पढ़त तखने ने नीक बेजायक िनणKय हेतइ \n. अिनल च` ठाकुरजीक आलेखक मा¡यमे मधुपजीक पोथीक िल0ट तं लोकक भेटबे करतैक. हँ, छपाईम \nअशुि¢ मधुर म बालु जकq तीत भेल. िवदेहक एिह अंकमे सुी £योितक किवता आकृ केलक; सनेस म \nलमनचुस आ कृ¥णभोग आम आब िवलु¦त भेल जा रहल छैक मुदा ममताक रंग तं ओएह छैक .डा§टर अिजत \nिमक साद 'हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर,, ,, रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर,, ,, पिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ा,, ,, झनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ाझनकाय झनाझन छाड़ा'''' सन \nगीत  तकबाक इtछा लोक क होई से संभव . \nएकटा आओर ग¦प. सािहiयम मौिलक रचना आ समालोचना दुनूक महiव छैक. मुदा, मैिथली म समालोचना \nसवK* अने©आ घास जकq सािहiयके छारने रहैत अिछ. एखुनका युग म छापू आ उता ( copy and \npaste ) एिह वृिक संगबिहना िथकै. युवक लोकिन सं हमर आªह अिछ मूल लेखन करिथ . नव व0तु \nलोक नवीनताओ देिखकय कीिन लैत अिछ. पछाित दोसरा बेर भले जqिच-परिख क िलअय. दोसर, \nसमालोचना ले सािहiयक गहन अ¡ययन चाही . पिहने अपने अवगित होयत तखन ने  नीक बेजायक गुण-\nअवगुण  अनका बुझयबइ . शा0* म कहने छैक - ोतdयो ,म`तdयः ,िनिद¡यािसतdयः ( सुनु , गुनु , मनन \nक). तथािप जं समालोचनाक वृि म िच हो तं सुनु , गुनु , मनन क आ तखन   अपन दृि सं \nसािहiयक भजा आ अपन नीर-'ीर िववेचना सं पाठकक अवगत क राऊ.  \n  \nएति¢. \nसादर, \nकीितKनाथ \n  \nआशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार \nिवदेहक १६९ म अंक \nिवदेहक ई मधुप िवशेषqक एकटा माइल 0टोन अिछ। ायः देखल गेल अिछ जे िंट बला पि*कामे १२०-\n१३० प­ा छपैत अिछ मुदा ७०-८० प­ा साभार बला लेखसँ भरल रहैत अिछ। आ तरह िवदेह ओइ पि*का \nसभसँ अलग अिछ कारण ऐमे एकटा छोिड़ आर सभ आलेख िब®कुल नव आ ¯ेश अिछ। आ इएह तiव \nिवदेहकj आर पि*कासँ अलग बनबैत छै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nग¦प करी िकछु आलेखकj ग¦प करब। मु­ाजीक आलेख एकटा नव ° ठाढ़ केलक अिछ या*ीजीक \nजनकिव हेबाक सब`धमे। िवयोगीक जीक आलेखमे नव तरीका छै जे ओइ समयक पचास पाइ आजुक \nसमयमे कतेक हेतै आ ओकरासँ आजुक मजदूर कतेक घर िनमाहत। मैिथलीमे मठािधशी परंपराकj देखैत \nओमकाशजी सही किह रहल छिथन जे मठाधीशक फम_क कारण मधुपजी बेसी गजल नै लीिख सकलाह। \nबाद बकी सभ आलेख अपन-अपन िन¥कषKमे नीक अिछ मुदा सभसँ बड़का काज भेल जे चुर मा*ामे \nमधुपजीक रचना नेटपर आएल। ई सभसँ बड़का काज भेल। \nएहन-एहन िवशेषqक आर एबाक चाही। \n  \nआशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार \nिवदेहक उTे±य छै समानqतर चलब। सािहiय केर संग जीवनमे सेहो। िवदेहक १६८म अंकमे कािशत \nकिपले²र राउतजीक कथा \"बड़का खीरा\" पुरने ´ाहणवादी ढ़चापर अिछ। जखन ओ अपन कथाक शुआते \nएना करै छिथ जे-- \"कहबी अिछ , पु©खक भाग आ 0 *ीकगणक चिर * कखिन  बदिल  जाएत तेकर कोन \nठेकान।\" तखने ई िनिµत होइत अिछ जे ई िवदेहक परंपराक अंतगKत नै अिछ। ओना हमरा ई मानबामे \nकोनो संकोच नै जे कथाक मूल 0वर अंधिव²ास हटेनाइ अिछ। मुदा ई बड़का दुभ_¶य जे कथाक शुमे \nलेखक अपने अंधिव²ाससँ ª0त छिथ। \nकथासँ िफ®म ज®दी बिन सकैए मुदा िफ®मसँ कथा बहुत मोशिकल छै। ओमकाशजीक कथापर जँ आबी तँ \nकिह सकै छी जे कथासँ िफ®म बनल अिछ आ पाठक एकै पाराªाफक बाद बुिझ जाइत छिथ जे अंतमे की \nहेतै। आ तँए शुआतेसँ ई कथा नीरस भऽ जाइए। \nकुंदन कुमार कणKजीसँ ई अपे'ा जे ओ अपन गजलमे नव-नव िबंब अनताह। 0तुत गजलमे पुरने िबंब \nसभहँक भरमार अिछ। \nइरा मि®लकजीक आ अशरफ राइनजीक रचनासभ बड़ नीक छिन। \n  \nनिचकेत निचकेत निचकेत निचकेत◌ा (िमिथला दशKन) \nिवदेह भाषा समानक संक®पना आ ऐ बेिरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभकj हमरा सभक िदससँ बधाइ। \nशेफािलका वम_शेफािलका वम_शेफािलका वम_शेफािलका वम_  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nसभ समािनत सािहiयकारकj हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह ªुप आ गजे`जीकj मैिथलीकj एतेक \nसमािनत करबा लेल असं¸य साधुवाद। \nआशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार \n१६६म अंक संतुिलत अिछ। 0तुत अंकमे िवयोगीजीक कथा \"िवजय\"कj ऐ अंकक सवKे¹ रचना कहल \nजाए तँ िदºत नै। िहनक कथाक पिहल पाटKक अपे'ा दोसर पाटK बेसी मुखर अिछ आ एकर मु®याकंन \nपचास साल बाद जा कऽ फिड़tछ हेतै। \n \nसंपादकीयमे जँ किहयो काल देशक राजनीित ओ समािजक-आिथKक प'पर चच_ होइ तँ आ ©िचगर हएत से \nआशा अिछ। \n \nिवदेहमे पिहल बेर किवता लऽ कऽ एबाक लेल महेश झा डखरामीजीक 0वागत छिन। \n \nआशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार \nअंक 167मे डा◌ॅ. कीितK नाथ झा जीक कथा कने आर फिड़tछ हेबाक dयªतामे अिछ। पाठक ने ऐ पारक \nरहै छिथ आ ने ओइ पारक। \nन` द िव लास रायजीक कथा कने पुरान ढ़र_क बुझना गेल। पूरा संसारमे िवषय एकै होइ छै मुदा ओकर \nिश®पक योग अलग-अलग करै छै। आशा अिछ जे रायजी आगूसँ िश®पक िखयाल रखता। \nअशरफ राईन जीक कता आ आजाद गजल नीक भाव लेने अिछ। \nकीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झाकीितKनाथ झा \nिय गजजी , \n'िवदेह' १६७ म अंक  ०१  िदसबर २०१४ (वषK ७ मास ८४ अंक १६७) भेटल .  \nदूटा रचना आकृ केलक. \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल आ जगदान`द   झा 'मनु ' केर ' मैिथली भाषाम एकपताक   अभाव '.   \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल अनुभूत सiयक पीड़ाक सTः ितिबब िथक.  अपन देश सं दूर   रेिग0तान \nम रहैत मजबूर िजनगीक आ अपन देश-कोस. मािट-पािन, आमा-बुआ सं दूर हेबाक दुःखक ई   एहन बयान   \nिथक जे ग़ज़ल सहजिहं मोनके  छूिब लेलक. एतबे निहं, एिह गजल म कोमल भावनाक अितिर§त   आओर \nबहुतरास   गंभीर ग¦प छै, जेना, राजनेता लोकिनक ित आोश आ संिवधान निहं बनबाक अफशोस . वाह \nअशरफ . िलखैत रहू . \nआब ' मैिथली भाषाम एकपताक   अभाव ' क ग¦प करी :  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nहम पिहने 0प क दी , हम भाषा वैािनक निहं छी . मुदा एिह िवषय पर िवचार तं अिछए . ' मैिथली \nभाषाम एकपताक   अभाव ' सम0या  िथक आ निहओ िथक . मुदा तािह पर भाषा वैािनक िवचार करथु , \nसमाधान ताकथु . ओना एिह िवषय पर ायः चालीस आ पचास केर दशक म मैिथलीक तiकालीन   \nसािहiयकार   लोकिन िवचार केने छिथ . से तकला उर भेटत . भाषाक नमूना वा  उदाहरणक हेतु  रमानाथ \nझा , िकरणजीक आ या*ीक भाषा  देखबाक िथक. ओना, भाषाक म एकपताक अभाव भाषाके समृ¢ करैत \nछैक .  संगिहं, एकपताक अभाव जीिवत भाषाक धुक-धुकीक माण िथकैक. निहं तं अंªेजी िकएक \nिव±यdयापी भाश भ   गेल आ ¯च िकएक ¯qसिहं धिर सीिमत भेल जा रहल अिछ . ई निहं िबसरबाक चाही \nजे   भाषाक अनुसार dयाकरणक बनैछ. त,  जनसामा`यक आ मौिलक लेखकक dयाकरणक अनुसार भाषा \nबाजबाक /िलखबाक   बा¡यता निहं हेबाक चाही.  \nसादर , \nकीितKनाथ \nिवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समाना`तर सािहiय अकादेमी समान समाना`तर सािहiय अकादेमी समान समाना`तर सािहiय अकादेमी समान समाना`तर सािहiय अकादेमी समान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- ी न`द िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा संªह) \n२०१४ बाल पुर0कार- ी जगदीश साद मUडल (नै धारैए- बाल उप`यास) \n२०१४ युवा पुर0कार - ी आशीष अनिच`हार (अनिच`हार आखर- गजल संªह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - ी शभु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उप`यासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा समािवदेह भाषा समािवदेह भाषा समािवदेह भाषा समान न न न २०१ २०१ २०१ २०१३३ ३३-- --११ ११४४ ४४ (( ((वैकि®पक सािहiय अकादेमी पुर0कार वैकि®पक सािहiय अकादेमी पुर0कार वैकि®पक सािहiय अकादेमी पुर0कार वैकि®पक सािहiय अकादेमी पुर0कार)) )) \n२०१३ बाल सािहiय पुर0कार  – ीमती £योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनब`ध संªह) लेल। \n२०१३ मूल पुर0कार  - ी बेचन ठाकुरकj \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक संªह) लेल। \n२०१३  युवा पुर0कार- ी उमेश मUडलकj “िन±तुकी” (किवता संªह)लेल। \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- ी िवनीत उiपलकj “मोहनदास” (िह`दी उप`यास ी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल। \n \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha-- --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/ \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon. http://www.amazon. http://www.amazon. http://www.amazon.com/ com/ com/ com/  \n \nअपन मंतdय अपन मंतdय अपन मंतdय अपन मंतdय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n \nगजे` ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n \n२२ २२. . . . गT गT गT गT  \n  \n२२ २२.. ..१.११ ११.. .. जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU ड जगदीश साद मU डलल लल -- -- दूटा लघु कथादूटा लघु कथादूटा लघु कथादूटा लघु कथा २२ २२.. .. डॉडॉ डॉडॉ. . . . िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद िशव कुमार साद-- -- सखारीसखारीसखारीसखारी-- --\nपेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानीपेटारी केर तानी-- --भरनीभरनीभरनीभरनी \n  \n२.२.११ ११.. .. ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत-- --िकछुिकछुिकछुिकछु लघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा     २२ २२.. .. राम िवलास साहुराम िवलास साहुराम िवलास साहुराम िवलास साहु-- --अिब अिब अिब अिब    सवास सवास सवास सवास  ३३ ३३.. ..\nदुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द  मU ड मU ड मU ड मU डलल लल :: :: :: ::  लघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा-- --छुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \n२.३.११ ११.. .. फागुलाल साहुफागुलाल साहुफागुलाल साहुफागुलाल साहु-- -- िकछुिकछुिकछुिकछु िव िव िव िव    हिन हिन हिन हिन        कथाकथाकथाकथा २२ २२.. .. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार-- -- dयंग dयंग dयंग dयंग  िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध-- -- िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल  ३३ ३३.. ..\nन` द न` द न` द न` द िवलास राय  िवलास राय  िवलास राय  िवलास राय :: :: :: ::  िकछुिकछुिकछुिकछुलघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा \n  \n२.४.. .. णव झाणव झाणव झाणव झा-- -- तेसर ण तेसर ण तेसर ण तेसर ण  (( ((लघुकथालघुकथालघुकथालघुकथा)) )) \n१. जगदीश साद मU डल - दूटा लघु कथा २. डॉ. िशव कुमार साद- सखारी-पेटारी केर तानी-\nभरनी \n१ \nजगदीश साद मU डल - दूटा लघु कथा \n  \nमनुखदेवा \n जिहना रामभूिम अयो¡ यामे रामनौमी िदन रंग-रंगक भेषधारी तिहना िबआह-पंचमीआं◌े आ रामनौमीआं◌ेमे \nजनकपुर पहुँच एकरंगासँ सतरंगा धिर अपन पूजन करै छिथ, तिहना गामो-घरमे ने गहवर अिछए। ने \nगुहिरयाक कमी छै आ ने देवासँ मनुखदेवाक गहवरक। गामो तँ गामे छी थानाक जिड़, िजलाक जिड़,राजक \nजिड़, देशक जिड़...। ओना पिहलुको देवा-देवी घर नै रहने मने-मन छला आब इि` दरा आवासमे घर भेटने \nघराड़ीओ भेिट गेलिन, तँए गहवरसँ गुहािर-0 थल धिर अनेको दसगरदा 0 थल बिनयj गेल अिछ, जइसँ रंग-\nिबरंगक पाविनयÂ-ितहार होइते अिछ। गामे छी, गुहिरयाक कमी रहबे करत मुदा जँ गुहािरक गहवर नै रहत तँ \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \nगुहािर केतए हएत? तहूमे तेते लोक कामा¸ या-सीिख भऽ गेल अिछ, जेकरा िबनु गहवरे बास केतए हएत। \nअनुकूल मौसम बनने जिहना अकासमे िटकुलीसँ लऽ कऽ िचल-िचÃोिर होइत सात जोजन देखैबला गीधोक \nगीत किहयौ आिक िच® होिरक टिह किहयौ, अिछए। भलिहं भेद ई होइ जे कोनो खेत-चासै जक पािह लगा-\nलगा उड़ैए तँ कोनो केमहरसँ उड़त आ केमहर जाएत, तेकर कोनो ठेकान नै। मुदा सझ-भोर बगुला \nपितयानी लगा पूबसँ पिछम आ पिछमसँ पूब जाइते अिछ, जेबे करत…। तिहना अनुकूल सामािजक पिरवेश \nबनने तीनटा गहवर आने गाम जक हमरो गाममे अिछए। ओना हमरो गाम सन दोसर गाम सेहो अिछ, आ \nन हरो-छोट तँ अिछए। नमहर-छोट ऐ मानेमे जे आन गाममे मनुखदेवोक गहवर केते रंगक अिछ आ िवसहरो \nवा आनो तिहना अिछ। जइसँ केतौ गुण बेसी अिछ तँ केतौ मा*ा बेसी अिछ। मुदा अिछ सबतिर, कनी कम \nिक कनी बेसी...। \nओना गाममे अिछ तीनटा गहवर मुदा जमुना धाइमकj गहवर नै छि` ह, जैठामसँ गुहािरक डाली अबै \nजमुना धाइम तहीठाम जा गुहािर करै छिथ। कहैले सॱसे गामक लोक कहलकिन जे सालतनी गहवर बनने \nबेसी लोकक गुहािर हेतइ, जैपर ओ कान-बात नै देलिखन। मनमे एकटा नाि` हटा कीड़ी घा◌े◌ंिसया गेल \nरहिन..., कीड़ी ई घq◌ेिसयाएल रहिन जे जखिन ओ समरथाइ वयसमे अबैत रहिथ, िबआह तँ बt चेमे भऽ गेल \nरहिन मुदा दुरागमन हाले-सालेमे भेलिन, ...पी िबमारीक चपेटमे पिड़ मिर गेलिखन। होइतो अिहना छै जे \nिकयो, भूतक चपेटमे तँ िकयो चुरीनक चपेटमे, िकयो डाइिनक चपेटमे तँ िकयो जोिगनक चपेटमे तँ िकयो \nिबमारीक चपेटमे पिड़ मिरते अिछ। पीक ीत िवपरीत बना देलकिन। िवपरीत ई भेलिन जे मन कहलकिन-\n ‘0 *ीजाित बड़ टोनाह होइए, कनीआं◌े िकछु भेल आिक टुिटए-फुइट जाइए!’ मुदा पु©खो तँ पु©ख छी। अपन \nसीमा-सरहद छै, अपन इ£ जत-आव छै। कािÃ िदन जँ दोसर िबआह करब आ ओहो ओिहना हुअए तखिन \nतँ अनेरे लोक कहए लगत जे जमुना 0 *ीखौक अिछ! केना लोक लग मुँह उठाएब, तइसँ नीक जे ने दोसर \nिबआह करब जे दोख लागत तइसँ नीक असगरे रहब। जखिन असगरो रहने पिरवार होइते छै तखिन अनेरे \nिकए नून-तेलक भजमे पिड़ मगजमारी करब। कमा कऽ आनब, बना कऽ खाएब, चैनसँ रहब, भोरे जाएब। \nमुदा कलंक सँ तँ बँचल रहब...। \nओना गहवरो आ गहविरयोक चला-चलती तँ सभ मासमे रिहते छै मुदा आसीनक दुग_पूजाकj िकसानक \nअगहन जक बुझैत। जिहना रंग-िबरंगक गहवर तिहना रंग-िबरंगक भगतो। िकयो भगत कहबैत, तँ िकयो \nभगता, िकयो धाइम तँ िकयो ओझा-गुनी। ओना आसीन मासक चला-चलतीक कारण दोसरो अिछए। ओ ई \nअिछ जे िचड़िचड़ीक घॱदा जक जिहना पाविन सोहरल अिछ तिहना िपतरसँ िपतराइन आ देवसँ देवा-देवी \nधिरक आगमन सेहो होइते अिछ। ओना आन मासमे वेरागने-वेरागने[[ [[11 11]] ]] भाउ करैत मुदा आसीनक दसमीमे \nकलशथापनसँ जे शु करैत से एकेबेर नौमी िदन िवसजKन करैत। मुदा तइ सभसँ िभ­ जमुनाक िकिरया-\nकलाप छि` ह। ई आनसँ िभ­ छिथ। िभ­ ई छिथ जे धाइम छिथ। मास-मसािद ऐ दुआरे नै करै छिथ, जे \nअमविसया-पिणKमाक ठौर-ठेकान रिहतो कतवािह अिछ आ संाि` त मसqत-मसािद बीचमे अिछ। तँए जखने जइ \nकहालीक डाली लगल तखने 0 वीकारैत, गुहािर कऽ दइ छिथन। दोसर ईहो छि` ह जे आन भगता जक ने \nवेरागनक बाट तकै छिथ, आ ने जगरनिथया बत, ने नहा-धो पिव* भऽ गंगाजलसँ देह िस§ त करै छिथ आ ने \nदुिब, तुलसी, अt छतक आशा रखै छिथ...।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \nओना रंग-रंगक कहालीओ तँ अिछए। िकयो कोिखया गुहािरक कहाली तँ िकयो सुखैनी-टटैनीक, िकयो \nधन-वीतक तँ िकयो सर-समqगक। मुदा तैसंग ईहो तँ अिछए जे किहयो-काल हवा-िवहािर उठने चला-चलतीमे \nकमी-बेसी सेहो होइते छि` ह। मुदा तइ सभकj जमुना धाइम कतवािह मािन अपन िवचारक अनुकूल चलै \nछिथ। मनो सिदकाल गवाही दइते रहै छि` ह जे जेकरा देहमे रोग रहत तेकरे ने दवाइ खाए पड़तै। डा§ टर \nअपन अनुभवक िहसाबे र0 ता देखा देत, मुदा दवाइओ आ पथो-परहेज तँ अ◌ोकरे ने करए पड़तै। से जँ नै \nकरत तँ नै करह। जानत अपने बूझत अपने...। \nसतमीक सुजK पूब िदस उिग गेल। सुजËक रोशनीक रोशनाइक रंगमे गाम डूिम गेल। बt चासँ िसयानो \nआ घरसँ गामो एके रंगमे रंिग गेल। घरे-घरक नेना-भुटका फुलडालीमे फूल लोिढ़, गोबर-मािटसँ घर-अँगनाक \nसंग देवो-0 थान[[ [[22 22]] ]] नीपै-पोतैमे बेहाल। मि` दरक पुजेगरी फूल-पात जोिड़यबैमे बेहाल, कनीकालक पछाित \nबेलतोरीक करण शु हएत, पिहने डाली सािज, बेलक गाछ पूिज बेल तोड़ता, जइसँ भगवतीकj िड हा  \nमूितKकारक हाथे पड़तिन। जिहना भगवती 0 थानक जय` ती पीिड़तसँ हिरत िदस बढ़ैत तिहना गामक घरे-घरे \nसेहो बिढ़ते अिछ। घरे-घरे, पिरवारे-पिरवार फूल-पातक पूजनक संग गु¶ गुल-सरड़-धुमन-अगरवीक सुगंधसँ \nगामे महमहए लगल।   \nमुदा गामक गहवर सबहक रंग-पमे फीकापन आिब गेल। तेकर कारण भेल जे गिन-गूिथ तीिनएटा \nगहवर गाममे, तोहूमे एकटा भदविरया बािढ़मे खिस पड़ल जे दोसर बनबे ने कएल, दोसरक भगते बेमार भऽ \nलहेिरयासराय-अ0 पताल धेने अिछ अ◌ा तेसर कोिखया गुहािरक भजमे पुिलसक डरे गामे छोिड़ पड़ा गेल \nअिछ। मुदा जमुना धाइिमक कारोबार पुरवते छि` ह। ओना जमुना धाइिमक चािलयो-ढािल आ िकिरयो-कलाप \nआनसँ िभ­ छि` हहj।  \nअ0 पताल जक सभ रंगक कहाली जमुना धाइम ऐठाम अिबतो ने छि` ह। गनल-गूथल कहालीक \nआगमन होइ छि` ह। मुदा से नै भेल, ऐबेर सतमी िदन तेते कहालीक आगमन भऽ गेलिन जे मजबूड़न अपने \nऐठाम बेव0 था करए पड़लिन। देवी-देवताक आगमन तँ देहपर नै होइ छि` ह मुदा मनुखदेवाक आगमन तँ होइते \nछि` ह। िकिरण लहिस गेल, िकछुए पछाित गुहािरक बेर हएत। जिहना जमुना धाइम अपने गुहािर करैक \nजोगारमे लगल तिहना कहालीओ सभ अपन कुहािर अगुआइ दुआरे पहुँच गेल।  \nदरब£ जाक आगूमे बैिस जमुना काका पितयानी लगा कहाली सभकj देखलिन। तीन खाड़ीक कहाली \nबूिझ पड़लिन। िकछु दैिहक, िकछु दैिवक, िकछु भौितक। ओना दैिहक आ दैिवक कहाली पतराएल रहिन, मुदा \nभौितक बेसी रहिन।  \nपिहल कहाली कहलकिन- \n“धाइम काका, घरमे उड़ी-बीड़ी लागल अिछ। िदन-राित खटै छी, मुदा...।” \nयमुना धाइम- \n“अपन काजमे खटै छह िक अनका हाथे काज बेचने छह?”   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \nकहाली अवाक भऽ गेल। धाइिमक बात बुझबे ने केलक जे अनका हाथे काज केना बेचने छी। मनमे \nहोइ जे भिर िदन काज किरते छी, िदनक-िदन बोइन होइते अिछ, तखिन बेचने केना छी।  \nगुनधुनमे पड़ल देिख यमुना धाइम पुछलिखन- \n“चुप िकए छह, छुिट गेलह की?”  \nकहाली बाजल- \n“कनी कए मन ह® लुक लगैए।” \nधाइम बाजल- \n“अिहना ह® लुक होइत-होइत ह® लुक भऽ जेबह। हँसी-खुशीसँ जाह।” \n¦१०१६ ¦ \n२२ २२ २२ २२ िदस ब िदस ब िदस ब िदस बर र र र २०१४ २०१४ २०१४ २०१४  \nखलओदार  \n  \n  \n  \n  \n  \nितला-सकरा◌ॅइत पाविनसँ एक िदन पिहने, पाविनक ओिरयानमे लगल रही। आइए नै ओिरया लेब तँ \nकािÃ पाविन केना हएत? तहूमे तेहेन मेठिनय पाविन अिछ जे केतबो धड़फड़ी करब तैयो पार लगत िक नै। \nपाविनयÂ तँ पाविनयj छी। तहूमे ितला सकरा◌ॅइत। पाविन नै पाविनक गाछ छी। िकछु एहनो पाविन होइए जे \nिदन-राितकj एकरंग बना दइए, िकछु एहनो होइए जे िदनकj नमहर बना राित कपिच लइए आ िकछु एहनो तँ \nहोइते अिछ जइमे िदने कपचा कऽ घपचा जाइए। एक िदस शुर-शुर, तँ दा◌ेसर िदस मूड़-मूड़। जे दुनू एके \nघाटपर अ◌ािब पबैए। जँ आइए सभ िकछु नै ओिरया कऽ रिख लेब तँ कािÃ ओिरयाएब आिक बनाएब-सोनाएब \nआिक पाएब, पहपिट तँ बीचमे अिछए। मन मािन धकेल कहलक, ‘कािÃ तँ भोरेसँ तजतरीन तिड़-बगहािर, भोर \nमूड़-मूड़ दुपहर सुर-सुर आ सझ फल पेब पाविनक िवसजKन करब िकने? मने-मन गुनधुनो करी आ ाि¦ तक \n(पाविनक ओिरयानक व0 तु) गरो अँटबैत रही। तही बीच र0 ता िदससँ दौगल आिब बारह बखKक भातीज \nबाजल- \n“काका, िनरजल बाबाकj देखैले नै गेिलयिन, ओ तँ...।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \nफटफटहाक बोलक लहर जेना ठमिक गेलै। ठमिक ई गेलै जे ठनका जक जेते ज® दी बाजए चाहै \nछल से नै भऽ पबै छेलै। होइतो अिहना छै, एºे बेर िबजलोको आ ठनको उिठ कऽ ठाढ़ होइए, मुदा र0 तामे \nअ◌ागू-पाछू भेने िबजलोका पिहने चिल अबैए आ ठनका पछाित पहुँचैए। पुछिलऐ- \n“बाउ, कोनो हलतलबी...।” \nई बूिझ बजलॱ जे साल भिरक बt चाकj जिहना माए, बाबू, भाए इi यािद एक श द किह िसखबैए आ \nजेकरा ओहो, ओिहना भात-रोटी किह अपन िवचार d य§ त करैए। तैबीच d याकरण जनैिमतै रहैए। d याकरण \nआएल नै रहै छै, पछाित अबै छै।  \nमुहसँ जिहना िनकलल, तिहना ओहो- भातीजो- लोकैत बाजल- \n“अब-तबमे छिथ?”  \nफटफटहाक बोल सुिन मन बेथा गेल। बेथए लगल जे पाकल जओमे कहॴ पाथर ने खसए। अब-\nतबमे छिथ जँ कहॴ देरी भेल आ िबt चेमे मिर गेला तँ अपन मन हुनके मनक पाछू ने बोन-झाड़मे औनाइत \nफीड़त। तइसँ नीक जे पिहने हुनके देख आबी। मुदा लगले भेल जे ओइठाम जाएब आ िबt चेमे जँ पराण \nछूिट जेतिन तैठाम तँ समqग बिन हमहॴ रहबिन, तखिन जँ असमसानक जोगार केने िबना, घरोपर केना घूिर \nकऽ आएब? मुदा जँ जीवैतमे अपन स ब` धक िहसाब-िकताब नै फिड़छा नेने रहब तँ देिखते िछऐ केहेन फड़ेबी \nसभ अिछ जे सामािजक स ब` धकj तहस-नहस कऽ सं0 कृित मेटबैपर लगल अिछ।  \nमनमे भेल जे पीकj किह िदयिन जे हमर कोनो भरोस नै करब, जँ अपनो ले आ पिरवारो ले पाविन \nकरए चाहै छी तँ अपन ओिरयानमे लिग जाउ। मुदा कहबो केकरा करबै, सभ तँ अपने ताले बेहाल \nअिछ, तैबीच चुपे रहब नीक। िवदा भेलॱ।   \nिनरजल काका ओछाइनपर, जाड़ दुआरे मोटगर ओढ़ना ओिढ़ मुँह उघािर पड़ल रहिथ। आँिख मुनने \nरहिथ। फक-फक सस चलैत रहिन। झूिक कऽ मुँह लग कहिलयिन- \n“काका, काका...।” \nिनरजल काका आँिख खोललिन। शकल-सूरतसँ बूिझ पड़ल जे लगले तँ नै मरैबला छिथ मुदा बेसी \nिदन िटकबो ने करता। सॱसे देहक ऊपरका चमरा खॲइचा जक तेना ओदिर गेल छेलिन जे अमेिरकन \nगोराइक रंग पकिड़ नेने छि` ह। मिछयाहा मासमे माछीओ हेरान किरते हेतिन जइसँ बैशाखोमे चÏिर ओढ़ए \nपड़ैत हेतिन। ओना िनरजल काकाकj िश'ा-ेमी किहयनु आिक ि वTा-ेमी, ान-ेमी किहयनु आिक वुि¢-\nेमी, से तँ छिथए। देहक रोग तँ दैिहक छी, मुदा मनक रोगी नै छिथ। िनरजल काका बजला- \n“बौआ, आब तँ चलचलौ भेिलयऽ, जे िदन छी से िदन, मुदा मनमे एकटा ° रिह गेल।” \nकºाक  ‘° रिह गेल’ सुिन नजिर चौक­ा भेल। भेल ई जे अि` तम अव0 थामे काका पड़ल छिथ, जँ \nपूिछ िदयिन जे की, आ तही बीच कहॴ दम टुिट जाि` ह तखिन उतरी केकरा गरदिनमे पड़तै? मन छह-पच  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \nकरए लगल। फेर भेल जे मरै बेरक °क उर सुनबैबला के रहता, जे िकछु िदनक मेजमान छिथ, दोसर \nिदनक समए लऽ लेब आ ठेकना कऽ आएब जखिन मिर गेल रहता। ने िकयो पुछिनहार आ ने िकयो \nकहिनहार, िहसाब राफ-साफ। जखने महाजन साफ, तखने खौदका राफ। दुनू हाथे छातीकj पकिड़ \nकहिलयिन- \n“की ° रिह गेल काका?”  \nबजला- \n“बौआ सं0 कृत भाषा समासक भजमे पिड़ दुह भऽ गेल, जइसँ आमजनकj बाधा उपि0 थत केलक। \nमुदा भाषाक भीतर जे िजनगीक कला प¢ित नुकाएल अिछ, जैपर सभ ठाढ़ छी ओकर की \nहएत? भँिसयाइत लोक केमहर जाएत?”  \nकºाक °कj समथKनमे मुड़ी झुला देिलयिन। मुदा पछाित मन पड़ल जे आगूमे तँ हमहॴ बैसल \nिछयिन। जवाब तँ हमरे िदअ पड़त। उिठते मन सुक-पाक करए लगल। हुअए जे अखने मिर जैतिथ तँ \nबेसी नीक होइत, िकयो बुझबो ने करैत, जे कका की कहलिन। फेर भेल जे एहेन समए झूठ-फूइस नै \nबाजब। कहिलयिन- \n“काका, कािÃ पाविन छी, तइ िदस मन ओझराएल अिछ। पाविनक पछाित आएब, आ उर देब। \nताबे उधारी रहल।” \nिनरजल काका बजला िकछु ने मुदा नजिरसँ बूिझ पड़ल जे मन सोगाएल जा रहल छि` ह। \n  \n¦७३१ ¦ \n१९ िदस बर २०१४  \n  \n \n  \n \n[1] [1] [1] [1]  सोम, बुध, शु  \n[2] [2] [2] [2]  सावKजिनक 0 थन \n  \n२  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \nडॉ. िशव कुमार साद- \nसखारी-पेटारी केर तानी-भरनी \n  \nआधुिनक मैिथली कथा सािहi यमे नब-नब कथाकार नब-नब कथाक रचनामे संल¶ न छिथ। हुनक यास \nिनिµत पे मैिथली कथाक सं¸ याi म  िव0 तार हेतु सराहनीय छि` ह। मुदा मा* सं¸ याi मक िव0 तारसँ \nसािहi यक सागरक गहराइकj िव0 तार नै भऽ सकैत अिछ। जिहना बािढ़क पािनसँ धारक दुनू कात दूर-दूर \nतक धारक िव0 तार बुझना जाइत रहै छै, मुदा बािढ़ सटिकते धारक सi यकट भऽ जाइ छै तिहना सािहi योमे \nहोइ छै। \nकथा एहेन हेबा चाही जािहमे भाषा-भावक ताल-मेलक संगे-संग कथामे जीवंतता आ दीघKजीवी होइक \nतÐ य समािहत होइ। मा* आधुिनकताक चोला पिहरा देला मा*सँ कोनो कथा जीिवत नै रिह सकैत अिछ। \nश दाड बर कथा नै होइ छै। नीक आ दीघKजीवन हेतु कथामे िविवध तi वक समावेशकसंगे-संग मानव जीवनक \nजीिजिवषाक खरिब ब  आ तीक आव± यक होइ छै। \nकथामे जॱ जीव-जगतक गहनतम गहराइ नै रहै छै तँ ओ कथा बहुत समए धिर जीिवत नै रिह \nसकैए। \nमैिथलीमे आइ कथाक अनेक नाआ◌े◌ं देल जा रहल अिछ- दीघK कथा, लघु कथा, िवहिन कथा इi यािद। \nमा* नाआ◌े◌ं रिख देलासँ कथा जीिवत नै रिह सकैत अिछ। अदौसँ आइ धिर वएह कथा जीिवत अिछ जइमे \nधार छै। जइमे गित छै। जइमे िजनगीक उहापोह छै। जइमे यथाथK छै आ क® पनाक एहेन गठन छै जेकरा \nपाठक छोिड़तो छोिड़ नै पबैत अिछ। \nऐ दृि¥ टए हम न` द िवलास रायक  “सखारी-पेटारी”क तानी-भरनीपर िवचार करबाक यास करब। \n‘सखारी-पेटारी’ ि◌हनक पिहल कथा कृित िछयिन। पिहल-पिहल कोनो काज करैमे कोनो ने कोनो *ुिट \nहएब आµयK नै। तैयो सािहi य  सृजनक सरोकारकj देखैत हमर यास रहत जे ऐ संªहक नीक-नीक कथाक \nसमी'ा नीक होइ आ सामा` य भावक कथाक फराक कऽ आगूसँ लेखक अपन कथामे आव± यकतानुसार \nसुधारक यास करबा हेतु िधयान रखिथ। \nआब हम ी न` द िवलास राय जीक कथा ‘सखारी-पेटारी’कj सोझामे रिख खोलबाक कोिशश करब। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \n‘सखारी-पेटारी’कj खोलैक काज तँ जनीजाितक छेलिन। सठब सेहो हुनके सबहक काज छेलिन। \nआइओ सठ-उसार करब हुनके अधीन छि` ह। मुदा पु©ख आब बुझू तँ अदहा जनानीए भऽ गेला। सठ-\nउसारमे आब हुनक भूिमका अहम भऽ गेलिन अिछ। की कहू! सभटा समैक खेल िछऐ। \nआब देखू ने, ी न` द िवलास राय पु©ख छिथ मुदा ‘सखारी-पेटारी’ सिठ कऽ हमरा पकड़ा देला। हमहूँ \nपु©खे। केते िदन धिर सोचैत रहलॱ जे ऐ पेटारीकj कोनो जनानीएसँ खोलबएब मुदा ओहेन जनाना ताकब \nकेतए। सखारी-पेटारीमे सठल बौसक सनोमानो तँ कोनो बूढ़े-पुरान ने बुझै छै। थािक-हािर कऽ पु©खक \nसठल सखारी-पेटारीकj अपनेसँ खोलैले तैयार भऽ गेलॱ। \nआब एकटा िदºत भऽ गेल। सखारी आ पेटारी जॱ अलग-अलग रिहतए तब ने बेरा-बेरी खोि◌लितऐ। \nदुनू एºेमे अिछ। चलू सखारी-पेटारीक जगह तँ आब Ñंक लऽ लेलक। आब ओइमे सँ हम एक सभ समान \nअलग-अलग करबाक कोिशश करै छी। अपने मने िगरथािन बनैक कोिशशमे आब जे हएत से देखल जेतै। \nसखारी खुलल। देखू केतेक नीक बौस छै अइमे। सम0 त  िमिथलावासी एवं मैिथली भाषा-भाषीकj \nसमरिपत। ठीक बात। यौ, सखारीमे जे समान अबै छै, ओ मा* घरवारीए सभ समान नै ने रिख लइ \nछिथन। चाउर, दािल, तरकारी, अदौड़ी, दनौड़ी, क©तेल इi यािदसँ किनयक अबैक खुशीमे भोज-भात होइ छै। \nसॱसे गौआँ िमिल कऽ बर-किनयकj आशीष दैत खाइ छै। मुदा ओइ महक काजर, तेल, डोिर, िफा आ \nककही इi यािदक बड़ काज। किनय देखए बूढ़-पुरानसँ लऽ कऽ नेना-भुटका तक जे अबैए, सभकj किनय \nअपने हाथे केशमे तेल दऽ ओकरा झािड़ कऽ ककहै छिथन। ककिह कऽ डोिर वा िफासँ बाि` ह  काजर-\nिसनुर लगबै छिथन। अगर पेटारीवाली किनय से नै करिथन तँ हुनका भरदुलािह कहतिन। \nराय जीक सखारी-पेटारीक समपKण हमरा मोिह लेलक। हमरा लगैत अिछ जे सभ मैिथलकj ई पित \nजर मोहत। \nचलू, आब चलै छी जे सखारी-पेटारीमे कोन-कोन तरहक व0 तु-जात अिछ। यौ, ‘अ¦ पन-बात’मे तँ \nसखारी-पेटारीक व0 तु-जातक कोनो चचË ने छै। खाली आi मेकथा आ समपKण भरल अिछ। यौ रायजी, आब \nिबआहे संग दुरागमन होइ छै। अह तैयो पछुआ गेलॱ। लगैए अहक िबआह-दुरागमन दू बेर भेल अिछ। \nचलू- दरब-जात संग हम सर-समान तँ खोलए लेब। मुदा सखारीक दोसर झँपना खोलए पड़त। \nखुिल गेल। एकसिर। वाह...। आब तँ एके संग दरबजात-व0 तुजात आ िसनुर-िटकुली सभटा चमकए \nलगल। चलू, देरीसँ एलॱ मुदा दुश एलॱ। \nसोइरी छछारब, िनपुतराहा, जाित-पाित, वाड़ीक पटुआ आ बाबाधाम- ऐ संªहक उम ेणीक कथा अिछ। \nआब हम सोइरी छछारैत बाबा धामक या*ापर चलै छी। बीचमे िनपुतराहा, जाित-पाित आ वाड़ीक पटुआ \nसन कथापर अँटकैत ऐ या*ाकj िवाम देब। ई पचो कथा सखारी-पेटारीक िवशेष ल'णसँ यु§ त अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \nल'णा आ d यंजना श द शि§ तसँ यु§ त पचो कथा पाठककj क® पना लोकसँ उतािर कऽ यथाथKक धरतीपर \nउतारैमे स'म अिछ। \nमैिथल समाजक पािरवािरक-पिरवेश आ तइमे धनक पाछू दौड़ैवाली नारी समाजक सोचपर सोइरी \nछछारब कथा करारा हार करैत अिछ। \nमालती आ लिलताक ज` मासौचक पµात सोइरी छछारैले जे पिरि0 थित बनल अिछ ओ िमिथलाक \nम¡ यवग य पिरवारक यथ_थ अिछ। ऐ कथामे रीनाकj उपि0 थत कऽ कथाकार बहुत होिशयारीसँ कथाकj \nअि` तम लÒ य तक पहुँचा देला अिछ। जइ घरमे रीनानै रहै छै तैठाम िववश भऽ कऽ लिलता सन बेटीक \nसोइरी माइएकj छछारैले बा¡ य हुअए पड़ै छै। मैिथल पिरवारमे लिलता ऐ पिरि0 थितकj भोगैत अखनॱ जीबए \nलेल मजबूर अिछ। ऐ कथाक d यं¶ य िनिµत पसँ पाठकक संग-संग भौजाइ लोकिनकj झमारबामे स'म \nअिछ। \nसोइरी छछारबसँ िनकिल हम जाित-पाित कथाक यथाथKपर अबै छी। मैिथल समाजक पतनक एकटा \nसभसँ महतपूणK कारण जाित-पाितक भेद-भाव सेहो अिछ। तथाकिथत बुिधजीवी समाजसँ लऽ कऽ वजीवी \nसमाज धिर जाित-पाितक रोग ऐ कार पसरल अिछ जे एकर िनदान कÓसर आ एÔस िवमारीक इलाजसँ \nअिधक किठन अिछ। \nकथाकार नुनुबाबूक चिर*क मादे 0 प¥ ट कऽ देलिन जे जे समाजमे कोनो जाितक बेकती नुनुबाबूक \nउपकारसँ बचल नै अिछ। ªाम-पंचायतक मुखक जे काज होइ छै तहूसँ अिधक नुनुबाबू समाज लेल कऽ \nरहल छिथ। मुदा गामक जाितवादक सम' नुनुबाबू सन बेकती त ाबत धिर नै चुनल जेता ताबे तक मैिथल \nसमाजक माथमे जे जाितक कुU ठाक भुस भरल रहल। आ जाधिर ओकरा बुिधकj आड़ीसँ चीिर कऽ िववेकक \nचुÕासँ िनकािल कऽ फेकल नै जाएत। \n‘वाड़ीक-पटुआ’ ठीके बड़ तीत होइ छै। डा§ टर मोद सन पटुआ तीत नै हेतै तँ फेर ई कहाबत िकए \nबनतै। मंगनूबाबू असगरे एहेन बेकती नै छिथ। जे सहज सुलभ होइत छै ओ िनिµत पे लोककj तीत लगै \nछै ब ओ िमीओसँ मीठ िकएक ने होउ। लेखक िनिµत पे ऐ कथाक मा¡ यमसँ मंगनूबाबू सन लोकक \nमुँहक संग मनकj तीत करबामे स'म अिछ। \nअटकैत-फटकैत बाबाधाम लग आिबए गेलॱ। माए-बापक सेवा केने की हेतै। माल पोसने दूटा टका आ \nमनुख पोसने दूटा कथा ओिहना नै कहल गेल अिछ। आन समाजक संगे-संग मैि◌थल समाजक ि0 थित दाण \nभेल जाइत अिछ।  ‘िजन मातु िपता की सेवा की’ (जे माए-बापक सेवा केला) केर भावना आइ मरल जा रहल \nअिछ। आइ मैिथल समाजमे बाबाधाम जेबाक होड़ लागल रहैत अिछ। बानरक देखा-देखीबला भावसँ भरल \nहजक-हज 0 *ी-पुखख नब-नब व0 * आ तेहने आँिखक भावसँ भरल जखिन गामसँ िवदा होइत अिछ तँ हमरा \nसन मुख देिखते रिह जाइत छी।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \nमाए-बाप आ सासु-ससुरसँ भीन भऽ वृ¢ जनकj उपे'ा करैत आज ुक पीढ़ी नीचताक र0 तापर ऐ तरहj \nबिढ़ रहल अिछ जे सुकनाक बाबू आ माए सन हजारो माता-िपता आइ पछताइत बािज रहल अिछ- \nजतने जतेक हम पाप बटोरल िमिल-िमिल पिरजन खाय \nमरनक बेर हिर § यो निह पूछिल एक करम संग जाय। \nउपयुK§ त पचो कथा अपन 0 वप िव0 तारक संगे-संग संवाद, पा* योजना, पिरवेश, भाषा शैली एवं \nउदेसक कसौटीपर कसल बुझना जाइत अिछ। पचो कथाक शीषKक सेहो आकषKक एवं िवषय-व0 तुक अनुप \nअिछ। मैिथल समाजक िविवध िवड बनाक उपयुK§ त पचो कथा सा'ी अिछ। आधुिनक d यं¶ य िवधाक कथामे \nउपयुK§ त कथा जगह पबैक अिधकारी अिछ। \n‘सखारी-पेटारी’क छह गोट कथा आधुिनक समाजक पतनो` मुख भाव-धाराकj रेखqिकत करबाक यास \nबुझना जाइत अिछ।  ‘डा§ टर बेटा’,  ‘ोफेसर बेटा’,‘िड बाबला दूध, ‘सोच, ‘भÂट, आ ‘ऐना’ कथामे एक कात माता-\nिपताक ित उपे'ा अिछ तँ दोसर कात स` तानक ित उपे'ा।  ‘सोच’,  ‘भÂट’ आ ‘ऐना’मे एक कात िवकास हेतु \nछटपटाहिट, तँ दोसर िदस समाजमे d या¦ त संकुिचत मानिसकता। \nम¡ यवग य समाजमे डा§ टर आ ोफेसर बनल बे§ तीकj पिरवारक ित उपे'ा पािरवािरक िसनेह आ \nसमरसताकj ि'U ण-िभ­ करैबला मानिसकतसँ मानवता मरत। आधुिनक नारी शारीिरक सौ` दयK बँचबैले \nस` तानकj 0 तनपान करैसँ कटब मातृi वक ित उपे'ाकj दिशKत करैत अिछ। \n‘सोच’ कथामे ाTोिगकी िश'ाक ित युवाकj बढ़ेबाक यास छै।  ‘भÂट’ आ ‘ऐना’ मनुखक आँिख खोलैक \nयास अिछ। \nऐ छबो कहानीमे छोट अकारमे अनेक िवषयकj उठौल गेल अिछ। मुदा ऐ कथा सभमे ऊपरका कहानी \nसन भाषामे धार नै बुझना जाइत अिछ। कथाक शीषKक आकषKक एवं िवषय-व0 तुक अनुकूल हेबाक \nचाही।  ‘ऐना’आ ‘सोच’ शीषKक तँ आकषKक एवं िवषयानुकूल अिछ। शेष चािर गोट कथाक शीषKक हमरा बुझने \nकमजोर अिछ। \nन` द िवलास रायक सखारी-पेटारीमे दू गोट कथा जनता आ सरकारी तं*क आँिख मुनौबिलपर आधािरत \nअिछ। लेखक दुनू कथाक मा¡ यमसँ सरकारी िया-कलाप आ गाम-गाममे सरकारी सहायताकj ब` दर-बटक \nआTा` त वणKन करबाक यास केला अिछ। यासमे लगभग सफलो भेला अिछ। पोषाहारक अनाजक िवरोधमे \nजेना मुख मािमलाकj खतम करेलक से ‘िनवास माण प*’ मे लगभग िवरोधा भास लगैत अिछ। जखिन \nमुिखया आ मुख लेल एकटा माण-प* बनबबैमे संग नै दइ छै ओ गहुमकj ब` दर-बट कऽ सi यताकj िस¢ \nकऽ िश'ककj गहुम कीिन कऽ  बटैले केना किह सकै छै? एतबे नै, ओइ िशि'काक पित गामक दबंग अिछ। \nपोषाहारक गहुम बेिच तँ अखिन साधारण बात छी। तँए दुनू कथाक मुखक चिर*मे िव²सनीयतासँ अलग \nका® पिनकता आिब गेल अिछ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \n‘गोबरिबछनी’,  ‘असल बेटा’,  ‘ननिद-भौजाइ’,  ‘िववेकक िववेक’,  ‘सभसँ पैघ पूजी’,  ‘चौरचनक दही’क \nसंग  ‘महाजन’ शीषKकक कथाकj हम आदशKवादी कथाक पमे देिख सकै छी। अही कोिटक कथामे भावक \nसु` दर सम` वय देखना जाइत अिछ। कथा रचना, ओकर िव0 तारक म¡ य  आ अ` तक सु` दर पिरपाक अिछ। \nरायजी कथा गढ़ैमे मािहर छिथ। कथाक ताना-बानामे बा` हब पुन:ओकरा अि` तम पिरणित धिर लऽ जाएबमे \nकै नै छिथ। ऐ कोिटक कथाक भाषा आ भाव-भंिगमा सरस आ वाहगामी छि` ह। \n“महान कथी? धनीक छी तँए महान? नै, जे हृदए महान हुअए। जेकर आi मा महान हुअए। ...वएह \nमहान आदमी हएत आ महाजन कहौत।” (महाजन) \nभाषाक एकटा आरो बानगी- \n“एक परनिहया तँ शोकेमे डुमल रहली। बेटी बुचनीक मुँह देिख फेरसँ काज-राज करए \nलगली।” (गोबर िबछनी) \nराय जीक भाषा पिरवेश जिनत भावकj समािहत करबामे पूणKपेण स'म छि` ह। \n“जखिन नेना लाल पीसा साइिकलपर मीना बिहनकj बैसा मदना िवदा भेला तँ ओ बौम फािड़ कऽ कानए \nलगला।” (िववेकक िववेक) \nए◌े ‘कानब’मे एºे संग अनेक भावक िव0 तार अिछ। \nसमª कथा संªहकj पढ़ला पछाित केतौ-केतौ िह` दी अथबा उदूK श दक अनपच बेवहार भेल छै। ओ \nहमरा अनसोहत लागल। जेना- \nजे ‘िदल’ महान होअए। हमरा सभ \nबात  ‘मालूम’ भेल।  ‘लाइन, कौलेज, ोफेसरक, इंजीिनयर, बी.ए, डी.एम.सी.एच, चौिठयाकj अपन गलती ‘महसूस’भेल \nअिछ। \nअि` तम खानामे, िववेt य कथाक शैली आ शीषKक ाय: अिभधामूलक छि` ह। ल'णा आ d यंजनाक \nमा¡ यमसँ ऐ कथा सभमे आरो आकषKण बिढ़ सकैत छेलै। संगे-संग भावक अिभनय प सेहो। \nअ` तत: हम किह सकै छी जे ‘सखारी-पेटारी’ मैिथली कथा सािहi यक िवकासक एकटा नीक कड़ी िस¢ \nहोएत। लेखकसँ आªह जे भाषा िवचारक मा¡ यमे टा नै वाहको होइ छै। तँए भाषा-भावक संतुिलत बेवहारसँ \nसािहi यमे रमणीयता अथवा भावक वाह तीवÖगामी होइत छै। कथामे िवषयक संग-संग नब-नब तीक िब ब \nआ बात उठा कऽ पाठककj सहजे कथाकार बाि` ह सकै छिथ। तँए कथामे उतरोर िवकास पिरलि'त हएब \nआव± यक छै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \n    \n    \nऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n१. ललन कुमार कामत-िकछु  लघु कथा  २. राम िवलास साहु-अिब सवास  ३.\nदुग_न` द  मU डल ::  लघु कथा-छुतहिर \n१ \nललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत ललन कुमार कामत \n  \nिकछु लघु कथा- \n  \nअ¦पन माए-बाप \n  \nसुनील जीकj दूटा स` तान। सौरभ दस सालक जे पचमा क'ामे आ छोटका सुमन छह सालक जे \nपहलामे मेडोना 0 कूल, कटहल वाड़ी दरभंगामे पढ़ैए। 0 कूल घरेक बगलमे छै। सुनीलजी अकाशवाणी \nदरभंगामे नौकरी करै छिथ । \nहम सुनील जीक दुनू बt चाकj घरपर जा ×यूशन पढ़बै छी। हुनकर किन य मंजू हिर दम बt चाक \nकपड़ा-ला, वतKन-बासन आ आनो-आन घरक काम-काजमे ओझराएल रहै छिथ न। सुनीलजी नौ बजे भोरे \nिन कलै छिथ  अपना काजपर। दू बजे खेनाइ खाइले अबै छिथ । फेर राित मे दस बजे घर अबै छिथ । \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \nचािर  बजे बे पहरमे हम पढ़बैले सभ िद न जाइ छी। आइओ गेलॱ। कनीए काल पछाित  मंजू चाह \nलऽ कऽ हमरा लग एली। चाहक कप पकड़ा बt चाक बदमाशीक उपराग कम मुदा काजक बे0 तताक पोथी \nखोिल  छनेमे संसारक परेशानीक पाठ पिढ़  गेली। फेर काजमे एना लािग  गेली जेना टग-पर-टग नै पड़ैए। \nछुÕीक समैमे सुनीलजी सेहो घरक काम-काजमे बे0 त रहै छिथ । दुनू गोटेक पिर वारक ित  समरपन \nदेिख  हमरा बुझाइत रहैए जे ऐ छोट पिर वारक अलाबे िह नका सभकj ऐ संसारमे िक छु ने छि` ह । अचानक \nगामसँ हुनका फोन एलिन  जे हुनकर िप ताजी िस िर यस छिथ न। सुनीलजी आ◌ॅिफ समे छुÕी लेल दरखास दऽ \nगाम िब दा भेला। गाम जा िप ता जीक संग माएकj सेहो संगे दरभंगा आिन  लेलिन । बाबूजीकj असपतालमे \nडा§ टरसँ जँचबौलिन । डा§ टर कहलकिन - \n“अहक िप ताजी कj टी.बी. भऽ गेलिन  हेन।” \n“आब की उपए अिछ  डा§ टर साहैब?”  सुनीलजी पुछलिख न। \n“नौ मासक दबाइक कोसK अिछ । देख-रेखमे समैपर दबाइ चलबए पड़त।” \nसुनीलजी, आ◌ॅिफ स जा अदहा िद नक छुÕी छह मासक लेल दरखास लगा माए-बापक सेवामे लीन भऽ \nगेला। \nकटहल वाड़ी ि0 थ त नीज  अवासपर माए-बाबू रहए लगला। मुदा स¦ ताहमे दू िद न असपतालमे जाए-\nआबए पड़िन । \nआब मंजू पिह नेसँ बेसी परेशान रहए लगली। एक िद न मंजूक वात_ हमरासँ भेल। बजली- \n“की कहूँ सर, एºो-रती मन नै होइए जे ऐ घरमे रही।” \nहम पुछिल यिन - \n“िक ए, की भेल?” \n“तेतबे घरक काज तेतबे िध या-पुताक काज आ तैपरसँ माए-बाबूजी माथक बोझ बिन  गेल छिथ । \nअपने जे छिथ  ओ एका◌ेटा काज नै स हारै छिथ ।” \nहम कहिल यिन - \n“अिह ना होइ छै, काम-धाम तँ सभ िद न लगले रहै छै। मुदा माए-बापक सेवा सेहो ऐ जीवनमे जरी \nछै।” \nमंजूकj जेना हमर उपदेश एºो-री नै सोहेलिन । तमतमाइत बजली- \n“मा0 टरजी, हमरा अह नै िस खाउ। अहकj दुिनय-दारीक थाह नै चलल अिछ  अखिन ।  सासु-ससुर \nहमर ओहेन अदरगर नै छिथ ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nमंजूक ई बात सुिन  हम 0 त ध रिह  गेलॱ। मुँहक बात मुहjमे रिह  गेल। संच-मंच बt चा सभकj पढ़बए \nलगलॱ। मुदा मंजू बड़बड़ाइत रहली- \n“चौबीस घंटा काजे-काज। सभ अढ़बैए बला। ऐ घरमे रहैक मन एकोरती नै होइत अिछ । जेतबे \nघरक काम-काजसँ माथा दुखाइत रहैए आ तैपर सँ बुढ़बा-बुिढ़ या माथ भुकबैत रहै छिथ ।” \nतही बीच बुढ़हाक खॱखी जोर-जोरसँ सुिन  पड़ल। खॱखी करैत-करैत बदहाल भऽ कहिर -कहिर  कऽ \nबाजए लगला- \n“कनहौलीवाली, सुनीलक माए, केतए छी? ओहू बुिढ़ याकj जेना हमरा लग नीक नै लगै छै। जेना हम \nकाटैले दौड़ै िछ ऐ।” \nबुढ़हाक हफनीक अवाज फेर सुिन  पड़ल- \n“किन य छी हे, लहानवाली, ऐ सौरभक माइ? बाप रे बाप! कोइ ने सुनैए।” \nमंजू बड़बड़ाइत घुमली- \n“मरबो ने करैए बुढ़ा जे हमर िस रक बोझ हटैत। जािन  ने कोन पापक फल छी।”   \nसुनील जीक घरक ई कथा रोजक भऽ गेल। एक िद न अनायास हुनकर घरक हवा एकदम शा` त \nबुझना गेल। छतक चौकीपर जाजीम िब छौल छल। दुनू बt चा ओइपर आिब  पढ़ैले बैसल। हम पलाि0 ट कक \nकुरसी िख◌ ंच बैसलॱ। कनीए काल पछाित  मंजू पलेटमे जलपान आ कपमे चाह लऽ मीठ-मीठ चािल मे \nमु0 कीआइत एली। हमरा बुझाएल जे आइ मंजूजी ित रिप त छिथ । इt छा भेल जे ऐ खुशीक कारण जानी। \nपुछिल यिन -  \n“भाभीजी, आइ अपने बड़ खुश नजिर  अबै छी, की बात िछ ऐ?” \n“हँ, खुशी िक ए ने हएब। आइ हमर अपन माए-बाबू गामसँ एला अिछ । खुशी तँ सोभािव क छै।” \nमंजुक ई बात सुिन  खुश तँ भेबे केलॱ जे माए-बापक दशKनसँ सोभािव क खुशी जे हेबक चाही से \nिह नको भेलिन । मुदा दुख सेहो भेल। दुख ई भेल जे आिख र सासु-ससुरक िव षयमे जे िम िथ लाक दशKनमे \nनारी लेल बतौल गेल छै जे अपन माए-बापसँ बिढ़  कऽ सासु-ससुर होइ छै से िह नकामे िक ए नै छि` ह ।¦¦¦  \n  \n  \nस प स प स प स पकKकK कKकK-- -- ललमिन य, सुपौल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \n  \n  \n0 कूलक फीस- \n  \nमानस तीन सालक छल तिह ये माएक देहावसान भऽ गेलिन । िप ताजी गामक मुिख या छिथ न। समाजक \nकहलापर दोसर िब आह केलिन । लबकी किन य थोड़-बहुत पढ़ल-िल खल, सोभावशील, िव चा आ सु` दर \nभेलिन । तीन सालमे मुिख या जीकj दूटा स` तान और भेलिन । च` दन आ न` दन। न` दनक ज` मक छह मासक \nपछाित  मुिख याजी 0 वयं भगवानक ि य भ ऽ गेला। एकबेर फेर पिर वारसँ लऽ कऽ गाम भिर मे शोकक लहिर  \nपसिर  गेल। \nमुदा मुिख यािन  शोकक सागरसँ बाहर आिब  तीनू बt चाकj लालन-पालनक लेल फेरसँ अपन िद न-दुिन यमे \nलीन भऽ गेली। अपना सुइध-बुइधसँ बt चा सबहक बरबिर  लार-¦ यारसँ पोसैमे कोनो कसिर  नै छोड़ै छिथ न। \nमानस आब दस सालक भऽ गेल। ाइवेट 0 कूलक चािर म क'ामे पढ़ैए। मिह नाक पच तारीख तक \nसभ बt चा अपन-अपन फीस जमा करैए। लेट-सेट छह तारीख धिर  िव लम शु® कक संग जमा करब \nआव± यक अिछ । नै देने नाओं कािट  देल जाइ छै। मानस i येक मिह ना अित िर § त शु® कक संग जमा करैत \nछल। मुदा ऐ मास सेहो नै भेलै। पीठपर पोथीक बैग टिग , अनजान चािल मे डेल उठबैत, एमहर-ओ हर \nतकैत 0 कूल िद स िव दा भेल। घरसँ लगभग एक िक लो मीटर भिर पूब 0 कूल छै। बाटेमे मानसक मन फीपर \nगेलै। आइ तँ छह तारीख छी। मुदा फीस तँ अिछ  नै। सरजी की कहता की नै। \nअसमंजसमे पड़ल मानस 0 कूलक हाता धिर  पहुँच गेल। हातासँ आगू नै बिढ़  बाहरेमे ठाढ़ रहल। \nिक छु काल पछाित  आपस घूिम  गेल। अगल-बगलमे डबरा-डुबरीमे पिह ल मानसुनक बख_सँ पािन क जमाव \nसभकj देखैत, बगक टरटरेनाइ आिद कj देखैत-सुनैत लीन भऽ गेल। \nओमहर 0 कूलमे सरजी हाजली िम लौला पछाित  मानसक अनुपि0 थ ित पर बजला- \n“मानस आइ नै एलॱ?” \nएकटा बालक कहलकिन - \n“आएल तँ छल मानस, साइत बाहरमे हएत।” \nसरजी- \n“आइ फेर फीस नै अनने होएत।” \nफेर वएह बालक बाजल-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \n“सरजी, अह कहब तँ हम मानसकj बजा आनब।” \nसरजीक िध यान मुापर गेल। बजला- \n“जो, आ किह  िद हिन  जे आइ जँ फीस नै लऽ कऽ आएत तँ दोबर फीस लगतै।” \nबालकक नाओं सौरभ अिछ । सौरभ 0 थानीय बेवारीक बेटा छी। सौरभ केर घर 0 कूलक बगलेमे छै। \nमानससँ िम *ता छै। मानस केर ित  सहायताक भाव सेहो रहै छै। सौरभ िव दा भेल मानसकj तकैले। बाहर \nजा एमहर-ओ हर नजिर  दौड़ौलक। मानसपर केतौ नजिर  नै पड़लै। कनी और आगू बढ़ल। देखलक एकटा \nगाछक छहमे ठाढ़ िक छु देिख  रहल अिछ । देिख ते िच किर  कऽ सोर पाड़लक- \n“मानस, की करै छी। एमहर आ।” \nमानस अवाज सुिन -तािक  लग आिब  बाजल- \n“आइ हम 0 कूल नै जेबौ। सरजीकj नै किह हिन  जे मानस गाछ तर अिछ ।” \nसौरभ- \n“जॱ तूँ 0 कूल नै जेमj तँ एतए की करै छीही। घरेपर रिह तj।” \nमानस- \n“तूँ नै बुझै छीही। घरपर जँ रहब तँ माइक सैकड़ो °क उर िद अ पड़त। घरमे पाइ-कौड़ी नै \nछै। माए कहलक जे दू-चािर  िद नमे पाइ देबौ।” \nसौरभ 0 कूलक िन अमसँ अवगत अिछ । जॱ छह तारीख तक फीस जमा नै हेतै तँ 0 कूलसँ िन कािल  \nदेल जाइ छै। ई सभ सोिच  मानसकj कहलकै- \n“0 कूलक िन अम नै बूझल छौ जे केते कड़ा छै। माएकj नै कहने छीही?” \nमानस िक छु बाजल नै, आ ने िक छु फुरेलै। चुप रहल। सौरभ घूिम  कऽ 0 कूल चिल  गेल।। ¦¦¦  \n  \n  \nस प स प स प स पकKकK कKकK-- -- ललमिन य, सुपौल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n  \n  \nदस हजिरया नोट- \n  \nहम अपन इलाकामे जानल पहचानल पे`टर छेलॱ। पेि`टंगमे बेदरेसँ लगाव रखैक कारण, भाड़ी-सँ-भाड़ी \nिच* पल भिरमे बनेनाइ हमरा लेल असान छल। \nएकटा लङोिटया दो0त छल धीरे`, िकराना दुकानदार आ जाितक भूिमहार। बखत-कु-बखतपर हम एक \nदोसरकj मदित  िन0वाथK भावसँ करै छेलॱ। एक दोसरकj िवशु¢ दो0त मानै छेलॱ। लोक सभ हमरा ऐ \nदो0तीकj देिख हैरत रहै छल। हैरत ऐ खाितर रहै छल जे हमर दो0त धीरे` भुिमहार जाितक छल। केते \nलोग कहैतो छल- \n “की रौ, भुिमहारसँ दो0ती केलँह..., ठीकसँ रिहहj. कहॴ भुिमहारी दाउमे फँसलँह तँ बुिझ यैहिन !” \nमुदा ऐ बातपर हम कोनो कान-बात नै दइ छेलॱ। एकिदन जिहना हम रंग-´शक झोरा लऽ कऽ केतौ \nकाजपर िव दा भेल छेलॱ आिक जनक काका दलानपर सँ िचकिड़ कऽ बजा  कहलिथ -   \n“रौ, सुन कहै िछयौ तूँ जॱ भुिमहारसँ दो0ती केलँह तँ भुिमहारी दाउ एकोटा िसखलj आिक  नै?” \nहमरा िजासा भेल आ पुछिलयिन- \n“काका, भुिमहारी दाउ केकरा कहै छै हौ?” \n“हम जँ बुिझ तॱ तँ हमहॴ ने तोरा िसखा दैितऔ? लोक बाजै छै जे भुिमहारी दाउ बड़ पिचदा होइ \nछै।” \nहम भिर बाट गुन-धुन करैत एलॱ ‘मुदा ई कोन दाउ छी? जे लोक सभ दोसक संग देिख पुछैत \nरहैए? से नै तँ, आइ हम दोसेसँ ऐ िबषयमे पुिछ कऽ रहब। \nदुपहिरयाक रौदामे हम कोसी ोजे§टक देवालपर एकटा िवापन िलखैत रही संयोगसँ तखने पाछूसँ \nमोटर साइिकलक सीटीक अवाज िपिपयाएल! हम रंगक िडजाइन बनबैमे मगन रही। मने-मन तामससँ देह \nबिहर भऽ गेल! ‘के एहेन दु छी जे िड0टबK करैए?’ मुदा ताकब केना? जॱ ताकब तँ िडजाइन खराप भऽ \nजाएत। लगल हाथ छोिड़ ,◌़ ताकलॱ। अवाक् रिह गेलॱ! वएह भुिमहार दोस धीरे` छल। दो0तीमे कनी-मनी \nशैतानी तँ चिलते रहैत छल। म` द मु0 कान चेहरासँ सेहो छुटल। तैबीच धीरे`क नजिर पेि`टंगपर पड़ल आ \nशंसा करए लगल। मुदा हमर शंसा, जे हमरे मुँहपर बाजल जाइत अिछ! नीक नै लगल, अंªेजीक एकटा  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \nमुहावरा मन पिड़ गेल, ‘रे0ट ऑन व`स लॉरे®स’ अथK अिछ, ‘अ¦पन ¸याितसँ संतु नै रहक चाही,’ हम \nिवनÚतासँ कहिलयिन- \n“दोस, अहक ऐ शंसासँ हम खुश नै छी। हम मा* एकटा छोटका कलाकार छी, खरचा-पािन चलेबा \nलेल ई काज करै छी।”   \nतैबीच हमरा मन पड़ल  ‘भुिमहारी दाउ’ पुछिलयिन-   \n“दोस, लोक कहैए जे भुिमहारी दाउ बड़ नीक होइ छै, हमरो िसखा िदअ।”   \nधीरे` पिहले तँ हमरा बातपर िधयान नै देलक मुदा बेर-बेर िजÏ केलापर सोचए लगल, कनीकाल सोिच \nकऽ बाजल- \n“दाउ तँ अहकj िसखा देब मुदा बदलामे िकछु िदअ पड़त।” \nहम पुछिलयहन-   \n“कथी देबए पड़त? बाजू।” \nधीरे` फेर बजला- \n“अहकj एकटा दस-हजिरया नोटक पेि`टंग बना कऽ हमरा िदअ पड़त।” \nहम बजलॱ- \n“पैआक नोट! दस-हजिरया आ पँच-हजिरया की, जॱ पेि` टंगेसँ बनाएब तँ िकए नै? जर बना देब। \nकनीए िदन कू फुरसित हुअ िदअ तँ छािप देब।” \nपेि`टंग हमर ई± वरीय देन छल, बेदरेसँ अनेक कारक िच* पाड़ै छेलॱ, 0कूलमे सरजीकj यार-दो0तक \nआ संग पढ़ैत लड़कीओ सबहक। बाबूजी सधारण िकसान छल, हमर पढाइ लेल पय_¦त खच_ नै रहैक कारण \nअ¡ययनक संग उपाजKनक मागK अपनौने रहॱ। अखिन  हम िनमKली आ आसपासक 'े*मे जानल-पहचानल \nिच*कार छी। कामक dय0तता हिरदम रहैए। ऐ dय0ततामे दोसक लेल दस-हजिरया नोट बनेनाइ हम साफे \nिबसिर गेलॱ। \nएकिदन हम नगर सेठक दोकानक बगलमे साइन बोडK बनबैत रही, तखने धीरे`क अवाज सुिन  पड़ल। \nकाम रोिक गÏी लग हम ससिर कऽ एलॱ, तही समैमे आउरो िकछु जानल-पहचानल बेपारी सभ पहँ◌ुचल छल। \nधीरे` जोरसँ सभकj सुना कऽ हमरा कहैए- \n“की दोस, हमर काम नै हेतै?” \nहम चॱिक गेलॱ जे हमरा कोन काम कहने छिथ! पुछिलयिन,  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \n“कोन काज?” \n“वएह दस हजारबला!” \nहमरा मन पिड़ गेल दस-हजिरया नोट! मुड़ी िहला 0वीकृित दैत कहिलयिन- \n“ओऽ ह, हेतै, हेतै, िकछुए िदन और कू।” \nसेठजी नोटक गÔडी गीनैत-गीनैत, चे± माक भीतरे-भीतर, पैआक बात सुिन हमरा िदस ताकए लगल। \nहम चुपचाप, काम करए लगलॱ। हमरा एला पछाि़त, धीरे` सभ लग बाजल, जे ‘ई पे`टर हमर दोस \nछी, हमरासँ दस हजार टाका लेने अिछ, केतेक मिहना भऽ गेल, मुदा टाका मqगलापर, आइ-कािÃ  करैत, समए \nकाटैए।’ \nसमए बीतैत गेल, छह मिहना-साल भिरक बाद, फेिर दोसर बेपारीक दोकानपर दस हजारक तकेजा \nकेलक। हम दस-हजिरया पेि`टंगक नोट समिझ  टािड़ देलॱ। मुदा हमरा गेलाक पछाित धीरे` सभ लग \nबाजल िफरै छल जे सचेमे ई हमर पैआ लेने अिछ। \nऐ बातक दू बरख भऽ गेल। जेतए-तेतए लोक सभ हमरा कहए लागल- \n“धीरे`क पैआ िकए ने फिड़या दइ िछही! दोस-बोनक पैसा एते-एते िदन रखनाइ नीक बात नै छै।” \nपिहले तँ हम असमंजसमे रहॱ मुदा, जखिन पता चलल जे धीरे` दस-हजिरया पे`टॴगक बदलामे दस \nहजार टाका लोक सभ लग बाजल िफड़ैए, हम अवाक् रिह गेलौ! केतेक गोटेकj समझेबाक पिरयासो केलॱ ई \nबात, मुदा जेकरे किह ऐ वएह, बुिड़बक बनबए लगल- \n‘कलाकार भऽ कऽ एहेन नीयत तोहर नै हेबा चाही।’ \nहम िचंितत भऽ सोचए लगलॱ, ‘ई दो0त नै छी, दु± मन छी, एते भाड़ी फेरामे पड़ा देलक! केतएसँ एते \nटाकाक ओिरयान करब!’ हमर ओकाित हजार टाका जेना लाख टाकाक के बराबिर छल। िबना जमीन-जथा \nबेचने दोसर उपए नै छल। \nकनीए िदनक पछाित, पंचैती भेल, पंचक फैसला भेल, किट-मािर कऽ दू हजार सुइदकक संग बारह \nहजारक देनदारी ठहरौल गेलॱ। लोक सभ बाजए नै दैत छल। जीवनमे एहेन बे£जती किहयो नै भेल रहए। \nदस िदनक समए देल गेल। \n टाकाक ओिरयान नै भऽ रहल छल। कोनो गुंजाइश नै देिख, एकटा उपए सूझल, जमीन बेचु नै \nतँ, भरना लगाउ। एक बीघा जमीन भैयारीक फट पड़ल छल। बेचब तँ फेर कीनल नै हएत, से नै तँ भरने \nलगा देबाक चाही।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nहजार टाकाक दरसँ बारह कÛा खेत भरना लगेलॱ, पैआ लऽ कऽ दोसक घर पहुँचलॱ। दलानपर \nिकयो नै छल असगरे बैस गेलॱ, दो0तीनीकj खबिर गेल। कनीकालक पछाित, दो0तीनी एक हाथमे पािनक \nलोटा आ दोसर हाथसँ घोघ तािन, अदहा मुँह झपल अदहा देखाइत, आगूमे पािन बढ़ा देली। तामससँ तँ हमर \nदेह बिहर छल, सोचने छेलॱ जे दोसकj िकछु कहबिन, मुदा की करब! चोटपर दो0तीनी पिड़   गेली। भाड़ीए \nमनसँ कहिलयिन- \n“दोसकj बजाउ आ किहयन जे अपन टाका लेता।”   \nकनी काल पछाित धीरे` हँसैत-हँसैत दलानपर एला। ई हँ◌ॅसी, हमरा हिरयाएल घापर, नूनक लहिर जकॕ◌ा \nलागल। चुप चाप पैआक गÔडी देिलयिन,िगनला पछाित फेरसँ हमरे हाथमे धराऽ देलिन। हम चुपे छेलॱ \nमुदा धीरे` बाजल-   \n“दोस, याद क। अह हमरा कहने छिलए◌े ने भुिमहारी दाउ िसखबैले? यएह िछऐ भूिमहारी दाउ।” \nएकबेर फेर दोसक ऐ बत_वसँ हम चिकत रिह गेलॱ। \n  \n(( ((लोक कथाक पुनलËखन लोक कथाक पुनलËखन लोक कथाक पुनलËखन लोक कथाक पुनलËखन)) ))  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n  \n  \nलगन \n  \nगोनर बेदरेसँ संगीतक ेमी अिछ। िदवाली, दशहारा, सरोसती पूजा आ आनो-आन अवसिर पर गाममे \nनाटक होइक परचलन अिछ । मुदा गोनरकj ओइ सभमे मौका कमे िमलैए। मौका ओकरे पिहल बेर िमलैए जे \nओइमे च`दा दइए। गोनरक िपता साधारण िकसान छिथ । गोनरक िपताक दो0त देबन पंिडत गाममे \nकीतKिनयमUडली चलबै छिथ , तँए लोकसभ गबैया कहै छन्  िह । गोनरकj संगीतसँ लगाउ देिख िपताजी केतेक \nबेर कहै छि` ह - \n“गोनर, दोसक ऐठाम जा कऽ घड़ी-घंटा हैरमुिनय िकए ने सीख अबै छँह?”    \nआइ 0कूलमे शिनचराक पछाित सरजी गोनरसँ गीत गबौलिन  आ खुश भऽ खुब संशो केलिन। \n0कूलसँ अबैतकाल बाट भिर  गोनर सोचैत आएल जे आइ देबन काकाक घर जा हैरमुिनय सीखनाइ शु \nकरब। \nदुपहिरयाक टहटहाइत रौदमे, सभ लोक घरे-घर सूतल-पड़ल, अराम करैत रहए मुदा गोनर, देबन \nपंिडतक घर िब दा भेल। देबन सभ िदन बेपहरमे अ¦पन एकलौता पु* हिरयाकj संग कऽ साज-बाजक संग \nिरयाज करैत रहिथ । आब गोनरो संग िदअ लगलिन ।  \nस¦ताहे िदनमे गोनर हिर मुिनयक रीढ़ आ पटरीकj नीक जक परिख  लेलक आ सा रे गा मा पा \nपिहलुक धुन बजबए लगल। ई आकि0मक आ तेज शुआत देिख देबन सोचमे पिड़  गेल, ‘हमर हिरया \nबेदरेसँ साज-बाजक संग खेलैत आएल तैयो अखिन  धिर एतेक नै सीख सकल! \nदेबनके डाहक संग प'पातक भावना सºत भऽ आ अिगले िदनसँ गो नरकj दुआिर पहुँिच ते, साज-बाज \nसमेिट रिख दैत रहए। एक-दू िदन गोनर जाइते रहल मुदा ओिहना घुिम कऽ आिब  जाइत रहए। गोनर \nउदास तँ होइते रहए मुदा हताष आ िनरास नै भेल, तँए संगीत िस खैक जीÏ मनसँ नै गेल।      \nसझ पड़ैत सभ िदन, देबन चाह-पान करैले बजार जाइ छल। ई बात गोनर जनैत रहए, तँए सझ \nहोइते देबनक घर पहँ◌ुच कऽ, हिरयाकj फुसला कऽ साज-बाज पसािर सीखए लगल। मुदा ईहो सीखनाइ तीने-\nचािर िदनक पछाित 0थाइ पे ब­ भऽ गेल। जइ िद न देबन पिUडत दुनू छौड़ाकj साज-बाज िनकािल िसखैत \nदेिख  गेला। कड़गर फटकारो दुनूटाकj लगेलिख न आ सभटा साज-बाज समेिट  कऽ संदूकमे ब­ कऽ \nदेलिख न।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \nकहल जाइए जे समए आ लहिर  केकरो इंतजार नै करैए। ई बात सच भेल। गोनर ऐ दसे िदनमे जे \nिकछु िसखने रहए वएह रामवाण भऽ गेल आ सºत अधार बिन , तारक गाछ सन बढ़ए लगल। कहल जाइए \nजे कोनो तरहक बुिध आ हूनर िसखैले िनध_िरत समए नै होइए। जेतै-तेतै, चलैत-िफरैत गोनर सुर आ तानकj \nसाधैत, गुनगुनाइत धूनमे रमल रहै छल। मुदा सझ-भोर संगीतक अÝयास केनाइ अ¦पन िदनचय_ सेहो बना \nलेलक। टोल-टपड़ा आ गाममे जखिन  केतौ भजन-कीतKन आिक  नाच-गानक आयोजन होइत रहए तइमे गोनर \nबड़ी तiपरतासँ भाग लैत रहए। तइसँ गाम भिरमे लोकसभ गोनरकj गबैया कहए लगल।     \nगामक सटले शहर अिछ। शहर छोटे सन अिछ सुखी सप­ लोक आ पैग-पैग बेपारीसँ लक हािकमो-\nअफसर सभ एतए रहै छिथ । गोनरकj शहरमे केकरोसँ जान-पिहचान नै अिछ। एकटा डा§ टर सुरे` नारायण \nनामक गU यमान बेकती छिथन जे मिहला का◌ैलेजमे िह`दीक सरकारी ोफेसर आ संगै-संग मिहला क®याण \nसं0थानक अ¡य' सेहो छिथन। संगीतक ेमी रहैक कारण साले-सा ल सq0कृितक कायKमक आयोजन \nकरबैत रहै छिथ । ोफेसर साहैबक एगो बेदिकया संगी जे िद®लीमे ना×य आ कला िवभागक ोफेसर छिथ \nओ िरटायर भऽ अपन पैतृक शहर पिहल बेर एला, तइसँ ऐबेरक आयोजन बड़ जोर सोरसँ भऽ रहल अिछ। \nशहरक गU यमान लोकसभ जे ऊँच-ऊँ पदपर कायKरत छिथ , सभकj कायKममे शामील होइक बा0ते `यÂत \nपठाएल गेल। तइमे ऐबेर टी.वी सीिरयलक जानल-मानल कलाकार जीतुराज जोहर सेहो िह0सा लऽ रहल \nछिथन। \nकायKमक िदन लिग चाइत गेल। शहरमे जगह-जगह बैनर-पो0टर लगाएल गेल जे अमुख ितिथकj \nसq0कृितक कायKमक आयोजन जानल-मानल संगीत ेमी सबहक सहयोगसँ भऽ रहल अिछ । मुदा गोनरकj ऐ \nबातक कोनो खबिर  नै भेल छेलै। \nशहरमे 0टेशन चौकपर बबाजी पानबला अिछ। िहनका दोकानपर गामक बेसी लोक पान खाइले सझ-\nिबहान जाइत-अबैत रहैए। बबाजीकj बूझल छि` ह  जे गाम भिरमे गोनर सेहो नीक गबैया छी। मा* दू िदन \nबँचल रहए, जब गोनर अनायास बबाजीक पानक दोकानपर गेल, बबाजीकj मनमे ठहकलिन  आ जनैक िज ासा \nभेलिन  जे गोनर ऐ कायKममे भाग लेने अिछ की नै। पुछलिख न- \n“की रौ तूँ ऐ कायKममे िह0सा लेने छj िकने?” \nगोनर िजासु भऽ िवनÚतासँ पुछलक- \n“भैया हौ, के ई कायKम करबै छै हौ?”     \nबबाजी बूिझ गेला जे गोनर भाग नै लेने अिछ तैयो आ0वासन दैत बजला- \n“अt छा क, हम परोफेसर साहैबसँ बात करै छी।” \nबबाजी मोबाइल लऽ कऽ न बर िमलौलिन  आ बात करए लगला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \n“हे® लो सरजी, परनाम! हम बबाजी पानबला बजै छी।” \nओमहरसँ जे जबाव पुछने होि` ह , मुदा बबाजी फेर बजला- \n“एकटा नवजुबक बड़ नीक गबैया छिथ ।” \nकनीए कालक पछाित फेिर बजला- \n“लड़का तँ लोकले छिथ  मुदा एक नमर गबैया छिथ !” \nकनीए काल िक कऽ फेर आªहक 0वरमे बबाजी बजला- \n“सर! देिखयौ कनीए, मौका देल जेबक चाही।” \nकनीकाल पछाित फोन िडसकने§ट भेल। गोनरकj बबाजी कहलिख न- \nसं0थापर चिल  जो, ओतए बजेलकौ हj। पिहने गीत गबबेतौ तब चुनाव हेतौ। अखने चिल  जो।”   \nगोनरकj बसंती साइिकल रहबे करए, मुदा बूझल नै छल जे सं0थान छै केतए! तैयो पुछैत-पुछैत िबदा \nभेल। शहरक दिtछन, बा`हक कछेरमे उजरा रंगक मकान, अगुआरे-पछुआरे नाना परकारक रंग-िबरंगक फूलक \nगाछसँ सजल-धजल फुलबाड़ी अिछ। सड़कक कातमे साइनबोडपर िलखल अिछ  ‘मिहला क®याण सं0थान’। \nगोनर साइिकल नीच धँसा सं0थानक ाङगनमे पहुँचल, जैठाम दुचिºया आ चिरचिºया गाड़ीक पािकKंग लगल \nछल। बुझना गेल, एते सभकj-सभ भी.आई.पी. पहुँचल अिछ। कातमे साइिकल लगा, एकटा हॉलमे लोक \nसबहक सुनगाम देिख भीतर घूसल। ोफेसर साहैबक नाओं पूिछ गोनर लग गेल आ पिरचए देलकिन। \nपिर चए दइते बैसैक आदेश भेटलै। गीत गोनहार, नाच केनहार आ आनो आन कलाक दशKन केनहार सभ \nरहए आ िरहलसल होइत रहए। कनीए कालक पछाित गोनरसँ गीत गबबौल गेल, गोनरक सेले§सन नै हेबाक \nतँ कोनो सवाले नै रहए, आ± वासन भेट गेलै जे एकटा गीत गोनरो गा◌ैत। \nगीतक आयोजन शु भेल। एक-सँ-एक भी.आइ.पी. सभ पहँ◌ुचल छला। िविश ¥ ठ अितिथ सभकj बैसैक \nबेव0था मंचपर आ मंचक अगल-बगलमे कएल गेल रहए। ई आयोजन सावKजिनक चंदा िचÛासँ होइत रहए \nजइमे बड़का-सँ-बड़का पुजीबला लोकक िधया-पुता सभ भाग लेने रहए। िसवनाथ सहाय, जीतुराज जौहर आ \n0थानीय िसिवल अिधकारी सभ मुख अितिथक पमे मंचपर आसीन भेल रहिथ । \nगायन, वादन आ नृiय ई तीनु संगीत छी एकर 0तुित रसे-रसे हुअ लगल। हर-एक आदमी जे बािज  \nसकैए ओ गाइबो सकैए िकएक तँ गायन बोलीएक एकटा उ­त प छी। मुदा नव-िसखुआ गाबैया लेल समान \nपसँ िनदËशन आ िनअिमत पसँ अÝयास जरी होइत अिछ, जे बेसी-सँ-बेसी बtचा सभमे ओतेक नै छि` ह । \nगायन एकटा एहेन काज छी जइमे 0वरक सहायतासँ संगीतमय ¡विन  िनकालल जाइत अिछ। सुवेवि0थत \n¡विन  जे रस दैत अिछ आ रसक अनुभूित करबैत अिछ वएह संगीत कहबैत अिछ । ऐ कलाक दशKन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nयु¢, उiसव, ाथKना आ भजनक समए मनुखक ारा गावन आ बजावनक मा¡यमसँ कएल जाइत अिछ। जे \nगाबैए ओकरा गबैया, जे नाचै ओकरा नचिनय आ जे बजबैए ओकरा बजिनय कहल जाइए। \nोªाम होइत-होइत अदहा राित बीित  गेल मुदा अखिन  धिर गोनरकj मौका नै भेटल। बखत केर पिहया \nबढ़ैत गेल आ राित दू बािज  गेल। िविश ¥ ठ अितिथ सभ घर िद स िबदा भेला, दशKको सभ रसे-रसे जाए \nलगल, तब जा कऽ गोनरक नाओं एलो`स कएल गेल। गोनर 0टेजपर आएल। गोनरक मुँहसँ राग लयाiमक \nपसँ बेवि0थत भऽ संगीतपी लहिर  समुक £ वािर  जक पसरए लगल। जइ 0तुितमे कलाक दशKन हुअए \nआ जइ कलाकj संगीत या मनोरंजन कहल जाए, गोनरके कंठसँ वएह सुरीली कंठा¡विन , ओिहना उiप­ हुट \nलगल जेना वाTयं*सँ सुसि£जत Þविन  िनकलैए।   \nजे सभ ोªाम छोिड़ ,◌़ घर िदस िबदा भेल रहए, ऊहो ओतै ठमिक  गेल, डेग पाछू खॴचए लगलै, सभ \nआपस आबए लगल आ जेकरा घरपर अबाज जाइत रहए, ओकरा◌े िजासा हुअ लगल जे के एहेन गवैया छी \nआ केतक छी? िकछु िव िश ¥ ठ मेहमान सभ सेहो घूिम आएल छला। गोनरक गा◌ैला पछाित सभ िहनका लग \nबजा पिरचए-पात पुछए लगल आ संशा सेहो करए लगल। गोनरकj आशा जगल जे िकयो िहनका मदित  \nकरिथ।    \nजॱ शु¢ मनसँ भगवानकj यािद  कएल जाए तँ भगवानो कोनो पमे दशKन देबे करै छिथ न। वएह \nभेल, जीतुराज जौहर टी.वी कलाकार, गोनरकj आ± वासन देलकिन- \n“दू मिहना बाद अह िद®ली आउ, ओतए संगीतक ऑिडसन छै।” \nगोनर हिषKत भऽ गेल आ जोर-सोरसँ ऑिडसनक तैयारीमे लिग  गेल। \n  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \n  \n  \nबेटी \n  \nसोमनाथजी युनसीपल आँिफ समे पÓतीस बरख नोकरी केला पछाित िरटायर भेला। जीवनमे एºो पाइ \nनजायज नै ªहन केलिन। सोनमनाथजी हृदैसँ पिव*, शािल न, िवनÚ आ दयाक भाव िहनका मुख-मUडलसँ \nहिर दम झलकैत रहैए तँए िहनकर िबशेषता बे§तीगत संा (उपनाम) मे बदिल  गेलिन आ घरसँ लऽ कऽ \nआँिफस धिर  लोक सभ िहनका सोनाजी किह बोलबए लगलिन। \nसोनाजीकj तीनटा स` तान, बड़ दुइटा लड़का, जेठ बबलू तैपर सँ डबलू आ सभसँ छोटकी बेटी उषा \nछि` ह । उषाक िब आह नीक घरमे, इंजीिन यर बड़सँ कऽ सप­ केलिखन। जमाइबाबू मुजफरपुरमे नोकरी करै \nछिथन ओतै सरकारी अवास भेटल छि` ह , तइमे उषा सßे रहै छिथन। \nजेठका बेटा बबलूक िकरदानीसँ दुनू परानी सोनाजीक मन बेिथत छि` ह । बबलू इंजीिन यिरंग करैले \nिद®ली गेला मुदा हिरयानाक एकटा लिड़कीक ेममे फँिस अपन जीवनक नैयाकj िकनार कऽ लेलिन आ ओतै \nेम-िब आह किर बिस गेला। \nडबलू नागपुरमे बÓक मनेजर छिथन। िहनकरो िब आह भेला पछाित पी सßे आतै रहै छिन न। सालमे \nएक-आध बेर कभी-कभार घर अबै छिथन। \nसोनाजी अपन जीवनसंिग नी ममताक सß बुढ़ाड़ीक पिहया जेना-तेना िखंचै छिथ । बेटा-पुतोहुक सुख \nिहनका नसीब नै होइ छि` ह  मुदा उषा, बेटी रहैतो,बेटा जक देखभाल करैए। स¦ताहमे एकबेर आिब कऽ \nजरे देिख  जाइत अिछ। उषाक सोभाव िपताजीसँ िबरासतमे ा¦त भेल छि` ह  तँए मधुरो आ एक दोसरसँ \nअनुकूलो छि` ह । \nसोनाजीक ई पÓसैठम बरख चिल रहल छि` ह । नोकरीसँ िर टायर भेल रहिथ  तँ शरीरसँ 0व0थ छला आ \nभरोसा छेलिन जे आगुओ नीके रहता, मुदा मनुख तँ मा* इtछा करैए, होइ तँ अिछ वएह जे ऊपरबलाक \nमरजी रहै छि`ह। उषाक िब आहक पछाित दुनू बेटा दू जगह अपन-अपन घर बसा लेलकिन। सोनाजी दुनू \nपरानीकj िच`ता-िफिक र घरेड़ देलकिन। जीवन-शि§त िश िथ ल भऽ गेलिन। हाथ-पएर धीमा पिड़  गेलिन। \nआँिखक रोशनी किम गेलिन। कानोसँ कम सुनाइ िदअ लगलिन । पाचनतं* गड़बड़ा गेलिन आ िदल-िदमाग \nसेहो दुस नै रहलिन। मतलब बुढ़ापा िहनकर सम0या बिन गेलिन। \nबेटा सभ कभी-कभार फोन घुमा हालचाल करैत रहै छि` ह । दो0त-यारकj- दबाइ दोकनदार आ \nमोह®लाक डा§टर- सभकj फोन घुमा कहैत रहैए जे माए-बाबूकj देखैत रहबै।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nसोनाजी दुनू गोटेकj ई पिरप§व अव0था अिछ जइमे ान, ि0थरता आ अनुभव छि` ह  आ तिहक सहारे \nदुनू बेकती जीवन पी नैयाकj आगू िखंच रहल छिथ । ओना तँ बुढ़ापा भार नै होइत अिछ मुदा जब खाएल-\nपीअल काया जड़जड़ भऽ जाइए आ पिर वारक सद0 यक संग तालमेल नै रहैए तँ परीवारमे अपन उपयोिगतापर \nिवराम लिग जाइत अिछ। वृ¢ लोकिनकj ऐ अव0थामे सहायता आ सहयोगक जरत पिड़ तै छै। जे बेटा-\nपुतोहु अपन वृ¢ माए-बापकj सेवा करैए वएह जीवनक उम कमK करैए। एहेन पूत जे माए-बापकj जीिब ते \nछोिड़ दइए आ अपनेमे मगन रहैए ओ ओहने काज करैए जेना िधया-पुता सभ बालुक रेतसँ महल बना लइए \nआ तैपर गाछक डािर-पात गािड़  कऽ बगीचा बना लइए आ खुशी मनबैत रहैए मुदा जेकरा ान अिछ ओ \nअपन जीवनक उम कमK करैसँ पाछू नै हटैए। \nआजुक समाजमे बेकती अपन बाल-बtचा संग पिर वारमे रीझल रहैए। माए-बाप, बूढ़-पुरानक मान-\nमय_दा, तेकर सेवा सiकारकj साफे िबसिर जाइए। ओहेन मनुख हिरदम पाबैक पाछू बेहाल रहैए मुदा जे \nिहनका लग ा¦त व0तु अिछ ओकर उपयोग करनाइ नै जानैए। बूढ़-पुरान अनुभवी होइ छिथ  तँए िहनका \nसमाजमे िविश 0थान भेटबाक चाही। जे बेकती वृ¢क सेवा नै करैए, ओ कायर होइए आ कायर लोग \nका®पिनक िवचारक धनवान आ महा ग¦पी होइत अिछ। जाबे धिर वृ¢जनक आ जुबकक समाजमे तालमेल \nआ समानता नै बैसत ताबे धिर  समािजक आ सq0कृितक काजमे 0थइपसँ िबकास स भव नै भऽ सकत। \nसोनाजी शरीरसँ कमजोर होइत गेला आ बेटा पुतोहुक सहायता आ सहानुभूित घटैत गेलिन । आब \nिहनका याद आबै छि` ह  ओ िदन, जइ िद न बेदिकया सभकj ठेहुनापर लऽ घौआ-छु म®ले-छु करैत पढ़ैत \nरहिथ  ‘लब घर उठे आ पुरान घर खसे...। खैर जे ऐ हाथसँ करैए ओकरा ओइ हाथसँ भोगए पड़ैए। अहु \nअव0थामे सोनाजीकj रोज-मड़_क समान कीनए बा0ते हाट-बजार जाइए पड़ै छि` ह । \nआइ सोनाजी सुित ऊिठ कऽ शौचालय गेलिखन। होनीकj िकछु भेनाइ रहिन , बाहर िनकिल तै चºर \nआिब गेलिन  आ शौचालयक दरबाजासँ टकरा कऽ खिस  पड़ला। ममताकj िगरैक अभास भेलिन, िभरकाएल \nफाटककj ठेल देखलिख न सोनाजी ढनमनाएल असहाय अव0थामे ओßराएल आ कहिर रहल छिथ। ममता \nधबरा गेली आ उठबैक पिर यास केलिखन, िहला-डोला कऽ पुछै छिथन- \n“बबलूक पपा! की भेल! केना खसिलऐ! बाजू ने?” \nमुदा कोनो जवाब नै भेटलिन। सोनाजीकj मुहसँ छर-छर लेहू बहै छेलिन। ई देिख  ममता हाय-बाप \nकरए लगली, असगिर  िहनकासँ उिठ नै सकल,दौगल-दौगल दरब£ जापर जा हरेरामकj सोर पाड़लक, हरेराम दुनू \nपरानी दौगल आएल, सोनाजीक ई दशा देिख  हइ-हइ कऽ उठा-पुठा कऽ ओसार परहक खाटपर सुतेलकिन। \nसोनाजीक ई हलात देिख  ममताक देह जेना केराक भालिर जक कपए लगलिन । की करब! आ केना हएत! \nिकछु नै फुड़ै छेलिन । हरेराम हड़बराइत बाजल- \n“काकी! डागडरकj फोन क!”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nमुदा फोनक डायरी सोनेजी रखने छेलिखन। ममताकj भेिट ते ने रहिन । हरेरामक पी मंजू बुिझ \nगेलिख न जे बेगरतापर एहेन छोटसन चीज नै भेटैत छि` ह , डा§टरकj बजबैले दौगल-दौगल गेली। \nमोह®लेमे डा§ टर इकबालक घर छि` ह , एलिखन। सोनाजीक मुँहक ऊपरका दूटा दत नीचला ठोरमे \nभॲका गेल रहिन  तइसँ मुहसँ लेहूक टघार चलै छेलिन।◌़ उपचार शु भेल, कनीएकाल पछाित सोनाजीकj होश \nएलिन। ममतोकj जानमे जान एलिन। डा§ टर इकबाल ढाढ़स दैत कहलिख न- \n“अखिन  कोनो िच`ता करैक बात नै छै, सोनाजीक लडपेसर आ सूगर बिढ़  गेल छि` ह  तइसँ, चºर \nएलिन मुदा समैसँ जच आ इलाज हेबाक चाही नै तँ हाटKएटेकक सभावना बािढ़  सकैए।” \nडा§ टर इकबाल पूज  लीिख  हरेरामकj हाथमे दैत कहलिख न- \n“ई दबाइ ज®दीए लऽ कऽ आउ, सोनाजीकj ठोरमे टका लगबए पड़त।” \nतiकालीन उपचार भेल। सोनाजीक मन पिह नेसँ नीक भेल। ममताक जीक मन ह® लुक हुअ लगल आ \nबेटा सभकj फोन लगबए लगली। जेठका बेटा बबलुकj पिहने फोन लगा घटनाक जानकारी देलिख न मुदा \nबबलू ऐ बातकj गंभीरतासँ नै लैत कहलकिन - \n“केना खिस गेलौ? बाबूजी दबाइ खाइत रहौ की नै? तॲ केतए रही? िदन राित टे` शन दइमे तूँ सब \nलगल रहै छँह।” \nऐ घड़ीमे बेटासँ एहेन तरहक जवाब सुिन ममताक मोह भंग भऽ गेलिन । फेर छोटका बेटा डबलूकj \nफोन लगा ि0थितक जानकारी देलिख न। डबलू िपताक हाल सूिन अ0वासन दैत बाजल- \n“िच`ता नै कर। डा§टर साहेबसँ हम बात करै छी। दीपू दो0तकj घरपर भेजै िछयौ डा§टरसँ देखा \nकऽ दबाइओ-दा सभ लािब देतौ। तूँ कान-खीज नै कर।” \nममताकj बँचल-खॲचल आस नीरास भऽ गेलिन । खैर िहनका सभसँ ओते आसो नै लगेने छेलिख न। \nआब बेटी उषाकj फोन लगेलिन । आन िदन उषा माए-बाबूकj फोन किर  हालचाल जनैत रहए मुदा, आइ माइक \nफोन देिख  चॱकली आ उiसुकता पूवKक बाजिल - \n“हँ माय! हम सब नीके छी, मुदा बाबूजी केना छिथन?”    \nममता जनैत छेली जे सच बात बतेलासँ उषा बेसी घबरा जाएत तँए बातकj छोट करैत बजली- \n“बाबूजीक तबीयत गड़बड़ा गेलौ आिब कऽ देिख जाही।” \nमुदा भारी मन आ अवाजक थड़-थड़ाहिट सँ उषा भिप गेली जे साइत बाबूजीकj तबीयत बेसी खराब \nभऽ गेल अिछ। घबराहिट  तँ भेबे केलिन मुदा संयमसँ फोन रिख सोचए लगली जे की करी! फेर उिठ कऽ \nबैग झािर, कपड़ा-ला चोपतए लगली आ तुरंत नैहर अबैक ओरयान करए लगली। उषाकj एक सालक बेटी \nछेलिन तेकरो मँ◌ुह-कान पोिछ तैयार कऽ एक कखमे बtचा आ दोसर हाथमे बैग उठा ओसारपर रिख घर  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \nदरब£जामे ताला लगबए लगली। घरक चाभी िबसवासी पड़ोसीकj दैत पित  इंजीिन यर साहेबकj फोन लगेलकिन \nजे घंटे भिर पिहले Ôयूटीपर नीकलले छेलिख न, इंजीिन यर साहैब फोन रीसीभ करैत बजला- \n“हँ बाजू, की बात अिछ?” \nउषाक मन तँ हड़बड़ाएले रहिन  मुदा तैयो सहिर  कऽ बजली- \n“हम बाबूजीकj देखैले गाम जा रहल छी, माइक फोन आएल जे बाबूजी िस िर यस छिथन। अहूँ सझ \nधिर बाबूजीकj देखैले आिब जाएब।” \nई बात सुिन इंजीिन यर साहैब चॱिक  गेला। पुछलिख न- \n“अखिन! अचानक! िकए गाम िव दा भेलॱ?” \nताबे धिर उषा िर§सापर बैिस बस 0टैUड िदस िबदा भऽ गेल छेली। हड़बड़ाइत बजली- \n“अखिन ओते गप हम नै करब, बूिझ िलयनु जे बाबूजीक हालत ठीक नै अिछ।” \nउषाकj हड़बड़ाएल अवाजसँ इंजीिन यर साहैब बूिझ गेला जे आब िहनका कोइ नै रोिक सकैए। भरोस \nदैत बजला- \n“जाएब तँ जाउ, मुदा मनके अ0थीर केने जाउ, आ बाजू जे पाइ-कौड़ी िकछु संगमे अिछ िक ने?” \nउषा- \n“अह पाइक िच`ता नै क, हमरा संगमे ओते पाइ अिछ जइसँ, हम गाम जा सकै छी।” \nइंजीिन यर साहैब बात टोिहयबैत पूिछ देलकिख न- \n“पाइ केतएसँ लाबलॱ अह? बजैत रहै िछऐ जे हमरा हाथमे एकोटा िछÏीओ ने रहैए।” \nउषा सकपका गेली। सकपकेबो केना ने किर तिथ ? पित क जेबीसँ बँचल-खूचल पाइ रोजे िनकािल ते रहै \nछेली। तैपर सँ ऊपरौसँ िकछु ने िकछु मqिग  जरित क समान कीनैिब ते रहै छेली आ सभसँ जरी काज \nमाए-बाबूकj देखै बा0ते जाए पड़ै तइमे खच_-बच_ तँ होइते रहै। ई बात इंजीिन यरो साहैब जिन ते रहिथ  तँए \nउषा बातकj खोलैत बजली- \n“अहक जेबी, जे रोज साफ होइत रहैए, वएह कोशिल या कऽ हम रखने रही, िव शेष पाइक ओरीयान \nअह सझ धिर केने आउ।” \nबेटा सभकj नै एलासँ ममता दुखी तँ छेली। मुदा ऊषाकj एलासँ िनरासाक बादल छँिट  गेलिन । सझ \nहोइत-होइत उषाक पित इंजीिन यरो साहैब ऑिफससँ छुÕी लऽ पहुँच गलिखन। िव हाने भने एबुले`ससँ \nसोनाजीकj दरभंगा लऽ गेलिन  आ डा§ टर यू.के िब²ाससँ इलाज चलए लगलिन । तiकाल िकछु दबाइ शु \nकाएल गेल, ऑि§सजनक खगता सेहो पड़लिन आ िदनमे तीन बेर एकर परयोग हुअ लगल। िव िभ­ तरहक  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nजच करा◌ैल गेल। जचक िकछु िर पोट तीन िदनक पछाित आएल आ िकछु िर पोट ह¦ता भिरक बाद आएत। \nजे िर पोटK आएल ओइमे बी.पी हाइ, सूगर बढ़ल आ संगे-संग हाटK अटेकक स भावना बताएल गेल। \nस¦ताह भिर इलाज चलैत रहल, तबीयतमे उतार-चढ़ाव होइत रहल, कखनो नीक जक गप-स¦ प करैत \nरहिथ  तँ कखनो आँिख पथरा जाि` ह , दम फुलए लगिन  आ बेहोस भऽ जािथ । कखनो बेसुिध अव0थामे \nअपने-आपसँ बड़बड़ए लगिथ - \n“बबलू! कखिन  एलँह आ आ बैठ! किन य! घर जा। अह पोती छी हमर? आब! आब! िब0कूट \nएकटा हमरो िदए ने! ए◌े डबलू चाह लाबह! माएकj कहक चाह देत! ईह िछनरीक सए! जेते खाएत नै \nतेते िछड़याएत!” \nदुनू पजरामे बैिस  उषा आ उषाक माए- ममता- बेना हॲिक रहल छि` ह । सोनाजीक ई बड़बड़ेनाइ रोकैक \nबा0ते उषा सोनाजीकj छातीपर हाथ रिख िहला-डोला कऽ कहैए- \n“बाबूजी! बाबूजी! केकरासँ गप करै िछ ऐ?”    \nसोनाजी चॱकैत बजला- \n“ऊँह! नै नै गप करै छी। तोहर माए केतए छौ?” \nसोनाजी िकछुकाल ऊपर एकटकी नजिरसँ तकैत रहला। फेिर जेना कोनो आहिट चॱकैए तिह ना \nचॱकैत बजला- \n“डबलू गाड़ीसँ उतिर गेल जा अगुआ कऽ लािब लहक! कािÃए कहै छी तोहर माए िकछु बुिझ ते नै \nछँह।” \nसोनाजीक 0 मरण शि§ त  छी­ भऽ गेल रहिन । आँिखक रोशनी चिल गेल रहिन । रिह-रिह कऽ िबछा◌ैन \nहॲथड़ए लगै छला। ई बेचैनीक अव0था देिख उषा आ ममताकj जी-मन उड़ैत रहिन । मुदा उषा \nसाहसी, कखनो अपन घबड़ाहिटकj दृिगोचर नै हुअ दैत रहिन । मनकj िथ र करैत उषा बाजिल - \n“बाबूजी! बाबूजी? एहर ताकू ने! हमरा िच`है िछ ऐ? हम के छी कहू ते?” \nसोनाजी आब देिख  नै पबिथ । मुदा जखिन 0 मरण लौटैत रहिन  तखिन अवाज परेिख नजिर घुमा-घुमा \nएहर-ओहर तािक देखैक पिर यास करैत रहिथ । कहलिख न- \n“हँ, िच`है छी! उषा दाइ छी ने अह? केतए छहक आगु आबह ने।” \nआइ अ0पतालमे नअ िदन भऽ गेल रहिन । एकटा जचक िरपोट आइ आएत। दस बजे डा§ टर बजौने \nछिथन। उषाक पित आ उषा िरपोटक जानकारीले ि§लनीकपर पहुँचला। कनीए कालक पछाित कपाउUडर \nअवाज देलकिन-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \n“सोनाजीक गारिजयन डा§ टर साहैब से िमिलए।” \nउषा दुनू परानी वेिटंग हा◌ॅलमे बैसल रहिथ , बोलाहिट  सुिन ते डा§ टरक चेबरमे पहुँचला, सोफा-कुरसी \nलागल रहए, बैसैक संकेतक पछाित दुनू गोटे बैस गेला। डा§ टर दुनू गोटेसँ सोनाजीक संग जे स ब` ध \nछेलिन तेकर पिरचए लऽ कहलिख न- \n“मरीजक हालत ग भीर अिछ, रीकौभरक स भावना नै बँचल, जाबै धिर छिथ , सेवा सiकार करैत \nरिह यनु।” \nडा§ टरक ई बात सुिन, उषा बौक जक भऽ गेल। मुँहपर माल रिख िससैक-िससैक कानए लगली। \nउषाक पित सेहो अवाक् रिह गेला! तैयो िजासु भऽ डा§ टर साहैबसँ पुछलिख न- \n“डा§ टर साहैब! केना एना भऽ गेलिन ?”   \nडा§ टर कहलिख न- \n“फफड़ा िहनकर िब®कुल खतम भऽ गेल छि` ह । ´ेन ×युमर सेहो बिढ़  गेलिन  आ शरीरक आनो-आनो \nअंग सबहक कायK'मता िश िथ ल भऽ रहल छि` ह ।” \nिव िभ­ तरहक िव मारी आ सम0याक िव षयमे वात_लापक पछाित िन¥ कषK यएह भेलिन जे सोनाजीक \nिब मारी ठीक हेबाक कोनो गुंजाइश नै छि` ह । \nदुनू बेकती नीराश भऽ चेबरसँ बाहर एला, उषा बाहर िनकिलते भोकािर पािड़-पािड़ कानए लगली। पित \nसाहस बढ़बैत कहलिख न- \n“अह जॱ एना कनब तँ माएकj की हएत? शा` त रहू, मनकj बुझाउ! जे हेबक छै से तँ भाइए कऽ \nरहत। सुिझ-बुिध सँ काम िल अ! माएकj ऐ बातक जानकारी नै चलक चाही। हुनको सहािर कऽ आब \nअहॴकj राखए पड़त ने। नै कानू। चूप रहू।” \nउषो सोचलिन  जे अखिन हमरा कानबसँ नोकसान छोिड़ आर िक छु नै हएत। कहुना मनकj बुझबैत चुप \nभेली। सोनाजी कमरामे बेडपर पड़ल रहिथ ,बगलमे ममता पंखा हॱकैत रहिन , तइ बगलमे पजरा लािग उषा \nबैस गेली आ सोनाजीकj मँ◌ुह िनहारए लगली। \nबेटा सभ टाल-मटोल करैत िप ताक पराण छुटैकाल गाम आएल जखिन  सोनाजी केकरो ने िच`ह सकै \nछेलिन आ ने केकरा◌े देिखए सकै छला। \n  \nललन कुमार कामत \nसपकK-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \nललमिनय, मरौना, सुपौल। \nगोल इंि¶लश गाडËन िनमKली। \n  \n२ \nराम िवलास साहु \nअिब सवास \n  \nकािÃ ए नूनू बाबूक बेटीकj िब आह छी। नूनू बाबू िब आहक सरमजान सबहक ओिर यानमे लगल छला। \nिग रहत आ स प­ पिर वार रिह तो पैआक अभाव छेलिन । चािर  लाख टाका, पच भिर  सोना आ एकटा \nमोटर साइिक ल देहेजपर िब आह फाइलन भेल छल। दुलहा इंजीिन यिरंग कौलेजक छा*। सुखी स प­ \nपिर वार। दुलहाक िप ता मोहन बाबू एस.डी.ओ. औिफ सक बाड़ाबाबू। नीक कमेने-खटेने छिथ । तँए नूनू बाबू \nअपन बेटी सुिच ताकj हुनके घरमे कुटमैती करैक िनणKए नेने छिथ । \nनूनू बाबू बहुत पिर यास करैत तीन लाख पैआ मोटर साइिक ल, दू भिर  सोना ित लकक समैमे चुकता \nकऽ देलिन । शेष तीन भिर  सोना बेटीक गहना 0 वप िब आहे िद न देब आ एक लाख पैआ जे बँिकयौता \nरिह  गेल ओ बेटीक नामे एल.आइ.सी. बीमामे जमा अिछ । जे दू तीन मास पछाित  िम लत सेहो चुकता कऽ \nदेब। ित लक भेला पछाित  िब आहक िद न ठेकल गेल। मुदा दुलहाक िप ता मोहन बाबू बड़ लोभी। ओ मोने-\nमोन सोचलिन , पुतोहु जखिन  हमर हएत तँ एल.आइ.सी.क पैआ आइ ने कािÃ  हमरे हएत। बँिक यौता \nपैआ िब आहसँ पिह ने लऽ लेब तँ लाभमे रहब। मोहन बाबू िब आहसँ एक िद न पिह ने समाद नूनू बाबूक घर \nपठौलिन  जे हमर एक लाख टाका बँिक याहा अिछ  ओ पैआ चुकता किर  िद अ तखने बिर याती जाएत नै तँ \nअह जानू। नूनू बाबू समाद सुिन ते जेना देहपर ब£ £ र खिस  पड़ल। ओ सेचमे पिड़  गेला। होश स हािर  \nमोहन बाबूसँ भjट कऽ बड़ िव नती केलिन । अखिन  ऐ लेल माफी िद अ। हम बेटीबला छी। बहुत चीज-बौसक \nओिर यान करए पड़त। तैपर सँ बिर यातीक सुआगतमे सेहो बहुत खरच हएत। मुदा मोहन बाबू नूनू बाबूकj \nएकोटा बात नै सुनलकिन , आ ने आँिख क नोर पोछलकिन । तखने नूनू बाबू बजला- \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \n“खैर, नै मानब तँ अह बिर याती लऽ कऽ आउ, हम दरब£ जेपर िब अ◌ाहसँ पिह ने पैआ बिर यातीए \nघरमे चुकता किर  देब तखिन  िब आह करब।” \nनूनू बाबू खेत भरना रिख  पैआक ओिर यान केलिन । बिर याती समैपर आएल। सबहक सुआगत भेल। \nदरब£ जेपर सबहक सोझहेमे एक लाख टाका दुलहाक िप ता- मोहन बाबूकj चुकता कऽ देलिन । दुलहाक \nपिर छन भेल, वरमालाक काज शु हएत तखने एकटा नव बातक चच_ भेल जे दुलहा पिह ने दुलिह नकj \nदेखता। पिस न भेला पछाित  ने बरमाला आ सेनूरदान हएत। ऐ बातसँ क` य प'मे खलबली मिच  गेल आ \nआोश सेहो बिढ़  गेल। अ` तमे िनणKए भेल जे ठीक छै पिह ने क` य देख लेल जाउ। तखने आगूक काज \nहएत। \nदुलिह न िच*ा तँ पिह नेसँ वरमाला लेल सजले छिल । एकटा कोठलीमे दुलहाकj लोकिन य संगे बजौल \nगेल। ओही कोठलीमे दुलिह न िच *ा सहेलीक संगे आएल। िच *ा इU टर पास पूिणKमाक चान सन सु­िर । \nदुलहा देिख  कऽ मोने-मोन खुश भेला। िक छु गप-स¦ प सेहो भेलै। तखने िच *ा बजली- \n“की यौ दुलहाजी, हम अपनेकj पसीन भेलॱ?” \nदुलहा मु0 की मािर  पीठे लागल बजला- \n“हँ, की हमहूँ अहकj...।”  \nिच *ा तुर` ते जवाब देलक- \n“नै अह हमरा पसीन नै छी। तँए आब ई िब आह हम िक ­ॱ ने करब। िच *ाक ई िनणKए सुिन  \nसखी-बिह नपा, माए-बाप, समाजक बुजुगK इi यािद  बहुतो गोटे समझेलकिन  मुदा एकेठाम िच *ा िज Ï धेने \nरहिल  जे ऐ वरसँ हम िब आह नै करब।” \nदरब£ जा बिर याती-सिर यातीसँ भरल छल। ई बात सुिन ते लगले सनसना कऽ अिग ल¶गी जक चा \nिद स सॱसे गाम पसिर  गेल। बहुतो बुजुगK लोकिन  दुलिह नक िप ताकj बुझा-समझा कऽ कहलकिन  मुदा िच *ा \nअपन दृढ़पर अरल रहिल । िच *ासँ कारण पूछल गेल। कहलक- \n“जखिन  दुÃाकj अपन माए-बाप आ सर-समाज िक नकोपर िब सवास नै छि` ह  तँ ओ हमरापर िब सवास \nकेना करता आ हम केना हुनकापर िब सवास करब। दोसर बात जे िह नकर िप ताजी दहेजक खाित र \nजमीन आइ£ जत बेचबा सकै छिथ  तखिन  ओ हमरो बेिच  सकैत छिथ  िक ने। तँए हम बीख पीब मिर  \nजाएब मुदा एहेन अिव सवासी आ दहेज पी दानवक बेटा संगे िब आह नै करब। ऐसँ नीक तँ हम \nओहेन दुÃा जे गरीबे िक एक ने हएत, ित नकासँ करब, जे अपन इ£ जतक संगे दोसरोक इ£ जत \nकरत।” \nिच *ा सहेली संगे कोठलीसँ िन किल  गेिल । दुÃा आ लोकिन य सभकj ओही कोठलीमे ब­ कऽ ताला \nलगा आँगन आिब  गेिल । िब आह नै भेल। ई खबिर  राित ए भिर मे चौतरफा पसिर  गेल। पंचैतीक बैसार भेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nपंच लोकिन  िब आह हेबाक बहुत पिर यास केलिन  मुदा िच *ा अपन संक® पपर अिड ग रहिल । अ` तमे जे \nदहेजक लेन-देन आ सुआगतक खचK भेल रहै ओ सभटा आपस भऽ जाए। दुलिह नक िप ता नूनू बाबू बजला- \n“चािर  लाख टाका, दू भिर  सोना, मोटर साइिक ल संगे सुआगतमे दू लाख टाका खचK भेल अिछ  से \nसभटा आपस कऽ िद अ तखने िह नका सभकj छुÕी भेटतिन । नै तँ हम कानूनक शरण लेब आ दुनू \nबापूतकj जहल कटेबिन ।” \nसभ पंचक िव चार भेलिन । बात तँ उिच ते ने नूनू बाबू कहै छिथ । कोनो जबरन जुम_ना तँ नै...। \nदुÃाक िप ता मोहनबाबू छह लाख टाका, सोना, मोटर साइिक ल घरसँ मंगबा नूनू बाबूकj पंचक िब t चेमे \nआपस कऽ देलकिन । तखिन  हुनक बेटाकj कोठलीसँ बाहर िन कािल  देल गेल। जिह ना आन गामक चोटाएल \nकुकुर नqगिर  दबौने दुलकी दैत अपन गामक बाट पकिड़  सोझहे-सोझ जाइत रहैए तिह ना सभ िक यो िव दा \nभेला। \nिच *ा िप ताक मुरझाएल मुँह देिख  बाजिल -  \n“बाबूजी, अह एºो पाइ िच ` ता नै क। हम मनुख संगे िब आह करब। पढ़ल-िल खल क मो रहत तइले एको \nपाइ िच ` ता नै। एही खाित र ने एते झमेल होइए। एºो पाइ िच ` ता नै क।”¦¦¦  \n३३ ३३ \nदुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द दुग_न` द मU ड  मU ड  मU ड  मU डलल लल :: :: :: ::  लघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा \n  \nछुतहिर छुतहिर छुतहिर छुतहिर    \n  \nिस मराक िश वन` दन बाबूक दोसर बालक राजाबाबू, नाओंक अनुप राजकुमारे सन लगै छल। बेस पच \nहाथ नमहर, गोर-नार, भरल-पूरल देह, पिह रन-ओढ़न सेहो राजकुमारे सन। िव धाताक कृपासँ हुनक पी \nदेखए-सुनएमे सु` दिर । म¡ यम वग ए पिर वारमे जनम। नैहर सेहो भरल- पूरल। राजाबाबूक िब आह नीक घरमे \nभेल। कोनो तरहक कमी नै। जेते जे बिर याती गेल रहिथ , सभ िक यो खान-पानसँ स­ रहिथ । बड़-बिढ़ य \nघर-पिर वार छल। राजाबाबू िब आहक पछाित ओ अ¡ ययन जाड़ीए रखलिन । नीक-नहित  पढ़ैले पटनामे नाओं \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \nिल खा डेरा रखलिन । छुÕी भेलापर गामो चिल  अबै छला। गाड़ी-सवारी भेने गाम आबए-जाएब कठीन नै \nछल। अहीममे राजाबाबूकj पिह ल स` तानक पमे एकटा बालक- अनील आ एकटा क` या सुधाक जनम \nभेल। माए-बापक अनुप दुनू बt चो तेतबए सु` दर छल। मश: दुनू बt चाक टेÃुक भेलापर ानोदय \nझंझारपुरमे नाओं िल खा देलिख न। बt चा सभ ओतै रिह  पढ़ए-ि◌ लखए लगल। \nएमहर पटनामे रहैत राजाबाबूक संगित  खराप हुअ लगलिन । जइसँ ओ दो0 ती-यारीमे पीबए लगला। \nएक िद नक गप छी, गाम एलाक बाद अधरित यामे जोरसँ ह® ला भेल जे राजाबाबू पेटक ददË िच िच या रहल \nछिथ । राित क मौसम देिख  गामक डा§ टर बजौल गेला। सुइया-दवाइ दऽ आगू बढ़ैक सलाह देलिख न। \nिब मारी उपकले रहिन । पी िव शेष जतनसँ पथ-परहेजसँ रािख  दुइए मासमे दुखकj क` Ñोल कऽ लेलिन । \nएमहर राजाबाबूक मन ठीक होइते फेर िज Ï कऽ पटना चिल  गेला। पिर कल जीह केतौ मानल जाए, पुन: \nवएह रामा-कठोला। गाम आबिथ  आ भैया जे पाइ दि` ह  आिक  नै दि` ह  तँ पीएक गहना-जेबर ब`हकी लगा-\nलगा पीबए लगला। कहबीओ छै चािल -कृत-बेमए ई तीनू संगे जाए। छओ मास ने तँ िब तलै आिक  वएह \nपुरने दुख राजाबाबूकj उखड़लिन । मुदा ऐबेरक ददK बड़ तीवÖ छल। सुतली राित मे राजाबाबू अपना िब छौनपर \nछटपटए लगला। पेट पकड़ने जोड़-जोड़सँ िच िच यए लगला। िन िस भाग राित  रहने हो-ह® ला सुिन  लोक सभ \nजागल। लोकक लेल अँगनामे करमान लिग  गेल। ददKक मारे राजाबाबू पलंगपर छटपटा रहल छला। एकबेर \nबड़ी जोड़सँ ददKक बेग एलै आ राजाबाबू खूनक उ` टी करैत सदा-सदाक लेल शा` त भऽ गेला। \nअँगनामे क­ा-रोहट उिठ  गेल। टोल भिर क लोक सभ जािग  गेल। मुदा राजाबाबू तँ सभसँ िर 0 ता–\nनाता तोिड़  परमधाम चिल  गेल छला। परात भेने िब ना बजौने सभ आदमी िम िल  बस कािट , तौला-कराही, \nसरर-धूमन आ गोइठापर आिग  दऽ राजाबाबूक पिह ल स` तान अनील हाथमे दऽ अपने आमक गाछीमे \nराजाबाबूकj डािह -जािर  सभ िक यो घर घुमला।    \nकौÃुका राजाबाबू आइ अपन महलकj सु­ कऽ पीकj कोइली जक कुहकैले छोिड़  चिल  गेला। पीक \nवएस मा* पचीसेक आस-पास, स` तानो तँ मा* दुइएटा। मुदा अपन कमKक अनुसार आइ कोइली बिन  कुहैक \nरहल छिथ । कािÃ  तक जे सोÃो िसंगार आ बीसो आवरण केने सा'ात् राधाक ित मूितK मेनका आ उवKशी \nसु­िर  छेली ओ आइ उ£जर दप-दप साड़ी पिह िर कुहैक रहल छिल । केतए गेलिन  भिर  हाथ चुड़ी, केतए \nगेलिन  भिर  माङ सेनुर...। सभटा धूआ-पोछा गेल। केकरो साहसे ने होइ जे सामने जा बोल-भरोस हुनका \nदैत। समुt चा टोल सुनसान-डेरौन लगैत। तही बीच छह मास धिर  ओकर कुहकब केकरा हृदैकj ने बेिध  \nदैत। केना ने बेिध  दैत! \nआिख र वेचारीक वएसे की भेलै। मुदा छओ मास तँ भेले ने रहै आिक  ओ घरसँ बाहर, आँगनसँ \nडेढ़ीआ आ डेढ़ीआसँ टोला-पड़ोसामे डेग बढ़बए लगली। जे किह यो हुनक पएरो ने देखने रहिन  ओ आब मुहÂ \nदेिख  रहल अिछ । हुनक हेल-मेल सभसँ पढ़ल जा रहल छि` ह । आब तँ ओ अपना घरमे कम आनका \nआँगनमे बेसी समए िब तबए लगली। सासु-ि◌ दयािद नीक गपकj छोिड़  अनकर गपपर बेसी िध यान िद अ लगली। \nनीक आ अधला तँ सभ समाजमे ने लोक रहै छै। से आब िक छु लोक हुनका गु© म` तर िद अ लगलिख न। \nआ ओहो नीक जक िध यान-बात िद अ लगली। जिह ना कहबी छै जे खेत िब गिड़   गेल खढ़ बथुआ सन  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nित िर या िब गड़ए जँ जाइ हाट-बजार...। जे कािÃ  तक ओकर उकासीओ ने िक यो सुनने छल से आइ तँ ओ \nउड़त भऽ गेिल । िब ना कोनो धड़ी-धोखाक गामक मुिख या-सरपंचक संग हँिस -हँिस  बजै-भुकए लगली। गामक \nराजनीित मे हाथ बँटबए लगल। गामक उचºा छौड़ा सभ संगे हाट-बजार करए लगल। \nएतबे नै, ओ अपन जीवन-यापनक बहाना बना  यूटीपालKर सेहो जाए लगली। सiसंगे गुणा दोषा रंगीन \nदुिन य आ वातावरणक भाव ओकरापर पड़ल लगल। ओकर अपन वैधd य िज नगी पहाड़ सन लागए लगलै। \nआब ओ चाहए जे ई उजरा धूआ-साड़ीकj फेिक  रंगीन दुिन यमे चिल  आबी। ओ रसे रसे-रसे उजड़ा साड़ी \nछोिड़  ह®का िछ टबला साड़ी पिह रए लगल। मन जे एते एकरंगाह रहै से आब सभरंगाह हुअ लगलै। प-गुण \nलछन-करम सभ बुझू जे बदलए लगल। आब ओकर मौलाएल गाछक फूल िख लए लगल। एक िद न \nमुिख याकj किह -सुिन  इि` द रा अवास 0 वीकृित  करौलक आ िब t चे आँगनमे घर बना लेलक। आब जे िक यो \nछौड़ा-माड़िर  भjट-घट करए आबए तँ ओ ओही घरमे बैसा चाह-पान करए लगल। चाहो-पान होइ आ हँसी \nचौल सेहो। एते िद न जेकरा भाफो नै िन कलै तेकर आब हँसीक ठहाका दरब£ जोपर लोक सुनए लगल। \nगामक आ टोलक िब 0 कुटी लोकक चºर-चाि◌ लमे पिड़  ओ भÓसुरसँ अरािर  कऽ अपन हक-िह 0 सा लेल लड़ए \nलगली। लिड़ -झगिड़  सर-समाजकj बैसा पर-पंचायत कऽ ओ बाध-बोनसँ लऽ चर-चचर, वाड़ी-झारी एतबे नै \nडीह तक बटबा लेलक। आब तँ कहबी पिर  भऽ गेल जे अपने मनक मौजी आ बहुकj कहलक भौजी। \nजखिन  जे मन फुड़ै तखिन  सएह करए। िक यो हट-दबार करैबला नै। कारणो छेलै, जँ िक यो िक छु कहैक \nसाहसो करए तँ अपन इ£ जत अपने गमा बैसए। आब तँ ओ चचËआम भऽ गेिल । अही बीच ओ एकटा \nछौड़ाक संग ब बै पड़ा गेल। आिह  रे बा! परात होइते घोल-फt चका शु भेल ‘किन य केतए गेली केतए \nगे◌ेली’ आिक  दू िद नक बाद मोबाइल आएल जे ओ तँ ब बैमे अिछ  फल® मा छौड़ाक संग। ओना गामोसँ \nमोबाइल कएल गेल जे किन य गाम घूिम  आबिथ । मुदा ओ तँ अपने सखमे आ` हर। \nिक छु िद नक बाद जेना-तेना पकिड़ -धकिड़  ओइ छौड़ाक संग गाम आनल गेल। मुदा ओ तखनो सबहक \nआँिख मे गद_ झॲिक  कोट मैरेज कऽ लेलक तेकर बादे गाम आएल। एतेक भेला बादो गामक समाज बजौल \nगेला। सभ तरहj सभ िक यो समझबैक पिर यास केलिन । मनबोध बाबा जे गामक मुँहपु©ख छिथ  ओ ओकरा \nबुझबैत कहलिख न- \n“सुनू किन य, अखनो िक छु ने िब गड़लै हेन, आबो ओइ छौड़ाक संग-साथ छोिड़  गंगा असलान कऽ \nसमाजक पएर पकिड़  िल औ। जे भेलै से भेलै। सभ अहकj जाित मे िम ला लेत। जाित  नाम गंगा \nहोइ छै।” \nमुदा मनबोध बाबाक बातक कोनो असिर  ओकरापर नै पड़लै। ओइ छौड़ाक संग-साथ छौड़ैले तैयार नै \nभेल। अ` तमे गौआँ-घआक संग मनबोध बाबा ओकरा जाित सँ बािड़  आँगनासँ ई कहैत - \n“एकरा आँगनमे राखब उिच त नै ई किन य किन य नै छुतहिर  छी छुतहिर ...।” \nहम ओै ठाढ़ भेल िक छु ने बािज  सकलॱ, िक छु ने कऽ सकलॱ। की नीक की अधला से तखिन  नै \nबूिझ  पेलॱ जे आइ बूिझ  रहल छी अखनो समाजकj समाढ़ गिह आ कऽ पकड़ने अिछ ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \n  \n¦¦¦  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय ऐ रचनापर अपन मंतdय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n१. फागुलाल साहु- िकछु िव हिन  कथा २. आशीष अनिच`हार-  dयंग  िनबंध- िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल  ३.\nन` द िवलास राय ::  िकछुलघु कथा \n  \n१ \nफागुलाल साहु \nिकछु िव हिन  कथा- \n  \nमाइक डट \n  \nबात बचपनक छी। हमर माए सिद खन हमरा नजिर  चढ़ौने रहै छेली। पढ़ाइ खाित र सिद खन समझबैत \nरहै छेली, 0 कूलक समैमे िख या-िप या कऽ सिह यारैत-पुचकारैत िव Tालय पठबैत छेली। मुदा हम तँ बेसी िद न \nअदहे बाटमे संगतुिर याक संग खेलैत रिह  जाइत रही। जखिन  िव Tालयक छुÕीक समए होइ छल तखिन  \nझटदिन  घर आपस आिब  जाइ छेलॱ। हमर माए नीक-िन कुत खाइले दऽ दइ छेली। मुदा हम तँ िव Tालयक \nचौकैठो तक ने जाइ छेलॱ। तँए, मन तँ गुदगुदाइत रहै छल। \nमाए जखिन  आन छा* सभसँ पुछै छेलिख न हमर हाल-चाल तँ सभटा पोल खुिल  जाइ छल। नै पढ़बा \nखाित र बहुतो टट-फटकार करैत लुलुआबैत छेली। हम मुँह लटकौने चु¦ पी साधने स£ जनक 0 वप बनौने \nिल िब र-िल िब र तकैत माइक ममता जगबैत अ¦ पन दोख छुपबैत सफाइ वचन बजैत रहै छेलॱ। तेतबे नै! \nपीटाइओ तँ खाइए पड़ै छल। िप ताजीक सेहो आ गु©जीक तँ अलगे। मुदा हमरा तँ माइक डट बड़ अधला \nजक लगै छल। हमरा ऐ बातक भान थोड़े छल जे माए पढ़ाइक महत जनै छिथ न तँए डँटै छिथ न। जेना-\n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nतेना मैिÑ क धिर  तँ आिब  गेलॱ मुदा पढ़ाइमे हम केहेन छेलॱ से तँ बुिझ ए गेल हएब। िप ताजी सेहो हमर \nपढ़ाइ-िल खाइ खाित र िच ि` त ते रहै छला। \nिप ताजी सिद खन िच न् तामे डुमल रहै छला। एक िद न िद लक दौड़ा पिड़  गेलासँ 0 वगKधाम चिल  बसला। \nआब हमरा िव Tालय जेबाक संग घर परहक पढ़ाइ सेहो ब­ भऽ गेल। चूिक  घरोक काज-भार हमरेपर पिड़  \nगेल। बोडK परी'ामे सेहो फेल भऽ गेलॱ। मैिÑ क परी'ामे फेल भेने लागल िक  स पूणK जीवन दुखे-दुखमे \nिब तल। संगी-साथीक सेझहा लि£ ज त सेहो रहए पड़त, ई सोचैत मन पड़ल माइक डट-फटकार। जखिन  ओ \nहमरा पढ़ाइ खाित र डँटै छेली तखिन  हमर अ` तर आi मासँ अवाज आएल- \n“अखिन  बेर नै भेल अिछ , समए बँचल अिछ  शेष।” \nआब हमरा पढ़ाइक जुनुन सवार भऽ गेल। हम पुन: मैिÑ कक फामK दुबारा भरैत पढ़ाइ शु केलॱ। \nमैिÑ क परी'ामे थम 0 थान केलॱ। थम 0 थान पािब  आगूक पढ़ाइ जारी रखलॱ। माइक कृपा भेल, संगे \nआिस रवाद भेटए लगल। आजूक िद न सरकारी सेवामे पदािध कारीक पदपर रिह  सेवा दऽ रहल छी। माइक \nडट, अिस रवादमे बदिल  गेल। हमर कामयावीक सभटा ेय माइक छी। संगे हमरा ई अनुभव भेल जे माता-\nिप ताक डट-फटकार बेजा नै होइत अिछ । िक एक तँ माइक डटमे बt चाक भलाइक कामना नुकाएल रहैत \nअिछ । \n  \nआi म िनभKरता लेल कोनो उमेर नै- \n  \nपिछ ला मिह ना हम अपन िम *सँ िम लबाक खाि◌ तर राज0 थान गेल छेलॱ। िम *क घरक बगलमे एकटा \nसाइठ बखKक मिह ला छल। िज नकर माथ अँचरसँ झपल छल आ प® थी मािर  जमीनपर बैसल छेली। \nसहायता समूह जीिव का िश 'ण ा¦ त किर  कऽ पापड़ बनबैत जीवनक आi म िनभKर भऽ अपन सहायता \nसमूहक मा¡ यमसँ गाममे एकटा पिर योजना चला रहल छेली। पिर योजनाक मा¡ यमसँ गामक बहुतो मिह ला सभ \nआi म िनभKर ित भावी ा¦ त केने क ¦ यूटर, सौर ऊज_क 'े*मे समप­ खुशहाली पकिड़  कऽ रखने छेली। \nसंगे गामक बालक-बािल का सेहो सभ कुड़ा-कड़कट अथबा लकड़ीसँ खेलौना बनेनाइ सीख कऽ कािब लेतािर फ \nछल। हुनका सबहक ित भा आ जीबठ देखैत बनै छल। \nदेखैमे आएल जे ढलैत उमेरक औरत सभ जे क ¦ यूटरपर बैस अपन-अपन कारोबारक लेखा-जोखा \nतैयार करबामे सेहो कािब लेतािर फ छल। हमरा झकैत देिख  ओ औरत मु0 कुराइत कहली- \n“अ` दर आिब  जाउ ने।” \nहम अ` दर चिल  गेलॱ। पुछिल यिन - \n“अह की कऽ रहल छी?”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nबजली- \n“क ¦ यूटरपर नोिट श बना रहल छी। हमर काज अिछ  गाममे जा लोक सभसँ िम िल  कऽ हुनकर \nसबहक तकिल फ आ सुझाव इकàा किर  कऽ क ¦ यूटरपर टाइप कऽ जीिव का अिध कारीकj पठा \nदेनाइ।” \nहम आगू पुछिल यिन - \n“ई काज अपने केतेक िद नसँ करै छी?” \nओ बजली- \n“िक छुए सालसँ कऽ रहल छी। हम अनपढ़ छेलॱ। ई काज करैले पढ़नाइ-िल खनाइ सीखलॱ। आब \nहम ई-मेल करब।” \nई कहैत हमरा िध यानकj अपना तरफ िखंचैत टाइप करबामे लिग  गेली। टाइप िब लकुल देवनागरी \nिल िप मे सुसि£ ज त छल, सजौल छल। ई साइठ बखKक मिह लाक तजुरबा देिख  हम चिक त भऽ गेलॱ। आब \nहमर उi सुकता आगू बढ़ल लगल। बढ़ैत उi सुकताक ममे फेर पुछिल यिन - \n“आर की सभ करै छी?” \nओ बजली- \n“दू सए पचास लड़कीकj क ¦ यूटरक ान जेतेक हमरा अिछ  ओ सीखा चुकल छी।” \nहम ई सुिन  आरो चिक त भेलॱ। नजिर  बगलक कोठरीमे गेल। देखलॱ एकटा नवयुवती क ¦ यूटरपर \nअपन आँगूर दौगा रहल अिछ । ओइ नवयुवती िद स हमर नजिर कj देखैत पुन: बजली- \n“ओ नवयुवती िज नका अह देखै छी, अनेक नव-नव लोककj आब हमरे जक क ¦ यूटरक जानकारी \nदैत रोजगार यो¶ य बना रहल अिछ ।” \nहम एकबेर फेर चिक त भऽ गेलॱ। लागल जे िक छु करबाक हेतु उमेर कोनो बाधा नै होइत िस िर फ \nिज ासा चाही । \n  \n¦¦¦   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \n  \n  \nमद_नी नारीमद_नी नारीमद_नी नारीमद_नी नारी \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nमद_नीक मतलब होइत अिछ , िन डर, साहसी, 0 वतं*ता व आi मिनभKरता। नारी जेतेक अिछ  सबहक \nअ` दर ई तागत अिछ , पर` तु   खगता ऐ बातक अिछ  जे नारी सभ ई बातकj समझौ आ समिझ  कऽ बाहर \nिन कालौ। \nई कथा छी एकटा अ बल-दु बर गरीब नारीक। बखK २०१३ ित िथ  0 वतं*ता िद वसक िद न हिर पुर डीह \nटोलक पनी देवी, मधुबनीसँ कलुआही जाइवाली पºी सड़कक कातमे एकटा छोट-छीन चाहक दोकान खोिल  \nअपन रोजगारक शु केलक । पनीकj ई दोकान खोलैक योजन ऐ लेल पड़ल जे एक िद न अ­क \nअभावमे बाले-बt चे भूखले सूतए पड़लै। िव हान भने पनीक पित  भोला रोजी वा0 ते गामक मािल क टुनटुन \nठाकुरक हबेलीमे पहुँच मजदुरी करए लगल। \nदोकान खोलैसँ पनरह िद न पिह नेक बात छी। पनी अपन पित क कमाएल बोइन लबैले टुनटुन ठाकुर \nहबेलीपर गेल। िभ नसरक आठ बजैत रहै। पनीकj देिख ते ठाकुर साहैब पुिछ  बैसल- \n“केतए एलj पनी?” \nबाजिल - \n“मािल क, बोइन लइले।” \nएतबे बात सुनैत टुनटुन बाबू भड़िक  उठला। पनीकj फटकारैत बजला- \n“अखिन  तँ भोलबा खेतमे पहुँचबे कएल आ तूँ बोइन ले चिल  एलj।” \nपनी सकदम भऽ ठाढ़े छल। आिक  पुन: टुनटुन बजला- \n“खुरपी ले, दरब£ जाक सभटा घास उखार तखने बोइन देबौ।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nई बात सुिन ते पनीक आगू राित क तरेगन सोझहामे आिब  गेल। माथपर हाथ दऽ सोचए लगल। की \nकँ, राित मे तँ सब परानी भूखले सुित  रहलॱ। अखिन  की खाएत आ खाएब। मािल कक बात तँ िन ठुर \nहोइते अिछ । कमाएलो बोइनपर लुलकार सुनैए पड़ै छै। आब की करब! पेटमे अ­ नै, गामपर बt चा बाटे \nतकैत हएत जे मािल क ऐठामसँ िक छु आनत माए तँ खाएब। मुदा ई कोन भगवानक च छी। नै आब छूछ \nहाथे घर नै जाएब। सोचैत पनी चटे हबेलीसँ धुिर याएले पएरे घूिम  बजार पहुँचल। बजारक एकटा िक राना \nदोकानपर आिब  दोकनदारकj कहलक- \n“मािल क, ई हमर नाकक छॱक रिख  िल अ आ चाउर-आँटा िद अ।” \nदोकनदार बाजल- \n“भोला हमर दू िद न काज केने छल, जे बोइनो पछुआएल छै। अह जे समान लेब से बाजू दऽ दइ \nछी।” \nपनी सोचैत बाजिल - \n“एक िद नक बोइनक चाउर-आँटा दऽ िद अ आ एक िद नककj चाहपती-चीनी आ◌ैर िब 0 कुट आ◌ैरो \nपलाि¥ ट कक पचासटा िग लास दऽ िद अ।” \nदोकानदार बाजल- \n“पाहुन अबै छिथ  की?” \nपनी- \n“नै, चाहक दोकान खोलब।” \nदोकानदार चाहक दोकान खोलै जोकर सभ समान दैत समझबैत-बुझबैत दोकान चलबैक सभ तरीका \nबुझा पनीकj िव दा केलक। \nपनी घर अिब ते पिह ने खेनाइ बना बाल-बt चाकj िख आ पित  लेल खेनाइ लऽ ठाकुर साहैबक खेत जा \nभोलोकj िख एलक। पछाित  ओतएसँ घर आपस िव दा भेल। बाटमे अबैत पनीकj ठाकुर साहैबक मिल काना \nबात झुड़झुड़ाइत माथकj घुिड़ यबैत, पछाित  बरहम 0 थानमे बैिस  दोकानक जगह टोिह या  लेलक। टोिह यिब ते \nओतए घर आिब  पिह ने खेनाइ खेलक। \nदोसरे िद न पनी 0 वतं*ता िद वसक अवसिर पर चाहक दोकान खोिल  अपन मधुर भाषाक सहयोगसँ \nचाह-िब 0 कुट बेचए लगली। अपन हूनर संग साहसकj बटोिर  पित कj मजदूरी करैसँ मना करैत दोकानेपर काज \nकरैक बोध देबए लगली। भोला सेहो मािल क ठाकुरक झझकारकj मोन पड़ैत दोकानक काजमे जतनसँ लािग  \nगेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \nपनी साले भिर मे काफी उ­ित  करैत दोकानक रंग-ढंग बदिल  देलक और अपन पित  भोलाकj मािल क \nकिह  स बोिध त करैत चाहक दोकानसँ िम ठाइ, जलपान आ भोजनक दोकान बना पनी अपन साहस आ \nमद_नीक संग आi म िनभKरताक पिर चए दैत 0 वतं*ताक िज नगी जीिव  रहल अिछ ।   \n  \n  \n¦¦¦   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \n  \n  \nचतुर बालक चतुर बालक चतुर बालक चतुर बालक \n  \n  \n  \n  \n  \nई कथा सोनू नामक एकटा दस बखKक बालकक छी। सोनू गरीब पिर वारमे जनम भेने गामक-घरक \nलड़का सभसँ कतराइते रहै छल जे,  हमर माए-बाबू गरीबीक िज नगी जीब रहल अिछ । \nएक िद न सोनू अपना गामसँ बजार चिल  देलक। बाटमे सोचैत रहल जे गरीबसँ धनीक केना हएब। ई \nसोचैत सोनू एकटा होटलक सोझहा सड़कपर ठाढ़ भऽ गेल। सोचैत-सोचैत सोनू होटल िद स डेग बढ़ेलक। \nतखने होटलक मािल क मनेजरकj कहलक- \n“हम ऊपरका पमे सुतैले जाइ छी, बेसी खगता हुअए तखने हमरा उठाएब।” \nसोनू ऐ बखतकj मोनासीब बूिझ  दस िम नट िक  कऽ मनेजरकj कहलक- \n“होटलक माि◌ लक- बौधू बाबू हमर िप ताक दो0 त छिथ न। हुनकासँ भjट करबाक अिछ ।” \nमनेजर एकटा बेड़ा िद यए सोनूक समाद मािल क लग पठेलक। माि◌ लक अधकचुआ नीनमे रहैक कारणे \nबेड़ाक बातकj ठीकसँ नै बूिझ  कहलिन - \n“जाउ, जे मगैत होइ से दऽ देबै।” \nिन t च आिब  बेड़ा मािल कक कहब मनेजरकj सुना देलक। आ अपन काजमे लिग  गेल। \nमनेजर सोनूकj पुछलक- \n“बौआ, की लेबह?” \nसोनू उर दैत कहलक- \n“खेनाइ िख आ दीअ आ जे बिढ़ य िम ठाइ हुअए से दूटा िड  बामे दऽ दीअ।” \nमनेजर सोनूकj खेनाइ िख आ दू िड  बा बिढ़ य िम ठाइ सजा कऽ दऽ देलक। सोनू होटलसँ दुनू िड  बा \nिम ठाइ लऽ िव दा भऽ गेल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \nहाथमे दुनू िड  बा लेने चतुराइ करबाक तजूरबा करबाक लेल दोसर शहर चिल  गेल। ओतए सोना-\nचानीक दोकानमे पहुँचल। दोकानक मािल क लोभी छल। ई बात सोनूकj मालूम भऽ गेल छेलै। सोनू ओइ \nलोभी मािल ककj िच न् ह, ेम-भाव देखबैत िम ठाइक सु` दर साजौल दुनू िड  बा दैत बाबूजी श दसँ स बोिध त \nकरैत हाथमे थ हा दैत अिछ । \nलोभी मािल क िम ठाइक िड  बा अपन पी िन कj बजा दऽ दैत अिछ । िक छुए कालक बाद, जखिन  \nदोकानमे गिहंकी सबहक भीड़ लगल, तखने बाजल- \n“बाबूजी, िड  बा महक िम ठाइ रिख  िल अ आ िड  बा हमरा दऽ िद अ।” \nमाि◌लक िब नु सोचने सोनूकj कहलक- \n“जा भीतर, चाचीसँ िड  बा मqिग  िल हऽ।” \nसोनू भीतर गेल आ मािल िक नकj कहलक- \n“चाची, बाबूजी दूटा सोनाक िस ºा दइले कहलिन ।” \nसुिन ते मिल िक नी िव चारए लगली। देबाक मन नै देिख  सोनू जोरसँ बाजल- \n“बाबूजी, जाबए अपनेसँ नै कहबै ताबए चाची थोड़े देती, अपनेसँ किह यौ ने।” \nमािल क दोकानपर भीड़क कारणे गÏीएपर सँ पीकj कहलिख न- \n“दऽ िद औ ने।” \nपित क आदेश पािब  मिल िक नी सोनाक दूटा िस ºा सोनूकj दऽ देली। लऽ कऽ सा◌ेनू ओतएसँ ससिर  \nगेल। \nआब सोनू ओतएसँ तेसर बजार गेल आ ओतए ओ दुनू सोनाक िस ºा बेिच  धन इकàा करए लगल।   \nऐ बातक जानकारी गामक मािल क नवीन बाबूकj सेहो भेलिन । नवीन बाबू दरबारक िस पाहीकj किह  \nसोनूकj बजा पूछ-ताछ केलिन । सभटा बात सचे-सच बतबैत कहलक- \n“अपन गरीबीसँ छुटकारा पबैले हम एना कऽ रहल छी।” \nई बात कहैत सोनू मािल ककj णाम कऽ सोझहेमे ठाढ़ भेल रहल। िक छुए कालक बाद सोनू फेर \nबाजल- \n“जाबे हमहूँ धनीक नै हएब ताबे कोनो ने कोनो चतुराइ तँ किर ते टा रहब ने।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nमािल क नवीन बाबू सोनूक चतुराइ संग धनीक हेबाक दृढ़ सोचकj देखैत गु म भऽ गेला। डिU ड त करब \nसेहो मनमे एलिन  मुदा ओ सोचलिन  जे से नइ तँ एकरा िन अिम त काजमे लगा िद ऐ जइसँ ऐ तरहक \nठकपानासँ दूर भऽ जाएत। यएह सोिच  अपना दरबारमे रिख  लेलक।           \n  \n२ \nआशीष अनिच`हार   \n  \ndयंग  िनबंध  \nिलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल िलटरेचर फे0टीभल \n  \nिह`दु धमK पाबिन िय अिछ। आ ई कोनो नव तÐय नै अिछ। िमिथला तँ िहंदु धमKक गढ़ मने पाबिनक \nगढ़। पाबिन बहुत तरहँक होइत छै पारवािरक, समािजक,धािमKक, आिफिसयल..................। \nआ ऐ भेद उपभेदक िहसाब एकर उTे±य सेहो िभ­ कारक होइत अिछ। आन िवकिसत चीज जक पाबिनमे \nसेहो नव ा©प जुड़ैत-हटैत रहल अिछ। हेमिनमे पाबिनक नाम िभ­ प सेहो आएल अिछ आ लोक एकरा \nफे0टीभल कहए लागल अिछ। ऐ फे0टीभल शदक बड़का िवशेषता अिछ जकरा पाछू ई लािग जाइत छै \nतकरा उ¢ार कऽ दैत छै आ ऐ फे0टीभल शदसँ आन जीच जते उ¢ार भेल हो मुदा अपना \nमैिथलीमे \"िलटरेचर\" बड़ उ¢ार भेलै। की कहिलयै उ¢ार भेलै? उ¢ार तँ ओकर होइ छै जे पितत भऽ जाइत \nछै, नीच भऽ जाइत छै। तँ की मैिथली सािहiय..................। \nहँ सरकार ठीक बुझिलयै अपने मैिथली सािहiय.................। आ नहुँ-नहुँ आब उ¢ार भऽ रहल छै। ओना \nफे0टीभल केर संग-संग आन बहुत रास चीजसँ उ¢ार होइए। उदाहरण लेल पूरा जनममे जकर एकटा पोथी \nछपै छै तकरा अकादेमी पुर0कार मने एकपोिथया सािहiयकारक उ¢ार। जे किहयो मैिथली सािहiय केर मूँह \nनै देखलक से जूरी बिन जाइए मने जूरीक उ¢ार। जे किहयो सचK नै कऽ सकल तकर  \"िरसचK\" छपैए मने \nिरसचKक संग गाइडक उ¢ार। आ िजनका कोनो पिर नै लगैए से कुरता पैजामापर बंडी पहीिर किवता पाठ \nकरऽ पहुँिच जाइत अिछ मने किवता संगे कुरता-पैजामा-बंडीक उ¢ार।। जे किहयो मैिथली सािहiय केर मूँह \nनै देखलक से जूरी बिन जाइए मने जूरीक उ¢ार। जे किहयो सचK नै कऽ सकल तकर  \"िरसचK\" छपैए मने \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \nिरसचKक संग गाइडक उ¢ार। आ िजनका कोनो पिर नै लगैए से कुरता पैजामापर बंडी पहीिर किवता पाठ \nकरऽ पहुँिच जाइत अिछ मने किवता संगे कुरता-पैजामा-बंडीक उ¢ार। \nउ¢ार आरो तरीकासँ होइत छै। ससुर अपन जामएक चेलाकj बजबै छिथ तँ जमाए अपन ससुरक चेलाकj। \nमने ससुर-जमाएक संगे चेलाक उ¢ार। बड़ महीन तरीका छै। सभ अपन-अपन गुट बना अ¡य' बनबाक \nिफराकमे। ओना गौर कऽ कऽ देिख िलअ जे जकर बेटी कुमािर छै वा जकरा खाली बेिटए छै से बेसी गुट \nबनेबाक िफराकमे रहै छै कारण ओकरा दहेज-मु§त िवयाह करेबाक छै। ई हमर अपन िरसचK अिछ गौरसँ \nदेिख िलअ चा कात। जकरा माथपर बेटा छै से कम गुट बनबै छै। आ एकर पिरणाम जे गुट संगे \nबेटीक उ¢ार। उ¢ारे-उ¢ार। \nऐ उ¢ार करणकj देखैत िकछु गोटा उ¢ारक कोिचंग से`टर खोिल लेला आ ैश कोसKक आफर दऽ रहल \nछिथ। िकछु से`टर िक±तीपर उ¢ार करबा रहल छिथ। मने कैिरयरक संगे समाज सेवाक सेहो उ¢ार। \nओना हम बहिक गेल छलहुँ हमरा फे0टीभल ारा जे िलटरेचरक उ¢ार होइ छै तैपर कहबाक छल। तऽ \nआब कहै छी। िलटरेचर फे0टीभल ओहने लोक करबा सकैए जे अपना-आपकj अकादमी पुर0कारक मजगूत \nदावेदार मानैत होिथ मुदा हुनक दावेदारी हरेक बेर पाछू घुसिक जाइत अिछ। ओना हमर कथनक जच \nआमं*ण प*सँ सेहो कएल जा सकैए। आमं*ण प*मे ओहने सािहiयकारक नाम भेटत जे अपने नाङिर रिहतो \nओइ आयोजन कत_क सॲगर बिन जाइत छिथ। ओना गौर करबै तँ पता चलत जे असली बेरमे ई सॲगर \nसभ लाइन तोिड़ अकादमी लग पिहने पहुँिच जाइत छिथ । आ आयोजकक हाथमे कठरी बाबाजीक ठु®लू \nबिच जाइत छिन। खैर आगू बढ़ी। आयोजनक ाप एहने होइत छै जे हम तोरा देबौ तॲ हमरा दे आ \nमािमला िफáटी-िफáटीपर िनपिट जाइत छै।   आ ई  50-50  सभ ठाम लागू होइत छै। ऐ बेर तॲ अकादमीक \nजूरी छह तँ हमरा दे आ अिगला बेर हम सकादमीक जूरी रहबौ तँ तोरा देबौ। जेना खेती आब बटैयापर \nहोइत छै तेनािहते सािहiयोमे बटैया लागल छै...। हालेमे अकदमीमे पुर0कार लेल एहन पोथीकj आमंि*त \nकएल गेलै जकरापर आरोप छै जे ओ दोसरसँ िलखबाओल गेल छै मने पाइ दऽ कऽ..। \nजे िकछु हो फे0टीभलसँ जेबीक उ¢ार सेहो होइत छै। आब ई नै पूछब जे कोना? ईहो नै कहब जे घाटे \nहोइ छै। सरकार ई तँ िबजनेस िछऐ लाभ आ नोकसान तँ होइते रहतै। ऐ फे0टीभलमे घाटा तँ ओइमे \nनफा। ई सभ चिलते रहै छै। जेना मोबाइल कपनी सभहँक िहडेन चाजK रहै छै तेनािहते फे0टीभल \nआयोजक सभहँक िहडेन लाभ छै। िकनको बेटा तँ िकनको बेटीक िबयाह भऽ जाइत छिन। िकनको बtचाक \nएडमीशन तँ िकनको किनयाकj नौकरी। ई सभ िहडेन लाभ छै। दहेजमे 10लाख दबऽ पड़तिन आ ऐ \nआयोजनक माफKत 8 लाखमे भऽ गेलै आ तै लेल जँ 50  हजार घाटे भेलै तँ कोन िदºत।  1.50  लाख ©पैया \nतैयो नफा छै। िहडेन लाभ जक िहडेन एजडा सेहो रहैत छै। प©का बेर हम पा गोल केने छल आब तँ \nहमरे हाथमे आयोजन अिछ, हमहूँ गोल कऽ देबै एकरा। िकनको एजडा छिन जे ऐ ªुपमे हमरा मोजर नै अिछ \nतँए ओइ ªुपमे चिल जाइ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nऐ िलट.फे0टमे बड़का बड़का नमूना सभ dया¸यान दै छिथ। एकटा महान लोक जे खाली फतवा देबऽमे \nबहादुर छिथ ओ अपन ज`मसँ पिहनेसँ घोषैत आिब रहल छिथ जे --\"आब मैिथली मिर जाएत..\"--\"आब मैिथली \nमिर जाएत..\"--\"आब मैिथली मिर जाएत..\"। से ऐ िलट.फे0टमे बजला जे --\"आब मैिथली नै मरत..\"। ओना \nई नुकाएल नै छै जे मंच भेटलापर लोक सापे'ी कोना होइत छ ै। ओना दुिनयमे बदमाशक कमी नै छै। \nफेसबुकपर एकटा बदमाश िलखलकै छै आब अमुक 0थानपर सेहो फे0टी हेबाक चाही की उपरो§त फतवा \nदेिनहारक फतवा आिब गेल जे---\"एक िदस मैिथली मरबा लेल अिछ, आ दोसर िदस महोiसव पर \nमहोiसव।\" तकर बाद ओ बदमाश हुनकासँ पूिछ बैसल जे --\" अपने जखन ओइ फे0टीमे रिहऐ तखन मैिथली \nिजंदा छलै की? \nफतवा देिनहारक गोल छला.....  । \nआ एहने-एहने dया¸यान सभहँक संग िलट.फे0ट खiम भऽ जाइत अिछ मुदा जेना बािढ़ गेलाक बाद कादो, गंध \nआ नाय जीवनकj आगू बढ़ेबामे लािग जाइए तेनािहते ऐ बे©क चुकल आिगला बेर शािमल हेबाक चºरमे \nलािग जाइत छिथ आ जिनका ऐ बेर हाथ लगलिन सेहो अिगला बेर कंटी`यू करबाक जोगाड़मे लािग जाइत \nछिथ। मुदा फे0टीभलक ऐ भागम-भगमे िलटरेचर हरेक बेर थकुचाइत   रहल अिछ। \n३ \nन` द िवलास राय ::  िकछु लघु कथा- \nमदन-अमर \n  \nरमणजी इलाहावाद िव ²िव Tालयमे ोफेसर छिथ । हुनका एक बेटा आ एकटा बेटी छि` ह । बेटाक नाओं \nमदन आ बेटीक मीरा रखने छिथ । मीरा आ मदन इलहेवादक एकटा कॉनवे` टमे पढ़ैए। मदन 0 टै` डडK पच \nआ मीरा 0 टै` डडK चािर मे पढ़ैए। \nरमणजीक सासुर िम िथ लqचलक कोयलख गाममे अिछ । रमणजीक ससुर महराज रमणजी सँ गम  छुÕीमे \nआम खाइले कोयलख आबए आªह केलिख न। रमणजी सपिर वार कोयलख एला। \nनानी गाममे मीरा आ मदन दुइए-चािर  िद नमे गामक िध या-पुता संग तेना ने िम िल  गेल जेना पािन मे चीनी \nिम लैए। मदन नानी गामक िध या-पुता संगे कबÔडी आ हाथी-चुºा खेल खेलाइत रहए। मदन तँ इलाहावादमे \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \nबैडिम ` टन आ ि केट देखैत रहए। कखनो-काल ि केट खेलबो करए। ओकरा लेल कबÔडी आ हाथी-चुºा \nखेल नव छेलै, मुदा ओकरा नीक लगैत रहै। \nनानी गाममे मदनकj अमर नामक एकटा बालकसँ दो0 ती भऽ गेल। एक िद न अमर मदनकj अपना \nअँगना लऽ गेल। अमरक घर फूसक रहए। ओकर बाबूजी िद ® लीमे दािल  मीलमे काज करै छिथ न। अमरक \nमाए एकटा गाए पोसने छिथ न। आइ-कािÃ  गाए लगबो करै छि` ह । खेत-पथारक नाओंपर अमरकj बाधमे दस \nकàा खेत, दू कàा गाछी आ दू कàा घराड़ी। अँगनामे दूटा घर। अमरक माए नीकहा-नीकहा आम मदनकj \nखइले देलिख न। मदन अमरकj माएसँ बÔड भािव त भेल रहए। \nमदनक नानाकj पºाक घर। चा भागसँ पोखरा-पाटन। ऊपरोमे चािर  कोठरी। गामक लोक मदनक \nनानाक घरकj हवेली कहैत अिछ । मदनक नाना गोकूलबाबू पुरान जमी` दारक बेटा, तइमे िर टारयर िड ¦ टी \nकल§टर। गामक गरीब-गुरबा हुनका हाि◌कम मािल क कहैत छेलिन । \nएक िद न मदन अपना संग अमरकj अपना नानीक घर लऽ जाइत छल। मैल-कुचैल कपड़ामे अमर। \nऐसँ पिह ने ओ किह यो हवेली नै गेल रहए। ओ धखाइते-धखाइत मदनक संगे हवेलीक सीढ़ीपर चढ़ल। आगू \nबढ़ल। देिख ते मदनक नानी मदनकj पुछलिख न- \n“ई छौड़ा के छी। तÂ एकरा भीतर िक ए अनै छj?” \nतैपर मदन बाजल- \n“नानी ई अमर छी। हम एकरा संगे खेलाइ छी। एकरासँ हमरा दो0 ती भऽ गेल अिछ ।” \nमदनक बात सुिन  नानी मदनकj डँटैत कहलिख न- \n“समूचा कोयलखमे तोरा यएह छौड़ा दो0 ती करैले भेटलौ। छोट लोकसँ दो0 ती करै छj!” \nतैपर मदन बाजल- \n“नानी ई छोट कह अिछ । ई तँ हमरे अतेटा अिछ ।” \n“तÂ नै बुझलj। ई सभ छोट जाित  छी। एकरा सभकj हम सभ अपना हवेलीक भीतर नै आबए दइ \nिछ ऐ।” \nअमर िद स देखैत नानी फेर बजली- \n“रे छौड़ा, केकर बेटा छीही?” \nअमर बाजल- \n“भोला चौपालक।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n56 \n \n“कह तँ खतबे जाित क छौड़ाकj हवेलीक भीतर अनै छj। हवेलीओ छुआ जाइत। रे छौड़ा भोलबा \nबेटा, जो भाग एतएसँ।” \nअमर ओतएसँ चिल  देलक। मदन िक छु बूिझ  नै पौलक। बकर-बकर नानीक मुँह िद स तकैत रहल। \nनानी ओकर हाथ पकिड़  हवेलीक भीतर लऽ गेली। \nअमर अपना आँगन जा माएकj सभ गप कहलक। माए पुछलिख न- \n“तूँ हवेली गेलही िक ए?” \nतैपर अमर बाजल- \n“माए, हमरा तँ मदन लऽ जाइत रहए। हम किह यो कह हवेली िद स जाइ छी।” \nमाए- \n“बाउ रौ, उ सभ पैघ लोक छिथ न। हम पनरह बखKसँ कोयलखमे छी मुदा आइ धिर  हवेलीक भीतर \nनै गेलॱ। किह यो काल खेरही तोड़ए हािक म मािल कक खेतमे जाइ छी तँ हेवलीक ओसारक िन t चेसँ \nखेरही रािख  आ बोइन लऽ घूिम  जाइ छी।” \nअमर माएक बात नै बूिझ  सकल। पुछलक- \n“पैघ लोक केकरा कहै छै?” \nमाए जवाब देलिख न- \n“पैघ लोक माने बड़का आदमी। धनीक आदमी। पढ़ल-िल खल हािक म-हुकूम।” \nअमर- \n“हमहूँ पैघ लोक बनब।” \nमाए- \n“पढ़बीही तब ने पैघ लोक बनमj। देखै छीही ने जीतनीक मामा पिढ़ -िल ख कऽ हािक म बनलिख न। \nओ अबै छिथ न तँ हािक मो मािल क हुनका चाह-पान करबै छिथ न। तहूँ मनसँ पढ़-िल ख आ हािक म \nबन।” \nमाएक बात सुिन  अमर बाजल- \n“तूँ तँ हमरा िक ताबो-का◌ैपी ने आिन  दइ छीही। टी शनो ने धरा दइ छीही। कहैत रहै छीही गाए चरा \nआन।” \nतैपर माए बजली-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n57 \n \n“तूँ मोनसँ पढ़। तोरा िक ताप-कौपी सभ आिन  देबौ। गाइओ चरबए नै कहबो। टीशनो धरा देबौ।”  \nअमर बाजल- \n“हम मोनसँ पढ़ब आ हािक म बनब।” \nअमर पढ़ए लगल। ओ अपना िक लासमे फ0 ट करए। मैिÑ क आ इU टरमे अपना िज लामे पिह ल 0 थान \nलौलक। चिट या सभकj टीशन पढ़ा कऽ बी.ए. आनसK फ0 ट § लाससँ पास भेल। जीतनीक मामा हिर यरीबला \nबीडीओ साहैबसँ भjट केलक। ओ कहलिख न- \n“कोनो भी क पीटीशनक तैयारी लेल पटनामे बैसए परतह। तइले ढौआ चाही।” \nई सभ ग¦ प अमर अपना माए-बाबूसँ कहलक। अमरक बाबू दस कàा जमीनमे सँ पच कàा जमीन \nबेच देलक। अमर पटनामे रिह  बी.पी.एस.सी.क तैयारी करए लगल। गाममे कुÕी-चािल  चलए लगलै। जे \nजमीन बेच कऽ सभटा बेरबाद करैए फ®लमा। मुदा तेकर परवाह नै केलक अमरक िप ता। \nपिह ले खेपमे अमर सफल भऽ गेल, बी.डी.ओ.क पदपर चयन भऽ गेलै। \nिश 'णक बाद अमरक पद0 थापना िनमKली अनुमU डलमे भेल। योगदानक दोसरे िद न हुनका चै बरमे \nहुनकर सहायक संिच का लऽ कऽ आएल। बी.डी.ओ. साहैबकj ओ चेहरा जानल-पहचानल लगलिन । ओ गौर \nकिर  कऽ सहायक िद स ताकए लगलिख न। आ िद मागपर जोर देलिख न जे िह नका तँ केतौ देखने िछ यिन । \nमुदा केतए से मोने ने पड़िन । सहायकसँ पुछलिख न- \n“अहक नाओं की छी?”    \nसहायक जवाब देलिख न- \n“मदन कुमार ठाकुर।” \nमदन नाओं सुिन ते बी.डी.ओ साहैबकj बचपनक सभ घटा मोन पिड़  गेलिन । हुनका भेलिन  शाइत ओ \nवएह मदन छी जे हमरा हवेली लऽ जाइत छल, मुदा ओकर नानी हमरा डपैट कऽ भगा देने रहए। मुदा \nशंका समाधान दुआरे पुछलिख न- \n“अहक मामा गाम केतए अिछ ?” \nसहायक जवाब देलिख न- \n“जी, हमर मामा गाम कोयलख भेल। आ नाना 0 व. गोकूल साद ठाकुर।” \nआब तँ बी.डी.ओ साहैबकj कोनो शंके ने रहलिन । ओ सभ संिच का पिढ़  कऽ ओइपर दसखत करैत \nकहलिख न- \n“सझमे हमरा डेरापर आएब।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n58 \n \nतैपर सहायक मदन पुछलकिन - \n“सर, कोनो खास ग¦ प छै की?” \nबी.डी.ओ. साहैब कहलिख न- \n“अह आएब तँ ओतए आम आ खास मालूम भऽ जाएत।” \nसहायककj छातीक धड़कन बिढ़  गेलिन । ओ सोचए लगला की बात िछ ऐ। िक एक साहैब डेरापर \nबजौलिन । िक यो चुगली तँ ने कऽ देलक। \nसझमे मदन बी.डी.ओ साहैबक डेरापर पहुँचला। बी.डी.ओ. साहैब हुनका बड़ ेमसँ भीतर लऽ \nगेलिख न। एकटा कुरसीपर अपना बैसला आ दोसरपर इशारा करैत मदनकj बैसैले कहलिख न। दुनू गोटे \nकुरसीपर बैसला। बी.डी.ओ. साहैब पीकj सोर पाड़ैत कहलिख न- \n“चाह-जलखैक ओिर यान क। मदन एला।” \nमदनकj िक छु बुझेबे ने करए। ओ बाजल- \n“सर, कथी लऽ बजेलॱ। की आदेश छै।” \nतैपर बी.डी.ओ. साहैब कहलिख न- \n“सर नै अमर बाजू अमर। हम वएह अमर छी जेकरा संगे अह मामा गाममे कबÔडी, हाथी चुºा \nखेलैत रही। एक िद न अह अपना नीनीक हवेली लऽ जाइत रही तँ अहक नानी अहपर िब गड़ैत \nहमरो डँटने रहिथ । की अहकj ओ घटना मोन अिछ ?” \nमदनकj ममहरक सभ गप मोन पिड़  गेल। ओ ठाढ़ भऽ कऽ हाथ जोड़ैत बाजल- \n“सर, हमरा माफ कऽ िद अ। हम बÔड लि£ ज त छी।” \nतैपर बी.डी.ओ. साहैब कहलिख न- \n“फेर सर! अमर बाजू। अमर।”  \nकिह  बी.डी.ओ. साहैब ठाढ़ होइत पुन: बजला- \n“आउ मदन, गला िम लू।” \nकिह  दुनू बिह  फैला देलिख न। मदन िझ झकैत अमरसँ गला िम लल। मदनक दुनू आँिख सँ दहो-बहो \nनोर जाए लगलै। ¦¦¦  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n59 \n \n  \nिद d या \n  \nिनमKली टीशनक पाछू, रेलबे पिर सरेमे गु©-चेलाक खेल भऽ रहल छल। गु लूंगी आ झोलंगा जक \nकुरता पिह िर  हाथमे डम नेने छला। लगभग दस बखKक बालक चेला छल। ओकर समुt चा देह कपड़ासँ \nझपल छल। चा िद ससँ लोक ठाढ़ भऽ खेलक मजा लेबए लेल तैयार छल। गु© डम बजा चेलासँ \nपुछलिख न- \n“बोल चेला की हाल-चाल छौ?” \nचेला जवाब देलक- \n“गु©जी, हमर हाल-चाल एकदम टनाटन अिछ । अह अपन कहू।” \nगु© कहलिख न- \n“हमहूँ ठीक छी। अt छा ई बता अखिन  तॲ छj केतए।” \nचेला बाजल- \n“अखिन  हम बरही गाममे छी।” \nगु©- \n“ई बरही गाम केतए छै?” \nचेला- \n“बरही गाम नेपाल अिध रा£ यक स¦ तरी िज लामे पड़ै छै। राजिव राजसँ लगधग तीन िक लोमीटर \nदिछ न। बरही गामसँ उर पिछ मी कोसी नहर  छै।” \nगु©- \n“अt छा ई बता ओतए की कऽ रहल छj।” \nचेला- \n“िव देह इ` टरनेट पि* कामे खबिर  जुटाबक समिद याक काज करए लगलॱ हेन। नेपालक दौरापर \nछी।” \nगु©-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n60 \n \n“तँ बरही गाममे एहेन का◌ेन घटना भेलै जे तॲ बरही गाममे छj।” \nचेला- \n“घटना अथवा दुघटKना तँ नै भेलै मुदा एकटा नव चीज जर भेलै।” \nगु©- \n“का◌ेन नव चीज भेलै हेन, कनी फिर छा कऽ बाज।” \nचेला- \n“बरही गाम स¦ तरी िज लाक सदरमुकाम राजिव राज बजारक लग रिह तो मु¸ य पसँ िक सानक गाम \nछी। पिµ मी कोसी नहिर सँ दिछ न छै। िस चाईक भरपुर साधन रहैक कारण गरमा धान आ अगहनी \nधानक उपज बड़ नीक होइ छै।” \nगु©- \n“कोन खेती िग रह0 तीक गप शु कऽ देलँह। नव बात जे भेलै से बाज ने।” \nचेला- \n“हम सभ गप फिर छा कऽ कहै छी। अह धैयKसँ सुनू। बरही गाममे पलाल नामक एकटा िक सान \nछिथ । हुनका एकटा बेटा आ एकटा बेटी छि` ह । बेटाक नाओं िव वेक अिछ । आ◌े िव राटनगर \nअ0 पतालमे पेथोलौिज ¥ ट छिथ । अपन ाइवेट जच-घर सेहो रखने छिथ । पलालक बेटी िद d या \nबी.ए. पास कऽ राजेिव राजमे बी.एड. कऽ रहली हेन।” \nगु©- \n“कोन आहे-माहेक कथा पसािर  देलँह से नै जािन । हम कहै िछ यौ नव बात बता।” \nचेला- \n“एतएसँ शु होइत अिछ  नव बात। अखिन  हम नव बात जे भेल तेकर पृ¥ ठभूिम मे चिल  रहल छी। \nअह कनी धैयKसँ सुिन यौ।” \nगु©- \n“अt छा बता। आब हम बीचमे नै टोकबौ।” \nचेला- \n“हँ तँ हम कहैत रही जे पलालक बेटी जेकर नाओं िद d या छी, राजेिव राजमे बी.एड. कऽ रहली \nहेन। साल भिर  पिह ने िद d याक िब आहक बात-चीज ठी® ला गामक रामअवतारक बेटाक संग चलल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n61 \n \nरामअवतारक बेटा अिन ल भोपालमे इंजीिन यिरंग कऽ पढ़ाइ कऽ रहल छला। दस लाख नेपाली टकामे \nबात पºा भऽ गेल छल। दुनू िद ससँ छेका-छुकी सेहो भऽ गेलै। छह मिह ना पिह ने अिन ल \nइंजीिन यिरंगक िड ªी लऽ भोपालसँ नेपाल आएल। दूर संचार िव भागमे भैके` सी भेल। ओहो आवेदन \nदेलक। \nअिन लक िप ताजी रामअवतार तेज आदमी अिछ । ओ दौग-धूप केलक। चािर  लाख टका घूस \nमqगलकै। रामअवतार दौगल बरही आएल। पलालकj कहलिख न- अह जमाएकj नौकरी भऽ रहल अिछ । \nचािर  लाख टका घूस लगै छै। अह दस लाख टका जे िब आहमे देब तइमे सँ चािर  लाख टका अखिन  दऽ \nिद अ। बकी छह लाख टका िब आहसँ दस िद न पिह ने दऽ देब। जमाएकj नोकरी भऽ जाएत तँ बेटी रानी भऽ \nकऽ रहत। पलाल िव वेककj फोनपर सभ बात बतौलिख न। िव वेक कहलकिन , ठीक छै, अह रामअवतार \nबाबूकj िव राटनगर भेज िद यौ। हम चािर  लाख टका दऽ देबिन । रामअवतार िव राटनगर जा िव वेकसँ चािल  \nलाख टका आिन  बेटाकj संग कऽ काठमाडू गेला। घूस दऽ बेटाकj नोकरी लगौलिन । \nगु© बजला- \n“अt छा, ई बता िद d याक िब आह रामअवतारक बेटा अिन लसँ भऽ गेल ने।” \nचेला- \n“असलका गप तँ आब सुनाबै छी। कनी िध यानसँ सुिन यौ ने। आइसँ दस िद न पिह ने पलाल \nअपना भातीजकj संग कऽ ठी® ला पहुँचला। रामअवतारकj िब आहक िद न पºा करैले कहलिख न। ओ \nतीनटा िद नक 0 ताव रामअवतार लग रखलिन । आ कहलिख न अही तीनू िद नमे जे िद न अहकj \nसहुिल यत हुअए से िद न तँइ किर  िल अ। ढौआ जे बकी अिछ  ओ नगद लेब आिक  चेक, सेहो किह  \nिद अ।” \nरामअवतार कहलिख न- \n“यौ पलाल बाबू, हमरा बेटाक भिठ यन गामबला पनरह लाख टका नगद, एकटा प® शर मोटर \nसाइिक ल आ पच भिर  सुन दऽ रहल अिछ । अहक बेटीसँ हमरा बेटाक िब आहक गप पºा अिछ । \nअह अिन लक नोकरी लेल चाि◌र टका देने छी। तँए अहसँ मा* पनरह लाख टकेटा लेब। गाड़ी \nआ सुन छोिड़  देब। जँ अह पनरह लाख टकापर िब आह करैले तैयार छी, तँ फागुन दस गतेक \nिद न पºा भेल। हमरा नगद टका दी अथवा चेक दी, हम सभमे तैयार छी। अहqकj जइमे सुिव धा \nहुअए से करब।” \nतैपर पलाल बजला- \n“अहसँ तँ हमरा दसे लाखपर बात भेल अिछ  । आब अह मन नै बढ़ाउ। हम बँिक यौता छह लाख \nटकाक चेक भातीज माफKत भेज देब।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n62 \n \nपलालक गप सुिन  रामअवतार तैशमे बजला- \n“जँ हमरा बेटाक संग अहकj अपना बेटीक िब आह करबाक अिछ  तँ मोल-मोलाइ छोड़ू आ पनरह \nलाख टकामे बात पºा किर  तीन िद नक भीतर बकी एबारह लाख टका पहुँचाउ। नै तँ कुटुमैती नै \nहएत। अह चािर  लाख टका हम अिग ला मिह नामे आपस कऽ देब।” \nआब तँ पलाल झमा गेला। आँिख क आगू अ` हार पसिर  गेलिन । िक छु फुड़बे ने करिन । \nगु© फेर टोकलिख न- \n“अँइ रौ चेला, ई रामअवतार तँ बड़ नीच आदमी बुझाइत अिछ ।” \nचेला बाजल- \n“आगू सुिन यौ ने।” \nगु©- \n“अt छा कह, आगू की भेलै।” \nचेला कहए लगल- \n“कनीकालक बाद पलाल अपनाकj स हारैत बजला, ठीक छै हम गाम जाइ छी। बेटासँ िव चार \nकरब। ओ जे कहत सएह करब।” \nपलाल आपस गाम आिब  गेला। मुँहक उदासी देिख  हुनकर पी बूिझ  गेली जे शाइत िद न पºा नै \nभेल। कोनो झंझट लिग  गेल। िद d या राजिव राजसँ पिढ़  कऽ आपस नै आएल छेली। पलाल सभ बात \nपीकj बतौलिख न। पी कहलकिन , िव वेकसँ फोनपर गप क। तैपर पलाल बजला, अखिन  तँ ओ \nि§ ल िन कपर हएत राित मे िन चेनसँ गप करब। पलाल दुनू परानी राित मे खेबो ने केलिन । \nराित मे पलाल मोबाइलपर िव वेकसँ गप करए लगला। गप किर ते-किर ते ओ कानए लगला। जखिन  \nओ बेटासँ मोबाइलपर गप करै छला, तखिन  िद d या अपना कोठरीमे पढ़ै छेली। कोनो गपक पता नै छेलिन । \nजखिन  िप ताजीकj कानब सुनली तिख न कान पािथ  कऽ सभ गप सुनए लगली। सभ गपक थाह लिग गेलिन  \nजे िप ताजी फोनपर िक ए कनै छिथ । िद d याकj भिर  राित  नीन नै भेलै। ओ भिर  राित  सोिच ते रहली। \nरामअवतार केते नीच आ कमीना अिछ । चािर  लाख टका हमरे बाबूजी सँ लऽ घूस दऽ बेटाकj नोकरी \nिद यौलक। आइ बेटा नौकरी करए लगलिन  तँ मन बिढ़  गेलिन । पच लाख टका बेसी कऽ हमरा बाबूजी सँ \nमंगै छिथ न। एहेन नीच आ लोभी मनुखक बेटासँ हम अपन िब आह िक ­ॱ ने करब, चाहे िज नगी भिर  कुमािर ए \nिक ए ने रिह  जाइ। \nगु© फेर बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n63 \n \n“वाह! वाह! िद d या बड़ नीक बात सोचलक।” \nचेला बाजल- \n“आगू सुिन यौ ने।” \nगु©- \n“अt छा सुना।” \nचेला कहए लगल- \n“िव वेक फोनपर िप ताजीकj कहलकिन , बाबू अह जुिन  कानू। हमरा एकेटा बिह न अिछ  िद d या। \nअहक पएरक कृपासँ हम चािर -पच हजार टका डेली कमाइ छी। की करबै रामअवतार बाबूकj लोभ \nभऽ गेलिन । हम पच लाख टका आरो देबै। अह शु िद न रामअवतार बाबूकj बरही बजा िल यौ। \nहम नगद एगारह लाख िग न देबै। चािर  लाख तँ देनैिह ए िछ यिन । शु िद न सझ धिर  हमहूँ गाम \nपहुँच जाएब।” \nशु िद न सझमे रामअवतार बरही पहुँचला। सोचने रहिथ  जे नगद ढौआ देता तँ राजेिव राज नेपाल \nबÓक िल िम टेडमे âाáट बनबा लेब। नगद ढौआ लऽ जाइमे खतरा अिछ । सझमे िव वेको गाम पहुँचला। \nखेनाइमे रामअवतारकj खूब सुआगत भेलिन । तआ, भुजुआक अलाबे ख0 सीक मासु सेहो रहए। मुदा \nिद d या एकदम गुमशुम। \nशिन  िद न दस बजे रामअवतारकj पराठा आ अ® लुक भुिज या, हलुआ, सेबैक खीर आ रसगु® लाक \nजलखै खुआएल गेल। जलखै करा एकटा कोठरीमे िव वेक, रामअवतार आ पलाल बैसला। िव वेक \nपुछलकिन - \n“ढौआ केना लऽ जेबै?” \nतैपर रामअवतार कहलिख न- \n“ढौआ दऽ िद अ आ अह चलू राजिव राज, नेपाल बÓकमे âाफ बनबा देब।” \nतैपर िव वेक बजला- \n“आइ तँ शिन  छी। छुÕीक िद न छी। बÓक ब­ हएत।” \nरामअवतार बजला- \n“अt छा अह टका िग न कऽ िद अ। हम समधीकj संग कऽ ठी® ला चल जाएब। दू गोटे रहब तँ डर \nकम रहत।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n64 \n \nिव वेक आलमारी खोिल  पैआ िन कािल  िग न कऽ रामअवतारकj देबए लगला आिक  हहाएल-फुहाएल िद d या \nपहुँच कऽ बजली- \n“कू भैया, कू। पैआ राखू। हम एहेन लोभी आ कमीना आदमीक बेटासँ अपन िब आह िक ­ॱ नै \nकरब। चाहे िज नगी भिर  कुमािर  िक एक ने रिह  जाइ।” \nिद d याक गप सुिन , सभ िक यो अवाक् भऽ गेल। िव वेक आ पलाल समझाबैक पिर यास केलिन  तँ \nिद d या अपना हाथमे एकटा शीशी देखबैत कहलकिन - \n“ऐ शीशीमे जहर छी। जँ अह सभ िज Ï करब तँ हम जहर पीब लेब।” \nरामअवतार बाबू िद स घूिम  बजली- \n“सुनू रामअवतार बाबू, अह हमरा बाबूजीसँ चािर  लाख टका लऽ गेल छी। जाबे धिर  चािर  लाख \nटका आपस नै करब अह बरहीसँ आपस ठी® ला नै जा सकै छी।” \nगु© डम बजबैत नाचए लगला। थोड़े काल नािच  बजला- \n“बड़ नीक बड़ सु­र। िद d याकj बहुत-बहुत धैनवाद।”       \n  \n¦¦¦   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n65 \n \n  \nसभसँ बड़का भीआइपी गे0 ट \n  \nहम आँगनमे चाह पीबैत रही। तखने पी आिब टोकली- \n“यै, सुनै िछऐ?” \nहम कहिलयिन- \n“हँ, कहू ने की कहै छी।” \nपुछलिन- \n“ब बइ आम लऽ कऽ जीतू बौआ ओतए किहया जेबै?” \nअकचकाइत हमरा मुँहसँ बहराएल- \n“हँ। ठीके मोन पाड़लॱ। परसू रिब िदन भो©का बस पकिड़ लेब। बारहे बजे तक पटना पहुँच \nजाएब। ब बइ आमो खूब पाकए लगल अिछ। चािर आना आम गाछेमे पािक कऽ खिस पड़ल। \nकािÃ केकरो बजा कऽ आम तोरा कऽ रिख लेब आ परसू छह-बिजया बस पकिड़ लेब।” \nपी कहलिन- \n“दस-बीस गो गछपकुओ लऽ लेबै।” \nहँ-मे-हँ िमलबैत कहिलयिन- \n“हँ-हँ अब0 से लऽ लेबै।” \nहम आ जीतू दू भइ। हमर नाओं भोगे`  आ हमर छोट भाए जीते` । माए-बाबू हमरा भोगी आ \nजीते` कj जीतू कहै छला। माए-बाबूक देखा-देखी आनो-आन लोक हमरा भोगी आ ओकरा जीतूए कहैत \nअिछ। हम गाममे रिह कऽ खेती-िगरह0 ती करै छी। खेती की करब। अपना तँ मा* एºे बीघा खेत अिछ। \nदू बीघा खेत लालबाबूसँ मनकूतपर नेने छी। जीतू पटनामे पंजाब नेशनल बÓकमे पी.ओ अिछ। \nदोसर िदन हम एकटा गछचढ़ा लिड़काकj बजा आम तोड़ेलॱ। लगधग पच सए आम भेल। जइमे सए-\nसबा-सए पकले रहए। सभटा आम एकटा बोरामे लऽ मुँह बाि` ह कऽ रिख लेलॱ। एकटा झोरामे पचासटा \nगछपकू आम सेहो ओिरया कऽ रिख लेलॱ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n66 \n \nअिगला िदन साइिकलपर आम लऽ नवटोली चौकपर गेलॱ। चौकेपर एकटा िच` हारए ऐठाम साइिकल \nरिख सतबिजया बसपर चढ़लॱ। लगधग डेढ़ बजे दूपहरमे पटना पहुँचलॱ। जीतू डेरेपर छल। हमरा देिखते \nआिब कऽ गोर लगलक आ गामक समाचार पुछलक। हम अिसरवाद दैत कहिलऐ- \n“गामकसभ समाचार ठीके अिछ। तॲ अपन समाचार कहह, सभ िकयो नीके-ना छह िकने?” \nजीतू कहलक- \n“अहक अिसरवादसँ हम दुनू गोटे कुशल छी।” \nहम कहिलऐ- \n“भगवानक िकरपा।” \nजीतू बाजल- \n“केकरो मोबाइलसँ फोन केने रिहितऐ तँ खाना बनल रिहतए।” \nहम कहिलऐ- \n“केकरा मोबाइलसँ फोन किरतॱ।” \nजीतू फेर बाजल- \n“एमकी गाम जाएब तँ एकटा मोबाइल नेने आएब। मोबाइल रहत तँ दुनू भइक बीच गप-स¦ प होइत \nरहत। भौजीओसँ गप हाएत। अह ¯ेश भऽ कऽ चाह पीबू। चाह पी कऽ जाबे 0 नान करब ताबेमे \nखेनाइ बिन जाएत।” \nहम बाथ जा ¯ेश भेलॱ। ¯ेश भऽ âाइंगममे आिब बैसलॱ। जीतूक किनय एकटा ¦ लेटमे दालमोट \nआ छह-सात गोट िब0 कुट रिख हमरा गोर लगली। हम कहिलयिन- \n“नीके रहू।” \nजीतू एक जग पािनआ एकटा िगलास नेने आएल आ कहलक- \n“ताबे पािन पी कऽ चाह पीब िलअ।”  \nहम दालमोट आ िब0 कुट खाए लगलॱ। पचे िमनटक पछाित किनय दू कप चाह दऽ गेली। हम दुनू \nभइ चाहो पीबी आ गाम-घरक गपो-स¦ पो करी। \nकरीब पनरह-बीस िमनटक पछाितकिनया◌ा◌ँ आिब कऽ बजली- \n“भात-दािल बिन गेल अिछ। जाबे भायजी 0 नान करिथन, तरकारीओ बिन जाएत।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n67 \n \nहम बजलॱ- \n“एते ज® दी केना बिन गेल।”   \nजीतू कहलक- \n“भैया, गैसपर ेशर कुकरमे भात-दािल बनबैमे देरी नै लगै छै। आब अह ज® दी-ज® दी नहा िलअ।” \nहम बाथमे जा कऽ 0 नान कऽ कपड़ा बदिल âाइंगममे आिब कऽ बैसलॱ। हमरा बिसते देरी जीतू \nएक जग पािन आ िगलास टेबूलपर रिख भीतर चिल गेल। किनय एकटा थारीमे भात, कटोरीमे दािल आ \nएकटा ¦ लेटमे तीमन आ दोसर ¦ लेटमे भुिजयाआ पापड़ दऽ गेली। जीतू एकटा कटोरीमे घीउ नेने आएल। \nिकछु घीउ भातमे ढािर बकी दािलमे ढािर बाजल- \n“आब भोजन क।” \nहम भोजन करए लगलॱ। जाबे धिर हम खेनाइ खेलॱ जीतू हमरा लग ठाढ़ रहल। किनय परसनपर \nपरसन आिब कऽ दैत रहली। भोजन केलाबादहम हाथ-मुँह धोइ कुरसीपर बैसलॱ। \nजीतू लगमे आिब बाजल- \n“आब अपने अराम क।” \nकहिलऐ- \n“जा तहूँ अराम करए गऽ” \nहम ओछाइनपर अराम करए लगलॱ। हमरा पिछला सभ गप मोन पिड़ गेल। इU टरमे पढ़ैत रही। जीतू \nसेहो अठमामे पढ़ैत रहए। जीतू पढ़ैमे च` सगर रहए। ओ अपना िकलासमे फ0 ट करए। हमर िबआह भऽ \nगेल रहए। बाबूजी हमरा िबआहेमे धुर-बहुर करा दुरागमनो करा देने रहिथ। मुदा हमर किनय तैयो नैहरेमे \nरहै छेली। बाबूजी िद® लीमे दािल मीलमे मोिटयाक काज करै छला। हुनका ओतए बोखार लिग गेलिन। \nठीकसँइलाज नै करा सकला। तेकर नतीजा भेलिन जे बड़ कमजोर भऽ गेला। डा§ टर कहलकिन- \n“कालाजार हो गया है।” \nतखिन हमरे एकटा गौआँ बहादूर काका हुनका नेने िनमKली टीशनपर उतरला। ओइ समैमे सवारीक \nसुिवधा नै छेलै। हमर बाबूजी तेतेक कमजोर भऽ गेल छला जे पएरे गाम नै आिब सकला। तखिन बहादूर \nकाका बाबू जीकj मोसािफर खानामे बैसा अपने गाम आिब हमरा माएकj सभ बात कहलिखन। हम खेनाइ खा \nकऽ िनमKली कौलेज जाइले साइिकल िनकालने छेलॱ। माए हमरा लग आिब कहलक-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n68 \n \n“भोगी, केकरो टायरगाड़ी लऽ कऽ िनमKली टीशन चिल जा। गाड़ीपर बैसा कऽ बाबूकj आनए पड़तह। \nबाबूजी मोसािफर खानामे छथुन। बड़ दुिखत छिथन। चललो ने होइ छि` ह। कहिदन कालाजार भऽ \nगेलिन। बहादूर बौआ िद® लीसँ संगे नेने एलिन। वएह आिब कऽ किह गेला हेन।” \nहम साइिकल रिख मने-मन िहयासए लगलॱ जे केकर टायर गाड़ी लऽ जाइ। हमर नजिर बेचन \nकाकापर गेल। हम बेचन काका ओइठाम िवदा भेलॱ। बेचन काका सोकबामे बैिस कऽ बसक पातक कुÕी \nकटै छला। हमरा देिखते बजला- \n“आबह-आबह भोगी। कहऽ की हाल-चाल छह। आइ कौलेज नै गेलह की?” \nकहिलयिन- \n“काका हमर हाल-चाल नीक नै अिछ। बाबूजी बड़ दुिखत छिथ। कहदुन कालाजार भऽ गेलिन हj। \nचललो-िफरल नै होइ छि` ह। िद® लीसँ आिब िनमKली िनमKली िटशनपर बैसल छिथन। बहादूर काका \nसंगे एला हेन। वएह अखिन किह गेला।” \nबेचन काका बजला- \n“तँ टायरगाड़ी लऽ जेबहक बाबूकj आनैले?” \nकहिलयिन- \n“हँ, काका। तँए एलॱ हेन।” \nकहलिन- \n“ठीक छै कनी जलखै कऽ लइ छी। ताबे बरदो खाइ छै।” \nहम कहिलयिन- \n“हमहूँ गामपर सँ भेल अबै छी। अह जलखै किर कऽ तैयार रहब।” \n“ठीक छै।” ओ बजला। \nहम गामपर आिब माएकj कहिलऐ- \n“बेचन काका जलखै करै छिथन। जलखै कऽ टायर जोित देिथन। िकछु पाइ-कौड़ी छौ तँ दे। \nहएत तँ बाबूकj लऽ रामान` द डा§ टरसँ देखा देबिन।” \nमाए घर गेली। घरसँ एकटा फुt ची िनकािल अनली। फुtचीकj उनिट दसटकही, पँचटकही, दू-\nटकही, एकटकही सभटा िसºा सभ िनकािल िगनलिन। सभटा िमला कऽ पच सए पचपन पैआ भेल। \nसभटा पाइ दैत माए कहली- \n“बाबूकj डा§ टरसँ जँचा दबाइ कीिन िलहj।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n69 \n \nपाइ लऽ बेचन काका ओतए िवदा भेलॱ। बेचन काका टायरपर पुआर दऽ एकटा सतरंजी  िबछा हमरे \nबाट तकैत रहिथ। हमरा देिखते बजला- \n“गाड़ीपर बैसह। जोइत दइ िछऐ।” \nहम टायरपर बैसलॱ। बेचन काका टायर जोइत िवदा भऽ गेला। साढ़े बारह बजे हम सभ िनमKली \nटीशन पहुँचलॱ। हम मोसािफर खाना गेलॱ। हमर बाबूजी मोसािफर खानामे तौनी ओछा पड़ल छला। एकदम \nनरकंकाल जक हुनकर शरीर भऽ गेल रहिन। हम लगमे जा टोकिलयिन- \n“बाबू, बाबू?” \nओ उिठ कऽ बैसला आ बजला- \n“के भोगी! गाड़ी अनलह की?” \nबाबू जीक पएर छूिब गोर लािग कहिलयिन- \n“हँ बाबू। बेचन कºाक टायर अनिलऐ हेन। अह िकछु पािन-तािन पीिलऐ िकने?” \nबाबूजी बजला- \n“हँ। एक िगलास बदामक सतुआ पी कऽ एक कप चाह पीने रिहऐ। \n“अt छा उठू चलू टायरपर बैसू गऽ। डा§ टर रमान` द बाबू लग चलै छी। हुनकासँ देखा दइ छी। \nतेकर पछाित खेनाइ खाएब।” -हम कहिलयिन। \nबाबूजी बजला- \n“मुदा हमरा लग ढौआ कह छह। दू मिहनासँ बैिसले छेलॱ। जेहो ढौआ छल, सभ दबाइमे खरच भऽ \nगेल।” \nहम कहिलयिन- \n“अह ढौआक िच` ता जुिन क। हमरा माए िकछु ढौआ देलक हेन। आ◌ेइसँ ताबे इलाज करा दइ \nछी। डा§ टर साहैब की कहै छिथ, तेकर बाद आगूक बात आगू सोचब।” \nबाबू जीकj लऽ कऽ हम डा§ टर रामान` द बाबूक ि§ लिनकपर एलॱ। जिच कऽ डा§ टर साहैब \nकहलिखन- \n“हम दबाइ िलिख दइ छी। दबाइ लऽ कऽ हमरासँ देखा कऽ शु कऽ िदयौ। मुदा िहनकर इलाज \nनीकसँ करबए पड़त। दरभंगा लऽ जा कऽ होसपीटलमे भत  करा िदयौ।” \nडा§ टर साहैबक फीस दऽ दबाइ कीिनलॱ। िकशन होटलमे खेनाइ खेलॱ। खेनाइ खा तीनू गोटे \nटायरपर बैिस िवदा भेलॱ। गोसइ डुमैसँ पिहने गाम पहुँचलॱ। माए बाबूक हालित देिख बोम फािड़ कऽ कानए  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n70 \n \nलगली। माएकj कनैत देिख जीतूओ कानए लगल। हमरो आँिखसँ दहो-बहो नोर जाए लगल छल। बेचन \nकाका हमरा हमरा सभकj चुप करबैत बजल छला- \n“कनने, खीजनेसँ िकछ ने होइ जेतह। पच-सात हजार टाकाक ओिरयान कऽ दरभंगा लऽ जाहुन आ \nनीकसँ इलाज कराबहुन।” \nपच कàा खेत सात हजारमे भरना रिख चािरम िदन हम, माएकj संग कऽ बाबूकj लऽ दरभंगा गेलॱ। \nबाबू जीकj दरभंगा अ0 पतालमे भत  करेलॱ डा§ टर साहैबसँ पुछने रिहऐ- \n“सर, बाबूजी केतेक िदनमे ठीक भऽ जेिथन।” \nडा§ टर साहैब बजल रहिथन- \n“रोगीकj रोग गरिस नेने अिछ। लीवर सेहो ठीकसँ काज नै करै छै। तँए िकछु कहब मोसिकल।” \nदरभंगा जाइसँ पिहने माए बेचन काका आ जीतूकj हमरा सासुर भेज हमरा किनयकj िवदागरी करा \nअनने रहिथन। िद® लीसँ एलाक मासे िदनक भीतर बाबूजी हमरा सभकj छोिड़ दुिनयसँ चिल गेला। जीतू बाबू \nजीक पएरपर माथा पटिक-पटिक कनैत रहए।बेचन काका जीतूकj समझबैत कहने रहिथन- \n“तोरा तँ बाप तुल जेठ भाए भोगी छेबे करथुन। चुप भऽ जा। भोगी तोरा सभ िकछु करतऽ। \nपढ़ेतह-िलखेतह, िबआह-शादी करतऽ।” \nजीतू हमर पएर पकिड़ कानए लगल रहए। हम जीतूकj भिर पजमे लऽ कनैत कहने रिहऐ- \n“तॲ िच` ता जुिन कर। हम तोहर जेठ भाय िछयौ। तोहर सभ जवाबदेही हमरापर दऽ बाबूजी चल \nगेला। हम अपन फजK पूरा करब।” \nबाबू जीक मरला बाद हम पढ़ाइ छोिड़ खेती-िगरह0 ती करए लगलॱ। \nबाबू जीक सोगे माए जे सोगेली से ओहो छबे मासक भीतर हमरा सभकj छोिड़ बाबूएजी लग 0 वगK चल \nगेली। जीतूक दुनू आँिख कनैत-कनैत फूिल गेल छल। ओ माइक पएरपर माथ पटैक-पटैक कानै छल। \nहमर किनय जीतूकj स हारने छली। मरैसँ पिहने माए हमरा कहने छेली- \n“बौआ भोगी, जीतूकj पढ़ा-िलखा हािकम बनािबहऽ।” \nहम माएसकj कहने छेिछऐ- \n“माए िच` ता जुिन कर। जीतूकj पढ़बैमे हमरा डीहो बेचए पड़त तँ बेिच लेब।” \nजीतू पढ़ैमे तँ च` सगर रहबे रहए। ओ मैिÑससँ लऽ कऽ एम.कम. धिर फ0 टK िडिवजनसँ पास \nकेलक। एम.कम. केला बाद जीतू पटनामे रिह ितयोिगता परीछाक तैयारी करए लगल। जीतूकj पढ़बैमे \nहमरा एक बीघा खेत बेचए पड़ल।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n71 \n \nएम.कम. केलाक बाद साले भिरक भीतर जीतू पंजाब नेशनल बÓकमे पी.ओ, पदपर बहाल भऽ गेल। \nजइ बÓकमे ओकरा नौकरी भेटल ओ पटने शहरमे अिछ। \nहाजीपुरक 0 टेट बÓक मैनेजरक बेटी संग जीतूक िबआह भेल। जीतूक एकटा जेठका सार \nपी.एम.सी.एच.मे डा§ टर छिथन। ई सभ सोचैत-सा◌ेचैत हम नीन पिड़ गेलॱ। नीन टुटल तँ सुनिलऐ, जीतू \nअपना किनयकj कहैत रहिन- \n“भैया रिब िदनकj माछ-मासु नै खाइ छिथन। तीमन तरकारीमे की सभ आनए पड़त।” \nकिनय बजली- \n“अ® लू-पीऔज तँ अिछए। परोर, रामझुनी, करैला आ सजमिन लऽ लेब।” \nजीतू बाजल- \n“अt छा झोरा दऽ िदअ। हम ज§ सन जाइ छी ओ हरेसँ तरकारी कीनने आएब। हँ, भैया सुित कऽ \nउठिथन तँ चाह बना कऽ दऽ देबिन।” \nकिनय बजली- \n“अह कहबै तब हम भायजी कj चाह बना कऽ दऽ एबिन। हमरा एतबो िववेक नै अिछ की।” \nजीतू बाजल- \n“नै से नै। सएह कहलॱ। ठीक छै हम जाइ छी।” \nकिनय बजली- \n“कनी सबेरे आएब। आन िदन जक आठ राित नै बजा देबै।” \n“हमरो िधयान रहतै जे भैया आएल छिथन।” - ई किह जीतू झोरा लऽ कऽ चिल गेल। \nजीतूकj गेलाक पनरह-बीस िमनटक पछाित हम ओछाइनपर सँ उिठ गेलॱ बाथमे जा हाथ-मुँह धोइ \nकऽ कुरसीपर आिब बैिसले रही आिब किनय एक िगलास पािन आ एक कप चाह दऽ गेली। चाह पीब हम \nकिनयकj कहिलयिन- \n“हम टहिल अबै छी।”   \nकिह हम कपड़ा बदिल डेरासँ िनकिल गेलॱ सात-सबा-सात बजे आपस डेरापर एलॱ। जीतूओ ज§ सनसँ \nआिब गेल रहए। ओ किनयकj कहैत रहए-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n72 \n \n“दुधक पैकेट आ सेबैक पैकेट नेने आएल छी। चीनी सेहो नेने एलॱ हेन। तरकारीमे \nपरोर, रामझुमनी, करैला आ सजमिन अिछ। सोÃ­ी घीउमे पुरी छािन िदयौ। अ® लू-परोरक तरकारी \nआ रामझुमनीक भुिजआ बना िदयौ। सेबैक खीर सेहो बना िदयौ।” \nकिनय बजली- \n“कनीए देशी घी घर-वेद रखने छी। जॱ अखिन खरच किर लेब तँ कोनो भी.आई.पी. गे0 ट औत तँ \nकेतएसँ आनब।” \n“कोन भी.आई.पी. गे0 ट?”  - जीतू पुछलकिन। \n“अहक बÓक मैनेजर आ हमर डा§ टर भैया।” - किनय बजली। \n“हमरा लेल सभसँ बड़का भी.आई.पी.गे0 ट हमर भैया छिथ। जे माए-बाबूक मुइला बादो हमरा पढ़बैमे \nकिहयो ढौआक कमी नै हुअए देलिन। हमरा पढ़बै खाितर एक बीघा खेत बेिच देलिन। हुनके कृपासँ \nआइ हम बÓकमे पी.ओ. छी।” \nजीतूक बात सुिन हमर छाती सूप सन भऽ गेल।    \n  \nऐ रचनापर अपन मंरचनापर अपन मंरचनापर अपन मंरचनापर अपन मंतdय तdय तdय तdय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com \n पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \nणव झा \nरा¥Ñीय परी'ा बोडK \nएन ए एम एस भवन \nअंसारी नगर नई िद®ली - 110029 \n  \nतेसर ण  (लघुकथा) \nआइ राघव के िसिवल सेवा के फ़ाइनल िरज®ट आब बला छैन एिह लेल कािÃ राितये सं हुनकर मोन \nअकसº भेल छैन. एक 'ण के लेल भी िन`द हुनकर आंिख म निह आिब पेलैन.  िकये नै होयन, कैयेक बरष \nसं जे हुनकर आंिख म 0वä छल से आब हुनका सं मा* एक ि§लक के दूरी पर छल. कqपैत हाथ सं ओ \nिरज®ट के लेल ि§लक केला आ…. \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n73 \n \nRaghav Jha: All India Rank 24 : Got Selected for In dian Administrative Service. \nइ देख हुनकर मन:ि0थित जे भेलैन तेकर dया¸या नै कैल जा सकै अिछ. हुनका भेलैन जेना हुनका पंख \nलाइग गेल होइन आ ओ उडल जाइ छैथ. परंच 0वयं के िबàू कािट क ओ 0वयं के सचेत केला. फ़ेर बरबस \nहुनका नौ बरष पुराण ओ घटना मोन पैर गेलैन, आजुक ि0थित के जेकर ितफ़ल कहल जा सकै अिछ. \n  \nतखन राघव दसवॴ म गेल छलाह. बाबूजी एकटा सामा`य सरकारी कमKचारी छलाह. घर म सबटा मौिलक \nसुिवधा उपलध छल िकंतु भोग-िवलािसता सं दूरी बनल छल. राघव के दू टा बाल सखा छलाह  – बंटी आ \nमॲटी. बंटी के िपताजी सेहो सरकारी कमKचािरये छलाह, आ मॲटी के िपताजी dयापारी छलैथ. मॲटी के िपताजी \nओकरा एकटा बिढया िविडयो गेम खरीद के देलिखन जकरा देखा देखी बंटी सेहो अपन पापा सं किह क \nओहने िविडयो गेम खरीदबा लेलक. आब दुनू दो0त राघव के िखिसयाब लागलैन जे हमरा सब लग एे िनक \nिविडयो गेम अिछ आ अहq लग नै अिछ. इ सुिन-सुिन राघव बहुत दुखी भ गेल छला. ओ बाबूजी लग िजÏ क \nदेलिखन जे बाबूजी हमरो लेल अहq ओहने िविडयोगेम मंगा िदय. बाबूजी हुनका समझेला जे बौआ ओ \nिविडयोगेम बहुत महग अिछ आ एखन िकननाइ गैर-आव±याक अिछ, एखन दीदी के इंिजिनयिरंग मे एडिमशन \nकराब के अिछ तािह म खचK हेतै,आर काज सब अिछ. िक`तु राघव कहq मान बला छला. ओ कहला जे मॲटी \nआ बंटी के पापा भी त िदयेलिखन िक नै. एिह पर बाबूजी बाजला जे मॲटी के पापा अमीर dयापारी छैथ आ \nबंटी के पापा घुसखोर. हुनका सं आंहा अपन पिरतर िकये करै छी. एही पर राघव तुनैक क बजला जे एहेन \nइमानदारी के ल क िक करब जे बेटा के सौख-मौज नै करा सिक. एते बािज ओ मुंह फ़ुला क ओत से चैल \nगेला. िकंतु हुनका आंिख म अखनो िविडयो गेमे नािच रहल छल. राित म ओ तामसे खानो नै खेने \nछला. सुतिल राित म हुनका िवचार एलैन जे िकये नै बाबूजी के पसK चोरा ली आ ओिह म जे पैसा हेतै तिह \nसे िविडयो गेम खरीद लेब दो0त संगे जा क. इ सोिचते ओ उठला आ चुप चाप सं बाबूजी के कुत_ सं \nहुनकर पसK िनकाइल लेलैथ. भोरे बाबूजी के इले§शन Ôयूटी म जेबा के छलैन. एिह लेल ओ भोरे अ`हौरके \nपहर िनकैल गेलिखन. हरबरी म ओ अपन कुत_ के जेबीयो नै चेक केलिखन जै म हुनकर पसK छलैन आ \nपसK म पाई-कौरी के संग संग हुनकर आई-काडK बस पास आिद भी छलैन. बस म बैसल बाबूजी जाय छला \nिक तखने िटकट चेकर सब पहूंचल. बाबूजी सं िटकट मqगला पर ओ जेखने पास िनकाल लेल जेब म हाथ \nदै छैथ त आिह रे बा पसK त अिछये नै. आब हुनका भेलैन जे िक करी नै करी. ओ िटकट चेकर के बात \nबुझाब के य कर लगला पर ओ मान लेल तैयार नै. िहनका लग जुम_ना भर के लेल भी पाई नै \nछल. तािह समय म मोबाईल फ़ोन के ओहन चलन सेहो नै छल. टीसी हुनका बस सं उतािर क िजरह कर \nलागल. खैर इ मामला के कहुना सि®टया क कहुना कहुना बाबूजी Ôयूटी पर पहूंचला. िकंतु समय पर \nइले§शन Ôयूटी पर नहॴ पहूंच के कारण अिधकारी हुनका पर काज म लापरवाही के चाजK लगा हुनका \nस0पड क देलकैन. दुखी मन सं बाबूजी घर पहूचला आ मq के सबटा बात बता क पुिº पािर क कानय \nलगला. एिह बीच राघव सेहो कत सं खेलैत-कुदैत घर पहूचलैथ. पिहने त हुनका माजरा िकछु बुझना म नै \nएलैन, िक`तु बात बुझला उर त जेना हुनका काटु त खून नै. आiम¶लानी सं ओ डूबल जा रहल छला. होय  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n74 \n \nछलैन जे धरती फ़ाईट जै आ हम ऐ म समा जाय. सोचय लगला जे आइ हमरा कारण बाबूजी के स0पड \nहोब परलैन आ बदनामी से अलग. िकछु 'ण त हुनका अपना आप सं,िजनगी सं िåणा होमय लगलैन,  रंग रंग \nके नाकाराiमक खयाल आब लागलैन, िकंतु फ़ेर ओ अपना आप के सहारलैथ आ अपना आप सं कहलिखन \nजे हमरा सं आई बÔड पैघ अपराध भेल अिछ आ हम डरपोक नै छी,हम एिह अपराध के ायिµत \nकरब. िक`तु राघव के इ िहमत नै भेलैन जे ओ सबटा सtचाई बाबूजी के जा क बता दी. तथािप राघव \nतi'ण तीन टा ण लेलैन: \n१.      िजनगी म कखनो कोनो कार के चोरी नै करब \n२.      कखनो कोनो गैरजरी मqग नै करब \n३.      बाबूजी के आई.ए.एस बिन क देखायब आ तखन एिह अपराध के लेले 'मा मqगब. \nतखन फ़ेर राघव बाबूजी के पसK के अित गोपिनय प सं रािख देलैथ. ओ िदन अिछ आ आइ के िदन \nअिछ,राघव सिदखन अपन दोनो ण के पालन केलैथ आ ितपल अपन तेसर ण के पालन करै के लेल \nयशील रहलैथ. आ आई ओ िदन आिबये गेल. \n  \nइ सब सोचैत सोचैत राघव के आंिख सं खुशी के नोर बह लागलैन. ओ ओत स सीधे बाबूजी के पसK \nिनकाल गेलैथ, आ फ़ेर गेला बाबूजी के इ खबर सुनाब. आइ-कािÃ इंटरनेट के जमाना अिछ आ कोनो `यूज \nफ़ैलबा म िमनटो कहq लागै अछी. बाबूजी के आन लोक सब सं खबर भेट गेलैन जे हुनकर बेटा गाम-समाज \nके नाक उपर केलैथ आ िमिथला के नाम और रौशन. बाबूजी खुशी म झुमैत राघव के सामने एलैथ. आब \nराघव के अपना आप के रोकनाइ नामुमिकन भ गेल छल. ओ बाबूजी सं िलपैट क जोर जोर सं कान \nलागलैथ. हुनका आंिख सं गंगा-यमुना बह लागलैन. बाबूजी कहलिखन दुर बताह तॲ गाम-समाज के एते नाम \nकेलÓ आ एना बताह जेकq कािन िकये रहल छÓ! आब राघव कानैत कानैत नौ बरष पिहने के सबटा घटना \nसुनाब लगला आ अंत म बाबूजी के ओ पसK िनकािल क देलिखन. आब सभटा ¶लािन सभटा अपराध बोध \nसमा¦त भ गेल छल. नोरक बसात म सब साफ़ भ गेल छल. जेना लागै छल जे घनघोर घटाटोप के बाद \nफ़िरtछ भ गेल छल.  \n  \nऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन ऐ रचनापर अपन मंतdय मंतdय मंतdय मंतdय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। \n३३ ३३. . . . पT पT पT पT  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n75 \n \n३३ ३३.. ..११ ११.. ..११ ११.. .. िच*ा अंशुिच*ा अंशुिच*ा अंशुिच*ा अंशु-- --अि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हू २२ २२.. .. उमेश मUडल उमेश मUडल उमेश मUडल उमेश मUडल-- --२ २ २ २ टाटा टाटा     किवताकिवताकिवताकिवता \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर डॉ॰ शिशधर कुमर ““ ““िवदेिवदे िवदेिवदेहह हह \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. िबनीत कुमार ठाकुिबनीत कुमार ठाकुिबनीत कुमार ठाकुिबनीत कुमार ठाकुरर रर \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. ..1. 1. 1. 1. रमेश रमेश रमेश रमेश-- -- महामहा महामहा-- --िव0फोटक िव0फोटक िव0फोटक िव0फोटक  महामहा महामहा-- --योग योग योग योग  (( ((दीघKदीघK दीघKदीघK गT गT गT गT  किवताकिवताकिवताकिवता)2. )2. )2. )2. आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार आशीष अनिच`हार-- --गजल गजल गजल गजल  \n१. िच*ा अंशु-अि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हू २. उमेश मUडल-२ टा   किवता  \n१ \nिच*ा अंशु \nअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हूअि0तiवकj िच`हू \n0*ी चाहे कोनो देश के, ओकर dयथा-कथा सब एक \nएक रंग सब बोली-भाषा लेिकन सबहक प अनेक \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''वदेह ' १७० म अंक  १५ जनवर २०१५ (वष ८ मास ८५ अंक १७०)     \nमानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n76 \n \nचाहे पूरब होइछ या पिµम, अपन उर या िक दि'ण \nसबहक कमK अिछ  िन0तेज शोषण दमनक प अनेक \nके िमटाएत  नारी उiपीड़न कj िमटाएत  शोषण अितरेक \nभीषण हाल जगतमे िहनकर देिख मोन अिछ dयाकुल भेल \nई शोषणक जिङ सँ िमटाऊ नारी कj सब खूब पढ़ाउ \nशोषणकj िहनका िच`हबाउ  अपना पैर पर ठाढ़ कराउ \nनारी सभ आवाज उठाउ िपतृसा कj मािर भगाउ \nसमानताक िदयौ स`देश  ईटा काज क सभ नेक \nअपन अिधकारक मqग क सब िमल ितरोध क©   \nककरो पर िनभKर नै रहू अपन अि0तiवकj िच`हू \n२ \nउमेश मUडल \n२ टा  किवता  \n१    \nअिछ मुदा सबहक एक अिछ मुदा सबहक एक अिछ मुदा सबहक एक अिछ मुदा सबहक एक \nगामक देश \nभारत बेस \nअपना-अपना आँिखए देख \nगामक देश \nभारत बेस \nभाय देिख-देिख, भाय देिख-देिख...। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili \nFortnightly ejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का ''व","size_mb":1.09,"has_text":true},"Videha 171.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 171.pdf","name":"Videha 171.pdf","text":"िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n''''िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह' ' ' ' १७१ १७१ १७१ १७१ म अंकम अंकम अंकम अंक ०१ ०१ ०१ ०१  फरबरी फरबरी फरबरी फरबरी २०१५ २०१५ २०१५ २०१५ (( ((वषL वषL वषL वषL ८ ८ ८ ८ मास मास मास मास \n८६ ८६ ८६ ८६ अंक अंक अंक अंक १७१ १७१ १७१ १७१)) ))   \nऐ अंकमे अिछ:-    \n११ ११. . . . संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश संपादकीय संदेश  \n  \n२. गV  \n२२ २२.. ..१. राजदेव मX ड राजदेव मX ड राजदेव मX ड राजदेव मX डलल लल-- --    लाज लाज लाज लाज (( ((एक[कीएक[कीएक[कीएक[की)) )) \n  \n२.२. जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX डलल लल-- -- जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX डलजीक दूटा लजीक दूटा लजीक दूटा लजीक दूटा \nलघु कथालघु कथालघु कथालघु कथा \n  \n२.३. आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार-- -- फकLफकLफकLफकL (( ((cयंdय cयंdय cयंdय cयंdय  िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध)) )) \n  \n२.४.. .. िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर-- -- आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी (( ((िवहिन िवहिन िवहिन िवहिन  कथाकथाकथाकथा)) )) \n   \n३. पV  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n2 \n \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. सुकोसुत सुकोसुत सुकोसुत सुकोसुत  िशिशर िशिशर िशिशर िशिशर-- -- पिड़कल पिड़कल पिड़कल पिड़कल  जम जम जम जम  \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. णव झाणव झाणव झाणव झा-- --हेहे हेहे ''''िमिथलानीिमिथलानीिमिथलानीिमिथलानी'''' आब आब आब आब  जागुजागुजागुजागु अहूँअहूँ अहूँअहूँ \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर-- -- ३ ३ ३ ३ टाटा टाटा    किवताकिवताकिवताकिवता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार-- --भिoत भिoत भिoत भिoत     गजल गजल गजल गजल  \n  \n४४ ४४.. ..बालान[ कृतेबालान[ कृतेबालान[ कृतेबालान[ कृते-- --१. जगदानbद झा 'मनु'- बाल गजल  २. आशीष अनिचbहार-बाल गजल  ३.\nडॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”- चbदाक धbधा \n \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच*कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक \nपर जाउ। \n    VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE VIDEHA ARCHIVE \n    िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव िवदेह आकइव \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n3 \n \n http://www.videha.co.in/new_page_15.htm   \n  \nJoin official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group. Join official Videha facebook group.  \nhttp://www.facebook.com/home.php?sk=group_104458109 632326      \n        \nJoin Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups Join Videha googlegroups     \nhttp://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha http://groups.google.com/group/videha         \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nhttp://www.videha.co.in/videhablog.html   \n  \n \nसंपादकीय  \nहैदराबादक िमिथला स[0कृितक पिरषद् ारा ी योगेb पाठक 'िवयोगी' जी क हुनक पोथी 'िवानक \nबतकही'क लेल पिहल ितरहुत सािहय समान देल गेल।  \n२०७१ सालक गंकी धु0व बसुbधरा पुर0कार ऐबेर ी रामभरोस कापिड़ मरक देल जाएत। नेवारी, नेपाली \nआ िहbदी भाषाक सािहयकार धु0व सायमी आ हुनकर पी ीमित बसुbधराक 0मृितमे 0थािपत गंकी धु0व \nबसुbधरा पुर0कार २०३९ साल सँ देल जा रहल अिछ आ दू सालपर देल जाएबला ई पुर0कार मैिथलीमे \nसवLथम देल गेल अिछ।  \nआगक अंक आगक अंक आगक अंक आगक अंक:: :: \nपाठक  जे मत  आएल  तैमे सभसँ बेसी मत  अरिवbद  ठाकुरजीक  प'मे  आएल  तँए  िवदेहक  मइ  वा जून  २०१५ह\nक कोनो अंक  \"अरिवbद  ठाकुर  िवशेष[क \" रहत।  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n4 \n \nसंगेसंग  बहुत  रास  पाठक  मत  जगदीश  चं  ठाकुर  अिनल  जी लेल  छिन।  मुदा हुनक  उ  ६०सँ बेसी छिन  तै\nयो हमरा लोकिन  पाठकक  मतक समान  दैत   \nई िनणLय  लेलजे िवदेहक  जून -जुलाइ  २०१५हक  कोनो अंक  \"जगदीश  चं  ठाकुर  अिनल \" िवशेष[क  रहत।  \n  \nरचना उपलधताक  अधारपर  समय  आगू-पाछू भऽ  सकैए।  \n  \nपाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितियापाठकीय ितिया:: :: \nआशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार  \nिवदेहक अंक 170मे िवनीत ठाकुर, िच*ा अंशु आ णव झाजीक रचनाक 0वागत छिन। इएह सभ भिवय \nछिथ। खास कऽ िवनीत ठाकुरजीक नव गीत िनगुLणक आधुिनक 0व प अिछ आ ई बेर- बेर एना 0प¡ \nहोइए--  \nअंितम टाइम जे आ जाएत, \nतखन िकछु नै फुराएत।  \nअ¢पन सोिच कऽ कथनी-करनी, \nआँिख डबडबाएत ।  \nअखने सँ िकए नै सोचै छी? \n \n  \nिवशेष  प£ ई अंक भिरगर अिछ गुण आ सं¤या दूनू िहसाब£। जँ हरेक अंकमे एनािहते दू-तीना टा नव \nआबिथ तँ बेसी नीक।  \n  \nकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झा \nिय गजेb जी , \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n5 \n \nिवदेहक १६९ म अंक भेटल . एखन धिर मधुपजी सं सोझे संपकL म£ रहैबला पीढ़ी उपलध \nछिथ. ओिह समुदाय सं ककरो कोनो लेख निहं हयब अखरल. तथािप एिह अंकक सब सं \nिविश¡ सनेस िथक ' मधुपजीक िकछु गीत , किवता ,गजल आ दोहा. बानगीक  प म£ मधुप \nजीक िकछु गीत िदितयैक तं नीक होइत . पूवLवत§ पीढ़ीक रचनाकारक रचना जखन नव पीढ़ी \nपढ़त तखने ने नीक बेजायक िनणLय हेतइ . अिनल चb ठाकुरजीक आलेखक मा¨यमे \nमधुपजीक पोथीक िल0ट तं लोकक£ भेटबे करतैक. हँ, छपाईम£ अशुि© मधुर म£ बालु जक[ \nतीत भेल. िवदेहक एिह अंकमे सुी ªयोितक किवता आकृ¡ केलक ; सनेस म£ लमनचुस आ \nकृणभोग आम आब िवलु¢त भेल जा रहल छैक मुदा ममताक रंग तं ओएह छैक .डाoटर \nअिजत िमक साद£ 'हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर हम जेबै कुसे0सर भोर ,, ,, रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर रंिग कै ठोर ,, ,, पिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ापिहिर कै काड़ा,, ,, झनकाय झनाझन झनकाय झनाझन झनकाय झनाझन झनकाय झनाझन \nछाड़ाछाड़ाछाड़ाछाड़ा'''' सन गीत  तकबाक इ¬छा लोक क£ होई से संभव . \nएकटा आओर ग¢प. सािहयम£ मौिलक रचना आ समालोचना दुनूक महव छैक. मुदा, मैिथली \nम£ समालोचना सवL* अने®आ घास जक[ सािहयके छारने रहैत अिछ. एखुनका युग म£ छापू \nआ उता  ( copy and paste ) एिह वृिक संगबिहना िथकै. युवक लोकिन सं हमर आ¯ह \nअिछ मूल लेखन करिथ . नव व0तु लोक नवीनताओ देिखकय कीिन लैत अिछ. पछाित \nदोसरा बेर भले ज[िच-परिख क िलअय. दोसर , समालोचना ले सािहयक गहन अ¨ययन चाही \n. पिहने अपने अवगित होयत तखन ने  नीक बेजायक गुण-अवगुण  अनका बुझयबइ . शा0* \nम£ कहने छैक - ोतcयो ,मbतcयः ,िनिद¨यािसतcयः ( सुनु , गुनु , मनन क ). तथािप जं \nसमालोचनाक वृि म£  िच हो तं सुनु , गुनु , मनन क  आ तखन   अपन दृि¡ सं \nसािहयक£ भजा  आ अपन नीर-'ीर िववेचना सं पाठकक£ अवगत कराऊ.  \n  \nएति©. \nसादर , \nकीितLनाथ  \n  \nआशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार  \nिवदेहक १६९ म अंक   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n6 \n \nिवदेहक ई मधुप िवशेष[क एकटा माइल 0टोन अिछ। ायः देखल गेल अिछ जे िंट बला पि*कामे १२०-\n१३० प²ा छपैत अिछ मुदा ७०-८० प²ा साभार बला लेखसँ भरल रहैत अिछ। आ तरह£ िवदेह ओइ पि*का \nसभसँ अलग अिछ कारण ऐमे एकटा छोिड़ आर सभ आलेख िब³कुल नव आ ´ेश अिछ। आ इएह तव \nिवदेहक आर पि*कासँ अलग बनबैत छै।  \nग¢प करी िकछु आलेखक ग¢प करब। मु²ाजीक आलेख एकटा नव µ ठाढ़ केलक अिछ या*ीजीक \nजनकिव हेबाक सबbधमे। िवयोगीक जीक आलेखमे नव तरीका छै जे ओइ समयक पचास पाइ आजुक \nसमयमे कतेक हेतै आ ओकरासँ आजुक मजदूर कतेक घर िनमाहत। मैिथलीमे मठािधशी परंपराक देखैत \nओमकाशजी सही किह रहल छिथन जे मठाधीशक फमक कारण£ मधुपजी बेसी गजल नै लीिख सकलाह। \nबाद बकी सभ आलेख अपन-अपन िनकषLमे नीक अिछ मुदा सभसँ बड़का काज भेल जे चुर मा*ामे \nमधुपजीक रचना नेटपर आएल। ई सभसँ बड़का काज भेल।  \nएहन-एहन िवशेष[क आर एबाक चाही।  \n  \nआशीष अनिचbहाआशीष अनिचbहाआशीष अनिचbहाआशीष अनिचbहारर रर \nिवदेहक उVे¶य छै समान[तर चलब। सािहय केर संग जीवनमे सेहो। िवदेहक १६८म अंकमे कािशत \nकिपलेgर राउतजीक कथा \"बड़का खीरा\" पुरने ·ाहणवादी ढ़चापर अिछ। जखन ओ अपन कथाक शु आते \nएना करै छिथ जे-- \"कहबी अिछ , पु®खक भाग आ 0 *ीकगणक चिर * कखिन  बदिल  जाएत तेकर कोन \nठेकान।\" तखने ई िनि¸त होइत अिछ जे ई िवदेहक परंपराक अंतगLत नै अिछ। ओना हमरा ई मानबामे \nकोनो संकोच नै जे कथाक मूल 0वर अंधिवgास हटेनाइ अिछ। मुदा ई बड़का दुभdय जे कथाक शु मे \nलेखक अपने अंधिवgाससँ ¯0त छिथ।  \nकथासँ िफ³म ज³दी बिन सकैए मुदा िफ³मसँ कथा बहुत मोशिकल छै। ओमकाशजीक कथापर जँ आबी तँ \nकिह सकै छी जे कथासँ िफ³म बनल अिछ आ पाठक एकै पारा¯ाफक बाद बुिझ जाइत छिथ जे अंतमे की \nहेतै। आ तँए शु आतेसँ ई कथा नीरस भऽ जाइए।  \nकुंदन कुमार कणLजीसँ ई अपे'ा जे ओ अपन गजलमे नव-नव िबंब  अनताह। 0तुत गजलमे पुरने िबंब \nसभहँक भरमार अिछ।  \nइरा मि³लकजीक आ अशरफ राइनजीक रचनासभ बड़ नीक छिन।  \n  \nनिचकेत निचकेत निचकेत निचकेत◌ा (िमिथला दशLन) \nिवदेह भाषा समानक संक³पना आ ऐ बेिरक चयिनत लेखक-अनुवादक सभक हमरा सभक िदससँ बधाइ।  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n7 \n \nशेफािलका वमशेफािलका वमशेफािलका वमशेफािलका वम \nसभ समािनत सािहयकारक हमर अशेष शुभकामना। संगे िवदेह ¯ुप आ गजेbजीक मैिथलीक एतेक \nसमािनत करबा लेल असं¤य साधुवाद। \nआशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार \n१६६म अंक संतुिलत अिछ। 0तुत अंकमे िवयोगीजीक कथा \"िवजय\"क ऐ अंकक सवLेº रचना कहल \nजाए तँ िद»त नै। िहनक कथाक पिहल पाटLक अपे'ा दोसर पाट L बेसी मुखर अिछ आ एकर मु³याकंन \nपचास साल बाद जा कऽ फिड़¬छ हेतै। \n \nसंपादकीयमे जँ किहयो काल देशक राजनीित ओ समािजक-आिथLक प'पर चच होइ तँ आ ®िचगर हएत से \nआशा अिछ। \n \nिवदेहमे पिहल बेर किवता लऽ कऽ एबाक लेल महेश झा डखरामीजीक 0वागत छिन। \n \nआशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार \n \nअंक 167मे डा◌ॅ. कीितL नाथ झा जीक कथा कने आर फिड़¬छ हेबाक cय¯तामे अिछ। पाठक ने ऐ पारक \nरहै छिथ आ ने ओइ पारक।  \nनb द िव लास रायजीक कथा कने पुरान ढ़रक बुझना गेल। पूरा संसारमे िवषय एकै होइ छै मुदा ओकर \nिश³पक योग अलग-अलग करै छै। आशा अिछ जे रायजी आगूसँ िश³पक िखयाल रखता।  \nअशरफ राईन जीक कता आ आजाद गजल नीक भाव लेने अिछ।  \nकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झाकीितLनाथ झा \nिय गज£जी , \n'िवदेह' १६७ म अंक  ०१  िदसबर २०१४ (वषL ७ मास ८४ अंक १६७) भेटल .  \nदूटा रचना आकृ¡ केलक. \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल आ जगदानbद   झा 'मनु ' केर ' मैिथली भाषाम£ एक पताक   अभाव '.   \nअशरफ राइन केर आजाद ग़ज़ल अनुभूत सयक पीड़ाक सVः ितिबब िथक.  अपन देश सं दूर   रेिग0तान \nम£ रहैत मजबूर िजनगीक आ अपन देश-कोस. मािट-पािन, आमा-बुआ सं दूर हेबाक दुःखक ई   एहन बयान   \nिथक जे ग़ज़ल सहजिहं मोनके  छूिब लेलक. एतबे निहं, एिह गजल म£ कोमल भावनाक अितिरoत   आओर \nबहुतरास   गंभीर ग¢प छै, जेना, राजनेता लोकिनक ित आोश आ संिवधान निहं बनबाक अफशोस . वाह \nअशरफ . िलखैत रहू .  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n8 \n \nआब ' मैिथली भाषाम£ एक पताक   अभाव ' क ग¢प करी : \nहम पिहने 0प¡ क दी , हम भाषा वैािनक निहं छी . मुदा एिह िवषय पर िवचार तं अिछए . ' मैिथली \nभाषाम£ एक पताक   अभाव ' सम0या  िथक आ निहओ िथक . मुदा तािह पर भाषा वैािनक िवचार करथु , \nसमाधान ताकथु . ओना एिह िवषय पर ायः चालीस आ पचास केर दशक म£ मैिथलीक तकालीन   \nसािहयकार   लोकिन िवचार केने छिथ . से तकला उर भेटत . भाषाक नमूना वा  उदाहरणक हेतु  रमानाथ \nझा , िकरणजीक आ या*ीक भाषा  देखबाक िथक. ओना, भाषाक म£ एक पताक अभाव भाषाके समृ© करैत \nछैक .  संगिहं, एक पताक अभाव जीिवत भाषाक धुक-धुकीक माण िथकैक. निहं तं अं¯ेजी िकएक \nिव¶यcयापी भाश भ   गेल आ ´£च िकएक ´[सिहं धिर सीिमत भेल जा रहल अिछ . ई निहं िबसरबाक चाही \nजे   भाषाक अनुसार cयाकरणक बनैछ. त£,  जनसामाbयक£ आ मौिलक लेखकक£ cयाकरणक अनुसार भाषा \nबाजबाक /िलखबाक   बा¨यता निहं हेबाक चाही.  \nसादर , \nकीितLनाथ  \nिवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान  २०१४ २०१४ २०१४ २०१४-- --२०१५ २०१५ २०१५ २०१५  (( ((समानाbतर सािहय अकादेमी समान समानाbतर सािहय अकादेमी समान समानाbतर सािहय अकादेमी समान समानाbतर सािहय अकादेमी समान)) )) \n २०१४ मूल पुर0कार- ी नbद िवलास राय (सखारी पेटारी- लघु कथा सं¯ह) \n२०१४ बाल पुर0कार- ी जगदीश साद मXडल (नै धारैए- बाल उपbयास) \n२०१४ युवा पुर0कार - ी आशीष अनिचbहार (अनिचbहार आखर- गजल सं¯ह) \n२०१५ अनुवाद पुर0कार - ी शभु कुमार िसंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपbयासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nिवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान िवदेह भाषा समान २०१३ २०१३ २०१३ २०१३-- --१४ १४ १४ १४  (( ((वैकि³पक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकि³पक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकि³पक सािहय अकादेमी पुर0कार वैकि³पक सािहय अकादेमी पुर0कार)) )) \n२०१३  बाल सािहय पुर0कार  – ीमती ªयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबbध सं¯ह) लेल।  \n२०१३  मूल पुर0कार  - ी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेवी\" (नाटक सं¯ह) लेल।  \n२०१३  युवा पुर0कार- ी उमेश मXडलक “िन¶तुकी” (किवता सं¯ह)लेल।  \n२०१४  अनुवाद पुर0कार- ी िवनीत उपलक “मोहनदास” (िहbदी उपbयास ी उदय काश)क मैिथली अनुवाद \nलेल।  \n \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha https://sites.google.com/a/videha.com/videha- - --pothi/ pothi/ pothi/ pothi/ \n  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n9 \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/ http://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/ http://www.amazon.com/  \n \nअपन मंतcय अपन मंतcय अपन मंतcय अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \nगजेb ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n \n२२ २२. . . . गV गV गV गV  \n  \n२२ २२.. ..१. राजदेव राजदेव राजदेव राजदेव मX ड मX ड मX ड मX डलल लल-- --    लाज लाज लाज लाज (( ((एक[कीएक[कीएक[कीएक[की)) )) \n  \n२.२. जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX डलल लल-- -- जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX ड जगदीश साद मX डलजीक दूटा लघु लजीक दूटा लघु लजीक दूटा लघु लजीक दूटा लघु \nकथाकथाकथाकथा \n  \n२.३. आशीष आशीष आशीष आशीष    अनिचbहार अनिचbहार अनिचbहार अनिचbहार-- -- फकLफकLफकLफकL (( ((cयंdय cयंdय cयंdय cयंdय  िनबंध िनबंध िनबंध िनबंध)) )) \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n10 \n \n२.४.. .. िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर-- -- आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी (( ((िवहिन िवहिन िवहिन िवहिन  कथाकथाकथाकथा)) )) \nराजदेव मX ड राजदेव मX ड राजदेव मX ड राजदेव मX डलल लल-- -- \nजनम जनम जनम जनम  : १५ माचL १९६० Ã.मे।  िपतािपतािपतािपता : 0 व. सोनेलाल मX डल उफL सोनाइ मX डल।  मातामातामातामाता : \n0 व. फूलवती देवी।  पीपी पीपी : ीमती चb भा देवी।  पु* पु* पु* पु*  : िनशाb त मX डल, कृ णकाb त मX डल, \nिव काb त मX डल।  पु*ीपु*ी पु*ीपु*ी : रि¶म  कुमारी।  मातृक मातृक मातृक मातृक  : बेलहा (फुलपरास , मधुबनी) मूलगाम मूलगाम मूलगाम मूलगाम  : मुसहरिन य, \nपो0 ट- रतनसारा,  भाया- ि◌ नमLली, िज ला- मधुबनी।  िबहार िबहार िबहार िबहार - ८४७४५२  मोबाइल मोबाइल मोबाइल मोबाइल  : \n९१९९५९२९२०  िश िश िश िश    'ा'ा 'ा'ा  : एम.ए. य (मैिथ ली, िह b दी, एल.एल.बी) \nई प* ई प* ई प* ई प*  : rajdeokavi@gmail.com rajdeokavi@gmail.com rajdeokavi@gmail.com rajdeokavi@gmail.com  \nस मास मास मास मानन नन : अ बरा किव ता सं¯ह लेल िवदेह समानाb तर सािह य अकादेमी पुर0 कार वषL \n२०१२क मूल पुर0 कार तथा सम¯ योगदान लेल वैदेह स मान-२०१३ ा¢ त। \nकािश कािश कािश कािश    त कृित त कृित त कृित त कृित  : ( १) अ बरा- किव ता सं¯ह (२०१०), ( २) बसुंधरा किव ता सं¯ह \n(२०१३), ( ३) हमर टोल- उपb यास (२०१३) ुित  काशनसँ कािश त।  \nअकािश अकािश अकािश अकािश    त कृित त कृित त कृित त कृित    -- -- चाक (उपb यास), ि* वेणीक रंग (लघु/िव हिन  कथा सं¯ह)।पा* पिरचए पा* पिरचए पा* पिरचए पा* पिरचए \n:: :: :: :: लाज लाज लाज लाज (( ((एक[कीएक[कीएक[कीएक[की) ) ) ) पु®ष पा* पु®ष पा* पु®ष पा* पु®ष पा*-- -- \n१.      हिरचरण- गामक िकसान  \n२.      िधरबा- हिरचरणक बेटा \n३.      कुलानb द — गामक स प² जमीनदार  \n४.      भोगेb दर- कुलानb दक बेटा \n५.      िबसेखी- गामक एकटा मजदूर  \n६.      ¶ यामबाबू- िश'क  \n0 *ी0 *ी 0 *ी0 *ी पा*  पा*  पा*  पा*-- -- \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n11 \n \n१.      चनपटीवाली- हिरचरणक पी \n२.      सिबता- हिरचरणक बेटी \n  \n(दू-तीनटा िश'क , चािरटा ¯ामीण , डाo टर, नसL, दस-बारहटा छा* एवं छा*ा।)  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n12 \n \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n13 \n \n  \nदृ¶ य- १ \n  \n \n  \nसमए- िदन।  \n0 थान- हिरचरणक घर।  \n(चनपटीवाली भानस-भात कऽ बैसल अिछ। हिरचरण अबैत अिछ।) \nचनपटीवाली-    केतए  गेल छेिलऐ ? खेबै की नै? \nहिरचरण-      हँ... हँ। कनी हाथ-मुँह धोइ छी।  िधरबा 0 कूल गेल की नै? \nचनपटीवाली-    हँ। ऊ तँ दसे बजे खा-पी कऽ चिल गेल।  \nहिरचरण-      ऊ छौड़ी, सिवितयाक नै देखै छी।  \nचनपटीवाली-    सिबितया तँ गाए-बकरी चरबैले बाध िदस गेल। की भेलै से? \nहिरचरण-      हेतै की। बेटी-चाटीक कनी दािब-चािप कऽ राखी। देखै नै िछऐ गामक \nहवा।  \nचनपटीवाली-    हे, हमर कुल-खनदान ओहन नै अिछ। जाउ अह हाथ धोने आउ।   \n            (हिरचरण चिल पड़ैत अिछ।) \n              \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n14 \n \n  \nदृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य-- --    २२ २२ \n0 थान- गामक िवVालय।  \nसमए- िदन।  \n(0 कूलक आगूमे तीन-चािर िश'क कुरसीपर बैसल अिछ। आपसी गप-स¢ प कऽ \nरहल अिछ। िकछु िधया-पुता पिढ़ रहल अिछ आ िकछु बाहरी भागमे खेल \nरहल अिछ) \n¶ याम बाबू-     यौ हीरा बाबू, अह जे अपना बिचयाक िबआहक गप करै छेिलऐ , तइमे लेन-\nदेन फाइनल भेल ? \nिश'क दू-     धुर की कहब। वरक मग अलग आ वरक बापक मग अलग। टका-पैसा \nलाउ। मोटर साइिकल लाउ , सोना लाउ , लैपटॉप लाउ। की कहूँ, हिथयाक सूढ़ \nजक िडमाb ड बढ़ले जा रहल अिछ। हे यौ, जे बेटीक िबआह करैत अिछ से \nबूझू जे जमपुरीसँ घूिम कऽ अबैत अिछ।  \n            (एकटा छा* लगमे अबैत अिछ) \nछा* एक-      यौ मा0 टर साहैब , ई छौड़ा हमरा गािर पढ़ै छै।  \n¶ याम बाबू-     तूँ सभ गािर पढ़ैले एलही आिक पढ़ैले? (छॱकी देखबैत) हमरा सभ ग¢ प करै \nछी। ऐठामसँ जो ज³ दी। \nछा* दू-       माहटर साहैब , पच िमनट।  \n(जोरदार अवाजमे कहैत िवदा होइत अिछ।)  \nिश'क दू-     (छॱकी देखबैत) बैस चुपचाप नै तँ देखै छीही छॱकी।  \nछा* दू-       नै जाए देबै तँ हम अहीठाम लगही किर देब।  \nिश'क दू-     पढ़ै छीही कथीले। जो ने लघीए करैत रिहह।   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n15 \n \n(िश'क सभ पुन: गप-स¢ प करए लगै छिथ। एकटा हरबाहा काb हपर हर लेने \nओही बाटसँ जा रहल अिछ।) \nहरबाह-        यौ माहटर साहैब , अह सभ ग¢ प कटाबिल करैत रहू। बाहरमे छौड़ा सभ \nमारापीटी करैत अिछ। अिहना चलै छै 0 कूल यौ... ? \nिश'क तीन-    हे, अह जा कऽ हर जोतू।  (ोधमे) अह 0 कूलक भज की बुझबै यौ।  \nहरबाह-        हँ हँ छौड़ा सभ तँ भÆसवार बनबे करतै। अह फोकटमे  पैआ लैत रहू। \nिकयो कहैबला तँ अिछ नै।   \nिश'क तीन-           (छॱकी लऽ कऽ ठाढ़ होइत) कहै छी चल जाउ ऐठामसँ।  \nहरबाह-        यौ अह छॱकी देखबै छी। हमरो हाथमे हरबाही पेना अिछ।   \n¶ यामबाबू-      हे यौ की लगल छी। जाउ ऐठामसँ।  \nहरबाह-        हमरा थोड़े ओते फुरसत अिछ। हम अपना काजक भगवान बुझै छी। अहूँ \nसभ अपना काजक भगवान बुिझयौ। बेमतलबमे अबेर भऽ गेल। जाइ छी।  \n(हरबाहा भनभनाइत चिल जाइत अिछ।) \n(िश'क एकटा बोडLपर िलखैत अिछ संगे पढ़बैत अिछ। सिबता बकर ीक एकटा \nगाछमे बािb ह 0 कूलक िखड़कीसँ सभ देिख-सुिन रहल अिछ।) \n¶ यामबाबू-      ई सभटा पढ़ेलहा कािÇ मुँह-जबानी सुनबौ।  \n(िश'क सिबताक देिख लैत अिछ। जोरसँ सोर पाड़ैत अिछ)  \n            एमहर सोझहामे आ। के हुलकी मारै छँह ? \n(सिबता डेराइत सोझहामे अबैत अिछ) \n¶ यामबाबू-      तोहर नाम की िछयौ? केकर बेटी छँह ?  \nसिबता-       हम सिबता छी। हमरा बाबूक नाम ी हिरचरण अिछ।  \n¶ यामबाबू-            ऐठाम कथीले एलही?   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n16 \n \nसिबता-       यौ मा0 टर साहैब। हमरो पढ़ऽ िदअ।  \n¶ यामबाबू-      पढ़ब£, ई तँ नीक गप। अ¬ छा कह , पच जोड़ पच केतेक भेलै।  \nसिबता-       दस भेलै माहटर साहैब।  \n¶ यामबाबू-      िदमाग तेज छौ। तोराले पिरयास करबाक चाही। घरपर जेबौ, तोरा बापक \nसमझबैले। अखनी तूँ जो।   \n            (सिबता चिल दैत अिछ। बखक छोट-छोट बून िगरए लगैत अिछ। छा* सभ \nभागए लगैत अिछ।) \nएकटा छा*-    यौ माहटर साहैब। बरखा शु  भऽ गेल। हम भागै छी। अहूँ भागू।   \n(कहैत पड़ाइत अिछ।) छुÈी... छुÈी...।  \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n17 \n \n  \nदृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य-- --    ३३ ३३ \n0 थान- हिरचरणक घर।  \n(िश'क-एक जे ¶ यामबाबूक नामसँ जानल जाइत अिछ , वेश करैत अिछ) \n¶ यामबाबू-      हिरचरणजी छी यौ। (जोरसँ िचकरैत अिछ।) \nहिरचरण-      (अँगनासँ बाहर िनकलैत) मा0 टर साहैब , णाम-णाम। आउ बैसू। कहू, हमर \nछौड़ा ठीकसँ पढ़ैत अिछ िकने? \n¶ यामबाबू-      हँ हँ, नीकसँ पढ़ैत अिछ। हम दोसरो काजसँ आएल छी।  \nहिरचरण-      कहू ने, आओर की बात छै। (अँगना िदस तकैत जोरसँ बजैत अिछ।) सुनै \nिछऐ सिबितयाक माए। चाह बनौने आउ। (¶ यामबाबू िदस तकैत) कहू मा0 टर \nसाहैब , की कहै छी? \n¶ यामबाबू-      अहक बेटी बÉड सं0 कारी अिछ। बुि©योमे तेज। पढ़त-िलखत तँ ज र \nनाम रोशन करत। कािÇसँ अ◌ोकरा 0 कूल भेजू।   \nहिरचरण-      यौ मा0 टर साहैब , बेटी की पढ़तै। ओकरा घर-अँगनाक काजसँ फुरसत कह \nहोइ छै।   \n¶ यामबाबू-      फुरसत देबै तब ने पढ़तै। हे यौ, ऐ देशक बेटी तँ देशसँ िवदेश धिर अपन \nनाम चमका रहल अिछ।   \nहिरचरण-      हे यौ, ओहन पिलवारो रहै छै तब ने होइ छै। हमर तँ समाजो तेहेन अिछ जे \nबेटीक घरसँ िनकलैत देिख खाली दोखे लगौत।  \n¶ यामबाबू-      दोख लगौलासँ की हेतै। अपन-अपन चिर* होइ छै। लोकक कहलासँ नीक \nबेकती अधला भ जेतै। हे यौ आब तँ सरकार , कानून सभटा ऐ िदशामे \nसहयोग कऽ रहल अिछ।  \nहिरचरण-      बेटाक पढ़बैमे तँ जुमबै ने करैए  छी आ बेटीक...। \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n18 \n \n¶ यामबाबू-      देिखयो, बेटा-बेटीमे कोनो अb तर नै होइ छै। गाछ रोपबै तब ने फल \nभेटत।   \n(हिरचरणक 0 *ी चाह लेने आिब जाइत अिछ।) \nहिरचरण-      अँगनामे रहै छै तँ माइयोक थोड़-बहुत काज स हािर दइ छै। असगरे तँ...। \n¶ यामबाबू-      यौ काजो करतै अ◌ा पढ़बोकरतै। खरचो बेसी नै छै। सरकारी सहयोग भेटै \nछै।   \nचनपटीवाली-    बात मािन िलयौ। माहटर साहैब अधला नै कहैत हेिथन।  \nहिरचरण-      ठीके छै। जँ सभ कहै छी तँ 0 कूल जेतै।   \n¶ यामबाबू-      खुशी भेल। कािÇसँ समैपर 0 कूल भेजू।   \n            (एक-दोसराक णाम करैत ¶ यामबाबू िवदा भऽ जाइ छिथ।)  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n19 \n \n  \nदृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य-- --    ४४ ४४ \n0 थान- 0 कूल।  \nसमए- िदन।  \n            (िश'क पढ़ा रहल छिथ। छा* आ छा*ा सभ पोथी , कौपी, लेने पितमे बैसल \nअिछ।) \nिश'क दू-     जे सवाल बनबैले देने िछयो, ज³ दी बना कऽ ला, जे सभसँ पिहने लाबब से \nतेजगर कहेम आ जे सभसँ पाछू देखेम तेकरा छॱकी लगतॱ।   \nसिबता-       माहटर साहैब , हम सवालक हल कऽ लेलॱ।   \n(ठाढ़ भऽ कऽ कौपी देखबैत अिछ।) \nिश'क दू-     देखही रौ छौड़ा सभ। मेहनतक फल। िकछे िदनमे सिबितया सभसँ आगू भऽ \nगेलौ। एकरे कहै छै कादोमे कमल फुलेनाइ।  \nिधरबा-        माहटर साहैब हमहूँ िहसाब बना लेलॱ।   \nिश'क दू-     बनेल तँ िकb तु पाछूसँ। तोरा तँ पिहने एबाक चाही, तोहर बिहन तँ िकछे \nिदन पिहनेसँ 0 कूल आबए लगलौ। तूँ तँ किहयासँ ऐठाम पढ़ै छ।   \nछा* दू-       माहटर साहैब , भोगेb दर हमरा िबठुआ कािट लेलक।   \nिश'क दू-     हँ-हँ िबठुआ काटतौ। आर की करतौ। एकर बाप कुलानb द बाबू तँ कहैत \nरहै छै जे हमरा िकछोक कमी नै अिछ। बेटाक चािर-चािरटा टीसन धरौने \nछी। आ बेटा तेहेन भुसकोल छै जे पाछूमे बैिस कऽ िबठुआ कटै छै।  \n(मुड़ी उठा कऽ देखैत) \nहे रौ भोगेb दरा, ला कौपी। िहसाब बनौल? \nभोगेb दर-      यौ माहटर साहैब , अहक सवाल गलत अिछ।   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n20 \n \nिश'क दू-     आँइ ! सबाले गलत अिछ।  \nसिबता-       यौ माहटर साहैब , ई तँ भिर िदन लोकक बाड़ीक लताम तोड़ैत अिछ नै तँ \nपरतीपर िकेट खेलैत रहै छै। एकरा बुते कहूँ सवाल बनै। तँए सवालेक \nगलत कहै छै।  \nिश'क दू-      ठीके, ई छौड़ा खचरपनी करै छै। रौ ला तँ कौपी। की गलत छै।   \nभोगेb दर-      िहसाब बनतै तेकर बाद देखाएब। कोनो की हम बनरनी छी जे चट दऽ कूिद \nकऽ देखा देब।  \nसिबता-       माहटर साहैब , सुनै िछऐ। हमरा बनरनी कहै छै।  \nभोगेb दर-      लगै छी बनरनी सन। तँ कहबौ बनरनी। देखही रौ बनरनीक।  \nिश'क दू-      (उिठ कऽ चािर-पच छॱकी भोगेb दरक पीठ आ बिहपर लगबैत) \nगामोपर बदमासी आ 0 कूलोमे खचरपनी। ऐठाम िबठुआ कटैले अबै छ आिक \nपढ़ैले? हमरो सोझहामे लुचपनी।  \nभोगेb दर-      हे माहटर साहैब , हम किह दइ छी। ई छौड़ी हमरा मािर  खुआ  रहल अिछ। \nएकरो ठीक किर देबै। जाइ छी, बाबूक सभटा ग¢ प कहबै।  \nिश'क दू-     (छॱकी उठबैत) जो, पिहने बाबूक किह आबही।  \nभोगेb दर-      (िवदा होइत अिछ) किह दइ छी, हम सभक ठीक कऽ देब। हमरो नाम \nभोगेb दरा िछऐ। (चिल दैत अिछ) \n(घX टी टुनटुनाइत अिछ।) \nिश'क दू-     जाइ जो। िटिफन भऽ गेलौ।   \n            (छा* सभ बाहर िदस  चिल दैत अिछ।) \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n21 \n \n     \nदृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य-- --    ५५ ५५ \n0 थान- 0 कूलक बाहरी भाग।  \nसमए- िदन।  \n  \n            (िश'क सभ 0 कूलसँ बाहर सड़क िदस जा रहल अिछ। हिरचरण अपना बेटी \nसिबताक संगे दोसर िदससँ अबैत रहैए। ओकरा पाछू एकटा ¯ामीण िबसेखी \nअिछ। सिबताक कपड़ा-ला फटल अिछ।) \nहिरचरण-      णाम , मा0 टर साहैब। (सिबता कािन रहल अिछ।) \n¶ यामबाबू-      णाम , हिरचरणजी। सिबता िकए कािन रहल अिछ ? की भेल ? \nहिरचरण-      हम तँ ओही िदन कहने छेलॱ जे अपना बेटीक नै पढ़ाएब। अह हमरापर \nबÉड जोर देिलऐ। तेकर फल देिख िलयौ।  \n¶ यामबाबू-      गप कहबै तखिन ने बुझबै। भेलै की? \nहिरचरण-      हेतै की। गरीबक िधया-पुताक पढ़बाक एहेन अिधकार छै। जे देिख िलयौ। \nकुलानb द बाबूक बेटाक िकरदानी। ओ हमरा बेटीक मारैत-मारैत बाटमे खसा \nदेने छेलै।  \n¶ यामबाबू-      कोन गपक झगड़ा भेलै? \nहिरचरण-      सुनै छी, जे कुलानb द बाबूक बेटाक बारेमे सिबितया िकछो बजल रहै। तही \nकारणे अह ओकरा मारने रिहऐ।  \n¶ यामबाबू-      क पलेन केने रहै। सिबितयाक बातो सचे छेलै। ऊ छौड़ा ठीके बदमाश \nअिछ।  \nहिरचरण-      बदमाशी केनाइ तँ धिनकक िधया-पुताक िसंगार िछऐ।  \n¶ यामबाबू-      ई कोन गप भेलै। अधला गपक तँ िवरोध हेबाक चाही।   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n22 \n \nहिरचरण-      देखै नै िछऐ। हमर बेटी िवरोधमे बजलै तँ केहेन दशा भेलै। मा0 टर \nसाहैब , नीक होइतै जे हम अपना बेटीक नै पढ़िबतॱ एकरा कपड़ा-लाक हालत \nदेिखयौ।  \n(आँिखमे नोर भिर जाइत अिछ।) \nकी हेतै पढ़ा कऽ ? \n¶ यामबाबू-      एहेन गप नै बाजू। नीक काजमे अिहना अड़चन होइ छै। अह अपना बेटीक \nपढ़ाउ। हम कहै छी- अहक बेटी नाम रोशन करत।  \nहिरचरण-      केना पढ़ेबै यौ मा0 टर साहैब ? \n¶ यामबाबू-      अह ि◌चb ता नै करब। हम कुलानb द बाबूसँ भट करैले जाइ छी। चलू यौ \nिबसेखीजी, हमरा संगे।  \nिबसेखी-       हँ-हँ चलू। (सभ िकयो िवदा भऽ  जाइ छिथ।) \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n23 \n \n     \nदृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य दृ¶ य-- --    ६६ ६६ \n     \n \n \n \n0 थान- कुलानb दक घर।  \nसमए- िदन।  \n(कुलानb द अपन दरबª जापर असगरे कुरसीपर बैसल छिथ। कनेक हिट \nकऽ  दूटा हथटुÈा, पुरान कुरसी रखल अिछ। िश'क ¶ यामबाबूक संग िबसेखी \nवेश...। \n¶ यामबाबू-      णाम यौ कुलानb द बाबू।  \nकुलानb द-      (मुड़ी उठा कऽ  देखैत) णाम मा0 टर साहैब। णाम-णाम !!  \n(c यंd य करैत) वाह ! िबसेखीओक देखै छी। हे रौ िबसेखी! कनी कुरसी ला \nओमहरसँ। मा0 टर साहैब बैसता।  \n(िबसेखी कुरसी आिन कातमे ठाढ़ भऽ  जाइत अिछ।) \n¶ यामबाबू-      हमरा सभ एकटा िवशेष काजे आएल छी।  \nकुलानb द-      िबना कारणे िटटही थोड़े लगै छै। हम बुझै छी। रौ िबसेिखया मुँह िकए \nतकै छ, बाज ने की बात िछऐ ? \nिबसेखी-       की कहब माि◌लक। अहक भोगेb दर बदमाशी केलक। ओ हिरचरणक बेटीक \nबÉड मािर मारलिखन।  \nकुलानb द-      हे रौ हमर बेटा कोनो बताह छै। जे िबना कारणे केकरो पीटतै। ओकरो \nबेटी खचरप²ी केने हेतै।  \n¶ यामबाबू-      ओ तँ िसिरफ भोगेb दरक क पलेन केने रहै।   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n24 \n \nिबसेखी-       िधया-पुताक हिट-दबािड़ देबाक चाही। एनामे िधया-पुता मनबढ़ू भऽ  जाइत \nअिछ।  \nकुलानb द-      तू हमरा िसखबै छ। ऊ 0 कूल हमरा जमीनपर ठाढ़ छौ। हम मदित केिलयौ \nतँ 0 कूल बनलॱ। आइ हम अपने िधया-पुताक मािर-पीट कऽभगा देबै!!!  \n¶ यामबाबू-      भगबैले कह कहै छी। कनी समझा-बुझा देबै तँ नीक रहतै।  \nकुलानb द-      हमर गाम छी। हम नीक-अधला बुझै िछऐ। हिरचरणा बेटाक तँ पढ़ाइए ने \nसकैए आ बेटीक केतएसँ पढ़ाएत। ओकरा कारणे हम भोगेb दरक \nमारबै? ईह ! बड़ छोट से उनचास हाथ !!  \nिबसेखी-       कनी बेसी गलती भऽ  गेलै मािलक। मारैत-मारैत सिबितयाक सभटा कपड़ा-\nला फािड़ देने छै।  \nकुलानb द-      ओ, आब बुझलॱ। कपड़ा-लाक हमरा दाम लगत ! सएह ने रौ? \nिबसेखी-       से हम कह कहै छी।   \nकुलानb द-      तूँ की कहै छ से हम बुझै िछऐ। दुआिरपर आिब कऽ  उपराग देल। मा0 टर \nसाहैबक सोझहामे की कहबौ। यौ मा0 टर साहैब हमर गाम छी। हम सभ गप \nबूिझ-समिझ लेबै। अह सभ ऐठामसँ अखिन चिल जाउ।  \n            (मा0 टर साहैबक संग िबसेखी चिल जाइत अिछ।) \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n25 \n \n  \nदृ¶ य- ७ \n  \n \n \n \n0 थान- हिरचरणक घर।  \n            (हिरचरण अपना साढ़ू संगे दुआिरपर बैसल अिछ। साढ़ू रघुवीर घड़ीमे समए \nदेखैत अिछ।) \nरघुवीर-       साढू! हम तँ िकछुकालक बाद चिल जाएब। एकटा गप कहबाक छल।  \nहिरचरण-      हँ-हँ- कहू की बात ? \nरघुवीर-       हमर पी तँ बेमार रहैत अिछ। आ अखिन गभLवती अिछ। असगरे बेचारीक \nबÉड िद»त होइ छै। हम सरकारी सेवामे छी। कखिन घरपर आएब तेकर \nकोनो ठेकान नै। एहेन पिरि0 थितमे...। \nहिरचरण-      अह की कहए चाहै छी? \nरघुवीर-       अह छोटकी बिचयाक हमरा घरपर जाए दैितऐ तँ पीक सहारा भऽ जइतै।  \nहिरचरण-      ओ तँ पढ़ै छै। (िनसस छोड़ैत) ओना लड़कीक पढ़ौनाइ बÉड किठन छे। \nमुदा सिबताक पढ़बए पड़तै। िकए तँ ओ तेजगर छै।  \nरघुवीर-       तेकर िचb ता अह नै क । हमहूँ सिवLस करै छी। शहरमे पढ़ौनाइ असान \nछै। टाइमपर पढ़बो करतै आ अपना मौसीक देख-भालो करतै। पीआं◌े असगर \nनै रहतै। अनमना लगल रहतै।  \nहिरचरण-      कहै तँ छी ठीके िकb तु अपन िधया-पुता अपने लग ठीक रहै छै। पढ़ाइमे \nखरचो तँ लगै छै।  \nरघुवीर-       खचक ि◌चb ता नै क  साढ़ू। हमरो िकछोक अभाव नै अिछ। सिबता जेते \nधिर पढ़तै सभ खचL-वचL हमर।  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n26 \n \n            (हिरचरणक पी चाह लेने अबैत अिछ। ठमिक कऽ  सभ सुिन लैत अिछ।) \nपी-         आब एतेक िजÌ करै छिथन तँ जाए िदयौ सिबितयाक। सुनने नै िछऐ जे माए \nमरे आ मौसी िजऐ।  \n            (सिबता ओनएसँ दौगल अबैत अिछ। हिरचरण ओकरा रोकैत अिछ।) \nहिरचरण-      सिबता एमहर सुन ! मौसा संगे गाम जेबही? (सिबता िकछु ने बजैत अिछ।) \n            तोहर मौसा ओहीठाम 0 कूलमे पढ़ैक बेव0 था लगा देतौ।   \nसिबता-       हँ जेबै। मौसी संगे रहबै आ ओहीठाम पढ़बै।   \nहिरचरण-      िलअ साढ़ू। अहक सम0 याक समाधान भऽ  गेल।  \nरघुवीर-       ठीक छै। तैयार होउ। दू घX टा बाद गाड़ीसँ चलब।  \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n27 \n \n  \nदृ¶ य- ८ \n  \n \n \n \n0 थान- गामक चौक।  \n            (तीन-चािरटा ¯ामीण सड़कक कातमे गाछतर बैसल अिछ। चबूतरापर गप-स¢ प \nकऽ  रहल अिछ।) \n¯ामीण एक-    (गाछ िदस इशारा करैत) देिखयौ, ई गाछ केतनेटा रहै। देिखते-देिखते केतेक \nिवशाल भऽ  गेलै।  \n¯ामीण दू-      एकरा रोपिनहार तँ जुआन भऽ  गेलै। समए िबतैत कोनो देरी होइ छै।   \n¯ामीण तीन-    हँ यौ, ऐ 0 कूलक िधया-पुता सभ एकरा रोपने रहै।  \n¯ामीण चािर-    देखै नै िछऐ , िधरबा, सिबितया, भोगेb दर सभ िधया-पुता आब जुआन भऽ  गेलै।  \n¯ामीण एक-    सुनै िछऐ , सिबितया शहरक 0 कूलमे पिढ़ कऽ  बड़का डागदरनी भऽ  गेलै। \nहिरचरणक नाम रोशन कऽ  देलकै।  \n¯ामीण चािर-    धुर हिरचरण बुते थोड़े होइतै। ई तँ ओकर साढ़ू पढ़ाइक खरचा देलकै तब \nभेलै।  \n¯ामीण तीन-    हँ यौ ऊ बगलक शहरमे अ0 पताल चलबैत अिछ। हमर काकी तेतेक बीमार \nरहै जे नै जीिबतै। सिबतेक दवाइसँ बँिच गेलै।  \n¯ामीण दू-      तब तँ नामी डाo टर अिछ यौ।  \n¯ामीण एक-    अ¬ छा गामक ऊँच केलक।  \n            (कुलानb दक बेटा भोगेb दर दा  पीने आ अड़-बड़ बजैत , गािर पढ़ैत , लड़खड़ाइत \nजा रहल अिछ।) \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n28 \n \nभोगेb दर-      ओऽऽऽ  सा... ले... तेरी... म... के... छोड़बौ नै। (लड़खड़ाइत अिछ।) \n¯ामीण एक-    के छी यौ? एना गािर पढ़ैत िकए जाइ छी? \n¯ामीण दू-      िपय»ड़ छिथ। भोगेb दरा। माए-बापक नाम रोशन कऽ  रहल छिथ।  \n            (भोगेb दर उनिट कऽ  ¯ामीण-दू क पकिड़ लैत अिछ।) \nभोगेb दर-      रे सार तूँ हमरा गािर देलही। तोरा हम आइ बापसँ मोलाकात करबा देबौ।  \n            (¯ामीण तीन दुनूक बीच होइत झगड़ाक छोड़बैत अिछ।) \n¯ामीण तीन-    एना नै क । ई िकछु नै बजला। अह बेकारमे झगड़ा नै क । \nजाउ , ऐठामसँ।  \nभोगेb दर-      ई तोरा बापक जगह िछयौ जे चिल जेबौ, ऐठामसँ।  \n            (भोगेb दर गािर पढ़ैत-पढ़ैत बोकरए लगैए।) \n¯ामीण एक-    बाप रे बाप ! ई तँ खून बोकरै छै। की भऽ  गेलै यौ। सोर पाड़ू कुलानb द \nबाबूक। एकर हालत बड़ खराप छे! (¯ामीण चािर कुलानb दक सोर पाड़ए \nजाइत अिछ। भोगेb दर बेहोश भऽ  िगर पड़ैत अिछ।) \n¯ामीण तीन-    एकरा ज³ दी शहरक अ0 पताल नै लऽ  कऽ  जेतै तँ परान बँचाएब मोशिकल \nभऽ  जेतै।  \n¯ामीण दू-      एकरे कहै छै- कमLक फल। दुनू बापुत समाजमे कुकरम करैत रहै छेलै। \nडरसँ के बजतै? सभ िक¬ छो बरबाद कऽ  देलकै। आइ देख िलयौ फल।  \n¯ामीण एक-    एकरे डरसँ हिरचरण अपना बेटीक साढ़ू संगे भेिज शहरमे पढ़ौलकै। आ \nशहरक नामी-िगरामी डाo टर बनल छै।  \n            (कुलानb द अबै छिथ। अपना बेटाक हालत देिखते आँिखसँ नोर खसए लगै \nछिb ह।) \nकुलानb द-      आब कोन उपाय करबै हौ। केना परान बँचतै हौ। हौ भाय , हमरा एकेटा \nबेटा अिछ हौ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n29 \n \n¯ामीण एक-    यौ कुलानb द बाबू, एकरा शहरक अ0 पताल लऽ  कऽ  चलू। अपने गामक \nबिढ़य डाo टर अिछ ओइठाम।  \nकुलानb द बाबू-   के हौ? \n¯ामीण एक-    हिरचरण बेटी डा. सिबता कुमारी। केहेन-केहेन बीमारीक ठीक कऽ  देलकै। \nएकरो ठीक करतै।  \nकुलानb द बाबू-   (मुड़ी झूका लैत अिछ।) हौ सुनने तँ िछऐ , मुदा की कहबै? अपने कएल \nिकरदानी। सोझहामे केना जेबै? \n¯ामीण तीन-    अह कोनो िचb ता नै क । लऽ  कऽ  चलू। हमहूँ सभ संगे चलै छी। सभ \nठीक भऽ  जेतै। एकरा उठाउ। चलै चलू।  \n            (भोगेb दरक उठाबए लगैत अिछ।) \n  \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n30 \n \n  \nदृ¶ य- ९ \n  \n \n  \n0 थान- अ0 पतालक बरामदा।  \n  \n            (तीन-चािरटा ¯ामीण ब£चपर बैसल अिछ। डाoटर सिबता आ नसL सभ एमहरसँ ओहमर \nआिब रहल अिछ आ जा रहल अिछ। कुलानb द भीतरसँ िनकलैत अिछ।) \n¯ामीण एक-    यौ कुलानb द बाबू! आब तँ अपना सभक गाम िदस चलबाक चाही। कोनो तरह \nभोगेb दरक जान बँिच गेल।  \nकुलानb द-      कोनो तरह की कहै छी। ई किहयौ जे डाo टरनी सिबताक कृपासँ परान बँिच \nगेल।  \n¯ामीण दू-      से तँ ठीके। मुदा डागदरनीकँ धैनवाद देिलऐ ? \nकुलानb द-      की कहब यौ। हमरा तँ सिबताक सोझहोमे जाइत लाज होइत अिछ। हमर \nबेटा ओकरा मािर-पीट कऽ  सकूलसँ भगा देने रहै। तइ कारणे ओकरा गामसँ \nबाहर रिह पढ़ए पड़लै। वएह आइ हमरा बेटाक जान बँचौलकै। ओइ िदन \nमा0 टर साहैब हमरा उपराग देबाक लेल गेल रहै। मुदा हमहूँ िकछो नै केिलऐ। \nउनटे मा0 टर साहैबक डपिट कऽ  भगा देिलऐ। हम दु ट लोक छी। (आँिखमे \nनोर आिब जाइत अिछ।) \n¯ामीण दू-      दुिखत नै होउ। अपसोच नै क ।  \nकुलानb द-      अपसोच तँ हेबाक चाही। गलतीक 0 वीकार करबाक चाही। अहूँ सुिन िलअ- \nसमाजक िधया-पुता पढ़ैत-िलखैत हो वा कोनो नीक काज करैत हो तँ ओकरा \nसभक सहयोग करबाक चाही। कोनो सुआरथक गप नै सोचबाक चाही।  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n31 \n \n¯ामीण एक-    सिबता हिरचरणक बेटी नै अिछ। समूचा समाजक बेटी अिछ। अपना गामक \nडंका शहरमे बजा रहल अिछ।  \n            (सिबताक संगे भोगेb दर वेश करैत अिछ। भोगेb दर मुड़ी झूकौने अिछ।) \nसिबता-       आब अहसभ गाम जा सकै छी।  \n(भोगेb दर िदस इशारा करैत) \nिहनकर ि0 थित गाम जेबाक योd य भऽ  गेल छिb ह। बीमारी कb Íोलमे अिछ। मुदा \nठीक समैपर दवाइ दैत रहबिन आ पुन: आिब कऽ  चेक करबा लेब।  \n¯ामीण एक-    (हाथ जोड़ैत) अह धb य छी- सिबताजी।  \nसिबता-       (¯ामीणक णाम करैत) अह सभ हमरा असीरवाद िदअ जे अिहना हम अह \nसबहक सेवा करैत रही।  \n¯ामीण एक-    चलै चलू।  \n            (कुलानb द संगे ¯ामीण सभ हाथ जोड़ने िवदा भऽ  जाइत अिछ। भोगेb दर ठाढ़े रिह \nजाइत अिछ। सिबता लगमे अबैत अिछ।) \nसिबता-       हमर देल िकिरया-स¢ पत मन राखब। किहयो दा -शराब नै पीअब आ ने हाथसँ \nछूअब। दवाइ टेमपर खाइत रहब।  \n            (भोगेb दरक आँिख नोरा जाइत अिछ। नोराएल आँिखक पोछए लगैत अिछ।) \nभोगेb दर-      हम अपराधी छी। हमरा गलतीक माफ कऽ  िदअ।  \n            (हाथ जोड़ैत िवदा भऽ  जाइत अिछ।) \n            \nपटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप। पटा'ेप।  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n32 \n \nजगदीश साद मX डल - \nजगदीश साद मX डलजीक दूटा लघु कथा-  \n  \nअसुध मन \n  \n  \n  \n  \n  \nतीन पहर राितएसँ किरया काका आ गुड़की काकीक बीच उरा-चौड़ी जे शु  भेलिन ओ लधले रहलिन। दू-बिजया गाड़ी तमौिरया टीशनसँ आगू बिढ़ \nगेल। एक तँ माघ मास तैपर शीतलहरीक जुआएल राित, हाथ-हाथ नै सुझैत। मुहÎ देखैक शिo त आँिखक नै, तेहेन अb हार पसिर गेल छल। मुदा तैयो किरया \nक»ाक आ गुड़की काकीक उरा-चौड़ी शीतेलिन नै, पाला पािब आरो पलाइते गेलिन। कटही गाड़ी जक जेतए दिहना भाग ख¬ चा रहै तेतए दिहना पिहया आ जेतए \nबामा भाग ख¬ चा रहै तेतए बामा पिहया दब-उनार होइत चिलते रहल। चलबक कारणो रहिन, कारण रहिन किरया काका म¨ यमा पास छिथ, िश'ा िम*बला म¨ यमा \nनै, रिट कऽ पास केलहा। जइसँ अपनापर िबसवास छिb हह, तँए पाछू घुसकैक µे नै। मुदा गुड़कीओ काकीक टटके अनुभव- पनरह िदन पिहलुका- रहिन तँए बb ठा \nसढ़ जक माथा अड़ौने रहली। तहूमे एक-उमेिरया दुनू-परानी रहने दुिनयक जेते किरया काका देखने तेते गुड़कीओ काकी, जइसँ दुनूक अपन-अपन नजिरये देखैक \nअपन-अपन शिo त छिb ह। ओना दुनूक बीच जे उरा-चौड़ी होइत रहिन ओ कखनो-कखनो बेठेकानो भऽ जािb ह। मुदा तैयो उनटैत-पुनटैत िवचार एकठाम भऽ रगड़ी \nबिन रd गड़ रगिड़ते रहल, पाछू घुसकैले िकयो तैयार नै। एक-चिलया किरया क»ाक उपजौल ान रहिन तँए अपन चौबीसो घX टाक  िटंग िनयिमत बनौने छिथ। \nकखिन सुित कऽ उठी, उठला पछाित की करी, तैठामसँ लऽ कऽ राितमे ओछाइनपर गेला पछाित की करी, से सभटा बेवहारमे रखने छिथ। ओना कमी एते ज र \nछिb ह जे ‘मौसमक अनुकूल िकिरयो बदलै छै’ ई पढ़ैमे छूिट गेल छिb ह। जेना केतौक लोक मल उ सजLनक पछाित छॲछ करैए, आ केतौ पिन-छू करैए। तिहना केतौ \nभिर छाती पािनमे पैिस नहाइए, तँ केतौ एक चु क पािन छीिट नहाइए। से बुझैक कमी किरया काकामे छिb ह। ओ ई नै बूिझ पाएल रहिथ जे माघ मास केते \nपािनसँ छॲछ करी आ बैशाख मास केतेसँ। सुखल आ गील उ सजLनक पछाित केते पािनक खगता होइए। नै बुझैक कारण भेलिन जे म¨ यमे तक अ¨ ययन केने \nरहिथ, तँए िव0 तृत  पे नै बूिझ सकला। पुबिरया मेघ सु जक धाहीसँ लिलया गेल मुदा िकिरण नै फूटल। तरे-तर किरया काका एते तिरया गेल छला जे बरदास \nनै भेलिन। घरसँ िनकलैत पीक कहलिखन- \n“जेमा तँ जाइते छी मुदा घुिर कऽ फेर नइ मुँह देखब।” \nओना किरया काका िठिकया कऽ बजलिथ जे कानमे पिड़ते छातीक चालिन बना देतिन, मुदा से भेल नै। हेबो केना करैत पनरह िदन पिहलुके ने घटना \nछी जे गुड़की काकी किरया काकाक मृ युक मुहसँ घुमा अनने छेली। तँए पितक सेवा धमL तेते वल भऽ गेल छेलिन जे पितक बात गरदिनसँ िन¬ च उतरबे ने \nकेलिन। बजली- \n“अह नै मुँह देखब आिक अहक नइ देखब?”  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n33 \n \nपीक समगम उर पािब किरया काका िवचिलत भऽ गेला। डोरा-सूइयासँ अपन मुँह सीब, मा* चÌिर ओढ़ने घरसँ बहरा ओिहना आगूए-आगू देखैत जाइत \nरहिथ जिहना असमसानसँ घुमतीकाल िकयो पाछू उनिट नै तकैए।  \nअखिन धिर गुड़की काकीक मनमे नै छेलिन जे पित घर छोिड़ पड़ेता, मुदा जेना-जेना किरया काका आगू बढ़ैत जाइत रहिथ तेना-तेना डेगो नमहर हुअ \nलगलिन। दूर हटैत देिख गुड़की काकीक मन सहमलिन। मुदा अपने पाछूसँ दौग पितक वौसब नीक नै बूिझ पड़ोिसनीक अपनासँ बेसी उमेरक बूिझ लगमे जा \nबजली- \n“देखथुन की मनमे उठलिन की नै, घर छोिड़ अपने पड़ाएल जाइ   छिथ, कनी आगू बिढ़ वउस कऽ घुमा अनथुन।” \nओना पड़ोिसनीक मन अपने दुनू बेकतीपर तमसाएल रहिन। तमसाइक कारण रहिन सवा पहर राितएसँ तेना दुनू परानी नट-बखो जक कुकुर-कटौज \nकरैत एली जे तखिनसँ जगले छी। एना केतौ मनुखक घरमे हुअए! तँए भने एकटाक घरसँ गेने झगड़ा तँ नै हएत। िकयो अपने ने नीक सोचैए, भने हएत। मुदा \nसे कहलो केना जाएत। ओना गुड़की काकीक मन पिघल कऽ मोिमया गेल रहिन। मुदा सोलह²ी नै िपघलल रहिन। तरक मन स»त रहबे करिन। खूब जोरसँ \nबोलक जुमा फेकैत बजली- \n“जेकर मन असुध अिछ ओकरा िलए दुिनय असुधे छै, अनेरे िकए पड़ाएल जाइ छी। पाछू घुिर ताकू। हे मुरहा घुिर ताकू।” \nकिरया काका पीक बाजब सुनलिन, मुदा उर िकछु ने देलिखन। तही बीच पड़ोिसनी पाछूसँ दौड़ कऽ पाछूएसँ बिह पकिड़ पाछूसँ रोकैत कहलखिन- \n“हमरा िलए जेहने अह, तेहने ओ [[[[11 11]]]]। तेह³ ला बिन कहै छी- घरसँ पड़ाउ नै, दुिनयमे केौ जाएब, पेट-माथ संगे रहत। ओकरा सुधािर िलअ। आब ऐ \nउमेरमे अनेरे केतए वौआइले जाएब। पेट-ले भीख म[िग खाएब से नीक भेल?”  \nपड़ोिसनीक बोल किरया क»ाक कानक ठेकीक ठेिल मन तक पहुँच गेलिन। मन तँ मने छी केतौ आध मन, केतौ चौथाइ मन, केतौ एक-बटे तीन, तँ केतौ \nएक-बटे पच, तँ केतौ सवा मन, डेढ़ मन, पौने दू मन तकक सीमा-सड़हद तँ छइहे। मुदा से बात किरया क»ाक मनमे नै उठलिन, पिरि0 थितक अनुकूल ई उठलिन \nजे जिहना अनभुआर जगहमे माल-जाल पएरो बाड़ैए आ मलकबो करैए, मुदा िबसवासू तँ कोनो ए»ेटा अिछ, चाहे पएर बाड़ह,चाहे मलकह। मलकै काल जँ कट \nगड़तै तँ अपने मलकबक गुण बूझत तखिन जे मलकबे करत तँ मलकह...। किरया क»ाक अपन दैनंिदनक सू* गड़बड़ा गेलिन। जे उिचतो तँ अिछए, ने घरसँ \nसभ िदन पड़ाइ छला आ ने ओहन सू*क बुझैक खगता छेलिन, आ ने ओइपर नजिर गेलिन। मुदा अ◌ाइ तँ पड़ोसीक पछड़ा अिछ। एक िदस घरक देवी दोसर िदस \nपड़ोिसनी-देवी। एकटा दइवाली, एकटा लइवाली। मुदा वाह रे अान! केहनो µक उर ठोरपर सिदकाल रखैए। ानक तत-मती होइ छै। मुदा अानक कोन \nलाज-धाक छै जे तत-मती रहतै। तँए िक अान िनरलज अिछ सेहो तँ निहय कहल जा सकै छै, वेचारा अपन मान-अपमान उठा कऽ पीब गेल अिछ। जेकरा \nमाने-अपमान नइ छै, से अनेरे िकए ऐ पाछू दौड़त। केकरो िकयो बाधा कह उपि0 थत करै छै, जे भाय! जबरद0 ती तोरा घर रहबे करबह। तोहर खुशी िछअ जे \nनीक र0 ते भगाबह आिक अधला र0 ते। हमरा कोनो लाज-सरम नै अिछ...। जेना िकछु मनमे पीनिपनेलिन। जह पीनिपनेलिन आिक भेलिन जे ई जे अनेरे देवा-\nदेवी, देवी-अदेवीक भजमे पिड़ मगजमारी कऽ रहल छी। असल बात तँ ई अिछ जे रावण सन महापिX डत आ रावण सन रा'सक बास एकठाम केना भेल? भऽ \nसकैए, होइए। मुदा ऐ बातक पिहनिह ने बुझैक छल जे पिX डताइक मोल की? मनमे अिबते किरया क»ाक मन पड़ा◌ेिसनीपर पड़लिन। ओना उमेरो बेसी आ वंशो \nदोसर, मुदा सभ िदनसँ दुनू गोरेक घर एकठाम अिछ। केते पु¶ तसँ हुनको पिरवार छिb ह आ अपनो पिरवार अिछ। ने एक जाित आ ने एक िदयादवाद, मुदा तैयो \nबोली-चालीसँ लऽ कऽ मनगानी-िजनगानी तक केना िनमहल अिछ। ओना भैयारीक भाइक बँटवारा पड़ोसी पैदा करैए। जइसँ िदयादवाद, पड़ोसवाद बढ़ैए। मुदा दोसरो \nपड़ोसी तँ छिथए जे िदयादवाद आिक पड़ोसवादसँ अलग छिथ। ओना पड़ोिसयोपन आ वंशोपन तँ अिछए। मुदा पड़ोसीपनक बीच अb तरो तँ अिछए। अb तर एते \nअिछ- एक िदस िदयाद आ राहिरक दािल जेते ढहै छै तेते रंगरो आ सुआदो बनबै छै, तँ दोसर िदस पÈा-कुरथीक िबनु दरड़नॱ तँ दािल सुअदगरो आ रंगरो तँ \nबिनते छै। तेतबे िकए, केतौ मीठ, मीठनूनो बनैए तँ केतौ दािलयो दालचीनी नै बनैए सेहो बात तँ निहय अिछ। जैठाम किरया काकाक बुझैमे दम नै अँटिन तेतए \nहफए लगिथ। तही बीच पड़ोिसनी दोहरबैत कहलकिन- \n“अनेरे कोन ि◌तत हामे पड़ल छी। िभनसुरका पहर िछऐ, घूमै-िफड़ैले लोक बहराएत, प*कार जक तेतेक सवाल पुछत जे अनेरे माथा ढील भऽ जाएत। \nतइसँ नीक भरमे-सरमे चलू। अनेरे िकए िकयो दोसर दुनू बेकतीक झगड़ा बूिझ किठया-लाड़िन चलौत।” \nपड़ोिसनीक बात किरया काकाक जँचलिन। अपनो बूझल रहिन जे पु®ख तँ बहरबैया सभ िदन रहला तँए पड़ाएब अधला नै। मुदा झगड़ा किर कऽ \nपड़ाएबो तँ नीक निहय भेल। जँ सएह हएत तँ सृ टीए अँटैक जाएत। जखने खेत जक अँटकल िक उपटब शु  हएत। पड़ोिसनीक िवचार मानैत किरया काका \nएकटा शतL लगबैत बजला- \n“जखिन घूिम कऽ जाएब तखिन पिहले काज फिड़छाएब भेल। से जँ फिरछा दी तखिन घूमब?”  \nजेना पड़ोिसनीक ठोरेपर रहिन तिहना बजली- \n“·Ó मुहूतLमे िकयो ·Óक उपासना करै छिथ, तँ एहेन की िकयो नै छिथ जे दौिड़-दौिड़ छाती स»त करै छिथ।” \nपड़ोिसनीक बातपर िबनु सोचनिह किरया क»ाक मुहसँ खसलिन- \n“हँ से तँ छिथए।”  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n34 \n \nबजैक वेगमे तँ किरया काका बािज गेला मुदा लगले मन पड़लिन, योगिया तँ नीक छी, मुदा पिछला एते नमहर इितहासमे पाछू पड़ल, िकए? मुदा आब \nउपाइये की? किरया काका तँ घरमुह भऽ गेल छला।  \nगुड़की काकीक तामस अखनो तक नै कमल छेलिन। मने-मन खॱझ उठै छेलिन जे एहेन िसयाखी पु®खे की जे अनेरे िसयाखमे जाने गमबाए। कुकुर \nजक अपने खून पीब रस िलअए। भगवान र¬ छ रखलिखन जे लगमे छेिलयिन। जँ अनका बेटा जक हमहूँ बेटा-पुतोहुक संग परदेशमे रिहतॱ तँ की अखिन तक \nसराध नै भऽ गेल रिहतिन। भेल ई जे पिछला अb हिरया पख माघमे पूसेसँ लधाएल शीतलहरी दौगल आिब रहल छल। तैपर क¶ मीरी हवाक पथराएल लहकी, आ \nऊपरसँ बंगालक खाड़ीसँ उठल मेघ बिरस गेल छल। असाध कनकनी पसिर गेल छल। आने िदन जक किरया काका अढ़ाइए बजे उिठ कऽ िन य ियामे लिग \nगेला। छॲछसँ लऽ कऽ आचमन धिरक जेते पािनक काज बैशाख-जेठमे करिथ, तिहना जाड़ो-ठाढ़ मासमे किरते छिथ। कलपर सँ घूिम कऽ अबैत-अबैत जाड़क \nअसिरसँ खिस पड़ला। धड़फड़ाएल खसबक अवाज सुिन गुड़की काकी दौग कऽ लगमे पहुँच, लटुआएल देहक पिजया कऽ समेिट ओछाइनपर अनलिन। िकयो \nदोसराइत पिरवारमे नै। आन िकए औत? भोज खाइबेर जाित-जवार भँिजयबै िछऐ आ बेर-िवपितमे पड़ोिसया फड़त! मुदा...? मुदा हाइ रे िमिथल[गना! जे अपन संग \nआिक दोसराइितक संग िमिल िमिथ-मािलनी बिन चुहिट कऽ पकिड़ लेती ओ अपन वÕतक ियवत बनबैत िया मा बिन परमा माक बीच सा'ा कार लइ छिथ। मुदा \nसे नै, गुड़की काकीक तामसोक कारण छेलिन। कारण छेलिन जे िजनगीक स हािर कऽ चललासँ लोक पाओल नै जाइए। जखने बेस हार हएत तखने रंग-िबरंगक \nअिमत हेबे करतै।  \nओना किरया क»ाक इ¬ छा रहिन जे आगू-आगू पड़ोिसनी चलिन। मुदा पड़ोिसनीक मनमे शंका रहिन जे भगौआक कोन भरोस, जे घरसँ भािग सकैए ओ \nर0 ता-बाटसँ नै घूिम कऽ भािग सकैए? ओना किरया क»ाक मनमे रहबे करिन जे जखिन पड़ोिसयाक म¨ य0 तमे आिब गेल छी तखिन बीचमे कोनो बाधाक बीआ \nरोपब नीक नै। तँए बेसी जोर-जार नै करैत किरया काका आगू-आगू डेग उठौलिन। एक िदस पएरक नापल डेग उठबिथ, दोसर िदस आँिख उठा घर िदस तकलिन \nतँ िकछु झल जक बूिझ पड़लिन। मनमे उठलिन पीक कहल- ‘असुध मन!’ \n...कोन बेजा बात कहली जे अहक मने असुध अिछ? अशुधो-शु©ोक की सॴग-न[गिर छै? जिहना कखनो भूत वतLमानमे नािच देिखिनहारेक भुितया \nदइए, तिहना तँ ने भिरसक अपनो भेल? जखने केकरो मन शु© हेतइ तखने दुिनयÎ शु© हेतइ। जँ बीचमे केतौ अशुधो छै तँ अ◌ोकरा िनकािल शु© कएल जा सकै \nछै। तइले दुनू बेकतीक बीचक स बb ध तोिड़ भागव उिचत भेल? मुदा तँए िक सोलहो-आना अनुिचते भेल सेहो तँ निहय मानल जा सकैए। कोनो िक हमहॴटा छी \nजे पीसँ रगिड़-झगिड़ कऽ स बb ध िव¬ छेद करैत घरसँ पड़ेलॱ। आिक हमरा सन-सन बहुत छै। मुदा शु©ो-अशु© बेराएब बाल-बा◌ेधक खेलौना नै ने छी जे गुड़का \nिदयौ। मन शु©, वाणी शु©, वाणी शु© िवचार शु©, िवचार शु© काज शु©, मुदा शु© पािन- 0 व¬ छ पािन- आ अशु© पाइिनक दूरीक िबनु देखने-परखने केना शु© \nबनौल जा सकै छै? वाणी शु© आ िवचार शु© ओ तँ मा* अ'र बदललासँ शु© भऽ जा इ छै, मुदा मूतL  पमे जखिन अशु© भऽ जाइ छै, तखिन शु© बनाएब असान \nथोड़े होइ छै? हँसनी-कननी आ कननी-हँसनीक  प तँ बिनय जाइ छै, जइसँ धनुषक छुटल तीर जक तँ भाइए जाइ छै!!  \nआँगनक डेिढ़एपर बैिस गुड़की काकी आगूए िदस तकैत रहिथ। ओना आगू-आगू किरये काका रहिथन आ पाछू-पाछू पड़ोिसनी, मुदा आगूमे रिहतो किरया \nक»ाक धौना जेना खसल रहिन। गुड़की काकीक आँिख तरेगन जक तर×ल रहिन। तर×ल ई रहिन जे पु®ख सबहक एहेन छीछे भऽ गेल अिछ, जे ताड़ी-दा  \nपीब कऽ आएब आ ओछाइनेपर बोकरब। आब कहू जे जँ ओछाइनक सुतली राितमे धुअब तँ लोक अ◌ोइपर सुतत केना। मुदा लगले मन बदिल गेलिन। बदिल ई \nगेलिन जे अपना सेने से तँ नै भेल अिछ, तँए केतौक ईटा, केतौक िसमटीपर साटब नीक नै हएत। मुदा फेर लगले मन तरि× गेलिन। तरि× ई गेलिन जे दस-\nबारह िदन जे एहेन समैमे िदन-राित एकबट कऽ सेवा करए पड़ल, तेकर कोन खगता छेलै। जैठाम बेसी ठX ढ पड़ै छै तैठाम लोक छछाड़ी कािट कऽ अपनाक शु© \nबना लइए, जैठाम तइसँ कम ठरल रहल तैठाम पिन-छू किर कऽ शु© भऽ जाइए, आ कोन िसयाख भेल जे तमघैिलया लोटासँ छॲछ करब? मुदा पितक नजिर खसल \nदेिख गुड़की काकीक नजिर सेहो ओंघरा गेलिन। तँए िकछु उपराग देबसँ नीक चुपे रहब बुझलिन।  \nिबना िकछु सुनने-बुझने पड़ोिसनी म¨ य0 ता करैत बजली- \n“हम पड़ोसी भेलॱ। जेहेन िमलानसँ दुनू बेकती रहब तेहेन िमलानसँ पिरवार चलत। जेहेन पिरवारक िसख-िलख हएत तेहने िसख-िलखक ने \nपड़ोिसयाक पड़ोसीपन भेल। आगू जानी अपने।” \nकिह पड़ोिसनी ितिया सुनैक िखयालसँ कान ठाढ़ केलिन मुदा कोनो सुिन-गुिन नै पािब मु0 की भरैत िवदा हुअ लगली आिक पाछूसँ गुड़की काकी \nबजली- \n“दीदी, बजली तँ बड़ िन मन बात। मुदा एकटा कहने जथु- हम ओहन जनाना नै छी जे पु®खपर ओंगठल रहब आिक पु®खक ओंगठौने रहब। अपन-\nअपन िजनगीक बर-बेमारी अिछ खाइ-पीऐसँ जीबै धिरक उपाय करैक अिछ, तैठाम जे ओंगठा-ओंगठी हएत तँ इहे कहथु जे अपन जान देखब िक \nिहनकर देखबिन?”  \nगुड़की काकीक बात सुिन पड़ोिसनी ठमैक गेली। गुड़की काकी िदस नजिर गड़ा देखए लगली जे अनभुआर बात बजली आिक भुआर बात। भुआर परीछा \nभेल अनभुआर जानैक इ¬ छा भेल। पड़ोिसनीक चुप देिख अपन चुटका स हारैत गुड़की काकी दोहरौलिन- \n“चुप भेने हेतिन, पु®खक मुँहक कोनो ठेकान अिछ। लगले पितवÕत किह िटरका देता अ◌ा अपना बेर मे गबदी मािर देता। बजबे ने करता जे 0 *ीवÕत-\nनारीवÕत की छी!”  \nगुड़की काकीक बात पड़ोिसनीक नीक लगलिन। ठोर-रंगू रगी धान जक िवहुँसली। पड़ोिसनीक िवहुँसी गुड़की काकीक सेहो िवहुँसा देलकिन।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n35 \n \nपड़ोिसनी िवदा होइत बजली- \n“हे बिहना, बड़-बड़ लीला अिछ मोरंगमे। तखिन तँ फुटा कऽ एते सुिन लैह जे तोहर पनचैती हम किरयऽ आ हमर तूँ करऽ, तइसँ नीक ने भेल जे \nकेकरो िकयो िकए खगैत काजक आरो खगाएत। अपन-अपन फिड़छौठ लोक अपना बुिधये करह। जखने छोट बुिधबलाक पनचैती नमहर बुिधबला \nकरतै, तखने ने अ◌ोकर गरदिन-कÈी करतै। जे अखिन बुझै जोकर नै अिछ ओकरा बुझनुक बना जखिन पनचैती हएत तखिन ओकरा संग b याय \nहएत।” \nओना पनचैतीमे जँ पंचो हँसैत आ दुनू प'ो हँसैत िवदा हुअए तँ अ◌ो सफल भेल। मुदा किरया काकाक से नै भेलिन। अखनो तक मन मानैले तैयार नै \nछिb ह जे जेते b याय पीक संग भेलिन तेते हमरा संग नै भेल। मुदा तीन गोरेमे दू गोरे जखिन एक-भगाह भऽ गेली तखिन तँ उनार हेबे करब।  \nओना किरया काकाक जेते अ¨ ययन छेलिन ओइ िहसाबक िजनगी बना, जीबैत आिब रहल छला। एते तँ मनमे बैिसले छेलिन जे नै केकरो नीक कएल \nहएत तँ अधलो नै करबै। मनमे एते छिb ह जे भूल-चूकमे जँ केकरो अधला भऽ गेल होइ, तँ अखनो कहह। जँ वैचािरक बात हएत तँ िवचारक तराजूपर तौल \nदेबइ, नै जँ नइ हएत तँ जे गलती भेल हेतइ तइ ि◌हसाबसँ सकािर लेबइ। नीक िजनगी आ नीक िवचार रिहतो किरया काकाक सौनक ओइ कोदरवाह जक \nभेलिन, जेकरा पिहने हवा-िवहािर आ झट झँिटयबै छै, लगले पछाित मेघ फािट पािनक वोरा देहपर उझलै छै, आ लगले पछाित तड़ैक कऽ ठनका बिन तड़तड़ा दइ \nछै! मुदा लगले मन घुमलिन। घुिमते िवचार उठलिन, पी तँ िजनगीक संिगनी ने भेली। तँए ओइ  पे चलब तखने ने िनमहत।  \nकिरया काकाक गुम देिख पड़ोिसनी डेग बढ़बैत बजली- \n“सँए-बहुक झगड़ा, पंच भेल लबड़ा। जाइ जाउ अपन-अपन हाल-रोजगार देखू।”¦२३५३ ¦ \n१९ जनवरी २०१५  \n   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n36 \n \n  \n  \nचास-बास दुनू गेल \n  \nबहुत िदनक पछाित देवलाल काका भेटला। तइ भेटैमे देवलालो क»ाक दोख नै छिb ह, से बात नइ। ओना दोख अपनो नै अिछ सेहो निहय कहल \nजेतइ। ई तँ कहले जाएत जे गामक जुआन-जहान जँ बुढ़-बुढ़ानुसक हाल-चाल नै पुछिन, तँ की ओ रजे-दैवक भरोसे रिह जािथ तेकरो तँ नीक निहय कहल \nजाएत। मुदा दोखो िकए लागत, िकए ने टहिल-बूिल कऽ सभसँ भट-घट करैत, हाल-चाल बुझैक कोिशश करब। तीन िकलोमीटर च»र मारैले पएर दु®स \nअिछ, मुदा ओही पएरे िकनकोसँ भट करब से मनहािन हएत। मुदा तइमे देवलालो बाबाक दोख ई तँ छिb हह जे हुनका लग समैक ठेकान नै छिb ह। आब कहू जे \nसभ चाहैए जे लिखया छी तँ करोिड़या बनी,करोिड़या छी तँ अरिबया बनी आ हम काका लग बैिस जे समए गमाएब से उिचत हएत। गोर लािग पुछिलयिन- \n“काकाजी, की हाल-चाल रखने छी?”  \nजेना पिहनेसँ बुझैत रहिथन िक की, अिगला बात अपन पछुआएले रहए जे ‘िकछु हमरो सभक िदअ’ मुदा िब¬ चेमे बजला- \n“चास-बास दुनू गेल।” \nदेवलाल काका सरकारी नोकरीसँ िनवृत सािह यसँ  िच रखैबला छिथ। ओना जिहना अपन कीतLमे रंग-रंगक नाउओं आ आभूषणो पिहरा-पिहरा ठाढ़ करै \nछिथ तिहना गामोक लोक नाउआं◌े आ आभूषणोसँ हुनका सजौनिह छिb ह। माने ई जे सइओ नाआं◌ेसँ अपनो िवभूिषत छिथ, कखनो जोिगया तँ कखनो भोिगया कहले \nजाइ छिथ। तइमे िमिसयो भिर कुवाथ मनमे नै होइ छिb ह। जिहना लोकक नाआं◌े हम बीिछलॱ तिहना हमरो बीछलक। ओना नाआं◌े तँ कतेको लोक पिहरौने छिb ह \nमुदा बेसी लोक किवजी कहै छिb ह। ओना िकयो झामोलाल कहै छिb ह तँ िकयो कथाकार। िकयो नटिकया कहै छिb ह तँ िकयो फटिकया सेहो किहते छिb ह। मुदा \nतइ सभले मन साफ छिb ह, भाय!भगवान जखिन बजैले सभक मुँह देने छिथन तँ िकयो अपना मुह बाजत िकने, तइले अनका तामस िकए उठत। जे िकयो हमर \nकिवता पढ़लक आिक सुनलक, ओ जँ किव कहलक, तँ कोन अनरगल कहलक। तिहना जँ िकयो नाटक पिढ़ नटिकया कहैए तँ कोन अनुि◌चत कहैए। आ जे \nिकछु ने पढ़लक ओ जँ झामेलाल कहैए तँ कोन बेजए कहैए। िकयो नाटक देखलक मुदा पढ़लक नै, ओ जँ फटिकये कहैए तँ कोन अनुिचत कहैए। तिहना जँ \nिकयो कथोकारे कहैए तँ िकए लागत। गौआँ-घ®आ जक हम की कथाक गािर बुझै छी जे हमरा लागत।  \nतीन साल पिहने देवलाल काका िजला कायलयसँ सेवा-िनवृत भेला। गामेमे रहै छिथ। ओना नोकरीओ-समए गामसँ स बb ध बनौने रहला, मुदा सेवा-िनवृितक \nपछाित सोलह²ी गामेमे रहै छिथ। 0 प ट िवचार छिb ह जे जइ जगहक चचL रचनामे करै छी, जँ ओइ जगहपर ठाढ़ भऽ रची तँ ओ बेसी नीक हेबे करत। िकरानीक \nनोकरीमे रिहतो देवलाल क»ाक मन किहयो ने अलसेलिन। जे भिर िदन ऑिफसक फाइल तैयार करैत-करैत हाथक पचो आँगुर काजे ने करैए। भिर िदनक तेते \nथकान अिछ जे ने पेन िदस आँिख उठैए आ ने कागज िदस। मुदा तइसँ फराक िजनगी देवलाल क»ाक रहलिन। अपन िनयिमत काजक िसलिसला रखने छला \nजइसँ आ◌ॅिफसोक काज नै बेिसआइ छेलिन। तइमे एकटा ईहो गुण बनौने छला जे आन संगी-साथी जक नै जे आनो-आनो आ◌ॅिफसक फाइलक िठकौती लइ छला। \nदरमाहापर संतोख छेलिन। ओना घूस किह कऽ घूस नइ लइ छला, मुदा जिहना सरकारी रेट काजमे बाb हल अिछ तिहना ऑिफसक कमLचारीक फीस काजे-काज \nबाb हल रिहते अिछ। जे सभ बुझै छिथ। तेकरा देवलाल काका अधला नै बूिझ उलफी कमाइ करैत रहला, आ 0 प ट बजबो करै छला जे खाइते-पीिवते रामलला। \nजे आएल से खाइ-पीबैमे गेल। दरमाहा िदन दरमाहा भेटबे करत। तइसँ ई छेलिन जे ऑिफसक जेते सािह यसँ  िच रखैबला छला ितनका सबहक बैसार एकठाम \nकिरते छला। जे से एकटा समदश§ समाज बनले छेलिन। तइमे खचØ होइते छेलिन, तैसंग ईहो छेलिन जे अपनो प*-पि*का आ िकताब पढ़ैक चसकी लगले \nछिb ह। पिरवारक लेल एते ज र केलिन जे बेटा-बेटीक पढ़ौनाइ-िलखौनाइ आ िबआह-दान दरमाहाक पैसासँ करा कऽ िनचेन भऽ गेल छिथ। अपनो बुझले छेलिन जे \nफ³ ल िदन तक दरमाहा भेटत, पछाित प£शन भेटत। तैसंग जे जमा-िजिगर अिछ सेहो भेटबे करत, िनचेनसँ िजनगी खेिप जाएब। तँए जिहया तक सेवा िनवृत भेला \nतिहया तक ने मनमे मिलनता आ ने मुँहमे उदासी आएल छेलिन। एबो केना किरतिन। दरमाहा अिधया हएत, तेकर भरपाइ तँ जमासँ भाइए जाएत। सोझ िहसाब \nरहिन जे बÆकक सूिद ओकरा भिर देत, तँए िजनगीमे केतौ टूट-फट नै बूिझ पड़िन। जखिन टुटे-फट नै तखिन मुह िकए मिलन। मुदा से भेलिन नै, कचहिरया \nजमाए, धु®फb दा लोक, अपन िह0 सा-ले िवरोध कऽ देलकिन। भाय, सवÙ भवb तु सुिखन: ई सू* भेल, मुदा अपन बेटो-भाितज आिक िदयादोवाद िकए बेइमान \nकहैए, घटकट कहैए?जखिन बेटा-बेटीक बीच बाप एक पता नै आिन सकैए तखिन दुिनयक सभ मनुख मनुखे छी से केना भऽ सकैए? आ केते स भव \nअिछ? जखने जमाए िवरोध केलकिन िक दुनू बेटा फड़ बािb ह िवरोधमे तैयार भऽ गेलिन। िकछु छी तँ माल-पर छी िकने। अपने देवलाल काका पाछू हिट देखिथ  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n37 \n \nतँ ि◌हसाव केतौ ने गड़बड़ बूिझ पड़िन। तहूमे रामायणमे पढ़निह छिथ जे रावणक एक लाख बेटा, सवा लाख नाइत छेलिन। बेटा-नाितक चचL अिछ नइ िक बेटा-\nपोता आिक बेटी-नाितक। माने ई जे बेटा संग पुतोहु तेकर िधया-पुता पोता-पोती भेल, तिहना बेटी संग जमाए आ िधया-पुता नाइत-नाितन भेल। दुनू तँ एकरंगाहे \nभेल तैबीच अपने पिड़ गीजम-गीज हएब से नीक नै बुझलिन, जे से दुनूक- बेटो आ बेटीओक- किह देलिखन जे अह सभले कमेबो केलॱ आ जमो केलॱ हमरा \nओइसँ कोनो मतलब नै। जमा छोिड़ पाछू ऐ िखयालसँ हटला जे दरमाहा जक नै महीने-मिहना प£शन भेटबे करत तखिन िचb ते कोन अिछ। अनेरे जे बूढ़ देहक \nकोट-कचहरीमे रगड़िनय देब तइसँ नीक ने भेल जे कमसँ कम केकरोसँ ने मुह-ठुठी हएत आ ने अपन दौड़-धुप। बुझले अिछ जे कोट-कचहरीक रगड़ केहेन होइ \nछै। नामक एकटा अ'रक गलती सही करैमे तीन बरख लगै छै। तहूमे पाइ-कौड़ीक बात छी रगैिड़ते-रगैिड़ते सभटा झािड़ लेत। अनेरे फेड़मे पड़ब हएत। मनमे \nभेल जे जिहना मन खसल छिb ह तिहना मुहसँ िनकललिन जे ‘चास-बास दुनू गेल।’ िगरह0 तक चास जोता जमीन भेल आ बास धराड़ी भेल मुदा जे िजनगी भिर \nनोकरी केलिन, नोकरी जीवनक आधार छेलिन, ितनका मुहसँ िनकिल रहल अिछ जे ‘चास-बास दुनू गेल!’ िहनकर चास भेलिन दरमाहा आ बास भेलिन भाड़ाक डेरासँ \nलऽ कऽ अपन घर-दुआर, तखिन िकए एहेन बात बजला? फेर मन चनकल, चनकल ई जे सािहि यक लोक छिथ, जँ िकछु घुमा कऽ किह देने होिथ जे बुिझए ने \nपबैत होइ। मुदा अनेरे एते मनक बोन-झखुरमे िकए वौआएब, जखिन सोझहेमे छिथ तखिन पुिछए िकए ने ली जे अनेरे गुन-धुनमे पड़ल रहब। पुछिलयिन- \n“काका, की चास-बास चिल गेल। देखै छी जे केहेन िनरोग बिन सेवा-िनवृत भेलॱ, अनका जक ने किहयो घूस-घास दुआरे जहल गेलॱ, आ ने किहयो \nएको िदनक दरमाहा कटेलॱ आ ने एकोबेर स0 प£ड-ि◌डसचाजL भेलॱ,तखिन िकए एहेन अशुभ बात मुहसँ खसल?”  \nहमर बात केते नीक लगलिन आिक अधला लगलिन से तँ ओ जानिथ मुदा मन छ-पच करए लगलिन से बूिझ पड़ल। िकछु बािज नै रहला अिछ, एना \nिकए भऽ गेलिन, से नै बूिझ पबै छेलॱ। ओना देवलाल काका बजैक वेगमे तँ बािज गेला जे ‘चास-बास दुनू गेल’ मुदा पछाित मनमे एलिन जे अनेरे एहेन बात िकए \nबजलॱ। जैठाम मुहसँ सभ काज होइ छै तैठाम अधला काजक चचÙ फािजल। केकरो िकयो एक सझ खाइयोले दइ छइ जे पेट जुड़ेने मनो जुड़ाएत, आ जुड़ेलहा \nमने नीक-अधलाक िवचार करत। मुदा देवलाल काकाक िजनगीक संघषL तोिड़ देने छेलिन। बाल-ब¬ चाक पोसै-पालैसँ लऽ कऽ पढ़बै-िलखबै, िबआह-दान करैमे किहयो \nअथLक अभाव नै खटकलिन, तेकर कारणो छेलिन जे जाबे तक पिरवारमे रिह बाल-ब¬ चा पढ़लकिन ताबे तक कोनो बेसी भारो ने बूिझ पड़लिन, तिहना कौलेजक \nिश'ामे सरकारी लोन उठा पढ़ेबो-िलखेबो केलिन आ िबआहो-दा न केलिन। ओना लोनक असुली दरमाहामे सँ होिb ह मुदा सबिदना आमदनी रहने किहयो बूिझ नै \nपड़िन। मनोमे बेसी भार किहयो ने पड़लिन जे से कनी ठेकानसँ िजनगीक बात बुिझतिथ, ऊपरे-ऊपर चलैत रहलिन। हँसी-खुशीसँ मन मगन रहलिन। मुदा सेवा-\nिनवृितक पछाित जेना अÚा-बª जर मनमे खसलिन। केतबो बेटा-पुतोहु अ◌ा बेटी-जमाइक बीच अपनाक समाb य राखए चाहलिन ओ नै रहलिन। नै रहैक कारण ई \nभेलिन जे जखिन बेटा अ◌ा जमाइक बीच, जमा  पैआक िह0 सा-ले मुकदमाबाजी भेलापर सबहक मुहसँ यएह िनकलै जे सभटा बुड़हेक चकरचािल िछयिन। एमहर \nबेटा-पुतोहुक तकL होइ जे दुिनयमे कोन बापक स पित बेटी-जमाएक भेल जे हमर नै हएत। जँ बुड़हा 0 वीकािर िलतिथ तँ की होइतै। तिहना बेटी-जमाइक तकL \nहोइत जे सभ िदन ऑिफसेमे रहला आ कानून-कायदासँ भटे ने भेलिन। पिरवारक सबहक मुह गंजन सुिन मन गीजम-गीज भऽ गेल रहिन। तहूमे जिहना लूिटमे \nचरखा नफा होइए तिहना दोसर नफा ईहो भेलिन, ने बेटा-पुतोहु घुिर कऽ तकै छिb ह अ◌ा ने बेटी-जमाए।  \nमुदा तैयो जँ भिर पोख अ², भिर पोख अराम भेट गेलापर मन थीर होइत-होइत थीर भऽ जाइए, सेहो ने भेलिन। बेर-बेर पी कहिन- \n“सभ िदन हमरा नविकये किनय बनौने रहब आिक साउसो बनए देब?”  \nमुदा देवलाल क»ाक कोन शक जे मन मािन गेल छेलिन जे देहसँ लऽ कऽ पिरवार-समाज सभटा तँ लंके छी। मनुखक सू* सबहक मनसँ लंक लऽ \nकऽ पड़ा गेल अिछ।  \nघोर-मÚा भेल मने देवलाल काका बजला- \n“बौआ, एतेटा िजनगीमे जे कमेलॱ, सबटा चिल गेल।” \nमसुआएल बोले देवलाल क»ाक बात सुिन अपनो मन मसुआ गेल। पुछिलयिन- \n“केना चिल गेल?”  \nबेथाएल मन देवलाल क»ाक, कुहिर-कुहिर बजला- \n“बौआ, तीनटा अपन चास छल आ तीनटा बास छल, मुदा सब चिल गेल।” \n‘तीनटा चास आ तीनटा बास’क अरथे ने बुझलॱ, जे दृि टकूटमे काका की बािज गेला? मुदा हमर अकबकी देिख ओ बूिझ गेला। बूिझ ई गेला जे तीन \nचास आ तीन बासक अथL नै बुझलक। c या¤ या करैत बजला- \n“तीन चासक माने भेल, तीन सीराउ, जइमे एकटा भेल पािरवािरक िजनगी, दोसर भेल- अपन म लगा जे पाइ कमेलॱ आ तेसर भेल- सािह यसँ  िच \nरहने जे िकछु िसरजन केलॱ।” \nसोझ-साझ क»ाक बात सुिन कहिलयिन- \n“केहेन बिढ़य तँ तीनू चासो अिछ आ तीनू बासो अिछ।” \nमुदा जेना ओ बूिझ गेला तिहना बजला-  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n38 \n \n“पिरवारमे तेहेन कटौज शु  भऽ गेल अिछ जे बेटा बेटी िदस टाड़ैए आ बेटी बेटा िदस। सूप महक बÆगन भेल छी। तिहना की किहयऽ पच रंगक \nिकताब नोकरी-समए छपबौने छेलॱ अ◌ा हाथसँ िलिख घरोमे रखने छेलॱ। पाइक किहयो अभाव नै रहल तँए उÛगारसँ जे छपेलॱ, िवलिह देिलऐ। अपना-\nले िकछु ने बँचल, सभटा हेरा गेल। दोहरा कऽ छपबैक तागत आब रहल नै जे छपाएब...।” \nकिह जेना िकछु सोचए लगला। मुदा सोचो तँ सोच छी केमहर बहैक जाएत तेकर ठीक नै। तँए पुछिलयिन- \n“बास की कहिलऐ?”  \n‘बास’ सुिन देवलाल िवि0 मत होइत िवÜल भऽ गेला। िवहुँसैत बजला- \n“बौआ, कोन मुँह लऽ कऽ अपना बासपर [[[[22 22]]]] जाएब। िकछु ने रहल।”¦१६१५ ¦ २९ २९ २९ २९ जनवरी जनवरी जनवरी जनवरी २०१५ २०१५ २०१५ २०१५  \n  \n \n  \n \n[1] [1] [1] [1]  गुड़की काकी \n[2] [2] [2] [2]  सािहि यक समाजक  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \nआशीष अनिचbहार  \nफकL (cयंdय  िनबंध ) \n  \n1 \n  \nदूटा कु»ुर  लड़ैत  रहै।  बड़  लड़लै।  खूने-खुनाम।  दूनूक  भुकनाइसँ टोला-\nपड़ोसा परेसान।  बहुतॲ लाठी लऽ  कऽ  दौड़ल।  दूनू कु»ुर  हिट  गेल  आ कनेदेरमे फेर  लड़ाइ  शु®  कऽ  देलक \n। फेर  वएह  रंग  फेर  वएह  ताल।  \nता ओहरसँ तेसर  कु»ुर  एलै आ हालित  बुिझ  पिहलुक  दूनू कु»ुरक कहलकै---  \n\"एना जे लड़ै छह  तँए  तँ कु»ुर  छह \" \nएते सुिनते पिहलुक  दूनू कु»ुर  पुछलकै--  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n39 \n \n\"तखन  तॲ आदमी िकए  नै छह ?\"  \n  \n2 \nहमरा इंटरनेटपर  बड़  मोन  लागैए।  सभ  िकछु नेटेपर।  किहयो काल  क िबयाहक  बात  चलैए  तँ मोन  होइए  जे\n इंटरनेटेपर  िबयाह  कऽ  ली।  एक  िदनएनािहते हम  दूनू आँिख  समधािन  नेटपर  लागल  रही की ओहरसँ ाता \nी पुछला की करै छही? \nहम  किहिलअिbह  िकछु नै बस  कने इंटरनेटपर  कु¶ती लड़ै िछऐ।  \nाता ी िखिसआ  कऽ  कहला जे लोक  अखाड़ामे कु¶ती लड़ै छै आ तॲ इंटरनेटपर ....  \nहम  कने कम  जोरसँ कहिलअिbह  जे हमहूँ तँ कगिजये पहलवान  छी ने ----  \n  \n3 \nएकटा छला मनभौक महराज। सिदखन बाप बल£ फौदारी करऽ बला। लोकक रचनापर \nहँसब , दूसब आ खाली अपने बापक सवLेº मानब हुनक िह0सक छलिन। हुनकर धारणा \nछलिन जे आलोचना करब हमर सभहँक परम कतLcय अिछ। िनत रिच-रिच कऽ अपन बापक \nितंदी सभहँक आलोचना करिथ। ओ बेर -बेर कहल करिथ ---  \n\"आलोचनासँ रचना 0व0थ होइत छै। गलती सुधरै छै.. आिद -आिद \" \nएक िदन एहन भेलै जे एकटा आर महान आलोचकक पदापLण भेलै आ हुनकर बापक \nआलोचना होमए लागल। आब ओ िनत कटकटािथ। खॱझािथ। भूकिथ  ...  आ अंतमे ओ बेर -बेर \nकहऽ लगला--  \n\"लेखकक£ अपन रचना संतान सन िय होइत छैक। संतानक िनbदा माय -बापक£ किनयॲ नै \nसोहाइ छै। तँइ ककरो ब¬चाक£ दूसब उिचत नै। दुसबाक बदला सािहियक रचना  पी \nसंतानक£ अिधकािधक नीक बनेबाक सुझाव आ सहयोग कएल जेबाक चाही\" \n  \n4  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n40 \n \n  \nआइ -कािÇ सािहयकारो सभक आगू-पाछू लटकनमा चाही। िकयो गितशील छिथ तँ िकयो \nजन चतनासँ भरल तँ िकयो ............  \nमतलब सािहयकार बादमे बनता मुदा लटकनमा पिहने चाही। आ जँ कोनो काजसँ िहनकर \nनामक आगू ई लटकनमा नै लगाउ तँ िखिसया कऽ फु¬च। आ ठीक ओहने मुामे आिब जेता \nजेना कु»ुर सभक कु»ुर कहलापर काटऽ लेल दोड़ै छै आ  \"डागी\" कहलापर चाटऽ लागै \nछै।िकछु सािहयकारक सं0कार ओहने तेज भऽ जाइत छिन जेना \"पैखाना\" कहलासँ भाषा \nमहिक जाइत छै आ  \"पोटी\" कहलासँ हुनक जीह सं0कािरत।    \n  \nऐ रचनापर अपन रचनापर अपन रचनापर अपन रचनापर अपन मंतcय मंतcय मंतcय मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \nिवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर िवbदेgर ठाकुर  \nआसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी आसे आसमे िजनगी (( ((िवहिन िवहिन िवहिन िवहिन  कथाकथाकथाकथा)) )) \nठbडाके मौसम्, ताइ  परसँ राितक समै। चा® िदस धोनही लागल। कान कान नै सुझय। त सब \nगोटे सबेरे खाना खा कऽ  अपना अपना बेडपर ओ×ठल। सbतोषबा सेहो तुरbते अपना बेडपर \nओङगठले रहए  िक फोनक घbटी बजलै- िटङ िटङ्….  \nसbतोष समै देखलक राितक ९ माने नेपालमे १२ बजे राित। िक भेलै? अते राित कऽ  िमसकल \nिकए ? सbतोष असमbजसमे पिड़  गेल। आ िक फेर बजलै घbटी- िटङ िटङ ।  \nसbतोष तुरbत फोन  केलक। फोन उठलै। कोनो किनया बाजल।  \n- हे³लो केना छी ? ठीक छी ने ? हमरा तँ िबसिरए गेिलऐ , नै? \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n41 \n \nसbतोष बुिझ गेल , ओ आरो िकयो नै ओकरे अध×नी बिबता छली। ओ बाजल - हँ, हम तँ ठीके \nछी। अह कोना छी, कहू ने? नै-नै, कोना िबसिर जाएब। केहन बात करै छी, अ¬छा \nकहू ने की भेल ? अते राित कऽ  िकए  फोन केलॱ? एके ससमे सbतोषो पुछलक।  \nबिबता: अहक तँ हमरा पर किनयो मए- 0नेह नै अिछ। जँ से रिहतै तँ अते िदन भऽ  गेल \nघर  नै अिबतॱ?देिखयौ तँ लालगरबाली िदिदक, ताबत भाइजी आिब कऽ  फेर चिल  गेलिथ आ फेरो \nदेहमे एगो बौआ  छै। मुदा हमरा हमरा तँ टोलोमे सब कोइ ताना मारैए  आ भगवानो हमरे पर \nलागल अिछ। ओइ  जनममे कोन धार िबगार केने रिहऐ ,से नै जािन।  \nठीक छै ठीक छै बिबता हे सुनु न - \nआब किनए ऋण ितरकेऽ  के बाकी रिह गेल अिछ , बुिचके िबयाहक।  अह िधरज ध® ने, हम \nजि³दए लौट आएब ,एह सब किहते रहै िक फोन बजलै टु टु,,,  \nमाने पैसा सिठ गेलै मोबाइलके, मुदा बातो पुरा निहत भेलै ।  \nतखन सbतोष सोचैए  - \"३ साल पिहने सादीके ६ मिहना बाद जे कतार आएल रहे से गप। \nसा¬चे देिखते- देिखते कते िदन भऽ  गेलै। तखन सझना एलै जे बिबता गभLवती रहै से ब¬चा \nगभÙमे नोकसान भऽ  गेलै आ तिहयासँ ने सbतोष घरे गेलैए  आ ने बिबताक दोसर बौआ  भेलैए। \nअपन कज, घरक कज, बिहनक िबयाहमे लेल गेल कज। एहसबके ऋण ितरैत ितरैत एखन \nधिर िबत गेलै आ नै जािन आरो कते िदन िबत जेतै - एहर आसे-आसमे सbतोषके िजनगी आ \nओहर ओकर धमLपी बिबताके िजनगी।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \n \n३३ ३३. . . . पV पV पV पV  \n  \n३३ ३३.. ..११ ११.. .. सुकोसुत सुकोसुत सुकोसुत सुकोसुत  िशिशर िशिशर िशिशर िशिशर-- -- पिड़कल पिड़कल पिड़कल पिड़कल  जम जम जम जम  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n42 \n \n३३ ३३.. ..२२ २२.. .. णव झाणव झाणव झाणव झा-- --हेहे हेहे ''''िमिथलानीिमिथलानीिमिथलानीिमिथलानी'''' आब आब आब आब  जागुजागुजागुजागु अहूँअहूँ अहूँअहूँ \n  \n३३ ३३.. ..३३ ३३.. .. िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर िबनीत कुमार ठाकुर-- -- ३ ३ ३ ३ टा किवताटा किवताटा किवताटा किवता \n  \n३३ ३३.. ..४४ ४४.. .. आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार-- --भिoत भिoत भिoत भिoत  गजल गजल गजल गजल  \nसुकोसुत  िशिशर  \nिश'ा - 0नातक  (गिणत ),  लखनऊ  िव  िव . \nगाम - बाउर , दिड़भंगा. \nसित  धनबाद , झारखXड  मे रेल  मे कायLरत  \n  \n  \nपिड़कल पिड़कल पिड़कल पिड़कल  जम जम जम जम  \nकाठक  पाटी, करची केर  कलम  \nगािबशे िलखल  ओनामासी धं. \nबसक  झोझिर  बीछल  कोपिर  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n43 \n \nदीयाबाती खेलल  उकापाती हम .... १ \nपान -मखान  िबनु मुख  मलान  \nहेराएल  सोbहगर  कुÈीक  गंध . \nचान  उतरल , इजोिरया पसरल  \nअ¡दल  अिरपन  करए  छल  चमचम .. २ \nकतए  गेल  दौनी, कथी ओसाएब  \nजाबी लागल  बरद  ने घंटीक  टन . \nमड़ुआ  के पुी जनेर ,िचन ,कण  \nउसनल  अÇुआ  लागए  अमृत  सन .... ३ \nसुआदे ठोकुरा कुरकुर  चूरा \nउखिड़ -समाठ  जखिन  करए  धम . \nदहीक  मटकुरी, सॴक  लटकल  चार  \nिप¬छर  घैलची, पायल  बाजए  छम ...... ४ \nपोखिरक  जाइठ , धारक  मोइन  \nसभठाम  खेलल  सोनाडुबकी हम . \nसाओन -भादो पािन  बरखै झमाझम  \nभिर  छाबा ह£क  परखै डेगक  दम .......... ५ \nधार  उिधआएल ,बाट -घाट  भुतलाएल  \nचानी पीटल  च'र चमकए  चमचम .  िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n44 \n \nगुन  घीचित  नाह , लdगी, क®आिर  \nिझझिर  खेलल  कमला-कोसीक  अंक ........ ६ \nरोकल  न जाए , फेरो घुिरआए , \nमुनलो देखाए  कोना करी ब² . \nलागए  न मोन , उिरआए  बाध -बोन  \nअिछ  पिड़कल  जेना गाछीक  जम . .......... ७ \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \nणव झा \nहेहे हेहे ''''िमिथलानीिमिथलानीिमिथलानीिमिथलानी'''' आब आब आब आब  जागुजागुजागुजागु अहूँअहूँअहूँअहूँ \nहे 'िमिथलानी' आब  जागु अहूँ \nबढ़ू जग  के संग  आब  आगू अहूँ \nतोिर  कुंिठत  समाज  क कुंिठत  बंधन  \nगित  मागL पर  चालू दन -दन  \nअहूँ क सकै िछ  दु¡  क मदLन  \nपर  लेबय  परत  संक³प  एकर  \nदहेज़ -उपीडन  के िवरोध  क   \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n45 \n \nएिह  दानव  के िनषेध  क   \nनहॴ आव¶यक  िववाहक  बंधन  \nबस  अपन  पैर  पर  ठाढ़  रहू \nहे 'िमिथलानी' आब  जागु अहूँ \nआब  हटा िदयौ लाज  क पद \nआ आँिखक  नोर  अंहा पोिछ  िलय  \nनहॴ दुबLल  बनी रहू जग  म£ \nयुग  के बदल  के ठािन  िलय  \nआब  राजनीित  म£ अहूँ उत®  \nपायलट , आिफसर  अंहा सेहो बनु \nहे 'िमिथलानी' आब  जागु अहूँ \nआई .ए.एस  या आई .िप .एस  या \nएिह  देश  क अंहा भिवय  बनु \nअिछ  गौरवशाली िमिथला क इितहास  \nअंहा िमिथलानी क इितहास  गढ़ु \nहे 'िमिथलानी' आब  जागु अहूँ \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n46 \n \nिबनीत कुमार ठाकुर, िश'ा-एम. ए. इंिdलश, लिलत नारायण ि मिथला \nिवgिवVालय, दरभंगा, पी. जी. िड¢लोमा इन जनLिलªम एXड मास कयूिनकेसन, नालंदा खुला \nिवgिवVालय, पटना, वृि- खंड िश'क, अं¯ेजी म¨य िवVालय ि ब0फी, मधुबनी, पता- ¯ाम-\nपो0ट- कमतौल, िजला- दरभंगा (िबहार) - 847304   \n \nतीन टा किवतातीन टा किवतातीन टा किवतातीन टा किवता \n११ ११ \nकिव बनाम नेताकिव बनाम नेताकिव बनाम नेताकिव बनाम नेता \nकिव छी हम  \nत£ भुखे मरै छी \nजॱ रिहती कोनो नेता \nसुखल सुखल ग¢प हमहु◌ॅ◌ं हा◌ॅ◌ंिकती \nके हमरा सॕ ट»र लेता ।।  \n  \nसमेलन मे केओ निह आवे \nमंच बैस सब किव पछतावे \nआयोजक के एहिन हाल  \nजेना केओ हुनका चूना लगावे \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n47 \n \nिवेता के रहने की हैत  \nजॱ निह रहत ेता ।।  \n  \nआब सुनू नेता के बात  \nसभा मे निह धर के लात  \nझर-झर िगरै मु0की \nजेना कोनो जलपात  \nभूलोक मे एतेक लोकिय  \nकी हैत जॱ 0वगL मे जैता ।।  \n  \nकिव छी हम  \nत£ भुखे मरै छी \nजॱ रिहती कोनो नेता \nसुखल सुखल ग¢प हमहु◌ॅ◌ं हा◌ॅ◌ंिकती \nके हमरा सॕ ट»र लेता ।।  \n२ \nपार लगाउ पार लगाउ पार लगाउ पार लगाउ  \nअसरा अहॴ के लागल अिछ , \nपार लगाऊ ।।  \nटूिट टूिट िबखरल हमर   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n48 \n \nसंसार सजाऊ ।।  \n  \nअगर िबना पुजली भगवन्, \nनिह फूल चढ़ैली चोरी के ।  \nदीप जलैली हम ेम के, \nफेरली मनका िबन डोरी के ।।  \nफेरली मनका िबन डोरी के ।।  \n  \nपीड़ा अिछ एहन बड़का, \nककरा अनका हम ¨यान क  ।  \nकोन ताल के जल िनमLल , \nकोन सरोवर 0नान क  ।।  \nकोन सरोवर 0नान क  ।।  \n  \nअसरा अहॴ के लागल अिछ , \nपार लगाऊ ।  \nटूिट टूिट िबखरल हमर  \nसंसार सजाऊ ।।  \n३ \nकखन कखन कखन कखन  ईई ईई ठंडी जाय ठंडी जाय ठंडी जाय ठंडी जाय   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n49 \n \nखॲिख रहल छी राित सॕ, \nकखन  ई ठंडी जाय , \nलािग रहल अिछ ठंडी ऐ बेर , \nबिन गेल घर  जमाय ।  \n  \nबड िद»त हमरा सॕ पूछू, \nकोना नहायब अपने बूझू, \nहाथ-गोर अिछ िठठुरल , \nदेह नै ई गरमाय ।  \n  \nरौद लगै या उगत , \nहवा मुदा नै ®कत , \nघर सामान अिछ पसरल , \nगे0ट नै कोनो आय ।  \n  \nएक त ◌ँ ओिहना नै बुझाय या, \nकािरयो किनया गोर बुझाय या, \nओिह पर सॕ ई धुंध-कुहासा, \n0पीड पर ·ेक लगाय ।   िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n50 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \nआशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार आशीष अनिचbहार     \nभिoत भिoत भिoत भिoत  गजल गजल गजल गजल     \nशारदेशारदेशारदेशारदे शारदेशारदेशारदेशारदे शारदेशारदेशारदेशारदे    \nनीक नीक नीक नीक  बनबाक बनबाक बनबाक बनबाक  आधार आधार आधार आधार  देदे देदे    \n     \nजय जय जय जय  िवजय िवजय िवजय िवजय  केर केर केर केर  संगेसंगे संगेसंगे कनीकनीकनीकनी    \nबेबहारक बेबहारक बेबहारक बेबहारक  सुखद सुखद सुखद सुखद  हार हार हार हार  देदे देदे    \n     \nनैनै नैनै महल महल महल महल  नैनै नैनै अटारीअटारीअटारीअटारी मुदामुदा मुदामुदा    \nएकटाएकटाएकटाएकटा नीक नीक नीक नीक  सन सन सन सन  चार चार चार चार  देदे देदे    \n     \nदूर दूर दूर दूर  बैसल बैसल बैसल बैसल  हमर हमर हमर हमर  लोक लोक लोक लोक  वेद वेद वेद वेद     \nनीक नीक नीक नीक  छैछै छैछै सेसे सेसे समाचार समाचार समाचार समाचार  देदे देदे    \n     \nलोक लोक लोक लोक  छैछै छैछै आब आब आब आब  अनिचbहरबाअनिचbहरबाअनिचbहरबाअनिचbहरबा    \nिकछुिकछुिकछुिकछु देदे देदे कीकी कीकी नैनै नैनै देदे देदे िचbहार िचbहार िचbहार िचbहार  देदे देदे    \nसभ सभ सभ सभ  पितमेपितमेपितमेपितमे 212+212+212 212+212+212 212+212+212 212+212+212  मा*ाम मा*ाम मा*ाम मा*ाम  अिछ। अिछ। अिछ। अिछ।     \nमoताक मoताक मoताक मoताक  अंितम अंितम अंितम अंितम  पितमेपितमेपितमेपितमे दूदू दूदू ठाम ठाम ठाम ठाम  दीघLकदीघLकदीघLकदीघLक लघुलघुलघुलघु मानल मानल मानल मानल  गेल गेल गेल गेल  अिछ अिछ अिछ अिछ     \nचािरम चािरम चािरम चािरम  शेरक शेरक शेरक शेरक  पिहल पिहल पिहल पिहल  पितमेपितमेपितमेपितमे अंितम अंितम अंितम अंितम  लघुलघुलघुलघु छूटक छूटक छूटक छूटक  तौरपर तौरपर तौरपर तौरपर  अिछ। अिछ। अिछ। अिछ।     \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n51 \n \n     \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।     \n \nबालान[ कृते \n१. जगदानbद झा  'मनु'- बाल गजल  २. आशीष अनिचbहार -बाल गजल  ३.\nडॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह ”- चbदाक धbधा \n१. \nजगदानbद झा 'मनु' \nबाल गजल  \nनानी गेलै देखै लेए बारीमे आलू \nलाइ उठा क ' ओकर भगलै लालू \n  \nआँिख मुिन चारमे ब£ग नुकाबै छै \nकालू कौआ बनल कतेक छै चालू \n  \nकेहेन होइ छै ई भोटक नाटक  \nबिन गेलै राज मं*ी चोरबा कालू \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n52 \n \nझट पट नेना सभ दौड़ क ' आबै \nदेखही देखही कते नचै छै भालू \n  \nद' दे नानी आब  'मनु'क दू ®पैया \nनै सोचै मनमे कोना एकरा टालू \n  \n(सरल वािणLक बहर , वणL १३) \n  \n२ \nआशीष अनिचbहार  \nबाल गजल  \n  \n  \nिच²ी खेलहुँ चोरा चोरा \nआरो धेलहुँ चोरा चोरा \n  \nभैया छै बड़का तँइ हमहूँ \nबड़का भेलहुँ चोरा चोरा \n  \nहमरो जे किनय रिहतै से \nखुबे गेलहुँ चोरा चोरा \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n53 \n \n  \nगेल छलहुँ गाछी िपकिनक लेल  \nआँगन एलहुँ चोरा चोरा \n  \nजे भेटल जे भेटल से \nसभटा लेलहुँ चोरा चोरा \n  \nसभ पितमे 22+22+22+22 मा*ाम अिछ  \nचािरम शेरक पिहल पितमे अलग -अलग लघुक िमला कऽ दीघL मानल गेल अिछ। एही पितक \nअंितम लघु अितिरoत अिछ।  \n  \n३ \n  \nडॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह”, ¯ाम – ®चौल (दुलारपुर – ®चौल), पो॰- मकरमपुर, \nिज॰ – दरभंगा, िपन  - ८४७२३४  \nचbदाक धbधा \nिधयापुता सभ दूइर भऽ रहल ,  अपने ठोिक रहल छी  पीठ ।  \nपढ़बा - िलखबा केर उमेरमे, चbदा मिग रहल अिछ  ढीठ ।।  \n  \nसर0वतीपूजा केर अवसिर ,  हाथमे  कलम  आ पोथी नीक ।  \nपढ़बा - िलखबा छािड़ कऽ देखू,  चbदा मिग रहल िनभ§क ।।  \n  \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n54 \n \nनािbह – नािbह टा छॱड़ा – छॱड़ी,  बस आ बी हाथ नेने ।  \nसड़क जाम कऽ चbदा मगए ,  अपन भिवयक कात केने ।।  \n  \nई  घटना  दृ¡ाbत   मा*  छी,  बैसल छी हम माथ धेने ।  \nपूजा  हो  वा  ईद – मोहरLम ,  चbदा केर  सभ साथ धेने ।।  \n  \nपूजा – पाठ आ धमL – सं0कृित , हमरा निञ तकरासँ िवरोध ।  \nउिचत हरेक सं0कार – सं0कृित , जाधिर ने करइछ गितरोध ।।  \n  \nउसव – पाबिन – परब – ितहार , िजनगी केर छी रंग हजार ।  \nिबनु   एकरा  एकरस   िजनगी,  से  हमहूँ  मानै  छी  सरकार  !! !! !! !! \n  \nपर 0व प ई कतेक उिचत छी, अपनिहसभ कने क  िवचार ।  \nिधयापुता  देशक   भिवय   छी, कतेक उिचत एहेन बेबहार ।।  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय ऐ रचनापर अपन मंतcय  ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com ggajendra@videha.com  पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ। पर पठाउ।  \n \nिवदेह \n \nमैिथली सािहय आbदोलन \n िव िव िव िव    देदे देदे    हह हह    िवदेह िवदेह िवदेह िवदेह Videha Videha Videha Videha    www.videha.co.in    \t\n \r  \r www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह थम मैिथली पाि'क ई पि*का '' वदेह ' १७१ म अंक  ०१  फरबर २०१५ (वष ८ मास ८६ अंक १७१)     मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्मानुषीिमह सं0कृताम्    ISSN ISSN ISSN ISSN \n2229 2229 2229 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n55 \n \n(c)२००४-१५. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽ लेखकक नाम नै अि छ ततऽ संपादकाधीन। िवदेह- थम \nमैिथली पाि'क ई-पि*का ISSN 2229-547X VIDEHA        सपादक: गजेb ठाकुर। सह-सपादक: उमेश \nमंडल। सहायक सपादक: राम िव लास साहु, नbद िवलास राय, सbदीप कुमार साफी आ मु²ाजी (मनोज \nकुमार कणL)। कला-सपादन: ªयोित झा चौधरी। सपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच*- बेचन ठाकुर। सपादक- \nसूचना-सपकL-समाद- पूनम मंडल। सपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उपल।  \nरचनाकार अपन मौिलक आ अकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणL उरदाियव लेखक गणक म¨य \nछिbह) ggajendra@videha.com  क मेल अटैचमेXटक  पम .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉ मÙटमे पठा \nसकै छिथ। रचनाक संग रचनाकार अपन संि'¢त पिरचय आ अपन 0कै न कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक हेतु िवदेह (पाि'क) ई \nपि*काक देल जा रहल अिछ। एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/ सं¯हक लोकिनक लगमे \nरहतिbह, मा* एकर थम काशनक/ िंट-वेब आकइवक/ आकइवक अनुवादक आ आकइवक ई-काशन/ \nिंट-काशनक अिधकार ऐ ई-पि*काक छै।  ऐ ई पि*काक ीमित लäमी ठाकुर ारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई कािशत कएल जाइत अिछ।  \n(c) 2004-15 सविधकार सुरि'त। िवदेहमे कािशत सभटा रच ना आ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसं¯हकक लगमे छिbह। रचनाक अनुवाद आ पुनः काशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतु ggajendra@videha.co.in   पर संपकL क । ऐ साइटक ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरी आ \nरि¶म िया ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ क    \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsari k-- --gachh.htmlgachh.htmlgachh.htmlgachh.html    ““ ““भालसिरक गाछ”” ””-- --    \nमैिथली जालवृसँ ारभ इंटरनेटपर मैिथलीक थम उपि0थितक या*ा िवदेह- थम मैिथली पाि'क ई \nपि*का धिर पहुँचल अिछ,, ,,जे http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ http://www.videha.co.in/ पर  ई कािशत होइत अिछ। आब ““ ““भालसिरक \nगाछ”” ””    जालवृ ''''िवदेह' ' ' ' ई-पि*काक वoताक संग मैिथली भाषाक जालवृक ए¯ीगेटरक  पमे युoत भऽ \nरहल अिछ। िवदेह ई-पि*का ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229 ISSN 2229-- --547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA 547X VIDEHA    \n                                                                                                                                                                                                      \nिसि©र0तु  \n ","size_mb":0.49,"has_text":true},"Videha 172.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 172.pdf","name":"Videha 172.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह ' १७२ म अंक  १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)   \nऐ अंकमे अछि: - \n१. संपादकीय संदेश \n  \n२. गद्य \n२.१. राजदेि मण् डल-जल भँिर  (उपन् यास) \n  \n२.२. जगदीश प्रसाद मण् डल- लघु कथा - चौरचनक दही \n  \n२.३. आशीष अनछिन्हार - मे क इन ममथथला भाग -१ (व्यंग्य ननबंध ) \n  \n२.४.१. नन् द विलास राय -लघु कथा - सभसँ बड़का भीआइपी गेस् ट २. प्रणि झा-\n अपन अपन धमष  (संस्मरण) \n   \n३. पद्य \n  \n३.१. अशरफ राईन- गजल  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n2 \n \n३.२. राजदेि मण् डल ‘रमण ’ \n  \n३.३. वकशन कारीगर-गजल सन वकछ ु  \n३.४. आशीर् अनथचन्हार-गजल  \n३.५.  पल्लवी मण्डल- लड़की \n  \n४.बालानां क ृ ते-१. आशीष अनछिन्हार-बाल गजल  २. डॉ॰ शछशधर कुमर “निदेह”- मैट्रिकक \nतैय्यारी \n  \n5.VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. निदेहक पुरान अंक \nआ ऑनडयो/ िीनडयो/ पोथी/ छित्रकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीिााँक ललिंक पर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE विदेह आकाषइि  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n3 \n \n  \nJoin Videha googlegroups \n  \nनिदेह जालिृत्तक नडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nविदेह भार्ा सम्मान २०१४-२०१५ (समानान्तर सावहत्य अकादेमी सम्मान) \n २०१४ मूल पुरस्कार - श्री नन्द निलास राय (सखारी पेटारी - लघु कथा संग्रह) \n२०१४ बाल पुरस्कार - श्री जगदीश प्रसाद मण्डल (नै धारैए- बाल उपन्यास)  \n२०१४ युिा पुरस्कार - श्री आशीष अनछिन्हार (अनछिन्हार आखर - गजल संग्रह)  \n२०१५ अनुिाद पुरस्कार - श्री शम्भु कुमार लसिंह ( पाखलो-  तुकाराम रामा शेटक कोंकणी उपन्यासक मैछथली \nअनुिाद)  \n  \nविदेह भार्ा सम्मान २०१३-१४ (िैकल्पपक सावहत्य अकादेमी पुरस्कार) \n२०१३ बाल सानहत्य पुरस्कार – श्रीमती ज्योनत सुनीत िौधरी- “देिीजी ” (बाल ननबन्ध संग्रह) लेल।  \n२०१३ मूल पुरस्कार  - श्री बेिन ठाकुरकेँ \"बेटीक अपमान आ िीनरदेिी\" (नाटक संग्रह) लेल। \n२०१३ युिा पुरस्कार- श्री उमेश मण्डलकेँ “ननश्तुकी” (कनिता संग्रह)लेल।  \n२०१४ अनुिाद पुरस्कार- श्री निनीत उत्पलकेँ “मोहनदास ” (नहन्दी उपन्यास श्री उदय प्रकाश)क मैछथली अनुिाद \nलेल।  \n \n \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili Books \nin Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are \ndelivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n4 \n \n \nअपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nगजेन्र ठाकुर  \nggajendra@videha.com \n \n२. गद्य \n  \n२.१. राजदेि मण् डल-जल भँिर  (उपन् यास) \n  \n२.२. जगदीश प्रसाद मण् डल- लघु कथा - चौरचनक दही \n  \n२.३. आशीष अनछिन्हार - मेक इन ममथथला भाग -१ (व्यंग्य ननबंध ) \n  \n२.४.१. नन् द विलास राय -लघु कथा - सभसँ बड़का भीआइपी गेस् ट २. प्रणि झा-\n अपन अपन धमष  (संस्मरण) \n   \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n5 \n \nराजदेि मण् डल- \nजनम  : १५ मािच १९६० ईं.मे।  वपता : स् ि. सोनेलाल मण् डल उफच सोनाइ मण् डल।  माता  : स् ि. फूलिती \nदेिी। पत्नी : श्रीमती िन् रप्रभा देिी। पुत्र : ननशान् त मण् डल , कृष् णकान् त मण् डल , निप्रकान् त मण् डल।  पुत्री : रश्श्म \nकुमारी।  मातृक  : बेलहा (फुलपरास , मधुबनी ) मूलगाम  : मुसहरनन यााँ, पोस् ट- रतनसारा ,  भाया- ि नमचली , जज ला - \nमधुबनी।  वबहार- ८४७४५२ मोबाइल  : ९१९९५९२९२० थशक्षा : एम.ए. द्वय (मैछथली , नह न् दी, एल.एल.बी)  \nई पत्र : rajdeokavi@gmail.com \nसम् मान : अम् बरा कनिता संग्रह लेल नि देह समानान् त र सानहत् य अकादेमी पुरस् कार िषच २०१२क मूल \nपुरस् कार तथा समग्र योगदान लेल िैदेह सम् मान -२०१३ प्राप् त। \nप्रकाथशत क ृ वत : (१) अम् बरा - कनिता संग्रह (२०१०), (२) बसुंधरा कनिता संग्रह (२०१३), (३) हमर टोल - \nउपन् यास (२०१३) श्रुनत प्रकाशनसाँ प्रकाछशत। \nअप्रकाथशत क ृ वत- िाक (उपन् यास), नत्रिेणीक रंग (लघु/निहनन  कथा संग्रह)। \n  \nजल भँिर  \n उपन् यास \n १ \nपंिमीक रानत अन्न् तम पहरपर लटकल अछि। केतौ एकटा छिै ै िुनिुनाएल।  \nराजेसरक देह िौकीपर पै ल अछि मुदा मन सपनामे दौगैत -पै ाइत। ननन्नमे डुमल सााँसक तीव्रस् िर। इइ \nगनतसाँ दौगैत सपनामे केतएसाँ केतए पहाँि गेल अछि। इ देखख रहल अछि, सपनाक रंग भरल छित्र...। \nगािक ननिला भाग अन् हारमे डुमल अछि। इइ अन् हारमे इ ठा भ भेल अछि। धरती अ ा अकासक बीि \nनििारकेँ पकै ने।  \nअकस् मात भयंकर अटाहाहास सुनाइत अछि। राजेसर िौकत त अछि। आनक पािूसाँ केकरो कनबाक स् िर \nइकरा नहला दैत अछि। िारूभर तकैत अछि। िायुक गनत नबहानै  सन। आगूमे जेना नकिो गरजल। देखैत अछि \nजे राक्षस सन आकृनतबला एक हााँज जीि ठा भ भेल। इ सभटा एकेबेर आक्रमणकरबाक लेल दौगैत अछि। जान \nबाँिेबाक कोनो उपाय नै सुझैत अछि। लपनक कऽ इ डारर पकनै  गािपर िट्र भ जाइत अछि। आक्रमणक मुरा \nबनौनेजीि सभ लपकबाक लेल िेष् टा  कऽ रहल अछि। डरे थरथराइत राजेसर रपरका डारर पकै बाक यत् न करैत \nअछि। नकन् तु डाररकेँ पकनै ते मोिरा जाइत अछि। मोिराएल डाररपर लटकल राजेसर छिछिया रहल अछि। डाररकेँ \nकै कै ाइते राजेसरक धुकधुकी तीव्र भऽ जाइत अछि। भंयकर जीि सभ फानन-फानन कऽ इकरा पकै बाक \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n6 \n \nकोछशश कऽ रहल अछि। बाँिबाक लेल इ एमहरसाँ अ ोमहर डाररपर झूलए लगैत अछि। इकर देह \nकखनोअन् हा रमे ताँ कखनो इजोतमे िछल जाइत अछि। तखने ससेसे गाि कै कै ा उठैत अछि। \nराजेसर जोरसाँ हल् ला करैत अछि- \n“हौ भागै जा... ज ल् दी। गाि खछस रहल िै। तऽरमे नपिा जेबहक। ” \nभयानक जीि सभ उनट्रट कऽ तकैत भानग रहल अछि। इकरा सबहक आाँखखमे परेम आ घृणा दुनू भरल \nअछि। तखैने राजेसरक जेठ भाय - जागेसर जोरसाँ हल् ला करैत अछि- \n“रौ... राजेसर। उठ जल् दी । नभनसरबा भऽ गेलै। िल हमरा धार तक पहाँिा। नाह सबेरे खुगै िै।” \n  \nराजेसरक सपना भंग भऽ जाइत अछि। डरसाँ घमाएल देहकेँ पोिैत अछि। सााँसकेँ सहज करैत बाहर ट्रदस \nतकैत अछि। घरसाँ बाहर इजोत हलकी मारर रहल अछि। \n  \n  \nजारी...।  \n  \nऐ रिनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ। \nजगदीश प्रसाद मण् डल  \nलघु कथा - \nचौरचनक दही \n कुशी अमिछसयाक परात। आइसाँ िौरिनक दही पौै ल जाएत। सुतले रही नक पत्नी देह डोलबैत बजली- \n“सभ नकयो दूध आनए जाइए आ अहााँ सुतले रहब।” \nगा भ नीनमे रही तखन  ‘दूध आनए जाइए’ से बजली मुदा नीन टुटला पिानत  ‘अहााँ सुतले रहब’ सुनलसे। \nइना सुतैक इच् िा अपनो रहए आ अपना मनोकेँ। नकएक ताँ भादो, माघ आ जेठ मास जाँ सूतल-सूतल बीतए ताँ \nइइसाँ नीक की हएत। यएह ने भेल राज सुख। तहूमे आब नक भादो इ खखच् िा रहल आनक अजोह रहल आब ताँ \nअदहा परक अमिछसया सेहो बीनत गेल , मुदा कै कै ाएल भादोक जुआनी ताँ अछिए। ताकल आाँखख बन्न भऽ गेल। \nपुन: दोहरबैत पत्नी बजली - \n“एक-एक नकसान- गाए-महींस पोसननहार -केँ जेते दूध होइ िै तइसाँ बेसी लेबाले सभ पहाँि गेल हएत। \nतैठाम जाँ अगुआ कऽ नइ जाएब, ताँ दूध हएत?” \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n7 \n \nइना मन सुतैक रहए मुदा पािननक दूध िी , जाँ नै हएत तखनन पािनन केना हएत। तैसंग मन सुतैपर टंगेने \nईहो भेल जे  आब नक कोनो गाए नक महींसबला सुच् िा दूध थोै े दइए, पानन ममला दूध बेिैए। मुदा लगले भेल जे \nपाननयोँ ममला कऽ जे दइए ताँ दइतो ताँ दूधे कनह कऽ अछि। आ कहिेटा थोै े करैए, दूधेक दामो ताँ लइते अछि। \nतखनन ताँ भेल जे दूध-पानन दुनू बरबरर...।  \n...फेर भेल जे जाँ दूध-पानन दुनू बरबरर भेल तखनन अनेरे लोक एते हरान भऽ कऽ गाए -महींस नकए \nपोसैए, इनारे-पोखरर नकए ने एकेबेर खुना लइए जे पुस -पुसताइन िलैत रहतै। मुदा पेट-पेटक अपन-अपन महत िै \nने , केकरो पेटमे पानन रहै िै , केकरो पेटमे दूध रहै िै, केकरो पेटमे बीख रहै िै ताँ केकरो पेटमे अमृतो ताँ रनहते िै। \nमुदा लगले मन उिैट गेल। उिैट ई गेल जे दूधोकेँ ताँ लोक पननिरहा दूध कनहते िै। माने ई जे जरसी िा आन-आन \nनकछसमक जे गाए अछि इकरा दूधकेँ पननिराह दूध बूजझ दामो कम दइए आ खाइक पररयासो कम करैए। नकए ने \nकम करत , इकर पननिरहा िालही , डारही , दही तक ने पननिराहे हेतइ। इिाइनेपर मन अकछि गेल जे अनेरे \nकोन लफै ामे पनै  गेलसे। दूध -पाननक फररिौट खेननहारे -पोसननहारे अपन करत। कुत्ता रहै केकरो आ नकदनन देखै \nआन। मुदा अपने ताँ केतौ ने िी ने खेनहारे िी आ ने पोसननहारे। पािननक नामपर साल भररपर दशचन दहीक होइए। \nसे केहेन दशचन करब , मक्खनबला दहीक  आनक पननिरहाक ? मन घुररया गेल। घुररया ई गेल जे दूधपननयााँ जकााँ \nदूध होइए। जइमे पाननयोँ फेंट्रट देने ताँ पछिये जाइए। मुदा नडब् बाबलामे ताँ से नइ हएत, इइमे हाफ क्रीम, फुल क्रीम \nदुनू रहै िै , जखनन दूधक सभ गुण अछिए , तैसंग ईहो अछिए जे गरदाएल रहैए , पाननक केतौ दरस नै रहै िै। अपना \nमने जेते फुै त तेते पानन दऽ कऽ तेहेन दूध बना लेब...।  \n...फेर भेल जे जाँ कम पानन दऽ कऽ गहम-िाउरक छिक्कस जकााँ सानन कऽ मटकूरमे पाछथ देबइ, इहो ताँ \nदहीए भेल। अनेरे नकए एक बेर दूध आनब,दोसर बेर जोरन -ले िौआएब , सेहो केतौ मंगनी भेटत ताँ भेटत नइ ताँ \nदोकानसाँ कीनन कऽ आनए पै त, फेर इकर ताकक गरे अमहौर देबइ, तखनन ने दही हएत। बै  मेठनन अछि। \nमनमे अनबते पत्नीकेँ कहछलयनन - \n“जेकरा -ले नोर बहािी , तेकरा कोनो ढेकारे ने। ” \nपत्नी िसेकली। हम दूध आनैले जाए कहै छियनन आ इ नोरक गप कनह देलनन ! मुदा अनठेकानी नकिु \nअनुमानो करब ताँ नीक ननहयेँ हएत। पाननक रपरसाँ केना बुझबै जे थलगर अछि नक पंनकगर, पीिै ाह अछि नक \nघुच् िी-घािी िै। रोै ा-पत् थर िै आनक कााँट-कुश। ताँए नीक हएत जे पुछिए नकए ने छलयनन- \n“केकरा -ले नोर बहबै िी आ इकरा ढेकारे ने िै?” \nमनमे खुशी भेल। खुशी ई भेल जे अनका जकााँ ननह ने जे अपना मने कऽ ले ब आ दोख लगा देब घरक \nपुरुखकेँ। एते ताँ जरूर भेल अछि जे पत्नी मनक बात बुझए िाहै िछथ। कहछलयनन - \n“अहींक दुख -धंधाक बात सोिै िी। मुदा से अहााँ बुझब थोै े, कखनो देह पकनै  डोलबै िी ताँ कखनो बााँनह \nपकनै  झमाै ै िी। ” \nपत्नीकेँ बूजझ पै लनन जे हमरे दुआरे मनमे बेथा िखन् ह । जनहना मन -िोनभया नािमे नंगेै ाक संग नडगरी \nनगरनगराइत रहैए तनहना नगरनगराइत बजली - \n“हमरा दुआरे जाँ मनमे िेदना अछि ताँ छलअ, हम गलती मानै िी। ” \nमन िपिपा गेल। मुाँह-आाँखख गम् भीर बनबैत बजलसे - \n“अखननसाँ दूधकेँ औंटै-पौै ैमे लगल रहब , तइसाँ नीक ने जे पौडरबला दूधकेँ सानन कऽ मटकुरीमे पािननयेँ \nबेर थोइप देब आ टटके दही खाएब।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n8 \n \nमुदा हमर गप हनका नीक नै लगलनन। नपननक गेली। नपनकैत बजली - \n“अपन कोंट्र भपना दुआरे हमरा कों भनी बनबै िी। हमरा नक नइ बुझल अछि, जे अरबा िाउरकेँ पीछस कऽ \nनपठररया दही पौै  लेब। ” \nकी कररतसे, भोरे -भोर पत्नी-मुहेँ ‘कोट्र भया’ सुनन कनी इर-खा मनमे इर जगल। झझकारर कऽ बजलसे - \n“कनी दू घुस् सा मुाँहमे दऽ कुै ाच केने अबै िी ताबे लोटे आनक कमण् डले अखारर कऽ राखू। अखन िाह -ताह \nनै पीआउ, आइ पौडरबला दूधक िाह ननह, महींसे दूधक िाह पीब। ” \nइना पत्नीकेँ दुलरबैत कहछलयनन मुदा मनक तमतमी नइ ममझाएल रहए।  घरसाँ भागल लोकक डेग जनहना \nझटकल होइत तनहना दरबज् जा पर साँ ननकललसे। इना मनमे ईहो भेल जे एक बेर पािू उनैट नजरर देखख छलयनन \nमुदा जाबे तमतमी कमै -कमै ताबे डेट्र भया टनप रस् तापर िछल एलसे। रस् तापर अनबते तरंगल मन जेना िीणाक तार \nजकााँ तरंनगत भऽ गेल। तरंनगत मनमे पिन पाबन पािनन उट्रठ गेल। जाबे पािननक जोगाै  नै करब ताबे हाँसी-\nखुशीसाँ मनाएब केना। जोगाै ो की कोनो एके-आध टाक करए पै त, तीन ट्रदन पािननक जोगाै ेमे लगत। दूध \nबछसयाएत तखनन दही बनत , दही तक अबैत-अबैत मन थीर भऽ गेल। थीर होइते मन िौरासी लाख जीिपर िछल \nगेल। कोनो दूध -पीिा ताँ कोनो नबनु दूध-पीिा, मुदा िी ताँ सभ जीिे-जन् तु। जेते मन फरीि करऽ िाही ,तेते घोराइते \nगेल। घोराएले मनमे उठल , जीि ताँ गािो-नबरीि िी , जे जीिो -जन् तुसाँ नमहर होइए इ कोन दूध पीबैए। बै  पीबैए \nताँ छसरक गरे पानन पीबैए। मुदा इकरा दूध नै होइ िै, सेहो ताँ ननहयेँ कहल जाएत। िौबली नीिााँ-रपर सीरबला \nगाि, नबनु छसरबला गाि आ बर्डचबला गाि केकर दूध पी कऽ एते-एते अछि...? \n...फेर मन इझरा गेल। इझराइते आगू ब भल , इह ! जखनन एतए तक आनबए गेलसे तखनन झझिंगुर काकाकेँ \nसेहो भेँट काइए लेबनन। बहू ट्रदन भेँट भेना भऽ गेल। तहूमे आब ननच् िााँ मुहेँ भेल जाइ िछथ, आाँखखयोक रोशनाइ \nट्रदनो-ट्रदन कममयेँ रहल हेतनन। ि िन् हबो करता नक नै। मुदा फेर भेल जे जखने हाथ कहबनन जे  ‘जोनै  गोै  गलै \nिी’ ताँ अ ो अनेरे ने बोलीसाँ परेखख लेता। मुदा बीिमे एकटा काजक झंझट ताँ अछिए, पनहने दूधले जाएब नक \nहनकासाँ भेँट करबनन। फेर भेल जे जाँ दूहैमे देरी हेतै ताँ कमण् डल रखख कनह देबइ। नइ जाँ दूहा गेल  हएत ताँ दूध लऽ \nलेब। जाँ से नइ केने रहब ताँ जनहना खखछसया कऽ घरसाँ ननकललसे तनहना पहाँछिते खखछसऐनीसाँ फेर भेँट हएत। अनेरे \nनकए खखस् सा-खखसनीक भााँजमे पै ब। महींसोबला छशकारी , इ महींस दूहबे ने केने रहए। महींस बोली दइ , मुदा \nइहो  दोहरी लाभक भााँजमे- पनहल जाँ महींस नडररआइत-नडररआइत पन् हा जाएत ताँ पर्डचकेँ घासो-तासो दऽ कऽ \nननमानह लेब। तैसंग दूधक गहहिंकीइक भााँज-भुाँज लनग जाएत। नपै-जोखैक भााँज बुझले रहए। दूनह कऽ पनहने \nआाँगनमे ढार देत तखनन ने दरबज् जापर आनब बेित। बुझले नहसाब िै , तीन नहस् सा दूध ननकाछल कऽ रखख तीन \nनहस् सा पाननक ढार दऽ नेने ।त। जाँ रतुका दूध रनहतै ताँ हाथेसाँ गाि ननकाछल लेने रहैत। मुदा से नै रहै। तहूमे जाँ \nनकयो नकिु बजबो करत तेकरा थोै े िलए देत। थनसाँ दूनह कऽ सभकेँ देखा देत। कोनो नक कच् िा खेलाै ी अछि \nनक पुश् तैनी अछि। जखनन राम नामक लूटे भऽ रहल अछि तखनन की इहए एहेन अछि जे िूट्रट जाएत। \nदरबज् जा पर पहाँछिते मलकार पुिलक- \n“भाय साहैब, केते दूध लेबइ। अखनन नइ दूहलसे, कमण् डल रखख ट्रदयौ। नानप कऽ रखख देब।” \nसिुर भेल। सिुर होइते पत्नीक आदेश पालनक िफादारी बुजझते मनमे खुशी भेल। कहछलऐ - \n“कनी झझिंगुरकाकासाँ भेँट करए जाइ िी जाँ कनी अबेरो भऽ जाए ते निथुत नइ कररहह।” \nबन् हौटा गहहिंकी जकााँ मलकारक मनमे खुशी भेलै। नबसिास ट्रदअबैत बाजल- \n“अखन ते नभनसरे अछि जे दुपहरोमे अनबतसे ताँ की निथुत हअ दइतसे।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n9 \n \nइना झझिंगुर काकासाँ भेँटक अाँटािेश देखख मन फुलाएल रहए मुदा मलकारक आश्वासन सुनन हिाक लहकीमे \nजनहना फूलो , पातो आ फलो अपना समैसाँ पनहने बेछसया जाइए तनहना मन बेछसया गेल। बेछसयाइते मनमे उठल- \nएकटा महींस िै , पााँि नकलो नक सात नकलो दूध नभनसर आ इते सााँझोमे होइत हेतइ,मुदा नबकरीक ठेकान अछि \nजे केते लेबाल ।त केते नै , तखनन एहेन आश्वासन नकए देलक ? भेल जे पुछिऐ , मुदा गाइयो-महींसक नक ठेकान \nअछि। कोनो एहेन होइए जे सााँझ-नभनसर बन् हौटा लागत ताँ कोनो एकोछशया भऽ एकसाँझू लागत। तहूसाँ बेसी \nएकोछशया भऽ बेठेकान भऽ जाएत। गोटे ट्रदन भोरेमे लागत ताँ गोटे ट्रदन रानतमे। मन मानन गेल जे एना ताँ होइते िै। \nमुदा लगले भेल जे ऐसाँ अखुनका प्रश्न हल कहााँ भेल? ई ताँ भेल घटबी। मुदा अछि ताँ ब भबीक प्रश्न। मुदा लगले जेना \nमन िीतसाँ पट भऽ गेल। माने ई जे धमचक संग पाप, रानतक संग ट्रदन, िोरक संग साधु एक्केठाम केना पनत-पत्नी \nजकााँ रहैए...? \n...एक ताँ झझिंगुर काकासाँ भेँट करैक अछि, तैसंग पत्नीक आ भैत सेहो अछि तैपर अपने कोन इझरीमे \nइझरा गेलसे ! मुदा टीकमे लागल छिै छिै ी जाँ िोै ा नइ लेब ताँ अनेरे ताबे तक धेने रहत जाबे तक इकरा िोै ाएब \nनै। मन मानन गेल जे दूधक ब भबीक नििार काइए लेब नीक। कहैले ताँ गाइए-महींस भेल , मुदा सबहक िाछलयो -\nढाछल आ गुणो-धमच एके रंग थोै े होइ िै। कोनो साले -साल बच् िा दइए जेकरा पुरैनहया कहै छिऐ, ताँ कोनो सालक-\nसाल दूधे दइए आ कोनो एहेन ट्रटपौै ी होइए जे घासकेँ सूंमघ कऽ िोनै  देत, कोनो एहेन होइए जे ननङ्गहेसो छिबा \nखाइए। तैसंग मनुखे जकााँ कोनो ढाहीइ मारत, लथारो मारत आ हूररयोहो लइए ताँ कोनो एहनो ताँ होइते अछि जे \nअपने बच् िा जकााँ पेट-थन सभतरर आनो बच् िाकेँ छसनेहसाँ अपन दूधो देखबैए आ मुाँहमे ढारो दइते अछि...! \n...फेर मन घूमल। ऐसाँ दूधक ब भबी कहााँ बुझलसे? मन आगू ट्रदस ससरल, गाइयो-महींस ताँ एहेन होइते अछि \nजे समए -कुसमए नइ बाै ैए। जखने थन लग कोनो ितचन लऽ कऽ पहाँिब ताँ पनहा जाएत। भलहहिं बन् हौटा जकााँ \nपााँि नकलो, सात नकलो दूध नै होइ, अदहे नकलो होइ मुदा दूध दइमे कोताही ननहयेँ करैए? हाँ से ताँ ठीके। मुदा एहनो \nताँ अछिए जेकरा कामधेनु कहै छिऐ, इकरा जखनन इच् िा  हअए तखनन दूनह छलअ। धरच ! अनेरे दूध -दहीक लपौै ीमे \nमनकेँ घुरर।ने िी। जानए जअ जा नए जत्ता। सतुआ संग घुन पीसाउ आनक घुन संगे सतुआ..; से इ जानए। \nसालमे एक ट्रदन ितुरथी िानक िमकमे िह -िह करैत आगू अबैए तइले एते बुमध खपौने अपने नोकसान हएत। \nमन -छित मारर झझिंगुर काका ऐठाम निदा भेलसे। \nझझिंगुर काका अखखयासी लोक। इना उमेरो उट्रदयास् त ट्रदस ननच् िााँ उतरर रहल िखन् ह , मुदा जनहना -जनहना \nनभनसुरका सुजच धीरे -धीरे प्रखर होइत बारह बजेक सीमा पार होइते सााँझ ट्रदस धीरे-धीरे उतरए लगैए तनहना झझिंगुरो \nकाकाकेँ भऽ गेल िखन् ह। दरबज् जाक इसारक दछिनिररया िौकीपर देिालसाँ गठगट्रठ पूब मुहेँ आाँखख बन्न कऽ \nबैसल रहछथ। आाँखख मूनन भररसक सुजचपर मधयान करैत रहछथ। इसारपर बैसल देखख मनमे खुशी भेल। खुशी ई \nभेल जे िाै ी -झाै ी केतौ ताक-हेर नै करए पै ल , बैसकीएपर भेट्रट गेला। पएर िूनब कहछलयनन- \n“गोै  लगै िी, काका।” \nजेना कोनो नििारक बीि कानसाँ अिाज गेलनन तनहना िसेकैत बजला - \n“के गौरीसुमन !” \nकनह जेना फेर अपने ट्रदस नजरर खखरबैत िुप भऽ गेला। नकिु कालक पिानत बजला - \n“बौआ, आब होइए मरबे नीक। अनेरे कोन जंजालमे पनै  गेल िी। ” \nकाकाकेँ मरै ट्रदस नजरर झूकल देखख मनमे िगुन् ता  लगल। िगुन् ता ई लगल जे गाै ी -सिारीसाँ थौकिो भेल \nलोक जीबए िाहैए जेकरा जजनगी भरर अपनासाँ ठा भो ने भेल हेतै। मुदा झझिंगुर काकाकेँ कोनो तेहेन भीर-भार ननहयेँ \nदेखै छियनन तैयो एहेन बात बजै िछथ ? कहछलयनन -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n10 \n \n“काका, अखनन अहााँ बीस बखचसाँ रपरे जीब, तखन नकए अखनेसाँ गाै ीक ररजरिेशन करबए िाहै िी। ” \nजेना हमर गप काकाकेँ नीक लगलनन तनहना मुाँहक सुरखीसाँ बूजझ पै ल। बजला - \n“बौआ, जाबे जीिन भाय  आ डाक भाय जीबै िला ताबे गपो-सप् प करैमे मन लगै िल। मुदा जनहयासाँ \nअ ो दुनू मरर गेला , तनहयासाँ होइए जे अनेरे जीबै िी।” \nझझिंगुर कक्काक बात नीक जकााँ ननह बुझलसे, मुदा बीिमे नाकर -नुकूर करब सेहो नीक नइ बुझलसे। नाकर -\nनुकूर केने पाशा बदछल जाइए, तहूमे एकभग् गू लोक झझिंगुर काका िछथए, जेम् ह रे ढुलकता तेम् हरे धार-धूर , मोइन \nफोै ैत आगू बट्र भ जेता। तइसाँ नीक जे कनी पािुएसाँ सह ट्रदअनन। सह देछलयनन- \n“आ-हा -हा.. ; इ-हो -हो... !” \n‘आ-हा -हा , इ-हो -हो ’ सुनन जेना झझिंगुर काकाकेँ सुननननहार संगी भेट गेल होखन् ह तनहना मन कलशलनन। \nमुदा एक छिै की मेघ उट्रठ जनहना रौदकेँ रोनक अन् हरा दइए तनहना जेना मनमे भेलनन। भेलनन ई जे सुननननहार जाँ \nनबच् िेमे उट्रठ कऽ िछल जाए तखनन ताँ सींग सुनने रहत ताँ नांगरर िूट्रट जेतै, नइ जाँ नांगरर सुनने रहत ताँ सींग िूट्रट \nजेतै। मुदा लगले मनमे जेना नकिु फुरर गेलनन। जोरसाँ पत्नीकेँ कहलखखन - \n“बााँस भरर सुजच रपर आनब गेल , मुदा अखनन तक मुाँहमे पाननयोँ नइ लेलसे हेन। घरक लोक रही तखैन \nने... ?” \nखग जानए खगक भाषा , फुलटुस् सी काकीकेँ अनसोहा  त नइ लगलनन। इना िाह बना िुकल िेली, मुदा \nगौै ीसुमनकेँ देखखते ठमैक गेली। ठमैक ई गेली जे जाँ दुनू गोरेले िाह नेने जाइ आ इ[1] कहछथ जे अहााँक िाह नइ \nपीब। तखन ताँ दरबज् जाक बेइज् जती हएत, जाँ नइ लऽ कऽ जाएब, तखनन जाँ अ ो अपनाकेँ अपमान बुझछथ...? \n...अही द्वन् द्वमे फुलटुस् सी काकी आगू ब भली। \nिाहक िुस् की लैत झझिंगुर काका गौै ीसुमनकेँ पुिलखखन - \n“केमहर -केमहर िललह गौै ीसुमन ?” \nगौै ीसुमन - \n“दूध-ले आएल िी , कनी देरी देखछलऐ। अहूाँसाँ बहूट्रदन भेँट भेना भऽ गेल िल। ताँए...।” \nझझिंगुर काका- \n“की करबह दूध?” \n“िाररम ट्रदन िौरिन छिऐ नकने , तहीले दही पौै ल जाएत। ” \n‘पािनन आ दही’ सुनन झझिंगुर काका ठमैक गेला। एक ट्रदस पािनन दोसर ट्रदस जुआन भािदक दही! अपन \nदोख हटबैत बजला - \n“बौआ, जीिन भाय बेर -बेर कहै िला िैतक िूै ा, भादिक दही, ऐ दुनूसाँ बाँिलै रही।”¦¦ \n \n  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n11 \n \n[1] गौै ीसुमन  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nआशीष अनछिन्हार  \nव्यंग ननबंध \n  \nमेक इन ममछथला भाग-१ \n  \nबह -धंधी, बहभाषी , बहमुखी , आट्रद कतौ नै पराजजत होइत अछि कारण ऐ शब्दक आगुएमे \"बह\" लागल िै आ \nमैछथल हरेक काजमे पािू रनह \"बह\"केँ आगू  कऽ दैत िछथ। आब अहााँ सभ खखछसआउ नै। उपरका शब्द सभ \nबहप्रिछलत अछि मैछथलीमे। छलअ प्रिछलतमे सेहो \"बह\" ममछथलाक सभ िीजमे \"बह\" भेटत। बहदेि -िाद सेहो। ई \n\"बह\" निशुद्ध ममछथलाक बनल अछि आ ताँए खााँटी मैछथल सभ लग बहयात रूपें भेटत। निश्वक आन कोनो भागमे \nएहन \"बह\" नै भे टत। \nममछथलामे बह देििाद बहत ट्रदनसाँ अछि। बेटा लेल राना माइसाँ कबुला ताँ बेटी लेल िौरिन्ना। नाती लेल मंगल केर \nउपास ताँ सााँए लेल नकिु। मने एक एकटा लोक लेल एक एकटा देिता। मैछथल ितुर होइ िछथ हनका बुझाइ िनन \nजे एकै देितासाँ सभहाँक लेल माँगबै ताँ कनी-कनी नहस्सा भेटत ताँए अलग -अलग देितासाँ अलग-अलग कबुला। मुदा \nई ताँ सभ जननते हएब जे बेसी बुमधयार तीन ठााँ मााँखै िै। ई मैछथल सभ देिताकेँ जते बेकूफ बुझै िछथन तते बेसी \nबेकूफ इ अपने िछथ। भाइ देिता सभहाँक आपसी लै ाइ संपादके सनक होइ िै। जेना संपादक सभ कोनह \nननकालै िछथ जे इकरासाँ जे दोस्ती राखत तकरा अपन पनत्रकामे नै िपबै तेनानहते देिता सभकेँ सेहो िै। शंकर \nदेिताकेँ निष्णुसाँ दुश्मनी। आब निष्णुसाँ जे िरदान माँगलक से शंकर देिता लेल अिूत। लक्ष्मी आ सरस्ितीक \nसौनतया डाहसाँ के नै परेशान भेल। .... करैत रहू बहदेि पूजा। ताँए देखैत हेबै जे मैछथलक कोनो कबुला फलदायी नै \nहोइ िै। भाइ, सभ देिताकेँ अपनामे झगै ा िै। नकनकोसाँ सटब ताँ हनका दुख हेतनन।ताँइ मैछथल सभ गरीब बनन ऐ \nकातसाँ इइ कात छिछिआएल नफरै िछथ। आ कतौ सुख नै भेटै िनन। \nबहउद्येशीय सेहो खााँटी मैछथल अछि। हरेक मैछथल लग कमसाँ कम 100 उद्येश्य रहैत िनन। मंिपर जेता दू शब्द \nलेल मुदा आाँखख बेटीक नबयाह लेल िरक संधानमे। माँगता ममछथला निकास केर नामपर आ बनै िै अपन दूमहला -\nनतमहला। एहन बहउदेसी जे हाट बजार जाइ िछथ ताँ मोने मोन सोिै िछथ जे माए -बनहननकेँ बेछि कऽ कोन समान \nलेल जाए।  \nबहरामियता। ई शब्दे अपना-आपमे मैछथलमय अछि। एकटा आाँगन मने िारर टा राि। आ िारू रािमे मूाँहा-\nफुल्ली।ऐ शब्दक आर उपयोग िै। पोथीमे दम होइ की नै मुदा पोथीक पािू लेखक बह रामिय कम्पनीमे काज करै \nिै से सूिना जरूर भेटत। मने ऐ सूिनासाँ पोथीक इजन बट्र भ जाइत िै। बहरंगी ऐ ममछथलाक ठेठ शब्द अछि आ \nभाि अनुरूप अछि। एकर सूत्र अछि \"तोरा लग तोरा सन, मोरा लग मोरा सन\"। आ ऐ सूत्रक बलपर िैट्रदक \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n12 \n \nममछथलासाँ एखनुक ममछथला धरर िछल रहल अछि। इना ऐ सूत्रक अपिाद सेहो अछि। ममछथलाक लोक पीठ पािू \nिूरा घोपैत अछि घोपबबैत अछि। आ सभ \"बह\"मेसाँ ई \"बह\" मैछथलक मूल अछि।       \nआब एतेक बहलता देखख कनिी  नै काटऽ लागब। ितचमान समयमे ममछथलामे एकटा नि \"बह\" केर जन्म भेल अछि \nजकर पूरा नाम िै \"बह भाषी लेखक\"। ई निशुद्धोमे निशुद्ध ममछथलाक अछि। जेना आइसाँ 100 बखच पनहने \nनबकौआ सभ बह नियाह करैत िल तेनानहते आजुक लेखक सेहो बह -भाषी लेखन करै िछथ। जे जते भाषामे लीखख \nसकता नतनका ततेक सामर्थिाचन बूझल जाइत अछि।  इना सभकेँ बूझल िै जे नबकौआ सभहाँक \"बह\"केँ गामक \nलोक टेबै िलै मुदा \"बह भाषी लेखक\" केर लेखनकेँ नकयो नै टेबै िै। एक बातमे नबकौआ आ बहभाषी लेखक एक \nअछि जे नबकौआ केर संतान अिैध होइत िलै आ  बह भाषी लेखक केर रिना िणचसंकर  होइत अछि। \nऐ प्रकारक लेखक सभमे \"बह िपास\" रोग सेहो भेटत। ई रोग संक्रामक होइत िै। देखा-देखी पसरै िै। जजनका ई \nबेमारी नै लागल नतनकर जीबन बेकार। नकिु गोटे ताँ एहन स्टेजपर पाँहछि जाइ िछथ जाइ ठाम हनका अपना \nिपासक बेमारी ठीक करबाक लेल नहन्दी अखबारक कोनटा पकै ऽ पै ै  िनन। इना सि पूिू ताँ पूरा नहन्दी \nअखबारमे दू शब्द मैछथलीक इहने लागै िै जेना पूरा सरदर पैन्ट आगूमे कनी फाट्रट गेल हो। मुदा नोिनी बेमारी \nहोइ िै मुदा इकरा नोिलापर आनंद भेटै िै तेनानहते नहन्दी अखबारक कोनटा पकै ब सेहो बेमारी िै मुदा इ \nबेमार लोक इहीमे आनंट्रदत रहै ि छथ। की करबै बेमारीक अिस्थे सएह रहै िै। \nआ अंतमे बह प्रिाररत ......................................... अरे ई रोग ताँ हमरोमे अछि। ताँए कहै िी ने जे ई व्यंग बह \nप्रिाररत हएत। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n१. नन् द निलास राय-लघु कथा - सभसाँ बै का भीआइपी गेस् ट २. प्रणि झा- अपन अपन \nधमच  (संस्मरण ) \n  \n१ \nनन् द निलास राय- \nलघु कथा \nसभसाँ बै का भीआइपी गेस् ट \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n13 \n \n  \nहम आाँगनमे िाह पीबैत रही। तखने पत्नी आनब टोकली- \n“यै, सुनै छिऐ ?” \nहम कहछलयनन - \n“हाँ, कहू ने की कहै िी।” \nपुिलनन - \n“बम् बइ आम लऽ कऽ जीतू बौआ इतए कनहया जेबै?” \nअकिकाइत हमरा मुाँहसाँ बहराएल- \n“हाँ। ठीके मोन पाै लसे। परसू रनब ट्रदन भोरुका बस पकनै  लेब। बारहे बजे तक पटना पहाँि जाएब। बम् बइ \nआमो खूब पाकए लगल अछि। िारर आना आम गािेमे पानक कऽ खछस पै ल। काल्ल्ह केकरो बजा कऽ \nआम तोरा कऽ रखख लेब आ परसू िह -बजजया बस पकनै  लेब। ” \nपत्नी कहलनन - \n“दस-बीस गो गिपकुइ लऽ लेबै।” \nहाँ-मे -हाँ ममलबैत कहछलयनन - \n“हाँ-हाँ अबस् से लऽ लेबै। ” \nहम आ  जीतू दू भााँइ। हमर नागठ भोगेन् र आ हमर िोट भाए जीतेन् र। माए-बाबू हमरा भोगी आ जीतेन् रकेँ \nजीतू कहै िला। माए -बाबूक देखा -देखी आनो -आन लोक हमरा भोगी आ इकरा जीतूए कहैत अछि। हम गाममे \nरनह कऽ खेती -नगरहस् ती करै िी। खेती की करब। अपना ताँ मात्र एक्के बीघा खेत अछि। दू बीघा खेत लालबाबूसाँ \nमनकूतपर नेने िी। जीतू पटनामे पंजाब नेशनल बत कमे पी.इ अछि।  \nदोसर ट्रदन हम एकटा गिि भा लनै काकेँ बजा आम तोै ेलसे। लगधग पााँि सए आम भेल। जइमे सए-सबा-\nसए पकले रहए। सभटा आम एकटा बोरामे लऽ मुाँह बाखन् ह कऽ रखख लेलसे। एकटा झोरामे पिासटा गिपकू आम \nसेहो इररया कऽ रखख लेलसे।  \nअनगला ट्रदन साइनकलपर आम लऽ निटोली िौकपर गेलसे। िौकेपर एकटा छिन् हारए ऐठाम साइनकल रखख \nसतबजजया बसपर ि भलसे। लगधग डे भ बजे दूपहरमे पटना पहाँिलसे। जीतू डेरेपर िल। हमरा देखखते आनब कऽ गोर \nलगलक आ गामक समािार पुिलक। हम अछसरिाद दैत कहछलऐ - \n“गामकसभ समािार ठीके अछि। तों अपन समािार कहह , सभ नकयो नीके-ना िह नकने ?” \nजीतू कहलक - \n“अहााँक अछसरिादसाँ हम दुनू गोटे कुशल िी।” \nहम कहछलऐ - \n“भगिानक नकरपा। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n14 \n \nजीतू बाजल - \n“केकरो मोबाइलसाँ फोन केने रनहनतऐ ताँ खाना बनल रनहतए।” \nहम कहछलऐ - \n“केकरा मोबाइलसाँ फोन कररतसे।” \nजीतू फेर बाजल - \n“एमकी गाम जाएब ताँ एकटा मोबाइल नेने आएब। मोबाइल रहत ताँ दुनू भााँइक बीि गप-सप् प होइत रहत। \nभौजीइसाँ गप हाएत। अहााँ फ्रेश भऽ कऽ िाह पीबू। िाह पी कऽ जाबे स् नान करब ताबेमे खेनाइ बनन \nजाएत। ” \nहम बाथरू जा फ्रेश भेलसे। फ्रेश भऽ ड्राइंगरूममे आनब बैसलसे। जीतूक कननयााँ एकटा प् लेटमे दालमोट आ \nिह -सात गोट नबस् कुट रखख हमरा गोर लगली। हम कहछलयनन - \n“नीके रहू। ” \nजीतू एक जग पाननआ एकटा नगलास नेने आएल आ कहलक - \n“ताबे पानन पी कऽ िाह पीब छलअ।”  \nहम दालमोट आ नबस् कुट खाए लगलसे। पााँिे ममनटक पिानत कननयााँ दू कप िाह दऽ गेली। हम दुनू भााँइ िाहो \nपीबी आ गाम-घरक गपो-सप् पो करी। \nकरीब पनरह -बीस ममनटक पिानतकननयाााँ आनब कऽ बजली- \n“भात-दाछल बनन गेल अछि। जाबे भायजी स् नान करछथन , तरकारीइ बनन जाएत। ” \nहम बजलसे - \n“एते जल् दी केना बनन गेल। ”  \nजीतू कहलक - \n“भैया, गैसपर प्रेशर कुकरमे भात-दाछल बनबैमे देरी नै लगै िै। आब अहााँ जल् दी-जल् दी नहा छलअ। ” \nहम बाथरूमे जा कऽ स् ना न कऽ कपै ा बदछल ड्राइंगरूममे आनब कऽ बैसलसे। हमरा बछसते देरी जीतू एक जग \nपानन आ नगलास टेबूलपर रखख भीतर िछल गेल। कननयााँ एकटा थारीमे भात, कटोरीमे दाछल आ एकटा प् लेटमे \nतीमन आ दोसर प् लेटमे भुजजयाआ पापै  दऽ गेली। जीतू एकटा कटोरीमे घीउ नेने आएल। नकिु घीउ भातमे ढारर \nबााँकी दाछलमे ढारर बाजल- \n“आब भोजन करू। ” \nहम भोजन करए लगलसे। जाबे धरर हम खेनाइ खेलसे जीतू हमरा लग ठा भ रहल। कननयााँ परसनपर परसन \nआनब कऽ दैत रहली। भोजन केलाबादहम हाथ -मुाँह धोइ कुरसीपर बैसलसे। \nजीतू लगमे आनब बाजल - \n“आब अपने अराम करू। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n15 \n \nकहछलऐ - \n“जा तहूाँ अराम करए गऽ” \nहम इिाइनपर अराम करए लगलसे। हमरा पछिला सभ गप मोन पनै  गेल। इण् टरमे प भैत रही। जीतू सेहो \nअठमामे प भैत रहए। जीतू प भैमे िन् सगर रहए। इ अपना नकलासमे फस् ट करए। हमर नबआह भऽ गेल रहए। \nबाबूजी हमरा नबआहेमे  धुर -बहर करा दुरागमनो करा देने रहछथ। मुदा हमर कननयााँ तैयो नैहरेमे रहै िेली। बाबूजी \nट्रदल् लीमे दाछल मीलमे मोट्रटयाक काज करै िला। हनका इतए बोखार लनग गेलनन। ठीकसाँइलाज नै करा सकला। \nतेकर नतीजा भेलनन जे बै  कमजोर भऽ गेला। डाक् ट र कहलकनन - \n“कालाजार हो गया है। ” \nतखनन  हमरे एकटा गौआाँ बहादूर काका हनका नेने ननमचली टीशनपर उतरला। इइ समैमे सिारीक सुनिधा नै \nिेलै। हमर बाबूजी तेतेक कमजोर भऽ गेल िला जे पएरे गाम नै आनब सकला। तखनन बहादूर काका बाबू जीकेँ \nमोसानफर खानामे बैसा अपने गाम आनब हमरा माएकेँ सभ बात कहलखखन। हम खेनाइ खा कऽ नन मचली कौलेज \nजाइले साइनकल ननकालने िेलसे। माए हमरा लग आनब कहलक - \n“भोगी, केकरो टायरगाै ी लऽ कऽ ननमचली टीशन िछल जा। गाै ीपर बैसा कऽ बाबूकेँ आनए पै तह। \nबाबूजी मोसानफर खानामे िथुन। बै  दुखखत िछथन। िललो ने होइ िखन् ह । कहााँट्रदन कालाजार भऽ \nगेलनन। बहादूर बौआ ट्रदल् लीसाँ संगे नेने एलनन। िएह आनब कऽ कनह गेला हेन।” \nहम साइनकल रखख मने -मन नहयासए लगलसे जे केकर टायर गाै ी लऽ जाइ। हमर नजरर बेिन काकापर गेल। \nहम बेिन काका इइठाम निदा भेलसे। बेिन काका सोकबामे बैछस कऽ बााँसक पातक कुटाही कटै िला। हमरा देखखते \nबजला - \n“आबह -आबह भोगी। कहऽ की हाल -िाल िह। आइ कौलेज नै गेलह की ?” \nकहछलयनन - \n“काका हमर हाल -िाल नीक नै अछि। बाबूजी बै  दुखखत िछथ। कहााँदुन कालाजार भऽ गेलनन हेँ। \nिललो -नफरल नै होइ िखन् ह। ट्रदल् लीसाँ आनब ननमचली ननमचली ट्रटशनपर बैसल िछथन। बहादूर काका संगे \nएला हेन। िएह अखनन कनह गेला। ” \nबेिन काका बज ला - \n“ताँ टायरगाै ी लऽ जेबहक बाबूकेँ आनैले?” \nकहछलयनन - \n“हाँ, काका। ताँए एलसे हेन।” \nकहलनन - \n“ठीक िै कनी जलखै कऽ लइ िी। ताबे बरदो खाइ िै।” \nहम कहछलयनन - \n“हमहूाँ गामपर साँ भेल अबै िी। अहााँ जलखै करर कऽ तैयार रहब।” \n“ठीक िै।” इ बजला।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n16 \n \nहम गामपर आनब माएकेँ कहछलऐ- \n“बेिन काका जलखै करै िछथन। जलखै कऽ टायर जोनत देछथन। नकिु पाइ -कौै ी िौ ताँ दे। हएत ताँ \nबाबूकेँ लऽ रामानन् द डाक् टरसाँ देखा देबनन।” \nमाए घर गेली। घरसाँ एकटा फुच् िी ननकाछल अनली। फुचीकीकेँ उनट्रट दसटकही, पाँिटकही, दू-\nटकही ,एकटकही सभटा छसक्का सभ ननकाछल नगनलनन। सभटा ममला कऽ पााँि सए पिपन रूपैआ भेल। सभटा \nपाइ दैत माए कहली- \n“बाबूकेँ डाक् टरसाँ जाँिा दबाइ कीनन छलहेँ।” \nपाइ लऽ बेिन काका इतए निदा भेलसे। बेिन काका टायरपर पुआर दऽ एकटा सतरंजी  नबिा हमरे बाट \nतकैत रहछथ। हमरा देखखते बजला - \n“गाै ीपर बैसह। जोइत दइ छिऐ।” \nहम टायरपर बैसलसे। बेिन काका टायर जोइत निदा भऽ गेला। सा भे बारह बजे हम सभ ननमचली टीशन \nपहाँिलसे। हम मोसानफर खाना गेलसे। हमर बाबूजी मोसानफर खानामे तौनी इिा पै ल िला। एकदम नरकंकाल \nजकााँ हनकर शरीर भऽ गेल रहनन। हम लगमे जा टोकछलयनन - \n“बाबू, बाबू?” \nइ उट्रठ कऽ बैसला आ बजला- \n“के भोगी! गाै ी अनलह की ?” \nबाबू जीक पएर िूनब गोर लानग कहछलयनन - \n“हाँ बाबू। बेिन कक्काक टायर अनछलऐ हेन। अहााँ नकिु पानन-तानन पीछलऐ नकने ?” \nबाबूजी बजला - \n“हाँ। एक नगलास बदामक सतुआ पी कऽ एक कप िाह पीने रनहऐ। \n“अच् िा उठू िलू टायरपर बैसू गऽ। डाक् टर रमानन् द  बाबू लग िलै िी। हनकासाँ देखा दइ िी। तेकर \nपिानत खेनाइ खाएब। ” -हम कहछलयनन।  \nबाबूजी बजला - \n“मुदा हमरा लग ढौआ कहााँ िह। दू मनहनासाँ बैछसले िेलसे। जेहो ढौआ िल, सभ दबाइमे खरि भऽ गेल।” \nहम कहछलयनन - \n“अहााँ ढौआक छिन् ता जुनन करू। हमरा माए नकिु ढौआ देलक हेन। आ ेइसाँ ताबे इलाज करा दइ िी। \nडाक् टर साहैब की कहै िछथ , तेकर बाद आगूक बात आगू सोिब।” \nबाबू जीकेँ लऽ कऽ हम डाक् टर रामानन् द  बाबूक श्क् लननकपर एलसे। जााँछि कऽ डाक् टर साहैब कहलखखन - \n“हम दबाइ छलखख दइ िी। दबाइ लऽ कऽ हमरासाँ देखा कऽ शुरू कऽ ट्रदयौ। मुदा नहनकर इलाज नीकसाँ \nकरबए पै त। दरभंगा लऽ जा कऽ होसपीटलमे भती करा ट्रदयौ।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n17 \n \nडाक् टर साहैबक फीस दऽ दबाइ कीननलसे। नकशन होटलमे खेनाइ खेलसे। खेनाइ खा तीनू गोटे टायरपर बैछस \nनिदा भेलसे। गोसााँइ डुमैसाँ पनहने गाम पहाँिलसे। माए बाबूक हालनत देखख बोम फानै  कऽ कानए लगली। माएकेँ \nकनैत देखख जीतूइ कानए लगल। हमरो आाँखखसाँ दहो-बहो नोर जाए ल गल िल। बेिन काका हमरा हमरा सभकेँ \nिुप करबैत बजल िला - \n“कनने , खीजनेसाँ नकि ने होइ जेतह। पााँि-सात हजार टाकाक इररयान कऽ दरभंगा लऽ जाहन आ \nनीकसाँ इलाज कराबहन।” \nपााँि कट्ठा खेत सात हजारमे भरना रखख िाररम ट्रदन हम, माएकेँ संग कऽ बाबूकेँ लऽ दरभंगा गेलसे। बाबू \nजीकेँ दरभंगा अस् पतालमे भती करेलसे डाक् टर साहैबसाँ पुिने रनहऐ- \n“सर , बाबूजी केतेक ट्रदनमे ठीक भऽ जेछथन। ” \nडाक् टर साहैब बजल रहछथन - \n“रोगीकेँ रोग गरछस नेने अछि। लीिर सेहो ठीकसाँ काज नै करै िै। ताँए नकिु कहब मोसनकल।” \nदरभंगा जाइसाँ पनहने माए बेिन काका आ जीतूकेँ हमरा सासुर भेज हमरा कननयााँकेँ निदागरी करा अनने \nरहछथन। ट्रदल् लीसाँ एलाक मासे ट्रदनक भीतर बाबूजी हमरा सभकेँ िोनै  दुननयााँसाँ िछल गेला। जीतू बाबू जीक \nपएरपर माथा पटनक -पटनक कनैत रहए।बेिन काका जीतूकेँ समझबैत कहने रहछथन - \n“तोरा ताँ बाप तुल जेठ भाए भोगी िेबे करथुन। िुप भऽ जा। भोगी तोरा सभ नकिु करतऽ। प भेतह-\nछलखेतह , नबआह -शादी करतऽ।” \nजीतू हमर पएर पकनै  कानए लगल रहए। हम जीतूकेँ भरर पााँजमे लऽ कनैत कहने रनहऐ - \n“तों छिन् ता जुनन कर। हम तोहर जेठ भाय छियौ। तोहर सभ जिाबदेही हमरापर दऽ बाबूजी िल गेला। हम \nअपन फजच पूरा करब। ” \nबाबू जीक मरला बाद हम प भाइ िोनै  खेती-नगरहस् ती करए लगलसे। \nबाबू जीक सोगे माए जे सोगेली से इहो िबे मासक भीतर हमरा सभकेँ िोनै  बाबूएजी लग स् िगच िल गेली। \nजीतूक दुनू आाँखख कनैत-कनैत फूछल गेल िल। इ माइक पएरपर माथ पटैक-पटैक कानै िल। हमर कननयााँ \nजीतूकेँ सम् हारने िली। मरैसाँ पनहने माए हमरा कहने िेली - \n“बौआ भोगी, जीतूकेँ प भा-छलखा हानकम बनानबहऽ। ” \nहम माएसकेँ कहने िेछिऐ- \n“माए छिन् ता जुनन कर। जीतूकेँ प भबैमे हमरा डीहो बेिए पै त ताँ बेछि लेब।” \nजीतू प भैमे ताँ िन् सगर रहबे रहए। इ मैट्रिससाँ लऽ कऽ एम.कााँम. धरर फस् टच नडनिजनसाँ पास केलक। \nएम.कााँम. केला बाद जीतू पटनामे रनह प्रनतयोनगता परीिाक तैयारी करए लगल। जीतूकेँ प भबैमे हमरा एक बीघा \nखेत बेिए पै ल।  \nएम.कााँम. केलाक बाद साले भररक भीतर जीतू पंजाब नेशनल बत कमे पी.इ, पदपर बहाल भऽ गेल। जइ \nबत कमे इकरा नौकरी भेटल इ पटने शहरमे अछि।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n18 \n \nहाजीपुरक स् टेट बत क मैनेजरक बेटी संग जीतूक नबआह भेल। जीतूक एकटा जेठका सार पी.एम.सी.एि.मे \nडाक् टर िछथन। ई सभ सोिैत-सा ेिैत हम नीन पनै  गेलसे। नीन टुटल ताँ सुनछलऐ, जीतू अपना कननयााँकेँ कहैत \nरहनन - \n“भैया रनब ट्रदनकेँ माि-मासु नै खाइ िछथन। तीमन तरकारीमे की सभ आनए पै त। ” \nकननयााँ बजली- \n“अल् लू -पी।ज ताँ अछिए। परोर, रामझुनी , करैला आ सजमनन लऽ लेब। ” \nजीतू बाजल - \n“अच् िा झोरा दऽ ट्रदअ। हम जक् सन जाइ िी इम् हरेसाँ तरकारी कीनने आएब। हाँ, भैया सुनत कऽ उठछथन \nताँ िाह बना कऽ दऽ देबनन।” \nकननयााँ बजली- \n“अहााँ कहबै तब हम भायजी केँ िाह बना कऽ दऽ एबनन। हमरा एतबो नििेक नै अछि की।” \nजीतू बाजल - \n“नै से नै। सएह कहलसे। ठीक िै हम जाइ िी।” \nकननयााँ बजली- \n“कनी सबेरे आएब। आन ट्रदन जकााँ आठ रानत नै बजा देबै।” \n“हमरो मधयान रहतै जे भैया आएल िछथन। ” - ई कनह जीतू झोरा लऽ कऽ िछल गेल।  \nजीतूकेँ गेलाक पनरह-बीस ममनटक पिानत हम इिाइनपर साँ उट्रठ गेलसे बाथरूमे जा हाथ -मुाँह धोइ कऽ \nकुरसीपर आनब बैछसले रही आनब कननयााँ एक नगलास पानन आ एक कप िाह दऽ गेली। िाह पीब हम कननयााँकेँ \nकहछलयनन - \n“हम टहछल अबै िी। ”  \nकनह हम कपै ा बदछल डेरासाँ ननकछल गेलसे सात-सबा-सात बजे आपस डेरापर एलसे। जीतूइ जक् सनसाँ \nआनब गेल रहए। इ कननयााँकेँ कहैत रहए - \n“दुधक पैकेट आ सेबैक पैकेट नेने आएल िी। िीनी सेहो नेने एलसे हेन। तरकारीमे परोर , रामझुमनी ,करैला \nआ सजमनन अछि। सोल्हन्नी घीउमे पुरी िानन ट्रदयौ। अल् लू -परोरक तरकारी आ रामझुमनीक भुजजआ बना \nट्रदयौ। सेबैक खीर सेहो बना ट्रदयौ।” \nकननयााँ बजली- \n“कनीए देशी घी घर-िेद रखने  िी। जसे अखनन खरि करर लेब ताँ कोनो भी.आई.पी. गेस् ट ।त ताँ केतएसाँ \nआनब। ” \n“कोन भी.आई.पी. गेस् ट?” - जीतू पुिलकनन।  \n“अहााँक बत क मैनेजर आ हमर डाक् टर भैया।” -कननयााँ बजली।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n19 \n \n“हमरा लेल सभसाँ बै का भी.आई.पी.गेस् ट हमर भैया िछथ। जे माए -बाबूक मुइला बादो हमरा प भबैमे \nकनहयो  ढौआक कमी नै हअए देलनन। हमरा प भबै खानतर एक बीघा खेत बेछि देलनन। हनके कृपासाँ आइ \nहम बत कमे पी.इ. िी।”   \nजीतूक बात सुनन हमर िाती सूप सन भऽ गेल।    \n  \n  \n  \n२ \nप्रणि झा \nअपन अपन धमष  (संस्मरण) \n \nई िाकया अछि १५ जनिरी  २०१३ के जखन  हम  अपन  मााँ-\nपप्पा संगे गंगा सागर  (सागर  आइलत ड) सेनतलासंक्रान्न्त  के बाद घुरै  िलसे | जखन  हम  सब ममनीबस  में  बैसल  जेटी  \nघाट ट्रदस जाइत रही  तखने  नकिुनितुररया  िौरा -\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n20 \n \nिौरी  सब हमर  सब के गाडी के रोकलक  | एतय हम  ई बता देब िाहे  िी के मकर  संक्रांनत मेलाके  समय  पर  सागर  \nद्वीप पर  यातायात आ व्यिस्था के असुनिधे देखय  के लेल  भेंटल  िल  | तीथचयात्री  सब केरेलमपेल  पै ल  िल  | एह\nन  में  अिानक  ई एक झुण्ड  नितुररया  के अिानक  गाडी रोकैत  देख  मोन  आशंनकत भेलजे  की बात अच्छी  ! इन्तु ह\nमारा  ई देख  आश्चयच भेल  जे  एहन  बीहै  में  एतेक असुनिधा के बीि ऐ नहन्दू  तीथचस्थलपर  ई नितुररया  िौरा -\nिौरी  के झुण्ड  नक्रस्िैननटी के प्रिार करै  लेल  आयल  िल  | पनहने  त हमारा  आश्चयच भेलनकन्तु  पािााँ हम  अंदाज  के\nलसे जे  एहेन  शायद ऐ लेल  अछि नकएक त एनह  दुगचम  अनमाकेटाइज्ड  आ अनब्ांडेडतीथचस्थल  पर  अमधकांशत: मध्य\nमिगीय  एिं ननम्निगीय  तीथचयात्री सब आबैत जाइ अछि जे  एकर  सब के मुख्यटारगेटेट  िगच होइ अछि कन्िजचन  के \nलेल  | खैर , हम  ई कहै  िलहाँ जे  ई िौरा -\nिौरी  सब एकटा डायरीनुमा  नकताबबााँटै िल  इहो  फ्री में  जे  हहिंदी अंग्रेजी  आ बांगला  में  उपलब्ध  िल  | हमर  मााँ के \nबुझना  गेलै  जे  कोनो  धार्मिंकनकताब बत ट रहल  अछि तनह  सं इहो  एकटा ल  लेलक  | अपना  देश में  यट्रद कोनो  िस्तु \nफ्री भेंटै त इकरा  प्राप्तकर से केयौ िूक नै  िाहै  अछि स्िाइत पप्पो एकटा ल  लेलैथ  | आगा ब भला पर  मााँ के पुि\nला  पर  हम  हनकाबतेछलएन  जे  ई नक्रस्िैननटी (दोसर  धमच ) के धमच  ग्रन्थ अछि  आ ई िसेै ा-\nिसेरी सब एनह  नकताब के मार्चत  अपनधमच  के प्रिार करै  िल  | एनह  पर  पप्पा कहलैथ  जे  तखन  त ई नकताब के फें\nक देब के िानह  | ऐ पर  हमर  मााँ जेप भल -\nछलखल  नै  अछि आ एकटा धार्मिंक मैछथल  ब्ाम्हण  मनहला  अछि इ कहलक  जे  \"नै ई एकटा धार्मिक ग्रन्थअथछ (\nभले आने धमष  के वकए नै होय) तावह लेल एकरा एम्हर-\nआम्हार फ ेँ कनाई उथचत नै अथछ , आ तावह लेलएकरा अपना सब रास्ता में  गंगाजी  में  भँसा देब (जेना  की \nअपने सब अपन धार्मिक अिशेर् संग सेहो करै छी ) \n|\"आ आगा हम  सब इनह  नकताब के गंगाजी  में  भाँसा देने  िछलये  |  \n  \nउपरोक्त  घटना  के बाद हम  सोिै लागलौ  जे  हमर  मााँइ के एकटा धमच  अछि जे  सनातन  अछि जे  अपना  में  आपके \nसास्ित राखैतो  सब धमच  के सम्मान  केनाइ छसखबै  अछि (जेना  की गीता में  स्ियं गोनिन्द सेहो  कहै  िैथ )  \n  \nदोसर  तरफ  इ नितुररया  िसेै ा-\nिसेरी के भी अपन  धमच  अछि जे  इकरा  सब के अपन  मेहनत  आ ढौआ खिच  कक अपन  धमच  के प्रिार कर  के लेल  प्रे\nररत  करै  अछि | आ देश-\nदुननया  में  नकिु एहनो  समूह  अछि जे  धमच  के नामपर  अलगाििाद  आ आतंकिाद सं घृनणत काज  के अंजाम  दैत अ\nछि आ अपने  धमच  आ कौम  के बदनाम  करै  अछि| त नकिु लोक  एहनो  अछि जे  जबरदस्ती  अपन -\nअपन  धमच  के ठेकेदार  बैन  जाइ अछि जजनका  लेल  धमच  केएकमात्र अथच दोसर  धमच  के लोक  सब के हनिंदा केनाइ आ \nइकरा  सब के प्रनत घृणा फैलेनाइ  अछि | एहन  लोकसब  या त धमच  के ठेकेदारी  क एकर  धंधा करै  अछि या एहन  \nगोरखधंधा  करै  बला  सब के िंगुल  में  फाँसलट्रदक्रममत लोक  सब होइ अछि | हम  इहो सोिै लागलसे  जे  अपने  सब \nके इइ नितुररया  सब से प्रेरणो लेबै  केिानह  की अपने  सब के धमच , समाज , भाषा आट्रद के ननक  बात सब के अपन  \nमेहनत  आ व्यिहार द्वारा देशदुननया  के सामने  राखै  के िानह  | प्रेरणा त एट हमर  मााँइ के अिधारणा आ व्यिहार \nसं भेटै अछि ...नफलहाल  तबस एतबे ...फेर  भेंटइ िी बाद में .....नमस्कार   \n  \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n21 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n३. पद्य \n  \n३.१. अशरफ राईन- गजल  \n३.२. राजदेि मण् डल ‘रमण ’ \n  \n३.३. वकशन कारीगर-गजल सन वकछ ु  \n३.४. आशीर् अनथचन्हार-गजल  \n३.५.  पल्लवी मण्डल- लड़की \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n22 \n \nअशरफ राईन \nगजल  \n \nसब ताँ लूट्रट लेलही बदला मे  तूाँ देलही  की ? \nबनन गेलही कठोर मनक असरा पुरेलही  की ? \n \nतोरा अपन बुजझ कऽ  नबश्वास नक केछलयौ  \nि भा कऽ बृक्ष पर ननिे साँ जरर काट्रट लेलही  की ? \n \nबदछल गेल्ही समयक िक्र संग - संगे तूाँ  \nसाथ जजअब मरब नकरर या नबसरर गेलही  की ? \n \nजीिन भरर साथ कनह नबि बाटमे िोै ले   \nधेले आन के हाथ हमरा नबरान बुजझ लेलही  की ? \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nराजदेि मण् डल ‘रमण ’, गाम - लकसेना, पोस् ट- मवहन् दिाड़, निटोली , भाया- \nतुलापत गंज , जजला -  मधुबनी , (वबहार) वपन नं- ८४७१०९ \n१. जुरमाना करैए...  \nबुै हा सभ ममछल पंिैती करैए  \nहोइ िै मन जुरमाना करैए।  \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n23 \n \nपनमा मखनाक सुनू झगै ा  \nझगै ा नइ बुझू ई रगै ा \nपनमा भागल पंि तकैले  \nमखना गौआाँकेँ जमा करैले \nहोइ िै मन जुरमाना करैए...।  \n  \nभेल पंिैती एहेन सोझगर  \nिेँ दुनू दोखी एक केर दोसर \nभेला जमा पंिैती की करता  \nदुनूसाँ नकिु-नकिु कत िा टनैए \nहोइ िै मन जुरमाना करैए...।  \n  \nबाजल एकटा निका पंि  \nअइमे केतए क्षल-प्रपंि? \nसरपंिे िी हमहूाँ जीतल \nबौआ अनहना गाम िलैए  \nहोइ िै मन जुरमाना करैए...।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nनकशन  कारीगर  \nगजल सन वकछ ु  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n24 \n \nप्रेमक बरसै   फुहार  \nजेना  हम  भीजैत  िी \n  \nअहााँक िौअननयााँ मुस्की देखी  \nकेहेन  मगन  साँ हम  जीबैत  िी \n  \nअहााँक कारी -कारी  नैन  \nनकएक हमरा  करै  बेिैन  \n  \nअहहिं हमरदम  मोन  परर  \nहमरा  की भेल  ने  जानन ? \n  \nअहााँक सोलहो  लसिंगार देखी  \nकेहेन  मगन  साँ हम  जीबैत  िी \n  \nतकैत िी केना , जेना  िंदा-िकोर  \nहमरा  करेजा  मे , उठल  नहलकोर  \n  \nआस्ते-आस्ते बाजू , जुनन  करू  अहााँ शोर  \nलोक  कनफुसकी  करत , भ गेलै  भोर  \n  \nआब कतेक कहू  अहााँ के \nप्रेम अहहिं साँ हम  करैत  िी \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n25 \n \nहमरा  प्रेम के बुझहब  कनह या? \nअहहिं लेल  हम  जीबैत  िी \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nआशीर् अनथचन्हार \nगजल  \n  \nदेश दशा नीक े  हेतै \nदेह दशा ठीक े  हेतै \n  \nजनताक े  खूनक कीमत  \nबस पानक पीक े  हेतै \n  \nजी कहने हाँ जी कहने  \nलोको सभ जीक े  हेतै \n  \nऐठाँ मरबा काल सखी  \nटोपी ने टीक े  हेतै \n  \nअनथचन्हारक डेग कनी \nबढ़ि गेने लीक े  हेतै \n  \nसभ पाँवतमे 22+22+22+2 मात्राक्रम अथछ। \nदूटा अलग-अलग लघुक ेँ  दीघष मानबाक छ ू ट लेल गेल \nसुझाि सादर आमंवत्रत अथछ \n  \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n26 \n \n पल्लवी मण्डल \nलड़की  \n \nजखन ओ हँसैत अछि अल्हर जक ँ  \nतँ लोक ओकर  प गल कहैत अछि  \nआ जखन चुप रहैए तँ बेच री  \n जँ ब जए ओ बेब कीसँ  \nतँ ऐपर टिप्पणी करैत अछि  \n\"बेसी पट़ि-छलख लेलक अछि\"  \nबुझैयोक उत्सुकत सँ जँ ककि ु  पुिैए  \n\"त ँ नै बुझकबही।\" \nअकहन  ओ चुप कर ओल गेल  \nकी कही ओकर   \nकोन -कोन गप्प लेल कन एल गेल  \nतैयो ओ ठ नलक कततली सदृश उड़ब \nमुद ... \nजखन ओ उड़ए च हलक कततली जक ँ  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n27 \n \nलोक देखैलक े  प रम्पररक प यल  \nऐ मोड़पर घरक लोक सेहो संग नकह आएल  \nसम्ह रलक प़िल-छलखल लड़कीक ेँ  क गज -क लम \nजे नै पट़ि सकल कोनो क रणवश  \nओकर  भेि ल एकि  कोण   \nजेतए ओ क नल मन भरर!  \n \nअखनो नै सोह इत अछि बेिी सभ गोिेक ेँ  \nनै लोग अपन नज़र बदलैत अछि नै नजररय !! \nऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n \nबालानां कृते  \n१. आशीष अनछिन्हार -बाल गजल  २. डॉ॰ शछशधर कुमर “निदेह ”-मैट्रिकक तैय्यारी \n१. \nबाल गजल  \n  \n  \nिै ईसू बीसू जीसू मीसू \nहम्मर बौआकेँ बै का बूझू \n  \nजीबू जाबू आ ढनढन पादू  \nखखलखखल जझलममल िुनमुन सन लागू  \n  \nबौआकेँ नानी सुंदर सुंदर \nहनकर गालेपर हरदी पीसू  \n  \nउपटन नपसतै बौआकेँ मौसी \nहनकर नाम कनी जल्दी बाजू  \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n28 \n \nबाबाकेँ धोती कुरता गमिा  \nनानाकेँ ढेका जल्दी घीिू \n  \nसभ पााँनतमे 222+222+222 मात्राक्रम अछि। \nदूटा अलग -अलग लघुकेँ दीघच मानबाक िूट लेल गेल अछि।  \nसंबंध बदछलते संबंधिािी शब्दकेँ बदलल जा सकैए। उदाहरण लेल तेसर शेरमे नानी बदला दादी , बाबी, पीसी, \nमौसी काकी सेहो आनब सकैए। तेनानहते िाररम आ पााँिम शेरमे सेहो बदलल जा सकैए। \nसुझाि सादर आमंनत्रत अछि। \n  \n२ \nडॉ॰ शछशधर कुमर “निदेह ”, ग्राम – रुिौल (दुलारपुर – रुिौल) , पो॰- मकरमपुर , जज॰ – \nदरभंगा , नपन  - ८४७२३४ \nमैढिकक तैय्यारी \n  \nजीत – हारर (उचीका॰ – हाइर) दुनु खूब मनेछलयै  \n  \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप !*१ \nआब की कररयै, आनह रौ बाप ! ! \n  \nनइमाकेँ हम नकिु ने बुझछलयै ।  \nभरर नइमा हम खेछल गमेछलयै ।  \nकहना नइमा पास भऽ गेछलयै ।  \nिइ मनहना फेर खुशी मनेछलयै ।  \nमैट्रिकमे   दसमेक  पुिै  िै,  नइमामे  तेँ  बेपरिाह । *२ \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप ! ! \n  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n29 \n \nदूगाचपूजा    खूब    घुमछलयै ।  \nनाटक , थेटर , नाि देखछलयै ।  \nट्रदयाबाती  िट्रठ*३ मनेछलयै ।  \nफॉमच बोडच केर, सेहो भरछलयै ।  \nदसमा केर छसलेबस एतबे , िारर मासमे दस – दस िास । \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप ! ! \n  \nठण्ढी   आ  शीतलहरी    एलै ।  \nसाटा पर  कत’ मैि   खेलछलयै ।  \nकतह खेलछलयै , कतह देखछलयै ।  \nजीत – हारर दुनु खूब मनेछलयै ।  \nप भबा कालमे ठण्ढी लागय, ट्िेण्टी – ट्िेण्टी केर उिाह । \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप ! ! \n  \nनऽि   बरख ,  बनभोजो   केछलयै ।  \nमंगलमयक    सनेश     पठेछलयै ।  \nलाई , िुै लाई आ नतलबा खेछलयै ।  \nखखचीकरर – दऽही    संगे  देछलयै ।  \nप्रात भने  बुझना   गेलै , िै मास एक मैट्रिक केर – आह  ! \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप ! ! \n  \n“एटम बम ” कण्ठस्थ रटछलयै ।*४ \n“गेस पेपर” केँ  खूब िटछलयै । *५ \nमहाबीरजीकेँ       गोहरेछलयै । *६  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n30 \n \nजोै ा - िागर कबुला केछलयै । *७ \nहाथ परीक्षाफल आयल ताँऽ,  जेना   सूाँमघ नेने हो  सााँप ! \nपएर   तर   बगरा , बाप रौ बाप ! ! \n  \n  \n*१ - पएर तर बगरा, बाप रौ बाप – ई एकटा बुझौअछल अछि जकर मतलब होइत अछि “आनग” । \n*२ – आइ काल्ल्ह बहत रास मधयापुता मोनमे ई नििार बहत दृ भतासाँ पोषने रहैत िछथ नक मैट्रिक केर पाठ्यक्रममे \nमात्र दशमे िगचक पाठ्यक्रमसाँ पूिल जाइत अछि । ई नििार अत्यन्त रामक अछि । उदाहरणाथच जाँ नइमाक \nरसायनशास्त्रमे परमाणु संरिना , संयोजकता आट्रद नजि प भने िछथ ताँऽ हननकालोकननकेँ दशमाक रासायननक \nबन्धन , रासायननक समीकरण संतुलन आट्रद कोना कऽ बुझबामे अइतखन्ह ।  \n*३ - उचीकारण भेल “िइठ” । \n*४ – “एटम बम ” – एक प्रकारक अनत सम्भानित प्रश्न सभक पुल्स्तका छथक, जकर नााँि साँ ममछथलाक बचीका – \nबचीका (आ तेँ पैघलोकनन सेहो)  छिर – पररछित िछथ । ई कोनो “बम ” िा “बम बनएबाक पुल्स्तका” नजि अछि । \n*५ – “गेस पेपर” – एनह नाम साँ ताँऽ पूरा देशे सुपररछित अछि । \n*६ आ *७  – महाबीरजी िा अप्पन – अप्पन आन आराध्य देिी – देिता सभक पररिायक । \n ऐ रचनापर अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n \nनिदेह  \n \nमैछथली सानहत्य आन्दोलन  \n(c)२००४-१५. सिाचमधकार लेखकाधीन आ जत ऽ लेखकक नाम नै  अछि ततऽ संपादकाधीन।  निदेह - प्रथम मैछथली \nपानक्षक ई-पनत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA  सम्पादक: गजेन्र ठाकुर। सह -सम्पादक: उमेश मंडल। \nसहायक सम्पादक: राम निलास साह , नन्द निलास राय , सन्दीप कुमार साफी आ मुन्नाजी (मनोज कुमार कणच)। \nकला -सम्पादन: ज्योनत झा िौधरी। सम्पादक - नाटक -रंगमंि -िलछित्र - बेिन ठाकुर। सम्पादक- सूिना -सम्पकच-\nसमाद - पूनम मंडल। सम्पादक - अनुिाद निभाग- निनीत उत्पल।  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका  www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका''विदेह' १७२ म अंक १५ फरबरी २०१५ (िर्ष ८ मास ८६ अंक १७२)  मानुषीवमह संस्कृताम् ISSN \n2229-547X VIDEHA \n31 \n \nरिनाकार अपन मौछलक आ अप्रकाछशत रिना (जकर मौछलकताक संपूणच उत्तरदामयत्ि लेखक गणक मध्य िखन्ह ) \nggajendra@videha.com केँ मेल अटैिमेण्टक रूपमेँ .doc, .docx, .rtf िा .txt फॉमेटमे पठा सकै \nिछथ। रिनाक संग रिनाकार अपन संनक्षप्त पररिय आ अपन स्कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा करै िी। \nरिनाक अंतमे  टाइप रहए, जे ई रिना मौछलक अछि , आ पनहल प्रकाशनक हेतु निदेह (पानक्षक) ई पनत्रकाकेँ देल \nजा रहल  अछि। एतऽ प्रकाछशत रिना सभक कॉपीराइट लेखक/ संग्रहकत्ताच लोकननक लगमे रहतखन्ह , मात्र एकर \nप्रथम प्रकाशनक/ हप्रिंट-िेब आकाचइिक/ आकाचइिक अनुिादक आ आकाचइिक ई-प्रकाशन/ हप्रिंट-प्रकाशनक \nअमधकार ऐ ई-पनत्रकाकेँ िै।  ऐ ई पनत्रकाकेँ श्रीमनत लक्ष्मी ठाकुर द्वारा मासक ०१ आ १५ नतछथकेँ ई प्रकाछशत \nकएल जाइत अछि।  \n(c) 2004-15 सिाचमधकार सुरनक्षत। निदेहमे प्रकाछशत सभटा रिना  आ आकाचइिक सिाचमधकार रिनाकार आ \nसंग्रहकत्ताचक लगमे िखन्ह। रिनाक  अनुिाद आ पुनः प्रकाशन हकिंिा आकाचइिक उपयोगक अमधकार नकनबाक हेतु \nggajendra@videha.co.in  पर संपकच करू। ऐ साइटकेँ प्रीनत झा ठाकुर, मधूछलका िौधरी  आ रश्श्म नप्रया \nद्वारा नडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ केँ \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसररक \nगाि ”- मैछथली जालिृत्तसाँ प्रारम्भ इंटरनेटपर मैछथलीक प्रथम उपश्स्थनतक यात्रा निदेह- प्रथम मैछथली पानक्षक ई \nपनत्रका धरर पहाँिल अछि,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई प्रकाछशत होइत अछि। आब \n“भालसररक गाि ” जालिृत्त 'निदेह ' ई-पनत्रकाक प्रिक्ताक संग मैछथली भाषाक जालिृत्तक एग्रीगेटरक रूपमे \nप्रयुक्त भऽ रहल अछि। निदेह ई-पनत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA \n                                                      छसजद्धरस्तु  \n ","size_mb":1.1,"has_text":true},"Videha 173.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 173.pdf","name":"Videha 173.pdf","text":"िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n\n\n\n\n\n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \n\n\n\n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \n\n\n\n\n\n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \n\n\n\n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \n\n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई \nपिũका'िवदेह१७३ म अंक०१ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७३  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \n ","size_mb":13.95,"has_text":true},"Videha 174.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 174.pdf","name":"Videha 174.pdf","text":"िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n1 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n2 \n \n                                                           \n1 बखाᭅ होइबला य᭄ \n2  आमक मोजर \n33 िपता- िशवपूजन, बेटा- सोनेलाल आ प᳀ी सुिगया  िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n3 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n4 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n5 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n6 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n7 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n8 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n9 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n10 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n11 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n12 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n13 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n14 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n15 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n16 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n17 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n18 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n19 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n20 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n21 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n22 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n23 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n24 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n25 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n26 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n27 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n28 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n29 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n30 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n31 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n32 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n33 \n \n िव दे ह िवदेह Videha িবেদহ  www.videha.co.in िवदेह Ůथम मैिथली पािƗक ई पिũका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह Ůथम \nमैिथली पािƗक ई पिũका'िवदेह१७४ म अंक१५ माचŊ २०१५ वषŊ ८ मास ८७ अंक १७४  मानुषीिमह संˋ ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n34 \n \n ","size_mb":10.02,"has_text":true},"Videha 175.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 175.pdf","name":"Videha 175.pdf","text":"বিদেহ\n1 \n \n বিদেহ\n2 \n  বিদেহ\n3 \n  বিদেহ\n4 \n  বিদেহ\n5 \n  বিদেহ\n6 \n  বিদেহ\n7 \n  বিদেহ\n8 \n  বিদেহ\n9 \n  বিদেহ\n10 \n  বিদেহ\n11 \n \n বিদেহ\n12 \n  বিদেহ\n13 \n  বিদেহ\n14 \n  বিদেহ\n15 \n  বিদেহ\n16 \n  বিদেহ\n17 \n  বিদেহ\n18 \n \n                                                           \n1 पृष्  ठ संख्  या- ७ एवं ८सँ  বিদেহ\n19 \n  বিদেহ\n20 \n \n                                                           \n2 पृष्  ठ संख्  या- १८ एवं १९  বিদেহ\n21 \n \n ","size_mb":9.08,"has_text":true},"Videha 176.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 176.pdf","name":"Videha 176.pdf","text":"বিদেহ\n1 \n \n বিদেহ\n2 \n  বিদেহ\n3 \n  বিদেহ\n4 \n  বিদেহ\n5 \n  বিদেহ\n6 \n  বিদেহ\n7 \n  বিদেহ\n8 \n  বিদেহ\n9 \n  বিদেহ\n10 \n \n বিদেহ\n11 \n  বিদেহ\n12 \n \n বিদেহ\n13 \n \n বিদেহ\n14 \n \n বিদেহ\n15 \n \n বিদেহ\n16 \n  বিদেহ\n17 \n  বিদেহ\n18 \n \n বিদেহ\n19 \n  বিদেহ\n20 \n  বিদেহ\n21 \n \n বিদেহ\n22 \n  বিদেহ\n23 \n  বিদেহ\n24 \n  বিদেহ\n25 \n  বিদেহ\n26 \n \n বিদেহ\n27 \n \n ","size_mb":12.0,"has_text":true},"Videha 177.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 177.pdf","name":"Videha 177.pdf","text":"1 \n \n 2 \n \n বিদেহ\n3 \n \n বিদেহ\n4 \n \n বিদেহ\n5 \n \n বিদেহ\n6 \n  বিদেহ\n7 \n \n বিদেহ\n8 \n \n বিদেহ\n9 \n  বিদেহ\n10 \n \n বিদেহ\n11 \n \n বিদেহ\n12 \n  বিদেহ\n13 \n  বিদেহ\n14 \n  বিদেহ\n15 \n \n বিদেহ\n16 \n  বিদেহ\n17 \n \n বিদেহ\n18 \n  বিদেহ\n19 \n  বিদেহ\n20 \n \n বিদেহ\n21 \n  বিদেহ\n22 \n  বিদেহ\n23 \n  বিদেহ\n24 \n  বিদেহ\n25 \n  বিদেহ\n26 \n \n1. \n2. \n3. \n4. \n5. \n6. \n7. \n8. \n9. \n10. \n11. \n12. \n13. \n14. \n15. \n16. \n17. \n18. \n19.  বিদেহ\n27 \n \n20. \n21. \n22. \n23. \n24. \n25. \n26. \n27. \n28. \n29. \n30. \n31. \n32. \n33. \n34. \n35. \n36. \n37. \n38. \n39. \n40. \n41. \n42. \n43. \n44. \n45. \n46. \n47. \n48. \n49. \n50. \n51. \n52. \n53. \n54. \n55.  বিদেহ\n28 \n \n56. \n57. \n58. \n59. \n60. \n61. \n62. \n63. \n64. \n65. \n66. \n67. \n68. \n69. \n70. \n71. \n72. \n73. \n74. \n75. \n76. \n77. \n78. \n79. \n80. \n81. \n82. \n83. \n84. \n85. \n86. \n87. \n88. \n89. \n90. \n91.  বিদেহ\n29 \n \n92. \n93. \n94. \n95. \n96. \n97. \n98. \n99.  বিদেহ\n30 \n  বিদেহ\n31 \n  বিদেহ\n32 \n  বিদেহ\n33 \n  বিদেহ\n34 \n  বিদেহ\n35 \n  বিদেহ\n36 \n  বিদেহ\n37 \n  বিদেহ\n38 \n  বিদেহ\n39 \n  বিদেহ\n40 \n  বিদেহ\n41 \n  বিদেহ\n42 \n  বিদেহ\n43 \n \n বিদেহ\n44 \n \n ","size_mb":11.21,"has_text":true},"Videha 178.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 178.pdf","name":"Videha 178.pdf","text":"বিদেহ\n \n বিদেহ\n  বিদেহ\n  বিদেহ\n  বিদেহ\n  বিদেহ\n \n6 \n  বিদেহ\n \n7 \n  বিদেহ\n \n8 \n  বিদেহ\n \n9 \n  বিদেহ\n \n10 \n  বিদেহ\n \n11 \n  বিদেহ\n \n12 \n  বিদেহ\n \n13 \n  বিদেহ\n \n14 \n  বিদেহ\n \n15 \n  বিদেহ\n \n16 \n  বিদেহ\n \n17 \n  বিদেহ\n \n18 \n  বিদেহ\n \n19 \n  বিদেহ\n \n20 \n  বিদেহ\n \n21 \n  বিদেহ\n \n22 \n  বিদেহ\n \n23 \n  বিদেহ\n \n24 \n  বিদেহ\n \n25 \n  বিদেহ\n \n26 \n  বিদেহ\n \n27 \n  বিদেহ\n \n28 \n  বিদেহ\n \n29 \n  বিদেহ\n \n30 \n  বিদেহ\n \n31 \n \n বিদেহ\n32 \n \n বিদেহ\n33 \n \n বিদেহ\n34 \n \n বিদেহ\n35 \n  বিদেহ\n36 \n \n বিদেহ\n37 \n \n বিদেহ\n38 \n  বিদেহ\n39 \n \n বিদেহ\n40 \n \n বিদেহ\n41 \n  বিদেহ\n42 \n  বিদেহ\n43 \n  বিদেহ\n44 \n \n বিদেহ\n45 \n  বিদেহ\n46 \n \n\n বিদেহ\n47 \n \n ","size_mb":9.02,"has_text":true},"Videha 179.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 179.pdf","name":"Videha 179.pdf","text":"বিদেহ\n1 \n \n বিদেহ\n2 \n \n বিদেহ\n3 \n \n বিদেহ\n4 \n \n বিদেহ\n5 \n \n বিদেহ\n6 \n \n বিদেহ\n7 \n \n বিদেহ\n8 \n \n বিদেহ\n9 \n \n বিদেহ\n10 \n \n বিদেহ\n11 \n \n বিদেহ\n12 \n \n বিদেহ\n13 \n \n বিদেহ\n14 \n \n বিদেহ\n15 \n \n বিদেহ\n16 \n \n বিদেহ\n17 \n \n বিদেহ\n18 \n \n বিদেহ\n19 \n \n বিদেহ\n20 \n \n বিদেহ\n21 \n \n বিদেহ\n22 \n \n বিদেহ\n23 \n \n বিদেহ\n24 \n \n\n বিদেহ\n25 \n \n বিদেহ\n26 \n \n বিদেহ\n27 \n \n\n বিদেহ\n28 \n \n বিদেহ\n29 \n \n বিদেহ\n30 \n \n বিদেহ\n31 \n \n বিদেহ\n32 \n \n বিদেহ\n33 \n \n বিদেহ\n34 \n \n বিদেহ\n35 \n \n বিদেহ\n36 \n \n ","size_mb":5.99,"has_text":true},"Videha 180.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 180.pdf","name":"Videha 180.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n59 \n \n\n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका'\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम् \nISSN 2229-547X VIDEHA \n60 \n \n ","size_mb":15.23,"has_text":true},"Videha 181.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 181.pdf","name":"Videha 181.pdf","text":"िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n1 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n2 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n3 \n \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n4 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n5 \n \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n6 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n7 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n8 \n \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n9 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n10 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n11 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n12 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n13 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n14 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n15 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n16 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n17 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n18 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n19 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n20 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n21 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n22 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n23 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n24 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n25 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n26 \n  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n27 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n28 \n \n ","size_mb":7.84,"has_text":true},"Videha 182.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 182.pdf","name":"Videha 182.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' १८२ म अंक १५ जुलाइ २०१५ (िर्ष ८ मास ९१ अंक १८२)\n  \n  \nऐ अंकमे अछि:- \nऐ अंकमे अछि:- \n \n पंचैती (लघु पटकथा) / जाल  (पटकथा) / लाज (एकांकी-नाटक) -राजदेव मंडल  \nकागज -क ल म - पल्लवी मण्डल \n \nपंचैती (लघु पटकथा) \n \n \nपरिचए-पात : िाजदेि मंडल \n  \nजन् म : १५ मार्च १९६० ईं.मे।  \nवपता : स् व. ोननेलाल मंडल र् च  ोनना  मंडल।  \nमाता : स् व. ् ल लवी  देव ।  \nपत्नी : श्र मी  र्न्‍द रप्रभा दा देव ।  \nपुत्र : ननशान्‍द ी मंडल  क ष ्‍  कान्‍द ी मंडल  नव प्रभा कान्‍द ी मंडल।  \nपुत्री : रश्मम  क ु मार । \nमातृक : बेलहा (् ु लपराो  मधुबन )  \nमूलगाम : मुो हरनन यााँ  पनस् ट- रीनोारा  दाया - ि नमचल   जज ला - मधुबन । विहाि- ८४७४५२ \nमोिाइल :  ९१९९५९२९२० \nशिक्षा : एम.ए. (मैछि ल   नह न्‍द दी  एल.एल.ब )  \nई पत्र : rajdeokavi@gmail.com  \nप्रकाशित क ृ वत :  \n(१) अम् बरा - कनवीा ोंग्रह (२०१०)  \n(२) बोुंधरा कनव ीा ोंग्रह (२०१३)  \n(३) हमर टनल - रपन्‍द याो (२०१३)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n \nपंर्ैी  \n(लघु पटकिा)  \n \nपुरुर् पात्र-  \n१. धनेोर  \n२. रमुआ - लछल ीाक बाप  \n३. र्ारर टा ग्राम    \n४. ोहदेव - नकशनक नप ीा  \n५. मास् ट र ोाहैब  \n६. पंर् प्रभा मुख  \n७. ी नटा पंर्  \n८. जमादार  \n९. नकशन  \n१०.  नकि ु  पंर्  ग्राम    ध या-पुीा  पुछल ो।)  \nस्‍त त्री पात्र-  \n१. धनेोरक पत्न   \n२. ग ीा - धनेोरक बेटी  \n३. नकशनक माए  \n \n  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n \nपवहल दृश् य- \n \nस् िान - धनेोरक आाँगन  \nोमए - दद न  \nपात्र- धनेोर आ धनेोरक पत्न ।  \n(धनेोर अाँगनामे प्रभा वेश करैी अछि। ओकरा र्ेहरापर परेशान क दाव अछि । एनए -ओनए ीाक ै ी \nपत्न ोाँ पुिैए)  \n \nधनेोर -  ग ीाक माए  एक नग लाो पानन  लार। बड  जनरोाँ नपयाो लगल अछि ।  \nग ीाक माए -  आब हम दाी पोेबै आनक  अहााँक ेँ  पानन देब ? \nधनेोर -  नकए? ग ीा क े ीए गेल अछि ?  \nग ीाक माए -  बेटी पर क्षा द ले गेल अछि आ अहााँक ेँ  पीन नै अछि।  \nधनेोर -  (मुाँहपर ीामोक दाव) की हेीै पद़ि-छलखख  कऽ नकिन ोुनबन क े छल ऐ?  \nग ीाक माए -  की ोुनबै ?  \nधनेोर -  अहााँक ेँ  बुझले नै अछि जे गाममे की देलै।  \nग ीाक माए -  हमरा काज धंधाोाँ ् ु रोनी  देटीै ीब ने।  \nधनेोर -  रमुआक बेटी कननन िौडा ोंगे रनड  गेलै। ् ु रचऽऽऽ।  \nग ीाक माए -  अाँए! (अर्रज दरल आाँखख ोाँ पनी दद ो देखैी अछि। )  \nधनेोर -  हाँ...! बेो  पद़ि-छल खख  कऽ एहए ोद हन  िै।  \nग ीाक माए -  अहााँ ीाँ कननन गपक ेँ  पकनड ल  छि ऐ। ई ोद कनह या नै हन  िेलै। हाँ  पनहने कम हन  िेलै आब \nबेो  हन  िै।  \n (ोमए नब हरौन (नबहरन) ोन दऽ जा  िै।)  \n \nकट टू. \nदोसि दृश् य- \n  \nोमए - दुपहरर या  \nस् िान - रमुआ क दुआरर   \n(रमुआ मािपर हाि देने छर् न्‍द ीामे डुमल अछि । ीखने गामक नक ि ु  लनक पहाँर्ैए। लडकीक ेँ  दानग \nगेलाक कार े अपन -अपन ीामो परगट कऽ रहल अछि ।)  \n \nग्राम   एक -  (क्रनधमे) देखख यौ ने  हम ोद परेशान िी आ ई घरमे मुाँह घोंछोया कऽ पडल अछि ।)  \nग्राम   दू-  लाज -शरम ीाँ हन ीे नै िै। एनए जानी  ोबहक नाक कदट  गेलै।  \nग्राम   ी न -  धुर! गामक लनक ीाँ िल-िल कऽ रहल िै।  \nग्राम   र्ारर -  नै पलि ल  काका  गामक ल् ं गा िौडा ोद कहै िेलै  जाँ िौड क अदाव िौ ीाँ र्छल  जन ओ  \nटनलपर। ्ीर मे मम छल  जेीौ। हमरा ीाँ ीामोे देह बह र दऽ गेल। कादट  देबै ोा रक ेँ ।  \nग्राम   एक -  नै नै  एनामे ीाँ जानी -जानी मे झग्गड बजझ  जेीौ। आ दूटा जानी मे झगडा हेीौ ीाँ ीेोर जानी क ेँ  \n् ै दा हेीै।  \nग्राम   ी न -  मन ीाँ हन ी अछि जे रमुआक ेँ  खुंड -खुंड  कऽ दी।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \nग्राम   दू-  पनहने र्ल पंर् ोबहक पाो।  \nग्राम   एक -  नै  पनह ने अपना जानी मे ् ै ोला कऽ लेबै।  \nग्राम   र्ारर -  (रमुआ ीर्  शारा करैी) ओकरा कह   िौड क ेँ  ीानक  लाबीौ। नै ीाँ...। (हािोाँ  शारा करैी \nअछि।)  \n \nकट टू. \n \n  \nतेसि दृश् य- \n  \nोमए - रानी   \nस् िान - ोहदेवक घर।  \nपात्र- नकशन  ोहदेव  नक शनक माए  लछल ीा।  \n(नकशन आ लछल ीा नुका ी अाँगनामे प्रभा वेश करैी अछि। ओकर पदर्ाप ोुनन  ोहदेव लालटेन नेने \nघरोाँ बाहर नन कलैी अछि । लालटेनक  जनी नक शन आ लछल ीाक मुाँहपर पडैी अछि। ोहदेव \nडरा जा ी अछि । झपदट कऽ नकशनक ेँ  पकडैी अछि आ घरक द ीर लऽ जा ी अछि ।)  \n \nोहदेव -  रमुआबेटीक ेँ  ऐठाम नकए लाबल ह ? बुझै िीह   रमुआ  आ ओकर जानी  ोद क े ीे ीमोाएल िै। \nअपन दला र्ाहै िीह  ीाँ एकरा आपो घर पहाँर्ा दह  नै ीाँ ई ोद ज ना  मनोनक ल कऽ देीौ। \n(नकशन नक च् िौ नै बजैए।) ीलाँ बजै नक ए नै िाँह रौ?  \nनकशन -  की बजबै ? अहााँ ीाँ देखखीे छिऐ जे हम दुनल गनटे एक -दनोरक ेँ  क े ीे र्ाहै छिऐ।  \nोहदेव -  ीनरा र्ाहने आ नै र्ाहनेोाँ की हेीौ ?  \nनकशन -  हमरा र्ाहनेोाँ की नै हेीै। हम दुनल गनटे बाछल ग छिऐ। हमरा कानलन द्वारा नब आह करैक अमध कार \nिै।  \nोहदेव -  कानलन अपना जगहपर िै आ नप िडल ोमाज अपना जगहपर अडल िै। ऐठाम ई ोद नै र्लीौ। \nकहै छियौ  मारल जेमेँ।  \nनकशन -  पीा नै  अहााँ ोद पुरना गपक ेँ  कनहया ीक लाधने रहबै। क े ीेक लनक क ु रवान हैी रहीै। ठीक िै  \nहमरा ् ै ोलाोाँ अहााँ डरै छिऐ ीाँ हम जा रहल िी।  \n (लछल ीाक हाि पकनड नकशन जेबाक लेल ीैयार हन ी अछि । नकशनक माए आनब  कऽ आगलोाँ \nरनक ै ी अछि।)  \nनकशनक माए -  बौआ एीे रानी क ेँ  क े ीए जेबहक? बाी क ेँ  बुझहक। हमरा ोद एीेक ीगीगर नै िी जे ोमाजोाँ \nलनड  ोकब।  \n(नकशन लछल ीाक ोंगे र्छल  जा ी अछि । ओकरा माए छर् छर् या ी हल् ला  करैी अछि।) \nरौ बौआ  रूनक जन रौऽऽऽ। की हेीै की नै।  \n(कानए लगैी अछि ।) \n \nकट टू.  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \n \nचारिम दृश् य- \n  \nोमए - दद न  \nस् िान - ग ीाक घर।  \nपात्र- ग ीा  धनेोर  ग ीाक माए  एवं नक ि ु  मधया-पुीा।  \n(घरक बाहर  दाग। ग ीा क ु रो पर बैोल अछि । आगलमे बैोल नक ि ु  मधया-पुीा पद़ि रहल अछि । \nदो बखचक एकटा िौडा दौग कऽ अबैी अछि  आ एकटा छर् ट्ठी ग ीाक हािमे दैी अछि । ् े र ओ \nश घ्रीाोाँ आपो दऽ जा ी अछि । छर् ट्ठी खनछल  ग ीा  प़िए लगैी अछि।) \n \nग ीा -  ओह! लछल ीा मनो बीमे ् ाँ छो  गेलै। एकरा मदनी  क े ना  बड जरूर  िै।  \n(छर् ट्ठीक ेँ  ्ानड ओह ठााँ ् े नक दैी अछि  आ बगलमे ठा़ि ोा नक ल लऽ कऽ नव दा हन ी अछि ।)  \nअाँगना ददो घलमम ) माएऽऽ हम कन कालक बाद आपो एबौ। (ोा नक ल ीेज ोाँ ब़िबैी अछि। \nमधया-पुीा हल् ला  करैी पडा जा ी अछि ।)  \n \nकट टू. \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \n \nपााँचम दृश् य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोडक।  \nपात्र- ग ीा।  \n(ग ीा परेशान मुरामे ोा नक लोाँ जा रहल अछि । अपन प्रभा ेमक ब ील किामे डुमल अछि । \nोडकपर र्छल  रहल। ननदेशानुोार...।)  \n \nकट टू. \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \n \nछअम दृश् य-  \n \nस् िान - मास् ट र ोाहैबक घर।  \nपात्र- ग ीा  मास् ट र ोाहैब।  \n(ोेवा नन वषत्त मास् टर ोाहैब अपना न ज  पुस् ी कालमे पद़ि रहल िछि।) \n \nग ीा -   (प्रभा वेश करैी) परनाम ोर।  \nमास् ट र ोहैब -  (अो रवाद दैी) आबह  बैोह। बही दद नक बाद देखछल यौ। कननन नव शेष गप िै की ?  \nग ीा -   हम अहााँोाँ मदनी  ल ले आएल िी।  \nमास् ट र ोाहैब -  क े हेन मदनी ?  \nग ीा -  अहााँ ीाँ लछलीा आ नक शनक बारेमे ोद नक ि ु  जननीे हेबै। एहेन श्स् िनी मे...।  \nमास् ट र ोाहैब -  ोद नक ि ु  बुझै छिऐ अपन ोमाज रूद़िवादी िै। हमर ीाँ ोद दद नोाँ कनछशश रहल अछि  जे ई \nजानी क बंधन टुटै। ोमाजक ेँ  बदलैले पलरा जज नग  लगा देछल ऐ। नकन्‍द ीु ो माज नै बदलल। खैर  \nएीेक दद नक पिानी  ीलाँ कमोाँ कम ऐ बाीक लेल ठा़ि ीाँ देलेँ। हमरा बुीे जेीे  ोंदव हेीौ ीेीे \nमदनी  जरूर करबौ।  \n \nकट टू. \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \n \nसातम दृश् य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ग ीाक घर।  \nपात्र- ग ीा आ धनेोर दुनल परान ।  \n(धनेोर छर् ट्ठीबला कागीक टुकड  हािमे नेने पत्न  दद ो ब़िैी अछि। ओह  ोमैमे ग ीा ोा नक ल \nनेने प्रभा वेश करैी अछि। ओकरापर नजरर  पनडीे धनेोर ीमोा जा ी अछि ।)  \n \nधनेोर -   (ोक्रनध) ग ीा! एनऽ आ। (कागी देखबैी)  \n  ई की छिऐ?  \nग ीा -   (र्ुपर्ाप ठा़ि अछि।)  \nधनेोर -   ीलाँ जबाव नकए ने द  िेँ?  \nपत्न -  (नबच् र्े मे आनब ) अहााँ नकए हमरा बेटीपर ीमोा रहल छि ऐ।  \nधनेोर -  अहीं एकरा कपारपर ऱ्िा नेने छिऐ। दे खख यौ  ई लछल ीाक छर् ट्ठी। (ग ीा ददो घलमम  कऽ)  \nीनराोाँ एहेन आशा नै िल।  \nग ीा -   ऐमे ओकरा ोबहक कननन गली  नै िै।  \nधनेोर -  (ीामो बद़ि जा ी अछि ।) लगैए  ीनरा े दद माग खराप दऽ गेलौ। अखनन ोाँ ीलाँ क े ीौ नै जा ोक ै  \nिेँ। र्ल घरक अन्‍द दर। (हाि पकनड धनकया कऽ घरक अन्‍द दर मे दऽ कऽ बाहरोाँ क े बाड लगा दैी \nअछि।)  \nपत्न -  अहााँ बीाह जकााँ नकए करै छिऐ।  \nधनेोर -  हमरा एलाोाँ पनह ने जाँ घर खनलबै ीाँ हमरा ज अी नै देखबै।  \n(झपदट कऽ झनरा लैी अछि  आ ीेज ोाँ बाहर नन कछल  जा ी अछि ।) \nपत्न -   आब हम की करबै। (कानए लगैी अछि ।)     \nकट टू. \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \n \nआठम दृश् य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - धनेोरक घर।  \nपात्र- ग ीा आ मध या-पुीा  नक ि ु  लनक।  \n(ग ीा घरक द ीर मे टहछल -बुछल  रहल अछि । मुाँहपर बेर्ैन क दाव िै। खख डकी खनलैी अछि ।)  \nनकि ु  लनक ोडकपर जा रहल अछि । एकटा आठ बखचक िौडाक ेँ  ग ीा ोनर पाडैी अछि । आ \nओकरा  शाराोाँ क े बाड खनलैले कहैी अछि । जे बाहरोाँ बन्न अछि। िौडा टेबुलपर र्द़ि क े बाड \nखनछल  दैी अछि ।)  \n \nकट टू. \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \n \nनअम दृश् य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - गामक पंर्ायी स् ि ल।  \nगामक बाहर गािीर र्बुीरापर पंर् -प्रभा मुख आ पंर्ग  बैोल अछि । र्बुीराक नन च् र्ााँमे गौआाँ-\nघरूआ ोद जमा देल अछि । नक ि ु  युवक ोद लाठी नेने नक शन आ लछल ीाक ेँ  घेरने अछि। \nग्राम   ोद आपोमे घनल्च् र् का कऽ रहल अछि । \n \nपंर् प्रभा मुख-  ोदटा गप ोुनलौं। वास् ी बमे  अपना गाम आ ोमाजक लेल ई मघ नौना घटना िी अ ले ओहने \nदरर गर डण् ड हेबाक र्ाह ।  \nपंर् एक -  हाँ... हाँ... अहााँ ठीक े  कहै छिऐ। जाँ ऐ ीरहेँ हैी रहीै ीाँ क े करन  ज् जनी -परनी ्‍ ठा नै बाँर्ीै।  \nपंर् दू-  ने जानी क बन्‍द धन आ ने बड िनटक खख याल। हमरा ोबहक जमानामे कनह यन एना देल िेलै।  \nपंर् एक -  (नकशन दद ो हाि र्मकबैी) ई ोद पद़ि -छल खख  कऽ गामक नाओं की करीै। रनटे ोमाज आ \nजानी क ेँ  दाग लगा देलक ै ।  \n(द डोाँ ग ीा नन कलैी अछि । ओकर नजरर  अपना बाबलोाँ ममलैी अछि  आ नपीाक नजरर  झलनक \nजा ी अछि ।)  \nपंर् प्रभा मुख-  (क्रनधमे) एकरा क े श कटा कऽ काररख -र्ुन लगा आ गदहापर बैोा दह ।  \nपंर् एक -  हे रौ  कारर ख -र्ुन एनए ला। लगा  मुाँह -कानमे। (लाबैी अछि ।)  \nपंर् दू-  ऐ िौड क ेँ प ठपर कनडा लगबाक र्ाह ।  \n(द डक ेँ  ठे लैी ग ीा आगल अबैी अछि।)  \nपंर् एक -   घनडाक कनडा कहााँ िौ? ला हमरा हािमे। (लाबैी अछि ।)  \nग ीा -  यौ पंर् मरमेोर  कानलनक नह ोाबोाँ अहााँक ् ै ोला गली अछि । देश -दुनन यााँ क े ीे आगल बद़ि गेलै \nआ अहााँ ोद ओह  पुरना गपमे लटपटाएल िी। प रेम कएल नै जा  िै  दऽ जा  िै। आ परेम \nजानी   धरम नै देखै िै। आब ीाँ ोरकारन एकर मान्‍द य ीा दऽ देने िै। कानलन बनन  गेल िै। अहााँ ोद \nीाँ कानलनक रखबार िी। कन  ोनछर् यौ  अहााँ ोबहक ् ै ोलाोाँ दूटा जजनग  बेरबाद दऽ जेीै। \nअपन वर्चस् व  देखबैले ई अन्‍द या य कऽ रहल छि ऐ। दुनल बाछल ग िै  ीाँए नबआह करबाक लेल स् व ींत्र \nिै।  \nपंर् दू-  धनेोरज   अहााँ अपना बेटीक ेँ  एहने बाी ोद छो खौने छि ऐ? अहााँ ीाँ ोमझदार िी। एीेक \nलनकक ब र्मे अनह ना बजल जा  िै ? एहेन गप बजैी लाज हेबाक र्ाह ।  \n (पुछल ोक गाड  धडधडा कऽ अबैी अछि । जमादारक ोंग मास् ट र ोाहेब रीरै ी अछि। ोद ीाकए \nलगैी अछि ।)  \nमास् ट र ोाहैब -  लाज ीाँ अहााँ ोदक ेँ  हेबाक र्ाह । ऐ दुनलक ेँ  कानलन  शादी दऽ गेल िै। एकर पिानी ओ अहााँ \nअनी यार्ार कऽ रहल छि ऐ।  \nजमादार -  (ीामोोाँ लनकक ेँ  हटबैी) जे पंर् िी  ोे ोद ोुनन  छल अ। ऐ दुनलक ेँ  नबआहक कानलन  कागी \nिानामे जमा िै। अहााँ ोद अनी यार्ार कऽ रहल छि ऐ। कानलनक नह ोाबोाँ अहााँ ोद नगरफ्ीार \nदऽ जाएब।  \n (जमादारक बाी ोुनन  ोद पंर्क मािा झलनक  जा ी अछि । जमादार द डमे ढुनक  नकशन आ \nलछल ीाक ेँ  बाहर ननकालैी अछि । नकशन आ लछल ीा मास् ट र ोाहैबक पएर ि ु बैी अछि । पाि ल ोाँ \nग ीा नन कलैी अछि  आ मा स् टर ोाहैबक ेँ  प्रभा  ाम करैी अछि।)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \nमास् ट र ोाहैब -  (अछो रबाद दैी) ग ीा  ीनरा काजोाँ हम बड्ड खुश  िी। (धनेोर दद ो ीानक ।) यौ धनेोरज   \nअहााँक बेटी ोमाजक लेल बडका काज क े लक। अहााँक गौरव हेबाक र्ाह । अछो रबाद दद यौ।  \n (धनेोर ग ीाक ेँ  अछोरबाद दैी अछि ।)  \nशब् द ों्‍ या- १५३५  \n \nकट टू. \n \nसमाप् त। \n \n  \nजाल  \n \n  \n \n \n \n \nपटकिा \n \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \n \n \n \nदू शब् द- \n  \nमैछिल  ोानह त् यमे पटकिाक अदावक ेँ  देखैी ऐ नवषयमे अज्ञ रनह ीन  एकटा लघु परर याो क े लौं। ो्ल देलौं \nआनक अो्ल  नन चए ीाँ ोमाजे करीा।  \n \n-राजदेव मण् ड ल  \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \n \nपात्र परिचए-  \n(पटकिा) \n१. नवक्रम- नायक  \n२. बरोा - नामय का \n३. म यामबाबल - बरोाक नप ीा  \n४. मनदेव - बरोाक मामा  \n५. रखख या- बरोाक माम  \n६. हरर या- खलनायक  \n७. ोु दर्न - खलनायकक नप ीा  \n८. मुंश - ोु दर्नक मुंश  \n९. र्नकी - हरर याक प्रभा ेममका \n१०. ् ु छल या- र्नकीक माए  \n११. डनलना - र्नकीक नप ीा  \n१२. दकनलबा - र्नकीक दाए  \n१३. नवक्रमक माए - नायकक माए  \n१४. रघुआ - नवक्रमक ोंग  \n१५. टहलल - गामक एक बेकी  \n(दनकनदार  छो पाह क दल  हरर याक ोंग  बदमाश ीिा नक ि ु  ग्राम   आ पंर्ग ।)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \nपनहल दृम य- \n \nोमए - दनर।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n  \nनदीक आो -पडनोक दृम य रदडैी अछि । ोुरुज रनग  रहल अछि । नकनारपर गाम -घरक लनक  \nर्ारूदर पोरल हरर अर   गाए  दैंो  बकर  ोद र्रैी। गरदा आ िाल -कादनमे खेला ी मध या-\nपुीा। दूर-दूर धरर देखा ी अछि ।   \n \nकट टल। \n \nधारमे नाह र्छल  रहल अछि । जैपर र्ै़ि  कऽ गामक लनक शहर जा ी अछि   जरूर  र् ज -बौो \nकीनै आ बेर्ैले। धारक ऐ पार गाम आ ओ  पार देखा पडै अछि - कौलेज  स् क ल ल  रेलबे टीोन  \nर्लैी आ ठा ़ि बो। क े ीे गनटे नाहोाँ रीैर  कऽ गाम दद ो आनब  रहल अछि । नदी आ ओ ठामक \nजज नग ोाँ ोम् बन्न्‍द धी ग ी नवरर या गानब रहल अछि ।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \nदनोर दृम य-  \nोमए - दनर।  \nनायक - नवक्रम  नवक्रमक माए।  \nस् िान - नवक्रमक घरक बाहर  दाग।  \n \n(घरक बाहर दुआरर पर गाए आ बरद बान्‍द हल अछि। नवक्रमक माए गाए दूनह रहल अछि । दूधोाँ \nदरल बाल् टी न दुआरर क कननपर रखैी अछि । आ बडबडा ी अाँगना ददो ब़िैी अछि।  \n \nनवक्रमक माए -  नवक्रम अखन  ीक ोुीले िै शा ी। की करीै िौडा  परेशान रहै िै। प़िना क ोंगे घरन क काज \nकरए पडै िै। (जनरोाँ) हे रौ बौआऽऽऽ नवक्रम बेटाऽऽ  रठ जल् दी   दनर दऽ गेलौ।  \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \nीेोर दृम य-  \n \nस् िान - नवक्रमक घरक द ीर  दाग।  \nोमए - दद न  \nपात्र- नवक्रम  \n(नवक्रम घरमे ोलील अछि । र्ौकीक बगलमे टेबुलपर पनि  आ कॉप क ढेर  अछि। ओ पर एकटा \nटेबुल घड ओ अछि ।  \nमाएक स् व र ोुनन  देहपर ोाँ र्द्दै र  हटबैी अछि। अाँगैठी करैी घड पर न जैर  दैी अछि । घड  ददो \nदेखख ीे ् ु ड् ु डा कऽ रठै ी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  दनर दऽ गेलै। जुलुमक गप् प ! आ  घनड यन नै बजलै। दूध कखै न शहर पहाँर्ैबै? (जनरोाँ) अबै \nछियौ माएऽऽऽ।  \n \nकटल टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \nर्ारम दृम य-  \n \nस् िान - नवक्रमक दुआरर ।  \nोमए - दद न।   \nपात्र- नवक्रमक माए आ नव क्रम।  \n \nनवक्रमक माए एकटा बडका कनस् ी रमे दूध दरर  रहल अछि । दूध दरर कऽ आाँगन ददो ीक ै ी \nअछि। ीखने नव क्रम शटचक बटम लगबैी अाँगनाोाँ नन कलैी अछि । दुआरर क काीोाँ ोा नक ल \nलानब  ओ पर दूधक वीचन लटकबैी अछि । आगल-पाि ल  देखैी  घण् टी टुनटु नबैी आगल ब़िैी अछि।)  \n \nनवक्रमक माए -  आ  दूधन कमे देलौ।  \n(ोा नक लपर र्ै़ि  र्छल  पडैी अछि। ओकर माए पाि ल ोाँ ोनर पाडैी अछि।) \n  \nनवक्रमक माए -  नवक्रमऽऽऽ। ीलाँ नकिन नबोरबन क े लह ?  \n \nनवक्रम-  नै...। कहााँ नकिन।  \n \nनवक्रमक माए -  मन पडलौं ?  \n \nनवक्रम-  हाँ-हाँ। ऊ वेक े न्‍द ो बला ्ामच पनस् ट  फन् ोमे रजज ्‍ री करबाक िै। मन नै परर ीौ ीाँ डेटे नबी ज ीै।  \n \n(माए लेटर लानब  कऽ दैी अछि  आ जेब मे रखैी नव क्रमक ोा नक ल र्छल  पडैी अछि।) \n  \nनवक्रमक माए -  दुलक्कड दऽ गेलै। (रस् ीा  दद ो ीनक ीे रनह  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \nपााँर्म दृम य-  \n \nस् िान - गामक एक दाग।  \nोमए - दद न।  \nपात्र- रघुआ   नवक्रम।  \n \nदुआरर क र्बुीरापर रघु नहा रहल अछि । कपारपर पानन  ढरैी काल जनर -जनरोाँ ‘राम -राम ’क \nजाप कऽ रहल अछि । बगलोाँ गुजरैी डगरपर ोा नक लोाँ नवक्रम जा रहल अछि । रघुआ क न जैर  \nओकरापर पडैी अछि ।  \n \nरघुआ -  यौ दरनगा दाय। कन  ोुस् ीा  छल अ। बो एक मम नन ट। हमहाँ अहींक ोंगे र्लबै। ीैयारे िी। बो \nधनी क ढेका खों ोए दद अ।  \n \nनवक्रम-  नै रघु काका। हमरा देर  दऽ गेल अछि ।  \n \nरघुआ -  रौ दी जबा। ीुरत्तेमे दुनन यााँ आिन दऽ जेीै। हे रौ ठा़ि रह। हे हे ढेका खनोए दे।  \n \n(नवक्रम ोा नकल आगल ब़िा लैी अछि। पाि ल ोाँ रघुआ  डााँडमे धनी  लटपटबैी रनह  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \n \nोा नक लक दुनल पनह या ीेज गनी ोाँ र्छल  रहल अछि । ओह पर ऱ्िल आ जनर -जनरोाँ नन ोााँो \nखखिंर्ैी नव क्रम देखा पडैी अछि । अोगरेमे बडबडा ी अछि ।  \n \nनवक्रम-  बेदरामे र्नर -छो पाह क खे ल खेला ी काल -छो पाह  बेो  हमरे बनए पडै िल। ीनह एोाँ ोद हमरा \nदरनगा कहए लगल। आब कहैी अछि  ीाँ ीामो लहरैी अछि । करबै की ? आब हमरा दरनगा बनैक \nरपए करए पडीै। जे हन  ऐ पर िामे पलरा जनर लगबए पडीै।  \n \n(पाि ल  मुहेँ घुमम कऽ ीक ै ी अछि। रघुआ  धनी  ोम् हा रैी दौगल आनब  रहल  अछि।)  \n \nरघुआ -  (हाि रठा कऽ हल् ला  करैी) रे दी जबा  ठा़ि रह। एीेक दूरोाँ दौगल अबै छि यौ  आबन ीाँ ऱ्िा \nकऽ नेने र्ल।  \n  \n (नवक्रम ् ें र ीेज ोाँ ोा नक ल आगल ब़िा लैी अछि।)  \n \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \nिअम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक ीट्क बाहर  दाग।  \nपात्र- बरोा (नामय का)  \n \nनदीक काीे -काी घाो -् ल ोक ब र्मे बाट देखा पडैी अछि । ओ  बाटपर हािमे पनि  नेने बरोा \nीेज ोाँ आनब रहल अछि ।  \n \nकट टल। \n \n \nनदीक किेरमे नाह ठा़ि देल देखा पडैी अछि । लनक ोद नाहपर र्ै़ि  रहल अछि   नकि ु  गनटे \nऱ्िेक प्रभा याोमे अछि।  \n \nकट टल। \n \nदेखा पडैी अछि - एक ीर् ीेज ोाँ ोा नकलपर ऱ्िल नव क्रम आनब  रहल अछि  आ दनोर \nदद ोोाँ बरोा दौगैी आनब  रहल अछि ।  \n \nकट टल। \n \n(नाह खुगैले ीैयार अछि । ीखैने बरोा पहाँर् जा ी अछि । क ै एक स् त्र -पुरुख एक े  ोंग कहैी \nअछि।)  \n \nस् त्र -पुरुख -  हौ नवरर या  कन  रूनक जाहक।  \n \nस् त्र -   हाि ब़िार दाय। खैंर् कऽ ऱ्िा ल  िी।  \n \nबरोा -   कननन बाी नै हम अपने र्ै़ि  जाएब।  \n \n(कहैी नाहपर र्ै़ि  जा ी अछि ।)  \n \n(ीखैने नव क्रम ोा नक लक घण् टी बजबैी आ हल् ला  करैी नाह लग पहाँर् जा ी अछि । \nोा नक लक ब्रेक लगबैी ्ानन  कऽ रीरैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  हे रौ दाय। हमरन ऱ्िा ले। आ  अह ना हमरा लेट दऽ गेल िौ।  \n \n(ोा नक लक ेँ  नाहपर लादैी अछि । आ र्ै़ि  जा ी अछि । नाह खुनग  जा ी अछि ।)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \n \nकट टल। \n \n(देखा पडैी अछि  जे नव क्रमक ेँ  पैर ोाँ बरोाक पएर छर् पा रहल अछि । बरोा पएर खखिं र्ैक कनछश श \nकऽ रहल अछि । ीाबे नव क्रमक न जैर  नन च् र्ााँ पडैी अछि। ओ र्ट दनन  अपन पएर हटा लैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  ओह...। हडबड मे पएर पनड  गेल। छर् पा गेल की ? धकम -धुक्कीमे एना दऽ जा  िै।  \n \n(बरोा नक िन नै बजैी अछि ।) \n  \nबरोा -   (टााँग ददो ीक ै ी) एाँह...।  \n \n(नवक्रम ओकरा दद ो देखैी अछि । बरोा न जैर  झुका लैी अछि । नवक्रम टकटकी लगा कऽ ओकरा  \nदद ो देखीे रनह  जा ी अछि ।)  \n \n(फ्लैश बैक - दुनल ोपनामे प्रभा ेम ग ी गानब  रहल अछि ।) \n(फ्लैश बैक ोमाप् ी ) \n(नवक्रम बरोाक हाि पकडने ठा़ि अछि।)   \n \nबरोा -   (ीामोमे) हाि िनड़ू। ददमाग ठीक अछि की नै।  \nनवक्रम-  गल् ी  दऽ गेल। हे हम जानन  कऽ एना नै क े लौं। लेनक न  अहााँ बड्ड ीमोाह िी।  \n \n(बरोा ीामोमे ओकरा दद ो आाँखख गुडारर  कऽ देखैी अछि । लनक ोद हल् ला -गुल् ल  करैी नाहोाँ \nर ीैर  रहल अछि । नवक्रम ओकरा क्रनधोाँ बाँर्बाक लेल आोमान दद ो ीाकए लगैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  ोमए क े ीे ोुन्‍द दर िै। ई बादलक टुकड  ोद क े ीे रेशमे दौगल जा रहल  िै। लगै िै क े करनोाँ देँट \nकरबाक लेल हडबड मे हअए।  \nकट टल। \n \n(नाहोाँ ोद र ीैर  गेल िै। लनक ोद दू -र्ारर  डेग आगल बद़ि गेल िै। अोगरे नव क्रम नाहपर \nअछि।)  \n \nनवरर या- हे यौ दाय। आोमानक ीारा नग नै िी की ? यौ अखै न दद न िै रानी  नै। झट दऽ नाहोाँ रीरू। \nअखै न  ीारा नै देट ी।  \n \nनवक्रम-   हाँ...। हैया रीरै िी। लनकन क े ीे हडबड मे िै।  \n \n(र्ट दऽ ोा नक ल रीारर  आगल ब़िैी अछि।)  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \nोाीम दृम य -  \nोमए - दद न।  \nस् िान - िनटका शहर।  \n \n(मम ्‍ टान आ र्ाहक दनकान)  \n(दनकनदार एकटा बडका कराहमे दूध ओंट रहल अछि । ओकरा बगलमे टेबुल -बेंर् लगल अ छि। \nओ पर बैो कऽ दूटा मोंिबला र्लडा -दह  ोुडैक रहल अछि । ीखैने नव क्रम ोायनक लक घण् टी \nटुनटुनबैी पहाँर्ैी अछि।)  \n \nदनकदार -  यौ नवक्रम दाय। हमरा ीाँ लगै िेलए जे आ  अहााँक दरशने नै हेीै।  \nहे... हे... ोम् हा रर कऽ।  \n(नवक्रमक ोायनक ल खछल या दूधक वीचनोाँ टकरा जा ी अछि ।)  \nयौ दाय  बोन्‍द ी क ेँ  लगाम नै अछि की?  \n \nनवक्रम-   यौ  हमरा बोन्‍द ी क ेँ  नजैर  नै लगार।  \n \n(ोायनक लोाँ हडबडा कऽ नवक्रम रीरैी अछि । दूध नानप कऽ कराहमे दैी अछि । मोंिबला ीेज ोाँ \nदह  ोुडैक रहल अछि ।)  \n \nआ  जाँ दूध नै आननीौं ीाँ र्ाहक दनकान क े ना र्लैी ? जाँ दनोराोाँ दूध लैीौं ीाँ हमर रनजगार मारल \nजा ी।  \n \nदनकानदार -  हाँ ोे ीाँ ठीक े ।  \n \nनवक्रम-  खेी नै रपजैी अछि  ीाँ ई दूधक रनजगार पैदा क े लौं। ीहमे अपने टााँगमे क ु डहैर मारर लेब।  \n \n(ोायनक ल आगल ब़िबैी अछि।)  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \nआठम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - पनस् ट आाँन्ो।  \n \n(नवक्रम पनस् ट  आाँन्ोक कारन्‍द टरपर लेटर दऽ रहल अछि । आाँन्ोक नक रान  स् प्   डपनस् टक \nमनहर लगा कऽ रो द नव क्रमक ेँ  हािमे दैी अछि।)  \n \nकट टल। \n \n \nस् िान - पनस् ट फन् ोक बाहर  दाग  \nोमए - दद न  \n \n(एक दद ोोाँ लेटरवााँक् ोमे लेटर नग रा कऽ बरोा नन कलैी अछि । दनोर दद ोोाँ रो दक ेँ  देखैी \nनवक्रम अबैी अछि । दुनल एक -दनोराोाँ टकरा जा ी अछि । बरोाक ेँ  हािोाँ पुस् ीक नग र पडैी \nअछि। नव क्रम पुस् ी क रठे बैले झुक ै ी अछि । ओकराोाँ पनहने ीमोा ी बरोा पुस् ी क रठा कऽ \nर्छल  जा ी अछि ।  \n \nनवक्रम-   (ऊपर देखैी) हे दगवान एकराोाँ रक्षा करू।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \nनअम दृम य-  \n \nोमए - रानी ।  \nस् िान - नवक्रमक घर।  \n \n(घरमे लालटेनक मजि म  जनी। नव क्रम र्द्दै र  ओ़िने बारम् बार कर ् े र  रहल अछि । ओकरा \nोपनामे बारम् बा र बरोा र्छल  अबैी अछि। ज  कार े ओकरा नन न्न नै हन ी अछि । लालटेनक \n जनीक ेँ  कम करैी अछि आ र्द्दै र  ीानन  ोुीैक परर याो करैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n \n(्लैश बैक - बरोा आ नव क्रम ोपनामे प्रभा ेम-ग ी गानब  रहल अछि ।) \n(फ्लैश बैक ोमाप् ी ।) \n \nकट टल। \n \n(मालक घर दद ोोाँ मवेश  ख़िक टाटमे धक्का मारर रहल अछि । स् वर ोुनन  नवक्रम र्ट दनन  रठै ी \nअछि आ लालटेनक  जनी ब़िबैी अछि । टाटक दलर ोाँ हलकी मारैी अछि । खुगल बडद देखा \nपडैी अछि । ् े र लालटेनक  जनी कम करर  दैी अछि । अन्‍द हार ो ोैर  कऽ लगमे र्छल  अबैी \nअछि।)  \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \nदोम दृम य -  \n \nोमए - दनर।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n \n(दूरमे मंदद र आ मश्स् ज द देखा पडैी अछि । मंदद रक घण् टाक स् वर। मुगाचक अबाज । गाए  बकर   \nबडद हााँकने जा ी लनक ोद। ोायनक लपर ऱ्िल नव क्रम जा रहल अछि ।)  \n \nकट टल। \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n \n(नवक्रम नदीक नक नारपर बैोल बरोाक प्रभा ी क्षा कऽ रहल अछि । नाह ऐपार -ोाँ-ओ पार अबैी \nअछि  जा ी अछि । नकन्‍द ीु बरोा नै अबैी अछि । मम लैले नव क्रम िटपटा रहल अछि ।) नडजॉल् व ।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \nएगारहम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोु दर्नक घर।  \n \n(ोु दर्न आ ओकर मुंश  क ु रो -टेबुल लगा कऽ बैोल अछि । ोु दर्न नक ि ु  ोनछर् रहल अछि   \nओकरा बगलमे मुंश ज  बह -खाीा रनटा -पुनटा रहल अछि ।)  \n \nमुंश -  माछल क! अहााँ म याम बाबल क ेँ  नकए नै कहै छि ऐ। ओकरापर ीेीेक ोु द बद़ि  गेलै जे ोदटा खेी \nछल खख  देी ीैयन नै ोधीै।  \n \nोु दर्न -  हमहाँ ीाँ ोहए ोनछर् रहल िी।  \n \nमुंश -  गामक मध या-पुीाक ेँ  टीोन प़िबै िै। एनए खेी  नै रपजै िै। की हेीै। ोुनै िी जे बेटीक ेँ  प़िा रहल \nिै। आमदन  अठन्न  आ खरर्ा रूपै आ।  \n \nोु दर्न -  बो नै वएह बेबो हेीै। हम नै ीाँ हमर बेटा बेबो कऽ देीै। करजा ोधबैमे देर  हेीै ीब ने खेी -\nपिार आ गहना-जेवर दे ले बेबो हेीै।  \n \nमुंश -  जाँ अनगला ोालक ्ोल न क हेीै ीाँ बेछर्  कऽ र्ुकीा कऽ देी। ीब ?  \n \nोु दर्न -  ोमैपर खाद -पानन  देटबे नै करीै ीाँ रपजा न क क े ना कऽ हेीै। हमर जाल क े ीेक दूर धरर  पोरल \nिै। अहााँ ीाँ बुजझीे िी। बैंकन ोमैपर टका नै देीै।  \n \n(दुनलक ेँ  आाँखख मम लैी अछि  आ दुनल हाँोए लगैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \nबारहम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक किेर।  \n \n(नवक्रम ओीए प्रभा ी क्षा करैी रहैी अछि। जेीए बरोाोाँ मम लबाक ोंदावना रहैी अछि । ऐ क्रममे \nआ  ोुनहट बाधमे ठा़ि अछि। ीखैने बरोाक ेँ  छर् छर् या ी ोुनैी अछि । नवक्रम दौग कऽ ओीए \nपहाँर्ैी अछि ीाँ देखैए जे ी न -र्ारर टा बदमाश बरोाक ेँ  मघ छो यबैी नेने जा रहल अछि । बरोा \nओकरा ोदोाँ ि ु टबाक पररयाो कऽ रहल अछि । नव क्रम ओ  दृम यक ेँ  देखखीे छर् छर् या लगैी \nअछि।)  \n \nनवक्रम-   हे रौ  ओकरा िननड देबह  की देखब ह ।  \n \nबदमाश -   ई क े ीएोाँ आनब गेलौ रौ। मार ोारक ेँ ।  \n \n(बदमाश आ नव क्रमक ब र् झगडा शुरू दऽ जा ी अछि । हल् ला -गुल् ला  ोुनन  खेीमे काज करैी \nजन -मजलर ोद हाँोुआ आ लाठी लऽ कऽ दौगैी अछि । लनकक ों्‍ या  देखख  कऽ बदमाश ोद \nदानग  जा ी अछि । नवक्रमक ोंगे बरोा घर दद ो नव दा दऽ जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \nीेहरहम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नवक्रमक घर।  \n \n(डेद़ियापर ठा़ि दऽ कऽ टहलल हल् ला  करैी अछि।)  \n \nटहलल -  (र्कनना हन ी) क े करन नै देखै छि ऐ। अाँगनामे नकयन िी नक नै यौ ?  \n \nनवक्रमक माए -  (अाँगनाोाँ हलकी दैी) टहलल बौआ िी। अाँगना र्छल आर। बही दद नक बाद देखलौं।  \n \nटहलल -  हाँ  हम ीाँ टहलैीे रहै िी। ोे आ  टहैलीे काल बड्ड अजगुी देखलौं।  \n \nनवक्रमक माए -  की देखछल ऐ?  \n \nटहलल -  देखलौं  अहााँक बेटा गुण् डा–बदमाश ोदोाँ लडै ी िल। ोेहन एकटा लडकी लेल।  \n \nनवक्रमक माए -  (आश्चयचोाँ) आाँए...!  \n \nटहलल -  झलठ छिऐ की ोााँर्। अपना बेटेोाँ पलछि लेबै। हम जा  िी।  \n(नवदा हन ी अछि ।) \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \nपनरहम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नवक्रमक घर।  \n \n(नवक्रमक माए अाँगना बहारर रहल अछि । नवक्रम अाँगना पहाँछर्ीे माएोाँ कहैी अछि।)  \n \nनवक्रम-   आ  कन  बेो  देर  दऽ गेलौ माए।  \n \nनवक्रमक माए -  राह -बाटमे गुण् डा-अवाराोाँ झगडा करब ह  ीाँ देर  लगीौ ने। खा क लेल अन्नक जनगाड नै िौ। \nजज नग  क े ना ोुधरीौ ी ले ोनर्बें आनक  ह रन बनल घुमै िेँ।  \n \nनवक्रम-   हमरन गप् प ोुन ब ह  ीब ने माए।  \n \nनवक्रमक माए -  ोुनबै की। र ोद बडका खुनन यााँ छिऐ। ओकराोाँ झगडबें ीाँ जजनग  बेरवाद कऽ देीौ। क े ीे गनटेक ेँ  \nमारर  कऽ धारमे दाँोा देने िै।  \n \nनवक्रम-  माए  ीनहीं ीाँ कहने रह  जे क े करनपर अनी यार्ार हन ी रहै ीाँ र्ुप नै रहबाक र्ाह । एकटा \nलडकीक ेँ  ोंगे र ोद जबरदस् ी  करै िेलै ीाँ हम र्ुप दऽ कऽ देखैी रनह ीौं। ोे ीनरा न क लनग ीौ ?   \n \n(नवक्रमक माए ोनर्मे डुमम  जा ी अछि ।)  \n \nनवक्रमक माए -  न क ीाँ नै लनग ीए। मुदा ओ ोद पैोाबला लनक िै। पुछल ो आ कानलन ओकरा मुट्ठीमे िै। \nओकराोाँ क े  लडीै?  \n \nनवक्रम-  हम लडबै माए ह म। हम अपने बनबै पुछल ोबला। ोदक ेँ  ोनझ कऽ देबै। रस् ीा पर लबैले र्ाहे जे \nकरए पडए।  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \nोनलहम दृम य -–  \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोु दर्नक घर।  \n \nोु दर्न -  मुंश ज   ोुनै िी  नक रपलबाक बेटा कहै िल जे हम करजा आपो नै करबै।  \n  \nमुंश -   र कहै िै जे हमरापर बेो  ोु द जननड  देने िी।  \n \nोु दर्न -  ीेकर मीलब  हमरा बे मान बनबए र्ाहै िै।  \n \nमुंश -   एना करीै ीाँ देखा -देख  ोमाजक आनन लनक...।  \n \nोु दर्न -  क े करा ोमाजमे नह म् म ी िै जे हमराोाँ टकरा जाएी। हरर याक ेँ  कनह दद यौ नकरपलबा बेटाक ेँ  र्ारर \nोटका लगा देीै। ओकर लबरपन  बन्न दऽ जेीै। आ नै  ोुधरीै ीाँ रा् -ोा्। (हािोाँ  शारा करैी \nअछि।)  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \nोीरहम दृम य -  \nोमए - दद न। स् िान - म यामबाबलक घर।  \n(बरोा र्ुप् प  ोाधने बैोल अछि । म यामबाबल गहींर न जैर ोाँ बेटी दद ो देखख  रहल अछि ।)  \n \nम यामबाबल -  बरोा  ीनरा नक िन हन  िौ  आनक कन  नक ि ु  कहलकौ?   \n(बर ोा नक ि ु  ने बजैी अछि।)  \n \nम यामबाबल -  ीनहर माए ीाँ बर्पनेमे मरर  गेलौ। क े करा कहब ह । नक ि ु  बाी िै ीाँ हमरे कहए पडीौ।  \n(बरोाक आाँखखोाँ दहन-बहन ननर खोए लगैी अछि ।)  \n \nम यामबाबल -  की देलौ ीनरा ? बजब ह  ीब ने।  \n(बरोा आाँखख पनिैी अछि।)  \n \nबरोा -  पद़ि कऽ अबैकाल बा धमे गुण् डा–िौडा ोद घेर नेने िल। मघ छो या कऽ नेने जा ी िल। खेीोाँ \nजन ोद आ ओ दौगल  नै ीाँ...।  \n(् े र कानए लगैी अछि ।)  \nम यामबाबल -  ीब ीाँ क े ीे गनटेक बुझने हेीै। छर्न्‍द हने हेीै। आ  हम ओकरा बापोाँ देँट करा देबै।  \n(ीमोा कऽ र्छल  पडैी अछि।)  \n \nबरोा -  (पाि ल ोाँ हल् ला करैी अछि।) बाबलज ऽऽऽ   \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \nअठारहम दृम य-–  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - गामक डगर।   \n \n(म यामबाबल जा रहल अछि । आगलोाँ अबैी ोु दर्न ओकरा टनक ै  िै।)  \n \nोु दर्न -  यौ म यामबाबल  रदाो िी। की बाी ? नकि ु  देल की ?  \n \nम यामबाबल -  की कहब। आ क े ना कहब?  \n \nोु दर्न -  हम ीाँ अहााँक नही िी। हमरा लग नै बाजब ीाँ ् े र...।  \n \nम यामबाबल -  हमर बेटी पद़ि कऽ अबैी रहए ोे बाटमे...।  \n(म यामबाबल नजदीक आनब  कानमे ोु दर्नक ेँ  ोदटा गप कहैी अछि ।)  \n \nोु दर्न -  ई गप दनोरठाम नै बजब। ऐोाँ अहींक  ज् ज ी रघार हएी। बुझलौं नक ने।  \n \nम यामबाबल -  ीब एकर नन दान क े ना हेीै ?  \n \nोु दर्न -  धुर। ीेकर छर् न्‍द ीा नै करू। अ ले ीाँ हमर बेटा हरर या का्ी िै। ्ननोाँ ोद गप कनह  द  छि ऐ। \nअहााँ जार।  \n(ोु दर्न ्ननोाँ गप करए लगैी अछि । म यामबाबल र्छल  पडैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \nरन्नैोम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n \n(घनडोवार ीेज ोाँ  आनब रहल अछि । ओकर ्ननक घण् टी बजैी अछि । एकाएक घनडा रनक ै क \nपरर याो करैी अछि । गनी क कार े घनडा नर्ैी अाँ ठ कऽ ठा़ि दऽ जा ी अछि । ्ननपर गप \nकरैी -करैी ओ फ्लैश बैकमे र्छल  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n \nदृम य परर वीचन फ्लैश बैक  \nस् िान - ोडक  \nोमए दद न।  \n \n(म यामबाबल अप ना बेटीक ोंगे शहरोाँ आपो आनब  रहल अछि । बजारोाँ कीनल वस् ीु  ोद हािमे \nलटकौने अछि । आगलमे हरर याक ेँ  देखख ठा़ि हन ी अछि। हरर यन ठा़ि दऽ जा ी अछि।)  \n \nम यामबाबल -  की यौ बौआ  अहााँक बाबलज  क ु शल िैि  ने ?  \n \nहरर या-  हाँ-हाँ ठीक े  िैि । (हरर याक न जैर  बरोापर पडैी अ छि। बरोा न जैर  झुका कऽ आगल बद़ि जा ी \nअछि।)  \n \nम यामबाबल -  अच् िा-अच् िा  परोल अबै िी ीाँ देँट करबैन ।  \n(कहैी र्छल  पडैी अछि।)  \n \nकट टल। \nफ्लैश बैक ोमाप् ी । \n \nदृम य परर वीचन।  \n \nहरर या-   छर् न्‍द ह गेलौं  वएह लडकी िी।  \n(हरर या ्नन ज ब मे रखैी अछि । छो रक ेँ  झटक ै ी अछि आ ीेज ोाँ घनडाक ेँ  आगल ब़िा दैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \nब ोम दृम य-  \n \nोमए - रानी । स् िान - ननजचन।  \n \n(हरर या अपना ोंग  बदमाश लग पहाँर्ैी अछि । बदमाश ोद आपोमे ् ु ोराहै ट  करए लगैी \nअछि।)  \nहरर या-   हे रौ  ीलाँ ोद आ  कननन लडकीक ेँ  घेरने रह ।  \n(ोद र्ुप् प  ोामध  लैी अछि ।) बजै िी नक ए नै रौ। हमर ीामो नै देखने िी। ोााँर् बज नै ीाँ कान -\nकपार ढानह  देबौ।  \n \nबदमाश एक -  हजलर  अहााँ ीामोक ेँ  रनक ल । अहााँ नबनु पुिने ई गली  दऽ गेल।  \n \nहरर या-   हाँ-हाँ बाज ने। की गली ?  \n(बदमाश एक लगमे आनब  कानमे ोदटा बाी कहैी अछि ।)  \nबदमाश दू-  हजलर  आगलक लेल आदेश दद यौ।  \n \nहरर या-  ओ  लडकीक ोंग दनबारा गली बेवहार नै हेबाक र्ाह । ओ लडकी अपने जानी क अछि। ओकरा \nबापक ोंगे हमरा नप ीाज क पुरान ोम् ब न्‍द ध िै।  \nमुड  डनलबैी) हाँ एकटा बाीक पीा लगा जे ओ  लडकीक ोंगे लडका क े  िेलै।  \n(हरर या ीेज ोाँ प्रभा स् िान करैी अछि ।) \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \nएक ै ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - म यामबाबलक घर।   \n \n(म यामबाबल अपना दुआरर पर बैोल िैि । हरर या पहाँर्ैी अछि।)  \n \nम यमाबाबल -  आऊ बौआ  कह महाजनक ोमार्ार ? ठीक िैि  ने ?  \n \nहरर या-   हाँ-हाँ ठीक े  िैि ।  \n \nम यामबाबल -  बरोा बेटीऽऽऽ।  \n \nबरोा -  (द ीरोाँ बजैी अछि ।) हाँ  बाबलज ।  \n \nम यामबाबल -  र्ाह नेने अनब हेँ।  \n \nहरर या-   हमरा बाबलज  देजने िैि ।  \n \nम यामबाबल -  हाँ-हाँ कह की बाी?  \n \nहरर या-  वएह  करजाक ोम् ब न्‍द धमे। अहााँोाँ देँट करए र्ाहै िैि ।  \n \nम यामबाबल -  देखख यौ ने  मध या-पुीा ोदक ेँ  प़िबै िी। ओहन ोद रूपैआ नै देने अछि। ोदटा अोलल कऽ नेने \nअबै िी। आ देँटन हेीै।  \n(म यामबाबल आाँगन ददो जा  िैि  ीाबी बरोा र्ाह नेने आनब  जा ी अछि ।)  \n \nहरर या-  एकटक बरोा दद ो ीानक  रहल अछि । बरोा न जैर  झुकौने र्ाह हरर या दद ो ब़िबैी अछि। हरर या \nर्ाहक कप ीेना कऽ पकडैी अछि  जे र्ाह हरा जा ी अछि । ीखैने म या मबाबल पुन: आपो आनब  \nजा  िैि । बरोा ीमोा कऽ आाँगन र्छल  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \nबा ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।   \nस् िान - ननजचन बाट।   \n \n(बरोा लनकक न जैर ोाँ नुका ी जा रहल अछि । हरर याक ेँ  नजैर  ओकरापर र्ल जा ी अछि । \nनकन्‍द ीु बरोाक ेँ  ऐ बाीक पीा नै र्लैी अछि । हरर या र्नरा कऽ ओकरा पाि ल-पाि ल  जा रहल अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \n \nदृम य परर वीचन - \nोमए - ोााँझ।  \nस् िान - बाध।  \n \n(बरोाक ेँ  ओीए पहाँछर्ीे नव क्रम खेीोाँ नन कलैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-   अहााँ  बही काल धरर प्रभा नीक्षा करबौलौं।  \n \nबरोा -  की करबै। लनक ीाँ ीनक ीे रहै िै। कहना नुका ी -छिपा ी एलौं।  \n \nनवक्रम-  ऐठाम रस् ीा  िै। र्लल नदीक किेरपर। नन धनख दऽ कऽ गप करब।  \n(दुनल गनटे र्छल  पडैी अछि।)  \n \nकट टल। \n \nदृम य परर वीचन - \n \nदुनल एक -दनोराक हाि पकडने खुश क ग ी गानब  रहल अछि । झोंझमे छि पल हरर या देखख  रहल \nअछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \nी ोम दृम य -  \n \nोमए - ोााँझ।  \nस् िान - ननजचन।   \n \n(हरर याक मुाँहपर घष ाक दाव अछि । दारूक बनील मुाँहोाँ लगबैी अछि । ् े र जनरोाँ ् े क दैी \nअछि।)  \n \nहरर या-  (क्रनधमे) ोार  ह रनपन  करैी अछि । हमरा ोनझहामे। हमरा छर् न्‍द हने नै अछि । जानी क लडकीक \nोंगे...। आ ए ीनरा मु लहा बापोाँ देँट करा देबौ।  \n(बनीलक ेँ  टााँगोाँ ठनकर मारैी अछि आ ीेज ोाँ घनडापर र्ै़ि  र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \nर्ौब ोम दृम य -  \n \nोमए - ोााँझ।  \nस् िान - नवक्रमक घर।   \n \n(नवक्रमक माए घर -अाँगनाक काज कऽ रहल अछि । हरर या अपना ी न -र्ारर  ोाि क ोंगे पहाँर्ैी \nअछि। घनडोवार ोदक ेँ  देखख ीे बुद़िया भ् यद ी दऽ जा ी अछि ।)  \n \nहरर या-   गे बुद़ियाऽऽऽऽ। ीनहर बेटा नब करमा कहााँ िौ?  \n \nनवक्रमक माए -  हौ बाबल। हमरा नै बलझल अछि । की देलै ोे ?  \n \nहरर या-  ोााँपक ेँ  पनोने िी आ पुिै िी की देलै। ननकाल अाँगनाोाँ आ  हड्ड  ीननड देबौ ोारक ेँ ।  \n \nनवक्रमक माए -  यौ बाबल मुाँह ोम् हारर  कऽ गप करू हमर बेटा प़िै िै। कननन लुच् र्ा-लन्र नै अछि ।  \n \nहरर या-  लन्र नै िौ ीाँ िौड क ोंगे रोल ला नकए क े ने घुरै िौ।  \n \nनवक्रमक माए -  हमरा बेटापर झलठ -मलठक दनख नै लगार। नै ीाँ ठीक नै हएी।  \n \nहरर या-  (कनडा देखबैी) देखै िीह  कनडा। हरामजादी प ठ परहक खाल खींर् लेबौ। नै ीाँ बेटाक ेँ  ोम् हा रर \nले। (हरर याक एकटा ोंग  अाँगनाोाँ ीानक कऽ बहार नन कलैी अछि ।)  \n \nोंग -   अाँगनामे नै िै नबकरमा।  \n \nहरर या-  ोुनन  ले बुद़िया। बेटा जाँ रस् ीापर नै एीौ ीाँ कादट कऽ धारमे दाँोा देबौ।  \n(घनडापर र्ै़ि  ोद ी व्र गनी ोाँ र्छल  पडैी अछि।)  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \nपर् ोम दृम य -  \nस् िान - ोु दर्नक घर।  \n \n(हरर या शराब प  रहल अछि । ोु दर्न आ मुंश  ज क ेँ  अबैी देखख  बनील ् ें क कऽ र्छल  पडैए।)  \n \nोु दर्न -  मुंश ज   हरर या नकएक ीमोाएल िै ? गााँजाक नबजन शमे घाटा लगलै की ? \n  \nमुंश -  नै बुझछल ऐ माछल क। म यामबाबलक बेटी िै ने बरोा। ओकरा अपन हर बाबल पछो न कऽ लेलक ै । \nओकरेोाँ नबआह करबाक मन बना लेने िै।  \n \nोु दर्न -  वाह। कानबल अछि । अोलमे बेटा ीाँ हमरे छि ऐ। पैघ हाि मारलक। ोनर्ै िेलौं ओकर जम न \nकरजा ीरमे छल खेबै। आब ीाँ दहेजेमे ोदटा आनब  जेीै।  \n \nमुंश -  ोे ीाँ म यामबाबलक ेँ  ोन्‍द ीानक नामपर वएह बेटी मात्र िै। नक न्‍द ीु...।  \n \nोु दर्न -  दद क्की की िै जे नक न्‍द ीु लगौने िी ?  \n \nमुंश -  माछल क! एकटा पढ़ुआ िौडा िै नबकरमा। ोुनै िी जे ओ  लडकीोाँ मेल -जनल िै। देर  करबै ीाँ \nहािोाँ ोब क ु िौ ननकैल  जाएी।   \n \nोु दर्न -  मुंश ज । हमरा जालोाँ नन कलना  एीे अोान िै की। र्लल अखने देखै छि ऐ।  \n(दुनल र्छल  पडैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \nिब ोम दृम य-  \n \nस् िान - म यामबाबलक घर।  \nोमए - दद न।  \n \n(म यामबाबल  ोु दर्न आ मुंश क ोंगे बैोल अछि ।)  \n \nोु दर्न -  अहीं कह म यामज   जे ओ  दद नोाँ अहााँ बेटी ददो कननन गुण् डा-बदमाश ीकबन करैए ?  \n \nम यामबाबल -  ोे ीाँ अहीं ोबहक ित्र-िायामे ने हमरा ोद ोुरक्षक्ष ी िी।  \n \nोु दर्न -  मधयानोाँ ोुनन  छल अ। अहां बेटीक ेँ  हम अपन पुीनह मानन  लेने िी। आ हम बुजझ ीे िी जे अहााँ \nहमरा गप् पक ेँ  ोहषच स् व कार करबे करब।  \n \nम यामबाबल -  कन  बेटीोाँ...।  \n(ोु दर्न र्ुप रहबाक  शारा करैी अछि ।)  \n \nोु दर्न -  अहााँ र्ुप रह। अहांपर करजन ीीाँ बही दऽ गेल िै। ोदटा खेी नब का जाएी  ीैयन नै ोठी।  \n \nमुंश -  माछल क अहााँ कि  बजै िी। आब ीाँ नहनक खेी -पिार बेटीए-जमाएक हेीै।   \n \nोु दर्न -  ोे ीाँ हम बुजझीे िी। हम ीाँ ई कहैले एलौं  जे कन  हमरा पुीनह दद ो अधला न जैर ोाँ ीकीै ीाँ हम \nओकर आाँखख ्ननड  देबै। बुझलौं। र्लल मुंश ज ।  \n(ोु दर्न  मुंश  र्छल  पडैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \nोत्ता ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - म यामबाबलक घर।  \n \n(म यामबाबल बैोल अछि । बरोा ठा़ि अछि।)  \n \nम यामबाबल -  (ीमोा ी) ओ  टनलक नव क्रमक ोंग एीेक मेल -जनल नक एक रखने िी ? ीनरा पीा िौ - लनक \nोद क े हेन -क े हेन अ्वाह रडा रहल िै।  \n \nबरोा -  (मुड  गोंीने) बाबलज  ओ न क लनक िै। ओ  दद न ओकरे कार े हमर  ज् ज ी आ जान बाँर्ल।  \n \nम यामबाबल -  ीलाँ भ्रममे िेँ। ोद ोु दर्न बाबलक क ष पा िेलै।  \n \nबरोा -  ीखै न  ीाँ वएह माररयन खा कऽ हमरा बाँर्ौलक। ोमैपर आन लनक ोनझहा कहााँ आएल।  \n \nम यामबाबल -  मुाँह लगल नै बाज। ऊ लनड का हमरा जानी यन-बेरादर क ीाँ नै िी। आ एने ीनरा नब आहक ोद \nगप् प ीाँ -ीोन् या दऽ गेल िौ।  \n(बरोा ीमोा कऽ जा रहल अछि ।)  \nोुनन  ले  आब ीलाँ घर -अाँगनाोाँ बाहर नै ननक ै ल  ोक ै  िेँ।  \n(झटैक  कऽ नवदा दऽ जा ए बरोा।)  \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \nअट्ठा ोम दृम य-  \n \nस् िान - नवक्रमक घर।  \nोमए - दद न।  \n \n(नवक्रमक माए घाड खोौने  बैोल अछि । नवक्रम प्रभा ोन्न मुरामे पहाँर्ैी अछि।)  \n \nनवक्रम-   माए  ीलाँ कि क छर्न्‍द ीामे डुमल िेँ?  \n \nनवक्रमक माए -  हमर छर् न्‍द ीा बुझै नै िीह । ोनर्ै िी जे ीनरा ननकर  देट जार ीाँ हमरन जज नग  ोु्ल दऽ जाएी।  \n \nनवक्रम-  आ ोाँ ीनहर छर् न्‍द ीा खीम। (लेटर देखबैी) ले टर देदट  गेल िै। आ  ोौझुका गाड ोाँ हम जा रहल \nछियौ। ोद नक िन ोैंनी  कऽ झनरामे दऽ दह ।  \n \nनवक्रमम माए -  अाँए...। ठीक े ...। (अर्रजक दाव)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \nरनी ोम दृम य -  \n \nोमए - ोााँझ।  \nस् िान - ोडक।   \n \n(नवक्रम टीोन दद ो ब़िल जा रहल अछि । नव र्ारमे डुमल अछि । आगलमे रघुआक ेँ देखख  बजैी \nअछि।)  \n \nनवक्रम-  (स् वी:) बरोाक ेँ  ोद गप् पक जानकार  दऽ देबाक र्ाह । (रघुआक ेँ  रनक ै ी अछि ) यौ रघुज   कन  \nरूनक जार। एगन हमर छर् ट्ठी नेने जार।  \n \nरघुआ -  (रूनक कऽ) की यौ दरनगाज   बननयेँ गछल ऐ अहााँ दरनगा। अच् िा जार  जार आ लार क े करा \nदेबाक िै छर् ट्ठी?  \n \nनवक्रम-  हे छल अ। कन  बुझहए नै। र्ुपेर्ाप बरोाक ेँ  हािमे दऽ देबै।  \n \nरघुआ -  अहााँ ननर्ेन रह। कन  नै बुझीै। मुदा घलो दद अ पडी।  \n(दुनल हाँोैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \nी ोम दृम य -  \n \nोमए - ोााँझ।  \nस् िान -  म यामबाबलक घर।   \n \n(आो -पडनोक औरनी या ोद अाँगनामे जमा अछि । नबआहोाँ पलवचक नवध-बेवहार दऽ रहल अछि । \nपुरुख ोद बरर याी क प्रभा नीक्षा कऽ रहल अछि । रघुआ कननटा लगोाँ बरोाक ेँ   शारा करैी अछि । \nबरोाक ेँ  लगमे पहाँछर्ीे छर् ट्ठी ओकरा हािमे पकडा दैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \nएकी ोम दृम य -  \n \n(नवक्रम रेनपर ऱ्िैी अछि। आ गाड  खुनग  जा  ी अछि । र्लैी गाड क पाि ल मे बरोा दौग रहल \nअछि। बरोाक पाि ल ोाँ एकटा घनड ोवार रेबाडने जा रहल अछि ।)  \n \nकट टल। \n \n \n \n \n \n \n             मध् यान्‍द ीर  \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \nबत्त ोम दृम य-  \n \nोमए - रानी ।  \nस् िान - म यामबाबलक घर।   \n \n(म यामबाबल रदाो दऽ बैोल िैि । घरक ोमान ोद अस् ी -बेस् ी  अछि। एकटा घनड ोवार अबैी \nअछि। म यामबाबल मुड  रठा कऽ ओकरा दद ो ीक ै  िैि ।)  \n \nम यामबाबल -  हमरा बेटीक कननन पीा लगल ?  \n \nघनड ोवार -  टीशनक र्ारूदर आ दूर -दूर धरर ीकलौं  पीा नै  गाड पर र्ै़ि  गेल आनक  क े नौ नुका रहल  \nअन्‍द हारमे। मुदा छर् न्‍द ीा नै करू। हमर ोंग  ोद ीानक ये रहल अछि । जेीै क े ीए।)  \n(घनड ोवार र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \nीैंी ोम दृम य -  \n \nोमए - दनर।  \nस् िान - म यामबाबलक घर।  \n \n(म यामबाबल स् ना नक रपरान्‍द ी ोुरूजक ेँ  नमस् कार करै िैि ।)  \n \nम यामबाबल -  (ोुरूज दद ो ीक ै ी) हे ोुरूज महराज! पीा नै  दनख हमर अछि  आनक हमरा बेटीक। क े ीए हेीै \nआ क े हेन हालमे हेीै। हम ओकर बाप छि ऐ। छर् न्‍द ीा ीाँ हमरे हेीै। ोमाज ीाँ हाँछो रहल िै। आ  \nओकर माए रनह ीै ीाँ ई दशा नै हन ीै। पीा नै  बापक ेँ  जे करबाक र्ाह  ोे हम करर  रहल िी \nआनक नै। हे ोुरूज महराज  ओकर रक्षा करब। ओह...।  \n(आाँखखमे ननर दरर  जा  िै।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \nर्ौंी ोम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोु दर्नक घर।   \n \n(ोु दर्न आ मुंश ज  बैोल अछि ।)  \n \nमुंश ज -  माछल क! क े ीेक ददन ब नी  गेल। मुदा अखन  ीक म यामक बेटीक कननन पीा नै लगल। लगै िल - \nजे ि ु च् िे ् ै दा हएी लेनक न...।  \n \nोु दर्न -  लेनक न की लगबै िी। ोु दखनरक ेँ  कनह यन घाटा लगै िै। हमर बेटा कच् र्ा  खेलाड  नै िै। लडकी \nक े ीौ नुकाएल हेीै ओ खनजज  कऽ नन काछल  लेीै। ् े र हम जे र्ाहबै ोए ह हेीै।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \nपैंी ोम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \n \n(हरर या अपना कनठल मे दारू प ब रहल अछि । बनील खाल  कऽ झुमैी -झामैी बाहर नन कलैी \nअछि। आ घनडापर र्ै़ि  र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \nित्त ोम दृम य-  \n \nस् िान - बाधक ननजचन दाग।  \nोमए - दद न।   \n \n(हरर या घनडापर ोाँ रीरै ी अछि। काीक गाि ीरमे ओकर प्रभा ेममका ् ु छल या ठा़ि अछि। दुनलक \nब र् प्रभा ेमोाँ द जल गप-ोप् प्  हन ी अछि   दुनलमे प्रभा ेमालाप।)  \n \n् ु छल या-   एकटा गप् प ीाँ अहााँक ेँ  नै कहलौं।  \n \nहरर या-   कनन गप् प?  \n \n् ु छल या-   हम ीाँ अहााँ बच् र्ाक माए बनैवाल  िी।   \n \nहरर या-   धुर  ऐ झंझटक ेँ  हटार। खोा छल अ।  \n \n् ु छल या-  एना कहीं हन  िै। अहााँ बाप बनैबला िी। (पेट ददो  शारा करैी) ई अहींक बच् र्ा  िी।  \n \nहरर या-  एनामे ीाँ हम क े ीेक मधया-पुीाक बाप बनन  जेबै  आ क े ीेक लडकीक पनी ।  \n \n् ु छल या-   ीेकर मीलब...।  \n \nहरर या-  (क्रनधमे) मीलब नक िन नै। गदच पाी करबा छल अ। खरर् हम देबै।  \n \n् ु छल या-   हम ोे नै करब।  \n \nहरर या-  (क्रनधमे) क े ीौ नकिन बजबेँ वा हमरा लग एबह  ीाँ परान खैंछर्  लेबौ। ीनरा हमरा ब र् ोद बाी \nखीम। (घनडापर र्ै़ि  ोक्रनध प्रभा स् िान।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \nोैंी ोम दृम य -–  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ् ु छल याक घर।   \n \n(् ु छल याक माए र्नकी अपना मध या-पुीका खाएक परैो रहल  अछि । मध या-पुीा दाी मंगैी \nअछि।)  \n \nर्नकी -   (करि ु ल िार मे पटक ै ी) ले  िारर यन-बरीन खा ले।  \n(ीखैने ् ु छल याक बाप डनलना नन शााँमे झुमैी पहाँर्ैी अछि।)  \n \nडनलना -  ् ु छल याक माएऽऽऽ। एकन लवन क दाम लाबह। क ं ठ ोुखा गेल।  हे ीनरा न क नै हेीह। एकन \nर्ुरूक दाम नन कालह।  \n(र्नकी पैोा राखएबला गुल् ल कक ेँ  ्नडैी अछि  आ ोदटा पैोा ीामोे छि नडया दैी अछि ।)  \n \nर्नकी -  ले ोदटा पैोा ले। नै हन  िौ ीाँ मध यन-पुीाक ेँ  रकी प  ले।  \n(ीामोे र्नकी मध या-पुीाक ेँ  िनपराबए लगैी अछि। ीखैने ् ु छल या पहाँर्ैए आ कननमे बैो कऽ \nकानए लगैए।)  \n \nर्नकी -   ीनरा की देलौ ग ?  \n \n् ु छल या-   माए ग  माए  ीनहर  ज् ज ी...।  \n(कानए लगैए)  \n \nर्नकी -   हमरा  ज् ज ीक ेँ  की देलै ग ?  \n \n् ु छल या-  ोु दखनरबाक बेटा  ज् ज ी खराप कऽ देलकौ ग । हमरा पेटमे ओकर...।  \n(कानए लगैी अछि ।)  \n \nर्नकी -  हमर  ज् ज ी खराप करी अनजनुआ जनमल ओकरा ीाँ हम...।  \n \n् ु छल या-   कहने रहै जे नब आह करबन  ीनरा ोंगे।  \n \nर्नकी -  ओ  कोंद़ि् ु ट्टाक ेँ  नबआह करए पडीै। र्ल देखै छि ऐ क े ना नै नब आह करीै ऊ। नै करीै ीाँ ोौंोे \nोमाजमे ढनल प ट देबै। कारर ख -र्ुन लगा देबै। मघ ना कऽ रखख  देबै - आ । ोद गन रे र्ल। कनह  \nदह  ोदक ेँ ।  \n(एक े  ोंग ोद र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \nअरी ोम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोु दर्नक घर।   \n \n(ोु दर्न आ मुंश  दलानपर बैोल अछि । एक हेंज लनक अबैी अछि । ओ मे ् ु छल या ओकर \nमाए -बाप आ ओ  टनलक आनन -आन लनक ोद अछि । ोद ीामोे गारर -बाी दऽ रहल अछि   \nमुं श  पुिै िै।)  \n \nमुंश -   की बाी छिऐ? अहााँ ोद क े करा गररया रहल छि ऐ?  \n \nोु दर्न -  ोार ोद नन शााँ प ने अछि। बीाह दऽ गेल िै ोदटा। पीा िौ जे क े करा दुआर पर िी।  \n \nमुंश ज -  हे रौ दाग जन ीनरा ोद। ीमोेीौ ीाँ माछल क गनल  मारर  देीौ।  \n(् ु छल याक माए र्नकी करर या खा पैड नेने आगल अबैी अछि ।)  \n \nर्नकी -  देखै िी खापनड । माएक दूध प ने िी ीाँ ोामनेमे र्छल  आ। आ  र्ानन  ठननक देबौ।  \n \nोु दर्न -  रे ोनर पार ीाँ खल ्ाक ेँ । ला लाठी  र्ुीर ीननड  देबै।  \n(लाठी हािमे लेने आगल ब़िैी अछि । र्नकी खापै ड  ् े क ै ी अछि। ोु दर्नक कपारपर खापै ड \nलगैी अछि अछि ् ल दट  जा ी अछि । कपार प क ै ड  बैो जा ी अछि ।)  \n \nमुंश ज -   माछल क जान बाँर्ार।  \n  \nोु दर्न -  रे बहींर्न  कननेोाँ बजर खोलौ रे।  \n \nमुंश -   ोु दबला िी।  \n \nर्नकी -  (गरजैी) घरढुक्काक बाप। अोल  बजर ीाँ आब नग रीौ। कहााँ िौ बेटा? करा नब आह।  \n \nोु दर्न -   नबआह? हमराोाँ?  \n \nमुंश ज -   माछल क! अहाोाँ नै। अहााँक बेटाोाँ नबआह करौी।  \n(द डमे म या मबाबल ठा़ि दऽ कऽ ोद नक ि ु  देखख ोुनन  रहल अछि ।)  \n \nोु दर्न -  की बाी देलै रौ ?  \n(एक गनटे आगल बद़ि ोद गप् प  ोु दर्नक कानमे कहैी अछि । मािाप र र्नट मारैी म या मबल \nप्रभा स् िान करैी अछि । नकि ु  लनक हल् ला  क े ननहारक ेँ  शान्‍द ी कऽ रहल अछि ।)  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \nरनर्ाछल ोम दृम य- \n \nस् िान - गामक र्ौक।  \nोमए - दद न।  \n(म यामबाबल ोा नक लोाँ रीरैी अछि ।)  \n \nम यामबाबल -  (पोेना पनिैी) हमहाँ ीाँ ओह  जानीक िी। मुदा एीेक नग रल लनक...। ोु दखनर एहनन हन  िै। \nक े हेन पाप क े लौं हम। क े ना कटी ई पाप ?  \n(पश्चाीाप करैी आगल ब़िैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \nर्ाछल ोम दृम य-  \n \nोमए - रानी।   \nस् िान - ् ु छल याक घर।  \n \n(् ु छल याक माए र्नकी आ बाप डनलना मध या-पुीाक ोंग ोलील अछि । नक िन खट -खटा ी \nअछि। ोंगे नब लायक ‘म् यााँर म् यााँर ’ ोुना ी अछि । र्नकी धड्डा कऽ रठै ी अछि  आ घर खनछल  \nबहरा नन कलैी अिथ । ओोारपर ओकर बेटी ् ु छल या गरदै नमे  जौड  बाखन्‍द ह लटकल अछि । ओ \nमरर  गेल अछि । ् ु छल या क ें कहारर कटैी कानए लगैी अछि । आो -परनोक लनक ोद जमा दऽ \nजा ी अछि ।)  \n \nबेकी  एक -  की देल िेलै जे ् ु छल या ्ााँो  लगा लेलक ै । एकर मीलब ीलाँ गारर -बाी देने रह ?  \n \nर्नकी -  (कनैी) नै हओ बाबल। ोदटा बाी ोु दखनरबा बेटाक कार े देलै। ऊ हरर या हमरा बेटीक परान \nलऽ लेलक। ओकरा हम नै िनडबै। दनरे ् ु छल या-दरनगाोाँ पकडा देबै।  \n \nबेकी  एक -  अच् िा र्ुप रह। नव र्ार कर जे  क े ना की करमेँ।  \n \n(लनक ोद आपो  ् ु ोराहै ट  शुरू कऽ दैी अछि।)  \n \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \nएकीाछल ोम दृम य-  \n \nोमए - रानी ।  \nस् िान - ोु दर्नक घर।  \n \n(ोु दर्नक घरमे ोलील अछि । दुआरर क ेँ  नकयन खट -खटबैी अछि ।)  \n \nोु दर्न -  क े  िी यौ?  \n \nमुंश -   हम िी माछल क।  \n \nोु दर्न -  एीेक रानी मे...।  की बाी िै?  \n \nमुंश -   जुलुम दऽ गेलै माछल क।  \n \nोु दर्न -  की देलै ? जल् दी  बाज ने।  \n \nमुंश -  ् ु छल या ् ाँ ोड  लगा कऽ मरर  गेलै। ओकर माए -बाप ोदटा दनख अपना हर  बाबलपर लगा रहल \nअछि। अडनो -पडनो  ोद ोंग देने िै।  \n \nोु दर्न -  (हडबडा ी रठै ी अछि । अटैर् मे रूपैआ दरैी अछि।)  \nर्लल मुंश ज । कननन रपए ीाँ लगबए पडीै।  \n \nकट टल। \n \nनबआछल ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n \n(घनडापर ोवार दऽ हरर या जा रहल अछि ।)  \n \nहरर या-  (स् वी:) ईहन जंजाल हदट  गेल। ई िौनड या काले िल। एकरा मरलाोाँ मन हल् लु क दऽ गेल। एनए \nक े ीेक ददनोाँ बरखाक ेँ  ीानक रहल िी। क े ीौ देदट ये ने रहल अछि । मुदा जाएी क े ीए।  \n \n(घनडाक ेँ  ीेज ोाँ दौगबैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \nीैीाछल ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदी।  \n \n(नाह माँझधारमे र्छल  रहल अछि । नदीोाँ ोम् बन्न्‍द धी ोंग क र्छल  रहल अछि । नाहपर लनकक ब र् \nम याम बाबल बैोल अ छि। रदाो मुाँह हािमे झनरा टाँगने हाटोाँ आपो आनब रहल अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \nर्ौआछल ोम दृम य-   \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ोडक।  \n \n(मनटर ोा नक लोाँ ोु दर्न आ मुंश  जा रहल अछि । माल -जालक झलण् ड  आगलमे आनब  जा ी \nअछि। ोा नक ल रननक  झलण् डक ेँ  हााँक ै ी अछि ् े र मनटर ोा नक ल आगल ब़िबैी अछि।) \n \nकट टल। \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n59 \n \nपैीाछल ोम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - म यामबाबलक घर।  \n(म यामबाबल बैोल िैि । मुंश क ोंगे ोु दर्न पहाँर्ैी अछि । म यामबाबल ोु दर्नक ेँ  ोुआगी करैी \nबैोबैी अछि ।)  \nोु दर्न -  दुख ीाँ हमरन अछि। मुदा की करबै  कननन रपैयन ीाँ नै अछि । बछर् याक ेँ घरोाँ ननकलला क े ीेक ददन  \nदऽ गेल। आखख र हमरन ोद ीाँ रर म ीे दारे िी। दुख ीाँ हेबे ने करीै। ोमाजक लनक ीाँ एहने ीाकमे \nरहै िै। कटलाहापर नलन छि टैले ीैयार। क े ीेक गनटे ीाँ पुिबन क े लक जे आब नब आहक गप् प क े ना \nकी करबै।  \n \nमुंश -  माछल क  एनए कजोबला टका नह नकापर दू-अ़िा  लाखक लगदग दऽ गेलै।   \n \nम यामबाबल -  अाँए  एीेक दऽ गेलै। (आश्चयच दावे)  \n \nोु दर्न -  धुर। ओकर छर् न्‍द ीा अहााँ नै करू। अहााँ ीाँ अपन लनक िी। आब देखखयन ने  ोमाजमे एहनन लनक \nिै जेकरा ोमैपर मदनी यन क े छल ऐ आ ओ बे मान बना देलक। की मुंश ज ?  \nमुं श -   हाँ माछलक  लनक ीाँ छो रर ् लेना  जानै िै। र्लल।  \n(ोु दर्न आ मुंश  नव दा हन ी अछि ।) \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n60 \n \nछिआछल ोम दृम य- \nोमए - दद न।  \n(म यामबाबल अपना बेटीक ेँ  गाम आ शहर ोद जगह  आ ोद रर म ीे दारक घर जा -जा ीानक  रहल \nअछि। ोम् ब न्न्‍द धी ोंग क र्छल  रहल अछि । बरोा अपना माम क घरमे नुकाएल अछि । म यामबाबल \nओीए पहाँर्ैी अछि ीाँ बरोाक माम  रखख या झलठ बाजज  दैी अछि ।)  \nम यामबाबल -  बरोा ऐठाम आएल अछि ? \n  \nमाम - रखख या-  हमरा दनग न क ेँ  मारर-प ट कऽ दगा देछल ऐ की? ओकरा ीानक  कऽ लार नै ीाँ बलजझ  छल औ...। \nबेदरदा कहीं कऽ...।  \n  \n(नन राश दऽ म या मबाबल आपो जा रहल  अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n61 \n \nोैीाछल ोम दृम य-  \n \nोमए - दनर।  \nस् िान - गाम।  \n \n(बरोा अपना माम  रखख याक ोंगे मजन्‍द दर जा रहल अछि ।)  \n \nरखख या-  बरोा  कहीं ओ ीनरा नब ोैर  ीाँ ने गेलौ?  \n \nबरोा -  नै माम   एना नै दऽ ोक ै  िै।  \n \nरखख या-  नकए नै दऽ ोक ै  िै ?  \n \nबरोा -  हमरा ओकरापर पलरा  नबोवाो अछि । एनए दे व  माय िछिन।  \n \nरखख या-  ठीक े  िै। र्ल मजन्‍द दर।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n62 \n \nअरीाछल ोम दृम य-  \n \nस् िान - मजन्‍द दर।  \nोमए - दनर।  \n \n(बरोा माम क ोंग मजन्‍द द रक ो ़िी र्ै़ि  रहल अछि ।)  \n \nरखख या-  बरोा  आब ीनहर दुख हमराोाँ देखल नै जा ी अछि ।  \n \nबरोा -  की देल माम ?  \n \nरखख या-  घरपर जा कऽ खनज -खबर लेबाक र्ाह । क े ीेक दद न दऽ गेलै। एीेक दद नोाँ ीलाँ नकरर या-ोप् पी दऽ \nकऽ हमरा र्ुप रखने िेँ मुदा आब र्ुप नै रहबौ। ीनरा बापक क े हेन हाली देल हेीौ। ोे पीा नै। \nओ  दद न झलठ बाजज  घुमा देने रनह ऐ।  \n \nबरोा -  नै माम   नक ि ु  ददन आरन। छो रर ् नक ि ु  ददन...।  \n \nरखख या-  जेहेन ीनरा रछर् ी बुझार।  \n(दुनल गनटे आाँखख मलनन  देव क ोमाने नीमस् ी क दऽ जा ी अछि । घनडाक टाप -टप-टप ोुर ोुना  \nपडैी अछि। पनहने बरोाक आाँखख  खुगैी अछि । घनड ोवार देखा पडै िै। जे मजन्‍द द र दद ो ब़िल \nआनब रहल अछि । बरोा अपना माम क ेँ  हाि पक ैड  घघिंर्ैी अछि ।)  \n \nबरोा -  माम   एीएोाँ आगल जल् दी ।  \n \nरखख या-  नकए। की बाी छिऐ?  \n \nबरोा -  ओनए देखख यन। दागल...।  \n(ओंगर ोाँ  शारा करैी अछि। दुनल गनटे मजन्‍द दरक पि ु आर ददो दानग  जा ी अछि । नकि ु  पल बाद \nघनड ोवार पुजेगर क लग पहाँर्ैी अछि ।)  \n \nघनड ो वार -  (कक च श स् वरे) पुजेगर  हऽ। अखन  जे लडकी ऐठाम रहौ। ोे क े  छि ऐ? क े ीए रहै िै?  \n \nपुजेगर -  ओ शा ी...।  \n \nघनड ोवार -  (डपटैी) ठीकोाँ बीा। नै ीाँ बलजझले।  \n \nपुजेगर -  ओ मनदेव आ रखख याक दनग न  छिऐ। पुवारर काी घर िै।  \n \nघनर ोवार -  (मुड  डनलबैी) अच् िा । बलजझ गेछल ऐ।   \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n63 \n \n(घनड ोवार आपो र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n \nरनर्ाोम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - बरोाक मामा -घर।  \n \n(घरोाँ कन  दूर गाि ीर पंर् ोद बैोल अछि । ओ मे ोु दर्न  मुंश  आ म या मबाबल अछि। ोंगे \nओकरा गामक जानी -परजानी क नकि ु  लनक अछि। बरोाक मामा पंर्क ब र् ठा़ि अछि  आ \nमाम  नक ि ु  दूर हदट कऽ औरनी या ोद लग ठा़ि अछि । म याम बाबलक र्ेहरापर बेवो क दाव \nअछि। ोु दर्न अपना लठै ीक ोंग ठा़ि हन ी अछि ।)  \n \nोु दर्न -  हाँ  पंर् लनक ैन ोुनल। ई लडकी हमरा जानी क अछि आ हमरा गामक अछि । हमरा बेटाोाँ एकर \nनबआह हन बला िल। नब आहक रानी  ई दानग  गेल। क े ीेक दद नोाँ ीक ै ी-ीक ै ी अपछो यााँी दऽ \nगेल िेलौं। खैर  देदट  गेल। एकर बाप हमरा ोंगे अछि । नबोवाो नै हन ी अछि  ीाँ पलछि छल औ। ई \nहमर हन बला पुीनह अछि । लडकीक ेँ  हमरा ोबहक ोंग लगा दद अ। ऐठामोाँ लऽ कऽ अपना गाम \nजाएब।  \n(बरोाक माम मनदेव र्टदै न  ठा़ि हन ी अछि।)  \n \nमनदेव -  नै यौ  लडकी जा ले ीैयार नै अछि । हम नै जाए देबै।  \n \nमुंश -  लडकी अपना बाप ोंगे नक ए नै जेीै। अहााँ रेाकनन हार क े? जखै न बापन ीैयार िै।  \n(म यामबाबल मुड  गोंनी  लैी अछि ।)  \n \nमनदेव -  ओकर बाप की बजी। ओ अहााँक करजा खेने अछि । हमहाँ ीाँ मामा िी। हमरन अमधकार अछि।  \n \nपंर् -  अहीं नबआहक खरर्ा देबै ? अहााँ बुीे हएी नबआह करबौल ?  \n \nमनदेव -  हाँ  हम खरर्ा देबै।  \n (पंर्क ब र् हल् ला –्ोाद हअ लगै िै।)  \nपंर् प्रभा मुख-  (हल् ला क ेँ  शान्‍द ी करैी) ोुनल  ई हमरा ोबहक ममम ला नै िी। ओीौका ग्राम   एकर ् ै ोला \nकरीा। ऐ बाीक लेल हमरा गा ममे झगडा -झंझट  नकए हएी। ई ओकरा गामक आ जानी क \nममम ला अछि । लडकीक ेँ  बापक ोंग लगा दद यौ। अपना गाममे जा कऽ ् ै ोला कऽ लेीा।  \n (कन  दूर हदट कऽ बरोा टाटक दलरोाँ ोद नक ि ु  देखख -ोुनन  रहल अछि । पंर्क नन चए ोुनन  ओ \nनुका कऽ ीेज ोाँ दानग  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n64 \n \nदृम य परर वीचन - \nोमए - दद न।  \nस् िान - बरोा मामक दुआरर ।  \n \n(बरोाक मामा आ माम  दुआरर पर ठा़ि अछि।)  \n \nरखख या-  आब की हेीै ?  \n \nमनदेव -  की करबै। हम अपना दद ोोाँ ीाँ लडबे क े छलऐ। बरोाक एहेन श्स् ि नी  नै िै। जे बापोाँ लडी। \nओकर बाप नक ि ु  बजबे ने करै िै। नबआहक बाी जे दे ल िै ोे लडका जानी क छिऐ। जाँ बापक \nोंग नै देजबै ीाँ ओ  गामक जानी  आ ोमाज पकडीै। कननन बाी ओहेन दऽ जेीै ीाँ दनख हमरेपर \nलगीै।  \n \nरखख या-  की कहै िी हमरा ?  \n \nमनदेव -  बरोाक ेँ  नेने अनबयौ।  \n(रखख या अाँगना दद ो जा ी अछि । ीाबी् एकटा पंर् मनदेव लग पहाँर् जा ी अछि । रखख या \nीेज ोाँ बाहर अबैी अछि।)  \nरखख या-  बरोा घर -अाँगनामे नै िै। क े ीौ दानग गेलै।  \n \nमनदेव -  अाँए...।  \n(ोद अर्रजमे डलमम  गेल अछि । कना् ु  लो  शुरू अछि ।)  \nकट टल। \n \nपर्ाोम दृम य -  \n \nस् िान - ननजचन ोडक।  \nोमए - रानी ।  \n \n(बान्‍द हक आगल जा कऽ पक्का ोडकोाँ मम ल जा ी अछि । अन्‍द हारमे बरोा ोुनहट ोडकपर दागल \nजा रहल अछि । ओकरा पाि ल  घनड ोवार देखा पडैी अछि । बरोा अन्‍द हारमे नुका रहैी अछि । घनड \nोवार आगल ब़िैी अछि। पाि ल ोाँ पुछलोक गाड  ोायरन बजबैी आनब रहल अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n65 \n \nएकाबनम दृम य-  \n \nोमए - रानी ।  \nस् िान - शहरक अन्न्‍द ीम दाग।  \n \n(बरोा नुका ी आगल ब़िैी अछि । पाि ल ोाँ एकटा घनड ोवार देखा पडैी अछि । बरोा ीेज ोाँ \nबगलक दुआरर  दद ो र्छल  जा ी अछि । आ दरबज् जा  खटखटबैी अछि । दरबज् जा  नवक्रमक माए \nखेलैी अछि । दुनलमे जान -पनहर्ान कनह यन ने देल रहै िै। ीाँए नै छर् न्‍द है िै।)  \n \nनवक्रमक माए -  की देलौ बेटी ? एीे अपछो यााँी नकए देल िाँह?  \n \nबरोा -  बदमाश ोद हमरा रेबाडने आनब  रहल अछि ।  \n \nनवक्रमक माए -  अच् िा  आब छर् न्‍द ीा नै कर। जल् दी  द ीर र्छल  आ।  \n \n(नवक्रमक माए ओकरा ोहारा दैी द ीर  कनठल मे बैोा दैी अछि । आ बाहर अबैी अछि । \nक े करन नै देखैी अछि । ् े र जा कऽ ोलनी  रहैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n66 \n \nबाबनम दृम य-  \n \nस् िान - नवक्रमक घर।  \nोमए - रानी क ीेोर पहर।  \n \n(नवक्रम िानेदारक वदीमे अबैी अछि । माएक ेँ  ोनर पाडैी अछि। ओकर माए रदठ  कऽ अबैी \nअछि।  \n \nनवक्रमक माए -  एीे रानी  ीक क े ीए िेलहक बेटा ?  \n \nनवक्रम-  पुछल ो -दरनगाक ननकर मे ोमए देखल जा  िै।  \n(टनप  रीारैी) की कहबौ माए। एकटा लडकीक पाि ल  गुण् डा  लगल िेलै आ गुण् डा -बदमाशक पाि ल \nहम लगल िेछल ऐ।  \n \nनवक्रमक माए -  एकटा लडकी ीाँ अहठाम दानग  कऽ आएल िै।  \n \nनवक्रम-  क े ीए िै र लडकी ?  \n \nनवक्रमक माए -  द ीरका कनठल मे ोलील िै। दागैी -दा गैी अपछो यााँी देल िेलै। कहछल ऐ अराम करैले।  \n \nनवक्रम-  र्ल ीाँ। कनने िै।  \n(दुनल कनठल क द ीर जा ी अछि । बरोा ओ ठाम ोाँ ननक ै ल  गेल अछि ।)  \n \nनवक्रम माए -  अह ठाम ोलील रहै। शा ी र्छल  गेलै। हडबड मे पनटर  ि ल दट  गेलै। देखै िी नग रल िै।  \n \n(नवक्रम झलनक  कऽ पनटर  रठबैी अछि । ओकरा शटचक अनग ला जेब ोाँ एकटा ्नटन नग र पडैी \nअछि। जे नव क्रम नै देखैी अछि । ओकर माए ्नटन रठा कऽ देखैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  अगल -बगलमे ीाक हेरर  करह  माए।  \n \nनवक्रमक माए -  ई ्नटन क े ीए देटलौ बौआ ? ई जेकर ्नटन छि यौ। वएह लडकी िेलौ।  \n \nनवक्रम-  ठीक े माए  ीनरा धनखा ीाँ ने दऽ रहल िौ।  \n \nनवक्रमक माए -  वएह छिऐ  हमरा पलरा नब ोवाो िै। ई लडकी क े  छि ऐ बौआ?   \n(नवक्रम टनप  लगा ीेज ोाँ र्लैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  आपो आनब  ोद बाी बुझा देबौ।  \n(र्छल  दैी अछि ।)  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n67 \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n68 \n \nी रपनम दृम य -  \n \nोमए - रानी ।  \nस् िान - ोडक।  \n \n(ीलाश  ीिा गम ी  ीेज ोाँ र्छल  रहल अछि । नव क्रम अपना दल -बलक ोहयनगोाँ ी नटा \nबदमाशक ेँ  पक ै ड  लैी अछि । नप टा  लगला पिानी  बदमाश ोद बीबैी अछि  जे ओकर हेड \nहरर या-लडकीक ेँ  गाम लऽ गेल हएी। शा ी ओह ठाम नब आह करी।  \nअोल  बाीक पीा लनग ीे नव क्रम आदेश दैी अछि ।)  \n \nनवक्रम -   अहााँ ोद बदमाशक ेँ  िानापर लऽ जार। हम अबै िी।  \n(छो पाह  ोद बदमाशक ेँ  िाना ददो लऽ जा ी अछि । नवक्रम ीेज ोाँ र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n69 \n \nर्ौबनम दृम य -  \n \nोमए - दनर।  \nस् िान - नवक्रमक गाम।  \n \n(बरोा कननन ीरहेँ नुका ी -छिपा ी गाम अबैी अछि । नव क्रमक घर लग पहाँछर् ीे नन राश दऽ \nजा ी अछि । क े ीेकन ददनोाँ बन्न पडल ोन बुझा ी अछि । परनो  औरीोाँ पुिैी अछि।)  \n \nबरोा -  ई अहााँक पडनो  क े ीए र्छल गेलै ? क े ीेक ददनोाँ एकर घर बन्न िै?  \n \nपडनो  औरी -  एकर बेटा शहरमे पुछल छो या हानकम दऽ गेलै। ननकर  मम लला पिानी  गाम आएल रहै। माएक ेँ  ोंग \nलऽ र्छल  गेलै। की बाी ? क े ीए रहै छिऐ?  \n \nबरोा -  कननन बाी नै। हमरन घर अह  गाममे पिवारर  टनलपर अछि । देँट करैले आएल िेलौं।  \n (रदाो दऽ र्छल  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n70 \n \nपर्पनम दृम य -  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - नदीक नक नार।  \n \n(बरोा रदाो दऽ बैोल अछि । ई वएह स् िान अछि जैठाम बरोा आ नव क्रम पनह ने मम लैी िल। \nओ  जगह केँ गाि-नबरर ि  जंगल -‘झाड ोद -र् जक ेँ  बरोा ि ल बैी अछि। आर नव क्रम ोंगे देल \nप्रभा िम ममलनक ेँ  स् मर  करैी अछि ।)  \n \nबरोा -  (स् वी:) जेकर हम एीेक दद न ीक प्रभा ी क्षा क े लौं  ओ हमर कननन खनज -खबरर  नै लेलक। देटोँ ीक \nकरैले नै आएल। (बजैी -बजैी आाँखख मलनन  लैी अछि । ् े र आाँखख खनलैी अछि ।) की ोनछर्  रहल \nिी हम। जखै न  ओ ऐठाम नै अछि  ीाँ देँट करैले क े ना आएी। और क े  ऐिे हमर। नक यन हमर अपन \nनै अछि। ऐ ोंोारमे। जखै न  ोद आने अछि  ीाँ हमरा लेल मारर  मरर  जेना  ोदोाँ न क हएी।  \n  \n (आत् महत् या कर बाक रदेोोाँ दरल नदीमे क ु दए र्ाहैी अछि । आनक दूटा बदमाश पाि लोाँ पक ै ड  \nल  िै।)  \n \nबदमाो एक -  लऽ कऽ र्ल जल् दी । बॉश  न्‍द ीजार  करैी हेीौ।  \n (बरोाक ेँ  जबरदस् ी  लऽ कऽ नव दा हन ी अछि । बरोा छर् छर् या रहल अछि । आगलोाँ दकनलबा घेर \nलैी अछि ।)  \n \nदकनलबा -  (लाठी देखबैी) कहै  छियौ  िननड दह  लडकीक ेँ । नै ीाँ कपार ढानह देबौ।  \n \nबदमाश दू-  ीलाँ क े  िेँ रौ? हदट जन आगलोाँ नै ीाँ मारल जेमेँ।  \n \nदकनलबा -  छर् न्‍द ह ले हमरा। र्नकीक ेँ  दाए दकनलबा छि यौ हम। परोुए ीाँ बाहरोाँ गाम एछल यौ। ोद बाीक \nपीा लनग  गेलौ हमरा। ीखैनेोाँ ीाक ै  िेछल यौ। अखन  धरा गेलह  र्नटपर।   \n \nबदमाश एक -   दकनलबा  कनह  देी छि यौ। हरर या माछल क जाँ बुझीौ ीाँ...।  \nदकनलबा -  रौ ोार  कहााँ िौ हररया? ओकरे कार  हमर बनह न ्ााँो  लगेलक ै । ओकर ीाँ हम जान लऽ लेबौ। \nक े ीए िौ ऊ ोार कह नै ीाँ ्ननड देबौ कपार।  \n(दकनलबा लाठी लऽ कऽ हडक ै ी अछि । बदमाश एक ोाँ क्षदड जा ी अछि । दुनलक ेँ  लडैी देखख  \nबदमाश दू दकनलबाक ेँ  पाि लोाँ अबैी अछि आ लाठीोाँ मािापर प्रभा हार कऽ दैी अछि। दकनलबा \nअर्ेी दऽ नग र पडैी अछि। दुनल बदमाश बरोाक ेँ  लेने -लेने ीेज ोाँ दानग  जा ी अछि ।)  \n \nकट टल। \n \nिप् पनम दृम य-  \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n71 \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - मजन्‍द दर।   \n \nमजन्‍द दरक अाँगन मे नबआहक मण् डप ोजल अछि । दुल् हा क जगहपर हरर या बैोल अछि । ओकरा \nबगलमे पश्ण् डी अछि । गुण् डा-बदमाश ोद लाठी लेने ठा़ि अछि । बरोाक ेँ  जबरदस् ी  आनैी \nअछि।  \n \nहरर या-  पश्ण् डीज   नब आहक काज शुरू करू।  \n \nपश्ण् डी -  हाँ  दुलनहनक ेँ  ऐठाम लार।  \n \nबदमाश एक -  ई ीाँ एबे नै करै िै। (घघिंर्ैी अछि ।)  \n \nपश्ण् डी -  शुद कायचमे देर  नै। श घ्र लार।  \n \n (ीखैने ोु दर्न नक ि ु  बदमाशक ोंग म या मबाबलक ेँ  पकडने अबैी अछि। बरोा अपना बाप दद ो \nीक ै ी अछि। म यामबाबल न जैर  झलका लैी अछि । आ लनर पनछि  लैी अछि ।)  \n \nबरोा -  ऐोाँ न क हन ी बाबलज  जे हमरा कननन देनड या लग ोौंनप  दैीौं ई ीाँ ओकरनोाँ न र् अछि।  \n  (हरर या रदठ  कऽ एक र्मेटा बरोाक ेँ  लगा दैी अछि ।)  \nहरर या-  र्ुप रह। हम देनड या...।  \n \nम यामबाबल -  (ीेज स् व र) लाज नै हन ी अछि   हमरा बेटीपर हाि रठै ी।  \n \nोु दर्न -  ई काज ीाँ ऐोाँ पनहने  हेबाक र्ाह । र्ुपर्ाप बैोल रह। नै ीाँ ठीक नै हएी।  \n(अपछो यााँी हन ी मुंश ज  अबैी अछि ।)  \n \nमुंश -   माछल क। नकि गडबड हन बला अछि ।  \n \nोु दर्न -  शुदघड मे बकबाो करै िेँ।  \n  (मुंश  लग आनब  ोु दर्नक कानमे कहैी अछि ।)  \n \nमुंश -   कन  बाहर आनब  कऽ देखख यौ मा छल क।  \n \nोु  दर्न -  (रदठ  कऽ) र्ल ीाँ...।  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n72 \n \nोन्‍द ीाबनम दृम य- \n \nोमए - दद न। स् िान - मजन्‍द दरक बाहर  दाग।  \n \n(मजन्‍द दरोाँ बाहर गाम दद ोोाँ बही गनटे एक ोंग आनब  रहल अछि । क े करन हािमे लाठी -दाला ीाँ \nक े करन हािमे हाँोुआ अछि। ोद ीमोाएल अछि । दकनलबा ् ल टल मािक ेँ  गमिाोाँ बन्‍द हने आगलमे \nलाठी नेने र्छल  रहल अछि ।)  \n \nग्राम  -  ोुनै िी जे म या मबाबलपर दबाब देने िै। जबरदस् ी  ओकरा बेटी ोंगे नब आह कऽ रहल िै।  \n \nग्राम  -  ऐ बदमाो क ेँ  हमरा ोद बरदाो नै करबै। र्ाहै जे दऽ जा ।  \n \nग्राम   ी न -  ोुदद खनर क धन्‍द धा ीाँ कररीे िेलै। आब अनहेर करए लगल।  \n \nग्राम   दू-  एकर बेटन ीाँ ोद दद न अधलाहे काज क े लक। अनकर  ज् ज ीपर धाबा।  \n \nग्राम   एक -  ोुनै िी जे बदमाशक ेँ  रखने िै।  \n \nदकनलबा -  बदमाश अछि  ने। हम ोदोाँ आगलमे रहबन। र्लन बहादूर डर नै राखन। र्ाहे जान रहे की जाय।  \nकट टल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n73 \n \nअन्‍द ठाबनम दृम य-–  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - म यामबाबलक दरबज् जा ।  \n \n(पुछल ो दलक ोंगे नव क्रम गाड ोाँ रीरैी अछि। म यामबाबलक घरपर नक यन ने अछि।)  \n \nपुछल ो -  ोर  नह नका ऐठाम ीाँ नकयन नै अछि। आब क े ना करबै।  \n(नवक्रम बाटपर जा ी एकटा औरनी याोाँ पुिैी अछि।)  \n \nनवक्रम-  म यमबाबल क े ीए गेल अछि ?  \n \nऔरनी या-  (रूनक कऽ) ओकरा ीाँ बदमाश ोद प क ै ड  कऽ लऽ गेलै।  \n \nनवक्रम-  क े ीए लऽ गेलै।  \n \nऔरनी या-  गामक मजन्‍द दरमे। ओकरा बेटीोाँ हररया जबरदस् ी  नबआह करीै।  \n(नवक्रम अपना पुछल ो बलक ोंगे ीेज ोाँ र्छल  दैी अछि ।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n74 \n \nरनोठम दृम य -–  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - मजन्‍द दर परर ोर।  \n \n(मजन्‍द दर परर ोरमे ग्राम   ीिा बदमाशक मध् य  मारर -प ट दऽ रहल अछि । दकनलबापर हरर या \nगनल  र्ला दैी अछि । गनल  दकनलबाक ेँ  बामा हािमे लगैी अछि । ीैयन ओ रेबानड  कऽ हरर यापर \nलाठी र्ला रहल अछि । बरोाक ेँ  अवोैर  देदट  जा ी अछि । ओ नुका ी मजन्‍द द र प रर ोरोाँ दागैी \nअछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n75 \n \nोा ठम दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - मजन्‍द दरोाँ बाहरबला ोडक।  \n \n(नवक्रम गाड ोाँ अपना पुछल ो बलक ोंगे मजन्‍द द र दद ो आनब  रहल अछि । एमहर मजन्‍द दर दद ो बरोा \nदागल जा रहल अछि । नवक्रम ओकरा देखख  लैी अछि । गाड पर ोाँ ोनर पाडैी  अछि। मुदा बरोा \nनै ोुनैी अछि । दागले जा रहल अछि । गाड  रननक नवक्रम पुछल ो दलक ेँ  आदेश दैी अछि ।)  \n \nनवक्रम-  अहााँ ोद मजन्‍द दर परर ोरमे जल् दी  जार आ श्स् िनी क ेँ  ोम् हारू। कानलन ीनडैबला ोदक ेँ  ऐरेस् ट  करू। \nहम लडकीक ेँ  बाँर्ाबै िी। \n  (पुछल ो दल मजन्‍द द र परर ोर दद ो ब़िैी अछि। नवक्रम ीेज ोाँ बरोाक पाि ल  दौगैी अछि।)  \n \nकट टल। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n76 \n \nएकोदठ म दृम य-  \n \nोमए - दद न।  \nस् िान - ननजचन ोडक।  \n \n(बरोा दागल जा रहल अछि । पाि ल ोाँ नवक्रम हल् ला  करैी दौग रहल अछि ।)  \n \nनवक्रम-  ठा़ि रह...। रूनक जार बरोाऽऽऽ। हम नव क्रम िी।  \n (बरोा स् वर ोलनन  पाि ल  मुहेँ ीक ै ी अछि। नवक्रमक ेँ  देखख ठा़ि दऽ जा ी अछि। नवक्रमक ेँ  गलामे \nल टैक  बरोा कानए लगैी अछि ।)    \n \nबरोा -  क े ीए र्छल  गेल रनह ऐ  एीेक दद न ?  \n \nनवक्रम-  गाम आएल रह । अहााँक ेँ  खनजलौं। लनक कहलक बरोाक कननन पीा नै र्छल  रहल अछि । जे ओ \nक े ीए अछि। नन राश दऽ आपो र्छल  गेलौं।  \n \nबरोा -  हमरापर...।  \n \nनवक्रम-  आगल नकि ु  ने बाजल।  \n (कहैी नव क्रम ओकरा बााँनहक घेरामे बाखन्‍द ह लैी अछि ।)  \n \n (हरर या हािमे नप स् ीौ ल नेने नुका ी -छिपा ी नव क्रमक लग आनब  गेल अछि । नवक्रम आ बरोा \nओकरा नै देखख  रहल अछि । हरर या ्ा यर करैले नप स् ीौ ल ीानैी अछि । पाि ल ोाँ अबैी दकनलबा \nहरर याक ेँ  देखख लैी अछि । ओ िडैप कऽ हरर याक प ठपर र्ै़ि  जा ी अछि । हरर या मुहेँदरे नगरैी \nअछि। आ र नैट  कऽ दकनलबापर ्ायर कऽ दैी अछि । ीावी् नव क्रम देखख  लैी अछि । देखख ीे \nझपैट  कऽ हरर याोाँ नपस् ीौ ल िीन लै ी अछि । आ ओकरापर लाी -घुस् ोा ोाँ प्रभा हार करए लगैी \nअछि। बरोा खलनोाँ द जल दकनलबाक ेँ  रठबए र्ाहैी अछि ।)  \n \nबरोा -  (कनैी) दैया...। हमरा ोबहक कार े ीलाँ खलन बहा देलहक।  \n \nदकनलबा -  नै दाय। अहााँ नै कानल। अहााँमे हम अपना बनहनक रूप देखख  रहल िी। अहााँ दुनल गनटे बाँछर् गेलौं । \nहमर अछो रवाद अहााँक ोंगे अछि। आ  गामक पुरना जाल टलदट  गेल। आब हमरा खुश ोाँ मरए \nदद अ।  \n(कहैी -कहैी दकनलबाक छो र एक ीर् लु़िैक जा ी अछि । पुछल ोक दल र्ारूदरोाँ घेरर  कऽ \nठा़ि अछि।)  \n \nशब् द- ७,४५५ \nोमाप् ी ।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n77 \n \n \nलाज \n(एकांकी-नाटक)  \n \n \n \n \nिाजदेि मण् डल \n \n \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n78 \n \nदू िब् द- \n  \n ्‍ ट-ममत्रक  च् िा िल - नाटक खेलेबाक। हनका ोबहक आग्रहक आदर करैी एकांकी -नाटक छलखबाक \nप्रभा याो क े लौं। अभ् याोक अदाव रनहीन एकटा प्रभा याय...।  \n \n-िाजदेि मण् डल \n१४ जनवर  २०१५ \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n79 \n \nपरिचए-पात :: िाजदेि मण् डल  \n \nजनम : १५ मार्च १९६० ईं.मे। वपता : स् व. ोननेलाल म ण् डल र् च  ोनना  मण् ड ल। माता : स् व. ् ल लवी  देव । \nपत्नी : श्र मी  र्न्‍द रप्रभा दा देव । पुत्र : ननशान्‍द ी मण् डल  क ष ्‍  कान्‍द ी मण् डल  नव प्रभा कान्‍द ी मण् डल। पुत्री : रश्मम  क ु मार । \nमातृक : बेलहा (् ु लपराो  मधुबन ) मूलगाम : मुोहरनन यााँ  पनस् ट- रीनोारा   दाया - ि नमचल   जज ला - मधुबन । \nविहाि- ८४७४५२ मोिाइल : ९१९९५९२९२० शिक्षा : एम.ए. द्वय (मैछिल   नह न्‍द दी  एल.एल.ब )   \nई पत्र : rajdeokavi@gmail.com  \nसम् मान : अम् बरा कनव ीा  ोंग्रह  लेल  नवदेह  ोमानान्‍द ीर  ोानहत् य अकादेम  पुरस् कार वषच २०१२क मलल  \nपुरस् कार  ीिा ोमग्र यनगदान लेल वैदेह ोम् मा न -२०१३ प्रभा ाप् ी। \nप्रकाशित क ृ वत : (१) अम् बरा - कनवीा ोंग्रह (२०१०)  (२) बोुंधरा कनव ीा ोंग्रह (२०१३)  (३) हमर टनल - \nरपन्‍द याो (२०१३) श्रुनी प्रभा काशनोाँ प्रभा काछशी।  \nअप्रकाशित क ृ वत- र्ाक (रपन्‍द याो)  नत्रवे  क रंग (लघु/नव हनन  किा ोंग्रह)। \n \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n80 \n \nपात्र परिचए :: लाज (एकांकी)  \n \nपुरुर् पात्र-  \n११. हररर्र - गामक नकोान  \n१२. मधरबा - हररर्र क बेटा  \n१३. क ु लानन्‍द द— गामक ोम् प न्न जम नदार  \n१४. दनगेन्‍द दर - क ु लानन्‍द दक बेटा \n१५. नबोेख - गामक एकटा मजदूर  \n१६. म यामबाबल - छशक्षक \n \nस्‍त त्री पात्र-  \n१. र्नपटीवाल - हररर्र क पत्न   \n२. ोनबीा - हररर्र क बेटी  \n \n(दू-ी नटा छशक्षक , र्ाररटा ग्राम  , डाक् टर , नोच , दो -बारहटा िात्र एवं िात्रा।)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n81 \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n82 \n \nदृश् य- १  \n \nोमए - ददन।  \nस् िान - हररर्र क घर।  \n(र्नपटीवाल  दानो -दाी कऽ बैोल अछि। हररर्र  अबैी अछि।)  \nर्नपटीवाल -  केी ए गेल िेछलऐ ? खेबै  की नै ?  \nहररर्र - हाँ... हाँ। कन  हाि-मुाँह धन  िी। मधरबा  स् क लल गेल की नै ?  \nर्नपटीवाल -  हाँ। ऊ ीाँ दोे बजे खा-प  कऽ र्छल गेल।  \nहररर्र -  ऊ िौड , ोनवनीयाक ेँ  नै देखै िी।  \nर्नपटीवाल -  ो नबनीया ीाँ गाए-बकर  र्रबैले बाध ददो गेल। की देलै ोे ?  \nहररर्र -  हेीै की। बेटी -र्ाटी क ेँ  कन  दानब-र्ानप कऽ राख । देखै नै छिऐ गामक हवा।  \nर्नपटीवाल -  हे, हमर क ु ल -खनदान ओहन नै अछि। जार अहााँ हाि धनने आर।   \n (हररर्र  र्छल पडैी अछि।)  \n   \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n83 \n \nदृश् य- २  \nस् िान - गामक नवद्यालय।  \nोमए - ददन।  \n(स् क ललक आगलमे ी न -र्ारर छशक्षक क ु रो पर बैोल अछि। आपो  गप-ोप् प कऽ रहल अछि। \nनकि ु  मधया-पुीा पद़ि रहल अछि आ नकि ु  बाहर  दागमे खेल रहल अछि)  \nम याम बाबल -  यौ ह रा बाबल, अहााँ जे अपना बछर्याक नबआहक गप करै िेछलऐ , ी मे लेन -देन ्ा नल देल ?  \nछशक्षक दू-  धुर की कहब। वरक मााँग अलग आ वरक बापक मााँग अलग। टका -पैोा लार। मनटर ोा नकल \nलार , ोनना  लार , लैपटॉप लार। की कहाँ , हछियाक ोल़ि जकााँ नडमान्‍द ड ब़िले जा रहल अछि। हे \nयौ, जे बेटीक नबआह करैी अछि ोे बलझल जे जमपुर ोाँ घलमम कऽ अबैी अछि।  \n (एकटा िात्र लगमे अबैी अछि)  \nिात्र एक-  यौ मास् ट र ोाहैब , ई िौडा हमरा गारर प़िै िै।  \nम याम बाबल -  ीलाँ ोद गारर प़िैले एलह  आनक प़िैले ? (िौंकी देखबैी) हमरा ोद गप् प  करै िी। ऐठामोाँ जन \nजल् दी । \nिात्र दू-  माहटर ोाहैब , पााँर् ममनट।  \n(जनरदार अवाजमे कहैी नवदा हन ी अछि।)   \nछशक्षक दू-  (िौंकी देखबैी) बैो र्ुपर्ाप नै ीाँ देखै िीह  िौंकी।  \nिात्र दू-  नै जाए देबै ीाँ हम अह ठाम लगह  करर देब।  \nछशक्षक दू-  प़िै िीह  कि ले। जन ने लघ ए करैी रनहहेँ।   \n(छशक्षक ोद पुन: गप -ोप् प करए लगै िछि। एकटा हरबाहा कान्‍द हपर हर लेने ओह  बाटोाँ जा \nरहल अछि।)  \nहरबाह -  यौ माहटर ोाहैब , अहााँ ोद गप् प कटाबछल करैी रह। बाहरमे िौडा ोद माराप टी करैी अछि। \nअनहना र्लै िै स् क ल ल यौ... ?  \nछशक्षक ी न -  हे, अहााँ जा कऽ हर जनील। (क्रनधमे) अहााँ स् क ललक दााँज की बुझबै यौ।  \nहरबाह -  हाँ हाँ िौडा ोद ीाँ दैंोवार बनबे करीै। अहााँ ्नकटमे रूपैआ लैी रह। नकयन कहैबला ीाँ अछि नै।   \nछशक्षक ी न -     (िौंकी लऽ कऽ ठा़ि हन ी) कहै िी र्ल जार  ऐठामोाँ।  \nहरबाह -  यौ अहााँ िौंकी देखबै िी। हमरन हािमे हरबाह  पेना अछि।   \nम यामबाबल -   हे यौ की लगल िी। जार ऐठामोाँ।  \nहरबाह -  हमरा िनडे ओीे ् ु रोी अछि। हम अपना काजक ेँ  दगवान बुझै िी। अहाँ ोद अपना काजक ेँ  \nदगवान बुजझयौ। बेमीलबमे अबेर दऽ गेल। जा  िी।  \n(हरबाहा दनद ना ी र्छल जा ी अछि।)  \n(छशक्षक एकटा बनडचपर छलखैी अछि ोंगे प़िबैी अछि। ोनबीा बकर क ेँ  एकटा गािमे बाखन्‍द ह \nस् क ललक खखडकीोाँ ोद देखख -ोुनन रहल अछि।)  \nम यामबाबल -  ई ोदटा प़िेलहा कान्ल्ह मुाँह-जबान  ोुनबौ।  \n(छशक्षक ोनबीाक ेँ  देखख लैी अछि। जनरोाँ ोनर पाडैी अछि)  \n  एमह र ोनझहामे आ। क े  हलकी मारै िाँह?  \n(ोनबीा डेरा ी ोनझहामे अबैी अछि)  \nम यामबाबल -  ीनहर नाम की छियौ ? क े कर बेटी िाँह?   \nोनबीा -   हम ोनबीा िी। हमरा बाबलक नाम श्र  हररर्र  अछि।  \nम यामबाबल -  ऐठाम कि ले एलह ?   \nोनबीा -   यौ मास् ट र ोाहैब। हमरन प़िऽ ददअ।  \nम यामबाबल -  प़िबें, ई ीाँ न क गप। अच् िा कह, पााँर् जनड पााँर् क े ीेक देलै।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n84 \n \nोनबीा -  दो देलै माहटर ोाहैब।  \nम यामबाबल -  ददमाग ीेज िौ। ीनराले पररयाो करबाक र्ाह । घरपर जेबौ , ीनरा बापक ेँ  ोमझबैले। अखन  ीलाँ \nजन।   \n (ोनबीा र्छल दैी अछि। बखाचक िनट -िनट बलन नगरए लगैी अछि। िात्र ोद दा गए लगैी अछि।)  \nएकटा िात्र-  यौ माहटर ोाहैब। बरखा शुरू दऽ गेल। हम दागै िी। अहाँ दागल।   \n(कहैी पडा ी अछि।) ि ु ट्टी... ि ु ट्टी...।   \n \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n85 \n \nदृश् य- ३  \nस् िान - हररर्र क घर।  \n(छशक्षक-एक जे म या मबाबलक नामोाँ जानल जा ी अछि , प्रभा वेश करैी अछि)  \nम यामबाबल -  हरर र्र ज  िी यौ। (जनरोाँ छर्करैी अछि।)  \nहररर्र -  (अाँगनाोाँ बाहर ननकलैी) मास् टर ोाहैब , प्रभा  ाम-प्रभा  ाम। आर बैोल। कह, हमर िौडा ठीकोाँ प़िैी \nअछि नकने?  \nम यामबाबल -  हाँ हाँ, न कोाँ प़िैी अछि। हम दनोरन काजोाँ आएल िी।  \nहररर्र -  कह ने , आओर की बाी िै। (अाँगना ददो ीक ै ी जनरोाँ बजैी अछि।) ोुनै छिऐ ोनबनीयाक माए। \nर्ाह बनौने आर। (म या मबाबल ददो ीक ै ी) कह मास् ट र ोाहैब , की कहै िी?  \nम यामबाबल -  अहााँक बेटी बड्ड ोंस् कार  अछि। बुजियनमे ीेज। प़िी -छलखी ीाँ जरूर नाम रनशन करी। \nकान्ल्होाँ अ नकरा स् क लल देजल।   \nहररर्र -  यौ मास् ट र ोाहैब , बेटी की प़िीै। ओकरा घर-अाँगनाक काजोाँ ् ु रोी कहााँ हन  िै।   \nम यामबाबल -  ् ु रोी देबै ीब ने प़िीै। हे यौ , ऐ देशक बेटी ीाँ देशोाँ नवदेश धरर अपन नाम र्मका रहल अछि।   \nहररर्र -  हे यौ, ओहन पछलवारन रहै िै ीब ने हन  िै। हमर ीाँ ोमाजन ीेहेन अछि जे बेटीक ेँ  घरोाँ ननकलैी \nदेखख खाल  दनखे लगौी।  \nम यामबाबल -  दनख लगौलाोाँ की हेीै। अपन -अपन र्ररत्र हन  िै। लनकक कहलाोाँ न क बेकी  अधला द जेीै। \nहे यौ आब ीाँ ोरकार, कानलन ोदटा ऐ ददशामे ोहयनग कऽ रहल अछि।  \nहररर्र -  बेटाक ेँ  प़िबैमे ीाँ जुमबै ने करैए िी आ बेटीक ेँ ...।  \nम यामबाबल -  देखखयन , बेटा-बेटीमे कन नन अन्‍द ीर नै हन  िै। गाि रनपबै ीब ने ्ल देटी।   \n(हररर्र क स् त्र  र्ाह लेने आनब जा ी अछि।)  \nहररर्र -  अाँगनामे रहै िै ीाँ मा यनक ेँ  िनड-बही काज ोम् हा रर द  िै। अोगरे ीाँ...।  \nम यामबाबल -  यौ काजन करीै अ ा प़िबनकरीै। खरर्न बेो  नै िै। ोरकार  ोहयनग देटै िै।   \nर्नपटी वाल -  बाी मानन छलयौ। माहटर ोाहैब अधला नै कहैी हेछिन।  \nहररर्र -  ठीक े  िै। जाँ ोद कहै िी ीाँ स् क लल जेीै।   \nम यामबाबल -  खुश  देल। कान्ल्होाँ ोमैपर स् क ल ल देजल।   \n (एक-दनोराक ेँ  प्रभा  ाम करैी म यामबाबल नवदा दऽ जा  िछि।)   \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n86 \n \nदृश् य- ४  \nस् िान - स् क लल।  \nो मए - ददन।  \n (छशक्षक प़िा रहल िछि। िात्र आ िात्रा ोद पनि , कौप , लेने पााँनीमे बैोल अछि।)  \nछशक्षक दू-  जे ोवाल बनबैले देने छियन , जल् दी  बना कऽ ला , जे ोदोाँ पनहने लाबबेँ ोे ीेजगर कहेमेँ आ जे \nोदोाँ पाि ल  देखेमेँ ीेकरा िौंकी लगीौं।   \nोनबीा -  माहटर ोाहैब , हम ोवालक ेँ  हल कऽ लेलौं।   \n(ठा़ि दऽ कऽ कौप  देखबैी अछि।)  \nछशक्षक दू-  देखह  रौ िौडा ोद। मेहनीक ्ल। नकिे ददनमे ोनबनीया ोदोाँ आगल दऽ गेलौ। एकरे कहै िै \nकादनमे कमल ् ु लेना ।  \nमधरबा -   माहटर ोाहैब हमहाँ नहोाब बना लेलौं।   \nछशक्षक दू-  बनेलेँ ीाँ नकन्‍द ीु पाि ल ोाँ। ीनरा ीाँ पनहने एबाक र्ाह , ीनहर बनहन ीाँ नकिे ददन पनहनेोाँ स् क लल \nआबए लगलौ। ीलाँ ीाँ कनहयाोाँ ऐठाम प़िै िेँ।   \nिात्र दू-  माहटर ोाहैब , दनगेन्‍द दर हमरा नबठुआ कादट लेलक।   \nछशक्षक दू-  हाँ-हाँ नबठुआ काटीौ। आर की करीौ। एकर बाप क ु लानन्‍द द बाबल ीाँ कहैी रहै िै जे हमरा नकिनक \nकम  नै अछि। बेटाक ेँ  र्ारर-र्ाररटा टीोन धरौने िी। आ बेटा ीेहेन दुोकनल िै जे पाि ल मे बैछो \nकऽ नबठुआ कटै िै।  \n(मुड  रठा कऽ देखैी)  \nहे रौ दनगेन्‍द दरा , ला कौप । नहोाब बनौलेँ ? \nदनगेन्‍द दर -  यौ माहटर ोाहैब , अहााँक ोवाल गली अछि।   \nछशक्षक दू-  आाँ ! ोबाले गली अछि।  \nोनबीा -  यौ माहटर ोा हैब, ई ीाँ दरर ददन लनकक बाड क लीाम ीनडैी अछि नै ीाँ परी पर नक्रक े ट खेलैी \nरहै िै। एकरा बुीे कहाँ ोवाल बनै। ीाँए ोवालेक ेँ  गली कहै िै।  \nछशक्षक दू-   ठीक े, ई िौडा खर्रपन  करै िै। रौ ला ीाँ कौप । की गली िै।   \nदनगेन्‍द दर -  नहोाब बनीै ीेकर बाद देखाएब। कननन की हम बनर न  िी जे र्ट दऽ क ल दद कऽ देखा देब।  \nोनबीा -  माहटर ोाहैब , ोुनै छिऐ। हमरा बनरन  कहै िै।  \nदनगेन्‍द दर -  लगै िी बनरन  ोन। ीाँ कहबौ बनरन । देखह  रौ बनरन क ेँ ।  \nछशक्षक दू-   (रदठ कऽ र्ारर -पााँर् िौंकी दनगेन्‍द दरक प ठ आ बााँनहपर लगबैी)  \nगामनपर बदमाो  आ स् क ल लनमे खर्रपन । ऐठा म नबठुआ कटैले अबै िेँ आनक प़िैले? हमरन \nोनझहामे लुर्पन ।  \nदनगे न्‍द दर -  हे माहटर ोाहैब , हम कनह द  िी। ई िौड  हमरा मारर खुआ  रहल अछि। एकरन ठीक करर देबै। \nजा  िी , बाबलक ेँ  ोदटा गप् प कहबै।  \nछशक्षक दू-  (िौंकी रठबैी) जन , पनहने बाबलक ेँ  कनह आबह ।  \nदनगेन्‍द दर - (नवदा हन  ी अछि) कनह द  िी , हम ोदक ेँ  ठीक कऽ देब। हमरन नाम दनगेन्‍द द रा छिऐ। (र्छल दैी \nअछि)  \n(घण् टी टुनटुना ी अछि।)  \nछशक्षक दू-  जा  जन। दटन्न दऽ गेलौ।   \n  (िात्र ोद बाहर दद ो  र्छल दैी अछि।)  \n \nपटाक्षेप।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n87 \n \nदृश् य- ५  \nस् िान - स् क ललक बाहर  दाग।  \nोमए - ददन।   \n \n (छशक्षक ोद स् क ल लोाँ बाहर ोडक ददो जा रहल अछि। हररर्र  अपना बेटी ोनबीाक ोंगे दनोर \nददोोाँ अबैी रहैए। ओकरा पाि ल  एकटा ग्राम   नबोेख  अछि। ोनबीाक कपडा -लत्ता ्टल \nअछि।) \nहररर्र - प्रभा  ाम, मास् ट र ोाहैब। (ोनबीा कानन रहल अछि।)  \nम यामबाबल -  प्रभा  ाम, हररर्र ज । ोनबीा नकए कानन रहल अछि ? की देल ?  \nहररर्र -  हम ीाँ ओह  ददन कहने िेलौं जे अपना बेटीक ेँ  नै प़िाएब। अहााँ हमरापर बड्ड जनर देछलऐ। ीेकर \n्ल देखख छलयौ।  \nम यामबाबल -  गप कहबै ीखनन ने बुझबै। देलै की ?  \nहररर्र - हेीै की। गर बक मधया -पुीाक ेँ  प़िबाक एहेन अमधकार िै। जे देखख छलयौ। क ु लानन्‍द द  बाबलक \nबेटाक नकरदान । ओ हमरा बेटीक ेँ  मारैी -मारैी बाटमे खोा देने िेलै।  \nम यामबाबल -  कनन गपक झगडा देलै ?  \nहररर्र -  ोुनै िी , जे क ु लानन्‍द द बाबलक बेटाक बारेमे ोनबनीया नकिन बजल रहै। ीह  कार े अहााँ ओकरा \nमारने रनहऐ।  \nम यामबाबल -  कम् पलेन क े ने रहै। ोनबनीयाक बाीन ोााँर्े िे लै। ऊ िौडा ठीक े  बदमाश अछि।  \nहररर्र -  बदमाश  क े ना  ीाँ धननकक मधया-पुीाक सोिंगार छिऐ।  \nम यामबाबल -  ई कनन गप देलै। अधला गपक ीाँ नवरनध हेबाक र्ाह ।   \nहररर्र -  देखै नै छिऐ। हमर बेटी नवरनधमे बजलै ीाँ क े हेन दशा देलै। मास् ट र ोाहैब , न क हन ीै जे हम \nअपना बेटीक ेँ  नै प़िनबीौं एकरा कपडा -लत्ताक हाली देखखयौ।  \n(आाँखखमे ननर दरर जा ी अछि।)  \nकी हेीै प़िा कऽ?  \nम यामबाबल - एहेन गप नै बाजल। न क काजमे अनहना अडर्न हन  िै। अहााँ अपना बेटीक ेँ  प़िार। हम कहै िी- \nअहााँक बेटी नाम रनशन करी।  \nहररर्र -  क े ना प़िेबै यौ मास् टर ोाहैब ?  \nम यामबाबल -  अहााँ ि र्न्‍द ीा नै करब। हम क ु लानन्‍द द बाबलोाँ देँट करैले जा  िी। र्लल यौ नबोेख ज , हमरा ोंगे।  \nनबोेख -  हाँ-हाँ र्लल। (ोद नकयन नवदा द ऽ जा  िछि।)  \n \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n88 \n \nदृश् य- ६  \n \nस् िान - क ु लानन्‍द दक घर।  \nोमए - ददन।  \n(क ु लानन्‍द द अपन दरबज् जा पर अोगरे क ु रो पर बैोल िछि। कनेक ह दट कऽ दूटा हिटुट्टा, पुरान \nक ु रो  रखल अछि। छशक्षक म या मबाबलक ोंग नबोेख  प्रभा वेश...।  \nम यामबाबल -  प्रभा  ाम यौ क ु लानन्‍द द बाबल।  \nक ु लानन्‍द द-  (मुड  रठा क ऽ देखैी) प्रभा  ाम मास् ट र ोाहैब। प्रभा  ाम-प्रभा  ाम!!  \n(व् यंग् य करैी) वाह ! नबोेख ओक ेँ  देखै िी। हे रौ नबोेख ! कन  क ु रो  ला ओमहरोाँ। मास् ट र \nोाहैब बैोीा।  \n(नबोेख  क ु रो  आनन काीमे ठा़ि द ऽ जा ी अछि।)  \nम यामबाबल -  हमरा ोद एकटा नवशेष काजे आएल िी।  \nक ु लानन्‍द द-  नबना कार े दटटह  िनडे लगै िै। हम बुझै िी। रौ नबोेखखया मुाँह नकए ीक ै  िेँ , बाज ने की बाी \nछिऐ?  \nनबोेख -  की कहब माि लक।  अहााँक दनगेन्‍द दर बदमाश  क े लक। ओ हररर्र क बेटीक ेँ  बड्ड मारर \nमारलखखन।  \nक ु लानन्‍द द-  हे रौ हमर बेटा कननन बीाह िै। जे नबना कार े क े करन प टीै। ओकरन बेटी खर्रपन्न  क े ने हेीै।  \nम यामबाबल -  ओ ीाँ छोरर् दनगेन्‍द दरक कम् पलेन क े ने रहै।   \nनबोेख -  मधया-पुीाक ेँ  हााँदट-दबानड  देबाक र्ाह । एनामे मधया -पुीा मनबढ़ू दऽ जा ी अछि।  \nक ु लानन्‍द द-  ील हमरा छोखबै िेँ। ऊ स् क ल ल हमरा जम नपर ठा़ि िौ। हम मदनी क े छलयौ ीाँ स् क ल ल बनलौं। आ  \nहम अपने मधया -पुीाक ेँ  मारर-प ट कऽ दगा देबै !!!  \nम यामबाबल -  दगबैले कहााँ कहै िी। कन  ोमझा -बुझा देबै ीाँ न क रहीै।  \nक ु लानन्‍द द-  हमर गाम िी। हम न क -अधला बुझै छिऐ। हररर्र ा बेटाक ेँ  ीाँ प़िा ए ने ोक ै ए आ बेटीक ेँ  \nक े ीएोाँ प़िाएी। ओकरा कार े हम दनगेन्‍द दरक ेँ  मारबै? ईह! बड िनट ोे रनर्ाो हाि !!  \nनबोेख -  कन  बेो  गली  द ऽ गेलै माछलक। मारैी -मारैी ोनबनीयाक ेँ  ोदटा कपडा -लत्ता ्ानड दे ने िै।  \nक ु लानन्‍द द-  ओ, आब बुझलौं। कपडा -लत्ताक ेँ  हमरा दाम लगी! ोएह ने रौ ?  \nनबोेख -  ोे हम कहााँ कहै िी।   \nक ु लानन्‍द द-  ीलाँ की कहै िेँ ोे हम बुझै छिऐ। दुआररपर आनब कऽ रपराग देलेँ। मास् ट र ोाहैबक ोनझहामे की \nकहबौ। यौ मास् ट र ोाहैब हमर गाम िी। हम ोद गप बलजझ -ोमजझ लेबै। अहााँ ोद ऐठामोाँ \nअखनन र्छल जार।  \n (मास् ट र ोाहैबक ोंग नबोेख  र्छल जा ी अछि।)  \n \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n89 \n \nदृश् य- ७  \n \nस् िान - हररर्र क घर।  \n (हररर्र  अपना ोाढ़ू ोंगे दुआररपर बैोल अछि। ोाढ़ू रघुव र घड मे ोमए देखैी अछि।)  \nरघुव र -  ोाढल ! हम ीाँ नकि ु कालक बाद र्छल जाएब। एकटा ग प कहबाक िल।  \nहररर्र -  हाँ-हाँ- कह की बाी ?  \nरघुव र -  हमर पत्न  ीाँ बेमार रहैी अछि। आ अखनन गदचवी  अछि। अोगरे बेर्ार क ेँ  बड्ड ददक्की हन  िै। \nहम ोरकार  ोेवामे िी। कखनन घरपर आएब ीेकर कननन ठेकान नै। एहेन पररश्स् ि नीमे...।  \nहररर्र -  अहााँ की कहए र्ाहै िी?  \nरघुव र -  अहााँ िनटकी बछर्याक ेँ  हमरा घरपर जाए दैनीऐ ीाँ पत्न क ेँ  ोहारा दऽ ज ीै।  \nहररर्र -  ओ ीाँ प़िै िै। (ननोााँो िनडैी) ओना लडकीक ेँ  प़िौना  बड्ड कदठन िे। मुदा ोनबीाक ेँ  प़िबए \nपडीै। नकए ीाँ ओ ीेजगर िै।  \nरघुव र -  ीेकर छर्न्‍द ीा अहााँ नै करू। हमहाँ ोविविंो करै िी। शहरमे प़िौना  अोान िै। टा मपर प़िबन करीै \nआ अपना मौो क ेँ  देख -दालन करीै। पत्न आं े अोगर नै रहीै। अनमना लगल रहीै।  \nहररर्र -  कहै ीाँ िी ठीक े  नकन्‍द ीु अपन मधया -पुीा अपने लग ठीक रहै िै। प़िा मे खरर्न ीाँ लगै िै।  \nरघुव र -  खर्ाचक ि र्न्‍द ीा नै करू ोाढ़ू। हमरन नकिनक अदाव नै अछि। ोनबीा जेीे धरर प़िीै ोद खर्च -\nवर्च हमर।  \n (हररर्र क पत्न  र्ाह लेने अबैी अछि। ठमनक क ऽ ोद ोुनन लैी अछि।)  \nपत्न -  आब एीेक जजद्द करै िछिन ीाँ जाए ददयौ ोनबनीयाक ेँ । ोुनने नै छिऐ जे माए मरे आ मौो  जजऐ।  \n (ोनबीा ओनएोाँ दौगल अबैी अछि। हररर्र  ओकरा रनक ै ी अछि।)  \nहररर्र -  ोनबीा  एमहर ोुन ! मौोा ोंगे गाम जेबह ? (ोनबीा नकि ु  ने बजैी अछि।)  \n ीनहर मौोा ओह ठाम स् क ल लमे प़िैक बेवस् िा लगा देीौ।   \nोनबीा -  हाँ जेबै। मौो  ोंगे रहबै आ ओह ठाम प़िबै।   \nहररर्र -  छलअ ोाढ़ू। अहााँक ोमस् याक ोमाधान द ऽ गेल।  \nरघुव र -  ठीक िै। ीैयार हनर। दू घण् टा बाद  गाड ोाँ र्लब।  \n \nपटाक्षेप। \n  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n90 \n \nदृश् य- ८  \n \nस् िान - गामक र्ौक।  \n (ी न -र्ाररटा ग्राम   ोडकक काीमे गािीर बैोल अछि। र्बलीरापर गप -ोप् प कऽ रहल अछि।)  \nग्राम   एक -  (गाि ददो  शारा करैी) देखखयौ , ई गाि क े ीनेटा रहै। देखखीे -देखखीे क े ीेक नवशाल द ऽ गेलै।  \nग्राम   दू-  एकरा रन पननहार ीाँ जुआन द ऽ गेलै। ोमए नबीैी कननन देर  हन  िै।   \nग्राम   ी न -  हाँ यौ, ऐ स् क ललक मधया -पुीा ोद एकरा रनपने रहै।  \nग्राम   र्ारर -  देखै नै छिऐ , मधरबा , ोनबनीया , दनगेन्‍द दर ोद मधया -पुीा आब जुआन द ऽ गेलै।  \nग्राम   एक -  ोुनै छिऐ , ोनबनीया शहरक स् क ल लमे पद़ि कऽ बडका डागदरन  द ऽ गेलै। हररर्र क ेँ  नाम रनशन \nकऽ देलक ै ।  \nग्राम   र्ारर -  धुर हररर्र  बुीे िनडे हन ीै। ई ीाँ ओकर ोाढ़ू प़िा क खरर्ा देलक ै  ीब देलै।  \nग्राम   ी न -  हाँ यौ ऊ बगलक शहरमे अस् प ीाल र्लबैी अछि। हमर काकी ीेीेक ब मार रहै जे नै ज नबीै। \nोनबीेक दवा ोाँ बाँछर् गेलै।  \nग्राम   दू-  ीब ीाँ नाम  डाक् टर अछि यौ।  \nग्राम   एक -  अच् िा गामक ेँ  ऊ ाँ र् क े लक।  \n (क ु लानन्‍द दक बेटा दनगेन्‍द दर दारू प ने आ अड -बड बजैी , गारर प़िैी, लडखडा ी जा रहल \nअछि।)  \nदनगेन्‍द दर -  ओऽऽऽ ोा... ले... ीेर ... मााँ... क े ... िनडबौ नै। (लडखडा ी अछि।)  \nग्राम   एक-  क े  िी यौ? एना गारर प़िैी नकए जा  िी?  \nग्राम   दू-  नपयक्कड िछि। दनगेन्‍द दरा। माए -बापक नाम रनशन क ऽ रहल िछि।  \n (दनगेन्‍द दर रनदट क ऽ ग्राम  -दू क ेँ  पकनड लैी अछि।)  \nदनगेन्‍द दर -  रे ोार ीलाँ हमरा गारर देलह । ीनरा हम आ  बापोाँ मनलाकाी करबा देबौ।  \n (ग्राम   ी न दुनलक ेँ  ब र् हन ी झगडाक ेँ  िनडबैी अछि।)  \nग्राम   ी न -  एना नै करू। ई नकि ु  नै बजला। अहााँ बेकारमे झगडा नै करू। जार , ऐठामोाँ।  \nदनगेन्‍द दर -  ई ीनरा बापक जगह छियौ जे र्छल जेबौ , ऐठामोाँ।  \n (दनगेन्‍द दर गारर प़िैी-प़िैी बनकरए लगैए।)  \nग्राम   एक -  बाप रे बाप ! ई ीाँ खलन बनकरै िै। की द ऽ गेलै यौ। ोनर पाड़ू क ु लानन्‍द द बाबलक ेँ । एकर हाली बड \nखराप िे ! (ग्राम   र्ारर क ु लानन्‍द द क ेँ  ोनर पाडए जा ी अछि। दनगेन्‍द दर बेहनश द ऽ नगर पडैी \nअछि।)  \nग्राम   ी न -  एकरा जल् दी  शहरक अस् पीाल नै ल ऽ कऽ जेीै ीाँ परान बाँर्ाएब मनशनकल द ऽ जेीै।  \nग्राम   दू-  एकरे कहै िै- कमचक ्ल। दुनल बापुी ोमाजमे क ु करम करैी रहै िेलै। डरोाँ क े  बजीै ? ोद \nनकच् िन बरबाद क ऽ देलक ै । आ  देख छलयौ ्ल।  \nग्राम   एक -  एकरे डरोाँ हररर्र  अपना बेटीक ेँ  ोाढ़ू ोंगे देजज शहरमे प़िौलक ै । आ शहरक नाम -नगराम  \nडाक् टर बनल िै।  \n (क ु लानन्‍द द अबै िछि। अपना बेटाक हाली देखखीे आाँखखोाँ ननर खोए लगै िखन्‍द ह ।)  \nक ु लानन्‍द द-  आब कनन रपाय करबै हौ। क े ना परान बाँर्ीै हौ। हौ दाय , हमरा एक े टा बेटा अछि हौ।  \nग्राम   एक -  यौ क ु लानन्‍द द बाबल , एकरा शहरक अस् प ीाल ल ऽ कऽ र्लल। अपने गामक बद़ियााँ डाक् टर अछि \nओ ठाम।  \nक ु लानन्‍द द बाबल-  क े  हौ?   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n91 \n \nग्राम   एक -  हररर्र  बेटी डा. ोनबीा क ु मार । क े हेन -क े हेन ब मार क ेँ  ठीक कऽ देलक ै । एकरन ठीक करीै।  \nक ु लानन्‍द द बाबल-  (मुड  झलका लैी अछि।) हौ ोुनने ीाँ छिऐ , मुदा की कहबै ? अपने कएल नकरदान । ोनझहामे क े ना \nजेबै ?  \nग्राम   ी न -  अहााँ कननन छर्न्‍द ीा नै करू। ल ऽ कऽ र्लल । हमहाँ ोद ोंगे र्लै िी। ोद ठीक द ऽ जेीै। एकरा \nरठार। र्लै र्लल।  \n (दनगेन्‍द दरक ेँ  रठाबए लगैी अछि।)  \n \nपटाक्षेप।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n92 \n \nदृश् य- ९  \n \nस् िान - अस् पीालक बरामदा।  \n  \n (ी न -र्ाररटा ग्राम   बेंर्पर बैोल अछि। डाक्टर ोनबीा आ नोच ोद एमहरोाँ ओहमर आनब \nरहल अछि आ जा रहल अछि। क ु लानन्‍द द  द ीरोाँ ननकलैी अछि।)  \nग्राम   एक -  यौ क ु लानन्‍द द बाबल! आब ीाँ अपना ोदक ेँ  गाम ददो र्लबाक र्ाह । कननन ीरहेँ दनगेन्‍द द रक जान \nबाँछर् गेल।  \nक ु लानन्‍द द- कननन ीरहेँ की कहै िी। ई कनहयौ जे डाक् टरन  ोनबीाक क ष पाोाँ परान बाँछर् गेल।  \nग्राम   दू-  ोे ीाँ ठीक े । मुदा डागदरन क ाँ  धैनवाद देछलऐ ?  \nक ु लानन्‍द द-  की कहब यौ। हमरा ीाँ ोनबीाक ोनझहनमे जा ी लाज हन ी अछि। हमर बेटा ओकरा मारर -प ट \nकऽ ोक ल लोाँ दगा देने रहै। ी  कार े ओकरा गामोाँ बाहर रनह प़िए पडलै। वएह आ  हमरा \nबेटाक जान बाँर्ौलक ै । ओ  ददन मास् ट र ोाहैब हमरा रपराग देबाक लेल गेल रहै। मुदा हमहाँ \nनकिन नै क े छलऐ। रनटे मास् ट र ोाहैबक ेँ  डपदट कऽ दगा देछलऐ। हम दु्‍ ट  लनक िी। (आाँखखमे ननर \nआनब जा ी अछि।)  \nग्राम   दू-  दुखखी नै हनर। अपोनर् नै करू।  \nक ु लानन्‍द द-  अपोनर् ीाँ हेबाक र्ाह । गली क ेँ  स् व कार करबाक र्ाह । अहाँ ोुनन छलअ - ोमाजक मधया -पुीा \nप़िैी-छलखैी हन वा कन नन न क काज करैी हन ीाँ ओकरा ोदक ेँ  ोहयनग करबाक र्ाह । कननन \nोुआरिक गप नै ोनर्बाक र्ाह ।  \nग्राम   एक -  ोनबीा हररर्र क बेटी नै अछि। ोमलर्ा ोमाजक बेटी अछि। अपना गामक डंका शहरमे बजा \nरहल अछि।  \n (ोनबीाक ोंगे दनगेन्‍द द र प्रभा वेश करैी अछि। दनगेन्‍द दर मुड  झलकौने अछि।)  \nोनबीा -  आब अहााँोद गाम जा ोक ै  िी।  \n(दनगेन्‍द दर ददो  शारा करैी)  \nनहनकर श्स् िनी गाम जेबाक यनग् य  द ऽ गेल िखन्‍द ह। ब मार  कन्‍द रनलमे अछि। मुदा ठीक ोमैपर \nदवा  दैी रहबनन आ पुन: आनब क ऽ र्ेक करबा लेब।  \nग्राम   एक -  (हाि जनडैी) अहााँ धन्‍द य िी- ोनबीाज ।  \nोनबीा -  (ग्राम  क ेँ प्रभा  ाम करैी) अहााँ ोद हमरा अो रवाद ददअ जे अनहना हम अहााँ ोबहक ोेवा करैी \nरह ।  \nग्राम   एक -  र्लै र्लल।  \n (क ु लानन्‍द द ोंगे ग्राम   ोद हाि जनडने नवदा द ऽ जा ी अछि। दनगेन्‍द दर ठा़िे रनह जा ी अछि। \nोनबीा लगमे अबैी अछि।)  \nोनबीा -  हमर देल नकररया -ोप् पी मन राखब। कनहयन दा रू-शराब नै प अब आ ने हािोाँ ि ल अब। दवा  \nटेमपर खा ी रहब।  \n (दनगेन्‍द दरक आाँखख ननरा जा ी अछि। ननराएल आाँखखक ेँ  पनिए लगैी अछि।)  \nदनगेन्‍द दर -  हम अपराध  िी। हमरा गली क ेँ  मा् क ऽ ददअ।  \n (हाि जनडैी नवदा द ऽ जा ी अछि।)   \nिब् द सं्‍ या- २८४०  \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n93 \n \nपटाक्षेप। \nसमाप् त। \n \n \n ऐ िचनापि अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पि पठाउ। \n पल्लवी \nमण्डल \nकागज -क ल म  \n \nकागज -कलमसँ  दोस्ती क े लासँ   \nककस्मत बदैल  जाइ छै \nस्याहीमे रंकग  ई, इकतहासमे  पररस्क ृ त भऽ जाइ छै \nअप्पन गप्प जे ककह  ददयौ   \nगप्पक ेँ गप्प बुझि  \nअपना धरर  राखि  ई मुस्काइ छै  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n94 \n \nककछ ु  ग्लाकन ललिू  वा  \nललिु  ककछ ु  तबवज्जो \nओ बस ललिैत  जाइ छै \nक े करो  ककछ ु  साकबत करबाक   \nओकरा  लिन्ता नकह \nने गल त आ ने सही  \nबस ललखि -ललखि  ओ  \nककछ ु  क हए िाहै छै \n\"करबाक  अलछ अहाँक े  अपन काज  \nतिने अहाँक े  ममलत  अपन आवाज़\" \nई कविार ई रिैत  सददिन  ककछ ु  गुनगुनाइ छै \nऐतेक  स्पष्टता सहेजने व्यवहार कतेक  ममलनसार  अलछ \nअकहना नकह कहै  छी जे  \nकहनकासँ  दोस्ती क ऽ क ए ककस्मत बदैल  जाइए \nई जे सददिन  हमरा  सभक ेँ   \nहम र  यथाथथसँ  भेँट कराबैए   \nकहनका  जकाँ  दोस्ती कहाँ  ककयो  कनमाहैए   \nभेँट करू  कहनकासँ  तिन बुिब \nई क े तेको  क्रान्न्तकारीक ेँ \nसाहसक  संग ललिै -बजैक  \nक्षमताक ेँ बढाबैए!! \n ऐ िचनापि अपन मंतव्य ggajendra@videha.com पि पठाउ। \n \nनवदेह   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ  www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका '\n  मानुषीममह \nसंस्क ृ ताम् ISSN 2229-547X VIDEHA \n95 \n \n \nमैछिल  ोानहत्य आन्‍ददनलन  \n(c)२००४-१५. ोवाचमधकार लेखकाध न आ जी ऽ लेखकक नाम नै  अछि ीीऽ  ोंपादकाध न।  नवदेह - प्रभा िम मैछिल  \nपाक्षक्षक ई-पनत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA  ोम्पाद क: गजेन्‍दर ठाक ु र। ोह-ोम्पादक: रमेश मंडल। \nोहायक ोम्पादक: राम नव लाो ोाह , नन्‍दद नवलाो राय , ोन्‍ददीप क ु मार ोा्ी आ मुन्नाज  (मननज क ु मार क च)। \nकला -ोम्पादन: ज्यननी झा र्ौधर । ोम्पादक - नाटक -रंगमंर् -र्लछर्त्र - बेर्न ठाक ु र। ोम्पादक - ोलर्ना -ोम्पक च -\nोमाद - पलनम मंडल। ोम्पाद क- अनुवाद नवदाग - नवन ी रत्पल।  \nरर्नाकार अपन मौछलक आ अप्रभा काछशी रर्ना (जकर मौछलकीाक ोंपल च रत्तरदामयत्व लेखक ग क मध्य िखन्‍दह ) \nggajendra@videha.com केँ मेल अटैर्मेण्टक रूपमेँ .doc, .docx, .rtf वा .txt ्ॉमेटमे पठा ोक ै  \nिछि। रर्नाक ोंग रर्नाकार अपन ोंक्षक्षप्ी पररर्य  आ अपन स्क ै न कएल गेल ्नटन पठे ीा , ोे आशा करै िी। \nरर्नाक अंीमे  टा प रह ए, जे ई रर्ना मौछलक अछि , आ पनहल प्रभा काशनक हेीु नवदेह (पाक्षक्षक) ई पनत्रकाक ेँ  देल \nजा रहल  अछि। एीऽ प्रभा काछशी रर्ना ोदक कॉप रा ट लेखक/  ोंग्रहकत्ताच लनकननक ल गमे रहीखन्‍दह, मात्र एकर \nप्रभा िम प्रभा काशनक/ प्प्रभा िंट-वेब आकाच वक/ आकाच वक अनुवादक आ आकाच वक ई -प्रभा काशन/ प्प्रभा िंट-प्रभा काशनक \nअमधकार ऐ ई -पनत्रकाक ेँ  िै।  ऐ ई पनत्रकाक ेँ  श्र मनी लक्ष्म  ठाक ु र द्वारा माोक ०१ आ १५ नीछिक ेँ  ई प्रभा काछशी \nकएल जा ी अछि।   \n(c) 2004-15 ोवाचमधकार ोुरक्षक्षी। नवदेहमे प्रभा काछशी ोदटा  रर्ना  आ आकाच वक ोवाचमधकार रर्नाकार आ \nोंग्रहकत्ताचक लगमे िखन्‍दह। रर्नाक अनुवाद आ पुनः प्रभा काशन प्किंवा आकाच वक रपयनगक अमधकार नकनबाक हेीु \nggajendra@videha.co.in  पर ोंपक च  करू। ऐ ोा टक ेँ प्रभा  नी झा ठाक ु र, मधलछलका र्ौधर  आ रश्मम नप्रभा या \nद्वारा नडजा न कएल गेल ।५ जुलाई २००४ केँ \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “दालोररक \nगाि”- मैछिल  जालवष त्तोाँ प्रभा ारम्भ  ंटरनेटपर मैछिल क प्रभा िम रपश्िनीक यात्रा नवदेह- प्रभा िम मैछिल  पाक्षक्षक ई \nपनत्रका धरर पहाँर्ल अछि,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई प्रभा काछशी हन ी अछि। आब \n“दालोररक गाि ” जालवषत्त 'नवदेह ' ई-पनत्रकाक प्रभा वक्ीाक ोंग मैछिल  दाषाक जालवषत्तक एग्र गेटरक रूपमे \nप्रभा युक्ी दऽ रहल अछि। नवदेह ई-पनत्रका ISSN 2229-547X VIDEHA \n      \n                                                 छोजिरस्ीु    ","size_mb":1.43,"has_text":true},"Videha 183.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 183.pdf","name":"Videha 183.pdf","text":"िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \n\n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह१८ म अंक १अग᭭त२०१५ वषᭅ ८ मास ९२ अंक १८  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \n ","size_mb":5.95,"has_text":true},"Videha 184.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 184.pdf","name":"Videha 184.pdf","text":"िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n1\nISSN 2229-547X VIDEHA\n'िवदेह' १८४ म अंक१५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक १८४)\nऐ अंकमेअिछ :-\nऐ अंकमेअिछ:-\nलजिबजी\nलघु कथा सं ह\nजगदीश साद म डल\nसमरपन -\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n2\n...सगर राितदीप जरय’क\nनारीक े न्त\nगो ी\n(भप टयाही-सखुआ, मधुबनी)\nक ेँ\nसेवासमरिपत...\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n3\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n4\nएकस ैर-\nअकाल / 8\nउझट बात/ 15\nकज खौक/ 22\nउनटन/ 28\nरेहनाचाची/ 35\nबुधनीदादी/ 42\nअउत रत श्न/ 48\nहार / 55\nसोनाक सुइत/ 61\nम भूिम/ 67\nअसगरे/ 73\nपुरनीनानी/ 80\nकटा-कटी/ 86\nक े तेलग क े तेदूर/ 92\nघर तोिड़ देिलऐ/ 98\nसजल स्मृित/ 106\nसए कच्छे/ 117\nएक मुठीघास/ 120\nक रछ ह मुँह/ 123\nकथा लेखन म/ 125\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n5\nअकाल\nक रण फ ुटते सुगापटीवालीकमाथपर दस-बारहटा िछ ा-पिथया गेँटलदेिख बौक दीदी\nपुछलिखन-\n“आइ भोरे-भोर क ेम्हर दन उगल हइ सुगापटीवाली?”\nबौक दीदीक बोल जेनासुगापटीवालीकमनक ेँह ड़ देलक। ओना घण्टा-घण्टा भ र बौक\nदीदी लग बैिससुगापटीवालीअपनो आ अप न प रवारोक संग-संग देशो-दुिनयाँकगपो-सप्प करैत\nआ बाइस तेबाइसखेबो करैत।खास कऽ पावैनक ठक ु आआ भोज-काजक ल डू तँ अरबैध कऽ\nबौक दीदी पुतो सभसँ चोरा कऽ सुगापटीवालीलेल रखबे करैत।दसो-बारहोटािछ ा-पिथयाक\nगेँटमाथपरसँउता र सुगापटीवालीअँगनाकमुहथैरपररखलक।\nभतझँ ा िछ ासँलऽ कऽ घस -िछ ला, छौर-फ ेाक संग सगतोड़ा, सग -धुआ पिथया ध रक गेँट।\nकरीब मिहना दनक पछाित बौक दीदीक ेँसुगापटीवालीसँभेँटभेल छेलैन, तँए मास दनक\nगपो-सप्प बाँकए रहैन, जे बात सुगोपटीवालीबुझैतआ दीदयो।\nमाथक िछ ा उत रते दीदीक नजैर सुगापटीवालीकमुँहपरपड़लैन। मन्आएल मन मौलाएल\nफ ू लजकाँ बूिझपड़लैन। मुदाबजली कछु ने।नै बजैक कारण भेलैनजे अपने मन कहलक ै नजे\nज र कोनो वेर-िवपैतमेवेचारीपड़ल अिछ। आन दन क े हेनलहटगैर मुँहदेखैछेिलऐ आ आइ\nकए धुमनाइन मौलाएल बूिझ पड़ैए।क े नावेचारीक ेँबेथाक बात पूिछआरो लटका दऐ। तइसँ\nनीक कए ने दोसरे-तेसरेबात पूिछिवचारक धारमेभँिसया दऐ। अनेरेतँ अपने सभटा गप गुड़\nघाउ जकाँ मुइलहा खून-पीजक संग खील िनक ै लजेतै।त मे एक मासक कथा-पुराणपछ ुआएले\nअिछ। जखने पिछला अन्ितम भेँटकगपक नाङैरपकड़ा देबैआ क अनेरेने बड़बड़ए लगत। तइमे\nजे अपना बुझैकअिछ से परेख लेब।\nसएह सोिच दीदीबजली-\n“किनयाँ, क े तएहराएल छेलह जे एते दनक पछाित नजैर पड़लह ?”\nबौक दीदीक श्नक उ र नै देब सुगापटीवालीउिचत नै बुझलक। उिचत ऐ दुआरेनै\nबुझलक जे श्नक उ र िबनुपौने श्नकत क मनमे उ ठ जाएत जे भ रसक कोनो बातक कचोट\nहमरेसँनेतँभेल छै, जे तामसेनैबजैए।\nमिलन मनक बात रखैत सुगापटीवालीबाजिल-\n“दीदी, िहनकासँ लाथ कोन? लोकक ेँबेटासोग सहल जाइ छै मुदाधनक सोग नै सहल\nजाइ छै।ऐबेरभग वान हमरा सभक ेँजचनामे दऽ देलैन!”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n6\nकिह सुगापटीवालीगाल दस टघरल अबैत नोरक ेँआँचरसँ पोछए लागिल। मुँहपरआँचर\nपिड़तेआगूक बोल झँपागेलैन।\nमुदाबौक दीदीक मन ओतै लटकल जे बेथाककथा कखन औत। मुदासे काते-कात वेदीक\nलाबा जकाँिछिड़या गेल।\nिशकार फ ँ सैतनैदेिखबौक दीदीदोसर वाण छोड़लैन-\n“किनयाँ, आब तँ अदहा अखारो बीत गेल, आब कए भतझँ ा िछ ा आ सगतोड़ा पिथया\nबीनैछह ?”\nभ र मुँहबौक दीदी ऐ दुआरेने बजैत जे जखन हमरा बुतेक े करोनीक नै कएल होइए\nतखन अनेरेकए क े करोिजनगीक सोग-पीड़ा जगा पीिड़त करबै।मुदाबौक दीदीक वािण सुवािण\nभेलैन।\nजिहना बीमारीमेपड़ल कयो कष्टसँभीतरे-भीतर क ु हरैतअपन बेथाअपने मनमे दािब सहैत\nरहैए, मुदा रोगक िनदानक- डाक ्टर-क ेँदेिखते मन भुभुआ उठै छै तिहना सुगापटीवालीकमुँह\nभुभुआएल-\n“दीदी, िहनका तँ अप न पेटक बात सभ दन कहै िछऐन, तँए नै किहऐन सेहोनीक हएत?\nबड़का अकालमे पिड़ गेनेबुिधयेबौआ गेल अिछ!”\nसुगापटीवालीकबात सुिनबौक दीदी सहमली, मुदाजे मनमे छैन से अखनो नैबूिझपड़ैन।\nबजली-\n“अकालोक क जिड़-पालो अिछ!”\nबौक दीदीक बात सुिनयोँकऽ सुगापटीवालीअनठौलक। ओना जािन कऽ नैअनठौलक , भेल ई\nरहैजे जखने पिथयाक चच दीदीक े नेरहिथन तखनेसँसुगापटीवालीकमन अपन बेथामेतेनाबंशी\nलगल माछ जकाँ नथा गेल रहैजइसँ सुिधये-बुिधघुसैकगेल छेलै।मुदादोसर श्नक पछाित\nवएह अपन िहस्सेदारीमंगैतआगू आिब बाजल-\n“दीदी, मिहना दन पिहने, ई सभटा िछ ा-पिथया बनेनेछेल, कए तँ मिहना दनक\nरोजगार अमबेच्चा टोकरी बनबैमेलगै छल , नफगर काज रहए। चा रटा पेटीआ चा रटा\nकारामेटोकरी बिन जाइए। दन-राित ख ट कऽ पाँच-दस हजार हाथो-मुीमेबँचा लइ\nछेल। मुदातइमे ऐबेरअकाल पिड़ गेल!”\nसुगापटीवालीकबात बौक दीदीक मनमे धँसलैन। मनमे धँिसते जेनाफ ु न-फ ु नीधेलक ै न। फ ु न-\nफ ु नीई धेलक ै नजे अपनो रौदयाह समैमेक े तेदन आ क े तेराितअ िबनुकटल छेलैन। दन तँ\nक ट गेल छेलैनमुदाओकर त रयाएल जे सोग-पीड़ा अिछ, से तँकटबे नेक े लैन। पावैन-ितहारक ेँक े\nकहए जे अन दनो वेचारीक ेँएक मुी खाइलेदैतेिछऐ, पावैनमेपवनौट दैतेिछऐ।\nजँ कह राितमे भानस नैभेल होइ तँक े नाआध मन-एक मन भारी पिथयाक जाँकलऽ कऽ\nबेचए जाएत। त मे भतझँ ाबला बड़का िछ ा आब क ेलेत।लगनो तँ ओराइए गेल। भदब रया\nा क भोजो तँ लोक उठाइए कऽ रैख लइए। मासे-मास सुइद1 दैत सालक अन्त होइत-होइत\n1 छायाक भोज\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n7\nभोज िनबटा लइए। तेहनेसग -धुआ पिथया सेहोअिछ। एक तँफड़ाएल साग दोसर कफ -ठेँरकघर\nसेहोबिनयेँजाइए। बौक दीदीबजली-\n“किनयाँ, गप-सड़ ा पाछुओ हेतै, पिहनेई कहऽ जे रौतुकाखेलहाछह आ क भूखल?”\nबौक दीदीक बात सुगापटीवालीक ेँअनसोहाँतजकाँबूिझपड़ल। अनसोहाँतई जे अखन भोरे\nअिछ, रौतुकाभूखल छी आ क भ र पेट खेलहा! आब ने लोक मुहोँ-हाथ धुअत आ भानसक\nओ रयानो करत। अखन जे बािजयेदेब जे भूखल छी, तँ दीदयो यएह ने कहती जे कनी िबलैम\nजाह, रोटी क भुज्जा भुजबैछी, खा कऽ जइहऽ।\nमुदालगले मन उनैट गेलैजे तीन-तीन, चा र-चा र दनक पावैनक ठक ु आआ भोज-काजक\nल डूतँसेहोदीदीरखबे करैछैथ।सामंजस्य करैतसुगापटीवालीबाजिल-\n“िहनका ऐठाम खाइ-पीबैमेकोनो क लाज-धाक होइए। जखन मन हएत मांिगयोँकऽ खा\nलेब।”\nसुगापटीवालीकबात सुिनबौक दीदीक मन थम्हलैन। मन थम्िहते आगूक बेथा-कथा सुनैक\nइच्छा भेलैन। मुदावाह रेिमिथलांगना! क ठन-सँ-क ठन दुख-पीड़ाक बोझ माथमे समेट रखने रहै\nछैथ मुदापित वा प रवारक बीच निहयेँराखब नीक बुझैछैथ।ओना नीको तँऐछे।पुख अए\nआ क नारी, जँ अपन दुख-पीड़ाक िनराकरणक ओ रयान अपने करए तँ ओ घीओसँ िच न बाट\nचलब भेल। मुदाजँ ने अपने करी आ ने प रवारक बीच राखी तँ ओ दुखद ज र भेल। बौक\nदीदीबजली-\n“किनयाँ, क दिन कहलहक जे बड़का अकाल ?”\n‘बड़का अकाल ’ सुिनसुगापटीवालीच क गेिल। च क ई गेिलजे हवा-िवहािड़क ेँलोक अिबतो\nदेखैएआ जाइतो देखैए।मुदाभेल क ेतौआ बजैर गेल अपना ऊपर। हजारो-लाखो बीघाक गाछी-\nकलम नैफड़ल , कसानक साल भ रक उपज मारल गेल।अपन तँ कछु नेनोकसान भेल मुदातँए\nक िजनगी नै मारल गेल? अपने नै प रवारो समाजोक िजनगी तँ मारलेगेल अिछ। भोरे-भोरे\nसकाल-अकालक चच लाधब नीक नै।ई तँदुकाल-ितकालक िवषय छी।\nमुदा बौकयो दीदी रगड़ाह तँ छैथे।रगैड़ कऽ सुनबेकरती। िविच स्िथित देिख\nसुगापटीवालीबाजिल-\n“दीदी, दुख-बेथा क क े तौपड़ाएल जाइए, अभावी लोकक तँ भावीए िछऐ कने।अखन\nिभनसुरका समए छी, जँ पिथया िबका जाएत तँ बालो-बच्चा आ अपनो सबहक मुँहमे\nजाबी नैलगत। बेिचकऽ घुमैबेरखेबोकरबैन आ अकालोक करदानीसुनादेबैन।”\nसुगापटीवालीकिवचार बौक दीदीक ेँजँचलैन। मुदातैयोमनमे तेहेनिबसिबसी धेनेरहैनजे\nपनचैतीतँमानैछी मुदाखुा गाड़ब अहीठाम।फ े रदोहरबैतबौक दीदीपुछलिखन-\n“किनयाँ, छाहोँ-छूँहजे किह देनेरहबऽ कनेतँअपनो िवचारब आ तोरोसँसिवसतर पछाित\nसुिनलेब।”\nबौक दीदीक रगड़ देिखसुगापटीवालीबाजिल-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n8\n“दीदी, ऐबेरआम नैफड़ने, मिहना दनक आमो खेनाइपरआफत भऽ गेल आ रोजगारोचैल\nगेल। चा रटा पेटी, चा रटा कारा आ चा रटा क ै मचीसँएकटा टोकरी बिन जाइए। भ र\nदनमे चािलस-पचासटा बना लइ छेल। दन-राित काज पसरल रहैछल। राितक ेिडिबया\nनेिसकऽ खाइबेरतक काज चलै छल। टोकरी दामक संग-संग कसानो आ वेपारयो तेते\nपाकल आम दइ छला जे सबतूर खेबोकरैछेल। से ऐबेरनैभेल।”\nबौक दीदीक ेँसेहोतीन बीघा गाछी-कलम। ओना प रवारक िहसाबसँ बौक दीदीक ेँबेसी\nगाछी-कलम छैन मुदा कसानी िजनगीमेसभ रंगक खेतीक अपन महत छै।करताइत दुआरेबौक\nदीदीक ेँबेसी-गाछी कलम छैन। सुगापटीवालीकसूर-मे-सूरिमलबैत बौक दीदीबजली-\n“किनयाँ, िबनु रहन जेहनेतोहर भाग तेहनेअपनो भाग ने भऽ गेल।तिहना रहनेअपनो\nभाग आ तोरोएक रंगभेल कने।हमह टा कए, जखन हजारो-लाखो कसान छातीमेमु ा\nमा र जीिवतेछैथ तखन तोँक म र जेबह? समए क े तौदूरचैल गेल, फ े रआम फड़त आ\nतोहर टोकरीक धन्धा चलबे करतह। भेल तँबीचमे कछु दन, तइले अनेरेसोग-पीड़ा मनमे\nकए रखने छह। िबसैरजाह।”\nबौक दीदीक बात सुिनसुगापटीवालीकक रछ ह मुँहलिलया गेल।पिथया माथपर उठा गाम\nदस डेगबढ़ौलक।\n24 जुन 2014, शब्द संख्या- 1238\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n9\nउझट बात\nचा र बैज कऽ पाँचिमनट भऽ गेल।राजिमस् ीक संग काज क े िनहार आने संगी-साथी जकाँ\nबुधिनयोँबिहन दरबज्जेक चापाकलपर देह-हाथ धो कऽ ओसारपर राखल झोरा िलअ एली।\nओसारपर बैसल ोफ े सरसाहैब, िमस् ीक ेँकहलिख न-\n“सभ कयो चाह-पीब िलअ तखन जाइ जाएब।”\nचाह पीबैक ित ामेदुनूिमस् ी आ दुनूसहयोगी ओसारक आगूमे, जैठामचबुतराबिन रहल\nअिछ, बैिसगप-सप्प जे आइ क े तेकाज भेल आ कािह क सभ करैक अिछ, शु क े लक।आठ बजे\nिभनसरसँ चा र बजे बेरतक काज चलैए। पाँचगोरेकमेरया अिछ।\nओना ोफ े सरसाहैबक नजैर बुधनीबिहनपर आठे बजे, जखन काजपर आएले छेली, पड़लैन\nमुदाबजला कछु ने।बजबे क क रतैथ, रंग-रंगक िवचार तँ मनमे रहबे करैन।बुधनीक उमेर\nज र पचास-पचपनक हएत, पचास-पचपनक उमेरिजनगी उतरैक समए भेल।प रवारोमेबेटा-पुतो\nहेबेकरतै।मुदाहेबेकरतै, तेकरोकोनो ठीक थोड़ेअिछ, निहयोँभऽ सक ैछै।मुदाहाथक चुड़ीआ\nमाथक सेनुरतँ कछु गवाही दैतेअिछ। मुदाई गवाही तँ पितक भेल, बेटाकनै।जिहना कोनो\nकाजक अपन समए होइए तिहना कछु बजबोक तँअपन समए होइतेअिछ। तँए िमस् ीक ेँिग ी,\nिसमेन्ट, बालुइत्याद सभ समान सुमझा काज देखाअपना काजमे ोफ े सरसाहैबलैग गेला।मुदा\nबुधनीबिहन ोफ े सरसाहैबकमनक ेँपक ै ड़लेलक ै न।\nलाली गोराइ, गठल देह, काज करैक वएह चुमक जे जुआनीमेरहैक।\nमुदािबना गप-सप्प क े नेबुइझोतँनिहयेँसक ैछी। सभ अपन -अपन िजनगीमेकाजक च क\nसंग चैल रहल अिछ तैठामअनका बािधत कऽ गपो-सप्प करब नीक निहयेँहएत।\nठेकनबैत ोफ े सरसाहैबबेका चाह पीबैकसमैक गर अँटौलैन। गर अँटौलैनजे दस बजेमे\nकौलेज जाएब, अबैक कोनो ठेकानेने अिछ, चा र बजेक पछाइतो आिब सक ैछी, आ लगलो आध\nघण्टा पछाित घूिमकऽ आिब सक ैछी। अपनो प रयास करब जे चा र बजेक चाह संगेपीब जइसँ\nचाहेपीबैकाल बुधनीबिहनक ेँलगेमेबैसाचाहो पीब आ गपो सभ करब।\nूसिनयाँिव ाथ जकाँ ोफ े सरसाहैबअपन समैपर तैयारभऽ गेला।\nबुधनी बिहनक ेँअपनो संगी साथी आ रस्तो-पेरामेिचन्हारए सबहक संग-संग बजारक\nदोकानदारोसभ बुधनीएबिहन कहैत, मुदा ोफ े सरसाहैबगामक ना लऽ कऽ ‘राधोपुरवाली’ कहै\nछिथन।\nझोरा लैतेकाल ोफ े सरसाहैबबुधनीबिहनक ेँकहलिख न-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n10\n“ऐ राघोपुरवाली, अहाँसँकछु गपक काज अिछ तँएअहाँएतैबैिसकऽ चाह पीबू।”\nबुधनीबिहनक मनमे कोनो मेख-वृख नै।दुनूपरानी ोफ े सरसाहैबजिहना क ु रसीपरबैसला\nतिहना बुधिनयोँबिहन चौक पर बैसिल। ोफ े सरसाहैबक बेटीचाह बना पिहने चा िमस् ी-\nहेल्परक ेँदेलक।पछाित, दुनूपरानी ोफ े सरसाहैबआ बुधनीबिहन लेल चाह अनलक। एक घोँट\nचाह पीब ोफ े सरसाहैबिमस् ीक ेँकहलिख न-\n“ सहेसर, काजक पछाित एक े ठामसभ िहसाब दऽ देब, जइसँ कछु आनो काज प रवारक भऽ\nजाएत।”\nसभ दन काज करैबला िमक अपन िजनगी अपन कमाइपर ठाढ़ क ेनेचलैए। मुदािजनगी\nचलैलेतँ सहयोगीक सहयोग पिड़ते छै। तँए बजारक सैयोदोकानक बीच लोक अपन कारोबार\nकछु सीिमत तँकाइए लैत अिछ। जैबीच अपन काज चलबैए। नगद-उधारक बीच तँिजनगी चैलते\nअिछ। तँए क े करोोफ े सरसाहैबक िवचार अधला नै लगलै। चाह पीब सभ -िमस् ी, हेल्पर- चैल\nगेल।\nबेटीकसंग ोफ े सरसाहैबदुनूपरानी आ बुधनीबिहनक बीच गप-सप्प शु भेल। ोफ े सर\nसाहैबकपत्नी- जूही- बुधनीबिहनक ेँपुछलिखन-\n“बेटा-पुतो नैअिछ जे अहाँअ उमेरमेएतेभारी काज करैछी?”\nपत्नीक बात ोफ े सरोसाहैबक ेँनीक लगलैन। नीक ई लगलैन जे कतारबंदीगप तँओतए ने\nचलैए जेतए पिहनेसँिनधारत रहैए।मुदाजैठामसे नै, तैठामतँरोटीकमुड़ीबनबैए पड़त।\nजूहीक श्न सुिनबुधनी बिहनक मनमे जेना रीश उठलैन। मुदाप रवारक बात सभठाम\nबजलो तँनिहयेँजाइ छै।तँएरीशक ेँदबैतबुधनीबिहन बाजिल-\n“बेटो-पुतो अिछ आ पितयो छैथे।मुदा...?”\n‘मुदा’ सुिनजूहीच क ै तपुछलिखन-\n“मुदाक ?”\nिवस्िमत होइत बुधनीबिहन बाजिल-\n“जिहना अखन काज करैतदेखैछी तिहना सभ दन करैत एल हेन।मुदाजइ दन पुतो\nकहलक , सासुसन कोनो लछने नैछैन, तही दनसँ बेटा-पुतोक ेँछोिड़ अपन अपंग पितयोक\nभार उठा चैल रहल छी।”\nबुधनीबिहनक उ र पािब जेना ोफ े सरसाहैबक ेँबजैक गर भेटलैन। गर भेटतेबजला-\n“ओइ चा गोरेक ेँरोज नै देिलऐ एक े बेरअन्तमे फ रछा देबै।मुदाअखन तँ अहाँअसगरे\nरिह गेल। जँ पाइक ज री अए तँअहाँक ेँऔझका रोज सम्हार सक ैछी।”\nोफ े सरसाहैबक बात सुिनबुधनीबिहनक मनमे उठल , एक दनक क ेकहए जे सालो भ र\nिनरमलीक कोनो दोकानदारसँउधार मांगबतँ एको बेरनै निहयेँकहत। उधार लऽ लेब िहसाब\nफिड़छौट भेलापछाित दऽ देबै।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n11\nतँए बुधनीबिहनक मनमे िमिसयो भ र िचन्ता नै।मुदाजखन ोफ े सरसाहैबमुँहखोिल\nबजला तखन अपन कमाइक बोइन लेब कोन अधला भेल।बुधनीबिहन बाजिल-\n“भाय साहैब, अखन फ ु टाकऽ हमरा कहल मुदाजखन ओहो सभ छला तखन समए कए\nलऽ लेिलऐ?”\nिनभर, िनरभय होइत अपन बात रखैत ोफ े सरसाहैबउ र देलिखन-\n“आन ोफ े सरजकाँहम नै छी जे अनेरोदूधबलाक तगेदा, तरकारीवालीकतगेदाआ िहत-\nअपेिछतक तगेदासुनैतरहब। ओना तगेदोसभ अधले होइए सेहोबात निहयेँअिछ। जेना\nक े करोकोनो िवचार करैक समए बना लेल, मुदाकाजक दवाबमेसमैपर नै जा सकल ,\nतैठामजँ दोबारा-तेबारातगेदोभेल तँअधला निहयेँभेल।”\nोफ े सरसाहैबक िवचार बुधनीबिहन नीक जकाँ नै बूिझसकिल। दोहरीबात बूिझपड़लै।\nएक दस क े करोतगेदानैदोसर काजक पछाित िहसाब देब।बाजिल-\n“भाय साहैब, हमरा रोज दइक बात कहै छी आ संगी सभक ेँकाजक पछाितक बात\nकहलयैन?”\nजेनाअपन दए खोिल ोफ े सरसाहैबबजला-\n“अहाँसँलाथ कोन राघोपुरवाली।पान-सौ हजार बेर-बेगरतालेल हाथमेरखै छी, जँ अहाँक ेँ\nदूसौ दाइए दइ छी तैयोतीन सौ बँचैए।मुदापाँचोगोरेकनैपुड़ैत तँएबजल ।”\nोफ े सरसाहैबक बात सुिनते बुधनीबिहनक मन मािन गेल जे हमरासँकोनो कलछपन नै\nक े लैन। बाजिल-\n“भाय साहैब, दोकानदारसभ हमरा ओहेन ग हक नै बुझैछैथ जे खैयोलइए आ दसटा\nगाइरो प ढ़ दइए। जखने दोकानपर जाइ छी तखने आन ग हक क ेँछोिड़ पिहने समान दइ\nछैथ।”\nबुधनीबिहनक बात सुिनजूही टपलैन-\n“ई उिचत भेल?”\nजूहीक श्न सुिनमुस्क दैतबुधनीबिहन बाजिल-\n“यएह तँ चलाक छी। दोकानमेपचासो ग हक अिछ, रंग-रंगक िजनगीक बीच चैल रहल\nअिछ, जेकरा दोकानदार नै िचन्है-जनै छै, मुदाओहेन िचन्हारक ेँतँ जिनते अिछ जेकर\nबन्हौटा िजनगी छै।अहाँऐठामसँछूटब दोकानपर जाएब, राितसँ कािह दन ध रक खच\nहोइबला चीज-बौस क नब, दूकोस जैयोपड़त, गामपर जाएब तखन मुरही-कचड़ी पितदेवक ेँ\nजलखै करए देबैन। अपने चुिह-िचनवारक काजमे जुट जाएब। जँ सबेर-सकाल खा-पी सूतब\nनैतँ दनका ठेहीक े नाकमत।”\nएक ेसाँसमेबुधनीबिहनक गप सुिन ोफ े सरसाहैबसहैम गेला।बजला-\n“क े तेदनसँ ई काज करैछी?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n12\nबुधनीबिहन-\n“आठ बख सँ।”\nोफ े सरसाहैब-\n“तइसँ पिहने?”\n“घर-अँगनाक काजो सम्हारैछेल आ खेत-पथारमेबोइनो-बु ा करैछेल।”\n“पित क करैछला?”\n“तइसँ पिहने ओ बजारेमेरक ्शा चलबै छला। साँझूपहर दोकान-दौरीक काज क े नेघरपर\nप ँचैछला। मुदाजइ दन जीपक ठोकर रक ्शामेलगल आ जाँघटुटलैन, तइ दनसँ जीबै\nतँछैथ मुदाचलै- फ ड़ैक तागैतनैछैन।”\n“बाल-बच्चा कएटा अिछ?”\n“तीन भाए-बिहन अिछ। दुनूबिहन सासुरबसैए आ बेटालगमे रहैए।”\n“बेटा-पुतो भीन अिछ?”\n“अपने भीन भऽ गेल।”\n“ कए?”\n“पुतोक ओ बात अखनो मन पड़ैए तँओिहना रीश उठैए।पुतो बाजल जे सासुक लछने\nने छैन। बाजल-तँ-बाजल। अपन बेटा-बेटीजकाँ थोड़ेबाजल। मुदाबेटाओकरा कछु ने\nकहलक ै, तेकरआिन -पीड़ा बरदाश नैभेल।ओही दनसँ बजारक काज पकड़ल ।”\n“अपना खेत-पथार नैअिछ?”\n“नै।”\n26 जुन 2014, शब्द संख्या- 1152\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n13\nकज खौक\nआइ भोरेचाह पीला पछाित क रयाकाकाक ेँलालकाक क संग तेहेनट र भेलैनजे भेला\nपछाित दुनूकमन हरदा बािज िनणयक सीमापर प ँच गेलैन, भोरे-भोर एना ट र हएब नीक नै!\nभेल ई जे क रयोकाका आ लालोकाक दुनूगोरेचाह पीिवते रहैथ तखैनेतरकारीवाली\nप ँचल।दुनूपरानीिमिल तरकारी क नलैन। महगक समए तीिनयेँकलोक दाम अस्सी पैआ भऽ\nगेलैन। पाइ देबाकालक रयाकाका बजला-\n“सात तारीकक ेँदरमाहाउठैए।आठ तारीकक ेँतोरापाइ भेटजेतह।”\nतरकारीवालीचुपेरहिल। नगद-उधार गाममेचैलतेअिछ। वेपारोतँ वेपारेछी नगदो चलैए\nउधारो चलैए। मुदापितक बात लालकाक क ेँनीक नै लगलैन। नीक नै लगैक कारण भेल जे जे\nतरकारीवालीमन भ र तरकारी माथपर नेनेगाममे भोरेसँबेचब शु करैए आ तेकर समान\nउधारी लैग जाए तखन ओकर कारोबारक े नाचलत। तखन तँयएह नेजे या तँओहो वेपारीवा\nिगरहतसँउधार िलअए , वा तेना कऽ दाम िलअए जे सूदखोर महाजनक सुइदचुकबए। ओना न फा\nओइठाम नैहोइ छै जैठामअिछ। जैठामनैअिछ तैठामदोसरोिवचार सम्भव अिछ।\nलोहैछकऽ क रयाकाकाक ेँलालकाक कहलिख न-\n“सभ दन अहाँकज खौक ेरिह गेल! आबो चलन -िपयाराभेल, तैयोचािल नैछूटल?”\nदुनू परानीक बीच िववाद बढ़ैत देिखतरकारीवालीअपन िछ ा उठा िवदा भऽ गेिल। मनमे\nएलै अनेरेकोन झमेलमेबरदाएल रहब। त मे दुनूबेक ्ितक झमेल छी। आइ नै पाइ देलैनतँ क\nहेतै, परसुए तँसात तारीक छी चा रम दन दइए देता।\nतरकारीवालीचैल गेिल, मुदाजिहना क रया-काकाक ेँतिहना लालोकाकक ेँबघजर लैग गेलैन।\nतरकारी बीचमे राखल दुनूदस दुनूपरानी एक -दोसरापर नजैरोिखड़बैत आ नजैर नीचो करैत।\nदुनूअपन -अपन सीमामेघेराएल।\nलालकाक क मनमे उठैत रहैन- अनेरेतेहल्ला बीच नीच-ऊ ँ चबात बजल । जँ कहबे छल तँ\nपरोछमे किहितऐन अपन प रवारक नीक-अधला काज अपने नै सम्हारब तँ आन क े कराक े\nसम्हारत, सभक ेँतँप रवारोछइहे आ कछु ने कछु बक -झक होइतेअिछ।\nमुदालगले मन पाछू दस घुसैकिवचारक दुिनयाँ- भव मण्डल - प ँच गेलैन। प ँच गेलैन\nओइठाम जैठामअपनो आ थक स्िथित देखैथआ तरकारीवालीकसेहो।जेकराहजारोसँकम पूजी\nछै, भ र दनक मक मूल्य सेहोओहीमे ने राखत, जँ दाम चढ़ा कऽ लेत तँ सौदोबला तँ बुझबे\nकरत जे फ लाँतरकारीक दर ई छै।तही िहसाबसँ ओहो दाम लेत।दुनूदससँ तरकारीवालीक\nगरदैनफ ँ सल रहैए...।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n14\nअपन ओहेन दब स्िथित नैअिछ जे खाइ पीबैकबौस उधार ली। कए लेब? िजनगीमेलोक\nकमाइ-खटाइ कए अिछ, कए कयो क े करोकज खौक हएत...।\nमुदालगले लालकाक क मन घूिमगेलैन। घुमलैनई जे जेकरा हाथमे पाइ नै छै दनका\nखेनाइक सवाल छै, तैठामक कएल जाए! कएल क जाए, यएह ने भेल समािजकता; जे सबहक\nदुख-सुख सभ बूिझसभक ेँसभ संग दिथ। मुदाहमर अपने कोन जोगदान समाजमे रहल? जँ कछु\nदेिलऐ नैतँलेबोकअिधकार तँनिहयेँअिछ! मन तरंगलैन। तरगतेपैछलािजनगी दस बढ़लैन-\nपतीस सालक नोकरीमेदरमाहाक संग उल फयो आमदनी छेलैन। त मे करानीक नोकरी।मुदा\nकिहयो एहेन नैरहल जे दूधवालीकउधार आ क तरकारीवालीकउधार, करानादोकानक उधार नै\nरहल! जखन क दरमहे ओते छेलैनजे मासो भ रक खच सँ कछु बेसीए भऽ जाइ छेलैन। मुदा\nजेकरासँहम उधार लइ छी, जँ नगदेलेब, आ क अगुरवारेओकरे लग जमा रैख ली जे मासो भ र\nतरकारी चलत , तिहना दूधोवालीकभऽ सक ै ए।तैबीचअपनाक ेँकज खौक बना िजनगी चलबैत रहल !\nहथ-उठाइ क े कराक ेदइ छै, बड़ दइ छै तँ एक कप चाह आ एक िखल्ली पान खुआ दइ छै।जँ\nलेबालक अगुरवारपाइ वेपारी हाथ प ँच जाए तँ ओकरा पूजीमेबढ़ो री हएत। जइसँ अहाँक\nअपन काज भेल आ दोसर प रवारक ेँजीबैकआशा भेटलै।\nसमाजक मानेदस टोलक लोक े ासोझहेनैनेछी, ओ छी िजनगीक संगीआ कारोबारकसंगी,\nिवचारोक संगी...।\nफ े रलालकाक क मन कड़कड़ेलैन। कड़कड़ेलैनई जे क क े हेन भुच्चरपना चािल िजनगी भ र\nपकड़ने रिह गेलाजे सभ दन अभावेमेरिह गेला।किहयो भाव बुझबेने क े लैन। नचिनयाँसभ\nठीक ेगबैछै-\n“दुख ही जनम लेल, दुख ही गमौल सुख किहयो नेभेल...।”\nहँ! समाजमे अखनो एहेन अिछ जे क े तेक ेँभ र पेटअहारो नेभेटैछै, उिचत अहारक तँचरचे\nबेसी।मुदाअपना तँसे नैअिछ। िजनगीक पतीस बरख ध र पित सरकारी सेवामेरहला। तैपरसँ\nउल फयो कमाइ भेलैन। जँ से नै भेलैनतँ तीनूबेटीकिबआह , ओतेत धुम-धामसँ क े नाभेल? दुनू\nबेटाक ेँपढ़ैमेजेतेखच भेल, ओते गाममेक े तेगोरेकऽ पबैछैथ? तैपरसँ नीक मकान, पािनक नीक\nबेवस्था, सभ कछु क े नाभेल? जेतेदरमाहामेकटौती भेलैनतइसँ बेसीबकसँ सूइदअिबतेअिछ...।\nमन घुमलैन, जइ काजे आइ हम िहनका लोहैछ कऽ कहलयैन ओ चािल तँ शु होमेछोड़ौल\nजा सक ैछल , मुदाअपनो नीक लागल।\nिबनु पाइयोक कोनो चीजक अभाव किहयो ने भेल। ओह ! गलती अपनो भेल। पित-पत्नीक\nबीचक जे सम्बन्ध अिछ तइमे कमी ज र भेल।मुदाजे दन पाछूससैर गेल, तेकराक े नामोिड़\nसकब ? जे आगू अिछ ओकरा तँ मोड़ल जा सक ै ए।मुदाकोनो धार जे धारा ममे वािहत भऽ\nरहल अिछ, ओइ धाराक ेँरोक ै कालतँसंघष हेबेकरत। ल ड़-झ ड़ अए आ क रस्सा-कस्सी, कछु-\nने- कछु तँ हेबेकरत। मुदाएहनो तँ नीक निहयेँहएत जे धारक मुहेँभोिथया जाए आ क धारे\nमरना भऽ जाए।\nफ े रमन घुमलैन, जे भेल से भेल, दनक दोख छल , भेल। मुदा दनोक दोख तँ एकरा निहयेँ\nकहल जाएत, भोरे-भोर भेल, तँए भो का दोख मानल जा सक ै ए।भो का मानेबाल-बोधक, बाल-\nबोधक गलती गलती थोड़ेहोइ छै, त मेबारह बख क िनच्चाँक...।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n15\nलालकाक क मन पुलकलैन। पुलैकतेपित दस तकली। मुँहबीजक ेनेक रयाकाका अपने\nछगुन्तामेपड़ल रहैथ।\nक रयाक ाक छगुन्ता ई रहैन, जे जिहयासँमन अिछ तिहयोसँकिहया नै क े करोसँउधार\nलेल। दरमाहा भेटैछल सबहक चुकती करै छेल, कयो मुँहपरकिह दअए तँ जे एको पाइ\nबेइमानीक े िलऐ...। ऑ फसेमेजेकरासँपाइ लेिलऐ ओकर काज क ेकरोबाँक रखिलऐ...। जे काज नै\nहोइबला रहैछेलै, तेकरासँथोड़ेएकोटा पाइ लेिलऐ। ओना प रवारेछी, शासनसँ स ा ध र तँ\nचैलतेअिछ। एक दस प रवारक अिनवाय काज, जइसँ प रवार आगू मुहेँससरत , दोसर दस\nप रवारक म-शक ्ितक संग बौसक खाँिहस।\nलगले लालकाक क मन आगू घुसकलैन। आगू घुसैकतेअपन सेवािनवृित दस बढ़लैन। पाइक\nआमदनी तँठीक े-ठाक अिछ, मुदाहाथक काज छीना गेल, भ रसक अकाजक तँनेपत्नी बूिझरहली\nअिछ? भऽ सक ै ए, अपन काज ने हाथसँससैर गेल, मुदा नकर काज तँ ठामक-ठामेछैन, भ रसक\nतँए ने ओ शासन करए चाहैछैथ। ईहो तँ भऽ सक ै एजे ओ नोकरीक अवस्थामेअपनाक ेँअ म\nबूिझपौनेहेतीतँएनैरोकलैन।\nमुदाआब तँओ सोल्हो-अना घरक कता-धता भऽ गेली।जँ कह हमर आदैत नका नीक नै\nलगैत होइन, तखन जँ कहली तँउिचतेकहली।\nक रयाकाक क मन ठमकलैन! ठमैकतेनजैर अपन चािलपर पड़लैन, जखन मिहनाक दरमाहा\nउठा दोकानदारसँ, दूधवाली, तरकारीवालीतकक ेँचुकतीकाइए दइ छेिलऐ, तखन जँ दरमाहाक ेँउनटा\nकऽ चिलत तँ ओही पाइसँओकरो बाल-बच्चाक ेँचहरा भेटतै, से चुकती तँ भेबेकएल। मुदा\nउपए? उपए यएह ने जे तरकारीवालीक सोझहामे पत्नी उझट बात किह देलैन, मुदा\nतरका रयोवाली कयो आन तँ निहयेँअिछ, जिहना क ेतौ पत्नी गु बनती क े तौिशष्या, तिहना ने\nहम ँ जखन ओ गु बनती तखन िशष्य आ जखन िशष्या बनती तखन गु बनैत हँसैत-खेलैत\nचलैत रहब...।\nचलू, मामला फिड़या गेल। घुड़छीक भ ा खुिज गेल। मुस्क दैत क रयाकाका लालकाक क ेँ\nकहलिख न-\n“कान पक ै ड़मािनयोँलेल आ कानेपरकन्हेटकऽ रखन रहब जे ओहन काज स दखन\nकरब जे क े करोकज अपना ऊपर नैआबए ?”\nपितक सुमैतसुिनलालकाक बजली-\n“अहाँक चािल शु हेसँरहल जे जेबीमेपाइ रिहतो अनक े खाइक ताकमे रहै छी। मुदा\nमरैयोबेरजँ बुझल तँअिगला िजनगीक बात बुझल तँएखुशी अिछ।”\n2 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1175\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n16\nउनटन\nअधरितयामेक रयाकाकक नीन टुटलैन। भक ु आएलेमने लालकाकाक ेँउठबैतबजली-\n“नीन छी क जागल। कनी उठूते।”\nओना लालकाका जगले रहैथ।कौ हका काज मनमे घुिड़याइत रहैन। कािह बोरग गड़ाएब,\nिमस् ी सबेरेसात बजे प ँचैकसमए देनेअिछ। तैबीचआरो जोगाड़ करैक अिछ। काज करैबला,\nचीज-बौस, सभ कछु जगहपर जेतए बोरग गाड़ल जाएत ओतए प ँचबैकअिछ; जँ से नै मुसतैदी\nरखब तँअनेरेकाजमे लटपटी लगैत रहत, जेतेलटपटी लगत तेतेकाज पछ ुआइत रहत। त मे आब\nक दादाबलासमए रहल जे काज करैबलाबोिनहार मरल आ क जीबैएसेहोपुिछिनहार नै।आब\nतँ सत-सत बेरखुशामद क रयौ, हाड लीकरबला चाह पीअिबयौ, पान सौ नम्बर जदा प ी देल\nपान खुअिबयौ, तैपर सँ चा रटा पुिड़या िशखरक दऽ दयौ, तखन ओकर आशा क रयौ। मुदासे\nअपन लोक नैछैथ।एक जुआनक लोक तँछैथे।ओ अपन भ र दनक बोिनयेँटानैबुझैछैथ ओइ\nकाजमे अपन भिवसो देखैछैथ।एकटा बोरग जँ दस बीघा खेत पटबैक पािन दइक मता रखैए\nतँजैठामबोरग हएत, तैठामदसो बीघा खेतबलाक ेँआशा जगबे कएल।\nमुदाफ े रनजैर दोसर दस बढ़लैन, पान सौ बीघाक गाम अिछ, सए बीघासँऊपरे ओहेन\nजमीन अिछ जे पािनयेँमेसोलह ी डुमल रहैए।अ क उपजाक ेँपािन खा जाइए आ पािनक ेँक े ना\nउपजा कऽ खाएब से लूरयेनेअिछ। तँएगामक चौथाइ ओिहना गेल।तेकरअित रक ्त घर-घराड़ी,\nपोख र-परती, गाछी-कलम सेहोभेल। अदहोसँकम उपजाउ बँचल। बारहो मासक खेतीलेल बारहो\nमास पािनक खगता होइ छै।भल ओ क े तौपटौनी, तँक े तौसचाय, क े तौछीचा तँक े तौउपछे कए\nनेहौउ!\nक रयाकाकक बात सुिनलालकाका ऐ दुआरेअनठा देलैन जे भ रसक िसरमा तर सगहारक\nपात नै छैन तँए सपनए गेलीअिछ। जँ जािग कऽ बाजल हेतीतँ फ े रदौहरौती; नै जँ सपनाएल\nहेतीतँअनेरेनेभक ु आजेती...।\nमुदासे भेल नै।जिहना कोनो कोनो िव ाथ क ेँपढ़ैक क ड़ी माथमे कटैत रहैछै तिहना\nक रयो-काक क मनमे कटैत रहैन। कटैत ई रहैनजे क रण डुमैबेररस्तापर ठाढ़ छेली तँ एकटा\nअन ठया साइ कलपर चढ़ल बजैत जाइत रहए-\n“तेतेनेलोक लोहा पाइप धरतीमेगािड़-गािड़ पतालक पािन स खने जाइए जे पतालेसूिख\nजाएत। जखने पताल सूखत आ क जिहना सीता धरतीमेसमा गेली तिहना धरती धँिस\nपतालमे समा जाएत। जखने से भेल क उनटन हएत। उनटनमे क ेउनैटकऽ सुनैटजाएत\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n17\nआ क पुनैटजाएत, तेकर कोनो ठीक अिछ। लोक तँअपने तेहेनअिगमुतुभऽ गेल अिछ जे\nजािन कऽ अँठ-अँठ मुतैए; तँपड़तैक े करादेहपर!”\nबीखक पुिड़या िछटैतओ साइ कलबला चैल गेल।जिहना गाम-गामक चापाकलमेप्वाइजनक\nयोग अ लगल अिछ तइसँ िजनगी एहेन दुभर दशा दस ब ढ़ जाएत, जे मनुखक शकले-सुरत\nिबगैड़जाएत...।\nक रयाकाकक मनक ेँतेनासाइ कलबलाक बात पक ै ड़लेलक ै नजे चैनेने अ दिन।\nदोहरबैतक रयाकाक बजली-\n“नीन छी, कनी जागू!”\nक रयाकाकक बात सुिनलालकाका ऊ ँ ह-ऊ ँ हकरैतबजला-\n“एतबो ने बुझैिछऐ जे कािह भ र दन नमहर खटनी अिछ। अखन जे नीक जकाँनीन\nनैपुरालेब तखन कािह अनेरेकाजेबखतमे घी लागत। झूक-झूक खसब , काजेमेबाधा\nहएत।”\nलालक ाक बात जेना क रयाकाकक कानमे पैसबेने क े लैन। ओ अपने ताले घुनघुनाइत\nरहली-\n“प रवार तँअपने छी ऐ प रवारमेजँ अधला अ लगतै आ अपने नैरोकब तँक कयो\nआन आिब पुरादेत।एते दन लोक बोरग नै करौनेछल तँ उपजा होइ छेलैआ क नै।\nलोक अ खाइ छेलैआ क नै।जिहयासँलोक खाद-पािन खेतमे दअ लगल , तिहयेसँएते\nबर-बेमारीगाम-गाममेपसैरगेल अिछ।”\nघुनघुनीपरपितक िधयान नैजाइत देिखअपना िवचारमेजोर लगबैत क रयाकाक बजली-\n“अहाँजेतेज री अपन सूतब बुझहैिछऐ ओते हम अपनाक ेँजागब। कयो घरक ेँमानैए,\nकयो जानैएआ कयो सुनबेटाकरैए, तँएकहै छी।”\nक रयाकाकक उझट बात सुिनलालकाका बजला-\n“अखन सुतैबेरअिछ। काजक बेरजखन काज औत तखन बूझल जेतै।”\nलालक ाक बात सठलो नेछल आ क िबच्चेमेक रयाकाक ललैक बजली-\n“बूझल जेतैकपार! जेहनेकपार रहत तेहनेनेबुइधोहएत।”\nअखन तक जे बात क रयाकाक बािज कऽ काज रोकए चाहैछेली से बातेने खुजल। तँए\nलालोक ाक मन क रयाकाकक बातपर ओते नै पड़ैन जइ िहसाबेपड़क चािहऐन। नै पड़ैक कारण\nरहैनजे संकल्िपत मन चौक दार जकाँओगरवािह करैत रहैन। करैत ई रहैनजे जखन कोनो नव\nकाजक शु आ त करी तँ मनक ेँसोलह ी पक ै ड़एका बना ओइ पाछूलगा दऐ। जँ से नै आ\nकाजक िबच्चेमेवौआ जाएब तखन तँकाज िबगिड़योसक ै ए।जखने काज िबगड़त तखने ओ बेकावू\nभऽ जाएत।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n18\nमन घुमलैनपत्नी दस। कोन एहेन ताहीरीएते राितमे बजैर गेल छैन जे एना कच्छर कटै\nछैथ? मुदा कछु बाजबो नीक निहयेँहएत। भूतलग्गू जकाँ एकटा गपमे तीन दन लगौती। तइसँ\nनीक चुपेरहब। मुदाएतेराितमेएना बजैलेकछमछा कए रहली अिछ...?\nओह ! भ रसक बाध-बोनमेक े तौसारा-गाड़ा न हेलैनअिछ। जँ घरक बात रहैततँएते चौह ी\nबन्हैक कोन ज री अिछ, टुकड़ी-टुकड़ीकाज िछिड़याएल अिछ, कोनो टुकड़ीकबात बैजतैथ। सेहो\nनै।\nलालक ाक मन पछ ुएलैन। परसुकाबात मन पड़लैन। क े हेनब ढ़याँपरसू जखन गाड़ीपर सँ\nबोरगक पाइप आ आरो समान दरबज्जापर अनल तखन वएह नेरस्तेपररोक कहने छेली-\n“अखन गाड़ीपर सँ नैउता , पिहनेएक लोटा जल आ दूिब-धानसँजगह शु करए दअ ,\nतखन चीज-बौस उतारब।”\nमािन तँ नेनिहछेिलऐन। कहाँकोनो अशुभ बात मनमे छेलैन। चीज-बौस उतारैसँपिहने\nजगहक ेँपिव क े लैन, उतरला पछाित िसनुर-पीठार लगौनेरहैथ।तखन बीचमे कोन अनहोनी बात\nआिब गेलैन? जँ अनठाएब तँ आरो झमािड़-झमािड़ बजती तइसँ नीक जे कए ने पुिछयेिलऐन जे\nक बात िछऐ।\nबजला-\n“अनेरेकए नीनक पाछूपड़ल छी। अहाँनैबुझैिछऐ जे कौ का क े हेनखटनी अिछ।”\nलालक ाक िवचारक ेँआगूएसँख ट क रयाकाक बजली-\n“सएह तँहम ँकहै छी।”\nक रयाकाकक बात सुिनलालक ाक मन ठमकलैन। ठमकलैन ई जे एकटा होइए कोनो काजक ेँ\nकरब आ क नै करब आ दोसर होइए काज करैक तरीकामे।दुनूकदू कारण छै। ऐठाम दोसर\nकारण रहनेकाज िवचारधारासँजुड़ल अिछ। लालकाका बजला-\n“क सएह कहै छी?”\nक रयाकाक-\n“बोरग नैगड़ाएब।”\nलालकाका-\n“बोरग हम गड़बै छी आ क अहाँजे नैगड़ाएब!”\nलालक ाक बात तीतहा मीठ छेलैनआ क मीठहा मीठ से तँ नैजािन मुदाबोरग गड़ौनाइ\nबदान2 बिन गेल।\nभोरगरेउ ठ लालकाका ओही खेत दस िवदा भेला, रस्तामेजे भेटैनसंग कऽ लिथ जे एकटा\nनव काज समाजमे ठाढ़ भऽ रहल अिछ, एकर लाभ गाममेहोइ। एहेन नै जे दयादी ताउ खेतेमे\nझािड़ दअए जे चा र भाँइकभैयारीकिहस्साक जे कोण होइ तहीमेचा भाँइबोरग गािड़ ली।\n2 चैलज\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n19\nआ तेतबेकए, ई इलेक ्शन जे नेकरए। पिछला बेरतेहेनभेल जे गामक पािनयेँरोका गेल।सभ\nबोरगक नाला क गेल।अपनो खेत पटाएब मोस कल भऽ गेल।\nसभ भाँज-भूँजलगा लालकाका बोरग गाड़ैकसामान घरपरसँ आनए दू गोरेक ेँपठौलिखन।\nदुनूगोरेक ेँक रयाकाक समान नैउठबए देलक ैन।सोझेडारयेकहलिख न-\n“बोरग गड़ा हमह उनटनक दोखी नैहएब।”\nक रयाकाकक बात दुनूगोरेनैबुझलक। चोटेघूिमकऽ आिब लालकाकाक ेँकहलक ै न।\nपत्नीक रोकब सुिनलालक ाक मन तरग गेलैन। जिहना न गेराकसंग िडगरी आिग क ताउ\nपिबते तरग तड़तड़ए लगैए तिहना भेलैन। बजला कछु ने।अपने घरपर िवदा होइत काज\nक े िनहारक ेँकहलिख न-\n“ताबेअहाँसभ खा द खुिनपािन भ ।”\nदुनूगोरेक ेँसंग क े नेलालकाका घरपर प ँच पत्नीक ेँपुछलिखन-\n“दुनूगोरेक ेँघुमा कए देिलऐ?”\nपितक िवचारक बीच दृढ़तादेिखक रयाकाक सहैम गेली।बजली कछु ने।मने-मन खूनक\nघ ट पीबए लगली आ क दूधक से तँ ओ जानैथ।मुदालालक ाक मनमे एते ज र उठलैन जे\nप रवारक काजक ेँजँ दृढ़बिन दृढ़तासँनैपक ै ड़चलब तँहवा-िवहािड़मेकखन कोन झाँटसँझटा कऽ\nघर खस्सू भऽ जाएब तेकरठेकानेनेरहत!\n6 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1187\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n20\nरेहनाचाची\nदन लहसैत कशुन भाय लौफा हाटसँघुमतीबेरजखन दीप प ँचलातँबाटपर ठाढ़ रेहना\nचाचीपर नजैरपड़लैन। कोराक बच्चा- पौ क ेँरेहनाचाची बािज-बािज खेलबैतरहिथन।\nरेहनाचाचीक ‘अवाज’ सुिनते कशुन भायक ेँसात-आठ बरख पिहलुकाबूिझपड़लैन मुदास ैर\nबख क झूर-झूर भेल शरीर, धँसल आँिख, आमक चोकर जकाँ मुँहकसुरखीदेिखशंको भेलैन। ओना\nसात-आठ बख सँ कशुन भाय रेहनाचाचीक ेँनैदेखनेरहैथतँए हँ-नैदुनूमेमन फ ँ सलरहैन। फ ँ सबो\nउिचतेछेलैन। एक दनमे तँराज-पाट उनैटजाइए, सात-आठ बरख तँसहजे सात-आठ बरख भेल।\nमुदातैयोमन तरसैत रहैन, तरंगीहोइत रहैनजे रेहनाचाचीक अवाज छी। लग्गा भ र ह ट\nबाटेपरसाइ कल दिहना पैरक भरे ठाढ़ क े ने, रेहनाचाचीपर आँिख गड़ौनेमने-मन िवचा रते छला\nआ क अनायास मुँहफ ु टलैन-\n“रेहनाचाची।”\n‘रेहनाचाची’ सुिन चाची बच्चापर सँ नजैरउठा चा दस िखरौलैन। दिछनवा र भाग\nसाइ कलपर ठाढ़ भेलपर नजैर पड़लैन। चेहरासँिचन्ह नै सकली। मुदाकानमे कशुनक अवाज\nठहकलैन। अवाज ठहैकतेबोल फ ु टलैन-\n“बौआ , कशुन।”\n‘बौआ कशुन’ सुिन कशुन भायक ेँजीहमेजान एलैन। जान अिबतेजीहपर राखल तीस बरख\nपिहलुका रेहनाचाचीक प-रंग आ बोल ठहकलैन। वएह रेहनाचाची िजनकर िजनगीक दुिनयाँ\nदिछन भाग लखनौर, उ रमेबेरमा, पूबमेकछुबीआ पिछम सुखेतभ र छेलैन। यएह छेलैन नकर\nकम भूिम आ दीप छेलैनपितभूिम। एक तँ अ ना दीप ओहन गाम अिछ जइमे छोट घराड़ीक\nप रवार बेसीअिछ। जइसँ बरो-बाट घराड़ीए बिन सुखसँरहैए।पिहनेघराड़ीपर घर तखन नेजाइ\nअबैलेआ क चलै- फ ड़ैलेबर-बाटक खगता होइए। बाटक काज तँ एक पेिड़यो, खुरपेिड़योआ\nधुरपेिड़योसँचैल सक ै एमुदाघराड़ी िबना ‘घर’ बाँसकधूजाबिन थोड़ेफहराएत...।\nघराड़ी भ र जमीनमे बास करैवालीरेहनाचाचीक जीिवकाक बेवसाय छेलैन, भोरे अपन\nजवाबदेहीकअँगना-घरक काज सम्हार, पिथयामेअपन सौदा-बारी सित, चा दसक गामक पारक\nिहसाबसँिनक ै लएक अिनया अलता, पैयाहीडोरा, पैयाहीसुइयाकसंग आनो -आन बौस लऽ गामक\nसीमान टिप आन सीमानमेभ र दन गमा साँझपड़ैतफ े रअपन सीमानमेप ँच जाइ छेली।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n21\nिमिथलाक जे गौरव-गाथा अिछ- दुआरपर आएल बाट-बटोही, भूखल-दूखल जँ खाइबेरप ँचैत\nवा जलखैए बेरप ँचैतआ क जखन जे समए रहल, पिहने नकर आ ह करयैन।ओना खाधुरोक\nअपन राज-पाट छै।जँ से नै छै तँ ओइठामक भोजैतक कोटा हजार रसगुल्ला आ बीस कलो\nमाछक ओ रयानक पछाित कए नतहारी ताकब छै। ओहन नतहारी जकाँ तँ नै मुदािहस्सामे\nबखरा तँलोक िनमािहतेअिछ।\nकोनो गाम अबैसँपिहने रेहनाचाची िबसैर जाइ छेली जे भ र दन खाएब क आ रहब\nक े तए।प रवार प रवारक बीच खाली कारेबारकसम्बन्ध नै।घण्टा-घण्टा बैिस रेहनाचाची\nअपनो िजनगी आ प रवारो-समाजोक िजनगीक िखस्सा-िपहानी सुनैतअपन कारोबारकरैत आएल\nछेली।\nसाइ कलपर सँ उतैर कशुन भाय, स्टेण्डपर साइ कल ठाढ़ कऽ बजला-\n“चाची गोड़ लगै छी?”\nकशुन भाइक गोड़ लागब रेहनाचाची सुनबेनेक ेलीजे असीरवाद दतिथन, ले बलैयाउनटा\nकऽ पूिछदेलिखन-\n“बौआ , माए नीक ेछह कने।जिहयासँगाम छूटल, कारोबारगेल तिहयासँचीन्हो-पहचीन\nगेल! क ेक े तएजीबैएआ क े तएम र गेल...! म र गेल मनक सभ सखी-बिहनपा...!”\nरेहना चाचीक बात सुिन कशुन भाइक माथ चकरेलैन। जिहना एक -जिनया, दू-जिनया, ब -\nजिनया ओछाइनो-िबछाइन चकराइत जाइए तिहना बुिधओ -बुिधयारी आ चासो-बास तँ चकराइते\nअिछ। तिहना कशुन भाइक मन चकरा गेलैन। चकरा ई गेलैनजे गाम छूटल! गाम कए छूटल?\nगुम-सुम भेल कशुन भाय रेहनाचाचीक झूर-झूर भेल चेहरादेखए लगला, जेना खेसारी-\nबदामक बीिड़या झूर-झूर भेलो पछाित गरदी तरकारीक प पक ै ड़भोज्य भोग पबैक सुख पबैत\nअपन िजनगी चैनसँगमबए चाहैए, तिहना चाचीक मन सेहोपुलक ै तरहैन। मुदािबनु बुझन तँ\nनइने लोक बुझैत। कोनो बात सूनब आ बूझब, दू भेल। बुझैलेबेसीसुनए पड़ै छै, सुनैतँ लोक\nएकहर फयो अिछ। भाय पुछलिखन-\n“चाची, गाम क े नाछूटल?”\nकशुन भाइक श्न सुिन रेहनाचाचीक ेँएको िमिसया िबसिबसी नै लगलैन। जेना नीक\nिजनगी पािब कयो नीक िसरासँअपन िजनगीक बाट पिबते खुशी होइए तिहना भिगन-जमाए\nपािब रेहनाचाची खुशी छैथ। मुदापेटमेपेटेलेझगड़ा उ ठ गेलैन। झगड़ा ई उठलैन जे बीतल\nिजनगीमेजे घटल सत बात अिछ ओ बाजल जा सक ै एक नै? ओना आब ओइ बातक खगतो\nनिहयेँजकाँअिछ मुदाइितहास तँकाल-खण्ड िवहीन भाइए जाएत?\nरेहनाचाचीक मन बेकाबूभऽ गेलैन! मुदािबसवास देलक ै न। िबसवास ई देलक ै नजे अबैया\nदन सुखैयातँ ऐछे, तखन कए ने अपन िजनगीक बात भाइयो-भातीजक ेँकिह दऐ। आब कयो\nिजनगी लूट लेत।\nबजली-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n22\n“बौआ , सात-आठ बख सँ गाम सभ छोड़ल , ओना खटनी छुटनेदेहोहर-हरा गेल, मुदामन\nअखनो कहैए जे जािन कऽ रोगागेल...। गामे-गामेतेनानेछीना-झपटी अ लगल , जे आन\nगामक लोकक कारेबारेटानै, चलैक रस्तो क ट-ख ट गेल।”\nएक संग कशुन भाइक मनमे रंग-िबरंगक अनेको श्न उ ठ गेलैन, मुदाजिहना मुड़ीआ टाँग\nकटल लहासक ेँपरखब क ठन भऽ जाइए तिहना चाचीक बात सुिन भेलैन। छीना-झपटी आ क\nझपटी-झपटा, वएह ने जे जिहना खर वक ्ता लोक ै नअपन मेिहका चाउरमेमोटका चाउर फ ेँट\nकाज ससा र लइ छैथ आ क मोटक ेचाउरमेमेिहका फ ेँट दइ छिथन...? मुदाअनेरेमन वौअबै\nछी। मनक ेँथीर करैतबजला-\n“चाची, जिहया जे भेल, सेभेल।आब नीक ेछी कने?”\nकशुन भाइक बात सुिनरेहनाचाची िवस्िमत भऽ गेली।‘िवस्िमत’ ई भऽ गेलीजे यएह देह\nछी, अपन गाम लगा पाँचगामक लोकसँ हबो-गब करैछेल आ खेबो-पीबो करैछेल, कमाइयो-खटा\nलइ छेल, से तँिछनाइए गेल! ओना आब अपन उमेरो नेरहल जे माथपर पिथया लऽ चा र गाम\nघूिमकारोबारकरब। रेहनाचाची बजली-\n“अपन बेटा-पोता अल्ला हेर लेलैन, मुदाफ े रवएह नेदेबोक े लैन।”\nरेहनाचाचीक उ र कशुन भाय नीक जकाँ नै बूिझसकला। तेकर कारण भेलैनजे लगले\nसुनला जे ‘बेटा-पोता हेर लेलैन’ आ लगले सुनला जे ‘ पौ बच्चा छी’ आ भिगन-जमाइक\nप रवारमेरहैछी...।\nमनक ेँसोझरबैत कशुन भाय बजला-\n“चाची, हमरा ओिहना मन अिछ, जखन माइयो आ अ ँएक े ठीनबैिसखेबोकरी आ नीक-\nअधला गपो करी।”\nकशुन भाइक बात सुिनरेहनाचाचीक अपन स ैर बख क िजनगी िबजलोका जकाँ मनमे\nचमकलैन। क रयाएल मेघ, बद रयाएल मौसम, सर दयाएल राितमे जखन िबजलोका चमक ै छै तखन\nओ अपन इजोतक संग अवाज करैत कहै छै जे हम लाली इजोत छी नै क पीड़ी।पीड़ी दूर-देशक\nहोइ छै लाली लगक। माण असतक होइ छै आ क सतक ? सत तँ अपने सत भऽ स से फल फड़\nजकाँअिछ।\nरेहनाचाचीक आगूमेठाढ़ कशुन भाइक ेँने‘अक ’ चलैन आ ने‘बक ’।\nदन सेहोलुक-झुका गेल।सु ज तँडूिमगेल मुदालाली ओिहना पसरल छल। कशुन भाय\nबजला-\n“चाची, अखन तँ दन िनसिचत नै भेल मुदाअखने किह दइ छी जे अहाँक ेँिलऔन करै\nछी।”\nकशुन भाइक ‘िलऔन ’ सुिनरेहनाचाचीक मन ठहकलैन। मन ठहकलैन ई जे आब वएह जुग-\nजमाना रहल आ क ओइसँ नीको-अधला भेल?\nनीक-अधलाक बीच रेहनाचाची चपा गेली।जइसँ बोिथया गेली।बोिथया ई गेलीजे क\nसम्बन्ध छल ! कोरा-काँखतर क े तेदन कशुनलालक ेँनेनेछी, पावैनमेपवनौट खुएल आ अपने क े ते\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n23\nखेल, तेकर कोन िहसाब। िजनगीए ओही भरोसे बीतल कने...। आइ ओइ कशुनलालक बेटाक\nिबआह छी, क आब ओतए प ँच पाइब सक ैछी? क े नापािब सक ैछी? जैठामलोक अधला काज\nकरैछल तैठामगंगाजलसँिसक ्त कऽ नीक बनौल जाइ छल , आ अखनो बनौल जाइए। मुदाओहन\nतँजगहे िखया गेल।मुदाजैठामगंगेजलअधला बिन जाएत, तैठामक उपए...।\nरेहनाचाचीक मन ओझरा गेलैन। मुदास झका तारा जकाँजेनामनमे भुक दिन उगलैन- जँ\nकह काजेक चच पाछूपिड़ जाएत आ अने ए गप साँझ पड़ा देत, तइसँ नीक जे काजक नाङैर\nपक ै ड़धार पार होइ।बजली-\n“बौआ , ढौओ-कौड़ी लेलहक हेन?”\nढौआ-कौड़ीक बात सुिन कशुन भाइक मन पुलकलैन। बजला-\n“चाची, िबआहक अखन गपे-सप उठल हेन, ओ सभ गप पछ ुआएलेअिछ, जखन िबआहमे एबे\nकरब तखन सभ गप बुझादेब।”\nकशुन भाइक झाँपल-तोपल बात सुिनरेहनोचाचीक मनमे उठलैन, जेतेअल्ला-िमयाँप रवार\nसभक ेँझाँपन-तोपन दैतरहिथन तेतेनीक। भगवान सभक ेँनीक करथुन।बजली-\n“ कशुन बौआ , देिखतेछह जे अथबल भेल। चलै- फ ड़ैजोकर नैरहल , मुदापोताक िबआह\nदेखैकमन तँहोइतेअिछ, से...।”\nरेहनाचाचीक बात सुिन कशुन भाय गुम भऽ गेला।गुम ई भऽ गेलाजे क रेहनाचाचीक ेँ\nय -काजमे िलयनुकरा लऽ जा पाएब? क समाज एकरा पिसन करत? जे दुरकालसमए बनल जा\nरहल अिछ ओ भ रयाएल ज र अिछ। मुदाजात तर पड़ल गरी जँ िनकािल नैलेब, तँजातक\nकाज क े नाचलत। कोनो एक े टाने हएत या तँ पीिसया हएत वा गरी िपसाएत। मुदा\nभिवस...।\n9 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1307\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n24\nबुधनीदादी\nबारह-चौदह-अना बढ़ला पछाित जिहना गाछ-िबरीछक पक ेँदेिखअनुमािनत अ लगैत जे\nफ ू ल-फल लगै जोकर भऽ गेल।जेहनेगाछ तेहनेनेडाइरो-पात आ फ ू लो-फल हएत। ओना बुिधयार\nबाबाक उमेर बेरानबेरमबरख टिप गेलैन, मुदाबुधनी दादीक नब्बे पुर एकानबेमे वेश करबे\nक े लक ै न, तइ िबच्चेक कथा छी। मुदाजिहना बारह-चौदह-अना पूरभेनेआशाक फल फड़ै छै तिहना\nबारह-चौदह-अना नै भेनेतँ िनआशे कहल जेतै।खैर जे से।पचीसम दन बुिधयार बाबाक ेँजेठका\nबेटाकफोन अिबतेमने चमैक गेलैन। मन चमैक गेलैनई जे जेठ जन कहलक ै न-\n“बाबूजी, मिझलो, सिझलो आ छोटो जनक िवचार अिछ जे आब सभ कयो गामेमेरहब।\nसबहक बीच िवचार उठल जे कािहये चलू, मुदारहैक घरक बेवस्था पिहने करए पड़त।\nचा भाँइकरहैजोकर घर तँबनबए पड़त।”\nजेठ जनक बात सुिनबुिधयार बाबाक मनमे उठलैन जे ई गप पत्नीक ेँकिहऐन आ क नै\nकिहऐन? अखन मोबाइलेकगप छी, राता-राती लोक राखी का ट-का ट करोड़ोक वेपारठाढ़ कऽ\nलेलक। भाय, मोबाइलेककोन दोख छै, दोख तँ छै मोबाइल क े िनहारक। मुदाओकरे कोन दोख छै,\nजेना-जेना मन उनटै-पुनटैछै तेना-तेनाअपनो उनैट-पुनैटगेल। तत्-मत्-मे पड़ल बुिधयार बाबा\nबुधनीदादीक ेँऐ दुआरेनै कहिथन जे स् ीगणेक मुँहछी, एक ेधुनमेरामो आ रा सो कहैए।जँ\nकह गपेक लहक मे ओहो अनधुन कछुसँकछु बािज जािथ तँअनेरेएकटा झमेल ठाढ़ हएत, तइसँ\nनीक नेजे जे बेटाहमरा कहलक ओ माएक ेँकए नेकहत जे अनेरेहम भार उघू।मुदाजिहना\nरसे-रसेराही, बाते-बात बतही, घाटे-घाट घटवार आ धारे-धार धारा चलैए तिहना बुिधयार बाबाक\nिवचार चैलतेरहैन आ क बुधनी दादीक ेँसेहोजेठक पुतो उपराग दैत फोन क े लक ै न। पुतोक\nउपरागक भारसँदबाइत बुधनीदादीपुतोक ेँकहलिख न-\n“किनयाँ, कनी थम्। बुड़हाक ेँसेहोसुनादइ िछऐन।”\nमोबाइल नेनेबुधनीदादी बुिधयार बाबाक ेँहाथमेदेलिखन। मुदापुतोक ेँबूझल बात रहबे\nकरैन जे िहनका तँ बुझलेछैन तँए मोबाइलक स्वीच ऑफ कऽ देलिखन। कोनो गप-सप्प नै सुिन\nबुधनी दादी जेठुआ टुकली जकाँ अकासमे उड़ए लगली। अपने मुहेँअपने कानक ेँगीतो सुनबए\nलगली-\n“क जे ई क े हेनभेल। ससुरक हाथमेफोन देिलऐन, जे कछु कहैक छेलैनसे नका ने\nकिहतिथन। हम क ेऐ घरक भेल, जे हमरा कछु कहती!”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n25\nजिहना बुिधयार बाबा चुपचाप बैसल रहैथ तेकर िवपरीत बुधनीदादी िबढ़नी जकाँ नचैत\nरहैथ।मुदाकएले क जाएत। नअ हाथक घर आ नअ हाथक अँगनामेजँ एक दस तीत गीत\nअए आ दोसर दस मीठ, तखन अँगना-घरक सुनिनहार क सुनत।अँगनो-घर तँछोटेअिछ, हल्ला\nछोिड़ सुनबेक करब। रमरौआ आ रमझौआ थोड़ेबेराकऽ सुनल हएत। मुदालगले दुनूकमन\nफ रच भेलैन। फ रचो क ओिहना भेलैन, जखन मािझल बेटाकफोन बुिधयार बाबाक ेँएलैन तखन\nबुधिनयोँदादीअपन मुँहब कऽ कान खोिल देलिखन। बेटाफोनमेकहलक ैन-\n“िपताजी, दस लाख पैआक मकान बनबैक िवचार चा भाँइमेभेल, तइमे हम बारह लाख\nपठा देल। अपना िवचारे, जेतेजल्दी सम्भव अए बना िलअ , काजक भार अह पर रहल।”\nमोबाइल रैखतेबुधनीदादीचमैक उठली। चमैक ई उठली जे मरैयोबेरतँ फ े रवएह बेटा-\nपुतो नेलग औत। मुदाबुिधयार बाबा गुमेरहला। बेरानबेबख क उमेरभेल, गुण अिछ जे अपन\nताक-हेर अपने रखने छी तँए आँिख तक ै छी, मुदाजिहयासँ चा बेटाआँिख-पाँिखझाड़लक\nतिहयासँ िबसैर गेल आ क मनमे रखलक ? जखन मनेमेनै तखन ...? मुदाजँ आबो सुबुिधएलै तँ\nनीक बात।\nअ उमेरमेअपन चा बेटाकबीच ाण छोड़ब बेसीनीक हएत कने।आिख र हमर जे\nप रवारक ित ण छल ओ भार जँ उठा लेत तँ प रवारक इितहासक प ा खाली नै ने रहतै।\nमन पिछला सीमा दस बढ़लैन, बढ़ैतप ँच गेलैनओइ च रखेताआिड़ पर, जेतएसँचा बेटाक ित\nबुिधयार बाबाक ेँआिड़ पड़लैन। एकतुरये चा भाँइ, पतीस बरख पूव िबआह -दान भेला पछाित,\nनोकरी करए जखन पत्नीक संग िनकलल आ हमरा खच क िहस्सेदारीलगबए लगल , क जे हम\nबाप छेिलऐ, अपन खच क दुआरेकोनो बेटाक ेँकोनो बेटालग मुड़ीझूकबए दैितऐ। क ! क हम नै\nबुझैिछऐ जे एकटा हाकम अिछ दोसर करानी, क दुनूकदरमाहाएक ेहेतै? जँ हम िहस्सा लगा\nलैितऐ तखन कम दरमाहाबला बेटाक ेँप रवार चलबैमेकट-मटी होइतैक नै? आइक जे पढ़ाइ-\nिलखाइक खच भऽ गेलैएतइमे अपन बाल-बच्चाक ेँपढ़ा-िलखा पबैत आ क िबआह -दान कऽ पबैत?\nमुदाआइ खुशी अिछ जे बेटाकपीढ़ी तेनातर-ऊपर भऽ गेल जे बेराएबक ठन भऽ गेल अिछ।\nखुशी ओ दन होइत जँ चा बेटा, मास-मासक वा साल-सालक िहस्सा लगैबतैथ।ई बात सत जे\nजे बेसीकमाइ छल ओ बेसीदैतआ जे कम कमाइ छल ओ कम दैत।मुदाकमोबलाक बाप तँ\nहमह ने िछऐ, नै बेसीतँ एते तँ कहैक अिधकारी छेिलऐ जे बौआ , अहाँआन भायसँ पछ ुआएल\nछी, हमह दइ छी। अपन पेटअपने चला, ओइ बेटाक ेँदोसर बेटाकदेल दऽ दीितऐ आ ऊपर दस\nथोड़ेबढ़ा दैितऐ। से तँ नै क े लक।खैर जे क े लकओ अपन क े लक, खुशी अिछ जे आबो चा क\nिवचार एक भेल।\nजाबेबुिधयार बाबा िवचा रतेरहैथआ क तइ िबच्चेमेबुधनीदादीएक लपकन गाम बान्िह\nएली। दोहराकऽ गाम बान्हए िवदा भेली।गाम बान्हए ई जे चा रटा बेटाचा रटा पुतो, लग\nऔिथ न, क े नानै ढोल पीट गामक लोकक ेँबुझौिथन। गामक लोक तँगामेकलोक छी, ने नाङैरछै\nआ ने स ग, तँए ने जानवरो भगौलक ै ।कयो दुधमुहोँबाल-बच्चाक ेँसड़कपर छोिड़ दोसर स् ीक\nसंग रिम जाइए, तँ कयो बेटो-पुतो ओछाइनपर पड़ल बेवस भेल बापो-माएक ेँतँछोिड़तेअिछ।\nबुधनीदादीक घरक बगलेमेरिधयो दीदीक घर। पड़ोिसया जकाँ नै अपने अँगनाजकाँ सभ\nबात बजै छैथ। ओना उमेरमेदुनूकबीच ब त दूरीछैन मुदाजेना हरबाह दू दाँतकबच्छाक ेँ\nबुढ़बादूटादाँतबलाकसंग जोित अपन काज सम्हार लइए तिहना बुधनीदादी रिधया दीदीक\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n26\nसंग िनमािह रहल छैथ। संगीभेनेदुनूगोरेस दकाल न फ े मेरहैछैथ। अँगनासँिनक ै लते बुधनी\nदादीटाँिहदेलिखन-\n“रिधया छेँगइ, गैरिधया?”\nरिधया दीदी हाँइ-हाँइिसलौट-लोढ़ीक काज करै छिल। अकलबेराक टाँिहओहोमे बुधनी\nदादीक।सुिनतेरिधया दीदीक मनमे भेल जे भ रसक मरैबेरजिहना लोकक बोल िडिबया जकाँ\nटनगर भऽ जाइ छै सएह तँनेबुधिनयोँदादीक टनक िछऐन। रिधया दीदीक मन निचतेरहैआ क\nिबच्चेमेबुधनीदादीलगमे आिब गेली।दादीक मन हलचल देिखरिधया दीदीबाजिल-\n“दादी, मन बड़ हलचल देखैछी, क ेतोचलचलउ नेतँिछऐ?”\nरिधया दीदीक बात बुधनीदादीक ेँनीक लगलैन। नीक लगैक कारण दुनूक ेँअपन -अपन िवचार\nमनमे नचैत रहैन। बजली-\n“धुरबतािह, क बजै छेँ।एकटा नीक बात सुनबए एिलयौ अिछ?”\n‘नीक बात’ सुिनरिधया दीदी िसहैरगेली।जिहना नहेलापछाित िचड़ै-चुनमुनीपाँिखझािड़\nमन हल्लुक करैए तिहना रिधया दीदीझाड़लैन-\n“क नीक बात दादी।िन ोक ेँएतेकालनुकौनेछैथ?”\nिवस्िमत होइत बुधनीदादीबजली-\n“बुच्ची, चा बेटा-पुतो एकठाम भऽ गाम औत। ”\nबुधनीदादीक ेँबधाइ दैतरिधया दीदीबाजिल-\n“दादी, भ र राितक हेराएललोक जँ भोरमे डेरापरप ँच जाए तँओ हेराएबनैभेल।मुदा\nदादी, अपन हाथो-मुी बदिल दोसरक हाथ चैल जेतैन!”\nअखन ध र बुिधयार बाबा ई नै बूिझ सकला जे जखन सभ अपन -अपन शेष िजनगीक\nबेवस्था काइए नेनेअिछ तखन एना एकमुहरीिवचार क े नाभेलै? नीक हएत जे छोटका बेटासँ\nसभ बात पूिछिलऐ। मोबाइल लगौलैन। बजला-\n“गौड़ी?”\nगौड़ी-\n“हँ, गोड़ लगै छी बाबूजी।”\n“चा भाँइकबीच एहेनसहमत क ेनाबनलह , घर बनबैक खच क े नाजुटेलह?”\n“बाबूजी, तीथस्थलक न पर घरक चन्दा भेल, िहस्सा-बखरा नैभेल।”\n“बड़ ब ढ़याँ।मुदासहमित?”\nअचरिजत होइत कहलक ै न-\n“बाबूजी, अहाँक ेँसभ बात तँ बुझलेअिछ जे कोन धरानी बेटा-बेटीक ेँपढ़ेबो-िलखेबो क े ल\nआ िबआहो-दान क े ल। िजनगी भाड़ा घरमे िबतेल, आगुओ िबताएब। मुदाजखन सबहक\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n27\nबेटा-पुतो छोिड़-छोिड़ पड़ेलैन, आ सेवा-टहलक कोन बात जे कयो भ र मुँहबोलो\nसुनिनहार नैरहलैनतखन मन पड़लैन भाए-भैयारी, माए-बाप आ सर-समाज।”\nगौड़ीक बात सुिनबुिधयार बाबा चुपीलािध देलैन। मुदाबुधनीदादी थोड़ेसे मानलिखन।\nपजेबा, सीमेन्ट खसा चा र बजे साँझमेघरक न्योँ लेबेकरती। भोरेसँकखनो कछु तँ कखनो\nकछु जोगाड़मेलगले रहती। भाय! दुइए दनक नेिजनगी भेल अिगला आ पिछला। जइमे पिछला\nक टयेगेल अिगला बनबे करत कने।\n11 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1256\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n28\nअउत रत श्न\nअधक ै तका समए जकाँ मासक रोहानीभऽ गेल।ओना सं ाँितक िहसाबसँअदहासँबेसीटिप\nगेल, मुदापूणमाक िहसाबेअदहासँपछ ुआएल, तँए दयावातीपावैनपरसूहएत।\nहँसौना-खेलौनासमए देिखदरबज्जापर बैसल कशुन भाय मने-मन छगुन्तामेपड़ल रहैथ।जे\nएहेन समैक ेँकोन सम ए कहबै, सालक अगता बरखा बेसीभेल, कम दनुकाआ कितका धान तँ\nअदहा-िछदहा सुतरल मुदाअगहनी धान- सत रया, तुलसीफ ू ल, कनकजीर, वासमती, बाँसफ ू लइत्याद\nपािनक अभावमे बौक भऽ गेल।भने नीक भेल, जानए जओ आ जानए ज ा।\nबैिसले-बैसल समतल मन कशुन भाइक गामक िचमनीपर गेलैन। ओना गामेमेिचमनी अिछ\nआ िचमनी मािलकसँ नीक लाटो-घाट अिछ, मुदाबाढ़क िहलकोरमे जिहना हलुकाहावौस सभ\nऊपर फ े काजाइए तिहना फ े कागेल छी।\nओना दुनूगोरेक बीच प रवारक नीक सम्बन्ध छैन्ह। गाममे उ ोग लागत, ओकाितक\nिहसाबेजे सहयोग हेबाचाही से प रवारसँक े नरहिथन, तँए जन्मौटी सम्बन्ध जकाँ सम्बन्ध\nबनल छैन्ह।\nपचता बरखा नैभेल जइसँ रौदयाहक ल ण समए पक ै ड़लेलक। कोन घर कानए कोन घर\nगीत। अगता कसान गीत गबैछैथ, पचता पावैनो-ले हा ोश करैछैथ।\nसमैक नारी पक ै ड़िचमनी मािलक- फ ू लबाबू- गोटी सुतारलैन। अगते उ र देशक मजदूरक ेँ\nबजा लेलैन। िमिथलांचलक म-शक ्ित तँ तेनाचूड़ा-दहीमेसना गेल अिछ जे नीन किहया पतरेतै\nतेकर ठेकानेने।मनसूबारहबेकरैन जे अगते काितकसँ कारोबारकरब। काितकक अन्त होइत जँ\nदू बेर भ ा फ ु कागेल तँ गोटी लाल हेबेकरत। भाय तीनफ ु क ेतँ माइटो सोना भऽ जाइ छै,\nिचमनीक तँपाकल मा ट छै।\nमेहनती िमक पािब फ ू लबाबूकमन चपचपाइतेरहैन, काजो तेज हएत आ नीक चीजो बनत।\nकाितकक दयावाती लछमी दन छी, ओना कािलयो दन छीहे, मुदालछमी दन मािन फ ू लबाबू\nिचमनी फ ू कता।पिहल फ ू कतँएशंखाजकाँफ ु क ैमेआ कछु कण्ठो सड़ास करैमेजेबेकरतैन।\nकाँचपजेबाकपथार, पथेरीलगौने।तैबीचतेहेनबरखा भेल जे बलुआहा महादेवजकाँपजेबा\nढिह-ढूिहगेल...।\nकशुन भाय िचमनीक िजगेसाज री बूिझपत्नीक ेँकहलिख न-\n“िभनसुरकासमए छी, चाहक बेरअिछ, तँए चाह पीयाउ।फ ू लबाबूकिचमनी देखए जाएब।\nकाज अगते शु क े नेछला, क भेलैनक नै।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n29\nछोट गाम। टोलक काते-कात गामक सीमान चौबगली अिछ। गामक सीमानेपरिचमिनयोँ\nअिछ। गाम आ िचमनीक बीच मुइल-माइल कोसी नहर सेहोअिछ, तैसंगनहरेक िभतापर स्टेट\nबोरग सेहोअिछ, सबहक दशन काइए लेब।\nिचमनीक बगले सड़कपर सँ कशुन भाय आँिख उठा िचमनी दस तकलैन तँबूिझपड़लैन जे\nजेनाफौती आिब गेल होइ! जिहना कोनो गाममेजखन फौती अबै छै तखन सभ अपन -अपन घर\nपक ै ड़लइए , तिहना डेरे-डेरेसभ - लेबर-िमस्ी- पेटकानलधने। फ ू लबाबूसेहोडेरामेिसरमा पेटतर\nनेनेपेटकानलधने। क े तौकोनो रोक े-राक नै, तँए कशुन भाय डेराकक े बाड़लग प ँच फ ू लबाबूक ेँ\nपुछलिखन-\n“क हाल-चाल अिछ?”\nजिहना कम शब्दमेपैघबातक ेँबान्िह बाजल जाइ छै तिहना फ ू लबाबूबजला-\n“क कहब , नीनक गोली खाइ छी तखन नीनो होइए, नैतँबताह भऽ गेल रिहत ।”\nकटाएलपर नूनछीटब नीक नैबूिझ कशुन भाय बजला-\n“कनी टहैल-बुिलकऽ देख लइ िछऐ।”\nकिह चोटेघूिम पजेबाक पथार दस िवदा भेला।ओना जेठुआ रौदमेजेतेजल्दी पजेबा\nसुखैए, तइसँ बेसी दन तँ जाड़क पजेबासुखैमेलिगते छै।त मे टाँटक र कऽ सुखबैमेतँ आरो\nबेसीरौदक खगता पड़ैछै।हलाँक समानो तँनीक ेबनैछै।\nपथारक एकोटा पजेबाक ेँअपना शकल -सुरतमेनै देिख कशुन भाइक मनमे उठलैन फ े र\nसभटाक ेँसमेट-समेट दोहराकऽ बनबए पड़तै! सभ पथेरीकपथारक एक ेदशा। तँए जेतेबेसीदेखब\nओते बेसीसोगे-पीड़ा बढ़त, तँएअँटैकगेला।\nक ँ चकाईटाक ठाढ़ भेल एकटा घर। तैपरिसमटीक चदरा ऊपरमे।तीन हाथ ठाढ़ घर। घरक\nआगूमे कशुन भायक ेँठाढ़ होइते, घरमे बैसल दुनूपरानी भोजपुरीभाषामेगप-सप्प करै छल ,\nकशुन भायक ेँदेिखते घरसँ बहराएल। ओना भोजपुरी, मगही आ मैिथलीक बीच एतेक सािनध्य\nअिछ, जइसँ छेहाजे गाम-घरमे रहैबलाछैथ ओहो बेसीनैभुितयेता।\nबासाक आगूमेजा कशुन भाय पुछलिखन-\n“अहाँसबहक घर क े तएछी?”\nघरक ना सुिनओना फितमा बाजए चाहली मुदाआँिखक इशारासँदबैतरसुल कहलक ैन-\n“उ र परदेश।”\nरसुलक जबाव सुिन कशुन भाइक मनमे एक संग अनेको श्न उ ठ गेलैन। श्न उ ठतेमन\nतमतमेलैन। चुिहपर चढ़ल इन्होर पािन जकाँ पेनीसँखौल उठए लगलैन। एक तँ आइ ध रक\nकसानक उजरल -उपटल गाम, किहयो दाहीतँकिहयो रौदीक मा र खाइत रहल अिछ। गामक युवक\nगामसँबाहर जा-जा अपन म-शि बेिचरहल छैथ।जइसँ दनो- दन गाम बीरान भेल जा रहल\nअिछ। एकर मानेई नै जे गाममे ने काज अिछ आ ने काजक सम्भावना। अखनो गामक बीच\nफ क ्स िचमनी बनबए बंगालक मालदह िजलाक हजारो कारीगर, कपड़ा, प्लाष्टक, स्टील, दवाइ\nइत्यादक लाखो रोजगारीबाहरसँआिब जीवकोपाजन काइए रहला अिछ। पजेबा सन, साधारण\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n30\nलूरक बौस जे मा ट-पािनसँ बनौल जाइए, तेतबोनैकऽ गाम छोिड़-छोिड़ पड़ा रहला अिछ। मा ट-\nपािनसँ वंिचत युवक भािग रहला अिछ...।\nकशुन भाइक नजैर आगू बढ़लैन, तँपचास-सा ठ बख क उमेरदुनू-बेकतीरसुलक बूिझपड़लैन।\nओना पिहने मन झुझुएलैन। झुझुएलैनई जे गरीब लोक, त मे जेकराबेसीखटनी होइ छै, ओ तँ\nपचासेक ेँसए बूिझअपन औ दा कबुल कऽ लइए। नै जँ किनयोँहोश करैत तँ सए बख क बात\nसोचैत।क ेतौ-क े तौबुइधोनेिवयािध होइ छै।\nगप-सप्पक ममे जखन फितमा बजली जे बेटाअरबमे रहैए, पुतो गाममेतीन बच्चाक संग\nरहैए, तखन जोड़-घटाउ करैत कशुन भाय मािन लेलैनजे पचपनक करीबक दुनूबेकती छैथ।\nिखचड़ी क े सदुनूक।बीस बरख पुरानभीत घर जकाँ क े तौिबढ़नी छ ा, तँ क े तौमकड़ा जाल, तँ\nक े तौमूसक बीहैरजकाँदेहक प-रंग।\nकसुन भाय रसुलक ेँपुछलिखन-\n“दुनूपरानी िचमनीमेकाज करैछी आ क हमरेऐठाम जकाँएक परानी खटल बाँक सभ\nप नाइ क े ल। देखैछी मेमोसाहैबसंगेमेछैथ।”\nदुनूबेक ्ितक छातीक िसरखार अपन बगेओ-वािण आ िजनगीक ऐना सेहोदेखबैत।‘मेम साहैब’\nसुिनफितमा बाजिल-\n“पुखसँ क जनाना कमजोर होइए।”\nफितमाक बातमे कशुन भायक ेँिवचार भेटलैन। बजला-\n“क े नानेहोइए?”\nजेनाफितमाक ेँिजनगीक अनुभव सीखा देनेहोइ तिहना बाजिल-\n“पुख -जनाना मनुख नै मनुखक िवचार छी। जेकरामेपुखपना रहतै, ओ मद अए आ क\nऔरत , कछु करैक लीलसा रैखतेअिछ।”\nफितमाक साधल बात सुिन कशुन भाय सहमला। सहमैत बजला-\n“कोन-कोन काज दुनूबेकतीसंगेकरैछी आ कोन फ ू ट-फ ू ट?”\nकशुन भाइक श्न सुिनरसुल फितमापर नजैर देलैन। अपना मुहेँअपन बात बजैमेकनी-\nमनी कम बेसीभाइए जाइ छै।उत्सािहत रहल तँ बेसीबजा गेल आ सोगाएल रहल तँ किम\nगेल।फितमाक मन जागल। जागल ई जे जखन घर छोिड़ बहार भेल तखन जँ मुँहक ेँदािब राखब\nतँ काज चलत। गाम-घरमे जैठामसभ सम्बन्धीए रहैएतैठामतँ दन-राित छह -पाँचहोइ छै आ\nजैठाम असगर -दुसगर रहब तैठामक हएत तेकर कोन ठेकान।घरसँ बहराइतेलोक साढ़ेतीन\nहाथक भऽ जाइए। देहछोिड़ कछु रिह नैजाइ छै।\nफितमाक ेँबूिझपड़लैन जे कशुनक उमेरबीस-पचीस बख क हएत। बजली-\n“बौआ , पजेबाक मा टसँ लऽ कऽ गढ़ै ध र दुनूपरानी संगेकरै छी आ जखन पथारमेओ\nसूिखजाइए तेकरबाद काज बँटाजाइए। हम माथापर उघै छी आ अपने ईटा सेरआ भ ा\nलगबै छैथ।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n31\nकशुन-\n“क े तेदनसँ िचमनी भ ामेकाज करैछी?”\n“अपना खेत-पथार नै अिछ, गामो सबहक ओहेन दशा दशा नइए जे कोनो रोजगारो-बात\nकरब। तखन दोसर उपऐ क ? जिहयेसँसासुरएल , तिहएसँकरैछी।”\nओना फितमाक बात कशुन भायक ेँकण्ठसँ िनच्च नै उतरलैन। कएक तँ मन ठमैक गेलैन।\nगाम बनौिनहारेजँ गाम छोिड़ दअए तँगाम क े नाबनत। मुदािजनकर बात सुनैछी, ओ तँसुनए\nपड़त। बजला-\n“प रवारमेक ेसभ छैथ?”\n“बेटीसासुरबसैए, अपने दुनूपरानीभेल आ बेटा-पुतोक संग दूटापोता-पोती अिछ।”\n“बेटाक करैछैथ?”\n“ओ अरबमे नोकरी करैए।आठ बख क करार छै, पछाित गाम औत। ”\n“कते मिहना कमाइए?”\n“अपन पैआ अस्सी-पचासी हजार।”\n‘अस्सी-पचासी हजार’ सुिन कशुन भाइक मन तड़ैपगेलैन। बजला कछु ने, िवदा भऽ गेला।\nसड़कपर अिबतेमनमे अनेको श्न उ ठ गेलैन- जाबेप रवार असिथर भऽ बास नैकरत ताबे\nप रवारक सुर ो आ बालो-बच्चाक ेँसम्हार पाएब अकास क ुसुमसदृश आइक समािजक प रवेशमे\nिजनगी चुनौती बिन गेल अिछ!\n14 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1229\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n32\nहार\nबीस माघ। सालक बारहम मासमेदस दन कम। ओना वसन्तक भातक संग सरस्वती पूजा\nसेहो।आइ तक सरोसितया दादी यएह बुझैछेली जे दनक फल भोजन आ सालक फल उपजा\nहोइ छै।जेहेननीक तेहेननीक आ जेहेनअधला तेहेनअधला भेल।मुदाआइ माघक जाड़ दादीक\nहाड़क ेँक ँपक ँ पारहल छैन, अखन तकक अपन िजनगीक अनुभव अपने िध ार रहल छैन जे िजनगी\nहार गेल। मुदा, हार-जीत तँ जीता-िजनगी होइ छै मुइला पछाित क े कराक ेदेखए अबै छै।\nठठुरैतदेह, िसहरैतमन अपन देहक वस् लऽ बाँक सभ कछुक ेँछोिड़ सरोसितया दादी घरसँ\nओइ समए बहरेली, जखन शु हेअगहनसँ लाधल क ु हेसपलाइत-पलाइत आइ बखाक बु जकाँटप-\nटप खिस रहल अिछ। एक तँ दनो अन्हरोखेजकाँ, मुदासाँझपिड़ते अन्हारक मोट च र पसैर\nगेल।दोसैरसाँझकरीब सात बजैत, सरोसितया दादीघरसँ बहरा मनोहर ऐठाम प ँचली।मनोहरक\nघर आ सरोसितया दादीक घर अगले-बगल। ओना समािजक सम्बन्धसँ मनोहर आ सरोसितया\nदादीक बीच प रवारक सम्बन्ध ब त लग नै तँ ब त हटलो निहयेँछैन। घर-गामक सम्बन्ध\nमनोहर आ सरोसितया दादीक जे रहल होिह मुदाअपनो बनौल सम्बन्ध तँ छैन्ह, तँए दादी\nअपन अिधकार बूिझमनोहर ऐठाम प ँचली।\nगोरहाक धधक ै तघूर लग मनोहर बैसल। घूरेकधधड़ाक ईजोतमे कछु देिख पड़ैत बाँक\nअन्हारे-अन्हार। हाथ-हाथ नै सुझैत।दू मास ऊपरेसँओस -पालाक कोप उ प धेनेअिछ।\nदरबज्जाक ओसारपर अिबतेसरोसितया दादीबजली-\n“बौआ मनोहर, जान बँचाबऽआब नैजीब।”\nसरोसितया दादीक बात सुिनमनोहर च क ै तबाजल-\n“दादी, एना अशुभ बात मुहसँकए िनकालैछी।”\nकिह उ ठ कऽ मनोहर सरोसितया दादीक ेँबाँिहपक ै ड़धूरलग आिन बैसौलैन। आिग क ताव\nलिगते सरोसितया दादीक अंग- त्यंग जेना सड़ास अ लगलैन। बोलो टनमनेलैन। मनोहर\nसरोसितया दादीसँगीते-संगीतनैिच का रता सेहोसीखने।पत्नीक ेँसोर पािड़ मनोहर बाजल-\n“घूरसँदादीक देहने गरमेलैन, मुदापेटपटुआएल रहनेमन मन्आएले छैन जे खेले-पीले\nपछाित पुलकतैन। जेतेपुलकतैनतेतेफ ु दकतैनतँए िगलासमेदूधनेनेआउ , एतै घूरपरगरमा\nलइ छी।”\nअपन आगत -भागत देिखसरोसितया दादीक मन मािन गेलैनजे जिहना अपन बूिझमनोहरक ेँ\nक े िलऐ तिहना अन्ितम घड़ीमेवेचाराठाढ़ो भेल। तैबीचसुिचता िगलासमे करीब पाभ र दूध नेने\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n33\nदरबज्जापर आिब पितक हाथमे दऽ अपने सरोसितया दादी लग पजरामे घूरे लग बैसली।\nसरोसितया दादीअपन िजनगीक देखल-भोगल शीतलहरीक िखस्सा सुिचताक ेँसुनबए लगली। जेहने\nसमए अढ़ाइ-तीन मासक शीतलहरीक ऐबेर भेल अिछ तेहेन-तेहेनक ेतेबेरभेल अिछ, मुदाअपना\nशरीरोमेशक ्ित छल आ शीतलहरीसँ बँचैकइलमो छल। किहयो नै गुदानिलऐ। मुदाआब ने ओ\nदेहमेशक ्ित अिछ जे शमन करब आ नेहाथ-पैरमेओते बुतेअिछ जे जीबैकओ रयान करब। साल\nजिहना बारहो मास होइ छै तिहना साल-सालक मासक समैयोहोइ छै।कहैलेतीनटा मौसम होइ\nछै, जाड़, गरमी आ बरसात। मुदातेतबेनैहोइ छै।तेतबेकमानेभेल जे सभ सालक मास एक ेरंग\nहएत। कोनो साल ग गर शीतलहरी भेल तँकोनो साल ओइसँ कम। कोनो साल ओ सँ कम , कोनो\nसाल ओ सँ कम आ कोनो साल सामान्य जे िछऐ तिहना भेल, तिहना गरिमयोँकअिछ, कोनो साल\nबरखा नै भेने चण्ड भेल, तँ कोनो साल ओइसँ कम भेल, कोनो साल ओइहोसँ कम भेल। जेना-\nजेनापािन-हवाक भाव भेल तेना-तेनामौसमो बनैत रहल। तिहना बरसातो अिछ। एक तँ अपन\nइलाका पहाड़ी नदीक तलहटीक इलाका छी तँए ढालनुमाअिछ। जँ एको रंग बरखा भेल तैयो\nिसराक पािन िनच्चाँमुहेँससैर-ससैर बेिसयबैत जैठाम चपगर अिछ तैठामजलमग्न कऽ दइए।\nसमैक यएह लीला अिछ, तही बीचमे ने अपना सभक ेँहँसैत-मलड़ैत िजनगीक बाट टपैक अिछ।\nमुदामनोहरक नजैर दादीक ओझराएल िजनगीपर गेलैन। जिहना जालमे ओझराएल माछ नेछटपटा\nसक ै तआ ने िनक ै लपबैत तिहना सरोसितया दादी सेहोबेवस भेल छैथ। आगूक शेष िजनगीक\nश्न अिछ। जिहना सभक ेँअपन घर-दुआर, खेत-पथार, गाछी-कलम होइ छै जइमे अपना िवचारे\nलोकक ेँजे मन फ ु ड़ैछै से करैए, तिहना ने मनुखोक सम्बन्ध मनुखसँसर-समांगसँलऽ कऽ सर-\nसमाज ध र होइए। मनुखोक बान्ह तँ साधारण बान्ह नैिहयेँअिछ। जेकरा तोड़ब आ क काटब\nिधया-पुताकखेल हएत। ई बात सत् जे दादीक चा र पीढ़ी ऊपरका सम्बन्ध हमरा पीढ़ीसँरहल।\nबीचमेतीन पीढ़ीआगू बढ़ल। जिहना एक बीटक बाँसरिहतो कोँपराइतआगू ब ढ़ एको दस बढ़ैत\nआ दोसरो दस बढ़ैत, तिहना बाँस अए आ क क े रा, खरही अए आ क शप त, जिहना चा दस\nकोँपराइतआगू बढ़ैए, तिहना ने मनुखोमे छै। दू भाए-भैयारीचा रम पीढ़ीमेछल , एक पीढ़ीक\nचा रम सीढ़ीपरमनोहर आ दोसर पीढ़ीक तेसरसीढ़ीपरसरोसितया दादी।सर-सम्बन्धीक िहसाबसँ\nदूरछैथ, दादीक ेँअपनो तीनटा बेटीछैन, तीनूतीन गामक सासुरमेबसै छैन। तैसंगगामोमेदोसर\nपीढ़ीक सम्बन्धी छैन, तेकराऐठाम नैप ँच दादीहमरा ऐठाम प ँचली।बाट-घाट दुनूब जकाँ\nअिछ। तैठामक कएल जाए? त मे छुच्छे देहेकबात रहैततैयोनीक रहैत, मुदासेहोने छैन।\nक ना तँदस क ा खेत छैन्ह। जाबेदादीआँिख तक ैछैथ, ताबेलगक सभ सम्बन्धी आँिख मुनने\nछैन आ जखन आँिख मुनतीतब जा कऽ चा दससँ सभ आँिख तकतैन। खेत-पथारक श्न अिछ।\nजैठामधूर-क ालेलोक जानो गमबैए आ जानो लइए तैठाम श्न तँओझराएल अिछ। मुदालगले\nमनोहरक मन घुसैकअपना दस एलै।बूढ़ दादी क े तेदन जीती। ओना सम्भव अिछ जे सालक\nतेहेनशीतलहरी अिछ जे टपब मोस कल छैन, मुदामनुखोक औ दा क क े करोहाथमेअिछ। सालक\nभीतरो म र सक ैछैथ आ पाँच-दस बरख आगुओ जा सक ैछैथ। जेतेदादीक सम्बन्धमे मनोहर\nसोचैत तेतेरंग-रंगक बाट-घाट बनैत देखए। कजराएल मेघमेजिहना जिहना िबजलोका चमक ै छै\nतिहना तिहना मनोहरक मन चमकल। चमकल ई जे दादी तँ कामधेनुगाए सदृश छैथ, असीम\nसम्पैत पेटमेरखने छैथ।अनेरेअप नो बौआइ छेल आ मनो बौआइ छल। दादी हमर जननी छैथ\nजे पैघ-पैघ कलात्मक बात जनौलैन। नक ेपािब गीतकार, संगीतकारआ िच कार सेहोबनल छी।\nनमहर छी आ क छोट ई तँ अपन मनक ओकाितपर अिछ, मुदाछी तँ ज र। अनेरेदादीक खेत-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n34\nपथारमेनजैर घ िसयेनेछी। असल चास-बास दादीक गुत्वमे छैन। जे अखनो सैयोगीत-भजन\nपेटमेरखने छैथ, दुिनयाँकिच कारी रखने छैथ, भगवान करथु जे दादीक औ दा असीम भऽ जानु\nजइसँ अपनेटा कए प रवारक बालो-बच्चा अवाद होइत रहत।\nसरोसितया दादीक जनम िश क प रवारमेभेल छेलैन। माता-िपताक संयोगएहेन जे दुनूक\nचािलओ -ढािल आ गुणो-सोभाव एहेन िमलल -जुलल जे अिगला पीढ़ी लेल अनुक ू लमनसुन बनल।\nइस्क ू लीिश ा तँ दादीक ओते नै भेलैन, मुदाप रवारक अनुक ू लतँ िश ाक दशा देलक ै न। पढ़ै-\nिलखैक लूर, साज-अवाज साधैक लूर, िच काढ़ैक अनुक ू लस्िथित पािब दादी एकटा क ु शल\nगृहिणक पमेअपनाक ेँदुिनयाँकबीच रखलैन।\nिपता िश क रिहतो सरोसितया दादीक िबआह करैमेचुकला।चुकला ई जे अपन प रवारक\nक ु ल-मुलक अनुक ू लक ु ल-मुलक जाितमे िबआह क ेलैन। मुदाप रवारक ढाँचादुनूकदूरंग।सरोसितया\nदादीक सासुरक प रवार एक क ु ल-मुल रिहतो एकटा कसान प रवार आ दोसर िश ासँजुड़ल\nिश कक प रवार।\nपतीस बख क अवस्थामे सरोसितया दादीक पित, जे एकटा कसान छला, बेमारीकपकड़मे\nआिब म र गेला।तैबीचतीनटा बेटीभऽ गेल छेलैन। बेटानैभेल छेलैन।\nपित िवहीन जीवनक बीच सरोसितया दादी अपन िजनगीक संग तीनूबेटीकपार-घाट सेहो\nलगौलैन। पार-घाट ई जे तरा-ऊपरी तीनूछोट-छोट बेटीक ेँपािल-पोिस घर-प रवारक लूर सीखा-\nपढ़ा, िबआह -दान करैत तीनूक ेँसासुरबसौलैन। ओना अखन तीनूबेटीकबीच सातटा नाइत-नाितन\nछैन, मुदाजइ अवस्थामेदोसराितक ज रत पड़ैछै तइमे एकोटा नेठाढ़ भेलैन।\nमनोहरक मन फ रच भऽ गेलैन। तैबीच अपन िजनगीक क ेतेकोिखस्सा-िपहानी सरोसितया\nदादी सुिचताक ेँसेहोसुनाचुकल छेली।दादीक बोलक टनकसँ मनोहरक मनमे िबसवास बढ़लै जे\nकौ का िबसवास क े कराछै जे हमरा रहत। मुदाआइ दादी टन क गेली।कािह दनले कािह\nअिछ। समगम होइत मनोहर दादीक ेँपुछलक ै न-\n“दादी, मन नीक लगैए कने?”\nदलाशा पािब सरोसितया दादीबजली-\n“बौआ मनोहर, जँ ऐठाम नैआएल रिहत तँराितयेमेठठुर कऽ म र जइत ।”\nमनोहर चुपेरहल, िबच्चेमेसुिचता बाजिल-\n“दादी, लोक े कआशा लोकक ेँहोइ छै, मुदालोको-लोकक बात छै, एहनो लोक तँ ऐछे जे\nलोकक ेँलोक बूिझजानो दइए आ एहनो तँऐछे जे क ु लोकबूिझजान लइतो अिछ।”\nसुिचताक बात सुिनसरोसितया दादी ठमैक गेली।अपन िजनगीक सभ कछु हेराएलदेिख\nहार कबुलैपरआिब गेली।\n16 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1240\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n35\nसोनाक सुइत\nजेना-जेना सुिचाक िबआहक दन लिगचाएल जाइ तेना-तेनािनमला काक क मनमे धएल\nिवचारक टनकक टहक सेहोबढ़ए लगलैन। जिहना गुड़ घाक टनक रसे-रसेरिसआ शरीरमेटहक\nबढ़ा दइए, जेकरा िखल पमे िनकालला पछाित टनको कमैए आ धाओ छूटबाक आशा जगबैए,\nतिहना िनमला काक क मनक टहक सेहोब ढ़ कऽ िनकलैक मोड़पर आिब मन कबुल लेलक ै नजे\nअनेरेमनक बात मनमे सड़बै छी, एकरा िनकालबेनीक।\nक रयाएल मने िनमला काक बेटीकमनोरथक आशा िनकािल िनराल-िनराश होइत अपन\nदैकहारक संग मनक हार कबुल करैतसुिचाक ेँबुझबैतबजली-\n“बुच्ची, तूँबेटीिछअ। मनक बात तोरा नै कहबऽ तँ क े कराकहब। त मे तोरेधनक य\nभेल अिछ। कछु िछअ तँकोिखक सन्तान तँतोह िछअ। पुश्तैनीसोनाक सुइत...?”\nसोनाक सुइत तँ िनमला काक क मुहसँिनक ै लगेलैनमुदाधसनाक तर पिड़ते कोनो धार\nजिहना क जाइ छै तिहना िनमलो काक क ेँभेलैन। अनायास मुँहकबोल ठमैक कऽ क गेलैन।\nमाइक अधिख जू बात सुिनसुिचाक मनमे उठल जे चाउर क ु टैकालधानो अधिख जू होइए,\nमुदाएहनो तँहोइतेछै जे अधिख जुओ मा रक चोट नीजा जीवनो-जान लऽ लइ छै।आिख र माइक\nमनमे कोन एहेनआँकर-पाथर पिड़ गेलैनजे कण्ठसँऊपर बकार नैआिब रहल छैन।\nपताएल आिगक ेँजिहना खोरनीसँखोिड़ते जीताएल आिग ऊपर चैल अबैत तिहना खोड़ैत\nसुिचा बाजिल-\n“माए, मनक बौस आ दैक ऋृषा दुनूदूसीमानक भीतर रहैए, छातीक दूधपीअल सन्तान\nहम िछयौ, तखन लाथ कए करैछेँ।जखने गरीब माए-बापक घर कयो जनम लइए तखने\nछाती मु ा मा र बुझैएजे िजनगी भ र कजराएल आँिखक नोरक धार बहबे करत, तइले\nिचन्ते क ? साँझेजेकर मृत्यु भेल तेकरालेक लोक भ र राित किनते रहत। बाज माए,\nबािज कऽ हमरो बाजूगरबना दे।बाज माए बाज, तूँमाए छँह, तोरा नै कहबौ तँ अनका\nकहन क हएत।”\nअपन दैक धाराक धार बेटीक दैमेओिहना वािहत होइत देिख िनमला काक क मन\nिध ार देलक ै न। िध ार ई देलक ै नजे अपन मनक बातक ेँमनमे मा र राखब नीक नै।क ुसमैमे\nभल ओ म टयामेटधुराबिन पैरक तर कए ने रहए, मुदाइितहास ने क े करोिबसरल आ ने\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n36\nिबसरत। ओ तेतबेध र िबसराएल अिछ जेतेतक जन्मदाता िवहीन अिछ। जखने खोजी खोजए\nिनकलै छै तखने खज -खजाना भेटतेछै।िवशाल खजाना म टयामेटभऽ नुकाएलअिछ...।\nिनमला काक क िवचार मोड़ लेलक ै न। मोड़ लइते उठलैन हमरा तँओहेन माए नेबनक चाही\nजे भुखाएल बच्चाक भूख बूिझकनै वा बजैसँपिहनेखेनाइदऽ दऐ।\nजिहना िचड़ै-चुनमुनीलोलमे लोल सटा बोलो आ घोलो घोरैएतिहना घोरैतिनमला काक\nबजली-\n“बुच्ची, तोरालेसोनाक सुइत एकटा रखने छेल, िबआहक दन माए देनेछिल। मुदा...।”\nमाइक अधखड़ू बोल सुिनसुिचा बाजिल-\n“बाज माए, पुराक र कऽ बाज।”\nसुिचाक मनक झमार तेनािनमला काक क ेँझमा र देलक ै नजे झूर-झमान होइत बजली-\n“बेटी, बकार नैफ ु टैए।तोरादेख-देख आरो मन कलहन्तमे पिड़ लाजेकठुआ मन क ँपैए।”\nिनमला काक क बात सुिनसुिच ाक ेँसुनैकिज ासा आरो बढ़ल। दोहरीझमार दैतबाजिल-\n“माए, तूँजननी छीएँ, कए जिनतो अन्जनी बनए चाहैछेँ।जिहना अपन देहक सभ कछु\nदऽ ठाढ़ क े लेँतिहना अपन मनक बात सेहोमिथ कऽ कए नेखुआबए चाहैछेँ।जनाएबेने\nजननीत्व भेल।”\nसुिचाक आँिखमेआँिख गािड़ िनमला काक बेटीकलीलक ेँकलील करैतबजली-\n“सुिचा, जे बूझल-जानल अिछ से सुिनलएह। माए कहने रहए जे ई सुइत हमरो माइए\nदेनेछिल। जेकरा जोगा कऽ तोरालेरखने छेिलअ। मुदािबच्चेमेतेहेनभुमकम भेल जे\nिवरहा गेल।”\nसोनाक सुइत िवरहाएब सुिनसुिचा ठमैक गेिल। ठमैक ई गेल जे एक तँ िबआहक बात\nप ा भऽ गेल अिछ, तैबीचसोनाक सुइतक गप अिछ। कछु बाजब माइक माथपर बोझ देबहएत।\nबी.ए. पास सुिचा ओहेन नै जे घरसँ बाहरक कौलेजमेहजारो पैआ मिहना खच कऽ\nपढ़लक , ओहेन सुिचा जे गामसँ पाँच कलोमीटर पएरे चैल गमैआ कौलेजमेपढ़ने छिल। पढ़ने\nछिल समाजशास् आ समाजशास्क अथ शास् आ अथ शास्क इितहास। िनष्कलंक, िनष्कपट\nसुिचाक मन अपन कौलेजमेपढ़ल िवषयमे प ँचल।क े नासमाजक ढाँचाकसंग लूट-पाट भेल, क े ना\nअथ क लूट-पाट भेल आ क े नाइितहास लूटाएल।मुदा श्न नान्िहटा नै।सुिचाक मन ठमैक कऽ\nठहैरगेल।कोन ज री वेचारीक ेँछेलैजे समाजक ढाँचाक ेँतोिड़-मरोिड़ बुिधयार अपन भोग-िवलास\nक े लक? कोन ज री छै जे क े नाछोट वेपारीक ेँ, माछ जकाँ बड़का वेपारीढप-ढप िगड़ैए।कोन\nज री छै जे समाजक ेँशराबी, जुआरी, अपराधी बना समाजक नक ्शे िवगािड़ दी...?\nिवचारक दुिनयाँमेअपना मनक ेँहेराएल-भोिथयाएल देिखसुिचाक ममत्व जागल। बाजिल-\n“माए, हमर िचन्ता तोरा एतबे ध र करक चािहऐ जेतेध र अवोध बच्चासँनव दुिनयाँक\nमनुख बना िबआिह नव सृजनक दुिनयाँकसीमानपर प ँचारहल छेँ।अनेरेकोन सोनाक\nहँसुलीकचच करैछेँ।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n37\nसुिचाक िवचार िनमला काक क िवचारमेओहेन ध ा मारलक जे िजन्जीर खोलने िबना\nक े बाड़खुिलगेल।बजली-\n“बेटीसुिचे, चीज गेल तँ गेल।मुदामनमे रोपल जे मनोरथ छल , ओ हो आइ चैल गेल।\nबाल-बच्चाक सुख-दुख माए-बाप नै बुझहै, माए-बापक सुख-दुख बेटा-बेटीनै बुझहै, तखन\nअनेरेकए इितहासो आ समाजोशास् प रवारक प रभाषा करैए।ओकरा कोन दरकार छै\nजे अनेरेअपन कताबक प ा दुर क े नेअिछ?”\nिनमला काक क ेँहेराइतदेिखसुिचा भ र पाँजसमेट बाजिल-\n“माए, चीजक चच नै, अपन सोग क छौ से किह दे।आगू दन काज देत।”\nसुिचाक मधुआएल िवचार सुिनिनमला काक क मन उमैड़ गेलैन! बजली-\n“बुच्ची, िबच्चेमेबात हेरा-ढेराजाइए तँए तीनटा बात कहबह। सएह पिहने किह दइ\nिछअ , मन पािड़-पािड़ दहऽ।”\nअपन हेराएल-भँिसयाएल िजनगीक बात जिहना लोक िबसैर जाइए तिहना भ रसक माइयोक ेँ\nभऽ रहल छेलैन।\nसुिचा मने-मन िवचारए लागिल, जिहना घाक ेँखील, पीज, खून िनकािल साफ कएल जाइए\nतिहना बनौला पछाित माइक िवचार बूिझसकब। बातक जिड़ पक ै ड़सुिचा बाजिल-\n“माए, अनेरेकोन सोग-पीड़ामेपीड़ाएल छेँ।तीनटा कोन बात छौ, से किह दे।”\nजिहना गुआइन अपन िशष्याक ेँछातीक हाड़ पिहरा असीरवाद दैत, तिहना िनमला काक\nबजली-\n“बुच्ची, अखन ध रक पुश्तैनीपरम्परामेबेटीकिबआहमे सोनक महत रहल अिछ। तँए\nमनोरथ छल।”\nमाइक बात सुिनसुिचाक मन िमिसयो भ र िविच नै भेल। घा बहबैकाल माइयो जिहना\nबच्चाक भिवस देिखपाथर जकाँ छाती बना लइ छैथ, तिहना माइक बेथाक कथा सुनैलेसुिचा\nछातीपर पाथर रैख बाजिल-\n“एतबेटाबातलेतूँएते बेथाएलछेँ? तूँहमरा पढ़ल-िलखल आदमी बना दुिनयाँकबीच ठाढ़\nकऽ रहल छेँ, जेतए बिनयोँ-वेकालबजैए जे ‘सए भ र सोना नैनीक एकरती बुिधनीक।”\nसुिचाक तोष भरल बात सुिनिनमला काक बजली-\n“बुच्ची, जे सुइत तोरालेरखने छेल, ओ माए देनेछिल, माइयोक ेँमाइए देनेछेलिखन।\nधरोहर छल। अनका जकाँ अखन तक चोर-डक ै तसँभेँटनै अ देनेछेिलऐ, मुदा\nवन्हक दारक भाँजमेचीज चैल गेल।”\nमाइक िवचारक तड़ी देिखसुिचा आरो तरसँबमकोला दैतबाजिल-\n“माए, इितहास बजैए, आइए नै सभ दनसँ धनक बैमानी-शैतानीहोइत रहल अिछ, तोरो\nभेलौ।हमरेदइतेँकने, मन मािन गेल जे तूँदेलेँ, हम लेल।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n38\nसुिचाक िवचार सुिन िनमला काक क मन चौदहो भुवनक सातम सीढ़ी पार कऽ गेली।\nआठम सीढ़ीपरपएर रैख बजली-\n“बुच्ची, भुमकममे बुड़हाक देहपर घर खिस पड़लैन। ओही इलाज करबैमेसुइत बन्हक\nलगेल। अही आशापर लगौनेरही जे जिहया सुिचा िबआह करै जोकर हएत तिहया ने\nकाज हएत, ताबेबेगरतासम्हार लइ छी। मुदाडक ै तीकिह सुइत बेइमानीकऽ लेलक।”\nमाइक बात सुिनसुिचा बाजिल-\n“अहीलेएतेसोग करैछेँ, चोर-बैमानचोरे-बैमानरहत, साउध-साउधेरहत।”\n17 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1135\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n39\nम भूिम\nजिहना मनुखक तीन अवस्था- सूतल, जागल आ सपनाएल- होइए, तिहना भूिमक सेहोहोइ छै।\nकौलेजक छा ा गीता जेहनेजागल तेहनेरीता म रयाएल, मुदादुनूकदयादी प रवार तँए\nघिनष्ठता बेसी।बेसी घिनष्ठताक आरो-आरो कारण छै, एकठाम घर सेहोछै, बच्चेसँ, जिहयेसँ\nइस्क ू लजाए-आबए लगल आ ए े कलासमे ना िलखा पढ़ए लगल , तिहयेसँदुनूइस्क ू लकसंगी\nबिन आरो घिनष्ठताक घनत्वक ेँबढ़ौलक। ओना दयादीक डाह सेहोहोइ छै।मानेकटा-कटी, मारा-\nमारी, गारा-गारी, मुदासे रीता-गीताक प रवारक बीच किहयो नेरहल, तँए दुनूबिहन रीता-गीताक\nबीच कए हएत।\nएक तँ ओ ना गामो-समाजमे बेटाकअपे ा बेटीकबीच घिनष्ठता बेसीहोइए, त मे दुनू\nपढ़बो-िलखबो क रते अिछ। ओना एकरंगाहवेपारयो आ िगरहस्तोक बीच िजनगीक दौड़मेमुँह\nफ ु ल्ला-फ ु ल्ली होइए जे से एक -दोसरसँआगू बढ़ैलेकछु उिचत अनुिचत भाइए जाइ छै, मुदातैयो\nआगूक दलाशामे ितयोिगक प पक ै ड़ेलइ छै।से एक े दस नै, दुनू दस पकड़ै छै।उिचतो दस\nपकड़ै छै आ अनुिचतो दस। दुनूकअपन -अपन ल ्य सेहोछै।तँए क सभ वेपारयो आ क सभ\nिगरहस्तोमेअिहना रहै छै? नै! एना रहबो क े नाने करत? सभ दनसँ होइत आएल अिछ जे\nफिनगा3क ेँचुी बीिछ-बीिछ खाइ छै, चुीक ेँबीिछ-बीिछ बग, बगक ेँबीिछ-बीिछ साँपआ साँपक ेँ\nग ड़, तँए ने पयावरण िनयंणमे अिछ। तिहना जँ छोट वेपारीक ेँआ क िगरहस्तेक ेँमझोलका नै\nबीिछ-बीिछ खाए, मझोलकाक ेँपुरलाहानै खाए, पुरलाहाक ेँपरपुरलाहानै खाएत, तखन पयावरण\nिनयंणमे रहत क े ना! बच्चेसँदुनू दयादी बिहनक बीच रहल जे जखन जे काज करै छी तखन\nतहीपर नजैर गड़ा करब, जइसँ दीन दन दनो- दन नीक बनैत जाएत। नीक आ क अधला क ेतौ\nएक े बेरहड़-हड़ा कऽ थोड़ेभऽ जाइए, ओ तँ होइत-होइत होइए। दुनूदुनूकबीच सम्बन्ध बच्चेमे\nएहेन बिन गेल जे िबना संग क े नेइस्क ू लोने जाइत। भल तैयारभेलोपछाित कए ने एक -आध\nघण्टा िबलमए पड़इ। मुदासे कोनो अधला नै।िनरथक घोड़-दौड़मेसमैक महते क रहैए, जे अनेरे\nकयो समैक नाङैरपक ै ड़दौड़ा-दौड़ीमेहकमैत रहत।\n3 छोट-छोटक ेँकड़ी-फ तगी\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n40\nघरसँ बहराइतेदुनूकबीच एहेन बिन गेल छै जे बाटमेजेकरेनजैर कोनो नव वस्तुपरपड़तै\nतँओ ओकरे िजनगीक खेलौनाबूिझएक -दोसरक ेँपूिछ, बक -झक करैत एक सीमापर अँटैकएक राय\nबना सीमान दऽ दइए।\nजेना-जेना िव ालय घुसक ै तगेल तिहना-तिहना रीता-गीताक िजनगी आ िजनगीक िवचार\nसेहोघुसक ै तगेल।आब , दुनूकौलेजमेपढ़ैए।घरेक गोसाउिनक गीतटा नैभूगोलप ढ़ दुिनयोँकगप-\nसप्प करए लगल अिछ।\nजिहना घरसँ इस्क ू लकरस्तामेिनक ै लतेकोनो वस्तुक ेँान बूिझ िधयानक करखानामेदुनू\nट-पौर दूधक ेँदही जनमबैत। ओना बच्चेक िव ालयसँदुनूभूगोलपढ़ने, म भूिमक चच कताबोमे\nदेखनेआ कानोसँसुनने।मुदाभूगोलमेदुनूओही दनसँ भरैम गेल जइ दन कताबमे पढ़लक जे\nदुिनयाँगोल छै, आँिखक सोझमे उतरे-दिछने आ क पूबे-पिछमे खूब नमती धरती छै।ऊपर अकास\nछै तँनेओकरे ठेकानछै जे क े तेऊपरमे अिछ आ नेतरे दस पताल छै तँक े तेतरमेअिछ। एक\nभग्गूनाप, मािन दुनूएक राय बना नेनेछल जे कताबक बात दोसर होइ छै आ आँिखक सोझक\nबात दोसर। तँए म भूिमक ेँकताबक बात मािन दुनूगोरेओइ क पीक प ामेिलिख कऽ रैख\nलेलक जे भूगोलक छेलै।दुनूआइ कौलेजक कलासमेनव िसरासँम भूिमसुनलक।\nओना कलासक म भूिमक चच पिहल दन भेल तँए ोफ े सरसाहैबम भूिमक भूिमक ेबान्िह\nवग-िवसज न क े लैन। सेहोभूिमका सािहत्यक भूिमका जकाँ नै, भूगोलक भूिमक ेक हएत। मुदा\nभूिमक ेमेरीतो आ गीतो म भूिमक अिगले आखरमे चोन्िहया गेल, तँए नीक जकाँ दुनूमेसँ कयो\nने बुझलक। मुदातैयोमनमे सबूर बन्हलक जे आइ भूिमक ेने छल , असल तँ आगू औत तँ अनेरे\nमन स कए करब। अखन सबे क े तेकएल हेन।\nपिहने ोफ े सरसाहैबभूिमक ेदेलिखन, आगू आरो कहिथन जे बुझैमेनै औत से पूिछलेबैन,\nपछाित ने अन्ितम सीढ़ीपर प ँचब।छुी होइसँपिहने दुनूदुनूकताक ताक आँिख-िमलौनी कऽ\nमनमे श्न रोिप-गािड़लेलक। ए े क ना रोपब आ गाड़ब दुनूछी। एकटा भेल कोनो गाछक ेँ\nमा टमेगाड़ब, आ वएह भेल रोपब।\nछुीक घण्टी बाजल। दुनूकलाससँ िनकलल। िव ाथ क जेरक बीचसँजिहना रीता एकबािह\nहोइत गीता दस बढ़ल तिहना दोसर दससँ गीतो कनिछयाइत रीता दस भेल।एकठाम होइतेदुनू\nएकांतबूिझगप-सप्प करैक स्थान चुनलक। एकान्तेस्थलमे नेजोिगयोदुिनयाँदेखैएआ भोिगयो।\nमुदासे नैरीता-गीता दुनूसांसारक मनुख, तँए अपन जीवनक लेल सुनल श्नक उ र तक ै दसक\nिवचार करैत रहए। श्नक उ र तक ै मेबाट-घाट सेहोताकए पड़ैछै, जे कोनो िचकनो होइ छै आ\nकोनो उबरो-खावड़बला।\nओना , जिहना रीता गीताक चेहरादेख-देख परखैत जे बात सुनैजोकर मन खनहन छै आ क\nनै, तिहना गीतो रीताक ेँपरैख लेलक। दुनूकअपन -अपन बात मनमे उज -मा र करै जे पिहने हम\nआगू हएब तँ पिहने हम। बात रहैजे रीताक मनमे ‘भूिमका’ शब्द ओझराएल आ गीताक मनमे\n‘म भूिम’ शब्द। ओना ोक दूसोभाव होइ छै, एक होइ छै जानैक िखयालसँ आ दोसर होइ छै\nजँचैकिखयालसँ।\nमुदासे जिहना कोनो थलकमल गाछक डार एक े दन जनैम संगेबढ़ैतसंगेफ ु लाइएतिहना\nदुनूगोरेकबीचक सम्बन्ध, तँए दोसर कोनो मिलनता निहयेँ।दुनूअपन -अपन बजैक सूर िमला\nसुिनिनहार दस देिखआँिख उठा-उठा एक -दोसरक ेँदेखलक। तानी-भरनी िमलते रीताबाजल-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n41\n“बिहन गीता, हम-तूँतँओिहना नेछी जेनारीतक संग गीत चलैए आ गीतक संग रीत।”\nरीताक बातमे गीता ँहकारीभरलक। कएक तँ मन इशारा कऽ देलक ैजे एक े- ँहकारीमे\nरीता गदगदा जाएत जइसँ अपन श्न अगुआ लेब।गरो सुतरलै।ँहकारीकिहल-िहली खतमो ने\nभेल छेलैतइ िबच्चेमेगीता बािज उठल -\n“म भूिमक ?”\nअपन पछ ुआइत श्नक समए देिखरीताबाजल-\n“बिहन, जिहना तोहर श्न तिहना हमरो मनमेएकटा उचड़ैए।”\nजखने श्नपर- श्न लधाएत तखने कोन क े हेनरहत आ क सभटा बेदरंगभऽ जाएत तेकर\nकोन ठेकानछै।मुदा श्नक उ र होइत जँ श्न चलत तँओ चलन्त श्न भेल जे उिचतो छै।\nअपन श्नपर दोहरीजोर दैतगीता बाजल-\n“बिहन, समए क े तौपड़ाएल नै जाइ छै, अखन कौलेजसँिनकलबे क े ल अिछ, े क े तेटा\nअिछ जे घर तक प ँचैमेनैफिड़छाएत।”\nरीताक मनमे होइ जे पिहने भूिमकाक चच जँ नै हएत तब तँ गड़बड़ाएत, म भूिम तँ\nअिगला भेल। पिहने कोनो चीज जनमत तखन ने मरत। जँ मरले जनमत तँ मरले-जनम ने भेल।\nतँएअपन श्नक ेँअगुआएब नीक बुझैत।गीताक ेँनैचािहतो रीताअपन श्न रखलक -\n“भूिमका क ?”\nश्न सुिनगीता समगम होइत बाजल-\n“बिहन, जेहने श्न अहाँकतेहनेहमरो। जिहना अहाँसुनल तिहना हम ँसुनल। भ र बाट\nअ ँ टूआ हम ँ टैछी, जेते ट लागत तेतेरस गढ़ाएत।”\nसमुिचत बात सुिनरीतािवचार मािन बाजल-\n“बड़ ब ढ़याँ।”\nकिह चुप होइत म भूिम दस नजैर देलक।एक भेल जीिवत भूिम, दोसर भेल म भूिम। मुदा\nअपन श्न अिछ भूिमका। पिहनेभूिमक चच हएत तखन नेओकर मरन-िजअनक।\nजिहना रीता चुपीलािध देलक तिहना गीतो लािध लेलक। िधया-पुताकखेल जकाँ चुप्पा-\nचुप, धुप्पा-धुप पसैर गेल।मुदामन औना गेलै।साँपकबीख झाड़िनहार मनत रया घरसँ िनक ै लते\nअपन देहक ेँभूिममािन बान्िह बजैए, ‘जल बान्हो, थल बान्हो, बान्हो अपन काया...।’ आब ऐठाम\nक बूझब।दोसर दस देखैछी जे भूिमक ेबान्िह घटक सभ दन-राितगरदैनकी करैए।\nकौलेजसँघर दुनूप ँच गेल मुदाक े करोउ र भेटबेनेकएल। अँगनाक रस्ता जैठामफ ु टैछै\nतैठामआिब गीता बाजल-\n“बिहन, उ र नै भेटल तँ नै भेटल, कौ का समैयो तँ पछ ुआएलेअिछ। तइले िव ालयक ेँ\nथोड़े अबलट जोड़ब जे क े करमुँहदेिख िवदा भेल जे जतरे खराप भऽ गेल। घरसँ\nिव ालय गेल िव ालयसँ घर एल , जँ अिहना िजनगी चलैत रहए, तँ ऐसँ आगू क\nचाही।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n42\nगीताक िवचार सुिनरीता ँहकारीतँ भ र देलक मुदामन झुरझुराइतेरहलै।मनो क ेनानै\nझुरझुरइतै? पिहने जी आ क पिहने दाँत? देखलो पछाित तँ लोक बिजते अिछ जे जी-दाँतदेिख\nपिसन क । मुदातैयोमनक ेँथीर करैतरीताबाजल-\n“बिहन, खुरपीलेमेआ क बट?”\nरीता-\n“हमरा-तोराकािह कौलेजमे ोफ े सरसाहैबकसोझहामेअपन -अपन श्नक हएत भेँट।”\nमुस्कयाइत दुनूगोरेमुहथैरसँआगू बढ़ल।\n20 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1214\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n43\nअसगरे\nसाइठम बख क अन्ितम दन आ एकसठम बख क पिहल दनक सीमानपर बैिसअभया दीदी\nअसगरे अपन कोठरीमेसालक जन्म-मृत्युक उपल मेसाल िगरह मना रहल छैथ।\nसा ठ सालक बीतल िजनगीमेदोसर प रवारक ेँअपना सन नैदेिख, मने-मन क ु हिसरहल छैथ।\nजइसँ अपनापर ोभ भऽ रहल छैन जे िजनगीक चा रमपनमे पएर रोिप रहल छी, मुदाएतेटा\nिजनगीमेक पेल? तँ कछु ने।क क े ल? ‘तँसभ क ु छ।’ कए नेपेल? ‘सएह नेबुझहैछी!’\nअपन िजनगीक बीच अपन काज मनमे ढ़ मा र रहल छैन। समाजक पिहल मिहला छी, जे\nबी.ए. पास कऽ सरकारी कायालय सम्हार चुकल छी, अपन अध्ययन-मनन एहेन रहल जे एक नै\nहजारो-लाखो प रवारक ेँबाट-घाट देखाबटोही बना भवसागर टपा सक ैछी, मुदाभेल क ? भ रसक\nई ने तँ भेल जे च र वानसँ आचारवान आ िवचारकसँ िवचारवान होइत एते ने कयो अगुआ\nजाइए जे असगरे गाछक फ ु नगीजकाँ सभसँ अलग भऽ टिप जाइए। मुदासेहोतँ ओइ दन ने\nिवचा रत जइ दन समाजक बीच एकटा नव िजनगीक सू -पात क े ल? मुदापढ़ल-िलखल रिहतो\nसमैक गितक ेँकए ने बूिझपेल? भऽ सक ै एजे जइ सू ्म दृष्टसँ समैक गितक ेँपकड़ल जाइए,\nभ रसक से दृष्टए नेखुजल। िवचारसँिबसिबसाएल अभया दीदीक मन घोर-म ा भऽ गेलैन। मनमे\nकछु एबे नेकरैन जे हारल िजनगीक ेँआब क े नासम्हारब।तैबीचमनमे ईहो होइत रहैनजे फ ु टा\nकऽ घोर आ क म ा पीबैसँनीक दूधेपीब ली। मुदािबनु बूझलमे सल तँ ओकरा माफो कएल\nजा सक ै ए।जानल-मानलमे सब तँ कायरता भेल। जेना-जेनाक ु िशयारक रस पािनसँ गुड़ वा राब\nबनैए, गुड़सँचीनी बिन सकताइत जाइए आ िमसरी बनैत-बनैत पाथर जकाँ स त भऽ जाइए,\nतिहना ने अपनो लूर-बूिध अिछ। दोसर संग पुरैबलानै होइक कारण क े तौएहेनठाम ने तँ\nनुकाएल अिछ जे नुकाएले-नुकाएल फगुआ जकाँ समाजोक संग धूर-खेल करैए। अभया दीदीक\nिवचार ललकलैन-\n“जीता िजनगी हार मािन हटब रणभूिमसँ भागब भेल। जँ िजनगी रणभूिम नै प ँच\nकम भूिमसँ ह ट चलत तँवीरभूिमक ेना प ँचत? नै! पाछूनैहटब, सुचािलछोिड़ क ु चािलनै\nचलब।”\nछोट-छीन गाम अभयपुरमेअभया दीदीक जनम भेल।माता-िपता एहेनजे प रवारक जे कोनो\nकाज करिथ, दुनूपरानी िवचा र कऽ करिथ। ओना एहेन कोनो दन आ क कोनो नव काज नै\nहोइत जइमे माता-िपताक बीच रस्सा-कस्सी नै होइन। जे से प रवारक गाड़ीक धुरीपटरी पक ै ड़\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n44\nचलैत। पाँचबख क जखन अभया दीदी रहैथ तखन माता-िपताक बीच एक े दन नै मिहनो दन\nफ रछाइमेलैग गेल रहैनजे अभयक ेँइस्क ू लमेना िलखौल जाए क नै? दुनूबेक ्ितक अपन -अपन\nसोचक िहसाबसँ धारणा बनल। िपताक धारणा ई जे समािजक प रवेश एहेन बिन गेल अिछ, जे\nानक कोनो मूल्य नै रिह गेल अिछ। तँए बेटी-जाितक ेँअनेरेपढ़ाएब हएत। ऐना जकाँ िवचार\nझलक ै तरहैन। िवचारक ेँई झलकबैत रहैनजे जे िपता पनरह-बीस लाख पैआ खच कऽ बेटीक ेँ\nडाक ्टर बना दुिनयाँकबीच ठाढ़ करैछैथ, क नका तीस लाख पैआ िबआहमे नैखच करए पड़ै\nछैन? तखन तँ अनेरेने पढ़ाएब भेल। मुदामाइक धारणा अलग रहैन। नकर धारणा रहैनजे\nजिहना पढ़ल-िलखल पुख िबनु पढ़ल-िलखल मिहलाक ेँअपन मनोनुक ू लबना प रवारक ेँआगू बढ़ा\nसक ैछैथ तँ मिहलो कए ने कऽ सक ैछैथ।मुदामिहनो रस्सा-कस्सीक पछाित फ रछा गेलैनजे\nअभयक ेँइस्क ू लमेना िलखौल जाएत।\nबच्चेसँअभया दीदीपढ़ैमेचन्सगर। पढ़ैक ित आन िव ाथ सँ दीदीक बेसीझुकाउ।अठारह\nबख क अवस्थामे बी.ए. पास क े लक।बी.ए. पास क े लापछाित माता-िपताक बीच फ े रिवचारक\nरस्सा-कस्सी शु भेलैन। रस्सा-कस्सी समयानुक ू लरहैनतँए जिड़ स त छल। हल्लुक-फल्लुक\nजिड़बला गाछ िबनु ओजारोक उखाड़ब असान होइए मुदाडिभयाएल खेतक लजिबजीक गाछ\nउखारब तँ असान निहयेँअिछ। खड़ौआ जौर जकाँ दु-गुिनयाँबािन तँए दूटा श्न दुनूकबीच\nलटपटाएल वा ढ़ाएल छल। पिहल श्न िबआहक उमेरक रहैन, दोसर नोकरीक। अभया दीदीक\nिबआहक गप जखन उठल तँिपताक िवचार पुरानप ित दस दौगल रहैन। जिहना कन्याँकउमेर\nदस बख सँ ऊपर तिहना तँ बरोक अिछ। ई श्न चा र-पाँचसाल पिहने उ ठ गेल रहैन, मुदा\nपढ़ाइक कारणसँ श्न टरा गेल रहैन। आब तँ अभया दीदी िजनगीक एक सीमापर प ँच गेल\nछैथ, तँए अिगला-पैछला सभ िवचार उठबे करत। उमेरक िहसाबमे माइक िवचार अधुनातन छैन।\nअधुनातन ई छैन जे पढ़ै-िलखैक िजनगी पिहल भेल, मुदापढ़ला-िलखला पछाितक सीमा क हएत।\nिजनगी एक मोड़पर आिब जाइए। आइक समािजक प रवेशमे कयो ई थोड़ेबुझए चाहैएजे पढ़ै-\nिलखैक मानेभेल, हम ओहेन मनुख बिन सक ैछी जे दुिनयाँककोनो कोणमे रिह जीवन बसर कऽ\nसक ैछी। मुदानोकरी पाछूदौगिनहारक नजैर थोड़ेएतैअँटक ैछै।माइक िवचार रहैनजे बेटा-बेटी\nजिहया अपन -अपन पैरपरठाढ़ भऽ जाए से िबआहक सीमा भेल। जँ ऐसँ पिहने सीमा देब तँ\nपढ़ौला-िलखौला पछाित िबआह कऽ देब, कमाइक गर नै लगने, िजनगी भ र माए-बाप गार सुनैत\nरहह। जे बच्चासँपोिस-पािल, पढ़ा-िलखा जवान बना दुिनयाँकअखराहापर प ँचादेलैन, से कछु ने\nक े लैनआ दहेजुआगार िजनगी भ र सुनैतरहथु।\nिबआहक श्नपर दुनूगोरेराजी भेलाजे िबआहक लगन अिगला साल फागुनमेअिछ, अखन\nसरकारी िश ा िवभागमेिजला स्तरक अफसरक बहाली भऽ रहल अिछ, मिहला आर ण अिछ। ओ\nखालीए कए रहत तँए अभयाक ेँनोकरी करए किहयौ। माता-िपताक िवचार सुिनअभया दीदीक ेँ\nदैमेचोट लगलैन। ओहेन चोट लगलैन जेहेनचोटक पछाित वृन्दावनक कदमक गाछ डोिल जाइए।\nमन-मन्दरक भगवान अभया दीदीक कलैप उठलैन। कलैप ई उठलैन जे जँ हम स्वतं िजनगी\nजीबए चाहैतहोइ तखन ? मुदाजइ धरतीपर िबनु पढ़लो-िलखल बेटी-जाित माए-बापक िवचारक\nपालन आँिख मूिनकरैतआएल अिछ तैठामबी.ए. पास छी। नैमाननेपढ़ल-िलखल समाज कलंकत\nहएत। अभया दीदीनोकरी करैलेराजी भऽ गेली।िजला पदािधका रणी पमे अभया दीदीनोकरी\nशु क े लैन। मुदामन-मन्दरक ज्योित अवसरक ताकमेलैग गेलैन।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n45\nनोकरी भेलापछाित अभया दीदीक िबआहक गप उठल। अखन ध र माए-बाप तँई नैबूिझ\nपेलिखन जे अभयाक गरदैनमे फ ँ सरीलैग रहल छै। फ ँ सरीई जे िजला िश ा पदािधका रणीक\nिबआह क े हेनबरसँहौउ। त मे तेहेन-तेहेनिततम्हा अिछ जे मिहलाक नोकरीक िवरोधी सेहोअिछ,\nओ क े नाअपन नोकरनी4क ेँसरकारी नोकरनी बनए दअ चाहत। खैर जे से। ोफ े सरकसंग अभया\nदीदीक िबआह भेलैन। अभया दीदीआठ बरख नोकरी कऽ चुकल छैथ।समैक संग उठा-पटक करैत\nअभया दीदीक माइयो-बाप िबआहक पछाित बीरान जकाँ भऽ गेलैन। एक टा तीन बख क बेटासेहो\nछैन। युिनभरिसटीक काजसँ घुमैकालगाड़ी एक ्सीडेन्टमे ोफ े सरपितक मृत्युभऽ गेलैन।\nऑ फ समे बैसल अभया दीदीिनणए क े लैनजे आइ नोकरी छोिड़ देब।मुदाजाएब क े तएआ\nरहब क े तए।एकांगीप रवार भेनेवैधव्य जीवनक दशा समाजमे क अिछ, ओ तँवएह बुझैछैथ।\nआनक ेँफ करेक ? माए-बापक प रवारमेबेटीकक गित भऽ रहल अिछ, ऐ बातक ेँअभया दीदी\nनीक जकाँबुझैछैथ।कारण, क ेतेशास्-पुरानभीतरे-भीतर िखस्सा-पीहानीगािब रहल अिछ।\nबुझैई छैथ जे दन-राितक सीमानपर साँझ-भोर अवाज िनकलैए जे ‘धी-जमाए भिगना ई\nतीनूनेअपना।’  ‘धी’ ना मनमे उ ठतेअभया दीदीअभयदानी जकाँ‘धी’क ेँ‘घी’ बनौलैन। बनौलैन\nई जे सासुरक बास अनुिचत हएत। अनुिचत ई हएत जे तीन भाँइक प रवारमेसासुर अिछ।\nजमीन-जत्थाबला प रवार। अपन जमीन-जत्थाक5 माश्चय ऐछे नै आ अनेरेसासुरक भैयारीमे\nफसाद ठाढ़ करब नीक नै।जइ प रवारक जीवन-संगीहेरागेला, ओइ प रवारक सम्पैत प रवारेक ेँ\nभेलैन। हमरा कोनो मतलब नै।फ े रमन अपन जन्मभूिममे माए-बापपर एलैन। जे कलंक बेटी-\nजाितक ेँनैहरक प रवार लगा चुकल ओकरो तँनैिबसरल जा सक ै ए।तखन ? एक तँओ ना माता-\nिपताक परोछ भेनेनैहरक सम्बन्धमे कमी अिबते छै। त मे तेहेन-तेहेननवका-नवका कानूनसभ\nबिन गेल अिछ, जे अनेरेभाय-भौजाइक मनमे हेतैनजे कनूिनया एने कनसार बनबे करत जइसँ\nबलुआएल भूजाक दशन तँ हेबेकरत, मुदाप रवारक सम्पैतमेउड़ी-बीड़ी लैग जाएत। अनेरेकए\nओइ प रवारक ेँजे स्नातक बना अगुऔलक , तेकराकोनो तरहक अवघात क रऐ। ओना , जे धारणा\nसमाजक बनल अिछ ओ धारणा भाए-बिहनक बीच सम्बन्ध िबगाड़ैबलाअिछ, जेकराकोनो पमे\nनीक निहयेँकहल जाएत। एक तँ ओ ना मनुख वंशक छी तैठाम सहोदर भाए-बिहनक बीच\nमिलनताक गाछ बीच बाटपर होइ तँओकरा हटा कात करबे नीक हएत। मन तुछलैन। तुछलैन\nई जे बिहनक बास जँ अधले होइत हौउ, तँ क ु लपूजबना कए बसौलो जाइए? अनेरेसमु उपछै\nपाछू मन बौआइए। अपन माए-बापक प रवारक ेँजेतेलोक अधज आ ख रनीसँ ख चारत ओ\nख चारह, मुदाहम से नै करब। प रवारेनै समाजो तँ नैहरेकछी, समाजक बीच थोड़ेकोनो\nसम्बन्धक िवभेदअिछ जे समाजमे रहैसँमनाही करत। नैहरक प रवार, भाए, बिहन, बाप-िप ी,\nदाद-दादीक सम्बन्ध स्थािपत करैत, जखन क सासुरकप रवार पत्नी-पुतो इत्यादक। एक जेतए\nहास्य-िवनोद स्थल अिछ, दोसर तेतए हास-प रहासक। दुिनयाँबड़ीटा छै, ब त रंगक माथा टेकने\nछै, अपन माथ कए ने सोझ-साझ रैख चली। मन थीर भेलैन। आगू िजनगीक नक ्शा बनबए\nलगली।\n4 प ी-पुतो\n5 नोकरी\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n46\nमािन लइ छी आइ नोकरी छोिड़ देल। मनक िललसा जे अिछ ओकरा पुरबैलेसमाज दस\nबढ़ए चाहैछी। नोकरी जाएत आमदनी जाएत। मुदापितक एक ्सीडेन्टक जे सरकारी अनुदानभेटल\nओ तँअप्पन भेल।हँ, भेल।गामक िबच्चेमेपाहीपीक झगड़ौआ कचहरीबला जमीन अिछ, सस्तेमे\nपैटोजाएत आ मुराममेचासो बास भऽ जाएत। कम्प जेतेकमैत जान्िह तेतेमन थीर होइत\nजान्िह। अढ़ाइ-तीन बीघा जमीन भेने, तँब त कछु आगू ब ढ़ कएल जा सक ै ए।\nचा र बजे अभया दीदी नोकरी छोड़ैक कागत ऑ फ समे दैत सड़कपर एली। सड़कपर अिबते\nजेना नमहर साँस छुटलैन। दलालीक जुग छी, कछु लेन-देनमेहेरा-फ े रीहएत, मुदाकाजो तँ\nकम्प्यूटरेसँहोइ छै।सएह भेलैन। तीन बीघा जमीन अभया दीदीक िन लेलैन।\nजमीन क नला पछाित अभया दीदीक नजैर खेत दस बढ़लैन। बेटाक ेँकसानी िजनगी जीबैक\nलूरक पाठ पढ़ौलैन। ए ीकल्चर ेजुएटक पमे बेटाक ेँदेखए चाहली जइमे असीम सम्भवना\nभेटलैन। मुदाओइ सम्भावना लेल तँक े तौ-ने-क े तौ याक प धड़ए पड़ैछै।जेतेखेत छैन तेतेक ेँ\nओ समुिचत बेवस्था करती। अपनासँ लऽ कऽ खेत-पटबैक ओ रयान करती, नीक बीआ , नीक खाद\nआिन खेतीकरती। मुदाक े तेकरती काजेमेहरा जेती।\nजाबेध र अभया दीदीअपन सभ बेवस्था गाममेठीक क े लैनताबेध र भाड़ाक घरमे रहली,\nपछाित नैहरक समाजमे आिब बिस गेली।\nआइ अपन िजनगीक ेँिनयिमत बनबैत अभया दीदी अपना बले गाए पोिस पचास कलो दूध\nितदन पैदाकऽ रहली अिछ, मुदातेहेनअड़ोस-पड़ोसमे कहाँ कयो छैन। िनठाही असगरे...।\nगाछक फ ु नगीजकाँअसगरे...।\n24 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1557\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n47\nपुरनीनानी\nतीन माससँपुरनीनानी ओछाइन पकड़ने छैथ।अपने तँनैबूिझपािब रहली अिछ जे आब\nऐ दुिनयाँसँ ‘चलचलौ ’ भेल जा रहल छी। मुदागाममेसबहक बीच चच होइत जे ‘पुरनीनानी\nआब जे दन छैथ से दन छैथ।’ अपने ऐ दुआरेनैबूिझपािब रहल छैथ जे बुिझिनहार तँओ ने\nिजनका अपन जनम क ु ण्डली आ क जनम दनक कोनो िलखल सबूत होइ।से तँपुरनीनानीक ेँछैन\nनै।भऽ सक ै एजनम पतरी होइन।\nओना सबूतो सभटा प कये होइए सेहोबात नै छै। सबूतो किचया होइए। कोनो क े सक\n‘किचया नकल ’ थानामेभेटैए।ओना थानोक ेँदोख लगाएब बेइमानीभेल, जेकराप कयाक अिधकारे\nने छै ओकर तँ किचये ने प कया भेल। असल किचया-प कया तँ ओइठाम होइए जैठाम नोकरी\nदुआरेकयो, िबआह करैदुआरेकयो आ क अपन अ दा िछपबैदुआरेकयो जनम क ु ण्डलीक ितिथ\nआ िव ालयक ितिथमे घटी-बढ़ी कऽ लइए। मुदासेहोनै, असलमे पुरनीनानीक ेँउमेरक ठेकानेने\nरहलैन। रहबो क े नाक रतैन बेवहारकइितहासक तारीक घटनाक िहसाबेिलखल जाइए, मुदावैदक\nिविध-बेवहारकतारीकक पता क े नालागत। जिहना अधला बढ़ैत-बढ़ैत ढेरलैग जाइए तिहना ने\nनीकोक छै।नीक तँनीक ेभेल, तँए बेवहारोनीक बनैत जाइए। पुरिनयोँनानीक ेँसए ह भेलैन। तँए\nक ओ अपन जन्मक आिड़ -धूर नै देनेछैथ सेहोबात निहयेँकहल जा सक ै ए।क े तौनािप कऽ\nकलोमीटरक पाथर गाड़ल जाइए, क े तौठेकािनयेँकऽ बूझल जाइए, ठेकानोसँतँबुझलेजाइए। पुरनी\nनानीक आिड़ -धूरक ठेकानई छैन जे पिछला ‘भुमकम’ मन छैन जइमे नअ बख क रहैथ जे माए\nकहने रहैन। कहने ऐ दुआरेरहैनजे जखन भुमकममेघर खिस अँगना-वाड़ी सभ एकब भऽ गेल\nरहैन, आ माएक ेँसोगाएल बैसल देिखपुरनीभुमकमक उथल -पुथल देिखहँसैतआिब बाजल-\n“माए, आब क हेतै?”\nजेनामाथपर मोटरी रिहतो, दोसर-तेसर-चा रम मोटरी चढ़ए लगैत आ उठौिनहारक ेँजे गित\nहोइत हौउ, तही गितमे माए पड़ैत गेली।जेना-जेना‘पड़ैत’ गेलीतेना-तेनाआँिखक सोझमे रौतुका\nतरेगन बेिसयाइत गेलैन। बेिसयेबोतँ उिचते छेलैन, जँ तृतीयाअन्हारसँचौठक अन्हार बेसीनै\nअए तँतृतीयाचौठ क े नाहएत। माएक मन पुरनीकमुँहपरपड़लैन। पिड़तेदुनूठोर िवदैक गेलैन।\nजिहना नचारी, वेवसीमेक े करोहोइ छै।‘िवदैक’ ई गेलैनजे सभ कछु क ृ ितद चलैत रहत\nतखने पयावरण अनुक ू लरहत, नै तँ जिहना किहयो भुमकम हएत, तँ किहयो अकाल पड़त। जखन\nबच्चा जनम लइए तखन ओकर उिचत देख-भाल हौउ, बच्चाक संग जच्चाक ेँहोइन, तिहना\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n48\nिव ालय जाइ जोकर जखन बच्चा भऽ जाए, तखन ओकरा िव ालयमे दािखल करौल जाए।\nइत्याद-इत्याद।\nभवलोकमे उमड़ैत-घुमड़ैतमाइक मन पुरनीपरएलैन। पुरनीनअ बख क भऽ गेल, भुमकम सभ\nक ु छखसा-पड़ा, ढािह-ढनमना देलक अिछ। तीन मास पछाित पुरनीक ेँदसम बरख चढ़तै। दसम\nबख क पछाित बालामेिसयानापनक शक ्ितक उदए होइ छै।क े नापुरनीकिबआह करब पार लागत।\nभुमकममेजेतेनोकसान भेल ओकरे पुरबैमेक े तेदन लागत, िबना पुड़ेनिजनगीक गाड़ी आगू मुहेँ\nससरत क ेना? तैबीचमाइक दुनूठोर िवदक ै तमसैक गेलैन। मसैकतेमुँहकपट खुजलैन। पट खुिजते\nअपन मनक मोटरीमोनेमेरैख बजली-\n“दाइ पुरिन, तो ँआब नअ बख क भेलह।”\nमाइक कहल वएह ‘भुमकमक दनक नअ बरख ’ जोिड़ पुरनीनानी अपन औ दाक ठेकानक े ने\nछैथ।मनमे अस्सी बरख अिबतैन तखन नेबूिझपिड़तैन जे अस्सीक पछाित खस्सीक जान जाइते\nछै, हमरो जाएत। मुदासे तँ खुदरा-खुदरीिहसाब रहैन; 1934 ईस्वीमेभुमकम भेल..., तइ दनमे\nनअ बख क रही..., अखन 2014 छी...। उमेरक थाहेने रहैन, तँए रोग-सिजया नै बूिझ अरम -\nसिजयाक समए बढ़बए लगली। ओना अरम -सिजया देहक संग-संग मनोक ेँअरमबैत रहैन। करनीक\nधरनी रहैवा नैरहैमुदाअरमान तँअसमान दस बढ़बेकरत। जिहना सभ तिहना पुरिनयोँनानी\nनेछैथ तँए नको मनमे अ लगलैन। मुदाजेना-जेनाबैसारीबढ़ैतगेलैनतेना-तेनाकाजक दुिनयाँ\n‘घटबी’ होइत गेलैन। मुदािचन्तो अनेरेकए क रतैथ, आब क कोनो मनोरथ रहलैन जेकरासवारी\nबना च ढ़तैथ। आब तँमा पाँचकौर ‘अ ’ आ पाँचहाथ ‘वस् ’ भेट जाए, भऽ गेल िजनगी। मुदा\nिजनिगयो तँ धराह ऐछे।दुनूदस बहैए।एक दस ‘देवगण’ गनगनाइए तँ दोसर दस ‘दानवगण’।\nबीचमेपड़ल मानव ‘दानव दल’मे ना िलखौत आ क ‘देवन दल’मे।दल तँ दले छी कखन हवा-\nिवहािड़मे उिधया कऽ उनट-पुनट भऽ जाएत तेकरोठेकाननिहयेँअिछ। जेना-जेनापूणमा पबैले\nपनरहो दनक ितिथ नमैर-नमैर ठगी जकाँ बढ़ैत रहैए तिहना पुरिनयोँनानीक मन अपन\nिजनगीक िखस्सा-िपहानी सुनबैदस बढ़लैन। मुदाअमावसक अन्हार जकाँ नानीक ‘समए ’ बदलए\nलगलैन। बदलए ई लगलैन जे मनक जे ‘मिनयाँ’ रहैन ओ कमैत गेलैन। जिहना सभ लीलाधारी\nअन्ितम समैमे‘राम नाम’पर प ँच जाइत तिहना पुरिनयोँनानीक मन मािन गेलैनजे अनेरेएतेटा\nिजनगीमेसमु उपछल , जखन कयो ने कछु लऽ कऽ आएल आ नेलऽ कऽ जाएत, तखन अनेरेने\n‘हाइ-हाइ’ क े ल।\nदूमास ओछाइन धेलापछाित जखन पुरनीनानीक िगरह-गाँठजकड़ए लगलैन तखन अपनो\nमन कनी-मनी मानए लगलैन जे भ रसक ‘बूढ़’ भऽ गेल। बूढ़क ेँतँएक े टाकाज बाँक रहैए, ओ छी\n‘मरब’। जखन सभ मािनतेअिछ तँहम ँमािन गेल, जे बूढ़भऽ गेल, राजा दशरथक ेँकानक ऊपर,\nमाथक पजरवािहमे, एकटा क े शप कतेतुलसीबाबा बूढ़घोिषत कऽ देलिखन आ हमर तँस से माथे\nपटुआक सोन जकाँ झलक ै ए।दरभंगाअस्पताल ताबेनै ने बनल रहैजे पाँचबख क िधया-पुताक ेँ\nपाकल क ेश तुलसी बाबा देिखतैथ। दू मास बीतैत-बीतैत पुरनीनानी अदहासँ बेसी िजनगीक\nिखस्सा-िपहानी िबसैर गेली।ओना अ दुनूमासमे, जिहयेसँपुरनीनानी ओछाइन दस बढ़लिथ,\nगाम-समाजक लोक अपन -अपन असीरवाद िलअ प ँचए लगली। जइसँ जेतेबात मनमे रहैनओइमे\nबँटैत-बँटैतघटिबयो भेलैन। होइतेछै कनेखुरपी-टगारीतँओतबेकाल तक नेभेल जेतेकालओकरा\nधार रहैछै आ काजक रहैए।नैतँकबारखानाक बौस भेल।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n49\nआइ पुरनीनानीक तेसर मासक उनतीसम दन िछऐन। भोरेसँिज ासा क े िनहारक भीड़\nउमड़ए लगल। जे पिहनेिज ासा करैत घुमली, ओ भगवानक परसाद बँटतेगेली, ‘पुरनीनानी आब\nजे ण छैथ से ण छैथ।’\nआरो िज ासुक ेँनौत पड़ैत गेल।पुरनीनानीक ओछाइिनक चा भाग िज ासुबैसल। भाय!\nिज ासुतँिज ासुछी अनक ेबातमेअपन बात घोइड़ो दइए आ छािन कऽ िनकाइलो लइए।\nगामक बेटीसुल णी, कौलेजमेपढ़ैत।गाम आए ले छल । लोकक संग ओहो पुरनीनानी लग\nप ँचल।‘चुपा-चुप, धुपा-धुप’ देिखसुल णी पुरनीनानीक लगमे प ँच बाजल-\n“नानी, नीनक क हालित अिछ?”\nसुल णीक अपन ढंगक श्न। नीनो िनरोगक ल ण िछऐ। मुदापुरनीनानी आब ओइ\nअवस्थामे नै, जे सुल णीक श्नक उ र दतैथ। कानो ब भऽ गेल छैन, सोझे ठोर पटपटबैत\nसुल णीक ेँदेखलिखन, सुनलिखन कछु ने।मुदाअपन मनक बात मनमे उिबयाइतेरहैनबजली-\n“बुच्ची, जे नीक क बेजए क े ल से िलअ दुिनयाँमेरहिनहार, मुदाअखनो एकटा बात नै\nबुइझ पेल?”\nओना पुरनीनानी िजनगीक सभ बात िबसैरगेल छेली।मुदाजेनामनक जिड़मे, जनेरक खुी\nजकाँ रहबेकरैन। मरै बखतमे कयो नीक ‘िमठाइ’, तँ कयो नीक ‘फल ’, तँ कयो कछु तँ कयो\nकछु लऽ िज ासा करए जाइतेअिछ। जँ से नैतँमरैसँघण्टा दूघण्टा पिहनेएते दान-पुन कए\nहोइए। पुरनीनानीक कानमेमुँहसटा सुल णी पुछलक ै न-\n“क नैअखन तक बूिझपेल नानी?”\nओना कानमेमुँहसटा सुल णी बाजल छल मुदाबिहराएल कान पुरनीनानीक, कछु नेसुिन\nपेली।अपन मनक मिण फ ु टलैन-\n“बुच्ची, पैछलो भुमकम6 मन अिछ, आ कछु दन पिहने7 सेहोभेल।जँ एक ेरंग8 भुमकम\nहोइ, मुदाओकर मास अलग -अलग होइ जेनाअपना ऐठाम जाड़क समए मा ट नमी युक ्त\nरहैए, बरसातमेगील रहैए, आ गरमीमेनमी िवहीन रहैएतखुनका, तँएक ेरंग ित करत।”\nएहनो तँ होइतेअिछ ‘जे बात’ लोक नै बुझैएओकरा गोपलखतामे दऽ दइए। तिहना पुरनी\nनानीक बातक ेँिज ासा करैवालीगोपलखतामेफ े क, बाजिल-\n“बुढ़ाड़ीमेअिहना लोकक मन भऽ जाइ छै, जे अनेरो कम्हरोसँ कम्हरो मन िछिड़यए लगै\nछै।नानीक माया छूट रहल छैन। आब िहनकर बात असीरवाद बूिझिसर चढ़ा िलअ।”\n6 १9३४ ई.क\n7 १988 ई.क\n8 रे टर पैमाना\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n50\nमुदानानीक नैबूझल बातक ेँश्न बूिझसुल णी ‘बारहोमास’ दस तकलक। तीन सए पसैठ\nदनक बरख होइए मुदातँए क ‘दूटा दन’ एक रंग होइए आ क दू रंग।तही बीच पछ ुआएल\nिजगेसा क े िनहार सभ प ँच गेली।बैसल जमात नानीक पएर छूिब-छूिब िवदा भेली। मुदा\nसुल णीक मन ठमैक गेल। ठमकला पछाित मन कबुला करा लेलक जे िबनु ण -पणक िजनगी,\nक े रा, अनरनेबाकफल जे उच्च को टक फल तँछी मुदाआमक गाछ सन छाती थोड़ेहेतइ? तखने\nमनमे उचरलै गोबरेगोइठा बिन आिग क र ा करैए! आ क मुहसँहँसीफ ु टलै।मने-मन संकल्प\nक े लक, ‘अिगला पाठ कौलेजमेपढ़ब।’\n27 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1304\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n51\nकटा-कटी\nचैत मासक बेका समए। आने दन आ आने जकाँकािमनी काक अँगना-घरक काज सम्हार\nघासक बेर होइत जाइत देिखधड़फड़ाएल छैथ। जाइक समए भेल जा रहल छैन। बेटीकबुतरी\nदस तकलैन, तकलैन ई जे आन दन ओसाराक छाहैरदेिख अपने रस्तापर प ँच धूरा-गरदाक ेँ\nबहार िच न बना, टोलक आनो -आन बच्चाक संग सभ दन खेलाइए।आइ कए ने ससैर रहल\nअिछ? मुँहफ ु लौनेबैसल अिछ! लगमे प ँच कािमनी काक बजली-\n“कािननी दायक ेँ, आइ कए ने अँगनासँआसन टुटैछैन। कखन आसन -बासनक ओ रयान\nकरती।”\nधिनयाँ-िमरचाइक संग पीसल मसाला जिहना चुिहक तौपर लोिहयामेपिड़तेआँिखमेक ु ट-क ु टा\nकऽ लगैत तिहना बाल-बोध कबुतरीक ेँमाइक बात क ु ट-क ु टाकऽ धेलक। बाजल-\n“खेलाइले नइ जाएब। कटा-कटी कऽ देलक।”\n‘कटा-कटी’ बिजतेजेनाकबुतरीकवृन्दावन दहैल उठल। ठुनकए लगल। जेनाक े तेभारी राज-\nपाट कबुतरीकछीना गेल होइ तिहना ठुनक भरैत गेल।दुदिसया माए कािमनी, आब क करती।\nबच्चा जखन घरसँ िनक ै लखेलाइलेचैल जाइए आ टोलक बच्चाक संग साँझध र कशुन-कन्हैया\nजकाँखेलाइत रहैए, तखने हमरो बाध-बोन जाइक समए भेटैए।बाध-बोन नैजाएब से बनत, बाध-\nबोन िजनगी देनेअिछ तेकराक े नाछोिड़ देब।मुदाजखन हँसैतबच्चा अँगनासँिनक ै लरस्तापर\nखेलाइलेजाइए तखन ई कहाँबुझैएजे माए आँगनमेनैअिछ। तँए बच्चाक ेँिबना बौसनेकािमनी\nकाक क े नािनकलती। बजली-\n“दाइक ेँक भेलैनजे एना फ ु फ ु आइछिथन?”\nमाइक मुँहकबोल छीिन फ ु फ ु आकऽ कबुतरीबाजल-\n“हमरा कटा-कटी भऽ गेल।उ सब नइ खेलाय देत।हमर घर उजा र कऽ फ े कदेलक।आब\nक े तएघर बनाएब?”\nएक ेसाँसमेकबुतरीअपन मनक सभ बेथाउगैल देलक।सुक ु मार बेटीकबुतरीकबोल जेना\nकािमनी काक क ज मण्डलक ेँिहला देलक ै न। िहला ई देलक ै नजे नान्िहटा बच्चा त मे अपन\nकोिखक, तेकराजँ नै किखया राखब तँ घरक जात-ढेक क े नाचलत। मुदाकबुतरीक श्न तँ\nतकलीक एकटा सूत नैजे खुस दिनटूट जाएत। ओ तँमशीन लागल चरखाक सूत जकाँअिछ जे\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n52\nएक े बेरमहजाले तैयारकऽ लइए। टोलक सभ िधया-पुताघर उजा र देलक ै ।तेहेन-तेहेनहरम-िज ी\nिधया-पुतासभ भऽ गेल अिछ जे क े करबात क ेसुनत।बात नैसूनत, कबुतरीक ेँखेलौनैदेतै, ओकर\nखेलाइक समए िछऐ क े नाओ खेलेनाइ िबसैर जाएत। तखन तँ अपने खेलिबयौ, अपने जँ खेलै\nजोकर बच्चाक ेँखेलाएब तँ बाध-बोन क े नाचलत। नै बाध-बोन चलत तँ अ सँ लऽ कऽ जारैन\nध र क े तएसँऔत।\nकबुतरीकदोसर-तेसर बात तँकािमनी काक क मनमे पछ ुआएलेरहैनजे पिहलुक ेश्न तेहेन\nओझरी लगा देलक ै नजे सक सक बाघ जकाँिपजरामेफ ँ िसगेली।‘फ ँ िस’ ई गेलीजे अखन हमरेटानै\nगामक सभक ेँबाध-बोन जाइक समए छी, िबना माए-बापेकोनो बच्चा क े करोबात सुनत, जखन\nबातेनैसुनत तखन अपने बाध-बोन क े नाजा हएत। मुदाआन बच्चा हमरा बच्चाक ेँरस्तापर नै\nखेलए देत, एकरा तँ कयो उिचत नै किह सक ै ए।मुदाईहो तँ ऐछे जे जँ सभ बच्चाक माए-\nबापक ेँसंगोरक र कऽ िनवारण करब तखन तँ एकक चलैत सबहक समए लूटाजाएत। िविच\nन्दमे कािमनी काक उलैझ गेली।हँ-िनहँस करैत कािमनी काक पड़ोिसनीक ेँडेढ़यापर सँ सोर\nपािड़ कहलिख न-\n“ऐ पड़ोिसनी, अहाँकबेटीहमरा बेटीकघर-अँगनाउजा र कटा-कटी कऽ लेलक। बाध-बोनक\nसमए भऽ गेल, अ ँनैबरदाउ आ हम ँनैबरदाएब। अखन चैल कऽ दुनूगोरेदुनूक ेँबिहना\nलगा दयौ जे एक ेअँगना-घरक ेँकनी नमहरसँ घेर दुनूखेलत।”\nकािमनी काक क िवचारमेअपन िवचार सटबैत पड़ोिसनी बजली-\n“बाल-बोधक झगड़े क ! तइले चेतनक समए नष्ट अए से नीक नै।”\nओना पड़ोिसनीक उ र पबैमेकािमनी काक क मन ठहकलैन। ‘ठहकलैन’ ई जे कोन गाम आ\nकोन समाज एहेननैअिछ जैठामबाले-बोधक झगड़ामेसभ नैलागल रहैए...।\nपड़ोिसनीक सुनटाबािन देिखकािमनी काक क मन खुिशयेलैन। दुनूपड़ोिसनी कािमनी काक\nअपन -अपन बच्चाक बीच बहीना लगा एक ेस्वरेकहलिख न-\n“बुच्ची, अहाँदुनूबहीना भेल, दुनूगोरेकसुख-दुख सिझया भऽ गेल तँए ए े अँगना-घर\nबना दुनूगोरेखेलू।”\nदुनूमाइक दुनूबच्चा मुँहकबोल िछनैतएक ेसुरेबाजल-\n“दुनूबहीना ओही अँगना-घरक ेँनहमर बना खेलाएब।”\nदुनूबच्चासँ दुनूमाएक ेँअपन जान हल्लुक होइत देिखखुशी भेलैन। खुशी होइत कािमनी\nकाक पड़ोिसनीक ेँकहलिख न-\n“कोन बाध दस जाएब?”\nकािमनी काक क बोल सुिनपड़ोिसनीक मनमे उठलैन जिहना दुनूबच्चा बहीना लगा एक े\nअँगना-घर बना खेलत, तिहना जँ चेतनो-िसयान िजनगीक खेल खेलए तँ क े हेनवृन्दावनक रास\nलीला हएत।\nबाल-बोधक झगड़ा सभ बच्चा िबसैर गेल।िबसरबो वािजिबए ने भेल। आिख र बाल-बोधक\nमन ओते मिलन थोड़ेअिछ जे पचास-सा ठ बरख ध र िसयान जकाँ रग्गड़ धेनेरहत। ओ सभ\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n53\nधरबो क े नानैकरता, तेहेनबाँसकखुामेखुटेसलछैथ जे हजारक ेँक ेकहए जे पाँचोहजारक उमेर\nजेनाहाथेमेछैन तिहना...।\nटोलक एगारहो बच्चा अपन -अपन हटवार जकाँअपन -अपन अँगनापक ै ड़हाथेसँगरदा बढ़बैत\nअपन -अपन अँगनाक टाट छहरदेबालीजकाँ लगबए लगल। अपने-अपने तेहेन-तेहेनराज-पाट छै जे\nसभ अपने-अपने अँगनामेघेरागेल।कबुतरीक डीह खालीए रहल। कबुतरीक ेँकाल्िहयेसभ िमिल\nघर-आँगन उजा र समाजसँ भगा देनेरहैतँए ओइ समाजमे आब कबुतरीरहए नैचाहैतजे अपन\nपुरना-घर-घराड़ी कािह छोिड़ देनेछल। मुदादखलो क े िनहार निहयेँरहल। रहबो क े नाकरैत जेते\nकाज दल्ली सरकारक ेँछै तइसँ क कम काज एक -एक प रवारक ेँछै, तँए सभ अपने-घर अँगनामे\nओझरा गेल, जइसँ दुनूबहीना कबुतरीिमिल दुनूअँगनाक ेँजोिड़ एक बना लेलक।\nचा कात सँ टाट लगिबतेएगारहो अपन -अपन िजनगीक गाड़ी ठाढ़ करए लगल। कयो खेत-\nपथार, तँ कयो चूिह-चौका, कयो माल-जालक तँ कयो आनो -आनमे गथा गेल।\nदू अँगनाक ेँएक भेनेसमाजमे जल्लाक जनम होइए। तेकरेउछाहीमेदुनूबहीना कबुतरी\nसमाजक ेँआइ भोज खुऔत। जखन भोज खुऔत तखन सभसँ ज री काज समाजक ेँनौतब भेलै।\nज री अइले भेलैजे आब क भोजक कमी अिछ आब तँ खेिनहारक कमी भऽ गेल अिछ। सभ\nअपने बेथेतेहेनबेथाएलअिछ जे कयो कोनो रोग तँ कयो कोनो, तेहेन-तेहेनसालतनी रोग पोिस\nनेनेअिछ जे लोक अपन जान बँचौतआ क भोज खाएत।\nमुदा से बात कबुतरीकदुनूबहीनाक संग नैभेल।दुनूबहीना िवचा र कऽ काज बाँट लेलक।\nसुिगया नौत दैतबजै-\n“घरवारीछी यौ, यौ घरवारी, औझुका िनमं ण अिछ।”\nजँ कयो पुछैजे‘कथीक भोज?’ तँअकासमे उड़ैतसुिगया बाजए-\n“बहीनदुितया भोज।”\nएक तँ ओ ना बेक ्ितगतो बात आ समुिहको बातमेअन्तर होइ छै।बेक ्ितगत मुा तखन\nसामुिहक दस बढ़ैछै, जखन सामुिहकताक सम्बन्ध रहल। मुदानेफिड़छौट भेल आ नेआरो-आरो\nबात सोझा आएल।\nसमए लहसल। भ र दनक मेहनितसँ दुनूबहीना कबुतरयो आ सुिगयो समाजक भोजक\nओ रयान क े लक।पुरनानवका अँगनाक बीचक ख रहाँनमेग सबहक बैसैकओ रयान भेल।भोजक\nसभ िवन्यास प ेक अनुक ूल, अनुक ू लोकए नेजखन सभ साम ी मा टयेक।\nप क ेँबैिसतेसुिगयाबाजल-\n“हेप परमेसर, भोजनक सभ ओ रयान अिछ तँएधड़फड़ेबैनै।”\nकिह चुटकसँ बालुउठा पिहनेप क आगू पिव क े लक।भातक चङैरानेनेकबुतरीआँजुरसँ\nदैतबाजल-\n“भाय-बोन, भात क आब कबीर दासक परसाद रहलैन आ क सोमनी दादीक बिसया भात,\nआब तँओ चाबल भऽ गेल तँएहम परसैछी अहाँजे बुिझऐ।”\nकबुतरीकबात सुिनएकटा प टोनलक-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n54\n“क भला एक कबुतर दोसर सुग्गा, तखन क े तौभोज अधला अए।”\nमा टयेक भात-दािल-तरकारी हाथसँउठा-उठा नीचका दाढ़ीमेिभरा-िभरा िनच्चेमेरैख भोजक\nजश दैतसभ प ए े मुहेँबाजल-\n“घरबैयाक ेँधैनवाद।”\nदन खसल। कािमनी काक बाधसँआिब घूर पजा र रहल छेली, तखने कबुतरीलगमे प ँच\nकहलक ै न-\n“माए, भोजमे खूब जश भेल।”\nकबुतरीकखुिशयाएल मन देिखकािमिनयोँकाक क मन खुिशयेलैन।\n30 जुलाई2014, शब्द संख्या- 1140\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n55\nक े तेलग क े तेदूर\nजहलक भीतरो आ बाहरो मेलाजकाँलोकक करमान लागल। करमानो क े नानै लिगतै, बेटा-\nबेटीकपढ़ाइ जे म गनीए सभक ेँभेटतै।\nराजक सभ राजनीितक पाट आन्दोलन क े लक, तहीमेसभ चौअिनयाँनेतासँलऽ कऽ नमरी,\nअसरफ ध र जहलमे अिछ।\nभाय! चौअिनयाँमानेई जे अंगरेिजयाजुगमेबड़को नेताचौअनीए सदस्य होइ छला। जखन\nमन िमठाएल रहैछै तखन मीठेनै तीतो मीठ लगै छै आ जखन मन तीताएल रहैछै तखन\nतीतक क ेकहए जे मीठो तीतेलगै छै।\nमुदासे नै, सबहक मन िमठाएल तँए जहल जाएब उपलब्िध भेल नै क ितष्ठाक हनन\nबूिझ गाम-गामक लोक जहल जाइले तैयार भऽ नारो देलैनआ जहलो गेला।ओना अखन ध र\nजहल जाएबक ेँलोक ितष्ठाक हनने बुझैए।सबहक बाल बच्चाक ेँिश ाक जन्मिस अिधकार\nभेटतै।जिहना कलयुग अबैकाल शदूल हाथीक ेँकहलक -\n“भाय, समए दुरकालआिब रहल अिछ। साढ़ेतीिनयेँहाथक मनुख, जेकर देहअदहा चीरले\nरहतै, अदहे स स रहतैमुदारहत तेहनेअिगया-बताल जे तोरोसािध कऽ रखतह।”\nशदूलक बातसँहाथी घबड़ाएल नै, अपन शक ्ितक बोध रहै, उ र देलक ै-\n“तूँक ेनाबुझलहक? जँ कयो झूठेकहने अ तखन ? अपन बाप-दादाक घर-घराड़ी छोिड़\nपड़ाएब, जीनगानी नैमरगानी भेल।तँए जेहीठाम छी, तेहीठामनीक जकाँक े नारहब, एतबे\nतँकाज भेल, सएह करब अिछ। मुदातोराजकाँएहेनदेह-दशा रािखयोकऽ पड़ाएब नै।”\nहािथयेकशक ्ित जकाँ गाम-गामक देशभक ्तक ेँशक ्ित जगल। रावणक बान्हल सरस्वतीक ेँ\nलंकासँिनकालैक िवचार जगल। सबहक बेटाडाक ्टर बनतै, इंजीिनयर बनतै, ोफ े सरबनतै, िश क\nबनतै, हाकम बनतै...।\nसबहक मनमुरादमनोरथपर च ढ़ रणभूिमक लेल िवदा भेल, जहल गेल।जहल गेनेगाम-गाममे\nकचह रया लोक फ ँ िसगेल तँए दुनूगोरेअिसयो आ आशा पितसँ भेँटकरए, जहलक गेटपरबाहरक\nभीड़मेहराएल। मुलाकातीसँभरल जगह।\nदिछनवा र भाग अिसया आ उ रवा र भाग आशा करीब पाँचलग्गाक दूरीपर।\nजिहना हजारोक भीड़मे अिसयाक नजैर िछछलैत आशापर पड़ल तिहना आशाक नजैर सेहो\nअिसयापर पड़ल। दशको पछाित दुनूकनजैर दुनूपरपड़ल। ओना चेहरामेदुनूक ेँकमी-बेसीआिब\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n56\nगेल छल मुदािचन्हल मुँह कह अनिचन्हार भेलैए।हँहोइतो छै, ब िपया नाच क छी? रंगे-\nप बदलब छी कने।दुनूकनजैर दुनूपरपड़ला पछाित मनमे वैचारक र गर उ ठ गेल। एक\nिवचार कहै जे जोरसँसोर पािड़ छाती लगाएब, तँ दोसर कहै- अपन दू गोरेकबात छी, ऐठाम\nहजारोक भीड़ अिछ, जखने बोलीमेओज औत तखने लोकक कान ठाढ़ हेतै।मुदािवषय क रहत तँ\nदू संगीक बीचक बात, तँए िचकड़ब उिचत नै।मुदामनक मिण फ ूट ठोरक फाटक तोिड़ दुनूक\nिनकलए चाहलक। पिहनेअिसयाक ठोर पटपटाएल-\n“भ रसक आशा छी।”\nअिसयाक ठोरक िसरखार पक ै ड़आशाक मुँहफ ु टल-\n“भ रसक अिसया बहीन छी।”\nदुनूमेसँ कयो क े करोबात नैसुिनपौलक। मुदाग -जनक ठोर पटपटाइक कारण ज र होइ\nछै? ई बात दुनूकमनमे घर कऽ नेनेछल।\nगाड़ल आँिख अिसयापर, आशाक ेँओ दन मन पिड़ गेल, जइ दन गंगामेपैिसदुनूबिहन\nसप्पत खेनेरही जे िजनगी भ र सम्बन्ध बना कऽ राखब मुदासे भेल कहाँ?\nभेल ई रहैजे जिहया अिसयो आ आशो मिहला कौलेजमेपढ़ैत रहए, तिहयेचा धामक\nया ाक ो ाम महािव ालय दससँ बनल जइमे ईहो दुनूगेल रहए। घुमतीकाल िसम रया घाट\nउतैर सभ गंगोस्नान क ेलक आ जेकराजे मनमे रहैसेहोठनलक। तहीमेअिसया आशाक बीच\nबिहना लागल।\nतिहना अिसयाक नजैर ओइ दनपर पड़ल जइ दन दुनूएक होस्टलक कोठरीमेचा र बरख\nसंगेरहल रही। दुनूिमिल खेनाइयो-पीनाइ बनावी आ पढ़बो-िलखबो करी आ संगेकौलेजोजाइ-\nआबी। क ेतएगेल ओ दन? क े तएगेल गंगाकसंकल्प?\nतही बीच जहलक भीतर जोरसँहल्ला भेल।भीतरक अवाज बाहरोआएल। सभ मुलाकातीक\nकान ठाढ़ भेल।मुदामुलाकाितयोतँरंग-रंगक, कयो पितक, तँ कयो भाइक, कयो क ु टुमकतँ कयो\nगताइितक। भीतरक हल्ला छी, कछु बात हेतै।बात ई रहै जे जहलक भीतर सैयो ुपमे\nआन्दोलनी बँटल। सबहक अपन -अपन िजनगी तँए अपन -अपन सबहक देश भक ्ितक फमूला। देशो\nभक ्ित क देश भक ्ित छी, रंग-रंगक भक ्ित अिछ। कयो कोट-कचहरीक ेँिजन्दावाद करैत, तँ कयो\nत आ रक सानपर चलबक ेँिजन्दावादकरैत।\nजहलक भीतरक हल्ला रहै जे कयो क ु रसी, तँ कयो ठीक े दारी, तँ कयो िजनगीक मूल\nसमस्याक चच मे उलझल। जइसँ कहा-कही अ लगलै, सएह हल्ला जहलक भीतुरकाछेलै।ओना\nसभ आन्दोलनी जन -मानसक ेँआँिख फोड़ैक िज ासासँिश ाक ेँजन्मिस अिधकार बूिझआन्दोलन\nक े लैन, मुदािवचारो तँिजनिगयेकअनुक ू लरहैछै, तँए जे जेहेनप रवारक तेकर तेहेनबुिध-अक ल।\nओना मनुख ओ शक ्ित लऽ कऽ जनम नेनेअिछ जे अधलासँ अधला वृितसँ अपन िनवारण करैत\nनीक बिन सक ै ए।तँएजे सबहक कल्याणक िवचार होइ से सवोप र भेल।\nमुलाकाितयोसबहक बीच तिहना रंग-रंगक िवचार गनगनए लगल। गनगनेबोक े नाने करैत।\nकयो िज ासा करए आएल , तँ कयो मुँहछोहैन, कयो जहलसँ आन्दोलनकताक ेँिनकालैलेआएल , तँ\nकयो फाटक तोिड़ संग दइले तनतनाएल। मुदाजिहना अिसयाक मन पितपर लटकल तिहना\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n57\nआशोक। दुनूकमन दू- दिसया भऽ गेल, एक दस जहलक पित तँ दोसर दस बालपनक हराएल\nबिहना।\nमध्य वग ए प रवारमेदुनूकजनम भेल।बाल-बच्चाक पढ़ाएबक ेँनीक बूिझमाए-बाप बी.ए.\nतक पढ़ाइक बेवस्था क ेलिखन। ओही समए दुनूगोरेगंगामेपैिससंकल्प क ेनेजे जीवन भ र\nसम्बन्ध बना कऽ राखब। ताधैरदुनूकअपनो मन कहै जे िशि का बिन धरतीपर पएर रोपब।\nमुदासे भेल नै, ऐ दुआरेनैभेल जे िबआहक पछाित जइ घर एली ओ प रवार मिहला नोकरीक\nिवरोधी, तँए गृिहणी बिन गेली।गृिहणी तँ बिन गेलीमुदाप रवारक जाल तँ िवचारमेलािगये\nगेलैन। प रवारक जाल ई जे कोनो प रवारक सम्बन्ध चाहेसमाजक हौउ आ क आन समाजक सभ\nसम्बन्धक अपन -अपन िनअम छै, जे िनअम ितक ूलभेनेदुनूकसम्बन्ध छूट गेल।एकरा टुटबनै\nकहल जा सक ैछै, टुटबओ भेल जइमे िवचारक िभ ता कारण होइ छै।खैर जे भेल, रहबो तँ\nनिहयेँकएल। ऐ दुआरेनै रहल जे अठारह बख क बाल-बोध िजनगीमेसमैक संयोगसँचा र बरख\nसंगेरहल। दुनूकिवचारधारामेसम पता रहनेिनणयो भेल।मुदाप रवारक बन्धन तँ कछु आरो\nहोइ छै।\nतीस बख क पछाित आइ अिसयो आ आशोक भेँटभेल, भेँटनैभेल, एक -दोसरपर नजैर पड़ल।\nजहलक मुलाकाती-फाटकक मुँहछोट रहने एका-एक समए भेटै।समैयो बान्हल नै, घण्टा-\nघण्टा भ र एक -एक मुलाकातीसमए लगबै।िसपािहयोभीड़क दुआरेथरथराइत, तँए जोरसँबजबो\nनेकरए।\nसाँझ पिड़ गेल। कछु मुलाकातीचैलो गेल, मुदाजेतेगेल तइसँ बेसीएबो कएल। आशाक\nमनमे उठल - सोझाक रिसया परदेशीजकाँबिसया भेल छैथ।हो-हा करैत सभ मुलाकातीिवचारलक\nजे िबना भेँट-घाँटक े नेजाएब अन्याय हएत। अन्याय ई हएत जे समांगजहलमे अिछ आ बाहरसँ\nहम तोषो-भरोष नै दऐ, ई क े हेनभेल।ओना अपन -अपन मननुक ू लिवचारो होइ छै।मुदाजे हौउ,\nजिहना अिसया तिहना आशा राित िबतबैक िनणए क े लक।भ र दन मरद-औरत सभ मुलाकातीक\nपमेसंगेछल से आब फ ु ट-फ ु टभेल।गर पािब अिसया-आशा एकाठाम भेल।\nअिसया-\n“बिहन, प रवारमेदोसराइतनैअिछ जे अपने एल ?”\nओना मनमे ईहो ठहक ैजे अपनो तँ सएह छी, एकठाम भेनेकछु लाड़-चाड़ तँ हेबेकरत।\nसएह भेल।मुदाआशा अिसयापर नजैर रैख बाजिल-\n“बहीन, दोसराइत तँछैथ बुड़हामुदाप रवारमेरिहतो प रवारसँअलग छैथ।”\nआशाक नव बात सुिनअिसया, िपआसल िचड़ैजकाँबाजिल-\n“से क , बिहन?”\nआशा -\n“जखन बुड़हाक ेँकहलयैन जे जहलक गेटपर जा बेटाक ेँभेँटोकऽ अबथुन आ ओक लसँ\nजमानतो बात पुइछ िलहिथन।”\nिबच्चेमेअिसया-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n58\n“बात तँअसलीए कहलयैन।”\nआशा -\n“सबहक असली क सभले असलीए होइए। ठोिहफािड़ कहलैन जे आब ऐ दुिनयाँमेमरबेटा\nबाँक रहल अिछ, तँए पाँचकौर अ आ पाँचहाथ वस् े टाक ज रत रिह गेल अिछ।\nप रवार अहाँकछी, दुिनयाँअहाँकछी, जेनाकरब सेक ।”\nअिसया-\n“बात तँबड़ नीक भेल, मुदाजइ दन सासुरएल , जँ तइ दनमे ई छूट भेट गेल रहैततँ\nक अपन मनक बात नैमेटाएलरिहतए। मुदा...।”\n3 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 1206\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n59\nघर तोिड़ देिलऐ\nपित-पुक दुरघटनाकतीन मास पछाित िमला कोठरीमेअसगरे बैसल अपन भिवतब दस\nदेिखरहल छैथ। ओना अखन तक िमलाक ेँएहेन िवचार मनमे किहयो ने उठल छेलैन। नव-नव\nिवचार मनमे उठलैन। ओना ईहो किह सक ैछी जे जिहना दुिनयाँमेहजारो रोग-िवयािध (दैिहक,\nमानिसक) पसरल अिछ, मुदाभेँटतँतिहयेनेहोइए जइ दन ओकर आ मण होइ छै।\nडाक ्टर तँ बेवसायीभेला, तँए ओ अपन पूजीबढ़बै दुआरेअनको रोग-िवयािधक आ ओकर\nदवाइ-औषिध क अध्ययन करै छैथ, मुदारोगीक ेँओइसँ आ क जेकरा ओइसँ भेँटनै, तेकराकोन\nमतलब छै जे अनेरेपेन याजक कसरक इलाज कथीसँहएत, सेबूझत।\nओना बूझब ज री छै क नैछै ई अलग बात भेल।दुनूछै।बूझब ऐ दुआरेअिछ जे रोग-\nिवयािधक कोनो ठेकानअिछ, क े करोभऽ सक ै छै तँए बूझब ज रयो अिछ, मुदानिहयोँबुझने\nहाइनो तँ निहयेँअिछ। हािन ऐ दुआरेनै अिछ जे जँ ओइसँ भेँटेनै अए। ओना , िजनगी\nअमरल ी जकाँ जिहना िबनु जिड़-मुड़ीक होइए तिहना दुिनयोँअिछ। तखन तँ भेल जे ओतबे\nअध्ययनक ने ज रैतअिछ जेतेककज रत िजनगी चलैक यामेहोइए। अखन तक जे िमलाक\nिजनगी रहल ओ सपाट रहल। सपाट ई जे िबआहसँ पिहनेमाता-िपताक आ यमे रहली, आ सासुर\nबासक दौड़ान सरकारी भवनमे रहली, तँए घर बनबैक नेज ररैतपड़ल आ नेमन वौएलैन। मोने\nवौएला पछाित ने लोक बाड़ी-झाड़ीमेरंग-रंगक साग तोिड़ पेटक आिग दबैए।जँ से नै तँ अनेरे\nकए कयो अल्लू-परोड़ छोिड़, क -कहाँक साग खाएत। भल पौष्टक दृष्टए सागो अपन ओहेन\nक ु बतबनौने अए जइमे अल्लुओ-परोड़सँबेसीसुआदो आ शक ्ितयो देहमेदािब कऽ रखने अए।\nपरसू जखन िमला सरकारी भवनसँ िनकािल देल गेली आ भाड़ाक घरमे एली तखन मनक\nअन्ह रयाक एकादशी दन िवचार उठलैन। अनायास मुहसँिनकललैन-\n“प रवार तेनाराँइ-वाँइभऽ गेल जे क े तएरहब। भाड़ा घर अपन थोड़ेभेल चा र दन\nचान फ े रअन्ह रया राित। मुदानिहयोँभेनेक हएत, क े तौतँरहए पड़त।”\nआठ बीधाबला कसान जयकान्त छला। गामेनै आनो गामक कसान जयकान्तक ेँसचरगर\nकसान मानैछैथ। ओना आठ बीघा जमीनबला गाम छोिड़ दल्ली-कलक ा ओगरने छैथ, मुदासे\nजयकान्तक ेँनेकिहयो मनमे उठलैन आ नेओइ दस तकला। आठ बीघामेएक बीघा गाछी-कलमसँ\nलऽ कऽ घर-घराड़ीमेबाझल छेलैन, बाँक सात बीघा जोतसीम छेलैन। सातो बीघा एकठाम रहने\nएक े टाबोरगसँकाज चैल जाइ छेलैन। चौमाससँलऽ कऽ धनहर ध रक खेतक आकार छेलैन। जइसँ\nनगदीसँलऽ कऽ जीवन-यापनक सभ फिसल उपजबै छला।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n60\nअपन घरमे अिबते िमलाक िवचार जगलैन। अपन घर अिछ क े तए? नैहरतँओही दन छूट\nगेल जइ दन माए-बाप दान-दिछना दऽ डोलीमेबैसाअ रयाइत गामक सीमान टपा देलैन। सासुरक ेँ\nअपने आिग लगा जरा देिलऐ। भेल ई जे ससुरक अमलदारीमे आठे बीघा जमीनक उपजासँ\nजयकान्त अपन सम्प प रवार बनौनेछला। सम्प ई जे स्तरक िहसाबसँखेनाइ-पीनाइ, ल ा-\nकपड़ा, घर तँ स्थायी पे बनौनै छला जे अस्थायी पे बेमारीकइलाजो आ बाल-बच्चाक ेँ\nपढ़ेबाएबो-िलखाएबक सम्प ता बनौनेछला। तीनटा बेटा- िगरधर, मुरलीधरआ ीधर। जेठ बेटा\nिगरधरक ेँपढ़ब दस बेसीझुकाउ।एक तँ अनुक ू लप रवार (अनुक ू लई जे प रवारक ेँकौलेज ध र\nपढ़बैक ओकाइत ) दोसर अपन लगन। िगरधर ेजुएशनकऽ ितयोिगता परीछा पास कए शासिनक\nअफसर बनला। ओना अपना िहसाबेिगरधरक ेँपढ़ल-िलखल कन्याक संग िबआह नै भेल छेलैन।\nमुदािच ी-पतरी तँ िमलाक ेँपढ़ऽ अिबते छेलैन। बच्चेसँमुरलीधरक झुकाउ प रवारक काज दस\nबेसीरहने जयकान्त अपने संग बेसीकालरैख खेती-पथारीक लूर सीखा देलिखन। तेसर ीधर।\nओना पढ़ै-िलखै दस ीधरोक झुकाउबेसी, मुदादुिनयाँ-दारीक िवषयसँ कम आ भक ्ित-भजनक बेसी\nतँए गीत-संगीतसँबेसीिसनेह।जेकराने जयकान्ते आ ने मुरलीधरेअधला बुझैछला। अधला ऐ\nदुआरेनै बुझैछला जे जँ दरबज्जापर दस गोरेबैिसक तन-भजन करए ओ तँ सा ात्देवालयक\nधरमशाला भेल।\nिगरधरक ेँबी.डी.ओ . भेला पछाित िमलाक िजनगीमे एकाएक समु ी लहैर जकाँ उछाल\nआएल। बदलल बदलल िजनगी।\nस झका चाह दुनूपरानी िमला-िगरधर क ु रसीपरबैिसपीबैतअप्पन गप-सप्प उठौलैन।\nअपन गप-सप्पक मानेई जे अपन िजनगी अपन प रवार। िमला बजली-\n“गाममेजे अपन िहस्साक खेत-पथार अिछ, ओइसँ जे उपजा-वाड़ी होइए तइसँ अपना क\nभेटैए।”\nपैसापािब िगरधर खाइ-पीऐ दस ससैर गेल छला। भ र पेटखेला पछाित जिहना आरामक\nआवश्यकता बूिझपड़ैततिहना नेसुरासंग सुन्दरीक सुन्दर बोलो।िव ँसैतिगरधर बजला-\n“अहाँकजे िवचार हएत सएह नेहमरो हएत। आ क अपनसँ हटल बुझैछी।”\nबंसीखेिलिनहार जकाँतड़ेराकख टी बूिझ िमला बजली-\n“ई तँ देिखते छी जे सात गोरेकप रवार मािझलक ेँआ छ गोरेकप रवार छोटकाक ेँछैन।\nओही खेत-पथारक उपजासँ ने दुनूकगुजर होइ छैन। अपने एते दरमाहा उठबै छी, मिहना\nजाइत-जाइत क े तएचैल जाइए? तखन तँ ई ने भेल जे अपन जे िहस्सा अिछ, से वएह\nसभ खाइ छैथ।”\nजिहना ए कक िनअम आ ैरािशक िनअम अिछ जे एक ेबातक ेँएकटा घुमा- फ रा जोड़ैतआ\nदोसर सोझहेजोड़ैत, तिहना िमलाक जोड़ िगरधरक ेँबूिझपड़लैन। ँहकारीभरैत बजला-\n“हँसे तेखाइतेछैथ।”\n“ई उिचत भेल?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n61\n‘उिचत’ सुिनिगरधर थकमक े ला।थकमक े लाई जे ओ तँ खानदानी प रवारक चास-बास छी,\nचलैत आएल चलैत रहत। अखनो अपन प रवार छी आ आगुओ रहत। मुदािनशाएल मन, पत्नीक\nबातमे ँहकारीभरलैन-\n“उिचत तँनिहयेँभेल।”\nिमला-\n“जखन उिचत नैभेल, तखन उनुिचतक ेँअंगेजरखब नीक भेल?”\nिगरधर-\n“नै।”\nबातक धारमेिगरधर तँ भँिस गेलामुदािवचार जखन जगलैन तखन भाए-भैयारी, क ु टुम-\nप रवार, सर-समाज सभ िसनेमाकरील जकाँमनमे चलए लगलैन। मुदामनो तँदुनूदशामे, िवकार\nरिहतोमेआ िवकार सिहतोमेचैलतेअिछ। पितक गम्भीरता देिख िमलाक ेँमनमे संशय जगलैन।\nसंशय ई जगलैन जे हो-ने-हो कह अपन गलती कबुल कऽ िवचार ने बदिल लिथ। तँए अवसरक ेँ\nगमाएब पछाित पछताबाक ेँनौत देबहएत। तँएअवसरक ेँओ ेआगू ससा र ली, जे पाछूहटब पाछू\nउकड़ू हेतैन। बजली-\n“ऑ फ समे छुी लऽ िलअ आ गाम जा अपन िहस्सा बखरा कऽ िलअ।”\nजिहना अधला वृि कमबैत-कमबैत कयो खेतक घास जकाँफिसलक ेँसाफ बना लैत तिहना\nनेनीक वृिक ेँकमबैत-कमबैत कयो घासेकखेत बना लइए। जिहयासँिगरधर नोकरीक मोटा-मोटी\nदरमाहा आ ऊपरफटक आमदनी पाबए लगला तिहयासँअपनो आ प रवारोक खच मे बढ़ो री अ\nलगलैन। दबसँ नीक दस बढए लगला। मनो तँमने छी, धारक पािन जकाँक े तौपेटे-पेटचलैत तँ\nक े तौमहार तोिड़ दोसर मुँहबना शकले बदिल लैत तँ क े तौपिछला आमदनी (धारक पिछला\nपािनक बेगजकाँजे बरखो आ बरफोक रहैत) पर उछिल धारेजकाँखेतो-पथारक ेँबना अपन शकले\nिछपा लैत।मुदातइसँ फराक िगरधरक मन चललैन। मन चललैन ई जे ‘साँपोम र जाए आ\nला ठयो ने टुटए।’ प रवारक भैयारीअपन ने भेल, पत्नीक क भेलैन। मुदा तँए क ओ\nिहस्सेदारनी नैछैथ, सेहोतँनिहयेँकहल जा सक ैए।काजक गर देिखिगरधर बजला-\n“अखन चुनावक समए आिब गेल अिछ। तीिनयेँमास रहलैए।शासनक प-रेखाबदैल गेल\nअिछ, एको दन क ेकहए जे एको ण छुी भेटब क ठन भऽ गेल अिछ। तँए अह जा कऽ\nअपन भैयारीिहस्सा बाँट िलअ।”\nअवसर पािब िमला मने-मन खुशी भेली।खुिशयोक े नानेहोइतैथ, राहिड़क दािल आ दयाद\nजेतेगलै छै तेतेनेलोकक ेँनीक लगै छै।लोको तँलोक ेनेजे लगले गदहा बिन जात लािध लइए\nतँलगले हँसबिन दूध-पािन िबलगा दइए।\nपितक बात सुिन िमला मािन गेली।शिनक ेँपिछम मुहेँकया ा नीक होइ छै तँए परसू\nगाम जेबाक िवचार पितसँ मना लेलैन। ओना िगरधरक मन गामक सम्पैतसँह ट ऑ फ सक काज\nदस ब ढ़ गेलैन, मुदा िमलाक ेँजेनादेवस्थानक डोर डोरया लैत तिहना भैयारीकसम्पैतडोरया\nलेलक ै न। मनमे रंग-िबरंगक िवचारक तरंग तरंिगत अ लगलैन। सभ बेिच-िबकन बकमे जका कऽ\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n62\nलेब, सुइदक नीक आमदनी हएत। जँ से नैतँखेतक उपजासँअ क बेसाहेखतम हएत। तैयोभेल।\nओना बेसाहमेपाइक खच निहयेँछेलैन, डीलरेसभ उपहार पढ़बैछेलैन।\nतेसर दन, शिन दन, िमला सासुरप ँचली।जेठ दयादनी होइक नातेप रवारक पूज्य\nछेलीहे।दुनूभाँइमुरलीधर आ ीधर दअरे आ दुनूछोटक दयादनी। प रवारक सी ढ़यो तँ\nआबी होइतेअिछ। त मे आब माता-िपता परोछेभऽ गेलैन। खेला-पीला पछाित िमला दुनू\nदअरक ेँकहलिख न-\n“हम क े तएएल , से अखन ध र कयो पुछल?”\nसंगितया ीधर बजैमेफरकोर रहबेकरिथ। बजला-\n“ई िथक िमिथला रीत, ई िथक िमिथला गीत, सुिनयौ यौ मीत, आगूसँपुछैकनैछी रीत।”\nीधरक लयात्मक बोल जेना िमलाक ेँछूिबदेलक ै न। तरेगनजकाँआँिख तरंगलैन। मुदादबने\nरहली। बजली-\n“अखन कोनो िबआह दान आ क मूड़न नै छी जे गीत-नाद हएत। अपन िहस्सा बाँटए\nआएल छी।”\n‘अपन िहस्सा’ सुिन ीधर बौआ गेला।बौआ ई गेला जे मनुखक ेँतँ अपन -अपन िहस्सा\nअपन -अपन गुण होइ छै ओ क े नाबँटाएत।क ेकरोदेल जा सक ै ए।मुदामुरलीधरसम्पैतक बात\nबुझलैन। अदौसँप रवारमेबँटबाराहोइत आएल अिछ, सुहरदेमने कए नेबाँट देबैन। कए अनकर\nदेखस करब जे एक हाथ- आध हाथ खेत-ले कपर-फोरौबिल करब। बजला-\n“प रवारमेआठ बीगहा जमीन अिछ। दूबीगहा तेरहक ा छ धूरदूपौआ , दूकनमा दस\nकनइ िहस्सा भेल, कागतपर नक ्शा बना कऽ लऽ िलअ। कोनो मन-मलान नैअिछ।”\nअखन ध र मुरलीधरक मनमे यएह रहैनजे िगरधर भैयाथोड़ेखेत-पथारक आिड़ पर औता ,\nतखन तँकागजी बँटबाराभेल रहत। मुदासे भेलैननै। िमला अपन सभ कछु अलग देखए चाहै\nछेली।बजली-\n“हमर सभ कछु अलग क र दअ।”\nघरसँ लऽ कऽ वाड़ी-झाड़ी खेत-पथार सभ कछु िमला अपन खँितया लेली।खँतेलापछाित\nछोटक दयादनी कहलक ै न-\n“दीदी, सब कछु तँबँटाइएगेल।आन जे आिब घराड़ीपरभाँटारोपत आ अनेरोसाँझ-भोर\nआिब जे ग रऔत से क े हेनहएत। मन ण्डेसब खेतक उपजा साले-साल दइत रहबैन, अनका\nनैदेथुन।”\nजेनाकोनो लाभ पौनेलोकक ेँखुशीए टा नैउत्साहो उमक ैछै तिहना िमला उमक ैत बजली-\n“बाँटलभाए पड़ोिसया दािखल। अपना िहस्साक घरमे जेकरामन फ ू ड़ततेकराबसाएब,\nतइले अहाँक ेँकए छाती फटैए।”\nजेठ दयादनी, मातृ तुल्य िमलाक बात सुिन सबरी आँिख िनच्चाँ कऽ लेलैन। मन\nकहलक ै न-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n63\n‘एहेनलोकक मुँहदेखब पाप छी।’\n10 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 1527\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n64\nसजल स्मृित\nएक जनवरीक दन। मासक अन्ितम दन डाक ्टर सोनी देवीइंगलडक अस्पतालसँ सेवा\nिनवृितहेती।रिब दन, अस्पताल नै जेबासँिनचेन रहनेओछाइनो छौड़ैमेकछु िबलम भेलैनआ\nप रवारक काजोमेढील-ढाल रहबेकरैन। सुितउ ठ, िबनु मुँहधोनेदूक ुड़ापािन फ ेक, िबजलीक\nचुिह पजा र डाक ्टर सोनी देवीकॉफ बनौलैन। ठण्ढ मुल्क रहनेचाह सोलह ी भरपाइ नै कऽ\nपबैए।आन दन जकाँदूिगलास बनबैक ज रतो निहयेँभेलैन।\nएक तँओ ना मन असकताएल तैपरकाजक सुिभता भेनेअनुक ू लताअिबतेअिछ। जे डाक ्टर\nसोनी देवीक ेँसेहो भेलैन। आन दन तँअस्पतालक काज मनक ेँअपना दस बहटारनेरहैछेलैनसे\nनैरहनेमन अपन प रवार दस घुमौलक ै न। घुिमतेमन पितपर गेलैन। पित डाक ्टर मनमोहन सेहो\nसज न पदसँ एकतीस दसम्बरक ेँसेवािनवृितभेला जेकरेिहसाब- कताब दइले तीन दन पिहने\nअस्पताल गेला, अखन ध र कए नेएला। कािहयेतक तँनोकरी छेलैन।\nभ रसक क े तौिहसाब- कताबमेने तँ लटपट भेलैन। पितक काजक लटपटसँ सोनी देवीकमन\nगिहयेलैन। गिहयेलैनई जे ऐ अबस्थामेकाजक लटपट भेनेकाजो भ रया जाइ छै।हाथोक काज\nअनका हाथ गेनेजुित-भाँितबदिलए जाइ छै। जँ से भेल हेतैनतँ पेन्शन जे लटपटेतैनसे तँ\nलटपटेबेकरतैन जे िजनगी भ रक सभ क े लहा-धेलहासेहोपािनमे चैल जेतैन। पािनमे ई जेतैनजे\nजइ क ु रसीपरबैिसआनक काज करैछेल, तैठामआन बिन अपन काज हएत। तँए अपन करदानी\nलोकक ेँअपने िबसाइ छै।त मे सेवामेरहैततँ कछु बँिचतो छै जे सेवािनवृितक पछाित तँओहो\nधुआ जाइ छै।मुदाउपए? ‘उपए’ लग अिबते सोनी देवीकमन ओिहना अिड़येलैनजिहना कोनो\nबोहैतधारक आगू बान्ह पड़ने अिड़याइ छै।मुदाजिहना धाराक पािन पाछूसँअबैत धाराक ेँरोक ैत\nठमक ै तफ ुलऽ लगै छै तिहना सोनी देवीक मन फ ु लेलैन। फ ु लाइतेनजैर अपना दस बढ़लैन।\nबुदबुदेली-\n“एकतीसम दन अपनो यएह गित हएत!”\nमुहसँअपन गित फ ुटते सोनी देवीक मन िजनगीक स्मृितमे डूिम गेलैन। दैक पुरना\nडायरीक प ा उनटए लगलैन। क े तएगेल ओ गामक सखी-बिहनपा, पावैन-ितहार, मेला-ठेला, खेनाइ-\nपीनाइ आ ओढ़ब -पिहरब? पाछू दस ब ढ़ते डाक ्टर सोनी देवीक मनक डायरीक पिहल प ा\nउनटलैन। जिहना कताब उन टते पिहल पृष्ठ सोझहा अबैत तिहना सोनी देवीकसोझ स्मृितक\nडायरीक प ा उनटलैन। उन टते जन्मक कथा भेटलैन। माि कमे जनम भेल छल जे डेढ़-सालक\nपछाित अपन गाम (माए-बापक) एल ।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n65\nओना दोसरो-तेसरो धी-बेटीक सन्तानक परम्परा नैहरक रहल, मुदा पिहल सन्तान तँ\nअिनवाय पेरहबक परम्परा अदौसँअिबतेअिछ। जनम मन पिड़ते, अपन नाना-नानी, मामा-मामी,\nभाए-बिहन, सर-समाज चौबगली घेर लेलक ै न। अनायास हाथक गरी घुसैकदोसर पृष्ठपर प ँिचते\nउनैट गेलैन। पृष्ठ उन टते डाक ्टर सोनी देवीकनजैर बाप-माएपर पड़लैन। मन पड़लैन डाक ्टर\nसोनी देवीक ेँ, जखन दूबख क रही आ चुिहतर माए भानसो करै छेली आ हमरा खुआ-पीआ कऽ,\nअपने बीच (मानेएक भाग सोनी देवी, दोसर भाग आिग क चुिह, तैबीच)मे आगूमेजिहना िचड़ै-\nचुनमुनीचहरा आिन अपना बच्चाक आगूमेिछिड़या दइ छै (ओना पिहने लोलसँ लोलमे दइ छै)\nजेकरा बीिछ-बीिछ बच्चाक ेँखाइत देिखमाइक दैक धार बहए लगैत तिहना ने हमरो आगूमे\nधानक, रमदानाक, भटक, मलकोकाक आ खुभीक लाबा छी ट दइ छेली आ बीिछ-बीिछ खाइत देिख\nमने-मन गंगास्नान करैत रहैछेली।तही बीचमे ने भात, रोटी, तीनम, तरकारी सेहोसभ सीखबै\nछेली।कोनो क अनाड़ी माए रहैथ जे सुतैकालकओछाइन -िबछाइिनक ना नै सीखा खेबा-पीबा\nकालक िसखैबतैथ। चुिहये लग ने पिहने भात िसखौलैन पछाित अरबा-उसना भात िसखौलैन।तइ\nपछाित ने मोटका-मेहीका, बिसया-तेबिसया इत्याद िसखौलैन। ओना सीखेबेनै क े लैन, मुहसँबोलो\nफोड़लैन। भल ताबेकण्ठ, जीह, मसुहैर, दाँतइत्याद नीक जकाँसड़ास नैभेल रहए तँए अधखड़ ए\nबोल मुहसँिनकलए। दाँतोअदहे-िछदहेभेल रहए।\nअिगला पृष्ठ उन टतेडाक ्टर सोनी देवीओ दन देखलैन, जइ दन िपताक संगेजा इस्क ू लमे\nना िलखौलैन। चा र-पाँचबख क भऽ गेल रही।चा र बरख पुर, पाँचमच ढ़ गेल रहए, मुदापुरल\nनैरहए। गामेकइस्क ू लगामेकच टया। सेहोटोले-पड़ोसेक। कए िमिसयो भ र अनभुआर लिगतए।\nअनभुआर तँ ओतए च टयाक ेँलगै छै जेतए देशक कोण-कोणसँ आएल पाँचबख क बच्चाक\nबीच रंग-रंगक बोली, रंग-रंगक चािल-ढािल, रंग-रंगक खेनाइ-पीनाइ रहै छै। जैठाम से नै तैठाम\nअनभुआरेक हएत। दुगापूजाकसमए सखी-बिहनपाक संग क ेनाचा र बजे भोरेउ ठ, फ ु लडालीलऽ\nसगहारक, अर लक , चम्पाक फ ू ललो ढ़ पूजा लेल दुगास्थान प ँचबैछेल। पिहने फ ू ललो ढ़\nफ ु लडालीआँगनमे रैख लइ छेल, पछाित िच िन मा टसँ सबहक संग दुगास्थान नीपैछेल आ\nतेकर बाद आँगन आिब -आिब नहाइ छेल, नव वस् पहीर फ ू लकफ ु लडालीदेवालयप ँचबैछेल।\nभीतरे-भीतर डाक ्टर सोनी देवीस्मृितक डायरीक प ा प ढ़-प ढ़ िवस्िमत होइत गेली।\nमन पड़लैन पावैनक उपास। रामनवमी-क ृ ष्णाष्टमी, देवोत्थान, ह रवासए, नक िनवारण\nचतुदशी। सभ छूट गेल।\nछुटतेमन उमकलैन। जिहना गाए-मह स उमैकतेबोिलयोदैतआ मलकबो करैततिहना सोनी\nदेवीकमन उमक ै तबोली देलक ै न। क नै छूटल? गामक प रवार छूटल, समाज छूटल, पावैन-ितहार\nछूटल। उपास- त छूटल, देवी-देवताछूटल, देववाणीछूटल! छूट गेल अपन खान-पान, अपन ओढ़न -\nपिहरन! जैठामछी तैठामजे पावैन-ितहार आ देवी-देवताछैथ, ओ िभ छैथ तइसँ नै जाइ छी।\nपावैननैकरैछी। जिहना गामो-घरमे कछु पावैनएहनो होइए जे सभ करैछैथ।आ एहनो होइए\nजे कछु गोरेकरबो करैछैथ आ कछु गोरेनिहयोँकरैछैथ।एहनो तँहेबेकरैए जे जँ साल दू-\nसाल तीन-साल छुइटोजाइए तैयोफ े रजान-पराण दऽ लोक जीआइए लइए। जँ से नैजीअबैए तँ\nतीनसला-च रसला रौदी-दाहीक कहात्समए भेनेनवान छुट फ े रक ु िशयारक गोभ जकाँपनैपक े ना\nजाइए? लगले सोनी देवीकमन अगहनक नवान (ओना काितकोमे नवान होइ छै।) सँ पाछूडेगे\nससरली तँ छैठ पावैन क ूद कऽ आगूमे एलैन। छैठपर नजैर पिड़ते मन चकोना भेलैन। चकोना\nहोइतेएकटा कोणमे देखलैनछैठक सु जक अघ । मुदावएह सजल कोिनयाँपिहलो दन आ दोसरो\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n66\nदन िनवेदत होइत। ओकरे नवे पड़ैत।ओना िमिथलांचलक पावैनक प ित छी, पटिनयाँभल\nस झका कोिनयाँसाँझेमेउसा र रैख भो का कोिनयाँअलगसँ कए ने सजबैत। खैर जे से।अदौसँ\nउदए-अस्त वा अस्त-उदएक नमस्कार िनवेदत करबाक परम्परा रहल अिछ, अखनो अिछ। अखनो\nदुआरपर प ँचैतपा नक ेँअिबतो आ जाइतो हाथ जोिड़ नमस्कार िनवेदन िनवेदत होइतेअिछ।\nलग ले मन फ े रघुसैकचौमुखीदीप सजल क ुड़परगेलैन। क े नाबाँिहसँ पक ै ड़आँगनसँछैठक घाटपर\nलऽ जाइ छेल आ घाटपर सँ जरैत दीपक क ु ड़आँगन नेनेअबै छेल। भल ओ दुनूक ु ड़ोआ दीपो\nमाइटेकबनल कए नेरहौ, मुदाआिग मे पकौल रहला पछाइतो तँमा टपर खसने फ ु टबेकरैत।क ेते\nहोिशयारीसँकाँखतरदबनेजाइ छेल आ अबै छेल। लगले मन मुरैछगेलैन। मुरछलैनई जे अखन\nदेखैछी जे एक घण्टा दा पीबैमेिबलम भेनेलोक पगला कऽ पगलपनी करब शु कऽ दइए आ\nक े नासतरहे-अठारहेबख मे ह रवासए उपास, अ -पािन छोिड़ कऽ लइ छेल। (ह रवासए उपास\nअढ़ाइ दनक होइ छै।) सभ छूट गेल।छूट गेल माि क, छूट गेल नैहर, छूट गेल सासुर(जे अपन\nघर होइत) छूट गेल सभ समाज। एकाएक जेनामनमे तरसँ बमगोला छुटलैन। बमगोला छुटते\nअवाज िनकलल -\n“जखन सभ कछु छूट गेल तखन रहल क । यएह ने मृत्यु छी जे जड़ -चेतनक िवछोह\nभेल।”\nजीवन-मृत्युक बीच झुलैतडाक ्टर सोनीक मन कदमक गाछक ओइ झूलापरगेलैन, जेतए आस\nमा र झूलल रहैथ।तही बीच स्मृितक डायरीक ओ प ा उनैट गेलैनजइमे मेिडकल कौलेजमे\nवेशक चच छल। क े नाहाइए इस्क ू लमेडाक ्टर बनैक मनकामना क े नेरही।जँ से नैक ेनेरही तँ\nदसमेसँकए बायोलौजीपढ़ब शु क े नेरही।िजनका इंजीिनयर बनैक रहैनओ गिणत पढ़ैछला।\nि वेणीजकाँक ेतेनीक संयोगछल , एक तँमिहला आरि त सीट, तैपरनीक नम्बरक संग कौलेजक\nसम्बन्िधत ोफ े सर।एकाएक वेश दनक राखल प पर नजैर पड़लैन। एक थाक प एकटा\nललका झोरामेथ कयाएल प रवार, समाज, क ु टुमकसंग िवभागक राज्ये नै देशोक आशा तँ हमर\nभिवसपर छइहे...।\nअपनो जखन कौलेजमेपढ़ैतरही तँझण्डा उठौनेरही जे जन -जन तक िच क सा भेटौ।मुदा\nभेल क ? क े तएगेल अपन संकल्प क े तएगेल अपन त। मुदातइ सम ए कहाँबुझैछेल जे एना\nदेश छोिड़ आन देशमेजीवन बीतत। हमरासँसमाजक ेँकथी उपकार भेलइ। जइ दन मेिडकल\nकौलेजमेना िलखौनेरही तही दन क े तेगोरेडाक ्टरक माला पिहरा असीरवाद देलैन। क े तएगेल\nओ असीरवाद। ओ अपन कत व्य पुरबैतअसीरवाद देलैन। मुदा असीरवादक उ र हम कथी\nदेिलऐन। क े नासमाजशास्ी मनुखक ेँसमािजक जीव मानलैन। मुदाभेल एना कए?\nनव श्न उ ठते डाक ्टर सोनीक दिहना हाथ सेहो डायरीक अिगला पृष्ठ उनटौलक ै न।\nडाक ्टरी िड ी लेलापछाित िबआहक गप-सप्प उठल।\nसाल भ र पिहने डाक ्टर मनमोहन कौलेजसँिनकलल छला। छह मास ध र जहाँ-तहाँ\nनोकरीक लेल बौएला, मुदाक े तौगर नै लगलैन। तखन देश छोिड़ बाहर जेबाक िवचार क े लैन।\nइंगलडमे भेक ेन्सी रहै, आवेदन क े लैननोकरी भऽ गेलैन। गामो-घरमे नव-नौतुकडाक ्टरक ेँपिहलुका\nडाक ्टर थोड़ेबास अ दअ चाहैए।तैसंग अपनो काजक सार निहयेँभेल रहए जे काज क ूद कऽ\nआगू आिब गवाही दैतै।तँ अ ना जिहना सभ अपना बेटाक ेँइंजीिनयरे-डाक ्टर बनबए चाहैए\nतिहना नेनोक रयो अमेरका, इंगलड देतै।जाइलेसभ चाहैए।एक तँअ ना डाक ्टर बिन मनमोहन\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n67\nजेता, परोप ामेचच क िवषय बिन गेल छल। िपतोक ेँिबआहैक रहैन। जुआक पाशा जकाँ अपन\nसम्पैत अरोिप िबआह कऽ देलैन। इंगलड एल । अपनो नोकरी भेल। तीनटा बालो-बच्चा भेल\nजेकरापढ़ेल-िलखेल। मुदािबआह क े लकअपना िवचारे।ओना सभ नोक रहारा, तँए प रवार चलैक\nगर पकिड़ए लइ छैथ। मुदाअपना कछु रहल कहाँलगमे। (लगक मानेअनुक ू लजीवन। अनुक ूल\nजीवन मानेिमिथलाक जीवन-दशन।) आँिख जखन डायरीक नीचला पाँितपर गेलैनतखन देखलैनजे\nक े नासृष्टक िवकासमे पुष-नारीक योगदान होइ छै। क े नासन्तानोत्पित होइ छै। क सव\nपीड़ाक ेँबहलैत मनक सुख बूिझ नारीक नारत्वक ेँिनमुआँगकएल जाए? क े नाअपन जनम\nमाि कमे भेल, माएसँमाए जोड़ल छेली।\nदुनूपरानी अनुभवी िशकारी छला। (नाना-नानी सन्तानोत्पितक) सम्बन्ध सू तेनाबनल\nअिछ जे बाँस-क े राजकाँओिध सँ ओिध जुड़ल अिछ। मुदाऐठाम तँसभ टुइटोगेल आ जे बँचल से\nछुइटोगेल।टुटलअपन प रवार-समाज आ छुटल ऐठामक नोकरीक िजनगी। जैठामलोक कमाइ-ले\nजाइए आ समाज बनै छै, ओ भेल नोक रहारा कमौआक समाज। मुदासेवा-िनवृितक पछाित ओ\nअनेको कारणेछुटए लगै छै।छुटए क लगै छै जे जिहना दन बढ़ने काज बढ़ैछै आ दन घटने\nकाज घटैछै।तँएनेगरीबीक ेँदन घटब आ अमीरीक ेँदन बढ़ल कहल जाइ छै।\nमेलाक या ी जकाँ ध म-धु ा खाइत डाक ्टर सोनीक मन ठेिहयेलैन। मुदालगले ठेहीउतैर\nगेलैन। उतैरई गेलैनजे डाक ्टर छी, भेल तँ दस-बीस बरख आरो जीब, क ना पेन्शनोपर क टये\nजाएत, तखन भेल मरैबेर।अपनो बुझैिछऐ आ आनो सभ बुिझते छैथ जे मरैबेरएहेन पीड़ा होइ\nछै जे लोक म रयेजाइए। मुदायुगोकतँअपन धरम होइ छै, जखन लोकक मन मािन लइ जे दू-\nतीन दनमे म र जाएब तखने कए ने मतबैबला िनशाँक सुइयालऽ लेत जे पीड़ा हेबोकरतै तँ\nबुझबेने करत। जइसँ सुखेसँ मरब हेतइ।सभ तँ सएह ने चाहैछैथ। कनैत तँ सभ अबैए, हँसैत\nजाएब नेमुक रक िसकन्दर भेल।\nनअ बैज गेल। अखन तक डाक ्टर सोनी ने मुँह-कानमे पािन नेनेछेली आ ने अपन\nिनत्यकम सँ िनवृत भेल छेली।घड़ीपर नजैर पिड़तेमन हरहरेलैन। जलखै बेरभऽ गेल, मुदालगले\nमन बदिल गेलैन। छुीक दन छीहे, अनेरेकए चुिहमे हाथ घ िसयाएब, तइसँ नीक जे िबस्क ु ट\nसंग चाहेपीब लेब।जिहना अगम पािनमेहेिलिनहारक सभ कछु अगम भऽ अगमा जाइ छै, तिहना\nसुगम पािनमेहेिलिनहारक ेँसेहोसभ कछु सुगमाजाइ छै।डाक ्टर सोिनयोँक ेँसहए भेलैन।\nचाह-िबस्क ु टआगूमेडाक ्टर सोनी रैखते रहैथआ क डाक ्टर मनमोहन प ँचलिखन। सुखाएल\nमुँह, हदास उड़ल चेहरा।पितक ेँदेिखडाक ्टर सोनीक मनमे एकाएक जोड़क ध ा लगलैन। ध ा ई\nलगलैन जे जखन काजसँ अवकाश भेटलैन, तखन जान हल्लुक भेलैनक भारीए। जखन जान\nहल्लुक भेलैनतँ मनमे खुशी हेबाचाही कने, से कए ने छैन। मुदा कछु छी तँ प रवार छी\nकने, प रवारक सभक ेँअनुक ू लबिन चलबे ने प रवार चलब भेल। क ुशल-समाचार पुछब छोिड़\nडाक ्टर सोनी पितक ेँकहलिख न-\n“रस्ताक मारल आएल छी, भूख-िपयास लागल हएत, पिहने कछु खा-पीब कण्ठ सड़ास क र\nिलअ तखन क ु शल-समाचार हेतइ।”\nकिह अपने-ले आनल चाह-िबस्क ु टमेसँ बाँट दुनूगोरे, िबस्क ु टतोिड़ मुँहमेलेलैन। मुदाजेना\nिचराक चाउर खेनेमुँहल ठआइ छै, तिहना डाक ्टर मनमोहनक ेँहोइन, मुदािगलासक पािन पीब\nकण्ठ सड़ास करैतबजला-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n68\n“पाँच साल आरो नोकरी करैक आवेदन देिलऐ। मुदादोसर, जेकर परमोशन हेतइ, एहेन\nिवरोध क े लक, जे नैभेल।”\nजेनाडाक ्टर सोनीक ेँबुझलेरहैनतिहना टप क पड़ली-\n“तीिनयेँसाल-ले दैितऐ।”\nमुदाडाक ्टर मनमोहनक ेँथाहल-नापल काज तँएगम्भीर होइत बजला-\n“तीिनयोँसाल-ले देनेकाज थोड़ेहोइत। जे िवरोध क े लकओकरा अढ़ाइए बरख नोकरी\nबँचल छै।”\nडाक ्टर सोनी-\n“जखन ओ जुिनयरेभऽ काज करैछला तखन नक े कए नेबुझा-सुझादेिलऐन।”\nपत्नीक िवचार सुिन डाक ्टर मनमोहनक मन मड़कलैन। मड़कलैन ई जे सभ अपन पद,\nितष्ठा आ धन चाहैए, तैठामकहब उिचत होएत।\nमास दनक पछाित जखन डाक ्टर सोिनयोँसेवािनवृत भेलीतखन दुनूपरानी अपन कपार\nिमलौलैन। साल भ र दुनूपरहेज क े नेरहला। परहेज ई जे िबनु कमौआ पुतक ेँकमौआ घरवालीक\nआगू िवधवे बूझल जाइए। तँए दुनूकबीच-सधवा-िवधवाक सम्बन्ध बिन गेल छेलैन। िभनसुरका\nकॉफ पीब दुनूपरानी मनमोहन-सोनी ग ीबला आराम क ु रसीपरमलड़ैत चीत गरे ग ठ (जेना\nअखड़ाहापर खलीफा चीत होइए, तिहना) भिवसवाणी करए लगला।\nभिवसवाणीक ज रतो तँ रस्तेक मोड़पर ने होइत। नोकरी िजनगीसँदुनूबेकतीसेवा-मुक ्ित\nभेल छला। िजनगी जीबैलेसेवाआवश्यक ऐछे। जँ सेवेनै तँ मेवाक े तएफड़त। सेवाक िवचार\nमनसँ ह टतेअपन िजनगीक योग- या आ भोग- या टपैकतेअिछ। मुस्क मा र डाक ्टर मनमोहन\nबजला-\n“मन होइए जिहना पिहलुका लोक ढाका-ब गालमे कमाइतो छल आ िमिथलाक भूिमक ेँ\nपक ै ड़घरो बनौनेछल , तिहना ऐठामक सभ कछु बेिच-िबक न गामेचैल जाइत ।”\nपितक िवचारमेिबठूकटैतडाक ्टर सोनी बजली-\n“गामक लोक पूछत?”\nमजाक े-मजाकमे दुनूबेकतीिवचार-मिण दस िवदा भेला।रस्ताक मोड़ टिपते जेनाडाक ्टर\nमनमोहनक ेँफ ु रलैन, बुदबुदेलिथ-\n“जेनागामक सुरतामनक ेँपक ै ड़रहल अिछ।”\nपितक मनक सुरतासुिन डाक ्टर सोनी िजनगीक बाटमेहरा गेली।िसनेमाक रील जकाँ\nमातृकक जनमसँ पटना हवाइ अ ा तकक जीवन-या ा आगूमेठाढ़ भऽ गेलैन। बजली-\n“आब क करब?”\nपत्नीक िवचारक ेँडाक ्टर मनमोहन जीवन संगीक श्न बूिझगम्भीरतासँलेलैन। बजला-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n69\n“अबैकाल कछु प रस्िथितवश आ कछु लोकोक मुँहकबोलसँ भािवत भऽ क े ल, अपनो\nजीबठ बान्िह अपने गाम-समाजमे अपन िजनगी ठाढ़ क रत । मुदासे भेल नै।िमिथला सन\nधरती जे ि गुण मौसमक बीच अपन अजर -अमर देहधारण क े नेछैथ, तइ धरतीक ेँछोिड़\nऐठाम एल । पतीस सालक िजनगी गामक िजनगीसँ अलग िजनगी बना अपनाक ेँठाढ़\nक े ल।”\nकिह चुप भऽ गेला।\nपितक ेँचुप होइत देिखडाक ्टर सोनी बजली-\n“चुप कए भेल? अपनो अनुभव कऽ रहल छी जे प रवारक िजनगीसँसमािजक ेिजनगीटा\nसँ नैहटल , शरीर जलवायु अनुक ू लअपनाक ेँअंगेजबना लइए। तेतबेनै, देहक यासँआगू\nसमािजक या सेहोअिछ।”\nपत्नीक िवचार सुिनडाक ्टर मनमोहन ठमैक गेला।ठमैक ई गेलाजे रहैक घरसँ लऽ कऽ\nखेनाइ-पीनाइ, बजनाइ-भुकनाइ सभ कछु बदिल गेल। गाम जेबाक मनक ेँतँ बुझबए ने पड़त, जे\nजेठक रौदा, भादवक पािन, माघक जाड़क ेँपचबैक शक ्ित अिछ कने।बजला-\n“जँ मन गाम जाइक अनुक ू लोहएत तँशरीर नैगछत।”\n“तखन ?”\n“तखन एतैसँगामक ेँगोड़ लगैत र जे अहाँबड़ सु र छी, िमिथलामेबास करैछी। जेतए\nजनक सन राजा भेलासीता सन जगतजननी भेली।जामंतोरंगक फ ु लकफ ु लवारीसँसजल\nफ ु लवारीछेलैन। गुक संग राम एला, धनुष तोिड़ चा बिहन सीताक संग चा भाँइक\nिबआह भेलैन। वएह िमिथला छी।”\n14 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 2363\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n70\nसए कच्छे\nअबेर तक ओछाइनेपर पड़ल रही। भारी बरखा तँ नै मुदाहल्लुक मझोलका बरखा होइत\nरहै।दुपहरआ क बे पहर जेहेनबखाक म ी लोक नै दइए, अपन काज-उदम क रते रहैए, मुदा\nओहेन बरखा िभनस पहरक ेँग गर लगैए, सएह भेल रहै।छह बजेक समाचारक समए भेने\nरेिडयो खोलल । खोिलतेसमाचार आएल जे कमलाक छहर टूट गेल, क ेतेगाममेबाढ़क पािन पसैर\nगेल।\nअिगला समाचार क भेल से सुनबोनेक े ल, कानेजेनाभथा गेल।भथा ई गेल जे दस दन\nपिहने तक रौदी-रौदीक घोल यएह रेिडयो करै छल , जे आन सालसँ कम बरखा हएत। कम ऐ\nमानेमेजे बरसाती खेतीलेजेतेपािनक खगता होइ छै तइसँ कम बरखा हएत, तँए समए रौदयाह\nहएत। नमहर कसान तँ नै मुदाछोट-मोट कसान तँ छीहे।वै ािनकक िवचार क े नानै मािनत ।\nमानैकमानेई भेल जे जे जेतैकाज करै छैथ ओ ओतै ने अपन योजनाक काय म ओइ िहसाबे\nबनौता, तिहना हम ँक े ल। बरसातमेजे खेत धानक होइए वएह खेत कम बरखा भेनेतरकारीक\nवा कम पािनक खगताबला अ ोक खेतीलेअनुक ूलभऽ जाइए। कयो अपन योजना अनुक ू लते\nिहसाबेबनबै छैथ।\nयएह सोिच धानक खेतीकम क े ल। निहयेँजकाँभेल। नवका धानक बीआ क िन कऽ अनने\nछेल, जे बीस-पचीस दनमे रोपल जाइए ओ बीरारेने बुड़हागेल।बुड़हेबोक े नाने करैत, अगता\nसौनक रोपक िखयालसँ बागुक े नेछेल। धुरया सौन भऽ गेल।अपना बोरग नै, आँिड़-पाटमे जे\nबोरगो अिछ ओ पिछला भोँटसँकटा-कटी भऽ गेल।कटा-कटी होइक कारण भेल जे भोँटकगरमा-\nगरमीक बहसमे झंझट भऽ गेल, जइसँ कोट-कचहरीक पेँचमेपिड़ गेल। टटका दुश्मनी तँए खेतीनै\nभेल तँनैभेल मुदामुँहखोिल खुशामद क े नाक रितऐ। जखन अ खाइ छी, पािन पीबैछी तखन\nजँ आइन -अपगराइन मनमे नै रहत तँ अनेरेकए दुनू(अ -पािन) क ेँदुख दइ िछऐ। मनमे सएह\nरहए तँएधानक खेतीनैभेल।मुदाअन्ितम भादोमेडूमाबरखा आ बाढ़ एनेमन िसहरैतरहए।\nिसहरैतई रहए जे जिहना कोनो मनुखोक ेँआ मालो-जालक ेँ, आ गाछो-िबरीछक ेँहोइ छै जे\nशु मे बाँझ जकाँ रहैए आ पछाित ढेनुआरभऽ जाइए तिहना मेघोक ेँभेल अिछ। हिथया तक\nब रसत आ क िचतरा तक ब रसत तेकर कोनो ठेकानछै, त मे तेहेन-तेहेनगोलगर बु क बरखा\nहोइए जे जँ आगूओ तक धेनेरहल तँअिगलो खेतीखेबेकरत। मन िबसाइन-िबसाइन होइत रहए।\nचाह नेनेमाए आिब बाजिल-\n“ कए अखन तक मुहोँ-कानमेपािन नैलेलह।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n71\nभोरे-भोरेक े नादुखाएल बात बैजत , बात बदलैत कहिलऐ-\n“कौ का तेहेनचािल भेल रहए जे देह-हाथ दुखाइए।”\nबेटाकबातक िबसवास माए नै करिथ, सेहोतँ निहयेँ।चौक क कोनपर चाहक िगलास रैख\nबाजिल-\n“अच्छा सूतलेरहह, देह-हाथ दािब दइ िछअ।”\nअपना क े नादनलागल। झूठ बािज माएसँजँताएब उिचत नै बूिझ, उ ठ कऽ बैिसझूठक ेँसत्\nबनबैत कहिलऐ-\n“माए, कौ का चािलक मानेतूँबीतलाहा कािह बुइझ गेलही।ओते तँ सभ दन चैलते\nछी, तइसँ क देह-हाथ दुखाएत।आगूक कािहक चािलक बात कहिलयौ।”\nजेनापिहनेसँमाएक ेँजवाब तैयारेरहैतिहना धाँइदऽ बाजिल-\n“रौदीसँदाहीसए कछे नीक होइ छै।”\nमाइक बात सुिनमन आरो औना गेल।चुपचापचाहक िगलास उठा चाह पीबए लगल ।\n19 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 488\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n72\nएक मुठीघास\nछुब्द भऽ छगुन्तामेपिड़ गेल जखन नअ बख क भतीजी आिब कहलक -\n“काका, हँसुओआ पिथयो छीिन लेलक आ गाइरोपढ़लक।”\nबाध दससँ टहैल कऽ आएले रही, एक तँ पािनक झमार दोसर भदब रया रौद लगल रहए।\nमन पीताएल रहबेकरए, िपयास सेहोलगल रहए, रौदाएल दुआरेकलसँ कनी ह ट लतामक गाछक\nछाहैरमे बैसल ठण्ढाइत रही जे ठण्ढेलापछाित पािन पीब। तही बीच भतीजी आिब बाजल।\nपुछिलऐ-\n“क ेिछनलकौ?”\nरेखाबाजिल-\n“जुगेसरकाका।”\n‘जुगेसर’ ना सुिनआरो च कत भऽ गेल। मन पिड़ गेल पिहलुका घटना। बीस बरख पूव\nजुगेसरकघरवालीक ेँअिहना खुरपी-पिथया मोहन बाबूक कमितया छीिन नेनेरहै।जेकरा चलैत\nगार-गरौबिलसँ लऽ कऽ मा र-पीट भऽ गेल।मा र-पीटक पछाित मुकदमो भऽ गेल, जइमे मुालह\nबिन हम ँआठ बरख कोट-कचहरीक च र लगौनेरही।पुछिलऐ-\n“क क े नेरही जे हँसुओ-पिथया िछनलकौ, आ गाइरोपढ़लकौ?”\nसुिनते रेखा चैक- चैक कानए लगल। जिहना कोनो िनरदोस फ ँ सौलआदमी जहल जाइकाल\nकनैए तिहना कनैत बाजिल-\n“घासले गेल छेल, स से बाधक आिड़ -धुर डुमल देखिलऐ। खाली गाछी कातक खेत सूखल\nदेिखघास कटैलेबैसल। एक ेमुठीकटने रही आ क जुगेसरकाका आिब कहलक जे घास\nकए कटैछेँ?”\nथोड़-थाड़ घासोक खेतीगाममे अ लगल अिछ। पुछिलऐ-\n“बगहा घास छेलैआ क अने आ ?”\nरेखाबाजिल-\n“अने आ।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n73\n‘अने आ ’ सुिन मन तरग गेल जे अखने जा कऽ पुिछऐ आ बलउमक झािड़ दऐ। ताबे\nठण्ढाइयो गेल रही, कल चला कऽ पािन पील । पािन पीिबतेमन आरो ठण्ढाएल। ठण्ढाइतेमनमे\nउठल , एना जुगेसरक े लक कए? आगू-पाछूउनैट-उनैट सोचल तँ कछु देखबेने क रऐ। एकाएक\nनजैर पिछला भोँटपरगेल, शु हेसँजइ पाटीमेभोँटदैतएिलऐ, तेकरेअ बेरदेिलऐ। मुदासपनौर\nजकाँ जुगेसरचािल बदिल लेलक। अखन तक गमैयाबात-िवचारसँलऽ कऽ पटना- दल्लीक भोँटमे\nसंगेरहैतआएल मुदाऐबेर ओ ससैर कऽ दोसर पाटीमेचैल गेल।\nएक तँ नहाइ बेर रहए दोसर जलखैयो ने क े नेरही। दू- दिसया काज भऽ गेल रहए। दू-\nदिसया ई जे नहाएब-खाएब आ क हाँसू-पिथयाक बात बुझए जाएब। बर-बेमारीजकाँहलतलबी नै\nबूिझपड़ल। भतीजीक ेँकहिलऐ-\n“बुची, अखन नहा-खा लइ छी, बे पहर तो ँ चिलहेँ, जा कऽ पुछबैजे कए हाँसू-पिथया\nछीनलहक।”\nरेखामािन कऽ आँगन चैल गेल, मुदामन गदिमशान करए लगल। गदिमशान ई करए लगल\nजे एना जे जिहना लोक रस्ताक मोड़पर आिब मोरा जाइए भ रसक तिहना जुगेसरोतँ ने\nभकमोड़मे फ ँ िस, जाित-सम् दाइक जालमे ओझरा एना क े लक।मन ठमैक गेल।ठमैकतेकबुल लेलक\nजे काजक जवाब काज िछऐ, तँए ओकरो काजेसँजवाब देबनीक हएत। जिहना हाँसूपुरानतिहना\nपिथयो हेतै, क एक मुठीघास क े ितष्ठाक श्न बनाएब उिचत हएत? तो मे जैठाम जाित-\nमजहबक भूत मगज छूिबनेनेछै।\n21 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 411\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n74\nक रछ ह मुँह\nबरखा मौसम अबैसँपिहने हल्ला भऽ गेल जे ऐ बेरक समए रौदयाह हएत। मानेभेल जे\nउिचतसँ कम बरखा हएत। क े तेकम हएत से तँ समैए कहत। ओना पतराबला सबहक िवचार\nअलग छैन। नका सबहक िवचारेअस्सी िबसबा पािन हएत। जइसँ धनमण्डल हएत। मुदारेिडयो\nटी.बी.सँ तेतेहल्ला भेल जे पतराबला सबहक िवचार दिब गेलैन। दबबो क े नानेक रतैन, एक तँ\nएक -आध पतरा देिखिनहार गामे-गाम छैथ, तैपरमुँहकबोल मशीनक आगू क ेनाबढ़त।\nपनरह दनक बरखा गामेउजािड़ कऽ देलक। बाधक-बाध डूिमगेल। त मे भादोक डूमल।\nअ ना कहबी छै जे भादव धोइ कछ - कछ होय। सेहोपािनसँ ऊपर हएत तखन ने।जँ पािनक\nतरमे रहत तँगलबे करत कने।बाध दस टहलैलेपनरह दनसँ नैगेल छेल। जेबोक ेनाक रत\nटहलैए बेर बरखा अ लगै छेलै।मुदा सोलहम दन उगरास क े लक।रौद भेल। रौद देख\nदिछनब रया बाध दस िवदा भेल।\nअपना टोलसँिनक ै लतेदोसर टोलक मुहेँपरगेल आ क सुवधी काक क घर टगल देखिलऐ।\nच गरा सभ लागल रहै।ओसाराक टाट खसल रहै।रस्तेपरसँ िहया कऽ देखैतरही आ क सुवधी\nकाक पर नजैर पड़ल। आगू दस ओहो बढ़ली आ हम ँबढ़ल । घरक कोनचर लग प ँिचते सुबधी\nकाक क चेहरापरआँिख पड़ल। क रछौन मुँहदेिखपुछलयैन-\n“काक , किहया घरक ओसारी खसल ?”\n‘ओसारी खसब ’ सुिनसुबधीकाक क ेँबुकौरलैग गेलैन। बजली-\n“बौआ , अपन जान तँ बँिचगेल मुदातीन मासक छागरक टाँगटूट गेल।मनमे छेलए जे\nदसमीमेक ना तँदूहजारक चीज हएत। से िबलैटगेल।”\nहम पुछलयैन-\n“काक , िबलैटक े नागेल, देखैछी छागर जीिवतेअिछ।”\nकाक बजली-\n“ओसारीक टाट तेनाखसल जे छागरक टाँगेटूट गेल।अवाह छागर थोड़े कयो चढ़बैले\nलेत।”\nई गप सुिनअपनो बुझाएल जे ठीक ेकहै छैथ...। मुदा कछु तँबैजत , कहलयैन-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n75\n“अपन जान आ बकरीक जान बँचल तँआगू क ेतेछागर हएत, तइले दुख कए करैछी।”\nकाक बजली-\n“एक े टादुख नै ने अिछ, आमद चैल गेल, आ खरचा ब ढ़ गेल।घर दु श ओिहना हएत।\nिबना बोइनक क ेघर मरम्मत क र देत।”\n24 अगस्त 2014, शब्द संख्या- 318\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n76\nकथा-लेखन- म...\n1. भटक लावा- (3105)\n2. िबसाँढ़- (2499)\n3. पीरारकफड़ - (2024)\n4. अने आ बेटा- (3339)\n5. दूटापाइ- (3279)\n6. बोिनहारन मरनी- (3396)\n7. हार-जीत- (2343)\n8. ठेलाबला- (2562)\n9. जीिवका- (3642)\n10. र साबला- (3945)\n11. चुनवाली- (2445)\n12. डीहक बटबारा- (4724)\n13. भैयारी- (4041)\n14. बिहन- (2692)\n15. घरदेिखया- (4018)\n16. पछताबा- (2665)\n17. डा टर हेमत- (4398)\n18. बाबी- (2163)\n19. कािमनी- (2285)\n20. ाक सम रचना- (137)\n21. ितभा- (154)\n22. मम - (142)\n23. अधख आ - (255)\n24. समैक बेरबादी- (213)\n25. पिहनेतप तखिन ढिलहेँ- (084)\n26. खलीफा उमरक िसनेह- (165)\n27. जखने जागी तखने परात- (103)\n28. अि त वक समाि - (218)\n29. खजाना- (388)\n30. उ घारा- (328)\n31 बेवहारक- (218)\n32. समप ण - (149)\n33 उ थान-पतन- (138)\n34. देवता- (232)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n77\n35. पाप आ पुय- (218)\n36. परख- (129)\n37. आलसी - (136)\n38. ेम- (293)\n39. हैरयट टो- (137)\n40. बुझैकढंग- (142)\n41. िमकक इ त- (093)\n42. वंश- (074)\n43. ितयाग- (145)\n44. सि चार- (184)\n45. साहस- (103)\n46. बरदास- (133)\n47. भूल- (139)\n48. धैय- (099)\n49. मनुखक मूय- (099)\n50. मदित नैचाही- (209)\n51. मेहनितक दरद- (281)\n52. मैिसम गोक - (146)\n53. मूलधन- (174)\n54. कपटी िमत- (281)\n55. भीख- (118)\n56. भगवान- (098)\n57. एका िचत- (261)\n58. सीखैक िज ासा- (101)\n59. अनुभव- (092)\n60. आिसरवादक िवरोध- (088)\n61. धम क असल प- (197)\n62. सौ दय- (138)\n63. त ध- (257)\n64. एकता- (236)\n65. िवधवा िबआह - (176)\n66. देश सेवाक त- (134)\n67. आ मबल - (1- (110)\n68. वािभमान- (121)\n69. कलंक- (429)\n70. बुलक- (211)\n71. भ पुष- (173)\n72. झूठ नैबाजब- (103)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n78\n73. आद श माए- (097)\n74. नारीस मान- (100)\n75. अनुशासन- (190)\n76. सादा िजनगी- (127)\n77. िवचारक उदय- (072)\n78. पु इकाइसँसमथ रा बनैत- (102)\n79. डर नैकरी- (119)\n80. आिसरवाद उल ट गेल- (223)\n81. र गमेवाकदुख- (226)\n82. िनसाँ- (194)\n83. सामना- (124)\n84. िश ाचार- (171)\n85. ठक- (115)\n86. प ीक अिधकार- (128)\n87. िशनीची िसनेह- (211)\n88. िसखबैक उपए- (171)\n89. कत परायन सुगा- (171)\n90. त वीर- (134)\n91. िमतक योजन- (359)\n92. वाथपूण िवचार- (121)\n93. संगीकमहत- (130)\n94. उपहास- (196)\n95. महादान- (176)\n96. भा यवाद- (171)\n97. स वृित- (150)\n98. आ म नैसोबहाव बदली- (281)\n99. पुषाथ- (255)\n100. नैिक सुधवा- (274)\n101. स गृहत- (195)\n102. स ाव- (134)\n103. आल य वनाम िपशाच- (302)\n104. वग आ नक - (265)\n105. यथाथक बोध- (115)\n106. िव ताक मद- (165)\n107. अनंत- (128)\n108. हँसैतलहास- (184)\n109. अनगढ़ चेतना- (162)\n110. सत्य िव ा- (108)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n79\n111. समता- (165)\n112. जेतेचोट तेतेस त- (116)\n113. प र कार- (198)\n114. कथनी नैकरनी- (176)\n115. शालीनता- (157)\n116. मजूरी- (140)\n117. जीवन या ा- (145)\n118. योित- (081)\n119. पवनक िववेक- (180)\n120. आ मबल -2- (105)\n121. खुदीरामबोस- (172)\n122. िश यक ेँिश ेटानैपरी ो- (187)\n123. लौह पुष- (124)\n124. जंग लगल - (150)\n125. जीवकक परीछा- (117)\n126. तप- (162)\n127. उ टा अथ - (203)\n128. जाित नैपािन- (142)\n129. ऊ ँ च-नीच- (206)\n130. पागलखाना- (223.\n131. दोहरीमा र- (1357)\n132. क े नाजीब?- (1031)\n133. नवान- (2282)\n134. ितलासंाितक लाइ- (2034)\n135. भाइक िसनेह- (1166)\n136. ेमी- (2520)\n137. बपौती सम्पित- (2352)\n138. डंका- (2422)\n139. संगी- (1858)\n140. ठकहरबा- (2351)\n141. अतहतह - (2477)\n142. अ ािगनी- (3045)\n143. ऑपरेशन- (1605)\n144. धम नाथ- (1983)\n145. सरोजनी- (1816)\n146. सुभ ा- (1910)\n147. सोनमाकाका- (1537)\n148. दोती िबआह - (1816)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n80\n149. पड़ाइन- (1988)\n150. क े तौनै- (1211.\n151. िबहरन- (3174)\n152. मायराम- (2037)\n153. गोिहक िशकार- (2113)\n154. मातृभूिम- (1036)\n155. भबडाह- (2053)\n156. प रवारक ितष्ठा- (1888)\n157. फागु- (2096)\n158. लफक साग- (1192)\n159. ितलकोरक त आ - (1826)\n160. एकोटा ने- (1071)\n161. धोतीक मान- (472)\n162. साझी- (989)\n163. सतभ या पोख र- (2990)\n164. न्याय चाही- (1308)\n165. पिनयाहा दूध- (2114)\n(166. कज - (2860)\n167. परदेशीबेटी- (2451)\n168. मान- (631)\n169. मनोरथ- (1151.\n170. कयो ने- (3699)\n171. सूद भरना- (904)\n172. जन्मितिथ- (2356)\n173. इमानदारघूसखोर- (2204)\n174. प टयाबला- (2356)\n175. सनेस- (1248)\n176. उलबा चाउर- (2588)\n177. बलजोर- (2320)\n178. बेटी) हम अपराधी छी- (3240)\n179. बगबा र- (1847)\n180. मुइलोिबसेबिन- (4244)\n181. सड़ल दारीम- (2442)\n182. चुप्पा पाल- (2517.\n183. एक धाप जमीन- (2522)\n184. ओझरी - (1963)\n185. मुसहिन- (2277)\n186. क े लवाड़ी- (2628)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n81\n187. स्वरोजगार- (2338)\n188. घूर- (2749)\n189. किनयाँ-पुतरा- (2340)\n190. वारंट- (1601)\n191. गामक मुँहफ े रदेखब- (2897.\n192. कचोट- (313)\n193. काँचसूत- (390)\n194. बुधनीदादी- (267)\n195. िखलतोड़- (396)\n196. मुँह-कान- (234\n197. अन दना- (312)\n198. अपन काज- (366)\n199. दूरी- (264)\n200. पुरनीभौजी- (116)\n201. छूट गेल- (111)\n202. कािह दन- (151)\n203. अप्पन हार- (283)\n204. कनफ ु सक- (137)\n205. मुँहकबात मुहेँमे- (135)\n206. कनीटा बात- (098)\n207. गित-गुा- (250)\n208. िबसवास- (316)\n209. कचह रया-भाय- (270)\n210. गुहार- (432)\n211. िशवजीक डाक-बाक ्- (089)\n212. सोग- (341)\n213. पनचैती- (197)\n214. कनमन - (313)\n215. अजाित- (085)\n216. पटोर- (412)\n217. फ ु िसयाह- (308)\n218. गित-मुक ्ित- (241)\n219. चौक दारी- (437)\n220. झगड़ाउ-झोटैला- (256)\n221. घबाह ूशन- (246)\n222. दादी-माँ- (408)\n223. पटोटन- (349)\n224. मुसाइपंिडत- (567)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n82\n225. भरमे-सरम- (231)\n226. देखल दन- (434)\n227. फ झित- (403)\n228. अकास दीप- (233)\n229. बुिध-बिधया- (268)\n230. पहाड़क बेथा- (216)\n231. उमक - (324)\n232. बजन्ता-बुझन्ता- (147)\n233. चम रोग- (578)\n234. शंका- (325)\n235. ओसार - (213)\n236. छोटका काका- (394)\n237. सीमा-सड़हद- (195)\n238. रमैतजोगी बोहैतपािन- (253)\n239. गंजन- (172)\n240. सजए - (089)\n241. घटक बाबा- (335)\n242. आने जकाँ- (048)\n243. दान-दिछना- (150)\n244. उड़हिड़- (503)\n245. म हािन- (260)\n246. मेकचो- (221)\n247. झूटकािवदाइ- (350)\n248. मुँहकखितयान- (278)\n249. कोसिलया- (234)\n250. िस गेल- (204)\n251. पोखला कटहर- (153)\n252. सरही सौबजा- (267)\n253. तेरहोकरम- (322)\n254. डुमैतिजनगी- (295)\n255. चोर-िसपाही- (197)\n256. दूधबला- (271)\n257. टाइिपस्ट- (263)\n258. समदाही- (300)\n259. बुढ़या दादी- (331)\n260. पाइक मोल- (2412) - (22 दसम्बर 2013\n261. चो ा झगड़ा- (538) 24 दसम्बर 2013\n262. अपसोच- (548) 26 दसम्बर 2013\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n83\n263. पतझाड़- (2587) 31 दसम्बर 2013\n264. झीसीक मजा- (453) 1 जनवरी 2014\n265. मित-गित- (1807) 07 जनवरी 2014\n266. अपन सन मुँह- (5696) 25 जनवरी 2014\n267. रजल्ट- (2343) 16 जनवरी 2014\n268. सुमित- (3052) 30 जनवरी 2014\n269. फ े रपुछबिन- (346) 31 जनवरी 2014\n270. माघक घूर- (1683) 06 फरवरी 2014\n271. खच - (330) 07 फरवरी 2014\n272. अखरा-दोखरा- (342) 10 फरवरी 2014\n273. पेटगनाह- (593) 14 फरवरी 2014\n274. बड़क माता- (1224) 18 फरवरी 2014\n275. धरती-अकास- (184) 19 फरवरी 2014\n276. बकठाँइ- (883) 24 फरवरी 2014\n277. चैन-बेचैन- (936) 09 माच 2014\n278. हिथयाएल खुरपी- (650) 11 माच 2014\n279. अलपुरया बरी- (287) 12 माच 2014\n280. नीक बोल- (570) 13 माच 2014\n281. सुआद- (624) 14 माच 2014\n282. गंगानहेल- (686) 19 माच 2014\n283. भोँटकगहमी- (508) 24 माच 2014\n284. भँसैतनाह- (592) 26 माच 2014\n285. पान पराग- (1704) 29 माच 2014\n286. िसरमा- (760) 31 माच 2014\n287. नौमीक हकार- (1116) 03 अ ैल 2014\n288. फ क मकड़ - (1)755) 10 अ ैल 2014\n289. क े तेलग क ेतेदूर-(1255) 14 अ ैल 2014\n290. अिभनव अनुभव- (326) 16 अ ैल 2014\n291. ख टकमा- (1184) 19 अ ैल 2014\n292. कछु ने- (501) 22 अ ैल 2014\n293. झकास- (1589) 26 अ ैल 2014\n294. अप्पन-बीरान- (2)894) 01 मई 2014\n295. सजमिनयाँआम - (611) 04 मई 2014\n296. अजुन रोग- (1003) 7 मई 2014\n297. गरदिन क ा बेटा- (575) 10 मई 2014\n298. नैहराकधाड़- (881) 14 मई 2014\n299. अवाक- (1041) 17 मई 2014\n300. पोख रक सैरात- (923) 20 मई 2014\n301. दिनयाँडाबा- (409) 22 मई 2014\n302. धरम काँट- (399) 23 मई 2014\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n84\n303. पलभ र- (1116) 24 मई 2014\n304. करदानी- (5296) 14 जुन 2014\n305. सगहा- (2867) 22 जुन 2014\n306. अकाल - (1238) 24 जुन 2014\n307. उझट बात- (1152) 26 जुन 2014\n308. कज खौक- (1175) 2 जुलाई2014\n309. उनटन- (1187) 6 जुलाई2014\n310. रेहनाचाची- (1307) 9 जुलाई2014\n311. बुधनीदादी- (1256) 11 जुलाई2014\n312. अउत रत श्न- (1229) 14 जुलाई2014\n313. हार- (1240) 16 जुलाई2014\n313. सोनाक सुइत- (1135) 17 जुलाई2014\n314. म भूिम- (1214) 20 जुलाई2014\n315. असगरे- (1557) 24 जुलाई2014\n316. पुरनीनानी- (1304) 27 जुलाई2014\n317. कटा-कटी- (1140) 30 जुलाई2014\n318. क ेतेलग क े तेदूर-(1206) 3 अगस्त 2014\n319. गलती अपने भेल-(3386) 06 अगस्त 2014\n320. चोरक चोरबती- (884) 6 अगस्त 2014\n321. घर तोिड़ देिलऐ- (1527) 10 अगस्त 2014\n322. सजल स्मृित- (2363) 14 अगस्त 2014\n323. सनेस- (2654) 16 अगस्त 2014\n324. सए कच्छे- (488) 19 अगस्त 2014\n325. एक मुठीघास- (411) 21 अगस्त 2014\n326. क रछ ह मुँह- (318) 24 अगस्त 2014\n327. पुरस्कार- (2414) 24 अगस्त 2014\n328. गावीस मोइस- (687) 29 अगस्त 2014\n329. मनकमना- (6118) 19 िसतम्बर 2014\n330. घरवास- (4884) 26 िसतम्बर 2014\n331. समधीन- (6096) 04 अक ्टुबर2014\n332. चापाकलक पाइप- (1616) 7 अक ्टुबर2014\n333. कलम हािन कऽ-(2226) 10 अक ्टुबर2014\n334. लितयाएल िजनगी-(1184) 14 अक ्टुबर2014\n335. गामक शक ल-सूरत-(2596)20अक ्टुबर2014\n336. िजितयापाविन- (3706) 24 अक ्टुबर2014\n337. सुखाएल सूरत- (3690) 30 अक ्टुबर2014\n338. भैयारीहक- (3131) 4 नवम्बर 2014\n339. ठक ु आएलभुसवा- (3356) 13 नवम्बर 2014\n340. खुदयाएल- (2894) 17 नवम्बर 2014\n341. खटहा आम - (3528) 22 नवम्बर 2014\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n85\n342. ढकरपेँच- (3740) 30 नवम्बर 2014\n343. असहाज- (2853) 04 दसम्बर 2014\n344. समरथाइक भूत- (3832) 07 दसम्बर 2014\n345. िवदाइ-(5103) 17 दसम्बर 2014\n346. खलओदार - (731) 19 दसम्बर 2014\n347. मनुखदेवा(1016) 22 दसम्बर 2014\n348. उमेद- (3643) 31 दसम्बर 2014\n349. गलगर भस- (3392) 4 जनवरी 2015\n350. जाड़ फा ट गेल- (3328) 9 जनवरी 2015\n351. सुरता- (3304) 15 जनवरी 2015\n352. असुध मन- (2353) 19 जनवरी 2015\n353. धरमूदासकअखड़ाहा- (1410) 21 जनवरी 2015\n354. ठोररंगू- (1531) 23 जनवरी 2015\n355. लगबे नेकएल - (1449) 25 जनवरी 2015\n356. उकड़ू समय - (1467) 27 जनवरी 2015\n357. चास-बास दुनूगेल- (1615) 29 जनवरी 2015\n358. नहरकन्हा- (1209) 11 माच 2015\n359. बटखौक- (1272) 14 माच 2015\n360. पसेनाकधरम- (1263) 16 माच 2015\n361. जेठुआगरदा- (1103) 18 माच 2015\n362. हँसीएमेउिड़ गेल- (1243) 20 माच 2015\n363. बुिड़बकहाबुिड़बकबनौलक- (1234) 23 माच 2015\n364. हमर बाइिनक िवचार- (1207) 26 माच 2015\n365. नोक रहारा- (1146) 26 माच 2015\n366. घसवािह- (1213) 28 माच 2015\n367. तेतरभाइक किवता- (1319) 1 अ ैल 2015\n368. छूआ- (1223) 6 अ ैल 2015\n369. दोसराइत- (1270) 9 अ ैल 2015\n370. लछनमान - (1173) 13 अ ैल 2015\n371. हमर कोन दोख- (1527) 17 अ ैल 2015\n372. मौसी- (1393) 21 अ ैल 2015\n373. नट कया गित- (1313) 24 अ ैल 2015\n374. खाए चाहैए- (1223) 27 अ ैल 2015\n375. मधुमाछी- (1892) 07 मई 2015\n376. दनगर घास- (2775) 13 मई 2015\n377. सिझया खेती- (3135) 23 मई 2015\n378. मुफितयामाल- (3231) 29 मई 2015\n379. मथाहाथ- (2923) 02 जून 2015\n380. पहप ट- (1369) 05 जून 2015\n381. इजो रया राित- (1512) 07 जून 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n86\n382. तीन जुिगयाभाय- (2010) 12 जून 2015\n383. अँगनेमेहेरागेल- (605) 14 जून 2015\n384. डकरा हाल- (2529) 17 जून 2015\n385. जेतए जे हौउ- (2062) 21 जून 2015\n386. गठूलाकगार- (1532) 25 जून 2015\n387. कनी हमरो सुनू- (1983) 29 जून 2015\n388. गामक बान्ह- (2437) 03 जुलाई2015\n389. गुड़ा-खु ीक रोटी- (2443) 08 जुलाई2015\n390. सीरक गाछ- (3071) 13 जुलाई2015\n391. हरदीक हरदा- (2924) 19 जुलाई2015\n392. जाम- (3355) 29 जुलाई2015\n393. गण्डा- (2304) 5 अगस्त 2015\n394. हाथी आ मूस- (3016) 11 अगस्त 2015\n395. मुसरीआ घोड़ा- (3625) 17 अगस्त 2015\n396. फलहार- (2350) 25 अगस्त 2015\n397. भोरक झगड़ा- (2697) 31 अगस्त 2015\n\n\n\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८ ४ म अंक १५ अग त २०१५ (वष ८ मास ९२ अंक१८ ४) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n87\nऐ रचनापर अपन मंत ggajendra@videha.com पर पठाउ।\nिवदेह\nमैिथलीसािहय आ दोलन\n(c)२००४ -१५. सवािधकार लेखकाधीनआ जत ऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽ संपादकाधीन।िवदेह- थम\nमैिथलीपाि क ई-पि का ISSN 2229-547X VIDEHA स पादक: गजे ठाक ुर।सह-स पादक: उमेश\nमंडल।सहायक स पादक: राम िवलास सा , न द िवलास राय, स दीप क ुमारसाफ आ मु ाजी\n(मनोज क ुमारकण )। कला-स पादन: योित झा चौधरी।स पादक- नाटक-रंगमंच-चलिच - बेचन\nठाक ु र।स पादक- सूचना-स पक -समाद- पूनम मंडल।स पादक- अनुवादिवभाग- िवनीत उ पल।\nरचनाकार अपन मौिलक आ अ कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणउ रदाियव लेखक गणक\nम य छि ह) ggajendra@videha.com क ेँमेल अटैचमेटक पमेँ.doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमटमे\nपठा सक ैछिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि प रचय आ अपन क ै नकएल गेल फोटो\nपठेता, से आशा करैछी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक\nहेतुिवदेह(पाि क) ई पि काक ेँदेल जा रहल अिछ।एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइटलेखक/\nसं हक ा लोकिनक लगमे रहतिह, मा एकर थम काशनक / ट-वेबआका इवक / आका इवक\nअनुवादकआ आका इवक ई- काशन/ ट- काशनक अिधकार ऐ ई-पि काक ेँछै। ऐ ई पि काक ेँ\nीमित ल मीठाक ु रारामासक ०१ आ १५ ितिथक ेँई कािशत कएल जाइत अिछ।\n(c) 2004-15 सवािधकार सुरित। िवदेहमेकािशत सभटा रचनाआ आका इवक सवािधकार\nरचनाकार आ सं हक ाक लगमे छि ह। रचनाक अनुवादआ पुनः काशन कवा आका इवक\nउपयोगक अिधकार कनबाक हेतुggajendra@videha.co.in पर संपक क । ऐ साइटक ेँीित झा\nठाक ु र, मधूिलकाचौधरीआ रिम ि या ारािडजाइन कएल गेल।५ जुलाई२००४ क ेँ\nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik -gachh.html “भालस रक\nगाछ”- मैिथलीजालवृ सँ ारभ इंटरनेटपरमैिथलीक थम ","size_mb":3.17,"has_text":true},"Videha 185.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 185.pdf","name":"Videha 185.pdf","text":"िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n1 \n \nिवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५\nऐअंकमे अिछ\nगामक शकलसूरत\nलघु कथा संᮕह\nजगदीश ᮧसाद म᭛डल\n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n2 \n \nकथाक सᱫैर\nठक ु आएल भुसवा\nचापाकलक पाइप\nकलम हािन कऽ\nलितयाएल िजनगी\nगामक शकलसूरत \nिजितया पावैन \nसुखाएल सूरत \nभैयारी हक  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n3 \n \nठक ु आएल भुसवा\nछैठपरमेशरीक घाटपर सुजᭅक आगमन भऽ गेल। घाटपर िछिड़याएल बालबोधसँ लऽ कऽ \nिसयानचेतन तकक मनमे पावैनक पाबन परसाद पेबाक आशा जगल। जगबो क े ना ने करैत एक तँ \nसरदीक सुजᭅक अघ् ᭅ य दोसर क ु शउपारसँ लऽ कऽ जलअपᭅण मतरिपतर भोजन दानक संग नवमी\nदशमी कोजगराᳰदयारी भरदुितयाक पितयानीक सजल छैठपरमेशरीक सतमीक सुजᭅक दशᭅन ने छी। \nएते ᳰदन क ु श अपᭅणक ᮧᳰᮓया छल मुदा आब क ु िशयारक ने चलत। \nपोखैरक चाᱨ भीरक गाछिबरीछ तलावक जलक जाइठक संग जलकर ऊपर चमचमाइत \nसुजᭅक चमकᳱ पसैर गेल। पसैर गेल घाटपर सजल छैठक डालीक ऊपर। एकसँ एक ै स सूप डगरा \nडगरी कोिनयाँ सुपती सजल घाटपर ठक ु आएल भुसवा मनेमन छगुन्  तामे पड़ल अिछ। कनकनाइत \nमन पटपटेलै\nकᱠ एहेन हेबा चाही\nअपने फ ु रने भुसवा बड़बड़ाइत मुदा ᳰकयो डालमे सुिनिनहार नै। ओना रंगरंगक वस्  तुसँ \nसजल डाल। जिहना बरखाजाड़क बीच संगमक चानसुᱨज शीतसँ शीताएल तिहना घाटपर पसरल \nसूप डगरा आ कोिनयाँसुपती सेहो। \nिभनसुरका अघ् ᭅ यक सुजᭅ जकाँ उगैत आदी हरदी अᱨआ खमहᱨआ सुथनी माᳯटक तरक आ \nमाᳯटक ऊपरक पसरल खीरा सजमैन नाᳯरके ल क े रा इत्  याᳰद तिहना धरतीसँ अकास धᳯरक सजल \nआगन्  तु क ु िशयारक संग भुसवा ठक ु आ पँचमुखी दीपक आगू। मुदा छैठक सᲅझका अघ् ᭅ य जकाँ ठक ु आक \nगᱟमक संग तेलक सेरसोकेँ तँ जेबाक सेहो छइहे। तेतबे ᳰकए Ბकरैत Ბकरी सेहो ऊपरेसँ अपन \nबिलदान करैले तनफनाइते अिछ। क ु िशयारो कौ᭨हमे पेराइले तैयारे अिछ। जँ से नै रहत तँ िमसरी \nक े ना बनत। असगरे भुसवा बुदबुदाएल मुदा ᳰकयो ने कान देलक आ ने बेथा बुझलक। फ े र ठोर \nपटपटबैत भुसवाक मुहसँ िनकलल\nकᱠ जे आगूक जनमल ठक ु आ छी तखन केहेन कड़ᰛआएल बात बजैए जे जिहना सभ ᳰदन \nगुड़क ै त रहलेँ तिहना गुड़क ैत रहमेँ। हमरा जकाँ तोरा आसनबासन हेतौ।\nबुदबुदाइक वेगमे भुसवा बुदबुदा तँ गेल मुदा लगले मन घुमलै। घुिमते उठलै मनोक तँ यएह \nने चािल छै जखन खुशी रहैए तखन नचबो करैए गेबो करैए। नािचयोनािच आ गािबयोगािब \nदुिनयोँकेँ देखबैए आ दुिनयोँकेँ देखैए। मुदा वएह मन जखन कोनो बाएबे दुबराए लगै छै तखन \nअपनो दुबराइत रहैए आ दोसरोकेँ दुबरैबते छै। भᳯरसक तिहना ठकुआकेँ भऽ गेलै। आᳰक धनबुबकᳱ \nपक ै ड़ लेलक ै । मुदा जिहना िबनु गाड़लो बाँसक खुᲵाकेँ जँ दुनू भाग डोर पक ै ड़ खᱭचल जाइ छै \nतखन असिथरसँ ठाढ़ भऽ जाइ छै । \n                                                           \n1 नीक-बेजाए  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n4 \n \nअसिथर होइत भुसवा अपन पुरखा ᳰदस तकलक तँ बूिझ पड़लै जे ᱟनकर िसरजनमे क े तौ \nभेदक ु भेद नै भेल छैन। पृ᭝वी जकाँ गोलमोल बना गुड़काउ बनौने छैथ ᳰकए क े करो ऊपर अपन \nपसरल भार देब तँए ᳰक ओकरासँ कम भारी छी। नै दौड़ कऽ चलल हएत मुदा निहयोँ तँ \nनिहयेँ चलल हएत। नै डेगे डेग मुदा गुड़क ु िनयाँ कटैत नै चलल हएत से क े करो कहने थोड़े हेतै \nएते तँ अपनो अपन पᳯरचए ऐछे। जखन िबनु पएरे ठाढ़ होइते छी गुड़क ै त चैलते छी तखन ᳰकए \nक े करो आँिख गुरेड़ब आँिख दिब दािब लेब। \nमनक उष्  मा जगलै। आगू तकलक तँ क े तौ ᳰकछु ने नजैर पड़लै। जखन ᳰक फ ू लपात तीमन\nतरकारीसँ लऽ कऽ फलफलहरी धᳯरसँ सजल डाली अिछ। होइतो अिहना छै जे हजारोलाखोक \nभीड़मे जिहना ᮧेमी अपन ᮧेिमका छोिड़ ᳰकछु ने देखैए तिहना भुसवाकेँ ठक ु आ छोिड़ ᳰकछु ने \nनजैरपर एलै। खसल आँिख जिहना उᳯठ कऽ आगू देखए चाहैए तिहना भुसवोक नजैर उठल। उᳯठते \nिहया कऽ ठक ु आ ᳰदस तकलक। तᳰकते देखलक जे जिहना नजैर दािब ठक ु आ बाजल छल तिहना \nᳰकछु अगᲂ बाजए चाहैए। जखन अगᲂ बजैले मन लुसफ ु साइते छै तखन ᳰकए ने कनीकाल िबलैम \nदेिखये िलऐ जे कᳱ बजैए। जेहेन मुँह तेहेन बोल आᳰक जेहेन मुँह तेहेन थापर दुनूक बीच तँ \nसमगम ऐछे। िज᭄ासु नजैर भुसवा ठक ु आ ᳰदस नजरेलक। \nअपना ताले बेहाल ठक ु आ जे बालबोध रही आᳰक चेतन जखने डालीक उत्  सगᭅ हएत तखने \nपिहल हाथ हमरे ᳰदस ने बढ़त। ई ᮧितष्  ठा क े करा छै। ᳰकयो बाँᳯट लेत। तँए ᳰकयो हमर मुँहक \nबात छीन लेत। केहेन गबदी माᳯर भुसवा बजै छल जेना बूिझ पड़लै जे ᳰकयो सुनबे ने क े लक। \nजेकर असारपसार एते छै तेकर कान हाथी जकाँ नै तँ िबᲯ ी जकाँ हेतइ। \nजेनाजेना ठक ु आक मनमे भुसवा गुड़क ै त रहै तेना तेना ठक ु आक रीश बढ़ल जाइ। रीशसँ \nरीिशया ठक ु आ बाजल\nक े तबो बानर जकाँ नाङैर पटैक कऽ रिह गेलेँ कहाँ एको धूर जमीनजत्  था अपनो पएर \nरोपैले भेलᲅ जिहना बापदादा गुड़क ै त एलौ तिहना गुड़क ै त रहमेँ।\nठक ु आक बात सुिन भुसवा मनेमन कोशाएल बाजल ᳰकछु ने। मनमे उठलै ᮓोधमे ᳰकछु \nबाजब आᳰक करब दुनू अनुिचत हएत। मुदा लगले फ े र भेलै जे एकर माने ई नै ने जे ने ᳰकछु \nबाजी आ ने ᳰकछु करी। फ े र भेलै जे अखन तामसमे छी अखन ने ᳰकछु बाजब आ ने करब। जखन \nमन असिथर हएत तखन ठक ु आक िवदाइक िवचार करब। लगले मनमे उठलै कᱠ जे केहेन हरामी \nअिछ जे जेते गुᱧत्  व  हमरा अिछ तेकर अदहो हेतै ᳰक नै हेतइ। मुदा हाथीक िसकड़ी डोलैबते \nअिछ। आब ᳰक कोनो ओ जुगजमाना रहल जे पौआही भुसवा आ पौआही ठक ु आ लोक बनौत। \nआब तँ ᮕामक िहसाबसँ लोक बनबैए। मुदा ई बुझबे ने करैए जे रोट रोटी किह देने रोट रोटी \nभऽ जाइ छै रोटक अपन सभ ᳰकछु छै ओिहना नै ने घड़ी पावैनक परसाद छी। तेतबे ᳰकए सबा \nसेर िचᲥसक ओहन भोज्  य भᭃ बनौल जाइए जे पावैनक पाबन छी। \nफ े र मन बदललै। बदैलते उठलै जिहना पृथ्  वी गोल तिहना सूयᭅचान गोल तही देिख कऽ ने \nिवधाता हमरो गᳰढ़ गुड़का धरती ᳰदस धक े ल देलैन। अनेरे ठक ु आक बातकेँ बतंगर बना मनकेँ \nओझरौने छी। मुदा जिहना ठक ु आ हमरा आँिख देखबैए तिहना तँ अनको देखौतै एकाएकᳱ आᳰक \n                                                           \n2 ठक ु आ  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n5 \n \nएक े बेर देखा तँ सभकेँ सक ै ए। मुदा से देखेबो क े ना करत जेते जगह ठक ु आ पकड़ने अिछ तइसँ बेसी \nमाइटो तरक छी तैयो अᱨआ तँ पकड़निह अिछ। तिहना सजमैनो आᳰक नाᳯरके लो कम छेकने \nअिछ। मुदा अपनो दादा तँ धरतीसँ अकास धᳯर पकड़निह अिछ तँए अपन बेथा अपने घर ᳰकए \nने राखब जे अनेरे चौगामा बान्  हब। चाउरक संगी िवधाता गुड़केँ िमला पठौलिखन तिहना ने \nठकुओकेँ गᱟमक िचᲥसक संग गुड़ो आ िचकनइकेँ सेहो िमला देलिखन। ऐमे ठक ु आक अपन गलती नै \nिवधाताक चाकक दोख भेल। तइले अनेरे ᳰकए मन मदᭅन करब। मुदा चुपचाप सिहयो लेब नीक \nहएत सहबो तँ लोक ओइ पावैनमे करैए जइमे फलफलहरी पबैए। तखन\nतखन यएह नीक जे डालीक सभकेँ अनेरे ᳰकएबुझारतमे बरदेबै अपन वंशक क ु िशयार भेला \nᳰकए ने ओहए ठकुओकेँ आ हमरो बुझासुझा कऽ मेलिमलान करा देता। कोनो एक ᳰदनक नै ने \nछी जे झगड़ा क ैर कऽ चाहे तँ गामे छोिड़ देब आᳰक गामे छोड़ा देबै। तइसँ तँ पावैनेक नोकसान \nहएत। सालेसाल संग िमिल रहैक अिछ जखन क ेकरो कमाएल ᳰकयो ने खाइए तखन ᳰकए क े करो \nᳰकयो आँिख बरदास करत। ᳰकए ने अपना आँिखये अपन रस्  ता देखैत डेग उठौत। नीक सएह \nहएत क ु िशयारो दादा कᳱ कम बुझनुक छैथ ᱟनका ᳰक नै बुझल छैन जे क ेना नेनाभुटकाक \nस्  क ू लमे आ ितला संᮓान्  ितमे चाउरक संग बँटेला। जखन िपसाएलो ने छेलᲅ तिहयेसँ संगी छैथ। \nआब तँ सहजे तेना िमिल गेल छैथ जे िवलगाएबो कᳯठन अिछ। फ े र ललका चीनी बनैत गुड़क \nसुआद कम करैत उजरा चीनी बिन रंगरंगक िमठाइ बनैत िमसरी गोला बिन देवालय पᱟँच गेला \nआब तँ सहजे जुग बदलल जमाना बदलल जइसँ वेचारा िमसᳯरयो गोलासँ टूᳯट मोटका चीनी\nदाना जकाँ सुपारीटुक भऽ पानफ ू ल भऽ गेला। मुदा तँए ᳰक छैठपरमेशरीक घाटपर ओिधक िसर \nसिहत फ ु नगीक गोभ धᳯर धाट नै धड़ै छैथ धिड़ते छैथ। अखनो गंगाघाटमे साइयो बोझ क ु िशयार \nतँ छैठक घाट छेकते अिछ। ई दीगर भेल जे गुड़ बिन जखन ठक ु आक संग रहए लगला तखन फेँट\nफाँट शुᱨ भऽ गेल। ᳰकयो गुड़ घाउ दुआरे गुड़ छोड़लैन तँ ᳰकयो डोमीन किहकिह छोिड़ उजरा \nचीनीसँ िचनराबए लगला। मुदा तँए ᳰक िमसरीक उसरन भऽ गेल भलᱶ कतरा सुपारी जकाँ ᳰकए \nने बिन गेल होथु। \nछैठ पावैनक ᮧेमी मनमोहन कौलेजक छुᲵी पेब गाम आएल। ओना गाम ई अजमा कऽ आएल \nजे नीक जकाँ छैठक सᲅझकाभोᱨका अघ् ᭅ य दानक दशᭅन करब। धड़फड़ीमे एक ᳰदन पिहने आिब \nखरना ᳰदनक रबाइसफटाकाक अवाज सुिन मन बहैम गेलै। मुदा ᳰदल्  लीक ल᭙डू जकाँ ने छोड़ने \nबनत आ ने खेने बनत। जेते पोखैरझाँखैर िचᲥन करै छी तइसँ बेसी हवामे भोᲥन सेहो कᳯरते \nछी। \nछैठक अघ् ᭅ य उठैसँ घण्  टा भᳯर पिहने मनमोहन घाटपर उपस्  िथित दजᭅ करबैले तैयार भऽ \nदरबज्  जापर बैसल। रबाइसफटाकाक अवाजसँ मन दलमिलत भऽ गेलै आँिख ब᳖ कऽ साहोरसाहोर \nकरए लगल। \nलोको तँ लोक े छी एकटा बीत भᳯरक ठण्  का डरे तँ गामगाम लोक साहोरसाहोर करैए आ \nजैठाम ठण्  क े क बाᳰढ़ आिब रहल छै तैठाम जँ ओछाइन धएल बुढ़बुढ़ानुस पावैन िबगािड़ये देता तँ \nतइमे ᱟनकर कोन दोख। मुदा तैयो गाᳯर फज्  झैत तँ सुनबे करता जे ढंश कऽ देलक। \n                                                           \n3 क ु िशयार  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n6 \n \nओही अवाजमे मनमोहन अकानए लगल जे अखन तक कोनो घाटक ढोलक ई कहाँ कहै छै जे \nठकरठकर ठक ु आ द दे। ओ तँ अघ् ᭅ य दानसँ पहर भᳯर पिहने अवाज ᳰदअ लगै छल। ओह \nभᳯरसक अखन देरी अिछ। \nमनेमन िवचाᳯरते रहए ᳰक अंᮕेजी बाजाक अवाज एकटा घाट ᳰदससँ उठल। ओना जेबीए\nजेबी मोबाइलोक उᳯठते छल। ढोिलयाक क े तौ दरस नै पािब मन आगू बढ़लै बᳰढ़ते उठलै छैठ\nसतमीक सुजᭅक अघ् ᭅ य। \nआइ डुमैत सुजᭅक अघ् ᭅ य दान हएत आ काि᭨ह उगैत सुजᭅक। मुदा कᳱ सतमीए सुजᭅक अघ् ᭅ य  \nछैठक साँझमे पड़ल आᳰक एक ᳰदन पिहलुका\nछैठसतमीक बीचक बोनमे मनमोहनक मन उमड़एघुमड़ए लगल। उमड़ैतघुमड़ैत एकटा गाछ \nतर पᱟँिचते देखलक जे अदौसँ िमिथलाक चलैन रहल जे दरबज्  जापर आएल पाᱟनकेँ अिबतो आ \nजाइतो मधुर मुस्  कानसँ काजक मिहमाक संग नमस्  कारपाती होइत आिब रहल अिछ। जनमो सोहर \nमरनो सोहर। मुदा पिहने एबाकाल अबैक सोहर होइ छै पछाित जेबाकालक। तैसंग ईहो तँ ऐछे जे \nछैठैक सतमी होइ छै। भूतेवीतᭅमान आ वतᭅमाने भिवस। \nिवचारमे डुमल मनमोहनक भᲥ तखन खुजल जखन घाटसँ घुमल डाली आँगन पᱟँच गेल। \nसेहो ᳰक ओिहना खुजलै नै जखन अँगनाक िधयापुता ठक ु आक े राले काँइ ᳰकच्  चैर करए लगल। \nभᲥ टुᳯटते हरेलहा लोक जकाँ मनमोहन उᳯठ कऽ लगले आँगन ᳰदस जाए तँ लगले दरबज्  जापर \nआबए बाजए ᳰकछु ने। अपन हारल क े बजैए जे मनमोहन बाजत। मुदा मनमे कचोट तँ उᳯठते रहै \nजे क े तए एलᲅ तँ क े तौ ने। मुइला पछाित जिहना लोक बुझैए। से जिहएसँ ᭄ानपरान भेल तिहएसँ \nमनमे छल जे छैठपरमेशरीक घाटक अघ् ᭅ यक दशᭅन करब। \nफ े र मनमे भेलै जे दुनू साँझक अघ् ᭅ यक अपनअपन महत आ मिहमा छै। क ूर चढ़ल चौमुखी \nपँचमुखी दीपक रोशनीक रोसनाइ जेहेन छैठक घाटक हएत तेहेन सतमीघाटक थोड़े हएत। ᳰकयो \nभᳯर ᳰदन हेराएल साँझमे पᱟँच गृह िव᮰ाम करैए तँ ᳰकयो भᳯर राित हेरा भोरमे पᱟँच गृह \nिव᮰ाम करैए। भेल तँ एक े स्  वर एकटा भेल भᳯर राित आ एकटा भेल भᳯर ᳰदन। तैसंग पᱟँचबो \nएक े भेल मुदा भेल संिधस्  थलपर। हाᳯर जीतक बीच संिधयो तँ दोहरी ऐछे एकटा अिछ िभनसुरका \nआ दोसर अिछ सᲅझका। \nओना भलᱶ ᳰकछु काज िभनसुरकामे वरिजत अिछ तँ ᳰकछु सᲅझकोमे तँ ऐछे। तँए एकनाम \nसंिधभूिम रिहतो दुनू एᲥे रंग घटकेँ घटवार बना घाट थोड़े पार करत। एकटा असीम इजोत तँ \nदोसर असीम अन्  हार । \nअन्  हारइजोतक बीच अिबते मनमोहनक मन हटैक गेल। ने आगू डेग उठै आने पाछू। एक \nᳰदस अकास ठेकल पहाड़ तँ दोसर ᳰदस पताल टुटल समुᮤमे वौअए लगल। \nमुदा मनुखो तँ मनुखे छी जेहने ओकराले पहाड़ तेहने पहाड़ो आ पहाड़क ᳰकनछैक बोनो। \nतिहना समतल भूइमो आ डोहोडावरक संग पोखैरोझील सरोवर नाला नाली मुइलजीत धार\nधुरक संग पताल टुटल समुᮤो\nमनमोहनक मन ठमैक गेल। ठमैकते मन ठनकलै। ठनकलै ई जे औझुका नीकबेजए क े लहा \nकाजो तँ भुताइए जाएत मुदा जाइक े तँ अिछ काि᭨ह ᳰदस। फ े र मन भोिथयेलै। भोिथयेलै ई जे \nहमहᱭटा एहेन भोिथयेिनहार छी ᳰक आरो लोक अिछ ओना क े करो अपन ᳰदनराितक काजभार \nथोपल छै मुदा भोिथयेलहोक बोन तँ छोटछीन निहयेँ अिछ। भोिथयाएबो ᳰक एᲥे रंगक अिछ। \nएक रंगक रहैत तँ मौसमक अनुक ू ल ओ उपैटो सक ै छल माने ई जे अपना ऐठामक मालदह आम  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n7 \n \nसाइवेᳯरयामे थोड़े हएत मुदा एकर माने ई नै ने जे साइवेᳯरयाबलाकेँ आम सन फल नै भेटैत \nहोइ। \nमनमोहनक मन फ े र भटकल। भटकलेपर ने ᳰकयो हेराइतो आ भोिथयाइतो अिछ। फ े र भेलै जे \nअनेरे दुिनयाँ ᳰदस तक ै छी। अपन घर इजोते ने आनक इजोत करब। ई बात जᱨर जे बोनमे \nहमरा सन बᱟत भोिथयाएल हेराएल अिछ जखने डेग उठाएब आᳰक भोिथयेलहा भेटए लगत। \nअनेरे तँ दुनू गोरे संगी हएब। जखने संगी हएब तखने दूदूटा हाथपएर आँिख कान नाक भेटत। \nमुँह ने एक े टा भेटत तइले कᳱ हेतै बेराबेरी दुनू गोरे बाजब। बेरा बेरीक माने ई थोड़े हएत जे \nओ ᳰकछु बाजत आ अपने ᳰकछु बाजब। कोनो चीजकेँ ओकरो आँिख देखतै कान सुनतै आ अपनो \nतँ देखबे सुनबे करब। ओकरे जिड़ पक ै ड़ दुनू गोरे गपसप्  प करब। जखने दुनू गोरे अपनअपन \nिवचार व्  यक ्   त करब तखने ने दुनू गोरेमे मेदहा भऽ जाएत। \nमनमोहनक मन फ े र ठमकलै। ठमकलै ई जे एक गोरे ओहेन होइए जे काजक भीरे ने जाइए \nमुदा अपना तँ से नै भेल। कौलेजमे अही िनिवते छुᲵी भेल हमरेटाले नइ सभले भेल। मुदा \nभेटलै तँ ओकरेटा जे छैठपरमेशरीक सᲅझका अघ् ᭅ यक दशᭅन क े लक। मुदा हम तँ िनआᳯरते रिह गेलᲅ \nदेख नै पेलᲅ। आिखर एना भेल ᳰकए उपासककेँ अपन उपासक संग संकल्  पो करए पड़ै छै। संकल्  पे \nᮯती बनबै छै जइसँ ᮯत उपास करैए। हम तँ ओहन हेरेिनहार भऽ गेलᲅ जे जखन हाथमे घड़ी \nमोबाइलमे घड़ी रेिडयोमे घड़ी टाबरक ऊपर घड़ी छल मुदा तखनो समए ससैर गेल आ बूिझ नै \nपेलᲅ ᳰकछु हएत तँ दीयाक ज्  योित जे सᲅझका घाटकेँ ज्  योितमᭅय करत ओ िभनसुरका थोड़े करत \nकरबो क े ना करत कोनो वस्  तुक आनन्  द ओकरा बेसी भेटै छै जेकरा अभाव छै। मुदा ᱠसलबीतल \nकालपर बेसी अपसोचो करब आᳰक कानबोिखजबो करब सेहो तँ बेसी नीक निहयेँ हएत मुदा \nघड़ीपहर देिख कऽ घाटपर पᱟँचब अिछ जँ आनक आशाबाट देखए लगब तँ अपनो आशकबाट \nभटैक जाएत। \nहाᳯर थाᳰक मनमोहन अन्  ितम िवचार कऽ लेलक जे िनयत समैपर घाटपर पᱟँचब अिछ ओना \nजे पिहने गेिनहार रहत ओ तँ रहबे करत पछुएलहा ने पाछू जाएत मुदा अपने उजगुजेलहा जकाँ \nपिहने नै पᱟँचल रहब तँ तइसँ कᳱ हेतै समैपर पᱟँचला जकाँ सभ कथुक दशᭅन तँ हेबे करत। \nसुतैबेर राितमे जखन मनमोहन िसरमापर मुड़ी रखलक आᳰक भुक दऽ भोरका काज मनमे \nउचड़लै। उचैड़ते ठेकनबए लगल जे तीन बजे भोरमे घाटपर पᱟँचब अिछ। जाबे पᱟँचब नै ताबे \nकौलेजसँ एलहाक फल कᳱ भेटत। मुदा तीन बजेमे नीन टुटत ओ तँ असली सुतै बेर छी \nओहीकालमे ने वसन्  ती राग चलै छै िवराग चलै छै अनुराग चलै छै िचराग चलै छै नै जािन \nआरो कᳱ सभ चलै छै। \nफ े र मन ठमकलै। ठमकलै ई जे अनेरे अखन मनमदᭅन करब तँ मने उजगुजा जाएत जइसँ \nनीने ने औत जँ कनीमनी भको लगत तँ चहाएल मन चहाचहा उठत। जखने से भेल तखने \nआाँिख कड़ᰛआ जाएत भोरमे जे घाटपर पᱟँचबो करब तँ यएह ने हएत जे कड़ᰛआएल नजैर नजरा \nकᳯरया िसयाही पकड़ा देत। ओह तइसँ नीक जे मन माᳯर अखन आँिख मूिन ली। अ᳖क िनशाँ \nचढ़बे करत नीन एबे करत। मुदा अधनीनाकेँ किह देबै जे भाय तीन बजे घाटपर जाइक अिछ \n                                                           \n4 छैठ पावैन  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n8 \n \nकनीकाल अ᭑गोछोम᭑गोछोमे लगत तँए अढ़ाइ बजे तूँ हᳯट जाइहऽ। जान छोिड़ दीहऽ। कौलेजसँ \nछुᲵी अही दुआरे भेल अिछ। \nओना मनमोहन घिड़योमे आ मोबाइलोमे एलामᭅ भᳯर देलक मुदा अढ़ाइ बजेमे जखन घिड़यो \nआ मोबाइलोमे घड़ीिमनट बाँकᳱए रहै आᳰक नीिनयाँ देवी अपने ससैर गेलिखन। ससैरते घिड़यो \nबाजल आ मोबाइलो बाजल। एक तँ मनक घड़ीघण्  ट दोसर घड़ीक घोल आ तेसर मोबाइिलक \nघोल। मनसँ मशीन तक अनघोल कऽ उठल। \nसमए पेब मनमोहन फ ु ड़फ ु ड़ा कऽ उठल। काजक ᱨᳳटग ᳰदस तकलक तँ बूिझ पड़लै जे नीन \nहटला पछाित पिहने लेटरीन जाइ छी हाथमे ᮩश नेने जीहदाँत मजैत चाᳯर डेग टहैल अबै छी \nतखन क ु ड़ाᭅआचमन कऽ लोटा भᳯर पािन पीबै छी चाह पीबै छी पान खाइ छी तखन ने कोनो \nकाज ᳰदस तक ै छी। मुदा आइ तँ काज ᳰदस ताकब नै दशᭅन करब अिछ। तँए ᱨᳳटग बदलब \nजᱨरी अिछ दरसिनयाँ घाटपर िबना मुँह धोने क े ना जाएब। लेटरीन समैमे चाᳯर घण्  टा देᳯरयो \nऐछे। सहए क े लक। \nचाᳯर मज्  जन कऽ मुँहहाथ धोइ कऽ असगरे घाट ᳰदस मनमोहन िवदा भेल। \nदरबज्  जासँ उतैरते कानमे ढोलक अवाज एलै। ढोल छी आᳰक ढोलक जँ ढोल हएत तँ छैठक \nघाटक हएत नै जँ ढोलकक हएत तँ क े तौ नाचतमाशाक हएत। ओना छैठोक घाटपर नाचतमाशा \nहोइते अिछ। जे दरसिनयाँ छल से देखिनयाँ भऽ गेल। मुदा जेतए जे भेल से हौउ अनेरे मनकेँ \nमᱨअबै छी। \nकानक पाछू हाथ रैख मनमोहन देव स्  थानक अवाज अकानलक तँ बूिझ पड़लै जे ढोलेक \nअवाज छी। एक लय एक सूर अष्  टयामक रामधुन जकाँ अिछ। ठकरठकर ठक ु आ दे। ठक ु आ \nमगैए पुड़ी नै। तᱠमे पुड़ी तँ आरो गजपट भऽ गेल अिछ क े तौ चीिनयाँ पुड़ी तँ क े तौ गुिड़या \nपुड़ी तँ क े तौ दिलया संग नोनपुᳯरया बिन गेल अिछ मुदा ठक ु आ अखनो अनोना रिव जकाँ नोनसँ \nपरहेज क े ने अिछ। ओ ठक ुआ। वएहवएह पौआही जे झँप्  पासँ नापल रहैए। \nमनमोहनक मन मािन गेलै जे घाटक ढोल बािज रहल अिछ। तखने बड़का रबािसक अवाज \nउठलै। एकघाट दूघाट पोखैरक चौबगली घाट परहक दूिषत घुआँ गाम भᳯरमे अपन महक पसाᳯर \nरहल छल। छैठक डाली पसरल परसादक सुगंध नै बाᱨदक गंध। मनमोहनक मनमे रमल नै। रमबो \nक े नाकरैत जखन एक रसक रिसक रिसया रास करत तँ ओ वृन्  दावन छोिड़ जाएत क ेतएजेतए \nवृन्  दावने᳡री छोिड़ दोसरक बास नै होइ। \nघाटपर पᱟँिचते मनमोहन महारसँ ससैर पािनक ᳰकनछैरमे डालाडाली सजल देिख सहैट गेल। \nचौमुखीपँचमुखी दीयाक ू रपर अनहᳯरया पखक ितरोदसीक चान सन मिलन होइत दीयाकेँ देिख \nअपनो मिलन ᱟअ लगल। सुपतीकोिनयाँ बदैल िपᱫैरबला कोिनयाँ घाट पक ै ड़ रहल अिछ भलᱶ \nअगहनक धानसँ भेँट ᱟअए ᳰक नै मुदा सूपकोिनयाँ तँ नीक भाइए गेल अिछ जइसँ िजनगी भᳯर \nचलैक आशा तँ ऐछे। हािथयो जेना हहैर गेल। ओ तँ राजारजबारकेँ हहरने भᳯरसक हहरल। मुदा \nक े राक घौर आ क ु िशयारक मन मुस्  कᳱ माᳯरये रहल अिछ। क े ना ने मुस्  कᳱ मारत जिहयासँ छैठ \nआएल तिहयाक संगी दुनू अपन सा᮫ाज्  य सेहो भकराड़ बनौनिह अिछ तँए दुनूक मन खुशी। जे \nक े रा एकएक छीमी कऽ क ु रबाकोिशयामे परसाएल रहै छल से अपन सा᮫ाज्  य बढ़ा छीमीक संग \nसᲅसे घौरे पक ै ड़ लेलक। \nतिहना क ु िशयारो अपन गृहवासू जकाँ टोनीक संग अपनो अकास पकड़ने ठाढ़ अिछ। तैसंग गुड़ \nबिन भुसवाठक ु आ पक ै ड़ चीनीक खाजा ल᭙डू धᳯर पकड़निह अिछ तँए खुशी ऐछे। भुसवापर नजैर  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n9 \n \nपिड़ते देखलक जे ᱨष्  ट भेल भुसवा चुपचाप एकवािह भेल गुड़ᳰक कऽ कतवािह धेने अिछ। मुदा \nमन तमतमाइते छै। ओना कुिशयारकेँ पᲱ मािन ठक ु आपर पनचैती बैसेबे करत। \nएक टकसँ मनमोहन भुसवाकेँ देिख Ბकरी सभ ᳰदस नजैर बढ़ौलक तँ बूिझ पड़लै जे अपने \nमोने सभ मगन अिछ ᳰकयो क े करोसँ लािगभािग नै रखने अिछ सभ शरणागैक अवस्  थामे \nपविनयाँमनकमना पुरबै पाछू लगल अिछ क े करा एते छुᲵी छै जे गामेगाम पनचैती क े ने घुरत। \nएक ᳰदस बेटीकेँ बापक सम्  पैतमे िहस्  सेदारी छै तँ दोसर ᳰदस सासुरक दहेज बािधत छै क े ना \nओझरी छूटत। ᳰकयो िपता अपना बेटीकेँ जेते अिधक पढ़बै पाछू समए आ पाइ खरच करै छैथ तेते \nओ नै बुझै छिथन जे दहेजो ओते बेसी ᳰदअ पड़त। जइ जमाएकेँ पढ़लिलखल कन्  या भेटल तैसंग \nओकाितक िहसाबसँ दानदहेज भेटल शुᱨसँ अन्  ितम समएिबआह धᳯर जेकर सेवा पाछू मातािपता \nअपन शक ्   ित लगौलैन तइ बेटीजमाएसँ मातािपताकेँ कᳱ भेटलैन\nलगले मनमोहनक मन हटकल। हटैकते भुसवापर नजैर गड़ौलक। वेचारा ᳰकए ᱨष्  ट अिछ\nसूपमे राखल सीम जकाँ नै गोलका भाँᳯटन जकाँ भुसवा गुड़ैक कऽ सूपकोिनयाँमे कोणसँ \nकनिखयाइत डालीमे रखल क ु िशयारक टोनीकेँ पकड़लक। पक ै ड़ते बाजल\nभाय तोरे खनदानक हमᱠँ छी आ ठक ु ओ अिछ ।\nिबच्  चेमे क ु िशयारक टोनी समथᭅन दैत बाजल\nएकरा क े काटत सभकेँ बूझल छै।\nक ु िशयारक सह पािब भुसवाक मनमे जगल नीक संगी भेटल। अपन नचारी सुनबैत भुसवा \nक ु िशयारक टोनीकेँ कहलक\nभाय अपनैती बात छी बदना हाल बदिनयाँ जानए आ बदिनयाँ हाल बदना जानए।\nफ े र सह दैत क ु िशयार बाजल\nतेहेन समएसाल भऽ गेल अिछ जे अपनामे मीिल कऽ नै रहब तँ दोसर भगाइए देत।\nक ु िशयारक तोषतुष्  ᳯट देिख भुसवाक सम्  बन्  ध आरो बढ़ल। ᮧेमी ᮧेिमकाक पिहने जिहना मनक \nटोबिनयाँ करैत तिहना आसेआसे मन घुसकबैत भुसवा बाजल\nभाय कᳱ कहबह अपन माᳯर खाएल क े करा कहबै आ जँ नै कहबै तँ मनक रोग छी \nमनरोग भेल। जँ कहᱭ मृत्  यु भेल तँ नरक छोिड़ सरग जा हएत\nभुसवाक बातक भाँज क ु िशयार बुझबे ने क े लक। िबनु बूझलगमल बातक उᱫर देब अनुिचत \nछी। मुदा ईहो जँ खोिल कऽ बाजब जे भाय तोहर बात नीक नहाँित नै बुझिलअ कनी नीक \nजकाँ बुझा दैह। मुदा एते सुनै आ बुझैकपलखैत अिछ कनीकालमे घाट उसरत। सबहक अपनअपन \nदुिनयाँ छै अपनअपन संगी छै। पानसात बखᭅक िधयापुता भुसवाठक ु आ पकड़त आᳰक नमहरदेिख \nक ु िशयारक टोनी पकड़त। मुदा बेरादरीक बात छी क े ना मुँह फोिड़ कहबै जे तूँ कष्  टमे पड़ल रहऽ। \nबाजल िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n10 \n \nभुसवा भाय अहाँ कनै ᳰकए छी बड़का भैया ठाढ़े छैथ ᱟनका अखन ᳰकयो छुतैन \nजखन डालीक सभ सिध जाएत तखन ᱟनकर भाँज औतैन। तँए ᱟनका बेसी पलखैतो छैन \nचलू ᱟनकासँ भेँट करा हमᱠँ अहाँ ᳰदससँ समथᭅन कऽ देब। ओ िनवटा देता।\nभुसवाक मन दसआनाछहआना ᱟअ लगलै। तेहेन समाजमे पिड़ गेल छी जे क े क े कर सुनत। \nसभ अपने बेथे बेथाएल अिछ। मुदा तँए ᳰक हमर हकिहस्  सा नै अिछ। छैठमे ठक ु आ भलᱶ आँिख \nदेखबए मुदा दुरगमिनयाँ किनयाँक संग मिहनादूमिहना हमरा छोिड़ कऽ ᳰकयो थोड़े जीिव सक ै ए। \nफ े र मनमे भेलै जे अपनापर नै िनतराइ। ई ᳰक कोनो झूठ िछऐ जे आब दुरागमने ने अिछ \nतँ तेकर साँठउसार कथी हएत। मनमे उᳯठते भुसवा ठक ु आ गेल। ठक ु आइते नजैर ठक ु आपर पड़लै। \nमनमे खुशी भेलै जे जेहने गित हमर भेल जाइए तेहने तँ ओकरो भेल जाइ छै तखन ᱨआबे क े ते \nᳰदन चलतै। मुदा लगले मनमे उठलै जिहना हम तिहना ठक ु आ लोकक हाथक बनौल छी। िवचार \nबदलतै हाथ बदलतै हाथक बौस बदलतै। मुदा हमरे सन गुणगर वेचारा शरीफा ᳰकए घाट छोिड़ \nदेलक छैठक घाटक डालीक तँ फल छी शरीफा\nभुसवाक मन शरीफाक दु᳸दनपर गेल। जँ छैठक घाटक फलक अिधकार क े करो छै तँ शरीफोकेँ \nछै। जेठक तपल कलशक फ ू लक फल छी शरीफा। बच्  चामे जे रौद तपल बरसातक झाँटपािन \nसहल शरद पिबते सरᳰदया अपन जुआनी िनखाᳯर रंगᱨप सुआद सभ ᳰकछुसँ भᳯर लेलक। ओ \nक े तए चल गेल कᳱ शरीफा सन फल धरोहर नै छी\nछैठपरमेशरीक कथा भेल। Ბकरी छीटान भेल। िबसजᭅनक िछᲵा सजल। सभ घरमुहाँ \nभेल।\n नवम्  बर  शब्  द संख्  या\n                                                           \n5 क ु िशयारक छड़  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n11 \n \nचापाकलक पाइप\nनअ बखᭅपर ऐबेर गाम आएल छेलᲅ। रस्  तेमे रही तखने मनमे भेल जे एगारहो ᳰदनक छुᲵी \nसुित कऽ नै िबताएब काजमे िबताएब। काज अिबते नाहक गुनी जकाँ मन गुनगुनाएल। मंᮢ तँ \nभीतरे रहल मुदा ठोर पटपटाएल। पटपटाएल ई जे काजो तँ काज छी अधलो काज होइ आ नीको \nकाज होइए। हल्  लुको काज होइए आ भाᳯरयो होइए तैसंग हल्  लुकभारी सेहो होइए। तखन नीक \nआ अधलाकेँ बेराएब कᳯठन अिछ। नीकअधलाओहअनेरे ऐ भाँजमे पिड़ काजुल नै अकाजुल बिन \nजाएब। िलअ भाय सबहक दुिनयाँ छी अपन जेकरा जेते िहस्  सा हएत से िलअ। जानए जअ आ \nजानए जᱫा। अनेरे दोख क े करो आ िबसा क ेकरो जाइ छै। क े कर दोख क ेकरा िबसा जाइ छै तेकर \nकोनो ठेकान छै। जँ से ठेकान रिहते तँ जइ साल बरखामे देरी भेल आᳰक नै भेल तेकर दोखी \nमानसून भेल आᳰक डबराक बᱶग जेकरा िसनूरकाजर लगा जिहना अधला वृिᱫ क े ला पछाित \nसमाजमे होइत तिहना गᳲहरगर उक ्   खैरमे दऽ सातो बिहन सातो ᳰदससँ समाठ पक ै ड़ गीत गािब\nगािब क ु टनी क ु टैए अनेरे कोन मगजमारीमे बौआइ छी जिहना सबहक दुिनयाँ छी तिहना हमरो \nछी। \nअपन दुखदुिनयाँक काजमे अपनाकेँ लगबैक अिछ। मन बदलल मनक रंग बदलल मुदा जेते \nबदलल तेते ओझᳯरयो लैग गेल। ओझरी लगल जे एकदोसर रंग िमलौलासँ तेसर रंग बनैए आ \nतेसर तरहक रंगो तँ होइते छै। मुदा से नै भेल अपने एगारहो ᳰदनक िवचार करए लगलᲅ। \nिवचारो तँ दुमुहाँ होइते अिछ। चाहे तँ छीप ᳰदससँ िवचार कᱨ आᳰक जिड़ ᳰदससँ। छीप ᳰदससँ \nिवचार करब शुᱨ क े लᲅ। डायरी िनकािल तारीख पकड़लᲅ। घरपर पᱟँच पिहने आराम करब जखन \nटहलैबुलै जोकर भऽ जाएब तखन सभसँ पिहने सबुᳯरया बाबाक भेँट करबैन। बाबापर नजैर पिड़ते \nडण्  डीतराजू जकाँ मनमे उिग गेल। उिग ई गेल जे जिहना िपताक बेटा बिन हम सेवा क े िलऐन \nतिहना सबुᳯरया बाबा सेहो बेटाक सुख पौलैन\nखैर जे पौलैन हमर बाबू मुᱨख रहैथ मुदा ओ तँ सहजे हाइ स्  क ू लक हेड मास्  टर भऽ \nᳯरटायर भेल छैथ। मुदा जे छैथ ᳰदयादीमे सभसँ उमेरगर छैथ आरो समांग तँ खेतपथारक काजो \nकरै छिथन मुदा अपने सबुᳯरया बाबा पठनेपाठनमे िजनगी गुदस क े लैन। सबुᳯरया बाबाक मनमे \nरहैन जे सेवािनवृिᱫ धᳯर अबैतअबैत पᳯरवारक भार बेटापर चैल गेल रहत जइसँ सभ ᳰदन \nजिहना पठनपाठनमे लगल एलᲅ तिहना जीवन िव᮰ास करब। मुदा से नोकरीक चाᳯरमपन अबैत\nअबैतबेटापुतोᱟ बेटीजमाएकेँ सात समुᮤ पार देखए लगलिथ खैर जे देखलिथ िपतातुल्  य गुᱧ \nसाᳯठ बखᭅक िजनगीक अनुभव ᳰदयादीसँ लऽ कऽ समाज धᳯर लोक ᱟनक े साि᭜वक िशᭃक बुझैत \nआिब रहल छैन। \nघरपर पᱟँचला पछाित पᳯरवारमे पिसते भाइक मन तुᱧछल बूिझ पड़ल मुदा बकलेलोढहलेल \nभाए तँ भाइए छी ओना पािनओछाइन चाहताहक ओᳯरयानमे दुनू परािनयोँ आ जेठकᳱ बेᳯटयो  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n12 \n \nभीर गेल। मनेमन िवचारलᲅ जेते ᳰदन रहब तेते ᳰदनक खचᭅक ᱨपैआ िनकािल ओकरा छोट भाए\nहाथमे थम्  हा देबे नीक रहत। ᱨपैआ देखा बजलᲅ\nबौआ जे खचाᭅ हएत से हएत जे रिह जाएत ओ जाइकाल देने जेबह।\nमुदा ᱨपैआक असैर भेल। लगले बाल्  टीनलोटा आिन आगूमे रैख दुखन बाजल\nपिहने नहा िलअ नहेलासँ चािलक ठेही कमै छै। पछाित हबगब हेबे करतै। पिहने ᳰकछु \nखा कऽ भᳯर पोख सुतू। पछाित बूझल जेतै।\nओना डायरीमे एगारहो ᳰदनक ᱨᳳटग नै बनेने छेलᲅ तेकर कारण भेल जे पिहल ᳰदनक भेँट \nसबुᳯरया बाबाक नाᲐ िलिखते रही आᳰक मनमे उᳯठ गेल जे आन बेर जकाँ थोड़े अ᳖ा गाहᱭस \nरहब जइसँ ᳰकछु जᱨᳯरयो काज छूᳯट जाइ छेलए आ आलतूफालतू काजमे ओझरा समए सेहो \nगमा लइ छेलᲅ। तँए नीक हएत जे पिहल काज िलिखये नेने छी तैठामसँ काजकेँ शुᱨ करब आ \nएकक बाद दोसरक िवचार करैत आगू बढ़ब।\nजᲅ से नै करब तँ काजक ᮧवाह भंग भऽ जाएत। बाल्  टीलोटा नेने भाए कलपर पᱟँच पािन \nभरए लगल। बैगसँ साबुन तौिलया लूंगी िनकािल कन्  हापर लेलᲅ आ कल ᳰदस िवदा भेलᲅ। \nकलपर रैख बाल्  टीन लग पᱟँिचते दुखन बाल्  टी भᳯर पुछलक\nकपड़ा महक साबुन नै अिछ।\nकहिलऐ\nहँ अिछ।\nचोटे घूिम बैगसँ साबुन िनकािल कलपर आिब बजलᲅ\nकाि᭨ह िनचेनसँ सभ कपड़ा साफ करब।\nआगूक बात पछुआएले रहल आᳰक ओ िबच्  चेमे बाजल\nअहाँ नहा कऽ चैल जाउ। फ े ड़लाहा कपड़ाकेँ साबुन लगा खीच दइ छी।\nभाइक बात सुिन मन मौन भऽ गेल। छोट भाए छी ओकरा अिधकार छै जे खीचए मुदा \nअपनो सोझ तँ ᮧश्  न ऐछे जे जखन कोनो रोगपीड़ासँ ᮕिसत नै छी तखन अपन दैहीक काज ᳰकए \nदोसरकेँ ᳰदऐ। मुदा ओकरा ई बात बुझए कहाँ अबै छै जे सभकेँ अपना भᳯर ᮰म करक चाहीए। \nओ तँ सोलह᳖ी लᭃ्  मण भरत शᮢुघ् नकेँ रामक छोट भाए बूिझ सेवाक अनुकरण क ेने अिछ। \nकहनᲅ ओ मानत थोड़े चुपेचाप नहा कऽ कपड़ा बदैल ओछाइनपर जाइते आँिखमे झूकनी चैल \nआएल। बूिझ पड़ल जे खाइसँ पिहने सुितये रही। मुदा भावो रोटीतरकारी नेने बैसकᳱएपर थारी \nआिन आगूमे रैख देलैन। जिहना नीन तबाही मचौने रहए तिहना भूखो तँ रहबे करए गरमगरम \nभोजन भᳯर मन खेलᲅ। खाइते ओ᭑हीसँ जेना बूिझ पड़ल जे हाथ धोइले जँ बहराएब तँ रस्  तेमे \nखिस पड़ब बाल्  टीनेमे हाथ धोइ Აघरा गेलᲅ।\nजे नीन अढ़ाइतीन साढ़ेतीन चाᳯर घण्  टा बीतैतबीतैत चहा कऽ टूᳯट जाइ छेलए से एक े \nबेर नअ घण्  टापर टुटल। उᳯठ कऽ िनत्  य कमᭅसँ िनवृᱫ होइत खुᲵा गरे Აगᳯठ बैसलᲅ। मनमे भेल \nजे पिहने घरक भगवतीकेँ गोर लागब तखन ने बाहरक। दुखनकेँ सोर पाड़लᲅ। सोरक कम्  प᳖  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n13 \n \nसमाप्  तो ने भेल तइसँ पिहने दुखन लगमे आिब ठाढ़ भऽ गेल। यएह छी भैयारीक सम्  बन्  धक \nपािनक ᮧितष्  ठा। मनमे खुशी भेल हाथक इशारासँ बैसैले कहिलऐ मुदा ओ नै बैसल पच्  चीसो \nतरहक काज घरक देखा देलक। मन मािन गेल जे सरकारी नोकरी थोड़े करैए जे हािजᳯरयेटा \nपुड़ौत। ओ तँ िमिथलाक ᳰकसान पᳯरवार छी जैठाम झूठफ ू स बजैक खगते ने छै। काजक िचन्  ता \nदेिख मनमे भेल जे जेतेकाल खटैए तेकर अधहो जँ ᭄ानिधयानमे लगबैत तँ घरक ᱨिखये बदलल \nरहैत। मुदा ᳰकछु छी तँ सहोदर भाए छी अनकासँ लगक सम्  बन्  ध अिछ। \nबजलᲅ\nबौआ हमरासँ तूँ सात कछे नीक छह हमरो तीनटा बेटाबेटी अिछ तोरो देखै िछअ। \nसभ अपन दुखधन्  धामे लगल रहै छह हमरा एते दरमहे अिछ तैयो मिहनामे घैट जाइए।\nबूिझ पड़ल जेना घरक देवी खुश भऽ गेली आब देवता बनबे करती। मुदा तइ िबच्  चेमे दुखन \nबाजल\nक े नाक े ना खचᭅ करै िछऐ जे खरचा घैट जाइए\nहारेजीतक तँ दुिनयाँ छी। जँ भैयारीमे अपन हाᳯर कबूल कऽ लेब तँ भाए थोड़े गलहत्  था \nदऽ कऽ भगा देत। बजलᲅ\nबौआ कᳱ कहबह अपन हारल ᳰकयो क े तौ बजैए मुदा तूँ तँ भाए िछअ जँ कोनो बात \nतोरासँ िछपाएब तँ अस्  सी कोस नरकोमे बास हएत।\nजेना बात काटए लगलै तिहना छटपटाइत दुखन बाजल\nएते सोखर सुनैक छुᲵी अिछ देखै नै िछऐ गाएिडᳯरआइए। भᳯरसक ओकरा कोनो खगता \nछै।\nभाएकेँ छटपटाइत देिख बजलᲅ\nबौआ जेहने मोटा कऽ ढᱶग तोहर भौजी भऽ गेल छथुन तेहने िधयोपुतो भेल जाइए। एक \nᳰदस खेनाइक खचᭅ बढ़ल अिछ दोसर ᳰदस दवाइक। सबेरे सबुᳯरया बाबासँ भेँट करए \nजाएब कनी सबेरगरे उठा दीहऽ।\nिभनसुरका आठ बजै छल। अपन जीवनक अन्  ितम ᭃणमे िभनसर पᱟँच गेल छल। रौदमे \nतीखपन आिब गेल छेलै। ओना ई भाँज लगले रहए जे सबुᳯरया बाबा असगरे दुनू परानी गाममे \nरहै छैथ। दुनू बेटो आ बेᳯटयोजमाए सभ बाहरे रहै छैन। एहेन पᳯरस्  िथितमे अपन ᮧश्  न राखब \nउिचत नै ᱟनके बेथाकथा सुिन सहयोगी बनब उिचत हएत। भेँट करए िवदा भेलᲅ। दरबज्  जापर \nपᱟँिचते देखलयैन जे चापाकलक समान सभपाइप सौके ट हेड नटबोल्  ट इत्  याᳰद पुरजीसँ िमलबै \nछैथ। आगू बᳰढ़ पएर छूिब ᮧणाम क े िलऐन। ᮧणाम कᳯरते आँिख उठा कऽ बजला\nघरपर समान उतारैतउतारैत काि᭨ह दोसर साँझ भऽ गेल। तँए ओिहना उताᳯर अखन \nकागतसँ िमलबै छी।\nकिह उᳯठ कऽ बैसकᳱपर आिब बैसबैत अपनो बैसला। बैिसते बाजए लगला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n14 \n \nपरसू कल खराब भऽ गेल। िमस्  ᮢीकेँ अनलᲅ। ओ पुछलक जे क े ते ᳰदनक कल छी। कहिलऐ \nतीस बखᭅक। कहलकएकरा छोिड़ ᳰदयौ दोसर गड़ा िलअ। अपनो पेन्  शन भेᳯटते अिछ \nदबाइदाᱨक खचᭅ ऐछे नै पᳯरवारमे जखन दुइए बेकती भेलᲅ तखन तँ समस्  यो ने छोट \nभेल। कहिलऐ कोन कल नीक हएत। कहलक अपना िहसाबसँ लऽ िलअ। नीकसँ नीक आ \nअधलासँ अधला समान बजारमे भेटै छै जेहेन लेब तेहेन दोकानपर चैल जाएब।\nतही बीच ᱨक ्   िमणी दादी िछपलीमे दू कप चाह आ दू िगलास पािन नेने पᱟँचली। चाह \nदेिख सबुᳯरया बाबा बजला\nबौआ तूँ सभ तँ हाइ लेभेलक चाह पीबैत हेबह तँए नीक निहयेँ लगतह। एकरा \nफौरमेल्  टीए बुिझहक।\nओना बᱟत हद तक बाबाक िवचार सत् रहैन मुदा भरथरीक चािल नै धड़ब तँ क े करा पुछबै \nआ क े पूछत। भरथरीक चािलक माने जोगीभोगीक बीचक िजनगी। वैरागक िजनगी। बजलᲅ\nबाबा चाह पीबैक मन नै छेलए लगले घरपर पीने छेलᲅ तखन अपनेक बात रखै छी।\nचाहक लटारम समाप्  त भेल। पुछलयैन\nबाबा अपने तँ साᳯठ बरख टिप गेिलऐ हम तँ गाममे किहयो रहलᲅ नै कᳱ सभ अनुभव \nगामक अखन तकक अिछ\nजेना बाबाकेँ मनमे झमार लगलैन। झमारक कारण भेलैन घरसँ स्  क ू ल जेबोकाल गामगामक \nखेतीपथारी घरघरहट दाहीरौदी अिगलग्  गी चोरीडक ै ती इत्  याᳰद आ एबोकाल देखैत रहलᲅ। \nअपनो गाममे आ जैठाम रहै छेलᲅ तᱠठाम सभ ᳰकछु देिखतो किहयो क े करोसँ ᳰकछु पुछिलऐ नै आ \nने ओ कहलक। तखन कथी गामसमाजक अपन अनुभव कहबै। \nहारल सन िवचार सबुᳯरया बाबाक बूिझ पड़ल। बजलᲅ\nबाबा कोनो नमहर रोग पकड़ैसँ पिहने छोटछोट रोग बिन आᮓमण करैए आ पछाित \nसमत्  व ᱨप पक ै ड़ अजोध बिन जाइए तिहना अपनो िजनगीमे अनुभव क ेने हेबइ।\nबजला\nऐ ᮧश्  नक उᱫर ऐ दुआरे देबह जे देखलभोगल अिछ। नोकरीक शुᱨक ᳰदनमे िवचारने \nरही जे अपन िजनगी पठनपाठनक िजनगी बना अन्  त करब। तीस सालक नोकरी तक \nमनमाᳰफत काजो रहल। मुदा तेकर बाद चोट शुᱨ भेल। पिहल बेटा पᳯरवार लऽ कऽ घरसँ \nिवदेश चैल गेल। कहिबयो छै जे पूत हरवािह गेल देविपतर सभसँ गेल। आशा \nधᳰकयाएल। पछाित एकाएकᳱ बेᳯटयोजमाए िनकै ल िवदेश चैल गेल। हम क े तए जाँउ। जइ \nमाᳯट पािनपर सभ ᳰदन रहलᲅ । दोसर माᳯटपािन अनुक ू ल हएत।\nपाशा बदलैत पुछलयैन\nकलक समानमे ठकलक ने ते\nमुस्  कᳱ दैत सवुᳯरया बाबा बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n15 \n \nबौआ दोकानदार अपन पढ़ौल िव᳒ाथᱮ छी देिखते बाँिह पक ै ड़ ग᳎ीएपर बैसौलक। चाहो\nपान करौलक। ताबे गᳲहᳰकयोक भीड़ छँटलै। कहलक अहाँ गुᱧ छी झूठ नै बाजब। झूठ \nबािज ठक ैफुिसयबैले बड़ीटा दुिनयाँ अिछ। औᳯरजनल आ डुपलीक े ट दुनू वस्  तु अिछ जे \nकहब से देब। कहिलऐआब हमरा तीस बरख जीबैक अिछ तइमे नै गड़बड़ ᱟअए। कहलक \nसरजी औᳯरजनलोकेँ डुपलीक े ट बना टैक ्   स दुआरे बेचै िछऐ। वएह पाइपो आ आरो समान \nदऽ दइ छी। सएह छी।\nबजलᲅ\nगड़ेबै किहया\nबजला\nआइए गड़ेबै। ई सभ िजनगीक मूल समस्  या छी। अपनो भᳯरक पᳯरवार बना नै रहब तँ \nअनका भरोसेजीब पाएब।\nउठैत कहलयैन\nचाᳯर बजे करीबमे आिब नवका कलक पाइन पीब।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n16 \n \nकलम हािन कऽ\nओछाइनपर मᱧ अवस्  थामे पड़ल देवानन्  दक मुहसँ एतबे िनकै ल रहल छैन\nसुिचतलाल छूᳯट कऽ आएल सुिचत\nगामोक आ क ु टमो पᳯरवारक िज᭄ासु लोकक आबाजाहीक ढवािह लागल। कखनो दुआर\nदरबज्  जा खाली नै। घरबाहर सभतैर देवेनन्  दक बातक चचᭅ। चचᭅ ई जे जेना देवानन्  द सभ ᳰकछु \nिबसैर गेला आᳰक हेरा गेलैन तिहना भऽ गेल छैन। अही बीचक ओझरीमे घरसँ बाहर धᳯर सभ \nअपनाअपना बुिधयेिववेक े ओझरी सोझड़बैए। मुदा करीनक पािन जकाँ पिहने छीप उठत तखन ने \nकरीन पािन पकड़त आᳰक िबना छीप उठने करीन पािन पक ै ड़ लेत। िजनका ᱟनका घर ᳰदससँ \nअबैत देिखऐन आ पुिछऐन जे कᳱ हालत देवानन्  द बाबाक छैन तँ सबहक एᲥे उᱫर जे सुिधबुिध \nहेरा गेलैन एक े टा रट छैन जे सुिचतलाल छूᳯट कऽ आएल\nसुिनसुिन मुँह ब᳖ क े ने रही जे जँ ऐसँ बेसी ᳰकछु खोदवेद करब तँ गपेक ओझरीमे तेना \nओझरा जाएब जे अपन सभ काज चौपट भऽ जाएत। जेते मुँह तेते रंगक गरहैन ᳰकयो नोन\nिमरचाइ िमला सुअदगर बनबैत तँ ᳰकयो तेतैर िमला खटिमᲶी बनबैत एहेन जालमे निहयेँ पड़ब \nनीक। मुदा समाजक बीचक ᮧश्  न छी जे छोइरो कऽ भागब तँ काि᭨हक समाज जे गᳯरऔत तेकर \nभागी नै हेबै  मुँह चुप राखब कायरपनो हएत। \nिज᭄ासा जगल देवानन्  द बाबा लग पᱟँचलᲅ। पᱟँिचते गोड़ लािग पुछलयैन\nबाबा हमरा िच᭠हलᲅ। हम फ᭨लाँ।\nसमािधमे लीन देवानन् द बाबा हँᱠँ ᳰकछु ने बजला। ओना हमर तुᳯरया बाबा कहै छैन \nतइसँ अिगला पीढ़ी काका कहै छैन आ तᱠसँ अिगला देवभाय कहै छैन। अपनो पᳯरवारक सएह \nिहसाबᳰकताब छैन। बाबा तँ बिनयेँ गेल छैथ। जिहना तपस्  यामे लीन योगीक मुहसँ फ ु टैत\n᮰ीराम ᮰ीक ृ ष्  ण राधेराधे सीतेसीते सीताराम राधेक ृ ष्  ण।\nतिहना फ ु टैन\nसुिचतलाल छूᳯट कऽ आएल।\nचुपचाप सुिन कान ठाढ़ क े लᲅ जे आरो ᳰकछु बजता। मुदा ᳰकछु ने। अचेत अवस्  थामे। मुदा \nअचेतकेँ चेतक अवस्  था देिखये कऽ ने जगह छोड़ब ओना तैबीच बेराबेरी क े ते गोरे एबो क े ला आ \nगेबो क े ला। \nदेवानन्  दक मुहसँ ओ बात िनकै लते रहैन\nसुिचतलाल छूᳯट कऽ आएल सुिचत िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n17 \n \nउᳯठ कऽ िवदा ᱟअए चाहलᲅ। मन कहलक\nक े तए एलᲅ तँ क े तौ ने।\nदेवानन्  द बाबाक ओछािनक आगू नमहर ओछाइन िबछाएल आ अपन समांगक चौखरी कनी \nहᳯट कऽ रहैन। सहैट कऽ आगू बᳰढ़ बैसलᲅ। ओᱫो बाबेक गप चलैत। \nकान ठाढ़ क े लᲅ तँ सुनलᲅ\nचौबीसो घण्  टा सीतारामक रट लगेनᲅ िबना रामायण पढ़ने आ सुनने सीतारामकेँ नै \nजनबैन मुदा जखन जािन लेब तखन जे सीताराम मुहसँ िनकलत ओ दोसर ᱨपमे िनकलत। \nवएह असल ᱨप भेल। भᳯरसक तिहना देवानन्  दो काका कोनो रिचत रचनाक मंᮢ पᳰढ़ \nरहला अिछ। देवानन्  द बाबाक भातीज व्  याख्  या करैत बजैत रहैथ। \nझाँपलतोपल पढ़लिलखलक भाखा चुपचाप सुिन लेलᲅ। बजबो क े ना कᳯरतᲅ। हम ᳰक कोनो \nधरमराज छी जे क े करो जीवनमरणक िहसाब जोड़ब। फ े र मन भेल जे िखस्  सापीहानी सुनौिनहारकेँ \nजँ ᱠँहकारी नै पड़ल तँ बेरस जकाँ भऽ जाइए। मुदा लगले मनमे भेल जे ᱠँहकाᳯरयो िबनु बुझने \nकेहेन भरब। पढ़लिलखल लोकक बीचमे छी जँ कहᱭ उनटा ᱠँहकारी पिड़ जेतैन तँ करेजमे ददᭅ \nहेतैन एक ददᭅ देखए एलᲅ दोसर देने जइऐन ई नीक नै। \nमुदा बैसलो नीक नै लगल। जेतेकाल बैिस कऽ िज᭄ासा करैक छल तेकर अदहो समए नै \nखᳯटयाएल छल तखन चैलो क े ना अिबतᲅ। मुदा मनमे भेल जे किह ᳰदऐन अखन कनी धड़फड़ीमे \nछी िनचेनसँ फ े र आएब। फ े र आएबो तँ ऐछे अखन जीिवतमृत्  युक िज᭄ासा भेल दू ᳰदनमे मरबे \nकरता तखन ने मुइलजीिवतक भाँज लागत। \nठाढ़ होइत बजलᲅ\nकᲥाजी अखन कनी दोसर ठाम जाएब ओमहरसँ एला पछाित फ े र आएब।\nिवदा भेलᲅ दस ल᭏गा आगू बढ़लᲅ आᳰक पाछूसँ सोने काका कहलैन\nकनी ᱨकह। संगे चलब।\nबड़बᳰढ़याँ। किह ᱨᳰक गेलᲅ। \nलगमे अिबते कहलैन\nसभटा क े लहा िबसाइ छैन।\nसोने कᲥाक बातक कोनो अरथे ने लगल जे कᳱ कहलैन। तᱠमे जँ कनेक कड़ैक कऽ किहतैथ \nतँ अनुमानो कᳯरतᲅ जे भᳯरसक कोनो कारणे रीिशयाएल छैथ तँए अᱠ अवस्  थामे देवानन्  द \nबाबापर अपन रीश झाड़ै छिथन। सेहो नै बूिझ पड़ल। असिथरसँ मुँह दािब तेना बजला जे दू गोरे \nछोिड़ तेसर कान तक नै पᱟँचल । \nगर भेटल। गर ई भेटल जे ताबे दस डेग आरो आगू बᳰढ़ गेल छेलᲅ। ओना मनमे उदासी \nछल तँए ने दोसर काज ᳰदस नजैर उठए आ ने रस्  ते चलैमे नीक लगए। आगूमे बामा भाग एकटा \nᳰकसुनभोग आमक गाछ। सघन छाहैरो आ िनच्  चाँमे िचᲥनो। कहलयैन िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n18 \n \nकाका अहाँ ते तेहेन िशकारी जकाँ बजलᲅ जे बुइझे ने पेलᲅ जे िखिखरक बोली देिलऐ ᳰक \nहᳯरणक आᳰक कोइलीक।\nहमर बात सोने काकाकेँ नीक लगलैन। नीक ई लगलैन जे जिहना शरीरक चमड़ाक घाओ \nमाँस सड़बैत ह᲻ी छूिब पीजुआ जाइए मुदा जखन ओकरा िनकालल जाइ छै तखन पीज िनकै लते \nसुआस पड़ए लगै छै तिहना सोने काकाकेँ नीक लगलैन। बजला\nबौआ जखन तोरा नीक जकाँ बुझैक मन छह तखन ऐठाम बैसह। खᳯरआᳯर कऽ कहै \nिछअ।\nअपनो मनमे रहए जे आएल छेलᲅ देव बाबाक िज᭄ासा करए बुझलᲅ ᳰकछु ने तखन अगर \nᳰकछु नीक आᳰक अधला रस्  तोपेरा भेᳯट जाइए तँ ओहो शुभे भेल। दोसर ईहो भेल जे भने दुइए \nगोरे छीहो। तेह᭨ला रहने ने बेसी होह᭨ला होइए मुदा दू गोरेमे से तँ नै हएत। जँ कोनो तीत\nमीठ बात बजाइयो जाएत तँ अदहाफ ू िस अदहा सत्क जगह तँ भेबे कएल। माने ई जे कोनो \nबात सोने काका बजता जे तेह᭨लाक अभावमे सतो फ ू िस भऽ सक ै ए तँ फ ु इसो सत्। तिहना ने \nअपनो बाजब हएत। ᱟनको गवाहीक अभावमे सतो फ ू िस आ फ ु इसो सत् हेबे करतैन। नीक जगह \nपािब बजलᲅ\nकाका एक तँ अहाँ दुनू गोरे एक जाित एक ᳰदयादीक छी हम तेसर भेलᲅ क े ना आन \nपᳯरवारक कोनो अधला बात बाजब। नीक बजैक अिधकार तँ अिछ मुदा ।\nहमर बात सुिनते जेना सोने कᲥाक मन सुगबुगेलैन। जिहना कोनो पनचैतीमे ᳰकयो एहनो \nपᲱ तँ होइते छैथ जे मुदैमुदालहक बात िबनु सुननᲅबुझनᲅ उड़᭠तीए सुनलपर अपन फ ै सला सुना \nदइ छिथन तिहना सोने काका बजला\nबौआ कहने छेिलअ जे सबटा क े लहे िबसाइ छैन से कोनो फ ू िस कहिलयऽ।\nसोने कᲥाक झाँपलतोपल बात फ े र नै बुझलᲅ। मुदा सोने कᲥाक मुँहक ᱨिखसँ बूिझ पड़ल \nजे देवालयसँ घूमल पुजेगरी जकाँ अखन ᳰकछु बाँᳯट सक ै छैथ। टोनलयैन\nकाका कनी मुड़ी सुᳰढ़या कऽ बिजयौ ने\nसोने कᲥाक छातीमे जेना हमर बात घᲂिसया गेलैन। तिहना बजला\nबौआ तोᱠँ कोनो आन थोड़े छह समाजेक ने बेटा भातीज िछअ। जेहने अपन बेटाभाितज \nतेहने समाजक। बतीस दाँतक तरमे पड़ल छी तँए जीजाँित कऽ रखने छी। मुड़ी सुᳰढ़या कऽ \nबजैमे उकड़ू होइए। मुदा ऐठाम दुइए गोरे छह तँए जी खोिल बाजब।\nसोने कᲥाक कोयलापािनक बनल स्  ᮝीम देिख बूिझ पड़ल जे ऐसँ नीक समए बोलीक गितक \nनै होइ छै। \n                                                           \n6 गाछक नीचाँ \n7 देवा◌ेन᭠ द आ सोने काका  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n19 \n \nपुछलयैन\nकᳱ उकड़ू कहिलऐ काका\nबकरबकर मुँह ᳰदस ओिहना ताकए लगला जेना अपन तपल अग्  िन परीछा ᳰदअ चाहै छैथ। \nᭃण भᳯर गुम रिह बजला\nबौआ अपन जे प᳀ी छैथ ओ देवेबाबूक साइर छिथन। दुनूमे सढ़ᰛआरे अिछ। मुदा कᳱ \nकहबह।\nकᳱ कहबह सुिन आरो िज᭄ासा बढ़ल। पुछलयैन\nकाका एना ᳰकए ठेᱟनपर ठाढ़ होइ छी। सोझसाझ भऽ कऽ ने ठाढ़ हेबै।\nजिहना क े करो चािनपर उरकु सीक फ ू ल झािड़ देने सᲅसे देह एक े बेर चुलचुलए लगै छै तिहना \nहमर बात सुिन सोने कᲥाक मनमे भेलैन। बजला\nकहैले प᳀ी छैथ मुदा जेठ बिहनक चािलढािल पक ै ड़ ओहो टीक े पक ै ड़ रखऽ चाहै छैथ। \nमुदा से क े ना हएत। भाय जखन अहाँक जूट हम नै पकड़ै छी तखन अहाँ ᳰकए हमर टीक \nपकड़ब। अपनअपन आिड़पाᳯटमे अᱠँ रᱠ हमᱠँ रहब। जँ से नै तँ अपन टीकक रकछा \nअपने नै करब तँ आनक आशा थोड़बे करब।\nमुहसँ अपने िनकै ल गेल\nअजीब बात\nअजीब सुिनते अजनवी जकाँ दोहरबैतकाका बजला\nबौआ घरेवालीक दोख कᳱ देब। बेटो सएह भऽ गेल।\nबेटाक नाᲐ सुिनते जेना आरो मन उिड़ गेल। जइ पᳯरवारमे िमलानक जगह गरिमलाने बेसी \nरहत तँ ओइ पᳯरवारक नीक क े ते हएत झमाएल पजेबाक देवाल केहेन हएत\nकहलयैन\nकᳱ बेटा\nकᳱ बेटा सुिनते सोने काका झमान भऽ खसला। चोट खाएल साँपक मुहकेँ जिहना फण \nजोड़ैक शिᲦ समाप्  त भऽ जाइ छै तिहना कᲥो भेलैन। मुँह दािब बजला\nबौआ एक े टा बेटा अिछ। देिखते छहक जे अपन जथापथा केहेन अिछ। मुदा माइयक \nᳰकरदानीसँ ओहो घर छोिड़ ᳰकरानीक नोकरी करैए।\nसोने कᲥाक बातक पाछू वौआ गेल छेलᲅ। जे बुझैक छल से छुटले छल। बातकेँ मोड़ैत \nबजलᲅ\nकाका देवबाबा अपन साढ़ूए छैथ। तखन तँ गलती भेल जे अहाँकेँ काका कहै छी आ \nᱟनका बाबा कहै िछअिन\nबाबासँ काकाकेँ लिगच पािब िखलिखला कऽ हँसैत बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n20 \n \nनै बौआ हमरा तूँ कᲥे कहह ᱟनकर भागी हम नै हेबह।\nभागी सुिन ᳰकछु सुराक बूिझ पड़ल। पुछलयैन\nअपन साढ़ूओक भागी नै हेबै\nदुनू हाथक पाँचो Აगरी िछटका तरह᭜थी नचबैत बजला\nओहेनओहेन लोकक भागी बनने अपनो भाग नै ने िबगािड़ लेब। सरकारक जे नोकरी अिछ \nओकर दरमाहा तँ ओइ स्  तरकेँ मािन ने बनल छै तखन एते झकझकौआ क े तएसँ आएल जे \nअपनो जीवनमरण नै बूिझ सकल ओ अनकरकᳱ बूझत\nपुछलयैन\nसे कᳱ\nनजैरपर नै चढ़ै छह। हमरासँ दुइए बरख जेठ छैथ देखैमे ने बूिझ पड़ै छथुन जे मोटाएल \nछैथ मुदा से नै सिड़ कऽ फ ू लल छैथ दुिनयाँमे जे बरबेमारी अिछ सबटा देहमे छैन\nसोने कᲥाक वाचा शक ्   ित चैढ़ गेल छेलैन। क े तौसँ क े तौ मुड़ीनाङैर पक ै ड़ नचबए लगला। \nपुछलयैन\nकाका देवबाबा सुिचतलालक कᳱ चचᭅ करै छिथन\nसुिचतलाल सुिनते सोने कᲥाक आँिखक रंग िसनुरए लगलैन। मनमे जेना उफान उठए \nलगलैन। चेहराक रंग चढ़ए लगलैन। \nबजला\nबौआ अखन एतबे कहबह जे क े ते ᳰदनसँ सुिचतलाल जहलमे अिछ ओकरेसँ जा कऽ भेँट \nकऽ आबह पछाित तीनू मुँहिमलानी दुनू गोरे कऽ लेब। ᳰकए तोरा मनमे हेतह जे सोने \nकᲥाक चािलचलैन नीक नै छैन आ अपनो मनमे ᳰकए खुटखुटी रहत जे फ᭨लाँकेँ ᳯटटकारी \nदऽ ᳯटटकाᳯर देिलऐ।\nसोने कᲥाक दबल शक ्   ितक सᳯरता पािब मन दहैल गेल। दहलाइत मन बाजल\nकाका अखन तक अहाँकेँ नै िचन्  है छेलᲅ मुदा आइ बूिझ पड़ैए जे अहाँक पेटमे गामक \nइितहास अिछ।\nगामक इितहास सुिन डराएल हᳯरणक बच्  चा जकाँ कानो ठाढ़ केलैन आ चाᱨकात चकोनो \nभेला। बूिझ पड़ल सोने कᲥाक पेटमे कोनो गहᱭरगर बात Ბकड़ैले जोर माᳯर रहल छैन मुदा \nडराएल मन ईहो कहै छैन जे अपने बात बजने लोक फाँिसयोपर चैढ़ जाइए गोबरखᱫोमे खसैए \nआ इन्  ᮤासनो िहलबैए मुदा से भेल नै जिहना कोनो घाकेँ मुँह फोᳯर बहौल जाइ छै आ कोनो \nअपन मुँह अपने बना फ ुᳯट कऽ िनकै ल जाइए तिहना सोने कᲥाक घा अपने फ ुᳯट कऽ बहऽ \nलगलैन\nबौआ तूँ अखन बालबोध छह नै िचन्  हलह तइले दोखी हम थोड़बे कहबह। मुदा सभ तँ \nबालेबोध नै अिछ ई बात सत् जे अपनअपन रस्  ता चलने सबहक बुइधो आ िवचारोमे  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n21 \n \nकनी दूरी बिनयेँ जाइए। तेकर तँ एक े टा उपए अिछ जेते गोरेक बीचक काज रहल तइमे \nिवचाᳯर करक चाही।\nसोने कᲥाक बात नीक जकाँ नै बूिझ सकलᲅ। कहलयैन\nकाका तेना ने बािज देिलऐ जे बूिझये ने पेलᲅ\nहमर बात सुिनते जेना मन कोदाᳯर भाँजए लगलैन। चाᳯर छह पाᳯरते मन नचलैन। निचते \nबजला\nबौआ तोᱠँ बुझै छह जे दुनू गोरे एकउमेᳯरयाक संग एक ᳰदयादीक सेहो छी। ᱟनका \nनोकरी करैक छेलैन तँए बेसी पढ़लैन आ हमरा अपने बापदादाक घराड़ी पुजैक छल तँए \nहम एक े िविहत पढ़लᲅ। एकर माने ई नै ने भेल जे अहाँ बड़ होिशयार भऽ गेलᲅ आ हम \nओिहना रिह गेलᲅ।\nकाकाकेँ भँिसयाइत देिख िबच्  चेमे रोᳰक देिलऐन\nकाका बड़ बेर भऽ गेल आब छुᲵी ᳰदअ।\nजिहना कोनो रचनाकार समयाभावमे हाँइहाँइ रचैत अपन रचनाक िवसरजन करै छैथ तिहना \nअपन ᱠसैत िवचारकेँ सम्  हारैत काका बजला\nबौआ जखन एते लगीचक सम्  बन्  ध अिछ एक े पᳯरवारमे जेठछोट बिहनसँ िबआह भेल। \nओना दूतीन साल उमेरोमे बेसी छैथ। तखन ᳰकए हमरा बेटाकेँ तीनू गोरे िमिल िबना \nपुछने नोकरी लगा अपन नोकर बना लेलैन\nसोने कᲥाक बातक कोनो अरथे ने लगल जे ᳰकए सभकेँ एक े िसरहौने सुतबै छिथन। \nपुछलयैन\nकाका नीक जकाँ नै बुझलᲅ\nजिहना ᳰकयो अपन बेथाकथा छाती खोिल दुनू बाँिहसँ जक ै ड़ छातीमे साᳯट बजैए तिहना \nसोने काका साᳯट बजला\nबौआ जँ ओ देवानन्  द बड़ िहतैसी छला तँ अपना ढंगक िशᭃा ᳰदआ अपना स्  तरक बना \nदुिनयाँमे ठाढ़ कᳯरतैथ तखन ने भेल पुᱧखपना जँ ओते शक ्   ित नै छेलैन आ नोकरीकेँ नीक \nबूिझ उपकार करए चाहलैन तँ एकबेर पुछैयोसँ गेलᲅ।\nसोने कᲥाक मनक मनकᳱफनकᳱ नीक जकाँ नै बूिझ पेलᲅ। कहलयैन\nकाका दूिबक फ ू ल जिहना अपने उिड़ अकासमे चैल जाइए तिहना तेना कऽ बजै छी जे \nबुझबे ने करै छी। अबेरो भेल जाइए।\nअबेर सुिन अपन िवचारक िबछािनकेँ हाँइहाँइ समैट बजला\n                                                           \n8 देवान᭠ द, देवान᭠ दक प᳀ी आ सोनेलालक प᳀ी  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n22 \n \nबौआ बातक बात छी तँए तोरो मनमे ᳰकछु बात हेतह। आब तोहᱭ पुछह। मुदा दूटा बात \nहमर बाँकᳱ अिछ ओ सुिनयेँ कऽ जइहऽ।\nसोने काकाकेँ सीमाव᳍ होइत देिख पुछलयैन\nकाका अपन समांग सभ बजै छिथन जे जिहना तुलसीबाबा रामᱨपकेँ राम बना ठाढ़ कऽ \nदेलिखन तिहना िहनको अपन ᳰकछु रिचत रचना छैन जे ᮧकािशत नै भऽ सकलैन वएह \nमंᮢ जप कऽ रहल छैथ।\nहमर बात सुिनते सोने कᲥाक मन चकभौड़ लेलक ै न। िचलहोᳯर जकाँ टाँिह देलैन\nबौआ अिहना लोक अपन पापकेँ दािबदािब रखैए। बड़ भारी बात अिछ बौआ\nअदहाबातबािज सोने काकाआरो िज᭄ासा बढ़ा देलैन। बड़ भारी बात अिछ कᳱ भारी बात \nअिछ पुछलयैन\nतेना ने बातकेँ महजाल जकाँ ओझरा दइ िछऐ जे नीक जकाँ बुिझये ने पबै छी। कनी \nओझरी सोझरा कऽ बिजयौ ने।\nएकटक भऽ सोने काका आँिखपर आँिख गाड़लैन। गाड़लेगाड़ल मन िखल उठलैन। िखलते \nिखलिखलेला\nबौआ िजला न्  यायालयमे नोकरी करै छला। सुिचतलालक बाबाक संग देवानन्  दक बाबाकेँ \nकोनो बाते झगड़ाभेल तइसँदुश्  मनीठाढ़ भऽ गेल। सुिचतलालक पᳯरवार मुखᭅ दोसर पीढ़ी\nअबैतअबैत िबसैर गेल। मुदा देवानन्  दक पᳯरवारओकरा मन रखलक।\nजिहना कोनो कटल रस्  ता देिख राही आगूपाछू तजबीज करए लगैए तिहना सोने काका चुप \nभऽ तजबीज करए लगला। मुदा मन जेना िधᲥारी ᳰदअ लगलैन तिहना मुँहक सुरखी भेल जाइत\nरहैन। िबच्  चेमे पुिछ देिलऐन\nकाका लोक कहै छै जे धोती जखन पिहरै जोकर होइ छै तखन फाᳯटये जाइ छै तिहना \nसुनैबला बात दािबये लेिलऐ।\nबजला\nबौआ सुिचतलाल नाँहक जेलमे अिछ। नहरक पाइिनक झगड़ा गाममे भेल। पनरह गोरेपर \nक े स भऽ गेल ओही क े सक सुनबाइ देवानन्  दकेँ हाथ लगलैन। बाबाक कनािड़ असुिल लेलैन। \nतेना कऽ हािन कलम चलौलैन जे वेचारा जहलमे अिछ। ओकरे पᳯरवारक कनैत मनमा जी \nखᱭच िडᳯरयबै छैन\nजिहना काज करैतकरैत देहहाथ दुखा जाइ छै तिहना सोने कᲥाक बात सुिन मन दुखा \nगेल। आगूक ᳰकछु नीक े ने लगए कहलयैन\nकाका दोसर ᳰदन िनचेनसँ आिब आरो सुनब। अखन छुᲵी ᳰदअ।\n                                                           \n9 देवान᭠ दकेँ  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n23 \n \nजेना ठोरेपर रहैन तिहना बजला\nक े करो ᳰकयो बान्  िह कऽ राखत तँ रहतै ᳰकयो अपना िवचारसँ क े तौ रहैए। जाजाह हमरो \nबड़ समए लैग गेल।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n24 \n \nलितयाएल िजनगी\nᳰकᳯरण फ ुᳯटते श्  याम दरबज्  जाक पाछू सड़कपर एयर क ं डीशन गाड़ी लगौलक। \nगाड़ीक अवाज मनोहरो काका आ मोहिनयोँ काकᳱ सुनलैन सड़क िछऐ सबहक िछऐ मुदा \nगाड़ी ᱨकल ᳰकए ने मनोहर काकाकेँ आ ने मोहनीए काकᳱकेँ मनमे भेलैन जे श्  यामक गाड़ी \nिछऐ। \nसड़कपर ठाढ़ श्  याम दरबज्  जा ᳰदस देखैत जे ᳰकयो बहराइ छैथ कᳱ नै। अनᳯठया गाड़ी बूिझ \nमनोहर काका सड़क ᳰदस बढ़ला। मनमे ᳰकए कोनो मलाल हेतैन जे श्  यामे हएत। जँ हेबे करत तँ \nकᳱ ओकर घर नै िछऐ। जिहना हमर घर छी तिहना ने ओकरो िछऐ अपनो आँगनघर अबैजाइमे \nपूवᭅ सूचनाक जᱨरत अिछ। हँ बेसीसँ बेसी संकोची दुआरे खखास कएल जा सक ै ए। ओना श्  यामो \nदस बरख पूबᱷ जे देखने सीखने छल ओ मनमे जीिवते छै। ऊहो बुझैए जे घरक लोक लेल राित\nᳰदन घरक मुँह खुगले रहै छै। मुदा नव तकनीकक लोक तँए अपन ई तकनीक लगा ठाढ़ भेल जे \nदूचाᳯर बेर हौरन देबै अपने घरवारी सभ िनकलबे करता। \nआँगन गेला पछाित अग्  नेय ᱨप भऽ जाइए मुदा घरसँ िनकलला पछाित बहरबैये रहै छै तँए \nकेहेन नजैरसँ देखै छैथ ई तँ तखने हएत जखन घरहँसी आ बाहर हँसीक ᱨप देखब। ताधैर \nमनोहर काका श्  यामसँ लग्  गी भᳯर हटल लग अबै छला। बेटाबापक सम्  बन्  ध क ेना अनका जकाँ \nपचास हाथ पिहने नमस्  कारपाती हएत। पएर छूिब गोड़ लगने िबनु मुँह क े ना खोिल सक ै ए मुदा \nसे श्  याममे जीवैत तँए श्  यामो ᳰकछु आगू बैढ़े रहल छल। पएर छूिब गोड़ लगैत श्  याम बाजल\nबाबू समए ओते नै अिछ तँए जेते जल्  दी भऽ सकए तैयारीमे जुᳯट जाउ।\nश्  यामक अमेᳯरकन भाषा मनोहर काका सुिन लेलैन। बजला ᳰकछु ने। बजबो उिचत निहयेँ \nबुझलैन। पᳯरवार छी पᳯरवारमे भाए छैन भावो छिथन आᳰक हमहᱭटा छी। मुदा लगले मन बदैल \nगेलैन। बदैल ई गेलैन जे ई जे कहलक जे समए नै अिछ जल्  दी तैयार भऽ जाउ ई कᳱ कहलक। \nसमए जखन बेठेकान छै तखन क े कर िछऐ जे ओकर रहतै आᳰक हमरे रहत। ओ तँ सोभािवक े \nअिछ। आ आगू कहलक जे तैयारीमे जुᳯट जाउ। कᳱ ओकरा बूिझ पड़ै सुतले रहै छी। मन तमतमए \nलगलैन। मुदा तमतमीकेँ थाम्  िह प᳀ीकेँ कहलैन\nअहᱭक खुऔलपीऔल ने बेटा छी। खाइपीबैक ओᳯरयान कᱨ। पुतोᱟओकेँ किहअनु झबदे \nपिहने चाह बनौती। हम नै पीब लगले पीलᲅहेँ। राधे क े तए अिछ।\nसोलह᳖ी अपन भार उताᳯर मनोहर काका वाड़ी ᳰदस िवदा भेला। अँगनासँ िनकै लते मनमे \nउठलैन। ई कᳱ बाजल श्  याम जे समए नै अिछ कमसँ कम दस बखᭅक पछाितये सोझामे पड़ल \nअिछ आ तैयो कहैए समए नै अिछ ओकरा नै समए छै तँ आने क े करा समए छै। सभकेँ अपन \nिजनगीक संग चलैक रहै छै। मनमे ᮧश्  न उᳯठतेबैिसते रहैन आᳰक खेतक आिड़पर पᱟँच गेला।  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n25 \n \nखेतक कोनेपर सँ िहया कऽ देखलैन तँ बूिझ पड़लैन जे पिहल हलतलबी काज ओ भेल जे \nलितयाएल लᱫी अिछ ओकरा जँ मुँहक संग सीरो नै छोड़ा देबै तँ काि᭨ह होइतहोइत सीरबेधू \nभऽ जाएत तँए ओकर पिहने जुइत लगा तरकारी तोिड़काᳯट आँगन ने जाएब। सभ ᳰदन तँ अनक े \nखेतक खाइत हएत आइयो तँ अपना खेतक खा िलअ। \nमनमे अिबते खुशी भेलैन। खुशी होइते मनसँ हᳯट गेलैन जे श्  याम बाजल छल समए कम \nअिछ। समए कम रहौ आᳰक बेसी रहौ सभकेँ अपनअपन समैकेँ अपने िवचारे लऽ जाए पड़ै छै ।\nिभनसुरका समए छी जँ खेतक कोनेकानी घूिम सबहक दशᭅन नै कऽ लेब तँ शु᮪ ᮧभात \nक े ना भेल। जँ ᮧभाते नै शुभ भेल तँ ᳰदन केहेन बीतत पाँचो कᲶा वाड़ीमे रंगरंगक तरकाᳯरयो \nआ फलोफलहरी। ओना बीघाबीघे गाछ रिहतो गाछीकलम भेल मुदा से नै जिहना सजमैन \nकदीमा रामिझमनी िझमनी करैला पालकठᳯरया साग तिहना खीराबितया सेहो। जे सीमानपर \nअिछ तरकाᳯरयो बनैए आ लᱫीदार फलो छी। तिहना क े रो अनरनेवा जे फलो छी आ तरकाᳯरयो \nछी। \nमनोहर काका सुितहार ᳰकसान शुᱨहेसँ रहला। ओना पᳯरवारक असगरे करताइतो रहैथ मुदा \nआब से नै छैन। छोटका बेटा राधे सेहो पीठपोᱠ भऽ गेलैन। तँए अ᳖ पािनक खेती आ मालजालक \nताकहेर राधेकेँ सुमझा अपने पाँच कᲶा वाड़ीमे अपन िजनगी समैट लेलैन। खेतक रकबा भलᱶ कम \nᱟअए मुदा मनोहर काका ओकरा कामधेनु बनौने छैथ। पाँचो कᲶाकेँ चाᱨकात अिड़या पितयानी \nलगा नेबोदारीम लताम क े रा अनरनेवा अ᮫पाली आम इत्  याᳰद फल चाᱨ ᳰदस लगौने छैथ आ \nबीचमे मौसमक िहसाबसँ तरकारी करै छैथ। ᳰकसानकेँ जिहना तरकारी खेती तिहना पानक खेती \nसेहो कारखाने छी। मुदा अन्  तर दुनूमे तँ ऐछे। तरकारी पातसँ लऽ कऽ फ ू लफल धᳯर दइए मुदा \nपान एकभग्  गू अिछ। ओना ई ᮧितष्  ठा पानकेँ जᱨर छइहे जे आन पातकेँ आिगपर चढ़ौला पछाित \nखाएल जाइए जखन ᳰक पान िबनु आिग चढ़ने पिवᮢ अिछ। तेसर ईहो अिछ जे पान सालसालक \nखेती अिछ जखन ᳰक तरकारी मौसममौसमक ओना पािनपाथर शीतओसक असैर दुनू ᳰदस \nहोइए। माᮢा भᳯर िहतकर क ु माᮢा अिहतकर होइते अिछ। करैला सजमैनकेँ लितयाएल देखलैन। \nदेिखते मन कहलक ै न जँ एकरा आइ नै सोझरा लेब तँ काि᭨ह नमैर कऽ सीरा जाएत तखन ओइ \nसीरक घुरछी छोड़बैमे मुिड़यो टूᳯट सक ै ए। जे अखन नै हएत। खेत पैिस सबहक मुड़ी सोझ केलैन। \nफ े र सजमैन रामिझमनी खीरा तोिड़ एक मुᲶी ललको ठᳯरया आ एक मुᲶी भुल्  लो काᳯट पालकक \nडम्  हाएल पात आँगुरेसँ खᲂᳯट गमछामे बन्  िहते िहयौलैन तँ बूिझ पड़लैन जे एतबे तरकारीक तँ तेते \nने िवन्  यास बिन सक ै ए जे जिहना भनिसया अकछा जाएत तिहना खेिनहरो। \nमनमे खुशी भेलैन। बारहो मासक बाᳯटका क े रा आ अनरनेवा ओहन फलो आ तरकाᳯरयो छी \nजे बारहो मासक कामधेनु छी। तिहना मौसम अनुक ू ल नेबो लताम दारीम धाᮢी इत्  याᳰद सेहो \nछी जे सालो भᳯर गाराजोरी करैत फलक धार बहबैए। फ े र मन घुमलैन। घुिमते फ ु टलैन जानिथ \nभोला बाबा। भोला बाबा मनमे अिबते जेना िशवपावᭅतीक ताण्  डव नाच मनमे पᱟँच गेलैन। बकार \nफ ु टलैन\nहद छी यौ िशवदानी महादेव। एकसँ पचास एकसँ एक सए एकसँ एक हजार जुᳯटजुᳯट \nएक े संग पानपरसाद पबै छी जानी अहाँ।\n                                                           \n10 फिसलक  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n26 \n \nगमछामे सभ तरकारी बान्  िह हाथमे सजमैन लऽ आँगन ᳰदस िवदा भेला। \nआँगनमे श्  याम मैयो छोट भाएओ आ चुि᭨हतर बैसल भावोओकेँ सुना सुना बजै छल। बजै \nछल अमेᳯरकाक िजनगी। जिहना नव वा पुरानो ओहन िखस्  सा मनकेँ मोिहते छै जइ ᳰदशामे मन \nरहै छै। अपना ऐठामक स्  वगᭅनकᭅक िखस्  सा सभ बुिझते अिछ। स्  वगᱷक सुख िनरमोही काकᳱकेँ बूिझ \nपड़लैन। मनोहर काकाकेँ देिखते हलसैत िनरमोही काकᳱ बजली\nबौआ कहैए दुनू परानीकेँ अमेᳯरके चलैले\nप᳀ीक बात सुिन मनोहर काकाकेँ मन लहरए लगलैन। मनकेँ लहरैत देिख बजला\nएक िगलास टटका पािन िपआउ। बात क े तौ पराएल जाइ छै। पािन पीब चाह पीब तखन \nगप करब।\nपािन पीब चाह पीब पान खा मनोहर काका काकᳱकेँ पुछलिखन\nओइठाँ जे जेबै से बाजाभुᲥᳱ क े करासँ करबै। बोआ दुनू परानी भᳯर ᳰदन िनपᱫा रहत \nसेहो कहलक\nिपताक िवचार सुिन श्  याम ठमकल। मुदा रस्  ता चािलक बोध नै रहने धड़फड़ा कऽ बाजल\nबाबू दुनू िधयापुता ओतुका नागᳯरक भऽ गेल।\nश्  यमाक बात मनोहर कᲥाक िवचारकेँ जेना झूका देलकैन। मुदा मन कहलक ै न क े करो झूकौने \nᳰकयो झूक ै ए। ओ तँ अपन मनक उपज िछऐ। सभ तमतमीकेँ समैट मनोहर काका प᳀ीकेँ इशारा \nकरैत बजला\nअँए ओइठाँक अ᳖ो तीमन पचत ऐ उमेरमे जे मन बौआइए।\nअ᳖ तीमन नै पचत सुिन बेटा ᳰदस मुखातीव होइत मोहनी काकᳱ बजली\nएहनो क ेतौ भेल जे अ᳖ तीमन नै पचत।\nप᳀ीक बात सुिन मनोहर काका बजला\nश्  याम ई नै कहलह जे ओइठाँ कᳱ सभ खाइ छहक\nजेना श्  यामक मनमे कचोट भेल िपता छोिड़ रहला अिछ। बाजल\nबाबूजी ᳰकछु ᳰदन रिह कऽ ओतै देिखितऐ नै मन लगैत तँ चैल अिबतᲅ।\nधाना खसबैत मनोहर काका बजला\nबौआ ᳰकयो क े तौ रहह मुदा रहत अही दुिनयाँमे। जीबमरब अही दू शब्  दमे दुिनयाँ \nरचलबसल अिछ। तँए जेतए रही वएह सुन्  दर देश भेल आ जेकर अपना लूᳯरयेबूिधये \nिजनगी ᮧवािहत होएत वएह नरेश भेला। बड़ बᳰढ़याँ बड़ीटा दुिनयाँ छै जेतए मन फ ू ड़ऽ \nतेतए रहऽ। धारक बीच िजनगी अिछ तँए ओतए जा अपन धाराकेँ नै तोड़ब।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n27 \n \nगामक शकलसूरत\nएक तँ ओिहना श्  यामलाल बाबू पनरह िमनट िबलम भेने धड़फड़ाएल छला तैपर अपन \nउपस्  िथित दजᭅ करौने िबना ᳰकलासमे क े ना जइतैथ। ओना मनमे ईहो होइन जे अखन धᳯरक तँ \nयएह परम्  परा अिछ जे कोनो िशᭃक िव᳒ालय पᱟँच उपस्  िथित बोहीमे हस्  ताᭃर कऽ अपन \nउपस्  िथित दजᭅ करबैत आिब रहल छैथ मुदा उपस्  िथित क े कर\nकायाᭅलयक मुँहपर ठाढ़ श्  यामलाल बाबूक मनमे ईहो होइन जे ᳰकलासक पनरह िमनट कᳯटये \nगेल अदहा समए शेष अिछ तँए पिहने ᳰकलासेक काज पुरा ली पछाित उपस्  िथित पᲳीमे नाᲐ \nचढ़ा लेब। तलब पढ़बैक लइ िछऐ। मुदा लगले मन उनैट ओतए चैल जािन जे एक तँ परम्  परा \nमािन नेने छी दोसर जँ ᳰकयो ऊपरका पदािधकारी आिब जेता तँ अनुपस्  िथितयो बुझता। \nबेरबेर घड़ीपर आँिख जािन। घड़ीक सुइया ᭃणपलिमनट आगू ससरल जाइत। श्  यामलाल \nबाबू ओइ ओझरीमे फ ँ िस गेला जे पढ़बैक समए िनधाᭅᳯरत अिछ। आगू दोसर घण्  टीक पढ़ाइ बढ़त \nकाजमे कटौती भेने फलमे कटौती हएत उत्  पादनमे कटौती हएत। जइसँ नोकसान चाहे जेकर होइ \nमुदा नोकसान तँ हेबे करत। देवमन्  ᳰदरक ऊपरक धुजा जेतएसँ देिख पड़ैत तेतए तक ओइ स्  थानक \nमहत भेल तैठाम अखन तँ सहजे िव᳒ामन्  ᳰदरक मुँहपर छी मनमे अिबते बजा गेलैन\nअपन पढ़बैक समैक भरपाइ भलᱶ अितᳯरक्   त समैसँ व्  यय करब मुदा हमᱠँ तँ ओही वगᭅक \nिशᭃक िछऐ। जिहना कोनो ऑᳰफसक जबावदेह अफसर होिथ आᳰक िव᳒ालयक \nᮧधानाध्  यापक तेकर पछाितये आन ᳰकयो कोनोनेकोनो ᳰकलासक वगᭅिशᭃक हेबे करै \nछैथ। आबक महगीमे तँ एकएक गोरे एक े वगᭅक ᳰकए सᲅसे िव᳒ालैयेमहािव᳒ालयक \nᳰकलासक भार कान्  हपर लऽ चलै छैथ।\nओना बजैकाल श्  यामलाल बाबूकेँ बजा तँ गेलैन मुदा िबनु िवचारल बात बजेलैन। बजाइते \nकान पक ै ड़ मन कहलक ैन\nअᱠँ तँ अही िव᳒ालयक िशᭃक आ नवम् वगᭅक वगᭅ िशᭃक िछऐ। ई भेल जबावदेही मुदा \nजबावदेहीक पाछू जे बेवहाᳯरक पᭃ बाधक अिछ ओकर साधक क े बनत जिहना सरकारक \nगृहमंᮢी तिहना ने पᳯरवारक बीच पᳯरवार चलौिनहारो।\nलगले मन अपन जबाव पात पक ै ड़ मखान वा भेँटमलकोकाक पिनपत पक ै ड़ बीज लग \nपᱟँचलैन। िव᳒ालयक सहायक िशᭃक तँ हमᱠँ छीहे। जइ िव᳒ालयक बीच िशᭃककेँ रहैक बेवस्  था \nनै छैन गामघरसँ अबै छैथ पᳯरवाᳯरकसमािजक लोक भेने बाटघाटमे ᳰकछु िवलम हेबे करतैन। \nतैबीच पिहने अपन उपस्  िथित रिजष्  टरमे दजᭅ कराएब जᱨरी भेल आᳰक िनयत समैमे काजपर \nजाएब भेल िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n28 \n \nश्  यामलाल बाबू समस्  याक जिड़ तँ पक ै ड़ लेलैन मुदा हौहैट कलक ै ल जकाँ समस्  या िविचया \nगेलैन। िविचयाइते उरक ु सी लगल जकाँ मन चुलचुलए लगलैन। एक ᳰदस देखैथ जे काजक दुआरे \nहाथ खाली अिछ आ दोसर ᳰदस देखैथ जे हाथक दुआरे काज खाली अिछ। ᳰकयो मासक दरमाहा \nएक ᳰदन बैिस मासो ᳰदनक उपस्  िथित दजᭅ कऽ मासो ᳰदनक कमाइ पिबते अिछ। तैठाम \nउपस्  िथितक कोन महत रहल। खैर ई जेकर भेल ओ तेकर भेल अपन बुझह अपन जानह। मुदा \nअपनो तँ ᳰकछु एहेन ᮧश्  न ऐछे। आब कᱠ जे िव᳒ालय अबै छेलᲅ बाटमे मोहन भाय बजारक \nएकटा टटका घटना सुनबैत कहलैन\nश्  याम भाय िबसैर जैतᲅ तँए अहाँकेँ कहब जᱨरी अिछ। अहाँ ठेकान करबै आ फ े र साँझमे \nदरबज्  जेपर बैिस दुनू भाँइ बितआ लेब।\nजेकर चलैत पनरह िमनट िवलम भऽ गेल। फ े र मन घूिम कारखाना ᳰदस गेलैन जैठाम िमनट\nघड़ी जोिड़ आवाजाहीक हािजरी होइए। मुदा तँए ᳰक ओहन नै अिछ जे कोनोमे आइती आ कोनोमे \nजाइतीक हािजरी नै होइए सेहो तँ ऐछे मुदा हम तँ िव᳒ा मन्  ᳰदरक पुजेगरी िछऐ। िवचार तँ \nकरए पड़त। मुदा िवचारो करब तँ असान निहयेँ अिछ। हँ से तँ नै अिछ मुदा अपनो भᳯर जँ नै \nकरब तँ कोन मुहेँ धरमराज लग ठाढ़ भऽ स्  वगᭅक फाटक खोलबाएब। मुदा बाटो तँ तेहेन अिछ जे \nभोिथआइए जाइ छी। तखन\nचोटे मन उनैट अपन िपताक चलौल पᳯरवारपर गेलैन। घरसँ बाहर धᳯरक अपन समए बनौने \nछला जे िभनसुरका उखराहामे काजक जेते समए बािधत हएत ओकर भरपाइ बेᱨका उखराहामे कऽ \nलेब। मुदा िव᳒ालय तँ से जगह नै छी दस बजेसँ चाᳯर बजे धᳯरक छी। \nजिहना बदामक े राउक भूजा पथरा कऽ आरो बेसी सᲥत भऽ जाइए तिहना श्  यामलाल बाबूक \nमन सेहो पथरा गेलैन। पथराइते मनमे फ ु रलैन अपन मुँह तखने ऊपर उठत जखन नीक फल \nगाछक डाᳯर पक ै ड़ उठाएब। जँ से नै उठाएब तँ काटल गाछ वा डाᳯरक अशे क े ते। मन जेना थीर \nभेलैन। थीर होइते िवचार ई भेलैन जे अखन बच्  चा सभकेँ पढ़बैक समए छी जँ ओकर समए \nओिहना जाइ छै तँ दोखी हएब। सोचैिवचारैक सेहो अपनअपन समए होइ छै। एकटा ओहन होइ \nछै जे आगूमे काज रहल ओकरा कोन जुितयेभाँितये करब आ दोसर होइ छै जे काज आगू औत \nआᳰक जे काज बेठेकनाएल रहत तेकर िवचार पिहने करब। ऐठाम दुनू अिछ। मुदा एते तँ ऐछे जे \nएकटा नै क े ने नोकसान हएत दोसर ᳰकछु पछाइतो क े ने नोकसान नै हएत। मन मािन गेलैन जे \nपिहने पढ़बैले ᳰकलास जेबा चाही। \nअपन उपस्  िथित बोहीमे उपस्  िथित दजᭅ क े ने िबना िव᳒ाथᱮ सबहक उपस्  िथित बोही ऑᳰफसक \nटेबुलपर सँ उठा श्  यामलाल बाबू ᳰकलास िवदा भेला। िवदा होइते मनमे उठलैन अखन जँ ᳰकयो \nऊपरका पदािधकारी आिब जािथ तँ ओ बोही देिख अनुपस्  िथते ने बुझता तखन ᱟनका लग क े ना \nअपन उपस् थ्  ि◌ाित दजᭅ कराएब समैयो सहए भेल अिछ जे एक ᳰदस पैघपैघ योजना नष्  ट भेल \nजा रहल अिछ आ दोसर ᳰदस हरसीकारᳰदरघीकार छुटने लोक जुरमाना भᳯर रहल अिछ। िबना \nपाइकौड़ीक कोनो काज नै ससैर रहल अिछ। काज करै छी दरमाहा पबै छी पᳯरवार चलैए। मुदा \nजँ अखन सएसैकड़ाक पᱶचमे पिड़ जाएब तँ ओते पᳯरवारेक बालबच्  चापर ने पड़त आन ᳰकयो \nकहैथ आᳰक नै कहैथ आ कहबे क े करता कोन गजᭅ छैन। मुदा प᳀ी थोड़े मानती। ओ तँ दुसैत \nकहबे करती जे तेहेन कोᳰढ़ छैथ जे जेतबो उिचत कमाइ हेतैन सेहो दण्  डेजुरमानामे गमबै छैथ।  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n29 \n \nओना दण्  डजुरमानाक जगहो बदैल गेल। तइसँ जे जेते जुमाᭅना भरिनहार से तेते लब्  धᮧितष्  ठ भऽ \nगेल छैथ। \nजेतबो ऑᳰफससँ बोही लऽ ᳰकलास िवदा होइकाल श्  यामलाल बाबूक मन खनहन छेलैन सेहो \nजेना खरहरा गेलैन। खरहराइते बकार फुटलैन\nहाथक क ं गना जँ ऐनासँ देखल जाए तँ ओ आँिखक देखब भेल आᳰक ऐनाक\nकोठरीक मुँह लग पᱟँिचते छाᮢ सभ ठाढ़ भेल। टेबुल लग अिबते दुनू हाथ उठा सभकेँ \nबैसबैत श्  यामलाल बाबू बजला\nबाउ रस्  ताबाटक घुच्  चीमे घुिचया गेलᲅ तँए थोड़ समए घुिचया गेल। तइले तोँ सभ दुख \nनै कᳯरहऽ। दू घण्  टीक बीच जे समए बँचत तइमे तोरा सबहक हािजरी बनेबऽ। आइ तँ \nसोम ᳰदन िछऐ पिहल घण्  टी िचᮢकले हेतह ᳰकने\nएक स्  वरमे छाᮢ ᳰदससँ उठल\nहँ।\nमुदा पैछला बᱶचपर सँ अवाज आएल\nनीक े भेल नै तँ औझुका हािजरी कᳯटये जइतए।\nक ु रसीपर नीक जकाँ श्  यामलाल बाबू बैसलो ने छला ᳰक अिगला बᱶचक पिहल छाᮢ अपन \nᮟॉᲊगकॉपी नेने पᱟँचल। कमल फ ू लक िचᮢ बनेने छल। ओना श्  यामलाल बाबूक मन चौचंग रहबे \nकरैन। चौचंगक कारण रहैन जे एक ᳰदस समए कम देखैथ दोसर ᳰदस छाᮢक संख्  या बेसी देखैथ \nतैपर पैछला काज सेहो बेिसयाएल देखैथ। मुदा मनमे एकटा युक ्   ित फुरलैन। फ ु रलैन ई जे सांगोपांग \nिनरीᭃणपरीᭃण नै कऽ देिखदेिख कऽ खाली टीक लगा देबै। \nमुदा लगले भेलैन जे नीकबेजए दुनूमे टीक लगाएब तँ आरो भयंकर गलती हएत। ᳰकछु \nकरैत ᳰकछु नै बनैत देिख िवचारलैन जे नीक हएत ओिहना एकएक नजैर देिख आगूक सवक संगमे \nजोिड़ देब। तखन एतबे ने हएत जे काज दोबरा जाएत। मुदा उपैए कᳱ ओᱟना तँ लोक कᳯरते \nअिछ जे काज बेसी रहने देहमे पािन चढ़ा सम्  हारैक कोिशश कᳯरते अिछ। जँ से नै सम्  हरत तँ \nअगुएलहा काजकेँ सम्  हारैत पछुएलहाकेँ खण्  ड काᳯट आगू ᳰदस बढ़बैत जाएब जइसँ एक ᳰदनक \nबदला दूतीन ᳰदनमे काज पुिड़ये जाएत। मनमे सबुर भेलैन। नीक जकाँ श्  यामलाल बाबू असिथरो \nने भेल छला तखने अिभराम अपन ᮟॉᲊगकॉपी आगू बढ़ौलक। \nहाथमे कॉपी लैत श्  यामलाल बाबू िनहारए लगला। िचᮢक बगलमे कमल फ ू ल िलखल। मुदा \nिचᮢ देिख मन नािच उठलैन। नािच ई उठलैन जे कमलो फ ू ल तँ रंगरंगक होइए। एकटा ओहन \nहोइए जइमे पंखुरीदल कम होइए दोसर एहनो तँ होइते अिछ जे कोनो शत कमल तँ कोनो \nसह᮲ कमल सेहो होइत अिछ। तैसंग ईहो तँ होइते अिछ जे कोनो शु᮪ कमल तँ कोनो लाल \nकमल तँ कोनो नीलो कमल तँ होइते अिछ। तेतबे ᳰकए कमला धारो तँ बिहते अिछ। पािनक \nकमल एकरंगा होइए मुदा ऐठाम तँ से नै बेराएल अिछ। सोझहे कमल फ ू ल िलिख देने अिछ। ई \nतँ फ ु टौने नै अिछ जे जलकमल छी आᳰक थलकमल छी दुनू कमल रिहतो चािलᮧक ृ ितमे अन्  तर \nछइहे। अन्  तर ई छै जे जलकमल जँ एकरंगा होइए चाहे उज्  जर लाल नीले ᳰकए ने ᱟअए मुदा \nथल कमल तँ तीनरंगो होइते अिछ। ओना तीने रंग ᳰकए कहबै बᱟरंगो तँ कहले जेतै। बᱟरंगा ई  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n30 \n \nजे जखन भोरमे थलकमल कलीसँ किलयए लगैए तखन उᲯ र रंग धारण क ेने रहैए मुदा जेना जेना \nसुजᭅक ᳰकᳯरण आगू मुहेँ ससरैए तेनातेना ओकर उᲯ रपनोमे लाली आबए लगै छै। बालᳰकᳯरण \nजकाँ बालरंग अबैत गᳰढ़यए लगैए। हल्  लुक लाल गुलाब लाल अड़ᱟल लाल आ आल लाल होइत \nलाल कमल भाइए जाइए । \nएक तँ ओᱟना कोनो ओझरीमे पड़ने मनक रस्  ता ओझरा जाइ छै तैपर तँ आरो श्  यामलाल \nबाबूक मन ओझराइते रहलैन। कॉपी देिख ᳰकछु बजला नै। बजैक पाछू दोसरतेसर सवाल उठैक \nडर भेलैन। डरो क े ना ने होइतैन कम समैमे अिधक काजक तँ सूᮢे बदैल जाइ छै। \nअिभरामकेँ कॉपी बढ़बैत कहलिखन\nबौआ िचᮢकारी तँ नीक क े ने छह मुदा जइ ढंगे क े ने छह ओकर बारीकᳱ देखैक अखन \nसमए नै अिछ तँए एकरा राखह। िनचेनमे देखबह।\nकॉपी लैत अिभराम अपना जगहपर आिब बैसल। दोसर कॉपी शरबनक हाथमे लैत \nश्  यामलाल बाबू िनहारए लगला। अपरािजत फ ू ल बगलमे िलखल। फ ू ल देिखते मन नचलैन। नचलैन \nई जे अपरािजतो तँ क ेते तरहक होइए। एकमुखी तीनमुखी पँचमुखी। तैसंग उजरो होइए आ \nकाᳯरयो होइते छै। जिहना अिभरामक कॉपी देिख श्  यामलाल बाबू बाजल छला तिहना शरबनोकेँ \nकहलिखन\nबौआ िचᮢक तँ नीक िचᮢण क े ने छह मुदा ओते परखैक अखन समए नै अिछ अखन \nराखह दोसर ᳰदन देखबह।\nकॉपी लऽ शरबन अपन जगहपर बैसलो ने छल आᳰक तेसर िगरधरक कॉपी श्  यामलाल \nबाबूक हाथ पड़लैन। िविचᮢ ᱨप बनल िचᮢ। पँजरामे िलखल गामक शकल सूरत।\nशीषᭅक पढ़ैथ आ देखैथ तँ कोनो तालेमाᮢा ने िमलैन। शीषᭅककेँ नीक मािन लेलैन मुदा वेदरंग \nवेदिचᮢ देिख मनमे उठलैन जे जिहना कोनो गरीब लोक अपना बेटीक नाᲐ लछमी आ िबनु \nपढ़लिलखल लोक अपन बेटीक नाᲐ सरस्  वती रैख लइए तिहना अिछ। घड़ी ᳰदस नजैर देलैन तँ \nसमए ससरल देखलैन। मुदा जाबे घण्  टी नै बजल ताबे तक तँ समए ऐछे। नजैर िखड़ा देखलैन तँ \nबूिझ पड़लैन जे क े तौ ᳰढमकाᳰढमकᳱ अिछ तँ क े तौ चौरस क े तौ खाᳰद जकाँ अिछ तँ क े तौ डाँᳯर \nखᱭचल। खेतक आिड़धुर छी आᳰक कोनो धारधुर\nघुड़छीमे श्  यामलाल बाबूक मन घुिड़िछआ गेलैन। फ े र लगले मनमे भेलैन जे आन गोरे फ ू ल \nपात फल इत्  याᳰदक िचᮢ बनबैए आ ई ᳰकए एहेन गामेक शकलसूरतक िचᮢ बनौलक अपनो तँ \nकिहयो एहेन बात बजलो ने छेलᲅ तखन ᳰकए बनौलक\nपुछलिखन\nबौआ एहेन िचᮢ बनाएब क े ना सीखलह\nजेना िगरधरक ठोरेपर रहै तिहना बाजल\nसरजी परसू राितमे बाबा कहलैन।\n                                                           \n11 खगल लोक  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n31 \n \nबाबाक नाᲐ सुिन श्  यामलाल बाबू तरतम्  य करए लगला। तरतम्  य ई करए लगला जे ने \nकोनो संगीसाथीक नाᲐ बाजल आ ने दोसरतेसर िशᭃकक।बाबाक नाᲐ कहैए\nतैबीच घण्  टी बजल। हाँइहाँइ कऽ रिजष्  टर खोिल हािजरीिलअ लगला। \nसाढ़े चाᳯर बजे जखन िव᳒ालयसँ श्  यामलाल बाबू घर ᳰदस िवदा भेलातखने मनमेिगरधरक \nबात एलैन। मनमे अिबते सोचलैन जे जँ पिहने अपना घरपर चैल जाएब तखन दोसरोतेसरो एहेन \nकाज उपस्  िथत भऽ जाएत जे फ े र ई काज पछुआ जाएत। तइसँ नीक जे पिहने िगरधरेक घरपर \nपᱟँच बूिझ लेब नीक हएत। घरक रस्  ता छोिड़ िगरधरेक संग िवदा भेला। \nिगरधरक बाबा सुबल लाल दरबज्  जेपर रहिथन। श्  यामलाल बाबूकेँ देिखते िगरधरकेँ \nकहलिखन\nबौआ पिहने आँगन जा माएकेँ चाह बनबए कᱟन आ अपने लोटािगलास अखाᳯर कलक \nटटका पािन नेने आबह।\nअपन आगतभागत देिख श्  यामलाल बाबूक मनमे उठलैन जे धड़फड़ा कऽ पिहने अपन ᮧश्  ने \nनै राखब। क ु शल ᭃेम हेबे करत ताबे िगरधरो िनचेन भेल रहत। ओकरे अगुआ ᳰकए ने ᮧश्  न \nउठाएब। दू िगलास पािन एक िगलास चाह पीला पछाित श्  यामलाल बाबू िगरधरकेँ कहलिखन\nबौआ कनी अपन ᮟॉᲊगकॉपी लाबह ते।\nअपन ᮟॉᲊगकॉपी िगरधर आिन आगूमे रैख देलकैन। ऊपरका प᳖ा उल्  टा सुबल लालक \nआगूमे रखैत श्  यामलाल बजला\nबच्  चा एहेन िचᮢ बनौने अिछ जे नीक जकाँ अपनो ने बूिझ पािब रहल छी।\nपोताकेँ अपन कहल बात सुबल लालकेँ मन पड़लैन। कॉपी उठा देखलैन तँ बूिझ पड़लैन जे \nजिहना कहने छेिलऐ तिहना ᱠबᱠ िचᮢ बनौने अिछ मन िखललैन। िखलते िवᱟँसलैन। िवᱟँिसते \nबजला\nमास्  सैव केहेनबᳰढ़याँ तँ िचᮢ सिचᮢबनले अिछ तखन िविचᮢ कᳱ\nएक तँ ओिहना श्  यामलाल बाबूक मन िचᮢ देिख िचतराएल रहैन तैपर सुबल लालक समथᭅन \nदेिख आरो िचितरिबितर भऽ गेलैन। मनमे घमथᭅन जगलैन। घमथᭅन ई जे सुबल लाल साधारण \nपढ़लिलखल िगरहस्  थ छैथ मुदा अपने तँ से नै छी एक तँ बीए पास क ेने छी तैपर ᳰदनचयᲃ तँ \nपढ़लेिलखलक अिछ क े ना बाजब जे नीक जकाँ नै बुझलᲅ। अपनाकेँ समगम करैत श्  यामलाल \nबजला\nᳰकछु तँ नजैरपर चैढ़ रहल अिछ मुदा ᳰकछु चैढ़े ने रहल अिछ।\nबजैक वेगमे श्  यामलालक िवचार भँिसयाइत जिहना कोनो वस्  तु धारामे भँिस जाइए तिहना \nआगू बᳰढ़ गेलैन मुदा लगले बाजबकᮧवाहकेँ मनक छोड़सँ ᳲखचलैन। छोर ᳲखचैक कारण भेलैन जे \nजँ कहᱭ सुबल लाल पुिछ दिथ जे कᳱ सभ नजैरपरचढ़ल आ कᳱ सभ नै चढ़ल।तखन तँ आरो \nजिड़तिड़ मुसरा नेने उखैर जाएब मनमेअिबते जेना मुँहक सुरखी िवधुआ गेलैन। मुदा संयोग नीक \nरहलैन जे सुबल लाल से नै पुिछ बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n32 \n \nमास्  सैव पहाड़ समुᮤ धरती पताल अकास सभ िमिल जे एकटा िवराटसूरत बनल \nअिछ सएह तँ छी।\nजिहना पोखैर वा धारक अथाहपािनमे खेलाड़ी उगीडुमी खेल खेलैए आ जखनउिग पकड़ा \nजाइए आ डुमबए लगै छै तखन डुमैसँ नीक हरदा बािज अपने चोर बिन जाइए तिहना \nश्  यामलालकमनमे भेलैन। मुदा लगले मन कहलक ैन अनेरेमनकेँ हाᳯर मनबा रहल छी। ई िवचारक \nदोख छी। नान्  िहटा बात अिछ जे सुबल लाल हमरासँ जिहना उमेरमे बेसी छैथ तिहना \nिजनिगयोक िभ᳖ आननकानन तँ छैन्  हे। जेहेन िजनगी रहत तहने ने नननन्  दन बोनझाड़ हएत। \nजे सोभािवको ऐछे। तᱠमे ऐठाम ᳰकयो तेसर थोड़े अिछ जे अनका देिख संकोचो हएत। बजला\nचाचाजी हम भलᱶ िशᭃक छी वृिᱫये िशᭃा दीᭃासँ जुड़ल छी मुदा कहलो तँ जाइते छै \nजे जेतए ने जाए रिव तेतए जाए किव आ जेतए ने जाए किव तेतए जाए अनुभवी। \nजिहना िगरधरकेँ कथाᱨपमे गामक शकलसूरत बुझा देिलऐ तिहना एकबेर आरो दोहरा \nᳰदयौ।\nश्  यामलाल बाबूक िज᭄ासा देिख सुबल लालक मनमे उठलैन जे िज᭄ासा श्  यामबाबूक छैन \nओकरा मुहोँमुह  पुराएब कᳯठन अिछ। दू मुँहक बात आ दू मनक िवचार छी। एक े िज᭄ासाक \nिभ᳖ िभ᳖ ᱨप होइ छै। एक भूख ओहन होइ छै जखन जठराग्  िन आत्  मा जरबए लगै छै आ \nदोसर एहनो तँ होइते छै जैठाम खानापुरी होइए। मुदा लगले मनमे उपकलैन जे एकएक रेखा आ \nरेखासँ रेखाएल शकलसूरतक चचᭅ करैत चलब जेतए बुझैमे नै औतैन तेतए ᮧश्  न उठौता जँ से नै \nउठौता तँ बूझब जे िज᭄ासाक अनुक ू ल मन मन्  ᳰदर भऽ रहल छैन। \nिचᮢकलाक कॉपी दुनू गोरेक बीचमे पसाᳯर आँगुरसँ देखबैत सुबल लाल बजला\nई समुᮤ भेल समाज ᱨपी समुᮤ। अथाह जलरािशक भण्  डार। अᱠमे जुआर उठै छै जे \nहवापािनकेँ अपना पेटसँ िनकािल अकासमे पसारैए जइसँ बखाᭅक संग तूफानो उठै छै। \nजइसँ पािन आ हवासँ धरती भᳯर जाइ छै।\nआगूक बात सुबल लालक पेटेमे रहैन आᳰक िबच्  चेमे श्  यामलाल बाबू दोसर रेखापर आँगुर \nरखैत पुछलिखन\nई\nपिहने सुबल लाल रेखाक सूरत देखलैन फ े र श्  यामलालक सूरत िमलौलैन अपन सूरत िमलबैत \nबजला\nई धार भेल। जेकरा जीवनोधार किह सक ै िछऐ जे वैᳰदक धार किहयो कलकल हँसैत \nᮧवािहत होइ छल ओ आब मरण भऽ गेल। तँए पािनक जगह बाउल उड़ैए।\nपािनबाउल सुिन श्  यामलाल बाबूक मन सुमैरधुमैर कऽ घुमड़लैन। कॉपीपर सँ नजैर उठा \nसुबल लालक नजैरपर फ े कलैन। िवᱟँसैत मन िखलैत रंगाएल चेहरा देिख बजला\nपािनयेँ सँ बाउल आ बाउलेसँ ने पाइनो होइए।\n                                                           \n12 उपोउप, लबालब  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n33 \n \nश्  यामलाल बाबूक ᮧश्  न सुिन सुबल लालक मन एक डेग आगू बढ़लैन। बᳰढ़ते बजला\nयएह तँ दुिनयाँक चकरचािल छी जे एक ᳰदस वएह बाउल पािनक सतह बिन ऊपर जल \nबरसन करैए जइसँ धरतीक कोिख जुड़ाइ छै आ दोसर ᳰदस धरतीकेँ मᱨ बना मᱨआ \nउपजबैए।\nसुबल लालक बात सुिन श्  यामलाल बाबू ठहाका लगा हँसला। जिहना किनतोकाल मन बजैए \nतिहना ने हँिसतोकाल बजैए। श्  यामलाल बाबूक हँसी बाजल\nई तँ भेल धरती समुᮤ। मुदा दुनूक जे जोड़ अिछ से\nश्  यामलाल बाबूक बात पकड़ैत सुबल लाल बजला\nजिहना अकासमे चन्  ᮤमुखी सुजᭅमुखी फ ू ल फ ु लाइए तिहना धरितयोमे ज्  वालामुखीक लावो\nफ ू ल तँ फ ु लाइते अिछ। जेहेन फ ू ल फ ु लाएत तेहने ने गामक शकलसूरत बनत।\nजिहना पेट भरलापर ढकार बिन हवा िनकलैए श्  यामलाल बाबूक मन तिहना भᳯर मन \nढकरलैन। बजला ᳰकछु ने सूयाᭅस्  तक समए सेहो भऽ गेल छल। मुदा जिहना अ᳍ᭅलघुक अवस्  था \nअ᳍ᭅकथाक अवस्  था आ अ᳍ᭅगीतक िवरह अवस्  था होइए तिहना श्  यामलालो बाबूकेँ भेलैन। मुदा \nघरोपर पᳯरवारोमे तँ आन ᳰदनक अपेᭃा अनदेशा होइते हेतैन। \nमनमे अिबते बजला\nअबेर भऽ गेल दोसर ᳰदन फ े र गपसप्  प हेतइ।\nअपन मयाᭅदा िनमाहैत सुबल लाल बजला\nआब तँ बाटबटोहीकेँ ठौर पकड़बा बेर भऽ गेल तखन जाएब क े ना\nमुस्  कᳱ दैत श्  यामलाल बाबू बजला\nक े तौ अनतए जाएब जे हराइभोिथयाइक सम्  भावना रहत। अपन घर छी कनी अबेरसबेर \nपᱟँचब सएह ने।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n34 \n \nिजितया पावैन\nओछाइनपर जीतलाल बाबा पड़लेपड़ल अपन ᳰदनदुिनयाँक रेखागिणत मनेमन बनबैत रहैथ \nतखने बारह बखᭅक पोता भागीरथ जे हाई स्  क ूलक नअम वगᭅमे पढ़ैत देहपर दिहना हाथ रैख \nआस्  तेसँ िहलबैत बाजल\nबाबा बाबा उठू ने आइ पावैनक ᳰदन छी ᳰकए एते अबेर तक सूतल छी\nननमुँह बच्  चा भागीरथ नै बूिझ पेने छल जे िजितया पावैन बबोकेँ बूझल हेतैन। ओ आने \nबच्  चा जकाँ बुझैत जे हमरेटा बूझल अिछ तँए दोसरोकेँ किह बुझा ᳰदऐ। िबना कोनो करोट फ े ड़ने \nपड़लेपड़ल जीतलाल बाबा बजला\nपावैन कोन पावैन छी हौ बौआ\nजिहना गुᱧ पेला पछाित गुᱧआइ बढ़ै छै तिहना भागीरथोक मनमे कौ᭨ᱟक े पावैनक छुᲵी \nगुᱧजीक मुहेँ सुिन जगल रहइ। टटक े ᭄ान तँए स्  वाᳰदष्  ट हेबे करत। जखने जीहपर सुआद औत \nतखने ने मन हरिखत हएत। भलᱶ तेतरीक खटिमठी सुआद पािब मन तलबीचल ᳰकए ने ᱟअए \nआᳰक अमरा पािब सोलह᳖ी खᲵे चाहे पाकल आम पािब सोलह᳖ी मीठे ᳰकए ने ᱟअए। मुदा \nजीतलाल बाबाक मनमे से सभ नै भेलैन भेलैन ई जे दुधमुँह बच्  चा पावैनक खुशीमे अिछ। मुदा \nई कहाँ देिखयो कऽ बूिझ पबैए जे पाबन ᳰदन छी। ᳰकछु पबैक अिछ। चाᳯर आठ आनाक दबाइ\nगोटी खैरातमे बँटबारा हौउ आᳰक दूचाᳯर ᳰकलो चाउरगᱟम आᳰक बाᳰढ़क समए सेरआधसेर \nचूड़ा आ कनमा भᳯर गुड़ लेबालक ढबािह लैग जाइए तिहना ने धमᭅक पावैनो होइए। धमᭅस्  थलक \nᱨपमे गामक खेत बनत खेतक सुअदगर अ᳖ पािन फलफ ू ल इत्  याᳰद बनत धमᭅक िवचार \nिबलहाएत। \nजिहना भोजैत भᳯर मन परसत तिहना भोजी सेहो भᳯर मन खेबो करत ᳰकने से ᳰदन छी। \nमुदा से थोड़े बुझैए। तᱠमे क े ना ऐ बच्  चाकेँ नाकारात्  मक बात कहबै। तेरहचौदह बखᭅक बच्  चाकेँ \nक े ना शुभअशुभ दुनू बात कहबै जे बौआ बाᳰढ़क पनरह ᳰदन ओहन भेल जे मनक िबसवास \nसमापते जकाँ भऽ गेल रहए जे बाᳰढ़क उगरासक पछाित पᳯरवारक सभ जीिवत बँचल रहब कᳱ \nनै क े ना कहबै जे भुमकममे घरे देहपर खिस पड़ल रहए। अपन सोगपीड़ा ᳰकए अनेरे पोताकेँ \nपावैनक ᳰदन कहबै। मुदा लगले मन ᱠमरलैन ᱠमरलैन ई जे जँ अपन सोगपीड़ा नै कहबै तखन \nओ वंशक वंशावलीक जे सोझ रस्  ता बनल आिब रहल अिछ ओइमे कटाᳯरयो बनत ᳰकने देहसँ \n᮰म करैबला वंश ᮰मक चोᳯर जानअनजानमे काइए रहल अिछ जइसँ िजनगीक धारा बदैल रहल \nछै तेहेन स्  िथितमे ओहनो तँ असंख्  य लोक छैथे जे अपन पुᱧखाक जीवनधारक बीच अपन धार \nिमलबैत अिगला पीढ़ी लेल सत्  यम् िशवम् सुन्  दरम्क धार फोिड़ आगू धक े ले रहल छैथ। मुदा \nकोनो बातो िवचारैक तँ जगहो होइते छै ऐठाम दूधमुहाँ बच्  चाकेँ कᳱ कहबै क े ते कहबै पोखैर िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n35 \n \nइनारक पािन जकाँ जीतलाल बाबाक मन रसेरसे थीर ᱟअए लगलैन। नीक जकाँ मनकेँ थीर करैत \nथारीबाटीक पािन जकाँ जखन थीर बूिझ पड़लैन तखन बजला\nबौआ पावैनक ओᳯरयानक कᳱ सभ िवचार करै छह\nजिहना कोनो चोरनुकबा िपता अपना अवोध बच्  चाकेँ िसखबैत जे सोर पाड़िनहारकेँ बाटपर \nजा कᱟन जे बाबू नै छैथ आ ओ बच्  चो ओिहना जा कऽ कहैत जे बाबूजी कहलैन हेँ कᱟन \nआँगनमे नै छिथन। तखन क े कर गलती भेल क े क े कर गलती पकड़त बाप पकड़त बच्  चाक आᳰक \nबच्  चा पकड़त बापक मुदा से जगहे नै बनल। अबोध बच्  चाकेँ सबोधैत बेवहार नै करब तँ \nओकरामे सबोधशक ्   ितक िवचार क ेना उठत आ िबनु िवचार उठने िजनगीक बाट भोिथयेबे करत \nᳰकने। ओᱟना पिनयाएलसँ पिनयाएल लोहाक औजार माᳯटपर ᳰकछु ᳰदन रहने भोिथया जाइ छै \nमुदा ईहो तँ होइते छै ᳰकने जे मुँह माᳯर खाइतखाइत पिनगरोधरगर भोथा जाइ छै खैर जे \nसे । बबेक ᮧश्  नकेँ उनटबैत भागीरथ बाजल\nबाबा अहाँ अखन तक ओछाइनेपर छी अहᱭ ने कहब जे कᳱ सभ हेतै\nपोताक िज᭄ासा पािब ᳰकछु िवचार करैक समए बनबै दुआरे अपने कनी पाछू घुसकैत \nजीतलाल बाबा बजला\nबौआ अखन ओछाइनेपर िछअ मूड ᮨे श नै भेलह हेन उठै छी मुँहहाथ धोइ कऽ चाह\nताह पीब पान खेबह तखन ने चालैनमे चालल तीसी जकाँ मन िचकनेतह। जखने मन \nिचकनेतह तखने तोहर ᮧ᳤क उᱫर देबह।\nकिह देह परहक च᳎ᳯर उताᳯर दू झाड़िन च᳎ᳯरमे लगा अलगनीपर रैख िनत्  यᳰᮓया ᳰदस \nबढ़ैक उपᮓम जीतलाल बाबा करए लगला। मुदा जिहना िवपैत एलापर देह िछनिग जाइ छै तिहना \nमनोमे एने तँ मन िछनिगते छै तिहना जीतलालो बाबाक मन िछनगलैन। िछनगलैन ई जे आमक \nमासमे आमोक ओगरवािह आ जेठ मासक रौदोक जरौनसँ बँचैले गाछमे मचकᳱ लगा जिहना \nवृन्  दावनमे गोपीक ृ ष्  ण कदमक सघन छाहैरक गाछ जेकर फ ू लो घुंघᱨ पिहरने रहैए आ पᱫोक \nनमगरचौड़गर मुँहकान रहै छै तैपर झूलै छला तिहना ने बारहो मासक बारहो बिहिनयाँ \nगड़ाजोड़ी कऽ बरहमासा झूिलिमिल गबै छेलᲅ आिसन हे सखी आस लगाओल।\nमन ठमकलैन एक तँ ओिहना आिसनमे क ु महरो क ुम्  हराए लगैत अिछ धानो क ु म्  हराए लगैत \nअिछ जेकरा देिखदेिख अनेरो लोकोक मन क ु म्  हराए लगै छै तैपर सँ िजितया सन पावैन एक तँ \nओᱟना बालबोधक िपपाशु पंछीक िपपाशु मन तैपर ओकर आँइखो तँ हमरे आँिखपर ने हेतइ। जँ \nएकोरᱫी ᳰढलीिसली करब तँ तेकरा देिख बीचमे ᳰकछु बािज ने ᳰदअए। तँए जइ काजमे जेते \nसमए आन ᳰदन लगै छल तइमे तइसँ किनयोँ बेसी नै लगए। जखने घटीबढ़ी हएत तखने \nकमलाएल डण्  टी डोलबे करत। तँए ओही गितये िनवृत भेला। अपन ᳰᮓयासँ िनवृत बाबाकेँ देिख \nभागीरथ सेहो अपन काजभारक गितिविधक परीछा दइते अपनो िबसवासू ᱨप देखैत तँए मनो \nबुलंद। होइतो अिहना छै जे िशकारक खेतपर जिहना सभ िशकारीक बुलंद नजैर अँटकल रहैत \nतिहना भागीरथोक मन बुलंद। जीतलालो बाबाकेँ चाहपान चᳰढ़ते चेहरा चहचहेलैन। बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n36 \n \nबौआ पावैनक ᳰदन छी पावैनक िविध भोरहरबेसँ अँगनाघर नीपैक ᮧᳰᮓयासँ शुᱨ भऽ \nजाइ छै तखन काजक बीच सोचैिवचारैक समए नै होइ छै काजक अपन गितिविध होइ \nछै। जेकरा पक ै ड़ लोक चलैत आिब रहल अिछ।\nजीतलाल बाबाकेँ आगू बजैक बात पेटेमे रहैन आᳰक िबच्  चेमे भागीरथकेँ भेलै जे पावैन शुᱨ \nभऽ गेल हम तँ बाबाक बोल सुनै पाछू पछुआएल छी सबहक पावैन िछऐ सभ िमिल करत \nखाएत खुशी मनाएत आᳰक एक गोरे करै पाछू बेहाल दोसर खाइ पाछू बेहाल आ तेसर \nक ु म्  हारक चाकपर बात गढ़ैक पाछू बेहाल रहत तखन क े ना भेल। भागीरथक हावभावसँ जीतलाल \nबाबाकेँ बूिझ पड़लैन जे अपन उपस्  िथित भागीरथो दजᭅ करबए चाहैए। मुदा करत कᳱ से बूझल \nछै जखन बूझल नै छै तखन तँ बालबोध जकाँ देखᲅस करैमे अनकर काजे बरदौत। मनमे निचते \nरहैन आᳰक िबच्  चेमे भागीरथ टोकलक ैन\nबाबा गपसरᲥा छोिड़ ᳰदयौ साँझू पहर िनचेनसँ बुझा देब।\nभागीरथकेँ काजक धड़फड़ी देिख बाबाकेँ बूिझ पड़लैन जे गेल महᱭस पािनमे छोरतोर नेने \nअखन सम्  हरैसम्  हारैक समए अिछ अखन जँ नै सीखत तँ िजनगी भᳯर अन्  टसन्  ट कᳯरते रहत। \nमुदा ओकरा बौस कऽ बुझाएबो तँ कᳯठन अिछ। अपन दादीनानीक वौसैक गीत मन पड़लैन। मन \nपड़लैन दुिनयाँक ओ स्  वᱨप जे समैक संग चलैत अपन रंगोᱨप पᳯरमाᳶजत  करैत अिछ। \nकहलिखन\nबौआ जखन उᳯठ कऽ िवदा ᱟअ लिगहऽ तखन एकटा काजक िविध तोरो देखा देबह ओ \nअिनहऽ।\nपावैनमे अपन सहभागता पािब भागीरथक मन कनी ठहरल। मुदा औगुताएल रहबे करए। \nसोभािवको छै सभ चाहैए नीक काजमे बेसी भागीदारी िनमाही। पड़ाइक बाट पक ै ड़ भागीरथ \nबाजल\nबाबा अखन फ ू ल लोढ़ैबेर छै अखन जे बरदाएब तँ फ ू ले िवला जाएत।\nभागीरथक िवचार जेते हल्  लुक तेते भाᳯरयो। हल्  लुक ई जे बाबा अपने तँ जानदार दइबला \nदेवी देवताक फ ू लक रंगᱨपक अन्  तर बुझै छैथ मुदा बालबोध भागीरथ तँ से नै बुझैए सहरगंजा \nफ ू ल बुझैए जे मौसमी भेटै छै लोᳰढ़ बीिछ कऽ आिन पूजा करए चाहैए। बाबाकेँ सुतरलैन बजला\nसएह ने हमᱠँ कहै िछअ।\nबाबाक बातसँ जिहना बच्  चाक म्  याँउम्  याँउ सुिन िबलाइयोबच्  चा लगमे आिब बैिस जाइए \nतिहना भागीरथो नुरसुराए लगल। बबोकेँ बौसब जᱨरी बूिझ पड़लैन। कहलिखन\nदिहना हाथ लाबह।\n                                                           \n13 पर-मार-जीत  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n37 \n \nबालबोधक जेहने कानब तेहने हँसब। एक पाँती सीता िवलाप दोसर राᭃिसनीक ᳰकरदानी। \nमुदा से तँ तुलसी बाबा ने बुझै छिथन बालबोध थोड़े बूझत। हाथपर हाथ रैख जीतलाल बाबा \nमंᮢ जकाँ चाटपर चाट झाड़ैत दादीनानीक दुहाइ दैत बजला\nअᲵा पᲵा बौआकेँ सातगो बेटा। एकटा जेतै घास छीलए एकटा जेतै भᱹस चरबए एकटा \nजेतै पोखैर नहबैले एकटा जेतै खेनाइ दइले एकटा जेतै दूध दूहए एकटा जेतै दही पौड़ए \nएतएसे चिलहो बाबा बौआ मँहमे घुटुरघुटुर।\nओना बाबा भागीरथकेँ बुझबै दुआरे पᳰढ़ देलिखन मुदा पछाित अपने भेलैन जे ई पढ़ब तँ \nदादीनानीक िछऐन। मुदा फ े र भेलैन जे जे दादीनानीसँ छूᳯट गेल होइन तेकर भरपाइ तँ पुᱧखे ने \nकरत। मुदा ई तँ बालबोधक बात भेल जे भागीरथ तँ मध्  यमे कोᳯटक अिछ। तँए मारसम्  हार तँ \nकरैए पड़त। तैबीच भागीरथ दोहरबैत बाजल\nबाबा ᳲसगहारक सभटा फ ू ल लोक बीिछ नेने हएत। गुलाब आब क े करा क े तोड़ए दइ छै \nसभ कहै छै हजारᱨपैआ पूजी लगा तोरेले रोपने िछयौ।\nजिहना बाᳰढ़क पािनसँ दाबल ओ धरती जे सदीओसँ पािनक तरमे सड़ैत रहल आ संयोग \nपािब ओ पािनसँ ऊपर भेल ओहेन धरतीक फ ू ल क ु महरक फ ू लसँ ऐ पूजाक पावैन हएत िवᱟँसैत \nबाबा बजला\nऔझुका जे पावैन छी ओ क ु महरक फ ू लसँ हएत। तइले एते धड़फड़ ᳰकए करै छह। अपने \nचारपर क ु महरक लᱫी फ ु लाएल अिछ।\nआँिख उठा भागीरथ छािनपर क ु महरक फ ू लो आ फ ु लबितयो आँगुर देखा देखा गिन लेलक। \nजीतलालो बाबा देखैत रहैथ। आँगनमे दादीकेँ आँगुरसँ क ु महरक फ ु लबितया देखबैत भागीरथ बाजल\nदादी क ु महर फड़ल\nजिहना शुभ काजमे रामराम कहब अशुभ बूझल जाइ छै तिहना आँगुरसँ बितया देखाएबकेँ \nसेहो बूझल जाइ छै। भागीरथक बातो आ काजोकेँ देिख दादी जᳯर कऽ कोयलाकोइली भऽ गेली \nमुदा बजली ᳰकछु ने। जीदाँतठोर क ुᳯटपीिस कऽ रैख लेली। रखबो क े ना ने कᳯरतैथ एक तँ \nिजितया सन पावैनक ᳰदन तैपर जागरणक समए अपन कोिखक सन्  तानकेँ जइ सीमा तक किह\nसुिन सक ै िछऐ तैबीच बेटाबेटीक सीमानक बीच तँ ᳰकछु आिड़ पिड़ये जाइ छै। मुदा से सभ \nदादीकेँ मनमे नै एलैन। एलैन एतबे जे जिहना अपने ठोरािह छी तइसँ ᳰक कम पुतोᱟओजनी छैथ \nजँ अखन अशुभ बात मुहसँ िनकालब तँ ओहो थोड़े चुपेचाप बरदाश करती। तᱠमे बुड़हा सोझहेमे \nछिथन दोखी बिन जाएब। दादीक संकल्  प तँ ओही बेटापुतोᱟ आ पोतापोती ले ने छैन। भलᱶ \nतइमे भुमकिमत सामािजक पᳯरवेशमे बौआइतढहनाइत समािजकपᳯरवाᳯरक िजनगीक सड़लोसँ सड़ल \nमन कहाँ कहै छै जे हमरा पेटसँ कमल नै फ ू लएफलकए। मुदा दादीक िबढ़नी सदृश चािल देिख \nजीतलाल बाबा बूिझ गेला जे होनेहो भोजेकालमे ने कहᱭ ᳰदयादी लड़ाइ उᳯठ पटकापटकᳱ शुᱨ \nभऽ जाए आ नौतल पᲱक चुि᭨हमे पािन उझला जाए भागीरथकेँ सोर पािड़ जीतलाल बाबा \nपुछलिखन िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n38 \n \nबौआ एकटा बात नै बूिझ पेिलअ जे कᳱ कहने छेलह जे अखन फ ू ल नै लोᳰढ़ लेब तँ \nिवला जाएत\nनव लᱫीक मुड़ी सदृश भागीरथक मन िखलल\nबाबा कनी थमᱠ दादीक मुहेँ सुनने रही।\nएक तँ ओिहना दादीक मन खापᳯरक पिनमᱨ बदाम जकाँ खरहर रहबे करैन तैपर पोताक \nमुहेँ ओ बोल सुिन छाती जुिड़ गेलैन। जे पोताक आत्  मामे जीवै छी ओना मुहाँमुहᱭ भागीरथ आ \nदादीक बीच संवाद नै भेल छल मुदा भागीरथक अवाज तँ दादीक कानमे पिड़ये गेल रहैन \nभागीरथक मधुआएल अवाजक झलक दादीक ᱡदए तँ पक ै ड़े नेने छेलैन। अँगनेसँ बजली\nगजगज करे गजनती फ ू ल नअ सए हाथी करे कबुल तैयो ने भेटै गजनती फ ू ल।\nजिहना दूरो स्  थानमे रामधुन भेने साधु अपन धून िमला गबैत बाट चलैत रहैए तिहना \nभागीरथो दादीक बोलक संग अपन बोल िमलबैत बाबाकेँ सुना देलकैन। मुदा दाᳰदयो ᳰक दादी छैथ \nओिहना रगड़ी थोड़े गामक लोक कहै छैन। अपन बात जोरसँ दादी बािज कौआ जकाँ टोिहयबैत \nकनसोह लैत दरबज्  जा ᳰदस बढ़ली जे हमर बात बाबा तक पᱟँचल कᳱ नै जिहना पोखैरइनारमे \nपािनक सोह फ ु टैत तिहना ने कानोक सोह अिछ। ओहीमे ने देखए पड़ै छै जे सोहक पािन केहेन \nअिछ। नीक अिछ ᳰक अधला। एकान्  त भऽ सुनब तँ दूरोक सुनब आ जँ चौचंग भऽ सुनब तँ लगोक \nहेरा जाइ छै। \nतैबीच जीतलाल बाबा भागीरथकेँ पुिछ देलिखन\nगजनती फ ू ल कᳱ भेल भागीरथ जे िवला जाइए\nजिहना अपने बनौने पᳯरवेश बनैए तिहना दाᳰदयोकेँ पᳯरवेश बनबैक लूᳯर छैन्  हे। िचलहोᳯर \nजकाँ झपैट बजली\nगुलैरक फ ू ल एहेन फड़नमा फ ू ल अिछ जे गाछमे फ ू ल रिहतो नै भँिजयाइए।\nभागीरथकेँ जे बात जीतलाल बाबा कहए चाहै छेलिखन तइ बीचमे दादीक िवचार बाधक \nबिनबिन ठाढ़ होइ छेलैन। ओना भागीरथ लेल बाधक नै साधक े छेलै। मुदा बजिनहारकेँ रोकिनहार \nक े एक तँ पावैनक ᳰदन तᱠमे िभनसुरका जागरणक समए। बात फ े क ै त जीतलाल बाबा भागीरथकेँ \nकहलिखन\nबौआ दादी कᳱ ओᳯरयान पावैनक क े लखुन हेँ।\nजीतलाल बाबाक मुहसँ खिसते सुिधया दादी अधडरेड़ेपर लपᳰक बजली\nरामधनीकेँ कोन कमी जे पावैन नइ हएत। मᱨआ िचᲥस घरेमे अिछ बाड़ीमे गेनहारी \nचतलरे अिछ तखन पावैन ᳰकए ने हएत ओᳯरयान करब आᳰक ऐछे\nसुिधया दादी अपन िवचारकेँ सरोवर ᱨपी पᳯरवारमे पािनक ऊपर िहलकोरक उतारचढ़ावमे \nदहलाइत देिख सुिधबुिध िबसैर गेल छेली। होइन जे नािचनािच लोककेँ किहऐ जे िजितया पावैन \nबड़ भारी बालबच्  चाकेँ ठोᳰक सुता अपने पाबी भᳯर थारी। ई तँ अदौसँ लᱫी जकाँ बढ़ैत आिब  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n39 \n \nरहल अिछ मुदा पᳯरवारमे जखन अपनो छैथ तखन वएह ने जे कहता से करब। तैबीच बलाए \nटारै दुआरे जीतलाल बाबा बजला\nदेखू अखन गेनहारी सागकेँ जुआनीक लहकᳱ देने हेतै से कनी ओकरा बेराबेरा काटब। \nजुआनीक लहकᳱक माने फ ू लबीआ। अच्  छा एकटा कᱠ ते साग खᲂटै िछऐ आᳰक हँसुआसँ \nकाटै िछऐ\nजीतलाल बाबाक गोटी सुतरलैन। सुिधया दादी ससैर कऽ अपन काजपर आिब गेली। बजली\nदेिखयौ गेनहारीए एहेन साग अिछ जे काटलो जाइए आ खᲂटलो जाइए।\nदुनू बात सुिन िबच्  चेमे भागीरथ टभकल\nदादी दुनू क े ना हएत जे काज हाथेसँ हएत तइमे हँसुआ चलबैक कᳱ खगता\nओना जीतलाल बाबाकेँ प᳀ीक समए लेब अनुिचत बूिझ पड़िन। अनुिचत ई जे ᳰकछु मूल \nबात भागीरथकेँ बुझा देने आगू नीक हेतै तैठाम जँ उलफᳱए बातमे समए चैल जाए सेहो नीक नै। \nमुदा अपनो मन कहैन ई तँ हमर िवचार ने कहैए मुदा ओहो कोन एहेन अनुिचत बात बािज \nरहली अिछ जेकर खगता भागीरथकेँ नै छै अखुनके संकिलत संकल्  प ने भागीरथक िजनगीक \nᮧवाहकेँ गंगा जल सदृश पिवᮢ बिन धार फोड़त। आᳰक बुढ़ाड़ीमे मरैकाल जे हाँइहाँइ कऽ गोदाने \nकरा बाछी उसरिग देत आᳰक कण्  ठमे कण्  ठीए बान्  िह देतै तइसँ कᳱ हेतइ। देिखिनहार सुिनिनहार\nबजिनहार काते रहथु मुदा जे मरनास᳖ छैथ ᱟनके आत्  मा ने ददᭅक पीड़ाबीच एहेन बात कबुल \nकऽ सक ै छैन। मुँहमे जाबी लगा जीतलाल बाबा पोतादादीक बीचक संवाद सुनए लगला। \nभागीरथक शब्  दक सवाल तँ समाप्  त भऽ गेल छल मुदा पूणᭅ िवराम बाँकᳱए छल तइ \nिबच्  चेमे सुिधया दादी बजली\nबौआ तोरा अखन नेनमैत छह तँए हँसुआखुरपीक बात आᳰक ठोᳰक कऽ सुतेनाइक माने \nकथीले सुनबह अखन कलमकागजक बात सुनैक समए छह।\nओना दादीक नजैर साग काटैपर चैल गेल रहैन तँए गपसप्  पकेँ बहटारए चाहै छेली मुदा \nभागीरथो तँ बालेबोध अिछ। बालबोधकेँ बौसला पछाितये ने काज करब नीक हएत। नै तँ अनेरे \nओसारपर ठुनक ै त रहत। जीतलाल बाबा भागीरथक ᮧश्  न सुिन अपने मगन रहैथ जे बड़बᳰढ़याँ \nपावैनक जागरणक समए संवाद चैल रहल अिछ। सुिधया दादी कनडेरीए आँिखये जीतलाल बाबाक \nचेहराकेँ देखै छेली जे जँ किनयोँ सह काज करैक भेटत तँ बहाना बना िनकै ल जाएब। जँ पोता \nबड़ जोर करत तँ कहबै बौआ साग काᳯट अबै छी तखन ओसारपर बैिस झाड़बो करब आ तोरा \nकहबो करबह। नै जँ तᱠसँ बेसी जोर करत तँ कहबै जे तोहᱭ सगतोरा पिथया आ हँसुआ ले मुहसँ \nकथीले सुनमेँ संगे चल साग देखा देबौ काᳯट िलहेँ। ओना जीतलाल बाबाक मनमे ईहो घुᳯरयाइत \n                                                           \n14 पित \n15 प᳀ी  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n40 \n \nरहैन जे पिहने गजनती फ ू लक चचᭅ होइ मुदा तीन मनक बात छी। जिहना बᳯरयाती तीन मन \nहोइए तिहना। तᱠमे दू मन एकभगाह भऽ गेल अिछ। \nदादीक बात सुिन भागीरथ बाजल\nमास्  सैव काि᭨हए छुᲵी दइकाल कहने रहिथन जे हँसी खुशीसँ सभ पावैन मनिबहऽ।\nपोताक गछारमे पिड़ दादी गछैर गेली जे जेहने जेकर क ु लखनदान रगड़ी रहत तेहने ने तेकर \nछुओपुओ हेतइ। मुदा दादीक मन तेहेन चौचंग भऽ गेल छैन जे अपनो होइन जे बजैमे काज एहेन \nने ᱟअए जे क े तौक पजेबा क े तौ जोड़ा घरक देवाले िबगािड़ ᳰदअए। मनकेँ ओᳯरया कऽ असिथर \nकरैतकरैत असिथर होइत बजली\nबौआ बेस कहलह पावैनक तँ ᳰदने वएह होइए जे चौबीसो घण्  टा हँसी खुशी मनाबी। \nओना बतबनौनक कमी अिछ ओ तँ कहबे करत जे सुतैकालकेँ जे हँसी खुशीमे िबताएब तँ \nनीन कखन औत। मुदा से नै सुतैक हँसी खुशी गाढ़ नीन भेल।\nएक तँ पावैनक ᳰदन जइ ᳰदन िनयिमत पᳯरवारमे सेहो अितᳯरक्   त बᱟत रास नवनूतन काज \nआिबये जाइ छै तैपर बाताबातीमे समए गमौने पावैनक िविहत बािधत हएत। ओहो ᳰदन तँ \nपावैनक पूणᭅ िविहतक ᳰदन छी। िवचारो तँ ओही िविहतक बीच अबैए। मुदा िवचारक धाराक पाछू \nभूिमधारा सेहो फ ु टै छै आ भूिमधाराक बीच बहैत धाराकेँ सेहो िवचारधारा अनुक ू ल बनबैए। दादीक \nदहलाइत िवचारकेँ जीतलाल बाबा अपना हाथसँ पािनक धफार दैत एकवािह करए चाहै छला \nमुदा िबच्  चेमे भागीरथ तेहेन खᲂरनासँ खोᳯर दइ जे दादी अनेरे दहलाए लगिथ। भागीरथकेँ इशारा \nकरैत जीतलाल बाबा बजला\nबौआ दादी अखन ढेनुआर जकाँ सुधरल छथुन मुदा पिहलुका साग कटैबला बात पछुआ \nगेलह।\nभागीरथ मनेमन िवचाᳯरते छल आᳰक िबच्  चेमे दादी िचलहोᳯर जकाँ अकासेसँ टाँिह देलैन\nबौआ गेनहारी अदौक साग छी ठᳯरयाक पूवᭅज छी। अपने धरतीपर चतैर िजनगी िबतबैत \nठᳯरया बिन ठाढ़ भेल। सभ मासक सागकेँ अपनअपन नीकअधलाक गुण होइते छै मुदा \nजिहना गेनहारी रानी छी तिहना मᱨओ ने राजा भेल।\nजिहना धारमे भँिसयाइत नाहकेँ सभ याᮢी नै बूिझ पबैत जे नाह भँिसया गेल क े तए डुमत \nतेकर ठेकान नै। मुदा खेिबिनहार तँ बुिझये जाइए तिहना जीतलाल बाबा बुझलैन जे फ े र दुनू \nभँिसया गेल। जिहना भागीरथ िवचारमे दहलाए लगल तिहना दादी पोताकेँ छाती लगौने अथाह \nसमुᮤक जुआᳯरमे तरऊपर करैत खेलए लगली। मनेमन जीतलाल बाबा सोचिथ जे ई तँ बानरक \nकरहर उखारब भेल। बानरक करहर ई जे बानर करहर उखाᳯर माथपर रैख दोसर उखारए डुमै छै \nआᳰक िबच्  चेमे पािनक धफारमे करहर भँिसया जाइ छै। ᮧश्  नक नागिड़ पकै ड़ पाछू मुहेँ धक े िल \nजीतलाल बाबा बजला\nएना जे सुग्  गा जकाँ भᳯर दुिनयाँक बात एक े बेर पोताकेँ सीखाएब तइसँ ओ थोड़े सीखत। \nपिहने गेनहारी रानीक सोखैर बुझा ᳰदयौ। िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n41 \n \nपितक बात सुिन सुधनी दादीकेँ अपनो मनमे भेलैन जे अनेरे एक ढᳰकया बरतनबासन \nपसाᳯर अँगना अजवाᳯर लेलᲅ गेनहारी रानीक नखिसख पकड़बे ने क े लᲅ आ मᱨआ राजाक िसख\nनख पक ै ड़ लेलᲅ। पावैने छी जेकरा जे जुड़त से तइसँ करत। तइले क े करो ᳰकयो बान्  हछान करै \nछै। मुदा िवचारेमे दादी फ ेᳯर भँिसयाइत बजली\nजेकरा जुड़तै ओ माछमᱨआ करत जेकरा से नै जुड़तै ओ सागमᱨआ करत आ जेकरा \nसेहो ने जुड़तै ओ िजितयाक उपास करत।\nजीतलाल बाबाक मन पाछू हटैत िवचार देलकैन जे बौराएलकेँ पिहने भᳯर मन बड़बड़ाइए देब \nनीक हएत तँए चुप भऽ गेला।मुदा भागीरथ दादीक भँिसयाइत बोल पक ै ड़ दोहरौलक\nदादी पिहनेसागक संिवधान सम्  प᳖ कर तखनखᲵर कᲥाक गᱹचीक चचᭅ कᳯरहेँ। मुदा \nिजितया पावैनक महत कहनाइ नै िबसᳯरहेँ।\nअपन ऊ ँ चगर आसन देिख सुधनी दादी बतािह भऽ गेली। होशे ने रहलैन जे पावैनक मुड़ी \nक े महर छै आ नागिड़ क े महर छै। ई तँ अमरलᱫी जकाँ सगतैर मुहेँ मुँह छै नागिड़ क े तौ छइहे नै। \nसुितया कऽ साग लग पᱟँच दादी बजली\nबौआ अखारक फ ु हार पिड़ते गेनहारी अपने उगए लगैए ओना ᮧकृितकेँ अथाह परᳰकत छै \nथाह नै छै मुदा नमी पािब गेनहारी धरतीसँ उठैए। बरसात भᳯरक साग छी। शुᱨमे ओ \nओते कोमल रहैए जे नहसँ खᲂटल जाइ छै मुदा रसेरसे जेनाजेना रसाइए तेनातेना \nओकर डाᳯर पात सेहो सकताइ छै तखन ओ नहक काजसँ भारी भऽ जाइ छै तँए हाँसूक \nखगता होइ छै।\nदादीक बात अन्  तो ने भेल छेलैन िबच्  चेमे भागीरथ बाजल\nदादी लगले माछमᱨआ आ लगले सागमᱨआ कहलीही पावैन तँ पावैन छी। एक\nचिलया हएत ᳰकने।\nजिहना आनोकेँ होइ छै जे पचास ᳰकिसमक आमक ढेरीमे जइ आमपर जीह गरल रहल नजैर \nओहीपर जाए चाहै छै। भलᱶ ओ ढेरीक तरेमे ᳰकए ने ᱟअए। तिहना सुधिनयोँ दादीकेँ भेलैन। नजैरसँ \nसाग बहैट गेलैन आ माछे आगुआ गेलैन। मुदा पैछला सालक िजितया पावैन सेहो बीचमे आिब \nठाढ़ भऽ गेलैन। आगूमे ठाढ़ होइते जीहसँ ठोर चाटए लगली कखनो माछक सुआद तँ कखनो सागक \nक ँ चका िमरचाइक कड़ू मन पड़ए लगलैन। मुँह चटपटबए लगली। मुदा भागीरथकेँ ठोर चाटब नीक \nनै लगल। मन तरंगलै बाजल\nदादी एना जे बजैकाल ठोर चटमेँ तब तोहर बात नै सुनबौ\nसुधनी दादीकेँ पोताक बात कनी खरछाइन जᱨर लगलैन मुदा सुतली राितमे उᳯठ कऽ जँ \nबच्  चा माएबापक मुँहमे लघीए कऽ देत तँ ᳰक ओ माएबाप ओकरा कण्  ठ दािब मारतै जे एना \nᳰकए केलेँ। अपनो तँ माएबापकेँ बुझए पड़तैन जे जे बच्  चा अखन थिलयाएलपिनयाएल अिछ \nसकताएल नै अिछ तखन ओकर दोख कᳱ भेल। दाᳰदयो अपन खरछाएल मनकेँ नीक बना बजली\nबौआ लोक जखन एकरस भऽ काज करए लगैए तखन अिहना कखनोकखनो मन टहलए \nलगै छै। सएह भᳯरसक भेल। िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n42 \n \nदादी तँ सामंजस्  य करैत बजली मुदा बालबोधक उᮕ मन त᭑गल रहबे करै बाजल\nबजैकाल मुँह चटपटेमेँ आᳰक ठोर चटमेँ तँ बूिझ जेबौ जे झूठ बजैक ओᳯरयान करै छेँ।\nजिहना अपन अनुिचत काज भेलापर मन िभनिभनाए लगै छै तिहना दादीओकेँ भेलैन। \nबजली\nबौआ बूढ़ भेलᲅ आब जे तोरा सभ जकाँ मनकेँ छानपगहा लगाएब से पार लगत जे \nलगैतलगैत खरकᳯट कऽ पक ै ड़ लेलक ओ अपन चािल लगले छोड़त। हँ तँ कहै छेिलअ जे \nकाितकक गᱹची काितकमे थालपािनमे जनमल गᱹची अण्  डाए जाइए। तँए ओकर सुआदो \nबदैल जाइ छै मुदा िजितयामे तँ वएह गᱹची जीᳯरआएल रहैए तेकर बराबरी थोड़े \nकाितकक करत। जखन जीरमरीचक मसल्  ला देला पछाित सागो सागवान भऽ जाइए तखन \nिजितयाक गᱹची तँ सहजे गᱹचीए भेल\nसुधनी दादी आ भागीरथ पोताक बीचक संवादसँ जीतलाल बाबाकेँ बूिझ पड़लैन जे पावैनक \nᳰदन रीबरीबेमे जाएत। कᱠ जे अखन पावैनक समए बीता रहल छी ने खाइक ठेकान आ ने \nपीबैक ठेकान अिछ तखन पावैन कᳱ भेल अकछाइत बजला\nबौआ ने तोहर दादी क ेतौ पड़ेथुन आ ने तूँ पड़ेबह मुदा पावैनक ᳰदन तँ पड़ाएल जाइए। \nनहाइक बेर भेल। आइ पावैन छी जँ आइयो चयन स्  नान नै करब तखन पाबने कᳱ \nभेल\nपितक सूढ़मे सूढ़ िमला सुधनी दादी पुतोᱟकेँ जोरसँ दरबज्  जेपर सँ कहलिखन\nकिनयाँ आब ᳰक हम ऐ घरक घरनी बिन रहए चाहब से नीक हएत। जाउ अपन साग \nकाᳯट कऽ आिन िलअ। ताबे हम बौआकेँ वौसै छी।\nप᳀ीक िवचारो आ आढ़ैतोकेँ देिख जीतलाला बाबाक मनमे खुशी भेलैन। खुशी ई भेलैन जे \nप᳀ी काजुले टा नै काजक जोगािड़यो छैथ। बजला\nबौआकेँ राजा मᱨआक चौमासा झब दे सुना ᳰदयौ।\nपितक गुᱧवचन सुिन गुᱧआइ करैत सुधनी दादी बजली\nबौआ मᱨआकेँ अ᳖मे नै गनल जाइए। अ᳖मे सूराफारा इत्  याᳰदक सृजन शक ्   ित होइछै \nमुᱨआकेँ से नै छै तँए मᱨआमे सूरा नै फड़ै छै।\nऊपरका बातकेँ झमाᳯर भागीरथ िनच्  चाँ आिन बाजल\nदादी जखन मᱨआ अ᳖ नै भेल तखन पावैनक पकवान क े ना भेल\nदादी आँगुरक पोरपर िहसाब जोड़ैत बजली\nबौआ भादोआिसन मᱨआ तैयारीक समए छी टटका क ु अ᳖ो तँ बिसया सुअ᳖सँ नीक \nहोइते छै। तᱠमे मᱨआ एक राजक राजा छीहे। िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n43 \n \nएक राजक राजाक नाᲐ सुिन भागीरथक मनमे शंका भेल जे अ᳖ क े ना राजा भेल। मुदा जे \nदादी एते सत् बात बजै छैथ ओ बीचमे एकटा फ ू िस ᳰकए बजती। फ े र मनमे उठलै अनेरे मनेमन \nघमथᭅन करै छी दादी जखन सोझहेमे छैथ तखन पुिछए ᳰकए ने िलऐन। पुछलक\nदादी मᱨआ कोन राजक राजा छी\nभागीरथक ᮧश्  न सुिन दादीक मन जुड़ैतजुड़ैत जुड़ा गेलैन। ᱡदए हलिस गेलैन। हलसैत \nबजली\nबौआ माᳯटक उस्  सरखासर एक ᳰकिसम अिछ। जे उपजाउ माᳯटक रोग छी। जेते अिधक \nमाᮢामे रहत ओ ओते नमहर रोगी भेल। मुदा से नै मᱨआ ओही रोगाएल माᳯटक राजा \nछी। ओहनो उस्  सर होइए जइमे क ु शो ने उपजैए। आ ओहनो होइए जइमे क ु श उपजैए। \nतिहना कम अंश रहने सुअ᳖ो उपिज जाइए मुदा बीचक एक अवस्  था छै उस्  सरक माᮢाक \nिहसाबसँ जइमे आन कोनो अ᳖ नै लगैए तइमे मᱨआ लैग जाइए वएह ओकर राजपाट \nभेल।\nबजैतबजैत सुधनी दादी ईहो बािज गेली\nआब बड़ बेर भऽ गेल। बाँकᳱ आगू बूझल जेतइ।\nमुदा जीतलाल बाबा पावैनकेँ हाथसँ गमबए नै चाहैथ बजला\nजखन सᲅसे रामायण पोताकेँ पढ़ाइए देिलऐ तखन जगजननीक चचᭅ ᳰकए छोिड़ देिलऐ।\nओना जीतलाल बाबा िचᲥारीमे बाजल छला जे भागीरथ नै बूिझ पेलक। मुदा मोबाइिलक \nटाबर जकाँ सुधनी दादी पक ै ड़ लेलैन। अपनो मन गवाही देलकैन जे जखन रामायण बािचए गेलᲅ \nतखन सीतोक दशᭅन कराइए ᳰदऐ। बजली\nबौआ हमर सोझसाझ बात बुिझहऽ। िजितया पावैन जिहना मनुखकेँ जीहमे शक ्   ित परदान \nकरै छै जइसँ ओकरा रसक बोध होइ छै तिहना धानमे सेहो शीशक गोभ जीह ᱨपमे अबै \nछै ।\nदादीकेँ आगू बजैले मन लुसफ ु साइते रहैन आᳰक िबच्  चेमे भागीरथ टोकलक ैन\nदादी नीक जहािन नै बुझै छी।\nजेना तान साधैकाल कोनो ऊ ँ च अवाज आिब टकरा जाइत तिहना दादीओकेँ भेलैन। िखिसया \nकऽ बजली\nभूखलमे भजनो ने नीक लगै छै। अखन चलह पावैन करए साँझमे बाँकᳱ सभ गाियᮢी जप \nकऽ लेब।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n44 \n \nसुखाएल सूरत\nकाितक मासक भरदुितया ᳰदन।नअदस बजेक बीचक समए। ᮧोफ े सर कालीचरण अपना बिहन \nऐठाम नै पᱟँच ᮧोफ े सर िशवचरणे बाबू ऐठाम पᱟँचला। पᱟँिचते दरबज्  जापर बैसल ᮧोफ े सर \nिशवचरण प᳀ी संग भरदुितयेक गपसप्  प करैत रहैथ। आगूमे आिब ᮧोफ े सर कालीचरण बजला\nनमस्  कार\nनमस्  कार सुिन िशवचरण बाबू तारतम्  य करए लगला जे नमस्  कारक उᱫर केहेन नमस्  कारसँ \nᳰदऐन। नमस्  कारोक तँ िभ᳖ िभ᳖ ᱨप छै। अपनासँ पैघक नमस्  कारी अपन बराबरीक आ अपनासँ \nछोटक। तैसंग ईहो तँ ऐछे जे िचन्  हरबो नमस्  कार होइए आ अनिचन्  हरबो। शकलसूरत ने मनुखेक \nिछऐन मुदा चीन्  िहमे आिब नै रहला अिछ। दरबज्  जापर आएल अभ्  यागतकेँ जँ किहऐन जे नै \nिचन्  हलᲅ तखन ओहन घीक काजे कᳱ जे गोबरमे हराएल जाए। \nकालीकरण बाबू बूिझ गेलिखन जे भᳯरसक चीन्  िहमे नै एिलऐन तँए नमस्  कारक उतारा नै \nदेलैन। दोसर कोनो बात मनमे नै उपकलैन। उपकबो क े ना कᳯरतैन जे िशवचरण बाबू छोट भाए \nजकाँ िजनगीक तीस बरख संगे रहला ᱟनकर केहेन बेवहार रहलैन कᳱ ओकरा झूठला देब एहेन \nनै भऽ सक ै ए। उमेर पािब नजैरमे चढ़ाउतरी आिब गेल होइन से सम्  भव अिछ। तँए िबना मान\nरोख रखने कालीचरण बाबू दोहरबैत बजला\nहम कालीचरण।\nकालीचरण सुिनते िशवचरण बाबू प᳀ीकेँ कहलिखन\nघरैया पाᱟन छैथ पिहने पएर धुआउ तखन क ु शलछेम करब\nचौकᳱ तरेमे लोटामे पािन राखल उᳯठ कऽ क ु मुᳰदनी लोटा उठा आगू बढ़ौलक ै न। क ु मुᳰदनीक \nहाथसँ लोटा पकड़ैत कालीचरण बजला\nआइ भरदुितया छी। पुᱧखनारीक ओहन पावैन छी जइमे भाए  घर औिथन आ अपने \nघर छोिड़ बिहन ऐठाम जेता। तैबीच पएर धोइक पािनयेँक कोन ᮧयोजन छै। भाइयो\nबिहनक बीच असीम सम्  बन्  धसूᮢ सेहो ऐछे। जिहना सहोदर भाए तिहना सहोदर बिहन \nजिहना िपितयौत भाए तिहना िपितयौत बिहन जिहना मिमयौत िपिसयौत मिसयौत भाए \nतिहना मिमयौत िपिसयौत मिसयौत बिहनक संग सामािजक भाएबिहन होइत अिछ।\n                                                           \n16 प᳀ीक \n17 पित  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n45 \n \nिशवचरण बाबू मनेमन िवचार करए लगला जे तेहेन तेकठ जगहमे कालीचरण ᮧश्  न \nपटकलैन जे आगन्  तुअभ्  यागतक य᭄े ढंश भऽ जाएत। भरदुितया सन पावैन तᱠमे कालीचरण \nअपना बिहन ऐठाम पᱟँचबो ने क े ला पिहने भैयारीए िनमाहैत ऐठाम एला। िबना ᳰकछु सोचने\nिवचारने िशवचरण बाबू कालीचरणकेँ कहलिखन\nजे मन फ ु रत से करब मुदा क ु शलछेम पछुआएल अिछ।\nपुनप᳀ी ᳰदस ताᳰक बजला\nपिहने चाहपानक ओᳯरयान करबे ने क े लᲅ डाली सजेबेने क े लᲅ भाउ खेलाए लगलᲅ।\nमुदा दुनू गोरे क ु मुᳰदिनयोँ आ कालीचरणो चेतलैन। पएर तँ कालीचरण नै धोलैन मुदा मुँहक \nपान फ ेᳰक दू बेर क ु ड़ाᭅ फ ेᳰक लोटो भᳯर पािन पीब लेलैन। तैबीच आँगनमे पोती चाह बना नेने \nछिल। बूिझ गेल छिल जे दरबज्  जा भारी भऽ गेल तँए अपन काज अगुआ ली। छोटकᳱ िछपलीमे \nचाहक िगलास नेने क ु मुᳰदनीक संग पोती पᱟँचिल। दुनू गोरे चाहक घोँट घोँᳯटते घुटक ै क ओᳯरयान \nकरए लगला। पिहल घुट िशवचरण बाबू घुटला\nउमेर पेब नजैरो ᳰकछु तरऊपर भऽ गेल अिछ मुदा ठूठ गाछ जकाँ चेहरा बूिझ पड़ैए\nिशवचरण बाबूक बात सुिन कालीचरण बाबूक मनमे भेलैन जाबे कौलेजमे दुनू गोरे संगे \nनोकरी करै छेलᲅ ताबे भैयारी जकाँ हबगब करै छेलᲅ। मुदा अखन तँ दू गामक दूरीक बीच छी \nतᱠमे अपन गाम नै क ु टुमक गाममे। क े ना अपन समाजक हीनताइ बािज समाजकेँ हीन बनाएब। \nचौताला हँसी हँिस कालीचरण बाबू बजला\nआब जे कहबै जे जुआन छौड़ाक चेहरा भऽ जाए से थोड़े हएत। मनुख तँ चािलसे बखᭅक \nपछाित ने घपचालीस ᱟअ लगैए। तैठाम ितरसैठ बखᭅमे कौलेजसँ ᳯरटाइरो क े ना क े ते ᳰदन \nभऽ गेल।\nबजैक सूᳰढ़मे कालीचरण बािज गेला मुदा पछाित अपने मन हाँटएदबाड़ए लगलैन जे जे \nआदमी कौलेजमे जीिवका ᳰदऔलैन ᱟनके लग अपनाकेँ चोरा रहल छी िछपा रहल छी। \nिशवचरण बाबू कौलेजक फाउण्  डर िशᭃक तँए िवभागाध्  यᭃ सेहो रहैथ। चाᳯर सालक \nपछाित जखन कौलेज आगू मुहेँ ससरल तखन दोहरी िशᭃकक खगता भेल। बहालीक वएह ᮧᳰᮓया \nरहै जे एक सदस्  य युिनवᳶसᳯटक एक सदस्  य स्  थािपत आ एक सदस्  य िवभागीय िशᭃक। कौलेजक \nपढ़ाइिलखाइक नीक बेवस्  था भेने कौलेज आगू मुहेँ ससरल। जे सफलता संस्  थािपत सदस्  य देिख \nअपनो अिधकार िशᭃकेकेँ ई सोिच देलिखन जे जिहना ᳰकसानक परीछा उपज छी तिहना ने \nिशᭃकोक परीछा छाᮢक ᳯरजल्  ट  छी। जे सफल देखलैन। ओही बहालीमे िशवचरणबाबू \nकालीचरणकेँ संग देने रहिथन। पैछला ओ चमक दुनूक आँिखमे चमकलैन। चमैकते जेना कालीचरण \nबाबूक नजैर नीचाँ झूकलैन। मुदा िशवचरण बाबूक नजैर ओिहना रहलैन ने ऊपर गेलैन आ ने \nनीचाँ भेलैन। बजला\nजाबेदुनू भाँइ कौलेजमे एकठाम छेलᲅ ताबे जिहना मन्  ᳰदरक आगू सदैत रामधुन होइत \nरहैए तिहना दुनू गोरे जनम ᳰदन भजै छेलᲅ। सालेसाल मासे मास। मासेमास ई जे क े ते  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n46 \n \nमास नोकरीमे कमल आ क े ते घटबी बढ़ल। मुदा आब तँ उमेरो भेल आ दसपनरह बरख \nᳯरटाइरो क े ना भऽ गेल िबसैर गेलᲅ जे दुनू गोरेमे उमेरक क े ते कमीबेसी अिछ।\nिशवचरण बाबूक ᮧश्  नक उᱫर दइमे कालीचरण थकथका गेला। थकथका ई गेला जे अपनो \nचेहरा जखन अपना ऐनामे देखै छी तखन ठीक े पनरहबीस बरख आगूक झखड़ल चेहरा बूिझ पड़ैए \nतैठाम जँ िशवचरण बाबू कहलैन तँ कोनो अनुिचतो तँ निहयेँ कहलैन। जखन भैयारी जकाँ ᳰकछु \nᳰदन पूवᭅ तक एकठाम खेनाइपीनाइ सभ ᳰकछु संगे छल तैठाम अपन बात नुकबैक कोन ᮧयोजन \nअिछ। मुदा जीताजी हाइरो मानब नीक हएत क े ना बाजी जे जिहना कोनो गाछ डाᳯर कᳯटते \nठूठ भऽ जाइए तिहना भऽ गेल छी ठूठो गाछक िहसाब फलन्  तीफ ु लन्  तीमे हएत फलन्  तीफ ु लन्  ती \nमनमे अिबते गनगुआᳯर जकाँ कालीचरण गेᱧली मारैक ओᳯरयान करए लगला। गेᱧली ई जे जिहना \nमाᳯट परहक साँप हौउ आᳰक गाछ परहक गनगुआᳯर गेᱧली जोिड़ते नाङैरमुँहक दूरी कम भऽ \nजाइ छै ओना जखन चलंत बेर रहै छै आᳰक चलंतक सूरसार रहै छै तखन मुँह आ नाङैर दुनूक \nदू ᮥुव दू ᳰदशामे रहै छै मुदा साँझभोर हौउ आᳰक िनसभेर राित गाियᮢी मंᮢ जकाँ तँ बन्  धन \nकᳯरते अिछ मनमे अिबतेजेना कालीचरणकमन भनभनेलैन। भनभनेलैन ई जे गाछोिबरीछ मरै \nउमेरकेँ क े कहए जे ठूठ सीलो जँ जीिवत रहै छै तँ तᱠमे मोजर िनक ैल फिड़ जाइ छै तखन \nओकरा ठूठ क ेना कहबै हँ तखन बेसीसँ बेसी यएह ने कहल जाएत जे डाᳯर पात ᳰकयो काᳯट \nदेलकै  या तँ रोगपीड़ासँ डाᳯर सुिख गेलै मन ठमकलैन। ठमकलैन ई जे हम तँ सेहो ने छी। दुनू \nपरानी तेहेन अथबल भऽ गेल छी जे जेतबोसँ अपनो ठाढ़ रहब तेतबोमे करै दुआरे कटौती क ेने \nछी तैपर आगू बᳰढ़ पᳯरवार आᳰक समाजमे डेग उठा ᳰकछु करब से पार लगत हीयहीन ᱡदैमे \nिहिहयाइत ᳰदआरीक इजोत जकाँ जोित िनकललैन। िनकललैन ई जे मनुख ᳰक गाछोिबरीछसँ \nिनठल्  ला भऽ सक ै ए ᮧश्  न मनमे अिबते िवचारिबन्  दुक बीच तूफान उठलैन। \nएक मन कहैन जे पढ़लोिलखल मनुख भऽ कऽ ऐ बातकेँ नै बूिझ पेलᲅ जे मनुखक कतᭅव्  यक \nसमए भगवान सभकेँ एहेन शक ्   ित संचार करै छिथन जे धरतीक सभ सजᭅक बनल रहए मुदा से \nभेल कहाँ कारणो तँ सोझहेमे अिछ जे चाᳯरटा बेटापुतोᱟ आ पाँचटा पोतापोतीक ओहन पᳯरवार \nᱨपी फ ु लवारी रहैत जइमे बारहो मास फ ू ल फ ु लाइत रहैत। तैठाम सात बेटा रामकेँ  एको ने \nकामकेँ भऽ गेल अिछ मनमे अबैतअबैत िवचार थकथका गेलैन। थकथकाइते जेना थाकल बटोही \nभूखिपयाससँ तृिषत रिहतो मुहमांगसँ परहेज रखए चाहैए मुदा शरीरक ताप मनकेँ तपा िवचारोकेँ \nमोड़ए लगै छै तिहना कालीचरण बाबूकेँ भेलैन। मुदा लगले मन फ ु दकलैन फ ु दकलैन ई जे बाल\nबच्  चाकेँ जनमसँ पढ़बैिलखबैसँ िबआहदान करै तक दुनू गोरे िशवचरण बाबू आ कालीचरण बाबू\nक िवचार एक े रंग छल। रहबो क े ना ने करैत जखन दुनू गोरेकेँ एक े रंग दरमाहा भेटैछल तखन \nपᳯरवारक िवचारिविनमय नै कᳯरतᲅ से केहेन होइतए मनक सह पािब कालीचरण बाबू बजला\nभाय समैयो तेहेन दुरकाल भऽ गेल अिछ जे जेतबो जीब लेलᲅ तेकरो धन्  य बुझै छी ने \nअपने जीबैक मन होइए आ ने पᳯरवारेसमाजे जीबए ᳰदअ चाहैए\nटुटल मनक क ँ पक ँ पीक बीच कालीचरण बाबू पिड़ते िवचारक बेठेकान भऽ गेला। जे \nकालीचरण बाबू कौलेजक पढ़ौनीमे ᮓमब᳍ता रखै छला ओ अपनो बुझलैन मुदा एक संग अनेको \n                                                           \n18 ᮧक ृ ित  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n47 \n \nᮧश्  न मनमे उᳯठते िशवचरण बाबू ओझरा गेला। कᱠ जे ई केहेन भेल जे एक ᳰदस समए दोखी \nदोसर ᳰदस अपन िजनगीक िवरᲦता तँए नै रहैक इच्  छा तेसर पᳯरवारो आ समाजो दोखी जइसँ \nअपन दोख क े तौ ने। दोख तँ अपन क े तौ ने मुदा दोखीक दुख  क े करा भोगए पड़ै छै जेकरा \nहाथेपएर ने छै ओ हमर कᳱ करत एतबे ने करत जे िजनगी देत िजनगी जीबैक शक ्   ित देत \nहँसैतखेलैत जिहना संग नेने आएल तिहना पारघाट लगबैत गंगा सागर टपा देत तेतबे ने करत। \nकालीचरणक बौड़ाएल मनक वौआएल िवचार सुिन िशवचरण बाबू बूिझ गेला जे कालीचरण धᲥासँ \nधᳰकयाइत िजनगीक फ े ड़मे पिड़ गेल छैथ तँए मन डोलपᱫा कऽ रहलैन अिछ। िवचारकेँ सुितयबैत \nकहलिखन\nकालीबाबू आब अपना सभ क ेते ᳰदन ऐ धरतीक अ᳖ पािन खापी गंदा करैत रहब तइसँ \nनीक\nकिह िशवचरण बाबू कालीचरणक िवचार जानए चाहलैन जे िजनगीक भारसँ क े ते दबल छैथ। \nओना िशवचरण बाबू अपने मुहेँ अपन बात कालीचरणक सुनए चाहै छला मुदा खसैत िजनगीक \nचािल गᱹिचयाह भाइए जाइ छै। मुदा तैयो अपन बातिवचार सोझ करैत कालीचरण कहलक ैन\nभाय समरथाइमे कᳱ मनोरथ छल आ क े तए आिब लसैक गेलᲅ से थाहेपता ने चैल रहल \nअिछ\nकालीचरणक सुितयाएल मनक सूत पक ै ड़ िशवचरण बाबू बजला\nजेठका बचबाकेँ तँ आब नोकरी लैगचा गेल हएत ᳰकने\nओना िशवचरण बाबू बातकेँ झाँिपतोिप बजला मुदा कालीचरणक धᲥा खाएल मन \nपरोसैकाल थारीक धᲥासँ जिहना भाते आᳰक दािलयेक बटलोही Აघरा िछिड़या जाइ छै तिहना \nभेलैन। िनधोक बजला\nबालबच्  चाकेँ पढ़ाएबे अनुिचत भेल जे बुढ़ाड़ीमे आिह अबैए।\nिजनगीक धᳰकयाएल मन कालीचरणक जखन कौलेजमे िशᭃक छला तखन िहतअपेिछतक \nबीच भोजभातक एहेन चसक लैग गेल छेलैन जे पाँच ᳰकलो माछ आᳰक दू सए रसगुल्  लाकेँ एको \nबेर पेटमे सगबगैयो ने दइ छेलिखन। हँसी खुशीक िजनगी बेटोबेटीकेँ नीक िशᭃा देलिखन। आइ ओ \nसभ िवदेशमे छैन। गाममे माᮢ दू परानी रिह गेल छैथ। एक सम्  प᳖ पᳯरवारक ई गित\nकालीचरणक भँिसयाइत िवचारकेँ िशवचरण बाबू जेते सुᳰढ़या कऽ पकड़ए चाहैछला तइमे \nझोलीआिगक लुᱫी जकाँ उिड़ जाइ छेलैन। असिथरसँ कालीचरणक मनकेँ िशवचरण बाबू पक ै ड़ \nबजला\nऐ गाम तँ बᱟत ᳰदनक बादे एलᲅ हेँ\nगामक नाᲐ सुिन कालीचरण बाबूक मन थीर भेलैन। थीर होइते बजला\n                                                           \n19 सजाए  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n48 \n \nबᱟत ᳰदन िपिसऔतो बिहनसँ भेँट भेना भऽ गेल छेलए दुनू भाएबिहन बच्  चामे संगे \nबᱟत ᳰदन रहलᲅ आ अᱠँ दे िज᭄ासा छल जे क े ना ᳰक चैल रहल छैथ।\nकालीचरण बाबूक बात सुिन िशवचरण बाबू हँ ᱠँ ᳰकछु ने बजला। नै बजैक कारण भेलैन जे \nजइ दशाᳰदशासँ अपने धᳰकया कऽ खिस पड़ल छैथ तइ खसबक चचᭅ टाᳯर िवचारकेँ बहटाᳯर रहल \nछैथ। ओना दू गोरेक बीच बाताबाती सेहो होइए। बाताबाती ई जे जेनाजेना मनमे बात उठैत \nगेल तेनातेना बजैत गेलᲅ जेकर ने ओरछोर अिछ आ ने ठौरठेकान। लगले गामघरक चचᭅ लगले \nदेशदुिनयाँक चचᭅ चलए लगैए। मुदा जखन समाजक ᮧबु᳍ दू गोरे एकठाम बैिस िवचार कऽ रहल \nछी तखन जँ िजनगीक सच्  चाइ ᱨपक िवचार नै करब तखन िवचारक महते कᳱ नजैर पाछू ᳰदस \nससरलैन। \nससरैत ᮧोफ े सरी िजनगीक शुᱨक समए लग जा अँटैक गेलैन। अँटैकते मनमे उठलैन शुᱨमे जँ \nअपने नै चेतल रिहतᲅ तँ आइ िहनक े जकाँ ने अपनो गित रहैत। जिहना िजनगीक पिहल पᭃक \nनीक काज राजवेला सदृश जिहना सघन फ ू ल तिहना सुगंधो पछाित िजनगीमे महमही अनैए आ \nअधला काज अधला तिहना ने दुनू गोरेक बीच भऽ गेल अिछ। िशवचरण बाबू चेतल ई रहैथ जे \nजखन गामक ᳰकसान पᳯरवारसँ उᳯठ पढ़लिलखल समाजक बीच पᱟँचला तखन पᳯरवारक संग \nसमाज सेहो बदललैन। जिहना छैठ पावैनमे डाली सरोवर झील सᳯरतासमुᮤक घाटपर चौमुखी\nपँचमुखी ᳰदयारीक ᮧकाशमे पसरल रहैए आ हाथ उठौिनहाᳯर एकाएकᳱ डाली उठाउठा सुजᭅक अघᭅ \nदइ छैथ तिहना ने नीकअधला दुिनयाँक घाटपर परसल िजनिगयो अिछ। जेकरा जइ ᱨपमे जे \nजेहेन अघᭅ दान करैए ओ ओहेन फलो पबैए। दुिनयाँ तँ दुिनयाँ छी जिहना सभ ᳰकछु नीक े छै \nतिहना सभ ᳰकछु अधलो तँ छइहे। जँ से नै छै तँ क े करो नीक क े करो अधला ᳰकए लगै छै। तेतबे \nᳰकए एक े वस्  तु एककेँ नीक दोसरकेँ अधलो तँ लैगते अिछ। \nनोकरीक शुᱨमे िशवचरण बाबू सेहो नव समाजमे रंिग नव िजनगीक ᱨपरेखा बनबए \nलगला जइसँ मासो ᳰदन क े तौनेक े तौ भोजेभात आᳰक चाहेपाटᱮमे शािमल होइत रहला। समाजो \nनमहर नमहर ई जे एक ᳰदस संगीसाथीकौलेजक िशᭃकगणक ऐठाम कोनोनेकोनो पᳯरवाᳯरक \nकाज जेना मुड़न िबआह इत्  याᳰदइत्  याᳰद होइते अिछ तिहना पावैनितहारक संग पारम्  पᳯरक \nकाजउदेम सेहो होइते अिछ जइमे खाइपीबैक संगसंग समैयोक छैत होइते अिछ। हाथसँ समए \nससरने िजनगीक ᳰᮓयाकलापमे धᲥा लैगते अिछ। धᲥो क ेना ने लगत मनुख बनैले चौदहो भुवन \n᮪मण करैक अिछ जे काजेक दौरमे ᮪िमत होइत अिछ। जइ धᲥाक अनुभव िशवचरण बाबूकेँ \nशुᱨहेमे भऽ गेलैन आ कालीचरण बाबूकेँ नै भेलैन। कोदाᳯरक छबेछबे जिहना खेत बढ़ैए तिहना \nकोरेकोरे पेट बढ़ैए। जे कालीचरण बाबूकेँ बेसम्  हार भऽ गेलैन। ओना सम्  बन्  ध बनैकाल िशवचरणो \nबाबू नै बूिझ पेला बुझबो क े ना कᳯरतैथ नव समाजक नव बेवहार तँ बनबए पड़ै छै। दोसर \nआकषᭅणो होइते छै। रंगरंगक बोलीचालीक संग नव सम् बन्  धो। तᱠमे पढ़लिलखल समाजसँ जँ हैट \nकऽ रहब सेहो नीक निहयेँ भेल। \nअनेरे ने मुँह फ ु लाफ ु लीक वातावरण बनैए। मुदा जखन अपना ᳰदस पाछू उनैट कऽ तकलैन तँ \nबूिझ पड़लैन जे अपन िजनगी तँ अपने ठाढ़ क े ने ठाढ़ो हएत आ अपने गितये चािलयो चलबे करत। \nतखन जँ पािन जकाँ समैकेँ बहा देब तखन तँ िजनिगयो बिह जाएत। \n                                                           \n20 कालीचरण  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n49 \n \nजखने िजनगीक पूवᭅ पᭃ बिह जाएत तखने पछाितक माल गाड़ी िडब्  बा जकाँ ढकरढकर \nकरैत इंिजन पाछू दौगैत रहत यएह सोिच अपन िजनगीकेँ िशवचरण बाबू बन्  हलिथ। ओना बन्  हैमे \nबाधा भेबे क े लैन। बाधा ई भेलैन जे जँ ᳰकयो आᮕह करै छैथ तँ ओकरा छोड़बो नीक हएत मुदा \nएहेन िवषम पᳯरस्  िथितकेँ सम क ेना बनाएल जाए ईहो तँ ᮧश्  न ऐछे। युिᲦ फ ु रलैन। युिᲦ ई \nफ ु रलैन जे ᳰदन भᳯर तँ घरसँ कौलेज धᳯरक काजमे ओझराएल रहै छी तँए ᳰदन खᳯट जाइए। \nमुदा राितकेँ बँचा जँ अपन िजनगीक ᳰदशादशा सुधाᳯर चलब तँ िजनगीक ᳰदशा जᱨर सुधरत। \nयएह सोिच बहाना ठाढ़ क े लैन। बहाना ई ठाढ़ क ेलैन जे जे ᳰकयो आᮕही आᮕह करता तँ कहबैन \nजे यौ भाय डेरामे असगरे प᳀ी राितकेँ रहए नै चाहै छैथ। ओ कहै छैथ जे तेहेन भुतािह जगहपर \nडेरा रखने छी जे साँझ पिड़ते भुतोᮧेत आ चोरोडक ै त उपᮤव करैए। मुदा से सुतरलैन। सुतरलैन ई \nजे रसेरसे भोजभातक समाजसँ अपनाकेँ अलग कऽ लेलैन। जे अपनो ᳰकᳯरयाकलाप आ पᳯरवारोक \nभरणपोषणमे सहयोगी बनलैन। जे खचᭅ डालीपातीमे होइ छेलैन से अपना खचᭅक सहयोगी बनलैन \nतँए ने पाँचो ᳰकᳯरयाकलापसँ िबनु ऋृणक उऋीण भेला। तीन बेटा दू बेटीक पढ़ाइिलखाइक संग \nिबआहदान नीक जकाँ मनोनुक ू ल पार लगलैन। ओना जीवनसंिगनी जकाँ प᳀ीᲐ कतᭅव्  य \nिनमाहलैन।\nिशवचरण बाबू आ कालीचरण बेवसाइयोसँ एक छला आ आमदनी सेहो एक छेलैन। एक े \nरंगक पुश्  तैनी पᳯरवारक सेहो छला मुदा जिहना िशवचरण बाबूक प᳀ी िजनगीमे संयुक ्   त ᱨपे संग \nदेलकैन तिहना कालीचरण बाबूक पत्  नी सेहो देलकैन। मुदा दुनूक प᳀ीक चािलढािल नैहरेसँ \nबदलल। िशवचरण बाबूक सासुरक गाममे ने एकोटा ताड़खजूरक गाछ आ ने तेतैर अमराक। जँ \nअनेᱨआ गोरे जनैमो जाइ तँ जेतए जनमै तेतै ओकरा तोिड़ देल जाइ छेलै। \nमुदा कालीचरण बाबूक सासुरक गाम से नै छल। एक तँ गाममे ताड़खजूरक बोन तैसंग \nतेतैरोअमराक गाछक कमी नै। लोक ओकरा भोजनक िवन्  यास बूिझ सेवा भक ्   ित कᳯरते अिछ। \nकालीचरण बाबूक प᳀ी जेहने तेतैᳯरक ᮧेमी तेहने अमराक। एक े घरमे पाँचटा लोक रहने पाँच रंगक \nमनोवृितयो होइते छै। कालीचरण बाबूक प᳀ी िसनेही जेहने पढ़ैिलखैक िसनेही तेहने िवन्  यास बना \nओकर रस चुसैक िसनेही। तँए जिहना तेतैर अमराक अध्  ययन नीक जकाँ क े ने तिहना िवन्  यास \nबनबैक िवशेष᭄ता नैहरेसँ हाँिशल क े ने आएल रहैन। सासुर आिब पितकेँ चाᳯरम ᳰदनक शास्  ᮢाथᭅमे \nभोजिवन्  यास बनबैक कलामे परास्  त कऽ चुकल छेली। जिहना तेतैᳯरक चटनी नोन देल बनबैमे \nमािहर तिहना चीनी दऽ बनबैमे सेहो। जखन कᳱ तेतैरअमरा तरकारीकेँ बनबैिबगाड़ैमे सेहो तेहने \nसहयोगी। कोनो वस्  तुक सुआद बढ़ा दैत तँ कोनोकेँ घटा दैत। जिहना दहीक मटक ू रमे होइत। अमौट \nघौरैक लूᳯर सेहो भरपूर रहबे करैन। तँए ᳰक परास्  त भेलो पछाित कालीचरण बाबूक जीवन\nसंिगनीमे कमी थोड़बे रहलैन। अजुᭅनक तीर जकाँ एक े वाणमे समुᮤमे पुल बनबैक शक ्   ितक आभास \nतँ कालीचरण बाबूकेँ भाइए गेल रहैन। जेकर जᱨरतो बूिझ पड़लैन आ अपन वचᭅस्  व बनबैक \nआभास सेहो भेलैन। वचᭅस्  वक ई आभास जे क े तौ प᳀ी लगा अपने बािज प᳀ीक गवाह बिन मुहसँ \nकहबा दइ छेलिखन जे तेतैᳯरक खटमᲶी नीक नै बनल। \nभातदािलक अजश तँ गाम समाजकेँ िघना दइ छै मुदा चटनीअचार तँ चटनीएअचार भेल। \nजे सािहत्  यकारक बीच सेहो होइए। वएह आᮕह जेहने मनही पेट कालीचरणकेँ बनौलकै न सएह \nिसनेहीकेँ सेहो बना पᱹसइठ बखᭅक अवस्  थामे ठाढ़ कऽ देने छैन। आब जखन समुᮤमे िववेकानन्  द \nस्  थान पᱟँच तक ै छैथ तँ बूिझ पािब रहल छैथ जे भᳯरसक डुमनाइ छोिड़ दोसर बाट नै अिछ। \nजइसँ बुिधिववेक सेहो िवचिलत भऽ गेल छैन िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n50 \n \nजे बात िशवचरण बाबू आँᳰक लेलैन। मुदा िजनगीक बालशखा जँ बौरा जाए तँ ओहेन \nशखाकेँ बौराइत छोड़बो तँ उिचत निहयेँ। मुदा बौरेिनहारो तँ ओते बौरा गेल छैथ जे सम्  हारमे \nआिब नै पौत। मुदा दरबज्  जापर ओहन शखाकेँ कनाएबो उिचत निहयेँ। मुदा हँसाएबो तँ बाल\nबच्  चाक खेल निहयेँ छी। घुनी लग बैसल वस्  ᮢहीन बबाजी माघक जाड़केँ जिहना घूर लग बैिस \nआिगकेँ चुᲵासँ आ जारिनकेँ हाथसँ घुमा हिथयार बना रणभूिममे डᳯट बजैए तिहना िशवचरण बाबू \nबजला\nभाय समए ने क े करो संग छोड़बैए आ ने संग दइए। अपन चाइले लोक समैक चािल संग \nचिलयाइए।\nकिह क ु मुᳰदनीकेँ कहलिखन\nओना काितकक उतार मास छी मुदा तेना भऽ कऽ जरकल्  ला नै आएल अिछ ᳰदनक रौद \nतँ तीख ऐछे। कागजी नेबो देल एक िगलास मीठ आ एक िगलास नमकᳱन शबᭅत िपआ \nᳰदयनु। बᱟत ᳰदनक गपसप्  प दुनू भैयारीक छूटल अिछ। कनी िनचेनसँ गप करब।\nिशवचरण बाबूक बात सुिनते जेना माघमे नहाएब मनमे उᳯठते देह भुटकए लगैए तिहना \nकालीचरण बाबूक मन सेहो भुटकलैन बजला\nभाय जखन अपनो सभ िजनगीकेँ नै पक ै ड़ सकलᲅ तखन दुिनयाँमे क े पकड़त सुबुधᮧबुध \nतँ अपने सभ ने भेिलऐ।\nकालीचरण बाबूक बात सुिन िशवचरण बाबूक मन िमिसयो भᳯर मिलन नै भेलैन। एको \nिमिसया ऐपर नजैर नै देलैन जे अपनो सभ ᳰकए कहलैन। बजबोक एहेन आदैत तँ लोककेँ होइते \nछै जे अपना संग अनको लपेᳯट लइए। मन गवाही दैते रहैन जे पोसपूतो तँ पूते ने होइ छै जे \nअपना अिछ िहनका छूᳯट गेलैन। क ेते सु᳖र पᳯरवार आ िजनगी अिछ जे जिहना बच्  चामे अिधक \nसमए पठनेपाठनमे लगेलᲅ जे फड़ैतफ ु लाइत पᱹतीस साल िशᭃक ᱨपमे जुआनी गुजरल। \nअखनो कौलेजमे िजनगी जकाँ रेिडयो सुिनते छी अखवार पᳰढ़ते छी। तैसंग जिहना तीन\nचाᳯर घण्  टा कौलेजमे पढ़बै छेलᲅ तिहना कौलेजेक पोतापोतीकेँ पढ़ैिबतो छी। जिहना सभ ᳰदनसँ \nखाइतपीबैत एलᲅ तिहना खाइतोपीिबतो छीहे तखन\nमुदा मन ईहो कहलक ै न जे िजनगीक डाᳯरक चुकल बानर सदृश कालीचरण भऽ गेल छैथ। \nजेकरा खसैकाल चाᱨ चांगुरो समटा कऽ पेटमे सᳯट जाइ छै जइसँ िबना कोनो डाᳯरपर लसकने\nफसकने धरतीपर धाँइ दे खसैए तिहना भेल छैन। तही बीच क ु मुᳰदनी लोटािगलास नेने पᱟँचली। \nमुदा मन तँ कालीचरण बाबूक चढ़ले रहैन बजला\nपिहने नोनगर नीक आᳰक िमठगर\nिशवचरण बाबू बूिझ गेला जे शबᭅतक िसरिसरीसँ मन शान्  त नै भेल छैन। हाथमे कालीचरणकेँ \nिगलास पक ै ड़ते िशवचरण बाबू बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n51 \n \nभाय शबᭅत जे अहाँ प᳀ीक हाथक होइ छैन ओ लूᳯर िहनका सभकेँ िजनिगयो भᳯरमे \nकहाँ भेलैन ओहेन प᳀ी तँ अहᱭ सन भागशाली सभकेँ हाथ लगै छैन।\nिशवचरण बाबूक बात अन्  तो ने भेल छेलैन आᳰक िबच्  चेमे कालीचरण बाबू बजला\nभाय आन जे भेल मुदा प᳀ी तँ प᳀ीए छैथ।\nकालीचरणक मुहसँ प᳀ीक बराइ सुिन िशवचरण बाबूकेँ प᳀ीपर झटहा फ े क ै क गर भेटलैन। गर \nई भेटलैन जे अपन प᳀ीकेँ झटहा बना फ े कब। बजला\nभाय से ᳰक कोनो नै बूझल अिछ जे क े ना तीसतीस चालीसचालीस कटोरीक पथार \nखाइकाल लगबै छैथ। प᳀ी छैथ हमर जे थारीमे साँᳯठ कऽ नेने औती आगूमे रैख बजती जे \nकनी एकटा काज उसकौने अबै छी।\nआन प᳀ी जकाँ क ु मुᳰदनीक िजनगी नै जे बमैक उᳯठतैथ। असिथर मने िवचारए लगली। ओना \nᳰकछु ᳰदन पूवᭅ तक लगसँ क ु मुᳰदनी िसनेहीकेँ देखने मुदा जिहना िनरोगो देहमे बीमारी नुकाएल रहै \nछै आ लोक नै बूिझ पबैए तिहना तँ ने िसनेहीकेँ सेहो भेलैन। मुदा लगले भेलैन जे जिहना बोन \nराखए ᳲसह आ ᳲसह राखए बोन जे अनीित देिख अपन माइयोबाप आ िधयोपुतोसँ लिड़ या तँ \nअपने भगैए चाहे मरैए तिहना ने पᳯरवारोसमाजमे जᱨरत छै। मुदा ओ क े करत\nअपने बेथेबेथाएल क ु मुᳰदनी मिलन भेल बगलमे बैसल कखनो पित ᳰदस देखैथ तँ कखनो \nकालीचरण ᳰदस। जिहना ऐना घुसकौने चेहराक ᱨपो घुसᳰक जाइए तिहना तीनूक तीनू चेहरा \nघुसकफ ु सक करए लगल। \nकालीचरणक लटकल मुँह देिख िशवचरण बाबू बजला\nभाय दुिनयाँ ᳰदस तकैसँ पिहने नीक हएत जे अपना दुनू गोरे उमेरक िमलानी कऽ ली। \nजँ से नै कए नेने रहब तँ भᱹसुरभावोक ठेकान नै रहत।\nउतरल िजनगीक संग उतरल कालीचरणक मन अकासपतालक बीच बसल धरतीपर पएर \nरोिप बजला\nभाय िलखलपढ़ल सभ ᳰकछु हेरा गेल तखन ठेकना कऽ कहै छी। पᱹतीस बरख पिहने \nएमए क े ने रही।\nपᱹतीस बरख सुिनते अपन िमलानी करैत िशवचरण बाबू बजला\nहमरो मन पड़ल। चालीस बरख पिहने हमᱠँ एमए पास क े ने रही। हँ भᳯरसक पाँच \nबखᭅक जेठाइछोटाइ दुनू गोरेक भेल।\nकालीचरण बजला\nपाँच बखᭅक पछाितये ने हमरो नोकरी भेल। जइमे अपने जे संगी बिन उपकार क े लᲅ ओ \nिजनगीमे थोड़े िबसरब। मुदा भाय बालबच्  चाकेँ पढ़ाबैयोिलखबैमे आ आ िबआहोदान \nकरैमे तँ दुनू गोरे एक े ठाम िवचार क े ने रही तखन\n                                                           \n21 अपना प᳀ी दे (क ु मुᳰदनी)  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n52 \n \nकालीचरणक बात सुिन िशवचरण ठमकला। ठमकला ई जे िमिसयो भᳯर असत् नै बजला \nअिछ। मनमे ईहो भेलैन जे भᳯरसक िवचार जगहपर आिब गेल छैन तँए िवचारक चोर पकड़ैक \nअनुक ू ल समए अिछ। मुदा क ृ ष्  णोलीला तँ लीले भेल तᱠमे जखन िचᱫचोर बिन चोᳯर करै छैथ। \nआगूमे कालीचरण बाबूक िसहरैत चेहरा देिख िशवचरण बाबू बजला\nभाय बालबच्  चा सबहक नजैर केहेन अिछ\nमाथ ठोᳰक कालीचरण बजला\nभाय जखने ᮧोफ े सरक बेटा इंजीिनयर भेल आᳰक इंजीिनयरक बेटा ᮧोफ े सर तखने छोर\nतोर नेने महᱭस पािनमे गेल\nदलक ै त कालीचरणक मन देिख िशवचरण बाबू पुछलिखन\nबेटा सभ अपना लग रखैयो नै चाहै छैथ\nबेटाक नाᲐ सुिन कालीचरणकेँ झड़कल िचड़ै जकाँ मन चुनचुनेलैन। अपन बेटापुतोᱟक \nिखधांस क े ना करब ᳰकछु छी तँ िमिथलाक माᳯट पािनपर जीबै छी। मुदा लगले मन उनटलैन। \nउनटलैन ई जे अपने ने ऐठामक माᳯटपर पएर रोपने छी मुदा ओ तँ ऐठाम नै अिछ जे लाज\nसंकोच हएत। ओ तँ दूर देश परदेशमे अिछ। तखन ᳰकए ने मुँह झािड़ बाजब। बजला\nभाय कᳱ कहब अपन हारल क े बजैए मुदा अपन बेथा जे कहबो ने करब सेहो नीक \nहएत। जेते ऐ धरतीपर क ेिलऐ आ भोगिलऐ से तँ सबहक सोझहेमे अिछ। जँ सभटा खाइए\nपीब गेिलऐ तँ एते ऊपर धᳯर पᳯरवारकेँ पᱟँचौिलऐ क े ना मुदा\nमुदा लग अँटैकते िशवचरण बाबू बूिझ गेला जे भᳯरसक बाटपर धारक मोइन जकाँ आगूमे \nᳰकछु पिड़ गेलैन। टोकारा दैत िशवचरण बाबू बजला\nभाय ᳰकयो तेसर थोड़े अिछ जे सुनत तँ Აगरी बतौत। बालबच्  चाकेँ पढ़ाइिलखाइसँ लऽ \nकऽ िबआहदान करैत पᳯरवार ठाढ़ क े लᲅ मुदा तइ पᳯरवारमे एहेन गंजन ᱟअए जे पुतोᱟक \nमुहेँ ओ बात बड़ खाधुर छैथ सुिन मुँह दािब जीबी। जँ ओहन पᳯरवारक लगसँ हटले रही \nसएह ने नीक।\nठमकल मन कालीचरणक ठमकले रहलैन बजला ᳰकछु ने। चुपचाप उᳯठ कऽ चलैक उपᮓम \nक े लैन। मुदा लगले मन रोकलक ै न। रोकलक ै न ई जे अखन तक िशवचरण बाबूक पᳯरवारक हालचाल \nतँ बुझबे ने क े लᲅ\nपुनदोहरा कऽ क ुरसीपर बैसैत कालीचरण बजला\nओ बच्  िचयाकेँ नै िचन्  ह सकलᲅ\nिशवचरण बाबू कहलिखन\nपोती छी। पोतापोती दुनू एतै रहैए। चाᳯर गोरेक पᳯरवार अिछ िनचेनसँ पᳯरवारमे \nजिहना सभ ᳰदन रहलᲅ तिहना छी।\nिशवचरण बाबूक बात सुिन कालीचरणक मन सुकपाक करए लगलैन। मुदा मन ईहो कहैन जे \nएना दुनू गोरेक दूᳰदिसया िजनगी बिन क ेना गेल बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n53 \n \nभाय जिहयासँ बेटापुतोᱟ घर छोिड़ बहराएल तिहयासँ खोजोपुछािड़ छोिड़ देलक। जाबे \nनोकरी करै छेलᲅ ताबे काजक अनमेनामे लगल छेलᲅ नीक दरमहो छल जइसँ ओते नै \nबूिझ पड़ै छल बान्  हल िजनगी बन्  हाएल गित छल। मुदा नोकरी छूटला पछाित सोलह᳖ी \nिनठल्  लो बिन गेल छी आ रोगोिवयािधक घर बिन गेल छी।\nआगू बजैले कालीचरणकेँ रहबे करैन आᳰक िबच्  चेमे क ु मुᳰदनी टोकलक ै न\nᳰकए ने बेटाकेँ कहै िछऐन जे जाबे जीबै छी ताबे मनुख जकाँ क े ना जीब\nक ु मुᳰदनीक बात सुिन कालीचरणक मन जेना चहैक गेलैन। जइसँ आगू बजेक साहसे ने होइन। \nकालीचरणक बेथाएल मन देिख िशवचरण बाबूक मनमे भेलैन जँ आगूक िजनगीक कोनो बात \nउठाएब तँ आरो िचरᲥा लैगलैग टुᳯट टुᳯट टुकड़ीटुकड़ी भऽ िछिड़या जेता। तइसँ नीक जे ओ प᳖े \nउनटा ᳰदऐन। बजला\nभाय आब तँ सहजे पाकल आम भेलᲅ। जे ᳰदन छी से ᳰदन छी। तइले अनेरे सोगपीड़ा \nकरब नीक नै।\nिशवचरणक बातमे कालीचरणकेँ गर भेटलैन गर भेᳯटते बजला\nभाय अखन जाइ छी घुमैबेर भेँट करैत जाएब।\nिवदा करैत िशवचरण बाबू बजला\nजᱨर जᱨर भेँट क े ने जाएब।\nअक ्   टुबर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n54 \n \nभैयारी हक \nआने ᳰदन जकाँ मनमोही काकᳱ कदीमा पीरार इन्  ᮤकमलक फ ू ल ओलक गोभ अिड़क ं च आ \nितलकोरक पात सतंजा दािल आ सामा चाउर ओिड़या हाँइहाँइ चाह बनबए लगली जे पित \nजाबे कलपर सँ मुँहहाथ धोइ औता तइसँ पिहने चाह पᱟँचा देब ने अपन करतबपरायण भेल। \nपुतोᱟक आशा क े ते करब ᱟनका तँ अपने बेडटी चाही। \nमनमोही काकᳱ क ेतलीमे चाहपᱫी दइले िडब्  बासँ िनकािलते रहैथ तखने मनमे उपकलैन जे \nअनेरे लोक बेटापुतोᱟक भरोसे अपनाकेँ Აगठा दइए। कᱠ जे जखन जनम लेिनहारकेँ मृत्  यु \nअिनवायᭅ छै जे सभ बुझै छी। मुदा तइ बीचमे बरबेमारी गाड़ी एक ्   िसडेन्  ट आᳰक गाछपर सँ \nखसैक आᳰक धारधुरमे डुमैक चचᭅबचᭅ कहाँ अिछ। जखन से चचᭅ नै अिछ तखन एना होइ ᳰकए \nछै जँ होइए तँ बीचमे क े तौनेक े तौ अपन दोख तँ लोकक छइहे। \nक े तलीक चाह उिधयेलैन। हाँइहाँइ मुहसँ फ ूᳰक भाफ िनकाललैन। भाफ िनक ै लते खौलल चाह \nअसिथर भेल। चीनी िगलासमे दऽ चाह छनलैन। दुनू िगलास चाह नेने मनमोही काकᳱ पित लग \nपᱟँचली। दुनू िगलास चाह देिख सदानन काका बजला\nएतै बैिस कऽ अᱠँ चाह पीबू एकटा िवचार करब अिछ।\nमनमोही काकᳱकेँ अपन िवचार रहैन अपन िजनगी रहैन अपन ᳰकᳯरयाकलाप रहैन। ओ \nआन क े ना आ ᳰकए बूझत। गुल्  लीडण्  टा जकाँ िजनगीक ᳰकᳯरयाक एहेन िमलान जे आगू फ े कल \nजाएत। दू िगलास चाह पितक सोझमे आनब ऐ दुआरे कतᭅव्  य बुझै छैथ जे अपना हाथमे चाह \nजेबाकाल मनमे िबसवास जैग जािन जे िजनकर हाथ पकड़ने छी ᱟनको हाथ चाह जेतैन तखन ने \nमन मानतैन जे पितप᳀ीक ᮧेिमल िजनगी भेल। हम चाह पीलᲅ कᳱ नै तैबीच जँ कोनो बौस नै \nअिछ तँ पितक कानमे देब अिछ कᳱ समस्  या ᱟनका छैन से तँ ओ बजता। तइले दुनू गोरे िवचाᳯर \nलेब जे हँ तँ हँ आ नै तँ नै। सएह ने हएत। एते बात मनमे अिबते मनमोही काकᳱकेँ सुफाँᳯट \nिवचार जगलैन। जिगते बजली\nई तँ ओहने भेल जे गाए माᳯर कऽ जूता दान ᳰकयो करैए।\nअसीम ᮰᳍ा सदानन काकाकेँ मनमोही काकᳱपर छैन। तँए मनमे ᳰकए उठतैन जे भोरेभोर \nतेहेन बात बजली जे िबना दसटा गाᳯर पढ़ने घरसँ िनकलब कᳯठन अिछ। बजला\nिजलेबीअमीरती जकाँ घुरछी लगा कऽ कᳱ बािज देिलऐ। नै बुझलᲅ पेरा जकाँ चापट \nबनेबै तखन ने बुझबै।\nअपन गुᱧत्  व देिख मनमोही काकᳱक मनमे शक ्   ित जगलैन। शक ्   ित जिगते मन सुरखुरेलैन। \nसुरखुराइते मुहसँ बोल फ ु टलैन\nकेहेन बᳰढ़याँ बात बजलᲅ जे लगेमे बैिस चाह पीबू एकटा िवचार करब अिछ। िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n55 \n \nमनमोही काकᳱक सोझसाझ बात सुिन सदानन काकाकेँ क े तौ भौकभाक नै बूिझ पड़लैन। \nनजैरमे ऐबे ने क े लैन जे कोनो बात हौउ आᳰक िवचार पिहने गुिचयाइए तखन कᳯटयाइए\nटुᳯटयाइए। अ᭮लाᳰदत होइत बजला\nएना ᳰकए िबयौहती लाबा जकाँ िछिड़आइ छी सोझ मुहेँ बाजू।\nपितक राग देिख मनमोही काकᳱकेँ पिहने अनुराग उमरलैन। अनुराग उमैरते िवराग जगलैन। \nिवराग ई जगलैन जे पितप᳀ीक िबयौहती बा᭠ह तँ पाछू बनल पिहने दुनू मनुख भेलᲅ। बजली\nई जे कहिलऐ जे लगेमे बैिस चाह पीबू से िवचार हमरा िवचारकेँ तोड़त कᳱ नै अहाँ \nकाजक औगातइमे भलᱶ बजलᲅ से अपनो मन गवाही दइए। मुदा किहया सोझहामे चाह \nआᳰक पािनयेँ अखन धᳯरक िजनगीमे बैिस पीलᲅ अहाँकेँ आगू बैिस खुअबैमे खुशी होइए \nतेहीसँ ने अपनो हीय जुड़ाइए। खेबामे हमरो कोनो कोताही ᳰकए हएत। तैसंग अपन \nचोᱨका धएलधरल खाइक छूट सेहो तँ दाइए दइ छी।\nसदानन काकाकेँ मनमे ओिहना जगलैन जेना रस्  ता बाट चलैत राहीबटोहीकेँ क े तौ योिगयो सँ \nभेँट होइए आ क े तौ भोिगयोसँ। तेतबे ᳰकए तैसंग भरथरी सन रजो ने रजोरज िबलैहते छैथ। \nसदानन काकाकेँ मनमे जिगते मनुआँ ओलैर कऽ पलैर गेलैन। बजला\nतीन ᳰदन नोकरी छोिड़ गाम एला भऽ गेल। अखन धᳯर जे कमेलᲅ घरकेँ अपन बूिझ \nचलेलᲅ। ᳰकए ने अपनो दुनू परानी पेन्  शन पक ै ड़ अिगला िजनगी ससारब आ जे खेतपथार \nअिछ आᳰक नोकᳯरयेक जमािजिगर अिछ तीनू भाँइकेँ सुमझा ᳰदऐ।\nमनमोही काकᳱकेँ जेना ठोरेपर रहैन तिहना ᱠँहकारी भरैत बजली\nनीक हएत। देखै छी जे जेहने चेतन तेहने िधयापुता तेहेनतेहेन ᲍ठल भऽ गेल अिछ जे \nकखनो मनकेँ थीर रहए देत तइसँ नीक हएत जे भने तीनू भाँइकेँ अपनअपन पᳯरवार \nसुमझा देबै। जानए जअ जानए जᱫा।\nअपन थाह थाहैत सदानन काका बजला\nगमैया िजनगीमे बᱟत ऊपर रहब।\nपितक बात मनमोही काकᳱ नीक जकाँ नै बूिझ पेली तँए मन कनी आगूपाछू घुᳯरयए \nलगलैन। मुदा ᳰकछु बािज नै रहल छेली। \nसदानन काका काकᳱकेँ नीचाँऊपर देखैत रहिथन जे पᳯरवारक थाह पेब रहली अिछ कᳱ नै। \nमुदा लगले मनमोही काकᳱक मनमे उठलैनक े तौ आनठाम छी जे बजैमे लाजसंकोच करब। \nअपना पᳯरवारमे छी। अपने दुनू परानीए छी तखन जे धखाइ छी ओ अनेरे। मन फुड़फुड़ेलैन \nबजली\nकनी िबलगा कऽ किहयौ ने जे क े ते ᱨपैआ मिहना भेटत। तखन ने हमᱠँ घरक खचाᭅवाड़ी \nजोड़ब। दुनूक िमलानसँ ने आगूक गाड़ी ससरत।\nप᳀ीक िवचारसँ सहमैत सदानन काका बजला िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n56 \n \nपेन्  शनक िहसाबसँ पᳯरवारक एक िवभागक खचᭅ पकड़ाएत मुदा दोसरतेसर तँ तैयो छूᳯटये \nजाएत। जखन सोलह᳖ी घरक भार बेटा सभकेँ देबै तखन तँ ईहो ने सुमझा देबै जे जिहया \nहमरा कान्  हापर घरक भार आएल तिहया पᳯरवार केहेन रहै आ आइ केहेन अिछ \nअगुरबारे ईहो पुिछ लेबै जे बौआ कोन मुहेँ क े ते दूर धᳯर माने क े ते आगू धᳯर पᳯरवारकेँ \nससारबह।\nबजैक बेगमे तँ काका बािज गेला मुदा पाछू उनैट तᳰकते मन पड़लैन गामक एकटा दूभैयाँ \nभैयारीक पᳯरवार। जइमे पनचैती करए गेल छेलᲅ। भेल ई जे दुनू भाँइक उमेरक दूरी पनरहबीस \nबखᭅक बीच। दोसर भाइक जनम भेला तीन बखᭅक पछाित िपताक मृत्  यु भऽ गेलैन। घरक भार जेठ \nभायपर चैल एलैन। अपने तँ िपताक अमलदारीमे मैᳯᮝक े पास क े लक जे घरक भार पड़ने ओतै \nठमैको गेलै मुदा िपतातुल्  य बिन छोट भाएकेँ बीए धᳯर पढ़ेलक। िबआहदान क े ला पछाित जखन \nिभनौजी ᱟअ लगल तखन वएह छोट भाए जेठ भायकेँ कहलक\nतूँ हमरा ले कᳱ क े लह\nछोट भाइक अनसोहाँत बोल जेठ भायकेँ बरदाश नै भेलै। पᲱनमेमे बमैक कऽ बाजल\nमुइलहा बापक बेटाकेँ जीतहा बेटा बना ठाढ़ क े िलऔ आ तोहᱭहमरा कहै छेँ\nले बलैया दोसरे झगड़ा उᳯठ गेल जे ऐठाम मुइलहा बाप कᳱ करए एला। मुदा जेठो भाइक \nतँ अपन कतᭅव्  यक शक ्   ित जगलै तँए ओहो पाछू क े ना हटैत। तिहना जँ बेटो पुिछ ᳰदअए जे अहाँ \nहमरोले कᳱ क े लᲅ तइले जँ अपन तैयारी क ै र कऽ नै रैख लेब तँ िवधान सभाक मंᮢी जकाँ ने \nबाजए पड़त जे बुझले ने अिछ। तखन तँ यएह ने जे दुनू परानी अपनअपन बेटाक ᮧित क े लहा \nकाजक िहसाबक खितयान बना रैख ली । \nिबच्  चेमे मनमोही काकᳱ बजली\nकोनो बेटाकेँ जे अपन िहसाब देबै से ओहो अपन िहसाब देत तखन ने जिहयासँ \nकमाइबला भेल अपन घरवाली आ िधयापुता लऽ कऽ अन्  तै रहैए हमरे कᳱ करैए\nप᳀ीक िवचार सुिन सदानन काका अपन पैᱧखपनक पᳯरचए दैत बजला\nᳰकयो निहयेँ देलक तँ हमरा खगबे कᳱ कएल। अपनो तँ काि᭨ह धᳯर दरमाहा उठेबे क े लᲅ \nओहीमे सँ ने तीनू भाँइकेँ पढ़ािलखा िबआहोदान क े िलऐ आ दुनू परानी गुजरो क े लᲅ। सएह \nने कहबै। अहाँ कᳱ कहबै से तँ अहᱭ ने बाजब\nसदानन काकाकेँ मनमोही काकᳱसँ पुछैक कारण रहैन जे जँ दुनू परानी िमिल ठाढ़ होइ तँ \nपᳯरवारकेँ क े कहए जे दुिनयोँकेँ अपन लीला देखा सक ै ए ई तँ पᳯरवारे भेल। मुदा पितक िवचार \nमनमोही काकᳱकेँ तीनू बेटाक बीच आिन ठाढ़ कऽ देलकैन। मनमे उठलैन माइयक सेवे कᳱ माए तँ \nसहजे माइए भेली। \nतीनू बेटाक बीच कएल अपन सेवाकेँ जखन काकᳱ िनहारए लगली तँ बूिझ पड़लैन जे जइ \nिहसाबे जेठकाछोटकाकेँ छातीक दूध िपऔिलऐ तइसँ कम मिझलाकेँ नसीब भेल। मुदा ओइमे हमर \nकोन दोख। रोगा गेल रही डाक ्   टरे मना कऽ देलैन जे बच्  चाकेँ दूध िपऔलासँ बच्  चो बेमरयाह भऽ \nजाएत। एक बीमारी भगबैमे दोसरकेँ बजाएब नीक थोड़े होइत। तहीसँ ने मिझला दूधकटू भऽ गेल।  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n57 \n \nजेकरा बच्  चेमे िखदिखदैनी पक ै ड़ लेलक ै ओकरा जोड़बो साध थोड़े छल मुदा तैयो जान तँ \nबँचाइए लेिलऐ। ᳰकछु अवधात जᱨर भेलै। जइसँ दूधक फ ू ल नै अ᳖ पािनक फ ू ल बिन ठाढ़ भेल। जे \nसे बुिधमे कनीमनी कमी आिबये गेलै। जेठकाछोटका नीक माने अिधक दरमाहाबला नोकरी करैए \nआ मिझला गामेक स्  क ू लमे मास्  टरी करैए। मुदा ओहो तँ िपतासँ कम निहयेँ भेल। जही स्  क ू लमे \nिपता नोकरी क े लिखन तही स्  क ू लमे ने ओहो नोकरी करैए । \nमनमोही काकᳱ बजली\nपᳯरवारकेँ जे बूिझ अखन तक क े िलऐ से ऊपरबला जनै छैथ।\nप᳀ीक बात सुिन सदानन कᲥाक मनमे भेलैन अनेरे सप्  पत खाइ छैथ। ऊपरबला तँ सभ \nᳰकछु जिनते छिथन तखन फ े र गवाही रखैक कोन काज। \nमुदा मनमे ईहो होइन जे जखन पᳯरवारक सभ ᳰकछु बेटा सभकेँ सुमझा देबै तखन तँ एहनो \nभऽ सक ै ए जे जिहना ऑᳰफसक पैघसँ पैघ ऑᳰफसरपर सेवािनवृतक पछाित चोट खेलहा चपरािसयो \nमोँछ ᲍ठैत आँिख गुड़ᱺत रहैए। जँ कहᱭ तिहना भेल आ उसरागा गाछ जकाँ बूिझ पᳯरवारक सभ \nᳰकयो छोिड़ ᳰदअए तखन\nमुदा जँ दुनू परािनयोँ एक िवचारमे नै रहब तखन तँ अनेरे बाटमे बटमाᳯर खाइत पहपैटमे \nपड़ब। जइसँ डेगडेगपर पहपैट ठाढ़ होइत रहत। से पहपैट मेटबैले संगीक काज पड़बे करत। मुदा \nसंिगयोँ तँ संगीए होइए नीकक बेरमे चुप्  पी लािध देत आ अधला बेरमे सोलह᳖ी दोख लगा देत। \nमुदा लगले मनमे उठलैन जे संिगयोँ तँ रंगरंगक होइए ᳰकने ᳰकयो गंगामे पैिस संगी बनैए \nतँ ᳰकयो कनगुᳯरया आँगुरसँ खून िनकािल िसनेही बनैए। ओना रस्  तोपेरा चाहोक दोकान गािड़यो\nसवारी आ पसीखनोमे संगी भेᳯटते अिछ। ओ तँ िनभᭅर करैए संगीक संगपना िनमाहैक नजैरमे। मुदा \nसे सभ बात सदानन काकाकेँ मनमे नै अँटकलैन। तेसरे िवचार उᳯठ गेलैन जे दुनू परानीबीचक \nअिधक भार अपने ऊपर अिछ ओही भार बँटैले ने प᳀ी सहयोगी भेली। जँ से सहयोगी नै होइतैथ \nतँ वंश बढ़बैयोमे एते कष्  ट पीड़ा सिह सहयोगी ᳰकए बिनतैथ तखन तँ भेल जे अपने पढ़लिलखल \nसमाजमे बैिस देशदुिनयाँक नीक गपोसप्  प करै छी आ ओ घरमे असगरे घरैया काजमे सटल रहै \nछैथ। तखन जँ अपनो ई नै िवचारब जे जेते रितचोर अिछ ओते बेसी शᮢुओ तँ पुᱧखसँ बेसी \nनारीकेँ होइते छैन। जँ िजनगीमे ᳰकच्  छो परिहत नै क े लᲅ तँ ओ िजनगीए कᳱ तँए जँ तामस\nपीिड़तमे ᳰकछु बािजये जाइ छैथ तँ ओइपर ओतबे िधयान देबा चाही जेते दइ जोकर अिछ। मन \nठमकलैन। ठमैकते सदानन काका बजला\nएकटा बात तँ छुटले रिह गेल। जँ ईहो नै िवचाᳯर लेब सेहो तँ नीक निहयेँ हएत\nअपनाकेँ िवचारी बूिझ मनमोही काकᳱक मन मोिहया गेलैन। िवचारी तँ असल तखने ने जे \nजेकर िवचार करी ओकर जिड़सँ छीप धᳯर आᳰक मुहसँ नाङैर धᳯरक करी। जँ से नै करब तखन \nतँ सूरदासक दािलक घी भऽ जाएत। तखन\nतखन तँ यएह ने नीक हएत जे िवचार करैसँ पिहने िवषयकेँ नीक जकाँ बूिझ अपन िवचार \nपुिछ िलऐन। जँ सुफाँᳯट िवचार छैन तँ बड़बᳰढ़याँ नै जँ उफाँᳯट छैन तँ ओकरा सुफाँᳯट बना \nबाजब। ओना करैबला कताᭅ तँ वएह भेला। हम तँ संग पुरैबला संगी भेिलऐन। ओना काज \nकरबाकाल तँ काज अपन नैनाजोगीनकेँ संग रैखते अिछ। बजली\nकोन एहेन बात पाछूसँ मन पड़ैए। िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n58 \n \nमनमोही काकᳱक बात सुिन सदानन कᲥाक मन मधुआ गेलैन। जिहना कड़ू लगलापर मुँहक \nठोरजीह सुसुआइए खᲵा लगलापर चटपटाइए तिहना भेलैन। खटमधुर मुस्  कान लाबा जकाँ \nभरभराभरभरा िनकलए लगलैनबजला\nजिहना कोनो संस्  थानमे पैछला पीढ़ी अिगला पीढ़ीकेँ भार सुमझबैकाल क ु रसीटेबुलसँ लऽ \nकऽ खितआन बोही ितजोरी तकक भार ने सुमझबए पड़ै छै। तइ सुमझबैमे एकटा छूᳯट \nरहल अिछ।\nिज᭄ासासँ जगैत मनमोही काकᳱ बजली\nसे कथी छूᳯट रहल अिछ\nमनमोही काकᳱक िज᭄ासा देिख सदानन कᲥाक मन हटकलैन। हटैकते पाछू हटलैन। पाछू ई \nहटलैन जे पᳯरवारक बात छी सभ ᳰकयो तीनू बेटोपुतोᱟ आ अपनो दुनू परानीतँ अपने भेलᲅ। \nमुदा पᳯरवारो तँ समाजेक बीच अिछ। जिहना नीकअधलाक िवचार पᳯरवारमे होइए तिहना तँ \nसमाजोमे होइते अिछ तखन औगुता कऽ ᳰकछु करब आᳰक िवचारब से नीक नै हएत। तैबीच प᳀ी \nतगेदा क े लक ै न\nकᳱ कहए लगलᲅ आ चुप ᳰकए भऽ गेलᲅ\nसदानन काका बजला\nजे कहए लगलᲅ तइमे ᳰकछु िविघनबाधा मनमे उᳯठ रहल अिछ।\nिविघनबाधा सुिनते मनमोही काकᳱ बजली\nक े हनो िवघनेस हौउ ओ ते अपन मनेसँ ने पार लगौने ने पार लगत।\nहँ से ते हएत। जे अपन धᳯरक रहत ओ ने अपने पार लगौने पार लगत मुदा जे तइसँ \nआगूक रहत से क े ना हएत\nसदानन कᲥाक गोलमोल बात मनमोही काकᳱ नीक जकाँ नै बूिझ पेली। मुदा मनमे \nिवचारीक सᱨप तँ चमैकते रहैन। बजली\nअखन पᳯरवारमे दू परानी भेलᲅ आ दूटा बालबोध पोतापोती भेल जेकरा िवचारी \nनिहयेँ मानल जाएत मुदा बेटापुतोᱟ तँ चेतन ऐछे ओकरोसँ िवचाᳯर लेब नीक हएत।\nकाकᳱक बात काकाकेँ नीक लगलैन। नीक ई लगलैन जे जेते बेसी लोक एकमत भऽ काज \nकरब तेते ने ओ बेसी चमकबो करत आ झलकबो करत जइसँ िसझबो करत आ पकबो करत। तᱠमे \nजखन िजनगीमे अपना जनैत किहयो खेतमे काज करैबला खेितहर जकाँ छहपाँचक भीर नै गेलᲅ \nभलᱶ हाइ स्  क ू लक िशᭃक बिन िजनगी ᳰकए ने िबतेलᲅ तखन साँचमे आँच कᳱ। बजला\nअहाँक िवचार मािन गेलᲅ। अखन तँ क ृ ष्  णानन िव᳒ालय जाइक तैयारीमे हएत साँझू \nपहरक नाᲐ किह ᳰदयौ जे एकटा िवचार करैक अिछ।\nबड़बᳰढ़याँ। किह मनमोही काकᳱ चुप भऽ गेली।  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n59 \n \nिजनगी भᳯर सदानन काका अपने पंचायतक हाइ स्  क ू लमे िशᭃक रहला। ओना तीस सालक \nिव᳒ालयक िजनगीमे आनआन िशᭃक सभसँ िभ᳖ चािलढािल रहलैन। जिहना गाएमहᱭसक \nबच्  चाकेँ शुᱨहेसँ िस᭑गहानी लैतलैत मलकारे मरखाह बना दैत तिहना सदाननो काकाकेँ भेलैन। \nनमहर ᮕाम पंचायतमे जिहया हाइ स्  क ू ल खुजए लगल तिहया सदानन काका संस्  क ृ त िव᳒ालयमे \nआचायᭅक परीछा दऽ देने रहैथ ᳯरजल्  ट पछुआएल रहैन। एक तँ पंचायतमे हाइ स्  क ू ल बिन रहल \nअिछ जइमे हमरो खगता छै। सदाननक मनमे जगल संस्  क ृ तमैिथली पढ़ाएब उिचतउपकारक दुनू \nबाट मन देखलकैन। परीछासँ िनचेन रहबे करैथ ᳰदनराित एकबᲵ कऽ िव᳒ालय बनबैमे बिलदान \nक े लैन। नमहर पंचायत अखुनका जकाँ दू हजᳯरया नै तेरहचौदहटा गाम िमला पंचायत। अखन ओ \nचाᳯर पंचायत भऽ गेल अिछ। गामोक लोक बुझैत जे सदानन िशᭃक बनै जोकर छैथे। तᱠमे गाममे \nएहेन तीने गोरे छैथ जे िशᭃक बनै जोकर छैथ।  \nस्  क ू ल बनल साल भᳯर तँ जिहना िव᳒ाथᱮ तिहना िशᭃक रहला मुदा साल भᳯरक पछाित \nजिहया दूर दराज गाममे देवस्  थान बनने देिखिनहारक भीड़ लगैए तिहना िव᳒ालयक सेहो भेल। \nसाल भᳯरक पछाित िव᳒ाथᱮक संख्  या बढ़ल। लगमे स्  क ू ल बनने ᳰकए ᳰकयो पएरे बेसी दूर जा कऽ \nपढ़त। तᱠमे मैᳯᮝकक परीछा सᲅसे िबहारक एकरंग होइ छै। पढ़िनहार क े तौ पᳰढ़ सक ै ए। फᳱस \nबढ़ल गौआँक सहयोग बढ़ल सरकारी अनुदान भेटल। वेतन िनधाᭅᳯरत भेल। सातटा िशᭃक भेला। \nसदानन काकाकेँ साल भᳯर दरमहे बनबैमे लैग गेलैन। संस्  क ृ त िव᳒ालयक स᳷टᳰफक े ट रहैन। मुदा \nजखन सरकारीए मनता भेट गेल तखन गामक िव᳒ालय ᳰकए ने मानत। सभ िशᭃकसँ पाछू वेतन \nिनधाᭅᳯरत भेलैन। तᱠमे क ेते मेलक वेतन भेल। ᮧधानाचायᭅकेँ पढ़बैसँ आँᳰफस सम्  हारै धᳯरक भार तँए \nआनसँ दोबर दरमाहा भेलैन। सदानन काकाकेँ सबुर ऐ दुआरे रहैन जे अपन गामघरक बच्  चाकेँ \nपढ़बै छी दोसर समाजक संस्  था छी ओकरा पढ़लिलखल लोक नीक जकाँ जँ नै चलौत तँ संस्  था \nओिहना ने उपैट जाएत जिहना गामगामक पुस्  तकालय वाचनालय उपैट गेल। तैसंग मनमे ईहो \nहोइन जे डेढ़े कोस ने मुदा आएबजाएत तँ पᳯरवारेसँ अिछ डेराक भाड़ा आ मेसक खचᲃ तँ \nनिहयेँ अिछ। तँए सबुर रहबे करैन। मुदा तैयो मनमे कखनोकाल हेबे करैन जे आन जकाँ थोड़े \nपितत हएब जे दरमहो लेबै आ खानिगयो फᳱस लेबै। घरसँिव᳒ालय जाइअबैमे जे घण्  टा भᳯर \nसमए लगैए तैबीच मुँह सीने रहै छी आᳰक जइ बच्  चासंग रहै छी ओकरा ᳰकछु िसखैिबतो जाइ \nिछऐ। \nअपन काज देिख संतोष भेलैन। सबुरक गाछमे सबुरदाना फड़लैन। मुदा लगले एकटा असंतोष \nसेहो जगलैन। जगलैन ई जे जखन एक े िव᳒ालयमे छी तखन िव᭄ान आ अंᮕेजी पढ़ौिनहार ᳰकए \nिनच्  चाँ नजैरे देखैए कᳱ ओ घᳯटया बुझैए आᳰक नीकअधला कमाइक बुबकᳱ छै\nफ े र मनमे भेलैन जे अनेरे मन वौअबै छी। भाय दुिनयाँ बेकताबेक ्   तीक छी जे जेहेन नजैरे \nदेखत तेकरा हमᱠँ तेहने नजैरे देखब। घरसँ बाहर धᳯर बालबोध तँ पसरले अिछ काजक कमी \nअिछ कमी अिछ क े िनहारक। जखन करते नै तखन धरता क े तएसँ औत। जखन करतेधरता नै तखन \nदुिनयाँ क ु न्  ज क े ना बनत। ओ तँ सभ ᳰदन उजड़लेउपटल रहत ᳰकने सदानन काकाकेँ िजनगीक \nबीच कएल अपन काज इितहासक प᳖ामे उनटलैन। उनैटते देखलैन जे बालबच्  चाक सेवामे िपताक \nकोन काज बाँकᳱ रहल मन बमैक गेलैन। बजला\n                                                           \n22 बल दान  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n60 \n \nएकटा बात कᱠ ते क ृ ष्  णक माए बेटाबेटीक सेवामे अपना जीबैत कᳱ बाँकᳱ रखिलऐ जे \nबेटाबेटीक कजᭅखौक बनब।\nपितक बात सुिन मनमोही काकᳱक मन बेटा ᳰदस भँिस कऽ चैल गेलैन। दुनू परानी सोझहा\nसोझही रणभूिममे ठाढ़ भऽ गेली। बेटाक गोली पक ै ड़ गुलेती चढ़ा छोड़लैन\nसे अहाँकेँ क े कहलक जे बेटाक कलंक जोड़ै िछऐ।\nप᳀ीक िवचार मनकेँ झमकादेलकैन। कहलीतँ नीक े बात। आइ तक जखन बेटापुतोᱟ मुहेँ \nकोनो अवाच कथा नै सुनलᲅ तखन अछाहे भुकब तँ क ुᱫाक भुकब भऽ जाएत। िवचार तँ \nसोझराएले अिछ मुदा प᳀ी जे अपना ᳰदससँ ससैर बेटा ᳰदस चैल गेली ओ क े ना अपना ᳰदस \nऔती जँ नै औती तखन जे काज  करए चाहै छी से क े ना हएत। कखनो बेटा ᳰदससँ तँ कखनो \nपुतोᱟ ᳰदससँ कखनो पोता ᳰदससँ तँ कखनो पोती ᳰदससँ आगूमे ठाढ़ हेबे करती। जखने से भेल \nतखने झंझमंझ हेबे करत जखने झंझमंझ हएत तखने झंझट ठाढ़ हएत जखने झंझट ठाढ़ हएत \nतखने कोटकचहरीक मिमला हएत कोटकचहरीकेँ एतबो होश नै छै जे जइ बच्  चाकेँ काि᭨ह \nकौलेजमे फᳱस ᳰदअ पड़तै जइ उतरीधारीकेँ तेरह ᳰदनक बीच उतरी हेट करए पड़तै ओकरा क ेना \nतीसतीस बᳯरस चािलसचािलस बᳯरस िवषयकेँ बुझैएमे लैग जाइए\nपाशा बदलैत सदानन काका बजला\nहम ते घरसँ बहार धᳯर ᳰदनराित बच्  चाकेँ छोिड़ बोनाएल रहै छेलᲅ असल तँ अहᱭक ने \nलगौल फ ु लवाड़ी छी।\nफ ु लवाड़ी सुिन मनमोही काकᳱक मन मोिहया गेलैन। मोिहया कऽ ओइ पीड़ा लग पᱟँच \nगेली जइ ᳰदन बच्  चाकेँ जनम देने रहिथन। मुदा थालकᳱचमे पड़ल कमलक बीआ जनैम पािनक \nतरेतर आगू उठैत जिहना ऊपर आिब कमलास᳖ पᱟँचैत तिहना मनमोही काकᳱक मनमे भेलैन \nबजली\nभने साँझू पहर चाᱨ गोरे बैिस कऽ िवचाᳯर लेब। अखन काजोउदेमक बेर अिछ।\nअपन िपण्  ड छुटैत देिख सदानन काका बजला\nकाजकेँ काज जकाँ बुझबै ई नै कहब जे िबसैर गेिलऐ। अखुनका कहल रहत तँ भᳯर ᳰदन \nमनेमन िवचारबो करब।\nप᳀ीकेँ लगसँ हᳯटते सदानन कᲥाक मनमे उठलैन जेते िपता हमरा पढ़ैमे खरच केलैन खरच \nकᳱ क े लैन जे बच्  चामे घरक काज नै करौलैन ᳰकताबेक संग खैयोपीबै आ रहैयोक बेवस्  था \nिव᳒ालैयेमे रहए तइसँ क े ते बेसी खरच बेटाक पढ़ैमे क े लᲅ जँ से नै क ेलᲅ तँ िबहार सरकारक \nउच्  च कोᳯटक पदािधकारी क े ना भेल। एकटा नै दूदू टा। तेसरो तँ अपना लग तक पᱟँचले अिछ। \nजेठ बेटा रमानन जखन कौलेजमे पᱟँचल ओही समए हमरो दरमाहामे संशोधन भेल जइसँ \nआमदनीमे उछाल आएल। अपन गमैआ िजनगी रहए अठवारे धोतीक ु ताᭅगंजी साफ करैत रहलᲅ \nअमलमेअमल तमाक ु ल अिछ सेहो वाड़ीमे उबजैबते छी। बच्  चेसँ क ृ ष्  णानन मन्  द बुिधक रहल। \n                                                           \n23 तीनू बेटाक बँटवारा  िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n61 \n \nदूधकटू भेने अिहना होइ छै। मुदा ओहो तँ कौलेजसँ एमए पास क ै र कऽ ओही हाइ स्  क ू लमे िशᭃक \nअिछ जे अपने छेलᲅ। तेसर श्  यामानन िवᱫ िवभागमे पदािधकारी अिछ। तीनूक बीच बँटवारा \nकरब। \nजिहना पᳯरवारमे नव काज उठने बच्  चाकेँ स्  क ू लक नीक ᳯरजल्  ट पेने आगूक िज᭄ासा जगै \nछै तिहना क ृ ष्  णानन दुनू परानीक बीच जगल। अपन नैहरसँ सासुर धᳯरक अनुभव क ृ ष्  णाननक \nप᳀ीकेँ। गामो तँ जीवनिव᭄ानक िव᳒ालैये छी। मुदा क ृ ष्  णाननक िजनगी बन्  हौटा जकाँ तँए \nबेवहाᳯरक समटल काजक अनुभव रहैन। तᱠमे माएबापक बीच बेटा जेहेन सहलोल होइए तिहना।  \nचाहपीला पछाित चाᱨ गोरे सदानन मनमोही क ृ ष्  णानन आ ᱟनक प᳀ी सुशीलाएकठाम \nबैिस पिहल िवचार केलैन जे बेटापुतोᱟकेँ जे ᳰकछु बजैक हएत ओ माएकेँ कहिथन। िपता \nसुिनिनहार हेता। माइक िवचारक पाछू अपन िवचार रखता । \nसदानन बजला\nपᳯरवारक सभ छी ओ दुनू भाँइ ऐठाम नै अिछ मुदा ओकरो हकिहस्  सा तँ छइहे। तँए \nजँ अपना चाᱨ गोरे नै िवचाᳯर लेब तँ पाछू झंझट हएत। जँ एकरंगाह काज तीनू भाँइक \nबीच रहैत तँ ᳰकछु संतोखो होइतए मुदा ओ दुनू सरकारी मशीन जकाँ घटबीए िहसाब \nजोड़ैए। तैठाम घटाउकेँ क े ना बढ़ौउ बनौल जाएत\nसुशीलाकेँ नैहरसँसासुर धᳯरक अपन माएबापसँ लऽ कऽ पितक माएबापक सेवा धᳯरक \nसेवाधमᭅ मनमे जगले रहैन सासुकेँ कहलिखन\nमाए िहनकर तीनू बेटा एक कोिखक छैन मुदा भैयारीमे समाज मािझलसािझल बेटाकेँ \nजेठछोटसँ ᳰकᳯरयाकलापमे हटा देने छै जइसँ जेठᲅसछोठᲅस क े ते रोग पᳯरवारमे पक ै ड़ नेने \nअिछ। मुदा तीनू भैयारीमे जे सेवा करैत रहलयैन ओहो तँ नजैरमे रैख कऽ बजिथन ᳰकने\nमनमोही बुझबे ने क े लैन जे पुतोᱟ कᳱ बजली। िबनु बुझनिह बािज उठली\nहमरा िलऐ तीनू बेटा एक े रंग अिछ।\nसदानन कᲥाक मनमे जोड़क झमार लगलैन। सहैम गेला। तखन\nतखन तँ यएह ने नीक जे अखन अिहना जकथक रही। मुदा िजनिगयोक तँ ठेकान नै अिछ \nजँ तीनूकेँ मनमाᳰफत िवचार बना नै देबै तखन तँ पछाित पᳯरवार रणभूिम बिन जाएत \nक ृ ष्  णाननकेँ कहलिखन\nबौआ जेठछोट भैयारी पᳯरवारमे ᳰकए बाधा उपस्  िथत करत ᳰकए ने सबहक राय\nिवचारसँ िनणᭅए कऽ ली।\nनवम्  बर  शब्  द संख्  या िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n62 \n \nऐ रचनापर अपन मंत᳞ पर पठाउ।\nिवदेह\nमैिथली सािह᭜य आ᭠दोलन\n२००४१५सवाᭅिधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िवदेह ᮧथम\nमैिथली पािᭃक ईपिᮢका स᭥पादकगजे᭠ᮤ ठाक ु र। सहस᭥पादकउमेश \nमंडल। सहायक स᭥पादकराम िव लास साᱟ न᭠द िवलास रायस᭠दीप क ु मार साफᳱ आ मु᳖ाजी \nमनोज क ु मार कणᭅ। कलास᭥पादन᭔योित झा चौधरी। स᭥पादकनाटकरंगमंचचलिचᮢ बेचन \nठाक ु र। स᭥पादकसूचनास᭥पकᭅसमादपूनम मंडल। स᭥पादकअनुवाद िवभागिवनीत उ᭜पल।\nरचनाकार अपन मौिलक आ अᮧकािशत रचना जकर मौिलकताक संपूणᭅ उᱫरदािय᭜व लेखक गणक \nम᭟य छि᭠ह केँ मेल अटैचमे᭛टक ᱨपमेँ वा फॉमᱷटमे \nपठा सक ै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संिᭃ᳙ पᳯरचयआ अपन ᭭क ै न कएल गेल फोटो \nपठेतासे आशा करै छी। रचनाक अंतमे टाइप रहएजे ई रचना मौिलक अिछआ पिहल ᮧकाशनक \nहेतु िवदेह पािᭃक ई पिᮢकाकेँ देल जा रहलअिछ।एतऽ ᮧकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक\nसंᮕहकᱫाᭅ लोकिनक लगमे रहति᭠ह माᮢ एकर ᮧथम ᮧकाशनकᳲᮧट वेब आकाᭅइवकआकाᭅइवक \nअनुवादक आ आकाᭅइवक ईᮧकाशनᳲᮧटᮧकाशनक अिधकार ऐ ईपिᮢकाकेँ छै। ऐ ई पिᮢकाकेँ \n᮰ीमित ल᭯मीठाक ु र ᳇ारा मासक ०१ आ १५ ितिथकेँ ई ᮧकािशत कएल जाइत अिछ।\nसवाᭅिधकार सुरिᭃत। िवदेहमे ᮧकािशत सभटारचनाआ आकाᭅइवक सवाᭅिधकार \nरचनाकार आ संᮕहकᱫाᭅक लगमे छि᭠ह। रचनाकअनुवाद आ पुनः ᮧकाशन ᳴कवा आकाᭅइवक \nउपयोगक अिधकार ᳰकनबाक हेतु पर संपकᭅ कᱨ। ऐ साइटकेँ ᮧीित झा \nठाक ु रमधूिलका चौधरीआ रि᭫म िᮧया ᳇ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ केँ\nभालसᳯरक \nगाछ मैिथली जालवृᱫसँ ᮧार᭥भ इंटरनेटपर मैिथलीक ᮧथम उपि᭭थितक याᮢा िवदेह ᮧथम मैिथली \nपािᭃक ई पिᮢका धᳯर पᱟँचल अिछजे पर  ई ᮧकािशत होइत \nअिछ। आब भालसᳯरक गाछजालवृᱫ िवदेह ईपिᮢकाक ᮧवᲦाक संग मैिथली भाषाक जालवृᱫक \nएᮕीगेटरक ᱨपमे ᮧयुᲦ भऽ रहल अिछ। िवदेह ईपिᮢका \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका'िवदेह १८५ म अंक०१ िसत᭥बर २०१५ वषᭅ ८ मास ९३ अंक १८५  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n63 \n \nिसि᳍र᭭तु\n ","size_mb":1.64,"has_text":true},"Videha 186.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 186.pdf","name":"Videha 186.pdf","text":"िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n1\nISSN 2229-547X VIDEHA\n'िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक १८६ )\nऐ अंकमेअिछ :-\nफलहार\nलघु कथा स ह\nजगदीश साद म डल\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n2\nअनु म\nजाम/ 10\nगण्डा/ 29\nहाथी आ मूस/ 41\nमुसरीआ घोड़ा/ 57\nफलहार/ 74\nभोरक झगड़ा/ 87\nकथा लेखन म/ 100\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n3\nजाम\nछह मास पूव गुणेसरकाका महािव ालसँ सेवा-िनवृतभेला पछाित थैली नेनेआिब जेठ\nबेटाक ेँफोनसँकहलिखन -\n“बौआ , महािव ालयसँ छुी पािब गेल, जे धएल -धरल छल सभ आिन लेल। अपना-ले\nपेन्शन राखब ब क दुनूभ इ आिब कऽ अपन लऽ िलअ।”\nिपताक िवचार सुिनसुधीरबाजल-\n“बाबू, अहाँहमरा इंजीिनयरबनेल, तइ कज क अदायगी अह क ेँतखन नेहएत जखन हम ँ\nइंजीिनयरपोता सोझहामेठाढ़ कऽ देब।एक तँ ओिहना अह क कज ऊप रमे लादल अिछ\nतैपरसँ धएल -उसारल सेहोहमह लेब, ई मन नइ मानैए।अह क कमाइ छी जे मन फ ु रए\nसे अपन क ।”\nजेठ बेटाकउ र सुिनगुणेसरकाका अवाक ्भऽ गेला।फ े रमनमे भेलैनजे छोटको बेटासँ\nकए नेपुिछिलऐ। नम्बर लगा मोबाइलसँकहलिखन -\n“बौआ , िजनगी भ रक जे धएल -उसारल छल से थैलीआिन लेल। अह दुनूभ इ अपन लऽ\nिलअ।”\nइंजीिनयररणधीर जबाव देलक ै न-\n“बाबू, हमरा िलए जिहना अह तिहना भैयाछैथ, तँए दुनूगोरेपिहनेिवचार िलअ। हम\nमािन लेब।”\nरणधीरक उ र सुिनगुणेसरक ाक मनमे िपनिपनीजगलैन। िपनिपनाइतबुदबुदेला-\n“सभ देहछीपैए।हमरा बुतेएते पैआ राखल हएत। घरमे राखब, चोर चोरा लेत।बकमे\nिहसावे-वाड़ी गड़बड़ाइत रहत। क ेअनेरेभ र बुढ़ाड़ीपाइयेकमगजमारीमेलागल रहत।”\nमन दुनूबेटापरगेलैन।अपन कएल क ृ त्य आगूमेअिबतेमन कलैश गेलैन।कलैश ई गेलैनजे\nअपने जे कमेल, तहीसँ प रवारक ेँने ठाढ़ रखल । दूटाबेटादुनूइंजीिनयर।अपने सभ दन\nसमाजक बीच गाममेरहल , अखनो छी। किहयो क े करोसँमुह-ठुठीनइ भेल। यएह ने जे बुढ़ाड़ी\nक े नाखेपब।बुढ़ाड़ीतँमन रोग छी। िजनगी जिहना खेपैतएल हेन, तिहना खेपैकओ रयान बात\nकरैतरहब, बुढ़ाड़ीक ेँठेलैतरहब...।\nगुणेसरकाका संस्क ृ तमहािव ालयसँ आचाय क े लापछाित गामसँ तीन कोस हटल संस्क ृ त\nमहािव ालयक नोकरीसँिजनगी शु क े लैन।ताधैरमाइयो-बाबूजीिवतेरहैन।पनरह-बीस बख क\nपछाित मुइलैन।\nचा र बीघा अपन जोतक संग चा र बीघा बटाइयो खेतीिपता करैत आिब रहल छेलिखन।जे\nनका परोछ भेला पछाित गुणेसरकाका ओइ खेतक ेँआपस करैत अपनो खेत बटाइ लगा लेलैन।\nपढ़ै-िलखै दस िच बेसीरहनेदुनूबेटाक ेँइंजीिनयरग तकक िश ा दयौलिखन।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n4\nआइ दुनूबेटाएकटा सरकारी दोसर ाइवेटनोकरी पािब जीवन-बसर कऽ रहल छैन। दुनू\nबेटाक ेँजिहना दरमाहा तिहना उल फयो आमदनी आ जिहना िनयिमत ूटीतिहना उलफ\nूटयो।काजक बोझक संग आमदिनयोँक बोझ तर दुनूदबले।तँएिवचारमेफ ु हरपन।\nजही महािव ालयमेगुणेसरकाका पढ़लैन तही महािव ालयमे नोक रयो भेलैन।ओना जखन\nगुणेसरकाका गामेकस्क ू लमेपढ़ैत रहैथतखन गाछक पात जक पढ़ैयो-िलखै दस िवचार डोलबे\nकरैतरहैन।जिहना पात डोलबो बुझैतआ असिथरो रहब बुझैए, मुदाजइ गाछक छी ओइ गाछोक ेँ\nई बात बुझैमेथोड़ेअबै छै।एबो क े नाकरतै, पात जक गाछ थोड़ेअसिथरो रहैए आ डोलबो\nकरैए।ओ तँशील-गुणसँभरल अिछ, तँएपात जक डोलबे कए करत।\nआने बाल-बोध जक गुणेसरोक ाक मन उमैड़ जाइन, हम ँडाक ्टर बनब। तँकिहयो नाटक\nमण्डलीक कलाकारक ेँदेख कलाकार बनैले।तिहना आनो -आन चढ़ल -बढ़ल-ले।मुदासे सभ गुणेसर\nकाकाक ेँहाथ नै लगलैन। साधारण िजनगी जीिनहारिपता गामक स्क ू लपास क े लापछाित मुँह\nफोिड़ गुणेसरकाकाक ेँकहलक ै न-\n“जेतए तूँपढ़ऽ चाहह, स्वेच्छासँप ढ़ सक ैछह मुदाअपन प रवारोक ट-पेटदेख लहक।\nप च बख क बीच एक -दूटारौदीआ नइ तँएक -दूटादाहीहोइतेअिछ, तेकरेपुरबैत-पुरबैत\nबेदम रहैछी। गामपर सँ जँ आिब -जा कऽ पढ़बह, तेतेसम्हैरसक ैछह।”\nिमिडल स्क ू लसँिनकलल गुणेसरक ाक मनमे यएह उजैिहयाउठल जे आगूओ ना िलखा\nकऽ पढ़ब। गामसँ तीन कोस हटल संस्क ृ तिव ालय, महािव ालय। संयोग बैिसगेलैन।गुणेसर\nकाका संस्क ृ तिव ालयमेदािखल भऽ गेला।\nप रवारसँलऽ कऽ िव ालय, महािव ालय तक सात्िवकतासँभरल। जेहने कसान प रवार\nतेहनेिश ण संस्थान। िलखै-पढ़ैक साम ीक अित रक ्त मा देहक वस् आ पेटक भोजन दैत\nगुणेसरकाका एक ेगितयेिशष्य-गु होइत गु-िशष्य बिन िजनगी जीबए लगला। ताधैरकोनो\nव्यसन औझका पढ़आ जक नै।मुदािव ालयो-महािव ालयमे तमाक ु लआ भ गक चलैन देखैथ।\nप रवारोमेिपता स झे-साँझ देहक थकान भगबैलेभ गक गोली खाइ छेलैन।संगेतमाक ु लोखाइत\nरहिथन। ओना दुनूबाड़ी-झाड़ीक उपजा छी, तँएसमस्यो निहयेँ।\nमास दन तक गुणेसरकाका गुन-धुनमेपड़ल रिह गेलामुदाई नइ सोिच पेलाजे ऐ थैलीक ेँ\nक करब। अपना बेटीनैतँए बेटीिबआहक खच नइ बुझल रहैन।समाजोक बेटीिबआहक काजमे\nकिहयो अगुआइ नै क ेनेजे त सँ बुझल रिहतैन।घर बेटेबना नेनेछेलैन।खेतोक उपजा ओते\nभाइए जाइ छेलैनजइसँ अ -पािनक किहयो असुिवधानै भेलैन।कपड़ा-ल ाक खच सेहोनापल-\nजोखल रहैन।मानेएकदम समटल।\nस्पष्ट सोच रहैनजे जैठामएको वस् सँ काज चैल सक ै एतैठामगाहीक-गाही आ क दजनक -\nदजन वस् क कोन खगता। अनेरेपाइक ेँदुपयोग करब भेल। देखा-देखी पत्िनयोँतिहना रहैन।\nतैपर सँ दुनूबेटोआ दुनूपुतोओ अपना-अपनी हिथयबैलेसेहोसभ मौसमक सभ कपड़ा ओते\nदाइए दइ छैन जे देख-देख दुनूपरानीक मनमे सवुर बनले रहैछैन।ऐ जनमसँ ओइ जनम ध र\nक े तबोधाि ग कऽ पिहरब तैयोनेफटत-सठत।\nअखन ध र पाइक जानकारीतेनाभऽ कऽ गुणेसरकाका पत्नीक ेँनैकहलिखन जे अढ़ाइ लाख\nटाका पैछला धएल -धरल भेटल। एतबे कहने रहिथन जे नोकरी छूट गेल मुदाजाबेजीब ताबे\nदरमाहाभेटैतरहत। जइपर पत्नी अ ला दत होइत कहलिखन -\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n5\n“भ र दन बोनाएल रहैछी, कखनो एतबो सोचै िछऐ जे जेकर हाथ पक ै ड़घरमे रखने\nछी, तेकराक भेल।”\nफ ु लतीकबात गुणेसरकाका बूिझगेलामुदामन तँथैलीमेघुरयाएल रहैन।उतारादेलिखन-\n“अह ले भ र दन रने-बनेवौआइ छी आ तैपरसँअह उपरागो दइ छी। ”\nपितक बात सुिनफ ु लतीकमन फ ु लागेलैन।भकरार फ ू लकप ी जक िख िनरािड़सूरमाक\nसुगंधसँअ रयातैत िख पितक पावन वनमे अँटैकगेलैनजइसँ मुँहकबोलीए ठमैक गेलैन।जेकर\nलाभ गुणेसरकाका उठौलैन।लाभ ई उठौलैन जे भने बक ्-झकसँ नीक जे अपन काजक बात\nिवचारब। मुदासे भेलैननै।आगूसँपत्नीक नजैर तेनानजैरमेगड़ल रहैनजे अजगर स प जक\nनजैर कातेने अए देलक ै न।मनमे उठलैन- पत्िनयोँक ेँकए ने पुिछिलऐन जे पाइक ेँक करब।\nअखन तँनजैरक सोझ वएह छैथ।\nफ े रभेलैनजे पाइक काज अपना हाथेओ किहयो क े लैनकह । दोकानक काज, बजारक काज,\nतीथ -बथक काज, सभ दन तँ सभठाम अपने हाथेक े ल। किहयो एको पाइ छुलैनकह , तखन\nनका क े नाकहबैन जे पाइक ेँक करब?\nसंयोगभेल ओही रस्ते हम ँजाइत रही, जखन नका घरक सोझे गेल क मन पड़ल जे\nगुणेसरकाका सेवािनवृितभऽ गेला, तँएभेँटकऽ िलऐन।\nरस्ता छोिड़ दरबज्जा दस बढ़ल क देखलयैनजे दुनूबेकती गनमे कछु िवचार रहल\nछैथ।मनमे भेल सेनइ तँकनी िवलैमजाइ।\nमुदासे भेल नै।डराएल ख ढ़या जकाँ गुणेसरकाका चा दस सेहोचौक ा होइत रहैथ।\nओना हम िखक सूत िनच्च उता र नेनेरही, तैयोअँगनेसँदेख लेलैन।बजला-\n“आबह -आबह बौआ जोगूआब तेतोरासबहक बीच एल , तोह सभ नेखोजो-खबैर लेबह\nआ जेनारखबह तेनारहब।”\nएक -हरफ गुणेसरकाकाक ेँबजैत देख िबच्चेमेरोक कहल यैन-\n“काका गोड़ लगै छी।”\nअपन मनक िवचार रोक गुणेसरकाका असीरवाद दैतपुछलैन-\n“बौआ , सभ आनन्द छह कने?”\nकिह पत्नीक ेँकहलिखन -\n“जुग बदैल गेल, आब जे तक ैिछऐ बदामक पिनसल्ला, गुड़क गोली आ पािनसँअभ्यागत\nआ क ग उए-घ आक सुआगत करब, से आदैत छोिड़ दयौ। जाबेजुआन छेल ताबेजे मन\nफ ु रलसे क े ल। आब एक उमेरपर आिब गेल, तँए समए देख संग चलू। पिहनेचाह\nबनाउ। चुिहयेलग सभ बैिसगपो-सप्प करब आ चाहो पीब।”\nसएह भेल।ओसारेक चुिहपर फ ु लतीकाक चाहो बनबए लगली आ दुनूगोरेमानेहम ँआ\nगुणेसरोकाका पीढ़यापर बैिसगप-सप्प शु क े ल। पुछलयैन-\n“काका, सोल्होअना चैल एल आ क नाङैर-ताङैरलसकले अिछ।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n6\nअकचका कऽ गुणेसरकाका बजला-\n“से क कहलह , बौआ ?”\nकहलयैन-\n“सेवा-िनवृितकपछाित जे कछु जमा-िजिगर भेटैए, तेकर कागजे ऑ फसमे तेनाओझरा\nजाइ छै जे जेतेभेटैएतइसँ बेसीचैलेजाइए। दौड़-बरहा तेतेहोइए जे सभ ठेहीमेटा\nजाइए। यएह भेल लसकब। जेकराऑ फसबला सभ लुक ्खीक नाङैरजक तेनासुरैरलइए\nजे पछाित बुिझएनेपड़ैए जे लुक ्खीक नाङैरछी आ क...।”\nनमहर स स छोड़ैतगुणेसरकाका बजला-\n“से सभ सगुन नीक रहल। कौलेजक एकटा करानी सभ काज कऽ देलैन।सेवा-िनवृितक\nतेसरेदन सोलह ी फारकती पािब चैल एल ।”\nपुछलयैन-\n“क े तेजमा भेटल?”\n‘क े ते’ सुिन गुणेसरकाका सकपक े ला।सकपक े लाई जे पाइ-कौड़ीक बात छी। क े तेराजा-\nमहराजा मा टमेगड़ल मुदाचोरी-चपाती होइतेआिब रहल अिछ। तँएपाइ-कौड़ीक बातअनका लग\nबाजब खतरासँखाली नइ अिछ।\nप रवारमेअखन ध र जे पाइक मोल, बेटासँलऽ कऽ पत्नी ध रक रहलैन ओ गुणेसरक ाक\nमनमे लगल जामक ेँकछु कम क े लक ै न।संग-संग अपन वृि जे रहलैन ओ किहयो झूठ-फ ू स, लाथ-\nक ु लाथकनैरहलैनतँएमनमे शक ्ित-िशरोमिणक अंक ु ररहबेकरैन।बजला-\n“बौआ , अढ़ाइ लाख जमा भेटल।”\nकहलयैन-\n“ब त रास भेटल, भगवान बेटोतेहेनदेलैनजे पाइक धार फोरबेकरता।”\nहमर बात सुिनजेनागुणेसरक ाक िखक धारमेशु ता एलैन।ओना अखन ध र अशु तो\nनिहयेँआएल छेलैन, मुदाओहन शु ता एलैन जइमे फ रचपन बेसीरहैन।त मे पाइक धार सुिन\nगुणेसरकाका पाइयेकधारमेभँिसगेला।भँसैत-भँसैतबजला-\n“बौआ , पाइक ेँक करब से कछु फ ु रबेनेकरैए।”\nगुणेसरक ाक बात सुिनअचम्भामे पिड़ गेल जे ई क किह देलैन।पाइयेकपाछूलोक\nपागल भेल अिछ। एको बीत जगह आ क एकोटा एहेनकाज ब क नइ अिछ, जैठामपाइक झीका-\nझीक नइ भऽ रहल अिछ। तैठामगुणेसरकाका एहेनबात कहलैनजेपाइक ेँक करब!\nजँ एहेन श्न उठैए तेकर मानेतँ यएह ने हएत जे कोनो सामािजक काजमे खच करए\nचाहैछैथ, जँ अपन व्यक ्ितगत काज रहतैनतँ क अनका देहक नापसँक ु रताआ क पैरक नापसँ\nजूताक नैक िवचार क रतैथ?\nओना गुणेसरक ाक जीवन पठने-पाठनक रहलैन, जइसँ िजनगीमेमीठास आिब गेल छेलैन।\nमीठास ई जे कटु शब्दक जगहपर मधुआएल ओहन शब्दक योग करै छैथ जे कटुओ मधुर जक\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n7\nबूिझपड़ैए।तैठामहमरा सन छौड़ा-माड़ए िवचारक होइन, ई क े तेउिचत हएत? मुदाजँ पुछलैन\nतख न जँ कछु निहयोँकहबैन तैयोतँ मनमे शंका हेबेकरतैन।तेतबेनइ, पाइ-कौड़ीमेचुप्पी\nलाधब षडयं ो भऽ सक ै ए, जे खतरनाक भेल तँए...।\nमुदा कछु फ ु रबेने करए जे क किहऐन। फ े रमनमे भेल जे दूटाबेटोछैन, दूटापुतोओ\nभेलैन, तैपर सँ पत्िनयोँछैन, हमरा-िहनका बीच समाजी-प रवारी सम्बन्धो अिछ, तैबीचहमरो\nप रवारजन छैथ आ िहनको छैन।कहलयैन-\n“काका, जे पाइ सेवा-िनवृितकपछाित भेटल ओ तँ प रवारक भेल, तैबीच का कयो छैथ,\nतँए नक े सँपिहनेिवचार कए नेलेल जाए।”\nप रवार सुिनगुणेसरक ाक मन िवचिलत भऽ गेलैन, बजला-\n“िवचार तेअपनो सएह छल मुदादुनूबेटाऐ पाइसँदेहछीप लेलक।”\n‘बेटादेहछीप लेलक ै न’ सुिनछगुन्तामेपिड़ गेल। छगुन्ता ई जे अही पाइ दुआरेबाप-बेटामे\nकपर-फोरौवैलसँलऽ कऽ क े स-मोकदमाक संग अनुकम्पाक नोकरी दुआरेजहर-मा र तक बेटा-पुतो\nदइलेतैयारभऽ जाइए, आ तैठामएहेनबात! छुब्द भऽ गेल।\nलगले मनमे उठल जे ई तँ परोछा-परोछीक बात भेल कने।मुदापत्नी तँ लगमे छिथन\nकए नेअपने मुहेँपुिछऐन।पुछलयैन-\n“काक , काका थैलीलऽ कऽ एला से क करब?”\nिजनगी भ र ओहन संगीजक फ ु लतीकाक रहली जे पितसँकिहयो प रवारक आमद -खच क\nबात नैपुछने रहैन, तैठामथैलीसुिन...।\nबजली-\n“थैलीथैलीबलाकिछऐन आ क हमर छी। अपन थैलीधरममे लगबैथ आ क क ु धरममे, ई तँ\nओ जानैथ जे पूजामेलगाएब आ क रण्डी नचाएब। नका पाछू हम वौआइले जाएब।\nजिहना सभ दन पदिमनी भेल घरमे रहल , तिहना रहब।”\nकाक बािज कऽ चुप भऽ गेली।मुदा‘पदिमनी’ सुिनहमरो मन िव ँसल आ गुणेसरोकाका\nठोर पटपटबए लगला-\n“भवित कमल नेा...।”\nजेनाअपन िवचारक ेँश्न बना गुणेसरकाकाक ेँपुछनेहोिथ।तेहनेस्िथित बिन गेल।\nएक तँ ओिहना गुणेसरकाका अपने बेथेबेथाएल रहैथ तैपर एकटा बेथाआरो चढ़ने मन\nझूक गेलैन।एक बेरहमरा दस तक ै थआ दोसर बेरपत्नी दस। चकोना होइत देख कहलयैन-\n“काका, अपना जीिवतेदुनूपरानीअपन ा ऐ पाइसँकऽ िलअ।”\nजिहना धारक मुहक ेँनवका पेटवा नवका मुँहभेटनेओम्हरेधारा तेज भऽ जाइए तिहना\nगुणेसरकाकाक ेँभेलैन।बजला-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n8\n“बौआ , िजनगीक अन्ितम चरणमे आिब गेल, ब त लोकक ा देखिलऐ।क े करोजशो\nभेल, क े करोअजशो भेल, मुदादुनूकफल क भेल से अखनो ध र नइ बूिझ पेल हेन।\nतैपरतूँतेहेनिवकट बात किह देलहजे...।”\nकिह गुणेसरकाका चुप भऽ गेलामुदा‘तूँिवकट बात किह देलह’ सुिनहमरो गर भेटल।\nपुछलयैन-\n“क िवकट बात, काका?”\nगुणेसरकाका बजला-\n“बौआ , िजनगी भ र व्याकरणेआ सािहतेपढ़बो क े लआ पढ़ेबोक े ल, मुदा...।”\nश्नसँ हटैतगुणेसरकाकाक ेँदेख पुछलयैन-\n“एकरा क ेकाटत, काका?”\nहमरा बातसँगुणेसरकाकाक ेँजेनासह भेटलैनतिहना आगू बढ़ैतबजला-\n“बौआ , अपन ा अपने क े नाकरब?”\nकहलयैन-\n“जिहना आन -आन जे जीिवतेमेभोज कऽ लइ छैथ तिहना अ ँअपन करब।”\nवामी-दिहनीमुड़ीडोलबैतगुणेसरकाका बजला-\n“देखहक, जेकरा ा बुझैछहक , ओइमे दूटाकाज अिछ। एकटा अिछ भोज आ दोसर\nअिछ कम । जे कम मुइलापछाितक अिछ ओ जीिवतमेक ेनाहएत?”\nगुणेसरक ाक िवचार बूिझएनेपािब रहल छेल। गाममेक ेतेकोगोरेअपना जीिवते ा क\nभोज कऽ नेनेछला, जे बुझल छल , तइ िहसावसँकहने छेिलऐन।बजल -\n“कनी अपना बातक ेँसोझरा कऽ किहयौ।”\nकहलैन-\n“देखहक, ा क कम ाण छुटला पछाितसँ शु होइए। कयो- कयो ा-पूवक नत-\nमस्तको होइ छैथ। मुदा ाण िनकलला पछाित क ा-रोहटसँ कया ारम्भ भऽ जाइए।\nब स काटल जाइए, कपड़ा बजारसँआनल जाइए, ब सक चचरी बनौल जाइए इत्याद...;\nचचरीपर उठा असमसान घाट गेलापछाित लहास जरबैक या शु होइए। से क े ना\nजीिवतेमेहएत?”\nगुणेसरेक ाक िवचारक धारमेहम ँबोिह गेल। कहलयैन-\n“से क े नाहएत।”\nगुणेसरक ाक मन अपन िवचारक सफलता देख उत्सािहत होइत रहैन।कनी अँटैकबजला-\n“आब लए भोजक।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n9\nकिह फ े रचुप भऽ गेला।मने-मन जेना कछु िवचारए लगला तिहना बूिझ पड़ल। मुदा\nकिनयेँकाल जखन िख-पर-आँिख देिलऐन क जेना कछु मन पड़लैन।बजला-\n“बौआ , सािहतक िव ाथयो रहल आ िव ाथ क ेँपढ़ेबोक े ल। से कोनो साल-दू-सालक\nसमाजक सािहत्य नै, हजारो-हजार बख क। सभ दन समाजक ेँएक नजैरसँदेखैतएल हेँ,\nमुदा...।”\n‘मुदा’ किह गुणेसरकाका चुप भऽ गेला।जेनाबीचक कोनो बात िबसैरगेल होिथ।टोकारा\nदैतकहलयैन-\n“काका, एना जे मुड़ीछोिप कऽ तम्मासँिसदहा लगाएब तखन तँभेल।”\nहमर बात गुणेसरक ाक मनक िवचारक ेँजेनाख चा र देलक ै नतिहना ख रनी नेनिहिवचार\nजगलैन। बजला-\n“बौआ , समाजक ेँजे भोजो खुएबैन, से समाजो क समाज रहल। रंग-रंगक समाज बिन गेल\nअिछ। ई जाित, उ जाित! ई दयाद, उ दयाद! ई टोल, उ टोल! ई गाम, उ गाम...! क ेते\nकहबह।”\nजेनाहमरो भक ्खुजल। कहलयैन-\n“हँ, से तेठीक े ।”\n‘ठीक े’ सुिनजेनागुणेसरक ाक िवचारमेसकताहट एलैन तिहना बूिझपड़ल। बजला-\n“बौआ , नाङैर-िबनु-नाङैरक, पूछ-िबनु-पूछक, पुछड़ी-िबनु-पुछड़ीक..., तेतेरंगक ने लोक भऽ\nगेल अिछ जेकरासमटब असाध अिछ। जेकर पुछड़ीछोट तेकर दैछनानमहर! आब तोह\nकहह जे एक तँभोज खाइमेिबहंगराठाढ़ करत, जे कयो कहत भत -भोज क , तँ कयो\nकहत भातेने खाएब। तैपरसँ ई कहत जे खेबोकरब आ दैछनोलेब।एक गोरेक ेँदैछना\nदेबैआ दोसर गोरेक ेँनइ देबैसेमन मानत?”\nकहलयैन-\n“बड़ ओझरी बूिझपड़ैए, काका। तखन अपने मुहेँबाजूजे अपन अभ्यंतरक कहैए?”\n‘अपन अभ्यंतर’ सुिनगुणेसरकाका ओिहना िजनगीक पोखैरमेडुमक मारलैनजिहना कयो\nपोखैरक जा ठ लग डुमक लगा मा ट उखा र ऊपर उ ठ जा ठक टोइयापर लगा अपनाक ेँधन्य\nबुझैए।अभ्यंतरक आत्माराम पमेबजला-\n“बौआ , ऐ दुिनयमे मनुखक जँ कोनो सम्पैत अिछ तँ ओ छी सािहत, मुदाएतबे बुझल\nअिछ।”\nकिह गुणेसरकाका दुिनयक बोनमेहेरागेला।जिहना हजारो-लाखो रंगक नीक-सँ-नीक फल\nदइबला बोनक गाछ जे फलसँ लदल कए ने रहौ, मुदाअनाड़ीलेओ बोनफड़ भेल जे लोक नइ\nखाइए, तिहना दुिनयक सघन बोनमेगुणेसरकाका मा एकटा सािहत्ियक बात बुझैछैथ। सेहो\nकताबक। समाजमे मानेमनुखक बीच सािहत्य कोन पे जोड़ल अिछ वा जोड़ल जा सक ै ए, ई\nबात काका नइ बूिझपािब रहल छैथ।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n10\nओना व्याकरणक सन्िध-िवच्छेद आ समास सेहोमनमे नचैत रहैनजे एकटा टुकड़ीकरैबला\nआ दोसर टुकड़ीक ेँजोड़ैबलाछी, मुदातेकराओ व्याकरणक मा अंग बूिझ-मािन बुझैतएला\nअिछ। मुदाओ तँअ रक िवन्यास भेल, मनुखक िवन्यास तँओइसँ िभ छै, तैठामगुणेसरकाका\nहेराजाइ छला।\nलूटमेचरखा नफा। िवचारक दुिनयमे जँ कयो बानर जक चढ़ल होिथ तखन जे गाछपर\nचढ़ल बानर जक िनच्चासँख चार देबइतँनइ मनुख जक तँबानरो जक तँखबखबेबेकरता...।\nकहलयैन-\n“काका, अह कना र असुल रहल छी?”\n‘कना र’ सुिनचकोना होइत गुणेसरकाका बजला-\n“से क , से कए उपराग दइ छह - बौआ ?”\nकहलयैन-\n“काका, अह क िव ालयमेहम नइ पढ़ल तँएअह अपन िव ाथ नैबूिझिछपबैछी।”\nगुणेसरकाका ठमैक गेला। िख उठा हमरोपर दैथ आ िनच्चो खसा लिथ। मने-मन सोचए\nलगला जे जइ िव ाथ क ेँपढ़ेिलऐनओतबे ने हमर गुण लेबोक े लैनआ पेबोक े लैन, मुदाजे ऐसँ\nबाहर रहला, नका हम क देिलऐनआ ओ हमरा कए िचन्हता? पढ़ल-िलखल रिहतो हम कोन\nकाजमे नकर सहयोगी भेिलऐन? जखन सहयोगी बनबे नेक े ल, तखन सहयोगक क े तेआसा कएल\nजाए...?\n...आिखर एना भेल कए ? सािहत्य तँ सबहक छी, सभ -ले अिछ। हम सािहत्यक उपदेश\nकरैबलाक िजम्मामेछी, तखन कए नेबूिझपािब रहल छी जे जेतबेलोक िव ालय-महािव ालय\nदेखलक तेतबेलोकक छी आ ब क लोकक नइ छी। तखन ? ज र क ेतौ सािहत्य आ समाजमे\nखािध अिछ जइमे ई दूरीबिन गेल अिछ।मुदाआब काइए क सक ैछी। आब तँनेओ देवीरहल\nआ नेओ कराह!\nहारल िसपाहीजक गुणेसरकाका बजला-\n“बौआ , लोक उमेरेनइ जेठ होइए, बुिधयेजेठ होइए। एकटा िवचार पुछैिछअ।”\n‘पुछैिछअ’ किह गुणेसरकाका चुप भऽ गेला। हमरो कोनो गरेनेलगए जे कछु पुिछितऐन।\nक पुछताक नइ पुछतासे पेटकबात क ेनाबुझब? जँ बातेनेबुझब तखन कहबैन क !\nनजैर उठा िखपर देिलऐन तँ बूिझ पड़ल जे मनमे कछु खुर-खुरा रहलैन हेन।नजैर\nिनच्च क रतेरही क िबच्चेमेगुणेसरकाका बजला-\n“बौआ , पाछूउनैट तक ैछी ते बूिझ पड़ैए, दुिनयमे क े तौकयो ने अिछ। पत्नीक ेँदेखै\nिछऐन तँबूिझपड़ैए जे सोल्होअना देहऊपरमे खसौनेछैथ।बेटासभ सहजे देहिछप फ ु ह\nखेलाइए।समाजमे क े करोकोनो एकटा बोलोसँ, उपकार नइ क ेिलऐतँ कए ऐ बुढ़ाड़ीक\nभार अपना कपार लेत।”\nगुणेसरक ाक िवचार सुिनबूिझपड़ल जे संयासीकअवस्थामेप ँच रहला अिछ। कहलयैन-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n11\n“काका, अह तँ संयासीकओइ सीढ़ीपर प ँच गेल छी जेतए लोक दुिनय-ले जानो-परान\nदइए आ दुिनयक ेँग रयेबोकरैए जे दुिनय झूठ छी।”\nहमर बात गुणेसरकाकाक ेँनीक लगलैन। िज ासुबिन बजला-\n“बौआ , आब आगू क करी से कनी तोह कहह?”\nपािनक धार िनच्च मुहेँनेतेज गितयेचलैए, हवा तँनइ छी जे जेमहर मन फ ु रतैतेम्हरे\nदौड़ो जाएत आ असिथरोसँचलत। मनमे उठल, सभ दन गुणेसरकाका िश कक पमे रहला,\nआइ अपने िश कक खगता भऽ गेलैन! चेतन अवस्थामेनइ छैथ सेहोबात नेअिछ। मनक आगूमे\nिवचारक पट ब छैन जे खुिलनैरहलैनहेन, तँएखटखटबै तँछैथ मुदा...!\nकहलयैन-\n“काका, अपने सािहत्यसँ तँ िजनगी भ र सटल रहल , मुदासमाजसँ ह ट गेल छी, यएह\nबीचमे...।”\nहमर बात सुिनगुणेसरकाका च क ै तबजला-\n“ठीक ेकहै छह , बौआ। सभ दन कताबक ेँसािहत्य बुझैतएिलऐ मुदासमाजे सािहत्य\nछी।”\nहलसैत-कलशैत गुणेसरकाकाक ेँदेख कहलयैन-\n“काका, पाइक ेँअही काजमे लगा दयौ।”\nिवचारक धारमेगुणेसरकाका बोिहतेरहैथ, बजला-\n“बेस कहलह , बौआ।”\nप चम मास। गुणेसरक ाक मन असिथरसँ मािन गेलैनजे अपन िजनगी भ रक जे धएल -\nधरल अिछ ओ समाजक िहतमेलगा देब।जइसँ पाइयोक कल्याण हएत। जँ नीक काजमे नइ लगत\nतँअनेरेगिल-पिच कऽ नष्ट हएत।\nप च मास पूवक गुणेसरकाका आब ओ नइ रहला जे छला। खोज करैत-करैत एला, हम ँ\nनक ेऐठाम जाइलेतैयारहोइत रही।कहलैन-\n“बौआ , आइ सभ काजक अन्ितम िवचार कऽ लइक अिछ।”\nकहलयैन-\n“िलखा-पढ़ीक काज अिछ, ऐठाम असुिवधाहएत।”\nदुनूगोरेिवदा भेल।\nफ ु लतीकाक पिहनेसँचाहक ओ रयान क े नेरहैथ।प ँिचतेतीनूगोरेचाह पील । चाह पीला\nपछाित कहलयैन-\n“काका, अपने तेसब दन समाजक ेँएक नजैरेदेखिलऐ।”\nकहलैन-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n12\n“हँ।”\nकहलयैन-\n“गामक जन -जनक मन-मनक िवचार मंचपर आबए , ऐ ढंगसँकाय मक तैयारीहेबाचाही।\nबेटासभ क कहलैन?”\nहँसैतगुणेसरकाका बजला-\n“दुनूभ इ कहलक हेनजे अह नीक काय मक योजना बनाउ। सात दन पिहनेहम सभ\nआिब जाएब।”\nसोचैत-िवचारैतसात दनक काय म बनल। गामक एक -एक जनक ेँसुनबो-ले आ बजबो-ले\nसभक ेँसमए भेटैन।जइमे छह दनक बारह बैसारहएत। अड़ोस-पड़ोसक जे सािहत्य ेमीछैथ,\nनको आमंि त कएल जाइन। आ अन्तमे दल्लीक डाक ्टर ि लोक चरणक सािहत्य पाठसँसातम\nदन समापन कएल जाए। सएह भेल।\nकाल्िह छ ह दनक बारहो बैसार समाप्त भऽ गेल। आइ अन्ितम सातम दन ि लोक\nचरणक काय म छैन। दल्लीसँ पटना हवाइ जहाजसँ औता आ पटनासँच रच कया गाड़ीसँदू\nबजेक काय ममे प ँचता।\nकाय म शु भेल। गामसँ अड़ोस-पड़ोसक सभ सािहत्य ेमीक जुटान रहबे करए। मंच\nगनगनाइत। डा. ि लोक चरण पटनासँगामक रस्ताक जाममे फ ँ िसगेला।मोबाइलसँबेर-बेरखबैर\nहोइत रहए जे जाममेि लोक बाबूफ ँ सलछैथ।\nजाममेफ ँ सलि लोक बाबूमने-मन सोचैतरहैथजे क े तौभाषाक जाम, क े तौिवचारक जाम,\nक े तौबेवहारकजाम अिछ। समाज तँ जाममे फ ँ िसगेल अिछ। कथीक जाम छी, मनमे उ ठते\nि लोक बाबूएक गोरेक ेँपुछलिखन-\n“कथीक जाम छी?”\nओ कहलक ै न-\n“एकटा पाथरक मुरतीउखरल जे दूधोपीबैएआ बजबो करैए।तेकरेदेखैलेपरोप ाक लोक\nउनैटकऽ जा रहल अिछ। तेकरेजाम छी।”\nजिहना थोपड़ीक गड़गड़ीसँमंच सजल तिहना थोपड़ीक गड़गड़ीसँउसैरोगेल।\nआठ बजे राितमेडा. ि लोक चरण प ँचला।प ँच तँ गेलामुदाएलहो बािधत भऽ गेलैन\nआ आपसीक सभ काय म सेहोबािधत भऽ गेलैन।\nशब्द संख्या- 3355, 29 जुलाई2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n13\nगण्डा\nतीन सालक पछाित क रया भायसँ भेँटभेल। ओना सालमे मास दनक खाितर एक बेर\nसाले-साल गाम अिबतेछैथ मुदासंजोग एहेन भेल जे पैछला दुनूबेरभेँटनै भऽ सकला। तेकर\nकारण भेल जे एक बेररामेरम् चैल गेल रही। जइमे डेढ़ मास लगल , तइ िबच्चेमेएला आ\nगेला, तँए नै भेँटभेल छला आ दोसर बेर सासुक ऑपरेशनमे लहेरयासरायक अस्पतालमे बिझ\nगेल रही, तँएनैभेँटभऽ सकल छला। मुदाऐ बेरसे सभ नैभेल, गामेमेरही।\nभेँटहोइतेक रया भायक ेँपुछलयैन-\n“भाय साहैब, अण्डा सबहक क हाल-चाल अिछ?”\nजेनामनमे िवचारलेरहैन क क , तिहना मुहसँखिसतेक रया भाय जबाव देलैन-\n“क हाल-चाल रहत, सभ गण्डा भेल जाइए!”\n‘सभ गण्डा भेल जाइए’ सुिनमनमे ठहकल - एना कए क रया भाय जबाव देलैन? मुदा\nश्नो र तँसंगी-साथीक बीचमेनेचलैए, ऐठाम तँसे नइ अिछ। उमेरोमेक रया भाय दस साल\nजेठ छैथ आ सभ दन आदरक नजैरसँसेहोदेखैतएिलऐन अिछ तँए ध इ दऽ श्न दोहराएब\nउिचत नैबुझल। मुदाअण्डा गण्डा भेल जाइए, उ रो तँसाधारण निहयेँअिछ। साधारण ई जे\nसोझा-सोझी िवपरीत उ र भेल।\nकयो कोनो श्न ओिहना तँ नइ उठबैए। कयो गपक सहमे पिड़ सहे-सह सन्िहया उठबैए,\nआ कयो मन-मरदनसँ उठबैए।हमर कारण दोसर नम्बरक अिछ। मनमे उठल दल्ली सन शहरमे,\nजैठामसभ कथूक सुिवधाछै।नीक स्क ू ल, नीक कौलेज, नीक समाज। नीक बेवस्थाक बीच लोक\nबास करैछैथ, जइसँ बच्चा सभक ेँनीक सुिवधा भेटनेनीक पढ़ाइ-िलखाइ होइतेहेतैन।\nअपनो नीक आमदनीबला नोकरी छैन्हेँ।तेहेनकम्पनीमे काज करै छैथ, माने कम्पनी\nमािलकक गाड़ीक ाइवर छैथ, जे सभ सुिवधाछैन्हेँ।तखन एना कए उटपट ग बात कहलैन?\nपुछलयैन-\n“क गण्डा कहिलऐ, भाय?”\nश्न सुिनक रया भाय ठमैक गेला।ठमैक ई गेलाजे गारजन तँप रवारक अपने छी। तखन\nबाल-बच्चा जँ िबगिड़यो गेल आ क िबगड़लो जा रहल अिछ, आ अपने मुँहतक ैछी, तैठाम\nसोल्होअना दोख पत्नीए आ बाले-बच्चाक ेँलगा अपने पल्ला झािड़ िनक ै लजाएब सेहोतँउिचत\nनिहयेँभेल। त मे बाल-बच्चा बाले-बोध भेल, ओ कय -ने गेल जे नीक क े नाहएत आ क अधले\nक े नाभेल?\nओना क रया भाय सेठक िबसवासू ाइवर। ाइवरेनै, िबसवासू समा ग जक सेहो।\nप रवारक खेबा-पीबाक वस्तु-जात सेहोक रये भाइक हथौटी होइ छैन। ओना कारखानासँडेराक\nऑ फस ध र अनेकोनोकर अिछ मुदाजुग-जमाना सेहोने कछु छी।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n14\nजेतए-क े तौसेठ वा सेठानीजाइ छैथ, ओ क रयेभाइक ाइवरीमेजाइ छैथ। ओना चेहरा-\nमोहरा एहेन छैन जे जँ ओहन गाड़ी- ाइवर रहए तँब ी-गाडक ज रत नै।दुनूकाज एक ेगोरेसँ\nचैल जाइए तँएजँ एहेननोकर डेढ़यो दरमाहापरभेटए तैयोन फ ेभेल।\nक रयो भायक ेँमनलग्गु नोकरी भाइए गेल छैन, तँए बीस-बख क नोकरीक जीवनमे किहयो\nमुह-ठुठीमािलक संग नै भेलैन।बरहमिसया फल किहयौ आ क बरहमिसया तीमन-तरकारी जकाँ\nक रयो भायक ेँबरहमिसया आमदनी छैन्हेँ।दरमाहाक संग-संग हाट-बजारक कारोबारक े नेस दकाल\nकछु-ने- कछु आमदनी होइतेरहैछैन।\nक रया भाइक िहसाबेभौजी नइ छिथन, मुदाप रवारक िजनगीमेकिहयो कोनो बाधा\nउपस्िथत निहयेँहोइ छैन। सुधंगमिहला।छह -प च कछु ने बुझैत, मुदाभानसो-भात आ घर-\nअँगनाककाज करैमेजेहनेसचरगर तेहनेबोली-चालीमेमनकिनय तँछैथे।\nक रया भाय बजला-\n“बौआ , िचड़ैकअण्डा जिहना गण्डा भऽ सिड़ जाइए तिहना भेल।”\nजिहना पिहनेक रया भाय बाजल छला जे अण्डा गण्डा भेलो जाइए आ भेलो अिछ,\nतिहना फ े रछछारीए कटैत बजला। मानेजिहना जाड़क मासमेपैखानाक ेलापछाित पिनछूनैकऽ\nपािनक डरे छछारीए का ट लइए , तिहना क रया भाय बजला। घर-प रवारक बात छी, क े ना\nअँकराएल-पथराएल कोनो बात बीचमेबाजब। जखने एकोरती क रया भाय दस टिग कऽ बाजब तँ\nिधया-पुताबुझत जे िपताक ेँकानमेपाथर घ िसया बाप-बेटाकसम्बन्ध घटबैछैथ।तिहना जँ िधये-\nपुतेदस टिग कऽ बाजब तँक रया भाइक मनमे हेतैनजे लोक अनका िधया-पुताक ेँअिहना चढ़ा-\nबढ़ा अनकर पािन उता र बेइज्जत करैए।\nक बाजी क नइ बाजी से कछु फ ु रबेनेकरए। मुदाबातक जँ नइ नाङैरपकड़ाएल तँनइ\nपकड़ाएल मुदािचड़ैक प िख जक तँ पकड़ेबेकएल। कएक तँ अण्डासँ बच्चा होइत लोक\nिचड़ैएटाक ेँदेखैए।भल जानवरो आ क मनुखोक ेँकएक ने होइत हौउ। फ े रलगले मनमे भेल जे\nक रयो भाय दल्लीक चौकपर बैिसकऽ चाह पीबैबलालोक छैथ, जैठामरंग-रंगक उड़ त लोक\nसभ बैसबेकरैए।हो-न-हो कह नल -नील जक नेकोनो मं बूिझगेल होिथ जे पािनमेपाथर नइ\nडुमैछै।फ े रमनमे उठल शरीरोमेतँिचड़ैजक कछु ऐछे, जे िखक इशारापरउिड़ जाइए। आन\nजेतेअंग अिछ शरीरक, ओ सभ तँ अथवले अिछ। अनका मुहेँसुनत आ अनका पएरेचलत मुदा\nमन-िचड़ैतँसे नैअिछ। ओ तँओइसँ हटलो अिछ आ सटलो अिछ। मुदाअिछ तेहेनपीच्छर जे\nशरीरक ेँपकड़ैए नेदइ छै।तखन क रया भायक ेँपकड़ब असानो तँनिहयेँअिछ।\nफ े रयुक ्ित फ ु रल।फ ु रलई जे क े करोितक ू लबात पुछला आ क कहलासँ ने मनमे ख च-\nखर च लगत , जँ अनुक ू लबात पुछबैनतखन कए ख च -खर च लगतैन।\nपुछलयैन-\n“भाय, बच्चा सभक ेँनीक स्क ू लमेदेनेिछऐन कने?”\n‘नीक स्क ू ल’ सुिनक रया भाय ठमैक गेला।ठमैक ई गेला जे ओहन स्क ू लमेदुनूभाए-\nबिहनक ेँदेनिहछी जइमे सेठजीक िधया-पुतापढ़ैछै।खाइ-पीबैसँलऽ कऽ पढ़ै-िलखै, रहै-सहैलेसेहो।\nसंगेटी.भी., कम्प्यूटरआ मोबाइलोदेनिहिछऐ, तखन ब क ए कथी रहल।\nजेनाखुशीमने कयो अधला बात बजैए तिहना क रया भाय बजला-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n15\n“बौआ सुशील, तोरासँलाथ क , मुदा...!”\n‘मुदा’ किह आरो अस्सी मन भार मनमे ला द लेलैन।अपना घरक बात आ क िधया-पुताक\nबात बजैसँ कए कितया रहल छैथ? ओना कितयाइक अवस्था तँ दुनूहोइए। कछु एहनो होइए\nजइमे अपन भूलक ेँसुधारैकसमए भेटैछै, आ कछु एहनो होइए जइमे मनक ोध सेहोजगै छै।\nमुदाफ ेर भेल जे अनेरेफ ु लबस जक आ क बत जक ख इचा क े तेसोहैतरहब, कए ने बातक\nपुछरीएपक ै ड़पुिछली। कहलयैन-\n“भाय, एना जे पथराएल क े रौउकफ ु टहाजक मने-मन फ ु टैतरहब तइसँ हम थोड़ेबुझब।\nगमैयालोक छी, िच ारी-ित ारीथोड़ेबुझैछी।”\nक रया भाइक छाती दहैल रहल छेलैन।जइसँ बकार फ ुटयेनेरहल छेलैन।तैपरसँ िपताक\nअपन दाियत्वसँ खसल देख रहल छला। मुदा श्नक उ र कछु किह देबनैहोइए। ओ तँकोनो\nिशकारपर फ े कलवाण जकाँ होइए। तैसंगमनमे ईहो होइत रहैन, जे धैनवादसुशीलेक ेँदी जे\nवेचाराप रवारक बात बुझए चािह रहल अिछ। गामक लोक तँचाह-िबस्क ु ट-पान खेलक आ क ु शल-\nवता क े लक...।\nपाछूघुसक ै तहारल नटुआजक क रया भाय बजला-\n“बौआ सुशील, अपने करदानीक फल आइ ...।”\nमुड़ीछोपल तम्माक चाउर जक क रया भाइक िवचार सोझड़ेबेने करैन जे क े तेघटबी\nअिछ, से बुझब।मुदा करदानी तँबािज गेल छला। पुछलयैन-\n“क अपन करदानी कहिलऐ, भाय?”\nबेवस होइत क रया भाय मुँहखोललैन-\n“सुशील, अपना जनैत कोनो अभाव दुनूबच्चाक ेँआइ ध र किहयो ने अ देिलऐ, मुदा...।”\nफ े रक रया भाय मनक बात दािब लेलैन।मनमे भेल- क अभाव दुनूभाए-बिहनक ेँकिहयो ने\nअ देलिखन आ क पुड़ेबेक े लिखन, से तँ बजबे ने क े ला।सोझहेकिह देलैनजे कोनो अभाव दुनू\nभाए-बिहनक ेँकिहयो ने अ देिलऐ।जँ अभावक पुरतीकरैत रिहतैथतँ भाव ने जनिमतैन, से\nकए नेजनमलैन, जे अभावे-अभाव भऽ गेलैन?\nकहलयैन-\n“भाय साहैब, प रवार किहयौ आ क मनुखक ेँकिहयौ, िजनगीमेजँ कोनो काजक महत अिछ\nतँओ अिछ बाल-बच्चाक ेँबाल-सुज जक बाल-भव देब।”\nहमर बात जेनाक रया भायक ेँठ कया कऽ छातीमेलगलैन, तिहना िछलिमलाइत बजला-\n“बौआ , बड़ इच्छा छल जे बाल-बच्चा पािब िजनगीक या ा नीक जक दुनूपरानी कऽ\nलेब, मुदासेबूिझपड़ैएजे मनक अण्डा मनेमेगण्डा भऽ जाएत।”\nक रया भाइक बात सुिनअनेको रंगक िवचार मनमे उठए लगल। कए क रया भाइक आसा\nअखने टुट रहल छैन, त मेअखन तँजुआन-जहान सेहोछैथ आ जीबैकबाट सेहोपकड़निह छैथ?\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n16\nमुदा श्न तँिजनगीक छी जे एक धारामेबहैतआिब रहल अिछ। मुदातैयोक रया भाइक\nबोली तँ ओहन पीच्छराह बुिझए पड़ैए, जे अपन बात खोइले ने रहल छैथ आ हमरे अगुआबए\nचािह रहला अिछ।\nिनष्प जक जखन प रवारकबात पुछबैनतखन क े तबोपीच्छराह कए नेहोिथ, पेटक सभ\nिवकार, बकार बिन िनकलबेकरतैन।\nपुछलयैन-\n“भाय, गामोमेरहैछी आ दल्लीयोमे?”\nआगूक बात मुहेँमेरहए क िबच्चेमेक रया भाय धड़फड़ा कऽ बजला-\n“हँसे तँरिहतेछी।”\nमुदाउ र भ र देलैन, नेआगूक मुँहजोड़लैनआ नेपाछूक नाङैर।\nपुछलयैन-\n“जखन गाममेरहैछी, तखन गाम क े हेनबूिझपड़ैए?”\nक रया भाय ठमैक गेला।आइ ध र किहयो क रया भाय ऐ श्न दस तकबे ने क ेनेछला।\nक ु च्ची चलबै काल रंगकम रंगक अभावमे जँ रंगजोिड़यबए लगत तँक ु च्ची क े नाचलतै। तिहना\nक रयो भायक ेँभेलैन।कोनो उ रेनेफ ु रलैन।हमरो गर बैसल।गर ई बैसल जे भुतलग्गुक ेँजिहना\nभगत झ ट पक ै ड़बकबैए, तेहनेअनुक ू लसमए बूिझपड़ल।\nपुछलयैन-\n“भाय, जेकराजेरक-जेर िधया-पुतारहल तेकराकनी-मनी एनी-ओनी हएब सोभािवक छै।\nजेकर कारणो क े तेछै, मुदाअह क ेँतँदुइएटाअिछ, तखन एना कए बजै छी?”\nजेनामनक बात पुछनेहोइऐन तिहना क रया भाय पतालक पािन जक शान्त-शीतल होइत\nिमठ स बोलीमेबजला-\n“बौआ सुशील, अ ारह बख क बेटाजिहना अिछ, कौलेजमेपढ़ैए, तिहना सोलह बख क\nबेटयो अिछ, ओहो कौलेजमेपढ़ैए, मुदा...!”\nकिह क रया भाइक बोल ब भऽ गेलैन।बोली ब देख मनमे भेल, यएह छी िजनगी।डार\nचूकल बानरक जे गित होइए सएह तँ िवचार चूकनेभऽ गेलैनअिछ। मुदाउपाइए क ? जख न\nधरतीपर ठाढ़ छी, अ -पािन खाइ-पीबैछी, देखैले िख सुनैलेकान आ भोगैलेदुिनय ऐछे तखन\nकोनो-ने-कोनो पेतँिजनगी चलबे करत कने।चाहेहँसैतचलए आ क कनैत चलए ...।\nअपन बेथाक कथा दोसर सुिनसक ै एआ सुधरैकिवचारो दऽ सक ै एमुदाचलऽ तँ लोकक ेँ\nअपने पड़ै छै। क े करोसाती कयो खा लेत, आ क पीब लेत तइसँ दोसराक भूख-िपयास थोड़े\nमेटेतै...।\nपुछलयैन-\n“भाय, दुनूबेटा-बेटीक ेँकौलेजमेपढ़बैछी, ई तँमाइए-बाप आ क प रवारेनै, ई तँसमाजो\nआ देशोकपैघ उपलब्िध भेल, तखन एना िमड़िमड़ाकऽ कए बजै छी?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n17\nसीकपर राखल दहीक मटक ू रमेजिहना कोनो िधया-पुतािनच्चासँ गोला मा र फो र दइए,\nजइसँ फ ु टलमटक ू रकदही धरतीपर खसए लगैए, तिहना क रया भायक ेँभेलैन।बजला-\n“बौआ , शहर-बजारक पढ़ाइक क खच अिछ, खान-पान आ रहै-सहैमेक खच अिछ, ओ तँ\nअपन बात अपने बुझैछी, त तँनइ बुझैतहेबह।”\nगर देख कहलयैन-\n“से क े नाबुझब?”\nअपन गुत्वक बोध क रया भायक ेँभेलैन।मुदाछाती तँ छहोँ-िछत रहैन, मुदातैयोसमैट-\nसमैट बजला-\n“बौआ , एते दन बच्चा जािन, ओकर काज अपन दैनंदनक काज बूिझ सम्हार दइ\nछेिलऐ, आब ओ नोकर जक अढ़ा-अढ़ा करबए चाहैए!”\nक रया भाइक बात नीक जक नै बूिझपािब रहल छेल, मुदाबेथाक जे धार बिह रहल\nछेलैन, ओकरा रोकबो उिचत नैबूिझबीचमेबजैसँपरहेजक े नेरही।दोहरबैतबजला-\n“बौआ , आब िबआह -दान करै जोकर दुनूभेल जाइए, अपन घर-प रवार हेतइ, क े नाआगू\nचलतै, से सभ कछु नेबूिझरहल अिछ आ खचाक अम्बोह लगा रहल अिछ। एते दनक\nनोकरीमेनेअपन आगूक िजनगी जीबैकिवचार क ेल हेनआ नेिधये-पुतेजीबैकठौर पक ै ड़\nरहल अिछ।”\nपुछलयैन-\n“से क े नाबुझैिछऐ?”\nअकासमे उड़ैत िचड़ैजक क रया भाइक मनक िचड़ैछहोँ-िछत भऽ गेल छेलैन।\nअकासमे उड़ैत लाखो-करोड़ो-अरबो िचड़ै-चुनमुनीअपन -अपन जगह बना हँसैत-खेलैत-गबैत\nउड़ैत रहैए, मुदाअकासो तँअकास छी, िबनुओर -छोरक तँऐछे।तैठामसोझेअकास कहने तँनइ\nहएत। जेतेदूर िखक इजोत जाइए तइमे सभसँ ऊपर गीध स्वछन्द पे उड़ैत कोठली जक\nिसरौरका ट-का ट देखबोकरैए आ धरतीपर अपन चहरो भँिजयबैतरहैए।हवा ओकर संवाहकरहै\nछै आ धरतीक गंध प ...।\nतइसँ िनच्च िचल्होर रहैए, जे गीध जक ऊपर तँ नै मुदाआन िचड़ैसँऊपर गीधेजक\nअकासमे िसरौरका ट-का ट जोतबो करैए आ धरितयो देखैतरहैए।\nओना जोतैएगीधो मुदािचल्होरमेएते तँगुण छइहे जे ठहकबो तँक रतेअिछ। तेतबेकए\nगीध जक थोड़ेसड़ल -पाकल खाइए। ओ तँ जलभ ी, फलभ ी छी। सेहोओहन जलभ ी, जे\nजीिवत पबैए मुइल नै।मुदातँए क कहबै जे एतबेटाअकास अिछ। कौआ , मेना, सुग्गा, बगड़ा,\nचुिनय-मुिनयक ेँक छोिड़ देबै? भल ओ ऐ घरसँ ओइ घरक चारोपर उिड़-उिड़ बैसबोकरैए आ\nघर-अँगना, बाड़ी-फ ु लवाड़ीसँअपन गुजरो-बसर करैतरहैए...।\nक रया भाय तिहना अकाससँ धरती देख रहल छैथ।अकाससँ धरती देिखतेचौन्ह अबै छैन।\nदेहमेजेनािमिसयोभ र शक ्ित नैबूिझपड़ैछैन।होइ छैन जेनािनरबल िनसहाय भऽ रहल छी।\nिनसहाय होइत क रया भायक ेँदेख हमर मन बरिस गेल।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n18\nकहलयैन-\n“भाय, जाबेनीक जक कोनो बातक ेँनै बाजब, ताबेअनठेकानीएजँ कछु उतारा देबो\nकरब से ठेकनगर थोड़ेहएत, ओना भैयोसक ै ए।तँए कनी फ रछा कऽ तहे-तह जखन बजबै\nतखने ने कछु अँटकारोलगौल जा सक ै ए?”\nफ रछा कऽ बाजब सुिनआ क क , क रया भाइक ेँजेनामनमे आस लगलैन। आस पिबतेआस\nमा र मचक झूलैतक रया भाय बजला-\n“बौआ , क े तबोिधया-पुतावौ जाएत ते वौ जाह, मुदाजाबेऐ हाथ-मुीमेदम अिछ\nताबेतँक ना चैलेलेब।”\nक रया भाइक आस भरल बात सुिनअपनो मनक िबसवास बढ़ल जे भ रसक क रया भाइक\nिजनगी कोनो मोड़पर मुरया कऽ घुरया गेल छैन, तँए कछु आगू नैदेख पािब रहल छैथ।मुदा\nमोड़ो तँ मोड़ छी, सोझ-मोड़ सेहोहोइए आ भक -मोड़ सेहो।सोझ मोड़पर तँ पिछले रस्तासँ\nआगूक दशा-बोध भऽ जाइए, मुदाभक -मोड़ तँसे नइ छी, ऐमे अिगला रस्ता अन्हराएल रहैछै।\nमुदािजनगीक मोड़क तँ दोसरो कारण अिछ, जे िछपल अिछ िजनगीक उठैत आ खसैत शक ्ितमे।\nजँ ऊपर दस उ ठ रहल अिछ तैयो, आ जँ िनच्च दस खिस रहल अिछ तैयो।मुदाअन्हारोतँ\nअन्हार छी, गामो-घर आ गाम-घरक खेतो-पथार, पोखैरो-झ खैर आ न दयो-नालामेपसरल रहैएआ\nशहरो-बजारक गली-क ु च्चीमे पसरल रहैए।एहने मोड़पर ने बुिध-िववेकक अग्िन-परीछा किहयौ\nआ क शक ्ित-परीछा, होइए...।\nअहीठाम क रया भाय वौआ रहल छैथ। आगू दस दुिनयक एक छोरसँ दोसर छोर तक\nअन्हारो-अन्हार देखैछैथ आ इजोतो-इजोत...।\nअन्हार-इजोतक झल -फलीमे झलफली आिब रहल छैन, जइसँ अिगला झलफलाइत झलफला\nरहल छैन।\nपुछलयैन-\n“भाय, हाथ-मुी क कहिलऐ?”\nधारमेबहैत, जेना कोनो फ ु लवाड़ीकफ ू लटुट-टुट दहलाइत बढ़ैत रहैए, जे एकपर नजैर\nपिड़तेदोसर चैल अबैए आ जैपर पिहल नजैर पड़ल छल ओ भँिसकऽ आगू बैढ़लहैरमेझलफलए\nलगैए तिहना क रयो भायक ेँभेलैन।\nहमरा बातक ेँभँिसयाक रया भाय अपन मनक बात बजैत कहलैन-\n“बौआ सुशील, िजनगीक पाशा दुनूसंग चलैए, एक बाजी लगबैए आ दोसर पाजी होइए।”\nक रया भाइक बात सुिनमने मन्आ गेल।क पुछलयैनआ क उ र देलैन! अपने मनमे\nश का उठल, क रया भायक ेँबजैमेधोखा भेलैनआ क हमरा सुनैमेधोखा भेल? कछु फ ु रबेने\nकरए। मुदापुछबोक करबैन।जँ दोहराकऽ पुछबैनआ कह जँ अपन प रवारक तामस हमरेपर\nझािड़ दैथ, तखन तँअनेरेदूध-घीक बनल दही खटाएत! खटाइत अपन िजनगीए बदैल लेत।कखनो\nनूनक संग चैल जाएत तँ कखनो चीनीक संग! से नै तँ नीक हएत जे मुहसँकछु ने किहऐन,\nखाली िखक इशारासँकनी टुसक मा र उसका दऐन। अनेरेतँबोिमयए लगता। सएह क े ल।\nिख-मे- िख आ नजैर-मे-नजैर िमलतेक रया भाय बजला-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n19\n“बौआ सुशील, बाजीए पाजी भेल आ पाजीए बाजी अही आसापर ठाढ़ छी।”\nशब्द संख्या- 2304, 5 अगस्त 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n20\nहाथी आ मूस\nफागुन उतारपर आिब गेल, मुदाफगुआ अखन आठ दन आगू अिछ। कनी-मनी फगुआक\nलहक लहैक रहल छै मुदाजोर नइ पकड़ने अिछ। ओना आठ दन पिहनिह िशवराितभऽ गेल,\nथालो-पािन छुब चलैनमेआिब गेल, मुदाजाड़क रंग अखनो सघने अिछ। कहैलेतँ मास दन\nपिहनिह वसन्तक आगमन भऽ गेल मुदाओ तँ वैचारक मन-मनत रक धारे-धार बहाएल अिछ ने,\nत्य मे तँ धरती ओिहना जाड़-पालासँक ँ पैए, गाछ-िबरीछ ओिहना जाड़-ठाढ़सँ ठठुरल अिछ।\nजइसँ ने कलशेक आगमन भेल आ ने कोढ़ीए-बातीक। मुदाहवो आ रौदोमेतीखपन एने रंग\nबदलैक सूर-सार तँभाइए रहल अिछ। जइसँ आमोक मोजर फलैक ेरहल अिछ आ आनो -आन ल ा-\nिबरीछमेबदलैक सम्भावना सेहोभाइए रहल छै।\nरिव दन, बारह बैज गेल छल। खेतक अपन घरमे खा-पी कऽ मूस अपन कोठी-भरली, ढक-\nठेक, बखारी-मुनहैरदेख चैनसँरस्ता परहक पीपरक गाछ लग अराम करैलेआिब कऽ बैसल।\nगाछक दोसर भागमे एकटा बोनैयाहाथी सेहोबोनसँचरौर कऽ पिहनेसँआिब बैसल छल। एक\nदस हाथी दोसर दस मूस बैसल।ओना दुनूएक -दोसरक ेँदेखबोकरैतआ मने-मन गौरोरहए।\nबोनैयाहाथीक ेँदेख मूसक ेँदया अबैत रहइ। दया ई अबैत रहै जे वेचाराक ेँस से देहे\nफलेरया पक ै ड़नेनेछै, गाम-घरमे जँ रहैत तँ पोिसन्दा दवाइयो-दा दइतै, मुदारहैतँ अिछ\nबोनमे, तखन दवाइयो क ेकरौतै! क जे जँ वेचाराक ेँमाथेआ क देहे-हाथ टटेतै, तँक े नाकऽ माथे\nससारत आ क देहे-हाथ, पटपटेबेकरत कने...।\nमुदालगले मूसक मन बदैल गेलइ।बदैल ई गेलैजे सभक ेँअपन क े लहाभेटैछै।कोइ करैए\nआपले माएलेनेबापले...।\nजिहना दुिनयमे अरबक -अरब लोक अिछ तिहना कण -कणमे िवरजैतअरबो-खरबो भगवानो तँ\nछैथे।अपना कणे आ अपना मने ने कयो भगवानक कण पक ै ड़कन्हेठ-कन्हेठिजनगीक भार उठा\nचलैए। आ क ओकर साती कयो आन चलतै?\nसोच-िवचार करैमेमूसक ब्लडपेसर तेज भऽ जाइ आ क ख झ उ ठ जाइ। मुदाजखने हाथीक\nदेहकदशा देखैतँदया आिब जाइ।\nअही सोच-िवचारमेमूस कखनो िसरमापर मुड़ी दऽ पिड़ रहए तँ कखनो उ ठ कऽ मुड़ी\nअलगा-अलगा हािथयो दस देखए।\nदोसर दस हािथयोमूसेटाक ेँदेखए, दोसर-तेसर गाछ तर रहबेने करइ। मुदादृष्ट-दोष\nभेनेहाथी अपन देहदेखबेनेकरए आ मूसक ेँदेखैतँिबलाइयोसँछोट बूिझपड़इ, जइसँ होइ जे\nएकरासँनमहर िबलाइ होइए से तँ िखक मटक -मे िबला जाइए आ ई तँ सहजे ओकरोसँ छोट\nअिछ, िबलाएलेअिछ। तँए झुझुआइत रहए। झुझुएबोक ेनाने करैत, फल गुण गाछ आ गाछ गुण\nफल होइतेछै कने।मनुखक फल तँ मुहेँमेने फड़ै छै।अही धोखामेकिहयौ आ क दृष्ट-दोषे\nहाथी कखनो काल मूसो दस देख िलअए आ लगले नजैरोखसा िलअए। मुदामूसक उठी-बैसीदेख\nहाथीक मनमे ईहो छगुन्तालगै जे लगले िसरमापर मुड़ीरैख अरामो करए लगैए आ लगले उ ठ-\nबैस कऽ हमरो दस देख लइए आ बजैए कछु ने! एना कए …?\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n21\nओना मूसक मन लुसफ ु साइजे जखन दुइएगोरेगाछ तर छी, तखन तेसरक ेँगप-सप्प करए\nबजबए जाएब आ क जे लगमे अिछ तेकरेसँने गप-सप्प करब। जाबेगप-सप्प नइ हएत ताबे\nक े नाहाल-चाल बुझब जे हम क े नाजीबैछी आ ओ क े नाजीबैए।ने हम कोनो खुा गािड़ कऽ\nजीबैलेएल हेनआ नेओ आएल अिछ, भेल तँदू दनक िजनगी आ ई दुिनय अिछ, तखन जँ\nबुिध-िववेक गणेश जीक वाहन रहैतएतबो नइ बूिझपएब तखन गणेशजीक ेँसमाचार क सुनेबैन।\nनकर संवाहकतँ हमह ने िछऐन, अपन तँ तेहेनसीक-लीख छैन जे स से दुिनयक ेँपेटेमेसमैट\nकऽ रखने छैथ, तखन कोन दोसर दुिनय टहलैयो-बुलैलेजेता।\nमुदालगले मूसक मन आगू बढ़लै। जखन भगवान मुँहदेलैन, तखन जँ ओकरा सीब कऽ\nराखब, सेहोक े हेनहएत। नक ेगलतीसँ ने स से देहब रहल आ मुहक ेँखोिल कऽ रैख देलैन।\nतइसँ नीक ओकरो सीिबए दतैथ, कए लोक खेबे-पीबेकरत आ क ओकर गुणे-सुआद बुझत।\nमुदालगले मूसक मन फ े रआगू बैढ़ गेलइ। आगू बैढ़तेमन संयासीजक दुिनयपर थूक\nफ े क ै तिवचारए लगल। अनेरेगप-सप्पक कोन लपौड़ीमेपड़ब, तइसँ नीक जे एक तँ ओहन गाछ-\nतर छीहेजेकर िच न पात कमलोसँ पातर डण्टीमेसुशोिभतभऽ स दकाल िबनुहवोक पिव हवा\nपसा र रहल अिछ, तैपरगाछक छाहैरसेहोऐछे, तखन चैनसँअराम करैत गढ़गर नीन कए ने\nपीब जे अनेरेबोनैयाहाथीक फ ेरमेपड़ब...।\nमुदाहाथीक दशा देख मूसक ेम तेतेबैढ़गेल रहैजे मनसँ हटबेने करइ। उ ठ कऽ बैिस\nमूस पिहनेहाथीक ेँिहया कऽ देखलक, तँ बूिझपड़लै जे वेचाराक ेँकोनो ठौरे-ठेकानने छै।तेहेन\nबोनमेरहैएजे जँ किहयो धोप-चटमे आिग लगतै, तखन आन -आन तँदेहझािड़ पड़ा जाएत, मुदा\nएहेनरोगी-ट ी क े तऽभागत। अछैतेऔ देमरत क नइ!\nफ े रमूसक मनक िवचार बदललै। बदैलतेउठलै। कछु छी तँ छी, मुदाजीबैतँ छी कने,\nआिखर जीबैएलेने कयो आएल अिछ। तखन कए नेअपन मोनक बात हाथीसँबूिझली।\nओना हाथीक नजैर सेहो मूसेपररहइ। मूसक मन-मनतर तँ नै बूिझ पबैत रहए, मुदा\nअनुमानसँई बूिझपड़ैत रहैजे हमरेदेख-देख हमरेिवचार करैए।नीक करैए आ क अधला करैए\nसे तँओ जानए, मुदाहमह कए शंकाकरबैजे मने-मने गाइरेपढ़ैए...।\nमूसक ेँसोर पािड़ हाथी बाजल-\n“हौ मूस बौआ , जखन दुइएगोरेगाछ तर छी, त मे पीपरक गाछ-तर, दुपहरयाक समए\nअिछ। तेतबेनइ, जखन माघोक दुपहरया नाच करैतरहैए, तखन ई तँसहजे फागुनक छी,\nत मे फगुआ िसरचढ़ अिछ। तँए जँ दुनूगोरेएकठाम रिहतो मुँहब क ेनेचुप-चाप भेल\nसकदम रहब से नीक निहयेँअिछ, तोराक े हेनलगै छह ?”\nहाथीक बात सुिन, मूस बाजल-\n“अँइ यौ बौआ भाय, अह सँ जेहनेदेह-दशा हमर छोट अिछ, हाथ-पएर छोट अिछ, तेहने\nबुइधो-अक ल छोट अिछ कने, तखन तँ अह ने अपन िवचार हमरो कहब , जइसँ अह\nजक कए , अ ँसँनमहर कए ने जे अ ँक ेँचाङ ु रमेलऽ उड़ैबलाशदूल जक अपन सीख-\nलीख बना लेब।”\nकिह मूस सहटैत हाथीक सूढ़ लग आिब बैसल। लगमे अिबते- हाथी अपन दरबज्जा देख-\nमूसक ेँकहलक -\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n22\n“बौआ , नीकसँरहैछह कने?”\n‘नीक’ सुिनमूसक ेँसुरसुरीजक लागल। सुरसुरीई लागल जे नीक ेनइ छी, अधला छी, से\nई क े नाबुझलक?\nमूसक मनमे जेनाउड़ी-बीड़ी लागऽ लगलै। क जे मुनहर-बखारी, ढक-ठेक, कोठी-भरली धन-\nधानसँ भरल -सजल पोखरा-पाटन घर हमरा अिछ, ने खाइक-कमी अिछ आ ने पीबैक...। तेतबे\nकए , जिहना खाइले एतेटादुिनय भ रक धरती अिछ, तिहना ने पीबैलेअ सँ नमहर पतालक\nपािन अिछ, घुमै-फ ड़ैलेत सँ नमहर अकास अिछ। आ जेकरा एते भारी देह छै, गाछक-गाछ\nदनमे खाइए, ने अपना घर बनबैक लूर छै आ ने राशन-पानी जोिड़यबैक। तखन एना कए\nबाजल? मुदालगले मूसक मन िवचारसँसमझौता क े लक।\nबाजल-\n“बौआ भाय, अखन क े नादन-राितचलैए?”\nमूसक श्न सुिनहाथीक मन ठमकल। ठमकल ई जे क े नाएकरा कहबै जे भाय, जमीन्दारी\nगेनेबड़का मुनहरोचैल गेल। कछु छी तँ हिथसारमेरहैबलाछी कने।‘टुटलोअिछ तैयोनअ\nघरक ेँबसौत’, त मेअखन अपना दरबज्जापर अिछ, कए अपन रोब- आब कम करब।\nबाजल-\n“भाय, घीओसँ िच न दन-राितचलैए। आ अपना दसक कहह?”\nहाथीक बात सुिनमूसक जी जरऽ लगल , मने-मन सोचलक - क जे स से देहटेटरेजक बूिझ\nपड़ै छै आ क े हेनआब झाड़ैए!! जखन क अपना बुतेने अपन रहैक घर बनौल हेतैआ ने\nखाइक ओ रयान अपना बुतेकएल हेतइ।भल बोनमेरहैए, कोन गाछ तर सुतैतहएत, आ बोन-\nझाड़क डार तोिड़-तोिड़ खाइत हएत, से ते ओ जानए।मुदाबीत भ रक न ढ़या जँ बैसले-बैसलमे\nपाछूसँनाङैरका ट-का ट खाए लगै तँ एकरा बुतेक कएल हेतइ।फ े रमनमे एलै जे दुिनयाँमे\nकयो अपन भगवान मािलक अिछ।\nबाजल-\n“बौआ भाय, भगवान सभक ेँनीक रखथुन।सभक ेँएक ेनजैरसँदेखैतरहथुन।अच्छा! भाय\nसाहैब, ई क जे प रवारोअिछ क असगरे छी?”\n‘प रवार’ सुिनहाथीक मनमे भेल, ई क पुिछदेलक? प रवार क े कराकहै छै...?\nहाथीक ेँकछु फ ु रबेनेकरइ। फ े रमनमे एलै जे पुिछिनहारेसँने कए पुिछिलऐ।\nबाजल-\n“बौआ , प रवार क े कराकहै छहक ?”\nहाथीक बात सुिनमूसक मनमे भेल जे आइ तेहेनअकल थ मरदसँ पल्ला पड़ल जे क ेमरद\nहएत जे एकरा बुझाएत, ‘मुरख दए न चेत, जँ गु िमलिह िवरंिचसन...।’\nमुदालगले मनमे एलै, जखन दूगोरेमेबातक िववाद हएत तखन तँ यएह ने हएत जे ने\nअह क बात हम मानब आ ने हमर बात अह मानू।यएह ने भेल अदहा-अदही पनचैती।यएह\nसोिच मूस बाजल-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n23\n“वाह! बौआ भाय, तखन ते अह क वंश संयासीकवंश भेल कने? मुदाहम सभ ते सभ\nदन प रवारीरहल , िबनुप रवारेएको ण रिह हएत...।”\nअपन िवचारक ेँतर पड़ैतदेख हाथी बाजल-\n“बौआ , तूँते जुइितक ने छोट छह मुदाजथाक मोट छह। तँए िहसाव-बारी जोड़ैमेवौआ\nजाइ छहक।”\nअपन गुत्व देख मूस सहैम गेल।बाजल-\n“बौआ भाय, जखन घरसँ िवदा भेल, तखन घरनी तेहेननेकरैलाकतड़आ खुऔनेछेलीजे\nओिहना ढेकारहोइए।”\nएक तँहाथीक ेँ‘प रवार’ सुिनमन ओझराएले रहइ, तैपरदोहरौआ गीरह जक ‘घरनी’ आिब\nगेने, मने घुरया गेलइ! घुरया ई गेलैजे दुनूमे- मानेप रवार आ घरनीमे- कोन बात दोहराकऽ\nबाजी।जँ से नइ बाजब तँई- मूस- अनेरेअपनो वौआ रहल अिछ आ हमरो वौआएत।\nबाजल-\n“बौआ ! पिहलुकाबात- ‘प रवारक’ बात िबसैरगेलहक?”\nहाथीक बात सुिनमूस साकांचभेल।साकांचहोइत बाजल-\n“बौआ भाय, कोनो ने िबसरैिछऐ, मुदातेनाने मनमे ल ा-प ी होइत रहैए जे कखनो\nतरका-ऊपर चैल अबैए आ ऊपरका तर पिड़ जाइए। आगूसँअह कनी मन पाड़ैतचलू।”\nसह पािब सहटैतहाथी बाजल-\n“प रवार क भेल?”\nमूस कहलक ै-\n“प रवारेने िजनगीक सम्पैत भेल। िजनगीक सच्चाइ छी, जे एक जगहपर बसैत, एक\nपीढ़ीक िवदाइ करैए तँ दोसर पीढ़ीक ेँसृजन करैत ठाढ़ अिछ। तैसंगप रवारेमेमनुख ठाढ़ो\nहोइए आ दुिनयोँअही प रवारक समूहोछी आ ठाढ़ोअिछ।”\nमूसक जबाव सुिन हाथी नमहर स स छोड़लक। स स छोिड़तेजेना मन हल्लुक भेलइ।\nहल्लुक होइतेमनमे उठलै- च र-ट गा रिहतोमूस अपन प रवारक संग जीबैएआ ...।\nहाथी बाजल-\n“बौआ , प रवार बनैक ेनाछै?”\nहाथीक श्न सुिनमूसक मनमे भेल, क जे देह-दशा एहेन रखने अिछ आ प रवार क े ना\nबनैछै सेबुझलेनेछै!\nमनक ेँथीर करैतमूस बाजल-\n“बौआ भाय, अह क ेँअपन िजरातेने बुझल अिछ तँए बोनमे वौआइ छी। एकरा अह\nअधला नइ मानबै, हमर दुिनय नमहर अिछ, आ अह क दुिनय छोट। हम प रवारबला\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n24\nवंशक सभ दन रहल , अखनो छी। अपने घर बनबैयो, बसबैयोक लूर अिछ आ प रवारक\nसंग दुिनयोँदेखै-सुनैकलूर अिछ।”\nमूसक बात सुिनहाथी सकपका कऽ सकदम भऽ गेल।सकदम होइतेदम सधाए लगलै। कछु\nसमैक पछाित नमहर साँसछोड़ैतबाजल-\n“बौआ , प रवार क े नाबनैछै?”\nहाथीक बात सुिनमूसक मनमे उठलै, भ रसक ई वेचाराहाथी स्क ू लनइ देखनेअिछ, से जँ\nदेखनेरिहतए तँ शु हेक व्याकरणमे ने पढ़ने रहैत जे घरनीए घर आ घरे प रवार। जखन से\nबुझनिह ने अिछ तखन कए ने भूिमकामे‘घरनी’ आ व्याख्यामे ‘प रवार’ बुझा दऐ। तैबीच\nहािथयोतगेदाकरैतबाजल-\n“बौआ , जखन एकठाम दुनूगोरेगप-सप्प करैलेबैसल छी, तैबीच जँ मुहेँचुप कऽ लेब\nतखन आगूक गप-सप्प क े नाहएत?”\nहाथीक बात सुिनमूसक मनमे भेल, जे भ रसक एकरो प रवारमेरहैक मन होइ छै।मुदा\nरहत क े ना? छौड़ा-माड़ेकखेतीप रवार थोड़ेछी। रहत बोनमेजेतए स दकाल अपनो जाित-वेरादर\nआ आनो -सभसँ लड़ाइए-झगड़ा करैत रहत आ जखन क े करोऐठाम सवारी बिन रहत तँ या तँ\nमरदा-मरदी दू-चा रटा रहत, नइ तँ असगरे रहत! तखन प रवार क े नाबनतै आ अपना प रवारमे\nरहत क े ना...?\nमूसक ेँकछु फ ु रबेने करइ। मुदालगले मनक जुगतीनाथमुकतीनाथक बाट-िबटया सुझा\nदेलक ै ।सुिझतेमनमे एलै- एकर बात हमरा नइ बुझल अिछ। बुझलो क े नारहत। नेएक जाित आ\nने एक बास, आ ने एक भोजन अिछ। त मे तेहेनओझराएल -पोझराएल छै जे सुढ़याएबो-\nसोझराएब भारी अिछ। मुदाअपन िजनगीक तँ अनुभव ऐछे।अपने िजनगीक बात कए ने कहबै।\nिजनगी क े करोहौउ मुदाओहो तँिजनगीए छी। नीक लगतै, सम्भव हेतैतँमािन लेत, नइ हेतैतँ\nअपने भोिग-भोिग सीखत।\nमूस बाजल-\n“बौआ भाय, हम सभ दू रंगक घरनीसँघर बनबै छी जे ‘प रवार’ कहबैए।एकटा अिछ\nकटबी आ दोसर अिछ स स।”\n‘कटबी’ आ ‘स स’ सुिनहाथी वौआ गेल।वौआएल ई जे स सक मानेभेल पूण, मासक\nपूरिनमाजक । आ कटबीक मानेभेल काटल। मानेपनरह दनक पखमे परीवसँचतुरदसीतक।\nमुदाइजो रयाक परीव अन्हारेभेल आ चतुरदसीपूरिनमे।\nबाजल-\n“बौआ मुसाइ, कटबी आ स स एक क ेनाभेल?”\nहाथीक िज ासा देख मूसक ेँभेल, सतो तँ सत छी। एकर मानेई नइ ने जे सतो एक ेछी\nआ एक ेरंगक अिछ। सभ जगहपर सभ -रंगअिछ। अपन सत बातसँक े नाहाथीक सूढ़ सुढ़याएत,\nतेनाजँ नइ कहबै तँ बोनैयाछीहे, जे अनेरेबमछल घुरैएआ जँ अधकटुआ भऽ जाएत तखन तँ\nआरो अनेरेबमछत !\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n25\nबाजल-\n“बौआ भाय, हमर वंश सभ दन ऐ धरतीक ेँजनमभूिम मातृभिम बुझैए, ओना हमरा\nजाितक मातृभूिमस से दुिनय छी, सभठाम बास अिछ। मुदाअपनामे सभ कम भूिमबना-\nबना अपन कम मे दन-राितलगल रहैछी।”\n‘सभठाम बास’ सुिनहाथीक मन िवचिलत भऽ गेल। मनमे एलै- शहर-बजार दससँ गाड़ी-\nसवारी भगा देलक, बोन-झाड़ रहैजोकर नइ अिछ, तखन आगू दन जीब क े ना?\nआगूक बात सुनैलेहाथी कान ठाढ़ क े लक।जखने कान ठाढ़ क े लकआ क िख उठलै। िख\nउ ठतेबाजल-\n“बौआ , तोरोऐ दुिनयमेिहस्सा छह ?”\nहाथीक बात सुिन मूसक मनमे भेल जे वेचाराकिहयो अपन जनम -भूिम, मतर-भूिम आ\nकरम-भूिम बुझबेने क े नेअिछ। बुझबो क े नाकरत, करम-भूिम तँ धरम-भूिमक आगू अिछ, मुदा\nत सँ पाछूकसीढ़ीपरमरम-भूिमबैसल अिछ जेकराटपनेिबना क े नाप ँच सक ै ए।मुदामरमो-भूिम\nतँमरमभूिम छी, िबना नजर-भूिमसोझ-साझ भेनेक े नाहएत...? तँए पिहनेप रवार क े नाबनै छै,\nसे बुझादेबज री अिछ।\nबाजल-\n“बौआ भाय, दुिनय बड़ीटा छै अनेरेकोन मगजमारीक भ जमे पिड़ डायिवटीज आ\nब्लडपेसर बढ़ाएब, अपन देश-दुिनय राज-काजसँ मतलब राखू।”\nमूसक िवचार हाथीक ेँनीक लगलै।बाजल-\n“बौआ , पिहनेकटबी आ स स घरनीक बात बुझादाए। जखन घरनीक बात बूिझजाएब\nतखन प रवारक बुझल जेतइ।”\nमूस बाजल-\n“बौआ भाय, स स घरनी ओ भेल जे सए बरख संगबेबनल , ओ भेल शती। आ कटबी ओ\nभेल, जे सालक कहा-बधी कऽ रहैए, िधया-पुताब ट लइए आ चैल जाइए। अिहना िजनगी\nभ र दुनू- मूस-मूसनी- अपन िजनगी िबतबैतहँसैत-खेलैतमौज-मस्तीमेिजनगी िबता लइए।”\nमूसक बात सुिनतेमातर हाथीक दम फ ु लऽलगलै।साँसअसिथर करैतबाजल-\n“बौआ , जखन अपन सभ कछु छह तखन िहसारस्ती क े तेछह ?”\nमूस बाजल-\n“छहअना ते रेिडयो-अखबार बजैए मुदातइसँ बेसीअिछ। ई कए ने बुझैिछऐ जे खेतसँ\nख रह न, ख रह नसँ गन, गनसँ कोठी-भरली, ढक-बखारी, मुनहरसँ लऽ कऽ सरकारी\nगोदाम ध रक बासो अिछ आ िहस्सो अिछ।”\nमूसक बात सुिनहाथीक मन पीघैलगेलै।िपघैलतेमनक िपघलैतिवचार व्यक ्त क े लक-\n“बौआ , हमरो सभक ेँक े नाहएत?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n26\nहाथीक अिसआस देख मूसोकमन पीघैलगेल।िपघलल िवचार दैतबाजल-\n“बौआ भाय, जाबे अपनेसँजीबैक लूर नइ सीख लेब, ताबेअिहना क ेतौसवारी बिन\nसवार हएब तँक ेतौबोनैयाकहाएब। तँए...।”\nमूसक बात सुिनहाथीक मनमे उठल, लूर क े नासीखब। लूर सीखैलेतँ पिहनेबुिधचाही।\nतइले िसखौिनहारोचाही, सीखैक जगहो चाही, तैसंगलूरलेबासो आ वस्तुओ-जातक बेगरतापड़बे\nकरत। बुिध ने क े करोतरे-तर घ िसया जाइ छै मुदा लूर क े नातरेतर घ िसयाएत। ओकरा\nघ िसयबैलेतँहाथ-पैरसँलऽ कऽ िख-कान सभ साकांचरखऽ पड़त। त मे मूस मा ट तरमेरहैए,\nओना ऊपरोमेनुकाकऽ रहैए।एकरा पतालक पािन तक देखल छै, मुदाहम तँ मा टपर रहैबला\nछी, हम क े नाशत बिन सतबखा भऽ सक ैछी?\nबाजल-\n“बौआ , िबनुलुरये-बुिधयेसए बरख जे जीब से एतेटापेटक े नाभरत?”\nहाथीक बात सुिनमूस मने-मन हँसल।मुदाहँसीक ेँनैखोिल मसी1क ेँखोलैत मूस बाजल-\n“बौआ भाय, अह िचन्ता कए करै छी, जे िवधाता एहेन देह-दशा रचलैन ओ खेनाइ-\nपीनाइ रचब छोिड़ थोड़ेदेनेहेता।त मे एक हाथक जे मुँहचीरलैनसे ओहने भोजनो ने\nरचने हेता।”\nँहकारीदैत हाथी सुनैतरहल मुदामन मन्आ गेलै।मन्आ ई गेलैजे एक बीतक मूस\nअिछ, गणेशजीकसंग रहैए! शास्-पुराणकसभ पच -प च जनैए! मुदाहमर वंश तँसभ दन राजा-\nरजबारसँमहंथानाध र सवारी बिन राजो-दरबारक आ महंथानोक सगार बनल रहल। आब नेओ\nसमए रहल आ नेओ तबा, तखन तँवंशोक ना बँचल रहए...।\nमने-मन हाथी बेथासँबेिथतहोइत बेथाव्यक ्त करैतबाजल-\n“मूस बौआ , हमरा वंशसँतोहर वंश बेसीलूरगरो छह आ बुिधगरो, तँए सए बख शतीक\nसेहन्ता देखैछह। मुदाहम ते लड़ाइयो-झगड़ाक मैदानमेजाइ छी तेसहीसे2 लड़ाइ करैए\nआ हम दुनूदससँ खतरामे पड़ल रहैछी। तैठाम सए बख जीबैक िवचार मनमे क े ना\nरोपब।”\nलड़ाइ सुिनमूसक ेँजना मने-मन ख ज उठलै, मुदािखिसयाएल िवचारक ेँदबैतबाजल-\n“बौआ भाय, जेनाअह रणभूिमक बात कहल , तइसँ क कम दुगम भूिम हमरो अिछ।\nबाधो-बोन जे एकान्त रहैए, त ठाम कोदारसँखुिन-खुिनजानो लइए आ धनो लुटैए।”\nमूसक बात सुिनहाथी वामी-दिहनी मुड़ीडोलबैतरहए, जइसँ मूसक ेँहोइ जे भ रसक हमर\nिजनगीक बात हािथयोक मनमे गिड़ रहल अिछ। तँए धारक पुलक खुा जक जेतेऊपरसँ धुमसुर\nचलेबैतेतेमजगुतीऔतै।\n1 रोशनाइ\n2 हाथी सवार\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n27\nबाजल-\n“बौआ भाय, जीबैलेबड़ गंजन सहऽ पड़ैछै, ई तँचर-च चरक बात कहल । घरमे, ब सक\nपोरमेतारक कमानी लगा फ ु सला-फ ु सलामुसकारीमेतेनाफ ँ सालाठीक रसँ क ुट-क ुट\nफ े क ै एजे जँ ओकरा फ े क े नेफ े क ै ितऐतेफ े काकऽ क े तए-कह चैल गेल रिहत।”\nकनीकाल चुप भऽ फ े रमूस बाजल-\n“भाय साहैब, हम ते पतालसँ धरती आ धरतीसँअकास ध र रहैबलाछी, मुदाअह ते\nऊपरमे रहैबलाभेल, तँए अह क ेँअपनो ने िवचारए पड़त जे शती-साधवी बिन क ेना\nजीब?”\nमूसक बात सुिनहाथीक मन घुमल।घुिमतेबाजल-\n“बौआ , एहेनदेहमेशती क े नाबिन हएत?”\nमूसक ेँजेनाठोरेपररहैतिहना बाजल-\n“बौआ भाय, िजनगीक लोक आसा करैए, भरोसेथोड़ेरहैए, तँएजेतबेभरोस तेतबे...।”\nमूसक बात हाथी नै बूिझपौलक। मुदाअखन ध र जेतेगप-सप्प क े नेछल से नीक जक\nबूिझगेल रहए। तँएमन उधु ा मा र िवचारक ेँजगौलक ै ।जैगतेिवचारसँहाथी बाजल-\n“बौआ , आसा भरोस आ आसा िबसवासक ेँकनी दोहराकऽ बुझादाए।”\nहाथीक बात सुिनमूसक ेँहँसीलागल। मने-मन भेलैजे सोझे एतेटादेहेरखने अिछ, मुदा\nचु यो सन िवचार बुिझतेनेअिछ। जाबेचुी ओकरा मगजमे पैिसनइ कटतैताबेई नइ बुझत।\nलगेमेचुी सेहोटहलैत रहइ। ओकरा शोर पािड़ हाथीक ेँदेखबैतकहलक -\n“बौआ भाय, देिखयौऐ चुीक ेँ ।कखनो क े तौसन्यासी जक अँटक ै ए।जेतेसंगीभेटै छै\nसभसँ मुँह-िमलानी करैत आगू बढ़ैत अपन दुख-धंधाक ेँअपना संगेनेनेचलैत, चलैत रहैए,\nचलैत रहैए।आ दोसर दस अह छी, जे अनक ेभरोसेसोल्होअना रहैछी। चु योक ेँदेखै\nिछऐ जे अपन घर बना हमरोसँजेरगर प रवारमेशती बिन-बिन जीबैतचलैत रहैए।आ\nअह क ेँअबूह लगैए।”\nहाथीक ेँमने-मन होइत रहैजे मूस जान दइक िवचार दइए आ क लइक , से क े नादुइएगोरेमे\nबुझब? शंकाजगलै।\nबाजल-\n“बौआ , तूँजे कहै छह तैपर ते भरोसो कएल जा सक ै एआ ना-भरोसो ने कएल जा\nसक ै ए।”\nहाथीक िवचार सुिनमूस महसूस क े लकजे हािथयोक शंका-िनमूल निहयेँछै, मुदाजेतेअसो\nअिछ तेतबेनेनीअसो अिछ। तखन तँजेकरािनआसक ेँआस बनबैक लूर छै ओ आसावान भेल, जे\nआसावान भेल सएह नेअपन आसक -िबसवासक संग बढ़ैए।बाजल-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n28\n“भाय, दुिनयमे क ेतौ कछु ने छै आ सभ कछु छै।देह गुण िख जखन हेतह तखन\nअपनो बुझह लगबहक। मुदातइमे तोहर दोख थोड़ेछह , ओ तेगढ़िनहारक भेल।”\nमुस्क दैतहाथी बाजल-\n“बौआ , अिहना सभ दन एकठाम बैिसदुनूगोरेगप-सप्प करैत रहब। अखन त ँजा आ\nहम ँजाइ छी।”\nशब्द संख्या- 3016, 11 अगस्त 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n29\nमुसरीआ घोड़ा\nिगरजानाथक पुरानघोड़सार।जिहना क े हनोटा, सीमटी, लोहा कए ने पड़ौ मुदाबनला\nपछाित घर दनो- दन पुरानेहोइत जाइए, तेहनेपुरानघोड़सार। ओइ िगरजानाथक पुरबजक\nसमए छेलैनजे नीक हिथसार, नीक घोड़सारक संग गाइयो-मह िसक नीक बथान छेलैन।समैयो\nछल , घोड़ा पोसब घरेलूपशुपिलत उ ोग सेहोछल जे पोसबेटानै, लेनो-देनचलै छल। मुदाआब\nतँ घोड़ा पोसबेकसमए नइ रहल। गाए जक नेभोजन-ले दूध दइए आ ने इंिजनगाड़ीक दौड़मे\nसक ै ए, तँएिबसरजनक बेरघोड़-जाितक िजनगीक ेँभाइए गेल अिछ।\nओना ओहन पुरानिगरजानाथक घोड़सार निहयेँछैन जे हिथया झटकमे आ क समु क द-\nदीमेखिस पड़त। मुदाओहनो तँ निहयेँछैन जेहेनिपताक चढ़ैबला घोड़ाक घोड़सार छेलैन।\nमालो-जाल आ घरो-घोड़सार क े हनोहएत तँ नीक ेहएत। कछु छी तँ पशुएधन छी, चाहेदूध\nदअए आ क सवारी बनए।\nतीन नम्बर टाक देवाल सुरखी-चूनपर जोड़ल, ऊपरसँ खढ़ -ब सक ठाठपर लोहाक चदरा,\nफिलगर मुँह, पूबमुहेँकिख जइसँ पुबरया रौद अबैक रस्ता बनल। मुदापछब रया रौद पैछला\nिखड़क एटा सँ अबैत। अढ़ाइ टाक देवालक बीचमे जे जोड़क सुरखी-चून रहैओकरा का ट-का ट\nफ ेक, मुसरीसेहोअपन घर-प रवार ओही घोड़सारक उ रव रया देवालमेबना, गाम-घर छोिड़\nशहरमे रहए लगल छल। मानेई जे खेत-पथार भेल गाम जइमे सेहोमूस-मुसरीकचास-बास छइहे,\nमुदासे नइ पिहलुकाजमीन्दार प रवारक आ अखुनका रईस प रवारक घोड़सार छी। कछु छी तँ\nघोड़सार छी। जेहनेघर तेहनेभोजन।\nघोड़ाक ेँखाइले जे भारक भरल अँक ु रीकचँगेराजक भरल चँगेरामेदनो दइ आ राितयो\nदइ, तइमे सँ घोड़ाक तेजगर साँससँजे बदाम उिड़-उिड़ िनच्च मे खसै ओ घोड़ा थोड़ेओकरा\nबीिछ-बीिछ खाइ आ क ओ ओिहना रिह जाइ।\nदयालुमुसरीक प रवारक ेँसहीसपर दया लगै जे वेचाराक ेँअ झाड़ैलेझाड़ू चलबए पड़तै।\nओना दुनूस झ सभ दन चलबए पिड़तेछै, मुदाअदहा-अदही उपकार भाइए जेतइ।तेतेबदाम\nिनच्च मे खसै-िछिड़आइ जे प चो तूर मुसरीप रवारक ेँभ र पोख भऽ जाइ, जइसँ कए गमैया\nिजनगी पिसन करत। पािनक वतनमे स दकाल पािन रिहतेछै, खाइले बदाम भेटेजाइ छै, रहैले\nप ा-मकान छइहे, तखन कए ने भ र पेटखेबो-पीबो करत आ संतोखीमाइक पूजोकरत, गीतो\nगौत आ अपन नचारी-िवचारीसेहोसुनौतैन।\nओना ओ मुसरीक े तेकोसालसँ ऐ घरमे रहैतआिब रहल अिछ मुदाकिहयो पान-सातटा सँ\nबेसी नै रहैत।मुसरीक िजनगी छी सालमे बीसो-पचीस जँ प रवार नइ बढ़ौत तखन एतेटा\nदुिनयमे जे एते जोड़-घटाउ करैक मशीन सभ कमा रहल अिछ ओ क ेखाएत। ओइले तँ मुसरीए\nवंशक बेगरताअिछ कने।लोहाक घर हौउ, आ क टा-िसमटीक, अनका जे हौउ मुदामुसरीकतँ\nबसोबास छीहे।कागजक घर हौउ आ क अ -पािनक, रहैकअनुक ू लप रस्िथित तँऐछे।तँए जखन\nएतेटादुिनय अिछ तखन िजनगीमेदुखेकथीक? त मे कोनो क हाथी-घोड़ाक वंशक छी जे सालमे\nगोटेवंश बढ़त क नइ बढ़त।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n30\nजखने मुसरीकबाल-बच्चा टेल्क भऽ जाइ क माए-बापक ेँई किह घर छोिड़ बहरा जाए-\n“आगू दन अह क बुढ़ाड़ीकअिछ तइले जे हाथ-मुी गरमा कऽ नै राखब, तखन बुढ़ाड़ी\nकटत क ेना।तँए दुिनय कमाइले जाइ छी, मासे-मास ए.टी.एम .मे पाइ पठबैत रहब, जे\nअह दुनूगोरेक- माइयो आ अ ँक- खातामेजमा होइत जाएत।”\nटेल्क बेटा-बेटीकबात सुिनअसीरवाद दैतदुनूपरानी-मुसरीसंगेकहैत-\n“दुिनयमेक े तौरही, हँसैत-खेलैतरही।यएह छी माता-िपताक असीरवाद।”\nई असीरवाद तँदऽ दइ मुदापछाित दुनूपरानी-मुसरीक ेँमन पड़ैजे अबै-जाइक असीरवाद तँ\nदेबेनेक े िलऐ।\nअधखड़ आ असीरवाद पािब टेल्क मुसरीघरसँ बहराए। जेतए रहए तेतइ िबआह -दान करैत\nबिस जाइ। िबसैरजाइ माइयो-बापक ेँआ माए-बापक देल असीरवादोक ेँ ।\nपैछलासाल िगरजानाथ ह रहर ेक मेलासँघोड़ा क िन अनने छला। डाकपर खरीद क े लैन,\nतँए दू लाख लगलैन। ओना ओइसँ जे पिहलुकाघोड़ा रहैन ओहो तेहनेतड़गर रहैन।मुदा\nपाइबलाक सवारी साल-दू-सालपर बदलेबेकरैए, तँए बदलने छला। इंजनबलासवारीक जिहना तेल-\nमोिबलक टंक भरल रहैततिहना िगरजानाथ घोड़ोक खेनाइ-पीनाइक जोगाड़ क ेनिहरहैथ।एकटा\nनोकर- सहीस-क ेँघोड़ेकसेवा-ले रखने छैथ।\nदुनूस झ सहीस घरसँ थैर ध र बहारबो करैए आ घोड़ाक ेँघरो-बहार करैत आ खुएला-\nपीएला पछाित सवारी सेहोकसैत।\nघोड़ाक घर- मानेघोड़सार- दन भ र खालीए रहैत, आ राितक ेघोड़ा रहनेभरल रहैत।भ र\nदन खाली रहनेप चो तूरमुसरीघोड़सारमेमन भ र खेलबो-धुपबोकरैत आ गीतो-नाद गबैत।\nओना घरक जे मुँह-पुख गारजन- मुसरी- अिछ ओ िधया-पुताकखेलमेशािमल नइ होइत कातमे\nबैिसप रवारक संग मानेपत्नीक संग िधया-पुताकखेल देख मने-मन खुिशयोहोइत आ खुशीरहैले\nिवचारबो करैत।अपन आ अपना प रवारक तँ खुशीए-खुशी मुसरीदेखैत मुदाजेकर घर िछऐ,\nमानेघोड़ाक; ओकरा खुशी नैदेख दुनूपरानी मुसरीकछाती छँह-छीत होइत रहइ। छँह-छीत ई\nहोइ जे एक तँ वेचाराघोड़ा भ र दन रौद-वसात कछु नै बूिझ लफरैत रहैए, दौगैतरहैए।\nतइपर मुहोँसीअल रहैछै आ पएरो बान्हल। जखन खुापर सँ िनकलैए, तखन पैरक बान्ह खुजै\nछै आ मुँहकलगै छै आ घुिमकऽ जखन अबैए तखन मुँहकलगाम खुिज पैरक बान्ह लैग जाइ\nछै।\nजेठ मास, सुज अपन सोल्होअना िहस्साक उपयोग कऽ रहला अिछ। जइ डरसँ हवो\nगरमाएल रहैए आ पािनयोँपतलमुह भेल रहैए।बखाक तँ बातेक , गभ मे रहैए।आ जाड़ तँ\nसहजे अमेरकाक िहस्सामेपिड़ जाइए।\nचा र बजे भोरेिगरजानाथक ेँक ेतौकाजे जेबाक छेलैन।तँए सहीसक ेँराितयेखाइबेरकिह\nदेनेरहिथन जे चा र बजे भोरेजेबाकअिछ।\nिगरजानाथक बात सहीस बूिझगेल जे अिहना समैक चच आनो दन क रतेछैथ।तँए हँ- ँ\nकछु ने बाजल। हँ - ँतँ तखन ने बजाएत जखन कोनो नाकर-नुकर रहत, जे प रवारोमेआ क\nगामोमेरिहतेअिछ। मुदाजइ गाममेनाकर-नुकर रहैएतहीठाम नेकोनो काज पहाड़ बिन आगूमे\nअवरोध ठाढ़ करैए, जैठामनइ रहैएवा कम रहैएतैठामओही िहसावेने कछु हेबोकरैए आ क\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n31\nनिहयोँहोइए। मुदाऐठाम तँ जेहनेिबसबासूनोकर तेहनेिबसबासूघोड़ाक सवारी आ तेहने\nिबसबासूमलकार किहयौ आ क मािलक िगरजानाथ।\nकहलो जाइ छै-\n‘गाए-गोड़ूकिमलान तँठेनो पािन दूहान...।’\nजिहना िगरजानाथ चा र बजेक समए बान्िह सहीसक ेँकहने रहिथन, तिहना अपनो िजम्माक\nकाजक जोड़-घटाउ कऽ नेनेरहैथ।आन दन आठ बजेमेउठिनहार आइ चा रयेबजे घरसँ िनक ै ल\nजेता, तँए िहसावमेजोड़-घटाउ करए पड़लैन। जिहना चलैलेसवारी टंच चाही, तिहना ने काज\nक े िनहारसवारोक ेँटंच रहऽ पड़तैन।मानेई जे घरसँ िनकलैसँपिहनेअपन जे व्यक ्ितगत दैनंदनक\nया अिछ, ओइ सँ िनवृतहोइत अपनाक ेँरणक िसपाहीजक तैयारक र कऽ िनकलए पड़त।\nतैयारीकरए िगरजानाथ तीन बजे भोरेउ ठ गेला।उ ठते लगले पत्िनयोँउ ठ कऽ पितक\nतैयारीमेजुट गेली, तिहना सवारीक तैयारीमेसहीसो तीन बजे भोरेघोड़सार खड़ैर-बड़ैरिच न-\nचुनमुनओइ पेक े लकजे मािलकक पिहल सगुिनयाँजगह तँ यएह भेल। घरक भीतर घरेभेल,\nमुदाबहराक मुँहतँयएह भेल।\nसहीसक चहल -पहल आ पैरक आहैटसँघोड़ोक नीन टुट गेल। टुटते बूिझ गेल जे क े तौ\nरण ेमे जाए पड़त। ताबेसहीस घोड़ा आगू अँक ुराएलबदाम आिन ओगा र देलक।घोड़ाक टीप-\nटापसँमानेपैरक दमससँ मुसरयो सभ तूर जैग गेल। कले-क ु शलओछाइनपर रहत क े ना।िबना\nउरखुरेने-तुरखुरेनेदुनूपरानी बुढ़या-बुढ़बारिह सक ै एमुदािधया-पुता, टेल-टेल्क क े नारहत। मुदा\nअखन घरसँ िनकलबो क े नाकरत। तो मे घोड़ाक घर छी, गाइक रहैततँएकटा बातो, ओकर खूर\nफाटल रहैछै, बीच फाटोमे जान बँिचसक ैछै मुदाघोड़ाक ेँतँटाप होइ छै।स से सरदर रहैछै।\nपीचरा-पीचरा भऽ जाएब। लहासक िचन्हो-पहचीन मेटाजाएत। कोन ह ी मरदनमा छी आ कोन\nमौिगयाही, से तेनाभऽ कऽ फ ट-फाँटभऽ जाएत जे परेखोमेनै आएत। तँए अखन घरेमेरहब\nनीक। मुदाखुरलुच्ची िधया-पुतामानबेनेकरइ। अन्तमे तामसेिपता-मुसरीिधया-पुताक ेँकहलक ै-\n“अखुनका समए क अिछ से बुझहैछीही?”\nसभसँ छोटका जे रहै, ओ बाजल-\n“हँ।”\n“क बुझहैछीही?”\n“अखन उ मचन नाचक ओ समए छी जखन थानामेक ेसिलखबए गेल आ बाजल- क ्या\nक दरोगाजीअ कल नेदेताकाम, यह औरत भी लेत हैउस औरत का नाम।”\nमुदाओइसँ नमहरका मुसरीजे रहैओकरा नीक नइ लगलै।छोटकाक ेँफटकारैतबाजल-\n“अखनुक बेरछी अल्हा- दलक ओ गीतक जइमे कहै छै- रनमेमरेदोख नइ लागे।”\nिधया-पुताकघघ ज देख िपता-मुसरीबाजल-\n“अनेरेतूँसभ नाच-तमाशा ठाढ़ क े नेघघ ज करैछेँ, अखुनका बेरछी भातीक।”\nतैपरछोटक बेटीपुछलक ैन-\n“ भाती क ्या आ , पापा?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n32\nिपता उ र देलिखन-\n“मॉरनग स ग।”\nचा र बैजतेिगरजानाथ गनसँ िनक ै लघोड़सार दस बढ़ला। बैढ़तेदेखलैनजे सहीस घोड़ाक\nपीठपर रंगरच रक ग ा लगौने अिछ, मुँहमेलगाम लगौने अिछ। प ँिचतेलगाम पकड़ा देत।\nमुदािबच्चेमेिगरजानाथक मनमे उठलैन, लोहाक बनल गाड़ी-सवारी तेज होइतो लोक े कबनौल\nछी, तँए लोकक काबूमेबेसीरहैए।ओना क े तौ-क े तौिसतो अिछ। मुदाघोड़ा तँसे नइ छी। जीव\nछी, अपन सभ कछु छै।माने िख छै, मुँहछै, कान छै, बुिधछै।असिथरो रिह सक ै एआ\nबदमािशयो कऽ सक ै ए।मुदाछी तँओहो सवारीए।लगाम पकड़ैसँपिहनेिगरजानाथ घोड़ाक ेँणाम\nकरैतबजला-\n“चलह हेसंगी, कम भूिममे।”\nजिहना िवचारक घोड़ाक संग देह दौड़ए लगैए तिहना दौड़ैलेिगरजानाथ घरसँ िनकलला।\nघोड़ाक ेँघरसँ िनक ै लतेघर खाली भेल। खाली होइतेप चो तूर मुसरी अपना घरसँ िनकलल।\nिनक ै लतेबुढ़बा-बुढ़या िख उठा बाल-बच्चा लेल भोजन ताकए लगल तँदेखलक आने दन जक\nबदाम िछिड़याएल अिछ। त मे दन भ रक फ ु लाकऽ अँक ु राएल, पेटमेपिड़ते करी दअ लगत ,\nमानेअँक ु राएलगत !\nपछाित दुनूपरानी िधया-पुता दस नजैर देलक।तीनूबच्चा तीनू दस चौक ा होइत रहए।\nनेमाइक मुँहदस एकोटा तक ै तरहए आ नेबापक मुँहदस, जेनापेटक कोनो फ करेनेरहइ।\nहरदरेबुढ़बामुसरीबाजल-\n“बाउ, अह सभ क देखैछी?”\nसभसँ छोटक बेटीकहलक ै न-\n“पापा, टी.भी.मे क े ट देख रहा ँ।”\nछोटक बेटीकबात सुिन, नेबाप कछु बाजल आ नेमाए। मनमे नाचए लगलै अपन क ु ल-\nखनदानक पुखाक इितहास जािनयेँनइ रहल अिछ आ अनका पाछूबेहालअिछ। ओकरे बाप-\nदादाक नामक माला बना जपैत रहह...।\nपत्नी दस ताक नजैर िनच्च करैतमुसरीदोसरक ेँपुछलक-\n“बाउ, अह क देखैछी?”\nगम्भीर होइत दोसर बच्चा मुसरीक ेँकहलक ैन-\n“बाबूजी, अपने जनम देनेछी तँए संग िमिल दुख-सुख कटैत मृत्युक पछाित ापूवक\nिबसरजन क े लापछाइतेनेअपनाक ेँउ ार बुझब, आ क स्वतं बुझब।ई तँनइ जे माए-\nबाप जनम देिनहारपालनकता छैथे, तँए हमरा खगते क अिछ आ क हमर खगते क छै।”\nबच्चाक बात सुिनिपताक मन जेनाथीर भेलैन।थीर होइतेपत्नीक ेँकहलिखन -\n“माए गुनधी...?”\nपितक बात सुिनतेबुढ़या-मुसरीबजली-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n33\n“कोन पुरना-धुरनागपक खोर-चाल करैछी। अनेरेखोड़नीसँख चारैछी।”\nआगू बैढ़ प चो गोरेथैरक प चू भागसँ बैिसबदाम बीिछ-बीिछ खेलक। पािन पीब बुढ़बा-\nमुसरीतीनूबच्चाक ेँकहलक -\n“बौआ , खेला-पीला पछाित जे कनी अराम नइ कऽ लेब, तखन पार लागत। दनुकाखेलहा\nराितआ रतुक ेखेलहाने दनमे खाइ छी।”\nतीनू‘बड़ब ढ़य ’ किह आगू बैढ़ गेल। दुनूबुढ़बा-बुढ़या घोड़ाक थैरेमेअराम करए लगल।\nमुदामन चहाएले रहइ। चहाएल ई रहैजे भरल पेटक नीन छी, जँ कह मोटगर होइत गेल आ\nतइ िबच्चेमेजँ घोड़ा आिब गेल तखन तँ अनेरेजान चैल जाएत। मुदालगले मनमे उठलै- अपने\nदुनूपरानी ने िख मूिनअराम करब, बच्चा सभ तँ जगले रहत, ओकरे कए ने चेतौनीभार\nदऽ दऐ। एक तँ अराम करब भेल, त मे जँ छगाएले मन रहत तखन , नीनेक े नाहएत। मीठगर\nनीन तँतखन नेअबै छै, जखन मीठगर मन मीठगर भोजन क े नेरहल, जँ से नइ रहल तँमीठगर\nनीन किहयौ आ क गढ़गर नीन, से थोड़ेहएत। मुदागाढ़ो जँ गाढ़ेरिह जाए, आ गाढ़ नै अए\nतखन ओइ गाढ़क मह ेक ? पित पत्नीसँपुछलक-\n“गाढ़ नीनमेनैनक े नारहैए?”\nपितक बात सुिनपत्नीक मनमे भेल, जखन सिमलात िधयो-पुतोअिछ, सािमल प रवारो\nअिछ, तखन तँ सिमलात िवचारोने हेबाचाही? तँए जँ पित आदेश क ेलैनजे ‘गाढ़ नीनमेनैन\nक े नारहैए।’ तँबड़ब ढ़य क े लैन।अपन हक-िहस्साक उपयोग क े लैन।मुदाहम ँ कछु िनवेदत नइ\nकरयैन, तखन दुनूकबीच मन-िमलन क ेनाहएत? जँ मन-बुिधसँभेँटेनै हएत तखन बुिध-मनक\nिमलानेक ेनाहएत? आ जखन बुिधये-मनक िमलान नइ हएत तखन दुनूकबीच मेल-िमलाप क े ना\nहएत? जखन दुनूमेमेले-िमलाप नइ हएत तखन एक -दोसरक बीच िवलाप क ेनाहएत? आ जँ\nिवलापेनइ तँ संगेचलबे ने करब आ जखन संगेचलबे ने करब, तखन दुनूसंगबेक े नाहएब?\nसीता जक एक गोरेरावणक पुष्प वाटकामेरहब आ दोसर बोने-बोन वौआइत -वौड़ाइत क ेतौ\nर ाकर सन मुिनआ म प ँचत तँ क े तौसबरीक आ म, तैसंग क े तौतीर-धनुषक संग िशकारी\nबनत तँक ेतौमेघनादकगज न-मज नक िशकार सेहोबनबे करत कने?\nओना एक -दोसरक श्न सुिनदुनूपरानी मुसरीमने-मन तेनाउ र ताकऽ लगल जे चेतसँ\nचेतन बनए लगल मुदािचन्तनक ण जिहना िखक दुनूपट-पटा िखक ेँब कऽ दैत अिछ,\nतिहना दुनूक िखक पीपनी एक -दोसरमेस ट कऽ ओझरा गेल, जइसँ बाहरीदुिनयक रस्तेभीतरी\nदुिनयसँ क ट गेल।\nएक -दोसराक पीपनी स टतेनीनक आशंका दुनूकमनमे भेल; आशंका होइतेएक -दोसरक ेँचैन\nप देख बाजब ब कऽ लेलक। एम्हर तीनूबच्चा बाहरीदुिनयक खेलमेलगल रहबेकरइ।\nतीन बजैक समए , टहटहौआ रौद। घोड़सार लग आिब िगरजानाथ सहीसक ेँघोड़ाक लगाम\nपकड़ा अपने आँगन गेला।\nरौदाएल घोड़ाक दशा देख सहीस घरेमेघोड़ाक ेँबान्हब नीक बुझलक। बाहरक थैरमेनै\nबान्िह सहीस घोड़सारेमेघोड़ाक ेँलगाम खोिल, पैरमेघोड़छान लगा खुामेबान्िह देलक। तैबीच\nघोड़ाक आहैट देख प चू मुसरीअपन घरक बाट पक ै ड़भीतर चैल गेल, मुदासभक ेँअगुअबैत\nबुढ़बा-मुसरीपाछूसँअपना घरक मुँहपरपाछूमुहेँघुिमरौदाएल घोड़ाक दशा देखए लगल।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n34\nिपयासल घोड़ाक ेँबूिझसहीस पिहनेपािनक वतन आगूमेदेलक।मुदाघोड़ा पािन देिखतेमुँह\nछीिप लेकक। मुँहई सोिच छीपलक जे सरद-गरम एहनेसमैमेहोइ छै।\nपािनक वतन हटा नोकर खाइले आगूमे देलक, ठेह उतरल घोड़ा खेनाइक ेँसुँघबोनेक े लक।\nनोकर बूिझगेल जे पिहनेई अराम चाहैए।अखन नहेबोक े नाकरबै।रोदाएल अिछ। झूिसयाइत\nनोकर घोड़सारसँिनक ै लअपन बास दस बैढ़गेल।\nअपना घरक मुहथैरपरसँ बुढ़बा-मुसरीदेखलक जे वेचाराघोड़ा दरदेनेखेलक आ नेपीलक,\nओ तेसभटा अपने बेसाहलक।मुदाहमरा तँक े तादन क े ताराितक खेनाइकजोगाड़ एक ेबेरभऽ\nगेल।मुदालगले मनमे भेलै, एते लऽ कऽ राखब क े तए? बड़ करब तँ पेटेमेने खा कऽ राखब।\nअपना तँओहन घर नइ अिछ जे कोशल क र कौशिलया करब? दोसर, पािन तँसहजे पािनयेँछी,\nजे अकाससँ पताल ध र पसरल अिछ।\nमुसरीक मन घुमलै, घुिमकऽ ओतै चैल गेले- जखन पेटछोिड़ अपन कोनो पथार-खेत ऐछे\nनइ, रखनिह नेछी आ पेटोभरले अिछ, तखन अनेरेमनक ेँकोन अथ हीन काजमे वोआबै छी।\nमुसरीक ेँजेना एक करणक पूण भाव भेट गेल होइ तिहना भावपूण िवचार मनमे नािच\nगेलइ।निचतेनजैर घोड़ाक छानक दुनूअिगला पैरपरपड़लै।\nनोकरक ेँघरसँ िनक ै लतेथाकल घोड़ा बैसैतअसुआ कऽ मसुआ गेल।\nघोड़ाक मुहसँखसैत लाड़-झागक ेँदेख मुसरीक मन िसहैरगेलइ। िसहैरतेघोड़ाक िखपर\nनजैर बढ़ौलक तँ पल खसल दुनू िख, मुहसँखसैत बाटक पीड़ाक ेँदेखलक। मनमे एलै- वेचारा\nकहबो क े कराकरत? ऐठाम क ेअिछ? आ जँ रहबो करैत तँ क ओकर वेदनाकपीड़ाक ेँथोड़ेपीब\nलइत। मुदाएकठाम संग रहनेएतेतँहेबेकरैए जे जेतइ समूह तेतइसमाज बनैए।\nमनमे उठलै, क जे वेचाराक ेँसाढ़ेतीन देवालक बीचक खुामेबान्िह, दुनूपएर लोहाक\nकड़ीसँ छाइन देनेअिछ आ अपने सभ अपन -अपन खोबहार पक ै ड़नेनेअिछ। क ेवेचाराकवेदना\nसुनत!\nअपना दस मुसरीिहया कऽ देखलक तँ बूिझपड़लै जे वेचाराकपएरो बरबैरआ क ओकर\nनाको-कान बरबैरने छी, तखन हम काइए क सक ैछी। मन ठमैक गेलइ।ठम कते लगले मन\nठनकलै, ठन कते जगलै, हमरा बुतेओकर राशन-पािन जुटौलथोड़ेहएत। घरो बनबैक लूर अिछ\nतँ अपने सनकक ेँबास भ रक; तैठामओकर रहैक घरो नइ बना सक ैछी। कछु कहौ चाहबैतँ\nओकर कान तेतेऊपर छै जे सुनबेनेकरत। तखन हम काइए क सक ैिछऐ। अपना भागेवेचाराक\nजे दशा िलखल छै से तँभोगइ पड़तै...।\nमुदालगले मुसरीक ेँअपनापर ग्लािन जगलै। जगलै ई जे ई तँ क े करोभलाइ करबसँ अपन\nदेहछीपब भेल! जखन अनकर दुख-पीड़ा अपना मनमे नइ ब ट लेब, ताबेओकर दुख घटतैक े ना?\nबदलल िवचारेजखन मुसरी िख उठा कऽ देखलक तँ बूिझ पड़लै जे बैसल घोड़ा मुड़ी\nखसौनेएकटा कान धरतीपर देनेअिछ आ दोसर मुँहकऊपरमे छै।देिखतेसवुरभेलै, सवुरई भैलै\nजे ऊपरका कान नेऊपरमे छै, मुदामा ट परहक कान तँिनच्चेँमेछै, ओइ बरबैरतँछीहे।मुँह\nजँ ऊपरो छै तँकनी जोरसँबजबे करत; अवाज ऊपर जाइ क नइ, मुदािनच्च तँखसबे करत,\nतँए सुनैमेकोनो असोकज निहयेँहएत; िनच्चासँ सुिनयेँलेब।अपन बात तँ लगेसँकहबै, ओहो\nसुनबेकरत।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n35\nअपन घरक मुहथैरसँिनक ै लबुढ़बा-मुसरीघोड़ाक थैरमेप ँचल। िहया कऽ देखलक तँ बूिझ\nपड़लै जे वेचाराघोड़ाक जान स दकाल फ सेमेफ ँ सलरहैछै! पैरक छुटल तँ मुँहकलागल आ\nमुँहकछुटल तँपैरकलागल! अव हमेवेचारापड़ल रहैए।\nअपना दस िहया कऽ मुसरीदेखलक जे हमरा बुतेकोन भलाइ वेचाराकभऽ सक ैछै।\nचा कात नजैर दौड़बैतजखन पैरक छानक ेँदेखलक तँ बूिझपड़लै खुामेबान्हल जौरक ेँजँ\nदुनूदस मानेखुो दस आ पएरो दससँ का ट देल जाए तँ वेचाराकजान हल्लुक भऽ जेतइ!\nफ े रजँ सहीस आिब दोसरछान लगा दइ, ई दीगर भेल। मुदाअखन जेतबेकाल तेतबेकाल\nअव ह क ट ह तँबनतै।जखने ह बनतै तखने नेतरेगनक इजोतमेअपनाक ेँभुकभुकौत।\nससैर कऽ मुसरीघोड़ाक कान लग प ँच गर लगा कऽ बैसल। घोड़ाक िख ब रहैतँए\nमुसरीक ेँदेखबोनेक े लक, त मे क ुा जक नाको निहयेँछै जे गन्धोसँपरेख िख खोलैत।कानक\nजिड़ लग बैसल मुसरीजोरसँबाजल-\n“घोड़ा भाय, हम मुसरीछी। जीव-जगतक दुिनयमे हमह -तोहटा एकठाम छह , तेसर कयो\nने अिछ जे भगवानक दरबारमेदोखी बनत। लगमे हमह टा छी। तँए जँ तोहर दुख-पीड़ा\nहम नइ देखबह तँक ेदेखतह।कान खोलह, िख उठाबह।”\nअपना मने मुसरीबािज कऽ चुप ऐ दुआरेभऽ गेल जे, घोड़ा हँ- ँक बजैए से पिहनेसुनी।\nमुदाघोड़ा तँ घोड़ेछी, मुसरीक चुनचुनीक े तेबुझत। एना जँ माछी-मच्छरक घनघनैनी\nहाथी-घोड़ा बुझए लगल तखन तँ भेल! कए घोड़ा कान पटपटाएत आ क िख खोलत। मुसरीक\nमनमे भेल, एक डाक ै नसँनइ सुनलक; दोसर डाक ै नदऐ। अपन प रचए दैतमुसरीफ े रबाजल-\n“भाय घोड़ा, हमर िगनती ने मनुखमेअिछ आ ने जानवरमे आ ने जिड़ये-जगतमे, तँए\nतोरासँकोनो दुश्मनी साधैक अिछ से नइ बुझह। तोहर दीन-दशा देख दया लैग गेल।\nओना तोहर नोर पोछल तँ हमरा बुतेनिहयेँहएत, मुदासंग िमिल नोर बहौल तँ हएत।\nिख खोलह, कान उठाबह।”\nमुसरीकबात जेनाघोड़ा सुनलक। सुिनते िख खोललक। िख खुिजतेमनमे उठलै, बाजल-\n“मुसरीभाय, पिहनेई कहह जे नीक े-ना जीबैछह कने?”\nघोड़ाक बात सुिनमुसरीकमन घोराए लगल। घोराए ई लगल जे हम नीक ेनैछी तँअधला\nकिहया भेल जे नीक ेनइ जीब। मुदालगले मनमे उठलै जे जँ वेचाराक ेँखाइयोक लूर रिहतैतँ\nहमर प च परानीक गुजर चलैत। ओना दुिनय बड़ीटा छै त मे मूस-मुसरीक।अ क घर, मनक\nघर, कागजक घर, खेतक घर, पथारक घर, हाथीक घर आ स : घोड़ाक घर सेहो...। जेतए मन\nफ ु रततेतए रहब। मुदाऐ वेचाराक ेँतँसे नइ छै, जँ से रिहतैतँअिहना एजेन्सीक एजेन्ट जक\nचा र बजे भोरसँदस बजे राितध र सड़कपर सवारी-गाड़ी जक दौड़ैतरहैत! एक तँपड़ोसीपनक\nधम दोसर एकरे िहस्सा अ ो खाइ छी, एकरे घरे कोठाक घरोमेरहैछी। तँए अपन िबसवास\nजगबैत मुसरीबाजल-\n“भाय घोड़ा, अपन कण्ठी छूिबकहै िछअ जे आइ ध र किहयो अ छोिड़ कोनो अघट\nभोजन कण्ठसँिनच्चाँउतरल अए ...।”\nमुसरीकबात समाप्तो नेभेल छल क िबच्चेमेघोड़ा बाजल-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n36\n“हमरा बुझबैलेतूँकए अनेरेकण्ठी छूिबकऽ सप्पत खाइ छह।”\nघोड़ाक बात सुिनतेमुसरीकमनमे िबसवास जगल जे भ रसक घोड़ा अपनो बात कछु कहए\nचाहैए।पिहनेमुँहखोिल कऽ बाजह, तखन नेसुनलापछाित कछु कहबै।\nतैबीचबुढ़या-मुसरी, जे घरमुह भऽ गेल छल - पाछूउनैटतकलक तँघोड़ाक कान लग अपना\nपितक ेँबैसल देखलक। ओना पितक सतीत्वपर िमिसयो भ र शंकानैजगलै जे घोड़ा फ ु िसयालेत,\nमुदाएते तँमनमे जगबे क े लैजे घोड़ेछी जँ कह कान उठा कऽ पटपटौत तँवेचाराकजान बँचब\nक ठन भऽ जेतइ, आ जखन प रवारमेसृजन नइ रहत, सृजक ेखतम भऽ जाएत तखन कोनो उपैत3\nक े नाहएत! जइ प रवारमेउपैत नै रहत तइमे िवपैतनै औत तँ औत क ेतए? आिग तँ ओतै ने\nपजरत जेतए सुखल जारन रहत; आ क पिनयाएल पािनक जारनमेपजरत। से नइ तँहम ँ कए ने\nपितक नाङैरपक ै ड़लगमे बैिसदुनूकदेह-दशा देखी...।\nअपना घरसँ- मानेदेवालक बोहैरसँ- िनक ै लबुढ़या-मुसरीघोड़ाक थैर दस बढ़ल। माएक ेँदू\nडेगआगू बढ़ैतदेख तीनूबच्चो-मुसरीपाछू-पाछूिवदा भेल।\nिख तक ै तबुढ़बो-मुसरीआ घोड़ो चा मुसरीक ेँदेखलक। देिखतेघोड़ाक मनमे भेल जे\nहमरासँबेसीसमंगर मुसरी अिछ। घोड़ा अपन देह-दशा िबसैरगेल।\nिहसावोक तँ क े तेकनजैर अिछ। जइ नजैरेघोड़ा बुझलक, ओहो अका रहइ। लोकतंमे\nिगनतीए महत रखै छै।मुदाई बुझबेनेक े लकजे तंक पाछूमं चलै छै आ ओ मं एक तंसँ\nदस तं ध र अिछ जे लोकतंक संगीछी। समंगर मुसरीक ेँदेख घोड़ा बाजल-\n“मुसरीभाय, ई सभ तोरेटुसरीिछअ?”\nघोड़ाक बातसँमुसरीक ेँिमिसयो भ र मनमे दुख नइ भेल, जे हमरे सोझामेहमर वंशजक ेँ\n‘टुसरी’ कहलक। मनमे एलै- जे एकिसरा गाछ जखन किनयेँऊपर उठैए आ क टुस्सा पमे दोसर-\nतेसर चा रम िनकलए लगैए, जइसँ डार-पातक संग शीलोक शोभा बढ़बैए। तँए जँ ‘टुसरीए’\nकहलक तँकहलक। मुस्क दैतमुसरीबाजल-\n“भाय घोड़ा, एते तँ अिछ जे तोरा घरमे घर बना रहैछी, आ तोरेिछिड़यौलहाबदाम\nखा कऽ मस्तीसँजीवन-गुदस करै छी। मुदापैछला जेतेप रवार बढ़ल ओ तँ देश-िवदेश\nचैल गेल।किहयोकाल मोबाइलसँसमाद सुनबैत रहैएजे िवदेशमेअपन रहैक मकान बना\nलेल, आ एहेन कारोबारठाढ़ कऽ लेल जे आब किहयो अपन बाप-दादाक दुखबास देखैक\nअवसरो नेभेटत।”\nकिह मुसरीकबोलती ब भऽ गेल।ब होइक कारण मनमे ई उ ठ गेलैजे ‘ओ सभ ’ कोन\nजनमभूिम आ मतरभूिमक गीत गौत? आ कोन देवी-दुगाक गीत गािब क े करासुनौत?\nमुसरीकबोलती ब देख घोड़ा च रयबैतपुछलक ै-\n“मुसरीभाय, जखन तोहर बात सुनैलेकान खोिल ठाढ़ क े नेछी तखन तूँिबच्चेमेकए\nअँटैकगेलह?”\nघोड़ाक बात सुिनमुसरीकअिसआस बैढ़मन अिलसए लगलै।हाफ करैतबाजल-\n3 उपाजन\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n37\n“भाय घोड़ा, तोरा सभले ई दुिनय ब टल छह , ई जलवायु- उ वातावरण, ई मौसम- उ\nमौसममे।स से दुिनय हमरालेएक ेरंगअिछ आ समा गो आ जाितयो-वेरादरतेतेअिछ,\nजे सगतैर बसल छी। अपन जाित-वेरादरकहाल-चाल कहह?”\nमुसरीक बात सुिनघोड़ा ठमैक गेल। ठमैक ई गेल जे महजाल जक तेहेनजाल मुसरी\nफ े कलकजे हमरा ओते बुझलो ने अिछ। मुदादरबज्जापर आएल अितिथक ेँजँ नइ भ र पेटतँ\nअदहो पेटभोजन नइ करबयैन तँओ दरबज्जे क ...।\nमने-मन िवचारैतघोड़ा बाजल-\n“मुसरीभाय, दुिनयक पाछूजे अनेरेमाथ लगाएब से कथीले।हमरासँनमहर हाथीक माथ\nछै, पिहनेओ ने लगाबह। मुसरी भाय, आइ पिहले दन तोरा मुहेँअपन जाित-वेरादरक\nचाल-चुलक बात सुनल।”\nबजैत-बजैत घोड़ा ठमैक गेल।कनीकाल ठमकल आ िख पोछैतफ े रबाजल-\n“भाय जेहनेजाितक गित अिछ तेहनेवेरादरीकसेहोअिछ। तखन तँ गाए नइ छी जे\nपोिसन्दारक ेँअमृत पीएबै।बड़ बेसी करबै तँ क े करोमक ै-ग मक वेपारप च कोस-दस\nकोसक बीच सवारी बिन उपकार करबै, चाहे अ -पािनक बदला सवारी गाड़ी जक\nसवारीक उपकार करबै, सएह ने?”\nअपन बात जेना घोड़ा छाती खोिल मुसरीक ेँकिह ठोरे-ठोरेचुचुआएल। घोड़ाक चुचुआएब\nसुिनमुसरीबाजल-\n“भाय घोड़ा, मनसँ सोग-पीड़ा हटाबह, जेतऽ रही मस्तान बिन मस्ताना गीत गबैत रही,\nरस्ता बढ़ैतचली।”\nशब्द संख्या- 3625, 17 अगस्त 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n38\nफलहार\nचा र बजेक समए। सुज अपन खर ितभा समटैक ओ रयानमेलैग गेला।जइसँ कटुतामे\nकनी-मनी कमी आिब रहल छेलैनआ मधुताक िसरजन अ लगल छेलैन।उ णता सिहष्णुता दस\nबढ़ए लगल छेलैन।जिहना कोनो फल फ ू लसँिनक ै लकलीसँ किलयाइत अपन पूण जुआनीक बाट\nपक ै ड़अन्ितम सीढ़ीपर पएर रैखतेमधु-मधु मधुर बिन जाइए तिहना बाल सुज डेगे-डेगबढ़ैतओइ\nसीढ़ीपरप ँच गेल छैथ जेतए उष्णसँ सिहष्णुक ढलान ढुलक ै तशीतपनमे वेश पबैए।\nदन भ रक उपासल क ्िमणी अपन पूण होइत उपास देख फलहार-ले माएक ेँकहलक -\n“माए, फलहारक बेरलैगचाएल अबैए…?”\nओना क ्िमणीक मनमे संगी-साथीक मुँहकसुनल अनेको रंगक फलहार-वस्तुक बात छल जे\nमनो छेलै।मानेई जे टोलक आठ बख सँ ऊपर आ चौदह-पनरह बख क बीचक जे बारहो-चौदहो\nिववािहत-अ -िववािहतबाल कन्यासँिचष्टाएल कन्या ध र संगे-संग काजो-उदेम, मेलो-ठेलादेखब-\nसुनब आ धारो-पोखैरनहाइले जाइ-अबै छिल। तैसंगअपन -अपन िखस्सो-िपहानीसुनबो-सुनैिबतो\nछिल। जइसँ समयानुसार कछु िवचार जगबो करैछल आ मेटबोकरैछल।\nसुगीताकमुहेँपैछला मासक उपासक फलहार सुिन चुकल छिल जे भ र दनक उपासक\nपछाित स झमे गाइक दूध आ क े दलीवनक फलसँ फलहार क े नेरही।पछ ुलकामासक उपास। नइ\nहमर तँऐ मासक पिहल उपास औझका छी। दस बख क क ्िमणीक मनमे उपैक गेल।\nिजनगीक पिहल उपास क ्िमणीक छल। ऐसँ पिहनेसंगी सबहक मुँहकबात क ्िमणी\nशास्–पुराणककथा जक बुझैछिल। मुदाआइ तँ क ्िमणी अपना आसे-आस चािह रहल अिछ।\nलगले क ्िमणीक मनमे दोसर संगीकउपासक फलहार जैग गेलइ।जगलै ई जे किलया बिहन सेव-\nअंगुरसँफलहार क े नेरहैथ।बजारसँस ैर पैए कलो अनने रहैथ, जेकर फलहार क े नेरहैथ।\nफ े रलगले क ्िमणीक मनमे उठल जे ओहो फलहारक ेँतँ आइ छह माससँ ऊपर किलया\nबिहनक ेँक े लाभऽ गेलैन।\nफलहारक अपन -अपन िवहीत अिछ। से खाली उपासेक नै म दुगाक चा पूजा- माने\nआिसनक , माघक, चैतक आ अखाढ़क - एक रिहतोिवहीतमेभेद ऐछे।\nक ्िमणीक मनमे भेल। हमर उपास तँ औझका छी, ने पैछला छी आ ने अगुलका हएत।\nआगूलेआगू हएत आ पाछूतँसहजे तर पिड़ गेल।\nबेटीकबात सुिनअनुराधािवस्िमत भऽ गेली। िजनगीक पिहल उपास बेटीक ेँकरैत देख मने-\nमन मन-मन्दरमे िवचड़ए लगली। कए ने िजनगीक आराधनाक ेँउपाससँ अरािध-अरािध लेत आ\nदनक िवसरजनक पछाित फलहार करत...।\nप रवारमेएक नव शक ्ित अबैत देख अनुराधा क ्िमणीक ेँअपन परदादीक कहल बात सुनबए\nलगली-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n39\n“बुच्ची, उपासक फल दुखहाल नइ सुखहाल भेल, तैबीच िव ाम भेल फलहार। तेकर\nपछाितक समए िजनगीक सामान्य भेल जे अनवरत चलैए। चलैत आिब रहल अिछ आ\nचलैत रहत।”\nजिहना क ्िमणीक िवचार सोझ-साझ नै तिहना अनुराधाक ेँसेहोभऽ गेल रहैन।मुदातैयो\nजेना क ्िमणीक मन मािन गेल जे फलहारक बेरमेने फलहार करब। अखन तँ महादेवबाबाक\nपूजाक बेरअिछ, संगीसभ संग करैलेअबैत हएत। अनेरेहम ँ नहा-फ ु लडालीमेफ ू ललऽ पिहने\nफलहारेक बात माएक ेँकहलयैन। ओ क कोनो बाल-बोध छैथ जे भ र दनक अ -पािनक ितयाग\nनइ देखलैन।कछु भेलीतँमाए भेली।माए कखनो बेजाएथोड़ेकरती।\nतैबीच अँगनाकपछ ुआरक बाटपर सँ सुनन्दा जोरसँहाक दैतबाजिल-\n“क े तेसगार-पेटारमेक ्िमणी लगल छेँ, आ क जल्दी बाबा दरबार चलमेँ।”\nअपन लाड़-झाड़ बढ़बैत क ्िमणी अँगनासँिनकलैतबाजिल-\n“क े तेकालसँ तोहर बाटा-बाटीतक ै तअँगनामेठाढ़ छेल, तोह सभ पछ ुआएल छेलेँ।”\nकहैत-कहैत सखी-बिहनपाक बीच क ्िमणी िमिझरागेिल।बाबा दरबारक सेन बिन बोल-बम,\nबोल-बम करैतिवदा भेिल।\nसखी-सहेलीक बीच क ्िमणी फलहारक बात िबसैरिशवदानक कथा बिहन- सुफली-क मुहेँ\nसुनए लागिल।\nजिहना भगवान रामक दरबारमेहनुमानसन वीर आ जामबन्त सन ेरक छला तिहना तँ\nदूध-मुँह, बाल-मुँहबानरोक समूह तँछेलैहे।जिहना िशवसेनाकबीच आठ बख क अबोध-बोध कन्या\nरमणी-रैमणीछिल आ तिहना साढ़ेचौदह बख क सुफली सेहोछेलीहेआ क ्िमणी दस बख क।\nओना क ्िमणी सेहोअपन आने-आने संगीजक मुँहब क ेनेसुफली बिहनक बात- िशवदानक\nकथा- सुिनरहल छिल। बीच-बीचमे कखनो-कखनो मनमे आनो -आनो बात उपैक जाइतेरहइ। मुदा\nतेकरा क ्िमणी समैट-समैट पँिजया-पँिजयाअगहन मासक धानक प ज जक बगलमे रैख-रैख\nसुफली बिहनक बात सुनए लगैत रहए।\nसुफली बिहनक िबआह पैछला सालक अही मासमेभेल रहैन।साल लैग दोसर सालक पिहल\nमास छी, मुदातैबीच एक पनरैिहयासासुरोसँभऽ आएल अिछ। माता-िपताक प रवारसँसासु-\nससुर-पितक प रवार सेहोदेख चुकल अिछ। ओना उमेरोकिहसावेआ िवचारोक िहसावेसुफली\nसभसँ ऊपर ऐछे। त मे अपनो कछु खास गुण देहमेझलैकते छै। एक तँ िवधाता अपन\nसोल्होकलाक उपयोग सुफलीक ेँिसरजैमेलगा देनेछैथ, जइसँ जेहनेदेहकगढ़ैनमानेसुिचन्त शरीर,\nतेहनेचेहराकशकल -सूरतआ जेहनेशकल -सूरततेहनेबोली-वाणी आ तेहनेिवचारो।त मेिशवपथक\nया ीक बीच िशव दशनक दपण सभक ेँवाणीक ऐनामेदेखारहल अिछ। सभ , मानेबारहो-चौदहो\nदेव कन्या बतािह जक िवभोर भेल, रमैत िशव-दरबारक सीमान लग प ँच महादेव बाबाक\nि शुलक ेँणाम क े लक ै न।तखने िशव कथामेिव ाम दैतसुफली बाजिल-\n“जेतए जइ कामनासँचलल छेल, तेतऽप ँच गेल। आब अपन -अपन सभ पूजक ओ रयान\nकरैजाउ।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n40\nक ्िमणीक ेँसखी-सहेलीक बीच वेश करैत देख अनुराधा गनक मुहथैरपरसँ ताधैरदेखैत\nरहली जाधैर ओ सभ िखक परोछ नइ भेलैन।परोछ होइतेअनुराधा गन घुिम ऐबे क े ली\nआ क ओसारक ओछाइनपर पड़ल रोग स्त पित-दीनानाथकहलक ै न-\n“बच्चीक पिहल उपास छी कने?”\nपितक बात अनुराधाक करेजमेतेनालगलैन, जे क ट-क ट िनच्च खसऽ लगलैन। मुदाअखन\nतँदुनूभारक बीच छैथ।एक दस पित ओछाइन पकड़ने छह माससँरोगाएल ओहन कसान जक\nछैथ िजनकर छह मासक उपजा या तँरौदीखा गेल होइ चाहेबाढ़ आिब चा ट गेल होइ...। आ\nदोसर दस सुक ु मार सुशील क ्िमणी भ र दनक उपासल बाल कन्या...।\nअनुराधाकमन ितलिमला गेलैन।जेनादेहसँशक ्ित पड़ा गेलैन, ब-टूटूजक देहभारी बूिझ\nपड़ए लगलैन। भेलैनजे खिस पड़ब। एको ण ठाढ़ रहब भारी...।\nदीनानाथक ओछािनक बगलेक खुामेओङैठ बैिस अनुराधापितक मुँहकबातक ेँतिहयबैत\nबजली-\n“दवाइक बेरभऽ गेल, पािन लगमे अिछ आ क आिन देब।”\nपत्नीक बात सुिनतेदीनानाथउ ठ कऽ बैसैत, िसरमा तरक गोटीिनकािल बगलक लोटा उठा\nपािनक संग खेलैन।\nपितक ेँदवाइ खाइत देख अनुराधाकमनमे औझका एक करण काज भेल देख खुशीउपकलैन।\nखुशी अिबते जेना देहक शक ्ितयो सबल भेलैन। ओछाइनपर बैसल दीनानाथ अनुराधाक ओइ\nजबावक ताक-हेरकरए लगला जे पिहनेपुछनेछेलिखन। श्न-पर- श्न उठबैत चलू, ने क े करो\nजिड़ भेटत आ नेछीप, से दीनानाथबुझैछैथ, तँएआगू बजैसँपरहेजक े नेछला।\nपितक श्न िखक सोझमे अनुराधाक ेँनचै छेलैन।एक दस पितक उिचती-िवनती बाल\nकन्या- क ्िमणीक पिहल उपासक, तेकर फलहारक ओ रयानक बेर आिब रहल छेलैन।आ दोसर,\nबेटीिशवघाटसँऔतैन, ताबेमेघमेतरेगनोअपन मुँहउठा लेत। मुदालगले मनक ेँआरो नचा\nदेलक ै न- फलहार क ? फलहार क े हेन?\nनचैत मन अनुराधाकअसिथर भेलैन- जँ मै क-क ु लेशनकिव ाथ ह रवासय सन महान उपास\nकाइए कए नेिलअए, तँए क ओकरा एम .बी.बी.एस .क; इन्िजिनयरगक आ क एम .ए.क उपािध तँ\nनिहयेँभेटसक ैछै।भेटतैतँओतबे जेतेमेठाढ़ अिछ।\nअनुराधाकमातृत्व-मन माए-दादी होइत परदादीपरप ँचलैन।जइ समए कनी-मनी चेष्टगर\nभेल रहैथ, तिहयाक तिहयाएल बात मन पड़लैन।पिड़तेमन जेनाफ ु ड़फ ु ड़ेलैन।मनमे फ ु ड़फ ु ड़ाइत\nपरदादीक ओ आिसरवचन उिड़ कऽ एलैन जेकरादेिखतेअनुराधाकमन िव ँिसगेलैन।\nदीनानाथक टकटक -नजैर अनुराधाकिव ँसैत-नजैर देख मधुएलैन।मधुआइते मनमे भेलैनजे\nभ रसक हमरेउिचती पुरबैलेबोने-बोन ओ ओ इ खोजी जक खोजैलेचैल गेल गेली! लगैए भ रसक\nक े तौभेटलैनअिछ। ओतएसँ अबैमेजेतेसमए लगतैन तेतेसमए तँरस्तािन गहारए पड़त।\nअनुराधाकमनमे एलैन- जखन दस-बारह बख क रही तखन परदादीअस्सी बरख टिप चुकल\nछेली।गामक उपास क े िनहारमे नको िगनती छेलैन।पुछनेरिहऐन-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n41\n“दादी, एतेजे उपास करैिछऐ से फलहार क े नापुरबैिछऐ?”\nहमर बात सुिनपरदादी पिहनेतँ दल खोिल कऽ हँसल छेली।ओिहना मन पड़ैए- सभटा\nद त झलक ै तरहैन।ओहनो अवस्थामेएकोटा द त नै टुटल छेलैनजे कनी शंको होइत। शास्ीय\nसंगीतकधुनक धुन जक जखन उड़ैत अकास गेलीतखन ताल टुटलैन।ताल टुटतेकहने रहैथ-\n“दाय, हमरा बापक ेँबेसीखेत-पथार नइ रहैन, मुदाई बुझल रहैनजे खेतमेक े तेउपजा\nहोइ छै।तइ िहसावक फिसल उपजा अपन साल-माल लगबै छला। तही दनक बात छी।”\nहम िधयानसँसुिनरहल छेल। हमर िज ासा देख झमैर कऽ परदादीकहलैन-\n“अिहना िधयानसँसुिनले।धड़फड़ेनेसभ बात नैबुझबीही।संच-मंचसँबैिस।क े करा-ले राखब\nतोरेसभक ेँनेदेनेजेबो।”\nसंच-मंच भऽ बैिसतेदादीपुन: बजली-\n“बुच्ची, सासुरअबैसँसात-आठ बरख पिहनेनैहरेमेउपास करैक आदैत पक ै ड़लेलक। ता\nनइ बुिझऐ।बाबूक ेँपुछलयैनजे फलहार क करब? ओ कहलैन जिहना अपन उपास छी\nतिहनानेखेतोक उपज फलहार छी, तइले िचन्ता कए करैछह।”\nमुदाखुजला नइ जे कथीक फलहार करब। दोहराकऽ जखन पुछलयैनतँकहलैन-\n“बुच्ची तीन क ा अल् आ -सुथनीक खेती कऽ लइ छी, जइसँ सालक छह मास प रवारक\nखो रस पुर जाइए। मा टक उपज छी, मीठपन छइहे तखन ओहो नेफले भेल।सएह करब\nशु क े ल।”\nअनुराधाकमनमे पतालक पािनक स्वच्छतापर िबसवास जगलैन। क े नानेजैगतैनमेघमेक े तबो\nशु पािन कए नेहौउ मुदाअकासक बाट गुजरनेदूिषतभाइए जाइए, मुदापतालक पािन धरती\nसन छ ासँछानलोरहैएआ समु ी लहैरसँफ रछाइतो रहैए।\nजिहना कोनो नटुआ नचैत-नचैत क ेकरोकोरामेबैिसलाड़-झाड़ करए लगैए तिहना अनुराधोक\nमनमे एलैन।मनमे अिबतेचारीमपनक परदादीजेनाआगूमेआिब ठाढ़ भऽ नाचए लगलैन। चाकर-\nचौरस देह, हाथ-पैरमेओिहना फ ु नफ ु नीजेनाबाल-बोधक हाथ-पएर होइए। ने एकोटा द त टुटल\nआ ने देहक कोनो अंग भंग भेल। जेहनेदेहक पािन, तेहने िखक संग नजैरोपिनयाएल। मुदा\nलगले दादीकबात मनमे तहे-तहे तिहयाइत तिहया गेलैन।आ नजैर सोझमे बैसल पितपर आिब\nगेलैन।अिबतेबजली-\n“आब क े हेनमन लगैए?”\nओना अखन ध र दीनानाथ, क ्िमणीक उपासक जबाव पबैक रस्ता-बाट तक ैछला मुदा\nअनुराधाक श्न पािब बजला-\n“आब बूिझपड़ैए जे रोग दिब गेल।भुखोक तृष्णा बेिसयाएलबूिझपड़ैए आ हाथो-पएर\nलाड़ै-चाड़ैकमन होइए।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n42\nपितक आस भरल बात सुिनअनुराधाकमनमे खुशीक लहैरलहैरगेलैन।आगूक कोनो बात नै\nपुिछअनुराधापैरसँचाइन ध र पितक ेँिनहारए लगली। जाड़-पालासँदबल जिहना बोन-झाड़ आ क\nजंगल-झाड़ सुजक उष्मा पैबतोितरपीत अ लगैत तिहना अनुराधोकमन फ ु ड़फ ु ड़ेलैन-\n“बेटीकपिहल उपास छी, अपने तँिजनगीमेकिहयो जािन कऽ उपास निहयेँक े लमुदा...?”\n‘उपास निहयेँक ेल ’ मुहसँिनक ै लतेअनुराधोकनजैर िनच्च उतैरगेलैनआ दीनानाथोक।\nनजैर िनच्च उत रतेअनुराधाकमनमे उठलैन- क एहेन हमह टा छी आ क हमरा सन औरो\nसभ छैथ जे जािन कऽ उपास नै क े नेहेती।ई दीगर भेल जे गाम-समाजमे मिहलासँबेसी\nबुझिनहारपुख , उपासक बेर कम पिड़ जाइ छैथ। जइसँ मिहले बेसीिहस्सा नेनेअिछ। कह\nकिहयो मन गवाही देलक जे क े करोसँकम उपास क े नेछी। सालक सए दन ओहन िबतबेकरैए\nजइ दन पािन छोिड़ अ ाहारोभेल अए। मुदातेकरफल क भेटल?\nजिहना पत्नी अनुराधाअपन िवचारक दुिनयमे िनच्च मुहेँिवचरण करै छिल तिहना\nदीनानाथक मन छह मासक रोगसँदबाएल िनक ै लऊपर मुहेँउिधआइ छल। आइ छह माससँ जइ\nप रवारक बोझ बनल छेिलऐ, काल्िहसँअपन बोझ अपने उठबैक शक ्ित शरीरमेआिब गेल।आब\nक ्िमिणयोँदन भ र सिह कऽ दीनानाथक आराधना करैजोकर भऽ गेिल।अखन ओकर भिवसक\nकोन भरोस छै।मुदावतमान तँआगूएमेछै।\nप रवारक भरण -पूरनक बाट देिखतेजिहना प रवारक िसरजनक आशा -बाट मनमे दौगए लगै\nछै, तिहना दीनानाथोक ेँमनमे भेलैन।िव ँसैतपत्नीक ेँकहलिखन -\n“बेरलहैस गेल! बैसनेकाज चलत ?”\nपितक बात सुिनतेअनुराधाच क गेली।च कते मनमे उठलैन, क े तेकजतनसँ बेटीउपास\nक े लकअिछ। क सभ मनमे उपकल छै से तँभोला बाबा जनता मुदाहम ँतँओकर माइए िछऐ।\nभ र दनक भूखल-िपयासल दस बख क बेटीलहालोट भेल औत , तखन जँ ओकरा फलहार नइ हेतै\nसे क े हेनहएत?\nओना अनुराधाकमनमे िबसवास जमले रहैन।िबसवास ई जमल रहैनजे दादी बच्चासँबुढ़\nध र अल् आ -सुथनीकफलहार कऽ उपास िनमािहलेलैनतखन क ्िमणी ने कए िनमाहत।\nमुदासमाजक रंग-रंगक फलहार देख एते तँमनमे उ ठतेरहैनजे हमरो बेटीक ेँनीक फलहार\nअए। िछिड़याइत मने अनुराधापितक ेँपुछलिखन-\n“बुच्ची-ले फलहारक ओ रयान क करब?”\nएक तँछह मासक रोगाएल दीनानाथक मन, जे िजनगीक आसक कलशसँ कनिखयाएले रहैन,\nतैपर सँ तेहेनबोझ माथपर पिड़ गेलैनजे दरदेमाथ दुखाए लगलैन। माथमे दद उठैक कारण\nभेलैन, अनुराधाकसंग अपनो नेकिहयो उपासक भीड़ गेल रही आ नेफलहारक बात बुझनेछी...।\nझखैत पितक नजैर देख अनुराधाबूिझगेली।बुिझतेमनमे झमार उठलैन।झमार ई जे ददपर\nजेतेदद देल जाएत ओ अपना अकारेपैघ होइत जाएत...। ई तँ अनेरेपितक ेँकष्ट देब हएत!\nिव ँसैतबजली-\n“एक ेदहारमेजे परान बहार भऽ जाएत तखन सालक साल दहार क े नाबुझबै?”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n43\nओना कोनो एहेन स्पष्ट िवचार स्पष्ट भाषामेअनुराधाकनै रहैन, मुदाकोन काग-भाषासँ\nदीनानाथक बूिझगेलासे तँओ जानैथ।मुदामन िव ँसैत-िव ँसैतकलशए लगलैन। कलशैत फ ू लक\nमुँहदेख मािलिन जिहनामने-मन माला बनबैत कलशए लगैए, तिहना अनुराधोकलशैत बजली-\n“अपन नैहरकसमाद कहै छी।”\n‘नैहरक समाद’ सुिनदीनानाथक मनमे भेलैनजे, मर ई क भेल! अखन फलहारक ओ रयानक\nकाज अिछ, तखन ई क बीचमेसुनबैछैथ!\nदीनानाथक मनमे कछु फ ु रबेनेक े लैनजे कछु बैजतैथ।बकर-बकर पत्नीक मुँहदस ताकए\nलगला।\nमुदाअनुराधाक ेँअपन परदीदीक समाद मनक ेँतेहेनसम दया बना देलक ैनजे अ लगलैन\nकखन एहेनझमटगर समाद सुना दऐन।\nजिहना िश क िखक इशारासँअिगला पन्नाक श्न च टयासँपुछैछिथन तिहना अनुराधा\nिखक टुस्क सँ दीनानाथक ेँटुस्कयाबए लगली। जिहना लहनाक लहनदार आगूमेठाढ़ भऽ तगेदा\nकरए चाहैततिहना अनुराधा, दीनानाथक ेँबूिझपड़ए लगलैन। मुदादीनानाथक मनमे ईहो एलैन-\nतगेदाक उ र तगदार कछु-ने- कछु देबेकरैए।चाहे‘हँ’ कहह क ‘नइ’ आ क ‘अखन नै आगू।’\nकछु-ने- कछु तँ किहतेअिछ मुदाओहन तगेदाक े िनहार पत्नी तँ नै हेती।बड़ बेसीहेतीतँ\nप रवारक कोनो तगेदाकरती जे सिझयेछी। तइले मत्था-पच्ची करैक ज रतेक । दुनूगोरेिमिल\nिवचार आिग -पािनमेजाइले तैयारभऽ जाएब। दीनानाथक मनक गाछमे जेना फ ु नगीपरपोनगी\nदेलक ै नतिहना डम्हाएल फ ू लककली जक िव ँसैतबजला-\n“ कदैन जे कहने छेिलऐ, ‘नैहरकसमाद..’ से अधेपर छोिड़ देिलऐ?”\nपितक बात सुिनिज ासुअनुराधाक ेँआरो िज ासुपनबढ़लैन। मने-मन अख्िहासए लगली।\nमाइयो दादयेक उतारा छेली, दादयो परदादयेक उतारा छेली।जेना-जेना नको अवस्था चढ़ैत\nगेलैनतेना-तेनाअपनो िसयान होइत सासुरएल । एला पछाित ओ मुइली...।\nपरदादीक मृत्युमनमे अिबतेअनुराधाकनजैर बाड़ीक सुथनीपरगेलैन।बजली-\n“ताबेिशवधामसँबुच्िचयो अबैए। अदहा घण्टा समैयोबँचल अिछ, तैबीचसुथनीउखा र\nअनै छी, संगे-संग राितमेसुथिनयेँखेबोकरब।”\nपत्नीक बात सुिनदीनानाथक मन खटाइन-खटाइन भऽ गेलैन, मुदालगले मन आगू बढ़ैसँ\nरोक देलक ै न।अखन फलहारक शुभ घड़ी अिछ, तैबीच कछु बात बािज बाधक नैबनब। क बेटी\nनैदेख रहल अिछ जे िपता ओछाइनपर अपने दन गिन रहल छैथ।त मे बेटीकदुख जेतेमाइक\nिहस्सामेअिछ तेतेबापक िहस्सामेथोड़ेअिछ। मनक ेँआगूसँघेर दीनानाथथीर क े लैन।\nअस्ताचलगामी सुज अपन पतालक घाटपर पएर दऽ देनेछला मुदाबोन-झाड़ आ पहाड़पर\nओिहना झलक ै छला।\nसंगीकसंग क ्िमणी अपना घर लग अिबतेफ ुट कऽ गन प ँचिल। गन प ँिचतेपिहने\nिहया कऽ ओसार दस तकलक। मुदाक े तौकछु ने देख क ्िमणीक नजैर ओछाइनपर बैसल\nिपतापर गेल।दीनानाथोओिहना क ्िमणी बेटीपर िख गड़ौनेदेखैछला जेना कछु सनेस लऽ\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n44\nकऽ बेटीआएल होइन। तैबीच अनुराधावाड़ीसँसुथनीउखा र कलपर िच नसँ धो-धा खुरपीकसंग\nगन प ँचली। क ्िमणीक ेँदेिखतेकहलिखन -\n“बेटी, अह क फलहारक ओ रयानमेलागल छी। मनमे भेल जे बेटये संग कए ने सभ\nपरानीफलहारेकरब।”\nिमिथलांगनाहोइक नाते क ्िमणी बाजिल कछु नेमुदामन झुझुआइत रहलैन।\nशब्द संख्या- 2350, 25 अगस्त 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n45\nभोरक झगड़ा\nसौन मासक भोर। प च बजै छल। चाह पीब पान खा दरबज्जापर सँ िनकलैएपर रही क\nलाल क ाक अँगनामेहल्ला जकाँबूिझपड़ल। ठमैक कऽ अकानए लगल - क बात िछऐ?\nजिहना लाल काका जोर-जोरसँबजैथ तिहना क रया काक सेहोललैक-ललैक बजैत रहिथन।\nअकानैकाल अकानमे नीक जक एबे ने करए। कखनो एक प क गोटेशब्द अबै तँ कखनो दोसर\nप क। तैसंगकखनो दुनूप क संगेअबइ। मानेएकटा बात लाल क ाक आबए क िबच्चेमे\nक रया काक क सेहोआिब जाए। नेबैसैकमन अए आ नेआगूए डेगउठए।\nओ ना दुनूपरानीक िभनसुरकाझगड़ा कोनो एक दना नै, सब दना िछऐन। जे सोभािवकोऐछे।\nदुिनयक भोर छी कने।िजनगीक सभ कथुक भोर।\nओना आन दनक हल्ला लगले बखाक बुलबुलाजक फ ुट कऽ पािनमेिमिल शान्त भऽ\nजाइन। मुदाआइ से नै, कछु बेसीबूिझपड़ए। मनमे अए जे िबनु कछु बुझनेजाइ आ चामेक\nमुँहछी, जँ कछु कम्हरोसँबजा जाएत तँअनेरेलब्बर भऽ जाएब कने।तैसंगमनमे आरो क ेते\nरंगकबातक संग िवचारोउठैतरहए, मुदािबच्चेमेक रया काक क अवाज आएल -\n“अह भोर-भोर रट लगौनेछी!”\nक रया काक क सुपुटशब्द कानमेपड़ल। ओना बीचमेएकटा आरो बात अिछ, बात ई अिछ\nजे लाल क ाक प ी लाल काक हेती कने, तैठामक रया काक क ेनाभेली? एक चलैन ईहो\nअिछ जे क ाक ना पर काक क ना पिड़तैन, मुदासे नइ भेल।ओना एक ेरंगक काज-ले चालैन,\nगुड़चल्ला आ िच स चालैक चालैन सेहोहोइतेअिछ। दोसर, चलैनक अनुसारमाने देहक रंगक\nअनुसारसेहोनामकरण होइए। तइ अनुसारभेल अिछ। लाल काका लाल भुभुकागोर छैथ जखन\nक क रया काक कारी खटखट , कारी झामर छैथ।मुदातइ िबच्चेमेिपण्डश्याम मानेिपरिसयाम\nसेहोतँ ऐछे। त मे िपरिसयामक सेहोआिड़ -धुर नै अिछ। ओना ने गोरेकअिछ आ ने का रयेक\nअिछ।\nक रया काक क बात सुिनअकानए लगल जे लाल क ाक उ र क होइ छैन।मुदासे सुनैमे\nसुपुटएबे ने करए। मनमे अए जे जखन चौरीक मा टक तरक क े शौर अए आ क पोखैरक\nसौरखी-करहर, खाली एकटा प ा भेटनेतँउखारिनहारभँिजयाकऽ ओकरा उखा र लइए तखन हम\nकए ने दुनूकबीचक बात बूिझसक ैछी। जे काक -मुहेँसुनल सएह बात पुिछकऽ भँिजयासक ै\nछी। ओना दुनूगोरेसँसेहोपुछल जा सक ै ए।जिहना लाल काकाक ेँपुछबैन- ‘काका, काक कए\nभोरे-भोर भोरका पाठ पढ़बैछैथ।’\nतिहना काक सँसेहोतँपुछलेजा सक ै ए- ‘काक , भोरे-भोर काकाक ेँकोन पाठ पढ़बैिछऐन।’\nगर अँटतेआगू डेगउठेल। दूडेगआगू बैढ़तेमनमे उ ठ गेल जे जखन तेहल्ला बिन जाएब\nआ जँ दुनूगोरेपंच मािन अपन बात सुमझा दैथ, तखन िनणए क सुनेबैन? त मे जँ दूजाितक\nआ क दू प रवारक आ क दू गामक झगड़ा रहैततँ कनी कम -बेसीक र मुँहिमलानीकरौलो जा\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n46\nसक ै ए, मुदाऐठाम तँ से बात नै अिछ, दूपरानीक बीचक बात अिछ। जँ किनको काका दससँ\nबजा जाएत तँ काक कहती जे जैठामबजौआ पंचक मोजरेने अिछ तैठामिबनुबजौआक क े ते\nमोजर। मुहेँछी, त मे तेतबेपर चुप भऽ जािथ तखन ने, आ जँ तइ लागल ईहो किह दैथ जे\nकयो बजा कऽ अनेनेअिछ जे कोनो बात मानब। अपना मने जिहना अह बजल तिहना अपना\nमने हम ँसुिनलेल।\nमनमे भेल हाइ-रे-बा, तखन प ँचलाफल क भेटत? डेग क गेल।\nओसारक िनच्च आ अँगनाक ओल्तीमेअँटकल रही।ने आगू बढ़ैक साहस अए आ ने नइ\nजाएब उिचत बुझी। िख तँटकटक आगू तक ै तरहए मुदाकानमेधानक झड़ जक पड़ैतरहए।\nओल्तीमेठाढ़ मन असोथ कत जक अ लगल। मुदालगले जैग गेल- ‘भोर’ ले झगड़ा होइए,\nकाक क बात तेहनेबूिझपड़ल। मुदा‘भोर’ क ?\nचौबीस घण्टाक दन-राितमे‘भोर’ ताकए लगल । भोरका स्नान नीक होइए तँए नहाइबेर\n‘भोर’ भेल।नहेले-धोला पछाित ने कयो िजनगीक लीलामेडेगउठबैछैथ तँएओ डेगभोरक भेल।\nमुदालगले फ े रमनमे उ ठ गेल, आत्माराम बजिनहार सुग्गो-तोता ने मुिन-महात्माक संग तीन\nबजे भोरक नहान नहाइतेअिछ, यएह भेल ‘भोर’।\nभोर तँ भेट गेल, मुदाभोरक जिड़क प ा भेटबेने कएल। ओना जिड़ भेटनेमनमे कनी\nखुशी उपकल , मुदाप ा...। प ा ई जे तीन बजेक ेँ‘भोर’ जँ मािन लइ छी, तखन तीन बजे राित\nक भेल? आ तीन-बिजया गाड़ीक ेँक कहबै?\nआत्माराम तोता-सुग्गाक संग मुिन-महात्माक घाट दस तकल तँबूिझपड़ल जे घटवा र-ले\nजनु घेरा-घेरीहोइए। हम पिहनेस्नान करब तँ हम पिहनेकरब। जे पिहनेकरत तेकर ने घाट\nभेल। बुिधयारने घेरा-घेरीछोिड़ अपन घाट अपना सनक बना लेत मुदाबुिधयारघेँट-कटो तँ\nहोइतेअिछ, जँ ओकरा घाट नइ रहतैतँघेँट का ट घटवा र क े तएलेत।\nओना लाल क ाक अँगनामेबोल-चाल ब भाइए गेल रहैन, मुदातैयोमनमे भेल भोरका\nपिहल डेग जखन लाल क ाक गन दस उठल तखन पिहने नक ेसँभेँटकरबैन।बड़ हएत तँ\nयएह नेहएत जे झगड़ा बेरक कछु उपराग देताजे बेरपरक नैछह। मुदािभनसुरकासमए छी,\nकयो िनन्ासलमे िधयान लगौनेरहैएतँ कयो नीनवासलमेिधयान लगौनेरहैएआ कयो अपन\nिस ान्तक अनुसार भोरका सभ कछु नीक अए , तइ अनुसारेदुिनय-दारीसँराग-िवराग छोिड़\nधरतीसँसुतले-सुतल उ ठ जाइ छैथ...।\nकछु फ ु रबेनेकरए। जेनाबस - कक ाइवर भोरेसँगार-गरौवैलकरैत िजनगीक लीला शु\nकरैत तिहना लालो काका अँगनासँखुरपीनेनेबहरा गेल छला। हम ँ ससैर कऽ आगू बैढ़ गेल\nछेल। देखतेकहलयैन-\n“काका, भोरे-भोर हाथमेखुरपीदेखैछी?”\nकहैक बेगमेतँकिह देिलऐनमुदाधोखा ई भेल जे नकर ई सब दना टगक अनुसारकाज\nिछऐन, तइ दस अखन ध र नकापर नजैर नइ पड़ल छल। मुदाहमरा बातक ेँजेनालाल काका\nअनसुनीकऽ देलैनतिहना बूिझपड़ल।\nपुछलैन-\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n47\n“क ेम्हर-क ेम्हर चललह अिछ?”\nलाल क ाक श्नक जबावे ने फ ु रए।ई तँ क े करदनक पइर भऽ गेल। ‘हहाएल-फ ु हाएल\nसासुरगेल आ किनय माए पुछलैनक े तएएल ।’\nक जे भोरसँदुनूपरानी झगड़ा करैछला, लोकक सुतब पहाड़ बना देनेछेलिखन, आ बजै\nबेरजेनासभटा िबसैरगेला।\nमुदाफ े रभेल जे जखन उदेस बना चलल छी तखन रस्तोसँघुिमजाएब क े हेनहएत। मुदा\nजेहेनशान्त-िचत्लाल काकाक ेँदेखैिछऐन तइसँ अकासक उड़ैत िचड़ैयोक ेँभँिजयाएब तँ क ठन\nऐछे।\nओना लाल क ाक मन ऐ दुआरेअसिथर भऽ गेल रहैनजे ओ अपन सब दना वृितबूिझ\nअपन एक खल काज सम्पन होइत देखलैन।\nएक खल काज भेलापछाित जिहना सबहक मन दोसर खलक काजक गरक ेँअँटकारएलगैए।\nतिहना लालो क ाक ेँभऽ गेल रहैन।ओना पैछला काजक समी ा सेहोमने-मन कऽ नेनेरहैथ,\nजइमे क ेतौक ेनो कर-पाथर नइ भेटल रहैन, तइसँ मनमे आरो बेसी परपन भऽ गेल रहैन।\nसमी ामेमन मािन गेल रहैनजे कोनो नमहर काज कए नेहौउ, ओ तँखले-खल नेहएत। खले-\nखल काज करैबलासेहोहोइए। जे गर चढ़ा-चढ़ा करैए।प रवारोमेअिहना होइ छै। कयो बाहरसँ\nउपैत क र कऽ अनलैन तँ कयो ओकरा जीवनोपयोगी बनबैलेघरमे खले-खल तोिड़ िखलिखलबै\nछैथ। जखने िखल-िखल िखलिखला जाइए तखने ने काजक िखलिखलीसँ मनो िखलिखलाइ छै।से\nअपन खलक काजसँ लाल क ाक मन िखलिखलाइत रहैन।मानेई जे प रवारक ेष्ठजनक वृित\nयएह ने हएत जे अपन लुर-बुिधक िवचारसँस दकाल प रवारजनक ेँनव काज दस आगू बढ़बैत\nचली। जइसँ प रवार गितशील रहत। से तँलाल काका सुित-उ ठ जे शु करै छैथ, से भ र दने\nनइ, सब दना सेहोछैन, तँएमनक खुशीमेकिनयोँघटबी कए हेतैन।\nजिहना पीछराह रस्ता होइए तिहना ने पीछराह चलैिनहारोहोइए। एहेन ठाम पीछराहक ेँ\nपकड़ैमेअपनो पीछरैकतँ डर रिहतेछै, से डर मने-मन होइतेरहए। मुदाफ े रभेल जे एना जँ\nपीच्छर दुआरेरस्ता छोिड़ देबतखन घरसँ िनक ै लजाएब क ेमहर? आ जँ नइ जाएब तँक घरेमे\nमड़आ ढेरीजक ढेरीएमेगुम्सैरकऽ रंगेबदैल लेब?\nएक दस मन िधकारैतरहए तँ दोसर दस पीच्छरे-पीच्छर सगरो बूिझ पड़ए। मुदादुनू\nहाथक मुी बान्िह ब िहमेसमैट छातीमेसटबैत, छातीक ेँअसिथरसँ दबल , जे कह धड़-धड़ाए ने\nलगए।\nकहलयैन-\n“लाल काका, धरमागती पुछी तँ अह सँ कछु िजगेसाकरए चलल छेल, मुदाअह तँ\nखुरपीलऽ िनक ै लसड़कपर आिब गेल छी...।”\nहमर बात लाल काकाक ेँनीक लगलैन। आगूक कछु बात मुहेँमेरहए क िबच्चेमे ँहकारी\nभरैत बजला-\n“बौआ सुधीर, अपना-ले ते भ र दन लगले रहैछी, मुदादोसरक िज ासाक महत ओइसँ\nबेसीअिछ, तँएचलह दरबज्जेपरचाहो पीब आ गपो-सप्प करब।”\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n48\nजेनालाल काका पेटक बात छीन अपना पेटक बना बाजला तिहना बूिझपड़ल। दुनूगोरे\nचोटेआगू बढ़ल ।\nदरबज्जापर पएर रैखतेक रया काक देख लेलैन।देखतेठमैक गेली। नका मनमे जे भेल\nहोइन मुदाससैर कऽ आगू बैढ़लगमे आिब जोरसँपुतोक ेँकहलिखन -\n“किनय चाह बनाउ।”\nओना गनमे दुनूपुतोओ आ िधयो-पुतोसभ ओछाइन धेनेअपना-अपनीक ेँसभ बेटो-पुतो\nआ पोते-पोती लाल काका आ क रया काक क टप्पणी पसारने। टप्पणी ई पसारनेजे कयो\nपितसँजोरसँबाजबक ेँअधला बुझैततँ कयो अपन टुटैतनीनसँकड़ आएल।\nजेठक पुतो-\n“क जे िनन्ासलमे िधयान लगौनेछेल से तेहेनउपए क े लैनजे सभटा भगन भऽ गेल।\nझगड़ा करैत-करैतआब चाहेकतरास लगलैन।”\nछोटक पुतो-\n“अबेर ध र राितमेजगल , िनन्ासल छी, तैबीच िहनका चाहेपीबैकबेगरताबेसीभऽ\nगेल छैन!”\nकिह जेठक बेटीक ेँसोर पािड़ कहलिखन -\n“बुच्ची, चाहक ओ रयान करहक।”\nबेटीजबाव देलक ै न-\n“अखैन तँ क े टिलयोने मँजल , चुल्हो ने िनपल गेल अिछ, पिहनेओ धुअब-म जब , नीपब\nआ क पिहनेचाहेबनाएब!”\nदरबज्जापर सँ तीनूगोरे- मानेहम ँ, लालो काका आ क रयो काक - अँगनाक बात सुनैत\nरही। ओना आनक अँगनाक बात सुनैमेकठाइन लिगतेअिछ मुदातैयोचुपेरहब ने नीक हएत।\nकमसँ कम एतेबजैक गर तँरहबेकरत जे सुनबेनेक े ल।\nबेटी-पुतोक बात सुिनक रयो काक क मनमे दुख भेलैनजे तेहल्लाक आगूमेएना मुँहझािड़\nजँ बेटी-पुतो बाजल तँ सासुहोिथ आ क दादी, जिहना िमिथलाक धरती यो ा पैदाकरैत रहल\nअिछ तिहना मधुमेिमला जीहपर चा ट िबसैरजेबाचाही।जँ से नै जे पालो खेनेछी आ िबनु\nपालोक छी, तखन सम्बन्ध सू कमजोर बनबे करत।\nक रया काक क ेँपितक संग भेल भोरक झगड़ाक संग पुतो-पोतीक शब्दवाण छातीक ेँडोला\nदेलक ै नमुदा...।\nओना क रया काक क मन ईहो कहैन जे कोन बड़का पहाड़क घेरालैग गेल जे आगू नैबैढ़\nसक ैछी, मुदाक े करासंग, क े करा-ले? जँ दुिनयमेमाया-मोह छै तँओकरो सीमावन्दी तँकएले जा\nसक ै ए।मुदासे सभ बात िधयानमेक रया काक क ेँनै एलैन, एलैन ई जे समाजक संग पित बैसल\nछैथ, जँ किनयोँऊ ँ च-नीच आ क ले-ऊ ँ चमेपएर पड़त तँ नकर पाग सरकतैन।मुदाअँगनाक श्न\nछी, श्न छी बेटी-पुतोक बेवहारक।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n49\nलाल क ाक मुँहदस क रया काक मुँहउठा कऽ देलैन, देलैनऐ दुआरेजे मुँहकबात मुहसँ\nबाजल जाएत, मुदाजैठामकाजक श्न अिछ आ क जैठामप रवारक गित-िविध भािवत हएत,\nतैठामतँ प रवारक िस रसजनक ेँिवचारए पड़तैन।आजुक कालखण्डक जबावदेहीतँ नक ेऊपर\nछैन।\nमुदाक रया काक क मनक िवचार जेनालाल क ाक मनमे गड़बे नेक े लैन।तिहनािनरिवकार\nभेल मने-मन लाल काका िवचारैथजे जे बेटाअपन देहक कपड़ा अपने नइ ख च साफ करैए ओ\nबाप-माइक ख चत , एहेन धोखामेमाए-बापक ेँरहबेक नै चाही।जँ रहत तँ अपने भोगत। तइले तँ\nअपने नेसोिच-िवचार चलए पड़त। से लाल काकामेछैन्हेँ, अपन देहक वस् अपने हाथे, भोरका\nघाटपर ख च लइ छैथ, तँए पत्िनयोँकखगता निहयेँबूिझ पड़ै छैन। भाय, नारीक ेँघेरा-बन्दीसँ\nजाबेआगू नइ बढ़ौल जाएत ताबेिवचारेकधारमेमा बहैत रहत कने।िजनगीक ज रतक लेल\nकाजोक सीमा तँबनबए पड़त।\nआगूमेक रया काक क ेँदेख लाल क ाक मन सेहोिसयाह होइत रहैन।होइत ई रहैनजे क\nआइए हमर कोन दोख छल। भोरमेजँ नइ ओछाइनसँ उठौल जाएत तँ ओ समैक ेँक े नापक ै ड़चैल\nसक ै ए।ओना काजक दौड़मेसमैयोक प बदलत जइसँ िजनिगयोक प बदैल रहल अिछ। मानेई\nजे जैठाम चौबीस घण्टा चलैबला मशीन अिछ, आदमी आठ घण्टा खटत , तइ िहसावेतीन\nआदमीक िजनगीक टग बनत कने, जे तीन रंगक, समयानुसारहेबेकरत। जे से एक -दोसराक\nकाय- णालीमेअन्तर एबेकरत। मुदासे नइ ऐठाम कसानी िजनगीक कथा छी।\nक रया काक क मुँहनै देखैकिवचार लाल क ाक मनमे उठैत रहैन।जिहना क े करोलगक\nलोक जखन सम्बन्धसँ हटैछै तखन कछु-ने- कछु िजनगीक गित भािवत होइतेछै, मुदासमटल\nिजनगीक अपन गित-िविध स्वच्छन्द पे अपना गितयेसेहोचलबे करैए।जँ हम अपन गित-\nिविधक ेँअपना िवचारेचलबए चाहैछी तँअप न रस्ता धड़ैत िजनगीक ेँधड़ाउ जक सजबैत चलबऽ\nपड़त। जँ से नै तँ गाछक एक ेफलक ओहन प अिछ, जे एकटामेअमृत तुल्य बीज अिछ तँ\nदोसर िबच्चेमेफ क! मुदातैयोलाल क ाक मनमे अहौड़ मारैतरहैनजइसँ पत्नीक िवचार मनमे\nअ रया क टतेरहैन।\nओना मुहसँलाल काका कछु नेबािज रहल छला। मुदामनक िवचार तँमनमे उ ठतेरहैन।\nउठैत ई रहैनजे पत्नीक तँ अनेको पो अिछ आ रंगोऐछे। जखने रंगरहत तखने ढंग धड़बे\nकरत। मुदापितक िजनगीक भोजन बनाएब पत्नीक महतपूण खलक काज भेल, मुदािवचारोक\nझगड़ा िबना झगड़ने तँबँचाइयोनैसक ैछी।\nजैठाम एक िवचार िजनगीक लेल मक महत बुझैततैठामजँ दोसर िवचार बाटक बाधा\nबनत तखन तँ प रवारोमेरण-भूिम बनबे करत। ओना दुिनयेँरण- े छी। जैठाम अपना लगसँ\nदुिनयक अन्ितम छोर तक क ट-क ु शसजले अिछ। तँए मने-मन लाल काका ईहो िवचारैथजे\nमरदक तँमरदगानी िछऐ अरा र।\nजख न िजनगीक आइ ध रक इितहास चलैत रहल अिछ जे एक घण्टा चुल्िह तर बैसैतएल ,\nतखन एक घण्टा समए , आजुक िवकिसत युगमेचौबीस घण्टाक िजनगीक लेल चुल्िहक समए कम\nनैभेल, तइलेजँ भनिसया िख देखौत, से मानैजोकर थोड़ेभेल।\nक रया काक पितक कछु िवचार नैसुिनअपन िवचारक ेँसोझरबैछेली।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n50\nजिहना खसैत घरमे स गर लगौल जाइए तिहना स गर लगबैत पोतीक ेँदोहरबैत गन दस\nघुिमबजली-\n“बुच्ची, बबो छथुन आ सुधीरोबौआ छैथ, एक गोरेह इ-ह इ कऽ चुल्िहक ओ रयान क ,\nदोसर गोरेबरतन-बासन म िज िलअ, तेसर गोरेअँगना-घर बहार िलअ। जइसँ एक ेसमए\nसंग सभ काजो हएत।”\nक रया काक क ेँसह लगबैत कहलयैन-\n“क ना छी तँ सौनक भोर छी ने काक । जिहना जेठुआ पीपरक गाछ तिहना सौिनया\nभोर।”\nसह पािब क रया काक क बा कनी बढ़लैन।मुदाजिहना पिहयाक धुरीटुटनेगाड़ीक गित\nभािवत होइत तिहना तँभाइए गेल रहैन।हेबोक े नानेकरैत? कोनो गल्ती बजैमेहोइए, ओकर\nशाब्दक सुधारभेनेकोनो अवघात नै होइए, मुदाजे वाणी काजक गितयेचलत , ओ तँ काजक\nप छी, जइसँ काज भािवत हेबेकरत कने।जखने काज भािवत हएत तखने ओकर दोसर\nपाशापर बैसल िजनगी भािवत हेबेकरत। जखने िजनगी भािवत हएत तखने गैत-क ु गैतकबीच\nरणभूिमबनबे करत कने।\nतीनूगोरेएक -दोसरक मुँहदेखैतमुदाबजैत कयो ने कछु। जिहना अखड़ आ आमक\nगाछक िनच्च लोक पकलाहा आमपर नजैर देनेगाछक िनच्चासँऊपर मुँहतक ै त, जे आब खसत ,\nतब खसत। तिहना तीनूगोरेतीनूकमुँहकआशामे बैसल रही।मुदासे भेल नै तइ बीच जसमैत\nतीन िगलास चाह थारीमेनेनेदरबज्जापर प ँचल। आगूमेचाहक थारी अिबतेतीनूकचाह दोसर\nदस बढ़ल। हमरो हाथमेआ लालो क ाक हाथमेजसमैत चाह दैत, तेसर िगलास क रया काक क\nहाथमेदइलेिगलास उठौलक। मुदाहाय रेिमिथला, पित आगू पत्नी चाह क े नापीती!\nस ैरबख क क रया काक क िवचार मनक ेँखो र देलक ै न।ललैक कऽ पोतीक ेँकहलिखन -\n“एतबो िवचार अखैन तक नइ भेलौहेन?”\nक रया काक क िवचार सुिनलाल काका ओइ गुड़ जक पीघैलगेलाजे गरमी मासमेअपने\nिपघलए लगैए। मुदािपघलने वेचाराक ेँदुनूगित होइ छै। कखनो गुड़ोक भाव चैल जाइए आ\nकखनो छुआ संग बदैल सेहोतँजाइतेअिछ।\nजसमैतपर क रया काक क ेँिबगड़ैतदेख कहलयैन-\n“काक , कोन जुग-जमानाक गप करै छी। आब समए ब त आगू बैढ़गेल, आब तँ अपनो\nसमाजमे िबआहक मण्डपपर, स रयाती-ब रयातीक बीच बर-किनय नाचो करैए आ दा ओ\nपीबैए, तैठामअह चाहोसँलजाइ छी।”\nपत्नीक पत्िनत्वमे क रया काक क ेँदेख लाल क ाक मन जाड़क सकताएल गुड़जेनागरमीमे\nआिब िपघलए लगैए तिहना मन पीघैल गेलैन।पीघैल ई गेलैनजे लाजेक गहनासँने िववेकक ेँ\nसजौल जाइए कने।मने-मन लाल काका पत्नी-ऊपर सभ तामसक ेँएक े बेरउता र क रया काक क ेँ\nकहलिखन -\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n51\n“भोरसँबतकटौवैल कऽ रहल अिछ मुदाअखनो तक मन थीर नै भेल। ऐठाम बैसू, हम\nसुधीरगप करैछी। अह चुपचापसुिनिलअ, आ जखन दुनूगोरेचुप हएब तखन क सभ\nबुझिलऐ से अह बाजब।”\nलाल क ाक िख क रया काक बूिझगेली, अपनाक ेँपरहेजकरैतपाछूघुसक ै तबजली-\n“लब्बर-पुख जक जे भ र दन लबरपनी करैत रहब, तइसँ हमर दन-गुदस जाएत; जाइ\nछी अपन काज करए।”\nकिह काक चैल गेली।लाल काकाक ेँपुछलयैन-\n“काका, भोरमेगल्ल-गुल सुननेरही?”\nिबसरल बात जेनालाल काकाक ेँमन पड़लैन।जिहना हेराएलवस्तुभेटनेखुशीमेलोक कनी\nजोरसँबजैए तिहना लाल काका बजला-\n“बौआ सुधीर, घरसँ बाहर ध र मकड़ाक जाल जक जालमे ऐठामक िवचार ओझरा गेल\nअिछ। जइसँ अथ क अनथ भऽ रहल अिछ।”\nकिह काका चुप भऽ गेला।मुदाआगूओ तँ कछु एहेन बात ऐछे जइसँ पाछूएलाल काका\nअपनाक ेँरैख लेलैन।\nजिहना नवका पिनवट देनेपािन बहबैमेबेर-बेरिच न करए पड़ैए तिहना आगू िचकनबैत\nपुछलयैन-\n“काका, फ ू लेतकक िवचार कहिलऐ, फल तँछुटलेअिछ?”\nलाल काका िव ँसैतबजला-\n“बौआ , भोरेसँिजनगीक भोरपन उठैए।तैठामजँ ई नै बुझत जे भोर ओहन समए छी,\nजैठामिजनगीक भोर शु होइ छै।सभक ेँअपन -अपन िजनगीक लक र बनबैत चलऽ पड़तै,\nजँ से नइ चलत तँआरो बद-सँ-बदतर लोको आ समाजो बनबे करत कने।”\nलाल क ाक बात सुिनमनक बखार भ र गेल।\nकहलयैन-\n“काका, अखन छुी दअ, क े तेकाज अिछ। आगू दन अिगला गप हेतै।”\nशब्द संख्या- 2701, 31 अगस्त 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n52\nकथा-लेखन- म\n1. भटक लावा- (3105)\n2. िबसाँढ़- (2499)\n3. पीरारकफड़ - (2024)\n4. अने आ बेटा- (3339)\n5. दूटापाइ- (3279)\n6. बोिनहारन मरनी- (3396)\n7. हार-जीत- (2343)\n8. ठेलाबला- (2562)\n9. जीिवका- (3642)\n10. र साबला- (3945)\n11. चुनवाली- (2445)\n12. डीहक बटबारा- (4724)\n13. भैयारी- (4041)\n14. बिहन- (2692)\n15. घरदेिखया- (4018)\n16. पछताबा- (2665)\n17. डा टर हेमत- (4398)\n18. बाबी- (2163)\n19. कािमनी- (2285.\n20. ाक सम रचना- (137)\n21. ितभा- (154)\n22. मम - (142)\n23. अधख आ - (255)\n24. समैक बेरबादी- (213)\n25. पिहनेतप तखिन ढिलहेँ- (084)\n26. खलीफा उमरक िसनेह- (165)\n27. जखने जागी तखने परात- (103)\n28. अि त वक समाि - (218)\n29. खजाना- (388)\n30. उ घारा- (328)\n31 बेवहारक- (218)\n32. समप ण - (149)\n33 उ थान-पतन- (138)\n34. देवता- (232)\n35. पाप आ पुय- (218)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n53\n36. परख- (129)\n37. आलसी - (136)\n38. ेम- (293)\n39. हैरयट टो- (137)\n40. बुझैकढंग- (142)\n41. िमकक इ त- (093)\n42. वंश- (074)\n43. ितयाग- (145)\n44. सि चार- (184)\n45. साहस- (103)\n46. बरदास- (133)\n47. भूल- (139)\n48. धैय- (099)\n49. मनुखक मूय- (099)\n50. मदित नैचाही- (209)\n51. मेहनितक दरद- (281)\n52. मैिसम गोक - (146)\n53. मूलधन- (174)\n54. कपटी िमत- (281)\n55. भीख- (118)\n56. भगवान- (098)\n57. एका िचत- (261)\n58. सीखैक िज ासा- (101)\n59. अनुभव- (092)\n60. आिसरवादक िवरोध- (088)\n61. धम क असल प- (197)\n62. सौ दय- (138)\n63. त ध- (257)\n64. एकता- (236)\n65. िवधवा िबआह - (176)\n66. देश सेवाक त- (134)\n67. आ मबल - (1- (110)\n68. वािभमान- (121)\n69. कलंक- (429)\n70. बुलक- (211)\n71. भ पुष- (173)\n72. झूठ नैबाजब- (103)\n73. आद श माए- (097)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n54\n74. नारीस मान- (100)\n75. अनुशासन- (190)\n76. सादा िजनगी- (127)\n77. िवचारक उदय- (072)\n78. पु इकाइसँसमथरा बनैत- (102)\n79. डर नैकरी- (119)\n80. आिसरवाद उल ट गेल- (223)\n81. र गमेवाकदुख- (226)\n82. िनसाँ- (194)\n83. सामना- (124)\n84. िश ाचार- (171)\n85. ठक- (115)\n86. प ीक अिधकार- (128)\n87. िशनीची िसनेह- (211)\n88. िसखबैक उपए- (171)\n89. कत परायन सुगा- (171)\n90. त वीर- (134)\n91. िमतक योजन- (359)\n92. वाथपूण िवचार- (121)\n93. संगीकमहत- (130)\n94. उपहास- (196)\n95. महादान- (176)\n96. भा यवाद- (171)\n97. स वृित- (150)\n98. आ म नैसोबहाव बदली- (281)\n99. पुषाथ- (255)\n100. नैिक सुधवा- (274)\n101. स गृहत- (195)\n102. स ाव- (134)\n103. आल य वनाम िपशाच- (302)\n104. वग आ नक - (265)\n105. यथाथक बोध- (115)\n106. िव ताक मद- (165)\n107. अनंत- (128)\n108. हँसैतलहास- (184)\n109. अनगढ़ चेतना- (162)\n110. सत्य िव ा- (108)\n111. समता- (165)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n55\n112. जेतेचोट तेतेस त- (116)\n113. प र कार- (198)\n114. कथनी नैकरनी- (176)\n115. शालीनता- (157)\n116. मजूरी- (140)\n117. जीवन या ा- (145)\n118. योित- (081)\n119. पवनक िववेक- (180)\n120. आ मबल -2- (105)\n121. खुदीरामबोस- (172)\n122. िश यक ेँिश ेटानैपरी ो- (187)\n123. लौह पुष- (124)\n124. जंग लगल - (150)\n125. जीवकक परीछा- (117)\n126. तप- (162)\n127. उ टा अथ - (203)\n128. जाित नैपािन- (142)\n129. ऊ ँ च-नीच- (206)\n130. पागलखाना- (223.\n131. दोहरीमा र- (1357)\n132. क े नाजीब?- (1031)\n133. नवान- (2282)\n134. ितलासं ाि तक लाइ- (2034)\n135. भाइक िसनेह- (1166)\n136. ेमी- (2520)\n137. बपौती सम्पित- (2352)\n138. डंका- (2422)\n139. संगी- (1858)\n140. ठकहरबा- (2351)\n141. अतहतह - (2477)\n142. अ ािगनी- (3045)\n143. ऑपरेशन- (1605)\n144. धम नाथ- (1983)\n145. सरोजनी- (1816)\n146. सुभ ा- (1910)\n147. सोनमाकाका- (1537)\n148. दोती िबआह - (1816)\n149. पड़ाइन- (1988)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n56\n150. क े तौनै- (1211.\n151. िबहरन- (3174)\n152. मायराम- (2037)\n153. गोिहक िशकार- (2113)\n154. मातृभूिम- (1036)\n155. भबडाह- (2053)\n156. प रवारक ितष्ठा- (1888)\n157. फागु- (2096)\n158. लफक साग- (1192)\n159. ितलकोरक त आ - (1826)\n160. एकोटा ने- (1071)\n161. धोतीक मान- (472)\n162. साझी- (989)\n163. सतभ या पोख र- (2990)\n164. न्याय चाही- (1308)\n165. पिनयाहा दूध- (2114)\n(166. कज - (2860)\n167. परदेशीबेटी- (2451)\n168. मान- (631)\n169. मनोरथ- (1151.\n170. कयो ने- (3699)\n171. सूद भरना- (904)\n172. जन्मितिथ- (2356)\n173. इमानदारघूसखोर- (2204)\n174. प टयाबला- (2356)\n175. सनेस- (1248)\n176. उलबा चाउर- (2588)\n177. बलजोर- (2320)\n178. बेटी) हम अपराधी छी- (3240)\n179. बगबा र- (1847)\n180. मुइलोिबसेबिन- (4244)\n181. सड़ल दारीम- (2442)\n182. चुप्पा पाल- (2517.\n183. एक धाप जमीन- (2522)\n184. ओझरी - (1963)\n185. मुसहिन- (2277)\n186. क े लवाड़ी- (2628)\n187. स्वरोजगार- (2338)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n57\n188. घूर- (2749)\n189. किनयाँ-पुतरा- (2340)\n190. वारंट- (1601)\n191. गामक मुँहफ े रदेखब- (2897.\n192. कचोट- (313)\n193. काँचसूत- (390)\n194. बुधनीदादी- (267)\n195. िखलतोड़- (396)\n196. मुँह-कान- (234\n197. अन दना- (312)\n198. अपन काज- (366)\n199. दूरी- (264)\n200. पुरनीभौजी- (116)\n201. छूट गेल- (111)\n202. कािह दन- (151)\n203. अप्पन हार- (283)\n204. कनफ ु सक- (137)\n205. मुँहकबात मुहेँमे- (135)\n206. कनीटा बात- (098)\n207. गित-गुा- (250)\n208. िबसवास- (316)\n209. कचह रया-भाय- (270)\n210. गुहार- (432)\n211. िशवजीक डाक-बाक ्- (089)\n212. सोग- (341)\n213. पनचैती- (197)\n214. कनमन - (313)\n215. अजाित- (085)\n216. पटोर- (412)\n217. फ ु िसयाह- (308)\n218. गित-मुक ्ित- (241)\n219. चौक दारी- (437)\n220. झगड़ाउ-झोटैला- (256)\n221. घबाह ूशन- (246)\n222. दादी-माँ- (408)\n223. पटोटन- (349)\n224. मुसाइपंिडत- (567)\n225. भरमे-सरम- (231)\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n58\n226. देखल दन- (434)\n227. फ झित- (403)\n228. अकास दीप- (233)\n229. बुिध-बिधया- (268)\n230. पहाड़क बेथा- (216)\n231. उमक - (324)\n232. बजन्ता-बुझन्ता- (147)\n233. चम रोग- (578)\n234. शंका- (325)\n235. ओसार - (213)\n236. छोटका काका- (394)\n237. सीमा-सड़हद- (195)\n238. रमैतजोगी बोहैतपािन- (253)\n239. गंजन- (172)\n240. सजए - (089)\n241. घटक बाबा- (335)\n242. आने जकाँ- (048)\n243. दान-दिछना- (150)\n244. उड़हिड़- (503)\n245. म हािन- (260)\n246. मेकचो- (221)\n247. झूटकािवदाइ- (350)\n248. मुँहकखितयान- (278)\n249. कोसिलया- (234)\n250. िस गेल- (204)\n251. पोखला कटहर- (153)\n252. सरही सौबजा- (267)\n253. तेरहोकरम- (322)\n254. डुमैतिजनगी- (295)\n255. चोर-िसपाही- (197)\n256. दूधबला- (271)\n257. टाइिपस्ट- (263)\n258. समदाही- (300)\n259. बुढ़या दादी- (331)\n260. पाइक मोल- (2412) - (22 दसम्बर 2013\n261. चो ा झगड़ा- (538) 24 दसम्बर 2013\n262. अपसोच- (548) 26 दसम्बर 2013\n263. पतझाड़- (2587) 31 दसम्बर 2013\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n59\n264. झीसीक मजा- (453) 1 जनवरी 2014\n265. मित-गित- (1807) 07 जनवरी 2014\n266. अपन सन मुँह- (5696) 25 जनवरी 2014\n267. रजल्ट- (2343) 16 जनवरी 2014\n268. सुमित- (3052) 30 जनवरी 2014\n269. फ े रपुछबिन- (346) 31 जनवरी 2014\n270. माघक घूर- (1683) 06 फरवरी 2014\n271. खच - (330) 07 फरवरी 2014\n272. अखरा-दोखरा- (342) 10 फरवरी 2014\n273. पेटगनाह- (593) 14 फरवरी 2014\n274. बड़क माता- (1224) 18 फरवरी 2014\n275. धरती-अकास- (184) 19 फरवरी 2014\n276. बकठाँइ- (883) 24 फरवरी 2014\n277. चैन-बेचैन- (936) 09 माच 2014\n278. हिथयाएल खुरपी- (650) 11 माच 2014\n279. अलपुरया बरी- (287) 12 माच 2014\n280. नीक बोल- (570) 13 माच 2014\n281. सुआद- (624) 14 माच 2014\n282. गंगानहेल- (686) 19 माच 2014\n283. भोँटकगहमी- (508) 24 माच 2014\n284. भँसैतनाह- (592) 26 माच 2014\n285. पान पराग- (1704) 29 माच 2014\n286. िसरमा- (760) 31 माच 2014\n287. नौमीक हकार- (1116) 03 अ ैल 2014\n288. फ क मकड़ - (1)755) 10 अ ैल 2014\n289. क े तेलग क ेतेदूर-(1255) 14 अ ैल 2014\n290. अिभनव अनुभव- (326) 16 अ ैल 2014\n291. ख टकमा- (1184) 19 अ ैल 2014\n292. कछु ने- (501) 22 अ ैल 2014\n293. झकास- (1589) 26 अ ैल 2014\n294. अप्पन-बीरान- (2)894) 01 मई 2014\n295. सजमिनयाँआम - (611) 04 मई 2014\n296. अजुन रोग- (1003) 7 मई 2014\n297. गरदिन क ा बेटा- (575) 10 मई 2014\n298. नैहराकधाड़- (881) 14 मई 2014\n299. अवाक- (1041) 17 मई 2014\n300. पोख रक सैरात- (923) 20 मई 2014\n301. दिनयाँडाबा- (409) 22 मई 2014\n302. धरम काँट- (399) 23 मई 2014\n303. पलभ र- (1116) 24 मई 2014\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n60\n304. करदानी- (5296) 14 जुन 2014\n305. सगहा- (2867) 22 जुन 2014\n306. अकाल - (1238) 24 जुन 2014\n307. उझट बात- (1152) 26 जुन 2014\n308. कज खौक- (1175) 2 जुलाई2014\n309. उनटन- (1187) 6 जुलाई2014\n310. रेहनाचाची- (1307) 9 जुलाई2014\n311. बुधनीदादी- (1256) 11 जुलाई2014\n312. अउत रत श्न- (1229) 14 जुलाई2014\n313. हार- (1240) 16 जुलाई2014\n313. सोनाक सुइत- (1135) 17 जुलाई2014\n314. म भूिम- (1214) 20 जुलाई2014\n315. असगरे- (1557) 24 जुलाई2014\n316. पुरनीनानी- (1304) 27 जुलाई2014\n317. कटा-कटी- (1140) 30 जुलाई2014\n318. क ेतेलग क े तेदूर-(1206) 3 अगस्त 2014\n319. गलती अपने भेल-(3386) 06 अगस्त 2014\n320. चोरक चोरबती- (884) 6 अगस्त 2014\n321. घर तोिड़ देिलऐ- (1527) 10 अगस्त 2014\n322. सजल स्मृित- (2363) 14 अगस्त 2014\n323. सनेस- (2654) 16 अगस्त 2014\n324. सए कच्छे- (488) 19 अगस्त 2014\n325. एक मुठीघास- (411) 21 अगस्त 2014\n326. क रछ ह मुँह- (318) 24 अगस्त 2014\n327. पुरस्कार- (2414) 24 अगस्त 2014\n328. गावीस मोइस- (687) 29 अगस्त 2014\n329. मनकमना- (6118) 19 िसतम्बर 2014\n330. घरवास- (4884) 26 िसतम्बर 2014\n331. समधीन- (6096) 04 अक ्टुबर2014\n332. चापाकलक पाइप- (1616) 7 अक ्टुबर2014\n333. कलम हािन कऽ-(2226) 10 अक ्टुबर2014\n334. लितयाएल िजनगी-(1184) 14 अक ्टुबर2014\n335. गामक शकल -सूरत-(2596)20अक ्टुबर2014\n336. िजितयापाविन- (3706) 24 अक ्टुबर2014\n337. सुखाएल सूरत- (3690) 30 अक ्टुबर2014\n338. भैयारीहक- (3131) 4 नवम्बर 2014\n339. ठक ु आएलभुसवा- (3356) 13 नवम्बर 2014\n340. खुदयाएल- (2894) 17 नवम्बर 2014\n341. खटहा आम - (3528) 22 नवम्बर 2014\n342. ढकरपेँच- (3740) 30 नवम्बर 2014\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n61\n343. असहाज- (2853) 04 दसम्बर 2014\n344. समरथाइक भूत- (3832) 07 दसम्बर 2014\n345. िवदाइ-(5103) 17 दसम्बर 2014\n346. खलओदार - (731) 19 दसम्बर 2014\n347. मनुखदेवा(1016) 22 दसम्बर 2014\n348. उमेद- (3643) 31 दसम्बर 2014\n349. गलगर भस- (3392) 4 जनवरी 2015\n350. जाड़ फा ट गेल- (3328) 9 जनवरी 2015\n351. सुरता- (3304) 15 जनवरी 2015\n352. असुध मन- (2353) 19 जनवरी 2015\n353. धरमूदासकअखड़ाहा- (1410) 21 जनवरी 2015\n354. ठोररंगू- (1531) 23 जनवरी 2015\n355. लगबे नेकएल - (1449) 25 जनवरी 2015\n356. उकड़ू समय - (1467) 27 जनवरी 2015\n357. चास-बास दुनूगेल- (1615) 29 जनवरी 2015\n358. नहरकन्हा- (1209) 11 माच 2015\n359. बटखौक- (1272) 14 माच 2015\n360. पसेनाकधरम- (1263) 16 माच 2015\n361. जेठुआगरदा- (1103) 18 माच 2015\n362. हँसीएमेउिड़ गेल- (1243) 20 माच 2015\n363. बुिड़बकहाबुिड़बकबनौलक- (1234) 23 माच 2015\n364. हमर बाइिनक िवचार- (1207) 26 माच 2015\n365. नोक रहारा- (1146) 26 माच 2015\n366. घसवािह- (1213) 28 माच 2015\n367. तेतरभाइक किवता- (1319) 1 अ ैल 2015\n368. छूआ- (1223) 6 अ ैल 2015\n369. दोसराइत- (1270) 9 अ ैल 2015\n370. लछनमान - (1173) 13 अ ैल 2015\n371. हमर कोन दोख- (1527) 17 अ ैल 2015\n372. मौसी- (1393) 21 अ ैल 2015\n373. नट कया गित- (1313) 24 अ ैल 2015\n374. खाए चाहैए- (1223) 27 अ ैल 2015\n375. मधुमाछी- (1892) 07 मई 2015\n376. दनगर घास- (2775) 13 मई 2015\n377. सिझया खेती- (3135) 23 मई 2015\n378. मुफितयामाल- (3231) 29 मई 2015\n379. मथाहाथ- (2923) 02 जून 2015\n380. पहप ट- (1369) 05 जून 2015\n381. इजो रया राित- (1512) 07 जून 2015\n382. तीन जुिगयाभाय- (2010) 12 जून 2015\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n62\n383. अँगनेमेहेरागेल- (605) 14 जून 2015\n384. डकरा हाल- (2529) 17 जून 2015\n385. जेतए जे हौउ- (2062) 21 जून 2015\n386. गठूलाकगार- (1532) 25 जून 2015\n387. कनी हमरो सुनू- (1983) 29 जून 2015\n388. गामक बान्ह- (2437) 03 जुलाई2015\n389. गुड़ा-खु ीक रोटी- (2443) 08 जुलाई2015\n390. सीरक गाछ- (3071) 13 जुलाई2015\n391. हरदीक हरदा- (2924) 19 जुलाई2015\n392. जाम- (3355) 29 जुलाई2015\n393. गण्डा- (2304) 5 अगस्त 2015\n394. हाथी आ मूस- (3016) 11 अगस्त 2015\n395. मुसरीआ घोड़ा- (3625) 17 अगस्त 2015\n396. फलहार- (2350) 25 अगस्त 2015\n397. भोरक झगड़ा- (2697) 31 अगस्त 2015\n\n\n\nऐ रचनापर अपन मंत ggajendra@videha.com पर पठाउ।\nिवदेह\nमैिथलीसािहय आ दोलन\n(c)२००४ -१५. सवािधकार लेखकाधीनआ जत ऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽ संपादकाधीन।िवदेह- थम\nमैिथलीपाि क ई-पि का ISSN 2229-547X VIDEHA स पादक: गजे ठाक ुर।सह-स पादक: उमेश\nमंडल।सहायक स पादक: राम िवलास सा , न द िवलास राय, स दीप क ुमारसाफ आ मु ाजी\n(मनोज क ुमारकण )। कला-स पादन: योित झा चौधरी।स पादक- नाटक-रंगमंच-चलिच - बेचन\nठाक ु र।स पादक- सूचना-स पक-समाद- पूनम मंडल।स पादक- अनुवादिवभाग- िवनीत उ पल।\n िव देह िवदेहVideha বিদেহ www.videha.co.in िवदेह थम मैिथलीपाि क ई पि का www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal िवदेहथम\nमैिथलीपाि क ई पि का''िवदेह' १८६ म अंक१५ िसत बर २०१५ (वष ८ मास ९३ अंक१८६ ) मानुषीिमह संक ृ ताम्ISSN 2229-547X\nVIDEHA\n63\nरचनाकार अपन मौिलक आ अ कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूणउ रदाियव लेखक गणक\nम य छि ह) ggajendra@videha.com क ेँमेल अटैचमेटक पमेँ.doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमटमे\nपठा सक ैछिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि प रचय आ अपन क ै नकएल गेल फोटो\nपठेता, से आशा करैछी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल काशनक\nहेतुिवदेह(पाि क) ई पि काक ेँदेल जा रहल अिछ।एतऽ कािशत रचना सभक कॉपीराइटलेखक/\nसं हक ा लोकिनक लगमे रहतिह, मा एकर थम काशनक / ट-वेबआका इवक / आका इवक\nअनुवादकआ आका इवक ई- काशन/ ट- काशनक अिधकार ऐ ई-पि काक ेँछै। ऐ ई पि काक ेँ\nीमित ल मीठाक ु रारामासक ०१ आ १५ ितिथक ेँई कािशत कएल जाइत अिछ।\n(c) 2004-15 सवािधकार सुरित। िवदेहमेकािशत सभटा रचनाआ आका इवक सवािधकार\nरचनाकार आ सं हक ाक लगमे छि ह। रचनाक अनुवादआ पुनः काशन कवा आका इवक\nउपयोगक अिधकार कनबाक हेतुggajendra@videha.co.in पर संपक क । ऐ साइटक ेँीित झा\nठाक ु र, मधूिलकाचौधरीआ रिम ि या ारािडजाइन कएल गेल।५ जुलाई२००४ क ेँ\nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik -gachh.html “भालस रक\nगाछ”- मैिथलीजालवृ सँ ार भ इंटरनेटपरमैिथलीक थम उपि थितक या ा िवदेह- थम मैिथली\nपाि क ई पि का ध र प ँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर ई कािशत होइत\nअिछ। आब “भालस रक गाछ” जालवृ 'िवदेह' ई-पि काक व ाक संग मैिथलीभाषाक जालवृ क\nए ीगेटरक पमे यु भऽ रहल अिछ। िवदेहई-पि का ISSN 2229 -547X VIDEHA\nिसि र तु\n ","size_mb":2.55,"has_text":true},"Videha 187.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 187.pdf","name":"Videha 187.pdf","text":"िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n1 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n2 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n3 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n4 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n5 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n6 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n7 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n8 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n9 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n10 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n11 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n12 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n13 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n14 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n15 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n16 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n17 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n18 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n19 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n20 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n21 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n22 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n23 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n24 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n25 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n26 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n27 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n28 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n29 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n30 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n31 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n32 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n33 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n34 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n35 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n36 \n \n☆\n☆\n☆\n☆ िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n37 \n \n☆ िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n38 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ  www.videha.co.in िवदेह ᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  िवदेह ᮧथम \nम ै ि थ ल ी पािᭃक ई पिᮢका''िवदेह' १८७ म अंक ०१ अ᭍टूबर २०१५ (वषᭅ ८ मास ९४ अंक १८७)  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n39 \n \n ","size_mb":8.21,"has_text":true},"Videha 188.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 188.pdf","name":"Videha 188.pdf","text":"िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n1 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n2 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n3 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n4 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n5 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n6 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n7 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n8 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n9 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n10 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n11 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n12 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n13 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n14 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n15 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n16 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n17 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n18 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n19 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n20 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n21 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n22 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n23 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n24 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n25 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n26 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n27 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n28 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n29 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n30 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n31 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n32 \n \nʼ\nʼ\nʼ\nʼ िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n33 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n34 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n35 \n \n िव दे ह ि व द े ह  Videha বিদেহ www.videha.co.in ि व द े ह ᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  ि व द े ह \nᮧथम मैिथली पािᭃक ई पिᮢका''ͪवदेह' १८८ म अंक १५ अÈटूबर २०१५ (वष[ ८ मास ९४ अंक १८८)  मानुषीिमह सं᭭कृताम् ISSN 2229-547X \nVIDEHA \n36 \n \n ","size_mb":7.63,"has_text":true},"Videha 189.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 189.pdf","name":"Videha 189.pdf","text":"िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa ' /dOne/dEight/dNine /dMa /dA/dAnusvara/dKa  /dZer,/dOne  /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dFive (/dVa/dSsa/dReph /dEight /dMa/dSignAa/dSa /dNine/dFive /dA/dAnusvara/dKa /dOne/dEight/dNine )\n  \n  \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa  \n/dAi /dA/dAnusvara/dKa/dMa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha:- \n/dOne. /dSa /dAnusvara /dPa/dSignAa/dDa/dKa/dSignIi.W/dYa /dSa /dAnusvara /dDa/dSignE/dSha  \n  \n/dTw,. /dGa/dDYa \n/dTw,./dOne./dOne./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi /dSa /dAnusvara /dGa /dSa/dSignAa/dKSsa/dSignAa/dTKa/dSignAa/dRa /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dTw,./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi/dKa /dNa/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dPa/dTRa  \n  \n/dTw,./dTw,./dAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa /dKha /dAnusvara /dDda -- /dOne./dBa/dHa_dSignU/dRa_dSignUu/dSignI/dPa/dYa/dSignAa /dRa/dCa/dNa/dSignAa/dMa/dSignE- /dO/dMa/dPRa/dKa/dSignAa/dSha /dJha/dSignAa /dTw,./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa - /dAa/dSha/dSignIi/dSsa \n/dCa/dMa/dNa /dThree./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE: /dE/dKa /dDa_dSignV,calicR/dSignI/dSsTta -/dDda/dSignAa /dYa/dSignO/dGa/dSignAa/dNa/dNDa /dJha/dSignAa /dF,ur. /dBa/dHa_dSignU/dRa_dSignU/dSignI/dPa/dYa/dSignAa /dPRa/dDa/dSignE/dSha /dMa/dSignE : /dE/dKa /dDa_dSignV,calicR/dSignI/dSsTta - /dRa/dSignAa/dMa /dCa/dSignAi/dTa/dNYa /dDha/dSignIi/dRa/dJa \n/dFive. /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa/dJa/dSignIi/dKa /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dGa/dJa/dLa - /dJa/dGa/dDa/dSignIi/dSha /dCa /dAnusvara /dDRa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa \"/dA/dSignI/dNa/dLa \" /dSix./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dRa/dKha/dVa/dSignAa/dRa -/dYa/dSignO/dGa/dSignE/dNDRa /dPa/dSignAa/dTtha/dKa ‘/dSignI/dVa/dYa/dSignO/dGa/dSignIi ’ \n/dSeven./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa : /dVYa/dSignI.W/dKTa/dTVa /dAa /dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dTVa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dSignI.M/dMa/dShRa /dNa/dSignIi/dRa/dJa /dEight. /dSKha/dLa/dNa/dKa /dPRa/dSignI/dTa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE -/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE- \n/dPa/dRa/dMa/dSignAa/dNa/dNDa /dPRa/dBha/dSignAa/dKa/dRa /dNine. /dSa/dSignAa/dMa /dAnusvara /dTa/dSignIi /dSa/dBha/dHa /dCandrabindu /dKa /dSignI/dVa/dRa_dSignU/dDDha /dTa/dSignAi/dYa/dSignAa/dRa /dKa/dSignI/dVa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dAnusvara/dDa /dShRa/dSignIi/dVa/dSignAa/dSTa/dVa /dOne/dZer, . /dPa/dRa/dTa/dSignIi  /dTta/dSignUu /dSignI/dTta  /dGa/dSignE/dLa/dSignAi- /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi  \n  \n/dTw,./dThree./dSa /dAnusvara /dSMa/dRa/dNna /dKha/dNnDda - /dOne./dA/dSignI/dDVa/dTa/dSignIi/dYa /dCha/dSignI.M/dTha /dHa/dMa/dRa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dBa/dSignAa/dBa/dSignAa - /dRa/dJa/dNa/dSignIi/dSha /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa /dSignI/dTa/dVa/dSignAa/dRa/dSignIi (/dMa/dSignU/dNNa/dSignAa ) /dTw,. /dHa/dSignAa/dLa/dSignIi -/dHa/dSignAa/dLa/dSignIi \n/dBa/dHa/dTha/dSignU /dKa/dSignO/dSa/dSignIi - /dSha/dSignAi/dLa/dSignE/dNDRa /dAa/dNa /dAnusvara /dDa /dThree./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa  /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dVisarga/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa  /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi  /dVYa/dSignI.W/dKTa/dTVa  -/dSignI.M/dMa/dSignI.M/dTha/dLa/dSignE/dSha  /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa  /dRa/dSignAa/dYa /dF,ur. \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dAnusvara/dDa  /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dVisarga  /dHa/dMa/dRa/dSignAa/dMa/dSignE /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu, /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu/dMa/dSignE /dHa/dMa - /dA/dSignI.M/dJa/dTa  /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dFive. /dJa/dSignE/dHa/dNa/dSignE /dKha/dSignO/dJa/dLa/dAvagraha  /dHa/dSignAu  /dKa /dSignU /dTta/dSignU/dMBa - /dLa/dKSsMa/dNna/dJha/dSignAa  /dSa/dSignAa/dGa/dRa  \n   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n2 \n \n/dTw,./dF,ur.\n/dAa/dTMa/dKa/dTha/dSignAa /dKha /dAnusvara /dDda - /dOne. /dBa/dSignU/dSignI.W/dLLa/dYa/dSignAa/dCandrabindu /dKa/dSignIi.W /dJa/dSignAa/dNna/dSignAa/dAnusvara /dMa/dSignAiAnusvara /dKa/dSignAu/dNa (/dA/dPa/dNa/dSignAa/dKa /dSignEAnusvara  /dKha/dSignO/dJa/dSignAi/dTa /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dA/dPPa/dNa /dBa/dSignAa/dTa )- /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa \n/dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa   /dTw,./dBa/dSignAa/dTa /dSignI/dNa/dKa/dLa/dLa , /dKa /dSignU /dTtha/dSignAa/dMa /dTa/dKa /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dLa ( /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBa/dHa_dSignU -/dA/dTha/dSignIiReph /dSignI/dNa /dRa/dTha/dReph/dKa /dCa/dLa/dBha/dSignAa/dSsa –/dVa/dSignAa/dTa/dSignAa/dReph /dSa/dSignU/dKa/dSignAa/dAnusvara/dTa /dSa/dSignO/dMa/dJa/dSignIi/dKa \n/dSa /dAnusvara /dGa )- /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dThree./dSa /dAnusvara /dSMa/dRa/dNna - /dBa/dSignAa/dBa/dSignAa /dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignI/dHa/dLa /dAa /dA/dAnusvara/dSignI/dTa/dMa /dBha/dSignEAnusvara/dTta :/dBa/dSignAa/dBa/dSignAa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignAa/dTta /dSMa/dSignV,calicR/dSignI/dTa -/dPa/dTta/dLa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa \n/dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dF,ur./dJa/dSignIi/dVa/dKa/dSignAa/dNTa : /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dSMa/dSignV,calicR/dSignI/dTa , /dSignI/dKa/dCha/dSignU  /dSignI/dTta/dPPa/dNna/dSignIi - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa  \n  \n/dThree. \n  \n/dThree./dOne.\n/dLa/dSignE/dKha , /dAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa /dO /dSa/dMa/dSignIi/dKSsa/dSignAa - /dOne./dSignI.M/dMa/dSignI.M/dTha/dLa/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dSKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa :/dSignI/dKa/dCha/dSignU  /dA/dSignI/dPRa/dYa /dSignI/dBa/dNDa/dSignU /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dTw,. /dSignI.M/dMa/dSignI.M/dTha/dLa/dSignAa /dMa/dSignE \n/dSa/dSignAa/dAnusvara/dSKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dKa /dAa/dNDa/dSignO/dLa/dNa/dKa /dBha/dSignI/dVa/dSsYa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dThree. /dLa/dKSsMa/dSignIi/dNa/dSignAa/dTha /dGa/dSignO/dSa/dSignAa/dAnusvara/dIi : /dPa/dRa/dMPa/dRa/dSignAa , /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa /dAa /dSignI/dNa/dGa/dSignU/dReph/dNna /dBha/dSignAa/dVa - \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dF,ur. /dE/dKa/dTta/dSignAa /dSignI.W/dKha/dCCa/dSignAa /dSa/dPa/dNa/dSignAa/dKa /dSignI/dDda/dSignI.M/dBha/dAa/dE/dBa  ( /dSa/dNDa/dBha/dReph : /dHa/dSignIi/dRa/dSignE/dNDRa /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa /dJha/dSignAa/dKa /dKa/dTha/dSignAa -/dSa /dAnusvara /dGRa/dHa “ \n/dTta/dRakar/dSignAa/dNSa/dPha/dMa/dReph/dRa “ ) - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa  \n  \n/dThree./dTw,.\n/dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dSignI/dVa/dHa/dSignI/dNa /dKa/dTha/dSignAa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa  \n  \n/dThree./dThree.\n/dPa/dDYa -/dOne. /dSignI/dKa/dCha/dSignU  /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dTw,. /dSignI/dKa/dCha/dSignU  /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dGa/dJa/dLa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa  \n  \n/dThree./dF,ur./dOne./dSa /dAnusvara /dSMa/dRa/dNna-/dCa/dNDRa /dMa/dSignO/dHa/dNa /dJha/dSignAa ’/dPa/dDddha/dBa/dSignAa’ \n   \n/dF,ur./dBa/dSignAa/dLa/dSignAa/dNa/dSignAa/dAnusvara /dKa /dSignV,calicR /dTa/dSignE- /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa - /dSignI/dTta/dMa/dSignI/dTta/dMa  \n   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n3 \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paint ings/ photo files. /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa/dKa /dPa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa /dA/dAnusvara/dKa \n/dAa /dCandraO/dSignI/dDda/dYa/dSignO/ /dVa/dSignIi/dSignI/dDda/dYa/dSignO/ /dPa/dSignO/dTha/dSignIi/ /dSignI.M/dCa/dTRa/dKa/dLa/dSignAa/ /dPha/dSignO/dTta/dSignO /dSa/dBha/dKa /dPha/dSignAa/dI/dLa /dSa/dBha /dDda/dSignAa/dU/dNa/dLa/dSignO/dDda /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dHa/dSignE/dTa/dSignU /dNa/dSignIi/dCa/dSignAa/dCandrabindu/dKa /dSignI.M/dLa/dAnusvara/dKa /dPa/dRa \n/dJa/dSignAa/dU/Danda \n VIDEHA ARCHIVE  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dAa/dKa/dSignAa/dReph/dI/dVa  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dJa/dSignAa/dLa/dVa/dSignV,calicR/dTTa/dKa /dSignI/dDda/dSa/dKa/dSa/dNa /dPha/dSignO/dRa/dMa/dPa/dRa /dJa/dSignAa/dU/Danda \n \n/dSa /dAnusvara /dPa/dSignAa/dDa/dKa/dSignIi.W/dYa \n'/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa' /dOne/dEight/dNine /dMa /dA/dAnusvara/dKa /dZer,/dOne /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dFive (/dVa/dSsa/dReph /dEight /dMa/dSignAa/dSa /dNine/dFive /dA/dAnusvara/dKa /dOne/dEight/dNine) \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dKa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPa/dSignO/dTha/dSignIi /dSa/dBha/dKa /dSignI.M/dLa/dAnusvara/dKa  \n/dPa/dRa/dTa/dSignIi /dTta/dSignUu/dSignI/dTta /dRa/dHa/dLa /dA/dSignI.M/dCha (/dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE (/dLa/dGha/dSignU /dKa/dTha/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa)  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n4 \n \n/dBa/dHa_dSignU/dRa_dSignU/dSignI/dPa/dYa/dSignAa /dPRa/dDa/dSignE/dSha /dMa/dSignE (/dGa/dJa/dLa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) \n  \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE: /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa \n(/dGa/dJa/dSignE/dNDRa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa) \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa -/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE -/dKa /dSa/dMa/dPa/dReph/dNna /dKa/dSignAa/dLa- /dA/dPa/dNa /dKa /dSignU /dLa/dDa/dSignE/dVa/dSignIi /dKa/dSignAa/dLa/dSignIi /dBa/dNNa/dSignIi/dKa /dSMa/dRa/dNna /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dGa/dSignO/dRa/dSignAi/dYa/dSignAa /dBa/dSignI/dHa/dNa /dBa/dNDa/dSignIi (/dBa/dNNa/dSignIi) /dKa /dPa/dSignUu/dJa/dSignAa /dKa /dSignE /dNa/dSignE /dRa/dHa/dSignI.M/dTha, /dBa/dNNa/dSignIi /dVa/dSignAa/dKa/dDa/dSignE/dVa/dSignIi /dCha/dSignI.M/dTha, /dSa/dSignU/dVa/dNna/dReph/dMa/dYa /dCha/dSignI.M/dTha, /dPa/dSignU/dRa_dSignU/dSsa/dSignO/dSignI.M/dCa/dTa /dKha/dDddha/dSignAa/dMa /dPa/dSignI/dHa/dRa/dSignAi \n/dCha/dSignI.M/dTha, /dCha/dDddha/dSignIi /dRa/dSignAa/dKha/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha (/dKha/dDddha/dSignAa/dMa /dAa /dCha/dDddha/dSignIi /dDa/dSignU/dNa/dSignUu /dSa/dSignO/dNa/dSignAa/dKa)/Danda /dSignI/dHa/dNa/dKa/dRa /dJa/dNa/dMa /dRa/dSignI/dVa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dBha/dSignE/dLa /dCha/dLa/dSignI/dNa, /dTa/dSignE/dCandrabindu /dCha/dSignI/dTtha/dHa/dSignAa/dRa/dSignIi /dSha/dSignU/dKRa/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dBha/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dO /dKa/dSignAa/dLa/dSignIi /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu /dKa/dKha/dNa/dSignO /dKa/dSignAa/dLa /dRa/dKTa /dSNa/dSignAa/dNa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dTa/dSignE/dCandrabindu /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dKa/dSignAa/dLa/dSignIi /dBa/dNNa/dSignIi /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dKa/dHa/dLa /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dAi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa/dKa /dAa/dRa/dMBha/dMa/dSignE /dJa/dSignAa/dCandrabindu /dJa/dSignE/dNa/dSignE [Jean Genet (1910–1986)] /dAa /dA/dAnusvara/dTa/dSignO/dNa /dCa/dSignE/dKha/dVa \n[Anton Chekhov (1860-1904)] /dKa /dE/dKa-/dE/dKa/dTta/dSignAa /dU/dDDha/dRa/dNna /dRa/dKha/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dJa/dSignAa/dCandrabindu /dJa/dSignE/dNa/dSignE /dE/dKa/dTta/dSignAa /dVa/dSignAi/dShYa/dSignAa/dKa /dPa/dSignU/dTRa /dRa/dHa/dSignI.M/dTha, /dE/dKa \n/dSa/dSignAa/dLa/dKa /dJa/dKha/dNa /dO /dRa/dHa/dSignI.M/dTha /dTa /dCandrabindu  /dE/dKa/dTta/dSignAa /dKa/dSignAa/dSsTtha/dKa/dSignAa/dRa /dPa/dSignI.N/dRa/dVa/dSignAa/dRa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dGa/dSignO/dDa /dLa/dAvagraha /dLa/dSignE/dLa/dKa/dSignI.W/dNHa/Danda /dSha/dSignU/dRa_dSignUu/dMa/dSignE /dO /dGha/dRa/dSa /dCandrabindu  /dBha/dSignAa/dSignI/dGa /dGa/dSignE/dLa /dKa/dRa/dSignI.M/dTha \n/dAa /dCha/dSignO/dTta-/dMa/dSignO/dTta /dCa/dSignO/dSignI.N/dRa /dKa/dRa/dSignI.M/dTha, /dPha /dSignE /dRa /dO /dSignI.M/dLa/dKha/dNa/dSignAa/dI /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dKa /dSignE /dLa/dSignI.W/dNHa /dAa /dSignI/dNa/dBa/dNDha, /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa, /dU/dPa/dNYa/dSignAa/dSa, /dNa/dSignAa/dTta/dKa /dAa/dSignI/dDa \n/dSignI.M/dLa/dKha/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dO /dA/dPa/dNa /dU/dPa/dNYa/dSignAa/dSa/dMa/dSignE /dSa/dMa/dLa/dSignAiAnusvara/dSignI/dGa/dKa /dSa/dMBa/dNDha/dKa /dSa /dAnusvara /dGa, /dKa /dSignU /dRa_dSignUu/dPa/dTa/dSignAa/dMa/dSignE /dSa/dSignAu/dNDa/dYa/dReph, /dA/dPa/dRa/dSignAa/dDha/dSignIi/dKa /dCa/dSignI.N/dRa/dTRa/dGa/dTa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dTa/dSignAa/dKa \n/dCa/dCa/dReph /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, /dSa /dAnusvara /dGa/dSignE /dO /dA/dPa/dNa /dNa/dSignAa/dTta/dKa/dMa/dSignE /dSa/dBha /dTa/dRa/dHa/dKa /dBa/dSignI/dHa/dSsKa /dSignV,calicR /dTa /dVa/dGa/dReph /dAa /dO/dKa/dRa /dSha/dSignO/dSsa/dKa/dKa /dSignI/dVa/dShLa/dSignE/dSsa/dNna /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dJa/dSignAa/dCandrabindu \n/dJa/dSignE/dNa/dSignE/dKa /dRa/dCa/dNa/dSignAa/dKa /dJa/dSignAa/dCandrabindu /dPa/dSignAu/dLa /dSa/dSignAa/dTRa/dReph /dA/dSignI.W/dSTa/dTVa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dSa/dMa/dSignIi/dKSsa/dSignAa /dAa /dJa/dSignE/dKSa /dDa/dSignE/dRa/dSignIi/dDa/dSignAa /dSignI/dVa/dKha/dNnDda/dNa/dSignAa/dTMa/dKa /dSignI/dVa/dSignI.M/dDha/dSa /dCandrabindu  /dSa/dMa/dSignIi/dKSsa/dSignAa /dKa /dSignE /dLa/dSignI.W/dNHa/Danda \n/dA/dAnusvara/dTa/dSignO/dNa /dCa/dSignE/dKha/dVa/dKa /dLa/dSignE/dKha/dNa/dSignIi /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dMa/dRa/dLa/dSignAa/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dA/dBha/dSignUu/dTa/dPa/dSignUu/dVa/dReph /dRa_dSignUu/dPa/dMa/dSignE /dPRa/dSignI.M/dSa/dDDha /dBha/dSignE/dLa, /dTa/dKa/dRa /dO /dSignI.M/dJa/dBa/dSignAi/dTa /dJa/dSignIi /dA/dNa/dSignU/dMa/dSignAa/dNa /dNa/dSignAi /dLa/dGa/dSignAa \n/dSa/dKa/dLa/dSignAa/Danda /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dLa/dSignAa/dGa/dSignAi /dCha/dLa/dSignI.W/dNHa /dJa/dSignE /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dRa/dCa/dNa/dSignAa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dMa/dRa/dLa/dSignAa/dKa /dE/dKa/dSignAa/dDha /dBa/dKha/dSignEReph /dDha/dSignI.N/dRa /dPa/dRha/dLa /dJa/dSignAa/dE/dTa/Danda \n/dJa/dSignAa/dCandrabindu /dJa/dSignE/dNa/dSignE/dKa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dU/dDGha/dSignV,calicR/dTa /dKa/dTha/dNa- “/dHa/dMa /dA/dPa/dNa /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa/dMa/dSignE /dE/dTa/dSignE/dKa /dSignI/dVa/dSignI/dVa/dDha /dRa_dSignUu/dPa/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa/dKa /dSa/dSignV,calicR/dJa/dNa /dAi /dLa/dSignE/dLa /dKa/dAvagraha \n/dSa/dKa/dLa/dSignAu/dAnusvara /dJa/dSignE /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dA/dPa/dNa /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dGha/dSignV,calicR/dNna/dSignAa /dCha/dLa/Danda” -/dE/dKa/dTta/dSignAa /dYa/dSignAa/dYa/dSignAa/dVa/dRa/dKa /dU/dSignI.W/dKTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dA/dPa/dRa/dSignAa/dDha/dKa /dKSsa/dMa/dSignAa /dYa/dSignAa/dCa/dNa/dSignAa, /dJa/dSignE \n/dPhRa /dSignEAnusvara /dCa /dRa/dSignAa/dSsTta/dRakar/dPa/dSignI/dTa /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dSVa/dSignIi/dKa /dSignV,calicR /dTa /dBha/dSignE/dLa, /dPa/dSignAa/dBLa/dSignO /dSignI/dPa/dKa/dSignAa/dSa/dSignO /dAa /dSa/dSignAa/dTRa/dReph /dSa/dSignI/dHa/dTa /dBa/dHa_dSignU/dTa /dGa/dSignO/dTta/dSignE /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dDa/dSignE/dLa /dGa/dSignE/dLa /dCha/dLa/Danda /dJa/dSignAa/dCandrabindu /dJa/dSignE/dNa/dSignE /dA/dPa/dNa \n/dAa/dTMa /dCa/dSignI.N/dRa/dTRa/dMa/dSignE /dA/dPa/dNa /dNa/dSignE/dNa/dPa/dNa/dKa /dDa/dSignU/dKha/dDa /dSignI.W/dSTha/dSignI/dTa/dKa /dCa/dCa/dReph /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dIi /dO /dA/dPa/dNa /dA/dPa/dRa/dSignAa/dDha/dSignIi /dCa/dSignI.N/dRa/dTRa/dKa /dRa/dKSsa/dSignAa/dTha/dReph /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha,  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n5 \n \n/dO /dRa/dKSsa/dSignAa/dTMa/dKa /dDdha/dSignAa/dLa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dAi /dKa/dTha/dNa/dMa/dSignE /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dA/dBa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dA/dTYa/dSignI.M/dDha/dKa /dGha/dSignV,calicR/dNna/dSignAa /dPRa/dSignE/dMa/dKa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dRa_dSignUu/dPa /dTa /dCandrabindu  /dNa/dSignAi /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dDha/dSignAi/dNa /dSa/dNa /dSa /dCandrabindu  \n/dSignI/dVa/dPa/dRa/dSignIi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dAa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE /dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dO/dI /dA/dSignI/dTa/dSha/dYa /dGha/dSignV,calicR/dNna/dSignAa /dJa/dSignE /dPRa/dSignE/dMa/dKa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dRa_dSignUu/dPa /dA/dSignI.M/dCha /dAa \n/dDha/dSignAi/dNa /dSa/dNa /dSa /dCandrabindu  /dSignI/dVa/dPa/dRa/dSignIi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dKa /dPRa/dTa/dSignIi/dKa /dTa /dCandrabindu  /dNa/dSignAi /dA/dSignI.M/dCha!- /dSa/dSignE /dAa/dGa/dSignAa/dCandrabindu /dDa/dSignE/dKha/dBa/Danda \n/dA/dAnusvara/dTa/dSignO/dNa /dCa/dSignE/dKha/dVa/dKa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dU/dDGha/dSignV,calicR/dTa /dKa/dTha/dNa- \n“/dHa/dMa/dRa/dSignAa /dO/dI /dSa/dGa/dRa /dLa/dSignO/dKa/dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dBa/dSignE/dSa/dSignIi /dBha/dYa /dLa/dGa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dHa/dMa/dRa /dKa/dTha/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dSignE/dCandrabindu /dLa/dSignO/dKa/dSignI/dPRa/dYa /dAa /dPRa/dCa/dSignI.M/dLa/dTa /dMa/dSignAa/dNYa/dTa/dSignAa/dKa \n/dKa/dSa/dBa/dTtTta/dSignIi/dPa/dRa /dPa/dRa/dKha/dBa/dSignAa/dKa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dVa/dSignAa /dO/dI/dMa/dSignE /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dPRa/dKa/dSignAa/dRa/dKa /dSa/dSignAi/dDDha/dSignAa/dSignI.W/dNTa/dKa/dTa/dSignAa /dKha/dSignO/dJa/dBa/dSignAa/dKa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dNa/dSignE /dTa /dCandrabindu  /dHa/dMa /dRa_dSignU/dSignI/dRha/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dCha/dSignIi.M, /dNa/dSignE /dU/dDa/dSignAa/dRa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dAa /dNa/dSignE /dSignI/dVa/dKa/dSignAa/dSa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi/Danda /dHa/dMa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dPa/dSignAa/dDa/dRa/dSignIi, /dU/dPa/dDa/dSignE/dSha/dKa /dVa/dSignAa /dSignI/dNa/dRa/dPa/dSignE/dKSsa /dVYa/dSignI.W/dKTa /dHa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa \n/dSVa/dSignAa/dAnusvara/dGa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dNa/dSignAi /dBha/dSignI.N/dRa /dSa/dKa /dSignAi  /dCha/dSignIi.M/Danda /dHa/dMa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dSVa/dTa /dAnusvara /dTRa /dLa/dSignE/dKha/dKa /dCha/dSignIi.M /dAa /dSVa/dTa /dAnusvara /dTRa /dLa/dSignE/dKha/dKa /dBa/dNa/dLa /dRa/dHa/dBa /dTta/dSignAa /dHa/dMa/dRa /dA/dSignI.M/dBha/dLa/dSignAa/dSsa/dSignAa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dHa/dMa/dRa/dSignAa /dLa/dSignE/dLa /dMa/dNa/dSignU/dSsYa/dKa /dDa/dSignE/dHa, /dO/dKa/dRa /dBa/dSignU/dSignI.M/dDDha, /dO/dKa/dRa /dJN–a/dSignAa/dNa, /dO/dKa/dRa /dAa/dSha/dSignAa-/dSignI/dNa/dRa/dSignAa/dSha/dSignAa, /dO/dKa/dRa /dPRa/dSignE/dMa, /dSa/dBha /dSignI/dKa/dCha/dSignU /dPa/dSignI/dVa/dTRa /dA/dSignI.M/dCha /dMa/dSignU/dDa/dSignAa \n/dAi /dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dBa/dSignE/dSha/dSignIi /dAa/dDa/dRa/dNna/dSignIi/dYa /dA/dSignI.M/dCha /dO/dKa/dRa /dSVa/dTa /dAnusvara /dTRa/dTa/dSignAa, /dJa/dSignE /dJha/dSignUu/dTtha, /dA/dHa/dAnusvara/dKa/dSignAa/dRa, /dDdha/dSignO/dAnusvara/dGa /dAa /dKRa /dSignUu /dRa/dTa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dMa/dSignU/dKTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda” -/dAa /dTa/dSignE/dCandrabindu /dO \n/dA/dPa/dNa /dBha/dSignAa/dE /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dA/dPa/dNa /dPa/dTNa/dSignIi /dSa /dAnusvara /dGa /dKa/dE/dLa /dKRa /dSignUu /dRa/dTa/dSignAa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dSa/dSignE /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dA/dPa/dNa /dSignI/dPa/dTa/dSignAa /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa (/dJa/dSignE /dE/dKa/dTta/dSignAa \n/dSignI/dKa/dRa/dSignAa/dNa/dSignAa/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa /dCa/dLa/dBa/dSignAi /dCha/dLa/dSignAa) /dA/dPa/dNa /dMa/dSignAa/dTa/dSignAa (/dJa/dSignE /dBha/dSignI.N/dRa /dRa_dSignUu/dSa /dGha/dSignUu/dSignI.M/dMa /dKa/dAvagraha /dKa/dPa/dDddha/dSignAa /dBa/dSignE/dCa/dSignAi/dBa/dLa/dSignAa /dVYa/dSignAa/dPa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKa /dPa/dSignU/dTRa/dSignIi /dCha/dLa/dSignIi /dAa \n/dBa/dDddha/dKa/dSignAa /dSignI.W/dKha/dSSa/dSignAa /dKa/dHa/dBa/dSignAi/dKa/dSignAa /dCha/dLa/dSignIi) /dPa/dRa /dKa/dE/dLa /dKRa /dSignUu /dRa/dTa/dSignAa/dKa /dSMa/dRa/dNna /dKa/dRa/dBa/dSignAi /dCha/dLa/Danda /dSa/dSignE /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dA/dPa/dNa /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dLa/dSignO/dKa/dSignI/dPRa/dYa /dAa /dPRa/dCa/dSignI.M/dLa/dTa /dMa/dSignAa/dNYa/dTa/dSignAa/dKa /dKa/dSa/dBa/dTtTta/dSignIi/dPa/dRa /dNa/dSignAi /dKa/dSa/dLa /dJa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dPa/dKSsa/dMa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dJa/dSignAa/dCandrabindu /dJa/dSignE/dNa/dSignE /dAa /dA/dAnusvara/dTa/dSignO/dNa /dCa/dSignE/dKha/dVa /dAi /dTa/dRa/dHa/dSignE/dCandrabindu /dPa/dRa/dSPa/dRa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dMa/dSignAa/dNYa/dTa/dSignAa/dKa /dA/dNa/dSignU/dGa/dSignAa/dMa/dSignIi /dCha/dSignI.M/dTha! \n/dAa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dAi /dDa/dSignU/dNa/dSignUu /dPRa/dSignI/dTa/dGa/dSignAa/dMa/dSignIi /dMa/dSignAa/dNYa/dTa/dSignAa/dKa /dA/dNa/dSignU/dGa/dSignAa/dMa/dSignIi /dBa/dSignI/dNa /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dRa/dCa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dSignI.W/dKha/dSSa/dSignAa /dSignI.M/dSa/dYa/dSignAa/dRa /dYa/dSignAa/dRa /dKa /dSa/dMa/dTha/dReph/dKa, /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dAa /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi /dLa/dSignO/dKa/dTa/dSignAa/dAnusvara/dSignI/dTRa/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa/dKa /dYa/dTha/dSignAa/dTha/dReph/dKa /dSignI/dVa/dVa/dRa/dNna /dDa/dSignAi/dTa \n/dA/dSignI.M/dCha, /dE/dKKa /dSignE  /dVYa/dSignI.W/dKTa /dKa/dSignO/dNa/dSignAa /dKRa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignUu/dSignI.M/dJa/dTa, /dGha/dSignV,calicR/dSignI.M/dNna/dTa /dAa /dHa/dSignAa/dSYa/dRa/dSignI.M/dSa/dKa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dPLa/dSignE/dTta/dSignO /dSignI.M/dLa/dKha/dNa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dPa/dRha/dLa \n/dSignI.M/dLa/dKha/dLa /dLa/dSignO/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa/dSa /dCandrabindu  /dDa/dSignUu/dRa /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, /dE/dKa/dRa /dSa/dJa/dSignAa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dYa/dE/dHa /dCha/dSignI.W/dNHa /dJa/dSignE /dO /dMa/dSignUu/dKha/dReph /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dSha/dSignAa/dSignI.M/dSa/dTa /dHa/dSignO/dSignI.M/dTha/Danda /dNa/dSignIi/dKa, \n/dA/dDha/dLa/dSignAa/dKa /dBa/dSignIi/dCa /dRa/dSignAa/dMa/dSa/dSignO/dGa/dSignAa/dRa/dTha /dMa/dNnDda/dLa/dKa /dAa/dDa/dSha/dReph /dA/dSignI/dDda/dGa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dSignI/dPa/dYa/dSignAa/dSa/dLa /dPa/dSignAa/dSignI/dNa: /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi /dKSsa/dSignI.M/dNna/dKa /dAa/dVa/dSignE/dSha/dMa/dSignE /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa/dKa /dCa/dSignU/dMBa/dNa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dKa/dTha/dSignAa/dMa/dSignE /dSignI/dTtVa/dSTta /dCha/dSignAi , /dLa/dGa/dSignAi/dE /dO/dKa/dRa/dSignE \n/dDa/dSignO/dKha /dCha /dSignAi , /dO/dKa/dRa /dPa/dSignI/dTa /dLa/dKha/dNa/dSignAa/dKa /dNa/dSignAi/Danda /dO/dKa/dRa/dSignAa /dBa/dCCa/dSignAa /dNa/dSignAi /dHa/dSignO/dI /dCha /dSignAi , /dBha/dGa/dTa/dSignAi/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dO /dBha/dSignAa/dSignI/dGa /dJa/dSignAa/dI /dCha /dSignAi /Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dLa/dKha/dNa/dSignAa/dKa /dDa/dSignO/dSa/dRa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n6 \n \n/dSignI/dBa/dYa/dSignAa/dHa /dO/dKa/dRa /dBa/dSignAa/dPa /dRa/dSignAa/dMa/dCa/dRa/dNna /dKa/dRa/dSignAa /dDa/dSignAi /dCha /dSignAi , /dO/dKa/dRa/dSignAa /dHa/dSignO/dSignI/dNa/dHa/dSignAa/dRa/dSignIi /dCha /dSignAi , /dLa/dKha/dNa/dSignAa /dBa/dSignAa/dHa/dRa /dGa/dSignE/dLa /dCha /dSignAi , /dGha/dSignU/dRa/dTa/dSignAi /dTa /dCandrabindu  /dBa/dTa/dSignAa/dHa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignE/dTa/dSignAi/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa \n/dGha/dSignU/dRa/dLa/dSignAi /dTa /dCandrabindu  /dO /dSa/dTTa/dSignE /dBa/dTa/dSignAa/dHa /dBha/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa/dSignAi, /dO /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignAi /dJa/dSignE /dO/dKa/dRa /dIi /dBa/dCCa/dSignAa /dNa/dSignAi /dSignI.M/dCha/dAi/Danda /dTa /dCandrabindu  /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi… /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa /dAa \n/dRa/dSignAa/dMa/dCa/dRa/dNa /dDa/dSignU/dNa/dSignUu/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dAa/dBa /dBa/dSignU/dJha/dSignE/dLa/dSignAi /dJa/dSignE /dO /dBa/dSignE/dKa/dSa/dSignUu/dRa /dCha/dLa/dSignAi/Danda /dBha/dSignAa/dVa, /dPRa/dSignE/dMa /dAa /dCa/dSignI.N/dRa/dTRa/dKa /dMa/dSignAa/dNYa /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dTa/dSignO/dDddha/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dIi /dKa/dTha/dSignAa/Danda \n/dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dSignI/dTRa/dKa /dA/dVa/dDha/dSignAa/dRa/dNna/dSignAa /dKa/dKha/dNa/dSignO /dKa/dSignAa/dLa /dSa/dSignAa/dPa/dSignE/dKSsa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dI /dCha /dSignAi , /dKha/dSignAa/dSa /dKa/dAvagraha /dTa/dKha/dNa /dJa/dKha/dNa /dCa/dSignI.N/dRa/dTRa /dMa/dSignI/dHa/dLa/dSignAa/dKa /dHa_dSignU/dA/dE/Danda \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE : /dTta/dSignAa/dI/dTta/dLa /dKa/dTha/dSignAa/Danda /dA/dLa/dSignIi/dMa/dSignU/dDDa/dSignIi/dNa /dA/dPa/dNa /dTta/dSignO/dLa/dMa/dSignE /dA/dPa/dNa /dSignI/dHa/dNDa/dSignUu /dYa/dSignAa/dRa/dKa /dBha/dSignAa/dI/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dMa/dSignAa/dRa/dLa /dJa/dSignE/dBa/dSignAa/dPa/dRa /dLa/dSignI.W/dJJa/dTa \n/dA/dSignI.M/dCha, /dHa/dBa/dSignO/dDdha/dKa/dSignAa/dRa /dBha/dAvagraha /dKa/dSignAa/dNa/dAvagraha /dLa/dGa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dSha/dSignAa/dHa/dBa/dSignAa/dJa /dHa_dSignU/dSa/dSignAi/dNa, /dJa/dSignE /dSa/dSignU/dPa/dSignAu/dLa/dSa /dCandrabindu /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dAa/dI /dKa/dSignAa/dSignI.W/dLHa /dBha/dSignAa/dGa/dLa/dPa/dSignU/dRa/dSa /dCandrabindu  /dSa/dSignAa/dAnusvara/dSa/dDa \n/dCha/dSignI.M/dTha, /dKa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBha/dSignAa/dSsa/dNna /dSa/dSignU/dNa/dNa/dSignE /dRa/dHa/dSignIi, /dO /dKa/dHa/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dSa/dSignU/dPa/dSignAu/dLa/dSignE /dE/dKa/dTta/dSignAa /dE/dHa/dSignE/dNa /dSha/dHa/dRa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dTa/dAvagraha /dGa/dSignAa/dI /dKa /dSignE /dRa /dVa/dDha /dNa/dSignAi /dKa/dE/dLa \n/dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignAi /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dMa/dSignU/dSignI.W/dSLa/dMa /dSa/dMa/dSignU/dDa/dSignAa/dYa /dO/dTa/dAvagraha /dKa/dSignI/dHa/dYa/dSignO /dKa/dSa/dSignAa/dI/dKha/dSignAa/dNa/dSignAa /dNa/dSignAi /dKha/dSignU/dGa/dAvagraha /dDa/dSignE/dLa/dKa /dSignAi /Danda /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dKa /dIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dPa/dSignI/dRha \n/dA/dNa/dSignAa/dYa/dSignAa/dSa /dO /dGa/dPa /dMa/dSignO/dNa /dPa/dSignI/dDddha /dGa/dSignE/dLa /dJa/dSignE /dAi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSa/dPha/dLa/dTa/dSignAa /dSignI.M/dSa/dDDha /dKa/dRa/dSignAi/dE/Danda \n/dDdha/dSignAa/dCandrabindu/dCa/dSignAa-/dOne/dNine/dNine/dTw,- /dPa/dTRa-/dSha/dSignAi/dLa/dSignIi/dMa/dSignE /dSignI.M/dLa/dKha/dLa /dIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa/Danda /dA/dSignI/dGNa/dPa/dSignU/dSsPa/dKa /dPa/dSignI/dTRa/dKa/dSignAa/dMa/dSignE /dGa/dSignU/dJa/dRa/dSignAa/dTa /dDa/dAnusvara/dGa/dSignAa/dPa/dRa /dSignI.M/dLa/dKha/dBa/dSignAa/dPa/dRa /dVa/dMa/dSignAa/dReph/dJa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dKa/dSignI/dBa/dLa/dPa/dSignU/dRa/dKa (/dJa/dSignE /dAa/dBa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dA/dKa/dSignAa/dDa/dSignE/dMa/dSignIi/dKa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPa/dRa/dSignAa/dMa/dSha/dReph/dDa/dSignAa/dTRa/dSignIi /dSa/dSignI.M/dMa/dSignI/dTa/dKa /dSa/dDa/dSYa /dCha/dSignI.M/dTha) /dJa/dSignAa/dSignI/dTa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dLa/dSignE/dKha/dKa/dKa \n/dGa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dYa/dSignU/dKTa /dPa/dTRa /dPRa/dSignAa/dPTa /dBha/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa, /dAi /dVa/dSignAa/dTa/dSignAa/dVa/dRa/dNna/dMa/dSignE /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa, /dSa/dMa/dDha/dSignAa/dSignI/dNa /dKa/dAvagraha, /dIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dSignI.M/dLa/dKha/dNa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dDdha/dSignE/dRa /dRa/dSignAa/dSa \n/dE/dMHa/dRa-/dO/dMHa/dRa/dKa /dGa/dPa/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dKLa/dSignAa/dI/dMa/dSignE/dKSa/dMa/dSignE /dDdha/dSignAa/dCandrabindu/dCa/dSignAa-/dOne/dNine/dNine/dTw, /dKha/dSa/dBa/dSignAa/dKa /dKha/dBa/dSignI.N/dRa /dTta/dSignIi./dVa/dSignIi./dSa /dCandrabindu  /dBa/dHa/dRa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dMa/dSignUu/dSa: /dMa/dSignUu/dSa /dMa/dSignAa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dDa/dVa/dSignAa/dI /dBha/dSignI.N/dRa /dMa/dHa/dSignAa/dRa/dSignAa/dSsTta/dRakar/dMa/dSignE /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dNa/dSignAi /dBha/dSignE/dTta/dTa, /dJa/dKha/dNa /dPLa/dSignE/dGa /dAa/dE/dLa /dRa/dHa/dSignAi /dTa/dSignI/dHa/dYa/dSignO /dNa/dSignAi /dBha/dSignE/dTta/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dSignAi/Danda /dO/dTa/dAvagraha \n/dGa/dNna/dPa/dSignI/dTa /dBa/dPPa/dSignAa/dKa /dIi /dVa/dSignAa/dHa/dNa /dPa/dSignUu/dJa/dNa/dSignIi/dYa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dAi /dKa/dTha/dSignAa/dKa “/dO” /dMa/dHa/dSignAa/dRa/dSignAa/dSsTta/dRakar/dMa/dSignE /dNa/dSignAi /dRa/dHa/dSignAi/dE/Danda /dAa/dI /dSa/dSignAa/dCandrabindu/dJha/dMa/dSignE /dO /dMa/dSignUu/dSa /dMa/dSignAa/dRa/dBa/dSignAa/dKa \n/dDa/dVa/dSignAa/dI /dAa/dNa/dTa/Danda /dMa/dSignUu/dSa/dKa /dBa/dHa/dNNa/dSignE /dMa/dNa/dSignO/dSignI/dVa/dShLa/dSignE/dSsa/dNna /dKa/dRa/dSignAi/dTa /dIi /dKa/dTha/dSignAa /dAa/dGa/dSignAa/dCandrabindu /dBa/dRha/dSignAi/dE/Danda \n/dPRa/dJa/dSignAa/dTa /dAnusvara /dTRa /dPa/dSignI.N/dRa/dKa/dTha/dSignAa: /dE/dKa/dTta/dSignAa /dHa/dTYa/dSignAa /dBha/dSignE/dLa/dSignAi/Danda /dIi /dCha/dPa/dLa/dSignAi/Danda /dO /dDda/dSignCandraO/dKTta/dRa /dCha/dLa/dSignAi, /dO/dKa/dRa /dHa/dTYa/dSignAa /dBha/dSignE/dLa/dSignAi, /dO /dDda/dSignCandraO/dKTta/dRa /dBa/dDdDda /dMa/dSignAa/dMa/dSignUu/dLa/dSignIi /dPha/dSignIi.W/dSa \n/dLa/dSignAi /dCha/dLa/dSignAi, /dGa/dRa/dSignIi/dBa/dKa /dDda/dSignCandraO/dKTta/dRa /dNa/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dO /dKhYa/dSignAa/dTa /dCha/dLa/dSignAi, /dSa/dSignE /dSignI/dKa/dE /dNa/dSignAi /dCha/dPa/dLa/dSignAi? /dO/dI /dPa/dTRa/dKa/dSignAa/dRa/dKa /dA/dSa/dLa/dSignIi /dRa_dSignUu/dPa /dBa/dSignU/dJha/dLa /dCha /dSignAi  /dKa/dMa/dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu /Danda \n/dPha/dNna/dSignIi/dShVa/dRa /dNa/dSignAa/dTha /dRa/dSignE/dNna/dSignU/dKa /dPa/dRa/dTa/dSignIi /dPa/dSignI.N/dRa/dKa/dTha/dSignAa /dKa /dTa/dJa/dReph/dPa/dRa /dPRa/dJa/dSignAa/dTa /dAnusvara /dTRa /dPa/dSignI.N/dRa/dKa/dTha/dSignAa /dBa/dHa_dSignU/dTa /dRa/dSignAa/dSa /dPRa/dJa/dSignAa/dTa/dSignAa/dAnusvara/dSignI/dTRa/dKa (!!) /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dKa/dTha/dSignAa /dSa/dSignO/dJha/dSignAa/dCandrabindu \n/dA/dNa/dSignAi/dE/Danda /dIi /dAi /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa/dKa /dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignAi/dGha /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dA/dSignI.M/dCha, /dJa/dI/dMa/dSignE /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dGha/dTta/dNa/dSignAa/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAi/dSignI/dTa/dKa /dLa/dSignAa/dBha /dU/dTtha/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dMa/dSignAa/dNa/dSignI.M/dSa/dKa/dTa/dSignAa/dKa \n/dSa/dSignUu/dKSsMa /dSignI/dVa/dVa/dRa/dNna /dBha/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dTa/dI/dYa/dSignO /dBa/dSignAa/dTa /dKha/dTa/dMa /dNa/dSignAi /dBha/dSignE/dLa/dSignAi, /dSha/dSignU/dRa_dSignU/dHa/dSignO /dNa/dSignAi /dBha/dSignE/dLa/dSignAi/Danda \n/dA/dTha /dSignI/dGa/dRa/dSignI/dGa/dTta /dKa/dTha/dSignAa: /dSignI/dGa/dRa/dSignI/dGa/dTta /dRa/dNga /dBa/dDa/dLa/dBa/dSignAa /dLa/dSignE/dLa /dKhYa/dSignAa/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dJa/dKha/dNa /dMa/dNa/dSignU/dKKha /dRa/dNga /dBa/dDa/dLa/dSignAi/dE /dTa /dCandrabindu  /dSignI/dGa/dRa/dSignI/dGa/dTta/dSignO /dLa/dJa/dSignAa \n/dJa/dSignAa/dI/dE/Danda /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa/dJa/dSignIi /dAa /dJa/dYa/dSa/dVa/dSignAa/dLa /dJa/dSignIi/dKa /dGa/dSignAiAnusvara/dGa /dVa/dSignAa/dRa /dKa/dSignO/dNa/dSignAa /dE/dKa /dDa/dSignO/dSa/dRa/dSignAa/dKa /dKa/dMYa/dSignUu/dSignI/dNa/dTta/dSignIi/dKa /dVa/dSignO/dTta /dBa/dSignAiAnusvara/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa /dBa/dSignI/dNa /dGa/dSignE/dLa,  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n7 \n \n/dTa/dKa/dRa /dKa/dTha/dSignAa /dA/dSignI.M/dCha /dIi, /dE/dKa /dGa/dSignO/dTta/dSignE /dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa /dAa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dVa/dSignAa/dI/dSa /dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa /dBa/dSignI/dNa /dGa/dSignE/dLa/dSignAa /dAa /dNa/dGRa/dMa/dSignE /dPa/dSignUu/dNna/dReph /dSha/dSignAa/dSignI.W/dNTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dKa/dSignAa/dRa/dNna \n/dA/dSha/dSignAa/dSignI.W/dNTa /dSignI/dHa/dNa/dKa /dSignE  /dDa/dSignU/dNa/dSignU/dKa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dCha/dLa!! \n/dA/dYYa/dSignAa/dSa/dSignIi: /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa “/dO” /dCha/dSignI.M/dTha, /dO /dGha/dRa /dGha/dSignU/dRa/dLa/dSignAa, /dPa/dSignI/dTRa/dKa/dSignAa, /dSignI.M/dSa/dKa/dRa/dSignE/dTta/dMa/dSignE /dPa/dSignAa/dI /dKha/dCa/dReph /dKa /dSignE /dLa/dSignI.W/dNHa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dGha/dRa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dTa/dRa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dAa \n/dBa/dSignE/dTta/dSignAa/dKa /dSignI/dKa/dTa/dSignAa/dBa /dKa/dSignCandraO/dPa/dSignIi /dNa/dSignAi /dKa/dSignIi.W/dSignI/dNa /dSa/dKa/dLa/dSignAa/Danda /dA/dYYa/dSignAa/dSa/dSignIi/dKa /dA/dNa/dSignU/dBha/dVa /dAa /dPa/dSignI.N/dRa/dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa /dTa/dSignAa/dSignI/dKa /dRa/dHa/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dIi /dKa/dTha/dSignAa/Danda \n/dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa: /dBa/dSignAi/dKa/dVa/dDda/dReph /dAa /dPha/dSignCandraO/dVa/dReph/dDda/dReph/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa/dKa /dKa/dTha/dSignAa /dA/dSignI.M/dCha /dIi/Danda /dJa/dKha/dNa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBa/dBha/dNa/dSignAa /dU/dDha/dSignAa/dRa/dSignIi /dO/dSa/dSignUu/dLa/dSignIi/dLa/dSignE /dJa/dSignAa/dI/dE /dTa /dCandrabindu  \n/dSa/dSignE /dSVa/dSignAa/dTha/dReph/dVa/dSha /dBa/dSignAi/dKa/dVa/dDda/dReph /dAa /dPha/dSignCandraO/dVa/dReph/dDda/dReph/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa /dBa/dSignI/dNa /dJa/dSignAa/dI/dE/Danda /dMa/dSignUu/dLa /dSa/dMa/dSignAa/dCa/dSignAa/dRa, /dGha/dTta/dNa/dSignAa /dAa /dJha/dLa/dKa/dSignIi.W (/dDa_dSignV,calicR/dShYa /dE/dKa-/dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa) /dMa/dSignE \n/dBa /dCandrabindu /dTta/dLa /dIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSignI.M/dSha/dLPa /dAa /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dGha/dSsa/dReph /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dDa/dSignE/dKha/dBa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dJha/dLa/dKa/dSignIi.W /dDa_dSignV,calicR/dShYa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dMa/dSignE /dBa/dSignAa/dLa \n/dNa/dSignAa/dTta/dKa/dKa /dBa/dHa/dNNa/dSignE /dKa/dTha/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa /dPa/dSignUu/dNna/dReph /dGha/dTta/dNa/dSignAa/dKa /dDa/dAvagraha /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, /dIi /dBa/dCCa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa /dKha/dSignE/dLa/dSignAa /dBa/dSignI/dNa /dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dSignI/dVa/dSsa-/dPa/dSignAa/dNa: /dKa/dCa/dHa/dRa/dSignIi/dKa /dSignI/dVa/dVa/dRa/dNna /dAa /dNYa/dSignAa/dYa/dPa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa/dKa /dSignI/dKRa/dYa/dSignAa-/dPRa/dSignI/dKRa/dYa/dSignAa/dKa /dSignI/dVa/dShLa/dSignE/dSsa/dNna /dA/dSignI.M/dCha /dIi /dKa/dTha/dSignAa/Danda /dTa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKha, /dMa/dSignE/dSignI/dDda/dKa/dLa \n/dE/dKSa-/dRa/dSignE /dGa/dSignAa/dE/dBa /dHa/dE/dBa, /dMa/dSignO/dKa/dDa/dMa/dSignAa/dKa /dSa/dSignU/dNa/dBa/dSignAa/dI, /dDa/dSignO/dSa/dRa /dKa/dSignO/dTta/dReph/dMa/dSignE /dKa /dSignE /dSa/dKa /dTta/dRakar/dSignAa/dAnusvara/dSa/dPha/dRa… /dAa /dSa/dBha /dSignI/dKa/dCha /dSignU /Danda \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE /dLa/dGha/dSignU /dKa/dTha/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa /dA/dPa/dNa /dSignI/dVa/dSsa/dYa-/dVa/dSTa/dSignU, /dMa/dNa/dSignO/dVa/dSignAi/dJN–a/dSignAa/dSignI/dNa/dKa /dSignI/dVa/dShLa/dSignE/dSsa/dNna /dAa /dSignI.M/dSha/dLPa/dGa/dTa /dPRa/dYa/dSignO/dGa /dLa/dSignE/dLa /dMa/dSignO/dNa \n/dRa/dSignAa/dKha/dLa /dJa/dSignAa/dE/dTa/Danda /dCa/dSignAa/dHa/dSignE /dIi /dSignI.W/dKha/dSSa/dSignAa /dSignI.M/dSa/dYa/dSignAa/dRa /dYa/dSignAa/dRa/dKa /dTa/dSignIi/dNa /dTa/dRa/dHa/dKa /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi /dHa_dSignU/dA/dE /dBa/dSignAa /dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa/dKa /dTa/dSignIi/dNa /dBha/dSignAa/dGa/dMa/dSignE /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dBa/dSignAa/dCandrabindu/dTta/dBa /dAa /dTa/dSignE/dSa/dRa /dBha/dSignAa/dGa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dBha/dSignAa/dGa/dMa/dSignE /dBa/dSignAa/dCandrabindu/dTta/dBa, /dAa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dMa /dBha/dSignAa/dGa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dLa/dSignO/dKa /dSa/dBha/dTta/dSignAa /dBa/dSignU/dJha/dSignAi/dE, /dAi /dTa/dRa/dHa/dSignE/dCandrabindu /dBa/dSignU/dJha/dSignE/dBa/dSignAa/dLa/dSignE /dBa/dSignAa/dLa /dNa/dSignAa/dTta/dKa-\n/dKha/dSignE/dLa/dSignAa/dMa/dSignE /dPa/dSignI.N/dRa/dVa/dSignI/dTa/dReph/dTa /dKa/dRa/dBa/Danda /dCa/dSignAa/dHa/dSignE /dIi /dDdha/dSignAa/dCandrabindu/dCa/dSignAa-/dOne/dNine/dNine/dTw, /dKa /dPa/dTRa/dSignAa/dTMa/dKa /dSha/dSignAi/dLa/dSignIi /dHa_dSignU/dA/dE /dBa/dSignAa /dMa/dSignUu/dSa/dKa /dMa/dNa/dSignO/dSignI/dVa/dShLa/dSignE/dSsa/dNna/dSignAa/dTMa/dKa /dPa/dDDha/dSignI/dTa/Danda \n/dAa/dSignI/dKa /dPRa/dJa/dSignAa/dTa /dAnusvara /dTRa /dPa/dSignI.N/dRa/dKa/dTha/dSignAa/dKa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dNYa/dSignUu/dJa/dPa/dSignE/dPa/dRa /dSignI.N/dRa/dPa/dSignO/dTta/dReph /dAa/dDha/dSignAa/dSignI.N/dRa/dTa /dKa/dTha/dSignAa/Danda /dSignI.M/dSha/dLPa /dAa /dKa/dThYa/dKa /dMa/dSignE/dLa/dKa /dIi /dPRa/dYa/dSignO/dGa, /dNa/dVa \n/dSignI/dVa/dSsa/dYa-/dVa/dSTa/dSignU /dAa/dNa /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dLa/dSignE/dKha/dKa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dPRa/dYa/dSignO/dGa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dCa/dSignAa/dHa/dSignIi/Danda \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa(/dOne/dNine/dFive/dF,ur- ) /dE/dHa/dNa /dKa/dTha/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa /dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dKa/dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dCandrabindu /dKa/dSignAa/dKa/dSignIi.W /dAa /dBa/dSignU/dCCa/dSignIi /dDa/dSignAa/dI/dSa /dCandrabindu  /dHa/dSignI/dTta /dKa/dAvagraha /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi/dMa/dSignE /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa \n/dSignI.M/dLa/dKha/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dKa /dSa/dSha/dKTa /dPa/dKSsa /dCha/dSignI.W/dNHa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAi/dSignI/dTa/dKa-/dAa/dSignI.M/dTha/dReph/dKa /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dSa/dBha/Danda /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dJa/dDddha/dTa/dSignAa /dKa/dMa \n/dHa/dSignO/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dSa/dSignAa/dMa/dSignAa/dSignI.M/dJa/dKa-/dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAi/dSignI/dTa/dKa-/dAa/dSignI.M/dTha/dReph/dKa /dKa/dTha/dSignAa /dTa/dTVa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dJa/dSignO/dSignI/dDddha /dKa/dAvagraha /dSignI.M/dLa/dKha/dLa /dIi /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa /dSa/dBha /dDdha/dSignE/dRa /dRa/dSignAa/dSa \n/dSignI.N/dRa/dKTa/dTa/dSignAa/dKa /dPa/dSignUu/dSignI/dTa/dReph /dKa/dRa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dSa/dMa/dSignAa/dJa-/dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa, /dBYa/dSignUu/dRa/dSignO/dKRa /dSignE /dSa/dSignIi-/dJa/dSignUu/dSignI/dDda/dSignI.M/dSa/dYa/dRa/dSignIi /dSa/dBha/dKa /dSa/dSignAa/dNga/dSignO/dPa/dSignAa/dNga /dSignI/dVa/dVa/dSignE/dCa/dNa /dBha/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n8 \n \n/dSignI.W/dKha/dSSa/dSignAa /dSignI.M/dSa/dYa/dSignAa/dRa-/dYa/dSignAa/dRa- /dRa/dSignAa/dMa/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna /dMa/dHa/dRa/dSignAa/dJa-/dE/dKSa /dE/dMa./dE/dLa./dE. /dAa /dBha/dSignUu/dTa/dPa/dSignUu/dVa/dReph /dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa /dSa/dRa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dPRa/dKa/dSignAa/dSha/dNa /dKa/dSignI.M/dMa/dTta/dSignIi, /dTa/dSignI/dHa/dYa/dSignAa \n/dKa/dSignO/dNa/dSignO /dGha/dSignO/dTta/dSignAa/dLa/dSignAa/dMa/dSignE /dMa/dSignU/dKhYa/dMa /dAnusvara /dTRa/dSignIi/dKa /dBha/dSignAa/dI /dRa/dSignAa/dMa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE, /dE/dMa./dE/dLa./dE. /dSignI/dHa/dNa/dKa/dSignAa /dBa/dCa/dSignE/dNa/dSignE /dRa/dHa/dSignI.M/dTha/dNHa/Danda /dGa/dRa/dSignIi/dBa/dDa/dSignAa/dSa /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa \n/dKa/dSignI.M/dMa/dTta/dSignIi/dKa /dMa/dHa/dSignAa/dMa /dAnusvara /dTRa/dSignIi, /dA/dNa/dSignE/dKa /dBa/dKha/dReph /dDha/dSignI.N/dRa /dSa/dSignO/dSha/dSignI.M/dLa/dSTta /dAa /dAa/dBa /dMa/dHa/dSignAa/dSa/dBha/dSignAa /dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dMa/dSignE, /dBa/dSignE/dTta/dSignAa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dTta/dRakar/dSignE/dNa/dMa/dSignE /dDda/dKa /dSignAi /dTa/dSignIi /dDha/dSignI.N/dRa /dKa/dRa/dAvagraha \n/dLa/dSignAa/dGa/dLa /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dSha/dSignAa/dSignI.M/dLa/dGa/dRa/dSignAa/dMa /dRa/dSignAa/dYa /dAa /dLa/dKha/dNa /dYa/dSignAa/dDa/dVa- /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSa/dBha/Danda /dMa/dSignIi/dSignI/dTta/dAnusvara/dGa/Danda /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAa/dTha /dJha/dSignAa /dAa /dJa/dSignIi/dBa/dCha /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dKa /dMa/dSignU /dCandrabindu /dHa/dSignE \n/dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa/dPa/dRa /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dPa/dSignAi/dRa/dSignAa/dGRa/dSignAa/dPha /dA/dBa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dSa/dDa/dSignAa/dNa/dNDa /dSignI/dVa/dDRa/dSignO/dHa/dSignIi /dMa/dHa/dSignAa/dSa/dBha/dSignAa/dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dDa/dLa/dKa /dSVa/dYa /dAnusvara /dBha/dSignUu /dNa/dSignE/dTa/dSignAa /dTa/dSignO/dPha/dSignAa/dNa \n/dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa/dKa /dSha/dSignAa/dSignI/dGa/dDa/dReph /dAa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBa/dMa /dSignI/dVa/dSPha/dSignO/dTta/dMa/dSignE /dDa/dSignI/dHa/dNa/dSignAa /dHa/dSignAa/dTha /dGa/dMa/dSignE/dNa/dSignE /dE/dKa/dTta/dSignAa /dJa/dSignU/dAa/dNa/Danda /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dA/dPha/dSa/dSignO/dCa /dKa/dRa/dBa, \n/dRa/dGha/dSignU/dBa /dAnusvara /dSha /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dKa /dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa /dKa/dSignI.M/dMa/dTta/dSignIi/dKa /dBha/dSignAa/dI/dSa /dPRa/dSignE/dSignI.M/dSa/dDda/dSignE/dNTta /dBa/dNa/dBa/dSignAa/dMa/dSignE /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE/dJa/dSignIi/dKa /dDa/dSignAa/dCandrabindu/dVa- /dBa/dSignAi/dKa/dVa/dSignAa/dDda/dReph/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dJa/dGa/dHa /dBha/dSignE/dTta/dBa/dSignAa/dKa /dCa/dSignAa/dHa/dSignIi, /dAa \n/dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi/dJa/dSignIi/dKa /dPRa/dSignI/dTa/dSsTtha/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDa/dSignE/dSignI.W/dKha /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dCa/dSignU/dPa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dE/dBa! /dRa/dSignAa/dJa/dMa /dAnusvara /dGa/dLa /dShRa/dSignIi/dVa/dSignAa/dSTa/dVa /dAa /dSa/dTa/dSignIi/dSha /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa /dPa/dRa/dMa/dSignAa/dRa (/dCha/dTTa/dSignIi/dSa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu \n/dCha/dTRa/dSignIi- /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi)/Danda /dE/dKa/dSignAa/dVa/dNa /dGa/dSignO/dTta /dMa/dSignE/dMBa/dRa/dBa/dLa/dSignAa /dSa /dAnusvara /dSTha/dSignAa /dDha/dSignE/dLa/dSignAa /dKa/dSignI.M/dMa/dTta/dSignIi/dKa /dSa/dVa/dSignEReph/dSa/dVa/dSignAa/dReph /dPa/dRa/dMa/dSignAa/dRa/dJa/dSignIi/Danda /dShRa/dSignIi/dVa/dSignAa/dSTa/dVa /dAa \n/dPa/dRa/dMa/dSignAa/dRa/dKa /dJa/dSignO/dDddha/dSignIi /dKa /dSignU /dKhYa/dSignAa/dTa- /dA/dLa/dGa-/dA/dLa/dGa /dRa/dHa/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dDa/dSignU/dNa/dSignUu /dGa/dSignO/dTta/dSignE /dE/dKa /dDa/dSignO/dSa/dRa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dGa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dPa/dRha/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dSa /dAnusvara /dGa/dSignE/Danda /dPa/dSignUu/dVa/dReph \n/dPRa/dKha/dNnDda /dA/dDhYa/dKSsa /dSha/dSignI/dNa/dCa/dRa “/dSha/dSignI/dNa” /dGa/dSignAa/dJa/dSignAa /dAa/dSignI/dDa/dKa /dA/dNa/dVa/dRa/dTa /dSa/dSignE/dVa/dSignIi /dAa /dVa/dTa/dReph/dMa/dSignAa/dNa /dYa/dSignU/dVa/dSignAa /dA/dDhYa/dKSsa /dGa/dNna/dSignE/dSha /dGa/dSignU/dRa/dMa/dSignAi/dTa/dSignAa \n/dPa/dSignE/dTta/dSignIi/dSha/dNa/dBa/dSignAa/dJa/Danda /dCa/dTta/dJa/dSignIiReph /dDa/dSignAa- /dPa/dTta/dNa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dPha/dSignO/dNa/dPa/dRa /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha- /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi/dJa/dSignIi /dAa /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE/dJa/dSignIi/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE /dCa/dSignAu/dBa/dSignE/dJa/dSignIi/dKa /dSa /dAnusvara /dGa/dSignE /dPhRa /dAnusvara /dTta/dKa /dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dRa \n/dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dSha/dSignI/dNa-/dGa/dSignU/dRa/dMa/dSignAi/dTa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dPa/dRa/dMa/dSignAa/dRa /dGa/dPa/dMa/dSignE /dO/dJha/dRa/dSignAa /dLa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dTa /dCandrabindu  /dKYa/dSignO /dGa/dSignO/dTta/dSignE /dDa/dSignU/dNa/dSignUu /dGa/dSignO/dTta/dSignE/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dPha /dSignU /dSignI.M/dSa/dYa/dSignAa/dHa/dSignIi/dAnusvara /dKa/dAvagraha /dSa/dSignO/dRa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dAa \n/dTRa/dSignAa/dNna /dSignI/dDa/dYa/dSignAa/dBa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dJa/dTta/dSignAa/dSha /dAnusvara /dKa/dRa /dMa/dSignI.M/dLa/dKa /dPRa/dSignI.M/dSa/dDDha /dMa/dSignAa/dKha/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu (/dSa/dBha /dNa/dTta /dVa/dSignO/dLTta/dPa/dRa /dSignI/dPha/dTta /dHa_dSignU/dA/dE/dBa/dLa/dSignAa /dSa/dLa/dSignAa/dI-/dSignI.N/dRa/dAnusvara/dCa- /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt \n/dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi)/Danda /dA/dPa/dNa/dSignAa/dPa/dRa /dDhYa/dSignAa/dNa /dAa/dKa/dSignI/dSsa/dReph/dTa /dKa/dRa/dBa/dSignAa /dLa/dSignE/dLa /dPa/dSignAa/dRa/dSa/dMa/dSignI.M/dNna /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu /dSa/dSignO/dRa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dPRa/dNna/dSignAa/dMa/dKa /dU/dTTa/dRa \n/dTa/dSignIi/dNa /dPRa/dNna/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dKa/dSignAa/dRa /dBa/dSignE/dTta/dSignAa /dBa/dSignAu/dKa/dSignAa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu (/dSa/dMPRa/dDa/dSignAa/dYa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dMa/dSignE/dMBa/dRa) /dLa/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa /dCha/dSignI.W/dNHa /dAa /dJa/dSignIi/dPa /dKha/dRa/dSignAa/dPa \n/dCha/dSignI.W/dNHa, /dDa/dSignU/dSa/dDha/dTta/dSignO/dLa/dSignIi /dBa/dLa/dSignAa/dKa /dPa /dAnusvara /dCa/dSignAi/dTa/dSignIi /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dCha/dLa/dSignI.W/dNHa /dSa/dSignE /dSignI.N/dRa/dKSha/dSignAa /dMa /dCandrabindu /dGa/dBa/dSignAa/dBa/dAvagraha /dPa/dDddha/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dCYa/dVa/dNa/dPRa/dSignAa/dSha /dKha/dSignAa/dI/dTa/dSignE /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha- \n/dRa/dSignAa/dGha/dSignO/dPa/dSignU/dRa/dSa /dCandrabindu  /dHa/dSignO/dSignI.M/dMa/dYa/dSignO/dPa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dKa /dI/dLa/dSignAa/dJa /dKa/dRa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dSa/dSignIi/dTa/dSignAa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dMa/dHa/dSignAa/dSa/dBha/dSignAa /dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dPRa/dKha/dNnDda /dA/dDhYa/dKSsa (/dMa/dSignAa/dKha/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu/dKa /dBa/dHa_dSignU- \n/dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi)/Danda/dSa/dSignU/dBa/dSignO/dDha/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa /dPRa/dSignI.M/dSa/dDDha /dSa/dSignU/dBa/dSignO/dDha/dJa/dSignIi/Danda /dE/dKSa./dE/dMa./dE/dLa./dE. /dAa /dE/dKSa /dA/dDhYa/dKSsa /dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa /dMa/dHa/dSignAa/dSa/dBha/dSignAa \n/dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph (/dSa/dMa/dTha/dReph/dKa /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi- /dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa/dKa /dGa/dSignAa/dCandrabindu/dDha/dSignIi, /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi- /dNa/dTta/dVa/dRa/dLa/dSignAa/dLa /dAa /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSha/dBDa/dSignAa/dVa/dLa/dSignIi- /dMa/dSignU /dCandrabindu /dHa/dDa/dSignU/dBa/dRa/dSignAa)/Danda \n/dSa/dSignAa/dDa/dGa/dSignIi /dRa/dHa/dNa-/dSa/dHa/dNa, /dSignI/dVa/dNa/dMRa/Danda /dRa/dSignAa/dMa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE/dJa/dSignIi/dKa /dBha/dSignAa/dE /dMa/dSignU/dKhYa/dMa /dAnusvara /dTRa/dSignIi /dSignI.M/dSha/dVa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE/dKa /dPRa/dSignI/dTa /dSa/dMa/dSignI/dPa/dReph/dTa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi/dJa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  \n/dBa/dSignE/dSa/dSignIi /dSa/dTta/dBa/dSignAa/dKa /dSa/dJa/dSignAa /dSignI.M/dSha/dVa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa/dJa/dSignIi /dSignI/dHa/dNa/dKa/dSignAa /dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dU/dMMa/dSignIi/dDa/dBa/dSignAa/dRa/dSignIi /dVa/dSignAa/dPa/dSa /dLa/dSignE/dBa/dSignAa /dLa/dSignE/dLa /dKa/dSignI/dHa /dKa/dAvagraha /dDa/dSignE/dLa/dSignI.W/dKha/dNHa/Danda /dRa/dSignAa/dJa/dSignIi/dVa /dSha/dMa/dSignAa/dReph-\n/dGa/dLa/dTa/dPha/dHa/dMa/dSignIi/dKa /dSignI.M/dSha/dKa/dSignAa/dRa- /dJa/dSignE /dCha/dLa-/dPRa/dPa /dAnusvara /dCa, /dPha /dSignUu /dSignI.M/dSa /dAa /dSignI/dVa/dShVa/dSignAa/dSa/dGha/dSignAa/dTa/dKa /dSignI/dBa/dNa/dSignAa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa /dKa/dE/dLa /dJa/dSignAa /dSa/dKa /dSignAi /dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dTtha/dSignAa/dCandrabindu/dI-\n/dPa/dTtha/dSignAa/dCandrabindu/dI /dBa/dJa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dSa/dSignE /dMa/dNa/dBa/dRha/dSignUu.alt /dSa/dBha /dKa/dTta/dSignAa/dHa /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dSa/dSignU/dBa/dSignO/dDha/dJa/dSignIi/dKa /dKa/dHa/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dJa/dSignE /dSignI.M/dSha/dVa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu/dKa /dPha/dSignO/dNa /dE/dLa/dSignI.W/dNHa /dTa/dSignE/dCandrabindu  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n9 \n \n/dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dNa/dSignAa/dMa /dAa/dSignI/dPa/dSa /dKa/dRa/dAvagraha /dPa/dDddha/dLa/dSignI.W/dNHa, /dO /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dAi /dLa/dSignU/dCCa/dSignAa-/dLa/dPha /dAnusvara /dGa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dSa/dRa/dDa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dGa/dSignO/dLHa/dDddha/dSignIi /dJha/dSignAa/dSignI/dDddha /dDa/dSignE/dBa/dSignI/dNa \n/dHa/dMa/dRa/dSignAa /dSa/dBha/Danda /dO/dTa/dSignAi /dRa/dSignAa/dMa/dSa/dSignO/dGa/dSignAa/dRa/dTha /dMa /dAnusvara /dDda/dLa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dCha/dSignI.M/dTha, /dSVa/dTa /dAnusvara /dTRa/dTa/dSignAa /dSa/dSignE/dNa/dSignAa/dNa/dSignIi /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dSa/dMMa/dSignAa/dNa-/dPa/dSignEAnusvara/dSha/dNa /dA/dSVa/dSignIi/dKa/dSignAa/dRa /dKa/dAvagraha /dCa/dSignU/dKa/dLa /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dSignI/dKa/dYa/dSignO /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dTa /dCandrabindu  /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/dNHa /dJa/dSignE /dJa/dSignAa/dU /dBa/dSignAa/dU /dJa/dSignAa/dU, /dIi /dGa/dPa /dSa/dSignU/dNNa/dRa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU/dRa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI.M/dSa/dKha/dSignE/dBa/dSignI.W/dNHa /dJa/dSignE /dMa/dSignU/dSignI/dNa/dSTta/dRa /dSa/dBha/dKa /dKa /dSignE /dSha-/dDa/dSignAa/dRha/dSignIi \n/dBa/dNa/dBa/dSignAi/dTa /dSa/dSignU/dRa/dSignAa/dJa/dSignIi /dPa/dSignEAnusvara/dSha/dNa /dHa/dSignI.M/dTha/dAa /dNa/dSignE/dNa/dSignE-/dE/Danda /dAa /dTa/dKha/dNa/dSignE /dA/dNa/dGha/dSignO/dLa, /dPha /dSignE /dRa /dBa/dSignAa/dJa/dSignIi /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dLa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa /dCa/dMa/dSignO/dKKa/dSignI/dNa! /dAa /dMa/dSignAa/dKha/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu \n/dBa/dDddha/dKa/dSignAa /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dU/dTa/dRa/dSignAi/dTa /dRa/dSignAa/dMa/dSignAa/dDha/dSignAa/dRa /dPa/dSignAa/dAnusvara/dDda/dSignE/dKa /dGa/dRa/dSignAa/dMa/dSignE /dMa/dSignAa/dLa/dSignAa /dPa/dSignI/dHa/dRa/dSignAa /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dPha /dSignE /dRa /dE/dKa/dSignAa/dE/dKa/dSignIi.W /dMa/dSignAa/dLa/dSignAa /dPa/dSignI/dHa/dRa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dCa/dLa/dNa /dAa /dPha /dSignE /dRa \n/dE/dKa/dSignAa/dE/dKa/dSignIi.W /dBha/dSignAa/dSsa/dNna-/dBha/dSignAa/dKha/Danda /dAa /dO/dMHa/dRa /dRa/dSignAa/dMa/dSa/dSignO/dGa/dSignAa/dRa/dTha /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dKa /dSa/dPa/dNa/dSignAa/dMa/dSignE /dKa/dSignAa/dRa/dSignIi-/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dBha/dYa/dSignAa/dVa/dHa /dAa/dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa /dSa/dSignO/dNa/dHa_dSignU/dLa/dSignAa /dSa/dPa/dNa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dCa/dSignAa/dRa_dSignUu /dKa/dSignAa/dTa/dSa /dCandrabindu  /dGha/dSignE/dSignI.N/dRa /dLa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda \n/dSignI/dPa/dYa/dSignAa/dSa/dLa /dPa/dSignAa/dSignI/dNa- /dRa/dSignAa/dMa/dCa/dRa/dNa/dKa /dKha/dSignE/dTa/dSignIi /dKa/dRa/dBa, /dAa/dBa /dHa/dRa/dBa/dSignAa/dHa/dSignIi /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dO/dKa/dRa /dBa/dSignE/dTta/dSignAa /dLa/dKha/dNa/dSignAa/dKa /dMa/dSignAa/dTha/dPa/dRa /dCha /dSignAi  /dAa /dTa/dKha/dNa/dSignE /dO/dKa/dRa \n/dGa/dSignAu/dNa/dSignAa /dHa/dSignO/dI /dCha /dSignAi  /dAa /dA/dBa/dSignAi/dE /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/Danda /dLa/dSignE/dKha/dKa /dVa/dSignAa /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa /dKa/dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dCandrabindu/dKa /dMa/dSignU /dCandrabindu /dHa/dDa/dSignE/dKha/dSignAa/dI /dLa/dSignE/dLa /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dDa/dSignE/dKha/dSignAi \n/dCha/dSignI.M/dTha /dO/dKa/dRa /dA/dPa/dSignAa/dRa /dRa_dSignUu/dPa-/dRa/dSignAa/dSignI.M/dSha/Danda /dLa/dKha/dNa/dSignAa/dKa /dKa/dSignAa/dKa/dSignIi.W /dBa/dSignE/dSignI.N/dRa/dYa/dSignAa/dBa/dSignAa/dLa/dSignIi /dTtha/dTtTtha/dSignAa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dAa /dO /dBa/dHa/dSignAa/dRa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha/Danda \n/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dBa/dSignAa/dLa/dSignIi /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa/dKa /dPa/dE/dRa /dJa/dSignAa/dCandrabindu/dTa/dAvagraha /dLa/dGa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dRa/dSignO/dPa/dNa/dSignIi, /dDda/dSignO/dBha/dNa/dSignIi, /dKa/dTta/dNa/dSignIi /dAa /dKa/dMa/dSignAu/dNa/dSignIi, /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dKa/dSignAa/dJa/dMa/dSignE \n/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/dKa /dJa/dSignO/dDddha /dNa/dSignAi/Danda /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dA/dNHa/dRa/dGa/dRa/dSignE /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa /dKha/dSignE/dTa/dMa/dSignE /dKa/dTta/dNa/dSignIi /dKa/dRa/dBa/dAvagraha /dSignI/dBa/dDa/dSignAa /dHa/dSignO/dI /dCha/dSignI.M/dTha /dTa /dCandrabindu  /dAa/dMa/dKa /dKa/dLa/dMa /dLa/dGa \n/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/dKa /dAa/dTa/dSignU/dRa /dTtha/dSignO/dRa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dGa/dSignAa/dLa, /dMa/dSignAa/dTha /dAa /dKa /dAnusvara /dTtha/dPa/dRa /dSignI/dNa/dSha/dSignAa/dNa /dCha/dSignO/dSignI/dDddha /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dTa/dKha/dNa/dSignE /dGha/dRa/dSignAi/dYa/dSignAa /dNa/dSignO/dKa/dRa \n/dSa/dRa/dJa/dSignU/dGa/dBa/dSignAa/dKa /dA/dBa/dSignAa/dJa /dA/dNHa/dSignAa/dRa/dSa /dCandrabindu  /dA/dBa/dSignAi /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dBa/dJJa/dRa /dKha/dSa/dSignAa/dBa/dTha/dSignU/dNa /dBha/dGa/dVa/dSignAa/dNa /dAi /dDa/dSignU/dSa/dMa/dNa/dMa/dSignAa/dPa/dRa- /dKa/dHa/dSignAi/dTa /dSignI/dNa/dRa/dSignAa/dSha/dSignAa, /dLa/dSignAa/dLa/dSa/dSignAa \n/dAa /dGha/dSignV,calicR/dNna/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dKa /dSignU/dAnusvara /dDda/dSignAa/dBa/dSignO/dRa /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dBa/dSignAa/dLa/dSignIi /dAa/dGa/dSignAa/dCandrabindu /dBa/dSignI/dRha /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dO/dMHa/dRa /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/dPa/dRa /dDda/dSignAa/dKa/dNa/dSignIi /dSa/dVa/dSignAa/dRa /dCha/dSignAi /dSa/dSignE /dGha/dSignO/dLa \n/dHa/dSignO/dI/dE, /dDa/dSignE/dHa/dPa/dRa/dKa /dKa/dPa/dDddha/dSignAa-/dBa/dSTa/dRa /dO /dPha /dSignE /dSignI/dKa /dLa/dSignAi/dE/Danda /dMa/dSignO/dSignI/dTa/dYa/dSignAa /dDa/dSignU/dSa/dSignAa/dDha /dDa/dSignAa/dRa_dSignUu /dSignI/dPa/dBa/dSignAi/dE, /dBa/dRa/dHa/dMa /dBa/dSignAa/dBa/dSignAa/dKa /dPa/dRa/dSa/dSignAa/dDa/dSignIi /dAa /dPha /dSignE /dRa /dBha/dGa/dTa/dSignAa \n/dBa/dSignI/dNa /dSa/dSignAa/dTa /dTta/dSignAa /dKa/dSignAa/dCandrabindu/dCa /dKa/dRa/dCa/dSignIi /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/dKa /dDa/dSignE/dHa/dPa/dRa /dTa/dSignO/dSignI/dDddha /dDa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dAa /dDda/dSignAa/dKa/dNa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dHa/dRa/dDa/dSignU/dAa/dRa/dKa /dShMa/dSha/dSignAa/dNa /dPa/dSignIi/dPa/dRa \n/dGa/dSignAa/dCha/dPa/dRa /dBha/dGa/dSignAa /dDa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha! /dBha/dSignAa/dSignI/dGa /dJa/dSignAa/dI/dE /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi/Danda /dDa/dSignO/dSa/dRa /dBa/dSignE/dRa /dLa/dKha/dNa/dSignAa/dKa /dSignI/dBa/dYa/dSignAa/dHa /dHa/dSignO/dI /dCha /dSignAi  /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dAi/dBa/dSignE/dRa /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa \n/dE/dGa/dSignAa/dRa/dHa /dGa/dSignO /dTta/dKa/dSignAa /dA/dNa/dKa/dSignAa /dSignI/dDa/dYa/dSignAa /dPa/dTtha/dSignAa /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dKa/dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dCandrabindu/dKa /dHa/dSignO/dNa/dHa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dKa /dKha/dBa/dSignI.N/dRa /dSa/dSignU/dSignI/dNa /dRa/dSignAa/dMa/dCa/dRa/dNa /dPRa/dSa/dNNa /dBha/dSignE/dLa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dLa/dKha/dNa/dSignAa \n/dA/dPa/dNa /dKa/dPa/dSignAa/dRa /dPha/dSignO/dSignI/dDddha /dLa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dO /dNa/dSignAa/dMa/dRa/dDa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/dPa/dSignU/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi... /dLa/dCha/dMa/dSignIi /dCha/dLa/dSignAi, /dBa/dSignE/dKa/dSa/dSignUu/dRa, /dBa/dSignE/dCa/dSignAa/dRa/dSignIi, \n/dA/dBha/dSignAa/dGa/dSignI.M/dLa/Danda \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE- /dHa/dSignO /dHa/dLLa/dSignAa/Danda /dKa/dTha/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa /dVa/dSignAa /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa /dBa/dHa/dRa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dA/dLa/dSignAa/dU/dDDa/dSignIi/dNa /dLa/dGa/Danda /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa \n/dA/dLa/dSignAa/dU/dDDa/dSignIi/dNa, /dMa/dSignU/dSa/dLa/dMa/dSignAa/dNa /dKa /dSignU /dJa/dDddha/dSignAa/Danda /dJa/dNa/dSignAa/dRa/dDa/dNa /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi /dO/dKa/dRa /dYa/dSignAa/dRa/Danda /dO/dKa/dRa/dSignE /dTta/dSignO/dLa/dMa/dSignE /dSignI/dBa/dKa /dSignU /dAa /dO/dKa/dRa /dAi /dYa/dSignAa/dRa/dKa /dBha/dSignAa/dI/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dGa/dSignAa/dSignI.N/dRa \n/dPa/dRha/dLa/dKa /dSignAi /Danda /dO/dKa/dRa /dBa/dSignE/dHa_dSignU/dDa/dPa/dNa/dSignIi/dKa /dSignI.M/dSha/dKa/dSignAa/dI/dTa /dLa/dAvagraha /dKa/dAvagraha /dJa/dNa/dSignAa/dRa/dDa/dNa/dKa /dBha/dSignAa/dI/dKa /dAa/dE/dBa, /dBha/dSignAi/dYa/dSignAa /dKa/dSignI/dHa /dSa/dSignO/dRa /dPa/dSignAa/dRa/dBa, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dTa/dKha/dNa/dSignE  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n10 \n \n/dSignI/dBa/dKa /dSignU /dAa/dKa /dMa/dSignAa/dRa/dBa /dAa /dTa/dKha/dNa/dSignE /dO/dKa/dRa /dGha/dRa/dKa /dMa/dSignAu/dGa/dSignIi /dSa/dBha/dKa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dGa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dPa/dRha/dBa /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dBha/dSignE/dLa/dSignAi/Danda /dAa /dU/dNa/dTta/dSignE /dSignI/dHa/dNDa/dSignUu-/dMa/dSignU/dSa/dLa/dMa/dSignAa/dNa/dKa \n/dSha/dGa/dSignUu/dPha/dSignAa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dCha/dSignO/dDddha/dSignAi /dRa/dHa/dSignAi/Danda /dKa/dSignO/dNa /dI/dJJa/dSignI/dTa /dRa/dSignI/dHa /dGa/dSignE/dLa/dSignAi /dAi /dTta/dSignO/dLa/dKa/Danda /dAa/dSignI/dKa /dTa/dKha/dNa/dSignE, /dCa/dSignAa/dRa_dSignUu /dSignI/dDa/dSa /dA/dPa/dNa /dDda/dRa/dSignAa/dO/dNa /dCha/dSignAa/dCandrabindu/dHa /dPa/dSa/dSignAa/dRa/dNa/dSignE \n/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dCha/dSignAa/dTa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dCa/dSignIi/dRa/dSignAi/dTa /dSignI/dBa/dJa/dLa/dSignIi/dKa /dJa/dGa/dMa/dGa /dI/dJa/dSignO/dTa /dDa/dSignUu/dRa-/dDa/dSignUu/dRa /dDha/dSignI.N/dRa /dPa/dSa/dSignI.N/dRa /dGa/dSignE/dLa/Danda \n/dDdha/dSignAa/dCandrabindu/dCa/dSignAa-/dOne/dNine/dNine/dTw,- /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa/dKa /dSignI.M/dCa/dTtTtha/dSignIi/Danda /dSVa/dSignIi/dKa/dSignAa/dRa/dSignO/dSignI.W/dKTa /dJa/dSignE, /dJa/dSignE /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dSignI.M/dLa/dKha/dSignAa /dGa/dSignE/dLa /dCha/dSignI.W/dNHa /dSa/dSignE /dVa/dSignAa/dTa/dSignAa/dVa/dRa/dNna/dKa /dDa/dVa/dSignAa/dBa/dMa/dSignE/Danda \n/dHa/dSignAa/dLa/dSignE/dMa/dSignE /dJa/dSignCandraO/dSignI.W/dNDda/dSa /dBha/dSignE/dLa /dCha/dLa/dSignI.W/dNHa, /dJa/dSignIi/dHa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dRa/dSignAa/dSa /dLa/dGa/dSignAa /dKa/dAvagraha /dPa/dDddha/dLa /dCha/dLa/dSignAa/Danda /dRa/dSignAu/dDa, /dGa/dRa/dDa/dSignAa /dAa /dDha/dSignU/dCandrabindu/dAa/dSa /dCandrabindu  /dA/dKa/dCCha /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dE/dKa/dTta/dSignAa \n/dAa/dRa /dSignI/dVa/dSignI.M/dCa/dTRa /dBa/dSignE/dMa/dSignAa/dRa/dSignIi, /dDa/dSignE/dHa/dMa/dSignE /dTa/dSignE/dJa /dHa/dU/dHa/dSignI/dTta /dAa /dCa/dMa/dRa/dSignAa/dPa/dRa /dNa/dHa_dSignU /dCandrabindu -/dNa/dHa_dSignU /dCandrabindu  /dCa/dKa/dTTa/dSignAa /dU/dBha/dRa/dAvagraha /dLa/dGa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dSa/dHa/dRa/dSa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dGha/dSignU/dRa/dSignAi \n/dCha/dLa/dSignAa /dAa/dSignI/dKa /dSKa /dSignUu /dTta/dRa /dKha/dRa/dSignAa/dPa /dBha/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dSignI.M/dMa/dSTRa/dSignIi /dAa/dDha/dSignAa /dGha /dAnusvara /dTta/dSignAa/dMa/dSignE /dSKa /dSignUu /dTta/dRa /dTtha/dSignIi/dKa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dGa/dPa /dKa/dHa/dLa/dKa/dSignI.W/dNHa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dPa/dSignAa/dTta-/dPa/dSignU/dRa/dJa/dSignAa \n/dKha/dSignO/dSignI.M/dLa /dKa/dAvagraha /dSignI.M/dCha/dSignI/dDddha/dYa/dSignAa /dDa/dSignE/dLa/dKa/dSignI.W/dNHa /dAa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dGha /dAnusvara /dTta/dSignAa /dLa/dGa/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dSa/dSignU/dPa/dSignAu/dLa /dGha/dSignU/dSignI.N/dRa /dDda/dSignCandraO. /dDa/dSignAa/dSa/dKa /dSignI.W/dKLa/dSignI/dNa/dKa /dGa/dSignE/dLa/dSignAa, /dHa/dSignO/dSignI.M/dMa/dYa/dSignO/dPa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dKa \n/dDa/dVa/dSignAa/dI/dKa /dBa/dSignU/dNNa /dA/dSa/dSignI.N/dRa /dKa /dSignE /dLa/dKa/dSignI.W/dNHa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dGha /dAnusvara /dTta/dSignAa /dLa/dSignAa/dSignI/dGa /dGa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dE/dKa /dBa/dSignE/dRa /dSa/dSignAa/dSa/dSignU/dRa/dSa /dCandrabindu  /dGha/dSignU/dRa/dSignAi /dKa/dSignAa/dLa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dE/dSignI/dHa/dNa/dSignAa /dBha/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dE/dKa /dTa /dCandrabindu  \n/dPa/dTNa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dBa/dCha/dSignO/dHa /dAa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dHa/dSignAa/dDddha /dKa /dAnusvara /dPa/dKa/dPa/dSignAa/dBa/dYa /dBa/dLa/dSignAa /dTtha/dSignAa/dRa /dAa /dSignI.M/dSa/dHa/dKa /dSignAi /dTa /dHa/dBa/dSignAa! /dGa/dSignO/dSsTtha/dSignIi, /dPRa/dSignO. /dRa/dSignAa/dJa/dSignE/dNDRa, /dDda/dSignCandraO /dMa/dSignU/dKha/dJa/dSignIiReph /dAa \n/dKa /dSignE ./dKa /dSignE ./dI/dNS.half/dTta/dSignIi/dTtYa/dSignUu/dTta /dCandraO/dPha /dMa/dSignAi/dDda/dSignO/dLa/dSignCandraO/dJa/dSignIi/dKa /dSignI/dPRa/dAnusvara/dSignI.M/dSa/dPa/dLa /dJha/dSignAa/Danda /dPRa/dSignO. /dRa/dSignAa/dJa/dSignE/dNDRa/dKa /dDda/dSignCandraO /dMa/dSignU/dKha/dJa/dSignIiReph/dSa /dCandrabindu  /dKa/dHa/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dJa/dSignE /dI/dLa/dSignAa/dJa/dKa /dPha/dSignIi.W/dSa /dPa/dSignAa/dCandrabindu/dCa \n/dTta/dKa/dSignAa /dTa /dCandrabindu  /dDa/dAvagraha /dDa/dSignE/dBa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dDa/dBa/dSignAa/dI /dDa/dSignE/dBa/dAvagraha /dPa/dDddha/dTa /dMa/dSignU/dSignI.W/dPhTa/dYa/dSignAa, /dSignI/dPha/dSignI.M/dJa/dSignI.M/dSha/dYa/dNa /dSa/dSignAi/dMPa/dLa/Danda /dTa/dI/dPa/dRa /dMa/dSignU/dKha/dJa/dSignIiReph/dKa /dKa/dHa/dBa /dJa/dSignE /dMa/dSignE/dSignI/dDda/dKa/dLa \n/dSignI.N/dRa/dPRa/dSignE/dSa/dSignE/dNTta/dSignE/dSignI/dTta/dVa /dSa/dBha /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dGha/dSignAa/dSa/dSignO /dNa/dSignAi /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dAa /dAi /dLa/dSignE/dLa /dTa /dCandrabindu  /dDda/dSignCandraO. /dDa/dSignAa/dSa /dLa/dGa /dJa/dSignAa/dE /dPa/dDddha/dTa/Danda /dPha /dSignE /dRa /dA/dYa/dSignO/dDhYa/dSignAa/dMa/dSignE /dBa/dSignAa/dBa/dRa/dSignIi /dMa/dSignI.W/dSJa/dDa/dKa \n/dDdha/dSignAa/dCandrabindu/dCa/dSignAa/dKa /dDhVa/dSTa /dHa/dE/dBa/Danda /dSa/dSignUu/dTRa/dDha/dSignAa/dRa/dKa /dDa/dSignE/dHa/dKa /dKa /dCandrabindu /dPa/dKa /dCandrabindu /dPa/dSignIi, /dHa/dU/dHa/dSignI/dTta, /dCa/dKa/dTa/dSignAa /dAa /dSa/dSignUu/dJa/dNa /dPha /dSignE /dRa/dSa /dCandrabindu /Danda /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dPRa/dTYa/dKSsa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dNa/dSignAi /dRa/dHa/dE \n/dE/dKa/dRa, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dTa/dSignAi/dYa/dSignO /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dDa/dSignE/dHa /dE/dKa/dRa/dSignAa /dBha/dSignO/dGa/dNa/dSignE /dCha/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda \n/dMa/dSignUu/dSa- /dO /dAa /dO/dKa/dRa /dDa/dVa/dSignAa/dI/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/Danda /dNa/dVa/dKa/dSignAa /dDda/dRakar/dGa /dI/dAnusvara/dSPa/dSignE/dKTta/dRa /dAi /dDa/dSignU/dGa/dSignAa/dReph /dPa/dSignUu/dJa/dSignAa/dMa/dSignE /dPa/dSignAa/dCandrabindu/dCa /dSa/dE /dTta/dSignAa/dKa/dSignAa /dSa/dLa/dSignAa/dMa/dSignIi /dLa/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa/dSignAi/Danda \n/dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa /dTha/dSa/dSignE /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dSignAi /Danda /dA/dNa/dSignU/dJa /dBa/dSignAi/dSa/dSignAi /dCha /dSignAi  /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/dPa/dRa/Danda /dBha/dSignU/dSignI.M/dMa/dHa/dSignAa/dRa /dPa/dSignEAnusvara/dCa /dSignI.M/dBha/dDddha/dSignAa/dO/dTa /dAa/dSignI/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa /dKa/dRa/dTa! /dBa/dSignAiAnusvara/dKa/dKa /dPa/dSignU/dRa/dNa/dSignAa \n/dLa/dSignO/dNa, /dGha/dRa/dKa /dPa/dSignAa/dCandrabindu/dCa /dSa/dSignAa/dLa/dKa /dSignI/dBa/dJa/dLa/dSignIi/dKa /dSignI/dBa/dLa/Danda.. /dJa/dSignE/dTtha/dKa/dSignAa /dSa/dSignAa/dRa /dNa/dSignAa/dGa/dPa/dSignU/dRa/dMa/dSignE /dE/dKa/dSignAa/dU/dNTta/dSignE/dNTta /dCha /dSignAi , /dSa/dNa/dGa/dRa /dNa/dSignO/dKa/dRa/dSignIi /dAa /dSa/dSignE/dHa/dNTa/dGa/dRa \n/dKa/dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dCandrabindu /dCha /dSignAi /Danda /dJa/dSignE /dO /dJa/dSignAa/dDa/dSignUu/dGa/dRa /dRa/dHa/dSignAi/dTa /dAa /dTa/dKha/dNa /dSignI/dGa/dLa/dSignIi-/dSignI/dGa/dLa/dSignIi /dPha /dSignUu  /dAa /dA/dLa/dSignAa/dU/dDDa/dSignIi/dNa/dKa /dSignI.M/dCa/dRa/dSignAa/dGa /dJa/dSignE /dRa/dSignI/dHa/dTa/dSignAi /dO/dKa/dRa/dSignAa /dHa/dSignAa/dTha/dMa/dSignE /dTa/dKha/dNa! \n/dMa/dSignU/dSa/dBa/dSignAa /dTa /dCandrabindu  /dPa/dRa/dSignE/dSha/dSignAa/dNa /dKa /dSignE /dNa/dSignE /dCha /dSignAi , /dKha/dSignAa/dI/dTa/dSignO /dKa/dSignAa/dLa, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dE/dKha/dNa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dE/dKKa/dSignO /dRa/dTTa/dSignIi /dTa/dSignAa/dMa/dSa /dNa/dSignAi /dU/dTtha/dSignAi /dCha /dSignAi /Danda /dIi /dSha/dHa/dRa /dA/dNa/dSignU/dMa/dNnDda/dLa/dSa /dCandrabindu  \n/dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa /dMa/dSignU/dKhYa/dSignAa/dLa/dYa /dBha/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa /dCha /dSignAi, /dJa/dMa/dSignIi/dNa/dKa /dDa/dSignAa/dMa /dBa/dSignI/dRha /dGa/dSignE/dLa /dCha /dSignAi /Danda /dJa/dMa/dSignIi/dNa /dBa/dSignE/dSignI.M/dCa /dSa/dBha/dTta/dSignAa /dKa/dJa/dSignAa/dReph-/dBa/dJa/dSignAa/dReph /dSa/dDha/dSignAa /dDa/dSignE/dTa/Danda /dSignI/dNa/dNNa/dKa \n/dBa/dDa/dLa/dSignAa/dMa/dSignE /dPa/dSignAa/dRa/dDa/dSha/dSignIiReph /dBa/dSignU/dNa/dBa/dSignU/dNa/dSignAa /dAa /dSignI/dVa/dSignI.M/dBha/dNNa /dAa/dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dKa /dAa /dRa_dSignUu/dPa/dKa /dMa/dSignUu/dSa, /dKa /dSignU /dTa/dRa/dSignAi/dTa, /dLa/dDddha/dSignAi/dTa, /dNa/dCa/dSignAi/dTa, /dPRa/dSignE/dMa /dKa/dRa/dSignAi/dTa, /dPa/dSignO/dTha/dSignIi /dPa/dRha/dSignAi/dTa /dAa \n/dRa/dMMa/dSignIi /dKha/dSignE/dLa/dSignAa/dI/dTa /dMa/dSignUu/dSa/Danda /dDa/dSignO/dSa/dRa /dBa/dSignE/dRa /dBa/dDddha/dKa/dSignAa /dTta/dSignAa /dBa/dSignU/dNa/dBa/dSignU/dNNa/dSignAa, /dMa/dSignUu/dSa/dKa /dKa/dSignAa/dRa/dNna/dSa /dCandrabindu  /dPLa/dSignE/dGa/Danda /dMa/dSignE/dHa/dNa/dTa/dKa/dSha /dMa/dSignUu/dSa /dSignI/dBa/dHa/dSignI.N/dRa /dBa/dNa/dBa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dMa/dSignU/dDa/dSignAa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n11 \n \n/dSa/dSignAa/dCandrabindu/dPa /dO/dI/dMa/dSignE /dRa/dHa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dA/dCa/dKa/dCa/dSignAa /dKa/dAvagraha /dO /dU/dSignI/dTtha /dGa/dSignE/dLa/Danda /dSVa/dGa/dSignIiReph/dYa /dSignI/dPa/dTa/dSignAa/dKa /dSignI.M/dCa/dTRa /dDa/dSignE/dKha/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dPa/dSignUu/dVa/dReph/dJa/dKa /dA/dSignI.M/dJa/dReph/dTa \n/dSa/dMPa/dSignI.M/dTTa/dKa /dU/dPa/dYa/dSignO/dGa /dSa/dSignAa/dCandrabindu/dPa/dSignE /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu /dKa/dRa/dTa? /dKa /dSignE /dAa/dRa/dSignIi/dMa/dSignE /dA/dNa/dSignE/dRa_dSignU/dAa /dGha/dSignAa/dSa-/dPa/dSignAa/dTa /dKha/dSignU/dRa/dPa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dSa/dSignAa/dPha /dKa/dRa/dAvagraha /dLa/dSignAa/dGa/dLa/Danda \n/dPRa/dJa/dSignAa/dTa /dAnusvara /dTRa /dPa/dSignI.N/dRa/dKa/dTha/dSignAa- /dE/dKa/dTta/dSignAa /dHa/dTYa/dSignAa /dAa /dDa/dSignUu /dTta/dSignAa /dGha/dRa/dMa/dSignE /dDda/dKa /dSignAi /dTa/dSignIi/Danda /dKa/dMa/dLa /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa /dSha/dMa/dSignAa/dReph /dAi /dKha/dBa/dSignI.N/dRa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDa/dSignE/dKha/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dSa/dSignE/dNSa/dDda/dReph /dSa/dNa \n/dKha/dBa/dSignI.N/dRa/Danda /dAi /dGa/dPa/dKa /dCa/dCa/dSignAa/dReph /dNa/dSignAi /dJa/dSignE /dO /dDda/dSignCandraO/dKTta/dRa /dKa /dSignE ./dPa/dSignIi./dBha/dGa/dTa /dSa/dSignE/dVa/dSignAa/dSignI/dNa/dVa/dSignV,calicR/dTTa /dCha/dLa /dAa /dMa/dSignAa/dMa/dSignUu/dLa/dSignIi /dPha/dSignIi.W/dSa /dLa/dSignAi /dCha/dLa/Danda /dO/dKa/dRa /dGha/dRa/dMa/dSignE /dDda/dKa /dSignAi /dTa \n/dSa/dBha /dGa/dRa/dSignIi/dBa /dMa/dRa/dSignIi/dJa /dAa /dO/dKa/dRa /dPa/dSignI.N/dRa/dJa/dNa /dBa/dSignI/dNa /dPa/dSignAi/dSa/dLa /dCha/dLa/Danda /dO/dI /dPa/dTRa/dKa/dSignAa/dRa/dPa/dRa /dKa/dSignAa/dLa/dSignAa/dBa/dSignAa/dJa/dSignAa/dRa/dSignIi /dAa /dSignI.M/dMa/dLa/dSignAa/dVa/dTta/dKa /dKa /dSignE /dSa /dA/dKha/dNa/dSignO \n/dLa/dTta/dKa/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dSa/dSignE /dO /dKa/dSignO/dNa/dSignAa /dSignI.M/dLa/dSignI.W/dKha/dTa/dE /dJa/dSignE /dO/dI /dGha/dRa/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa /dTha/dSignAa/dNa/dSignAa /dA/dGa/dBa/dSignE /dE/dKa /dSa/dE /dDda/dSignE/dGa/dPa/dRa /dAa /dAa/dRa/dKSsa/dSignIi /dMa/dHa/dSignO/dDa/dYa/dKa \n/dSignI/dNa/dVa/dSignAa/dSa /dA/dGa/dBa/dSignE /dSa/dSignAa/dSignI/dTtha-/dSa/dTTa/dSignI.N/dRa /dDda/dSignE/dGa/dKa /dDa/dSignUu/dRa/dSignIi/dPa/dRa /dCha/dLa/dSignAi/Danda /dPha /dSignE /dRa /dDda/dSignCandraO/dKTta/dRa /dO/dI/dTtha/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dO /dSa/dBha, /dRa/dSignAa/dSsTta/dRakar/dPa/dSignI/dTa /dPa/dDa/dKa /dPRa/dSignAa/dPTa /dHa/dSignAa/dLa/dSignE/dMa/dSignE \n/dSignI.N/dRa/dTta/dSignAa/dYa/dRa /dBha/dSignE/dLa /dSignI.M/dSha/dKSsa/dKa /dSignI/dVa/dKRa/dMa /dPRa/dSa/dSignAa/dDa /dVa/dMa/dSignAa/dReph/dKa /dGha/dRa /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dSignI.M/dCa /dGa/dSignE/dLa, /dDda/dKa /dSignAi /dTa/dSignIi /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dKa /dSignE /dLa/dKa /dAa /dKha/dSignE/dNa/dSignAa/dI /dBa/dNa/dBa/dSignAa/dKa/dAvagraha /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dKha/dSignE/dLa/dKa/Danda \n/dSignI/dVa/dKRa/dMa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu/dKa /dBha/dSignAa/dI /dGa/dJa/dSignAa/dNa/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dAa/dRa/dKSsa/dSignIi /dA/dDha/dSignIi/dKSsa/dKa/dKa /dO/dI/dTtha/dSignAa/dMa /dNa/dJa/dSignI.N/dRa /dBa/dCa/dSignAa /dKa/dAvagraha /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dSignI.M/dCa /dGa/dSignE/dLa/dSignAa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dTa/dSignAi/dYa/dSignO /dSignI/dKa/dCha/dSignU /dNa/dSignAi \n/dBha/dSignE/dLa/Danda /dA/dSPa/dTa/dSignAa/dLa/dKa /dHa/dSignAa/dTa/dSignAa/dKa /dMa/dSignU/dKhYa/dDVa/dSignAa/dRa/dPa/dRa /dLa/dSignO/dKa /dSa/dBha /dJa/dSignU/dSignI/dTta /dGa/dSignE/dLa/Danda /dMa/dDha/dSignU/dRa/dSignE/dSha /dSignI/dKa/dSha/dSignO/dRa /dSignI/dDVa/dVa/dSignE/dDa/dSignIi/dKa /dKa /dSignE /dSignI.M/dMa/dSTta /dAa /dDda/dRakar/dSignI/dGa/dSTta \n/dE/dSa/dSignO/dSignI.M/dSa/dYa/dSignE/dSha/dNa /dE/dKa/dRa/dSignAa /dNa/dSignE/dTa/dSignV,calicR/dTVa /dDa/dAvagraha /dRa/dHa/dLa /dCha/dLa/dSignAi/Danda /dSKa /dSignUu /dLa/dSa /dCandrabindu  /dGha/dSignU/dRa/dSignAi/dTa /dBa/dSignE/dDa/dRa/dSignAa /dSa/dBha/dKa/dSignE/dCandrabindu  /dSignI/dKa/dCha/dSignU /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dE../Danda /dVa/dKTa/dSignAa /dSa/dBha /dSha/dSignU/dRa_dSignUu- /dDa/dLa/dSignAa/dLa \n/dIi/dShVa/dRa /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi, /dBha/dDddha/dSignU.alt/dAa /dMa/dSignU/dRa/dLa/dSignIi/dDha/dRa /dA/dGRa/dVa/dSignAa/dLa, /dMa/dSignI/dTta/dYa/dSignAa /dTa/dSignE/dLa /dPha /dSignEAnusvara /dSignI/dTta /dKa/dAvagraha /dPa/dSignE/dTta/dRakar/dSignO/dLa /dBa/dSignE/dCa/dSignI/dNa/dHa/dSignAa/dRa /dPa/dTRa/dKa/dSignAa/dRa, /dCa/dSignO/dSignI.N/dRa/dKa /dMa/dSignAa/dLa /dKha/dRa/dSignIi/dDa-\n/dSignI/dBa/dKRa/dSignIi.W /dKa /dSignE /dSignI/dNa/dHa/dSignAa/dRa /dNa/dGa/dRa/dPa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa /dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa /dBa/dSignU/dCa/dNa/dSignUu /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu, /dMa/dSignU/dNa/dSignIi/dMa/dKa /dKa /dSignV,calicR /dPa/dSignAa/dSa/dCandrabindu  /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dTta/dSignAa /dSa /dAnusvara /dTa/dSignAa/dNa/dKa /dBa/dSignAa/dPa /dPa/dCa/dSignIi/dSa /dVa/dSsa/dSignIiReph/dYa /dSa/dSignE/dTtha/dSignAa/dNa/dSignIi/dKa \n/dSa/dSignAa/dSignI/dTtha /dVa/dSsa/dSignIiReph/dYa /dPa/dSignI/dTa /dKa/dSignAa/dLa/dSignAa/dBa/dJa/dSignI.N/dRa/dYa/dSignAa /dSa/dSignE/dTtha /dKa/dNa/dKa/dDha/dSignAa/dRa/dSignIi/dMa/dLa- /dDhVa/dSignI/dNa /dSignI/dVa/dSTa/dSignAa/dRa/dKa /dYa /dAnusvara /dTRa/dPa/dRa /dO/dKa/dRa /dHa /dCandrabindu /dPha/dSa/dBa/dSignAa/dKa /dSVa/dRa /dCha/dSignO/dTta-/dMa/dSignO/dTta \n/dA/dNHa/dDddha/dKa /dBhRa/dMa /dDa/dSignAi /dCha/dLa/Danda /dBa/dSignAa/dRa /dE/dSha/dSignO/dSignI.M/dSa/dE/dSha/dNa/dKa /dA/dDhYa/dKSsa /dJN–a/dSignAa/dNa/dNa/dSignAa/dTha /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa /dJa/dSignE /dKha/dSignUu/dNa/dSignIi /dAa /dDda/dKa /dSignAi /dTa /dSa/dBha/dKa /dPa/dSignAi/dRa/dVa/dSignIi /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, /dBa/dSignAa/dSignI/dRha \n/dPRa/dBha/dSignAa/dSignI/dVa/dTa /dI/dLa/dSignAa/dKa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI/dDda/dJa/dNa/dSignIi/dLa/dSignAi/dNnDda/dMa/dSignE /dPa/dSignI.N/dRa/dVa/dSignI/dTa/dReph/dTa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dMa/dSignU/dPhTa /dYa/dSignO/dJa/dNa/dSignAa /dPRa/dSTa/dSignU/dTa /dKa/dRa/dE/dBa/dLa/dSignAa /dGa /dAnusvara /dJa/dSignE/dDddha/dSignIi /dCha/dSignU/dTta/dBha/dSignAi/dYa/dSignAa /dKa /dSignV,calicR /dSsNna/dSignAa/dNa/dNDa \n/dSignI/dTa/dVa/dSignAa/dRa/dSignIi.. /dGa/dSignO/dRa/dKa/dSignAa /dDda/dSignAa/dKTta/dRa /dDha/dRa/dMa/dCa/dNDa /dSa/dHa/dSignAa/dYa /dJa/dKa/dRa/dSignAa /dBa/dSignU/dJha/dNa/dSignU/dKa /dLa/dSignO/dKa /dSa/dBha /dDda/dSignIi./dSa/dSignIi./dE/dSa. /dMa/dSignAa/dNa/dSignE /dDa/dSignAa/dRa_dSignUu, /dCha/dSignAu/dDddha/dSignIi, /dSa/dSignAa/dRa-/dBa/dHa/dSignAa/dNa/dCa/dSignO \n/dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha.. /dO/dKa/dRa /dDha/dSignIi/dPa/dLa-/dTa/dBa/dDha/dLa /dSha/dBDa /dSa/dBha/Danda /dPha /dSignE /dRa /dBha/dSignIi/dDddha/dKa /dNa/dSignE/dTa/dSignV,calicR/dTVa/dHa/dSignIi/dNa /dHa/dE/dBa, /dPRa/dSignI/dTa/dSignI/dNa/dSignI.M/dDha/dMa /dAnusvara /dDda/dLa /dNa/dSignAi /dJa/dNa-/dSa/dMa/dSignUu/dHa /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa \n/dDda/dSignAa/dI/dRa/dSignE/dKTta /dVa/dSignAa/dTa/dSignAa/dReph /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dGa/dPa, /dAa /dE/dNa/dSignAa/dMa/dSignE /dTta/dSignAi/dRa/dSignE/dSa/dPa/dRa /dO /dLDda  /dPha/dSignCandraO/dKSa/dKa /dA/dNTa/dRa/dSignAa/dReph/dSignI/dSsTta/dRakar/dYa /dSa/dMa/dSYa/dSignAa /dSa/dBha/dPa/dRa /dBa/dKa/dTha/dSignO/dTha/dSignIi/Danda /dTa/dKha/dNa/dSignE \n/dMa/dSignO/dTta/dRa/dSa/dSignAa/dI/dSignI/dKa/dLa/dKa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dSa/dVa/dSignAa/dRa /dBha/dSignIi/dDddha/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI/dNa/dYa /dAnusvara /dTRa/dNna/dMa/dSignE /dLa/dSignE/dMa/dAvagraha /dCa/dSignAa/dHa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dO /dBa /dAnusvara /dDa/dSignAa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dSa /dAnusvara /dPRa/dDa/dSignAa/dYa/dVa/dSignAa/dDa/dSignIi /dDa/dLa/dKa /dNa/dVYa/dTa/dMa \n/dRa/dAnusvara/dGa/dRa_dSignUu/dTta /dCha/dLa/Danda /dMa/dDha/dSignU/dRa/dSignE/dSha/dJa/dSignIi /dSa/dSignAa/dVa/dDha/dSignAa/dNa/dSignIi /dBa/dRa/dTa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dE/dKa/dTta/dSignAa /dDha /dGGa /dRa /dAa /dTta/dTta/dKa/dSignAa /dJa/dNa/dMa/dLa /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa /dKa/dMa/dLa /dAa /dA/dNa/dKa/dRa /dDhYa/dSignAa/dNa \n/dAa/dKa /dSignV,calicR /dSsTta /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dPha /dSignE /dRa /dA/dBa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dPRa/dDa/dSignIi/dPa /dKRa/dSignAa/dSignI.W/dNTa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dJa/dSignE /dSa/dMa/dSignAa/dJa/dSa/dSignE/dVa/dSignAa/dKa /dVa/dSha/dSignIi/dBha/dSignUu/dTa /dA/dSignI.M/dBha/dYa /dNTRa /dNna/dKa /dPa/dRha/dSignAa/dI /dCha/dSignO/dDddha/dNa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha \n/dVa/dSignAa /dSignI/dNa/dSha/dSignAa/dBa/dSignAa/dJa/dSignIi /dAa /dBa/dLa/dSignAa/dTKa/dSignAa/dRa/dKa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dSignI/dNa/dSsKa/dSignAa/dSignI.M/dSa/dTa /dKa/dE/dLa /dGa/dSignE/dLa /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dA/dNa/dSignU/dMa/dAnusvara /dDda/dLa/dSignAa/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKa /dJa/dSignIi/dPa/dPa/dRa /dAa/dKRa/dMa/dNna /dHa/dSignO/dI/dTa \n/dA/dSignI.M/dCha/Danda /dPRa/dDa/dSignIi/dPa /dKRa/dSignAa/dAnusvara/dSignI/dTa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dKa/dHa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha- /dKa/dSignO/dYa/dLa/dSignAa /dLa/dSignAa/dI/dSa/dSignEAnusvara/dSa/dMa/dSignE /dSa/dSignAa/dTa /dHa/dJa/dSignAa/dRa /dTta/dKa/dSignAa /dCa/dSignAa/dHa/dSignIi /dHa/dRa/dSignAa/dMa/dJa/dDa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu /Danda /dDa/dSignE/dKha/dLa/dHa/dKa /dTa/dSignUu/dPha/dSignAa/dNa/Danda  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n12 \n \n/dMa/dDha/dSignU/dRa/dSignE/dSha/dJa/dSignIi /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dAa/dRa /dGa/dSignO/dTta/dSignE/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSa /dAnusvara /dGa/dMa/dSignE /dLa/dAvagraha /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dLa/dSignAa /dJa/dSignE/dNa/dSignAa /dGa/dJa/dSignE/dNDRa/dJa/dSignIi- /dSTha/dSignAa/dNa/dSignIi/dYa /dKa/dSignCandraO/dLa/dSignE/dJa/dKa /dVYa/dSignAa/dKhYa/dSignAa/dTa/dSignAa /dAa /dVYa/dSignAa/dPa/dSignAa/dRa/dSignIi \n/dSa /dAnusvara /dGa/dTtha/dNa/dKa /dMa/dSignAa/dDha/dVa/dJa/dSignIi /dAa /dKa /dSignV,calicR /dSsNna/dMa/dSignO/dHa/dNa/dJa/dSignIi/Danda /dSignI/dBa/dNa/dSignAa /dA/dSignI/dPRa/dYa /dGha/dTta/dNa/dSignAa/dKa /dBha/dSignIi/dDddha /dGa/dSignAa/dCandrabindu/dDha/dSignIi /dCa/dSignAu/dKa /dAa /dJa/dYa/dPRa/dKa/dSignAa/dSha /dCa/dSignAu/dKa /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dLa/Danda \n/dTa/dKha/dNa/dSignE /dSignI.M/dMa/dTtha/dSignAa/dI /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/dPa/dRa /dBa/dSignAi/dSa/dAvagraha/dBa/dLa/dSignAa /dGa/dSignO/dSignI.W /dLDda /dYa/dSignAa /dJa/dSignE /dSignI/dKRa/dKa /dSignE /dTta /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dKha/dSignE/dLa/dSignAa/dI /dCha/dLa /dAa /dTa /dHa_dSignUu /dMa/dSignE /dBa/dSignCandraO/dLa/dKa /dSa/dSignU/dSignI/dVa/dDha/dSignAa/dKa /dDhYa/dSignAa/dNa /dRa/dKha/dSignAi \n/dCha/dLa- /dBa/dSignAi/dTta/dPa/dRa /dAa/dSignI/dBa /dGa/dSignE/dLa/dSignAi /dTa /dCandrabindu  /dCha/dKKa/dSignAa /dAa /dNa/dSignAi /dTa /dCandrabindu  /dKLa/dSignIi/dNa /dBa/dSignO /dLDda- /dSa/dSignE /dSa/dRa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDa/dSignE/dSignI.W/dKha /dMa/dSignAa/dRa../dAa/dSignI/dGa /dLa/dGa/dSignAa /dDa/dSignE.. /dBa/dSignAa/dSignI.M/dJa \n/dU/dTtha/dLa/Danda /dSignI/dKa/dCha/dSignU /dLa/dSignO/dKa /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi /dSignI/dDa/dSa /dDa/dRa/dBa/dRa /dMa/dSignAa/dRa/dLa/dKa, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi/dKa /dCa/dSignAa/dLa/dKa /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi /dBha/dGa/dSignAu/dLa/dKa/Danda /dNYa/dSignAa/dYa /dCa/dSignAu/dKa /dVa/dSignAa /dNa/dBa/dSignAa/dBa /dCa/dSignAu/dKa /dPa/dRa \n/dSignI/dVa/dShVa /dSignI/dHa/dNDa/dSignUu /dSa/dSignE/dNa/dSignAa/dKa /dSa/dSignE/dNa/dSignAa/dNa/dSignIi /dSa/dBha /dBa/dJa/dRa/dAnusvara/dGa/dBa/dLa/dSignIi/dKa /dSTha/dSignAa/dPa/dNa/dSignAa /dKa/dAvagraha /dDa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dLa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dTa/dRa/dSignAa/dJa/dSignUu /dAa /dAa/dCandrabindu/dSignI.W/dKha/dPa/dRa /dPa/dTtTta/dSignIi /dBa/dLa/dSignAa /dMa/dSignUu/dSignI/dTa/dReph /dNa/dSignAi \n/dLa/dSignAa/dSignI/dGa /dSa/dKa/dLa /dRa/dHa/dE/Danda /dBa/dJa/dRa/dAnusvara/dGa /dCa/dSignAu/dKa/dKa /dBa/dSignO/dDda/dReph /dLa/dSignAa/dSignI/dGa /dGa/dSignE/dLa /dRa/dHa/dE/Danda /dPRa/dSha/dSignAa/dSa/dNa/dMa/dSignE /dO/dI /dSa/dMa/dE /dDa/dSignI.M/dLa/dTa /dA/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dSa/dBha/dKa /dBa/dSignAa/dHa_dSignU /dLYa  \n/dCha/dLa/dSignAi /dAa /dO /dSa/dBha /dCa/dSignAu/dKa/dKa /dNa/dSignAa/dMa /dA/dMBa/dSignE/dDa/dKa/dRa /dCa/dSignAu/dKa /dKa/dRa/dAvagraha /dCa/dSignAa/dHa/dSignAi /dCha/dLa/dSignAa /dSa/dSignE /dO /dSa/dBha /dBa/dJa/dRa/dAnusvara/dGa/dBa/dLa/dSignIi/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI/dGa/dRa/dPhTa/dSignAa/dRa /dKa/dAvagraha /dTha/dSignAa/dNa/dSignAa /dLa/dAvagraha \n/dGa/dSignE/dLa/dSignAa /dJa/dTa/dAvagraha /dSa/dSignU/dNa/dSignAi /dSignI.M/dCha/dAi /dAa/dI/dYa/dSignO /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dPa/dSignUu/dJa/dSignAa /dKa/dE/dLa /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.W/dNHa/Danda /dSa/dSignE /dIi /dCa/dSignAu/dKa /dNa/dGa/dRa/dPa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa/dKa /dPa/dSignAa/dShVa/dReph/dMa/dSignE /dRa/dHa/dLa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dAa/dBa \n/dNa/dGa/dRa/dPa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa /dCa/dSignAu/dKa /dKa/dHa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dA/dNa/dSignU/dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dSignAa/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dPha/dSignO/dSa/dReph /dLa/dAvagraha /dKa/dAvagraha /dE/dTa/dAvagraha /dAa/dSignI/dBa /dGa/dSignE/dLa /dAa /dSa/dBha /dSignI.M/dMa/dSignI.M/dLa /dLa/dSignAa/dTtha/dSignIi /dBha/dSignAa/dCandrabindu/dJa/dAvagraha \n/dLa/dSignAa/dGa/dLa/Danda /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa/dBa/dLa/dSignAa /dSa/dBha /dDa/dSignUu/dRa /dDha/dSignI.N/dRa /dDa/dRa/dBa/dRa /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dRa/dHa/dLa /dCha/dLa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dPha /dSignE /dRa /dLa/dSignO/dKa /dSa/dBha /dGa/dRa /dDha/dAvagraha /dKa/dAvagraha /dRa/dSignO/dDddha/dSignAa /dPha /dSignE /dKa/dBa /dPRa/dSignAa/dRa/dMBha \n/dKa /dSignE /dLa/dKa/Danda /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa /dA/dSa/dBa/dSignAa/dRa /dBha/dAvagraha /dBha/dSignAa/dGa/dLa.. /dE/dKa/dTta/dSignAa /dSignI/dHa/dTta/dLa/dRa /dKa/dTta /dMa/dSignO/dCandrabindu/dCha/dBa/dLa/dSignAa /dI/dAnusvara/dSPa/dSignE/dKTta/dRa /dAa/dE/dLa.. /dBa/dRa/dGa/dSignAa/dCandrabindu/dHa/dSignIi /dSa/dBha /dO/dKa/dRa /dGa/dSignAa/dDddha/dSignIi \n/dLa/dAvagraha /dBha/dSignAa/dGa/dLa /dRa/dHa/dSignAi! /dA/dNa/dSignU/dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dSignAa/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dAa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dSa/dBha /dHa/dSignAa/dCandrabindu/dI-/dHa/dSignAa/dCandrabindu/dI /dJa/dSignIi/dPa/dMa/dSignE /dBa/dSignAi/dSignI.M/dSa /dKa/dAvagraha /dPa/dTa/dNa/dSignU/dKa/dSignAa/dNa /dLa/dAvagraha /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dLa/Danda /dKa/dMa/dLa /dNa/dJa/dSignI.N/dRa \n/dSignI.W/dKha/dRa/dO/dNa/dSignE /dCha/dLa/Danda /dGa/dSignO /dLDda /dSignIi /dO/dKa/dRa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dBa/dHa/dSa /dKa /dSignE /dLa/dKa /dSignAi  /dTa /dCandrabindu  /dA/dMa/dJa/dDa /dA/dLa/dSignIi /dKa/dMa/dLa/dKa /dBa/dSignAa/dCandrabindu/dSignI/dHa /dGa/dSignI.M/dSa/dA/dYa/dNa/dSignE ... /dKRa /dSignU /dDDha /dCa/dSignIi/dTa/dSignAa /dAa \n/dKa /dSignUu /dRha/dMa/dGa/dJa /dMa/dSignI/dHa/dSsa/dKa /dBa/dSignIi/dCa /dDa/dJa/dReph/dNa /dBha/dSignI.N/dRa /dLa/dSignO/dKa../Danda /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAi/dSignI/dTa/dKa /dAa /dSa/dSignAa/dMa/dSignAa/dSignI.M/dJa/dKa /dGa/dSignU/dTta/dBa/dNDa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dBa/dSignAa/dHa/dRa/dKa /dLa/dSignO/dKa /dTtha/dKa /dSignU /dRa/dSa/dSignO/dHa/dSignAa/dTa/dSignIi /dNa/dSignAi \n/dJa/dNa/dSignAi /dCha/dLa/dSignAa/Danda /dNa/dSignE /dCha/dLa.. /dKa/dTha/dSignIi /dLa/dSignE/dLa /dE/dKa/dRa /dSa/dBha/dKa /dMa/dSignU /dCandrabindu /dHa /dLa/dSignAa/dGa/dSignAi /dCha/dSignIi.M/Danda /dDa/dSignUu /dGa/dSignO/dTta /dSignI/dGa/dRa/dPhTa/dSignAa/dRa /dSa /dAnusvara /dGa/dSignIi/dKa /dSignI.N/dRa/dHa/dSignAa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dMa/dSignAa/dCandrabindu/dGa.. /dMa/dSignU/dDa/dSignAa \n/dA/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dSa/dBha /dA/dPa/dNa /dRa/dKSsa/dSignAa/dTha/dReph /dTa/dI /dLa/dSignE/dLa /dTa/dSignAi/dYa/dSignAa/dRa /dNa/dSignAi /dCha/dLa/dSignAa/Danda /dLa/dSignO/dPha/dRa/dKa/dTta /dDda/dSignIi./dE/dSa./dPa/dSignIi./dKa /dMa/dBa/dSignAa/dLa/dSignIi/dKa/dTta /dA/dSignI.M/dSha/dSsTta /dBa/dSignO/dLa/dSignIi../Danda \n/dMa/dDha/dSignU/dRa/dSignE/dSha/dJa/dSignIi /dBa/dJa/dLa/dSignAa- /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu /dSa/dBha/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI/dNa/dKha/dTTa/dRa /dJa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dSignI.M/dSa/dHa/dNTa/dSignAa /dHa_dSignU/dA/dE /dAa/dSignI/dKa /dSignI/dNa/dCha/dKKa /dJa/dYa/dPa /dAnusvara /dTha/dSignIi/dE /dGha/dSignE/dRa/dNa/dSignE /dHa_dSignU/dA/dE /dTa /dCandrabindu ../Danda /dBa/dNHa/dKa/dKa /dSignE/dCandrabindu  \n/dCha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa/dPa/dRa /dSa/dHa/dMa/dSignI/dTa /dBha/dSignE/dLa/Danda /dMa/dNa/dSignU/dKKha/dKa /dKa/dSignO/dNa /dKa/dTha/dSignAa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dKa/dSignAa/dGa/dPa /dAnusvara /dCha/dSignIi.M /dNa/dSignAi /dDa/dSignE/dKha/dSignAa/dI /dCha/dLa/dSignAi.. /dMa/dHa/dSignAa/dBha/dSignAa/dRa/dTa /dSa/dMa/dSignAa/dPTa /dBha/dSignE/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dKa/dSignIi.W \n/dKa /dSignU /dRa_dSignU/dKSsa/dSignE/dTRa/dSignO /dE/dSignI/dHa/dNa/dSignAa /dSignI/dNa/dSa/dBa/dDha /dBha/dSignE/dLa /dHa/dSignE/dTa/dSignAi/Danda /dBa/dSignE/dDa/dRa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dGa/dSignO/dLa /dSignI/dKRa/dKa /dSignE /dTta /dKha/dSignE/dLa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dMa/dSignAi/dDa/dSignAa/dNa/dMa/dSignE /dPRa/dVa/dSignE/dSha /dKa/dAvagraha /dRa/dHa/dLa /dCha/dLa/Danda \n/dA/dTha /dSignI/dGa/dRa/dSignI/dGa/dTta /dKa/dTha/dSignAa- /dMa/dSignU/dKKa/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dMa/dSignAa/dNa/dSignE /dMa/dSignU/dKa /dSignU /dNDa /dJa/dSignAa/dYa/dSa/dVa/dSignAa/dLa- /dJa/dNa/dSignI/dVa/dTa/dRa/dNna /dPRa/dNna/dSignAa/dLa/dSignIi/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/dKa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dDda/dSignIi/dLa/dRa/Danda /dAi /dNa/dSignAa/dMa/dKa \n/dE/dKa/dTta/dSignAa /dDa/dRa/dSignO/dGa/dSignAa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dAa/dE/dLa /dCha/dLa /dAa /dKha/dSignUu/dBa /dHa /dCandrabindu /dSa/dSignO/dSignI.M/dTha /dKa/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa /dCha/dLa/Danda /dRa/dSignAa/dMa/dLa/dKha/dNa /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa, /dBa/dSignIi./dE/dSa./dSa/dSignIi. /dCandraO/dNa/dSa/dReph, /dVa /dLDa  /dSignI/dKa/dSha/dNa \n/dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa, /dCa/dSignAa/dHa-/dPa/dSignAa/dNa /dBa/dSignE/dCa/dAvagraha/dBa/dLa/dSignAa, /dTta/dSignCandraO/dPa/dRa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dNa/dSignO/dKa/dRa/dSignIi /dLa/dSignE/dLa /dJa/dSignU/dTTa/dSignAa /dSignI.W/dKha/dAa /dGa/dSignE/dLa/dSignAi/Danda /dNa/dGa/dRa-/dHa/dBa/dSignAa/dKa /dNa/dSignAa/dPa/dBa/dSignAa/dKa /dYa /dAnusvara /dTRa- /dKa/dSignAa/dYa/dRa/dSignAa/dNa/dSignAa \n/dBha/dDRa/dTa/dSignAa/dKa /dPa/dCa/dHa/dTTa/dSignI.N/dRa /dPRa/dSignI/dTa/dSha/dTa, /dSVa/dSignAa/dTha/dSignAa/dReph/dNa/dSignAa /dYa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKa /dBa/dSignIi/dSa /dPRa/dSignI/dTa/dSha/dTa /dAa/dRa /dSignI.M/dMa/dSa/dLa/dSignE/dSignI/dNa/dYa/dSa /dVa/dSignAa/dI/dRa/dSa /dPa/dSignAa/dCandrabindu/dCa /dPRa/dSignI/dTa/dSha/dTa /dA/dNa/dSignU/dPa/dSignAa/dTa/dMa/dSignE  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n13 \n \n/dU/dPa/dSignI.W/dSTha/dTa /dRa/dHa/dTa/Danda /dE/dKa/dTta/dSignAa /dGa/dSignO/dDa/dSignAa/dMa /dSa/dNa /dMa/dKa/dSignAa/dNa/dMa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa /dPha/dSignAa/dCandrabindu/dDddha/dSignIi /dAa /dTa/dKa/dRa/dSignE /dSa/dTta/dLa /dDa/dSignAa/dRa_dSignUu/dKa /dBha/dTtTtha/dSignIi! /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dA/dNa/dSignAa/dYa/dSignAa/dSa/dSignE \n/dDa/dSignU/dNa/dSignUu/dKa /dA/dHa/dAnusvara /dSa/dSignO/dJha/dSignAa/dCandrabindu-/dSa/dSignO/dJha/dSignIi /dHa/dSignO/dI /dCha/dSignI.W/dNHa /dJa/dKha/dNa /dMa/dSignU/dKa /dSignU /dNDa /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa /dPha/dSignAa/dCandrabindu/dDddha/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dPha/dRa/dSignAa/dKa /dSignAi /dTa /dBha/dAvagraha /dSignI/dNa/dKa/dLa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dRa/dSignAa/dMa/dLa/dKha/dNa /dBha/dTtTtha/dSignIi/dSa /dCandrabindu /Danda \n/dJha/dGa/dDddha/dSignAa/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa/dBa/dLa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dSa/dHa/dSignAa/dNa/dSignU/dBha/dSignUu/dSignI/dTa /dMa/dSignU/dKa /dSignU /dNDa/dKa /dPRa/dSignI/dTa /dRa/dHa/dE /dAa /dBha/dTtTtha/dSignAa/dSa/dCandrabindu  /dBa/dHa/dRa/dSignAa/dI/dBa/dLa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa/dKa /dPa/dKSsa/dMa/dSignE/Danda \n/dRa/dSignAa/dMa/dLa/dKha/dNa /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa /dSignI/dGa/dRa/dPhTa/dSignAa/dRa /dBha/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa /dAa /dBha/dSignO/dRa/dMa/dSignE /dO/dKa/dRa /dBa/dSignAa/dPa /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa/dBa/dLa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dPha /dSignUu /dLa-/dPa/dTTa/dSignIi /dCa/dRha/dSignAa /dKa/dAvagraha /dO/dKa/dRa/dSignAa /dCha/dSignO/dDddha/dO/dLa/dKa/Danda \n/dPha /dSignE /dRa /dMa/dSignU/dKKa/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dE/dKa /dSa/dSignO/dDddha/dHa /dLa/dSignO/dKa /dLa/dAvagraha /dNa/dSha/dSignAa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dNa/dSignAa/dGa/dSignI.N/dRa/dKa /dMa /dAnusvara /dCa /dBa/dNa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa /dAa /dBha/dTtTtha/dSignIi/dPa/dRa /dDha/dRa/dNa/dSignAa /dDa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dIi /dSa/dSignO/dLa/dHa \n/dGa/dSignO/dTta/dSignE /dCha/dLa/dSignAa /dSa/dSignAa/dTa /dGa/dSignO/dTta /dSignI/dPa/dSignI/dTa /dWu /dTa-/dMa/dSignI.M/dMa /dWu /dTa-/dSignI/dPa/dSignI.M/dSa /dWu /dTa-/dMa/dSignI.M/dSa /dWu /dTa, /dDa/dSignUu /dTta/dSignAa /dHa/dRa/dBa/dSignAa/dHa/dSignAa, /dDha/dNa/dKa /dSignU /dTtTta/dSignAa /dMa/dSha/dSignIi/dNa/dKa /dAa/dPa/dRa/dSignE/dTta/dRa, /dTa/dSignIi/dNa \n/dKa /dSignU /dKhYa/dSignAa/dTa /dSignI.M/dMa/dTRa /dAa /dKa /dSignU /dLa/dPa/dSignU/dRa/dSignO/dSignI/dHa/dTa/dKa /dDa/dSignUu /dTta/dSignAa /dLa/dPha /dAnusvara /dGa/dSignAa /dPa/dSignU/dTRa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dE/dMHa/dRa /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa/dJa/dSignIi /dA/dSignI.M/dDha/dKa/dSignAa/dRa /dSa/dSignU/dRa/dKSsa/dSignAa /dHa/dSignE/dTa/dSignU /dThree/dSix /dGa/dSignO/dTta/dSignE/dKa /dSa /dAnusvara /dGa/dSignE /dAa/dSignI/dBa \n/dGa/dSignE/dLa/dSignAa/Danda /dNa/dSha/dSignAa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dNa/dSignAa/dGa/dSignI.N/dRa/dKa /dMa /dAnusvara /dCa/dKa /dSa/dSignE/dNa/dSignAa/dPa/dSignI/dTa /dLa /dAnusvara /dKa /dLa/dAvagraha /dPa/dDddha/dSignE/dLa/dSignAa /dTa /dCandrabindu  /dSha/dSignE/dSsa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDha/dRa/dPa/dTta/dSignAa/dAnusvara/dGa /dU/dTtha/dSignAa /dDa/dSignE/dLa/dKa/dSignI.W/dNHa/Danda /dPha /dSignE /dRa /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa-/dPa/dSignIi/dTta/dKa \n/dKRa/dMa /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dBha/dSignE/dLa/Danda /dRa/dAnusvara/dGa/dBa/dSignAa/dJa/dSignIi /dSPa/dSignE/dSha/dSignI.M/dLa/dSTta /dSa/dSignU/dBRa /dTa /dMa/dSignU/dKha/dJa/dSignIiReph /dE/dKa/dRa/dSignAa /dGa/dSignAiAnusvara/dGa/dVa/dSignAa/dRa /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dTa/dKha/dNa/dSignE /dNa/dGa/dRa/dPa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa/dKa /dCa/dSignU/dNa/dSignAa/dVa/dKa \n/dGha/dSignO/dSsa/dNna/dSignAa /dBha/dSignE/dLa/Danda /dSVa/dSignAa/dTha/dSignAa/dReph/dNa/dSignAa /dYa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKa /dVa/dSignAa/dI/dRa/dSa /dSha/dSignIi/dVa/dSignAa/dJa /dRa/dSignIi/dGa/dLa/dKa /dSa/dSignO/dJha/dSignAa/dCandrabindu /dRa/dAnusvara/dGa /dDha/dSignE/dLa/dKa/Danda /dMa/dSignU/dKKa/dNa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa /dCha/dSignI.M/dTha, /dPa/dSignO/dDDa/dSignAa/dRa/dJa/dSignIi \n/dVa/dSignAa/dI/dSa-/dCa/dSignE/dYa/dRa/dMa/dSignAi/dNa/Danda /dNa/dGa/dRa/dMa/dSignE /dSha/dSignAa/dSignI.W/dNTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda \n/dA/dYYa/dSignAa/dSa/dSignIi- /dDa/dSignO/dSa/dRa/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dGa /dBa/dSignAi/dSa/dLa/dMa/dSignE /dMa/dSignAu/dJa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dPa/dTNa/dSignIi/dKa /dBa/dSignO/dLa- /dTa/dRa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dLa/dSignE/dLa /dDa/dSa/dTta/dKa/dHa/dSignIi.. /dSignI/dKa/dRa/dSignAa/dNa/dSignAa /dSa/dMa/dSignAa/dNa /dKa/dSignAa/dSignI.W/dLHa/dYa/dSignO-/dPa/dRa/dSa/dSignUu \n/dJa/dSignE /dAa/dSignI/dBa /dJa/dSignAa/dE/Danda /dDa/dSignO/dSa/dKa /dO/dTa/dAvagraha /dSignI/dBa/dDa/dSignAa /dBha/dSignE/dLa, /dBa/dSignE/dTta/dSignAa/dKa /dGa/dPa /dNa/dSignAi /dSa/dSignU/dNa/dAvagraha /dCa/dSignAa/dHa/dLa/dKa/Danda /dPa/dTta/dSignE/dLa /dCa/dSignAu/dKa.... /dMa/dHa/dSignAa/dTMa/dSignAa /dGa/dSignAa/dCandrabindu/dDha/dSignIi /dCa/dSignAu/dKa \n/dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dLa/Danda /dSa /dAnusvara /dGa/dMa/dSignE /dSignI/dBa/dSa/dTta/dKa/dHa/dSignIi/Danda /dSignI.N/dRa/dKSha/dSignAa/dBa/dLa/dSignAa /dA/dPa/dNa /dTta/dSignO/dPa/dRa /dTa/dSignAa/dSignI/dNa /dKa/dAvagraha /dSa/dSignU/dSTa/dSignAa/dI/dTa /dRa/dHa/dE/Danda /dSignI.N/dRa/dKSha/dSignAa/dPa/dRa /dBa/dSignAi/dSa/dLa, /dRa/dSTa/dSignAa/dMa/dSignE /dDa/dSignO/dSa /dLa/dSignE/dLa \n/dDa/dSignUu /dTta/dSignAa/dKa/dSignAa/dKa /dSignI.M/dSa/dKa/dRa/dSignE/dTta /dLa/dSignE/dLa/dKa, /dA/dPa/dNa /dPha /dSignE /dVa/dSignI.N/dRa/dTta /dPa/dSignI/dTRa/dKa/dSignAa /dMa/dSignO/dRa /dBa/dSignAa/dRa/dHa /dTta/dSignAa/dKa/dSignAa/dMa/dSignE, /dAa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dTta/dSignAa/dKa/dSignAa /dSignI.N/dRa/dKSha/dSignAa/dBa/dLa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDa/dSignE/dLa/dKa/Danda /dDa/dSignO/dSa/dKa \n/dGha/dRa/dMa/dSignE /dPa /dAnusvara /dKha/dSignAa/dKa /dHa/dBa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dAa/dSignI/dPha/dYa/dTa /dA/dNa/dSignU/dBha/dVa /dBha/dSignE/dLa/dSignAi/Danda /dBa/dCa/dLa /dDa/dSignUu /dTta/dSignAa/dKa/dSignAa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dMa/dSignU /dCandrabindu /dHa /dDa/dSignU/dSa/dLa/dKa /dSignAi , /dGha/dRa/dKa /dTa/dRa/dKa/dSignAa/dRa/dSignIi /dAa /dBa/dSignE/dTta/dSignAa/dKa \n/dSignI/dKa/dTa/dSignAa/dBa-/dKa/dSignAa/dPa/dSignIi.. /dGha/dRa /dGha/dSignU/dRa/dLa /dDa/dSignE/dHa /dGha/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dKa /dSignU/dAnusvara /dDda/dSignAa/dBa/dSignO/dRa/Danda /dPa/dTNa/dSignIi/dKa /dPha /dSignU /dLa/dLa-/dLa/dSignAa/dLa /dAa/dCandrabindu/dSignI.W/dKha /dDa/dSignE/dSignI.W/dKha /dLa/dGa/dLa/dSignAi /dJa/dSignE /dA/dYYa/dSignAa/dSa/dSignIi /dKa/dAvagraha /dGha/dSignU/dRa/dLa \n/dHa_dSignU/dA/dE/Danda \n/dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa- /dMa/dSignUu/dLa /dSa/dMa/dSignAa/dCa/dSignAa/dRa- /dMa/dTa/dSignAa/dYa/dLa /dHa/dVa/dSignAa/dKa /dPa/dSignE/dTta/dRakar/dSignO/dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSVa/dSignAa/dTha/dReph/dKa /dSa/dLa/dSignAa/dI /dDa/dSignE/dKha/dSignAu/dNa/dSignE /dCha/dLa/Danda /dGha/dTta/dNa/dSignAa- /dPRa/dKa/dSignAa/dSha /dA/dGa/dRa/dVa/dSignAa/dLa/dKa \n/dPha/dMa/dReph “/dVa/dSignV,calicR/dSignI.M/dDDha/dCa/dNDa /dBha /dCandrabindu /dVa/dRa/dLa/dSignAa/dLa /dVa/dSTRa /dBha /dAnusvara /dDda/dSignAa/dRa”- /dU/dDha/dSignAa/dRa/dSignIi/dKa /dRa/dKa/dMa /dLa/dSignAa/dKha /dTtha/dSignE/dSignI/dKa /dGa/dSignE/dLa/dSignAi /dTa /dCandrabindu  /dSVa/dRa/dGa/dSignIi/dYa /dRa/dGha/dSignU/dNa/dSignAa/dTha /dJha/dSignAa/dKa /dPa/dSignU/dTRa /dA/dTtha/dMa/dSignAa /dPha /dSignE /dLa \n/dMa/dSignAa/dTa/dSignV,calicR/dSignI/dVa/dHa/dSignIi/dNa /dA/dBa /dAnusvara /dDda /dSignI.M/dSa/dKa/dNDa/dRa /dJha/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dVa/dSa/dSignUu/dLa/dSignIi /dLa/dSignE/dLa /dRa/dSignAa/dKha/dLa/dKa/Danda /dAi /dKRa/dMa/dMa/dSignE /dO /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dLa /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dRa/dSignAa/dMa/dCa/dNDa /dMa/dDddha/dRa /dLa/dGa, /dO/dKa/dRa \n/dBa/dSignE/dTta/dSignAa /dKa/dSignAa/dLa/dSignE/dShVa/dRa /dMa/dDddha/dRa /dJa/dSignE /dAa/dBa /dNa/dSignAa/dMa/dMa/dSignE /dYa/dSignAa/dDa/dVa /dSignI.M/dLa/dKha/dSignAi /dCha/dLa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dBa/dRa/dKha /dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dTa/dSignIi/dNa /dHa/dJa/dSignAa/dRa/dKa /dThRa /dSignIi-/dPa/dSignIi/dSa /dSa/dSignUu/dTta /dBa/dNa/dBa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dLa/Danda \n/dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dBa/dSignAa/dPa /dO/dKa/dRa /dVocalicR /dNna/dKa /dMa/dSignAa/dDa/dSignE/dCandrabindu /dMa/dNa/dSignAa /dKa/dAvagraha /dDa/dSignE/dLa/dKa /dSignAi /Danda /dRa/dSTa/dSignE/dMa/dSignE /dPa/dSignAa/dNa /dKha/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dKRa/dMa/dMa/dSignE /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/dPa/dRa /dKa/dSignAa/dLa/dSignE/dShVa/dRa /dYa/dSignAa/dDa/dVa/dSa /dCandrabindu  \n/dO/dKa/dRa/dSignAa /dBha/dSignE/dCandrabindu/dTta /dBha/dSignE/dLa/dSignAi, /dKa/dSignAa/dLa/dSignE/dShVa/dRa /dSa /dAnusvara /dGa/dSignE /dPa/dSignI.N/dRa/dVa/dSignAa/dRa/dKa /dLa/dSignO/dKa /dAa /dKa /dSignU /dTta/dSignU/dMBa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dCha/dLa/dSignAi/Danda /dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dSignI.M/dSa/dKa/dNDa/dRa /dJa/dSignE /dSignI/dPha/dRa/dAnusvara/dTta/dSignI/dGa/dRa/dSignIi /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dLa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n14 \n \n/dSa/dE/dHa /dAa/dI /dKa/dSignAa/dSignI.W/dLHa /dKa/dSignAa/dLa/dSignE/dShVa/dRa /dKa/dRa/dSignAi /dCha/dLa /dSa/dSignE /dTa/dGa/dSignE/dDa/dSignAa/dPa/dRa /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dBa/dJa/dSignI/dDddha /dGa/dSignE/dLa/Danda /dSignI.M/dSa/dKa/dNDa/dRa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dCha/dSignAa/dTa/dSignIi/dPa/dRa /dCa/dSignI/dRha /dGa/dSignE/dLa/Danda \n/dSignI.M/dSa/dKa/dNDa/dRa/dKa /dPa/dSignU/dRa/dNa/dKa/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGa/dSignIi /dSa/dBha /dJa/dSignU/dSignI/dTta /dGa/dSignE/dLa /dAa /dKa/dSignAa/dLa/dSignE/dShVa/dRa/dKa /dKa /dSignU /dTta/dSignU/dMBa /dSa/dBha/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dDha/dSignO/dPa/dLa/dKa/Danda /dPha /dSignE /dRa /dDa/dSignO/dSa/dRa /dSignI/dDa/dNa /dSignI/dPa/dCha/dDddha/dSignAa /dE/dKa/dTa/dSignAa/dKa \n/dJa/dSignU/dLa/dSignU/dSa /dSignI/dNa/dKa/dLa/dLa /dAa /dVa/dSTRa /dBha /dAnusvara /dDda/dSignAa/dRa/dKa /dSha/dSignIi/dSa/dSignAa /dPha/dSignO/dDddha/dLa/dKa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dLa/dTtha/dSignAi/dTa /dSa/dBha /dAa/dSignI/dBa /dLa/dSignAa/dTtha/dSignIi /dBa/dRa/dSa/dSignAa/dBa/dAvagraha /dLa/dSignAa/dGa/dLa/Danda /dJa/dKa/dRa /dJa/dSignE/dNa/dSignE /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dGa \n/dA/dAnusvara/dTta/dLa/dSignAi, /dO/dMHa/dRa/dSignE /dPa/dDddha/dSignAa/dE/dLa/Danda /dLa/dSignUu/dTta, /dA/dRa/dSignAa/dJa/dKa/dTa/dSignAa../dPa/dSa/dSignI.N/dRa /dGa/dSignE/dLa/Danda /dJha/dLa/dKa/dSignIi.W- /dDa_dSignV,calicR/dShYa /dE/dKa: /dSignI.M/dJa/dLa/dSignAa/dDhYa/dKSsa /dPa/dSignU/dVocalicR /dSsa/dSignO/dTTa/dMa /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dKa /dSVa/dRa, \n/dA/dTtha/dSignAa/dRa/dHa /dKa/dSignO/dTtha/dLa/dSignIi /dAa /dDa/dSignUu /dTta/dSignAa /dBa/dDddha/dKa/dSignAa-/dBa/dDddha/dKa/dSignAa /dHa/dSignCandraO/dLa/dBa/dLa/dSignAa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignIi/dSignI/dTa/dKa /dDa/dLa/dKa /dKa/dSignAa/dYa/dSignAa/dReph/dLa/dYa/dMa/dSignE/Danda /dSa /dDBha /dSignAa/dVa/dNa/dSignAa /dJa/dSignU/dLa/dSignU/dSa /dSignI/dNa/dKa/dLa/dTa.. \n/dSignI.M/dSha/dSsYa /dSignI.M/dCa/dRa/dAnusvara/dJa/dSignIi/dVa /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa, /dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dYa/dSignU/dVa/dSignAa /dMa /dAnusvara /dCa/dKa /dA/dDhYa/dKSsa /dAa /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dJa/dSignIi/dKa /dGha/dSignO/dRa /dSa/dMa/dTha/dReph/dKa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dO /dTa/dSignAa/dMa/dSa/dSignE /dGha/dSignO/dRa /dBha/dAvagraha /dJa/dSignAa/dI/dTa \n/dA/dSignI.M/dCha- /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dCha/dSignO/dTta /dJa/dSignAa/dSignI/dTa/dKa /dCha/dSignIi.M /dSa/dSignE /dO/dKa/dRa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dPa/dKSsa /dLa/dSignE/dBa/dSignE /dKa/dRa/dBa/dSignAi/Danda /dBa/dHa/dRa/dSignAa /dJa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dDa_dSignV,calicR/dShYa /dDa/dSignUu: /dPha /dSignUu /dSa/dKa /dGha/dRa/Danda \n/dDha/dNa/dSignIi/dLa/dSignAa/dLa, /dRa/dSignAa/dMa/dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dYa/dNna/Danda /dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa /dKa/dSignIi.W /dHa/dSignO/dI /dCha/dSignAi/Danda /dMa/dTta/dRa_dSignUu /dKa/dSignIi.W /dJa/dSignAa/dNa/dYa/Danda /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dKa/dSignAa/dLa /dCa/dSignU/dPa /dRa/dHa/dLa/dSignAa/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dAa/dLHa/dSignAa /dTta/dSignE/dRa \n/dDa/dSignE/dNa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dDa_dSignV,calicR/dShYa /dTa/dSignIi/dNa: /dKa/dSignAa/dMa/dRa/dSignE/dDda /dRa/dSignAa/dMa/dSa/dSignE/dVa/dKa /dSa/dSignAa/dHa_dSignU/dKa /dCa/dSignAa/dHa-/dNa/dSignAa /dShTa /dSignAa/dKa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/Danda /dBa/dHa/dSa.. /dSignI/dVa/dDYa/dSignAa/dSignI/dNa/dVa/dSignAa/dSa/dJa/dSignIi/dKa /dBha/dSignAa/dSsa/dNna, /dJa/dSignAa/dSignI/dTa \n/dNa/dSignAa/dMa/dKa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dVa/dSTa/dSignU /dNa/dSignAi/Danda /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dPa/dSignAa/dGa/dLa /dKa/dSignI/dHa /dKYa/dSignO /dCha/dSignAu/dDddha/dSignAa /dBa/dHa/dRa/dSignAa /dJa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dDa_dSignV,calicR/dShYa /dCa/dSignAa/dSignI.N/dRa: /dSignI/dTta/dSignI/dPha/dNa/dMa/dSignE /dBa/dCCa/dSignAa /dSa/dBha/dKa /dKha/dSignE/dLa: \n/dGha/dSignAa/dSa-/dPha /dSignUu /dSa /dBa/dLa/dSignAa /dGha/dRa /dHa/dMa/dRa /dAa /dHa/dMa /dBa/dNa/dBa /dJa/dSignAa/dDa/dBa/Danda /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa /dSignI/dBa/dRa/dJa/dSignUu/dKa /dAa /dO /dBa/dNa/dTa /dBa/dSignAa/dBha/dNa/Danda /dDa/dSignU/dNa/dSignUu/dMa/dSignE /dJha/dGa/dDddha/dSignAa /dHa/dE/dTa /dAa \n/dLa/dLLa/dSignUu, /dMa/dSignO/dHa/dNa, /dNa/dRa/dSignE/dNa /dAa /dBa/dBa/dLa/dSignUu /dAa/dE/dTa /dAa /dHa/dMa/dRa /dGha/dRa/dMa/dSignE /dAa/dSignI/dGa /dLa/dGa/dSignAa /dDa/dSignE/dTa/Danda /dTa/dKha/dNa /dSa/dSignU/dRa/dSignE/dSha /dBa/dNa/dTa /dNa/dSignE/dTa/dSignAa /dAa /dSignI/dVa/dNa/dSignO/dDa /dBa/dNa/dTa \n/dDa/dRa/dSignO/dGa/dSignAa/Danda /dSa/dSignU/dRa/dSignE/dSha /dDa/dRa/dSignO/dGa/dSignAa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dKa/dHa/dTa /dJa/dSignE /dE/dKa/dRa/dSignAa /dDa/dSignU/dNa/dSignUu/dKa /dGha/dRa-/dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa /dBa/dNa/dBa/dSignAa /dSignI/dDa/dYa/dSignAu /dAa /dPa/dKa/dSignI/dDddha /dKa/dAvagraha /dLa/dSignAa/dU/Danda /dSa/dSignU/dRa/dSignE/dSha /dDa/dSignU/dNa/dSignU/dKa /dHa/dSignAa/dTha \n/dSignI.M/dMa/dLa/dBa/dSignAa/dKa/dAvagraha /dDa/dSignO/dSTa/dSignIi /dKa/dRa/dSignAa/dE/dTa/Danda /dBa/dSignAi/dKa/dBa/dSignAa-/dPha/dSignO/dDddha/dBa/dSignAa /dKha/dSignE/dLa /dBha/dSignI.N/dRa /dSignI/dTta/dSignI/dPha/dNa /dCa/dLa/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dLa/Danda \n/dSignI/dVa/dSsa-/dPa/dSignAa/dNa- /dVa/dKa/dSignAa/dLa/dTa/dKha/dSignAa/dNa/dSignAa/dKa /dKa /dSignU /dSa/dSignIiReph/dPa/dRa /dBa/dSignAi/dSa/dLa /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa/dJa/dSignIi /dKa/dCha/dMa/dCha/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dKa/dCa/dHa/dRa/dSignIi/dKa /dDVa/dSignAa/dRa/dPa/dRa /dSa/dSignU/dGGa /dSignAa/dBa/dLa/dSignAa /dJa/dSignO/dTa/dKha/dSignIi \n/dBa/dSignAi/dSa/dLa /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dO/dTa/dSignAi /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBa/dSignAi/dNa/dRa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dA/dSignI.M/dCha, /dAa/dCandrabindu/dSignI.W/dKha/dKa /dRa/dSignO/dSha/dNa/dSignIi /dBa/dRha/dBa/dAvagraha /dBa/dLa/dSignAa /dMa/dMa/dSignIi/dRa/dSignAa /dSa/dSignU/dRa/dMa/dSignAa/Danda /dA/dDa/dSignAa/dLa/dSignI/dTa/dKa /dBa/dRa/dAnusvara/dDda/dSignAa/dPa/dRa/dSa /dCandrabindu  \n/dA/dDa/dReph/dLa/dSignIi /dRa/dSignAa/dMa/dSignE/dSa/dRa /dMa /dAnusvara /dDda/dLa /dVa /dLDa  /dJa/dSignAa/dGa/dSignE/dSa/dRa /dMa /dAnusvara /dDda/dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSignI.M/dCa/dKa/dDddha/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha, /dMa/dSignO/dKa/dSignIi.W/dLa /dVa/dKa/dSignIi.W/dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dA/dSignI/dGa/dLa/dSignAa /dTa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKha/dPa/dRa /dBa/dSignAa/dCandrabindu/dKa/dSignIi.W-/dBa/dSignI/dKa/dYa/dSignAu/dTa/dSignAa \n/dDa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dGa/dPa /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.W/dNHa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dO /dKa/dLa/dMa/dKa /dU/dNa/dTta/dSignAa /dCha/dSignO/dRa/dSa /dCandrabindu  /dKa/dSignAa/dNa /dKha/dSignO/dDa/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa /dSa/dSignU/dNa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa, /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa \n/dPa/dSignAa/dNa/dBa/dLa/dSignAa /dDa/dSignO/dKa/dSignAa/dNa/dPa/dRa /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa /dLa/dSignAa/dTtha/dSignIi /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dAa/dE/dLa /dAa /dBa/dRa/dSa/dSignAa/dBa/dAvagraha /dLa/dSignAa/dGa/dLa/Danda /dO /dKha/dSignI.M/dSa /dPa/dDddha/dLa/dSignAa/Danda /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu/dJa/dSignIi/dKa /dPa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa /dNa/dSignO/dKa/dRa \n/dNa/dSignE/dSignI/dNa/dYa/dSignAa /dAa/dSignI/dBa /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dBa/dJa/dSignAa/dSignI/dDddha /dDa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dO /dMa/dSignAu/dKa/dSignAa /dDa/dSignE/dSignI.W/dKha /dBha/dSignAa/dSignI/dGa /dJa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dRa/dSignAa/dMa/dPRa/dSa/dSignAa/dDa/dKa /dSa/dSignAa/dSignI/dTtha /dVa/dSsa/dSignIiReph/dYa \n/dMa/dSignAa/dYa /dMa/dRa/dSignAu/dNa/dSignAa/dVa/dSignAa/dLa/dSignIi /dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa/dKa /dSa/dSignU/dSignI.M/dDha /dLa/dSignE/dLa/dKa/Danda /dPha /dSignE /dRa /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa /dA/dSPa/dTa/dSignAa/dLa /dAa/dNa/dLa /dGa/dSignE/dLa/Danda /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dO/dTa/dAvagraha \n/dAa/dE/dLa /dRa/dHa/dE /dI/dLa/dSignAa/dJa /dAa /dI /dN.half /dJa/dRa/dSignIi /dSignI.N/dRa/dPa/dSignO/dTta/dReph /dLa/dSignE/dLa, /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dKYa/dSignO /dCa/dSignIi/dSignI.W/dNHa /dGa/dSignE/dLa/dSignAi /dAa /dJa/dRa/dNa/dSignAa/dKa /dCa/dSignE/dRa/dSignAa/dSa /dCandrabindu  /dO/dKa/dRa/dSignAa /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dKa/dAvagraha /dBha/dGa/dSignAa /dDa/dSignE/dLa/dKa /dSignAi /Danda \n/dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSa/dBha /dAa/dSignI/dDa /dA/dPa/dRa/dSignAa/dDha/dSignIi /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dLa /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dSa/dSignU/dDha/dSignAa/dRa/dSignAi /dLa/dSignE/dLa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa/dRa/dTa /dCha/dLa/dSignAa/Danda /dSa/dSignE /dAa/dBa /dO /dBha/dSMa/dSignAa/dSa/dSignU/dRa \n/dBa/dSignI/dNa /dGa/dSignE/dLa/Danda /dPa/dSignU/dSignI.M/dLa/dSa /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignAa/dI /dA/dSa/dSignUu/dLa/dLa/dKa /dAa /dO /dGha/dRa/dSignE/dMa/dSignE /dRa/dHa/dSignAi /dCha/dLa/Danda /dPRa/dGa/dSignI/dTa/dKa /dTa/dSignAa/dRa/dSignIi/dKha /dKa /dSignE /dSa/dMa/dSignE /dPa/dDddha/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dLa/dSignI.W/dNHa /dAa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n15 \n \n/dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dE/dKSa-/dRa/dSignE /dPLa/dSignE/dTta /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dA/dSPa/dTa/dSignAa/dLa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dNa/dPa/dTTa/dSignAa /dBha/dAvagraha /dGa/dSignE/dLa/Danda /dTa/dSignIi/dNa /dBa/dKha/dReph/dKa /dBa/dSignAa/dDa /dGa/dBa/dSignAa/dHa/dSignIi /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dBha/dSignE/dLa /dAa /dPha /dSignE /dRa /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dBha/dSignE/dLa /dSignI.M/dJa/dRa/dHa, \n/dO/dI /dSignI/dDa/dNa /dBha/dSignI.N/dRa /dBa/dSignAa/dCandrabindu/dHa_dSignU/dKa /dKa/dMa/dSignIi/dJa /dPa/dSignI/dHa/dRa/dNa/dSignE /dCha/dLa/dSignAa, /dKa/dSignAa/dLa/dRa /dAa /dJa/dSignE/dBa/dSignIi /dRa/dHa/dSignAi /dVa/dSignAa /dNa/dSignAi, /dRa/dAnusvara/dGa../Danda /dJa/dSignE /dLa/dSignAa/dTtha/dSignIi /dBa/dJa/dRa/dLa/dSignI.W/dNHa /dTa/dKa/dRa /dLa/dMBa/dSignAa/dI, \n/dBa/dNa/dSignAa/dVa/dSignI/dTta../Danda /dVa/dKa/dSignIi.W/dLa /dSignI.M/dMa/dTRa.. /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dE/dKa /dSignI/dDa/dNa /dSVa/dRa/dKa /dTa/dSignU/dSha/dSignIiReph /dNa/dSignU/dKa/dSignAa/dE/dLa /dNa/dSignAi /dRa/dHa/dLa/dSignAi, /dDa/dSignE/dKha/dSignAi /dSignI.M/dCha/dAi /dMa/dSignO/dKa/dSignIi.W/dLa /dSa/dBha/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dAa/dSignI.W/dKha/dRa /dPa/dSignAa/dI /dDa/dSignE/dNa/dSignE \n/dA/dSignI.M/dCha /dTa /dCandrabindu  /dO/dKa/dRa /dSa/dBha/dKa /dKa/dSignAa/dJa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dPRa/dSignAa/dTha/dSignI.M/dMa/dKa/dTa/dSignAa /dTa /dCandrabindu  /dDa/dSignE/dBa/dSignI/dHa /dPa/dDddha/dTa/Danda /dAa /dO/dI /dSignI/dDa/dNa /dGa/dVa/dSignAa/dHa/dSignIi /dNa/dSignAi /dGa/dSignU/dJa/dSignI.N/dRa /dSa/dKa/dLa.. /dPha/dSignAa/dI/dLa/dPa/dRa \n/dHa/dSignAa/dSignI/dKa/dMa /dSignI/dVa/dPa/dRa/dSignIi/dTa /dSignI/dTta/dPPa/dNna/dSignIi /dKa/dAvagraha /dDa/dSignE/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa /dTa/dSignIi/dNa /dHa/dJa/dSignAa/dRa/dMa/dSignE /dGa/dPa /dSignI/dPha/dTta /dKa /dSignE /dLa/dKa /dJa/dSignE /dO/dI/dSa /dCandrabindu  /dBa/dSignE/dSha/dSignIi /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu /dDa/dAvagraha /dSa/dKa/dSignIi.W /dTa /dCandrabindu ../Danda \n/dE /dAnusvara /dTta/dSignIi-/dPa/dSignAa/dTta/dSignIiReph/dKa /dVa/dKa/dSignIi.W/dLa/dKa /dMa/dSignAa/dPha /dReph /dTa /dVa/dKa/dSignIi.W/dLa-/dSignI.M/dMa/dTRa /dLa/dGa /dCandraO/dPha/dRa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dAa/dE/dLa /dCha/dLa/dSignI.W/dNHa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa/dKa /dKa/dHa/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dKa/dSignO/dTta/dReph \n/dTta/dRakar/dSignAa/dAnusvara/dSa/dPha/dRa /dKa/dRa/dSignE/dBa/dSignAa/dKa /dPRa/dSignI/dKRa/dYa/dSignAa /dSha/dSignU/dRa_dSignUu /dBha/dSignE/dLa/Danda /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dKa/dSignO/dTta/dReph /dTta/dRakar/dSignAa/dAnusvara/dSa/dPha/dRa /dBha/dSignE/dLa /dSha/dSignIi/dLa/dBha/dDRa /dJha/dSignAa/dKa /dKa /dSignU /dTta/dMa/dSignAi/dTa/dSignIi/dMa/dSignE /dJa/dSignE /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa/dJa/dSignIi/dKa /dRa/dSignAa/dJa/dNa/dSignAi/dSignI/dTa/dKa \n/dPRa/dSignI/dTa/dDVa/dNDa/dSignIi /dCha/dLa/dSignAa /dAa /dCa/dTa/dSignU/dRa/dSignAa/dNa/dNa /dAa/dI-/dKa/dSignAa/dSignI.W/dLHa /dHa_dSignU/dNa/dKa /dSignE  /dCha/dTRa-/dCha/dSignAa/dYa/dSignAa/dMa/dSignE /dCha/dLa/Danda /dMa/dSignE/dLa /dPa/dSignE/dTta/dSignIi/dSha/dNa/dPa/dRa /dGa/dSignO/dPa/dSignAa/dLa /dDa/dSa/dKha/dTa /dKa/dAvagraha /dDa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha, \n/dAa/dTMa/dSa/dMa/dPa/dReph/dNna /dJa/dSignE/dNa/dSignAa /dBha/dSignAa/dRa/dTa-/dPa/dSignAa/dKa /dYa/dSignU/dDDha/dMa/dSignE /dE/dKa /dLa/dSignAa/dKha /dSa/dSignE/dNa/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dGa /dJa/dNa/dRa/dLa /dSignI/dNa/dYa/dSignAa/dJa/dSignIi /dKa/dE/dNa/dSignE /dCha/dLa/Danda \n  \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa /dSa/dMMa/dSignAa /dNa /dTw,/dZer,/dOne/dF,ur -/dTw,/dZer,/dOne/dFive  (/dSa/dMa/dSignAa/dNa/dSignAa/dNTa/dRa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dA/dKa/dSignAa/dDa/dSignE/dMa/dSignIi /dSa/dMMa/dSignAa/dNa ) \n/dTw,/dZer,/dOne/dF,ur /dMa/dSignUu/dLa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa- /dShRa/dSignIi /dNa/dNDa /dSignI/dVa/dLa/dSignAa/dSa /dRa/dSignAa/dYa (/dSa/dKha/dSignAa/dRa/dSignIi /dPa/dSignE/dTta/dSignAa/dRa/dSignIi- /dLa/dGha/dSignU /dKa/dTha/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) \n/dTw,/dZer,/dOne/dF,ur /dBa/dSignAa/dLa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa- /dShRa/dSignIi /dJa/dGa/dDa/dSignIi/dSha /dPRa/dSa/dSignAa/dDa /dMa/dNnDda/dLa (/dNa/dSignAi /dDha/dSignAa/dRa/dSignAi/dE- /dBa/dSignAa/dLa /dU/dPa/dNYa/dSignAa/dSa) \n/dTw,/dZer,/dOne/dF,ur /dYa/dSignU/dVa/dSignAa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa - /dShRa/dSignIi /dAa/dSha/dSignIi/dSsa /dA/dNa/dSignI.M/dCa/dNHa/dSignAa/dRa (/dA/dNa/dSignI.M/dCa/dNHa/dSignAa/dRa /dAa/dKha/dRa- /dGa/dJa/dLa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) \n/dTw,/dZer,/dOne/dFive /dA/dNa/dSignU/dVa/dSignAa/dDa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa - /dShRa/dSignIi /dSha/dMBha/dSignU /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa ( /dPa/dSignAa/dKha/dLa/dSignO-  /dTa/dSignU/dKa/dSignAa/dRa/dSignAa/dMa /dRa/dSignAa/dMa/dSignAa /dSha/dSignE/dTta/dKa /dKa/dSignO/dAnusvara/dKa/dNna/dSignIi /dU/dPa/dNYa/dSignAa/dSa/dKa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi \n/dA/dNa/dSignU/dVa/dSignAa/dDa) \n  \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa /dSa/dMMa/dSignAa/dNa /dTw,/dZer,/dOne /dThree-/dOne/dF,ur (/dVa/dSignAi/dKa/dSignI.W/dLPa/dKa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dA/dKa/dSignAa/dDa/dSignE/dMa/dSignIi /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa ) \n/dTw,/dZer,/dOne/dThree /dBa/dSignAa/dLa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa – /dShRa/dSignIi/dMa/dTa/dSignIi /dJYa /dSignO/dSignI/dTa /dSa/dSignU/dNa/dSignIi/dTa /dCa/dSignAu/dDha/dRa/dSignIi- “/dDa/dSignE/dVa/dSignIi/dJa/dSignIi” (/dBa/dSignAa/dLa /dSignI/dNa/dBa/dNDha /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) /dLa/dSignE/dLa/Danda \n/dTw,/dZer,/dOne/dThree /dMa/dSignUu/dLa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa - /dShRa/dSignIi /dBa/dSignE/dCa/dNa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dKa /dSignE/dCandrabindu  \"/dBa/dSignE/dTta/dSignIi/dKa /dA/dPa/dMa/dSignAa/dNa /dAa /dCha/dSignIi.M/dNa/dRa/dDa/dSignE/dVa/dSignIi\" (/dNa/dSignAa/dTta/dKa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) /dLa/dSignE/dLa/Danda \n/dTw,/dZer,/dOne/dThree /dYa/dSignU/dVa/dSignAa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa- /dShRa/dSignIi /dU/dMa/dSignE/dSha /dMa/dNnDda/dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu  “/dSignI/dNa /dShTa /dSignU/dKa/dSignIi.W” (/dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dSa /dAnusvara /dGRa/dHa) /dLa/dSignE/dLa/Danda  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n16 \n \n/dTw,/dZer,/dOne/dF,ur /dA/dNa/dSignU/dVa/dSignAa/dDa /dPa/dSignU/dRa/dSKa/dSignAa/dRa- /dShRa/dSignIi /dSignI/dVa/dNa/dSignIi/dTa /dU /dTPa /dLa/dKa /dSignE/dCandrabindu  “/dMa/dSignO/dHa/dNa/dDa/dSignAa/dSa” (/dSignI/dHa/dNDa/dSignIi /dU/dPa/dNYa/dSignAa/dSa /dShRa/dSignIi /dU/dDa/dYa /dPRa/dKa/dSignAa/dSha) /dKa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dA/dNa/dSignU/dVa/dSignAa/dDa \n/dLa/dSignE/dLa/Danda \n \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa/dKa /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa :- \n/dOne) /dHa/dSignAa/dI/dKa /dSignUu  /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dOne/dTw, /dMa /dA/dAnusvara/dKa , /dOne/dFive /dJa/dSignUu/dNa /dTw,/dZer,/dZer,/dEight   \nVideha _ 15 _ 06 _ 2008.pdf           Videha _ 15 _ 06 _ 2008 _T irhuta.pdf        12.pdf  \n/dTw,) /dGa/dJa/dLa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dTw,/dOne /dMa /dA/dAnusvara/dKa ,  /dOne /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dZer,/dEight   \nVideha _ 01 _ 11 _ 2008.pdf        Videha _ 01 _ 11 _ 2008 _T irhuta.pdf          21.pdf  \n/dThree) /dSignI/dVa/dHa/dSignI/dNa /dKa/dTha/dSignAa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dSix/dSeven /dMa /dA/dAnusvara/dKa , /dOne /dA/dKTta/dSignUu /dBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dZer,  \nVideha _ 01 _ 10 _ 2010         Videha _ 01 _ 10 _ 2010 _T irhuta              67  \n/dF,ur) /dBa/dSignAa/dLa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dSeven/dZer, /dMa /dA/dAnusvara/dKa , /dOne/dFive /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dZer,  \nVideha _ 15 _ 11 _ 2010         Videha _ 15 _ 11 _ 2010 _T irhuta              70  \n/dFive) /dNa/dSignAa/dTta/dKa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dSeven/dTw, /dMa /dA/dAnusvara/dKa /dOne/dFive /dSignI/dDa/dSa/dMBa/dRa/dTw,/dZer,/dOne/dZer, \nVideha _ 15 _ 12 _ 2010         Videha _ 15 _ 12 _ 2010 _T irhuta            72  \n/dSix) /dBa/dSignAa/dLa /dGa/dJa/dLa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa/dKa /dA/dAnusvara/dKa /dOne/dOne/dOne /dMa /dA/dAnusvara/dKa , /dOne /dA/dGa/dSTa /dTw,/dZer,/dOne/dTw,  \nVideha _ 01 _ 08 _ 2012         Videha _ 01 _ 08 _ 2012 _T irhuta            11 1 \n/dSeven) /dBha/dSignI.W/dKTa /dGa/dJa/dLa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dOne/dTw,/dSix /dMa /dA/dAnusvara/dKa , /dOne/dFive /dMa/dSignAa/dCa/dReph /dTw,/dZer,/dOne/dThree   \nVideha _ 15 _ 0 3_ 201 3         Videha _ 15 _ 0 3_ 201 3_T irhuta            126   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n17 \n \n/dEight) /dGa/dJa/dLa /dAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa -/dSa/dMa/dSignAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa -/dSa/dMa/dSignIi/dKSsa/dSignAa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dOne/dF,ur/dTw, /dMa, /dA/dAnusvara/dKa /dOne/dFive /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dThree  \nVideha _ 15 _ 11 _ 201 3         Videha _ 15 _ 11 _ 201 3_T irhuta            142  \n/dNine) /dKa/dSignAa/dSha/dSignIi/dKa/dSignAa/dAnusvara/dTa /dSignI.M/dMa/dShRa /dMa/dDha/dSignU/dPa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dOne/dSix/dNine /dMa /dA/dAnusvara/dKa /dOne /dJa/dNa/dVa/dRa/dSignIi /dTw,/dZer,/dOne/dFive  \nVideha _ 01 _ 01 _ 2015  \n/dOne/dZer, ) /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dSignI/dVa/dSha/dSignE/dSsa/dSignAa/dAnusvara/dKa /dOne/dEight/dNine /dMa /dA/dAnusvara/dKa /dOne /dNa/dVa/dMBa/dRa /dTw,/dZer,/dOne/dFive  \nVideha _ 01 _ 11 _ 2015  \n  \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dIi -/dPa/dSignI/dTRa/dKa/dSignAa/dKa   /dBa/dSignIi/dCha/dLa /dRa/dCa/dNa/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dGa - /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi/dKa  /dSa/dVa/dReph/dShRa/dSignE/dSsTtha  /dRa/dCa/dNa/dSignAa/dKa  /dE/dKa/dTta/dSignAa  /dSa/dMa/dSignAa/dNa/dSignAa/dNTa/dRa  /dSa /dAnusvara /dKa/dLa/dNa  \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa :/dSa/dDa/dSignE/dHa :/dTw, (/dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPRa/dBa/dNDha -/dSignI/dNa/dBa/dNDha -/dSa/dMa/dSignAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa /dTw,/dZer,/dZer,/dNine -/dOne/dZer, ) \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa :/dSa/dDa/dSignE/dHa :/dThree (/dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPa/dDYa /dTw,/dZer,/dZer, /dNine-/dOne/dZer, ) \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa :/dSa/dDa/dSignE/dHa :/dF,ur (/dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dKa/dTha/dSignAa /dTw,/dZer,/dZer,/dNine -/dOne/dZer, ) \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dSignI/dVa/dHa/dSignI/dNa /dKa/dTha/dSignAa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dFive ] \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dLa/dGha/dSignU/dKa/dTha/dSignAa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dSix ] \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPa/dDYa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dSeven ] \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dNa/dSignAa/dTtYa /dU /dTSa /dVa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dEight ] \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dSignI.M/dSha/dSha/dSignU /dU /dTSa /dVa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dNine ] \n/dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dPRa/dBa/dNDha -/dSignI/dNa/dBa/dNDha -/dSa/dMa/dSignAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa  [  /dSignI/dVa/dDa/dSignE/dHa /dSa/dDa/dSignE/dHa /dOne/dZer, ]  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n18 \n \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nF or the first time Maithili books can be read on kin dle e -readers. Bu y  Maithili \nBooks in K indle for mat (courtes y  Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessl y : - \nhttp://www.amazon.com/  \n \n \n/dA/dPa/dNa /dMa /dAnusvara /dTa/dVYa  gga j endra @ videha.com  /dPa/dRa /dPa/dTtha/dSignAa/dU/Danda  \n/dGa/dJa/dSignE/dNDRa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa \ngga j endra @ videha.com \n/dTw,. /dGa/dDYa \n/dTw,./dOne./dOne./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi /dSa /dAnusvara /dGa /dSa/dSignAa/dKSsa/dSignAa/dTKa/dSignAa/dRa /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dTw,./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi/dKa /dNa/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dPa/dTRa  \n  \n/dTw,./dTw,./dAa/dLa/dSignO/dCa/dNa/dSignAa /dKha /dAnusvara /dDda -- /dOne./dBa/dHa_dSignU/dRa_dSignUu/dSignI/dPa/dYa/dSignAa /dRa/dCa/dNa/dSignAa /dMa/dSignE- /dO/dMa/dPRa/dKa/dSignAa/dSha /dJha/dSignAa /dTw,./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha /dMa/dSignE /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa - /dAa/dSha/dSignIi/dSsa \n/dCa/dMa/dNa /dThree./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE: /dE/dKa /dDa_dSignV,calicR/dSignI/dSsTta -/dDda/dSignAa /dYa/dSignO/dGa/dSignAa/dNa/dNDa /dJha/dSignAa /dF,ur. /dBa/dHa_dSignU/dRa_dSignU/dSignI/dPa/dYa/dSignAa /dPRa/dDa/dSignE/dSha /dMa/dSignE : /dE/dKa /dDa_dSignV,calicR/dSignI/dSsTta - /dRa/dSignAa/dMa /dCa/dSignAi/dTa/dNYa /dDha/dSignIi/dRa/dJa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n19 \n \n/dFive. /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa/dJa/dSignIi/dKa /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dGa/dJa/dLa - /dJa/dGa/dDa/dSignIi/dSha /dCa /dAnusvara /dDRa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa \"/dA/dSignI/dNa/dLa \" /dSix./dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dRa/dKha/dVa/dSignAa/dRa -/dYa/dSignO/dGa/dSignE/dNDRa /dPa/dSignAa/dTtha/dKa ‘/dSignI/dVa/dYa/dSignO/dGa/dSignIi ’ \n/dSeven./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa : /dVYa/dSignI.W/dKTa/dTVa /dAa /dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dTVa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dSignI.M/dMa/dShRa /dNa/dSignIi/dRa/dJa /dEight. /dSKha/dLa/dNa/dKa /dPRa/dSignI/dTa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE -/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dMa/dSignE- \n/dPa/dRa/dMa/dSignAa/dNa/dNDa /dPRa/dBha/dSignAa/dKa/dRa /dNine. /dSa/dSignAa/dMa /dAnusvara /dTa/dSignIi /dSa/dBha/dHa /dCandrabindu /dKa /dSignI/dVa/dRa_dSignU/dDDha /dTa/dSignAi/dYa/dSignAa/dRa /dKa/dSignI/dVa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dAnusvara/dDa /dShRa/dSignIi/dVa/dSignAa/dSTa/dVa /dOne/dZer, . /dPa/dRa/dTa/dSignIi  /dTta/dSignUu /dSignI/dTta  /dGa/dSignE/dLa/dSignAi- /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi  \n  \n/dTw,./dThree./dSa /dAnusvara /dSMa/dRa/dNna  /dKha/dNnDda - /dOne./dA/dSignI/dDVa/dTa/dSignIi/dYa /dCha/dSignI.M/dTha /dHa/dMa/dRa /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dBa/dSignAa/dBa/dSignAa - /dRa/dJa/dNa/dSignIi/dSha /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa /dSignI/dTa/dVa/dSignAa/dRa/dSignIi (/dMa/dSignU/dNNa/dSignAa ) /dTw,. /dHa/dSignAa/dLa/dSignIi -/dHa/dSignAa/dLa/dSignIi \n/dBa/dHa/dTha/dSignU /dKa/dSignO/dSa/dSignIi - /dSha/dSignAi/dLa/dSignE/dNDRa /dAa/dNa /dAnusvara /dDa /dThree./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa  /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dVisarga/dA/dNHa/dSignAa/dRa/dKa  /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi  /dVYa/dSignI.W/dKTa/dTVa  -/dSignI.M/dMa/dSignI.M/dTha/dLa/dSignE/dSha  /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa  /dRa/dSignAa/dYa /dF,ur. \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dAnusvara/dDa  /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dVisarga  /dHa/dMa/dRa/dSignAa/dMa/dSignE /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu, /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu/dMa/dSignE /dHa/dMa - /dA/dSignI.M/dJa/dTa  /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dFive. /dJa/dSignE/dHa/dNa/dSignE /dKha/dSignO/dJa/dLa/dAvagraha  /dHa/dSignAu  /dKa /dSignU /dTta/dSignU/dMBa - /dLa/dKSsMa/dNna/dJha/dSignAa  /dSa/dSignAa/dGa/dRa  \n  \n/dTw,./dF,ur.\n/dAa/dTMa/dKa/dTha/dSignAa /dKha /dAnusvara /dDda - /dOne. /dBa/dSignU/dSignI.W/dLLa/dYa/dSignAa/dCandrabindu /dKa/dSignIi.W /dJa/dSignAa/dNna/dSignAa/dAnusvara /dMa/dSignAiAnusvara /dKa/dSignAu/dNa (/dA/dPa/dNa/dSignAa/dKa /dSignEAnusvara  /dKha/dSignO/dJa/dSignAi/dTa /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dA/dPPa/dNa /dBa/dSignAa/dTa )- /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa \n/dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa   /dTw,./dBa/dSignAa/dTa /dSignI/dNa/dKa/dLa/dLa , /dKa /dSignU /dTtha/dSignAa/dMa /dTa/dKa /dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dCa/dLa ( /dE/dKa/dTta/dSignAa /dBa/dHa_dSignU -/dA/dTha/dSignIiReph /dSignI/dNa/dRa/dTha/dReph/dKa /dCa/dLa/dBha/dSignAa/dSsa –/dVa/dSignAa/dTa/dSignAa/dReph /dSa/dSignU/dKa/dSignAa/dAnusvara/dTa /dSa/dSignO/dMa/dJa/dSignIi/dKa \n/dSa /dAnusvara /dGa )- /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU/dRa /dThree./dSa /dAnusvara /dSMa/dRa/dNna - /dBa/dSignAa/dBa/dSignAa /dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignI/dHa/dLa /dAa /dA/dAnusvara/dSignI/dTa/dMa /dBha/dSignEAnusvara/dTta :/dBa/dSignAa/dBa/dSignAa/dKa /dSignI/dVa/dRa/dSignAa/dTta /dSMa/dSignV,calicR/dSignI/dTa -/dPa/dTta/dLa - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa \n/dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa /dF,ur./dJa/dSignIi/dVa/dKa/dSignAa/dNTa : /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dSMa/dSignV,calicR/dSignI/dTa , /dSignI/dKa/dCha/dSignU  /dSignI/dTta/dPPa/dNna/dSignIi - /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa  \n/dOne./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi /dSa /dAnusvara /dGa /dSa/dSignAa/dKSsa/dSignAa/dTKa/dSignAa/dRa /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi /dDVa/dSignAa/dRa/dSignAa /dTw,./dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa/dSignU /dRa/dJa/dSignIi/dKa /dNa/dSignAa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dPa/dTRa \n  \n/dOne \n/dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa /dTtha/dSignAa/dKa /dSignU /dRa/dJa/dSignIi /dSa /dAnusvara /dGa /dSa/dSignAa/dKSsa/dSignAa/dTKa/dSignAa/dRa /dJa/dSignE  /dMa/dSignU/dNNa/dSignAa/dJa/dSignIi /dAa/dNa -/dLa/dSignAa/dI/dNa /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dSignI.M/dTha --  \n  \n#  1 #  /dVa/dTa/dReph/dMa/dSignAa/dNa /dGa /dZa /dLa /dKa/dSignO/dNa /dSignI/dDa/dSha/dSignAa /dMa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha ? \n      /dVa/dTa/dReph/dMa/dSignAa/dNa /dGa /dZa /dLa/dKa /dSignI/dDa/dSha/dSignAa /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dBa/dHa_dSignU/dTa /dSPa/dSsTta /dAa /dSa/dSignO/dJha/dRa/dSignAa/dE/dLa /dNa/dSignI/dHa /dBa/dSignU/dJha/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dKa/dNa/dSignE /dBha/dSignU/dTa/dLa/dSignAa/dE/dLa /dAa /dBhRa/dSignI.M/dMa/dTa /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu \n/dA/dSignI.M/dCha/Danda /dHa/dMa/dRa /dA/dPa/dNa /dGa /dZa /dLa ( /dJa/dSignE/dKa/dRa/dSignAa /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dGa/dSignO/dTta/dSignE /dAa/dJa/dSignAa/dDa /dGa /dZa /dLa /dVa/dSignAa /dGa /dZa /dLa/dNa/dSignU/dMa/dSignAa /dKa/dHa/dE /dCha/dSignI.M/dTha ) /dMa/dSignE /dJa/dSignO/dRa /dSignI/dVa/dCa/dSignAa/dRa /dAa /dSignI/dVa/dSsa/dYa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n20 \n \n/dPa/dRa /dRa/dHa/dLa  /dA/dSignI.M/dCha, /dBa/dSignAa/dTa /dKa/dHa/dBa/dSignAa /dPa/dRa /dRa/dHa/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dE/dSignI/dHa/dMa/dSignE /dKa/dNa/dSignE/dKa /dHa/dDa /dTa/dKa /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna/dKa /dSa/dBha /dA/dAnusvara/dGa/dKa /dKha/dSignE/dYa/dSignAa/dLa /dNa/dSignI/dHa /dRa/dSignAa/dKha/dLa \n/dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dIi /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna/dKa /dA/dNa/dDa/dSignE/dKha/dSignIi /dSa/dPRa/dYa/dSignAa/dSa /dNa/dSignI/dHa, /dSa /dAnusvara /dSha/dYa/dSa /dCandrabindu  /dTRa/dSignAa/dNa /dPa/dE/dBa/dSignAa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda “/dSa /dAnusvara /dSha/dYa/dSignAa/dTMa/dSignAa /dSignI/dVa/dNa/dShYa/dSignI/dTa” /dHa/dMa/dRa \n/dDhYa/dSignAa/dNa/dMa/dSignE /dRa/dHa/dE /dAa /dJa/dKha/dSignI/dNa /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna /dBa/dSignAa/dDha/dSignAa /dBa/dSignI/dNa /dSa /dAnusvara /dSha/dYa /dU /dTPa /dNNa /dKa/dRa/dE, /dHa/dMa/dRa /dA/dVa/dCa/dSignE/dTa/dNa/dKa /dA/dNa/dSignAa/dYa/dSignAa/dSa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa/dKa \n/dPa/dSignI.N/dRa/dNna/dSignAa/dMa/dSVa/dRa_dSignU/dPa /dKa/dSignAa/dTa /dHa/dSignO/dI/dTa /dCa/dSignI.M/dLa /dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna/dKa /dBa/dNDha/dNa/dSa /dCandrabindu  /dBha/dSignAa/dGa/dBa /dAa /dO/dKa/dRa /dSa/dMa/dJha/dKa /dKa/dMa/dSignIi /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dHa/dMa/dRa /dSa/dSignIi/dMa/dSignAa \n/dBha/dE /dSa/dKa /dSignAi /dTa /dA/dSignI.M/dCha /dSignI/dKa/dNTa/dSignU /dO /dBa/dSignAa/dTa /dA/dLa/dGa/Danda /dE/dKa /dBa/dSignAa/dTa/dMa/dSignE /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dKa/dSignI/dNa/dKa/dHa_dSignU /dSa /dAnusvara /dSha/dYa /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dMa/dSignU/dKa /dSignU /dTta /dPa/dSignI/dHa/dRa /dLa/dSignE/dBa \n/dMa/dTha/dDa/dSignU/dKhKha /dSignIi/dKa /dU/dPa/dCa/dSignAa/dRa /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dA/dPa/dNa /dGha/dDddha/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dSa /dAnusvara /dSa/dSignAa/dRa/dBha/dSignI.N/dRa/dKa /dGha/dDddha/dSignIi /dSignI.M/dMa/dLa/dSignAa/dE/dBa /dU/dSignI.M/dCa/dTa /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dA/dNYa /dBa/dHa_dSignU/dTa/dRa/dSignAa/dSa \n/dGa/dJa/dLa/dGa/dSignO/dSa/dBha/dKa /dJa/dSignO/dRa /dGa /dZa /dLa/dKa /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna/dPa/dRa /dCha/dSignI/dNa /dSignI/dKa/dNTa/dSignU /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa/dSa/dBha/dKa /dNa/dSignAa/dRa/dSignAa/dJa/dGa/dSignIi/dKa /dSa /dAnusvara /dBha/dSignAa/dVa/dNa/dSignAa/dKa /dBa/dSignAa/dDa/dSignO /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dIi /dKa/dHa/dE/dMa/dSignE \n/dSa /dAnusvara /dKa/dSignO/dCa /dNa/dSignI/dHa /dJa/dSignE /dE/dSignI/dHa /dBa/dSignE/dSa/dSignIi/dTa/dRa /dGa /dZa /dLa/dSa/dBha/dMa/dSignE “ /dKYa/dSignAa /dBa/dSignAa/dTa /dHa/dSignAi !” /dBa/dLa/dSignAa /dBa/dSignAa/dTa /dNa/dSignI/dHa /dAa/dBa/dE /dCha /dSignAi  , /dKa/dHa/dNa/dMa/dSignE /dDda/dAnusvara/dKa /dNa/dSignI/dHa /dBa/dSignU/dJha/dSignAa/dI /dCha/dSignAi /Danda \n/dE/dTa/dYa /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dMa/dHa/dSignI/dSsa/dReph /dA/dRa/dSignI/dVa/dNDa/dKa /dKa/dTha/dNa “ /dMa/dSignAa/dTRa /dBRa /dSignE/dNa-/dMa/dSignAa/dI/dNnDda/dSa /dCandrabindu  /dJa/dSignU/dSignI/dNa /dSignI.M/dLa/dKha/dSignUu/Danda /dBha/dSignAa/dVa/dNa/dSignAa /dAa /dSignI/dVa/dJa/dNa/dKa /dAa/dTMa/dSignAa/dKa /dBha/dSignIi/dTa/dRa \n/dPa/dHa_dSignU /dCandrabindu /dSignI.M/dCa/dKa/dE /dSignI.M/dLa/dKha/dBa /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dSignI.M/dLa/dKha/dBa/dSignAa/dKa /dSa/dHa/dSignIi /dDdha/dAnusvara/dGa /dA/dSignI.M/dCha…“ /dAa /dSignI/dDa/dNa/dKa/dRa/dKa /dKa/dTha/dNa “ /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dKa/dSignI/dVa /dE/dHa/dNa/dHa_dSignU /dA/dVa/dShYa /dHa/dSignO/dI \n/dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dMa/dSignAa/dTRa /dKa/dSignAa/dSignI /dFa /dAa /dAa /dA /dNTYa /dSignAa/dNa/dSignU/dPRa/dSignAa/dSa/dKa /dSa /dAnusvara /dKa /dSignE /dTa/dPa/dRa /dA/dNa/dSignU/dKa /dSignUu /dLa /dBha/dSignAa/dVa /dJa/dSignU/dTta/dSignAa/dKa/dE /dPa/dSignUu/dRa/dSignAa /dGa /dZa /dLa/dKa-/dGa /dZa /dLa /dSignI.M/dLa/dSignI.W/dKha /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha, \n/dSignI/dKa/dNTa/dSignU /dKa/dSignAa/dVYa-/dRa/dCa/dNa/dSignAa/dKa /dSa/dSignAa/dMa/dSignAa/dNYa /dPa/dDDha/dSignI/dTa /dIi /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dTa /dPRa/dSignAa/dYa: /dE/dSignI/dHa /dLa/dSignE/dLa /dRa/dCa/dLa /dJa/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dKa/dSignI/dVa/dKa /dHa_dSignVocalicR /dDa/dYa/dMa/dSignE \n/dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dBha/dSignAa/dVa /dAa/dBa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dTa/dKha/dSignI/dNa /dO /dO/dKa/dRa /dA/dNa/dSignU/dKa /dSignUu /dLa /dCha /dAnusvara /dDa, /dRa/dSignIi/dSignI/dTa /dAa /dTa/dSignU/dKa/dKa /dCa/dYa/dNa /dKa/dRa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dA/dTha/dVa/dSignAa \n/dAa/dVa/dShYa/dKa/dTa/dSignAa /dPa/dDddha/dLa/dSignAa/dPa/dRa /dCha /dAnusvara /dDa/dSignO/dBa/dDDha/dSignI/dHa/dKa /dSignEAnusvara  /dTa/dSignO/dSignI/dDddha /dDa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha……“ /dU/dDDha/dSignV,calicR/dTa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dBa/dSignE/dGa/dRa/dTa/dSignAa /dBa/dSignU/dJha/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dKa/dTa/dO /dHa/dMa \n/dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dSignI.M/dLa/dSignI.W/dKha /dVa/dSignAa /dKa/dSignI/dHa /dCa/dSignU/dKa/dLa /dCha/dSignIi.M /dJa/dSignE /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi/dKa /dSignI.M/dMa/dJa/dSignAa/dJa /dGa /dZa /dLa/dKa /dBa/dHa_dSignU/dTa /dNa/dJa/dDa/dSignIi/dKa /dNa/dSignI/dHa /dCha /dSignAi /Danda /dIi /dA/dLa/dGa /dBa/dSignAa/dTa /dJa/dSignE /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi/dMa/dSignE \n/dGa /dZa /dLa /dSignI.M/dLa/dKha/dBa /dA/dSa /dAnusvara /dBha/dVa /dNa/dSignI/dHa /dCha /dSignAi  /dSignI/dKa/dNTa/dSignU /dKa/dSignI/dTtha/dNa /dTa  /dCha /dSignAi /dHa/dSignE/Danda /dJa/dKha/dSignI/dNa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dA/dKa/dSignAa/dDa/dMa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dVa/dSignI.M/dDha/dVa/dTa /dSa-/dRa/dSignAa/dSignI.M/dSha /dPRa/dMa/dSignAa/dNna/dPa/dTRa \n/dPRa/dSignAa/dPTa /dMa/dSignAa/dYa/dSignAa /dBa/dSignAa/dBa/dSignUu /dSa/dNa /dSignI/dDa /dGGa /dJa /dE/dSignI/dHa /dMa/dSignAa/dMa/dLa/dSignAa/dMa/dSignE /dTha/dSa /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dSa/dKa/dE /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dE/dSignI/dHa /dTha/dSa /dMa/dSignAa/dRa/dE/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dSa/dKa/dSignAa/dSignI.N/dRa /dSa/dKa/dE /dCha/dSignI.M/dTha /dTa \n/dSignI/dKa/dCha/dSignU /dNa/dSignE /dSignI/dKa/dCha /dSignU  /dGa/dDddha/dBa/dDddha /dTa /dKa/dTa/dHa_dSignU /dCha /dSignAi  ! /dTa/dSignE/dCandrabindu /dHa/dMa/dRa/dSignAa /dLa/dSignAa/dGa/dSignAi/dE /dJa/dSignE /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa/dKa/dSignAa/dRa /dLa/dSignO/dKa/dSignI/dNa /dGa /dZa /dLa /dKa/dHa/dSignAi/dTa /dRa/dHa/dBa/dSignAa/dKa /dDa/dSignU/dSSa/dSignAa/dHa/dSa /dTa /dKa/dSignI.N/dRa/dTa/dSignE \n/dRa/dHa/dTa/dSignAa /dSignI/dKa/dNTa/dSignU /dGa /dZa /dLa/dKa /dSTha/dSignAa/dNa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi/dMa/dSignE /dBa/dHa_dSignU/dTa /dSa/dMMa/dSignAa/dNa/dPRa/dDa /dRa/dHa/dTa /dAa /dE/dKa/dRa/dSignAa /dMa/dHa/dTVa/dKa /dSignI/dVa/dDha/dSignAa /dMa/dSignAa/dNa/dLa /dJa/dE/dTa/dSignAi/dKa ,/dSa/dSignE /dSa /dAnusvara /dBha/dSignAa/dVa/dNa/dSignAa \n/dKa/dMa /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu /dCha/dSignAi /Danda \n #  2 #  /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu/dSa/dBha /dSignI/dHa/dNDa/dSignIi/dKa /dDa/dSignU/dSsYa/dNTa /dKa /dSignU /dMa/dSignAa/dRa, /dA/dDa/dMa /dGa/dSignO/dAnusvara/dDda/dVa/dSignIi /dAa/dSignI/dDa/dKa /dSignE/dCandrabindu  /dA/dPa/dNa /dAa/dDa/dSha/dReph /dMa/dSignAa/dNa/dSignAi /dSignI.M/dCha/dAi /dMa/dSignU/dDa/dSignAa /dHa_dSignU/dNa/dKa/dRa /dSa/dBha/dHa/dKa \n/dGa /dZa /dLa /dPa/dSignUu/dRa/dSignAa-/dPa/dSignUu/dRa/dSignIi /dBa/dHa/dRa-/dO-/dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna /dMa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha, /dTa/dKha/dNa /dMa/dSignAi/dSignI.M/dTha/dLa/dSignIi /dGa /dZa /dLa /dMa/dSignE /dA/dHa/dSignAa/dCandrabindu /dVYa/dSignAa/dKa/dRa/dNna /dNa/dSignAi /dMa/dSignAa/dNa/dSignAi /dSignI.M/dCha/dAi /dTa/dKa/dRa /dKa/dSignIi.W /dKa/dSignAa/dRa/dNna ? \n      /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dLa/dSignE/dKha/dNa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dAa/dI/dSa /dCandrabindu  /dPRa/dSignAa/dRa/dMBha /dBha/dSignE/dLa /dKa/dSignAa/dJa /dNa/dSignI/dHa /dCha /dSignAi /Danda /dIi /dAa/dSignI/dDa/dKa/dSignAa/dLa/dSa /dCandrabindu  /dA/dNa/dVa/dRa/dTa /dCa/dSignI.M/dLa /dRa/dHa/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dAa \n/dE/dKa/dDa/dMa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dVa/dSignI.M/dBha/dNNa /dAa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignAa/dBha/dSignAa/dSsa/dSignIi /dDa/dSignAu/dRa/dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dGa/dSignU/dJa/dRa/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dKa/dSignI/dHa/dO /dVa/dNa /dAa /dO/dTa/dYa /dSignI/dNa/dSignI/dMa/dReph/dTa /dAa/dShRa/dMa/dKa /dE/dKa/dSignAa/dNTa/dMa/dSignE  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n21 \n \n/dE/dKa/dRa /dSa/dSignAa/dDha/dNa/dSignAa /dHa/dSignO/dI /dCha/dLa /dAa /dKa/dSignI/dHa/dO /dMa/dHa/dLa-/dRa/dSignAa/dJa/dMa/dHa/dLa/dKa /dPRa/dShRa/dYa/dMa/dSignE /dE/dKa/dRa/dSignAa /dBa/dSignU/dNa/dLa-/dGa/dSignU/dNa/dLa /dJa/dSignAa/dI/dTa /dRa/dHa/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dAa/dShRa/dMa/dKa \n/dSignI.M/dLa/dKha/dLa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dPRa/dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dKa /dBa/dSignU/dNa/dLa /dSa/dSignAa/dAnusvara/dSa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dKa /dSa /dAnusvara /dRa/dCa/dNa/dSignAa /dAa /dSVa/dYa /dAnusvara /dKa /dSignEAnusvara  /dBa/dSignU/dJha/dBa/dSignAa/dKa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa/dKa /dPRa/dSignI/dTa/dPha/dLa /dCha/dLa/dSignAi /dJa/dKha/dSignI/dNa/dSignI/dKa \n/dRa/dSignAa /dJYa /dSignAa/dShRa/dYa/dKa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dA/dPa/dNa /dMa/dSignAa/dSignI.M/dLa/dKa-/dMa/dSignI.M/dLa/dKa/dSignAa/dRa/dKa /dAa/dMa/dSignO/dDa-/dPRa/dMa/dSignO/dDa /dAa /dHa_dSignU/dNa/dKa /dKa /dSignV,calicR /dPa/dSignAa /dPRa/dSignAa/dPTa /dKa/dRa/dBa/dSignAa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dHa/dSignO/dI/dTa /dCha/dLa/dSignAi/Danda \n/dA/dJa/dSignU/dKa/dSignAa /dYa/dSignU/dGa /dTa/dSignAa/dSignI/dHa/dSa/dBha/dSa /dCandrabindu  /dBa/dSignE/dLa/dGa/dTta /dA/dLa/dGa /dYa/dSignU/dGa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dE/dKa/dRa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa/dKa /dU/dDDa/dSignE/dShYa /dBa/dDa/dSignI.M/dLa /dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dTa/dSignEAnusvara /dVa/dTa/dReph/dMa/dSignAa/dNa \n/dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa/dKa /dO/dJa/dNa /dAa /dTa/dRa/dJa/dSignUu-/dBa/dSignI/dTta/dKha/dRa/dSignAa /dVa/dE/dHa /dNa/dSignI/dHa /dBha/dE /dSa/dKa /dSignAi /dTa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignU/dKa/dSignAa /dYa/dSignU/dGa/dKa /dCha/dLa/Danda /dJa/dKha/dSignI/dNa /dMa/dMMa/dTta/dKa /dKa/dHa/dBa \n/dCha/dSignI/dNa /dJa/dSignE /dKa/dSignAa/dVYa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dSa/dSignI.W/dMMa/dTa/dTRa/dYa/dSignIi/dKa /dKa/dSignAa/dNTa/dSignAa/dSa/dSignI.W/dMMa/dTa/dKa /dU/dPa/dYa/dSignO/dGa /dHa/dE/dBa/dSignAa/dKa /dCa/dSignAa/dHa/dSignIi /dTa /dE/dKa/dRa /dPa/dSignAa/dCha /dSignUu  /dIi /dU/dDDa/dSignE/dShYa /dAa /dA/dSignI.M/dBha/dPRa/dSignAa/dYa \n/dRa/dHa/dLa /dHa/dE/dTa /dJa/dSignE /dKa/dSignAa/dVYa/dMa/dSignE /dBha/dSignAa/dVa/dKa /dA/dSignI.M/dBha/dVYa/dSignI.W/dKTa /dPa/dTNa/dSignIi/dKa /dLa/dSignE/dLa /dSignI/dNa/dDha/dSignAa/dReph/dSignI.N/dRa/dTa /dHa/dSignAa/dVa-/dBha/dSignAa/dVa/dSa/dCandrabindu  /dKa/dE/dLa /dJa/dSignAa/dYa /dJa/dSignAa/dSignI/dHa/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignI/dTa-\n/dPa/dRa/dMa/dSignE/dShVa/dRa,/dRa/dSignAa/dJa-/dRa/dSignAa/dJa/dSignE/dShVa/dRa /dAa/dSignI/dDa /dSa/dTTa/dSignAa-/dPRa/dSignI/dTa/dSsTtha/dSignAa/dNa /dKa /dSignEAnusvara  /dNa/dSignIi/dKa /dLa/dSignAa/dGa/dSignI/dNa, /dRa/dSignO/dSsa /dNa/dSignI/dHa /dHa/dSignO/dI/dSignI/dNa/Danda /dAa/dI /dLa/dSignO/dKa/dTa /dAnusvara /dTRa /dA/dSignI.M/dCha /dAa \n/dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa/dKa/dSignAa/dRa/dKa /dSignEAnusvara  /dA/dSignI.M/dBha/dVYa/dSignI.W/dKTa/dKa /dSVa/dTa /dAnusvara /dTRa/dTa/dSignAa /dPRa/dSignAa/dPTa /dA/dSignI.M/dCha, /dPa/dTNa/dSignIi/dKa /dBha/dSignU/dSignI.M/dMa/dKa/dSignAa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dBa/dDa/dLa/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa/dKa/dSignAa/dRa /dKa/dSignO/dNa/dSignO \n/dPRa/dJa/dSignAa/dPa/dSignAa/dLa/dKa/dKa /dA/dDha/dSignIi/dNa/dKa /dPa/dSignE/dTta/dPa/dSignO/dSa/dSignU/dAa /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dO/dKa/dRa/dSignAa /dLa/dGa /dCa/dSignU/dNa/dSignAu/dTa/dSignIi /dCha/dSignAi /dJa/dSignE /dO /dVa/dSignAa/dSignI.M/dJa/dBa /dBa/dSignAa/dTa /dKa/dHa/dE, /dTtha/dSignO/dSignI/dKa/dKa/dE /dKa/dHa/dE \n/dAa /dLa/dSignO/dKa/dKa /dRa/dSignO/dSsa-/dSignI/dNa/dNDa/dSignAa/dKa /dPa/dRa/dVa/dSignAa/dHa /dNa/dSignI/dHa /dKa/dRa/dE/Danda /dTa/dKha/dSignI/dNa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dKa/dSignI/dVa /dA/dPa/dNa /dA/dSignI.M/dBha/dVYa/dSignI.W/dKTa /dLa/dSignE/dLa /dKa/dSignAa/dNTa/dSignAa/dSa/dSignI.W/dMMa/dTa/dKa /dTtha/dSignAa/dMa/dPa/dRa \n/dPRa/dBha/dSignU/dSa/dSignI.W/dMMa/dTa /dYa/dSignAa /dSa/dSignU/dHa_dSignVocalicR /dDa/dSa/dSignI.W/dMMa/dTa /dSignI/dVa/dSignI.M/dDha/dSa /dCandrabindu  /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dKa/dRa/dTa /dTa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dSha/dSignAa/dSTRa/dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignIi /dKa/dHa/dBa /dU/dSignI.M/dCa/dTa /dHa/dSignE/dTa/dE /dKa/dSignIi.W ?  /dRa/dSignAa/dMa/dDha/dSignAa/dRa/dSignIi /dSignI.M/dSa/dAnusvara/dHa \n/dSignI/dDa/dNa/dKa/dRa /dKa/dHa/dSignAi /dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE /dHa_dSignU/dNa/dKa/dSignAa /dSa/dMa/dYa/dMa/dSignE /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa /dKa/dRa/dE/dSa /dCandrabindu  /dPa/dSignI/dHa/dNa/dSignE /dSignI/dPa/dAnusvara/dGa/dLa /dPa/dDdha/dBa /dA/dSignI/dNa/dVa/dSignAa/dYa/dReph /dCha/dLa/Danda /dAa/dBa /dKa/dTa/dSignE/dKa /dKa/dSignI/dVa/dKa /dSignEAnusvara  \n/dSignI/dPa/dAnusvara/dGa/dLa/dKa /dPa/dSignI.N/dRa/dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa/dHa_dSignU /dBa/dSignU/dJha/dLa /dCha/dSignI/dNa, /dPa/dDdha/dBa/dSignAa/dKa /dGa/dPa /dJa/dSignAa/dE /dSignI/dDa/dA/Danda /dSignI/dPa/dAnusvara/dGa/dLa/dKa /dA/dVa/dHa/dSignE/dLa/dNa/dSignAa/dKa /dSa /dAnusvara /dGa /dPRa/dSTa/dSignAa/dRa /dSa/dSignAa/dDha/dBa/dSignAa/dKa /dKa/dSignAa/dJa /dAa \n/dGa/dNna, /dMa/dGa/dNna, /dBha/dGa/dNna, /dNa/dGa/dNna /dAa/dSignI/dDa/dKa /dGRa /dAnusvara /dTha/dKa /dAa/dSignI/dDa /dCha /dAnusvara /dDa/dKa /dPRa/dTha/dMa /dGa/dNna /dA/dSha/dSignU/dBha /dNa/dSignI/dHa /dSha/dSignU/dBha /dRa/dSignAa/dKha/dBa/dSignAa/dKa /dPa/dSignI.N/dRa/dPa/dSignAa/dTta/dSignIi/dSa/dBha /dSa/dSignE/dHa/dSignO \n/dBha/dSignUu/dTa/dKa/dSignAa/dLa/dKa /dVa/dSTa/dSignU /dBha/dE /dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dA/dNa/dSignE/dKa /dPRa/dSignI/dTa/dSignI/dSsTtha/dTa /dAa/dDha/dSignU/dSignI/dNa/dKa /dKa/dSignI/dVa /dA/dPa/dNa /dKa/dSignI/dVa/dTa/dSignAa/dKa /dSignEAnusvara  /dCha /dAnusvara /dDa/dKa /dBa /dAnusvara /dDha/dNa/dSa /dCandrabindu  /dMa/dSignU/dKTa /dKa/dE /dLa/dSignE/dLa/dSignI/dNa \n/dA/dSignI.M/dCha/Danda \n     /dE/dSignI/dHa/dNa/dSignAa /dGa/dDYa/dLa/dSignE/dKha/dNa/dKa /dLa/dSignE/dLa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dMa/dSignAa/dSignI.N/dRa/dTa/dSignE /dRa/dSignAa/dSa /dSignI/dNa/dYa/dMa/dSa/dBha /dBa/dNa/dLa /dCha/dLa/Danda /dSa/dSignAa/dSignI/dHa/dTYa /dDa/dPa/dReph/dNna/dMa/dSignE /dKa/dHa/dLa /dGa/dSignE/dLa /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE “ /dKa/dTha/dSignAa/dMa/dSignE \n/dSa/dRa/dSa /dVa/dSTa/dSignU /dGa/dDYa/dMa/dSignE /dKa/dHa/dLa /dJa/dSignAa/dE/dTa /dAa /dO/dSignI/dHa/dMa/dSignE /dKa/dTa/dHa_dSignU /dAa/dYa/dSignAa/dReph /dCha /dAnusvara /dDa /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dHa/dE/dTa, /dKa/dTa/dHa_dSignU /dVa /dKTRa  /dAa /dA/dPa/dVa /dKTRa  /dSa/dSignE/dHa/dSignO /dHa/dE/dTa/Danda \n/dPRa/dSignAa/dRa/dMBha/dMa/dSignE /dPa/dDYa/dBa/dDDha /dNa/dMa/dSKa/dSignAa/dRa /dHa/dE/dTa /dAa /dPha /dSignE /dRa /dSa/dSignAa/dDha/dSignU-/dPRa/dSha /dAnusvara /dSa/dSignAa /dAa /dDa/dSignU/dJa/dReph/dNa-/dSignI/dNa/dNDa/dSignAa /dHa/dE/dTa/Danda“ /dAa/dBa /dKa/dTa/dSignE/dKa /dKa/dTha/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa /dE/dKa/dRa/dSignAa /dJa/dSignAa/dNa/dE \n/dCha/dSignI.M/dTha,/dMa/dSignAa/dSignI/dNa /dDa/dE /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dO/dKa/dRa /dPa/dSignAa/dLa/dNa /dKa/dRa/dE /dCha/dSignI.M/dTha ? /dAa/dBa /dE/dKa/dRa /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dAa/dVa/dShYa/dKa/dTa/dSignAa-/dU/dPa/dYa/dSignO/dSignI/dGa/dTa/dSignAa /dNa/dSignI/dHa /dRa/dHa/dLa /dAa /dTa/dSignEAnusvara \n/dKa/dSignO/dNa/dSignO /dKa/dTha/dSignAa/dKa/dSignAa/dRa /dE/dKa/dRa /dPa/dSignAa/dLa/dNa /dNa/dSignI/dHa /dKa/dRa/dE /dCha/dSignI.M/dTha /dAa /dJa /dCandrabindu  /dKa /dSignE /dO /dKa/dRa/dTa/dSignAa /dTa /dPa/dSignU/dRa/dSignAa/dTa/dNa/dPa /dAnusvara /dTha/dSignIi /dAa /dPa/dRa/dMa-/dBa/dSignU/dSignI/dDddha /dMa/dSignAa/dNa/dLa /dJa/dE/dTa/dSignAa/Danda \n/dHa/dJa/dSignAa/dRa/dSignIi /dPRa/dSa/dSignAa/dDa /dSignI/dDVa/dVa/dSignE/dDa/dSignIi /dPa/dSignU/dRa/dNa/dSignAa /dYa/dSignU/dGa/dKa /dCa/dCa/dSignAa/dReph /dKa/dRa/dSignAi/dTa /dKa/dHa/dE /dCha/dSignI.M/dTha /dJa/dSignE “ /dPa/dRa/dVa/dTa/dSignIiReph /dGa/dDYa-/dKa/dSignAa/dVYa/dMa/dSignE /dNa/dSignAa/dNa/dSignAa-/dBha/dSignAa/dAnusvara/dSignI/dTa/dSa /dCandrabindu  /dA/dLa /dAnusvara /dKa /dSignV,calicR /dTa /dKa/dE \n/dSa/dSignU/dLa/dSignI.M/dLa/dTa /dGa/dDYa/dMa/dSignE /dKa/dTha/dSignAa /dSignI.M/dLa/dKha/dBa/dSignI/dHa /dPRa/dDha/dSignAa/dNa /dBha/dE /dGa/dSignE/dLa /dCha/dLa/Danda /dE/dSignI/dHa/dMa/dSignE /dKa/dSignI/dVa/dKa /dSignEAnusvara  /dKa/dTha/dSignAa /dKa/dHa/dBa/dSignAa/dKa /dDha/dDddha/dPha/dDddha/dSignIi /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha/Danda /dO /dRa_dSignUu/dPa/dKa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका '' वदेह ' १८९ म अंक  ०१  नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १८९)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n22 \n \n/dAa /dDa/dSignIi/dPa/dKa /dAa /dShLa/dSignE/dSsa /dAa/dSignI/dDa/dKa /dSignEAnusvara  /dA/dPa/dNa /dPRa/dDha/dSignAa/dNa /dKa /dSignV,calicR /dSignI/dTa/dTVa /dMa/dSignAa/dSignI/dNa /dLa/dSignAi/dTa /dA/dSignI.M/dCha………/dO /dKa/dSignO/dNa/dSignO /dE/dHa/dNa /dA/dVa/dSa/dRa/dKa /dU/dPa/dSignE/dKSsa/dSignAa /dNa/dSignI/dHa \n/dKa/dRa/dTa /dJa/dTa/dYa /dO/dKa/dRa/dSignAa /dE/dKa/dTta/dSignAa /dU /dTPRa /dSignE/dKSsa/dSignAa, /dDa/dSignIi/dPa/dKa /dYa/dSignAa /dRa_dSignUu/dPa/dKa /dYa/dSignAa /dSignI/dVa/dRa/dSignO/dDha/dSignAa/dBha/dSignAa/dSsa /dYa/dSignAa /dShLa/dSignE/dSsa /dKa/dRa/dSignAi/dKa /dA/dVa/dSa/dRa /dBha/dSignE/dSignI/dTta /dJa/dSignAa/dE/Danda“ /dDa/dNnDda/dSignIi, \n/dSa/dSignU/dBa /dAnusvara /dDha/dSignU /dAa /dBa/dSignAa/dNna/dBha/dTtTta /dE/dSignI/dHa /dDa/dSignE/dSha/dKa /dTa/dSignIi/dNa /dNa/dMa/dHa/dRa /dGa/dDYa/dKa/dSignAa/dRa /dMa/dSignAa/dNa/dLa /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha/Danda /dSa/dSignU/dBa /dAnusvara /dDha/dSignU /dTa /dA/dPa/dNa /dGRa /dNTha /dKa /dAa/dRa/dMBha/dSignI/dHa/dMa/dSignE /dPRa/dSignI/dTa/dJN–a/dSignAa \n/dKa/dE /dLa/dSignE/dNa/dSignE /dCha/dLa/dSignAa /dJa/dSignE /dAa/dSignI/dDa/dSa /dCandrabindu  /dA/dAnusvara/dTa /dTa/dKa /dShLa/dSignE/dSsa/dKa /dSignI/dNa/dVa/dSignAa/dReph/dHa /dKa/dRa/dTa/dSignAa/Danda /dBa/dSignAa/dNna/dBha/dTtTta/dKa /dKa/dTha/dNa /dCha/dSignI/dNa – “ /dSa/dSignU/dSPa/dSsTta /dMa/dDha/dSignU/dRa/dSignAa/dLa/dSignAa/dPa/dSa /dCandrabindu  /dAa \n/dHa/dSignAa/dVa-/dBha/dSignAa/dVa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dNa/dTa/dSignAa/dNTa /dMa/dNa/dSignO/dHa/dRa /dTa/dTha/dSignAa /dA/dNa/dSignU/dRa/dSignAa/dGa/dVa/dSha /dSVa/dYa/dMa/dSignE/dVa /dSha/dYYa/dSignAa/dPa/dRa /dU/dPa/dSignI.W/dSTha/dTa /dA/dSignI.M/dBha/dNa/dVa/dSignAa /dVa/dDha/dSignU /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu /dSa/dSignU/dGa/dMa /dKa/dLa/dSignAa/dSignI/dVa/dDYa/dSignAa \n/dSa /dAnusvara /dBa /dAnusvara /dDha/dSignIi /dVa/dSignAa/dKYa-/dSignI/dVa/dNYa/dSignAa/dSa/dKa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dSa/dSignU/dShRa/dSignAa/dVYa /dAa /dRa/dSa/dKa /dA/dNa/dSignU/dKa/dRa/dNna/dKa /dKa/dSignAa/dRa/dNna /dSignI/dBa/dNa /dPRa/dYa/dSignAa/dSa /dSha/dBDa /dGa/dSignU /dAnusvara /dPha/dKa /dSignEAnusvara  /dPRa/dSignAa/dPTa /dKa/dRa/dE/dBa/dLa/dSignAa \n/dKa/dTha/dSignAa /dKa /dSignE /dKa/dRa /dHa_dSignVocalicR /dDa/dYa/dMa/dSignE /dKa/dSignAu/dTa/dSignU/dKa/dSignAa-/dYa/dSignU/dKTa /dPRa/dSignE/dMa /dNa/dSignI/dHa /dJa/dNa/dMa/dSignAa/dBa/dSignAi/dCha ? /dSa/dHa/dJa/dBa/dSignO/dDhYa /dDa/dSignIi/dPa/dKa /dAa /dU/dPa/dMa/dSignAa-/dA/dLa /dAnusvara/dKa/dSignAa/dRa/dSa /dCandrabindu  /dSa/dMPa/dNNa /dA/dPa/dSignU/dVa/dReph \n/dPa/dDa/dSignAa/dTha/dReph/dKa /dSa/dMa/dSignAa/dVa/dSignE/dSha/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dVa/dRa/dSignI.M/dCa/dTa /dAa /dA/dNa/dVa/dRa/dTa /dShLa/dSignE/dSsa/dSignAa/dLa /dAnusvara /dKa/dSignAa/dRa/dSa /dCandrabindu  /dSignI/dKa/dAnusvara/dSignI.M/dCa/dTa /dDa/dSignU/dBa /dSignOReph /dDhYa /dKa/dTha/dSignAa-/dKa/dSignAa/dVYa, /dU /dJJVa/dLa /dPRa/dDa/dSignIi/dPa /dJa/dKa/dSignAa/dCandrabindu \n/dU/dPa/dSignAa/dDa/dSignE/dYa /dCa /dAnusvara /dPa/dKa-/dPa/dSignU/dSsPa/dKa /dKa/dLa/dSignIi/dSa /dCandrabindu  /dGa/dSignUu/dTha/dLa /dAa /dBa/dSignIi/dCa-/dBa/dSignIi/dCa/dMa/dSignE /dCa/dMa/dSignE/dLa/dSignIi/dKa /dPa/dSignU/dSsPa/dSa /dCandrabindu  /dA/dLa/dAnusvara /dKa /dSignV,calicR /dTa /dGha/dNa-/dSa/dSignI/dNNa/dSignI/dVa/dSsTta /dMa/dSignO/dHa/dNa/dMa/dSignAa/dLa/dSignAa/dKa /dBha/dSignAa/dCandrabindu/dSignI/dTa \n/dKa /dSignE /dKa/dRa/dSignAa /dAa/dKa /dSignV,calicR /dSsTta /dNa/dSignI/dHa /dKa/dRa/dSignAi/dCha ?” /dU/dPa/dRa/dSignO/dKTa /dTa/dSignIi/dNa/dSignUu /dShRa/dSignE/dSsTta /dGa/dDYa/dKa/dSignAa/dRa /dJa/dSignAa/dSignI/dHa /dGa/dSignU/dNna/dSignAa/dDdhYa  /dPa/dSignI.W/dNnDda/dTa/dKa /dVa/dSignV,calicR/dHa/dTKa/dTha/dSignAa ( /dVa/dSTa/dSignU/dTa: ‘ /dBa/dDdDda/dKa/dHa/dSignAa’ ) \n/dKa /dSignE  /dVocalicRr /dNna/dSignIi /dMa/dSignAa/dNa/dLa /dJa/dSignAa/dI /dCha/dSignI.M/dTha /dTa/dSignAa/dSignI/dHa /dGa/dSignU/dNna/dSignAa /dDdhYa  /dPa/dSignI.W/dNnDda/dTa/dKa /dKa/dTha/dSignAa/dSa/dBha/dMa/dSignE /dBha/dSignAa/dSsa/dSignAa/dGa/dTa /dA/dLa /dAnusvara /dKa/dRa/dNna/dKa /dSignI/dDa/dSa /dO/dTa/dSignE/dKa /dDhYa/dSignAa/dNa /dNa/dSignI/dHa /dA/dSignI.M/dCha \n/dJa/dTa/dSignE/dKa /dKa/dTha/dSignAa/dKa /dVa/dKTa/dVYa /dVa/dSTa/dSignU /dSignI/dDa/dSa/Danda /dSignI/dHa/dNa/dKa/dRa /dKa/dTha/dSignAa/dSa/dBha/dMa/dSignE ‘/dKa/dHa/dSignAa/dNa/dSignIi/dPa/dNa’ /dTa/dTa/dSignE/dKa /dPRa/dCa/dSignUu/dRa /dMa/dSignAa/dTRa/dSignAa/dMa/dSignE /dA/dSignI.M/dCha /dJa/dSignE /dAa/dNa /dKa/dSignO/dNa/dSignO \n/dA/dLa /dAnusvara /dKa/dRa/dNna/dKa /dBa/dSignE/dGa/dRa/dTa/dSignE /dNa/dSignI/dHa /dBa/dSignU/dJha/dSignAa/dI/dTa /dA/dSignI.M/dCha /dAa /dTa/dSignEAnusvara /dIi /dGRa /dNTha  /dPRa/dSignAa/dYa: /dDa/dSignUu /dHa/dJa/dSignAa/dRa /dVa/dSsa/dReph/dSa /dCandrabindu  /dBha/dSignAa/dRa/dTa/dSignIi/dYa /dKa/dLPa/dNa/dSignAa /dHalant/dKa /dSignEAnusvara  /dA/dSignI.M/dBha/dBha/dSignUu/dTa /dKa/dE/dNa/dSignE /dRa/dHa/dLa \n/dA/dSignI.M/dCha/Danda /dIi /dMa/dSignUu/dLa/dRa_dSignUu/dPa/dSa /dCandrabindu  /dPRa/dSignAa/dKa /dSignV,calicR /dTa/dMa/dSignE /dSignI.M/dLa/dKha/dLa /dGa/dSignE/dLa /dCha/dLa /dAa /dPRa/dSignAa/dKa /dSignV,calicR /dTa/dHa_dSignU /dKa/dSignIi.W /dTa /dJa/dSi","size_mb":1.38,"has_text":true},"Videha 190.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 190.pdf","name":"Videha 190.pdf","text":"िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG ' /hOde/hNkde/hZeMa /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG  /hOde/hFkpe /hNG/hVG/hMBG/hRG /hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe (/hVG/hSmG/hResn /hEking /hMG/hSkidAG/hSG /hNkde/hFkpe /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hNkde/hZeMa )   \n/hAk /hA/hAdzmpGMG/hKG/hMG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG:- \n/hOde. /hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hKG/hSkidIk.W/hYG /hSG /hAdzmpGMG /hDG/hSkidE/hSnG  \n  \n/hT/a. /hGG/hDYG  \n  \n/hT/a./hOde./hDhG/hSkidCGdhMGO/hAooMepkGgkad /hSnG/hSkidI.M/hSnG/hDnG/hRG /hKG /hSkidU /hMG/hRG  “/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG”,  /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG  – /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG  \n  \n/hT/a./hT/a./hPRG/hNdG/hVG /hJnG/hSkidAG- /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG- /hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG  \n  \n/hT/a./hTnMee.“/hRG/hSkidE/hHG/hNG/hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz”- /hSnRG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk/hNG/hSkidAG/hTnG /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG  (/hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hSnRG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG) \n  \n/hT/a./hFazM./hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hMG/hNdDhG/hLG- /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG \n \n  \n/hTnMee. /hPG/hDYG  \n/hTnMee./hOde./hDhG/hSkidAG ./hSkidI.M/hZG/hYG/hSkidAG/hU/hRG /hRG/hHG/hMG/hSkidAG/hNG /hJG/hSkidAG/hFG/hRG/hSkidIk - /hGG/hJG/hLG  \n  \n/hTnMee./hT/a./hAG/hSnG/hSkidIk/hSmG /hA/hNG/hSkidI.M/hCG/hNHG/hSkidAG/hRG- /hT/a /hTgG/hSkidAG \n /hGG/hJG/hLG  \n  \n/hTnMee./hTnMee./hDhG/hSkidCGdhMGO/hAooMepkGgkad /hSnG/hSkidI.M/hSnG/hDnG/hRG /hKG /hSkidU /hMG/hRG \n “/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG”- /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG  \n  \n/hTnMee./hFazM./hGG/hSkidAz/hRG/hSkidIk/hSnG /hAdzmpGMG /hKG/hRG /hSG/hSkidAG/hHG- /hKSmG/hSkidI.M/hNdG/hKG/hSkidAG \n \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n2 \n \n   \n/hFazM./hBG/hSkidAG/hLG/hSkidAG/hNG/hSkidAG/hAdzmpGMG /hKG /hSkidVatGfktR /hTG/hSkidE- /hOde./hSnG/hSkidI.M/hSnG/hDnG/hRG /hKG /hSkidU /hMG/hRG  “/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG”- /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hVG/hNdG/hResn/hMG/hSkidAG/hLG/hSkidAG (/hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG) /hT/a. /hAG/hSnG/hSkidIk/hSmG /hA/hNG/hSkidI.M/hCG/hNHG/hSkidAG/hRG- /hBG/hSkidAG/hLG /hGG/hJG/hLG  \n  \n  \n5.VIDEHA FOR NON RESIDENTS  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG/hKG /hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/hNG /hA/hAdzmpGMG/hKG \n/hAG /hCGdhMGO/hSkidI/hDhG/hYG/hSkidO/ /hVG/hSkidIk/hSkidI/hDhG/hYG/hSkidO/ /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk/ /hSkidI.M/hCG/hTRG/hKG/hLG/hSkidAG/ /hPnG/hSkidO/hTgG/hSkidO /hSG/hBnG/hKG /hPnG/hSkidAG/hI/hLG /hSG/hBnG /hDhG/hSkidAG/hU/hNG/hLG/hSkidO/hDhG /hKG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hHG/hSkidE/hTG/hSkidU /hNG/hSkidIk/hCG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hSkidI.M/hLG/hAdzmpGMG/hKG /hPG/hRG \n/hJG/hSkidAG/hU/DGdhG \n VIDEHA ARCHIVE  /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hAG/hKG/hSkidAG/hResn/hI/hVG  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hJG/hSkidAG/hLG/hVG/hSkidVatGfktR/hTTG/hKG /hSkidI/hDhG/hSG/hKG/hSG/hNG /hPnG/hSkidO/hRG/hMG/hPG/hRG /hJG/hSkidAG/hU/DGdhG \n \n  \n \n/hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hKG/hSkidIk.W/hYG \n/hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hCG/hNDRG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG ’/hA/hSkidI/hNG/hLG ’ /hKG /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk /hSG/hBnG/hKG /hSkidI.M/hLG/hAdzmpGMG/hKG (/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG/hKG /hOde/hNkde/hOde /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG/hPG/hRG /hKG /hSkidE /hSkidI.W/hNDRG/hTG /hRG/hHG/hTG ) \n/hDnG/hSkidAG/hRG/hKG /hO/hI /hPG/hSkidAG/hRG  (/hDG/hSkidIk/hGnG/hResn /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG) \n/hGG/hSkidIk/hTG /hGG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAG  (/hGG/hSkidIk/hTG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) \n/hGG/hJG/hLG /hGG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAG  (/hGG/hJG/hLG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n3 \n \n/hTG/hSkidO/hRG/hSkidAG /hA/hAdzmpGMG/hGG/hNG/hSkidAG /hMG/hSkidE (/hGG/hSkidIk/hTG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) \n/hIk-/hPG/hTRG  \n/hGG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE/hSnG /hGG/hSkidU /hAdzmpGMG /hJG/hNG \n/hSG/hVG/hResn/hPRG/hTnG/hMG /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hMPG/hSkidAG/hDG/hKG /hGG/hJG/hSkidE/hNDRG /hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hE/hSkidI/hHG /hA/hAdzmpGMG/hKG/hKG (/hOde/hEking/hNkde /hMG) /hVG/hSkidAG/hSTG/hSkidE /hHG/hSkidAG/hSkidI.N/hDG/hResn/hKG /hBG/hDnG/hSkidAG/hI/DGdhG /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hSG/hRG/hSkidAG/hHG/hNG/hSkidIk/hYG /hDhG/hSkidE/hGG /hA/hSkidI.M/hCnG /hIk/DGdhG \n/hSVG/hSkidAG/hGG/hTG /hHG/hSkidAk/hTG/DGdhG \n/hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hKG/hM.nGfl/hPYG/hSkidUz/hTgG/hRG/hNG/hSkidI/hHG, /hGG/hSkidAG/hMG /hMG/hSkidE /hSG /hAdzmpGMG /hGG/DGdhG /hIk /hMG/hSkidO/hBG/hSkidAG/hI/hLG /hPnG/hSkidO/hNG /hTgG/hSkidAG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hTG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /hSG/hSkidIk/hSkidI.M/hMG/hTG /hU/hPG/hSkidAG/hYG /hMG/hSkidE /hIk /hSG/hBG /hSkidI/hTgG/hPPG/hNdG/hSkidIk /hKG/hRG' /hLG/hSkidAG/hGG/hBG \n/hJG/hSkidO/hSkidI.W/hKnG/hMG /hVG/hLG/hSkidAG /hKG/hSkidAG/hJG /hSG/hSkidE /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidAk/hTG /hSkidI.M/hLG/hSkidI.W/hKnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hSkidIk.M/DGdhG /hBnG/hSkidAG/hVG/hNG/hSkidAG/hVG/hSnG/DGdhG \n/hGnnG/hZG/hLG /hKG/hSkidI/hVG /hA/hRG/hSkidI/hVG/hNDG /hJG/hSkidIk/hKG /hGnnG/hZG/hLG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG /hPG/hRG /hO/hMG/hPRG/hKG/hSkidAG/hSnG /hJG/hSkidIk/hKG /hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hKG/hSkidIk.W/hYG /hLG/hSkidE/hKnG/hKG /hSkidI.M/hSG/hDDnG/hSkidAG/hNTG /hPG/hKSmG /hPG/hRG /hSkidI/hTgG/hPPG/hNdG/hSkidIk /hKnG/hSkidUz/hBG \n/hNG/hSkidIk/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hTG/hSkidU/hSkidI.M/hLG/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hSG/hDG/hSkidAG /hJG/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hE/hTG/hHGRhSkidU '/hGnnG/hJG/hLG'/hKG /hKG/hNTgG/hSkidE/hNTgG/ /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG' /hPG/hRG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hKnnG/hSkidAG/hSG /hNG/hSkidI/hHG /hKG/hHG/hLG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hKG/DGdhG /hIk \n/hSG/hMG/hJnG //hPRG/hVG/hSkidVatGfktR/hSkidI.M/hTTG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hSG/hBG /hSkidI/hDG/hNG /hA/hSVG/hSkidIk/hKG/hSkidAG/hYG/hResn /hRG/hHG/hLG/DGdhG /hE/hTG/hHGRhSkidU /hSG/hSkidAk/hHG /hBnG/hSkidE/hTgG/hLG/DGdhG /hGnnG/hZG/hLG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hYG/hSkidIk /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hE /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidE /hPnG/hRG/hSkidAG/hKG /hHG/hSkidO/hI/hCnG \n/hPG/hRG/hNTG/hSkidU /hTnG/hSkidIk/hKG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hA/hNTG/hTG: /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidE/DGdhG /hSkidI/hKG/hSkidI.M/hNyCG/hTG /hCnG/hNDG /hDG/hSkidO/hSmG /hRG/hSkidI/hHG/hTG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidIk/hKG /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG /hBnG'/hSG/hKG /hSkidAk /hCnG/DGdhG /hNG/hSkidI/hHG /hJG/hSkidAG/hSkidI/hNG \n/hSkidI/hKG/hE/hKG /hAG /hKG/hSkidO/hNG /hBnG/hSkidAG/hVG/hNG/hSkidAG /hSG /hCGdhMGokdhz , '/hBG/hTG/hResn/hNG'/hKG /hCG/hCG/hSkidAG/hResn /hAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hYG/hSkidAG/hResn/hPTG /hMG/hNG/hSkidO/hYG/hSkidO/hGG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hHG/hSkidO/hI/hCnG,/hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hTgnG/hSkidAG/hMG /hO/hSkidI/hHG /hMG/hSkidE /hRG/hSkidAG/hKnG/hLG \n'/hVG/hSTG/hSkidU' /hPG/hRG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hDnYG/hSkidAG/hNG/hSkidE /hNG/hSkidE /hDG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hKG /hDVG/hSkidAG/hRG/hSkidAG /hPG/hSkidAG/hTgnG (/hTgG/hSkidE/hKSTgG)/hKG /hIk /hU/hPG/hSkidE/hKSmG/hSkidAG /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidIk/hKG /hGnnG/hZG/hLG /hMG/hSkidEAdzmpGMG /hSkidI/hNG/hSkidI/hHG/hTG \n'/hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG' /hKG /hSkidEAdzmpGMG  /hU/hTgnG/hLLG/hSkidUz /hBG/hNG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hCnG/DGdhG /hCnG/hSkidU/hCCnG/hSkidE /hSnG/hSkidAG/hSTRG/hSkidIk/hYG, /hSkidI/hNG/hYG/hMG,/hSkidI.M/hSG/hDDnG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hTG /hAG /hVYG/hSkidAG/hKG/hRG/hNdG/hKG /hPG/hTgG/hSkidU /hSkidI/hNG/hVG/hSkidAG/hResn/hHG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hTRG /hGnnG/hZG/hLG /hHG/hSkidO /hBG/hSkidAG \n/hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hA/hNYG, /hTG/hKG/hRG/hSkidAG /hU/hLLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSkidIk/hYG /hNG/hSkidI/hHG /hBG/hNG/hSkidAG /hSG/hKG /hSkidAk /hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG \n°°° \n/hDnG/hSkidIk/hRG/hJG /hJG/hSkidIk/hKG /hSkidI/hTgG/hPPG/hNdG/hSkidIk /hPG/hRnG/hBG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hKG/hTG/hSkidO/hKG /hBG/hKnG/hResn /hPG/hRG /hNG/hVG /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG /hBG/hNG/hLG/DGdhG /hAG/hBG /hHG/hMG /hHGRhSkidU/hNG/hKG /hSkidI.M/hLG/hKnG/hLG /hPG/hRnG/hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG \n/hU/hTSG/hSkidU/hKG /hRG/hHG/hBG/DGdhG /hKG/hHG' /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidIk.M /hJG/hSkidE  /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.M/hMG/hTG /hSkidI.M/hLG/hKnG/hBG/hSkidAG/hO/hLG /hJG/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk/DGdhG /hA/hNTG/hTG: /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO  /hKG/hSkidAG/hLG /hJG/hSkidIk /hU/hTKG /hSkidVatGfktR /hSmTgG \n/hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hNG/hSmPG/hSkidI.M/hTTG /hAG/hDnYG/hSkidAG/hSkidI.W/hTMG/hKG /hSkidE  (/hDnG/hMG/hSkidAG/hResn /hDnYG/hSkidAG/hSkidI.W/hTMG/hKG /hNG/hSkidI/hHG/hAdzmpGMG ) /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG /hKG /hSkidEAdzmpGMG  /hE/hKnG/hNG /hIk /hDG/hRG/hKG/hSkidAG/hRG/DGdhG /hDnG/hSkidIk/hRG/hJG/hKG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG /hMG/hSkidE \n/hE/hKG/hRG /hSPG/hSmTgG /hAG/hSnVG/hSkidAG/hSG/hNG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAG/hE/hLG/hE /hHG/hMG/hRG/hSkidAG/DGdhG /hBG/hDnG/hSkidAG/hI/DGdhG \n°°° \n/hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG/hCG/hNDRG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG /hJG/hSkidIk/hKG /hLG/hSkidE/hKnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hNG/hSkidIk/hKG /DGdhG \n/hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hPnG /hSkidE /hRG /hBG/hHG/hRG /hKG/hSkidAG/hSkidI/hFG/hYG/hSkidAG /hRG/hDG/hSkidIk/hFG /hSkidE  /hTRG/hSkidU/hSkidI/hTgG /hKG /hSkidE /hSkidI.W/hNDRG/hTG/DGdhG/hE/hTG/hSkidE/hKG /hMG/hSkidO/hNG /hMG/hSkidE/hHG/hNG/hSkidI/hTG /hSG /hCGdhMGokdhz /hLG/hSkidIk/hKnG/hLG /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidAG/hI/hCnG /hLG/hSkidE/hKnG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hKnG/hSkidUz/hBG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hNG/hSkidI/hHG /hKG/hSkidI/hHG \n/hPG/hSkidAz/hLG/hKG/DGdhG  \n/hMG/hSkidAG/hFG/hSkidIk.W /hDG/hSkidIk/DGdhG /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hNG/hSkidI/hHG/hE /hAdzmpGMG  /hSG /hAdzmpGMG /hBnG/hVG /hBnG/hSkidE/hLG/DGdhG /hNG/hSkidE/hTgG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hTG /hCGdhMGokdhz  /hGG/hSkidAG/hMG /hMG/hSkidE /hBnG/hSkidAG/hGYG/hSkidI/hHG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hBnG/hSkidE/hTgG/hSkidAk/hCnG/DGdhG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hE/hKnG/hNG/DGdhG \n/hA/hRG/hSkidI/hVG/hNDG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG /hJG/hSkidIk, /hSG/hMPG/hSkidAG/hDG/hKG /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hAG/hSnG/hSkidIk/hSmG /hJG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidE/hTG /hA/hAdzmpGMG/hKG/hKG /hSG/hMG/hSTG /hLG/hSkidE/hKnG/hKG /hKG /hSkidEAdzmpGMG  /hPG/hSkidU/hNG: /hBG/hDnG/hSkidAG/hIk ! /hSG/hSNG/hSkidE/hHG \n  \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hBnG/hSkidAG/hSmG/hSkidAG /hSG/hMMG/hSkidAG/hNG  /hT/a/hZeMa/hOde/hFazM -/hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe  (/hSG/hMG/hSkidAG/hNG/hSkidAG/hNTG/hRG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hA/hKG/hSkidAG/hDG/hSkidE/hMG/hSkidIk /hSG/hMMG/hSkidAG/hNG ) \n/hT/a/hZeMa/hOde/hFazM /hMG/hSkidUz/hLG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG- /hSnRG/hSkidIk /hNG/hNDG /hSkidI/hVG/hLG/hSkidAG/hSG /hRG/hSkidAG/hYG (/hSG/hKnG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hPG/hSkidE/hTgG/hSkidAG/hRG/hSkidIk- /hLG/hGnG/hSkidU /hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) \n/hT/a/hZeMa/hOde/hFazM /hBG/hSkidAG/hLG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG- /hSnRG/hSkidIk /hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hMG/hNdDhG/hLG (/hNG/hSkidAk /hDnG/hSkidAG/hRG/hSkidAk/hE- /hBG/hSkidAG/hLG /hU/hPG/hNYG/hSkidAG/hSG) \n/hT/a/hZeMa/hOde/hFazM /hYG/hSkidU/hVG/hSkidAG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG - /hSnRG/hSkidIk /hAG/hSnG/hSkidIk/hSmG /hA/hNG/hSkidI.M/hCG/hNHG/hSkidAG/hRG (/hA/hNG/hSkidI.M/hCG/hNHG/hSkidAG/hRG /hAG/hKnG/hRG- /hGG/hJG/hLG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) \n/hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG - /hSnRG/hSkidIk /hSnG/hMBnG/hSkidU /hKG /hSkidU /hMG/hSkidAG/hRG /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG ( /hPG/hSkidAG/hKnG/hLG/hSkidO-  /hTG/hSkidU/hKG/hSkidAG/hRG/hSkidAG/hMG /hRG/hSkidAG/hMG/hSkidAG /hSnG/hSkidE/hTgG/hKG /hKG/hSkidO/hAdzmpGMG/hKG/hNdG/hSkidIk /hU/hPG/hNYG/hSkidAG/hSG/hKG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk \n/hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG)  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n4 \n \n  \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hBnG/hSkidAG/hSmG/hSkidAG /hSG/hMMG/hSkidAG/hNG /hT/a/hZeMa/hOde /hTnMee-/hOde/hFazM (/hVG/hSkidAk/hKG/hSkidI.W/hLPG/hKG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hA/hKG/hSkidAG/hDG/hSkidE/hMG/hSkidIk /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG ) \n/hT/a/hZeMa/hOde/hTnMee /hBG/hSkidAG/hLG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG – /hSnRG/hSkidIk/hMG/hTG/hSkidIk /hJYG/hSkidO/hSkidI/hTG /hSG/hSkidU/hNG/hSkidIk/hTG /hCG/hSkidAz/hDnG/hRG/hSkidIk- “/hDG/hSkidE/hVG/hSkidIk/hJG/hSkidIk” (/hBG/hSkidAG/hLG /hSkidI/hNG/hBG/hNDnG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hT/a/hZeMa/hOde/hTnMee /hMG/hSkidUz/hLG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG - /hSnRG/hSkidIk /hBG/hSkidE/hCG/hNG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  \"/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk/hKG /hA/hPG/hMG/hSkidAG/hNG /hAG /hCnG/hSkidIk.M/hNG/hRG/hDG/hSkidE/hVG/hSkidIk\" (/hNG/hSkidAG/hTgG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hT/a/hZeMa/hOde/hTnMee /hYG/hSkidU/hVG/hSkidAG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG- /hSnRG/hSkidIk /hU/hMG/hSkidE/hSnG /hMG/hNdDhG/hLG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  “/hSkidI/hNG/hSnTG/hSkidU/hKG/hSkidIk.W” (/hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG) /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hT/a/hZeMa/hOde/hFazM /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hPG/hSkidU/hRG/hSKG/hSkidAG/hRG- /hSnRG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  “/hMG/hSkidO/hHG/hNG/hDG/hSkidAG/hSG” (/hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk /hU/hPG/hNYG/hSkidAG/hSG /hSnRG/hSkidIk /hU/hDG/hYG /hPRG/hKG/hSkidAG/hSnG) /hKG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG \n/hLG/hSkidE/hLG/DGdhG \n \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG/hKG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG :- \n/hOde) /hHG/hSkidAG/hI/hKG /hSkidUz  /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hT/a /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG , /hOde/hFkpe /hJG/hSkidUz/hNG /hT/a/hZeMa/hZeMa/hEking   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/hT/a) /hGG/hJG/hLG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hT/a/hOde /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG ,  /hOde /hNG/hVG/hMBG/hRG /hT/a/hZeMa/hZeMa/hEking   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/hTnMee) /hSkidI/hVG/hHG/hSkidI/hNG /hKG/hTnG/hSkidAG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hSkB/hSeped /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG , /hOde /hA/hKTgG/hSkidUz /hBG/hRG /hT/a/hZeMa/hOde/hZeMa  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n/hFazM) /hBG/hSkidAG/hLG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hSeped/hZeMa /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG , /hOde/hFkpe /hNG/hVG/hMBG/hRG /hT/a/hZeMa/hOde/hZeMa  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n/hFkpe) /hNG/hSkidAG/hTgG/hKG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hSeped/hT/a /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hFkpe /hSkidI/hDG/hSG/hMBG/hRG/hT/a/hZeMa/hOde/hZeMa \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n/hSkB) /hBG/hSkidAG/hLG /hGG/hJG/hLG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG/hKG /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hOde/hOde /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG , /hOde /hA/hGG/hSTG /hT/a/hZeMa/hOde/hT/a  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n/hSeped) /hBnG/hSkidI.W/hKTG /hGG/hJG/hLG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hT/a/hSkB /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG , /hOde/hFkpe /hMG/hSkidAG/hCG/hResn /hT/a/hZeMa/hOde/hTnMee   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n5 \n \n/hEking) /hGG/hJG/hLG /hAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG -/hSG/hMG/hSkidAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG -/hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hFazM/hT/a /hMG, /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hFkpe /hNG/hVG/hMBG/hRG /hT/a/hZeMa/hOde/hTnMee  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n/hNkde) /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk/hKG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hTG /hSkidI.M/hMG/hSnRG /hMG/hDnG/hSkidU/hPG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hSkB/hNkde /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde /hJG/hNG/hVG/hRG/hSkidIk /hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe  \nVideha_01_01 _2015  \n/hOde/hZeMa ) /hA/hRG/hSkidI/hVG/hNDG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKG /hOde/hEking/hNkde /hMG /hA/hAdzmpGMG/hKG /hOde /hNG/hVG/hMBG/hRG /hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe  \nVideha_01_11_2015  \n  \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hIk -/hPG/hSkidI/hTRG/hKG/hSkidAG/hKG   /hBG/hSkidIk/hCnG/hLG /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG - /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hKG  /hSG/hVG/hResn/hSnRG/hSkidE/hSmTgnG  /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG  /hE/hKG/hTgG/hSkidAG  /hSG/hMG/hSkidAG/hNG/hSkidAG/hNTG/hRG  /hSG /hAdzmpGMG /hKG/hLG/hNG  \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG :/hSG/hDG/hSkidE/hHG :/hT/a (/hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hPRG/hBG/hNDnG -/hSkidI/hNG/hBG/hNDnG -/hSG/hMG/hSkidAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG /hT/a/hZeMa/hZeMa/hNkde -/hOde/hZeMa ) \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG :/hSG/hDG/hSkidE/hHG :/hTnMee (/hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hPG/hDYG /hT/a/hZeMa/hZeMa/hNkde -/hOde/hZeMa ) \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG :/hSG/hDG/hSkidE/hHG :/hFazM (/hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hKG/hTnG/hSkidAG /hT/a/hZeMa/hZeMa/hNkde -/hOde/hZeMa ) \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hHG/hSkidI/hNG /hKG/hTnG/hSkidAG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hFkpe ] \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hSkB ] \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hPG/hDYG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hSeped ] \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hNG/hSkidAG/hTgYG /hU/hTSG/hVG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hEking ] \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hSkidI.M/hSnG/hSnG/hSkidU /hU/hTSG/hVG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hNkde ] \n/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hPRG/hBG/hNDnG -/hSkidI/hNG/hBG/hNDnG -/hSG/hMG/hSkidAG/hLG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidAG  [ /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG /hSG/hDG/hSkidE/hHG /hOde/hZeMa ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (co urtesy Videha) from amazon kindle stores, these e  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n6 \n \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n \n \n/hA/hPG/hNG /hMG /hAdzmpGMG /hTG/hVYG  ggajendra@videha.com  /hPG/hRG /hPG/hTgnG/hSkidAG/hU/DGdhG  \n/hGG/hJG/hSkidE/hNDRG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hSkidU /hRG \nggajendra@videha.com \n/hT/a. /hGG/hDYG  \n  \n/hT/a./hOde./hDhG/hSkidCGdhMGO/hAooMepkGgkad /hSnG/hSkidI.M/hSnG/hDnG/hRG /hKG /hSkidU /hMG/hRG  “/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG ”,   /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG  – /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG  \n  \n/hT/a./hT/a./hPRG/hNdG/hVG /hJnG/hSkidAG - /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG - /hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG  \n  \n/hT/a./hTnMee.“/hRG/hSkidE/hHG/hNG/hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz”- /hSnRG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk/hNG/hSkidAG/hTnG /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG  (/hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hSnRG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG ) \n  \n/hT/a./hFazM.\n/hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hMG/hNdDhG/hLG - /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU  /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG  \n/hDhG/hSkidCGdhMGO/hAooMepkGgkad /hSnG/hSkidI.M/hSnG/hDnG/hRG /hKG /hSkidU /hMG/hRG  “/hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hHG ” \n/hGRG/hSkidAG/hMG – /hRGRhSkidU/hCG/hSkidAz/hLG, /hPG/hSkidO/hAooMepkGgkad – /hMG/hKG/hRG/hMG/hPG/hSkidU/hRG, /hSkidI.M/hJG/hLG/hSkidAG – /hDG/hRG/hBnG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAG, /hSkidI/hPG/hNG – /hEking/hFazM/hSeped/hT/a/hTnMee/hFazM \n/hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG  – /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG  \n                                   \n                                              “/hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk/hKG” /hBG/hSkidAG/hDG “/hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG” .......... /hNG/hSkidI.M/hNyG ....... /hNG/hSkidI.M/hNyG \n....... /hTG/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hNG/hSkidI.M/hNyG, /hTG/hKG/hRG /hBG/hHGRhSkidU/hTG/hSkidE /hBG/hSkidAG/hDG /DGdhG /hPG/hRG /hJG/hSkidE /hHG/hSkidO, /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidE/hSnG /hAG /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG /hVG/hSTG/hSkidU /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hA/hSkidI.M/hCnG/hE /DGdhG /hBG/hDG/hLG/hLG \n/hKG/hSkidIk.W ? ....... /hBG/hDG/hLG/hLG /hBG/hSG /hKG/hTnG/hSkidAG/hVG/hSTG/hSkidU /hVG/hSkidAG /hSG/hMPG/hSkidU/hNdG/hResn /hKG/hTnG/hSkidAG /DGdhG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG/hSG/hBnG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE /hE/hKG /hGG/hSkidO/hTgG /hMG/hSkidAG/hMG/hSkidUz/hLG/hSkidIk /hDG/hSkidAk/hNG/hSkidI.W/hNDG/hNG/hKG /hGnG/hTgG/hNG/hSkidAG \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n7 \n \n/hSkidI.M/hTnG/hKG /hSG/hSkidE /hE/hKG /hGG/hSkidO/hTgG /hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hJNyG /hLG/hSkidE/hKnG/hKG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hKG/hTnG/hSkidAG - /hSkidI/hPG/hHG/hSkidAG/hNG/hSkidIk/hKG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG /hVG/hSTG/hSkidU /DGdhG /hAG /hSG/hE/hHG /hYG/hSkidO/hGYG/hTG/hSkidAG /hSnRG/hSkidIk /hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG \n/hMG/hNdDhG/hLG/hJG/hSkidIk/hKG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hCnG/hSkidI.W/hNHG /DGdhG /hLG/hSkidE/hKnG/hKG/hKG /hE/hSkidI/hHG /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG/hMG/hSkidE /hHGRhSkidU/hSkidI/hNG/hKG/hSkidAG /hDVG/hSkidAG/hRG/hSkidAG /hRG/hSkidI.M/hCG/hTG /hEking /hGG/hSkidO/hTgG /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hKG/hSkidI.M/hLG/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG \n/DGdhG /hKG/hTnG/hSkidAG/hSG/hBnG/hKG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidE/hSnG /hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk/hKG /hNG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNG/hSkidU/hRGRhSkidUz/hPG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hA/hVG/hSnYG /hGRG/hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hNdG /hA/hSkidI.M/hCnG /hPG/hRG /hPG/hRnG/hBG/hSkidAG/hKG /hLG/hSkidAG/hBnG /hHG/hRG/hSkidE/hKG /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hVG/hGG/hResn/hKG /hLG/hSkidO/hKG /hU/hTgnG/hSkidAG/hE \n/hSG/hKG /hSkidAk /hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /DGdhG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidE/hSnG /hGRG/hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hNdG /hRG/hSkidI/hHG/hTG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz  /hKG/hTnG/hSkidAG/hVG/hSTG/hSkidU /hA/hTYG/hNTG /hSG/hMG-/hSG/hSkidAG/hMG/hSkidI/hYG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hJG/hSkidE /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hVG/hSkidVatGfktR/hNDG /hGG/hSkidAG/hMG/hSkidI/hHG/hMG/hSkidE /hRG/hHG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG \n/hHGRhSkidU/hSkidI/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hIk /hRG/hSkidO/hJG/hKG /hGG/hPPG /hPG/hRG /hJG/hSkidE /hBG/hSkidAG/hHG/hRG/hSkidO /hRG/hHG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /hAG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO-/hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hGG/hSkidAG/hMG /hA/hBG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /hHGRhSkidU/hSkidI/hNG/hKG/hSkidAG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hE/hSkidI/hHG \n/hKG/hTnG/hSkidAG/hKG /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSG/hBnG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hJG/hRGRhSkidUz/hRG /hSG/hSkidAG/hKSmG/hSkidAG/hTKG/hSkidAG/hRG /hBnG/hSkidE/hLG /hHG/hSkidO/hE/hTG/hSkidI.W/hNHG /DGdhG \n                             /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hMG/hSkidE /hKG/hE/hKG /hBG/hSkidE/hRG /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk/hKG /hKG/hTgG/hSkidU /hSG/hTYG/hKG /hSkidI.M/hCG/hTRG/hNdG /hPRG/hTYG/hKSmG /hVYG/hSkidI.W/hKTG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAG/hTRG /hBG/hNG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG \n/hNG/hSkidI.M/hNyG /hKG/hE/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hA/hSkidI/hPG/hTG/hSkidU /hO/hSkidI/hHG /hPG/hSkidAG/hTRG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hMG/hLG/hSkidAk/hTG /hJG/hSkidU/hLG/hSkidAk/hTG /hGG/hSkidU/hNdG/hBG/hLG/hSkidAG /hAG/hNG /hSG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hSG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG/hKG /hVG/hSTG/hSkidU/hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAG/hTRG /hBG/hNG/hSkidAG \n/hKG/hHG/hSkidAG/hO/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hMG/hSkidE /hIk /hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/hNdG /hA/hSkidI.M/hCnG /hPG/hRG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hE/hSkidI/hHG /hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hKG /hU/hPG/hYG/hSkidO/hGG /hA/hTYG/hLPG /hBnG/hSkidE/hLG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hKG /hU/hPG/hYG/hSkidO/hGG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hTnG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG /hVG/hSTG/hSkidU/hKG /hRG/hSkidO/hCG/hKG/hTG/hSkidAG /hBG/hRnG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG, /hKG/hTnG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hU/hSkidI.W/hLLG/hSkidI.W/hKnG/hTG /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hA/hSkidI/hPRG/hYG \n/hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hVG/hGG/hResn /hSkidI/hDG/hSkidI.M/hSnG /hPRG/hKSmG/hSkidE/hSkidI/hPG/hTG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hKG/hTnG/hSkidAG /hSG/hSkidU/hGRG/hSkidAG/hHYG /hBnG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hE/hTG/hBG/hSkidI/hHG \n/hNG/hSkidI.M/hNyG /hTG/hKnG/hSkidI/hNG /hKG/hTnG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG /hBG/hSTG/hSkidU /hHG/hRG-/hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hVG/hGG/hResn/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hPG/hNG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hMG/hLG/hSkidAk/hTG-/hJG/hSkidU/hLG/hSkidAk/hTG /hBG/hSkidU/hJnG/hNG/hSkidAG /hPG/hDhhnG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.W/hNHG /hAG /hTG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hKG /hSkidVatGfktR /hSkidI/hTG \n/hSG/hVG/hResn/hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hGRG/hSkidAG/hHYG /hBG/hSkidI/hNG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hVG/hSkidAG/hSTG/hVG/hMG/hSkidE /hE/hSkidI/hHG /hTG/hRG/hHG/hKG /hPRG/hSTG/hSkidU/hSkidI/hTG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hKG/hLG/hSkidAG /hSkidI.M/hTnG/hKG /hJG/hSkidE /hHG/hRG /hLG/hSkidE/hKnG/hKG/hMG/hSkidE /hNG/hSkidI.M/hNyG /hSkidI/hVG/hKG/hSkidI.M/hSG/hTG \n/hHG/hSkidO/hI/hCnG /DGdhG /hVG/hSkidAG/hSTG/hVG/hMG/hSkidE, /hE/hSkidI/hHG /hTG/hRG/hHG/hKG /hPRG/hSTG/hSkidU/hSkidI/hTG /hA/hPPG/hNG /hSG/hBnG /hBG/hSkidAG/hTG /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hKG /hSG/hSkidO/hJnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hRG/hSkidAG/hSkidI.W/hKnG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hKG /hMG/hYG/hSkidAG/hResn/hDG/hSkidAG \n/hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hBG/hNG/hLG /hRG/hHG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hE/hHG/hNG/hSkidE /hPRG/hYG/hSkidO/hGG /hE/hSkidI/hHG /hBG/hSkidE/hRG /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hLG/hSkidO/hKG/hSkidI/hNG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSnRG/hSkidIk /hMG/hNdDhG/hLG/hJG/hSkidIk/hKG /hKG/hLG/hMG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hBG/hSkidAG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hBnG/hSkidEAdzmpGMG/hTgG/hTG; \n/hYG/hTnG/hSkidAG :- \n  \n/hRG/hSkidIk/hSnG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hRG/hSkidIk/hSkidI.M/hSnG/hYG/hSkidAG /hTgnG/hKG /hSkidU /hAG /hBG/hSkidAG/hJG/hLG - \n“/hKG /hSkidE /hTG/hBG/hSkidO /hBG/hSkidAG/hNG/hRG /hJG/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hNG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hGG/hSkidI.N/hRG /hPG/hTgG/hSkidAk/hKG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hSkidI/hHG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidE/hCGdhMGokdhz, /hKG/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hE/hKG/hSkidO /hDnG/hSkidUz/hRG /hJG/hMG/hSkidIk/hNG-/hJG/hTTnG/hSkidAG /hA/hPG/hNG/hSkidO /hPG/hE/hRG /hRG/hSkidO/hPG/hSkidAk/hLG/hSkidE \n/hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAz; /hJG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hPG-/hDG/hSkidAG/hDG/hSkidAG /hGG/hSkidU/hDhhnG/hKG /hSkidAk /hTG /hE/hLG/hSkidAz /hTG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidU/hDhhnG/hKG /hSkidAk /hTG /hRG/hHG/hMG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /DGdhG” .......................  \n/hPnG /hSkidE /hRG /hTgnG/hSkidO/hRG /hPG/hTgG/hPG/hTgG/hBG/hSkidAk/hTG /hBnG/hSkidU/hSG/hVG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hJG/hLG - \n“/hKG/hHGRhSkidUz ! /hJG/hSkidE /hAG/hGG/hSkidUz/hKG /hJG/hNG/hMG/hLG /hTgnG/hKG /hSkidU /hAG /hCnG/hSkidIk.M, /hTG/hKnG/hNG /hKG /hSkidE /hHG/hSkidE/hNG /hKG/hDhhnG/hSkidU.Gfg/hAG/hE/hLG /hBG/hSkidAG/hTG /hCnG /hSkidAk  /hJG/hSkidE /hJG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hSG/hBnG /hSkidI/hDG/hNG \n/hGG/hSkidU/hDhhnG/hKG /hSkidAk /hTG /hRG/hHG/hLG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hTG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidU/hDhhnG/hKG /hSkidAk /hTG /hRG/hHG/hMG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /DGdhG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hJG/hSkidE/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hKG/hSkidIk.W /hTG/hSkidO/hRG/hSkidAG /hAG/hSG/hNG /hBG/hSkidAG/hSG/hNG /hHG/hSkidE/hTG/hSkidAz ?” \n  \n                     /hCnG/hSkidI/hTgnG /hPG/hSkidAG/hVG/hSkidI/hNG/hKG /hDhG/hSkidAG/hLG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hVG/hSkidI.M/hBnG/hNNG /hBG/hSTG/hSkidU /hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAG/hTRG /hBG/hNG/hSkidAG /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hSG/hSkidU/hNNG/hRG /hRGRhSkidUz/hPG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hKG /hE/hSkidI/hHG \n/hTG/hRG/hHG/hKG /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hCG/hSkidI/hTRG/hTG /hKG/hE/hLG /hGG/hSkidE/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hTG/hRG/hHG/hKG /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hVG/hGG/hResn/hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hKG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hA/hSkidI/hPG/hTG/hSkidU /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hKG \n/hHG/hRG/hSkidE/hKG /hVG/hGG/hResn/hKG /hSkidI/hPG/hHG/hSkidAG/hNG/hSkidIk /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG  /hSkidI/hKG/hCnG-/hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hE/hHG/hNG/hSkidE /hPRG/hYG/hSkidO/hGG /hSG /hAdzmpGMG /hSKG /hSkidVatGfktR /hTG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hKG /hPG/hNyCG/hTG/hNTRG, /hSkidI/hHG/hTG/hSkidO/hPG/hDG/hSkidE/hSnG, /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG/hSkidAG/hSG/hNG /hBG/hSkidI.M/hTTG/hSG/hSkidIk \n/hAG /hVG/hSkidAk/hTG/hSkidAG/hLG /hPG/hCCG/hSkidIk/hSG/hSkidIk /hAG/hSkidI/hDG/hMG/hSkidE /hDG/hSkidE/hKnG/hBG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hAG/hBG/hSkidAk/hCnG; /hHG/hLG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI/hKG /hIk /hBG/hSkidAG/hTG /hA/hLG/hGG /hJG/hSkidE /hO /hSG/hBnG /hPRG/hSkidAG/hYG/hVkmGMiG /hBG/hSkidAG/hLG /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hKG /hRGRhSkidUz/hPG/hMG/hSkidE /hLG/hSkidIk/hKnG/hLG \n/hGG/hSkidE/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG \n                /hKG/hTG/hHGRhSkidU /hSkidI.M/hSnG/hVG/hCG/hRG/hNdG /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz /hAG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidIk/hCG/hRG/hNdG /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz/hKG /hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hKG/hTG/hHGRhSkidU /hBnG/hSkidAk/hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hHG/hKG /hPnG/hSkidI.N/hRG/hCnG/hBG/hSkidAk/hTG /hSG/hDG/hSkidAG/hNG/hNG \n/hKG/hKKG/hSkidAG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hMG/hNG/hMG/hSkidO/hHG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hKG/hSkidIk.W /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG/hSkidIk/hHG /DGdhG /hKG/hHGRhSkidU/hKnG/hNG /hPG/hSkidO/hTG/hSkidAG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hSkidI.M/hJG/hSkidI/hTG/hYG/hSkidAG /hPG/hSkidAG/hVG/hSkidI/hNG/hKG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hJG/hSkidIk/hTG/hLG/hSkidAG/hLG /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidAG /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG/hSkidAG/hHG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n8 \n \n/hKG/hHGRhSkidU/hKnG/hNG /hA/hPG/hNG /hPG/hSkidU/hVG/hResn/hKG /hSkidVatGfktR /hTYG /hPG/hRG /hPG/hSnCG/hSkidAG/hTG/hSkidAG/hPG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hDG/hSkidE/hVG/hSkidAG/hNG/hNDG /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG/hSkidAG/hHG /DGdhG /hAG /hBG/hSkidIk/hCG/hMG/hSkidE /hCG/hTgG/hKG/hSkidAG/hRG /hLG/hSkidAk/hTG /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG/hSkidAG/hHG /hSG/hSkidO/hNG/hSkidE /hKG/hKKG/hSkidAG /hAG \n/hSG/hSkidU/hSkidI.M/hCG/hTG/hLG/hSkidAG/hLG /DGdhG \n  \n“/hKG/hSkidAG/hKG/hSkidAG, /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hTG/hSkidE /hTG/hSkidE/hHG/hSkidE/hNG /hSkidI.M/hSnG/hKG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hJG/hSkidE/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hBG/hJG/hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG /hJG/hSkidE /hBG/hSkidU/hI/hJnG/hSkidE /hNG/hSkidE /hPG/hSkidE/hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG /hJG/hSkidE /hSkidI.W/hKnG/hSkidI.W/hKnG/hRG/hKG /hBG/hSkidO/hLG/hSkidIk /hDG/hSkidE/hSkidI.M/hLG/hAk /hSkidI/hKG /hHG/hSkidI.N/hRG/hNdG/hKG \n/hAG/hSkidI/hKG /hKG/hSkidO/hI/hLG/hSkidIk/hKG /DGdhG ……………..  \n…………… /hBG/hSkidAz/hAG, /hTG/hSkidO/hHGRhSkidUz /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hAG/hNG /hTnG/hSkidO/hDhhnG/hSkidE /hCnG/hHG, /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hSkidE/hKG /hNG/hSkidE /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG-/hBnG/hSkidAG/hSkidI/hTG/hJG /hSkidI.M/hCnG/hA /DGdhG /hJG/hSkidE/hHG/hNG/hSkidE /hA/hPG/hNG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG-\n/hBnG/hSkidAG/hSkidI/hTG/hJG /hTG/hSkidE/hHG/hNG/hSkidE /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hKG /DGdhG /hBG/hTG/hSkidIk/hSG /hDG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hTG/hKG /hTG/hRG/hMG/hSkidE /hPG/hDhhnG/hLG /hCnG/hSkidIk.M, /hTG /hCGdhMGokdhz /hE /hJG/hSkidIk-/hJG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI/hTG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hKnG/hNG/hSkidE /hCnG/hSkidIk.M /DGdhG /hMG/hSkidU/hDhhnG/hSkidIk /hSG/hSkidU/hSkidI/hRnG/hYG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG \n/hBG/hJG/hSkidAk/hMG/hSkidE /hU/hKG/hDhhnG/hSkidUz.Gfg /hHG/hSkidO/hI/hE /DGdhG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hAk/hTgnG/hSkidAG/hMG /hDG/hSkidU/hI/hE /hGG/hSkidO/hRG/hSkidE /hCnG/hHG /hTG /hCGdhMGokdhz /hE /hJG/hSkidIk /hKnG/hSkidO/hSkidI.M/hLG /hBG/hSkidAG/hJG/hBG /DGdhG” \n                         “/hGG/hSkidAG/hMG” - /hIk /hSnG/hBDG /hPRG/hSkidAG/hYG/hVkmGMiG /hHG/hRG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hPG/hSkidIk/hRnG/hSkidIk/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hSG/hSkidU/hNNG/hRG, /hSnG/hSkidAG/hNTG /hAG /hU/hNMG/hSkidU/hKTG /hSG/hSkidI/hNG /hSTnG/hSkidAG/hNG /hHG/hSkidO/hI/hTG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hHG/hRG /hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/hNG /hPG/hSkidIk/hRnG/hSkidIk /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hBG/hYG/hSG /hBG/hSkidIk/hTG/hLG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidAG/hTG /hKG/hHG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hGG/hSkidAG/hMG /hAG/hBG /hO/hHG/hSkidE/hNG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hRG/hHG/hLG (/hJG/hSkidE/hHG/hSkidE/hNG /hO /hA/hPG/hNG \n/hNG/hSkidE/hNG/hPG/hNG/hMG/hSkidE /hDG/hSkidE/hKnG/hNG/hSkidE /hRG/hHG/hSkidI.M/hTnG) - /hGG/hSkidAG/hMG /hBG/hDG/hSkidI.M/hLG /hGG/hSkidE/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hTG/hRG/hHG/hKG /hSkidI/hVG/hCG/hSkidAG/hRG/hSkidI.M/hBnG/hNNG/hTG/hSkidAG/hKG /hPRG/hSkidI/hKRG/hYG/hSkidAG /hSkidI/hNG/hRG/hNTG/hRG /hCG/hLG/hSkidAk/hTG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG \n/hAG /hCG/hLG/hSkidAk/hTG /hRG/hHG/hTG; /hPG/hRG /hGG/hSkidAG/hMG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hGG/hSkidAG/hMG/hSkidI/hHG /hSkidI.M/hTnG/hKG /DGdhG /hA/hNTG/hRG /hA/hSkidI.M/hCnG /hMG/hSkidAG/hTRG /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hKG/hSkidO/hNdG (VIEW / ANGLE OF \nPERCEPTION / REFERENCE FRAME) /hKG /hSkidE /hRG - /hGG/hSkidAG/hMG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hGG/hSkidAG/hMG/hSkidI/hHG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hKG/hTG/hBG/hHGRhSkidU /hBG/hDG/hLG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hTG/hI/hYG/hSkidO \n/hHG/hRG /hPG/hSkidIk/hRnG/hSkidIk/hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hGG/hSkidAG/hMG /hO /hSnG/hHG/hRG/hKG /hA/hNTG/hRG /hO/hTG/hBG/hSkidI/hHG /hA/hSkidI.M/hCnG, /hHG/hRG /hVYG/hSkidI.W/hKTG/hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG/hKG /hNG/hSkidE/hNG/hPG/hNG /hO /hVG/hYG/hSKG /hVG/hSkidAG \n/hVG/hSkidVatGfktR/hDDnG/hSkidAG/hVG/hSTnG/hSkidAG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hTG/hResn/hNG /hO/hTG/hBG/hSkidI/hHG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hSG/hSkidE /hSkidI/hNG/hYG/hTG (CONSTANT) /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hNG/hSkidE/hNG/hSkidAG - /hBnG/hSkidU/hTgG/hKG/hSkidAG/hKG \n/hAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI.W/hKnG/hMG/hSkidE /hBG/hSG/hLG /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSkidI.M/hCG/hTRG /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG/hKG /hAG/hSkidI/hGG/hMG/hSkidE /hPG/hSkidAG/hKG/hLG /hVG/hYG/hSKG/hKG /hSkidI.M/hCG/hTRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPRG/hSkidAG/hYG/hVkmGMiG /hHG/hMG/hSkidE/hSnG/hSkidAG /hSkidI.M/hBnG/hNNG /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hHG/hSkidO/hI/hTG \n/hRG/hHG/hTG /DGdhG /hO/hKG/hRG /hBG/hNG/hSkidAG/hO/hLG /hSkidI.M/hCG/hTRG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidU/hJnG/hBG/hSkidAG/hKG /hHG/hSkidE/hTG/hSkidU /hO/hKG/hRG/hSkidI/hHG /hBnG/hSkidAG/hVG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hSG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hDhG/hSkidU/hMMG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hTgG/hE /hPG/hDhhnG/hTG /DGdhG /hTG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hMG/hSkidAG/hSTgG/hRG /hSG/hSkidAG/hHG/hSkidE/hBG \n(/hMG/hSkidAG/hSSG/hSkidAk/hVG - /hSnYG/hSkidAG/hMG/hLG/hSkidAG/hLG) /hSkidI/hGG/hRG/hDnG/hRG/hKG /hBG/hNG/hSkidAG/hO/hLG /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hKG /hSkidI.M/hCG/hTRG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidI.M/hNyG /hBG/hSkidU/hSkidI.M/hJnG /hPG/hSkidAG/hBG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /hJG/hKnG/hSkidI/hNG/hSkidI/hKG /hSG/hSkidU/hBG/hLG/hLG/hSkidAG/hLG /hO/hKG/hRG \n/hA/hTnG/hResn /hPG/hSkidI/hRnG /hLG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /DGdhG /hMG/hSkidAG/hSTgG/hRG /hSG/hSkidAG/hHG/hSkidE/hBG /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG/hKG /hCG/hSnMG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hCG/hTRG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hBG/hSkidAG/hKG /hPRG/hYG/hTNG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /DGdhG /hJG/hKnG/hSkidI/hNG/hSkidI/hKG /hSG/hSkidU/hBG/hLG/hLG/hSkidAG/hLG \n/hPG/hSkidO/hTG/hSkidAG/hKG (/hSkidI/hGG/hRG/hDnG/hRG/hKG) /hBG/hSkidAG/hLG/hSVG/hBnG/hSkidAG/hVG/hMG/hSkidE /hU/hTG/hSkidI.N/hRG /hSkidI.M/hCG/hTRG/hKG /hA/hTnG/hResn /hPG/hRnG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG - \n  \n“/hMG/hSkidAG/hSSG/hSkidAk/hVG, /hKG /hSkidE /hHG/hSkidE/hNG /hBG/hSkidI/hRnG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidI.M/hCG/hTRG /hBG/hNG/hLG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG /hTG/hKnG/hSkidI/hNG /hSkidI/hVG/hSkidI.M/hCG/hTRG /hKG/hSkidIk.W ? ……………… /hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG, /hSG/hMG/hSkidU/hDRG /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk, \n/hPG/hTG/hSkidAG/hLG, /hA/hKG/hSkidAG/hSG /hSG/hBnG /hSkidI.M/hMG/hSkidI.M/hLG /hJG/hSkidE /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hSkidI/hVG/hRG/hSkidAG/hTgG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG /hBG/hNG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG, /hSG/hE/hHG /hTG/hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG \n…………………. /hIk /hSG/hMG/hSkidU/hDRG /hBnG/hSkidE/hLG, /hSG/hMG/hSkidAG/hJG/hRGRhSkidU/hPG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidU/hDRG /DGdhG /hA/hTnG/hSkidAG/hHG /hJG/hLG/hRG/hSkidAG/hSkidI.M/hSnG/hKG /hBnG/hNdDhG/hSkidAG/hRG /DGdhG /hA/hHGRhSkidUz/hMG/hSkidE /hJG/hSkidU/hAG/hRG /hU/hTgnG/hSkidAk /hCnG /hSkidAk , \n/hJG/hSkidE /hHG/hVG/hSkidAG, /hPG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hPG/hSkidE/hTgG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hNG/hKG/hSkidAG/hSkidI.M/hLG /hA/hKG/hSkidAG/hSG/hMG/hSkidE /hPG/hSG/hSkidAG/hRG/hSkidAk/hE, /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hTG/hSkidUz/hPnG/hSkidAG/hNG/hSkidO /hU/hTgnG/hSkidAk /hCnG /hSkidAk  /DGdhG /hJG/hI/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAG/hSkidI/hNG, \n/hHG/hVG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk /hBnG/hSkidI.N/hRG /hJG/hSkidAG/hI /hCnG /hSkidAk  /DGdhG \n/hAG/hGG/hSkidUz/hKG /hBG/hSkidAG/hTG /hSG/hSkidU/hBG/hLG/hLG/hSkidAG/hLG/hKG /hPG/hSkidE/hTgG/hMG/hSkidE /hRG/hHG/hSkidI/hNG /hAG/hSkidI/hKG /hSkidI/hBG/hCCG/hSkidE/hMG/hSkidE /hSnYG/hSkidAG/hMG/hLG/hSkidAG/hLG /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz /hDG/hSkidO/hSG/hRG /hRG/hSkidE/hKnG/hSkidAG /hPG/hRG /hAG/hCGdhMGokdhz/hGG/hSkidU/hRG /hRG/hKnG/hSkidAk/hTG /hBG/hJG/hLG/hSkidAG/hHG \n- /hIk ? \n/hIk /hDnG/hSkidAG/hRG /hBnG/hSkidE/hLG /DGdhG /hJG/hSkidE/hKG/hRG/hSkidAG /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hSkidO-/hDnG/hSkidAG/hRG /hKG/hSkidI/hHG /hSG/hKG /hSkidAk  /hSkidI.M/hCnG/hAk, /hJG/hSkidE /hVG/hSkidAk/hSkidI/hDG/hKG /hDnG/hSkidAG/hRG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hKG/hLG-/hKG/hLG /hHG /hCGdhMGokdhz /hSG/hSkidAk/hTG, /hPRG/hVG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTG /hHG/hSkidO/hI \n/hCnG/hLG /hO /hAG/hBG /hMG/hRG/hNdG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /DGdhG /hTG /hCGdhMGokdhz /hE /hPG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hKG /hJG/hGG/hHG /hBG/hSkidAG/hLG/hSkidU /hU/hDhhnG/hSkidAk/hE /DGdhG”  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n9 \n \n  \n                         /hHG/hRG /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hKG /hPRG/hSkidAG/hYG/hVkmGMiG /hE/hKG/hSkidAG/hSkidI.M/hDnG/hKG /hPG/hKSmG /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hPG/hKSmG /hNG/hSkidIk/hKG/hSkidO /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  \n/hA/hDnG/hLG/hSkidAG/hHG/hSkidO /DGdhG /hKG/hE/hKG /hBG/hSkidE/hRG /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hKG /hPG/hKSmG /hVYG/hSkidI.W/hKTG/hGG/hTG /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hKG/hSkidO/hNdG /hPG/hRG /hSkidI/hNG/hBnG/hResn/hRG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hJG/hSkidE /hJG/hSkidAG/hSkidI/hHG /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hKG/hSkidO/hNdG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAk/hTG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /hO/hSkidI/hHG /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hKG /hPG/hKSmG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hO/hHG/hNG/hSkidE /hNG/hSkidIk/hKG /hVG/hSkidAG /hA/hDnG/hLG/hSkidAG/hHG /hBG/hSkidU/hSkidI.M/hJnG /hPG/hDhhnG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hPRG/hVG/hSkidAG/hSG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hE/hHG/hNG/hSkidE /hPRG/hSG /hAdzmpGMG /hGG /hSkidI.M/hTnG/hKG /DGdhG \n/hPRG/hVG/hSkidAG/hSG /hJG/hSkidE /hSkidI/hKG /hE/hKG /hSG/hMG/hYG /hSkidI.M/hMG/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hJG/hSkidAG/hYG/hBG /hAG /hTG/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hDG/hSkidE/hSnG/hSG /hCGdhMGokdhz /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hJG/hSkidAG/hYG/hBG /hKG /hSkidE /hRG /hA/hTnG/hResn /hRG/hKnG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG \n/DGdhG  /hPRG/hVG/hSkidAG/hSG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  —  /hKnG/hSkidAG/hSG /hKG/hApGiMGnG /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hSnG/hMG/hSkidE /hRG/hHG/hBG/hSkidAG/hKG /hPRG/hVG/hSkidAG/hSG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  —  /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hHG/hMG/hSkidE/hSnG/hSkidAG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hTG/hSkidE/hSG/hRG/hSkidE /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG /hVG/hSkidAG /hA/hDnG/hLG/hSkidAG/hHG/hSkidE \n/hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hLG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hE/hHG/hNG/hSkidE /hSG/hSkidI/hNG /hSkidI/hPG/hHG/hSkidAG/hNG/hSkidIk/hKG /hMG/hJG/hSkidAG /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG /hMG/hNG/hSkidO/hHG/hRG /hKG/hKKG/hSkidAG /hAG /hSnYG/hSkidAG/hMG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /DGdhG /hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz, /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hMG/hSkidE \n/hSG/hJG/hMG/hSkidI/hNG, /hKG/hDG/hSkidIk/hMG/hSkidAG, /hRG/hSkidAG/hMG/hSkidI.M/hJnG/hMG/hNG/hSkidIk, /hSkidI.M/hJnG/hMG/hNG/hSkidIk, /hKG/hRG/hSkidAk/hLG, /hPG/hSkidAG/hLG/hKG, /hTgnG/hSkidI.N/hRG/hYG/hSkidAG —  /hAG /hPG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hAG/hO/hRG /hKG/hSkidIk.W-/hKG/hSkidIk.W /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG /DGdhG /hAG \n/hA/hNTG/hMG/hSkidE /hBnG/hSkidE/hTgG/hTG \n  \n“/hBG/hSkidAz/hAG, /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hKG /hSkidE /hTG/hSkidAz /hRG/hHG/hHG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hRG/hHG/hTG /hE/hHG/hSkidIk /hDG/hSkidU/hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hMG/hSkidE /DGdhG /hJG/hSkidIk/hBG-/hMG/hRG/hBG, /hA/hHG/hSkidIk /hDG/hSkidUz /hSnG/hBDG/hMG/hSkidE /hDG/hSkidU/hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hRG/hCG/hLG-/hBG/hSG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG \n/DGdhG .............................. /hBG/hDhhnG /hBG/hSkidI/hRnG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hBG/hDhhnG/hSkidIk/hTgG/hSkidAG /hDG/hSkidU/hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hCnG /hSkidAk , /hJG/hSkidE/hTG/hE /hMG/hNG /hPnG /hSkidUz /hDhhnG/hApGiMGnG /hTG/hSkidE/hTG/hE /hRG/hHG/hApGiMGnG /DGdhG /hDnG/hSkidAG/hRG/hKG /hBG/hSkidIk/hCG \n/hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk /hA/hSkidI.M/hCnG /hTG /hCGdhMGokdhz /hE /hO/hTG/hE /hJG/hSkidAG /hA/hPG/hNG /hDnG/hSkidAG/hRG/hSkidAG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidI.M/hNyG /hTG/hSkidO/hDhhnG/hBG /DGdhG  \n  \n                     /hSkidI/hVG/hDG/hSkidE/hSnG/hKG /hCG/hCG/hResn /hBnG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz /hApGiMGnG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hBG/hSkidAG/hTG /hHG/hMG/hRG/hHGRhSkidU /hYG/hSkidAG/hDG /hAG/hYG/hLG /DGdhG /hI/hNiGG/hLG/hSkidAk/hNdDhG/hKG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hMG/hSkidE (BRITISH \nENGLISH) /hMG/hSkidU /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE/hRG, /hRG/hAdzmpGMG/hGG, /hBG/hSkidAG/hGnG, /hSnVG/hSkidE/hTG /hRG/hKTG /hKG/hSkidO/hSkidI.M/hSnG/hKG/hSkidAG / /hKG/hNdG, /hRG/hKTG /hVG/hNdG/hResn/hKG /hAG/hSkidI/hDG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hPRG/hYG/hSkidU/hKTG /hSnG/hBDG/hKG /hSPG/hSkidE/hSkidI.M/hLG/hNiGG \n/hKRG/hMG/hSnG/hVkmGMiG MO\nNGHYE R, COLOU R, TIGRE , LEUC OCYTE, HAE MOGLOBIN /hSkidI.M/hLG/hKnG/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG \n/hCnG/hLG /hAG /hE/hKnG/hNG/hHGRhSkidU /hLG/hSkidIk/hKnG/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hIk /hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hJG/hNG/hSkidI/hNG/hHG/hSkidAG/hRG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hKG/hSkidI/hTgnG/hNG/hSkidAG/hHG /hCnG/hLG /DGdhG /hTG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hA/hMG/hSkidE/hSkidI.N/hRG/hKG/hSkidAG/hMG/hSkidE \n/hE/hKG/hRG /hSG/hRG/hLG/hSkidIk/hKG/hRG/hNdG/hKG /hPRG/hYG/hSkidAG/hSG /hKG/hE/hLG /hGG/hSkidE/hLG /DGdhG /hU/hPG/hRG/hSkidO/hKTG /hSnG/hBDG/hSG/hBnG /hA/hMG/hSkidE/hSkidI.N/hRG/hKG/hSkidIk.W /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hMG/hSkidE (AMERICAN / SAM \nENGLISH) /hKRG/hMG/hSnG/hVkmGMiG - MUNGE R, COLO R, TIGER , LEUK OCYTE , HE MOGLOBIN - /hE/hSkidI/hHG \n/hPRG/hKG/hSkidAG/hRG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hSkidI.M/hLG/hKnG/hLG /hJG/hSkidAG/hE /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hPRG/hKG/hSkidAG/hRG/hKG /hSPG/hSkidE/hSkidI.M/hLG/hNiGG /hSG/hVG/hResn/hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG /hDVG/hSkidAG/hRG/hSkidAG /hKG/hE/hLG /hJG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hU/hCCG/hSkidAG/hRG/hNdG/hKG /hBG/hSkidE/hSG /hNG/hJG/hDG/hSkidIk/hKG /hCnG/hLG \n/hAG /hTG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hSG/hSkidU/hGRG/hSkidAG/hHYG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /DGdhG /hPRG/hSkidAG/hRG/hMBnG/hMG/hSkidE /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hKG /hSkidI/hVG/hDVG/hSkidAG/hNG /hO /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hKG/hSkidAG/hRG /hLG/hSkidO/hKG/hSkidI/hNG/hKG /hSkidI/hDG/hSkidI.M/hSnG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hE/hSkidI/hHG /hPRG/hYG/hSkidAG/hSG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hSkidI/hTG/hSnG/hYG /hDG/hMG/hNdG \n/hO /hA/hSG/hHG/hYG/hSkidO/hGG/hKG /hSG/hSkidAG/hMG/hNG/hSkidAG /hKG/hRG/hE /hPG/hDhhnG/hLG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hSkidI.W/hTYG/hKG /hMG/hNyCG/hSG/hBnG /hPG/hRG /hHG/hSkidIk/hNG /hDGRhSkidVatGfktR/hSkidI/hSmTgG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG \n/hCnG/hLG /DGdhG /hBG/hSkidAG/hDG/hMG/hSkidE /hDG/hSkidU/hHGRhSkidU /hDG/hSkidE/hSnG/hKG /hSG/hRG/hKG/hSkidAG/hRG /hSkidI/hDG/hSkidI.M/hSnG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hMG/hNVG/hYG/hKG /hPRG/hYG/hSkidAG/hSG /hBnG/hSkidE/hLG /DGdhG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG/hKG /hSkidI/hVG/hSkidI.M/hBnG/hNNG /hDG/hSkidE/hSnG/hKG /hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hMG/hKG \n/hSG /hAdzmpGMG /hSTnG/hSkidAG/hSG/hBnG/hKG /hBG/hSkidAk/hSG/hSkidAG/hRG /hBnG/hSkidE/hLG /hAG /hSkidI/hNG/hNdG/hResn/hYG /hLG/hSkidE/hLG /hGG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE /hDG/hSkidU/hHGRhSkidU /hPRG/hKG/hSkidAG/hRG/hKG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hMG/hSkidAG/hNYG/hTG/hSkidAG /hE/hKG /hSG/hMG/hSkidAG/hNG /hHG/hSkidO/hYG/hTG /hTG/hTnG/hSkidAG \n/hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hLG/hSkidE/hKnG/hNG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hAG/hGG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSG /hCGdhMGokdhz  /hU/hTKG /hSkidVatGfktR /hSmTgG /hVG/hSkidAG /hKG/hSkidI/hNG/hSmTgnG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hKG/hHG/hLG /hJG/hSkidAG/hE/hTG /DGdhG /hAG/hI /hDG/hSkidU/hHGRhSkidU /hLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidAG/hNG /hRGRhSkidUz/hPG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hPRG/hSkidI/hTG/hSkidI/hSmTgnG/hTG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hDG/hSkidU/hHGRhSkidU /hLG/hSkidE/hKnG/hNG-/hPG/hDDnG/hSkidI/hTG /hPRG/hCG/hLG/hNG/hMG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG /hPG/hRG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk /hU/hCCG/hSkidAG/hRG/hNdG/hSkidAG/hNG/hSkidU/hRGRhSkidUz/hPG /hHG/hSkidO/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hKG/hSkidAG/hRG/hNdG /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hJG/hNG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG \n/hAG /hGRG/hSkidE/hTgG-/hSkidI/hBRG/hTgG/hSkidE/hNG /hCnG/hSkidAG/hSkidI/hDhhnG /hSkidI/hVG/hSnVG /hBnG/hSkidI.N/hRG/hMG/hSkidE /hTG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSG/hSkidI.N/hRG /hCG/hSkidU/hKG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG   \n                  /hMG/hSkidU/hKnYG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hTnG/hSkidO/hDhhnG/hSkidE/hKG /hKG/hSkidAG/hTG-/hKG/hRG/hO/hTgG /hBnG/hSkidAG/hSkidI/hGG /hGG/hSkidE/hLG/hHGRhSkidU/hCGdhMGokdhz , /hPG/hRG /hBnG/hSkidO/hSkidI/hTG/hAG/hE/hLG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hCnG/hSkidIk.M, /hKG/hSkidAG/hTG-/hKG/hRG/hO/hTgG /hBnG/hSkidAG/hGG/hBG \n/hSG/hVG/hResn/hTnG/hSkidAG /hAG/hVG/hSnYG/hKG /hBG/hSkidU/hJnG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG /hTG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hGG/hSkidE/hLG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz  /DGdhG /hJG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hKG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk /hCnG/hLG /hTG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hNG/hApGiMGnG/hVG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk /hSVG/hTG/hVkmGMiG \n/hAG/hYG/hLG /hJG/hSkidE /hU/hCCG/hSkidAG/hRG/hNdG/hSkidAG/hNG/hSkidU/hRGRhSkidUz/hPG /hLG/hSkidIk/hKnG/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hKG /hE/hSkidI/hHG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hA/hNTG/hGG/hResn/hTG /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hRG/hSkidAG/hSG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG/hSkidAG/hRG \n(/hA/hPG/hNG /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG/hSkidAG/hLG/hKG /hA/hNG/hSkidU/hSG/hSkidAG/hRG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hSkidI/hKG /hVG/hYG/hSG/hKG /hA/hNG/hSkidU/hSG/hSkidAG/hRG) /hAG/hBG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG, /hJG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hMG/hSkidE /hSnRG/hSkidIk /hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hMG/hNdDhG/hLG/hJG/hSkidIk \n/hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hCnG/hSkidI.M/hTnG /DGdhG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hJG/hSkidE/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hU/hCCG /hSG/hVG/hResn/hMG/hSkidAG/hNYG /hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hMG/hKG /hSG /hAdzmpGMG/hSTnG/hSkidAG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hHG/hSkidO/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hKG/hSkidAG/hRG/hNdG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hBG/hHGRhSkidU/hDnG/hSkidAG /hE/hSkidI/hHG /hNG/hApGiMGnG/hVG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n10 \n \n/hLG/hSkidE/hKnG/hNG-/hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hHG/hSkidIk/hNG /hBG/hSkidU/hJnG/hLG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hSkidI/hKG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hNG/hJG/hSkidI.N/hRG/hMG/hSkidE /hSG/hVG/hResn/hTnG/hSkidAG /hA/hNG/hGG/hResn/hLG /hSkidI.M/hTnG/hKG /DGdhG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hSkidI.W/hTYG/hKG \n/hSG /hAdzmpGMG /hSTnG/hSkidAG/hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hJG/hSkidE/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hSG/hMG/hNVG/hYG/hSkidAG/hTMG/hKG /hRG/hSTG/hSkidAG /hA/hPG/hNG/hSkidE/hBG/hSkidAG/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /DGdhG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hKG /hPRG/hSkidAG/hCG/hSkidIk/hNG /hAG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hDG/hSkidU/hNG/hSkidU /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidAG/hNG /hRGRhSkidUz/hPG/hSkidE/hCGdhMGokdhz \n/hPRG/hSkidI/hTG/hSkidI/hSmTgnG/hTG /hHG/hSkidO/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /DGdhG /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hKG /hSTG/hRG/hSkidIk/hYG/hTG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hKnG/hLG /hJG/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /hNG/hSkidI.M/hNyG /hSkidI/hKG /hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG /hAG/hDnG/hSkidAG/hRG /hPG/hRG /hSTG/hRG /hGG/hRnG/hLG \n/hJG/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /DGdhG \n                    /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hKG /hNG/hApGiMGnG/hVG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG /hPG/hDDnG/hSkidI/hTG - /hJG/hSkidE /hSkidI/hKG /hU/hCCG/hSkidAG/hRG/hNdG/hSkidAG/hNG/hSkidU/hRGRhSkidUz/hPG /hA/hSkidI.M/hCnG - /hTG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hMG/hSkidE /hRG/hCG/hNG/hSkidAG /hHG/hSkidO/hYG/hBG/hSkidAG/hKG /hKG/hSkidAG/hRG/hNdG/hSkidE/hCGdhMGokdhz \n/hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG /hVG/hSkidAG /hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hMG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hSkidI.M/hLG /hJG/hNG/hSkidI/hNG/hHG/hSkidAG/hRG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hKG/hSkidO/hNG/hHGRhSkidU /hA/hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG /hNG/hSkidI.M/hNyG /hHG/hSkidO/hYG/hTG/hSkidI.W/hNHG /DGdhG “/hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG \n/hSG/hSkidUz/hRG/hTG” /hNG/hSkidAG/hMG/hKG /hE/hSkidI/hHG /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG/hMG/hSkidE /hSG/hVG/hResn/hTRG /hSG/hRG/hLG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk/hKG /hPRG/hYG/hSkidO/hGG /hBnG/hSkidE/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hYG/hTnG/hSkidAG - /hPG/hSkidAG/hVG/hSkidI/hNG \n /hKG /hSkidE /hRG \n/hBG/hDG/hLG/hSkidAG /hPG/hSkidAG/hVG/hSkidAk/hNG , /hPG/hE/hNG/hSkidE /hKG /hSkidE /hRG /hBG/hDG/hLG/hSkidAG /hPG/hSkidE/hNG/hSkidE, /hKG/hHG/hLG/hSkidI.W/hNHG  /hKG /hSkidE /hRG /hBG/hDG/hLG/hSkidAG /hKG/hHG/hLG/hSkidAk/hNG , /hBG/hJG/hLG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hKG /hSkidE /hRG /hSTnG/hSkidAG/hNG /hPG/hRG /hBG/hJG/hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG,/hPnG/hSkidO/hLG/hBG  /hKG /hSkidE /hRG /hSTnG/hSkidAG/hNG \n/hPG/hRG /hKnG/hSkidO/hLG/hBG, /hSkidI.M/hJG/hU/hBG  /hKG /hSkidE /hRG /hSTnG/hSkidAG/hNG /hPG/hRG /hJG/hSkidIk/hBG , /hAG/hSkidI/hDG /DGdhG /hE/hSkidI/hHG /hPRG/hKG/hSkidAG/hRG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hIk /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG /hA/hPG/hNG /hKG/hTnG/hSkidAG/hVG/hSTG/hSkidU /hAG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG/hSnG/hSkidAk/hLG/hSkidIk/hKG \n/hBG/hLG /hPG/hRG /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hLG/hSkidO/hKG/hSkidI/hNG/hKG /hBG/hSkidIk/hCG /hA/hPG/hNG /hU/hTKG /hSkidVatGfktR /hSmTgG /hSTnG/hSkidAG/hNG /hSG/hSkidU/hSkidI/hNG/hSkidI.M/hSnCG/hTG /hKG/hRG/hTG /hSG/hSkidE /hAG/hSnG/hSkidAG , /hBG/hSkidAG/hKG/hSkidIk.W /hPG/hSkidAG/hTgnG/hKG/hVG/hSkidVatGfktR/hNDG /hPG/hRnG/hLG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidAG/hDG/hSkidE \n/hBG/hTG/hO/hTG/hSkidAG/hHG /DGdhG \n  \n/hPG/hSkidO/hTnG/hSkidIk/hKG /hNG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hVG – /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hSnG/hKG/hLG /hSG/hSkidUz/hRG/hTG \n/hLG/hSkidE/hKnG/hKG – /hSnRG/hSkidIk /hJG/hGG/hDG/hSkidIk/hSnG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hMG/hNdDhG/hLG \n/hPRG/hKG/hSkidAG/hSnG/hKG – /hSnRG/hSkidIk/hMG/hSkidI/hTG /hPRG/hSkidE/hMG/hKG/hLG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hVG/hSkidIk, /hGRG/hSkidAG/hMG /hVG /hPG/hSkidO/hAooMepkGgkad-/hBG/hSkidE/hRG/hMG/hSkidAG (/hMG/hDnG/hSkidU/hBG/hNG/hSkidIk) \n/hPRG/hSkidAG/hSkidI.W/hPTG /hSTnG/hSkidAG/hNG - /hPG/hLLG/hVG/hSkidIk /hSkidI/hDhG/hSkidI.W/hSTgG/hRGwGM/hBYG/hSkidU/hTgG/hRG, /hVG/hSkidAG/hDhG/hResn /hNG /hAdzmpGMG /hAooMepkGgkad-06, /hSkidI/hNG/hMG/hResn/hLG/hSkidIk (/hSG/hSkidU/hPG/hSkidAz/hLG), /hSkidI/hPG/hNG /hKG/hSkidO/hDhG - 847452 \n/hDG/hSkidAG/hMG (/hA/hSkidI.M/hJG/hLDG / /hSG/hSkidAG/hDnG/hSkidAG/hRG/hNdG /hSG /hAdzmpGMG /hSKG/hRG/hNdG )   -  /hBnG/hSkidAG/hRG/hTG/hSkidIk/hYG /hRGRhSkidU/hAooMepkGgkad 151/ /hMG/hSkidAG/hTRG \n \n \n/hAk /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hPG/hRG /hA/hPG/hNG /hMG /hAdzmpGMG /hTG/hVYG  ggajendra@videha.com  /hPG/hRG /hPG/hTgnG/hSkidAG/hU/DGdhG  \n \n/hPRG/hNdG/hVG /hJnG/hSkidAG, /hRG/hSkidAG/hSmTgG/hRGwGM/hSkidIk/hYG /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hBG/hSkidO/hDhG/hResn /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk  \n/hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hLG/hGnG/hSkidU/hKG/hTnG/hSkidAG  \n/hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG  \n“Mr. Jha, your leave has been sanctioned. You can proceed for leave. Have a great \njourney.” /hIk /hIk-/hMG/hSkidE/hLG /hPG/hDhnG/hSkidAk/hTG/hSkidE /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hMG/hSkidO/hNG /hKnG/hSkidU/hSnG/hSkidIk /hSG/hSkidE /hMG/hYG/hSkidU/hRG /hSG/hNG /hNG/hSkidAG/hCG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /DGdhG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hNG/hSkidO/hYG/hDhG/hSkidAG /hKG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG \n/hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hJG /hMG/hSkidE /hBG/hSkidIk/hTgG/hSkidE/hKG(/hIk/hSG/hSkidIk/hIk) /hPRG/hTnG/hMG /hSG/hSkidE/hMG/hSkidE/hSTgG/hRG /hKG /hSkidE  /hCnG/hSkidAG/hTRG /hCnG/hLG/hSkidAG/hHG /DGdhG /hDG/hSkidU/hI/hE /hMG/hSkidAG/hSG /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hTG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hRG /hE/hDhG/hSkidI.M/hMG/hSnG/hNG /hE/hTG \n/hBnG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk/hNG, /hSkidI/hKG/hAdzmpGMG/hTG/hSkidU /hO /hA/hPG/hNG /hKSmG/hSkidE/hTRG /hSG /hAdzmpGMG  /hPG/hSkidI/hHG/hLG /hBG/hSkidE/hRG /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hAG/hYG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk/hTnG /hAG /hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hMG/hSkidE /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hDG /hI /hPG/hSkidI/hHG/hLG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n11 \n \n/hDG/hSkidUz/hGG/hSkidAG/hResn/hPG/hSkidUz/hJG/hSkidAG ! /hGG/hSkidAG/hMG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hJG/hSkidAG/hYG/hBG ! /hAG /hGG/hSkidAG/hMG/hSkidO/hAdzmpGMG /hMG/hSkidE /hTG /hMG/hSkidAG/hAdzmpGMG-/hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz-/hBG/hSkidI/hHG/hNG, /hDG/hSkidO/hSTG-/hMG/hSkidI/hHG/hMG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hSG/hBG /hTG /hAG/hAdzmpGMG/hSkidI.W/hKnG /hPG/hSkidAG/hTnG/hNG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG \n/hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hKnG /hLG/hSkidE/hLG /DGdhG /hIk /hSG/hBG /hSG/hSkidO/hCG/hSkidAk/hTG-/hSG/hSkidO/hCG/hSkidAk/hTG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hPG/hSkidU/hRG/hNG/hSkidAG /hGG/hPPG /hSG/hBG /hMG/hSkidO/hNG /hPG/hRG /hLG/hGG/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG  \n/hBG/hCG/hPG/hNG/hSkidE /hSG /hAdzmpGMG  /hO /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hAz/hSnG/hTG /hMG/hSkidE/hDnG/hSkidAG /hKG /hSkidE  /hCnG/hSkidAG/hTRG /hCnG/hLG/hSkidAG/hHG /DGdhG /hSG/hSkidAG/hDnG/hSkidAG/hRG/hNdG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hLG/hKG, /hAG /hGnG/hRG /hMG/hSkidE /hPG/hDhnG /hMG/hSkidE /hSG/hBnG/hSG /hAdzmpGMG  /hBG/hSkidE/hSG \n/hHG/hSkidO/hSG/hGG/hRG /DGdhG /hSVG/hSkidAG/hI/hTG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG /hAG /hSG/hRG-/hKG /hSkidU /hTgG/hSkidU/hMG/hSkidAk/hSkidI/hTG /hMG/hSkidE /hLG/hSkidO/hKG /hSG/hBG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz-/hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hRG /hAG/hSkidI/hDG /hBG/hNG /hKG /hSkidE  /hAG/hSnG /hLG/hGG/hSkidAG/hBG \n/hLG/hSkidAG/hGG/hLG /DGdhG /hJG/hKnG/hNG /hI /hMG/hSkidAk/hTgG/hRGwGM/hSkidIk/hKG /hKG /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hPRG/hTnG/hMG /hSnRG/hSkidE/hNdG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hSkidI/hNG/hKG /hNG /hAdzmpGMG /hBG/hRG /hSG /hAdzmpGMG  /hU/hTTG/hSkidIk/hNdG/hResn /hKG /hSkidE /hLG/hSkidAk/hTnG /hTG /hO /hAG/hSnG /hKG /hSkidE  /hBG/hLG /hBnG/hSkidE/hTgG/hLG /hAG \n/hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hSG/hSkidIk/hE/hMG /hSG/hSkidAG/hIkAdzmpGMG/hSG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hJG /hMG/hSkidE /hI/hAdzmpGMG/hTgG/hRG(/hGG/hSkidAG/hSkidI.M/hNdG/hTG) /hSG /hAdzmpGMG /hKG/hSkidAG/hYG /hMG/hSkidE /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hBnG/hSkidE/hTgG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG /hI/hAdzmpGMG/hTgG/hRG /hKG /hPG/hDhnG/hSkidAG/hIk /hKG /hSkidE  /hDG/hSkidAz/hRG/hSkidAG/hNG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hMG/hSkidE \n/hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hRG /hKG /hSkidE  /hMG/hHG/hTVG/hSkidAG/hKG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hKSmG/hSkidAG /hBG/hLG/hVG /hAdzmpGMG /hTG /hHG/hSkidO/hI/hTG /hGG/hSkidE/hLG /DGdhG /hO /hDG/hSkidI.N/hRG/hBnG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hKG/hSkidO/hSkidI.M/hCG/hAdzmpGMG/hGG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hPG/hKG /hSkidAk /hRG /hLG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hTnG /hAG /hOde/hT/a/hVG/hSkidIk \n/hKG /hSkidE  /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hJG/hSkidE/hIk/hIk(/hMG/hSkidE/hNG) /hKG /hSkidE  /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hBG/hSkidAk/hSG/hLG/hSkidAG/hHG /DGdhG /hSkidI/hKG/hAdzmpGMG/hTG/hSkidU /hAz/hSnG/hTG /hCnG/hSkidAG/hTRG /hKG /hSkidE  /hSkidI/hVG/hDhG/hAdzmpGMG/hBG/hNG/hSkidAG /hHG/hSkidO/hIk /hA/hSkidI.M/hCnG /hSkidI/hKG /hO /hNG/hSkidAk /hAG/hRG/hSkidE \n/hHG/hSkidO/hI /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hNG/hSkidAk /hPG/hSkidAG/hRG/hSkidE ! /hJG/hSkidE/hIk/hIk(/hMG/hSkidE/hNG) /hMG/hSkidE /hTgnG/hSkidIk/hKG /hTgnG/hSkidAG/hKG /hKG/hHG/hLG /hJG/hSkidAG/hI /hBG/hLG/hSkidAG /hRG/hSkidAkAdzmpGMG/hKG /hBnG/hSkidE/hTgG/hKG /hCnG/hLG/hSkidAk/hNHG /hSkidI/hKG/hNTG/hSkidU /hE/hTG/hSkidE/hKG/hSkidO /hSkidI/hNG/hKG /hNG/hSkidAk /hJG/hSkidE \n/hJG/hSkidE/hIk/hIk(/hE/hDhVG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hSG) /hKG /hSkidE  /hLG/hSkidE/hLG /hU/hTTG/hSkidIk/hNdG/hResn /hKG/hHG/hLG /hJG/hSkidAG/hYG /hA/hTnG/hVG/hSkidAG /hE/hNG./hAG/hIk./hTgG/hSkidIk /hA/hTnG/hVG/hSkidAG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hA/hNYG /hTgG/hSkidAG/hPG /hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hJG /hMG/hSkidE \n/hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hBnG/hSkidE/hTgG/hSkidAk/hNHG /DGdhG /hA/hTG: /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidO /hLG/hGG /hVG/hSkidAk/hHG /hSkidI/hVG/hKG/hLPG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hPG/hSkidAG/hCnG/hSkidAG/hAdzmpGMG /hRG/hSkidAkAdzmpGMG/hKG /hBG/hLG/hSkidAG /hSG/hBG /hKG /hSkidE  /hLG/hSkidE/hLG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hKnG/hSkidU/hJG/hLG /hCnG/hLG, /hA/hTnG/hSkidAG/hResn/hTG \n/hA/hNYG /hPRG/hSkidAG/hIk/hVG/hSkidE/hTgG /hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hJG /DGdhG  \n/hYG/hDYG/hSkidI/hPG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hI/hHG/hSkidO /hDG/hSkidE/hKnG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /hJG/hSkidE /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hPG/hSkidAG/hCnG /hSkidU  /hRG/hHG /hBG/hLG/hSkidAG /hE/hSG/hSkidIk//hE/hSG/hTgG/hSkidIk /hKG/hSkidO/hTgG/hSkidAG /hKG /hSkidE  /hKSmG/hSkidAG/hTRG /hSG/hBG /hKG /hSkidE  /hE/hNG./hAG/hIk/hTgG/hSkidIk /hMG/hSkidE \n/hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hBnG/hSkidE/hTgG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hI /hBG/hSkidAG/hTG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hDG/hSkidUz/hDnG /hMG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hCnG/hSkidIk.M /hSG/hNG /hBG/hSkidU/hJnG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /DGdhG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hRG /hMG/hSkidO/hNG /hKG /hSkidU/hAdzmpGMG /hSkidI/hTgnG/hTG /hHG/hSkidO/hMG/hYG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hCnG/hLG \n/DGdhG /hTG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hPG/hRG /hSG /hAdzmpGMG  /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG-/hSG/hMG/hSkidAG/hJG /hKG /hPRG /dShNa /hVG/hSkidAG/hCG/hKG /hDG× /hSmTgG/hSkidIk /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hAG/hRG /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hCG/hSkidI.M/hLG/hTG /hKG/hRG/hYG /hLG/hGG/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hGG/hSkidO/hTgG/hSkidE /hRG/hSkidAG/hYG \n/hDG/hSkidE/hLG/hSkidI.W/hKnG/hNG /hJG/hSkidE /hE/hSkidI/hHG /hBG/hSkidE/hRG /hCnG/hSkidO/hDhhnG /hAG /hPG/hTgG/hNG/hSkidAG//hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hJG/hSkidAG /hKG /hTG/hSkidAk/hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hKG/hRG /hGG, /hA/hSkidI/hGG/hLG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hRG /hAG/hIk/hAG/hIk/hTgG/hSkidIk//hE/hNG./hAG/hIk/hTgG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hE/hDhG/hSkidI.M/hMG/hSnG/hNG \n/hBnG/hSkidAk/hYG/hSkidE /hJG/hSkidE/hTG /DGdhG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hMG/hSkidO/hNG /hE/hSkidI/hHG /hU/hHG/hSkidAG/hPG/hSkidO/hHG /hMG/hSkidE /hCnG/hLG /hTG/hSkidAG/hSkidI/hHG /hBG/hSkidIk/hCG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hYG/hSkidAG/hRG /hKG/hKKG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  /hBnG/hSkidE/hTgG /hBnG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /hJG/hSkidE /hCnG /hSkidU/dT=T=a /hSkidIk /hMG/hSkidE /hGG/hSkidAG/hMG \n/hAG/hYG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk/hTnG /DGdhG /hO /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidE/hLG/hSkidI.W/hKnG/hNG /hJG/hSkidE /hHG/hSkidAz, /hTG/hSkidO/hHG/hRG /hJG/hSkidE /hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG /hCnG: /hTG/hSkidAG/hSkidI/hHG /hMG/hSkidE /hKG/hSkidO/hNG /hGG/hSkidAG/hRG/hAdzmpGMG/hTgG/hSkidIk /hJG/hSkidE /hA/hSkidI/hGG/hLG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hRG /hTG/hSkidO/hRG/hSkidAG \n/hAG/hIk/hAG/hIk/hTgG/hSkidIk//hE/hNG./hAG/hIk/hTgG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hE/hDhG/hSkidI.M/hMG/hSnG/hNG /hBnG/hSkidAk/hYG/hSkidE /hJG/hSkidE/hTG ? /hAG /hJG/hSkidAz/hAdzmpGMG /hNG/hSkidAk /hBnG/hSkidE/hTgG/hLG /hTG /hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hRG /hKG /hSkidE  /hSG/hPG/hNG/hSkidO /hPG/hRG /hKG /hSkidU /hTgnG/hSkidAG/hRG/hSkidAG/hGnG/hSkidAG/hTG /hBnG \n/hSG/hKG /hSkidAk  /hCnG: /DGdhG /hTG/hSkidAG/hSkidI/hHG /hSG /hAdzmpGMG  /hSkidI/hNG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hTG/hSkidO/hHG/hRG /hRG/hSkidAkAdzmpGMG/hKG /hSkidI/hNG/hKG /hCnG: /hAG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hNG/hSkidIk/hKG /hPRG/hSkidAG/hIk/hVG/hSkidE/hTgG /hI/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hJG/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hJG /hMG/hSkidE /hIk/hSG/hSkidIk/hIk//hSG/hSkidIk/hE/hSG \n/hAG/hSkidI/hDG /hSG /hAdzmpGMG /hKG/hSkidAG/hYG /hMG/hSkidE /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hBnG/hSkidE/hTgG /hJG/hSkidE/hTG/DGdhG /hAG /hE/hHG/hNG /hTgnG/hSkidAG/hMG /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAG /hPG/hRG /hE/hJG/hSkidU/hKG /hSkidE/hSnG/hNG /hLG/hSkidO/hNG /hBnG/hSkidE/hTgG/hBG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hBnG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hGG/hTgG /hNG/hSkidAk /hRG/hHG/hTG/DGdhG /hAG \n/hO/hSkidI/hHG /hSG/hLG/hSkidAG/hHG /hKG /hSkidE  /hPG/hSkidI.N/hRG/hNdG/hSkidAG/hMG/hSVG/hRGRhSkidUz/hPG /hAG/hIk /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hE/hTG /hBG/hSkidIk/hTgG/hSkidE/hKG /hKG /hRG/hHG/hLG /hCnG /hSkidAk /hTnG /DGdhG /hI /hSG/hBG /hSG/hSkidO/hCG/hSkidAk/hTG /hSG/hSkidO/hCG/hSkidAk/hTG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hPG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidAk \n/hKG/hKnG/hNG /hAG/hAdzmpGMG/hSkidI.W/hKnG /hLG/hSkidAG/hSkidI/hGG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG \n \n/hSkidI/hNG/hYG/hTG /hSG/hMG/hYG /hPG/hRG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hGG/hSkidAG/hMG /hPG/hHGRhSkidUz/hAdzmpGMG/hCG/hLG/hSkidAG /DGdhG /hGG/hSkidAG/hMG /hMG/hSkidE /hYG/hSkidAG/hRG-/hDG/hSkidO/hSTG, /hMG/hSkidAG/hAdzmpGMG-/hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz-/hBG/hSkidI/hHG/hNG-/hSkidI/hPG/hSkidI/hTG/hYG/hSkidAG/hI/hNG /hSG/hBnG /hSG /hAdzmpGMG  /hBnG/hSkidEAdzmpGMG/hTgG /hKG/hYG /hKG /hMG/hSkidO/hNG \n/hHG/hSkidI/hSmG/hResn/hTG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG /hYG/hSkidAG/hRG /hDG/hSkidO/hSTG /hMG/hSkidE /hKG/hSkidI/hNG /hHG/hVG/hSkidAG-/hPG/hSkidAG/hIk/hNG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hCnG/hSkidO/hDhhnG/hLG/hSkidAk/hTnG /hSkidI/hKG/hAdzmpGMG/hTG/hSkidU /hE/hNG./hAG/hIk./hTgG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hNG/hSkidAk /hBnG/hSkidE/hTgG/hSkidAk /hKG /hSkidE  /hKG /hSkidU/hAdzmpGMG /hTgnG/hSkidAG /hA/hKnG/hNG/hSkidO/hAdzmpGMG /hDnG/hSkidI.N/hRG \n/hKG/hHG/hSkidIk/hAdzmpGMG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hNG /hMG/hSkidE /hA/hTgG/hKG/hLG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hKG/hKnG/hNG/hSkidO /hKG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hNG /hKG /hSkidE  /hSkidI/hVG/hCG/hSkidI.M/hLG/hTG /hKG /hDG/hSkidE/hI/hTG /hCnG/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG  \n/hSG/hTG/hMG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hSG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hJnG /hMG/hSkidE /hO /hDG/hSkidU/hGG/hSkidAG/hResn/hSTnG/hSkidAG/hNG /hMG/hSkidE/hLG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hTnG /hTG /hA/hCG/hSkidAG/hNG/hKG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hRG /hNG/hJG/hSkidAk/hRG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hSnYG/hSkidAG/hMG/hVG/hNdG /dSignIiRe*h /hYG /hSkB /hSkidI/hFG/hTgG /hKG /hSkidE  /hCnG/hSkidAz/hAdzmpGMG/hRG/hSkidAG /hPG/hRG \n/hGG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE /hFG/hSkidU/hKG/hNG/hSkidAG-/hSkidI/hPG/hPG/hHG/hSkidIk /hBG/hSkidE/hCG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG /DGdhG ’/hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG’ /hYG/hSkidAk/hHG /hNG/hSkidAG/hMG /hCnG/hLG /hO/hKG/hRG /DGdhG /hA/hCG/hSkidAG/hNG/hKG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hE/hSkidI/hHG /hA/hVG/hSTnG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hDG/hSkidE/hKnG \n/hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hHG× /hDG/hYG /hDRG/hSkidI/hVG/hTG /hAG /d‘La /hSkidAG/hSkidI/hNG/hTG /hHG/hSkidO/hMG/hYG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /DGdhG /hO /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  /hNG/hJG/hSkidAk/hRG /hCG/hSkidO/hRG/hSkidAG /hKG /hE /dMHa /hRG /hAG /dMHa /hRG /hGnG/hSkidU/hMG/hYG /hLG/hGG/hLG/hSkidAG \n/hSkidI/hKG/hNTG/hSkidU /hDnYG/hSkidAG/hNG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hRG /hO/hKG/hRG/hSkidE /hPG/hRG /hTgG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hGG/hLG /hCnG/hLG /DGdhG /hPG/hSkidU/hNG: /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/hNG /hGG/hPPG /hMG/hSkidO/hNG /hPG/hDhhnG /hLG/hGG/hLG/hSkidAk/hNG /DGdhG \n/hO /hSKG /hSkidUz /hLG /hMG/hSkidE /hSkidI/hHG/hNG/hKG /hSkidE  /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hPG/hDhnG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hSkidI/hKG/hNTG/hSkidU /hOde/hZeMa/hVG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hDG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hBnG/hSkidEAdzmpGMG/hTgG /hNG/hSkidAk /hBnG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /DGdhG /hBnG/hGG/hVG/hSkidAG/hNG /hJG/hNG/hSkidAk/hTnG /hMG/hSkidAk/hTgG/hRGwGM/hSkidIk/hKG /hPG/hSkidAG/hSG/hSkidO /hKG /hSkidE /hNG/hSkidE \n/hCnG/hLG /hSkidI/hKG /hNG/hSkidAk ! /hO /hBG/hCG/hPG/hNG/hSkidE /hSG /hAdzmpGMG  /hLG /hAdzmpGMG /hBG/hSkidAG /hCnG/hLG, /hPG/hSkidAk/hGnG-/hPG/hSkidAk/hGnG /hKG /hSkidE /hSG /hRG/hSkidAG/hKnG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hSnYG/hSkidAG/hMG/hVG/hNdG /dSignIiRe*h /hYG /hCnG/hLG /hAG /hDG/hSkidE/hKnG /hMG/hSkidE /hKnG/hSkidAG/hSG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hSkidI/hKG/hNTG/hSkidU  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n12 \n \n/hTG/hSkidAk/hYG/hSkidO /hSKG /hSkidUz /hLG /hMG/hSkidE /hO /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hKG /hSkidE  /hA/hSkidI.M/hMG/hTG/hSkidAG/hBnG /hBG/hCCG/hNG /hKG/hHG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hAG /hSVG/hSkidAG/hIk/hTG /hAG/hNG/hSkidO /hBG/hCCG/hSkidAG /hSG/hBG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hVYG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAG/hTMG/hKG /hRGRhSkidUz/hPG /hSG /hAdzmpGMG  /hYG/hSkidAG \n/hDhG/hRG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hMG/hTG/hSkidAG/hBnG /hBG/hCCG/hNG /hKG/hHG/hSkidAk /hCnG/hLG /DGdhG /hO/hHG/hSkidO Schedule Cast /hCnG/hLG /hAG /hPG/hDhnG/hSkidAk /hMG/hSkidE /hBG /dJRa  /hBnG/hSkidU/hSG/hKG/hSkidAz/hLG (/hSnG/hSkidAG/hYG/hDG /hA/hPG/hNG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidE/hSnG /hKG /hSkidE  \n/hKG/hSkidAG/hRG/hNdG /hA/hTnG/hVG/hSkidAG /hSnG/hSkidAG/hYG/hDG /hBnG/hGG/hVG/hSkidAG/hNG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hO/hHG/hNG/hSkidE /hBG/hNG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/hSkidI.W/hKnG/hNG) /DGdhG /hTG/hTnG/hSkidAG/hSkidI/hPG /hO/hKG/hRG/hSkidAG stipend /hBnG/hSkidE/hTgG/hNG/hSkidAG/hIk /hO/hSkidI/hHG /hSG/hMG/hYG /hMG/hSkidE \n/hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hSG/hMG/hJnG /hMG/hSkidE /hNG/hSkidAk /hAG/hBG/hSkidAk /hCnG/hLG /DGdhG /hAG/hI /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hAk /hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG /hMG/hSkidE /hDG/hSkidE/hKnG /hKG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hMG/hSkidO/hNG /hMG/hSkidE /hHG/hSkidO/hMG/hYG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hJG/hSkidE /hKG/hDG/hSkidAG/hSkidI.M/hCG/hTG \n/hE/hKG/hRG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hMG/hJG/hBG/hSkidUz/hSkidI.N/hRG/hE /hHG/hSkidE/hTG/hSkidAk /hJG/hSkidE /hI /hPG/hDhnG /hKG /hSkidE  /hBG/hYG/hSG /hMG/hSkidE /hI /hCnG/hSkidO/hTgG /hSkidI.M/hCnG/hNG /hDnG /hAdzmpGMG /hDnG/hSkidAG /hKG /hKG /hJG/hSkidIk/hSkidI/hVG/hKG/hSkidAG /hKG/hMG/hSkidE/hBG/hSkidAG/hKG /hPRG/hYG/hSkidAG/hSG /hKG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG ! \n/hDG/hSkidUz-/hCG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG /hSkidI/hDG/hNG /hBG/hSkidAG/hDG /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidAG/hRG /hJG/hSkidAk/hBG/hSkidAG /hKG /hKRG/hMG /hMG/hSkidE /hO /hFG /hSkidE /hRG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hSG /hAdzmpGMG  /hTgG/hKG/hRG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG /DGdhG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG/hNNG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hSkidI/hTgG /hKG /hSkidI/hNG/hKG /hSkidAk /hLG /hJG/hSkidAG/hYG \n/hCG/hSkidAG/hHG/hYG /hCnG/hLG/hSkidI.W/hKnG/hNG /hSkidI/hKG/hNTG/hSkidU /hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG/hSkidE /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hSkidAG /hTgG/hSkidO/hKG/hLG/hKG : - “/hKG/hSkidIk.W /hDG/hSkidO/hSG /hSkidI/hKG /hHG/hSkidAG/hLG /hCG/hSkidAG/hLG?” /hFG /hSkidE /hRG /hKG /hSkidU /hSnG/hLG-/hKSmG/hSkidE/hMG /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hDG /hGG/hPPG /hKG /hKRG/hMG \n/hMG/hSkidE /hO /hBG/hTG/hSkidE/hLG/hKG /hJG/hSkidE “/hSkidI/hKG /hBG/hTG/hSkidAG/hSkidI/hBG/hYG/hSkidAz /hDG/hSkidO/hSG, /hPG/hDhnG /hMG/hSkidE /hTG /hHG/hMG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hTgnG/hSkidIk/hKG /hCnG/hSkidI.M/hLG/hYG/hSkidAz /hNG/hSkidAk/DGdhG /hKG/hHGRhSkidU/hNG/hSkidAG /hTnG/hDhG/hResn /hDhG/hSkidIk/hSkidI/hVG/hJG/hNG /hSG/hSkidE /hMG/hSkidAk/hTgG/hRGwGM/hSkidIk/hKG /hPG/hSkidAG/hSG \n/hKG /hSkidE /hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG /hTG/hSkidAk /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hDG /hBG/hSkidAG/hBG/hSkidUz /hSG/hSkidU/hSnG/hSkidIk/hLG /hDhG/hSkidAG/hKTgG/hRG /hSG/hSkidAG/hHG/hBG /hLG/hGG /hKG/hSkidAG/hJG /hPG/hRG /hLG/hGG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hLG/hKG/hSkidAz /hO/hTTG/hSkidAk /hSG/hSkidAG/hFG-/hSG/hFG/hSkidAG/hIk /hKG /hSkidE  /hKG/hSkidAG/hJG /hKG/hRG/hSkidAk /hCnG/hSkidIk.M /hAG \n/hKG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hU /hAdzmpGMG /hDhG/hRG/hSkidIk /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hSG/hSkidIk/hKnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hSkidIk.M /DGdhG /hTG/hSkidO/hAdzmpGMG /hTG /hAG/hBG /hMG/hSTG /hI/hAdzmpGMG/hJG/hSkidIk/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.N/hRG/hAdzmpGMG/hGG /hKG /hRG/hHG/hLG /hCnG /hSkidAkAdzmpGMG , /hAG /hKG/hRG/hSkidAz /hSkidI/hKG/hE /hNG/hSkidAk, /hBG/hCG/hPG/hNG/hSkidE /hSG /hAdzmpGMG  /hPG/hDhnG/hSkidAk /hBG/hLG/hSkidAG \n/hBG/hCCG/hSkidAG /hCnG/hLG/hSkidAkAdzmpGMG” /hI/hTYG/hSkidAG/hSkidI/hDG /DGdhG /hGG/hPPG/hKG /hKRG/hMG /hMG/hSkidE /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hMG/hNG:/hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG /hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG /hHG/hSkidO/hI/hTG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hNG /hAG /hA/hAdzmpGMG/hTG/hTG: /hO /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  \n/hFG/hSkidU/hKG/hNG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hCG/hSkidAk /hBG/hSkidAG/hLG/hSkidIk /hBG/hSkidAG/hTG /hPG/hSkidU/hSkidI.M/hCnG/hE /hLG/hSkidE/hLG/hSkidAk/hTnG/DGdhG /hO /hU/hTTG/hRG /hDG/hSkidE/hLG/hKG: “/hDG/hSkidE/hKnG/hHG/hSkidIk /hDG/hSkidO/hSG, /hHG/hMG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG /hMG/hSkidU/hKnG/hResn /hGG/hRG/hSkidIk/hBG/hHG/hSkidAG /hLG/hSkidO/hKG, /hIk /hMG/hSkidE/hLG/hSkidE-/hTgnG/hSkidE/hLG/hSkidE /hMG/hSkidE \n/hTG /hDG/hSkidUz /hTgG/hSkidAG /hU/hPG/hRG/hSkidIk /hAG/hMG/hDG/hNG/hSkidIk /hKG/hMG/hSkidAG/hYG /hKG /hSkidE  /hMG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hHG/hSkidO/hIk /hA/hSkidI.M/hCnG /hSG/hSkidE /hMG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidAG /hKG /hGG/hAdzmpGMG /hVG/hSkidAG/hBG/hSkidIk /DGdhG /hAG /hBG/hSkidAG/hTG /hJG/hHG/hSkidAG/hAdzmpGMG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hI /dN.half /hJG/hSkidO/hYG /hKG/hRG /hKG /hSkidE  \n/hA/hCnG/hSkidIk.M /hTG /hMG/hSkidE/hLG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hU/hPG/hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG/hE /hI /dN.half /hJG/hSkidO/hYG /hKG /hSkidE  /hGG/hVG/hSkidAG/hHG/hSkidIk /hBG/hSkidI/hNG /hJG/hSkidAG/hYG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hLG/hSkidO/hKG /hMG/hSkidE/hLG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hKnG/hRG/hSkidIk/hDG /hKG /hI /dN.half /hJG/hSkidO/hYG /hKG/hRG/hSkidAk /hA/hSkidI.M/hCnG, \n/hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hSG/hNG /hLG/hSkidO/hKG /hBG/hSkidE/hCG /hKG /DGdhG  \n/hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG /hSG /hAdzmpGMG  /hBG/hSkidAG/hTG /hKG /hSkidE /hLG/hSkidAG /hU/hTTG/hRG /hAG /hO/hKG/hRG /hKnG/hSkidU/hSnG/hGG/hVG/hSkidAG/hRG /hSkidI.M/hMG/hJG/hSkidAG/hJG /hDG/hSkidE/hKnG /hKG /hSkidE  /hPG/hSnCG/hSkidAG/hTG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hAG/hTMG /d‘La /hSkidAG/hNG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidAG/hPTG /hBnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG \n/DGdhG /hO /hSG/hSkidO/hCG/hSkidAk /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hJG/hSkidE /hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG/hSkidAG /hKG /hSkidE  /hPG/hSkidI.N/hRG/hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG /hJG/hSkidE /hBnG/hSkidIk /hDG/hSkidE/hLG/hKG /hSkidAk  /hA/hSkidI.M/hCnG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hO /hA/hPG/hNG /hMG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hBG/hSkidU/hSkidI.M/hJnG /hSG/hHG/hSmG/hResn /hSVG/hSkidIk/hKG/hSkidAG/hRG /hKG /hSkidE /hLG/hKG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hAG/hNG /hAdzmpGMG /hDG/hPG/hSkidUz/hVG/hResn/hKG /hA/hPG/hNG /hKG/hMG/hResn /hKG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hTG /hPG/hSkidI.N/hRG/hSkidI.W/hSTnG/hSkidI/hTG /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hTG /hE/hKG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  /hBG /dDdDda  /hSkidI/hNG/hKG /hMG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG /hA/hPG/hNG \n/hKG/hMG/hResn /hKG/hRG /hLG/hSkidE/hLG /hAG /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hAG /hSG/hMG/hSkidAG/hJG /hKG /hSkidE  /hBG/hHGRhSkidU/hTG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hDG/hSkidE/hBG /hLG/hSkidE/hLG /DGdhG /hAG/hBG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hAG/hTMG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG  \n/hAG/hIk/hAG/hIk/hTgG/hSkidIk//hE/hNG./hAG/hIk./hTgG/hSkidIk /hMG/hSkidE /hPRG/hVG/hSkidE/hSnG /hNG/hSkidAk /hBnG/hSkidE/hTgG /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidO/hJnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hU/hTG/hSkidI.N/hRG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /DGdhG /hO /hPRG/hNdG /hKG /hSkidE /hLG/hSkidAk/hTnG /hJG/hSkidE /hO /hBG/hSkidIk/hTgG/hSkidE/hKG /hKG /hSkidE  /hPG/hDhnG/hSkidAG/hIk \n/hPG/hRG/hMG /hLG/hGG/hNG /hSG /hAdzmpGMG  /hKG/hRG/hTG/hSkidAG /hAG /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hKG /hSkidE  /hPG/hSkidAk/hGnG /hSG /hAdzmpGMG  /hPG/hSkidAk/hGnG /hMG/hSkidU/hKG/hSkidAG/hMG /hPG/hRG /hSTnG/hSkidAG/hSkidI/hPG/hTG /hKG/hRG /hKG /hSkidE  /hPRG/hYG/hTNG /hMG/hSkidE /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hBnG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hGG/hTgG /hNG/hSkidAk /hRG/hHG /hDG/hSkidE/hSkidI.M/hTnG/hNG /DGdhG \n/hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidI/hHG /hE/hSG/hSG/hSkidIk//hE/hSG/hTgG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hPRG/hSkidI/hTG /hVG/hSkidAk/hMG/hNG /dSYa  /hKG /hSkidE  /hBnG/hSkidAG/hVG/hNG/hSkidO/hAdzmpGMG /hSG/hMG/hSkidAG/hPTG /hBnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /DGdhG /hSG/hSkidU/hMG/hNG/hJG/hSkidIk /hKG /hSkidE  /hAG/hBG /hI /hE/hHG/hSG/hSkidAG/hSG /hBnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG \n/hJG/hSkidE ’/hA/hAdzmpGMG/hBG/hRG’ /hSG/hNG /hKG/hTG/hSkidE/hKG/hSkidO /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidE/hSnG /hKG /hSkidE  /hMG/hSkidAG/hRG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hE/hHG/hNG /hLG/hSkidO/hKG /hKG /hSkidE  /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG /hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG /hBnG/hSkidE/hTgG /hMG/hSkidE /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO \n/hA/hSkidI/hTG /dSYa /hSkidO/hSkidI.W/hKTG /hNG/hSkidAk /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG /hAG/hBG /hSkidI/hHG/hNG/hKG/hRG /hMG/hSkidO/hNG /hO/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hSnG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hTG /hAG /hTG/hSkidAG/hJG/hSkidAG /hBnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hBG/hVG /hAdzmpGMG /hDhG/hRG /hKG /hSkidE  /hBG/hSkidAG/hDG /hMG/hSkidE/hGnG /hPG/hDhhnG/hLG/hSkidAG \n/hU/hTTG/hRG /hSG/hBG /hSG/hSkidAG/hFG /hAG /hTG/hSkidAG/hJG/hSkidAG /hBnG /hJG/hSkidAG/hIk /hA/hSkidI.M/hCnG /DGdhG \n- /hZeMa/hFazM./hZeMa/hFkpe./hT/a/hZeMa/hOde/hFkpe \n/hAk /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hPG/hRG /hA/hPG/hNG /hMG /hAdzmpGMG /hTG/hVYG  ggajendra@videha.com  /hPG/hRG /hPG/hTgnG/hSkidAG/hU/DGdhG  \n \n  \n“/hRG/hSkidE/hHG/hNG/hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz”- /hSnRG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk/hNG/hSkidAG/hTnG /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG (/hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hSnRG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG) \n   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n13 \n \n/hSnRG/hSkidIk  /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk/hNG/hSkidAG/hTnG /hSkidI.M/hSG/hAdzmpGMG/hHG : /hJG/hNMG : /hZeMa/hOde  /hJG/hNG/hVG/hRG/hSkidIk /hOde/hNkde/hTnMee/hSeped , /hKG/hTnG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG: /hKG/hHG/hNG/hSkidIk /hU/hPG/hKnG/hSkidAG/hNG , /hU/hPG/hNYG/hSkidAG/hSG- /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hCG/hSkidAG/hResn , /hKG/hSkidAG/hSnG/hSkidIk /hKG/hSkidAG \n/hA/hSSG/hSkidIk,  /hRG/hSkidE/hHG/hNG /hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz /DGdhG /hSG /hAdzmpGMG/dSMa /hRG/hNdG:  /hGnG/hRG /hKG/hSkidAG /hJG/hSkidO/hGG/hSkidIk /hJG/hSkidO/hGG/hDhhnG/hSkidAG , /hYG/hSkidAG/hDG /hHG/hSkidO /hSkidI/hKG /hNG /hYG/hSkidAG/hDG /hHG/hSkidO , /hNG/hSkidAG/hTgG/hKG: /hGnG/hSkidO/hAG/hSG  \n/hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG :/hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG )/hJG/hNMG  : 7 /hA/hPRG/hSkidAk/hLG, 1978, /hNG/hSkidI/hNG/hHG/hSkidAG/hLG /hPG/hSkidUz/hSkidI.M/hNdG/hResn/hYG/hSkidAG /hSkidI.M/hJG/hLG/hSkidAG/hKG /hSG/hSkidU/hKnG/hSG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidAG/hMG/hMG/hSkidE ( /DGdhG /hPG/hSkidAk/hTG/hSkidVatGfktR/hKG /hGnG/hRG : \n/hAG/hNG /hAdzmpGMG /hDG/hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG, /hMG/hDnG/hSkidE/hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/DGdhG /hPRG/hSkidAG/hRG/hAdzmpGMG/hSkidI.M/hBnG/hKG /hSkidI.M/hSnG/hKSmG/hSkidAG /hMG/hSkidU /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE/hRG /hSkidI.M/hJG/hLG/hSkidAG /hA/hAdzmpGMG/hTG/hGG/hResn/hTG /hRG/hNdG/hGRG/hSkidAG/hMG /hAG /hTG/hSkidAG/hRG/hSkidAG/hPG/hSkidU/hRG/hMG/hSkidE/DGdhG /hSkidI/hTG/hLG/hKG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hJnG/hSkidIk /hBnG/hSkidAG/hGG/hLG/hPG/hSkidU/hRG \n/hSkidI/hVG/hSnVG/hSkidI/hVG/hDYG/hSkidAG/hLG/hYG, /hBnG/hSkidAG/hGG/hLG/hPG/hSkidU/hRG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hGG/hSkidI.M/hNdG/hTG /hSkidI/hVG/hSmG/hYG /hMG/hSkidE /hBG/hSkidIk ./hE/hSG . /hSG/hSkidIk ) . /hAG/hNG/hSG/hResn( , /hMG/hSkidAG/hRG/hVG/hSkidAG/hDhhnG/hSkidIk /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG, /hBnG/hSkidAG/hGG/hLG/hPG/hSkidU/hRG/DGdhG /hJG/hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG \n/hSkidI.M/hMG/hSkidI.W/hLLG/hYG/hSkidAG /hI /dSLa /hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hKG /hSkidI/hHG/hAdzmpGMG/hDG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hBnG/hSkidAG/hGG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hNG/hSG /hAdzmpGMG /hCG/hSkidAG/hRG /hAG /hRG/hCG/hNG/hSkidAG/hTMG/hKG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG /hMG/hSkidE /hSNG/hSkidAG/hTG/hKG/hSkidO/hTTG/hRG /hSkidI/hDhG /dPLa /hSkidO/hMG/hSkidAG/DGdhG \n/hBnG/hSkidAG/hRG/hTG/hSkidIk/hYG /hSkidI/hVG/hDYG/hSkidAG /hBnG/hVG/hNG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hSG /hCGdhMGokdhz  /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hPG/hTRG/hKG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG/hTG/hSkidAG /hMG/hSkidE /hSNG/hSkidAG/hTG/hKG/hSkidO/hTTG/hRG /hSkidI/hDhG /dPLa /hSkidO/hMG/hSkidAG/DGdhG /hGG/hSkidU/hRGRhSkidU /hJG/hMBnG/hSkidE/hSnVG/hRG /hSkidI/hVG/hSnVG/hSkidI/hVG/hDYG/hSkidAG/hLG/hYG, \n/hSkidI/hHG/hSG/hSkidAG/hRG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hNG/hSG /hAdzmpGMG /hCG/hSkidAG/hRG /hMG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hSTgG/hRG /hSkidI/hDhG/hGRG/hSkidIk/DGdhG /hJG/hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG /hSkidI.M/hMG/hSkidI.W/hLLG/hYG/hSkidAG /hI /dSLa /hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hKG /hNG/hSkidE/dLSa /hNG /hMG /hAdzmpGMG /hDhG/hSkidE/hLG/hSkidAG /hSG/hSkidEAdzmpGMG/hTgG/hRG /hPnG/hSkidCGdhMGO/hRG /hPG/hSkidIk/hSG \n/hE /hAdzmpGMG /hDhG /hKG/hSkidAG/hNG /dPhLa /hSkidIk/hKTgG /hSkidI.N/hRG/hJG/hSkidO /dLYa /hSkidUz/hLG/hSnG/hNG /hKG /hPG/hSkidI/hHG/hLG /hBG/hSkidAk/hCG/hKG /hCnG/hSkidAG/hTRG /hAG /hSG/hSkidI.N/hTgG/hResn/hSkidI/hPnG/hKG /hSkidE /hTgG /hPRG/hSkidAG/hPTG/DGdhG /hBnG/hSkidAG/hRG/hTG/hSkidIk/hYG /hSkidI/hVG/hDYG/hSkidAG /hBnG/hVG/hNG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hSG /hCGdhMGokdhz  \n/dPhRa /hSkidEAdzmpGMG /hCG /hBnG/hSkidAG/hSmG/hSkidAG/hKG /hSkidI.M/hSnG/hKSmG/hSkidAG/DGdhG /hCnG/hSkidAG/hTRG /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hMG/hSkidE /hRG/hSkidO/hTgG/hRGwGM/hSkidE/hKTgG /dKLa /hBG, /hBnG/hSkidAG/hGG/hLG/hPG/hSkidU/hRG )/hRG/hSkidO/hTgG/hRG/hSkidIk  /hI/hAdzmpGMG/hTgG/hRG/hNG/hSkidE/hSnG/hNG/hLG/hKG /hYG/hSkidU/hVG/hSkidAG /hSnG/hSkidAG/hKnG/hSkidAG  ( /hSG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidU/hDhhnG/hLG , /hKG/hE/hKG/hTgG/hSkidAG \n/hSG /hAdzmpGMG /hBG/hDDnG /hPG/hTRG -/hPG/hSkidI/hTRG/hKG/hSkidAG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hNG/DGdhG /hJG/hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG  /hSkidI.M/hMG/hSkidI.W/hLLG/hYG/hSkidAG /hI /dSLa /hSkidAG/hSkidI.M/hMG/hYG/hSkidAG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk/hKG /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk /hSkidI/hVG/hBnG/hSkidAG/hGG/hMG/hSkidE /hA/hDnYG/hYG/hNG/hKG /hDG/hSkidAz/hRG/hSkidAG/hNG \n'/hHG/hMG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hPG/hHG/hCG/hSkidAG/hNG\" /hNG/hSkidAG/hMG/hKG /hPG/hSkidAG/hSkidI.M/hKSmG/hKG /hSG/hMG/hSkidAG/hCG/hSkidAG/hRG /hPG/hTRG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hKG /hMG /hAdzmpGMG /hDhG/hLG/hKG /hSG/hDG/dSYa /DGdhG /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPRG/hKG/hSkidAG/hSkidI.M/hSnG/hTG /hKG/hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hRG/hSkidAG/hSmTgG/hRGwGM/hSkidIk/hYG \n/hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hSG/hMG/hSkidAG/hCG/hSkidAG/hRG /hPG/hTRG/hMG/hSkidE /hGRG/hSkidAG/hMG/hSkidIk/hNdG /hSkidI/hVG/hKG/hSkidAG/hSG/hKG /hKnG/hBG/hSkidI.N/hRG/hKG /hSkidI/hVG /dShLa /hSkidE/hSmG/hNdG, /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hKG /hPRG/hCG/hSkidAG/hRG -/hPRG/hSG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hKG /hSkidEAdzmpGMG /hDRG/hSkidIk/hYG /hSkidI/hVG/hTTG /hMG /hAdzmpGMG /hTRG/hSkidAG/hLG/hYG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  \n/hYG/hSkidO/hGG/hDG/hSkidAG/hNG/hKG /hA/hLG/hSkidAG/hVG/hSkidAG /hGG/hSkidU/hJG /hRG/hSkidAG/hTG /hDG/hAdzmpGMG/hGG/hSkidAG/hMG/hSkidE  /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hAG /hGG/hSkidU/hJG/hRG/hSkidAG/hTG/hSkidIk /hMG/hSkidIk/hSkidI/hDhG/hYG/hSkidAG/hKG /hBnG/hSkidUz/hSkidI.M/hMG/hKG/hSkidAG/hPG/hRG /hLG/hGnG/hSkidU/hSnG/hSkidO/hDnG/DGdhG /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk, /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk, /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk \n/hBnG/hSkidAG/hSmG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hSkidI/hVG/hPG/hSkidU/hLG /hLG/hSkidE/hKnG/hNG /hAG /hSG/hSkidU/hNG/hSkidIk/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidAG/hRG/hSkidAG/hYG/hNdG, /hSnG/hSkidI.M/hSnG /hTnG/hRGRhSkidUz/hRG, /hMG/hHG/hSkidE/hSnG /hRG/hAdzmpGMG/hGG/hRG/hSkidAG/hJG/hNG /hAG/hSkidI/hDG/hKG /hLG/hSkidE/hKnG /hSG/hBnG/hKG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hMG/hSkidE \n/hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG/DGdhG /hVG/hSkidI.N/hRG/hSmTgnG /hPG/hTRG/hKG/hSkidAG/hRG /hA/hRG/hSkidI/hVG/hAdzmpGMG/hDG /hMG/hSkidO/hHG/hNG /hDVG/hSkidAG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hSkidI/hDG/hTG '/hLG/hSkidO/hKG/hTG /hAdzmpGMG /hTRG /hKG/hSkidAG /hNG/hYG/hSkidAG /hLG/hSkidO/hKG  \" /hMG/hSkidE /hU/hPG/hLG /dBDha  /hDVG/hSkidAk/hPG/hSkidAG/hYG/hNG /hBnG /dT=T=a /hSkidAG/hCG/hSkidAG/hYG/hResn , \n/hJG/hSkidIk ./hKG/hSkidO/hTgG/hSkidE/hSnVG/hRG /hPRG/hSG/hSkidAG/hDG /hAG /hNG/hSkidI.M/hLG/hNG/hSkidIk  /hRG/hAdzmpGMG/hJG/hNG /hMG/hSkidO/hHG/hAdzmpGMG/hTG/hSkidIk/hKG /hA/hAdzmpGMG/hGRG/hSkidE/hJG/hSkidIk /hLG/hSkidE/hKnG /hSG/hBnG/hKG /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG /hAG /hPG/hSkidU/hNG/hLG /dSignERe*h/hKnG/hNG/DGdhG /hA/hSkidI/hNG/hYG/hSkidI.M/hMG/hTG/hKG/hSkidAG/hLG/hSkidIk/hNG /hKG/hLG/hSkidAG \n/hPG/hSkidI/hTRG/hKG/hSkidAG '/hKG /hSkidAk /hNG/hVG/hSkidAG/hSG  \" /hMG/hSkidE /hSG/hMG/hNVG/hYG /hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hKG/DGdhG/hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk /hKG/hSkidI/hVG/hTG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGRG/hHG  '/hHG/hMG /hPG/hSkidU/hCnG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidIk.M\" /hPRG/hKG/hSkidAG/hSkidI.M/hSnG/hTG/DGdhG \n/hSG/hSkidAG/hSkidI/hHG/hTYG /hA/hKG/hSkidAG/hDG/hMG/hSkidIk /hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidU/hRG/hSKG /hSkidVatGfktR /hTG /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidIk/hKG /hVG/hSkidI.N/hRG/hSmTgnG /hKG/hTnG/hSkidAG/hKG/hSkidAG/hRG /hU/hDG/hYG/hPRG/hKG/hSkidAG/hSnG/hKG /hDG/hSkidIk/hGnG/hResn -/hKG/hTnG/hSkidAG /  /hU/hPG/hNYG/hSkidAG/hSG '/hMG/hSkidO/hHG/hNG/hDG/hSkidAG/hSG  \" /hKG /hMG/hSkidAk/hSkidI.M/hTnG/hLG/hSkidIk \n/hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG/DGdhG/hPG/hTRG/hKG/hSkidAG/hRG, /hLG/hSkidE/hKnG/hKG, /hKG/hSkidI/hVG /hAG /hA/hNG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hDG/hKG /hSkidI/hVG/hNG/hSkidIk/hTG /hU/hTPG/hLG, /hDG/hSkidAk/hSkidI/hNG/hKG /hBnG/hSkidAG/hSKG/hRG, /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk /hPRG/hSkidE/hSG, /hSkidI/hHG/hNDG/hSkidU/hSTG/hSkidAG/hNG, /hDG/hSkidE/hSnG/hBG /hAdzmpGMG /hDnG/hSkidU/hMG/hSkidE \n/hPG/hTRG/hKG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG/hTG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidAG/hDG /hAG/hI -/hKG/hSkidAG/hSkidI.W /dLHa  /hRG/hSkidAG/hSmTgG/hRGwGM/hSkidIk /hYG /hSG/hHG/hSkidAG/hRG/hSkidAG, /hNG/hIk /hSkidI/hDG/hLLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hVG/hSkidI.N/hRG/hSmTgnG /hU/hPG/hSG /hAdzmpGMG /hPG/hSkidAG/hDG/hKG/hKG /hPG/hDG/hPG/hRG /hKG/hSkidAG/hYG/hResn/hRG/hTG /hRG/hHG/hSkidI.M/hTnG/DGdhG \n  \n/hRG/hSkidE/hHG/hNG/hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz \n/hRG/hSkidE/hHG/hNG/hPG/hRG /hRG/hGGnG/hSkidUz \n/hOde \n  \n/hJG/hNG/hVG/hRG/hSkidIk/hKG /hO /hSG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hJnG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hNG/hSkidAk /hSkidI/hBG/hSG/hRG/hBG/DGdhG \n/hSG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hJnG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hSkidAz/hSG/hMG /hKG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hRG/hHG/hE /hDG/hSkidU/hPG/hHG/hSkidI.N/hRG/hYG/hSkidAG/DGdhG /hKG/hNG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hLG /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hRG/hSkidAz/hDG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hKnG/hSkidE/hNG/hSkidAG/hI /hKnG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG /hAG /hKnG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG \n/hA/hKnG/hNG /hA/hPPG/hNG /hKG/hSkidO/hTgnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hPG/hTgG/hSkidAG/hYG/hLG/hSkidE /hCnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG /hE/hKG/hBG/hSkidAk/hGG /hSkidI/hBG/hRG /dSignORe*h  /hAk/hLG/DGdhG /hGnG/hRG/hKG /hSG/hBnG/hTgG/hSkidAG /hKnG/hSkidU/hJG/hLG /hSkidI.W/hKnG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W-/hDG/hRG/hBG /dJJa /hSkidAG /hDnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hI-/hDnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hI \n/hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hA/hPG/hNG/hSkidE/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hNDG /hHGRhSkidU/hA/hE /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hAG /hKnG/hSkidU/hJG/hE /hLG/hSkidAG/hGG/hLG/DGdhG /hSkidI/hKG/hLLG/hSkidIk /hU/hSkidI/hDhhnG /hKG/hApGiMGnG /hKG/hTG/hSkidAz /hKnG/hSG/hLG /hAG /hBnG/hTgG-/hBnG/hTgG /hKG/hSkidIk.W-/hKG/hSkidIk.W /hKG /hSkidE /hNG/hSkidAG-/hKG /hSkidE /hNG/hSkidAG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n14 \n \n/hKnG/hSG/hApGiMGnG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG, /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk /hTnG/hRG/hTnG/hRG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /hAG /hBnG/hSkidIk/hTG /hHG/hSkidIk/hSkidI.M/hLG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hA/hKG/hSkidAG/hSG /hKG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hKnG/hTgG/hKnG/hTgG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG \n/hCnG/hLG /hAG /hCG/hSkidAG/hRGRhSkidUz /hSkidI/hDG/hSG /hA/hNHG/hSkidAG/hRG /hGG/hSkidU/dJJa  /hCnG/hLG/DGdhG \n  \n/hO /hU/hSkidI/hTgnG /hKG/hApGiMGnG /hBG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG /hRG/hHG/hLG/DGdhG \n/hA/hAdzmpGMG/hGG/hNG/hSkidAG /hAG /hDG/hRG/hBG /dJJa /hSkidAG /hBG/hDhhnG/hKG/hSkidAG-/hBG/hDhhnG/hKG/hSkidAG /hO/hLG/hSkidAG /hAG /hBG/hRG/hPnG/hKG /hPG/hSkidAG/hTnG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hCnG/hRG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG, /hDG/hLG/hSkidAG/hNG/hKG /hRG/hSkidE/hSkidI.M/hLG/hAdzmpGMG/hGG /hTgG/hSkidUz/hSkidI/hTgG /hKG/hApGiMGnG /hDG/hSkidUz /hLG /d‘‘a /hSkidAG /hDG/hSkidUz/hRG /hJG/hSkidAG \n/hKG/hApGiMGnG /hDnG/hDhhnG/hSkidAG/hMG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKnG/hSG/hLG/DGdhG /hE/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hJG/hSkidE /hSkidI/hNG/hRG/hSkidAG/hU  /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn /hBG/hSkidI.N/hRG/hKnG/hBG /hSnG/hSkidU/hRGRhSkidUz /hBnG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO /hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hBG/hSkidU/hNNG/hSkidIk /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hLG/hSkidAG/hGG/hE /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG \n/hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hBG/hDhhnG/hHG/hSkidAG /hCnG/hLG, /hJG/hKG/hRG/hSkidAG /hPG/hKG/hSkidI/hDhhnG /hKG/hApGiMGnG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hCG/hSkidAG/hHG/hE /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO/hTG/hApGiMGnG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hCG/hSkidI.M/hLG /hJG/hSkidAG/hE /hJG/hTG/hApGiMGnG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hO /hCnG/hSkidO/hDhhnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG /hKnG/hSG/hSkidAG/hE/hLG \n/hJG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hMG/hSkidE/hGnG /hLG/hGG/hSkidAG/hTG/hSkidAG/hRG /hGG/hRG/hSkidI.M/hJG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hDG/hSkidUz/hRG /hNG/hSkidAk, /hLG/hGG/hSkidE/hMG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hTnG/hKG /dUu /hPG/hRG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hSkidI/hBG/hJG/hLG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hLG/hSkidAz/hSkidI/hKG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hDG/hSkidUz/hRG /hNG/hSkidAk, \n/hSkidI.W/hKnG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBnG/hSkidIk/hTG/hRG /hAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI.W/hKnG/hMG/hSkidE/DGdhG/hE/hKG/hHG/hTTG/hSkidI.N/hRG /hBG/hKnG/hResn/hKG /hBG/hSkidUz/hRnG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hA/hVG/hSkidAG/hKG! /hIk /hE/hKG/hSkidAG/hE/hKG /hKG/hSkidIk.W /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG? /hKG/hSkidIk.W /hBnG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hSkidAk ? /hO \n/hMG/hSkidU /hCGdhMGokdhz /hHG/hPG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hNG/hRG/hTgG/hSkidO/hPG/hSkidIk /hHG/hTgG/hSkidE/hLG/hKG, /hDG/hSkidE/hHG/hPG/hRG /hPG/hDhhnG/hLG /hSG/hSkidIk/hRG/hKG /hHG/hTgG/hSkidE/hLG/hKG /hAG /hSkidI.W/hKnG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W /hLG/hGG /hTgnG/hSkidAG/hRnG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG \n  \n/hSkidI.W/hKnG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W/hKG /hDG/hSkidU/hNG/hSkidUz /hPG/hLLG/hSkidAG /hA/hDhhnG/hKG/hSkidAG/hKG /hTgG/hSkidE/hKG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKnG/hSkidU/hJG/hLG /hCnG/hLG /hAG /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hSkidI/hDG/hSG /hDG/hSkidE/hSkidI.W/hKnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hGnG/hRG/hKG /hAG/hGG/hSkidU/hE /hKG/hDG/hMBG/hKG /hBG/hDhhnG/hKG/hSkidAG \n/hGG/hSkidAG/hCnG /hCnG/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hO/hKG/hRG /hPG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hCG/hSkidI.M/hLG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hA/hNHG/hSkidAG/hRG/hKG /hKG/hSkidAG/hRG/hNdG, /hAG /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/hKG /hKG/hSkidAG/hRG/hNdG /hJG/hSkidE /hDnG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hTG/hSkidO/hPG/hNG/hSkidE /hCnG/hLG, \n/hPG/hSkidI.M/hTnG/hYG/hSkidAG/hKG /hPG/hSkidI.M/hTnG/hYG/hSkidAG /hU/hJnG/hSkidIk/hLG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hCnG/hSkidAG/hTG/hKG /hDhG/hSkidAG/hU/hNG-/hPG/hSkidAG/hI/hPG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hDnG/hSkidAG/hRG /hKnG/hSkidI.M/hSG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG /hAG /hO/hKG/hRG /hHG/hHG/hSkidAG/hRG/hSkidO \n/hA/hLG/hGG/hSkidE/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidU/hNG/hSkidAG /hDG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hE/hHG/hSkidE/hNG /hMG/hSkidAz/hSG/hMG, /hE/hHG/hSkidE/hNG /hPG/hSkidAG/hI/hNG /hAG /hE/hHG/hSkidE/hNG /hHG/hVG/hSkidAG /hO /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hKnG/hNG/hSkidE /hCnG/hLG? /hSkidI/hDG/hMG/hSkidAG/hGG/hPG/hRG /hJG/hSkidO/hRG \n/hDG/hSkidE/hLG/hSkidAG/hPG/hRG /hMG/hSkidO/hNG /hPG/hDhhnG/hLG- /hSG/hSkidAG/hSkidI/hTgnG-/hBG/hSkidAG/hSG/hSkidI/hTgnG /hBG/hKnG/hResn /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE! /hO /hSKG /hSkidUz /hLG /hJG/hSkidAG/hE /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hCnG/hLG, /hGG/hSkidAG/hMG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidUz /hMG/hSkidAG/hI/hLG /hDG/hSkidUz/hRG/DGdhG /hMG/hSkidAz/hSG/hMG /hKnG/hRG/hSkidAG/hPG \n/hDG/hSkidE/hSkidI.W/hKnG /hKG/hApGiMGnG /hMG/hSkidAG/hSTgG/hRG /hSG/hMG/hYG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hCnG /hSkidU/dT=T=a /hSkidIk /hDG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hSG/hBnG /hNG/hSkidE/hNG/hSkidAG-/hBnG/hSkidU/hTgG/hKG/hSkidAG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hGG/hSkidAG/hCnG/hSkidIk.M /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hCG/hLG/hSkidE /hCnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG /hAG/hNHG/hSkidIk-\n/hSkidI/hBG/hRG /dSignORe*h -/hPG/hSkidAG/hI/hNG /hAG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG /hAG /hA/hNHG/hSkidAG/hRG /hPG/hSG/hSkidI.N/hRG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hSG/hBnG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hAG/hMG/hKG /hGG/hSkidAG/hCnG/hKG /hA/hRnG /hLG/hSkidE/hBG/hApGiMGnG /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hSkidI/hBG/hRG /dSignORe*h  /hO/hKG/hRG/hSkidAG \n/hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hU/hSkidI/hDhhnG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk /hAG /hGG/hSkidAG/hCnG/hSkidIk.M/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hDnG/hSkidAG/hNG/hKG /hBG/hSkidAG/hDnG/hMG/hSkidE /hLG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hPG/hTgG/hKG/hLG/hKG /hSkidAk /DGdhG /hKG/hKG/hRG/hSkidO /hJnG/hSkidO/hRG/hSkidAG/hKG /hAG \n/hSkidI/hKG/hTG/hSkidAG/hBG-/hPG/hTTG/hRG/hKG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hPG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hBG/hSkidU/hNNG/hSkidIk /hO/hKG/hRG /hDG/hSkidE/hHG/hPG/hRG /hGG/hSkidO/hLG/hSkidIk/hKG /hCnG/hRG/hSkidAG/hResn /hSG/hNG /hLG/hSkidAG/hSkidI/hGG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk /hAG /hO /hMG/hSkidAG/hRG/hSkidE \n/hSkidI.M/hCG/hSkidI.M/hCG/hYG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hSkidI/hBG/hRG /dSignORe*h  /hTnG /dMHa /hLG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidAG/hDG /hJG/hKnG/hNG /hPG/hSkidAG/hI/hNG-/hBG/hSkidU/hNNG/hSkidIk /hKG/hNG/hSkidIk /hKG/hMG /hBnG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hGG/hSkidAG/hMG/hKG /hLG/hSkidO/hKG /hLG/hSkidAG/hLG/hTgG/hSkidE/hNG /hAG /hSkidI/hDhG/hSkidI/hBG/hYG/hSkidAG \n/hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hBG/hHG/hSkidAG/hRG /hBnG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /hTG/hSkidAG/hKG /hSkidAk  /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG /hIk /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hA/hNG/hHG/hSkidO/hNG/hSkidIk /hCnG/hLG /hAG /hA/hNG/hHG/hSkidO/hNG/hSkidIk /hJG /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidAk /hHGRhSkidU/hA/hE /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk /hKG/hSkidIk.W?  \n/hAG /hIk/hHG/hSkidO /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hA/hNG/hHG/hSkidO/hNG/hSkidIk/hYG/hSkidE /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hE/hHG/hSkidE/hMG /hMG/hSkidAz/hSG/hMG /hCnG/hSkidAk /hAG /hO /hKG/hSkidO/hTgnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG  \n/hKG/hTTG/hSkidE /hSkidI/hDG/hNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/hMG/hSkidE /hSkidI.M/hBnG/hJG/hNG/hSkidAG?    \n/hKG/hTTG/hSkidE /hSkidI/hDG/hNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hGG/hRG/hMG/hSkidIk /hMG/hSkidAG/hSG/hKG /hDG/hSkidU/hPG/hHG/hSkidI.N/hRG/hYG/hSkidAG/hKG /hBG/hHG/hSkidAk/hTG /hLG/hSkidUz/hMG/hSkidE /hGnG/hSkidU/hMG/hNG/hSkidAG? \n/hKG/hTTG/hSkidE /hSkidI/hDG/hNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE/hTgnG/hKG /hGG/hSkidU/hMG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hJnG/hRG/hKG/hNG/hSkidAG/hI? \n/hKG/hTTG/hSkidE /hSkidI/hDG/hNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hI/hJG/hSkidO/hSkidI.N/hRG/hYG/hSkidAG /hRG/hSkidAG/hSkidI/hTG/hMG/hSkidE /hBG/hSkidAz/hE/hNG/hSkidAG/hI? \n/hKG/hTTG/hSkidE /hSkidI/hDG/hNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hTgnG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hSkidI/hTgnG/hTgnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG /hDG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hTG /hKG/hTgG/hKG/hTgG/hSkidE/hNG/hSkidAG/hI?  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n15 \n \n/hKG/hSkidIk.W /hIk /hA/hHG/hSkidIk /hLG/hSkidE/hLG /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hHG/hMG /hE/hKG/hRG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hNG/hSkidAG /hBG/hSkidI.M/hCG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hSkidIk? /hBG/hSkidI.M/hCG-/hBG/hSkidI.M/hCG /hKG/hApGiMGnG /hCG/hLG/hSkidIk? /hAG /hA/hHG/hSkidIk /hLG/hSkidE/hLG /hKG/hSkidIk.W /hE/hKG/hRG/hSkidAG \n/hBnG/hSkidO/hGG/hSkidIk, /hE/hKG/hRG/hSkidAG /hJG/hSkidIk/hBG/hSkidIk, /hE/hKG/hRG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidO/hSkidI.W/hSTG/hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hKG/hRG/hSkidIk, /hGG/hPG /hKG/hRG/hSkidIk, /hMG/hSkidAG/hTnG/hPG/hRG /hBG/hSkidAk/hSG/hSkidAG/hBG/hSkidIk? \n/hHG/hMG /hE/hKG/hRG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hE/hNG/hSkidAG /hVYG/hVG/hHG/hSkidAG/hRG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hSkidIk.M /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hIk /hHG/hMG/hRG /hSnG/hTRG/hSkidU /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hSkidI/hKG/hE /hKG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hSkidIk.M /hE/hHG/hSkidE/hNG? \n  \n/hE /dMHa /hRG /hKG/hTG/hSkidE/hKG /hSkidI/hDG/hNG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hLG/hGG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG/hSkidI.W/hNHG /hJG/hSkidE /hO /hSkidI/hDG/hNG /hDG/hSkidUz/hRG /hNG/hSkidAk /hJG/hKnG/hNG /hO /hNG/hSkidAk /hRG/hHG/hTG /hAG /hIk /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk /hRG/hSkidI/hHG /hJG/hSkidAG/hE/hTG/DGdhG /hO /hCG/hSkidI.M/hLG \n/hJG/hSkidAG/hE/hTG /hAG /hAk /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk/hKG /hVG/hSkidAk/hBnG/hVG, /hE/hKG/hRG /hAk/hSnVG/hYG/hResn, /hE/hKG/hRG /hSG/hSkidAz/hNDG/hYG/hResn- /hIk /hMG/hSkidE/hGnG, /hIk /hRG/hSkidAz/hDG, /hIk /hGG/hSkidAG/hCnG-/hBG/hSkidVatGfktR/hCCnG, /hIk /hPnG/hSkidI.M/hSG/hLG, /hIk /hDnG/hSkidAG/hRG, /hKG/hCnG/hSkidAG/hRG, \n/hJG /hAdzmpGMG /hGG/hLG, /hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG /hAG /hIk /hSG/hBnG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hE/hTG/hApGiMGnG /hGnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG /hJG/hSkidAG/hE/hTG/DGdhG /hO /hIk /hSG/hBnG /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hA/hPPG/hNG /hAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI.W/hKnG/hMG/hSkidE /hBG/hSG/hSkidAG /hLG/hSkidAk/hKG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hO \n/hJG /hCGdhMGokdhz  /hCG/hSkidI.M/hLG/hYG/hSkidO /hJG/hSkidAG/hE/hTG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO/hKG/hRG /hAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI.W/hKnG /hA/hTG/hSkidAk /hRG/hSkidI/hHG /hJG/hSkidE/hTG/hSkidAk/DGdhG /hCG/hMG/hDhhnG/hSkidIk/hPG/hRG /hSG/hBnG /hCG/hSkidIk/hJG/hKG /hTnG/hSkidAG/hPG /hSG/hSkidO/hSkidI.W/hKnG /hLG/hSkidAk /hLG/hApGiMGnG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG \n/hCG/hMG/hDhhnG/hSkidIk /hKG /hSkidEAdzmpGMG /hCG/hSkidU/hLG /hJG/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hE/hTG/hApGiMGnG /hGnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG /hJG/hSkidAG/hE/hTG /hAG /hO/hKG/hRG /hSPG/hSnG/hResn /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hGG /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hCG/hSkidAk/hTG /hRG/hHG/hTG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hSkidAG/hGG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hSkidI/hDG/hNG \n/hAG/hBG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidAG/hI/hMG/hSkidE/DGdhG /hBnG/hApGiMGnG /hSG/hKG /hSkidAk /hE /hJG/hSkidE /hO /hSkidI/hDG/hNG /hKG/hSkidAG/hSkidI.W /dLHa  /hHGRhSkidU/hA/hE, /hJG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hSG/hSkidU/hRGRhSkidU/hJG /hNG/hSkidAk /hU/hGG/hSkidAk/DGdhG /hU/hGG/hTG /hTG /hCGdhMGokdhz  \n/hA/hBG/hSSG/hSkidE /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hSG/hSkidE /hDG/hSkidO/hSG/hRG /hLG/hSkidO/hKG /hSG/hBnG /hDG/hSkidE/hKnG/hTG, /hO /hNG/hSkidAk/DGdhG /hKG/hSkidIk.W /hIk /hSG/hMBnG/hVG /hNG/hSkidAk /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hO /hSG/hSkidU/hRGRhSkidU/hJG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hSkidI.W/hNHG /hKG/hApGiMGnG /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hLG/hSkidE/hNG/hSkidE \n/hJG/hSkidAG/hE, /hNG/hSkidE /hO /hRG/hHG/hTG, /hNG/hSkidE /hO /hU/hGG/hTG /hAG /hNG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidE /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hAG/hRG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hKnG/hTG! /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hSG/hSkidU/hRGRhSkidU/hJG/hSkidE /hSG/hSkidAz/hAdzmpGMG/hSG/hSkidE /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidAk, /hO /hKG/hSkidO/hNG-\n/hKG/hSkidO/hNG/hKG /hBG/hSkidAz/hSTG/hSkidU/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hNHG/hTG /hAG /hKG/hKG/hRG/hSkidAG-/hKG/hKG/hRG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hKnG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hRG/hSkidO/hKG/hTG? \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hHG/hSkidAG/hTnG /hE/hTG/hSkidE/hKG /hNG /dMHa /hRG /hSkidI/hKG/hE /hNG/hSkidAk /hBnG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG/hI /hCnG/hSkidI.W/hNHG /hJG/hSkidE /hO/hI/hMG/hSkidE /hSG/hBnG/hTgG/hSkidAG /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSG/hMG/hSkidE/hSkidI/hTgG /hSkidI.M/hLG/hAk /hAG /hMG/hRG/hSkidAk /hVG/hSkidAG /hSkidI.M/hJG/hA/hE /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hBnG/hKG \n/hSG /hAdzmpGMG /hGG! \n/hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hNG /hAG/hRG /hCnG/hLG, /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hJG/hSkidE /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSkidI.M/hDnG/hKKG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hKG/hSkidAG/hSkidI.W /dLHa  /hDnG/hSkidI.N/hRG /hKG/hTG/hApGiMGnG /hCnG/hLG /hIk /hPRG/hSkidE/hMG? /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPRG/hSkidE/hMG/hKG \n/hIk /hAG/hTG/hSkidU/hRG/hTG/hSkidAG/hI? /hIk /hA/hHG/hLG/hSkidI/hDG/hLG/hSkidIk? /hKG/hSkidAG/hSkidI.W /dLHa  /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hIk /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk /hCnG/hLG/DGdhG /hYG/hE/hHG /hMG/hSkidE/hGnG, /hA/hKG/hSkidAG/hSG, /hTG/hRG/hSkidE/hGG/hNdG, /hSG/hSkidU/hRGRhSkidU/hJG, /hCG/hNDRG/hMG/hSkidAG /hCnG/hLG/DGdhG /hDnG/hSkidAG/hRG, \n/hSkidI/hNG/hJnG/hResn/hRG, /hSG/hSkidAG/hGG/hRG, /hJG /hAdzmpGMG /hGG/hLG, /hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG /hCnG/hLG/DGdhG /hYG/hE/hHG /hGG/hLG/hSkidIk, /hMG/hKG/hSkidAG/hNG, /hCG/hSkidAz/hBG/hSkidI/hTgG/hYG/hSkidAG /hCnG/hLG/DGdhG /hKG/hTG/hApGiMGnG /hCnG/hLG /hIk /hA/hHG/hLG/hSkidI/hDG/hLG/hSkidIk? /hPnG /hSkidU /hRG/hSG/hSkidI/hTG /hCnG/hLG \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hIk /hSG/hBnG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAk /hKG/hApGiMGnG? /hAG/hI /hJG/hKnG/hNG /hMG/hSkidVatGfktR/hTYG/hSkidU /hSkidI/hBG/hLG/hSkidAG/hSkidI/hDhhnG /hJG/hKG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hAG/hSTG/hSkidE/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hTgnG/hLG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hDhnG/hSkidU/hSkidI/hKG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /hTG/hKnG/hNG /hBG/hSkidAG/hHG/hRG/hKG \n/hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk/hKG /hA/hBG/hSkidAG/hJG /hSG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hI /hDG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG? \n/hSG/hTG-/hSG/hTG /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidUz /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/DGdhG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidE /hBnG/hSkidE/hTgG/hLG /hA/hSkidI.M/hCnG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hSG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidE /hRG/hHG/hSkidIk? /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hSG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidE /hRG/hHG/hSkidIk /hJG/hSkidE /hE/hKG/hTgG/hSkidAG \n/hCnG/hSkidO/hTgG /hSG/hNG /hGG/hSkidAG/hMG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hA/hMG/hSkidE/hSkidI.N/hRG/hKG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hPG/hSG/hSkidI.N/hRG /hJG/hSkidAG/hE/hBG? /hO/hSG/hSkidAG/hRG/hPG/hRG /hSkidI/hPG/hRG/hHG/hSkidIk/hPG/hRG /hBG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hSkidO/hTgG/hSkidIk-/hSkidI/hPG/hYG/hSkidAG/hJG/hSkidU-/hNG/hSkidUz/hNG /hKnG/hSkidAG/hI/hBG/hLG/hSkidAG \n/hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hA/hSnG/hSkidO/hKG /hSkidI/hVG/hHG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hBG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG /hKG/hApGiMGnG /hLG /hAdzmpGMG /hCG /hAG /hSkidI/hDhG/hNG/hRG /hKG/hRG/hBG? \n/hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hIk /hSG/hBnG /hNG/hSkidAk /hSG/hSkidU/hSkidI/hNG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hIk /hA/hBG/hSkidAG/hJG /hBG/hSkidAG/hHG/hRG/hKG /hGG/hDhhnG/hGG/hRG/hSkidAG/hHG/hSkidI/hTgG /hAG /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/hKG /hA/hBG/hSkidAG/hJG/hMG/hSkidE /hDG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hO \n/hA/hPPG/hNG /hSG/hKG/hMG/hSkidE /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hO/hKG/hRG /hNG/hJG/hSkidI.N/hRG /hKG/hSkidO/hNG/hMG/hSkidE /hRG/hSkidAG/hKnG/hLG /hLG/hSkidAG/hTgnG/hSkidIk /hAG /hCnG/hTTG/hSkidAG/hPG/hRG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hJG/hSkidAG/hDhhnG/hKG /hTgnG/hAdzmpGMG/hRnG/hSkidIk /hO/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hBnG/hYG /hAdzmpGMG /hKG/hRG /hCnG/hLG /hAG \n/dUu /hPG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hIk /hO/hLG/hSkidAG /hAG /hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/DGdhG /hSkidI/hHG/hMMG/hTG /hJG/hVG/hSkidAG/hBG /hDG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk, /hTG/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG/hSkidO /hO /hDG/hRG/hBG /dJJa /hSkidAG /hKnG/hSkidO/hLG/hLG/hKG/DGdhG /hSkidI/hKG/hLLG/hSkidIk /hKnG/hSkidO/hSkidI.M/hLG /hKG/hApGiMGnG \n/hO /hTgnG/hSkidAG/hRnG /hBnG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hRG/hBG /dJJa /hSkidAG /hA/hPG/hNG/hSkidE /hKnG/hSkidU/hSkidI.M/hJG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hSkidI.M/hSG/hHG/hKG /hSkidAk /hTG /hBG/hSG/hSkidAG/hTG /hSG/hNG/hSG/hNG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hBnG/hSkidIk/hTG/hRG /hPG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG /hGG/hSkidE/hLG /hAG /hO /hDhG/hRG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hPG/hSkidAG/hCnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz \n/hHG/hSkidI/hTgG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hPnG /hSkidE /hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hO /hSG/hSkidAG/hHG/hSG /hKG /hSkidE /hLG/hKG /hAG /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hJG/hSkidE/hBG/hSkidAG/hKG /hTG/hSkidAk/hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hSnG/hSkidU/hRGRhSkidUz /hKG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hLG/hKG/DGdhG /hPG/hSkidUz/hRG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSkidI/hHG/hBG/hLG/hSkidAG /hGG/hRG/hMG /hGG /hAdzmpGMG /hJG/hSkidIk /hPG/hSkidI/hHG/hRG/hLG/hKG, \n/hO/hI/hPG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidUz/hTG/hSkidIk /hA/hAdzmpGMG/hGG/hSkidAG, /hO/hI/hPG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSVG/hSkidIk/hTgG/hRG /hAG /dUu /hPG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hTgG/DGdhG /dUu /hNG/hSkidIk /hPG/hSkidAkAdzmpGMG/hTgG /hO /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidE /hPG/hHG/hSkidIk/hRG /hLG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hYG/hE/hHG /hO/hKG/hRG \n/hJG/hSkidAG/hDhhnG/hKG /hMG/hSkidAG/hSG/hMG/hSkidE /hBnG/hSkidO/hRG/hMG/hSkidE /hTgG/hHG/hLG/hBG/hSkidAG/hKG /hVG/hSTRG /hCnG/hLG/DGdhG /hMG/hSkidO/hPnG/hLG/hRG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hCnG/hLG/hSkidAk /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hO/hI/hSG /hCGdhMGokdhz /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hJG/hRGRhSkidUz/hRG/hSkidIk /hCnG/hLG/hSkidAk /hGG/hMG/hCnG/hSkidAG/DGdhG   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n16 \n \n  \n/hBG/hKnG/hSkidAG/hResn/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAk/hTG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG-/hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hKG/hPG/hDhhnG/hSkidAG /hSkidI.M/hBnG/hJG/hSkidAk/hTG /hJG/hSkidE/hTG/hSkidAk /hO /hE/hKG/hSkidAG/hE/hKG/hSkidIk.W /hU/hTG/hSkidAG/hRG/hSkidAk/hTG /hJG/hSkidAG/hE/hTG /hAG /hPnG /hSkidE /hKG /hSkidAk /hTG /hJG/hSkidAG/hE/hTG /hAG /hA/hSkidI.W/hNTG/hMG/hMG/hSkidE /hRG/hSkidI/hHG /hJG/hSkidE/hTG/hSkidAk \n/hMG/hSkidAG/hTRG /hIk /hTgG/hSkidAG /hGG/hMG/hCnG/hSkidAG/DGdhG \n/hO /hA/hPPG/hNG /hPG/hSkidI/hHG/hRG/hSkidAG/hBG/hSkidAG-/hO/hRnG/hSkidAG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hAG/hBG /hSG/hBnG /hTG/hRG/hHG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hSkidI/hNG/hSkidI.M/hSnCG/hNTG /hCnG/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hKnG/hSkidAG/hLG/hSkidIk /hMG/hSkidAG/hTnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hO /hTG/hTG/hMG/hTG/hMG/hSkidE /hCnG/hLG, \n/hKG/hNG/hTgG/hSkidO/hPG /hTgnG/hSkidIk/hKG /hRG/hHG/hTG/hSkidAk /hAG/hSkidI/hKG /hMG/hSkidAG/hTnG/hMG/hSkidE /hGG/hMG/hCnG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hSkidI.W/hNHG /hLG/hE/DGdhG \n/hO/hLG/hSkidAG /hJG/hTG/hSkidE/hKG /hKnG/hSG/hBG/hSkidAG/hKG /hRG/hHG/hSkidAk /hSG/hSkidE /hKnG/hSkidI.M/hSG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hAG/hBG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hA/hNDG/hSkidAG/hJG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hO /hGG/hMG/hCnG/hSkidAG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hGG/hRG/hDG/hSkidI/hNG/hKG /hCG/hSkidAG/hRGRhSkidUz \n/hSkidI/hDG/hSG /hLG/hPG/hSkidE/hSkidI/hTgG /hLG/hSkidE/hLG/hKG, /hKnG/hSkidAG/hSkidI.M/hLG/hYG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hTnG /hBG/hHG/hRG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hAG/hBG /hNG/hSkidE /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hRG/hSkidO/hKG /hSkidAk /hBG/hLG/hSkidAG /hCnG/hLG/hSkidAk /hAG /hNG/hSkidE /hTgG/hSkidO/hKG /hSkidAk /hBG/hLG/hSkidAG/DGdhG /hO /hKG/hHG/hLG/hKG- “/hRG/hSkidAz /hMG/hSkidO/hNG! /hGnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG /hKG/hApGiMGnG /hAG/hSkidI/hBG /hJG/hSkidE/hMG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hTG /hCGdhMGokdhz  /hVG/hSkidAG/hHG-/hVG/hSkidAG/hHG /hAG /hNG/hSkidAk /hGnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG \n/hKG/hApGiMGnG /hAG/hSkidI/hBG /hSG/hKG/hMG/hSkidE /hTG /hCGdhMGokdhz  /hVG/hSkidAG/hHG-/hVG/hSkidAG/hHG/DGdhG” \n/hBG/hPnG /hResn  /hSG/hNG /hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hA/hNHG/hSkidAG/hRG /hBG/hSkidIk/hHG/hSkidI.N/hRG/hMG/hSkidE /hU/hTG/hRG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hO /hIk /hNG/hSkidAk /hSG/hSkidO/hCG/hNG/hSkidE /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hBnG/hSkidIk/hJG/hLG /hKG/hPG/hDhhnG/hSkidAG/hKG /hBnG/hSkidAG/hRG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hE/hKKG/hSkidO /hDhG/hSkidE/hGG \n/hBG/hRnG/hSkidAk/hBG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hMG/hSkidO/hSkidI.W /dShKa /hLG /hHG/hSkidE/hTG/hSkidAk/DGdhG \n/hO /hKG/hSkidO/hTgnG/hLG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hTG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hHG/hRG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hTgG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hNG/hSkidAk /hJG/hSkidAG /hSG/hKG/hLG/DGdhG \n/hCnG/hTTG/hSkidAG /hKnG/hSkidU/hJG/hLG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hJG/hSkidE /hPG/hSkidI/hHG/hLG/hSkidU/hKG /hBG/hSkidU/hNNG /hO/hKG/hRG /hSkidI/hBG/hNG /hJnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hPG/hLG /hKG /hSkidE /hSnG/hHG/hSkidIk/hNG /hCG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hPG/hRG /hPG/hDhhnG/hLG/hSkidAk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO /hTG/hSkidU/hRG/hTTG/hSkidE /hBG/hSkidUz/hSkidI.M/hJnG /hNG/hSkidAk /hSG/hKG/hLG /hJG/hSkidE /hIk \n/hSkidI/hBG/hJG/hLG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hKnG/hSG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk /hAG/hSkidI/hKG /hLG/hSkidO/hHG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hKG/hLLG/hSkidIk /hKnG/hSG/hLG /hCnG/hLG/hSkidAk /hJG/hSkidE /hMG/hSkidAG/hTnG/hMG/hSkidE /hBnG/hSkidUz/hRG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hBnG/hSkidIk/hTG/hRG/hSkidE-/hBnG/hSkidIk/hTG/hRG /hTG/hRG/hBG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hSkidI.M/hCG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG \n/hO/hKG/hRG /hSG/hMPG/hSkidUz/hNdG/hResn /hSnG/hRG/hSkidIk/hRG /hJnG/hNG/hJnG/hNG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hO /hPG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hKG /hA/hCnG/hSkidAG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDhG/hRG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hBG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG /hGG/hSkidE/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hSkidI.M/hBnG/hJG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidAk /hBG/hSkidI.M/hCG /hSG/hKG/hLG/DGdhG /hJG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG \n/hCnG/hTTG/hSkidAG /hKnG/hSkidU/hSkidI.M/hJG/hTG/hSkidAk /hTG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG /hO /hPG/hSkidUz/hRG/hSkidAG /hBnG/hSkidIk/hSkidI.M/hJG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hAG/hBG /hO /hO/hJnG/hRG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hPG/hSkidI/hDhhnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG, /hBG/hPnG /hResn  /hSG/hNG /hBG/hSG/hSkidAG/hTG /hAG /hA/hCnG/hSkidAG/hRG/hKG \n/hBG/hSkidIk/hCG/DGdhG /hHG/hBG/hSkidAG /hTgG/hSkidUz/hTgG/hLG /hDG/hSkidUz/hSkidI.M/hBnG /hSG/hNG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hU/hDhhnG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG /hAG /hA/hCnG/hSkidAG/hRG /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk/hPG/hRG /hPG/hTgG/hSkidI/hKG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hBnG/hSkidIk/hJG/hLG /hKG/hPG/hDhhnG/hSkidAG/hKG /hBnG/hSkidAG/hRG \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hU/hDhhnG/hApGiMGnG /hNG/hSkidAk /hDG/hSkidAk /hCnG/hLG /hAG /hHG/hBG/hSkidAG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSkidI.M/hGnG/hSkidI.M/hSG/hYG/hSkidAG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hE/hTG/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hNG /hCnG/hSkidI.W/hNHG /hJG/hSkidE /hLG/hSkidO/hHG/hSkidAG/hKG /hGG/hSkidE/hTgG/hPG/hRG /hO /hKG/hTG/hSkidE/hKG \n/hBG/hSkidE/hRG /hBnG/hHG/hRG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hKnG/hSG/hLG/hSkidAG /hAG /hIk /hBG/hSkidE/hRG-/hBG/hSkidE/hRG /hTG/hKnG/hNG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hBnG/hSkidE/hLG /hJG/hKnG/hNG /hCnG/hTTG/hSkidAG/hKG /hKG/hMG/hCG/hSkidIk /hTgG/hSkidUz/hSkidI/hTgG /hGG/hSkidE/hLG /hAG /hO /hU/hDhhnG/hSkidAk/hTG /hGG/hSkidE/hTgG/hKG /hBG/hHG/hSkidAG/hRG /hJG/hSkidAG \n/hKG/hApGiMGnG /hSkidI/hBG/hLG/hSkidAG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hAG/hBG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hE/hNG/hSkidAG /hLG/hGG/hSkidAk /hCnG/hLG /hJG/hSkidE/hNG/hSkidAG /hBG/hSG/hSkidAG/hTG /hTgnG/hSkidAG/hMG/hSkidE-/hTgnG/hSkidAG/hMG /hNG/hSkidO/hSkidI.M/hCG /hRG/hHG/hLG /hHG/hSkidO/hI/hKG /hAG /hPG/hSkidAG/hI/hNG /hDnG/hSkidIk/hPG/hLG /hLG/hSkidO/hHG/hSG /hCGdhMGokdhz  \n/hDG/hSkidAG/hSkidI/hGG /hRG/hHG/hLG /hHG/hSkidO/hI/hKG/DGdhG /hBG/hSkidE/hHG/hSkidO/hSnG /hBnG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hKnG/hSG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hLG/hGG /hSkidI/hDG/hMG/hSkidAG/hGG/hMG/hSkidE /hJNyG/hSkidAG/hNG/hDG/hTTG /hCG/hSkidAz/hBG/hSkidE /hE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hO /hDG/hSkidUz /hBG/hSkidE/hRG /hAG/hTMG/hHG/hTYG/hSkidAG \n/hKG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hSkidI/hVG/hCG/hSkidAG/hRG /hKG /hSkidE /hNG/hSkidE /hCnG/hLG- /hPG/hSkidI/hHG/hLG /hBG/hSkidE/hRG /hLG/hSkidO/hHG/hTG/hSkidAG /hSTgG/hSkidE/hSnG/hNG/hKG /hRG/hSkidE/hLG/hKG /hPG/hTgG/hRG/hSkidIk/hPG/hRG /hGG/hSkidAG/hMG-/hGnG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidUz/hRG /hSkidI/hNG/hJG/hResn/hNG/hMG/hSkidE, /hJG/hTG/hApGiMGnG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hAG/hBG/hSkidAk \n/hJG/hSkidAG/hI /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hTG/hI /hKG/hSkidAG/hLG /hO /hSG/hSkidAG/hMG/hSkidAG/hNYG /hPG/hSkidAk/hSG/hSkidEAdzmpGMG/hJG/hRG /hVG/hSkidAG /hMG/hSkidAG/hLG/hGG/hSkidAG/hDhhnG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidAk, /hE /dKSa /hPRG/hSkidE/hSG /hVG/hSkidAG /hMG/hSkidE/hLG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hCG/hSkidU/hNG/hNG/hSkidE /hCnG/hLG, /hSkidI/hKG/hE/hKG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidE /hHGRhSkidU/hA/hE \n/hSG/hSkidE /hHGRhSkidU/hA/hE /hKnG/hTgG /hDG/hApGiMGnG, /hE/hKKG /hSkidE  /hSkidI/hNG/hSnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSG/hMG/hSkidE, /hJG/hI/hSG /hCGdhMGokdhz  /hTG/hKG/hLG/hSkidIk/hPnG /hNG/hSkidAk /hHG/hSkidO/hI/DGdhG /hO /hPG/hTgG/hRG/hSkidIk/hPG/hRG /hSG/hSkidU/hTG/hLG/hSkidE /hCnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG /hMG/hSkidE/hLG /hA/hBG/hSkidAk/hTG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAG /hPG/hDhhnG/hLG/hSkidAk/DGdhG \n/hPG/hTG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hSkidI/hKG/hE /hO/hKG/hRG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hSkidO/hHG /hU/hTPG/hNNG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk /hAG /hO /hU/hSkidI/hTgnG /hKG/hApGiMGnG /hBnG/hGG/hBG/hSkidAG/hPG/hRG /hCnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG /hTgnG/hSkidE/hHGRhSkidU/hNG /hLG/hGG/hKG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG \n/hPG/hE/hRG /hKnG/hCG/hSkidAG/hKG/DGdhG \n/hIk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hMG/hRG/hSkidAk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hKnG/hRG/hSkidAG/hPG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hBG/hSkidAk/hSnG/hSkidAG/hKnG/hSkidIk/hKG /hAG/hSnG /hAG /hGnG/hRG/hKG /hLG/hSkidO/hKG/hKG /hGG/hSkidAG/hI/hRG /hAG /hDnG/hSkidU/hTKG/hSkidAG/hRG/hSkidIk/DGdhG /hE/hKG /hBG/hSkidE/hRG /hPnG /hSkidE /hRG /hAG/hTMG/hHG/hTYG/hSkidAG \n/hKG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hDnG/hSkidU/hSkidI/hNG /hSG/hVG/hSkidAG/hRG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAk /hO/hKG/hRG/hSkidAG/hPG/hRG/DGdhG /hAk/hBG/hSkidE/hRG /hO /hCG/hSkidU/hNG/hKG/hKG /hSkidI.M/hSG/hMG/hSkidAG/hNG/hPG/hRG/hBG/hLG/hSkidAG /hI/hNG/hSkidAG/hRG/DGdhG /hO /hA/hPPG/hNG /hBG/hSkidAk/hSnG/hSkidAG/hKnG/hSkidIk /hPnG /hSkidE /hSkidI/hKG /hKG/hApGiMGnG \n/hO/hI/hMG/hSkidE /hPnG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hSkidI/hGG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hPG/hSkidAG/hKG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hAG/hSkidI/hKG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hBG/hRG/hHG/hSkidAG /hPG/hKG/hSkidI/hDhhnG/hMG/hSkidE /hAG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hTG/hSkidIk/hNG /hSkidI/hDG/hNG /hSkidI/hBG/hNG /hKnG/hSkidE/hNG/hSkidE /hPG/hSkidIk/hNG/hSkidE /hBnG/hSkidUz/hKnG/hLG /hSG/hSkidO/hRG /hPG/hSkidAG/hDhhnG/hSkidAk/hTG \n/hRG/hHG/hLG /hO /hI/hNG/hSkidAG/hRG/hMG/hSkidE /hAG /hSkidI/hNG/hKG/hLG/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidO/hSG/hRG /hPG/hE/hRG /hTG/hSkidO/hDhhnG/hBG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG/DGdhG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n17 \n \n/hAG/hI /hVG/hE/hHG /hJNyG/hSkidAG/hNG/hDG/hTTG - /hSkidI/hBG/hNG /hPG/hE/hRG/hKG /hJNyG/hSkidAG/hNG/hDG/hTTG- /hCG/hSkidAz/hBG/hSkidI/hTgG/hYG/hSkidAG/hPG/hRG /hBnG/hSkidIk/hKnG /hMG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hMG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hO/hKG/hRG /hI/hCCnG/hSkidAG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hKG/hTG/hSkidAz \n/hKG/hApGiMGnG /hNG/hSkidAk /hCnG/hSkidO/hDhhnG/hLG/hKG /hSkidAk /DGdhG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hIk /hHG/hRG/hMG/hJG/hDG/hSkidAG /hJNyG/hSkidAG/hNG/hDG/hTTG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hMG/hSkidO/hNG/hMG/hSkidE /hE/hLG/hSkidAk /hSkidI/hKG/hE /hNG/hSkidAk? /hO /hMG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hNG/hSkidAk /hSkidI/hNG/hKG/hLG/hLG /hCnG/hLG? \n/hSkidI/hNG/hKG/hLG/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hCnG/hLG /hO /hPG/hSkidAG/hI/hNG/hKG /hTgnG/hSkidO/hPG/hKG /hLG/hSkidE/hLG, /hO/hLG/hSkidAG /hSG/hBnG/hKG /hLG/hSkidE/hLG, /hBG/hSG/hSkidAG/hTG /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG /hO /hAk /hBG/hSkidAG/hTG/hPG/hRG /hAG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hKG \n/hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidAk/hGnG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/DGdhG /hJG/hKnG/hNG /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hSkidE /hNG/hSkidAk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG /hKG /hSkidE /hKG/hRG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG/DGdhG \n  \n/hT/a \n  \n/hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG/hPG/hSkidU/hRG/hMG/hSkidE /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hE/hKKG /hSkidE /hTgG/hSkidAG /hCnG/hLG/DGdhG \n/hO/hNG/hSkidAG /hKG/hHG/hSkidAk/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hRG/hSkidAG/hMG/hNG/hSkidAG/hTnG, /hSnG/hSkidO/hBnG/hSkidAG/hNG/hSkidAG/hTnG, /hCnG/hSkidI/hVG/hNG/hSkidAG/hTnG, /hSnG/hSkidAG/hMG/hNG/hSkidAG/hTnG, /hPRG/hBnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hSG/hBnG /hCnG/hLG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hO /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG \n/hAG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hIk /hBnG/hSkidAG/hGYG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hJG/hTG/hApGiMGnG /hKG/hTG/hSkidAz /hO /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidAG /hPG/hDhhnG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hGG/hSkidAG/hMG /hGnG/hRG/hKG /hLG/hSkidO/hKG /hSkidI/hBG/hKnG-/hSG/hSkidI/hBG/hKnG /hBnG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG/hI /hCnG/hLG /hAG /hPG/hSkidAk/hGnG \n/hSG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hSG /hLG/hSkidAk/hTG /hKG/hHG/hSkidAk /hCnG/hLG- /hBG/hSkidAG/hHG! /hKG/hSkidIk.W /hBnG/hSkidAG/hGYG /hPG/hSkidE/hLG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG /hIk /hSkidI/hBG/hRG/hNG/hLG! /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG/hPG/hSkidU/hRG /hGG/hSkidAG/hMG/hMG/hSkidE /hA/hSG/hGG/hRG/hSkidE /hPG/hRnG/hLG /hSkidI.M/hLG/hKnG/hLG /hLG/hSkidO/hKG \n/hCnG/hLG/DGdhG /hSkidI/hDhG/hGRG/hSkidIk /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hKG /hA/hDnYG/hSkidAG/hPG/hKG/DGdhG /hDG/hSkidU/dBBa /hRG-/hPG/hSkidAG/hTG/hRG /hNG/hMG/hGG/hRG-/hCnG/hRG/hGG/hRG /hDG/hSkidE/hHG/hBG/hLG/hSkidAG/DGdhG /hSnG/hSkidU/hRGRhSkidU/hHG/hKG /hDG/hSG /hBG/hRG/hKnG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hSG/hSkidAG/hI/hSkidI/hKG/hLG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hA/hBG/hSkidAk/hTG \n/hJG/hSkidAG/hI/hTG /hCnG/hLG, /hBG/hSkidAG/hDG/hMG/hSkidE /hSKG /hSkidUz /hTgG/hRG/hSG /hCGdhMGokdhz /DGdhG /hPG/hSkidI.M/hCnG/hLG/hSkidAG /hSG/hSkidIk/hTgG/hPG/hRG /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk /hBG/hSkidAk/hSG/hSkidAk /hCnG/hLG/hSkidAk, /hBG/hSkidAG/hDG/hMG/hSkidE /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hBG/hSkidAk/hSG/hApGiMGnG /hLG/hGG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hE/hKG/hTgG/hSkidAG, \n/hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hDG/hSkidU/hNG/hSkidUz/DGdhG /hMG/hSkidO/hTgG/hSkidAG-/hMG/hSkidO/hTgG/hSkidIk /hPG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hCG-/hCnG/hHG /hMG/hSkidAG/hI/hLG/hKG /hDG/hSkidUz/hRG/hSkidIk /hRG/hHG/hSkidAk/DGdhG \n/hSG/hBnG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk /hAG /hSG/hPnG/hLG /hLG/hSkidO/hKG /hSG/hNG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hJG/hSkidIk/hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG, /hAG/hGG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hBG/hRnG/hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hAG /hA/hKG/hSkidAG/hSG /hCnG /hSkidUz /hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU \n/hIk/hLG/hMG /hTG/hSkidAG/hSkidI/hKG /hLG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hSG/hTYG /hPG/hSkidUz/hCnG /hSkidUz  /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO /hTG/hKG/hNG/hSkidE /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hPRG/hKG /hSkidVatGfktR /hSkidI/hTG/hMG/hSkidE /hCnG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hO /hKnG/hSkidAG/hLG/hSkidIk /hBG/hSkidUz/hSkidI.M/hJnG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG/hLG /hAG /hO/hKG/hRG/hSkidAG \n/hO /hSkidI/hNG/hTYG /hVYG/hVG/hHG/hSkidAG/hRG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hBG/hNG/hSkidAz/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hPG/hSkidAG/hTG/hRG /hAG /hNG/hMG/hGG/hRG /hCnG/hLG /hAG /hTG/hI/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hNG/hSkidE /hLG/hSkidIk/hBG /hKG/hApGiMGnG /hCG/hLG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hKG/hTG/hSkidAz /hA/hBG/hSkidAk/hTG-\n/hJG/hSkidAG/hI/hTG /hKG/hSkidAG/hLG, /hKG /hSkidE /hKG/hRG/hSkidO/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBnG/hSkidE/hCGdhMGokdhz/hTgG-/hGnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hTgG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hKG/hSkidAG/hLG, /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidAk/hTG /hKG/hSkidAG/hLG /hO /hKG/hNG/hSkidIk /hLG/hSkidIk/hBG/hLG /hRG/hHG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hPG/hSkidI/hHG/hLG /hBG/hSkidE/hRG /hO /hA/hPPG/hNG /hBG/hSkidAG/hRG/hSkidE/hMG/hSkidE \n/hKG /hSkidE /hKG/hRG/hSkidO /hDG/hSkidO/hSG/hRG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hGG/hPPG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hSkidI/hPRG/hSkidI.W /dNSa /hPG/hLG /hSG/hSkidAG/hHG/hSkidE/hBG/hKG /hMG/hSkidU /hCGdhMGokdhz /hHG/hSG /hCGdhMGokdhz  “/hSkidI/hVG/hNG /dMRa /hTG/hSkidAG” /hSnG/hBDG /hSG/hSkidU/hNG/hLG/hKG/DGdhG /hE/hHG/hSkidE/hNG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hPRG/hSnG /hAdzmpGMG /hSG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hKG/hHG/hLG /hGG/hSkidE/hLG \n/hCnG/hLG/DGdhG /hJG/hI /hLG/hSkidIk/hBG/hLG /hRG/hHG/hSkidAk/hMG/hSkidE /hO /hLG/hSkidAG/hJG/hKG /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG /hKG/hRG/hSkidAk /hCnG/hLG, /hO/hKG/hRG /hVG/hE/hHG /hKnG/hSkidUz/hBG/hSkidIk /hCnG/hLG, /hIk /hNG/hVG /hBG/hSkidO/hDnG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hBnG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hAk/hMG/hSkidE /hO \n/hAG/hGG/hSkidUz /hJG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hDG/hSkidUz/hTgG/hSkidAG /hKnG/hSkidUz/hBG/hSkidIk /hAG/hRG /hJG/hSkidO/hSkidI/hDhhnG /hDG/hSkidE/hLG/hKG, /hMG/hSkidU/hSkidI.W/hSKG/hYG/hSkidE/hNG/hSkidAG/hI, /hAG /hSG/hHG/hMG/hSkidI/hTG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidAG/hI/DGdhG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hKG/hSkidI/hHG/hSkidI/hTG/hAk /hO /hMG/hSkidU/hSkidI.W/hSKG/hYG/hSkidAG/hI/hTG \n/hRG/hSkidI/hHG/hSkidI/hTG/hAk /hAG /hSG/hMG/hTnG/hResn/hNG/hMG/hSkidE /hMG/hSkidUz/hDhhnG/hSkidIk /hSkidI/hHG/hLG/hSkidAG/hBG/hSkidAk/hTG /hRG/hSkidI/hHG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG /hIk /hTG/hKnG/hNG/hSkidE /hSG/hMBnG/hVG /hCnG/hLG/hSkidAk /hJG/hKnG/hNG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hSkidI/hDG/hSG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hMG /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidIk/DGdhG \n/hAk /hTG/hRG/hHG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSkidI/hVG/hNG /dMRa /hTG/hSkidAG, /hKG/hMG /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidAG/hBnG/hSkidUz/hKG/hSkidIk.W /hAG /hMG/hSkidU/hSKG/hSkidIk.W /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hJG/hSkidIk/hVG/hNG/hKG /hYG/hSkidAG/hTRG/hSkidAG/hKG /hPRG/hSkidAG/hRG/hMBnG /hKG /hSkidE /hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG \n/hAG /hE/hKG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hYG/hSkidO/hGG/hSkidE /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAz /hJG/hSkidE /hO /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO /hA/hSG/hPnG/hLG /hNG/hSkidAk /hBnG/hSkidE/hLG/DGdhG /hAk /hSG /hAdzmpGMG /hYG/hSkidO/hGG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidO/hSG/hRG /hLG/hSkidO/hKG /hSG/hBnG “/hBnG/hSkidAG/hGYG” /hKG/hHG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG/DGdhG /hAG \n/hAk/hPG/hRG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hSkidI/hVG/hSnVG/hSkidAG/hSG /hKG/hApGiMGnG /hLG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hBnG/hSkidE/hLG /hIk /hJG/hSkidE /hE/hKG /hBG/hSkidE/hRG /hO /hJG/hKnG/hNG /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidAG/hI/hSkidI/hKG/hLG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hGnG/hRG /hGnG/hSkidU/hSkidI.N/hRG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG \n/hTG/hKnG/hNG /hO /hDG/hSkidE/hKnG/hLG/hKG /hJG/hSkidE /hO/hKG/hRG /hSG/hSkidAG/hI/hSkidI/hKG/hLG/hKG /hCG/hSkidE/hNG /hTgG/hSkidUz/hSkidI/hTgG /hGG/hSkidE/hLG /hCnG /hSkidAk /DGdhG /hO /hSG/hSkidAG/hI/hSkidI/hKG/hLG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hMG/hSkidE /hCnG/hSkidO/hSkidI/hDhhnG /hDG/hSkidE/hLG/hKG /hAG /hBG/hSkidU/hSkidI.M/hLG /hKG/hApGiMGnG \n/hAG/hBG/hApGiMGnG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG/DGdhG /hGG/hMG /dSignIiRe*h  /hMG/hSkidAG/hSG, /hRG/hSkidAz/hDG /hKnG/hSkidUz/hBG, /hHG/hVG/hSkidAG /hKG/hTG/hSkidAz /hNG/hSkidAk, /hDG/hSkidE/hHG /hGnG/hSkidAG/hMG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBnG/hSkidIk/hJG/hLG/DGdhG /hBG/hSkidAG/hTgG/hMG/hSkidE /hKG/hTG/hSkidAz /hGG/hSkidAG/hCnG/hSkidO-/hPG/hSkidAG/hTG /hNG/hSkidAk/DGdhG /hA/hKG/hSkidAG/hSG/hMG/hSkidE /hMG/hSkidE/hGnG \n/hCnG/hLG/hSkidAk /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hDG/hSkidU/hRG/hSTG/hMG/hSkidE/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hMG/hSkidO/hNG /hBG/hSkidAG/hJG/hLG- “/hO/hHG! /hIk /hMG/hSkidE/hGnG /hJG /hCGdhMGokdhz  /hRG/hSkidI/hHG/hTG/hE /hMG/hSkidAG/hTnG/hKG /dUu /hPG/hRG /hCnG/hTTG/hSkidAG /hSG/hNG/DGdhG” /hAG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidUz, /hE/hKG /hPnG/hLG/hSkidAG /dRe*hAnusvara/hGG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n18 \n \n/hE/hBG/hSkidE /hKG/hE/hLG /hRG/hHG/hE /hAG/hSkidI/hKG /hMG/hSkidE/hGnG /hSG/hTTG/hSkidE /hO/hKG/hRG /hMG/hSkidAG/hTnG/hKG /dUu /hPG/hRG /hAG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk/DGdhG /hAG /hE/hTG/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hNG/hSkidAk, /hO /hMG/hSkidE/hGnG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hCnG/hSkidAG/hHG /hKG/hRG/hSkidAk/hTG \n/hGG/hSkidAG/hMG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hAG/hE/hLG/DGdhG \n/hA/hSkidI/hGG/hLG/hSkidAG /hSkidI/hDG/hNG /hIk /hSkidI.M/hSG/hDDnG /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidE /hIk /hMG/hSkidAG/hTRG /dBhRa /hMG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hVG/hGG/hResn/hMG/hSkidE /hPG/hRnG/hSkidE/hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hJG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hSkidI/hBG/hDG/hSkidAG /hBnG/hSkidE/hLG, /hTG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidAG /hDnYG/hSkidAG/hNG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk /hJG/hSkidE \n/hKG/hLG/hMG /hNG/hSkidAk /hCnG /hSkidAk /DGdhG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidE /hTG /hCGdhMGokdhz  /hO /hGnG/hRG/hSkidE/hMG/hSkidE /hCnG /hSkidUz /hSkidI/hTgG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAk /hAG/hSkidI/hKG /hBG/hSkidAG/hTgG/hMG/hSkidE /hKnG/hSkidI.M/hSG /hPG/hDhhnG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hO /hE/hKnG/hNG /dKLa /hSkidAG/hSG/hMG/hSkidE /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hCG/hLG/hSkidO /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG /hAG/hSkidI/hKG \n/hAG/hGG/hSkidUz /hHG/hSkidCGdhMGO/hLG/hMG/hSkidE /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hKG/hLG/hMG /hKnG/hSG/hLG /hLG/hKnG/hSkidAG /hDG/hSkidE/hLG/hKG /hSkidAk , /hRG/hSkidAz/hDG/hMG/hSkidE /hCG/hMG/hKG /hSkidAk /hTG/DGdhG \n/hE/hHG/hSkidE/hNG /hGG/hPG /hAG/hNG /hLG/hSkidO/hKG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hJG/hSkidAG/hSkidI/hNG /hSkidI/hKG/hE /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hGG/hSkidAk /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hDG/hSkidIk/hNG/hDG/hYG/hSkidAG/hLG/hSkidU /hPG/hRG/hMG/hSkidI/hPG/hTG/hSkidAG/hKG \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG/hPG/hRG /hSkidI/hVG/hSnG/hSkidE/hSmG /hKG /hSkidVatGfktR /hPG/hSkidAG /hCnG/hSkidI.W/hNHG/DGdhG /hO /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hSG/hBnG /hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG-/hA/hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hKG /hDnYG/hSkidAG/hNG /hRG/hKnG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hAk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidE /hO /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidI.M/hTnG /hO \n/hDG/hSkidE/hRG /hSG/hBG/hSkidE/hRG /hBnG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG/hAG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidUz /hJG/hSkidE /hO /hJG/hKnG/hSkidAk/hNG-/hJG/hKnG/hSkidAk/hNG /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG, /hJG/hSkidE /hJG/hSkidE /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG /hSG/hSkidE /hBnG/hSkidE/hLG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hKG/hRG/hApGiMGnG \n/hNG/hSkidAk /hPG/hDhhnG/hLG, /hA/hPG/hNG/hSkidE /hMG/hSkidO/hNG/hSkidE /hBnG/hApGiMGnG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hPG/hRnG/hSkidAG/hI /hKnG/hTG/hMG /hKG /hSkidE /hLG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidAG/hDG /hO /hSnG/hSkidO/hDnG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hRG/hHG/hSkidI.M/hTnG /hAG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hMG/hSkidO/hNG /hNG/hSkidAk /hLG/hSkidAG/hSkidI/hGG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/hSkidI.W/hNHG/DGdhG /hAG/hBG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hO \n/hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hRG/hSkidI/hHG/hSkidI/hTG/hAk /hSnG/hSkidO/hDnG? /hKG/hTG/hSkidAz /hNG/hSkidO/hKG/hRG/hSkidIk /hBnG/hSkidE/hSkidI/hTgG /hJG/hSkidE/hSkidI/hTG/hAk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidAG/hNG /hBG/hSkidI.M/hCG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG \n/hAG /hBG/hSkidE/hSG/hSkidIk /hSkidI/hDG/hNG /hNG/hSkidAk /hSkidI/hBG/hTG/hLG/hSkidAk /hAG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hNG/hSkidO/hKG/hRG/hSkidIk /hBnG/hSkidE/hSkidI/hTgG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidI.W/hNHG/DGdhG \n/hE/hKG/hRG /hSnRG/hSkidE/hYG /hO /hHG/hSkidAG/hLG/hSkidE/hMG/hSkidE /hJG/hNMG/hLG /hA/hPG/hNG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hLG/hKG/DGdhG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk /hLG /dKSsMa /hSkidIk /hHG/hSkidO/hI/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hVG/hE/hHG /hA/hPPG/hNG /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hAG /hA/hPG/hNG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hNG/hSkidO/hKG/hRG/hSkidIk /hLG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hAG/hE/hLG /hCnG/hLG/DGdhG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hAG/hBG /hE/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hCG/hSkidAG/hHG/hSkidIk/DGdhG /hIk /hO /hNG/hSkidAk, /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /dHa_dSignVocalicR /hDG/hYG /hBG/hSkidAG/hJG/hLG/DGdhG \n/hAG /hDG/hSkidE/hKnG/hSkidUz, /hCG/hSkidAG/hSkidI.N/hRG /hBG/hKnG/hResn/hKG /hBG/hSkidAG/hDG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hAG/hSkidI/hBG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hE/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hAG/hRG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG- /hBG/hSG! \n/hAk /hTG/hRG/hHG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk, /hDG/hSkidUz/hTgG/hSkidAG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG, /hSnG/hSkidIk/hLG/hSkidAG /hAG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG, /hSG/hBnG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hSkidI.M/hMG/hLG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hPG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hCG /hLG/hSkidO/hKG/hKG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG/DGdhG /hCnG/hSkidO/hTgG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG, /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk \n/hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG/DGdhG /hPG/hSkidI.N/hRG/hVG/hSkidAG/hRG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk /hRG/hHG/hLG /hHGRhSkidU/hA/hE /hVG/hSkidAG /hNG/hSkidAk, /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hPG/hHG/hSkidAG/hDhhnG/hPG/hSkidU/hRG/hKG /hDnG/hSkidUz/hLG-/hDnG/hKKG/hRG /hAG \n/hHG /hCGdhMGokdhz /hSG/hSkidIk /hKnG/hSkidE/hLG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hJG/hNMG/hLG/hSkidE /hCnG/hLG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSVG/hYG /hAdzmpGMG  /hKG/hSkidIk.W/hDhhnG/hSkidAG-/hMG/hKG/hSkidO/hDhhnG/hSkidAG/hKG /hYG/hSkidO/hSkidI/hNG/hMG/hSkidE /hSkidI/hKG/hE /hNG/hSkidAk /hJG/hNMG /hLG/hSkidE/hLG/hKG? /hO /hO/hTG/hApGiMGnG /hJG/hNG/hSkidI.M/hMG /hSG/hKG /hSkidAk  /hCnG/hLG \n/hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hNG/hSkidAk, /hBnG/hGG/hVG/hSkidAG/hNG /hJG /hCGdhMGokdhz  /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /dVocalicR /hSkidI/hSmG-/hMG/hSkidU/hSkidI/hNG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hDG/hSkidU/hLG/hResn/hBnG /hYG/hSkidO/hSkidI/hNG/hMG/hSkidE /hJG/hNG/hMG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hE/hKG/hRG /hPG/hSkidAG/hCnG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hU /dDDa /hSkidE/hSnYG \n/hRG/hHG/hLG /hHG/hSkidE/hTG/hSkidI.W/hNHG/DGdhG /hJG/hSkidE /hJG/hSkidAG/hU, /hSG/hSkidAG/hSkidI/hTgnG-/hSG/hTTG/hSkidI.N/hRG /hBG/hRG/hKnG/hKG /hMG/hSkidAz/hKG/hSkidAG /hDG/hSkidAk/hTG /hCnG/hSkidIk.M /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz , /hJG/hSkidAG/hU /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidU/hNNG/hRG /hAG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk /hBG/hNG/hSkidAG/hU/DGdhG /hDnG/hRG/hTG/hSkidIk \n/hSG/hSkidU/hNNG/hRG /hAG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk /hTG/hKnG/hSkidAk/hNG /hHG/hE/hTG /hJG/hKnG/hSkidAk/hNG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hBG/hSkidAG/hLG-/hBG/hCCG/hSkidAG /hSG/hSkidU/hKnG/hSkidIk, /hSG/hSkidU/hNNG/hRG /hAG /hSG/hMPG/hNNG /hHG/hE/hTG/DGdhG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hJG/hSkidE /hBG/hNG/hBG/hSkidAG/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG /hO \n/hTG /hCGdhMGokdhz  /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hBG/hSkidI/hNG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAz/hAdzmpGMG, /hAG/hBG /hBG/hCCG/hSkidAG /hA/hSkidI.M/hCnG /hSkidI.M/hJG/hNG/hKG/hRG /hAG/hGG/hSkidUz /hPG/hSkidUz/hRG/hSkidAG /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk /hAG /hDG/hSkidU/hSkidI/hNG/hYG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hRG/hSkidAG/hKnG/hLG /hCnG /hSkidAk /DGdhG /hYG/hE/hHG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hBnG/hSkidI/hVG /dSsYa  /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG \n/hJG/hSkidIk/hBG/hSkidUz /hTG /hCGdhMGokdhz  /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk, /hMG/hRGRhSkidUz /hTG /hCGdhMGokdhz  /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG/hSkidE /hSkidI.M/hJG/hNG/hGG/hSkidIk/DGdhG \n/hAG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hSkidE /hKG /hSkidE /hLG/hKG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hSG/hBnG/hTgG/hSkidAG /hSnG/hSkidI.W/hKTG /hAG /hSG/hBnG/hTgG/hSkidAG /hBG/hSkidU/hSkidI.M/hDDnG /hAG /hSG/hBnG/hTgG/hSkidAG /hPG/hSkidUz/hCGdhMGokdhz /hJG/hSkidIk /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hNG/hBG/hSkidAk/hMG/hSkidE /hLG/hSkidAG/hGG/hLG /hRG/hHG/hLG/DGdhG \n/hO /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG- /hSG/hRG/hLG/hSkidAG /hPG/hSkidI/hRnG /hSkidI.M/hLG/hSkidI.W/hKnG /hKG/hApGiMGnG /hNG/hSkidO/hKG/hRG/hSkidIk /hKG/hSkidI.N/hRG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG \n/hSG/hRG/hLG/hSkidAG /hPG/hSkidI/hRnG /hSkidI.M/hLG/hSkidI.W/hKnG /hKG/hApGiMGnG /hNG/hSkidO/hKG/hRG/hSkidIk /hKG/hRG/hApGiMGnG /hLG/hSkidAG/hGG/hLG/DGdhG \n/hO /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG- /hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hSG/hSkidCGdhMGO /dPhT=a /hVG/hSkidE/hA/hRG /hI /dN.half /hJG/hSkidIk/hSkidI/hNG/hYG/hRG /hBG/hSkidI/hNG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n19 \n \n/hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hSG/hSkidCGdhMGO /dPhT=a /hVG/hSkidE/hA/hRG /hI /dN.half /hJG/hSkidIk/hSkidI/hNG/hYG/hRG/hTgG/hSkidAG /hNG/hSkidAk /hBG/hNG/hLG, /hA/hMG/hSkidE/hSkidI.N/hRG/hKG/hSkidAG /hTG/hKG /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hSkidI.M/hCG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG \n/hO /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG- /hMG/hSkidAk/hNG/hSkidE/hJG/hRG /hSG/hMG/hDnG/hSkidIk /hHGRhSkidU/hA/hE/DGdhG \n/hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hIk /hNG/hSkidAk /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG/DGdhG /hO /hSG/hSkidE /hKG /hSkidE /hLG/hKG /hJG/hSkidE /hO /hCG/hSkidAG/hHG/hLG/hKG/DGdhG \n/hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hAG/hSG /hRG/hSkidI/hHG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hDG/hYG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hDnG/hSkidAG/hNG /hSkidI/hKG/hCnG /hSkidU  /hMG/hDG/hSkidI/hTG /hNG/hSkidAk /hKG/hApGiMGnG /hSG/hKG/hLG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hDG/hSkidU/hKnG /hAk /hGG/hPG/hKG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hMG/hSkidAk/hNG/hSkidE/hJG/hRG \n/hE/hKG/hRG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hPG-/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG/hKG /hMG/hSkidE/hLG/hPG/hSkidEAdzmpGMG/hCG /hBG/hSkidU/hJnG/hLG/hKG/DGdhG /hO /hBG/hDhhnG /hMG/hSkidAG/hNG/hSkidI.M/hSG/hKG /hTG/hNG/hSkidAG/hVG/hMG/hSkidE /hCG/hSkidI.M/hLG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hKG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hSG/hHG/hYG/hSkidO/hGG/hSkidIk \n/hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hBG/hDnG/hSkidAG/hI /hDG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hBnG/hRG/hSkidO/hSG /hDG/hSkidE/hLG/hKG /hJG/hSkidE /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hA/hNHG/hSkidAG/hRG /hKnG/hDnG/hSkidAG/hI/hMG/hSkidE /hKnG/hSG/hBG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz /hO /hBG/hSkidI.M/hCG /hGG/hSkidE/hLG/hSkidAG/DGdhG /hAk/hMG/hSkidE /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG/hKG /hBnG/hSkidUz/hSkidI.M/hMG/hKG/hSkidAG \n/hAG/hRG /hNG/hSkidIk/hKG /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hMG/hSkidO/hTgG/hSkidAG/hMG/hSkidO/hTgG/hSkidIk /hTG/hSkidIk/hSG /hSG/hSkidAG/hLG /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG /hPG/hKG/hDhhnG/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG /hDG/hSkidU/hNG/hSkidU/hKG /hDG/hSkidO/hSkidI.W/hSTG/hYG/hSkidAG/hRG/hSkidIk /hCnG/hLG/hSkidAk/DGdhG \n/hJG/hKnG/hSkidAk/hNG /hBnG/hSkidE/hSkidI/hTgG/hSkidI/hTG/hAk /hHG /hCGdhMGokdhz /hSG/hSkidIk /hMG/hJG/hSkidAG/hKG, /hHG/hSkidAG/hHG/hSkidAG /hHGRhSkidUz/hHGRhSkidUz /hKG/hSkidI.N/hRG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG /hO /hE/hKG /hSkidI/hDG/hNG /hAG/hSTG/hSkidE/hSG/hCGdhMGokdhz  /hKG/hHG/hLG/hKG- “/hYG/hSkidAz /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG, /hHG/hMG/hRG/hSkidAG /hAG/hSnCG/hYG/hResn /hLG/hGG/hSkidAk/hTG \n/hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hE/hTG/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hGG/hPG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidAk/hMG/hSkidE /hSkidI/hKG/hE /hNG/hSkidAk /hAG/hE/hLG? /hO /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk/hKG /hBG/hDG/hLG/hSkidAG/hMG/hSkidE /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hKG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidAG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hKnG/hRG/hSkidIk/hDG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG/DGdhG” \n/hAk /hTG/hRG/hHG/hSkidE/hCGdhMGokdhz /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hSG/hHG/hJG /hBnG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hE/hKG /hSkidI/hDG/hNG /hGnG/hRG/hPG/hRG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG/hKG /hDG/hSG/hKnG/hTG/hBG/hLG/hSkidAG /hNG/hSkidO/hSkidI/hTgG/hSG /hBnG/hSkidE/hTgG/hLG/DGdhG /hAG/hRG/hSkidO/hPG \n/hDG/hSkidUz/hTgG/hSkidAG /hCnG/hLG- “/hNG/hSkidE/hSkidI.W /d‘La /hJG/hSkidE/dNSa  /hCGdhMGO/hPnG /dDdYa /hSkidUz/hTgG/hSkidIk”(/hKG/hSkidAG/hJG/hMG/hSkidE /hSkidI/hDhnG/hLG/hSkidAG/hI) /hAG “/hI/hNG/hSG/hBG/hCGdhMGO/hSkidI/hDhG/hResn/hNG/hSkidE/hSnG/hNG”(/hU/hCCG /hA/hSkidI.M/hDnG/hKG/hSkidAG/hRG/hSkidIk/hKG /hGG/hPG /hNG/hSkidAk /hMG/hSkidAG/hNG/hBG)/DGdhG \n/hE/hHG/hSkidE/hNG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hSG /hAdzmpGMG /hKG /hSkidE /hTG /hA/hPG/hNG /hGG/hPG/hMG/hSkidE /hNG/hSkidAk /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG /hO /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidO/DGdhG  \n/hIk /hDG/hSkidU/hNG/hSkidUz/hTgG/hSkidAG /hAG/hRG/hSkidO/hPG /hCnG/hLG /hSkidI/hNG/hRG/hSkidAG/hDnG/hSkidAG/hRG/DGdhG /hE/hKG/hRG/hSkidAG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hSkidE/hTgG/hSkidAG /hNG/hSkidAk, /hSG/hHG/hYG/hSkidO/hGG/hSkidIk /hSG/hBnG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hJG/hSkidAG/hNG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG /hAG /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO/DGdhG /hSG/hBG/hHG/hKG \n/hSG/hHG/hSkidAG/hNG/hSkidU/hBnG/hSkidUz/hSkidI/hTG /hO/hKG/hRG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidE /hCnG/hLG/hSkidAk, /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hSG /hAdzmpGMG /hGG /hDG/hSkidE/hBG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hLG /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hTG/hSkidAk/hYG/hSkidAG/hRG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/DGdhG /hO /hU/hTTG/hRG /hDG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hLG/hKG /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hO /hIk /hJG/hSkidAG/hNG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG \n/hJG/hSkidE /hE/hKG/hRG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hLG/hSkidAG/hBnG /hNG/hSkidAk /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hO /hPnG /hSkidEAdzmpGMG /hSkidI/hPnG/hYG/hSkidAG/hI/hTG /hE/hTG/hApGiMGnG /hSG /hCGdhMGokdhz  /hO/hTG/hApGiMGnG /hDG/hSkidAz/hGG/hSkidAk/hTG /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG /hAG/hSkidI.M/hJG/hJG /hAG/hSkidI/hBG /hKG/hApGiMGnG /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBnG/hSkidE/hCGdhMGokdhz/hTgG \n/hKG /hSkidE /hLG/hKG /hAG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hLG/hSkidAG/hHG /hMG/hSkidAG/hAdzmpGMG/hGG/hLG/hKG/DGdhG /hO /hKG/hHG/hLG/hKG- “/hDG/hSkidE/hKnG/hSkidUz /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG, /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hJG/hTG/hSkidE/hKG/hSkidO /hDG/hSkidAz/hDhhnG-/hDnG/hSkidUz/hPG /hKG/hRGRhSkidUz, /hSkidI/hNG/hLG/hMBG/hNG/hKG /hMG/hSkidO/hNG \n/hBG/hNG/hSkidAG /hLG/hSkidE/hNG/hSkidE /hA/hSkidI.M/hCnG /hMG/hSkidAk/hNG/hSkidE/hJG/hRG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hSnG/hSkidI.W/hKTG /hAG /hPG/hHGRhSkidU /hCGdhMGokdhz /hCG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hJG/hSkidI/hNG/hTG/hSkidE /hCnG/hSkidIk.M/DGdhG /hE/hKG/hRG /hBG/hSkidAG/hDG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hKG/hCG/hHG/hRG/hSkidIk /hJG/hSkidAG/hE/hBG, /hPnG/hSkidAz/hDG/hSkidAG/hRG/hSkidIk \n/hLG/hDhhnG/hBG, /hIk /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hCG/hLG/hTG, /hSkidI/hKG/hYG/hSkidO /hNG/hSkidAk /hJG/hNG/hSkidAk/hTG /hA/hSkidI.M/hCnG/DGdhG /hBnG/hApGiMGnG /hSG/hKG /hSkidAk /hTG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hPnG /hSkidAk /hSG/hLG/hSkidAG /hHG/hSkidO/hI/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidI/hHG/hNG/hSkidE /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hMG/hSkidI.N/hRG/hYG/hSkidO /hJG/hSkidAG/hI/DGdhG /hHG /hCGdhMGokdhz , \n/hJG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG /hMG/hSkidU/hKG/hDG/hMG/hSkidAG /hCG/hLG/hTG, /hTG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG /hPG/hSkidEAdzmpGMG/hSnG/hNG /hRGRhSkidU/hKG/hLG /hRG/hHG/hTG/DGdhG /hIk /hSG/hBnG /hDG/hSkidE/hSkidI.W/hKnG /hKG/hApGiMGnG /hHG/hMG/hRG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hLG/hSkidAG/hHG /hA/hSkidI.M/hCnG /hJG/hSkidE /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hVG/hSkidIk./hAG/hRG./hE/hSG. \n(/hVG/hSkidCGdhMGO/hLG/hNTgG/hRG/hSkidIk /hSkidI.N/hRG/hTgG/hSkidAG/hYG/hRG/hMG/hSkidE/hNTgG /hSKG/hSkidIk.W/hMG, /hSVG/hSkidE/hCCnG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSG/hSkidE/hVG/hSkidAG/hSkidI/hNG/hVG/hSkidVatGfktR/hSkidI.M/hTTG /hSG/hSkidU/hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG) /hLG/hApGiMGnG /hSkidI.M/hLG/hA/DGdhG \n/hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hBG/hDhhnG/hSkidIk /hKG/hSkidAG/hLG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hCG/hSkidU/hPG /hRG/hHG/hLG/DGdhG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hKG/hCnG/hSkidU /hBG/hSkidAG/hJG/hLG /hNG/hSkidAk /hGG/hSkidE/hLG/DGdhG \n“/hTgnG/hSkidIk/hKG /hA/hSkidI.M/hCnG, /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hMG/hDG/hSkidI/hTG /hKG/hRGRhSkidUz/DGdhG” \n“/hKG/hHGRhSkidUz, /hKG/hSkidIk.W /hKG/hApGiMGnG /hSG/hKG /hSkidAk /hTG /hCnG/hSkidIk.M /hHG/hMG?” \n“/hSkidI/hNG/hLG/hMBG/hNG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hTG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG /hLG/hTgG/hKG /hSkidE /hNG/hSkidE /hRG/hSkidAG/hKnG/hSkidUz /hJG/hSkidAG/hDnG/hSkidI.N/hRG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk/hKG /hSkidI/hBG/hYG/hSkidAG/hHG /hNG/hSkidAk /hBnG/hApGiMGnG /hJG/hSkidAG/hE/DGdhG /hPnG /hSkidE /hRG /hHG/hMG /hSG/hE/hHG /hKG/hRG/hBG /hJG/hSkidE /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz /hKG/hHG/hNG/hSkidE \n/hCnG/hSkidIk.M/DGdhG” \n/hMG/hNG/hSkidU/dSsYa /hTG/hSkidAG/hKG /hLG/hSkidE/hLG /hIk /hKG/hRG/hBG/hSkidAG/hKG /hSkidE  /hCnG/hLG/DGdhG /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG /hSkidI.M/hCG/hSkidI.W/hNTG/hTG /hBnG/hApGiMGnG /hKG/hApGiMGnG /hBG/hSkidAG/hJG/hLG- “/hJG/hSkidAG/hU, /hKG/hSkidO/hSkidI.M/hSnG/hSnG /hKG/hRG/hSkidAk /hCnG/hSkidIk.M, /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hIk /hGG/hPG /hA/hHG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz \n/hKG/hTG/hSkidAz /hNG/hSkidAk /hBG/hSkidAG/hJG/hSkidIk, /hSG/hSkidE/DGdhG” \n/hAG /hSkidI/hPRG /dNSa /hPG/hLG /hKG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hBG/hSkidAG/hTgG /hTG/hSkidI/hKG/hSkidI/hTG/hAk/DGdhG  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   िवदेह  \nᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९० म अंक  १५ नवबर २०१५ (वष ८ मास ९५ अंक १९०)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n20 \n \n/hE/hHG/hSkidE/hNG /hMG/hSkidU/hSG/hSkidIk/hBG/hTG/hMG/hSkidE /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hSkidI/hKG/hO /hAG/hNG /hNG/hSkidAk /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hRG /hA/hPPG/hNG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidE /hDnG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG/DGdhG \n  \n/hBG/hSkidE/hTgG/hSkidO/hMG/hSkidE /hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG! /hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hTgG/hSkidAG! \n  \n/hAG /hIk /hNG /dMHa /hRG /hSkidI.W/hKnG/hSSG/hSkidAG /hA/hSkidI.M/hCnG- /hRG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hCG/hSkidIk/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG /hSkidAk /hSkidI.M/hLG/hPnG/hSkidO/hSkidI/hNG/hResn/hYG/hSkidAG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hPG/hSG/hRG/hLG/DGdhG \n  \n/hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hPRG/hSkidE/hMG /hKG /hSkidE /hNG/hSkidE /hCnG/hLG /hSG/hSkidO/hNG/hLG/hSG /hCGdhMGokdhz ! /hIk /hPRG/hSkidE/hMG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO /hCG/hSkidAz /BASE /hSkidAz/hBG/hSkidI/hTgG/hYG/hSkidAG/hPG/hRG /hGnG/hSkidU/hMG/hSkidAk/hTG /hLG/hPnG /hSkidU /hAG /hCnG/hSkidAz/hDhhnG/hSkidAG/hKG /hA/hNG/hGG/hRnG /hPRG/hSkidE/hMG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/hSkidAk, /hAk/hMG/hSkidE /hGG/hSkidU/hNdG/hSkidAG-\n/hBnG/hSkidAG/hGG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO /hRG/hHG/hSkidAk /hAG /hJG/hSkidO/hDhhnG-/hGnG/hTgG/hSkidAG /hSG/hSkidE/hHG/hSkidO! /hJG/hTG/hSkidE/hKG /hGG/hHG/hSkidIk/hAdzmpGMG/hRG /hCnG/hLG /hTG/hTG/hBG/hSkidE /hVYG/hSkidAG/hPG/hKG/DGdhG \n/hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG/hKG /hSG/hSkidO/hNG/hLG /hPRG/hSkidO/hPnG /hSkidE /hSG/hRG /hSG /dKSa /hSkidE/hNG/hSkidAG/hKG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk /hCnG/hLG/DGdhG  \n/hSG/hSkidI/hDG/hKnG/hNG /hPRG/hTnG/hMG /hSnRG/hSkidE/hNdG/hSkidIk, /hVYG/hSkidAG/hKnYG/hSkidAG/hTG/hSkidAG/hKG /hYG/hSkidO/hGYG/hTG/hSkidAG /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hPG/hSkidAG/hSG /hAG /hDG/hSnG/hResn/hNG/hSnG/hSkidAG/hSTRG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hSkidIk./hE/hCG./hDhG/hSkidIk./DGdhG /hNG/hSkidAz/hKG/hRG/hSkidIk /hTG /hCGdhMGokdhz  /hPG/hKKG/hSkidAG /hCnG/hLG, \n/hBG/hNG/hSkidAG/hRG/hSG/hKG /hSkidI/hVG/hSnVG/hSkidI/hVG/hDYG/hSkidAG/hLG/hYG/hMG/hSkidE, /hJG/hTG/hYG /hO/hKG/hRG /hMG/hSkidAG/hYG /hKG /hSkidU /hLG/hPG/hSkidI/hTG /hCnG/hLG, /hMG/hSkidU/hDG/hSkidAG /hO/hI/hMG/hSkidE /hA/hKnG/hNG /hDG/hSkidE/hRG/hSkidIk /hCnG/hLG/hSkidAk, /hTG/hKnG/hSkidI/hNG /hDnG/hSkidI.N/hRG /hSkidI/hBG/hYG/hSkidAG/hHG/hKG \n/hBG/hSkidAG/hTgG /hTG/hKG/hBG/hSkidAG/hKG /hCnG/hLG! \n  \n/hSkidI/hBG/hYG/hSkidAG/hHG/hMG/hSkidE /hBG/hSkidAG/hDnG/hSkidAG /hBnG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG, /hO/hKG/hRG /hTgnG/hSkidO/hRnG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hBG/hSkidAG/hHG/hRG /hAG/hE/hLG /hDG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz/hTG /hAG /hSG/hTgG/hLG /hNG/hSkidAG/hKG /hJG/hKG/hRG /hKSmG/hSkidI/hTG/hPG/hSkidUz/hSkidI/hTG/hResn /hO /hA/hPPG/hNG \n/hSG/hSkidI.N/hTgG/hResn/hSkidI/hPnG/hKG /hSkidE /hTgG/hSG /hCGdhMGokdhz  /hKG/hRG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG/DGdhG /hCnG /hSkidUz /hTgG/hLG-/hBG/hRnG/hLG /hKG/hSG/hSkidI.N/hRG /hPG/hSkidUz/hRG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hRG/hHG/hLG /hCnG/hLG /hSG/dKSa /hSkidE/hNG/hSkidAG/hKG /hPG/hSG/hSkidAG/hRG/hLG /hIk /hPnG /hSkidUz /hSG /hSkidI/hKG /hHGRhSkidU/hNG/hKG/hSkidAG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG \n/hE/hHG/hSkidE/hNG /hKG/hLG/hSkidAG/hMG/hSkidIk /hSG/hSkidCGdhMGO /dPhT=a /hVG/hSkidE/hA/hRG /hA/hSkidI.M/hBnG/hYG/hNTG/hSkidAG/hKG /hAG/hVG/hSnYG/hKG/hTG/hSkidAG /hCnG/hSkidI.W/hNHG /hJG/hSkidE /hA/hMG/hSkidE/hSkidI.N/hRG/hKG/hSkidAG/hKG /hE/hKG/hTgG/hSkidAG /hBG/hHGRhSkidU/hRG/hSkidAG/hSmTgG/hRGwGM/hSkidIk/hYG /hKG/hMPG/hNG/hSkidIk/hKG /hTG/hSkidIk/hNG /hBG/hKnG/hResn/hKG \n/hKG/hSkidAG/hNTgG/hRGwGM/hSkidE/hKTgG/hPG/hRG /hKG /hSkidAk /hLG/hSkidIk/hPnG/hSkidO/hSkidI/hNG/hResn/hYG/hSkidAG /hJG/hSkidAG /hSG/hKG/hE/DGdhG /hAk /hAG/hVG/hSnYG/hKG/hTG/hSkidAG/hKG /hA/hNG/hSkidU/hBnG/hVG /hSG/hMPG/hSkidUz/hNdG/hResn /hI/dNS.half /hTgG/hSkidIk/hTgYG/hSkidUz/hTgG /hBG/hSkidU/hJnG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG/DGdhG \n  \n/hSG /hAdzmpGMG /hJG/hYG /hA/hSkidI.W/hNTG/hMG /hPG/hRG/hSkidIk/hKSmG/hSkidAG /hDG/hApGiMGnG /hDG/hSkidE/hNG/hSkidE /hCnG/hLG, /hSkidI.N/hRG/hJG /dLT=a /hKG /hGnG/hSkidO/hSmG/hNdG/hSkidAG /hBG/hSkidAG/hKG/hSkidIk.W /hCnG/hLG! \n/hE /dMHa /hRG /hKG/hTG/hSkidE/hKG /hBG/hSkidE/hRG /hMG/hSkidAG/hCGdhMGokdhz-/hBG/hSkidAG/hPG/hKG /hSG /hAdzmpGMG /hDG/hSkidE/hSnG /hAG/hE/hLG /hCnG/hLG /hJG/hSkidE /hAG/hBG/hSkidUz, /hLG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hSkidI.W/hKnG /hSkidI.M/hLG/hYG/hSkidAz/DGdhG /hLG/hDhhnG/hKG/hSkidIk.W/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hKG/hSkidIk.W /hDG/hSkidE/hKnG/hBG, /hO /hTG /hCGdhMGokdhz  /hDG/hSkidE/hKnG/hLG/hSkidE \n/hCnG/hLG! /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG /hJG/hI /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hMG/hSkidE /hPG/hRnG/hBG/hSkidAk/hTG /hCnG/hLG, /hPG/hSkidUz/hVG/hResn /hSkidI/hVG/hDnG/hSkidAG/hYG/hKG/hKG /hBG/hSkidE/hTgG/hSkidIk /hTG/hKG/hRG /hMG/hSkidAk/hNG/hSkidE/hJG/hRG /hCnG/hLG/DGdhG /hGG/hSkidO/hRG, /hNG/hMG/hCnG /hSkidU /hRGRhSkidU/hKG, /hSG/hSkidU/hNNG/hRG /hAG \n/hAG/hKG/hSmG/hResn/hKG/DGdhG /hE/hMG./hE./DGdhG /hNG/hSkidIk/hKG /hGG/hSkidVatGfktR/hHG/hNdG/hSkidIk/DGdhG /hMG/hSkidAk/hNG/hSkidE/hJG/hRG /hPG/hSkidU/hRG/hSkidAG/hNG /hJG/hMG/hSkidAG/hNG/hSkidAG/hKG /hJG/hMG/hSkidIk/hNDG/hSkidAG/hRG, /hA/hTnG/hSkidAG/hHG /hSG/hMPG/hSkidI.M/hTTG/hKG /hMG/hSkidAG/hSkidI.M/hLG/hKG/DGdhG /hRG/hGnG/hSkidU/hNG/hSkidAG/hTnG/hKG /hKG/hSkidO/hNG/hSkidO \n/hHG/hSkidAk/hSkidI.M/hSG/hYG/hTG /hNG/hSkidAk /hCnG/hLG/hSkidAk /hO/hKG/hRG /hAG/hGG/hSkidUz/DGdhG /hNG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidE /hNG/hSkidIk/hKG /hSG/hNG /hGnG/hRG /hDG/hSkidU/hAG/hRG, /hNG/hSkidI/hHG/hYG/hSkidE /hJG/hMG/hSkidIk/hNG-/hJG/hTTnG/hSkidAG/DGdhG /hAG/hTgnG /hSkidI/hBG/hGG/hHG/hSkidAG /hKnG/hSkidE/hTG /hAG /hHG/hRG/hKG /hJG/hSkidO/hTG/DGdhG \n/hNG/hSkidE/hNG/hPG/hNG /hAG /hYG/hSkidU/hVG/hSkidAG/hVG/hSTnG/hSkidAG /hBG /dDdDda  /hTG /hAdzmpGMG /hGG/hSkidIk/hMG/hSkidE /hSkidI/hBG/hTG/hLG/hSkidAk/DGdhG /hBG/hCCG/hSkidAG /hSG/hBnG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hPG/hRnG/hSkidE/hLG/hKG /hTG /hCGdhMGokdhz  /hKnG/hSkidE/hTG/hKG /hSkidE/hCGdhMGokdhz  /hBG/hNHG/hKG/hSkidIk.W /hLG/hGG/hSkidAG /hKG/hApGiMGnG /hAG /hKG/hSkidCGdhMGO/hLG/hSkidE/hJG/hSG /hCGdhMGokdhz  /dVocalicR /hNdG /hL","size_mb":1.34,"has_text":true},"Videha 191.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 191.pdf","name":"Videha 191.pdf","text":"िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa ' /dOne/dN”ne/dOne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa  /dZer,/dOne /d[”gnI/dDa/d[a/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/dF”Te (/dVa/d[Fa/dRep“ /d‘”g“O /dMa/d[”gnAa/d[a /dN”ne/d[”o /dA/dAnRFTara/dKa /dOne/dN”ne/dOne )   \n/dA” /dA/dAnRFTara/dKa/dMa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI.M/dC“a:- \n/dOne. /d[a /dAnRFTara /dPa/d[”gnAa/dDa/dKa/d[”gnI”.W/dYa /d[a /dAnRFTara /dDa/d[”gn‘/d[“a  \n  \n/d]G,. \n/d]G,./dOne./dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa- /d[a /dAnRFTara /d[Ma/dRa/dNna /dK“a/dNnDda-/dOne./dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa/d[a /dCandrab”ndR  /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dDa/d[”gnU/d]Oa/dPPa/d[”gnI”- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d]G,. /dHa/dMa/dRa \n/d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa-/d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /d’a/dJa/dLa /dD“a/d[”gnI.N/dRa -/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d]“ree. /dAa/dCandrab”ndR/d[”gnI.W/dK“a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dRa  (/dAa/d]Ma /dKa/d]“a/d[”gnAa)- \n/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa /dF,Rr. /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dNa/dNa/d[”gnUR /dKa/dKa/d[”gnAa - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ \n  \n/d]G,./d]G,.[/d‘/dKa]- /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/d[”gnU/dNNa/d[”gnAa/dJa/d[”gnI” /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /dA/d[”gnI/dNa/dLa /dJa/d[”gnI” /d[a /dAnRFTara  /dLa/d[”gn‘/dLa /dI”-\n/d[a/d[”gnAa/dK[Fa/d[”gnAa/d]Ka/d[”gnAa/dRa [/dDa/d[”gnUR]- /d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa /dOne. /d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dMa/dNa/d[”gnI” /d]G,. /d’a/dJa/dLa /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dJa/d’a/dDa/d[”gnAa/dNa/dNDa /dJ“a/d[”gnAa '/dMa/dNa/d[”gnU' /d]“ree. /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa /dA/dNga/dNa/d[”gnAa : ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa \n/dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ -/dDda/d[”gnCandraO. /dA/dJa/d[”gnI”/d]a /d[”gnI.M/dMa/d[“Ra /dF,Rr. /dD“a/d[”gnAa/dRa/dKa \"/dA/dI\" /dPa/d[”gnAa/dRa- /dAa/d[“a/d[”gnI”/d[Fa /dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa /dF”Te./dKa/d[”gnI/dVa /dA/d[”gnI/dNa/dLa/dJa/d[”gnI”/dKa /dAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI.N/dRa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/d[”gnI.M/dCa/d[”gnI/d]a : \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dPa/dRa/dMa/d[”gnAa/dNa/dNDa /dPRa/dB“a/d[”gnAa/dKa/dRa /d[”o.‘/d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’/dMa/d[”gn‘ /d[a/dBa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dA/d[”gnI.M/dC“a- /dC“a/d]Ra/d[”gnAa/dNa /dAnRFTara /dDa /d[”gnI.M/d[a/dAnRFTara/dHa /dJ“a/d[”gnAa /d[eTen./d’a/d[”gnI”/d]a/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI/dNa/dLa-/dKa /d[”gn‘ /dDa/d[”gnAa/dRa \n/dKa/d[”gnAa/dNa/dNa /d‘”g“O.‘/d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’/dKa /dPRa/dVa/d[”gnAa/dHa- /dDda/d[”gnAa./dA/dMa/dRa /dNa/d[”gnAa/d]“a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa \n  \n/d]G,./d]“ree./dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’-/dOne./dDda/d[”gnCandraO/dAbbreT”aO”,n /d[“a/d[”gnI.M/d[“a/dD“a/dRa /dKa /d[”gnU /dMa/dRa “/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa” /d]G,. /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa /dNa/dNDa /dJ“a/d[”gnAa \n  \n/d]G,./dF,Rr./dOne./dBa/d[”gnAa/dLa /dMa/d[”gnU/dKa /d[”gnU/dAnRFTara /dDa /dPa/d[”gnAa/d]O“a/dKa- /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa /d’a/dJa/dLa/dKa /d[a/d[“a/dK]a /dHa/d[]a/d[”gnAa/dK[Fa/dRa '/dA/d[”gnI/dNa/dLa' /d]G,./dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa-/dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa- ’/d’a/d[”gnI”/d]a-\n/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’ /dKa /d[”gn‘  /dBa/dHa/d[”gnAa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /dBa/d]a/dKa/dHa/d[”gnI” \n  \n  \n/d]“ree. \n/d]“ree./dOne./d[a/dMa/d[”gnI”/dK[Fa/d[”gnAa / /d‘/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa/d[”gnI”.W - /dOne./dPRa/d[”gnI/d]a/dBa/dDD“a /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dKa/d[”gnAa/dRa/dKa /dA/dPRa/d[”gnI/d]a/dBa/dDD“a /d’a/dJa/dLa - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ /d]G,./dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa/dJa/d[”gnI”/dKa \n/dAa/dJa/d[”gnAa/dDa /d’a/dJa/dLa - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ /d]“ree,/d‘/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa/d[”gnI”.W - /dKa/d[”gnO/dRa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]Oa/d[”gnI”  \n  \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n/d]“ree./d]G,./d’a/d[”gnI”/d]a, /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa, /dDa/d[”gnO/dHa/d[”gnAa, /dCa/d]a/d[”gnU/d[FPa/dDa/d[”gnI” /dAa /d’a/dJa/dLa /dK“a /dAnRFTara /dDda- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa/d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ \n  \n/d]“ree./d]“ree./dKa/d[”gnI”.W  /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa /dAa /dKa/d[”gnI”.W /dHa/d[”gn‘/dRa/d[”gnAa /d’a/d[”gn‘/dLa - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ \n  \n/d]“ree./dF,Rr./dPa/d]Ra/d[”gnAa/dCa/d[”gnAa/dRa /dK“a /dAnRFTara /dDda—/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’  \n   \n/dF,Rr./dBa/d[”gnAa/dLa/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dAnRFTara /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d]a/d[”gn‘- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ - /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dBa/d[”gnAa/dLa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa  \n  \n  \n5.VIDEHA FOR NON RESIDENTS \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paint ings/ photo files. /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dA/dAnRFTara/dKa \n/dAa /dCandraO/d[”gnI/dDda/dYa/d[”gnO/ /dVa/d[”gnI”/d[”gnI/dDda/dYa/d[”gnO/ /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI”/ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra/dKa/dLa/d[”gnAa/ /dP“a/d[”gnO/d]Oa/d[”gnO /d[a/dB“a/dKa /dP“a/d[”gnAa/dI/dLa /d[a/dB“a /dDda/d[”gnAa/dU/dNa/dLa/d[”gnO/dDda /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dHa/d[”gn‘/d]a/d[”gnU /dNa/d[”gnI”/dCa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dKa /d[”gnI.M/dLa/dAnRFTara/dKa /dPa/dRa \n/dJa/d[”gnAa/dU/Danda \n VIDEHA ARCHIVE  /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dAa/dKa/d[”gnAa/dRep“/dI/dVa  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dJa/d[”gnAa/dLa/dVa/d[”gnV,ca/”cR/d]]a/dKa /d[”gnI/dDda/d[a/dKa/d[a/dNa /dP“a/d[”gnO/dRa/dMa/dPa/dRa /dJa/d[”gnAa/dU/Danda \n \n/d[a /dAnRFTara /dPa/d[”gnAa/dDa/dKa/d[”gnI”.W/dYa \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa  \n/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ /dKa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI”  /d[a/dB“a/dKa /d[”gnI.M/dLa/dAnRFTara/dKa  \n/dD“a/d[”gnAa/dRa/dKa /dO/dI /dPa/d[”gnAa/dRa  (/dDa/d[”gnI”/d’“a/dRep“ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa) \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa  (/d’a/d[”gnI”/d]a /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) \n/d’a/dJa/dLa /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa  (/d’a/dJa/dLa /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) \n/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa /dMa/d[”gn‘ (/d’a/d[”gnI”/d]a /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) \n/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /dJa/d[”gnI” /dMa/d[”gnUR/dLa/d]a/dV”Farga /dKa/d[”gnI/dVa /dC“a/d[”gnI.M/d]“a, /dO/dNa/d[”gnAa /d’a/dDYa /d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa/dPa/dRa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/dRa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dNa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnAa/d‘/dLa \n/dA/d[”gnI.M/dC“a/ \n/dPa/dDYa/dKa /dPa/dDYa/dMa/dYa /dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dHa/anO  /d’a/dPa, /d’a/d[”gnI”/d]a /dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /d’a/dPa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dKa/d[”gnI/dVa/dKa /dMa/d[”gnU /dAnRFTara /dHa/d[a /dAnRFTara  /dBa/dHa/dRa/d[”gnAa/dI/d]a /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dO /dPa/dDYa/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a/dMa/dYa, /d’a/d[”gn‘/dYa/dMa/dYa /dNa/d[”gnA” \n/dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dPa/dRa /dKa/dNNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnO/dHa/d]Oa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ /dP“a /d[”gn‘ /dRa /dAa/d’a/d[”gnAa/dAnRFTara /dJa/d[”gnAa /dKa/dATagra“a /dPa/dDYa/dKa /d’a/d[”gn‘/dYa /dNa/d[”gnA” /dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dNa/dVa /dK“a/d[”gnAa/dR“a/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gnO/d[Fa /dDa/d[”gnA”/d]a /d‘/dKa/dRa/d[”gnAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dAa /dNa/dVa/dKa \n/dBa/d[”gnI”/dCa /d[a /dAnRFTara /d’“a/d[Fa/dRep“ /dBa/dNa/d[”gnAa /dDa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ \n/d]a /dAnRFTara  /dKa/d[”gnI”.W /dPa/dDYa/dKa /d’a/d[”gn‘/dYa/d]a/d[”gnAa /dO/dKa/dRa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /d[“a/d[”gnA”/dLa/d[”gnI”/dKa /dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dCa/dYa /dDa/d[”gnA”/d‘? /d‘/d]a/dATagra“a /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dNa/dVa /dK“a/d[”gnAa/dR“a/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnO/dKa /dA” /dJ“a/dPa/d[”gnAa/d[a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dAa/d[”gnI/dBa/dYa/d[”gnO \n/dJa/d[”gnAa/dI /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /dAa /dPa/dDYa/dMa/d[”gn‘ /d’a/d[”gn‘/dYa/d]a/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dB“a/d[”gnAa/dVa /dKa/dMa /dB“a/dATagra“a /dJa/d[”gnAa/dI/d‘, /dI/d]Ya/d[”gnAa/d[”gnI/dDa /dBa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dJa-/d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a /dKa/dATagra“a /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dPa/d[”gnI”/dR“a/d[”gnI”/dKa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d’a/d[”gnO/d]Oa/d[”gn‘/dKa /d]a/dKa /dRep“ /dKa /d[”gn‘AnRFTara  \n/dKa/d[”gnAa/d]Oa/dBa/d[”gnAa/dKa /dBa/dDa/dLa/d[”gnAa /dDa_d[”gnV,ca/”cR/dR“a /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ /dMa/d[”gnUR/dLa /d’a/dPa /dJa/d[”gn‘ /dJ“a/d[”gnAa/dAnRFTara/dPa/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d‘ /d[a/d[”gn‘ /dA/d[”gnI.M/dC“a /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dPa/d[”gnI”/dR“a/d[”gnI”/dKa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dKa/d[”gnI/dVa/dKa /d’a/d[”gn‘/dYa /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dB“a/d[”gnAa/dVa/dHa/d[”gnI”/dNa \n/dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dKa /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /dDa/dBa/d[”gnAa/dDdd“a/dLa/d[”gnAa/dPa/dRa /dO /d‘/dKa/dRa/d[”gnAa /dNa/dVa /dAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa/dKa /d[a /dAnRFTara /d’“a/d[Fa/dRep“ /dKa/d[”gnI/dHa /dDa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /dAa /dA/dPa/dNa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dA/dPa/dNa/d[”gn‘ \n/d[]“a/d[”gnAa/dNa /d[”gnI/dNa/dD“a/d[”gnAa/dRep“/d[”gnI.N/dRa/d]a /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dCa/d[”gn‘/d[F]Oa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ /d‘/d]a/dATagra“a /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’/dKa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘ /d’a/d[”gnI”/d]a /dHa_d[”gnU/dA/d‘ /dBa/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa /dBa/d[”gnAa \n/dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa, /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dU/dDa/d[”gnAa/dHa/dRa/dNna /dBa/d[”gnI/dNa /d[a/d[”gnO/dJ“a/d[”gnAa/dAnRFTara /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a, /dJa/d]a/dATagra“a /d]a/d[”gnU/dKa/d[”gnI.M/dMa/dLa/d[”gnAa/dNa/d[”gnI” /dMa/d[”gnAa/d]Ra /dPa/dDYa /dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnAa/dNna/dDa/dNnDda /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dJa/d]a/dATagra“a \n/dPa/dDYa/dKa /d’a/d[”gn‘/dYa/d]a/d[”gnAa /d‘/dKa/dRa /dA/dVa/d’a/d[”gnU/dNna /dNa/d[”gnA” /dBa/dNa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dJa/d]a/dATagra“a /dA/dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d]a/d[”gnAa/dRa/d]a/dMYa /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dJa/d]a/dATagra“a /dNa/dVa /dAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa/dKa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[”gnI/d]Ra/dMa \n/dB“a/d[”gn‘/dDa /dMa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnAa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /dAa /dDa/d[”gnO/d[Fa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d’a/d[”gnU/dNna /dKa/dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dNa/dVa /dAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa/dKa /d[a/d[”gnO/dAnRFTara/d’a/dRa/dKa /dK“a/d’a/d]a/d[”gnAa /dNa/d[”gnA” /dPa/dDdd“a/d[”gnA”/d‘/ \n/d]G, \n/dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa/dKa /dA/d[”gnI.W/d[]a/d]Va/dKa /dU/d]]a/dRa /dU/dPa/d[”gnI/dNa/dVa/d[”gn‘/d[“a/dVa/d[”gnAa/dDa/d[”gnI” /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa/dRa /dLa/d[”gn‘/dLa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnAR/dA/d[”gnI.M/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dJa /dAnRFTara  /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa/dKa /dA/d[”gnI.W/d[]a/d]Va /dMa/d[”gnAa/dNa/dLa \n/dJa/d[”gnAa/d‘ /d]a /dAnRFTara  /d[a/dMa/d[Ya/d[”gnAa /dAa /dNa/d[”gnA” /dMa/d[”gnAa/dNa/dLa /dJa/d[”gnAa/d‘ /d]a /dAnRFTara  /d[”gnI/dVa/d[“Va/dRa_d[”gnUR/dPa/d[”gnI” /dP“a/d[”gnO/d]Oa/d[”gnO/dKa /dP“Ra /d[”gn‘ /dMa/d[”gn‘ /dK“a/d]a/dMa, /dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa/dKa /dMa /dAnRFTara /dCa/d[”gn‘ /d[”gnI/dNa/dPa/d]]a/d[”gnAa/ \n/dI” /d[a/d[”gnU/dRa_d[”gnU/dJa, /dI” /dCa/d[”gnAa/dNa, /dI” /dKa/d[”gnO/d[”gnI/d]Oa /d]a/dRa/d[”gn‘/d’a/dNa, /dA/dKa/d[”gnAa/d[a, /d[a/d[”gnAa/dAnRFTara/dJ“a-/dPRa/d[”gnAa/d]a, /dRa/d[”gnAR/dDa-/dBa/d[a/d[”gnAa/d]a, /d’a/d[”gnAa/dC“a/dKa /dP“a/dDdd“a/dNa/d[”gnAa/dI, /dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa/dKa /d]a/dPa/dBa, /dB“a/d[”gnAa/dPa /dU/dDdd“a/dBa, \n/dMa/d[”gn‘/d’“a /dBa/dNa/dBa-/dBa/dRa/d[a/dBa, /d’a/dHa_d[”gnUR/dMa /dD“a/d[”gnAa/dNa /dU/dPa/dJa/dBa, /dP“a/dLa/dKa /dP“a /d[”gnUR /dLa/dBa, /d[a/d[”gnAa/d’a/dRa-/dPa/dVa/dRep“/d]a, /dI” /d[a/dB“a /dKa/dKa/dRa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa? /dHa/dMa/dRa/d[”gn‘ /dLa/d[”gn‘/dLa /dNa/d[”gn‘/ /dAa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa \n/dLa/d[”gn‘/dLa /dI” /d[a/dB“a /d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /d]a /dAnRFTara  /dBa/dNa/d[”gn‘/dNa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gn‘ /dHa/d‘/d]a/ /dAa /d[a/d[”gnAa/dI/dAnRFTara/d[a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[a/dB“a/dKa /dMa/d’a/dJa/dMa/d[”gn‘ /dDd“a/d[”gnU/dKa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a, /d[a/d[”gn‘ /d[”gnI/dBa/dNa/d[”gnU /dBa/dNa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /dBa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gnAa/d‘/d]a \n/d[a/d[”gn‘ /d[a/d[”gnO/dCa/dBa/d[”gnO /dKa/d[”gnI/d]O“a/dNa/ /dAa /dJa /dAnRFTara  /dI” /dBa/dNa/d[”gn‘/dNa/dHa/d[”gnAa/dRa /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnAa/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /d]a /dAnRFTara  /dP“a/dLa/dNa/d[”gnAa/dAnRFTara-/d[”gnI.M/dCa/dLa/dNa/d[”gnAa/dAnRFTara /dNa/d[”gnAa/dMa /dDa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M/ /dAa /dJa /dAnRFTara  /dBa/dNa/d[”gn‘/dNa/dHa/d[”gnAa/dRa /dNa/d[”gnA” /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnAa/dI/d]a \n/dA/d[”gnI.M/dC“a /d]a /dAnRFTara  /dO /dBa/dNa/d[”gnAa /dKa/dATagra“a /dNa/d[”gnU/dKa/d[”gnAa /d’a/d[”gn‘/dLa/ /dAa /d[a/d[”gn‘ /dB“a/d[”gn‘/dLa /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa/ /d[a/dB“a/d]Oa/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa/d[”gnI/dHa /dLa/d[”gn‘/dLa /dBa/dNa/d[”gnAa /dKa/dATagra“a /dNa/d[”gnU/dKa/d[”gnAa /d’a/d[”gn‘/dLa /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa/ \n/d]“ree  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n/dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dCa/d[”gn‘/d]a/dNa/d[”gnAa/dKa /d[Va/dRa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dKa/dNNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnO/dHa/d]Oa/dKa /dA/dB“a/d[”gnAa/dVa /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dI” /dAa/d[“a/d[”gnAa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[a/dMa/d[”gnAa/dJa/dMa/d[”gn‘ /dBa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dLa/dKa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa /dAa/d’a/dMa/dNa/dPa/dRa /dB“a/dATagra“a \n/dRa/dHa/dLa /d[“a/d[”gnO/dKa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dCa/d[”gnAa/dYa/dKa /dA/d[”gnI.M/dC“a, /dNa/d[”gnA” /d]a /dAnRFTara  /dBa/d[”gnAa/dLa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa/dI” /dPa/dDYa /d[”gnI/dKa/d‘ /dNa/d[”gnA” /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnAa/d‘/dLa, /dJa/dK“a/dNa/d[”gnI/dKa /dBa/d[”gnAa/dLa/dKa/dKa /dBa/d[”gn‘/dRa/d[”gnO/dJa/d’a/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPa/d[”gnA”/d’“a \n/d[a/dMa/d[Ya/d[”gnAa /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dKa/dNNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnO/dHa/d]Oa /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a, /dAa /dVa/d[”gnAa/d[]a/d[”gnI/dVa/dKa/d]a/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dLa/dDdd“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dRa/d[]a/d[”gnAa /dA/d[”gnI.M/dC“a; /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dCa/dN]a/d[”gnAa /dKa/d]“a/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ / \n/dKa/d[”gnAa/dRa/dNna /dBa/d[”gnU/dCCa/d[”gnI” /dBa/dR“a/d]a/d[”gnI”, /dPa/dR“a/d]a/d[”gnI”-/d[”gnI.M/dLa/dK“a/d]a/d[”gnI”/ /dDa/dHa/d[”gn‘/dJa /dDa/d[”gnAa/dNa/dVa/dKa /d[”gnI/dVa/dRa_d[”gnU/dDD“a /dK“a/dDd’a /dU/d]O“a/d[”gn‘/d]a/d[”gnI”/ /d[a/d[”gnAa/dI/dAnRFTara/d[a/dKa /d[a /dAnRFTara /dPa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dJa/dRep“/d]a /dKa/dRa/d]a/d[”gnI”/ /d[a /dAnRFTara /d’a/d[”gnI” /dA/dPPa/dNa \n/dA/dPa/dNa/d[”gn‘ /dCa/d[”gnU/dNa/d]a/d[”gnI”/ /dA/dPa/dNa /dBa/d[”gnAa/d]Oa /dA/dPa/dNa/d[”gn‘ /d[“Ra/dMa/d[a /dAnRFTara  /dBa/dNa/d[”gn‘/d]a/d[”gnI” /dAa /dDa/d[”gnU/dK“a/d[a /dAnRFTara  /dLa/dDdd“a/d]a/d[”gnI”/ \n/dF,Rr \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dCa/dN]a/d[”gnAa /dKa/d]“a/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ , /dKa/dATagra“a /dBa/d[”gnAa/dDa /dMa/dMMa/d[”gnI” /d]a/d[”gnO/dAnRFTara /d[”gnI.M/dCa/dN]a/d[”gnAa /dJa/d[”gnU/d[”gnI/dNa /dKa/dRa, /dMa/d[”gn‘ /dBa/dCCa/d[”gnAa /dMa/dMMa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[”gnI.M/dCa/dN]a/d[”gnAa /dNa/d[”gnA” /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/dRa/d[”gnO/dD“a /dKa/dRa/d[”gnA”/d‘ /dAa /dI” \n/dBa/dCCa/d[”gnAa /dBa/d[”gnU/dCCa/d[”gnI” /dC“a/d[”gnI”.M /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[Pa/d[F]Oa /dB“a/dATagra“a /dJa/d[”gnAa/dI/d‘, /dKa/d[”gnAa/dRa/dNna /dO /dDa/dHa/d[”gn‘/dJa /dLa/d[”gnA”/dBa/dLa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara  /d[”gnI/dBa/dAa/dHa /dNa/d[”gnA” /dKa/dRa/d]a/ /dO/dNa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dLa/dDdd“a/dKa/d[”gnI”.W/dBa/dLa/d[”gnAa \n/d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /dDa/dHa/d[”gn‘/dJa /dLa/d[”gnA” /dC“a/dLa/d[”gnAa, /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /d]a/dK“a/dNa/d[”gnO /d[a/d[”gn‘ /d[]Ra/d[”gnI”/dKa /d[“Ra/d[”gn‘/d[F]O“a/d]a/d[”gnAa/dKa /dPRa/dMa/d[”gnAa/dNna /dNa/d[”gnA” /dC“a/dLa /dVa/dRa/dNa/dHa/anO /d]a/dK“a/dNa /dBa/d[”gnUR/dR“a /dVa/dRa/dKa /d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/dHa /dC“a/d[”gnO/d]Oa \n/dBa/d[”gnI.M/dCa/dYa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dPa/d[”gnAa/dI /dDa/dATagra“a /dKa/dATagra“a /dB“a/dATagra“a /dJa/d[”gnAa/dI /dC“a/dLa/d[”gnA”/ /dAa /d[a/d[”gn‘ /dAa/dRa /dB“a/dYa /dAnRFTara /dKa/dRa /dC“a/dLa/ /dAa/d]Ma/d[”gnI/dVa/d[“Va/d[”gnAa/d[a/dPa/dRa /dBa/dLa /dDa/d[”gn‘/dLa /d’a/d[”gn‘/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a, /dKa/d[”gnAa/dRa/dNna /dJa /dAnRFTara  \n/dBa/d[”gnU/dCCa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dAa/d]Ma/d[”gnI/dVa/d[“Va/d[”gnAa/d[a /dRa/dHa/d]a/d[”gnI.W/dNHa, /dAa /d[a/d[”gn‘ /dRa/dHa/d]a/d[”gnI.W/dNHa /d]a /dAnRFTara  /d[a/dB“a/d]Oa/d[”gnAa /d[a/dMa/d[Ya/d[”gnAa /dK“a/d]a/dMa/ \n/dF”Te \n/dPa/dDYa/dKa /dMa/d[”gnUR/dLa /d’a/d[”gnU/dNna /d’a/d[”gn‘/dYa /dHa/d‘/dBa /dAa /dLa/dYa/dMa/d[”gn‘ /dHa/d‘/dBa, /dMa/d[”gnAa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dNa/dA/dMa/dBa/dDD“a/ /dPa/dDYa/dKa /dI” /dJa/d[”gn‘ /d]a/d]“a/d[”gnAa/dKa/d[”gnI.M/d]“a/d]a /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dA/dVa/dD“a/d[”gnAa/dRa/dNna/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnUR/dLa \n/d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d]a/d[”gnAa /dBa/d]a/d[”gnAR/d[”gnI/dNa/dHa/d[”gnAa/dRa /dC“a/d[”gnI.M/d]“a, /dAa /dO/dI /d[a/d[”gnO/dAnRFTara/d’a/dRa/d[a /dAnRFTara  /dA/dPa/dNa /dPa/dDYa/dKa /d[]“a/d[”gnAa/dNa-/d[”gnI/dNa/dD“a/d[”gnAa/dRep“/dRa/dNna /dKa/dNa/d[”gn‘/dKa /dUR /dAnRFTara /dCa /d]O“a/d[”gnAa/dMa /dKa/dRa/dATagra“a /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a, \n/d[”gnI/d]a/dNa/dKa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /d’a/dJa/dLa/dKa /dNa/dVa-/dJa/d[”gnAa/d’a/dRa/dNna, /dJa/dI/dMa/d[”gn‘ /dBa/dHa/dRa/dPa/dRa /dBa/d[”gn‘/d[a /d’“a/dMa/d]“a/dRep“/dNa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /d[”gnI/dNa/dA/dMa /d[”gnI/dNa/dD“a/d[”gnAa/dRep“/dRa/dNna /dB“a/d[”gn‘/dLa, /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnAa/dRa/dKa /d[”gn‘ /d[“a /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/dAa/d‘/dLa/ /dKa/d[”gnAa/dRa/dNna /dA” /d’a/dJa/dLa /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /d]a/d[”gnAa/dRa/d]a/dMYa /dAa/d‘/dLa, /dLa/dYa /dAa/d‘/dLa, /d]a/d[”gnI”/dK[F.“a/f/dNna/d]a/d[”gnAa /dAa/d‘/dLa/ /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /dA” \n/dNa/dVa/dJa/d[”gnAa/d’a/dRa/dNna/dMa/d[”gn‘ /d’a/dJa/dLa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dNa/d[”gnAa/dI /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnU /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa /dAa /d[”gnI.M/d[a/dDD“a /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dPRa/d[”gnI/d]a/dB“a/d[”gnAa/dVa/d[”gnAa/dNa /dLa/d[”gnO/dKa /dNa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gn‘/dYa/dYa/d[”gnU/dK]a-/dB“a/d[”gnAa/dVa/dYa/d[”gnU/dK]a /d’a/d[”gnI”/d]a-\n/d’a/dJa/dLa, /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /d[”gnI/dNa/dA/dMa/dPa/dRa /dD“Ya/d[”gnAa/dNa /dDa/dATagra“a /dKa/dATagra“a, /dAa/dRa /dNa/d[”gnI”/dKa /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara /d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a /d[a/dKa /d[”gnA”  /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ \n/dRa/dDa/d[”gnI”/dP“a /dAa /dKa/d[”gnAa/d[”gnI/dP“a/dYa/d[”gnAa/dKa /dJa/d[”gn‘ /dPRa/dYa/d[”gnO/d’a /dA/d[”gnI/dNa/dLa/dJa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dNa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /d[a/d[”gn‘ /dLa/d[”gnAR/dLa/dVa/d[“a /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa /d’a/dJa/dLa /dNa/d[”gnA” /dVa/dRa/dNa/dHa/anO /dJ“a/d[”gnO/dAnRFTara/dKa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa /d’a/dJa/dLa \n/dA/d[”gnI.M/dC“a/ \n/d[”o \n/dD“a/d[”gnI”/dRa/d[”gn‘/dNDRa /dPRa/d[”gn‘/dMa/d[”gnI/d[Fa/dRep“/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gn‘/dLa /dVa/d[”gnI”/d[”gnI/dDda/dYa/d[”gnO /dI/dNn]Oa/dRa/dVYa/d[”gnUR/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dMa /dJ“a/d[”gnAa /d[a/dRa/d[a /dKa/dHa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /dJa/d[”gn‘ /dMa /dAnRFTara /dCa/d[]“a /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /dP“a /d[”gn‘ /dRa/dMa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI/dNa/dLa /dJa/d[”gnI” /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa \n/d’a/d[”gnU/dNna/dPa/dRa /dD“Ya/d[”gnAa/dNa /dDa/d[”gn‘/dBa /d[”gnI/dBa/d[a/d[”gnI.N/dRa /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa, /dAa /d‘/dKa /d]a/dRa/dHa/d[”gn‘AnRFTara /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/dRa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d[”gnI.W/d]Ya/dKa /dKa/d[a/d[”gnAR/d]Oa/d[”gnI”/dPa/dRa /dO /dK“a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/dJa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a/ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  \n/dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[”gnI/dVa/d[Fa/dYa/dMa/d[”gn‘ /dI” /d[a/dHa/d[”gnI” /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dLa/d[”gnAa/d’a/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a/ /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dA/d[”gnI/dNa/dLa /dJa/d[”gnI”/dKa /dDa/d[”gnO/d[a/dRa /dI/d[”gnI/dNa/dAnRFTara/d’a/dMa/d[”gn‘ /dBa/dHa/dRa/dYa/d[”gnU/dK]a /d’a/dJa/dLa /dAa/d‘/dLa, /dAa /dA/d[”gnI/dNa/dLa \n/dJa/d[”gnI” /dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dA/d[”gnI/dNa/dLa/d[a /dAnRFTara  /dP“a/dRa/d[”gnAa/dKa /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnAa/dI /dPa/dDdd“a/dATagra“a /dLa/d’a/dLa/d[”gnAa/ /dCa/d[”gn‘/d]a/dNa/d[”gnAa /d[a/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/d]a/dKa /dMa/dAnRFTara /dCa/dKa /dAa/dBa /dNa/d[”gnI”/dKa /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara /dPa/d]a/dNa /dB“a/dATagra“a /dCa/d[”gnU/dKa/dLa /dC“a/dLa, \n/dNa/dVa-/dPa/d[”gnU/dRa/d[”gnAa/dNa /dB“a/d[”gnUR/dPa /d‘/dKa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara /dMa/d[”gnA”/dRa/d[”gn‘/dJa (/dBa/d[”gnA”AnRFTara/dKa/d]Oa) /dHa/d[”gnO/dLa /dBa/dNa/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnI.M/d]“a/ /d[a/d[”gn‘ /dMa /dAnRFTara /dCa/d[]“a /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dPa/dDdd“a/d[a/dBa/d[”gnAa/dKa /dJa/d[”gnO/d’a/d[”gnAa/dRa/d[”gnO /dK“a/d]a/dMa/d[”gn‘ \n/dC“a/dLa/ /dAa/dRa/dMB“a/dMa/d[”gn‘ /dO /dBa/dHa/dRa/dKa /d[”gnI/dVa/dRa_d[”gnU/dDD“a /dBa/d[”gnU/dJ“a/dNa/d[”gnAa /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a- \n/dBa/dHa/dRa/dKa /dJ“a /dAnRFTara /dJ“a/d[”gnI/d]Oa/d[a /dAnRFTara  /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dAa/dJa/d[”gnAa/dDa /dKa/dRa_d[”gnUR \n/dHa/dMa /d’a/dJa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnA” /dBa/dRa/dBa/d[”gnAa/dDa /dKa/dRa_d[”gnUR  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dPRa/d[”gnI/d]a/dB“a/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dLa/dLa/dKa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /d[”gnI/dDa/dYa/d[”gnAR /d]a /dAnRFTara  /dO /dLa/dLa/dKa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /d[Va/d[”gnI”/dKa/d[”gnAa/dRa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M, /dMa/d[”gnA”/dDa/d[”gnAa/dNa /dC“a/d[”gnO/d[”gnI/dDdd“a /dB“a/d[”gnAa/d’a/d[”gnA” /dNa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnA”/ /dAa /dJa/dK“a/dNa /dA/d[”gnI/dNa/dLa/dJa/d[”gnI”/dKa \n/d’a/dJa/dLa /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa /dAa/d‘/dLa /d]a /dAnRFTara  /dO/dKa/dRa /d[a/dB“a/d]Oa/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa /dA/dRa/dBa/d[”gnI” /dBa/dHa/dRa/ /d[a/dRa/dLa /dVa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dNna/dRep“/dKa /dBa/dHa/dRa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/ \n/dAa /dJa/dI /d’a/dJa/dLa/dKa /dPa/d[”gnI/dHa/dLa /d[“a/d[”gn‘/dRa /dU/dPa/dRa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa /d[“a/d[”gn‘/dRa /dC“a/dLa /dO/dI /d’a/dJa/dLa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[a/dRa/dLa /dVa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dNna/dRep“/dKa /dBa/dHa/dRa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnU/dNa/dLa/d[”gn‘Rep“/dK“a/dNa /dB“a/d[”gn‘/dLa /dC“a/dLa /dAa \n/dNa/d[”gnI”/dCa/d[”gnAa/dAnRFTara/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa /dC“a/dLa- (/d[a/dRa/dLa /dVa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dNna/dRep“/dKa /dBa/dHa/dRa, /dVa/dNna/dRep“-/dOne/d[eTen) \n/dAa /dBa/dHa/dRa/dKa /dJ“a /dAnRFTara /dJ“a/d[”gnI/d]Oa/dMa/d[”gn‘ /dPa/dDdd“a/dLa/d[”gnAa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dJa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa/ /dBa/d[”gnAa/dLa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa /dPa/dDYa/dMa/dYa /dRa_d[”gnUR/dPa /dAa/d‘/dLa, /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI”-/d[Va/dRa/dKa /d]a/d[”gnI”/dK[F.“a/f/dNna/d]a/d[”gnAa \n/dAa/d‘/dLa/d[a/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI/dVa/dKa /dKRa/d[”gnI.M/dMa/dKa /d’a/d[”gnU/dNna/d[”gnAa/d]Ma/dKa /d[”gnI/dVa/dKa/d[”gnAa/d[a /dC“a/dLa, /dA”/dMa/d[”gn‘ /d[a /dAnRFTara  /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa /dCa/dCa/d[”gnAa/dRep“ /dHa/dMa /dUR/dPa/dRa/dMa/d[”gn‘ /dKa /d[”gn‘ /dNa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M/ /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dRa/dDa/d[”gnI”/dP“a /dAa \n/dKa/d[”gnAa/d[”gnI/dP“a/dYa/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnUR/d]a/dNa/d]a/d[”gnAa, /d[”gnI/dVa/dCa/d[”gnAa/dRa/dKa /dJa/d[”gn‘ /d]a/d[”gnI”/dK[F.“a/f/dNna/d]a/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /dAa/d‘/dLa /d]a/dKa/dRa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dJa/d[”gnO/dDdd“a /dNa/d[”gnA”/ /dAa /dMa/d[”gnAa/d]Ra /dYa/d‘/dHa /d’a/dJa/dLa /d[a/dB“a \n/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/dRa /d[]“a/d[”gnAa/dNa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dMa/d[”gn‘ /dU/dCCa/d]a/dMa /d[]“a/d[”gnAa/dNa/dPa/dRa /dRa/dK“a/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPa/dYa/d[”gnAa/dRep“/dP]a /d[”gnI.M/d[a/dDD“a /dB“a/d[”gn‘/dLa/ \n/d[eTen \n/dPa/dR“a/dBa /dAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa /dKa/d[”gnI”.W /dB“a/d[”gn‘/dLa/ /dI” /dB“a/d[”gn‘/dLa /d[”gnI.M/d[a/dK“a/dBa- /d[”gnI/dNa/dRa/dN]a/dRa /d[”gnI.M/d[a/dK“a/d[”gnA”/d]a/dRa/dHa/dBa/ /dJa/dKa/dRa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dAa /dPa/dR“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnO/dNa /dHa/d[”gnO/dI /dC“a /d[”gnA”  /d]a/dKa/dRa/d[”gnAa \n/dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnU.a/O /dJa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/d[a/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /d[”gnI/dHa/d[[a/dKa /dC“a /d[”gnA” / \n/dA/d[”gnI/dNa/dLa /dJa/d[”gnI” /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /dRa/dDa/d[”gnI”/dP“a /d[a/dB“a/dKa /dJa/d[”gn‘ /dPRa/dYa/d[”gnO/d’a /dB“a/d[”gn‘/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a /d[a/d[”gn‘ /dA/dDB“a/d[”gnU.a/O/d]a/ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dU/dDa/d[”gnAa/dHa/dRa/dNna /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnUR- \n/dMa/d[”gnO/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d‘ \n/dA/d[”gnI.M/dC“a \n/dC“a/d[”gnI”.M \n/dKa/d[”gnI”.W \n/dBa/d[”gnAa/d]Oa/dPa/dRa /dJa/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara-/d]a/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/dKa/d]a/d[”gn‘/dKa /dBa/d[”gn‘/dRa \n/d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU/dAnRFTara \n/dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa \n/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a \n/d’a/d[”gn‘/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a \n/dRa/d[”gnAa/dMa-/dRa/d[”gnAa/dMa \n/dKa/dATagra“a /dRa/d[”gnAa/dK“a/d[”gnUR \n/dKa/dRa_d[”gnUR  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n/dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnA”/d‘ \n/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa-/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa \n/dKa/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnI” \n/dKa/dRa/d[”gnA”/d‘ /dAa/dDa/dMa/d[”gnI” \n/dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara /dC“a/d[”gnI”.M \n/d[”gnI.M/d]“a/dKa /d’a/dJa/dLa \n/dA/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gnAa \n/dMa/d[”gn‘ \n/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnA” \n/dC“a/d[”gnI”.M /dHa/dMa \n/d[”gnI.M/dLa/dYa/dATagra“a \n/dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/dDa/d[”gn‘/dK“a/dLa/d[”gnAR/dAnRFTara /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa/dMa/d[”gn‘ \n/dHa/dMa \n/dC“a/d[”gnI”.M /dJa/dK“a/dNa-/d]a/dK“a/dNa \n/dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M \n/dJa/d[”gnI”/dVa/dNa/dMa/d[”gn‘ \n/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M \n/dC“a/d[”gnI”.M /dHa/dMa-/dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/d[a/dB“a/d]O“a/d[”gnAa/dAnRFTara /d[a/dB“a /d’a/d[”gnAa/dMa /dAa /d[“a/dHa/dRa/dMa/d[”gn‘ \n/dMa/d[”gn‘ /dBa/d[”gn‘/dRa-/dBa/d[”gn‘/dRa /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M /dHa/dMa \n/d[a/dB“a/d]O“a/d[”gnAa/dAnRFTara /dA/d[”gnI.M/dC“a  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n/dRa/dHa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a /dKa/d[”gnI”.W /dKa/d[”gnI.N/dRa/dYa/d[”gnAR \n/dBa/dNa/d[”gnAR/dNa/d[”gn‘ /dBa/d[”gnA”/d[a/dLa /dC“a/d[”gnI”.M \n/dRa/dHa/dLa/d[”gnAR/dAnRFTara \n/dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara /dKa/d[”gnI”.W /dKa/dRa/dBa/d[”gnA” \n/dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dCa/d[”gnAR/dKa/dPa/dRa \n/dRa/dHa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a \n/dB“a/d[”gnI.N/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa/dKa \n/dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa \n/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a \n/dC“a /d[”gnA”  /dKa/d[”gnI”.W /dKa/dRa/dBa/d[”gnA” \n/dKa/dATagra“a /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnUR \n/dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M \n/dJa/d[”gnAa/dI/d‘ \n/dRa/dHa/dLa \n/dKa/dATagra“a /dHa/dMa \n/dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa \n/dDa/d[”gnU/d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnAa \n/dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnA” \n/dC“a /d[”gnA”  \n/dNa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnUR/dC“a /d[”gnUR  \n/d‘/dLa/d[”gnAR/dAnRFTara \n/dC“a/d[”gnI”.M /d]a /dAnRFTara /dI /d’a/dJa/dLa /dKa/dHa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M \n/dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n/d]a/dKa /d[”gnA”  /dC“a/d[”gnI”.M \n/dJa/d[”gnAa/dI/d‘ \n/dC“a/d[”gnI”.M /dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n/dBa/dDa/dLa/dLa \n/dRa/d[”gnAa/dK“a/d[”gnUR \n/dJa/dRa_d[”gnUR/dRa/d[”gnI” /dC“a /d[”gnA”  \n/dC“a/d[”gnI”.M /dB“a/d[”gnO/dRa/d[”gn‘-/dB“a/d[”gnO/dRa/d[”gn‘ \n/dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M \n/d’a/d[”gn‘/dLa /dC“a/d[”gnI”.M \n/dNa/d[”gnA” \n/dC“a /d[”gnA”  /dKa/d[”gnI”.W /dKa/dRa/dBa/d[”gnA” \n/dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M \n/dJa/d[”gnI”/dVa/dNa /dB“a/d[”gnI.N/dRa \n/d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /dNa/d[”gnA” /dC“a /d[”gnA”  \n/dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAR/dAnRFTara \n/dA/dHa/d[”gnAa/dAnRFTara \n  \n/dAa /d]a/d[”gn‘AnRFTara /dBa/dHa/dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dJ“a /dAnRFTara /dJ“a/d]Oa /dMa/d[”gnAa/dNa/d[”gnI/dNa/dHa/d[”gnAa/dRa /dAa/d’a/d[”gnAa/dAnRFTara /dJa/d[”gnAa /dKa/dATagra“a /dKa/dHa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI.M/d]“a- \n/d[”gnI.W/dK“a/dDdd“a/dKa/d[”gnI”.W, /dKa /d[”gn‘ /dBa/d[”gnAa/dRa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dNa/d[”gnA”, /dMa/dHa/dLa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnA” \n/dNa/d[”gn‘ /dRa/dDa/d[”gnI”/dP“a /dAa /dNa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnAa/d[”gnI/dP“a/dYa/d[”gnAa, /d’a/dJa/dLa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnA” \n  \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dB“a/d[”gnAa/d[Fa/d[”gnAa /d[a/dMMa/d[”gnAa/dNa  /d]G,/dZer,/dOne/dF,Rr -/d]G,/dZer,/dOne/dF”Te  (/d[a/dMa/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dN]a/dRa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya /dA/dKa/d[”gnAa/dDa/d[”gn‘/dMa/d[”gnI” /d[a/dMMa/d[”gnAa/dNa ) \n/d]G,/dZer,/dOne/dF,Rr /dMa/d[”gnUR/dLa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa- /d[“Ra/d[”gnI” /dNa/dNDa /d[”gnI/dVa/dLa/d[”gnAa/d[a /dRa/d[”gnAa/dYa (/d[a/dK“a/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dPa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI”- /dLa/d’“a/d[”gnU /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa)  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n/d]G,/dZer,/dOne/dF,Rr /dBa/d[”gnAa/dLa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa- /d[“Ra/d[”gnI” /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dPRa/d[a/d[”gnAa/dDa /dMa/dNnDda/dLa (/dNa/d[”gnA” /dD“a/d[”gnAa/dRa/d[”gnA”/d‘- /dBa/d[”gnAa/dLa /dU/dPa/dNYa/d[”gnAa/d[a) \n/d]G,/dZer,/dOne/dF,Rr /dYa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa - /d[“Ra/d[”gnI” /dAa/d[“a/d[”gnI”/d[Fa /dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa (/dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa /dAa/dK“a/dRa- /d’a/dJa/dLa /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) \n/d]G,/dZer,/dOne/dF”Te /dA/dNa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa/dDa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa - /d[“Ra/d[”gnI” /d[“a/dMB“a/d[”gnU /dKa /d[”gnU /dMa/d[”gnAa/dRa /d[”gnI.M/d[a/dAnRFTara/dHa ( /dPa/d[”gnAa/dK“a/dLa/d[”gnO-  /d]a/d[”gnU/dKa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dMa /dRa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /d[“a/d[”gn‘/d]Oa/dKa /dKa/d[”gnO/dAnRFTara/dKa/dNna/d[”gnI” /dU/dPa/dNYa/d[”gnAa/d[a/dKa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” \n/dA/dNa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa/dDa) \n  \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dB“a/d[”gnAa/d[Fa/d[”gnAa /d[a/dMMa/d[”gnAa/dNa /d]G,/dZer,/dOne /d]“ree-/dOne/dF,Rr (/dVa/d[”gnA”/dKa/d[”gnI.W/dLPa/dKa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya /dA/dKa/d[”gnAa/dDa/d[”gn‘/dMa/d[”gnI” /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa ) \n/d]G,/dZer,/dOne/d]“ree /dBa/d[”gnAa/dLa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa – /d[“Ra/d[”gnI”/dMa/d]a/d[”gnI” /dJYa/d[”gnO/d[”gnI/d]a /d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnI”/d]a /dCa/d[”gnAR/dD“a/dRa/d[”gnI”- “/dDa/d[”gn‘/dVa/d[”gnI”/dJa/d[”gnI”” (/dBa/d[”gnAa/dLa /d[”gnI/dNa/dBa/dND“a /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) /dLa/d[”gn‘/dLa/Danda \n/d]G,/dZer,/dOne/d]“ree /dMa/d[”gnUR/dLa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa - /d[“Ra/d[”gnI” /dBa/d[”gn‘/dCa/dNa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘/dCandrab”ndR  \"/dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI”/dKa /dA/dPa/dMa/d[”gnAa/dNa /dAa /dC“a/d[”gnI”.M/dNa/dRa/dDa/d[”gn‘/dVa/d[”gnI”\" (/dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) /dLa/d[”gn‘/dLa/Danda \n/d]G,/dZer,/dOne/d]“ree /dYa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa- /d[“Ra/d[”gnI” /dU/dMa/d[”gn‘/d[“a /dMa/dNnDda/dLa/dKa /d[”gn‘/dCandrab”ndR  “/d[”gnI/dNa/d[“]a/d[”gnU/dKa/d[”gnI”.W” (/dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa) /dLa/d[”gn‘/dLa/Danda \n/d]G,/dZer,/dOne/dF,Rr /dA/dNa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa/dDa /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa- /d[“Ra/d[”gnI” /d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnI”/d]a /dU/d]Pa/dLa/dKa /d[”gn‘/dCandrab”ndR  “/dMa/d[”gnO/dHa/dNa/dDa/d[”gnAa/d[a” (/d[”gnI/dHa/dNDa/d[”gnI” /dU/dPa/dNYa/d[”gnAa/d[a /d[“Ra/d[”gnI” /dU/dDa/dYa /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[“a) /dKa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dA/dNa/d[”gnU/dVa/d[”gnAa/dDa \n/dLa/d[”gn‘/dLa/Danda \n \n/d[”gnI/dVa /dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa :- \n/dOne) /dHa/d[”gnAa/dI/dKa /d[”gnUR  /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/d]G, /dMa /dA/dAnRFTara/dKa , /dOne/dF”Te /dJa/d[”gnUR/dNa /d]G,/dZer,/dZer,/d‘”g“O   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/d]G,) /d’a/dJa/dLa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /d]G,/dOne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa ,  /dOne /dNa/dVa/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dZer,/d‘”g“O   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/d]“ree) /d[”gnI/dVa/dHa/d[”gnI/dNa /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /d[”o/d[eTen /dMa /dA/dAnRFTara/dKa , /dOne /dA/dK]Oa/d[”gnUR /dBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/dZer,  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n/dF,Rr) /dBa/d[”gnAa/dLa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /d[eTen/dZer, /dMa /dA/dAnRFTara/dKa , /dOne/dF”Te /dNa/dVa/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/dZer,  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n/dF”Te) /dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /d[eTen/d]G, /dMa /dA/dAnRFTara/dKa /dOne/dF”Te /d[”gnI/dDa/d[a/dMBa/dRa/d]G,/dZer,/dOne/dZer, \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n/d[”o) /dBa/d[”gnAa/dLa /d’a/dJa/dLa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /dA/dAnRFTara/dKa /dOne/dOne/dOne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa , /dOne /dA/d’a/d[]a /d]G,/dZer,/dOne/d]G,  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n/d[eTen) /dB“a/d[”gnI.W/dK]a /d’a/dJa/dLa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/d]G,/d[”o /dMa /dA/dAnRFTara/dKa , /dOne/dF”Te /dMa/d[”gnAa/dCa/dRep“ /d]G,/dZer,/dOne/d]“ree   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n/d‘”g“O) /d’a/dJa/dLa /dAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa -/d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa -/d[a/dMa/d[”gnI”/dK[Fa/d[”gnAa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/dF,Rr/d]G, /dMa, /dA/dAnRFTara/dKa /dOne/dF”Te /dNa/dVa/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/d]“ree  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n/dN”ne) /dKa/d[”gnAa/d[“a/d[”gnI”/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a /d[”gnI.M/dMa/d[“Ra /dMa/dD“a/d[”gnU/dPa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/d[”o/dN”ne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa /dOne /dJa/dNa/dVa/dRa/d[”gnI” /d]G,/dZer,/dOne/dF”Te  \nVideha_01_01_2015  \n/dOne/dZer, ) /dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/d‘”g“O/dN”ne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa /dOne /dNa/dVa/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/dF”Te  \nVideha_01_11_2015  \n/dOne/dOne ) /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dA/d[”gnI/dNa/dLa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dOne/dN”ne/dOne /dMa /dA/dAnRFTara/dKa /dOne /d[”gnI/dDa/d[a/dMBa/dRa /d]G,/dZer,/dOne/dF”Te  \n  \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dI” -/dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa/dKa   /dBa/d[”gnI”/dC“a/dLa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[a /dAnRFTara /d’a - /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa  /d[a/dVa/dRep“/d[“Ra/d[”gn‘/d[F]O“a  /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa  /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa  /d[a/dMa/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dN]a/dRa  /d[a /dAnRFTara /dKa/dLa /dNa \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa :/d[a/dDa/d[”gn‘/dHa :/d]G, (/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPRa/dBa/dND“a -/d[”gnI/dNa/dBa/dND“a -/d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa /d]G,/dZer,/dZer,/dN”ne -/dOne/dZer, ) \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa :/d[a/dDa/d[”gn‘/dHa :/d]“ree (/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPa/dDYa /d]G,/dZer,/dZer,/dN”ne -/dOne/dZer, ) \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa :/d[a/dDa/d[”gn‘/dHa :/dF,Rr (/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa/d]“a/d[”gnAa /d]G,/dZer,/dZer,/dN”ne -/dOne/dZer, ) \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /d[”gnI/dVa/dHa/d[”gnI/dNa /dKa/d]“a/d[”gnAa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /dF”Te ] \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dLa/d’“a/d[”gnU/dKa/d]“a/d[”gnAa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /d[”o ] \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPa/dDYa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /d[eTen ] \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dNa/d[”gnAa/d]OYa /dU/d][a/dVa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /d‘”g“O ] \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /d[”gnI.M/d[“a/d[“a/d[”gnU /dU/d][a/dVa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /dN”ne ] \n/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPRa/dBa/dND“a -/d[”gnI/dNa/dBa/dND“a -/d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa  [ /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /dOne/dZer, ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n \n/dA/dPa/dNa /dMa /dAnRFTara /d]a/dVYa  ggajendra@videha.com  /dPa/dRa /dPa/d]O“a/d[”gnAa/dU/Danda  \n/d’a/dJa/d[”gn‘/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa \nggajendra@videha.com \n/d]G,. \n  \n/d]G,./dOne./dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa- /d[a /dAnRFTara /d[Ma/dRa/dNna /dK“a/dNnDda-/dOne./dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa/d[a /dCandrab”ndR  /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dDa/d[”gnU/d]Oa/dPPa/d[”gnI”- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d]G,. /dHa/dMa/dRa \n/d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa-/d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /d’a/dJa/dLa /dD“a/d[”gnI.N/dRa -/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d]“ree. /dAa/dCandrab”ndR/d[”gnI.W/dK“a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dRa  (/dAa/d]Ma /dKa/d]“a/d[”gnAa)- \n/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa /dF,Rr. /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dNa/dNa/d[”gnUR /dKa/dKa/d[”gnAa - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ \n  \n/d]G,./d]G,.[/d‘/dKa]- /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/d[”gnU/dNNa/d[”gnAa/dJa/d[”gnI” /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /dA/d[”gnI/dNa/dLa /dJa/d[”gnI” /d[a /dAnRFTara  /dLa/d[”gn‘/dLa /dI”-\n/d[a/d[”gnAa/dK[Fa/d[”gnAa/d]Ka/d[”gnAa/dRa [/dDa/d[”gnUR]- /d[a/dMa/d[”gnAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa /dOne. /d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dMa/dNa/d[”gnI” /d]G,. /d’a/dJa/dLa /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dJa/d’a/dDa/d[”gnAa/dNa/dNDa /dJ“a/d[”gnAa '/dMa/dNa/d[”gnU' /d]“ree. /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa /dA/dNga/dNa/d[”gnAa : ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa \n/dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ -/dDda/d[”gnCandraO. /dA/dJa/d[”gnI”/d]a /d[”gnI.M/dMa/d[“Ra /dF,Rr. /dD“a/d[”gnAa/dRa/dKa \"/dA/dI\" /dPa/d[”gnAa/dRa- /dAa/d[“a/d[”gnI”/d[Fa /dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa /dF”Te./dKa/d[”gnI/dVa /dA/d[”gnI/dNa/dLa/dJa/d[”gnI”/dKa /dAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI.N/dRa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/d[”gnI.M/dCa/d[”gnI/d]a : \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa- /dPa/dRa/dMa/d[”gnAa/dNa/dNDa /dPRa/dB“a/d[”gnAa/dKa/dRa /d[”o.‘/d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’/dMa/d[”gn‘ /d[a/dBa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dA/d[”gnI.M/dC“a -----/dC“a/d]Ra/d[”gnAa/dNa /dAnRFTara /dDa /d[”gnI.M/d[a/dAnRFTara/dHa /dJ“a/d[”gnAa/d[eTen./d’a/d[”gnI”/d]a /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI/dNa/dLa-/dKa /d[”gn‘ /dDa/d[”gnAa/dRa \n/dKa/d[”gnAa/dNa/dNa /d‘”g“O.‘/d’a/d[”gnI”/d]a-/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’/dKa /dPRa/dVa/d[”gnAa/dHa- /dDda/d[”gnAa./dA/dMa/dRa /dNa/d[”gnAa/d]“a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa \n  \n/d]G,./d]“ree./dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’-/dOne./dDda/d[”gnCandraO/dAbbreT”aO”,n /d[“a/d[”gnI.M/d[“a/dD“a/dRa /dKa /d[”gnU /dMa/dRa “/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa” /d]G,. /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa /dNa/dNDa /dJ“a/d[”gnAa \n  \n/d]G,./dF,Rr./dOne./dBa/d[”gnAa/dLa /dMa/d[”gnU/dKa /d[”gnU/dAnRFTara /dDa /dPa/d[”gnAa/d]O“a/dKa- /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa /d’a/dJa/dLa/dKa /d[a/d[“a/dK]a /dHa/d[]a/d[”gnAa/dK[Fa/dRa '/dA/d[”gnI/dNa/dLa' /d]G,./dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa-/dA/dRa/d[”gnI/dVa/dNDa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa- ’/d’a/d[”gnI”/d]a-\n/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa’ /dKa /d[”gn‘  /dBa/dHa/d[”gnAa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /dBa/d]a/dKa/dHa/d[”gnI” \n िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n/dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa - /d[a /dAnRFTara /d[Ma/dRa/dNna /dK“a/dNnDda -/dOne./dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa/d[a /dCandrab”ndR  /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU  /dDa/d[”gnU/d]Oa/dPPa/d[”gnI” - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa \n‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ /d]G,. /dHa/dMa/dRa /d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa -/d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /d’a/dJa/dLa /dD“a/d[”gnI.N/dRa  - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ \n/d]“ree. /dAa/dCandrab”ndR/d[”gnI.W/dK“a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dRa  (/dAa/d]Ma /dKa/d]“a/d[”gnAa )- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa /dF,Rr. \n/d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dNa/dNa/d[”gnUR /dKa/dKa/d[”gnAa -/BA[‘/d[”gnI” - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ \n  \n/dOne. \n/dAa/d]Ma/dKa/d]“a/d[”gnAa/d[a /dCandrab”ndR  /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dDa/d[”gnU/d]Oa/dPPa/d[”gnI” - /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa ’ \n  \n/d[”gnI/dKa/d‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M ? \n  \n/dNa/d[”gn‘/dNa/d[”gnI/dHa/d[a /dAnRFTara  /d[Va/dB“a/d[”gnAa/dVa /dPRa/d’a/d]Oa /dHa_d[”gnU/dA’ /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dK“a/d[”gn‘/dLa-/dKa /d[”gnUR /dDa/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dNa /dNa/d[”gnA” /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa, /dP“a/d]Oa/dKKa/d[”gnAa /dFa/d[”gnO/dDdd“a/d[”gnA”/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dNa /dNa/d[”gnA” /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dK“a/d[”gn‘/d]a/d[”gnI”-/dPa/d]“a/d[”gnAa/dRa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dNa /dNa/d[”gnA” /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dVYa/dVa/d[a/d[”gnAa/dYa /d[”gnI/dDa/d[a /dD“Ya/d[”gnAa/dNa /dNa/d[”gnA” /d’a/d[”gn‘/dLa | \n/dDa/d[”gnO/d[a/dRa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dVYa/d[a/dNa/d[a /dAnRFTara  /dAa/dKa/d[”gnI/d[Fa/dRep“/d]a /dNa/d[”gnA” /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU | \n/d]a/d[”gnAa/dMa-/dJ“a/d[”gnAa/dMa /dAa /d]a/dDda/dKa-/dB“a/dDdd“a/dKa/d[a /dAnRFTara  /dPRa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/d]a /dNa/d[”gnA” /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU | \n/dPa/dR“a/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dNa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa,/d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dNa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dA/dNa/dKa/d[”gnAa /dPa/dDd“a/d[”gnA”/d]a-/dPa/dDd“a/d[”gnA”/d]a /dA/dPa/dNa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /d[”gnI.M/d[a/dHa/dAnRFTara/d]a/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa | /d]a/dKa/dRa /dKa/d[”gnAa/dMa/dNa/d[”gnAa /dKa /d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dPa/dDd“a/d[”gnA”/d]a /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dAa/dDa/d[”gnI/d]a /dBa/dNa/dLa | /dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /d[a /dAnRFTara /d[Ka/d[”gnAa/dRa /dBa/dNa/dLa | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa /d[a /dAnRFTara /d[Ka/d[”gnAa/dRa/dMa/d[”gn‘ /d[“a/d[”gnAa/d[”gnI.M/dMa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa /dMa/dJa/dBa/d[”gnUR/dRa/d[”gnI” /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a | /dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa /dPa/d[”gn‘/d[“a/d[”gnAa /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n/d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa /dA/dBa/d[”gnA”/d‘, /d]a/d[”gn‘AnRFTara /dLa/d[”gnI”/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M | /dJa/d[”gn‘ /d[Va/dYa /dAnRFTara  /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI.M/d]“a, /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /d‘/d[”gnI/dHa /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa/dKa \n/dA/dNa/d[”gnU/dB“a/dVa /dHa/d[”gn‘/d]a/d[”gnI/dNa | /dDa/d[”gnO/d[a/dRa /dLa/d[”gn‘/dLa /dI” /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa /dMa/dHa/d]Va/dHa/d[”gnI”/dNa /dB“a’ /d[a/dKa /d[”gnA” /d‘ | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnO/d]Oa-/dC“a/d[”gnO/d]Oa /dVa/d[]a/d[”gnU/dMa/d[”gn‘ /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/dB“a/dVa /dKa/dRa/dBa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa /dKa/d[”gnAa/dLa /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dPa/d[”gnUR/dRa/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dKa/d]a/dHa_d[”gnU /dC“a/d[”gnI/dPa /d’a/d[”gn‘/dLa /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa,/d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /dPa/d[”gnI/dR“a/dKa’ \n/dPRa/d[“a /dAnRFTara /d[a/d[”gnAa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa,/dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI” /dBa/dJa/d[”gnAR/dLa/dKa /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dDa/d[”gnUR/dRa/dDa/d[“a/dRep“/dNa /dBa/dJa/d[”gnAR/dLa/dKa /d]a \n/dAa/dNa /dAnRFTara /dDa,/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dMa /dAnRFTara /dCa /dPa/dRa /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dLa/d[”gnO/dKa /d]“a/dPa/dRa/d[”gnI” /dBa/dJa/d[”gnAR/dLa/dKa /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dPa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d[“Ra/d[”gnI.M/dMa/dKa /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa \n/d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa, /dA/dPa/dNa /dLa/d[”gnI”/dK“a/dLa /dDa/d[”gnO/d[a/dRa/dKa /dMa/d[”gnUR/dHa/d[”gn‘AnRFTara /d[a/d[”gnU/dNa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /d]a /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa | \n  \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /d[a/d]Ya /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/d[a/d]Ya /dVa/d‘/dHa /d]“a/d[”gnI”/dKa /dJa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnAa/d[”gnI.W/dLHa/dYa/d[”gnO /dC“a/dLa, /dAa/dI/dYa/d[”gnO /dA/d[”gnI.M/dC“a /dAa /dKa/d[”gnAa/d[”gnI.W/dLHa/dYa/d[”gnO /dRa/dHa/d]a | \n/d[”gnI/dKa/d[“a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa/dVa/d[]“a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /dYa/d[”gnU/dBa/d[”gnAa/dVa/d[]“a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d‘/dK“a/dNa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M, /dAa/d’a/d[”gnAa/dCandrab”ndR /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO \n/d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dBa | \n/dC“a/d[”gnAa/d]Ra /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d]a/dK“a/dNa/d[”gnO /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dBa/d[”gn‘/dRa/d[”gnO/dJa/d’a/d[”gnAa/dRa /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d]a/dK“a/dNa/d[”gnO /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dNa/d[”gnO/dKa/dRa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /d]a/dK“a/dNa/d[”gnO /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d[a/d[”gn‘/dVa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa/dVa/d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d]a/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa/d[”gnO /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M | \n/dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa /d[a/d]Ya /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n  \n/dHa/dMa/dRa /dLa/d[”gnI”/dK“a/dBa /dHa/dMa/dRa /d’“a/d[”gnO/d[Fa/dNna/d[”gnAa /d]“a/d[”gnI”/dKa | \n/d’“a/d[”gnO/d[Fa/dNna/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘ /dHa/dMa /dPRa/d[”gn‘/dMa/dKa /dPa/dK[Fa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M, /d[”gnI/dHa/dAnRFTara/d[a/d[”gnAa/dKa /d[”gnI/dVa/dRa/d[”gnO/dD“a/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M | \n/d’“a/d[”gnO/d[Fa/dNna/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘ /dHa/dMa /dI/dJa/d[”gnO/d]a/dKa /dPa/dK[Fa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M, /dA/dNHa/d[”gnAa/dRa/dKa /d[”gnI/dVa/dRa/d[”gnO/dD“a/dMa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnI”.M |  \n /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI/dKa/d‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M ? \n/d‘/dKa /dLa/dYa/dMa/d[”gn‘ /dCa/dLa/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /d[”gn‘  /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa | /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa/dMa/d[”gn‘ /dLa/dYa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | /dLa/d[”gn‘/dK“a/dNa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dLa/dYa /dNa/d[”gnI”/dKa \n/dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | /dO/dKa/dRa /d[a/d[Va/dRa /dPa/d[”gnAa/d]O“a /dKa’ /d[a/dKa /d[”gnA” /d]a /dC“a/d[”gnI”.M | /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/d[”gnAa/d[”gnI/dBa /d[a/dKa /d[”gnA” /d]a /dC“a/d[”gnI”.M | /dAa/dNa/d[”gnO /d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO \n/dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dKa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa /d’a/d[”gnAa/d[”gnI/dBa /d[a/dKa /d[”gnA” /d‘ | /dO/dKa/dRa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /d’a/d[”gnI”/d]a/dBa/dDD“a /dKa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa /d[a/dKa /d[”gnA” /d‘ | \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d[Ma/dRa/dNna /dRa/d[”gnAa/dK“a/dBa /dAa/d[a/d[”gnAa/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/dNa/d[”gn‘/dNa/d[”gnI/dHa/d[a /dAnRFTara  /d[]Ra/d[”gnI”/d’a/dNna/dKa /dMa/d[”gnUR/dHa/d[”gn‘AnRFTara /d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/dB“a/dNNa /dA/dVa/d[a/dRa /dPa/dRa /d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/dB“a/dNNa /dPRa/dKa/d[”gnAa/dRa/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnA”/d]a /dAa/d‘/dLa /dC“a/d[”gnI”.M | /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO \n/dKa/d[”gnAa/dJa /dPRa/d[”gnAa/dRa/dMB“a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /dAa /dO/dKa/dRa /d[a/dMa/d[”gnAa/dPa/dNa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n/d’a/d[”gnI”/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /d[a/d[”gnAR/dK“a /dB“a/d[”gn‘/dLa | /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU | \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d’a/d[”gnU/dNa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   | /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnAa/dI/d]a /d’a/d[”gn‘/dLa | \n  \n/d’a/dJa/dLa /d[”gnI/dKa/d‘ ? \n/dRa/dDa/d[”gnI”/dFa, /dKa/d[”gnAa/d[”gnI/dP“a/dYa/d[”gnAa /dAa /dBa/dHa/dRa/dKa /dAa/dKa/d[Fa/dRep“/dNna/dKa /dKa/d[”gnAa/dRa/dNna/d[”gn‘AnRFTara /d’a/dJa/dLa/dKa /d[a /dAnRFTara /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dA/d[”gnI.M/dD“a/dKa /dAa/dKa/d[Fa/dRep“/dKa /dHa/d[”gnO/dI/d]a \n/dA/d[”gnI.M/dC“a | /d[”gnI/dHa/dNDa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dDa/d[”gnU/d[FYa /dAnRFTara /d]a /dKa /d[”gnU /dMa/d[”gnAa/dRa/dKa ‘/d[a/d[”gnAa/dYa/d[”gn‘ /dMa/d[”gn‘AnRFTara /dD“a/d[”gnUR/dPa’ /dPa/dDd“a/dLa/d[”gnAa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d’a/dJa/dLa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dD“a/d[”gnU/dNa \n/d[a/dBa/d[”gnAa/dRa /dB“a/d[”gn‘/dLa | /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa/dRa’ /dLa/d’a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d[”gnI/dHa/dAnRFTara/dDa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dPa/dBa/d[”gnO /dKa/d‘/dLa | /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d’a/dJa/dLa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/d[“a/d[F]Oa /d[a/d[”gnAa/dI/d]Oa  ‘/dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa \n/dAa/dK“a/dRa’/dPa/dRa /d’a/dJa/dLa/dKa /dVYa/d[”gnAa/dKa/dRa/dNna/d[a /dAnRFTara  /d]a/d[”gnI”/dNa /d[a/d[”gnAa/dLa /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘  /dPa/d[”gnI.N/dRa/d[”gnI.M/dCa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dHa/dMa/dRa /dA/d[”gnI.M/dD“a/dKa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/d[“a /d’a/dJa/dLa /d‘/dHa/d[”gn‘/dNa /dA/d[”gnI.M/dC“a /dJa/dKa/dRa/d[”gnAa /d’a/d[”gnAa/d[”gnI/dBa /d[a/dKa /d[”gnA” /d]a /dC“a/d[”gnI”.M | \n/d’a/dJa/dLa/dKa /d[a/d[Va/dRa /dPa/d[”gnAa/d]O“a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d‘ |  \n  \n/d]G, \n /dHa/dMa/dRa /d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa -/d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dAnRFTara  /d’a/dJa/dLa /dD“a/d[”gnI.N/dRa  -/dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ \n/dHa/dMa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dBa/d[”gn‘/d[“a/d[”gnI” /dNa/d[”gnA” /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU/d‘ /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   |/d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d‘/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa/d[”gnI”.W \n/d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   | /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   | /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   |/d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /dDa/d[”gnO/dHa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dA/dAnRFTara/d]a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d’a/dJa/dLa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   | \n/dHa/dMa/dRa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa/dKa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[“a/d[”gn‘/dRa /dA/d[”gnI.M/dC“a : \n        /dPRa/d[”gn‘/dMa/dKa /dDa/d[”gnI”/dPa /dJa/dRa/d[”gnA” /dC“a/dLa /dJa/d[”gnA” /d]O“a/d[”gnAa/dCandrab”ndR \n        /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/d[]“a/d[”gnAa/dNa /dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnA” | \n/d’a/d[”gnI”/d]a/d[a /dCandrab”ndR  /d’a/dJa/dLa /dD“a/d[”gnI.N/dRa/dKa /dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa /dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa-/dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa /d]a/d[”gnI”/d]“a/dRep“/d[a /dCandrab”ndR  /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dAa/d‘/dLa  /dC“a/d[”gnI”.M /d]a/dKa/dRa /d[a /dAnRFTara /d[”gnI.M/dK[Fa/dP]a \n/d[”gnI/dVa/dVa/dRa/dNna /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dHa/d[Fa/dRep“ /dB“a’ /dRa/dHa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n(/dOne)         /dHa/dMa/dRa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa – /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa/dKa /dNa/d[”gnAa/dMa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU/dRa |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dAR/dPa/dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/dKa /d[”gnI.M/d[“a/dK[Fa/d[”gnAa \n/dNa/d[”gnA” /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa |/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa, /d[a /dAnRFTara /d[Ka /d[”gnV,ca/”cR /d]a/dKa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dRa/d[”gnAa/d[a /d[“La/d[”gnO/dKa /dYa/d[”gnAa/dDa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | /dRa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa/dYa/dNna, /dMa/dHa/d[”gnAa/dB“a/d[”gnAa/dRa/d]a/dKa /d[”gnI.W/dK“a/d[[a/d[”gnAa \n/d[a/dB“a /dYa/d[”gnAa/dDa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dYa/dDa/d[”gnAa-/dKa/dDa/d[”gnAa /d[a/d[”gnU/dNa/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gnU/d]a/dBa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dI” \n/d’a/d[”gnI”/d]a /dKa/d]a/d[”gn‘/dKa /dBa/d[”gn‘/dRa /d[a/d[”gnU/dNa/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  : \n---/dAa/dJa/d[”gnU  /dNa/d[”gnAa/d]“a /d‘/dKa /dVRa/d]a /dMa/dHa/d[”gnAa /d[a/d[”gnU/dK“a /dLa/d[”gnAa/d’a/d]a /dHa/d[”gn‘ |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n---/dBYa/d[”gnAa/dHa /dCa/dLa/dLa /d[”gnI.M/d[“a/dVa /d[“a /dAnRFTara /dKa/dRa---- \n/dA/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gnAa /dB“a/d[”gnO/dRa/dMa/d[”gn‘ /dPa/dRa/d[”gnAa/d]a/d[”gnI”----- \n/d[a/d[”gnI.W/dK“a/dRa/d[”gnI”,/d]a/d[”gnI”/dNa /dDa/d[”gn‘/dK“a/dNa /dJa/d[”gnAa/d]a, \n/dA/dRa_d[”gnU/dNna /dNa/dYa/dNa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gnAa/dLa /dMa/d[”gnUR/dRa/d]a, /d[a/d[”gnU /dAnRFTara /dDa/dRa/d[”gnI” /d‘/dKa /d[a/d[”gnAa/d]“a | \n  \n (/d]G,)/dDa/d[”gnAa/dI --- /dDa/d[”gnAa/dI /dBa/d[”gnAa/d]a-/dBa/d[”gnAa/d]a/dMa/d[”gn‘ /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnO/d[”gnI.W/dK]a/dKa /dPRa/dYa/d[”gnO/d’a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa,/d[a/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa \n           /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dO /d[a/dMa/d[”gnUR/dHa/dMa/d[”gn‘ /dJa/d[”gn‘ /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa /d]a/dKa/dRa /d[“a/dBDa /dBa/d[”gnU/dJ“a/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnA” \n/dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa /dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa, /d[a/d[”gnU/dNa/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n(/d]“ree)/dMa/d[”gnAa/d‘—/dMa/d[”gnAa/d‘/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d’a/d[”gnI”/d]a/dKa /d[a /dAnRFTara /d[Ka/d[”gnAa/dRa /dNa/d[”gnA”/dHa/dRa/d[a /dAnRFTara  /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa |/d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/dB“a/dNNa /dA/dVa/d[a/dRa/dPa/dRa /d[]Ra/d[”gnI”/d’a/dNna/dKa /d[a /dAnRFTara /d’a \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa | /d[a/dPa/d]a/d[”gnAa –/d[”gnI/dVa/dPa/d]a/d[”gnAa/dKa /dKa/d]“a/d[”gnAa /dKa/dHa/d[”gnA”/d]a-/dKa/dHa/d[”gnA”/d]a /dAa/d[”gnI.W/dK“a/d[a /dAnRFTara  /dNa/d[”gnO/dRa /dBa/dHa’ /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n(/dF,Rr)/d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa—/d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa /dPRa/d[”gn‘/d[a/dMa/d[”gn‘ /dKa/dMPa/d[”gnO/dJa/d[”gnI”/d]Oa/dRa/dKa /dKa/d[”gnAa/dJa /dKa /d[”gn‘ /dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /d[”gnI/dKa/d]a/d[”gnAa/dBa /dPa/dR“a/dBa,/dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa \n/dRa/d]Oa/dBa,/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /d[”gnI/dVa/d[Fa/dYa /dPa/dRa /dCa/dCa/d[”gnAa/dRep“ /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPRa/d[”gn‘/d[”gnI.N/dRa/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dCCa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/d[a/dK“a/d[”gnAR/dNa/d[”gn‘ \n/dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa : \n         /dA”/d[a/d[”gnI” /dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI” /dBa/d[”gnO/d[”gnI.M/dLa/d‘ /dMa/dNa /dKa/d[”gnAa /dAa/dPa/d[”gnAa /dK“a/d[”gnO/dYa \n         /dAR/dRa/dNa /dKa/d[”gnO /d[“a/d[”gnI”/d]a/dLa /dKa/dRa/d[”gn‘, /dAa/dPa/d[”gnU/d[”gnI/dHa /d[“a/d[”gnI”/d]a/dLa /dHa/d[”gnO/dYa |   \n/dO /dJa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]O]O“a/d[”gnI” /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa, /dO/d[”gnI/dHa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dKa /dPa/d[”gnU/d]Oa /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n(/dF”Te)/dHa/dMa/dRa /dAa/dCandrab”ndR/d’a/dNa,/dHa/dMa/dRa /d]Oa/d[”gnO/dLa, /dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa  : /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /d’“a/dRa/dBa/d[”gnAa/d[a/d[”gnI” /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dAa/dAnRFTara/d’a/dNa /dAa /d]Oa/d[”gnO/dLa \n/d[”gnI.M/dMa/dLa/d[”gnAa/dKa’ /dKa/dKa/dRa/d[”gnO /dO/d]a’ /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dNa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dKa/d[”gnAa/dJa /dRa/d[”gnI/dHa/d]a/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa |/d]a/d[”gn‘AnRFTara /dA/dVa/d[a/dRa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /d[]Ra/d[”gnI”/d’a/dNna \n/d[a/dB“a /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/dLa /dKa’ /d[a/d[”gnO/dHa/dRa, /dLa/d’a/dNa/d[”gnI”,/dBa/d]Oa/d’a/dVa/dNa/d[”gnI”, /dK“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAR/dNa/d[”gnAa,/dDda/dHa/dKa/dNa,/dBa/d[”gnAa/dRa/dHa/dMa/d[”gnAa/d[a/d[”gnAa,/d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dPa/d[”gnI/d]a/dKa \n/d’a/d[”gnI”/d]a,/dMa/dHa/d[”gn‘/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”,/dU/dDa/d[”gnAa/d[a/d[”gnI”,/d[a/dMa/dDa/d[”gnAa/dU/dNa /dAa/d[”gnI/dDa /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa |/d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnAa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dVa/d[”gnAa/dDYa-/dYa /dAnRFTara /d]Ra /dKa /d[”gn‘  /d‘/d[”gnI/dHa \n/d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /dA/dDB“a/d[”gnU.a/O/dDa /dAa/dKa/d[Fa/dRep“/dNna /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa |/dJa/dMa/d[”gnAa/d‘ /dVa/d[”gnAa /d[a/dMa/d[”gnI.M/dD“a/dKa /dB“a/d[”gnO/dJa/dNa /dKa/d[”gnAa/dLa /d’a/d[”gnI”/d]a /dHa/d[”gnO/dI /dC“a/dLa \n|/d’a/d[”gnI”/d]a /dK““a/d]a/dMa /dB“a/d[”gn‘/dLa /d]a /dB“a/d[”gnO/dJa/dNa /dKa/dRa/d[”gnA”/dVa/dLa/d[”gnAa/dKa /dHa/d[”gnAa/d]“a /dRa_d[”gnU/d[”gnI/dKa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | /dP“a /d[”gn‘ /dRa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR /dB“a/d[”gn‘/dLa /d]a \n/dB“a/d[”gnO/dJa/dNa /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR | \n/d]Oa/d[”gnO/dLa/dMa/d[”gn‘  /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | /dO/d[”gnI/dHa/dMa/d[”gn‘ /d[Na/d[”gn‘/dHa/dLa/d]a/d[”gnAa/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dJa/d[”gnAa/dI  /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR : ‘/dA/dPa/dNa \n/d[”gnI/dKa/d[“a/d[”gnO/dRa/d[”gnI”/dJa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dCa/dRa/dNna /dDa/dBa/d[”gn‘/dBa/d[”gnA” /dHa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gn‘/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/dHa/anO/dBa/d[”gnA”, /d’“a/dRa/d[”gn‘/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dCa/d[”gnAa/dRa_d[”gnUR /dD“a/d[”gnAa/dMa /dHa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gn‘/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/dHa/anO/dBa/d[”gnA” |’ \n‘/dJa/dK“a/dNa /dRa/d[”gnAa/d’“a/dVa /dLa/dLa/d[”gnAa /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /d[a/dHa/d[”gnAa/dYa, /d]a/dK“a/dNa /dPa/dRa/dBa/d[”gnAa/dHa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI”.W’  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \n/d]Oa/d[”gnO/dLa/dMa/d[”gn‘ /dB“a/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa/dJa/d[”gnI”/dKa /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa /dKa/d‘ /dBa/d[”gn‘/dRa /dB“a/d[”gn‘/dLa | /dB“a/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa/dJa/d[”gnI” /dDda/dBa/dHa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI”/dKa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dO /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa/dYa/d[”gnU/dK]a /dKa/d]“a/d[”gnAa \n/dKa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dKa/d]“a/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dRa/d[”gnO/dCa/dKa /dDd“a/dAnRFTara/d’a/d[a /dAnRFTara  /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dKa/d]“a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dKa/dKa/dRa/d[”gnO /dAR/dAnRFTara/d’“a/d[”gnI” \n/dNa/d[”gnA” /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa | \n/dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR /d[”gnI.M/d[“a/dVa /dNa /dAnRFTara /dDa/dNa /d[”gnI.M/d[a/dAnRFTara/dHa /dO/d]a’ /dRa/d[”gnAa/dMa /dNa/dVa/dMa/d[”gnI” /dAa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[FNna/d[”gnAa/d[F]Oa/dMa/d[”gnI”/dKa /dA/dVa/d[a/dRa /dPa/dRa /dDa/dRa/dBa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dDa/d[”gnAa/d[a /dAa \n/dNa/d[”gn‘/dBa/d[”gnI/d]a /dDa/d[”gnAa/d[a /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dI” /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnI/dNa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara /d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dPa/d[”gnI/d]a, /d[”gnI/dDa/dNa/dKa/dRa,/dNa/d[”gn‘/dPa/d[”gnAa/dLa/d[”gnI” /dAa \n/dMa/dD“a/d[”gnU/dPa/dJa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n‘/dKa /d[”gn‘  /dPa/d[”gnI/d]a/dYa/d[”gnAa /dLa/dYa /dJa/d[”gnAa/dYa/d]a /dRa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /d[”gnI/dPRa/dYa/d]a/dMa /dPa/d[”gnAa/d[a’ \n‘/dMa/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dRa/d[”gn‘ /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gnAa /dCa/d[”gnAa/dNa/dNa/dKa /d’a/d[”gnI.M/dC“a/dYa/d[”gnAa, /d]a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa /dCa/d[”gnI/dDd“a /dKa /d[”gnU /dDdd“a/dRa/dYa /dKa/d[”gnAa/d’a /dRa/d[”gn‘’ \n‘/dMa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa/d[”gnI/dNa, /dAa/dBa /dU/d[”gnI.M/dCa/d]a /dNa/d[”gnI/dHa /dMa/d[”gnAa/dNa’ \n‘/dMa/d[”gnAa/dD“a/dVa, /dI” /dNa/d[”gnI/dHa /dU/d[”gnI.M/dCa/d]a /d[”gnI/dVa/dCa/d[”gnAa/dRa’ \n‘/dBa/dDdd“a /d[a/d[”gnU/dK“a /d[a/d[”gnAa/dRa /dPa/d[”gnAa/dO/dLa /d]a/d[”gnU/dA /d]a/d[”gnI”/dRa/d[”gn‘’ \n/dAa/d[”gnI/dDa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnI/dNa/dKa /dMa/d[”gnUR/dHa/d[”gn‘AnRFTara /d[a/d[”gnU/dNa/dBa/d[”gnAa/dKa /dMa/dD“a/d[”gnU/dRa /d[Ma/d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n(/d[”o)/dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /d’a/d[”gnAa/dMa : /dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dRa/d[”gnI/dVa /d[”gnI/dDa/dNa/dKa’ /d[a/d[”gnAa/dAnRFTara/dJ“a/dMa/d[”gn‘ /dRa/d[”gnAa/dMa/dCa/d[”gnI.N/dRa/d]a /dMa/d[”gnAa/dNa/d[a/dKa /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa/dKa /dRa_d[”gnUR/dPa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnAa/d]O“a \n/dHa/d[”gnO/dI/d]a  /dC“a/dLa | /dA/d[”gnI/d[F]Oa/dYa/d[”gnAa/dMa /dA/d[”gnI.M/dD“a/dKa /dKa/d[”gnAa/dLa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/d]a/dKa/dRa /dBa/d[”gnAa/dDa /d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/dHa /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d]a \n/dC“a/dLa |/dHa/dMa/dRa /dBa/dDdd“a/dKa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/dDda/dLa /d[Ka /d[”gnUR /dLa/dMa/d[”gn‘ /dPRa/dD“a/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dD“Ya/d[”gnAa/dPa/dKa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa,/d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/dHa /dKa/d[”gnI”.W/d]a/dRep“/dNa /dKa/dHa/d[”gnA”/d]a \n/dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dHa/dMa/dRa /dMa/d[”gnI.M/dMa/dYa/d[”gnAR/d]a /d[a/dB“a /dAa /d]Oa/d[”gnO/dLa/dKa /dLa/d[”gnO/dKa /d[a/dB“a /dPa/d[”gnAa/dC“a /d[”gnUR -/dPa/d[”gnAa/dC“a /d[”gnUR  /d[a /dAnRFTara /d’a /dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI.W/dK“a/dNa |/dMa/d[”gnI.M/dJ“a/dLa/d[”gnAa \n/dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[a /dAnRFTara /d’a /dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI.W/dK“a/dNa | /dC“a/d[”gnO/d]Oa/dKa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnAa /dPa/dDd“a/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d]a/d[”gn‘/dJa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dAa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dB“a/d[”gnI.W/dK]a /d’a/d[”gnI”/d]a \n/d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dJa/dKa/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d]a/dMa/d[”gn‘ ‘/dDa/d[”gnAa/d[a /dMa/dHa/d[”gn‘AnRFTara/dDRa’ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnO /dHa/d[”gnO/dI/d]a \n/dC“a/dLa /dJa/d[”gn‘ /dLa/d[”gnO/dKa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPa/dR“a/d[”gnAa/dI/dKa /d[a /dAnRFTara /d’a-/d[a /dAnRFTara /d’a /d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dLa/d[”gnI”/dK“a/dKa /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnI” | \n(/d[eTen)/dMa/dD“a/d[”gnU/dPa/dJa/d[”gnI” :/dHa/d[”gnAa/dI” /d[Ka /d[”gnUR /dLa/dMa/d[”gn‘ /dPa/dDd“a/dLa /dMa/dD“a/d[”gnU/dPa/dJa/d[”gnI”/dKa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa ‘/d’“a/d[a/dLa /dA/d]O“a/dNNa/d[”gnI”’/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dPRa/dB“a/d[”gnAa/dVa/dKa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dC“a/dLa \n| ‘/dO /d’“a/d[a/dLa /dA/d]O“a/dNNa/d[”gnI” /dBa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dJa /dU/d]O“a/dLa /dHa/dMa /dKa/d]a’ /dJa/d[”gnAa/dU’ /dJa/dK“a/dNa-/d]a/dK“a/dNa /dMa/d[”gnO/dNa /dPa/d[”gnI/dDdd“a /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa \n|/d‘/dK“a/dNa/d[”gnO /dMa/d[”gnO/dNa /dPa/dDdd“a/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/dMa/dD“a/d[”gnU/dPa/dJa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a /dNa/d]Oa/d[”gnU/dAa /d[a/dBa/dHa/dKa /dMa/d[”gnUR/dHa/d[”gn‘AnRFTara /d[a/d[”gnU/dNa/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dO /d[”gnI/dFa/dLMa/d[”gnI” /dD“a/d[”gnU/dNa/dPa/dRa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/dB“a /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ ‘/d]Oa/d]Oa/dKa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dJa/dLa/d[”gn‘/dBa/d[”gnI”’ /dAa ‘/dA/dPa/d[”gnUR/dVa/dRep“ /dRa/d[a/d’a/d[”gnU/dLLa/d[”gnAa’/dNa/d[”gnAa/dMa/dKa \n/dA/d]O“a/dPa/d[”gn‘/dJa/d[”gnI” /dPa/d[”gnU/d[”gnI.W/d[]a/dKa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI/dNa/d‘ /dCandrab”ndR  /dPa/d[”gnAa/dI/dMa/d[”gn‘ /dLa/d[”gnO/dKa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dU/dPa/dLa/dBD“a /dKa/dRa/d[”gnAa /dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/dRa /dPRa/dB“a/d[”gnAa/dVa /dPa/dDda/dLa \n| /dHa/dMa/dHa_d[”gnUR /dCandrab”ndR  /dA/dPa/dNa /dNa/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ ‘/dA/d[”gnI/dNa/dLa’ /dU/dPa/dNa/d[”gnAa/dMa /dJa/d[”gnO/dDdd“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI/dFa/dLMa/d[”gnI” /dD“a/d[”gnU/dNa /dPa/dRa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n(/d‘”g“O)/dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dJa/d[”gnI” : /dYa/dMa/d[a/dMa/dMa/d[”gn‘ /dDa/d[”gnU/d’a/d[”gnAa/dRep“/dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[a/dB“a /d[a/d[”gnAa/dLa /d]a/d[”gnI”/dNa-/dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a /dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa |/dMa/dHa/d[”gn‘AnRFTara/dDRa \n/dJ“a/d[”gnAa/dKa /d’“a/dRa /dYa/dMa/d[a/dMa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | /dO /dDa/d[”gnU/d’a/d[”gnAa/dRep“/dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dA/dVa/d[“Ya /d’a/d[”gnAa/dMa /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dO /dNa/d[”gnAa/d]Oa/dKa/dKa /dBa/d[”gnI”/dCa-\n/dBa/d[”gnI”/dCa/dMa/d[”gn‘ /dAa/d[”gnI/dBa /d‘/dKa /dBa/d[”gn‘/dRa/dMa/d[”gn‘ /dRa/dVa/d[”gnI” /dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa-/dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dCa/d]Oa/d[”gnAa /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/d[”gnAa/d[”gnI/dBa/dKa’ /dLa/d[”gnO/dKa /dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dAa/dNa /dAnRFTara /d[”gnI/dDa/d]a /dKa’ /dDa/d[”gnA”/d]a  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n/dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /dAa/dKa/d[Fa/dRep“/dKa /d[“a/dBDa /dAa /dMa/dHa/d[”gn‘/dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /d[a/d[”gnU/dNDa/dRa /d[Va/dRa /d[“Ra/d[”gnO/d]a/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa-/d[”gnI/dVa/dB“a/d[”gnO/dRa /dKa’ \n/dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | /dDa/d[”gnUR/dNa/d[”gnUR /d’a/d[”gnO/d]Oa/d[”gn‘ /dJa/dK“a/dNa /d[a /dAnRFTara /d’a/d[”gn‘ /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /d]a/dK“a/dNa /dJa/d[”gn‘ /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa/dKa /dVa/d[Fa/d[”gnAa/dRep“ /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /d]a/dKa/dRa \n/dVa/dNna/dRep“/dNa /dJa/d]a/d[”gn‘/dKa /dKa/dRa/dBa /d[a/d[”gn‘ /dKa/dMa/d[”gn‘ /dHa/d‘/d]a | /dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dRa/d[”gnAa/d[a /d’a/d[”gnI”/d]a /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnI/dPRa/dYa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dA/dKa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /d]a /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dRa/d[”gnAa/dD“a/d[”gnAa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[FNna /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dNa/dKa /dPRa/d[”gnI/d]a/d[”gnI/dNa/d[”gnI.M/dD“a/d[a /dAnRFTara  \n/dPa/d[”gnI.N/dRa/dCa/dYa /dKa/dRa/d[”gnAR/dLa/d[”gnI/dNa | /dO /dHa/dMa/dRa /d]Oa/d]Oa/dKa/d[”gnAa /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/d[“a/d]a /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’/dKa /d]G,/dF”Te /d]Oa/d[”gnAa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI”/dKa \n/dAa/dDa/d[”gn‘/d[“a /dPa/d]O“a/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /dO/dKa/dRa /dB“a/d[”gnU/d’a/d]a/d[”gnAa/dNa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dAa/d[a/d[”gnAa/dNa/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dPRa/d[”gnAa/dP]a /dB“a’ /d’a/d[”gn‘/dLa | \n/dHa_d[”gnU/dNa/dKa /d[”gnI/dNa/dMNa/d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a/d]a /d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/dB“a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a : \n‘/dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI” /d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnUR /dRa/d[”gnAa/dMa /dKa /d[”gn‘  /dNa/d[”gnAa/dMa/d[a /dAnRFTara  \n/dPa/d]Ra /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /d[a/d[”gnI”/d]a/d[”gnAa /dD“a/dRa/d[”gnAa /dD“a/d[”gnAa/dMa/d[a /dAnRFTara ’ \n‘/d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a /dDa/d[”gn‘ /dDa/d[”gnUR /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI” /d[”gnI.M/d[a/dPa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gnAa /dKa /d[”gn‘  /dNa/d[”gnAa/dMa’ \n‘/dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa /dDda/dAnRFTara/dDda/d[”gnO/d]a /dBa/dCCa/d[”gnAa /dJa/dYa /d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dMa’ \n/dAR/dRa /dKa/d]a/d[”gn‘/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a | \n/dHa/dMa/dRa /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dPa/dRa /dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a/dKa  /dPRa/dB“a/d[”gnAa/dVa /dDa/d[”gn‘/dK“a/dLa /dJa/d[”gnAa /d[a/dKa /d[”gnA” /dC“a, /dJa/d[”gn‘/dNa/d[”gnAa – \n/dOne./dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’ /d[”gnI/dDa/dLLa/d[”gnI”/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’ \n  /dBa/d[”gn‘/dKa/d[”gnAa/dRa /dC“a/d[”gnI”.M /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /d]a /dBa/dMBa/dI/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’| \n/d]G,./dBa/d[”gnU/dR“a/dBa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/dRa/dLa /dJa/d[”gn‘/d]a/d[”gnA” /dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘  /d[”gnI/dBa/dYa/d[”gnAa/dHa/dMa/d[”gn‘ | \n/d]“ree./dA/dLa/dK“a /d[”gnI/dNa/dRa/dAnRFTara/dJa/dNa /dB“a/d[”gnO/dLa/d[”gnAa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR \n  /dJa/d[”gn‘/dBa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dC“a /d[”gnUR /dRa/d[”gnI”, /dMa/d[”gnU /dAnRFTara /dHa /d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dMa \n           /dA/dRa/d[”gn‘ /dRa/d[”gnAa/dMa /dRa/d[”gnAa/dMa /dRa/d[”gnAa/dMa | \n         \n(/dN”ne) /dAa/dRa /dKa /d[”gn‘  /dRa/dMa/dNna : ‘/dRa/dMa/dNna’/dJa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dAa/dRa /dKa /d[”gn‘  /dKa/d[”gnCandraO/dLa/d[”gn‘/dJa, /dMa/dD“a/d[”gnU/dBa/dNa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dPa/d[”gnI/d]a /dPa/dVa/dRep“/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gnU/dNa/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  \n|/dHa_d[”gnU/dNa/dKa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dBa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gnU/dNa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  ‘/dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dKa /d[”gn‘ /dRa /dI/dJa/d[”gnO/d[”gnI.N/dRa/dYa/d[”gnAa /dKa/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dHa/dMa /dMa /dCandrab”ndR /d’a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M, /dA/dNHa/d[”gnAa/dRa/d[”gnO/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnO \n/dJa/d[”gnI”/dBa’ /d]a /dDa/d[”gnI”/dYa’ | /d‘/d[”gnI/dHa/d[a /dAnRFTara  /dPRa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dHa/dMa/dRa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d’a/d[”gnI”/d]a/dKa /dA/dAnRFTara/d[”gnI/d]a/dMa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI” /dRa/dHa/dYa ‘/dDa/d[”gnU/dV”Farga/dK“a /dKa /d[”gn‘ /dRa /dI” /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a /dBa/d[”gnAR/dAa /dBa/d[”gnI”/d]a/d]a /dA/dBa/d[[a/d[”gn‘, /dA/d[a/dRa/d[”gnAa \n/d’a/dRa/d[”gnI”/dBa/dKa /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa /dRa/d[”gn‘ ...’ \n/d‘/d[”gnI/dHa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a/d[”gnI” /dPa/dRa /dRa/dMa/dNna/dJa/d[”gnI” /d[”gnI/d]Oa/dPPa/dNna/d[”gnI” /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa :  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n‘/dA/d[a/dRa/d[”gnAa /d’a/dRa/d[”gnI”/dBa/dKa /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa /dRa/d[”gn‘’ /dKa /d[”gn‘  /dBa/dDa/dLa/d[”gnAa ‘ /dJa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gnAa /d]a/d[”gnO/dAnRFTara /dHa/d[”gn‘/dBa/dHa/d[”gnI” /dJa/d[”gnU/dAa/dNa /dRa/d[”gn‘ ...’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a | \n/dO /d‘/dKa /d[”gnI/dDa/dNa /dDa/dRa/dB“a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa/d[”gnAa/dHa |/dKa/d]a/dHa_d[”gnU /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dRa/dHa/d[”gnI.M/d]“a | /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa, /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa ‘/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa \n/d]Oa/d[”gnAa/dI/dM[a’/dLa/d[”gn‘/dLa  /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ /dKa /d[”gn‘ /dBa/d[”gnAa/dRa/dKa /dNa/d[”gnI”/dCa/d[”gnAa/dAnRFTara /dDa’/dKa’ /dRa_d[”gnUR/dMa/dMa/d[”gn‘ /dK“a/d[a/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dBa,/d]a/dK“a/dNa /dJa/d[”gnAa/d‘/dBa \n| \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dKa/d[”gnI/d]O“a/dNa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /d’a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dKa/d[”gnI.M/dLa/d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dMa/dNa/d[”gnO/dJa/dJa/d[”gnI” | /dO /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa, /dAa/dBa /d]a \n/dKa/dHa_d[”gnU/dNa/d[”gnAa /dKa’ /dLa/d[”gnI”/dK“a’/dKa /dDa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dKa/d[”gnO/d[”gnI.M/d[“a/d[“a /dKa/dRa’ /dPa/dDda/d]a /dLa/dHa/d[”gn‘/d[”gnI.N/dRa/dYa/d[”gnAa/d[a/dRa/d[”gnAa/dYa/dKa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dRa/d[”gn‘/d[]Oa/d[”gnO/dRa/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa/dMa/d[”gn‘ /dBa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d[a /dKa’ \n/dCa/d[”gnAa/dHa/dKa /dCa/d[”gnU/d[Ka/d[”gnI”.W/dKa /d[a /dAnRFTara /d’a /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /d[a/dLa/d[”gnAa/dHa /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa | /d[a/d[”gn‘ /d[a /dAnRFTara /dB“a/dVa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n‘/dJa/dKa/dRa/d[”gn‘ /d’“a/d[”gnAa/dMa /d]a/dKa/dRa/d[”gn‘ /dRa/d[”gnO/d]Oa/d[”gnI”’ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa ‘/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa /d]Oa/d[”gnAa/dI/dM[a’/dMa/d[”gn‘ /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/d[“a/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n/dHa/dMa /dJa/dK“a/dNa /dA/dPa/dNa /dI” /d’a/d[”gnI”/d]a /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M /d]a ‘/dRa/dMa/dNna’/dJa/d[”gnI” /dMa/d[”gnO/dNa /dPa/d[”gnI/dDdd“a /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/d[”gnI.M/d]“a : ‘/d[a/d[”gn‘ /dP“a/d’a/d[”gnU/dAa \n/dK“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa/dYa/d]a /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dKa’ /dJa/dKa/dRa/d[”gnAa /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa /dVa/d[a /dAnRFTara /d]a /dNa/d[”gnI/dHa /dAa/dYa/dLa |’ \n(/dOne/dZer,)/dHa/d[”gnI.N/dRa/dMa/d[”gnO/dHa/dNa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR : ‘/dCa/dCa/dRep“/dRa/d[”gnI”’/dKa /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[a/dB“a /dPa/d[”gnI/dR“a /dKa’ /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dPRa/d[”gn‘/dRa/dNna/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa | /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  \n/dKa/d]“a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dHa/dMa/dRa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa /d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnO/dDa /dKa/d]“a/d[”gnAa ‘/dMa/d[”gnO/dNa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI.M/dC“a /d‘/dK“a/dNa /dD“a/d[”gnI.N/dRa /d[a/d[”gnAa/d[a/d[”gnU/dRa/dKa /dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa’ \n/dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”, /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dPRa/d[a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n/dHa/d[”gnI.N/dRa/dMa/d[”gnO/dHa/dNa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR/dKa /dKa/d]“a/d[”gnAa /dPa/dDd“a/dLa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dI” /dB“a/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/d[a /dAnRFTara  /d[a/d[”gnI/d]Oa /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   |’/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa \n/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/dHa/dRa’/dKa /d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnI.M/dMa/d]a /dPa/d[”gnAa/d]O“a/dKa /dB“a’ /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | \n/dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnI”/d]a/dKa /dPa/d[”gnI/dHa/dLa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ /dC“a/dPa/dLa /dRa/dHa/dYa /d]a /dHa_d[”gnU/dNa/dKa /dAa/d[“a/d[”gnI”/dVa/dRep“/dCa/dNa /dPRa/d[”gnAa/dP]a /dB“a/d[”gn‘/dLa |/dO \n/dKa/dHa/dNa/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnI.M/d]“a, /dA/dK“a/dBa/d[”gnAa/dRa /dDa/d[”gn‘/dK“a/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dBa, /dLa/d[”gnAa/dI/dBRa/d[”gn‘/dRa/d[”gnI” /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /d[a/dPLa/d[”gnAa/dI  /dHa/d[”gn‘/d]a/d[”gnU /d[Va/d[”gnI”/dKa /d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d]a/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI”/dKa /dDa/d[”gnUR \n/dPRa/d[”gnI/d]a/dKa /d[a /dAnRFTara /d’a /dAa/dVa/d[”gn‘/dDa/dNa /dPa/d]O“a/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dBa/d[”gnA” | /d[a/d‘/dHa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dRa/d[”gnAa/dJa/d[”gnAa /dRa/d[”gnAa/dMa /dMa/d[”gnO/dHa/dNa /dRa/d[”gnAa/dYa /dLa/d[”gnAa/dI/dBRa/d[”gn‘/dRa/d[”gnI” /d[a /dAnRFTara /d[]“a/d[”gnAa/dNa /d[”gnI.M/d[a/dNHa/d[”gnAa \n/dLa/d[”gnAa/dI/dBRa/d[”gn‘/dRa/d[”gnI”/dKa /dMa/d[”gnAa/dD“Ya/dMa/d[a /dAnRFTara  /d]“ree/dF,Rr/dZer, /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” /dLa’ /dLa/d[”gn‘/dLa/dKa |/dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” /dC“a/dPa/dYa/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dJa/d[”gn‘ /dK“a/dCa/dRep“ /dB“a/d[”gn‘/dLa /dC“a/dLa /d]a/dKa/dRa \n/dA/d[”gnI.M/dD“a/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/d[“a /dB“a/d[”gnAa/d’a /dPRa/d[”gnAa/dP]a /dB“a’ /d’a/d[”gn‘/dLa, /d[a/d[”gn‘ /dU/d][a/d[”gnAa/dHa/dVa/dD“a/dRep“/dKa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n(/dOne/dOne)/dMa/dNa/d[”gnO/dJa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR : /dMa/dNa/d[”gnO/dJa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR /dKa/d[”gnI.M/dLa/d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/d[”gnI/dP“a/dLMa/dMa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnAa/dJa /dKa/dRa/dKa /dHa/d[”gn‘/d]a/d[”gnU /dBa/dMBa/dI”/dMa/d[”gn‘ \n/d[a /dAnRFTara /d’“a/d[Fa/dRep“/dRa/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dDa/d[”gnUR/dNa/d[”gnUR /d’a/d[”gnO/d]Oa/d[”gn‘/dKa /d[a/d[”gnAa/d[a/d[”gnU/dRa /d‘/dKa /d[”gn‘  /d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa | /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dO/d]a/d[”gnI/dHa /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dB“a/d[”gn‘/dLa /dC“a/dLa | /dHa/dMa \n/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M, /d[a/d[”gn‘ /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/dLa/d[”gnI/dNa | /dO /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d‘/dHa/d[”gn‘/dNa /d’a/d[”gnI”/d]a \n/dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /d[a/dKa /d[”gnA” /d]a /dC“a/d[”gnI”.M /d]a /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnUR /dJa/d[”gn‘/dHa/d[”gn‘/dNa /dMa/d[”gnU/dKa /d[”gn‘ /d[“a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /dAa /dJa/d[”gn‘/dHa/d[”gn‘/dNa /dMa/d[”gnO. /dRa/dP“a/d[”gnI”.W /dAa /dLa/d]a/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /d’a/d[”gn‘  /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a \n/dC“a/d[”gnI.M/d]“a | /dHa/dMa /d[”gnI/dNa/dMNa/d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a/d]a /d’a/d[”gnI”/d]a/dKa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dHa_d[”gnU/dNa/dKa /d[”gn‘  /dI/dCC“a/d[”gnAa/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  : \n     (/dOne) /dKa/dLPa/dNa/d[”gnAa/dKa /d’a/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dMa/dD“a/d[”gnU/dVa/dNa /d[a/dJa/d[”gnAa /dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M \n        /dDa/d[”gnU/d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dJa/d[”gnI”/dBa/d[”gnAa/dKa /dA/d[”gnI.M/dC“a /d]a/d[”gn‘AnRFTara /dMa/dNa /dLa/d’a/d[”gnAa /dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M | \n(/d]G,)         ----  /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dNa/d[”gnI”/dLa/d’a/d’a/dNa/dKa /d[”gn‘ /dRa /dCa /dAnRFTara /dDa/d[”gnAa, /dHa/dMa /dMa/d[”gnV,ca/”cR/d]Ya/d[”gnU/dB“a/d[”gnU/dVa/dNa/dKa /dCa/dKa/d[”gnO/dRa | \n ----- /dHa/dMa /d[”gnI/dVa/dRa/dHa/dHa/anO/dKa /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a /dA/dNHa/d[”gnI.N/dRa/dYa/d[”gnAa,/d[”gnI/dPa/dYa/d[”gnAa /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dVa/d[a /dAnRFTara /d]a/dKa /dB“a/d[”gnO/dRa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n(/d]“ree)----/dLa/d’a /dAa/dU /dNa/d[”gn‘, /dHa/dMa /dNa/d[”gn‘/dHa/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M | \n   ----/dDa/d[”gnUR/dRa /dJa/d[”gnAa/dU /dNa/d[”gn‘, /dHa/dMa /dNa/d[”gn‘/dHa/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA” /dC“a/d[”gnI”.M | \n(/d]“ree)         /dCa/dLa /dHa/dMa /dBa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gnAa/dI /dC“a/d[”gnI”.M /d[”gnI/dKa/d[a/d[”gnU/dNa /dKa/dNHa/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa,/d]a/d[”gnO/dAnRFTara /dBa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gnO /dRa/d[”gnAa/dD“a/d[”gnAa | \n  \n(/dOne/d]G,)/d[“a/d[”gnI.M/d[“a/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a-/d[a/d[”gnU/dD“a/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/d]a : /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa /d[a/dB“a/d[a /dAnRFTara  /d[a/dKa/dRa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dPa/d[”gnI/d]a /dPa/dVa/dRep“/dKa /dA/dVa/d[a/dRa /dPa/dRa /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dB“a/d[”gn‘/dLa \n|/dHa/dMa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[a/d[Va/dRa /dPa/d[”gnAa/d]O“a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  : \n‘/d]a/d[”gnI”/dNa /dKa/d[”gnO/d[”gnI/d]Oa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa /d]a/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnO/d[”gnI/dKa /dKa’ /dKa/dHa/d[”gnA”/d‘ \n/dI” /dPRa/dVa/d[”gnAa/dHa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa /d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /dRa/d[”gnO/d[”gnI/dKa /dNa/d[”gn‘ /d[a/dKa /d[”gnA” /d‘ |’ \n/dHa/dMa /dJa/dK“a/dNa /dMa /dAnRFTara /dCa/d[a /dAnRFTara  /dBa/d[”gnAa/dHa/dRa /d‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /d]a /dI” /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnI/dNa /d[a/d[”gnO/dJ“a/d[”gnAa/dAnRFTara /d‘/dLa/d[”gnAa/dHa, /dA/dPa/dNa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dCa/dYa /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa | /dO /d[a/dB“a \n/dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dJa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnI”/dK“a/dLa /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa, /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa, /dI” /d’a/d[”gnI”/d]a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ /dDa /dDa/d[”gnI”/dYa’, \n/dHa/dMa /d[a/dB“a /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa’/dKa’ /dCa/d[”gn‘/d]a/dNa/d[”gnAa /d[a/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/d]a/dKa /dMa /dAnRFTara /dCa/dPa/dRa /dAR/dRa /dAa/dNa/d[”gnO /dMa /dAnRFTara /dCa /d[a/dB“a /dPa/dRa /d‘/dKa/dRa /dU/dPa/dYa/d[”gnO/d’a \n/dKa/dRa/dBa |/dHa/dMa /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ /dDa’ /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnI/dNa |/dO /d[a/dB“a /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa’/dKa’ /dMa /dAnRFTara /dCa /d[a/dB“a /dPa/dRa /d‘/dKa/dRa/d[”gnAa /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a \n/dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa | /dPRa/d[“a /dAnRFTara /d[a/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/dLa/d[”gnI/dNa |/dP“a /d[”gn‘ /dRa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara  /d[a /dAnRFTara /dPa/dKa /dRep“  /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa | /dHa/dMa /dDa/d[”gnUR/d]Oa/d[”gnAa /dAR/dRa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnI/dNa : \n(/dKa)         /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’ \n/d[”gnI/dDa/dLLa/d[”gnI”/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’ \n/dBa/d[”gn‘/dKa/d[”gnAa/dRa /dC“a/d[”gnI”.M /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /d]a /dBa/dMBa/dI/dKa /dMa/dJa/d[”gnAa /dLa/d[”gnI”/dYa’| \n(/dK“a)         /dKa/dKKa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/dRa/dLa /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa /d[a/d[”gnAR/dRa/d[”gnAa/d]O“a/dKa /dMa/d[”gnA”/dDa/d[”gnAa/dNa/dMa/d[”gn‘, \n               /dPa/d[”gnI/dHa/dLa/d[”gn‘ /dKa/dNYa/d[”gnAa/dDa/d[”gnAa/dNa/dMa/d[”gn‘ | \n/dI/dHa/d[”gnO /dDa/d[”gnUR/dNa/d[”gnUR /d’a/d[”gnI”/d]a /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dU/dPa/dYa/d[”gnU/dK]a /dLa/d’a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa /d[a/dB“a/d[a /dAnRFTara  /d[a /dAnRFTara /dPa/dKa /dRep“  /dBa/dR“a/d[”gnA”/d]a /d’a/d[”gn‘/dLa |/d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa /d[a/dBa/dHa/dKa /dMa/d[”gnUR/dHa/d[”gn‘AnRFTara /dKa/dYa/d]Oa/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnI”/d]a /dLa/d[”gnO/dKa/d[”gnI/dPRa/dYa /dB“a/d[”gn‘/dLa : \n--------/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dVa/d[a /dAnRFTara /d]a /dNa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dAa/d‘/dBa /d[a/dJa/dNa/d[”gnAa | \n--------/dBa/d[”gnAR/dAa /dDa/d[”gnUR/dNa/d[”gnUR /dHa/d[”gnAa/d]“a /dJa/d[”gnO/d[”gnI/dDdd“a /dKa/dRa_d[”gnUR /dA” /dMa/d[”gnAa/d[”gnI/d]Oa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPRa/dNna/d[”gnAa/dMa | \n--------/dP“a/d’a/d[”gnU/dAa /dAa/d‘/dLa,/dP“a/d’a/d[”gnU/dAa /d’a/d[”gn‘/dLa,/dP“a/d’a/d[”gnU/dAa /dCa/d[”gnI.M/dLa/d‘ /d’a/d[”gn‘/dLa | \n--------/dBa/d[”gnAR/dAa /dJa/d[”gnU/d[”gnI/dNa /dKa/d[”gnAa/dNa /dRa/d[”gn‘ | \n--------/dAa/d‘/dLa /dKa /d[”gn‘ /dHa/d[”gn‘/dNa /d[a/dMa/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa,/dYa/d[”gnAR /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR /dYa/d[”gnAR /dB“a/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n--------/d[a/dMa/d[”gnI.M/dD“a /d‘/dLa/d[”gnAa /dBa/d[”gnI/dNa-/d]O“a/d[”gnI/dNa /dKa’ \n       /dD“a/d[”gnO/d]a/d[”gnI”-/dKa /d[”gnU /dRa/d]a/d[”gnAa /dPa/d[”gnI/dHa/d[”gnI.N/dRa /dKa’ \n       /d‘/dLa/d[”gnAa /dDda/dHa/dKa/dNa /d[a/d[”gnUR/dNa’ /dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘  /d[”gnI/dBa/dYa/d[”gnAa/dHa/dMa/d[”gn‘ | \n--------/dAa/dCandrab”ndR/d[”gnI.W/dK“a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dRa \n       /dHa_d[”gnV,ca/”cR/dDa/dYa/dMa/d[”gn‘ /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnAa/d[”gnI/d]Oa/dKa /dMa/dMa/d]a/d[”gnAa \n       /dMa/d[”gnAa/d‘/dKa /d[a/d[”gn‘/dVa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa /d[”gnI/dBa/d]a/d[”gnAa /dDa/d[”gnI” \n       /dA/d[”gnI.M/dC“a /dBa/d[a /dI/d‘/dHa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[”gnI.M/d[a/dHa/dAnRFTara/d]a/d[”gnAa | \n----------/dMa/d[”gnO/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d‘ /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.W/dK“a/d]a/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnI” \n       /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /dBa/d[”gnAa/dJa/d[”gnI” /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR,/dHa/dMa /d[a/d[”gnU/d[”gnI/dNa/d]a/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnI” | \n(/dOne/d]“ree)/dJa/d[”gnI”/dVa/dKa/d[”gnAa/dN]a/dJa/d[”gnI” : /dJa/d[”gnI”/dVa/dKa/d[”gnAa/dN]a/dJa/d[”gnI”/dKa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa-/d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/dHa/dRa/dKa /dLa/d’a/dB“a/d’a /d[a/dB“a /dA/dAnRFTara/dKa/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a \n/dC“a/dLa | /d[a/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[a/dB“a /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dAa/dKa/d[”gnI/d[Fa/dRep“/d]a /dNa/d[”gnA” /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | ‘/dVa/d[]a/d[”gnU’/dKa /dKa/d]“a/d[”gnAa /d[a/dB“a /dHa/dMa /dDa/d[”gnUR \n/d[”gnI/dDa/dNa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnI/dR“a /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | /dAa/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[F]Oa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa | /d[a/dBa/d[a /dCandrab”ndR  /dBa/d[”gn‘/d[“a/d[”gnI” /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa ‘/dNa/d[”gnAa/dNa/d[”gnI”’|/dBa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gn‘ \n/dJa/dK“a/dNa ‘/d]a/dKa /d[”gnA” /d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /d[”gnI.M/dCa/dDdd“a/d[”gnA”’ /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/d[“a/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa /d]a /dPa/dDd“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dO /dHa/dMa/dRa /dDa/d[”gnI”/d’“a/dRep“ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dDda/d[”gnU/d[”gnI.M/dLa/d[”gnI/dPa /dPa/d[”gnI/dR“a /dKa’ /dU/d][a/d[”gnAa/dHa/dVa/dDD“a/dRep“/dKa /d[”gnI/d]Oa/dPPa/dNna/d[”gnI” /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPa/d]O“a/d[”gnAR/dLa/d[”gnI/dNa | /dPa/d]Ra/d[”gnAa/dCa/d[”gnAa/dRa \n/dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI/dDVa/d]a/d[”gnI”/dYa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dPa/d]Ra/dKa /dMa/d[”gnAa/dD“Ya/dMa/d[a /dAnRFTara  /dA/dPa/dNa /d[a/d[”gnU/dJ“a/d[”gnAa/dVa /dAa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dJa/d’a/d]a/dKa /d[a/d[”gnUR/dCa/dNa/d[”gnAa \n/dPRa/d[”gn‘/d[”gnI/d[Fa/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dHa/dMa /dNa/d[”gnO/dKa/dRa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dBa/dHa/d[”gnAa/dRa/d[a /dAnRFTara  /dDa/d[”gnUR/dRa /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gnI/d]a/d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/dD“a/d[a /dAnRFTara  /dDa/d[”gnUR/dRa /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dHa/dMa/dRa /d[”gnI/dHa/dNDa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa \n/dBa/d[”gn‘/d[“a/d[”gnI” /dHa_d[”gnU/dA’ /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa, /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dKa/dMa |/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dJa/d[”gnI”/dVa/dKa/d[”gnAa/dN]a/dJa/d[”gnI” /dPa/d]Ra/dKa /dMa/d[”gnAa/dD“Ya/dMa/d[a /dAnRFTara  /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /d[”gnI/dDa/d[a \n/dAa/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[F]Oa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa/d[”gnAa/dHa, /dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d[a /dAnRFTara  /dHa/dMa ‘/dB“a/d[”gnAa/dRa/d]a/d[”gnI”-/dMa /dAnRFTara /dDda/dNa’,’/dKa/dNna/d[”gnAa/dMa/d[”gnV,ca/”cR/d]a’ /dAa ‘/dAa/dRa/dMB“a’/d[a /dAnRFTara  /dJa/d[”gnU/dDdd“a/dLa /dRa/dHa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  \n/dAa /d‘/d[”gnI/dHa /dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /dRa/dCa/dNa/d[”gnO /dC“a/dPa/dLa | \n/dVa/d[”gnAa/dPa/d[a /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa /d‘/dLa/d[”gnAa/dPa/dRa /d[a/d[”gnU/dJ“a/d[”gnAa/dVa /dDa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa : /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI” /d[a/dB“a/dMa/d[”gn‘ /dB“a/d[”gnAa/d’a /dLa/d[”gnI”/dYa’| /d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /dBa/dJa/d[”gnAa/dBa/dYa /d]a /dJa/d[”gnAa/dU, \n/dNa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gnO/dAnRFTara /dBa/dJa/d[”gnAa/dBa/dYa /d]a/d[”gnA”/dYa/d[”gnO /dJa/d[”gnAa/dU | \n(/dOne/dF,Rr) /dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnI”-/dNa/d[”gnAa/d’a/d[”gnAa/dJa/d[”gnU/dRep“/dNa : /dHa/d[”gnAa/dI” /d[Ka /d[”gnUR /dLa/dMa/d[”gn‘ /dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnI”/dJa/d[”gnI”/dKa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /dPa/dDd“a/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU/dCandrab”ndR  |/dBa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dHa/dNa/dKa \n/dU/dPa/dNYa/d[”gnAa/d[a ‘/dPa/d[”gnAa/dRa/d[”gnO’ /dPa/dR“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d‘/d[”gnI/dHa/d[a /dAnRFTara  /dPRa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”,/dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” \n/dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dAa /d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dPa/d[”gnI/d]a-/dPa/dVa/dRep“/dKa /dMa /dAnRFTara /dCa /dPa/dRa /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[a/d[”gnU/dNa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d[”gnI/dHa/dNa/dKa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /d[”gnI/dHa/dAnRFTara/dDa/d[”gnI” \n/dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /d[a/dB“a /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPa/dR“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d[”gnI/dHa/dNa/dKa /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dVa/d[”gnI/dVa/dD“a/d]a/d[”gnAa /dAa /dNa/dVa-/dNa/dVa /dPRa/dYa/d[”gnO/d’a /dAa/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[F]Oa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa | \n(/dOne/dF”Te)/dDda/d[”gnAa. /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gn‘/d[“a /d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa :/dKa/d[”gnCandraO/dLa/d[”gn‘/dJa/dMa/d[”gn‘ /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”, /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dPRa/d[a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d]a /dHa/d[”gnO/dI/dVa/dLa/d[”gnAa \n/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa ‘ /dB“a/d[”gnAa/dRa/d]a/d[”gnI”’/d[a/d[”gnUR/dNa’ /dLa/d’a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dRa/d[”gnI/dVa /d[”gnI/dDa/dNa /dAa /dMa /dAnRFTara /d’a/dLa /dKa’  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n/d‘/d[”gnI/dHa /dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa/dKa /dPRa/d]a/d[”gnI”/dK[Fa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI” /d[a /dAnRFTara /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dLa/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa /d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnA”/d]a-\n/d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnA”/d]a /dMa/d[”gnO/dNa/dMa/d[”gn‘ /d[a/dPa/dNa/d[”gnAa /d[a/dJa/d[”gnAR/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /dHa/dMa/dHa_d[”gnUR /dCandrab”ndR   /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d‘/dHa/d[”gn‘/dNa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnI” /dJa/d[”gn‘ /dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dPRa/d[a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d]a /dB“a’ \n/d[a/dKa/dYa | /d’a/dDYa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d]a/d[”gn‘/d[a/dRa /dPRa/dYa/d[”gnAa/d[a/dMa/d[”gn‘ /d[a/dP“a/dLa /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa |/dAR/dRa \n/d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPRa/d[”gnO/d][a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dDa/d[”gnUR /d[a/d[”gnAa/dLa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dP“a /d[”gn‘ /dRa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa ‘/dB“a/d[”gnAa/dRa/d]a/d[”gnI”’/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPRa/d[”gn‘/d[”gnI/d[Fa/d]a \n/dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d[Va/d[”gnI”/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[”gnI/d]a /dAa/d‘/dLa | /dHa/dMa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[”gnI/d[Fa /dMa/dHa/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/dLa/dYa, /dDd“a/d[”gnO/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dPa/dDd“a/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/d[”gnI” |/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dJa/d[”gnAa/dO/dLa /dNa/d[”gnA” \n/d’a/d[”gn‘/dLa /dRa/dHa/dYa | /dO /dKa/d]“a/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa /dC“a/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa/dVa/d[”gnAa/d[a/dKa  /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa/d[a /dAnRFTara  /d[a/dMBa /dAnRFTara /d[”gnI.M/dD“a/d]a /dRa/dHa/d[”gnA”, /d]a/d[”gn‘AnRFTara /dHa/dMa/dRa /d[”gnI/dKa/dC“a/d[”gnU /d[”gnI.M/dMa/d]Ra /dJa/d[”gnO/dRa \n/dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dHa/dMa /dA/dPa/dNa/d[”gn‘ /dJa/d[”gnAa /dKa’ /dI” /dKa/d]“a/d[”gnAa /dPa/dR“a/d[”gnI” | /dHa/dMa/dRa/d[”gnO /dI” /d[a/dLa/d[”gnAa/dHa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | /dJa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gnAa /dPRa/d[a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d]a \n/dHa/d[”gnO/dMa’/dVa/dLa/d[”gnAa /dRa/dHa/d[”gnA”, /dHa/dMa /dCa/dLa /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa |/d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI” /d[a /dAnRFTara  /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR   |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dKa/dHa/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dHa/dMa \n/dA/dPa/dNa/d[”gn‘ /dKa/d]“a/d[”gnAa/dKa /dPa/d[”gnAa/d]O“a /dKa/dRa’ /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M | /dO /d‘/dKa /dBa/d[”gn‘/dRa /dPa/dR“a’ /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa | /dKa/d]“a/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dDa/d[a /d[”gnI.M/dMa/dNa/d]Oa \n/d[a/dMa/dYa /d[”gnI/dNa/dD“a/d[”gnAa/dRep“/d[”gnI.N/dRa/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa |/dHa/dMa /dHa/dBa/dRa-/dHa/dBa/dRa /dPa/dR“a’ /dLa/d’a/dLa/dHa_d[”gnU /d]a /d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI” /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa, /dHa/dDdd“a/dBa/dDdd“a/d[”gnI” /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa \n/dKa/d[”gnAa/dJa /dNa/d[”gnA” /dC“a /d[”gnA” , /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /d[”gnI.W/d[]“a/dRa/d[a /dAnRFTara  /dPa/dDd“a/d[”gnUR, /d‘/dKa-/dAa/dD“a /d[”gnI.M/dMa/dNa/d]Oa /dBa/d[”gn‘/d[“a/d[”gnI”/dYa/d[”gnO  /dB“a’ /dJa/d[”gn‘/d]a/d[”gnA” /d]a /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dBa/d[”gnAa/d]a /dNa/d[”gnA” |/dHa/dMa \n/d]a/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gnAa /dPa/dDd“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /dO /d[a /dAnRFTara /d]a/d[”gnU/d[F]Oa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa/dHa |/dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa, /dKa/d[”gnCandraO/dN]Oa/dRakar/d[”gnA”/dK]Oa/dMa/d[”gn‘ /dYa/d[”gnAa/d]Ra/d[”gnAa-/dK“a/dCa/dRep“ /d[Va/d[”gnI”/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d]a /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a, /d]a/d[”gn‘AnRFTara, /d[a/d[”gn‘ \n/d]a /dNa/d[”gnA” /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/d]a,/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dAa/d[”gnI/dBa /d’a/d[”gn‘/dLa /dC“a/d[”gnI”.M /d]a /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dPa/d[”gnI/dR“a /d[a/dKa /d[”gnA” /d]a /dC“a/d[”gnI”.M, /dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa/d[a /dAnRFTara  /dAa/dD“a/d[”gnAa /d’“a /dAnRFTara /d]Oa/d[”gnAa /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ \n/dAa/d[”gnI/dBa /dJa/d[”gnAa/dU |/dHa/dMa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dCa /dBa/dJa/d[”gn‘ /dPa/dHa_d[”gnU/dCa/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR | /dHa/dMa/dRa /dKa/d]“a/d[”gnAa /dPRa/d[”gn‘/dMa /dLa/d]a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dMa/d[“Ra ‘/dPRa/d[”gn‘/dMa’/dKa /dHa/d[”gnAa/d]“a/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa |/dO/dHa/d[”gnO \n/d]a/dK“a/dNa ‘/dB“a/d[”gnAa/dRa/d]a/d[”gnI”’/dMa/d[”gn‘ /dYa/d[”gnO/d’a/dDa/d[”gnAa/dNa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa |/dPRa/d[a/d[”gnAa/dRa/dNna/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dJa/d[”gn‘ /d[”gnI/d]Oa/dPPa/dNna/d[”gnI” /dDa/d[”gnUR/dNa/d[”gnUR /d’a/d[”gnO/d]Oa/d[”gn‘ /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI.W/dK“a/dNa /d[a/d[”gn‘ \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dDdd“a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa |/d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dNa/dVa/d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]a /dNa/dVa/dYa/d[”gnU/dVa/dKa/dKa /dMa/dNa/d[”gnO/dDa/d[“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnI.M/dCa/d]Ra/dNna /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa /dO/d[”gnI/dHa \n/dKa/d]“a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ |/dI” /d’“a/d]Oa/dNa/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/dHa/d]Va/dPa/d[”gnUR/dNna/dRep“ /dB“a/d[”gn‘/dLa | /dHa/dMa /dKa/d]“a/d[”gnAa/dKa /dNa/d[”gnAa/dMa /dRa/dK“a/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU ‘/dI/dAnRFTara/d]Oa/dRa/dVa/dLa’| \n/d‘/dKa/dRa /dA/d[”gnI/d]a/d[”gnI.N/dRa/dK]a /dKa/dYa /d]O“a/d[”gnAa/dMa /dA/dAnRFTara/d’Ra/d[”gn‘/dJa/d[”gnI” /d[“a/dBDa /d[a/dB“a /dRa/dHa/d[”gnA” |/d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI” /d[a/d[”gnU/dD“a/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dKa’ /dU/dPa/dYa/d[”gnU/dK]a /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” \n/d[“a/dBDa /d[a/dB“a /dLa/d[”gnI”/d[”gnI.W/dK“a /dDa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnI.W/dK“a/dNa |/dKa/d]“a/d[”gnAa/dKa /d[“a/d[”gnI”/d[Fa/dRep“/dKa ‘/dD“a/d[”gnAa/dRa/dKa /dO/dI /dPa/d[”gnAa/dRa’ /dKa’ /dDa/d[”gn‘/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnI.W/dK“a/dNa /dJa/d[”gn‘ \n/d‘/dKa/dDa/dMa /dKa/d]“a/d[”gnAa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/dKa /d[”gnUR /dLa /dC“a/dLa/d[”gnA” |/dMa/d]a/dLa/dBa /dI” /dJa/d[”gn‘ /dKa/d]“a/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPRa/d[a/d[”gnAa/dRa/dNna /dYa/d[”gnO/d’Ya /dBa/dNa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/d[”gn‘/dHa/dNa/d[”gnI/d]a \n/dKa/d‘/dLa /d’a/d[”gn‘/dLa /dC“a/dLa/d[”gnA” |/d[a/d[”gn‘ /dA/dNa/d[”gnU/dB“a/dVa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI”/dKa /dPRa/d[”gnI/d]a /d[“Ra/dDD“a/d[”gnAa /dBa/dDd“a/dLa | /dHa/dMa /dB“a/d[”gnI/dVa/d[FYa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dHa/d[”gn‘/dNa \n/d]Ra/d[”gnU/d[”gnI/d]Oa/d[a /dAnRFTara  /dBa/dCa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/d[”gnO/dNa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dNa/d[“Ca/dYa  /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |  \n/d’a/d[”gnU /dAnRFTara /dJa/dNa/dJa/d[”gnI”/dKa /dU/dPa/dNYa/d[”gnAa/d[a ‘/dPa/d[”gnI/dHa/dLa /dLa/d[”gnO/dKa’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/dRa /d’a/d[”gnI”/d]a ‘/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI/dHa /d[a/d[”gnO/dRa /dKa/dRa_d[”gnUR, /dHa/dMa/dRa /dHa/d[”gnAa/d]“a /dBa/d[”gnAa/dJ“a/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a, /d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /d[a/d[”gnI”/dMa/d[”gnAa/dNa /dJa/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara /dHa/dMa/dRa /dMa/d[”gnO/dNa \n/dBa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/d]Oa/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d‘ | \n(/dOne/d[”o)/dC“a/d]Ra/d[”gnAa/dNa /dAnRFTara /dDa /d[”gnI.M/d[a/dAnRFTara/dHa /dJ“a/d[”gnAa (/dBa/d]Oa/d[”gnU/dKa /dB“a/d[”gnAa/dI): /dAa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dVa/d[”gnAa/dNna/d[”gnI”,/dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa/dKa /dCa/d[”gnAR/dPa/d[”gnAa/dLa /dKa/d[”gnAa/dYa/dRep“/dKRa/dMa/dKa /dBa/d]Oa/d[”gnU/dKa \n/dB“a/d[”gnAa/dI/dKa /dCa/dHa/d]Oa/d’a/dRa /d’a/dPa /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa | /dO /dVYa/d[]a /dRa/d[”gnI/dHa/d]a/d[”gnO /dNa/dVa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa/dRa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa \n/d[a/dHa/dJa /dAa /d[a/d[”gnU/dLa/dB“a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa, /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[”gnI/dHa/dNa/dKa /d[Na/d[”gn‘/dHa /dAa /d[a/dHa/dYa/d[”gnO/d’a /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa, /d[a/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnO /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnA”/d]a \n/dAa/d‘/dLa /dA/d[”gnI.M/dC“a | \n    /d’a/d[”gnI”/d]a-/d[a /dAnRFTara /d’Ra/dHa ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[“a/dNa/dKa /d[a/dMa/dYa /d‘/dKa/dRa /dB“a/d[”gnUR/d[”gnI.M/dMa/dKa/d[”gnAa   \n    /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dHa/dMa/dRa /dA/dNa/d[”gnU/dRa/d[”gnO/dD“a /dO /d[a/dHa/dJa/d]a/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /d[Va/d[”gnI”/dKa/d[”gnAa/dRa /dKa’/dKa’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa   \n    /dPRa/d[”gnO/d][a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]a /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n    /d[”gnI/dHa/dNa/dKa /dLa/d[”gnI”/dK“a/dLa ‘/d[a/d[”gnU/dNa/d[”gnUR /dJa/d[”gnAa/dNa/dKa/d[”gnI”.W’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n(/dOne/d[eTen)/dDda/d[”gnAa./dB“a/d[”gnI”/dMa /dNa/d[”gnAa/d]“a /dJ“a/d[”gnAa : /dB“a/d[”gnI”/dMa /dB“a/d[”gnAa/dI/d[a /dAnRFTara  /dPa/d[”gnI/dHa/dLa /dBa/d[”gn‘/dRa /dRa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/d]Oa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[a/d[”gnU/dNa/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  \n/dJa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa /dC“a/dLa |/d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /d[a/d[”gnU/dNa/dBa/d[”gnAa/dKa /dAa/dNa /dAnRFTara /dDa /dHa/dMa/dRa/d[”gnO /dPRa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/d]a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa \n|                    /dB“a/d[”gnAa/dI /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnAa /d[”gnI.M/dMa/d[”gnI/dHa/dRa’/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dHa/dMa/dRa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ /dC“a/d[”gnI/dPa /dRa/dHa/dLa \n/dC“a/dLa |/dHa/dMa /dPRa/d[”gnUR/dP“a /dDa/d[”gn‘/dK“a/dYa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dMa/d[”gnU/d[a/dLLa/dHa/dPa/d[”gnU/dRa/d[a /dAnRFTara  /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /dB“a/d[”gnAa/dI /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dVYa/d[]a /dRa/d[”gnI/dHa/d]a/d[”gnO /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa \n/d[a/dHa/dYa/d[”gnO/d’a /dDa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa/d[”gnAa/dHa,/d[a/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dAa/dNa /dAnRFTara /d[”gnI/dDa/d]a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa | \n/d[”gnI/dHa/dNa/dKa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” ‘/dMa/dNa /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /d]O“a/d[”gnAa/dR“a’ /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa | \n(/dOne/d‘”g“O)/dU/dDa/dYa /dCa/dNDRa /dJ“a/d[”gnAa ‘/d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnO/dDa’/dJa/d[”gnI” : /d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnO/dDa/dJa/d[”gnI”/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a ‘ /dLa/d[”gnO/dKa /d‘/dKKa /d[”gn‘  /dC“a /d[”gnA” /d[a/dB“a /d]O“a/d[”gnAa/dCandrab”ndR, /dA/dNa/d[”gn‘/dKa /dC“a /d[”gnA” /dKa \n/d’a/d[”gnAa/dMa, /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /dKa/dRa/dBa/d[”gnA” /dJa /dCandrab”ndR  /dNa/d[”gnI”/dKa /d]a /dA/dBa/d[[a /dLa/d[”gn‘/d]a /dNa/d[”gnAa/dMa’ /dAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dRa/d[”gnAa/d[a /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a \n/dA/d[”gnI.M/dC“a | \n/dO ‘/dMa/d[”gnAa/d[”gnI/d]Oa-/dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa’/dMa/d[”gn‘ /d[a/dMPa/d[”gnAa/dDa/dKa /dRa/dHa/d[”gnI.M/d]“a /d]a /dHa/dMa/dRa /dKa/d‘/d]Oa/d[”gnAa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dC“a/dPa/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dHa/dMa/dRa /dDa/d[”gnI”/d’“a/dRep“ /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dDda/d[”gnU/d[”gnI.M/dLa/d[”gnI/dPa /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.W/dK“a /dKa’ /d[”gnI/dVa/dNa/d[”gnO/dDa/dJa/d[”gnI” /dMa/dHa/d]Va/dPa/d[”gnUR/dNna/dRep“ /d[”gnI/d]Oa/dPPa/dNna/d[”gnI” /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /dHa/dMa \n/d[”gnI/dHa/dNa/dKa /d[a/d[”gnU/dJ“a/d[”gnAa/dVa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /dAa/dVa/d[“Ya/dKa /d[a /dAnRFTara /d[“a/d[”gnO/dD“a/dNa /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /d[”gnI/dNa/dNna/dRep“/dYa /dKa /d[”gn‘ /dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d[a/d[”gn‘ /dNa/d[”gnI”/dKa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n(/dOne/dN”ne)/dPRa/d[”gnO. /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa/dNa /dAnRFTara /dDa /dJ“a/d[”gnAa : /dHa/dMa/dRa /dPa/d[”gnO/d]“a/d[”gnI” ‘/d]a/d[”gnO/dRa/d[”gnAa /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘’ /dC“a/d[”gnI/dPa /d’a/d[”gn‘/dLa /dRa/dHa/dYa /dAa /dHa/dMa/dRa \n/d[]“a/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dN]a/dRa/dNna  /d[a/d[”gnI”/dVa/d[”gnAa/dNa /dB“a/d[”gn‘/dLa | /dO/d]a’ /d[”gnI/dHa/dNa/dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dB“a/d[”gn‘/dLa |/dKa/d[”gnCandraO/dLa/d[”gn‘/dJa/dMa/d[”gn‘ /dBa/d[”gnCandraO/d]Oa/dNa/d[”gnI”/dKa /dPRa/d[”gnAa/dD“Ya/d[”gnAa/dPa/dKa \n/dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dBa /dAnRFTara /d’a/dLa/d[”gnAa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dKa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dA/dD“Ya/dYa/dNa /dKa /d[”gn‘ /dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /d’a/dPa-/d[“a/dPa/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dBa /dAnRFTara /d’a/dLa/d[”gnAa/dKa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO-\n/dNa/d[”gn‘-/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d[”gnI.W/d]Ya/dKa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[”gnI/d]a/dKa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /dA/dAnRFTara/d[“a/dKa  /dCa/dCa/d[”gnAa/dRep“ /dA/dVa/d[“Ya /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/d[a/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dAa/dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[F]Oa \n/dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dHa_d[”gnU/dNa/dKa /d[”gn‘ /d[a /dAnRFTara  /dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa/dKa’ /dBa /dAnRFTara /d’a/dLa/d[”gnAa/dKa /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dKa/d[”gnAa/dRa /d[”gnI/dVa/dMa/dLa /d[”gnI.M/dMa/d]Ra,/dAa/d[“a/d[”gnAa/dPa/d[”gnUR/dNna/d[”gnAa/dRep“ /dDa/d[”gn‘/dVa/d[”gnI”,/d[“a /dAnRFTara /dKa/dRa /dAa \n/dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa /dNa/d[”gnAa/d]“a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[”gnI/d]a /d[a/dB“a /dPa/dR“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dO ‘/d’a/d[”gnI”/d]a/d[”gnAa/dAnRFTara/dJa/d[”gnI.M/dLa’/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a /d[a/dB“a/dKa/d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gn‘/dVa/dNa/d[”gnAa/d’a/dRa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dLa/d[”gnI.W/dK“a \n/dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dAa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/ /d[”gnI/dHa/dNDa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dO/dKa/dRa /dA/d]“a/dRep“ /dKa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /dRa/dVa/d[”gnI”/dNDRa/dNa/d[”gnAa/d]“a/dKa /d’a/d[”gnI”/d]a : ‘/dJa/d’a/d]a/d[”gn‘ \n/dAa/dNa /dAnRFTara /dDa /dYa/dJNta/d[”gn‘ /dAa/dMa/d[”gnAa/dRa /d[”gnI/dNa/dMa /dAnRFTara /d]Ra/dNna \n  /dD“a/dNYa /dHa/dLa/d[”gnO /dD“a/dNYa /dHa/dLa/d[”gnO /dMa/d[”gnAa/dNa/dVa /dJa/d[”gnI”/dVa/dNa |’ /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dPRa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI/dVa/d]a /dKa /d[”gn‘ /dLa/dKa |/dI” /d’a/d[”gnI”/d]a /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dAR/dRa \n/dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPRa/d[”gn‘/d[”gnI.N/dRa/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dRa/dHa/dLa | \n/dHa/dMa /dMa/dD“Ya /dPRa/dDa/d[”gn‘/d[“a /dCa/dLa /d’a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /dO/d]a/dHa_d[”gnU /dPa/d]Ra /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /dPa/dKa /dRep“  /dRa/dK“a/d[”gnA”/d]a /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa-/dKa/dMa/dRep“ /dLa/d[”gn‘/dLa /dJa/d’a/d[”gnAR/dNa/d[”gn‘ /dRa/dHa/dLa/d[”gnAa/dHa \n|/dO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa-/dI”/dKa /d[a/d[”gnUR/dCa/dNa/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /d]G,/dZer,/dOne/dZer,/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /d[a/d[”gn‘/dVa/d[”gnAa-/d[”gnI/dNa/dVa/d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d]a/d[a /dAnRFTara  /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dKa/dHa/dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dAa/dBa ‘/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa’/dMa/d[”gn‘ /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dKa /dNa/d[”gnAa/dMa, /dA/dHa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dKa /dRa/dCa/dNa/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dK“a’ /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M | \n(/d]G,/dZer,)/d’a/dJa/d[”gn‘/dNDRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa :/dI/dN]Oa/dRa/dNa/d[”gn‘/d]Oa /dPa/dRa /dPa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dK[Fa/dKa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa ‘/d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa-/dI”’ /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.W/dK“a /dKa’/dBa/dHa_d[”gnU/d]a \n/dAa/dNa /dAnRFTara /d[”gnI/dDa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d’a/dJa/d[”gn‘AnRFTara/dDRa/dJa/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a | /dMa/d[”gnO/dNa/d[”gn‘-/dMa/d[”gnO/dNa /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /d‘/d[”gnI/dHa /dLa/d[”gn‘/dLa /dD“a/dNYa/dVa/d[”gnAa/dDa \n/dDa/d[”gn‘/d[”gnI.M/dLa/dYa/d[”gnI/dNa | /dO /dA/dPa/dNa/d[”gnO /dK“a/d[”gnUR/dBa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gnAa/dLa /dLa/d[”gn‘/dK“a/dKa-/dPa/d[”gnAa/d]O“a/dKa /dVa/d’a/dRep“ /d]a/d[”gnA”/dYa/d[”gnAa/dRa /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa \n|  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n/dHa/dMa /dA/dVa/dKa/d[”gnAa/d[“a /dPRa/d[”gnAa/d[”gnI.W/dP]a/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dP“a/dRa/dVa/dRa/d[”gnI” /d]G,/dZer,/dOne/dOne /dMa/d[”gn‘ /dPa/d]Oa/dNa/d[”gnAa /d‘/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa /d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnI.M/dMa/d]a /dRa_d[”gnUR/dPa/d[a /dAnRFTara  /d[”gnI/dNa/dKa/d[”gnI.M/dLa \n/dRa/dHa/dLa /dC“a/dLa | \n/dHa/dMa /d‘/d[”gnI/dHa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnI.M/dMa/d]a /dRa_d[”gnUR/dPa/d[a /dAnRFTara  /dLa/d[”gnI”/dK“a’ /dLa/d’a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  : /d’a/d[”gnI”/d]a, /d’a/dJa/dLa | /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa /d’a/d[”gnI/d]a /dBa/dDd“a/dLa |/dHa/dMa/dRa \n/dA/d[”gnI.M/dD“a/dKa/d[”gnAa/dAnRFTara/d[“a /d’a/dJa/dLa /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dPa/dLa | /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gn‘/dHa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[a/dDa/d[”gn‘/dHa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dDa/d[”gn‘/dK“a/dLa | \n  \n(/d]G,/dOne)/dAa/d[“a/d[”gnI”/d[Fa /dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa :/dNa/d[”gn‘/d]Oa /dPa/dRa /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d’a/dJa/dLa /dLa/d[”gn‘/dK“a/dNa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[Va/d]a /dAnRFTara /d]Ra /dVa/d[”gn‘/dBa/d[a/d[”gnAa/dI”/d]Oa \n/dBa/dNa/d[”gnAa /dKa’, /dO/d[”gnI/dHa /dPa/dRa /d’a/dJa/dLa /d[“a/d[”gnAa/d[]Ra /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a /dKa’/dKa’, /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dLa/d[”gnO/dKa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d’a/dJa/dLa /dLa/d[”gn‘/dK“a/dNa /dLa/d[”gn‘/dLa /dPRa/d[”gn‘/d[”gnI.N/dRa/d]a \n/dKa/dRa/dBa, /dMa/d[”gnAa/d’a/dRep“-/dDa/d[“a/dRep“/dNa /dDa/d[”gn‘/dBa, /dPa/d[”gnU/dRa/d[Ka/d[”gnAa/dRa/dKa /dYa/d[”gnO/dJa/dNa/d[”gnAa /dCa/dLa/d[”gnAa/dYa/dBa,/dBa/d[”gnAa/dLa-/d’a/dJa/dLa, /dB“a/d[”gnI.W/dK]a-/d’a/dJa/dLa /dAa/d[”gnI/dDa \n/d[”gnI/dVa/d[“a/d[”gn‘/d[Fa/d[”gnAa/dAnRFTara/dKa /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a /dKa/dRa/dBa,/d’a/dJa/dLa/dKa/d[”gnAa/dRa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dCa/dYa-/d[“Ra/d[”gnV,ca/”cR /dAnRFTara /dK“a/dLa/d[”gnAa /dPRa/d[]a/d[”gnU/d]a /dKa/dRa/dBa /dAa/d[”gnI/dDa /dKa/d[”gnAa/dJa /dKa/d[”gnI/d]O“a/dNa /dC“a/dLa \n/d[a/d[”gn‘ /dAa/d[“a/d[”gnI”/d[Fa/dJa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dLa/d[”gnI/dNa /dAa /dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /d[a/dBa/dHa/dKa /dAa/dLa/d[”gnO/dCa/dNa/d[”gnAa/dKa /dPa/d[”gnAa/d]Ra /dBa/dNa/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dKa/d‘/d]Oa/d[”gnAa /d[”gnI/dHa/dAnRFTara/dDa/d[”gnI”,/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d’a/dJa/dLa /dC“a/d[”gnI/dPa /dCa/d[”gnU/dKa/dLa /dC“a/dLa | /dKa/d]a/dHa_d[”gnU /d[”gnI/dKa/dYa/d[”gnO /d‘/dNa/d[”gnAa /dAa/dAnRFTara/d’a/d[”gnU/dRa /dNa/d[”gnI/dHa \n/dU/d]O“a/d[”gnAR/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa |/d[a/d[”gnAa/d[”gnI/d]O“a /dBa/dRa/dK“a/dKa /dU/dMa/d[”gn‘/dRa/dMa/d[”gn‘ /dJa/d[”gnI/dHa/dYa/d[”gnAa /dI” /d[a/d[”gnU/dNa/dLa /dJa/d[”gn‘ /dVYa/d[”gnAa/dKa/dRa/dNna/dKa /dDa_d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d[F]Oa/d[a /dAnRFTara  /dKa/d‘/d]Oa/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa \n/dDa/d[”gnO/dK“a/dPa/d[”gnUR/dNna/dRep“ /dA/d[”gnI.M/dC“a /d]a /dA/dHa/dAnRFTara/dKa/d[”gnAa/dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dCa/d[”gnO/d]Oa  /dLa/d[”gnAa/d’a/dLa |/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /d[”gnI/dDa/dNa /dD“a/d[”gnI.N/dRa /d‘/d[”gnI/dHa /dBa/d[”gnAa/d]a /dPa/dRa /dKa/d[”gnAa/dNa /dDa/d[”gn‘/dBa \n/dAa/dVa/d[“Ya/dKa /dNa/d[”gnI/dHa /dBa/d[”gnU/dJ“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  |/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa, /dJa/dK“a/dNa-/d]a/dK“a/dNa /dI” /dBa/d[”gnAa/d]a /dD“Ya/d[”gnAa/dNa/dMa/d[”gn‘ /dAa/d[”gnI/dBa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa |/dA/dAnRFTara/d]a/d]a/dV”Farga \n/dA/dHa/dAnRFTara/dKa/d[”gnAa/dRa /dPa/dRa/d[”gnAa/d[”gnI.M/dJa/d]a /dB“a/d[”gn‘/dLa | /dJa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnA” /dJa/d[”gnAa/dNa’ /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d[a/d[”gn‘ /dJa/dNa/dBa/d[”gnAa/dKa /dI/dCC“a/d[”gnAa /dB“a/d[”gn‘/dLa, /dJa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnA” /dPa/dR“a’ \n/dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d[a/d[”gn‘ /dPa/dR“a/dBa/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnO/dNa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n‘/dA/dNa/d[”gnI.M/dCa/dNHa/d[”gnAa/dRa /dAa/dK“a/dRa’/dKa /d[a/d[”gnAa/dI/d]Oa /dPa/dRa /d’a/dJa/dLa/dKa /dVYa/d[”gnAa/dKa/dRa/dNna/dKa /d‘/d]a/d[”gn‘/dKa /d[a/d[”gnAa/dMa/d’Ra/d[”gnI” /dDa/d[”gn‘/d[”gnI.W/dK“a /dHa/d[Fa/dRep“ /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n/dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d’a/d[”gnAR/dRa/dVa/dKa /dBa/d[”gnAa/d]a /dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnAa/d‘/dLa | \n/dHa/dMa /d[a/dB“a /dRa/dDa/d[”gnI”/dFa /dAa /dKa/d[”gnAa/d[”gnI/dP“a/dYa/d[”gnAa /dPa/dRa /dD“Ya/d[”gnAa/dNa /dDa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR , /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dVa/d[]a/d[”gnU /dC“a /d[”gnU /d[”gnI/d]Oa /dRa/dHa/dLa /dC“a/dLa | /dO /dA/d[”gnI.M/dC“a \n/dBa/dHa/dRa |   \n/dHa/dMa /d[a/dB“a /dBa/dHa/dRa/dKa /dJ“a /dAnRFTara /dJ“a/d[”gnI/d]Oa/d[a /dCandrab”ndR  /dMa/d[”gnU/d[”gnI.W/dK]a /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M, /d[”gnI/dKa/d‘/dKa /d]a /dO/dKa/dRa /dA/dB“Ya/d[”gnAa/d[a /dNa/d[”gnA” /dA/d[”gnI.M/dC“a | /d[”gnI.M/dJa/dNa/dKa/d[”gnAa \n/dI” /dBa/d[”gnUR/dJ“a/dLa /dB“a’ /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dBa/dHa/dRa/dKa /dKa/d[”gnI”.W /dB“a/d[”gnUR/d[”gnI.M/dMa/dKa/d[”gnAa /dC“a /d[”gnA”  /d[“a/d[”gn‘/dRa/dMa/d[”gn‘, /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI/dNa /dJa/d[”gn‘ /dBa/dHa/dRa/dKa /d[”gnI/dBa/dNa/d[”gnAa \n/d’a/dJa/dLa /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dHa/d[”gn‘/d]a/d[”gnA” |/d[Va/d[”gnI”/dKa/d[”gnAa/dRa /dAa /d[”gnI/dVa/dRa/d[”gnO/dD“a/dKa /dBa/d[”gnI”/dCa /dBa/dHa/dRa/dYa/d[”gnU/dK]a /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dRa/d[”gnAa/d[a /d’a/dJa/dLa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnAa /dRa/dHa/dLa \n/dA/d[”gnI.M/dC“a | /dAa/dU, /dNa/d[”gnI”/dKa /dB“a/d[”gnI/dVa/d[FYa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d]a/dKa/dRa /d[Va/d[”gnAa/d’a/d]a /dKa/dRa/d[”gnI” | \n(/d]G,/d]G,)/dPRa/d[”gn‘/dMa /dLa/d]a/d[”gnAa /d[”gnI.M/dMa/d[“Ra ‘/dPRa/d[”gn‘/dMa’ : /dPRa/d[”gn‘/dMa/dLa/d]a/d[”gnAa/dJa/d[”gnI” /d]G,/dZer,/dZer,/d‘”g“O/dMa/d[”gn‘ /d[a/d[”gn‘/dVa/d[”gnAa /d[”gnI/dNa/dVa/d[”gnV,ca/”cR/d[”gnI/d]a/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa /dMa/d[”gnAa/d[a/d[”gn‘-/dMa/d[”gnAa/d[a/d[”gn‘ /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa \n/d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d[”gnI.W/d]Ya/dKa /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dKa /dAa/dYa/d[”gnO/dJa/dNa /dA/dPa/dNa /dAa/dVa/d[”gnAa/d[a /dPa/dRa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dAa/d[”gnI/dBa /dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI.M/d]“a /dAa /d[a/d[”gnAa/dLa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa \n/dPa/d[”gnI/d]Ra/dKa/d[”gnAa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPRa/dKa/d[”gnAa/d[”gnI.M/d[“a/d]a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI.M/d]“a ‘/d[a/d[”gnAa/dAnRFTara/dD“Ya /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”’| /d[a/dB“a /dMa/d[”gnAa/d[a/dKa /dA/dAnRFTara/d[”gnI/d]a/dMa /d[“a/d[”gnI/dNa /d[”gnI/dDa/dNa /dI” /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI” \n/dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a /d[”gnA” /dKa |/dHa/dMa /d]G,/dZer,/dOne/d]G, /dMa/d[”gn‘ /d‘/d[”gnI/dHa /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dJa/d[”gnU/dDdd“a/dLa/dHa_d[”gnU /dCandrab”ndR  | /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnI.M/dMa/d]a /dRa_d[”gnUR/dPa/d[a /dAnRFTara  /dB“a/d[”gnAa/d’a /dLa/d[”gnA”/d]a /dAa/d[”gnI/dBa \n/dRa/dHa/dLa /dC“a/d[”gnI”.M | /d‘/d[”gnI/dHa /d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d[a/dB“a /dMa/d[”gnAa/d[a /dKa/dMa-/d[a-/dKa/dMa /dDa/d[”gnUR/d]Oa/d[”gnAa /dNa/dVa /d’a/d[”gnI”/d]a /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /d’a/dJa/dLa /d[”gnI.M/dLa/dK“a/dBa/d[”gnAa/dKa \n/dKa/d[”gnO/d[”gnI.M/d[“a/d[“a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M |/d’a/d[”gnO/d[F]O“a/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /d[a/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]Ya/dKa/d[”gnAa/dRa/d[a /dCandrab”ndR  /dB“a/d[”gn‘AnRFTara/d]Oa /dB“a’ /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dA/d[”gnI.M/dC“a /dAa /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnO /d[a/dBa/dHa/dKa  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n/dRa/dCa/dNa/d[”gnAa/d[a /dCandrab”ndR  /dLa/d[”gnAa/dB“a/d[”gnAa/d[”gnI.W/dNVa/d]a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/d[”gnI”.M |/dHa/dMa /dJa/d[”gn‘ /dA/dNa/d[”gnU/dB“a/dVa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/d[”gnI”.M /d[a/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /d‘/d[”gnI/dHa /dDa/d[”gnO/dHa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dPRa/d’a/d]Oa /dB“a/d[”gn‘/dLa \n/dA/d[”gnI.M/dC“a : \n  \n/dMa/dNa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dAa/dNa /dAnRFTara /d[”gnI/dDa/d]a /dKa/dRa/dYa, /d[”gnI/dDa/dA/d‘ /d[“a/d[”gnAa/d[”gnI.W/dN]a, /d[”gnI/dVa/d[“Ra/d[”gnAa/dMa \n/d’a/d[”gnI”/d]a, /d’a/dJa/dLa, /dKa/d[”gnI/dVa/d]a/d[”gnAa,/dKa/d]“a/d[”gnAa /dHa/dMa/dRa /dI /dCa/d[”gnAa/dRa_d[”gnUR /dD“a/d[”gnAa/dMa |    \n  \n   /d]“ree. \n /dAa/dCandrab”ndR/d[”gnI.W/dK“a/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI.M/dCa/d]Ra /dHa/d[”gnO /dMa/d[”gnA”/d[”gnI.M/d]“a/dLa/d[”gnI” /dKa /d[”gn‘ /dRa  (/dAa/d]Ma /dKa/d]“a/d[”gnAa )- /dJa/d’a/dDa/d[”gnI”/d[“a /dCa/dNDRa  /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa ’/dA/d[”gnI/dNa/dLa  \n  \n /dJa /dNMa -/d[]“a/d[”gnAa/dNa : \n  \n/dMa/dD“a/d[”gnU/dBa/dNa/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /d[”gnI/dKa/dLa/d[”gnO/dMa/d[”gnI”/d]Oa/dRa /dDa/d[”gnI.M/dK[Fa/dNna /dAa /dPa /dAnRFTara /dDda/d[”gnAR/dLa/d[a /dAnRFTara  /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dCa /d[”gnI/dKa/dLa/d[”gnO/dMa/d[”gnI”/d]Oa/dRa /dU/d]]a/dRa | \n/d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dNa/d[”gnAa/dMa /d[a/dLa/d[”gn‘/dMa/dPa/d[”gnU/dRa | /dLa/d[”gnO/dKa /d[a/dLa/dMa/dPa/d[”gnU/dRa /dKa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/d[a/dLa/dMa/dPa/d[”gnU/dRa /dNa/d[”gnAa/dMa/dKa /d’a/d[”gnAa/dMa /dAR/dRa /dC“a/dLa/d[”gnA”, /d]a/d[”gn‘AnRFTara /d[Pa/d[F]Oa /dKa/dRa/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /d[”gnI.M/dB“a/d]O]O“a/d[”gnI” /d[a/dLa/dMa/dPa/d[”gnU/dRa /dKa/dHa/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/d[”gnI.M/dB“a/d]O]O“a/d[”gnI” /dHa/dMa/dRa /dPa/dDda/d[”gnO/d[a/d[”gnI” /d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dNa/d[”gnAa/dMa /dA/d[”gnI.M/dC“a, /d]a/d[”gn‘AnRFTara /dB“a/d[”gn‘/dLa /d[”gnI.M/dB“a/d]O]O“a/d[”gnI” /d[a/dLa/dMa/dPa/d[”gnU/dRa | \n/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dBa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d]a/d[”gnAa /dCa/dLa/dLa /dJa/d[”gn‘ /dJa/dMa/d[”gnI”/dNa/dKa /dNa /dKSha /d[”gnAa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /dHa/dMa/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa /dA/d[”gnI.M/dC“a /d[“a/dMB“a/d[”gnU/dAa/dDda | \n/d[a/dLa/dMa/dPa/d[”gnU/dRa /dHa/dMa/dRa /dPa/dDda/d[”gnO/d[a/d[”gnI” /d’a/d[”gnAa/dMa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n  \n/dA/dHa/d[”gnI” /d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dKa/dRa/d[”gnI”/dBa /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /d[a/dYa /dBa/d[Fa/dRep“ /dPa/d[”gnI/dHa/dNa/d[”gn‘ /dB“a/d[”gn‘/dLa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dBa/d[”gn‘/dNa/d[”gnI” /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n  \n/dBa/d[”gn‘/dNa/d[”gnI” /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa /dHa/d[”gnI.N/dRa/dHa/dRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n  \n/dHa/d[”gnI.N/dRa/dHa/dRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa :  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n/dMa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /dJa/dYa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[FNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /dJa/dYa/dMa /dAnRFTara /d]a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dB“a/d’a/dLa/d[”gnUR /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU/dRa | \n  \n/dMa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gnUR /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n  \n/dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gnUR /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dRa/d[”gnAa/dMa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dDa/d[”gnO/d[a/dRa /dPa /dNy·a  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dJa/d[”gn‘ /dA/d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]a/d[”gn‘ /dMa/d[”gnI.N/dRa /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa/dHa | \n  \n/dJa/dYa /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[FNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d‘/dKa/dMa/d[”gnAa/d]Ra /dPa/d[”gnU/d]Ra /dC“a/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa /dMa/dHa/d[”gnAa/dVa/d[”gnI”/dRa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa| \n  \n/dJa/dYa/dMa /dAnRFTara /d]a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d]a/d[”gnI”/dNa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dMa/d[”gnO/d]a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /dA/dLa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dB“a/d[”gnO/d’a/d[”gnI” /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n/dB“a/d[”gnO/d’a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dDa/d[”gnUR /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa /dAa /dO /dA/dPa/dNa/d[”gn‘ /dKa/dMa/d[”gn‘ /dBa/dYa/d[a/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnI.N/dRa /d’a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa/dHa | \n  \n/dB“a/d’a/dLa/d[”gnUR /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d]a/d[”gnI”/dNa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dRa/d[”gnAa/dMa /dRa_d[”gnUR/dPa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa /dDa/d]]a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dRa/d[”gnAa/dMa /d[Va/dRa_d[”gnU/dPa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n  \n/dRa/d[”gnAa/dMa /dRa_d[”gnUR/dPa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa /dMa/dHa/d[”gn‘AnRFTara/dDRa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n/d[”gnI/dHa/dNa/dKa /dA/dLa/d’a /d’“a/dRa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n  \n/d’a /dAnRFTara /d’a/d[”gnAa /dDa/d]]a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d]a/d[”gnI”/dNa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dRa/d[”gnAa/dJa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /d[a/d[”gnU/dBa/d[”gnU/dD“a /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dI”/d[“Va/dRa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n/d]a/d[”gnI”/dNa/d[”gnUR /dB“a/d[”gnAa/dI/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dVa/d[”gnAa/dRa /d‘/dKa /d’“a/dRa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dPa/dRa /d‘/dKa /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \n  \n/dRa/d[”gnAa/dMa /d[Va/dRa_d[”gnU/dPa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d]a/d[”gnI”/dNa /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa : \n/dDa/d[”gn‘/dVa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa, /dHa/d[”gnI”/dRa/d[”gnAa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dLa /dKSsMa /d[”gnI” /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa | \n/d]a/d[”gnI”/dNa/d[”gnUR /dPa/d[”gnI.N/dRa/dVa/d[”gnAa/dRa /d‘/dKa /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/d‘/dKa /d’“a/dRa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dPa/dRa | \n  \n/dMa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dJa/dYa/dMa /dAnRFTara /d]a /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dPa/d[”gnI.N/dRa/dVa/d[”gnAa/dRa /d‘/dKa /dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa /d’“a/dRa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dPa/dRa /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dA/dHa/d[”gnI” /dAa/dCandrab”ndR/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dPa/d[”gnAR/d]Ra /dAa /dRa/d[”gnAa/dMa /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa \n/dPa/d[”gnI/dHa/dLa /d[a /dAnRFTara /d]a/d[”gnAa/dNa/dKa /dRa_d[”gnUR/dPa/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /dJa /dNMa  /dB“a/d[”gn‘/dLa |/dO/d[”gnI/dHa /d[”gnI/dDa/dNa /d[”gnI/dVa/dJa/dYa/d[”gnAa/dDa/d[“a/dMa/d[”gnI” /dRa/dHa/d[”gnA” |/dB“a/d[”gnO/dRa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /dJa /dNMa  /dB“a/d[”gn‘/dLa /d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ | \n  \n/dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa /d[a/d[”gnI”/dMa/d[”gnAa/dN]a /dKa /d[”gnV,ca/”cR /d[Fa/dKa /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dK“a/d[”gnU/dTtTta /d[”gnAa /dPa/dRa /d‘/dKa /dJa/d[”gnO/dDdd“a/d[”gnAa /dBa/dRa/dDa /dAa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dMa/d[”gnI/dHa/dAnRFTara/d[a /dC“a/dLa | \n/dK“a/d[”gn‘/d]a/dMa/d[”gn‘ /dD“a/d[”gnAa/dNa, /dMa/dDda/d[”gnU/dAa, /dA/dLHa/d[”gnU/dAa, /dRa/d[”gnAa/dHa/d[”gnI.N/dRa,/dMa/d[a/d[”gnUR/dRa/d[”gnI”, /dK“a/d[”gn‘/d[a/d[”gnAa/dRa/d[”gnI” /dAa /dKa /d[”gnU /d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dRa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dBa/d[”gnAa/dDa/dMa/d[”gn‘ /d’a/dHa_d[”gnUR/dMa /dAa /dMa/dKa/dI” /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dHa_d[”gnU/dA’ /dLa/d’a/dLa/d[”gnA” | \n  \n /d’“a/dRa-/dAa/dAnRFTara/d’a/dNa : \n   \n/dPa/d[”gnI.N/dRa/dVa/d[”gnAa/dRa/dMa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnAa/d‘, /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnUR (/d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa), /dDa/d[”gnAa/dI (/d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa/dMa/dHa/d[”gnI”), /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa(/d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa/dMa/dHa) /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dHa/dMa/dRa/d[”gnAa /dBa/d[”gnAa/dDa /d’“a/dRa/dMa/d[”gn‘ /d]a/d[”gnI”/dNa /dBa/d[”gnI/dHa/dNa /dAa /dDa/d[”gnUR /dB“a/d[”gnAa/d‘ /d‘/dLa/d[”gnAa/dHa | \n  \n/dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dDa/d[”gnO/d[a/dRa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dJa/d[”gn‘ /dHa/dMa/dRa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa/dKa /dC“a/d[”gnO/d]Oa /dB“a/d[”gnAa/d‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dDa/d[”gnO/dKa/d[”gnAa/dNa /dBa/dLa/d[”gnAa /dBa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dLa/d[”gnO/dKa /dKa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dO /dK“a/d[”gn‘/d]a/d[”gnI”/dKa /dA/d[”gnI/d]a/d[”gnI.N/dRa/dK]a /d[”gnI/dKa/dRa/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘  /dDa/d[”gnO/dKa/d[”gnAa/dNa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dJa/d[”gnAa/dDda/dKa /dMa/d[”gnAa/d[a/dMa/d[”gn‘ /dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa /dPa/dRa /dKa/dLHa/d[”gnU/dAa/dRa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dCa/dLa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” |/dKa /d[”gnU /d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dRa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPa/d[”gn‘/dDdd“a /dKa’ /d’a/d[”gnU/dDdd“a /dBa/dNa/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n  \n/d]a/d[”gn‘/d[a/dRa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dMa/d[”gnO/d]a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dAa /dB“a/d[”gnO/d’a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa| /dB“a/d[”gnO/d’a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /dDa/d[”gnUR /dBa/d[”gnAa/dLa/dKa /dC“a/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa | \n/dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/dMa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dA/dLa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa | \n  \n/dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dU/d]]a/dRa /dKa/d[”gnAa/d]a /dMa/d[”gnO/d]a/d[”gnI”/dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dAa /dB“a/d[”gnO/d’a/d[”gnI” /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa,/dDa/d[”gnI.W/dCC“a/dNa /dKa/d[”gnAa/d]a /dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa (/dHa/dMa/dRa /d[”gnI/dPa/d]a/d[”gnAa/dMa/dHa) \n/dPa/d[”gnUR/dBa /d[”gnI/dDa/d[a /dDa/d[”gnI.W/dCC“a/dNa/d[a /dAnRFTara  /dA/dLa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa,/dU/d]]a/dRa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dC“a/d[”gnO/d]Oa /d’“a/dRa /dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gnI/dHa/d[[a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ \n/dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/d‘/d[”gnI/dHa /dDa/d[”gnU/dNa/d[”gnUR/dKa /dBa/d[”gnI”/dCa /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dP“a/d[”gnI”.W/d]Oa/dKa /dRa/d[”gnAa/d[]a/d[”gnAa /dC“a/dLa/d[”gnA” /dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa /dDa’ /dKa’ /dLa/d[”gnO/dKa /dAa/dCandrab”ndR/d’a/dNa/d[a /dAnRFTara  /dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa /dAa /dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dAa/dCandrab”ndR/d’a/dNa /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dPa/d[”gnI.W/dCC“a/dMa /d[”gnI/dDa/d[a /dU/d]]a/dRa/d[a /dAnRFTara  /dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /dDa/d[”gnI.W/dCC“a/dNa/dMa/d[”gn‘ /dA/dNa /dAnRFTara /d]a /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d[”gnI/dHa/d[[a/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dC“a/d[”gnO/d]Oa-\n/dC“a/d[”gnI”.M/dNa /d’“a/dRa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa \n/dJa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/dMa/d[”gn‘ /dB“a/d’a/dVa/d]a/d[”gnI”/dKa /d’“a/dRa /dAa /dB“a/dNa/d[a/d[”gnAa-/d’“a/dRa /dDa/d[”gnU/dNa/d[”gnUR /dC“a/dLa | \n  \n/dAa/dCandrab”ndR/d’a/dNa/dMa/d[”gn‘ /d‘/dKa /d[”gn‘ /d]Oa/d[”gnAa /d’“a/dRa /dC“a/dLa /dJa/d[”gn‘ /dNa/d[”gnI”/dCa/d[”gnAa/dAnRFTara/dMa/d[”gn‘ /dIiAnusvara /d]Oa/d[”gnAa /dAa /dU/dPa/dRa /dK“a/dPa/dDdd“a/d[”gnAa /dC“a/dLa/d[”gnA” | /dI” /dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa /dBa/dNa/dBa/d[”gnAR/dNa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /d[“a/d[”gn‘/d[Fa \n/d[a/dB“a/dKa  /d’“a/dRa /dP“a /d[”gnUR /d[a/dKa /dC“a/dLa | \n/dCa/d[”gnAa/dRa_d[”gnU /d’“a/dRa/dBa/d[”gnAa/d[a/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[a/d[”gnI.M/dJ“a/dYa/d[”gnAa /dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa /dC“a/dLa /dJa/d[”gn‘ /dK“a/d[”gnUR/dBa /dNa/dMa/dHa/dRa /dC“a/dLa | \n/dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa /dPa/dRa /d[a/dB“a /d’“a/dRa/dKa /dCa/d[”gnAR/dKa/d[”gnI”.W /d[”gnI/dKa /dK“a/d[”gnAa/d]Oa /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dA/d[“a/dP“a /dSignIiR…ph.W  /dLa/d[”gnAa/dLa /d]O“a/d[”gnAa/dKa /d[”gnU /dRa/dKa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /d[a /dAnRFTara /dDa/d[”gnUR/dKa /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dDa/d[”gnU/dPa/dHa/d[”gnI.N/dRa/dYa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /dAa /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa/d[”gn‘ /dDa/dRa/dBa /dJJa /d[”gnAa /dB“a/dRa/dLa /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | /dDa/d[”gnU/dPa/dHa/dRa/dMa/d[”gn‘ /d]a/d[”gnAa/d[“a/dKa /dK“a/d[”gn‘/dLa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dDa/d[”gnU/d’a/d[”gnAa/dRep“ /dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dDa/d[”gnI”/dYa/d[”gnAa/dBa/d[”gnAa/d]a/d[”gnI” /d]a/dKa /dPa/dCa/d[”gnI”/d[a/d[”gnI” /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dLa/d[”gnO/dKa /dK“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dB“a/d[”gnI.N/dRa /d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnAa/dAnRFTara/dCa/d[”gn‘-/dC“a/dO /d]Oa/d[”gnAa /d’“a/dRa /dIiAnusvara /d]Oa/d[”gnAa/dKa /dC“a/dLa, /dAR/dRa  /d[a/dB“a /dP“a /d[”gnUR /d[a/dKa | \n/dP“a /d[”gnUR /d[a/dKa /d’“a/dRa /dLa/dKa/dDdd“a/d[”gnI”, /dBa/d[”gnAa/dAnRFTara/d[a, /dK“a/dDd“a, /dK“a/dRa/dHa/d[”gnI”, /dPa/d]a/d[”gnO/dI /dAa /d[a/d[”gnAa/dBa/d[”gn‘/dKa /dJa/d[”gnAR/dDda/d[a /dAnRFTara  /dBa/dNa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dJa/dK“a/dNa /dHa/dVa/d[”gnAa /dCa/dLa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”,/dLa/d[”gnO/dKa /dA/d[”gnI/d’a/dLa/d’a/d[”gnI”/dKa /dAa/d[“a /dAnRFTara /dKa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dDda/d[”gn‘/dRa/d[”gnAa/d‘/dLa  /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/d‘/dKa /d[“a/d[”gnU/dB“a /d[”gnI/dDa/dNa/dMa/d[”gn‘ /dHa/dMa /d[a/dB“a /dA/d[”gnI/d’a/dLa/d’a/d[”gnI”/dKa /dDa/d[”gnU/dV”Farga/dK“a /dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnAa /dB“a/d[”gnO/d’a/dLa/dHa_d[”gnU, /d[a/d[”gn‘ /dAa/d’a/d[”gnUR /dKa/dHa/dBa | \n   िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \n/dAa/dAnRFTara/d’a/dNa/dKa /dPa/d[”gnI.W/dCC“a/dMa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dI/dNa/d[”gnAa/dRa /dC“a/dLa | /d]Oa/d[”gnO/dLa /dB“a/d[”gnI.N/dRa/dKa /dLa/d[”gnO/dKa /d‘/dKa/dRa /dU/dPa/dYa/d[”gnO/d’a /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dI/dNa/d[”gnAa/dRa/dKa /dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa/dKa /dU/dPa/dYa/d[”gnO/d’a /dPa/d[”gnI”/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa, /dNa/dHa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa /dLa/d[”gn‘/dLa /dAa /dKa/dPa/dDda/d[”gnAa /d[”gnI.W/dK“a/dCa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dKa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dNa/dVa/dKa/d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnAa /d[a/dB“a /dLa/d[”gn‘/dLa /d’“a/dRa/dKa /dPa/d[”gnAa/dC“a /d[”gnUR  /d]Oa/d[”gnAa/d]Oa /d[a /dAnRFTara  /d’“a/d[”gn‘/dRa/dKa’ /dBa/d[”gnAa /dLTta /d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa /dRa/d[”gnAa/d[”gnI.W/dK“a /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/d]Oa/d[”gnO/dLa/dKa /dDa/d[”gnI.W/dCC“a/dNa /d‘/dKa/d]Oa/d[”gnAa /dPa/d[”gnO/dK“a/d[”gnI.N/dRa /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/dHa/d[”gn‘/d[”gnI.M/dLa /dKa’ /dJa/d[”gnAa/dI/d]O“a/d]a/dKa /dJa/d[”gnAa/d‘/dBa /dAa /dO/d]a’ /d[a /dAnRFTara  /dHa/d[”gn‘/d[”gnI.M/dLa /dKa’ /dAa/d‘/dBa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/dBa/d[”gnUR/dR“a /dLa/d[”gnO/dKa /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPa/d[”gnO/dK“a/d[”gnI.N/dRa/dMa/d[”gn‘ /dNa/dHa/d[”gnAa/d‘/dBa /dNa/d[”gnI”/dKa /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dLa/d[”gnO/dKa /dMa/d[”gnAa/dLa-/dJa/d[”gnAa/dLa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dPa/d[”gnO/dK“a/d[”gnI.N/dRa/dMa/d[”gn‘ /dNa/dHa/dHa/anO/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dPa/d[”gnI/dNa/dB“a/dRa/dNa/d[”gnI” /dDda/d[”gnO/dLa/d[a /dAnRFTara  /d’“a/d[”gnA”/dLa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa /dI/dNa/d[”gnAa/dRa/d[a /dAnRFTara  /dB“a/d[”gnI.N/dRa /dKa’ /dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gn‘-/dA/dAnRFTara/d’a/dNa/d[”gn‘ /dDa’ /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa | \n/dO/dKa/dRa/d[”gnAa /d[a/dB“a /d’“a/dRa/d[a /dAnRFTara  /dA/dNNa /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a  /dC“a/dLa/d[”gnA”  /dAa /dPa/d[”gnAa/dVa/d[”gnI/dNa-/d[”gnI/d]a/dHa/d[”gnAa/dRa /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /dMa/d[”gnUR/dDda/dNa, /dU/dPa/dNa/dYa/dNa,/d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/dHa /dAa/d[”gnI/dDa /dA/dVa/d[a/dRa/dPa/dRa /dKa/dPa/dDda/d[”gnAa \n/d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO | \n  \n/dPa/d[”gnA”/dK“a/d[”gnAa/dNa/d[”gnAa /dJa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dBa/d[a/d[”gnI/dBa/d]Oa/d]Oa/d[”gnI” /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /dK“a/d[”gn‘/d]a /d[”gnI/dDa/d[a /dLa/d[”gnO/dKa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dNa/dVa/dKa/d[”gnI/dNa/dYa/d[”gnAa/dCandrab”ndR /d[a/dBa/dHa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dBa/d[”gnAa/dDdd“a/d[”gnI”/dMa/d[”gn‘ /dK“a/d[”gnAa/d[”gnI.M/dD“a /dK“a/d[”gnU/d[”gnI/dNa /dKa’ /d]a/d[”gnAa/d]Ka/d[”gnAa/d[”gnI.M/dLa/dKa /dVYa/dVa/d[]“a/d[”gnAa /dKa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dHa/d[”gnAa/d]“a /dMa/d[”gnAa/dI/d]Oa/d[a /dAnRFTara  /dD“a/d[”gnO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dPa/dRa/dAnRFTara/dPa/dRa/d[”gnAa \n  \n/dPa/d[”gnU/d]Ra /dJa /dNMa  /dLa/d[”gn‘/dLa /dLa/d[”gnO/dKa /dDa/d[”gn‘/dVa/d[”gnI”-/dDa/d[”gn‘/dVa/d]a/d[”gnAa/dKa /dKa/dBa/d[”gnU/dLa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | /dPa/d[”gnU/d]Ra /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnAa /dPa/dRa /dBa/dDda /dK““a/d[”gnU/d[“a/d[”gnI” /dMa/dNa/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/dBa/dCCa/d[”gnAa /d‘/dKa-/dDa/d[”gnUR /d[a/d[”gnAa/dLa/dKa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /d]a /dNa/d[”gnI”/dKa /d[”gnI/dDa/dNa /d]a/dKa/d[”gnAa /dKa’ /dBa/dDda /d[”gnI/dVa/d[”gnI.M/dD“a-/d[”gnI/dVa/dD“a/d[”gnAa/dNa/d[a /dAnRFTara  /dMa/d[”gnUR/dDda/dNa /dKa/dRa/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/d[a/dB“a /d[a/dMBa/dND“a/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dNa/d[”gnO/d]a-/dHa/dKa/d[”gnAa/dRa /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | /dPa/d[”gnAa/dHa_d[”gnU/dNa /d[a/dB“a /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/d’a/d[”gnAa/dMa/dKa /dLa/d[”gnO/dKa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dB“a/d[”gnO/dJa /dK“a/d[”gnU/dAa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | /d[]Ra/d[”gnI”/d’a/dNna  /d[a/dB“a /d’a/d[”gnI”/d]a /d’a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n/dHa/dJa/d[”gnAa/dMa /dKa /d[”gnA”AnRFTara /dCa/d[”gnI”/d[a /dAnRFTara  /dBa/dCCa/d[”gnAa/dKa /dMa/d[”gnAa/d]“a/dKa /dKa /d[”gn‘ /d[“a /dKa/d]Oa/dI/d]a /dC“a/dLa | /dHa/dJa/d[”gnAa/dMa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dPa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/d[“Ra/d[”gnI.M/dMa/dKa /dAa /dKa/dPa/dDda/d[”gnAa /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dPa/dRa/dAnRFTara/dPa/dRa/d[”gnAa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /dHa/dMa/dRa/dHa_d[”gnU /dMa/d[”gnUR/dDda/dNa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n/dI” /dU/d][a/dVa /dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dNa/d[”gnA” /dKa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n  \n/dBa/dCCa/d[”gnAa /dAa/d]O“a /dBa/dRa/dK“a/dKa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /d]a /dU/dPa/dNa/dYa/dNa/dKa /dBa/d[”gnAa/d]a /d[“a/d[”gnU/dRa_d[”gnUR /dB“a’ /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dNa/d[”gnI”/dKa /d[”gnI/dDa/dNa /d]a/dKa/d[”gnAa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/d‘/dKa /d[”gnI/dDa/dNa /dU/dDYa/d[”gnO/d’a-/dMa/dRa/dBa/d]O“a/d]Oa/d]O“a/d[”gnI” /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dBa/d[”gnAa/dAnRFTara/d[a /dKa/d[”gnAa/d]Oa/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa /dAa /dMa/dRa/dBa/d[”gnAa /dBa/dNHa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | /dB“a/dRa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dNa/d[”gnI”/dPa/dLa-/dPa/d[”gnO/d]a/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/d’a/d[”gnI”/d]a-/dNa/d[”gnAa/dDa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa |/dB“a/d[”gnO/dJa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa | \n  \n/dU/dPa/dNa/dYa/dNa/dKa /dDa/d[”gnO/d[a/dRa /dCa/dRa/dNna /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /dKa /d[”gnU /dMa/dRa/dMa |/d[a/dRa-/dKa /d[”gnU /d]Oa/d[”gnU/dAnRFTara/dBa /d[a/dBa /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dBa/dCCa/d[”gnAa/dKa /d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/d[”gnI/dHa/d]a /dBa/d[”gnI/dHa/dNa,/dDa/d[”gnI”/dDa/d[”gnI”,/dMa/d[”gnAa/dMa/d[”gnI”,/dNa/d[”gnAa/dNa/d[”gnI”,/dMa/d[”gnAR/d[a/d[”gnI” /dAa/d[”gnI/dDa /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gnAa/d’a/dRa/d[”gnI” /dB“a’/dKa’ /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa | \n/dPa /dAnRFTara /d[”gnI/dDda/d]a/dJa/d[”gnI” /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |/dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa-/dPa/d[”gnAa/d]O“a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dCa/dLa |/d’a/d[”gnI”/d]a-/dNa/d[”gnAa/dDa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | /dB“a/d[”gnO/dJa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/d]a/d[”gn‘/d[a/dRa /dCa/dRa/dNna /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /dU/dPa/dNa/dYa/dNa | /dC“a/d[”gnAa/d’a/dRa /dKa/d]Oa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa |/d’a/d[”gnI”/d]a-/dNa/d[”gnAa/dDa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa-/dPa/d[”gnAa/d]O“a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa |/d‘/dKa /dAa/dDa/dMa/d[”gnI” /d’a/d[”gnU/dRa_d[”gnU /dBa/dNa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | /d‘/dKa /dAa/dDa/dMa/d[”gnI” /dBRa /dHMa /d[”gnAa /dBa/dNa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dBa/d[”gnAa/dLa/dKa/dKa /dMa/d[”gnAa/d]“a/dKa /dKa /d[”gn‘ /d[“a /dA/d[]“a/d[”gnU/dRa/d[”gnAa /dLa’/dKa’ /dHa/dJa/d[”gnAa/dMa /dDVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa /dKa/d[”gnAa/d]Oa/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dBa/d[”gnAa/dLa/dKa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d’a/d[”gnAa/dYa/d]Ra/d[”gnI” /dMa /dNTRa  /dPa/dR“a/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | /dJa/dNa/dU /dD“a/d[”gnAa/dRa/dNna /dKa/dRa/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa /dLa’/dKa’ /dLa/d’“a/d[”gnU/d[“a /dAnRFTara /dKa/d[”gnAa /dKa/dRa/dBa /d[”gnI.M/d[a/dK“a/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa |/dC“a /d[”gnU /dAa/dC“a /d[”gnUR /d]a /dMa/d[”gnAa/dNa/dBa /d[”gnI.M/d[a/dK“a/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dLa/d’“a/d[”gnU/d[“a /dAnRFTara /dKa/d[”gnAa /dAa /dDa/d[”gnI”/d’“a/dRep“/d[“a /dAnRFTara /dKa/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dKa/d[”gnAa/dLa /dJa/dNa/dU /dKa/d[”gnAa/dNa /dPa/dRa /dRa/d[”gnAa/dK“a/dBa /d[”gnI.M/d[a/dK“a/d[”gnAa/dO/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa |/dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa/d[”gn‘ /dP“a /d[”gn‘ /dRa /dB“a/d[”gnO/dJa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/dMa /dCa/dRa/dNna /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa /dJa/d[”gn‘ /dU/dPa/dNa/dYa/dNa/dKa /dCa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/dMa /d[”gnI/dDa/dNa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \n/d‘/dKa/dRa /d[a /dAnRFTara /d’a /d[a/d]Ya /dNa/d[”gnAa/dRa/d[”gnAa/dYa/dNna /dB“a/d’a/dVa/d[”gnAa/dNa/dKa /dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dPa/d[”gnAa/dHa_d[”gnU/dNa /d[a/dB“a /dJa/d[”gn‘ /dKa /d[”gnU /dMa/dRa/dMa /d[”gnI/dDa/dNa /dA/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /d[a/d[”gn‘ /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnU/dK]a /dB“a’ /dPa/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/d[”gnI/dBa/dDa/d[”gnAa/d’a/dRa/d[”gnI”/dVa/d[”gnAa/dLa/d[”gnI” /d[a/dB“a /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dRa/d[”gnAa/d[”gnI/d]a/dMa /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /dPa/d[”gnUR/dJa/d[”gnAa/dKa /dBa/d[”gnAa/dDa/d[”gn‘ /dVa/d[”gnAa/dPa/d[a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa | \n/dPa/d[”gnAa/dHa_d[”gnU/dNa /d[a/dB“a /dBa/dRa_d[”gnU/dAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dKa/dPa/dDda/d[”gnAa /dAa /dAa/d[“a/d[”gnI”/dVa/d[”gnAa/dRep“/dDa/dKa /dRa_d[”gnUR/dPa/dMa/d[”gn‘ /d[”gnI/dKa/dC“a /d[”gnU  /d]Oa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa /dK“a/dCa/dRep“ /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dKa/d[”gnAa/dLa /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /d[”gnI/dVa/dDa/d[”gnAa/dI”/dMa/d[”gn‘ /dD“a/d[”gnO/d]a/d[”gnI”, /dJa/dNa/dU-/d[a/d[”gnU/dPa/d[”gnAa/dDdd“a/d[”gnI” /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/d[]Ra/d[”gnI”/d’a/dNna /d[a/dB“a /d[a/d[”gn‘/dHa/d[”gnO /dBa/dRa_d[”gnU/dAa /dLa/d[”gn‘/dLa, /dBa/dRa_d[”gnU/dAa/dKa /dMa/d[”gnAa/d‘ /dLa/d[”gn‘/dLa /dKa/dPa/dDda/d[”gnAa /dAa /dPa/d[”gnAa/dI  /dA/dNa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI”/dHa | \n/dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnO /d[a/dB“a/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dJa/d[”gnAa/dYa /dKa/d[”gnAa/dLa /d[a/d[”gnAa/dDda/d[”gnI”,/d[a/d[”gnAa/dYa/d[”gnAa,/dBLa /d[”gnAa/dU/dJa /dAa/d[”gnI/dDa /dDa/d[”gn‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n  \n/dU/dPa/dNa/dYa/dNa/dKa /dPRa/d[”gnI/dKRa/dYa/d[”gnAa/dMa/d[”gn‘ /d’“a/dRa/dVa/d[”gnAa/dRa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dOne/dF”Te /d[”gnI/dDa/dNa /d[a /dAnRFTara  /d]G,/dF”Te /d[”gnI/dDa/dNa /d[a/dMa/dYa /dLa/d[”gnAa/d[”gnI/d’a /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dA/dNNa-/dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa \n/dAa /d]Oa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa /dK“a/dCa/dRep“ /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa |/dMa/d[”gnU/dDa/d[”gnAa /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dU/d][a/d[”gnAa/dHa/d[a /dAnRFTara  /dI” /dK“a/dCa/dRep“ /dLa/d[”gnO/dKa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n/d[”gnI.M/dJa/dNa/dKa/d[”gnAa /dA/dPa/dNa/d[”gnAa /d’“a/dRa/dMa/d[”gn‘ /dA/dNNa-/dPa/d[”gnAa/d[”gnI/dNa /dAa /d]Oa/d[”gnAa/dKa/d[”gnAa /dNa/d[”gnI/dHa /dRa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa /dO /dKa/dJa/d[”gnAa/dRep“ /dLa’/dKa’, /dK“a/d[”gn‘/d]a /dB“a/dRa/dNa/d[”gnAa /dD“a’ /dKa’ /dVYa/dVa/d[]“a/d[”gnAa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a \n/dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa | \n/dPa/dRa/dMPa/dRa/d[”gnAa/dKa /dA/dNa/d[”gnU/d[a/d[”gnAa/dRa /dHa/dMa/dRa/dHa_d[”gnU /dU/dPa/dNa/dYa/dNa /dB“a/d[”gn‘/dLa | \n/dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI”/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dI” /d[a/dB“a /dNa/d[”gnA” /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dLa/d[”gnO/dKa /d[Ka /d[”gnUR /dLa /dNa/d[”gnA” /dPa/d]O“a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dLa/d[”gnO/dKa /dCa/d[”gnAa/dHa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa /dJa/d[”gn‘ /dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI”/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dA/dK[Fa/dRa/dKa /dJNta/d[”gnAa/dNa /dB“a’ /dJa/d[”gnAa/dI, /d’“a/dRa/dVa/dLa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /d[”gnI.M/dCa/d]O]O“a/d[”gnI” /d[”gnI.M/dLa/dK“a/d[”gnA”/dKa \n/dA/dVa/d’a/d[”gnI/d]a /dB“a’ /dJa/d[”gnAa/dI |/dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnI” /dDa/d[a-/dBa/d[”gnAa/dRa/dHa /dBa/dRa/dK“a/dKa /dB“a/d[”gn‘/dLa/d[”gnA” /d]a /dKa/d]a/dHa_d[”gnU /dO/dKa/dRa /d[”gnI/dVa/dVa/d[”gnAa/dHa /dKa/dRa/d[”gnAa /dKa’ /dLa/d[”gnO/dKa \n/d[”gnI/dNa/d[”gnI.M/d[“Ca/dN]a /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/dBa/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnAa/dKa /d[”gn‘AnRFTara  /dLa/d[”gnO/dKa /d[Ka /d[”gnUR /dLa /dPa/d]O“a/dBa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa | \n  \n/d’a/d[”gnAa/dMa/dMa/d[”gn‘ /dPa/d[”gnU/dBa/d[”gnAa/dI” /d]Oa/d[”gnO/dLa/dMa/d[”gn‘ /dC“a/dLa/d[”gnA” /d[Ka /d[”gnUR /dLa, /dPa/d[”gnAa/dCandrab”ndR/dCa/dMa/d[”gnAa /d]a/dKa /dPa/dDd“a/d[”gnAa/dI  /dHa/d[”gnO/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA”/dKa | \n/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO-/dKa/d[”gnO/dNa/d[”gnO /d[”gnI.M/d[“a/dK[Fa/dKa /d[a/dB“a /d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/d]“a /dSignIiR…ph /dKa /d[a /dAnRFTara /d’a /dBa/dHa_d[”gnU/d]a /dKa/d]O“a/d[”gnO/dRa /dVYa/dVa/dHa/d[”gnAa/dRa /dKa/dRa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa |  िव  दे ह िवदेह Videha বিদেহ   www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly \nejournal  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक  ई पिᮢका 'वदेह ' १९१ म अंक  ०१ दसबर २०१५ (वष ८ मास ९६ अंक १९१))\n  मानुषीिमह \nसं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \n/dU /dDDa /d[”gn‘/d[“Ya /dNa/d[”gnI”/dKa /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dJa/d[”gn‘ /dC“a/d[”gnAa/d]Ra /d[a/dBa/dKa /dYa/d[”gnAa/dDa /dKa’/dKa’ /dNa/d[”gnA” /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dHa_d[”gnU/dNa/dKa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa /dK“a/d[”gnAa/d‘ /dPa/dDda/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnI/dNa | \n/dMa/d[”gnAa/dRa/dBa/d[”gnAa/dKa /dLa/d[”gn‘/dLa /dBa/d[”gnAa/dAnRFTara/d[a/dKa /dKa/dRa/dCa/d[”gnI” /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /dK“a/dJa/d[”gnUR/dRa/dKa /dC“a/dDdd“a/d[”gnI” /dA/d]“a/dVa/d[”gnAa /dRa/d[”gnO/dLa/dKa /dU/dPa/dYa/d[”gnO/d’a /dKa/d‘/dLa /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa | \n/dJa/dKa/dRa/d[”gnAa /dPa/dRa /dMa/d[”gnAa/d[]Oa/dRa /d[a/d[”gnAa/dHa/d[”gn‘/dBa /d[”gnI.W/dK“a/d[”gnI.M/d[a/dYa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa, /dO/dKa/dRa/d[”gnAa /dMa/d[”gnAa/dRa/d[”gnA”/d]a-/dMa/d[”gnAa/dRa/d[”gnA”/d]a /dO/dD“a-/dBa/d[”gnAa/dD“a /dKa’ /dDa/d[”gnA” /dC“a/dLa/d[”gnI.M/d]“a/dNa | \n/dPa/d[”gnI”/d]O“a /dPa/dRa /dDa/d[”gnAa/d’a /dB“a’ /dJa/d[”gnAa/dI/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/d[”gnI/dVa/dDYa/d[”gnAa/d]“a /dSignIiR…ph  /d[Ka /d[”gnUR /dLa /dJa/d[”gn‘/dBa/d[”gnAa/d[a /dAnRFTara  /dC“a/d[”gnI”.M/dHa /dKa/d[”gnAa/d]Oa’ /dLa/d’a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa |/dO/dKa/dRa/d[”gnAa /dAR/dRa /dKa/d]O“a/d[”gnO/dRa /dDa/dAnRFTara/dDda /dB“a/d[”gn‘/d]Oa/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnA” | \n/d[”gnI.M/d[“a/dK[Fa/dKa /dBa/d[”gnU/dJ“a/d[”gnA”/d]a /dC“a/dLa/d[”gnAa/dHa /dJa/d[”gn‘ /dMa/d[”gnAa/d[”gnI.N/dRa/","size_mb":1.78,"has_text":true},"Videha 192.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 192.pdf","name":"Videha 192.pdf","text":"वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह ' १९२ म अंक  १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२) \n  \nऐ अंकमे अछि:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गद्य \n२.१.१. डॉ 0 विद्यानाथ झा- डेंगू बीमारीक भयािह पररदृश्य २.ठूठ गाि (उपन् यास)- जगदीश प्रसाद मण्डल  \n२.२.१. जगदीश प्रसाद मण् डलक ूटाा लु  कथा- वनवनया देिीक आराधना/ खसैत गाि २. मैछथलीक वकि  \nसमकालीन उपन् या सक विविध ‍ िरूप - रतन झा  \n२.३.१.काममनी कामायनी - लु कथा-भागमंती  २.ललन क ु मार कामत - वकि  विहवन आ लु  कथा \n२.४.१. राज देि मण् डल - जल भँिर   (उपन् यास ) २.उमेश मण् ड ल - एकाा विहैन कथा-  म ड़नक म र ३. आशीष \nअनछिन्हार- ब्रम्हवपशाि (व्यंग्य) \n  \n  \n३. पद्य \n३.१.आशीर् अनचिन्हार - २ टा गजल  \n  \n३.२.डॉ॰ शचशधर क ु मर “विदेह ”- ई की भेल  !?!?!/ िठठ गीत - १/ िठठ गीत - २/ लेखकक जजनगीक \nिन्द/ लेखकक जजनगीक िन्द  \n  \n३.३.१.असरफ राइन - परदेशी मनक भािना २.ओमप्रकाश झा- गजल  \n  \n३.४.रवि भूषण पाठक  \n३.५. पल्लवी मण्डल- अपन नजैरिक दुननय ाँ \n  \n   \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n2 \n \n४.बालानां क ृ ते- १.आशीर् अनचिन्हार - बाल गजल २. डॉ॰ शचशधर क ु मर “विदेह ”,  तथा श्रीमवत सुवप्रया / बेबी \nक ु मारी भूकम्प  (बाल विज्ञान कथा) \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. विदेहक प रान अंक \nआ ऑवडयो/ िीवडयो/ पोथी/ छित्रकला/ फोाो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेत  नीिाँक ललिंक पर जाउ। \n VIDEHA ARCHIVE विदेह आकाषइि  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups \n  \nविदेह जालिृत्तक वडसकसन फोरमपर जाउ।  \n  \n \nसंपादकीय \nई-पत्र \n'विशेषांक’क (१९१ म अंक) आयोजनक लेल सम‍त विदेह पररिारकें धन्यिाद। हमर गजल -लेखन अन्हारसं \nइजोत ठदस यात्रा अछि। अहाँक सम्पादकीयसँ लागल जे हमर यात्राक ठदशा सही अछि। से नीक लागल | भाइ \nसरसजीक िकतव्यमे आत्मीयताक अन भि भेल \nहमर रिनामे स धार हो,से उद्देश्य रहल हेतवन। हमहँ िाहैत िी जे स धार हो। ओवह लेल प्रयास केलहँ आ एखनो \nक' रहल िी।   \nभाइ जगदानन्द झा  'मन ' जे त्र ठाक उल्लेख केलवन से नीक लागल।  नीक लागल ,तकर प्रमाण अछि जे हम त्र ठा \nसभकें ूटर करबाक वनणणय केलहँ।  आशीष अनछिन्हार जी व्याकरण -सामग्री उपलध क करनलवन।    - 2 ठदन समय \nलगनलहँ।  दोष-म क्तत हमर लक्ष्य अछि। ‘संशोमधत गजल -गंगा’ उपलध क करा रहल िी। हम िाहब जे 'मन 'जी \nदेखछथ , और वकयो देखछथ। हमरा कहछथ। हमरा नीक लागत | कतह कोनो त्र ठा रवह गेल हेतै त हम फेर स धार \nकरब।  \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n3 \n \nडा.अजीत ममश्रजी जावह दोख ठदस ध्या न ठदयनलवन अछि से लगैत अछि जे नेा पर जे प्रवत  (तोरा अंगनामे) \nउपलध क िै तावहमे िै। मूल पोथीमे ओ दोख नै िै। \nभाइ केदार कानन  'गीत गंगा' पर ििण करैत जे अपेक्षा केलवन अछि से वकि  ूटर धरर 'गजल गंगा 'मे आएल अछि । \nभाइ अरविन्द ठाक रक आलेख वि‍तृत आ विद्वतापूणण िवन | हम देखख रहल िी आ ओवहपर वििार क’ रहल िी | \nदीुण कविता ‘धारक ओइ पार’पर आशीष अनछिन्हारजीक आलोिनामे निीनता अछि | \nप्रो.गंगा नन्द झाक सं‍मरण आ ‘गीत गंगा’पर आदरणीय श्री छ्त्त्रानंद लसिंह झा आ डा.अमर नाथ \nठाक रक  समीक्षा/ आलोिनामे बेशी आत्मीयताक अन भि भेल | \n‘गीत गंगा’पर काममनीजी आ परमानन्द प्रभाकरजीक समीक्षा -आलोिना आ ‘गजल गंगा ’पर बाल म क ंद \nपाठकजीक आलेखसँ आनंठदत भेलहँ | डा.शछशधर क मरक आलेखमे उत्साह आ मैछथलीमे लेखनक प्रवत \nप्रवतबद्धता झलकैत अछि, से प्रशंसनीय अछि| सभ रिनाकार सवहत सम‍त ‘विदेह’पररिारकें एवह आयोजनक \nलेल  धन्यिाद ज्ञावपत करैत हमरा हषण भ’ रहल अछि | \n-जगदीश िन्र ठाक ु र ‘अवनल ’ \n  \nविदेह भार्ा सम्मान  २०१४-२०१५ (समानान्तर सावहत्य अकादेमी सम्मान)  \n२०१४ मूल प र‍कार - श्री नन्द विलास राय (सखारी पेाारी- लु  कथा संग्रह) \n२०१४ बाल प र‍कार- श्री जगदीश प्रसाद मण्डल (नै धा रैए - बाल उपन्यास)  \n२०१४ य िा प र‍कार - श्री आशीष अनछिन्हार (अनछिन्हार आखर- गजल संग्रह)  \n२०१५ अन िाद प र‍कार - श्री शम्भ  क मार लसिंह ( पाखलो-  त काराम रामा शेाक कोंकणी उपन्यासक मैछथली \nअन िाद) \n  \nविदेह भार्ा सम्मान २०१३-१४ (िैकल्पपक सावहत्य अकादेमी पुरस्कार)  \n२०१३ बाल सावहत्य प र‍कार – श्रीमती ज्योवत स नीत िनधरी- “देिीजी” (बाल वनबन्ध संग्रह) लेल।  \n२०१३ मूल प र‍कार  - श्री बेिन ठाक रकेँ \"बेाीक अपमान आ िीनरदेिी\" (नााक संग्रह) लेल। \n२०१३ य िा प र‍कार- श्री उमेश मण्डलकेँ  “वनश्त की” (कविता संग्रह) लेल।  \n२०१४ अन िाद प र‍कार - श्री विनीत उत्पलकेँ “मोहनदास ” (वहन्दी उपन्यास श्री उदय प्रकाश) क मैछथली अन िाद \nलेल।  \n \nविदेहक वकछ ु  विशेर्ांक: - \n१) हाइक ू  विशेर्ांक १२ म अंक , १५ जून २००८  \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n4 \n \n२) गजल विशेर्ांक २१ म अंक ,  १ निम्बर २००८  \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n३) विहवन कथा विशेर्ांक ६७ म अंक , १ अक्टूबर २०१० \nVideha_01_10_2010        Videha_01_10_2010_Tirhuta             67 \n४) बाल सावहत्य विशेर्ांक ७० म अंक , १५ निम्बर २०१० \nVideha_15_11_2010        Videha_15_11_2010_Tirhuta             70 \n५) नााक विशेषांक ७२ म अंक १५ ठदसम्बर२०१० \nVideha_15_12_2010        Videha_15_12_2010_Tirhuta           72 \n६) बाल गजल विशेर्ांक विदेहक अंक १११ म अंक , १ अगस्त २०१२ \nVideha_01_08_2012        Videha_01_08_2012_Tirhuta           111 \n७) भल्क्त गजल विशेर्ांक १२६ म अंक , १५ मािष २०१३  \nVideha_15_03_2013        Videha_15_03_2013_Tirhuta           126 \n८) गजल आलोिना -समालोिना -समीक्षा विशेर्ांक १४२ म , अंक १५ निम्बर २०१३ \nVideha_15_11_2013        Videha_15_11_2013_Tirhuta           142 \n९) काशीकांत ममश्र मधुप विशेर्ांक १६९ म अंक १ जनिरी २०१५ \nVideha_01_01_2015 \n१०) अरविन्द ठाक ु र विशेर्ांक १८९ म अंक १ निम्बर २०१५ \nVideha_01_11_2015 \n११) जगदीश िन्र ठाक ु र अवनल विशेर्ांक १९१ म अंक १ ददसम्बर २०१५ \nVideha_01_12_2015 \n  \nविदेह ई -पवत्रकाक  बीछल रिनाक संग - मैचथलीक  सिषश्रेष्ठ  रिनाक  एकटा समानान्तर  संकलन  \nविदेह:सदेह: २ (मैचथली प्रबन्ध -वनबन्ध -समालोिना २००९-१०) \nविदेह:सदेह: ३ (मैचथली पद्य २००९-१०) \nविदेह:सदेह: ४ (मैचथली कथा २००९-१०)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n5 \n \nविदेह मैचथली विहवन कथा  [ विदेह सदेह ५ ] \nविदेह मैचथली लघुकथा  [ विदेह सदेह ६ ] \nविदेह मैचथली पद्य  [ विदेह सदेह ७ ] \nविदेह मैचथली नाट्य उत्सि  [ विदेह सदेह ८ ] \nविदेह मैचथली चशशु उत्सि  [ विदेह सदेह ९ ] \nविदेह मैचथली प्रबन्ध -वनबन्ध -समालोिना  [ विदेह सदेह १० ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/ \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \n \nअपन मंतव्य  ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \nगजेन्र ठाक र  \nggajendra@videha.com \n२. गद्य \n  \n२.१.१. डॉ 0 विद्यानाथ झा- डेंगू बीमारीक भयािह पररदृश्य २.ठूठ गाि (उपन् यास)- जगदीश प्रसाद मण्डल  \n  \n२.२.१. जगदीश प्रसाद मण् ड लक ूटाा लु  कथा- वनवनया देिीक आराधना/ खसैत गाि २. मैछथलीक वकि  \nसमकालीन उपन् या सक विविध ‍ िरूप - रतन झा  \n  \n२.३.१.काममनी कामायनी - लु कथा-भागमंती  २.ललन क ु मार कामत - वकि  विहवन आ लु  कथा \n वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n6 \n \n  \n२.४.१. राजदेि मण् ड ल - जल भँिर   (उपन् यास ) २.उमेश मण् ड ल - एकाा विहैन कथा-  म ड़नक म र ३. आशीष \nअनछिन्हार- ब्रम्हवपशाि (व्यंग्य) \n१. डॉ 0 विद्यानाथ झा- डेंगू बीमारीक भयािह पररदृश्य २.ठूठ गाि (उपन् यास)- जगदीश प्रसाद मण्डल  \n१ \nडेंगू बीमारीक भयािह पररदृश्य \nडॉ 0 विद्यानाथ झा \nप्रधानािायण, एम 0आर 0एम 0 कॉलेज , दरभंगा  \n \nभारत मे डेंगू बीमारी एवह बेर िषण 2015 मे एक भयािह रूप ल’ लेलक अछि। ठदल्ली मे अविनाष राउत नामक \nएक ‍कूली बच्चाक एवह रोग सॅं आक्रान्त भ’ पॉंि-पॉंि अस्पताल मे भत्ती हेत  बनअयबाक िृत्तान्त अखबार सभ मे \nिपल। समय पर भत्ती नवह भ’ सकलाक कारणे अन्ततः ओकर मृत्य  भ’ गेल। बेााक अन्न्तम सं‍कार भेलाक बाद \nओकर माय -बाप बहमंजजला भिन सॅं कूठद क’ अपन प्राणत्याग क’ देलवन वकएक त’ प त्रक मृत्य  असह्य भ’ \nगेलवन। आमजन केॅ ॅं ‍िास्थ्य स विधा उपलध क नवह रहबाक ई एक बानगी अछि। सम्प्रवत हजारो हजार लोक \nठदल्ली सवहत सम्पूणण देष मे एवह रोग सॅं आक्रान्त भ’ अस्पताल सभ मे पड़ल िछथ। \n \nप्रायः पन्रह िषण पूिण ई रोग पवहल बेर देष में सांुावतक रूप मे पसरल िल। एवडस एजजप्ााइ (Aedes \naegypti)  नामक एक मच्छरक माध्यमे पसरयिला ई एक विषाण जन्य रोग अछि जकर िैज्ञावनक नाम \nफ्लैिीिायरस (Flavivirus)  अछि। जन्त  जगत् मे सामान्यतः पाओल जायिला वद्वसं‍तरीय नाभभकीय \nअम्ल Double stranded Deoxyribonucleic Acid)  केर बदला एवह विषाण  मे एक‍तरीय नाभभकीय \nअम्ल  (Single stranded Ribonucleic Acid)होइि। ई रोग विषाण  अपन िारर ‍िरूप मे अिक्ित होइि। \nएवहबेर एकर ााइप IV एतेक सांुावतक भेल अछि। प्रायः 15 छसतम्बर सॅं 15 अताूबर केर मध्य एकर उत्पात बक् ि़ \nजाइि। बररसकालक ठीक बाद यत्र-तत्र जमकल पावन एवह विषाण क िाहक मच्छर के आश्रय प्रदान कय ओकर \nजनन केन्र बवन जाइि। अमधक तापक्रम ओ सापेक्ष आरणता मच्छरक जनन हेत  अन कूल पररक्िवत प्रदान करैि। \n \nएक अन मानक अन सार सम्पूणण विष्ि मे प्रायः 40 करोड़ लोक पर एकर आक्रमण होइि। उष्ण ओ उपोष्ण \nकठाबन्धीय प्रायः 100 देषक 2.5 अरब लोक एवह सॅं प्रभावित होइत िछथ। विष्ि भरर मे प्रवत िषण प्रायः 5 लाख \nलोक मे एवह रोगक लक्षण प्रका होइि आ प्रायः 25 हजार लोक एवह सॅं कालकिछलत होइत िछथ। \n \nई मानल जाइि जे डेंगू मूल रूपे अफ्रीका करे ‍िाहीली भाषाक शब्द अछि। केन्या ओ तन्जावनया मे एकर उच्चारण \n‘‘डडिंगी पेपो’’ केर रूप मे कयल जाइि । एवह रोगक आक्रमणक इवतहास 1780 ई0 मे एवषया, अफ्रीका ओ उत्तरी \nअमेररका सॅं उपलध क अछि। डेंगू सॅं 2004 ई0 मे इन्डोनेवषया मे 800 लोक म इलाह जतय प्रायः 80,000 लोक एवह \nसॅं प्रभावित भेल िलाह। एवह सॅं पूिण 2002 ई0 मे ब्राजील में सेहो प्रायः 10 लाख लोक एवह सॅं प्रभावित भेल \nिलाह। 2006 ई0 में वफलीवपन्स मे 14 हजार लोक प्रभावित भेल िलाह। एही िषण पावक‍तान मे सेहो प्रायः 5 \nहजार लोक प्रभावित भेलाह। लसिंगाप र, आ‍ाे ªछलया ओ िीन सेहो डेंगू सॅं प्रभावित रहल अछि।  \nपयाणिरण विषेषज्ञ लोकवनक मानब अछि जे डेंगूक ई महामारी कतह ने कतह जलिाय  पररित्तणन सॅं सेहो ज ाल  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n7 \n \nअछि। िैष्ष्िक तापिृजद्धक कारण मच्छरक प्रजनन हेत  िातािरण अमधक अन कूल भेल जा रहल अछि। पावन मे \nदेल मच्छरक अंडा स खा गेला पर सम री मालक संग देष-विदेष पहछि जाइि जतय कतेको मास बाद पावनक \nसम्पकण मे अयला पर मच्छर के जन्म दैि। एवह तरहे विश्वक कतेको भाग मे पह  छि उत्पात मिबैि। एवह बेर \nठदल्लीक आस -पास पवहने थोड़ेक-थोड़ेक अन्तराल पर िषाण होइत रहल आ तकर बाद प्रिण्ड गमी पड़ल। मच्छर \nकालाक पॉंि-िह ठदन का भीतर लक्षण प्रका होमय लगैि। ज्िर सात सॅं दस ठदन धरर रहैि। तीव्र ज्िर 103 वडग्री \nफारैनहाइा धरर पहछि जाइि। माथ ओ ऑंखखक ददण बढ़बाक संग मांसपेषी मे असह्य ददण होइि, उल्ाी सेहो \nहोइि। मसकूर, नाक ओ कान सॅं रतत ‍त्राि होमय लगैि ओ िकत्ता सेहो वनकलैि। \n \nअपन ममछथला क्षेत्र मे सेहो राज्यक बाहर सॅं आवब कतेको रोगी दरभंगा छिवकत्सा महाविद्यालय अस्पताल में भत्ती \nभय छिवकत्सा करबा रहल िछथ। एकर जॉंि हेत  आिश्यक ELISA Test  केर स विधा उपलध क नवह होयबाक \nखबरर बरोबरर समािार पत्र सभ मे िवप रहल अछि। \n \nएवह रोग सॅं शोभणत मे पाओल जायिला प्लेालेा्स  (Platelets)  केर संख्या मे कमी आवब जाइि। प्लेालेा्स \nि‍त तः रतत के जमबा  (Blood Clotting)  मे मदवत कय रतत‍त्राि के रोकैि। मन ष्यक रतत मे सामान्यतः \nप्लेालेा्सक संख्या प्रवत माइक्रोलीार डेढ़ लाख सॅं साढ़े िारर लाख धरर होइि। ई संख्या कम भेला पर आन्तररक \nरतत‍त्राि होइि जे अमधक भ’ गेला पर अन्ततः रोगीक मृत्य क कारण बनैि। प्लेालेा्सक संख्या डेढ़ लाख सॅं कम \nभेला पर रोग सॅं आक्रान्त व्यक्तत केंॅ  प्रवत ूट ठदन पर वगनती करयबाक िाही। एक लाख धरर भय गेला पर प्रवतठदन \nओ साठठ हजार सॅं कम Platelet Count  पर ठदन मे ूट बेर जॉंि करयबाक िाही आ पिास हजार सॅं कम भेला \nपर अस्पताल मे भत्ती भय छिवकत्सा करयबाक िाही। \n \nइक्ण्डयन मेवडकल एसोछसयेसन केर कहब अछि जे िूलकाय लोकक संग उच्च रततिाप, मध मेह ओ हृदय रोग सॅं \nग्र‍त होमयिला लोक के अमधक सािधान रहबाक िावहयवन। डेंगूक कारणे रोगीक रततिाप कम भय जाइि। मोा \nलोक मे रततनछलका  (Capillary)  फाठा जयबाक संभािना बेसी होइि। \n \nआपात् क्िवत मे डेंगूक रोगी के अस्पताल मे भत्ती करबा सॅं मना करयबला अस्पताल ओ नर्सिंग होम क विरूद्ध \nकारणिाई करबाक वनदेष राष्ट्रीय मानिामधकार आयोग द्वारा पूिणवह केन्र ओ सरकार के देल गेल अछि। एम्हर \nराजधानी ठदल्ली मे डेंगूक प्रसार सॅं छिन्न्तत भय भारतक वनयन्त्रक ओ महालेखा परीक्षक (CAG)  मच्छर िावहत \nबीमारी सॅं लड़बाक ठदल्ली सरकार ओ िानीय प्रषासनक तैयारीक ऑंवडा करबाक आदेष देलवन अछि। \n \nडेंगू रोग सॅं त्राण पयबाक लेल आिष्यक उपाय सम्बन्धी विज्ञापन सरकारी ‍तर पर प्रकावषत कयल जा रहल अछि। \nएवह रोग सॅं मरयबला लोकक संख्या मात्र 0.3 प्रवतषत होइि। 99.7 प्रवतषत रोगीक लेल ई आिष्यक नवह जे ओ \nअस्पताल मे भत्तीये होछथ। छिवकत्सकक सलाह केर अन पालन कय डेंगूक रोगी शीध्र ठीक भय सकैत िछथ। एवह \nरोग मे ई आिष्यक अछि जे शरीर मे जलक मात्रा मे कमी नवह होअय। एवह हेत  ORS ुोल , नाररयल पावन , फलक \nजूस आठद पयाणप्त मात्रा मे लेल जयबाक िाही। ज्िरक वनयन्त्रण हेत  माथक संग शरीरक आन भाग पर ठंि़ा \nपावनक पट्टी लैत रहबाक िाही। ठदन का समय मे मच्छरक काबा सॅं बिबाक हेत  सम्पूणण शरीर केॅ ॅं झॉंपयिला \nकपड़ा पवहरबाक िाही। ुर ओ अस्पताल मे मच्छरदानीक उपयोग वनतान्त आिष्यक अछि। ुर मे कूलर रखवनहार \nलोक ओकरा खाली कय रगक् डक आ फेर स खा कय ओवह मे पावन भरछथ। पावनक ित्तणन ओ ांकी आठद केॅ ॅं नीक  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n8 \n \nजकॉं झॉंवप कय राखछथ ओ आन अन पयोगी वडब्बा, ाायर , नाररयलक खपरोइया आठद के नष्ट करछथ वकएक त’ \nओवह सभ मे जमकल पावन मे डें गूक मच्छर उत्पन्न होइि। \n \nरोगग्र‍त व्यक्तत रोगक वनदान हेत  प्राकृवतक उपिार सेहो करबैत िछथ। अररनेबाक पातक रस वगलोय (ग रीि) क \nपात ओ लत्तीक रस, ुृतक मारीक इस, अनारक रस , बकरीक ूटध आठद के ग णकारी पाओल गेल अछि। ई सभ \nऔषमध गामुर मे आसानी सॅं उपलध क होमयिला अछि। परन्त  विषेषज्ञ लोकवनक कहब अछि जे एवह िैकक्ल्पक \nछिवकत्सा के मानकीकृत कयल जयबाक आिष्यकता अछि जे एवह ठदषा मे व्यापक शोधे सॅं सम्भि अछि। \n \nअखिार सभ मे ई खबरर िपल अछि जे कोना ठदल्ली मे एवह बेर बकरीक ूटध ूट हजार रूपया लीार ओ अररनेिा \n(पपीता) क पात पॉंि सय ााका प्रवत पातक दर सॅं वबकायल। \n \nडेंगू ओ डेंगू सदृष आन मच्छर िावहत रोग सॅं बिबाक हेत  आिष्यक अछि जे ुरक लगीि मे जतय कतह पावन \nजमकय तावह सॅं परहेज करी। ‘‍िच्छ भारत अभभयान’ क अन्तगणत एह काज के प्राथममकता देल जयबाक िाही। \nराजधानी ठदल्ली सवहत देषक अमधकांष भाग मे एवह हेत  रासायवनक मारकनाषी ;(Chemical \nInsecticide)  क धूम्राच्छादन (Fogging)  कयल जाइि। परन्त  ईहो ध्यान राखय पड़त जे वकि  अन्तराल क \nिाद मच्छर एकरा प्रवत रोधी (Resistant)  सेहो भय जाइि। ओना केन्र सरकार द्वारा एवह ठदषा मे जारी ठदषा \nवनदेषक पालन स वनक्ष्ित करबाक दृमष्टये फॉंवगगंक क्रम मे वनकलय िला ध ऑंक मच्छर पर प्रभाविता ओ मन तख \nसवहत आन जीि पर एवह मे प्रय तत होमयिला इन्सेताीसाइड केर ुातक प्रभाि के सेहो ध्यान मे राखल जाइि। \n \nआने रोग जकॉं डेंगूक कारगर वनदान तकबा मे विष्ि भरर मे िैज्ञावनक अहर्निंष लागल िछथ। यद्यवप आज क वतछथ मे \nएकर कोनो साीक ाीका (Vaccine) बाजार मे नवह आवब सकल अछि परन्त  िैज्ञावनक लोकवन द्वारा एवह ठदषा मे \nविकछसत ाीकाक परीक्षण विभभन्न िरण मे कयल जा रहल अछि। ‘‘हड्डी तोड़य िला रोग (Break bone \nDisease)”  क नामें जानल जाय िला डेंगू कें शहरीकरण सॅं ज ाल रोग  (Disease of urbanization)  सेहो \nकहल जा रहल अछि। िैज्ञावनक लोकवनक मानब अछि जे जन उछित वनदान नवह ताकल गेल त क्िवत आरो \nभयािह होइत जायत वकएक त 2030 ई0 धरर विश्वक 70 प्रवतशत भागक शहरीकृत भय जयबाक अन मान \nलगाओल गेल अछि।  \n \nएवह बेर िीन मे सेहो डेंगूक भयािह आक्रमण भेल अछि जतय ग आंगडोंग  (Guangdong)  राज्य मे 47,000 \nलोक एवह रोग सॅं ग्र‍त भेलाह अछि। ओतय डेंगूक िाहक मच्छर कें िोल्बाछिया (Wolbachia)  नामक एक \nजीिाण  (Bacterium)  स  संक्रममत करनला सॅं बनल नप ंसक नर मच्छर कें प्रकृवत मे िोड़ल गेल अछि। एवह \nअभभयान सॅं ई आषा कयल जाइि जे मच्छरक संख्या वनयन्न्त्रत कयल जा सकत। \n \nअफ्रीका, एछशया ओ लैठान अमेररका मे रहवनहार विश्वक प्रायः िालीस प्रवतषत जनसंख्या डेंगू रोग सॅं प्रभावित \nअछि। परन्त  पछिला 2012 ई0 मे अमेररकाक फ्लोररडा मे  Madeira नामक िान पर ूट हजार लोक एवह सॅं ग्र‍त \nभे लाह। ई मानल जा रहल अछि जे अमेररका आ यूरोपक समृद्ध लोक मे पसरलाक िाद विकछसत देष सभ एवह \nरोगक वनदान तकबा ठदस अग्रसर होयत। विश्व ‍िास्थ्य संगठन (W.H.O)  एक वनयन्त्रणक ठदषा मे तीन िषण पूिण \nप्रयास प्रारंभ कयलक आ 2020 ई0 धरर एवह सॅं आक्रान्त होमय िला लोक केर संख्या मे कम सॅं कम 25 प्रवतषत  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n9 \n \nओ म इवनहारक संख्यामे 50 प्रवतशत कमी अनबाक लक्ष्य वनधाणररत कयलक अछि।W.H.O.  केर वतर‍कृत उष्ण \nकठाबन्धीय रोग वनयन्त्रण विभाग  (Department of Control of Neglected Tropical Diseases) डेंगू \nरोग क सम‍याक समाधान तकबा मे अन्तराणष्ट्रीय ‍तर पर वक्रयाशील अछि। \n \nसनोफी पाश्चर (Sanofi Pasteur)  नामक दिाइ कम्पनी द्वारा बनाओल डेंगू ाीका (Vaccine)  पर तेसर \nिरण  (Phase Three)  केर परीक्षण सम्पन्न भय गेल अछि आ ई कम्पनी एछशया ओ लैठान अमेररकी देश सभ मे \nवनबन्धन हेत  आिेदन कयलक अछि। ई आषा कयल जाइि जे एवह िषणक अन्त धरर एवह ाीकाक पवहल खेप \nबाजार मे आवब जायत।  \n \nबायोाेतनोलोजीक एवह य ग मे आन िंवषक अभभयांवत्रकी पद्धवत सॅं मच्छर मे ुातक जीन क समािेष कय िय‍क \nहोयबा सॅं पूिणवह मरर जयबाक क्िवत उत्पन्न करब संभि भेल अछि। एवह जैि तकनीकी के RIDL \n(Release of Insects carrying a Dominant Lethal)  ाेतनोलोजी कहल गेल अछि। इंगलैण्डक \nऑंतसफोडण क्ित बायोाेतनोलोजी कम्पनी  Oxitecक संग भारत GBIT (Gangabishan Bhikulal \nInvestment and Trading Ltd) एक एहन सांुावतक मच्छर तैयार कयलक अछि। कम्बोवडया एंि लाओस \nमे डेंगूपर वनयन्त्रण  करबाक हेत  लाबाण के खायिला मािक प्रयोग कयल जा रहल अछि। लसिंगाप र मे सेहो एक \nिैतसीन बनाओल जा रहल अछि। \n \nमच्छर के ूटर भगयबाक हेत  एक निोन्मेषी उपाय केर रूपमे हाथ पर ुड़ी जकॉं बान्हयिला विकषणक Wrist \nband  क रूपमे कयल गेल अछि। एवह रर‍ाबैन्ड मे छसट्रोनेला क तेल रहैि जे बान्हयिला व्यक्तत कें कोनो हावन \nनवह पहंियबैि। ई एक कार्ट्ट्रिंज मे रहैि-जकरा दोबारा भरल जा सकैि। िारर मास धरर असर करयिला एवह बैण्ड \nक दाम सम्प्रवत ूट सय ाकाक आसपास अछि। न्‍ाकर ओ बॉंडी स्प्रे केर रूप मे सेहो ई सभ उपलध क अछि। \nकीानाशी सॅं सम्पृततImpregnated Bed  सेहो उपलध क अछि। \n \nिैज्ञावनक लोकवनक कहब अछि जे पवहल डेंगू विषाण क संक्रमण ओतेक मारूक नवह होइि जखन वक दोसर बेरका \nसंक्रमण प्राणुातक भय जाइि। अन सन्धानकत्ताण लोकवन कहैत िछथ जे संक्रमणक प्रत्य त्तर मे मन ष्यक शरीर मे \nप्रवतरक्षी उत्पन्न होइि लेवकन एवह कारणेॅ ॅं वकि  आन विषाण  सेहो ि पिाप कोवषका मे प्रिेष कय जाइि जावह सॅं \nहमर प्रवतरोधक प्रणाली अनभभज्ञ बनल रहैि। अिसर भेाला पर बाद मे ई विषाण  सवक्रय भय उठैि। एवह नि \nविषाण क प्रवत शरीर मे प्रवतरक्षी नवह बवन पिैि आ रोग प्राणुातक बवन जाइि।  \nडेंगू सदृष रोगक वनयन्त्रण हेत  हमरा लोकवनक समक्ष लसिंगाप रक उदाहरण अछि जे अपन बहआयामी नीवतक \nअन्तगणत वनिारक वनगरानी ओ वनयन्त्रण सािणजवनक ‍तर पर जामरूकता ओ साम दामयक सहयोग क संग शोध कं \nसष्म्मछलत कड कड प्राप्त कयलक गेल। ओत तका नेषनल इनिायरनमेन्ा एजेन्सीक वनदेषन मे िषण 2001 सॅं \nलसिंगाप र सरकार स’ कन्सट्रक्षन साइा हेत  एक वनयन्त्री पदामधकारी केर वनय क्तत अवनिायण कय देलक अछि जे \nकीा -मच्छर सभकॅं वनयन्न्त्रत करय। \n \n \n  \n२  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n10 \n \nठूठ गाि \n(उपन् यास) \nजगदीश प्रसाद मण्डल  \n  \n1. \n  \nसाँझ पहरक बढ़ैत छसयाही अन् हराए लगल , जेना -जेना छसयाही कररयाएल जा ए तेना-तेना ठदनक इजोत \nकमैत गेल। सड़कसँ बीुा पिासे हठा बाधमे एकाा गाि। इजोतमे गािक सभ छसरखार र‍ तेपर सँ िलवनहार देखैत \nम दा साँझक पिावत, माने जेना -जेना अन् हार पसरैत जाए तेना -तेना गािोक रूप बदलऽ लगइ। पवहल साँझ सौंसे \nगािक पात आँगनक वबिान जकाँ वबिाएल बूजझ पड़ैत म दा कवनयेँ छसयाही बढ़ने पातक पता नइ रहैत संगे गािक \nडाररयो अन् हारमे हेरा ठूठ जकाँ वकि  समए देख पड़ैत पिावत ओहो हेरा जाइत। \nझंझारप रसँ अबैत रही , र‍ तासँ कनी हठा प्रोफेसर रामकृष् ण बाबूक ुर िैन। ुरक पि ऐतपर नजैर पवड़ते \nनबे -एकानबे बखणक रामकृष् ण  बाबूपर गेल जे आइ ठूठ गाि जकाँ भऽ गेला अछि। \n1925 इ‍ िीमे रामकृष् ण  बाबूक जन् म ओहन पररिारमे भेलैन जे पररिार राज -पररिारसँ ज ड़ल जमीन् दार \nरूपमे िल। देशमे अजादीक लड़ाइ [1] पसैर धाराक रूपमे प्रिावहत हअ लगल , वकसानक देश, गामक देश भारत। \nभारतक मूल पूजी खेत , जैपर देश ठाढ़ अछि। ग लामीक हजारो बखणक इवतहास ऐठामक गाम आ गामक पूजीकेँ \nपािू धकेलैत पि एने रहल। जइसँ गमैया जजनगी ा ाैत-ा ाैत एतेक ा ठा गेल अछि जइसँ िीन-पहिीन मेााएल जा \nरहल अछि। \nप्रगवतशील वििारक सभ मञ्िपर आवब ि कल िला। ओ सभ जमीनपर एला जे देशक मूल पूजी–माने \nवकसानक देश, गामक देश–गाम िी तँए वबना गामक विकास भेने देशक विकास सम् भि नइ। गाम रज-रजबारसँ \nलऽ कऽ जर -जमीनदारक संग रूठढ़सँ सेहो जकैड़ गेल अछि, ओ स धरने वबना गामक स धार सम् भि नै। जमीनक \nप्रश् न उठने देशमे पसरल रज -रजबार आ जर -जमीनदारक बीि खलबली उठल। खरीद -वबकरी संग उधार भेाने \nजमीनदारक संख् या मे बढ़वतयो भेल आ ुावबयो भेल। \nओना , गाम -गामक लोकक दशा एहेन भऽ गेल जे उपास करैले कोनो पािैनक प्रतीक्षा नै रहल। \nजँ कोनो गाम हजार ुरक अछि तँ नअ सएसँ ऊपरे पररिारकेँ अपन ुरावड़यो नै। मन ख तँ केतन ुरेमे रहत। \nओना तइसँ वकि  ठदन पवहने रेण् ा-म तत बास भूमम भेा ि कल िल, म दा हजारो बखणक ग लामीक छशकार लोककेँ \nपड़ाइत-पड़ाइत कोनो कमण बॉंकी नै रवह ि कल िल। केकरो कोनो गाममे ुराड़ी िल, म दा पेाक दुआरे पड़ा दोसर \nगाम बसल तँए ओ फेर वबन  ुरावड़येक होइत रहल। \nजखन अमधिेशन सभमे आजादीक िृहद आकारक अिाज उठल तखन रजो -रजबार आ जरो -जमीन् दा रक \nपेाक पावन डोललैन। जइसँ पसरल खेतक लत्तीकेँ समाऽ लगला। ओना गामो -गामक लोकक आिार-वििारमे \nवकि -ने -वकि  अन् तर होइते िै, जे सोभाविको अछि। बनजद्धक ‍ तरक वहसाबसँ वििारो आ काजोक ‍ तर बदलै िै।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n11 \n \nप्रोफेसर रामकृष् ण बाबूक वपता गोरख बाबू िारर भॉंइक बीि जेठ, तँए जवहना माता -वपताक छसनेह तवहना \nभाए सबहक आदर। जइसँ स सम् पन्न पररिारक जे ग ण-धमण होइ िै तइसँ सम् पन्न पररिार। आगत-भागतसँ लऽ कऽ \nगीत-संगीत, सावहन्त् यक ििाणसँ मञ्ि जकाँ सजल पररिार। \nसं‍ कारी पररिारमे आने काज [2] जकाँ पढ़ाइयो-छलखाइ। जइसँ ‍ कू ल जाइ जोकर जखने रामकृष् ण  भेला वक \n‍ कूलक बाा पकैड़ लेलैन। गामक ‍ कूलसँ हाइ ‍ कूल तक रामकृष् णक जजनगीमे कोनो हिा-विहावड़ नइ लगलैन। \nबच् िेसँ जे नीक ररजल् ा  होइत आवब रहल िेलैन ओ मैठट्रक तक बरकरारे रहलैन। \nिालीस इ‍ िीक पिावत अजादीक लहैर जोर पकैड़ नेने िल। तेजीसँ उथल-प थल हअ लगल। जेना आसमान \nफाठा   जाइ िै तवहना रामकृष् णोक पररिारमे भेलैन। िारू भॉंइक बीि भभननज भेने , पररिारक सम् पैत िारर भागमे \nबँाेने अखन धररक रिल -बसल पररिार एकेबेर ि़नमनाएल। खेत-पथारक वबकरी पररिारमे बढ़ल। \nओना पररिारक अखन धररक जे वहत-अपेभक्षत, क ा म-पररिार, सर -समाजक जे सम् बन् ध रहलैन ओ खिण तँ \nओवहना रहलैन म दा आमदनीमे धतका लगबे केलैन। वकि  ठदनक पिावत, माने जखन रामकृष् ण केँ कनलेजमे प्रिेश \nकेला साले भरर भेलैन वक वपता मरर गेलखखन। अपन भाए -बवहनक बीि रामकृष् ण सभसँ जेठ रहबे करैथ। वपताकेँ \nम इने पररिारक बोझ माथपर आवब गेलैन। अपनासँ िोा पॉंिो भाए-बवहनक पढ़ननाइ-छलखननाइसँ लऽ कऽ विधिा \nमाइक भार सेहो पड़लैन। कहना-कहना आई. ए. पास कऽ लेलैन।  \nखेत -पथार रवहतो रामकृष् णकेँ ने खेती करैक लूरर आ ने इच् िा। होइतो ऐहना िै जे नीक विद्याथीक मनमे \nसदैत यएह रहैए जे केतन छशक्षक बवन जीिन-जापन करी। म दा छशक्षकक खगता ‍ कूल -कनलेजमे रहत तखने ने \nहएत। से तँ गनल क ठाया आ नापल झोर जकाँ ‍ कूल -कनलेज ! केतन खाली नै ! म दा इलाको तँ सभ रंगक अछि। \nकोनो कोसीक उपरिी क्षेत्र अछि तँ कोनो भ तही-कमलाक। ओना जइ इलाकामे रामकृष् ण क ुर िैन ओ धारक \nउपरिसँ स रभक्षत अछि। अपन इलाका िोवड़ रामकृष् ण कोसी क्षेत्रक हाइ ‍ कूलमे छशक्षक बवन जजनगीक श रूआत \nकेलैन।  \nहाइ ‍ कूलक छशक्षक सभकेँ ओहन दरमहो नवहयेँ भेाै िेलैन। जे पररिारकेँ हाइ-फाइमे रखखतैथ। ओना ई \nजरूर भेल जे ा ाैत -ा ाैत पररिार एक सीमापर आवब अँाैक गेलैन। जेकरा रामकृष् ण ब झलैन। जइसँ आमदनीक \nबीि पररिारकेँ िलबैक वििार सोछि लेलैन। बाहर रहने बाहरक खिण हेबे करत, संगे गामोक पररिारक भार तँ ऐिे। \nश्रिण क मार जकाँ रामकृष् ण पररिारक बेाा बवन भार अपन कन् हापर उठा लेलैन। रेलगाड़ीक स विधा रहने िारर-\nपॉंि ुण् ाामे गाम पहँि जाइ िला,जइसँ अठबारे शवन -रवबकेँ आबा-जाही ‍ कूल आ गामक बीि रखने िला। \nओना छशक्षा-बेि‍ थामे सेहो ज ग पररितणन होइए म दा केहेन पररितणन होइए ऐपर तँ सभकेँ नजैर रखऽ \nपड़तैन। नजैरक माने , कोन म हेँ आवक केकरा ठदस ओ लत भेल। म दा से जइ ज गक उपज रामकृष् ण िला ओ \nसमयान कूल िेलैन। छशक्षा पद्धवतमे अख नका विद्रूपता नइ आएल िल। ग्रामीण पररिेशमे िाहो-पानक िलैन \nअख नका जकाँ नइ िल। ओना पानक प्रशस्‍ त ममछथलांिलमे अदनसँ रहल म दा आम -जनक बीि समाा ओ विशेष \nमाने खास -खास उत् सिमे अँाैक गेल िल। ओना एकाा प्रश् न तँ उठठते अछि जे आध वनक िैज्ञावनक पररिेशमे \nपानक महत् की अछि। जेहेन पररिारक रामकृष् ण बाबू िला ओइ पररिारमे सभ कथ क िलैन िेलैन। म दा \nपररिारसँ हाल रहने अपन जीिनकेँ साँिामे ि़ालैक तँ अिसर भेाबे केलैन। \nमनकाकेँ लाभमे बदैल रामकृष् ण  अपन जजनगीकेँ अपना ि़ंगे वनरमाएब श रू केलैन। एक तँ ओवहना िोा-भाए \nबवहनक बीि एहेन वििार अखनो तँ गाम-पररिारमे ऐिे जे मते-वपता नइ अपनो भाए-बवहन आ समाजोका भाए -\nबोवहनक बीि बेिक्‍ थत रूपमे  सम् बन् ध ऐिे जे बेसीमे नइ तँ कमोमे जरूर िछल रहल अछि। तैसंग विधिा माइक \nजजनगी पररिारक जजनगीकेँ सान्त् िकता ठदस बढ़बैत रहलैन। भूखे सहब आ कोनो संकल् प-व्रते सहब, दुनू सहबे  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n12 \n \nभेल म दा दुनूमे अन् तरो तँ ऐिे। एक सहब भेल भरलपर आ दोसर भेल जरलपर , जइसँ ईहो तँ हेबे करत जे भरलकेँ \nपािक हएत आ जरलकेँ ुातक! ुातक ई हएत जे हाड़-मांसक संग हवड्डयो स खाएत!  \nआने -आन मन ख जकाँ रामकृष् ण क जजनगीकेँ कवहयनन आवक दुवनयाँकेँ, बीिमे आवब ठाढ़ भऽ गेल रहैथ। \nवििारक धारमे अपना ब मधये रामकृष् ण अपनाकेँ ज ड़शीतलक माल-जाल जकाँ िोर पकैड़ हेलनलेन। दुवनयाँ तँ \nदुवनयाँ िी, बहरंगी। केतन बाल  भरल अछि तँ केतन सोना, केतन पाथर भरल अछि तँ केतन बोन-झार ,केतन पावन \nभरल अछि तँ केतन माठा...। माठायो तँ माइाे िी, कोनो उ‍ सर अछि तँ कोनो केशनर केसैर उपजबैक शक्त त रखने \nअछि। \nअथाह दुवनयाँक थाह पकड़ब असम् भि नइ तँ कठठन तँ ऐिे। दसो ठदशामे दुवनयाँ बँााइत बँााएल \nअछि, तहमे तेते कोण -काण बवन गेल अछि , जँ वकि  डेग केम् हरो उठबन िाहब तँ कोनो कोणेमे कोभणआ जाएब आ \nकोभणयेला पिावत केमहर म हेँ िछल जाएब , से ठेकान करब अथाह नइ तँ अगम तँ ऐिे। जवहना अगमो पावनमे \nहेछलवनहार सभ रंगक होइ िैथ, वकयो एहनो होइ िैथ जे अगम बूजझ माने माठाक ऊपर एते पावन अछि जइमे ड वब \nजाएब। पावनमे डूमने हिाक प्रिेश रूकै िै तँए वबन  हिे अपनो हिे जकाँ उवड़ जाएब! म दा तँए वक एहेन हेछलवनहार \nनइ िैथ जे सम र सन पावनमे हेलै िैथ जइमे माठाक ठेकाने ने िै। \nदुवनयाँक बीिमे ठाढ़ रामकृष् ण अप् पन दुवनयाँ ठदस नजैर देलैन। अपन दुवनयाँ तँ िएह ने भेल जइमे रहैक \nअछि। एकरो ने दसो ठदशा िै आ सैयो कोणो-काण िै। अपन जजनगीकेँ थाह पवबते रामकृष् णक मनमे तोष -संतोष \nजगलैन। जगलैन ई जे मन खो तँ मन खे िी जे कारखानाक आवगक छिमवनयोँ लग जजनगी वबतबैए आ साइबेररयाक  \nकाइ-लीिेन गािो तर। तही बीिमे ने हमहँ केतन िी...। \nअपना जजनगीक आवड़-ध रकेँ रामकृष् ण वबठाया लेलैन। वबठायैबते भक ख जलैन - सभ वकि  अपने करए \nपड़त। अहीमे धरम-करम सभ न काएल अछि। जँ देह-हाथ नइ िलाएब, उपाजणन नइ करब तँ पररिारक खेबा -खिाण \nकेतएसँ औत, मधया-प ताकेँ पढ़ाएब-छलखाएब केना...। अपना जजनगी -ले लोककेँ अपने उपैत करए पड़ै िै, हमरो \nकरैक अछि। \nदोहरी संकल् पक संग रामकृष् ण छशक्षकक जजनगी श रू केलैन। पवहल संकल् प केलैन जे अपनो प्रोफेसर बनैक \nअछि आ पररिारमे िोा-भाए -बवहनक वनमरजना ओते तँ करबे अछि जेते वपताजीक समैमे भेलैन। त इसँ जेते \nअग आ करब िएह ने अपन सृजन हएत। \nओना आर्थिंक दृखष् ाये दुनू-बापूतक जजनगीमे अकास -पतालक अन् तर आवब गेल िेलैन। वपताक जजनगी \nमझोलका जमीन् दा रक रहलैन जखन वक रामकृष् ण क जजनगी ओइसँ बदैल एक साधारण छशक्षकक भऽ गेलैन। \nसंकल् पकेँ खक्ण् डत करैत माने िोा-िोा ा कड़ी बना रामकृष् ण  अपन मन असछथर केलैन जे वपताजी जेते \nपढ़ेलैन, तेते िोा-भाइक प्रवत अपनो दामयत् ि बनैए, ओना तइसँ कम-बेसीमे पढ़वनहारोक वििार तँ ऐबते िै। जँ नइ \nपढ़ऽ िाहत तँ पररिारक बीि, समाजक बीि ,वकए ने अपन प्रायभश्चत करा लेब। जँ पढ़वनहार रहत तँ अपन \nओकावत भरर सहयोग करब दामयत् िक संग कतण्‍ यो तँ बवनते अछि। ऐठाम आवब रामकृष् णक वििार ठमैक गेलैन। \nवकि  समए ठमकला पिावत रामकृष् णक नजैर अपनापर पड़लैन। पररिारक खिणमे छसफण भोजने -ि‍ त्र आ अिासेाा \nनइ अछि। छलखब -पढ़ब आ बेर-क बेरमे दिायो-दारूक जरूरत तँ पवड़ते अछि। ओना विद्यालयक संग ट्यूशन \nकरब , तइसँ वकि  आमदनी बढ़त म दा ुाो तँ लगबे करत ने जे अपन पढ़ैक समए िेरबाद भऽ जाएत। जखन समैए \nने बँित तखन आगू बठढ़ केना सकब। बाल-बोधक खेल पढ़ब-छलखन नइ ने िी , ओ जजनगीक साधना िी जेकरा \nसाधने वबना जजनगीकेँ आगू म हेँ बढ़ाएब कठठन अछि। ओना साधनो केते रंगक होइए। म दा से सभ नइ, जेते साधक \nजरूरत रहए आ साधैक साधन रहए , बस तेतबे।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n13 \n \nरामकृष् ण केँ जेना भक् ख जलैन। भक् ख जजते नजैर मान -इमान आ सम् मानपर गेलैन। ओहो तँ बीज -रूपमे \nअँक र, गाि बवन जजनगीकेँ गिाड़ैत फ नगी धरर पहँि जाइए। ओतै जा कऽ ने गािोक फूल फ ला-फ ला अकास ठदस \nतकैत तरेगन, सप् तऋृृर्षिं गनैए आ तवहना ने मानो-इमान इज् ज त बवन इजोररया रावत जकाँ भगितीक आराधनाक \nम हतण बनैए...। \nरामकृष् ण क मन अपना ठदस ु मलैन। ु ममते उपकलैन जे जैठाम जजनगीमे आवब अँाैक गेल िी तैठाम \nइज् जत-इमान की भेल आ तेकरा केना बँिा कऽ रखख सकै िी..? \nसननक  मेु जकाँ मन ग म् हरलैन। ग म् हरलैन ई जे जइ काजक भार माथपर आएल अछि ओकरो जँ नीक जकाँ \nमाने इमानदारी पूिणक वनमरजना करब , तखन तँ...। जखन वक तहीसँ ने इमानो -इज् जत िलत। जइ बच् िाकेँ पढ़बैक \nभार कन् हापर आएल अछि, तहमे लोअर प्राइमरी ‍ कूल आवक ममवडल ‍ कूलमे नै िी , हाइ ‍ कूलमे िी , ऐठामसँ \nवनकलला पिावत वकयो आगूओ पढ़ैले कनलेज जाएत आ केते पढ़ाइ िोवड़ अपन जजनगी बनबैक वकररयामे लागत। \nएहेन धरतीपर जँ अपना जजनगीमे जीिन् त ता नइ रहत तखन केतन-ने -केतन वकि -ने -वकि  कमी औत। म दा ओ \nजीिन् तता औत केना? \nरामकृष् ण  अपन आमदनी आ अपना काजकेँ समैमे बाखन् ह िलब मनमे रोवप लेलैन। समए वनसछित \nअछि, आमदनी वनसछित अछि जँ एकरा काजक वनसछितता नइ देब तखन पिड़ैक सम् भािना बवनयेँ जाइए। \nआमदनीक खिण अपन जजनगीक संग पररिारक जजनगी िलाएब अछि। अपन जजनगीक खिण जे अछि ओइमे \nभोजन प्रम ख अछि। जँ हम बजार ठदस जाइ िी तँ वनसछित रूपे अमधक खिण हएत, म दा जँ ओकरा अपन \nठदनियाणमे लऽ आनब तँ अदहोसँ बेसीक बँित हएत। रामकृष् णक मन मावन गेलैन।  \nआगू पढ़ैपर नजैर गेलैन। भाइयो-बवहन पररिारमे रवह मैठट्रक तक तँ ुरेपर सँ पठढ़ सकैए। अपन जे वह‍ साक \nजमीन अछि , ओकरो उपजबैक पररयास करब,नइ जँ तइ सभ सँ खिण नइ प ड़त तँ थोड़-थाड़ बेछियो लेब। म दा जँ \nखिणक दुआरे अपने आवक पररिारेक बाल-बोधकेँ जजनगी बामधक केने रहब तखन तँ जजनगी कोणाह बवन जाएत।  \nबी.ए.मे रामकृष् ण  नां  छलखा , िह मासक पिावत कनलेज िोड़ने रहैथ, वकताब सभ कीवन नेने रहैथ। सोझे \nबैिमे फारम भरर बी.ए. कऽ लेलैन। बी.ए. केला पिावत विद्यालयमे ‍ तरो बढ़लैन आ दरमहोक बढ़ोत्तरी भेलैन। \nतैसंग नीक ररजल् ा पढ़ैक मन सेहो जगा देने रहैन। प्राइिेा विद्याथीकेँ य वनिर्सिंाीसँ परीक्षा-ले परमीशन छलअ पड़ै \nिै। मनमे अरामध लेलैन जे जखने अिसर भेात तखने एम.ए. कऽ लेब। म दा ओइले अ खनेसँ कनखड़ऽ पड़त। \n◌ \nशब् द संख् या : 1787, वतछथ : 25 अत ाूबर  2015  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n14 \n \n  \n  \n2. \n  \nवििार रूपमे रामकृष् णक मनमे रोपा गेल रहैन जे एम.ए. करब। म दा ुड़ी-ममना ठदन -मास ग जैर \nगेल , अखनो धरर रामकृष् ण क मनमे काज रूपमे नइ रोपाएल िेलैन। ओना विद्यालयमे सेहो सावहत् येसँ ज ड़ल रहला \nम दा ओ पूिणपीठठका भेल। तेकर कारण रहै जे सभ ठदन सावहत् य विषय ठदस रहला। ओना सावहत् योमे गभणत नइ \nअछि सेहो बात नइ, गभणत तँ ओहमे अछि म दा ओ नमहर अछि, तँए िोा जजनगीमे ि़ीलि़ीला भऽ जाइए। \nजजनगीक लेल तँ जरूरत अछि अथणशा‍ त्रक संग ओकर ‍ ाैठात सकेँ ब झब, तइमे हजारो कोस ूटर हाल \nरामकृष् ण , तँए समए बीतए लगलैन म दा वनणणएपर पहँछिये ने पावब रहल िला। केतन बाजब नीक नइ, एकर अनेको \nकारण अछि म दा से नइ, रामकृष् ण क मनमे उठलैन जे असम् भ ि काजकेँ सम् भि बनबैक प्रवक्रया िी, तँए काजक \nवबसिासू ूट ठदस बढ़त। एक ठदस काजक लेल जजनगी भेल आ दोसर जजनगी -ले काज भेल। म दा प रुखकेँ तँ अपन \nप रुषत् िोमे वबसिास करबाके िाही। म दा नजैरमे जेना नछि गेलैन- ‘कंगनक लेल आरसी की आ पढ़वनहार लेल \nफारसी की।’ \nरामकृष् ण क मनमे जेना जेठ आ नमी जगलैन। जेठ आ नमीक माने भेल , जमीनमे ठण् ि़पन आएब। म दा से नै \nनमी तँ  जमीनमे सभ ठदन रवहते अछि , भलेँ कवहयो जले -प् लावित भऽ जाए, कवहयो कण् ठे स खए लगए। म दा सृजन \nशक्त तमे कमी -बेसी रहै िै। जइमे जेठ आ नमी जे सम र-धारसँ लऽ कऽ जमीन धररमे बेछसया जाइए। माने सम रोमे \nमाि अण् डा िोड़ैए आ जमीनोमे रनदमे तवप बीआ आरो सतकत भऽ हाल पवबते धरतीकेँ फावड़ कलश उठनने \nदुवनयाँक बीि अपन पहिान बनबैत अपना िंशो आ अपनो नामकरण करैए। जँ से नइ करैत तँ सभ धान धाने िी \nआ सभ मान माने िी जकाँ ने भऽ जाएत...।  \nजेठ ए हाल जकाँ रामकृष् ण क मनमे अपन जजनगीक गभणत जगलैन - सावहत् यो गभणतसँ आ अथणशा‍ त्रो \nगभणतसँ फड़कैत बूजझ पड़लैन। जेना कानमे वकि  भेने क क ऐ लगैए, आँखख ममड़मीड़ए लगैए, पीपनी फड़कए लगैए \nतवहना रामकृष् णो क मन फड़फड़ेलैन। फड़फड़ाइते दुनू हाथे दुनू आँखख मीवड़ कागज-कलम उठा जजनगीक \nकेलक लेशन करए लगला।  \nएक ठदस सोझ बाा देखैथ जे आठ सए नम् बरक आठ विषय एम.ए.क कोसणमे अछि जइमे िह सएक परीिा \nउतीणण भाइए गेल िी। मात्र ूट सएक नम् बर ूट विषयक झमेल अछि। मनमे िपिपी एलैन जे बठढ़-बठढ़ ठमैक जाइन। \nठमैक ऐ दुआरे जावन जे अपन ब झल बात माने  ‘हाथी वपयासल, ुोड़ा वपयासल, दल -दल पावन , थलथल िाभण \nपथपल मावन। ’ \nरामकृष् ण क आगूमे रकशाएल मन ऊकिाती नेने र‍ तापर ठाढ़ भऽ दीिाली पािैनक ऊक जकाँ परीिा \nुड़ी..; परीिा ुड़ी..; पढ़ैत रहैन। जइसँ रामकृष् ण ठमैक गेला।  \nअही झीका -तीड़ीमे रामकृष् णक साल भरर समए वनणणए करैसँ पवहने िछल गेलैन। विद्यालयमे हेड मा‍ ा र \nएम.ए. रहछथन , म दा क र्सिंयो तँ क सी िी, ने धाके कवहयो वििारैक बात सोिलैन आ ने कवहयो उपकैरो कऽ \nहेडमा‍ ा र साहैब जीिनक सम् बन् धमे प िलकैन। ओना बेक्त तगत ग ण आ पद प्रवतष् ठाक ग ण दुनू ूट भेल। \nवनयमान सार दुनूक पालन हेबा िाही म दा ओकर तँ समए-‍ थान वनधाणररत अछि। खैर जे से...।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n15 \n \nसोिे रामकृष् ण हेडमा‍ ार साहैबसँ एम.ए. करैक गप नइ िलनलैन। पािू उनैा तकैथ तँ सभ छशक्षक नि वक \nप रान म दा रहैथ तँ सभ आई.ए.-बी.ए. पासे। जैठाम आई. ए; बी.ए. पास तैठाम एम.ए. तँ भ तावह भेबे कएल। \nभ तही गािीसँ आगू बठढ़ रामकृष् ण जखन विद्याथी ठदस बढ़ैथ तँ देखैथ जे ई तँ भेल पूिणपीठठका माने बच् िाक \nज्ञानभूमम ! ऐठामसँ आगू बढ़ैत ने वकयो एम.ए.क िोाीपर पहँिैए आवक पहँित। म दा ऐमे तँ ि म् बकक सम् बन् ध िै \nजे एक छसरा दोसरकेँ निबैए। \nतेसर साँझ। कोसीक वकनिेर, माने भेल धारक लगक जमीनपर देने जे िलैक र‍ ता  रहैए ओ। ओही र‍ ता \nहोइत रामकृष् ण ाहलैत बहत ूटर िछल गेला। अपने पढ़ैक वििार मनकेँ दबने रहैन, इजोररया पख रहबे करइ , स जण \nअपन बोररया -वि‍ तर समैा स तैले िछल गेला म दा ठहाका मारर इजोररया अन् हारकेँ ुेरैए ने दइ, अही धोपिामे \nरामकृष् ण  तीन कोस आगू धरर ाहलैत गेलापर मनमे होश एलैन जे सौंझका समए िी, केते ूटर िछल एलौं! ु मम कऽ \nआवब अपन ओसारक क रसीपर बैछसते मनमे उठलैन , पवहने हाथ-पएर धोइ िाह बना पीब ली। पिावत बैस वििारर \nलेब जे हमरा की करक िाही। वििारक दुइए पक्ष होइए। ‘हँ’ आ ‘नइ ’। पिावत ‘हँ’ओमे हजाराा डारर छिाकैए \nआ ‘नवहयोँ ’मे।  \nिाह पीला पिावत मनमे िेवनयत ऐबते अपन वििार–संकल् पक वििार, जे आइ हँ-वनहँस कैये लेब –जेना \nपूिाणक लहकीमे भँछसया पछिम ठदस डोछल गेने आ धारक पावन जकाँ वििारोक लाा धेने दोसर वििार सेहो बहैत \nरहैए , तवहना लााे -लाा सावहत् यक धारमे रामकृष् ण  फँछस गेला। आऽ हाऽ हाऽ! केहेन स न्नर स न् दरी अछि जे एक ुड़ी \nआधो ुड़ी, आधोमे प न आध! मने -मने रामकृष् ण  वि‍ मृत भऽ गेला। वि‍ मृत एहेन भेला जे जवहना ुड़ी -ुण् ा बजैत \nदेिालयक म हथैरपर ठाढ़ भऽ पूजाक शंख फूकैत होइत। मनमे हलिल उठलैन। म दा लगले दोसर ध न ससैर कऽ \nआवब सिार भऽ गेलैन। ओ ध न िल आध जनम हम नीन गमाओल ! दुवनयाँ केतेाा आ जजनगी केतेाा..? तइले \nलोक अनेरे हाय -हाय वकए करत? \nओना हाथोक ुड़ी रामकृष् ण रखने िैथ म दा देिालोमे ुण् ाीबला -ुड़ी रखनवह िैथ। होइतो ऐहना िै जे \nकेकरो ुड़ी समए बतबै िै तँ वकयो ुड़ीकेँ समए बतबैए। यएह तँ भेल दुवनयाँक खेल। वकयो ममना-पल समए \nपकैड़ निैत तँ वकयो काल-खोंाल िान जकाँ  जजनगी देख झ झ आइत ! \nुड़ी बाजल, साढ़े आठ। रामकृष् णक भक् ा ालैन। भानसक समए भऽ गेल। हाथक ुड़ीपर नजैर रखख \nपैिला समए (माने बैसैकालक समए) सँ ममलनलैन तँ डेढ़ ुण् ाा ुण् ाीए डोलबैमे िछल गेल। हाइ रे बा! नाखन् हाा \nवििार करए बैसलौं, सेहो ि ठाये गेल! आइक लेल जे काज अछि, आवक वििार अछि ओ औझ का भेल,कास्ल्ह-ले \nकास्ल्ह िै। तखन तँ काजे ि ठा गेल। अच् िा! भानस करै बेर वििारर लेब। म दा वििार आइये करैक अछि।  \nसम् पन्न पररिारमे रामकृष् णक जन् म भेने गीत-नादक पररिार भेाले रहैन , जइसँ बच् िेसँ वकि -वकि  साजोपर \nहाथ देने आ मीठ अिाज रहने अिाजोक साधना रहबे करैन। जे अखनो पि ऐबते िैन, जइसँ असगर रहने तबला -\nमजीराक हाथ तँ ि ठा गेलैन म दा हारमोवनयम रखनवह िैथ। ओहो वनयममत समए खाइते िैन। असगरे \nगनवनहार , असगरे बजनवनहार -स वनवनहार , आन वकयो ने! तखन.. ? \nि स्ल्ह लग बैछसते जेना मन फ ड़फ ड़ेलैन। फ ड़फ ड़ाइते पवहने वनणैये कऽ लेलैन जे एम.ए. करब , प्रोफेसर \nबनब। काजक इच् िा तँ करैक शक्त त मंगै िै। से शक्त त रामकृष् ण संछित करैक ठदशामे अखनेसँ भीड़ गेला। \nतेसर साल एम.ए.क परीिा दइक अछि। कास्ल्हये य वनिर्सिंाीसँ छसलेिश आवन, आठो विषयक खण् डिाइज \nवकताब सेहो कीवन लेब। वकि -वकि  समैक कानती सभ काजमे करैत ूट ुण् ाा समए वनकाछल काजमे हाथ लगा \nदेब।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n16 \n \nजजनगीक ापान ापैक दुगण बाापर ठाढ़ भऽ रामकृष् ण ि स्ल्ह लगसँ आगू देखऽ लगला। मनक संग देहोमे \nि लब ली आवब गेलैन। समयान कूल भोजन बना ,भोजन करैत रामकृष् ण  वनणणए केलैन जे ओिाइनपर वनिेनसँ औरो \nनीक  जकाँ वििारर लेब।  \nओिाइन सेररया जखन ओिावनक छसरमापर म ड़ी खसनलैन वक धक् -दे विधिा माइक संग भाए-बवहनपर मन \nउवड़ गेलैन। ठदनो-ठदन माइक देहक दशा खछस रहल अछि! देहक दशा खसैक कारण दुइएाा भऽ सकैए। देह आ \nदैवहक। ओना उमेरो पिास ावप गेल म दा सएक नापमे तँ अधडरेर भेल, अखन वकए देह खसतैन। साठठक बाद ने \nखसैक सम् भािना जगैए। ओना खाइ -पीबैमे कोनो तेहेन अभाि तँ नवहयेँ हअ दइ छिऐ, जेहेन हजारो -लाखो \nपररिारमे िै। नइ! जरूर मानछसक पीड़ासँ पीवड़त अछि। की एहेन उमेरमे जँ पवत-विहीन लोक भऽ जाए , बाल -\nबच् िा िोा रहै ओहन लोकक इज् जत-आिरू एहेन समाजमे बँछि सकैए जेहेन समाज बवन गेल अछि आवक बवन \nरहल अछि आवक बननल गेल अछि। की माए-बापक धमण बाल -बच् िाक सेिा करब नइ िी? बवहन वबआहे जोकर \nभऽ गेल अछि, ओ तँ माइयेक सोझमे अछि, की ओकरा मनमे सन् ताप नइ जगैत हेतइ? \nरामकृष् ण क हँसी-ख शीक मनक नीन पड़ा कऽ ूटर भावग गेलैन। कि-मि करैत ओिाइनपर पड़ल माएपरसँ \nभाए -बवहनपर नजैर उतड़लैन। ूट -ूटाा भाएकेँ कनलेजक खिाण ज ााएब बाल -बोधक खेल नइ ने िी। म दा ईहो तँ \nदामयत् ि बवनयेँ जाइए वकने जे जहना अपने राम कृष् ण  कनलेज मध बनीमे पढ़लौं, तहना तँ पढ़ा ठदऐ। म दा िोड़लो तँ \nनवहयेँ जा सकैए। तखन तँ  भेल अपन जजनगीक संग पररिारक जजनगीकेँ अपन कमाइमे अँाािेश करब। जे अँाािेश \nकरए तँ अपने पड़त। \n◌  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n17 \n \n  \n  \n \n  \n \n[1] अंग्रेजक खखलाप  \n[2] ुरेलू काज  \n  \nऐ रिनापर अपन मंतव्य  ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n१. जगदीश प्रसाद मण् डलक ूटाा लु  कथा- वनवनया देिीक आराधना/ खसैत गाि २. मैछथलीक वकि  समकालीन \nउपन् यासक विविध ‍ िरूप - रतन झा  \n१ \nजग दीश प्रसाद मण् डलक ूटाा लु  कथा- \nवनवनया देिीक आराधना \n/ खसैत गाि \n  \nवनवनया देिीक आराधना \n  \nबहत ठदनेाा नै बहत बखणक बाद गाम एलौं। आब तँ सहजे ठदल् लीए-िासी भेलौं। ुरो-दुआर ठदल् लीए भेल। \nबाल -बच् िाकेँ पढ़ाएब-छलखाएबसँ लऽ कऽ वबआहो -दान ओम् हरे करै िी। म दा पवहने से नै, पवहने ई कहै िी जे \nगामसँ पड़ेलौं वकए। \nगाममे पवहने एकठाम दुगाण -पूजा श रू भेल। सौंसे गनऑंक सहयोगो रहैन। जजनका पूजा-पाठ करैक लूरर रहैन \nओ अपन भार पूजा -पाठक लेलैन। नित ररया सभ नाि-तमाशाक भार उठा लेलैन आ बॉंकी गोरे खिाण -बिाणक। \nसमाजोक रंग -रूप आ म ँह-कान एकरंगाहे रहैन तँए सबहक वििारेसँ बछल-प्रदानक प्रथा श रू भेल। \nवकि  ठदनक पिावत प जेगरी सबहक बीि फ ला-फ ली भेलैन। दोसरोठाम दुगाणपूजा प्रारम् भ  भेल। ओना फ ला -\nफ ली दुगे-पूजााा मे नइ आनो -आनो पािैनमे होइए जे एकठदनो पािैन ूट-ठदना भाइए जाइए।  \nवकि  सालक पिावत गाममे एकाा वनग णण महंथ भेला , गामक िैष् णिजनकेँ खड़ाणसँ खड़ैर एकठाम कऽ \nलेलैन। माने ई जे एकसूत्री कायणक्रम बना बछल -प्रदानक विरोधमे प तकी दऽ सौंसे गामक वनग णभणयाँक संग सग भणयोँ  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n18 \n \nसभ एकज ा भेला।   ओना जीिपर दया करी…; ओकर हत् या नइ होइ...; सभ जीि जीिे िी इत् याठद...। एहेन \nवििारक सं‍ कार तँ सबहक मनमे रहबे करैन।  \nओ महंथजी जे अपना सम् प्रदायक मञ्ि परहक ितता िैथ। एक ुण् ााक भाषण कण् ठ ‍ थ केने िैथ। जवहना \nसत् य नारायण भगिानक कथा एके सॉंसमे कथा-िािक स रैर कऽ बाछि लइ िैथ तवहना महंथोजीकेँ िैन् हे। \nइलाकामे तेतेक सेिकान रहैन जे महंथजीक िाती जमीन् दा र जकॉं फ लले रहै िेलैन। म दा गाम-समाज की \nिी, तइसँ ने कवहयो भेँा भेलैन आ ने ओकर तरी -ुाी ब झलैथ।  \nबीिमे वकि  ठदन पवहने स नने िेलौं जे एकाा एहेन थाना प्रभारी थानामे आवब गेल रहैथ जे महंथजीकेँ जहल \nपठा देने रहैन। कहॉंदन महंथजी सेिक संग सेिकाइमे फँछस गेला। जे मामला थाना पहँि गेल। साल भरर जहलक \nहिा खेला पिावत महंथजी वनकलला। तैबीि ग ण रहल जे ओ थानो प्रभारी िछल गेल रहैथ। म दा महंथजीक िला-\nिलती फेर ओवहना िैन। जवहना सननमे सॉंप केि आ िोवड़ नि-जनिनक संग जजनगी पावब लइए , तवहना महंथोजी \nकवनयेँ एकभगाह भऽ दोसर डारर लग पहँिला वक होालक िम् मि जकॉं पावन ि वबते श द्ध भऽ गेल िैथ। म दा जे \nसे...। \nतइ ठदनमे हम कनलेजमे पि़ैत रही, िैष् णि पररिारमे जन् म भेने िैष् णिी जजनगी तँ रहबे करए। \nगामक ग न-ग नी आ गप-सप् पक क्रमक संग बैसार- अपन वििारक बैसार- हअ लगल रहए। कनलेजक  \nजजनगी कारणे पीपाश  मन समाजजक भाइए गेल रहए। गामक तरी -ुाी तँ वकि  ब झैत ने रही, मनमे हरल -ने -\nफ ड़ल, महंथजी ऐठाम पहँिलौं। महंथजीक िपिपी देख ब जझ पड़ल जे भररसक वििारी सभ संग पकड़लकैन \nअछि। एक तँ महंथ, तैपर लोक महत् मो कवहते िैन। उमेरगरो िैथे। देखे-देखी ने दुवनयॉं िलै िै, ओही देखा -देखीमे \nहमहँ कहलयैन - \n“महात् माजी , गाममे अखन... ?” \nजवहना जेठ आ बखाणक बूनकेँ धरती ऊपरे लोवक पीब लइए तवहना  ‘गाम ’ स वनते महात् माजी ऊपरे लोकैत \nपूछि देलैन- \n“गाम तँ समाज िी वकने?” \nकहलयैन - \n“हँ।” \nफेर प िलैन- \n“समाजकेँ एक र‍ ते ने िलक िाही?” \nकहलयैन - \n“िलतके िाही।” \n‘िलतके िाही’ स वन जेना महंथजीकेँ हबा जगलैन। हबा पैबते मनसूबा जगलैन आ मनसूबा जवगते ब लब ला \nिोड़ैत बजला- \n“गाममे ूटठाम दुगाण -भगिती बनै िैथ, म दा हमरा सबहक पररिारक ने वकयो पूजा करए जाइए आ ने \nक मारर भोजन करैए... !”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n19 \n \nमहंथजीक बात स वन वकि  फ ड़बे ने कएल। नइ फ ड़ैक कारण भेल जे वकि  ब झले ने रहए। एतबे देखखऐ जे \nगाममे ूटठाम दुगाण भगितीक ‍ थान अछि। साले-साल आछसनमे दस ठदनक पूजो होइए आ ओइ संग हााो-बजार \nलगैए आ नािो-तमाशा होइए, जइसँ दसो ठदन के केम् हर म हेँ ससैर जाइए से लोक ब झबे ने करए। ब झबो केना \nकरत पूजा -पाठ करैबला पूजा -पाठमे लीन , बवनयॉं -बेपारी अपन कारोबारमे लीन , गायक-िादक मनोरंजनक पािू \nलीन। केकरो केकरोसँ गप करैक फ रसैतो तँ नवहयेँ रहै जे एक क्षण एकठाम बैस आने समए जकॉं ताश भँजैत। म दा \nलगले मनमे उठठ गेल जे महंथजी बाहरोमे जखन मञ्ि परहक महात् मा  िैथ तखन ऐठाम तँ गामक सहजे जिाबदेह \nसमाजो भेला। जवहना ओ समाजक िछथन तवहना ने हनको समाज छिऐन। पररिारक लोक पूजा करए नइ जाइ \nिैन, जखन वक सौंसे समाजक ‍ थान िी। वकए ने जाइ िैन आवक वकयो नै जाए दइ िैन से तँ ओ ने ब झता-\nवििारता। हमरा ऐसँ कोन मतलब। म दा समाजक बीि ओते मतलब तँ रखै पड़त ने जइसँ समाजक एकसूत्रतामे \nकमी नइ आबइ। \nकहलयैन - \n“पररिारक जे सम‍ या अछि ओ ते अपना पररिारमे ने मीछल कऽ समाधान करब।” \nएका-एकी लोकक आिाही बढ़ल। लोकक अिाहीसँ बूजझ पड़ल जे गामक लोक भररसक कनखैर गेल अछि। \nदुनू गोरे- हमरा आ महंथजी -क बीि गप-सप् प पॉंिो-सात ममना नै भेल िल वक जवहना सॉंझ आवक भोरमे गोाे \nनठढ़याक प तकी स वनते आनो-आन केतेको नठढ़या कात-करोासँ आवब-आवब ओइ प तकीकेँ  प प अबैत आगूमे आवब \nझौं-झौं करए लगैए, तवहना भेल जाइत रहए। जे जेम् ह रसँ अबैत ओ अपने ताले-बेताल भेल आवब बाजए लगए - \n“महंथजी , मञ्िपर अहॉं बजै छिऐ, क मारर सभ जावतक बेाी क माररये भेली , अखन तँ अपना समाजमे \nिी, जैठामक सािणजवनक दुगाण ‍ थानमे हमरा बेाीकेँ सॉंझक ठदआरी आ भोरक फ लडाली पहँिबैक जगह \nनइ अछि!” \nमहंथजी ि प-िाप भेल हाथक इशारासँ, नि-नि एवनहारकेँ बैसबैत रहैथ। म दा स नै तँ हमहँ िेलौं। मन नािए \nलगल। अखन धरर माने कनलेजक जजनगी तक ई बात ब झबे ने केने रही जे गामक बेिहारमे की सभ अछि। जे बात \nब झले ने िल तइमे वकि  बाजबकेँ नीक नइ बूजझ बजबे ने करी। म दा ब झैक जजज्ञासा तँ मनमे रहबे करए। ओना \nअपना बीि- माने नि -नि लोकक बीि- सेहो खूब ुनिाल हअ लगल म दा एक म ँहक बात नीक जकॉं स नबो ने करी \nआवक दोसर म ँहक बात िछल आबए- \n“जखन हमरा -सबहक पावनयेँ ि बा जाइए तखन ‍ थानक नीवपया -पोवतया केना करब?” \nलोकक म ँहक बात स वन मने-मन खौंझो उठए , म दा फेर कही जे अखन जे ऐ खौंझक पािू पड़ब तँ कनलेजक \nपढ़ाइयो ि ठा जाएत। तँए मनकेँ गरगोठाया दऽ दऽ दाबी जे बोल बन्न केने रह। फेर तेसर अिाज आएल- \n“जखन हम सभ िैष् ण ि धमण अपना नेने िी, तखन दसगरदा ‍ थानमे बछल प्रदान वकए होइए?” \nरंग -रंगक लोकक बात स वन दुनू कानमे ठेकी लगा लेलौं। ठेवकयो लगाएब जरूररये िल वकने। \nसमाजक सम‍ या  जालेमे नइ महजालमे फँसल अछि। अखन तँ  पोठठयावहयो जाल िलबैक लूरर नइए।  \nअखन धरर महंथजी ऐ ताकमे रहैथ जे हम की उत्तर दइ छिऐन। म दा ओ बूजझ गेला। दुनू हाथे हल् लाकेँ शान् त \nकरैत बजला - \n“दुगाण‍ थानक बछल -प्रदानक प्रभाि समाजोपर नै पवड़ रहल अछि से बात नै। जइ समाजमे िैष् णि \nसम् प्रदायक लोक रहता तैठाम विपरीत प्रभाि पड़बे करत। ओना, जइ गाममे आवक जइ धरतीपर मॉं - वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n20 \n \nजगदम् बाक आराधना होइ िैन, ओ नीके नइ बहत नीक होइए म दा ओ जगदम् बा ते धरती रूपमे धरवतये ने \nिैथ। गाममे देि‍ थान रहने ते गामे ने देिालय बवन जाइए, तखन अपन अँगनोमे तँ काइए सकै िी।” \nमहंथजीक वििार स वन हमरो वििार महंथजीक वििारमे मीछल गेल। जवहना कात-करोाक बखाण -ब न्नीक पावन \nधररयाइत धार बवन धड़धड़ाइत धारा बनैत धारक धारामे मीछल जाइए तवहना भेल। \nकहलयैन - \n“महंथजी , हम अपनेक वििारसँ सहमत िी, संग देब। म दा करबै की सभ से तँ हमरो जना देब वकने?” \nहमर बात महंथजी केँ उकठाह न इ लगलैन। ओना बहत महंथकेँ उकठाहो केना ने बूजझ पड़तैन जे पवहने दीक्षे \nबॉंठा दइ िछथन आ छशक्षा-ले अनेर िोवड़ दइ िछथन...। \nबजला -                                 \n“देखखयन बनआ , गामक समाज िैष् णि-सॉंकठ रूपमे बँठा गेल अछि , जखने ूट ठदशामे लोक िलत , तखने \nकाजो सभ ूट रंगा ह हअ लगत वकने।” \nमहंथजीक वििार जँिल। म दा ूट ठदशामे िछलतो समाज एक बवन केना िलत ई तँ मनमे ख ठायाइते रहए। \nदोहरी रूपमे मन खक जजनगी िै , एक िैिाररक दोसर शारीररक। म दा वकि  थाहे ने पेब रहल िेलौं। जेम् हर देखी \nतेम् हर अथाहे बूजझ पड़ए...। \nबजलौं - \n“महंथजी , एहेन काज  नइ हअए जे होत-सँ-होतांग भऽ जाए। ” \nमहंथजी बजला - \n“होतकेँ होतो आ होतांगो तँ लोके ने बनबैए। जेहेन लोक रहत तेहेन हएत!” \nमहंथजीक वििार मनमे नीको लगए म दा डरो हअए जे लोको तँ लोके िी, कखनो अमरीत उगलैए आ \nकखनो बीख। फेर हअए जे एहनो तँ लोक िैथ जे अमरीते ाा उगलै िैथ। म दा सभसँ गजपा ई अछि जे मनका \nदेखख दुनू उगलैए...! \n..एहेन बोन -झाड़क पहाड़मे छसर-सजमैन केना भेात आ स खेन िैदकेँ केना छिन् हबैन ? \nतरे-तर जेना दम फूलए लगल। वकि  फ ड़बे ने करए जे की बाजी। फेर हअए जे अनेरे कोन ितकरमे पवड़ \nगेलौं। भने गामक लोकसँ हठा कनलेजमे संगी -सबहक बीि रहै िी। म दा फेर भेल जे साल-ूट -साल बादो तँ अही \nगाम -समाजमे ने आवब रहब। पड़ेने काजो तँ नवहयेँ िलत। अग-दीगमे पवड़ गेलौं। अक्-बक् दुनू बन्न भऽ गेल। नजैर \nउठा कऽ देखी तँ एको गोरे हाइ-‍ कूलसँ आगू बढ़ल नइ बूजझ पड़ए, तैठाम हअए जे कनलेजमे पढ़ै िी केना पािू \nहठा वकि  बाजब। लोकक बीि- माने जेते गोरे ओइठाम रही - ुौंिाल कमबे ने करए। म दा ओ ुौंिाल बदलैत \nसम‍ याक नइ समाधानक...।  \nएके सम‍ या लोको-लोकक बीि आ पररिारो-पररिारमे बदैल जाइए। अपन जजनगीक र‍ ता हम अपने तावक \nलेब , बेसी म हसँ स वनऐ। लोको राक्षसे जकॉं जे बड़ िोा से उनिास हाथ...। \nमनमे कनी िैन आएल। िैन अबैक कारण ई भेल जे हम तँ िनड़ा-मारेड़ ऐ गामक अखन िी, जइ गामक \nसावहत् यमे िै जे िनड़ा-मारेड़क कएल खेती आ नै उपजल तँ...।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n21 \n \nिलू जे हेतै से हेतै महंथजीकेँ गामक गाि मावन लइ छिऐन। ुनिाल ठदस दमैस कऽ कहछलऐ- \n“अहॉं सभ महंथजीकेँ वन णणए वकए ने स नबऽ दइ छिऐन जे अनेरे अपनामे ुोल-फितका करै िी।” \nम दा हमरो बात जेना नीक लगलै। राम दरबारमे जवहना बानरक दल ि तकी -माली बैस दुनू हाथ दुनू कानपर \nनेने मधयानसँ रामाज्ञा स नै िल तवहना महंथजीक वनणणयक वििार स नैले सभ कान ठाढ़ केलक। \nमहंथजी अपन वनणणए स नबैसँ पवहने समूहकेँ प िलखखन - \n“वकनको जँ कोनो प्रश् न मनमे ु ररयाइत हअए ओ पवहने बाजज जाउ। पािू जे ुंुनज करब से नीक नइ।” \nवकयो कोनो प्रश् न नइ उठनलक। ि पा-ि पी देख हथकारैत कहछलऐ- \n“अनेरे सभ म ँह बन्न वकए केने िी?” \nएकाा हमरे सन नििबवड़ये िनड़ा जे रनदी भेने अही साल कण् ठी  बाखन् ह बबाजी बनल , ओ कड़ैक उठल- \n“जीिन को मैंने सोंप ठदया भगिान त म् हारे हाथो में।” \nधरमागती पूिी तँ हम ओइ गीतक अरथे ने ब झछलऐ। म दा आब ब झै िी जे सत-पथ िलैले लोक सभ ठदन \nजीिन -दान दैत आएल अछि। ओकरा डपाैत कहछलऐ- \n“ऐठाम समाजक सम‍ या क समाधानक वििार भऽ रहल अछि आ तूँ बीिमे नाि ठाढ़ करै िह..; \n..महंथजी अपन वििार सभकेँ स नबयनन।” \nहमर िररयाएब महंथजीकेँ अधला नइ लगलैन। मने -मन वकि  वििारए लगला। की वििारए लगला से तँ ओ \nजानैथ। थोड़ेकालक पिावत बजला - \n“दस ममछल करी काज , हारने -जीतने कोनो ने लाज। समाजक बीिक काज िी तँए  समाधान तँ एकर \nसमाजे ने करत। ” \nएकाा कनफूका बबाजी जे कण् ठी  तँ नइ बन् हने रहै म दा ग रुमंत्र कानमे लऽ नेने रहए। वबच् िेमे ाभैक गेल - \n“िलै िै मछलवनयाँ बेाी , धरती धमकबै िै।” \nमने -मन खीजो उठल आ हँछसयो लगल। खीज ई उठए जे समाजक सम‍ या केँ हँसी बूजझ गीत गबैए आ हँसी \nऐ दुआरे लगल जे हाइ रे कोसी पेाक लोक, भँसैत ुरक िप् पड़पर बैस बंछशयो खेलैए आ गीतो गबैए! \nम दा महंथजी सम् हारैत बजला - \n“दस गोरेमे तँ अवहना रंग-रभस िलै िै। अग तेलासँ काज नै...।” \nमन शान् त भेल। बजलौं - \n“महंथजी जे वििार रखता से हम मावन लेब। ” \nमनमे रहए जे अपन कवह दोस रोक वििार बूजझ ली म दा से भेल नइ वबच् िेमे एक गोरे बाजल - \n“हम सभ मानने िी। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n22 \n \nकोनो अरथे ने लगए जे की मानने िी , ने कानसँ स नने रही आ ने कोनो तेहेन काजे देखखऐ। फेर भेल जे अनेरे \nमगज -जझतकीमे लगल िी। जवहना सभ हरे -हरे हररबोल कवह देलक तवहना वकए ने हररहरे कवह ठदऐ। \nबजलौं - \n“महंथजी , अपना ऐठामक वििार रहल अछि जे सॉंपो मरर जाए आ लाठठओ ने ा ाए।” \nमहंथजी बजला - \n“एकरा अहॉं सभ सोझ डाररये ने देखै िी। जखने सॉंपपर लाठी लगतै तँ लाठठयोकेँ तँ ओते िोा लगबे \nकरतै, जइसँ ा ाैक सम् भािना रवहये जाइ िै। म दा ऐठाम रोग रूपी सॉंपक ओहन इलाज होइ जे दुनू होइ।” \nमहंथजीक वििार जेना तरे -तर मन तक ुोंछसया गेल। नजैर उठा कऽ लोक ठदस देखी तँ बूजझ पड़ए जे सभ \nझूमम रहल अछि। मन उवबयए लगल...।  \nबजलौं - \n“महंथजी एहेन वििार ठदयन जे अखनेसँ समाजक बीि बीआ-बान भऽ जाए जइसँ जरूर समाज सोछि -\nवििारर उत् थान ठदस बढ़त।” \nजेना हमर बा त महंथोजी केँ जँिलैन। बजला - \n“जरूर !” \nबैसल -बैसल मनो उवबयए लगल। वनरथणक बैसब बूजझ पड़ए लगल। िररयबैत महंथजीकेँ फेर कहलयैन - \n“केतेकाल धरर म ँहक मूंगबा न केने रहब। कास्ल्ह हमहँ दरभंगा िछल जाएब। पिावत अहीं दोख लगबैत \nकहब जे ओ िनड़ा सभ पोखरी-ुााक िबड़ा सभ िी, आगूएमे  लप -लप करत म दा एकोाा पकड़ए नइ \nदेत।” \nहमर बात जेना महंथजीक मनमे मेु जकॉं ग म् ह ड़लैन। नजैर हमरापर तेना देलैन जेना हमर िाइन देख \nअपनोकेँ िैन महसूस केलैन। दुनू हाथक इशारा दैत महंथजी बजला - \n“दस गोरे जखन एकठाम बैसब तँ अवहना सास रक र‍ ते साइर-सरहोजजक गाम होइत मछस या-वपछसया \nहोइत दठदया-नवनया तक पहँि जाएब आ दोसर ठदस...। तँए गामक एक-एक जनकेँ जीबैक बाा िाही।” \nओना महंथजीक संग समाजक बीि तेसर भगितीक ‍ थापनामे संगे -संग काज केने रही, जेकरा आइ तीस \nबखणसँ ऊपर भेल हएत। बीिमे मोबाइलसँ पता लगल जे महंथजी एकाा झमेलमे फँछस साल भरर  जहल खठा एला। \nम दा जखन हनकर वििार मन पड़ैए तँ सोझड़ाएल महंथजी रहैथ से मन पवड़ जाइए। आइयो ओवहना मन अछि...। \nमहंथजीकेँ जखन िररयबैत कहलयैन तँ बजला - \n“जँ पूजाक ‍ थान भगितीक बनबै िी तँ ओइमे सभकेँ पूजा करैक रा‍ ता ख जल रहइ। जँ से नइ तँ लोक \nुरे -ुरे भगितीक पूजा तँ कररते अछि।” \nतेसर िैष् णि भगितीक ‍ थान बवन गेल। महंथेजी अग आ भेला। सभकेँ समाैत बढ़ला। \nवकि ए ठदनक पिावत बूजझ पड़ल जे जवहना भागित कथा भेने भूतो-प्रेत आ राक्षसोक आिाही हअ लगैए। \nतवहना रमलीला भेने रािणक िंश सेहो उपैक कऽ िछलये अबैए। आमक गािीक बगिारर, बााइ खेत  िीनब, बाध- वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n23 \n \nबोनमे परती -परॉंतपर गाए-महींसकेँ िरबैसँ रोकब श रू भेल। बूजझ पड़ल जे सौंसे गामे डोछल गेल। पिीसो बेर \nपिीसो रंगक बात कानमे पड़ए लगल। अन् तमे , िनराएल धान जकॉं रवहतो डरे गामसँ पड़ा गेलौं।¦¦ \n  \nशब् द सं्‍ या : 2099, वतचथ : 01 निम् ि र 2015 वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n24 \n \n  \nखसैत गाि \n  \nजज नगीक अन्न् तम सीढ़ीपर पहँि प रन ठाक र ओइ गाि सदृस भऽ गेल िैथ जे ने अकास ठदस म ँह उठनने \nठाढ़ अछि आ ने धरतीपर वबिाइन भेल पड़ल अछि। \nसनन मास , बादलसँ िाड़ल मेु, स जणक केतन पता नइ, उमड़ैत-ु मड़ैत ओहन हंकार भरैत जे बररस कऽ \nधरतीकेँ जलमग् न  कऽ देत, रवह -रवह वबजलो का सेहो ठदशा बदैल-बदैल कखनो अपन पीरौंि रंगें तँ कखनो हल् ल क \nलाली नेने तँ कखनो आल लाल रंगें तड़तड़ेबो करैत आ गोाे-गोाे बेर ठनैक -ठनैक ठनका बवन खसबो करैत। ओना \nअदरे नक्षत्रसँ बखाण अपन रूप पकैड़ नेने िल जइसँ पोखैर-झॉंखैरक संग धारो -ध र फ ला अपन तेज गवत पकैड़ \nले लक। िर-िाँिरक संग ऊँिरस-नीिरस खेतो जल -प् लावित भेल। अ‍ सी-वबरासी बखणक प रन ठाक र आवब \nदरबज् जा क म हथैरपर ठाढ़ भऽ थर-थर कँपैत ने वकि  बाजैथ आ ने कोनो िाले-ि ल...। \nदरबज् जा क दछिनबररया खखड़की ा ठा गेल अछि, जइ होइत हिो आ झाको ुरमे अबैए, ओकरे बन्न करैले \nप् लाखष् ाकक बोराकेँ बॉंसक फठीमीमे कॉंाीसँ ठोवक-ठोवक ठीक करैत रही। \nकखन प रन ठाक र दरबज् जापर आवब गेल रहैथ से तँ ठीक-ठीक नै बूजझ पेलौं म दा पनरह-बीस ममना पवहने \nदरबज् जा क खखड़कीक काजमे लगल रही , तइसँ पवहने नइ आएल रहैथ। तइसँ अन मान केलौं जे दस-पनरह \nममनाक भीतरे आएल िैथ। \nथरथर कँपैत ‍ िरमे प रन ठाक र बजला - \n“बनआ!” \nओना एकबेरक अिाजकेँ जवहना लोक अिाज नै मानैए तवहना हमरो भेल जे भररसक अन् त का अिाज िी। \nतँए कानक बातपर मन नइ उठल। जवहना अपन -काजमे लगल रही , तवहना लगले रहलौं। दोहरा कऽ प रन ठाक र \nबजला - \n“बनआ, बनआ राधेश् याम !” \nनां  स वनते ुरेसँ कहलयैन- \n“के छिआ! अबै िी।” \nअिाज तँ स वन नेने िेलौं, म दा बोलीक अकान नइ भेल िल। जँ बोलीक आकन होइत तँ आरो वकि  \nकैहवतऐन। म दा से नइ भेल। जवहना खखड़कीक काज पसरल िल तवहना िोवड़ ुरसँ वनकललौं तँ प रन काकाकेँ \nदेखलयैन। नाा कद , गाि़ कारी रंग, गोल म ँह पिकल , ऑंखख ुँसल , धोती, गोलगला आ कान् हपर तननी नेने ठाढ़। \nदेखखते प िलयैन- \n“प रन काका, एहेन समैमे ुरसँ वकए वनकललौं ?” \nदेहक ि‍ त्र भीजल , जइसँ ाप -ाप पावन धरतीपर खसैत। बजला - \n“बनआ, आइ हम मरर जाएब !”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n25 \n \nओना मनमे भेल जे पवहने स खल कपड़ा ठदऐन म दा प रन कतकाक बात ‘आइ हम मरर जाएब ’ मनकेँ ठनका \nदेलक। ठनका ई देलक जे कोन थमाणमीारसँ प रन काका नावप लेलैन जे आइ मरर जेता ? मरणक पीड़ा आ जन् मक \nपीड़ा तँ जजनगीमे लोककेँ एकेबेर होइ िै, ओ केना अन मान कऽ लेलैन ? फेर भेल जे भररसक जाड़सँ देह ठठठ र गेल \nिैन तँए एहेन बात म हसँ वनकैल गेलैन। म दा लगले भेल जे सननक पावनमे ओहन ठठठ रन होइ कहॉं िै जेहेन माुक \nपावनमे होइ िै। तही बीि प रन कतकाक पररिार ठदस नजैर उठठ गेल। उठठते भेल जे भररसक ुर ने खछस पड़लैन \nअछि, जइसँ एहेन बात बजला।  \nुरपर नजैर पवड़ते मन पड़ल- प रन काकाकेँ पररिारे कहॉं िैन, ुर ते खसले िैन। हाथ पकैड़ प रन काकाकेँ \nुर लऽ जा िनकीपर सँ एकाा धोती दैत कहलयैन- \n“पवहने स खल कपड़ा देहमे लगा छलअ। हमरो काज लवगिाएले अछि, पिावत दुनू गोरे िाहो पीब आ गपो-\nसप् प करब...।” \nमन बहाारै दुआरे कहलयैन - \n“ऐ बेर इन् र भगिान ख शी िैथ!” \nधोती पवहरैत प रन काका बजला- \n“ध : कोन भाँजक बात बजै िह। अन् हराकेँ जेहने जगने तेहने सूतने। ” \nप रन कतकाक बातक कोनो अरथे ने लगल। अपना मनमे भेल जे भररसक देहक ि‍ त्र ने स खल पवहर लेलैन \nम दा मन छसमसले िैन।  \nप िलयैन- \n“काका, अहॉंक बात नइ ब झलौं?” \nपूि होइते जेना प रन कतकाक मनमे प िड़ी लवग गेलैन तवहना मन कलैश उठलैन , बजला - \n“बनआ! जागब आ सूतब भेल , जरूरतसँ कम -बेसी।” \nप रन कतकाक बात फेर नै ब झलौं। ऐठाम इन् र भगिानक गप अछि तखन बीिमे ‘जागब आ सूतब’ केतएसँ \nआवब गेल? \nप िलयैन- \n“की जागब आ सूतल कहछलऐ, काका?” \nविहँसैत आछसन मासक लसिंगहारक फूल जवहना सॉंझ पवड़ते भकराड़ भऽ जाइए तवहना प रन कतकाक मन \nफ ला कऽ भकराड़ भऽ गेलैन। बजला - \n“जैबेर इन् र भगिान बररसला तैबेर बाठढ़ िाठा-पोछि लैत आ जैबेर सूतला तैबेर रनदी स खा-ााा दैत तैबीि \nमारल जाइए खेत आ खेतक बले जीिैबला लोक। म दा खेतपर जीवनहार लोको की भगिानकेँ ग दानै \nिैन, मन ख शी रहलै न तँ कोहिरक गीत स नबै िैन आ जँ खखछशयाएल रहलैन तँ मरजाठदयो बेर म हेँ-काने \nगाररसँ एकबावह कऽ दइ िैन। भाय! ुरबैयाकेँ स ननौं ओ गारर वकए लागत, हनके बवहन -माए ने \nबररयातीकेँ सोझा -सोझी गररयबै िैन। सएह िैथ खेतपर जीवनहार भगिान , जे अपने शक्त तये जीबै  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n26 \n \nिैथ, सम रक डपनरे -शंख वकए ने अनुोल करन म दा अनठनआ बहीर जकॉं कानमे या तँ ऑंग र लऽ साहोर-\nसाहोर करत आ नइ तँ तूर-तेल लऽ अस आ कऽ स इत रहत।” \nहॉंइ-हॉंइ कऽ खखड़की लगा, हथनरी -कॉंाी , बैशला सभकेँ कातमे रखैत , बाहरब िोवड़, जखन प रन कतकाक \nऑंखख -पर -ऑंखख देछलऐन तँ बूजझ पड़ल जे िाह स वन प रन कतकाक मनमे तृन्प् त नइ एलैन। जँ तृन्प् त आवब गेल \nरवहतैन तँ मन जरूर वतरवपत जकॉं ब झाइत। म दा से नइ, भररसक प रन काका अन्नक भूखल िैथ , तँए िाह स वन \nतृन्प् त नइ जगलैन। सोभाविको िै, अन्न आ पावन तत् काल भरर सम् हारर सकैए म दा अन्नक सोलहन्नी भार पावन तँ \nनवहयेँ सम् हारर सकैए। एहनो तँ भाइए सकैए जे तबधल िाय केँ आरो तबधा मनकेँ बेपीवड़त कऽ ठदऐ। म दा प रन \nकतकाक मन जवहना तन -मन भग्न भेल िैन , तइसँ कवनयेँ नीक ने अपनो िी। एहेन समैमे िाहोक वनिेदन कम नइ \nभेल। जैठाम वबजलीक ि स्ल् ह  िा गैसक ि स्ल् ह नइए तैठाम भानसक ि स्ल् ह माने गोड़हा-िेड़ा जरैबलापर िाह केना \nबनत। िाह तँ जेहने पीबैमे रसगर लगैए तइसँ की ओ कम रछसक अछि, गािक सूखल ठनरही , स खाएल कड़िीक \nा कड़ी आवक स खाएल बत्तीक ा कड़ीक ि स्ल् ह िी। एहेन समैमे[1] ओहो िाहक ि स्ल् ह नरमाएले रहैए। एतबो आग्रह \nकम नइ भेल।  \nफेर भेल जे वकए ने एकबेर प रने काकाकेँ पूछि छलऐन। म दा मनमे ईहो उठल जे बूढ़-प रान लोक िैथ, जँ \nकहीं एहेन व्रती जजनगी रहल होवन जे की खाएबकेँ अधला ब झैत होछथ आ कवह दैथ जे तूँ हमरा बड़ धड़खनाह ब झै \nिह! तखन तँ आरो पहपैा हएत। समए भभनस रके रहै, जलखै नइ केने रही। म दा ि स्ल् ह पजैर गेल रहै से ध इयॉं-\nध क रसँ आगम भऽ गेल रहए। लगले मनमे वबिैड़ गेल। जखन िाहक आग्रह प रन काकाकेँ केने छिऐन, ओना \nरोाीक संग िाहक िलैन तँ नइ अछि आ ऐिो तँ गाम-ुरमे अखन नइ अछि म दा शहर-बजारमे कम पाइ कमेवनहार \nिाहक संग िाहकेँ तीमन बना खाइते अछि। गाममे िाहक तीमन तीमनक मान् यता नइ पनलक अछि। सभ जजनगीक \nसब रंग भोजन होइए , ओइ भोजनक संग ओकर जजनगी िलै िै आ जजनगीक संग रहन -सहन सेहो िलै िै। तँए \nभोजन सं‍ कृ त प्रभावित भाइए जाइए जेना िाहक आगमनक संग वब‍ क ाो आवब गेल...। \nमन पड़ल , ुरमे वब‍ क ा ऐिे कनी अहगरसँ वब‍ क ाो जँ आगूमे देबैन तँ जरूर मनमे तृन्प् त  औतैन। जखन \nमनमे तृन्प् त औतैन तखन ने आइए जे मरैले तैयार भेल एला हेन , हनको दस बखण जीबैक इच् िा जगतैन। लगले देहक \nभ लकल रूप आ जाड़सँ छसरछसराइतपर नजैर पड़ल। मन ठमैक गेल।  \nतीन सालसँ जे ते कपड़ा बदलने रही, ओ सभ ऐिे। वकए ने मोारीए स मझा ठदऐन जे जेतेसँ देह झँपाएत तेते \nलऽ छलअ। सैह केलौं। \nगंजी , अंगा आ िद्दैर देख प रन कतकाक मनमे तृन्प् तक संिार भेलैन। जजनगीक मूल आिश् यकता जे अछि \nओइमे ि‍ त्रो तँ ऐिे। जँ मनसँ भोजन , रहैक ुर,पवहरैक ि‍ त्र, बेर -बेगरतामे दिाइ-विड़ो भऽ जाए तँ के िाहत जे \nलगले अछियापर िछल जाइ। दुवनयॉं तँ नन् दन कानन िी, जइमे के नइ बास करए िाहैए। सभ तँ िावहते अछि। \nओना मोारीमे बहत कपड़ा तँ नइ म दा तीनाा गमिा, िारराा लूँगी , ूटाा धोती आ एकाा िद्दैर तँ िेलैहे। \nकपड़ा देख प रन काका अपन जजनगीकेँ दरजी -नप् पासँ अपन जजनगी नपला तँ बूजझ पड़लैन जे आब अपन औरुदे \nकेते ठदनक बॉंकी अछि, तहमे तेहेन जजनगीमे जीब रहल िी जे होइए आइए मरर जाऊँ। म दा जँ दसो बररस आरो \nजीब तैयो ि‍ त्रक दुख नइ हएत। रोपदी जकॉं भगिान तेहेन ि‍ त्रक ि़ेरी आगूमे रखख देलैन जे जजनगीक कोन बात \nअसमसानक अछियो धरर नइ ुात। \nलगले मन ु मम गेलैन। ु ममते उठठ बैसला। बैसते मनमे एलैन राधेश् या मकेँ जे रखलाहा िल से सभाा आगूमे \nदऽ देलक। एकर माने ई नइ ने भेल जे मोारीए दऽ देलक। जेतबे अखन खगता अछि तेतबे ने लेब , म दा तइसँ ते \nसाले ूट साल ससरब...।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n27 \n \nपिावत फेर मनमे उपकलैन , राधेश् याम ईहो तँ नवहयेँ बाजल जे ऐमे सँ एकाा वनकाछल छलअ आ बॉंकी हमर \nमोाररयेमे िोवड़ ठदऔ। \nआगू-पािू नजैर दनड़बैत प रन काका गर अँाकारर कऽ बजला- \n“बनआ, अपने हाथे दाए।” \n‘अपने हाथे दाए’ स वन मन तड़ैप गेल। मन तड़ैप ई गेल जे जखन िेिारेकेँ मोारीए स मझा देछलऐन , तखन \nअपने हाथे दैक माने भेल जे वकि  ठदऐन आ वकि  रखख ली। रखैक माने भेल- झझिंग र काात िाहे पावनक ि िाठसँ \nभीज कऽ सड़त आवक मूस-म सरी खाएत तेकर कोनो ठीक थोड़े अछि, तइसँ नीक ने जे एकाा ि‍ त्र-विहीनकेँ ि‍ त्र \nभेात...।  \nकहलयैन - \n“काका, अहॉं जड़ाएल िी, जेतेसँ देह गरमाए तेते पहीरर छलअ आ जे रवह जाएत ओहो लऽ छलअ।” \nहमर बात स वन प रन कतकाक मन ओहन इनार जकॉं भरर गेलैन जेकरा ख नैयेकाल ख नवनहार कवह दैत जे \nऐमे पॉंि हाथ आवक सात हाथ पावन रहत। तवहना ने अपनो जजनगीक वहसाबे सभ ि‍ त्र भाइए गेल। तइमे लूँगी तँ \nतेहेन अछि जे म ँह फावड़ देबै वक एकाासँ तीनाा भऽ जाएत। ओइढ़ो लेब, वबिाइयो लेब आ पहीरो लेब। \nि‍ त्र विहीन खसल प रन कतकाक मन जेना बेपीवड़तसँ पीररत ठदस बढ़लैन। वपरौंिक आगमन होइते मन \nम ष्‍ कयेलैन। कवह कऽ िाह आनए ऑंगन गेलौं। अँगना-दरबज् जा क ूट ऑंगन अछि, तँए ऑंगन ापैमे कनी देरी \nला गल। तैबीि प रन काका देहमे गंजी, क रता पहीरर माथमे तननीक म रेठा बाखन् ह िद्दैर ओठढ़ लेलैन। \nकागजेक ा कड़ीपर ूटाा वडब् बा ा्िेन् ाी-ा्िेन् ाी वब‍ क ा उझैल देछलऐन। वब‍ क ा देखख प रन काका बजला - \n“बनआ, हमरा कोनो बेसी भूख नइ लागल अछि , तहमे भभनस रका उखड़ाहा िी, हम वक कोनो करखन्नाक \nरनत का ड्यूाी करर कऽ आएल िी जे नीनाएल-भ खाएल रहब। म दा हम केना...। ” \nप रन कतकाक अधबोछलया बात स वन मनमे भेल जखन प रन कतकाक म हसँ एहेन वििार खसल तँ मावन लइ \nछिऐन। मानैत कहलयैन - \n“काका, बीिमे रहऽ ठदयन आ दुनू ठदससँ दुनू गोरे उठा-उठा खाएब। ” \nओना मनमे रहए जे अपन खाएबकेँ सरकारी करमिारी जकॉं हाजरी प ड़ाएब आ भ खाएल प रन काका िैथे \nतँए भूखक लहैरमे बेसी खेता।   \nिाह-वब‍ क ा खेला पिावत बूजझ पड़ल प रन काका आब पतालसँ ऊपर उठठ धरतीपर आवब गेला। यएह तँ \nतीनू दुवनयॉंक खेल िी, वकयो अकासमे उड़ैए तँ वकयो पतालक सात सीढ़ी-वनच् िॉंमे दबाएल अछि। एकर माने ईहो \nनइ ने जे बीि बसल धरतीपर वकयो ने अछि। सेहो तँ ऐिे, से कोनो आइए अछि सेहो बात नवहयेँ अछि, अदनसँ \nरहल आ ताधैर रहत जाधैर अकास-पताल एकबट्ट भऽ धरतीपर आवब ठाढ़ नइ हएत। वििारोक दुवनयॉं एहने अछि। \nखसल मन , ा ाल जजनगीक वििार आ ऊपर उड़ैत जजनगी जाबे एकठाम आवब एक ठदस नइ िलत ताबे एकरस भऽ \nकेना सकैए। \nम दा से नइ, िाह वब‍ क ा खाइते -पीबते प रन काका, िनमासी खेत जकॉं जोतल -िनवकयाएल एक रसमे बूजझ \nपड़ला।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n28 \n \nकहलयैन - \n“काका, एना वकए ाॉंवह देने िेलौं जे बनआ आइ हम मरर जाएब। अहीं कह जे आइ धरर जे स ख-दुख \nगमेलौं ओ अपना ुरमे आ मरैले िछल एलौं हमरा दरबाजापर?” \nजवहना वििार वििारकेँ ि बैत, प्रेम प्रेमकेँ ि बैत तवहना प रन कतकाक मनकेँ ि लकैन। ि बाइते बजला- \n“बनआ, तोरे सबहक- माने समाजेक - म ँह देख अह अि‍ थामे ठाढ़ िी, नइ तँ अपन कवह के रहल। तखन \nतँ जइ समाजक म ँह देख जीबै िी , सेिा करै छिऐ,िएह समाज ने म ँहक िहरो अखैन तक दैत आएल \nअछि।” \nप िलयैन- \n“से की?” \n‘से की’ स वन प रन कतकाक मनमे मनलाएल गाि जकॉं नि कलश जगलैन। जवगते म ँहक रंग बदललैन। रंग \nबदलैक कारण भेलैन जे भररसक हमरो सन लोकक बेथा -कथा स नवनहार समाजमे वकयो िैथ। म ‍ की दैत बजला - \n“बनआ, श रूमे जवहया ऐ गाममे आवब बसलौं, तवहया अख नका जकॉं ने एते नमहर गाम िल आ ने एते \nलोके िल। वपताजीक संग दुनू भाइयो आ माइयो आवब बसल रही। अपन तँ ने खेत-पथार रहए आ ने ुरे-\nुराड़ी, म दा समाज मीछल र‍ ते-कातमे ुरावड़यो देलैन, खढ़-बॉंसक ुरो बना-देलै न आ रोजगारक रूपमे \nकेश-दाढ़ी काैक काजो देलैन।” \nजजज्ञासा करैत प िलयैन- \n“तइसँ पवहने गाममे ननआ नइ िला ?” \nकहलैन - \n“नइ। पड़ोसी गामक ननआ आवब दाठढ़यो-केश आ वबआहो, म ड़नो आ सराधोक काज सम् हारै िल। म दा \nसंख् यामे कम रहने बेर -बेगरतामे काज खवगये जाइ िेलै। ओना गामो -समाज केँ ननआक जरूरत िेलैन आ \nअपनो उजरल -उपाल जजनगीकेँ ठनर भेाल। ” \nप िलयैन- \n“जेकर रोजगार लेछलऐ ओ सभ वकि  कहलक नइ ?” \nबजला - \n“की कवहतए। िेिारा सबहक अपने जान हल् ल क भेलै , तहमे ओहो सभ की आन िला, बाबूक मछसयनत \nभाइए िला। ” \n“काजक बोइन केना भेाै िल ?” \n‘बोइन ’ स वन प रन कतकाक मन विहँसलैन। म ‍ की दैत बजला - \n“ूट रंगक कमाइल दइ िला। जजनका केश -दाढ़ी काै िेछलऐन ओ एक धाड़ा माने एक पसेरी दाढ़ीक आ \nएक पसेरी केशक कमाइल दइ िला आ जजनका खाली केशेाा काै िेछलऐन ओ एक पसेरी कमाइल दइ \nिला।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n29 \n \nप िलयैन- \n“एक धाड़ा केते भेल?” \nकहलैन - \n“बनआ, पवहने कच् िी सेर िलै िल। ओना पतकी सेहो िल म दा कमाइल कच् िी सेरसँ दइ िला। पतकी \nपान सेरक पसेरी िल आ कच् िी िह सेरक।” \nप िलयैन- \n“तैसंग आरो वकि  दइ िला?” \n‘आरो ’ स वन प रन कतकाक म हसँ हँसी वनकललैन। हँछसते बजला- \n“समांगे जकॉं सभ ब झै िला। ओना कमाइल दइ िला अगहनमे। म दा म ड़न-उपनैन , वबआह-सराधमे \nखैयोले दइ िला आ कमाइलक अवतररत त लतो-कपड़ा आ छसदहो भेाै िल। जइसँ कवहयो ग जर-बातमे \nठदतकत नइ हअए।” \nप िलयैन- \n“दुनू भाँइक पररिार केते ठदन शाममल रहल?” \nकहलैन - \n“जाबे बाबू -माए जीबै िला , ताबे सभ शाममले िेलौं। शाममलेमे दुनू भॉंइक वबआहो-दान भेल।  हम भैयारीमे \nिोा रही आ भैया जेठ िला। हनका िारराा बेाा आ ूटाा बेाी भेलैन। हमरा ूटाा बेाेाा भेल। ” \nप िलयैन- \n“अखन के सभ िैथ?” \nकहलैन - \n“भैयाक पररिार तँ ठदनो-ठदन बठढ़ते गेलैन म दा हमर एकाा बेाा दस-बारह बखणमे मरर गेल आ दोसर तहेन \nिाछल-िलैनक भऽ गेल - माने गांजा पीअ  लगल - जे भरर -भरर ठदन ओही पािू तेना िनराएल रहै िल जे \nवकि कवह नै। एक ठदन खखछसएछलऐ। दुनू परानी पड़ा कऽ सास रेमे बछस गेल। तेकर वकि  ठदनक बाद \nुरोिाली मरर गेल। म दा तैयो जाबे देहमे हबा िल ताबे तँ केकरो ने ग दानछलऐ म दा जेना-जेना हबा ुाैत \nगेल तेना -तेना सभ वकि  वबलाैत गेल ! सोल् होअना जजमैनको भावतजे सभकेँ दऽ देछलऐ। दऽ देछलऐ \nबड़बठढ़यॉं,  म दा तेहेन-तेहेन जनीजावत सभ ुरमे आवब गेल जे वकयो देखैबला नइ रहल। ” \nप िलयैन- \n“आब की सोिै-वििारै िी?” \nकहलैन - \n“आब की सोिब-वििारब। तखन तँ...।” \nमनमे भेल , एक आदमीकेँ ख औनाइ-पीऔनाइ कोन बड़ भारी काज भेल...।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n30 \n \nकहलयैन - \n“अहीठाम रवह जाउ। ” \n‘अहीठाम रवह जाउ ’ स वन प रन कतकाकेँ जेना जान-मे -जान एलैन। म दा बजला वकि  ने , म ष्‍ कयाए लगला। \nबूजझ पड़ल जेना नि जजनगी भेा गेलैन तवहना ख शीसँ म ‍ क राइते रहला। ¦¦ \n  \n  \nशब् द संख् या : 2234, वतछथ : 22 अत ाूबर  2015 \n  \n  \n  \n  \nकथा लेखन क्रम  \n  \n . भैंाक लािा - (3  5) \n2. वबसाँढ़- (2499) \n3. पीरारक फड़- (2 24) \n4. अनेरुआ बेाा- (3339) \n5. ूटाा पाइ - (3279) \n6. बोवनहाररन मरनी - (3396) \n7. हारर -जीत - (2343) \n8. ठेलाबला - (2562) \n9. जीविका- (3642) \n  . ररतसाबला - (3945) \n  . ि निाली- (2445) \n 2. डीहक बाबारा - (4724)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n31 \n \n 3. भैयारी - (4 4 ) \n 4. बवहन - (2692) \n 5. ुरदेखखया - (4  8) \n 6. पिताबा- (2665) \n 7. डातार हेमन्त - (4398) \n 8. बाबी- (2 63) \n19. काममनी - (2285. \n20. स्रष्टाक समग्र रिना- ( 37) \n21. प्रवतभा - ( 54) \n22. ममण - ( 42) \n23. अधखरूआ - (255) \n24. समैक बेरबादी - (2 3) \n25. पवहने तप तखवन ि़छलहेँ- ( 84) \n26. खलीफा उमरक छस नेह - ( 65) \n27. जखने जागी तखने परात - (  3) \n28. अस्‍तत्िक समान्प्त- (2 8) \n29. खजाना - (388) \n30. उग्रुारा- (328) \n31 बेिहाररक- (2 8) \n32. समपणण - ( 49) \n33 उत्थान-पतन - ( 38) \n34. देिता- (232) \n35. पाप आ प ण्य- (2 8) \n36. परख - ( 29) \n37. आलसी - ( 36)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n32 \n \n38. प्रेम- (293) \n39. हैररया ‍ाो - ( 37) \n40. ब झैक ि़ंग- ( 42) \n41. श्रममकक इज्जत - ( 93) \n42. िंश- ( 74) \n43. वतयाग- ( 45) \n44. सवद्विार- ( 84) \n45. साहस- (  3) \n46. बरदास - ( 33) \n47. भूल - ( 39) \n48. धैयण- ( 99) \n49. मन ख क मूल्य - ( 99) \n50. मदवत नै िाही- (2 9) \n51. मेहनवत क दरद- (28 ) \n52. मैक्तसम गोकी- ( 46) \n53. मूलधन - ( 74) \n54. कपाी मम त- (28 ) \n55. भीख - (  8) \n56. भगिान - ( 98) \n57. एकाग्रछित- (26 ) \n58. सीखैक जजज्ञासा - (   ) \n59. अन भि- ( 92) \n60. आछसरिादक विरोध- ( 88) \n61. धमण क असल रूप - ( 97) \n62. सनन्दयण- ( 38)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n33 \n \n63. ‍तध क- (257) \n64. एकता- (236) \n65. विधिा वबआह- ( 76) \n66. देश सेिाक व्रत- ( 34) \n67. आत्मबल - ( - (   ) \n68. ‍िाभभमान - ( 2 ) \n69. कलंक - (429) \n70. ब लकी- (2  ) \n71. भरप रुष- ( 73) \n72. झूठ नै बाजब - (  3) \n73. आदणश माए- ( 97) \n74. नारी सम्मान - (   ) \n75. अन शासन- ( 9 ) \n76. सादा जजनगी - ( 27) \n77. वििारक उदय- ( 72) \n78. प ष्ट इकाइसँ समथणराष्ट बनैत- (  2) \n79. डर नै करी - (  9) \n80. आछसरिाद उलठा गेल - (223) \n81. रत्न गमेिाक दुख- (226) \n82. वनसाँ - ( 94) \n83. सामना - ( 24) \n84. छशष्टािार- ( 7 ) \n85. ठक - (  5) \n86. पत्नीक अमधकार- ( 28) \n87. छशनीिी छसनेह - (2  )  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n34 \n \n88. छसखबैक उपए - ( 7 ) \n89. कतणव्यपरायन स गा- ( 7 ) \n90. त‍िीर- ( 34) \n91. मम तक प्रयोजन - (359) \n92. ‍िाथणपूणण वििार- ( 2 ) \n93. संगीक महत- ( 3 ) \n94. उपहास- ( 96) \n95. महादान - ( 76) \n96. भाग्यिाद- ( 7 ) \n97. सद्वृवत - ( 5 ) \n98. आश्रम नै सोभाि बदली- (28 ) \n99. प रुषाथण- (255) \n100. नैमिक स धन्िा- (274) \n101. सद्गृह‍त- ( 95) \n102. सद्भाि- ( 34) \n103. आल‍य िनाम वपशाि- (3 2) \n104. ‍िगण आ नकण- (265) \n105. यथाथणक बोध- (  5) \n106. विद्वताक मद- ( 65) \n107. अनन् त- ( 28) \n108. हँसैत लहास- ( 84) \n109. अनगढ़ िेतना- ( 62) \n110. सत् य विद्या- (  8) \n111. समता - ( 65) \n112. जेते िोा तेते सतकत- (  6)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n35 \n \n113. पररष्कार- ( 98) \n114. कथनी नै करनी - ( 76) \n115. शालीनता - ( 57) \n116. मजूरी - ( 4 ) \n117. जीिन यात्रा- ( 45) \n118. ज्योवत - ( 8 ) \n119. पिनक वििेक- ( 8 ) \n120. आत्मबल -2- (  5) \n121. ख दीराम बोस - ( 72) \n122. छशष्यकेँ छशक्षेाा नै परीक्षो- ( 87) \n123. लनह प रुष- ( 24) \n124. जंग लगल - ( 5 ) \n125. जीिकक परीिा- (  7) \n126. तप- ( 62) \n127. उल्ाा अथण - (2 3) \n128. जावत नै पावन - ( 42) \n129. ऊँि-नीि- (2 6) \n130. पागलखाना - (223. \n131. दोहरी मारर - ( 357) \n132. केना जीब ? - (  3 ) \n133. निान - (2282) \n134. वतलासंक्रान्न्तक लाइ - (2 34) \n135. भाइक छसनेह - (  66) \n136. प्रेमी- (252 ) \n137. बपनती सम् पवत- (2352)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n36 \n \n138. डंका - (2422) \n139. संगी- ( 858) \n140. ठकहरबा - (235 ) \n141. अतहतह- (2477) \n142. अद्धाांवगनी - (3 45) \n143. ऑपरेशन - ( 6 5) \n144. धमणनाथ - ( 983) \n145. सरोजनी - ( 8 6) \n146. स भरा - ( 9  ) \n147. सोनमाकाका - ( 537) \n148. दोती वबआह- ( 8 6) \n149. पड़ाइन- ( 988) \n150. केतन नै- ( 2  . \n151. वबहरन - (3 74) \n152. मायरा म - (2 37) \n153. गोवहक छशकार - (2  3) \n154. मातृभूमम - (  36) \n155. भबडाह - (2 53) \n156. पररिारक प्रवतष् ठा- ( 888) \n157. फाग - (2 96) \n158. लफक साग- (  92) \n159. वतलकोरक तरुआ- ( 826) \n160. एकोाा ने - (  7 ) \n161. धोतीक मान - (472) \n162. साझी - (989)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n37 \n \n163. सतभैंया पोखरर - (299 ) \n164. न् याय िाही- ( 3 8) \n165. पवन याहा ूटध- (2  4) \n(166. कजण - (286 ) \n167. परदेशी बेाी- (245 ) \n168. मान - (63 ) \n169. मनोरथ - (  5 . \n 70. वकयो ने- (3699) \n 71. सूठद भरना - (9 4) \n 72. जन् म वतछथ- (2356) \n 73. इमानदार ुूसखोर - (22 4) \n 74. पठायाबला - (2356) \n 75. सनेस - ( 248) \n 76. उलबा िाउर- (2588) \n 77. बलजोर - (232 ) \n 78. बेाी) हम अपराधी िी- (324 ) \n 79. बगबारर - ( 847) \n180. म इलो वबसेबवन - (4244) \n181. सड़ल दारीम- (2442) \n182. ि प् पा पाल - (25 7. \n183. एक धाप जमीन - (2522) \n184. ओझरी - ( 963) \n185. म सहवन- (2277) \n186. केलिाड़ी- (2628) \n187. ‍ िरोजगार - (2338)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n38 \n \n188. ुूर - (2749) \n189. कवनयाँ -प तरा- (234 ) \n190. िारंा- ( 6  ) \n191. गामक म ँह फेर देखब- (2897. \n192. किोा- (3 3) \n193. काँि सूत- (39 ) \n194. ब धनी दादी- (267) \n195. खख लतोड़- (396) \n196. म ँह-कान - (234 \n197. अनठद ना - (3 2) \n198. अपन काज - (366) \n199. ूटरी - (264) \n200. प रनी भनजी - (  6) \n201. िूठा गेल - (   ) \n202. कास्ल्ह ठदन - ( 5 ) \n203. अप् पन हारर - (283) \n204. कनफ सकी- ( 37) \n205. म ँहक बात म हेँमे- ( 35) \n206. कनीाा बात - ( 98) \n207. गवत -ग द्दा- (25 ) \n208. वबसिास- (3 6) \n209. किहररया-भाय - (27 ) \n210. ग हारर- (432) \n211. छशिजीक डाक-बाक्- ( 89) \n212. सोग- (34 )  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n39 \n \n213. पनिैती- ( 97) \n214. कनमन - (3 3) \n215. अजावत - ( 85) \n216. पाोर - (4 2) \n217. फ छसयाह- (3 8) \n218. गवत -म क्त त- (24 ) \n219. िनकीदारी- (437) \n220. झगड़ाउ-झोाैला - (256) \n221. ुबाह ट्यूशन - (246) \n222. दादी-माँ - (4 8) \n223. पाोान - (349) \n224. म साइ पक्ण् डत- (567) \n225. भरमे -सरम - (23 ) \n226. देखल ठद न - (434) \n227. फज्झवत - (4 3) \n228. अकास दीप- (233) \n229. ब मध-बमधया- (268) \n230. पहाड़क बेथा- (2 6) \n231. उमकी - (324) \n232. बजन् ता-ब झन् ता- ( 47) \n233. िमणरोग- (578) \n234. शंका- (325) \n235. ओसार - (2 3) \n236. िोाका काका- (394) \n237. सीमा -सड़हद- ( 95)  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n40 \n \n238. रमैत जोगी बोहैत पावन - (253) \n239. गंजन - ( 72) \n240. सजए - ( 89) \n241. ुाक बाबा- (335) \n242. आने जकाँ - ( 48) \n243. दान -दछिना - ( 5 ) \n244. उड़हवड़- (5 3) \n245. मत्हावन - (26 ) \n246. मेकिो- (22 ) \n247. झूाका विदाइ- (35 ) \n248. म ँहक खवतयान - (278) \n249. कोसछल या- (234) \n250. हछस गेल - (2 4) \n251. पोखला काहर - ( 53) \n252. सरही सनबजा - (267) \n253. तेरहो करम - (322) \n254. ड मैत जजनगी - (295) \n255. िोर-छसपाही- ( 97) \n256. ूटधबला - (27 ) \n257. ााइवप‍ ा- (263) \n258. समदाही - (3  ) \n259. ब ठढ़या दादी- (33 ) \n260. पाइक मोल - (24 2) - (22 ठदसम् बर 2  3 \n261. िोरूतका झगड़ा- (538) 24 ठदसम् बर 2  3 \n262. अपसोि- (548) 26 ठदसम् बर 2  3  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n41 \n \n263. पतझाड़- (2587) 3  ठदसम् बर 2  3 \n264. झीसीक मजा - (453)   जनिरी 2  4 \n265. मवत-गवत- ( 8 7)  7 जनिरी 2  4 \n266. अपन सन म ँह- (5696) 25 जनिरी 2  4 \n267. ररजल् ा - (2343)  6 जनिरी 2  4 \n268. स मवत- (3 52) 3  जनिरी 2  4 \n269. फेर प िबवन- (346) 3  जनिरी 2  4 \n270. माुक ुूर- ( 683)  6 फरिरी 2  4 \n27 . खिण- (33 )  7 फरिरी 2  4 \n272. अखरा -दोखरा - (342)    फरिरी 2  4 \n273. पेागनाह - (593)  4 फरिरी 2  4 \n274. बड़की माता- ( 224)  8 फरिरी 2  4 \n275. धरती-अकास- ( 84)  9 फरिरी 2  4 \n276. बकठाँइ- (883) 24 फरिरी 2  4 \n277. िैन-बेिैन- (936)  9 मािण 2  4 \n278. हछथयाएल ख रपी - (645)    मािण 2  4 \n279. अलप ररया बरी- (287)  2 मािण 2  4 \n280. नीक बोल - (565)  3 मािण 2  4 \n281. स आद- (624)  4 मािण 2  4 \n282. गंगा नहेलौं- (690)  9 मािण 2  4 \n283. भोँाक गहमी - (5 8) 24 मािण 2  4 \n284. भँसैत नाह - (597) 26 मािण 2  4 \n285. पान पराग- (1692) 29 मािण 2  4 \n286. छसरमा - (76 ) 3  मािण 2  4 \n287. ननमीक हकार - (   9)  3 अप्रैल 2  4  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n42 \n \n288. फोंक मकड़- ( )744)    अप्रैल 2  4 \n289. केते लग केते ूटर-( 252)  4 अप्रैल 2  4 \n290. अभभनि अन भि- (326)  6 अप्रैल 2  4 \n291. खोंाकमाण - (  84)  9 अप्रैल 2  4 \n292. वकि  ने- (5 3) 22 अप्रैल 2  4 \n293. झकास - ( 589) 26 अप्रैल 2  4 \n294. अप् पन -बीरान - (2919)    मई 2  4 \n295. सजमवन याँ आम- (6  )  4 मई 2  4 \n296. अज णन रोग- (   3) 7 मई 2  4 \n297. गरदवन कट्टा बेाा- (575)    मई 2  4 \n298. नैहराक धाड़- (885)  4 मई 2  4 \n299. अिाक- (  47)  7 मई 2  4 \n300. पोखरर क सैरात- (923) 2  मई 2  4 \n301. दवनयाँ डाबा- (4 9) 22 मई 2  4 \n302. धरम काँा - (395) 23 मई 2  4 \n303. पलभरर - (   6) 24 मई 2  4 \n304. वकरदानी - (5296)  4 ज न 2  4 \n305. सगहा- (2867) 22 ज न 2  4 \n306. अकाल- ( 238) 24 ज न 2  4 \n307. उझा बात - (  52) 26 ज न 2  4 \n308. कजणखनक - (  75) 2 ज लाई 2  4 \n309. उनान - (  87) 6 ज लाई 2  4 \n310. रेहना िािी- ( 3 7) 9 ज लाई 2  4 \n311. ब धनी दादी- ( 256)    ज लाई 2  4 \n312. अउतररत प्रश् न- ( 229)  4 ज लाई 2  4  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n43 \n \n313. हारर- ( 24 )  6 ज लाई 2  4 \n313. सोनाक स इत- (  35)  7 ज लाई 2  4 \n314. मरूभूमम - ( 2 4) 2  ज लाई 2  4 \n315. असगरे- ( 557) 24 ज लाई 2  4 \n316. प रनी नानी- ( 3 4) 27 ज लाई 2  4 \n317. काा-काी - (  4 ) 3  ज लाई 2  4 \n318. केते लग केते ूटर-( 2 6) 3 अग‍ त 2  4 \n319. गलती अपने भेल -(3386)  6 अग‍ त 2  4 \n320. िोरक िोरबती- (884) 6 अग‍ त 2  4 \n321. ुर तोवड़ देछल ऐ- ( 527)    अग‍ त 2  4 \n322. सजल ‍ मृवत- (2363)  4 अग‍ त 2  4 \n323. सनेस- (2654)  6 अग‍ त 2  4 \n324. सए कच् िे- (488)  9 अग‍ त 2  4 \n325. एक म ठी ुास- (4  ) 2  अग‍ त 2  4 \n326. कररिौंह म ँह- (3 8) 24 अग‍ त 2  4 \n327. प र‍ कार - (24 4) 24 अग‍ त 2  4 \n328. गािीस मोइस- (687) 29 अग‍ त 2  4 \n329. मनकमना - (6  8)  9 छसतम् बर 2  4 \n330. ुरिास- (4884) 26 छसतम् बर 2  4 \n331. समधीन - (6 96)  4 अत ा बर 2  4 \n332. िापाकलक पाइप- ( 6 6) 7 अत ा बर 2  4 \n333. कलम हावन कऽ -(2226)    अत ा बर 2  4 \n334. लवतयाएल जजनगी -(  84) 4 अत ा बर 2  4 \n335. गामक शकल -सूरत-(2596)2 अत ा बर 2  4 \n336. जजवतया पािवन- (37 6) 24 अत ा बर 2  4  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n44 \n \n337. स खाएल सूरत- (369 ) 3  अत ा बर 2  4 \n338. भैयारी हक- (3 3 ) 4 निम् बर 2  4 \n339. ठक आएल भ सिा- (3356)  3 निम् बर 2  4 \n340. ख ठदयाएल - (2894)  7 निम् बर 2  4 \n341. खाहा आम - (3528) 22 निम् बर 2  4 \n342. ि़करपेँि- (374 ) 3  निम् बर 2  4 \n343. असहाज - (2853)  4 ठदसम् बर 2  4 \n344. समरथाइक भूत - (3832)  7 ठदसम् बर 2  4 \n345. विदाइ-(5  3)  7 ठदसम् बर 2  4 \n346. खलओदार - (73 )  9 ठदसम् बर 2  4 \n347. मन खदेिा (   6) 22 ठदसम् बर 2  4 \n348. उमेद- (3643) 3  ठदसम् बर 2  4 \n349. गलगर भैंस - (3392) 4 जनिरी 2  5 \n350. जाड़ फाठा गेल- (3328) 9 जनिरी 2  5 \n351. स रता- (33 4)  5 जनिरी 2  5 \n352. अस ध मन- (2353)  9 जनिरी 2  5 \n353. धरमूदासक अखड़ाहा- ( 4  ) 2  जनिरी 2  5  \n354. ठोररंगू - ( 53 ) 23 जनिरी 2  5 \n355. लगबे ने कएल - ( 449) 25 जनिरी 2  5 \n356. उकड़ू समय- ( 467) 27 जनिरी 2  5 \n357. िास-बास दुनू गेल- ( 6 5) 29 जनिरी 2  5 \n358. नहरकन् हा- (1209) 11 मािण 2015 \n359. बाखनक - (1272) 14 मािण 2015 \n360. पसेनाक धरम - (1263) 16 मािण 2015 \n361. जेठ आ गरदा- (1103) 18 मािण 2015  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n45 \n \n362. हँसीएमे उवड़ गेलौं- (1243) 20 मािण 2015 \n363. ब वड़बकहा ब वड़बक बननलक- (1234) 23 मािण 2015 \n364. हमर बाइवनक वििार- (1207) 26 मािण 2015 \n365. नोकररहारा - (1146) 26 मािण 2015 \n366. ुसिावह- (1213) 28 मािण 2015 \n367. तेतर भाइक कविता- (1319) 1 अप्रैल  2015 \n368. िूआ- (1223) 6 अप्रैल  2015 \n369. दोसराइत- (1270) 9 अप्रैल  2015 \n370. लिनमान - (1173) 13 अप्रैल  2015 \n371. हमर कोन दोख - (1527) 17 अप्रैल  2015 \n372. मनसी - (1393) 21 अप्रैल  2015 \n373. नावकया गवत - (1313) 24 अप्रैल  2015 \n374. खाए िाहैए- (1223) 27 अप्रैल  2015 \n375. मध मािी- (1892) 07 मई  2015 \n376. दनगर ुास - (2775) 13 मई  2015 \n377. सजझया खेती - (3135) 23 मई  2015 \n378. म फवतया माल - (3231) 29 मई  2015 \n379. मथाहाथ - (2923) 02 जून  2015 \n380. पहपठा - (1369) 05 जून  2015 \n381. इजो ररया रावत- (1512) 07 जून  2015 \n382. तीन ज वगया भाय- (2010) 12 जून  2015 \n383. अँगनेमे हेरा गेलौं- (605) 14 जून  2015 \n384. डकरा हाल - (2529) 17 जून  2015 \n385. जेतए जे हनउ - (2062) 21 जून  2015 \n386. गठूलाक गारर - (1532) 25 जून  2015  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n46 \n \n387. कनी हमरो स नू- (1983) 29 जून  2015 \n388. गामक बान् ह- (2437) 03 ज लाई  2015 \n389. ग ड़ा ख द्दीक रोाी- (2443) 08 ज लाई  2015 \n390. सीरक गाि- (3071) 13 ज लाई  2015 \n391. हरदीक हरदा- (2924) 19 ज लाई  2015 \n392. जाम - (3355) 29 ज लाई  2015 \n393. गण् डा - (2304) 5 अग‍ त 2015 \n394. हाथी आ मूस- (3016) 11 अग‍ त 2015 \n395. म सरी आ ुोड़ा- (3625) 17 अग‍ त 2015 \n396. फलहार - (2350) 25 अग‍ त 2015 \n397. भोरक झगड़ा-  (2697) 31 अग‍ त 2015 \n398. वक्रयाशील -  (3395) 13 छसतम् बर  2015 \n399. आइ एम शॉरी- (2927) 23 छसतम् बर  2015 \n400. ओऽ होऽ होऽ हछस गेल- (1025) 29 छसतम् बर  2015 \n401. मीनी भ्रष् ाािार- (825) 5 अत ाूबर  2015 \n402. गजपा खेती - (1171) 8 अत ाूबर  2015 \n403. सम री विद्या- (787) 11 अत ाूबर  2015 \n404. राकशे रवह गेलौं- (959) 12 अत ाूबर  2015 \n405. वनवनया देिीक आराधना- (679) 13 अत ाूबर  2015 \n406. बताहे बताह बननलक- (574) 15 अत ाूबर  2015 \n407. धोखा - (1172) 17 अत ाूबर  2015 \n408. खसैत गाि- (2234) 22 अत ाूबर  2015 \n409. िैष् णिी भगिती- (2099) 01 निम् िर  2015 \n◌ ◌ ◌ \n◌ ◌  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n47 \n \n◌ \n  \n \n  \n \n[1] बरसातक समैमे  \n२ \nमैछथलीक वकि  समकालीन उपन् यासक विविध ‍ िरूप  \n:: रतन झा \nसमकाछलन मैछथली उपन् या सक विषयमे ििाणसँ पवहने समकाछलन शब् दक अथण ‍ पष् ा करब आिश् यक अछि। \nसमकालीनक अथण होइत अछि ई-काल अथिा ितणमान-काल। म दा ई कालखण् ड  तँ सियं पररितणनशील अछि ई \nसतत् आगू ठदस ु सकैत रहैत अछि। ई-काल खण् ड क अन्न् तम क्षणकेँ तँ अख नका क्षण सेहो कवह सकै िी अथाणत \nकहबाक तात् पयण ई जे आब अखन जे उपन् यास छलखल गेल अछि , मोाा -मोाी िएह समकालीन उपन् यास िी।  \nम दा प्रश् न उठैत अछि जे ऐसँ पवहने उपन् यास छलखल गेल , ओहो तँ ओइ समैयक समकालीन उपन् यास िल। \nअथाणत् प्रत् येक य गक उपन् यास ओइ य गक समकालीन उपन् यास िी। \nमैछथली सावहत् यमे उपन् यास विधाकेँ समृद्ध करबामे अनेक उपन् यासकार छशल् प, शैली एिं कथानक ि \nिातािरण आ तथा सामाजजक पररिेशक िणणनमे सफल भेल िैथ। \nडा. विठदत एकाा प्रयोगधमी उपन् यास ‘मानिकल् प’ 2008 ई.मे प्रकाछशत करनलैन। मैछथली उपनरूास \nलेखनक पारम् प ररक प्रिृवतसँ भभन्न ऐ उपन् यासमे एकाा गामकेँ पात्र बननल गेल अछि। आन उपन् यासक नायकक \nउमेरसँ बहत बेसी उमेर ऐ उपन् यासक नायक अछि। ऐ उपन् यासक नायकक उमेर तीन सए पिास बखण अछि। \nबनिासी जनजीिनपर छलखल मैछथलीक प्रथम उपन् या स ‘विप् लिी बसेरा’ िी तँए ममछथलाक रविड \nसम दायक उत् थानक कथा ‘कोछसछलया ’ उपन् यासमे अछि। एकाा अनाथ कन् याक संुषण ओ ओकर आत् मबलक \nछित्रण ‘करप ररया’ उपन् यासमे केने िैथ। संयोग आ िमत् कारक अपूिण समन् िय विठदतजी ‘विधकरी’ उपन् यासमे \nदेखेने िैथ। सावहत् य ओ समाजक बीि जे खामध बनल अछि तेकरा भरबाक लेल एकाा समाधान प्र‍ त त केने \nिैथ ‘पररक्रमा ’ उपन् यासमे माए -बापक पीड़ाकेँ नीक जकॉं उभारर ओकर एकाा समाधान प्र‍ त त केने िैथ- ‘केकरो \nकहबै नवह’ उपन् यासमे।  \nिीणा ठाक रक 2  9 इ‍ िीमे प्रकाछशत उपन् यास ‘भारती ’ अछि। मंडन ममश्रक पत् नी ओ क ाररल भट्टक \nबवहन भारतीसँ सम् बद्ध अनेको डकिंिदवत आइयो ममछथलामे स नल जाइत अछि। िीणा ठाक र ओइ विद्धान दम् पवतमे \nस नल जाइत अछि। िीणा ठाक र ओइ विद्वान दम् पवतक आधारपर बनल आलोच् ि उपन् यासक लेखन केलैन अछि। \nऐ उपन् यासमे ऐवतहाछसक त‍ यकेँ गनण राखख अपन कल् पनाकेँ आधार बननलैन अछि। म दा उपन् यासक लेले जे \nतदन कूल िातािरण िाही तेकर वनमाणण ठदस लेखखका सिेष् ा िैथ आ उपन् यासक भाषा ,शब् दक ियन ओ ठाम-ठाम  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n48 \n \nदाशणवनक मंथन य त त ्‍ याख् या सभ ऐमे सहायक भेल अछि। एकरा दाशणवनक दम् पवतपर केजन् रत उपन् यासमे दशणनक \nझॉंस रहब  ‍ िभाविक अछि। \nम रारर मध सूदन ठाक रक ‘देिव्रतक आत् मकथा’ 2    इ‍ िीमे प्रकाछशत भेल। ऐ उपन् यासक नायक भीष् म \nवपतामह िैथ, जजनकर आठद देिव्रत िेलैन। आत् म कथात् कक शैलीमे छलखखत ऐ उपन् याससँ एकर लेखकक गहन \nअध् ययन ओ विद्वत सहजे पररलभक्षत भऽ जाइत अछि। महाभारतक गम् भीर अध् ययनक पश्चात छलखखत ऐ \nउपन् यासमे लेखक िातािरणक वनमाणण ओय गक अन कूल पत्रोछित भाषाक प्रयोगमे अत् यन् त सफल भेल िैथ। \nदेिव्रत अथाणत द्वापरय गीन महाभारतक एक आबाल ब्रह्मिारी जे अपन वपतृ भक्ततमे आजीिन ब्रह्मिारी रहबाक \nतथा हस्‍ तनाप रक िक्रिती सम्रााक पदपर नवह बैसबाक भीषण प्रवतज्ञा करबाक कारण महामना भीष् म नामसँ \nविख् यात भेला। अवििावहत रहबाक कारणें प त्र प्रान्प् तक सम् भािनो केना होइतैन। तथावप ओ भीष् म वपतामह संज्ञासँ \nआइयो इवतहासमे प्रछसद्ध िैथ। ओहन भीषण प्रवतज्ञाक प्रवतफल की भेालैन एक जन् मेसँ आन् हर , दोसर प त्रक \nमोहमे वििेको ऑंखखसँ अन् ध अपन एक भावतजकेँ राजगदीपर बैसा ओकर अन्न खाइत रहलाक दुआरे उद्वण् ड \nदुयोधन, दुश् शासन सदृस पनत्र सबहक द्वारा होइत अनीवत-अत् यािारकेँ ऑंखख म वन सहैत रहबाक लेल बाध् य होमए \nपड़लैन। की भीष् मक प्रवतज्ञा करब उछित िेलैन? की प्रवतज्ञा करबाक समए भविष् यक प्रवत जे स ख-समृजद्ध \nमानछसक शान्न् त प्रान्प् तक कल् पना िेलैन से फलीभूत भेलैन ? \nमध कान् त झाक  ‘‍ िेदजीिी’ 2008 इ‍ िीमे प्रकाछशत भेल। ‍ िेदजीिी ि‍ त त: मील मजूटर सम दायक \nजीिन ,ओकर सामाजजक पररदृश् य, छिन् ता–सम‍ या,ओकर राग-विराग,ओकर अपेक्षा-उपेक्षाक कथा कहैत अछि। \nमात सण जइ श्रममक िगणक अमधकार लेल अबाज उठनने रहैथ आ तकर बाद ‘दुवनयॉंक मजूटरएक हनउ ’क जे \nविश्व्‍ यापी नारा पड़ल िल ताइ पररपेक्ष् यमे कायण केवनहार प्रिासी मैछथल श्रममक िगणक जीिनक आरोह-अिरोहक \nतानी -भरनीसँई उपन् यास-कथा बूनल गेल अछि।  आ ‍ िेदक अमूल् यता ‍ थावपत कएल गेल अछि। अपन विषय-\nि‍ त , वि‍ तृत फलक एिं संिेदनापूणण लेखकीय दृखष् ाक संगे एकर भाषा, छशल् प, अभभक््‍ त त कनशल प्रिाहपूणण गद्य \nऔर सम् प्रेषणीयता एकरा हृदयग्राही आ छिर ‍ मरणीय बना दइ िै। \nअन् तमे कवह सकै िी जे जवहयासँ समकालीन इवतहास अस्‍ तत् िमे आएल अछि तवहयासँ प्रत् येक उपन् यासकेँ \nऐवतहाछसक उपन् यास कहल जा सकैत अछि। कारण कोनो नीक उपन् रूासमे सामाजजकता आ समकालीनता दुनू रहै \nिै।   \nसन् दभण सूिी :- \n1.        झा विद्यानाथ ‘विठदत’ मानि -कल् प, प्र‍ त वत प्रकाशन दुमका - 2  8 \n2.      झा विद्यानाथ ‘विठदत’ विप् लिी बसेरा, दुमका- 2  9 \n3.      झा विद्यानाथ ‘विठदत’ करप ररया, प्र‍ त वत प्रकाशन दुमका- 2  9 \n4.     ठाक र िीणा, भारती , ममछथला ररसिण सोसाइाी कविलप र, दरभंगा - 2  9 \n5.     ठाक र म रारर मध सूदन, देिव्रतक आत् मकथा, न िरत्न गोष् ठी दरभंगा - 2    \n  \nसम् पकण : \nपवत- श्री विकास क मार झा  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n49 \n \nगाम : ुोुरडीहा  \nपत्रालय : ुोुरडीहा \nजजला : मध बनी  \n  \n  \nऐ रिनापर अपन मंतव्य  ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n१.काममनी कामायनी - लु कथा-भागमंती  २.ललन क ु मार कामत - वकि  विहवन आ लु  कथा \n  \n१ \nकाममनी कामायनी  \nलु कथा \n॥  भागमंती ॥  \n  बड़ ठदनक बाद आइ ओइ ुरक ख जल प बररया खखड़की ठदस मानो दायके  मधयान गेल । जाफरीसं  ुेरल , ि हि ही \nसं भरल  , स रूजक वकरीनमे उमकैत , फूल पत्तीसं खखल खखलाइत एक तल्ला  ुर । डबडबा गेलखन्ह  आंखख , हलकय \nला गलै  अतीत । \n      तवहया ई इलाका एतदम्मे स न मसान िलै। रावत के कोन गप्प ,ठदन दहाड़ों ओमहर ज़ेबा क नाम प कोढ़ हहरर \nउठैक । ररक्शा िाला सेहो उमहर के यात्री के मूड़ी झूला क बरजै लगैक । महाराजी पूल के अवह पार पंिानाथ के \nपूजा करय बला लोक  ,जनी जावत सेहो झ ंडे में आबेथ ,  आ प ल के ओवह पार कनी ूटरि  सती िान के पूजा करर \nक हाली हाली ुूरर जाईथ।  \n   म दा शहरीकरण के तीव्र आँधी बसात के िपेा मे एला के कारण इमहरका जमीन तवहए सं मोागर पाय मे  वबकै \nलागल िल।आ लवगि क गाम के महेश बाबू ूट कट्टा जमीन वकनी क अवह ठाम िारर ाा कोठरी,वकिन आ बाथरूम \nबना क बाकी जमीन के जाफरी स ुेर लेने िलैथ।कंपाउंड मे िहर द ,आम लताम ,शरीफा  , नेबो ,केरा के गाि संग \nजाफरी प   लतरल लत्ती सब में ल धकल  करेल  ,सजमवन  ,ुेरा लगिा देलंवह। जे से तोवड़ क ल जाय,आ महेश बाबू \nख श होछथ,केकरो काज त भेल हमर पररश्रम ।  \n    हनक सावबकक पोखरा पाान ुर बड़ नीक खेती पथारी भरल पूरल पैलिार क दालान सेहो शहरक ा नम वनया \nकोठरी   के ड्योढ़ स बेछसए िलेंह । तखन रावत वबरावत , कोाण म कदमा ,डातार अस्पताल क फेरर लगला प रावत \nकाबा लेल एक ाा अपन ित त भ गेल िल । \n     ओवह ुर क िनखठा प तवहया स वनयममत दीप जरलै ,जखन महेश बाबू के बड़का पोता क वििाह दुरागमन \nभेल ।कवनया के सीथ में लसिंूटर पवड़तै मातर महेश बाबू के कवहया कत्त स कतेको अाकल काज स नैा गेलैन। \nवपपरनछलया िाला जमीन के केस जीत गेला  ,िोाका बाबा विधानसभा के ि नाि मे भारी बहमत स विजयी ुोसीत  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n50 \n \nभेला  ,तेसर पोता के आमी में ननकरी लावग गेलेन्ह ,सत्तरह साल स संतान के बाा तकैत ,स रूज़ देि के अरु प \nअरु िढ़बैत बेाी के बेाा भेलैंह,गाय के बािी भेलय ,सास र में कन्या स मंगली मानल गेली ।ित थी के परते \nदुरागमन करर कवनया के ल आयल गेल । दठदया सनस पवहनवह स म नादी करबा देलखखन जे सब गोाे हनका \nभागमंती नाम स सोर पाड़ेथ । हनका होयखन्ह वक पोत्प तनह के माथ प राखी वक हाथ मे राखी ,वक करेज िीर क \nओवह मे िावपत करी ली ।दाय ननड़ी सब सेहो भागमंती भनजी अथिा बनिाछसन कहनाए प्रारम्भ करर देने िल । \n     कवनया अपन गाम में इंार में पढ़ैत िली,त हनक नाम कालेज में  छलखा क वकिू ठदन सास ओ अपन \nखबाछसन ,भनसीया  म नेसरा   संग  आबी क रहलखीन । म दा ओत्त गाम प राज काज में बड़ हजण होमय लागल \nिलै। बड़ सोछि वििरर क पैल िारक सबस अरामतलबी  प्राणी बूलन पीसी के गाम स उठा क शहरर मे राखख देल \nगेल । िोाका ककाक बेाा श्रीहर जे मैठट्रक के परीक्षा गाम के ‍कूल स देने िले,मेवडकल के तैयारी केलेल आईएसी \nमें नाम छलखा ओहो डेरा प जाकय रहय लागला । बड़का पोता कत्तों बाहर ननकरी करैत िल । \n   एक गोा नब ररक्शा कीन क कनी ूटरि  पड़ोसी लकड़ी के दोकान बलाके भावतज वबवपन के अही शतण प देल \nगेल जे कवनया के कत्तों जेबा एबा मे कोनो वफररसानी नै होय ,तेकरा बाद मोन हो त भाड़ो कमा लै। वकिू पाय \nमवहनिारी सेहो बखन्ह देल गेल ओकर । डेरा प के सब इंतजाम करर ुरिैया वनफीकीर भ गेल िला  । कवनया \nस भाछसनी अपन ठदयर संग कओलेज जाईथ ,आ ररक्शा हनका उतारर श्रीहरर के कओलेज िोड़ैत।ुूरती काल में \nस भासनी एसगरे ररक्शा स जाईथ ।श्री हरी उमहरे स ट्यूशन िछल जायथ ,कखनों कोनो सिारी नै भेाैय त हनका \nपैरे डेरा प आबय पड़ेंह। \n    श्री देखबा में सोरगर पोरगर गोर आकषणक य िक भैयो क ततेक लजकोार जे सठदखन धड़ खसनने ,धरती मे \nसाल  ,ग म स म ग मस म,म दा मेहनवतया बड़।आ रावत ठदन क ठदमागक  मुसाई स िानीय मेवडकल कओलेज में \nअपन िान वनभश्चत करिा लेलखन्ह। \n बरस िन मास लगलै मेवडकल कओलेजक पररमार्जिंत िातािरण श्री के व्यक्ततत्ि के धो मांजज क दपणण सन िमका \nदेलकेंन्ह। सीना तवन गेलय , पोशाक बदछल गेलय आ आब केकर नजरर एहेन िल जे हनका प नडहिं अाकै । \n  लोकल भेला क कारने हॉ‍ाल नडहिं नेने िलछथ।  \n   स हाछसनी के ख शी के ठेकान नडहिं ,कत्तो जाईथ त हनका होखन्ह श्री हनका संग रहैथ।हनको भरर माथक  लसिंूटर \nुठा क आध आंग रक भ गेलन्ह,केश स तेल उवड़ गेल, पालणर के फेरी लगा केश िोा करबा ,भौं छिलबय लागल \nिली । एक ूट बेर ुरबला लग   जा बड़का शहरक  हाि डीि ल लेने िछलह । गामक धाख ि ाबा संग  , अंगेजी के \nूट िारर शब्द सेहो बाजज लईत , आब ओ माथ झूका क नै,माथ उठा  क  वनधोक भ िलैत वफरैथ ,त आर स न्नर \nलगैथ। विषय सेहो कोनो तेहने सन िल जावह में कोनो तरहक ठदमाग नवह लगाओल जायिै।हनका कोन ननकरी के \nबेगरता िल,ओ त ओवहना सख स पठढ़ रहल िली ,दुण  क ल में पवहल ‍त्री ,जे कओलेजक म ंह देखलेंन ।  \n    पवत देि  ूट तीन मास   प अबैत िला। आब  वहनक बीए के अंवतम बरख िछल रहल िल ,परीक्षा द  माु फाग न \nमें ई अपन ुरिाला के डेरा प जाय िाली िछलह। \n    इमहर   श्री कतेक बेर मवहला कओलेज स भाछसनी संग जायत अबैत रहला  ,म दा आब हनको  लाल दुपट्टा अपन \nवगरह मे बांधी नेने िल। एना ब जझ पडलै जे वकयो हनक ठाकी काठा के मवहला विद्यालय के सोझा ठाढ़ नीमक गाि \nक नीिा गावड़ देने होय ।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n51 \n \n     कतेक बेर अपन वकलास िोवडओ क ओ ओतय ठाढ़ रहैथ। सखी बवहनपा के ाोंा स नैत, मने मन म सकेत \nस हाछसनी कखनों राज  ,कखनों मनो कामना मंठदर , कखनों ाािर ुूमय जायथी ,कखनों छसनेमा ।अपन पवत के \nछलखल छिठीमी हनका पठढ़ पठढ़ क स नाबैथ,आ  हनक आंखख में उपजल ईरखा देखख अंतस करन धरर म ग्ध होईथ ।  \n    गाम स नीत ठदन वकओ नै वकयो,   म इयाँ क हाथ क बनल वकिू विशेष पकिान ल क आवब जाय।पीसी के शहर \nमें मोन औनाय त ओ इमहर उमहर के सखी बवहनपा स गप्प लड़ा क ,फेर वबवपन के ररक्शा स दु िारी ठदन लेल \nगाम   ु रर आबेथ।मानो दाय स आगा खछस क गप्प करय बाली िएह ‍नेवहल ‍त्री िछलह।    एहने स खक स िाछसत \nमलयावनल सँ ग जजनगी कठा रहल िल। गोवतया नाता के बड़का लत्ती,आिा जाही , सेहो समय के स गंमधत बना \nरहल िल।  \n   भदिारर मास आवब गेल त बरखा बूवन,सँग कारी किोर मेु अपन ला छिाकनने ,आकाश मे छिरहरा खेलाय \nलागल।एक गोा एहने मनोरम साँझमे जखन ओ अपन बरंडा मे असगर  बैसल गजणइत मेु आ िमकैत वबजूरी के \nज गल बंदी देख रहल िली ,हठात ओ श्री के बजबय लेल हनक कोठरी ठदस बढ़ली। क सी प बैसल ,दुनू ाांग ाेब ल \nप धेने  पेा प धैल कोनो वकताब मे डूबल ओ  म सैक रहल िल। वहनका देखख वकिू ुबडायल सन,वकिू अनसोहात \nभािना के छशकार सन  झा दनी वकताब बंद  करर देलथी। स हाछसनी झपालखीन  “,वकएहेन पढ़े िलह,जे हमारा \nदेखख क बन्न करय पडल ,एहेन बैरर हम भ गेलह ”।म दा श्री हनका वकिू जबाि नै द क ,हनक हाथ जझकैत कोठरी स \nबहरा गेल िलथी। \n     ई सामान्य सन गप्प स हाछसनी के बड़ व्यछथत करर देने िल ।दाछल मे वकिू कारी नजरर अयलन्ही। भरर रावत \nमोन मे भांवत भांवत के गप्प बाई‍कोप मे देखाओल दृश्य  जका ुूररयावत रहल ।  परात भेने श्री जलपान करर क \nकओलेज िछल गेला  ,म दा ओ बहन्ना करल ओिोन प पड़ल रहली ,अपन कॉलेज सेहो नडहिं गेली । पीसी गाम गेल \nिली ,आ भनछसया के माि आनय लेल पठा क ओ श्री के कोठरी पईसी ाेबल प रखल ओकर एक एक वकताब \nझाड़ली।इमहार सूंुली ओमहार कनखखएली  ,कत्तों वकिू नै हाथ अयलन्ही। \n  दोसर तेसर ठदन सेहो प्रयास कयल,म दा अह बेर वनरथणक । मोने मोन ठेकाने लगली कोनो फोाो जका अिश्य िल \n। म दा केकर ? \n   इमहर दुगाण पूजा के लेल कओलेज मे तातील ुोछसत करर देल गेल ।ुरिाला  परसूँ आवब रहल िला।ूट तीन ठदन \nमे ओ हनका संग हनक डेरा प िछल जयवत । \n  गाम स जतरा करर डेरा अयली।भोरका ट्रेन िले। िीज िो‍त कोनो बेछस नै ,मात्र दस ठदन लेल एक ाा अाैिी आ \nएयर बैग काफी िले । दुनू भाई गप्प करैत करैत कोनो समान आनय ााबर ठदस गेला ,भनछसया भानस बनबय मे \nछलन तखन ओ एक बेर फेर हलकी मारलैन श्री के कोठरी में। ताख प रखल एक ाा मोाका वकताब हाथ मे लेलथी \n।सबूत भेा गेलन । ि प िाप सबूत सवहत अपन कोठरी मे आपस आबी गेली । \n    दस ठदनक ि ट्टी ,बड़ विलंब स बीतल । पवत के हनक म रुझायाल ,म ंह देखख आश्चयण होयन्ह वक भेल जा रहल \nअछि ? वकिू त कह,डातार स गप्प करी।म दा ओ कहैथ परीक्षा के डर गारा मोवक रहल अछि । “िोड  \nपरीक्षा ,तरीक्षा अहा के कोण नोकरी करबा के अछि” ।पवत के अवह गप्प प ओ सहमम क बजैथ “ अतेक मेहनत \nअकारज भ जायत ,मात्र ूट मास आर िैक बस”। \n   िठी के परना के उपरांत ,निंबर के कानी मोलायम मोलायम  \nसान रनद में कओलेज ख जल त  ,िारह ठदस वकशोर ,य िा वकल्लोल प्रस्फ ठात होय लगलै।लाल वपयर,पररधान  ,कंधा \nप झ लैत पसण ,पैर में ऊ ं िका एड़ी के सैंडील,सखी सहेली ठठठठया ठठठठया क अपन वहय के उल्लास प्रका करर रहल  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n52 \n \nिल।िात्र सभक संग छशभक्षका सब सेहो जेना प्रसन्नताक महाकाव्य बांछि रहल होयथू । एना ब झी पड़ेक जेना \nिसंत आवब क ओवह ठाम रमम रहल िल  । \n   म दा स हाछसनी के आंखखक नीिा क करर कारी गोला वकिूआओर कहबा लेल व्यग्र िल । ओ ग मस म ,म रुझैल \nसन काकरो बड़ उवद्वग्नता स प्रतीक्षा करर रहल िली। सखी सब ठठठनली करेन्ह। “जीजाजी मोंन  पड़ी रहल \nिथीन,तै हमार सखी अाेक उदास ,आ ‘के पवतया लय जायत रे मोरे वप्रयतम पास” ।वकओ कहे ‘कोन काज िल \nपढ़े के ,हम रवहतौं त वकन्नों नवह अवबतौं ,वप्रयतम के िोवड़क,पढ़ाई जाए िूल्हीमें”। स हाछसनी के वकिू नै स नाई \nपड़ल,व्याक ल वहरणी सन ओ ओवहना इमहर उमहर तकै त रहली । \nओवह ठदन ओ लाल नूआ लाल आंगी  ,लाल िूड़ी ,आ लाल सैंडील पवहरने िछलह ,। हठात हनक नजरर लाल वपयर \nबेलबनाम िाली कन्या प ठाकल। “प ष्पा” मस्‍तष्क में नाम अन ग ंजजत होमय लगल । ओकर पिोर धेलथी। तबैत \nकओलेजक प्रथम ुंाी बाजज ि कल िल ,सब वकयो धड़ फड़ धड़ फड़ करैत अपन अपन कक्षा ठदस बढ़ै लागल \nिल ।तलास मे प्रिेश करय स पवहनवह ओ  प ष्पा के पािा स हाथ खखिंिलक “रुक तोरा स बड़ जरूरी गप्प करबक \nअछि”। प्रथम िषणक िात्रा अपना सोझा अंवतम िषण के िात्रा के देखख ुबड़ा गेल । \n   ओ ओकरा खींिने खींिने बाथरूम ठदस स नसान मे ला आयल । ओकर छलखल छि ठीमी ,ओकर फोाो देखबैत \nबाजल “प्रेम करब के बड़ सख िलो, पूरा कओलेज के देखवबओ तोहर वकरदानी ”। आ अपन पैरक सैंडील उतारर \nओकरा प पेशेिर अपराधी सन ाूठा पडले । पवहने त प ष्पा सकपका गेल िली ,म दा बादमे ओहो सीना तावन अड़ी \nगेली ,की करबें। तखनेएक सेंवडल ओकर आंखख प लगले आ ओ  बफारर काैत नीिा खछस पदल ।“म्या गै म्या” एक \nत महा भयनन ध्िवन स सम्पूणण बाथरूम काँवप गेले । स हाछसनी प जेना अनेकों ि ड़ैल असिार िल,ओ नीिा खसल \nप ष्पा प लात ु ‍सा के बरसा करैत,भांवत भांवत के गारर पठढ़ रहल िल । ओकर पीठ प वकओ डंडा \nमरलकै  ‘राक्षसी” ओ म ंह उठनलक बड़का भीड़ संग गीता मैडम िछलह । बेस ध प ष्पा के उठा प ठा क बगल के \nतलीवनक ल गेल  ,जतय ओकरा मृत ुोसीत करी डेल गेल िल । कनी काल मे प छलस आबी क स हाछसनी के अपन \nजीप मे बैसा क ल जायत रहलै।वकयो अनेरे ुंाी ानाना देलके। िारह कात सोर सराबा  ,हो हल्ला होमय लागल \nिल ।कतेको प्रकारक नारा लगायल जाय लागल।आनन फानन मे सूिना बोडण प एक सप्ताह के ि ट्टी के नोठास \nछिपका देल गेल िल । \n   मानो दाय हनके द्लान प बैसल िछलह ,जखन प छलसक गाड़ी वपवपयाती ,मुमुयावत गदण उड़बैत हनका दरिज्जा \nप आयल िल।बरदी धारी प छलस सब के देखखते मातर िारह ठदस जेना ुनगर अनहार भ गेल िल  ,सबहक  करेज \nबेतहासा ध कध कै लागल ,हे विधाता ,ई वकए आयल हमरा दुआरे । जीपक सोअर स नी श्री कोठरी सा बहरैला । \nप छलस के गप्प स नी ओ त रत ओकर जीप मे बइसी क जायत रहला । ओवह भम्म पडल सन्नााा के िीरैत \nइमहर  “दाय गै दाय  आब हम केकरा की म ंह देखेबै गे दाय’ मुमुयाती ,अस्प‍ा ‍िर स कलपैत ब लन पीसी  ओवह \nठाम बेहोस भ क खछस पड़ल िछलह ।। \n  \n२ \n  \nललन क ु मार कामत  \nसम् पकष-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n53 \n \nललमवनयाँ , मरनना , स पनल। \nगोल इंस्ग्लश गाडेन वनमणली।  \n  \nवकि  विहवन आ लु  कथा- \n  \nअप्पन माए -बाप \n  \nस नील जीकेँ ूटाा सन् तान। सनरभ दस सालक जे पाँ िमा कक्षामे आ िोाका स मन िह सालक जे पहलामे मेडोना \n‍ कूल , काहल िाड़ी दरभंगामे पढ़ैए। ‍ कूल ुरेक बगलमे िै। स नीलजी अकाशिाणी दरभंगामे ननकरी करै िैथ।  \nहम स नील जीक दुनू बच् िाकेँ ुरपर जा ट्यूशन पढ़बै िी। हनकर कवनयाँ मंजू हरर दम बच् िाक कपड़ा-लत्ता, ितणन-\nबासन आ आनो-आन ुरक काम -काजमे ओझराएल रहै िछथ न। स नीलजी नन बजे भोरे वन कलै िैथ अपना \nकाजपर। ूट बजे खेनाइ खाइले अबै िैथ। फेर रावत मे दस बजे ुर अबै िैथ। \nिारर बजे बेरू पहरमे हम पढ़बैले सभ ठदन जाइ िी। आइयो गेलौं। कनीएकालक पिावत मंजू िाह लऽ कऽ हमरा \nलग एली। िाहक कप पकड़ा बच् िाक बदमाशीक उपराग कम म दा काजक बे‍ तताक पोथी खोछल  िनेमे संसारक \nपरेशानीक पाठ पठढ़ गेली। फेर काजमे एना लावग  गेली जेना ााँग -पर -ााँग नै पड़ैए। \nि ट्टीक समैमे स नीलजी सेहो ुरक काम-काजमे बे‍ त रहै िैथ। दुनू गोाेक पररिारक प्रवत समरपन देखख  हमरा  \nब झाइत रहैए जे ऐ िोा पररिारक अलाबे वहनका सभकेँ ऐ संसारमे वकि  ने िैन । अिानक गामसँ हनका फोन \nएलैन  जे हनकर वप ताजी छसररयस िछथन। स नीलजी ऑवफ समे ि ट्टी लेल दरखास दऽ गाम वबदा भेला। गाम जा \nवपता जीक संग माएकेँ सेहो संगे दरभंगा आवन लेलैन । बाबूजीकेँ असपतालमे डात ा रसँ जँिबनलैन । डात ार \nकहलकैन - \n“अहाँक वपताजी केँ ाी.बी. भऽ गेलैन  हेन। ” \n“आब की उपए अछि डात ार साहैब?” स नीलजी प िलखख न।  \n“नन मासक दबाइक कोसण अछि। देख -रेखमे समैपर दबाइ िलबए पड़त।” \nस नीलजी , ऑवफस जा अदहा ठदनक ि ट्टी िह मासक लेल दरखास लगा माए -बापक सेिामे लीन भऽ गेला।  \nकाहल िाड़ी क्‍ थत नीज  अिासपर माए-बाबू रहए लगला। म दा सप् ताहमे ूट ठदन असपतालमे जाए -आबए पड़ैन । \nआब मंजू पवहनेसँ बेसी परेशान रहए लगली। एक ठदन मंजूक िाताण हमरासँ भेल। बजली - \n“की कहँ सर, एतको-रती मन नै होइए जे ऐ ुरमे रही। ” \nहम प िलयैन - \n“वकए, की भेल ?”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n54 \n \n“तेतबे ुरक काज तेतबे मधया-प ताक काज आ तैपरसँ माए-बाबूजी माथक बोझ बवन  गेल िैथ। अपने जे \nिैथ ओ एकोाा काज नै सम् हारै िैथ।” \nहम कहलयैन - \n“अवहना होइ िै, काम -धाम तँ सभ ठदन लगले रहै िै। म दा माए-बापक सेिा सेहो ऐ जीिनमे जरूरी िै।” \nमंजूकेँ जेना हमर उपदेश एतको -रत्ती नै सोहेलैन । तमतमाइत बजली - \n“मा‍ ारजी , हमरा अहाँ नै छसखाउ। अहाँकेँ दुवनयाँ-दारीक थाह नै िलल अछि अखन।  सास -सस र हमर \nओहेन अदरगर नै िैथ।” \nमंजूक ई बात स वन हम ‍ तब् ध रवह गेलौं। म ँहक बात म हेँमे रवह गेल। संि-मंि बच् िा सभकेँ पढ़बए लगलौं। म दा मंजू \nबड़बड़ाइत रहली- \n“िनबीस ुण् ाा काजे -काज। सभ अढ़बैए बला। ऐ ुरमे रहैक मन एकोरती नै होइत अछि। जेतबे ुरक \nकाम -काजसँ माथा दुखाइत रहैए आ तैपर सँ ब ढ़बा-ब ठढ़या माथ भ कबैत रहै िैथ।” \nतही बीि ब ढ़हाक खौंखी जोर-जोरसँ स वन पड़ल। खौंखी करैत-करैत बदहाल भऽ कहैर -कहैर  कऽ बाजए लगला - \n“कनहनलीिाली , स नीलक माए , केतए िी? ओह ब ठढ़याकेँ जेना हमरा लग नीक नै लगै िै। जेना हम \nकााैले दनड़ै छिऐ।” \nब ढ़हाक हफनीक अिाज फेर स वन पड़ल- \n“कवन याँ िी हे, लहानिाली , ऐ सनरभक माइ ? बाप रे बाप! कोइ ने स नैए।” \nमंजू  बड़बड़ाइत ु मली- \n“मरबो ने करैए ब ढ़ा जे हमर छसरक बोझ हाैत। जावन  ने कोन पापक फल िी।”   \nस नील जीक ुरक ई कथा रोजक भऽ गेल। एक ठदन अनायास हनकर ुरक हिा एकदम शान् त ब झना गेल। ितक \nिनकीपर जाजीम वब िनल िल। दुनू बच् िा ओइपर आवब पढ़ैले बैसल। हम पलान्‍ ाकक क रसी खखिंि बैसलौं। कनीए \nकाल पिावत मंजू पलेामे जलपान आ कपमे िाह लऽ मीठ -मीठ िाछल मे म ष्‍ कयाइत एली। हमरा ब झाएल जे आइ \nमंजूजी वत रवपत िैथ। इच् िा भेल जे ऐ ख शीक कारण जानी। प िलयैन -  \n“भाभीजी , आइ अपने बड़ ख श नजैर  अबै िी, की बात छिऐ?” \n“हँ, ख शी वकए ने हएब। आइ हमर अपन माए -बाबू गामसँ एला अछि। ख शी तँ सोभाविक िै।” \nमंज क ई बात स वन ख श तँ भेबे केलौं जे माए-बापक दशणनसँ सोभाविक ख शी जे हेबक िाही से वहनको भेलैन । म दा \nदुख सेहो भेल। दुख ई भेल जे आखख र सास -सस रक विषयमे जे मम छथलाक दशणनमे नारी लेल बतनल गेल िै  जे \nअपन माए -बापसँ बठढ़ कऽ सास -सस र होइ िै से वहनकामे वक ए नै िैन ।¦¦¦ \n  \n  \nसम् पकष- ललमवन याँ, स पनल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n55 \n \n  \n  \nस् क ूलक फीस \n  \nमानस तीन सालक िल तवहये माइक देहािसान भऽ गेलैन । वपताजी गामक म खख या िछथन। समाजक कहलापर \nदोसर वबआह केलैन । लबकी कवनयाँ थोड़-बहत पढ़ल-छल खल , सोभािशील , वििारू आ स न् दर भेलैन । तीन सालमे \nम खख या जीकेँ ूटाा सन् तान और भेलैन । िन् दन आ नन् दन। नन् दनक जन् म क िह मासक पिावत म खख याजी ‍ ियं \nभगिानक वप्रय भ ऽ गेला। एकबेर फेर पररिारसँ लऽ कऽ गाम भररमे शोकक लहैर  पसैर  गेल।  \nम दा म खखयावन  शोकक सागरसँ बाहर आवब तीनू बच् िाकेँ लालन -पालनक लेल फेरसँ अपन ठद न -दुवनयाँमे लीन भऽ \nगेली। अपना स इध-ब इधसँ बच् िा सबहक बरबैर  लार -प् यारसँ पोसैमे कोनो कसैर  नै िोड़ै िछथन।  \nमानस आब दस सालक भऽ गेल। प्राइिेा ‍ कूलक िाररम कक्षामे पढ़ैए। मवहनाक पाँि तारीख तक सभ बच् िा \nअपन -अपन फीस जमा करैए। लेा -सेा िह तारीख धरर विलम श ल् कक संग जमा करब आिश् यक अछि। नै देने \nनां  काठा  देल जाइ िै। मानस प्रत् येक मवहना अवतररत त श ल् कक संग जमा करैत िल। म दा ऐ मास सेहो नै भेलै। \nपीठपर पोथीक बैग ााँवग , अनजान िाछल मे डेल  उठबैत , एमहर -ओम् हर तकैत ‍ कूल ठदस विदा भेल। ुरसँ लगभग \nएक वकलो मीार भरर पूब ‍ कूल िै। बााेमे मानसक मन फीपर गेलै। आइ तँ िह तारीख िी। म दा फीस तँ अछि नै। \nसरजी की कहता की नै। \nअसमंजसमे पड़ल मानस ‍ कूलक हाता धरर पहँि गेल। हातासँ आगू नै बठढ़ बाहरेमे ठा ढ़ रहल। वकि  काल पिावत \nआपस ुूमम गेल। अगल -बगलमे डबरा -ड बरीमे पवहल मानस नक बखाणसँ पावन क जमाि सभकेँ देखैत , बेंगक \nारारेनाइ आठद केँ देखैत -स नैत लीन भऽ गेल।  \nओमहर ‍ कूलमे सरजी हाजली मम लनला पिावत मानसक अन पक्‍ थवतपर बजला - \n“मानस आइ नै एलौं?” \nएकाा बालक कहलकैन - \n“आएल तँ िल मानस , साइत बाहरमे हएत।” \nसरजी - \n“आइ फेर फीस नै अनने होएत।” \nफेर िएह बालक बाजल - \n“सरजी , अहाँ कहब तँ हम मानसकेँ बजा आनब।” \nसरजीक मध यान म रापर गेल। बजला - \n“जो , आ कवह ठदहैन  जे आइ जँ फीस नै लऽ कऽ आएत तँ दोबर फीस लगतै।” \nबालकक नां  सनरभ अछि । सनरभ ‍ थानीय बेिारीक बेाा िी। सनरभ केर ुर ‍ कूलक बगलेमे िै। मानससँ मम त्रता \nिै। मानस केर प्रवत सहायताक भाि सेहो रहै िै। सनरभ विदा भेल मानसकेँ तकैले। बाहर जा एमहर -ओम् हर नजैर   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n56 \n \nदनड़नलक। मानसपर केतन नजैर  नै पड़लै। कनी और आगू बढ़ल। देखलक एकाा गािक िाँहमे ठाढ़ वकि  देखख \nरहल अछि। देखखते छिकैर  कऽ सोर पाड़लक- \n“मानस , की करै िी। एमहर आ।” \nमानस अिाज स वन -तावक लग आवब बाजल - \n“आइ हम ‍ कूल नै जेबन। सरजीकेँ नै कवह हैन  जे मानस गाि तर अछि।” \nसनरभ - \n“जौं तूँ ‍ कूल नै जेमेँ तँ एतए की करै िीही। ुरेपर रवहतेँ।” \nमानस - \n“तूँ नै ब झै िीही। ुरपर जँ रहब तँ माइक सैकड़ो प्रश्नक उत्तर ठदअ पड़त। ुरमे पाइ-कनड़ी नै िै। माए \nकहलक जे ूट -िारर ठदनमे पाइ देबन।” \nसनरभ ‍ कूलक वन अमसँ अिगत अछि। जौं िह तारीख तक फीस जमा नै हेतै तँ ‍ कूलसँ वन काछल  देल जाइ िै। ई \nसभ सोछि मानसकेँ कहलकै - \n“‍ कूलक वन अम नै बूझल िन जे केते कड़ा िै। माएकेँ नै कहने िीही?” \nमानस वक ि  बाजल नै, आ ने वकि  फ रेलै। ि प रहल। सनरभ ुूमम कऽ ‍ कूल िछल गेल।। ¦¦¦ \n  \n  \nसम् पकष- ललमवन याँ, स पनल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n57 \n \n  \n  \nदस हजररया नोट  \n  \nहम अपन इलाकामे जानल पहिानल पेन्ार िेलौं। पेझन्ािंगमे बेदरेसँ लगाि रखैक कारण , भाड़ी-सँ-भाड़ी छित्र पल \nभररमे बनेनाइ हमरा लेल असान िल।  \nएकाा लङोठाया दो‍त िल धीरेन्र , वकराना दुकानदार आ जावतक भूममहार। बखत -क -बखतपर हम एक दोसरकेँ \nमदैत  वन‍िाथण भािसँ करै िेलौं। एक दोसरकेँ विश द्ध दो‍त मानै िेलौं। लोक सभ हमरा ऐ दो‍तीकेँ देखख हैरत रहै \nिल। हैरत ऐ खावतर रहै िल जे हमर दो‍त धीरेन्र भ ममहार जावतक िल। केते लोग कहैतो िल- \n “की रन, भ ममहारसँ दो‍ती केलँह... , ठीकसँ रवहहेँ. कहीं भ ममहारी दाउमे फँसलह तँ ब जझयैहैन !” \nम दा ऐ बातपर हम कोनो कान-बात नै दइ िेलौं। एकठदन जवहना हम रंग-ब्रशक झोरा लऽ कऽ केतन काजपर विदा \nभेल िेलौं आवक जनक काका दलानपर सँ छिकैर कऽ बजा कहलछथ -   \n“रन , स न कहै छियन तूँ जौं भ ममहारसँ दो‍ती केलँह तँ भ ममहारी दाउ एकोाा छसखलेँ आवक नै ?” \nहमरा जजज्ञासा भेल  आ प िलयैन- \n“काका, भ ममहारी दाउ केकरा कहै िै हन?” \n“हम जँ ब जझतौं तँ हमहीं ने तोरा छसखा दैवतऔ? लोक बाजै िै जे भ ममहारी दाउ बड़ पेंछिदा होइ िै।” \nहम भरर बाा ग न-ध न करैत एलौं ‘म दा ई कोन दाउ िी? जे लोक सभ दोसक संग देखख प िैत रहैए? से नै तँ, आइ \nहम दोसेसँ ऐ वबषयमे प छि कऽ रहब। \nदुपहररयाक रनदामे हम कोसी प्रोजेताक देिालपर एकाा विज्ञापन छलखैत रही संयोगसँ तखने पािूसँ मोार \nसाइवकलक सीाीक अिाज वपवपयाएल! हम रंगक वडजाइन बनबैमे मगन रही। मने -मन तामससँ देह बवहर भऽ \nगेल!  ‘के एहेन दुष्ट िी जे वड‍ाबण करैए ?’ म दा ताकब केना? जौं ताकब तँ वडजाइन खराप भऽ जाएत। लगल हाथ \nिोवड़, ताकलौं। अिाक् रवह गेलौं! िएह भ ममहार दोस धीरेन्र िल। दो‍तीमे कनी -मनी शैतानी तँ िछलते रहैत \nिल। मन् द म ‍ कान िेहरासँ सेहो ि ाल। तैबीि धीरेन्रक नजैर पेझन्ािंगपर पड़ल आ प्रशंसा करए लगल। म दा हमर \nप्रशंसा, जे हमरे म ँहपर बाजल जाइत अछि ! नीक नै लगल , अंग्रेजीक एकाा म हािरा मन पवड़ गेल, ‘रे‍ा ऑन िन्स \nलॉरेल्स ’ अथण अछि, ‘अप्पन ख्यावतसँ संत ष्ट नै रहक िाही,’ हम विनम्रतासँ कहलयैन - \n“दोस, अहाँक ऐ प्रशंसासँ हम ख श नै िी। हम मात्र एकाा िोाका कलाकार िी, खरिा -पावन िलेबा लेल ई काज \nकरै िी।”   \nतैबीि हमरा मन पड़ल ‘भ ममहारी दाउ’ \nप िलयैन-   \n“दोस, लोक कहैए जे भ ममहारी दाउ बड़ नीक होइ िै, हमरो छसखा ठदअ। ”    वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n58 \n \nधीरेन्र पवहले तँ हमरा बातपर मधयान नै देलक म दा बेर-बेर जजद्द केलापर सोिए लगल , कनीकाल सोछि कऽ \nबाजल - \n“दाउ तँ अहाँकेँ छसखा देब म दा बदलामे वकि  ठदअ पड़त।” \nहम प िछलयहन-   \n“कथी देबए पड़त? बाजू। ” \nधीरेन्र फेर बजला - \n“अहाँकेँ एकाा दस-हजररया नोाक पेझन्ािंग बना कऽ हमरा ठदअ पड़त।” \nहम बजलौं - \n“रूपैआक नोा! दस -हजररया आ पँि-हजररया की , जौं पेजन् ांगेसँ बनाएब तँ वकए नै? जरूर बना देब। कनीए ठदन \nरूकू  फ रसवत हअ ठदअ तँ िावप देब।” \nपेझन्ािंग हमर ईश् िरीय देन िल, बेदरेसँ अनेक प्रकारक छित्र पाड़ै िेलौं, ‍कूलमे सरजीकेँ  यार -दो‍तक आ संग पढ़ैत \nलड़वकयो सबहक। बाबूजी सधारण वकसान िल,हमर पि़ाइ लेल पयाणप्त खिाण नै रहैक कारण अध्ययनक संग \nउपाजणनक मागण अपननने रहौं। अखन हम वनमणली आ आसपासक क्षेत्रमे जानल -पहिानल छित्रकार िी। कामक \nव्य‍तता हररदम रहैए। ऐ व्य‍ततामे दोसक लेल दस-हजररया नोा बनेनाइ हम साफे वबसैर गेलौं।  \nएकठदन हम नगर सेठक दोकानक बगलमे साइन बोडण बनबैत रही , तखने धीरेन्रक अिाज स वन पड़ल। काम रोवक \nगद्दी लग हम ससैर कऽ एलौं, तही समैमे आउरो वकि  जानल-पहिानल बेपारी सभ पहँिल िल। धीरेन्र जोरसँ \nसभकेँ स ना कऽ हमरा कहैए - \n“की दोस, हमर काम नै हेतै ?” \nहम िौंक गेलौं जे हमरा कोन काम कहने िैथ! प िलयैन, \n“कोन काज ?” \n“िएह दस हजारबला!” \nहमरा मन पवड़ गेल दस-हजररया नोा! म ड़ी वहला ‍िीकृवत दैत कहलयैन- \n“ओऽ हाँ, हेतै, हेतै, वकि ए ठदन और रूकू।” \nसेठजी नोाक गड्डी गीनैत -गीनैत , िेश् माक भीतरे -भीतर , रूपैआक बात स वन हमरा ठदस ताकए लगल। हम \nि पिाप, काम करए लगलौं। हमरा एला पिाक् त, धीरेन्र सभ लग बाजल , जे  ‘ई पेन्ार हमर दोस िी, हमरासँ दस \nहजार ााका लेने अछि , केतेक मवहना भऽ गेल , म दा ााका मांगलापर , आइ-कास्ल्ह करैत, समए कााैए। ’ \nसमए बीतैत गेल, िह मवहना-साल भररक बाद , फेरर दोसर बेपारीक दोकानपर दस हजारक तकेजा केलक। हम \nदस-हजररया पेझन्ािंगक नोा समजझ  ाावड़ देलौं। म दा हमरा गेलाक पिावत धीरेन्र सभ लग बाजल वफरै िल जे \nसाँिेमे ई हमर रूपैआ लेने अछि।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n59 \n \nऐ बातक ूट बरख भऽ गेल। जे तए-तेतए लोक सभ हमरा कहए लागल - \n“धीरेन्रक रूपैआ वकए ने फवड़या दइ छिही! दोस-बोनक पैसा एते-एते ठदन रखनाइ नीक बात नै िै।” \nपवहले तँ हम असमंजसमे रहौं म दा, जखन पता िलल  जे धीरेन्र दस -हजररया पेन्ाींगक बदलामे दस हजार ााका \nलोक सभ लग बाजल वफड़ैए , हम अिाक् रवह गेलन! केतेक गोाेकेँ समझेबाक पररयासो केलौं ई बात, म दा जेकरे \nकवहऐ िएह, ब वड़बक बनबए लगल- \n‘कलाकार भऽ कऽ एहेन नीयत तोहर नै हेबा िाही।’ \nहम लििंवतत भऽ सोिए लगलौं, ‘ई दो‍त नै िी, दुश् मन िी, एते भाड़ी फेरामे पड़ा देलक! केतएसँ एते ााकाक \nओररयान करब! ’ हमर ओकावत हजार ााका  जेना लाख ााकाक के बराबैर िल। वबना जमीन -जथा बेिने दोसर \nउपए नै िल। \nकनीए ठदनक पिावत, पंिैती भेल , पंिक फैसला भेल , कठा -मारर कऽ ूट हजार स इदकक संग बारह हजारक \nदेनदारी ठहरनल गेलौं। लोक सभ बाजए नै दैत िल। जीिनमे एहेन बेज्जती कवहयो नै भेल रहए। दस ठदनक समए \nदेल गेल।  \n ााकाक ओररयान नै भऽ रहल िल। कोनो ग ंजाइश नै देखख , एकाा उपए सूझल , जमीन बेि  नै तँ, भरना लगाउ। \nएक बीुा जमीन भैयारीक फाँा पड़ल िल। बेिब तँ फेर कीनल नै हएत, से नै तँ भरने लगा देबाक िाही। \nहजार ााकाक दरसँ बारह कठ्ठा खेत भरना लगेलौं , रूपैआ लऽ कऽ दोसक ुर पहँिलौं। दलानपर वकयो नै िल \nअसगरे बैस गेलौं, दो‍तीनीकेँ खबैर गेल। कनीकालक पिावत , दोस्‍तनी एक हाथमे पावनक लोाा आ दोसर हाथसँ \nुोु तावन, अदहा म ँह झाँपल अदहा देखाइत, आगूमे पावन बढ़ा देली। तामससँ तँ हमर देह बवहर िल,सोिने िेलौं \nजे दोसकेँ वकि  कहबवन, म दा की करब! िोापर दो‍तीनी पवड़ गेली। भाड़ीए मनसँ कहलयैन - \n“दोसकेँ बजाउ  आ कवहयन जे अपन ााका लेता। ”   \nकनी काल पिावत धीरेन्र हँसैत-हँसैत दलानपर एला। ई हँसी, हमरा हररयाएल ुापर , नूनक लहैर जकाँ लागल। \nि प िाप रूपैआक गड्डी देछलऐन, वगनला पिावत फेरसँ हमरे हाथमे धराऽ देलैन। हम ि पे िेलौं म दा धीरेन्र बाजल-   \n“दोस, याद करू।  अहाँ हमरा कहने िछलऐ ने भ ममहारी दाउ छसखबैले ? यएह छिऐ भूममहारी दाउ।” \nएकबेर फेर दोसक ऐ बताणिसँ हम िवकत रवह गेलौं।¦¦¦ \n  \n(लोक कथाक पुनलेखन)   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n60 \n \n  \n  \nलगन  \n  \nगोनर बेदरेसँ संगीतक प्रेमी अछि। ठदिाली, दशहारा , सरोसती पूजा आ आनो -आन अिसैरपर गाममे नााक होइक \nपरिलन अछि। म दा गोनरकेँ ओइ सभमे मनका कमे ममलैए। मनका ओकरे पवहल बेर ममलैए जे ओइमे िन्दा दइए। \nगोनरक वपता साधारण वकसान िैथ। गोनरक वपताक दो‍त देबन पक्ण् डत गाममे कीतणवनयाँमण्डली िलबै िैथ , तँए \nलोकसभ गबैया कहै िैन । गोनरकेँ संगीतसँ लगाउ देखख वपताजी केतेक बेर कहै िैन - \n“गोनर , दोसक ऐठाम जा कऽ ुड़ी-ुण् ाा हैरम वनयाँ वकए ने सीख अबै िँह?”   \nआइ ‍कूलमे शवनिराक पिावत सरजी गोनरसँ गीत गबनलैन  आ ख श भऽ ख ब प्रसंशो केलैन। ‍कूलसँ अबैतकाल \nबाा भरर  गोनर सोिैत आएल जे आइ देबन काकाक ुर जा हैरम वनयाँ सीखनाइ श रू करब। \nदुपहररयाक ाहाहाइत रनदमे, सभ लोक ुरे -ुर सूतल -पड़ल, अराम करैत रहए म दा गोनर, देबन पक्ण् डतक ुर \nवबदा भेल। देबन सभ ठदन बेरूपहरमे अप्पन एकलनता प त्र हररयाकेँ संग कऽ साज-बाजक संग ररयाज करैत रहैथ । \nआब गोनरो संग ठदअ लगलैन ।       \nसप्ताहे ठदनमे गोनर हरर म वनयाँक रीढ़ आ पारीकेँ नीक जकाँ परेख  लेलक आ सा रे गा मा पा पवहल क ध न बजबए \nलगल। ई आकस्‍मक आ तेज श रूआत देखख देबन सोिमे पवड़ गेल , ‘हमर हररया बेदरेसँ साज -बाजक संग खेलैत \nआएल तैयो अखन धरर एतेक नै सीख सकल!  \nदेबनके डाहक संग पक्षपातक भािना सतकत भऽ आ अवगले ठदनसँ गोनरकेँ दुआरर पहँिते, साज -बाज समेठा रखख \nदैत रहए। एक-ूट ठदन गोनर जाइते रहल म दा ओवहना ु मम कऽ आवब जाइत रहए। गोनर उदास तँ होइते रहए म दा \nहताष आ वनरास नै भेल , तँए संगीत छसखैक जीद्द मनसँ नै गेल।           \nसाँझ पड़ैत सभ ठदन, देबन िाह-पान करैले बजा र जाइ िल। ई बात गोनर जनैत रहए, तँए साँझ होइते देबनक ुर \nपहँि कऽ, हररयाकेँ फ सला कऽ साज-बाज पसारर सीखए लगल। म दा ईहो सीखनाइ तीने -िारर ठदनक पिावत \nिाइ रूपे बन्न भऽ गेल। जइ ठदन देबन पक्ण्डत दुनू िनड़ाकेँ साज-बाज वनकाछल छसखैत देखख  गेला। कड़गर \nफाकारो दुनूााकेँ लगेलखख न आ सभाा साज -बाज समेठा  कऽ संूटकमे बन्न कऽ देलखख न।  \nकहल जाइए जे समए आ लहैर  केकरो इंतजार नै करैए। ई बात साँि भेल। गोनर ऐ दसे ठदनमे जे वकि  छसखने रहए \nिएह रामिाण भऽ गेल आ सतकत अधार बवन,तारक गाि सन बढ़ए लगल। कहल जाइए जे कोनो तरहक ब मध \nआ हनर छसखैले वनधाणररत समए नै होइए। जेतै -तेतै, िलैत-वफरैत गोनर स र आ तानकेँ साधैत,ग नग नाइत धूनमे \nरमल रहै िल। म दा साँझ -भोर संगीतक अभ्यास केनाइ अप्पन ठदनियाण सेहो बना लेलक। ाोल -ापड़ा आ गाममे \nजखन केतन भजन -कीतणन आवक नाि-गानक आयोजन होइत रहए तइमे गोनर बड़ी तत्परतासँ भाग लैत रहए। \nतइसँ गाम भररमे लोकसभ गोनरकेँ गबैया कहए लगल।          \nगामक साले शहर अछि। शहर िोाे सन अछि स खी सम्पन्न लोक आ पैग-पैग बेपारीसँ लक हावकमो-अफसर सभ \nएतए रहै िैथ। गोनरकेँ शहरमे केकरोसँ जान-पवहिान नै अछि। एकाा डात ार स रेन्र नारायण नामक गण् य मान \nबेकती िछथन जे मवहला कनलेजमे वहन्दीक सरकारी प्रोफेसर आ संगै -संग मवहला कल्याण संिानक अध्यक्ष सेहो  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n61 \n \nिछथन। संगीतक प्रेमी रहैक कारण साले-साल सां‍कृवतक कायणक्रमक आयोजन करबैत रहै िैथ। प्रोफेसर साहैबक \nएगो बेदरूवकया संगी जे ठदल्लीमे नाट्य आ कला विभागक प्रोफेसर िैथ ओ रराायर भऽ अपन पैतृक शहर पवहल \nबेर एला , तइसँ ऐबेरक आयोजन बड़ जोर सोरसँ भऽ रहल अछि। शहरक गण् यमान लोकसभ जे ऊँि -ऊँ पदपर \nकायणरत िैथ , सभकेँ कायणक्रममे शामील होइक बा‍ते न्योँत पठाएल गेल। तइमे ऐबेर ाी.िी सीररयलक जानल -\nमानल कलाकार जीत राज जोहर सेहो वह‍सा लऽ रहल िछथ न।  \nकायणक्रमक ठदन लवगिाइत गेल। शहरमे जगह-जगह बैनर -पो‍ार लगाएल गेल जे अम ख वतछथकेँ सां‍कृवतक \nकायणक्रमक आयोजन जानल -मानल संगीत प्रेमी सबहक सहयोगसँ भऽ रहल अछि। म दा गोनरकेँ ऐ बातक कोनो \nखबैर  नै भेल िेलै।  \nशहरमे ‍ाेशन िनकपर बबाजी पानबला अछि। वहनका दोकानपर  गामक बेसी लोक पान खाइले साँझ -वबहान \nजाइत -अबैत रहैए। बबाजीकेँ बूझल िैन  जे गाम भररमे गोनर सेहो नीक गबैया िी। मात्र ूट ठदन बँिल रहए, जब \nगोनर अनायास बबाजीक पानक दोकानपर गेल , बबाजीकेँ मनमे ठहकलैन  आ जनैक जज ज्ञासा भेलैन  जे गोनर ऐ \nकायणक्रममे भाग लेने अछि की नै। प िलखखन - \n“की रन तूँ ऐ कायणक्रममे वह‍सा लेने िेँ वकने?” \nगोनर जजज्ञास  भऽ विनम्रतासँ प िलक- \n“भैया हन , के ई कायणक्रम करबै िै हन?”          \nबबाजी बूजझ गेला जे गोनर भाग नै लेने अछि तैयो आ‍िासन दैत बजला - \n“अच् िा रूक , हम परोफेसर साहैबसँ बात करै िी।” \nबबाजी  मोबाइल लऽ कऽ नम् बर ममलनलैन  आ बात करए लगला- \n“हेल् लो सरजी , परनाम! हम बबाजी पानबला बजै िी। ” \nओमहरसँ जे जबाि प िने होखन् ह, म दा बबाजी फेर बजला - \n“एकाा निज बक बड़ नीक गबैया िैथ।” \nकनीए कालक पिावत फेरर बजला - \n“लड़का तँ लोकले िैथ म दा एक नम्मर गबैया िैथ !” \nकनीए काल रूवक कऽ फेर आग्रहक ‍िरमे बबाजी बजला - \n“सर! देखखयन कनीए , मनका देल जेबक िाही।” \nकनीकाल पिावत फोन वडसकनेता भेल। गोनरकेँ बबाजी कहलखख न - \nसंिापर िछल जो , ओतए बजेलकन हेँ। पवहने गीत गबबेतन तब ि नाि हेतन। अखने िछल जो। ”  \nगोनरकेँ बसंती साइवकल रहबे करए, म दा बूझल नै िल जे संिान िै केतए! तैयो प िैत-प िैत वबदा भेल। शहरक \nदक्च्छन, बान्हक किेरमे उजरा रंगक मकान ,अग आरे-पि आरे नाना परकारक रंग-वबरंगक फूलक गािसँ सजल - वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n62 \n \nधजल फ लबाड़ी अछि। सड़कक कातमे साइनबोडपर छलखल अछि ‘मवहला कल्याण संिान ’। गोनर साइवकल \nनीिाँ धँसा संिानक प्राङगनमे पहँिल , जैठाम दुिक्तकया आ िररिक्तकया गाड़ीक पार्किंग लगल िल। ब झना \nगेल , एते सभकेँ-सभ भी.आई.पी. पहँिल अछि। कातमे साइवकल लगा, एकाा हॉलमे लोक सबहक स नगाम देखख \nभीतर ुूसल। प्रोफेसर साहैबक नां  पूछि गोनर लग गेल आ पररिए देलकैन। पररिए दइते बैसैक आदेश भेालै। \nगीत गोनहार, नाि केनहार आ आनो आन कलाक प्रदशणन केनहार सभ रहए आ ररहलसल होइत रहए। कनीए \nकालक पिावत गोनरसँ गीत गबबनल गेल, गोनरक सेलेतसन नै हेबाक तँ कोनो सिाले नै रहए, आश् िासन भेा गेलै \nजे एकाा गीत गोनरो गनत। \nगीतक आयोजन श रू भेल। एक -सँ-एक भी.आइ.पी. सभ पहँिल िला। विछशष् ठ अवतछथ सभकेँ बैसैक बेििा \nमंिपर आ मंिक अगल-बगलमे कएल गेल रहए। ई आयोजन सािणजवनक िंदा छिठ्ठासँ होइत रहए जइमे बड़का-सँ-\nबड़का प जीबला लोकक मधया-प ता सभ भाग लेने रहए। छसिनाथ सहाय, जीत राज जनहर आ िानीय छसविल \nअमधकारी सभ म ख अवतछथक रूपमे मंिपर आसीन  भेल रहैथ । \nगायन , िादन आ नृत्य ई तीन  संगीत िी एकर प्र‍त वत रसे-रसे हअ लगल। हर -एक आदमी जे बाजज  सकैए ओ \nगाइबो सकैए वकएक तँ गायन बोछलयेक एकाा उन्नत रूप िी। म दा नि-छसख आ गाबैया लेल समान रूपसँ वनदेशन \nआ वनअममत रूपसँ अभ्यास जरूरी होइत अछि , जे बेसी -सँ-बेसी बच्चा सभमे ओतेक नै िैन । गायन एकाा एहेन \nकाज िी जइमे ‍िरक सहायतासँ संगीतमय ध्िवन वनकालल जाइत अछि। स िेिक्ित ध्िवन जे रस दैत अछि आ \nरसक अन भूवत करबैत अछि िएह संगीत कहबैत अछि। ऐ कलाक प्रदशणन य द्ध, उत्सि, प्राथणना आ भजनक समए \nमन खक द्वारा गािन आ बजािनक माध्यमसँ कएल जाइत अछि। जे गाबैए ओकरा गबैया, जे नािै ओकरा निवनयाँ \nआ जे बजबैए ओकरा बजवनयाँ कहल जाइए।  \nप्रोग्राम होइत-होइत अदहा रावत बीवत गेल म दा अखन धरर गोनरकेँ मनका नै भेाल। बखत केर पवहया बढ़ैत गेल आ \nरावत ूट बाजज  गेल। विछशष् ठ अवतछथ सभ ुर ठदस वबदा भेला , दशणको सभ रसे-रसे जाए लगल , तब जा कऽ गोनरक \nनां  एलोन्स कएल गेल। गोनर ‍ाेजपर आएल। गोनरक म ँहसँ राग लयात्मक रूपसँ बेिक्ित भऽ संगीतरूपी \nलहैर  सम रक ज् िारर जकाँ पसरए लगल। जइ प्र‍त वतमे कलाक प्रदशणन हअए आ जइ कलाकेँ संगीत या मनोरंजन \nकहल जाए , गोनरके कंठसँ िएह स रीली कंठाध्िवन, ओवहना उत्पन्न हा लगल जेना िाद्ययंत्रसँ स सक्ज्जत घ्िवन \nवनकलैए।           \nजे सभ प्रोग्राम िोवड़, ुर ठदस वबदा भेल रहए, ऊहो ओतै ठमैक  गेल , डेग पािू खींिए लगलै , सभ आपस आबए \nलगल आ जेकरा ुरपर अबाज जाइत रहए ,ओकरो जजज्ञासा हअ लगल जे के एहेन गिैया िी आ केतक िी? वकि  \nविछशष् ठ मेहमान सभ सेहो ुूमम आएल िला। गोनरक गनला पिावत सभ वहनका लग बजा पररिए-पात प िए \nलगल आ प्रसंशा सेहो करए लगल। गोनरकेँ आशा जगल जे वकयो वहनका मदैत  करैथ।          \nजौं श द्ध मनसँ भगिानकेँ याठद कएल जाए तँ भगिानो कोनो रूपमे दशणन देबे करै िछथन। िएह भेल, जीत राज \nजनहर ाी.िी कलाकार , गोनरकेँ आश् िासन देलकैन - \n“ूट मवहना बाद अहाँ ठदल्ली आउ, ओतए संगीतक ऑवडसन िै।” \nगोनर हर्षिंत भऽ गेल आ जोर-सोरसँ ऑवडसनक तैयारीमे लवग  गेल। ¦¦¦ \n  \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n63 \n \n  \n  \nबेटी \n  \nसोमनाथजी म्य नसीपल आँवफ समे पैंतीस बरख नोकरी केला प िावत रराायर भेला। जीिनमे एतको पाइ नजायज नै \nग्रहन केलैन। सोनमनाथजी हृदैसँ पवित्र , शाछल न ,विनम्र आ दयाक भाि वहनका म ख-मण्डलसँ हरर दम झलकैत रहैए \nतँए वहनकर वबशेषता बेक्ततगत संज्ञा (उपनाम) मे बदैल  गेलैन आ ुरसँ लऽ कऽ आँवफस धरर लोक सभ वहनका \nसोनाजी कवह बोलबए लग लैन।  \nसोनाजीकेँ तीनाा सन् तान , बड़ दुइाा लड़का, जेठ बबलू तैपर सँ डबलू आ सभसँ िोाकी बेाी उषा िैन । उषाक \nवबआह नीक ुरमे , इंजीवन यर बड़सँ कऽ सम्पन्न केलखखन। जमाइबाबू म जफरप रमे नोकरी करै िछथन ओतै सरकारी \nअिास भेाल िैन , तइमे उषा सङ्गे रहै िछथन। \nजेठका बेाा बबलूक वक रदानीसँ दुनू परानी सोनाजीक मन बेछथत िैन । बबलू इंजीवन यररिंग करैले ठदल्ली गेला म दा \nहररयानाक एकाा लवड़कीक प्रेममे फँछस अपन जीिनक नैयाकेँ वकनार कऽ लेलैन आ ओतै प्रेम-वबआह करर बछस \nगेला।  \nडबलू नागप रमे बैंक मनेजर िछथन। वहनकरो वब आह भेला पिावत पत्नी सङ्गे आतै रहै िवनन। सालमे एक -आध बेर \nकभी -कभार ुर अबै िछथन। \nसोनाजी अपन जीिनसंवग नी ममताक सङ्ग ब ढ़ाड़ीक पवहया जेना-तेना खखिंिै िैथ। बेाा-प तोहक स ख वहनका नसीब \nनै होइ िैन  म दा उषा, बेाी रहैतो, बेाा जकाँ देखभाल करैए। सप्ताहमे एकबेर आवब कऽ जरूरे देखख  जाइत अछि। \nउषाक सोभाि वपताजीसँ वबरासतमे प्राप्त भेल िैन  तँए मध रो आ एक दोसरसँ अन कूलो िैन । \nसोनाजीक ई पैंसैठम बरख िछल रहल िैन । नोकरीसँ रराायर भेल रहैथ  तँ शरीरसँ ‍िि िला आ भरोसा िेलैन जे \nआग ओ नीके रहता, म दा मन ख तँ मात्र इच्छा करैए, होइ तँ अछि िएह जे ऊपरबलाक मरजी रहै िैन । उषाक \nवबआहक पिावत दुनू बेाा ूट जगह अपन-अपन ुर बसा लेलकैन। सोनाजी दुनू परानीकेँ छिन्ता-वफवकर ुरेड़ \nदेलकैन। जीिन -शक्तत छशछथल भऽ गेलैन। हाथ -पएर धीमा पवड़ गेलैन। आँखखक रोशनी कमम गेलैन। कानोसँ कम \nस नाइ ठदअ लगलैन । पािनतंत्र गड़बड़ा गेलैन आ ठदल-ठदमाग सेहो दुरूस नै रहलैन। मतलब ब ढ़ापा वहनकर सम‍या \nबवन गेलैन।  \nबेाा सभ कभी -कभार फोन ु मा हालिाल करैत रहै िैन । दो‍त-यारकेँ - दबाइ दोकनदार आ मोहल्लाक डातार - \nसभकेँ फोन ु मा कहैत रहैए जे माए-बाबूकेँ देखैत रहबै। \nसोनाजी दुनू गोाेकेँ ई पररपति अििा अछि जइमे ज्ञान, क्िरता आ अन भि िैन  आ तवहक सहारे दुनू बेकती \nजीिन रूपी नैयाकेँ आगू खखिंि रहल िैथ। ओना तँ ब ढ़ापा भार नै होइत अछि म दा जब खाएल-पीअल काया \nजड़जड़ भऽ जाइए आ पररिारक सद‍ यक संग तालमेल नै रहैए तँ परीिारमे अपन उपयोवगतापर विराम लवग जाइत \nअछि। िृद्ध लोकैनकेँ ऐ अििामे सहायता आ सहयोगक जरूरत पवड़तै िै। जे बेाा-प तोह अपन िृद्ध माए-बापकेँ \nसेिा करैए िएह जीिनक उत्तम कमण करैए। एहेन पूत जे माए-बापकेँ जीवबते िोवड़ दइए आ अपनेमे मगन रहैए ओ \nओहने काज करैए जेना मधया -प ता सभ बाल क रेतसँ महल बना लइए आ तैपर गािक डारर-पात गावड़ कऽ बगीिा \nबना लइए आ ख शी मनबैत रहैए म दा जेकरा ज्ञान अछि ओ अपन जीिनक उत्तम कमण करैसँ पािू नै हाैए।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n64 \n \nआज क समाजमे बेकती अपन बाल -बच्चा संग पररिारमे रीझल रहैए। माए -बाप, बूढ़-प रानक मान -मयाणदा , तेकर \nसेिा सत्कारकेँ साफे वबसैर जाइए। ओहेन मन ख हररदम पाबैक पािू बेहाल रहैए म दा जे वहनका लग प्राप्त ि‍त  \nअछि ओकर उपयोग करनाइ नै जानैए। बूढ़-प रान अन भिी होइ िैथ  तँए वहनका समाजमे विछशष्ट िान भेाबाक \nिाही। जे बेकती िृद्धक सेिा नै करैए, ओ कायर होइए आ कायर लोग काल्पवनक वििारक धनिान आ महा गप्पी \nहोइत अछि। जाबे धरर िृद्धजनक आ ज बकक समाजमे तालमेल आ समानता नै बैसत ताबे धरर  समाजजक आ \nसां‍कृवतक काजमे िइरूपसँ वबकास सम् भि नै भऽ सकत। \nसोनाजी शरीरसँ कमजोर होइत गेला आ बेाा प तोहक सहायता आ सहान भूवत ुाैत गेलैन । आब वहनका याद आबै \nिैन  ओ ठदन, जइ ठदन बेदरूवकया सभकेँ ठेहनापर लऽ ुनआ -ि  मल्ले-ि  करैत पढ़ैत रहैथ  ‘लब ुर उठे आ प रान \nुर खसे...। खैर जे ऐ हाथसँ करैए ओकरा ओइ हाथसँ भोगए पड़ैए। अह अििामे सोनाजीकेँ रोज-मड़ाणक समान \nकीनए बा‍ते हाा-बजार जाइए पड़ै िैन । \nआइ सोनाजी स वत ऊठठ कऽ शनिालय गेलखखन। होनीकेँ वकि  भेनाइ रहैन , बाहर वनकैल तै ितकर आवब गेलैन  आ \nशनिालयक दरबाजासँ ाकरा कऽ खछस  पड़ला। ममताकेँ वगरैक अभास भेलैन , भभरकाएल फााककेँ ठेल \nदेखलखख न सोनाजी ि़नमनाएल असहाय अििामे ओङ्गराएल आ कहैर रहल िैथ। ममता धबरा गेली आ उठबैक \nपररयास केलखखन , वहला -डोला कऽ प िै िछथन- \n“बबलूक पपा! की भेल! केना खसछलऐ! बाजू  ने ?” \nम दा कोनो जिाब नै भेालैन। सोनाजीकेँ म हसँ िर -िर लेह बहै िेलैन। ई देखख ममता हाय -बाप करए \nलगली , असगरर वहनकासँ उठठ नै सकल , दनगल -दनगल दरबज् जा पर जा हरेरामकेँ सोर पाड़लक, हरेराम दुनू परानी \nदनगल आएल , सोनाजीक ई दशा देखख  हाँइ-हाँइ कऽ उठा-प ठा कऽ ओसार परहक खाापर स तेलकैन। सोनाजीक ई \nहलात देखख  ममताक देह जेना केराक भालरर जकाँ काँपए लगलैन । की करब! आ केना हएत! वकि  नै फ ड़ै िेलैन । \nहरेराम हड़बराइत बाजल - \n“काकी! डागडरकेँ फोन करू! ” \nम दा फोनक डायरी सोनेजी रखने िेलखखन। ममताकेँ भेठा ते ने रहैन । हरेरामक पत्नी मंजू ब जझ गेलखख न जे \nबेगरतापर एहेन िोासन िीज नै भेाैत िैन , डातारकेँ बजबैले दनगल -दनगल गेली।  \nमोहल्लेमे डात ा र इकबालक ुर िैन , एलखखन। सोनाजीक म ँहक ऊपरका ूटाा दाँत नीिला ठोरमे भोंका गेल रहैन  \nतइसँ म हसँ लेहक ाुार िलै िेलैन। उपिार श रू भेल, कनीएकाल पिावत सोनाजी केँ होश एलैन। ममतोकेँ जानमे \nजान एलैन। डात ा र इकबाल ि़ाढ़स दैत कहलखखन - \n“अखन कोनो छिन्ता करैक बात नै िै, सोनाजीक ब्लडपेसर आ सूगर बठढ़ गेल िैन  तइसँ, ितकर एलैन \nम दा समैसँ जाँि आ इलाज हेबाक िाही नै तँ हााणएाेकक सम्भािना बाठढ़ सकैए।” \nडात ार इकबाल पूजी ली खख  हरेरामकेँ हाथमे दैत कहलखख न - \n“ई दबाइ जल्दीए लऽ कऽ आउ, सोनाजीकेँ ठोरमे ााँका लगबए पड़त। ” \nतत्कालीन उपिार भेल। सोनाजीक मन पवह नेसँ नीक भेल। ममताक जीक मन हल् ल क हअ लगल आ बेाा सभकेँ \nफोन लगबए लगली। जेठका बेाा बबल केँ पवहने फोन लगा ुानाक जानकारी देलखख न म दा बबलू ऐ बातकेँ \nगंभीरतासँ नै लैत कहलकैन -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n65 \n \n“केना खछस गेलन ? बाबूजी दबाइ खाइत रहन की नै? तों केतए रही? ठदन रावत ाेन् शन दइमे तूँ सब लगल \nरहै िँह।” \nऐ ुड़ीमे बेाासँ एहेन तरहक जिाब स वन ममताक मोह भंग भऽ गेलैन । फेर िोाका बेाा डबलूकेँ फोन लगा \nक्िवतक जानकारी देलखख न। डबलू वपताक हाल सूवन अ‍िासन दैत बाजल - \n“छिन्ता नै कर। डातार साहेबसँ हम बात करै िी। दीपू दो‍तकेँ ुरपर भेजै छियन डातारसँ देखा कऽ \nदबाइयो-दारू सभ लावब देतन। तूँ कान -खीज नै कर। ” \nममताकेँ बँिल -खोंिल आस नीरास भऽ गेलैन । खैर वहनका सभसँ ओते आसो नै लगेने िेलखख न। आब बेाी उषाकेँ \nफोन लगेलैन । आन ठदन उषा माए-बाबूकेँ फोन करर हालिाल जनैत रहए म दा , आइ माइक फोन देखख  िौंकली आ \nउत्स कता पूिणक बाजछल- \n“हँ माय! हम सब नीके िी, म दा बाबूजी केना िछथन?”  \nममता जनैत िेली जे साँि बात बतेलासँ उषा बेसी ुबरा जाएत तँए बातकेँ िोा करैत बजली - \n“बाबूजीक तबीयत गड़बड़ा गेलन आवब कऽ देखख जाही।” \nम दा भारी मन आ अिाजक थड़-थड़ाहैा सँ उषा भाँवप गेली जे साइत बाबूजीकेँ तबीयत बेसी खराब भऽ गेल अछि। \nुबराहैा  तँ भेबे केलैन म दा संयमसँ फोन रखख सोिए लगली जे की करी! फेर उठठ कऽ बैग झारर, कपड़ा-लत्ता \nिोपतए लगली आ त रंत नैहर अबैक ओरयान करए लगली। उषाकेँ एक सालक बेाी िेलैन तेकरो म ँह-कान पोछि \nतैयार कऽ एक काँखमे बच्चा आ दोसर हाथमे बैग उठा ओसारपर रखख ुर दरबज्जामे ताला लगबए लगली। ुरक \nिाभी वबसिासी पड़ोसीकेँ दैत पवत इंजीवन यर साहेबकेँ फोन लगेलकैन जे ुण् ाे  भरर पवहले ड्यू ाीपर नीकलले \nिेलखख न , इंजीवन यर साहैब फोन रीसीभ करैत बजला - \n“हँ बाजू , की बात अछि?” \nउषाक मन तँ हड़बड़ाएले रहैन  म दा तैयो सम्हरर कऽ बजली - \n“हम बाबूजीकेँ देखैले गाम जा रहल िी , माइक फोन आएल जे बाबूजी छस ररयस िछथन। अहँ साँझ धरर \nबाबूजीकेँ देखैले आवब जाएब। ” \nई बात स वन इंजीवनयर साहैब िौंक  गेला। प िलखखन - \n“अखन! अिानक! वकए गाम विदा भेलौं?” \nताबे धरर उषा ररतसापर बैछस बस ‍ाैण्ड ठदस वबदा भऽ गेल िेली। हड़बड़ाइत बजली- \n“अखन ओते गप हम नै करब , बूजझ छलयन  जे बाबूजीक हालत ठीक नै अछि। ” \nउषाकेँ हड़बड़ाएल अिाजसँ इंजीवनयर साहैब बूजझ गेला जे आब वहनका कोइ नै रोवक सकैए। भरोस दैत बजला- \n“जाएब तँ जाउ , म दा मनके अिीर केने जाउ , आ बाजू जे पाइ-कनड़ी वकि  संगमे अछि वकने ?” \nउषा- \n“अहाँ पाइक छिन्ता नै करू, हमरा संगमे ओते पाइ अछि जइसँ, हम गाम जा सकै िी।” \nइंजीवन यर साहैब बात ाोवहयबैत पूछि देलकखख न -  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n66 \n \n“पाइ केतएसँ लाबलौं अहाँ? बजैत रहै छिऐ जे हमरा हाथमे एकोाा छिठद्दयो ने रहैए।” \nउषा सकपका गेली। सकपकेबो केना ने कररतैथ ? पवतक जेबीसँ बँिल-खूिल पाइ रोजे वनकाछल ते रहै िेली। तैपर \nसँ ऊपरनसँ वकि  ने वकि  मांवग जरूरवत क समान कीनैबते रहै िेली आ सभसँ जरूरी काज माए -बाबूकेँ देखै बा‍ते \nजाए पड़ै तइमे खिाण-बिाण तँ होइते रहै। ई बात इंजीवनयरो साहैब जवन ते रहैथ  तँए उषा बातकेँ खोलैत बजली - \n“अहाँक जेबी , जे रोज साफ होइत रहैए, िएह कोशछलया कऽ हम रखने रही , विशेष पाइक ओरीयान अहाँ \nसाँझ धरर केने आउ।” \nबेाा सभकेँ नै एलासँ ममता दुखी तँ िेली। म दा ऊषाकेँ एलासँ वनरासाक बादल िँठा गेलैन । साँझ होइत-होइत \nउषाक पवत इंजीवनयरो साहैब ऑवफससँ ि ट्टी लऽ पहँि गलखखन। विहाने भने एम्ब लेन्ससँ सोनाजीकेँ दरभंगा लऽ \nगेलैन  आ डात ार यू.के वबश्वाससँ इलाज िलए लगलैन । तत्काल वकि  दबाइ श रू काएल गेल ,ऑक्तसजनक खगता \nसेहो पड़लैन आ ठदनमे तीन बेर एकर परयोग हअ लगल। विभभन्न तरहक जाँि करनल गेल। जाँिक वकि  ररपोा \nतीन ठदनक पिावत आएल आ वकि  ररपोा हप्ता भररक बाद आएत। जे ररपोाण आएल ओइमे बी.पी हाइ, सूगर \nबढ़ल आ संगे-संग हााण अाेकक सम् भािना बताएल गेल। \nसप्ताह भरर इलाज िलैत रहल , तबीयतमे उतार-िढ़ाि होइत रहल, कखनो नीक जकाँ गप -सप् प करैत रहैथ  तँ \nकखनो आँखख पथरा जाखन् ह , दम फ लए लगवन  आ बेहोस भऽ जाछथ। कखनो बेस मध अििामे अपने-आपसँ \nबड़बड़ए लगछथ- \n“बबलू! कखन एलँह आ आ बैठ! कवन याँ! ुर जा। अहाँ पोती िी हमर? आब! आब! वब‍कूा एकाा \nहमरो ठदए ने! ऐ डबलू िाह लाबह! माएकेँ कहक िाह देत! ईह छिनरीक साँए! जेते खाएत नै तेते \nछिड़याएत!” \nदुनू पजरामे बैछस उषा आ उषाक माए- ममता - बेना होंवक रहल िैन । सोनाजीक ई बड़बड़ेनाइ रोकैक बा‍ते उषा \nसोनाजीकेँ िातीपर हाथ रखख वहला -डोला कऽ कहैए - \n“बाबूजी! बाबूजी! केकरासँ गप करै छिऐ?”  \nसोनाजी िौंकैत बजला- \n“ऊँह! नै नै गप करै िी। तोहर माए केतए िन?” \nसोनाजी वकि काल ऊपर एकाकी नजैरसँ तकैत रहला। फेरर जेना कोनो आहैा िौंकैए तवहना िौंकैत बजला- \n“डबलू गाड़ीसँ उतरर गेल जा अग आ कऽ लावब लहक! कास्ल्हए कहै िी तोहर माए वकि  ब जझते नै िँह।” \nसोनाजीक ‍ म रण शक्त त िीन्न भऽ गेल रहैन । आँखखक रोशनी िछल गेल रहैन । रवह-रवह कऽ वबिनन होंथड़ए लगै \nिला। ई बेिैनीक अििा देखख उषा आ ममताकेँ जी-मन उड़ैत रहैन । म दा उषा साहसी, कखनो अपन ुबड़ाहैाकेँ \nदृमष्टगोिर नै हअ दैत रहैन । मनकेँ  छथर करैत उषा बाजछल - \n“बाबूजी! बाबूजी ? एम्हर ताकू ने! हमरा छिन्है छिऐ? हम के िी कह ते?” \nसोनाजी आब देखख  नै पबैथ । म दा जखन ‍ मरण लनाैत रहैन  तखन अिाज परेख नजैर ु मा -ु मा एम्हर-ओम्हर \nतावक देखैक पररयास करैत रहैथ । कहलखख न - \n“हँ, छिन्है िी! उषा दाइ िी ने अहाँ? केतए िहक आग  आबह ने।”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n67 \n \nआइ अस्पतालमे नअ ठदन भऽ गेल रहैन । एकाा जाँिक ररपोा आइ आएत। दस बजे डात ार बजनने िछथन। उषाक \nपवत आ उषा ररपोाक जानकारीले क्तलनीकपर पहँिला। कनीए कालक पिावत कम्पाउण्डर अिाज देलकैन - \n“सोनाजीक गारजजयन डात ा र साहैब से ममछलए।” \nउषा दुनू परानी िेटािंग हॉलमे बैसल रहैथ , बोलाहैा  स वनते डात ारक िेम्बरमे पहँिला, सोफा-क रसी लागल \nरहए , बैसैक संकेतक पिावत दुनू गोाे बैस गेला। डात ार दुनू गोाेसँ सोनाजीक संग जे सम् बन् ध िेलैन तेकर पररिए \nलऽ कहलखख न - \n“मरीजक हालत गम् भी र अछि, रीकनभरक सम् भा िना नै बँिल, जाबै धरर िैथ , सेिा सत्कार करैत \nरवहयन ।” \nडात ारक ई बात स वन, उषा बनक जकाँ भऽ गेल। म ँहपर रूमाल रखख छससैक -छससैक कानए लगली। उषाक पवत \nसेहो अिाक् रवह गेला! तैयो जजज्ञास  भऽ डात ार साहैबसँ प िलखखन - \n“डात ार साहैब! केना एना भऽ गेलैन ?”  \nडात ार कहलखख न - \n“फेंफड़ा वहनकर वबल्क ल खतम भऽ गेल िैन । ब्रेन ट्य मर सेहो बठढ़ गेलैन  आ शरीरक आनो-आनो अंग \nसबहक कायणक्षमता छशछथल भऽ रहल िैन ।” \nविभभन्न तरहक विमारी आ सम‍याक विषयमे िाताणलापक पिावत वनष् कषण यएह भेलैन जे सोनाजीक वब मारी ठीक \nहेबाक कोनो ग ंजाइश नै िैन । \nदुनू बेकती नीराश भऽ िेम्बरसँ बाहर एला, उषा बाहर वनकैलते भोकारर पावड़-पावड़ कानए लगली। पवत साहस \nबढ़बैत कहलखखन - \n“अहाँ जौं एना कनब तँ माएकेँ की हएत? शान् त रह, मनकेँ ब झाउ! जे हेबक िै से तँ भाइए कऽ रहत। \nस जझ-ब मधसँ काम छलअ! माएकेँ ऐ बातक जानकारी नै िलक िाही। हनको सम्हारर कऽ आब अहींकेँ \nराखए पड़त ने। नै कानू। िूप रह।” \nउषो सोिलैन  जे अखन हमरा कानबसँ नोकसान िोवड़ आर वकि  नै हएत। कहना मनकेँ ब झबैत ि प भेली। \nसोनाजी कमरामे बेडपर पड़ल रहैथ , बगलमे ममता पंखा हौंकैत रहैन , तइ बगलमे पजरा लावग उषा बैस गेली आ \nसोनाजी केँ म ँह वनहारए लगली।  \nबेाा सभ ााल -माोल करैत तखन वप ताक पराण ि ाैकाल गाम आएल जखन सोनाजी केकरो ने छिन्ह सकै िेलैन \nआ ने केकरो देखखए सकै िला।¦¦¦ \n   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n68 \n \n  \n  \nभोला  \n  \nआम तरहसँ देखल जाइए जे सतमाइक खखधांश जोर -सोरसँ लोग करैए। अगर कोनो बच् िाकेँ सतमाए रहैए तँ \nओकरा लोकक सहान भ वत रहैत अछि। म दा कोनो सोतेला बापक जजवकर केतन होइत नै देखल जाइए। जखन वक \nभेद -भाि दुनूठाम होइत अछि। भोला अपन माए दुखनीक दोसर वबआहमे पछिलग आ बवन आएल रहए। करम \nब ड़ल िेलैन दुखनीकेँ जे वबआहक दसे ठदनक पिावत वबअहआ ुरबलाक देहान् त हेजाक बेमारीसँ भऽ गेल िल। \nपवतक ग जरलासँ दुखनीक नाता ओइ ुरसँ ा ठा गेल। म दा आशाक वकरण नअ मास अन हररया बीतला पिावत \nभोलाक जनम भेलासँ फेरर िमैक उठल। दुखनीकेँ लागल जेना बेााक जनमसँ वबअहआ ुर छिकैर कऽ सोर \nपाड़लकैन म दा ईहो इजोत गहनलग आ भऽ गेल, िानपर दाग लवग गेल। सोसराक लोक दुखनीकेँ ‍ िीकार नै \nकेलक , वकयो क लच् िनी तँ वकयो क लनासनी कहैत सदाक लेल ठोकर मारर देलक। तइ ठदनमे समाज आवक विज्ञान \nओते प्रगवत नै केने िल जे डी.एन.ए आवक आरो जाँिसँ सावबत कररतै जे भोला दुखनीक जाइज सन् तान िी। \nसमैक पवहया नािैत गेल। दुखनी एकाा बेाा रूपी धनसँ सि र केने जीनगीक स ख-दुखसँ तालमेल बैसबैत पाँि \nबरख काठा लेली। आब ाोला -मोहल् ला  आ समाजक लोक सभ दुखनीकेँ दोसर वबआहक गप-सप करए लगल। \nहोइत-होइत ख शेला गामक मोहन दाससँ ि मनन सम् पन्न भेल , जेकर एकाा बेाी सोसरा बसै िेली आ एगो बेाा-\nप तोह भीन भऽ कऽ रहै िल। मोहनाक थोर-बहत खेत आ िारराा भैंस रहैन जेकर ूटध बेछि ग जर -बसर करै िला। \nि मनन भेलासँ दुखनी -मोहनाक जीिन हररअरी तँ ु मम आएल म दा भोला जे वपताक खावतर जनमसँ बेलल् ला  िल, \nओकरा वपताक स ख नसीब नै भऽ रहल िेलै जे मोहनासँ भेाबाक िाही। \nभोलाकेँ बालपनमे वपता भेाल , म दा ऐ अबोध नेनाक जरूरतसँ वहन कर सतबाप साफ कऽ अनभभग िछथन। \nमोहनाक ि मनन करैत धरर ूटाा कमनआ प्राणी ुर आएल , दुखनी पत् नी बवन ुर-आँगनक काम -काज सम् हारली आ \nभोला पोसल -पालल बेाा रूपमे भैंसक िरबावह आ ुासो भूसामे लगनल गेल। दुखनीक इच् िा िेलैन जे भोलाकेँ \nपि़ाबी-छलखाबी , तइ बा‍ ते गामक ‍ कूलमे ना ं  छलखा देली। म दा मोहनाक इच् िा नै िेलैन जे भोलाकेँ पि़ाबी। \nवहनक खखछसयाएल रबैया भोलाक प्रवत देखख दुखनीक सस -बस नै िछल सकल। ऐ खावतर बेर-बेर भोलाकेँ डाँा -\nफाकार मोहनासँ पड़ैत रहै। दुखनीकेँ तरे-तर ा सकेलापर भोला कवहयो -काल न का-छिपा कऽ ‍ कूल जाइत िल \nम दा इण बेसी ठदन नै िछल सकल। भोला एकठदन ‍ कूलसँ ऐबते धरर मोहनाक तामसपर िठढ़ गेल। मोहना तमसाएल \nदाँत वपसैत हरकैत बजला- \n“बड़ नबाबक नावत छिही! केतन बैस कऽ बाप-संगे कनड़ी खेलैत हेबही आ कहै िीही पढ़ैले गेल िेछलऐ! \nमरर वकए नै गेलेँ ओतै? जब ुास -ले जाइ छिही तँ तोरा ुासे नै ममलै िन। कहबी ख रपी भोँथ भऽ गेलै तँ \nबेँाे ि़ील् ला भऽ गेलै। पिासाा बहन्ना बनबै िँह। हा नजैरपर सँ झलम हाँ!” \nपाइरक िप् पल वनकाछल कऽ झा -झा छसन पीठपर बरसाए देलखखन। भोला धम् म  छसन ओतै बैछस गेल आ िा-\nपााइत बोमी पावड़ कानए लगल। मोहनाक अपन बेाा नै रहैन तँए ममत नै , म दा माता क माता नै भऽ सकैए, दुखनी \nदनगल एली आ भोलाकेँ उठा -प ठा कऽ पजजऔने अँगना लऽ गेली।   \nप रुष प्रधान समाजमे ‍ त्री शब् द केतेक अस रभक्षत होइत अछि से दुखनीक हालतसँ बूझल जाए सकैए। ‍ त्रीकेँ अपन \nअधाणग् नी बनेलोपर हनकर मवत मोवह कऽ प रुख अपना अन कूल बना लैत अछि। रसे-रसे धरक िातािरण बदलैत  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n69 \n \nगेल आ मोहनाक आकषणन दुखनीपरसँ ुाैत गेल। धरक काम -कजक अलाबे माल -जाल आ खेवतयो -पथारी \nदुखनीक माथपर बजरर गेल। मोहना भभनसरे भैंस ूटवह , ूटधक डोल बजार लेने जाइए , अन मण् ड लक पजरेमे दुगाण \nदासक होाल अछि, जइमे ूटधक उठनना लगल अछि , एतए एला पिावत गप-सरतका संगे गाजाक लत सेहो प ड़बैत \nएतकेबेर दुपररयामे होइत ुर अबै िैथ। \nहोालक माछलक दुगाण दास बेदरूवकया नोकरक खोजमे रहैथ जेकर जजवकर ओ मोहनासँ केलखखन - \n“आठ -दस बखणक बेदरा काज करैबला गाममे जँ भेात तँ नने अवबहऽ। तों तँ जावनते िहक होालमे \nखेनाइ -पीनाइक कोनो कमी नवहयेँ रहै िै। लूइरो-बूइध सीखतै आ पोसलो-पाललो तँ जेबे करतै ?” \nमोहनो भरोस दैत कहलखखन - \n“अच् िा दैखै छिऐ, नजैरपर एतै तँ नेने एबऽ। ” \nुर एलापर बेरमे मोहनक खखयाल बेदरूवकया नोकरपर गेल , मने -मन सोिैत एला जे केकरा कहक िाही ऐ िा‍ ते? \nएकाएक मोहनाक मधयान भोलपर गेल आ सोिए लगल। अन् तमे ई वििार केलैन जे भोलाकेँ होालमे लगा देब \nसएह नीक रहत। ुर ऐबते दुखनीकेँ गप-सप् पक झाँसा दैत कहलखखन - \n“भोलाकँ बजारमे नोकरी लगा दइ छिऐ। ुरमे खाइ -वपबैक ठदत कत भऽ रहल िै। बजारमे रहतै तँ ूटाा \nलूइरो -ब इध छसखतै, गाममे देखै छिऐ ने बननाएल जाइए ?” \nदुखनी ऐ बातसँ राजी नै िेली म दा मोहनक जजद्दक आगू हारए पड़लैन। अवगले ठदनसँ भोला दुगाण दासक होालमे \nकाम करए लगल। ऐ अबोध बेदराक िोनबाससँ एकाा आरो नेनाक मनछलक अमधकारसँ रोवक देल गेल। सोतेला \nमाइक खखद्धांश तँ होइत अछि म दा सोतला बापोक हेबक िाही जेकर हकदार मोहन भेलखखन। ‍ कू ली छशक्षा तँ \nबाल -बोधक मनछलक अमधकार होइत अछि जे आम लोककेँ समझमे नै आवब रहल अछि। पररणाम ‍ िरूप , अखनो \nबाल -श्रम अपना देशमे िरमपर अछि। गरीब ुरक नेना-भ ाका सभसँ बलपूिणक आवक जोर-जबरद‍ ती भारी -\nभरकम काज जेना ‍ ाो र उत् पादनमे जूताक पनछलश , दोकानमे सा फ-सफाइ, भोजनक ि़ाबा आ होालमे जबरन \nबरतन -बासनक माजैक काज , िाह दोकानपर वगलास धोइक अलाबे आनो अनोपिाररक क्षेत्रमे काज कराएल \nजाइत अछि। ुरेल  काज करैले सेठ-साहकार सभ काम -काजी बेदराकेँ ुरमे न का कऽ राखैए, जइसँ सरकारी श्रम \nवनरीक्षक आवक मीवडआक नजैरसँ बँछि सकए। ई सभाा काज न् यूनतम मजूटरीपर बेदरा सभसँ कराएल जाइए , \nब जझतो जे ई कानूनी ज ल म अछि। एकरा अन छित आ शोवषत मानल जाइए तैयो बहत गरीब पररिार अछि जे अपन \nअबोध बेदराक मज रीक सहारे भरन -पोषन करैए। कानूनो बनल अछि जे अठारह बखणसँ कम उमेरक बालक मजूरी \nनै कऽ सकैए। म दा कानूनक अनदेखी कएल जाइए आ भोला सनक नअ बखणक बेदरासँ सतरह -सँ-बीस ुण् ाा काज \nकराएल जाइत अछि। \nदुगाणदासक होालमे अन मण् डल आ बेंकोक ‍ ााफ जेना हावकम , वकरानी , िपरासी आ आनो भी.आइ.पी सबहक \nिाह, न‍ ता, कल् लन बनैए। वकि  महान भािक डेरापर िाह, न‍ ता, खेनाइ पठाएल जाइए। दुगाण  दास सोभािसँ एक \nनमरक पोष्ल् ासबाज िछथन जवहसँ कामकाजी बेदरा सभसँ गप मारर काज करबै िैथ। जरूरी पड़लापर डाँा -\nफाकार आ लप् पर -थप् परसँ सभकेँ सकपकेने रहै िैथ। होालमे िहसँ दस बखणक आरो िारराा बाल-मजूटर काज \nकरैत िल। भभनसरबाक िारर बजैत धरर सभााकेँ हरपेा कऽ जगाएल जाइए आ बरतन -बासन , ि ल् हा-िनकीक \nमाँज -मजबैल , वनपा -पोतीसँ झार -पोिक काजमे लगाएल जाइए। कोइ िाह लऽ डेरे -डेरा पहँिाबैए तँ कोइ जलखै , \nखेनाइ बनाबैमे लवग जाइए।   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n70 \n \nकखनो -काल सभ बेदरामे कोनो -कोनो बातपर ाोना -मानीसँ झगड़ा -झाँाी भऽ जाइत अछि , तइ ुड़ीमे दुगाणकेँ अपन \nसकत ममयाठद देखबऽ पड़ै िै, जारवन लऽ कऽ झँठायेबो करैए। खेनाइमे सभााकेँ बछसया भात , ाााएल रोाी , \nमहकनआ तीमन आ बँिल-खूिल तरकारी दैत बजै िछथन- \n“रै िनड़ा सभ अते नीक िीज तँ तोहर बापो-ददा नै खेने हेतन। खाइ जाइ जो मन लगा कऽ। ” \nदुगाण दासक एकलनता बेाा- अमर - दरभंगामे पढ़ैत अछि। जवहया कवहयो ओ गाम अबैत अछि तँ जाइ ुड़ीमे \nाीसनपर पहिबैक जजम् मा भोलेकेँ रहैत अछि। आइ अमर दरभंगा विदा भेल। दस-दस वकलोक गहम आ िाउरक \nमोाा भोलाक माथपर आ कन् हा पर बैग लाकेने ाीसन म हेँ विदा भेल जे करीब कोस भरर हठा कऽ अछि। र‍ तामे \nभारीसँ भोलक कन् हा -पजरा ऐंठने  जाइत रहै म दा गाड़ी ि ाैक डरे केतन जजराइयो नै सकल। ाीसन पहँिते रेलगाड़ी \nससरऽ लगलै। अमर लपैक कऽ पनदान पकैड़ िढ़ल। भोला नीिासँ सभाा मोाा-िोाा आ बैगो जेना-तेना अमरकेँ \nपकड़ा आ अपन भाड़ उतारलक। भोलाक माथक बोझ उतररते मन हल् ल क हअ लगलै , म दा ु रन् ती-डेग नै उठठ \nरहल िै भोलाकेँ। मन भेलै वकि काल जजरा ली। कन् हा  आ गरदवन सेहो ऐंठने जाइत रहै। गािक िब तरापर धम् म \nदऽ बैस कऽ हाँफए लगल। वकि काल बैसला पिावत आलस आवब गेलै आ ओतइ ं ुरा कऽ स वत रहल। साइत \nएते वनिेनक नीन कवहयो नै स तल िल। ओ नीनक महासागरमे हेला मारऽ लगल। िारर ुण् ााक कड़गर नीन \nखींिला पिावत जखन गािक िाहैर ु सवक कऽ ूटर हठा गेल आ देहपर दुपहररयाक रनद लागए लगलै तखन जा \nकऽ आँखख ख जलै। भूखो जोरसँ लवग गेल रहै , आँखख ममरैत होाल ठदस विदा भेल।  \nओमहर दुगाण दास तामससँ आवग अंगोरा होइ िला। भोलाकेँ देखखते मातर तरबामे लहैर ठदअ लगल, गारर -बात दैत \nुनलाइत हरकैत भोलाकेँ कहलखखन - \n“रे सार! गेलही तँ मरर गेल रही? की बाप पकैड़ लेने िेलन? भ ख लगलन तँ दनगल एलही। नमक हरामी \nकहीं कऽ! म ल र-म ल र केना तकैए सार!” \nबगलसँ करमीलक िड़ी उठा आ भोलाक पीठपर सााक -सााक खखिंिए लगलखखन। भोला ओतै वतलममलाइत लूद \nछसन  बैछस रहल आ बाप-माए छिछियाए लगल- \n“गै माएऽऽ... हन बापऽऽ... मरर गेछलयन गैऽऽ... माए गै माएऽऽ...” \nखखछसयाले म हेँ दुगाण दास फेरर बजला- \n“सार तूँ हमरा होालमे ावप नै सकै िेँ। जो जइ बाप लग जेमे। देखै छियन तोरा के रखै िन आ के खेनाइ दइ \nिन।” \nुण् ाा भरर भोला ओतै कनै त रहल। रवह-रवह कऽ दुगाण दास हरैक-हरैक मारैले ि ाैत रहैथन आ बजैत रहछथन- \n“भगलेँ वक नै सरबा ? एने की ाक-ाकी देने िीही? आब खाले ? ापऽ तँ देबन नै आ खेनाइ के देतन? िछल \nजाइत रह जतए जेबाक िन।” \nभोलाकेँ ब झना गेल आब वनश् त की नै रहए देता आ ने खेनाइए भेात। उठठ -प ठठ कऽ कोसी प्रोजेत ाबला खरंजा \nपकड़ने एस.डी.ओ साहैबक अिास ठदस विदा भऽ गेल। मन् हआलए -सन् हआलए आँखखक नोर पोिैत भोला \nएस.डी.ओ.क अिासक आगूसँ जाइत िल तख ने भीम बहादुरक नजैर भोलापर गेलैन। भीमबहादुर एस.डी.ओ. \nसाहैबक भनछसया , जे दयाल  प्रिृवतक नेपाली पहाड़ी जावतक िैथ। बहादुर भोलकेँ जावनते रहैथ प िलखखन जे की \nभेलन , वकए कनै िीही, केतए जाइ िेँ? \nभोला वहिैक -वहिैक कऽ सभाा बात बतेलक-  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n71 \n \n“हमरा नै रखतै। माछलक कहलखखन भावग जो , नै रहए देबन।” \nभीमबहादुरक उमेर पिास-पिपनसँ कम नै हेतैन म दा ख श ममजाज आ दयाल  प्रिृवतक लोक िैथ। भोलाकेँ \nकेम् पसक भभतर लऽ गेलखखन आ खाइले ूटाा रोाी संग कनी तरकारी देलखखन जे बँिल िेलैन। भोला भोरुके \nखेलहा , भूखसँ लहालोा हरबे करए। म दा ऐ रोाीक पैनठेगहासँ देहमे हबा एलै। वकि काल धरर ओतए बैसल रहल। \nएस.डी.ओ पाठक जीक दुनू सन् तान नन् दन सात बखणक आ नेहा िारर बखणक अछि जे केम् पसमे बैा -बनल खेलाइत \nरहए। भोलो दनग -दनग कऽ संग ठदअ लगल। साँझ होइत धरर पाठक जीक जीप केम् पसमे प्रिेश केलक संग लगल \nवकि  गाम-ुरक नेता लोकैनक हज म सोहो ज ाए लगल। गप -सरत काक बीि सभ नेतागण अपन -अपन काज करा \nविदा होइत गेला। बीि-बीिमे पाठक जीक नजैर तीन  नेनापर सेहो जाइत रहैन जे प्रसन् नछित म रामे खेलैमे मग् न \nअछि। भोला एस.डी.ओ साहैबक कायाणलयमे िाह पहँिबैले जाइत रहैन तँए छिन् हतो रहछथन। म दा भोलाकेँ एतए \nदेख पाठकजी दुविधामे िला। पाठकजी बहादुरसँ प िलखखन- \n“बहादुर, ई लड़का तँ दुगाणदास-होालक लगैए , ई एतए केना आएल?” \nभीमबहादुर सभाा बातक जानकरी दैत आग्रह केलखखन - \n“साहैब, मधया-प ता जाइत छिऐ, भगा देने िै, रावत-विरावत केतए जेतै, आइ भरर एतै रहे दैवतऐ तँ नीक \nहोइतै।” \nपाठकोजी नेक वििारक लोक, हँ भ रैत बजलखखन - \n“रहऽ दहक की हेतै? मधये-प ता तँ छिऐ।” \nबहादुर गरीबीक ठदन देखने। तँए मनमे गरीब लोकक प्रवत दजा आ सहान भूवत भरल िैन । \nबहादुरमे ूटाा नीक ग ण अछि, पवहल ई जे जब केतन भूखलकेँ देखैत तँ खेनाइक आग्रह जरूर करैत , दोसर ई जे \nदोसरक बाल -बोधकेँ अपना जकाँ छसनेह दैत िछथन। एस.डी.ओ- पाठकोजी - तवहना ममलनसार आ दयाल  प्रिृवतक \nलोक िछथन, तँए दुनू गोाेमे नीक जकाँ बनै िैन । भभनसर भने बहादुरक दैवनक काजमे भोला संग ठदअ लगल। दस \nबजैत पाठकजी ऑवफस विदा भेला। बहादुर अपने संगे भोलोकेँ जलखै करबैत गप -सप् पमे प िलखखन - \n“होाल ध मम कऽ जेमे की गाम ? \nभोला सकपका गेल , वकि  नै बाजल, म दा बहादुर ऐ ि प् पीकेँ ब झै खावतर फेर प िलखखन - \n“होाल जेबाक मन नै होइ िन ?” \nभोला म ँह लाकेने बाजल - \n“नै जेबै , दुगाण माछलक बड़ मारै िै। खेनाइयो भरर पेा नै दइ िै आ भगाइयो देलक, कहलक आब तोरा नै \nरखबन। ” \nबहादुर- \n“तूँ अपना बापकेँ वकए नै कहै िी?” \nभोला - \n“हमर बाबा एक बरखसँ ूटध लऽ कऽ नै अबै िछथन। दुगाण माछलक कहलखखन , बाबू सबाा भैंस बेछि \nलेलकन। ”  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n72 \n \nबहादुर- \n“माइयो भेँा -ुाँा करैले नै अबै िन?” \nभोला - \n“भेँा नै केलकै। एकबेर खज री कका ठदअए समाद पठेने रहै भेँा करर जाइले। म दा दुगाण माछलक नै जाए \nदेलखखन आ हमरा गाम देखलो नै िै। ” \nएकबेर फेरर बहादुरकेँ भोलापर दया लगलैन , जे वक मन खक मूल सोभािो िी। ओना तँ सभ धमणक पोथीमे बतनल \nगेल अछि, जे लोकैन कनैत -कल् पैत नेना -भ ाका , भूखल , बेमार आ बूढ़-प रानपर दया-दरेज नै करर सकैए , ओकर ई \nमन खक जीनगी बेकार होइत अछि। मन खक प नरािृवतक लक्षण अछि, जनम भेनाइ , खेनाइ -वपनाइ , पलनाइ -\nबढ़नाइ, वबआह-दानसँ बंश-बृजद्ध करैत पररिारकेँ आगू बरहेनाइ आ फेर मरर जेनाइ। ई जीिन तँ पश  आ पभक्षयो \nजीबैए। तखन मन ख आ जानिरमे की फरक रहत ? दया मन खक सभ ग णमे श्रेष् ठ अछि जे मन खमे रहबाक िाही। \nभीमबहादुरक मनमे वििार उठल , साहैबसँ गप करर भोलाकेँ अहीठामक काजमे रखख लेब तँ एकाा बेदराक उ पकार \nभऽ जाइत! साँझ पड़ैत पाठकजी एलखखन। काजसँ फूसणत भेला पिावत बहादुर पाठकजी सँ वबनती करैत भोलाक \nखावतर गप कहलखखन जेकरा पाठकजी ‍ िी कार केलकैन।  \nभोला ुरक काजमे संग -साथ ठदअ लगल। मनका भेालापर नन् द न -नेहा संगे पढ़ैओले बैछस जाइत रहए। कनी ठदन \nबीतला पिावत बहादुर भोलाक माए -बाबूकेँ समाद पठेलखखन , भेँा करैले।  \nडेि़ सालसँ दुखनी बेााक सोगमे छिन् तीत िेली। म दा ई खबैर जे भोला एस.डी.ओ साहैबक ुरमे काज करैत अछि, \nस वन स प सन कलेजा भेलै। अवगले ठदन दुखनी दनगल एली। ूट बररसपर भोलाकेँ देखखते दुखनीकेँ ख शीक ठेकाना नै \nरहलै। गप -सपसँ पता लागल जे भोलाक सतबाप , मोहना भैंसपर सँ खछस पड़ल आ डाँर ा ठा गेल। पिावत सभाा \nभैंसकेँ बेिए पड़लै। तवहयासँ आइ तक मोहना बेमारे रहै िैथ, कोनो काज -राज वहनकासँ नै भऽ रहल िैन । \nभेँा -ुाँा भेला पिावत दुखनी गाम ठदस विदा हअ लगल म दा एस.डी.ओ साहैबसँ भेँा करैत वनहोरा केली - \n“हजूर , आइसँ अहीं ऐ वनभोगाक माइ-बाप छिऐ। अहींक नून खा कऽ एकर भाग िमकतै।”  \nपाठकजी भरोस दैत कहलखखन - \n“भोलासँ अहाँ वनवफवकर रह। खिाण -पानीक ठदत कत हएत तँ हमरा खबैर करब।” \nपाठकजी भोलाक हाथे पाँि सए ाका आ एक सेा कपड़ा दुखनीकेँ विदागरीमे देलखखन। दुखनी हँसी-ख शीसँ गाम \nठदस विदा भऽ गेली।¦¦¦ \nऐ रिनापर अपन मंतव्य  ggajendra@videha.com पर पठाउ।  \n१. राजदेि मण् ड ल- जल भँिर   (उपन् यास ) २.उमेश मण् डल- एकटा विहैन कथा -  मुड़नक मुर ३. आशीष अनछिन्हार-\n ब्रम्हवपशाि (व्यंग्य) \n१ \nराजदेि  मण् डल \nजल भँिर   वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n73 \n \nउपन् यास  \n7 \n  \nधारक किेर। पसरल बाउल। केतन-केतन कास-पाेरक झाड़-झॉंख ड़। ओहीठाम राजेसर ठाढ़ भेल िल। \nबताह सन दशा। सोछि रहल िल।  \n‘सभ वकिो अछि ओवहना, \nजवहना िल तवहना।  \nम दा ई की भेल, \nहमरा लेल , सभ वकि  बदैल गेल...? \nसंगे आएल गनऑं सभ जागेसरक लहाश तावक -हेरर रहल िल।  \nिारूभर अगाध बाल का-राछश। केतन हररयरीक लेश नवह। जेना नदी उजरका साड़ी पवहरने होइ। कात-\nकरोामे केतन वकि  नै। जेना नदीक नोरसँ सभ वकि  दवह-भँछस गेल होइ। िहँओर पसरल स न-मसान ,  ने कोनो \nबोली ने कोनो गान।  \nराजेसर सोिलक - एहने दशा आब हमरा भनजजयोकेँ होएत। अवहना विधबा ‍ त्री जकॉं उजरा साड़ी \nपहीरर ,ऑंखखसँ नोर बहबैत , पहाड़ सन जजनगीकेँ नपैत-जोखैत...।  \nअक लाएल मनकेँ बहाारैले कनी आगू बढ़ल म दा फेर ठमैक गेल। \nयएह तँ ओ जगह िी। अहीठाम जागेसर भैया कहने रहैथ- \n“हन बनआ, जावग -बेरावग कऽ स वतहऽ। ुरो काते-करोामे आ रावतयो अन् हररये। ब जझते िहक गामक गेल आ \nवनन्नक सूतल। हमरा बेछसयो समए लवग सकैत अछि।” \nबेसी समए की लगतै ओ तँ सदा-सदाक लेल िोवड़ कऽ िछल गेला। जेना बोली, बावन , वक्रयाकलाप द्वारा \nमृत् य  समैसँ पूिे सूिना दैत रहै िै। \nराजेसर डबडबाएल ऑंखखकेँ पोछि लेलक।  \nिीापर म ँह उठनने- ना हक भग्न अिशेष। लगै िेलै जेना गोवह छशकारकेँ पकड़ैले लक लगेने होइ। \nभविसक बोझ जेना राजेसरकेँ दबने जा रहल िेलै। मन तरे -तर काि र काठा रहल िेलै। माथासँ ुामक ाुार \nिूवब रहल िेलै। ओ धड़फड़ाइत धारक पावन ठदस बठढ़ गेल। \n“एना धड़फड़ीमे कोनो काज नै करी। आब तूँ ज आन भेलह।”  \nजेना केतनसँ भाइक ‍ िर ओकरा कानसँ ाकरेलै। आशासँ भरल ओ िारूभर िकोना भेल। म दा केतन वकि  नै \nदेखा रहल िेलै। जेना अन् त रमे वकि  उध तका मारलकै। ओ वहया फावड़ कऽ कानए लगल।  वि दे ह विदेह Videha বিদেহ www.videha.co.in विदेह प्रथम मैवथली पाविक ई पविका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  विदेह \nप्रथम मैवथली पाविक ई पविका'विदेह ' १९२ म अंक १५ ददसम्बर २०१५ (िर्ष ८ मास ९६ अंक १९२)\n  मानुषीममह संस्क ृ ताम्  ISSN 2229-\n547X VIDEHA \n74 \n \nभाइक संग वबतनल एक-एक क्षण मन पवड़ रहल िेलै। जेकरा परतापे ओ ने डेराइत िल आ ने कखनो \nछिन्न् तत होइ िल। म दा आइ ओकरा ब झाइ िेलै जे ओ असगर भऽ गेल अछि। विल् क ल बेसहारा। सभ वकि  \nबदलल। मन खाली खाली सन। माथपर हाथ लेने ओहीठाम बैस गेल। भविसक भूत सभ आगूमे नािए लगलै।  \nकेतबो ताक हेरर केलक म दा लहासक केतन अता-पता नै िललै। गनआँ सभ असोथवकत भऽ कऽ राजेसर \nलग बैस रहल िेलै। भूख -वपयाससँ सबहक मन ऑंाो-ऑंा भऽ गेल िल। किमिी लगल िेलै म दा जाएत केना। \nसमाजजक भारसँ ुेराएल िल।  \nकालीकान् त कातेमे बैसल िल, एकगोरे प िलकै- \n“यन कालीकान् त बाबू, आब कोन उपाए लगतै? दाह सं‍ कार केना हेतै?” \nगमिासँ म ँह पोिैत कालीकान् त बजला - \n“आब मरलाहा  संगे मरर जाएब से हएत। एते तका-हेरी केलौं म दा लहाशक केतन पता नै लगल। साइत धारक \nपेामे िछल गेल। ” \n“उपाए की हेतन यन?” \n“एहेन क्‍ थवतमे तँ क शप तर बना कऽ दाह सं‍ कारक बेि‍ था होइ िेलै। गामपर िलह। जावत-समाजसँ पूछि \nछलहक। जेना कहतह तेना कररहऽ। ” \n“तँ आब ","size_mb":3.09,"has_text":true},"Videha 193.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 193.pdf","name":"Videha 193.pdf","text":"िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n':tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa ' :tOrh:tNnrh:tTiuhh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :t”hud:tOrh :tJa:tNa:tVa:tRa:tSnlrIn :tTpd:t”hud:tOrh:tSnB (:tVa:tSMa:tRhai :tNnrh :tMa:tSnlrAa :tSa :tNnrh:tShzhr :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh:tNnrh:tTiuhh ) \n \n  \n:tAn :tA:tArgMzaua:tKa:tMa:tSnlrE :tA:tSnlrI.M:tCia:- \n:tOrh. :tSa :tArgMzaua :tPa:tSnlrAa:tDa:tKa:tSnlrIn.W:t“a :tSa :tArgMzaua :tDa:tSnlrE:tSia  \n  \n:tTpd. :tGa:tD“a  \n:tTpd.:tOrh.:tRa:tSnlrAa:tMa :tSnlrI:tVa :tLa:tSnlrAa:tSa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU-:tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU :tSnlrI:tBa:tHa:tSnlrAn:tNa/ :tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa  \n:tTpd.:tTpd.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa- :tTmia :tSnlrUg :tTmia :tGa:tSnlrAa:tCia  (:tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa) \n:tTpd.:tTiuhh.:tAa:tSia:tSnlrIn:tSMa :tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa- :tJa :tCartuaGnrtg  :tMa:tHa:tSnlrAa:tTMa:tSnlrAa :tGa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tDia:tSnlrIn :tAa:tI-:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.W:tLHa :tSnlrI.M:tMa:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tJa:tNMa:tLa :tRa:tHa:tTa:tSnlrI.M:tTia-  (:tV“a :tArgMzaua :tG“a :tSnlrI:tNa:tBa :tArgMzaua :tDia) \n:tTpd.:tFdgu.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa-:tE:tGa:tC.iawe :tCia:tSnlrAa :tAa:tMa:tKa :tGa:tSnlrAa:tCia  (:tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa) \n  \n:tTiuhh. :tPa:tD“a  \n:tTiuhh.:tOrh.:tAa:tSia:tSnlrIn:tSMa :tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa - :tTpd :tTma:tSnlrAa :tGa:tJa:tLa  \n:tTiuhh.:tTpd.:tDta:tSnlrCartuaO:tAGGuhznamndr :tSia:tSnlrI.M:tSia:tDia:tRa :tKa :tSnlrU :tMa:tRa “:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa”-:tSnB :tTma:tSnlrAa :tKa:tSnlrI:tVa:tTa:tSnlrAa  \n:tTiuhh.:tTiuhh.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNrDta:tLa- :tVa:tSnlrI.M:tNyCa:tTa :tDia:tSnlrAa:tRa  \n:tTiuhh.:tFdgu.:tOrh.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia  :tCa:tNDRa  :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa  ’:tA:tSnlrI:tNa:tLa’- - :tTpd :tTma:tSnlrAa  :tGa:tJa:tLa  :tTpd.:tSnlrI:tVa:tJa:t“a:tNa:tSnlrAa:tTia :tJia:tSnlrAa- :tTa:tSnlrIn:tNa :tTma:tSnlrAa :tKa:tSnlrI:tVa:tTa:tSnlrAa  \n  \n:tFdgu.:tBa:tSnlrAa:tLa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tArgMzaua :tKa :tSnlrVdoawnoR :tTa:tSnlrE-:tOrh.:tAa:tSia:tSnlrIn:tSMa :tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa- :tBa:tSnlrAa:tLa :tGa:tJa:tLa :tTpd. :tDta:tSnlrCartuaO:tAGGuhznamndr :tSia:tSnlrI.M:tSia:tDia:tRa :tKa :tSnlrU :tMa:tRa  “:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa”- :tSnB :tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tLa :tKa:tSnlrI:tVa:tTa :BASE:tSnlrAa  \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa:tKa :tPa:tSnlrU:tRa:tSnlrAa:tNa :tA:tArgMzaua:tKa \n:tAa :tCartuaO:tSnlrI:tDta:t“a:tSnlrO/ :tVa:tSnlrIn:tSnlrI:tDta:t“a:tSnlrO/ :tPa:tSnlrO:tTia:tSnlrIn/ :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa/ :tPia:tSnlrO:tTma:tSnlrO :tSa:tBia:tKa :tPia:tSnlrAa:tI:tLa :tSa:tBia :tDta:tSnlrAa:tU:tNa:tLa:tSnlrO:tDta :tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa :tHa:tSnlrE:tTa:tSnlrU :tNa:tSnlrIn:tCa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tKa :tSnlrI.M:tLa:tArgMzaua:tKa :tPa:tRa \n:tJa:tSnlrAa:tU:Darta  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n2 \n \n VIDEHA ARCHIVE  :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tAa:tKa:tSnlrAa:tRhai:tI:tVa  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tJa:tSnlrAa:tLa:tVa:tSnlrVdoawnoR:tTTa:tKa :tSnlrI:tDta:tSa:tKa:tSa:tNa :tPia:tSnlrO:tRa:tMa:tPa:tRa :tJa:tSnlrAa:tU:Darta \n \n:tSa :tArgMzaua :tPa:tSnlrAa:tDa:tKa:tSnlrIn.W:t“a \n:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa:tKa :tSnlrI:tVa:tSMa:t“a:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tKa:tHa:tNa:tSnlrAa:tI :tA:tPa:tNa :tSa:tMa:tE :tKia:tRa:tSnlrAa:tPa :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa:tI :tHa:tE:tTa:Darta :tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh :tMa:tSnlrE :tE:tKa:tTma:tSnlrAa \n:tSnlrI:tBa:tRa:tSnlrORhai :tU:tTmia:tLa, :tJa:tI:tMa:tSnlrE :tSa:tBia :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tGa:tSnlrO:tTma:tSnlrE :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tGia:tSnlrU:tRa:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tNHa, :tAa :tJa:tSnlrE :tNa:tSnlrAn :tGia:tSnlrU:tRa:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tNHa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  \n:tKia:tSnlrAa:tSa :tSnlrI:tBa:tArgMzaua:tDa:tSnlrU:tPa:tRa :tGa:tSnlrU:tMa:tKa:tSnlrIn.W :tLa:tSnlrAa:tDia:tLa:tSnlrAa:tPa:tRa :tPRa:tSiNa :tU:tTmia:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tNHa:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tAn :tSnlrI:tBa:tRa:tSnlrORhai:tMa:tSnlrE :tJa:tI :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa:tKa :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tSa:tBia:tSa :tCartuaGnrtg \n:tBa:tSnlrE:tSa:tSnlrIn :tKa :tSnlrVdoawnoR :tTa :tJNya/ :tVa:tPia:tSnlrAa:tDa:tSnlrAa:tRa :tRa:tHa:tLa :tSa:tSnlrE :tCia:tLa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa:Darta :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tGia:tSnlrU:tRa:tSnlrE:tNa:tSnlrAa:tI :tTa :tCartuaGnrtg :tDa:tSnlrUg:tRa, :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tTa:tRa:tHa:tKa :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO-:tPRa:tSiNa, :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO \n:tSnlrI.M:tSa:tMBa:tSnlrO:tSnlrI.M:tLa:tKa :tSnlrI:tVa:tRa:tSnlrO:tDia :tDia:tSnlrI.N:tRa :tNa:tSnlrAn:Darta :tAa :tO:tI :tKa :tSnlrVdoawnoR :tTa:tJNya:tTa:tSnlrAa/ :tVa:tPia:tSnlrAa:tDa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tLa:tSnlrE:tLa :tO:tKa:tRa:tSnlrAa :tSnlrI:tNa:tLa:tRhai:tJJa:tTa:tSnlrAa:tPa:tSnlrUg:tNra:tRhai :tKa:tSnlrAa:t“a:tRhai :tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa :tLa:tSnlrAa:tI:tSa:tSnlrEArgMzaua:tSa, :tJa:tSnlrE \n:tO:tKa:tRa:tSnlrAa :tLa:tGa :tPa:tSnlrI:tHa:tNa:tSnlrI:tHa:t“a:tSnlrE:tSa :tCartuaGnrtg :tRa:tHa:tSnlrAn, :tKa :tSnlrE :tRa :tPa:tSnlrU:tNa:tVnMaula :tNa:tVa:tSnlrIn:tNa:tSnlrIn:tKa:tRa:tNra :tBia’ :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn, :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tTa:tKa:tRa :tNa:tVa:tSnlrIn:tNa:tSnlrIn:tKa:tRa:tNra :tKa’ :tDa:tSnlrE:tLa:tKa :tSnlrAn :Darta :tAa:tBa \n:tMa:tSnlrAa:tTRa ‘:tSa:tGa:tRa :tRa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa :tDa:tSnlrIn:tPa :tJa:tRa:t“a’ :tAa ‘:tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tArgMzaua:tTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa’ :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa:tKa \n:tSnlrI:tVa:tRa_tSnlrU:tDDia :tTmia:tSnlrAa:tRia :tA:tSnlrI.M:tCia:Darta ‘:tSa:tGa:tRa :tRa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa :tDa:tSnlrIn:tPa :tJa:tRa:t“a’ :tPa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tGRa:tHa:tNra :tKSMa:tSnlrI.M:tNra:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSa :tCartuaGnrtg :tLa:tSnlrAa:tSnlrI:tGa:tTa:tSnlrE :tRa:tHa:tSnlrAn:tE, :tO:tHa_tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tGRa:tHa:tNra \n:tKSMa:tSnlrI.M:tNra:tKa :tSnlrE  :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn :Darta \n:tBia:tSnlrAa:tRa:tTa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tU:tDDa:tSnlrE:tSia:t“a :tKa:tSnlrIn.W :tCia :tSnlrAn ? :tJa :tCartuaGnrtg :tE:tKa:tRa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa:tKa :tKa:tSnlrAa:t“a:tRhai:tKa :tSnlrI:tHa:tSa:tSnlrAa:tBa:tSa :tCartuaGnrtg :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tCia:tSnlrAa:tTRa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tE:tKa:tRa \n:tU:tTTa:tRa :tDa:tSnlrE:tBa:tSnlrAa :tLa:tSnlrE:tLa :tKa:tHa:tLa :tJa:tSnlrAa:tE :tTa :tCartuaGnrtg :tE:tKa:tRa :tU:tTTa:tRa :tO :tE:tNa:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tTa- \n-:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a:tMa:tSnlrE :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tKia:tSnlrAa:tSa :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa:tKa :tKia:tSnlrAa:tSa :tPa:tSnlrI.N:tRa:tVa:tSnlrAa:tRa/ :tGRa:tSnlrU:tPa:tKa :tPRa:tSnlrI:tTa:tSnlrI:tKRa:t“a:tSnlrAa:tVa:tSnlrAa:tDa:tSnlrIn :tAa :tMa:tSnlrE:tSnlrI:tDta:t“a:tSnlrO:tKa:tRa :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa/ :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa:tKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa :tSnlrVdoawnoR :tTa \n:tKa:tRa:tBa \n-:tSa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tNa:tSnlrAa:tRa, :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tAa:tSnlrI:tDa :tKa:tSnlrAa:t“a:tRhai:tKRa:tMa/ :tA:tSa:tSnlrAa:tI:tNa:tMa:tSnlrE:tNrTma:tMa:tSnlrE :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tLa:tKia:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa :tTa:tTia:tSnlrAa:tKa:tSnlrI.M:tTia:tTa :tLa:tSnlrE:tKia:tKa \n:tSa:tBia:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tMa:tSnlrU:tKi“a:tTa:t“a:tSnlrAa :tSa:tSnlrI.W:tMMa:tSnlrI.M:tLa:tTa :tKa:tRa:tBa \n-:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a:tMa:tSnlrE :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tKia:tSnlrAa:tSa :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa:tKa :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tKia:tSnlrAa:tSa :tPa:tSnlrI.N:tRa:tVa:tSnlrAa:tRa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tMa:tSnlrU:tKi“a:tTa:t“a:tSnlrAa :tIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tBa:tSnlrAa:BASE :tCartuaGnrtg:tTma:tBa \n-:tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tAa:tSnlrI:tDa :tTa:tKa:tRa:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tBa :tJa:tSnlrE :tMa:tSnlrAa:tTRa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tLa:tSnlrE:tLa :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrE :tHa:tSnlrO:tSnlrI.M:tTia \n-:tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa:tKa :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tLa:tSnlrE:tKia:tKa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tAa:tSia:tSnlrAa :tSnlrI:tDa:tA:tBa:tSnlrAn:tTa :tRa:tHa:tBa :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg :tO ‘:tSTma:tSnlrE:tTma:tSa :tKa:tSnlrO’ :tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAa:tDia:tSnlrAa :tNa:tSnlrAn :tBa:tNa:tSnlrI.M:tTia  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n3 \n \n-:tSa:tSnlrU:tCCa:tSnlrAa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tU:tTKa :tSnlrVdoawnoR :tSMTma :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tTa :tArgMzaua :tTRa:tSa :tCartuaGnrtg :tDa:tSnlrUg:tRa :tRa:tSnlrAa:tKia:tBa :tAa :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tAa:tGa:tSnlrUg :tBa:tRia:tSnlrAa:tE:tBa \n-:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tSnlrI.M:tSa:tLa:tSnlrE:tBa:tSa:tMa:tSnlrE :tJa:tMa:tSnlrIn:tArgMzaua:tDa:tSnlrAa:tRa :tAa:tSnlrI:tDa:tKa :tJa:tSnlrIn:tVa:tNa:tSnlrIn :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tDa:tSnlrE:tBa :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg :tJa:tNa:tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tN“a :tAa :tSa:tSnlrU:tCCa:tSnlrAa \n:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tU:tTKa :tSnlrVdoawnoR :tSMTma :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a:tKa :tPRa:tSia :tArgMzaua :tSa:tKa :tA:tPa:tNa :tBa:tCCa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tSa :tCartuaGnrtg :tDa:tSnlrUg:tRa :tKa:tRa:tE:tBa:tLa:tSnlrAa :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa \n:tPa:tRia:tSnlrAa:tI:tSa :tCartuaGnrtg :tDa:tSnlrUg:tRa :tRa:tSnlrAa:tKia:tSnlrI.M:tTia, :tAa :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tTa :tArgMzaua :tTRa:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tPa:tRa :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tRa :tKa:tBJa:tSnlrAa :tKa:tSnlrAa:tE:tMa :tRa:tHa:tSnlrI.W:tNHa:Darta \n:tE:tKa:tRa :tSnlrI:tNa:tMNa:tSnlrI.M:tLa:tSnlrI.W:tKia:tTa :tSa:tSnlrU:tKia:tDa :tAa :tDa:tSnlrU:tKia:tDa :tPa:tSnlrI.N:tRa:tNra:tSnlrAa:tMa :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:- \n-:tBia:tSnlrAa:tRa:tTa:tSnlrIn:t“a :tSa :tArgMzaua :tSnlrI:tVa:tDia:tSnlrAa:tNa:tKa :tA:tSMTma:tMa :tSa:tSnlrUg:tCa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:tKa :tBa:tSnlrAa:tDa:tSnlrO :tPRa:tSnlrAa:tI:tMa:tRa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tSia:tKSMa:tSnlrAa :tDia:tSnlrI.N:tRa:tMa:tSnlrE :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tPa:tRia:tSnlrAa:tI :tLa:tSnlrE:tLa :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tTa:tRa:tHa:tKa :tI:tCCia:tSnlrAa \n:tJa:tNa:tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tN“a:tMa:tSnlrE :tNa:tSnlrAn :tE:tLa:tSnlrAn:Darta :tE:tKa:tRa :tSnlrI:tVa:tPa:tRa:tSnlrIn:tTa :tSnlrI:tKa:tCia:tSnlrU :tTmia:tSnlrAa:tMa :tA:tVa:tHa:tTmTmia-:tSa:tNa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tPa:tRia:tSnlrAa:tI:tKa :tSnlrI:tVa:tRa:tSnlrO:tDia :tBia:tSnlrE:tLa, :tSnlrI.M:tSa:tLa:tSnlrE:tBa:tSa:tKa \n:tSnlrI:tVa:tRa:tSnlrO:tDia :tBia:tSnlrE:tLa:Darta \n-:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tArgMzaua:tTa:tRa :tPa:tRa:tMPa:tRa:tSnlrAa:tKa :tPRa:tSnlrAa:tRa:tMBia :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn, :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg :tU:tTKa :tSnlrVdoawnoR :tSMTma :tKa:tSnlrO:tSnlrI:tTma:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a:tSa :tCartuaGnrtg :tSa :tArgMzaua :tSa:tSnlrAa:tRa:tKa :tPa:tSnlrI.N:tRa:tCa:tE :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta \n-:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tO:tKa:tRa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tTa:tJNya:tTa:tSnlrAa :tLa:tSnlrE:tLa :tSnlrI:tNa:tLa:tRhai:tJJa:tTa:tSnlrAa:tPa:tSnlrUg:tNra:tRhai :tKa:tSnlrAa:t“a:tRhai :tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa :tLa:tSnlrAa:tI:tSa:tSnlrEArgMzaua:tSa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a \n:tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tDVa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa :tNa:tVa:tSnlrIn:tNa:tSnlrIn:tKa:tRa:tNra :tKa:tE:tLa :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta \n-:tMa:tSnlrUg:tLa :tDia:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a:tKa :tSTa:tRa :tSnlrI:tNa:tRa:tArgMzaua:tTa:tRa :tNa:tSnlrUg:tTa:tNa :tA:tDia:tMa :tSTa:tRa:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tPRa:tSnlrAa:tPTa :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa :tGa:tSnlrE:tLa:Darta \n-:tSKa :tSnlrUg :tLa :tKa:tSnlrCartuaO:tLa:tSnlrE:tJa:tMa:tSnlrE :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tBia:tSnlrAa:tGa :tCia:tSnlrAa:tTRa :tSnlrI:tVa:tHa:tSnlrIn:tNa :tBia’ :tGa:tSnlrE:tLa, :tO:tTa:tSnlrU:tKKa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tSia:tKSMa:tKa:tKa:tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg :tE:tNa.:tSa:tSnlrIn.:tSa:tSnlrIn., :tSKa:tSnlrAa:tU:tTma :tGa:tSnlrAa:tI:tDta, :tPRa:tSnlrO:tTma:tSnlrO:tKa:tSnlrCartuaO:tLa \n:tAa:tSnlrI:tDa :tKa:tSnlrAa:t“a:tRhai :tLa:tSnlrE:tLa :tPRa:t“a:tSnlrO:tGa :tKa:tE:tLa :tJa:tSnlrE:tBa:tSnlrAa:tKa :tMa:tJa:tBa:tSnlrUg:tRa:tSnlrIn :tPRa:tSia:tSnlrAa:tSa:tNa :tLa:tSnlrE:tLa :tBia’ :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta \n-:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tAa:tSnlrI:tDa :tDVa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa :tPRa:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tSia:tTa :tPa:tSnlrO:tTia:tSnlrIn :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tRa:tHa:tBa:tSnlrAa:tKa :tKa:tSnlrAa:tRa:tNra:tSnlrE:BASE :tCartuaGnrtg :tGa:tSnlrO:tDa:tSnlrAa:tMa:tMa:tSnlrE :tSa:tSnlrI:tDttia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta \n-:tMa:tSnlrUg:tLa :tDia:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tKa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tPa:tTRa-:tPa:tSnlrI:tTRa:tKa:tSnlrAa :tAa :tPa:tSnlrO:tTia:tSnlrIn :tLa:tSnlrO:tKa :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tCia:tSnlrAa:tSnlrI:tPa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tLa:tSnlrE:tLa :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tPa:tRia:tE :tLa:tGa:tLa:tSnlrAa:Darta \n-‘:tSa:tGa:tRa :tRa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa :tDa:tSnlrIn:tPa :tJa:tRa:t“a’ :tPa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn:tKa :tGRa:tHa:tNra :tLa:tSnlrAa:tGa’ :tLa:tGa:tLa:tSnlrAn:Darta \n-:tSa:tMPa:tSnlrUg:tNra:tRhai :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tSa :tArgMzaua :tRa:tKSMa:tNra:tKa :tBa:tSnlrAa:tDa:tSnlrO :tMa:tSnlrUg:tLa :tDia:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tKa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa, :tO:tKa:tRa :tSnlrI.M:tSa:tLa:tSnlrE:tBa:tSa :tAa :tO:tKa:tRa :tE:tJa:tSnlrE:tNrDta:tSnlrAa \n:tJa:tNa:tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tN“a:tSa :tCartuaGnrtg :tDa:tSnlrUg:tRa:tSnlrE :tRa:tHa:tLa :tAa :tO:tKa:tRa:tSnlrAa :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tMa:tDi“a :tKa:tNNa:tSnlrAa:tRa:tSnlrO:tHa:tTma :tBa:tRia:tSnlrAn:tTa :tGa:tSnlrE:tLa:Darta \n-:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tBia:tSnlrAa:tRa:tTa:tKa :tE:tKa:tMa:tSnlrAa:tTRa :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tLa :tJa:tTa’ :tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tArgMzaua:tTa:tRa :tDia:tSnlrAa:tRa :tPia:tSnlrAg:tDa:tSnlrAa:tI:tTa :tRa:tHa:tLa :tAa :tMa:tSnlrUg:tLa :tDia:tSnlrAa:tRa :tGia:tSnlrIn-:tMa:tLa:tSnlrIn:tDa:tSnlrAa :tKia:tSnlrAa:tI:tTa :tRa:tHa:tLa:tSnlrAa:tKa \n:tBa:tSnlrAa:tDa:tSnlrO :tMa:tRa:tNa:tSnlrAa:tSa:tNNa :tBia’ :tGa:tSnlrE:tLa:Darta \n:tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tSa :tArgMzaua :tPa:tSnlrO:tSnlrI:tSMa:tTa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTRa:tMa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tAa :tO:tI:tMa:tSnlrE :tDa:tSnlrE:tLa :tJa:tSnlrAa:tE:tBa:tLa:tSnlrAa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tA:tVa:tMa:tSnlrUg:tL“a:tNa:tKa :tPa:tSnlrAa:tCia:tSnlrAa:BASE :tCartuaGnrtg :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE :BASE :tCartuaGnrtg \n:tMa:tSnlrAa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa, :tAa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAa:tDi“a:tMa:tSa :tCartuaGnrtg :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa :tNa:tSnlrO:tKa:tRa:tSnlrIn-:tCa:tSnlrAa:tKa:tRa:tSnlrIn, :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tVa:tDia:tSnlrAa, :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tAa:tSnlrI:tDa:tPa:tRa :tE:tKa:tKSMa:tTRa :tRa:tSnlrAa:tJ“a \n:tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa, :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn-:tE:tNa:tJa:tSnlrIn.:tO.- :tSa :tArgMzaua :tSTia:tSnlrAa:tKa :tPa:tSnlrAa:tI:tPa:tRa :tGia:tSnlrU:tMa:tSnlrAn:tTa-:tSnlrI:tPia:tRa:tSnlrAn:tTa :tKia:tSnlrAa:tI-:tSnlrI:tPa:tBa:tSnlrAn:tKa :tAa:tKa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKSMa:tSnlrAa:tKa :tPa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai :tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa :tSa:tSnlrAa:tKa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKSMa \n:tU:tDDa:tSnlrE:tSia:t“a :tRa:tHa:tLa:Darta \n:tAa :tIn :tSa:tBia :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tBa:tDa:tLa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tBia:tSnlrE:tLa:Darta  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n4 \n \n:tSiRa:tDDia:tSnlrAa:tArgMzaua:tJa:tSnlrI.M:tLa : :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa :tPRa:tSnlrI.M:tSa:tDDia :tNa:tSnlrAa:tTma:tKa:tKa:tSnlrAa:tRa :tSiRa:tSnlrIn :tGa:tSnlrU:tNra:tNa:tSnlrAa:tTia :tJia:tSnlrAa :tSVa:tGa:tSnlrInRhai:t“a :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:Darta :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPa:tSnlrI:tTRa:tKa:tSnlrAa :tKa:tNra:tSnlrAa:tRhai:tMa:tSnlrVdoawnoR:tTa:tKa :tSa:tMPa:tSnlrAa:tDa:tKa \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tJa:tNa :tArgMzaua :tDa:tNa :tLa:tSnlrAa:tLa :tDa:tSnlrAa:tSa:tJa:tSnlrIn:tKa :tPa:tTNa:tSnlrIn :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tSVa:tGa:tSnlrInRhai:t“a :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrIn :Darta  :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tPa:tSnlrI.N:tRa:tVa:tSnlrAa:tRa :tSnlrI:tDa:tSa:tSa :tCartuaGnrtg  :tSiRa:tDDia:tSnlrAa:tArgMzaua:tJa:tSnlrI.M:tLa:Darta \n:tPRa:tBa:tSnlrO:tDia :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tSa:tMMa:tSnlrAa :tNa::tSiRa:tSnlrIn :tKa :tSnlrE :tDa:tSnlrAa:tRa :tNa:tSnlrAa:tTia :tCa:tSnlrAg:tDia:tRa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tPRa:tBa:tSnlrO:tDia :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa :tDa:tSnlrE:tLa :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tNHa:Darta :tBa:tDia:tSnlrAa:tI:Darta \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa:tKa :tTpd:t”hud:t”hud :tMa :tA:tArgMzaua:tKa : :tOrh:tFnzh :tA:tPRa:tSnlrAn:tLa :tTpd:t”hud:tOrh:tSnB :tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa:tKa :tTpd:t”hud:t”hud :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :tIn-:tPRa:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tSia:tTa :tHa:tE:tTa:Darta :tAn :tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa \n:tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa/ :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa:tSa :tCartuaGnrtg  :tSa:tMMa:tSnlrAa:tSnlrI:tNa:tTa :tLa:tSnlrE:tKia:tKa :tAa :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tRa :tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa:tPa:tRa :tSa:tMa:tSnlrIn:tKSMa:tSnlrAa/ :tSnlrI:tNa:tBa:tNDia :tPRa:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tSia:tTa \n:tHa:tE:tTa:Darta :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSa :tCartuaGnrtg  :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa :tSa:tSnlrAa:tDa:tRa :tAa:tMa :tArgMzaua :tSnlrI:tTRa:tTa :tA:tSnlrI.M:tCia:Darta \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  \n  \n:tOrh.:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPia :tSnlrE :tLa:tSnlrO :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:t”hud -:tOrh:tOrh   \n:tTpd:t”hud:tOrh:t”hud :tSiRa:tSnlrIn :tGa:tSnlrO:tSnlrI:tVa:tNDa :tJia:tSnlrAa (:tSa:tMa:tGRa :t“a:tSnlrO:tGa:tDa:tSnlrAa:tNa :tLa:tSnlrE:tLa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tOrh :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tMa:tSnlrAa:tNa:tNDa :tRa:tSnlrE:tNra:tSnlrU (:tSa:tMa:tGRa :t“a:tSnlrO:tGa:tDa:tSnlrAa:tNa :tLa:tSnlrE:tLa) \n  \n:tTpd.:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:tOrh -:tOrh:tTpd   \n  \n:tTpd:t”hud:tOrh:tOrh :tMa:tSnlrUg:tLa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNrDta:tLa (:tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tSnlrI.M:tJa:tNa:tGa :BASE:tSnlrIn, :tKa:tTia:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tOrh :tBa:tSnlrAa:tLa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tLa:tSnlrE.:tKa. :tMa:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tTia :tJia:tSnlrAa (:tJa:tKa:tRa :tNa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tCa:tTa:tSnlrU:tRa :tHa:tSnlrO:tI, :tKa:tTia:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tOrh :t“a:tSnlrU:tVa:tSnlrAa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tAa:tNa:tNDa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tJia:tSnlrAa (:tKa:tLa :tHa, :tNa:tSnlrAa:tTma:tKa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTpd :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tLa:tSnlrO:tCa:tNa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa- (:tPa:tDMa:tSnlrAa:tNa:tDa:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAa:tJia :BASE:tSnlrIn, :tBa:tSnlrAa:tArgMzaua:tGLa:tSnlrAa- :tMa:tSnlrAa:tSnlrI:tNa:tKa :tBa :tArgMzaua :tD“a:tSnlrO:tPa:tSnlrAa:tDi“a:tSnlrAa:t“a, :tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa \n:tBa:tSnlrAa:tArgMzaua:tGLa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa) \n  \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa :tSa:tMMa:tSnlrAa :tNa :tTpd:t”hud:tOrh:tTpd -:tOrh:tTiuhh (:tVa:tSnlrAn:tKa:tSnlrI.W:tLPa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tMa:tSnlrE :tPRa:tSnlrI.M:tSa:tDDia ) \n1. :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPia :tSnlrE :tLa:tSnlrO :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa 2012  \n2012 :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tJa:tNa:tNDa:tNa :tLa:tSnlrAa:tLa :tDa:tSnlrAa:tSa (:tSa:tMa:tGRa :t“a:tSnlrO:tGa:tDa:tSnlrAa:tNa :tLa:tSnlrE:tLa) \n2. :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa :tTpd:t”hud:tOrh:tTpd -:tOrh:tTiuhh (:tVa:tSnlrAn:tKa:tSnlrI.W:tLPa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tMa:tSnlrE :tPRa:tSnlrI.M:tSa:tDDia ) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTpd :tBa:tSnlrAa:tLa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa - :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNrDta:tLa :tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  “:tTa:tRa:tSnlrE:tGa:tNa ” :tBa:tSnlrAa:tLa :tPRa:tSnlrE:tRa:tKa :tSnlrI:tVa:tHa:tSnlrI:tNa :tKa:tTia:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTpd :tMa:tSnlrUg:tLa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa - :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tJa:tDa:tSnlrE:tVa :tMa:tNrDta:tLa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \":tA:tMBa:tRa:tSnlrAa \" (:tKa:tSnlrI:tVa:tTa:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) :tLa:tSnlrE:tLa:Darta \n2012 :t“a:tSnlrU:tVa:tSnlrAa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn:tMa:tTa:tSnlrIn :tJ“a:tSnlrO:tSnlrI:tTa :tSa:tSnlrU:tNa:tSnlrIn:tTa :tCa:tSnlrAg:tDia:tRa:tSnlrIn:tKa “:tA:tSnlrI.M:tCa:tRhai:tSa ” (:tKa:tSnlrI:tVa:tTa:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) \n2013 :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tNa:tRa:tSnlrE:tSia :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tSnlrI:tVa:tKa:tLa \":t“a:t“a:tSnlrAa:tSnlrI:tTa\" (:tMa:tRa:tSnlrAa:tTmia:tSnlrIn :tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa :tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tSMNra:tSnlrU :tSa:tKia:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :tKia:tSnlrAa:tNrDta:tSnlrE:tKa:tRa) \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa :tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh -:tOrh:tFdgu (:tVa:tSnlrAn:tKa:tSnlrI.W:tLPa:tKa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tMa:tSnlrE :tPRa:tSnlrI.M:tSa:tDDia ) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh :tBa:tSnlrAa:tLa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa – :tSiRa:tSnlrIn:tMa:tTa:tSnlrIn :tJ“a:tSnlrO:tSnlrI:tTa :tSa:tSnlrU:tNa:tSnlrIn:tTa :tCa:tSnlrAg:tDia:tRa:tSnlrIn- “:tDa:tSnlrE:tVa:tSnlrIn:tJa:tSnlrIn ” (:tBa:tSnlrAa:tLa :tSnlrI:tNa:tBa:tNDia :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) :tLa:tSnlrE:tLa:Darta \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh :tMa:tSnlrUg:tLa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa - :tSiRa:tSnlrIn :tBa:tSnlrE:tCa:tNa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \":tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn:tKa :tA:tPa:tMa:tSnlrAa:tNa :tAa :tCia:tSnlrIn.M:tNa:tRa:tDa:tSnlrE:tVa :BASE:tSnlrIn\" (:tNa:tSnlrAa:tTma:tKa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) :tLa:tSnlrE:tLa:Darta  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n5 \n \n:tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh :t“a:tSnlrU:tVa:tSnlrAa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tU:tMa:tSnlrE:tSia :tMa:tNrDta:tLa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  “:tSnlrI:tNa:tSiTa:tSnlrU:tKa:tSnlrIn.W ” (:tKa:tSnlrI:tVa:tTa:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa):tLa:tSnlrE:tLa:Darta \n:tTpd:t”hud:tOrh:tFdgu :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tNa:tSnlrIn:tTa :tU:tTPa:tLa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  “:tMa:tSnlrO:tHa:tNa:tDa:tSnlrAa:tSa ” (:tSnlrI:tHa:tNDa:tSnlrIn :tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa :tSiRa:tSnlrIn :tU:tDa:t“a :tPRa:tKa:tSnlrAa:tSia):tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa \n:tLa:tSnlrE:tLa:Darta \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tBia:tSnlrAa:tSMa:tSnlrAa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  :tTpd:t”hud:tOrh:tFdgu -:tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh  (:tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tA:tKa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tMa:tSnlrIn :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa ) \n :tTpd:t”hud:tOrh:tFdgu :tMa:tSnlrUg:tLa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tNa:tNDa :tSnlrI:tVa:tLa:tSnlrAa:tSa :tRa:tSnlrAa:t“a (:tSa:tKia:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tPa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa:tRa :BASE:tSnlrIn- :tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tFdgu :tBa:tSnlrAa:tLa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa- :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNrDta:tLa (:tNa:tSnlrAn :tDia:tSnlrAa:tRa:tSnlrAn:tE - :tBa:tSnlrAa:tLa :tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tFdgu :t“a:tSnlrU:tVa:tSnlrAa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa - :tSiRa:tSnlrIn :tAa:tSia:tSnlrIn:tSMa :tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa (:tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa :tAa:tKia:tRa - :tGa:tJa:tLa :tSa :tArgMzaua :tGRa:tHa) \n:tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh :tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tSKa:tSnlrAa:tRa - :tSiRa:tSnlrIn :tSia:tMBia:tSnlrU :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tSnlrI.M:tSa:tArgMzaua:tHa ( :tPa:tSnlrAa:tKia:tLa:tSnlrO  -  :tTa:tSnlrU:tKa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :tRa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa :tSia:tSnlrE:tTma:tKa :tKa:tSnlrO:tArgMzaua:tKa:tNra:tSnlrIn :tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa:tKa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn \n:tA:tNa:tSnlrU:tVa:tSnlrAa:tDa) \n  \n:tNa:tSnlrAa:tTma:tKa , :tGa:tSnlrIn:tTa , :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa , :tNa:tSnlrVdoawnoR:tT“a , :tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tLa:tSnlrAa , :tSnlrI.M:tSia:tLPa :tAa :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa :tKSMa:tSnlrE:tTRa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa :tTpd:t”hud:tOrh:tTpd  \n  \n:tA:tSnlrI.M:tBia  :tNa:t“a - :tMa:tSnlrU:tKi“a :tA:tSnlrI.M:tBia:tNa:t“a  , \n  \n:tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tSia :tL.iawe :tPa:tSnlrIn :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn, :tU:tMRa- 17 :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa :tSiRa:tSnlrIn :tLa:tKSM.iawe :tMa:tNra :tJia:tSnlrAa \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tSia:tSnlrO:tBia:tSnlrAa :tKa:tSnlrAa:tN.iawe :tTa :tMa:tHa:tTa:tSnlrO, :tU:tMRa- 15 :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tA:tVa:tTa:tSnlrAa:tRa :tMa:tHa:tTa:tSnlrO, \n  \n:tHa:tSnlrAa:tS.iawe :t“a -:tA:tSnlrI.M:tBia:tNa:t“a  \n  \n:tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tPRa :t“a :tArgMzaua :tKa:tSnlrAa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn, :tU:tMRa- 16, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tSiRa:tSnlrIn :tVa:tSnlrAn:tD“a:tNa:tSnlrAa:tTia :tSa:tSnlrAa:tHa \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tDa:tSnlrU:tGa:tSnlrAa:tRhai:tNa :tArgMzaua :tDa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa, :tU:tMRa- 23, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tS.iawe :tVa. :tBia:tRa:tTa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa \n  \n:tNa:tSnlrVdoawnoR:tT.iawe :t“a  \n  \n:tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tLa:tSnlrE:tKia:tSnlrAa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn, :tU:tMRa- 16, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tSiRa:tSnlrIn :tHa:tRa:tSnlrE:tRa:tSnlrAa:tMa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tA:tMa:tSnlrIn:tTa :tRa:tArgMzaua:tJa:tNa, :tU:tMRa- 18, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tNa:tSnlrAa:tGa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tKa:tSnlrAa:tMa:tTa \n  \n:tSnlrI.M:tCa  :tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa  \n:tSiRa:tSnlrIn :tPa:tNa:tKa:tLa:tSnlrAa:tLa :tMa:tNrDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tTiuhh:tFnzh, :tSnlrI:tPa:tTa:tSnlrAa- :tSVa. :tSa:tSnlrU:tNDa:tRa :tMa:tNrDta:tLa, :tGa:tSnlrAa:tMa :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tMa:tSnlrE:tSia :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tBia:tSnlrAa:tRa:tTa:tSnlrIn, :tU:tMRa- 23, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tSiRa:tSnlrIn :tMa:tSnlrO:tTa:tSnlrIn :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa \n  \n:tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa (:tHa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrO:tSnlrI:tNa:t“a:tMa )  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n6 \n \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tPa:tRa:tMa:tSnlrAa:tNa:tN.iawe :tDa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa, :tU:tMRa- 30, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tSiRa:tSnlrIn :tNa:tTia:tSnlrU:tNa:tSnlrIn :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa \n  \n:tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa (:tDtia:tSnlrO:tLa:tKa ) \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tBa:tSnlrU:tLa:tNa :tRa:tSnlrAa:tU:tTa, :tU:tMRa- 45, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tS.iawe :tVa. :tSnlrI.M:tCa :tL.iawe :tTma:tSnlrUg :tRa:tSnlrAa:tU:tTa \n  \n:tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa (:tRa:tSa:tNa:tCa:tSnlrAg:tKa:tSnlrIn.W ) \n  \n   :tSiRa:tSnlrIn :tBa:tHa:tSnlrAa:tDa:tSnlrU:tRa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMRa- 55, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tS.iawe :tVa. :tSa:tRa:tJa:tSnlrU:tGa :tRa:tSnlrAa:tMa \n  \n:tSnlrI.M:tSia:tLPa:tSnlrIn -:tVa:tSTa:tSnlrU:tKa:tLa:tSnlrAa  \n  \n    :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tMa:tSnlrI.W:tLLa:tKa,:tFnzh:t”hud :tGa:tSnlrAa:tMa- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa \n  \n:tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai-:tMa:tSnlrVdoawnoR:tSnlrI.M:tTTa:tKa:tSnlrAa :tKa:tLa:tSnlrAa  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :t“a:tDa:tSnlrU:tNa :tArgMzaua :tDa:tNa :tPa :tArgMzaua :tSnlrI:tDta :tTa, :tU:tMRa- 45, :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa- :tA:tSia:tPia:tSnlrInRhai.W :tPa :tArgMzaua :tSnlrI:tDta :tTa \n  \n  \n:tKa:tSnlrAa:tSMTmia -:tKa:tLa:tSnlrAa  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tJia:tMa:tSnlrE:tLa:tSnlrIn :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia:t“a:tSnlrAa,:tSnlrI:tPa:tTa:tSnlrAa :tSVa. :tMa:tSnlrUg :tArgMzaua :tGa:tSnlrAa:tLa:tSnlrAa:tLa :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia:t“a:tSnlrAa, :tFnzh:tFnzh, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa \n  \n  \n:tSnlrI:tKa:tSa:tSnlrAa:tNa:tSnlrIn -:tAa:tTMa:tSnlrI:tNa:tBia:tRhai:tRa :tSa :tArgMzaua :tSKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tLa:tCia:tMa:tSnlrIn :tDa:tSnlrAa:tSa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tSnlrI:tPa:tTa:tSnlrAa :tSVa. :tSiRa:tSnlrIn :tPia:tNra:tSnlrIn :tDa:tSnlrAa:tSa, :tGa:tSnlrAa:tMa :tVa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPa:tTRa:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa:tTa:tSnlrAa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  \n-:tTpd:t”hud:tOrh:tTpd :tSiRa:tSnlrIn :tNa:tVa:tSnlrE:tNDa:tSnlrU :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tJia:tSnlrAa \n:tNa:tSnlrAa:tTma:tKa , :tGa:tSnlrIn:tTa , :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa , :tNa:tSnlrVdoawnoR:tT“a , :tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tLa:tSnlrAa , :tSnlrI.M:tSia:tLPa :tAa :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa :tKSMa:tSnlrE:tTRa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa :tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh   \n:tMa:tSnlrU:tKi“a :tA:tSnlrI.M:tBia:tNa:t“a -  \n(1)  :tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tAa:tSia:tSnlrAa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tVa:tTa:tSnlrAa:tRa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tOrh:tEnlim , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n7 \n \n(2)  :tMa:tSnlrO . :tSa:tMa:tSa:tSnlrAa:tDa :tAa:tLa:tMa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tMa:tSnlrO . :tIn:tSMa:tSnlrAa :tAa:tLa:tMa , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- \n:tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(3)  :tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tA:tPa:tNra:tSnlrAa:tRhai :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tMa:tNa:tSnlrO:tJa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU, :tJa:tN.iawe :tMa :tSnlrI:tTa :tSnlrI.M:tTia - :tOrh:tEnlim-:tTpd-:tOrh:tNnrh:tNnrh:tEnlim, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, \n:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tHa:tSnlrAa:tS.iawe :t“a –:tA:tSnlrI.M:tBia:tNa:t“a - \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tBRa:tHMa:tDa:tVa:tSnlrE :tPa:tSnlrAa:tSa:tVa:tSnlrAa:tNa :tU:tPia :tRhai  :tRa:tSnlrAa:tMa:tJa:tSnlrAa:tNa:tSnlrIn :tPa:tSnlrAa:tSa:tVa:tSnlrAa:tNa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa- :tS.iawe :tVa. :tLa:tKSM.iawe :tMa:tSnlrIn :tPa:tSnlrAa:tSa:tVa:tSnlrAa:tNa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tAg:tRa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tTma:tSnlrAa:BASE:tSnlrCartuaE :tSnlrI.M:tSa  :tPia :tAa:tLa:tMa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tMa:tSnlrO . :tMa:tSnlrU:tS.iawe :tTa:tSnlrAa :tKa :tAa :tLa:tMa , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- \n:tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tNa:tSnlrAa:tTma:tKa , :tGa:tSnlrIn:tTa , :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa , :tNa:tSnlrVdoawnoR:tT“a , :tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tLa:tSnlrAa , :tSnlrI.M:tSia:tLPa :tAa :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa :tKSMa:tSnlrE:tTRa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  (:tMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tGa:tSnlrI:tNa :tKia:tBa:tSnlrAa:tSa :tSa:tMa:tGRa \n:t“a:tSnlrO:tGa:tDa:tSnlrAa:tNa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa ) \n:tSia:tSnlrAa:tS.iawe :tTRa:tSnlrIn :t“a :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa :tSa:tHa :tTa:tSnlrAa:tNa:tPa:tSnlrU:tRa:tSnlrAa  : \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tVa:tSnlrVdoawnoR:tKSMa :tSnlrI.M:tSa :BASE :tArgMzaua:tHa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tA:tSnlrI:tNa  :tRa_tSnlrUg:tDDia :tSnlrI.M:tSa :BASE :tArgMzaua:tHa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tSnB, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tPia :tSnlrU :tLa:tVa:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg:tBa:tRa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tGa:tSnlrI:tNa   :tKia:tBa:tSnlrAa:tSa :tSa:tM.iawe :tMa:tSnlrAa :tNa: :tSnlrI.M:tMa:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrAa :tLa:tSnlrO:tKa :tSa :tArgMzaua :tSKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa :tSa :tArgMzaua :tRa:tKSMa:tNra : \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tLa:tKia:tNa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU  :tPa:tSnlrE. :tS.iawe :tVa. :tKia:tSnlrU:tSia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tPa:tKa:tSnlrI:tDttia :t“a:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tRa:tTa:tNa:tSa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa, :tA:tNa:tSnlrU:tMa :tArgMzaua :tDta:tLa- \n:tPia :tSnlrU :tLa:tPa:tRa:tSnlrAa:tSa (:tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn) \n:tNa:tSnlrAa:tTma:tKa , :tGa:tSnlrIn:tTa , :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa , :tNa:tSnlrVdoawnoR:tT“a , :tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tLa:tSnlrAa , :tSnlrI.M:tSia:tLPa :tAa :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa :tKSMa:tSnlrE:tTRa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa  (:tSa:tMa:tGRa :t“a:tSnlrO:tGa:tDa:tSnlrAa:tNa :tSa:tMMa:tSnlrAa:tNa ):  \n:tNa:tSnlrVdoawnoR:tT.iawe :t“a  -  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tHa:tSnlrI.N:tRa   :tNa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:t“a:tNra :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa- :tS.iawe :tVa. :tNa:tN.iawe :tDa:tSnlrIn :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tEnlim, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(2) :tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa:tSnlrAa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tDa:tSnlrE:tVa :tPa:tSnlrAa:tSa:tVa:tSnlrAa:tNa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tOrh:tSnB , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSnlrI.M:tCa  :tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa -  \n(1)  :tJa:t“a :tPRa:tKa:tSnlrAa:tSia :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa- :tSiRa:tSnlrIn :tKa :tSnlrU :tSia:tSnlrE:tSiVa:tRa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tTiuhh:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tSa:tNa:tPa:tTa:tHa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma– :tBa:tSnlrAg:tRa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tSa:tRa:tSnlrAa:t“a:tGa:tRia, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tCa:tN.iawe :tDa :tNa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tBia:tSnlrO:tLa:tSnlrAa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tKia:tDttia:tGa:tPa:tSnlrU:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) :tSa :tArgMzaua :tPRa:tSnlrI:tTa , :tCia:tSnlrAa:tTRa :tS.iawe :tNa:tSnlrAa:tTa:tKa :tA:tArgMzaua:tSnlrI:tTa :tMa :tVa:tSMa:tRhai, :tKa:tLa:tSnlrAa :tE:tVa :tArgMzaua  :tSnlrI.M:tSia :tL.iawe :tPa :tMa:tHa:tSnlrAa:tSnlrI:tVa :tD“a:tSnlrAa:tLa:t“a- \n:tPa:tTma:tNa:tSnlrAa:Darta    \n:tHa:tSnlrI.N:tRa  :tMa:tSnlrU:tSnlrI:tNa  :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg / :tHa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrO:tSnlrI:tNa:t“a:tMa   \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tMa:tHa:tSnlrAa:tDa:tSnlrE:tVa :tSa:tSnlrAa:tHa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tRa:tSnlrAa:tMa:tDa:tSnlrE:tVa :tSa:tSnlrAa:tHa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tFnzh:tEnlim , :tGa:tSnlrAa:tMa- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrAa, :tVa:tSnlrAa:tDta:tRhai- :tNa :tArgMzaua . :t”hud:tNnrh, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tSnlrAa:tGa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tRa:tSnlrAa:tU:tTa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tRa:tSnlrAa:tMa:tS.iawe :tVa:tRa_tSnlrUg:tPa :tRa:tSnlrAa:tU:tTa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa :tSnB:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tDtia:tSnlrO:tLa:tKa / :tTmia:tSnlrE :tKa :tSnlrAn :tTa:tSnlrAa / :tDtia:tSnlrO:tLa:tSnlrI:tKa  :t“a:tSnlrAa    िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n8 \n \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tA:tNa:tSnlrU:tPa :tSa:tDa:tSnlrAa:t“a  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa.   , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tTa:tSnlrU:tLa:tSnlrI.M:tSa :t“a:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tNa:tSnlrO:tHa:tRa :tPa:tTmTma:tSnlrIn, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tSiRa:tSnlrIn :tKa:tL.iawe :tLa :tRa :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tKia:tTmTma:tRa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tRa:tSa:tNa:tCa:tSnlrAg:tKa:tSnlrIn.W :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n(1)  :tVa:tSnlrAa:tSa:tSnlrU:tDa:tSnlrE:tVa :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tA:tNa:tSnlrU:tPa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tVa:tSnlrAa:tDta:tRhai :tNa. :t”hud:tShzhr  , :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tSnlrI.M:tSia:tLPa:tSnlrIn -:tVa:tSTa:tSnlrU:tKa:tLa:tSnlrAa -  \n  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAg:tKa :tSnlrUg  :tMa:tSnlrI.W:tL.iawe :tLa  :tKa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tDa:tRa:tBa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tMa:tSnlrI.W:tL.iawe :tLa :tKa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tShzhr:t”hud, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tSnlrI:tVa  :tLa:tSnlrAa:tSa :tDia:tSnlrI.N:tRa  :tKa:tSnlrAa:tRa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tTmia:tSnlrO:tRia:tSnlrAa:tI :tDia:tSnlrI.N:tRa :tKa:tSnlrAa:tRa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tMa:tSnlrUg:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tLa:tSnlrAa -:tMa:tSnlrVdoawnoR:tSnlrI:tTa:tRhai:tKa:tSnlrAa:tRa :tKa:tLa:tSnlrAa -  \n(1) :tGia:tSnlrUg:tRa:tNa :tPa :tArgMzaua :tSnlrI:tDta  :tTa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa - :tSiRa:tSnlrIn :tMa:tSnlrO:tLa:tHa_tSnlrUg :tPa :tArgMzaua :tSnlrI:tDta :tTa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma– :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. \n:tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(2) :tSiRa:tSnlrIn :tPRa:tBia:tSnlrU :tPa :tArgMzaua :tSnlrI:tDta  :tTa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa  :tS.iawe :tVa .   , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tKa:tSnlrAa:tSMTmia -:tKa:tLa:tSnlrAa -  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tDa:tSnlrE:tVa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSia:tNa:tSnlrIn:tCa:tRa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tTiuhh:tSnB, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn-:tPa:tSnlrU:tRa:tVa:tSnlrAa:tRhai:tSa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tSiRa:tSnlrIn :t“a:tSnlrO:tGa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa . :tBa:tSnlrU:tDDia:tSnlrUg.awm :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tFdgu:tFnzh , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSnlrI:tKa:tSa:tSnlrAa:tNa:tSnlrIn - :tAa:tTMa:tSnlrI:tNa:tBia:tRhai:tRa :tSa :tArgMzaua :tSKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa -   \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tA:tVa:tTa:tSnlrAa:tRa  :tRa:tSnlrAa:tU:tTa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSa:tSnlrU:tBa:tDia :tRa:tSnlrAa:tU:tTa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tSnB, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)   \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAg:tSia:tNa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tKa:tSnlrI:tPa :tLa:tSnlrE:tSiVa:tRa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tTiuhh:tFnzh, :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma– :tBa:tNa:tGa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa )  \n:tA:tLHa:tSnlrAa / :tMa:tHa:tRa:tSnlrAa:tI -  \n(1) :tMa:tSnlrO . :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tMa:tSnlrO. :tSnlrI:tBa :tLa:tTma :tMa:tRa:tHa_tSnlrUg:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tBa:tSa:tHa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tDttia:tHa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tA:tN.iawe :tDia:tRa:tSnlrAa:tTmia:tSnlrAa:tRia:tSnlrIn, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn, :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:t”hud:tOrh \n:tJa:tSnlrO:tSnlrI:tGa  :tRa:tSnlrAa -  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tBa:tC.iawe :tCa :tNa :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSa:tSnlrIn:tTa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn  :tRa:tSnlrAa:tMa:tDa:tSnlrE:tVa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa . :tJa:tSnlrAa:tGa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tFnzh:t”hud , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n9 \n \n:tPa:tRa:tSnlrAa:tTa:tSnlrIn (:tPRa:tBia:tSnlrAa:tTa:tSnlrIn ) :tGa:tSnlrAg:tSnlrI:tNa  :tHa:tSnlrAa:tRa  :tAa :tKia:tJa:tRa:tSnlrIn / :tKia:tSnlrAg:tJa:tRa:tSnlrIn :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tKa:tDa:tSnlrE:tVa :tSa:tSnlrAa:tPia:tSnlrIn.W   \n:tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn   , \n:tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa :tI:tTma:tHa:tRa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tPa:tRa:tSnlrAa:tTa:tSnlrIn (:tPRa:tBia:tSnlrAa:tTa:tSnlrIn ) :tGa:tSnlrAg:tSnlrI:tNa  :tHa:tSnlrAa:tRa - (:tA:tGa:tHa:tNa:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrAa:tGia-:tPia:tSnlrAa:tGa:tSnlrU:tNa :tTa:tKa :tGa:tSnlrAa:tO:tLa :tJa:tSnlrAa:tI:tTa) \n(1) :tSa:tSnlrU:tKa:tDa:tSnlrE:tVa :tSa:tSnlrAa:tPia:tSnlrIn.W  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg:tNa:tSnlrAa:tTia :tSa:tSnlrAa:tPia:tSnlrIn.W, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tShzhr:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa :tI:tTma:tHa:tRa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tLa:tSnlrE:tLHa:tSnlrU :tDa:tSnlrAa:tSa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSa:tNa:tKa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. \n:tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tJia:tRa:tNa:tSnlrIn -  \n(1) :tMa:tSnlrO . :tGa:tSnlrU:tLa :tHa:tSa:tNa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tA:tB.iawe :tDa:tSnlrU:tLa :tRa:tSa:tSnlrIn:tDa :tMa:tRa:tHa_tSnlrUg:tMa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tMa:tSnlrO . :tRa:tHa:tMa:tSnlrAa:tNa :tSa:tSnlrAa:tHa:tBa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa...., :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tEnlim, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tPia :tSnlrU :tLa:tPa:tRa:tSnlrAa:tSa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tNa:tSnlrAa:tLa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGa:tTa :tNa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:t“a:tNra :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tKia:tSnlrU:tSia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:t”hud, :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tKa:tKa:tRa:tDta:tSnlrO:tBia, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tDa:tSnlrE:tVa :tNa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:t“a:tNra :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tKa :tSnlrU :tSia:tSnlrU:tMa:tLa:tSnlrAa:tLa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tBa:tNa:tRa:tJia:tSnlrU.awm:tLa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tA:tMa:tHa:tSnlrIn, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tGia:tSnlrO:tGia:tDttia:tDta:tSnlrIn:tHa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)   \n:tGa:tSnlrIn:tTa:tHa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  / :tLa:tSnlrO:tKa :tGa:tSnlrIn:tTa -  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn:tMa:tTa:tSnlrIn :tPia :tSnlrU :tDa:tNa:tSnlrIn :tDa:tSnlrE:tVa:tSnlrIn  :tPa:tTNa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tPia:tLa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2) :tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tVa  :tTa:tSnlrAa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tGa :tArgMzaua :tGa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tOrh:tEnlim, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tMa:tCia:tDia:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrI.M:tLa :t“a:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa , :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tKia:tSnlrU:tRa:tDa:tKa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrIn:tTa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tJa :tArgMzaua :tGa:tLa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tTpd, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tLa:tKSM.iawe :tMa:tSnlrIn  :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tPa :tArgMzaua :tCa:tSnlrUg :tMa:tSnlrO:tCa:tSnlrIn, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tShzhr:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tKa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tRa:tNa:tSnlrE:tTma -  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tCa:tN.iawe :tDa :tRa :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa- :tS.iawe :tVa. :tJa:tSnlrIn:tTa:tNa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(2) :tMa:tSnlrO . :tSa:tSnlrU:tBia:tSnlrAa:tNa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tBa:tSnlrE:tN.iawe :tJa:tSnlrUg :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n10 \n \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tJa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tMa :tHa:tTa:tSnlrO  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tLa:tKSM.iawe :tMa:tSnlrIn :tMa:tHa:tTa:tSnlrO, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:tFnzh, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn :tVa:tSnlrAa:tDta:tRhai :tNa :tArgMzaua . :t”hud:tFdgu, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tGia:tSnlrU:tRa:tNa :tRa:tSnlrAa:tMa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:tTiuhh, :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tNa:tGa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tBia:tGa:tSnlrAn:tTa :tGa:tVa:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa -  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAa:tLa:tSnlrAa:tLa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tEnlim:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa :tI:tTma:tHa:tRa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tSia:tM.iawe :tBia:tSnlrU :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tLa:tKia:tNa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tBa:tSnlrI:tDtia :t“a:tSnlrAa:tGia:tSnlrAa:tTma-:tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma– :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI:BASE :tJa:tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSnlrI.W:tKia  :tS.iawe :tSa :tKa:tRa - (:tSnlrI.W:tKia  :tS.iawe :tSa:tSnlrAa  :tKa:tHa:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa )-  \n  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tCia:tSnlrU:tTa:tHa:tRa_tSnlrUg :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa :tU:tPia :tRhai  :tRa:tSnlrAa:tJa:tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa , :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tKia:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:tVa:tNa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tGia:tSnlrO:tGia:tRa:tSnlrI:tDta :tHa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tNa:tSnlrO:tHa:tRa :tPa:tTmTma:tSnlrIn, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa, :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tFnzh:tTpd \n(2)  :tBa:tSnlrAn:tJa:tNa:tSnlrAa:tTia :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia  :t“a:tSnlrAa :tU:tPia :tRhai  :tTma:tHa:tLa :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia  :t“a:tSnlrAa - \n(2) :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tDtia:tSnlrO:tArgMzaua:tGa:tSnlrAa:tI :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa, \n:tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tAg:tRa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n  \n:tSnlrI.M:tMa:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tCa:tTRa:tKa:tLa:tSnlrAa - \n(1)  :tSa:tSnlrU:tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tMa  :tSnlrI.M:tTia  :tLa:tSnlrE:tSia :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tDa:tSnlrE:tVa :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa ‘:tJia:tSnlrAa:tRa_tSnlrUg:tDa:tSnlrAa:tRa’ :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma-– :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, \n:tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI:BASE :tJa:tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn:tMa:tTa:tSnlrIn :tVa:tSnlrIn:tNra:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tVa:tSnlrIn :tPa:tTNa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tDa  :tSnlrI.M:tLa  :tPa :tJia:tSnlrAa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tTiuhh:tFnzh , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tKia:tJa:tRa:tSnlrIn / :tKia:tSnlrAg:tJa:tRa:tSnlrIn :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tKa  :tSia:tSnlrO:tRa:tSnlrIn :tDa:tSnlrAa:tSa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tNa:tSnlrE:tBa:tSnlrAn:tTa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma-– :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI:BASE :tJa:tLa:tSnlrAa- \n:tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n:tTa:tBa:tLa:tSnlrAa -  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tU:tPa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tCa:tSnlrAg:tDia:tRa:tSnlrIn  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tMa:tHa:tSnlrAa:tVa:tSnlrIn:tRa :tDa:tSnlrAa:tSa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tDa:tSnlrE:tVa:tNa:tSnlrAa:tTia :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSa:tVa:tRhai:tJa:tSnlrIn:tTa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tJia:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tJia:tPa:tTmTma:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tPa:tSnlrIn:tPa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tLa:tDa:tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tSa:tSnlrAa:tRa:tArgMzaua:tGa:tSnlrIn - (:tGia:tSnlrU:tNa:tSnlrAa -:tMa:tSnlrU:tNa:tSnlrAa )  \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tPa :tArgMzaua :tCa:tSnlrIn :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tSnlrI:tPa :tPa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn:Darta \n:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa  - (:tJia:tSnlrI.M:tLa  :tBa:tSnlrAa:tHa )   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n11 \n \n(1) :tSiRa:tSnlrIn :tKa :tSnlrU :tN.iawe :tDa :tNa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tKa:tNra:tRhai :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tI:tN.iawe :tDRa :tKa :tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tRa :tKa:tNra:tRhai :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tRa:tSnlrE:tBa:tSnlrAa:tDttia:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tMa:tHa:tRa:tSnlrAn:tLa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa, \n:tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn, :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:t”hud:tFdgu \n(2) :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tKia:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:tVa:tNa :tRa:tSnlrAa:tU:tTa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tKa :tSnlrAn :tLa:tSnlrUg :tRa:tSnlrAa:tU:tTa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tBa:tSnlrAg:tSa:tRa:tSnlrIn (:tBa:tSnlrAg:tSa:tRa:tSnlrIn :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa )  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tCa:tN.iawe :tDRa  :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSiRa:tSnlrIn :tJia:tSnlrO:tTma:tNa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tTiuhh:t”hud, :tBa:tSnlrAg:tSa:tRa:tSnlrIn/:tBa:tSnlrAg:tSa:tLa:tSnlrIn/:tBa:tSnlrAa:tSa:tSnlrU:tRa:tSnlrIn :tBa:tJa:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta \n:tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI:BASE :tJa:tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa  :tBia:tSnlrUg:tSnlrI:tTa   :tJia:tSnlrAa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tKa:tNa:tTma:tSnlrIn:tRa :tJia:tSnlrAa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tKa:tCia :tSnlrU :tBa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tLa:tSnlrO:tKa :tGa:tSnlrAa:tTia:tSnlrAa :tGa:tSnlrAa:t“a:tKa   \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrI:tVa  :tN.iawe :tDRa  :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tSa:tSnlrIn:tTa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa:tMa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tTa:tSnlrU:tLa:tSnlrI.M:tSa :t“a:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tNa:tSnlrO:tHa:tRa :tPa:tTmTma:tSnlrIn, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- \n:tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa  :tCa:tKa :tSnlrU :tNa :tSa:tDa:tSnlrAa:t“a  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tMa:tSnlrE:tTia:tRa :tSa:tDa:tSnlrAa:t“a, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n  \n:tMa:tSnlrI.M:tJa  :tRa:tSnlrAa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa (:tCia:tSnlrO:tKa:tTma:tSnlrAa :tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa  ...)   \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tPa:tSnlrI:tTa   :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tA:tJa:tSnlrU:tRhai:tNa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI:BASE :tJa:tLa:tSnlrAa- \n:tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n  \n:tMa:tSnlrVdoawnoR:tDa:tArgMzaua:tGa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n  \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tKa:tSnlrI:tPa  :tLa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tDa:tSnlrAa:tSa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa . :tSa:tSnlrU:tNNa:tRa :tDa:tSnlrAa:tSa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tShzhr:t”hud, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tLa:tSnlrI.W:tKSM.iawe :tMa :tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tLa:tSnlrAg:tKa:tHa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n(2)  :tSiRa:tSnlrIn :tKia:tKia:tRa :tSa:tDa:tSnlrAa:t“a  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tBa :tArgMzaua :tTmia:tSnlrAa :tSa:tDa:tSnlrAa:t“a, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tTa:tSnlrAa:tNa:tPa:tSnlrU:tRa:tSnlrAa :tSa:tHa :tBia:tSnlrAa:tVa :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrIn:tTa   \n   \n(1)  :tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa:tSnlrI:tVa  :tLa:tSnlrAa:tSa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tDa:tSnlrU:tKia:tRa:tNa :t“a:tSnlrAa:tDa:tVa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:tEnlim, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tSnlrI.M:tSa :tMa:tRa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tSa:tSnlrAa:tArgMzaua:tSnlrI:tGa , :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tGia:tSnlrO:tGia:tDttia:tDta:tSnlrIn:tHa:tSnlrAa, \n:tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tPia :tSnlrU :tLa:tPa:tRa:tSnlrAa:tSa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n12 \n \n  \n:tTa:tRa:tSa:tSnlrAa / :tTa:tSnlrAa:tSa:tSnlrAa -  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tJa:tSnlrO:tGa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSnlrI:tBa :tL.iawe :tTma:tSnlrUg :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tJa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tKa:tSnlrAa:tLa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tEnlim, :tGa:tSnlrAa:tMa- :tMa:tJia:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa, :tPa:tSnlrAa:tS.iawe :tTma- :tCia:tJa:tNa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tNa:tRa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)  \n  \n:tRa:tMa:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa  / :tKa:tTmia:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa  / :tKa:tRa:tTa:tSnlrAa:tLa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa -  \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrAn:tNa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tLa:tSnlrI.M:tLa :tTa :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:t”hud, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tJa:tNa:tKa :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tU:tSnlrI.M:tCa :tTa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:t”hud, :tRa:tMa:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa / :tKa:tTmia:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa / :tKa:tRa:tTa:tSnlrAa:tLa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa,  :tOrh:tNnrh:tShzhr:tFnzh :tIn.:tSa :tCartuaGnrtg  \n:tRa:tMa:tJia:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa  :tBa:tJa:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa- :tBa:tSnlrI:tDtia :t“a:tSnlrAa:tGia:tSnlrAa:tTma/:tRa:tSa:tSnlrU:tAa:tRa, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tMa:tSnlrU :tArgMzaua :tGa:tRa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tGa:tSnlrU:tMa:tGa:tSnlrU:tSnlrI.M:tMa  :t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg/ :tGRa:tSnlrU:tMa :tBa:tSnlrAa:tJa:tSnlrAa   \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tPa:tRa:tMa:tSnlrE:tSiVa:tRa :tMa:tNr.iawe :tDta :tLa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFdgu:tOrh, :tOrh:tNnrh:tEnlim:t”hud :tIn.:tSa :tCartuaGnrtg  :tGa:tSnlrU:tMa:tGa:tSnlrU:tSnlrI:BASE :tMa:t“a:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tBa:tJa:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta \n:tSiRa:tSnlrIn :tJa:tSnlrU:tGa:tSnlrAa:t“a :tSa:tSnlrAa:tPia:tSnlrIn.W  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSiRa:tSnlrIn :tSiRa:tSnlrIn:tCa:tN.iawe :tDRa :tSa:tSnlrAa:tPia:tSnlrIn.W, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tShzhr:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tDta:tArgMzaua:tKa:tSnlrAa / :tDtia:tSnlrO:tLa :tVa:tSnlrAa:tDa:tKa   \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tBa:tDa:tRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa :tI:tTma:tHa:tRa:tSnlrIn, :tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tLa:tHa:tSnlrIn, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tSnlrI:BASE :tNa:tMa:tRhai:tLa:tSnlrIn, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tMa:tRa:tSnlrAg:tNa:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrAg:tLa \n(:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :t“a:tSnlrO:tGa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tRa:tSnlrAa:tMa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tSnlrI:tBa :tL.iawe :tTma:tSnlrUg :tRa:tSnlrAa:tMa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tFnzh:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa \n(:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n  \n:tDta:tArgMzaua:tPia:tSnlrAa  (:tHa:tSnlrO:tLa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tBa:tJa:tSnlrAa:tO:tLa :tJa:tSnlrAa:tI:tTa...) \n  \n:tSiRa:tSnlrIn :tJa:tGRa:tNa:tSnlrAa:tTia :tCa:tSnlrAg:tDia:tRa:tSnlrIn :tU:tPia :tRhai  :tSnlrI.M:tDia  :t“a:tSnlrAa:tNa:tSnlrIn :tDa:tSnlrAa:tSa  :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa. :tMa:tHa:tSnlrAa:tVa:tSnlrIn:tRa :tDa:tSnlrAa:tSa, :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- \n:tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- :tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tSiRa:tSnlrIn :tMa:tHa:tSnlrE:tN.iawe :tDRa  :tPa:tSnlrO:tDDa:tSnlrAa:tRa , :tU:tMa:tSnlrE:tRa- :tSnB:tFnzh, :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tCa:tNa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa:tGa :tArgMzaua :tJa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa) \n:tNa:tNla :tSnlrE :tRa:tSnlrAa / :tSnlrI:tDta  :tGa:tRa:tSnlrIn -  \n:tSiRa:tSnlrIn :tRa:tSnlrAa:tMa :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tRa:tSnlrAa:tMa :tSa:tSnlrU:tPa:tSnlrU:tTRa :tS.iawe :tVa . :tSa:tRa:t“a:tSnlrU:tGa :tMa:tSnlrO:tCa:tSnlrIn , :tU:tMa:tSnlrE:tRa - :tFnzh:tTpd , :tPa:tTa:tSnlrAa- :tGa:tSnlrAa:tMa+:tPa:tSnlrO:tS.iawe :tTma- :tBa:tSnlrE:tRa:tMa:tSnlrAa, :tBia:tSnlrAa:t“a:tSnlrAa- :tTa:tMa:tSnlrU:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa, :tTia:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa- \n:tJia :tArgMzaua :tJia:tSnlrAa:tRa:tPa:tSnlrU:tRa (:tAa:tRa.:tE:tSa. :tSnlrI.M:tSia :tSnlrI:tVa :tRa), :tSnlrI.M:tJa :tLa:tSnlrAa- :tMa:tDia:tSnlrU:tBa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tPa :tNa- :tEnlim:tFdgu:tShzhr:tFdgu:tOrh:t”hud (:tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tRa)   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n13 \n \n \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa:tKa :tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :- \n:tOrh) :tHa:tSnlrAa:tI:tKa :tSnlrUg  :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tTpd :tMa :tA:tArgMzaua:tKa , :tOrh:tFnzh :tJa:tSnlrUg:tNa :tTpd:t”hud:t”hud:tEnlim   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n:tTpd) :tGa:tJa:tLa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tTpd:tOrh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa ,  :tOrh :tNa:tVa:tMBa:tRa :tTpd:t”hud:t”hud:tEnlim   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n:tTiuhh) :tSnlrI:tVa:tHa:tSnlrI:tNa :tKa:tTia:tSnlrAa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tSnB:tShzhr :tMa :tA:tArgMzaua:tKa , :tOrh :tA:tKTma:tSnlrUg :tBa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:t”hud  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n:tFdgu) :tBa:tSnlrAa:tLa :tSa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa:tT“a :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tShzhr:t”hud :tMa :tA:tArgMzaua:tKa , :tOrh:tFnzh :tNa:tVa:tMBa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:t”hud  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n:tFnzh) :tNa:tSnlrAa:tTma:tKa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tShzhr:tTpd :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh:tFnzh :tSnlrI:tDa:tSa:tMBa:tRa:tTpd:t”hud:tOrh:t”hud \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n:tSnB) :tBa:tSnlrAa:tLa :tGa:tJa:tLa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa:tKa :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh:tOrh:tOrh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa , :tOrh :tA:tGa:tSTa :tTpd:t”hud:tOrh:tTpd  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n:tShzhr) :tBia:tSnlrI.W:tKTa :tGa:tJa:tLa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tTpd:tSnB :tMa :tA:tArgMzaua:tKa , :tOrh:tFnzh :tMa:tSnlrAa:tCa:tRhai :tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n:tEnlim) :tGa:tJa:tLa :tAa :tLa:tSnlrO:tCa:tNa:tSnlrAa -:tSa:tMa:tSnlrAa:tLa:tSnlrO:tCa:tNa:tSnlrAa -:tSa:tMa:tSnlrIn:tKSMa:tSnlrAa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tFdgu:tTpd :tMa, :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh:tFnzh :tNa:tVa:tMBa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:tTiuhh  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n:tNnrh) :tKa:tSnlrAa:tSia:tSnlrIn:tKa:tSnlrAa:tArgMzaua:tTa :tSnlrI.M:tMa:tSiRa :tMa:tDia:tSnlrU:tPa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tSnB:tNnrh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh :tJa:tNa:tVa:tRa:tSnlrIn :tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh  \nVideha_01_01_2015  \n:tOrh:t”hud ) :tA:tRa:tSnlrI:tVa:tNDa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tEnlim:tNnrh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh :tNa:tVa:tMBa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh  \nVideha_01_11_2015  \n:tOrh:tOrh ) :tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tCa:tNDRa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa :tA:tSnlrI:tNa:tLa :tSnlrI:tVa:tSia:tSnlrE:tSMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tKa :tOrh:tNnrh:tOrh :tMa :tA:tArgMzaua:tKa :tOrh :tSnlrI:tDa:tSa:tMBa:tRa :tTpd:t”hud:tOrh:tFnzh   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n14 \n \nVideha_01_12_2015  \n  \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tIn -:tPa:tSnlrI:tTRa:tKa:tSnlrAa:tKa   :tBa:tSnlrIn:tCia:tLa :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa:tKa :tSa :tArgMzaua :tGa - :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn:tKa  :tSa:tVa:tRhai:tSiRa:tSnlrE:tSMTmia  :tRa:tCa:tNa:tSnlrAa:tKa  :tE:tKa:tTma:tSnlrAa  :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa:tSnlrAa:tNTa:tRa  :tSa :tArgMzaua :tKa:tLa :tNa \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa ::tSa:tDa:tSnlrE:tHa ::tTpd (:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPRa:tBa:tNDia -:tSnlrI:tNa:tBa:tNDia -:tSa:tMa:tSnlrAa:tLa:tSnlrO:tCa:tNa:tSnlrAa :tTpd:t”hud:t”hud:tNnrh -:tOrh:t”hud ) \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa ::tSa:tDa:tSnlrE:tHa ::tTiuhh (:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPa:tD“a :tTpd:t”hud:t”hud:tNnrh -:tOrh:t”hud ) \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa ::tSa:tDa:tSnlrE:tHa ::tFdgu (:tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tKa:tTia:tSnlrAa :tTpd:t”hud:t”hud:tNnrh -:tOrh:t”hud ) \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI:tVa:tHa:tSnlrI:tNa :tKa:tTia:tSnlrAa  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tFnzh ] \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tLa:tGia:tSnlrU:tKa:tTia:tSnlrAa  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tSnB ] \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPa:tD“a  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tShzhr ] \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tNa:tSnlrAa:tTm“a :tU:tTSa:tVa  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tEnlim ] \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tSia:tSia:tSnlrU :tU:tTSa:tVa  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tNnrh ] \n:tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tMa:tSnlrAn:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrIn :tPRa:tBa:tNDia -:tSnlrI:tNa:tBa:tNDia -:tSa:tMa:tSnlrAa:tLa:tSnlrO:tCa:tNa:tSnlrAa  [ :tSnlrI:tVa:tDa:tSnlrE:tHa :tSa:tDa:tSnlrE:tHa :tOrh:t”hud ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n \n:tA:tPa:tNa :tMa :tArgMzaua :tTa:tV“a  ggajendra@videha.com  :tPa:tRa :tPa:tTmia:tSnlrAa:tU:Darta  \n:tGa:tJa:tSnlrE:tNDRa :tTmia:tSnlrAa:tKa :tSnlrU :tRa  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n15 \n \nggajendra@videha.com \n \n  \n \n:tTpd. :tGa:tD“a  \n  \n:tTpd.:tOrh.:tRa:tSnlrAa:tMa :tSnlrI:tVa :tLa:tSnlrAa:tSa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU-:tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU  :tSnlrI:tBa:tHa:tSnlrAn:tNa/ :tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa  \n  \n:tTpd.:tTpd.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa- :tTmia :tSnlrUg :tTmia :tGa:tSnlrAa:tCia  (:tU:tPa:tN“a:tSnlrAa:tSa) \n  \n:tTpd.:tTiuhh.:tAa:tSia:tSnlrIn:tSMa :tA:tNa:tSnlrI.M:tCa:tNHa:tSnlrAa:tRa- :tJa :tCartuaGnrtg  :tMa:tHa:tSnlrAa:tTMa:tSnlrAa :tGa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tDia:tSnlrIn :tAa:tI-:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.W:tLHa :tSnlrI.M:tMa:tSnlrI.M:tTia:tLa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tJa:tNMa:tLa :tRa:tHa:tTa:tSnlrI.M:tTia-  (:tV“a :tArgMzaua :tG“a :tSnlrI:tNa:tBa :tArgMzaua :tDia) \n  \n:tTpd.:tFdgu.:tJa:tGa:tDa:tSnlrIn:tSia :tPRa:tSa:tSnlrAa:tDa :tMa:tNr.iawe :tDta:tLa-:tE:tGa:tC.iawe :tCia:tSnlrAa :tAa:tMa:tKa :tGa:tSnlrAa:tCia \n (:tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa) \n:tRa:tSnlrAa:tMa :tSnlrI:tVa  :tLa:tSnlrAa:tSa :tSa:tSnlrAa:tHa_tSnlrU  \n:tSnlrI:tKa:tCia :tSnlrU :tSnlrI:tBa:tHa:tSnlrAn:tNa / :tLa:tGia:tSnlrU :tKa:tTia:tSnlrAa  \n:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tKa :tSnlrI.W:tKia :tCa:tDttia:tSnlrIn \n  \n:tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tA:tSnlrI.M:tBia :tBia:tSnlrAa:tVa:tKa :tTa:tMa:tSa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:tSnlrAa:Darta :tHa:tSnlrE:tDta :tMa:tSnlrAa:tS.iawe :tTma:tRa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tU:tPa:tRa:tSnlrAa:tGa :tDa:tSnlrAn:tTa :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tPa:tRia:tSnlrAa:tI-:tSnlrI.M:tLa :tKia:tSnlrAa:tI :tTa :tCartuaGnrtg  :tJa:tE:tHa-:tSa:tE:tHa :tHa:tSnlrO:tI:tE:Darta :tKia:tSnlrAa:tLa:tSnlrIn :tSnlrI.W:tKia :tCa:tDttia:tSnlrIn:t“a:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrE:tHa:tSnlrAa:tLa :tRa:tHa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tJa:tKia:tSnlrI:tNa  :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa :tPa:tRia:tBa:tSnlrE :tNa:tSnlrAn :tKa:tRa:tTa:tSnlrAn \n:tTa:tKia:tSnlrI:tNa  :tTa :tCartuaGnrtg  :tHa:tSnlrAa:tSnlrI:tKa :tMa-:tHa_tSnlrU:tKa :tSnlrU :tMa:tKa :tTa :tCartuaGnrtg  :tBa:tSnlrAa:tTa:tSnlrE :tCia:tSnlrO:tDttia:tSnlrUg.awm :tCa:tPa:tRa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tSa :t“a:tSnlrO :tNa:tSnlrAn :tBa:tNa:tTa:tSnlrAn:Darta :tE:tSa :tCartuaGnrtg  :tNa:tSnlrIn:tKa :tTa :tCartuaGnrtg  :tPRa:tSnlrAa:tI:tVa:tSnlrE:tTma:tSnlrE :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa :tNa:tSnlrE :tJa:tI:tMa:tSnlrE :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa \n:tPa:tSnlrAa:tI:t“a:tSnlrE :tNa:tSnlrE :tLa:tGa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn , :tPa:tRia:tSnlrAa:tI :tTa :tCartuaGnrtg  :tNa:tSnlrIn:tKa :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn :Darta :tAa:tI :tTa:tKa :tAn :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tKa :tBa:tC.iawe :tCa:tSnlrAa :tPa:tSnlrI:tRia  :tKa:tAzaluaia :tKa:tSnlrO:tNa :tNa:tSnlrAa:tMa :tKa:tMa:tSnlrE:tLa:tKa :tSnlrAn :Darta” \n:tMa:tSnlrAa:tS.iawe :tTma:tRa :tSa:tHa:tSnlrAa:tE:tBa :tSia:tSnlrAa:tN.iawe :tTa :tBia:tSnlrAa:tVa:tSa :tCartuaGnrtg  :tA:tSnlrI.M:tBia :tBia:tSnlrAa:tVa:tKa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tMa:tJia:tBa:tSnlrAn:tTa :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tDa:tSnlrE:tKia:tSnlrUg, :tTa:tMa:tSa:tSnlrAa:tU :tNa:tSnlrAn :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tHa:tMa :tSnlrI.W:tKia :tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M :tSnlrI.W:tKia :tCa:tRa:tSnlrIn:Darta :tIn :tTa :tCartuaGnrtg  :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa:tKa :t“a:tSnlrO:tJa:tNa:tSnlrAa :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tAn :t“a:tSnlrO:tJa:tNa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tLa:tSnlrAa:tBia:tSnlrO :tBa:tHa_tSnlrU:tTa :tCia:tSnlrAn:Darta \n:tSnlrI:tNa :tC.iawe :tCa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tUg:tPa:tRa :tDia:tSnlrI.N:tRa  :tSa:tBia :tMa:tSnlrAa:tLa:tSnlrE-:tMa:tSnlrAa:tLa :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn :Darta” \n:tA:tSnlrI.M:tBia :tBia:tSnlrAa:tVa:tKa :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tSa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa?”  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n16 \n \n:tMa:tSnlrAa:tS.iawe :tTma:tRa :tSa:tHa:tSnlrAa:tE:tBa :tKa:tHa:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa-   \n“:tSa:tHa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tPRa:tSnlrAa:tI:tVa:tSnlrE:tTma :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tKa :tBa:tC.iawe :tCa:tSnlrAa :tSa:tBia :tPa:tSnlrI:tRia -:tSnlrI.M:tLa :tSnlrI.W:tKia  :tHa:tSnlrAa:tSnlrI:tKa :tMa-:tHa_tSnlrU:tKa :tSnlrU:tMa :tBa:tNa:tSnlrAn :tCia:tSnlrAn :Darta :tAa :tIn:tHa:tSnlrO :tDa:tSnlrE:tKia:tSnlrAn:tTa :tHa:tSnlrE:tBa:tSnlrAn :tJa:tSnlrE :tO :tSa:tBia \n:tMa:tSnlrAa:tE-:tBa:tSnlrAa:tPa, :tGa:tSnlrAa:tMa-:tSa:tMa:tSnlrAa:tJa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tCia:tSnlrO:tSnlrI:tDttia  :tE:tVa :tArgMzaua  :tMa:tSnlrAa:tTa:tSnlrVdoawnoR:tBia:tSnlrUg:tSnlrI.M:tMa :tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tBa :tSa:tSnlrI.N:tRa  :tJa:tSnlrAa:tI:tE, :tBa:tSnlrUg:tJia:tSnlrUg :tBa:tSnlrAg:tRa :tJa:tSnlrAa:tI:tE:Darta :tSa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tAn :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tKa :tBa:tC.iawe :tCa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE \n:tNa:tSnlrAn :tHa:tSnlrAa:BASE :tSnlrE:tI:tE:Darta”¦¦¦ \n  \n  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n17 \n \n  \n:tCa:tSnlrO:tRa-:tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn \n  \n:tMa:tSnlrAa:tGia :tMa:tSnlrAa:tSa :tA:tN.iawe :tHa:tSnlrI.N:tRa :t“a:tSnlrAa :tRa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa :Darta :tO:tSa-:tKa :tSnlrU :tHa:tSnlrE:tSa:tSa :tCartuaGnrtg  :tHa:tSnlrAa:tTia:tSnlrO-:tHa:tSnlrAa:tTia :tNa:tSnlrE :tSa:tSnlrU:tJia:tSnlrAn:tTa:Darta :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tCa:tSnlrO:tRa :tCa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  :tKa:tAzaluaia :tBia:tSnlrAa:tGa:tLa :tJa:tSnlrAa:tI :tCia:tLa:Darta \n:tTa:tKia:tNa:tSnlrE :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn :tGa:tS.iawe :tTa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tAa:tSnlrI:tBa  :tRa:tHa:tLa :tCia:tLa:Darta :tCa:tSnlrO:tRa :tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrE:tSnlrI.W:tKia :tTa:tSnlrE :tBia:tSnlrAa:tGa:tLa:Darta :tCa:tSnlrO:tRa :tBa:tSnlrUg:tRia :tCia:tLa :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn :tBa:tLa :tArgMzaua :tTmia \n:tCia:tLa:tSnlrAn:Darta :tBia:tSnlrAa:tGa:tSnlrAn:tTa :tCa:tSnlrO:tRa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tRa:tPa:tSnlrI:tTma  :tKa:tAzaluaia :tPa:tKa:tDttia:tLa:tKa :tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn:Darta :tPa:tKa:tSnlrI:tDttia  :tHa:tSnlrAa:tJa:tSnlrI:tTa  :tLa:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tJa:tSnlrAa:tI :tCia:tLa:Darta \n:tCa:tSnlrO:tRa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDta:tArgMzaua:tRia:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrE:tHa :tTia:tRa:tTia:tRa:tSnlrAa:tI :tCia:tLa:Darta :tMa:tNa:tSnlrE-:tMa:tNa :tIn:tHa:tSnlrO :tSa:tSnlrO:tCa:tSnlrAn :tCia:tLa :tJa:tSnlrE :tKa:tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tAn :t“a:tMa:tRa:tSnlrAa:tJa:tKa :tHa:tSnlrAa:tTia:tSa :tCartuaGnrtg  :tBa:tCa:tBa:Darta :tTia:tSnlrO:tDttia:tSnlrE :tAa:tGa:tSnlrUg \n:tCa:tSnlrI.M:tLa  :tKa:tAzaluaia :tDa:tSnlrE:tKia:tLa :tJa:tSnlrE :tSa:tDttia:tKa:tSa :tCartuaGnrtg  :tHa:tSnlrI:tTma  :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tGia:tSnlrUg:tRa :tRa:tHa:tSnlrAn:Darta :tAa:tSnlrI:tGa  :tDa:tSnlrE:tSnlrI.W:tKia :tTa:tSnlrE :tCa:tSnlrO:tRa :tBa:tSnlrAa:tJa:tLa- \n“:tSa:tRa, :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tE:tTTa:tSnlrAn :tRa:tHa_tSnlrUg :tAa :tHa:tMa :tO:tI :tDia:tSnlrUg:tRa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tKa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI:tBa :tDttia:tSnlrIn :tNa:tSnlrE:tSa:tNa:tSnlrE :tA:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M?” \n:tSnlrI.M:tSa :tPa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn :tKa:tNa:tSnlrE :tSa:tSnlrO:tSnlrI.M:tCa  :tKa:tAzaluaia :tBa:tSnlrAa:tJa:tLa- \n“:tA:tRa:tSnlrE, :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tMa:tSnlrUg:tKia:tRhai :tBa:tSnlrU:tJia:tSnlrAn :tCia :tSnlrE:tCartuaGnrtg :tRa:tSnlrE! :tAa :tJa:tSnlrE :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tBia:tSnlrAa:tSnlrI:tGa  :tJa:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg :tHa:tMa :tTa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tPa:tTa:tSnlrAa:tLa:tMa:tSnlrE :tKia:tSnlrO:tJa:tBa:tSnlrAg? :tCa:tSnlrUg:tPa:tCa:tSnlrAa:tPa :tE:tTa:tE :tBa:tSnlrAn:tSa :tHa:tMa \n:tA:tPa:tNa:tSnlrE:tSa :tCartuaGnrtg  :tBa:tSnlrIn:tDttia:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tNa:tGa:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tA:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta”¦¦¦  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n18 \n \n  \n  \n:tI:tMa:tSnlrAa:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa :tPa:tSnlrAa:tTmia \n  \n:tNa:tNa:tSnlrU:tAa:tCartuaGnrtg :tPa:tSnlrU:tCia:tLa:tKa :tKa:tNa:tSnlrU:tAa:tCartuaGnrtg:tSa :tCartuaGnrtg - \n“:tBia:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa :tAa:tI-:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.W:tLHa  :tTa :tCartuaGnrtg  :tGa:tSnlrAa:tMa:tSnlrO:tKa :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tMa:tSnlrE :tBa:tDttia :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tVa :tDia:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn  :tAa :tPa:tRia:tSnlrAa:tI:tO :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn  :tTa:tSnlrAn:t“a:tSnlrO :tSnlrI:tVa :tD“a:tSnlrAa:tTia:tSnlrIn :tSa:tBia :tSia:tHa:tRa:tKa \n:tS.iawe :tKa:tLa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tKa :tE :tPa:tRia:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn ?” \n:tKa:tNa:tSnlrU:tAa:tCartuaGnrtg :tJa:tBa:tSnlrAa:tBa :tDa:tSnlrE:tLa:tKa- \n“:tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tI:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tMa:tSnlrE :tI:tMa:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa :tPa:tSnlrAa:tTmia :tAa :tSia:tHa:tRa:tKa :tI:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tMa:tSnlrE :tRa:tSnlrO:tJa:tGa:tSnlrAa:tRa:tKa :tPa:tSnlrAa:tTmia :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrAn:Darta” \n“:tSa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa?” -:tNa:tNa:tSnlrU:tAa:tCartuaGnrtg :tPa:tSnlrU:tNa: :tPa:tSnlrU:tCia:tLa:tKa:Darta \n:tKa:tNa:tSnlrU:tAa:tCartuaGnrtg :tU:tTTa:tRa :tDa:tSnlrE:tLa:tKa- \n“:tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tI:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tMa:tSnlrE :tE:tHa:tSnlrE:tNa :tPa:tSnlrAa:tTmia :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn  :tJa:tSnlrE :tKa:tHa_tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tSa:tSnlrAa:tKSMa:tRa :tBia:tAzaluaia :tJa:tSnlrAa:tE, :tGa:tSnlrAa:tE-:tBia:tSnlrAg:tArgMzaua:tSa :tCa:tRa:tSnlrAa:tBa:tE :tAa :tNa:tMa:tHa:tRa :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:tPa:tRa \n:tHa:tRa-:tPia:tSnlrAa:tRa :tJa:tSnlrO:tTa:tE, :tKia:tSnlrE:tTa:tSnlrIn :tKa:tRa:tE:Darta :tA:tNNa :tU:tPa:tJa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tA:tPa:tNa:tSnlrO :tKia:tSnlrAa:tE :tAa :tAa:tNa:tSnlrO:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tBa:tE:Darta :tIn :tSnlrI.M:tCia :tAn :tNa:tSnlrE :tI:tMa:tSnlrAa:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa \n:tPa:tSnlrAa:tTmia :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSia:tHa:tRa:tKa :tI:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tVa :tD“a:tSnlrAa:tTia:tSnlrInRhai :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tRa:tSnlrO:tJa:tGa:tSnlrAa:tRa:tKa :tPa:tSnlrAa:tTmia :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn :Darta :tO :tSa:tBia :tPa:tSnlrI:tRia -:tSnlrI:BASE :tLa:tSnlrI.W:tKia  :tRa:tSnlrO:tJa:tGa:tSnlrAa:tRa :tLa:tSnlrE:tLa \n:tAa:tNa-:tAa:tNa :tSia:tHa:tRa :tCa:tSnlrI.M:tLa  :tJa:tSnlrAa:tI :tCia :tSnlrAn :Darta :tA:tPa:tNa :tGia:tRa-:tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa :tAa :tSa:tMa:tSnlrAa:tJa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tCia :tSnlrU:tSnlrI:tTma  :tJa:tSnlrAa:tI :tCia :tSnlrAn :Darta :tSa:tMa:tSnlrAa:tJa:tSa :tCartuaGnrtg  :tBa:tSnlrE:tMa:tSnlrU:tKia :tBia:tAzaluaia \n:tJa:tSnlrAa:tI :tCia:tSnlrAn :Darta :tAa:tBa :tTa:tSnlrO:tHa:tSnlrIn:tArgMzaua :tKa:tHa :tJa:tSnlrE :tI:tMa:tSnlrAa:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa :tPa:tSnlrAa:tTmia :tKa :tSnlrE  :tPa:tRia:tTa:tSnlrAn?” ¦¦¦ \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n19 \n \n  \n  \n:tBa:tSnlrAg:tAa :tBa:tSnlrAa:tJa:tLa \n  \n:tPa:tRia:tLa-:tSnlrI.M:tLa :tKia:tLa :tBa:tSnlrE:tRa:tSnlrO:tJa:tGa:tSnlrAa:tRa :tCia:tSnlrIn.M :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSnlrI:tDa :tNa :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tKa:tTma:tSnlrAn :tCia:tLa :tTa:tKa:tRa :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tSa:tSnlrU:tSnlrI.M:tDia -:tBa:tSnlrU:tSnlrI.M:tDia  :tNa:tSnlrAn :tCia:tLa:Darta :tUg:tPa:tRa:tSa :tCartuaGnrtg  :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:tKa \n:tBa:tSnlrO:tJia, :tAa:tGa:tSnlrUg :tPa:tRia:tBa:tSnlrAa:tKa :tI:tC.iawe :tCia:tSnlrAa :tRa:tSnlrI:tHa :tTa:tSnlrO :tSnlrI:tKa :tCia:tSnlrU :tNa:tSnlrAn :tKa:tAzaluaia :tSa:tKa:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua:Darta :tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tMa:tNa:tMa:tSnlrE :tPia :tSnlrU :tRa:tSnlrAa:tE:tLa :tJa:tSnlrE :tSnlrI:tKa :tCia :tSnlrU  :tNa:tSnlrE:tNa:tSnlrAa-:tBia:tSnlrU:tTma:tKa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tPa:tRia:tSnlrAa:tE:tLa \n:tJa:tSnlrAa:tE:Darta :tA:tHa_tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tTa :tCartuaGnrtg  :tHa:tMa :tBa:tSnlrU:tSnlrI:tDttia :tAa:tE:tLa:tSnlrE :tCia:tSnlrIn.M :tAg:tRa:tSnlrO :tBa:tSnlrU:tSnlrI:tDttia :t“a:tSnlrAa :tJa:tSnlrAa:tE:tBa:Darta \n:tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tBia:tSnlrO:tRa:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAg:tAa-:tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tO:tSa:tSnlrAa:tRa:tPa:tRa :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn :tCia:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua:Darta :tDa:tSnlrU:tNa:tSnlrUg :tBa:tSnlrE:tRa:tSnlrAa-:tBa:tSnlrE:tRa:tSnlrIn :tPRa:tSiNa :tPa:tSnlrU:tCia:tE :tAa :tHa:tMa :tU:tTTa:tRa :tDa:tI :tCia:tSnlrE:tSnlrI.M:tLa :tAn:Darta \n:tA:tSnlrI:tHa :tNa:tSnlrAa :tSnlrI.W:tS.iawe :tTia :tSnlrI:tTa :tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAg:tAa :tPa:tSnlrU:tCia:tLa:tKa- \n“:tLa:tSnlrO:tKa :tE:tTTa:tSnlrE :tMa:tSnlrE:tHa:tNa:tTa:tSa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tKa :tE :tPa:tRia:tSnlrAn:tE, :tJa:tSnlrE :tPa:tRia:tSnlrAn:tE :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tAa :tJa:tSnlrE :tNa:tSnlrAn :tPa:tRia:tSnlrAn:tE :tO:tHa:tSnlrO :tTa :tCartuaGnrtg  :tE:tKa :tNa:tSnlrE :tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tMa:tSnlrI.N:tRa :tAn :tJa:tSnlrAa:tI:tE?” \n:tBa:tSnlrAg:tAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tHa:tMa :tSa:tMa:tJia:tBa:tSnlrAn:tTa :tKa:tHa:tSnlrI.M:tLa :tAn- \n“:tJa:tSnlrIn:tVa:tNa-:tMa:tRa:tNra :tTa :tCartuaGnrtg  :tPRa:tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa :tKa :tSnlrI:tNa :tA:tMa :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tO :tSnlrI:tNa :tRa:tArgMzaua:tTa:tRa :tHa:tSnlrO:tI:tTa :tRa:tHa:tSnlrAn:tTa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta” \n:tBa:tSnlrAg:tAa :tPia :tSnlrE :tRa :tPa:tSnlrU:tCia:tLa:tKa- \n“:tTa:tKia:tNa:tSnlrO :tLa:tSnlrO:tKa :tSnlrI:tKa :tE :tPa:tRia:tSnlrAn:tE?” \n“:tMa:tNa:tSnlrU:tKia :tPa:tSnlrI:tRia -:tSnlrI.M:tLa :tKia :tJNya:tSnlrAa:tNa :tA:tSnlrI.M:tJa:tRhai:tTa :tKa:tRa:tSnlrAn:tE :tAa :tO:tI :tJNya:tSnlrAa:tNa:tSa :tCartuaGnrtg  :tA:tPa:tNa :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tSnlrU:tLa:tBia :tBa:tNa:tSnlrAa :tA:tSa:tLa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn :tJa:tSnlrIn:tBa:tSnlrAn:tE:Darta \n:tLa:tSnlrO:tKa :tPa:tSnlrI:tRia -:tSnlrI.M:tLa :tSnlrI.W:tKia :tDta:tSnlrAa:tK.iawe :tTma:tRa-:tI:tArgMzaua:tSnlrI.M:tJa :tSnlrI:tNa :t“a:tRa, :tAg:tSnlrI:tPia :tSa:tRa, :tKa:tSnlrI:tVa  :tLa:tSnlrE:tKia:tKa :tAa :tU:tPa:tDa:tSnlrE:tSia:tKa :tI:tT.iawe :t“a:tSnlrAa:tSnlrI:tDa  :tBa:tNa:tSnlrAn:tE:Darta :tA:tC.iawe :tCia:tSnlrAa :tIn :tKa:tHa:tHa \n:tJa:tSnlrE :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrIn.W :tBa:tNa:tBa:tAzaluaia? ” \n:tBa:tSnlrAg:tAa :tBa:tSnlrAa:tJa:tLa- \n“:tHa:tMa :tPa:tSnlrI:tRia -:tSnlrI.M:tLa :tKia :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tKa:tSnlrAa:tJa :tKa:tAzaluaia :tSa:tKa :tSnlrAn  :tCia:tSnlrIn.M :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tKa:tSnlrI:tVa -:tLa:tSnlrE:tKia:tKa :tNa:tSnlrAn :tBa:tNa:tBa:Darta :tSa:tBia :tKa:tMa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tSa:tSnlrU:tKia-:tMa:tSnlrAg:tJa:tSa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn \n:tSnlrI:tBa :tTa:tBa:tSnlrAn :tCia:tSnlrI.M:tTia  :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tKa:tSnlrI:tVa -:tLa:tSnlrE:tKia:tKa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tKa:tMa:tSnlrAa:tI :tNa:tSnlrAn :tHa:tSnlrO:tI:tTa :tCia:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa :Darta :tA:tKia:tBa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrE :tPa:tRia:tSnlrI.M:tLa :tAn :tJa:tSnlrE :tMa:tRa:tLa:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tDa :tPa:tSnlrU:tRa:tS.iawe :tKa:tSnlrAa:tRa \n:tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn :Darta” \n¦¦¦  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n20 \n \n  \n:tGia:tSnlrUg:tSa:tHa:tSnlrAa :tGia:tRa- \n  \n:tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tPa :tArgMzaua :tCa:tSnlrAa:t“a:tTa:tKa :tGa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE-:tGa:tSnlrAa:tMa :tAa:tMa :tSa:tBia:tSnlrAa:tKa :tBa:tSnlrAn:tSa:tSnlrAa:tRa :tLa:tSnlrE:tLa :tDta:tSnlrO:tLHa:tSnlrO :tSnlrI:tDa :t“a:tSnlrAg:tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tLa:tSnlrO:tKa :tSa:tBia :tE:tKa:tJa:tSnlrU:tTma :tBia:tAzaluaia \n:tAa:tMa :tSa:tBia:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:tSnlrAa:Darta :tSa:tBia:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa :tArgMzaua :tVa:tSnlrO:tSnlrI.M:tDia :tTa :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tAn :tBa:tSnlrAn:tSa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrE :tSa:tBia :tSnlrI:tKa :t“a:tSnlrO :tSnlrI.M:tMa :tLa :tSnlrI:BASE :tNa:tNra:tRhai:tE :tSnlrI.M:tLa :tA:tE :tJa:tSnlrE :tPa :tArgMzaua :tCa:tSnlrAa:t“a:tTa:tKa :tGa:tRa:tSnlrIn:tBa :tAa :tMa:tSa:tSnlrO:tMa:tSnlrAa:tTa, :tSnlrI.M:tJa :tNa:tKa:tRa :tGia:tRa :tTma:tSnlrU:tTma:tLa-:tPia:tSnlrAa:tTma:tLa \n:tHa:tSnlrO:tI :tVa:tSnlrAa :tRa:tHa:tBa:tSnlrAa :t“a:tSnlrO:tGa :tNa:tSnlrAn :tHa:tSnlrO:tI :tCia:tSnlrAn:Darta :tO:tI :tV.iawe :t“a:tSnlrI.W:tK.iawe :tTa :tKa :tSa:tSnlrUg:tCa:tSnlrIn :tBa:tNa:tSnlrAa:tE:tLa :tJa:tSnlrAa:tU:Darta :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tRa:tKa:tSnlrAa:tRa :tTa:tRa:tPia:tSa :tCartuaGnrtg  :tGia:tRa \n:tBa:tNa:tBa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa-:tAa:tVa:tSnlrAa:tSa :t“a:tSnlrO:tJa:tNa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tTma:tTa:tSnlrI:tNa :Darta” \n:tVa:tSnlrAa:tDta:tRhai :tSa:tDa:tS.iawe :t“a:tKa :tSa:tHa:t“a:tSnlrO:tGa:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tLa:tGa :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa :tAa:tVa:tSnlrAa:tSa:tBa:tLa:tSnlrAa :tSa:tSnlrUg:tCa:tSnlrIn :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:Darta :tSnlrI:tBa :tHa:tSnlrAa:tNa:tSnlrE:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn:tKa :tDa:tLa:tSnlrAa:tLa \n:tSa:tBia :tSa:tSnlrUg:tCa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tNa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tSnlrI:tKa :tTa :tV.iawe :t“a:tSnlrI.W:tK.iawe :tTa :tSa :tCartuaGnrtg  :tBia:tSnlrE:tCartuaGnrtg:tTma :tKa:tAzaluaia :tE:tKa-:tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tPia:tSnlrAa:tMa:tRhai :tDa:tAzaluaia :tKa:tSnlrI:tHa  :tDa:tSnlrE:tLa:tKa :tJa:tSnlrE :tPia:tSnlrAa:tMa:tRhai :tBia:tSnlrI.N:tRa  :tKa:tAzaluaia :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tLa:tGa :tJa:tMa:tSnlrAa \n:tKa:tRa:tSnlrAn :tJa:tSnlrAa:tU :tAa :tBa:tSnlrAnArgMzaua:tKa:tMa:tSnlrE :tKia:tSnlrAa:tTa:tSnlrAa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tKia:tSnlrO:tLa:tBa:tSnlrAa :tLa:tI :tJa:tSnlrAa:tU:Darta :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrE :tSa :tArgMzaua :tGa :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tSnlrI:tDa :tA:tE :tPa:tDttia:tTa:Darta :tTa:tKia:tSnlrI:tNa :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa \n:tAa:tVa:tSnlrAa:tSa :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tJa:tSnlrAa:tE:tTa:Darta \n:tBa:tHa_tSnlrU:tTa :tGa:tSnlrO:tTma:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tA:tPa:tNa :tGa:tSnlrAa:tE-:tMa:tSnlrI:tHa:BASE :tArgMzaua:tSa-:tBa:tKa:tRa:tSnlrIn-:tCia:tKa:tRa:tSnlrIn-:tGa:tHa:tNa:tSnlrAa-:tJa:tSnlrE:tBa:tRa :tJa:tSnlrE:tKa:tRa:tSnlrAa :tJa:tSnlrE :tGa:tRa :tLa:tGa:tLa:tSnlrAn :tBa:tSnlrE:tSnlrI.M:tCa  :tKa:tAzaluaia :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa :tDa:tAzaluaia \n:tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa :tU:tTmia:tSnlrE:tLa:tKa:Darta :tSnlrI:tKa :tCia :tSnlrU  :tAa:tDa:tMa:tSnlrIn :tE:tHa:tNa:tSnlrO :tCia:tLa :tJa:tSnlrE:tKa:tRa:tSnlrAa :tSa:tKa:tTa:tSnlrAa:tRhai :tNa:tSnlrAn :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn :tO :tVa :tArgMzaua :tSnlrI.M:tCa :tTa :tRa:tSnlrI:tHa  :tGa:tSnlrE:tLa:Darta :tBa:tDa:tLa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tPa:tSnlrAa:tI:tBa:tLa:tSnlrAa :tLa:tSnlrO:tKa \n:tA:tPa:tNa:tSnlrAa :tNa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tU:tTmia:tSnlrAa :tLa:tSnlrE:tLa:tKa:Darta \n  :tSnlrI:tKa :tCia :tSnlrU  :tSnlrI:tDa :tNa:tKa :tBa:tSnlrAa:tDa :tRa:tSnlrI.M:tGia :t“a:tSnlrAa :tMa:tSa:tSnlrAg:tMa:tSnlrAa:tTa :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa-:tAa:tVa:tSnlrAa:tSa :tLa:tSnlrE :tPia:tSnlrAa:tMa:tRhai :tBia:tSnlrI.N:tRa  :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa :tJa:tSnlrIn :tLa:tGa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:tSnlrIn:tHa:Darta :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn \n:tPia:tSnlrAa:tMa:tRhai :tPa:tSnlrI:tRia  :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tPa:tSnlrI:tHa :tLa:tSnlrE :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa :tAa:tVa:tSnlrAa:tSa:tMa:tSnlrE :tPa:tCa:tSnlrIn:tSa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia:tLa:tSnlrAn :tAa:tBa :tCa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tSa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia:tSnlrAn :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tAa:tGa:tSnlrUg :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa :tSa:tSnlrAa:tI:tTmia \n:tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tBia:tSnlrE:tTma:tTa:tSnlrAn:Darta :tJa:tI:tMa:tSnlrE :tPa:tC.iawe :tCa:tSnlrIn:tSa:tMa:tSnlrE :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tAa :tA:tKia:tSnlrI:tNa :tCa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tSa:tMa:tSnlrE :tDa:tSa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tKia:tCa:tSnlrAa:tRhai :tLa:tGa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn  :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tAa:tGa:tSnlrUg \n:tSa:tSnlrAa:tI:tTmia:tMa:tSnlrE :tPa:tNa:tRa:tHa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa :tLa:tGa:tTa:tSnlrAn:Darta” \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tNa:tTa:tSnlrE :tKa:tSnlrAa:tSnlrI:tNa -:tKa:tLa:tSnlrI:tPa  :tKa:tAzaluaia :tA:tPa:tNa :tMa:tJa:tBa:tSnlrUg:tRa:tSnlrIn :tSa:tSnlrU:tNa:tSnlrAg:tLa:tKa:tSnlrI:tNa :Darta :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tMa:tSnlrU:tDttia:tSnlrIn :tDta:tSnlrO:tLa:tBa:tSnlrAn:tTa :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:t“a:tI :tKa:tSnlrAa:tKa:tSnlrIn.W, :tHa:tMa:tRa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrE:BASE :tSnlrE :tNa:tSnlrAn :tNa:tSnlrE :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn , :tDta:tSnlrE:tGa:tSnlrE-:tDta:tSnlrE:tGa :tHa:tSnlrAa:tSnlrI:tKa :tMa-:tHa_tSnlrU:tKa :tSnlrU :tMa :tBa:tSnlrAn:tSa:tLa :tCia :tSnlrAn :Darta :tO:tHa:tSnlrO :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tTma :t“a:tSnlrAa :tSa:tSnlrO:tN.iawe :tHa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tRa:tKia:tNa:tSnlrE \n:tRa:tHa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn  :tTa:tSnlrE:tKa:tRa:tSnlrAa :tKa:tSnlrIn.W :tHa:tSnlrE:tTa:tSnlrAn:Darta :tAa :tHa:tMa:tRa:tSnlrO :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tDa:tRa:tMa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia:tSnlrAn :tHa:tMa:tHa_tSnlrUg:tCartuaGnrtg  :tTa :tCartuaGnrtg  :tO:tHa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tSnlrI:tNa :tMa:tHa:tSnlrAn :tSnlrI.M:tCia :tAn:Darta :tTa :tCartuaGnrtg  :tIn :tHa:tSnlrE:tTa:tSnlrAg :tJa:tSnlrE :tHa:tMa \n:tA:tPa:tNa:tBa:tLa:tSnlrAa :tNa:tSnlrAn :tLa:tSnlrE:tBa:tSnlrO:Darta” \n:tSa:tSnlrU:tSnlrI:tNa  :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tSa:tBia :tBa:tSnlrAa:tTa :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tNa  :tPa:tSnlrI.N:tRa :tSnlrI.W:tS.iawe :tTia :tSnlrI:tTa  :tBa:tSnlrUg:tSnlrI.M:tJia  :tAa:tPa:tSa :tAa:tSnlrI:tBa  :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrIn:tHa:Darta \n  :tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn :tBa:tSnlrU:tSnlrI:tRia :t“a:tSnlrAa :tGa:tSnlrAa:tMa:tMa:tSnlrE :tSa:tBia:tSa :tCartuaGnrtg  :tU:tMa:tSnlrE:tRa:tGa:tRa:Darta :tJa:tSnlrU:tAa:tSnlrI:tNa :t“a:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tGia:tRa:tBa:tLa:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tSnlrI:tRia :tMa:tSnlrE :tDta:tSnlrU:tSnlrI.M:tMa  :tMa:tSnlrI.N:tRa  :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa:Darta :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa:tKa :tSa :tArgMzaua :tGa \n:tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO :tSnlrI:tHa :tM.iawe :tMa:tTa :tNa:tSnlrAn :tHa:tSnlrAa:tRa:tSnlrI.M:tLa:Darta :tSa :tArgMzaua :tGia:tSMa:tRhai :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa :tAa:tT.iawe :tMa-:tSnlrI:BASE :tNa:tBia:tRhai:tRa:tTa:tSnlrAa:tPa:tRa :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrO-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrO:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tKKa:tTa :tBa:tNa:tSnlrAg:tNa:tSnlrE :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta :tHa:tLa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSnlrI:tKa  \n:tAa:tSnlrI.M:tTia:tRhai:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrE :tKa:tMa:tJa:tSnlrO:tRa:tSnlrE :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta \n:tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn:tKa :tNa:tJa:tSnlrI.N:tRa  :tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn :tBa:tSnlrU:tSnlrI:tRia :t“a:tSnlrAa:tPa:tRa :tPa:tDttia:tLa:tSnlrI:tNa  :tAa :tDa:tSnlrE:tSnlrI.W:tKia :tTa:tSnlrE :tPa:tSnlrU:tCia:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa-  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n21 \n \n“:tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tBa:tHa_tSnlrU:tTa:tSnlrO :tLa:tSnlrO:tKa :tSa:tBia :tLa:tSnlrAa:tBia :tLa:tSnlrE:tLa:tKa :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tPia:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrO :tNa:tSnlrAn :tBia:tRa:tLa:tSnlrIn:tHa:tSnlrIn? :tTa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tTa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tLa:tSnlrAa:tBia :tBia:tSnlrE:tTma:tTa:tSnlrAg:tArgMzaua:Darta :tE:tKa:tTma:tSnlrAa \n:tVa:tSnlrVdoawnoR:tDDia:tSnlrAa-:tPa:tSnlrEArgMzaua:tSa:tNa :tO :tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa :tAa:tVa:tSnlrAa:tSa:tKa:Darta” \n:tBa:tDia:tNa:tSnlrIn :tBa:tJa:tLa:tSnlrIn:tHa- \n“:tAn:tMa:tSnlrE :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tKia:tCa:tSnlrORhai-:tVa:tCa:tSnlrORhai :tLa:tGa:tSnlrAn:tE?” \n:tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn- \n“:tHa :tCartuaGnrtg , :tVa:tSnlrVdoawnoR:tDDia:tSnlrAa-:tPa:tSnlrEArgMzaua:tSa:tNa:tMa:tSnlrE :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tSa:tE :tAa :tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa-:tAa:tVa:tSnlrAa:tSa:tMa:tSnlrE :tPa:tNa:tRa:tHa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa:Darta” \n:tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn- \n“:tHa:tMa :tIn :tLa:tSnlrAa:tBia :tNa:tSnlrAn :tLa:tSnlrE:tBa:Darta” \n:tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn- \n“:tSnlrI:tKa :tE :tNa:tSnlrAn :tLa:tSnlrE:tBa?” \n:tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn- \n“:tGia:tSnlrUg:tSa :tDa:tAzaluaia :tKa:tAzaluaia :tGia:tRa :tBa:tNa:tSnlrAa:tE:tBa :tTa :tCartuaGnrtg  :tO:tI :tGia:tSnlrUg:tSa:tHa:tSnlrAa :tGia:tRa:tMa:tSnlrE :tRa:tHa:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa :tKa :tSnlrE :tHa:tSnlrE:tNa :tHa:tSnlrE:tTa:tSnlrAn?” \n:tMa:tSnlrU:tSnlrI.W:tKia :t“a:tSnlrAa:tJa:tSnlrIn :tAa :tBa:tSnlrU:tDia:tNa:tSnlrIn :tBa:tSnlrU:tSnlrI:tRia :t“a:tSnlrAa:tKa :tGa:tPa :tA:tPa:tNa:tSnlrAa :tGia:tRa:tKa :tKa:tSnlrO:tNa:tCa:tRa :tLa:tGa:tSa :tCartuaGnrtg  :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tMa:tSa:tSnlrO:tMa:tSnlrAa:tTa :tSa:tSnlrU:tNa:tSnlrAn:tTa :tCia:tLa:tSnlrIn:tHa :tA:tPa:tNa:tSnlrAa :tMa:tNa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tBa:tSnlrU:tJia:tBa:tSnlrAn:tTa :tBa:tJa:tLa:tSnlrIn:tHa- \n“:tI:tSnlrI.W:tN.iawe :tDa :tRa:tSnlrAa :tAa:tVa:tSnlrAa:tSa :tSnlrI:tKa :tE :tGia:tSnlrUg:tSa:tHa:tSnlrAa :tGia:tRa :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO :tNa:tSnlrE:Darta”¦¦¦ \n  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n22 \n \n  \n  \n:tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa :tKa :tBia:tSnlrO:tJa \n  \n:tAa:tI :tPia :tSnlrUg :tLa:tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg:tKa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa:tKa :tSnlrI:tBa:tAa:tHa:tKa :tBia:tSnlrO:tJa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tGa:tSnlrAg:tAa:tCartuaGnrtg :tSa:tBa:tHa:tKa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tAa:tSia:tSnlrAa :tCia :tSnlrE:tLa:tSnlrI:tNa :tJa:tSnlrE :tIn :tBia:tSnlrO:tJa :tHa:tMa:tRa:tSnlrO :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tKia:tSnlrE:tBa:tSnlrAa:tKa :tA:tVa:tSa:tSnlrI.N:tRa :tBia:tSnlrE:tTma:tTa:Darta :tSnlrI:tKa:tE:tKa :tTa :tCartuaGnrtg  :tAn :tBia:tSnlrO:tJa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tPia:tLa :tBa:tNa:tSnlrE:tBa:tSnlrAa:tKa :tLa:tSnlrE:tLa :tBa:tHa_tSnlrU:tTa:tSnlrO :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa-:tVa:tGa:tRhai:tKa :tLa:tSnlrO:tKa:tKa :tSa:tHa:t“a:tSnlrO:tGa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrI:tNa:Darta \n:tSnlrI:tKa:t“a:tSnlrO :tJa:tSnlrAa:tRa:tSnlrI:tNa :tPia:tSnlrAa:tRa:tE :tTa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tKa:t“a:tSnlrO :tSa:tSnlrAa:tPia-:tSa:tSnlrU:tTia:tRa:tSnlrAa :tKa:tRa:tE:Darta :tSnlrI:tKa:t“a:tSnlrO :tBa:tTa:tRhai:tNa-:tBa:tSnlrAa:tSa:tNa :tMa:tSnlrAa:tJa:tSnlrAn :tCia:tLa:Darta :tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tDta:tSnlrO:tMa :tBa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSa:tSa :tCartuaGnrtg  :tBa:tNa:tLa :tSnlrI.M:tCia:tTmTma:tSnlrAa-\n:tPa:tSnlrI.M:tTia:t“a:tSnlrAa, :tDtia:tKa :tSnlrAn :tSa, :tDta:tSnlrAa:tLa-:tDa:tSnlrAg:tRa:tSnlrAa, :tCa:tNla:tSnlrE:tRa:tSnlrAa :tBa:tNa:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tLa:tKa:Darta :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tPia :tSnlrUg :tLa :tAa :tPia:tSnlrUg :tLa:tKa :tMa:tSnlrAa:tLa:tSnlrAa, :tKa :tSnlrU :tMa:tHa:tSnlrAa:tRa :tVa:tTa:tRhai:tNa-:tVa:tSnlrAa:tSa:tNa, :tMa:tHa:tLa:tSnlrAa :tPa:tSnlrO:tKia:tSnlrI.N:tRa:tSa :tCartuaGnrtg  \n:tMa:tSnlrAa:tCia :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa :tMa:tNa:tKa :tMa:tNa :tDtia:tSnlrE:tRa :tLa:tGa:tSnlrAg:tLa:tKa:Darta :tKa:tTa:tSnlrE:tKa:tSnlrO :tKa:tRa:tSnlrIn:tGa:tRa :tAa :tHa:tLa:tSnlrU:tAa:tI :tSa:tBia :tBia:tSnlrO:tJa:tKa :tSa:tMa:tGRa:tSnlrIn :tBa:tNa:tBa:tSnlrAn:tMa:tSnlrE :tSnlrI.M:tBia:tRa:tLa :tCia:tLa:Darta :tBia:tSnlrO:tJa:tMa:tSnlrE \n:tSa:tHa:t“a:tSnlrO:tGa :tTa :tCartuaGnrtg  :tSa:tBia :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa:tKa :tLa:tSnlrO:tKa :tDVa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tLa:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tKia:tSnlrAa:tI:tKa :tA:tVa:tSa:tRa :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg :tNa:tSnlrAn :tBia:tSnlrE:tTma:tLa:tSnlrI:tNa:Darta :tO:tTa:tBa:tSnlrE :tNa:tSnlrAn, :tSnlrI:tKa:tNa:tKa:tSnlrO :tNa:tGa:tDa :tTma:tSnlrAa:tKa:tSnlrAa \n:tDa:tSnlrE:tLa :tGa:tSnlrE:tLa :tTa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tKa:tNa:tKa:tSnlrO :tU:tDia:tSnlrAa:tRa :tRa:tHa:tLa:tSnlrAn :tAa :tSnlrI:tKa:tNa:tKa:tSnlrO :tSa:tSnlrIn:tDa:tHa:tSnlrAa :tBia:tSnlrE:tTma:tLa:tSnlrAn:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tBia:tSnlrO:tJa :tKia:tSnlrAa:tI:tKa :tNa:tSnlrO:tTa :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tNa:tSnlrAn :tBia:tSnlrE:tTma:tLa:tSnlrAn:Darta \n:tBia:tSnlrO:tJa:tKa :tAa:t“a:tSnlrO:tJa:tKa :tBia:tLa:tSnlrI:tHa:tArgMzaua :tPia :tSnlrUg :tLa:tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tCia:tLa:tSnlrAa :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tKa:tRa:tBa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tTa :tCartuaGnrtg  :tSa:tBia :tJa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa:tKa :tLa:tSnlrO:tKa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrI.W:tKia:tNa:Darta :tSnlrI:tKa:tCia:tSnlrU  :tLa:tSnlrO:tKa:tKa :tMa:tNa:tMa:tSnlrE, \n:tSnlrI.M:tJa :tNa:tKa:tSnlrAa :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tNa:tSnlrO:tTa :tNa:tSnlrAn :tDa:tSnlrE:tLa :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa :tSa:tBa:tHa:tKa :tMa:tNa:tMa:tSnlrE :tIn:tHa:tSnlrO :tHa:tSnlrO:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa  :tJa:tSnlrE :tKa:tSnlrAa:tJa :tJa:tKia:tSnlrI:tNa :tNa:tSnlrAn :tCia :tSnlrU :tAa:tI :tCia :tSnlrAn  :tTa :tCartuaGnrtg  :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSnlrI:tTa :tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAn:tSa \n:tKia:tSnlrE:tLa:tSnlrAa:tPa:tRa :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSnlrI:tTa  :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tCia :tSnlrU :tBa:tSnlrAa :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrAn:Darta¦¦¦  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n23 \n \n  \n  \n:tSnlrI.M:tSia :tKSMa:tSnlrAa:tKa :tMa:tHa:tTa \n  \n:tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tGia:tRa:tJa:tMa:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa :tCia:tLa:Darta :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tRa :tPa:tTNa:tSnlrIn :tRa:tSnlrI.M:tDia:t“a:tSnlrAa, :tMa:tSnlrAa:tE-:tBa:tSnlrAa:tPa:tKa :tE:tKa:tLa:tSnlrAg:tTa:tSnlrIn :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn :tBa:tDttia :tDa:tSnlrU:tLa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  :tCia:tSnlrI.M:tLa:Darta :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tCa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  :tBa:tSnlrIn:tGia:tSnlrAa :tCa:tSnlrAa:tSa-:tBa:tSnlrAa:tSa, :tKa:tLa:tMa-:tBa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSa :tAa :tGa:tSnlrAa:tE-:tBa:tDttia:tDa :tCia:tLa:Darta :tKia:tSnlrE:tTa:tSnlrIn-:tBa:tSnlrAa:tDttia:tSnlrIn:tSa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn :tCa:tLa:tSnlrAn :tCia:tSnlrE:tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tSa:tSnlrO:tJia:tMa:tSnlrI:tTa :t“a:tSnlrAa :tRa:tHa:tNa:tSnlrE \n:tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tKSMa:tLa-:tKa:tPa:tTma :tNa:tSnlrAn :tRa:tHa:tSnlrI:tNa:Darta :tSnlrI:tPa :tTa:tMa:tRa_tSnlrUg :tCia:tLa:tSnlrAa:Darta :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrE :tA:tKSMa:tRa:tKa :tBa:tSnlrO:tDia :tKa :tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrO :tNa:tSnlrAn :tRa:tHa:tSnlrI:tNa  :tKia:tSnlrAa:tLa:tSnlrIn :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tTma-:tBa :tKa:tE :tKa:tAzaluaia \n:tSa:tSnlrAa:tKSMa:tRa :tCia:tLa:Darta :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tSnlrI:tPa :tTa:tSnlrAa :tJa:tRa_tSnlrUg:tRa:tSnlrI:tTa  :tPa:tDttia:tLa:tSnlrAa:tPa:tRa :tJa:tKia:tSnlrI:tNa  :tSa:tMa:tSnlrAa:tJa:tMa:tSnlrE :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tLa:tSnlrE:tNa-:tDa:tSnlrE:tNa :tKa:tRa:tSnlrAn :tCia:tLa:tSnlrAa :tTa :tCartuaGnrtg  :tAg:tArgMzaua:tTmia:tSnlrE:tKa :tSnlrI:tNa :tSia:tSnlrAa:tNa :tDa:tI \n:tCia:tLa:tSnlrAa:Darta \n:tE:tKa :tSa:tSnlrAa:tLa :tE:tHa:tSnlrE:tNa :tSa:tMa:tE :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn :tJa:tSnlrE :tI:tLa:tSnlrAa:tKa:tSnlrAa:tKa :tI:tLa:tSnlrAa:tKa:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tSnlrI:tRia -:tPa:tSnlrAa:tSnlrI:tNa :tSa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrI:tHa  :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta :tNa:tSnlrE :tNa:tSnlrE:tVa:tSnlrAa:tNa :tKa:tRa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tA:tNNa :tAa :tNa:tSnlrE :tDa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tTa \n:tKia:tSnlrO:tDa:tHa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tNa:tSnlrAa:tRa-:tPa:tSnlrU:tAa:tRa :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta :tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tSa:tSnlrAa:tLa :tRa:tSnlrAg:tDa:tSnlrIn :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta :tE:tKa :tTa :tCartuaGnrtg  :tBa:tSnlrAa:tSnlrI:tRia :tKa :tMa:tSnlrAa:tRa:tLa, :tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tRa:tSnlrAg:tDa:tSnlrIn:tKa :tJa:tRa:tLa:Darta :tGa:tRa:tSnlrIn:tBa-:tGa:tSnlrU:tRa:tBa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tGa:tSnlrU:tJa:tRa :tKa:tTma:tNa:tSnlrAa:tI :tPa:tHa:tSnlrAa:tDttia :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAn:Darta :tKa :tSnlrE :tTa:tSnlrE:tKa:tSnlrO :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa :tTa :tCartuaGnrtg  :tAa:tNa-:tAa:tNa :tGa:tSnlrAa:tMa :tA:tPa:tNa-:tA:tPa:tNa :tKa :tSnlrU :tTma:tSnlrU:tMa:tSnlrAn:tTa:tSnlrIn :tJa:tSnlrAa :tSnlrI:tKa :tCia:tSnlrU :tSnlrI:tDa :tNa :tSa:tMa:tE \n:tKa:tTma:tKa:tLa:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tIn :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tVa :tDia:tSnlrAa :tSa:tBa:tHa:tKa :tNa:tSia:tSnlrIn:tVa :tNa:tSnlrAn :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrAn:Darta :tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tNa:tM.iawe :tHa:tRa :tJa:tMa:tSnlrIn:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa, :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa-:tGa:tSnlrU:tMa:tS.iawe :tTa:tSnlrAa  :tJa:tSnlrE :tCia:tLa:tSnlrAa :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa :tTa :tCartuaGnrtg  \n:tPa:tHa_tSnlrU:tLa:tKa :tSnlrE  :tSa:tSnlrAa:tLa:tKa :tPa:tSnlrU:tRa:tNa:tSnlrAa :tA:tNNa :tBa:tKia:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa-:tBa:tKia:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tBia:tRa:tLa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrI:tNa:Darta :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa :tSa:tBia:tKa:tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tSnlrI.M:tCa :tN.iawe :tTa:tSnlrAa :tNa:tSnlrAn :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tRa:tSnlrI.M:tDia:t“a:tSnlrAa:tKa :tMa:tSnlrAa:tE-\n:tBa:tSnlrAa:tPa :tBa:tSnlrUg:tRia :tRa:tHa:tNa:tSnlrE :tAa:tNa :tGa:tSnlrAa:tMa :tJa:tSnlrAa :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tKa:tSnlrAa:tJa :tKa:tRa:tTa:Darta :tO :tDa:tSnlrU:tNa:tSnlrUg :tGa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa:tSa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO :tMa:tRa_tSnlrUg:tAa :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO :tDia:tSnlrAa:tNa :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO \n:tCia:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tTma:tSnlrIn :tCa:tSnlrAa:tU:tRa :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tLa:tAzaluaia :tSa:tMa:tE :tKa:tSnlrAa:tTma:tSnlrAn :tCia:tLa:Darta :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tDa:tSnlrE:tSnlrI:tNa :tHa:tSnlrAa:tRa :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa :tSa:tBia :tSnlrI:tVa :tPa:tSnlrI:tTa :tKa :tSa:tMa:tSnlrAn:tMa:tSnlrE :tGa:tRa:tSnlrIn:tBa:tKa :tSia:tSnlrO:tSMa:tNra :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa:Darta \n:tE:tKa :tMa:tNa :tA:tNNa:tKa :tBa:tDa:tLa:tSnlrAa :tDa:tSnlrUg :tMa:tNa :tAa :tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tSa:tSnlrAa:tLa :tCa:tSnlrU:tKa :tSnlrE :tLa:tSnlrAa:tPa:tRa :tTa:tSnlrIn:tNa :tMa:tNa:tKa :tKa:tRa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tPa:tRa :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tLa:tGa:tBa:tSnlrAn:tTa:Darta :tTa:tSnlrE:tKa:tRa :tBa:tSnlrAa:tDa:tSnlrO :tAg:tArgMzaua:tTmia:tSnlrAa:tKa \n:tSnlrI:tNa :tSia:tSnlrAa:tNa :tE:tKa:tTma:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKa :tSnlrE  :tKa:tHa:tE :tJa:tSnlrE :tTa:tSnlrIn:tNa-:tTa:tSnlrIn:tNa:tTma:tSnlrAa :tCia:tSnlrAa:tPa :tKa:tSnlrAa:tGa:tTa:tPa:tRa :tLa:tI :tCia:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa:Darta :tGa:tRa:tSnlrIn:tBa :tA:tPa:tNa :tPa:tRa:tSnlrAa:tNa :tBa :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa:tE:tTa :tAa:tSnlrI:tKa  :tCia:tSnlrAa:tPa:tKa \n:tPa:tRa:tBa:tSnlrAa:tHa :tKa:tRa:tTa:Darta :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tKia:tSnlrE:tSnlrI:tNa :tHa:tSnlrAa:tRa :tTia:tSnlrO:tDttia:tSnlrE :tBa:tSnlrU:tJia:tSnlrAn :tCia:tLa :tSnlrI:tKa  :tCia:tSnlrAa:tPa :tDa:tSnlrE:tBa:tSnlrAn :tKa:tSnlrAa:tGa:tTa:tPa:tRa :tAa :tHa:tMa:tRa :tJa:tMa:tSnlrIn:tNa :tJa:tT.iawe :tTia:tSnlrAa :tCa:tSnlrI.M:tLa  :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrAn :tTa:tKKia:tSnlrAa:tPa:tRa:Darta \n:tE:tKa :tDa:tSnlrUg :tSa:tSnlrAa:tLa :tSa:tMa:tE :tSnlrI:tBa :tTa:tLa:tSnlrAn:Darta :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tA:tPa:tNa :tSa:tSnlrAg:tSa:tSnlrU:tRa:tSnlrAa:tI:tSnlrI.N:tRa:tE:tMa:tSnlrE :tSa:tSnlrAa:tSa:tSnlrU-:tSa:tSa:tSnlrU:tRa:tKa :tSa:tSnlrE:tVa:tSnlrAa :tAa :tKia:tSnlrE:tTa:tSnlrIn-:tBa:tSnlrAa:tDttia:tSnlrIn :tKa:tAzaluaia :tGa:tSnlrU:tJa:tRa-:tBa:tSa:tRa \n:tKa:tRa:tSnlrAn :tCia:tLa:Darta :tSnlrI:tKa :tCia :tSnlrU  :tSa:tMa:tE :tPa:tCia:tSnlrAa:tSnlrI:tTa  :tSa:tSnlrAa:tSa:tSnlrU-:tSa:tSa:tSnlrU:tRa :tMa:tSnlrI.N:tRa  :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa:Darta :tSiRa:tSnlrAa:tDDia-:tKa:tMa:tRhai:tSa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tNa :tVa:tSnlrVdoawnoR:tTa :tBia:tSnlrE:tLa:tSnlrAn :tCia:tLa :tAa:tSnlrI:tKa  :tGa:tSnlrAa:tMa:tKa :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa-\n:tGa:tSnlrU:tMa:tS.iawe :tTa:tSnlrAa :tLa:tSnlrO:tKa:tSnlrI:tNa  :tA:tPa:tNa-:tA:tPa:tNa :tKa:tSnlrAa:tGa:tTa :tLa:tAzaluaia :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tAn:tTmia:tSnlrAa:tMa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tE :tLa:tGa:tLa:tSnlrAa:Darta :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tRa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tPa:tRa :tDa:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tRa:tHa:tSnlrI:tNa :Darta :tO :tA:tVa:tSnlrI.M:tDia  \n:tBa:tSnlrIn:tSnlrI:tTa  :tGa:tSnlrE:tLa :tCia:tLa:Darta :tKa:tJa:tSnlrAa:tRhai :tKia:tSnlrE:tSnlrI:tNa :tHa:tSnlrAa:tRa :tPa:tSnlrI:tHa :tLa:tSnlrE :tKa:tSnlrAa:tGa:tTa:tPa:tRa :tCia:tSnlrAa:tPa :tDa:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tRa:tHa:tSnlrI:tNa :Darta :tO:tI :tKa:tSnlrAa:tGa:tTa:tPa:tRa :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa-:tJa:tMa:tSnlrIn:tNa:tDa:tSnlrAa:tRa :tLa:tSnlrO:tKa:tSnlrI:tNa  \n:tJa:tMa:tSnlrIn:tNa:tKa :tKia:tSnlrAa:tTa:tSnlrAa-:tKia:tSnlrE:tSa:tRa:tSnlrAa :tRa:tKa:tBa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tLa :tSnlrI.W:tKia  :tKa:tAzaluaia :tA:tPa:tNa :tNa:tSnlrAa:tO:tArgMzaua :tKa:tAzaluaia :tLa:tSnlrE:tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tGa:tRa:tSnlrIn:tBa :tSa:tBa:tHa:tKa :tJa:tMa:tSnlrIn:tNa :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa-:tGa:tSnlrU:tMa:tS.iawe :tTa:tSnlrAa :tHa:tRa:tSnlrI:tPa  \n:tLa:tSnlrE:tLa:tKa:tSnlrI:tNa :Darta :tJa:tI:tMa:tSnlrE :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tJa:tMa:tSnlrIn:tNa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tCa:tSnlrI.M:tLa  :tGa:tSnlrE:tLa:Darta :tAa:tBa :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia-:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn, :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa :tAa :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:tKa \n:tBia:tRa:tNa-:tPa:tSnlrO:tSMa:tNra :tKa:tRa:tNa:tSnlrAa:tI :tKa:tSnlrI:tTmia :tNa :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:Darta :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tKa:tMa:tSnlrAa:tI :tKia:tSnlrAa:tTa:tSnlrIn:tRa :tBa:tSnlrAa:tHa:tRa :tCa:tSnlrI.M:tLa  :tGa:tSnlrE:tLa:Darta :tBa:tSnlrAa:tHa:tRa:tMa:tSnlrE :tPa:tRia:tLa-:tSnlrI.M:tLa :tKia:tLa :tAa:tDa:tMa:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tNa:tSnlrO:tKa:tRa:tSnlrIn :tJa:tL.iawe :tDa:tSnlrIn:tE :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrAn :tAa :tBa:tSnlrE:tSa:tSnlrIn :tDa:tRa:tMa:tSnlrAa:tHa:tSnlrAa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tBia:tSnlrE:tTma:tSnlrAn :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrAn:Darta :tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tBa:tSnlrE:tSa:tSnlrIn :tPa:tRia:tLa :tTa :tCartuaGnrtg  :tNa:tSnlrAn :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSa:tSnlrAa:tKSMa:tRa :tCia:tLa:Darta :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg  \n:tSnlrI.M:tSia :tKSMa:tSnlrAa:tKa :tMa:tHa:tTa :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tTa:tSnlrE:tKa :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn  :tSa:tSnlrE :tMa:tSnlrO:tNa:tSnlrE-:tMa:tNa :tMa:tHa:tSia:tSnlrUg:tSa :tKa:tRa:tSnlrAn :tCia:tLa:Darta \n:tJa:tSnlrIn:tBa:tCia :tTma-:tBa-:tTma :tKa:tSnlrAa:tE :tKa:tHa_tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tSnlrI.M:tCa :tTmTmia:tSnlrIn :tSnlrI.M:tLa :tSnlrI.W:tKia  :tGia:tRa :tPa:tTmia:tSnlrE:tLa:tKa:Darta :tO:tI:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa-:tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tPRa:tSnlrE:tSnlrI.N:tRa :tTa :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa \n:tKa:tHa:tSnlrAn :tCia:tLa :tJa:tSnlrE :tPa:tRia:tSnlrAa:tI:tMa:tSnlrE :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrE :tKia:tRa:tCa :tLa:tGa:tTa, :tHa:tMa :tKa:tMa:tSnlrAa:tE :tKa:tAzaluaia :tPa:tTmia:tSnlrAa:tE:tBa :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tPa:tRia:tBa:tSnlrAn:tMa:tSnlrE :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tKa:tSnlrO:tTa:tSnlrAa:tHa:tSnlrIn :tNa:tSnlrAn \n:tKa:tRa:tBa:Darta :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrO :tMa:tSnlrO:tNa:tSnlrE-:tMa:tNa :tSa:tSnlrO:tCa:tSnlrAn :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrIn :tJa:tSnlrE :tNa:tSnlrIn:tKa :tLa:tSnlrO:tKa :tBa:tNa:tBa:tSnlrAa:tKa :tLa:tSnlrE:tLa :tSnlrI.M:tSia :tKSMa:tSnlrAa:tKa :tBa:tDttia :tMa:tHa:tTa :tCia:tSnlrAn:Darta :tJa:tSnlrE :tHa:tMa :tAa :tHa:tMa:tRa :tMa:tSnlrAa:tE-:tBa:tSnlrAa:tPa \n:tJa :tCartuaGnrtg :tE :tNa:tSnlrAn :tPa:tRia:tLa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tTa :tCartuaGnrtg :tE :tNa:tSnlrE :tSa:tBia:tTma:tSnlrAa :tJa:tMa:tSnlrIn:tNa :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa-:tGa:tSnlrU:tMa:tS.iawe :tTa:tSnlrAa :tHa:tRa:tSnlrI:tPa  :tLa:tSnlrE:tLa:tSnlrI:tNa :Darta :tJa:tKia:tSnlrI:tNa  :tPa:tRia:tLa :tRa:tSnlrI:tHa :tTa:tSnlrAg:tArgMzaua :tTa :tCartuaGnrtg  :tIn :tMa:tSnlrU:tSnlrI.M:tSa :tBa:tTa :tNa:tSnlrAn  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n24 \n \n:tA:tSnlrI:tBa :tTa:tSnlrAa:tE:Darta :tHa:tMa :tSa:tBia :tJa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tSa:tSnlrE :tKa :tSnlrE :tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tJa:tRa_tSnlrUg:tRa :tPa:tRia:tSnlrAa:tE:tBa:Darta :tA:tI:tLa:tSnlrE :tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tJa:tSnlrE :tPa:tSnlrI.N:tRa :tSiRa:tMa :tAa :tSnlrI:tTa :t“a:tSnlrAa:tGa :tKa:tRa:tE \n:tPa:tDttia:tTa :tO :tKa:tRa:tBa:Darta :tO :tSa:tBia :tSnlrI:tDa :tNa :tA:tPa:tNa :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tMa:tSnlrAn:tPa:tRa :tSa :tArgMzaua :tGa:tSnlrE :tJa:tSnlrAa :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa:tBa:tE :tLa:tGa:tLa:tSnlrIn:Darta \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tTma:tSnlrO:tLa:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tCia:tLa:tSnlrAa:Darta :tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tA:tArgMzaua:tCa:tLa:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAa:tDttia:tSnlrAa:tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta :tCia :tSnlrU :tTmTma:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tGia:tRa :tAa:tE:tLa :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa \n:tKa:tSnlrAa:tSnlrI.W:tLHa  :tBia:tSnlrO:tRa:tSnlrE :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tPa:tKa:tSnlrI:tDttia  :tDt“a:tSnlrUg:tTma:tSnlrIn:tPa:tRa :tJa:tSnlrE:tBa:tSnlrAa:tKa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrI:tNa  :tSa:tSnlrE :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKa:tHa:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa- \n“:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa, :tSnlrI:tKa :tCia :tSnlrU  :tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tNa :tA:tSnlrI.M:tDia :tKa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tGa:tSnlrAa:tMa:tMa:tSnlrE :tKa:tE:tKa :tGa:tSnlrO:tTma:tSnlrE:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKa:tHa:tSnlrI.M:tLa :tAn :tJa:tSnlrE :tKa:tSnlrAa:tSnlrI.W:tLHa  :tBia:tSnlrO:tRa:tKa :tSnlrE  :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tPa:tKa:tDttia:tBa :tSa:tSnlrE :tKa:tNa:tSnlrIn \n:tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tNa :tS.iawe :tTma:tSnlrE:tSia:tNa:tPa:tRa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tSnlrI:tDa :tA, :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tSnlrI:tKa :t“a:tSnlrO :tTa:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa:tRa :tNa:tSnlrAn :tBia:tSnlrE:tLa:Darta :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tKa:tNa:tSnlrIn :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tDa:tI:Darta :tHa:tMa :tTa:tSnlrO:tHa:tRa :tBa:tDttia :tU:tPa:tKa:tSnlrAa:tRa \n:tMa:tSnlrAa:tNa:tBa:tSnlrO:Darta” \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tJa:tSnlrI.M:tLa - \n“:tTmia:tSnlrIn:tKa :tCia :tSnlrAn , :tKa:tA:tE :tBa:tJa:tSnlrAn :tCa:tLa:tBa:Darta :tKa:tSnlrI:tHa  :tSnlrI:tDa :tA :tHa:tMa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tBa:Darta” \n:tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tSa:tSnlrAa:tTa :tBa:tJa:tSnlrE :tBia:tSnlrAa:BASE:tSnlrE:tRa:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tCa:tLa:tBa:Darta :tSnlrI:tKa :tE:tKa :tTa :tCartuaGnrtg  :tAa:tTmia :tBa:tJa:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tCia :tSnlrAn :Darta :tTa:tSnlrIn:tNa-:tCa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  :tSnlrI:tKa :tLa:tSnlrO :tSnlrI.M:tMa :tTma:tRa :tS.iawe :tTma:tSnlrE:tSia:tNa :tDa:tSnlrUg:tRa:tSnlrO :tCia :tSnlrAn :Darta” \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tBia:tSnlrO:tRa:tSnlrE :tU:tSnlrI:tTmia  :tSa:tBia :tKa:tSnlrAa:tJa :tKa:tAzaluaia :tJa:tLa:tKia:tSnlrAn :tBa:tNa:tSnlrAa :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tKia:tSnlrAa:tI:tLa:tSnlrE :tDa:tAzaluaia :tBa:tJa:tLa:tSnlrIn- \n“:tTa :tCartuaGnrtg :BASE :tSnlrUg  :tSa:tBia :tJa:tL.iawe :tDa:tSnlrIn:tSa :tCartuaGnrtg  :tKia:tSnlrO, :tAa:tI :tKa:tNa:tSnlrIn :tPa:tSnlrI:tHa :tNa:tSnlrI:tHa:tE :tTa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tSa:tBia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tS.iawe :tKa:tSnlrUg :tLa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tDa:tI :tSnlrI.M:tCia :t“a:tSnlrAg, :tTa:tKia:tSnlrI:tNa  :tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg:tKa \n:tSa:tMa:tSnlrAa:tNa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tBa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tTma:tSnlrIn:tSia:tNa :tJa:tSnlrAa:tE:tBa:Darta” \n  :tE:tM.iawe :tHa:tRa :tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg :tTa:tSnlrAn:t“a:tSnlrAa:tRa :tBia:tAzaluaia :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa:tKa :tBa:tSnlrAa:tTma :tTa:tKa :tSnlrAn  :tCia:tLa:tSnlrAa:Darta :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tSnlrI.M:tMa :tNa:tTma :tPa:tCia:tSnlrAa:tSnlrI:tTa  :tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:tSnlrIn:Darta :tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn  :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg \n:tTa:tMa:tSa:tSnlrAa:tI:tTa :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa, :tTa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tKa:tHa:tNa:tSnlrE :tCia:tSnlrE:tSnlrI.M:tLa :tO :tSa:tSnlrAa:tTa:tSnlrE :tBa:tJa:tSnlrAn :tCa:tLa:tSnlrAn:tLa:tSnlrE, :tDa:tSnlrE:tRa:tSnlrIn :tBia:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:Darta :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tCia :tSnlrUg :tSnlrI:tTma  :tJa:tSnlrAa:tE:tTa:Darta :tTa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tSnlrI.M:tCa :tN.iawe :tTa:tSnlrAa  :tNa:tSnlrAn:Darta” \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tBa:tJa:tLa:tSnlrIn- \n“:tA:tPa:tNa:tSnlrE :tTa:tMa:tSa:tSnlrAa:tU :tNa:tSnlrAn:Darta :tDia:tSnlrIn:tRa:tSnlrE-:tDia:tSnlrIn:tRa:tSnlrE :tBa:tRia:tSnlrUg.awm :tHa:tMa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa :tLa:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tLa:tPia:tRa:tLa :tSnlrI:tPa :tTmTmia:tSnlrE:tPa:tRa :tAa:tSnlrI:tBa  :tRa:tHa:tLa :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tKa:tNa:tSnlrIn :tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa-:tPa:tSnlrU:tTa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  \n:tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tBa:tSnlrAn:tMa:tSnlrE :tDa:tSnlrE:tRa:tSnlrIn :tLa:tSnlrAa:tSnlrI:tGa  :tGa:tSnlrE:tLa:Darta” \n:tBa:tSnlrU:tC.iawe :tCa:tSnlrIn :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrUg- \n“:tPa:tSnlrI:tHa :tLa:tSnlrE :tSa:tSnlrAa:tMa:tSnlrAa:tNa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tDa:tI:tTa:tSnlrAnArgMzaua, :tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tCia :tSnlrUg :tSnlrI:tTma  :tJa:tSnlrAa:tI:tTa:Darta :tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tTa:tSnlrO:tHa:tRa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa-:tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn :tS.iawe :tKa :tSnlrUg :tLa :tNa:tSnlrAn :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrAg :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrIn.W :tHa:tSnlrE:tTa:tSnlrAn:Darta \n:tE:tKKa :tSnlrE  :tSnlrI:tDa :tNa :tKa:tSnlrO:tNa:tSnlrO :tPa:tSnlrI:tRia  :tKa:tAzaluaia :tKa:tLa:tK.iawe :tTma:tRa :tBa:tSnlrI:tNa  :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrAg?” \n:tRa:tSnlrI.M:tDia :t“a:tSnlrAa :tMa:tSnlrO:tNa:tSnlrE-:tMa:tNa :tSa:tSnlrO:tCa:tE :tLa:tGa:tLa:tSnlrIn, :tKa:tHa:tSnlrAn :tSnlrI.M:tCia :t“a:tSnlrI:tNa  :tAa:tGa:tSnlrUg :tBa:tRia:tSnlrAn:tLa:tSnlrE :tSa:tSnlrE :tU:tSnlrI:tTmia :tE :tNa:tSnlrE :tHa:tSnlrO:tI :tCia:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa :Darta :tHa:tMa :tTa :tCartuaGnrtg  :tLa:tPia:tRa:tLa :tSnlrI:tHa :tNa:tKa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  \n:tPa:tSnlrI:tHa :tNa:tSnlrI:tHa  :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa :tJa:tSnlrAa:tE:tBa:Darta :tTma:tRabau:tSnlrE:tNa :tTia:tSnlrO:tDttia:tSnlrE :tCia :tSnlrU :tTma:tTa:tSnlrI:tNa :Darta :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tBa:tSnlrE:tGa:tRa:tTa:tSnlrE :tAa:tN.iawe :tHa:tRa :tCia:tSnlrI.M:tTia :Darta :tA:tNa:tSnlrE:tRa:tSnlrE :tGa:tCia:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua:Darta¦¦¦ \n    िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n25 \n \n  \n  \n:tIn :tCia:tSnlrIn.M :tHa:tMa:tRa :tMa:tJa:tBa:tSnlrUg:tRa:tSnlrIn \n  \n:tJa:tMa:tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tBa:tSnlrAa:tBa:tSnlrAa:tKa :tDa:tSnlrU:tAa:tSnlrI.N:tRa :tPa:tRa :tSa:tTa:tSa :tArgMzaua :tGa-:tPRa:tVa:tCa:tNa :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrAn:Darta :tBia:tSnlrIn:tDttia :tDa:tSnlrE:tSnlrI.W:tKia  :tHa:tMa:tHa_tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tSa:tSa:tSnlrI.N:tRa  :tKa:tAzaluaia :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tAa :tBa:tSnlrAn:tSa :tSa:tSnlrU:tNa:tE \n:tLa:tGa:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua:Darta :tPRa:tVa:tCa:tNa:tKa:tTa:tSnlrAa:tRhai :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tJNya:tSnlrAa:tNa:tSnlrIn :tAa :tSnlrI:tVa :tDVa:tSnlrAa:tNa :tBa:tSnlrUg:tSnlrI.M:tJia  :tPa:tDttia:tLa:tSnlrAa:Darta :tO :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tSnlrI.M:tJa :tNa:tGa:tSnlrIn:tKa :tSa:tMa:tRa_tSnlrUg:tPa:tTa:tSnlrAa :tBa:tTa:tBa:tSnlrAn :tCia:tLa:tSnlrAa:Darta :tKa:tHa:tBa \n:tRa:tHa:tSnlrI:tNa  :tJa:tSnlrE :tSa:tBia :tMa:tNa:tSnlrU:tKia :tE:tKa :tSa:tMa:tSnlrAa:tNa :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tSa:tBia :tE:tKa :tSnlrE  :tIn:tSiVa:tRa:tKa :tSa :tArgMzaua :tTa:tSnlrAa:tNa :tCia:tSnlrIn.M :tAa :tSa:tBa:tHa:tKa :tA:tT.iawe :tMa:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tE:tKa :tSnlrE  :tPa:tRa:tMa:tSnlrAa:tT.iawe :tMa:tSnlrAa:tKa :tA:tArgMzaua:tSia :tRa:tSnlrI.M:tMa  \n:tRa:tHa:tLa-:tE:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tHa:tMa :tTa :tCartuaGnrtg  :tBa:tDttia :tA:tArgMzaua:tTa:tRa :tDa:tSnlrE:tKia:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tSa:tBa:tHa:tKa :tSnlrI:tKRa :t“a:tSnlrAa-:tKa:tLa:tSnlrAa:tPa, :tRa:tHa:tNa-:tSa:tHa:tNa :tAa :tKia:tSnlrAa:tNa:tSnlrO-:tPa:tSnlrAa:tNa:tMa:tSnlrE :tBa:tDttia :tPa:tSnlrAn:tGia :tSnlrI.M:tBia :tNNa:tTa:tSnlrAa \n:tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tKa :tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrO :tBa:tSnlrO:tRa:tSnlrE-:tBa:tSnlrO:tRa:tSnlrE :tNa:tSnlrUg:tNa :tAa :tKa :tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrO :tRa:tSnlrO:tTma:tSnlrIn:tO:tPa:tRa :tNa:tSnlrE :tNa:tSnlrUg:tNa:Darta :tKa:tSnlrO:tI :tKia:tSnlrAa:tI:tTa:tSnlrE-:tKia:tSnlrAa:tI:tTa:tSnlrE :tMa:tRa:tSnlrAn:tE :tAa :tKa:tSnlrO:tI :tKia:tSnlrAa:tI:tE :tSnlrI:tBa :tNa:tSnlrU :tMa:tRa:tSnlrAn:tE:Darta \n:tKa :tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrO :tBa:tSnlrIn:tGia:tSnlrAa-:tBa:tSnlrIn:tGia:tSnlrE :tKa:tSnlrO:tTmia:tSnlrAa-:tSa:tSnlrO:tPia:tSnlrAa :tKa :tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrO :tKia:tSnlrO:tPa:tDttia:tSnlrIn:tO:tPa:tRa :tAa:tPia:tTa:Darta :tKa:tSnlrO:tI :tRa:tSnlrAg:tDa:tSnlrE-:tVa:tSa:tSnlrAa:tTa:tSnlrE :tJa:tSnlrI.N:tRa -:tMa:tSnlrI.N:tRa  :tKa:tSnlrAa:tJa :tKa:tRa:tSnlrAn:tE :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrO:tI \n:tE.:tSa:tSnlrIn.:tMa:tSnlrE :tMa:tSnlrAg:tJa:tSnlrU :tKa:tRa:tSnlrAn:tE:Darta :tSnlrI:tKa :t“a:tSnlrO :tU:tDttia:tNa :tJa:tHa:tSnlrAa:tJa:tSa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrE:tSia-:tSnlrI:tVa :tDa:tSnlrE:tSia:tKa :t“a:tSnlrAa:tTRa:tSnlrAa :tKa:tRa:tSnlrAn:tE :tTa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tKa :t“a:tSnlrO :tPa:tE:tRa:tSnlrE :tCa:tSnlrI.M:tLa -:tCa:tSnlrI.M:tLa  :tSa:tDttia:tKa :tSnlrE :tPa:tRa :tPa:tRa:tSnlrAa:tNra \n:tSnlrI:tTa :t“a:tSnlrAa:tGa:tSnlrAn:tE:Darta :tSnlrI:tKa :tNa:tKa:tSnlrO :tSnlrI:tBa :tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tKa :tI:tLa:tSnlrAa:tJa :tKa:tRa:tSnlrO:tDttia:tSnlrO :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tVa :tDa:tSnlrE:tSia:tMa:tSnlrE :tHa:tSnlrO:tI:tE :tTa :tCartuaGnrtg  :tSnlrI:tKa :tNa:tKa:tSnlrO :tPa:tRa:tSnlrAa:tNra :tSa:tSnlrAa:tDia:tSnlrAa:tRa:tNra :tI:tLa:tSnlrAa:tJa :tSnlrI:tBa :tNa:tSnlrU :tCa:tSnlrI.M:tLa  \n:tJa:tSnlrAa:tI:tE:Darta \n:tAn :tSa:tBia :tMa:tSnlrU:tDDa:tSnlrAa:tPa:tRa :tSa:tSnlrO:tCa-:tSnlrI:tVa :tCa:tSnlrAa:tRa :tKa:tRa:tSnlrAn:tTa :tJa:tKia:tSnlrI:tNa  :tPRa:tVa:tCa:tNa :tKia:tTa:tMa :tBia:tSnlrE:tLa :tTa:tKia:tSnlrI:tNa  :tHa:tMa :tHa_tSnlrU:tNa:tKa:tSnlrAa :tLa:tGa :tJa:tSnlrAa :tKa:tHa:tSnlrI.M:tLa :tAn- \n“:tMa:tHa:tRa:tSnlrAa:tJa, :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tPRa:tVa:tCa:tNa:tMa:tSnlrE :tSa:tBia :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tSa:tMa:tRa_tSnlrUg:tPa :tBa:tTa:tSnlrAg:tSnlrI.M:tLa :t“a:tSnlrI:tNa :Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tHa:tMa :tTa :tCartuaGnrtg  :tBa:tDttia :tA:tN.iawe :tTa:tRa :tDa:tSnlrE:tKia:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tSa:tSnlrE :tKa:tNa:tSnlrIn \n:tPia:tSnlrI:tDttia :tCia:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAg:Darta” \n:tPRa:tVa:tCa:tNa:tKa:tTa:tSnlrAa:tRhai :tMa:tDia:tSnlrU:tRa :tS.iawe :tVa:tRa:tMa:tSnlrE :tBa:tJa:tLa:tSnlrAa- \n“:tSa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tTmia:tSnlrIn:tKa :tSnlrE  :tA:tHa_tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tKa:tHa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tHa:tMa :tJa:tSnlrE :tPRa:tVa:tCa:tNa:tMa:tSnlrE :tKa:tHa:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tTmia:tSnlrIn:tKa :tAa :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tJa:tSnlrE :tKa:tHa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tTmia:tSnlrIn:tKa:Darta :tSa:tTa:tHawarm  :tIn :tCia :tSnlrAn  \n:tPRa:tSnlrAa:tKa :tSnlrVdoawnoR :tSnlrI:tTa  :tDVa:tSnlrAa:tRa:tSnlrAa :tJa:tSnlrE :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tVa :tDia:tSnlrAa :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tLa:tSnlrE:tLa :tU:tPa:tLa:tB.iawe :tDia :tCia :tSnlrAn  :tO :tSa:tMa:tRa_tSnlrUg:tPa :tCia:tSnlrAn:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tBa:tSnlrIn:tCa:tMa:tSnlrE :tJa:tSnlrE :tA:tN.iawe :tTa:tRa :tCia:tSnlrAn :tSa:tSnlrE \n:tA:tN.iawe :tTa:tRa :tBa:tSnlrE:tVa:tS.iawe :tTia:tSnlrAa:tMa:tSnlrE :tKa:tMa:tSnlrIn:tKa :tKa:tSnlrAa:tRa:tNra:tSnlrE :tCia :tSnlrAn :Darta :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tSnlrE :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tDa:tSnlrU:tSi.iawe :tMa:tNa :tSnlrI.M:tCia :tAn:Darta :tJa:tSnlrE :tJa:tSnlrE:tTa:tSnlrE :tSa:tVa:tLa :tCia :tSnlrAn  :tO :tO:tTa:tSnlrE :tDa:tSnlrO:tSa:tRa:tSnlrAa:tKa :tHa:tKa \n:tMa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa  :tBa:tSnlrE:tVa:tS.iawe :tTia:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrU:tRa_tSnlrUg:tPa:t“a:tSnlrO:tGa :tKa:tRa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn :Darta :tJa:tSnlrI:tHa :tNa:tSnlrAa :tHa:tSnlrAa:tTia:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tDa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tTa :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn  :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tKia:tSnlrAa:tI:tBa:tLa:tSnlrAa :tAa :tDa:tSnlrO:tSa:tRa :tDa:tSnlrE:tKia:tBa:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa \n:tTa:tSnlrI:tHa :tNa:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tVa:tS.iawe :tTia:tSnlrAa :tKa:tRa:tSnlrAn:tBa:tLa:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg :tNa:tJa:tSnlrI.N:tRa  :tHa:tSnlrO:tI :tCia :tSnlrAn :Darta :tKa:tTia:tNa:tSnlrIn :tAa :tKa:tRa:tNa:tSnlrIn:tMa:tSnlrE :tA:tN.iawe :tTa:tRa :tRa:tKia:tNa:tSnlrE :tCia :tSnlrAn :Darta :tAn :tSa:tBia :tBa:tSnlrAa:tTa:tKa :tSnlrI:tVa :tCa:tSnlrAa:tRa-\n:tA:tNa:tSnlrU:tBia:tVa :tMa:tNa:tSnlrU:tKia:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tKa:tRa:tE :tPa:tDttia:tTa:tSnlrAn:Darta :tO:tKa:tRa :tSa:tMa:tSnlrAa:tDia:tSnlrAa:tNa :tLa:tSnlrE:tLa :tSa:tGia:tSMa:tRhai :tKa:tRa:tE :tPa:tDttia:tTa:tSnlrAn:Darta :tSnlrI:tBa :tNa:tSnlrU :tMa:tSnlrAa:tArgMzaua:tGa:tNa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tBia:tSnlrIn:tKia:tSnlrO :tNa:tSnlrAn \n:tSnlrI.M:tMa :tLa:tSnlrAn :tCia :tSnlrAn :Darta :tIn :tTa :tCartuaGnrtg  :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tA:tSnlrI.M:tDia :tKa:tSnlrAa:tRa:tKa :tBa:tSnlrAa:tTa :tKa:tRa:tSnlrAn :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tJa:tSnlrAg:tArgMzaua :tHa:tMa :tPRa:tVa:tCa:tNa:tMa:tSnlrE :tSa:tMa:tRa_tSnlrUg:tPa:tTa:tSnlrAa:tKa :tBa:tSnlrAa:tTa :tNa:tSnlrAn :tKa:tHa:tBa:tSnlrAn :tTa :tCartuaGnrtg  :tBa:tSnlrE:tVa:tS.iawe :tTia:tSnlrAa \n:tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tNa:tSnlrAn :tNa:tSnlrE :tJa:tSnlrIn:tBa:tE :tDa:tSnlrE:tTa:Darta :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tJa:tKa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tJa:tSnlrAg:tArgMzaua :tHa:tMa:tHa_tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tPRa:tVa:tCa:tNa:tMa:tSnlrE :tBa:tSnlrAa:tJa:tBa :tTa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrAa :tNa:tSnlrE :tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tJa:tMa:tPa:tSnlrU:tRa:tSnlrIn :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa :tDa:tSnlrE:tNa:tSnlrE \n:tRa:tSnlrI:tHa :tTa:tE:Darta :t“a:tHa:tE :tCia:tSnlrIn.M :tHa:tMa:tRa :tMa:tJa:tBa:tSnlrUg:tRa:tSnlrIn:Darta”¦¦¦  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n26 \n \n  \n  \n:tBa:tSnlrAa:tLa-:tBa:tSnlrO:tDia \n  \n:tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrU:tKia:tKa :tPa:tHa:tSnlrAa:tDttia :tMa:tSnlrAa:tTia:tSa :tCartuaGnrtg  :tKa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrO :tSnlrI:tNa :tC.iawe :tCa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg :tNa:tSnlrAn :tBia:tSnlrE:tLa:Darta :tBa:tSnlrUg:tRia :tMa:tSnlrAa:tE-:tBa:tSnlrAa:tPa:tKa :tSa:tSnlrE:tVa:tSnlrAa :tTma:tHa:tLa, :tTa:tSnlrAn:tPa:tRa :tSa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa \n:tBia:tLa:tRia:tSnlrE:tRa:tBa:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn, :tCia:tSnlrO:tTma-:tCia:tSnlrO:tTma :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa, :tPa:tTNa:tSnlrIn :tAa :tA:tPa:tNa:tSnlrE :tKa :tSnlrU :tLa :tAa:tTmia :tBa:tSnlrE:tK.iawe :tTa:tSnlrIn:tKa :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:Darta :tPa:tTNa:tSnlrIn- :tPia :tSnlrU :tSnlrI.M:tLa :t“a:tSnlrAa- :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:tKa :tKa:tSnlrAa:tJa:tMa:tSnlrE \n:tSnlrI:tPa :tSa:tSnlrAa:tI:tTa :tCia :tSnlrE :tLa:tSnlrIn:Darta :tSa:tSnlrAa:tSa:tSnlrU-:tSa:tSa:tSnlrU:tRa:tKa :tTma:tHa:tLa-:tSnlrI:tTma :tKa:tSnlrO:tRa:tSnlrAa :tAa :tSa:tSnlrE:tVa:tSnlrAa:tSa :tCartuaGnrtg  :tPa:tLa:tKia:tSnlrI:tTa :tE :tNa:tSnlrAn:Darta :tUg:tPa:tRa:tSa :tCartuaGnrtg  :tE:tKa:tTma:tSnlrAa :tPa:tSnlrO:tSnlrI.M:tSa :t“a:tSnlrAa :tGa:tSnlrAa:tE, :tE:tKa:tTma:tSnlrAa \n:tBia:tJa:tSnlrAn:tSnlrI:tTa :t“a:tSnlrAa :tBa:tRa:tDa:Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tDa:tSnlrU:tNa:tSnlrUg :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn :tCa:tTmia:tSnlrE:tLa:tGa:tSnlrI.N:tRa  :tAa :tHa_tSnlrU:tNa:tRa:tGa:tSnlrI.N:tRa  :tCia:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa :Darta :tGia:tRa:tKa :tKa:tMa:tSnlrAg:tAa :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa :tA:tSa:tKa:tRa:tSnlrE :tSnlrI:tDa :tNa-:tRa:tSnlrAa:tSnlrI:tTa  :tSnlrI:tPia :tSnlrI.N:tRa :tSia:tSnlrAa:tNa \n:tRa:tHa:tSnlrAn:tE:Darta :tGia:tRa:tKa :tKia:tCa:tSnlrAa:tRhai :tPa:tSnlrU:tG.iawe :tBa:tSnlrE :tNa:tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrAn:tE :tJa:tSnlrE :tPa:tLa:tKia:tSnlrI:tTa  :tMa:tSnlrAa:tRa:tTa:Darta :tKia:tSnlrE:tTa:tSnlrIn:tO-:tPa:tTia:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tKa:tMMa:tSnlrE :tBia:tSnlrE:tNa:tSnlrE :tJa:tNa:tSnlrE-:tBa:tSnlrU:tTTa:tSnlrAa:tPa:tRa :tGia:tRa:tKa :tKia:tCa:tSnlrAa:tRhai :tCa:tLa:tSnlrAn:tTa \n:tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tJa:tKia:tSnlrI:tNa  :tKia:tSnlrE:tNa:tSnlrAa:tI:tO-:tPa:tSnlrIn:tNa:tSnlrAa:tI:tO:tMa:tSnlrE :tDtia:tNa:tSa:tNa:tSnlrE :tTa:tKia:tSnlrI:tNa  :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa-:tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn :tPa:tRia:tTa :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa?:tBa:tKia:tRhai:tKa :tPa:tSnlrE:tSa:tTa:tRa:tSnlrE :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tKa :tMa:tSnlrAa:tE :tLa:tKa:tBa:tSnlrAa \n:tRa:tSnlrO:tGa:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrI.N:tRa  :tGa:tSnlrE:tLa:tSnlrIn:Darta :tPa:tCia:tSnlrAa:tSnlrI:tTa  :tBa:tSnlrUg:tRia :tBa:tSnlrAa:tPa :tSa:tSnlrE:tHa:tSnlrO :tRa:tSnlrO:tGa:tSa :tCartuaGnrtg  :tRa:tSnlrO:tGa:tSnlrAa-:tSa:tSnlrO:tGa:tSnlrAa :tDa:tMa :tTa:tSnlrO:tSnlrI:tDttia  :tDa:tSnlrE:tLa:tKa:tSnlrI:tNa :Darta :tSiRa:tSnlrAa:tDia-:tKa:tMa:tRhai :tAa :tBia:tSnlrO:tJa-:tBia:tSnlrAa:tTa :tKa:tJa /dSignEReph :tHa:tSnlrAa:tTia:tSnlrE \n:tBia:tSnlrE:tLa:Darta \n:tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tE:tKa-:tSa:tBa:tSnlrAa :tKa:tTmTmia:tSnlrAa :tDta:tSnlrIn:tHa, :tTa:tSnlrIn:tNa :tKa:tTmTmia:tSnlrAa :tCa:tSnlrAg:tMa:tSnlrAa:tSa :tAa :tCia:tHa-:tSa:tSnlrAa:tTa :tKa:tTmTmia:tSnlrAa :tTa:tSnlrIn:tNa-:tPia:tSnlrI.M:tSa :tLa:tSnlrAa :tKia:tSnlrE:tTa :tCia:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa :Darta :tJa:tI:tSa :tCartuaGnrtg  \n:tCia:tHa :tMa:tSnlrAa:tSa :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa:tKa :tGa:tSnlrU:tJa:tRa :tCa:tLa:tSnlrAn :tCia:tSnlrI.W:tN.iawe :tHa :Darta :tJa:tNa-:tMa:tJa:tDa:tSnlrUg:tRa:tSnlrIn :tKa:tAzaluaia :tSia:tSnlrE:tSMa :tCia:tHa :tMa:tSnlrAa:tSa :tSnlrI:tBa :tTa:tBa:tSnlrAn:tTa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tA:tKia:tSnlrI:tNa  :tTa :tCartuaGnrtg  :tCa:tSnlrAg:tMa:tSnlrAa:tSa :tAa \n:tTa:tSnlrIn:tNa-:tPia:tSnlrI.M:tSa :tLa:tSnlrAa :tKia:tSnlrE:tTa :tDa:tSa :tHa:tJa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrE :tDta:tSnlrE:tRia:tSnlrAa :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa :tPa:tRa :tBia:tRa:tNa:tSnlrAa :tLa:tSnlrI:tGa  :tGa:tSnlrE:tLa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tTa:tSnlrAn:tPa:tRa :tSa :tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrUg:tTma:tSnlrAa :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrIn:tKa :tSnlrI:tBa :tAa:tHa:tKa :tA:tLa:tGa:tSnlrE:Darta :tDa:tSnlrU:tNa:tSnlrUg :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa \n:tA:tKia:tSnlrI:tNa  :tBa:tSnlrAa:tLa-:tBa:tSnlrO:tDia! :tSa:tMa:tS.iawe :t“a:tSnlrAa-:tPa:tRa-:tSa:tMa:tS.iawe :t“a:tSnlrAa :tLa:tDa:tLa :tJa:tSnlrAa :tRa:tHa:tLa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tJa :tCartuaGnrtg :tCa:tSnlrAa:tSnlrI.N:tRa -:tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tSa:tSnlrAa:tLa :tKia:tSnlrE:tTa-:tBia:tRa:tNa:tSnlrAa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa :tAa :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa  :tNa:tSnlrAn \n:tBia:tRa:tBa :tTa :tCartuaGnrtg  :tKia:tSnlrE:tTa:tSnlrO :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa :tE :tTa:tRa:tSnlrE :tCa:tSnlrI.M:tLa  :tJa:tSnlrAa:tE:tTa:Darta :tGa:tSnlrAa:tE :tSnlrI:tBa :tKa:tLa :tCa:tRa:tBa:tSnlrAa:tSnlrI:tHa :t“a:tSnlrE:tMa:tSnlrE :tKa:tHa:tBa:tSnlrIn :tSa:tNa :tHa:tE:tTa:Darta \n:tE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa :tBa:tSnlrAn:tSa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn:tE :tCia:tLa:Darta :tSnlrI:tKa :tCia:tSnlrU :tSa:tSnlrO:tCa:tSnlrAn:tTa :tCia:tLa :tAa:tSnlrI:tKa  :tMa:tNa:tMa:tSnlrE :tU:tPa:tKa:tLa:tSnlrAn :tKia:tSnlrE:tTa:tKa :tBia:tRa:tNa:tSnlrAa:Darta :tJa:tI :tKia:tSnlrE:tTa:tSa :tCartuaGnrtg  :tHa:tMa:tRa \n:tBa:tSnlrAa:tPa-:tDa:tSnlrAa:tDa:tSnlrAa :tPa:tSnlrI.N:tRa :tVa:tSnlrAa:tRa :tCa:tLa:tBa:tSnlrAn :tCia:tLa:tSnlrAa :tVa:tE:tHa :tKia:tSnlrE:tTa :tHa:tMa:tRa:tSnlrO :tJa:tSnlrIn:tSnlrI:tVa :tKa:tSnlrAa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tAa:tBa :tBa:tSnlrUg:tSnlrI.M:tJia  :tPa:tDttia:tSnlrAn:tE :tO :tKia:tSnlrE:tTa :tSnlrI:tBa :tLa:tSnlrI:tTma  :tJa:tSnlrAa:tE:tTa:Darta :tAn \n:tKRa:tMa:tMa:tSnlrE :tSa:tSnlrO:tCa:tSnlrAn:tTa :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa :tTma:tHa:tSnlrI.M:tLa  :tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa :tPRa:tBia:tSnlrUg:tNa:tSnlrAa:tTia:tJa:tSnlrIn:tKa :tDa:tRa:tBa:tJJa:tSnlrAa:tPa:tRa :tPa:tHa_tSnlrU :tCartuaGnrtg :tCa:tLa:Darta :tPRa:tBia:tSnlrUg:tNa:tSnlrAa:tTia:tJa:tSnlrIn :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tDa:tSnlrE:tSnlrI.W:tKia :tTa:tSnlrE :tKa:tHa:tLa:tSnlrI.W:tKia :tNa- \n“:tAa:tBa:tHa :tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn, :tE:tMa:tKa:tSnlrIn.W :tBa:tHa_tSnlrUg :tSnlrI:tDa :tNa:tPa:tRa :tBia:tSnlrE:tCartuaGnrtg:tTma :tKa:tRa:tE :tE:tLa:tHa:Darta” \n:tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa- \n“:tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa, :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tSa :tCartuaGnrtg  :tKa:tTia:tSnlrIn :tCia :tSnlrU :tPa:tLa :tA:tSnlrI.M:tCia :Darta :tE:tTa:tSnlrE:tKa :tSnlrI:tDa :tNa:tSa :tCartuaGnrtg  :tMa:tSnlrAa:tE-:tBa:tSnlrAa:tPa:tKa :tKa:tHa_tSnlrU:tNa:tSnlrAa :tRa:tSnlrIn:tNa :tU:tTa:tSnlrAa:tRa:tLa:tSnlrAg:tArgMzaua :tMa:tSnlrU:tDa:tSnlrAa :tA:tPa:tNa:tSnlrE:tKa :tRa:tSnlrIn:tNa \n:tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tCa:tSnlrU:tKa:tSnlrAa:tE:tBa :tSa:tSnlrE :tPia :tSnlrU :tDttia:tSnlrE:tBa:tSnlrE :tNa:tSnlrE :tKa:tRa:tSnlrAn:tE:Darta” \n:tPRa:tBia:tSnlrUg:tNa:tSnlrAa:tTia:tJa:tSnlrIn- \n“:tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tCa:tSnlrU:tKa :tSnlrE :tBa:tAzaluaia :tSa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tTa:tSnlrO:tHa:tRa :tKa:tSnlrAa:tJa :tSnlrI.M:tCia :tA:Darta :tTa:tI:tLa:tSnlrE :tHa:tMa :tSnlrI:tKa :tE :tMa:tGa:tJa:tMa:tSnlrAa:tRa:tSnlrIn :tKa:tRa:tBa:Darta :tSa:tSnlrAa:tLa:tSnlrE-:tSa:tSnlrAa:tLa:tSnlrE :tHa:tMa:tRa:tSnlrAa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa:tKa \n:tDta:tSnlrAg:tRa:tHa:tSnlrAa :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa  :tBa:tRia:tSnlrAn:tTa :tJa:tSnlrE:tTa:tHa:Darta :tPa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tCa :tSa:tSnlrAa:tLa:tKa :tKa:tRa:tSnlrAa:tDttia:tSnlrIn :tCia:tHa, :tNa:tSnlrAn :tCa:tSnlrU:tKa :tSnlrE :tBa:tHa:tKa :tTa :tCartuaGnrtg :tKia:tSnlrE:tTa :tCia:tSnlrO:tDttia:tHa :tPa:tDttia:tTa:tAzaluaia:Darta” \n:tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa- \n“:tMa:tSnlrAa:tSnlrI:BASE :tLa:tKa, :tE:tNa:tSnlrAa :tNa:tSnlrAn :tNa:tSnlrE :tBa:tSnlrAa:tJa:tSnlrUg:Darta :tKia:tSnlrE:tTa:tKa :tNa:tSnlrAa:tO:tArgMzaua :tSa:tSnlrU:tSnlrI:tNa  :tHa:tMa:tRa :tKa:tRa:tSnlrE:tJa:tSnlrAa :tPia:tSnlrAa:tSnlrI:tTma  :tJa:tSnlrAa:tI:tE:Darta :tIn :tKia:tSnlrE:tTa :tHa:tMa:tRa :tKia:tNa:tDa:tSnlrAa:tNa:tKa :tPa:tSnlrUg:tJa:tSnlrIn \n:tAa :tI:tJJa:tSnlrI:tTa  :tCia:tSnlrIn.M:Darta :tA:tPa:tNa:tSnlrAa :tJa:tSnlrIn:tBa:tSnlrAn:tTa :tHa:tMa :tKa :tSnlrE :tNa:tSnlrAa :tSnlrI:tBa :tLa:tTma:tE :tDa:tSnlrE:tBa:Darta”  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९३ म अंक ०१ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९३)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n27 \n \n:tPRa:tBia:tSnlrUg:tNa:tSnlrAa:tTia:tJa:tSnlrIn- \n“:tSa:tSnlrE :tTa :tCartuaGnrtg  :tTa:tSnlrUg :tCartuaGnrtg  :tTmia:tSnlrIn:tKa :tSnlrE  :tKa:tHa:tSnlrAn :tCia:tHa:Darta :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa:tKa :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa  :tJa:tSnlrO:tSnlrI:tDttia  :tCa:tSnlrU:tKa:tTa:tSnlrAa :tKa:tAzaluaia :tDa:tHa:tKa :tAa :tA:tPa:tNa :tKia:tSnlrE:tTa :tCia:tSnlrO:tDttia:tSnlrAa :tLa:tSnlrAn:tHa:Darta” \n:tDa:tSnlrU:tKia:tSnlrIn:tLa:tSnlrAa:tLa- \n“:tMa:tSnlrAa:tSnlrI.M:tLa :tKa, :tA:tHa:tSnlrIn:tArgMzaua:tKa :tDa:tRa:tBa:tSnlrAa:tRa:tMa:tSnlrE :tJa:tNa-:tMa:tJa:tSnlrU:tRa:tSnlrIn :tKa:tAzaluaia :tJa:tSnlrIn:tBa :tLa:tSnlrE:tBa:Darta :tRa:tHa:tLa :tA:tHa:tSnlrAa:tCartuaGnrtg:tKa :tRa_tSnlrUg:tPa:tSnlrAn:tAa:tKa :tSa:tSnlrUg:tSnlrI:tDa , :tTa:tI :tE:tBa:tJa:tMa:tSnlrE :tHa:tMa :tA:tPa:tNa \n:tDa:tSnlrU:tNa:tSnlrUg :tBa:tSnlrE:tTma:tSnlrAa:tKa :tSnlrE:tCartuaGnrtg  :tA:tHa:tSnlrIn:tArgMzaua :tAn:tTmia:tSnlrAa:tMa :tNa:tSnlrO:tKa:tRa:","size_mb":1.19,"has_text":true},"Videha 194.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 194.pdf","name":"Videha 194.pdf","text":"िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl ' /kOmb/kNdmb/kFgu/ /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kFdvb /kJl/kNl/kVl/kRl/kSdfmId /kTwg/k“b/g/kOmb/kSdR (/kVl/kSBl/kRbzr /kNdmb /kMl/kSdfmAl/kSl /kNdmb/kSbvbm /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kNdmb/kFgu/ )\n  \n  \n/kOmb. /kSl /kAmuBvl/l /kPl/kSdfmAl/kDl/kKl/kSdfmId.W/kYl /kSl /kAmuBvl/l /kDl/kSdfmE/kSrl  \n  \n/kTwg. /kGl/kDYl  \n/kTwg./kOmb./kRl/kSdfmAl/kJl/kDl/kSdfmE/kVl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl/kKl /kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl- /kA/kVl/kSdfmAl/kKl  \n/kTwg./kTwg./kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl- /kTtrl /kSdfmUu /kTtrl /kGl/kSdfmAl/kCrl  (/kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl) \n/kTwg./kTr/bb./kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl-/kKrl/kTtl/kHl/kSdfmAl /kAl/kMl  (/kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl) \n  \n/kTr/bb. /kPl/kDYl  \n/kTr/bb./kOmb./kOmb./kGl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmAl/kNl /kAmuBvl/l /kDl /kJrl/kSdfmAl - /kNl/kSdfmO/kRl/kKl  /kU/kPrl/kNl/kSdfmAd/kTl  /kSl/kMl/kSdfmU/kDRl/kHlulmt /kSl /kClmk/lidmku /kTwg./kAl/kSrl/kSdfmId/kSBl   /kA/kNl/kSdfmI.M/kCl/kNHl/kSdfmAl/kRl -/kGl/kJl/kLl  /kTr/bb./kJl/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kAmuBvl/l /kDl /kJrl/kSdfmAl /kMl/kNl/kSdfmU-/kGl/kJl/kLl  \n/kTr/bb./kTwg./kOmb./kKl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kMl/kNl/kSdfmId /kKl/kSdfmAl/kMl/kSdfmAl/kYl/kNl/kSdfmId- /kA/kAmuBvl/l/kKl/kSdfmO/kRl/kVl/kTtl /kMl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDl/kRl  /kTwg./kSdfmI/kDl/kLl/kSdfmId/kPl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kSl/kSdfmAl/kHl- /kTl/kSdfmId/kNl/kTtl/kSdfmAl /kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl  \n/kTr/bb./kTr/bb./kNl/kN.rluw /kDl /kSdfmI/kVl/kLl/kSdfmAl/kSl /kRl/kSdfmAl/kYl- /kDl/kSdfmUu/kTtl/kSdfmAl /kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl  \n/kTr/bb./kFgu/./kOmb./kRl/kMl/kSdfmE/kSrl-/kTl/kSdfmAl/kJl/kSdfmId/kVl/kNl /kHl/kMl/kRl /kNl/kSdfmI/kHl /kTwg. /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kCl/kNDRl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl ’/kA/kSdfmI/kNl/kLl’- /kFgu//kTtl/kSdfmAl /kGl/kJl/kLl  \n  \n/kFgu/./kBl/kSdfmAl/kLl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kAmuBvl/l /kKl /kSdfmVgnludnR /kTl/kSdfmE-/kOmb./kAl/kSrl/kSdfmId/kSBl /kA/kNl/kSdfmI.M/kCl/kNHl/kSdfmAl/kRl - /kBl/kSdfmAl/kLl /kGl/kJl/kLl /kTwg./kSdfmI/kKl/kSrl/kNl /kKl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId/kGl/kRl - /kI/kSKl /kSdfmUu /kLl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl /kCrl/kSdfmId.M /kHl/kMl /kTr/bb. /kDkl/kSdfmClmk/lO/kAii/bvdltdgm \n/kSrl/kSdfmI.M/kSrl/kDrl/kRl /kKl /kSdfmU /kMl/kRl “/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl ” /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU  /kBl/kSdfmAl/kLl /kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl/kKl /kPl/kSdfmU/kRl/kSdfmAl/kNl /kA/kAmuBvl/l/kKl \n/kAl /kClmk/lO/kSdfmI/kDkl/kYl/kSdfmO/ /kVl/kSdfmId/kSdfmI/kDkl/kYl/kSdfmO/ /kPl/kSdfmO/kTrl/kSdfmId/ /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl/ /kPrl/kSdfmO/kTtl/kSdfmO /kSl/kBrl/kKl /kPrl/kSdfmAl/kI/kLl /kSl/kBrl /kDkl/kSdfmAl/kU/kNl/kLl/kSdfmO/kDkl /kKl/kRl/kBl/kSdfmAl/kKl /kHl/kSdfmE/kTl/kSdfmU /kNl/kSdfmId/kCl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kSdfmI.M/kLl/kAmuBvl/l/kKl /kPl/kRl \n/kJl/kSdfmAl/kU/Dlmkl \n VIDEHA ARCHIVE  /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kAl/kKl/kSdfmAl/kRbzr/kI/kVl  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kJl/kSdfmAl/kLl/kVl/kSdfmVgnludnR/kTTl/kKl /kSdfmI/kDkl/kSl/kKl/kSl/kNl /kPrl/kSdfmO/kRl/kMl/kPl/kRl /kJl/kSdfmAl/kU/Dlmkl \n \n  \n \n/kSl /kAmuBvl/l /kPl/kSdfmAl/kDl/kKl/kSdfmId.W/kYl \n/kId-/kPl/kTRl  \n/kPRl/kNml/kVl /kJrl/kSdfmAl \n/kAl/kSrl/kSdfmId/kSBl /kA/kNl/kSdfmI.M/kCl/kNHl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmI/kNl/kBl /kAmuBvl/l /kDrl /kJl /kClmk/lidmku  /kMl/kHl/kSdfmAl/kTMl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kDrl/kSdfmId /kAl/kI-/kKl/kSdfmAl/kSdfmI.W/kLHl /kSdfmI.M/kMl/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kJl/kNMl/kLl /kRl/kHl/kTl/kSdfmI.M/kTrl\" /kSdfmI/kNl/kKl /kCrl/kLl /kYl/kDYl/kSdfmI/kPl /kBrl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kMl/kKl/kSdfmAl \n/kKl /kSdfmE  /kSl/kSdfmAl/kPl/kSdfmE/kKSBl /kSdfmI/kNl/kBl /kAmuBvl/l /kDrl/kKl /kMl/kSdfmU/kKrYl /kA/kAmuBvl/l/kGl /kKl/kSdfmI/kNl /kCrl/kSdfmO/kTtl /kKl/kHl/kLl /kJl/kSdfmAl /kSl/kKl /kSdfmE  /kA/kSdfmI.M/kCrl /Dlmkl /kBl/kDkDkl /kJrl/kSdfmU.lut/kKl /kSdfmAd   /kYl/kSdfmE /kJl /kAmuBvl/l /kGl/kLl /kLl/kSdfmO/kKl /kGl/kJl/kLl /kGl/kSdfmU/kDkkrl/kGl/kSdfmU/kDkkrl/kSdfmAl/kBl /kVl/kSdfmAl/kLl/kSdfmAl \n/kA/kSdfmI.M/kCrl /Dlmkl /kDrl/kNYl/kVl/kSdfmAl/kDl  \n  \n/kSrRl/kDDrl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kJl/kSdfmI.M/kLl : /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId/kKl /kPRl/kSdfmI.M/kSl/kDDrl /kLl/kGrl/kSdfmU/kKl/kTrl/kSdfmAl/kKl/kSdfmAl/kRl /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kJl/kMl/kSdfmO/kHl/kNl /kJrl/kSdfmAl /kSVl/kGl/kSdfmIdRbzr/kYl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl/Dlmkl /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl /kSdfmI/kDl/kSl/kSl /kClmk/lidmku  /kSrRl/kDDrl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kJl/kSdfmI.M/kLl/Dlmkl \n/kPRl/kBl/kSdfmO/kDrl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl :/kSrRl/kSdfmId /kKl /kSdfmE /kDl/kSdfmAl/kRl /kNl/kSdfmAl/kTrl /kCl/kSdfmAu/kDrl/kRl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPRl/kBl/kSdfmO/kDrl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kDl/kSdfmE/kLl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmI.W/kNHl/Dlmkl /kBl/kDrl/kSdfmAl/kI/Dlmkl /kHlhkSdfmU/kNl/kKl/kRl /kCl/kSdfmAl/kRlhkSdfmUu \n/kPl/kSdfmO/kTrl/kSdfmId/kKl /kSdfmI.M/kLl/kAmuBvl/l/kKl /kNl/kSdfmId/kCl/kSdfmAl/kAmuBvl/l /kDl/kSdfmE/kLl /kJl/kSdfmAl /kRl/kHl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kA/kBl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl /kNl/kSdfmI/kHl/kTl/kNl  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -\npothi/Home/ABARA_NAH ITAN_KEDARNATHCHAUDHARY.pdf?attredirects=0   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n3 \n \n/kKl/kRl/kSdfmAl/kRl  \nhttps://b3abfa1e -a -4e e7bb8f -s-sites.googlegroups.com/a/shruti -\npublication.com/shruti -\npublication/Home/Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf?atta chauth=ANoY7cqKfXmv \ndbkWcnhr8uSBMvjy -z2lxTF2tFrOilSNKrLOq0nDEuwht79ayYMW -\nnCrIrcVhrsOFtK4t9ja6wm6j_GfcaCDld_dUPJr7b8dzSHovG42 OkMMiVmxqkgTPc \nf3kn NBGg9TOZsxc45dq8XIVMLx25PQcnmbrmKC3NNMwW4HBzPpF4Eh -\n3NJ76sxi1QD1TNnzGubzgYBs7BLqMVV_x2z3l2LawBzIpU6ZELI 9XEqPXhbBWmB \nPloLhzdIhCvxlNd4 -75A&attredirects=0  \n/kMl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU/kRl  \nhttps://b3abfa1e -a -4ee7bb8f -s-sites.googlegroups.com/a/shruti -\npublication.com/shruti -\npublication/Home/Mahur_KedarnathChaudhary.pdf?attac hauth=ANoY7cpv3TPG \nJx2xHFn19BXMBsTM 8JzNB2qB97l7OTQwcL1Scg4PEw -\nhwAyEaFOQWsMr4LXxGcTSCZoE7e8UvFX3zm3vQvWsI1VjV9Ij0X AHFiXOl5kyi \ngk37USsvwbdtgaZR_1tE4vcPhk6YsRw -2BnX5 -WDARG67EDYGPvTQ -\n5BzZpXEhlY1WMqejBr3o94Ld2NDboUxRiU6p6kBlpUg8KnMHaJb dGzwG8FHIC \n7ZzW_ckagdUm2Rh8g5JBr26GqatrdPVQWo5b&attredirects=0  \n/kCl/kMl/kSdfmE/kLl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kNl/kSdfmId  \nhttps://b3abfa1e -a -4ee7bb8f -s-sites.googlegroups.com/a/shruti -\npu blication.com/shruti -\npublication/Home/CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf?attachaut h=ANoY7creiJ -\nLQ41ZdnxpY4ynw2yEvgnhlX5sUKbqB3mFZyf1tv_7TsCJSIasnu a8qeAezrLrvj -\nq_3pyOcpMdC74fHdnwGPyYAOh1mgShob1kkSgWnqIgm -9YLAFKZS54KBHF3F -\nEuDBBhh2isgoI2PzMA4gorpEAdzGsTqGEQmjBU8b7AQEQi 27zkwrx2JqsxHf1mm \n4hjLI1kIbkCj -- \nE1PiObO2eeiScByGW_DuNLUNCrQKAN3uERuCCRVO4QmngxnL9W3 jlx_&attre \ndirects=0  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl/kKl /kTwg/k“b/g/k“b/g /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl : /kOmb/kFdvb /kA/kPRl/kSdfmAd/kLl /kTwg/k“b/g/kOmb/kSdR /kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl/kKl /kTwg/k“b/g/k“b/g /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kId-/kPRl/kKl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kSrl/kTl /kHl/kE/kTl/Dlmkl /kAd /kMl/kSdfmE /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl \n/kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl/ /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kMMl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kTl /kLl/kSdfmE/kKrl/kKl /kAl /kHlhkSdfmU/kNl/kKl/kRl /kKl /kSdfmVgnludnR /kSdfmI/kTl/kPl/kRl /kSl/kMl/kSdfmId/kKSBl/kSdfmAl/ /kSdfmI/kNl/kBl/kNDrl /kPRl/kKl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kSrl/kTl \n/kHl/kE/kTl/Dlmkl /kA/kHl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kSl /kClmk/lidmku  /kRl/kCl/kNl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kDl/kRl /kAl/kMl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kTRl/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n4 \n \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl  \n  \n/kOmb./kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPrl /kSdfmE /kLl/kSdfmO /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/k“b/g -/kOmb/kOmb   \n/kTwg/k“b/g/kOmb/k“b/g /kSrRl/kSdfmId /kGl/kSdfmO/kSdfmI/kVl/kNDl /kJrl/kSdfmAl (/kSl/kMl/kGRl /kYl/kSdfmO/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kLl/kSdfmE/kLl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kOmb /kSrRl/kSdfmId /kRl/kMl/kSdfmAl/kNl/kNDl /kRl/kSdfmE/kNml/kSdfmU (/kSl/kMl/kGRl /kYl/kSdfmO/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kLl/kSdfmE/kLl) \n  \n/kTwg./kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/kOmb -/kOmb/kTwg   \n  \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kOmb /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNmDkl/kLl (/kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl /BASE/kSdfmId, /kKl/kTrl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kOmb /kBl/kSdfmAl/kLl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kLl/kSdfmE./kKl. /kMl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kTrl /kJrl/kSdfmAl (/kJl/kKl/kRl /kNl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kCl/kTl/kSdfmU/kRl /kHl/kSdfmO/kI, /kKl/kTrl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kOmb /kYl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kAl/kNl/kNDl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kJrl/kSdfmAl (/kKl/kLl/kHl , /kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kLl/kSdfmO/kCl/kNl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl- (/kPl/kDMl/kSdfmAl/kNl/kDl/kSdfmId/kKl /kMl/kSdfmAl/kJrl /BASE/kSdfmId, /kBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kGLl/kSdfmAl- /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kKl /kBl /kAmuBvl/l /kDYl/kSdfmO/kPl/kSdfmAl/kDrYl/kSdfmAl/kYl, /kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl \n/kBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kGLl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl) \n  \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kBrl/kSdfmAl/kSBl/kSdfmAl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg -/kOmb/kTr/bb (/kVl/kSdfmAd/kKl/kSdfmI.W/kLPl/kKl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kPRl/kSdfmI.M/kSl/kDDrl ) \n1. /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPrl /kSdfmE /kLl/kSdfmO /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl 2012  \n2012 /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kJl/kNl/kNDl/kNl /kLl/kSdfmAl/kLl /kDl/kSdfmAl/kSl (/kSl/kMl/kGRl /kYl/kSdfmO/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kLl/kSdfmE/kLl) \n2. /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kBrl/kSdfmAl/kSBl/kSdfmAl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg -/kOmb/kTr/bb (/kVl/kSdfmAd/kKl/kSdfmI.W/kLPl/kKl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kPRl/kSdfmI.M/kSl/kDDrl ) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg /kBl/kSdfmAl/kLl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl - /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNmDkl/kLl /kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  “/kTl/kRl/kSdfmE/kGl/kNl ” /kBl/kSdfmAl/kLl /kPRl/kSdfmE/kRl/kKl /kSdfmI/kVl/kHl/kSdfmI/kNl /kKl/kTrl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl - /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kJl/kDl/kSdfmE/kVl /kMl/kNmDkl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  \"/kA/kMBl/kRl/kSdfmAl \" (/kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) /kLl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n2012 /kYl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId/kMl/kTl/kSdfmId /kJYl/kSdfmO/kSdfmI/kTl /kSl/kSdfmU/kNl/kSdfmId/kTl /kCl/kSdfmAu/kDrl/kRl/kSdfmId/kKl “/kA/kSdfmI.M/kCl/kRbzr/kSl ” (/kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) \n2013 /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kNl/kRl/kSdfmE/kSrl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kSdfmI/kVl/kKl/kLl \"/kYl/kYl/kSdfmAl/kSdfmI/kTl\" (/kMl/kRl/kSdfmAl/kTtrl/kSdfmId /kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl /kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kVl/kSBNml/kSdfmU /kSl/kKrl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kKrl/kSdfmAl/kNmDkl/kSdfmE/kKl/kRl) \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kBrl/kSdfmAl/kSBl/kSdfmAl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb -/kOmb/kFgu/ (/kVl/kSdfmAd/kKl/kSdfmI.W/kLPl/kKl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kPRl/kSdfmI.M/kSl/kDDrl ) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb /kBl/kSdfmAl/kLl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl – /kSrRl/kSdfmId/kMl/kTl/kSdfmId /kJYl/kSdfmO/kSdfmI/kTl /kSl/kSdfmU/kNl/kSdfmId/kTl /kCl/kSdfmAu/kDrl/kRl/kSdfmId- “/kDl/kSdfmE/kVl/kSdfmId/kJl/kSdfmId ” (/kBl/kSdfmAl/kLl /kSdfmI/kNl/kBl/kNDrl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) /kLl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl - /kSrRl/kSdfmId /kBl/kSdfmE/kCl/kNl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  \"/kBl/kSdfmE/kTtl/kSdfmId/kKl /kA/kPl/kMl/kSdfmAl/kNl /kAl /kCrl/kSdfmId.M/kNl/kRl/kDl/kSdfmE/kVl/BASE/kSdfmId\" (/kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) /kLl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb /kYl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kU/kMl/kSdfmE/kSrl /kMl/kNmDkl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  “/kSdfmI/kNl/kSrTl/kSdfmU/kKl/kSdfmId.W ” (/kKl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl)/kLl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kFgu/ /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kVl/kNl/kSdfmId/kTl /kU/kTPl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  “/kMl/kSdfmO/kHl/kNl/kDl/kSdfmAl/kSl ” (/kSdfmI/kHl/kNDl/kSdfmId /kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl /kSrRl/kSdfmId /kU/kDl/kYl /kPRl/kKl/kSdfmAl/kSrl)/kKl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl \n/kLl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kBrl/kSdfmAl/kSBl/kSdfmAl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl  /kTwg/k“b/g/kOmb/kFgu/ -/kTwg/k“b/g/kOmb/kFdvb  (/kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kA/kKl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kMl/kSdfmId /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl ) \n /kTwg/k“b/g/kOmb/kFgu/ /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kNl/kNDl /kSdfmI/kVl/kLl/kSdfmAl/kSl /kRl/kSdfmAl/kYl (/kSl/kKrl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kPl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl/kRl /BASE/kSdfmId- /kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kFgu/ /kBl/kSdfmAl/kLl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl- /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNmDkl/kLl (/kNl/kSdfmAd /kDrl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAd/kE - /kBl/kSdfmAl/kLl /kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl) \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kFgu/ /kYl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl - /kSrRl/kSdfmId /kAl/kSrl/kSdfmId/kSBl /kA/kNl/kSdfmI.M/kCl/kNHl/kSdfmAl/kRl (/kA/kNl/kSdfmI.M/kCl/kNHl/kSdfmAl/kRl /kAl/kKrl/kRl - /kGl/kJl/kLl /kSl /kAmuBvl/l /kGRl/kHl)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n5 \n \n/kTwg/k“b/g/kOmb/kFdvb /kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl /kPl/kSdfmU/kRl/kSKl/kSdfmAl/kRl - /kSrRl/kSdfmId /kSrl/kMBrl/kSdfmU /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kSdfmI.M/kSl/kAmuBvl/l/kHl ( /kPl/kSdfmAl/kKrl/kLl/kSdfmO  -  /kTl/kSdfmU/kKl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kRl/kSdfmAl/kMl/kSdfmAl /kSrl/kSdfmE/kTtl/kKl /kKl/kSdfmO/kAmuBvl/l/kKl/kNml/kSdfmId /kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl/kKl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId \n/kA/kNl/kSdfmU/kVl/kSdfmAl/kDl) \n  \n/kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl , /kGl/kSdfmId/kTl , /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl , /kNl/kSdfmVgnludnR/kTYl , /kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kLl/kSdfmAl , /kSdfmI.M/kSrl/kLPl /kAl /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl /kKSBl/kSdfmE/kTRl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg  \n  \n/kA/kSdfmI.M/kBrl  /kNl/kYl - /kMl/kSdfmU/kKrYl /kA/kSdfmI.M/kBrl/kNl/kYl  , \n  \n/kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSdfmI.M/kSrl /kL.rluw /kPl/kSdfmId /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId, /kU/kMRl- 17 /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl /kSrRl/kSdfmId /kLl/kKSB.rluw /kMl/kNml /kJrl/kSdfmAl \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kSrl/kSdfmO/kBrl/kSdfmAl /kKl/kSdfmAl/kN.rluw /kTl /kMl/kHl/kTl/kSdfmO, /kU/kMRl- 15 /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kA/kVl/kTl/kSdfmAl/kRl /kMl/kHl/kTl/kSdfmO, \n  \n/kHl/kSdfmAl/kS.rluw /kYl -/kA/kSdfmI.M/kBrl/kNl/kYl  \n  \n/kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kPRl /kYl /kAmuBvl/l /kKl/kSdfmAl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId, /kU/kMRl- 16, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kSrRl/kSdfmId /kVl/kSdfmAd/kDYl/kNl/kSdfmAl/kTrl /kSl/kSdfmAl/kHl \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kDl/kSdfmU/kGl/kSdfmAl/kRbzr/kNl /kAmuBvl/l /kDl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl, /kU/kMRl- 23, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kS.rluw /kVl. /kBrl/kRl/kTl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl \n  \n/kNl/kSdfmVgnludnR/kT.rluw /kYl  \n  \n/kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSl/kSdfmU/kLl/kSdfmE/kKrl/kSdfmAl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId, /kU/kMRl- 16, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kSrRl/kSdfmId /kHl/kRl/kSdfmE/kRl/kSdfmAl/kMl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kA/kMl/kSdfmId/kTl /kRl/kAmuBvl/l/kJl/kNl, /kU/kMRl- 18, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kNl/kSdfmAl/kGl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kKl/kSdfmAl/kMl/kTl \n  \n/kSdfmI.M/kCl  /kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl  \n/kSrRl/kSdfmId /kPl/kNl/kKl/kLl/kSdfmAl/kLl /kMl/kNmDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kTr/bb/kFdvb, /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl- /kSVl. /kSl/kSdfmU/kNDl/kRl /kMl/kNmDkl/kLl, /kGl/kSdfmAl/kMl /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kMl/kSdfmE/kSrl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kBrl/kSdfmAl/kRl/kTl/kSdfmId, /kU/kMRl- 23, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kSrRl/kSdfmId /kMl/kSdfmO/kTl/kSdfmId /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl \n  \n/kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl (/kHl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmO/kSdfmI/kNl/kYl/kMl ) \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kPl/kRl/kMl/kSdfmAl/kNl/kN.rluw /kDl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl, /kU/kMRl- 30, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kSrRl/kSdfmId /kNl/kTrl/kSdfmU/kNl/kSdfmId /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl \n  \n/kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl (/kDkrl/kSdfmO/kLl/kKl ) \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kBl/kSdfmU/kLl/kNl /kRl/kSdfmAl/kU/kTl, /kU/kMRl- 45, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kS.rluw /kVl. /kSdfmI.M/kCl /kL.rluw /kTtl/kSdfmUu /kRl/kSdfmAl/kU/kTl \n  \n/kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl (/kRl/kSl/kNl/kCl/kSdfmAu/kKl/kSdfmId.W )  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n6 \n \n  \n   /kSrRl/kSdfmId /kBl/kHl/kSdfmAl/kDl/kSdfmU/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMRl- 55, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kS.rluw /kVl. /kSl/kRl/kJl/kSdfmU/kGl /kRl/kSdfmAl/kMl \n  \n/kSdfmI.M/kSrl/kLPl/kSdfmId -/kVl/kSTl/kSdfmU/kKl/kLl/kSdfmAl  \n  \n    /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kMl/kSdfmI.W/kLLl/kKl,/kFdvb/k“b/g /kGl/kSdfmAl/kMl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl \n  \n/kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr-/kMl/kSdfmVgnludnR/kSdfmI.M/kTTl/kKl/kSdfmAl /kKl/kLl/kSdfmAl  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kYl/kDl/kSdfmU/kNl /kAmuBvl/l /kDl/kNl /kPl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDkl /kTl, /kU/kMRl- 45, /kSdfmI/kPl /kTl/kSdfmAl- /kA/kSrl/kPrl/kSdfmIdRbzr.W /kPl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDkl /kTl \n  \n  \n/kKl/kSdfmAl/kSBTtrl -/kKl/kLl/kSdfmAl  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kJrl/kMl/kSdfmE/kLl/kSdfmId /kMl/kSdfmU/kSdfmI.W/kKrl/kYl/kSdfmAl,/kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl /kSVl. /kMl/kSdfmUu /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmAl/kLl/kSdfmAl/kLl /kMl/kSdfmU/kSdfmI.W/kKrl/kYl/kSdfmAl, /kFdvb/kFdvb, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl \n  \n  \n/kSdfmI/kKl/kSl/kSdfmAl/kNl/kSdfmId -/kAl/kTMl/kSdfmI/kNl/kBrl/kRbzr/kRl /kSl /kAmuBvl/l /kSKl /kSdfmVgnludnR /kSdfmI/kTl  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kLl/kCrl/kMl/kSdfmId /kDl/kSdfmAl/kSl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl /kSVl. /kSrRl/kSdfmId /kPrl/kNml/kSdfmId /kDl/kSdfmAl/kSl, /kGl/kSdfmAl/kMl /kVl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kPl/kTRl/kKl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl/kTl/kSdfmAl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl  \n-/kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg /kSrRl/kSdfmId /kNl/kVl/kSdfmE/kNDl/kSdfmU /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kJrl/kSdfmAl \n/kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl , /kGl/kSdfmId/kTl , /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl , /kNl/kSdfmVgnludnR/kTYl , /kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kLl/kSdfmAl , /kSdfmI.M/kSrl/kLPl /kAl /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl /kKSBl/kSdfmE/kTRl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb   \n/kMl/kSdfmU/kKrYl /kA/kSdfmI.M/kBrl/kNl/kYl -  \n(1)  /kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId  /kAl/kSrl/kSdfmAl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kSdfmAl/kVl/kTl/kSdfmAl/kRl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kOmb/kEdfrt , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2)  /kMl/kSdfmO . /kSl/kMl/kSl/kSdfmAl/kDl /kAl/kLl/kMl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kMl/kSdfmO . /kId/kSBl/kSdfmAl /kAl/kLl/kMl , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- \n/kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(3)  /kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kA/kPl/kNml/kSdfmAl/kRbzr /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kMl/kNl/kSdfmO/kJl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kSl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU, /kJl/kN.rluw /kMl /kSdfmI/kTl /kSdfmI.M/kTrl - /kOmb/kEdfrt-/kTwg-/kOmb/kNdmb/kNdmb/kEdfrt, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, \n/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kHl/kSdfmAl/kS.rluw /kYl –/kA/kSdfmI.M/kBrl/kNl/kYl - \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kBRl/kHMl/kDl/kVl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kSl/kVl/kSdfmAl/kNl /kU/kPrl /kRbzr  /kRl/kSdfmAl/kMl/kJl/kSdfmAl/kNl/kSdfmId /kPl/kSdfmAl/kSl/kVl/kSdfmAl/kNl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl- /kS.rluw /kVl. /kLl/kKSB.rluw /kMl/kSdfmId /kPl/kSdfmAl/kSl/kVl/kSdfmAl/kNl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kAu/kRl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kTtl/kSdfmAl/BASE/kSdfmClmk/lE /kSdfmI.M/kSl  /kPrl /kAl/kLl/kMl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kMl/kSdfmO . /kMl/kSdfmU/kS.rluw /kTl/kSdfmAl /kKl /kAl/kLl/kMl , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- \n/kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n7 \n \n/kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl , /kGl/kSdfmId/kTl , /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl , /kNl/kSdfmVgnludnR/kTYl , /kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kLl/kSdfmAl , /kSdfmI.M/kSrl/kLPl /kAl /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl /kKSBl/kSdfmE/kTRl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl  (/kMl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmI/kNl /kKrl/kBl/kSdfmAl/kSl /kSl/kMl/kGRl  \n/kYl/kSdfmO/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl ) \n/kSrl/kSdfmAl/kS.rluw /kTRl/kSdfmId /kYl /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl /kSl/kHl /kTl/kSdfmAl/kNl/kPl/kSdfmU/kRl/kSdfmAl  : \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kVl/kSdfmVgnludnR/kKSBl /kSdfmI.M/kSl /BASE /kAmuBvl/l/kHl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kA/kSdfmI/kNl  /kRlhkSdfmUu/kDDrl /kSdfmI.M/kSl /BASE /kAmuBvl/l/kHl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kSdR, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kPrl /kSdfmU /kLl/kVl/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kBl/kRl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kMl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmI/kNl   /kKrl/kBl/kSdfmAl/kSl /kSl/kM.rluw /kMl/kSdfmAl /kNl: /kSdfmI.M/kMl/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmAl /kLl/kSdfmO/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kSKl /kSdfmVgnludnR /kSdfmI/kTl /kSl /kAmuBvl/l /kRl/kKSBl/kNml : \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kLl/kKrl/kNl /kSl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU  /kPl/kSdfmE. /kS.rluw /kVl. /kKrl/kSdfmU/kSrl/kSdfmId/kLl/kSdfmAl/kLl /kSl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kPl/kKl/kSdfmI/kDkkrl /kYl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kRl/kTl/kNl/kSl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl, /kA/kNl/kSdfmU/kMl /kAmuBvl/l /kDkl/kLl- \n/kPrl /kSdfmU /kLl/kPl/kRl/kSdfmAl/kSl (/kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId) \n/kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl , /kGl/kSdfmId/kTl , /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl , /kNl/kSdfmVgnludnR/kTYl , /kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kLl/kSdfmAl , /kSdfmI.M/kSrl/kLPl /kAl /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl /kKSBl/kSdfmE/kTRl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl  (/kSl/kMl/kGRl /kYl/kSdfmO/kGl/kDl/kSdfmAl/kNl /kSl/kMMl/kSdfmAl/kNl ):  \n/kNl/kSdfmVgnludnR/kT.rluw /kYl  -  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kHl/kSdfmI.N/kRl   /kNl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kYl/kNml /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl- /kS.rluw /kVl. /kNl/kN.rluw /kDl/kSdfmId /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kEdfrt, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2) /kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl/kSdfmAl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kDl/kSdfmE/kVl /kPl/kSdfmAl/kSl/kVl/kSdfmAl/kNl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kOmb/kSdR , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSdfmI.M/kCl  /kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl -  \n(1)  /kJl/kYl /kPRl/kKl/kSdfmAl/kSrl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl- /kSrRl/kSdfmId /kKl /kSdfmU /kSrl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kTr/bb/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kSl/kNl/kPl/kTl/kHl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl– /kBl/kSdfmAu/kRl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kSl/kRl/kSdfmAl/kYl/kGl/kRrl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kCl/kN.rluw /kDl /kNl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kBrl/kSdfmO/kLl/kSdfmAl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kKrl/kDkkrl/kGl/kPl/kSdfmU/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) /kSl /kAmuBvl/l /kPRl/kSdfmI/kTl , /kCrl/kSdfmAl/kTRl /kS.rluw /kNl/kSdfmAl/kTl/kKl /kA/kAmuBvl/l/kSdfmI/kTl /kMl /kVl/kSBl/kRbzr, /kKl/kLl/kSdfmAl /kE/kVl /kAmuBvl/l  /kSdfmI.M/kSrl /kL.rluw /kPl /kMl/kHl/kSdfmAl/kSdfmI/kVl /kDYl/kSdfmAl/kLl/kYl- \n/kPl/kTtl/kNl/kSdfmAl/Dlmkl    \n/kHl/kSdfmI.N/kRl  /kMl/kSdfmU/kSdfmI/kNl  /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku / /kHl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmO/kSdfmI/kNl/kYl/kMl   \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kMl/kHl/kSdfmAl/kDl/kSdfmE/kVl /kSl/kSdfmAl/kHl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kRl/kSdfmAl/kMl/kDl/kSdfmE/kVl /kSl/kSdfmAl/kHl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kFdvb/kEdfrt , /kGl/kSdfmAl/kMl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmAl, /kVl/kSdfmAl/kDkl/kRbzr- /kNl /kAmuBvl/l . /k“b/g/kNdmb, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kSrRl/kSdfmId /kJl/kSdfmAl/kGl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kRl/kSdfmAl/kU/kTl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kRl/kSdfmAl/kMl/kS.rluw /kVl/kRlhkSdfmUu/kPl /kRl/kSdfmAl/kU/kTl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl /kSdR/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kDkrl/kSdfmO/kLl/kKl / /kTtrl/kSdfmE /kKl /kSdfmAd /kTl/kSdfmAl / /kDkrl/kSdfmO/kLl/kSdfmI/kKl  /kYl/kSdfmAl   \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kA/kNl/kSdfmU/kPl /kSl/kDl/kSdfmAl/kYl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl.   , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kTl/kSdfmU/kLl/kSdfmI.M/kSl /kYl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kNl/kSdfmO/kHl/kRl /kPl/kTtTtl/kSdfmId, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kSrRl/kSdfmId  /kKl/kL.rluw /kLl /kRl /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kKrl/kTtTtl/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kRl/kSl/kNl/kCl/kSdfmAu/kKl/kSdfmId.W /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n(1)  /kVl/kSdfmAl/kSl/kSdfmU/kDl/kSdfmE/kVl /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kA/kNl/kSdfmU/kPl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kVl/kSdfmAl/kDkl/kRbzr /kNl. /k“b/g/kSbvbm  , /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kSdfmI.M/kSrl/kLPl/kSdfmId -/kVl/kSTl/kSdfmU/kKl/kLl/kSdfmAl -  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n8 \n \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kBl/kSdfmAu/kKl /kSdfmUu  /kMl/kSdfmI.W/kL.rluw /kLl  /kKl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kDl/kRl/kBl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kMl/kSdfmI.W/kL.rluw /kLl /kKl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSbvbm/k“b/g, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kSdfmI/kVl  /kLl/kSdfmAl/kSl /kDrl/kSdfmI.N/kRl  /kKl/kSdfmAl/kRl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kTtrl/kSdfmO/kRrl/kSdfmAl/kI /kDrl/kSdfmI.N/kRl /kKl/kSdfmAl/kRl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kMl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kLl/kSdfmAl -/kMl/kSdfmVgnludnR/kSdfmI/kTl/kRbzr/kKl/kSdfmAl/kRl /kKl/kLl/kSdfmAl -  \n(1) /kGrl/kSdfmUu/kRl/kNl /kPl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDkl  /kTl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl - /kSrRl/kSdfmId /kMl/kSdfmO/kLl/kHlhkSdfmUu /kPl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDkl /kTl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl– /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. \n/kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2) /kSrRl/kSdfmId /kPRl/kBrl/kSdfmU /kPl /kAmuBvl/l /kSdfmI/kDkl  /kTl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl  /kS.rluw /kVl .   , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kKl/kSdfmAl/kSBTtrl -/kKl/kLl/kSdfmAl -  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kDl/kSdfmE/kVl /kSl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrl/kNl/kSdfmId/kCl/kRl /kSl/kSdfmAl/kHlhkSdfmU, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kTr/bb/kSdR, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId-/kPl/kSdfmU/kRl/kVl/kSdfmAl/kRbzr/kSl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kSrRl/kSdfmId /kYl/kSdfmO/kGl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl . /kBl/kSdfmU/kDDrl/kSdfmUu.lut /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kFgu//kFdvb , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSdfmI/kKl/kSl/kSdfmAl/kNl/kSdfmId - /kAl/kTMl/kSdfmI/kNl/kBrl/kRbzr/kRl /kSl /kAmuBvl/l /kSKl /kSdfmVgnludnR /kSdfmI/kTl -   \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kA/kVl/kTl/kSdfmAl/kRl  /kRl/kSdfmAl/kU/kTl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSl/kSdfmU/kBl/kDrl /kRl/kSdfmAl/kU/kTl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kSdR, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)   \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAu/kSrl/kNl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kKl/kSdfmI/kPl /kLl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kTr/bb/kFdvb, /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl– /kBl/kNl/kGl/kSdfmAl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl )  \n/kA/kLHl/kSdfmAl //kMl/kHl/kRl/kSdfmAl/kI -  \n(1) /kMl/kSdfmO . /kJl/kSdfmId/kBl/kCrl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kMl/kSdfmO. /kSdfmI/kBl /kLl/kTtl /kMl/kRl/kHlhkSdfmUu/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kBl/kSl/kHl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kDkkrl/kHl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kA/kN.rluw /kDrl/kRl/kSdfmAl/kTtrl/kSdfmAl/kRrl/kSdfmId, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId, /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//k“b/g/kOmb \n/kJl/kSdfmO/kSdfmI/kGl  /kRl/kSdfmAl -  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kBl/kC.rluw /kCl /kNl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSl/kSdfmId/kTl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kDl/kSdfmE/kVl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl . /kJl/kSdfmAl/kGl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kFdvb/k“b/g , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kPl/kRl/kSdfmAl/kTl/kSdfmId (/kPRl/kBrl/kSdfmAl/kTl/kSdfmId ) /kGl/kSdfmAu/kSdfmI/kNl  /kHl/kSdfmAl/kRl  /kAl /kKrl/kJl/kRl/kSdfmId / /kKrl/kSdfmAu/kJl/kRl/kSdfmId /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kSl/kSdfmU/kKl/kDl/kSdfmE/kVl /kSl/kSdfmAl/kPrl/kSdfmId.W   \n/kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId   , \n/kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl /kI/kTtl/kHl/kRl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kPl/kRl/kSdfmAl/kTl/kSdfmId (/kPRl/kBrl/kSdfmAl/kTl/kSdfmId ) /kGl/kSdfmAu/kSdfmI/kNl  /kHl/kSdfmAl/kRl - (/kA/kGl/kHl/kNl/kSl /kClmk/lidmku  /kMl/kSdfmAl/kGrl-/kPrl/kSdfmAl/kGl/kSdfmU/kNl /kTl/kKl /kGl/kSdfmAl/kO/kLl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl) \n(1) /kSl/kSdfmU/kKl/kDl/kSdfmE/kVl /kSl/kSdfmAl/kPrl/kSdfmId.W  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kNl/kSdfmAl/kTrl /kSl/kSdfmAl/kPrl/kSdfmId.W, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSbvbm/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl /kI/kTtl/kHl/kRl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kLl/kSdfmE/kLHl/kSdfmU /kDl/kSdfmAl/kSl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSl/kNl/kKl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. \n/kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n9 \n \n  \n/kJrl/kRl/kNl/kSdfmId -  \n(1) /kMl/kSdfmO . /kGl/kSdfmU/kLl /kHl/kSl/kNl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kA/kB.rluw /kDl/kSdfmU/kLl /kRl/kSl/kSdfmId/kDl /kMl/kRl/kHlhkSdfmUu/kMl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kMl/kSdfmO . /kRl/kHl/kMl/kSdfmAl/kNl /kSl/kSdfmAl/kHl/kBl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl...., /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kEdfrt, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kPrl /kSdfmU /kLl/kPl/kRl/kSdfmAl/kSl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kNl/kSdfmAl/kLl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kJl/kGl/kTl /kNl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kYl/kNml /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kKrl/kSdfmU/kSrl/kSdfmId/kLl/kSdfmAl/kLl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//k“b/g, /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kKl/kKl/kRl/kDkl/kSdfmO/kBrl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kDl/kSdfmE/kVl /kNl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kYl/kNml /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kKl /kSdfmU /kSrl/kSdfmU/kMl/kLl/kSdfmAl/kLl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kBl/kNl/kRl/kJrl/kSdfmU.lut/kLl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kA/kMl/kHl/kSdfmId, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kGrl/kSdfmO/kGrl/kDkkrl/kDkl/kSdfmId/kHl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)   \n/kGl/kSdfmId/kTl/kHl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl  / /kLl/kSdfmO/kKl /kGl/kSdfmId/kTl -  \n(1) /kSrRl/kSdfmId/kMl/kTl/kSdfmId /kPrl /kSdfmU /kDl/kNl/kSdfmId /kDl/kSdfmE/kVl/kSdfmId  /kPl/kTNl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kPrl/kLl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2) /kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSl/kSdfmU/kSdfmI/kVl  /kTl/kSdfmAl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kGl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kOmb/kEdfrt, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kMl/kCrl/kDrl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmI.M/kLl /kYl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl , /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kKrl/kSdfmU/kRl/kDl/kKl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kSl/kSdfmId/kTl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kJl /kAmuBvl/l /kGl/kLl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kTwg, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kLl/kKSB.rluw /kMl/kSdfmId  /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kPl /kAmuBvl/l /kCl/kSdfmUu /kMl/kSdfmO/kCl/kSdfmId, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSbvbm/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kRl/kNl/kSdfmE/kTtl -  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kCl/kN.rluw /kDl /kRl /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl- /kS.rluw /kVl. /kJl/kSdfmId/kTl/kNl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2) /kMl/kSdfmO . /kSl/kSdfmU/kBrl/kSdfmAl/kNl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kBl/kSdfmE/kN.rluw /kJl/kSdfmUu /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kJl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kMl/kHl/kTl/kSdfmO  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kLl/kKSB.rluw /kMl/kSdfmId /kMl/kHl/kTl/kSdfmO, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//kFdvb, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId /kVl/kSdfmAl/kDkl/kRbzr /kNl /kAmuBvl/l . /k“b/g/kFgu/, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kGrl/kSdfmU/kRl/kNl /kRl/kSdfmAl/kMl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//kTr/bb, /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kNl/kGl/kSdfmAl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kBrl/kGl/kSdfmAd/kTl /kGl/kVl/kSdfmAd/kYl/kSdfmAl -  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kJl/kSdfmId/kBl/kCrl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kRlhkSdfmUu/kPl/kSdfmAl/kLl/kSdfmAl/kLl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kEdfrt/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl /kI/kTtl/kHl/kRl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kSrl/kM.rluw /kBrl/kSdfmU /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kLl/kKrl/kNl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kBl/kSdfmI/kDkrl /kYl/kSdfmAl/kGrl/kSdfmAl/kTtl-/kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl– /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI/BASE /kJl/kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSdfmI.W/kKrl  /kS.rluw /kSl /kKl/kRl - (/kSdfmI.W/kKrl  /kS.rluw /kSl/kSdfmAl  /kKl/kHl/kSdfmAd/kBl/kLl/kSdfmAl )-   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n10 \n \n  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kCrl/kSdfmU /kTl/kHl/kRlhkSdfmUu /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl /kU/kPrl /kRbzr  /kRl/kSdfmAl/kJl/kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl , /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kKrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl/kVl/kNl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kGrl/kSdfmO/kGrl/kRl/kSdfmI/kDkl /kHl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kNl/kSdfmO/kHl/kRl /kPl/kTtTtl/kSdfmId, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl, /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kFdvb/kTwg \n(2)  /kBl/kSdfmAd/kJl/kNl/kSdfmAl/kTrl /kMl/kSdfmU/kSdfmI.W/kKrl  /kYl/kSdfmAl /kU/kPrl /kRbzr  /kTtl/kHl/kLl /kMl/kSdfmU/kSdfmI.W/kKrl  /kYl/kSdfmAl - \n(2) /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kDkrl/kSdfmO/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmAl/kI /kMl/kSdfmU/kSdfmI.W/kKrl /kYl/kSdfmAl, \n/kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kAu/kRl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n  \n/kSdfmI.M/kMl/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kCl/kTRl/kKl/kLl/kSdfmAl - \n(1)  /kSl/kSdfmU/kSrRl/kSdfmId /kSdfmI.M/kMl  /kSdfmI.M/kTrl  /kLl/kSdfmE/kSrl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kDl/kSdfmE/kVl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl ‘/kJrl/kSdfmAl/kRlhkSdfmUu/kDl/kSdfmAl/kRl’ /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl-– /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, \n/kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI/BASE /kJl/kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n(2)  /kSrRl/kSdfmId/kMl/kTl/kSdfmId /kVl/kSdfmId/kNml/kSdfmAl  /kDl/kSdfmE/kVl/kSdfmId /kPl/kTNl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kDl  /kSdfmI.M/kLl  /kPl /kJrl/kSdfmAl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kTr/bb/kFdvb , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kKrl/kJl/kRl/kSdfmId / /kKrl/kSdfmAu/kJl/kRl/kSdfmId /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kKl  /kSrl/kSdfmO/kRl/kSdfmId /kDl/kSdfmAl/kSl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kNl/kSdfmE/kBl/kSdfmAd/kTl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl-– /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI/BASE /kJl/kLl/kSdfmAl- \n/kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n/kTl/kBl/kLl/kSdfmAl -  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kU/kPl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kCl/kSdfmAu/kDrl/kRl/kSdfmId  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kMl/kHl/kSdfmAl/kVl/kSdfmId/kRl /kDl/kSdfmAl/kSl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kDl/kSdfmE/kVl/kNl/kSdfmAl/kTrl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSl/kVl/kRbzr/kJl/kSdfmId/kTl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kJrl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kJrl/kPl/kTtTtl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kPl/kSdfmId/kPl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kLl/kDl/kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kSl/kSdfmAl/kRl/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmId - (/kGrl/kSdfmU/kNl/kSdfmAl -/kMl/kSdfmU/kNl/kSdfmAl )  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kPl /kAmuBvl/l /kCl/kSdfmId /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kSdfmI/kPl /kPl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId/Dlmkl \n/kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl  - (/kJrl/kSdfmI.M/kLl  /kBl/kSdfmAl/kHl )  \n(1) /kSrRl/kSdfmId /kKl /kSdfmU /kN.rluw /kDl /kNl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kKl/kNml/kRbzr /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kI/kN.rluw /kDRl /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kKl/kNml/kRbzr /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kRl/kSdfmE/kBl/kSdfmAl/kDkkrl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kMl/kHl/kRl/kSdfmAd/kLl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl, \n/kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId, /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//k“b/g/kFgu/ \n(2) /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kKrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl/kVl/kNl /kRl/kSdfmAl/kU/kTl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kKl /kSdfmAd /kLl/kSdfmUu /kRl/kSdfmAl/kU/kTl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kBl/kSdfmAu/kSl/kRl/kSdfmId (/kBl/kSdfmAu/kSl/kRl/kSdfmId /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl )  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kCl/kN.rluw /kDRl  /kPRl/kSl/kSdfmAl /kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSrRl/kSdfmId /kJrl/kSdfmO/kTtl/kNl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kTr/bb/k“b/g, /kBl/kSdfmAu/kSl/kRl/kSdfmId//kBl/kSdfmAu/kSl/kLl/kSdfmId//kBl/kSdfmAl/kSl/kSdfmU/kRl/kSdfmId /kBl/kJl/kBl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmI.M/kTrl /Dlmkl \n/kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI/BASE /kJl/kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kVl  /kBrl/kSdfmUu/kSdfmI/kTl   /kJrl/kSdfmAl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kKl/kNl/kTtl/kSdfmId/kRl /kJrl/kSdfmAl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kKl/kCrl /kSdfmU /kBl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n11 \n \n  \n/kLl/kSdfmO/kKl /kGl/kSdfmAl/kTrl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kYl/kKl   \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmI/kVl  /kN.rluw /kDRl  /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kSl/kSdfmId/kTl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kMl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kTl/kSdfmU/kLl/kSdfmI.M/kSl /kYl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kNl/kSdfmO/kHl/kRl /kPl/kTtTtl/kSdfmId, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- \n/kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kSdfmI/kPl  /kCl/kKl /kSdfmU /kNl /kSl/kDl/kSdfmAl/kYl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kMl/kSdfmE/kTrl/kRl /kSl/kDl/kSdfmAl/kYl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n  \n/kMl/kSdfmI.M/kJl  /kRl/kSdfmAl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl (/kCrl/kSdfmO/kKl/kTtl/kSdfmAl /kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl  ...)   \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kPl/kSdfmI/kTl   /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kA/kJl/kSdfmU/kRbzr/kNl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI/BASE /kJl/kLl/kSdfmAl- \n/kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n  \n/kMl/kSdfmVgnludnR/kDl/kAmuBvl/l/kGl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n  \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kKl/kSdfmI/kPl  /kLl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kDl/kSdfmAl/kSl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl . /kSl/kSdfmU/kNNl/kRl /kDl/kSdfmAl/kSl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSbvbm/k“b/g, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kLl/kSdfmI.W/kKSB.rluw /kMl /kSdfmI/kNl /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kLl/kSdfmAu/kKl/kHl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n(2)  /kSrRl/kSdfmId /kKrl/kKrl/kRl /kSl/kDl/kSdfmAl/kYl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kBl /kAmuBvl/l /kTtrl/kSdfmAl /kSl/kDl/kSdfmAl/kYl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kTl/kSdfmAl/kNl/kPl/kSdfmU/kRl/kSdfmAl /kSl/kHl /kBrl/kSdfmAl/kVl /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl   \n   \n(1)  /kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl/kSdfmI/kVl  /kLl/kSdfmAl/kSl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kDl/kSdfmU/kKrl/kRl/kNl /kYl/kSdfmAl/kDl/kVl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//kEdfrt, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kSdfmI.M/kSl /kMl/kRl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kSl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kSdfmI/kGl , /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kGrl/kSdfmO/kGrl/kDkkrl/kDkl/kSdfmId/kHl/kSdfmAl, \n/kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kPrl /kSdfmU /kLl/kPl/kRl/kSdfmAl/kSl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kTl/kRl/kSl/kSdfmAl / /kTl/kSdfmAl/kSl/kSdfmAl -  \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kJl/kSdfmO/kGl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSdfmI/kBl /kL.rluw /kTtl/kSdfmUu /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kJl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kKl/kSdfmAl/kLl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kEdfrt, /kGl/kSdfmAl/kMl- /kMl/kJrl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl, /kPl/kSdfmAl/kS.rluw /kTtl- /kCrl/kJl/kNl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kNl/kRl/kSdfmI/kHl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n  \n/kRl/kMl/kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl  / /kKl/kTtrl /kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl  / /kKl/kRl/kTl/kSdfmAl/kLl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl -  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n12 \n \n/kSrRl/kSdfmId /kSl/kSdfmAd/kNl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kLl/kSdfmI.M/kLl /kTl /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/k“b/g, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kJl/kNl/kKl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kU/kSdfmI.M/kCl /kTl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/k“b/g, /kRl/kMl/kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl / /kKl/kTtrl/kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl / /kKl/kRl/kTl/kSdfmAl/kLl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl,  /kOmb/kNdmb/kSbvbm/kFdvb /kId./kSl /kClmk/lidmku  \n/kRl/kMl/kJrl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kLl  /kBl/kJl/kBl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmI.M/kTrl /Dlmkl /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl- /kBl/kSdfmI/kDkrl /kYl/kSdfmAl/kGrl/kSdfmAl/kTtl//kRl/kSl/kSdfmU/kAl/kRl, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kMl/kSdfmU /kAmuBvl/l /kGl/kRl/kSdfmAl/kHl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kGl/kSdfmU/kMl/kGl/kSdfmU/kSdfmI.M/kMl  /kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/ /kGRl/kSdfmU/kMl /kBl/kSdfmAl/kJl/kSdfmAl   \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kPl/kRl/kMl/kSdfmE/kSrVl/kRl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFgu//kOmb, /kOmb/kNdmb/kEdfrt/k“b/g /kId./kSl /kClmk/lidmku  /kGl/kSdfmU/kMl/kGl/kSdfmU/kSdfmI/BASE /kMl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kBl/kJl/kBl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmI.M/kTrl /Dlmkl \n/kSrRl/kSdfmId /kJl/kSdfmU/kGl/kSdfmAl/kYl /kSl/kSdfmAl /kPrl/kSdfmId.W  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSrRl/kSdfmId /kSrRl/kSdfmId/kCl/kN.rluw /kDRl /kSl/kSdfmAl/kPrl/kSdfmId.W, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSbvbm/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kDkl/kAmuBvl/l/kKl/kSdfmAl / /kDkrl/kSdfmO/kLl /kVl/kSdfmAl/kDl/kKl   \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kBl/kDl/kRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl /kI/kTtl/kHl/kRl/kSdfmId, /kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kLl/kHl/kSdfmId, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kSdfmI/BASE /kNl/kMl/kRbzr/kLl/kSdfmId, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kMl/kRl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmAu/kLl \n(/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kYl/kSdfmO/kGl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kRl/kSdfmAl/kMl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kSdfmI/kBl /kL.rluw /kTtl/kSdfmUu /kRl/kSdfmAl/kMl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kFdvb/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl \n(/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n  \n/kDkl/kAmuBvl/l/kPrl/kSdfmAl  (/kHl/kSdfmO/kLl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kBl/kJl/kSdfmAl/kO/kLl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl...) \n  \n/kSrRl/kSdfmId /kJl/kGRl/kNl/kSdfmAl/kTrl /kCl/kSdfmAu/kDrl/kRl/kSdfmId /kU/kPrl /kRbzr  /kSdfmI.M/kDrl  /kYl/kSdfmAl/kNl/kSdfmId /kDl/kSdfmAl/kSl  /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl. /kMl/kHl/kSdfmAl/kVl/kSdfmId/kRl /kDl/kSdfmAl/kSl, /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- \n/kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- /kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kSrRl/kSdfmId /kMl/kHl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl  /kPl/kSdfmO/kDDl/kSdfmAl/kRl , /kU/kMl/kSdfmE/kRl- /kSdR/kFdvb, /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kCl/kNl/kSdfmAu/kRl/kSdfmAl/kGl /kAmuBvl/l /kJl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl) \n/kNl/kNfl /kSdfmE/kRl/kSdfmAl / /kSdfmI/kDkl  /kGl/kRl/kSdfmId -  \n/kSrRl/kSdfmId /kRl/kSdfmAl/kMl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kRl/kSdfmAl/kMl /kSl/kSdfmU/kPl/kSdfmU/kTRl /kS.rluw /kVl . /kSl/kRl/kYl/kSdfmU/kGl /kMl/kSdfmO/kCl/kSdfmId , /kU/kMl/kSdfmE/kRl - /kFdvb/kTwg , /kPl/kTl/kSdfmAl- /kGl/kSdfmAl/kMl+/kPl/kSdfmO/kS.rluw /kTtl- /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmAl, /kBrl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl- /kTl/kMl/kSdfmU/kSdfmI.N/kRl /kYl/kSdfmAl, /kTrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl- \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl (/kAl/kRl./kE/kSl. /kSdfmI.M/kSrl /kSdfmI/kVl /kRl), /kSdfmI.M/kJl /kLl/kSdfmAl- /kMl/kDrl/kSdfmU/kBl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kPl /kNl- /kEdfrt/kFgu//kSbvbm/kFgu//kOmb/k“b/g (/kSdfmI/kBl /kHl/kSdfmAl/kRl)  \n \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl/kKl /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl :- \n/kOmb) /kHl/kSdfmAl/kI/kKl /kSdfmUu  /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kTwg /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl , /kOmb/kFdvb /kJl/kSdfmUu/kNl /kTwg/k“b/g/k“b/g/kEdfrt   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/kTwg) /kGl/kJl/kLl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kTwg/kOmb /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl ,  /kOmb /kNl/kVl/kMBl/kRl /kTwg/k“b/g/k“b/g/kEdfrt   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/kTr/bb) /kSdfmI/kVl/kHl/kSdfmI/kNl /kKl/kTrl/kSdfmAl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kSdR/kSbvbm /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl , /kOmb /kA/kKTtl/kSdfmUu /kBl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/k“b/g   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n13 \n \nVideha_01_10_2010         Videha _01_10_2010_Tirhuta              67  \n/kFgu/) /kBl/kSdfmAl/kLl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTYl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kSbvbm/k“b/g /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl , /kOmb/kFdvb /kNl/kVl/kMBl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/k“b/g  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n/kFdvb) /kNl/kSdfmAl/kTtl/kKl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kSbvbm/kTwg /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kFdvb /kSdfmI/kDl/kSl/kMBl/kRl/kTwg/k“b/g/kOmb/k“b/g \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12 _2010_Tirhuta            72  \n/kSdR) /kBl/kSdfmAl/kLl /kGl/kJl/kLl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl/kKl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kOmb/kOmb /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl , /kOmb /kA/kGl/kSTl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTwg  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n/kSbvbm) /kBrl/kSdfmI.W/kKTl /kGl/kJl/kLl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kTwg/kSdR /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl , /kOmb/kFdvb /kMl/kSdfmAl/kCl/kRbzr /kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n/kEdfrt) /kGl/kJl/kLl /kAl/kLl/kSdfmO/kCl/kNl/kSdfmAl -/kSl/kMl/kSdfmAl/kLl/kSdfmO/kCl/kNl/kSdfmAl -/kSl/kMl/kSdfmId/kKSBl/kSdfmAl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kFgu//kTwg /kMl, /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kFdvb /kNl/kVl/kMBl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/kTr/bb  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n/kNdmb) /kKl/kSdfmAl/kSrl/kSdfmId/kKl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kTl /kSdfmI.M/kMl/kSrRl /kMl/kDrl/kSdfmU/kPl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kSdR/kNdmb /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb /kJl/kNl/kVl/kRl/kSdfmId /kTwg/k“b/g/kOmb/kFdvb  \nVideha_01_01_2015  \n/kOmb/k“b/g ) /kA/kRl/kSdfmI/kVl/kNDl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kEdfrt/kNdmb /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb /kNl/kVl/kMBl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/kFdvb  \nVideha_01_11_2015  \n/kOmb/kOmb ) /kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kCl/kNDRl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl /kA/kSdfmI/kNl/kLl /kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kKl /kOmb/kNdmb/kOmb /kMl /kA/kAmuBvl/l/kKl /kOmb /kSdfmI/kDl/kSl/kMBl/kRl /kTwg/k“b/g/kOmb/kFdvb  \nVideha_01_12_2015  \n  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kId -/kPl/kSdfmI/kTRl/kKl/kSdfmAl/kKl   /kBl/kSdfmId/kCrl/kLl /kRl/kCl/kNl/kSdfmAl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl - /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId/kKl  /kSl/kVl/kRbzr/kSrRl/kSdfmE/kSBTtrl  /kRl/kCl/kNl/kSdfmAl/kKl  /kE/kKl/kTtl/kSdfmAl  /kSl/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kNTl/kRl  /kSl /kAmuBvl/l /kKl/kLl/kNl  \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl :/kSl/kDl/kSdfmE/kHl :/kTwg (/kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kPRl/kBl/kNDrl -/kSdfmI/kNl/kBl/kNDrl -/kSl/kMl/kSdfmAl/kLl/kSdfmO/kCl/kNl/kSdfmAl /kTwg/k“b/g/k“b/g/kNdmb -/kOmb/k“b/g ) \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl :/kSl/kDl/kSdfmE/kHl :/kTr/bb (/kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kPl/kDYl /kTwg/k“b/g/k“b/g/kNdmb -/kOmb/k“b/g ) \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl :/kSl/kDl/kSdfmE/kHl :/kFgu/ (/kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kKl/kTrl/kSdfmAl /kTwg/k“b/g/k“b/g/kNdmb -/kOmb/k“b/g ) \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kSdfmI/kVl/kHl/kSdfmI/kNl /kKl/kTrl/kSdfmAl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kFdvb ]  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n14 \n \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kLl/kGrl/kSdfmU/kKl/kTrl/kSdfmAl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kSdR ] \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kPl/kDYl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kSbvbm ] \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kNl/kSdfmAl/kTtYl /kU/kTSl/kVl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kEdfrt ] \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kSdfmI.M/kSrl/kSrl/kSdfmU /kU/kTSl/kVl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kNdmb ] \n/kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmId /kPRl/kBl/kNDrl -/kSdfmI/kNl/kBl/kNDrl -/kSl/kMl/kSdfmAl/kLl/kSdfmO/kCl/kNl/kSdfmAl  [ /kSdfmI/kVl/kDl/kSdfmE/kHl /kSl/kDl/kSdfmE/kHl /kOmb/k“b/g ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites. google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Vide ha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n \n/kA/kPl/kNl /kMl /kAmuBvl/l /kTl/kVYl  ggajendra@videha.com  /kPl/kRl /kPl/kTtrl/kSdfmAl/kU/Dlmkl  \n/kGl/kJl/kSdfmE/kNDRl /kTtrl/kSdfmAl/kKl /kSdfmU /kRl \nggajendra@videha.com  \n  \n \n \n/kTwg. /kGl/kDYl  \n /kTwg. /kGl/kDYl  \n/kTwg./kOmb./kRl/kSdfmAl/kJl/kDl/kSdfmE/kVl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl/kKl /kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl- /kA/kVl/kSdfmAl/kKl  \n/kTwg./kTwg./kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl- /kTtrl /kSdfmUu /kTtrl /kGl/kSdfmAl/kCrl  (/kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n15 \n \n/kTwg./kTr/bb./kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl-/kKrl/kTtl/kHl/kSdfmAl /kAl/kMl  (/kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl) \n  \n \n/kRl/kSdfmAl/kJl/kDl/kSdfmE/kVl /kMl/kNm.rluw /kDkl/kLl/kKl /kLl/kGrl/kSdfmU /kKl/kTrl/kSdfmAl-  \n/kA/kVl/kSdfmAl/kKl \n  \n/kA/kN.rluw /kHl/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kSdfmI/kTl/Dlmkl /kLl/kGl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kAl/kSl/kMl/kSdfmAl/kNl /kA/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kRl /kU/kGl/kSdfmAd/kLl /kRl/kHl/kLl /kHl/kSdfmO/kI/Dlmkl /kUu/kPl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kHl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kI-/kHl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kI /kBl/kHl/kSdfmAd/kTl /kHl/kVl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kCrl-\n/kSdfmI/kBl/kSdfmI.N/kRl/kCrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kJrl/kKl/kJrl/kSdfmO/kSdfmI.N/kRl /kRl/kHl/kLl /kCrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kTl/kSdfmAd/kPl/kRl /kKl/kKrl/kNl/kSdfmO-/kKl/kSdfmAl/kLl /kSdfmI/kTtl/kPl/kSdfmI/kTtl/kPl/kSdfmAl/kI/kTl /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kKl /kBl/kSdfmUu/kNl.../Dlmkl \n/kKl/kKrl/kSdfmAd/kNl /kSl/kMl/kE /kTtrl/kKl /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmAd /kAl /kKl/kKrl/kSdfmAd/kNl /kA/kDrl/kLl/kSdfmAl /kTl/kSdfmE/kKl/kRl/kSdfmAl /kKl/kSdfmO/kNl /kTtrl/kSdfmE/kKl/kSdfmAl/kNl/Dlmkl /kAd/kPl/kRl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl /kVl/kSrl/kSdfmO /kCl/kSdfmI.M/kLl /kSl/kKl /kSdfmAd  /kCrl /kSdfmAd ? /kO /kTl /kClmk/lidmku .../Dlmkl \n/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kUu/kPl/kRl /kMl/kSdfmU/kHl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kTl/kKl/kLl/kKl/Dlmkl /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd /kMl/kSdfmE/kGrl /kU/kNl/kTtl/kLl /kTl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kAl/kSdfmI/kBl /kRl/kHl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kTtl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kGl/kMl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kSdfmI.W/kKrl /kLl/kSdfmI/kGl /kGl/kSdfmE/kLl/kI/Dlmkl \n/kE/kHl/kSdfmE/kNl /kKrl/kRl/kSdfmAl/kPl /kSl/kMl/kE /kAl /kDl/kSdfmUu /kKl/kSdfmO/kSl/kKl /kRl/kS.rluw /kTl/kSdfmAl! /kBl/kSdfmAl/kN.rluw /kHl-/kSl/kDkkrl/kKl /kBl/kSdfmI/kNl/kTl/kSdfmE /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd /kTl /kClmk/lidmku /kE /kO/kI /kGl/kSdfmAl/kMl /kBl/kSl-/kTtl/kRlsl//kKl /kTl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmAl/kI/kTl/kSdfmE /kNl/kSdfmE /kCrl/kLl/Dlmkl \n/kE/kHl/kSdfmE/kNl /kSdfmI/kBl/kGl/kDkkrl/kLl /kSl/kMl/kSdfmAd/kMl/kSdfmE /kSdfmI.N/kRl/kK.rluw /kSrl/kSdfmAl, /kTtl/kSdfmE/kM.rluw /kPl/kSdfmUu /kJl/kSdfmE/kBl/kSdfmE /kNl/kSdfmAd /kKl/kRl/kTl/kSdfmAd/Dlmkl /kPl/kSdfmAd/kDl/kLl/kSdfmE /kJl/kSdfmAl/kE /kJl/kSdfmAl/kE /kPl/kDkkrl/kTl/Dlmkl \n/kKl /kSdfmE /kKl/kRl /kKl/kPl/kSdfmAl/kRl /kKrl/kRl/kSdfmAl/kPl /kHl/kSdfmE/kTl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE /kE/kHl/kSdfmE/kNl /kSl/kMl/kSdfmAd/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kTl/Dlmkl /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kLl /kCrl/kLl /kTtrl/kSdfmId/kKl /kSdfmE  /kSl/kMl/kSdfmAd/kPl/kRl/Dlmkl /kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kKl/kSdfmId.W /kPl/kTl/kSdfmAl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE \n/kBl/kSdfmAl/kTtl/kMl/kSdfmE /kBl/kSl /kBrl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmAd/kTtrl /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmAd /kAl/kBl/kSl/kKl /kDkl/kRl/kSdfmE/kBl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmAl/kTl/kRl/kSdfmId /kSl/kBrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kJrl/kGl/kDkkrl/kSdfmAl-/kPrl/kSl/kSdfmAl/kDl /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmAd/Dlmkl /kTl/kI /kKl/kSdfmAl/kRl/kNml/kSdfmO /kBl/kSl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmUu /kGrl/kNm.rluw /kTtl/kSdfmAl \n/kBl/kSdfmE/kMl/kTl/kLl/kBl /kTtrl/kSdfmAl/kRrl/kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kTl/kSdfmAd/Dlmkl /kAl /kJl/kSdfmAl/kTl/kRl/kSdfmId /kSl/kBrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kE/kTl/kSdfmE /kSl/kMl/kS.rluw /kYl/kSdfmAl /kHl/kSdfmE/kTl/kI/Dlmkl /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kBl/kSl/kBl/kLl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kMl/kTl/kLl/kBl/kSdfmE /kKl/kSdfmId.W/Dlmkl \n/kSl/kBrl /kTl /kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl/kSdfmE /kSl/kSdfmU/kAl/kRl/kTrl/kMl/kSdfmE /kDkl/kSdfmU/kBl/kKl/kSdfmId.W /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAd/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kSl/kSdfmU/kAl/kRl/kTrl /kPl/kSdfmUu/kRl /kBrl/kSdfmE/kLl /kTl /kClmk/lidmku  /kVl/kSdfmAl/kHl /kNl/kI /kTl /kClmk/lidmku  /kAl/kHl/Dlmkl /kA/kNl/kKl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmO /kKl/kSdfmId.W \n/kMl/kTl/kLl/kBl/Dlmkl \n/kO /kSl/kSdfmO/kCl/kLl/kKl- /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kHl/kMl /kTl /kClmk/lidmku  /kS.rluw /kVl/kSdfmAl/kTrl/kRbzr/kMl/kSdfmE /kNl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmId.M/Dlmkl /kBl/kSdfmE/kMl/kSdfmAl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl /kBl/kSdfmAl/kRl/kM.rluw /kBl/kSdfmAl/kRl /kPrl/kSdfmO/kNl /kKl/kAvlf/lrl /kRl/kHl/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmId /kJl/kSdfmE- \n“/kHl/kMl /kJl/kSdfmId/kA/kBl /kKl/kSdfmId.W /kMl/kRl/kBl /kTl/kSdfmE/kKl/kRl /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kTtrl/kSdfmE/kKl/kSdfmAl/kNl /kNl/kSdfmI/kHl/Dlmkl /kE/kKl /kBl/kSdfmE/kRl /kBrl/kSdfmE/kClmk/lidmku/kTtl /kKl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kU/Dlmkl” \n/kO/kI/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmAl /kNl/kSdfmAd /kJl/kSdfmAl/kE/kBl, /kJl/kSdfmAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl/kI /kKl/kTl/kRbzr/kV.rluw /kYl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n‘/kKl /kSdfmE /kTl/kBl/kSdfmO /kSdfmI.M/kLl/kKrl/kBl /kLl/kSdfmE/kKrl, /kPl/kRl/kSdfmE/kMl/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl /kA/kNl/kSdfmE/kKl/Dlmkl’ \n/kBrl/kSdfmE/kClmk/lidmku/kTtl /kHl/kSdfmO/kE/kTl/Dlmkl /kO/kI /kBrl/kSdfmE/kClmk/lidmku/kTtl /kKl/kRl/kBl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kNl/kSdfmAd /kJl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmE/kKl /kSl/kSdfmU/kKrl /kCrl/kSdfmAd/Dlmkl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmE/kKl /kAl/kNl/kN.rluw /kDl /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl /kSl/kSdfmUu/kCl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kMl/kLl/kLl/kSdfmAl/kKl /kU/kPl/kRl/kSdfmAl/kN.rluw /kTl \n/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kKl/kCrl/kMl/kCrl/kSdfmId.M /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd /kSl/kSdfmE /kA/kKrl/kNl/kSdfmO /kDrl/kSdfmI.N/kRl /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl \n/kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kYl/kSdfmAl/kSdfmI/kDl /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kA/kClmk/lidmku/kGl/kNl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kSdfmAd/kTl-/kKl/kSdfmAl/kLl /kPl/kTNl/kSdfmId /kTtl/kSdfmO/kKl/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kI/Dlmkl \n“/kKl /kSdfmE /kTl/kE /kJl/kSdfmAl/kI /kSdfmI.M/kCrl/kAd/Dlmkl /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kO/kI/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kLl/kSdfmO/kKl /kNl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl”  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n16 \n \n/kPl/kTNl/kSdfmId /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kTl/kMl/kSl/kSdfmAl/kE/kLl /kRl/kHl/kI/Dlmkl \n/kSrl /kAmuBvl/l /kKl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kAu/kNl/kSdfmAl/kI/kTl /kMl/kNl! /kTl/kSdfmAl/kMl/kSl/kSdfmE /kPrl/kDkkrl/kPrl/kDkkrl/kSdfmAl/kI/kTl! /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kSdfmI.M/kMl/kLl/kBl/kSdfmAd/kTl /kBl/kSdfmAl/kJl/kLl- \n“/kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kAl/kNl/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kJl/kSdfmAl/kI /kSdfmI.M/kCrl/kAd /kJl/kSdfmE /kE/kNl/kSdfmAl /kTl/kMl/kSl/kSdfmAl/kE/kLl /kCrl/kSdfmId.M/Dlmkl /kA/kHl/kSdfmId/kAmuBvl/l/kKl /kGl/kSdfmAl/kMl /kTl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmAl/kI /kCrl/kSdfmId.M/Dlmkl” \n/kHl /kClmk/lidmku /kSl/kSdfmAd/kTl /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kSdfmI/kNl/kKl /kSdfmAd /kLl /kGl/kSdfmE/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/Dlmkl \n/kSl/kDkkrl/kPl/kRl /kAd/kBl/kTl/kSdfmE /kDl/kSdfmO/kSl /kTtl/kSdfmO/kSdfmI/kKl /kDl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kI- \n“/kHl/kSdfmE /kYl/kSdfmAu, /kSl/kSdfmAl/kSl/kSdfmU/kRl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kPl/kSdfmI.M/kCrl/kMl /kJl/kSdfmAl/kI /kSdfmI.M/kCrl/kAd /kU/kTTl/kRl /kMl/kSdfmU/kHl/kSdfmE/kClmk/lidmku/Dlmkl” \n“/kKl/kNl/kSdfmId /kBl/kSdfmAdAmuBvl/l/kKl/kSl /kClmk/lidmku  /kTtl/kKl/kSdfmO-/kPl/kSdfmAd/kSl/kSdfmAl /kLl/kSdfmE/kBl/kSdfmAl/kKl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kA/kKrl/kSdfmAd/kNl /kHl/kMl /kNl/kSdfmAd /kRlhkSdfmUu/kKl/kBl/Dlmkl” \n/kKl/kHl/kSdfmAd/kTl /kAl/kGl/kSdfmUu /kBl/kSdfmI/kRrl /kGl/kSdfmE/kLl /kRl/kHl/kI/Dlmkl \n/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kAl/kE/kLl/Dlmkl /kJl/kTl/kRl/kSdfmAl /kPl/kHl/kRl /kTtl/kSdfmO/kSdfmI/kKl /kDl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kE /kTl /kClmk/lidmku /kE /kSrl/kSdfmAl/kYl/kDl /kBl/kSdfmAl/kTtl/kMl/kSdfmE /kE/kNl/kSdfmAl /kBl/kSdfmAl/kDrl/kSdfmAl /kBrl/kAvlf/lrl /kRl/kHl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kPl/kSdfmU/kNl: /kSl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kTl/kSdfmAl/kE/kLl /kSl/kMl/kE /kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kS.rluw /kMl/kRl/kNml /kHlhkSdfmU/kA /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kHl /kClmk/lidmku /kSl/kSdfmId-/kKrl/kSdfmE/kLl, /kPrl/kGl/kSdfmU/kAl/kKl /kRl/kAmuBvl/l/kGl-/kA/kBl/kSdfmId/kRl, /kAl/kMl/kKl \n/kMl/kSdfmAl/kSl, /kMl/kDrl/kSdfmU/kMl/kSdfmAl/kSl/Dlmkl /kO/kKl/kRl /kRlhkSdfmUu/kPl, /kGl/kSdfmU/kNml, /kBl/kSdfmO/kLl/kSdfmId /kAl /kMl/kSdfmU/kS.rluw /kKl/kSdfmId.W /kMl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAd/kTl /kMl/kSdfmU/kKrl.../Dlmkl \n/kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU /kKl/kSdfmAl/kLl-/kLl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kO /kS.rluw /kVl/kGl/kRbzr/kKl /kSl/kSdfmAl/kGl/kRl/kMl/kSdfmE /kDkl/kSdfmU/kMl/kKl/kSdfmId.W /kMl/kSdfmAl/kRl/kE /kLl/kGl/kLl/Dlmkl /kSl/kSdfmU/kKrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku /kYl/kSdfmAl/kSdfmI/kDl /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kLl/kSdfmO/kKl /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kPl/kLl/kKl /kLl/kSdfmE/kLl \n/kPl/kSdfmU/kNl: /kSl/kSdfmU/kKrl/kSdfmId /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kSl/kSdfmU/kNl/kMl/kSl/kSdfmAl/kNl /kBl/kSdfmAl/kTtl /kAl /kSdfmI/kBl/kKl/kTtl /kSl/kMl/kE/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kSl/kBrl /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kSdfmI/kBl/kLl/kSdfmAl /kGl/kSdfmE/kLl /kCrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl \n/kE/kKl/kSdfmAl/kE/kKl /kMl/kSdfmE/kGrl/kKl /kGl/kJl/kRbzr/kNl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kDrl/kYl/kSdfmAl/kNl /kBrl /kAmuBvl/l /kGl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/kI/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kPrl /kSdfmE /kRl /kCl/kSdfmAl/kRlhkSdfmUu-/kBrl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kA/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kRl /kGrl/kSdfmE/kRl /kLl/kSdfmE/kLl/kKl /kSdfmAd /Dlmkl /kE/kHl/kNl/kSdfmE \n/kSl/kMl/kSdfmAd/kMl/kSdfmE /kGrl/kTtl/kLl /kGrl/kTtl/kNl/kSdfmAl/kKl /kSl/kBl/kHl/kKl /kSdfmI.M/kCl/kTRl /kAl/kGl/kSdfmUu/kMl/kSdfmE /kAl/kBl/kE /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kMl/kNl /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kE/kKl/kBl/kSdfmE/kRl /kSl/kSdfmAl/kSl/kSdfmU/kRl/kSdfmE/kMl/kSdfmE /kSl/kSdfmAl/kRl/kKl /kDl/kSdfmO/kSl /kKl/kHl/kNl/kSdfmE \n/kRl/kHl/kE- \n“/kHl/kSdfmE /kYl/kSdfmAu, /kI/kLl/kSdfmAl/kKl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kJl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmU /kSl/kMl/kE /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kPrl /kClmk/lidmku /kSdfmI.M/kSl /kJl/kSdfmAl/kE/kBl /kTl /kClmk/lidmku  /kHl/kMl/kRl /kNl/kSdfmAl/kMl /kSl/kSdfmU/kMl/kSdfmAd/kRl /kLl/kSdfmE/kBl/Dlmkl” \n/kSl/kSdfmAl/kRl/kKl /kMl/kSdfmU/kHl/kSl /kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmO/kSl/kKl /kBl/kDkkrl/kSdfmAl/kI /kKrl/kSdfmUu/kBl/kSdfmE /kSl/kSdfmU/kNl/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kE/Dlmkl \n/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmU/kJrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kKl/kSdfmAl/kTl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmO /kCrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO /kA/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmO /kNl/kSdfmI/kHl /kDl/kSdfmE/kKrl /kRl/kHl/kLl /kCrl/kLl/Dlmkl /kPl/kE/kRl /kTrl/kRl/kTrl/kRl/kSdfmAl/kE \n/kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kKl/kTrl/kSdfmId /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd- /kBrl/kSdfmUu/kTl-/kPRl/kSdfmE/kTl /kAl/kSdfmI/kKl /kCl/kSdfmO/kRl-/kDkl/kKl /kSdfmAd /kTl/Dlmkl /kPl/kTl/kSdfmAl /kNl/kSdfmAd /kO/kTl/kE /kPl/kHlhkSdfmU /kClmk/lidmku /kCl /kSl/kKl/kBl /kAl/kSdfmI/kKl /kBl/kSdfmAl/kTtl/kSdfmE/kMl/kSdfmE /kPRl/kSdfmAl/kNml /kSdfmI/kBl/kLl/kSdfmAl /kJl/kSdfmAl/kE/kTl.../Dlmkl \n/kPrl /kSdfmE /kRl /kBrl/kTtTtl /kDl/kAvlf/lrl /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmO /kKrl/kSl/kLl/Dlmkl /kDkl/kSdfmE/kRl/kSdfmAl/kI/kTl/kSdfmE /kO/kM.rluw /kHl/kRl /kTl/kKl/kLl/kKl/Dlmkl /kDl/kSdfmE/kKrl/kTl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kMl/kNl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kBrl/kRl/kSdfmO/kSl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/kI/Dlmkl /kSdfmI/kKl/kYl/kSdfmO /kAl/kGl/kSdfmUu/kMl/kSdfmE \n/kBl/kSdfmAl/kTtl /kDrl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kDrl/kDkkrl/kPrl/kDkkrl/kSdfmAl/kI/kTl /kJl/kSdfmAl /kRl/kHl/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kJl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kLl/kTtl/kCrl /kSdfmU /kTtl/kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kLl /kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kMl/kSdfmAl/kLl-/kJl/kSdfmAl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmE/kKrl/kTl/kSdfmE /kSdfmI.W/kS.rluw /kTrl/kRl /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl \n/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kN.rluw /kTl/kSdfmO/kKrl /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kSrl /kAmuBvl/l /kKl/kSdfmAl /kSl/kBrl /kMl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl/kE /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/Dlmkl \n/kDkl/kSdfmE/kGl /kBl/kRrl/kSdfmAu/kLl/kKl /kJl/kSdfmE /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmE /kCl/kLl/kBl, /kLl/kGl/kMl/kSdfmE /kJl/kSdfmAl/kI/kTl/kSdfmE /kO /kU/kNl/kSdfmAd/kTtl /kKl/kAvlf/lrl /kKl/kKl /kRbzr /kSrl /kA/kVl/kSdfmAl/kJl/kMl/kSdfmE /kPl/kSdfmU/kCrl/kLl/kKl- \n“/kRl/kSdfmE/kAvlf/lrl/kAvlf/lrl /kTtrl/kSdfmAl/kRrl /kRl/kHl! /kKl /kSdfmE /kTl/kAvlf/lrl /kRl/kHl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmId.M?”  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n17 \n \n/kTl/kKrl/kNl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kJl/kLl/kSdfmId /kCl/kMl/kKl/kLl/Dlmkl /kO/kHl/kSdfmId /kI/kJl/kSdfmO/kTl/kMl/kSdfmE /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kO/kKl/kRl /kBrl/kYl /kAmuBvl/l /kKl/kRl /kRlhkSdfmUu/kPl /kDl/kSdfmE/kKrl/kLl/kKl/Dlmkl /kBrl/kSdfmAl/kGl/kLl /kBrl/kYl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kPrl /kSdfmE /kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmE/kHl/kMl \n/kSl/kMl/kSdfmAl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kDkl/kRl/kSdfmE /kDl/kSdfmE/kHl /kTrl/kRl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kE /kLl/kGl/kLl/Dlmkl /kPl/kSdfmE/kTtl/kKl /kHl/kVl/kSdfmAl /kSdfmI/kNl/kKl/kSdfmAl/kSl /kLl/kSdfmE/kLl /kGl/kSdfmO/kAmuBvl/l/kSdfmI/kGl/kYl/kSdfmAl /kU/kTtrl/kLl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO/kHl/kSdfmO /kDkl/kRl/kSl /kClmk/lidmku /kA/kN.rluw /kDl/kRl/kSdfmE/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kLl/kSdfmAl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kA/kNl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl/kSl/kSdfmE /kMl/kSdfmU/kHl/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kLl- \n“/kHl/kSdfmAu /kA/kHl/kSdfmId /kA/kSdfmI/kGl/kLl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kMl /kHl/kMl/kRl /kSl/kSdfmAl/kSl/kSdfmU/kRl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kHl/kMl/kHlhkSdfmUu /kClmk/lidmku  /kTl/kSdfmO/kRl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kCl/kN.rluw /kHl/kTl/kSdfmE /kSdfmI.M/kCrl/kA /kAl /kTl/kHlhkSdfmUu /kClmk/lidmku  /kHl/kMl/kRl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kCl/kN.rluw /kHl/kTl/kSdfmE /kHl/kSdfmE/kBl/kHl/kKl/Dlmkl /kE/kNl/kSdfmAl \n/kSdfmI/kKl/kE /kKl/kRl/kSdfmAd /kCrl/kHl/kKl/Dlmkl” \n“/kAl /kRl/kSdfmE /kTl/kSdfmO/kRl/kSdfmId-/kKl /kSdfmE , /kKl/kSdfmO/kNl/kE /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd /kRl/kSdfmAu, /kCl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl /kSl/kBl, /kId /kTl /kClmk/lidmku  /kSl/kBrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kCl/kN.rluw /kHl/kTl/kSdfmE /kCrl/kSdfmAu/Dlmkl /kJl/kSdfmU/kLl/kSdfmU/kMl /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAu/Dlmkl /kSl/kBrl/kTtl/kSdfmAl /kBrl/kSdfmE/kDl /kKrl/kSdfmO/kSdfmI.M/kLl /kDl/kSdfmE/kTl/kSdfmAu/Dlmkl \n/kSl/kBrl /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmO /kCrl/kSdfmId.M/kNl-/kLl/kSdfmE /kAl /kSl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmAl/kPrl /kKl/kAvlf/lrl /kDl/kHl/kSdfmId/Dlmkl” \n“/kHl/kSdfmAu /kBl/kSdfmAl/kPl, /kHl/kMl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmO /kNl/kSdfmI/kHl /kSdfmI.M/kCl/kN.rluw /kHl/kSdfmAd/kTl /kCrl/kSdfmId.M/Dlmkl” \n“/kCl/kSdfmU/kPl.../Dlmkl” \n/kTl/kDkkrl/kSdfmAl/kKl-/kTl/kDkkrl/kSdfmAl/kKl /kMl/kSdfmU /kClmk/lidmku /kHl/kPl/kRl /kCl/kMl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl /kKrl/kSl/kE /kLl/kGl/kLl/Dlmkl/kLl/kGl/kLl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kBl/kJl/kRl /kSdfmI/kGl/kRl/kSdfmAd/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kDrl/kDkkrl/kPrl/kDkkrl/kSdfmAl /kKl/kAvlf/lrl /kBrl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kMl/kPl/kRl /kKrl/kSdfmI.M/kSl \n/kPl/kDkkrl/kLl/Dlmkl \n“/kDl/kSdfmE/kKrl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmId.M /kPl/kSdfmAl/kCrl /kSdfmUu /kMl/kSdfmE /kI/kJl/kSdfmO/kTl1 /kPl/kSdfmU/kSdfmI.M/kLl/kSl /kAl/kSdfmI/kBl /kRl/kHl/kLl /kCrl/kSdfmAu/Dlmkl /kSl/kBrl /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmO /kCrl/kSdfmId.M/kNl-/kLl/kSdfmE /kAl /kGl/kRl/kDl/kSdfmAd/kNl /kKl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl /kDl/kHl/kSdfmId/Dlmkl /kHl/kMl /kAl/kGl/kSdfmUu \n/kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kSdfmAd /kSdfmI.M/kCrl/kYl/kSdfmO/Dlmkl” \n/kE/kKl/kTtl/kSdfmAl /kCl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl /kTl/kRlhkSdfmUu/kAl/kSdfmI.N/kRl /kLl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kSdfmI/kDl/kSrl /kBl/kRrl/kLl /kAl/kRl /kSl/kBrl /kTl/kSdfmE/kJl/kSdfmId/kSl /kClmk/lidmku  /kAl/kGl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kBl/kSdfmI/kRrl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kCl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kLl/kGl /kAl/kSdfmI/kBl /kSl/kBrl \n/kJl/kSdfmE/kBl/kSdfmId/kKl /kTl/kLl/kSdfmAl/kSrl/kSdfmId /kLl/kSdfmE/kLl/kKl /kAl /kU/kTtrl/kSdfmAd/kTl /kBl/kSdfmAl/kJl/kLl- \n“/kYl/kSdfmAu /kGl/kSdfmU/kRlhkSdfmUu /kId /kTl /kClmk/lidmku  /kTrl/kP.rluw /kPl/kRl/kSdfmE/kSl /kClmk/lidmku  /kMl/kSdfmI.N/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/Dlmkl /kMl/kSdfmAl/kRl/kBl/kSdfmAd /kKl/kSdfmId.W/Dlmkl /kAl/kGl/kSdfmUu /kJl/kL.rluw /kDl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kSdfmI.M/kLl/kSl/kKl /kI/kJl/kSdfmO/kTl /kLl/kGl/kSdfmId/kCl /kAl/kSdfmI/kBl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl” \n/kSl/kBrl /kPl/kDkkrl/kSdfmAl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmUu /kSdfmI.M/kCl/kN.rluw /kHl/kLl /kA/kVl/kSdfmAl/kJl /kSl/kSdfmU/kSdfmI/kNl  /kKl /kSdfmU /kHl/kRl/kSdfmAd/kTl /kU/kTtrl/kLl/Dlmkl /kMl/kNl /kGrl/kSdfmVgnludnR/kNml/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kBrl/kSdfmI.N/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kI/Dlmkl /kA/kCl/kRl/kJl/kMl/kSdfmE /kDkl/kSdfmU/kMl/kLl /kS.rluw /kVl/kRl \n/kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kLl/kSdfmAd- \n“/kDrl/kNl/kKl /kLl/kSdfmE/kLl /kLl/kSdfmAl/kKl /kE/kTl/kSdfmE/kKl /kNl/kSdfmId/kCl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kSdfmI/kGl/kRl /kSl/kKl /kSdfmAd /kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmAl /kKl/kHl/kBl/kSdfmAd /kKl /kSdfmE  /kPl/kSdfmI/kTl/kE/kTl/kSdfmAd, /kJl/kSdfmE/kKl/kRl/kSdfmE /kKl/kHl/kBl/kSdfmAd /kSl/kE/kHl /kLl/kSdfmI/kTl/kE/kTl/kSdfmAd/Dlmkl” \n/kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU /kNl/kSdfmI/kHl, /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kSl/kM.rluw /kBl/kN.rluw /kDrl /kNl/kSdfmI/kHl/Dlmkl /kMl/kNl/kSdfmU/kKrl /kKl /kSdfmE /kHl/kSdfmE/kNl /kAl /kJl/kSdfmAl/kNl/kVl/kRl /kKl /kSdfmE /kHl/kSdfmE/kNl/Dlmkl /kKl /kSdfmE  /kNl/kSdfmId/kKl? \n/kA/kNl/kSdfmAl/kYl/kSdfmAl/kSl/kSdfmE /kO/kKl/kRl /kHl/kSdfmAl/kTrl /kO/kHl/kI /kJl/kSdfmE/kBl/kSdfmId /kSdfmI/kDl/kSl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd /kJl/kI/kMl/kSdfmE /kAl/kTtrl /kHl/kJl/kSdfmAl/kRl /kTtl/kKl/kSdfmAl /kRl/kKrl/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kE/Dlmkl /kSl/kBrl /kTtl/kKl/kSdfmAl-/kPl/kSdfmAd/kSl/kSdfmAl /kSl/kSdfmU/kRl/kSdfmI.M/kKSBl/kTl/kSdfmE \n/kRl/kHl/kI/Dlmkl /kO /kA/kVl/kSdfmAl/kKl /kHlulmt  /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kSl/kSdfmO/kCl/kLl/kKl- /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kAl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmO /kLl/kGl /kI/kMl/kSdfmAl/kNl /kRl/kSdfmI/kHl /kSl/kKl /kSdfmAd /kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kBl/kSdfmU/kRrl-/kPl/kSdfmU/kRl/kSdfmAl/kNml/kKl /kBl/kSdfmAl/kTl /kMl/kSdfmO/kNl /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd- \n/kKl /kSdfmE /kTl/kBl/kSdfmO /kKl/kSdfmAl/kTtl/kBl/kHl/kKl /kJl/kSdfmI/kDkkrl \n/kI/kMl/kSdfmAl/kNl/kKl /kSl/kSdfmO/kRl /kPl/kTl/kSdfmAl/kLl /kDrl/kSdfmI.N/kRl/Dlmkl \n \n \n/kAd /kRl/kCl/kNl/kSdfmAl/kPl/kRl /kA/kPl/kNl  /kMl /kAmuBvl/l /kTl/kVYl  ggajendra@videha.com  /kPl/kRl /kPl/kTtrl/kSdfmAl/kU/Dlmkl   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n18 \n \n  \n/kJl/kGl/kDl/kSdfmId/kSrl /kPRl/kSl/kSdfmAl/kDl /kMl/kNm.rluw /kDkl /kLl- /kTtrl /kSdfmUu /kTtrl /kGl/kSdfmAl/kCrl  (/kU/kPl/kNYl/kSdfmAl/kSl ) \n  \n  \n /kSl/kMl/kPl/kRbzr/kNml/kBrl/kSdfmAl/kVl  \n  \n/kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kTl /kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmU/kI/kYl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl /kNl/kSdfmE /kDrl/kSdfmU/kRl/kSdfmId /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kSl/kSdfmU/kKrl /kAl /kDl/kSdfmU/kKrl/Dlmkl /kA/kHl/kSdfmId /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu /kDrl/kSdfmU/kRl/kSdfmId/kPl/kRl /kNl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kAl/kNl/kSdfmO-/kAl/kNl/kSdfmO /kCl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kA/kCl/kRl /kDrl/kSdfmI.N/kRl \n/kNl/kCl/kBl/kSdfmO /kKl/kRl/kSdfmAd/kE, /kU/kDkkrl/kBl/kSdfmO /kKl/kRl/kSdfmAd/kE, /kMl/kHl/kKl/kBl/kSdfmO /kKl/kRl/kSdfmAd/kE /kAl  \n/kMl/kHl/kKl /kSdfmE /kBl/kSdfmO /kKl/kRl/kSdfmAd/kE/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kE/kKl /kSdfmI/kDl/kSl- /kBl/kSdfmE/kLl/kSdfmId, /kCl/kMl/kSdfmE/kLl/kSdfmId /kAl /kJl/kSdfmUu/kHl/kSdfmId /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kSdfmE \n/kDrl/kRl/kTl/kSdfmId/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kTtl/kLl /kA/kPl/kNl /kPl/kSdfmAl/kTl/kKl /kPl/kSdfmI/kVl/kTRl/kTl/kSdfmAl /kAl /kPrl /kSdfmUu /kLl/kKl /kSl/kSdfmAl/kDl/kGl/kSdfmId/kKl  \n/kSl /kAmuBvl/l /kGl /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kAl/kSdfmI/kDl-/kA/kN.rluw /kTl /kKl/kRl/kSdfmAd/kTl /kA/kKl/kSdfmAl/kSl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl  \n/kMl/kHl/kKl/kSl /kClmk/lidmku  /kMl/kHl/kKl/kBl/kSdfmAd/kTl /kJl/kSdfmId/kVl/kNl-/kLl/kSdfmId/kLl/kSdfmAl /kSl/kMl/kSdfmAl/kP.rluw /kTl /kKl/kRl/kSdfmAd/kE /kTl /kClmk/lidmku \n/kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kSdfmI/kDl/kSl- /kRl/kSdfmAl/kDkkrl/kSdfmId, /kDkl/kBl/kHl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kAl /kPl/kTtl/kSdfmE/kRl /kA/kSdfmI.M/kCrl  \n/kJl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kPrl /kSdfmUu /kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kA/kKl/kSdfmAl/kSl/kMl/kSdfmE /kPl/kSl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl /kE/kKl  \n/kSdfmI/kDl/kSrl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kSdfmI/kDl/kSrl/kSdfmAl /kU/kSdfmI/kDkkrl-/kU/kSdfmI/kDkkrl  \n/kA/kPl/kNl /kRl/kAmuBvl/l/kGl-/kRlhkSdfmUu/kPl /kDl/kSdfmE/kKrl/kBl/kSdfmAd/kE, /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl  \n/kMl/kHl/kKl /kKl /kSdfmE /kHl/kSdfmE/kNl /kRl/kKrl/kNl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl  \n/kSl/kSdfmE /kBl/kSdfmE/kLl/kSdfmId, /kCl/kMl/kSdfmE/kLl/kSdfmId /kAl/kSdfmI/kKl  \n/kJl/kSdfmUu/kHl/kSdfmId /kPl/kSdfmU/kCrl/kSdfmAu /kSdfmI/kKl /kNl/kSdfmAd /kPl/kSdfmU/kCrl/kSdfmAu  \n/kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kDl/kSdfmE/kKrl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl/kKl  \n/kDl/kSdfmAl/kSdfmI/kYl/kT.rluw /kVl /kTl /kClmk/lidmku \n/kBl/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmE/kClmk/lidmku \n/kJl/kSdfmAl/kI/kE/Dlmkl   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n19 \n \n• \n1. \n  \n \n  \n/kSl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kJrl/kKl /kBl/kRrl/kSdfmAd/kTl /kSdfmI.M/kSl/kYl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId /kA/kN.rluw /kHl/kRl/kSdfmAl/kE /kLl/kGl/kLl, /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl-/kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kSl/kYl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId /kKl/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl/kE/kLl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl /kTl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl-/kTl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kSdfmI/kDl/kNl/kKl /kI/kJl/kSdfmO/kTl /kKl/kMl/kE \n/kLl/kGl/kLl/Dlmkl /kSl/kDkkrl/kKl/kSl /kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmId/kGrl/kSdfmAl /kPl/kCl/kSdfmAl/kSl/kSdfmE /kHl/kSdfmI/kTtl /kBl/kSdfmAl/kDrl/kMl/kSdfmE /kE/kKl/kTtl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kCrl/Dlmkl /kI/kJl/kSdfmO/kTl/kMl/kSdfmE /kGl/kSdfmAl/kCrl/kKl /kSl/kBrl /kSdfmI.M/kSl/kRl/kKrl/kSdfmAl/kRl /kRl/kS.rluw /kTl/kSdfmE/kPl/kRl /kSl /kClmk/lidmku  /kCl/kLl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl /kDl/kSdfmE/kKrl/kSdfmAd/kTl \n/kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kJrl/kKl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl-/kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kA/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kRl /kPl/kSl/kRl/kSdfmAd/kTl /kJl/kSdfmAl/kE /kTl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl-/kTl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kCrl/kSdfmO/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl /kBl/kDl/kLl/kAvlf/lrl /kLl/kGl/kI/Dlmkl /kPl/kSdfmI/kHl/kLl /kSl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kJrl /kSl/kSdfmAu/kAmuBvl/l/kSl/kSdfmE \n/kGl/kSdfmAl/kCrl/kKl /kPl/kSdfmAl/kTl /kAl/kClmk/lidmku/kGl/kNl/kKl /kSdfmI/kBl/kCrl/kSdfmAl/kNl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kSdfmI/kBl/kCrl/kSdfmAl/kE/kLl /kBl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kJrl /kPl/kDkkrl/kSdfmAd/kTl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kKl/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kSdfmI.M/kSl/kYl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId /kBl/kRrl/kNl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kTl/kKl /kPl/kTl/kSdfmAl /kNl/kI /kRl/kHl/kSdfmAd/kTl /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmE \n/kGl/kSdfmAl/kCrl/kKl /kDkl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmO /kA/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kHl/kSdfmE/kRl/kSdfmAl /kTtrl /kSdfmUu /kTtrl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kSl/kMl/kE /kDl/kSdfmE/kKrl /kPl/kDkkrl/kSdfmAd/kTl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kO/kHl/kSdfmO /kHl/kSdfmE/kRl/kSdfmAl /kJl/kSdfmAl/kI/kTl/Dlmkl \n/kJrl /kAmuBvl/l /kJrl/kSdfmAl/kRl/kPl/kSdfmU/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kDrl/kSdfmId/kRl/kSdfmE/kN.rluw /kDRl /kA/kBl/kSdfmAd/kTl /kRl/kHl/kSdfmAd/kTrl, /kRl/kS.rluw /kTl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kKl/kNl/kSdfmId /kHl/kSdfmI/kTtl /kPRl/kSdfmO/kPrl /kSdfmE /kSl/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kKl /kGrl/kRl /kCrl /kSdfmAd /kNl/Dlmkl /kGrl/kRl/kKl /kPl/kCrl /kSdfmU /kAd/kTl/kPl/kRl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl \n/kPl/kSdfmI/kDkkrl/kTl/kSdfmE /kNl/kBl/kSdfmE-/kE/kKl/kSdfmAl/kNl/kBl/kSdfmE /kBl/kKrl/kRbzr/kKl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kPl/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kAl/kI /kTtrl /kSdfmUu /kTtrl /kGl/kSdfmAl/kCrl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n1925 /kI/kS.rluw /kVl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kKl /kJl/kN.rluw /kMl /kO/kHl/kNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl /kRl/kSdfmAl/kJl-/kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmU/kDkkrl/kLl /kJl/kMl/kSdfmId/kN.rluw /kDl/kSdfmAl/kRl/kKl \n/kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kCrl/kLl/Dlmkl /kDl/kSdfmE/kSrl/kMl/kSdfmE /kA/kJl/kSdfmAl/kDl/kSdfmId/kKl /kLl/kDkkrl/kSdfmAl/kI [1] /kPl/kSl/kSdfmAd/kRl /kDrl/kSdfmAl/kRl/kSdfmAl/kKl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kPRl/kVl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kTl /kHlhkSdfmU/kA /kLl/kGl/kLl, /kSdfmI/kKl/kSl/kSdfmAl/kNl/kKl /kDl/kSdfmE/kSrl, /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kDl/kSdfmE/kSrl /kBrl/kSdfmAl/kRl/kTl/Dlmkl \n/kBrl/kSdfmAl/kRl/kTl/kKl /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmUu/kJl/kSdfmId /kKrl/kSdfmE/kTl, /kJl/kSdfmAd/kPl/kRl /kDl/kSdfmE/kSrl /kTtrl/kSdfmAl/kRrl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kGl/kSdfmU/kLl/kSdfmAl/kMl/kSdfmId/kKl /kHl/kJl/kSdfmAl/kRl/kSdfmO /kBl/kKrl/kRbzr/kKl /kI/kSdfmI/kTl/kHl/kSdfmAl/kSl /kAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl/kKl /kGl/kSdfmAl/kMl /kAl /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kPl/kSdfmUu/kJl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  \n/kPl/kSdfmAl/kCrl /kSdfmUu  /kDrl/kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kTl /kPl/kCrl /kSdfmU /kE/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kLl/Dlmkl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kGl/kMl/kSdfmAd/kYl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kTtl/kSdfmU/kTtl/kSdfmAd/kTl-/kTtl/kSdfmU/kTtl/kSdfmAd/kTl /kE/kTl/kSdfmE/kKl /kTtl/kSdfmU/kSdfmI/kTtl /kGl/kSdfmE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kCl/kSdfmId/kNl-/kPl/kHl/kCl/kSdfmId/kNl /kMl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl/kE/kLl \n/kJl/kSdfmAl /kRl/kHl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kPRl/kGl/kSdfmI/kTl/kSrl/kSdfmId/kLl /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSl/kBrl /kMl/kNCCl/kPl/kRl /kAl/kSdfmI/kBl /kCl/kSdfmU/kKl/kLl /kCrl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl /kO /kSl/kBrl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kPl/kRl /kE/kLl/kSdfmAl /kJl/kSdfmE /kDl/kSdfmE/kSrl/kKl /kMl/kSdfmUu/kLl /kPl/kSdfmUu/kJl/kSdfmId–/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE \n/kSdfmI/kKl/kSl/kSdfmAl/kNl/kKl /kDl/kSdfmE/kSrl, /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kDl/kSdfmE/kSrl–/kGl/kSdfmAl/kMl /kCrl/kSdfmId.M /kTl /kClmk/lidmku /kE /kSdfmI/kBl/kNl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmI/kVl/kKl/kSdfmAl/kSl /kBrl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kDl/kSdfmE/kSrl/kKl /kSdfmI/kVl/kKl/kSdfmAl/kSl /kSl/kM.rluw /kBrl/kVl /kNl/kI/Dlmkl /kGl/kSdfmAl/kMl /kRl/kJl-/kRl/kJl/kBl/kSdfmAl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  \n/kLl/kAvlf/lrl /kKl/kAvlf/lrl /kJl/kRl-/kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kDl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kRlhkSdfmUu/kSdfmI/kRrl/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kJl/kKl /kSdfmAd /kDkkrl /kGl/kSdfmE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kO /kSl/kSdfmU/kDrl/kRl/kNl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kNl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSl/kSdfmU/kDrl/kSdfmAl/kRl /kSl/kM.rluw /kBrl/kVl /kNl/kSdfmAd/Dlmkl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kKl \n/kPRl/kSr.rluw /kNl /kU/kTtrl/kNl/kSdfmE /kDl/kSdfmE/kSrl/kMl/kSdfmE /kPl/kSl/kRl/kLl /kRl/kJl-/kRl/kJl/kBl/kSdfmAl/kRl /kAl /kJl/kRl-/kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kDl/kSdfmAl/kRl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kKrl/kLl/kBl/kLl/kSdfmId /kU/kTtrl/kLl/Dlmkl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl /kAl /kJl/kMl/kSdfmId/kN.rluw /kDl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId/kKl /kKrl/kRl/kSdfmId/kDl-\n/kSdfmI/kBl/kKl/kRl/kSdfmId /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kU/kDrl/kSdfmAl/kRl /kBrl/kSdfmE/kTtl/kNl/kSdfmE /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kDl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kKr.rluw /kYl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kBl/kRrl/kSdfmI/kTl/kYl/kSdfmO /kBrl/kSdfmE/kLl /kAl /kGrl/kTtl/kSdfmI/kBl/kYl/kSdfmO /kBrl/kSdfmE/kLl/Dlmkl \n/kO/kNl/kSdfmAl, /kGl/kSdfmAl/kMl-/kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kLl/kSdfmO/kKl/kKl /kDl/kSrl/kSdfmAl /kE/kHl/kSdfmE/kNl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl /kJl/kSdfmE /kU/kPl/kSdfmAl/kSl /kKl/kRl/kSdfmAd/kLl/kSdfmE /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kPl/kSdfmAl/kVl/kSdfmAd/kNl/kKl /kPRl/kTl/kSdfmId/kKSBl/kSdfmAl /kNl/kSdfmAd /kRl/kHl/kLl/Dlmkl \n/kJl /kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kGl/kSdfmAl/kMl /kHl/kJl/kSdfmAl/kRl /kGrl/kRl/kKl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kNl/kA /kSl/kE/kSl /kClmk/lidmku  /kUu/kPl/kRl/kSdfmE /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl /kGrl/kRl/kSdfmAl/kSdfmI/kDkkrl/kYl/kSdfmO /kNl/kSdfmAd/Dlmkl /kMl/kNl/kSdfmU/kKrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kGrl/kRl/kSdfmE/kMl/kSdfmE \n/kRl/kHl/kTl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kSdfmI/kDl/kNl /kPl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmE /kRl/kSdfmE/kNm.rluw /kTtl-/kMl/kSdfmU/kKTl /kBl/kSdfmAl/kSl /kBrl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kMl /kBrl/kAvlf/lrl /kCl/kSdfmU/kKl/kLl /kCrl/kLl, /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kHl/kJl/kSdfmAl/kRl/kSdfmO /kBl/kKrl/kRbzr/kKl /kGl/kSdfmU/kLl/kSdfmAl/kMl/kSdfmId/kKl /kSdfmI.M/kSrl/kKl/kSdfmAl/kRl \n/kLl/kSdfmO/kKl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPl/kDkkrl/kSdfmAl/kI/kTl-/kPl/kDkkrl/kSdfmAl/kI/kTl /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kKl/kMl/kRbzr /kBl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl/kSdfmId.W /kNl/kSdfmAd /kRl/kSdfmI/kHl /kCl/kSdfmU/kKl/kLl /kCrl/kLl/Dlmkl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmO /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kGl/kSdfmAl/kMl/kMl/kSdfmE /kGrl/kRl/kSdfmAl/kDkkrl/kSdfmId /kCrl/kLl, /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kPl/kSdfmE/kTtl/kKl /kDl/kSdfmU/kAl/kRl/kSdfmE \n/kPl/kDkkrl/kSdfmAl /kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kGl/kSdfmAl/kMl /kBl/kSl/kLl /kTl /kClmk/lidmku /kE /kO /kPrl /kSdfmE /kRl /kSdfmI/kBl/kNl/kSdfmU /kGrl/kRl/kSdfmAl/kSdfmI/kDkkrl/kYl/kSdfmE/kKl /kHl/kSdfmO/kI/kTl /kRl/kHl/kLl/Dlmkl \n/kJl/kKrl/kNl /kA/kSdfmI.M/kDrl/kVl/kSdfmE/kSrl/kNl /kSl/kBrl/kMl/kSdfmE /kAl/kJl/kSdfmAl/kDl/kSdfmId/kKl /kVl/kSdfmVgnludnR/kHl/kDl /kAl/kKl/kSdfmAl/kRl/kKl /kA/kVl/kSdfmAl/kJl /kU/kTtrl/kLl /kTl/kKrl/kNl /kRl/kJl/kSdfmO-/kRl/kJl/kBl/kSdfmAl/kRl /kAl /kJl/kRl/kSdfmO-/kJl/kMl/kSdfmId/kN.rluw /kDl/kSdfmAl/kRl/kKl \n/kPl/kSdfmE/kTtl/kKl /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl /kDkl/kSdfmO/kLl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kPl/kSl/kRl/kLl /kKrl/kSdfmE/kTl/kKl /kLl/kTTl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kMl/kTtl/kAvlf/lrl /kLl/kGl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kGl/kSdfmAl/kMl/kSdfmO-/kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kLl/kSdfmO/kKl/kKl /kAl/kCl/kSdfmAl/kRl-/kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n20 \n \n/kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU-/kNl/kSdfmE-/kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kA/kN.rluw /kTl/kRl /kHl/kSdfmO/kI/kTl/kSdfmE /kCrl/kSdfmAd, /kJl/kSdfmE /kSl/kSdfmO/kBrl/kSdfmAl/kSdfmI/kVl/kKl/kSdfmO /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kBl/kSdfmAu/kSdfmI.M/kDDrl/kKl /kS.rluw /kTl/kRl/kKl /kSdfmI/kHl/kSl/kSdfmAl/kBl/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl/kSdfmO /kAl /kKl/kSdfmAl/kJl/kSdfmO/kKl /kS.rluw /kTl/kRl /kBl/kDl/kLl/kSdfmAd \n/kCrl /kSdfmAd /Dlmkl \n/kPRl/kSdfmO/kPrl /kSdfmE /kSl/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu/kKl /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl /kGl/kSdfmO/kRl/kKrl /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu /kCl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl /kBrl/kSdfmClmk/lO/kAmuBvl/l/kI/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kJl/kSdfmE/kTtrl, /kTl /kClmk/lidmku /kE /kJl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kMl/kSdfmAl/kTl/kSdfmAl-/kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl/kKl /kSdfmI.M/kSl/kNl/kSdfmE/kHl /kTl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl \n/kBrl/kSdfmAl/kE /kSl/kBl/kHl/kKl /kAl/kDl/kRl/Dlmkl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmU/kSl/kM.rluw /kPl/kNNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kJl/kSdfmE /kGl/kSdfmU/kNml-/kDrl/kMl/kRbzr /kHl/kSdfmO/kI /kCrl /kSdfmAd  /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kM.rluw /kPl/kNNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/Dlmkl /kAl/kGl/kTl-/kBrl/kSdfmAl/kGl/kTl/kSl /kClmk/lidmku  /kLl/kAvlf/lrl /kKl/kAvlf/lrl \n/kGl/kSdfmId/kTl-/kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmId/kTl, /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kSdfmI.W/kT.rluw /kYl/kKl /kCl/kCl/kSdfmAl/kRbzr/kSl /kClmk/lidmku  /kMl/kNCCl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kSl/kJl/kLl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/Dlmkl \n/kSl /kAmuBvl/l /kS.rluw /kKl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kAl/kNl/kSdfmE /kKl/kSdfmAl/kJl [2] /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kPl/kRrl/kSdfmAl/kI/kYl/kSdfmO-/kSdfmI.M/kLl/kKrl/kSdfmAl/kI/Dlmkl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl /kJl/kSdfmAl/kI /kJl/kSdfmO/kKl/kRl /kJl/kKrl/kNl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl \n/kSdfmI/kKl /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kKl /kBl/kSdfmAl/kTtl /kPl/kKl /kSdfmAd /kDkkrl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kSl /kClmk/lidmku  /kHl/kSdfmAl/kI /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl /kTl/kKl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kHl/kVl/kSdfmAl-/kSdfmI/kVl/kHl/kSdfmAl/kSdfmI/kDkkrl /kNl/kI \n/kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBl/kC.rluw /kCl/kSdfmE/kSl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmE /kNl/kSdfmId/kKl /kSdfmI.N/kRl/kJl/kL.rluw /kTtl /kHl/kSdfmO/kI/kTl /kAl/kSdfmI/kBl /kRl/kHl/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl /kO /kMl/kSdfmAd/kSdfmI/kTtl/kRlsl//kKl /kTl/kKl /kBl/kRl/kKl/kRl/kSdfmAl/kRl/kSdfmE /kRl/kHl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kCl/kSdfmAl/kLl/kSdfmId/kSl /kI/kS.rluw /kVl/kSdfmId/kKl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kA/kJl/kSdfmAl/kDl/kSdfmId/kKl /kLl/kHl/kSdfmAd/kRl /kJl/kSdfmO/kRl /kPl/kKl /kSdfmAd /kDkkrl /kNl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kCrl/kLl/Dlmkl /kTl/kSdfmE/kJl/kSdfmId/kSl /kClmk/lidmku  /kU/kTrl/kLl-/kPl/kSdfmU/kTrl/kLl /kHlhkSdfmU/kA /kLl/kGl/kLl/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl \n/kAl/kSl/kMl/kSdfmAl/kNl /kPrl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl  /kJl/kSdfmAl/kI /kCrl /kSdfmAd  /kTl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kSdfmO/kKl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kCl/kSdfmAl/kRlhkSdfmUu /kBrl/kSdfmClmk/lO/kAmuBvl/l/kI/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kSdfmI.M/kBrl/kNl/kSdfmAu/kJl /kBrl/kSdfmE/kNl/kSdfmE, /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSl/kMl/kHlulmt  /kPl/kSdfmAd/kTl \n/kCl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl /kBrl/kSdfmAl/kGl/kMl/kSdfmE /kBl /kClmk/lidmku /kTtl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kA/kKrl/kNl /kDrl/kSdfmI.N/kRl/kKl /kRl/kCl/kLl-/kBl/kSl/kLl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl /kE/kKl /kSdfmE /kBl/kSdfmE/kRl /kDkrl/kNl/kMl/kNl/kSdfmAl/kE/kLl/Dlmkl /kKrl/kSdfmE/kTl-/kPl/kTrl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmI/kBl/kKl/kRl/kSdfmId /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kBl/kRrl/kLl/Dlmkl \n/kO/kNl/kSdfmAl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kA/kKrl/kNl /kDrl/kSdfmI.N/kRl/kKl /kJl/kSdfmE /kSdfmI/kHl/kTl-/kA/kPl/kSdfmE/kSdfmI.M/kKSBl/kTl, /kKl /kSdfmU /kTtl/kSdfmU/kMl-/kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl, /kSl/kRl-/kSl/kMl/kSdfmAl/kJl/kKl /kJl/kSdfmE /kSl/kM.rluw /kBl/kN.rluw /kDrl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAd/kNl /kO /kKrl/kCl/kRbzr /kTl /kClmk/lidmku  \n/kO/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAd/kNl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kDrl/kKKl/kSdfmAl /kLl/kGl/kBl/kSdfmE /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kSdfmI/kDl/kNl/kKl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kJl/kKrl/kNl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kJl/kMl/kSdfmE /kPRl/kVl/kSdfmE/kSrl \n/kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kLl/kSdfmE /kBrl/kSdfmI.N/kRl /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl /kSdfmI/kKl /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl /kMl/kSdfmI.N/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmI.W/kKrl/kNl/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kBrl/kSdfmAl/kE-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kSl/kBrl/kSl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmE/kTtrl /kRl/kHl/kBl/kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmAd/kTrl/Dlmkl \n/kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kMl/kSdfmU/kI/kNl/kSdfmE /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kBl/kSdfmO/kJrl /kMl/kSdfmAl/kTrl/kPl/kRl /kAl/kSdfmI/kBl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl/kSl /kClmk/lidmku  /kCrl/kSdfmO/kTtl /kPl/kSdfmClmk/lO/kAmuBvl/l/kCl/kSdfmO /kBrl/kSdfmAl/kE-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl/kKl /kPl/kRrl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl/kI-/kSdfmI.M/kLl/kKrl/kSdfmAu/kNl/kSdfmAl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kLl/kAvlf/lrl \n/kKl/kAvlf/lrl /kSdfmI/kVl/kDrl/kVl/kSdfmAl /kMl/kSdfmAl/kI/kKl /kBrl/kSdfmAl/kRl /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kKl/kHlhkSdfmU/kNl/kSdfmAl-/kKl/kHlhkSdfmU/kNl/kSdfmAl /kAl/kId. /kE. /kPl/kSdfmAl/kSl /kKl/kAvlf/lrl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kKrl/kSdfmE/kTl-/kPl/kTrl/kSdfmAl/kRl /kRl/kSdfmI/kHl/kTl/kSdfmO /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kNl/kSdfmE /kKrl/kSdfmE/kTl/kSdfmId /kKl/kRl/kSdfmAd/kKl /kLl/kSdfmUu/kSdfmI.N/kRl /kAl /kNl/kSdfmE /kI/kC.rluw /kCrl/kSdfmAl/Dlmkl /kHl/kSdfmO/kI/kTl/kSdfmO /kA/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE /kNl/kSdfmId/kKl /kSdfmI/kVl/kDYl/kSdfmAl/kTrl/kSdfmIdRbzr/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE \n/kSl/kDl/kSdfmAd/kTl /kYl/kE/kHl /kRl/kHl/kSdfmAd/kE /kJl/kSdfmE /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl /kBl/kSdfmI/kNl /kJl/kSdfmId/kVl/kNl-/kJl/kSdfmAl/kPl/kNl /kKl/kRl/kSdfmId/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl/kKl /kKrl/kGl/kTl/kSdfmAl /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl-/kKl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kJl/kMl/kSdfmE /kRl/kHl/kTl /kTl/kKrl/kNl/kSdfmE /kNl/kSdfmE \n/kHl/kE/kTl/Dlmkl /kSl/kSdfmE /kTl /kClmk/lidmku  /kGl/kNl/kLl /kKl /kSdfmU /kSdfmI/kTtl/kYl/kSdfmAl /kAl /kNl/kSdfmAl/kPl/kLl /kJrl/kSdfmO/kRl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl-/kKl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kJl! /kKl /kSdfmE/kTl/kSdfmAu /kKrl/kSdfmAl/kLl/kSdfmId /kNl/kSdfmAd! /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kI/kLl/kSdfmAl/kKl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kSl/kBrl /kRl/kAmuBvl/l/kGl/kKl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kKl/kSdfmO/kSl/kSdfmId/kKl /kU/kPl/kDRl/kVl/kSdfmId /kKSBl/kSdfmE/kTRl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kBrl/kSdfmU/kTl/kHl/kSdfmId-/kKl/kMl/kLl/kSdfmAl/kKl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kJl/kI /kI/kLl/kSdfmAl/kKl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kGrl/kRl /kCrl/kSdfmAd/kNl /kO /kDrl/kSdfmAl/kRl/kKl \n/kU/kPl/kDRl/kVl/kSl /kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmU/kRl/kSdfmI.M/kKSBl/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kI/kLl/kSdfmAl/kKl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmO/kSdfmI/kDkkrl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kKl/kSdfmO/kSl/kSdfmId /kKSBl/kSdfmE/kTRl/kKl /kHl/kSdfmAl/kI /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kMl/kSdfmE /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl /kBl/kSdfmI/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSrl/kSdfmU/kRlhkSdfmUu/kAl/kTl \n/kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kHl/kSdfmAl/kI /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kKl /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl /kSl/kBrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kO/kHl/kNl /kDl/kRl/kMl/kHl/kSdfmO /kNl/kSdfmI/kHl/kYl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kBrl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kSdfmE /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kHl/kSdfmAl/kI-/kPrl/kSdfmAl/kI/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmI.W/kKrl/kTl/kSdfmAd/kTrl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kId \n/kJl/kRlhkSdfmUu/kRl /kBrl/kSdfmE/kLl /kJl/kSdfmE /kTtl/kSdfmU/kTtl/kSdfmAd/kTl-/kTtl/kSdfmU/kTtl/kSdfmAd/kTl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl /kE/kKl /kSl/kSdfmId/kMl/kSdfmAl/kPl/kRl /kAl/kSdfmI/kBl /kA/kClmk/lidmku/kTtl/kSdfmAd/kKl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kKl/kRl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmU/kJrl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId/kKl \n/kBl/kSdfmId/kCl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kCl/kLl/kBl/kSdfmAd/kKl /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl /kSl/kSdfmO/kSdfmI.M/kCl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBl/kSdfmAl/kHl/kRl /kRl/kHl/kNl/kSdfmE /kBl/kSdfmAl/kHl/kRl/kKl /kKrl/kCl/kRbzr /kHl/kSdfmE/kBl/kSdfmE /kKl/kRl/kTl, /kSl /kAmuBvl/l /kGl/kSdfmE /kGl/kSdfmAl/kMl/kSdfmO/kKl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kBrl/kSdfmAl/kRl /kTl /kClmk/lidmku  \n/kAd/kCrl /kSdfmE /Dlmkl /kSrRl/kVl/kNml /kKl /kSdfmU /kMl/kSdfmAl/kRl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kBl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl /kBl/kSdfmI/kNl /kBrl/kSdfmAl/kRl /kA/kPl/kNl /kKl/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kPl/kRl /kU/kTtrl/kSdfmAl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kRl/kSdfmE/kLl/kGl/kSdfmAl/kDkkrl/kSdfmId/kKl /kSl/kSdfmU/kSdfmI/kVl/kDrl/kSdfmAl /kRl/kHl/kNl/kSdfmE \n/kCl/kSdfmAl/kSdfmI.N/kRl-/kPl/kSdfmClmk/lO/kAmuBvl/l/kCl /kGrl/kNm.rluw /kTtl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kGl/kSdfmAl/kMl /kPl/kHlhkSdfmU /kClmk/lidmku /kCl /kJl/kSdfmAl/kI /kCrl/kLl/kSdfmAl,/kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kA/kTtrl/kBl/kSdfmAl/kRl/kSdfmE /kSrl/kSdfmI/kNl-/kRl/kSdfmI/kBl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kAl/kBl/kSdfmAl-/kJl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl /kAl /kGl/kSdfmAl/kMl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kRl/kKrl/kNl/kSdfmE \n/kCrl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl \n/kO/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kSdfmAl-/kBl/kSdfmE/kVl/kS.rluw /kTrl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kJl/kSdfmU/kGl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kTl/kRbzr/kNl /kHl/kSdfmO/kI/kE /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kKl /kSdfmE /kHl/kSdfmE/kNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kTl/kRbzr/kNl /kHl/kSdfmO/kI/kE /kAd/kPl/kRl /kTl /kClmk/lidmku  /kSl/kBrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl /kRl/kKrl/kAvlf/lrl \n/kPl/kDkkrl/kTl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl/kKl /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE, /kKl/kSdfmO/kNl /kMl/kSdfmU/kHl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kAl/kSdfmI/kKl /kKl /kSdfmE /kKl/kRl/kSdfmAl /kSdfmI/kDl/kSl /kO /kLl/kTl /kBrl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSl/kSdfmE /kJl/kI /kJl/kSdfmU/kGl/kKl /kU/kPl/kJl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kCrl/kLl/kSdfmAl /kO \n/kSl/kMl/kYl/kSdfmAl/kNl/kSdfmU/kKl /kSdfmUu /kLl /kCrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kSdfmAl /kPl/kDDrl/kSdfmI/kTl/kMl/kSdfmE /kA/kKrl/kSdfmU/kNl/kKl/kSdfmAl /kSdfmI/kVl/kDRl/kSdfmUu.lut/kPl/kTl/kSdfmAl /kNl/kI /kAl/kE/kLl /kCrl/kLl/Dlmkl /kGRl/kSdfmAl/kMl/kSdfmId/kNml /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmE/kSrl/kMl/kSdfmE /kCl/kSdfmAl/kHl/kSdfmO-/kPl/kSdfmAl/kNl/kKl /kCl/kLl/kSdfmAd/kNl \n/kA/kKrl/kSdfmU/kNl/kKl/kSdfmAl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kNl/kI /kCrl/kLl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kPl/kSdfmAl/kNl/kKl /kPRl/kSrl/kSdfmI.W/kS.rluw /kTl /kSdfmI.M/kMl/kSdfmI.M/kTrl/kLl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kCl/kLl/kMl/kSdfmE /kA/kDl/kSdfmAu/kSl /kClmk/lidmku  /kRl/kHl/kLl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kAl/kMl-/kJl/kNl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kSl/kMl/kTtl/kSdfmAl /kO  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n21 \n \n/kSdfmI/kVl/kSrl/kSdfmE/kSBl, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kKrl/kSdfmAl/kSl-/kKrl/kSdfmAl/kSl /kU/kT.rluw /kSl/kVl/kMl/kSdfmE /kA/kClmk/lidmku/kTtl/kSdfmAd/kKl /kGl/kSdfmE/kLl /kCrl/kLl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kE/kKl/kTtl/kSdfmAl /kPRl/kSr.rluw /kNl /kTl /kClmk/lidmku  /kU/kSdfmI/kTtrl/kTl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kSdfmE /kAl/kDrl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kKl /kVl/kSdfmAd/kJNCl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kKl \n/kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmE/kSrl/kMl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kNl/kKl /kMl/kHl/kTl/kHlulmt /kKl/kSdfmId.W /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kHl/kSdfmE/kNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kBl/kSdfmAl/kBl/kSdfmUu /kCrl/kLl/kSdfmAl /kO/kI /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kSl/kBrl /kKl/kTrl/kSdfmU/kKl /kCl/kLl/kSdfmAd/kNl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kHl/kTtl/kLl /kRl/kHl/kNl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kJl/kSdfmId/kVl/kNl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kCl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kDkrl/kSdfmAl/kLl/kSdfmAd/kKl /kTl /kClmk/lidmku  /kA/kVl/kSl/kRl /kBrl/kSdfmE/kTtl/kBl/kSdfmE /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kMl/kSdfmAu/kKl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kLl/kSdfmAl/kBrl/kMl/kSdfmE /kBl/kDl/kSdfmAd/kLl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kDkrl/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmE /kSdfmI/kNl/kRl/kMl/kSdfmAl/kE/kBl /kSrl/kSdfmU/kRlhkSdfmUu /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kE/kKl /kTl /kClmk/lidmku  /kO/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmO/kTtl-\n/kBrl/kSdfmAl/kE /kBl/kSdfmI/kHl/kNl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kE/kHl/kSdfmE/kNl /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl /kA/kKrl/kNl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kGl/kSdfmAl/kMl-/kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kAd/kCrl /kSdfmE  /kJl/kSdfmE /kMl/kTl/kSdfmE-/kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl /kNl/kI /kA/kPl/kNl/kSdfmO /kBrl/kSdfmAl/kE-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl /kAl /kSl/kMl/kSdfmAl/kJl/kSdfmO/kKl \n/kBrl/kSdfmAl/kE-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kBl/kSdfmE/kVl/kSdfmI.W/kS.rluw /kTrl/kTl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kSl/kM.rluw /kBl/kN.rluw /kDrl /kAd/kCrl /kSdfmE  /kJl/kSdfmE /kBl/kSdfmE/kSl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kNl/kI /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kMl/kSdfmO/kMl/kSdfmE /kJl/kRlhkSdfmUu/kRl /kCl/kSdfmI.M/kLl /kRl/kHl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kTl/kSdfmAd/kSl /kAmuBvl/l /kGl /kSdfmI/kVl/kDrl/kVl/kSdfmAl \n/kMl/kSdfmAl/kI/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmAl/kSdfmI.W/kT.rluw /kVl/kKl/kTl/kSdfmAl /kSdfmI/kDl/kSl /kBl/kRrl/kBl/kSdfmAd/kTl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBrl/kSdfmUu/kKrl/kSdfmE /kSl/kHl/kBl /kAl /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kSl /kAmuBvl/l /kKl/kL.rluw /kPl-/kVRl/kTl/kSdfmE /kSl/kHl/kBl, /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu \n/kSl/kHl/kBl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu/kMl/kSdfmE /kA/kN.rluw /kTl/kRl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kAd/kCrl /kSdfmE /Dlmkl /kE/kKl /kSl/kHl/kBl /kBrl/kSdfmE/kLl /kBrl/kRl/kLl/kPl/kRl /kAl /kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kBrl/kSdfmE/kLl /kJl/kRl/kLl/kPl/kRl, /kJl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kId/kHl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kHl/kSdfmE/kBl/kSdfmE /kKl/kRl/kTl /kJl/kSdfmE \n/kBrl/kRl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPl/kSdfmAl/kCl/kKl /kHl/kE/kTl /kAl /kJl/kRl/kLl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kGrl/kSdfmAl/kTl/kKl! /kGrl/kSdfmAl/kTl/kKl /kId /kHl/kE/kTl /kJl/kSdfmE /kHl/kSdfmAl/kDkkrl-/kMl/kSdfmAl/kAmuBvl/l/kSl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kHl/kSdfmI/kDkDkl/kYl/kSdfmO /kSl/kSdfmU/kKrl/kSdfmAl/kE/kTl!  \n/kAl/kNl/kSdfmE-/kAl/kNl /kMl/kNl/kSdfmU/kKrl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmI/kHl/kYl/kSdfmAu/kNl /kAl/kSdfmI/kKl /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku , /kBl/kSdfmId/kCl/kMl/kSdfmE /kAl/kSdfmI/kBl /kTtrl/kSdfmAl/kRrl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl /kRl/kHl/kSdfmAd/kTrl/Dlmkl \n/kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl/kKl /kDrl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kBl/kSdfmU/kSdfmI.M/kDrl/kYl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kA/kPl/kNl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmU/kDkkrl/kSrl/kSdfmId/kTl/kLl/kKl /kMl/kSdfmAl/kLl-/kJl/kSdfmAl/kLl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kCrl/kSdfmO/kRl /kPl/kKl /kSdfmAd /kDkkrl /kHl/kSdfmE/kLl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kNl/Dlmkl /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kTl /kClmk/lidmku  \n/kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kCrl/kSdfmId.M, /kBl/kHlhkSdfmU/kRl/kAmuBvl/l/kGl/kSdfmId/Dlmkl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kBl/kSdfmAl/kLl/kSdfmU /kBrl/kRl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kSl/kSdfmO/kNl/kSdfmAl, /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kPl/kSdfmAl/kTrl/kRl /kBrl/kRl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kBl/kSdfmO/kNl-/kJrl/kSdfmAl/kRl,/kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl \n/kBrl/kRl/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl.../Dlmkl /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl/kYl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kMl/kSdfmAl/kI/kTtl/kSdfmE /kCrl/kSdfmId.M, /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kU/kS.rluw /kSl/kRl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kKl /kSdfmE /kSrl/kSdfmAu/kRl /kKl /kSdfmE /kSl/kSdfmAd/kRl /kU/kPl/kJl/kBl/kSdfmAd/kKl /kSrl/kSdfmI.W/kK.rluw /kTl \n/kRl/kKrl/kNl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kA/kTrl/kSdfmAl/kHl /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kTrl/kSdfmAl/kHl /kPl/kKl/kDkkrl/kBl /kA/kSl/kM.rluw /kBrl/kVl /kNl/kI /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmI/kTtrl/kNl /kTl /kClmk/lidmku  /kAd/kCrl /kSdfmE /Dlmkl /kDl/kSl/kSdfmO /kSdfmI/kDl/kSrl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kBl /kClmk/lidmku /kTtl/kSdfmAl/kI/kTl /kBl /kClmk/lidmku /kTtl/kSdfmAl/kE/kLl \n/kA/kSdfmI.M/kCrl, /kTl/kHlhkSdfmUu/kMl/kSdfmE /kTl/kSdfmE/kTl/kSdfmE /kKl/kSdfmO/kNml-/kKl/kSdfmAl/kNml /kBl/kSdfmI/kNl /kGl/kSdfmE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kJl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kDkl/kSdfmE/kGl /kKl /kSdfmE /kM.rluw /kHl/kRl/kSdfmO /kU/kTtrl/kBl/kSdfmAu /kCl/kSdfmAl/kHl/kBl /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kSdfmO/kNl/kSdfmO /kKl/kSdfmO/kNml/kSdfmE/kMl/kSdfmE /kKl/kSdfmO/kSdfmI.M/kNml/kAl /kJl/kSdfmAl/kE/kBl \n/kAl /kKl/kSdfmO/kSdfmI.M/kNml/kYl/kSdfmE/kLl/kSdfmAl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kKl /kSdfmE /kMl/kHl/kRl /kMl/kSdfmU/kHl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kCl/kSdfmI.M/kLl /kJl/kSdfmAl/kE/kBl, /kSl/kSdfmE /kTtrl/kSdfmE/kKl/kSdfmAl/kNl /kKl/kRl/kBl /kA/kTrl/kSdfmAl/kHl /kNl/kI /kTl /kClmk/lidmku  /kA/kGl/kMl /kTl /kClmk/lidmku  /kAd/kCrl /kSdfmE /Dlmkl /kJl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kA/kGl/kMl/kSdfmO \n/kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kMl/kSdfmE /kHl/kSdfmE/kSdfmI.M/kLl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl /kSl/kBrl /kRl/kAmuBvl/l/kGl/kKl /kHl/kSdfmO/kI /kCrl/kSdfmAd /kTrl, /kSdfmI/kKl/kYl/kSdfmO /kE/kHl/kNl/kSdfmO /kHl/kSdfmO/kI /kCrl/kSdfmAd /kTrl /kJl/kSdfmE /kA/kGl/kMl /kBl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kJrl, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl/kKl /kUu/kPl/kRl /kE/kTl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl /kA/kSdfmI.M/kCrl \n/kJl/kI/kMl/kSdfmE /kDkl/kSdfmU/kSdfmI/kBl /kJl/kSdfmAl/kE/kBl/Dlmkl /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kMl/kSdfmE /kDkl/kSdfmUu/kMl/kNl/kSdfmE /kHl/kVl/kSdfmAl/kKl /kPRl/kVl/kSdfmE/kSrl /kRlhkSdfmUu/kKl /kSdfmAd  /kCrl/kSdfmAd /kTl /kClmk/lidmku /kE /kSdfmI/kBl/kNl/kSdfmU /kHl/kVl/kSdfmE /kA/kPl/kNl/kSdfmO /kHl/kVl/kSdfmE /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kU/kSdfmI/kDkkrl /kJl/kSdfmAl/kE/kBl! /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kTl /kClmk/lidmku /kE /kSdfmI/kKl \n/kE/kHl/kSdfmE/kNl /kHl/kSdfmE/kSdfmI.M/kLl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl /kNl/kI /kCrl /kSdfmAd /kTrl /kJl/kSdfmE /kSl/kMl/kSdfmU/kDRl /kSl/kNl /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl/kMl/kSdfmE /kHl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmAd /kTrl /kJl/kI/kMl/kSdfmE /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kTtl/kKl /kTtrl/kSdfmE/kKl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kNl/kSdfmE /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl \n/kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kBl/kSdfmId/kCl/kMl/kSdfmE /kTtrl/kSdfmAl/kRrl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSBl/kHlulmt  /kNml /kA/kP.rluw /kPl/kNl /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kSdfmI/kDl/kSl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl /kDl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kTl /kClmk/lidmku  /kVl/kE/kHl /kNl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl /kJl/kI/kMl/kSdfmE /kRl/kHl/kSdfmAd/kKl \n/kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kE/kKl/kRl/kSdfmO /kNl/kSdfmE /kDl/kSl/kSdfmO /kSdfmI/kDl/kSrl/kSdfmAl /kCrl /kSdfmAd  /kAl /kSl/kSdfmAd/kYl/kSdfmO /kKl/kSdfmO/kNml/kSdfmO-/kKl/kSdfmAl/kNml /kCrl/kSdfmAd/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kTrl/kSdfmAl/kHl /kPl/kSdfmI/kBl/kTl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kTl/kSdfmO/kSBl-\n/kSl /kAmuBvl/l /kTl/kSdfmO/kSBl /kJl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl /kId /kJl/kSdfmE /kMl/kNl/kSdfmU/kKrl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kMl/kNl/kSdfmU/kKrl/kSdfmE /kCrl/kSdfmId.M /kJl/kSdfmE /kKl/kSdfmAl/kRl/kKrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmAl/kKl /kAl/kSdfmI/kGl/kKl /kSdfmI.M/kCl/kMl/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmO/kClmk/lidmku /kLl/kGl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kSdfmI/kBl/kTl/kBl/kSdfmAd/kE /kAl \n/kSl/kSdfmAl/kI/kBl/kSdfmE/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl/kKl /kKl/kSdfmAl/kI-/kLl/kSdfmId/kCl/kSdfmE/kNl /kGl/kSdfmAl/kCrl/kSdfmO /kTl/kRl/Dlmkl /kTl/kHl/kSdfmId   \n/kBl/kSdfmId/kCl/kMl/kSdfmE /kNl/kSdfmE /kHl/kMl/kHlhkSdfmUu /kClmk/lidmku  /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kCrl/kSdfmId.M.../Dlmkl \n/kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kAl/kSdfmI/kDkkrl-/kDrl/kSdfmU/kRl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kSdfmI/kBl/kSdfmI/kTtl/kYl/kSdfmAl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kSdfmI/kBl/kSdfmI/kTtl/kYl/kSdfmAd/kBl/kTl/kSdfmE /kBrl/kKl /kKrl/kSdfmU/kJl/kLl/kSdfmAd/kNl- /kSl/kBrl /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU /kA/kPl/kNl/kSdfmE /kKl/kRl/kE \n/kPl/kDkkrl/kTl/Dlmkl /kA/kHl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kDrl/kRl/kMl-/kKl/kRl/kMl /kSl/kBrl /kNl/kSdfmU/kKl/kSdfmAl/kE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kJl /kClmk/lidmku  /kDl/kSdfmE/kHl-/kHl/kSdfmAl/kTrl /kNl/kI /kCl/kLl/kSdfmAl/kE/kBl, /kU/kPl/kSdfmAl/kJl/kRbzr/kNl /kNl/kI /kKl/kRl/kBl /kTl /kClmk/lidmku  /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kKrl/kSdfmE/kBl/kSdfmAl-\n/kKrl/kCl/kSdfmAl/kRbzr /kKl /kSdfmE /kTl/kE/kSl /kClmk/lidmku  /kAu/kTl, /kSdfmI.M/kDrl/kYl/kSdfmAl-/kPl/kSdfmU/kTl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPl/kRrl/kSdfmAl/kE/kBl-/kSdfmI.M/kLl/kKrl/kSdfmAl/kE/kBl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmAl.../Dlmkl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId-/kLl/kSdfmE /kLl/kSdfmO/kKl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl/kSdfmE /kU/kPl/kSdfmAd/kTl /kKl/kRl/kE /kPl/kDkkrl/kSdfmAd \n/kCrl /kSdfmAd , /kHl/kMl/kRl/kSdfmO /kKl/kRl/kSdfmAd/kKl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl \n/kDl/kSdfmO/kHl/kRl/kSdfmId /kSl /kAmuBvl/l /kKl/kL.rluw /kPl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kSrl/kSdfmU/kRlhkSdfmUu /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kPl/kSdfmI/kHl/kLl /kSl /kAmuBvl/l /kKl/kL.rluw /kPl /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kA/kPl/kNl/kSdfmO /kPRl/kSdfmO/kPrl /kSdfmE /kSl/kRl \n/kBl/kNl/kSdfmAd/kKl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kAl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kCrl/kSdfmO/kTtl-/kBrl/kSdfmAl/kE-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl/kKl /kSdfmI/kNl/kMl/kRl/kJl/kNl/kSdfmAl /kO/kTl/kSdfmE /kTl /kClmk/lidmku  /kKl/kRl/kBl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmE /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl/kJl/kSdfmId/kKl /kSl/kMl/kSdfmAd/kMl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku  \n/kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmE /kA/kGl/kSdfmU/kAl /kKl/kRl/kBl /kVl/kE/kHl /kNl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kSl/kSdfmVgnludnR/kJl/kNl /kHl/kE/kTl/Dlmkl  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n22 \n \n/kO/kNl/kSdfmAl /kAl/kSdfmI.M/kTrl/kRbzr/kKl /kDlhkSdfmVgnludnR/kSdfmI.W/kSB.rluw /kTtl/kYl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu-/kBl/kSdfmAl/kPl/kSdfmUu/kTl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kA/kKl/kSdfmAl/kSl-/kPl/kTl/kSdfmAl/kLl/kKl /kA/kN.rluw /kTl/kRl /kAl/kSdfmI/kBl /kGl/kSdfmE/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId \n/kMl/kJrl/kSdfmO/kLl/kKl/kSdfmAl /kJl/kMl/kSdfmId/kN.rluw /kDl/kSdfmAl/kRl/kKl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kKrl/kNl /kSdfmI/kKl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kO/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kBl/kDl/kSdfmAd/kLl /kE/kKl /kSl/kSdfmAl/kDrl/kSdfmAl/kRl/kNml /kSdfmI.M/kSrl/kKSBl/kKl/kKl /kBrl/kAvlf/lrl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kSl /kAmuBvl/l /kKl/kL.rluw /kPl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kKrl/kSdfmI.W/kNm.rluw /kDkl/kTl /kKl/kRl/kSdfmAd/kTl, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kCrl/kSdfmO/kTtl-/kCrl/kSdfmO/kTtl /kTtl/kSdfmU/kKl/kDkkrl/kSdfmId /kBl/kNl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kA/kPl/kNl /kMl/kNl /kA/kSl/kSdfmI.M/kTrl/kRl /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kSdfmI/kPl/kTl/kSdfmAl/kJl/kSdfmId /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmE \n/kPl/kRrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl, /kTl/kSdfmE/kTl/kSdfmE /kCrl/kSdfmO/kTtl-/kBrl/kSdfmAl/kI/kKl /kPRl/kSdfmI/kTl /kA/kPl/kNl/kSdfmO /kDl/kSdfmAl/kSdfmI/kYl/kT.rluw /kVl /kBl/kNl/kSdfmAd/kE, /kO/kNl/kSdfmAl /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku /kKl/kMl-/kBl/kSdfmE/kSl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kPl/kRrl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl/kSdfmO/kKl /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl /kTl /kClmk/lidmku  /kAd/kBl/kTl/kSdfmE /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl /kJl /kClmk/lidmku  \n/kNl/kI /kPl/kRrl/kAvlf/lrl /kCl/kSdfmAl/kHl/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl, /kSl/kMl/kSdfmAl/kJl/kKl /kBl/kSdfmId/kCl,/kSdfmI/kKl/kE /kNl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kPRl/kSdfmAl/kYl/kSdfmI.M/kSrCl/kTl /kKl/kRl/kSdfmAl /kLl/kSdfmE/kBl/Dlmkl /kJl /kClmk/lidmku  /kPl/kRrl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl /kRl/kHl/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl \n/kO/kKl/kSdfmAl/kSdfmI/kTl /kBrl/kSdfmI.N/kRl /kSl/kHl/kYl/kSdfmO/kGl /kKl/kRl/kBl /kDl/kSdfmAl/kSdfmI/kYl/kT.rluw /kVl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kKl/kTl/kRbzr/kV.rluw /kYl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmI/kNl/kTl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kAl/kSdfmI/kBl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl /kTtrl/kMl/kSdfmAd/kKl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU /kSl/kMl/kE /kTtrl/kMl/kKl/kLl/kSdfmAl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl/kPl/kRl /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kKrl/kCl/kRbzr/kMl/kSdfmE /kSdfmI.M/kSl/kPrl /kRbzr  /kBrl/kSdfmO/kJl/kNl/kSdfmE-/kVl/kS.rluw /kTRl /kAl \n/kA/kVl/kSdfmAl/kSl/kSdfmE/kTtl/kSdfmAl /kNl/kI /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kSdfmI.M/kLl/kKrl/kBl-/kPl/kRrl/kBl /kAl /kBl/kSdfmE/kRl-/kKl /kSdfmU /kBl/kSdfmE/kRl/kMl/kSdfmE /kDl/kVl/kSdfmAl/kYl/kSdfmO-/kDl/kSdfmAl/kRlhkSdfmUu/kKl /kJl/kRlhkSdfmUu/kRl/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kPl/kSdfmI/kDkkrl/kTl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kSdfmI/kVl/kDYl/kSdfmAl/kLl/kYl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl \n/kTtYl/kSdfmUu/kSrl/kNl /kKl/kRl/kBl, /kTl/kI/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId /kBl/kRrl/kTl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kGrl/kTtl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kLl/kGl/kBl/kSdfmE /kKl/kRl/kTl /kNl/kSdfmE /kJl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kPl/kRrl/kSdfmAd/kKl /kSl/kMl/kE /kVl/kSdfmE/kRl/kBl/kSdfmAl/kDl /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kE/kTl/Dlmkl \n/kJl/kKrl/kNl /kSl/kMl/kSdfmAd/kE /kNl/kSdfmE /kBl /kClmk/lidmku /kCl/kTl /kTl/kKrl/kNl /kAl/kGl/kSdfmUu /kBl/kSdfmI/kRrl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmAl /kSl/kKl/kBl/Dlmkl /kBl/kSdfmAl/kLl-/kBl/kSdfmO/kDrl/kKl /kKrl/kSdfmE/kLl /kPl/kRrl/kBl-/kSdfmI.M/kLl/kKrl/kNl /kNl/kI /kNl/kSdfmE /kCrl/kSdfmId.M, /kO /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl \n/kSl/kSdfmAl/kDrl/kNl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmId.M /kJl/kSdfmE/kKl/kRl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kDrl/kNl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kAl/kGl/kSdfmUu /kMl/kSdfmU/kHl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kBl/kRrl/kSdfmAl/kE/kBl /kKl/kSdfmI/kTtrl/kNl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kDrl/kNl/kSdfmO /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmE /kRl/kAmuBvl/l/kGl/kKl /kHl/kSdfmO/kI/kE/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSl/kSdfmE \n/kSl/kBrl /kNl/kI, /kJl/kSdfmE/kTl/kSdfmE /kSl/kSdfmAl/kDrl/kKl /kJl/kRlhkSdfmUu/kRl/kTl /kRl/kHl/kE /kAl /kSl/kSdfmAl/kDrl/kSdfmAd/kKl /kSl/kSdfmAl/kDrl/kNl /kRl/kHl/kE, /kBl/kSl /kTl/kSdfmE/kTl/kBl/kSdfmE/Dlmkl \n/kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kBrl/kKl /kHlulmt  /kKrl/kSdfmU/kJl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBrl/kKl /kHlulmt  /kKrl/kSdfmU/kSdfmI.M/kJl/kTl/kSdfmE /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl /kMl/kSdfmAl/kNl-/kI/kMl/kSdfmAl/kNl /kAl /kSl/kM.rluw /kMl/kSdfmAl/kNl/kPl/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kO/kHl/kSdfmO /kTl /kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmId/kJl-/kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE \n/kA/kClmk/lidmku/kKl /kSdfmU /kRl, /kGl/kSdfmAl/kCrl /kBl/kSdfmI/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kGl/kCrl/kSdfmAl/kDkkrl/kSdfmAd/kTl /kPrl /kSdfmU /kNl/kGl/kSdfmId /kDrl/kSdfmI.N/kRl /kPl/kHlhkSdfmU /kClmk/lidmku /kCl /kJl/kSdfmAl/kI/kE/Dlmkl /kO/kTl/kSdfmAd /kJl/kSdfmAl /kKl/kAvlf/lrl /kNl/kSdfmE /kGl/kSdfmAl/kCrl/kSdfmO/kKl /kPrl /kSdfmUu /kLl /kPrl /kSdfmU /kLl/kSdfmAl-/kPrl /kSdfmU /kLl/kSdfmAl /kA/kKl/kSdfmAl/kSl \n/kSdfmI/kDl/kSl /kTl/kKl /kSdfmAd /kTl /kTl/kRl/kSdfmE/kGl/kNl, /kSl/kP.rluw /kTl/kVgnludnR/kSdfmVgnludnR/kSdfmI/kSBl/kRbzr /kGl/kNl/kSdfmAd/kE /kAl /kTl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kNl/kSdfmE /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmO-/kI/kMl/kSdfmAl/kNl /kI/kJ.rluw /kJl/kTl /kBl/kSdfmI/kNl /kI/kJl/kSdfmO/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kSdfmI/kTl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kBrl/kGl/kVl/kTl/kSdfmId/kKl \n/kAl/kRl/kSdfmAl/kDrl/kNl/kSdfmAl/kKl /kMl/kSdfmU/kHlhkSdfmUu/kTl/kRbzr /kBl/kNl/kSdfmAd/kE.../Dlmkl \n/kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI/kDl/kSl /kGrl/kSdfmU/kMl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kGrl/kSdfmU/kSdfmI.M/kMl/kTl/kSdfmE /kU/kPl/kKl/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kJl/kSdfmAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kAl/kSdfmI/kBl /kA/kClmk/lidmku/kTtl/kSdfmAd/kKl /kGl/kSdfmE/kLl /kCrl/kSdfmId.M /kTl/kSdfmAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl \n/kI/kJ.rluw /kJl/kTl-/kI/kMl/kSdfmAl/kNl /kKl/kSdfmId.W /kBrl/kSdfmE/kLl /kAl /kTl/kSdfmE/kKl/kRl/kSdfmAl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmAl /kBl /kClmk/lidmku /kCl/kSdfmAl /kKl/kAvlf/lrl /kRl/kSdfmI.W/kKrl /kSl/kKl /kSdfmAd  /kCrl/kSdfmId.M..? \n/kSl/kSdfmAu/kNl/kKl /kMl/kSdfmE/kGrl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kMl/kNl /kGl/kSdfmU/kM.rluw /kHl/kRl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kGl/kSdfmU/kM.rluw /kHl/kRl/kLl/kSdfmAd/kNl /kId /kJl/kSdfmE /kJl/kI /kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kBrl/kSdfmAl/kRl /kMl/kSdfmAl/kTrl/kPl/kRl /kAl/kE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kO/kKl/kRl/kSdfmO /kJl /kClmk/lidmku  /kNl/kSdfmId/kKl \n/kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku, /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kI/kMl/kSdfmAl/kNl/kDl/kSdfmAl/kRl/kSdfmId /kPl/kSdfmUu/kVl/kRbzr/kKl /kSdfmI/kNl/kMl/kRl/kJl/kNl/kSdfmAl /kKl/kRl/kBl, /kTl/kKrl/kNl /kTl /kClmk/lidmku .../Dlmkl /kJl/kKrl/kNl /kSdfmI/kKl /kTl/kHl/kSdfmId/kSl /kClmk/lidmku  /kNl/kSdfmE /kI/kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmO-/kI/kJ.rluw /kJl/kTl /kCl/kLl/kTl/Dlmkl /kJl/kI \n/kBl/kC.rluw /kCl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPl/kRrl/kBl/kSdfmAd/kKl /kBrl/kSdfmAl/kRl /kKl/kN.rluw /kHl/kSdfmAl/kPl/kRl /kAl/kE/kLl /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kTl/kHlhkSdfmUu/kMl/kSdfmE /kLl/kSdfmO/kA/kRl /kPRl/kSdfmAl/kI/kMl/kRl/kSdfmId /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl /kAl/kSdfmI/kKl /kSdfmI.M/kMl/kSdfmI/kDkl/kLl /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kMl/kSdfmE /kNl/kSdfmAd /kCrl/kSdfmId.M, /kHl/kSdfmAl/kI /kS.rluw /kKl /kSdfmUu /kLl/kMl/kSdfmE \n/kCrl/kSdfmId.M, /kAd/kTtrl/kSdfmAl/kMl/kSl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kNl/kKl/kLl/kLl/kSdfmAl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kSdfmI/kKl/kYl/kSdfmO /kAl/kGl/kSdfmUu/kO /kPl/kRrl/kSdfmAd/kLl/kSdfmE /kKl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kJl /kJl/kSdfmAl/kE/kTl /kAl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmE /kPl/kRrl/kSdfmAl/kI /kCrl/kSdfmO/kSdfmI/kDkkrl /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kBl/kNl/kBl/kSdfmAd/kKl \n/kSdfmI/kKl/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl/kMl/kSdfmE /kLl/kSdfmAl/kGl/kTl/Dlmkl /kE/kHl/kSdfmE/kNl /kDrl/kRl/kTl/kSdfmId/kPl/kRl /kJl /kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kJl/kSdfmId/kVl/kN.rluw /kTl/kTl/kSdfmAl /kNl/kI /kRl/kHl/kTl /kTl/kKrl/kNl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu-/kNl/kSdfmE-/kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU-/kNl/kSdfmE-/kSdfmI/kKl/kCrl /kSdfmU  /kKl/kMl/kSdfmId \n/kAu/kTl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO /kJl/kSdfmId/kVl/kN.rluw /kTl/kTl/kSdfmAl /kAu/kTl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmAl? \n/kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kA/kPl/kNl /kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId /kAl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kMl/kSdfmAd/kMl/kSdfmE /kBl/kSdfmAl/kSdfmI.W/kN.rluw /kHl /kCl/kLl/kBl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmO/kSdfmI/kPl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kSl/kMl/kE /kSdfmI/kNl/kSl/kSdfmI.M/kCl/kTl \n/kA/kSdfmI.M/kCrl, /kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId /kSdfmI/kNl/kSl/kSdfmI.M/kCl/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl /kClmk/lidmku  /kE/kKl/kRl/kSdfmAl /kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kSdfmI/kNl/kSl/kSdfmI.M/kCl/kTl/kTl/kSdfmAl /kNl/kI /kDl/kSdfmE/kBl /kTl/kKrl/kNl /kPl/kCrl/kDkkrl/kSdfmAd/kKl /kSl/kM.rluw /kBrl/kSdfmAl/kVl/kNl/kSdfmAl /kBl/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kJl/kSdfmAl/kI/kE/Dlmkl \n/kAl/kMl/kDl/kNl/kSdfmId/kKl /kKrl/kCl/kRbzr /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kKl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kCl/kLl/kSdfmAl/kE/kBl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kKrl/kCl/kRbzr /kJl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl /kO/kI/kMl/kSdfmE \n/kBrl/kSdfmO/kJl/kNl /kPRl/kMl/kSdfmU/kKrl /kA/kSdfmI.M/kCrl/Dlmkl /kJl /kClmk/lidmku  /kHl/kMl /kBl/kJl/kSdfmAl/kRl /kSdfmI/kDl/kSl /kJl/kSdfmAl/kI /kCrl/kSdfmId.M /kTl /kClmk/lidmku  /kSdfmI/kNl/kSl/kSdfmI.M/kCl/kTl /kRlhkSdfmUu/kPl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kDrl/kKl /kKrl/kCl/kRbzr /kHl/kE/kTl, /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kJl /kClmk/lidmku  /kO/kKl/kRl/kSdfmAl /kA/kPl/kNl \n/kSdfmI/kDl/kNl/kCl/kYl/kSdfmAl/kRbzr/kMl/kSdfmE /kLl/kAvlf/lrl /kAl/kNl/kBl /kTl /kClmk/lidmku  /kA/kDl/kHl/kSdfmO/kSl /kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmE/kSl/kSdfmId/kKl /kBl /kClmk/lidmku /kCl/kTl /kHl/kE/kTl/Dlmkl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl /kMl/kSdfmAl/kSdfmI/kNl   \n/kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl \n/kAl/kGl/kSdfmUu /kPl/kRrl/kSdfmAd/kPl/kRl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBrl/kSdfmAl/kI/kYl/kSdfmO-/kBl/kSdfmI/kHl/kNl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmI/kHl /kMl/kSdfmAd/kSdfmI/kTtl/kRlsl//kKl /kTl/kKl /kTl /kClmk/lidmku  /kGrl/kRl/kSdfmE/kPl/kRl /kSl /kClmk/lidmku  /kPl/kSdfmI/kRrl /kSl/kKl /kSdfmAd /kE/Dlmkl /kA/kPl/kNl /kJl/kSdfmE \n/kSdfmI/kHl/kS.rluw /kSl/kSdfmAl/kKl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kO/kKl/kRl/kSdfmO /kU/kPl/kJl/kBl/kSdfmAd/kKl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kYl/kSdfmAl/kSl /kKl/kRl/kBl,/kNl/kI /kJl /kClmk/lidmku  /kTl/kI /kSl/kBrl/kSl /kClmk/lidmku  /kKrl/kCl/kRbzr /kNl/kI /kPl/kSdfmU/kDkkrl/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kTrl/kSdfmO/kDkkrl-/kTrl/kSdfmAl/kDkkrl /kBl/kSdfmE/kSdfmI.M/kCl/kYl/kSdfmO  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n23 \n \n/kLl/kSdfmE/kBl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kJl /kClmk/lidmku  /kKrl/kCl/kRbzr/kKl /kDl/kSdfmU/kAl/kRl/kSdfmE /kA/kPl/kNl/kSdfmE /kAl/kSdfmI/kKl /kPl/kSdfmI.N/kRl/kVl/kSdfmAl/kRl/kSdfmE/kKl /kBl/kSdfmAl/kLl-/kBl/kSdfmO/kDrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kBl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kDrl/kKl /kKl /kSdfmE /kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kBl /kTl/kKrl/kNl /kTl /kClmk/lidmku  /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId \n/kKl/kSdfmO/kNml/kSdfmAl/kHl /kBl/kSdfmI/kNl /kJl/kSdfmAl/kE/kTl/Dlmkl \n/kBl/kSdfmId./kE./kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml /kNl/kSdfmAl/kO/kAmuBvl/l /kSdfmI.M/kLl/kKrl/kSdfmAl, /kCrl/kHl /kMl/kSdfmAl/kSl/kKl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kKl/kSdfmAu/kLl/kSdfmE/kJl /kCrl/kSdfmO/kDkkrl/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kSdfmAd/kTrl, /kSdfmI/kKl/kTl/kSdfmAl/kBl /kSl/kBrl /kKl/kSdfmId.W/kSdfmI/kNl /kNl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kSdfmAd/kTrl/Dlmkl \n/kSl/kSdfmO/kJrl/kSdfmE /kBl/kSdfmAd/kCl/kMl/kSdfmE /kPrl/kSdfmAl/kRl/kMl /kBrl/kSdfmI.N/kRl /kBl/kSdfmId./kE. /kKl/kAvlf/lrl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kBl/kSdfmId./kE. /kKl /kSdfmE /kLl/kSdfmAl /kPl/kCrl/kSdfmAl/kI/kTl /kSdfmI/kVl/kDYl/kSdfmAl/kLl/kYl/kMl/kSdfmE /kS.rluw /kTl/kRl/kSdfmO /kBl/kRrl/kLl/kSdfmAd/kNl /kAl /kDl/kRl/kMl/kHl/kSdfmO/kKl /kBl/kRrl/kSdfmO/kTTl/kRl/kSdfmId \n/kBrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kTl/kSdfmAd/kSl /kAmuBvl/l /kGl /kNl/kSdfmId/kKl /kSdfmI.N/kRl/kJl/kL.rluw /kTtl /kPl/kRrl/kSdfmAd/kKl /kMl/kNl /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kJl/kGl/kSdfmAl /kDl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kRl/kHl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kPRl/kSdfmAl/kI/kVl/kSdfmE/kTtl /kSdfmI/kVl/kDYl/kSdfmAl/kTrl/kSdfmIdRbzr/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kYl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kVl/kSdfmI.M/kSl/kRbzr/kTtl/kSdfmId/kSl /kClmk/lidmku  /kPl/kRl/kSdfmId/kKSBl/kSdfmAl-/kLl/kSdfmE /kPl/kRl/kMl/kSdfmId/kSrl/kNl \n/kSdfmI.M/kLl/kA /kPl/kDkkrl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kA/kRl/kSdfmAl/kSdfmI.M/kDrl /kLl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kJl/kKrl/kNl/kSdfmE /kA/kVl/kSl/kRl /kBrl/kSdfmE/kTtl/kTl /kTl/kKrl/kNl/kSdfmE /kE/kMl./kE. /kKl/kAvlf/lrl /kLl/kSdfmE/kBl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO/kI/kLl/kSdfmE /kA/kKrl/kNl/kSdfmE/kSl /kClmk/lidmku  /kKl/kNl/kKrl/kDkkrl/kAvlf/lrl \n/kPl/kDkkrl/kTl/Dlmkl \n/BASE \n/kSrl/kB.rluw /kDl /kSl /kAmuBvl/l /kKr.rluw /kYl/kSdfmAl : 1790, /kSdfmI/kTl/kSdfmI.M/kTrl : 25 /kA/kK.rluw /kTtl/kSdfmUu/kBl/kRl 2015  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९४ म अंक १५ जनवर २०१६ (वष ९ मास ९७ अंक १९४)\n  मानुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n24 \n \n  \n  \n2. \n  \n/kSdfmI/kVl/kCl/kSdfmAl/kRl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmO/kPl/kSdfmAl /kGl/kSdfmE/kLl /kRl/kHl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kE/kMl./kE. /kKl/kRl/kBl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kGrl/kDkkrl/kSdfmId-/kSdfmI.M/kMl/kNl/kTtl /kSdfmI/kDl/kNl-/kMl/kSdfmAl/kSl /kGl/kSdfmU/kJl/kSdfmAd/kRl \n/kGl/kSdfmE/kLl, /kA/kKrl/kNl/kSdfmO /kDrl/kSdfmI.N/kRl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kKl/kSdfmAl/kJl /kRlhkSdfmUu/kPl/kMl/kSdfmE /kNl/kI /kRl/kSdfmO/kPl/kSdfmAl/kE/kLl /kCrl /kSdfmE /kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kSdfmI/kVl/kDYl/kSdfmAl/kLl/kYl/kMl/kSdfmE /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kT.rluw /kYl/kSdfmE/kSl /kClmk/lidmku  /kJl/kSdfmU/kDkkrl/kLl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAl \n/kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO /kPl/kSdfmUu/kVl/kRbzr/kPl/kSdfmId/kSdfmI/kTtrl/kKl/kSdfmAl /kBrl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kTl/kSdfmE/kKl/kRl /kKl/kSdfmAl/kRl/kNml /kRl/kHl/kSdfmAd /kJl/kSdfmE /kSl/kBrl /kSdfmI/kDl/kNl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kT.rluw /kYl /kSdfmI/kVl/kSBl/kYl /kSdfmI/kDl/kSl /kRl/kHl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl /kO/kNl/kSdfmAl /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kT.rluw /kYl/kSdfmO/kMl/kSdfmE /kGl/kSdfmI.M/kNml/kTl /kNl/kI \n/kA/kSdfmI.M/kCrl /kSl/kSdfmE/kHl/kSdfmO /kBl/kSdfmAl/kTl /kNl/kI, /kGl/kSdfmI.M/kNml/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kO/kHlhkSdfmUu/kMl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kO /kNl/kMl/kHl/kRl /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kTl/kClmk/lidmku /kE /kCrl/kSdfmO/kTtl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kMl/kSdfmE /kDkrl/kSdfmId/kLl/kDkrl/kSdfmId/kLl/kSdfmAl /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kI/kE/Dlmkl \n/kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kLl/kSdfmE/kLl /kTl /kClmk/lidmku  /kJl/kRlhkSdfmUu/kRl/kTl /kA/kSdfmI.M/kCrl /kA/kTrl/kRbzr/kSrl/kSdfmAl/kS.rluw /kTRl/kKl /kSl /kAmuBvl/l /kGl /kO/kKl/kRl /kS.rluw /kTtl/kSdfmAd/kSdfmI/kTtl/kK.rluw /kSl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kBl/kSdfmU/kJrl/kBl, /kTl/kI/kMl/kSdfmE /kHl/kJl/kSdfmAl/kRl/kSdfmO /kKl/kSdfmO/kSl /kDl/kSdfmUu/kRl /kHl/kTtl/kLl \n/kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml, /kTl /kClmk/lidmku /kE /kSl/kMl/kE /kBl/kSdfmId/kTl/kE /kLl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSdfmI/kNl/kNml/kRbzr/kE/kPl/kRl /kPl/kHlhkSdfmU /kClmk/lidmku /kSdfmI.M/kCl/kYl/kSdfmE /kNl/kSdfmE /kPl/kSdfmAl/kSdfmI/kBl /kRl/kHl/kLl /kCrl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl /kKl /kSdfmE /kTl/kSdfmAu /kBl/kSdfmAl/kJl/kBl /kNl/kSdfmId/kKl /kNl/kI, /kE/kKl/kRl \n/kA/kNl/kSdfmE/kKl/kSdfmO /kKl/kSdfmAl/kRl/kNml /kA/kSdfmI.M/kCrl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSl/kSdfmE /kNl/kI, /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kU/kTtrl/kLl/kSdfmAd/kNl /kJl/kSdfmE /kA/kSl/kM.rluw /kBrl/kVl /kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kSl/kM.rluw /kBrl/kVl /kBl/kNl/kBl/kSdfmAd/kKl /kPRl/kSdfmI/kKRl/kYl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmId.M, /kTl /kClmk/lidmku /kE \n/kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kSdfmI/kBl/kSl/kVl/kSdfmAl/kSl/kSdfmUu /kDl/kSdfmUu /kSdfmI/kDl/kSl /kBl/kRrl/kTl/Dlmkl /kE/kKl /kSdfmI/kDl/kSl /kKl/kSdfmAl/kJl/kKl /kLl/kSdfmE/kLl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId /kBrl/kSdfmE/kLl /kAl /kDl/kSdfmO/kSl/kRl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId-/kLl/kSdfmE /kKl/kSdfmAl/kJl /kBrl/kSdfmE/kLl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kPl/kSdfmU/kRlhkSdfmU/kKrl/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  \n/kTl /kClmk/lidmku  /kA/kPl/kNl /kPl/kSdfmU/kRlhkSdfmU/kSBl/kT.rluw /kVl/kSdfmO/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kBl/kSl/kVl/kSdfmAl/kSl /kKl/kRl/kBl/kSdfmAl/kKl /kSdfmE  /kCl/kSdfmAl/kHl/kSdfmId/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kNl/kJl/kSdfmAd/kRl/kMl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kNl/kSdfmI.M/kCl /kGl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl- ‘/kKl /kAmuBvl/l /kGl/kNl/kKl /kLl/kSdfmE/kLl /kAl/kRl/kSl/kSdfmId /kKl/kSdfmId.W /kAl \n/kPl/kRrl/kSdfmI/kNl/kHl/kSdfmAl/kRl /kLl/kSdfmE/kLl /kPrl/kSdfmAl/kRl/kSl/kSdfmId /kKl/kSdfmId.W/Dlmkl’ \n/kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kJl/kSdfmE/kTtrl/kSdfmU/kAl /kNl/kMl/kSdfmId /kJl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kTtrl/kSdfmU/kAl /kNl/kMl/kSdfmId/kKl /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kBrl/kSdfmE/kLl, /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kMl/kSdfmE /kTtrl/kNm.rluw /kDkrl/kPl/kNl /kAl/kE/kBl/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl /kSl/kSdfmE /kNl/kSdfmAd \n/kNl/kMl/kSdfmId /kTl /kClmk/lidmku  /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kMl/kSdfmE /kSl/kBrl /kSdfmI/kDl/kNl /kRl/kSdfmI/kHl/kTl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl, /kBrl/kLl/kSdfmE/kClmk/lidmku /kKl/kSdfmI/kHl/kYl/kSdfmO /kJl/kLl-/kP.rluw /kLl/kSdfmAl/kSdfmI/kVl/kTl/kSdfmE /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kE, /kKl/kSdfmI/kHl/kYl/kSdfmO /kKl/kNm.rluw /kTtrl/kSdfmE /kSl/kSdfmU/kKrl/kE /kLl/kGl/kE/Dlmkl /kMl/kSdfmU/kDl/kSdfmAl \n/kSl/kSdfmVgnludnR/kJl/kNl /kSrl/kSdfmI.W/kK.rluw /kTl/kMl/kSdfmE /kKl/kMl/kSdfmId-/kBl/kSdfmE/kSl/kSdfmId /kRl/kHl/kSdfmAd /kCrl /kSdfmAd /Dlmkl /kJl/kI/kMl/kSdfmE /kJl/kSdfmE/kTtrl/kSdfmU/kAl /kNl/kMl/kSdfmId /kJl/kSdfmE /kSl/kMl/kSdfmU/kDRl-/kDrl/kSdfmAl/kRl/kSl /kClmk/lidmku  /kLl/kAvlf/lrl /kKl/kAvlf/lrl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl /kDrl/kSdfmI.N/kRl/kMl/kSdfmE /kBl/kSdfmE/kSdfmI.M/kSl/kYl/kSdfmAl /kJl/kSdfmAl/kI/kE/Dlmkl /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE \n/kSl/kMl/kSdfmU/kDRl/kSdfmO/kMl/kSdfmE /kMl/kSdfmAl/kCrl /kA/kNm.rluw /kDkl/kSdfmAl /kCrl/kSdfmO/kDkkrl/kSdfmAd/kE /kAl /kJl/kMl/kSdfmId/kNl/kSdfmO/kMl/kSdfmE /kRl/kSdfmAu/kDl/kMl/kSdfmE /kTl/kSdfmI/kPl /kBl/kSdfmId/kAl /kAl/kRl/kSdfmO /kSl/kKKl/kTl /kBrl/kAvlf/lrl /kHl/kSdfmAl/kLl /kPl/kSdfmI/kBl/kTl/kSdfmE /kDrl/kRl/kTl/kSdfmId/kKl /kSdfmE/kClmk/lidmku  /kPrl/kSdfmAl/kSdfmI/kDkkrl /kKl/kLl/kSrl \n/kU/kTtrl/kSdfmAu/kNl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kSdfmI/kNl/kYl/kSdfmAl/kClmk/lidmku/kKl /kBl/kSdfmId/kCl /kA/kPl/kNl /kPl/kHl/kCl/kSdfmAl/kNl /kBl/kNl/kBl/kSdfmAd/kTl /kA/kPl/kNl/kSdfmAl /kVl /kAmuBvl/l /kSrl/kSdfmO /kAl /kA/kPl/kNl/kSdfmO /kNl/kSdfmAl/kMl/kKl/kRl/kNml /kKl/kRl/kSdfmAd/kE/Dlmkl /kJl /kClmk/lidmku  /kSl/kSdfmE /kNl/kI /kKl/kRl/kSdfmAd/kTl /kTl /kClmk/lidmku  /kSl/kBrl /kDrl/kSdfmAl/kNl \n/kDrl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kCrl/kSdfmId.M /kAl /kSl/kBrl /kMl/kSdfmAl/kNl /kMl/kSdfmAl/kNl/kSdfmE /kCrl/kSdfmId.M, /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kNl/kSdfmE /kBrl/kAvlf/lrl /kJl/kSdfmAl/kE/kTl.../Dlmkl \n/kJl/kSdfmE/kTtrl/kSdfmU/kE /kHl/kSdfmAl/kLl /kJl/kKl/kSdfmAl/kClmk/lidmku /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kKl /kMl/kNl/kMl/kSdfmE /kA/kPl/kNl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl /kGl/kSdfmI.M/kNml/kTl /kJl/kGl/kLl/kSdfmAd/kNl- /kSl/kSdfmAl/kSdfmI/kHl/kT.rluw /kYl/kSdfmO /kGl/kSdfmI.M/kNml/kTl/kSl /kClmk/lidmku  /kAl /kA/kTrl/kRbzr/kSrl/kSdfmAl/kS.rluw /kTRl/kSdfmO \n/kGl/kSdfmI.M/kNml/kTl/kSl /kClmk/lidmku  /kPrl/kDkkrl/kKl /kSdfmAd /kTl /kBl/kSdfmUu/kSdfmI.M/kJrl /kPl/kDkkrl/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kJl/kSdfmE/kNl/kSdfmAl /kKl/kSdfmAl/kNl/kMl/kSdfmE /kSdfmI/kKl/kCrl/kSdfmU /kBrl/kSdfmE/kNl/kSdfmE /kKl /kSdfmU /kKl /kSdfmU /kAd /kLl/kGl/kSdfmAd/kE, /kAl/kClmk/lidmku/kSdfmI.W/kKrl /kSdfmI.M/kMl/kDkkrl/kMl/kSdfmId/kDkkrl/kE /kLl/kGl/kSdfmAd/kE, /kPl/kSdfmId/kPl/kNl/kSdfmId /kPrl/kDkkrl/kKl/kE \n/kLl/kGl/kSdfmAd/kE /kTl/kSdfmI/kHl/kNl/kSdfmAl /kRl/kSdfmAl/kMl/kKl /kSdfmVgnludnR /kSB.rluw /kNml/kSdfmO/kKl /kMl/kNl /kPrl/kDkkrl/kPrl/kDkkrl/kSdfmE/kLl/kSdfmAd/kNl/Dlmkl /kPrl/kDkkrl/kPrl/kDkkrl/kSdfmAl/kI/kTl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu /kHl/kSdfmAl/kTrl/kSdfmE /kDl/kSdfmU/kNl/kSdfmUu /kAl/kClmk/lidmku/kSdfmI.W/kKrl /kMl/kSdfmId/kSdfmI/kDkkrl /kKl/kSdfmAl/kGl/kJl-/kKl/kLl/kMl /kU/kTtrl/kSdfmAl /kSdfmI.M/kJl/kNl/kGl/kSdfmId/kKl \n/kKl /kSdfmE /kLl/kKl /kSdfmU /kLl/kSdfmE/kSrl/kNl /kKl/kRl/kE /kLl/kGl/kLl/kSdfmAl/Dlmkl \n/kE/kKl /kSdfmI/kDl/kSl /kSl/kSdfmO/kJrl /kBl/kSdfmAl/kTtl /kDl/kSdfmE/kKrl/kSdfmAd/kTrl /kJl/kSdfmE /kAl/kTtrl /kSl/kE /kNl/kM.rluw /kBl/kRl/kKl /kAl/kTtrl /kSdfmI/kVl/kSBl/kYl /kE/kMl./kE./kKl /kKl/kSdfmO/kSl/kRbzr/kMl/kSdfmE /kA/kSdfmI.M/kCrl /kJl/kI/kMl/kSdfmE /kCrl/kHl /kSl/kE/kKl \n/kPl/kRl/kSdfmId/kCrl/kSdfmAl /kU/kTl/kSdfmId/kNml/kRbzr /kBrl/kSdfmAl/kI/kE /kGl/kSdfmE","size_mb":1.49,"has_text":true},"Videha 195.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 195.pdf","name":"Videha 195.pdf","text":"िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n':eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ' :eOal:eNbal:eFb/l :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :e“lms:eOal :ePko:eRo:eBo:eRo:eSbnaIb :eTBs:e“lms:eOal:eSbx (:eVo:eSgo:eRluk :eNbal :eMo:eSbnaAo:eSo :eNbal:eEbnkz :eA:eAapg/omo:eKo :eOal:eNbal:eFb/l )\n  \n  \n:eAb :eA:eAapg/omo:eKo:eMo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko:- \n:eOal. :eSo :eAapg/omo :ePo:eSbnaAo:eDo:eKo:eSbnaIb.W:eYo :eSo :eAapg/omo :eDo:eSbnaE:eSko  \n  \n:eTBs. :eGo:eDYo  \n:eTBs.:eOal.:eA:eBDo:eSbnaU:eRo :eRo:eJJo:eSbnaAo:eKo-:eOal.:eTBs :eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs. :eOal :eTzo:eSbnaAo :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo  :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  \n:eTBs.:eTBs.:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eNo:eSbnaIb :eKo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eYo:eNo:eSbnaIb- :eSo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:ePo:eKo :eSVo:eSbnaI.M:eNao:eRluk:eMo  :eA:eTo:eSbnaIb:eTo  (:eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaAo :eVo:eSbnaVshorbhR:eTTo:eSbnaAo:eNTo) \n:eTBs.:eTkmll.:eAo:eSko:eSbnaIb:eSgo :eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eKo :eSbnaE  :eA:eSbnaI.M:eDko:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eTo:eSbnaO:eHo:eSbnaE :eBo:eDeeko:eKo:eSbnaAo :eBko:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo :eHo:eSbnaO  (:eAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo) \n:eTBs.:eFspm.:eOal.:eSbnaI:eVo:eNDo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eOal. :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs.:eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs. :eMo:eSbnaU:eNNo:eSbnaAo:eJo:eSbnaIb-:ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo- \n:eSo:eSbnaE:eLPko:eSbnaIb.W  \n  \n:eTkmll. :ePo:eDYo  \n:eTkmll.:eOal.:eDeo:eSbnaCoaemoO:eAttml/bozbsa :eSko:eSbnaI.M:eSko:eDko:eRo :eKo :eSbnaU :eMo:eRo “:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ”- :eDo:eSbnaUp :eTzo:eSbnaAo :eGo:eSbnaIb:eTo  \n:eTkmll.:eTBs.:eSbnaI:eDo:eLo:eSbnaIb:ePo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSo:eSbnaAo:eHo- :eOal :eTzo:eSbnaAo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo  \n:eTkmll.:eTkmll.:eOal.:eA:eBDo:eSbnaU:eRo :eRo:eJJo:eSbnaAo:eKo- :eOal:eOal :eTzo:eSbnaAo  :eCo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaI:eTo:eYo:eSbnaAo :eTBs.:eSbnaI:eVo:eNDo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo- :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eGo:eJo:eLo  \n:eTkmll.:eFspm.:eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :eCo:eNDRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo ’:eA:eSbnaI:eNo:eLo’- :eFspm:eTzo:eSbnaAo :eGo:eJo:eLo  \n  \n:eFspm.:eBo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eAapg/omo :eKo :eSbnaVshorbhR :eTo:eSbnaE-:eOal.:eAo:eSko:eSbnaIb:eSgo :eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo - :eBo:eSbnaAo:eLo :eGo:eJo:eLo :eTBs.:eDeo:eSbnaCoaemoO:eAttml/bozbsa :eSko:eSbnaI.M:eSko:eDko:eRo :eKo :eSbnaU :eMo:eRo “:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ” :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eBo:eSbnaAo:eLo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo   \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paint ings/ photo files. :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo:eKo :ePo:eSbnaU:eRo:eSbnaAo:eNo :eA:eAapg/omo:eKo \n:eAo :eCoaemoO:eSbnaI:eDeo:eYo:eSbnaO/ :eVo:eSbnaIb:eSbnaI:eDeo:eYo:eSbnaO/ :ePo:eSbnaO:eTko:eSbnaIb/ :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo/ :ePko:eSbnaO:eTzo:eSbnaO :eSo:eBko:eKo :ePko:eSbnaAo:eI:eLo :eSo:eBko :eDeo:eSbnaAo:eU:eNo:eLo:eSbnaO:eDeo :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo :eHo:eSbnaE:eTo:eSbnaU :eNo:eSbnaIb:eCo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eKo :eSbnaI.M:eLo:eAapg/omo:eKo :ePo:eRo \n:eJo:eSbnaAo:eU:Doaeo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n2 \n \n VIDEHA ARCHIVE  :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eAo:eKo:eSbnaAo:eRluk:eI:eVo  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eJo:eSbnaAo:eLo:eVo:eSbnaVshorbhR:eTTo:eKo :eSbnaI:eDeo:eSo:eKo:eSo:eNo :ePko:eSbnaO:eRo:eMo:ePo:eRo :eJo:eSbnaAo:eU:Doaeo \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n:eSo :eAapg/omo :ePo:eSbnaAo:eDo:eKo:eSbnaIb.W:eYo \n:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:eKo :eSbnaI:eVo:eSgo:eYo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eKo:eHo:eNo:eSbnaAo:eI :eA:ePo:eNo :eSo:eMo:eE :eKko:eRo:eSbnaAo:ePo :eKo :eSbnaE :eNo:eSbnaAo:eI :eHo:eE:eTo:Doaeo :eTBs:e“lms:eOal:eFb/l :eMo:eSbnaE :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo \n:eSbnaI:eBo:eRo:eSbnaORluk :eU:eTzko:eLo, :eJo:eI:eMo:eSbnaE :eSo:eBko :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eGo:eSbnaO:eTzo:eSbnaE :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eGko:eSbnaU:eRo:eSbnaE:eLo:eSbnaI.W:eNHo, :eAo :eJo:eSbnaE :eNo:eSbnaAb :eGko:eSbnaU:eRo:eSbnaE:eLo:eSbnaI.W:eNHo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  \n:eKko:eSbnaAo:eSo :eSbnaI:eBo:eAapg/omo:eDo:eSbnaU:ePo:eRo :eGo:eSbnaU:eMo:eKo:eSbnaIb.W :eLo:eSbnaAo:eDko:eLo:eSbnaAo:ePo:eRo :ePRo:eSkNo :eU:eTzko:eSbnaE:eLo:eSbnaI.W:eNHo:Doaeo :eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eAb :eSbnaI:eBo:eRo:eSbnaORluk:eMo:eSbnaE :eJo:eI :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo:eKo :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eSo:eBko:eSo :eCoaemotbaep \n:eBo:eSbnaE:eSo:eSbnaIb :eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eJNyo/ :eVo:ePko:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo:eRo :eRo:eHo:eLo :eSo:eSbnaE :eCko:eLo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:Doaeo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eGko:eSbnaU:eRo:eSbnaE:eNo:eSbnaAo:eI :eTo :eCoaemotbaep :eDo:eSbnaUp:eRo, :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eTo:eRo:eHo:eKo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO-:ePRo:eSkNo, :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n3 \n \n:eSbnaI.M:eSo:eMBo:eSbnaO:eSbnaI.M:eLo:eKo :eSbnaI:eVo:eRo:eSbnaO:eDko :eDko:eSbnaI.N:eRo :eNo:eSbnaAb:Doaeo :eAo :eO:eI :eKo :eSbnaVshorbhR :eTo:eJNyo:eTo:eSbnaAo/ :eVo:ePko:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eLo:eSbnaE:eLo :eO:eKo:eRo:eSbnaAo :eSbnaI:eNo:eLo:eRluk:eJJo:eTo:eSbnaAo:ePo:eSbnaUp:eNao:eRluk :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo :eLo:eSbnaAo:eI:eSo:eSbnaEAapg/omo:eSo, :eJo:eSbnaE \n:eO:eKo:eRo:eSbnaAo :eLo:eGo :ePo:eSbnaI:eHo:eNo:eSbnaI:eHo:eYo:eSbnaE:eSo :eCoaemotbaep :eRo:eHo:eSbnaAb, :eKo :eSbnaE :eRo :ePo:eSbnaU:eNo:eVbgomno :eNo:eVo:eSbnaIb:eNo:eSbnaIb:eKo:eRo:eNao :eBko’ :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAb, :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eTo:eKo:eRo :eNo:eVo:eSbnaIb:eNo:eSbnaIb:eKo:eRo:eNao :eKo’ :eDo:eSbnaE:eLo:eKo :eSbnaAb :Doaeo :eAo:eBo \n:eMo:eSbnaAo:eTRo ‘:eSo:eGo:eRo :eRo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo :eDo:eSbnaIb:ePo :eJo:eRo:eYo’ :eAo ‘:eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo’ :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:eKo \n:eSbnaI:eVo:eRo’eSbnaU:eDDko :eTzko:eSbnaAo:eRko :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo ‘:eSo:eGo:eRo :eRo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo :eDo:eSbnaIb:ePo :eJo:eRo:eYo’ :ePo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eGRo:eHo:eNao :eKSgo:eSbnaI.M:eNao:eKo :eRo’eSbnaUp:ePo:eSo :eCoaemotbaep :eLo:eSbnaAo:eSbnaI:eGo:eTo:eSbnaE :eRo:eHo:eSbnaAb:eE, :eO:eHo’eSbnaU:eNo:eSbnaAo :eGRo:eHo:eNao \n:eKSgo:eSbnaI.M:eNao:eKo :eSbnaE  :eHo:eSbnaO:eI :eCko :eSbnaAb :Doaeo \n:eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eU:eDDo:eSbnaE:eSko:eYo :eKo:eSbnaIb.W :eCko :eSbnaAb ? :eJo :eCoaemotbaep :eE:eKo:eRo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:eKo :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk:eKo :eSbnaI:eHo:eSo:eSbnaAo:eBo:eSo :eCoaemotbaep :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eCko:eSbnaAo:eTRo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eE:eKo:eRo \n:eU:eTTo:eRo :eDo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :eKo:eHo:eLo :eJo:eSbnaAo:eE :eTo :eCoaemotbaep :eE:eKo:eRo :eU:eTTo:eRo :eO :eE:eNo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eTo- \n-:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eMo:eSbnaE :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eKko:eSbnaAo:eSo :eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo:eKo :eKko:eSbnaAo:eSo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eVo:eSbnaAo:eRo/ :eGRo:eSbnaU:ePo:eKo :ePRo:eSbnaI:eTo:eSbnaI:eKRo:eYo:eSbnaAo:eVo:eSbnaAo:eDo:eSbnaIb :eAo :eMo:eSbnaE:eSbnaI:eDeo:eYo:eSbnaO:eKo:eRo :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo/ :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo :eSbnaVshorbhR :eTo \n:eKo:eRo:eBo \n-:eSo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eNo:eSbnaAo:eRo, :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :eAo:eSbnaI:eDo :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk:eKRo:eMo/ :eA:eSo:eSbnaAo:eI:eNo:eMo:eSbnaE:eNaTzo:eMo:eSbnaE :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI.M:eLo:eKko:eSbnaAb:eBo:eLo:eSbnaAo :eTo:eTko:eSbnaAo:eKo:eSbnaI.M:eTko:eTo :eLo:eSbnaE:eKko:eKo \n:eSo:eBko:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eMo:eSbnaU:eKkYo:eTo:eYo:eSbnaAo :eSo:eSbnaI.W:eMMo:eSbnaI.M:eLo:eTo :eKo:eRo:eBo \n-:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eMo:eSbnaE :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eKko:eSbnaAo:eSo :eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo:eKo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eKko:eSbnaAo:eSo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eVo:eSbnaAo:eRo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eMo:eSbnaU:eKkYo:eTo:eYo:eSbnaAo :eIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eBo:eSbnaAo:BASE :eCoaemotbaep:eTzo:eBo \n-:eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eAo:eSbnaI:eDo :eTo:eKo:eRo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eBo :eJo:eSbnaE :eMo:eSbnaAo:eTRo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eLo:eSbnaE:eLo :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eKo :eSbnaE :eNo:eSbnaE :eHo:eSbnaO:eSbnaI.M:eTko \n-:eDo:eSbnaO:eSo:eRo :eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo:eKo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eLo:eSbnaE:eKko:eKo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eAo:eSko:eSbnaAo :eSbnaI:eDo:eA:eBo:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eBo :eJo:eI:eSo :eCoaemotbaep :eO ‘:eSTzo:eSbnaE:eTzo:eSo :eKo:eSbnaO’ :eMo:eSbnaE :eBo:eSbnaAo:eDko:eSbnaAo :eNo:eSbnaAb :eBo:eNo:eSbnaI.M:eTko \n-:eSo:eSbnaU:eCCo:eSbnaAo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eU:eTKo :eSbnaVshorbhR :eSgTzo :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eTo :eAapg/omo :eTRo:eSo :eCoaemotbaep :eDo:eSbnaUp:eRo :eRo:eSbnaAo:eKko:eBo :eAo :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eAo:eGo:eSbnaUp :eBo:eRko:eSbnaAo:eE:eBo \n-:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eSbnaI.M:eSo:eLo:eSbnaE:eBo:eSo:eMo:eSbnaE :eJo:eMo:eSbnaIb:eAapg/omo:eDo:eSbnaAo:eRo :eAo:eSbnaI:eDo:eKo :eJo:eSbnaIb:eVo:eNo:eSbnaIb :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eBo :eJo:eI:eSo :eCoaemotbaep :eJo:eNo:eSo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eNYo :eAo :eSo:eSbnaU:eCCo:eSbnaAo \n:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eU:eTKo :eSbnaVshorbhR :eSgTzo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eKo :ePRo:eSko :eAapg/omo :eSo:eKo :eA:ePo:eNo :eBo:eCCo:eSbnaAo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eSo :eCoaemotbaep :eDo:eSbnaUp:eRo :eKo:eRo:eE:eBo:eLo:eSbnaAo :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo \n:ePo:eRko:eSbnaAo:eI:eSo :eCoaemotbaep :eDo:eSbnaUp:eRo :eRo:eSbnaAo:eKko:eSbnaI.M:eTko, :eAo :eJo:eI:eSo :eCoaemotbaep :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eTo :eAapg/omo :eTRo:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:ePo:eRo :eHo’eSbnaU:eNo:eKo:eRo :eKo:eBJo:eSbnaAo :eKo:eSbnaAo:eE:eMo :eRo:eHo:eSbnaI.W:eNHo:Doaeo \n:eE:eKo:eRo :eSbnaI:eNo:eMNo:eSbnaI.M:eLo:eSbnaI.W:eKko:eTo :eSo:eSbnaU:eKko:eDo :eAo :eDo:eSbnaU:eKko:eDo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eNao:eSbnaAo:eMo :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:- \n-:eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eSbnaIb:eYo :eSo :eAapg/omo :eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo:eNo:eKo :eA:eSgTzo:eMo :eSo:eSbnaUp:eCo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAo:eKo :eBo:eSbnaAo:eDo:eSbnaO :ePRo:eSbnaAo:eI:eMo:eRo:eSbnaIb :eSbnaI.M:eSko:eKSgo:eSbnaAo :eDko:eSbnaI.N:eRo:eMo:eSbnaE :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :ePo:eRko:eSbnaAo:eI :eLo:eSbnaE:eLo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eTo:eRo:eHo:eKo :eI:eCCko:eSbnaAo \n:eJo:eNo:eSo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eNYo:eMo:eSbnaE :eNo:eSbnaAb :eE:eLo:eSbnaAb:Doaeo :eE:eKo:eRo :eSbnaI:eVo:ePo:eRo:eSbnaIb:eTo :eSbnaI:eKo:eCko:eSbnaU :eTzko:eSbnaAo:eMo :eA:eVo:eHo:eTzTzko-:eSo:eNo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :ePo:eRko:eSbnaAo:eI:eKo :eSbnaI:eVo:eRo:eSbnaO:eDko :eBko:eSbnaE:eLo, :eSbnaI.M:eSo:eLo:eSbnaE:eBo:eSo:eKo \n:eSbnaI:eVo:eRo:eSbnaO:eDko :eBko:eSbnaE:eLo:Doaeo \n-:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo:eRo :ePo:eRo:eMPo:eRo:eSbnaAo:eKo :ePRo:eSbnaAo:eRo:eMBko :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaAb, :eJo:eI:eSo :eCoaemotbaep :eU:eTKo :eSbnaVshorbhR :eSgTzo :eKo:eSbnaO:eSbnaI:eTzo:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eSo :eCoaemotbaep :eSo :eAapg/omo :eSo:eSbnaAo:eRo:eKo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eCo:eE :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:Doaeo \n-:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eO:eKo:eRo :eKo :eSbnaVshorbhR :eTo:eJNyo:eTo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :eSbnaI:eNo:eLo:eRluk:eJJo:eTo:eSbnaAo:ePo:eSbnaUp:eNao:eRluk :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo :eLo:eSbnaAo:eI:eSo:eSbnaEAapg/omo:eSo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo \n:eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eDVo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eNo:eVo:eSbnaIb:eNo:eSbnaIb:eKo:eRo:eNao :eKo:eE:eLo :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:Doaeo \n-:eMo:eSbnaUp:eLo :eDko:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eKo :eSTo:eRo :eSbnaI:eNo:eRo:eAapg/omo:eTo:eRo :eNo:eSbnaUp:eTo:eNo :eA:eDko:eMo :eSTo:eRo:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :ePRo:eSbnaAo:ePTo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eGo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n-:eSKo :eSbnaUp :eLo :eKo:eSbnaCoaemoO:eLo:eSbnaE:eJo:eMo:eSbnaE :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo :eCko:eSbnaAo:eTRo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaIb:eNo :eBko’ :eGo:eSbnaE:eLo, :eO:eTo:eSbnaU:eKKo:eSbnaAo :eSbnaI.M:eSko:eKSgo:eKo:eKo:eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep :eE:eNo.:eSo:eSbnaIb.:eSo:eSbnaIb., :eSKo:eSbnaAo:eU:eTzo :eGo:eSbnaAo:eI:eDeo, :ePRo:eSbnaO:eTzo:eSbnaO:eKo:eSbnaCoaemoO:eLo \n:eAo:eSbnaI:eDo :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk :eLo:eSbnaE:eLo :ePRo:eYo:eSbnaO:eGo :eKo:eE:eLo :eJo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eKo :eMo:eJo:eBo:eSbnaUp:eRo:eSbnaIb :ePRo:eSko:eSbnaAo:eSo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo :eBko’ :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:Doaeo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n4 \n \n-:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eAo:eSbnaI:eDo :eDVo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :ePRo:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eSko:eTo :ePo:eSbnaO:eTko:eSbnaIb :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eRo:eHo:eBo:eSbnaAo:eKo :eKo:eSbnaAo:eRo:eNao:eSbnaE:BASE :eCoaemotbaep :eGo:eSbnaO:eDo:eSbnaAo:eMo:eMo:eSbnaE :eSo:eSbnaI:eDeeko :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:Doaeo \n-:eMo:eSbnaUp:eLo :eDko:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eKo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :ePo:eTRo-:ePo:eSbnaI:eTRo:eKo:eSbnaAo :eAo :ePo:eSbnaO:eTko:eSbnaIb :eLo:eSbnaO:eKo :eA:ePo:eNo:eSbnaE :eCko:eSbnaAo:eSbnaI:ePo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eLo:eSbnaE:eLo :eA:ePo:eNo:eSbnaE :ePo:eRko:eE :eLo:eGo:eLo:eSbnaAo:Doaeo \n-‘:eSo:eGo:eRo :eRo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo :eDo:eSbnaIb:ePo :eJo:eRo:eYo’ :ePo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb:eKo :eGRo:eHo:eNao :eLo:eSbnaAo:eGo’ :eLo:eGo:eLo:eSbnaAb:Doaeo \n-:eSo:eMPo:eSbnaUp:eNao:eRluk :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo :eRo:eKSgo:eNao:eKo :eBo:eSbnaAo:eDo:eSbnaO :eMo:eSbnaUp:eLo :eDko:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eKo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo, :eO:eKo:eRo :eSbnaI.M:eSo:eLo:eSbnaE:eBo:eSo :eAo :eO:eKo:eRo :eE:eJo:eSbnaE:eNaDeo:eSbnaAo \n:eJo:eNo:eSo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eNYo:eSo :eCoaemotbaep :eDo:eSbnaUp:eRo:eSbnaE :eRo:eHo:eLo :eAo :eO:eKo:eRo:eSbnaAo :eA:ePo:eNo:eSbnaE :eMo:eDkYo :eKo:eNNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaO:eHo:eTzo :eBo:eRko:eSbnaAb:eTo :eGo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n-:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eKo :eE:eKo:eMo:eSbnaAo:eTRo :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo :eBko:eSbnaE:eLo :eJo:eTo’ :eSo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo:eRo :eDko:eSbnaAo:eRo :ePko:eSbnaAp:eDo:eSbnaAo:eI:eTo :eRo:eHo:eLo :eAo :eMo:eSbnaUp:eLo :eDko:eSbnaAo:eRo :eGko:eSbnaIb-:eMo:eLo:eSbnaIb:eDo:eSbnaAo :eKko:eSbnaAo:eI:eTo :eRo:eHo:eLo:eSbnaAo:eKo \n:eBo:eSbnaAo:eDo:eSbnaO :eMo:eRo:eNo:eSbnaAo:eSo:eNNo :eBko’ :eGo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo :ePo:eSbnaO:eSbnaI:eSgo:eTo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTRo:eMo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eAo :eO:eI:eMo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eLo :eJo:eSbnaAo:eE:eBo:eLo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eA:eVo:eMo:eSbnaUp:eLYo:eNo:eKo :ePo:eSbnaAo:eCko:eSbnaAo:BASE :eCoaemotbaep :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eSbnaE :BASE :eCoaemotbaep \n:eMo:eSbnaAo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo, :eAo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eMo:eSbnaAo:eDkYo:eMo:eSo :eCoaemotbaep :eBko:eSbnaE:eTzo:eSbnaAb:eBo:eLo:eSbnaAo :eNo:eSbnaO:eKo:eRo:eSbnaIb-:eCo:eSbnaAo:eKo:eRo:eSbnaIb, :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo, :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eAo:eSbnaI:eDo:ePo:eRo :eE:eKo:eKSgo:eTRo :eRo:eSbnaAo:eJYo \n:eKo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo, :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb-:eE:eNo:eJo:eSbnaIb.:eO.- :eSo :eAapg/omo :eSTko:eSbnaAo:eKo :ePo:eSbnaAo:eI:ePo:eRo :eGko:eSbnaU:eMo:eSbnaAb:eTo-:eSbnaI:ePko:eRo:eSbnaAb:eTo :eKko:eSbnaAo:eI-:eSbnaI:ePo:eBo:eSbnaAb:eKo :eAo:eKo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKSgo:eSbnaAo:eKo :ePo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo:eKo :eSo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKSgo \n:eU:eDDo:eSbnaE:eSko:eYo :eRo:eHo:eLo:Doaeo \n:eAo :eIb :eSo:eBko :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo :eBo:eDo:eLo:eSbnaAo:eMo:eSbnaE :eBko:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eIb-:ePo:eTRo  \n:eAo:eSko:eSbnaIb:eSgo :eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo \n:eDo:eSbnaU:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep :eGo:eSbnaO:eLo :eCko :eSbnaAb  :eTo :eCoaemotbaep :eI :eSko:eSbnaU:eRo’eSbnaUp :eAo:eTo :eKo:eRo:eSbnaIb :eBo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eAapg/omo :eKo :eSbnaVshorbhR :eTo:eSbnaE:eSo :eCoaemotbaep :Doaeo :eSko:eSbnaI.M:eSko:eDko:eRo:eJo:eSbnaIb:eKo :eNo:eSbnaIb:eKo :eBo:eSbnaAo:eLo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo:Doaeo :eHo:eRo:eSbnaE:eKo :eA:eLo:eGo-:eA:eLo:eGo :ePo:eKSgo:eSbnaIb:ePo:eRo:Doaeo \n:eNo:eSbnaIb:eKo :ePRo:eYo:eSbnaAo:eSo:Doaeo :eGo :eAapg/omo :eGo:eSbnaAo:eNo :eAapg/omo :eDo:eJo:eSbnaIb:eKo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eSbnaI.W:eKko :eNo:eSbnaIb:eKo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo:Doaeo :eAb :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo:eKo -- \n  \n:eSbnaI.M:eSo:eNo:eSbnaE:eHo:eKo :eSo:eBo :eTzo:eSbnaUp:eTzo:eLo :eMo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo  \n:eDo:eGo:eDko:eLo :eKo:eRo:eSbnaE:eJo :eBko:eSbnaO:eKo:eLo :eBko:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo  \n:eA:ePPo:eNo :eJo:eSbnaE :eSo:eBo :eAo:eNo :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaAo  \n:eSo:eBo :eDo:eSbnaU:eAo:eSbnaI.N:eRo :eE:eGo:eSbnaO :eTo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo... \n:ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSbnaI:eTo :eSo:eBko :eBo:eHo’eSbnaU:eTo :eSbnaI:eKo:eCko:eSbnaU :eKo:eSbnaI:eHo :eJo:eSbnaAo:eI:eE:Doaeo \n:eNo:eN.kori :eDo :eSbnaI:eVo:eLo:eSbnaAo:eSo :eRo:eSbnaAo:eYo:eJo:eSbnaIb:eKo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo \":eNo:eSbnaE:eTo:eSbnaAo:eJo:eSbnaIb\" :eSbnaI:eHo:eAapg/omo:eDo:eSbnaIb :eCo:eSbnaU:eTzo:eKo :eSbnaU :eLo:eSbnaAo :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo :eE:eHo:eNo:eSbnaE :eCo:eSbnaU:eTzo:eKo :eSbnaU :eLo:eSbnaAo :ePRo:eCo:eSbnaI.M:eLo:eTo :eCko :eSbnaAb :Doaeo :eAb :eSo:eBko:eSo :eCoaemotbaep  :eNo:eN.kori :eDo \n:eSbnaI:eVo:eLo:eSbnaAo:eSo :eRo:eSbnaAo:eYo:eJo:eSbnaIb :eDo:eSbnaUp:eRo :eHo:eSbnaI:eTzo :eMo:eSbnaAp:eSbnaI.M:eLo:eKo :eSbnaI.M:eCo:eAapg/omo:eTo:eNo:eSo :eCoaemotbaep  :eE:eHo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eSgo:eYo:ePo:eRo :eNo:eSbnaIb:eKo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo :eLo:eSbnaIb:eSbnaI.W:eKko :eSo:eKo :eSbnaAb  :eCko:eSbnaI.M:eTko:Doaeo \n:eSbnaI:eDo:eLo:eSbnaIb:ePo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSo:eSbnaAo:eHo:eJo:eSbnaIb:eKo :eSVo:eSbnaAo:eGo:eTo :eCko:eSbnaI:eNo :eSbnaI:eHo:eNo:eKo :eDo:eSbnaO:eSo:eRo :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo \":eKSgo:eNao :eBko:eSbnaI.N:eRo...\" :eNo:eSbnaIb:eKo :eSbnaI.M:eCo:eAapg/omo:eTo:eNo :eKo:eHo:eLo :eJo:eSbnaAo :eSo:eKo :eSbnaAb :eE:Doaeo :eAb \n:eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo:eKo :eIb :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSbnaI:eTo--  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n5 \n \n:eBo:eSbnaAp:eAo:eSo :eCoaemotbaep  :eAo:eBo :eBo:eSbnaU:eRko-:eBo:eSbnaU:eRko:eSbnaAo:eNo:eSbnaU:eSo :eBko:eSbnaE:eSbnaI.M:eLo:eAb \n:eHo:eSbnaAo:eRo:eLo :eJko:eSbnaU.orz:eTzo:eKo:eSbnaAo :eAo:eBo:eSbnaO :eTo :eCoaemotbaep  :eJo:eSbnaIb:eTo :eSbnaI.M:eLo:eA \n:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo:eMo:eSbnaE :eA:eMo:eRo :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSbnaI:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo :eIb :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSbnaI:eTo :eMo:eSbnaAp:eSbnaI.M:eLo:eKo :eSbnaI.M:eCo:eAapg/omo:eTo:eNo :eKo :eSbnaE :eRo :eU:eTKo :eSbnaVshorbhR :eSgTzo :ePRo:eMo:eSbnaAo:eNao :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo :eSbnaI:eDo:eLo:eSbnaIb:ePo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSo:eSbnaAo:eHo :eAo \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eDo:eSbnaUp:eNo:eSbnaUp:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  :eBo:eDko:eSbnaAo:eI :eAb :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSbnaI:eTo :eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eNo:eSbnaIb :eKo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eYo:eNo:eSbnaIb:eJo:eSbnaIb :eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo \":eA:eAapg/omo:eKo:eSbnaO:eRo:eVo:eTzo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo\" :eNo:eSbnaAb :eBo:eSbnaU:eJko:eBo:eSbnaAo:eMo:eSbnaE :eAo:eE:eLo:Doaeo  \n:eAo :eA:eAapg/omo:eTo:eMo:eSbnaE :ePRo:eNao:eVo :eJko:eSbnaAo:eJo:eSbnaIb:eKo :eDko:eNYo:eVo:eSbnaAo:eDo :eJo:eSbnaE :eHo:eMo:eRo :eVYo :eAapg/omo :eGo :eSbnaI:eNo:eBo :eAapg/omo :eDko :eKo :eSbnaE :eRo :eSo :eAapg/omo :eDo:eBko:eRluk:eMo:eSbnaE :eSo:eSbnaU:eJko:eSbnaAo:eVo :eDo:eSbnaE:eLo:eSbnaAo:Doaeo :eAo:eGo:eSbnaUp:eSo :eCoaemotbaep  :eIb :eDko:eSbnaE:eAo:eNo :eRo:eHo:eTo :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo:Doaeo \n  \n:ePRo:eBo:eSbnaO:eDko :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eSo:eMMo:eSbnaAo :eNo::eSkRo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE :eDo:eSbnaAo:eRo :eNo:eSbnaAo:eTko :eCo:eSbnaAp:eDko:eRo:eSbnaIb:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  :ePRo:eBo:eSbnaO:eDko :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eDo:eSbnaE:eLo :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaI.W:eNHo:Doaeo :eBo:eDko:eSbnaAo:eI:Doaeo :eHo’eSbnaU:eNo:eKo:eRo :eCo:eSbnaAo:eRo’eSbnaUp \n:ePo:eSbnaO:eTko:eSbnaIb:eKo :eSbnaI.M:eLo:eAapg/omo:eKo :eNo:eSbnaIb:eCo:eSbnaAo:eAapg/omo :eDo:eSbnaE:eLo :eJo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo \n:eCo:eMo:eSbnaE:eLo:eSbnaIb:eRo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb  CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf       \n:eMo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU:eRo    Mahur_KedarnathChaudhary.pdf  \n:eKo:eRo:eSbnaAo:eRo  Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf   \n:eA:eBo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eNo:eSbnaI:eHo:eTo:eNo  \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo:eKo :eTBs:e“lms:e“lms :eMo :eA:eAapg/omo:eKo : :eOal:eFb/l :eA:ePRo:eSbnaAb:eLo :eTBs:e“lms:eOal:eSbx :eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo:eKo :eTBs:e“lms:e“lms :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :eIb-:ePRo:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eSko:eTo :eHo:eE:eTo:Doaeo :eAb :eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo \n:eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo/ :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo:eSo :eCoaemotbaep  :eSo:eMMo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo:eTo :eLo:eSbnaE:eKko:eKo :eAo :eHo’eSbnaU:eNo:eKo:eRo :eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTo:ePo:eRo :eSo:eMo:eSbnaIb:eKSgo:eSbnaAo/ :eSbnaI:eNo:eBo:eNDko :ePRo:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eSko:eTo \n:eHo:eE:eTo:Doaeo :eA:eHo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eSo :eCoaemotbaep  :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo :eSo:eSbnaAo:eDo:eRo :eAo:eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eTRo:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  \n  \n:eOal.:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePko :eSbnaE :eLo:eSbnaO :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:e“lms -:eOal:eOal   \n:eTBs:e“lms:eOal:e“lms :eSkRo:eSbnaIb :eGo:eSbnaO:eSbnaI:eVo:eNDo :eJko:eSbnaAo (:eSo:eMo:eGRo :eYo:eSbnaO:eGo:eDo:eSbnaAo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eOal :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eMo:eSbnaAo:eNo:eNDo :eRo:eSbnaE:eNao:eSbnaU (:eSo:eMo:eGRo :eYo:eSbnaO:eGo:eDo:eSbnaAo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo) \n  \n:eTBs.:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:eOal -:eOal:eTBs   \n  \n:eTBs:e“lms:eOal:eOal :eMo:eSbnaUp:eLo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eMo:eNaDeo:eLo (:eGo:eSbnaAo:eMo:eKo :eSbnaI.M:eJo:eNo:eGo :BASE:eSbnaIb, :eKo:eTko:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eOal :eBo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eLo:eSbnaE.:eKo. :eMo:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eTko :eJko:eSbnaAo (:eJo:eKo:eRo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eCo:eTo:eSbnaU:eRo :eHo:eSbnaO:eI, :eKo:eTko:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n6 \n \n:eTBs:e“lms:eOal:eOal :eYo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eAo:eNo:eNDo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eJko:eSbnaAo (:eKo:eLo:eHo , :eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eTBs :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo- (:ePo:eDMo:eSbnaAo:eNo:eDo:eSbnaIb:eKo :eMo:eSbnaAo:eJko :BASE:eSbnaIb, :eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGLo:eSbnaAo- :eMo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo:eKo :eBo :eAapg/omo :eDYo:eSbnaO:ePo:eSbnaAo:eDkYo:eSbnaAo:eYo, :eU:ePo:eNYo:eSbnaAo:eSo \n:eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGLo:eSbnaAo:eSo :eCoaemotbaep  :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo) \n  \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eTBs:e“lms:eOal:eTBs -:eOal:eTkmll (:eVo:eSbnaAb:eKo:eSbnaI.W:eLPo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eRo’eSbnaUp:ePo:eMo:eSbnaE :ePRo:eSbnaI.M:eSo:eDDko ) \n1. :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePko :eSbnaE :eLo:eSbnaO :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo 2012  \n2012 :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eNDo:eNo :eLo:eSbnaAo:eLo :eDo:eSbnaAo:eSo (:eSo:eMo:eGRo :eYo:eSbnaO:eGo:eDo:eSbnaAo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo) \n2. :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eTBs:e“lms:eOal:eTBs -:eOal:eTkmll (:eVo:eSbnaAb:eKo:eSbnaI.W:eLPo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eRo’eSbnaUp:ePo:eMo:eSbnaE :ePRo:eSbnaI.M:eSo:eDDko ) \n:eTBs:e“lms:eOal:eTBs :eBo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo - :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eMo:eNaDeo:eLo :eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  “:eTo:eRo:eSbnaE:eGo:eNo ” :eBo:eSbnaAo:eLo :ePRo:eSbnaE:eRo:eKo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo \n:eTBs:e“lms:eOal:eTBs :eMo:eSbnaUp:eLo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo - :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eJo:eDo:eSbnaE:eVo :eMo:eNaDeo:eLo:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  \":eA:eMBo:eRo:eSbnaAo \" (:eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) :eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n2012 :eYo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb:eMo:eTo:eSbnaIb :eJYo:eSbnaO:eSbnaI:eTo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaIb:eTo :eCo:eSbnaAp:eDko:eRo:eSbnaIb:eKo “:eA:eSbnaI.M:eCo:eRluk:eSo ” (:eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) \n2013 :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eNo:eRo:eSbnaE:eSko :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSbnaI:eVo:eKo:eLo \":eYo:eYo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo\" (:eMo:eRo:eSbnaAo:eTzko:eSbnaIb :eU:ePo:eNYo:eSbnaAo:eSo :eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eSgNao:eSbnaU :eSo:eKko:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eKko:eSbnaAo:eNaDeo:eSbnaE:eKo:eRo) \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eTBs:e“lms:eOal:eTkmll -:eOal:eFspm (:eVo:eSbnaAb:eKo:eSbnaI.W:eLPo:eKo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eRo’eSbnaUp:ePo:eMo:eSbnaE :ePRo:eSbnaI.M:eSo:eDDko ) \n:eTBs:e“lms:eOal:eTkmll :eBo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo – :eSkRo:eSbnaIb:eMo:eTo:eSbnaIb :eJYo:eSbnaO:eSbnaI:eTo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaIb:eTo :eCo:eSbnaAp:eDko:eRo:eSbnaIb- “:eDo:eSbnaE:eVo:eSbnaIb:eJo:eSbnaIb ” (:eBo:eSbnaAo:eLo :eSbnaI:eNo:eBo:eNDko :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) :eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eTBs:e“lms:eOal:eTkmll :eMo:eSbnaUp:eLo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo - :eSkRo:eSbnaIb :eBo:eSbnaE:eCo:eNo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  \":eBo:eSbnaE:eTzo:eSbnaIb:eKo :eA:ePo:eMo:eSbnaAo:eNo :eAo :eCko:eSbnaIb.M:eNo:eRo:eDo:eSbnaE:eVo :BASE:eSbnaIb\" (:eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) :eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eTBs:e“lms:eOal:eTkmll :eYo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eU:eMo:eSbnaE:eSko :eMo:eNaDeo:eLo:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  “:eSbnaI:eNo:eSkTo:eSbnaU:eKo:eSbnaIb.W ” (:eKo:eSbnaI:eVo:eTo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo):eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n:eTBs:e“lms:eOal:eFspm :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eNo:eSbnaIb:eTo :eU:eTPo:eLo:eKo :eSbnaE:eCoaemotbaep  “:eMo:eSbnaO:eHo:eNo:eDo:eSbnaAo:eSo ” (:eSbnaI:eHo:eNDo:eSbnaIb :eU:ePo:eNYo:eSbnaAo:eSo :eSkRo:eSbnaIb :eU:eDo:eYo :ePRo:eKo:eSbnaAo:eSko):eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo \n:eLo:eSbnaE:eLo:Doaeo \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eBko:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  :eTBs:e“lms:eOal:eFspm -:eTBs:e“lms:eOal:eFb/l  (:eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eA:eKo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eMo:eSbnaIb :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo ) \n :eTBs:e“lms:eOal:eFspm :eMo:eSbnaUp:eLo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eNo:eNDo :eSbnaI:eVo:eLo:eSbnaAo:eSo :eRo:eSbnaAo:eYo (:eSo:eKko:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :ePo:eSbnaE:eTzo:eSbnaAo:eRo :BASE:eSbnaIb- :eLo:eGko:eSbnaU :eKo:eTko:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eFspm :eBo:eSbnaAo:eLo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo- :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eMo:eNaDeo:eLo (:eNo:eSbnaAb :eDko:eSbnaAo:eRo:eSbnaAb:eE - :eBo:eSbnaAo:eLo :eU:ePo:eNYo:eSbnaAo:eSo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eFspm :eYo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo - :eSkRo:eSbnaIb :eAo:eSko:eSbnaIb:eSgo :eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo (:eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo :eAo:eKko:eRo - :eGo:eJo:eLo :eSo :eAapg/omo :eGRo:eHo) \n:eTBs:e“lms:eOal:eFb/l :eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo :ePo:eSbnaU:eRo:eSKo:eSbnaAo:eRo - :eSkRo:eSbnaIb :eSko:eMBko:eSbnaU :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSbnaI.M:eSo:eAapg/omo:eHo ( :ePo:eSbnaAo:eKko:eLo:eSbnaO  -  :eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo :eSko:eSbnaE:eTzo:eKo :eKo:eSbnaO:eAapg/omo:eKo:eNao:eSbnaIb :eU:ePo:eNYo:eSbnaAo:eSo:eKo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb \n:eA:eNo:eSbnaU:eVo:eSbnaAo:eDo) \n  \n:eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo , :eGo:eSbnaIb:eTo , :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo , :eNo:eSbnaVshorbhR:eTYo , :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eLo:eSbnaAo , :eSbnaI.M:eSko:eLPo :eAo :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo :eKSgo:eSbnaE:eTRo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eTBs:e“lms:eOal:eTBs  \n  \n:eA:eSbnaI.M:eBko  :eNo:eYo - :eMo:eSbnaU:eKkYo :eA:eSbnaI.M:eBko:eNo:eYo  , \n  \n:eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI.M:eSko :eL.kori :ePo:eSbnaIb :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb, :eU:eMRo- 17 :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo :eSkRo:eSbnaIb :eLo:eKSg.kori :eMo:eNao :eJko:eSbnaAo \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eSko:eSbnaO:eBko:eSbnaAo :eKo:eSbnaAo:eN.kori :eTo :eMo:eHo:eTo:eSbnaO, :eU:eMRo- 15 :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eA:eVo:eTo:eSbnaAo:eRo :eMo:eHo:eTo:eSbnaO, \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n7 \n \n:eHo:eSbnaAo:eS.kori :eYo -:eA:eSbnaI.M:eBko:eNo:eYo  \n  \n:eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:ePRo :eYo :eAapg/omo :eKo:eSbnaAo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb, :eU:eMRo- 16, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eSkRo:eSbnaIb :eVo:eSbnaAb:eDYo:eNo:eSbnaAo:eTko :eSo:eSbnaAo:eHo \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eDo:eSbnaU:eGo:eSbnaAo:eRluk:eNo :eAapg/omo :eDo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo, :eU:eMRo- 23, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eS.kori :eVo. :eBko:eRo:eTo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo \n  \n:eNo:eSbnaVshorbhR:eT.kori :eYo  \n  \n:eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb, :eU:eMRo- 16, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eSkRo:eSbnaIb :eHo:eRo:eSbnaE:eRo:eSbnaAo:eMo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eA:eMo:eSbnaIb:eTo :eRo:eAapg/omo:eJo:eNo, :eU:eMRo- 18, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eKo:eSbnaAo:eMo:eTo \n  \n:eSbnaI.M:eCo  :eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo  \n:eSkRo:eSbnaIb :ePo:eNo:eKo:eLo:eSbnaAo:eLo :eMo:eNaDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eTkmll:eFb/l, :eSbnaI:ePo:eTo:eSbnaAo- :eSVo. :eSo:eSbnaU:eNDo:eRo :eMo:eNaDeo:eLo, :eGo:eSbnaAo:eMo :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eMo:eSbnaE:eSko :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eSbnaIb, :eU:eMRo- 23, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eSkRo:eSbnaIb :eMo:eSbnaO:eTo:eSbnaIb :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo \n  \n:eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo (:eHo:eSbnaAo:eRo:eMo:eSbnaO:eSbnaI:eNo:eYo:eMo ) \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :ePo:eRo:eMo:eSbnaAo:eNo:eN.kori :eDo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo, :eU:eMRo- 30, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eSkRo:eSbnaIb :eNo:eTko:eSbnaU:eNo:eSbnaIb :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo \n  \n:eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo (:eDeko:eSbnaO:eLo:eKo ) \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eBo:eSbnaU:eLo:eNo :eRo:eSbnaAo:eU:eTo, :eU:eMRo- 45, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eS.kori :eVo. :eSbnaI.M:eCo :eL.kori :eTzo:eSbnaUp :eRo:eSbnaAo:eU:eTo \n  \n:eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo (:eRo:eSo:eNo:eCo:eSbnaAp:eKo:eSbnaIb.W ) \n  \n   :eSkRo:eSbnaIb :eBo:eHo:eSbnaAo:eDo:eSbnaU:eRo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMRo- 55, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eS.kori :eVo. :eSo:eRo:eJo:eSbnaU:eGo :eRo:eSbnaAo:eMo \n  \n:eSbnaI.M:eSko:eLPo:eSbnaIb -:eVo:eSTo:eSbnaU:eKo:eLo:eSbnaAo  \n  \n    :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :eMo:eSbnaI.W:eLLo:eKo,:eFb/l:e“lms :eGo:eSbnaAo:eMo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo \n  \n:eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk-:eMo:eSbnaVshorbhR:eSbnaI.M:eTTo:eKo:eSbnaAo :eKo:eLo:eSbnaAo  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eYo:eDo:eSbnaU:eNo :eAapg/omo :eDo:eNo :ePo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo :eTo, :eU:eMRo- 45, :eSbnaI:ePo :eTo:eSbnaAo- :eA:eSko:ePko:eSbnaIbRluk.W :ePo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo :eTo \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n8 \n \n  \n:eKo:eSbnaAo:eSgTzko -:eKo:eLo:eSbnaAo  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eJko:eMo:eSbnaE:eLo:eSbnaIb :eMo:eSbnaU:eSbnaI.W:eKko:eYo:eSbnaAo,:eSbnaI:ePo:eTo:eSbnaAo :eSVo. :eMo:eSbnaUp :eAapg/omo :eGo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo:eLo :eMo:eSbnaU:eSbnaI.W:eKko:eYo:eSbnaAo, :eFb/l:eFb/l, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo \n  \n  \n:eSbnaI:eKo:eSo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb -:eAo:eTMo:eSbnaI:eNo:eBko:eRluk:eRo :eSo :eAapg/omo :eSKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTo  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eLo:eCko:eMo:eSbnaIb :eDo:eSbnaAo:eSo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :eSbnaI:ePo:eTo:eSbnaAo :eSVo. :eSkRo:eSbnaIb :ePko:eNao:eSbnaIb :eDo:eSbnaAo:eSo, :eGo:eSbnaAo:eMo :eVo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :ePo:eTRo:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo:eTo:eSbnaAo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  \n-:eTBs:e“lms:eOal:eTBs :eSkRo:eSbnaIb :eNo:eVo:eSbnaE:eNDo:eSbnaU :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eJko:eSbnaAo \n:eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo , :eGo:eSbnaIb:eTo , :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo , :eNo:eSbnaVshorbhR:eTYo , :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eLo:eSbnaAo , :eSbnaI.M:eSko:eLPo :eAo :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo :eKSgo:eSbnaE:eTRo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo :eTBs:e“lms:eOal:eTkmll   \n:eMo:eSbnaU:eKkYo :eA:eSbnaI.M:eBko:eNo:eYo -  \n(1)  :eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eAo:eSko:eSbnaAo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eVo:eTo:eSbnaAo:eRo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eOal:eEbnkz , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2)  :eMo:eSbnaO . :eSo:eMo:eSo:eSbnaAo:eDo :eAo:eLo:eMo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eMo:eSbnaO . :eIb:eSgo:eSbnaAo :eAo:eLo:eMo , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- \n:eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(3)  :eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eA:ePo:eNao:eSbnaAo:eRluk :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eMo:eNo:eSbnaO:eJo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eSo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU, :eJo:eN.kori :eMo :eSbnaI:eTo :eSbnaI.M:eTko - :eOal:eEbnkz-:eTBs-:eOal:eNbal:eNbal:eEbnkz, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, \n:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eHo:eSbnaAo:eS.kori :eYo –:eA:eSbnaI.M:eBko:eNo:eYo - \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eBRo:eHMo:eDo:eVo:eSbnaE :ePo:eSbnaAo:eSo:eVo:eSbnaAo:eNo :eU:ePko :eRluk  :eRo:eSbnaAo:eMo:eJo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :ePo:eSbnaAo:eSo:eVo:eSbnaAo:eNo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo- :eS.kori :eVo. :eLo:eKSg.kori :eMo:eSbnaIb :ePo:eSbnaAo:eSo:eVo:eSbnaAo:eNo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eAp:eRo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eTzo:eSbnaAo:BASE:eSbnaCoaemoE :eSbnaI.M:eSo  :ePko :eAo:eLo:eMo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eMo:eSbnaO . :eMo:eSbnaU:eS.kori :eTo:eSbnaAo :eKo :eAo:eLo:eMo , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- \n:eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo , :eGo:eSbnaIb:eTo , :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo , :eNo:eSbnaVshorbhR:eTYo , :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eLo:eSbnaAo , :eSbnaI.M:eSko:eLPo :eAo :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo :eKSgo:eSbnaE:eTRo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  (:eMo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo:eSbnaI:eNo :eKko:eBo:eSbnaAo:eSo :eSo:eMo:eGRo \n:eYo:eSbnaO:eGo:eDo:eSbnaAo:eNo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo ) \n:eSko:eSbnaAo:eS.kori :eTRo:eSbnaIb :eYo :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo :eSo:eHo :eTo:eSbnaAo:eNo:ePo:eSbnaU:eRo:eSbnaAo  : \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eVo:eSbnaVshorbhR:eKSgo :eSbnaI.M:eSo :BASE :eAapg/omo:eHo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eA:eSbnaI:eNo  :eRo’eSbnaUp:eDDko :eSbnaI.M:eSo :BASE :eAapg/omo:eHo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eSbx, :eGo:eSbnaAo:eMo- :ePko :eSbnaU :eLo:eVo:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaAo:eBo:eSbnaUp:eBo:eRo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eMo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo:eSbnaI:eNo   :eKko:eBo:eSbnaAo:eSo :eSo:eM.kori :eMo:eSbnaAo :eNo: :eSbnaI.M:eMo:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaAo :eLo:eSbnaO:eKo :eSo :eAapg/omo :eSKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTo :eSo :eAapg/omo :eRo:eKSgo:eNao : \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :eLo:eKko:eNo :eSo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU  :ePo:eSbnaE. :eS.kori :eVo. :eKko:eSbnaU:eSko:eSbnaIb:eLo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo, :eGo:eSbnaAo:eMo- :ePo:eKo:eSbnaI:eDeeko :eYo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eRo:eTo:eNo:eSo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo, :eA:eNo:eSbnaU:eMo :eAapg/omo :eDeo:eLo- \n:ePko :eSbnaU :eLo:ePo:eRo:eSbnaAo:eSo (:eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb) \n:eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo , :eGo:eSbnaIb:eTo , :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo , :eNo:eSbnaVshorbhR:eTYo , :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eLo:eSbnaAo , :eSbnaI.M:eSko:eLPo :eAo :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo :eKSgo:eSbnaE:eTRo:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo  (:eSo:eMo:eGRo :eYo:eSbnaO:eGo:eDo:eSbnaAo:eNo :eSo:eMMo:eSbnaAo:eNo ):  \n:eNo:eSbnaVshorbhR:eT.kori :eYo  -   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n9 \n \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eHo:eSbnaI.N:eRo   :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eYo:eNao :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo- :eS.kori :eVo. :eNo:eN.kori :eDo:eSbnaIb :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eEbnkz, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2) :eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eDo:eSbnaE:eVo :ePo:eSbnaAo:eSo:eVo:eSbnaAo:eNo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eOal:eSbx , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSbnaI.M:eCo  :eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo -  \n(1)  :eJo:eYo :ePRo:eKo:eSbnaAo:eSko :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo- :eSkRo:eSbnaIb :eKo :eSbnaU :eSko:eSbnaE:eSkVo:eRo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eTkmll:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eSo:eNo:ePo:eTo:eHo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo– :eBo:eSbnaAp:eRo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eSo:eRo:eSbnaAo:eYo:eGo:eRko, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eCo:eN.kori :eDo :eNo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eBko:eSbnaO:eLo:eSbnaAo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eKko:eDeeko:eGo:ePo:eSbnaU:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) :eSo :eAapg/omo :ePRo:eSbnaI:eTo , :eCko:eSbnaAo:eTRo :eS.kori :eNo:eSbnaAo:eTo:eKo :eA:eAapg/omo:eSbnaI:eTo :eMo :eVo:eSgo:eRluk, :eKo:eLo:eSbnaAo :eE:eVo :eAapg/omo  :eSbnaI.M:eSko :eL.kori :ePo :eMo:eHo:eSbnaAo:eSbnaI:eVo :eDYo:eSbnaAo:eLo:eYo- \n:ePo:eTzo:eNo:eSbnaAo:Doaeo    \n:eHo:eSbnaI.N:eRo  :eMo:eSbnaU:eSbnaI:eNo  :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep / :eHo:eSbnaAo:eRo:eMo:eSbnaO:eSbnaI:eNo:eYo:eMo   \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eMo:eHo:eSbnaAo:eDo:eSbnaE:eVo :eSo:eSbnaAo:eHo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eRo:eSbnaAo:eMo:eDo:eSbnaE:eVo :eSo:eSbnaAo:eHo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eEbnkz , :eGo:eSbnaAo:eMo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaAo, :eVo:eSbnaAo:eDeo:eRluk- :eNo :eAapg/omo . :e“lms:eNbal, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2) :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eSbnaAo:eGo:eSbnaE:eSkVo:eRo :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eRo:eSbnaAo:eU:eTo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eRo:eSbnaAo:eMo:eS.kori :eVo:eRo’eSbnaUp:ePo :eRo:eSbnaAo:eU:eTo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo :eSbx:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eDeko:eSbnaO:eLo:eKo / :eTzko:eSbnaE :eKo :eSbnaAb :eTo:eSbnaAo / :eDeko:eSbnaO:eLo:eSbnaI:eKo  :eYo:eSbnaAo   \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eA:eNo:eSbnaU:ePo :eSo:eDo:eSbnaAo:eYo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo.   , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eTo:eSbnaU:eLo:eSbnaI.M:eSo :eYo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eNo:eSbnaO:eHo:eRo :ePo:eTzTzo:eSbnaIb, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2) :eSkRo:eSbnaIb :eKo:eL.kori :eLo :eRo :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eKko:eTzTzo:eRo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eRo:eSo:eNo:eCo:eSbnaAp:eKo:eSbnaIb.W :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n(1)  :eVo:eSbnaAo:eSo:eSbnaU:eDo:eSbnaE:eVo :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eA:eNo:eSbnaU:ePo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eVo:eSbnaAo:eDeo:eRluk :eNo. :e“lms:eSl/la  , :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eSbnaI.M:eSko:eLPo:eSbnaIb -:eVo:eSTo:eSbnaU:eKo:eLo:eSbnaAo -  \n  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eBo:eSbnaAp:eKo :eSbnaUp  :eMo:eSbnaI.W:eL.kori :eLo  :eKo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eDo:eRo:eBo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eMo:eSbnaI.W:eL.kori :eLo :eKo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSl/la:e“lms, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :eSbnaI:eVo  :eLo:eSbnaAo:eSo :eDko:eSbnaI.N:eRo  :eKo:eSbnaAo:eRo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eTzko:eSbnaO:eRko:eSbnaAo:eI :eDko:eSbnaI.N:eRo :eKo:eSbnaAo:eRo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eLo:eSbnaAo -:eMo:eSbnaVshorbhR:eSbnaI:eTo:eRluk:eKo:eSbnaAo:eRo :eKo:eLo:eSbnaAo -  \n(1) :eGko:eSbnaUp:eRo:eNo :ePo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo  :eTo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo - :eSkRo:eSbnaIb :eMo:eSbnaO:eLo:eHo’eSbnaUp :ePo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo :eTo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo– :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. \n:eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2) :eSkRo:eSbnaIb :ePRo:eBko:eSbnaU :ePo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo  :eTo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo  :eS.kori :eVo .   , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eKo:eSbnaAo:eSgTzko -:eKo:eLo:eSbnaAo -  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eDo:eSbnaE:eVo :eSo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSko:eNo:eSbnaIb:eCo:eRo :eSo:eSbnaAo:eHo’eSbnaU, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eTkmll:eSbx, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb-:ePo:eSbnaU:eRo:eVo:eSbnaAo:eRluk:eSo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n10 \n \n(2) :eSkRo:eSbnaIb :eYo:eSbnaO:eGo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo . :eBo:eSbnaU:eDDko:eSbnaUp.orz :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eFspm:eFb/l , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSbnaI:eKo:eSo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb - :eAo:eTMo:eSbnaI:eNo:eBko:eRluk:eRo :eSo :eAapg/omo :eSKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTo -   \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :eA:eVo:eTo:eSbnaAo:eRo  :eRo:eSbnaAo:eU:eTo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSo:eSbnaU:eBo:eDko :eRo:eSbnaAo:eU:eTo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eSbx, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)   \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAp:eSko:eNo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eKo:eSbnaI:ePo :eLo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eTkmll:eFb/l, :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo– :eBo:eNo:eGo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo )  \n:eA:eLHo:eSbnaAo / :eMo:eHo:eRo:eSbnaAo:eI -  \n(1) :eMo:eSbnaO . :eJo:eSbnaIb:eBo:eCko  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eMo:eSbnaO. :eSbnaI:eBo :eLo:eTzo :eMo:eRo:eHo’eSbnaUp:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eBo:eSo:eHo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eDeeko:eHo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eA:eN.kori :eDko:eRo:eSbnaAo:eTzko:eSbnaAo:eRko:eSbnaIb, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb, :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:e“lms:eOal \n:eJo:eSbnaO:eSbnaI:eGo  :eRo:eSbnaAo -  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eBo:eC.kori :eCo :eNo :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSo:eSbnaIb:eTo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eDo:eSbnaE:eVo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo . :eJo:eSbnaAo:eGo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eFb/l:e“lms , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:ePo:eRo:eSbnaAo:eTo:eSbnaIb (:ePRo:eBko:eSbnaAo:eTo:eSbnaIb ) :eGo:eSbnaAp:eSbnaI:eNo  :eHo:eSbnaAo:eRo  :eAo :eKko:eJo:eRo:eSbnaIb / :eKko:eSbnaAp:eJo:eRo:eSbnaIb :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:eKo:eDo:eSbnaE:eVo :eSo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W   \n:eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb   , \n:ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eI:eTzo:eHo:eRo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:ePo:eRo:eSbnaAo:eTo:eSbnaIb (:ePRo:eBko:eSbnaAo:eTo:eSbnaIb ) :eGo:eSbnaAp:eSbnaI:eNo  :eHo:eSbnaAo:eRo - (:eA:eGo:eHo:eNo:eSo :eCoaemotbaep  :eMo:eSbnaAo:eGko-:ePko:eSbnaAo:eGo:eSbnaU:eNo :eTo:eKo :eGo:eSbnaAo:eO:eLo :eJo:eSbnaAo:eI:eTo) \n(1) :eSo:eSbnaU:eKo:eDo:eSbnaE:eVo :eSo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eBo:eSbnaAo:eBo:eSbnaUp:eNo:eSbnaAo:eTko :eSo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSl/la:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eI:eTzo:eHo:eRo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2) :eLo:eSbnaE:eLHo:eSbnaU :eDo:eSbnaAo:eSo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSo:eNo:eKo :eMo:eNao:eHoroaz  :eDeo:eLo :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. \n:eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eJko:eRo:eNo:eSbnaIb -  \n(1) :eMo:eSbnaO . :eGo:eSbnaU:eLo :eHo:eSo:eNo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eA:eB.kori :eDo:eSbnaU:eLo :eRo:eSo:eSbnaIb:eDo :eMo:eRo:eHo’eSbnaUp:eMo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2) :eMo:eSbnaO . :eRo:eHo:eMo:eSbnaAo:eNo :eSo:eSbnaAo:eHo:eBo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo...., :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eEbnkz, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :ePko :eSbnaU :eLo:ePo:eRo:eSbnaAo:eSo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eNo:eSbnaAo:eLo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGo:eTo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eYo:eNao :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eKko:eSbnaU:eSko:eSbnaIb:eLo:eSbnaAo:eLo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:e“lms, :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eKo:eKo:eRo:eDeo:eSbnaO:eBko, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eVo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eYo:eNao :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eKo :eSbnaU :eSko:eSbnaU:eMo:eLo:eSbnaAo:eLo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eBo:eNo:eRo:eJko:eSbnaU.orz:eLo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eA:eMo:eHo:eSbnaIb, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eGko:eSbnaO:eGko:eDeeko:eDeo:eSbnaIb:eHo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)    िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n11 \n \n:eGo:eSbnaIb:eTo:eHo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo  / :eLo:eSbnaO:eKo :eGo:eSbnaIb:eTo -  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb:eMo:eTo:eSbnaIb :ePko :eSbnaU :eDo:eNo:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eVo:eSbnaIb  :ePo:eTNo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:ePko:eLo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2) :eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo  :eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eGo :eAapg/omo :eGo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eOal:eEbnkz, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eMo:eCko:eDko:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaI.M:eLo :eYo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo , :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eKko:eSbnaU:eRo:eDo:eKo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaIb:eTo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eJo :eAapg/omo :eGo:eLo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eTBs, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eLo:eKSg.kori :eMo:eSbnaIb  :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :ePo :eAapg/omo :eCo:eSbnaUp :eMo:eSbnaO:eCo:eSbnaIb, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSl/la:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eKo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eRo:eNo:eSbnaE:eTzo -  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eCo:eN.kori :eDo :eRo :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo- :eS.kori :eVo. :eJo:eSbnaIb:eTo:eNo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2) :eMo:eSbnaO . :eSo:eSbnaU:eBko:eSbnaAo:eNo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eBo:eSbnaE:eN.kori :eJo:eSbnaUp :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eJo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eMo:eHo:eTo:eSbnaO  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eLo:eKSg.kori :eMo:eSbnaIb :eMo:eHo:eTo:eSbnaO, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:eFb/l, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb :eVo:eSbnaAo:eDeo:eRluk :eNo :eAapg/omo . :e“lms:eFspm, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eGko:eSbnaU:eRo:eNo :eRo:eSbnaAo:eMo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:eTkmll, :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eNo:eGo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eBko:eGo:eSbnaAb:eTo :eGo:eVo:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo -  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eJo:eSbnaIb:eBo:eCko :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eRo’eSbnaUp:ePo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo:eLo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eEbnkz:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eI:eTzo:eHo:eRo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eSko:eM.kori :eBko:eSbnaU :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eLo:eKko:eNo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eBo:eSbnaI:eDeko :eYo:eSbnaAo:eGko:eSbnaAo:eTzo-:eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo– :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI:BASE :eJo:eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSbnaI.W:eKko  :eS.kori :eSo :eKo:eRo - (:eSbnaI.W:eKko  :eS.kori :eSo:eSbnaAo  :eKo:eHo:eSbnaAb:eBo:eLo:eSbnaAo )-  \n  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eCko:eSbnaU :eTo:eHo:eRo’eSbnaUp :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo :eU:ePko :eRluk  :eRo:eSbnaAo:eJo:eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo , :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :eKko:eSbnaE:eLo:eSbnaAo:eVo:eNo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eGko:eSbnaO:eGko:eRo:eSbnaI:eDeo :eHo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eNo:eSbnaO:eHo:eRo :ePo:eTzTzo:eSbnaIb, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo, :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eFb/l:eTBs \n(2)  :eBo:eSbnaAb:eJo:eNo:eSbnaAo:eTko :eMo:eSbnaU:eSbnaI.W:eKko  :eYo:eSbnaAo :eU:ePko :eRluk  :eTzo:eHo:eLo :eMo:eSbnaU:eSbnaI.W:eKko  :eYo:eSbnaAo - \n(2) :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eDeko:eSbnaO:eAapg/omo:eGo:eSbnaAo:eI :eMo:eSbnaU:eSbnaI.W:eKko :eYo:eSbnaAo, \n:ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eAp:eRo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n  \n:eSbnaI.M:eMo:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaAo :eSbnaI.M:eCo:eTRo:eKo:eLo:eSbnaAo -  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n12 \n \n(1)  :eSo:eSbnaU:eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI.M:eMo  :eSbnaI.M:eTko  :eLo:eSbnaE:eSko :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eDo:eSbnaE:eVo :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo ‘:eJko:eSbnaAo:eRo’eSbnaUp:eDo:eSbnaAo:eRo’ :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo-– :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, \n:eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI:BASE :eJo:eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb:eMo:eTo:eSbnaIb :eVo:eSbnaIb:eNao:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eVo:eSbnaIb :ePo:eTNo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:eDo  :eSbnaI.M:eLo  :ePo :eJko:eSbnaAo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eTkmll:eFb/l , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eKko:eJo:eRo:eSbnaIb /  :eKko:eSbnaAp:eJo:eRo:eSbnaIb :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:eKo  :eSko:eSbnaO:eRo:eSbnaIb :eDo:eSbnaAo:eSo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eNo:eSbnaE:eBo:eSbnaAb:eTo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo-– :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI:BASE :eJo:eLo:eSbnaAo- \n:eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n:eTo:eBo:eLo:eSbnaAo -  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eU:ePo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :eCo:eSbnaAp:eDko:eRo:eSbnaIb  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eMo:eHo:eSbnaAo:eVo:eSbnaIb:eRo :eDo:eSbnaAo:eSo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eVo:eNo:eSbnaAo:eTko :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSo:eVo:eRluk:eJo:eSbnaIb:eTo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eJko:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eJko:ePo:eTzTzo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :ePo:eSbnaIb:ePo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eLo:eDo:eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eSo:eSbnaAo:eRo:eAapg/omo:eGo:eSbnaIb - (:eGko:eSbnaU:eNo:eSbnaAo -:eMo:eSbnaU:eNo:eSbnaAo )  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :ePo :eAapg/omo :eCo:eSbnaIb :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eSbnaI:ePo :ePo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb:Doaeo \n:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo  - (:eJko:eSbnaI.M:eLo  :eBo:eSbnaAo:eHo )  \n(1) :eSkRo:eSbnaIb :eKo :eSbnaU :eN.kori :eDo :eNo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eKo:eNao:eRluk :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eI:eN.kori :eDRo :eKo :eSbnaU :eMo:eSbnaAo:eRo :eKo:eNao:eRluk :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eRo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eMo:eHo:eRo:eSbnaAb:eLo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo, \n:eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb, :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:e“lms:eFspm \n(2) :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :eKko:eSbnaE:eLo:eSbnaAo:eVo:eNo :eRo:eSbnaAo:eU:eTo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eKo :eSbnaAb :eLo:eSbnaUp :eRo:eSbnaAo:eU:eTo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eBo:eSbnaAp:eSo:eRo:eSbnaIb (:eBo:eSbnaAp:eSo:eRo:eSbnaIb :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo )  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eCo:eN.kori :eDRo  :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSkRo:eSbnaIb :eJko:eSbnaO:eTzo:eNo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eTkmll:e“lms, :eBo:eSbnaAp:eSo:eRo:eSbnaIb/:eBo:eSbnaAp:eSo:eLo:eSbnaIb/:eBo:eSbnaAo:eSo:eSbnaU:eRo:eSbnaIb :eBo:eJo:eBo:eSbnaAb :eCko:eSbnaI.M:eTko :Doaeo \n:ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI:BASE :eJo:eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo  :eBko:eSbnaUp:eSbnaI:eTo   :eJko:eSbnaAo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eKo:eNo:eTzo:eSbnaIb:eRo :eJko:eSbnaAo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eKo:eCko :eSbnaU :eBo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eLo:eSbnaO:eKo :eGo:eSbnaAo:eTko:eSbnaAo :eGo:eSbnaAo:eYo:eKo   \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaI:eVo  :eN.kori :eDRo  :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eSo:eSbnaIb:eTo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eTo:eSbnaU:eLo:eSbnaI.M:eSo :eYo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eNo:eSbnaO:eHo:eRo :ePo:eTzTzo:eSbnaIb, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- \n:eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo  :eCo:eKo :eSbnaU :eNo :eSo:eDo:eSbnaAo:eYo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eMo:eSbnaE:eTko:eRo :eSo:eDo:eSbnaAo:eYo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n13 \n \n:eMo:eSbnaI.M:eJo  :eRo:eSbnaAo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo (:eCko:eSbnaO:eKo:eTzo:eSbnaAo :eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo  ...)   \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:ePo:eSbnaI:eTo   :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eA:eJo:eSbnaU:eRluk:eNo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI:BASE :eJo:eLo:eSbnaAo- \n:eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n  \n:eMo:eSbnaVshorbhR:eDo:eAapg/omo:eGo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n  \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eKo:eSbnaI:ePo  :eLo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eDo:eSbnaAo:eSo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo . :eSo:eSbnaU:eNNo:eRo :eDo:eSbnaAo:eSo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSl/la:e“lms, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eLo:eSbnaI.W:eKSg.kori :eMo :eSbnaI:eNo :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eLo:eSbnaAp:eKo:eHo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n(2)  :eSkRo:eSbnaIb :eKko:eKko:eRo :eSo:eDo:eSbnaAo:eYo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eBo :eAapg/omo :eTzko:eSbnaAo :eSo:eDo:eSbnaAo:eYo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eTo:eSbnaAo:eNo:ePo:eSbnaU:eRo:eSbnaAo :eSo:eHo :eBko:eSbnaAo:eVo :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb:eTo   \n   \n(1)  :eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo:eSbnaI:eVo  :eLo:eSbnaAo:eSo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eDo:eSbnaU:eKko:eRo:eNo :eYo:eSbnaAo:eDo:eVo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:eEbnkz, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eSbnaI.M:eSo :eMo:eRo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eSo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSbnaI:eGo , :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eGko:eSbnaO:eGko:eDeeko:eDeo:eSbnaIb:eHo:eSbnaAo, \n:eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :ePko :eSbnaU :eLo:ePo:eRo:eSbnaAo:eSo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eTo:eRo:eSo:eSbnaAo / :eTo:eSbnaAo:eSo:eSbnaAo -  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eJo:eSbnaO:eGo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSbnaI:eBo :eL.kori :eTzo:eSbnaUp :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eKo:eSbnaAo:eLo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eEbnkz, :eGo:eSbnaAo:eMo- :eMo:eJko:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo, :ePo:eSbnaAo:eS.kori :eTzo- :eCko:eJo:eNo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eNo:eRo:eSbnaI:eHo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n  \n:eRo:eMo:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo  / :eKo:eTzko:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo  / :eKo:eRo:eTo:eSbnaAo:eLo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo -  \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eSo:eSbnaAb:eNo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eLo:eSbnaI.M:eLo :eTo :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:e“lms, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eJo:eNo:eKo :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eU:eSbnaI.M:eCo :eTo :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:e“lms, :eRo:eMo:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo / :eKo:eTzko:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo / :eKo:eRo:eTo:eSbnaAo:eLo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo,  :eOal:eNbal:eSl/la:eFb/l :eIb.:eSo :eCoaemotbaep  \n:eRo:eMo:eJko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo  :eBo:eJo:eBo:eSbnaAb :eCko:eSbnaI.M:eTko :Doaeo :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo- :eBo:eSbnaI:eDeko :eYo:eSbnaAo:eGko:eSbnaAo:eTzo/:eRo:eSo:eSbnaU:eAo:eRo, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eGo:eRo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eGo:eSbnaU:eMo:eGo:eSbnaU:eSbnaI.M:eMo  :eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep/ :eGRo:eSbnaU:eMo :eBo:eSbnaAo:eJo:eSbnaAo   \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :ePo:eRo:eMo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eMo:eNa.kori :eDeo :eLo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eMo:eNa.kori :eDeo:eLo :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFspm:eOal, :eOal:eNbal:eEbnkz:e“lms :eIb.:eSo :eCoaemotbaep  :eGo:eSbnaU:eMo:eGo:eSbnaU:eSbnaI:BASE :eMo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep :eBo:eJo:eBo:eSbnaAb :eCko:eSbnaI.M:eTko :Doaeo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n14 \n \n:eSkRo:eSbnaIb :eJo:eSbnaU:eGo:eSbnaAo:eYo :eSo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSkRo:eSbnaIb :eSkRo:eSbnaIb:eCo:eN.kori :eDRo :eSo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSl/la:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eDeo:eAapg/omo:eKo:eSbnaAo / :eDeko:eSbnaO:eLo :eVo:eSbnaAo:eDo:eKo   \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eBo:eDo:eRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eI:eTzo:eHo:eRo:eSbnaIb, :ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eLo:eHo:eSbnaIb, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eSbnaI:BASE :eNo:eMo:eRluk:eLo:eSbnaIb, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eMo:eRo:eSbnaAp:eNo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaAp:eLo \n(:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eYo:eSbnaO:eGo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :eRo:eSbnaAo:eMo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eSbnaI:eBo :eL.kori :eTzo:eSbnaUp :eRo:eSbnaAo:eMo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eFb/l:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo \n(:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n  \n:eDeo:eAapg/omo:ePko:eSbnaAo  (:eHo:eSbnaO:eLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eBo:eJo:eSbnaAo:eO:eLo :eJo:eSbnaAo:eI:eTo...) \n  \n:eSkRo:eSbnaIb :eJo:eGRo:eNo:eSbnaAo:eTko :eCo:eSbnaAp:eDko:eRo:eSbnaIb :eU:ePko :eRluk  :eSbnaI.M:eDko  :eYo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :eDo:eSbnaAo:eSo  :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo. :eMo:eHo:eSbnaAo:eVo:eSbnaIb:eRo :eDo:eSbnaAo:eSo, :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- \n:eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- :eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eSkRo:eSbnaIb :eMo:eHo:eSbnaE:eN.kori :eDRo  :ePo:eSbnaO:eDDo:eSbnaAo:eRo , :eU:eMo:eSbnaE:eRo- :eSbx:eFb/l, :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eCo:eNo:eSbnaAp:eRo:eSbnaAo:eGo :eAapg/omo :eJo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo) \n:eNo:eNno :eSbnaE :eRo:eSbnaAo / :eSbnaI:eDeo  :eGo:eRo:eSbnaIb -  \n:eSkRo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eMo :ePRo:eSo:eSbnaAo:eDo :eRo:eSbnaAo:eMo :eSo:eSbnaU:ePo:eSbnaU:eTRo :eS.kori :eVo . :eSo:eRo:eYo:eSbnaU:eGo :eMo:eSbnaO:eCo:eSbnaIb , :eU:eMo:eSbnaE:eRo - :eFb/l:eTBs , :ePo:eTo:eSbnaAo- :eGo:eSbnaAo:eMo+:ePo:eSbnaO:eS.kori :eTzo- :eBo:eSbnaE:eRo:eMo:eSbnaAo, :eBko:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo- :eTo:eMo:eSbnaU:eSbnaI.N:eRo :eYo:eSbnaAo, :eTko:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo- \n:eJko :eAapg/omo :eJko:eSbnaAo:eRo:ePo:eSbnaU:eRo (:eAo:eRo.:eE:eSo. :eSbnaI.M:eSko :eSbnaI:eVo :eRo), :eSbnaI.M:eJo :eLo:eSbnaAo- :eMo:eDko:eSbnaU:eBo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:ePo :eNo- :eEbnkz:eFspm:eSl/la:eFspm:eOal:e“lms (:eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAo:eRo)  \n \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo:eKo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaU  :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :- \n:eOal) :eHo:eSbnaAo:eI:eKo :eSbnaUp  :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eTBs :eMo :eA:eAapg/omo:eKo , :eOal:eFb/l :eJo:eSbnaUp:eNo :eTBs:e“lms:e“lms:eEbnkz   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n:eTBs) :eGo:eJo:eLo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eTBs:eOal :eMo :eA:eAapg/omo:eKo ,  :eOal :eNo:eVo:eMBo:eRo :eTBs:e“lms:e“lms:eEbnkz   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n:eTkmll) :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eSbx:eSl/la :eMo :eA:eAapg/omo:eKo , :eOal :eA:eKTzo:eSbnaUp :eBo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:e“lms  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n:eFspm) :eBo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTYo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eSl/la:e“lms :eMo :eA:eAapg/omo:eKo , :eOal:eFb/l :eNo:eVo:eMBo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:e“lms  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n:eFb/l) :eNo:eSbnaAo:eTzo:eKo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eSl/la:eTBs :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :eOal:eFb/l :eSbnaI:eDo:eSo:eMBo:eRo:eTBs:e“lms:eOal:e“lms \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n15 \n \n:eSbx) :eBo:eSbnaAo:eLo :eGo:eJo:eLo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo:eKo :eA:eAapg/omo:eKo :eOal:eOal:eOal :eMo :eA:eAapg/omo:eKo , :eOal :eA:eGo:eSTo :eTBs:e“lms:eOal:eTBs  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n:eSl/la) :eBko:eSbnaI.W:eKTo :eGo:eJo:eLo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eTBs:eSbx :eMo :eA:eAapg/omo:eKo , :eOal:eFb/l :eMo:eSbnaAo:eCo:eRluk :eTBs:e“lms:eOal:eTkmll   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n:eEbnkz) :eGo:eJo:eLo :eAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo -:eSo:eMo:eSbnaAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo -:eSo:eMo:eSbnaIb:eKSgo:eSbnaAo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eFspm:eTBs :eMo, :eA:eAapg/omo:eKo :eOal:eFb/l :eNo:eVo:eMBo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:eTkmll  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n:eNbal) :eKo:eSbnaAo:eSko:eSbnaIb:eKo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo :eSbnaI.M:eMo:eSkRo :eMo:eDko:eSbnaU:ePo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eSbx:eNbal :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :eOal :eJo:eNo:eVo:eRo:eSbnaIb :eTBs:e“lms:eOal:eFb/l  \nVideha_01_01_2015  \n:eOal:e“lms ) :eA:eRo:eSbnaI:eVo:eNDo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eEbnkz:eNbal :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :eOal :eNo:eVo:eMBo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:eFb/l  \nVideha_01_11_2015  \n:eOal:eOal ) :eJo:eGo:eDo:eSbnaIb:eSko :eCo:eNDRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eA:eSbnaI:eNo:eLo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaE:eSgo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eOal:eNbal:eOal :eMo :eA:eAapg/omo:eKo :eOal :eSbnaI:eDo:eSo:eMBo:eRo :eTBs:e“lms:eOal:eFb/l  \nVideha_01_12_2015  \n  \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eIb -:ePo:eSbnaI:eTRo:eKo:eSbnaAo:eKo   :eBo:eSbnaIb:eCko:eLo :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo:eKo :eSo :eAapg/omo :eGo - :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb:eKo  :eSo:eVo:eRluk:eSkRo:eSbnaE:eSgTzko  :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo:eKo  :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo  :eSo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo:eNTo:eRo  :eSo :eAapg/omo :eKo:eLo :eNo \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ::eSo:eDo:eSbnaE:eHo ::eTBs (:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :ePRo:eBo:eNDko -:eSbnaI:eNo:eBo:eNDko -:eSo:eMo:eSbnaAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo :eTBs:e“lms:e“lms:eNbal -:eOal:e“lms ) \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ::eSo:eDo:eSbnaE:eHo ::eTkmll (:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :ePo:eDYo :eTBs:e“lms:e“lms:eNbal -:eOal:e“lms ) \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo ::eSo:eDo:eSbnaE:eHo ::eFspm (:eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs:e“lms:e“lms:eNbal -:eOal:e“lms ) \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eFb/l ] \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eLo:eGko:eSbnaU:eKo:eTko:eSbnaAo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eSbx ] \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :ePo:eDYo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eSl/la ] \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eNo:eSbnaAo:eTzYo :eU:eTSo:eVo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eEbnkz ] \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :eSbnaI.M:eSko:eSko:eSbnaU :eU:eTSo:eVo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eNbal ] \n:eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eMo:eSbnaAb:eSbnaI.M:eTko:eLo:eSbnaIb :ePRo:eBo:eNDko -:eSbnaI:eNo:eBo:eNDko -:eSo:eMo:eSbnaAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo  [ :eSbnaI:eVo:eDo:eSbnaE:eHo :eSo:eDo:eSbnaE:eHo :eOal:e“lms ]  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n16 \n \n  \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon. com/  \n \n:eA:ePo:eNo :eMo :eAapg/omo :eTo:eVYo  ggajendra@videha.com  :ePo:eRo :ePo:eTzko:eSbnaAo:eU:Doaeo  \n:eGo:eJo:eSbnaE:eNDRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo \nggajendra@videha.com  \n  \n \n \n:eTBs. :eGo:eDYo  \n:eTBs.:eOal.:eA:eBDo:eSbnaU:eRo :eRo:eJJo:eSbnaAo:eKo-:eOal.:eTBs :eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs. :eOal :eTzo:eSbnaAo  :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo  :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  \n:eTBs.:eTBs.:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eNo:eSbnaIb :eKo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eYo:eNo:eSbnaIb- :eSo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:ePo:eKo :eSVo:eSbnaI.M:eNao:eRluk:eMo  :eA:eTo:eSbnaIb:eTo (:eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaAo :eVo:eSbnaVshorbhR:eTTo:eSbnaAo:eNTo) \n:eTBs.:eTkmll.:eAo:eSko:eSbnaIb:eSgo :eA:eNo:eSbnaI.M:eCo:eNHo:eSbnaAo:eRo- :eGo:eSbnaAo:eMo :eKo :eSbnaE  :eA:eSbnaI.M:eDko:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eTo:eSbnaO:eHo:eSbnaE :eBo:eDeeko:eKo:eSbnaAo :eBko:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo :eHo:eSbnaO  (:eAo:eLo:eSbnaO:eCo:eNo:eSbnaAo) \n:eTBs.:eFspm.:eOal.:eSbnaI:eVo:eNDo:eSbnaE:eSkVo:eRo :eTzko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU :eRo :eOal. :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs.:eE:eKo:eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo :eTBs. :eMo:eSbnaU:eNNo:eSbnaAo:eJo:eSbnaIb-:ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eVo:eHo:eSbnaI:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo- \n:eSo:eSbnaE:eLPko:eSbnaIb.W  \n:eA:eBDo:eSbnaU:eRo :eRo:eJJo:eSbnaAo:eKo (:eDko:eNo:eSbnaU:eSgo:eSbnaAo :eHo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaU:eRo )- :eOal.:eTBs :eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  :eTBs.:eOal :eTzo:eSbnaAo :eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo  :eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  \n:eOal \n:eTBs :eTzo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  \n:eOal.  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n17 \n \n:eIb :eBo:eSbnaAo:eTo :eU:eI:eKko:eKo :eAo:eI:eRo :ePo:eRo :eSo :eAapg/omo  :eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo :eKo:eHo:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eLo:eSbnaAo :eKo:eSbnaIb.W- \n\":eHo:eMo:eHo’eSbnaUp:eAapg/omo :eE:eKo :eSbnaI:eDo:eNo :eSbnaI:eDo:eBo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo :eRo:eHo:eSbnaIb  \n:eA:eHo:eSbnaAo:ePo:eRo :eAo:eSko :eRo:eKko:eNo:eSbnaE :eCko:eLo:eSbnaAp:Doaeo  \n:eSbnaI.M:eSo:eHo:eKo :eSbnaAb :eTo :eHo:eSbnaAo:eVo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eJko:eSbnaO:eKo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGo  \n:eSbnaI:eDo:eLo:eKo :eHo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaAo:eBo:eSbnaAb :eCko:eLo:eSbnaAp:eAapg/omo:Doaeo\" \n:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaI.M:eBko:eTo:eRo :eU:eI:eKko:eKo :eKko:eSbnaE:eTo :eSo :eAapg/omo  :eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo:eKo :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo :eAo:eI:eLo- \n\" :eA:eGo:eRo :eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo :eMo:eSTo :eHo:eSbnaAo:eVo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eJko:eSbnaO:eKo:eSbnaAo:eMo:eSbnaE \n:eA:ePo:eNo :eSbnaI:eDo:eLo:eKo :eHo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAb  \n:eLo:eSbnaAo:eGo:eLo :eHo:eMo:eRo:eSbnaO :eSbnaI:eDo:eLo :eMo:eSbnaE :eE:eNo:eSbnaAo  \n:eHo:eMo:eHo’eSbnaUp :eSbnaI:eDo:eLo:eKo :eCo:eSbnaAo:eBko:eSbnaIb :eSbnaI:eKo:eNo:eKo:eSbnaO :eTko:eMo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAb\" \n \n  \n:eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo :eBo:eSbnaAo:eJo:eLo- \":eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eE:eNo:eSbnaAo :eLo:eGo:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo :eA:eHo:eSbnaAo :eKo:eKo:eRo:eSbnaO :eBo:eSbnaAo:eTzo :eJo:eSbnaO:eHo:eSbnaAb :eCko:eSbnaIb.M\" \n:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo \":eO:eKo:eRo :eJko:eSbnaU.orz:eTzko:eSbnaAo :eVo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo :eKo:eA/onmoko :eKo :eSbnaE ,  :eHo:eRo:eSbnaE:eKo :eIb:eDo:eKo :eSbnaI:eDo:eNo :eA:eI:eTzko:eSbnaAo:eMo :eAo:eSbnaI:eBo :eKo:eA/onmoko :eBko:eSbnaE:eTzo:eBo:eSbnaAo:eKo :ePRo:eYo:eSbnaAo:eSo:eRo:eTo :eRo:eHo:eSbnaAb :eCko:eSbnaIb.M, :eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eU :eBo:eSbnaE:eVo:ePko:eSbnaAo \n:eLo:eGo:eSbnaAb:eYo:eA/onmoko, :eMo:eSbnaAo:eTRo :eTo:eSbnaIb:eNo :eSo:eSbnaAo:eLo :eBko:eA/onmoko :eGo:eSbnaE:eLo, :eNo:eSbnaAb :eSbnaI.M:eMo:eLo:eSbnaAb:eYo:eA/onmoko/\" \n:eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo- \":eAo:eI :eTo:eA/onmoko :eIb:eDo :eCko:eLo:eSbnaAb, :eDo:eSbnaU:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eRo:eAapg/omo:eGo:eSbnaIb:eNo:eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eCko:eSbnaO:eSbnaI:eDeeko :eKo:eA/onmoko :eKo :eSbnaAb :eLo:eSbnaAo :eSo:eSbnaU:eNo:eSo:eSbnaAo:eNo:eMo:eSbnaE :eNo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo:eI:eLo :eCko:eSbnaIb.M?\" \n:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo :eKo:eHo:eLo:eSbnaI:eNo- \":eIb:eDo:eKo :eDo:eSbnaU:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eBo:eSbnaIb :eRo:eAapg/omo:eGo:eSbnaIb:eNo:eTo:eSbnaAo :eSbnaI:eDo:eLo:eKo :eRo’eSbnaU:eKko:eSbnaAo-:eSo:eSbnaU:eKko:eSbnaAo:ePo:eNo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eNo:eSbnaAb :eRo:eAapg/omo:eGo:eSbnaIb:eNo :eKo:eA/onmoko :eSo:eKo :eSbnaAb :eYo:eA/onmoko, :eA:eGo:eRo :eI:eHo:eSbnaE :eBo:eSbnaAo:eTo \n:eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :ePo:eSbnaUp:eCko:eSbnaIb.M :eTo:eA/onmoko?\" \n--\":eDo:eSbnaU:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eRo:eAapg/omo:eGo:eSbnaIb:eNo:eTo:eSbnaAo:eSo :eAapg/omo  :eHo:eMo:eRo:eSbnaO :eKko:eSbnaAo:eSo :eNo:eSbnaAp:eTo:eSbnaAo :eNo:eSbnaAb, :eAo:eI :eKo:eSbnaAo:eI:eLo :eE:eKo:eSbnaAo:eNTo:eTo:eSbnaAo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaE :eSbnaI.M:eMo:eTRo :eBko:eSbnaE:eLo :eJo:eSbnaAo:eI:eYo:eA/onmoko, :eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eU:eDo:eSbnaAo:eSo:eSbnaIb:eKo \n:eKo:eSbnaAo:eRo:eNao :ePo:eSbnaUp:eCko :eSbnaUp  :eTo:eA/onmoko?\" \n:eTo:eMo:eSo:eSbnaAo:eI:eLo :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo:eMo:eSbnaE- \":eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eE:eHo:eNo :ePRo:eSkNo :eKo:eRo:eSbnaI:eNo:eHo:eSbnaAo:eRo :eKo :eSbnaE ? :eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo :eSbnaEAapg/omo  :eJo:eTo:eA/onmoko :eJo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eKo :eA:eSbnaI.M:eCko :eJo:eSbnaAo:eU, :eSbnaI:eKo:eE :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eE:eHo:eNo :eBo:eSbnaAo:eTo \n:eSo:eBo :ePo:eSbnaU:eCko:eLo:eSbnaAp:eAapg/omo?\" \n:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eSo:eSbnaU:eNo:eSo:eSbnaAo:eNo :eVo:eSbnaAo:eTo:eSbnaAo:eVo:eRo:eNao:eKo :eSbnaEAapg/omo  :eSbnaI.M:eCo:eRo:eSbnaAb:eTo :ePko :eSbnaE :eNo :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo :eAo:eI:eLo-  \n\":eO:eKo:eRo :eVo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo:eSo :eAapg/omo  :eBo:eSbnaE:eCo:eSbnaAb:eNo:eSbnaIb :eA:eSbnaI.M:eCko/\"  \n:eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo- \":eVo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo :eKo:eRo:eA/onmoko:eBo:eLo:eSbnaAo :eSo:eBo :eBo:eSbnaE:eVo:ePko:eSbnaAo :eMo:eSbnaAo:eTRo :eSbnaI:eKo:eNNo:eSbnaO :eNo:eSbnaAb :eBko:eA/onmoko :eSo:eKo :eSbnaAb :eYo:eA/onmoko, :eIb :eSo:eCo :eA:eSbnaI.M:eCko/ :eSbnaI:eKo:eYo:eSbnaO :eSo:eMo:eYo:eSo :eAapg/omo  :ePo:eSbnaAb:eGko :eAo :eA:eTzo:eLo \n:eA:eSbnaI.M:eCko/ :eSbnaI:eKo:eSMo:eTo :eO:eKo:eRo:eSbnaAo:eSo :eAapg/omo  :eSbnaI:eKo:eCko :eAo:eRo:eSbnaO :eA:eGo:eSbnaAo:eA:eSbnaI.M:eCko/\" \n-\" :eSo:eMo:eYo :eKo :eSbnaE  :eGko:eSbnaU :eAapg/omo :eGko:eTzo :eAo :eSbnaI:eKo:eSMo:eTo :eKo :eSbnaE  :ePo:eDo:eSbnaAo:eRluk :eSo :eAapg/omo  :eBo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eSbnaI:eKo:eE :eJko:ePo:eNo:eSbnaE :eGo:eSbnaE:eLo :eU/ \"  \n:eBo:eHo’eSbnaU:eTo :eJo:eSbnaO:eRo :eSo :eAapg/omo  :eSbnaI.M:eCo:eSbnaI.M:eCo:eYo:eSbnaAo :eKo:eA/onmoko :eAo:eBo:eSbnaAo:eJo :eAo:eI:eLo, :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaE :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo :eKo:eMo :eHo:eSbnaO:eI:eTo :eGo:eSbnaE:eLo- \":eBo:eSbnaE:eVo:ePko:eSbnaAo:eI, :eVo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo-\n:eSbnaI.W:eKko:eLo:eSbnaAo:ePko:eSbnaIb.W/ :eBko:eSbnaAo:eGYo:eSo :eAapg/omo  :eAo:eGo:eSbnaAo:eAapg/omo :eMo:eSbnaAp:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko, :eJo :eAapg/omo  :eI:eHo:eSbnaE :eSo :eAapg/omo :eGo :eLo:eSbnaAo:eSbnaI:eGo :eGo:eSbnaE:eLo :eTo:eA/onmoko:eAo:eRo:eSbnaO :eKo:eSbnaIb.W?\" \n:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo :eU:eI:eKko:eSo :eAapg/omo  :eBo:eSbnaAo:eHo:eRo :eBko:eA/onmoko :eDo:eSbnaE:eKko:eA/onmoko :eCo:eSbnaAo:eHo:eLo:eKo :eTo:eA/onmoko :eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo:eKo :eRo’eSbnaUp:eHo:eKo :eSbnaE  :eHo:eMo:eSko:eKo:eLo :eDo:eSbnaUp:eRo :eCo:eSbnaI.M:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eRo:eHo:eSbnaAb/ :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaAo:eI :eDo:eSbnaAb:eTo \n:eRo:eHo:eLo :eSo:eSbnaE -\":eJo:eNNo:eTo:eMo:eSbnaE :eJo:eRo’eSbnaU:eRo :eAo:eI:eBo, :ePRo:eSbnaE:eMo :eSbnaI.M:eJo:eSbnaI:eBo:eTo :eRo:eHo:eBo:eSbnaE :eKo:eRo:eTo/\" \n:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eDo:eSbnaE:eLo :eGko:eDeeko:eSbnaIb :eAo:eI:eRo :ePo:eRo :ePko :eSbnaE :eKo:eLo :eRo:eHo:eSbnaAb, :eJo:eSbnaE :eTo:eSbnaAo-:eKo:eYo:eSbnaAo:eMo:eTo :eTo:eKo :eI:eNTo:eJo:eSbnaAo:eRo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eLo, :eSo :eAapg/omo :eGo :eI:eSbnaI:eDo:eYo:eSbnaAo:eKo :eSbnaEAapg/omo  :eDo:eSbnaE:eLo :ePRo:eSbnaE:eMo-:ePo:eTRo \n:eAo:eI:eYo:eSbnaO :eO:eHo:eNo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo \n:eTBs.  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n18 \n \n  \n-:eBo:eDeeko :eSo:eSbnaU:eNDo:eRo :eAo:eI :eLo:eGo:eSbnaAb :eCko:eSbnaEAapg/omo :eGo:eSbnaAb \n-:eJko:eSbnaU.orz:eTzkTzko:eSbnaAo :eGo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eDo:eA/onmoko :eDo:eSbnaE:eBo:eSbnaAp  \n-:eHo:eSbnaAb :eSo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo:eSbnaE :eKo:eHo:eSbnaAb :eSbnaI.M:eCko:eYo:eSbnaAp   \n-:eLo:eSbnaO:eKo :eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaAb :eHo:eSbnaAb, :eA:eGo:eSbnaAo :eCo:eLo :eKo:eNo:eSbnaIb :eBo:eSbnaAo:eDo :eMo:eSbnaE :eKo:eHo:eBo:eSbnaAp \n- :eHo:eAapg/omo :eTo:eA/onmoko :eLo:eSbnaO:eKo :eDo:eSbnaE:eKko :eKo:eA/onmoko :eKo:eTko:eSbnaIb :eKo:eA/onmoko :eLo:eSbnaE:eTo:eSbnaAb :eDo:eSbnaE:eKko:eA/onmoko :eNo:eA/onmoko :eDo:eSbnaI:eHo:eNo  \n-:eBo:eSbnaAo:eDo:eMo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eKko:eBo:eSbnaE :eKo:eRo:eTo:eSbnaAb :eA:eGo:eSbnaAo:eAapg/omo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaAo:eTo :eSo:eBo :eTo:eA/onmoko \n-:eJo:eSbnaO-:eJo:eSbnaO, :eGo:eSbnaE :eDo:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo :eJo:eSbnaO :eNo :eA:eGo:eSbnaAo:eAapg/omo, :eNo:eSbnaAb :eTo:eA/onmoko :eHo:eLLo:eSbnaAo :eKo:eA/onmoko :eKo:eA/onmoko :eBo:eJo:eBo:eSbnaAp, :eSo:eSbnaE :eKo:eSbnaI:eHo:eYo:eSbnaE :eDo:eSbnaAb :eSbnaI.M:eCko:eYo:eSbnaAp  \n-:eKo:eTko:eSbnaIb :eBo:eJo:eBo:eSbnaEAapg/omo :eA:eKko:eSbnaAb:eNo :eBo:eSbnaAo:eJo :eNo:eA/onmoko \n-:eHo:eAapg/omo, :eBo:eSbnaAo:eDo:eMo:eSbnaE :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eHo:eGo:eSbnaO:eSbnaI:eTo:eHo:eSbnaEAapg/omo :eNo:eSbnaAb, :eHo:eMo :eBko:eKko:eSbnaAo:eRo’eSbnaU :eMo:eSbnaI.W:eLLo:eKo (:eDeo:eSbnaO:eMo) :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eBo:eSbnaE:eTzo:eSbnaIb :eCko:eSbnaIb.M :eSbnaI:eKo :eDeo:eSbnaO:eSbnaI.M:eMo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo  :ePRo:eSbnaE:eMo :eNo:eSbnaAb :eCko :eSbnaU :eYo:eSbnaE:eTo:eSbnaAp :eTo:eA/onmoko :eKo:eHo :eAo \n:eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaE :eBo:eSbnaAb:eSo :eAo :ePRo:eSbnaE:eMo:eKo :eBo:eSbnaAo:eTo :eKo:eRo:Doaeo :eAo:eBo :eAo :eNo:eA/onmoko :eNo:eJo:eDo:eSbnaIb:eKo/ :eSbnaI:eHo:eDo:eRluk:eYo:eSbnaE :eSo :eAapg/omo  :eSbnaI.M:eGko:eNo:eSbnaAo:eRluk :eBko:eA/onmoko :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAp/ :eCo:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAp :eTo:eSbnaO:eRo:eSbnaAo :eGko:eRo:eSbnaE :eJo:eSbnaAo:eI :eDo:eSbnaE:eBo:eHo:eSbnaIb:eAapg/omo, \n:eGo:eSbnaO:eSo:eSbnaAo:eAapg/omo:eI :eGko:eRo:eMo:eSbnaE ,:eHo:eDeDeo:eSbnaIb :eTo:eA/onmoko :eNo:eSbnaAb :eCko:eSbnaU:eYo:eSbnaE:eLo:eSbnaAp, :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eSo :eAapg/omo :eGo :eCo:eLo:eBo:eSbnaE :eTo:eA/onmoko :eCo:eLo :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eGko:eRo:eSbnaE \n-:eHo:eSbnaAb, :eDko:eSbnaIb:eRo:eSbnaE :eSo :eAapg/omo  :eBo:eSbnaO:eLo :eNo:eA/onmoko, :eBo:ePko:eSbnaAo:eI:eRo :eTo:eSbnaO:eRo:eSbnaAb :eCko :eSbnaEAapg/omo , :eHo:eLLo:eSbnaAo :eNo:eSbnaAb :eKo:eRo, :eA:eTo:eSbnaE :eSbnaI:eDo:eNo :eSo :eAapg/omo  :eKo:eSbnaI:eHo:eYo:eSbnaO :eKo :eSbnaAb :eLo:eSbnaAo :eNo:eSbnaAb :eKo:eHo:eLo:eSbnaEAapg/omo :eSo:eSbnaE :eA:ePo:eNo :eSo:eBo :eKo :eSbnaU :eCko:eSbnaO \n-:eJo:eSbnaO :eAo:eBo, :ePRo:eSbnaE:eMo :eHo:eMo:eRo :eA:ePo:eSbnaI:eVo:eTRo :eRo:eHo:eSbnaAb :eTo:eSbnaAb :eSo:eA/onmoko :eIb :eSbnaI:eDo:eVo:eSbnaAo:eRo :eJo:eSbnaAo:eI:eTo:eKo :eTo:eSbnaO:eRo:eSbnaAo :eSo:eSbnaU:eJko:eSbnaAo :eGo:eSbnaE:eLo:eSbnaAp \n  \n  \n:eTBs \n  \n:eRo:eSbnaAo:eJo:eNo:eSbnaAb:eSbnaI:eTo:eKo  :eSbnaI:eBo :eHo:eSbnaAb:eNo :eKo:eTko:eSbnaAo  \n:eHo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaU:eRo:eKo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eKo:eMo:eSbnaAo:eI:eLo:eSbnaAo :eSbnaI:eDo:eLLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE :eOal:e“lms :eBo:eSgo:eRluk :eSbnaI:eBo:eTo:eSbnaAp:eLo:eKo:Doaeo :eBo:eCo:ePo:eNo :eMo:eSbnaE :eGo:eSbnaE:eLo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eO:eI:eTzko:eSbnaAo:eMo :eSbnaI:eBo:eHo:eSbnaAo:eRo:eKo :eCo:eSbnaAo:eNo:eNo :eKo \n:eSbnaI:eNo:eBo:eSbnaAo:eSo:eSbnaIb :eSo:eSbnaAb:eDo:eSbnaU:eLo:eKo :eSbnaE  :eCko:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaIb.W :eBo:eSbnaE:eTzo:eSbnaIb :eA:eMo:eSbnaIb:eNo:eSbnaAo:eSo :eAapg/omo :eSbnaI:eNo:eKo:eSbnaAo:eHo :eKo:eRo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo:eKo:Doaeo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eA:ePo:eNo:eSbnaAo :eSo:eAapg/omo  :eBo:eSbnaE:eSo:eSbnaIb :ePRo:eSbnaE:eMo :eA:eMo:eSbnaIb:eNo:eSbnaAo:eSo :eAapg/omo  :eKo:eRo:eSbnaAb :eCko:eLo:Doaeo \n:eSbnaI:eDo:eNo :eSo:eMo:eYo:eKo :eSbnaE  :eDo:eSbnaO:eSgo, :eGko:eRo:eMo:eSbnaE :eBo:eSbnaUp:eRko :eMo:eSbnaAo:eIb:eBo:eSbnaAo:eBo:eSbnaUp:eKo :eSbnaE  :eU:eMo:eSbnaE:eRo :eBo:eHo’eSbnaU:eTo :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaAo:eKo :eKo:eSbnaAo:eRo:eNao :ePko:eSbnaO:eNo:ePo:eRo:eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  ’:eAo:eI:eBo :eJo:eSbnaO :eBo:eU:eVo:eSbnaAo :eAo:eBo :eNo:eSbnaAb \n:eCo:eLo :eSo:eKo :eSbnaAb :eYo:eSbnaAb :eSbnaI.M:eCko:eYo:eSbnaAp :eKko:eSbnaE:eTo-:ePo:eTko:eSbnaAo:eRo, :eJo:eSbnaAo:eYo:eLo:eSbnaAo :eBo:eHo’eSbnaU:eTo :eTo:eKo:eLo:eSbnaIb:ePko :eHo:eSbnaO:eI:eE’ :eSbnaI:eNo:eTYo:eSbnaE :eKo:eHo:eA/onmoko :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo:Doaeo :ePko :eSbnaAb :eKTzo:eRofom:eSbnaIb:eKo :eSbnaE  :eCo:eSbnaAp:eKo:eSbnaIb.W:eDo:eSbnaAo:eRo :eKo :eSbnaE  \n:eNo:eSbnaAp:eKo:eRo:eSbnaIb:eKo :eSbnaEAapg/omo :eCko:eSbnaO:eSbnaI:eDeeko :eKo:eA/onmoko :eA:eMo:eSbnaIb:eNo:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eLo:eA/onmoko :eKo:eA/onmoko :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eCo:eLo:eLo :eA:ePo:eNo:eSbnaAo :eGo:eSbnaAo:eMo :eSbnaI:eDo:eSo:Doaeo :eO:eNo:eSbnaAo :eO:eKo:eRo:eSbnaAo :eNo:eSbnaE:ePo:eSbnaAo:eLo:eKo :eKo:eSbnaAo:eNo:eSbnaUp:eNo :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  \n:eJo:eSbnaAo:eNo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eNo:eSbnaAb :eCko:eLo :eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eMo:eDko:eSbnaE:eSko:eKo :eAo:eAapg/omo:eDo:eSbnaO:eLo:eNo :eSo :eAapg/omo :eMo:eDko:eSbnaE:eSko:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eA:eSbnaI.M:eDko:eKo:eSbnaAo:eRo :eLo:eSbnaAo :eU:eTzko:eLo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaU:eSko :eBko:eA/onmoko :eRo:eHo:eLo :eBo:eSbnaAo:eTo :eA:eRo’eSbnaU:eNao :eKo:eHo:eNo:eSbnaE \n:eCko:eLo :eSbnaI:eDo:eLLo:eSbnaIb:eMo:eSbnaE:Doaeo  \n \n:eJo :eAapg/omo - :eJo :eAapg/omo  :eSbnaI:eDo:eLLo:eSbnaIb:eKo :eSbnaE  :eDo:eSbnaU:eRo:eSbnaIb :eHo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaU:eRo :eSo :eAapg/omo  :eLo:eGo :eHo:eSbnaO:eI:eTo :eGo:eSbnaE:eLo :eMo:eDko:eSbnaE:eSko:eKo :eAo:eNDo:eSbnaO:eLo:eNo:eKo :eCo:eCo:eSbnaAo:eRluk-:ePo:eSbnaI.N:eRo:eCo:eCo:eSbnaAo:eRluk :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eJo:eSbnaAo:eNo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eBo:eRko:eSbnaAo:eBo:eSbnaAb:eTo \n:eGo:eSbnaE:eLo:Doaeo :eJo:eYo:eNo:eGo:eRo:eKo :eRo:eSbnaE:eLo :eSo :eAapg/omo  :eU:eTo:eRo:eSbnaAb:eTo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eA:ePo:eNo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eNo:eSbnaE:ePo:eSbnaAo:eLo :eRo:eSbnaE:eLo:eBo:eSbnaE-:eSo:eSbnaE:eVo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eKko:eBo:eSbnaAb:eTo :eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep :eKo :eSbnaE  :eKo:eHo:eLo:eKo :eJo:eSbnaE :eYo:eSbnaE:eHo:eSbnaE \n:eA:eSbnaI.M:eCko :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eRo:eSbnaE:eLo:eSo:eSbnaE:eVo:eSbnaAo:Doaeo :eBo:eRko:eKo:eSbnaAo-:eBo:eRko:eKo:eSbnaAo :eRo:eSbnaE:eLo :eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaI:eNo:eHo:eSbnaAo:eRo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo:eKo :eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eKo :eSbnaEAapg/omo  :eRo:eSbnaE:eLo :eDo:eSbnaE:eKko:eTo:eSbnaE :eJko:eSbnaU.orz:eJko:eSbnaU.orz:eVo:eSbnaAo:eU:eNo \n:eTo :eAapg/omo  :eLo:eSbnaAo:eSbnaI:eGo :eGo:eSbnaE:eLo :eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eJo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eKo :eTo :eAapg/omo  :eO:eHo:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eSko:eMo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo  \n \n   िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n19 \n \n:eJo:eNo:eKo:ePo:eSbnaU:eRo:eKo :eRo:eSbnaE:eLo:eKo :ePLo:eSbnaE:eTzo:ePko:eSbnaCoaemoO:eMo:eRluk :ePo:eRo :eJo:eBo :eDo:eSbnaU:eNo:eSbnaUp :eBo:eSbnaE:eGo:eSbnaAb:eTo :eU:eTo:eRo:eLo :eTo:eA/onmoko :eDo:eSbnaE:eKko:eLo:eKo :eLo:eSbnaO:eGo :eA:eNo:eSbnaE:eKo:eNo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo-:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaU:eSko:eMo:eSbnaE:Doaeo :eKo:eHo:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eSbnaE :eJo:eSbnaE \n:eMo:eDko:eSbnaE:eSo:eSbnaIb :eE:eKo:eTo:eSbnaAo, \":eSbnaI.M:eJo:eAapg/omo:eDo:eSbnaAo:eBo:eSbnaAo:eDo\", ':eMo:eDko:eSbnaE:eSko:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo --:ePo:eSbnaUp:eRo:eSbnaAo :eKo:eRo \" :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaU:eSko :eKo :eSbnaE  :eE:eHo:eNo :eAo:eVo:eSbnaAo:eJo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eNo :eKo:eA/onmoko :eE:eGo:eSbnaO \n:eBko:eLo:eSbnaAo :eAo:eDo:eMo:eSbnaIb :eSo:eNo :eMo:eNo:eSbnaU:eKko :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :ePo:eSbnaU:eCko:eLo:eKo- \":eHo:eSbnaAp :eKo:eTko:eSbnaIb:eKo :eNo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaU:eSko :eA:eSbnaI.M:eCko?\"  \n:eBko:eLo:eSbnaAo-:eAo:eDo:eMo:eSbnaIb :eKo:eHo:eLo:eKo- \":eA:ePo:eNo:eSbnaE :eKo :eSbnaE  :eGko:eRo :eKo:eTo:eA/onmoko :eBko:eSbnaE:eLo?\"  \n\":eNo:eSbnaE:ePo:eSbnaAo:eLo:eMo:eSbnaE :eHo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaU:eRo\"/ \n:eBko:eLo:eSbnaAo :eAo:eDo:eMo:eSbnaIb :ePko :eSbnaE :eNo :eSo :eAapg/omo  :ePo:eSbnaU:eCko:eLo:eKo \" :eA:ePo:eNo:eSbnaE :eKo:eA/onmoko :eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep :eA:eSbnaI.M:eCko :eIb :eKo:eSbnaIb.W ?\" \n\":eHo:eAapg/omo, :eHo:eMo :eKo:eSbnaIb.W :ePo:eSbnaU:eCko :eHoroaz :eLo:eSbnaAp:eAapg/omo :eTo:eSbnaE:eKo:eRo :eJo:eVo:eSbnaAo:ePko :eNo:eSbnaAb :eDo:eSbnaE:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAb, :eKko:eSbnaAo:eLo:eSbnaIb :eHo:eMo:eRo:eSbnaE :eSo :eAapg/omo  :ePo:eSbnaUp:eCko :eSbnaAb  :eSbnaI.M:eCko:eYo:eSbnaAb?\" \n-\" :eJo:eSbnaE:eHo:eE, :eKo:eNYo:eSbnaAo :eKo:eSbnaIb.W :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo :eKo :eSbnaE  :eCko:eSbnaAp? \" \n:eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eKo:eHo:eLo:eKo \" :eHo:eAapg/omo \"/ \n:eBko:eLo:eSbnaAo-:eAo:eDo:eMo:eSbnaIb :eJo:eVo:eSbnaAo:eBo :eDo:eSbnaE:eLo:eSbnaAb:eNo- \":eIb :eA:eSbnaI.M:eDko:eKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eAo:eAapg/omo:eDo:eSbnaO:eLo:eNo :eA:eSbnaI.M:eCko, :eAo:eBo :eA:eHo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eKo :eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eKo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo :eVo:eSbnaAb:eVo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eKo \n:eA:eAapg/omo:eGo:eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eBko:eSbnaE:eLo:eSbnaE:ePo:eRo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo :ePo:eSbnaAo:eO:eTo:Doaeo :eJo:eSbnaE:eKo:eRo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eNao:eSbnaAo:eMo :eA:eHo:eSbnaAo:eAapg/omo :eKo :eSbnaE  :eJo:eSbnaE :eBo:eU:eVo:eSbnaAo :eHo:eSbnaE:eTo:eSbnaAb :eTo:eSbnaE:eKo:eRo:eSbnaO :eA:eAapg/omo:eGo:eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo :eSbnaI.M:eMo:eLo:eTo:eSbnaAb :eJo:eSbnaAb \n:eSo :eAapg/omo  :eNo:eSbnaE:ePo:eSbnaAo:eLo:eKo :eU:eCCo :ePo:eDo :ePo:eRo :eKo:eSbnaI:eHo:eYo:eSbnaO, :eKo:eTo:eNo:eSbnaO :eBo:eCo:eBo:eSbnaAo :ePo:eRko:eNo:eSbnaE :eSbnaI.M:eLo:eKko:eNo:eSbnaE :eRo:eHo:eTo :eTo:eA/onmoko, :eU :eNo:eSbnaE:ePo:eSbnaAo:eLo:eKo :ePo:eSbnaAb:eGko :eNo:eSbnaE:eTo:eSbnaAo :eHo:eSbnaAo:eSbnaI:eKo:eMo :eNo:eSbnaAb :eBo:eSbnaAb:eNo \n:eSo:eKo:eTo/ :eTo:eI :eSo:eBko:eKo :eSbnaI:eVo:eRo:eSbnaO:eDko:eMo:eSbnaE :eIb :eAo:eAapg/omo:eDo:eSbnaO:eLo:eNo :eSbnaI.M:eJo:eAapg/omo:eDo:eSbnaAo:eBo:eSbnaAo:eDo-:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo:eRluk:eBo:eSbnaAo:eDo :eBko:eA/onmoko :eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko:Doaeo :eSbnaI:eBo:eJo:eSbnaU:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaEAapg/omo  :eSbnaI:eBo:eJo:eLo:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo  :eJo:eSbnaE:eNo:eSbnaAo :eJko:eTzo:eKo:eSbnaAo \n:eLo:eGo:eSbnaAb:eYo:eSbnaAo, :eTo:eSbnaE:eNo:eSbnaAo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo :eMo:eNo:eMo:eSbnaE:Doaeo :eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo :eSbnaI:eDo:eSo :eTo:eKo :eSbnaAb :eTo :eSo:eSbnaO:eCo:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eLo :eJo:eSbnaE :eAo:eBo :eKo:eSbnaIb.W :eKo:eRo’eSbnaUp, :ePko :eSbnaE :eNo :eSbnaI:eDo:eLLo:eSbnaIb :eLo:eSbnaAp:eTzo :eJo:eSbnaAo:eU? \n \n  \n:eKo:eSbnaI:eNo:eYo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eKo :eBo:eSbnaAb:eBo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eKo :eA:eAapg/omo:eGo:eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo :eAo :eHo:eSbnaO:eMo:eA/onmoko :eBo:eLo:eSbnaAo :eBo:eCCo:eSbnaAo:eKo :eA:eAapg/omo:eGo:eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo:eKo :eSbnaI.M:eCo:eNTo:eSbnaAo :eHo:eSbnaO:eMo:eA/onmoko :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo:Doaeo  \n:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eJo:eSbnaU:eLo:eSbnaU:eSko :eLo:eGo:eSbnaAb:eTo:eSbnaE :eRo:eHo:eLo -:eA:eAapg/omo:eGo:eKo :eSbnaVshorbhR :eTo :eNo:eSbnaAo:eGo:eSbnaI.N:eRo:eKo:eTo:eSbnaAo :eKko:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo:eJo :eKo:eRo:Doaeo \n  \n:eAb :eRo:eCo:eNo:eSbnaAo:ePo:eRo :eA:ePo:eNo :eMo :eAapg/omo :eTo:eVYo  ggajendra@videha.com  :ePo:eRo :ePo:eTzko:eSbnaAo:eU:Doaeo  \n  \n:eKo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eNo:eSbnaIb :eKo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eYo:eNo:eSbnaIb  \n:eSo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:ePo:eKo  :eSVo:eSbnaI.M:eNao:eRluk:eMo   :eA:eTo:eSbnaIb:eTo  (:eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaAo :eVo:eSbnaVshorbhR:eTTo:eSbnaAo:eNTo ) \n  \n:eDko:eNo :eDko:eSbnaAo:eNYo :eSo :eLo:eBo:eSbnaAo:eLo:eBo ,:eUp :eAapg/omo :eCo :eUp :eAapg/omo :eCo ,:eMo:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaAo :eMo:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaAo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaAo:eLo :eSbnaI:eBo:eSbnaI.N:eRo:eCko :eSo:eBo:eHo:eKo :eCko:eSbnaAo:eHo:eSbnaI.N:eRo :eMo:eSbnaE ,:eNo:eDo:eSbnaIb :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaVshorbhR:eDo:eSbnaU :eJo:eLo:eKo \n:eMo:eDkYo ,:eSo:eSbnaU:eSTo:eSbnaAo:eSbnaI:eTo, :eA:eLo:eSo:eSbnaAo:eYo:eLo ,:eKo:eNo:eSbnaIb :eSo:eSbnaU:eTo:eLo ,:eKo:eNo:eSbnaIb :eJo:eSbnaAo:eGo:eLo,:ePRo:eSbnaAo:eCo:eSbnaIb:eNo :eSo:eBkYo:eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eA:eTo:eSbnaU:eLYo :eBko:eSbnaAo:eRo :eA:ePo:eNo :eCko:eSbnaAo:eTo:eSbnaIb :ePo :eRo:eKko:eNo:eSbnaE ,:eDko:eRo:eTo:eSbnaIb \n:eKo :eSbnaE  :eIb :eTzo:eSbnaU:eKo:eDeeko:eSbnaAo ,:eSbnaI:eVo:eSkVo :eKo :eSbnaE  :eSo:eMo:eKSgo :eA:ePo:eNo :eSo:eBo:eTzo:eSbnaAo :eRo:eHo:eSYo :eKko:eSbnaO:eLo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaE:eLo :eBo:eSbnaE:eKo:eLo , :eSbnaI:eVo /dHVa :eLo :eBko :eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaIb :eSo:eBko:eKo :ePRo:eTo:eSbnaIb:eKSgo:eSbnaAo :eKo:eSbnaI.N:eRo :eRo:eHo:eLo \n:eA:eSbnaI.M:eCko,:eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaIb:eGo:eNao :ePo:eYo:eSbnaAo:eRluk:ePTo :eSo :eAapg/omo :eKkYo:eSbnaAo :eMo:eSbnaE :eA:eSbnaI:eBo:eTo:eSbnaAp :eCko:eTko:eSbnaIb :Doaeo \n   :eCo:eSbnaAo:eRo:eHo’eSbnaUp :eSbnaI:eDo:eSo :ePo:eSo:eRo:eLo,:eKo :eSbnaU :eHo:eRo:eSbnaAb:eTo,:eSbnaI:eVo:eBko:eTSo, :eSbnaI:eNo:eDko:eRluk:eNo:eTo:eSbnaAo ,:eA:ePo:eNo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eRo:eSbnaE:eLo:eVo:eSbnaE :eSTzo:eSbnaE:eSko:eNo :eSo:eNo :eE:eYo:eRo :ePo:eSbnaO:eTzo:eRluk ,:eLo:eSbnaO:eKo:eKo :eAo:eAapg/omo:eSbnaI.W:eKko :eMo:eSbnaE \n:eSo :eAapg/omo :eSbnaI:eHo:eYo:eSbnaAo:eYo:eLo :eSo:eNNo:eSbnaAo:eTzo:eSbnaAo, :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eGo:eHo:eSbnaIb:eDeeko :eVYo:eTko:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eA:eKo:eTko :eBko:eSbnaUp:eSbnaI.M:eMo:eKo:eSbnaAo :eMo:eSbnaE :eDeo:eSbnaUp:eBo:eLo :eSo:eNo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo,:eTo :eMo:eSbnaO:eNo :eMo:eSbnaE :eHo:eTzko:eSbnaAo:eTo :eSo:eHo /dSTRa :eSbnaO:eAapg/omo :ePRo:eSkNo :eU:eTzko:eBo \n:eSVo:eSbnaAo:eBko:eSbnaAo:eSbnaI:eVo:eKo :eCko:eLo ,:eA:eTo:eSbnaE:eKo :eSbnaI:ePo:eCko:eDeeko:eLo ,:eE:eHo:eSbnaE:eNo :eSo:eKo :eSbnaU :eCo:eLo :eVo:eTo:eRluk:eMo:eSbnaAo:eNo :eVo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo :eBko:eSbnaUp:eSbnaI.M:eMo ,:eAo:eSbnaI.W:eKko:eRo :eA:eJo /dSTRa  :ePRo:eKo :eSbnaVshorbhR :eSbnaI:eTo:eKo :eSo:eMPo:eDo:eSbnaAo :eSo :ePo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaUp:eNao:eRluk \n:eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo ? :eA:eNo:eSbnaE:eKo:eSbnaO:eAapg/omo :eA:eHo:eSbnaIb :eBko:eSbnaAo:eAapg/omo:eSbnaI:eTo :eKo :eSbnaE  :ePRo:eSkNo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaO:eNo :eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eKo:eSbnaO:eNo :eMo:eSbnaE :eSbnaI:eVo:eRo:eSbnaAo:eMo :eDo:eI:eTo ,:eHo:eSbnaO:eTzo:eLo :eAo:eSbnaI:eBo :eKo:eNo:eSbnaIb :eSbnaI:eVo:eSkRo:eSbnaAo:eMo :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n20 \n \n:eSbnaI:eVo:eVo:eSko :eBko:eSbnaE:eLo:eHo’eSbnaUp:Doaeo :eSbnaI:eDo:eNo :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaAo:eRko:eSbnaE :eCo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo :eBo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eJo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eA:eNYo :ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo:eKo :ePo:eSo :eAapg/omo :eDo:eSbnaIb:eDo:eSbnaAo :eSo:eVo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eTzo:eSbnaU:eKo:eTzo:eSbnaU:eKo :eLo:eSbnaE:eLo:eHo’eSbnaUp,:eAo :eGo:eSbnaAo:eIb:eDeo :eKo :eSbnaE  \n:eSo:eLo:eSbnaAo:eHo :eA:eNo:eSbnaU:eSo:eSbnaAo:eRo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo:eKo :eE:eKo :eCko:eSbnaO:eTzo :eSo:eNo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eKRo:eMo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :eA:eGRo:eSo:eRo :eBko:eSbnaE:eLo:eHo’eSbnaUp:Doaeo :eMo :eAapg/omo:eSbnaI:eDo:eRo :eKo :eSbnaE  :eGo:eSbnaE:eTzo :eDko:eSbnaI.N:eRo :ePo:eHo’eSbnaU:eAapg/omo:eCo:eSbnaAb:eTo :ePo:eHo’eSbnaU:eAapg/omo:eCo:eSbnaAb:eTo :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eBo:eJo:eBo:eSbnaAo \n:eMo:eSbnaE :eDo:eSo :eSbnaI.M:eMo:eNo:eTzo :eBo:eSbnaAo:eKo:eSbnaIb.W :Doaeo:eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo 40 :eDeo:eSbnaAp:eLo:eRo :ePRo:eSbnaI:eTo :eVYo:eSbnaI.W:eKTo ,,:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eTo:eSbnaIb:eNo :eSbnaI:eDo:eNo :eDko:eSbnaI.N:eRo /dBhRa :eMo:eNao :eKo:eRo:eBo :eKo :eSbnaE  :eA:eNo:eSbnaU:eMo:eSbnaI:eTo :Doaeo :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eBo:eJo:eSbnaE :eBko:eSbnaO:eRo \n:eSo :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eBo:eJo:eSbnaE :eSo:eSbnaAo:eAapg/omo:eJko :eDko:eSbnaI.N:eRo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eKo :eSbnaE  :eSo:eMo:eYo :eSbnaI:eNo:eDko:eSbnaAo:eRluk:eSbnaI.N:eRo:eTo :eCko :eSbnaAb :eKo:Doaeo \n  :eA:eSbnaI:eHo :eDko:eRo:eTo:eSbnaIb :ePo :ePo:eE:eRo :eRo:eKko:eBo:eSbnaAo :eSo :ePo:eSbnaI:eHo:eNo:eSbnaI:eHo :eSo :eBo:eSbnaUp:eSbnaI:eNo :ePo:eDeeko:eSbnaIb :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo ,:eSo:eSbnaE :eSbnaI.M:eJo:eDDo:eSbnaIb :eBo:eSbnaAo:eLo:eKo :eSo:eNo :eTzko:eSbnaU:eMo:eKo :eSbnaAb :eTo :eRo:eSbnaI:eHo :eGo:eSbnaE:eLo :eCko:eLo :eBko:eSbnaI.N:eRo \n:eSbnaI:eDo:eNo ,:eO:eSbnaI:eHo :eMo:eSbnaAp:eSo:eMo :eMo:eSbnaE :eTzo:eSbnaU:eKo:eTzo:eSbnaU:eKo :ePo :eBo:eI:eSo:eLo :eBo:eI:eSo:eLo :ePo:eSbnaI.M:eGko:eLo:eSbnaAb:eTo :eMo:eSbnaE:eGko :eMo:eSbnaE :eSbnaI.M:eBko:eJo:eSbnaAb:eTo :eA:eTo:eSbnaIb:eTo :eKo :eSbnaE  :eBko:eVYo:eTo:eSbnaAo :eSMo:eRo:eNao :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo \n:eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo  :eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaAb:eTo :eRo:eHo:eLo:eHo’eSbnaUp :Doaeo \n  :eSko:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eBko:eSbnaO:eJo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo :eSko:eHo:eSbnaI.N:eRo :eKo :eSbnaE  :eCo:eSbnaIb:eRo:eSbnaE:eTo,:eMo:eHo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaAo :eHo:eSbnaO:eTzo:eLo :ePo:eHo’eSbnaU:eCo:eYo :eMo:eSbnaE :ePo:eRo:eAapg/omo:ePo:eRo:eSbnaAo:eGo:eTo :eDo:eSbnaO:eKo:eSbnaAo:eNo :eSo:eBo:eHo:eKo :eBko:eVYo :eJko:eSbnaAo:eAapg/omo:eKo:eSbnaIb.W :eBo:eDeeko \n:eSo:eSbnaU:eKko:eMo:eYo /dDa_dSignVocalicR/dShYa  :ePRo:eSTo:eSbnaU:eTo :eKo:eSbnaI.N:eRo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eSbnaI:eHo:eNDo:eSbnaIb :eBko:eSbnaAo:eSbnaI:eSgo :eHo:eSbnaO:eTzo:eLo :eMo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo:eKo :eKo :eSbnaE  :eHo:eSbnaI:eSgo:eRluk:eTo :eBko :ePo:eSbnaU:eCko:eSbnaI.M:eLo:eYo :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eSbnaIb:eYo :eCko:eSbnaIb.M? “ :eNo:eIb \n:ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eKo:eSTo:eSbnaAo:eNo,:ePo :eAapg/omo :eJo:eSbnaAo:eBo :eKo :eSbnaE :eRo”:Doaeo :eE:eKo :eKSgo:eNao :eLo:eSbnaE:eLo :eSbnaI:eVo:eCo:eSbnaI.M:eLo:eTo :eMo:eSbnaO:eNo :eBko:eSbnaE:eLo ,:ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eKo:eSTo:eSbnaAo:eNo :eTo :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo:eSbnaE :eCko:eLo:eYo :eNo:eSbnaAb,:eKko:eSbnaE:eNo:eSbnaAo:eYo :eSbnaI:ePo:eNo:eSbnaAo:eYo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eE:eKo :eSbnaE  \n:Doaeo :eJo:eSbnaE :eSo:eSbnaE :Doaeo \n    :eDo:eSbnaO:eSo:eRo :eSbnaI:eDo:eNo :eA:eAapg/omo:eKo:eSbnaO:eRo:eVo:eTzo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eAo /dMYa :eSbnaUp:eSbnaI.M:eJo:eYo:eMo :eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaAo:eYo:eRluk:eKRo:eMo :eBo:eNo:eLo :Doaeo \n :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo:eKo :eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo :eKo:eSbnaIb.W:eSbnaI:eNo:eE :eNo:eSbnaE:eNo:eSbnaE :eRo:eSbnaI:eHo ,:eSo:eMo:eYo :eBo:eCo:eLo ,:eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaAo:eLo :eA:eCoaemotbaep:eKo:eSbnaO:eRo:eVo:eTzo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eSo:eRo :eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaI.N:eRo:eKRo:eMo:eSbnaAo :eKo:eRo:eBo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :eSbnaI:eVo:eSkVo :eKo :eSbnaE  :ePRo:eSbnaAo:eYo :eSo:eBo \n:eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaO:eGo :eJo:eSbnaU:eTzo:eLo:Doaeo [:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp :eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaIb :eTo :eKo:eE:eKo :eSbnaI:eDo:eNo ,:eBo:eSbnaI.W /d·Ya  :eMo:eHo:eSbnaIb:eNo:eSbnaO:eAapg/omo :eSo :eO:eTTo:eYo :eDeo:eSbnaE:eRo:eSbnaAo :eJo:eMo:eSbnaAp:eNo:eSbnaE :eCko:eLo, :eA:eSbnaI:eHo :eSo:eBkYo:eTo:eSbnaAo :eAo \n:eI:eSbnaI:eTo:eHo:eSbnaAo:eSo:eKo :eA:eNo:eSbnaU:eSo :eAapg/omo :eDko:eSbnaAo:eNo :eKo:eRo:eYo:eVo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo  ,:eLo:eSbnaE:eKko:eKo ,:eSbnaI:eVo:eDYo:eSbnaAo:eTko /dSignIiReph  :eCko:eTko:eSbnaIb  :Doaeo] \n :eKko:eMo:eSbnaE:eRo :eYo:eSbnaU:eGo :eKo :eSbnaE  :eSVo:eSbnaI.M:eNao:eRluk:eMo :eKo:eSbnaAo:eLo:eKo :ePRo:eSbnaI:eTo:eSbnaI:eNo:eSbnaI.M:eDko /dTVa  :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eBko:eSbnaIb:eSgo:eNao :eA:eRo /dNnYa  :eMo:eSbnaE :eTzko:eSbnaAo:eRko ,:eSbnaI:eVo:eSkVo :eHo:eSbnaE:eSbnaI.N:eRo:eTzo:eSbnaE:eJo :eMo:eSbnaE :eSko:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eLo ,:eA:eSbnaI:eHo :ePo:eSbnaI.N:eRo:eSo:eRo :eMo:eSbnaE \n:eA:eAapg/omo:eKo:eSbnaO:eRo:eVo:eTzo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eSbnaI:eVo:eSkVo :eKo :eSbnaE  :eSo:eBo:eSo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaAo:eLo :eAo :eSbnaI:eVo:eSTo:eSbnaVshorbhR:eTo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo  :eA:eSbnaI.M:eCko .:eSo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eHo’eSbnaUp :eMo:eSbnaE :eA:eJo:eGo:eSbnaU:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko , ,:eVo:eSbnaAo:eSTo:eSbnaU,:eSbnaI.M:eSko:eLPo :eKo:eLo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  \n:eBo:eSbnaE:eJo:eSbnaO:eDeeko  :ePRo:eMo:eSbnaAo:eNao :Doaeo:eNo:eSbnaIb:eKo :eJo:eKo:eSbnaAo :eSo:eSbnaU:eRo:eSbnaI.M:eKSgo:eTo :eRo:eKko:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaAo :eSo:eSbnaUp:eYo:eRluk :eBo:eMo:eRluk:eNo :eSbnaI:eDVo:eTo:eSbnaIb:eYo :eDVo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo ,1,950,000, /dSYVa :eSbnaAo:eYo:eRo \n:eMo:eSbnaIb:eTzo:eRo, :eAo:eNo:eSbnaE :eSbnaI:eKo195 :eHo:eSbnaE:eKTzo:eSbnaE:eYo:eRo :eJo:eMo:eSbnaIb:eNo :ePo :eBo:eNo:eSbnaAo:eO:eLo :eIb :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :ePRo:eSbnaAo:eRo:eMBko :eMo:eSbnaE :eSbnaI:eHo:eNDo:eSbnaUp :eDo:eSbnaE:eVo:eTo:eSbnaAo :eSbnaI:eVo:eSgNao:eSbnaU :eKo :eSbnaE  :eSo:eMo:eSbnaI:ePo:eRluk:eTo :eKo:eE:eLo :eGo:eSbnaE:eLo \n:eCko:eLo,:eKo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo:eRo :eMo:eSbnaE :eBo:eSbnaAp:eDDko :eDko:eMo:eRluk:eKo  :eSko:eRo:eNao :eMo:eSbnaE :eCo:eSbnaI.M:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :Doaeo \n  :eDo:eSbnaO:eSo:eRo :ePo:eIb:eGko :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eA:eSbnaI.M:eCko ,:eBo:eSbnaAo:eYo:eSbnaO:eNo :eTzo:eSbnaAb:eMPo:eLo –:eMo:eHo:eSbnaAo:eYo:eSbnaAo:eNo :eBo:eSbnaAp:eDDko :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eSo:eBo :eMo:eSbnaE :eIb :eSo:eBo:eSo :ePo:eSbnaAb:eGko,:eA:eSbnaI.M:eCko ,:eE:eKo:eRo:eSbnaAo :eA:eCoaemotbaep:eKo:eSbnaO:eRo \n:eTko:eSbnaO:eMo :eKo :eSbnaE  :eMo:eDkYo :eMo:eSbnaE :eBo:eNo:eSbnaAo:eO:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eCko:eLo :Doaeo:eTo:eSbnaE:eSo:eRo :eTo:eSbnaAo :ePRo:eSbnaO:eMo :eTzo:eSbnaAb:eMPo:eLo ,:ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo:eKo :eSo:eBo:eSo :eBo:eSbnaE:eSo:eSbnaIb :eDkYo:eSbnaAo:eNo :eAo:eKo:eSbnaI:eSgo:eRluk:eTo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko \n:Doaeo:eSo:eMo:eYo :eVo :eKo:eSbnaAo:eLo :eDVo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eU:ePo:eSbnaE:eSbnaI.M:eKSgo:eTo :eRo:eHo:eLo:eSbnaAo:eKo :eKo:eSbnaAo:eRo:eNao:eSbnaE :eMo:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaAo :eMo:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaAo :eSbnaI:eVo:eSko:eSbnaAo:eLo :eBo:eSbnaVshorbhR:eKSgo :eSo:eBo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo:eBko:eVo:eNo ,:eAo:eCoaemotbaep:eGo:eNo  :eKo :eSbnaE  :eCo:eSbnaIb:eRo :eKo \n:eA:ePo:eNo :ePRo:eBko:eSbnaAo:eVo :eSTko:eSbnaAo:eSbnaI:ePo:eTo :eKo:eYo :eNo:eSbnaE:eNo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eA:eSbnaI:eHo :eMo:eSbnaE :eMo:eSbnaO:eTzo :eMo:eSbnaO:eTzo ,:eLo :eAapg/omo :eBo:eSbnaAo :eLo :eAapg/omo :eBo:eSbnaAo :eA:eJo:eSbnaO:eDko :eSo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:ePo :eSo:eBo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eA:eDeDeo:eSbnaAo :eJo:eMo:eSbnaAp:eNo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko  :Doaeo \n:eAo:eBo :eE:eKo:eRo :eDo:eSbnaE:eKko :eBko:eSbnaAo:eLo :eBo:eDeeko :eSo:eSbnaAo:eVo:eDko:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :eSo :eKo:eYo:eLo :eJo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko ,:eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo :eSo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eDeko:eSbnaAo:eAapg/omo:eCo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eKSgo:eSbnaI:eTo :eNo:eSbnaI:eHo :ePo:eHo’eSbnaU:eCo:eSbnaE:Doaeo \n      :eBo:eSbnaE:eKo:eSbnaO:eAapg/omo:eGo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eSbnaI:ePo:eRo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eMo:eDeo:eKo :eSko /dY·a  :eMo:eSbnaE :eBo:eNo:eLo :eBko:eGo:eVo:eSbnaAo:eNo :eSbnaI.M:eSko:eVo :eKo :eSbnaE  :eSo:eMo:eSbnaI:ePo:eRluk:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eKo :eSbnaE  :ePRo:eVo:eSbnaE:eSko :eDVo:eSbnaAo:eRo :eSo:eSbnaAo:eTo :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eHo  :eVo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo \n:eNo:eSbnaAo:eGo :eSo:eBo :eSo :eSo :eAapg/omo :eRo:eSbnaI.M:eKSgo:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo \n  :eA:eNo:eSbnaE:eKo:eSbnaO:eAapg/omo :eDo:eSbnaE:eSko :eE:eKo:eRo :ePo:eSbnaU:eNo:eRo’eSbnaU /dTTha :eSbnaAo:eNo :eLo:eSbnaE:eLo :eMo:eDo:eSbnaI:eDo  :eKo:eYo :eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eA:eSbnaI:eHo :eKRo:eMo :eMo:eSbnaE  :eBko:eSbnaAo:eRo:eTo :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eKo :ePo:eSbnaU:eRo:eSbnaAo:eTo /dTVa  :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaAo:eGo:eKo :eBo:eSbnaO:eDeo:eRluk \n:eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo :eDo:eSbnaE:eKko:eLo :eJo:eSbnaAo :eSo:eKo :eSbnaAb :eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eA:eNo:eSbnaE:eKo:eSbnaO:eAapg/omo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eYo:eSbnaUp:eSbnaI:eNo:eSo:eSbnaE:ePko :eKo :eSbnaE  :eMo:eDo:eSbnaI:eDo :eSo :eJo:eSbnaIb:eNao:eSbnaORluk:eDDko:eSbnaAo:eRo :eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaAo:eJo :eBko :eRo:eHo:eLo :eCko:eSbnaAb:Doaeo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  \n:eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo:eKo :eSbnaI.M:eSo:eDeo:eHo:eSbnaIb :eBo:eDeDeo :eU :eAapg/omo :eCo :eU :eAapg/omo :eCo ,:eNo:eSbnaI:eHo :eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :eO:eSbnaI:eHo :ePo :eLo:eSbnaO:eKo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo :eAo:eRo:eSbnaAo:eMo :eSo :eCo:eRko:eSbnaAb:eTo :eHo:eSbnaO:eYo:eTo ,:ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo:eKo :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :eA:eNo:eSbnaE:eKo \n:eTzko:eSbnaAo:eMo :eLo:eKo:eDeeko:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo :eJo:eNo:eKo :eSbnaI.M:eSo:eDeo:eHo:eSbnaIb :eBo:eNo:eSbnaAo:eO:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eKo:eTo:eSbnaE:eKo:eSbnaO :eBko:eSbnaUp:eSbnaI.M:eMo:eGo:eTo :eSbnaI.M:eCko:eSbnaI:eDeeko:eYo:eSbnaAo:eYo:eLo  :ePo:eSbnaAo:eTko:eSbnaI.N:eRo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eSo:eMo:eYo :eMo:eSbnaE \n:eBko:eRo:eLo :ePo:eSbnaUp:eRo:eLo :eU:eLLo:eSbnaI.M:eSo:eTo :ePo:eSbnaUp:eJo:eNo:eSbnaIb:eYo  :eDo:eSbnaE:eVo :eSTko:eLo :eCko:eLo:Doaeo :eA:eNo:eSbnaE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eO:eSbnaI:eHo :ePRo:eSbnaAo:eCo:eSbnaIb:eNo :ePo:eSbnaAo:eSgo:eSbnaAo:eNao :eIb:eTzo :eKo :eSbnaE  :eJo:eSbnaO:eSbnaI:eDeo :eKo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :ePRo:eSbnaAo:eCo:eSbnaIb:eNo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n21 \n \n:eDeko:eSbnaAo:eAapg/omo:eCo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eRo’eSbnaUp:ePo :eDo:eSbnaE:eLo :eJo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eBko:eVo:eNo :eKo :eSbnaE  :eCko:eTo ,:eCko:eJJo:eSbnaAo :ePo :eMo:eSbnaO:eTzo :eMo:eSbnaO:eTzo :eHo:eSbnaI.N:eRo:eYo:eRo :eHo:eSbnaI.N:eRo:eYo:eRo :eMo:eKko:eMo:eLo:eSbnaIb  :eKo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb :eJo:eMo:eLo \n:eCko:eLo , :eBo:eDeeko :eSo:eSbnaO:eHo:eNo:eGo:eRo :eLo:eGo:eSbnaAb:eTo :eCko:eLo :Doaeo:eE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :ePo:eSbnaU:eLo:eKo :eDo:eSbnaU:eNo:eSbnaU :eKo:eSbnaAo:eTo :eA:eNo:eSbnaE:eKo:eSbnaO:eAapg/omo :eYo:eKSgo :eYo:eSbnaI.M:eKSgo:eNao:eSbnaIb :eKo :eSbnaE   :eDeo:eSbnaAo:eRko :eDko:eSbnaI.N:eRo :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk :eSo:eBo, :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  \n:eSo:eSbnaAo:eBo:eSbnaUp:eTo,:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eBko:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo:eLo ,:eSbnaI:eKo /dNS.half :eYo:eSbnaAo:eTo :eO :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eSbnaI:eKo:eLo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaU:eKkYo :eDo:eRo:eVo:eSbnaAo:eJo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eHo:eSbnaE:eTo:eSbnaAb:eKo:Doaeo :eA /dxSa :eRo:eSbnaAo ,:eNo:eSbnaAo:eGo ,:eHo:eSbnaAo:eTko:eSbnaIb ,:eSko:eSbnaE:eRo ,:eKo:eMo:eLo \n:eDo:eSbnaAo:eNo:eVo :eAo:eSbnaI:eDo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk ,:eVo :eSbnaI.M:eBko:eSbnaI.M:eTTo :eSbnaI.M:eCo:eTRo :eSo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo :eAo:eCCko:eSbnaAo:eSbnaI:eDo:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eMo:eSbnaE :eMo:eHo:eSbnaAo:eTMo:eSbnaAo :eBo:eSbnaU:eDDko :eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaIb:eTo :eVo /dSTRa  \n:ePo:eSbnaI:eHo:eRo:eSbnaAo :eKo :eHo’eSbnaU:eNo:eKo:eSbnaAo :eSo:eMo:eKSgo :ePo:eSbnaU/dSsxa  :eA:eGo:eRo:eBo:eTTo:eSbnaIb :eRo:eSbnaAo:eKko:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  /dSTRa :eSbnaIb:eGo:eNao :eSo:eBo ,:ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo :eSo :ePko :eSbnaUp :eLo :eA:eGo:eRo:eBo:eTTo:eSbnaIb :eKko:eRo:eSbnaIb:eDo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  \n:eA:eNo:eSbnaU:eGRo:eHo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo:eCko:eLo :Doaeo :eE:eKo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDeo:eLo :eKo :eSbnaE  :ePRo:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo:eNao :eMo:eSbnaE :eE:eKo :ePo:eSbnaU:eJo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eSo:eNo :eLo:eSbnaO:eKo  :eCo:eSbnaAo:eDo:eSbnaI.N:eRo :ePo :eBo:eSbnaAb:eSo :eKo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eKo:eNYo:eSbnaAo :eSo:eBko:eKo :eHo:eSbnaAo:eTko \n:eMo:eSbnaE :eTo:eSbnaAo:eGo :eBo:eSbnaI.W:eNHo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo :eAo :eSTo:eSbnaUp:ePo:eKo :eIb :eSTko:eSbnaAo:eNo  :eJo:eSbnaAo:eDo:eSbnaUp ,:eTzo:eSbnaO:eNo:eSbnaAo ,:eTo :eAapg/omo :eTRo ,:eMo :eAapg/omo :eTRo :eKo :eSbnaE  :eAo:eSbnaI.M:eDko:ePo:eTYo :eMo:eSbnaE :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eBo:eDeeko :eBo:eSbnaE:eSko:eSbnaIb :eSo:eMo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo:eTo \n:eCko:eLo“[:eSbnaI:eKo /dNS.half :eYo:eSbnaAo:eTo :eE:eKko:eNo:eSbnaO:eAapg/omo] :eSbnaI:eHo:eNDo:eSbnaUp :eDko:eMo:eRluk :eKo :eSbnaE  :ePRo:eSbnaAo:eYo:eVbgomno  :eGo:eNao:eMo:eSbnaAo:eNYo :eDo:eSbnaE:eVo:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eVo:eTo:eSbnaAo :eSo:eSbnaAo:eBo:eHo:eKo :ePo:eSbnaAo:eTko:eSbnaI.N:eRo :ePo :eU /dTYha :eNo:eNo ,:eAo :eMo:eSbnaUp:eSbnaI:eTo:eRluk ,:eIb :eSo:eSbnaAo:eSbnaI:eBo:eTo \n:eKo:eRo:eBo:eSbnaAo :eLo:eSbnaE:eLo :ePo:eYo:eSbnaAo:eRluk:ePTo :eA:eSbnaI.M:eCko :eJo:eSbnaE :eE:eKo :eSo:eMo:eYo :eO:eTo:eYo :eSbnaI:eHo:eNDo:eSbnaUp :eDko:eMo:eRluk :eKo :eSbnaE  :eDeo:eAapg/omo:eKo:eSbnaAo :eBo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eJo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo ,:eTo:eDo:eSbnaU:ePo:eRo:eSbnaAo:eNTo :eBo:eSbnaAp:eDDko :eDko:eMo:eRluk :eKo :eSbnaE  :ePRo:eDko:eSbnaAo:eNo:eTo:eSbnaAo \n:eBko :eGo:eSbnaE:eLo /DoubleDanda :eMo:eHo:eSbnaAo:eTMo:eSbnaAo :eBo:eSbnaU:eDDko :eKo :eSbnaE  :eJo /dNMa  :eSo :eSbnaI:eNo:eVo:eSbnaAo:eRluk:eNao :eDko:eSbnaI.N:eRo:eKo :eKo:eTko:eSbnaAo ,:eJo:eSbnaAo:eTo:eKo :eKo:eTko:eSbnaAo ,:eKo :eSbnaE  :eBo:eDeeko :eSbnaI:eNo:eKo :eJo:eKo:eSbnaAo :eA:eNo:eSbnaE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eSbnaI.M:eBko:eSbnaI.M:eTTo:eSbnaI.M:eCo:eTRo \n:eMo:eSbnaE ,:ePRo:eSbnaAo:eCo:eSbnaIb:eRo :eMo:eSbnaE :eDo:eSko:eSbnaAo:eRluk:eO:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eTo:eSbnaIb:eNo :eSbnaI:eDo:eNo :ePo:eYo:eSbnaAo:eRluk:ePTo :eA:eSbnaI.M:eCko :eNo:eSbnaIb:eKo :eJo:eKo:eSbnaAo :eGko:eSbnaU:eMo:eBo:eSbnaAo  :eLo:eSbnaE:eLo ,:eTo:eSbnaAo:eHo:eSbnaIb :eSo :eTo:eSbnaIb:eNo :eSbnaI:eDo:eNo:eKo :eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo \n:eDo:eIb:eTo :eCko :eSbnaAb :eKo :Doaeo :eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eHo:eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eSo:eBo :eLo:eGo :eSo:eMo:eYo:eKo :eA:eBko:eSbnaAo:eVo :eCko:eLo :Doaeo \n   :eSo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaE:eYo:ePo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eSo:eMo:eYo :eKko:eMo:eSbnaE:eRo :eRo:eSbnaAo:eJYo :eKo :eRo:eSbnaAo:eJo:eDko:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :eCko:eLo :Doaeo :eHo:eJo:eSbnaAo:eRo:eSbnaO:eAapg/omo :eHo:eJo:eSbnaAo:eRo :eSVo:eNao:eRluk :eMo:eSbnaU:eDRo:eSbnaAo :eKko:eCo:eRluk :eKo:eSbnaI.N:eRo :eKo :eE:eKo:eRo :eSbnaI:eNo:eMo:eSbnaAo:eRluk:eNao \n:eBko:eSbnaE:eLo :eCko:eLo ,:eAo:eYo :eA:eSbnaI:eHo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eA:eTko:eRluk :eVYo:eVo:eSTko:eSbnaAo :eE:eKo:eRo:eSbnaE :eKo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eDko :ePo :eA:eSbnaI.M:eCko ,:eKo :eAapg/omo :eBo:eSbnaO:eSbnaI:eDeo:eYo:eSbnaAo :eLo:eSbnaO:eKo :eA:eCoaemotbaep:eKo:eSbnaO:eRo:eVo:eTzo :eKo :eSbnaE  :eMo :eAapg/omo :eSbnaI:eDo:eRo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eKko:eYo :eA:eBo:eSbnaAb:eTo \n:eA:eSbnaI.M:eCko ,:eAo :ePo:eYo:eRluk:eTzo:eNo :eU:eDYo:eSbnaO:eGo  :eSo :eAo:eMo :eJo:eNo :eJo:eSbnaIb:eVo:eNo :eA:ePo:eNo :eJo:eSbnaIb:eVo:eNo :eYo:eSbnaAo:ePo:eNo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo \n    :eA:eNYo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eBo:eSbnaI:eNo /dSxa :eTo :eIb :eDo:eSbnaE:eSko :eBo:eDeeko :eSo:eSTo,:eCo:eSbnaIb:eJo :eBo:eSbnaO:eSTo,:eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb ,:eHo:eSbnaO:eTzo:eLo ,:eKko:eSbnaE:eNo:eSbnaAo:eYo ,/dSxa :eSbnaAo ,:eMo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eLo:eSko ,:eSo:eBo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :Doaeo :eBo:eSbnaE:eSko:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo :eKkYo:eSbnaAo \n:eSbnaI.M:eDko:eYo:eSbnaAo :ePo:eSbnaUp:eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  ,:eJo:eVo:eSbnaAo:eNo :eLo:eSbnaO:eKo :eKo :eSbnaE  ,:eBo:eSbnaU:eRko:eBo:eDeDeo :eKo:eMo ,:eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo:eYo :ePo:eDeeko:eLo :Doaeo \n   :eTo:eSbnaE:eSo:eRo :eSbnaI:eDo:eNo :eSo:eSbnaE:eYo:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaE:eYo:ePo :eKo :eSbnaE  :eDo:eSbnaO:eSo:eRo :eDko:eRo:eSbnaO:eHo:eSbnaI.N:eRo /dxh·a :eSbnaO:eSbnaI:eTzo:eAapg/omo:eGo :eSbnaI:eVo:eLo:eSbnaE:eJo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaE:eLo :ePRo:eSTko:eSbnaAo:eNo :eKo:eE:eLo:Doaeo :eDeo:eRofom:eSbnaAo:eIb:eVo:eRo :eCo:eSbnaE:eNo :eKo :eSbnaE  :eGo:eSbnaAo:eMo :eU:eMo:eHo:eRo:eSbnaE \n:eCko:eLo ,:eO :eA:ePPo:eNo :eGo:eSbnaAo:eMo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eKo :eCo:eSbnaAo:eHo:eSbnaAb:eTo :eCko:eLo :Doaeo :eO:eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo :eGo:eSbnaAo:eMo :eKo :eSbnaE  :eDo:eSbnaE:eKko:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaAo:eLo:eSo:eSbnaAo :eHo:eMo:eRo:eSbnaO :eU:eDDo:eSbnaAo:eMo :eBko \n:eCo:eSbnaU:eKo:eLo ,:eA:eSbnaI:eVo:eLo :eAapg/omo :eBo :eO:eKo:eRo :ePRo:eSTo:eSbnaAo:eVo :eSVo:eSbnaIb:eKo:eSbnaAo:eRo :eKo:eYo:eLo:eHo’eSbnaUp :Doaeo:eGo:eSbnaAo:eMo :eE:eKko:eNo:eHo’eSbnaU :eA:ePo:eNo :eA:eTo:eSbnaIb:eTo :eKo :eSbnaE  :eGo:eRo:eSbnaAo :eLo:eGo:eSbnaAp:eNo:eSbnaE :eTzko:eSbnaAo:eRko :eCko :eSbnaAb :Doaeo \n  :eKo:eCCo:eSbnaIb :eSo:eDeeko:eKo ,[:eJo:eSbnaE:eKo:eRo:eSbnaAo :ePo:eKKo:eSbnaIb.W :eBo:eNo:eSbnaE:eBo:eSbnaAo:eKo :eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb  :ePRo:eYo:eSbnaAo:eSo :eBko :eRo:eHo:eLo :eCko:eSbnaAb:eKo]:eKo:eSbnaE  :eDo:eSbnaU:eNo:eSbnaU :eKo:eSbnaAo:eTo :eLo:eHo:eLo:eHo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eDko:eSbnaAo:eNo :eKo /dUa :eSo:eSbnaIb:eLo \n:eRo:eSbnaO:ePo:eLo :eJo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo,:eSo:eDeeko:eKo :ePo:eRo :eKo:eSbnaI:eNo:eE :eDo:eSbnaUp:eRo :eSbnaI:eNo:eKo:eLo:eLo:eSbnaAo :ePo :eO:eKo:eRo :eBko:eSbnaAo:eYo :eE:eKo :eGo:eSbnaO:eTzo :eSKo :eSbnaUp :eTzo:eRo :ePo :eBo:eI:eSo:eLo :eA:ePo:eNo :eSo :eAapg/omo :eGo:eSbnaIb :eSo :eAapg/omo :eGo \n:eSbnaI:eVo:ePo:eRo:eSbnaIb:eTo :eSbnaI:eDo:eSo :eSo :eAo:eSbnaI:eBo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo:eCo:eSbnaE:eNo :eKo :eSbnaE  :eSbnaI:eDo:eSo :eTo:eKo :eSbnaAb :eTo,:eMo:eSbnaU:eSo:eKo :eSbnaAb :eTo :Doaeo :eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb :eRo:eSbnaO:eSbnaI:eKo :eKo :eO :eA:ePPo:eNo :ePo:eSbnaI:eHo:eRo:eLo:eHo:eSbnaAo :eCo:eMo:eDeeko:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  \n:eNo:eSbnaIb:eKo:eHo:eSbnaAo :eCo:ePPo:eLo :eBko:eSbnaAo:eIb :eKo :eSbnaE  :eDo:eSbnaAb:eTo :eHo:eMo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eSo:eBo :eSo  :eBo:eSbnaAo:eJo:eLo ,:eIb :eHo:eMo:eRo :eCko:eSbnaO:eTzo :eBko:eSbnaAo:eYo :eA:eSbnaI.M:eCko’ ,:eAo :eA:ePPo:eNo :ePo:eSo:eRluk :eKko:eSbnaO:eSbnaI.M:eLo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eTzo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo \n:eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eDo:eSbnaE:eLo:eKo :eSbnaE :Doaeo:eHo:eMo:eHo’eSbnaU :eSo:eBo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp   :eO:eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo :eKo:eRo:eSbnaEAapg/omo:eSo:eSbnaIb  :eDo:eSbnaE:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaAb:Doaeo         :eKo:eSbnaI:eNo:eE :eDo:eSbnaUp:eRo :eAo:eGo:eSbnaU :eCo:eLo:eLo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaAo:eDo ,:eBo:eSbnaIb:eCo :eKko:eSbnaE:eTo :eSo ,:eSbnaI:eNo:eTo:eSbnaAo:eAapg/omo:eTo \n:eKo:eCCo:eSbnaIb {:ePo:eSbnaU:eRo:eNo:eSbnaAo :eJo:eMo:eSbnaAo:eNo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaAb:eLo :eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb :eVo:eSbnaAo:eLo:eSbnaAo :eRo:eSbnaAo:eSTo:eSbnaAo }:eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo ,:eCo:eSbnaE:eNo :eKo:eHo:eLo:eKo :ePo :eAapg/omo :eDo:eRo:eHo :eBo:eSbnaIb:eSo :eSbnaI.M:eMo:eNo:eTzo :ePo:eSbnaAb:eDo:eLo :eCo:eLo:eYo :ePo:eDeeko:eTo :eHo:eMMo:eRo \n:eGo:eSbnaAo:eMo :eDko:eSbnaI.N:eRo,:eO:eTo:eYo :eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb :eNo:eSbnaI:eHo :eJo:eSbnaAo :eSo:eKo :eSbnaAb :eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eO:eSbnaI:eHo :eUp /dBBa :eDeo :eKko:eSbnaAo:eBo:eDeeko :eSo:eDeeko:eKo :ePo:eRo :eA:eSbnaI:eHo:eNo:eSbnaAo :eHo:eMo:eRo \n:eMo:eSbnaO:eAapg/omo:eNo :ePo:eRo:eSbnaE:eSko:eSbnaAo:eNo ,:eSko:eRo:eSbnaIb:eRo :eA:eSko:eSbnaO:eTko:eSbnaI:eKo:eTo :eBko :eGo:eSbnaE:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eAo:eBo :eSbnaI:eHo:eMMo:eTo :eNo:eSbnaI:eHo:eAapg/omo,:ePo:eSbnaAb:eDo:eLo :eCo:eLo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :Doaeo :eHo:eMo:eRo :eMo:eNo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE :eLo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaAo:eDo :eO \n:eBo:eSbnaAo:eTzo :eGko:eSbnaAo:eTzo :eKo :eSbnaE  :eGko:eRo :eSo:eBo :eDo:eSbnaE:eKko:eBo:eSbnaAb:eTo :eJo:eSbnaE:eNo:eSbnaAo :eGo:eSbnaAo:eIb:eDeo :eBo:eSbnaI:eNo :eGo:eSbnaE:eLo :Doaeo :eSo:eDeeko:eKo :eBo:eSbnaI:eNo :eRo:eHo:eLo :eCko:eSbnaAb,:eJo:eSbnaE :ePRo:eGo:eSbnaI:eTo :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaUp:eCo:eKo :eCko :eSbnaAb  ,:eSbnaI:eBo:eJo:eLo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eKko :eAapg/omo :eBko:eSbnaAo \n:eDo:eSbnaUp:eRo :eDo:eSbnaUp:eRo :eDko:eSbnaI.N:eRo :eNo:eJo:eSbnaI.N:eRo :eAo:eBo:eSbnaAb:eTo :eCko :eSbnaAb  :Doaeo:eA:ePo:eNo:eSbnaAo :eSo:eBo :eSbnaI:eDo:eSo :eKo :eSbnaE  :eMo:eCo:eSbnaAo:eNo :eSo:eNo:eKo :eCko:eSbnaO:eTzo :eCko:eSbnaO:eTzo :ePko :eSbnaUp :eSo:eKo :eGko:eRo ,:eNo:eSbnaIb:eCo:eSbnaAo :eLo:eKo:eDeeko:eSbnaIb :eVo:eLo:eSbnaAo \n:eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb ,:eMo:eSbnaAo:eLo :eJo:eSbnaAo:eLo ,,:eUp:ePo:eRo :eSo:eSbnaIb:eRko:eSbnaIb :eCo:eSbnaI:eRko :eLo:eSbnaO:eKo:eVo:eSbnaE:eDo :eRo:eHo:eSbnaAb:eTo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eGko:eRo:eKo ,:eDo:eSbnaE:eVo:eSbnaAo:eLo :eCo:eSbnaAo:eRo ,:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :ePko :eSbnaUp :eSo:eKo ,:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eTo:eSbnaAo:eDeeko:eKo :eKko:eJo:eSbnaUp:eRo:eKo \n:ePo:eTTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :Doaeo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :ePo:eKKo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :Doaeo :eKo:eHo:eLo:eKo :eO “ :eA:eSbnaI:eHo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eBo:eDeeko :eBo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo:eSo :eHo:eSbnaO:eYo :eCko :eSbnaAb :eKo :Doaeo,:eBo:eRo:eSo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaAp:eSo:eMo :eMo:eSbnaE :eIb :eSo:eBo \n:eIb:eLo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :eMo:eSbnaE :eDeo:eSbnaU:eSbnaI:eBo :eJo:eSbnaAo:eYo :eCko :eSbnaAb  :Doaeo,:eTo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo :eLo:eSbnaE:eLo :eA:eSbnaI:eHo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSo:eKo,:eLo:eKo:eDeeko:eSbnaIb:eKo :eE:eHo:eSbnaE:eNo :eGko:eRo :eBo:eNo:eSbnaAo:eO:eLo :eJo:eSbnaAo:eYo :eCko :eSbnaAb :eKo :Doaeo:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eKko:eSbnaE:eTo \n:eMo:eSbnaE :eSbnaI.M:eMo:eRo:eCo:eSbnaAo:eIb :eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaAp:eDko:eSbnaAo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo :eCko:eLo,:eKo:eTTo:eSbnaE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eBo:eTTo:eKo:eKo :ePko:eSbnaAo:eMo:eRluk :eCko:eLo :Doaeo:eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp :eGko:eRo :eMo:eSbnaE :eBo:eI:eSo:eLo /dZa :eNo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :eSo:eBo  :eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n22 \n \n:eKo :eSbnaE  ,:eKko:eJo:eSbnaUp:eRo:eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaAo:eTo :eSo :eSo:eSbnaAo:eMo:eSbnaAo:eNo :eBo:eNo:eBo:eSbnaAb :eCko:eLo ,:eJo:eSbnaE :eKko:eSbnaU:eJo:eLo :eDo:eRo:eBo:eJJo:eSbnaAo :eSo :eO:eSbnaI:eHo:eNo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eKko:eSbnaAo:eYo :ePo:eDeeko:eSbnaIb :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eDo:eSbnaUp:eRo :eDo:eSbnaUp:eRo :eDko:eSbnaI.N:eRo :ePo:eSo:eRo:eLo \n:eBo:eSbnaAo:eDko ,:eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :eKko:eSbnaE:eTo :eMo:eSbnaE :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  /dSTRa :eSbnaIb:eGo:eNao :ePo:eSbnaU:eRo’eSbnaU:eKko :eBo:eDeeko:eKo:eSbnaAo :eBo:eDeeko:eKo:eSbnaAo :eHo:eSbnaAb:eTzo :ePo:eSbnaI:eHo:eRo:eNo:eSbnaE :eDko:eSbnaAo:eNo :eRo:eSbnaO:eSbnaI:ePo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :ePko:eSbnaO:eTzo:eSbnaO :eSbnaI.M:eJko:eKo :eSbnaAb :eTo \n:eDo:eSbnaE:eSbnaI.W:eKko :eKo :eTzko:eTzko:eSbnaAo :eKo :eHo:eAapg/omo:eSo:eLo :eCko:eLo :Doaeo \n :eKo:eCCo:eSbnaIb :eSo:eDeeko:eKo :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eDo:eSo :eKo:eSbnaO:eSko:eKo :eBo:eSbnaAo:eDo :ePo:eKKo:eSbnaIb.W :eSo:eDeeko:eKo :eMo:eSbnaE :eE:eKo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo:eRo :eBko :eCo:eSbnaU:eKo:eLo :eCko:eLo :Doaeo:eSo:eDeeko:eKo :eKo :eKo:eSbnaAo:eTo :eVo:eE:eHo :eJko:eSbnaO:ePo:eDeeko:eSbnaIb :eSo:eNo :eGko:eRo \n:eVo :eDo:eSbnaO:eKo:eSbnaAo:eNo ,:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eSo:eBo :eTzko:eSbnaAo:eMo :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo:eKo :eBo:eSbnaO:eTo:eLo ,:eBko:eSbnaAo:eAapg/omo:eSbnaI:eTo :eBko:eSbnaAo:eAapg/omo:eSbnaI:eTo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaAo:eLo ,:eSbnaI:ePo:eYo:eRo,:eHo:eSbnaI.N:eRo:eYo:eRo ,:eSbnaI.M:eCo /dxSa  :eVo :eSbnaI:eBo:eSKo :eSbnaU :eTzo :eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaAb:eKo :eSbnaE :eTzo :Doaeo \n:ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo:eKo :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eCo:eSbnaIb:eJo :eSo:eBo :Doaeo,:eHo:eSbnaAo:eCoaemotbaep , :eKo:eTo:eSbnaE:eKo:eSbnaO :eTzko:eSbnaAo:eMo :eDo:eSbnaU :eLo:eSbnaIb:eTzo:eRo, :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eLo:eSbnaIb:eTzo:eRo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaO:eTo:eLo :eMo:eSbnaE :ePo:eSbnaE:eTzo:eRofom:eSbnaO:eLo ,:eDeo:eSbnaIb:eJo:eLo :eSbnaI:eBo:eKo:eSbnaAo:eIb:eTo :eCko:eLo \n:Doaeo  :eAo:eGo:eSbnaAo ,:eJo :eAapg/omo :eGo:eLo :eJko:eSbnaAo:eDeo :eSo :eBo:eRko:eSbnaAb:eTo :eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb :eE:eKo:eTzo:eSbnaAo,:eGo:eSbnaU:eMo:eTo:eSbnaIb :eLo:eGo :eRo:eSbnaO:eKo:eLo:eKo ,:eJo:eTo:eYo25 :eDeo:eSbnaAp:eLo:eRo:eKo :ePRo:eSbnaI:eTo  :eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo :eKko:eRo:eSbnaIb:eDo:eYo :ePo:eDeeko:eLo:Doaeo \n:eJo:eSbnaAo:eBo:eSbnaAb:eTo :eCo:eSbnaE:eNo :eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo :eLo:eSbnaAb:eTo :eCko:eLo ,:ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eSo:eSbnaAo:eTo :eTzo:eSbnaAo, :eSo:eSbnaAo:eTo :eSo :eDo:eSo :eBo:eRo:eKko:eKo :eBo:eCCo:eSbnaAo :eSo:eBo :eGo:eSbnaAo:eDeeko:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eCo:eSbnaAo:eRo:eSbnaO :eKo:eSbnaAo:eTo :eSo :eGko:eSbnaE:eRo :eLo:eSbnaE:eLo:eKo ,:eHo:eMo \n:eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :ePko:eSbnaO:eTzo:eSbnaO :eSbnaI.W:eKko:eCo:eSbnaI.M:eLo:eYo:eSbnaE ,:eTo :eSo:eBo :ePko:eTzo:eSbnaAo:ePko:eTzo :eGo:eSbnaAo:eLo :ePo,:eMo:eSbnaAo:eTko :ePo :eHo:eSbnaAo:eTko :eRo:eSbnaAo:eSbnaI.W:eKko ,:ePo:eSbnaO:eJo :eBo:eNo:eSbnaAo :eKo :eTzko:eSbnaAo:eRko :eBko :eGo:eSbnaE:eLo :Doaeo :eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :eKo:eNYo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  \n:eHo:eSbnaAo:eTko :eMo:eSbnaE :ePo:eSbnaAo:eRo:eDo:eSko /dSignIiReph  :ePLo:eSbnaAo:eSbnaI.W:eSTzo:eKo :eMo:eSbnaE :eJo:eSbnaIb:eSbnaI:eVo:eTo :eKo:eCko:eSbnaU:eAo :eCko:eLo:eSbnaE,:eHo :eSbnaCoaemoE :eLo:eSbnaO :eHo :eSbnaCoaemoE :eLo:eSbnaO :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo :eO :eKko:eRo:eSbnaIb:eDo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eIb:eSo:eSbnaAo:eRo:eSbnaAo :eKo:eRo:eYo :eLo:eGo:eLo ,:eAo:eNo :eBo:eCCo:eSbnaAo \n:eSo:eBo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eTo:eRo:eHo /dTTha :eSbnaIb :ePo:eSo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo :eDo:eSbnaE:eLo:eKo :eSbnaE :Doaeo:eCo:eSbnaE:eNo :eBo:eDeo:eHoroaz:eBo:eDeeko:eSbnaAo:eYo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo:eSbnaE ,:eBo:eSbnaAo:eHo:eSbnaI.N:eRo :eAo:eDo:eMo:eSbnaIb :eSo:eBo :eKo :eSbnaE :eKo:eRo:eSbnaAo :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eSbnaI.M:eBko:eKko:eMo :eAapg/omo :eGo:eSbnaAo :eBo:eNo:eSbnaAo :eDo:eSbnaE:eLo:eKo :eSbnaE  :Doaeo \n  :eKo:eSbnaI:eNo:eE :eDo:eSbnaUp:eRo :eSo :eNo:eDo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaO:eRo :eSo:eSbnaU:eNo:eSbnaAo:eIb :ePo:eDeo:eSbnaAb:eTzo :eCko:eLo :Doaeo :eNo:eDo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaAo:eTo :eKko:eSbnaUp:eBo :eCo:eHo:eLo \n:ePo:eHo:eLo ,:eNo:eSbnaAo:eVo ,:eJo:eHo:eSbnaAo:eJo ,:eMo:eLLo:eSbnaAo:eHo :ePo:eSbnaAb:eLo:eVo:eSbnaAo:eRo   ,:ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo :eSo:eBo :Doaeo :eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :eJo:eHo:eSbnaAo:eJo :eMo:eSbnaE :eBo:eSbnaAb:eSo :eKo :eNo:eDo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :eLo :eAapg/omo :eBo:eSbnaAo:eIb :eMo:eSbnaE :eYo:eSbnaAo:eTRo:eSbnaAo :eSo:eSbnaU:eRo’eSbnaUp :eBko:eSbnaE:eLo :Doaeo \n:eKo:eRo:eSbnaIb:eBo :eAo:eDko:eSbnaAo :eGko :eAapg/omo :eTzo:eSbnaAo :eLo:eSbnaAo:eGo:eLo ,/dxh·a :eSbnaO:eSbnaI:eTzo:eAapg/omo:eGo :eSbnaI:eVo:eLLo:eSbnaE:eJo :eMo:eSbnaE :ePRo:eVo:eSbnaE:eSko :eKo:eYo:eLo:eHo’eSbnaUp :Doaeo:eAo:eJo:eSbnaUp:eKo :eYo:eSbnaU:eGo :eMo:eSbnaE :eI:eHo:eSbnaO :eSo :eAapg/omo :eBko:eVo :eCko :eSbnaAb :eKo :eKo:eSbnaIb.W? :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :eKo :eSbnaE  :eUp:ePo:eRo \n:eBo:eSo:eLo :eSo :eAapg/omo :eSo:eSbnaAo:eRo ,:eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSo ,:eLo:eKo:eDeeko:eSbnaIb ,:eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaI.W:eNHo :eSbnaI.M:eCko:eNHo :eKo :eBo:eNo:eLo ,:eJo:eLo :ePo :eTo:eSbnaAb:eRo:eSbnaE:eTo :eGko:eRo ,:eDo:eSbnaO:eKo:eSbnaAo:eNo,:ePo:eSbnaU:eRo:eSbnaAo:eTo:eNo:eTo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eSo :eAapg/omo :eGo ,:eAo:eDko:eSbnaU:eSbnaI:eNo:eKo:eTo:eSbnaAo \n:eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eGko:eSbnaEAapg/omo:eTzo :eMo:eSbnaE :eGko:eSbnaEAapg/omo:eTzo :eSbnaI.M:eMo:eLo:eSbnaAp:eNo:eSbnaE :Doaeo \n :eJo:eHo:eSbnaAo:eJo :eKo :eKo :eSbnaAb/dxTta :eNo :eA:ePo:eNo :eJo:eHo:eSbnaAo:eJo :eKo :eSbnaE  :eO:eSbnaI:eHo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eRo:eSbnaO:eKo:eLo:eKo ,:eJo:eSbnaE :eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :ePo:eI:eGko :eDo:eSbnaO:eKo:eSbnaAo:eNo :eSo:eNo :eCko:eLo,:eKko:eSbnaE:eBo:eSbnaAo :ePo:eSbnaIb:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  ,:eCo:eSbnaIb:eJo \n:eBo:eSbnaO:eSTo :eKko:eRo:eSbnaIb:eDo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  ,:eBo:eSbnaAo:eTko:eRo’eSbnaUp:eMo :eAo:eSbnaI:eDo :eKo :eSbnaE  :eSo:eSbnaU:eSbnaI:eVo:eDko:eSbnaAo :eSo :ePo:eSbnaI.N:eRo:ePo:eSbnaUp:eNao:eRluk :Doaeo:eO:eSbnaI:eHo :eGko:eRo :eSo :eSo:eTzo:eLo :eLo:eKo:eDeo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  :ePo:eSbnaO:eKko:eRo:eSbnaAo :ePo:eSbnaAo:eTzo:eNo :eGko:eRo :eSo:eNo  :eDo:eSbnaUp \n:eMo :eAapg/omo :eSbnaI.M /dZa :eLo:eSbnaAo :eGko:eRo :eCko:eLo ,:eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo :eMo:eSbnaE :eNo:eSbnaIb:eCo:eSbnaAo :eJo:eSbnaAo:eLo :eSo :eGko:eSbnaE:eRo:eLo :eCko:eLo ,:eKo:eTo:eSbnaE:eKo :eRo:eSbnaAo:eSo :eCko:eSbnaO:eTzo :ePo:eI:eGko :eMo:eGo:eRo:eMo:eCCko :eSo:eBo :eO:eTo:eYo :eSbnaI:eVo:eSkRo:eSbnaAo:eMo :eKo :eSbnaE  :eMo:eSbnaU:eDRo:eSbnaAo \n:eMo:eSbnaE :eSbnaI:eNo:eDeko:eSbnaAo:eLo :eBko :ePo:eDeeko:eLo :eCko:eLo :Doaeo \n:eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :eDo:eSbnaO:eSo:eRo :eGko:eRo :eMo:eSbnaE :eNo:eSbnaAo:eI:eLo:eSbnaO:eNo:eKo :eJo:eSbnaAo:eLo :eSo:eNo  :eDo:eSbnaU :eTzo:eSbnaAo :eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSo :eKo :eSbnaE  :eKko :eAapg/omo :eBko:eSbnaAo :eMo:eSbnaE :eBo:eSbnaAo:eAapg/omo:eHo:eLo :eCko:eLo ,:eJo:eSbnaAo:eSbnaI:eHo :ePo :eE:eKo :eGo:eSbnaO:eTzo /dSTRa :eSbnaIb :eSo:eSbnaU:eTo:eLo \n:eCko:eLo:eSbnaIb ,:eKo:eTTo:eSbnaO:eAapg/omo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO /dSTRa :eSbnaIb :eA:ePo:eNo  :eAo:eTzko :eNo:eSbnaAp  :eMo:eSbnaAo:eSo:eKo  :eTo :eAapg/omo :eDo:eSbnaU:eRo’eSbnaU:eSTo :eBo:eCCo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaO:eIb:eKo :eLo:eSbnaO:eIb:eKo :eKo :eKko:eSbnaE:eLo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo /DoubleDanda  :eSbnaI:eKo:eYo:eSbnaO :eRo /dSSa :eSbnaIb \n:eBo:eSbnaU:eNo:eSbnaE:eTo ,:eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eSbnaI:eDo:eNo:eCo:eYo:eSbnaAo:eRluk :eMo:eSbnaE :eLo:eGo:eLo :Doaeo:eE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eDo:eSbnaU :eGko:eRo /dQa  :eBo:eSbnaIb:eCo :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :ePo  :eJo:eSbnaAo:ePko:eRo:eSbnaIb :eSo:eNo :eBo:eNo:eLo ,:eO:eSbnaI:eHo :eMo:eSbnaE :eMo:eCCko:eRo:eDo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb \n:eLo:eSbnaAo:eGo:eLo ,:eBo:eTTo:eKo ,:eAo:eSbnaI:eDo :eMo:eJo:eSbnaAo :eSo :eTo:eSbnaAb:eRo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo :Doaeo:eKo :eSbnaU :eKo :eSbnaU :eRo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eCko:eLo :Doaeo :eAo:eVo:eSbnaAo:eGo:eMo:eNo :eKo :eSbnaE  :eLo:eSbnaE:eLo :ePRo:eSbnaAo:eYo :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eA:ePo:eNo :eA:ePo:eNo \n:eNo:eSbnaAo:eVo ,:eCko :eSbnaAb :eKo,:eCo:eCo:eRluk ,:eSKo :eSbnaUp :eLo ,:eHo:eSbnaE:eYo:eRo :eKo:eSbnaI:eTzo:eAapg/omo:eGo :eSo:eSbnaAb:eLo:eSbnaUp:eNo ,:eA /dSxa :eTo:eSbnaAo:eLo :eSo:eSbnaE:eHo:eSbnaO :eSo:eBo :eCko:eSbnaAb:eKo :Doaeo :eTzo:eSbnaUp:eTzo:eLo :eBko:eSbnaAo:eAapg/omo:eGo:eLo :eA:eAapg/omo:eGo:eRo:eSbnaE:eJo:eSbnaIb :eBo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eJo:eKo :eA:ePo:eNo :eRo:eSbnaO:eJo:eSbnaIb \n:eRo:eSbnaO:eTzo:eSbnaIb :eKo:eMo:eSbnaAo :eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eSo:eMo:eYo :eMo:eSbnaE :eIb :eIb:eLo:eSbnaAo:eKo:eSbnaAo :eKo:eSbnaO:eNo:eSbnaO :eRo:eSbnaAo:eJo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE :eNo:eSbnaU:eKo :eSbnaE :eBo:eSbnaAo:eKo :eSTko:eSbnaAo:eNo :eCko:eLo:Doaeo \n  :eNo:eDo:eSbnaIb :ePo :eDeo:eSbnaO:eLo:eSbnaAb:eTo :eO :eGo:eSbnaAo:eMo :eAo:eSbnaI:eDo:eMo :eMo:eNo:eSbnaU:eKko:eKo :eKo:eTko:eSbnaAo :eJo:eSbnaE:eNo:eSbnaAo :eKo:eHo:eSbnaIb :eRo:eHo:eLo :eHo:eSbnaO:Doaeo :ePo:eSbnaAo:eNo:eSbnaIb :eMo:eSbnaE :eRo:eHo:eNo:eSbnaAo:eYo :eKo:eSgTzo :eKo:eSbnaAo:eRo:eKo :eTo :eCko:eI:eE:Doaeo \n :eO:eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :eBo:eDeeko :eGo :eAapg/omo :eDo,:eSbnaI.M:eSko:eKSgo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eSTo:eRo :eTo :ePo:eSbnaUp:eRo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eSko:eSbnaE :eMo:eSbnaE :eKko:eRo:eSbnaAo:ePo :eCko :eSbnaAb ,:eTo:eKko:eNo :eO:eTo:eSbnaU:eKKo:eSbnaAo :eGo:ePPo:eSbnaE :eKo:eSbnaIb.W :Doaeo \n  :eAo:ePo:eSo:eSbnaIb :eMo:eSbnaE :eBo:eDeeko :eKo:eMo :eSo:eMo:eYo { 12:eSbnaI.M:eMo:eNo:eTzo } :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eBo:eJo:eVo:eSbnaAo :eMo:eSbnaE :eBo:eCo:eLo :eRo:eHo:eSbnaE :Doaeo:eSo:eBo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eBo:eJo:eSbnaE :eBo:eNNo :eBko :eJo:eSbnaAo:eYo :eCko :eSbnaAb :Doaeo :eBo:eSbnaAo:eTzo:eSbnaE :eMo:eSbnaE :eVo:eSbnaAo:eRo \n/dMYa :eSbnaUp:eSbnaI.M:eJo:eYo:eMo :eCko:eLo , \n:eKo:eSbnaAo:eU :eAapg/omo :eTzo:eRo :ePo :eTzko:eSbnaAo:eRko :eLo:eDeeko:eKo:eSbnaIb.W :eSo:eSbnaAo:eRko:eSbnaE :ePo:eSbnaAo:eCoaemotbaep:eCo :eTo:eKo :eKko:eSbnaU:eLo:eLo :eRo:eHo:eBo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eKo:eHo:eSbnaIb :eKo :eSbnaI:eTzo:eKo:eTzo :eKo:eSbnaAo:eSbnaI:eTzo :eDo:eSbnaE:eNo:eSbnaE :eCko:eLo :Doaeo  िव  दे ह   Videha  বিদেহ  www.videha.co.in  िवदेह  ᮧथम मैिथली  पािᭃक ई पिᮢका  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९५ म अंक ०१ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९५)\n  मा नुषीिमह सं᭭क ृ ताम् ISSN 2229 -547X \nVIDEHA  \n23 \n \n  :eVo:eSbnaAo:eRo :eMo:eSbnaE:eMo:eSbnaO:eSbnaI.N:eRo:eYo:eLo – :eHo:eMo:eRo:eSbnaAo :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eA:eLo:eSbnaAo:eVo:eSbnaAo :eDo:eSo :eTzo:eSbnaAo :eAo:eRo :ePo:eYo:eRluk:eTzo:eKo :eA:eSbnaI:eHo :eDko:eSbnaO:eKo:eSbnaAo :eMo:eSbnaE :eBko:eSbnaIb:eTo:eRo :eCo:eLo:eSbnaIb :eGo:eSbnaE:eLo :eRo:eHo:eSbnaIb ,:eSo:eRo:eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eGo:eSbnaAo:eIb:eDeo \n:eA:ePo:eNo :eTzo:eSbnaU:eTzo:eLo,:eTo:eSbnaO:eTo:eRo:eSbnaAo:eIb:eLo :eA:eAapg/omo:eGo:eRo:eSbnaE:eJo:eSbnaIb :eMo:eSbnaE :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eBko:eSbnaIb:eSgo:eNao :eDo:eSbnaU:eBko:eSbnaAo:eRluk:eGYo:eKo :eBo:eKko:eSbnaAo:eNo :eKo:eRo:eSbnaAb:eTo[,:eYo:eSbnaU:eDDko :eKo :eSbnaE  :eBo:eSbnaAo:eDo :eI:eMo:eHo:eRo  :eO:eMo:eHo:eSbnaAo:eRo :eSbnaI.M:eCko:eTo:eRo:eSbnaAo:eYo:eLo \n:eSo:eBo:eTzo:eSbnaAo :eLo:eDeeko:eSbnaAo:eKo :eSbnaU  :eSbnaI:eVo:eMo:eSbnaAo:eNo ,:eHo:eSbnaI.M:eTko:eYo:eSbnaAo:eRo :eSo:eBo:eKo :eSbnaE  :eE:eKo :eTzko:eSbnaAo:eMo :eE:eKo :eTzo:eSbnaAo :eGko:eSbnaE:eRo:eLo :eMo:eSbnaAb:eDo:eSbnaAo:eNo :eMo:eSbnaE :eRo:eSbnaAo:eKko:eSbnaIb :eDo:eSbnaE:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko ,:eAo :eE:eKo \n:eKo:eSbnaAo:eTo :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  :eE:eKo:eCo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eJo:eKo:eSbnaAo :eBo:eNo:eLo :eGko:eRo :eMo:eSbnaE :eYo:eSbnaU:eDDko :eKo :eSbnaE  :eSbnaI:eVo:eBko:eSbnaIb:eSbnaI:eSgo:eKo:eSbnaAo :eKo :eSbnaE  :eJo:eSbnaIb:eSbnaI:eVo:eTo :eTo:eSVo:eSbnaIb:eRo :eSo:eBo ,:eLo:eGo:eSbnaAo:eO:eLo :eGo:eSbnaE:eLo :eCko :eSbnaAb ]:eKo:eSbnaO:eNo :eBo:eMo :eKo :eSbnaE  \n:eKo:eTo:eSbnaE:eKo :eMo:eSbnaAo:eRo:eKo :eKSgo:eMo:eTo:eSbnaAo :eCko:eLo ,:eMo:eSbnaAo:eIb:eSbnaI:eNo:eAapg/omo:eGo /dB·a :eSbnaAo:eSTzo :eMo:eNo:eSbnaU/dYYha  :eLo:eSbnaE:eLo :eKo:eTo:eSbnaE:eKo :eKko:eTo:eRo:eNo:eSbnaAo:eKo ,:eCko:eSbnaO:eTzo:eKo:eSbnaAo :eBo:eMo ,:eBo:eDeeko:eKo:eSbnaAo :eBo:eMo ,:eSo:eSbnaAb:eSbnaI:eNo:eKo :eKo :eSbnaE  \n:eVo /dSTRa  , :eKRo:eSbnaAo:eAapg/omo:eSbnaI:eTo :eKo:eSbnaI.N:eRo :eSo:eBo:eKo :eSbnaE  :eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :eKo:eSbnaAo:eRo:eSbnaIb :ePo:eSbnaI.N:eRo:eDko:eSbnaAo:eNo :Doaeo :eO :eBo:eSbnaAo:eSbnaI.M:eJo :eRo:eHo:eLo :eCko:eLo ,:eHo:eMo:eRo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eSo:eSbnaIb:eDko:eSbnaAo :eSo:eSbnaAo:eDo:eSbnaAo :eSbnaI:eKo:eSo:eSbnaAo:eNo ,:eJo:eSbnaE :eA:eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo \n:eU:eVo:eRluk:eRo :eMo:eSbnaAo:eSbnaI:eTzo :ePo:eSbnaAo:eSbnaI:eNo :eMo:eSbnaE :eA:eNNo :eU:ePo:eJo:eSbnaAo :eKo :eHo:eAapg/omo:eSo:eSbnaIb :eKko:eSbnaU:eSo:eSbnaIb :eA:ePo:eNo :eJo:eSbnaIb:eVo:eNo :eJo:eSbnaIb:eBo:eSbnaAb:eTo :eCko:eLo ,:eMo:eSbnaU:eDo:eSbnaAo :eO:eKo:eRo :eMo:eSbnaU :eAapg/omo :eHo:eKo :eA:eNNo :eCko:eSbnaIb.M:eNo :eKo :eIb :eSo:eBo \n:eHo:eSbnaI.M:eTko:eYo:eSbnaAo:eRo ,:eTzo /dSign*i*nusvara:eKo ,:ePRo:eSbnaI.M:eSko:eYo:eSbnaAo ,:eRo:eSbnaI.M:eSo:eYo:eSbnaAo ,:eCo:eSbnaIb:eNo  :eSo :eMo :eAapg/omo :eGo:eSbnaAo:eO:eLo :eGo:eSbnaE:eLo ,:eJo:eKko:eNo :eYo:eSbnaU:eDDko :eSo:eMo:eSbnaAo:ePTo :eBko:eSbnaE:eLo :eA:eTo:eSbnaU:eKo:eSbnaAo \n:eJo :eAapg/omo :eGo:eLo ,:eJko:eSbnaAo:eDeo ,:eSbnaI:eBo:eYo:eSbnaAo:eBo:eSbnaAo:eCoaemotbaep ,:eKko:eSbnaE:eTo ,:eMo:eSbnaE :eLo:eSbnaAo:eVo:eSbnaAo:eSbnaI.N:eRo:eSo :eE:eKo:eRo:eSbnaAo :eSo:eBo :eKo :eSbnaE  :eAo:eSbnaI:eNo :eRo:eSbnaAo:eKko:eLo :eGo:eSbnaE:eLo ,:eIb :eHo:eMo:eRo :eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eBo:eRo:eBo:eSbnaAo:eDo:eSbnaIb :eKo :eSbnaE  ,:eKo:eTko:eSbnaAo :eKo:eSbnaI:eHo \n:eRo:eHo:eLo :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo:eO :eSo:eBo :eJo:eTo:eSbnaE:eKo :eNo:eRo :eSo :eAapg/omo :eHo:eSbnaAo:eRo :eKo :eSbnaE :eLo:eKo :eDko:eNo:eKo :eA:ePo:eVYo:eYo :eKo :eSbnaE :eLo:eKo ,:eDo:eSbnaE:eSko:eKo :eDeo:eSbnaAo:eRko :eTzo:eSbnaU:eTzo:eLo:eSbnaE :eA:eSbnaI.M:eCko :Doaeo :eSbnaI:eBo:eSko:eSbnaE:eKko :eSbnaI:eKo:eCko :eSbnaUp  \n:eDo:eSbnaE:eKko:eBo:eSbnaAo :eSo :ePo:eSbnaI:eHo:eNo:eSbnaI:eHo ","size_mb":1.32,"has_text":true},"Videha 196.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 196.pdf","name":"Videha 196.pdf","text":"         Videha      \t  www.videha.co.in  \n   \r                        www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)      ! \"  # $ % & ' ( )   *  ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n1 \n \n                      ISSN 2229-547X VIDEHA \n'वदेह ' १९६  म अंक  १५  फरबर  २०१६  (वष ९ मास  ९८  अंक  १९६ )   \nऐ अंकमे अछ :- \n१. संपादकय  संदेश  \n  \n२. गय  \n२.१.का मनी  कामायनी - नो$प%ह  \n२.२.जगदश  (साद  मण्  डल - दूटा  लघु कथा  \n२.३. मु2ना  जी - १.(ेम  वह3न  कथा - बखरा  २. वह3न  कथा - करोट  \n२.४.अ3नल  झा - 6यं7य - अनटोटल  ग8प  \n  \n३. पय  \n३.१.आशीष  अनचहार - गजल  \n३.२.मु2ना  जी - गज ल \n३.३.न2द  वलास  राय - नै3तकता  आ इमान  \n३.४.जगदश  च  ठाकुर  ’अनल ’- ४टा  गजल  \n   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA \nMaithili e magazine in .pdf format and Maithili Audio/ Video/ \nBooks/ paintings/ photo files. $वदेहक  पुरान  अंक  आ ऑ'डयो / वी'डयो / पोथी / \nच+कला / फोटो  सभक  फाइल  सभ  डाउनलोड  करबाक  हेतु नीचाँक  4लंक  पर  जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE \n वदेह  आकाइव  \n  \n + ,  - .  /   Videha  0 1 2 3 4  www.videha.co.in \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ \n2 \n \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups \n  \nFollow Official Videha \nLive Broadcasts through \n  \n$वदेह  जालवृ7क  'डसकसन  फोरमपर \n  \n \n \n \n \n \n \n \nसंपादक8य  \nवह3न  (>बहैन ) कथाक  व?व \nअपन  एक  पांत -दू पांत , एक \nएकटा  नव  $वधाक  आ$व<कार  \nक$वताक  जेने=रक  वग>करणक @\nAकछु लघुकथा  क$वता  सन  अछ \nनै अछ  आ इ4लयटक  ’आबजरवेशन \nपाठमे पैसल  अछ , बाहरमे नै\nwww.videha.co.in  5 6 7 89  : ; < < =5 ; > ?  @ A 5 B C D @ 5 E C A  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal\n१९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)\n547X VIDEHA  \nJoin official Videha facebook group.  \nJoin Videha googlegroups  \nFollow Official Videha Twitter  to view regular Videha \nLive Broadcasts through  Periscope . \nफोरमपर  जाउ।  \nव?व  प@रA?य : \nएक  पाराDाफ - दू पाराDाफक  अत -लघुकथा  लेल \n करएवाल  4ल'डया  डे$वसक  लेखनी  लघुकथा \nवग>करणक @ नै मानैत  अछ  आ लेखक8य  Fवतं+ताक  समथGक \nअछ  तं Aकछु नबध  सन / हुनकर  अत - लघुकथा \nआबजरवेशन ’ सन  अछ , Hबनु भावक , जइमे भावनाक \nनै/  \nVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n F G H I J K L F M N O P Q R S G F T  ISSN 2229 -\nto view regular Videha   \nलेल  अंDेजी  साIहJयक  \nलघुकथा , उपयास  आ \nसमथGक  अछ / हुनकर  \nलघुकथा  चुKटकKटा  \nभावनाक  Iहलकोर   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n3 \n \n4ल'डया  डे$वससं जखन  एकटा  इंटरLयूमे ई पूछल  गेल  जे ’Nलैश  AफOशन ’, ’ लघ -\nलघुकथा ’, ’ अत  लघुकथा ’ ’ गय  क$वता  (Pोज -पोएम )’ बा  ’Pोएम ’ आIदक  ढेर  रास  \nवग>करण  साIहJयमे पसरल  घोर -मKठाक  समाधान  अछ  तं ओ कहलन  जे जं नव  \nवग>करणक  आवSयकताक  अनुभव  हएत  तं से बनबे  करत  आ FवीकायG हेबे करत , ओना  \nओइमे Aकछु समए  लाग  सक ै ए / ओ कथाक @ क$वतासं बेसी  लचक  बला  वग>करण  मानै छथ  \nआ गय  क$वताक @ कथा  कहैत  छथ / 4ल'डया  डे$वसक @ २०१३  ई. क मैन  बूकर  अतराG<Uय  \nपुरFकारसं सVमानत  कएल  गेल / \nसैमुएल  बेAकट , W ै ज  काफका  आ जोजG लुइस  बोगXसक  कथा  सभ  सेहो  एक  पैराDाफसं सं सए  \nपना  ध=रक  अछ / मुदा  ऐ तीनू गोटे सं 4भन  छथ  फ े 4लOस  फ े नअन , िजनकर  हजार  सं \nबेशी  तीन  पांतक  उपयास  सभक  संDहक  W @ चमे १९४०  ई. मे सोझां आएल  आ जकर  अंDेजी  \nअनुवाद  २००७  मे ’तीन  पांतक  उपयास  (नोवे]स  इन  ^ी  लाइस )’ क नामसं Pका4शत  \nभेल / W @ चमे एकर  अथG ’लघु उपयास’ आ ’समाचार ’ दुनु होइए  आ ओ अपन  समएक  \nयूजक  संकलन  अछ / अरFट हे4मं`वेक ६ शbदक कथा:”फॊर सेल: बेबी शूज, नेवर वोनG” मे \nPारVभ (फॊर सेल), मiय (बेबी शूज) आ अत (नेवर वोनG) तीनू छै, ई Nलैश AफOशनक अत \njप अछ आ हे4मं`वेसं एकर सVबध छलैहो आAक नै, सेहो $ववादक $वषय अछ, कारण हुनकर \nमृJयुक ३० बखGक बाद १९९१ मे हुनकासं एकर सVबध जोड़ल गेल/ ओना ऐ तरहक Aकछु अत \nPयोग जेना 4सOस वडG मेमोइसG सीरज (ऒनलाइन िFमथ मैगजीन) लोक$Pय रहल/ \nमैथलक  $वहन  कथा  मैथलमे एकटा  Fथा$पत  होइत  गेल  $वधाक  लेल   नव   नववग>करणक  \nआवSयकताक  अनुभवक  बाद  बनल  आ Fवीकृत  भेल  आ  ’Nलैश  AफOशन ’, ’ लघ -\nलघुकथा ’, ’ अत  लघुकथा ’ ’ गय  क$वता  (Pोज -पोएम )’ बा  ’Pोएम  आ ’आबजरवेशन ’ \nसन  ’सीड  Fटोर ’क jपमे बेशी  चहार  भेल  अछ / \n  \nसाBहCय  अकादेमीक  ’बी ’ टम : पटना  आ Iद]लमे चेतना  स4मतक  तजGपर  दू टा  आर  \nसंFथा  खुजल  अछ , मैथल  लेखक  संघ , पटना  आ मैथल  साIहJय  महासभा , Iद]ल / \nचेतना  स4मत  जकां ई दुनू सेहो  नव -nाoमpवाद  वा$षGक  $वयापत  पवG समारोह  करैत  अछ  \nजकर  नाम  qमसं मैथल  4लटेरेचर  फ े िFटवल  आ वा$षGक  संगो<ठr  छऐ / तीनूमे बहुत  रास  \nसमानता  छै, मैथल  साIहJयमे जे कKटरता  छै तकर  ई सभ  पोषण  करैत  अछ , साIहिJयक  \nचो=रक  जातक  नामपर  ई दुनू समथGन  करैत अछ  चाहे ओ पंकज  झा  पराशर  हुअए  वा  \nसुशीला  झा , चेतना  स4मत  चोर  सभक @ युग -युग  िजयाबैत  अछ  आ शेष  दुनू संFथा  तकरा  \nटानक  दैत  अछ / तीनू संFथा  साIहJय  अकादेमीसं सांइठ -गांइठ  केने अछ  आ चेतना  स4मत   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n4 \n \nजकां शेष  दुनू ओकरासं मायता  Pाsत  करबा  लेल  लालायत  आ Pयासरत  अछ , मैथल  \nलेखक  संघ  ’सगर  रात  दप  जरय ’ क @ साIहJय  अकादेमी  वारा  गी'ड़  लेबाक  Pयासक  पूणG \nसमथGन  क े लक  आ समानातर  धाराक  $वरोधक  बाद  कने काल  लेल  ओइ  Pयासमे थमकल  \nअछ , ओकरा  वारा  साIहिJयक  चोरक @ Ptय  देलाक  कारण  आ नव -nाoमणवादक  समथGनक  \nकारण  समानातर  धाराक  साIहJयकार  मैथल  4लटेरेचर  फ े िFटवलक  बायकाट  केलिह / जाबे ई \nतीनू संFथा  (पIहल  अछ  मैरेज  हाल  आ शेष  दुनू अछ  पोFट  मैरेज  =रसेsसन  क4मट ) अपन  \nकायG आ उदेSयमे प=रवतGन  नै करैत  अछ , समानातर  धाराक  लोकक @ साIहJय  अकादेमीक  \nसंग  ऐ तीनूसं सेहो  सावधान  रहबाक  चाह / \n  \nई-पE  \nसामा  गीत  \n \nJan Anand Mishra , Akshay Anand Sunny , धनGजय  झा  and 4 others  like \nthis. \nComments  \nBishnu \nMandal  अशीषजी  ! अपनेक  $ववेचना  ठrक  अछ  । मुदा  एOकेटा  बात  क े बेसी  घोर  मKठा  \nबनेनाइ  ततेक  नीक  नIह  । धयवाद  । \nUnlike  · Reply  · 1 · January 31 at 8:40pm  \nGangesh \nGunjan  ... मुदा  $व<णु बाबू अपने 4मथला  मे एकटा  उिOत  बड़  PशFत  छैक  (अशुध  \nहो  तं iयान  नIह  देब :) ' वादे वादे जायते तuव  बोधः ' \nसFनेह  \nUnlike  · Reply  · 2 · February 1 at 8:33am  \n धनGजय  झा  नीक  Pयास  smile emoticon \nUnlike  · Reply  · 1 · February 1 at 12:39am  \nAshish Anchinhar  एIह  Pयासकw आर  नीक  करबाक  छै तँए  सुझाव  देल  जाए  \nLike  · Reply  · February 1 at 5:05pm   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n5 \n \nJan Anand \nMishra  लोक गीत  हमर  भाषा  आ समाजक  जीवतताक  प=रचायक  छr , साIहJयमे दस , बी \nस, सए , हज़ारक @ हरदम  निSचत  प=रमाणकjपमे नIह  लेल  जा  सकैत  अछ :, उदाहरणक  j\nपमे शेOस$पयरक  एIह  पांतक @ देखल  जाए  \nI loved Ophelia \nForty thousand brothers, with all their quality of love \nCan not make up my sum. \nअइमे \"Forty thousand \" क अथG चा4लस  हजार  नIह  भ' \" कतबो \" अछ  \nतIहना  \"हाथ  दस  \" क अथG भाइक  सामyयG अनुसार  निSचत  हैत  \nUnlike  · Reply  · 1 · February 1 at 8:41am  \nAshish \nAnchinhar  बहस  हमरो  सहए  अछ  जे नै बेसी  तँ दसो  हाथक  पोख=र  खुना  दे मने सामyयG\n अनुसार@ \nLike  · Reply  · 1 · February 1 at 8:52am  \nJan Anand Mishra  Ashish Anchinhar  हमर  $वचार  अहाँसँ मेल  खैत  अछ  \nUnlike  · Reply  · 1 · February 1 at 8:59am  \nBhavanath \nJha  लोकगीत  काLय  थक।  काLय  म@ मूल  होइत  छैक  रस।  रस  म@ रत , हास , शोक , qोध ,\n उJसाह , भय , जुगुsसा , $वFमय , शात  आ भिOतएतबे भाव  होइत  छैक।  एIह  लोकगीत  मे\n उJसाहसँ अय  कोनो  भाव  नIहं भए  सक ै त  अछ।  आ उJसाह  क भाव  मे 'नै तँ--- \n' क े कोनो  गुंजाइस  नै होइत  छैक।त@ एतए  कोनो  Pकार@ $वशाल  पोख=रक  भाव  अएबाक  चाह। \n से जेना  हो।  हमर  एतबे कyय।  \nUnlike  · Reply  · 1 · February 1 at 5:19pm  \nAshish Anchinhar  Bhavanath Jha -- \nहमरा  जनैत  अहाँ ऐ गीतक  अथG Iदस  नै जा  सकलहुँ अछ।  ऐ गीतमे कुल  पाँचटा  कि]पत  पा \n+ छै।  पIहलबहन  ओकर  बड़का -छोटका  भाए  आ बड़क8 -\nछोटक8  भाउज।  Pायः  ई अनुभव4सध  गsप  छै जे भाइ  केर  Hबयाहक  बाद  ननIद -\nभाउजमे Aकछु-ने Aकछु होइतरहै छै (वाहे नीक  हो  क8  बेजाए ) ननIद -भाउज  दूनू अपन -\nअपन  अधकारक  Pयोग  qमशः  भाए  आ पतपर  राखै छै।  PFतुत  गीतमे ननद  भाउज  केर  ओ\nहनzक -\nझzक  केर  वणGन  अछ।  आब  एकरा  अहाँ ऐ रसक  जे नाम  द।  ऐठाम  हम  गीतक  भाग  जाIहमे U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n6 \n \n बहन  अपन  बड़का -छोटका  भाएकw संबोधत  कऽ  रहलछै तकरा  राखै छr - \n \nगाम  क े अधकार  तोह@ बड़का  भैया  हो  \nभइया  हाथ  दस  पोख=र  खुनाय  Iदअ  \nचVपा  फूल  लगाय  Iदअ  हे \n \nगाम  क े अधकार  तोह@ छोटका  भैया  हो  \nभइया  हाथ  दस  पोख=र  खुनाय  Iदअ  \nचVपा  फूल  लगाय  Iदअ  हे \n \nबहन  दूनू भाएकw ल|य  करैत  कहै छै जे मानलहुँ अहाँक  Hबयाह  भऽ  गेल  आ आब  अहाँ भौ \nजीकw सभ  Aकछु देबै मुदा  हमरा  नै बेसी  तँ कमसँ .....( कोनो  वFतुभए  सकै छै) दसो  हाथ \nक पोख=र  खुना  Iदअ।  \n \nआब  गीतक  ओइ  भागकw राखै छr  जाIहमे ओ ननIद  अपन  दूनू भाउजकw संबोधत  करै छै-- \n \nभैया  लोढ़ायल  भौजो  हार  गाँथू हे \nआहे सेहो  हार  पह=र  बड़क8  बIहनी  \nसाम  चकेबा  खेलत  हे \n \nई भाग  ऐ गीतकw बुझबामे बहुत  सहायता  करत  कारण  सभ  अथG एह  भागमे छै।  ननIद  अपन \n भाउजकw कहै छै जे \" हमर  भाए  जे फूल  लोIढ़  कऽ  (अहाँ लेल )लाएल  अछ  तकर  अहाँ हार \n बनाउ  (मुदा  ओ हार  अहाँ नै हम  पIहरबै) आ हार  पह=र  हम  सामा  खेलबै।  \nऐ भागसँ Fप<ट  अछ  जे PFतुत  गीत  ननIद -भउज  केर  नzक -झोकक  उJकृ<ट  उदाहरण  अछ।  \n \nआब  अहाँ ऐ नzक -\nझzककw जाIह  रसमे राखी।  मुदा  ऐ गीतक  मूल  मंतLय  हमरा  जनैत  इएह। .. \nLike  · Reply  · 1 · February 1 at 6:45pm  \nBhavanath Jha  हमरा  तँ सामाक  कोनो  गीत  मे नzक -\nझzक  नIहं भेटैए।  एIह  सभ  म@ नzक -\nझzक  ताकब  सामा  पाबनक  मूल  भावना  क @ घटाएब  थक।वाFतव  मे सामा  क गीत  मे बIहन  \nअपन  भाइ  के परम  वीर  योधा , गामक  अधकार , र4सक , आ सभ  तरह@ सुखी -\nसVपन  देखए  चाहैत  अछ।  बIहनकउिOत  मे सभ  ठाम  एह  मूल  भावक  अनुकूल  शbद  छैक   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n7 \n \nआ एकरे अ4भLयिOत  सभ  ठाम  होइत  अछो◌ै।  एकरा  Fantasy कIह  सकैत  छr।  ननIद  अप \nनभाउजसँ जे Aकछु चौल  करैत  छैक  ओहो  Fवाभा$वके अछ।  सभ  ठाम  अपन  नैहरक  घर  क @ \nवIहन  उJकृ<ट  देखए  चाहैत  छैक।  ओIह  उदा7  भावनाक  ि<टसँदेखू तँ सभटा  Fप<ट  भए  जाए \nत।  एIह  भावना  मे ने तँ नzक -झzकक  गुंजाइश  छैक  आ ने ------ ई नै तँ ई----- \n के कोनो  गुंजाइश।  नzक -\nझzक  उदपन  भएसक ैत  अछ , Fथायीभाव  नIहं।  आ गीतक  भावना  Fथायीभावसँ Fप<ट  होइत \n छैक।  \nUnlike · Reply  · 1 · February 1 at 10:24pm  \nधनGजय  झा  Bhavanath  जी  - नzक -झzक  मतलब  हंसी -ठKठा  सेहो  होइत  छै \nUnlike  · Reply  · 1 · February 1 at 11:22pm  \nAshish Anchinhar  नीक  \nLike  · Reply  · February 2 at 11:06am  \nBhavanath \nJha  सामाक  गीतक  बIहनक  ि<ट  मे ओकर  भाइ  एतेक  वीर  छैक  जे वृदावन  मे आग  लग \nला  पर  ओकरा  4मझा  सक ै ए  आ चकबा  बनलअपन  बIहन  क @ ओIह  आग  सँ बँचा  सक ै ए।  ओIह \n भाइक  एक  आँखक  इसारा  पर  एक  के कहए  कतेको  हथदह  पोख=र  खुना  सक ैए।  ओकर  भाइ \n लग  कोनो$ववशता  नै छै।  ओकर  आा  अPतहत  छै, अमोघ  छै।  भाइक  जे च=र+  सामाक  \nगीत  सभ  मे आएल  अछ  तकरा  Fवत+  भारतक  सदभG मे नIहं बूझवीरगाथाकालन  कोनो  \nनायकक  jप  म@ बूझल  जेबाक  चाह।  बIहन  अपन  भाइके एहने jप  मे देखैत  अछ।  एकर  प=र \nवेश  आ Pवृ$7  के पाSचाuयभावा4भLयिOत  क शbदावलसँ सेहो  परखल  नै जै सक ै ए  जतए  Pेमी \nक लेल  घडीक  चेन  खरदबा  लेल  Pे4मका  अपन केश  काIट  बेच  दैए  आ Pेमी  Pे4मकाकलेल  हे\nयर$पन  खरदै ले अपन  घडी  बेच  दै ए।  ई भारत  छयै, एतए  च मा  आ तारा  तो'डकए  अन \nबाक  बात  होइ  छै।  त सामाक  एIह  गीतक  मे कोनो  Pकार@$वशाल  पोख=रएक  ममोला  छैक  आ \nबIहनक  यैह  शुभकामना  छैक  जे हमर  भाइ  एहने रहए  जनक  एक  इसारा  पर  हथदह  पोख=र  \nखुना  सकए , चVपाक  फूललगाओल  जाइत  रहए , कोनो  $ववशता  नै रहै।  यैह  थक  सामाक  ब\nIहनक  च=र+  आ ओकर  शुभकामना  जे एकरा  ग=रमा  दैत  छैक।  एतए  दसो  हाथक  पोख=रखुनए \nबाक  खंघFटल  नेहोरा  नै छै।  \nUnlike  · Reply  · 1 · February 2 at 9:21am   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n8 \n \nAshish Anchinhar  Bhavanath \nJha  जी  आSचयG तँ ई लगैत  अछ  जे अहाँ कोन  गीतक  आधारपर  चचाG कऽ  रहल  छr  से नै \nजान।  tीमान् \"गाम  क े अधकार \" नामक  जे गीत  छै तकरा  जँ Aकयो  पढ़तै तँ ओ नै कहतै \nजे ऐमे उदात  भावना  नै छै।  सामा  गीतमे उदात  भावना  PाचुयG छै तै आधारपर  ई नैकहल  जा \n सकैए से उदात  भावना  सामा  गीतक  अनवायG अंग  छै।  आDह  जे एक  गीत  वा  रचनाक  आ\nधारपर  दोसर  गीत  वा  रचनाक  आलोचना  नै कर  जँकरबाको  हो  तँ तुलनाJमक  jपसँ कर।  \n \ntीमान् नचार  आ महेशवाणी  दूनूक  $वषयवFतु अलग -अलग  होइ  छै तँए  अहाँ ओकरा  अलग -\nअलग  देवतासँ संबंधत  मान  लेबै? \n \nएकटा  सोहरमे छै जे हम  एतेक  पात=र  छr  जे ददG सहल  नै होइए।  दोसर  सोहरमे छै जे आइ  \nजेहन  हमरा  क<ट  भऽ  रहल  अछ  आ ई क<ट  जे देलक  तकरालग  आइसँ हम  नै जेबै।  तेसर  \nसोहर  मे छै जे रात  हम  सूतल  रह  कृ<ण  अपन  आँगनमे खेलाइत  रहथ।  तँ क8  अहाँ Iहसाब@\n एकटा  सोहर  हेतै आ बाद -बाँक8नै ? \n \nएक  बेर  फ े र  हम  ओ पूरा  सामा  गीत  दऽ  रहल  छr  जाIहपर  अपनेक  मूल  बहस  रहए  आ जाIह \nपर  हमर  ई आलेख  अछ।  कने कIहयौ  जे कोन  पाँतमे एहनउदात  भावना  छै जे हमरा  नै दे\nखाइ  प'ड़  रहल  अछ -- \n \nगाम  क े अधकार  तोह@ बड़का  भैया  हो  \nभइया  हाथ  दस  पोख=र  खुनाय  Iदअ  \nचVपा  फूल  लगाय  Iदअ  हे \n \nगाम  क े अधकार  तोह@ छोटका  भैया  हो  \nभइया  हाथ  दस  पोख=र  खुनाय  Iदअ  \nचVपा  फूल  लगाय  Iदअ  हे \n \nभैया  लोढ़ायल  भौजो  हार  गाँथू हे \nआहे सेहो  हार  पह=र  बड़क8  बIहनी  \nसाम  चकेबा  खेलत  हे \n \nकथी  बझाएब  बन  ततर  हे \nआहे कहाँ के बझाएब  राजा  हंस  \nचकेबा  खेलब  हे \n  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n9 \n \nजाले बझाएब  बन  ततर  हे \nआहे रौब से बझाएब  राजा  हंस  \nचकेबा  खेलब  हे \n \nगाम  क े अधकार  तोह@ फलां भइया  हे \nभइया  हाथ  दस  पोख=र  बना  दैह  \nचVपा  फूल  लगा  दैह  हे.. \nLike  · Reply  · February 2 at 11:05am  · Edited  \nBhavanath \nJha  सामाक  जतेक  गीत  छैक  ओकर  एकेटा  कyय  छै।  ओ सभटा  एक े भावक  पोषक  छैक।  अ\nहाँक @ सभटा  गीत  म@ उदा्7  भावनाक  खोजकरबाक  चाह।  भाइक  Pत  बIहनक  शुभकामना  ओ ब\nIहनक  Pत  भाइक  शुभकामना।  शुभकामना  सIदखन  उदा7  होइत  छैक।  अहाँ एकटा  गीत  मेओ \nझराएल  छr।  हमरा  सzझाँ ओकर  कथा , ओकर  पुराण  आ ओकर  ढेर  रास  गीत  नाँच  रहल  अ\nछ  आ संगIहं एकर  प=रवेश  बुझबाक  लेल  4मथलाक  समFतलोक  गाथाक  iवन  बुझए  पडत।  \nसभटाक  आधार  पर  कोनो  नणGय  होइत  छैक।  भाइक  लेल  गामक  अधकार  होएब  क8  थक ? \nक8  ओ अपन  भाइक @ सामतक  jपमे सवGसVपन  देखबाक  ममोला  नै थक ै? \nUnlike  · Reply  · 1 · February 2 at 11:18am  \nAshish Anchinhar  Bhavanath \nJha  जी  हमरा  बूझल  छल  जे अहाँ अह  तकGपर  आएब।  जँ अहाँ ऐ गीतमे अधकार  केर  मत \nलब  सामंत  वा  officer बूझै छऐ  तखन  तँ भगवाने मा4लक  छथ।  tीमान् माए  अपन  बचा \nकw कहै छै \"राजा  बाबू\" तकर  ई मतलब  थोड़े छै जे ओ कोनो  महाराजाधराजकwसंबोधत  क े ल \nकै।  \n \nअहाँ ढ़ेर  रासपर  Aकए  जाइ  छr  असल  फ ं दा  इएह  अछ।  सामा  गीतक  मूल  भावना  छै भाए -\nबहनक  Pेम  से ओ अधकार  कIह  Pगट  होइ , मोती -\nमाणकसँPगट  होइ  क8  दसे हाथक  पोख=रसँ Pगट  होइ।  $वषय  हरेक  सामागीतक  अलग -\nअलग  भऽ  सक ै छै।  जेना  क8  हम  उपरमे पुछलहुँ अछ -- \n\"नचार  आमहेशवाणी  दूनूक  $वषयवFतु अलग -अलग  होइ  छै तँए  अहाँ ओकरा  अलग -\nअलग  देवतासँ संबंधत  मान  लेबै? \n \nएकटा  सोहरमे छै जे हम  एतेक  पात=र  छr  जे ददG सहल  नै होइए।  दोसर  सोहरमे छै जे आइ  \nजेहन  हमरा  क<ट  भऽ  रहल  अछ  आ ई क<ट  जे देलक  तकरालग  आइसँ हम  नै जेबै।  तेसर   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n10 \n \nसोहर  मे छै जे रात  हम  सूतल  रह  कृ<ण  अपन  आँगनमे खेलाइत  रहथ।  तँ क8  अहाँ Iहसाब@\n एकटा  सोहर  हेतै आ बाद -बाँक8नै ? \n \nअहाँ एकटा  गीतक  फ=रझौट  कऽ  4लअ।  सभ  फ=रझा  जाएत। .. \nLike  · Reply  · 1 · February 2 at 11:29am  · Edited  \nBhavanath Jha  ममोला  शbदक  अथG जँ अहाँ बुझने रIहतहुँ तँ एना  नै 4लखतहु।  \nLike  · Reply  · February 2 at 10:19pm  \nAshish Anchinhar  Bhavanath \nJha  जी  हम  Fवीकार  करै छr  जे अहाँ जाIह  अथGमे ममोला  Pयोग  के4लऐ  से नै बुझ  पेलहुँ।  \nहम  सावGजनक  आDहकरै छr  जे अहं कIहयौ  कमसँ कम  हमरा  संगे आरो  लोक  अथG बुझता।  \nओना  कनी  कIह  सकै छr  जे ममोला  =संक े त , ललायत  हएब , ददG, एकटा  पी , छोटबचा  \nआIद  होइत  छै।  मूल  jपसँ मोमोला  एना  4लखल  जाइत  छै ﻣﻤﻮﻻ संगे-\nसंग  हम  ईहो  धेआन  राखब  जे मूल  बहस  आन  शbदक  जालमे फँ4स  दूर  ने च4लजाए  \nLike  · Reply  · February 3 at 12:34pm  \nBhavanath \nJha  ममोलाक  Pयोग  एहन  मनोरथ  ले होइत  छैक  जे ओकर  ि<ट  मे कIहयो  पूरा  नै हेतैक  \nमुदा  ओकरा  लेल  ओ कमना  करै-\nए।  बIहनकएहने कामना  थकैक।  सVपूणG सामाक  गीत  मे इयैह  कामना  छै।  अहाँ जेकरा  Pेम  \nकहै छयै ओ कामना  थक ै, शुभकामना।  आ त ओकर  प=रवेश  उदा7छैक।  कोनो  आनो  लोकक \n उनत  पर  जँ अहाँ हुनका  सँ भोज  मँगबन  तँ क8  कIहयो  कहबन  जे रोIटये तरकार  खुआ \nउ? तखन  बहन  अपन  भाइसँ Aकयैककहत  जे अहाँ दसे हाथक  पोख=र  खुना  Iदय।आ  जँ कहत \n तँ ओIहसँ बIहनक  भौतक  दनता  बुझल  जेतैक , जे सामाक  गीतक  मूल  भाव  नै थक।  जत \nएकतहु शुभकामनापूणG कथन  हेतैक  ओतए  कोनो  फरमाइश  अपन  उJकृ<ट  jप  मे हेतैक।  कोनो \n लोकगीत  मे कतहु अहाँ देखा  Iदय  जे ननIद  अपन  भाउजसँ$पत=रयाक  गहना  मँगैत  होथ ? \nअहाँक @ भेटत  जे एहेन  सभठाम  सोनाक  गहना  Aक  मोतीक  हार  माँगल  गेलैए।  एतए  एह  चरम \n कथनसँ शुभकामना  LयOतहोइत  छै।  अहाँ अपनहुँ गजलकार  छr।  क8  एहन  Pयोग  कतहु करबै\nक? \nUnlike  · Reply  · 1 · February 3 at 1:06pm  · Edited  \nAshish Anchinhar  Bhavanath Jha -- \nजी  जीवनक  हरेक  े+  जकाँ साIहJयोमे Pसंगानुकूल  आ पा+ानुकूल  भाषा  होइत  छै।  ओना  हम  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n11 \n \nर अiयनकम  अछ  मुदा  जतबे अछ  ताIहमे देखलहुँ जे ननIद  अपन  भाउज  लग  पूरा  रौब -\nदाब , ठेसी  ओ अकड़  के र  संग  बात  करै छै।  बात -बातमे नzक -\nझzक ,लोकगीतमे तँ भाउज  एतेक  ध=र  कहै छै गामक  कौआ-\nकुकुरकw नzत  पठा  देबै मुदा  ननIदकw नै कारण  ओ बड़  झगड़ालू छथ।  तँइ  कोनो  लोक  गीत  \nक8Lयवहा=रक  जीवनमे ननIद  अपन  भाउजसँ $पत=रयाक  गहना  नै मँगैत  छै मुदा  भाए  लग  ओ\n जाIह  भाषाक  Pयोग  करै छै ओ $वनयसँ भरल  रहै छै ( हरेकवFतुक  अपवाद  छै एकरो  भऽ  \nसकै छै)। PFतुत  गीतमे एIह  पा+ानुकूल  भाषा  पूरा -पूर  देखाइ  पड़त।  \n \nPFतुत  गीतक  ओ भाग  जे भाएसँ संबोधत  छै आ जे भाउजसँ संबोधत  छै दूनू अलग -\nअलग  पा+ानुकूल  भाषाक  उदाहरण  छै।   \n \nक8  अहाँ मानै छऐ  जे ननIद -भाउज  क ेर  जे भाषा  छै सएह  भाषा  भाए -\nबहनक  सेहो  हेबाक  चाह ? \nLike  · Reply  · February 3 at 1:46pm  \nBishnu Mandal  नीक  सVवाद  , मुदा  फोसर  सं भोकनर  .. .. .. ॥ \nUnlike  · Reply  · 2 · February 3 at 2:32pm  \nGangesh Gunjan  मुदा  फोसड़ी  सं◌ँ भोकनर  नIह , ई कहब  बेसी  उपयुOत  - \n' हं◌ँसी  सं मसकर  भऽ  रहल  ' बुझाइए  हमरो  आब।  $व<णु बाबू क8  कहलजाय।  मुदा  घटना \n ई सकाराJमक े थक।  सFनेह  \n  \n(बोध  साBहCय  स$मान :tी  केदार  नाथ  चौधरकw Pबोध  साIहJय  सVमान  देल  गेलिह।  बधाइ।  \nहुनकर  चाj  पोथीक  4लंक  नीचां देल  जा  रहल  अछ। \nचमेलरानी  CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf       \nमाहुर    Mahur_KedarnathChaudhary.pdf  \nकरार  Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf   \nअबारा  नBहतन  \n  \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n12 \n \nवदेहक  २००  म अंक : १५  अPैल  २०१६  कw $वदेहक  २००  म अंक ई-Pका4शत  हएत।  ऐ \nमे $वदेह  सVमान / समानातर  साIहJय  अकादेमी  सVमानसँ सVमानत  लेखक  आ हुनकर  \nकृतपर  समीा / नबध  Pका4शत  हएत।  अहाँसँ रचना  सादर  आमंH+त  अछ।  \nवदेह  स$मान  \n  \nवदेह  समाना2तर  साBहCय  अकादेमी  स$मान  \n  \n१.वदेह  समाना2तर  साBहCय  अकादेमी  फ े लो  पुरIकार  २०१० -११   \n२०१०  tी  गो$वद  झा  (समD  योगदान  लेल ) \n२०११  tी  रमानद  रेणु (समD  योगदान  लेल ) \n  \n२.वदेह  समाना2तर  साBहCय  अकादेमी  पुरIकार  २०११ -१२   \n  \n२०११  मूल  पुरFकार - tी  जगदश  Pसाद  मpडल  (गामक  िजनग ◌ी , कथा  संDह ) \n२०११  बाल  साIहJय  पुरFकार - ले.क. मायानाथ  झा  (जकर  नार  चतुर  होइ , कथा  संDह ) \n२०११  युवा  पुरFकार - आनद  कुमार  झा  (कलह , नाटक ) \n२०१२  अनुवाद  पुरFकार - tी  रामलोचन  ठाकुर - (पKमानदक  माझ ◌ी , बां`ला - मानक  \nबंयोपाiयाय , उपयास  बां`लासँ मैथल  अनुवाद ) \n  \n  \nवदेह  भाषा  स$मान  २०१२ -१३  (वैकिMपक  साBहCय  अकादेमी  पुरIकारक  Nपमे ( सKध ) \n1. वदेह  समाना2तर  साBहCय  अकादेमी  फ े लो  पुरIकार  2012  \n2012 tी  राजनदन  लाल  दास  (समD  योगदान  लेल ) \n2. वदेह  भाषा  स$मान  २०१२ -१३  (वैकिMपक  साBहCय  अकादेमी  पुरIकारक  Nपमे ( सKध ) \n२०१२  बाल  साIहJय  पुरFकार  - tी  जगदश  Pसाद  मpडल  कw “तरेगन ” बाल  Pेरक  $वहन  \nकथा  संDह  \n२०१२  मूल  पुरFकार  - tी  राजदेव  मpडलकw \"अ$बरा \" ( क$वता  संDह ) लेल।  \n2012 युवा  पुरFकार - tीमती  योत  सुनीत  चौधरक  “अOचस ” ( क$वता  संDह ) \n2013 अनुवाद  पुरFकार - tी  नरेश  कुमार  $वकल  \"ययात \" ( मराठr  उपयास  tी  $व<णु \nसखाराम  खाpडेकर ) \n  \nवदेह  भाषा  स$मान  २०१३ -१४  (वैकिMपक  साBहCय  अकादेमी  पुरIकारक  Nपमे ( सKध )  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n13 \n \n२०१३  बाल  साIहJय  पुरFकार  – tीमती  योत  सुनीत  चौधर - “देवीजी ” ( बाल  नबध  \nसंDह ) लेल।  \n२०१३  मूल  पुरFकार  - tी  बेचन  ठाकुरकw \"बेटक  अपमान  आ छRनरदेव ◌ी \" ( नाटक  संDह ) \nलेल।  \n२०१३  युवा  पुरFकार - tी  उमेश  मpडलकw “3न?तुक ” ( क$वता  संDह )लेल।  \n२०१४  अनुवाद  पुरFकार - tी  $वनीत  उJपलकw “मोहनदास ” ( Iहद  उपयास  tी  उदय  \nPकाश )क मैथल  अनुवाद  लेल।  \n  \nवदेह  भाषा  स$मान  २०१४ -२०१५  (समाना2तर  साBहCय  अकादेमी  स$मान ) \n २०१४  मूल  पुरFकार - tी  नद  $वलास  राय  (सखार  पेटार ◌ी - लघु कथा  संDह ) \n२०१४  बाल  पुरFकार - tी  जगदश  Pसाद  मpडल  (नै धारैए - बाल  उपयास ) \n२०१४  युवा  पुरFकार  - tी  आशीष  अनचहार  (अनOच2हार  आखर - गजल  संDह ) \n२०१५  अनुवाद  पुरFकार  - tी  शVभु कुमार  4संह  ( पाखलो  -  तुकाराम  रामा  शेटक  कzकणी  \nउपयासक  मैथल  अनुवाद ) \n  \nनाटक , गीत , संगीत , नृCय , मू3तकला ,  शMप  आ OचEकला  UेEमे वदेह  स$मान  २०१२  \n  \nअ भ  नय - मुVय  अ भनय  , \n  \nसुtी  4श  ल्  पी  कुमार , उ - 17 $प  ता  tी  ल्  मण  झा  \n  \ntी  शोभा  कान्  त महतो , उ - 15 $प  ता - tी  रामअवतार  महतो , \n  \nहास्  य-अ भनय  \n  \nसुtी  $P  यंका  कुमार , उ - 16, $प  ता - tी  वैयनाथ  साह  \n  \ntी  दुगाGनंद  ठाकुर , उ - 23, $प  ता - स्  व. भरत  ठाकुर  \n  \nनृत्  य \n  \nसुtी  सुलेखा  कुमार , उ - 16, $प  ता - tी  हरेराम  यादव  \n  \ntी  अमीत  रंजन , उ - 18, $प  ता - नागेSवर  कामत  \n  \nOच  Eकला   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n14 \n \ntी  पनकलाल  मpडल , उमेर - ३५ , $पता - Fव . सुदर  मpडल , गाम  छजना  \ntी  रमेश  कुमार  भारती , उ - 23, $प  ता - tी  मोती  मण्  डल  \n  \nसंगीत  (हारमो3नयम ) \n  \ntी  परमानन्  द ठाकुर , उ - 30, $प  ता - tी  नथुनी  ठाकुर  \n  \nसंगीत  (ढोलक ) \n  \ntी  बुलन  राउत , उ - 45, $प  ता - स्  व. च  ल्  टू राउत  \n  \nसंगीत  (रसनचौक ) \n  \n   tी  बहादुर  राम , उ - 55, $प  ता - स्  व. सरजुग  राम  \n  \n शMपी -वIतुकला  \n  \n    tी  जगदश  मि]लक ,५०  गाम - चनौरागंज  \n  \nमू3त-मृYका  कला  \n  \ntी  यदुनंदन  पं'ड  त, उ - 45, $प  ता - अशफ  पं'ड  त \n  \n  \nकाZठ -कला  \n  \ntी  झमेल  मुखया ,$पता  Fव . मूंगालाल  मुखया , ५५ , गाम - छजना  \n  \n  \n\\कसानी -आCम3नभर  संIकृ3त  \n  \ntी  लछमी  दास , उमेर - ५० , $पता  Fव . tी  फणी  दास , गाम  वेरमा  \n  \nवदेह  मैOथल  पEका@रता  स$मान  \n-२०१२  tी  नवेदु कुमार  झा  \nनाटक , गीत , संगीत , नृCय , मू3तकला ,  शMप  आ OचEकला  UेEमे वदेह  स$मान  २०१३    \nमुVय  अ भनय -   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n15 \n \n(1) सु]ी  आशा  कु मार  सुपुEी  ]ी  रामावतार  यादव , उमेर - १८ , पता - गाम +पोस्  ट- \nचनौरागंज , भाया - तमु=र  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(2) मो . समसाद  आलम  सुपुE  मो . ईषा  आलम , पता - गाम +पोस्  ट- चनौरागंज , भाया - \nतमु=र  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(3) सु]ी  अपणा कु मार  सुपु+ी  tी  मनोज  कुमार  साहु, जन्  म त  थ  - १८ -२-१९९८ , पता - \nगाम - ल्  4म  न  याँ, पोस्  ट- छजना , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  \n(Hब  हार )  \nहास्  य–अ भनय - \n(1) ]ी  _`मदवे पासवान  उफ  रामजानी  पासवान  सुपु+ - स्  व. ल्  मी  पासवान , पता - \nगाम +पोस्  ट- औरहा , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n(2) टा◌ॅ स  फ आलम  सुपुE  मो . मुस्  ताक  आलम , पता - गाम +पोस्  ट- चनौरागंज , भाया - \nझंझारपुर , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \nनाटक , गीत , संगीत , नृCय , मू3तकला ,  शMप  आ OचEकला  UेEमे वदेह  स$मान  (मांग3न  \nखबास  समc  योगदान  स$मान ) \nशास्  Eीय  संगीत  सह  तानपुरा  : \n]ी  रामवृU   स  ंह  सुपुE  ]ी  अ3न  NKध   स  ंह , उमेर - ५६ , गाम - फुलव=र  या , पोस्  ट- बाबूबरह , \nिज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \nमांग3न   खबास  सम्  मान :  मOथला  लोक  संIकृ3त  संरUण : \n]ी  राम  लखन  साहु पे. स्  व. खुशीलाल  साहु, उमेर - ६५ , पता , गाम - पक'ड़  या , पोस्  ट- \nरतनसारा , अनुमंडल - फुलपरास  (मधुबनी ) \nनाटक , गीत , संगीत , नृCय , मू3तकला ,  शMप  आ OचEकला  UेEमे वदेह  स$मान  (समc  \nयोगदान  स$मान ):  \nनृत्  य -  \n(1) ]ी  ह@र   नारायण  मण्  डल  सुपु+ - स्  व. नन्  द  मण्  डल , उमेर - ५८ , पता - गाम +पोस्  ट- \nछजना , भाया - नरIह  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(2) सु]ी  संगीता  कु मार  सुपुEी  ]ी  रामदेव  पासवान , उमेर - १६ , पता - गाम +पोस्  ट- \nचनौरागंज , भाया - झंझारपुर , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार) \nOच  Eकला -  \n(1) जय  (काश  मण्  डल  सुपु+ - tी  कुशेSवर  मण्  डल , उमेर - ३५ , पता - गाम - सनपतहा , \nपोस्  ट– बौरहा , भाया - सरायगढ़ , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार )  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n16 \n \n(2) ]ी  चन्  दन  कु मार  मण्  डल  सुपु+  tी  भोला  मण्  डल , पता - गाम - खड़गपुर , पोस्  ट- \nबेलह , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) संPत  , छा+  स्  नातक  \nअंत  म वषG, कला  एवं 4श  ल्  प महा$व  यालय - पटना।     \nह@र  मु3न  याँ / हारमो3नयम   \n(1) ]ी  महादेव  साह  सुपुE  रामदेव  साह , उमेर - ५८ , गाम - बेलहा , वाडG- नं. ०९ , पोस्  ट- \nछजना , भाया - नरIह  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  जागे?वर  (साद  राउत  सुपु+  स्  व. रामस्  वjप  राउत , उमेर  ६०, पता - गाम +पोस्  ट- \nबेरमा , भाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- \n८४७४१०  (Hब  हार ) \nढोलक / ठेक ै ता / ढोल\\क  या   \n(1) ]ी  अनुप  सदाय  सुपु+  स्  व.   , पता - गाम - तुल4स  याह , पोस्  ट- मनोहर  पKट , \nथाना - मरौना , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  कल्  लर  राम  सुपु+  स्  व. खKटर  राम , उमेर - ५० , गाम - ल्  4म  न  याँ, पोस्  ट- \nछजना , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \nरसनचौक  वादक -  \n(1) वासुदेव  राम  सुपु+  स्  व. अनुप  राम , गाम +पोस्  ट- ि◌  नमGल , वाडG न. ०७   , िज  ला - \nसुपौल  (Hब  हार ) \n  \n शMपी -वIतुकला -  \n  \n(1) ]ी  बौकू मल्   ल  क सुपु+  दरबार  मल्  4ल  क, उमेर - ७० , गाम - ल्  4म  न  याँ, पोस्  ट- \nछजना , भाया - नरIह  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(2) ]ी  राम  व  लास  ध@र  कार  सुपु+  स्  व. ठोढ़ाइ  ध=र  कार , उमेर - ४० , पता - गाम +पोस्  ट- \nचनौरागंज , भाया - तमु=र  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \nमू3तकला -मृ3तकार  कला -  \n(1) घूरन  पंeड  त सुपुE - tी  मोलहू पं'ड  त, पता - गाम +पोस्  ट– बेरमा , भाया - तमु=र  या , \nथाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(2) ]ी  (भु पंeड  त सुपुE  स्  व.   , पता - गाम +पोस्  ट- नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - \nमधुबनी  (Hब  हार ) \nकाZठ -कला -  \n(1) ]ी  जगदेव  साहु सुपु+  शनीचर  साहु, उमेर - ३६ , गाम - ि◌  नमGल -पुरवाGस , िज  ला - \nसुपौल  (Hब  हार )  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n17 \n \n(2) ]ी  योगेन्  f ठाकु र  सुपुE  स्  व. बुKधू ठाकु र  उमेर - ४५ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \n\\कसानी - आCम3नभर  संIकृ 3त -   \n(1) ]ी  राम  अवतार  राउत  सुपु+  स्  व. सुबध  राउत , उमेर - ६६ , पता - गाम +पोस्  ट- \nबेरमा , भाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- \n८४७४१०  (Hब  हार )   \n(2) ]ी  रौशन  यादव  सुपु+  स्  व. क$प  लेSवर  यादव , उमेर - ३५ , गाम +पोस्  ट– बनगामा , \nभाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \nअMहा /महराइ -  \n(1) मो . जीबछ  सुपु+  मो . Hब  लट  मरहूम , उमेर - ६५ , पता - गाम - बसहा , पोस्  ट- \nबड़हारा , भाया - अन्  धराठाढ़ , िज  ला - मधुबनी , $प  न- ८४७४०१  \nजोOग  रा -  \n  \n]ी  बच्  चन  मण्  डल  सुपु+  स्  व. सीताराम  मण्  डल , उमेर - ६० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \n]ी  रामदेव  ठाकु र  सुपुE  स्  व. जागे?वर  ठाकु र , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \n  \nपराती  ((भाती ) गौ3न  हार  आ खजर / खौजर  वादक -  \n(1) tी  सुकदेव साफ8    \nसुपु+  tी    , \nपता - गाम  इटहर , पोस्  ट- बेलह , भाया - ि◌  नमGल , थाना - मरौना , िज  ला - सुपौल  \n(Hब  हार )  \nपराती  ((भाती ) गौ3न  हार  - (अगहनसँ माघ -फागुन  तक  गाओल  जाइत ) \n(1) सुकदेव  साफ  सुपु+  स्  व. बाबूनाथ  साफ8 , उमेर - ७५ , पता - गाम  इटहर , पोस्  ट- \nबेलह , भाया - ि◌  नमGल , थाना - मरौना , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n(2) लेMहु दास  सुपु+  स्  व. सनक  मण्  डल  पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - तमु=र  या , \nथाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n  \nझरनी -   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n18 \n \n(1) मो . गुल  हसन  सुपु+  अब्  दुल  रसीद  मरहूम , पता - गाम+पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n(2) मो . रहमान  साहब  सुपु+ ...., उमेर - ५८ , गाम - नरIह  या , भाया - फुलपरास , िज  ला - \nमधुबनी  (Hब  हार ) \nनाल  वादक -  \n(1) ]ी  जगत  नारायण  मण्  डल  सुपु+  स्  व. खुशीलाल  मण्  डल , उमेर - ४० , गाम +पोस्  ट- \nककरडोभ , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  देव  नारायण  यादव  सुपु+  tी  कुशुमलाल  यादव , पता - गाम - बनरझुला , पोस्  ट- \nअमह , थाना - घोघड़डीहा , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )   \nगीतहा@र  / लोक  गीत -  \n(1) ]ीमती  फु दनी  देवी  पJनी  tी  रामफल  मण्  डल , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n(2) सु]ी  सुव  ता  कु मार  सुपु+ी  tी  गंगाराम  मण्  डल , उमेर - १८ , पता - गाम - मछधी , \nपोस्  ट- ब4ल  या=र  , भाया - झंझारपुर , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \nखुरदक  वादक -  \n(1) ]ी  सीताराम  राम  सुपु+  स्  व. जंगल  राम , उमेर - ६२ , पता - गाम - ल्  4म  न  याँ, \nपोस्  ट- छजना , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  लU्  मी  राम  सुपु+  स्  व. पंचू मोची , उमेर - ७० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार )  \nकाँरनेट -  \n(1) ]ी  चन्  दर  राम  सुपु+ - स्  व. जीतन  राम , उमेर - ५० , पता - गाम - ल्  4म  न  याँ, \nपोस्  ट- छजना , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n(2) मो . सुभान , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- चनौरागंज , भाया - तमु=र  या , िज  ला - \nमधुबनी  (Hब  हार ) \nबेन्  जू वादक -  \n  \n(1) ]ी  राज  कु मार  महतो  सुपु+  स्  व. ल्  मी  महतो , उमेर - ४५ , गाम - ि◌  नमGल  वाडG नं. \n०४ , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  घुरन  राम , उमेर - ४३ , गाम +पोस्  ट- बनगामा , भाया - नरIह  या , िज  ला - मधुबनी  \n(Hब  हार ) \n  \nभगैत  गवैया -   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n19 \n \n(1)  ]ी  जीबछ  यादव  सुपु+  स्  व. jपालाल  यादव , उमेर - ८० , पता - गाम  इटहर , \nपोस्  ट- बेलह , भाया - ि◌  नमGल , थाना - मरौना , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n(2)  ]ी  शम्  भु मण्  डल  सुपु+  स्  व. लखन  मण्  डल , पता - गाम - बIढ  याघाट -रसुआर , \nपोस्  ट– मुंगराहा , भाया - ि◌  नमGल , ि◌  जला - सुपौल  (Hब  हार ) \ngख  स्  सकर - (gख  स्  सा  कहैबला )-  \n  \n(1) ]ी  छु तहN  यादव  उफ  राजकु मार , सुपु+  tी  राम  खेलावन  यादव , गाम - घोघर'ड  हा , \nपोस्  ट- मनोहर  पKट , थाना - मरौना , िज  ला - सुपौल , $प  न- ८४७४५२  \n(2) बैजनाथ  मुgख  या  उफ  टहल  मुgख  या - \n(2) सुपु+  स्  व. ढzगाइ  मुख  या , \nपता - गाम +पोस्  ट- औरहा , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n  \n  \n मOथला  OचEकला - \n(1) सु]ी   म  Oथ  लेश  कु मार  सुपु+ी  tी  रामदेव  Pसाद  मण्  डल  ‘झाjदार ’ पता - गाम - \nरसुआर , पोस् ट-– मुंगराहा , भाया - ि◌  नमGल , ि◌  जला - सुपौल  (Hब  हार )  \n(2) ]ीमती  वीणा  देवी  पCनी  ]ी  Bद   ल  प झा , उमेर - ३५ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार )  \nखजर / खौजर  वादक -  \n(2) ]ी  \\क  शोर  दास  सुपु+  स्  व. नेबैत  मण्  डल , पता - गाम - रसुआर , पोस्  ट-– मुंगराहा , \nभाया - ि◌  नमGल , ि◌  जला - सुपौल  (Hब  हार )  \nतबला -  \n  \n]ी  उपेन्  f चौधर  सुपु+  स्  व. महावीर  दास , उमेर - ५५ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n]ी  देवनाथ  यादव  सुपु+  स्  व. सवGजीत  यादव , उमेर - ५० , गाम - झाँझपKट , पोस्  ट- \nपीपराह , भाया - लदन  याँ, िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n  \nसारंगी - (घुना -मुना )  \n(1) tी  पंची  ठाकुर , गाम - $प  पराह।  \nझा ल  - (झ ल  बाह )   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n20 \n \n(1) ]ी  कु न्  दन  कु मार  कण सुपु+  tी  इन्    कुमार  कणG पता - गाम - रेबाड़ी , पोस्  ट- \nचौरामहरैल , थाना - झंझारपुर , िज  ला - मधुबनी , $प  न- ८४७४०४  \n(2) ]ी  राम  खेलावन  राउत  सुपु+  स्  व. क ै लू राउत , उमेर - ६० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \nबौसर  (बौसर  वादक )  \n  \n]ी  रामचन्  f (साद  मण्  डल  सुपु+  tी  झोटन  मण्  डल , उमेर - ३० , बौसर /बौसल /बासुर  बजबै \nछथ  । \nपता - गाम - रसुआर , पोस्  ट- मुंगराहा , भाया - ि◌  नमGल , ि◌  जला - सुपौल  (Hब  हार ) \n]ी  व  भू3त   झा  सुपु+  स्  व. कनटर झा , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- कछुबी , भाया - \nतमु=र  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n  \nलोक  गाथा  गायक   \n  \n]ी  रव  न्  f यादव  सुपु+  सीताराम  यादव , पता - गाम - तुल4स  याह , पोस्  ट- मनोहर  पKट , \nथाना - मरौना , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n]ी  प  चकु न  सदाय  सुपु+  स्  व. मेथर  सदाय , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n  \n  \nमिज  रा  वादक  (छोकटा  झा ल  ...)  \n  \n]ी  रामप3त   मण्  डल  सुपु+  स्  व. अजुGन  मण्  डल , पता - गाम - रसुआर , पोस्  ट- मुंगराहा , \nभाया - ि◌  नमGल , ि◌  जला - सुपौल  (Hब  हार ) \n  \n  \nमृदंग  वादक -  \n  \n(1) ]ी  कप  ले?वर  दास  सुपुE  स्  व. सु2नर  दास , उमेर - ७० , गाम - ल्  4म  न  याँ, पोस्  ट- \nछजना , भाया - नरIह  या , थाना - लौकह , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n(2) ]ी  खखर  सदाय  सुपु+  स्  व. बंठा  सदाय , उमेर - ६० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n21 \n \nतानपुरा  सह  भाव  संगीत   \n   \n(1) ]ी  रामव  लास  यादव  सुपु+  स्  व. दुखरन  यादव , उमेर - ४८ , गाम - 4स  मरा , पोस्  ट- \nसांग  , भाया - घोघड़डीहा , थाना - फुलपरास , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार ) \n  \nतरसा / तासा -  \n  \n]ी  जोगेन्  f राम  सुपु+  स्  व. Hब  ल्  टू राम , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n]ी  राजेन्  f राम  सुपु+  कालेSवर  राम , उमेर - ५८ , गाम - मझौरा , पास्  ट- छजना , भाया - \nनरIह  या , िज  ला - मधुबनी  (Hब  हार )  \n  \nरमझा ल  / कठझा ल  / करताल  वादक -  \n  \n]ी  सैनी  राम  सुपु+  स्  व. ल4ल  त राम , उमेर - ५० , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n]ी  जनक  मण्  डल  सुपु+  स्  व. उच  त मण्  डल , उमेर - ६० , रमझा4ल  / कठझा4ल  / करताल  \nवादक ,  १९७५  ई.सँ रमझा4ल   बजबै छथ  । पता - गाम - बIढ  याघाट /रसुआर , पोस्  ट- \nमुंगराहा , भाया - ि◌  नमGल , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n  \nगुमगु म  याँ/ cुम  बाजा   \n  \n]ी  परमे?वर  मण्  डल  सुपु+  स्  व. Hब  हार  मण्  डल  उमेर - ४१ , १९८०  ई.सँ गुमगुि◌  मयाँ बजबै \nछथ  । \n]ी  जुगाय  साफ  सुपु+  स्  व. tी  tीचन्    साफ8 , उमेर - ७५ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार ) \n  \nडंका / ढोल  वादक   \n  \n]ी  बदर  राम , उमेर - ५५ , पता - गाम  इटहर , पोस्  ट- बेलह , भाया - ि◌  नमGल , थाना - \nमरौना , िज  ला - सुपौल  (Hब  हार ) \n]ी  योगेन्  f राम  सुपु+  स्  व. Hब  ल्  टू राम , उमेर - ५५ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - \nतमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n22 \n \nडंफा  (होलमे बजाओल  जाइत ...) \n  \n]ी  जcनाथ  चौधर  उफ  Oध  यानी  दास  सुपु+  स्  व. महावीर  दास , उमेर - ६५ , पता - \nगाम +पोस्  ट- बेरमा , भाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - \nमधुबनी  $प  न- ८४७४१०  (Hब  हार ) \n]ी  महेन्  f पोKदार , उमेर - ६५ , पता - गाम +पोस्  ट- चनौरागंज , भाया - तमु=र  या , िज  ला - \nमधुबनी  (Hब  हार ) \nनङेरा / eड  गर -  \n]ी  राम  (साद  राम  सुपुE  स्  व. सरयुग  मोची , उमेर - ५२ , पता - गाम +पोस्  ट- बेरमा , \nभाया - तमु=र  या , थाना - झंझारपुर  (आर .एस . 4श  $व  र), िज  ला - मधुबनी  $प  न- ८४७४१०  \n(Hब  हार )  \n \nवदेहक  \\कछु वशेषांक :- \n१) हाइकू वशेषांक  १२  म अंक , १५  जून  २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf      \n  12.pdf  \n२) गजल  वशेषांक  २१  म अंक ,  १ नव$बर  २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf      \n  Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) वह3न  कथा  वशेषांक  ६७  म अंक , १ अjटूबर  २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल  साBहCय  वशेषांक  ७०  म अंक , १५  नव$बर  २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक  $वशेषांक  ७२  म अंक  १५  IदसVबर२०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) बाल  गजल  वशेषांक  वदेहक  अंक  १११  म अंक , १ अगIत  २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n७) भिjत  गजल  वशेषांक  १२६  म अंक , १५  माच २०१३    U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n23 \n \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n८) गजल  आलोचना -समालोचना -समीUा  वशेषांक  १४२  म, अंक  १५  नव$बर  २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n९) काशीकांत   म]  मधुप  वशेषांक  १६९  म अंक  १ जनवर  २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n१० ) अरव2द  ठाकु र  वशेषांक  १८९  म अंक  १ नव$बर  २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n११ ) जगदश  च2f  ठाकु र  अ3नल  वशेषांक  १९१  म अंक  १ Bदस$बर  २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n  \nवदेह  ई-प>Eकाक   बीछल  रचनाक  संग -\n मैOथलक  सव]ेZठ  रचनाक  एकटा  समाना2तर  संकलन  \nवदेह :सदेह :२ (मैOथल  (ब2ध -3नब2ध -समालोचना  २००९ -१० ) \nवदेह :सदेह :३ (मैOथल  पKय  २००९ -१० ) \nवदेह :सदेह :४ (मैOथल  कथा  २००९ -१० ) \nवदेह  मैOथल  वह3न  कथा  [ वदेह  सदेह  ५ ] \nवदेह  मैOथल  लघुकथा  [ वदेह  सदेह  ६ ] \nवदेह  मैOथल  पKय  [ वदेह  सदेह  ७ ] \nवदेह  मैOथल  नाkय  उCसव  [ वदेह  सदेह  ८ ] \nवदेह  मैOथल   शशु उCसव  [ वदेह  सदेह  ९ ] \nवदेह  मैOथल  (ब2ध -3नब2ध -समालोचना  [ वदेह  सदेह  १०  ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n24 \n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-\nreaders. Buy Maithili Books in Kindle format (courtesy Videha) \nfrom amazon kindle stores, these e books are delivered worldwide \nwirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/  \n \nअपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \nगजे  ठाकुर  \nggajendra@videha.com  \n  \n \n \n२. गय  \n२.१.का मनी  कामायनी - नो$प%ह  \n२.२.जगदश  (साद  मण्  डल - दूटा  लघु कथा  \n२.३. मु2ना  जी - १.(ेम  वह3न  कथा - बखरा  २. वह3न  कथा - करोट  \n२.४.अ3नल  झा - 6यं7य - अनटोटल  ग8प   \nका मनी  कामायनी  \n नो$प%ह  \nभोरे करब  पाँच  बजे आंख  खुजल  त अपना  क े मेकzग  नद  के तीर  प ठाढ़  पयलz।कनी  कनी \n ननयायल  ,कनी  कनी  या+ा  स झमाराल  ,उपर  चतर  बीतर  आसमानदेख्  क ,आ Pातः \n के PमुIदत  समीरक  FपशG स मोन  Pफुि]लत  भ उठल।दूर  नद  मे नाव  च4ल  रहल  छल।बड़ \nका  $वशाल  नद  [तीन  नद  ,मेकzग  ,बाFसाक ,टोनलसप ,जाIह  मे मेकzग  सबस  पईघ  अछ  \n],जे अनेकz  देशक  माटसींचने आHबरहल  छल  ,अपन  लंबाई  मे ओतय  बIह  रहल  छल  ,एकरे\n चाकर  चौरस  छाती  प बसलछै ,कोनो  समय  ए4शया  के मोती  कहाबय  बाला  ,ओIह  देश  क \nराजधानी  ,नोVप@ह  । मन  के उदाम  वेग  के लगाम  दईत  पIहने स बुक  होटल  जाकय ,Fनान  \n U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n25 \n \n,खान  पान  केबाद  तुरतह  शहर  मण  के 4लए  नकसबा  के छल  समय  बड़  कम  छल  ,दशGनी \nय Fथान  बेशी  । मुय  मुय  Fथान  क े 4लFट  क ै ब  ाईवर   क े पकड़ा  दे4लए।  \n    सेयाम  रेयाप  स कनी  Hबशेष  िFथत  ।देशक  राजधानी  अछ  ,त Fवाभा$वके छै ,जे देश \nक  सबटा  गणमाय  ,ओहदादार , पाग  वाला  लोक  सब  अIह  ठाम  रहैत  छथी।सुंदर  भवन  ,प\n Wांसीसी  FथापJय  कला  के बेसी  Pभाव  छैक। [ कोनो  समय  मे Wांसीसी  उपनवेश  जे  छल ] \n   ठाम  ठाम  प नगरक  रछा  करैत  जेना  ,$वtामक  मु ा  मे , पाछा  के दु पैर  मोड़ने ,अ\nगुलका   दु पैर  ठाढ़  शेरक  मूतG सब  $वगत  के राजसी  वैभव  क े Pद4शGत  क=ररहलछल।  शहर  \nके सड़क  चौड़ा  चौड़ा ,साफ  सुथरा  सुचOकन  सुंदर  छै । कतेक  ठाम  ओकर  सब  के नेता  के मू\nतG सेहो  ठाढ़।  फूल  ,फLवारा  स सुसिजतमैदान  ,सड़क  ,दोग ,दाग  । \nपIहलुक  पड़ाव  छल  Vयूिजयम  ,बड़  IदLय  , Pाचीन  खमेर  कालक  बFतु आ कलाकृत  स ऊब \nडुब।  अँकोर  काल  स पIहनुक  ,[ चौथी  सद  ]स ,अंकोर  काल  ध=र [चौदहवी  सद  के ] सबटा \n Pमुख  इतहास  जेना  अIहठाम  रेखांAकत  कयल  गेल  अछ  । \n  ओIहठाम  स Aकछुए  दूर  प राजभवन  व राजक8य  महल  अछ  ,जे अIह  शहरक  गौरव  और \n बढ़ा  दईत  अछ  । अIह  $वFतृत  भवन  प=रसर  मे अनेकz  IदLय  आआकषGक  महल  सब  अछ  \n,जेना  दरबार  हौल  ,नृJय  क  ,राजा  क े नवास  ,रानी  के नवास  ,नेपो4लयन  पैवे4लयन  ,\nआ  भLय  पेगोडा।  अIह  ठाम  अंकोरवट  जेका  बड़भीड़  छल  । \n   शहर  मोटा  मोट  चा=र  भाग  मे $वभOत  छै –\nउ7र  दण  आकषGक  आवासीये+  ,आ फ ै OU  ,पिSचम  बहू मू]य  आवासीय  आ आथGक  े+ \n{$वशेष }आ मiयव  दय   अIह  शहर  क े Wांसीसी  भाग  ,जतय  4मनFU  ,बक  ,उपनवेश  म\nकान  ,बाजार  आ होटल  सब  छै । \n पीयर  रंगक  स@Uल  माकXट  ,खरदवैया  सभक  अडा  बनल  रहैतअछ  ,ओIह  ठाम  अनेक  Pकार \nक FवणG आ रजतक  आभूषणक  Fटौल  लगल  अछ  एकरा  संग  संग   पुरान4सOका  ,कपड़ा  ल\n7ा  ,घड़ी  ,फूल  ,प@Iटंग  आ खेनाय  के सामाDी  स भरल  पड़ल  अछ  । \nदोसर  P4सध  बाजार  अछ  टुओल  टॉम  पzग  माकXट  ई र4सयन  बाजार  क े नाम  स से $वशेष  \nजानल  जाइत  अछ  । \n   अनेक  ठाम  नाईट  माकXट  सेहो  4लखल  देखाय  पड़ल  ।  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n26 \n \nओतुOका  समय  जीएमट  स सात  घंटा  आगा  छैक।  Fथानीय  कर@सी  =रएल  छै,मुदा  यू स डी  \nनधोक  भ क चलै छैक  । अIह  ठाम  रायल  यूनव4सGट  ,यूनव4सGट  ऑफफाइन  आटG ,रॉयल  \nयूनव4सGट  ऑफ  एDक]चर  आIद  अविFथत  छैक  । \n  शहर  स कनक  फराक  $वSव  P4सध  Aकररोम  नेशनल  पाकG  छै, जेकरा  घूमबा  लेल  पयाG\nsत  समय  चाह।  अIह  ठाम  PJयेक  वषG बड़  भLय  जलोJसव  होईत  ,छैक , जेकरओ=रयौन  कए \nक मास  पIहनIह  स PारVभ  भ जाईत  छैक  । \n  एक  सुंदर  ,एक  Fवsन  मयी  राजधानी  क े दोसर  दय  $वदारक  पहलू ओकर  Aक4लंग  फ8]ड  \nसेहो  छैक  ,जे कोनो  भीषण  तानाशाहक  ,लोम  हषGक  ,नृशंस  ,नरसंहार  कजी$वत  दFतावेज़  अ\nछ  । सन  1975 स 1989 ध=र   तानाशाह  पोलपोट  आ ओकर  मंडल  वारा  सृिजत  कंपूचया \n के रOत  रंजीत  इतहासक  खुजल  पृ<ठ  । वार  Vयूिजयमके हथयारक  ,आयुधक  qूरता  के  \nकथा  अIह  ठाम  अखन  ध=र  4ससक8  रहल  अछ  । ओIह  $वशाल  प=रसर  के घेर  क पयGटक  Fथ \nल बनाओल  गेल  अछ  ,जतय  करब 20,000 स बेसी  लोक  क े{जाIह  मे F+ी  आ दु बरखक  \nबचा  सब  सेहो  रहैक  } अमानु$षक  हJया  कयल  गेल  छल  ।ओकर  सबहक  खोपड़ी  ,ओकर  स\nबहक  हडी  ,ओकरसबहक  पIहरल  वF+  के एक  गोट  Fमारक  बना  क सुरत  राखल  गेल  अ\nछ  । ठाम  ठाम  4लखल  छैक  ,जे कृपया  मैदानक  घास  प पैर  नहं राखू,क े जाने ककर  मृत  \nशरर  अIह  ठाम  खसल  छैक  । ओIह  भयानक  +ासद  क े खFसा  सुन  क ,आ Pमाण  देख  \nक ,मन  अथाह  वेदना  स भ=र  गेल  छल  । गाईड  बािज  रहल  छल  ,लोककहJया  करबा  मे को \nनो  गोल  व बाjद  नIह  खचG भेलए ,खजूरक  काँटेदार  ज'ड़  मे पटैक  क ,बचा  सब  क े मारल  \nगेलै,आओर  दुदात  वणGन  सुन  क मन  खराप  हुए  लगल  ,ततुरते ओIह  ठाम  स PFथान  कयल \nहू । आब  शहरक  बीच  ओIह  बड़का  Fकूल   मे अनलक  ,जे ओIह  नरसंहारक   पIहल  पृ<ठ  छ\nल ।औचक   एक  Iदन  जे सब  Fकूल  गेलाओ  फ े र  आपस  नै घुरला  । का  सब  क े जेल  बनादे\nल गेल  छल  ,चारहु Iदस  कंटल  तार  स तुरत  घेरल  गेल  , आनन  फानन  मे एक  एक  का \n मे तीन  तीन  टा  ट  कदेवार  ,अलग  अलग  सेल  ,पॉल  पॉट  के जे जतय  $वरोध  केलकै, ओ\nकरा  ओIहठाम  नबटाबय  क े खूनी  Pयास  । Fकूल  के अय  कमरा  सब  संDहालय  बनल  ,ओIह \n समयक े साIहJय  ,पH+का  ,हJया  मे उपयोगी  सामाDी  सब  के समेटने सून  आंख  स संसार  \nके हेर  रहल  अछ  ।हजारो  हजार  पना  अIह  खूनी  खेल  प 4लखल  गेल  ,Aफ]म  बनलदुनया  \n+ाIह  +ाIह  क=र  उठल  छल  ।   \n    अIह  $वभी$षका  क े पार  नकलबाक  Pयास  मे आय  ध=र  ई देश  लागल  अछ  ,गरबी  ,\nबेरोजगार  ,बाल  मजदूर  अनेकz  $वप$7  छैक  ,दुनया  भर  के Fवयम  सेवीसंFथा  त छैक  ,मु U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n27 \n \nदा  काज  क8  भ रहल  छै भगवान  जानै थ  [, कतेकz  मास  ध=र  ई Sय  हमर  मन  मिFत<क \n के तरोIहत  करैत  रहल  छल  ।] \n  कहुना  क=र  इमहर  उमहर  तकैत  ,शहरक  मनभावन  चाकर  चौरस  बाट  प मटर  गFती  करैत \n एक  एक  णक  आनंद  उठाबैत  रहलहू । \n   Fथानीय  समयानुसार  करब  तीन  बजे हम  सब  मंIदर  पहुचलहु ,अनेक  सीढ़  चIढ़  क महा \nJमा  बुधक  मंIदर  ,अIह  ठाम  ओ अ4मताभ  jप  मे छथी।  सVमुख  पाँच  पाँचफुट  स बेशी  उंच \n मोट  मोट  मोमब7ी  सब  ,एक  दु टा  ज=र  रहल  छल  ।ओIह  प=रसर  मे क8छु और  मूतG सब  \nछैक ,कनी  नीचा  सीढ़  स उत=र  क एक  नीक  जलपान  गृहसेहो  छैक  ,एक  ठाम  बाहर  मे सेहो  \nAकछू पूजनीय  मूतG सब  क े सजा  संवा=र  क राखल  गेल  छल।ओIह  ठाम  स नीचा  क े Sय  बड़ा \n रमणीय  लगैक।  \n  नोVप@ह  के नाम  अIह  मंIदर  प अछ  ,पहाड़ी  मंIदर  ।एकर  AकFसा  सेहो  बड़  मनोहर  छैक  ।\n   \n   शहर  मे नद  कातक  Sय  अत  मनोहा=रणी  ,जल  मे छोट  पैघ  जहाज  पर  पयGटकक  आवा \nजह  ,संiया  समय  भोरे जका  मण  करैत  लोक  ,अपन  अपन  छोट  मोटसमान  बेचैत  फ े रवा \nला  ,सायAकल  के एक  दस  अपन  ठेला  व टोकर  बाहने फल  ,सूखल  माछ  आ Iद  बेचैत  लो \nक ।क7z  बड़  ती  iवन  लगा  क नब  पीढ़नाच  रहल  छल  । नद  के कात  म पाथरक  ब@च  \nप बैसल  लोग  भाव  $वभोर  सन  देखाई  पड़े छल  । कनी  आगा  एक  टा  बड़का  $वtामालय  सन \n बनल  [रौद  वपान  स रा  करबा  लेल ’]  ओIह  ठाम   फुटपाथ  प एक  टा  छोट  छन  मं'ड \nल अछ  ,जाIह  मे मzछ  बाला  तीन  टा  देवता  $वराजमान  छलाह ,ओIह  के छोट  Pांगण  मेआग \n ज=र  रहल  छल ,, एक  पूजैग=र  सन  लोक  बैसल ,फूल  Hबकाय ,लोक  अपन tधा  सुमन  सफ़ े द \n कमल  क े jप  मे अ$पGत  करैक।  सड़क  क े दोसर  कात  पाकG ,आ भLय  पैघ  पैघ  होटल  ,मका \nन,दोकान  सब  । सोझा  मे एक  टा  भारतीय  होटल  छल  ,नीक  अपन  Fवादक  शाकाहार  भोजन \n भेटल  । दोकादार  बतौलक  ,बाहर  आगंतुक  सबभारतीय  भोजन  पसीन  करैक  छै।  ओतुOका \n बाजार  सब  पाँच  बजे बन  भ जाय  छै रात  मे होटल  ,बार   एहने सन  Fथान  खुजल  रहे \nछै । सड़क  कात  बेचय  वाला  सेहोअपन  समय  व गांहAक  देख  Lयापार  करैत  अछ  । 4भनसरे \nस ,झाड  पोछ  क=र   दोकान  सब  खुजय  लगे छै । बड़का  बड़का  ,फूल  ,फल  स सजल  बाजा \nर केटपैत  ,आखर  नजर  स सलाम  करैत ,भोरे भोर  हम  दुनु गोटे एयर  पोटG लेल  PFथान  भ\n चुकल  छr।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n28 \n \n   शहर  स नौ  Aकलो  मीटर  प एयर  पोटG छै ,टैOसी  क े Aकराया  सात  यूसडी।  अनेक  सुंदर  ,\nइमारत  ,सरकार  सFथान  ,$व4भन  देशक  सहयोग  स चलैत  संFथान  सबहक$वशाल  भवन  सब \n स सजल  सड़क  एक  गोट  आधुनक  देशक  झलक  PFतुत  क=र  रहल  छल  । \n  \n  हाँ ,पॉल  पौट के तानाशाह  के यादगार  सन   एक  ठाम {क7zऔर  ,भ=रसक  Aक4लंग  फ8]ड \n Iदस  ज़ेबा  काल  ]  बड़का  टा  के हो'डग  सन  लागल ,कोनो  अंगरेजी  अखबारमे युधक  समय \n के छपल  लोग  सबहक  फोटो  छै,जाIह  मे असंय  लोग  ,, शरणाथ>  ,अपन  Pाण  बचबय  लेल \n माथ  प समान  सब  उठा  क भाग  रहल  छै । जे AकFयातभ$व<य  के पीढ़  लेल  एक  टा  बड़ \nका  टा  क े चेतावनी  छैक  । बड़  मा4मGक  छल  । \n   शहर  के अधकांश  आबाद  नवयुवक  आ छोट  बचा  सब  के छैक।  समय  के संग  ,मुंह  उ\nठेबा  के Pयास  मे लागल  ,मुदा  धूतG  वाणियक  सयताक  युग  मे मदIदगारपIहने अपन  \nFवाथG तक ै त  अछ  ,रक  भक  अIहने अIहने ठाम  बन  जाय  छै।  बड़का  क ं पनी  अपन  सामा \nन बेचबा  मे त]लन  ,बड़का  छोटका  मौल  के Hबq8  Hबशेख।  तखन  “समरथ  के नIहं दोख  गो \nसाई ’ अIहना  चलैत  एलै है संसार  । \n   अनेक  $वसंगत  के उपरांत  ,   ई सुंदर  शहर  अपना  संग  ढेर  रास  खFसा  $पहानी  नेने \nबड़  Iदन  ध=र  ऊहापोह  मे रखने छल  । \n \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com \n पर  पठाउ।  \ntी  जगदश  Pसाद  मण्  डलक  दूटा  लघु कथा - \n \nआजुक  िजनगीक  आइ  परछा   \n \nिजनगीक  संग  परछा  कोनो  आइये नइ  सभ  Iदनसँ होइत  आHब  रहल  अछ , आगूओ  \nहोइत  रहत।  मुदा  से नइ , पचपन  बखGक  श्  याम सुनर  बाबू, िजनका  Aकछु गोरे श्  याम  बाबू \nसेहो  कहै छैन , जे स7ाक  उच्  चासीन  छैथ , हुनक े हाथे परसू साIहत्  यकारक  सम्  मान  Pसा=रत  \nहएत ... ।  \nदोसैर  साँझ  शुj  होइते श्  याम  सुनर  बाबू अपन  बैठक8मे घू4म -Aफ=र  कऽ  आHब  चाह  \nपीHबते रहैथ  Aक  धक्-दे मन  पड़लैन।  मन  प'ड़ते आलमारसँ फाइल  नका4ल  टेबुलपर  अनलैन।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n29 \n \nकपक  बँचल  चाह  पीब  पान  खेलैन।  फाइलपर  हाथ  दइते मन  धकधकए  लगलैन।  मोबाइ4लक  \nघण्  ट  जेना  मनमे टनटनए  लगलैन।  सैकड़ो  साIहत्  यकारक  सैकड़ो  पैरवी  मनमे नाचए  लगलैन।  \nसभकw तँ यएह  ने कहने छऐन  जे समए  एलापर  देखल  जाएत।  मुदा  Aक  देखल  जाएत ? \nमोबाइलोक पैरवीकार  Aक  कोनो  एके रंगक  छैथ।  रंग -रंगक  तँ ओहो  छैथे।  Aकछु गुजन  छैथ  \nतँ Aकछु संगी -साथी , Aकछु Iहतो -अपेत  तँ छैथये।  तैठाम  क8  देखब ..?  \nलगले श्  याम  बाबूक  मनमे दोसैर  साँझक  शाम  समाए  लगलैन।  समाइते मन  फुड़फुड़ेलैन।  \nफुड़फुड़ेलैन  ई जे अड़तीस  सालक  राजनीतक  िजनगीमे जे कौलेज  छो'ड़  राजनीतमे आएल  \nरह , अह  संकल्  प संग  ने जे समाजक  उत्  थानमे सहयोगी  बनब , जइसँ देशक  उत्  थान  हएत , \nदेश  उIठ  कऽ  आगू बढ़त।  जइसँ समाजो  उIठ -उIठ  आगू बढ़त।  अहले ने जयPकाश  बाबूक  \nआन्  दोलनमे जहल  गेल  रह।  ओहो  ने सम्  पूणGताक  माने सम्  पूणG qान्  तक  डाक भरने रहैथ।  \nतइ  Iदन  तँ एतबे ने मनमे रहए  जे समाजक  अंग  बन  समाज -सेवा  करब।  वएह  ने राजनीत  \nभेल।  जखन  Aक  अनुकूल  समए  भेटल , आइ  राज्  यक  tेष्  ठ सम्  मान  पुरस्  कार  दइक  भार  \nऊपरमे अछ ... ।   \nश्  याम  बाबूक  मन  ठमकलैन।  ठमकलाक  Aकछु कालक  पछाइत  श्  याम  बाबूक  मन  अपन  \nिजनगीक  राजनीतक  खेल  खेलाए  लगलैन।  अखन  ध=र  जIहना  अनका  संग  अपने छह -पाँच  \nकेल , तIहना  ने अपनो  संग  आनो  कम  नIहयw केलक।  जे आनो  बुझैए  आ अपनो  मन  कIहते \nअछ ... ।   \nमुदा  Aकछु भेल , एकरो  तँ नकारल  नIहयw जा  सक ै ए  जे चाहे कोसी -गंगाक  स्  वच्  छ \nपानक  घाट  हौउ , आAक  कमला -बलानक  धोर -मKठा  भेल पानक  घाट , चाहे 4लढ़ाएल -\nसमाढ़ाएल  कोनो  पोख=रयेक  घाट  हौउ , आAक  सड़ल -गनहाएल  डबराक  घाट , आAक  मैल -कुचैल  \nचOकन  करैबला  धोHबये-घाट  हौउ .., अड़तीस  बखGक  राजनीतक  बढ़ैत  िजनगीक  संग  रंग -\nरंगक  टपानो  टपैट  ऐठाम  आHब  उच्  चासीन  भेले छr ..!  \n‘उच्  चासीन ’ मनमे ऐबते श्  याम  बाबूक  मन  चकलैन।  ऊIह  जेना  जगलैन।  भ$वतव्  य \nगाछक  फल  बँटैक  बेर  छr ! भ$वसक  संग  िजनगी  सटैक  धार  छr।  जइ  धारक  घाट  टपैक  \nPश्  न अछ ... ।  \nश्  याम  बाबूक  दए  धकधकेलैन , धकधकाइते बोल  नकललैन – \n“प$व+  पावन  मनसँ $वचार  करक  अछ। ”  \nटेबुलपर  राखल  फाइल  खोललैन।  सैयो  साIहत्  यकारक  सूची  अछ ! अखन  एते कम  समैमे \nकेना  नीक -बेजाएकw बेड़ा  सकब ..?  \nठमकल  मन  श्  यामबाबूकw, ने आगूक  कोनो  बाट  सुझैन  आ ने पाछूए  हटने बनैबला।  \nसरकार  काज  छr।  आगू-पाछूक  बीच  सीमापर  श्  याम  बाबूक  मन  ओIहना  ओझरा  गेलैन ,  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n30 \n \nजIहना  धरती -अकासक  बीच  तजपर  कोनो  हवाइ -जहाज  फँ4स  जाइए।  साIहत् य अकादेमीसँ \nफोन  एलैन – \n“परसू दस  बजे समारोह  छr , मा+  काल्  Iह  भ=रक  समए  अछ , अहमे कायाGलयक  सभ  \nकाज  सम्  हा=र  पुरस्  कार  पौनहारक  हाथमे आमं+णक  चKठr  थमा  देब  अछ , तँए ..?”  \nआगूमे राखल  फाइ4लक  कागजात , चाjकात  पसा=र  कऽ  मने-मन  $वचार  करैक  $वचार  \nउIठते ई+मन 1 $वचार  उठौलक – \n“अखन  तक  साIहत्  य े+मे जे अछ , ओ तँ कौलेजेसँ देखैत  आHब  रहल  छr , \nमुदा ..?”  \n‘मुदा ’ लग  ऐबते श्  याम  बाबूक  मन  ओहन  अन्  हारमे ओतऽ  अन्  हारा  गेलैन , जेतए  \nलोक  बुझैए  जे आब  खसब  छो'ड़  कोनो  सहारा  नइ  अछ ... ।  \nलगले मनमे उठलैन – \n“धरती -अकासक  बीच  तजपर  तँ अखन  अपने छr , तखन ..?”  \nश्  याम  बाबूक  मन  तेना  अन्  हारा  गेलैन  जे ने आगू Aकछु देखैथ  आ ने पाछू... ।  \nओह  अन्  हारमे अन्  हराएल  मन  टोकलक ैन – \n“इतहासो  तँ आगूमे बैसले अछ।  अखन  तँ जीबै छr , मुइला  पछाइतो  के तेको  लोक  \nओहन  भेला , िजनकर  एगारह -एगारह  बेर  साड़ासँ नका4ल  पोस्  ट-माटGम  भेल।  आ केते \nAक  भेल  से इतहास  बुझनहार  जानैथ ... ।”  \nमनक  टोनसँ श्  याम  बाबूक  मनमे टंकार  जगलैन।  केकरो  रोटपर  नोन  नइ , क े करो  \nबोड़ा -बोड़ा ! स्  पष्  ट धारा  बन  रहल  अछ  जे Aकछु प=रवार , जाइत  नIह , स7ाक  प=रवार  बन  \nगेल  अछ  आ बहुसंख्  य कात  लागल  अछ ! ओकरा  के देखत ? मुदा  अखन  तँ स7ाक  ओइ  \nघाटपर  तँ अपने ने आसीन  छऐ ... ।  \n‘स7ाक  घाटपर  अपने’ मनमे ऐबते श्  याम  बाबूक  $वचार  आगू घुसैक  गेलैन।  घुसैकते \nअसथर  च7  करैक  $वचार  दोसर  मन  देलक ैन।  $वचार  जगते जेना  सभ  Aकछु Hबसैर  गेला  \nतIहना  श्  याम  बाबूक  मन  फ=रछा  गेलैन।  फरच  होइते चाह  पीबैक  इछा  भेलैन।  अपन  क8  \nचाह  अछ , एकरे तँ परछा  छr  आ यएह  छr  आजुक  िजनगीक  औझका  परछा।  जाबे तक  \nAकयो  कोनो  $वचारकw संकल्  प सश्  य नIह  पकड़त  ताबे तक  िजनगी  ढुलमुल  बनल  रहत।  मुदा  \nस7ो  तँ स7ा  छr , शासन  छr , जे Hबना  अनुशा4सत  भेने नइ  चलै छै... ।  \n                                                           \n1 इमान   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n31 \n \nHबच्  चेमे पJनी  चाह  नेने आHब  श्  याम  बाबूकw टोकलक ै न – \n“मन  बड़  खसल  देखै छr ?”  \nएक  घzट  चाह  पीब  श्  याम  बाबू बजला – \n“मन  क8  खसल  रहत , बेठेकान  भऽ  गेल  अछ। ”  \nपJनी – \n“केहेन  फाइल  अछ  जे मने बेठेकान  भऽ  गेल  अछ ?”  \nश्  याम  बाबू– \n“बु'ड़बकहाक  फाइल  रहैत  तखन  तँ गहुमक  भूसी  जकाँ बोड़ामे क4स  कऽ  रंगसँ ऊपरमे \nटप दैतऐ , मुदा  से नइ  ने छr  क$वलाहाक  फाइल  छr , जँ एकोर7ी  एनए -ओनए  हेतै \nतँ सभ  कबलैती  घzसाइर  देत। ”  \n‘क$वलाहा ’ सुनते सुचताक  मनमे सुचन्  त्  यनाथ 2 नाच  उठलैन।  उIठते पतकw मन  \nपाड़ए  चाहल , मुदा  तइ  Hबच्  चेमे मोबाइ4लक  घण्  ट  टनटनेलैन – \n“सर ,  परसुए  समारोह  छऐ , अपने कहने रह  जे समए  एलापर  मन  \nपा'ड़  देब ... ।”  \n‘समए  एलापर  मन  पा'ड़  देब ’ सुनते श्  याम  बाबू थकथका  गेला।   \n‘बाप  रे! क8  जबाव  देबइ ..!’  \nमुदा  तैयो  श्  याम  बाबू अपना  मनकw बाटक  पान  जकाँ रसे-रसे थीर  केलैन।  थीर  होइते \nबजला – \n“नाम  बिजते ने छr  आ छुछे ओIहना  मन  पाड़ै छr , अखन  ओते समए  अछ  जे \nखस्  सा -$पहानी  सुनब।  अहू सभकw ई आदत  लग  गेल  अछ  जे छोटो -छrन  बात -ले \nघण्  टा  भ=र  भू4मक े बन्  है छr !”  \nमोबाइलमे फ े र  घण्  ट  बाजल।  श्  याम  बाबू पIहल  लाइनकw काIट  दोसर  गोरेसँ गप -सप्  प \nशुj  क े लैन ... ।  \nएकटा  संगी  अपन  समांगक  सम्  बन्  धमे मुहाँ-मुहं गप -सप्  प केने रहैन।  गप -सप्  पक  \nqममे श्  याम  बाबू कIह  देने रहथन –  \n                                                           \n2 पतक  पुरान  संगी   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n32 \n \n“जे काज  अपना  हाथक  अछ , ओ करैमे थोड़े IहचAकचाएब।  समए  एलापर  बुझल  \nजेतइ। ”  \nसमैक  ताकमे सभ  अपन -अपन  घाटपर  बंशी  पाथने।  ओना  मोबाइलमे नाओं आHब  गेल  \nरहैन , मुदा  तैयो  श्  याम  बाबू पुछलखन –  \n“के बजै छr ?”  \n“Aकशोर छr , भाय  साहैब  अपने संगे जे साIहत्  य सम्  मानक  सम्  बन्  धमे चचG भेल  \nछल , वएह ..?”  \nश्  याम  बाबू सकपका  गेला।  क8  जबाव  देब।  मुदा  तैयो  मनकw दबैत -दबैत  असथर  क े लैन।  \nअसथर  होइते बजला – \n“अखन  नणGयपर  नइ  पहुँच  पेल  अछ , तँए  जे Aकछ  कहैक  हुअए , झब -दे कहू। ”  \n‘झब -दे कहू’ सुन  Aकशोरक  मनमे भेल  जे भ=रसक  हमरा  काजकw गम्  भीरतासँ नइ  \n4लअ  चाहै छैथ।  मुदा  काजो  तँ हुनक े हाथक  छr , दोसर  उपाइयो  तँ नIहयw अछ।  बाजल – \n“भाय  साहैब , िजनका  सम्  बन्  धमे अपने लग  अज>  पहुँचेल  अछ , ओ जानल -मानल  \nसाIहत्  यकार  छैथ।  साIहत्  य सेवा  छो'ड़  िजनगीमे दोसर  काज नइ  केलैन।  ओना  दजGनो  \nरचना  क े ने छैथ  मुदा  Aकछुमे उपसंहार  4लखै दुआरे शेष  छैन , तँ Aकछु अधखड़ुआ  छैन।  \nमुदा  बीस  बखGसँ युनभ4सGटक  आलमारमे पाँचटा  पोथी  छपैले तैयार  राखल  छैन। ”  \nHबच्  चेमे मोबाइ4लक  घण्  ट  फ े र  टनटनाएल।  अकादेमीक  फोन  रहैन – \n“राइतक  बारह  बािज  रहल  अछ। ”  \n‘बारह ’ सुनते श्  याम  बाबूक  मन  तरंग  गेलैन।  तरंग  ई गेलैन  जे $वचार  करैमे अपने \nपरेशान  छr , तैपरसँ... । मुदा  तमसेबो  क े करापर  करता।  तैयो  अनखनाएले मने अकादेमी -\nकायाGलयकw उ7र  देलखन – \n“भाय , पटनासँ छह  घण्  टाक  दूर  राज्  यक  कोना -कोना  भऽ  गेल  अछ , तखन  सूचना  \nपहुँचेबाक एते धड़फड़ी  Aकए  अछ। ”  \nजबाव  नीक  जकाँ समाप्  तो  ने भेल  छेलैन  Aक  मोबाइलमे फ े र  घण्  ट  भेलैन।  नम्  बर  \nदेखते श्  याम  बाबू चक  उठला  जे ई तँ गुदेवक  फोन  छr - $वलास  बाबूक।  िजनकासँ कौलेजमे \nपढ़ने छr ! कौलेजक  4शक ..!  \nमोबाइल  हाथमे नेने श्  याम  बाबू =र4सभ  नइ  कऽ  रहल  छैथ।  जेना  मनमे महाभारत  शुj  \nभऽ  गेलैन।  एक  Iदस  गुजन , सर -सम्  बन्  धीक  संग  कुटुम -प=रवार  अछ  आ दोसर  Iदस  \nमनकw अजुGन  रोग  चाj  Iदससँ घेर  नेने अछ ! एहेन  घड़ीमे क8  करब  नीक  हएत ?   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n33 \n \nदुHबधामे पड़ल  श्  याम  बाबूकw Aकछु फु=रये ने रहल  छेलैन।  Hबच्  चेमे फ े र  मोबाइलमे घण्  ट  \nटनटनेलैन।  मनमे उठलैन  जे नीक  हएत  पJनीकw हाथमे मोबाइल  दऽ  Iदऐन  आ कहबा  Iदऐन  \nजे अखन  सूतल  छैथ।  अधो  घण्  टा  ने सुतना  भेलैन  अछ , क े ना  उठेबैन ..!  \nमुदा  लगले श्  याम  बाबूकw मन  धOकारलकैन।  धOकारलक ै न  ई जे संकल्  $पत  जीवन  बना  \nजीब  सबहक  नैतक  िजम्  मेवार  होइए।  तैबीच  अनेको  रंगक  बाधा  उपस्  थत  होइते छै।  गुदेव  \nक8  कIह  रहला  अछ  से Hबनु सुनने क ेना  बुझब ... ।  \nफोन  =र4सभ  करैत  श्  याम  बाबू बजला – \n“Pणाम  गुदेव ! जे आदेश  होइ ... ।”  \n$वलास  बाबू बजला – \n“अपने भातीज  सेहो  छैथ , भैया=रयो  भेलखुन।  हुनका  ऐ सालक  साIहत्  य सम्  मान  दऽ  \nदहुन। ”  \n$वलास  बाबूक  आदेश  सुन  श्  याम  बाबू गुम  भऽ  गेला।  गुम  ई भऽ  गेला  जे अपन  \nआत्  माराम  क8  चाIह  रहल  अछ  आ चाj  Iदससँ क8  भऽ  रहल  अछ ! श्  याम  बाबूक  मन  आ \nछाती  तरेतर  छह -छत  हुअ  लगलैन ... ।  \nछह -छत  भेल  छातीकw समटैत  बजला – \n“tीमान , अखन  पुरस्  कार  प+क  पूवG पीIठका  नइ  4लखल  अछ।  वएह  4लखैले बैसल  \nछr। ”  \n‘बड़  बेस  बड़  बेस ’ कहैत  $वलास  बाबू आगू बजला – \n“बौआ  भवेश  जे छैथ  ओ अपने मुँह  खो4ल  बजला  अछ  जे जँ ऐ सालक  साIहत्  य \nसम्  मान  भेटत  तँ आगू हमहूँ रचना  करब।  तँए  जे मनक  मनसूबा  छैन  ओकरा  भंग  \nकरब  नीक  हएत ?”  \n$वलास  देव  बाबूक  $वचार  सुन  श्  याम  बाबूक  मन  $वच4लत  भऽ  गेलैन।  ‘बुझल  जेतइ ’ \nकIह  मोबाइल  हाथमे दैत  पJनीकw कहलखन – \n“ऐठामसँ मोबाइल  लऽ  जाउ , स्  $वच -अफ  कऽ -के नइ  राखब  तेकर  4भन  फझैत , आ \nओन  कऽ  कऽ  राखब  तेकर  4भन  हएत।  एक  Iदस  समए  नक ै ल  रहल  अछ , दोसर  \nIदस  काजक  ओझर  बIढ़  रहल  अछ। ”  \nहाथमे मोबाइल  लैत  कुरसीपर  सँ उठैत  सुचता  बजल – \n“सIदकाल  सुचन्  त्  य नाथक  चचG करैत  रहै छr  जे ओ कौलेजेक  संगीए  नइ , कौलेज  \nछो'ड़  देश  सेवाक  त  लैत  संगे जहलो  गेल  रह। ”   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n34 \n \nसुचन्  त्  य नाथक  नाओं सुनते श्  याम  बाबू चक  गेला।  जेना  अखन  ध=रक  सभ  Hबसरल  \nबात  मन  पड़ए  लगलैन।  जहलमे दुनू गोरे एक -दोसरकw गवाह  रखैत  qान्  तकार  समूहक  बीच  \nसम्  पूणG qान्  तक  शपथ  नेने रह , जे ‘अन्  याय -अत्  याचारक  $वरोधमे पूणG िजनगी  ठाढ़  \nरहब ... ।’ आनकw मन  होइ  वा  नइ  होइ  मुदा  अपन  मन  तँ कIहते अछ।  अड़तीस  सालक  \nराजनीतक  िजनगीमे जIहना  अन्  हर -Hबहा=र 3मे जन्  म भेल  तIहना  ने अहूबेर  ओIहना  भेल।  \nयएह  िजनगी  ने भेल  तूफानी  िजनगी , मुदा  Aक  अखनो  तूफानमे ठाढ़  होइक  साहस  भऽ  रहल  \nअछ ?  \n.. शासनक  उच्  च कोIटक  सम्  मान  समारोह  छr।  ओना  रचनाकारक  रचने अपन  \nसम्  मानक  गीत  गबैए , मुदा  शासनो -सू+  तँ महत  रखते अछ।  समाजसँ सरोकार  रखैबला  जे \nरचनाकार  होइथ , आAक  आनो -आनो  िजनगीक  क8तG रखैबला  होइथ , समाजक  तँ सभ  \nसम्  मानत  भेबे केला।  ओना  रचनाकार  समाज  साIहत्  यक  बीच  िजनगीक  पथ -Pद4शGत  करैबला  \nछथये, तँए  समाजक  संग -संग  शासनोक  सम्  मानत  भेबे क े ला।  मुदा  जैठाम  नधाG=रत  सीमा  \nअछ  तैठाम  तँ ओह  अनुकूल  ने Aqयान्  $वत  हएत।   \nअनायास  श्  यामबाबूक  मन  सुचन्  त्  य नाथक  चौबगल  घुमए  लगलैन।  कौलेज  छो'ड़  हम  \nराजनीतक  मंचपर  एल  आ ओ4 राजनीतक  मंचपर  एलो  पछाइत  छो'ड़  कऽ  फ े र  कौलेजेकw \nधेलक।  नीक  =रजल्  टो  भेलै आ रचनाकारक  jपमे सेहो  जागल।  कौलेजक  नोकरक  बीच , \nप=रवारक  गाड़ी  चलबैत  साIहत्  य जगतमे सेहो  जेते सम्  भव  भेलै तेते सेवा  तँ क ेनIह  अछ।  जँ \nएहेन -एहेन  संकल्  $पत  च=र+कw दरAकनार  कएल  जाइए  तँ इतहास  एकरा  कIहयो  स्  वणाGरमे \nनइ  4लखत ..?     \n◌ \nशब्  द संख्  या  : 1684, तथ  : 01 फरवर  2016 \n मोहरा  \n  \nमास  Iदनक  पछाइत  पता  लगल  जे कुरसzवालक  सराधो  भऽ  गेल।  गामक  ओहन  काज  \nजे एक -Iदना  आAक  एक -णा  नइ  छr , जे चुपचाप  भऽ  जाएत।  सराधक  पाछू Aqया -कमGक  \nभोज -भातक  संग  नह -केश  अछ  तइसँ पIहने तेरातक  भोजो  आ छौरझँपी  होइए , तहूसँ पIहने \nलहाश  जरौल  जाइए।  एते नमगर -चौड़गर  काज  आ बुझबो  ने केल ..! \n                                                           \n3 qान्  तक  हवा  \n4 सुचन्  त्  य नाथ   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n35 \n \nफ े र  अपनेपर  नजैर  पड़ल , नजैर  प'ड़ते जखन  मास  Iदनकw गुनल  तँ केतौ  खzच -खरzच  \nनइ  बूझ  पड़ल।  माने जIहना  सभ -Iदना  िजनगी  अछ  तIहना  ऐछे, तखन  Aकए  ने बुझल।  \nआइ  जँ क ेतौ  मास -Iदनक  तीथG-वतGमे गेल  रIहत  आAक  कोनो  महानगरे घुमैले गेल  \nरIहत , सेहो  तँ नIहयw केतौ  गेल  हेन।  मुदा  मनमे ईहो  िजासा  तँ जगले रहए  जे जे \nकुरसzवाल  एक  समए  गामक  रंगमंचपर  मुख्  य नचनहा=र  छ4ल , तेकर  सराध  क े हेन  भेल ? \nफ े र  भेल  जे मास  Iदनक  पुरान  गप  छr  तखन  जँ केकरोसँ पुछबे करबैन  जे कुरसzवालक  \nसराध  भऽ  गेलैन  तँ ओ मुँह  दु4स  कहबे करत  Aक  ने जे तूँ गाममे नइ  छेलह  जे देखतहक  \nआAक  सुनतहक  जे पIहने सराध  भेल  आAक  मुइल , एतबो  ने बुझल  छह।  \nकोनो  गरे ने देखऐ  जे क8  करब।  मुदा  मनमे बुझैक  िजासा  तँ रहबे करए।  \n$वचारल  जे रस्  ते-रस्  ते दछनव=रया  बाधक  खेत  देखैक  बहने जाएब , ओह  बीचमे \nकुरसzवालक  घर  पड़ै छै, जँ कोनो  सुराग  बूझ  पड़त  तँ गप  खो'ड़  देबै, माने चचाG चा4ल  \nदेबइ।  जखने चचाG उठत  Aक  जIहना  धया -पुता  चौमास  खेतक  अल्  लू उखड़लाहा  वाड़ीकw Aकयो  \nखुरपीसँ तँ Aकयो  ठ@Iठया  कोदा=रसँ च4लया -च4लया  अल्  लूसँ Aकड़>  तक  बीछ  लइए  तIहना  सभ  \nबीछा  जाएत ... ।  \nयएह  सोच  दछन -मुहw $वदा  भेल।  \nसंयोज  नीक  बैसल।  कुरसzवालक  बेटा - 4संहेसरा  उ7रे-मुहw अबैत  रहए।  खुIटयाएल  क े शो  \nदेख4लऐ  आ रंग  झड़ल  धोतयो  बूझ  पड़ल।  बूझ  एना  पड़ल  जे नवका  धोतीक  पाइढ़  ओIहना  \nचक -चक  करैत  जेहेन  नव  रंगलमे चक -चकाइत  रहैए।  लगमे अHबते मनमे भेल  माइयक  \nसराधक  $वषयमे 4संहेसरासँ पुछऐ।  \nमुदा  फ े र  भेल  जे जँ नइ  मरल  होइ  तखन  तँ अनेरे ई कIह  ग=रयौत  जे हमरा  माएकw \nजी$वतेमे सराधक  बात  पुछैए।  भाय ! सरधा  ने जी$वतमे होइ  छै मुदा  सराध  तँ मुइला  \nपछातये होइ  छै।  अन्  तर  एतबे ने अछ  जे परक  अधकार  धऽ  घर  चैल  जाइए।  आगूमे देखते \n4संहेसरे बाजल – \n“काका , गोड़  लगै छr , माए -बापक  करजासँ फारकती  भेल। ” \n‘माए -बापक  करजा ’ सुन  मनमे ठहकल  जे नसचत  माइक  सराध  कऽ  नचेन  भेल  \nअछ।  गपक  पना  भेटल।  पना  पकैड़  पुछ4लऐ – \n“नीक  जकाँ कजाGसँ फारकती  पौलह  Aकने?”  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n36 \n \n‘नीक  जकाँ फारकती ’ सुन  4संहेसराक  जेना  छाती  दहैल  कऽ  कुड़बुड़ा  उठलै।  बाजल - \n“कOका , िजनगी  भ=र  जेकरा  सेवलक  ओहो  देह  चोरा  लेलक। ” \n4संहेसराक  बात  भाँजेपर  ने चढ़ल  जे क8  कहलक।  पुछ4लऐ – \n“से क8 ?” \nबाजल – \n“कOका , तोरा  सभकw ते बुझले छह  जे माइयो  आ बाबूओ  दुनू परानी  िजनगी  भ=र  \nखुशीलाल  कOका  ऐठाम  खटल , जे कमाएल -खटाएल  से खेलक -पीलक , हमरो  \nपोसलक।  हमरा  Hबआहो  कऽ  देलक।  गाममे क े ते कमाइये होइ  छै जे औझका  लोक  \nजकाँ गुजर  क ै रत  तँए  पंजाब  चैल  गेल।  एम्  हर  बाबूओ  म=र  गेल।  पनरहे Iदन  गेना  \nभेल  रहए , भड़ो  जोकर  पाइ  नइ  कमेने रह  जे अHबत , नइ  एल।  माइये आगयो  \nदेलक ै आ सराधो  केलकै। ” \nसह  दैत  कह4लऐ – \n“जIहना  बेटाकw अधकार  अछ  तIहना  ने माइयोकw अछ , नीके भेलह। ” \nबाजल - \n“नीके क8  हएत  कOका , तखन  तँ गरब  लोकक  माए -बापक  सराध  भगवाने भरोसे \nहोइए , सएह  भेल। ” \nझमान  भऽ  4सहरैत  4संहेसराक  मन  देख  कह4लऐ - \n“पार -घाट  तँ लगये गेलह  Aकने?” \nझुझुआइत  4संहेसरा  बाजल - \n“पार  क8  लागत  तखन  तँ अपन  हारल  लोक  बािजये कऽ  क8  करत। ” \nजे बात  बुझैक  िजासा  छल  ओ तर  प'ड़  गेल।  ऊपर  चैल  आएल  $पताक  सराध।  माइक  \nसराध  Iदस  बातकw बढ़बैत  पुछ4लऐ - \n“माइयक  कहह ?” \n‘माए ’ सुन  4संहेसरा  $वच4लत  होइत  बाजल -  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n37 \n \n“कOका , बाउकw मरना  थोड़बे Iदनक  पाछू माए  दुखत  प'ड़  गेल।  अपने गामोमे ने \nरह , खुशीलाल  कOका  एको  Iदन  खोजो -पुछाइर  ने केलखन  आ एक  पाइक  गोटकw के \nकहए।  भन4सया  समाद  देलक।  जे पाइ  कमेने रह  से पठा  दे4लऐ , अपने जँ चैल  \nऐबत  तँ ओहो  कमाइ  ने होइत। ” \nHबच्  चेमे कह4लऐ - \n“से ते नीके केलह। ” \n‘नीक ’ सुन  4संहेसराक  बोल  ने आगू उठै आ ने पाछू होइ।  हेबो  क े ना  करैत , कोनो  Aक  \nसमाजमे छ$पत  बात  अछ  जे लोकक  Aकरदानी  भे'ड़या -धसान  जकाँ छै।  अधलोकw तेते नीक  \nकहत  जे राड़ीक  फूल  जकाँ अपने हवामे उड़ैत  अकास  चIढ़  जाइए , आ अकास  चढ़ल  काजकw \nधAकयबैत -धAकयबैत  खेत -कातक  रस्  ता  जकाँ बहुपे'ड़याकw एकपे'ड़या  बनबैत  नाओं मेटा  खेते \nबना  लइए  आ जखन  खोज -खबैर  होइ  छै ते कहैए  जे सवXक  खतयानमे ने ख7े-खेसरा  चढ़ल  \nअछ  आ ने नक्  शामे नक्  शे बनल  अछ।  मुदा  4संहेसरा  से नइ  क ेलक , अपन  इमानकw \nइमनदारसँ अङैजैत  बाजल - \n“कOका , तोरा  लग  मुँह  उठबैत  लाज  होइए , मुदा  बाप -$पत्  ती  तँ तोहं सभ  ने \nभेलह , बेटा -भातीज  जँ लगतयो  करत  तँ तोहं सभ  ने तेकर  नमरजना  करबहक। ” \n4संहेसराक  बात  सुन  जेना  दयमे धOका  लगल।  धOको  केना  ने लगैत , एकटा  बाल -\nबोध  ऐसँ बेसी  कIहये क8  सकैए।  पीठ  उघा=र  आगूमे देत  जे कOका  4लअ  गलती  केल  एक  \nसए  जूता  माj।  मनुख  $ववेक8  छr , लाज  ओकर  आभूषण  छऐ , जे अंगीकार  क े ला  पछाइत  \nलोककw रIहये क8  जाइ  छै... । \nमनमे जेना  उड़ी -बीड़ी  जकाँ लगल।  मुदा  गुण  भेल  जे 4संहेसरे बाजल - \n“कOका , जे बुIढ़याक  धार4लऐ  से ते करबे क े 4लऐ। ” \nमुदा  क8  धार4लऐ , क8  के4लऐ  क8  नइ  क े 4लऐ , क8  करक  चाह , क8  नइ  करक  \nचाह ..? एक  संग  अनेको  Pश्  न मनमे नाच  उठल।  नचैत  मन  4संहेसराक  $पता - ढोरबापर  \nपड़ल।  सुधंग  लोक  खुशीलालक  एकटा  महंसक  सेवाक  सोल्  होअना  भार  ढोरबापर , यएह  िजनगी  \nयएह  दुनयाँ।  कुरसz  Hबआह  भेल  रहैन।  कुरसzक  जइ  टोलमे Hबआह  भेल , ओ अगुआएल  \nलोकक  टोल , ओइमे एकघरा।  माने 4संहेसराक  माइयक  चष्  टो -चार  आ बजै-भुक ै क  ढंग  सेहो  \nअगुआएल।  सुधंग  पत  पेब  कुरसzवाल  एक -छ+  प=रवारक  गारजन  बन  गे4ल।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n38 \n \nस7ैर -अस्  सीक  दशकमे 4मथलांचलमे भू4म  आन्  दोलन  जोरपर  छल।  आने गाम  जकाँ \nहमरो  गाममे पहपKटबलाक  आधासँ बेसी  जमीन।  बटेदार  जग  कऽ  बटायदार  आन्  दोलन  \nकेलक।  ओना  गामबलाक  खेत  नIह  मुदा  बहरबैयाक  Pलोभन  जे अहं सभकw सभटा  खेत  \nसुमझा  देल।  लोभमे गामक  लोक  संग  भऽ  गेल।  जमीनेक  लोभ  कुरसzवालकw सोझहामे \nरख , नेता  बना  टोलमे ठाढ़  कऽ  देलक।  बुझलो  बातमे कुरसzवाल  लोभा  गेल।  बुझल  बात  ई \nजे जे खेत  बटाइ  करैए  ओकर  तँ हक  बनते छै।  मुदा  मुNतक  माल  क े करा  गाड़ा  लगै छै जे \nकुरसzवालकw लगतै, ओ ओइ  आन्  दोलनमे चा=रH+क  गुण [5] Hबसैर  ओइ  बटाइ  जमीनपर  \nअपन  हक  बनबैले छोट -छोट  खोपड़ीनुमा  घर  बनबा , ओइमे आग  लगबा , गामक  तीस -पतीस  \nगोरेक  बीच  ओइ  अगलग्  गी  केसमे हमरो  नाओं घz4सया  देलक।  वएह  कुरसzवाल  जे मोहरा  \nबन  गाममे एते भार  फसाद  केलक।  तेकरे सराधक  चचG छr।  \nनरह , नरदोस  4संहेसराकw पुछ4लऐ - \n“बुIढ़याक  मृत्  यु नीक  जकाँ भेल  Aकने?” \nहमर  बात  जेना  4संहेसराक  मनकw बेध  देलकै।  ओकरो  अपन  माइयक  Aकरदानी  मनमे \nठहक ै त  रहइ।  जIहना  $वSवमोIहनी  लग  नारद  बाबाक  बगलेमे 4शवजीक  दूत  देख  बानरक  मुँह  \nबनौने, तIहना  बूझ  पड़ल।  मुदा  आब  उपाइये क8  अछ।  यएह  ने जे ओ गामक  इतहासक  \nएक  अंश  भेल।  \nमृत्  यु सुन  4संहेसरा  बाजल - \n“कOका , हम  जे दू सालसँ पंजाब  जाए  लगल  हेन , तेकर  माक  खुशीलाल  काकाकw भऽ  \nगेलैन।  ई Hबसैर  गेलखन  जे सरकारो  नोकरबलाकw जनम  भ=र  पार  लगबै छै। ” \n4संहेसराक  बात  सुन  बूझ  पड़ल  जे माइक  पीड़ा  ओकरा  सता  रहल  छै।  कह4लऐ - \n“से क8 ?” \n4संहेसरा  बाजल - \n“कOका , जखन  माए  दुखत  पड़ल , अपने गाममे नइ  रह , घरवालक  समाद  \nगेल , जे jपैया  रहए  से पठा  दे4लऐ।  जँ अपने गाम  चैल  ऐबत  ते ओहो  आमदनी  \nकेतएसँ आनत। ” \nबजल  Aकछु ने मुदा  मुड़ी  तँ डोलाइये दे4लऐ।  डोलैत  मुड़ी  देख  जेना  4संहेसराकw सह  \nभेटलै।  बाजल -  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n39 \n \n“कOका , बेमार  आगू हम  सभ  सकबै, केते कमाइये अछ।  बुIढ़याक  दवाइ  छुIट  \nगेलइ।  पछाइत  बहन  आHब  अपना  ऐठाम  लऽ  गेलै।  ओहो  ते हमरे जकाँ अछ।  ओहो  \nनइ  सकलै।  बेमार  बैढ़ते गेलइ।  ओतै म=र  गेल।  ओतै जराओलो  गेल। ” \nजेना  साँस  छुटल , बजल - \n“तँए  ने बुझने छेल।  भोज -भात  नीक  जकाँ केलहक Aकने?” \n4संहेसराक  आँख  ढबढबाएल।  बाजल - \n“केकरा  नइ  माए -बापक  सेवाक  4ललसा  रहै छै, मुदा  ओते वैभवो  रहत  तखन  ने पार  \nलागत। ” \nकह4लऐ - \n“अखन  काजक  बेर  अछ , तोहूँ जाह  अपन  काज  देखहक  आ हमहूँ खेत  देखैले जाइ  \nछr। ” \n◌ \nशब्  द संख्  या  : 1222, तथ  : 15 फरवर  2016 \n  \n \n  \n \n[1]  इमान  \n[2]  पतक  पुरान  संगी  \n[3]  qान्  तक हवा  \n[4]  सुचन्  त्  य नाथ  \n[5]  क्  लास  कै रेक्  टर  \n  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n40 \n \nमुना  जी  \n१ \nPेम  $वहन  कथा  \nबखरा  \n \nउँह ........! \nक8  भेल .  ? \nअहाँक  दाढ़  गड़ैए  . \nहा .... हा .... हा  !नीक  चौल  केल . पIहने त' Hबन  काटलो  दाढ़  नै गड़ल  कIहयो .  \n आ आब .....! \nआब  बौआ  भेलै ने . \n\" त' क8 , बौआ  भेने हमर  गाल  मे काट  उग  गेल  क8  .\" \nसे नै यौ ......! \nआ क8  हमरा  लेल  अहाँक  दय  मे पाथर  समा  गेल  ? \nनै यौ , 4सनेह  त' आब  बौओ  क े चाIहयै ने . \nहँ, समय  अलग  - अलग  हेतै . \nनै , हमरा  अहाँक  बीचक  4सनेह  मे सँ आब  ओकरो  बखरा  लगतै. \n\" हे देखयौ , अहाँक  Aकरदानी  पर  ओहो  मुिFकयाइए  .\" \n२ \n$वहन  कथा  \nकरोट   \n      -----------        -------------- \nयै कनया , सुन  के दुख  हएत , मुदा  कIह  देब  उचत  बुझै छr . \nक8  कहै छथन  माँ कहौथ  ने, Iहनकर  सबहक  बात  क े दुख  Aकएक  हएत . \nबौआ  लाजे नै कहैए .हम  सब  नणGय  क ेलहुँ ऐछ  जे मयंकक  दोसर  $वआह  करा  Iदयै. \nमाँ, ई सब  जे नणGय  करथन  सएह  उचत  हेतै .मुदा  दोसर  $वआहक  Pयोजन  क8  ? \n\" हे , कोनो  पुतौह  आइ  ध=र  साउस  सँ मुह  नै लगेने छलह .बाबूजी , ई कहौथ  जे अय  सँ \nपIहने कोन  बेटाक  दोसर  $वआह  करेने छलखह  ?\" \nयै कनया , साउस  त' जे सुनै छथ  जे हमरो  दस  लोकक  बीच  कुचे<टा  सुन ' पड़ैए . जे महा  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n41 \n \nकात  बाबू अहाँ दलालक  फ े र  मे बाँझ  कनया  उठा  अनल . बातोत ' ठrक े छै एतेक  दवाई  आ\n जाँचक  पछातयो  प=रणाम  शुय  ऐछ .आब  अहं नणGय  क' कहू हमर  वंश  कोना  बढ़त  ? \nबाबू जी  हम  लाजे चुsप  छल  . आ अपन  कपारक  दोष  बुझ  तरे तर  गलल  जाई  छr .सJय  \nत' छै जे दवाई  दाj  आ जाँच  ई $वSवFत  के लक  जे कमी  हुनके मेछन ! आब  ई कहौथ जे \nकए  टा  $वआह  क' कुमा=र  बेटक  जीवन  गातG करथन  त' मोन  भरतैन . ?\" \nकनया  हम  लिजत  छr , हमरा  माफ  क' दौथ .आअपन  कपारक  दोष  बुझ  संतोष  करौथ . \n\" नै बाबूजी  से कोना  हेतै ?\" \nसे नै, त' और  क8  करब  अहाँ ? \n\" बाबूजी  हम  दोसर  $वआह  करब . .\" \nके करत  अहाँ सँ $वआह  ? \nकोनो  न : संतान , जे मदG हएत  ! \nआ कयादान  ई क' Iदह 'थन .  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \n \n \n  \nअनल  झा  \nLयं`य  \nअनटोटल  गsप   \nबहुत  सोच -\n$वचार  केलाक  उपरांत  हम  अIह  नतीजापर  पहुँचलहुँ जे आब  हमरो  Aकछु करहे पड़त।  बहुत  भे\nलफ े सबुक  आ वाKसएपपर  मैथल  लेल  आँखमे आँगुर  घु4सया  कऽ  नोर  चुएनाइ।   \nआब  स7े हमर  करेजा  फटैया।  अIह  लेल  नIह  जे मैथल  के क8  दशा  छन।  अIह  लेल  फटैया \n जे जँ हम  सोचतेरIह  गेलहुँ तँ एहन  नIह  जे बादमे संFथाक  कोनो  नामे नइँ भेटए।  जँ नाम \n भेIटओ  गेल  त फ े र  अiये टासँ तँकाज नइँ च4ल  जाएत।  ओकर  कोषाiय , सचव  , मनो \nरंजन  , गुटफोरन  आIद  आIद  सीट  लेल  सेहो  ने मनुखचाह।  4मथलामे जाIह  तेजीसँ समीत  \nबनेवाक  आंदोलन  च4ल  रहल  अछ , नसंदेह  Aकछु Iदनक  बाद  हमराAकयो  खाल  नइँ भेटता।  \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n42 \n \nतँइ  आइ  हम  असगरे सवGसVमतसँ ई पास  क ेलहुँ जे जँ स7ेमे हम  4मथला  -\n मैथल  आ मैथल  क े र  समुचत$वकास  होइत  देखऽ  चाहैत  छr  तँ आइए  एकटा  समीत  केर  \nगठन  कर  जँ नIह  करब  तँ 4मथला  आंदोलनमे सभअगुआ  जाएत  आ हम  पछुआ  जाएब .  \nहेयौ  क8  नाम  राखू हम  अपन  समीत  केर  टोलसँ लऽ  कऽ  अतरराि<Uय  तक  एकौ  टा  नाम  \nआब  बाँचल  नइँ।  बहुतनयार -\nभाषक  बाद  ई नाम  फुराएल  अपने लोकन  अपन  अपन  आपत  दजG करा  सक ै छr  जँ कोनो  हु\nअए  तँ-- \n  \nसमीतक  नाम  -- '' अंतर -nVहाpडीय  मैथल  महासभा  '' \n  \n1. अiय -- अनल  कुमार  झा  \n2. कोषाiय  -- Fवयं  \n3. सचव  -- सेहो  अपने  \n4. मनोरंजन  Pभाग -- असगरे बेसी  छr  \n5. अयमे -- सभटा  अपने \n  \nनोट - अपनेक  सलाह  आ सुझाव  तकG -\n$वतकG करवा  हेतु FवीकायG अछ।  ओना  अहाँ सब  आब  अपन  -\n अपन  घरधऽ  4लय  आब  हमहं टा  खाल  रहब  सब  भाग  जेता।  \n  \n'' जय  4मथला , जय  मैथल  \n  \n  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \n  U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n43 \n \n३. पय  \n३.१.आशीष  अनचहार - गजल  \n३.२.मु2ना  जी - गज ल \n३.३.न2द  वलास  राय - नै3तकता  आ इमान  \n३.४.जगदश  च  ठाकुर  ’अनल ’- ४टा  गजल   \nआशीष  अनOच2हार  \nगजल  \n \nबड़  सरल  छै Aफिजकल  मरनाइ  \nबड़  कIठन  छै 'डिजटल  मरनाइ  \n \nजे 4सनेहक  बेगर  म=र  गेलै \nतकरे कहबै AqIटकल  मरनाइ  \n \nबाँIहमे जकरा  तागत  छै से \nचाIह  रहलै कोFटल  मरनाइ  \n \nदेह  छै संगीतक  तैयो  तँ \nबड़  कIठन  छै 4ल=रकल  मरनाइ  \n \nम=र  कऽ  हमहूँ िजHबते देखाइ  \nएहने हो  4मथकल  मरनाइ  \n \nमतलाक  काAफया  भारत  भूषणजीक  फ े सबुक  पोFटसँ Pे=रत  अछ , ई गजल  Pारं4भक  Fवjपमे \nअछ  \n \nसभ  पाँतमे 2122+22221 मा+ाqम  अछ  \nदोसर  शेरमे दूटा  दघG आ तेसर  शेरक  एकटा  दघGकw लघु मानबाक  छूट  लेल  गेल  अछ।  \n   \nऐ रचनापर अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com \n पर  पठाउ।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n44 \n \nमुना  जी  \nगजल .       \n    ---------                            \nअजीबो  गरबी  कहानी    क' गेलै \nबचा  जे छलै त@ नदानी  क' गेलै \nपIहने पता  केलकै बाट  ओतै \nछलै Hबसरल  जे जबानी  क' गेलै \nपछाड़ैत  कोना  रIहतै नIढ़या   \nचIढ़  माथ  देहो  कटानी  क' गेलै \nकIहया  ध=र  रैहतै आस  मे ओ \nरIह  शेख  काजो  पठानी  क' गेलै \nमंIदरोक  शानो   छलै जे तIहया  \niवजा  क े बचेबा  अजानी  क' गेलै \nपIहने छलै जे कतया  क' ठाढ़ो  \nभगेबाक  काजो  मशानी  क' गेलै \nबहर - ए- मुतका=रब .    \nमा+ा   qम -१२२  १२२  १२२  १२२  \n  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \nन2द  वलास  राय  \nनै3तकता  आ इमान  \nखेत  बेच  देब  \nख4लहान  बेच  देब  \nतइसँ काज  नै चलत  \nतँ कमान  बेच  देब।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n45 \n \n  \nजमीन  बेच  देब  \nआसमान  बेच  देब  \nअपन  आ प=रवारक  \nसमुच्  चा  अरमान  बेच  देब।  \n  \nमान  बेच  देब  \nसम्  मान  बेच  देब  \nमानवताक  रा  खातर  \nक8मती  समान  बेच  देब।  \n  \nआन  बेच  देब  \nशान  बेच  देब  \nवतनक  लेल  हम  \nअपन  पराण  बेच  देब।  \n  \nवचनक  तेल  अिजGत  \nपहचान  बेच  देब  \nह=रSचन्    जकाँ \nअपना  संगे \nपJनी  आओर  \nसन्  तान  बेच  देब।   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n46 \n \n  \nम=रयो  जाएब  \nया  4मIटयो  जाएब  \nकेतबो  बच्  चा  नोर  बहाएत  \nवा  पJनी  j4स  कऽ  \nनैहर  जाएत  \nमुदा  ढौआ  खातर  क8  \nअपन  नैतकता  आ इमान  बेच  देब ? \n  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com  पर  पठाउ।  \nजगदश  च2f  ठाकु र  ’अ3नल ’ \n ४टा  गजल  \n               1. \nमाEा -nम  : 22222222-1212 \nसभ  Bदन  ओ कू दOथ  आ फ़ाँनOथ  घडी -घडी  \nआ तामसमे थर -थर    काँपOथ  घडी -घडी  \n  \nसभ  Bदन  घरमे सभक % राखOथ  कना -कना  \nआ तBहना  अपनो  ओ कानOथ  घडी -घडी  \n  \nपठब3न  बेटा  मासे-मासे कमा -कमा  \nतैयो  सभठाँ दुखडा  बाँचOथ   घडी -घडी   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n47 \n \n  \nबूढ़  सभटा  काजो  करOथन  कु ह@र -कु ह@र  \nआ बुBढ़येक % थापर  मारOथ   घडी -घडी  \n  \nअपने सभBदन  भागल  रहला  जहाँ–तहाँ  \nआ अनका  उपदेशो  झाडOथ  घडी -घडी  \n  \nमौगीक % ओ रIता  नरकक  कहै छOथन  \nआ सीता -चालसा  गाबOथ   घडी -घडी  \n  \nनाचै छR  हम  सभ  दु3नयामे ख़ुशी -ख़ुशी  \nभगवानो  जBहना  जे चाहOथ  घडी -घडी  \n          2. \nमाEा -nम  :   22222-221 \nकु दने आ फनने क  हैत  \nअपनामे लड़ने  क  हैत  \n  \nमुरखो  अ3छ  सेहो  ठ\\क  लेत  \n लखने आ पढने क  हैत  \n  \nबेटो  सभ  मोजर  नै देत  \n‘ह$मर  छR ’ जपने क  हैत  \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n48 \n \n  \nसोचू जे क े ल3न  क  राम  \nदोहा  सभ  रटने क  हैत  \n  \nघु@र -\\फ@र  अपने काजो  देत  \nअनका  लग  कनने क  हैत  \n  \nलखल  जे छै हेतै सैह  \nटाका  टा  गनने क  हैत  \n  \nयौ  बौआ  गामो  Bदस जाउ  \nपटनेमे रहने क  हैत  \n       3. \n  माEा -nम  :  222221-122 \nहमरा  मोनक  मीत  अहाँ छR  \nहमरा  ठोरक  गीत  अहाँ छR  \n  \n  \nहमहं गोकु लक े र  दुलtआ  \nआ ह$मर  नवनीत  अहाँ छR  \n  \nधी  बेटामे भेद  करै छR   \nमानू बालुक  भीत  अहाँ छR   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n49 \n \n  \nसuसे दु3नया  कोस  करोडो  \nबूझू एकBह  बीत  अहाँ छR  \n  \nदुसलu  ह$मर  मूंह  अहाँ जे \nलागल  अjकत  तीत  अहाँ छR  \n  \nजे छR  से छR  आब  हमर  छR  \nखेला  जीवन , जीत  अहाँ छR  \n   \n      \n  \n        4. \n माEा -nम  : 2222222 \nदु3नयामे अ8पन  jयो  नै \nदु3नयामे दु?मन  jयो  नै \n  \nधरतीपर  अ>बते-अ>बते \nबनलै वीर8पन  jयो  नै \n  \nभेला  लाखो  कव  जगमे \nले\\कन  ओ बvचन  jयो  नै \n   U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n50 \n \nसभ  jयो  छR  संत3त  हुनक े \nह@रजन  आ _ा`मण  jयो  नै \n  \nसभक % चाह  सभ  सुवधा  \nमानत  अनुशासन  jयो  नै \n  \nसंतोषक  धन  नै जकरा  \nतकरा  सन  3नरधन  jयो  नै \n  \nहम  मानै छR  जीवनमे \nसाधू छOथ  सBदखन  jयो  नै \n  \nऐ रचनापर  अपन  मंत6य  ggajendra@videha.com \n पर  पठाउ।  \n \n $वदेह  \n \nमैथल  साIहJय  आदोलन  \n (c)2004-16. सवाGधकार  लेखकाधीन  आ जतऽ  लेखकक  नाम  नै अछ  ततऽ  संपादकाधीन।  \n$वदेह - Pथम  मैथल  पाक  ई-पH+का  ISSN 2229-547X VIDEHA   सVपादक : गजे  \nठाकुर।  सह -सVपादक : उमेश  मंडल।  सहायक  सVपादक: राम  $व  लास  साहु, नद  $वलास  \nराय , सदप  कुमार  साफ8  आ मुनाजी  (मनोज  कुमार  कणG)। कला -सVपादन : योत  झा  \nचौधर।  सVपादक - नाटक -रंगमंच -चलच+ - बेचन  ठाकुर।  सVपादक - सूचना -सVपकG-समाद - \nपूनम  मंडल।  सVपादक - अनुवाद  $वभाग - $वनीत  उJपल।  \n U V  W X  Y   Videha  Z [ \\ ] ^  www.videha.co.in  _ ` a b c  d e f f gh e i j  k l h m n o k h p n l  www.videha.com  Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   \n \t\n \r  \r''वदेह ' १९६ म अंक १५ फरबर २०१६ (वष ९ मास ९८ अंक १९६)  q r s tu v w q x y z { | } ~ r q   ISSN 2229 -\n547X VIDEHA  \n51 \n \nरचनाकार  अपन  मौ4लक  आ अPका4शत  रचना  (जकर  मौ4लकताक  संपूणG उ7रदायJव  लेखक  \nगणक  मiय  छिह ) ggajendra@videha.com कw मेल  अटैचमेpटक  jपमw .doc, \n.docx, .rtf वा  .txt फॉमXटमे पठा  सक ै छथ।  रचनाक  संग  रचनाकार  अपन  संsत  \nप=रचय  आ अपन  Fकैन  कएल  गेल  फोटो  पठेता , से आशा  करै छr।  रचनाक  अंतमे टाइप  \nरहए , जे ई रचना  मौ4लक  अछ , आ पIहल  Pकाशनक  हेतु $वदेह  (पाक ) ई पH+काकw देल  \nजा  रहल  अछ।  एतऽ  Pका4शत  रचना  सभक  कॉपीराइट  लेखक / संDहक7ाG लोकनक  लगमे \nरहतिह , मा+  एकर  Pथम  Pकाशनक / $Pंट -वेब  आकाGइवक / आकाGइवक  अनुवादक  आ \nआकाGइवक  ई-Pकाशन / $Pंट -Pकाशनक  अधकार  ऐ ई-पH+काकw छै।   ऐ ई पH+काकw tीमत  \nल|मी  ठाकुर  वारा  मासक  ०१  आ १५  तथकw ई Pका4शत  कएल  जाइत  अछ।   \n(c) 2004-16 सवाGधकार  सुरत।  $वदेहमे Pका4शत  सभटा  रचना  आ आकाGइवक  \nसवाGधकार  रचनाकार  आ संDहक7ाGक  लगमे छिह।  रचनाक  अनुवाद  आ पुनः  Pकाशन  Aकंवा  \nआकाGइवक  उपयोगक  अधकार  Aकनबाक  हेतु ggajendra@videha.co.in  पर  संपकG \nकj।  ऐ साइटकw Pीत  झा  ठाकुर , मधू4लका  चौधर  आ रिSम  $Pया  वारा  'डजाइन  कएल  \nगेल।५ जुलाई  २००४  कw \nhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html \n“भालस=रक  गाछ ”- मैथल  जालवृ7सँ PारVभ  इंटरनेटपर  मैथलक  Pथम  उपिFथतक  या+ा  \n$वदेह - Pथम  मैथल  पाक  ई पH+का  ध=र  पहुँचल  अछ ,जे \nhttp://www.videha.co.in/ पर   ई Pका4शत  होइत  अछ।  आब  “भालस=रक  गाछ ” \nजालवृ7  '$वदेह ' ई-पH+काक  PवOताक  संग  मैथल  भाषाक  जालवृ7क  एDीगेटरक  jपमे \nPयुOत  भऽ  रहल  अछ।  $वदेह  ई-पH+का  ISSN 2229-547X VIDEHA \n                                                      \n4सधरFतु  \n ","size_mb":0.57,"has_text":true},"Videha 197.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 197.pdf","name":"Videha 197.pdf","text":"िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  (/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n  \n  \n/“Ah /“A/“Aksduara/“Ka/“Ma/“ShokE/“A/“ShokI.M/“Cta:- \n/“Ok”. /“Sa/“Aksduara/“Pa/“ShokAa/“Da/“Ka/“ShokIh.W/“Ya/“Sa/“Aksduara/“Da/“ShokE/“Sta   \n  \n/“TMb. /“Ga/“DYa  \n/“TMb./“Ok”./“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“8a/“Gta/“ShokU/“Ka/“Tta/“ShokAa- /“A/“Va/“ShokAa/“Ka  /“TMb./“Ra/“ShokI/“Va/“Bta/“ShokUs/“Sda/“Nka  /“Pa/“ShokAa/“Tata/“Ka- /“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa.. /“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa... /“Tata/“ShokE/“Ka/“Na/“Ma/“ShokAa (/“VYa/“Aksduara/“GYa) \n/“TMb./“TMb./“Aa/“Sta/“ShokIh/“Sda /“A/“Na/“ShokI.M/“Ca/“NHa/“ShokAa/“Ra- /“Sa/“BtYa  /“8a/“ShokO/“Ka  (/“VYa/“Aksduara/“GYa  /“ShokI/“Na/“Ba/“Aksduara/“Dta)  \n/“TMb./“Ttr””. /“Ok”. /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- 88/“Ma/“Ka/“Tta/“ShokAa-/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh /“D“a/“Kta/“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ma/“ShokE /“Sa/“M.taiG /“Pa/“NNa /“Bta/“ShokE/“8a  /“TMb. /“A/“ShokI.W/“Kta/“8a/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa \n/“8a/“ShokAa/“8a/“Da/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh /“Ma/“Na/“8a  \n/“TMb./“Fbsr./“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU- /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta  /“TMb. /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa- /“Pa/“Ka/“Dta/“Ra/“Ma  /“Ttr””. /“8a/“8a/“Na /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ma/“Ta- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokAa/“Ka \n/“8a/“ShokO/“Taa/“ShokAa  \n  \n/“Ttr””. /“Pa/“DYa  \n/“Ttr””./“Ok”. /“Sa/“ShokVbcaihcR/“Ja/“Na  /“Sta/“ShokE/“Kta/“Ra - /“Ga/“ShokIh/“Ta  /“E/“Ga/“ShokO /“Sa/“Pa/“Na/“ShokAa \n/“Ttr””./“TMb./“Ga/“Aksduara/“Ga/“ShokAa/“Na/“NDa/“Jta/“ShokAa /“Sa/“ShokVbcaihcR/“Ja/“Na (/“Sa/“ShokVbcaihcR/“Ja/“Na /“Sta/“ShokE/“Kta/“Ra)- /“ShokI.M/“Ja/“Na/“Ga/“ShokIh/“Ka/“ShokE /“Ga/“ShokIh/“Ta  \n/“Ttr””./“Ttr””. /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta/“Ca/“NDRa/“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra ‘/“A/“ShokI/“Na/“8a’- /“Ca/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Taa/“ShokAa/“Ga/“Ja/“8a  \n /“Ttr””./“Fbsr. /“O/“Ma/“PRa/“Ka/“ShokAa/“Sta/“Jta/“ShokAa- /“Ga/“Ja/“8a \n  \n/“Fbsr./“Ba/“ShokAa/“8a/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“Aksduara/“Ka/“ShokVbcaihcR/“Ta/“ShokE- /“D“a/“ShokCak“raO/“Abbr”uhaahbk/“Sta/“ShokI.M/“Sta/“Dta/“Ra/“Ka/“ShokU/“Ma/“Ra “/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha” /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU/“Ba/“ShokAa/“8a/“Ka/“ShokI/“Va/“Ta/“ShokAa \n   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha/“Ka /“Pa/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Na /“A/“Aksduara/“Ka  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n/“Aa /“Cak“raO/“ShokI/“D“a/“Ya/“ShokO/ /“Va/“ShokIh/“ShokI/“D“a/“Ya/“ShokO/ /“Pa/“ShokO/“Tta/“ShokIh/ /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa/ /“Pta/“ShokO/“Taa/“ShokO /“Sa/“Bta/“Ka /“Pta/“ShokAa/“I/“8a /“Sa/“Bta /“D“a/“ShokAa/“U/“Na/“8a/“ShokO/“D“a /“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ka /“Ha/“ShokE/“Ta/“ShokU /“Na/“ShokIh/“Ca/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ka /“ShokI.M/“8a/“Aksduara/“Ka /“Pa/“Ra \n/“Ja/“ShokAa/“U/Dak“a \n VIDEHA ARCHIVE \n /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Aa/“Ka/“ShokAa/“R”wt/“I/“Va  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \nTwitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough Periscope \n . \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ja/“ShokAa/“8a/“Va/“ShokVbcaihcR/“TTa/“Ka /“ShokI/“D“a/“Sa/“Ka/“Sa/“Na /“Pta/“ShokO/“Ra/“Ma/“Pa/“Ra /“Ja/“ShokAa/“U/Dak“a \n \n  \n \n \n \n \n \n \n \n \n  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n/“Sa/“Aksduara/“Pa/“ShokAa/“Da/“Ka/“ShokIh.W/“Ya \n/“PRa/“Ba/“ShokO/“Dta /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na :/“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokE/“Da/“ShokAa/“Ra /“Na/“ShokAa/“Tta /“Ca/“ShokAs/“Dta/“Ra/“ShokIh/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“PRa/“Ba/“ShokO/“Dta /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“Da/“ShokE/“8a /“Ga/“ShokE/“8a/“ShokI.W/“NHa/Dak“a /“Ba/“Dta/“ShokAa/“I/Dak“a /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“Ra /“Ca/“ShokAa/“Ra_“ShokUs \n/“Pa/“ShokO/“Tta/“ShokIh/“Ka /“ShokI.M/“8a/“Aksduara/“Ka /“Na/“ShokIh/“Ca/“ShokAa/“Aksduara /“Da/“ShokE/“8a /“Ja/“ShokAa /“Ra/“Ha/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“Ca/“Ma/“ShokE/“8a/“ShokIh/“Ra/“ShokAa/“Na/“ShokIh CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf       \n/“Ma/“ShokAa/“Ha_“ShokU/“Ra    Mahur_KedarnathChaudhary.pdf  \n/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Ra  Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf   \n/“A/“Ba/“ShokAa/“Ra/“ShokAa /“Na/“ShokI/“Ha/“Ta/“Na  \n  \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha/“Ka /“TMb/“Z”rb/“Z”rb /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka : /“Ok”/“Fhu” /“A/“PRa/“ShokAh/“8a /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm /“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha/“Ka /“TMb/“Z”rb/“Z”rb /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka /“Ih-/“PRa/“Ka/“ShokAa/“ShokI.M/“Sta/“Ta /“Ha/“E/“Ta/Dak“a /“Ah /“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha \n/“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na/ /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Sa/“MMa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ta /“8a/“ShokE/“Kta/“Ka /“Aa /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“Ra /“Ka/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta/“Pa/“Ra /“Sa/“Ma/“ShokIh/“KSda/“ShokAa/ /“ShokI/“Na/“Ba/“NDta /“PRa/“Ka/“ShokAa/“ShokI.M/“Sta/“Ta \n/“Ha/“E/“Ta/Dak“a /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa /“Sa/“ShokAa/“Da/“Ra /“Aa/“Ma/“Aksduara/“ShokI/“TRa/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  \n  \n/“Ok”./“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pta/“ShokE/“8a/“ShokO /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Z”rb -/“Ok”/“Ok”   \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Z”rb /“StRa/“ShokIh /“Ga/“ShokO/“ShokI/“Va/“NDa /“Jta/“ShokAa (/“Sa/“Ma/“GRa /“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“8a/“ShokE/“8a) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ok” /“StRa/“ShokIh /“Ra/“Ma/“ShokAa/“Na/“NDa /“Ra/“ShokE/“Nka/“ShokU (/“Sa/“Ma/“GRa /“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“8a/“ShokE/“8a) \n  \n/“TMb./“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ok” -/“Ok”/“TMb   \n  \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ok” /“Ma/“ShokUs/“8a /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“NkD“a/“8a (/“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ka /“ShokI.M/“Ja/“Na/“Ga /BASE/“ShokIh, /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ok” /“Ba/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“8a/“ShokE./“Ka. /“Ma/“ShokAa/“Ya/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“Tta /“Jta/“ShokAa (/“Ja/“Ka/“Ra /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Ca/“Ta/“ShokU/“Ra /“Ha/“ShokO/“I, /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ok” /“Ya/“ShokU/“Va/“ShokAa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“Aa/“Na/“NDa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Jta/“ShokAa (/“Ka/“8a/“Ha , /“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“8a/“ShokO/“Ca/“Na /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra- (/“Pa/“DMa/“ShokAa/“Na/“Da/“ShokIh/“Ka /“Ma/“ShokAa/“Jta /BASE/“ShokIh, /“Ba/“ShokAa/“Aksduara/“G8a/“ShokAa- /“Ma/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ka /“Ba/“Aksduara/“DYa/“ShokO/“Pa/“ShokAa/“DtYa/“ShokAa/“Ya, /“U/“Pa/“NYa/“ShokAa/“Sa \n/“Ba/“ShokAa/“Aksduara/“G8a/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da) \n  \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb -/“Ok”/“Ttr””  (/“Va/“ShokAh/“Ka/“ShokI.W/“8Pa/“Ka /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Ra_“ShokUs/“Pa/“Ma/“ShokE /“PRa/“ShokI.M/“Sa/“DDta ) \n1./“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pta/“ShokE/“8a/“ShokO /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra 2012  \n2012 /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Na/“NDa/“Na /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa (/“Sa/“Ma/“GRa /“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“8a/“ShokE/“8a)  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n2./“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb -/“Ok”/“Ttr”” (/“Va/“ShokAh/“Ka/“ShokI.W/“8Pa/“Ka /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Ra_“ShokUs/“Pa/“Ma/“ShokE /“PRa/“ShokI.M/“Sa/“DDta ) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb /“Ba/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra - /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“NkD“a/“8a /“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s “/“Ta/“Ra/“ShokE/“Ga/“Na ” /“Ba/“ShokAa/“8a /“PRa/“ShokE/“Ra/“Ka /“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb /“Ma/“ShokUs/“8a /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra - /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“NkD“a/“8a/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s \"/“A/“MBa/“Ra/“ShokAa\" (/“Ka/“ShokI/“Va/“Ta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“8a/“ShokE/“8a/Dak“a \n2012 /“Ya/“ShokU/“Va/“ShokAa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh/“Ma/“Ta/“ShokIh /“JYa/“ShokO/“ShokI/“Ta /“Sa/“ShokU/“Na/“ShokIh/“Ta /“Ca/“ShokAs/“Dta/“Ra/“ShokIh/“Ka “/“A/“ShokI.M/“Ca/“R”wt/“Sa ” (/“Ka/“ShokI/“Va/“Ta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) \n2013 /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“Na/“Ra/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“ShokI/“Va/“Ka/“8a \"/“Ya/“Ya/“ShokAa/“ShokI/“Ta\" (/“Ma/“Ra/“ShokAa/“Tata/“ShokIh /“U/“Pa/“NYa/“ShokAa/“Sa /“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Va/“SdNka/“ShokU /“Sa/“Kta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Kta/“ShokAa/“NkD“a/“ShokE/“Ka/“Ra) \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr”” -/“Ok”/“Fbsr (/“Va/“ShokAh/“Ka/“ShokI.W/“8Pa/“Ka /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Ra_“ShokUs/“Pa/“Ma/“ShokE /“PRa/“ShokI.M/“Sa/“DDta ) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr”” /“Ba/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra – /“StRa/“ShokIh/“Ma/“Ta/“ShokIh /“JYa/“ShokO/“ShokI/“Ta /“Sa/“ShokU/“Na/“ShokIh/“Ta /“Ca/“ShokAs/“Dta/“Ra/“ShokIh- “/“Da/“ShokE/“Va/“ShokIh/“Ja/“ShokIh” (/“Ba/“ShokAa/“8a /“ShokI/“Na/“Ba/“NDta /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“8a/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr”” /“Ma/“ShokUs/“8a /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra - /“StRa/“ShokIh /“Ba/“ShokE/“Ca/“Na /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s \"/“Ba/“ShokE/“Taa/“ShokIh/“Ka /“A/“Pa/“Ma/“ShokAa/“Na /“Aa /“Cta/“ShokIh.M/“Na/“Ra/“Da/“ShokE/“Va /BASE/“ShokIh\" (/“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“8a/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr”” /“Ya/“ShokU/“Va/“ShokAa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“NkD“a/“8a/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s “/“ShokI/“Na/“StTa/“ShokU/“Ka/“ShokIh.W” (/“Ka/“ShokI/“Va/“Ta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha)/“8a/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fbsr /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Va/“Na/“ShokIh/“Ta /“U/“TPa/“8a/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s “/“Ma/“ShokO/“Ha/“Na/“Da/“ShokAa/“Sa ” (/“ShokI/“Ha/“NDa/“ShokIh /“U/“Pa/“NYa/“ShokAa/“Sa /“StRa/“ShokIh /“U/“Da/“Ya /“PRa/“Ka/“ShokAa/“Sta)/“Ka /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da \n/“8a/“ShokE/“8a/Dak“a \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fbsr -/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fhu”  (/“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha /“TYa /“A/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Ma/“ShokIh /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na ) \n /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fbsr /“Ma/“ShokUs/“8a /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“Na/“NDa /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Ra/“ShokAa/“Ya (/“Sa/“Kta/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Pa/“ShokE/“Taa/“ShokAa/“Ra /BASE/“ShokIh- /“8a/“Gta/“ShokU /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fbsr /“Ba/“ShokAa/“8a /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra- /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“NkD“a/“8a (/“Na/“ShokAh /“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokAh/“E - /“Ba/“ShokAa/“8a /“U/“Pa/“NYa/“ShokAa/“Sa) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fbsr /“Ya/“ShokU/“Va/“ShokAa /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra - /“StRa/“ShokIh /“Aa/“Sta/“ShokIh/“Sda /“A/“Na/“ShokI.M/“Ca/“NHa/“ShokAa/“Ra (/“A/“Na/“ShokI.M/“Ca/“NHa/“ShokAa/“Ra /“Aa/“Kta/“Ra - /“Ga/“Ja/“8a /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) \n/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fhu” /“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da /“Pa/“ShokU/“Ra/“SKa/“ShokAa/“Ra - /“StRa/“ShokIh /“Sta/“MBta/“ShokU /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“ShokI.M/“Sa/“Aksduara/“Ha ( /“Pa/“ShokAa/“Kta/“8a/“ShokO -  /“Ta/“ShokU/“Ka/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ra/“ShokAa/“Ma/“ShokAa /“Sta/“ShokE/“Taa/“Ka /“Ka/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Nka/“ShokIh /“U/“Pa/“NYa/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh \n/“A/“Na/“ShokU/“Va/“ShokAa/“Da) \n  \n/“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka , /“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Na/“ShokVbcaihcR/“TYa , /“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“8a/“ShokAa, /“ShokI.M/“Sta/“8Pa /“Aa /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb  \n  \n/“A/“ShokI.M/“Bta  /“Na/“Ya - /“Ma/“ShokU/“KtYa /“A/“ShokI.M/“Bta/“Na/“Ya  , \n  \n/“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“ShokI.M/“Sta /“8.taiG /“Pa/“ShokIh /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh, /“U/“MRa- 17 /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa /“StRa/“ShokIh /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“Nka /“Jta/“ShokAa \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Sta/“ShokO/“Bta/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“N.taiG /“Ta /“Ma/“Ha/“Ta/“ShokO, /“U/“MRa- 15 /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“A/“Va/“Ta/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Ha/“Ta/“ShokO, \n  \n/“Ha/“ShokAa/“S.taiG /“Ya -/“A/“ShokI.M/“Bta/“Na/“Ya  \n  \n/“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“ShokI/“PRa /“Ya/“Aksduara/“Ka/“ShokAa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh, /“U/“MRa- 16, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“StRa/“ShokIh /“Va/“ShokAh/“DYa/“Na/“ShokAa/“Tta /“Sa/“ShokAa/“Ha \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Da/“ShokU/“Ga/“ShokAa/“R”wt/“Na/“Aksduara/“Da /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra, /“U/“MRa- 23, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“S.taiG /“Va. /“Bta/“Ra/“Ta /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra \n  \n/“Na/“ShokVbcaihcR/“T.taiG /“Ya  \n   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n/“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“8a/“ShokE/“Kta/“ShokAa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh, /“U/“MRa- 16, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“StRa/“ShokIh /“Ha/“Ra/“ShokE/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va \n  \n/“StRa/“ShokIh /“A/“Ma/“ShokIh/“Ta /“Ra/“Aksduara/“Ja/“Na, /“U/“MRa- 18, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“Na/“ShokAa/“Ga/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ma/“Ta \n  \n/“ShokI.M/“Ca  /“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa \n/“StRa/“ShokIh /“Pa/“Na/“Ka/“8a/“ShokAa/“8a /“Ma/“NkD“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ttr””/“Fhu”, /“ShokI/“Pa/“Ta/“ShokAa- /“SVa. /“Sa/“ShokU/“NDa/“Ra /“Ma/“NkD“a/“8a, /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Bta/“ShokAa/“Ra/“Ta/“ShokIh, /“U/“MRa- 23, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“StRa/“ShokIh /“Ma/“ShokO/“Ta/“ShokIh /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a \n  \n/“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta (/“Ha/“ShokAa/“Ra/“Ma/“ShokO/“ShokI/“Na/“Ya/“Ma ) \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Pa/“Ra/“Ma/“ShokAa/“Na/“N.taiG /“Da /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra, /“U/“MRa- 30, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“StRa/“ShokIh /“Na/“Tta/“ShokU/“Na/“ShokIh /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra \n  \n/“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta (/“D“ta/“ShokO/“8a/“Ka ) \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ba/“ShokU/“8a/“Na /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“U/“MRa- 45, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“S.taiG /“Va. /“ShokI.M/“Ca /“8.taiG /“Taa/“ShokUs /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta \n  \n/“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta (/“Ra/“Sa/“Na/“Ca/“ShokAs/“Ka/“ShokIh.W) \n  \n   /“StRa/“ShokIh /“Ba/“Ha/“ShokAa/“Da/“ShokU/“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“MRa- 55, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“S.taiG /“Va. /“Sa/“Ra/“Ja/“ShokU/“Ga /“Ra/“ShokAa/“Ma \n  \n/“ShokI.M/“Sta/“8Pa/“ShokIh-/“Va/“STa/“ShokU/“Ka/“8a/“ShokAa \n  \n    /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“Ma/“ShokI.W/“88a/“Ka,/“Fhu”/“Z”rb /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja \n  \n/“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt-/“Ma/“ShokVbcaihcR/“ShokI.M/“TTa/“Ka/“ShokAa /“Ka/“8a/“ShokAa \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ya/“Da/“ShokU/“Na/“Aksduara/“Da/“Na /“Pa/“Aksduara/“ShokI/“D“a /“Ta, /“U/“MRa- 45, /“ShokI/“Pa /“Ta/“ShokAa- /“A/“Sta/“Pta/“ShokIhR”wt.W /“Pa/“Aksduara/“ShokI/“D“a /“Ta \n  \n  \n/“Ka/“ShokAa/“SdTata -/“Ka/“8a/“ShokAa \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Jta/“Ma/“ShokE/“8a/“ShokIh /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta/“Ya/“ShokAa,/“ShokI/“Pa/“Ta/“ShokAa /“SVa. /“Ma/“ShokUs/“Aksduara/“Ga/“ShokAa/“8a/“ShokAa/“8a /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta/“Ya/“ShokAa, /“Fhu”/“Fhu”, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa \n  \n  \n/“ShokI/“Ka/“Sa/“ShokAa/“Na/“ShokIh-/“Aa/“TMa/“ShokI/“Na/“Bta/“R”wt/“Ra /“Sa/“Aksduara/“SKa/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta  \n   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n/“StRa/“ShokIh /“8a/“Cta/“Ma/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“ShokI/“Pa/“Ta/“ShokAa /“SVa. /“StRa/“ShokIh /“Pta/“Nka/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa, /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Va/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa \n  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Pa/“TRa/“Ka/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ta/“ShokAa /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  \n-/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb /“StRa/“ShokIh /“Na/“Va/“ShokE/“NDa/“ShokU /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Jta/“ShokAa \n/“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka , /“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Na/“ShokVbcaihcR/“TYa , /“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“8a/“ShokAa, /“ShokI.M/“Sta/“8Pa /“Aa /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr””   \n/“Ma/“ShokU/“KtYa /“A/“ShokI.M/“Bta/“Na/“Ya -  \n(1) /“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“Aa/“Sta/“ShokAa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“ShokAa/“Va/“Ta/“ShokAa/“Ra /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Ok”/“Ehota , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“Ma/“ShokO. /“Sa/“Ma/“Sa/“ShokAa/“Da /“Aa/“8a/“Ma /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Ma/“ShokO. /“Ih/“Sda/“ShokAa /“Aa/“8a/“Ma , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(3) /“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“A/“Pa/“Nka/“ShokAa/“R”wt /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ma/“Na/“ShokO/“Ja /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“Ja/“N.taiG /“Ma /“ShokI/“Ta /“ShokI.M/“Tta - /“Ok”/“Ehota-/“TMb-/“Ok”/“Nhk”/“Nhk”/“Ehota, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- \n/“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Ha/“ShokAa/“S.taiG /“Ya –/“A/“ShokI.M/“Bta/“Na/“Ya - \n(1) /“StRa/“ShokIh /“BRa/“HMa/“Da/“Va/“ShokE /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na /“U/“Pta/“R”wt /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ja/“ShokAa/“Na/“ShokIh /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa- /“S.taiG /“Va. /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“As/“Ra/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“Taa/“ShokAa/BASE/“ShokCak“raE/“ShokI.M/“Sa  /“Pta /“Aa/“8a/“Ma /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Ma/“ShokO. /“Ma/“ShokU/“S.taiG /“Ta/“ShokAa/“Ka /“Aa/“8a/“Ma , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- \n/“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka , /“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Na/“ShokVbcaihcR/“TYa , /“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“8a/“ShokAa, /“ShokI.M/“Sta/“8Pa /“Aa /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va /“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  (/“Ma/“ShokAa/“Aksduara/“Ga/“ShokI/“Na /“Kta/“Ba/“ShokAa/“Sa /“Sa/“Ma/“GRa \n/“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na ) \n/“Sta/“ShokAa/“S.taiG /“TRa/“ShokIh/“Ya /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta /“Sa/“Ha /“Ta/“ShokAa/“Na/“Pa/“ShokU/“Ra/“ShokAa : \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Va/“ShokVbcaihcR/“KSda /“ShokI.M/“Sa /BASE /“Aksduara/“Ha /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“A/“ShokI/“Na  /“Ra_“ShokUs/“DDta /“ShokI.M/“Sa /BASE /“Aksduara/“Ha, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Shm, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Pta/“ShokU/“8a/“Va/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ba/“Ra/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Ma/“ShokAa/“Aksduara/“Ga/“ShokI/“Na   /“Kta/“Ba/“ShokAa/“Sa /“Sa/“M.taiG /“Ma/“ShokAa/“Na: /“ShokI.M/“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokO/“Ka /“Sa/“Aksduara/“SKa/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta /“Sa/“Aksduara/“Ra/“KSda/“Nka : \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“8a/“Kta/“Na  /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU  /“Pa/“ShokE. /“S.taiG /“Va. /“Kta/“ShokU/“Sta/“ShokIh/“8a/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Pa/“Ka/“ShokI/“D““ta /“Ya/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ra/“Ta/“Na/“Sa/“ShokAa/“Ra/“ShokAa, /“A/“Na/“ShokU/“Ma/“Aksduara/“D“a/“8a- \n/“Pta/“ShokU/“8a/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Sa (/“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh) \n/“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka , /“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta , /“Na/“ShokVbcaihcR/“TYa , /“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“8a/“ShokAa, /“ShokI.M/“Sta/“8Pa /“Aa /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na  (/“Sa/“Ma/“GRa /“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“Sa/“MMa/“ShokAa/“Na ): \n/“Na/“ShokVbcaihcR/“T.taiG /“Ya  -  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ha/“ShokI.N/“Ra   /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa- /“S.taiG /“Va. /“Na/“N.taiG /“Da/“ShokIh /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Ehota, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta/“ShokAa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Da/“ShokE/“Va /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Ok”/“Shm , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“ShokI.M/“Ca  /“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa-  \n(1) /“Ja/“Ya /“PRa/“Ka/“ShokAa/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa- /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokU/“Sta/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ttr””/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Sa/“Na/“Pa/“Ta/“Ha/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa– /“Ba/“ShokAs/“Ra/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Sa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Ga/“Rta, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ca/“N.taiG /“Da /“Na /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Kta/“D““ta/“Ga/“Pa/“ShokU/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) /“Sa/“Aksduara/“PRa/“ShokI/“Ta , /“Cta/“ShokAa/“TRa /“S.taiG /“Na/“ShokAa/“Ta/“Ka /“A/“Aksduara/“ShokI/“Ta /“Ma /“Va/“Sda/“R”wt, /“Ka/“8a/“ShokAa /“E/“Va/“Aksduara /“ShokI.M/“Sta /“8.taiG /“Pa /“Ma/“Ha/“ShokAa/“ShokI/“Va /“DYa/“ShokAa/“8a/“Ya- \n/“Pa/“Taa/“Na/“ShokAa/Dak“a    \n/“Ha/“ShokI.N/“Ra  /“Ma/“ShokU/“ShokI/“Na  /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s / /“Ha/“ShokAa/“Ra/“Ma/“ShokO/“ShokI/“Na/“Ya/“Ma   \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Da/“ShokE/“Va /“Sa/“ShokAa/“Ha /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Da/“ShokE/“Va /“Sa/“ShokAa/“Ha , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Fhu”/“Ehota , /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokAa, /“Va/“ShokAa/“D“a/“R”wt- /“Na/“Aksduara. /“Z”rb/“Nhk”, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ja/“ShokAa/“Ga/“ShokE/“StVa/“Ra /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ra/“ShokAa/“Ma/“S.taiG /“Va/“Ra_“ShokUs/“Pa /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra /“Shm/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“D“ta/“ShokO/“8a/“Ka / /“Tata/“ShokE/“Ka/“ShokAh/“Ta/“ShokAa/ /“D“ta/“ShokO/“8a/“ShokI/“Ka  /“Ya/“ShokAa  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“A/“Na/“ShokU/“Pa /“Sa/“Da/“ShokAa/“Ya  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va.   , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ta/“ShokU/“8a/“ShokI.M/“Sa /“Ya/“ShokAa/“Ha/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“Na/“ShokO/“Ha/“Ra /“Pa/“TaTaa/“ShokIh, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ka/“8.taiG /“8a /“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Kta/“TaTaa/“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Ra/“Sa/“Na/“Ca/“ShokAs/“Ka/“ShokIh.W /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n(1) /“Va/“ShokAa/“Sa/“ShokU/“Da/“ShokE/“Va /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“A/“Na/“ShokU/“Pa /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“Va/“ShokAa/“D“a/“R”wt /“Na. /“Z”rb/“S”u”k  ,/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“ShokI.M/“Sta/“8Pa/“ShokIh-/“Va/“STa/“ShokU/“Ka/“8a/“ShokAa-  \n  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ba/“ShokAs/“Ka/“ShokUs /“Ma/“ShokI.W/“8.taiG /“8a  /“Ka /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Da/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Ma/“ShokI.W/“8.taiG /“8a /“Ka, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“S”u”k/“Z”rb, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va  /“8a/“ShokAa/“Sa /“Dta/“ShokI.N/“Ra  /“Ka/“ShokAa/“Ra  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Tata/“ShokO/“Rta/“ShokAa/“I /“Dta/“ShokI.N/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ra, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Ma/“ShokUs/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“8a/“ShokAa-/“Ma/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta/“R”wt/“Ka/“ShokAa/“Ra /“Ka/“8a/“ShokAa-  \n(1) /“Gta/“ShokUs/“Ra/“Na /“Pa/“Aksduara/“ShokI/“D“a  /“Ta /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa - /“StRa/“ShokIh /“Ma/“ShokO/“8a/“Ha_“ShokUs /“Pa/“Aksduara/“ShokI/“D“a /“Ta, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa– /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. \n/“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“StRa/“ShokIh /“PRa/“Bta/“ShokU /“Pa/“Aksduara/“ShokI/“D“a  /“Ta /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa  /“S.taiG /“Va .   , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Ka/“ShokAa/“SdTata -/“Ka/“8a/“ShokAa-  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokE/“Va /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Sta/“Na/“ShokIh/“Ca/“Ra /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ttr””/“Shm, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh-/“Pa/“ShokU/“Ra/“Va/“ShokAa/“R”wt/“Sa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ya/“ShokO/“Ga/“ShokE/“N.taiG /“DRa  /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va . /“Ba/“ShokU/“DDta/“ShokUs.aia /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Fbsr/“Fhu” , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“Sa/“Haiaka  /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“ShokI/“Ka/“Sa/“ShokAa/“Na/“ShokIh- /“Aa/“TMa/“ShokI/“Na/“Bta/“R”wt/“Ra /“Sa/“Aksduara/“SKa/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta -   \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“A/“Va/“Ta/“ShokAa/“Ra  /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Sa/“ShokU/“Ba/“Dta /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Shm, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)   \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAs/“Sta/“Na /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ka/“ShokI/“Pa /“8a/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ttr””/“Fhu”, /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa– /“Ba/“Na/“Ga/“ShokAa/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“A/“8Ha/“ShokAa//“Ma/“Ha/“Ra/“ShokAa/“I -   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n(1) /“Ma/“ShokO. /“Ja/“ShokIh/“Ba/“Cta  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Ma/“ShokO. /“ShokI/“Ba /“8a/“Taa /“Ma/“Ra/“Ha_“ShokUs/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ba/“Sa/“Ha/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“D““ta/“Ha/“ShokAa/“Ra/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“A/“N.taiG /“Dta/“Ra/“ShokAa/“Tata/“ShokAa/“Rta/“ShokIh, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh, /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Z”rb/“Ok” \n/“Ja/“ShokO/“ShokI/“Ga  /“Ra/“ShokAa-  \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ba/“C.taiG /“Ca /“Na /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Sa/“ShokIh/“Ta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Da/“ShokE/“Va /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va . /“Ja/“ShokAa/“Ga/“ShokE/“StVa/“Ra /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Fhu”/“Z”rb , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Ta/“ShokIh (/“PRa/“Bta/“ShokAa/“Ta/“ShokIh) /“Ga/“ShokAs/“ShokI/“Na  /“Ha/“ShokAa/“Ra  /“Aa /“Kta/“Ja/“Ra/“ShokIh/ /“Kta/“ShokAs/“Ja/“Ra/“ShokIh /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Ka/“Da/“ShokE/“Va /“Sa/“ShokAa/“Pta/“ShokIh.W   \n/“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh   , \n/“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma /“I/“Taa/“Ha/“Ra/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Ta/“ShokIh (/“PRa/“Bta/“ShokAa/“Ta/“ShokIh) /“Ga/“ShokAs/“ShokI/“Na  /“Ha/“ShokAa/“Ra - (/“A/“Ga/“Ha/“Na/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokAa/“Gta-/“Pta/“ShokAa/“Ga/“ShokU/“Na /“Ta/“Ka /“Ga/“ShokAa/“O/“8a /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta) \n(1) /“Sa/“ShokU/“Ka/“Da/“ShokE/“Va /“Sa/“ShokAa/“Pta/“ShokIh.W /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Na/“ShokAa/“Tta /“Sa/“ShokAa/“Pta/“ShokIh.W, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“S”u”k/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma /“I/“Taa/“Ha/“Ra/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“8a/“ShokE/“8Ha/“ShokU /“Da/“ShokAa/“Sa  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Sa/“Na/“Ka /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. \n/“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Jta/“Ra/“Na/“ShokIh-  \n(1) /“Ma/“ShokO. /“Ga/“ShokU/“8a /“Ha/“Sa/“Na  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“A/“B.taiG /“Da/“ShokU/“8a /“Ra/“Sa/“ShokIh/“Da /“Ma/“Ra/“Ha_“ShokUs/“Ma, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“Ma/“ShokO. /“Ra/“Ha/“Ma/“ShokAa/“Na /“Sa/“ShokAa/“Ha/“Ba  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa...., /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Ehota, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Pta/“ShokU/“8a/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Sa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Na/“ShokAa/“8a /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Ta /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Kta/“ShokU/“Sta/“ShokIh/“8a/“ShokAa/“8a /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Z”rb, /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ka/“Ka/“Ra/“D“a/“ShokO/“Bta, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Da/“ShokE/“Va /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokU/“Sta/“ShokU/“Ma/“8a/“ShokAa/“8a /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ba/“Na/“Ra/“Jta/“ShokU.aia/“8a/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“A/“Ma/“Ha/“ShokIh, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Gta/“ShokO/“Gta/“D““ta/“D“a/“ShokIh/“Ha/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)   \n/“Ga/“ShokIh/“Ta/“Ha/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra  / /“8a/“ShokO/“Ka /“Ga/“ShokIh/“Ta -  \n(1) /“StRa/“ShokIh/“Ma/“Ta/“ShokIh /“Pta/“ShokU/“Da/“Na/“ShokIh /“Da/“ShokE/“Va/“ShokIh /“Pa/“TNa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Pta/“8a /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“Sa/“Haiaka  /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“ShokI/“Va  /“Ta/“ShokAa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ga/“Aksduara/“Ga/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ok”/“Ehota, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ma/“Cta/“Dta/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokI.M/“8a /“Ya/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra , /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Kta/“ShokU/“Ra/“Da/“Ka /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokIh/“Ta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ja/“Aksduara/“Ga/“8a /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“TMb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(2) /“StRa/“ShokIh /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Pa/“Aksduara/“Ca/“ShokUs /“Ma/“ShokO/“Ca/“ShokIh, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“S”u”k/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Ka/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ra/“Na/“ShokE/“Taa -  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ca/“N.taiG /“Da /“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa- /“S.taiG /“Va. /“Ja/“ShokIh/“Ta/“Na /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“Ma/“ShokO. /“Sa/“ShokU/“Bta/“ShokAa/“Na , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Ba/“ShokE/“N.taiG /“Ja/“ShokUs /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Ha/“Ta/“ShokO /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Ma/“Ha/“Ta/“ShokO, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Fhu”, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh /“Va/“ShokAa/“D“a/“R”wt /“Na/“Aksduara. /“Z”rb/“Fbsr, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Gta/“ShokU/“Ra/“Na /“Ra/“ShokAa/“Ma , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Ttr””, /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“Na/“Ga/“ShokAa/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Bta/“Ga/“ShokAh/“Ta /“Ga/“Va/“ShokAh/“Ya/“ShokAa-  \n(1)  /“StRa/“ShokIh /“Ja/“ShokIh/“Ba/“Cta /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokAa/“8a/“ShokAa/“8a /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ehota/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma /“I/“Taa/“Ha/“Ra/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2)  /“StRa/“ShokIh /“Sta/“M.taiG /“Bta/“ShokU /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“8a/“Kta/“Na /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ba/“ShokI/“D“ta /“Ya/“ShokAa/“Gta/“ShokAa/“Taa-/“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa– /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI/BASE /“Ja/“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“ShokI.W/“Kta  /“S.taiG /“Sa /“Ka/“Ra - (/“ShokI.W/“Kta  /“S.taiG /“Sa/“ShokAa /“Ka/“Ha/“ShokAh/“Ba/“8a/“ShokAa)-  \n  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Cta/“ShokU/“Ta/“Ha/“Ra_“ShokUs /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va /“U/“Pta/“R”wt /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra , /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“Kta/“ShokE/“8a/“ShokAa/“Va/“Na /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Gta/“ShokO/“Gta/“Ra/“ShokI/“D“a /“Ha/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“Na/“ShokO/“Ha/“Ra /“Pa/“TaTaa/“ShokIh, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a, /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Fhu”/“TMb \n(2) /“Ba/“ShokAh/“Ja/“Na/“ShokAa/“Tta /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta  /“Ya/“ShokAa /“U/“Pta/“R”wt /“Taa/“Ha/“8a /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta  /“Ya/“ShokAa- \n(2)/“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“D“ta/“ShokO/“Aksduara/“Ga/“ShokAa/“I /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta /“Ya/“ShokAa, \n/“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“As/“Ra/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n  \n/“ShokI.M/“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa /“ShokI.M/“Ca/“TRa/“Ka/“8a/“ShokAa- \n(1) /“Sa/“ShokU/“StRa/“ShokIh /“ShokI.M/“Ma  /“ShokI.M/“Tta  /“8a/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Da/“ShokE/“Va /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a ‘/“Jta/“ShokAa/“Ra_“ShokUs/“Da/“ShokAa/“Ra’ /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa-– /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, \n/“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI/BASE /“Ja/“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n(2) /“StRa/“ShokIh/“Ma/“Ta/“ShokIh /“Va/“ShokIh/“Nka/“ShokAa /“Da/“ShokE/“Va/“ShokIh /“Pa/“TNa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Da  /“ShokI.M/“8a  /“Pa /“Jta/“ShokAa, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Ttr””/“Fhu” , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Kta/“Ja/“Ra/“ShokIh/ /“Kta/“ShokAs/“Ja/“Ra/“ShokIh /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n(2) /“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Ka  /“Sta/“ShokO/“Ra/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Na/“ShokE/“Ba/“ShokAh/“Ta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa-– /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI/BASE /“Ja/“8a/“ShokAa- \n/“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n/“Ta/“Ba/“8a/“ShokAa-  \n   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n/“StRa/“ShokIh /“U/“Pa/“ShokE/“N.taiG /“DRa  /“Ca/“ShokAs/“Dta/“Ra/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Va/“ShokIh/“Ra /“Da/“ShokAa/“Sa, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Da/“ShokE/“Va/“Na/“ShokAa/“Tta /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Sa/“Va/“R”wt/“Ja/“ShokIh/“Ta /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Jta/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Jta/“Pa/“TaTaa/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Pa/“ShokIh/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“8a/“Da/“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Sa/“ShokAa/“Ra/“Aksduara/“Ga/“ShokIh- (/“Gta/“ShokU/“Na/“ShokAa-/“Ma/“ShokU/“Na/“ShokAa)  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Pa/“Aksduara/“Ca/“ShokIh /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“ShokI/“Pa /“Pa/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokIh/Dak“a \n/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a  - (/“Jta/“ShokI.M/“8a  /“Ba/“ShokAa/“Ha )  \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokU/“N.taiG /“Da /“Na /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ka/“Nka/“R”wt /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“I/“N.taiG /“DRa /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ka/“Nka/“R”wt /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ra/“ShokE/“Ba/“ShokAa/“D““ta/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ha/“Ra/“ShokAh/“8a, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra, \n/“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh, /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Z”rb/“Fbsr \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“Kta/“ShokE/“8a/“ShokAa/“Va/“Na /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ka/“ShokAh/“8a/“ShokUs /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Ba/“ShokAs/“Sa/“Ra/“ShokIh (/“Ba/“ShokAs/“Sa/“Ra/“ShokIh /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka )  \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ca/“N.taiG /“DRa  /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“StRa/“ShokIh /“Jta/“ShokO/“Taa/“Na /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Ttr””/“Z”rb, /“Ba/“ShokAs/“Sa/“Ra/“ShokIh//“Ba/“ShokAs/“Sa/“8a/“ShokIh//“Ba/“ShokAa/“Sa/“ShokU/“Ra/“ShokIh /“Ba/“Ja/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /Dak“a \n/“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI/BASE /“Ja/“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Va  /“Bta/“ShokUs/“ShokI/“Ta   /“Jta/“ShokAa /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ka/“Na/“Taa/“ShokIh/“Ra /“Jta/“ShokAa, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ka/“Cta/“ShokU/“Ba/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“8a/“ShokO/“Ka /“Ga/“ShokAa/“Tta/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Ya/“Ka   \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokI/“Va  /“N.taiG /“DRa  /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Sa/“ShokIh/“Ta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ta/“ShokU/“8a/“ShokI.M/“Sa /“Ya/“ShokAa/“Ha/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“Na/“ShokO/“Ha/“Ra /“Pa/“TaTaa/“ShokIh, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- \n/“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“ShokI/“Pa  /“Ca/“Ka/“ShokU/“Na /“Sa/“Da/“ShokAa/“Ya  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ma/“ShokE/“Tta/“Ra /“Sa/“Da/“ShokAa/“Ya, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n  \n/“Ma/“ShokI.M/“Ja  /“Ra/“ShokAa /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka (/“Cta/“ShokO/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a  ...)   \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Pa/“ShokI/“Ta   /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“A/“Ja/“ShokU/“R”wt/“Na /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI/BASE /“Ja/“8a/“ShokAa- \n/“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n  \n/“Ma/“ShokVbcaihcR/“Da/“Aksduara/“Ga /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n11 \n \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokI/“Pa  /“8a/“ShokE/“StVa/“Ra /“Da/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va . /“Sa/“ShokU/“NNa/“Ra /“Da/“ShokAa/“Sa , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“S”u”k/“Z”rb, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“8a/“ShokI.W/“KSd.taiG /“Ma /“ShokI/“Na /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n(2) /“StRa/“ShokIh /“Kta/“Kta/“Ra /“Sa/“Da/“ShokAa/“Ya  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ba/“Aksduara/“Tata/“ShokAa /“Sa/“Da/“ShokAa/“Ya, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Ta/“ShokAa/“Na/“Pa/“ShokU/“Ra/“ShokAa /“Sa/“Ha /“Bta/“ShokAa/“Va /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ta   \n   \n(1) /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“ShokI/“Va  /“8a/“ShokAa/“Sa /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Da/“ShokU/“Kta/“Ra/“Na /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Ehota, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“ShokI.M/“Sa /“Ma/“Ra/“ShokAa, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Sa/“ShokAa/“Aksduara/“ShokI/“Ga , /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Gta/“ShokO/“Gta/“D““ta/“D“a/“ShokIh/“Ha/“ShokAa, \n/“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Pta/“ShokU/“8a/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Sa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Ta/“Ra/“Sa/“ShokAa/ /“Ta/“ShokAa/“Sa/“ShokAa-  \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ja/“ShokO/“Ga/“ShokE/“Na/“Haiaka  /“DRa /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“ShokI/“Ba /“8.taiG /“Taa/“ShokUs /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“ShokE/“N.taiG /“DRa  /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“Ka/“ShokAa/“8a/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Ehota, /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ma/“Jta/“ShokAs/“Ra/“ShokAa, /“Pa/“ShokAa/“S.taiG /“Taa- /“Cta/“Ja/“Na/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Na/“Ra/“ShokI/“Ha /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n  \n/“Ra/“Ma/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a  / /“Ka/“Tata/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a  / /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAa/“8a /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka -  \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokAh/“Na/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“8a/“ShokI.M/“8a /“Ta /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Z”rb, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Ja/“Na/“Ka /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“U/“ShokI.M/“Ca /“Ta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Z”rb, /“Ra/“Ma/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a / /“Ka/“Tata/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a / /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAa/“8a /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka,  /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k/“Fhu” /“Ih./“Sa/“Cak“rabhk“s \n/“Ra/“Ma/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“8a  /“Ba/“Ja/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /Dak“a /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma- /“Ba/“ShokI/“D“ta /“Ya/“ShokAa/“Gta/“ShokAa/“Taa//“Ra/“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ma/“ShokU/“Aksduara/“Ga/“Ra/“ShokAa/“Ha/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“Ga/“ShokU/“Ma/“Ga/“ShokU/“ShokI.M/“Ma  /“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/ /“GRa/“ShokU/“Ma /“Ba/“ShokAa/“Ja/“ShokAa  \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Pa/“Ra/“Ma/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ma/“Nk.taiG /“D“a /“8a /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fbsr/“Ok”, /“Ok”/“Nhk”/“Ehota/“Z”rb /“Ih./“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ga/“ShokU/“Ma/“Ga/“ShokU/“ShokI/BASE /“Ma/“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“Ja/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /Dak“a \n/“StRa/“ShokIh /“Ja/“ShokU/“Ga/“ShokAa/“Ya /“Sa/“ShokAa/“Pta/“ShokIh.W /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“StRa/“ShokIh /“StRa/“ShokIh/“Ca/“N.taiG /“DRa /“Sa/“ShokAa/“Pta/“ShokIh.W, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“S”u”k/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n  \n/“D“a/“Aksduara/“Ka/“ShokAa/ /“D“ta/“ShokO/“8a /“Va/“ShokAa/“Da/“Ka   \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ba/“Da/“Ra/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma /“I/“Taa/“Ha/“Ra/“ShokIh, /“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“8a/“Ha/“ShokIh, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“ShokI/BASE /“Na/“Ma/“R”wt/“8a/“ShokIh, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Ma/“Ra/“ShokAs/“Na/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokAs/“8a \n(/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Ya/“ShokO/“Ga/“ShokE/“N.taiG /“DRa  /“Ra/“ShokAa/“Ma  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“ShokI/“Ba /“8.taiG /“Taa/“ShokUs /“Ra/“ShokAa/“Ma, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Fhu”/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra \n(/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n  \n/“D“a/“Aksduara/“Pta/“ShokAa (/“Ha/“ShokO/“8a/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“Ba/“Ja/“ShokAa/“O/“8a /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta...) \n  \n/“StRa/“ShokIh /“Ja/“GRa/“Na/“ShokAa/“Tta /“Ca/“ShokAs/“Dta/“Ra/“ShokIh /“U/“Pta/“R”wt /“ShokI.M/“Dta  /“Ya/“ShokAa/“Na/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa  /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va. /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Va/“ShokIh/“Ra /“Da/“ShokAa/“Sa, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- \n/“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- /“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“StRa/“ShokIh /“Ma/“Ha/“ShokE/“N.taiG /“DRa  /“Pa/“ShokO/“DDa/“ShokAa/“Ra , /“U/“Ma/“ShokE/“Ra- /“Shm/“Fhu”, /“Pa/“Ta/“ShokAa-/“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ca/“Na/“ShokAs/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Aksduara/“Ja, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra) \n/“Na/“Noa/“ShokE/“Ra/“ShokAa/ /“ShokI/“D“a  /“Ga/“Ra/“ShokIh-  \n/“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ra/“ShokAa/“Ma /“Sa/“ShokU/“Pa/“ShokU/“TRa /“S.taiG /“Va . /“Sa/“Ra/“Ya/“ShokU/“Ga /“Ma/“ShokO/“Ca/“ShokIh, /“U/“Ma/“ShokE/“Ra - /“Fhu”/“TMb , /“Pa/“Ta/“ShokAa- /“Ga/“ShokAa/“Ma+/“Pa/“ShokO/“S.taiG /“Taa- /“Ba/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokAa, /“Bta/“ShokAa/“Ya/“ShokAa- /“Ta/“Ma/“ShokU/“ShokI.N/“Ra /“Ya/“ShokAa, /“Tta/“ShokAa/“Na/“ShokAa- \n/“Jta/“Aksduara/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Pa/“ShokU/“Ra (/“Aa/“Ra./“E/“Sa. /“ShokI.M/“Sta /“ShokI/“Va /“Ra), /“ShokI.M/“Ja /“8a/“ShokAa- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh /“ShokI/“Pa /“Na- /“Ehota/“Fbsr/“S”u”k/“Fbsr/“Ok”/“Z”rb (/“ShokI/“Ba /“Ha/“ShokAa/“Ra)  \n \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha/“Ka /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka :- \n/“Ok”) /“Ha/“ShokAa/“I/“Ka/“ShokUs /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“TMb /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka, /“Ok”/“Fhu” /“Ja/“ShokUs/“Na /“TMb/“Z”rb/“Z”rb/“Ehota   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/“TMb) /“Ga/“Ja/“8a /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“TMb/“Ok” /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka ,  /“Ok” /“Na/“Va/“MBa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Z”rb/“Ehota   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/“Ttr””) /“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na /“Ka/“Tta/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Shm/“S”u”k /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka , /“Ok” /“A/“KTaa/“ShokUs/“Ba/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Z”rb  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n/“Fbsr) /“Ba/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“S”u”k/“Z”rb /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka , /“Ok”/“Fhu” /“Na/“Va/“MBa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Z”rb  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n/“Fhu”) /“Na/“ShokAa/“Taa/“Ka /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“S”u”k/“TMb /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Fhu” /“ShokI/“Da/“Sa/“MBa/“Ra/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Z”rb \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n/“Shm) /“Ba/“ShokAa/“8a /“Ga/“Ja/“8a /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha/“Ka /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Ok”/“Ok” /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka , /“Ok” /“A/“Ga/“STa /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“TMb  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n/“S”u”k) /“Bta/“ShokI.W/“KTa /“Ga/“Ja/“8a /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“TMb/“Shm /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka , /“Ok”/“Fhu” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr””   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n/“Ehota) /“Ga/“Ja/“8a /“Aa/“8a/“ShokO/“Ca/“Na/“ShokAa-/“Sa/“Ma/“ShokAa/“8a/“ShokO/“Ca/“Na/“ShokAa-/“Sa/“Ma/“ShokIh/“KSda/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Fbsr/“TMb /“Ma, /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Fhu” /“Na/“Va/“MBa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Ttr””  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142   िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n/“Nhk”) /“Ka/“ShokAa/“Sta/“ShokIh/“Ka/“ShokAa/“Aksduara/“Ta /“ShokI.M/“Ma/“StRa /“Ma/“Dta/“ShokU/“Pa /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Shm/“Nhk” /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok” /“Ja/“Na /“Va/“Ra/“ShokIh /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fhu”  \nVideha_01_01_2015  \n/“Ok”/“Z”rb ) /“A/“Ra/“ShokI/“Va/“NDa /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Ehota/“Nhk” /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok” /“Na/“Va/“MBa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fhu”  \nVideha_01_11_2015  \n/“Ok”/“Ok” ) /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“Ca/“NDRa /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra /“A/“ShokI/“Na/“8a /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda/“ShokAa/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“Ok” /“Ma /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok” /“ShokI/“Da/“Sa/“MBa/“Ra /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Fhu”  \nVideha_01_12_2015  \n  \n/“ShokI/“Va /“Da/“ShokE/“Ha /“Ih -/“Pa/“ShokI/“TRa/“Ka/“ShokAa/“Ka   /“Ba/“ShokIh/“Cta/“8a /“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ga - /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka  /“Sa/“Va/“R”wt/“StRa/“ShokE/“SdTata  /“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa/“Ka  /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAa/“NTa/“Ra  /“Sa/“Aksduara/“Ka/“8a/“Na  \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha :/“Sa/“Da/“ShokE/“Ha :/“TMb (/“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“PRa/“Ba/“NDta -/“ShokI/“Na/“Ba/“NDta -/“Sa/“Ma/“ShokAa/“8a/“ShokO/“Ca/“Na/“ShokAa /“TMb/“Z”rb/“Z”rb/“Nhk” -/“Ok”/“Z”rb ) \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha :/“Sa/“Da/“ShokE/“Ha :/“Ttr”” (/“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Pa/“DYa /“TMb/“Z”rb/“Z”rb/“Nhk” -/“Ok”/“Z”rb ) \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha :/“Sa/“Da/“ShokE/“Ha :/“Fbsr (/“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Ka/“Tta/“ShokAa /“TMb/“Z”rb/“Z”rb/“Nhk” -/“Ok”/“Z”rb ) \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na /“Ka /“Tta/“ShokAa [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“Fhu” ] \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“8a/“Gta/“ShokU/“Ka/“Tta/“ShokAa [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“Shm ] \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Pa/“DYa  [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“S”u”k ] \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Na/“ShokAa/“TaYa /“U/“TSa/“Va  [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“Ehota ] \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“ShokI.M/“Sta/“Sta/“ShokU /“U/“TSa/“Va  [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“Nhk” ] \n/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“PRa/“Ba/“NDta -/“ShokI/“Na/“Ba/“NDta -/“Sa/“Ma/“ShokAa/“8a/“ShokO/“Ca/“Na/“ShokAa [ /“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha /“Sa/“Da/“ShokE/“Ha /“Ok”/“Z”rb ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/\n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ \n   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili Books \nin Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n14 \n \ndelivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \n \n \n/“A/“Pa/“Na /“Ma/“Aksduara/“Ta/“VYa  ggajendra@videha.com  /“Pa/“Ra /“Pa/“Tata/“ShokAa/“U/Dak“a  \n/“Ga/“Ja/“ShokE/“NDRa /“Tata/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“Ra \nggajendra@videha.com  \n  \n \n \n/“TMb. /“Ga/“DYa  \n/“TMb./“Ok”./“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va/“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“8a/“Gta/“ShokU/“Ka/“Tta/“ShokAa- /“A/“Va/“ShokAa/“Ka  /“TMb./“Ra/“ShokI/“Va/“Bta/“ShokUs/“Sda/“Nka  /“Pa/“ShokAa/“Tata/“Ka- /“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa.. /“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa... /“Tata/“ShokE/“Ka/“Na/“Ma/“ShokAa (/“VYa/“Aksduara/“GYa) \n/“TMb./“TMb./“Aa/“Sta/“ShokIh/“Sda/“A/“Na/“ShokI.M/“Ca/“NHa/“ShokAa/“Ra- /“Sa/“BtYa  /“8a/“ShokO/“Ka  (/“VYa/“Aksduara/“GYa  /“ShokI/“Na/“Ba/“Aksduara/“Dta)  \n/“TMb./“Ttr””. /“Ok”. /“U/“Ma/“ShokE/“Sta/“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- 88/“Ma/“Ka/“Tta/“ShokAa-/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya/“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh/“D“a/“Kta/“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ma/“ShokE/“Sa/“M.taiG /“Pa/“NNa/“Bta/“ShokE/“8a  /“TMb. /“A/“ShokI.W/“Kta/“8a/“ShokE/“Sta/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra-\n /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa/“8a/“ShokAa/“8a/“Da/“ShokAa/“Sa/“Ka/“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh/“Ma/“Na/“8a  \n/“TMb./“Fbsr./“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU/“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na/“Ka/“Tta/“ShokAa/“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ma/“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa/“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU- /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta  /“TMb. /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh/“Da/“ShokAa/“Sa- /“Pa/“Ka/“Dta/“Ra/“Ma  /“Ttr””. /“8a/“8a/“Na/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“Ka/“ShokAa/“Ma/“Ta- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokAa/“Ka/“8a/“ShokO/“Taa/“ShokAa  \n/“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“8a/“Gta/“ShokU /“Ka/“Tta/“ShokAa- /“A/“Va/“ShokAa/“Ka /“TMb./“Ra/“ShokI/“Va/“Bta/“ShokUs/“Sda/“Nka  /“Pa/“ShokAa/“Tata/“Ka- /“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa.. /“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa... /“Tata/“ShokE/“Ka/“Na/“Ma/“ShokAa (/“VYa/“Aksduara/“GYa) \n  \n/“Ok” \n/“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“8a/“Gta/“ShokU /“Ka/“Tta/“ShokAa- \n/“A/“Va/“ShokAa/“Ka \n  \n/“A/“N.taiG /“Ha/“ShokI.N/“Ra/“Ya/“ShokAa /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta/Dak“a /“8a/“Ga/“ShokAh /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Aa/“Sa/“Ma/“ShokAa/“Na /“A/“N.taiG /“Ha/“ShokAa/“Ra /“U/“Ga/“ShokAh/“8a /“Ra/“Ha/“8a /“Ha/“ShokO/“I/Dak“a /“Us/“Pa/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“I-/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“I /“Ba/“Ha/“ShokAh/“Ta /“Ha/“Va/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Cta-\n/“ShokI/“Ba/“ShokI.N/“Ra/“Cta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“ShokI.M/“Jta/“Ka/“Jta/“ShokO/“ShokI.N/“Ra /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ta/“ShokAh/“Pa/“Ra /“Ka/“Kta/“Na/“ShokO-/“Ka/“ShokAa/“8a /“ShokI/“Taa/“Pa/“ShokI/“Taa/“Pa/“ShokAa/“I/“Ta /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ka /“Ba/“ShokUs/“Na.../Dak“a \n/“Ka/“Kta/“ShokAh/“Na /“Sa/“Ma/“E /“Tata/“ShokIh/“Ka /“Bta/“Auaorata /“Ja/“ShokE/“Ta/“ShokAh /“Aa /“Ka/“Kta/“ShokAh/“Na /“A/“Dta/“8a/“ShokAa /“Ta/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Ka/“ShokO/“Na /“Tata/“ShokE/“Ka/“ShokAa/“Na/Dak“a /“Ah/“Pa/“Ra /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra /“Va/“Sta /“Ca/“ShokI.M/“8a /“Sa/“Ka/“ShokAh /“Cta/“ShokAh? /“O /“Ta/“Cak“rabhk“s.../Dak“a  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n/“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“Us/“Pa/“Ra /“Ma/“ShokU/“Ha/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ta/“Ka/“8a/“Ka/Dak“a /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh /“Ma/“ShokE/“Gta /“U/“Na/“Taa/“8a /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ra/“Ha/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Da/“ShokE/“Kta/“Ta/“ShokE /“O/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Taa/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ga/“Ma/“ShokE /“Pa/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“ShokI.W/“Kta /“8a/“ShokI/“Ga /“Ga/“ShokE/“8a/“I/Dak“a \n/“E/“Ha/“ShokE/“Na /“Kta/“Ra/“ShokAa/“Pa /“Sa/“Ma/“E /“Aa /“Da/“ShokUs /“Ka/“ShokO/“Sa/“Ka /“Ra/“S.taiG /“Ta/“ShokAa! /“Ba/“ShokAa/“N.taiG /“Ha-/“Sa/“D““ta/“Ka /“Ba/“ShokI/“Na/“Ta/“ShokE /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“O/“I /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ba/“Sa-/“Taa/“Ralar/“Ka /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta/“ShokE /“Na/“ShokE /“Cta/“8a/Dak“a \n/“E/“Ha/“ShokE/“Na /“ShokI/“Ba/“Ga/“D““ta/“8a /“Sa/“Ma/“ShokAh/“Ma/“ShokE /“ShokI.N/“Ra/“K.taiG /“Sta/“ShokAa, /“Taa/“ShokE/“M.taiG /“Pa/“ShokUs /“Ja/“ShokE/“Ba/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAh/Dak“a /“Pa/“ShokAh/“Da/“8a/“ShokE /“Ja/“ShokAa/“E /“Pa/“D““ta/“Ta/Dak“a \n/“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra /“Ka/“Pa/“ShokAa/“Ra /“Kta/“Ra/“ShokAa/“Pa /“Ha/“ShokE/“Ta/“ShokAh /“Ja/“ShokE /“E/“Ha/“ShokE/“Na /“Sa/“Ma/“ShokAh/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“Ta/Dak“a /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“8a /“Cta/“8a /“Tata/“ShokIh/“Ka/“ShokE /“Sa/“Ma/“ShokAh/“Pa/“Ra/Dak“a /“O/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Ka/“ShokIh.W /“Pa/“Ta/“ShokAa /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ja/“ShokE \n/“Ba/“ShokAa/“Taa/“Ma/“ShokE /“Ba/“Sa /“Bta/“Cak“rabhk“s/“Ga/“ShokAh/“Tata /“Ja/“ShokE/“Ta/“ShokAh /“Aa /“Ba/“Sa/“Ka /“D“a/“Ra/“ShokE/“Ba/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“Ta/“Ra/“ShokIh /“Sa/“Bta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Jta/“Ga/“D““ta/“ShokAa-/“Pta/“Sa/“ShokAa/“Da /“Bta/“Auaorata /“Ja/“ShokE/“Ta/“ShokAh/Dak“a /“Ta/“I /“Ka/“ShokAa/“Ra/“Nka /“Ba/“Sa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokUs /“Gta/“Nk.taiG /“Taa/“ShokAa \n/“Ba/“ShokE/“Ma/“Ta/“8a/“Ba /“Tata/“ShokAa/“Rta /“Ka/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“Ta/“ShokAh/Dak“a /“Aa /“Ja/“ShokAa/“Ta/“Ra/“ShokIh /“Sa/“Bta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“E/“Ta/“ShokE /“Sa/“Ma/“S.taiG /“Ya/“ShokAa /“Ha/“ShokE/“Ta/“I/Dak“a /“Ta/“I/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“Sa/“Ba/“8a/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ma/“Ta/“8a/“Ba/“ShokE /“Ka/“ShokIh.W/Dak“a \n/“Sa/“Bta /“Ta/“Cak“rabhk“s /“A/“Pa/“Na/“ShokE /“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra/“Tta/“Ma/“ShokE /“D“a/“ShokU/“Ba/“Ka/“ShokIh.W /“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Sa/“ShokU/“Aa/“Ra/“Tta /“Pa/“ShokUs/“Ra /“Bta/“ShokE/“8a /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Va/“ShokAa/“Ha /“Na/“I /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ha/Dak“a /“A/“Na/“Ka/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokO /“Ka/“ShokIh.W \n/“Ma/“Ta/“8a/“Ba/Dak“a \n/“O /“Sa/“ShokO/“Ca/“8a/“Ka- /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Ha/“Ma /“Ta/“Cak“rabhk“s /“S.taiG /“Va/“ShokAa/“Tta/“R”wt/“Ma/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a /“Ba/“ShokE/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra /“Ba/“ShokAa/“Ra/“M.taiG /“Ba/“ShokAa/“Ra /“Pta/“ShokO/“Na /“Ka/“Auaorata /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokIh /“Ja/“ShokE- \n“/“Ha/“Ma /“Ja/“ShokIh/“A/“Ba /“Ka/“ShokIh.W /“Ma/“Ra/“Ba /“Ta/“ShokE/“Ka/“Ra /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Tata/“ShokE/“Ka/“ShokAa/“Na /“Na/“ShokI/“Ha/Dak“a /“E/“Ka /“Ba/“ShokE/“Ra /“Bta/“ShokE/“Cak“rabhk“s/“Taa /“Ka/“Auaorata /“Ja/“ShokAa/“U/Dak“a” \n/“O/“I/“Tata/“ShokAa/“Ma /“Ka/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Na/“ShokAh /“Ja/“ShokAa/“E/“Ba, /“Ja/“ShokAh/“Tata/“ShokAa/“Ma /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa/“I /“Ka/“Ta/“R”wt/“V.taiG /“Ya /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n‘/“Ka/“ShokE/“Ta/“Ba/“ShokO /“ShokI.M/“8a/“Kta/“Ba /“8a/“ShokE/“Kta, /“Pa/“Ra/“ShokE/“Ma/“Ka /“Ra_“ShokUs/“Pa /“A/“Na/“ShokE/“Ka/Dak“a’ \n/“Bta/“ShokE/“Cak“rabhk“s/“Taa /“Ha/“ShokO/“E/“Ta/Dak“a /“O/“I /“Bta/“ShokE/“Cak“rabhk“s/“Taa /“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Ka/“ShokE/“Ta/“ShokE/“Ka /“Sa/“ShokU/“Kta /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“Ka/“ShokE/“Ta/“ShokE/“Ka /“Aa/“Na/“N.taiG /“Da /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“Sa/“ShokUs/“Ca/“Na/“ShokAa /“ShokI.M/“Ma/“8a/“8a/“ShokAa/“Ka /“U/“Pa/“Ra/“ShokAa/“N.taiG /“Ta \n/“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Cta/“Ma/“Cta/“ShokIh.M /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh /“Sa/“ShokE /“A/“Kta/“Na/“ShokO /“Dta/“ShokI.N/“Ra /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a \n/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Ya/“ShokAa/“ShokI/“Da /“Pa/“D““ta/“8a/“ShokAh/Dak“a /“A/“Cak“rabhk“s/“Ga/“Na/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“ShokAh/“Ta-/“Ka/“ShokAa/“8a /“Pa/“TNa/“ShokIh /“Taa/“ShokO/“Ka/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“I/Dak“a \n“/“Ka/“ShokE/“Ta/“E /“Ja/“ShokAa/“I /“ShokI.M/“Cta/“Ah/Dak“a /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“O/“I/“Tata/“ShokAa/“Ma /“8a/“ShokO/“Ka /“Na/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/Dak“a” \n/“Pa/“TNa/“ShokIh /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Ta/“Ma/“Sa/“ShokAa/“E/“8a /“Ra/“Ha/“I/Dak“a \n/“Sta/“Aksduara/“Ka/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“As/“Na/“ShokAa/“I/“Ta /“Ma/“Na! /“Ta/“ShokAa/“Ma/“Sa/“ShokE /“Pta/“D““ta/“Pta/“D““ta/“ShokAa/“I/“Ta! /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“ShokI.M/“Ma/“8a/“Ba/“ShokAh/“Ta /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Aa/“Na/“Tata/“ShokAa/“Ma /“Ja/“ShokAa/“I /“ShokI.M/“Cta/“Ah /“Ja/“ShokE /“E/“Na/“ShokAa /“Ta/“Ma/“Sa/“ShokAa/“E/“8a /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a /“A/“Ha/“ShokIh/“Aksduara/“Ka /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“I /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a” \n/“Ha/“Cak“rabhk“s/“Sa/“ShokAh/“Ta /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“ShokI/“Na/“Ka/“ShokAh/“8a /“Ga/“ShokE/“8a /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a \n/“Sa/“D““ta/“Ka/“Pa/“Ra /“Ah/“Ba/“Ta/“ShokE /“Da/“ShokO/“Sa /“Taa/“ShokO/“ShokI/“Ka /“Da/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“I- \n“/“Ha/“ShokE /“Ya/“ShokAs, /“Sa/“ShokAa/“Sa/“ShokU/“Ra /“A/“ShokI.M/“Cta /“Pa/“ShokI.M/“Cta/“Ma /“Aa /“Ja/“ShokAa/“I /“ShokI.M/“Cta/“Ah /“U/“TTa/“Ra /“Ma/“ShokU/“Ha/“ShokE/“Cak“rabhk“s/Dak“a” \n“/“Ka/“Na/“ShokIh /“Ba/“ShokAhAksduara/“Ka/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Taa/“Ka/“ShokO-/“Pa/“ShokAh/“Sa/“ShokAa /“8a/“ShokE/“Ba/“ShokAa/“Ka /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“A/“Kta/“ShokAh/“Na /“Ha/“Ma /“Na/“ShokAh /“Ra_“ShokUs/“Ka/“Ba/Dak“a” \n/“Ka/“Ha/“ShokAh/“Ta /“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“ShokI/“Rta /“Ga/“ShokE/“8a /“Ra/“Ha/“I/Dak“a \n/“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s  /“Ma/“Na/“Ma/“ShokE  /“Aa/“E/“8a/Dak“a  /“Ja/“Ta/“Ra/“ShokAa  /“Pa/“Ha/“Ra /“Taa/“ShokO/“ShokI/“Ka /“Da/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“E /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Sta/“ShokAa/“Ya/“Da /“Ba/“ShokAa/“Taa/“Ma/“ShokE \n/“E/“Na/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Dta/“ShokAa /“Bta/“Auaorata /“Ra/“Ha/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n16 \n \n/“Pa/“ShokU/“Na: /“Sa/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokE /“ShokI/“Ba/“Ta/“ShokAa/“E/“8a /“Sa/“Ma/“E /“O/“Ka/“Ra/“ShokAa /“S.taiG /“Ma/“Ra/“Nka /“Ha_“ShokU/“A /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ha/“Cak“rabhk“s/“Sa/“ShokIh-/“Kta/“ShokE/“8a, /“Pta/“Ga/“ShokU/“Aa/“Ka /“Ra/“Aksduara/“Ga-/“A/“Ba/“ShokIh/“Ra, /“Aa/“Ma/“Ka \n/“Ma/“ShokAa/“Sa, /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Sa/Dak“a /“O/“Ka/“Ra /“Ra_“ShokUs/“Pa, /“Ga/“ShokU/“Nka, /“Ba/“ShokO/“8a/“ShokIh /“Aa /“Ma/“ShokU/“S.taiG /“Ka/“ShokIh.W /“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokAh/“Ta /“Ma/“ShokU/“Kta.../Dak“a \n/“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU/“Ka/“ShokAa/“8a /“8a/“ShokE/“8a /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“O /“S.taiG /“Va/“Ga/“R”wt/“Ka /“Sa/“ShokAa/“Ga/“Ra/“Ma/“ShokE /“D“a/“ShokU/“Ma/“Ka/“ShokIh.W /“Ma/“ShokAa/“Ra/“E /“8a/“Ga/“8a/Dak“a /“Sa/“ShokU/“Kta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ya/“ShokAa/“ShokI/“Da /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“8a/“ShokO/“Ka /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“Pa/“8a/“Ka /“8a/“ShokE/“8a \n/“Pa/“ShokU/“Na: /“Sa/“ShokU/“Kta/“ShokIh /“Bta/“Auaorata /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta /“Bta/“ShokO/“Ga/“Ra /“Sa/“ShokU/“Kta/“Ka /“Na/“Va /“Ra_“ShokUs/“Pa! \n/“Sa/“ShokU/“Na/“Ma/“Sa/“ShokAa/“Na /“Ba/“ShokAa/“Taa /“Aa /“ShokI/“Ba/“Ka/“Taa /“Sa/“Ma/“E/Dak“a /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Sa/“Bta /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“ShokI/“Ba/“8a/“ShokAa /“Ga/“ShokE/“8a /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a \n/“E/“Ka/“ShokAa/“E/“Ka /“Ma/“ShokE/“Gta/“Ka /“Ga/“Ja/“R”wt/“Na/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“ShokI.M/“Dta/“Ya/“ShokAa/“Na /“Bta/“Aksduara/“Ga /“Bta/“Auaorata /“Ga/“ShokE/“8a/“I/Dak“a /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Pta/“ShokE/“Ra /“Ca/“ShokAa/“Ra_“ShokUs-/“Bta/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“A/“N.taiG /“Ha/“ShokAa/“Ra /“Gta/“ShokE/“Ra /“8a/“ShokE/“8a/“Ka/“ShokAh/Dak“a /“E/“Ha/“Na/“ShokE \n/“Sa/“Ma/“ShokAh/“Ma/“ShokE /“Gta/“Taa/“8a /“Gta/“Taa/“Na/“ShokAa/“Ka /“Sa/“Ba/“Ha/“Ka /“ShokI.M/“Ca/“TRa /“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ma/“ShokE /“Aa/“Ba/“E /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh/Dak“a \n/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Ma/“Na /“Pa/“D““ta/“8a/“ShokAh/Dak“a /“E/“Ka/“Ba/“ShokE/“Ra /“Sa/“ShokAa/“Sa/“ShokU/“Ra/“ShokE/“Ma/“ShokE /“Sa/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Da/“ShokO/“Sa /“Ka/“Ha/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“E- \n“/“Ha/“ShokE /“Ya/“ShokAs, /“I/“8a/“ShokAa/“Ka/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“Ja/“Cak“rabhk“s /“Ka/“ShokU/“Sa/“Ma/“E /“Ka/“ShokE/“Ta/“ShokAs /“Pta/“Cak“rabhk“s/“ShokI.M/“Sa /“Ja/“ShokAa/“E/“Ba /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma/“Ra /“Na/“ShokAa/“Ma /“Sa/“ShokU/“Ma/“ShokAh/“Ra /“8a/“ShokE/“Ba/Dak“a” \n/“Sa/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Ma/“ShokU/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokO/“Sa/“Ka /“Ba/“D““ta/“ShokAa/“I /“Kta/“ShokUs/“Ba/“ShokE /“Sa/“ShokU/“Na/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“E/Dak“a \n/“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ba/“ShokU/“Jta/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ta/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokO /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“O /“A/“N.taiG /“Ha/“ShokAa/“Ra/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokO /“Na/“ShokI/“Ha /“Da/“ShokE/“Kta /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“8a/Dak“a /“Pa/“E/“Ra /“Tta/“Ra/“Tta/“Ra/“ShokAa/“E \n/“8a/“Ga/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ka/“Tta/“ShokIh /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh- /“Bta/“ShokUs/“Ta-/“PRa/“ShokE/“Ta /“Aa/“ShokI/“Ka /“Ca/“ShokO/“Ra-/“D“a/“Ka/“ShokAh/“Ta/Dak“a /“Pa/“Ta/“ShokAa /“Na/“ShokAh /“O/“Ta/“E /“Pa/“Ha_“ShokU/“Cak“rabhk“s/“Ca /“Sa/“Ka/“Ba /“Aa/“ShokI/“Ka /“Ba/“ShokAa/“Taa/“ShokE/“Ma/“ShokE /“PRa/“ShokAa/“Nka /“ShokI/“Ba/“8a/“ShokAa /“Ja/“ShokAa/“E/“Ta.../Dak“a \n/“Pta/“ShokE/“Ra /“Bta/“TaTaa /“Da/“Auaorata /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokO /“Kta/“Sa/“8a/Dak“a /“D“a/“ShokE/“Ra/“ShokAa/“I/“Ta/“ShokE /“O/“M.taiG /“Ha/“Ra /“Ta/“Ka/“8a/“Ka/Dak“a /“Da/“ShokE/“Kta/“Ta/“ShokE /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Ma/“Na/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Bta/“Ra/“ShokO/“Sa /“Bta/“Auaorata /“Ga/“ShokE/“8a/“I/Dak“a /“ShokI/“Ka/“Ya/“ShokO /“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ma/“ShokE \n/“Ba/“ShokAa/“Taa /“Dta/“ShokE/“Na/“ShokE /“Dta/“D““ta/“Pta/“D““ta/“ShokAa/“I/“Ta /“Ja/“ShokAa /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ja/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa /“8a/“Taa/“Cta/“ShokU/“Taa/“ShokU /“Ma/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“Ma/“ShokAa/“8a-/“Ja/“ShokAa/“8a/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokE/“Kta/“Ta/“ShokE /“ShokI.W/“S.taiG /“Tta/“Ra /“Bta/“Auaorata /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ta/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa \n/“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Sa/“N.taiG /“Ta/“ShokO/“Kta /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Sta/“Aksduara/“Ka/“ShokAa /“Sa/“Bta /“Ma/“ShokE/“Taa/“ShokAa/“E /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh/Dak“a \n/“D“a/“ShokE/“Ga /“Ba/“Rta/“ShokAs/“8a/“Ka /“Ja/“ShokE /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokE /“Ca/“8a/“Ba, /“8a/“Ga/“Ma/“ShokE /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta/“ShokE /“O /“U/“Na/“ShokAh/“Taa /“Ka/“Auaorata /“Ka/“Ka/“R”wt/“Sta /“A/“Va/“ShokAa/“Ja/“Ma/“ShokE /“Pa/“ShokU/“Cta/“8a/“Ka- \n“/“Ra/“ShokE/“Auaorata/“Auaorata /“Tata/“ShokAa/“Rta /“Ra/“Ha! /“Ka/“ShokE/“Ta/“Auaorata /“Ra/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M?” \n/“Ta/“Kta/“Na/“ShokE /“ShokI/“Ba/“Ja/“8a/“ShokIh /“Ca/“Ma/“Ka/“8a/Dak“a /“O/“Ha/“ShokIh /“I/“Ja/“ShokO/“Ta/“Ma/“ShokE /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“O/“Ka/“Ra /“Bta/“Ya/“Aksduara/“Ka/“Ra /“Ra_“ShokUs/“Pa /“Da/“ShokE/“Kta/“8a/“Ka/Dak“a /“Bta/“ShokAa/“Ga/“8a /“Bta/“Ya /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Pta/“ShokE/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokE/“Ha/“Ma/“ShokE \n/“Sa/“Ma/“ShokAa /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a /“D“a/“Ra/“ShokE /“Da/“ShokE/“Ha /“Tta/“Ra/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“E /“8a/“Ga/“8a/Dak“a /“Pa/“ShokE/“Taa/“Ka /“Ha/“Va/“ShokAa /“ShokI/“Na/“Ka/“ShokAa/“Sa /“8a/“ShokE/“8a /“Ga/“ShokO/“Aksduara/“ShokI/“Ga/“Ya/“ShokAa /“U/“Tata/“8a /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“O/“Ha/“ShokO /“D“a/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s/“A/“N.taiG /“Da/“Ra/“ShokE/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Ba/“8a/“ShokAa /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“A/“Na/“ShokAa/“Ya/“ShokAa/“Sa/“ShokE /“Ma/“ShokU/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“8a- \n“/“Ha/“ShokAs, /“A/“Ha/“ShokIh /“A/“ShokI/“Ga/“8a/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ha/“Ma/“Ra /“Sa/“ShokAa/“Sa/“ShokU/“Ra /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Ta/“ShokO/“Ra/“ShokAa /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“Ta/“ShokE /“ShokI.M/“Cta/“A /“Aa /“Ta/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“Ta/“ShokE /“Ha/“ShokE/“Ba/“Ha/“Ka/Dak“a /“E/“Na/“ShokAa \n/“ShokI/“Ka/“E /“Ka/“Ra/“ShokAh /“Cta/“Ha/“Ka/Dak“a” \n“/“Aa /“Ra/“ShokE /“Ta/“ShokO/“Ra/“ShokIh-/“Ka/“ShokE, /“Ka/“ShokO/“Na/“E /“Ga/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ra/“ShokAs, /“Ca/“ShokE/“8a/“ShokAa /“Sa/“Ba, /“Ih /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Sa/“Bta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“Ta/“ShokE /“Cta/“ShokAs/Dak“a /“Ja/“ShokU/“8a/“ShokU/“Ma /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAs/Dak“a /“Sa/“Bta/“Taa/“ShokAa /“Bta/“ShokE/“Da /“Kta/“ShokO/“ShokI.M/“8a /“Da/“ShokE/“Ta/“ShokAs/Dak“a \n/“Sa/“Bta /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokO /“Cta/“ShokIh.M/“Na-/“8a/“ShokE /“Aa /“Sa/“ShokAa/“Ra/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Sa/“ShokAa/“Pta /“Ka/“Auaorata /“Da/“Ha/“ShokIh/Dak“a” \n“/“Ha/“ShokAs /“Ba/“ShokAa/“Pa, /“Ha/“Ma /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokO /“Na/“ShokI/“Ha /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“ShokAh/“Ta /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a” \n“/“Ca/“ShokU/“Pa.../Dak“a” \n/“Ta/“D““ta/“ShokAa/“Ka-/“Ta/“D““ta/“ShokAa/“Ka /“Ma/“ShokU/“Cak“rabhk“s/“Ha/“Pa/“Ra /“Ca/“Ma/“ShokE/“Taa/“ShokAa /“Kta/“Sa/“E /“8a/“Ga/“8a/Dak“a/“8a/“Ga/“8a/“ShokAh /“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Ba/“Ja/“Ra /“ShokI/“Ga/“Ra/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“Dta/“D““ta/“Pta/“D““ta/“ShokAa /“Ka/“Auaorata /“Bta/“ShokUs/“ShokI.M/“Ma/“Pa/“Ra /“Kta/“ShokI.M/“Sa \n/“Pa/“D““ta/“8a/Dak“a  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n“/“Da/“ShokE/“Kta/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M /“Pa/“ShokAa/“Cta/“ShokUs/“Ma/“ShokE /“I/“Ja/“ShokO/“Ta1 /“Pa/“ShokU/“ShokI.M/“8a/“Sa /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“ShokAs/Dak“a /“Sa/“Bta /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokO /“Cta/“ShokIh.M/“Na-/“8a/“ShokE /“Aa /“Ga/“Ra/“Da/“ShokAh/“Na /“Ka/“ShokAa/“ShokI/“Taa /“Da/“Ha/“ShokIh/Dak“a /“Ha/“Ma /“Aa/“Ga/“ShokUs \n/“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“ShokAh /“ShokI.M/“Cta/“Ya/“ShokO/Dak“a” \n/“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Ca/“ShokE/“8a/“ShokAa /“Ta/“Ra_“ShokUs/“Aa/“ShokI.N/“Ra /“8a/“ShokE/“Na/“ShokE /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“ShokI/“Da/“Sta /“Ba/“Rta/“8a /“Aa/“Ra /“Sa/“Bta /“Ta/“ShokE/“Ja/“ShokIh/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ga/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“ShokI/“Rta /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ca/“ShokE/“8a/“ShokAa /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“8a/“Ga /“Aa/“ShokI/“Ba /“Sa/“Bta \n/“Ja/“ShokE/“Ba/“ShokIh/“Ka /“Ta/“8a/“ShokAa/“Sta/“ShokIh /“8a/“ShokE/“8a/“Ka /“Aa /“U/“Tata/“ShokAh/“Ta /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“Ya/“ShokAs /“Ga/“ShokU/“Ra_“ShokUs /“Ih /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Tta/“P.taiG /“Pa/“Ra/“ShokE/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokI.N/“Ra /“Ga/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a /“Ma/“ShokAa/“Ra/“Ba/“ShokAh /“Ka/“ShokIh.W/Dak“a /“Bta/“ShokAa/“Ga/“ShokUs /“Ja/“8.taiG /“Da/“ShokIh, /“Pa/“ShokU/“ShokI.M/“8a/“Sa/“Ka /“I/“Ja/“ShokO/“Ta /“8a/“Ga/“ShokIh/“Ca /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a” \n/“Sa/“Bta /“Pa/“D““ta/“ShokAa /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a /“ShokI.M/“Ja/“Ta/“ShokUs /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“8a /“A/“Va/“ShokAa/“Ja /“Sa/“ShokU/“ShokI/“Na  /“Ka/“ShokU/“Ha/“Ra/“ShokAh/“Ta /“U/“Tata/“8a/Dak“a /“Ma/“Na /“Gta/“ShokVbcaihcR/“Nka/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“Ga/“ShokE/“8a/“I/Dak“a /“A/“Ca/“Ra/“Ja/“Ma/“ShokE /“D“a/“ShokU/“Ma/“8a /“S.taiG /“Va/“Ra \n/“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“8a/“ShokAh- \n“/“Dta/“Na/“Ka /“8a/“ShokE/“8a /“8a/“ShokO/“Ka /“E/“Ta/“ShokE/“Ka /“Na/“ShokIh/“Ca/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“ShokI/“Ga/“Ra /“Sa/“Ka/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokAa /“Ka/“Ha/“Ba/“ShokAh /“Ka/“ShokE /“Pa/“ShokI/“Ta/“E/“Ta/“ShokAh, /“Ja/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokE /“Ka/“Ha/“Ba/“ShokAh /“Sa/“E/“Ha /“8a/“ShokI/“Ta/“E/“Ta/“ShokAh/Dak“a” \n/“Ja/“ShokE/“Na/“ShokAa /“8a/“Ga/“8a/“ShokAh /“Ka/“ShokE/“Ta/“ShokAs /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“Na/“ShokI/“Ha, /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Sa/“M.taiG /“Ba/“N.taiG /“Dta /“Na/“ShokI/“Ha/Dak“a /“Ma/“Na/“ShokU/“Kta /“Ka/“ShokE/“Ha/“ShokE/“Na /“Aa /“Ja/“ShokAa/“Na/“Va/“Ra /“Ka/“ShokE/“Ha/“ShokE/“Na/Dak“a /“Ka/“ShokE /“Na/“ShokIh/“Ka? \n/“A/“Na/“ShokAa/“Ya/“ShokAa/“Sa/“ShokE /“O/“Ka/“Ra /“Ha/“ShokAa/“Tta /“O/“Ha/“I /“Ja/“ShokE/“Ba/“ShokIh /“ShokI/“Da/“Sa /“Ga/“ShokE/“8a/“ShokAh /“Ja/“I/“Ma/“ShokE /“Aa/“Tata /“Ha/“Ja/“ShokAa/“Ra /“Taa/“Ka/“ShokAa /“Ra/“Kta/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“E/Dak“a /“Sa/“Bta /“Taa/“Ka/“ShokAa-/“Pa/“ShokAh/“Sa/“ShokAa /“Sa/“ShokU/“Ra/“ShokI.M/“KSda/“Ta/“ShokE \n/“Ra/“Ha/“I/Dak“a /“O /“A/“Va/“ShokAa/“Ka/“Haiaka /“Bta/“Auaorata /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“Sa/“ShokO/“Ca/“8a/“Ka- /“Ka/“ShokE/“Ta/“ShokAs /“Aa /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokO /“8a/“Ga /“I/“Ma/“ShokAa/“Na /“Ra/“ShokI/“Ha /“Sa/“Ka/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ba/“ShokU/“Rta-/“Pa/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Nka/“Ka /“Ba/“ShokAa/“Ta /“Ma/“ShokO/“Na /“Pa/“D““ta/“8a/“ShokAh- \n/“Ka/“ShokE/“Ta/“Ba/“ShokO /“Ka/“ShokAa/“Taa/“Ba/“Ha/“Ka /“Ja/“ShokI/“D““ta \n/“I/“Ma/“ShokAa/“Na/“Ka /“Sa/“ShokO/“Ra /“Pa/“Ta/“ShokAa/“8a /“Dta/“ShokI.N/“Ra/Dak“a \n  \n/“TMb \n/“Ra/“ShokI/“Va/“Bta/“ShokUs/“Sda/“Nka  /“Pa/“ShokAa/“Tata/“Ka \n/“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa.. /“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa... /“Tata/“ShokE/“Ka/“Na/“Ma/“ShokAa (/“VYa/“Aksduara/“GYa) \n/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa ,/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Aa/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ba/“Ra/“Ha/“ShokAa/“Aa/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa ,/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Aa/“E/“Ka/“Ra/“Taa/“ShokAa/“Aksduara/“Ga/“Kta/“ShokIh/“Ca/Dak“a/“Us/“Da/“ShokE/“Kta/“Ha/“ShokIh/“Na/“ShokE/“Ba/“Ra/“ShokAa/“Na/“ShokIh/“8a-\n/“Taa/“ShokIh/“Na/“ShokO/“Pa/“ShokAa/“8a/“Jta/“ShokAa/“Ra/“Na/“ShokE/“Cta/“ShokAs ,/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Da/“Sa/“E/“Ka/“8a/“ShokAs/“Pa/“Ka/“ShokAa/“Da/“ShokO/“Pta/“ShokE/“Ka ,/“Da/“ShokE/“Kta/“Ha/“ShokIh/“Na/“ShokE/“Ka/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokO/“Na/“ShokE/“Ka/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokO/“8a/“ShokAa/“Ga/“Ba/“ShokE/“Ka/“Ra/“Ta/“E ,/“Na/“I/“8a/“ShokAa/“Ga/“Ta/“ShokAh/“Ta' /“D“a/“Ra/“ShokE/“Ba/“ShokO/“Ta' /“Ka/“Ra \n/“Ta/“ShokAs/“Aa/“D“a/“Ra/“ShokAa/“Ja/“ShokE/“Ta/“O/“Ta' /“Ka/“Ma/“Sa/“Cak“rabhk“s/“Ka/“Ma/“Sa/“ShokAa/“I/“ShokI/“Ka/“8a/“Ka/“Ha/“ShokEAksduara/“ShokI/“D“a/“8a/“Ja/“Ra_“ShokUs/“Ra/“ShokE/“Kta/“Sa/“Ka/“Ta/“ShokAh/“Aa/“Kta/“Sa/“Ka/“Ta/“ShokAh/“Ta' /“Us/“ShokI/“Ga/“Ra/“Ta/“ShokAs/Dak“a /“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Da/“Sa/“Ih/“Rta/“ShokE/“Pa/“ShokAa ,/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Da \n/“Sa/“Ih/“Cta/“ShokAs/“Aksduara/“Ka/“ShokIh.W/“Aa/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Da/“Sa/“Ih/“Jta/“ShokUs/“Taa/“Ka/“ShokIh.W/“Pta/“ShokE/“Ka/Dak“a/“Da/“ShokE/“Kta/“Ha/“ShokIh/“Ba/“Sa/“Kta/“Pa/“ShokI/“Taa/“E/“Pta/“ShokE/“Ka/“Ba/“ShokAa/“Ka/“Ca/“ShokAa/“Ha/“ShokIh ,/“D“a/“ShokAa/“Aksduara/“Ga/“Ka/“Ya/“ShokU/“DDta/“Na/“I/“ShokI.M/“Tta/“Ka/“ShokAh/“Ih ,/“Na/“ShokAa/“Ha/“Ka/“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokO/“8a/“ShokAa/“ShokI/“Ga/“Ga/“ShokE\n/“8a/“ShokAs/“Ta' /“Kta/“ShokUs/“Na/“Ka/“Ma/“ShokO/“Ka/“Da/“Ma/“ShokAa/“Ha/“ShokE/“Ta/“ShokAs/Dak“a /“Sa/“Haiaka/“Pa/“Sda/“Haiaka/“Taa/“PRa/“Sta/“Aksduara/“Sa/“ShokAa/“Na/“I/“Sa/“Haiaka/“Pa/“Sda/“Haiaka/“Taa/“Aa/“8a/“ShokO/“Ca/“Na/“ShokAa/“Na/“I ,/“Ba/“Sa/“Ma/“ShokU/“Sa/“ShokI/“Ka/“Ya/“ShokAa/“I/“Ta/“Ra/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokAs ,/“Ba/“Sa..../Dak“a /“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Sa/“Taa/“ShokAa/“ShokI.M/“8a \n/“Ya/“ShokAs/“Ta' /“Ih/“Sa/“Ba/“Pta/“ShokAh/“Da/“ShokAa ,/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Ba/“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ba/“Ya/“ShokAs/“Ta' /“O/“Ha/“ShokO/“Aa/“Ya/“Ta/Dak“a/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Ha/“Taa/“ShokE/“Na/“ShokE/“Ra/“Ha_“ShokUs/“Na/“I/“Ta' /“O/“Sa/“Ba/“Na/“Ra/“ShokAa/“Ja/“Bta' /“Ja/“ShokE/“Ta/“ShokAa/Dak“a/“O/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Sa/“ShokAa/“Tta/“Ra/“Kta/“Ba/“ShokAa/“Ka \n/“A/“ShokI.M/“Cta/“Ta' /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ka/“E/“Ka/“ShokAa/“Aksduara/“Ta/“Ma/“ShokE/“Ba/“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ba/“Ya/“ShokAs ,/“Ka/“ShokE/“O/“Da/“ShokE/“Kta/“ShokAh/“Na/“I ,/“Ka/“ShokE/“O/“A/“Na/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Na/“Ta/“Ka/“Na/“I/“8a/“Ga/“ShokAa/“Sa/“Ka/“ShokAh/Dak“a/“Ih/“Aa/“Da/“Ma/“ShokIh/“A/“Ha/“ShokAa/“Aksduara/“Ka/“ShokE/“Bta/“ShokI/“Va/“Sda/“Haiaka/“Ya/“Ma/“ShokE/“Ka/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Ta,\n/“Ta/“ShokEAksduara/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Ih/“Ga/“Haiaka/“Na/“ShokO/“Ra/“Na/“I/“Ka/“ShokI.N/“Ra/“Ya/“ShokAs ,/“Ka/“ShokU/“Na/“ShokO/“Na/“ShokE/“Ka/“ShokU/“Na/“ShokO/“8a/“ShokE/“Ih/“Sa/“Cak“rabhk“s/“Sa/“Taa/“ShokE/“Na/“ShokE/“Ra/“Ha_“ShokUs/Dak“a/“Ih/“Ba/“Ra/“ShokAa/“8a/“Ra/“ShokAa/“Ka/“ShokUs/“Taa/“ShokAa/“Ih/“Pa/“Ka/“A/“ShokI.M/“Cta ,/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ra/“ShokAa/“Kta/“ShokUs ,/“Ih/“Ka/“8a/“Ma/“Aa/“Ka/“ShokO/“Da/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra \n/“Sa/“Cak“rabhk“s/“Sa/“ShokAa/“Tta/“Ra/“Ha/“Ta/“Aa/“Ih/“8a/“ShokE/“Kta/“Ka/“Ja/“ShokEAksduara/“Ka/“ShokAa/“Ta' /“A/“ShokI.M/“Cta/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa/“A/“ShokI.M/“Cta/“Ba/“Ra/“ShokAa/“Ca/“ShokU/“Pa/“Haiaka/“Pa/“ShokAa ,/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa/“E/“Ka/“Da/“Ma/“Pa/“Aksduara/“ShokI.M/“Ja/“Ya/“ShokE/“Na/“ShokE/“Ra/“Ha_“ShokUs ,/“Ma/“Aksduara/“Ca ,/“Pa/“ShokU/“Ra/“Sa/“Haiaka/“Ka/“ShokAa/“Ra/“Aa/“PRa/“Ka/“ShokAa/“Sta/“Na/“Ka/“Sta \n/“Ta/“ShokAa/“ShokI.M/“Dta/“Ka/“A/“ShokI.M/“Bta/“Ya/“ShokAa/“Na/“Ma/“ShokE/“E/“Ka/“Ra/“ShokAa/“Sa/“Na/“Kta/“Ba/“ShokAa/“Sa/“Pa/“ShokUs/“Ra/“ShokAa/“8a/“ShokE/“Kta/“Ka/“Sa/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa/“Ya/“Ma/“ShokE/“Na/“I/“Bta/“ShokE/“Taa/“Ta/Dak“a /“Aa/“Ya/“ShokI/“Da/“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Dta/“ShokI/“Ka/“Ya/“ShokE/“Ba/“ShokAa/“Ka/“A/“ShokI.M/“Cta/“Ta' /“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n/“Ka/“ShokE/“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ra/“ShokAa/“Kta/“ShokUs ,/“Ha/“Ma/“Ja/“Na/“ShokAh/“Cta/“ShokIh.M/“Ja/“ShokE/“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa/“A/“Ha/“ShokAa/“Aksduara/“Ka/“ShokI/“PRa/“Ya/“Na/“I/“A/“ShokI.M/“Cta ,/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa/“Ya/“ShokI/“Da/“A/“Ha/“ShokAa/“Aksduara/“A/“Pa/“Na/“ShokI/“PRa/“Ya/“Tata/“ShokE/“Ka/“Na/“Ma/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Aa/“Ga/“ShokUs/“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAh/“Ta' /“ShokI/“Na/“ShokI.M/“StCa/“Ta/“ShokE/“Ba/“ShokUs/“Jta/“ShokUs\n/“Ja/“ShokE/“Pta/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa/“Aa/“Ga/“ShokUs/“Bta' /“Ja/“ShokAa/“Ya/“Ta/“Ta/“ShokEAksduara/“Sa/“Ba/“Aa/“Da/“Ma/“ShokIh/“Ja/“ShokO/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s/“Ka/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokAs/“StRa/“ShokIh/“ShokI.M/“Ca/“8a/“Na/“Ma/“ShokAa/“Jta/“ShokAa/“ShokI.M/“Ja/“Aksduara/“Da/“ShokAa/“Ba/“ShokAa/“Da/Dak“a \n  \n/“Ah/“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa/“Pa/“Ra/“A/“Pa/“Na/“Ma/“Aksduara/“Ta/“VYa  ggajendra@videha.com  /“Pa/“Ra/“Pa/“Tata/“ShokAa/“U/Dak“a  \n/“Aa/“Sta/“ShokIh/“Sda/“A/“Na/“ShokI.M/“Ca/“NHa/“ShokAa/“Ra \n/“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka \n  \n(/“VYa/“Aksduara/“GYa /“ShokI/“Na/“Ba/“Aksduara/“Dta)  \n  \n  \n1 \n/“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Ba/“ShokE/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Cta/“ShokI/“Na/Dak“a /“Sa/“BtYa /“Ba/“Na/“Ba/“ShokAa/“Ka/Dak“a /“Aa/“Ba /“Da/“ShokU/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ma/“ShokE /“Ih /“E/“Ha/“Na /“Ba/“ShokE/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Cta/“ShokAh /“Ja/“Ka/“Ra /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“I/“8a/“ShokAa/“Ja /“Na/“ShokAh/Dak“a /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“Ka/“Auaorata /“ShokI.M/“8a \n/“Auaorata /“Ka/“ShokE/“Ha/“Na/“ShokO /“Ka/“Auaorata /“ShokI.M/“8a/“A /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokAa/“Ha_“ShokU/“Ta/“ShokO /“Ka/“Auaorata /“ShokI.M/“8a/“A, /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta-\n/“ShokI/“Da/“Na /“Sa/“BtYa/“Ta/“ShokAa/“Ka /“A/“Na/“ShokU/“Sa/“Ra/“Nka /“Ca/“ShokAa/“Ha/“ShokIh/Dak“a /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“Ba/“ShokU/“Jta/“ShokAa/“I /“Cta/“ShokI/“Na /“Ja/“ShokE /“Sa/“BtYa /“Ba/“Na/“8a/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokU/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ta/“Ga/“Ma/“ShokAa /“Da/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“Aa /“Ah /“Ta/“Ga/“Ma/“ShokAa /“8a/“ShokE/“Ba/“ShokAa /“8a/“ShokE/“8a \n/“O /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ka /“8a/“ShokE /“Ta/“ShokAh/“Ya/“ShokAa/“Ra /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a /“U/“Da/“ShokAa/“Ha/“Ra/“Nka /“8a/“ShokE/“8a /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa/“Aa/“Da/“Ma/“ShokIh/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“D““ta /“ShokI.M/“Sta/“Ka/“ShokAa/“Ya/“Ta /“Cta/“ShokI/“Na/Dak“a /“E/“Ta/“ShokE/“Ka /“Ja/“ShokE /“O /“Pa/“Ra/“ShokO/“KSda/“Ma/“ShokE\n /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“Ra /“Ma/“ShokAa/“E /“Ba/“Ha/“ShokIh/“ShokI/“Na/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“U/“Ka/“ShokI/“Taa /“Da/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta/“Na /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Sa/“ShokAa/“Ma/“Na/“ShokE /“E/“8a/“ShokAa/“Pa/“Ra /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“PRa/“Nka/“ShokAa/“Ma /“Ka/“Ra/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta/“Na/Dak“a /“Aa /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“ShokI/“Ha/“Sa/“ShokAa/“Ba/“ShokEAksduara /“I/“E/“Ha /“Sa\n/“BtYa/“Ta/“ShokAa /“Cta/“ShokAh....... \n  \n2 \n  \n/“ShokI.M/“Ma/“Tata /“Ba/“ShokAa/“Ja/“Ba /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Ba/“D““ta/“Ka/“ShokAa /“Ka/“8a/“ShokAa /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“Ah /“Ka/“8a/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“D““ta/“Ka/“ShokAa-\n/“Ba/“D““ta/“Ka/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ja /“Bta/“Auaorata /“Ja/“ShokAa/“I/“Ta /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“8a/“ShokO/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Sa/“ShokI/“Da/“Kta/“Na /“Ja/“Sta /“Bta/“ShokE/“Taa/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/Dak“a /“Aa/“ShokI/“Da-\n/“Aa/“ShokI/“Da/Dak“a /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Dta/“ShokO/“Ta/“ShokIh /“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“A/“ShokI/“Ta /“Sa/“JJa/“Na /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Sta/“Ya /“A/“Pa/“Na/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Cta/“ShokO/“Taa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ih /“VYa/“ShokAa/“KtYa/“ShokAa/“Na /“Da/“Auaorata /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“8a/“ShokI.W/“Kta/“Na/Dak“a /“O/“Ha/“ShokIh /“Tata/“ShokAa/“Ma /“E/“Ka \n/“Taa/“ShokAa /“Ba/“CCa/“ShokAa /“O/“ShokI/“Ha /“Ma/“Ha/“ShokAa /“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokUs/“ShokI.M/“Cta /“Ba/“ShokAh/“Sa/“8a /“Ja/“ShokE /“Ja/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Ha/“ShokIh /“Ja/“ShokE \"/“Ha/“ShokE /“Ka/“ShokVbcaihcR/“Pa/“ShokAa/“8a/“ShokU /“Sa/“BtYa /“O /“Sa/“ShokU/“Sta/“ShokIh/“8a /“Ma/“ShokAa/“Na/“Va -\n\"/“A/“ShokI/“Ta/“Sa/“ShokU/“Aksduara/“Da/“Ra /“Ba/“Ca/“Na /“Ba/“ShokAa/“Ja/“Auaorata /“Ba/“ShokAa/“8a/“ShokIh /“Ja/“ShokE /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ka /“Ba/“ShokE/“Taa/“ShokIh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“ShokI/“Ta/“Na/“Ka/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“Ga /“Ha/“Ma /“E/“Ka /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Ra/“ShokI/“Ta/“ShokI/“KRa/“Ya/“ShokAa /“Ka/“Ra/“Auaorata /“Ca/“ShokAa/“Ha/“ShokAh/“Ta /“Cta/“ShokIh.M\" /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Ha_“ShokUs \n/“Ja/“ShokE /“Ha/“Ma/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ja /“ShokI.M/“Sa/“DDta /“Ha/“E/“Ta /“Ka/“ShokIh.W /“Na/“ShokAh?...... \n/“O /“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka /“ShokI.M/“Ma/“Tata/“Ga/“Ra /“Ba/“ShokO/“8a/“ShokIh/“Ka /“Pta/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokE /“Pa/“ShokI/“D““ta /“Aa/“Ba /“A/“Va/“ShokAa/“Ka/“Haiaka /“Cta/“ShokI.M/“Tta.....  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n  \n3 \n  \n/“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka /“Ba/“Ha_“ShokU/“Ta /“Ba/“ShokE/“Sa/“ShokIh /“Sa/“BtYa /“Ba/“Na/“Ba/“ShokAa/“Ka /“Pta/“ShokE/“Ra/“Ma/“ShokE /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a /“O /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“ShokI/“Da/“Na /“Sa/“ShokU/“GGa/“ShokAa /“Aa /“Ka/“Sa/“ShokAa/“I /“Ba/“8a/“ShokAa /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Ra/“Taa/“ShokAh/“Ta /“Ra/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“Ja/“ShokE /“Ka\n/“Sa/“ShokAa/“I /“E/“Ba/“ShokE /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAh, /“Ja/“ShokAa/“8a /“Pa/“Sa/“ShokAa/“Ra/“Ba/“ShokE /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAh, /“A/“Na/“ShokAa/“Ja /“Pta/“ShokE/“Ka/“Ba/“ShokE /“Ka/“Ra/“Ta/“ShokAh /“Ta/“ShokO/“Aksduara /“8a/“ShokO/“Bta /“Na/“ShokAh /“Ka/“Ra/“ShokI/“Ha/“Ha/“ShokEAksduara/Dak“a /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Pa/“Ta/“ShokAa /“Na/“ShokAh /“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka /“Sa/“Bta /“Ih /“Ra/“Taa/“ShokAh/“Ta-\n/“Ra/“Taa/“ShokAh/“Ta /“Ka/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Ca/“ShokAa/“Ra/“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ka /“8a/“ShokO/“Bta/“Ma/“ShokE /“Pta/“Cak“rabhk“s/“ShokI.M/“Sa /“Ja/“ShokAa/“I /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“Sa/“ShokE /“Va/“E/“Ha /“Taa/“ShokAa /“Kta/“ShokAa/“8a/“ShokIh /“Ja/“ShokAa/“Na/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“O /“Ba/“Ha_“ShokU/“Ta /“Ba/“ShokE/“Ra /“Ka/“Ha/“Ta/“ShokAa /“Ja/“ShokE\n/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“TYa/“Ka/“ShokAa/“Ra/“Ka /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“ShokI/“Va/“Ca/“ShokAa/“Ra/“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa /“Na/“ShokAh /“Ha/“ShokO/“I /“Cta/“ShokAh /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“O /“A/“Pa/“Na /“ShokI/“Va/“Ca/“ShokAa/“Ra/“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokAa /“Ta/“ShokAa/“ShokI/“Ka /“8a/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a \n/“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka /“Ba/“Ha_“ShokU/“Ta /“Ba/“ShokE/“Ra /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Dta/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“ShokI.M/“Sa/“Aksduara/“Ha /“ShokI/“Da/“Na/“Ka/“Ra/“Ja/“ShokIh/“Ka /“Ih /“Pa/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“ShokI/“Ta /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ja/“Ka /“Sa/“ShokAa/“Ma/“Na/“ShokE /“Ra/“ShokAa/“Kta/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“Ja/“ShokE--  \n\"/“Sa/“Ma/“Ra /“Sta/“ShokE/“Sda /“Ha/“ShokAh, /“Na/“Ha/“ShokIh/“Aksduara /“Pa/“ShokAa/“Pa /“Ka/“ShokAa /“Bta/“ShokAa/“Ga/“ShokIh /“Ka/“ShokE/“Va/“8a /“VYa/“ShokAa/“GtRa, \n/“Ja/“ShokO /“Ta/“Taa/“STta /“Ha/“ShokAhAksduara, /“Sa/“Ma/“Ya /“ShokI.M/“8a/“Kta/“ShokE/“Ga/“ShokAa /“U/“Na/“Ka/“ShokAa /“Bta/“ShokIh /“A/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Dta\" \n/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Ja/“Kta/“Na /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Ga/“8a/“Ta /“Ka/“ShokAa/“Ja/“Ka /“ShokI/“Va/“Ra/“ShokO/“Dta /“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ka /“Sa/“Ma/“Ya /“Aa/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokAh /“Ta/“Kta/“Na /“Sa/“Bta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokE /“I/“E/“Ha /“Sa/“BtYa /“8a/“ShokO/“Ka /“Sa/“Bta /“Bta/“ShokAa/“ShokI/“Ga /“Ja/“ShokAa\n/“I /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a /“Pta/“ShokE/“Ra /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“ShokI/“Da/“Na/“Ka /“Ba/“ShokAa/“Da /“Aa/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“ShokI/“Ba/“Na/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“Ja /“Sta/“Ma/“R”wt/“Ka/Dak“a /“Ka/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta /“Ja/“ShokE /“Ih /“Ka/“ShokAa/“Ja /“Bta/“Auaorata /“Ga/“ShokE/“8a /“Cta/“8a /“Ta/“Cak“rabhk“s /“O /“Ka/“ShokAa/“Ja /“Bta/“Auaorata \n/“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Va/“ShokAa/“STa/“ShokI/“Va/“Ka/“Ta/“ShokAa /“Ih /“Cta/“ShokAh /“Ja/“ShokE /“O /“Ta/“Taa/“STta /“Ra/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokI.M/“Tta/Dak“a /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“ShokI/“Ha/“Sa/“ShokAa/“Ba/“ShokEAksduara /“Sa/“BtYa/“Ta/“ShokAa /“I/“E/“Ha /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAh/Dak“a \n  \n/“Ah/“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa/“Pa/“Ra/“A/“Pa/“Na/“Ma/“Aksduara/“Ta/“VYa  ggajendra @ videha .com  /“Pa/“Ra/“Pa/“Tata/“ShokAa/“U/Dak“a  \n/“Ok”. /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- 88/“Ma /“Ka/“Tta/“ShokAa-/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh /“D“a/“Kta/“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ma/“ShokE /“Sa/“M.taiG /“Pa/“NNa /“Bta/“ShokE/“8a /“TMb. /“A/“ShokI.W/“Kta/“8a/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh /“Ma/“Na/“8a \n/“Ok” \n/“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a \n88/“Ma /“Ka/“Tta/“ShokAa-/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh /“D“a/“Kta/“Ra/“ShokAa/“Ma/“Ma/“ShokE /“Sa/“M.taiG /“Pa/“NNa /“Bta/“ShokE/“8a \n:: \n/“D“a/“Kta/“Ra/“ShokAa/“Ma (/“Ba/“ShokE/“Na/“ShokIh/“Pa/“ShokU/“Ra)/“Ka /“Ma/“ShokU/“ShokI.W/“Kta/“Ya/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“StRa/“ShokIh /“A/“Ma/“Ra /“Na/“ShokAa/“Tta /“Jta/“ShokAa/“Ka /“Aa/“Ya/“ShokO/“Ja/“Ka/“T.taiG /“Va /“Aa /“StRa/“ShokIh /“Ka/“Ma/“8a/“ShokE/“Sta /“Jta/“ShokAa/“Ka \n/“Sa/“Aksduara/“Ya/“ShokO/“Ja/“Ka/“T.taiG /“Va/“Ma/“ShokE ‘/“Sa/“Ga/“Ra /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Da/“ShokIh/“Pa /“Ja/“Ra/“Ya’/“Ka 88/“Ma /“Ka/“Tta/“ShokAa-/“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh 30 /“Ja/“Na/“Va/“Ra/“ShokIh/“Ka /“Sa/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Jta/“Ma/“ShokE /“Sta/“ShokU/“Ra_“ShokUs /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ja/“ShokE/“Ka/“Ra /“U/“DGta/“ShokAa/“Taa/“Na \n/“Sa/“ShokI.W/“M.taiG /“M.taiG /“8a/“Ta /“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokE /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“D“a/“ShokCak“raO. /“ShokI.M/“Sta/“Va/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da, /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“StRa/“ShokIh /“Na/“N.taiG /“Da /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Ra/“ShokAa/“Ya, /“StRa/“ShokIh \n/“Pta/“ShokAa/“Ga/“ShokU/“8a/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“StRa/“ShokIh /“Sta/“ShokAa/“Ra/“Da/“ShokAa /“Na/“N.taiG /“Da /“ShokI.M/“Sa/“Aksduara/“Ha, /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na, /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokI/“Pa/“8a/“ShokE/“StVa/“Ra /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ka/“Nka/“R”wt, /“StRa/“ShokIh /“Sta/“M.taiG /“Bta/“ShokU \n/“Sa/“ShokAs/“Ra/“Bta /“Ta/“Tta/“ShokAa /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“U/“DGta/“ShokAa/“Taa/“Na/“Ka /“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“S.taiG /“Va/“ShokAa/“Ga/“Ta /“Ga/“ShokIh/“Ta /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Sa/“ShokI.W/“M.taiG /“Ma/“ShokI.M/“8a/“Ta /“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokE /“Sa/“Ma/“Va/“ShokAh/“Ta /“S.taiG /“Va/“Ra/“Ma/“ShokE /“StRa/“ShokIh \n/“Ra/“ShokAa/“Dta/“ShokAa/“Ka/“ShokAa/“N.taiG /“Ta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a /“Ta/“Tta/“ShokAa /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma/“Da/“ShokE/“Va /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a /“Jta/“ShokAa/“Ra_“ShokUs/“Da/“ShokAa/“Ra /“Ga/“ShokAs/“8a/“ShokAh/“Na /“Aa /“S.taiG /“Va/“ShokAa/“Ga/“Ta /“Bta/“ShokAa/“Sda/“Nka /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“StRa/“ShokIh /“Ka/“Ma/“8a/“ShokE/“Sta /“Jta/“ShokAa  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n/“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na- ‘1990 /“I/“S.taiG /“Va/“ShokIh/“Sa/“Cak“rabhk“s ‘/“Sa/“Ga/“Ra /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Da/“ShokIh/“Pa /“Ja/“Ra/“Ya’/“Ka /“Aa/“Ra/“M.taiG /“Bta /“Ya/“ShokAa/“TRa/“ShokAa /“Sta/“ShokU/“Ra_“ShokUs /“Bta/“ShokE/“8a /“Ja/“ShokE /“Ca/“8a/“ShokAh/“Ta-/“Ca/“8a/“ShokAh/“Ta /“Aa/“Ba /“O/“I /“Ta/“Ha/“Pa/“Ra /“Ca/“ShokI.M/“8a \n/“Aa/“E/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ja/“ShokE/“Ta/“E /“Kta/“ShokCak“raO/“Aksduara/“Taa/“ShokIh /“Ma/“ShokAa/“ShokI/“Taa/“Ka /“Sa/“ShokU/“Ga/“N.taiG /“Dta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Sa/“ShokU/“Ga/“ShokI.W/“N.taiG /“Dta/“Ta /“Ka/“Tta/“ShokAa/“Ka /“8a/“ShokE/“Kta/“Na /“E/“Va/“Aksduara /“Pa/“Tata/“Na /“Bta/“Auaorata /“Ra/“Ha/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta.../Dak“a’ \n/“U/“DGta/“ShokAa/“Taa/“Na /“Sa/“TRa/“Ka /“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“8a/“ShokO/“Ka/“ShokAa/“Pa/“R”wt/“Nka /“Sa/“TRa/“Ma/“ShokE /“PRa/“Va/“ShokE/“Sta /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a/“Ka /“Da/“ShokUs/“Taa/“ShokAa /“Pa/“ShokO/“Tta/“ShokIh, /“Pa/“ShokI/“Ha/“8a /“E/“Ga/“C.taiG /“Cta/“ShokAa \n/“Aa/“Ma/“Ka /“Ga/“ShokAa/“Cta (/“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“Aa /“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“Tata/“ShokUs/“Tata /“Ga/“ShokAa/“Cta (/“U/“Pa/“N.taiG /“Ya/“ShokAa/“Sa)/“Ka /“8a/“ShokO/“Ka/“ShokAa/“Pa/“R”wt/“Nka /“Sa/“ShokI.W/“M.taiG /“Ma/“ShokI.M/“8a/“Ta /“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokE /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ta/“Tta/“ShokAa ‘/“Kta/“Sa/“ShokAh/“Ta \n/“Ga/“ShokAa/“Cta’ (/“8a/“Gta/“ShokU /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“Na/“ShokAa/“Ma/“Ka /“Pa/“ShokO/“Tta/“ShokIh/“Ka /“ShokI/“Va/“Ta/“Ra/“Nka /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“KRa/“Ma/“Sta: /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“TRa/“Ma/“ShokE /“PRa/“Va/“ShokE/“Sta /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Cta/“Ha /“Pa/“ShokAa/“8a/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“Ka/“Tta/“ShokAa/“Ka /“Pa/“ShokAa/“Tata /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ja/“I/“Ma/“ShokE /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ka/“Nka/“R”wt- ‘/“Ma/“ShokAs/“Na/“ShokIh \n/“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokAa, /“A/“8a/“Va/“TTa /“Cta/“ShokO/“D““ta/“ShokIh’ /“Sta/“ShokIh/“Sda/“R”wt/“Ka/“Ka /“Da/“ShokUs/“Taa/“ShokAa /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Pa/“Rta/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“E/“D“a/“Ja/“S.taiG /“Taa/“Ma/“ShokE/“N.taiG /“Taa, /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU- \n/“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta, /“StRa/“ShokIh /“Sta/“ShokAa/“Ra/“Da/“ShokAa /“Na/“N.taiG /“Da /“ShokI.M/“Sa/“Aksduara/“Ha- ‘/“Aa/“Sta/“ShokAa/“Ta/“ShokIh/“Ta’ /“Ta/“Tta/“ShokAa‘/“Pa/“8a/“Taa/“ShokAa /“Ma/“ShokAa/“Ya’, /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- ‘/“E/“Ga/“C.taiG /“Cta/“ShokAa /“Aa/“Ma/“Ka \n/“Ga/“ShokAa/“Cta’ /“Ta/“Tta/“ShokAa /“Ha/“Ha/“ShokAs/“Ta/“ShokIh, /“StRa/“ShokIh /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa- /“Ba/“ShokAa/“Pa/“Ka /“Dta/“Ra/“Ma, /“StRa/“ShokIh /“8a/“8a/“Na /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ma/“Ta- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokAa/“Ka /“8a/“ShokO/“Taa/“ShokAa, /“StRa/“ShokIh /“Sta/“M.taiG /“Bta/“ShokUs /“Sa/“ShokAs/“Ra/“Bta- \n/“Pa/“Ra/“M.taiG /“Pa/“Ra/“ShokAa/“Ka /“Ba/“ShokI.M/“8a, /“StRa/“ShokIh /“Pta/“ShokAa/“Ga/“ShokU /“8a/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU- /“A/“Cta/“ShokUs/“Ta, /“StRa/“ShokIh /“ShokI.M/“Sta/“Va /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“ShokI.M/“Ma/“StRa- /“V.taiG /“Ya/“Va/“Ha/“ShokAa/“Ra /“Ta/“Tta/“ShokAa /“PRa/“ShokAs/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya, /“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokI/“Pa/“8a/“ShokE/“St.taiG /“Va/“Ra /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta- \n/“Gta/“ShokUs/“Ra /“8a/“Ga/“Ka /“Ga/“Pa, /“A/“ShokI.W/“Kta/“8a/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a- /“Ga/“Rta/“ShokAh/“Na/“Ga/“Ra /“Ha/“ShokAa/“Tta, /“Ta/“Tta/“ShokAa /“A/“Pa/“Na/“ShokE (/“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a) /“Pa/“Rta/“8a/“ShokAs/“Aksduara- ‘/“A/“Pa/“Na/“ShokE /“Ga/“Ra/“Da/“ShokAh/“Na /“Ka/“Taa/“8a/“ShokAs/“Aksduara/Dak“a’ \n/“Pa/“ShokI/“Tata/“Ta /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Bta/“Pa/“Ra /“E/“Ka-/“Sa/“Cak“rabhk“s-/“E/“Ka /“Sa/“Ma/“ShokIh/“KSda/“ShokAa /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“D“a/“ShokCak“raO. /“ShokI.M/“Sta/“Va /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da, /“Pa/“ShokI.W/“Nk.taiG /“D“a/“Ta /“Ba/“ShokAa/“8a /“Ga/“ShokO/“ShokI/“Va/“N.taiG /“Da \n/“Aa/“Ya/“R”wt ‘/“Ga/“ShokO/“ShokI/“Va/“N.taiG /“Da/“ShokAa/“Ca/“ShokAa/“Ya/“R”wt’, /“StRa/“ShokIh /“Pta/“ShokAa/“Ga/“ShokU /“8a/“ShokAa/“8a /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“Ra/“ShokAa/“Dta/“ShokAa/“Ka/“ShokAa/“N.taiG /“Ta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a /“Ta/“Tta/“ShokAa /“StRa/“ShokIh /“Ka/“Ma/“8a/“ShokE/“Sta /“Jta/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Sda/“Da /“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokE /“Sa/“Ma/“ShokIh/“KSda/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a \n/“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokE /“StRa/“ShokIh /“Ra/“ShokAa/“Ja/“Da/“ShokE/“Va /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“StRa/“ShokIh /“Sta/“ShokAa/“Ra/“Da/“ShokAa /“Na/“N.taiG /“Da /“ShokI.M/“Sa/“Aksduara/“Ha,/“StRa/“ShokIh /“Ka/“ShokI/“Pa/“8a/“ShokE/“St.taiG /“Va/“Ra /“Ra/“ShokAa/“U/“Ta, /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na, /“StRa/“ShokIh /“ShokI.M/“Sta/“Va/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“ShokI.M/“Ma/“StRa, /“StRa/“ShokIh \n/“Ra/“ShokAa/“Ja/“ShokAa /“Ra/“ShokAa/“Ma /“Ya/“ShokAa/“Da/“Va, /“StRa/“ShokIh /“Na/“N.taiG /“Da /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Ra/“ShokAa/“Ya, /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU, /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Na/“ShokAa/“Ra/“ShokAa/“Ya/“Nka /“Ka/“Nka/“R”wt /“Ta/“Tta/“ShokAa /“A/“Pa/“Na/“ShokE (/“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a) /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokE \n/“Sa/“Ma/“ShokIh/“KSda/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“Ma/“ShokE /“Bta/“ShokAa/“Ga /“8a/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara/Dak“a \n/“A/“ShokI/“Ga/“8a/“ShokAa /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh/“Ka /“Bta/“ShokAa/“Ra /“8a/“ShokAh/“Ta /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta /“Pa/“ShokAa/“Sa/“Va/“ShokAa/“Na /“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na- 89/“Ma /“Sa/“Ga/“Ra /“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Da/“ShokIh/“Pa /“Ja/“Ra/“Ya- /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh (/“ShokI.M/“Ja/“8a/“ShokAa \n/“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh)/“Ma/“ShokE /“Ka/“Ra/“ShokAa/“E/“Ba/Dak“a /“Ja/“ShokE/“Ka/“Ra /“Ha/“Ka/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Aksduara/“Ca/“ShokE/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“Auaorata /“Ra/“Ha/“8a /“Cta/“ShokIh.M /“Ja/“ShokE 89/“Ma /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh/“Ma/“ShokE ‘/“Da/“ShokI.M/“8a/“Ta /“ShokI/“Va/“Sda/“Ya/“Ka /“Ka/“Tta/“ShokAa/“Ka /“ShokI/“Va/“Sta/“ShokE/“Sda /“S.taiG /“Va/“ShokAa/“Ga/“Ta \n/“Ha/“ShokO/“E/“Ta/Dak“a’   \n/“Ah /“Ta/“Ra/“Ha/“ShokE/“Cak“rabhk“s 88/“Ma /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh/“Ka /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Pa/“Na /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a 89 /“Ga/“ShokO/“Sd.taiG /“Tata/“ShokIh /“8a/“ShokAs/“Ka/“Ha/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“StRa/“ShokIh /“U/“Ma/“ShokE/“Sta/“Ja/“ShokIh /“Ka/“Ra/“ShokAs/“Ta/“ShokAa/Dak“a /“Sa/“M.taiG /“Bta/“Va /“Ja/“ShokE /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“Ka /“A/“ShokI.W/“N.taiG /“Ta/“Ma \n/“Sta/“ShokI/“Na/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ha/“ShokO/“E/“Ta/Dak“a \n  \n/“TMb \n/“A/“ShokI.W/“Kta/“8a/“ShokE/“Sta /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra \n/“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh /“Ma/“Na/“8a \n  \n/“Shm /“Pta/“Ra/“Va/“Ra/“ShokIh /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm- /“Sta/“ShokI/“Na /“ShokI/“Da/“Na, /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh/“Ka /“Ma/“ShokAa/“Dt.taiG /“Ya/“ShokI.M/“Ma/“Ka /“ShokI.M/“Sta/“KSda/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Gta /“Bta/“Va/“Na/“Ma/“ShokE /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa /“8a/“ShokO/“Ka /“Sa/“Aksduara/“S.taiG /“Ka/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“Ta \n/“E/“Ka/“ShokE/“D“a/“Ma/“ShokIh /“DVa/“ShokAa/“Ra/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka /“Aa/“Ya/“ShokO/“Ja/“Na /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka /“U/“DGta/“ShokAa/“Taa/“Na /“ShokI/“Va/“Dta/“ShokAa/“Ya/“Ka /“StRa/“ShokIh /“Sa/“Ma/“ShokIh/“Ra \n/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Sa/“ShokE/“Tata /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“S.taiG /“Va/“ShokAa/“Ga/“Ta /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“E/“Ka/“ShokE/“D“a/“Ma/“ShokIh/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ya/“ShokO/“Ja/“Ka /“StRa/“ShokIh /“Ba/“ShokIh./“E/“Na. /“Jta/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“KRa/“Ma/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“Rta/“ShokAs/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Ma/“Aksduara/“Ca /“Sa/“Ja/“8a/Dak“a  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n/“Da/“Sta/“R”wt/“Ka-/“Da/“ShokIh/“Gta/“ShokAa/“R”wt /“Bta/“Ra/“8a/Dak“a /“ShokI/“Va/“ShokI.M/“Sta/“Sd.taiG /“Tata /“A/“ShokI/“Ta/“ShokI.M/“Tta /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a, /“StRa/“ShokIh /“U/“Da/“Ya /“Ca/“N.taiG /“DRa /“Jta/“ShokAa ‘/“ShokI/“Va/“Na/“ShokO/“Da’ /“Aa /“StRa/“ShokIh /“Ka/“Ma/“8a/“ShokE/“Sta /“Jta/“ShokAa \n/“Ma/“Aksduara/“Ca/“ShokAa/“ShokI.M/“Sa/“Na /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAa/Dak“a /“Ma/“Aksduara/“Ca/“Ka /“A/“Dt.taiG /“Ya/“KSda /“D“a/“ShokCak“raO. /“Sa/“ShokU/“Ra/“ShokE/“N.taiG /“DRa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa  /“E/“Va/“Aksduara /“Ma/“ShokU/“Kt.taiG /“Ya /“A/“ShokI/“Ta/“ShokI.M/“Tta /“ShokI/“Va/“Dta/“ShokAa/“Ya/“Ka/“Ja/“ShokIh /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Ma/“Aksduara/“Ca/“Pa/“Ra /“Aa/“Sa/“ShokIh/“Na /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAa/Dak“a \n/“U/“DGta/“ShokAa/“Taa/“Na /“Bta/“ShokAa/“Sda/“Nka/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“KRa/“Ma/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“Rta/“Ba/“ShokAh/“Ta /“ShokI/“Va/“Dta/“ShokAa/“Ya/“Ka /“StRa/“ShokIh /“Sa/“Ma/“ShokIh/“Ra /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Sa/“ShokE/“Tata /“Ba/“Ja/“8a/“ShokAa- /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs \n/“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa /“Ma/“ShokAa/“Ta/“ShokVbcaihcR/“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“Sa/“Ma/“ShokI/“Pa/“R”wt/“Ta /“A/“Na/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Ga/“ShokIh /“Cta/“8a/“ShokAa/Dak“a /“O /“A/“Pa/“Na /“Sa/“Ma/“ShokU/“C.taiG /“Ca/“ShokAa /“ShokI.M/“Ja/“Na/“Ga/“ShokIh /“ShokI.M/“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa /“Aa /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka \n/“ShokI/“Va/“Ka/“ShokAa/“Sa/“Ma/“ShokE /“8a/“Ga/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Kta/“Ga/“Ta/“ShokAa /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ja/“ShokE /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokO /“Sa/“Ba/“Ha/“Ka /“Ka/“Ta/“R”wt/“V.taiG /“Ya-/“Ka/“Ma/“R”wt /“O/“Ha/“Na /“Ha_“ShokU/“A/“E  /“Ja/“ShokE /“ShokI.M/“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa-/“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“ShokI/“Va/“Ka/“ShokAa/“Sa /“KRa/“Ma/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s \n/“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“Rta/“Ba/“ShokAh/“Ta /“E/“Ka/“ShokAh/“Sa/“Ma /“Sa/“Da/“ShokIh/“Ka /“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa /“Ba/“Na/“E/Dak“a  \n/“ShokI/“Va/“ShokI.M/“Sta/“Sd.taiG /“Tata /“A/“ShokI/“Ta/“ShokI.M/“Tta /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a/“Ja/“ShokIh /“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na- /“Ma/“Dta/“ShokU/“Ba/“Na/“ShokIh, /“Aa/“I /“Ja/“ShokE/“Ta/“E /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“Ja/“Ya/“Aksduara/“Ta/“ShokIh \n/“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ma/“ShokE /“A/“Pa/“Na/“ShokAa /“Sa/“Bta /“Cta/“ShokIh.M, /“Ih /“O /“Ja/“Ga/“Ha /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ja/“ShokE/“Ta/“E /“ShokI/“GRa/“Ya/“Sa/“R”wt/“Na /“Sa/“Na /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa-/“ShokI/“Va/“Da/“Haiaka /“Ra/“ShokI/“Ha /“Ka/“ShokAa/“Ja /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na, /“O ‘/“ShokI.M/“8a/“ShokI.W/“G.taiG /“Va/“ShokI.W/“Sd.taiG /“Taa/“Ka \n/“Sa/“Va/“ShokER”wt /“Cak“raO/“Pta/“R”wt /“I/“ShokI.W/“Nk.taiG /“D“a/“Ya/“ShokAa’/“Ma/“ShokE /“Ja/“ShokE /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa /“Aa /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa/“Ka /“ShokI/“Da/“Sta/“ShokAa/“Pa/“Ra /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na /“O /“A/“DBta/“ShokU.aia/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta, /“ShokI/“Va/“Ra/“ShokAa/“Taa /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ja/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokAa \n/“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“A/“Pa/“Na /“Sa/“Va/“R”wt/“S.taiG /“Va /“Dta/“Na-/“Ma/“Na /“8a/“Ga/“ShokAa /“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“Rta/“ShokE/“Ba/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“A/“Pa/“Na /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“ShokI.M/“Ja/“Na/“Ga/“ShokIh /“8a/“ShokAa/“Ga/“8a /“Ra/“Ha/“8a/“ShokAa/Dak“a /“Pa/“TRa/“Ka/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ta/“ShokAa-/“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“Ma/“ShokE \n/“A/“Pa/“Na /“Gta/“Ra/“ShokAa/“D““ta/“ShokIh /“Ta/“Ka /“Ba/“ShokE/“Ca /“Ka/“Auaorata /“8a/“Ga/“ShokAa /“Da/“ShokE/“8a/“ShokI.W/“Kta/“Na.../Dak“a /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ja/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma /“Sa/“Bta /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Ma/“ShokAa/“TRa/“Ka /“A/“Na/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Ga/“ShokIh \n/“Ma/“ShokAa/“Na/“ShokAh /“ShokI.M/“Cta/“Ah/“Na /“Ta/“Kta/“Na /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“Ga /“A/“N.taiG /“Ya/“ShokAa/“Ya /“Ha/“ShokE/“Ta/“ShokAh/“Na/Dak“a /“O /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ga /“ShokI/“Ha/“N.taiG /“Da/“ShokIh, /“A/“Aksduara/“GRa/“ShokE/“Ja/“ShokIh /“Aa/“ShokI/“Da /“Bta/“ShokAa/“Sda/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“A/“Na/“ShokU/“Pa/“Ma \n/“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na /“Ka/“ShokE/“Na/“ShokE /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a /“Ta/“ShokE/“Ta/“Ba/“ShokE /“Na/“I, /“Ok”/“Nhk”/“TMb/“Z”rb-/“TMb/“Ok” /“Ih/“S.taiG /“Va/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“Ma/“Ha/“ShokAa/“Ta/“Haiaka /“Ma/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Aksduara/“Dta/“ShokIh/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ga /“Ja/“Ha/“8a /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Ka/“Taa/“Na/“ShokE /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a /“Ja/“Ma/“ShokIh/“Na/“ShokIh /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt \n/“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAa/“Ka /“Ja/“ShokE /“Ha_“ShokU/“Na/“Ka/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“U/“T.taiG /“Sa/“ShokAa/“Ha /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na,/“Ga/“ShokU/“Nka /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na /“O /“A/“DBta/“ShokU.aia/“Ta, /“Ja/“ShokE /“As/“Jta/“Ka/“ShokAa /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya/“Ka/“ShokAa/“Ra/“Ma/“ShokE /“ShokI/“Va/“Ra/“8a/“ShokE /“Da/“ShokE/“Kta/“Ba/“ShokAa/“Ma/“ShokE /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ra/“Ha/“8a \n/“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“Ba/“ShokE/“Va/“Ha/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ka /“Pa/“KSda/“Pa/“Ra /“Ja/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma /“Sa/“Bta /“Na/“Ja/“ShokAh/“Ra /“Da/“ShokIh /“Ta/“Cak“rabhk“s /“S.taiG /“Va/“Ta: /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“Sa/“Ba/“Ha/“Ka /“Ma/“ShokU/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“Ha/“Ra/“ShokAa/“E/“Ta- /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs \n/“ShokI.M/“Ma/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokAa/“Ka /“O/“Ha/“Na /“Sa/“Pa/“ShokUs/“Ta /“Cta/“8a/“ShokAa /“Ja/“ShokE /“A/“Pa/“Na /“Ka/“Ta/“R”wt/“V.taiG /“Ya-/“Ka/“Ma/“R”wt/“Ma/“ShokE /“Ta/“Na-/“Ma/“Na-/“Dta/“Na /“Sa/“Bta /“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“A/“ShokI/“Pa/“R”wt/“Ta /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“Ra/“Ha/“8a/“ShokAa, /“Ka/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokO /“Pa/“ShokAa/“Cta/“ShokUs /“Na/“ShokAh \n/“Ha/“Taa/“8a/“ShokAa.../Dak“a  \n/“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“KRa/“Ma/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ga/“ShokUs /“Ba/“Rta/“Ba/“ShokAh/“Ta /“StRa/“ShokIh /“U/“Da/“Ya /“Ca/“N.taiG /“DRa /“Jta/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Na/“ShokO/“Da /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“Da/“Dta/“ShokIh/“ShokI.M/“Ca/“Ka /“U/“Pa/“ShokAa/“ShokI.M/“Dta/“Ka /“Ca/“Ca/“R”wt /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta \n/“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na /“Ja/“ShokE /“Bta/“ShokAa/“Ra/“Ta/“ShokIh /“Pa/“ShokI/“TRa/“Ka/“ShokAa/“Ka /“PRa/“Ka/“ShokAa/“Sta/“Na /“Ka/“Auaorata /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh /“Pa/“TRa/“Ka/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ta/“ShokAa/“Ka /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ma/“ShokE /“KRa/“ShokAa/“Aksduara/“ShokI/“Ta /“Aa/“ShokI/“Na /“Da/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a \n/“O/“Ha/“Na /“Aa/“N.taiG /“Da/“ShokO/“8a/“Na/“Ka/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“Aa /“Sa/“Ja/“R”wt/“Na/“ShokAa/“T.taiG /“Ma/“Ka /“KSda/“Ma/“Ta/“ShokAa /“ShokI/“Va/“Ra/“8a/“ShokE /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Aa/“Na /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya/“Ka/“ShokAa/“Ra/“Ma/“ShokE /“Bta/“ShokE/“Taa/“ShokAh/“E/Dak“a /“Va/“ShokVbcaihcR/“Ha/“Ta /“V.taiG /“Ya/“ShokAa/“Ka/“Ra/“Nka /“GRa/“Aksduara/“Tta/“Ka /“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa \n/“Ka/“Auaorata /“O /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“Ja/“ShokE /“Sa/“ShokE/“Va/“ShokAa /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na /“Sa/“ShokE /“A/“Ta/“ShokU/“8a/“Na/“ShokIh/“Ya /“A/“ShokI.M/“Cta.../Dak“a \n/“Sa/“Ma/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Sa/“Aksduara/“Ba/“ShokO/“ShokI.M/“Dta/“Ta /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“ShokI/“Va/“ShokI.M/“Sta/“Sd.taiG /“Tata /“A/“ShokI/“Ta/“ShokI.M/“Tta /“StRa/“ShokIh /“Ka/“Ma/“8a/“ShokE/“Sta /“Jta/“ShokAa /“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na- /“ShokI/“Va/“StVa/“ShokI/“Va/“DYa/“ShokAa/“8a/“Ya/“Ma/“ShokE /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“Pa/“Rta/“ShokAa/“I /“Sta/“ShokU/“Ra_“ShokUs \n/“Ka/“Ra/“Ba/“ShokAh/“Ma/“ShokE /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“A/“Ha/“Ma/“Haiaka /“Bta/“ShokUs/“ShokI.M/“Ma/“Ka/“ShokAa /“Cta/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Ok”/“Nhk”/“Ttr””/“Nhk” /“Ih/“S.taiG /“Va/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“Pa/“Taa/“Na/“ShokAa /“ShokI/“Va/“StVa/“ShokI/“Va/“DYa/“ShokAa/“8a/“Ya/“Ma/“ShokE /“Ma/“ShokAh/“ShokI.M/“Tta/“8a/“ShokIh/“Ka /“Pa/“Rta/“ShokAa/“I /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokE /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka \n/“Ya/“ShokO/“Ga/“Da/“ShokAa/“Na/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Bta/“ShokE/“8a /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“8a/“ShokAa/“8a /“Da/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Dta/“ShokAa/“Ra/“Nka /“Pa/“ShokU/“Ra_“ShokU/“Sda /“Na/“ShokAh /“ShokI/“Va/“Ra/“ShokAa/“Taa /“Pa/“ShokU/“Ra_“ShokU/“Sda /“Cta/“8a/“ShokAa.../Dak“a \n/“Ah /“Ta/“Ra/“Ha/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokO/“Ha/“Ka /“Ya/“ShokAa/“TRa/“ShokAa /“Ba/“Rta/“ShokAh/“Ta /“Ra/“Ha/“8a/Dak“a /“Da/“Sta/“R”wt/“Ka-/“Da/“ShokIh/“Gta/“ShokAa/“R”wt/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Sa/“Aksduara/“Ba/“ShokO/“Dta/“Na /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“StRa/“ShokIh /“Sa/“ShokU/“Na/“ShokIh/“8a /“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra /“Na/“ShokAa/“Ya/“Ka /“Ka/“Ha/“8a/“ShokAh/“Na- \n/“A/“Pa/“Na /“Pa/“ShokUs/“Va/“R”wt/“Ja/“Ka /“U/“Pa/“8a/“ShokI.W/“B.taiG /“Dta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“Na/“Ba /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokE /“Bta/“ShokAa/“Va/“ShokIh /“Pa/“ShokIh/“Rta/“ShokIh/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ja/“Na/“ShokAa/“E/“Ba /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“Sa/“Ba/“Ha/“Ka /“ShokI.M/“Ja/“M.taiG /“Ma/“ShokE/“Va/“ShokAa/“Ra/“ShokIh /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Ah /“Sa/“Bta /“Ta/“Ra/“Ha/“Ka \n/“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“KRa/“Ma /“Ha/“ShokO/“I/“Ta /“Ra/“Ha/“E/Dak“a /“Ka/“Ha/“Ba /“Na/“ShokE /“ShokI/“Ka/“E,/“A/“Pa/“Na/“ShokE /“Aa/“I/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokE /“Bta/“ShokO/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokUs/“Ka /“Ka/“E/“8a /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Na/“ShokAh /“Ja/“Na/“ShokAh/“Ta /“Ra/“Ha/“ShokIh /“Ja/“ShokE /“Aa/“I /“Ja/“Na/“8a/“ShokAs/“Aksduara \n/“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ta/“ShokE/“Ta/“Ba/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Aa/“I/“Ya/“ShokE /“Ja/“ShokE /“Ah /“Ma/“Aksduara/“Ca/“Pa/“Ra /“Sa/“ShokAa/“ShokI/“Ha/“T.taiG /“Ya/“Ka/“ShokAa/“Ra /“Sa/“Bta /“Cta/“ShokAh/“Tta, /“Ta/“I/“Ma/“ShokE /“Ka/“E /“Ga/“ShokO/“Taa/“ShokE/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“A/“Kta/“Na/“ShokE /“ShokI.M/“Ca/“N.taiG /“Ha/“ShokI.M/“8a/“Ah/“Na /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“ShokI/“Na/“ShokI.W/“St.taiG /“Ca/“Ta \n/“Ra_“ShokUs/“Pa/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Pa/“TRa-/“Pa/“ShokI/“TRa/“Ka/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokAa/“Tata/“Ka/“Ka /“Ja/“ShokE /“Sa/“M.taiG /“Ba/“N.taiG /“Dta /“Ha/“ShokE/“Ba/“Ka /“Ca/“ShokAa/“Ha/“ShokIh /“Sa/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Ra/“Ha/“Ba /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ra/“Nka /“Bta/“ShokE/“8a, /“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Pa/“TRa-/“Pa/“ShokI/“TRa/“Ka/“ShokAa /“Da/“ShokO/“Kta/“ShokIh /“Na/“ShokAh /“A/“ShokI.M/“Cta \n/“Ih/“Ha/“ShokO /“Na/“ShokAh /“Ka/“Ha/“8a /“Ja/“ShokAa /“Sa/“Ka/“ShokAh/“E.../Dak“a \n/“A/“Dt.taiG /“Ya/“KSda/“ShokIh/“Ya /“U/“DVa/“ShokO/“Dta/“Na/“Ka /“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“KRa/“Ma/“Ka /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Pa/“Na/“Ka /“Gta/“ShokO/“Sda/“Nka/“ShokAa /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ah /“A/“Va/“Sa/“Ra/“Pa/“Ra /“StRa/“ShokIh /“Ja/“Ga/“Da/“ShokIh/“Sta /“PRa/“Sa/“ShokAa/“Da /“Ma/“Nk.taiG /“D“a/“8a \n/“A/“Pa/“Na /“S.taiG /“Va/“Ra/“ShokI.M/“Ca/“Ta /“Pa/“Ca/“ShokAa/“Sa/“Ma /“Pa/“ShokO/“Tta/“ShokIh- ‘/“Kta/“Sa/“ShokAh/“Ta /“Ga/“ShokAa/“Cta’ (/“8a/“Gta/“ShokU /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“GRa/“Ha) /“Ka /“ShokI/“Va/“Ta/“Ra/“Nka /“Da/“Sta/“R”wt/“Ka-/“Da/“ShokIh/“Gta/“ShokAa/“R”wt/“Ma/“ShokE /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a     िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n  \n/“Z”rb/“Shm. /“Pta/“Ra/“Va/“Ra/“ShokIh /“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm     \n  \n  \n/“Ah \n/“Ra/“Ca/“Na/“ShokAa/“Pa/“Ra/“A/“Pa/“Na/“Ma/“Aksduara/“Ta/“VYa  ggajendra@videha.com  /“Pa/“Ra/“Pa/“Tata/“ShokAa/“U/Dak“a  \n/“ShokI/“Ka/“Cta/“ShokU /“ShokI/“Va/“Ha/“ShokI/“Na /“Ka/“Tta/“ShokAa /“Ok”. /“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU- /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“TMb. /“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa- /“Pa/“Ka /“Dta/“Ra/“Ma /“Ttr””. /“8a/“8a/“Na/“Ka/“ShokU/“Ma/“ShokAa/“Ra/“Ka/“ShokAa/“Ma/“Ta -\n /“Ba/“ShokAa/“Ba/“ShokAa/“Ka/“8a/“ShokO/“Taa/“ShokAa \n  \n/“Ok” \n/“Ra/“ShokAa/“Ma /“ShokI/“Va/“8a/“ShokAa/“Sa /“Sa/“ShokAa/“Ha_“ShokU \n/“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta \n  \n/“Aa/“ShokI.M/“Sa/“Na /“Ma/“ShokAa/“Sa/“Ka /“Ca/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra/“Ma /“Sa/“P.taiG /“Ta/“ShokAa/“Ha/“Ka /“Sa/“Ma/“E /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ba/“Kta/“ShokAa/“R”wt/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Aa /“Ba/“ShokAa/“ShokI/“Rta/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Tta/“ShokIh/“Ra /“Bta/“Auaorata /“Ga/“ShokE/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“Ca/“Ra-/“Ca/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ca/“Ra/“Ma/“ShokE /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Bta/“Ra/“8a/“ShokE /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ja/“I/“Ma/“ShokE /“Kta/“ShokE/“ShokI/“Ta/“Ha/“Ra /“Sa/“Bta /“Pa/“Taa/“ShokU/“Aa, /“Sa/“NNa/“I, /“Ca/“NNa/“ShokIh, /“Ca/“NNa/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“ShokI/“Taa-/“Jta/“ShokAa/“ShokI/“D““ta /“Ga/“ShokO/“D““ta/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na \n/“Ga/“Na/“Ha/“ShokAa /“Ra/“Ha/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“Da/“ShokUs /“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ka /“Ba/“ShokIh/“Ca /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Ca/“Ra /“Da/“ShokUs/“Ra /“Ta/“Ka /“Pa/“Sa/“Ra/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ba/“Ha_“ShokU/“Ta /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokI/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokU/“Na/“ShokUs /“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ka /“8a/“ShokO/“Ka/“Ka /“Sa/“ShokE/“Va/“ShokAa /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Ka/“Ra/“ShokAh/“E/Dak“a \n/“Ba/“ShokU/“Rta-/“Pa/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Na/“Ka /“Ka/“Ha/“Ba /“Cta/“ShokAh/“Na /“Ja/“ShokE /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokE /“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh /“A/“Ha/“ShokIh /“Ca/“Ra /“Da/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ba/“ShokO/“Ha/“ShokAh /“Cta/“8a/Dak“a /“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“Ma/“ShokU/“Cak“rabhk“s/“Ha /“Bta/“Ra/“Na/“ShokAa /“Bta/“ShokE/“Na/“ShokE /“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“ShokI/“Da/“Sa /“Dta/“ShokAa/“Ra /“Gta/“ShokUs/“ShokI.M/“Ma /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a \n/“Ba/“Ra/“Kta/“ShokAa /“Aa /“Ba/“ShokAa/“ShokI/“Rta/“Ka /“Sa/“Ma/“E /“U/“Na/“Taa/“ShokE /“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ca/“Ra/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“U/“Pa/“ShokE/“Cta/“ShokAa/“8a /“Ka/“ShokI.N/“Ra /“Da/“I/“E/Dak“a /“Ja/“Kta/“Na /“Ba/“ShokAa/“ShokI/“Rta/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Gta/“Taa/“ShokAh/“E /“Ta/“Kta/“Na \n/“Ca/“Ra/“ShokO/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“S.taiG /“Va/“Ta: /“Gta/“ShokI/“Taa /“Ja/“ShokAa/“I/“E/Dak“a /“Ca/“Ra/“Ka /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Ka/“ShokI.N/“Ra/“Ya/“ShokAa /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Rta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ka/“ShokI.N/“Ra/“Ya/“ShokAa/“E/“8a, /“Ta/“I/“Ma/“ShokE /“Bta/“ShokAh/“Cak“rabhk“s/“Taa/“Ka /“Pta/“ShokUs/“8a /“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh /“Dta/“ShokI.N/“Ra /“Pta/“ShokU/“8a/“ShokAa /“Sta/“ShokO/“Bta/“ShokAa \n/“Ba/“Rta/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ra/“Ha/“ShokAh/“E/Dak“a /“Ta/“ShokAh/“Ba/“ShokIh/“Ca /“ShokI.M/“Sa/“8.taiG /“8a/“ShokIh, /“Ga/“ShokAa/“Ga/“Na, /“8a/“ShokAa/“8a/“Sta/“Ra, /“Pa/“ShokI/“Na/“Ka/“ShokAs/“Aa /“I/“T.taiG /“Ya/“ShokAa/“ShokI/“Da /“A/“Na/“ShokE/“Ka/“ShokO /“Ra/“Aksduara/“Ga/“Ka /“ShokI.M/“Ca/“D““ta/“ShokAh-/“Ca/“ShokU/“Na/“Ma/“ShokU/“Na/“ShokIh/“Ka /“KRa/“ShokIh.W/“D““ta/“ShokAa /“S.taiG /“Tta/“8a/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Ga \n/“Sta/“Ra/“Nka /“S.taiG /“Tta/“8a /“Sa/“ShokE/“Ha/“ShokO /“Ba/“Na/“8a/“E/Dak“a \n/“E/“Ka-/“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ka /“8a/“ShokO/“Ka /“Ja/“ShokAa/“I-/“A/“Ba/“ShokAh/“8a/“ShokE /“Ka/“ShokE/“Ta/“E-/“Ka/“ShokE/“Ta/“E /“Sa/“Ma/“ShokAa/“Rta /“Ha/“Taa/“ShokAa-/“Ha/“Taa/“ShokAa /“Ba/“ShokIh/“Ca/“Ma/“ShokE /“ShokI.M/“Sa/“Ra/“ShokAs/“Ra /“Ba/“Na/“ShokAa /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Taa/“Pa/“ShokAh/“8a/“ShokE /“Ra/“S.taiG /“Ta/“ShokAa /“Ba/“Na/“ShokAs/“Na/“ShokE \n/“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Ba/“ShokE/“Sa/“ShokIh /“Ra/“Ha/“Na/“ShokE /“Na/“ShokAa/“Ha/“Ka /“Sa/“ShokAa/“Dta/“Na /“Sa/“Bta /“A/“Pa/“Na-/“A/“Pa/“Na /“Ra/“Kta/“Na/“ShokE/Dak“a /“Ja/“ShokE /“Na/“ShokAh /“Ra/“Kta/“Na/“ShokE /“A/“ShokI.M/“Cta /“O /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“D“a/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“D““ta /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“Ja/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Gta /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Taa/“ShokI/“Pa \n/“Ah-/“Pa/“ShokAa/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“O/“I-/“Pa/“ShokAa/“Ra /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ba/“ShokE/“Va/“S.taiG /“Tta/“ShokO /“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh /“KSda/“ShokE/“TRa-/“8a/“ShokE /“Ba/“ShokE/“Ma/“ShokU/“Kta/“ShokE /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ah /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ka /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa /“Sa/“Bta /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ka /“ShokI/“Va/“Ka/“ShokAa/“Sa /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Ma/“ShokE /“Sa/“Na \n/“Ma/“ShokU/“Da/“ShokAa /“A/“Pa/“Na /“ShokI/“Va/“Ka/“ShokAa/“Sa /“Ka/“Auaorata /“Ga/“ShokAa/“Ma/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokUs/“Ra /“Sta/“Ha/“Ra/“Ma/“ShokE /“Ba/“D““ta/“Ka/“ShokAa /“Pt8a/“ShokAh/“Taa /“Ba/“Na/“ShokAa /“Ra/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ba/“ShokAa/“ShokI/“Rta-/“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ma/“ShokE /“D“a/“ShokU/“Ma/“ShokAh/“8a/“ShokE /“ShokI/“Ka/“E /“As/“Ta/“ShokAa/Dak“a /“Ih /“Ta/“Cak“rabhk“s \n/“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ba/“8a/“ShokAa /“Ba/“ShokU/“Jta/“Ta /“Ja/“ShokE /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a /“D“a/“ShokIh/“Ha/“Ba/“ShokAa/“Sa/“ShokUs/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Aa/“ShokI/“Ka /“Ba/“Ha/“Ra/“Ba/“ShokAh/“Ya/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s/Dak“a /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Sa/“Bta /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Ca /“Ba/“Kta/“R”wt/“Ka /“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“Ca/“ShokU/“Na/“ShokAa/“Va/“ShokIh \n/“Ma/“Ha/“ShokAa/“Ka/“ShokU/“M.taiG /“Bta/“Ma/“ShokE /“Ma/“ShokAa/“TRa /“Na/“Ha/“ShokAa/“I/“8a/“ShokE /“A/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a /“Sa/“Bta /“Pa/“ShokU/“Nk.taiG /“Ya/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokO/“Taa/“Ra/“ShokIh /“Ba/“ShokAa/“ShokI.W/“N.taiG /“Ha /“Na/“ShokE/“Na/“ShokE /“Ca/“ShokI.M/“8a /“Ja/“ShokAa/“I /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n/“Ca/“ShokU/“Na/“ShokAa/“Va/“Ka /“Sa/“Ma/“E /“Aa/“E/“8a/Dak“a /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa /“Sa/“Ba/“Ha/“Ka /“U/“Ja/“ShokAh/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Ma/“ShokE-/“Ga/“ShokAa/“Ma /“Aa/“ShokI/“Ba /“Ga/“ShokE/“8a/Dak“a /“KSda/“ShokE/“TRa/“Ka /“Va/“ShokO/“Cak“rabhk“s/“Taa /“Ba/“Taa/“ShokO/“Ra/“ShokAh /“Kta/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ra /“O/“Ha/“ShokIh /“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh \n/“Ka/“ShokO/“Sa/“ShokIh/“Ka /“Ca/“Ra /“Taa/“ShokI/“Pa /“A/“ShokI/“Ga/“8a/“ShokAa /“Ga/“ShokAa/“Ma /“Ja/“ShokE/“Ba/“ShokAa/“Ka /“Cta/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Sa/“ShokO/“Ca/“8a/“ShokAh/“Na /“Pa/“E/“Ra/“ShokE /“Taa/“Pa/“Na/“ShokE /“8a/“ShokO/“Ka /“Sa/“Aksduara/“Gta/“Sda/“R”wt/“Sta/“ShokIh/“8a /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa /“Ba/“ShokU/“Jta/“Ta/Dak“a /“Ja/“I/“Sa/“Cak“rabhk“s /“A/“ShokI.M/“Dta/“Ka /“Bta/“ShokO/“Cak“rabhk“s/“Taa \n/“Ha/“E/“Ta/Dak“a \n/“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa /“Aa /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ka /“Pa/“ShokIh/“Tata/“8a/“Ga/“ShokU/“Aa /“Ga/“ShokAa/“Ma/“Ka /“Ka/“ShokAa/“Ya/“R”wt/“Ka/“Ta/“ShokAa/“R”wt /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokE /“Sa/“Bta /“ShokI/“Ka/“Ya/“ShokO /“Ja/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Gta/“Ra /“Bta/“ShokI.N/“Ra /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na /“Taa/“ShokI/“Pa /“Pa/“ShokAa/“Ra /“Ha_“ShokU/“A /“8a/“Ga/“8a/“ShokAa/Dak“a /“Ta/“Ha/“ShokIh \n/“KRa/“Ma/“Ma/“ShokE /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Na/“Ma/“Ha/“Ra /“Pa/“8a/“ShokAh/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokAa /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“Dta/“Auaorata /“8a/“ShokE/“8a/“Ka/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Pa/“ShokAa/“Ra /“Ha/“ShokO/“I/“Ta/“ShokE /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh/“Ka /“Ja/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Gta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Cta/“Ra/“Cta/“Ra /“Kta/“ShokUs/“Na /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“E \n/“8a/“Ga/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Cta/“Ra/“Cta/“Ra /“Kta/“ShokUs/“Na /“Ba/“Ha/“ShokAh/“Ta /“Da/“ShokE/“Kta /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“Cta/“Taa/“Pa/“Taa/“ShokAa /“U/“Tata/“8a/“ShokAa/Dak“a /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh /“Sa/“Bta /“ShokI/“Na/“Ha/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra /“Da/“ShokE/“Kta/“8a/“Ka /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Da/“ShokE/“Kta/“ShokAh/“E /“Na/“M.taiG /“Ha/“Ra/“Ga/“Ra /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s, /“Ja/“ShokE \n/“Kta/“ShokUs/“Na /“Pa/“ShokIh/“Ba /“Ma/“ShokO/“Taa/“ShokAa/“Ga/“ShokE/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“Ja/“ShokIh/“Ba/“Tata /“Ba/“ShokAa/“ShokI.W/“N.taiG /“Ha /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ha/“ShokAa/“Tta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“Ka/“ShokAh/“D““ta /“Kta/“ShokIh/“Aksduara/“Ca-/“Ta/“ShokIh/“Ra /“Ka/“Auaorata /“Cta/“ShokO/“D““ta/“ShokAs/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“E/“Ka /“Ha/“ShokAa/“Tta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Cta/“Ra/“Cta/“Ra/“ShokAa/“I/“Ta /“Kta/“ShokUs/“Na/“Ka /“Da/“ShokAa/“Rta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s \n/“Da/“Ba/“Na/“ShokE /“Aa /“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“Ha/“ShokAa/“Tta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Aa /“Da/“ShokO/“Sa/“Ra /“Ha/“ShokAa/“Tta/“Sa/“Cak“rabhk“s /“E/“Ka/“Taa/“ShokAa /“Sa/“Aksduara/“Ga/“ShokIh/“Ka /“8a/“ShokAa/“Tata/“ShokIh/“Ka /“Ha_“ShokUs/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Tta/“ShokO/“Ka/“ShokAh/“Ca-/“Tta/“ShokO/“Ka/“ShokAh/“Ca /“Ma/“ShokAa/“Ra/“E /“8a/“Ga/“8a/“ShokAa/Dak“a \n/“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Tata/“Ja/“ShokIh/“Ba /“Ha/“ShokO/“I/“Ta/“ShokE /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“8a/“ShokAa/“Tata/“ShokIh/“Ka /“Ha_“ShokUs/“Ra/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Na/“ShokAh /“Ma/“Ra/“ShokAh/“Ba/“8a/“ShokAa/Dak“a /“Ta/“Ma/“Sa/“ShokAa/“E/“8a /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh/“Ka /“Ma/“ShokU/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“ShokI/“Na/“Ka/“8a/“ShokAh/“Na- \n“/“Ta/“ShokO/“Ra/“ShokAa /“Aa/“Ra /“ShokI/“Ka/“Ya/“ShokO /“Na/“ShokE /“Bta/“ShokE/“Taa/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“Ja/“ShokE /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokE /“Kta/“ShokUs/“Na /“Pa/“ShokIh/“Ba/“ShokAh/“8a/“ShokE /“E/“8a/“ShokE/“Cak“rabhk“s/Dak“a /“Ta/“ShokO/“Ra/“ShokAa /“Kta/“Na/“ShokUs /“Ba/“ShokO/“Ka/“Ra/“ShokAa/“E /“Ma/“ShokAa/“ShokI.N/“Ra /“Da/“ShokE/“Ba/“ShokAs/Dak“a” \n/“Cta/“Taa/“Pa/“Taa/“ShokAa/“I/“Ta /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Ta/“Cak“rabhk“s /“A/“Ha/“ShokIh/“Aksduara/“Ka /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Cta/“ShokIh.M, /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ya/“ShokE /“8a/“Ga /“Na/“ShokE /“Ja/“ShokAa/“E/“Ta/Dak“a /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokE /“E/“Ha/“ShokE/“Na /“ShokI/“Na/“Sd.taiG /“Tata/“ShokUs/“Ra /“Bta/“Auaorata /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“Ma/“Ra/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M /“Sa/“ShokE \n/“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ya/“ShokO/“Pa/“Ra /“Na/“ShokE /“Ka/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokO/“Cak“rabhk“s /“Da/“Ya/“ShokAa-/“Dta/“Ra/“Ma /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“A/“Kta/“Na /“Ha/“Ma /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“A/“Pa/“Ra/“ShokAa/“Dta/“ShokO /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Na/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“Ih /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ka \n/“Sa/“ShokO/“Bta/“ShokAa/“Va /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a” \n/“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“D“a/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Taa/“ShokAh/“Ta /“Ba/“Ja/“8a/“ShokAa- \n“/“Ta/“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Ja/“8a/“Ka/“ShokIh.W/“Taa, /“A/“Sa/“Ra/“Dta/“ShokE /“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ma/“ShokE /“Ra/“Ha/“ShokAh/“Ba/“8a/“ShokAa /“Aa /“Ha/“Ma /“StRa/“ShokE/“Sd.taiG /“Tata /“Ma/“Na/“ShokU/“Kta /“Pt8a/“ShokAh/“Taa/“Ma/“ShokE /“Ra/“Ha/“ShokI/“Na/“Ha/“ShokAa/“Ra, /“Ta/“Kta/“Na /“Ta/“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Ka/“ShokE/“Na/“ShokAa /“Ha/“Ma/“Ra /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Bta/“Auaorata \n/“Sa/“Ka/“ShokAh /“Cta/“ShokE/“Cak“rabhk“s?” \n/“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“Ka/“ShokU/“Ha/“Ra/“ShokAh/“Ta /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“Ja/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ja/“Na/“Ta/“ShokAa/“Ka /“Kta/“ShokUs/“Na /“Pa/“ShokIh/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M /“Ta/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa /“Na/“ShokE /“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Kta/“ShokUs/“Na/“ShokE /“Pa/“ShokIh/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a /“A/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Kta/“ShokUs/“Na/“Pa/“ShokIh/“Ba/“ShokAa /“Aa /“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Kta/“ShokUs/“Na/“Pa/“ShokIh/“Ba/“ShokAa/Dak“a \n/“Ta/“Kta/“Na /“Da/“ShokU/“Na/“ShokUs /“Ga/“ShokO/“Ra/“ShokE /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ya/“ShokE /“Na/“ShokE /“Bta/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara/Dak“a /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Ka /“Sa/“ShokI.N/“Taa/“R”wt/“ShokI/“Pta/“Ka/“ShokE/“Taa/“Ka /“Ca/“ShokAa/“ShokI.M/“8a-/“Ca/“8a/“Na/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ba/“ShokI/“Rta /“Ka/“Auaorata /“Aa/“Ra/“ShokO /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“Na/“Ma/“Ha/“Ra /“PRa/“Ma/“ShokAa/“Nka \n/“Ha/“ShokO/“I /“Cta/“ShokAh /“Ja/“ShokE /“Da/“ShokE/“Ba/Dak“a /“E/“Ka /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokI/“Ha/“Sa/“Cak“rabhk“s /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Sa/“Bta /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa/“Pa/“Ra /“E/“Ta/“ShokE/“Ka /“A/“ShokI/“Ta/“Ya/“ShokAa/“Ca/“ShokAa/“Ra /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“Ja/“ShokE /“Ha/“Ma /“Bta/“ShokAa/“ShokI/“Ga /“Pa/“D““ta/“ShokAa /“Ka/“Auaorata \n/“Pa/“ShokAa/“ShokI/“Na/“Ma/“ShokE /“Sta/“Ra/“Nka /“Na/“ShokE/“Na/“ShokE /“Cta/“ShokIh.M.../Dak“a” \n/“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“Aa/“Cak“rabhk“s/“ShokI.W/“Kta /“8a/“ShokAa/“8a-/“Pa/“ShokIh/“A/“Ra /“Ka/“Ra/“ShokAh/“Ta /“Ba/“Ja/“8a/“ShokAa- \n“/“Ta/“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“A/“Pa/“Na /“PRa/“ShokAa/“Nka /“Ba/“Cak“rabhk“s/“Ca/“Ba/“ShokAh/“8a/“ShokE /“Ih /“Ga/“ShokU/“Ma/“8a/“ShokAa /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“Sa/“ShokU/“Na/“Ba/“ShokAh /“Cta/“ShokE/“Cak“rabhk“s/Dak“a /“Ta/“ShokO/“Ra/“ShokAa /“ShokI/“Ba/“Na/“ShokU /“Ma/“ShokAa/“Ra/“Na/“ShokE/“Ha/“Ma /“Na/“ShokAh /“Cta/“ShokO/“D““ta/“Ba/“ShokAh/Dak“a” \n/“Ba/“ShokAa/“ShokI.M/“Ja /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh /“A/“Na/“Dta/“ShokU/“Na /“8a/“ShokAa/“Tata/“ShokIh /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Ka /“Da/“ShokE/“Ha/“Pa/“Ra /“Ba/“Ra/“Sa/“ShokAa/“Ba/“E /“8a/“Ga/“8a/“ShokAa/Dak“a \n/“A/“Dta/“Ma/“Ra_“ShokUs /“Bta/“ShokE/“8a /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“A/“Da/“Na/“ShokAa /“Sa/“Na /“Ga/“8a/“Ta/“ShokIh/“Pa/“Ra /“Ha/“Ma/“Ra/“ShokAa /“Sa/“Na /“A/“B.taiG /“Ba/“8a /“Ja/“ShokIh/“Va/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokAa/“Na/“Sa/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokAa/“Ra/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M /“Aa /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ja/“ShokE /“8a/“ShokAa/“Kta/“Ka-/“8a/“ShokAa/“Kta /“Ja/“Na/“Ta/“ShokAa/“Ka /“Kta/“ShokUs/“Na \n/“StRa/“ShokE/“Sd.taiG /“Tata /“Ma/“Na/“ShokU/“Kta /“Bta/“Auaorata /“Pa/“ShokIh/“ShokI/“Ba/“Ta/“ShokO /“E/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“Aa /“Pa/“ShokIh/“ShokI/“Ba/“Ta/“ShokO /“Cta/“ShokIh.M /“Sa/“ShokE /“Na/“ShokIh/“Ka /“8a/“Ga/“ShokAh/“E/Dak“a”  िव दे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   '/“ShokI/“Va/“Da/“ShokE/“Ha ' /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k /“Ma/“A/“Aksduara/“Ka /“Z”rb/“Ok” /“Ma/“ShokAa/“Ca/“R”wt/“TMb/“Z”rb/“Ok”/“Shm  \n(/“Va/“Sda/“R”wt/“Nhk”/“Ma/“ShokAa/“Sa /“Nhk”/“Nhk” /“A/“Aksduara/“Ka /“Ok”/“Nhk”/“S”u”k )\n मानुषीिमह सं᭭कृताम्ISSN 2 229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n/“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka/“Ka /“Ih /“Ba/“ShokAa/“Ta /“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Aa/“Ra/“ShokO /“Ta/“Ra/“Noa/“ShokAa /“Da/“ShokE/“8a/“Ka/“ShokAh/“Na/Dak“a /“Ta/“Kta/“Na/“ShokE /“Ja/“ShokU/“Ma/“8a/“ShokAa/“Sa/“Cak“rabhk“s /“E/“Ka /“Ga/“ShokO/“Ra/“ShokE /“Ka/“Ha/“8a/“Ka/“ShokAh/“Na- \n“/“Na/“ShokE/“Ta/“ShokAa/“Ja/“ShokIh, /“Ca/“ShokU/“Na /“8a/“Ga/“Ba/“ShokAh/“Ka /“Aa/“Da/“ShokE/“Sta /“Da/“ShokE/“8a /“Ja/“ShokAa/“E, /“A/“Pa/“Na/“ShokE /“Kta/“ShokUs/“Na /“Ba/“ShokO/“Ka/“Ra/“E /“8a/“Ga/“Ta/Dak“a” \n/“Ca/“ShokU/“Na/“Ka /“Na/“ShokAa/“O/“Aksduara /“Sa/“ShokU/“ShokI/“Na/“Ta/“ShokE /“Ja/“ShokO/“Aksduara/“Ka /“A/“Pa/“Na /“PRa/“ShokAa/“Nka/“Ka /“Bta/“ShokIh/“Kta /“Ma/“Aksduara/“Ga/“ShokAh/“Ta /“Ba/“ShokAa/“Ja/“8a- \n“/“Ja/“ShokE/“Ka/“Ra /“Aa/“Dta/“ShokAa/“Ra /“Ba/“Na/“ShokAa /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“A/“Pa/“Na /“Ja/“ShokIh/“Va/“Na/“Ka /“Ya/“ShokAa/“TRa/“ShokAa /“Ka/“Ra/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M /“Ya/“E/“Ha /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a /“Da/“Ya/“ShokAa /“Ka/“Ra_“ShokUs..! /“Ja/“ShokAa/“ShokI/“Ta/“Pa/“Ra /“Da/“Ya/“ShokAa \n/“Ka/“Ra_“ShokUs..!” \n/“TMb \n/“8a/“KSd.taiG /“Ma/“ShokIh /“Da/“ShokAa/“Sa  \n/“Ba/“ShokAa/“Pa/“Ka /“Dta/“Ra/“Ma  \n  \n/“Cta/“ShokO/“Taa-/“Kta/“ShokU/“TaTaa/“ShokIh /“Da/“ShokE/“Kta/“Na/“ShokE /“Jta/“ShokU.aia/“Jta/“ShokU.aia/“Aa/“E/“Ba /“Na/“I, /“Aa/“Da/“Ma/“ShokIh /“Ha/“Ma /“Ha/“Nk.taiG /“D“a/“Ralar/“ShokE/“D“a /“Pa/“Ra/“Sa/“ShokE/“N.taiG /“Taa /“Pa/“KKa/“ShokAa /“Cta/“ShokIh.M, /“Ta/“I/“Ma/“ShokE /“E/“Ka/“ShokO /“Pa/“Ra/“Sa/“ShokE/“N.taiG /“Taa /“Ka/“Ma /“Na/“I, /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E \n/“E/“Ha/“ShokE/“Na /“Dta/“ShokO/“Kta/“ShokAa /“Na/“ShokE /“Ha_“ShokU/“A/“E /“Sa/“ShokE /“Pa/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokI/“Ha /“Ka/“ShokI/“Ha /“Da/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“A/“ShokI.M/“Cta/Dak“a \n/“ShokI/“Ka/“Sa/“ShokAa/“Na/“ShokIh /“ShokI.M/“Ja/“Na/“Ga/“ShokIh /“A/“ShokI.M/“Cta /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“ShokI/“Ka/“Sa/“ShokAa/“Na /“Ba/“ShokI/“Na /“Bta/“Ga/“Va/“ShokAa/“Na/“Ka /“Bta/“ShokI.W/“K.taiG /“Ta /“ShokI/“Da/“Na-/“Ra/“ShokAa/“ShokI/“Ta /“Ka/“Ra/“ShokAh /“Cta/“ShokIh.M/Dak“a /“Bta/“Ga/“Va/“ShokAa/“Na/“ShokO /“Kta/“ShokU/“Sta /“Ra/“Ha/“ShokAh /“Cta/“ShokAh/“Tta/Dak“a \n/“A/“Tata/“ShokAa/“Ra/“Ha/“Ma /“Ba/“Ra/“Kta /“Da/“ShokU/“Ra/“ShokAa/“Ga/“Ma/“Na /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAa /“Bta/“ShokE/“8a /“A/“ShokI.M/“Cta, /“Ja/“I/“Ma/“ShokE /“Na/“A/“Taa/“ShokAa /“ShokI.M/“Dta/“Ya/“ShokAa-/“Pa/“ShokU/“Ta/“ShokAa /“A/“ShokI.M/“Cta, /“Ma/“Na/“ShokU/“Kta /“ShokI/“Ka /“Ka/“ShokO/“Na/“ShokO /“A/“8.taiG /“8a/“ShokUs-/“Bta/“ShokAa/“Cak“rabhk“s/“Taa/“ShokAa /“Cta/“ShokIh.M, /“Ja/“ShokE \n/“Ta/“ShokIh/“ShokI/“Na/“Ya/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokAa/“Sa/“Ma/“ShokE /“Pta/“D““ta /“Pa/“Ka/“ShokAh/“D““ta /“8a/“ShokE/“Ta/Dak“a /“Ma/“Na/“ShokU/“Kta/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ba/“ShokU/“ShokI.M/“Dta-/“ShokI/“Va/“Va/“ShokE/“Ka /“Ha/“ShokO/“I /“Cta/“ShokAh /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“O /“Ba/“C.taiG /“Ca/“ShokAa/“Ka /“ShokI/“Ha/“Sa/“ShokAa/“Ba /“Ja/“ShokO/“ShokI/“D““ta /“8a/“I/“E /“Ja/“ShokE /“Na/“A /“Ma/“ShokAa/“Sa/“Ka \n/“Pa/“Cta/“ShokAa/“I/“Ta /“Ba/“Ca/“Haiaka  /“Ca/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Ma/“ShokAa/“I/“Ka /“Da/“ShokUs/“Dta/“Ka /“Kta/“Ga/“Ta/“ShokAa /“A/“NNa/“ShokO /“Pa/“ShokU/“D““ta/“ShokAa /“Sa/“Ka/“ShokAh/“E, /“Ta/“ShokAh/“Pa/“Ra /“Na/“A /“Ma/“ShokAa/“Sa /“Pa/“ShokE/“Taa/“ShokO/“Ma/“ShokE /“Ta/“Cak“rabhk“s /“Ra/“Ha/“Ba/“ShokE /“Ka/“Ra/“Ta, /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Da/“ShokU/“Na/“ShokUs /“ShokI.M/“Ma/“8a/“ShokAa /“Ka/“Auaorata \n/“Bta/“ShokE/“8a /“A/“Tata/“ShokAa/“Ra/“Ha /“Ma/“ShokAa/“Sa/Dak“a /“Da/“ShokUs/“Taa/“ShokAa /“Ka/“ShokAa/“Ja /“Bta/“ShokE/“8a /“Ta/“Cak“rabhk“s/“E /“Ta/“ShokIh/“Na-/“Ta/“ShokIh/“Na /“Ma/“ShokAa/“Sa /“Ja/“Ba/“D““ta/“ShokAa /“Da/“Auaorata /“ShokI/“Da/“Ya/“ShokAs, /“Ca/“ShokAs/“Ba/“ShokIh/“Sa /“Ma/“ShokAa/“Sa /“Bta/“ShokE/“8a/Dak“a /“Ta/“I /“ShokI/“Ha/“Sa/“ShokAa/“Ba/“ShokE /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Ka/“Ha_“ShokUs \n/“Ja/“ShokE /“Ha/“Ma /“Pa/“KKa/“ShokAa /“Cta/“ShokIh.M /“Aa/“ShokI/“Ka /“Ka/“C.taiG /“Ca/“ShokAa? \n/“O/“Na/“ShokAa /“Pa/“KKa/“ShokAa /“Ba/“Na/“Ba/“ShokAh/“Ma/“ShokE /“Bta/“Ga/“Va/“ShokAa/“Na/“ShokO /“Ma/“Da/“ShokAh/“Ta /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na/Dak“a /“O /“Ma/“Da/“ShokAh/“Ta /“Ih /“Ka/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na /“Ja/“ShokE /“E/“Ka/“ShokO/“Taa/“ShokAa /“ShokI.M/“Dta/“Ya/“ShokAa-/“Pa/“ShokU/“Ta/“ShokAa/“Ka/“ShokE/“Cak“rabhk“s /“Na/“ShokE /“Ra/“ShokO/“Ga-/“ShokI/“Va/“Ya/“ShokAa/“ShokI.M/“Dta /“8a/“Ga/“ShokAa \n/“ShokI.M/“Gta/“ShokI.M/“Sa/“Ya/“ShokAs/“8a/“ShokAh/“Na /“Aa/“Na/“ShokE /“A/“Cta/“ShokAh/“Ta/“ShokE /“As/“Ra_“ShokUs/“Da/“ShokE /“Ka/“ShokE/“Ka/“Ra/“ShokO /“PRa/“ShokAa/“Nka /“8a/“ShokE/“8a/“ShokAh/“Na.../Dak“a /“Aa/“Ba /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokU/“Cta/“Ba- \n“/“E/“Ta/“ShokE /“ShokI.M/“Dta/“Ya/“ShokAa-/“Pa/“ShokU/“Ta/“ShokAa /“A/“ShokI.M/“Cta, /“Pa/“ShokI.N/“Ra/“Va/“ShokAa/“Ra /“ShokI/“Na/“Ya/“ShokO/“Ja/“Na /“ShokI/“Ka/“E /“Na/“ShokE /“Ka/“Ra/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara?” \n/“Ja/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa /“A/“Ha/“ShokAa/“Cak“rabhk“s /“Pa/“ShokU/“Cta/“Ba /“Ja/“ShokE /“Pa/“ShokI.N/“Ra/“Va/“ShokAa/“Ra /“ShokI/“Na/“Ya/“ShokO/“Ja/“Na /“ShokI/“Ka/“E /“Na/“ShokE /“Ka/“Ra/“ShokAa /“8a/“ShokE/“8a/“ShokAs/“Aksduara /“Ta/“ShokI/“Ha/“Na/“ShokAa /“Ha/“Ma/“Ha_“ShokUs/“Cak“rabhk“s /“Na/“ShokE /“Ka/“Ha/“Ba- \n“/“Pa/“ShokAh/“Ta/“ShokAa/“8a/“ShokIh/“Sa-/“Pa/“Ca/“ShokAa/“Sa/“Ka /“U/“Ma/“ShokE/“Ra /“A/“Pa/“Na/“ShokO /“Da/“ShokU/“Na/“ShokUs /“Pa/“Ra/“ShokAa/“Na/“ShokIh/“Ka /“8a/“ShokI/“Ga/“Ca/“ShokAa/“E/“8a/“ShokE /“Ja/“ShokAa/“I/“E, /“Ta/“I/“8a/“ShokE /“A/“Na/“ShokE/“Ra/“ShokE /“Ka/“ShokVbcaihcR/“ShokI/“TRa/“Ma /“Ta/“Ra/“ShokIh/“Ka/“ShokAa /“A/“Pa/“Na/“ShokAa/“E/“Ba \n/“U/“ShokI.M/“Ca/“Ta /“Ha/“E/“Ta/Dak“a /“Ja/“Kta/“Na /“Bta/“Ga/“Va/“ShokAa/“Na/“ShokO /“Da/“ShokI/“Ha/“Na /“Cta/“ShokAh/“Tta/“ShokE /“Ja/“ShokE /“ShokI/“Ka/“Sa/“ShokAa/“Na/“ShokIh/“Ma/“ShokE /“Na/“ShokE /“Ka/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokO /“Ma/“Ra/“Ha/“NNa/“ShokAa /“Bta/“ShokE/“8a /“Aa /“Na/“ShokE /“Ka/“ShokI/“Ha/“Ya/“ShokO /“8a/“ShokAa/“Ha/“ShokIh-/“Ca/“ShokU/“TaTaa/“ShokIh \n/“8a/“Ga/“8a","size_mb":1.8,"has_text":true},"Videha 198.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 198.pdf","name":"Videha 198.pdf","text":"िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi /lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \n \n  \n/lAw /lA/lAs/zBtgt/lKt/lMt/lSwksE /lA/lSwksI.M/lCbt:- \n/lOsi. /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksIw.W/l’t  /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lSwksE/lSbt  \n  \n/lTRu. /lGt/lD’t  \n/lTRu./lOsi./lRt/lSwksI/lVt  /lBbt/lSwksU//lSzt/lNst  /lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt  /lLt/lGbt/lSwksU /lKt/lTbt/lSwksAt (/lV’t/lAs/zBtgt/lG’t ) /lDt/lSwksO/lSt  /l’t/lSwksA/ /lDt/lSwksO/lSt  \n/lTRu./lTRu./lO/lMt  /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt  /lJbt/lSwksAt /lSwksI/lVt/lHt/lSwksI/lNt  /lKt/lTbt/lSwksAt- /lMt/lSwksAt/lTt/lSwksVuetdweR/lVt/lTt  /lPt/lRt/lDt/lSwksAt/lRt/lSwksE/lSzt/lSwksU \n/lTRu./lTbgii./lA/lBDt/lSwksU/lRt  /lRt/lJJt/lSwksAt/lKt - /lKt/lTt/lSwksAt/lRt/lKt  /lMt/lSwksA//lSt/lMt /lAt /lSwksI/lBt/lNt  /lMt/lSwksA//lSt/lMt /lKt /lBt/lSzt/lSwksAt/lRiMb \n/lTRu./lFu/g./lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lSwksI/lVt/lHt/lSwksI/lNt /lKt/lTbt/lSwksAt /lOsi. /lRt/lSwksAt/lMt /lSwksI/lVt/lLt/lSwksAt/lSt /lSt/lSwksAt/lHtGlSwksU- /lJt/lSwksAt/lSwksI/lTt  /lTRu. /lLt/lKSzt/lHtdtsp/lMt/lSwksIw /lDt/lSwksAt/lSt- /lPt/lKt /lDbt/lRt/lMt  /lTbgii. /lLt/lLt/lNt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lKt/lSwksAt/lMt/lTt- /lBt/lSwksAt/lBt/lSwksAt/lKt  \n/lLt/lSwksO/lTpt/lSwksAt  \n/lTbgii. /lPt/lD’t  \n/lTbgii./lOsi. /lSt/lSwksVuetdweR/lJt/lNt  /lSbt/lSwksE/lKbt/lRt  '/lA/lJNJt/lSwksE/l’t'  /lHt/lMt/lRt /lGt/lSwksAt/lMt  \n/lTbgii./lTRu./lMt/lHt/lSwksE/lSbt  /lDlt/lKbt/lRt/lSwksAt/lMt/lSwksIw- /lRt/lAs/zBtgt/lGt  /lRt/lSwksAt/lSt  \n/lTbgii./lTbgii. /lJt/lGt/lDt/lSwksIw/lSbt /lCt/lNDRt /lTpbt/lSwksAt/lKt/lSwksU/lRt ‘/lA/lSwksI/lNt/lLt’- /lCt/lSwksAt/lSwksI.N/lRt /lTpt/lSwksAt /lGt/lJt/lLt  \n /lTbgii./lFu/g. /lO/lMt /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt /lJbt/lSwksAt- /lGt/lJt/lLt  \n  \n/lFu/g./lBt/lSwksAt/lLt/lSwksAt/lNt/lSwksAt/lAs/zBtgt /lKt/lSwksVuetdweR/lTt/lSwksE- /lDlt/lSwksCtslgtO/lAhhgiBwtpwus /lSbt/lSwksI.M/lSbt/lDbt/lRt /lKt/lSwksU/lMt/lRt “/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt” /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lBt/lSwksAt/lLt /lKt/lSwksI/lVt/lTt/lSwksAt \n   \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa.dKa .dPa.dSignU.dRa.dSignAa.d\"a .dA.dAnu+vara.dKa \n.dAa .dCandraO.dSignI.dDda.dYa.dSignO/ .dVa.dSignIi.dSignI.dDda.dYa.dSignO/ .dPa.dSignO.dTha.dSignIi/ .dSignI.M.dCa.dTRa.dKa.dLa.dSignAa/ .dPha.dSignO.dTta.dSignO .dSa.dBha.dKa .dPha.dSignAa.dI.dLa .dSa.dBha .dDda.dSignAa.dU.d\"a.dLa.dSignO.dDda .dKa.dRa.dBa.dSignAa.dKa .dHa.dSignE.dTa.dSignU .d\"a.dSignIi.dCa.dSignAa.dCandrabindu.dKa .dSignI.M.dLa.dAnu+vara.dKa .dPa.dRa \n.dJa.dSignAa.dU.Danda   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n VIDEHA ARCHIVE \n .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dAa.dKa.dSignAa.dReph.dI.dVa  \n  \nJoin official Videha facebook group. \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \nTwitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough Periscope \n . \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dJa.dSignAa.dLa.dVa.dSignVocalicR.dTTa.dKa .dSignI.dDda.dSa.dKa.dSa.d\"a .dPha.dSignO.dRa.dMa.dPa.dRa .dJa.dSignAa.dU.Danda \n \n \n.dSa .dAnu+vara .dPa.dSignAa.dDa.dKa.dSignIi.W.dYa \n/lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksIw.W/l’t \n/lSbRt/lDDbt/lSwksAt/lAs/zBtgt/lJt/lSwksI/lLt  : /lA/lSwksI.M/lNst/lMt/lSwksAt /lSwksI.M/lSt/lAs/zBtgt/lHt /lNt/lSwksAw /lRt/lHt/lLt/lSwksIw.M/ /lSbRt/lDDbt/lSwksAt/lAs/zBtgt/lJt/lSwksI/lLt/ /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lRt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE /lKt/lSwksAt/lJt/lKt /lSwksI/lLt/lSTpt/lMt/lSwksE /lLt/lSwksO/lKt/lGt/lSwksIw/lTt /lAt /lNt/lSwksE/lNt/lSwksAt-/lBbt/lSwksU//lTpt/lKt/lSwksAt /lLt/lSwksO/lKt \n/lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lSt/lSwksI.W/lMMt/lSwksI/lLt/lTt /lA/lSwksI.M/lCbt/ \n/lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lPt/lRt/lSwksAt/lSbt/lRt/ /lSt/lSwksU/lSbt/lSwksIw/lLt/lSwksAt /lJbt/lSwksAt/ /lSwksI.M/lSt/lNDbt/lSwksU/lNt/lSwksAt/lTbt /lJbt/lSwksAt /lDVt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lKt/lE/lLt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw/lKt /lPt/lDt/lSwksAt/lRiMb/lPbt/lSwksAt/lSt/lKt /lBt/lSwksAt/lDt/lSwksO /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE /lE/lHt/lNt /lGbt/lTpt/lNt/lSwksAt \n/lNt/lVt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t/lKt/lSwksAt/lRt /lDVt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lBbt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lJt/lCtslgthwsl/ /lMt/lSwksU//lLt /lKt/lSwksAt/lRt/lNst /lTt/lKt/lBt/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksE /lLt/lSwksO/lKt /lVt/lSwksAt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt /lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lPt/lRt/lSwksAt/lSbt/lRt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBt/lRbt/lVt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lLt/lKt \n/lSt/lE/lHt /lAt/lBt /lNt/lVt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t/lKt/lSwksAt/lRt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lLt/lSwksE/lLt /lPRt/lSwksE/lSwksI.N/lRt/lTt /lKt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lSwksI/lDt/lLt/lSwksIw.M/lPt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lJbt/lSwksAt /lKt/lSwksE/lRt /lAt/lGt/lSwksU/lAt/lI/lMt/lSwksE \n/lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lE/lVt/lAs/zBtgt /lSt/lSwksAt/lAs/zBtgt/lSKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt/lKt /lSt/lSwksI.M/lMt/lSwksI/lTt, /lAt/lDt/lSbt/lRiMb /lNt/lGt/lRt, /lMt/lDbt/lSwksU/lBt/lNt/lSwksIw/lSt/lCtslgthwsl/ 2014 /lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lKt/lSwksE/lRt \n/lGt/lJt/lLt /lSt/lAs/zBtgt/lGRt/lHt \"/lJt/lSwksE /lKt/lSwksI/lHt /lNt/lSwksI.M/lNJt /lSt/lKt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/\" /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lAt /lSt/lSwksIw/lNt/lSwksAt/lJt/lSwksO/lRt/lSwksIw/lKt /lE/lKt/lTpt/lSwksAt /lGbt/lSwksVuetdweR/lSwksI.M/lNst/lTt /lU/lDt/lSwksAt/lHt/lRt/lNst /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lAw /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lMt/lSwksE \n/lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lMt/lDbt/lSwksU/lBt/lNt/lSwksIw/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt /lO /lO/lKt/lRt /lKt/lTt/lSwksAt/lRiMb-/lDbt/lTt/lSwksAt/lRiMb /lSwksI/lDt/lLt/lSwksIw.M/lPt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lJbt/lSwksAt /lKt/lSwksE/lRt /lSt/lHt/l’t/lSwksO/lGt/lSt/lCtslgthwsl/ /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt \n/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lKt 2011 /lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\", /lAt /lA/lHt/lSwksIw /lNt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ 2008 /lSt/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksI/lLt /lRt/lHt/lLt /lBLt/lSwksAt/lGt /lO \n/lPbt/lSwksE/lSt/lBt/lSwksU/lKt/lPt/lRt /lPt/lSt/lRt/lLt /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lKt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt /lKt/lABtkgtbt /lA/lPt/lNt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lMt/lSwksE /lA/lPt/lNt /lNt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lKbt /lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE /lDt/lABtkgtbt /lDt/lSwksE/lLt/lSwksI.W/lNHt /lAt \n/lO/lI/lMt/lSwksE /lRt/lSwksE/lPbt/lRt/lSwksE/lNSt/lKt /lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\" /lKt/lSwksE/lRt /lKt/lTt/lSwksA/ /lCt/lCt/lSwksAt/lRiMb /lNt/lSwksAw /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n/lAt/lGt/lSwksU/ /lBt/lRbt/lBt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lE/lKt/lTpt/lSwksAt /lSKRt/lSwksIw.W/lNt/lSbt/lSwksAt/lTpt /lRt/lSwksAt/lSwksI.W/lKbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksIw.M /lJt/lSwksE 2011 /lKt/lSwksE/lRt /lA/lSwksI.M/lCbt /lAt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lMt/lSwksE /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lA/lPt/lNt \n/lMt/lSwksE/lLt/lSt/lCtslgthwsl/ /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\" /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lMt/lSwksE/lLt/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lTpbt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt \n \n  \n/lIw /lAt/lSbCt/l’t/lRiMb/lKt /lGt/lPPt /lNt/lSwksAw /lKt/lSwksAt/lRt/lNst /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/l’t/lNst /lSt/lMt/lSwksE/lTt /lBt/lHtGlSwksU/lTt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lBLt/lSwksAt/lGt/lSt/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksU/lDllbt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt / /lCbt/lLt/lSwksAt/lHt /lAt \n/lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksO /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lIw /lPt/lTpbt/lSwksAt/lE/lLt /lGt/lSwksE/lLt/lSwksI.W/lNHt/Dtslt /lO/lNt/lSwksAt /lAt/lPt/lSwksI.M/lTTt /lKt/lRt/lABtkgtbt /lBt/lLt/lSwksAt /lKt/lSwksI/lHt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lPt/lSwksAt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt/lSwksAt/lVt/lLt/lSwksIw.M /lE/lKt/lSwksAw /lHt/lSwksO/lI/lTt \n/lCbt/lSwksAw /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lDbt/lSwksE/lAt/lNt /lIw /lDt/lSwksE/lBt/lABtkgtbt /lPt/lDllbt/lTt /lJt/lSwksE 2008 /lMt/lSwksE /lSbt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lBbt/lSwksE/lLt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lBLt/lSwksAt/lGt /lAt /lTt/lHt/lSwksIw /lNt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ 2011/lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt \n/lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt /lDt/lSwksU//lNt/lSwksU//lSt/lCtslgthwsl/ /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lJt/lSwksU/lDllbt/lLt /lCbt/lLt/lSwksAt/lHt/Dtslt /lAt 2008/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE /lGt/lJt/lLt/lKt /lPt/lSwksAt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt/lSwksAt/lVt/lLt/lSwksIw.M \n/lTt/lCtslgthwsl/ /lCbt/lLt/lSwksAw/lHt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lTt/lKbt/lNt /lO /lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lLt/lSwksE/lLt/lSwksI.W/lNHt/Dtslt /lKt/lHt/lABtkgtbt /lBt/lLt/lSwksAt /lIw/lHt/lSwksO /lKt/lSwksI/lHt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lMt/lHt/lSwksAt/lNt \n/lSwksI.N/lRt/lSt/lCt/lRiMb/lRt  /lCbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt /lTt/lCtslgthwsl/ /lAt/lU /lE/lKt /lBt/lSwksE/lRt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lAt/lRt /lTt/lTb’t /lDt/lSwksE/lKbt/lSwksIw/Dtslt \n/lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lJt/lSwksE /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lLt/lSwksI/lNt /lSt/lSwksE /lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt/lKt /lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt/lE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lKt/lSwksAt/lRt/lNst \"/lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lMt/lSwksE \n/lE/lKt/lSwksI/lHt /lNt/lSwksAt/lMt/lKt /lPRt/l’t/lSwksO/lGt /lHt/lSwksE/lBt/lSwksAt/lKt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw\" /lSt/lSwksE /lPt/lSwksI/lHt/lLt /lBt/lSwksE/lRt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lSwksE /lAt/lKbt/lRt/lMt/lSwksE /lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lGt/lSwksE/lLt/Dtslt /lSt/lAs/zBtgt/lSt/lSwksAt/lRt/lKt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO \n/lGt/lJt/lLt/lKt /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lMt/lSwksE /lAw /lTt/lRt/lHt/lSwksEAs/zBtgt /lNt/lSwksAw /lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lCbt/lSwksAw/Dtslt /lSPt/lSzTpt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lIw /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lBbt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n/lDt/lSwksO/lSt/lRt /lJt/lSwksE /lGt/lJt/lLt/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lSt/lSwksAt/lRt/lMt/lSwksE (/lCt/lSwksAt/lHt/lSwksE /lO /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lSwksI/lKt/lE/lKt /lNt/lSwksE /lHt/lSwksO) /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lBt/lHt/lRt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lSwksE /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lSbt/lSwksU/lRtGlSwksU//lAt/lTt /lBbt/lSwksE/lLt /lCbt/lSwksAw/Dtslt 2009 /lMt/lSwksE /lHt/lMt /lIw /lSwksI.M/lSt/lAs/zBtgt/lDDbt/lSwksAt/lTt /lO/lTt/lABtkgtbt /lSbt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lRt/lHt/lSwksIw/Dtslt /lAt/lNt /lSt/lBbt /lTt/lTb’t/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lCbt/lSwksO/lSwksI/lDllbt /lDt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksAt/lE /lTt/lCtslgthwsl/ /lE/lKt /lMt/lSwksAt/lTRt \n/lE/lHt/lSwksIw /lTt/lTb’t/lPt/lRt /lKt/lHt/lLt /lJt/lSwksAt /lSt/lKt/lSwksAw/lE /lJt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n/lPbt/lSwksE/lRt /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst/lJt/lSwksIw /lDt/lSwksU/lGt/lSwksAt/lRiMb /lSbt/lPTt/lSbt/lTt/lSwksIw /lKt/lSwksE/lRt /lMt/lAs/zBtgt/lTRt/lKt /lVt/lNst/lRiMb/lNt /lKt/lRt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lSwksE /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lIw /lSKRt/lSwksIw.W/lNt \n/lSbt/lSwksAt/lTpt /lDt/lSwksE/lKbt/lSwksU/— \n \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n/lIw /lPt/lSwksO/lSTpt /lBt/lHtGlSwksU/lTt /lNt/lMt/lHt/lRt /lCbt/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl//lE /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSKRt/lSwksIw.W/lNt /lSbt/lSwksAt/lTpt /lNt/lSwksAw /lLt/lGt/lSwksAt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksIw.M /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lPt/lSwksO/lSTpt /lAt /lPt/lSwksO/lSTpt /lTt/lSwksAt/lRt/lSwksIw/lKbt /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \n/lBt/lHtGlSwksU/lTt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lBt/lSwksU/lJbt/lSwksAt /lGt/lSwksE/lLt /lHt/lE/lTt/Dtslt \n/lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksE-/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lGt/lJt/lLt /lNt/lVt /lSwksI/lVt/lDbt/lSwksAt /lKt/lSwksIw.W /lPt/lSwksU/lRt/lSwksAt/lNt /lTt/lSwksAw/lPt/lRt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lAt/lLt/lSwksE/lKbt /lCbt/lLt /lTt/lKt/lRt/lSwksO /lSt/lKRt/lSwksIw.W/lNt /lSbt/lSwksAt/lTpt /lDt/lSwksE/lKbt/lSwksU//Dtslt /lSt/lP.btdn/lSzTpt /lA/lSwksI.M/lCbt /lIw/lHt/lSwksO /lTt/lTb’t /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt/lE/lLt \n/lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt— \n \n/lAw /lKt/lSwksE/lRt /lA/lSwksI/lTt/lSwksI.N/lRt/lKTt /lSt/lBbt /lTt/lRt/lHt/lKt /lPt/lRt/lSwksAt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt/lSwksAt/lVt/lLt/lSwksIw.M /lAt /lO/lKt/lRt /lKt/lHt/lBt/lSwksAt/lKt /lSbt/lSwksAw/lLt/lSwksIw.M /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lSwksE /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt \n/lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lAt /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lKt/lSwksE/lRt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt /lDt/lSwksU//lNt/lSwksU/ /lAw/lTpbt/lSwksAt/lMt /lU/lPt/lLBt/lDbt /lKt/lRt/lBt/lSwksAt/lO/lLt /lJt/lSwksAt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt /lSt/lT’t/lTt/lSwksAt /lKt/lSwksE/lRt /lJt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lCt /lKt/lRt/lTt/lSwksAt/Dtslt 2013/lSt/lCtslgthwsl/ /lBbt/lSwksE/lLt /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt  /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lKt /lPbt/lSwksE/lSt/lBt/lSwksU/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lSwksE/lSbt /lBt/lSwksAt/lKSt/lMt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst/lJt/lSwksIw/lKt \n/lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lSwksE/lSbt /lSKRt/lSwksIw.W/lNt /lSbt/lSwksAt/lTpt /lKt/lSwksE/lRt /lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE /lRt/lSwksAt/lSwksI.W/lKbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksIw.M /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSt/lCtslgthwsl/ /lIw /lSPt/lSzTpt /lHt/lE/lTt /lJt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst/lJt/lSwksIw /lKt/lTt/lABtkgtbt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lSwksI.M/lSt/lKbt/lLt/lSwksI.M/lTbt /lAt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lLt/lSwksI.M/lTbt—  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n \n \n/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lKt/lSwksE/lRt /lLt/lSwksE/lKbt /lPt/lRbt/lBt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lAw /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt/lPt/lRt /lAt/lU-- \n \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -\npothi/Home/AnchinharAakhar.pdf?attredirects=0   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n \n \n \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nAshish Anchinhar \n with  /lPRt/lDt/lSwksIw/lPt  /lPt/lSwksU/lSzPt  and  37 others . \nMarch 21 at 10:56am  ·  \n/lNt/lVt/lKt/lSwksAt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt : /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb Deep Narayan Vidyarthi \n/lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lPt/lRt/lSwksAt/lSbt/lRt/ /lSt/lSwksU/lSbt/lSwksIw/lLt/lSwksAt /lJbt/lSwksAt/ /lSwksI.M/lSt/lNDbt/lSwksU/lNt/lSwksAt/lTbt /lJbt/lSwksAt /lDVt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lKt/lE/lLt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw/lKt /lPt/lDt/lSwksAt/lRiMb/lPbt/lSwksAt/lSt/lKt /lBt/lSwksAt/lDt/lSwksO /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE /lE/lHt/lNt /lGbt/lTpt/lNt/lSwksAt \n/lNt/lVt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t/lKt/lSwksAt/lRt /lDVt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lBbt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lJt/lCtslgthwsl/ /lMt/lSwksU//lLt /lKt/lSwksAt/lRt/lNst /lTt/lKt/lBt/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksE /lLt/lSwksO/lKt /lVt/lSwksAt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt /lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lPt/lRt/lSwksAt/lSbt/lRt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBt/lRbt/lVt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lLt/lKt \n/lSt/lE/lHt /lAt/lBt /lNt/lVt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t/lKt/lSwksAt/lRt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lLt/lSwksE/lLt /lPRt/lSwksE/lSwksI.N/lRt/lTt /lKt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lSwksI/lDt/lLt/lSwksIw.M/lPt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lJbt/lSwksAt Dilip Jha  /lKt/lSwksE/lRt \n/lAt/lGt/lSwksU/lAt/lI/lMt/lSwksE /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lE/lVt/lAs/zBtgt /lSt/lSwksAt/lAs/zBtgt/lSKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt/lKt /lSt/lSwksI.M/lMt/lSwksI/lTt, /lAt/lDt/lSbt/lRiMb /lNt/lGt/lRt, /lMt/lDbt/lSwksU/lBt/lNt/lSwksIw/lSt/lCtslgthwsl/ 2014 /lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst \n/lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lKt/lSwksE/lRt /lGt/lJt/lLt /lSt/lAs/zBtgt/lGRt/lHt \"/lJt/lSwksE /lKt/lSwksI/lHt /lNt/lSwksI.M/lNJt /lSt/lKt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/\" /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lAt /lSt/lSwksIw/lNt/lSwksAt/lJt/lSwksO/lRt/lSwksIw/lKt /lE/lKt/lTpt/lSwksAt /lGbt/lSwksVuetdweR/lSwksI.M/lNst/lTt /lU/lDt/lSwksAt/lHt/lRt/lNst \n/lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lAw /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lMt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lMt/lDbt/lSwksU/lBt/lNt/lSwksIw/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt /lO /lO/lKt/lRt /lKt/lTt/lSwksAt/lRiMb-/lDbt/lTt/lSwksAt/lRiMb /lSwksI/lDt/lLt/lSwksIw.M/lPt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lJbt/lSwksAt /lKt/lSwksE/lRt /lSt/lHt/l’t/lSwksO/lGt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lKt 2011 /lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\", /lAt /lA/lHt/lSwksIw /lNt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ 2008 /lSt/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksI/lLt /lRt/lHt/lLt /lBLt/lSwksAt/lGt \n/lO /lPbt/lSwksE/lSt/lBt/lSwksU/lKt/lPt/lRt /lPt/lSt/lRt/lLt /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lKt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt /lKt/lABtkgtbt /lA/lPt/lNt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lMt/lSwksE /lA/lPt/lNt /lNt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lKbt /lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE /lDt/lABtkgtbt /lDt/lSwksE/lLt/lSwksI.W/lNHt \n/lAt /lO/lI/lMt/lSwksE /lRt/lSwksE/lPbt/lRt/lSwksE/lNSt/lKt /lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE \"/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\" /lKt/lSwksE/lRt /lKt/lTt/lSwksA/ /lCt/lCt/lSwksAt/lRiMb /lNt/lSwksAw /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n/lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lSt/lSwksI/lHt/lTt /lPt/lRbt/lBt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lAw /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt/lPt/lRt /lAt/lU-- http://www.videha.co.in/aboutme.htm  \n/lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt /lSwksI/lVt/lSbVt/lSwksAt/lSt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lKt /lAw /lGbt/lSwksVuetdweR/lSwksI.M/lNst/lTt /lKt/lSwksVuetdweR/lT’t/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt /lSwksI/lVt/lRt/lSwksO/lDbt /lKt/lRt/lBt /lAt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lKt/lSwksE/lRt \n/lPt/lKSzt/lMt/lSwksE /lTpbt/lSwksAt/lRbt /lHt/lE/lBt/Dtslt /lSwksI.M/lJt/lNt/lKt/lSwksAt /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt /lTpt/lSwksAw/lGt /lKt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lTt/lNt/lKt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lKSzt/lMt/lSwksAt, /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lIw /lJt/lRtGlSwksU//lRt/lSwksIw /lCbt/lLt \n \n \n \n'/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt' /lPRt/lTbt/lMt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lPt/lSwksAt/lSwksI.M/lKSzt/lKt /lIw /lPt/lSwksI/lTRt/lKt/lSwksAt\n \n(c)./lSt/lVt/lSwksAt/lRiMb/lSwksI.M/lDbt/lKt/lSwksAt/lRt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt /lAt /lJt/lTt/lE /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lKt /lNt/lSwksAt/lMt /lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lTt/lE /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt/Dtslt \nVIDEHA.CO.IN  \nLike  \nAngry  \nComment Share  \n14Malaynath Mishra, Sachidanand Sachu and 12 others \nComments  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nKundan Kumar Karna  /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t/lMt/lSwksE /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lPbt/lSwksAw/lSbt/lNt /lBt/lNt/lLt /lJt/lSwksAt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksAw /Dtslt /lJt/lSwksE /lKt/lSwksIw.W /lSwksI/lNt/lNDt/lNt/lSwksIw/l’t /lAt /lDt/lSwksU/lKbt/lDt /lBt/lSwksAt/lTt \n/lCbt/lSwksIw.M /Dtslt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lSt/lSwksVuetdweR/lJt/lNt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lNt/lSwksAw/lSwksI/lTt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lPt/lSwksAw/lGbt /lMt/lHt/lTVt /lHt/lSwksO/lI /lCbt/lSwksAw /lSt/lSwksE /lSt/lJt/lRiMb/lKt /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lNt/lSwksAw /lSwksI/lBt/lSt/lRt/lBt/lSwksAt/lKt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw /Dtslt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lKt/lRt/lABtkgtbt/lVt/lLt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lBt/lSwksE/lSt/lSwksIw /lDt/lSwksO/lSzt/lSwksIw /lO /lSt/lBbt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt/lE/lLt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt/lKt/lSwksE /lPRt/lSbt/lAs/zBtgt/lSt/lSwksAt /lAt /lO/lHt/lNt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt/lKt/lSwksAt/lRt /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lPRt/lBt/lDDbt/lRiMb/lNt /lKt/lRt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /Dtslt \nUnlike  · Reply  · 2 · March 21 at 11:22am  \nMalayna th Mishra  /lBt/lHtGlSwksU/lTt /lKt/lSzTpt /lHt/lSwksO/lI/l’t/lSwksE /lE/lTt/lSwksE/lKt /lU/lTpbt/lSwksAt /lPt/lTpt/lKt /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt /lKt/lSwksE/Dtslt \n/lE/lKt/lRt/lSwksAt /lSt/lT’t /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksIw /lTt /lDt/lSwksU/lKbt /lHt/lSwksO/lI/l’t/lSwksE /lE/lHt/lNt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lSt/lSwksVuetdweR/lJt/lNt /lKt/lTbt/lSwksIw /lLt/lSwksE? \n/lA/lSt/lT’t /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt /lDt/lSwksIw/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst/lJt/lSwksIw /lA/lPt/lNt /lPt/lKSzt /lRt/lSwksAt/lKbt/lTbt/lSwksU/Dtslt \nUnlike  · Reply  · 3 · March 21 at 11:28am  \nAshish Anchinhar  /lMt/lLt/l’t/lJt/lSwksIw /lA/lSt/lT’t /lKt/lSwksI.M/lTbt/lKt/Dtslt /lSt/lBbt /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksAw/Dtslt \nLike  · Reply  · 2 · March 21 at 11:31am  \nMalaynath Mishra  /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lLt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl//Dtslt \nLike  · Reply  · 1 · March 21 at 11:38am  \n \n Write a reply... \n  \n \n \nDeep Narayan Vidyarthi  /lMt/lLt/l’t /lBbt/lSwksAt/lI/lJt/lSwksIw, /lSwksI/lHt/lNt/lKt/lSwksAt /lE/lSwksI/lHt/lKt/lSwksE /lSt/lSwksAt/lKSzt /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/ /lBbt/lSwksE/lTpt/lLt /lCbt/lSwksI.W/lNHt, /lRt/lHt/lLt/lSwksAw/lKt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt/lKt /lTt' \n/lDt/lSwksU/lNt/lSwksU/ /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lKt /lPt/lRbt/lLt/lSwksAt/lKt /lBt/lSwksAt/lDt /lSt/lBbt /lGt/lSwksO/lTpt/lSwksE /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBt/lSwksU/lJbt/lSwksAt /lJt/lSwksAt/lE/lTt /Dtslt \n/lAt/lLt/lSwksE/lKbt/lMt/lSwksE /lKt/lTt/lSwksA//lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lMt/lSwksAt/lNt/lTt/lSwksAt /lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw/lKt, /lSwksI/lHt/lNt/lKt/lSwksAt /lKRt/lSwksE/lSwksI/lDlt/lTpt /lCt/lSwksI/lHt/lA/lSwksI/lNt /lSt/lSwksE/lTpt/lSwksAt /lNt/lSwksI/lHt /lBbt/lSwksE/lTpt/lLt/lSwksI/lNt, /lBt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksIw.W /lSwksI/lHt/lNt/lKt /lKt/lSwksAt/lJt/lSwksE /lAt/lBt /lE/lTt/lBt/lSwksE \n/lCbt/lSwksI.W/lNHt/Dtslt /lSt/lSwksE /lSt/lBbt /lKt/lSwksE/lO /lJt/lNt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI.M/lTbt... \nLike  · Reply  · March 21 at 12:09pm  \nAshish Anchinhar  /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt/lPt/lRt /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lKt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lPt/lSwksIw /lRt/lSwksAt/lKbt/lLt /lCbt/lSwksAw/Dtslt /lJt/lSwksE /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksI.M/lTbt /lPt/lSwksI/lRbt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt /lIw /lSPt/lSzTpt /lHt/lE/lTt /lJt/lSwksE /lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt \n/lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lKt/lSwksE/lRt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksE/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw /lTt/lKt/lRt /lSt/lKRt/lSwksIw.W/lNt/lSbt/lSwksAt/lTpt /lDt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n \n/lO/lNt/lSwksAt /lAt/lBt /lAw /lBt/lSwksAt/lTt/lKt /lCt/lCt/lSwksAt/lRiMb/lKt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lPbt/lSwksAt/l’t/lDt/lSwksAt /lNt/lSwksAw /lJt/lSwksE 2010/lMt/lSwksE /lJt/lKbt/lNt /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lRt/lSwksAt/lCt/lSwksIw-/lHt/lJt/lSwksAt/lRt/lSwksIw /lBt/lSwksAt/lGt /lMt/lSwksE /lRt/lHt/lSwksIw /lTt/lKbt/lNt /lHt/lMt \n/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lKt /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lNt/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE/lHt/lSwksEAs/zBtgt /lHt/lMt /lO/lKt/lRt /lSwksI/lPRt/lAs/zBtgt/lTpt /lPt/lTpbt/lSwksE/lNt/lSwksE /lRt/lHt/lSwksIw/Dtslt /lU/lD’t/lSwksE/lSb’t /lJt/lSwksE /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lGt/lJt/lLt /lBt/lRbt/lTt/lSwksAw/Dtslt  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \n \n/lRt/lHt/lLt /lBt/lSwksAt/lTt /lRt/lHt/lLt /lBt/lSwksAt/lTt /lKRt/lSwksE/lSwksI/lDlt/lTpt /lKt/lSwksE/lRt /lTt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksO/lKt /lJt/lSwksAt/lNt/lSwksAw/lE /lJt/lSwksE /lKt/lSwksE/lKt/lRt/lSwksAt /lKRt/lSwksE/lSwksI/lDlt/lTpt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw /lAt /lKt/lSwksE/lKt/lRt/lSwksAt /lNt/lSwksAw /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw \nLike  · Reply  · 1 · March 21 at 12:26pm  \nAshish Anchinhar  @All-- /lSt/lBbt /lGt/lSwksO/lTpt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lAt/lGRt/lHt /lJt/lSwksE /lU/lPt/lRt /lDt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt/lPt/lRt /lPt/lRbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt /lSt/lBbt /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lKRt/lMt/lBt/lDDbt \n/lTt/lRt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lDt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lSt/lHtGlSwksU//lSwksI/lLt/l’t/lTt /lLt/lSwksE/lLt /lIw /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lE/lHtGlSwksU/ /lTpbt/lSwksAt/lMt /lDt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksIw.M-- \nhttp://www.videha.co.in/aboutme.htm  \n \n \n \n'/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt' /lPRt/lTbt/lMt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lPt/lSwksAt/lSwksI.M/lKSzt/lKt /lIw /lPt/lSwksI/lTRt/lKt/lSwksAt\n \n(c)./lSt/lVt/lSwksAt/lRiMb/lSwksI.M/lDbt/lKt/lSwksAt/lRt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt /lAt /lJt/lTt/lE /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lKt /lNt/lSwksAt/lMt /lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lTt/lE /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt/Dtslt \nVIDEHA.CO.IN  \nLike  · Reply  · Remove Preview  · March 21 at 12:34pm  \nSanjay Jha  dayiyavak nirvahan aavshyak \nUnlike  · Reply  · 1 · March 21 at 1:42pm  \nSrijan Shekhar  · 13 mutual friends  \nFile a lawsuit ,hamar suggestion. \nUnlike  · Reply  · 1 · March 21 at 1:45pm  \nManoj Karn  /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lMt/lSwksE /lLt/lSwksO/lTbt /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksI.M/lSt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lKt/lNt/lSwksE/lKt/lSwksO /lA/lBbt/lSwksAt/lVt /lNt/lSwksAw /lAw/lCbt./lDt/lSwksO/lSt/lRt/lSwksAt/lKt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksAt /lA/lPt/lNt/lSwksAt /lNt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lCbt/lPt/lSwksE/lVt/lSwksAt/lKt \n/lPt/lRt/lMPt/lRt/lSwksAt /lSt/lNt /lBbt' /lGt/lSwksE/lLt /lAw/lCbt./lJt/lKt/lRt /lSwksI/lNt/lVt/lRiMb/lHt/lNt /lSt/lBt /lPt/lSwksIw/lDlbt/lSwksIw/ /lTt/lSwksU//lRt/lKt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt/lKt/lSwksAt/lRt /lKt' /lRt/lHt/lLt /lCbt /lSwksI.M/lTbt. /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lSt/lBt/lKt/lSwksEAs/zBtgt /lJt/lSwksE /lE/lKt/lRt /lSt/lAs/zBtgt/lRt/lKSzt/lKt \n/lCbt/lSwksI.M/lTbt( /lPRt/lT’t/lKSzt/ /lA/lPRt/lT’t/lKSzt) /lTbt/lSwksU/..../lTbt/lSwksU/.... /lCbt/lSwksIw.M..../lCbt/lSwksIw.M....! \n/lAw /lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lAt /lSwksI/lKt/lSbt/lNt /lKt/lSwksAt/lRt/lSwksIw/lGt/lRt/lKt /lPRt/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lDt/lPt/lRiMb/lNt/lKt /lBt/lSwksAt/lTt /lU/lTpbt/lLt /lCbt/lLt./lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt /lMt/lSwksE /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt /lMt/lHt/lSwksO/lDt/l’t \n/lA/lPt/lNt /lGt/lLt/lTt/lSwksIw /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lRt/lNt/lSwksE /lRt/lHt/lSwksI.M/lTbt./lSt/lBt /lGt/lSwksO/lTpt/lSwksE /lSt/lSwksI/lKRt/l’t /lBbt/lSwksE/lLt /lRt/lHt/lSwksI.M/lTbt /lAw /lKt/lRt/lTt/lSwksU//lTt /lPt/lRt /lSt/lBt /lCt/lSwksU/lPPt /lCbt/lSwksI.M/lTbt ! /lAw /lMt/lSwksU//lKt / /lBt/lSwksI.M/lDbt/lRt/lTt/lSwksAt /lKt/lSwksE /lKt/lSwksIw.W \n/lMt/lSwksAt/lNt/lLt /lJt/lE /lSt/lMt/lTbt/lRiMb/lNt/ /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt/ /lBt/lDlbt/lSwksAt/lBt/lSwksAt /lVt/lSwksAt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lAt/lO/lRt.......? \nUnlike  · Reply  · 1 · March 21 at 1:54pm  \nVinit Utpal a case must be filed against Deep Narayan vidyarthi.  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \nUnlike  · Reply  · 1 · March 21 at 2:33pm  \nYogendr a Pathak Viyogi /lHt/lMt /lE/lSwksI/lHt /lJbt/lGt/lDllbt/lSwksAt /lSt/lSwksCtslgtEAs/zBtgt /lHt/lTpt/lLt/lSwksE /lRt/lHt/lE /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksAw/lTt /lCbt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl//Dtslt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw/lKt /lA/lNt/lSwksU/lBbt/lVt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt \n/lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lSwksI/lVt/lJNJt/lSwksAt/lNt/lKt /lKSzt/lSwksE/lTRt /lMt/lSwksE /lE/lKt/lRt/lSwksAt /lBt/lDllbt /lPt/lSwksAw/lGbt /lA/lPt/lRt/lSwksAt/lDbt /lBt/lSwksU//lJbt/lLt /lJt/lSwksAt/lI/lTt /lCbt/lSwksAw/lKt/Dtslt /lDt/lSwksE/lSbt /lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lSbt /lSt/lBt /lTpbt/lSwksAt/lMt /lNt/lSwksIw/lKt /lNt/lSwksIw/lKt \n/lLt/lSwksO/lKt/lKt /lNt/lSwksO/lKt/lRt/lSwksIw/lO /lGt/lSwksE/lLt/lSwksAw/lKt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n/lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lJt/lSwksIw/lKt /lVt/lCt/lSwksAt/lVt /lKt/lMt/lJt/lSwksO/lRt /lLt/lSwksAt/lGt/lLt, /lTt/lSwksEAs/zBtgt /lHt/lMt /lIw /lSwksI/lLt/lKbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksIw.M/Dtslt /lPt/lSwksI/lHt/lLt /lBt/lSwksAt/lTt /lJt/lSwksE /l’t/lSwksI/lDt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lLt/lSwksE/lKbt/lKt /lKt/lTt/lHtGlSwksU /lSt/lSwksCtslgtEAs/zBtgt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU \n/lU/lDDbt/lSwksI.N/lRt/lTt /lKt/lSwksE/lLt/lSwksI/lNt /lTts /lSt/lSwksU//lTRt/lKt /lU/lLLt/lSwksE/lKbt /lJt/lRtGlSwksU//lRt/lSwksIw/Dtslt /lE/lKt/lRt/lSwksE /lKt/lHt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksAw/lKt ‘ethics’/Dtslt /lNt/lSwksI/lHt /lKt/lE/lNt/lSwksE /lU/lSwksI.M/lCt/lTt/lSwksE /lO /lNt/lKt/lLt /lA/lTbt/lVt/lSwksAt \nplagiarism /lKt/lHt/lLt /lJt/lSwksAt/lI/lTt /lCbt/lSwksAw/lKt/Dtslt /lE/lKt/lRt/lSwksAt /lLt/lSwksE/lLt /lBt/lHtGlSwksU/lTt /lRt/lSwksAt/lSt /lKt/lSwksAt/lNt/lSwksU//lNt/lSwksIw /lPRt/lSwksAt/lVt/lDbt/lSwksAt/lNt /lCbt/lSwksAw/lKt/Dtslt \n/l’t/lSwksI/lDt /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lKt/lSwksEAs/zBtgt /lLt/lGt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lA/lNt/lSwksE/lRt/lSwksE /lBt/lDt/lNt/lSwksAt/lMt /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt /lRt/lHt/lLt/lSwksI/lNt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTts /lO/lHt/lSwksO /lMt/lSwksAt/lNt/lHt/lSwksAt/lSwksI/lNt/lKt /lMt/lSwksO/lKt/lDt/lMt/lSwksAt /lTpbt/lSwksO/lSwksI/lKt \n/lSt/lKt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt \n/lO/lNt/lSwksAt /lMt/lSwksAt/lSwksI.M/lMt/lLt/lSwksAt /lMt/lSwksO/lKt/lDt/lMt/lSwksAt /lMt/lSwksE /lJt/lSwksE/lBt/lSwksAt /lSt/lSwksCtslgtEAs/zBtgt /lPt/lSwksU//lVt/lRiMb /lIw /lA/lPt/lNt/lSwksI/lHt /lMt/lSwksE /l’t/lSwksI/lDt /lPbt/lSwksI.N/lRt/l’t/lSwksAt /lJt/lSwksAt/lI/lTt /lTts /lNt/lSwksIw/lKt /lRt/lHt/lSwksAw/lTt/Dtslt /l’t/lSwksI/lDt /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lKt/lSwksEAs/zBtgt /lKt/lSwksI/lNt/l’t/lSwksO \n/lLt/lGt/lSwksAw/lTt /lHt/lSwksO/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lHtGlSwksU/lNKt/lRt /lPt/lKSzt /lKt/lMt/lJt/lSwksO/lRt /lCbt/lSwksI/lNt /lTts /lE/lKt/lRt /lDt/lSwksU//lTpt/lSwksAt /lTt/lRt/lSwksIw/lKt/lSwksAt /lCbt/lSwksAw/lKt – \n/lPt/lSwksI/lHt/lLt /lJt/lSwksE /lSwksI/lVt/lJNJt/lSwksAt/lNt/lKt /lKSzt/lSwksE/lTRt /lMt/lSwksE /lNt/lSwksIw/lKt /lJt/lKt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSTbt/lSwksAt/lSwksI/lPt/lTt /lV’t/lVt/lSTbt/lSwksAt /lCbt/lSwksAw/lKt – withdraw your article. /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksE /lBbt/lSwksE/lLt /lSt/lMPt/lSwksAt/lDt/lKt \n/lKt/lSwksEAs/zBtgt /lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lJt/lSwksAt/lE /lJt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lSt/lSwksCtslgtEAs/zBtgt /lBbt/lSwksU//lLt /lBbt/lSwksE/lLt, /lHt/lMt /lE/lSwksI/lHt /lLt/lSwksE/lKbt /lKt/lSwksEAs/zBtgt /lVt/lSwksAt/lPt/lSt /lLt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksIw.M/Dtslt /lTt/lKbt/lNt /lSt/lMPt/lSwksAt/lDt/lKt /lA/lSwksI/lGt/lLt/lSwksAt /lA/lAs/zBtgt/lKt /lMt/lSwksE /lE/lSwksI/lHt \n/lTt/lRt/lHt/lKt /lSt/lSwksU//lCt/lNt/lSwksAt /lCbt/lSwksAt/lPt/lSwksU /lDt/lSwksE/lTt/lSwksAt/lHt/Dtslt \n/lDt/lSwksO/lSt/lRt /lA/lSwksI.M/lCbt /lSt/lSwksAt/lVt/lRiMb/lJt/lSwksI/lNt/lKt /lMt/lSwksAt/lPbt/lSwksIw.W/Dtslt \n/l’t/lSwksI/lDt /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lKt/lSwksEAs/zBtgt /lA/lPt/lNt/lSwksAt /lPt/lRt /lDtGlSwksVuetdweR/lRbt /lSwksI/lVt/lSbVt/lSwksAt/lSt /lCbt/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lO /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lGt/lLt/lTt/lSwksIw /lNt/lSwksI/lHt /lKt/lSwksE/lLt/lSwksI/lNt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTts /lSwksI/lNt/lSwksI.M/lSbCt/lTt/lSwksE /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lKt/lSwksEAs/zBtgt /lNt/lSwksIw/lKt \n/lJt/lKt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lKt/lRt/lTbt/lSwksU/Dtslt /lO/lKt/lSwksIw.W/lLt/lKt /lNt/lSwksO/lSwksI/lTpt/lSt /lPt/lTpbt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lTbt/lSwksU/lNt/Dtslt \nUnlike  · Reply  · 7 · March 21 at 5:06pm  \nAshish Anchinhar  /lSwksI/lNt/lSwksI.M/lSbCt/lTt /lRtGlSwksU//lPt/lSt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt/lHtGlSwksU//lCtslgthwsl/ /lSt/lE/lHt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksIw.M/Dtslt /lO/lNt/lSwksAt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lDVt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lDt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lSt/lSwksE /lAw \n/lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lPt/lRt /lDt/lSwksE/lKbt/lLt /lJt/lSwksAt /lSt/lKt/lSwksAw/lEhttp://www.videha.co.in/aboutme.htm  /lAt /lVt/lHt/lE /lKt/lMt /lNt/lSwksAw /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n \n \n \n'/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt' /lPRt/lTbt/lMt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lPt/lSwksAt/lSwksI.M/lKSzt/lKt /lIw /lPt/lSwksI/lTRt/lKt/lSwksAt\n \n(c)./lSt/lVt/lSwksAt/lRiMb/lSwksI.M/lDbt/lKt/lSwksAt/lRt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt /lAt /lJt/lTt/lE /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lKt /lNt/lSwksAt/lMt /lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lTt/lE /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt/Dtslt \nVIDEHA.CO.IN  \nLike  · Reply  · Remove Preview  · 1 · March 21 at 5:19pm  \n \n Write a reply...  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n  \n \n \nAshish Anchinhar  /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lGt/lSwksO/lTpt/lSwksE/lKt /lCt/lSwksU/lPPt/lSwksIw /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lSwksE/lHt/lKt /lJt/lNMt /lDt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt \nLike  · Reply  · 2 · March 21 at 11:00pm  \nDeep Narayan Vidyarthi  /lAt/lDt/lRt/lNst/lSwksIw/l’t /l’t/lSwksO/lGt/lSwksE/lNDRt /lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt /lSwksI/lVt/l’t/lSwksO/lGt/lSwksIw /lSt/lRt /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lGt/lPPt/lSt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt /lSt/lHt/lMt/lTt /lCbt/lSwksIw.M, /lHt/lMt /lJt/lTt/lSwksE/lKt /lJt/lNt/lSwksAw \n/lCbt/lSwksIw.M/l’t/lSwksAw/lKt /lAt/lSwksI.M/lSbt/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lJt/lSwksIw/lKt /lNt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lPt/lSwksO/lSTpt /lKt/lRt/lSwksAw /lCbt/lSwksIw.M../lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lCt/lSwksIw/lJt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lVt/lSzt/l’t /lBt/lNt/lSwksE/lBt/lSwksAt /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lJt/lNt/lTt/lBt/lSwksE /lSt/lAs/zBtgt/lBt/lAs/zBtgt/lSwksI.M/lDbt/lTt \n/lV’t/lSwksI/lKTt /lSt/lCtslgthwsl/ /lGt/lPPt /lKt /lLt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksAt/l’t /lTt' /lNt/lSwksIw/lKt /lRt/lSwksI/lHt/lTt/lSwksAw/lKt/Dtslt/lE/lSwksI/lHt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lGt/lSwksO/lTpt/lSwksE /lSt/lSwksA//lHt/lSwksAt/lDt/lRiMb/lTt/lSwksAt/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lGt /lLt/lSwksAw/lLt /lJt/lSwksAt/l’t.../lU/lSwksI.M/lCt/lTt /lSt/lMt/lSwksAt/lDbt/lSwksAt/lNt /lAt \n/lSt/lJt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lHt/lMt /lTt/lSwksAw/l’t/lSwksAt/lRt /lCbt/lSwksIw.M... \nLike  · Reply  · 2 · March 22 at 7:48am  \nMalaynath Mishra  /lSwksI/lBt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lJt/lSwksIw /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lTt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lJt/lSwksIw/lKt /lSt/lCtslgthwsl/ /lKt/lTt/lSwksE /lBt/lSwksAt/lTt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lBt/lSwksAt/lKt /lBt/lSwksAt/lTt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lI/lNt/lBt/lSwksCtslgtO/lKSt /lMt/lSwksE \n/lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksIw.M/Dtslt \n/lSwksI/lKt/lE/lKt /lNt/lSwksAw /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksIw/lDbt/lSwksAt /lSt/lMPt/lKt/lRiMb /lKt/l’t /lSt/lMt/lSwksAt/lDbt/lSwksAt/lNt /lTt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksIw.M/Dtslt \n/lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lKt/lSwksI/lHt /lRt/lHt/lLt/lSwksE /lJt/lSwksE /lDt/lSwksU/lNt/lSwksU/ /lMt/lSwksE /lGt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lAt /lSwksI.M/lSbt/lSz’t /lSt/lDtGlSwksVuetdweR/lSb’t /lSt/lMBt/lNDbt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \nLike \n · Reply  · 1 · March 22 at 7:59am  \nAshish Anchinhar  /lMt/lTt/lLt/lBt /lE/lKt /lTt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lKt/lSwksI.N/lRt/l’t/lSwksA/ /lAt /lDt/lSwksO/lSt/lRt /lSwksI/lVt/lSzt/l’t /lBt/lNt/lSwksE/lBt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lSt/lCtslgthwsl/ /lGt/lPPt/lPt /lKt/lRt/lTt /Dtslt \n/lBt/lSwksAt/lHt /lE/lKt/lRt/lSwksE /lKt/lSwksI/lLt/l’t/lSwksU/lGt /lKt/lHt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw \nLike \n · Reply · March 22 at 10:33am  \n \n  \nWrite a reply... \n \n  \n \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nDeep Narayan Vidyarthi  /lE/lSwksI/lHt/lSt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt /lKt/lKbt/lNt/lSwksO /lNt/lSwksAw /lMt/lSwksU/lKt/lSwksI.N/lRt /lRt/lHt/lLt /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lBLt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lGt/lSt/lCtslgthwsl/ /lA/lPt/lNt/lSwksE \n(/lAt/lSwksI.M/lSbt/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lJt/lSwksIw)/lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lJt/lSwksO/lRt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/.../lO/lTt/l’t/lSt/lCtslgthwsl/ /lHt/lSwksO/lSt/lLt/lSwksAt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lTpbt/lSwksIw/lKt/lSwksE /lBt/lRt/lHt/lLt, /lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksI/lHt /lPbt/lSwksO/lNt /lKt'/lKt' /lHt/lMt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lPt/lSwksU/lCbt/lPt/lSwksAt/lCbt \n/lKt/lRt/lSwksAw/lTt /lRt/lHt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/.../lPt/lSwksI.N/lRt/lNst/lSwksAt/lMt /lHt/lMt /lLt/lGt/lSwksAt/lTt/lSwksAt/lRt /lSwksI/lLt/lKbt/l’t /lLt/lGt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl//Dtslt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lSwksI/lNt/lKt/lSwksAt/lLt/l’t /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lMt/lSwksO/lNt /lBbt/lSwksE/lLt /lTt' /lSt/lBbt/lSt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lA/lPt/lNt/lSwksI/lHt /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \n/lPbt/lSwksO/lNt /lKt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/.../lKt/lHt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/ /lAw/lSwksI/lHt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lPt/lRt /lBbt/lSwksU//lSwksI.M/lMt/lKt/lSwksAt /lSwksI/lLt/lKbt /lSwksI/lDt/l’t.../lTt/lSwksAt/lSwksI/lHt /lLt/lSwksE/lLt /lHt/lMt /lBt/lSwksE/lRt /lBt/lSwksE/lRt /lPbt/lSwksO/lNt /lKt/l’t/lNt/lSwksE /lRt/lSwksI/lHt. /lA/lPt/lNt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lTpt/lSwksAt/lRt/lSwksI/lTt \n/lRt/lHt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/... /lO/lSwksI/lHt /lSt/lMt/l’t/lMt/lSwksE /lKt/lNt/lSwksE /lKt/lCt/lSwksO/lTpt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lBbt/lSwksE/lLt /lHt/lMt /lA/lSwksI.M/lMt/lTt /lSwksI.M/lMt/lSbRt /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lKt/lHt/lBt/lSwksO /lKt/l’t/lSwksI/lLt/l’t/lSwksI/lNt /Dtslt /lIw /lBt/lSwksAt/lTt /lSt/lT’t /lCbt/lSwksAw /lJt/lSwksE /lO/lSwksI/lHt \n/lSt/lMt/l’t/lMt/lSwksE /lHt/lMt /lAt/lO/lRt /lSwksI/lKt/lNt/lKt/lSwksAt /lKt/lSwksI/lHt/l’t/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lSwksI/lLt/lSwksI.W/lKbt /lDt/lSwksE/lTt/lSwksAt /lSt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lJt/lNt/lSwksAw/lTt /lRt/lSwksI/lHt/l’t/lSwksAw/lKt/Dtslt/lTt/lKbt/lNt /lA/lPt/lNt/lSwksE/lSt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lLt/lKbt' /lBt/lSwksAw/lSt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/... \n/lE/lSwksI/lHt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt/lMt/lSwksE /lAt/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt /lKt/lHt/lBt /lA/lSwksI.M/lCbt... \n/lRt/lDt/lSwksIw/lPbt, /lKt/lSwksAt/lSwksI/lPbt/l’t/lSwksAt, /lMt/lKt/lTt/lSwksAt, /lMt/lTt/lLt/lSwksAt, /lGt/lJt/lLt/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lJt/lSwksE /lHt/lMt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksI/lNt /lSt/lSwksE/l’t/lHt /lI/lHt/lSwksO /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lSwksI/lKt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lSwksI.M/lCt/lJt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \n/lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lDt/lSwksU /lHt/lSwksE/lTt/lSwksAw/lKt? /lSt/lSwksE /lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lHt/lSwksE/lTt/lSwksAw/lKt! /lHt/lMt /lE/lTt/lBt/lSwksE /lBt/lSwksU//lJbt/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw/lKt/Dtslt /lO/lNt/lSwksAt /lHt/lMt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt /lGt/lJt/lLt/lKt /lV’t/lSwksAt/lKt/lRt/lNst /lSwksI/lLt/lKbt/lNt/lSwksI/lHt /lNt/lSwksAw \n/lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw/lKt/Dtslt/lA/lPt/lNt /lLt/lSwksE/lKbt/lSwksI/lKt/l’t/lMt/lSwksE /lDt/lSwksU /lTpt/lPPt/lSwksIw /lCt/lCt/lRiMb /lKt/l’t/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksI/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lKt/lHt/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksI/lKt, /lA/lPt/lNt/lSwksE /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt/l’t/lSwksAw/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksO/lKt /lSwksI.M/lMt/lLt/lSwksAt/lNt \n/lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw/lKt, /lVt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksIw.W /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lKt /lBt/lSwksAt/lHt/lSwksE/lKt /lJt/lSwksE /lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lCbt/lSwksAw/lKt /lO /lTt /lKt/lTt/lSwksAw/lSt/lCtslgthwsl/ /lNt/lHt/lSwksIw/lE /lSwksI.M/lMt/lLt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksAw/lKt/Dtslt /lBbt/lNt/lSwksE /lDt/lSwksU/lNt/lSwksU/ /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lKt /lPt/lNNt/lSwksAt /lPt/lSwksO/lSTpt \n/lKt/l’t/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksI/lNt /lA/lPt/lNt/lSwksE /Dtslt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lLt/lGt /lJt/lSwksE /lCbt/lLt /lSt/lSwksE /lSt/lBbt/lKt /lSt/lSwksO/lJbt/lSwksAt /lRt/lSwksI.W/lKbt /lDt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/, \nLike  · Reply  · 1 · March 22 at 7:55am  \nDeep Narayan Vidyarthi  /lO/lNt/lSwksAt \"/lGt/lJt/lLt.../lDt/lSwksU/lSz’t/lAs/zBtgt/lTt /lKt/lSwksE /lBt/lSwksAt/lDt\" ( /lSt/lMPt/lSwksAt/lDt/lNt : /lSwksI/lDt/lKSzt/lSwksIw/lTt /lDt/lNt/lKt/lSwksA//lRt/lSwksIw)/lKt 1/lA/lTbt/lVt/lSwksAt 2 /lMt/lSwksE \n/lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lGt/lJt/lLt/lKt /lO/lSwksI/lHt /lTt/lTVt /lSt/lBbt/lKt /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lBbt/lSwksE/lTpt/lSwksAw/lAw /lJt/lSwksE /lAt/lDt/lRt/lNst/lSwksIw/l’t /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lJt/lSwksIw /lA/lPt/lNt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lMt/lSwksE /lGt/lJt/lLt/lKt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt \n/lSt/lBbt /lTt/lTVt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lMt/lSwksE/lTpt/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt, \nLike  · Reply  · March 22 at 8:23am  \nDeep Narayan Vidyarthi  /lHt/lCtslgthwsl/, /lHt/lMt/lRt /lGt/lJt/lLt /lAt /lGt/lJt/lLt/lKt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lSbt/lSwksE/lRt /lVt/lSwksAt /lPt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lTt/lSwksIw /lSwksI/lKt/lNt/lKt/lSwksO/lSt/lCtslgthwsl/ /lMt/lSwksE/lLt /lKbt/lSwksAt/lI/lTt /lHt/lSwksO /lTt' \n/lKt/lSwksVuetdweR/lPt/l’t/lSwksAt /lKt/lHt/lLt /lJt/lSwksAt/lU... \nLike  · Reply  · March 22 at 8:52am  \nAshish Anchinhar  Deep Narayan Vidyarthi /l’t/lSwksI/lDt /lE/lKbt/lNt/lSwksO /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lIw /lLt/lSwksAt/lSwksI/lGt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ \n/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lTt/lTb’t /lNt/lSwksAw /lCt/lSwksO/lRt/lSwksE/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl/ /lPbt/lSwksE/lRt /lO/lI /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lKt /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lTt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lMt/lSwksE/lSt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lKt /lSwksI/lKt/l’t/lSwksO \n/lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lBt/lHt/lRt/lKt /lGt/lJt/lLt/lMt/lSwksE /lPRt/l’t/lSwksO/lGt /lKt/lSwksE/lNt/lSwksAt /lHt/lSwksO /lSt/lSwksE /lDt/lSwksE/lLt /lHt/lSwksO/lI/Dtslt /lO/lHt/lSwksO /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksE /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lBt/lLt/lSwksAt /lCbt/lSwksAw/Dtslt \n/lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt /lTt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE/lHt/lSwksEAs/zBtgt /lLt/lSwksIw.M/lSwksI.W/lKbt /lCt/lSwksU/lKt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE \"/lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lKt/lSwksI/lHt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lPt/lRt/lSwksAt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt/lSwksAt/lVt/lLt/lSwksIw.M /lE/lKt/lSwksAw /lHt/lSwksO/lI /lCbt/lSwksAw..\" \n \n/lAt/lBt /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lO /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lKt /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lMt/lSwksE /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lO /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lO/lHt/lNt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lHt/lSwksO, \n/l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksE/lNt/lSwksAt /lSwksI/lVt/l’t/lSwksO/lGt/lSwksIw Yogendra Pathak Viyogi /lJt/lSwksIw /lKt/lHt/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lLt/lGt/lSwksAw/lTt /lHt/lSwksO /lJt/lSwksE /lA/lNt/lSwksE/lRt/lSwksE /lPt/lRt/lSwksE/lSbt/lSwksAt/lNt /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt \n/lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lU/lPt/lRt /lMt/lSwksAt/lNt/lHt/lSwksAt/lSwksI/lNt/lKt /lKt/lSwksE/lSt /lKt/lRtGlSwksU/ /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lPbt/lSwksE/lRt /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksIw.M/lSwksI.W/lKbt /lGt/lLt/lTt/lSwksIw /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksU//Dtslt /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt/lRt/lSwksO /lLt/lSwksO/lKt /lSt/lBbt \n/lSt/lLt/lSwksAt/lHt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt, /lKt/lSwksAt/lPt/lSwksIw/lRt/lSwksAt/lI/lTpt/lKt /lKt/lSwksE/lSt /lLt/lSwksE/lLt .. \n \n/lHt/lMt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt /lTpbt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb /lLt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw /lSwksI/lTt/lNt/lKt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lV’t/lSwksI/lKTt/lGt/lTt /lA/lNt/lSwksU/lMt/lSwksI/lTt /lLt/lABtkgtbt /lKt/lABtkgtbt /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl//lI /lHt/lMt/lRt /lSwksI.M/lCt/lNTt/lSwksAt /lNt/lSwksAw /lKt/lRtGlSwksU//Dtslt /lJt/lNt/lTt/lSwksAt-  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n/lJt/lNt/lSwksAt/lDt/lRiMb/lNt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksU//lSwksI.M/lCt/lTt /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt/lI/lE /lJt/lSwksE /lIw /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lPbt/lSwksO/lNt /lNt/lSwksAw /lKt/lSwksE/lLt/lSwksAt/Dtslt /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lSwksI/lLt/l’t /lJt/lCtslgthwsl/ /lPbt/lSwksO/lNt /lKt/lSwksE/lBt/lSwksE /lKt/lSwksE/lLt/lSwksAt /lAt /lHt/lMt /lBbt/lSwksU//lSwksI.M/lMt/lKt/lSwksAt /lNt/lSwksAw \n/lSwksI/lLt/lKbt/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw /lTt/lKt/lRt /lIw /lMt/lTt/lLt/lBt /lNt/lSwksAw /lJt/lSwksE /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb /lNt/lSwksAw /lDt/lSwksE/lTt/lSwksAt/Dtslt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lAt/lBt /lAw /lBt/lSwksAt/lTt/lSt/lCtslgthwsl/ /lMt/lTt/lLt/lBt /lNt/lSwksAw /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lKt/lSwksE /lGt/lJt/lLt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lLt/lSwksAt/Dtslt \nLike  · Reply  · March 22 at 10:25am  · Edited  \nAshish Anchinhar  /lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lCt/lSwksA//lDbt/lRt/lSwksIw, Vikash Jha , Bal Mukund Pathak Amit Mishra /lAt/lSwksI/lDt/lKt \n/lCt/lSwksU/lPPt/lSwksIw/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lKt/lSwksIw.W /lBt/lSwksU//lJbt/lLt /lJt/lSwksAt/lE ? \nLike  · Reply  · March 22 at 10:37am  \nVikash Jha  /lKt/lSwksIw.W /lSwksI/lVt/lCt/lSwksAt/lRt /lBbt/lSwksAw/l’t/lSwksAt, /lMt/lSwksA//lNt/lVwztgkt /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt /lLt/lKSzt/lNst/lMt /lBt/lSwksU/lJbt/lSwksAw/lTt /lHt/lMt/lRt/lSwksO /lPt' /lKt/lSwksCtslgtO/lPt/lSwksIw/lRt/lSwksAt/lI/lTpt/lKt /lKt/lSwksE/lSt /lKt/lRt/lBt/lSwksAw /lKt/lSwksIw.W ? /lHt/lMt /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \n/lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lPt/lSwksIw/lDlt/lSwksIw/lE/lPbt /lRtGlSwksU//lPt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lRt/lKbt/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksIw.M /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lDt/lSwksIw/lPt/lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lJt/lSwksIw/lKt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lLt/lGt /lU/lPt/lLt/lBDbt /lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt /lE/lHt/lNt /lMt/lSwksE /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU \n/lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lKt/lSwksI/lHt /lSt/lKt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksIw.M ? \nUnlike  · Reply  · 1 · March 22 at 10:46am  · Edited  \nAshish Anchinhar  /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lPt/lRt /lTt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt /lDt/lSwksE/lLt/lSwksE /lCbt/lSwksAwhttp://www.videha.co.in/aboutme.htm  /lJt/lSwksAt /lKt/lABtkgtbt /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt \n/lSwksI/lLt/l’t/Dtslt \n \n/lMt/lSwksA//lNt/lVwztgkt /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt /lLt/lKSzt/lNst/lMt /lPt/lRt /lKt/lSwksAt/lPt/lSwksIw/lRt/lSwksAt/lI/lTpt /lTt/lCtslgthwsl/ /lNt/lSwksAw /lHt/lSwksO/lI /lCbt/lSwksAw /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lSwksE/lHt/lKt /lKt/lSwksO/lNt /lA/lAs/zBtgt/lTt \n \n \n \n'/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt' /lPRt/lTbt/lMt /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lPt/lSwksAt/lSwksI.M/lKSzt/lKt /lIw /lPt/lSwksI/lTRt/lKt/lSwksAt\n \n(c)./lSt/lVt/lSwksAt/lRiMb/lSwksI.M/lDbt/lKt/lSwksAt/lRt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt /lAt /lJt/lTt/lE /lLt/lSwksE/lKbt/lKt/lKt /lNt/lSwksAt/lMt /lNt/lSwksI/lHt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lTt/lE /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksAt/lDbt/lSwksIw/lNt/Dtslt \nVIDEHA.CO.IN  \nLike  · Reply  · Remove Preview  · 1 · March 22 at 10:47am  \nVikash Jha  /lTpbt/lSwksIw/lKt /lCbt/lSwksAw, /lSt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lJbt /lMt/lSwksE /lPt/lRbt/lLt/lSwksAt/lKt /lBt/lSwksAt/lDt /lKt/lHt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksIw.M ! \nLike  · Reply  · March 22 at 10:49am  \nAshish Anchinhar  \nLike  · Reply  · 1 · March 22 at 10:49am  \nAshish Anchinhar   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nLike \n · Reply  · 1 · March 22 at 10:49am  \nAshish Anchinhar  \nLike  · Reply  · March 22 at 10:54am  \nAshish Anchinhar  /lSwksI/lLt/l’t /lDt/lSwksAw/lE /lDt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl/ /lE/lHtGlSwksU/ /lTpbt/lSwksAt/lMt/Dtslt \nLike  · Reply  · March 22 at 10:54am  \n \n Write a reply... \n  \nDeep Narayan Vidyarthi  /lSwksI/lVt/lKt/lSwksAt/lSbt/lJt/lSwksIw /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lBt/lSwksAt/lLt/lSwksAt /lPt/lSwksVuetdweR/lSzTpt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt/lJt/lSwksIw /lU/lPt/lRt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt.../lDt/lSwksE/lKbt/lLt \n/lJt/lSwksAt/lU... \nLike  · Reply  · March 22 at 11:37am  \nAshish Anchinhar  /l’t/lSwksI/lDt /lE/lKbt/lNt/lSwksO /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lIw /lLt/lSwksAt/lSwksI/lGt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lTt/lTb’t /lNt/lSwksAw /lCt/lSwksO/lRt/lSwksE/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl/ \n/lPbt/lSwksE/lRt /lO/lI /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lKt /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lTt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lMt/lSwksE/lSt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lKt /lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lBt/lHt/lRt/lKt /lGt/lJt/lLt/lMt/lSwksE /lPRt/l’t/lSwksO/lGt \n/lKt/lSwksE/lNt/lSwksAt /lHt/lSwksO /lSt/lSwksE /lDt/lSwksE/lLt /lHt/lSwksO/lI/Dtslt /lO/lHt/lSwksO /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksE /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lBt/lLt/lSwksAt /lCbt/lSwksAw/Dtslt /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt /lTt/lCtslgthwsl/ /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE/lHt/lSwksEAs/zBtgt /lLt/lSwksIw.M/lSwksI.W/lKbt /lCt/lSwksU/lKt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE \n\"/lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lKt/lSwksI/lHt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lPt/lRt/lSwksAt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt/lSwksAt/lVt/lLt/lSwksIw.M /lE/lKt/lSwksAw /lHt/lSwksO/lI /lCbt/lSwksAw..\" \n \n/lAt/lBt /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lO /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lKt /lA/lAs/zBtgt/lSbt /lSwksI/lDt/l’t/lSwksA/ /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lMt/lSwksE /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lO /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lO/lHt/lNt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lHt/lSwksO, \n/l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksE/lNt/lSwksAt /lSwksI/lVt/l’t/lSwksO/lGt/lSwksIw Yogendra Pathak Viyogi /lJt/lSwksIw /lKt/lHt/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lCtslgthwsl/ /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lLt/lGt/lSwksAw/lTt /lHt/lSwksO /lJt/lSwksE /lA/lNt/lSwksE/lRt/lSwksE /lPt/lRt/lSwksE/lSbt/lSwksAt/lNt /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt \n/lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /lTt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lU/lPt/lRt /lMt/lSwksAt/lNt/lHt/lSwksAt/lSwksI/lNt/lKt /lKt/lSwksE/lSt /lKt/lRtGlSwksU/ /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lPbt/lSwksE/lRt /lSt/lAs/zBtgt/lPt/lSwksAt/lDt/lKt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksIw.M/lSwksI.W/lKbt /lGt/lLt/lTt/lSwksIw /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksU//Dtslt /l’t/lSwksAt /lTt/lCtslgthwsl/ /lHt/lMt/lRt/lSwksO /lLt/lSwksO/lKt /lSt/lBbt \n/lSt/lLt/lSwksAt/lHt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt, /lKt/lSwksAt/lPt/lSwksIw/lRt/lSwksAt/lI/lTpt/lKt /lKt/lSwksE/lSt /lLt/lSwksE/lLt .. \n \n/lHt/lMt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lHt /lTpbt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb /lLt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw /lSwksI/lTt/lNt/lKt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lV’t/lSwksI/lKTt/lGt/lTt /lA/lNt/lSwksU/lMt/lSwksI/lTt /lLt/lABtkgtbt /lKt/lABtkgtbt /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl//lI /lHt/lMt/lRt /lSwksI.M/lCt/lNTt/lSwksAt /lNt/lSwksAw /lKt/lRtGlSwksU//Dtslt /lJt/lNt/lTt/lSwksAt- \n/lJt/lNt/lSwksAt/lDt/lRiMb/lNt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksU//lSwksI.M/lCt/lTt /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt/lI/lE /lJt/lSwksE /lIw /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lPbt/lSwksO/lNt /lNt/lSwksAw /lKt/lSwksE/lLt/lSwksAt/Dtslt /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lSwksI/lLt/l’t /lJt/lCtslgthwsl/ /lPbt/lSwksO/lNt /lKt/lSwksE/lBt/lSwksE /lKt/lSwksE/lLt/lSwksAt /lAt /lHt/lMt /lBbt/lSwksU//lSwksI.M/lMt/lKt/lSwksAt /lNt/lSwksAw \n/lSwksI/lLt/lKbt/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw /lTt/lKt/lRt /lIw /lMt/lTt/lLt/lBt /lNt/lSwksAw /lJt/lSwksE /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb /lNt/lSwksAw /lDt/lSwksE/lTt/lSwksAt/Dtslt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lAt/lBt /lAw /lBt/lSwksAt/lTt/lSt/lCtslgthwsl/ /lMt/lTt/lLt/lBt /lNt/lSwksAw /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lHt/lMt/lRt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lKt/lSwksE /lGt/lJt/lLt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lLt/lSwksAt/Dtslt \nLike \n · Reply  · 1 · March 22 at 12:04pm  \n \n  \nWrite a reply...  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n  \nAshish Anchinhar  /lJt/lCtslgthwsl/ Deep Narayan Vidyarthi /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lNt/lSwksAw /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lTt/lCtslgthwsl/ \n/lE/lKbt/lNt /lDbt/lSwksI.N/lRt /lO /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lSwksI/lKt/lE/lKt /lNt/lSwksAw /lDt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lHt/lMt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ /lNt/lSwksAw /lAw/lTpbt/lSwksAt/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lGt/lJt/lLt/lMt/lSwksE /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt \n/lBt/lHt/lRt/lKt /lPRt/l’t/lSwksO/lGt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lLt/lHtGlSwksU/lCtslgthwsl//Dtslt /lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksE-/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksAt/lI/lNt /lCbt/lSwksAw /lTt/lKt/lRt/lSwksO /lO /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lDt/lSwksE/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lO /lKt/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lSt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lLt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt \n \n/lJt/lCtslgthwsl/ Deep Narayan Vidyarthi /lSt/lHt/lSwksIw /lRt/lHt/lTt/lSwksI.M/lTbt /lTt/lCtslgthwsl/ /lE/lTt/lSwksE/lKt /lDt/lSwksE/lRt/lMt/lSwksE /lO /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lDt/lABtkgtbt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lRt/lSwksI/lHt/lTt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt \n/lSVt/lSwksAt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lVt/lKt /lCbt/lSwksAw /lJt/lSwksE /lSt/lBt/lSwksU//lTt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lLt/lGt /lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksI/lNt /lKt/lSwksAt/lRt/lNst /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lBbt/lSwksAt/lRt/lTt/lSwksIw/l’t /lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lPt/lSwksI/lHt/lLt /lBt/lSwksE/lRt /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lBt/lHt/lRt/lKt /lPRt/l’t/lSwksO/lGt \n/lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lPt/lRt 2009/lMt/lSwksE /lGt/lJt/lSwksE/lNDRt /lTpbt/lSwksAt/lKt/lSwksU/lRt /lKt/lSwksE/lLt/lSwksAt /lJt/lKt/lRt/lSwksAt /lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt /lRt/lSwksE/lPbt/lRt/lSwksE/lNSt /lSt/lSwksI/lHt/lTt /lHt/lMt /lA/lPt/lNt /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lSwksO /lDbt/lSwksI.N/lRt/lMt/lSwksE /lDt/lSwksE/lSwksI/lLt/l’t/lSwksAw/Dtslt \n/lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lO /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lJt/lSwksE /lHt/lMt /lA/lPt/lNt /lBLt/lSwksAt/lGt /lO /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lMt/lSwksE /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lSwksI.M/lCbt/l’t/lSwksAw /lAt /lJt/lKt/lRt/lSwksAt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lO /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lVt/lE/lHt \n/lRtGlSwksU//lPt/lMt/lSwksE /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lBbt/lSwksAt/lRt/lTt/lSwksIw/l’t /lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lKt/lSwksE/lRt /lGt/lJt/lLt/lKt /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt/lMt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw/Dtslt /lJt/lCtslgthwsl/ /lCbt/lSwksAw /lTt/lCtslgthwsl/ Deep Narayan Vidyarthi /lE/lTt/lSwksE/lKt /lDt/lSwksE/lRt/lSwksIw /lSwksI/lKt/lE \n/lKt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt? \n \n/lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt Dilip Jha  /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksU//lCt/lNt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lBt/lABtkgtbt /lCt/lSwksAt/lHt/lBt/lSwksI.W/lNHt /lHt/lMt /lJt/lSwksE /lE/lHt/lNt /lPRt/lKt/lRt/lNst/lMt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt/lSwksO /lKt/lSwksE/lRt /lBbt/lSwksU//lSwksI.M/lMt/lKt/lSwksAt/lPt/lRt /lPRt/lSbNt/lSwksI.M/lCt/lNHt /lLt/lSwksAt/lGt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw \n/lAt /lBt/lDllbt/lKt/lSwksAt-/lBt/lDllbt/lKt/lSwksAt /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lKbt/lSwksE/lDt /lSt/lSwksI/lHt/lTt /lSwksI/lKt/lTt/lSwksAt/lBt /lVt/lSwksAt/lPt/lSt /lLt/lSwksE/lBt/lABtkgtbt /lPt/lDllbt/lLt /lCbt/lSwksAw/Dtslt \nLike  · Reply  · 1 · March 23 at 10:17am  \nAmit Mishra  /lSt/lRt /lIw /lSwksI/lVt/lVt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBt/lNDt /lKt/lRtGlSwksU/ /Dtslt/lPt/lSwksU/lRt/lSwksAt /lSwksI.M/lMt/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksAt /lJt/lSwksAt/lNt/lSwksAw/lTt /lA/lSwksI.M/lCbt /lJt/lSwksE /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M/lMt/lSwksE /lPt/lSt/lRt/lLt /lGt/lJt/lLt/lKt /lKRt/lSwksE/lSwksI/lDlt/lTpt /lKt/lSwksE/lVt/lLt \n/lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl/ /lAt /lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lJt/lSwksAt/lI/lE /Dtslt/lHt/lMt /lSt/lBt /lJt/lSwksE /lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lJt/lSwksAt/lNt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksIw.M /lSt/lSwksE /lSt/lBt /lDl’t/lSwksU/ /lTpt/lSwksU/ /lA/lSwksI.W/lNCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /Dtslt/lIw /lBt/lSwksAt/lTt /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lJt/lSwksIw /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO \n/lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lRt /lKt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /Dtslt/lRt/lHt/lLt /lBt/lSwksAt/lTt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt/lKt /lTt' /lGt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lJt/lSwksE /lSwksI.M/lSt/lKbt/lSwksE/lLt/lSwksI/lNt /lSt/lSwksE /lCt/lSwksE/lLt/lSwksAt /lSwksI/lLt/lGt/lLt/lSwksI/lNt /Dtslt/lO/lNt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lTt/lSwksO /lJt/lSwksI/lHt/l’t/lSwksAt /lDt/lSwksIw/lPt /lBt/lSwksAt/lBt/lSwksU//lKt \n/lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lCbt/lPt/lLt /lTt/lSwksI/lHt/l’t/lSwksAt /lDbt/lSwksI.N/lRt /lA/lSwksI.W/lNCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt /lAt /lGt/lJt/lLt/lKt /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lJt/lGt/lJt/lGt/lSwksAt/lRt /lBbt' /lGt/lSwksE/lLt /lCbt/lLt /Dtslt/lO/lNt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lTt/lSwksO /lGt/lJt/lLt/lKt \n/lPt/lSwksAt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSwksI/lSzt/lKt /lSbt/lBDt /lPRt/lSwksAt/lCt/lSwksIw/lNt/lSt/lCtslgthwsl/ /lKt/lHt/lLt /lJt/lSwksAt/lI/lTt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt /Dtslt/lHt/lMt/lRt/lSwksAt /lNt/lJt/lSwksI.N/lRt/lMt/lSwksE /lDt/lSwksU/lGt/lSwksAt/lRiMb /lSt/lPTt/lSbt/lTt/lSwksIw /lBt/lLt/lSwksAt /lU/lDt/lSwksAt/lHt/lRt/lNst /lA/lSwksI.M/lCbt /lDt/lSwksU/lNt/lSwksU//lMt/lSwksE \n/Dtslt/lBt/lSSt /Dtslt/lHt/lMt /lE/lTt/lBt/lSwksE /lKt/lHt/lBt /lJt/lSwksE /lMt/lSwksAt/lMt/lLt/lSwksAt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBt/lSwksE/lSt/lSwksIw /lNt/lSwksAw /lGbt/lSwksIw/lCt/lSwksU/ /Dtslt/lO/lHt/lSwksO /lTt /lA/lHt/lSwksIw/lAs/zBtgt/lKt /lSwksI.M/lSbt/lSz’t /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lGt/lJt/lLt/lMt/lSwksE /lNt/lSwksE \nUnlike  · Reply  · 2 · March 23 at 12:45pm  · Edited  \nAshish Anchinhar  /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt/l’t/lSwksA/ /lAt/lBt /lSwksI.M/lSbt/lSz’t /lAt /lGt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lKt/lSwksE/lRt /lBt/lSwksAt/lTt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksAw/Dtslt /lBt/lSwksAt/lTt /lCbt/lSwksAw /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lKt/lSwksE/lRt/Dtslt Deep \nNarayan Vidyarthi /lE/lKbt/lNt/lSwksO /lIw /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lRt /lNt/lSwksAw /lKt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lJt/lSwksE /lA/lPt/lNt /lLt/lSwksE/lKbt /lLt/lSwksE/lLt /lSt/lSwksAt/lMt/lGRt/lSwksIw /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt/lSt/lCtslgthwsl/ \n/lLt/lSwksE/lLt/lSwksAt/Dtslt /lIw /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lLt/lSwksE/lBt/lSwksAt /lBt/lLt/lSwksAt /lBt/lSwksAt/lTt /lTt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lVt/l’t/lSwksO/lGt/lSwksIw/lJt/lSwksIwYogendra Pathak Viyogi /lPt/lSwksI/lHt/lNt/lSwksE /lKt/lHt/lNt/lSwksE /lCbt/lLt/lSwksI.W/lKbt/lNt /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt \n/lJt/lKbt/lNt Deep Narayan Vidyarthi /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lRt /lNt/lSwksAw /lKt/lABtkgtbt /lRt/lHt/lLt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lTt/lKbt/lNt /lU/lPt/lSwksAt/l’t /lTt/lCtslgthwsl/ /lVt/lE/lHt /lJt/lSwksE /lA/lAs/zBtgt/lTt/lMt/lSwksE /lSwksI/lVt/l’t/lSwksO/lGt/lSwksIw /lJt/lSwksIw /lAt \n/lAt/lNt/lSwksO /lLt/lSwksO/lKt /lSt/lBbt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lHt/lMt/lRt/lSwksAt/Dtslt \n \n/lJt/lCtslgthwsl/ /lDt/lSwksU/lGt/lSwksAt/lRiMb /lSt/lPTt/lSbt/lTt/lSwksIw /lBt/lLt/lSwksAt /lU/lDt/lSwksAt/lHt/lRt/lNst /lA/lSwksI.M/lCbt /lDt/lSwksU/lNt/lSwksU//lMt/lSwksE /lTt/lKbt/lNt /lIw/lHt/lSwksO /lPbt/lSwksI.N/lRt/lJbt/lSwksA//lTpt /lHt/lSwksE/lBt/lSwksAt/lKt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw /lNt/lSwksE /lJt/lSwksE /lSt/lRt/lLt /lVt/lSwksAt/lSwksI.M/lNst/lRiMb/lKt /lBt/lHt/lRt /lO /lKt/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lSt/lCtslgthwsl/ \n/lLt/lSwksE/lLt/lSwksAt, /lMt/lKt/lTt/lSwksAt/lKt /lJt/lSwksE /lPt/lSwksI.N/lRt/lBbt/lSwksAt/lSzt/lSwksAt /lCbt/lSwksAw /lSt/lSwksE /lKt/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lSt/lCtslgthwsl/ ? \nLike \n · Reply  · 1 · March 23 at 12:09pm  \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n  \nWrite a reply... \n \n  \nJagdanand Jha  /lHt/lMt /lKt/lHt/lBt /lJt/lSwksE /lSwksI/lDt/lPt /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksAt/lVt/lRiMb/lJt/lSwksI/lNt/lKt /lRtGlSwksU//lPt/lSt/lCtslgthwsl/ /lE/lSwksI/lHt /lGt/lPPt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lKt/lE, /lE/lSwksI/lHt /lSwksI/lVt/lVt/lSwksAt/lDt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ \n/lE/lSwksI/lHt/lTpbt/lSwksAt/lMt /lSwksI/lVt/lRt/lSwksAt/lMt /lDt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksE/lE /Dtslt \nUnlike  · Reply  · 2 · March 23 at 8:52pm  \nJagdanand Jha  /lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb/lJt/lSwksIw, /lE/lKt /lLt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lIw /lSwksI/lLt/lKbt /lDt/lSwksE/lNt/lSwksE /lVt/lSwksAt /lMt/lSwksAt/lSwksI/lNt /lLt/lSwksE/lNt/lSwksE - \"/lAt/lBbt/lSwksAt/lRt /lA/lNt/lSwksI.M/lCt/lNHt/lSwksAt/lRt /lAt/lKbt/lRt\"  \n/lA/lPt/lNt /lMt/lSwksAt/lNt /lTt/lCtslgthwsl/ /lNt/lSwksI/lHt /lGbt/lTpt/lTt /Dtslt  \n/lGt/lJt/lLt /lVt/lSwksAt /lGt/lJt/lLt/lKt /lSbt/lSwksE/lRt /lSt/lSwksO/lLt/lHt/lSwksO /lAt/lNt/lSwksAt /lA/lPt/lNt/lSwksE/lKt /lA/lSwksI.M/lCbt /lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lV’t/lSwksAt/lKt/lRt/lNst/lSt /lJt/lSwksU/lRt/lLt /lAt/lLt/lSwksE/lKbt? \n/lAt /lJt/lKbt/lNt /lA/lPt/lNt/lSwksE /lU/lPt/lRt, /lMt/lSwksAt/lNt/lSwksAw /lCbt/lSwksIw.M /lGt/lJt/lLt /lSwksI.M/lSt/lKbt/lSwksAw/lMt/lSwksE /lAt/lSbt/lSwksIw/lSzt/lJt/lSwksIw/lKt /l’t/lSwksO/lGt/lDt/lSwksAt/lNt /lTt/lHt/lNt /lHtGlSwksU/lNt/lKt /lSt/lSwksAt/lMt/lNt/lSwksE /lSt/lMt/lPt/lRiMb/lNt /lSwksI/lKt/lE/lKt /lNt/lSwksI/lHt /Dtslt \nUnlike  · Reply  · 2 · March 23 at 9:10pm  \nManoj Karn  /lMt/lNt/lSwksU /lJt/lSwksIw, /lMt/lSwksAw/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksIw.M /lMt/lSwksE /lAt/lI /lDbt/lSwksI.N/lRt /lSwksI/lKt/l’t/lSwksO /lCt/lSwksO/lSwksI.N/lRt /lNt/lSwksAw /lGt/lCbt/lLt/lSwksI/lNt./lJt/lHt/lNt /lGt/lSwksU/lRtGlSwksU/ /lCt/lSwksO/lSwksI.N/lRt /lKt/lRt/lE /lAt /lKt/lRt/lBt/lE /lTt/lHt/lNt \n/lSwksI/lVt/lD’t/lSwksAt/lTbt/lSwksIwRiMb /lJt/lSwksIw /lA/lPt/lNt /lSt/lSwksAt/lKbt( /lJt/lSwksE /lBt/lNt/lBt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lKt/lSwksE/lLt/lSwksI/lNt) /lKt/lSwksO/lNt/lSwksAt /lKbt/lRt/lSwksAt/lBt /lKt/lRt/lTt/lSwksAt/lHt. \n/lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksE /lE/lKt/lRt /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lA/lPt/lNt /lGt/lLt/lTt/lSwksIw /lSVt/lSwksIw/lKt/lSwksAt/lRt /lKt' /lE/lSwksI/lHt /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw /lAt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt/lKt/lSwksAt/lRt /lPt/lRt /lPRt/lSwksI/lTt/lBt/lNDbt /lLt/lGt/lSwksAt /lA/lPt/lNt /lSt/lSwksAt/lKbt /lBt/lCt/lSwksAt \n/lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt./lMt/lSwksU/lDt/lSwksAt /lA/lKbt/lNt /lDbt/lSwksI.N/lRt/lKt /lCt/lSwksU/lPPt/lSwksIw /lSt/lCtslgthwsl/ /lO/lHt/lSwksO /lAw/lCt/lSwksO/lSwksI.N/lRt /lMt/lSwksE /lSt/lSwksI.M/lMt/lLt/lSwksAt/lTt /lBt/lSwksU/lJbt/lLt /lJt/lSwksE/lTt/lSwksAt/lHt. /lMt/lSwksU/lNNt/lSwksAt /lJt/lSwksIw \nUnlike  · Reply  · 2 · March 23 at 9:32pm  \nAshish Anchinhar  /lE/lKbt/lNt /lDbt/lSwksI.N/lRt /lNt/lSwksE Deep Narayan Vidyarthi /lSwksI/lDt/lSt/lSt/lCtslgthwsl/ /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lSt/lAs/zBtgt/lTt/lSwksO/lSzt/lJt/lNt/lKt /lU/lTTt/lRt /lAt/lE/lLt \n/lA/lSwksI.M/lCbt /lAt /lNt/lSwksE /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt Dilip Jha  /lSwksI/lDt/lSt/lSt/lCtslgthwsl//Dtslt /lTt/lKt/lRt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lKbt/lSwksAw/lTt /lAt/lBt /lHt/lMt /lDt/lSwksO/lSt/lRt /lSwksI/lDt/lSbt/lSwksAt/lMt/lSwksE /lJt/lSwksAt/lE/lBt/Dtslt /lAw /lKt/lMt/lSwksEAs/zBtgt/lTpt /lKt/lSwksE/lRt /lDt/lSt /lSwksI/lDt/lNt/lKt \n/lBbt/lSwksIw/lTt/lRt /lJt/lCtslgthwsl/ /lLt/lSwksE/lKbt/lKt Deep Narayan Vidyarthi /lSt/lAs/zBtgt/lTt/lSwksO/lSzt/lJt/lNt/lKt /lU/lTTt/lRt /lNt/lSwksAw /lDt/lSwksE/lTt/lSwksAt/lHt /lTt/lKbt/lNt /lHt/lMt /lKt/lSwksAt/lNt/lSwksU//lNt/lSwksIw /lKt/lSwksAt/lRt/lVt/lSwksAt/lI /lLt/lSwksE/lLt \n/lSVt/lTt/lAs/zBtgt/lTRt /lRt/lHt/lBt /lAt /lE/lKt /lPt/lSwksU//lRt/lSwksAt /lU/lTt/lRt/lDt/lSwksAt/lSwksI/l’t/lTVt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt Deep Narayan Vidyarthi /lKt/lSwksE/lRt /lRt/lHt/lTt/lSwksI/lNt/Dtslt /lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksE-/lSt/lAs/zBtgt/lGt \n/lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt/lKt Dilip Jha  /lKt/lSwksE/lRt /lBbt/lSwksU//lSwksI.M/lMt/lKt/lSwksAt/lPt/lRt /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lJt/lTt/lSwksE/lKt /lKt/lSwksAt/lRt/lVt/lSwksAt/lI /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt /lSt/lKt/lSwksAw/lE /lKt/lE/lLt /lJt/lSwksAt/lE/lTt/Dtslt \n \n/lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksE-/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt/lKt /lNt/lVt /lA/lAs/zBtgt/lKt /lA/lSwksI/lBt/lTt/lSwksE /lAw /lCt/lSwksO/lRt/lSwksIw /lPRt/lKt/lRt/lNst/lKt /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lSTbt/lSwksAt/l’t/lSwksIw /lBbt/lABtkgtbt /lJt/lSwksAt/lE/lTt /lAt /lO/lHt/lSwksIw /lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt/lKt /lRt/lSwksE/lPbt/lRt/lSwksE/lNSt /lDt/lSwksAw/lTt \n/lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lA/lKt/lSwksAt/lDt/lSwksE/lMt/lSwksIw/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lSt/lSwksU//lCt/lNt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksAt/lE/lTt /lSt/lAs/zBtgt/lGt/lSwksI/lHt-/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lAt/lNt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt /lSt/lBbt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lSt/lSwksU//lCt/lNt/lSwksAt /lDt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksAt/lE/lTt /lJt/lSwksE Deep \nNarayan Vidyarthi /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lSwksI.W/lT’t/lKt /lCt/lSwksO/lRt /lCbt/lSwksI.M/lTbt /lAt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lKt/lSwksO/lNt/lSwksO /lKt/lSwksAt/l’t/lRiMb/lKRt/lMt/lMt/lSwksE /lNt/lSwksAw /lBt/lJt/lSwksAt/lE/lLt /lJt/lSwksE/lBt/lSwksAt/lKt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw/Dtslt \n \n/lJt/lSwksE/lHt/lNt /lHt/lSwksAt/lLt /lPt/lAs/zBtgt/lKt/lJt /lPt/lRt/lSwksAt/lSbt/lRt/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lBbt/lSwksE/lLt/lSwksAw /lSwksI/lNt/lSwksI.M/lSbCt/lTt /lTt/lSwksA//lRt/lPt/lRt /lDt/lSwksIw/lPt/lSwksO /lNt/lSwksAt/lRt/lSwksAt/l’t/lNst/lKt /lTt/lSwksE/lHt/lNt/lSwksE /lHt/lSwksAt/lLt /lHt/lSwksE/lTt/lSwksAw/Dtslt /lHt/lMt /lAw /lKt/lMt/lSwksEAs/zBtgt/lTpt/lKt /lMt/lSwksAt/lDb’t/lMt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lDt/lLLt/lSwksIw.M/lKt \n/lDt/lSwksU//lTpt/lSwksAt /lSt/lAs/zBtgt/lSTbt/lSwksAt/lKt /lA/lDb’t/lKSzt-/lSt/lDt/lS’t Sanjay Jha  /lAt /lSt/lAs/zBtgt/lJt/lSwksIw/lVt /lSwksI.M/lSt/lNHt/lSwksAt/lSt/lCtslgthwsl/ /lAt/lGRt/lHt /lKt/lRt/lBt/lSwksI/lNt /lJt/lSwksE /lO /lA/lPt/lNt /lBbt/lSwksI/lVt/lSz’t /lSt/lBbt/lHt/lCtslgthwsl//lKt \n/lKt/lSwksAt/l’t/lRiMb/lKRt/lMt/lMt/lSwksE Deep Narayan Vidyarthi /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lNt/lSwksAw /lBt/lJt/lSwksAt/lBt/lSwksI.M/lTbt/Dtslt..  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nLike  · Reply  · 3 · March 26 at 11:45am  \nKavi Ekant Rajiv Jha  Ehi karan Facebook par hathat kono rachna post nai karait \nrahait chhi \nUnlike  · Reply  · 2 · March 26 at 11:47am  \nManoj Karn  /lSVt/lRt/lSwksI.M/lCt/lTt /lRt/lCt/lNt/lSwksAt /lMt/lSwksE /lDlt'/lRt /lKt/lSwksE/lHt/lSwksE/lNt ? \nUnlike  · Reply  · 1 · March 26 at 2:38pm  \nManoj Karn  /lSwksI/lKt/lE /l’t/lSwksA/, /lA/lHtGlSwksU//lCtslgthwsl/ /lDt/lSwksO/lSt/lRt/lSwksAt/lKt /lSwksI/lLt/lKbt/lLt /lA/lPt/lNt/lSwksAt /lNt/lSwksAt/lMt /lKt/lSwksE/lLt/lHtGlSwksU//lCtslgthwsl/ /lKt/lSwksIw.W ? /lHt/lSwksAt..../lHt/lSwksAt..../lHt/lSwksAt....! \nLike  · Reply  · March 26 at 10:17pm  \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n \n/lPRt/lBt/lSwksO/lDbt  /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t  /lSt/lMMt/lSwksAt/lNt :/lSbRt/lSwksIw /lKt/lSwksE/lDt/lSwksAt/lRt /lNt/lSwksAt/lTbt /lCt/lSwksA//lDbt/lRt/lSwksIw/lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lPRt/lBt/lSwksO/lDbt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lSt/lMMt/lSwksAt/lNt /lDt/lSwksE/lLt /lGt/lSwksE/lLt/lSwksI.W/lNHt/Dtslt /lBt/lDbt/lSwksAt/lI/Dtslt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lRt /lCt/lSwksAt/lRtGlSwksU/ /lPt/lSwksO/lTbt/lSwksIw/lKt \n/lSwksI/lLt/lAs/zBtgt/lKt /lNt/lSwksIw/lCt/lSwksAt/lAs/zBtgt /lDt/lSwksE/lLt /lJt/lSwksAt /lRt/lHt/lLt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n/lCt/lMt/lSwksE/lLt/lSwksIw.M/lRt/lSwksAt/lNt/lSwksIw CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf       \n/lMt/lSwksAt/lHtGlSwksU/lRt    Mahur_KedarnathChaudhary.pdf  \n/lKt/lRt/lSwksAt/lRt  Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf   \n/lA/lBt/lSwksAt/lRt/lSwksAt /lNt/lSwksI/lHt/lTt/lNt  \n   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt/lKt  /lTRu/lZigu/lZigu  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt : /lOsi/lFwBi /lA/lPRt/lSwksAw/lLt /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC /lKt/lSwksE/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt/lKt /lTRu/lZigu/lZigu /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt /lIw-/lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt /lHt/lE/lTt/Dtslt /lAw /lMt/lSwksE /lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt \n/lSt/lMMt/lSwksAt/lNt/ /lSt/lMt/lSwksAt/lNt/lSwksAt/lNTt/lRt /lSt/lSwksAt/lSwksI/lHt/lT’t /lA/lKt/lSwksAt/lDt/lSwksE/lMt/lSwksIw /lSt/lMMt/lSwksAt/lNt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lMMt/lSwksAt/lSwksI/lNt/lTt /lLt/lSwksE/lKbt/lKt /lAt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lRt /lKt/lSwksVuetdweR/lSwksI/lTt/lPt/lRt /lSt/lMt/lSwksIw/lKSzt/lSwksAt/ /lSwksI/lNt/lBt/lNDbt /lPRt/lKt/lSwksAt/lSwksI.M/lSbt/lTt \n/lHt/lE/lTt/Dtslt /lA/lHt/lSwksAt/lCtslgthwsl//lSt/lCtslgthwsl/ /lRt/lCt/lNt/lSwksAt /lSt/lSwksAt/lDt/lRt /lAt/lMt/lAs/zBtgt/lSwksI/lTRt/lTt /lA/lSwksI.M/lCbt/Dtslt \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a  \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa  .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a  \n  \n.dOne..dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPha .dSignE .dLa.dSignO .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dZero -.dOne.dOne   \n.dTwo.dZero.dOne.dZero .dShRa.dSignIi .dGa.dSignO.dSignI.dVa.d\"Da .dJha.dSignAa (.dSa.dMa.dGRa .dYa.dSignO.dGa.dDa.dSignAa.d\"a .dLa.dSignE.dLa) \n.dTwo.dZero.dOne.dOne .dShRa.dSignIi .dRa.dMa.dSignAa.d\"a.d\"Da .dRa.dSignE.d\"na.dSignU (.dSa.dMa.dGRa .dYa.dSignO.dGa.dDa.dSignAa.d\"a .dLa.dSignE.dLa) \n  \n.dTwo..dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dOne -.dOne.dTwo   \n  \n.dTwo.dZero.dOne.dOne .dMa.dSignUu.dLa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dDa.dSignIi.dSha .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dMa.d\"nDda.dLa (.dGa.dSignAa.dMa.dKa .dSignI.M.dJa.d\"a.dGa .BASE.dSignIi , .dKa.dTha.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) \n.dTwo.dZero.dOne.dOne .dBa.dSignAa.dLa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dLa.dSignE..dKa. .dMa.dSignAa.dYa.dSignAa.d\"a.dSignAa.dTha .dJha.dSignAa (.dJa.dKa.dRa .d\"a.dSignAa.dRa.dSignIi .dCa.dTa.dSignU.dRa .dHa.dSignO.dI , .dKa.dTha.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) \n.dTwo.dZero.dOne.dOne .dYa.dSignU.dVa.dSignAa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dAa.d\"a.d\"Da .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dJha.dSignAa (.dKa.dLa.dHa , .d\"a.dSignAa.dTta.dKa) \n.dTwo.dZero.dOne.dTwo .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dLa.dSignO.dCa.d\"a .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa- (.dPa.dDMa.dSignAa .d\"a.dDa.dSignIi.dKa .dMa.dSignAa.dJha .BASE.dSignIi , .dBa.dSignAa.dAnu+vara.dGLa.dSignAa- .dMa.dSignAa.dSignI.d\"a.dKa .dBa .dAnu+vara .dDYa.dSignO.dPa.dSignAa.dDhYa.dSignAa.dYa , .dU.dPa.d\"Ya.dSignAa.dSa \n.dBa.dSignAa.dAnu+vara.dGLa.dSignAa.dSa .dCandrabindu  .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa) \n  \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dBha.dSignAa.dS+a.dSignAa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a .dTwo.dZero.dOne.dTwo -.dOne.dThree (.dVa.dSignAi.dKa.dSignI.W.dLPa.dKa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa.dKa .dRa_dSignUu.dPa.dMa.dSignE .dPRa.dSignI.M.dSa.dDDha ) \n1..dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPha .dSignE .dLa.dSignO .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa 2012  \n2012 .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dJa.d\"a.d\"Da.d\"a .dLa.dSignAa.dLa .dDa.dSignAa.dSa  (.dSa.dMa.dGRa .dYa.dSignO.dGa.dDa.dSignAa.d\"a .dLa.dSignE.dLa) \n2..dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dBha.dSignAa.dS+a.dSignAa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a .dTwo.dZero.dOne.dTwo -.dOne.dThree (.dVa.dSignAi.dKa.dSignI.W.dLPa.dKa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa.dKa .dRa_dSignUu.dPa.dMa.dSignE .dPRa.dSignI.M.dSa.dDDha ) \n.dTwo.dZero.dOne.dTwo  .dBa.dSignAa.dLa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa  - .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dDa.dSignIi.dSha .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dMa.d\"nDda.dLa .dKa .dSignE.dCandrabindu  “.dTa.dRa.dSignE.dGa.d\"a ” .dBa.dSignAa.dLa .dPRa.dSignE.dRa.dKa .dSignI.dVa.dHa.dSignI.d\"a .dKa.dTha.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa  \n.dTwo.dZero.dOne.dTwo  .dMa.dSignUu.dLa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa  - .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dJa.dDa.dSignE.dVa .dMa.d\"nDda.dLa.dKa .dSignE.dCandrabindu  \".dA.dMBa.dRa.dSignAa \" ( .dKa.dSignI.dVa.dTa.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) .dLa.dSignE.dLa.Danda  \n2012 .dYa.dSignU.dVa.dSignAa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi.dMa.dTa.dSignIi .dJYa.dSignO.dSignI.dTa .dSa.dSignU.d\"a.dSignIi.dTa .dCa.dSignAu.dDha.dRa.dSignIi.dKa “.dA.dSignI.M.dCa.dReph.dSa ” ( .dKa.dSignI.dVa.dTa.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) \n2013 .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .d\"a.dRa.dSignE.dSha .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dSignI.dVa.dKa.dLa \".dYa.dYa.dSignAa.dSignI.dTa\" (.dMa.dRa.dSignAa.dTtha.dSignIi .dU.dPa.d\"Ya.dSignAa.dSa .dShRa.dSignIi .dSignI.dVa.dS+\"na.dSignU .dSa.dKha.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dKha.dSignAa.d\"nDda.dSignE.dKa.dRa) \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dBha.dSignAa.dS+a.dSignAa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a .dTwo.dZero.dOne.dThree -.dOne.dFour  (.dVa.dSignAi.dKa.dSignI.W.dLPa.dKa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa.dKa .dRa_dSignUu.dPa.dMa.dSignE .dPRa.dSignI.M.dSa.dDDha ) \n.dTwo.dZero.dOne.dThree  .dBa.dSignAa.dLa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa  – .dShRa.dSignIi.dMa.dTa.dSignIi .dJYa.dSignO.dSignI.dTa .dSa.dSignU.d\"a.dSignIi.dTa .dCa.dSignAu.dDha.dRa.dSignIi- “.dDa.dSignE.dVa.dSignIi.dJa.dSignIi ” ( .dBa.dSignAa.dLa .dSignI.d\"a.dBa.d\"Dha .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) .dLa.dSignE.dLa.Danda  \n.dTwo.dZero.dOne.dThree  .dMa.dSignUu.dLa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa  - .dShRa.dSignIi .dBa.dSignE.dCa.d\"a .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa.dKa .dSignE.dCandrabindu  \".dBa.dSignE.dTta.dSignIi.dKa .dA.dPa.dMa.dSignAa.d\"a .dAa .dCha.dSignIi.M.d\"a.dRa.dDa.dSignE.dVa .BASE.dSignIi\" (.d\"a.dSignAa.dTta.dKa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) .dLa.dSignE.dLa.Danda  \n.dTwo.dZero.dOne.dThree .dYa.dSignU.dVa.dSignAa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .dU.dMa.dSignE.dSha .dMa.d\"nDda.dLa.dKa .dSignE.dCandrabindu  “.dSignI.d\"a.dShTa.dSignU.dKa.dSignIi.W ” ( .dKa.dSignI.dVa.dTa.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa).dLa.dSignE.dLa.Danda  \n.dTwo.dZero.dOne.dFour .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .dSignI.dVa.d\"a.dSignIi.dTa .dU.dTPa.dLa.dKa .dSignE.dCandrabindu  “.dMa.dSignO.dHa.d\"a.dDa.dSignAa.dSa ” ( .dSignI.dHa.d\"Da.dSignIi .dU.dPa.d\"Ya.dSignAa.dSa .dShRa.dSignIi .dU.dDa.dYa .dPRa.dKa.dSignAa.dSha).dKa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa \n.dLa.dSignE.dLa.Danda   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dBha.dSignAa.dS+a.dSignAa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a  .dTwo.dZero.dOne.dFour -.dTwo.dZero.dOne.dFive  (.dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dA.dKa.dSignAa.dDa.dSignE.dMa.dSignIi .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a ) \n .dTwo.dZero.dOne.dFour .dMa.dSignUu.dLa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .d\"a.d\"Da .dSignI.dVa.dLa.dSignAa.dSa .dRa.dSignAa.dYa (.dSa.dKha.dSignAa.dRa.dSignIi .dPa.dSignE.dTta.dSignAa.dRa .BASE.dSignIi- .dLa.dGha.dSignU .dKa.dTha.dSignAa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) \n.dTwo.dZero.dOne.dFour .dBa.dSignAa.dLa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa- .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dDa.dSignIi.dSha .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dMa.d\"nDda.dLa (.d\"a.dSignAi .dDha.dSignAa.dRa.dSignAi.dE - .dBa.dSignAa.dLa .dU.dPa.d\"Ya.dSignAa.dSa) \n.dTwo.dZero.dOne.dFour .dYa.dSignU.dVa.dSignAa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa - .dShRa.dSignIi .dAa.dSha.dSignIi.dS+a .dA.d\"a.dSignI.M.dCa.d\"Ha.dSignAa.dRa (.dA.d\"a.dSignI.M.dCa.d\"Ha.dSignAa.dRa .dAa.dKha.dRa - .dGa.dJa.dLa .dSa .dAnu+vara .dGRa.dHa) \n.dTwo.dZero.dOne.dFive .dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa .dPa.dSignU.dRa.dSKa.dSignAa.dRa - .dShRa.dSignIi .dSha.dMBha.dSignU .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dSignI.M.dSa.dAnu+vara.dHa ( .dPa.dSignAa.dKha.dLa.dSignO  -  .dTa.dSignU.dKa.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dRa.dSignAa.dMa.dSignAa .dSha.dSignE.dTta.dKa .dKa.dSignO.dAnu+vara.dKa.d\"na.dSignIi .dU.dPa.d\"Ya.dSignAa.dSa.dKa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi \n.dA.d\"a.dSignU.dVa.dSignAa.dDa) \n  \n.d\"a.dSignAa.dTta.dKa , .dGa.dSignIi.dTa , .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa , .d\"a.dSignVocalicR.dTYa , .dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph.dKa.dLa.dSignAa , .dSignI.M.dSha.dLPa .dAa .dSignI.M.dCa.dTRa.dKa.dLa.dSignAa .dKS+a.dSignE.dTRa.dMa.dSignE .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a .dTwo.dZero.dOne.dTwo  \n  \n.dA.dSignI.M.dBha  .d\"a.dYa - .dMa.dSignU.dKhYa .dA.dSignI.M.dBha.d\"a.dYa  , \n  \n.dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSignI.M.dSha .dL.half .dPa.dSignIi .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi , .dU.dMRa- 17  .dSignI.dPa .dTa.dSignAa .dShRa.dSignIi .dLa.dKS+.half .dMa.d\"na .dJha.dSignAa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dSha.dSignO.dBha.dSignAa .dKa.dSignAa.d\".half .dTa .dMa.dHa.dTa.dSignO , .dU.dMRa- 15  .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dA.dVa.dTa.dSignAa.dRa .dMa.dHa.dTa.dSignO , \n  \n.dHa.dSignAa.dS.half .dYa -.dA.dSignI.M.dBha.d\"a.dYa  \n  \n.dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSignI.dPRa .dYa .dAnu+vara .dKa.dSignAa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi , .dU.dMRa- 16, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dShRa.dSignIi .dVa.dSignAi.dDYa.d\"a.dSignAa.dTha .dSa.dSignAa.dHa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dDa.dSignU.dGa.dSignAa.dReph.d\"a .dAnu+vara .dDa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa , .dU.dMRa- 23, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dS.half .dVa. .dBha.dRa.dTa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa  \n  \n.d\"a.dSignVocalicR.dT.half .dYa  \n  \n.dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSa.dSignU.dLa.dSignE.dKha.dSignAa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi , .dU.dMRa- 16, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dShRa.dSignIi .dHa.dRa.dSignE.dRa.dSignAa.dMa .dYa.dSignAa.dDa.dVa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dA.dMa.dSignIi.dTa .dRa.dAnu+vara.dJa.d\"a , .dU.dMRa- 18, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .d\"a.dSignAa.dGa.dSignE.dShVa.dRa .dKa.dSignAa.dMa.dTa  \n  \n.dSignI.M.dCa  .dTRa.dKa.dLa.dSignAa  \n.dShRa.dSignIi .dPa.d\"a.dKa.dLa.dSignAa.dLa .dMa.d\"nDda.dLa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dThree.dFive , .dSignI.dPa.dTa.dSignAa- .dSVa. .dSa.dSignU.d\"Da.dRa .dMa.d\"nDda.dLa , .dGa.dSignAa.dMa .dCha.dJa.d\"a.dSignAa  \n.dShRa.dSignIi .dRa.dMa.dSignE.dSha .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dBha.dSignAa.dRa.dTa.dSignIi , .dU.dMRa- 23, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dShRa.dSignIi .dMa.dSignO.dTa.dSignIi .dMa.d\"n.half .dDda.dLa \n  \n.dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa (.dHa.dSignAa.dRa.dMa.dSignO.dSignI.d\"a.dYa.dMa ) \n  \n.dShRa.dSignIi .dPa.dRa.dMa.dSignAa.d\"a.d\".half .dDa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa, .dU.dMRa- 30, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dShRa.dSignIi .d\"a.dTha.dSignU.d\"a.dSignIi .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa  \n   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n.dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa (.dDdha.dSignO.dLa.dKa ) \n  \n.dShRa.dSignIi .dBa.dSignU.dLa.d\"a .dRa.dSignAa.dU.dTa , .dU.dMRa- 45, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dS.half .dVa. .dSignI.M.dCa .dL.half .dTta.dSignUu .dRa.dSignAa.dU.dTa  \n  \n.dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa (.dRa.dSa.d\"a.dCa.dSignAu.dKa.dSignIi.W ) \n  \n   .dShRa.dSignIi .dBa.dHa.dSignAa.dDa.dSignU.dRa .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMRa- 55, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dS.half .dVa. .dSa.dRa.dJa.dSignU.dGa .dRa.dSignAa.dMa  \n  \n.dSignI.M.dSha.dLPa.dSignIi -.dVa.dSTa.dSignU.dKa.dLa.dSignAa  \n  \n    .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dDa.dSignIi.dSha .dMa.dSignI.W.dLLa.dKa ,.dFive.dZero .dGa.dSignAa.dMa- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa  \n  \n.dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph-.dMa.dSignVocalicR.dSignI.M.dTTa.dKa.dSignAa  .dKa.dLa.dSignAa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dYa.dDa.dSignU.d\"a .dAnu+vara .dDa.d\"a .dPa .dAnu+vara .dSignI.dDda .dTa, .dU.dMRa- 45, .dSignI.dPa .dTa.dSignAa- .dA.dSha.dPha.dSignIiReph.W .dPa .dAnu+vara .dSignI.dDda .dTa \n  \n  \n.dKa.dSignAa.dS+Ttha -.dKa.dLa.dSignAa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dJha.dMa.dSignE.dLa.dSignIi .dMa.dSignU.dSignI.W.dKha.dYa.dSignAa ,.dSignI.dPa.dTa.dSignAa .dSVa. .dMa.dSignUu .dAnu+vara .dGa.dSignAa.dLa.dSignAa.dLa .dMa.dSignU.dSignI.W.dKha.dYa.dSignAa , .dFive.dFive , .dGa.dSignAa.dMa- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa  \n  \n  \n.dSignI.dKa.dSa.dSignAa.d\"a.dSignIi -.dAa.dTMa.dSignI.d\"a.dBha.dReph.dRa .dSa .dAnu+vara .dSKa .dSignVocalicR .dSignI.dTa  \n  \n.dShRa.dSignIi .dLa.dCha.dMa.dSignIi .dDa.dSignAa.dSa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dSignI.dPa.dTa.dSignAa .dSVa. .dShRa.dSignIi .dPha.d\"na.dSignIi .dDa.dSignAa.dSa , .dGa.dSignAa.dMa .dVa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa  \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dPa.dTRa.dKa.dSignAa.dSignI.\".dRa.dTa.dSignAa .dSa.dMMa.dSignAa .d\"a \n-.dTwo.dZero.dOne.dTwo .dShRa.dSignIi .d\"a.dVa.dSignE.d\"Da.dSignU .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dJha.dSignAa  \n.d\"a.dSignAa.dTta.dKa , .dGa.dSignIi.dTa , .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa , .d\"a.dSignVocalicR.dTYa , .dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph.dKa.dLa.dSignAa , .dSignI.M.dSha.dLPa .dAa .dSignI.M.dCa.dTRa.dKa.dLa.dSignAa .dKS+a.dSignE.dTRa.dMa.dSignE .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a .dTwo.dZero.dOne.dThree   \n.dMa.dSignU.dKhYa .dA.dSignI.M.dBha.d\"a.dYa -  \n(1) .dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dAa.dSha.dSignAa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.dSignIi .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dSignAa.dVa.dTa.dSignAa.dRa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dOne.dEight , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dMa.dSignO . .dSa.dMa.dSa.dSignAa.dDa .dAa.dLa.dMa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dMa.dSignO . .dIi.dS+a.dSignAa .dAa.dLa.dMa , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(3) .dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dA.dPa.d\"na.dSignAa.dReph .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.dSignIi .dShRa.dSignIi .dMa.d\"a.dSignO.dJa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dSa.dSignAa.dHa_dSignU , .dJa.d\".half .dMa .dSignI.dTa .dSignI.M.dTha - .dOne.dEight-.dTwo-.dOne.d\"ine.d\"ine.dEight , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- \n.dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n.dHa.dSignAa.dS.half .dYa –.dA.dSignI.M.dBha.d\"a.dYa - \n(1) .dShRa.dSignIi .dBRa.dHMa.dDa.dVa.dSignE .dPa.dSignAa.dSa.dVa.dSignAa.d\"a .dU.dPha .dReph  .dRa.dSignAa.dMa.dJa.dSignAa.d\"a.dSignIi .dPa.dSignAa.dSa.dVa.dSignAa.d\"a  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa- .dS.half .dVa. .dLa.dKS+.half .dMa.dSignIi .dPa.dSignAa.dSa.dVa.dSignAa.d\"a , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dAu.dRa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dTta.dSignAa.BASE .dSignCandraE .dSignI.M.dSa  .dPha .dAa.dLa.dMa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dMa.dSignO . .dMa.dSignU.dS.half .dTa.dSignAa .dKa .dAa.dLa.dMa , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa, .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- \n.dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.d\"a.dSignAa.dTta.dKa , .dGa.dSignIi.dTa , .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa , .d\"a.dSignVocalicR.dTYa , .dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph.dKa.dLa.dSignAa , .dSignI.M.dSha.dLPa .dAa .dSignI.M.dCa.dTRa.dKa.dLa.dSignAa .dKS+a.dSignE.dTRa.dMa.dSignE .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a  (.dMa.dSignAa.dAnu+vara.dGa.dSignI.d\"a .dKha.dBa.dSignAa.dSa .dSa.dMa.dGRa \n.dYa.dSignO.dGa.dDa.dSignAa.d\"a .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a ) \n.dSha.dSignAa.dS.half .dTRa.dSignIi .dYa .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa .dSa.dHa .dTa.dSignAa.d\"a.dPa.dSignU.dRa.dSignAa  : \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dVa.dSignVocalicR.dKS+a .dSignI.M.dSa .BASE .dAnu+vara.dHa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dA.dSignI.d\"a  .dRa_dSignUu.dDDha .dSignI.M.dSa .BASE .dAnu+vara.dHa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dSix , .dGa.dSignAa.dMa- .dPha .dSignU .dLa.dVa.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignAa.dBa.dSignUu.dBa.dRa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dMa.dSignAa.dAnu+vara.dGa.dSignI.d\"a   .dKha.dBa.dSignAa.dSa .dSa.dM.half .dMa.dSignAa .d\"a: .dSignI.M.dMa.dSignI.M.dTha.dLa.dSignAa .dLa.dSignO.dKa .dSa .dAnu+vara .dSKa .dSignVocalicR .dSignI.dTa .dSa .dAnu+vara .dRa.dKS+a.d\"na : \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dLa.dKha.d\"a .dSa.dSignAa.dHa_dSignU  .dPa.dSignE. .dS.half .dVa. .dKha.dSignU.dSha.dSignIi.dLa.dSignAa.dLa .dSa.dSignAa.dHa_dSignU , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dFive , .dPa.dTa.dSignAa , .dGa.dSignAa.dMa- .dPa.dKa.dSignI.dDddha .dYa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dRa.dTa.d\"a.dSa.dSignAa.dRa.dSignAa , .dA.d\"a.dSignU.dMa .dAnu+vara .dDda.dLa- \n.dPha .dSignU .dLa.dPa.dRa.dSignAa.dSa (.dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi) \n.d\"a.dSignAa.dTta.dKa , .dGa.dSignIi.dTa , .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa , .d\"a.dSignVocalicR.dTYa , .dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph.dKa.dLa.dSignAa , .dSignI.M.dSha.dLPa .dAa .dSignI.M.dCa .dTRa.dKa.dLa.dSignAa .dKS+a.dSignE.dTRa.dMa.dSignE .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a  (.dSa.dMa.dGRa .dYa.dSignO.dGa.dDa.dSignAa.d\"a .dSa.dMMa.dSignAa.d\"a ):  \n.d\"a.dSignVocalicR.dT.half .dYa  -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dHa.dSignI.\".dRa   .d\"a.dSignAa.dRa.dSignAa.dYa.d\"na .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa- .dS.half .dVa. .d\"a.d\".half .dDa.dSignIi .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dEight , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa.dSignAa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.dSignIi .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dDa.dSignE.dVa .dPa.dSignAa.dSa.dVa.dSignAa.d\"a , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dOne.dSix , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dSignI.M.dCa  .dTRa.dKa.dLa.dSignAa -  \n(1) .dJa.dYa .dPRa.dKa.dSignAa.dSha .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa- .dShRa.dSignIi .dKa .dSignU .dSha.dSignE.dShVa.dRa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dThree.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dSa.d\"a.dPa.dTa.dHa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta – .dBa.dSignAu.dRa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dSa.dRa.dSignAa.dYa.dGa.dRha , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dCa.d\".half .dDa .d\"a .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dBha.dSignO.dLa.dSignAa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dKha.dDddha.dGa.dPa.dSignU.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) .dSa .dAnu+vara .dPRa.dSignI.dTa , .dCha.dSignAa.dTRa .dS.half .d\"a.dSignAa.dTa.dKa .dA.dAnu+vara.dSignI.dTa .dMa .dVa.dS+a.dReph, .dKa.dLa.dSignAa .dE.dVa .dAnu+vara  .dSignI.M.dSha .dL.half .dPa .dMa.dHa.dSignAa.dSignI.dVa .dDYa.dSignAa.dLa.dYa- \n.dPa.dTta.d\"a.dSignAa.Danda     \n.dHa.dSignI.\".dRa  .dMa.dSignU.dSignI.d\"a  .dYa.dSignAa.dCandrabindu / .dHa.dSignAa.dRa.dMa.dSignO.dSignI.d\"a.dYa.dMa   \n(1) .dShRa.dSignIi .dMa.dHa.dSignAa.dDa.dSignE.dVa .dSa.dSignAa.dHa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dRa.dSignAa.dMa.dDa.dSignE.dVa .dSa.dSignAa.dHa , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dFive.dEight , .dGa.dSignAa.dMa- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignAa , .dVa.dSignAa.dDda.dReph- .d\"a .dAnu+vara . .dZero.d\"ine , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dJa.dSignAa.dGa.dSignE.dShVa.dRa .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dRa.dSignAa.dU.dTa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dRa.dSignAa.dMa.dS.half .dVa.dRa_dSignUu.dPa .dRa.dSignAa.dU.dTa , .dU.dMa.dSignE.dRa .dSix.dZero, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dDdha.dSignO.dLa.dKa / .dTtha.dSignE.dKa .dSignAi .dTa.dSignAa / .dDdha.dSignO.dLa.dSignI.dKa  .dYa.dSignAa   \n(1) .dShRa.dSignIi .dA.d\"a.dSignU.dPa .dSa.dDa.dSignAa.dYa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa.   , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dTa.dSignU.dLa.dSignI.M.dSa .dYa.dSignAa.dHa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.d\"a.dSignO.dHa.dRa .dPa.dTtTta.dSignIi , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dKa.dL.half .dLa .dRa .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dKha.dTtTta.dRa .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dRa.dSa.d\"a.dCa.dSignAu.dKa.dSignIi.W .dVa.dSignAa.dDa.dKa -   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n(1) .dVa.dSignAa.dSa.dSignU.dDa.dSignE.dVa .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dA.d\"a.dSignU.dPa .dRa.dSignAa.dMa , .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dVa.dSignAa.dDda.dReph .d\"a. .dZero.dSeven   ,.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dSignI.M.dSha.dLPa.dSignIi -.dVa.dSTa.dSignU.dKa.dLa.dSignAa -  \n  \n(1) .dShRa.dSignIi .dBa.dSignAu.dKa .dSignUu  .dMa.dSignI.W.dL.half .dLa  .dKa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dDa.dRa.dBa.dSignAa.dRa.dSignIi .dMa.dSignI.W.dL.half .dLa .dKa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSeven.dZero , .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dSignI.dVa  .dLa.dSignAa.dSa .dDha.dSignI.\".dRa  .dKa.dSignAa.dRa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dTtha.dSignO.dRha.dSignAa.dI .dDha.dSignI.\".dRa .dKa.dSignAa.dRa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.dMa.dSignUu.dSignI.dTa.dReph.dKa.dLa.dSignAa -.dMa.dSignVocalicR.dSignI.dTa.dReph.dKa.dSignAa.dRa .dKa.dLa.dSignAa -  \n(1) .dGha.dSignUu.dRa.d\"a .dPa .dAnu+vara .dSignI.dDda  .dTa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa - .dShRa.dSignIi .dMa.dSignO.dLa.dHa_dSignUu .dPa .dAnu+vara .dSignI.dDda .dTa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta – .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. \n.dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dShRa.dSignIi .dPRa.dBha.dSignU .dPa .dAnu+vara .dSignI.dDda  .dTa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa  .dS.half .dVa .   , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dKa.dSignAa.dS+Ttha -.dKa.dLa.dSignAa -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dDa.dSignE.dVa .dSa.dSignAa.dHa_dSignU  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dSha.d\"a.dSignIi.dCa.dRa .dSa.dSignAa.dHa_dSignU , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dThree.dSix , .dGa.dSignAa.dMa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi-.dPa.dSignU.dRa.dVa.dSignAa.dReph.dSa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dYa.dSignO.dGa.dSignE.d\".half .dDRa  .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa . .dBa.dSignU.dDDha.dSignUu.alt .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa .dU.dMa.dSignE.dRa - .dFour.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dSignI.dKa.dSa.dSignAa.d\"a.dSignIi - .dAa.dTMa.dSignI.d\"a.dBha.dReph.dRa .dSa .dAnu+vara .dSKa .dSignVocalicR .dSignI.dTa -   \n(1) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dA.dVa.dTa.dSignAa.dRa  .dRa.dSignAa.dU.dTa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSa.dSignU.dBa.dDha .dRa.dSignAa.dU.dTa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dSix , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)   \n(2) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAu.dSha.d\"a .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dKa.dSignI.dPa .dLa.dSignE.dShVa.dRa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dThree.dFive , .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta – .dBa.d\"a.dGa.dSignAa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa )  \n.dA.dLHa.dSignAa / .dMa.dHa.dRa.dSignAa.dI -  \n(1) .dMa.dSignO . .dJa.dSignIi.dBa.dCha  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dMa.dSignO. .dSignI.dBa .dLa.dTta .dMa.dRa.dHa_dSignUu.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dBa.dSa.dHa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dDddha.dHa.dSignAa.dRa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dA.d\".half .dDha.dRa.dSignAa.dTtha.dSignAa.dRha.dSignIi , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi , .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dZero.dOne  \n.dJa.dSignO.dSignI.dGa  .dRa.dSignAa -  \n  \n.dShRa.dSignIi .dBa.dC.half .dCa .d\"a .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSa.dSignIi.dTa.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dDa.dSignE.dVa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa . .dJa.dSignAa.dGa.dSignE.dShVa.dRa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dPa.dRa.dSignAa.dTa.dSignIi (.dPRa.dBha.dSignAa.dTa.dSignIi ) .dGa.dSignAu.dSignI.d\"a  .dHa.dSignAa.dRa  .dAa .dKha.dJa.dRa.dSignIi / .dKha.dSignAu.dJa.dRa.dSignIi .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dSa.dSignU.dKa.dDa.dSignE.dVa .dSa.dSignAa.dPha.dSignIi.W    \n.dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi    , \n.dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa .dI.dTta.dHa.dRa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.dPa.dRa.dSignAa.dTa.dSignIi (.dPRa.dBha.dSignAa.dTa.dSignIi ) .dGa.dSignAu.dSignI.d\"a  .dHa.dSignAa.dRa - (.dA.dGa.dHa.d\"a.dSa .dCandrabindu  .dMa.dSignAa.dGha-.dPha.dSignAa.dGa.dSignU.d\"a .dTa.dKa .dGa.dSignAa.dO.dLa .dJa.dSignAa.dI.dTa)  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \n(1) .dSa.dSignU.dKa.dDa.dSignE.dVa .dSa.dSignAa.dPha.dSignIi.W  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dBa.dSignAa.dBa.dSignUu.d\"a.dSignAa.dTha .dSa.dSignAa.dPha.dSignIi.W , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSeven.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa .dI.dTta.dHa.dRa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dLa.dSignE.dLHa.dSignU .dDa.dSignAa.dSa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSa.d\"a.dKa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. \n.dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dJha.dRa.d\"a.dSignIi -  \n(1) .dMa.dSignO . .dGa.dSignU.dLa .dHa.dSa.d\"a  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dA.dB.half .dDa.dSignU.dLa .dRa.dSa.dSignIi.dDa .dMa.dRa.dHa_dSignUu.dMa , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dMa.dSignO . .dRa.dHa.dMa.dSignAa.d\"a .dSa.dSignAa.dHa.dBa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.... , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dEight , .dGa.dSignAa.dMa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dPha .dSignU .dLa.dPa.dRa.dSignAa.dSa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.d\"a.dSignAa.dLa .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dJa.dGa.dTa .d\"a.dSignAa.dRa.dSignAa.dYa.d\"na .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dKha.dSignU.dSha.dSignIi.dLa.dSignAa.dLa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dZero , .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dKa.dKa.dRa.dDda.dSignO.dBha , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dDa.dSignE.dVa .d\"a.dSignAa.dRa.dSignAa.dYa.d\"na .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dKa .dSignU .dSha.dSignU.dMa.dLa.dSignAa.dLa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dBa.d\"a.dRa.dJha.dSignU.alt.dLa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dA.dMa.dHa.dSignIi , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dGha.dSignO.dGha.dDddha.dDda.dSignIi.dHa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)   \n.dGa.dSignIi.dTa.dHa.dSignAa.dSignI.\".dRa  / .dLa.dSignO.dKa .dGa.dSignIi.dTa -  \n(1) .dShRa.dSignIi.dMa.dTa.dSignIi .dPha .dSignU .dDa.d\"a.dSignIi .dDa.dSignE.dVa.dSignIi  .dPa.dT\"a.dSignIi .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dPha.dLa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSa.dSignU.dSignI.dVa  .dTa.dSignAa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.dSignIi .dShRa.dSignIi .dGa .dAnu+vara .dGa.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dOne.dEight , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dMa.dCha.dDha.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignI.M.dLa .dYa.dSignAa.dSignI.\".dRa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dKha.dSignU.dRa.dDa.dKa .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dSa.dSignIi.dTa.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dJa .dAnu+vara .dGa.dLa .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dTwo , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dLa .dKS+.half .dMa.dSignIi  .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dPa .dAnu+vara .dCa.dSignUu .dMa.dSignO.dCa.dSignIi , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSeven.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.dKa.dSignAa.dCandrabindu.dRa.d\"a.dSignE.dTta -  \n(1) .dShRa.dSignIi .dCa.d\".half .dDa .dRa .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa- .dS.half .dVa. .dJa.dSignIi.dTa.d\"a .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dMa.dSignO . .dSa.dSignU.dBha.dSignAa.d\"a , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dBa.dSignE.d\".half .dJa.dSignUu .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n  \n(1) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dJa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dMa.dHa.dTa.dSignO  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dLa.dKS+.half .dMa.dSignIi .dMa.dHa.dTa.dSignO , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dFive , .dGa.dSignAa.dMa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi .dVa.dSignAa.dDda.dReph .d\"a .dAnu+vara . .dZero.dFour , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dGha.dSignU.dRa.d\"a .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dThree , .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.d\"a.dGa.dSignAa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dBha.dGa.dSignAi.dTa .dGa.dVa.dSignAi.dYa.dSignAa -   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n(1)  .dShRa.dSignIi .dJa.dSignIi.dBa.dCha .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dRa_dSignUu.dPa.dSignAa.dLa.dSignAa.dLa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dEight.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa .dI.dTta.dHa.dRa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2)  .dShRa.dSignIi .dSha.dM.half .dBha.dSignU .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dLa.dKha.d\"a .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dBa.dSignI.dDdha .dYa.dSignAa.dGha.dSignAa.dTta-.dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta – .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.BASE .dJa.dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dSignI.W.dKha  .dS.half .dSa .dKa.dRa - (.dSignI.W.dKha  .dS.half .dSa.dSignAa  .dKa.dHa.dSignAi.dBa.dLa.dSignAa )-  \n  \n(1) .dShRa.dSignIi .dCha.dSignU .dTa.dHa.dRa_dSignUu .dYa.dSignAa.dDa.dVa .dU.dPha .dReph  .dRa.dSignAa.dJa.dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa , .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dKha.dSignE.dLa.dSignAa.dVa.d\"a .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dGa.dSignAa.dMa- .dGha.dSignO.dGha.dRa.dSignI.dDda .dHa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.d\"a.dSignO.dHa.dRa .dPa.dTtTta.dSignIi , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa , .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dFive.dTwo  \n(2) .dBa.dSignAi.dJa.d\"a.dSignAa.dTha .dMa.dSignU.dSignI.W.dKha  .dYa.dSignAa .dU.dPha .dReph  .dTta.dHa.dLa .dMa.dSignU.dSignI.W.dKha  .dYa.dSignAa - \n(2) .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dDdha.dSignO.dAnu+vara.dGa.dSignAa.dI .dMa.dSignU.dSignI.W.dKha .dYa.dSignAa , \n.dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dAu.dRa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n  \n.dSignI.M.dMa.dSignI.M.dTha.dLa.dSignAa .dSignI.M.dCa.dTRa.dKa.dLa.dSignAa - \n(1) .dSa.dSignU.dShRa.dSignIi .dSignI.M.dMa  .dSignI.M.dTha  .dLa.dSignE.dSha .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa.dSignIi  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa.dSignIi .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dDa.dSignE.dVa .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa ‘.dJha.dSignAa.dRa_dSignUu.dDa.dSignAa.dRa ’ .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta-– .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , \n.dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.BASE .dJa.dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n(2) .dShRa.dSignIi.dMa.dTa.dSignIi .dVa.dSignIi.d\"na.dSignAa .dDa.dSignE.dVa.dSignIi .dPa.dT\"a.dSignIi .dShRa.dSignIi .dSignI.dDa  .dSignI.M.dLa  .dPa .dJha.dSignAa , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dThree.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.dKha.dJa.dRa.dSignIi / .dKha.dSignAu.dJa.dRa.dSignIi .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n(2) .dShRa.dSignIi .dSignI.dKa  .dSha.dSignO.dRa.dSignIi .dDa.dSignAa.dSa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .d\"a.dSignE.dBa.dSignAi.dTa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta-– .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.BASE .dJa.dLa.dSignAa- \n.dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n.dTa.dBa.dLa.dSignAa -  \n  \n.dShRa.dSignIi .dU.dPa.dSignE.d\".half .dDRa  .dCa.dSignAu.dDha.dRa.dSignIi  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dMa.dHa.dSignAa.dVa.dSignIi.dRa .dDa.dSignAa.dSa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dDa.dSignE.dVa.d\"a.dSignAa.dTha .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSa.dVa.dReph.dJa.dSignIi.dTa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dGa.dSignAa.dMa- .dJha.dSignAa.dCandrabindu.dJha.dPa.dTtTta.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dPa.dSignIi.dPa.dRa.dSignAa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dLa.dDa.dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dSa.dSignAa.dRa.dAnu+vara.dGa.dSignIi - (.dGha.dSignU.d\"a.dSignAa -.dMa.dSignU.d\"a.dSignAa )  \n(1) .dShRa.dSignIi .dPa .dAnu+vara .dCa.dSignIi .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa , .dGa.dSignAa.dMa- .dSignI.dPa .dPa.dRa.dSignAa.dHa.dSignIi.Danda  \n.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa  - (.dJha.dSignI.M.dLa  .dBa.dSignAa.dHa )  \n(1) .dShRa.dSignIi .dKa .dSignU .d\".half .dDa .d\"a .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dKa.d\"na.dReph .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dI.d\".half .dDRa .dKa .dSignU .dMa.dSignAa.dRa .dKa.d\"na.dReph .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dRa.dSignE.dBa.dSignAa.dDddha.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.dSignAu.dRa.dSignAa.dMa.dHa.dRa.dSignAi.dLa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa , \n.dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi , .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dZero.dFour  \n(2) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dKha.dSignE.dLa.dSignAa.dVa.d\"a .dRa.dSignAa.dU.dTa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dKa .dSignAi .dLa.dSignUu .dRa.dSignAa.dU.dTa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dBa.dSignAu.dSa.dRa.dSignIi (.dBa.dSignAu.dSa.dRa.dSignIi .dVa.dSignAa.dDa.dKa )   िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \n  \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dCa.d\".half .dDRa  .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dShRa.dSignIi .dJha.dSignO.dTta.d\"a .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dThree.dZero , .dBa.dSignAu.dSa.dRa.dSignIi/.dBa.dSignAu.dSa.dLa.dSignIi/.dBa.dSignAa.dSa.dSignU.dRa.dSignIi .dBa.dJa.dBa.dSignAi .dCha.dSignI.M.dTha .Danda \n.dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.BASE .dJa.dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dSignI.dVa  .dBha.dSignUu.dSignI.dTa   .dJha.dSignAa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dKa.d\"a.dTta.dSignIi.dRa .dJha.dSignAa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dKa.dCha .dSignU .dBa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dLa.dSignO.dKa .dGa.dSignAa.dTha.dSignAa .dGa.dSignAa.dYa.dKa   \n  \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignI.dVa  .d\".half .dDRa  .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dSa.dSignIi.dTa.dSignAa.dRa.dSignAa.dMa .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dTa.dSignU.dLa.dSignI.M.dSa .dYa.dSignAa.dHa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.d\"a.dSignO.dHa.dRa .dPa.dTtTta.dSignIi , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- \n.dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dSignI.dPa  .dCa.dKa .dSignU .d\"a .dSa.dDa.dSignAa.dYa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dMa.dSignE.dTha.dRa .dSa.dDa.dSignAa.dYa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n  \n.dMa.dSignI.M.dJa  .dRa.dSignAa .dVa.dSignAa.dDa.dKa (.dCha.dSignO.dKa.dTta.dSignAa .dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa  ...)   \n  \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dPa.dSignI.dTa   .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dSa.dHalant  .dVa. .dA.dJa.dSignU.dReph.d\"a .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.BASE .dJa.dLa.dSignAa- \n.dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n  \n.dMa.dSignVocalicR.dDa.dAnu+vara.dGa .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n  \n(1) .dShRa.dSignIi .dKa.dSignI.dPa  .dLa.dSignE.dShVa.dRa .dDa.dSignAa.dSa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa . .dSa.dSignU.d\"\"a.dRa .dDa.dSignAa.dSa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSeven.dZero , .dGa.dSignAa.dMa- .dLa.dSignI.W.dKS+.half .dMa .dSignI.d\"a .dYa.dSignAa.dCandrabindu, .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dLa.dSignAu.dKa.dHa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n(2) .dShRa.dSignIi .dKha.dKha.dRa .dSa.dDa.dSignAa.dYa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dBa .dAnu+vara .dTtha.dSignAa .dSa.dDa.dSignAa.dYa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dTa.dSignAa.d\"a.dPa.dSignU.dRa.dSignAa .dSa.dHa .dBha.dSignAa.dVa .dSa .dAnu+vara .dGa.dSignIi.dTa   \n   \n(1) .dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa.dSignI.dVa  .dLa.dSignAa.dSa .dYa.dSignAa.dDa.dVa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dDa.dSignU.dKha.dRa.d\"a .dYa.dSignAa.dDa.dVa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dEight , .dGa.dSignAa.dMa- .dSignI.M.dSa .dMa.dRa.dSignAa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dSa.dSignAa.dAnu+vara.dSignI.dGa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dGha.dSignO.dGha.dDddha.dDda.dSignIi.dHa.dSignAa , \n.dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dPha .dSignU .dLa.dPa.dRa.dSignAa.dSa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dTa.dRa.dSa.dSignAa / .dTa.dSignAa.dSa.dSignAa -  \n  \n.dShRa.dSignIi .dJa.dSignO.dGa.dSignE.d\".half .dDRa  .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSignI.dBa .dL.half .dTta.dSignUu .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dJa.dSignE.d\".half .dDRa  .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dKa.dSignAa.dLa.dSignE.dShVa.dRa .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dEight , .dGa.dSignAa.dMa- .dMa.dJha.dSignAu.dRa.dSignAa , .dPa.dSignAa.dS.half .dTta- .dCha.dJa.d\"a.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .d\"a.dRa.dSignI.dHa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n  \n.dRa.dMa.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa  / .dKa.dTtha.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa  / .dKa.dRa.dTa.dSignAa.dLa .dVa.dSignAa.dDa.dKa -  \n  \n.dShRa.dSignIi .dSa.dSignAi.d\"a.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dLa.dSignI.M.dLa .dTa .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dZero , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dJa.d\"a.dKa .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dU.dSignI.M.dCa .dTa .dMa.d\"n.half .dDda.dLa, .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dZero , .dRa.dMa.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa / .dKa.dTtha.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa / .dKa.dRa.dTa.dSignAa.dLa .dVa.dSignAa.dDa.dKa ,  .dOne.d\"ine.dSeven.dFive .dIi..dSa .dCandrabindu  \n.dRa.dMa.dJha.dSignAa.dSignI.M.dLa  .dBa.dJa.dBa.dSignAi .dCha.dSignI.M.dTha .Danda .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa- .dBa.dSignI.dDdha .dYa.dSignAa.dGha.dSignAa.dTta/.dRa.dSa.dSignU.dAa.dRa , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dMa.dSignU .dAnu+vara .dGa.dRa.dSignAa.dHa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dGa.dSignU.dMa.dGa.dSignU.dSignI.M.dMa  .dYa.dSignAa.dCandrabindu/ .dGRa.dSignU.dMa .dBa.dSignAa.dJa.dSignAa   \n  \n.dShRa.dSignIi .dPa.dRa.dMa.dSignE.dShVa.dRa .dMa.d\"n.half .dDda .dLa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa.dSignIi .dMa.d\"n.half .dDda.dLa .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFour.dOne , .dOne.d\"ine.dEight.dZero .dIi..dSa .dCandrabindu  .dGa.dSignU.dMa.dGa.dSignU.dSignI.BASE .dMa.dYa.dSignAa.dCandrabindu .dBa.dJa.dBa.dSignAi .dCha.dSignI.M.dTha .Danda \n.dShRa.dSignIi .dJa.dSignU.dGa.dSignAa.dYa .dSa.dSignAa.dPha.dSignIi.W  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dShRa.dSignIi .dShRa.dSignIi.dCa.d\".half .dDRa .dSa.dSignAa.dPha.dSignIi.W , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSeven.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dDda.dAnu+vara.dKa.dSignAa / .dDdha.dSignO.dLa .dVa.dSignAa.dDa.dKa   \n  \n.dShRa.dSignIi .dBa.dDa.dRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa .dI.dTta.dHa.dRa.dSignIi , .dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dLa.dHa.dSignIi , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dSignI.BASE .d\"a.dMa.dReph.dLa.dSignIi , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dMa.dRa.dSignAu.d\"a.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dSa.dSignU.dPa.dSignAu.dLa \n(.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dYa.dSignO.dGa.dSignE.d\".half .dDRa  .dRa.dSignAa.dMa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dSignI.dBa .dL.half .dTta.dSignUu .dRa.dSignAa.dMa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dFive.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa \n(.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n  \n.dDda.dAnu+vara.dPha.dSignAa  (.dHa.dSignO.dLa.dSignIi.dMa.dSignE .dBa.dJa.dSignAa.dO.dLa .dJa.dSignAa.dI.dTa...)  \n  \n.dShRa.dSignIi .dJa.dGRa.d\"a.dSignAa.dTha .dCa.dSignAu.dDha.dRa.dSignIi .dU.dPha .dReph  .dSignI.M.dDha  .dYa.dSignAa.d\"a.dSignIi .dDa.dSignAa.dSa  .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa. .dMa.dHa.dSignAa.dVa.dSignIi.dRa .dDa.dSignAa.dSa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dFive , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- \n.dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- .dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.dShRa.dSignIi .dMa.dHa.dSignE.d\".half .dDRa  .dPa.dSignO.dDDa.dSignAa.dRa , .dU.dMa.dSignE.dRa- .dSix.dFive , .dPa.dTa.dSignAa-.dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dCa.d\"a.dSignAu.dRa.dSignAa.dGa .dAnu+vara .dJa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa) \n.d\"a.d\"ga .dSignE .dRa.dSignAa / .dSignI.dDda  .dGa.dRa.dSignIi -  \n.dShRa.dSignIi .dRa.dSignAa.dMa .dPRa.dSa.dSignAa.dDa .dRa.dSignAa.dMa .dSa.dSignU.dPa.dSignU.dTRa .dS.half .dVa . .dSa.dRa.dYa.dSignU.dGa .dMa.dSignO.dCa.dSignIi , .dU.dMa.dSignE.dRa - .dFive.dTwo , .dPa.dTa.dSignAa- .dGa.dSignAa.dMa+.dPa.dSignO.dS.half .dTta- .dBa.dSignE.dRa.dMa.dSignAa , .dBha.dSignAa.dYa.dSignAa- .dTa.dMa.dSignU.dSignI.\".dRa .dYa.dSignAa , .dTha.dSignAa.d\"a.dSignAa- \n.dJha .dAnu+vara .dJha.dSignAa.dRa.dPa.dSignU.dRa (.dAa.dRa..dE.dSa. .dSignI.M.dSha .dSignI.dVa .dRa), .dSignI.M.dJa .dLa.dSignAa- .dMa.dDha.dSignU.dBa.d\"a.dSignIi .dSignI.dPa .d\"a- .dEight.dFour.dSeven.dFour.dOne.dZero (.dSignI.dBa .dHa.dSignAa.dRa)  \n \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa.dKa .dSignI.dKa.dCha .dSignU  .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa :- \n.dOne) .dHa.dSignAa.dI.dKa .dSignUu  .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.dTwo .dMa .dA.dAnu+vara.dKa , .dOne.dFive .dJa.dSignUu.d\"a .dTwo.dZero.dZero.dEight   \nVideha_15_06_2008.pdf          Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf       12.pdf  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \n.dTwo) .dGa.dJa.dLa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dTwo.dOne .dMa .dA.dAnu+vara.dKa ,  .dOne .d\"a.dVa.dMBa.dRa .dTwo.dZero.dZero.dEight   \nVideha_01_11_2008.pdf       Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf         21.pdf \n.dThree) .dSignI.dVa.dHa.dSignI.d\"a .dKa.dTha.dSignAa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dSix.dSeven .dMa .dA.dAnu+vara.dKa , .dOne .dA.dKTta.dSignUu .dBa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dZero  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n.dFour) .dBa.dSignAa.dLa .dSa.dSignAa.dSignI.dHa.dTYa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dSeven.dZero .dMa .dA.dAnu+vara.dKa , .dOne.dFive .d\"a.dVa.dMBa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dZero  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n.dFive) .d\"a.dSignAa.dTta.dKa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dSeven.dTwo .dMa .dA.dAnu+vara.dKa .dOne.dFive .dSignI.dDa.dSa.dMBa.dRa.dTwo.dZero.dOne.dZero  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n.dSix) .dBa.dSignAa.dLa .dGa.dJa.dLa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa.dKa .dA.dAnu+vara.dKa .dOne.dOne.dOne .dMa .dA.dAnu+vara.dKa , .dOne .dA.dGa.dSTa .dTwo.dZero.dOne.dTwo  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n.dSeven) .dBha.dSignI.W.dKTa .dGa.dJa.dLa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.dTwo.dSix .dMa .dA.dAnu+vara.dKa , .dOne.dFive .dMa.dSignAa.dCa.dReph .dTwo.dZero.dOne.dThree   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n.dEight) .dGa.dJa.dLa .dAa.dLa.dSignO.dCa.d\"a.dSignAa -.dSa.dMa.dSignAa.dLa.dSignO.dCa.d\"a.dSignAa -.dSa.dMa.dSignIi.dKS+a.dSignAa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.dFour.dTwo .dMa, .dA.dAnu+vara.dKa .dOne.dFive .d\"a.dVa.dMBa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dThree  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n.d\"ine) .dKa.dSignAa.dSha.dSignIi.dKa.dSignAa.dAnu+vara.dTa .dSignI.M.dMa.dShRa .dMa.dDha.dSignU.dPa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.dSix.d\"ine .dMa .dA.dAnu+vara.dKa .dOne .dJa.d\"a.dVa.dRa.dSignIi .dTwo.dZero.dOne.dFive  \nVideha_01_01_2015  \n.dOne.dZero ) .dA.dRa.dSignI.dVa.d\"Da .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.dEight.d\"ine .dMa .dA.dAnu+vara.dKa .dOne .d\"a.dVa.dMBa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dFive  \nVideha_01_11_2015  \n.dOne.dOne ) .dJa.dGa.dDa.dSignIi.dSha .dCa.d\"DRa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa .dA.dSignI.d\"a.dLa .dSignI.dVa.dSha.dSignE.dS+a.dSignAa.dAnu+vara.dKa .dOne.d\"ine.dOne .dMa .dA.dAnu+vara.dKa .dOne .dSignI.dDa.dSa.dMBa.dRa .dTwo.dZero.dOne.dFive  \nVideha_01_12_2015  \n  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dIi -.dPa.dSignI.dTRa.dKa.dSignAa.dKa   .dBa.dSignIi.dCha.dLa .dRa.dCa.d\"a.dSignAa.dKa .dSa .dAnu+vara .dGa - .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi.dKa  .dSa.dVa.dReph.dShRa.dSignE.dS+Ttha  .dRa.dCa.d\"a.dSignAa.dKa  .dE.dKa.dTta.dSignAa  .dSa.dMa.dSignAa.d\"a.dSignAa.d\"Ta.dRa  .dSa .dAnu+vara .dKa.dLa.d\"a  \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa :.dSa.dDa.dSignE.dHa :.dTwo (.dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dPRa.dBa.d\"Dha -.dSignI.d\"a.dBa.d\"Dha -.dSa.dMa.dSignAa.dLa.dSignO.dCa.d\"a.dSignAa .dTwo.dZero.dZero.d\"ine -.dOne.dZero )  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa :.dSa.dDa.dSignE.dHa :.dThree (.dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dPa.dDYa .dTwo.dZero.dZero.d\"ine -.dOne.dZero ) \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa :.dSa.dDa.dSignE.dHa :.dFour (.dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dKa.dTha.dSignAa .dTwo.dZero.dZero.d\"ine -.dOne.dZero ) \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dSignI.dVa.dHa.dSignI.d\"a .dKa.dTha.dSignAa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .dFive ] \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dLa.dGha.dSignU.dKa.dTha.dSignAa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .dSix ] \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dPa.dDYa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .dSeven ] \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .d\"a.dSignAa.dTtYa .dU.dTSa.dVa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .dEight ] \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dSignI.M.dSha.dSha.dSignU .dU.dTSa.dVa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .d\"ine ] \n.dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dMa.dSignAi.dSignI.M.dTha.dLa.dSignIi .dPRa.dBa.d\"Dha -.dSignI.d\"a.dBa.d\"Dha -.dSa.dMa.dSignAa.dLa.dSignO.dCa.d\"a.dSignAa  [ .dSignI.dVa.dDa.dSignE.dHa .dSa.dDa.dSignE.dHa .dOne.dZero ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/\n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ \n   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili Books \nin Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e books are \ndelivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \n \n \n.dA.dPa.d\"a .dMa .dAnu+vara .dTa.dVYa  ggajendra@videha.com  .dPa.dRa .dPa.dTtha.dSignAa.dU.Danda  \n.dGa.dJa.dSignE.d\"DRa .dTtha.dSignAa.dKa .dSignU .dRa  \nggajendra@videha.com  \n  \n \n  िवदे हwww.videha.co.in िवदेहᮧथम मैिथलीपािᭃक ई पिᮢका www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  '/lSwksI/lVt/lDt/lSwksE/lHt ' /lOsi/lNwsi/lEwkbp  /lMt /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lFwBi  /lMt/lSwksAt/lCt/lRiMb /lTRu/lZigu/lOsi/lSwC  (/lVt/lSzt/lRiMb /lNwsi \n/lMt/lSwksAt/lSt  /lNwsi/lNwsi  /lA/lAs/zBtgt/lKt  /lOsi/lNwsi/lEwkbp ) \nमानुषीिमह सं᭭क ृ ताम्ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \n \n.dTwo. .dGa.dDYa  \n/lTRu./lOsi./lRt/lSwksI/lVt /lBbt/lSwksU//lSzt/lNst /lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt /lLt/lGbt/lSwksU /lKt/lTbt/lSwksAt (/lV’t/lAs/zBtgt/lG’t ) /lDt/lSwksO/lSt /l’t/lSwksA/ /lDt/lSwksO/lSt  \n/lTRu./lTRu./lO/lMt  /lPRt/lKt/lSwksAt/lSbt  /lJbt/lSwksAt /lSwksI/lVt/lHt/lSwksI/lNt  /lKt/lTbt/lSwksAt- /lMt/lSwksAt/lTt/lSwksVuetdweR/lVt/lTt  /lPt/lRt/lDt/lSwksAt/lRt/lSwksE/lSzt/lSwksU \n/lTRu./lTbgii./lA/lBDt/lSwksU/lRt /lRt/lJJt/lSwksAt/lKt- /lKt/lTt/lSwksAt/lRt/lKt /lMt/lSwksA//lSt/lMt /lAt /lSwksI/lBt/lNt /lMt/lSwksA//lSt/lMt /lKt /lBt/lSzt/lSwksAt/lRiMb \n/lTRu./lFu/g./lSwksI/lKt/lCbt/lSwksU /lSwksI/lVt/lHt/lSwksI/lNt /lKt/lTbt/lSwksAt /lOsi. /lRt/lSwksAt/lMt /lSwksI/lVt/lLt/lSwksAt/lSt /lSt/lSwksAt/lHtGlSwksU- /lJt/lSwksAt/lSwksI/lTt  /lTRu. /lLt/lKSzt/lHtdtsp/lMt/lSwksIw /lDt/lSwksAt/lSt- /lPt/lKt /lDbt/lRt/lMt  /lTbgii. /lLt/lLt/lNt /lKt/lSwksU/lMt/lSwksAt/lRt /lKt/lSwksAt/lMt/lTt- /lBt/lSwksAt/lBt/lSwksAt/lKt  \n/lLt/lSwksO/lTpt/lSwksAt  \n \n/lRt/lSwksI/lVt /lBbt/lSwksU//lSzt/lNst /lPt/lSwksAt/lTpbt/lKt  \n/lLt/lGbt/lSwksU /lKt/lTbt/lSwksAt (/lV’t/lAs/zBtgt/lG’t ) \n/lDt/lSwksO/lSt /l’t/lSwksA/ /lDt/lSwksO/lSt   \n \n/lCtslgtO/lSwksI/lPbt/lSt /lMt/lSwksE /lHt/lMt/lRt /lSt/lBt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lPRt/l’t (/lHtGlSwksU/lNt/lKt/lRt /lSwksI/lPRt/l’t /lHt/lMt /lNt/lI)/lSwksI.M/lMt/lTRt /lRt/lAs/zBtgt/lJt/lNt /lJt/lSwksIw /lKt/lSwksE /lLt/lSwksE/lLt /lDbt/lSwksU//lSt /lE/lKt/lTpt/lSwksAt /lTpt/lSwksE/lSwksI/lKNt/lKt/lLt /lMt/lSwksU/lDDt/lSwksAt /lCbt/lLt/lSwksAw /Dtslt /lAt /lGbt/lSwksU//lSt \n/lPt/lRt /lBt/lSwksI/lTt/lAt/lI/lTt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksAt /lHt/lMt /lDt/lSwksE/lSwksI.W/lKbt /lA/lSwksI.M/lBbt/lBbt/lSwksU//lTt /lBbt' /lJt/lSwksAt/lI/lTt /lRt/lSwksI/lHt/l’t/lSwksAw /Dtslt/lI/lSwksI/lTt/lHt/lSwksAt/lSt /lSt/lCtslgthwsl/ /lLt' /lKt/lSwksE ,/lA/lTbt/lRiMb/lSbt/lSwksAt/lS.btdn /lTRt /lSt/lCtslgthwsl/ /lLt' /lKt/lSwksE ,/lSt/lMt/lSwksAt/lJt/lSbt/lSwksAt/lS.btdn /lTRt /lSt/lCtslgthwsl/ \n/lLt' /lKt/lSwksE /lAt /lBbt/lSwksAt/lRt/lTt/lSwksIw/l’t /lAt/l’t/lSwksO/lJt/lNt /lTt/lKt/lKt /lSt/lMt/lS.btdn /lTt /lJt/lSwksAt/lNt/lKt/lSwksAt/lRt/lSwksIw /lKt/lSwksE /lPt/lTt/lSwksAt /lNt/lI /lKt/lSwksO/lNt-/lKt/lSwksO/lNt /lSt/lSwksU//l’’t/lSwksAt -/lDlt/lSwksO/lRt/lSwksAt /lL.btdn /BASE/lSwksAt’ /lKt/lSwksE /lO /lSt/lSwksIw /lDt/lSwksAw/lTt \n/lCbt/lSwksI.M/lTbt/lNt ,/lSt/lSwksE /lPt/lSwksU//lCbt/lSwksU/ /lNt/lI /Dtslt/lAt /lSwksI.M/lMt/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksAt /lKt/lSwksE /lKt/lSwksI.M/lTbt/lTt /lRtGlSwksU//lPt /lSt/lCtslgthwsl/ /lSt/lBt/lSt/lCtslgthwsl/ /lSwksI/lVt/lDVt/lSwksAt/lNt /lJt/lGt/lHt /lAt /lSt/lBt/lSt/lCtslgthwsl/ /lNt/lMt/lHt/lRt /lMt/lSwksAt/lTbt /lVt/lLt/lSwksAt /lJt/lGt/lHt /lSt/lCtslgthwsl/ \n/lHt/lSwksO/l’t/lBt/lSwksAt/lKt /lNt/lSwksAt/lTt/lSwksE /lO /lBt/lTt/lHtGlSwksU/lT.btdn /lTbt/lNt/lSwksO /lKt/lMt /lNt/lI /lKt/lRt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI.M/lTbt/lNt /Dtslt/lGbt/lSwksU//lSt /lKt /lSwksI/lNt/lSbt/lSwksAt/lNt /lO /lVuetdweR/lG.btdn /lVt/lSwksE/lDt /lAt /lI/lSwksI/lLt/l’t/lDlt /lMt/lSwksE /lRbt/lSwksU/.tdp/lRt/lHt/lSwksAw/lTt /lU/lT.btdn /lTt/lRt \n/lAt/lDbt/lSwksU/lSwksI/lNt/lKt /lSt/lSwksAt /lSwksI/lHt/lT.btdn /l’t /lTt/lKt /lAt/lSwksI/lBt /lJt/lSwksE/lTt/lSwksAt /Dtslt/lCt/lSwksAt/lNst/lKt/lHtdtsp/l’t ,/lA/lDt/lMt /lGt/lSwksO/lAs/zBtgt/lDlt/lVt/lSwksIw /lAt /lGt/lSwksU/lN.btdn /lNt/lSwksAt/lRt /lSwksI.M/lMt/lDlt/lRtrtg/lLt /lKt/lSwksE /lU/lDDbt/lSwksVuetdweR/lTt /lKt/lRt/lSwksAw/lTt-/lKt/lRt/lSwksAw/lTt /lO /lE/lTt/lSwksE \n/lBbt/lSwksAt/lVt/lSwksU/lKt /lBbt' /lJt/lSwksE/lTt/lSwksAt /lSwksI/lKt /lA/lHt/lSwksAt/lAs/zBtgt /lA/lPt/lNt/lSwksAt-/lAt/lPt/lKt/lSwksE /lGbt/lSwksU//lSt /lNt/lI /lLt/lSwksE/lBt/lSwksAt/lKt /lSwksI/lVt/lSwksI.M/lBbt/lNt/lHtdtsp/lNt /lPRt/lSt/lAs/zBtgt/lGt /lMt/lSwksE /lDt/lSwksO/lSzt/lSwksIw /lMt/lSwksAt/lNt' /lLt/lSwksAt/lGt/lBt/lSwksAw /Dtslt \n   \n/lNt/lHtGlSwksU/-/lNt/lHtGlSwksU/ /lBt/lSwksAt/lJt/lSwksAw /lVt/lLt/lSwksAt /lRt/lAs/zBtgt/lJt/lNt /lJt/lSwksIw /lKbt/lSwksU/lRt/lPt/lSwksIw ,/lKt/lSwksO/lDt/lSwksAt/lSwksI.N/lRt ,/lHt/lSwksAt/lAs/zBtgt/lSt/lSwksU/ /lSt/lBt /lRt/lSwksAt/lKbt/lSwksAw /lCbt/lSwksI.M/lTbt/lNt /Dtslt/lMt/lSwksAt/lTRt /lRt/lSwksAt/lKbt/lBt/lSwksE /lNt/lI /lKt/lRt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI.M/lTbt/lNt ,/lKt/lTt/lHtdtsp/lTt' /lKt/lSwksO/lNt \n/lCt/lSwksIw/lJt /lCt/lLt/lSwksAt/lBt/lSwksIw ,/lSt/lSwksE/lHt/lSwksO /lBt/lKbt/lSwksU//lBt/lSwksIw /lJt/lSwksAt/lNt/lSwksAw/lTt /lCbt/lSwksI.M/lTbt/lNt /Dtslt/lKt/lSwksE/lKt/lRt/lSwksAt /lLt/lGt /lJt/lSwksAt/lSwksI/lTt/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb ,/lKt/lSwksE/lKt/lRt/lSwksAt /lLt/lGt /lKSzt/lSwksE/lTRt/lKt ,/lKt/lTt/lHtdtsp/lTt' /lSwksI.M/lMt/lSwksI.M/lTbt/lLt/lSwksAt /lVt/lLt/lSwksAt \n/lSt/lAs/zBtgt/lDt/lBbt/lRiMb /lRt/lSwksAt/lKbt/lSwksIw ,/lKt/lT.btdn /lT.btdn /lSwksAt’ /lSt/lSwksE/lK.btdn /l’t/lSwksU/lLt/lRt /lBt/lNt/lSwksIw /lAt /lKt/lTt/lHtdtsp/lTt'/lRt/lSwksAt/lSz.btdn /lTpt/lRtrtg/lVt/lSwksAt/lDt/lSwksIw ,/lE/lKt/lRt /lSt/lVt/lSwksORiMb/lT.btdn /lTt/lMt /lPRt/l’t/lSwksO/lGt /lDt/lSwksE/lKbt/lBt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lA/lHt/lSwksAt/lAs/zBtgt /lKt/lSwksE /lDt/lSt-/lPt/lNt/lRt/lHt \n/lSwksI/lDt/lNt /lRt/lAs/zBtgt/lJt/lNt /lJt/lSwksIw/lKt /lSt/lSwksAt/lTbt /lRt/lHt/lBt/lSwksAt/lKt /lCt/lSwksAt/lHt/lSwksIw /Dtslt/lAt /lKt/lKbt/lNt /lKt/lSwksIw.W /lBt/lSwksAt/lJt/lSwksIw /lAt /lKt/lSwksO/lNt /lMt/lSwksA//lSt/lMt /lMt/lSwksE /lKt/lSwksE/lKt/lRt/lSwksAt /lSt/lAs/zBtgt/lGt /lRt/lHt/lSwksIw ,/lIw /lA/lHt/lSwksAt/lAs/zBtgt /lHtGlSwksU/lNt/lKt/lSwksE /lSt/lCtslgthwsl/ \n/lSt/lSwksIw/lSwksI.W/lKbt /lSt/lKt/lSwksAw /lCbt/lSwksIw.M /Dtslt/lIw/lNt/lKt/lMt /lTpt/lSwksAw/lK.btdn /lSt /lBbt/lRt/lBt/lSwksAt/lKt /lSt/lMt/lSwksAw /lSwksI.M/lMt/lSbRt/lSwksAt/lKt /lSt/lAs/zBtgt/lGt ,/lBbt/lSwksO/lRt/lSwksE /lGbt/lSwksU//lMt/lBt/lSwksAt/lKt /lLt/lSwksE/lLt /lJbt/lSwksAt/lJt/lSwksIw ,/lMt/lSwksAt/lCbt /lS","size_mb":3.45,"has_text":true},"Videha 199.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 199.pdf","name":"Videha 199.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' १९९ म अंक ०१ अ'ैल २०१६ (वष. ९ मास १०० अंक १९९)  \n \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गG  \n२.१.रिव भूषण पाठक-  दोस आ दोसक चािल 'कृित बेमेय  \n२.२.ओम 'काश झा  िवहिन  कथा-िवछोहक  नोर  \n२.३.अXदुर  रZजाक-दोहा-कतारमे स\\झक चौपािरपर  क^ आठम  मासक बैसार  स_प`  ! \n२.४. सृजन  शेखर  'अdेय '-िवहिन कथा-अशुभ  इfछा \n  \n३. पG  \n३.१. सृजन  शेखर  'अdेय '-िकछु किवता \n३.२.िकछु किवता- िबनीता झा/ िवकास   झा/ मु`ाजी \n३.३.  जगदीश चhi ठाकुर ‘अिनल’- चािर टा गजल  \n३.४.िकछु गजल- अशरफ राईन/ अXदुर रZजाक/ नीरज कण.  \n  \n४. बालानo कृते- डॉ॰ शिशधर कुमर “िवदेह” िकछु बाल किवता \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच~कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीच\\क िलंक \nपर जाउ। \n \nVIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकइव        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n .  \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \n \nसंपादकीय \noजिल  : अिणमा िसंह नै रहली/ oजिल/ हुनकर मैिथलीमे काजक िलटमे लोकगीत आ नेना-भूटका लोक \nसािहय सि_मिलत अिछ/ \n'बोध सािहय स_मान :ी केदार नाथ चौधरीक 'बोध सािहय स_मान देल गेलिhह। बधाइ। हुनकर चा \nपोथीक िलंक नीचo देल जा रहल अिछ। \nचमेलीरानी CHAMELIRANI_MAITHILI.pdf       \nमाहुर    Mahur_KedarnathChaudhary.pdf  \nकरार  Karar_Kedarnath_Chaudhary.pdf   \nअबारा निहतन  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nिवदेहक २०० म अंक : १५ अ'ैल २०१६ क िवदेहक २०० म अंक ई-'कािशत हएत। ऐ मे िवदेह \nस_मान/ समानाhतर सािहय अकादेमी स_मानसँ स_मािनत लेखक आ हुनकर कृितपर समीा/ िनबhध 'कािशत \nहएत। अह\\सँ रचना सादर आमंि~त अिछ। \nिवदेह स_मान  \n  \nिवदेह समानाhतर सािहय अकादेमी स_मान  \n  \n१. िवदेह समानाhतर सािहय अकादेमी फेलो पुरकार २०१ ०-११   \n२०१० ी गोिवhद झा (सम योगदान लेल) \n२०११ ी रमानhद रेणु (सम योगदान लेल) \n  \n२. िवदेह समानाhतर सािहय अकादेमी पुरकार २०११ -१२   \n  \n२०११ मूल पुरकार- ी जगदीश 'साद मडल (गामक िजनग ◌ी, कथा संह) \n२०११ बाल सािहय पुरकार- ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी  चतुर होइ, कथा संह) \n२०११ युवा पुरकार- आनhद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरकार- ी रामलोचन ठाकुर- (पानदीक माझ ◌ी, बoला- मािनक बंGोपायाय, उपhयास \nबoलासँ मैिथली अनुवाद) \n  \n  \nिवदेह भाषा स_मान २०१२ -१३ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे 'िस ) \n1. िवदेह समानाhतर सािहय अकादेमी फेलो पुरकार 2012  \n2012 ी राजनhदन लाल दास  (सम योगदान लेल) \n2. िवदेह भाषा स_मान २०१२ -१३ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे 'िस ) \n२०१२  बाल सािहय पुरकार  - ी जगदीश 'साद मडल क “तरेगन ” बाल 'ेरक िवहिन कथा संह \n२०१२  मूल पुरकार  - ी राजदेव मडलक \"अ_बरा\" (किवता संह) लेल। \n2012 युवा पुरकार- ीमती Zयोित सुनीत चौधरीक “अिच.स ” (किवता संह) \n2013 अनुवाद पुरकार- ी नरेश कुमार िवकल \"ययाित\" (मराठी उपhयास ी िव¢णु सखाराम खाडेकर) \n  \nिवदेह भाषा स_मान २०१३ -१४ (वैकिपक सािहय अकादेमी पुरकारक पमे 'िस ) \n२०१३  बाल सािहय पुरकार – ीमती Zयोित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबhध संह) लेल। \n२०१३  मूल पुरकार  - ी बेचन ठाकुरक \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक संह) लेल। \n२०१३ युवा पुरकार- ी उमेश मडलक “िन¤तुकी” (किवता संह)लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरकार- ी िवनीत उपलक “मोहनदास ” (िहhदी उपhयास ी उदय 'काश)क मैिथली \nअनुवाद लेल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n  \nिवदेह भाषा स _मान  २०१४ -२०१५  (समानाhतर सािहय अकादेमी स_मान ) \n २०१४ मूल पुरकार- ी नhद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संह) \n२०१४ बाल पुरकार- ी जगदीश 'साद मडल (नै धारैए - बाल उपhयास) \n२०१४ युवा पुरकार - ी आशीष अनिचhहार (अनिचhहार आखर - गजल संह) \n२०१५ अनुवाद पुरकार - ी श_भु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपhयासक \nमैिथली अनुवाद) \n  \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित.कला, िशप आ िच~कला े~मे िवदेह स_मान २०१२  \n  \nअिभ  नय - मु§य अिभनय  , \n  \nसुी िश  पी कुमारी, उ¨- 17 िप ता ी ल© मण झा \n  \nी शोभा काh त महतो, उ¨- 15 िप ता- ी रामअवतार महतो, \n  \nहा य -अिभनय  \n  \nसुी ि' यंका कुमारी, उ¨- 16, िप ता- ी वैGनाथ साह \n  \nी दुगनंद ठाकुर, उ¨- 23, िप ता-  व. भरत ठाकुर \n  \nनृ य  \n  \nसुी सुलेखा कुमारी, उ¨- 16, िप ता- ी हरेराम यादव \n  \nी अमीत रंजन, उ¨- 18, िप ता- नागे¬र कामत \n  \nिच  ~कला \nी पनकलाल मडल, उमेर- ३५, िपता- व. सुhदर मडल, गाम  छजना \nी रमेश कुमार भारती, उ¨- 23, िप ता- ी मोती म डल \n  \nसंगीत (हारमोिनयम ) \n  \nी परमानh द ठाकुर, उ¨- 30, िप ता- ी नथुनी ठाकुर \n  \nसंगीत (ढोलक ) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \nी बुलन राउत, उ¨- 45, िप ता-  व. िच  टू राउत \n  \nसंगीत (रसनचौकी) \n  \n   ी बहादुर राम, उ¨- 55, िप ता-  व. सरजुग राम \n  \nिशपी-वतुकला \n  \n    ी जगदीश मिलक,५० गाम- चनौरागंज \n  \nमूित.-मृिका कला \n  \nी यदुनंदन पंिड त, उ¨- 45, िप ता- अशफ® पंिड त \n  \n  \nका¯ -कला \n  \nी झमेली मुिखया,िपता व. मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छ जना \n  \n  \nिकसानी-आमिनभ.र संकृित  \n  \nी लछमी दास, उमेर- ५०, िपता व. ी फणी दास, गाम वेर मा \n  \nिवदेह मैिथली प~कािरता स_मान  \n-२०१२ ी नवेhदु कुमार झा \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित.कला, िशप आ िच ~कला े~मे िवदेह स_मान २०१३   \nमु§य अिभनय -  \n(1)  सुी आशा कुमारी सुपु~ी ी रामावतार यादव , उमेर - १८ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु~ मो. ईषा आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n(3)  सुी अपण कुमारी सुपु~ी ी मनोज कुमार साहु, जh म ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- लि© म िन य\\, \nपो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा य –अिभनय - \n(1)  ी ²³दवे पासवान उफ. रामजानी पासवान  सुपु~-  व. ल© मी पासवान, पता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n(2)  टा◌ॅिस  फ आलम सुपु~ मो. मु ताक आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित.कला, िशप आ िच~कला े~मे िवदेह स_मान  (मoगिन खबास सम योगदान \nस_मान ) \nशा ~ीय संगीत सह तानपुरा : \nी रामवृ िस ◌ ंह सुपु~ ी अिन   िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो ट- बाबूबरही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nमoगिन   खबास स_ मान: िमिथला लोक संकृित संरण : \nी राम लखन साहु पे.  व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो ट- रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक , गीत , संगीत , नृय , मूित.कला, िशप आ िच~कला े~मे िवदेह स_मान  (सम योगदान स_मान ):  \nनृ य  -  \n(1)  ी हिर   नारायण म ड ल सुपु~-  व. नh दी म डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो ट- छजना, भाया- नरिह या, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सुी संगीता कुमारी सुपु~ी ी रामदेव पासवान , उमेर - १६ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच  ~कला-  \n(1)  जय 'काश म ड ल सुपु~- ी कुशे¬र म डल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो ट– बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ी चh द न कुमार म ड ल सुपु~ ी भोला म डल, पता- गाम- खड़गपुर, पो ट- बेलही, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं'ित , छा~  नातक अंित म वष., कला एवं िश  प महािव Gालय- \nपटना।     \nहिर  मुिन  य\\ / हारमोिनयम   \n(1)  ी महादेव साह सुपु~ रामदेव साह , उमेर - ५८ , गाम- बेलहा, वाड.- नं. ०९, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ी जागे¬र 'साद राउत  सुपु~  व. राम वप राउत, उमेर ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक / ठेकैता/ ढोलिक  या  \n(1)  ी अनुप सदाय  सुपु~  व.   , पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर प¹ी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  ी क ल र राम  सुपु~  व. ख¹र राम, उमेर- ५०, गाम- लि© म िन य\\, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक -  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु~  व. अनुप राम, गाम+पो ट- ि◌ नम.ली, वाड. न. ०७   ,िज ला- सुपौल (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n  \nिशपी-वतुकला-  \n  \n(1)  ी बौकू मि ल  क सुपु~ दरबारी मि ल क, उमेर- ७०, गाम- लि© म िन य\\, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, \nिज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  ी राम िव  लास धिर  कार  सुपु~  व. ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित.कला-मृित.कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड  त सुपु~ - ी मोलहू पंिड त, पता- गाम+पो ट– बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  ी 'भु पंिड  त सुपु~   व .    , पता- गाम+पो ट- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका¯ -कला-  \n(1)  ी जगदेव साहु सुपु~ शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम.ली-पुरवस, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ी योगेh i  ठाकुर सुपु~  व . बुू ठाकुर उमेर - ४५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आमिनभ.र संकृित -   \n(1)  ी राम अवतार  राउत सुपु~  व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  ी रौशन यादव  सुपु~  व. किप ले¬र यादव, उमेर- ३५, गाम+पो ट– बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nअºा/महराइ -  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु~ मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो ट- बड़हारा, भाया- अh धराठाढ़ी, \nिज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग  रा-  \n  \nी बf च न म ड ल सुपु~  व. सीताराम म डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nी रामदेव ठाकुर सुपु~  व . जागे¬र ठाकुर , उमेर - ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nपराती ('भाती) गौिन  हार  आ खजरी/ खौजरी वादक -  \n(1)  ी सुकदेव साफी   \nसुपु~ ी   , \nपता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम.ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती ('भाती) गौिन  हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n(1)  सुकदेव साफी सुपु~  व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम.ली, \nथाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  लेºु दास  सुपु~  व. सनक म डल पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु~ अX दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु~...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, ि ज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक -  \n(1)  ी जगत नारायण म ड ल सुपु~  व. खुशीलाल म डल, उमेर- ४०, गाम+पो ट- ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ी देव नारायण यादव  सुपु~ ी कुशुमलाल यादव, पता- गाम- बनरझुला, पो ट- अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर  / लोक गीत -  \n(1)  ीमती फुदनी देवी प»ी ी रामफल म डल, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुी सुिव  ता कुमारी सुपु~ी ी गंगाराम म डल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो ट- बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक -  \n(1)  ी सीताराम राम  सुपु~  व. जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि© म िन य\\, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ी ल© मी राम  सुपु~  व. पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nक\\रनेट -  \n(1)  ी चh द र राम  सुपु~-  व. जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि© म िन य\\, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेh जू वादक -  \n  \n(1)  ी राज कुमार महतो सुपु~  व. ल© मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम.ली वाड. नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)  ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो ट- बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nभगैत गवैया-        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(1)   ी जीबछ यादव  सुपु~  व. पालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- \nि◌ नम.ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   ी श_ भु म ड ल सुपु~  व. लखन म डल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो ट– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम.ली, \nि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख   स कर - (िख   सा कहैबला)-  \n  \n(1)  ी छुतह यादव उफ. राजकुमार , सुपु~ ी राम खेलावन यादव, गाम- घोघरिड हा, पो ट- मनोहर प¹ी, \nथाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख  या उफ. टहल मुिख  या- \n(2)सुपु~  व. ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \n  \nिमिथला िच~कला- \n(1)  सुी िम  िथ  लेश कुमारी सुपु~ी ी रामदेव 'साद म डल ‘झादार’ पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, \nभाया- ि◌ नम.ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  ीमती वीणा देवी प»ी ी िद  िल  प झा, उमेर - ३५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक -  \n(2)  ी िक  शोरी दास  सुपु~  व. नेबैत म डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम.ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार)  \nतबला-  \n  \nी उपेh i  चौधरी सुपु~  व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nी देवनाथ यादव  सुपु~  व. सव.जीत यादव, उमेर- ५०, गाम- झ\\झप¹ी, पो ट- पीपराही, भाया- लदिन य\\, \nिज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1) ी पंची ठाकुर, गाम- िप पराही। \nझािल  - (झिल  बाह )  \n(1)  ी कुh द न कुमार कण. सुपु~ ी इh i कुमार कण. पता- गाम- रेबाड़ी, पो ट- चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)  ी राम खेलावन राउत  सुपु~  व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, \nथाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nबौसरी (बौसरी वादक )  \n  \nी रामचh i  'साद म ड ल सुपु~ ी झोटन म डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम.ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nी िव  भूित   झा सुपु~  व. कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n  \nलोक गाथा गायक   \n  \nी रिव  h i  यादव  सुपु~ सीताराम यादव, पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर प¹ी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nी िप  चकुन सदाय  सुपु~  व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \n  \nमिज  रा वादक (छोकटा झािल  ...)   \n  \nी रामपित   म ड ल सुपु~  व. अजु.न म डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम.ली, ि◌ जला- \nसुपौल (िब हार) \n  \n  \nमृदंग वादक -  \n  \n(1)  ी किप  ले¬र दास सुपु~  व . सु`र दास , उमेर- ७०, गाम- लि© म िन य\\, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, \nथाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  ी खखर सदाय  सुपु~  व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n   \n(1)  ी रामिव  लास यादव  सुपु~  व. दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो ट- सoिग , भाया- घोघड़डीहा, \nथाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n  \nतरसा/ तासा-  \n  \nी जोगेh i  राम  सुपु~  व. िब  टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nी राजेh i  राम  सुपु~ काले¬र राम, उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n  \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वादक -  \n  \nी सैनी राम  सुपु~  व. लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nी जनक म ड ल सुपु~  व. उिच त म डल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम.ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \n  \nगुमगुिम  य\\/ ुम बाजा  \n  \nी परमे¬र म ड ल सुपु~  व. िब हारी मण् डल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मय\\ बजबै छिथ । \nी जुगाय साफी सुपु~  व. ी ीचh i साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nडंका/ ढोल वादक   \n  \nी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम.ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \nी योगेh i  राम  सुपु~  व. िब  टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n  \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n  \nी जनाथ चौधरी उफ. िध  यानी दास  सुपु~  व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nी महेh i  पो½ार , उमेर- ६५, पता-गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड  गरी-  \nी राम 'साद राम सुपु~  व . सरयुग मोची, उमेर - ५२ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n \nिवदेहक िकछु िवशेषoक:- \n१) हाइकू िवशेषoक १२ म अंक , १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n२) गजल िवशेषoक २१ म अंक ,  १ नव_बर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषoक ६७ म अंक , १ अ¿टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहय िवशेषoक ७० म अंक , १५ नव_बर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषoक ७२ म अंक १५ िदस_बर२०१० \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) बाल गजल िवशेषoक िवदेहक अंक १११ म अंक , १ अगत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n७) भि¿त गजल िवशेषoक १२६ म अंक , १५ माच. २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n८) गजल आलोचना-समालोचना-समीा िवशेषoक १४२ म, अंक १५ नव_बर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n९) काशीकoत िम मधुप िवशेषoक १६९ म अंक १ जन वरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n१० ) अरिवhद ठाकुर िवशेषoक १८९ म अंक १ नव_बर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n११ ) जगदीश चhi ठाकुर अिनल िवशेषoक १९१ म अंक १ िदस_बर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \n  \nिव देह ई -पि~काक   बीछल रचनाक संग - मैिथलीक  सव.े¯  रचनाक  एकटा समानाhतर  संकलन        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \nिवदेह :सदेह :२ (मैिथली 'बhध -िनबhध -समालोचना २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :३ (मैिथली पG २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :४ (मैिथली कथा २००९ -१० ) \nिवदेह मैिथली िवहिन क था [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली पG  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली नाÂय उसव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उसव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली 'बhध -िनबhध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \n  \nMaithili Books can be downloaded from: \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha-pothi/\n \nMaithili Books can be purchased from: \nhttp://www.amazon.in/ \n   \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e-readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly:- \nhttp://www.amazon.com/ \n \n \nअपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेhi ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n \n \n२. गG  \n२.१.रिव भूषण पाठक-  दोस आ दोसक चािल 'कृित बेमेय  \n२.२.ओम 'काश झा  िवहिन  कथा-िवछोहक  नोर  \n२.३.अXदुर  रZजाक-दोहा-कतारमे स\\झक चौपािरपर  क^ आठम  मासक बैसार  स_प`  ! \n२.४. सृजन  शेखर  'अdेय '-िवहिन कथा-अशुभ  इfछा \nरिव भूषण पाठक  \n  \nदोस आ दोसक चािल 'कृित बेमेय  \n  \nआ जे काज िमा जी नइ केलिखन से झा जी क' देलिखन ।वाह रे झाजी ,एकदम नगाड़ा बजा देिलयइ आ \nिसंह कै_ प मे एकदम नैरा¤ यक िथित ।िमाजी जे बािजयो के नइ केलिखन  ,से झाजी िबन बाजने सुतािर \nदेलिखन ।एकरा कहै छै आदमी क' मतलब आदमी ,मुंहक मतलब मुंह  ,हाथक मतलब हाथ आ जे कैह देिलयौ \nसे क' देिलयौ ।ई भेलै ने ....आ ईहो देिखयौ जे आदमी लोकल नइ  ,पचास िकलोमीटर दूर दरभंगा के आ \nमधुबनीक िकला पर फिहरा देलकै धूजा ।आ पूरा दरभंगामंडली पुलिकत  ,पुलिकत ²ा³ण वग. आ आशािhवत \nकल¿ टरी क' खबरी-िछनरी सब ।आ रंग-रंगक िख सा िक झाजी कैह देलिखन  'केवल अ◌ाहॴ टा \nकमायब' िक  'केवल आहॴटा क' घर-पिरवार' िक  'केवल आहॴ के गानै मे मून लागैत अिछ  ' आ पता नइ की \nझाजी कहलिखन आ की िसंहजी सुनलिखन ।पता नइ दूनू मे की बात भेलै ,ओना दूनू आदमी अपन-अपन \nकै_ प बनेबाक 'यास जर केलिखन  ,मुदा बहुत सफलता नइ भेलेन ।जे सीिरयस आदमी सब रहिथन  ,ऊ \nपिरणामक साफ-साफ अनुमान केलिखन आ बहुत दूर नजिर फेकैत साफ-साफ देखलिकखन िक दूनू मे \nसंघष.क कुनो संभावना नइ आ  प¢ ट बूझल गेलै िक िकमहरो गेनै मतलब अपन पहचान डूबेनए आ एहन \nिथित मे गुटिनरपेता सदैव का_ य होइत छैक आ वाह रे कल¿ टरीक बुिधयार इं पे¿ टर आ कम.चारी वग. \nओ िकमहरो नइ गेलै ,ओ िकछुओ नइ सुनलकै ,ओ िकछु नइ िनण.य लेलकै ।ओ सुिनतो आगू िनकिल \nगेलै........... \n  \n  \n                                                          आ बहुत ज दी िसंह-झा संिधक अघोिषत \nपिरणामक िल ट बजार मे िबकाइत भेटलै ।तू ले कलुआही आ हम लइ छी जयनगर  ,दूनू आदमी भिर मून \nचर ।अपन-अपन पेट आ अपन-अपन जीभक' रा कर ।तू बाभन सब के पोट हम राजपूत के पोटैत छी \n।बहुत ज दी खुलबाक आव¤ यकता नइ  ,बहुत दो ती देखेबाक जरी नइ  ,बहुत भ^ट करबाक कोन 'योजन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n।से अपना-अपना खु¹ा पर टीकल रह  , अपना खु¹ा पर सँ खूब लथाि़ड मार  ,खूब िसंह भoज ।एना के \n िसंह भoज िक मािलको (हािकम)तक डराइ ।आ यैह भेलै िक हािकम तक डराइत रहलिखन िक यिद एकर \nसबक अिधकारे~ मे िकछु पिरवत.न करबै त' क तओ सँ फोन आिब जायत । \n  \n                                 आ अहo झाजी सँ भ^ट किरयौ ,त' ओ आनी-मूनी  टायल मे भoजता 'िसंह \nजी देखेबो केला' । \nअहo कहबै 'नइ' तखन फेर हिफयाइत पूछता 'ओमहर गेल नइ रिहयइ' । \nअहo यिद फेर कैह देिलयइ  'नइ' तखन ओ आ¤ व त होइत कहता 'हo ठीके अिछ अÈ पन काज सँ मतलब \nरखबाक चाही ।' \nमतलब झाजीक साफ छैक  'अहo सब िसंहजी सँ नइ भ^ट किरयौ ,एकoत मे त' कखनो नइ ।आ नइ भ^ट \nकरबै त' बातिचत नइ हैत  ,बातिचत नइ करबै तखन सेिटंग-गेिटंग नइ हैत आ ई सब झाजीक लेल खुशखबरी \nआ भ^ट करबै त' झाजी क' एकटा  टार किम जेतै । भ^ट करबै त' िसंह-झा -पािलिट¿ स केर गोपनीयता \nसंकट मे पड़तै ,ऐ राजनीित क' बौिक पेट^ट खतम भ' जेतै ।' जेना िसंह जी तेहने झाजी जाित-िजला \nफै¿ टरक 'योग करैत छिथन  ,त^ दूनू गोटेक बासन आ औजार अलग-अलग ।झाजी सेहो िसंहजी क' िवरोध ऐ \nअंदाज मे करता िक सम त ²ा³णक लेल िसंहजीक रहनै खतरनाक आ झाजी अपन िकछु चलाकी ,िकछु \nुiता ,िकछु बाताबाती क^ एना ' तुत करैत छिथन जेना ²ा³ण जाित  ,दरभंगा िजला ,बहेड़ी 'खंड आ करेह \nनदीक उार आब जिदए भ' जेतै ।बस अहo सब झाजी िजंदाबाद करैत रिहयौ । \n  \n                                                              झाजी अपना आप के बड़का िवÉान मानैत \nछिथन ।आ अपना सँ नमहर अपना भाय क^ आ भाय सँ िकछु बेशी अपना बाबा क^ ।भाय एकटा \nिव¤ विवGालय मे 'ोफेसर िछ थन आ बाबा  वतं~ता सेनानी रहिथन ।बात क तौ सॕ उठलै ,आिब के िगरतै \nभैया पर ।वेद आ कुरानक लाईन सँ बात शु भेल होय  ,मुदा खतम हेतै भैया झा पर ।आ ई खतम होय \nके पावर भैया झा के िलखल समान मे होय भाय नइ होय छोटका झा के ठोरठोरई मे जर छैक ।आ \nिसंह जी के कलुआही लूटबाक छेन  ,से ओ िबना शत. झाजीक बौिकताक समथ.न करैत छिथन ।यिद केओ \nझाजीक बौिकता पर िनशान लगाओत त' िसंह जी ओकर भ¿ शी झॲिक देिथन ।िसंह जी चाहैत छिथन िक \nझाजी बौिक बनबाक िनशo मे मधुबनी छोि़ड के दरभंगा चिल जाए  ,मुदा हाय रे िसंह जी झाजी एकदमे \nउनैस नइ छिथन  ,हुनका किव नइ बनबा के ,हुनका िवÉान नइ बनबा के ,हुनका अजर-अमर नइ बनबा \nके ,हुनका कालजयी नइ बनबा के ,आ यिद कालजयी के मतलब िकछु होयत होए त' ऊ दू-चािर िबगहा \nअरिज के ,पटना-दरभंगा मे एक-दूटा घर बनाके हु◌ुअ' चाहैत िछ थन ।कालजयी मतलब ई नइ िक अहo के \nएक-दूटा िकताब छिप गेल आ दू-चािर टा लोक अहo पर िलख देलक ।कालजयी मतलब ई जे तीनमहला \nक' ऊपरका महल पर संगमरमर सँ िलखल फलo झा तीन-चािर पीरही तक जगजगार होयत रहै । \n  \n                                                    आ ऐ ठाम सब अपना-अपना िहसाब^ कालजयी \nभ' रहल अिछ । िसंहजी क' दू टा È लॉट पटना मे एकटा दरभंगा मे आ एकटा सम तीपुर मे ।मधुबनी मे \nजइ मकान मे रिह रहल छिथ से सािर क'नाम सँ ।दुिनया सािर आ सािरक È लॉट ...दूनू के िसंहजीक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nमानैत अिछ  ,मुदा िसंहजी सन ईZ जतदार आदमी ....f चचच..झाजी एकटा È  लॉट दरभंगा मे आ एकटा पटना मे \nआ जिदए िसंहजी क^ पाछू क' देिथन ।नेबोलाल पटने मे नइ िद लीयो मे एकटा मकान खरीदने अिछ  ,आ \nओकरा सन भा य आ बहीन त' भगवान सबके देिथन ।बिहनोय ए¿ साईज िवभाग क' बड़का अिधकारी रहिथन \nआ जीता-जी पचास-सािठ करोड़ कमा गेलिखन ।घर-पिरवार,स'र-संबंधी ,सबहक नाम सँ बे◌ेनामी संपि  ,आ \nभगवानक लीला ई िक एकिदन दूनू 'ाणी मे झगड़ा भेलै आ दूनू 'ाणी गोली सँ आ मह या क'लेलिखन ।आ \nसब स'र संबंधी चुÈ पी मािर गेलै ,केओ नइ कहलकै िक फलo जी हमरा नामे ई खरीदने रहला ।आ रंजन \nजी जइ दूमहला क^ अपन बाबूजी क' नाम सँ बताबै छिथन  ,तइ पर रंजन जी क^ होमलोन िमलल छैक ।आ \nई सब िख सा गोपनीय छैक  ,तावते तक जावत तक िक दोसर के पता नइ चलैत छैक  ,आ फेर दोसर सँ \nतेसर आ तेसर सँ चािरम ।आ ई सब िख सा तावत तक गोपनीय रहतै ,जावत तक िसंह डरेतै झा से आ \nझा डरेतै नेबोलाल से ।आ यिद ए¿ को टा मटकूरी फूटलै ,तखन सब फूटतै .... \n  \n                                    आब त' नबका-नबका अिधकारी सब सेहो आिब रहल अिछ िजला मे \n।अइ मे एकटा िसंहजी क' पिरिचत छिथन  ,ईहो िसंह  ,िहनका जूिनयर िसंहजी कहल जाए ।जेना िसंह जे \nबाजै मे भटभिटया ,तिहना जूिनयर एकदम चुÈ पा ।पिहले सब के बूझेलै जे जूिनयर िमतभाषी ,संकोची \nछैक  ,बाद मे पता चललै िक जूिनयर मुंह मे पान,तमाकू आ सुपारी ठूसने रहै छैक  ,मुह मे ,गाल मे ,ठोर मे \n ।बेशीकाल ईशारे से काज चलेला ,बेशी जरी होए वा नमहर एमाउंट होए । बेशी काल मुंह खोलै छिथन \n-तीस  ,चालीस या थट® , फोट® कहबा क' लेल ।आ कखनो कखनो खोलै छिथन नमहरका मुंह -पचास  ,प चा \nस ।जिदए िजला बूिझ गेलै िक जूिनयर िकछु मायने मे सीिनयरो क' क¿ का ।जूिनयर रहै िसंहजी \nक' पिरिचत  ,त^ भैया...भैया....किहते रहै हरदम आ टे¿ नीक मे सेहो  भैया के नकल करैत  ,मुदा ऐ अधप¿ कू \nनकल पर हँसबा के नइ शoित सँ बूझबाक जरी छैक । \n  \n  \n                                                                 जूिनयर क' साथे एकटा आर चुÈ पा \nआयल छैक  ,एकर चुÈ पी कनेक अभौितक कनेक भौितक छैक ।लेबा के, खूब लेबा के ,अहगर लेबाके ,बेर-बेर \nलेबाके ईf छा एकरा मोन मे जागै छैक  ,मुदा हाय रे  विन तं~  ,हाय रे बाजै वला िसस्टम सब ।मोन मे रहै \nछैक िकछुआर  ,िनकलै छैक िकछु आर ।मोन मे आबै छैक ज दी लाऊ आ मुंह से िनकलै छैक राखू ने बादे \nमे देब ।आ कखनो काल त' ईहो नइ िनकलै छैक ।एकर ऊलझन सबसँ ¿ लािसक ।पइसा के सबसे बेशी \nजरी ,मुदा Ë¢ टाचारिवरोधी आंदोलन िदस उh मुखता ।अपनो हाल-चाल उजरल-उपटल  ,मुदा दोशर क^ फैदा \nपहुंचेबाक नीयत  ,गरीब क^ क¢ ट नइ देबाक आदश. ।वौआ दूनू चीज कोना साथ-साथ ल' के चलबहॴ ।धनी-\nमनी सब देतौ नइ िकछु आ गरीबहा के संग मे छइ नइ िकछु ,त' बाज ने कोना काज चलतै ।जे देिनहार \nछैक ऊ नेता-मं~ी सब सँ फोन करा के काज करा लेतौ आ जे नइ देिनहार छैक से भु¿ खल िजh न जँका \nआिफसक बाउंडरी मे हँिफया रहल छैक ।ऊ बस हाथ-पैर जोड़तौ ,ऊ बस आश®वाद देतौ ,आ ऊ आश®वादो \nनइ देतौ ।आश®वाद देबाक 'िÌया मे एकटा हूनर छैक आ ई ए ते गरीब  ,ए ते िहयाक हारल छैक जे \nआश®वादो देबाक हूब एकरा देह मे नइ छैक ।आब बाज ने की करबीहॴ ।         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nनया िकछु नइ होय वला ,या त' बनही िसंहजी ,झाजी ,िमा जी या फेर नेबोलाल ।सफलताक यैह सब िकछु \nमॉडल छैक । \nसबहक अपन-अपन झूठ-सoच रहै ,सबहक नोकरी आ सबहक पिरवार ।िसंह जी कहिथन जे हमर िवयाह \nत' बालपने मे भ' गेल रहै ।माए नइ रहिथन आ सब िज_ मेवारी हमरे पर ।िमा जी कहिथन जे हमर किनयo \nबूझू जे करीना कपूर ।करीना कपूरक चयन हुनकर  ,ह_ मर नइ आ यैह हीरोइनक नाम िकए ओ लैत छिथन \nए¿ कर सही-सही जबाब वैह देता ।झा जी कहिथन जे ह_ मर किनयoक िपता बÍक मे उf चािधकारी छलिखन \nने ,आ ह_ मर किनयo कतेको बेर हवाई जहाजक या~ा केने छिथ ।दोसर सबहक प नीक Ã यवहार पर '¤ न \nकरैत अÈ È न किनयoक Ã यवहारक  उपयु¿ तता आ 'ौढ़ता पर दस से पनरह िमनट .....एहन सन िक  अहo िक \nदेखायब हमर किनयo दसे-बारह साल सँ सब िकछु देखने छिथ ।आ जखन ओ अपन किनयoक यो यता \nएल0एल0बी0 ,बी0एड0 कहिथन त' हुनकर गरदिनक नस सब हिरयर-हिरयर होइत पूरा बलक साथ हुनकर \nसमथ.न मे मोट भ' जाइत रहै ।नेबोलालजी क' सम या िकछु आर छलै ओ अपन किनयoक विणक् पािरवािरक \nपृ¢ ठभूिम सँ बेसी परेशान रहिथन आ अÈ पन ससुरक लेल िवशेष पंचारी गािरक 'योग करैत \nरहिथन....मादर...केवल अपना बेटी के दोकान पर बैसेनए आ  ग ला स_ हारनए िसखेलकै ।तैयो अÈ पन \nकिनयoक गोर-नार चेहरा आ वय क-Ã यवहार सँ बेस 'सh न रहिथन । \nसब अपना-अपना तरह^ डपोरशंखी वृिक िप रचय देिथन आ ऐ मे सबसँ आगू िसंहजी रहिथन ।पता नइ \nअपन परहाई-िलखाईक' समै मे की सब केलिखन  ,मुदा हरदम बतेता िक चा िर बेर आई0ए0एस0  मे इंटरÃ यू \nदेिलयै ,सात-आठ बेर बी0पी0एस0सी0 मे ,पता नइ िकएक सेले¿ शन नइ भेल ।आ जावत अहo ऐ तÎ य पर \nिवचार करबै ,तावत दू-चािरटा आई0ए0एस0  सबहक नाम िगना देता ,ओइ मे एगो-दूगो त' िहनकर नोटे सँ पास \nभेल रहै ,आ एगो-दूगो क' फोन एखनो आबै छैक ।आ यिद अहo एखनो ऐ भौकालीक 'भाव मे नइ एिलयै \nतखन तुर ते एगो-दूगो िवधायक के फोन लगबैत होलीक शुभकामना िड पैच कर' लागत ।िमा जी सं कृतक \nदू-चािरटा किठन ¤ लोक फेकैत ऐ तÎ य पर बल देता िक आब िव¤ विवGालय खरीद-फरो§ तक अÏडा बिन \nगेल अिछ आ कतेको बेर बस पइसाक अभाव मे हुनकर िनयुि¿त िव¤ विवGालय मे नइ भेलै ।आ झा जी \nजखन आिफस मे कहै छिथन जे हौ हमरो दूरक नइ बूझह' ,बस नदी पार करहक आ .....।ई गवÐि¿त \nनÃ यh यायक नइ िथकै ,मुदा आिफसक वातावरण मे खास 'भाव उ पh न करैत घूसक रािश मे अप ◌ेित वृि \nकरैत छैक  ,यिद वृि निहयो होइत छैक त' अिगला Ã यवहारक लेल ई खास भय उ पh न्  करैत छैक िक \nझािजयो लोकले छिथन । \n \n \n                                    आ िसंह जीक लेबाक टेकनीक अलग ।पिहले खूब ह ला करता ,हम त’ लइते नइ \nछी ,हम त’ लइते नइ छी ,फेर ओिहयो सँ बेशी जोर सँ िचिचयेता िक पागल छहॴ की ,िबन देने काज हेतौ \n।िसंह जी कहता ‘हम त’ दस-बीस हजार सँ कम नइ लै िछयै आ जँखन लेबाक टाईम होइत छैक \nत’ अठि`यो उठा लैत छिथन ।दोस सबक बीच मे कहता िक गरीब सँ नइ िकछु लेबाक चाही आ गरीब \nयिद बीस हजार ल’ के आयल छैक आ िहनका पचीस चाही ,त’ ओकरा पचीस दइए के छैक ।आ िसंह जीक \nर^ज जोरगर ,ओ सब िकछु ल’ लेता पया-पइसा ,गहना ,दही-दूध ,अनाज ,साड़ी ,आिद ।मुदा र^जक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n'ितयोिगता मे िमा जी सेहो केकरो सँ कम नइ ।िहनकर िगÑट मे अh न-त वक िवशेष मिहमा ।िमा जी \nओइ ठाम मकई ,मड़ुआ ,टमाटर ,सीम ,सामा-कौनी सब चलै छैक ।आ यिद पया देबाक अिछ त’ बाहर मे \nगणेश-ल© मीक मूित. राखल छैक ,ओकरा पर अिप.त क’ िदयौ ।ऐ वृि आ घटना क^ खास आ यािमक \n वप दैत िमाजी देनए-लेनए क^ भगवाने पर छोड़ैत छिथन ।आ मािन िलयौ जे केओ आिब गेलै सoझ मे \nआ ओकरा साईन करेबाक छैक त’ िमा जी पेन बंद क’ लेिथन ,जावत तक आटा नइ िपसेतइ ओ पेन कोना \nखोिल सकैत छिथन ।त^ आब ओइ Ã यि¿त क’ रा¢ Òीय कत.व्य भ’ गेल छैक िक ओ िमा जी ओत’ दस-बीस \nिकलो आटाक पैक आिन दए ,नइ त’ िमा जी पूरा बजार बौएिथन आ ओकरा दस राित बजेिथन ।आ यिद \nओ आदमी पुरान छैक ,िमा जी क^ जानै छैक आ िमाजी क’ शX दजाल पर धेयान नइ दैत छैक त’ ओ िबना \nसमै न¢ ट केने आटा आनै ले चैल जेतै ।आ िमा जी ओत’ के सब आिब रहल छैक ,िमा जी ओइ ठाम \nकोन-कोन चीज आिब रहल छैक ,सबहक िल ट िसंहजी बना रहल छिथन ।मतलब घर भरा रहल छैक \nिमा जी के आ िल ट भरा रहल छैक िसंह जी क’ ।आ जखन िमा जी मीिटंग मे कहैत छिथन जे ई \nमहीना त’ एकदम खािलए रहल ,िसंह जी आदमी आ िलफाफाक पूरा हूिलया दैत िमा जी क^ िचत्त क’ दैत \nछिथन ।िसंह जी के ईहो पता छैन िक िमाजी के िचनुआर मे राखल घी बकेन गायक छैक ।िमा जी \nिसंह जी क^ ऐ जानकारी क^ िवशु षÏयं~ कोिट मे राखैत छिथन आ हँिस के उड़ेबाक असफल 'यास \nकरैत छिथन । \n \n                                    रंजनजी क’ र^ज सेहो छोट नइ ,मुदा मृदु ,होयबाक नाते आ लोकल नय होयबाक \nनाते कनेक घाटा मे रहैत छिथन ,मुदा िहनकर चोट वैह जानैत छैक ,जे खेने होय ।गजब रंजन सर ,गजब \n,एकदम बौिक मािर .....,बम-फट¿ काक अवाज नइ ,बस हृदय दरकबाक  विन ।आ सबसँ तुf छ ,ुi आ \nठोर मे सँ िछनै वला आंिख केकरो देने होिथन भगवान त’ नेबोलाल के ।आ ल’ त’ लेत सब िकछु ,मुदा \nदेिनहार के वैह पंचारी गािर ,मतलब िदयौ तखन आश®वाद प मे आ नइ िदयौ तखन गािरक भंिगमा मे \n,मुदा भेटत वैह ।जूिनयरक गाड़ी जखन केकरो दलान पर लािग जाइ छैक त’ ओकर तीन पीरही तीन िदनक \nमूतान एडवoसे मे मूित दैक छैक ।से की कहॱ िख सा..... . आ सब गोटे अपने घर-पिरवार त’  छैक ,त^  \nकहबा मे सेहो कोनो दोख नइ ।त^ किहयो दैत छी त’ खराब नइ मानब ,िकएक त’ अहo सँ की बॉंचल अिछ \n..... \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nओम 'काश झा \nिवहिन  कथा \n  \nिवछोहक  नोर        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nपिछला साल  कोिचंग  करै लेल  बेटीक  नाम  कोटामे िलखौने छलॱ।  जखन  ओकरा कोटामे छोिड़  क' आबैत  रही तखन  ओ ब\nÏड  उदास  छल।  ओकरा बुझेिलयै जे हम  िनयिमत  प  सँ आिब  भ^ट  करैत  रहबै।  मुदा नौकरीक  झमेलामे फुरसित  नै भ^ट \nल आ हम  किहयो नै जा सकलॱ।  साल  पूरा भेला पर  ओ डेढ़  मासक  छु¹ी पर  गाम  आएलछल।  ऐ बेर  ओकरा कोटा छोड़ै ले\nल फेर  हमहॴ गेिलयै।  ओकरा छोड़लाक  उपराhत  जखन  वापसीक  Òेन  पकड़बा लेल  हम  टीसन  आबैत  रही तखन  ओ कातर \n दृिÔसँ हमरा िदस  तािक  रहल  छल  एकदम  चुपचाप।  हमहुँ ओकरासँ नजिर  चोरेने औटोमे बैिस  गेलॱ।  ओ हमरा गोर  लाग \nलक  आ बेछोह  कानय  लागल।  हमर  आँिखमे सेहो जेनामेघ उमिड़  गेल  मुदा ओइ  मेघक रोकैत  ओकरा बूझबय  लागलॱ।  रा\nमायणक  चौपाई  मोन  पिड़  गेल:- \nलोचन  जल  रहे लोचन  कोना \nजैसे रहे कृपण  घर  सोना। \nखैर  टीसन  आिब  Òेनमे बैिस  गेलॱ।  जखने Òेन  टीसनसँ घुसकल  तखने ओकर  कातर  नजिर  मोन  पिड़  गेल  आ लागल  जे क\nरेज  फािट  जायत।  नोरक  मेघ  ऐ बेर  नै मानलक।  हम  सहया~ी सबसँ नजिर  चोरबैत  Òेनक  बाथममे ढुिक  गेलॱ । बाथ \nमक  भीतर  हमर  मेघ  बाhह  तोिड़  देलक  आ हम  पुÕी पािर  क' कानय  लागलॱ।  िवछोहक  नोरआवाजक  संग  पूण. गितसँ बहय  \nलागल  मुदा हमर  Ìhदन  Òेनक  धड़धड़ीक  आवाजमे िवलीन  भ' गेल। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nअXदुर  रZजाक  \nदोहा-कतारमे स\\झक चौपािरपर  क^ आठम  मासक बैसार  स_प`  ! \n \n\"मातृभाषाक  जगेण हमरा \nसबहक  'ेरणा\" मूल  नाराके संग  िबगत  ८ मास  सँ िनरhतर  Öपमे आयोजना होइत  आिब  रहल  मैिथली काÃय-\nसhया अhतग.तके काय.Ìम  #स\\झक_चौपािर_पर  के आठम  मासक  बैसार  २5 माच. २०१६  िबतल  शुÌ  िदन  दोहाक  सनै\nया गर^ड  मल  क 'oगणमे भेल  । \n \nएिहबेरक  काय.Ìम  आन  बैसारक  तुलनामे िकछ  कम  ोता आ किब  िबhदे¬र  जी घर  गेलाक  कारण  आ काम  िबशेष किब  अ\nशरफ  जी अनुपिथत  रहला । बैसारमे िनयिमत  सज.क  सब  सँ बहुतो कम  नव  सज.क  आ ोता \nलोकक कम  उपिथती रहल  । तिहना भाषा-सािहय \n'ित  सदैव  सजग  सचेत  युवा काय.कत ी मिनष  राय  जीलगायत  एक  सँ एक  Ãयि¿तव  सबहक  उपिथित  छल  । \nकिव  शोगाथ. जीक  संयोजकवमे शुÖ  भेल  ऐ काय.Ìममे पिहल  चरणमे सब गोटे अपन  -अपन  पिरचय  देलाह  । तकरा \nबाद  दोसर  चरणमे स_पूण. ØÔा सब  Éारा रचना वाचन  कएल  गेल  । \nरचना वाचन  केर  Ìममे बेचन  महतो,सोगारथ  यादव,'णव  काhत  झा,अXदूर  रZजाक  जी Éारा किवता वाचन  भेल  । तिहना \nरवीhi  उदासी जीक अपना वरमे गाओल  गीत  सँ सब \nगोटे मh~मुध  भऽ  गेलाह  । एकर  अितिर¿त  अँनलाइन  सँ पठाओल  रचना       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nसबमे किव  'यास  'ेमी मैिथल, राजदेव  राज  जी के होिल  िबशेष रचना बाचनकैल  गेल  । काय.Ìमके बीचमे मधेशक  ित  \nके कारणे होली पब. नै मनाउल  गेल।  शहीदक स_मान  सोÖप  सािहयकार  लोकेन  होिल  नै मनौने अबगत  करौलिन। संग  हे\nप  मधेसी होली िबशेषके िनमh~णा पर अनुपिथितके लेल  नै दुख  रखबाक अनुरोध  कैल  गेल।   \nसममे बैसार  जय  जय  रहल  । चौपािर-\nपर  उपिथत  सबगोटे बड  बेसी उसािहत  भेलाह  । काय.Ìमक  अhतमे 'मुख  अितिथ \nसब  Éारा 'वासमे रिहयोकऽ अपन  भाषा-सािहय  लेल  भऽ  रहल  ऐ 'यासके बहुते बेसी सराहल  गेल  । संगे सदैव  साथ-\nसहयोग  रहत  आ उरोर  'गित  होइत  रहत  से आ¬ासन  सेहो िदयौलिन  । \n   \n  \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nसृजन  शेखर  'अdेय ' \nिवहिन कथा \nअशुभ  इfछा \n  \nदादी म\\ के पिहल  बरखी नज़दीक  आिब  गेल  छलै।बfचा म^ जखन  िकयो हँिसयॲ म^ किह  दै छलै जे दादी मिर  जेतौ  िक  हेमॲ-\nढेकार  भऽ  कानब  शु  ,से दादी म\\ के बरखी लगिचआ  गेल  छलै।साल  िबतऽ  वला छलै लेिकन  अखनहुँ फ़ोटो के देख  कऽ  \nअसग़र  म^ िहचकी उिठ  जाय  छलै,चुपचाप  अइंख  पोइछ  लैतछलए। \n  \nिबआहक  पिहल  साल  कोजगरा नय  भऽ  पेलै।िबआह  भेलै बीच  जेठ  म^ ,ने मधुावनीए  के छु¹ी भेटलै ने कोजगरे म^।दादी म\\\n आ◌ैर  म\\ धमकी दऽ  देने रहै जे िकछ  भऽ  जाय  कोजगरा एय  साल  हेXबे टा करतै चाहे नौकरी छोड़ऽ  िकए  नय  पड़ै। \n  \nिकछु फुरा ने रहल  छलै जे कोना कऽ  छु¹ी लेल  जाय,फेर  अचानक  सँ जेना िकछ  फुरलै गेलै Boss  लऽग  गेल  आ कहलकै\n जे दादी म\\ के तबीयत  बहुत  ख़राब  अिछ  हमरा तुरंत  छु¹ी चाही।कोजगरा बहुत  धूमधाम  सऽ  भेलै ।दादी म\\ बÏड  'स`  \nछलै,ख़ूब  मखान  बँटलकै।इ  पूछला पर  जे कोना छु¹ी भेटलै ओ चुÈपेरिह  जाए।चािर-\nप\\च  महीना के बाद  दादी म\\ के सच  म^ बड़  ज़ोर  मोन  ख़राब  भऽ  गेलै आ तकर  दू-\nतीन  महीना बाद  ²ेन  हेमोरेज  सऽ  हुनक  देहoत।अखनहुँ सोचैये जे दादी म\\ के मोन  ख़राब  के बहाना सँ छु¹ी निहं नेने रिहत \nउँ। \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajend ra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n३. पG  \n३.१. सृजन  शेखर  'अdेय '-िकछु किवता \n३.२.िकछु किवता- िबनीता झा/ िवकास   झा/ मु`ाजी \n३.३.  जगदीश चhi ठाकुर ‘अिनल’- चािर टा गजल  \n३.४.िकछु गजल- अशरफ राईन/ अXदुर रZजाक/ नीरज कण.  \nसृजन  शेखर  'अdेय ' \nिकछु किवता \n1 \nगीत  सँ पिहने  \nगीत  सँ पिहने  \nशXद  छऽल  चुप \n'काश  सँ पिहने \nअhहार  छऽल   ..... \n \n  \nसमय  भािग  गेल \nसमय  भािग  रहल \nसमय  आगू एै \nसमय  सँ पिहने  \nसमय  छऽल  .....       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n \n  \nिक  िक  ने केलॱ \nिक  िक  ने भेलॱ \nसमिट  निहं सकलॱ  \nएक  मुÞी िजनगी \nिजनगी सँ पिहने \nस\\स  छऽल  .... \n \n  \nअhहार  भेल  मंच  पर \nचिल  रहल  तमाशा \nनािच  रहल  नटुआ \nटूटल  ताल  ताशा \nमेला सऽ  पिहने \nबजार  छऽल  ...... \n \n  \nकतैऽ  तऽ  मरतैऽ \nमरतैऽ  तऽ  कतैऽ \nतकतैऽ  तऽ  भेटतैऽ \nदेखतैऽ  तऽ  बुझतैऽ \nचलय  सऽ  पिहने       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \nकल  छऽल  ...... \n \n  \nआगू सऽ  बिढ  गेल \nआगू सऽ  िबका गेल \nरिह  गेल  से रिह  गेल \nगाड़ी जकर  छूिट  गेल \nसपना सऽ  पिहने \nअइंख  छऽल  ...... \n \n  \nबात  िक  हेतै \nमुँह  जे नय  खुजतै \nठाढ़  कोना रहतै \nडोरी जे टूटतै \nअंत  सऽ  पिहने  \nआिद  छऽल  ..... \n \n  \nमािटक  मुत \nपािन  िबनु फाटैत \nमािटक  मुत \nपािन  छू भखरैत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \nमािट  सऽ  पिहने \nमािट  छऽल..... \n \n  \nभ^ट  नय  भेलै \nभीड़  छलै बहुत \nिक  नय  पेलै \nजदी छलै बहुत \n'ेमी सऽ  पिहने  \n'ेम  छऽल  ..... \n \n  \n2 \nहऽम   \nहऽम  कनी तमसएऽल छी \nिन`  टूटल  अखने तÍ ओंघाएऽल  छी \n \n  \nकेलॱ  बहुत  व\\ग  भऽ  गेलॱ िनल.Zज   \nदेखलॱ मुँह  एना म^ त^ कनी लजायल  छी \n \n  \nछोड़ू ओिह  बात  के दोसर  कोनो बात  क \nटािर-टािर  एिहना सच  िबसराएऽल  छी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n \n  \nचलब  ने अनिचhहार  बाट  अhहार  राइत \nडिर-डिर  एिहना डरे नुकाएऽल  छी \n \n  \nबिच-बिच  के चलैत  रहलॱ िजनगी भिर \nसहेजलॱ ने एÕहु स\\स  त^ खिलयाएऽल  छी \n \n  \nिलखैत  रहलॱ जािह  हाथ  सऽ  जाली ख़त   \nउसरै ने पुय  काज  तÍ कँपकपाएऽल  छी \n \n  \nम\\गैय  के अिछ  आदत  खोललॱ ने बंद  मुÞी \nदै के बेर  त^ कनी िहचिकचाएल  छी \n \n  \nहँिस  ने पेलॱ कािन  ने पेलॱ बनलॱ बुिधयार \nिवदा के बेर  त^ आय  नोरे नहाएल  छी \n \nिजनगी के दतावेज़   \n  \n3 \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \nहऽम  तऽ  छी टूटल  एगो डािर \nआउर  आब  टूटब  कथी \nिचिÞए  हमर  हेरेलक  डािकया \nसनेस  हम  पायब  कथी \n  \nलागल  एहन  ऐगलगी जे \nपूरा गाम  जिर  गेल \nघऽर  अपन  बचायब  कथी \nकानय  के एहन  िहसक  भेल   \nहँसनाय  िबसिर  गेलॱ \nगीत  आब  गायब  कथी \n  \nबेिच  रहल  छी िनत  अपना क^ \nखरिच  रहल  छी \nिहरदय  के जुड़ायब  कथी \nअसली िकछु नय  मुखौटा \nसभक  मुँह  पर \nसंगी ककरो बनायब  कथी \n  \nहेरा गेल  जे छल  झोरी म^  \nचोरेलक  नय  केओ \nआब  कथुके िचंता कथी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \nमारलक  नय  िकयो \nिजनगीए  िबसिर  गेलॱ \nमुइल  के िजआयब  कथी \n  \n4 \n  \nसभ  मैिथल  के लेल \n  \nहम  सब  रने-बने िछिछया रहल  छी \nपीबऽ  चाहैत  छी अमृत  िबख  पीने जा रहल  छी \n  \nरता क थाह  निहं अिछ  छी अगम  अथाह  म^ \nिदशाहीन  भटकल  अनेरे बौएने जा रहल  छी \n  \nआन  के अपन  के के अिछ  िहत  के अिछ  दु¤मन   \nिचhहारो के अनिचhहार  केने जा रहल  छी \n  \nजागल  छी िक  सूतल  बेहोश  छी िक  होश  म^ \nिजनगी के टूकड़ा हज़ार  केने जा रहल  छी \n  \nचिल  रहल  स\\स  तऽ  आ भीतर  भऽ  गेल  मुद \nधÕा सँ गुड़कैत  िजनगी गुड़कने जा रहल  छी \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nआयल  ने मसीहा ने कोनो दुखहत अइंख  पथराएल \nकम. के भाग  के मंिदर-मिजद  िचिचएने जा रहल  छी \n  \n5 \n'ेम  के गीत-सृजन \n  \nमनु¿ख  छी,मनु¿ख  म^ बस  मनु¿ख  देखैत  छी \nमनु¿ख  छी, मनु¿ख  के बस  मनु¿ख  चीhहैत  छी \nहम  तऽ  जनै छी 'ेम  बस  'ेम  करै छी \n  \nभ^ट  करै छी जखन  िकनको सँ \nचीhह  पाबी लोक  के बस \nने जाइत-धम. रंग  आ भाषा \nने देश-समाज,कम.-पैसा \nमुकी बुझै छी अइंखक  दीिÈत  चीhहै छी \nहम  तऽ  जनै छी 'ेम  बस  'ेम  करै छी \n  \nनै तकै छी ई¬र  ने वग. ने मो \nिजनगी के पुजारी बस  िजनगी के सौख \nिजनगी पबै छी िजनगी बँटै छी \nिजनगी गबै छी िजनगी हँसै छी \nिजनगी छी िजनगीक  स_मान  करै छी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \nहम  तऽ  जनै छी 'ेम  बस  'ेम  करै छी \n  \nदेश  कथी िवदेश  कथी सीमा के लकीर  कथी \nधरती खुजल  आकाश  खुजल  हवा पर  कोनो बन्हन  नय \nखूनक  रंग  एÕे उँच  कथी नीच  कथी \nभावना के सागर  मनु¢य  छुfछ  हाथ  आबय-जाय \nपिहल  स\\स  सऽ  आिख़री के एगो तान  कहय  छी \nहम  तऽ  जनै छी 'ेम  बस  'ेम  करै छी \n  \nिक  िसखलॱ िक  बुझलॱ नय  पढलॱ जँ 'ेम  पाठ \nशXद  ने किहओ  किह  सकत  कहब  जोग  जे बात \nअरजलॱ कथी सजेलॱ जँ नय  पकड़लॱ 'ेमक  हाथ \nथारी आगू आ भूखल  रहलॱ एिहना बीतल  सगर  बाट \n'ेमी छी 'ेमक  इएह  गान  कहै छी \nहम  तऽ  जनै छी 'ेम  बस  'ेम  करै छी \n  \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिकछु किवता- िबनीता झा/ िवकास   झा/ मु`ाजी \n१ \n  \nिबनीता झा \nरखबार  राघव, रक  राघव \nरसना रमल  राघव  रस  रे l \nराित, रौदक  रचयता राघव       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nरचना रमल  राघव  रस  रे l \nरग-रगम^ रघूवर  राघव \nरग-रग  रमल  राघव  रस  रे l \nराउ  राघव, र»  राघव \nरी-री रमल  राघव  रस  रे l \nरकटल  रपटल  रने रने \nरमचेलबा रमल  राघव  रास  रे l  \nराम  राम  रामदुलरीक  रक   \nरेघा रहल  रमल  राघव  रस  रे l \n  \n२ \nिवकास झा \nएलै फागुन  मास  सखी हे  \n. \nएलै फागुन  मास  सखी हे ,ि'यतम  छिथ  बनबास \nभीजल  अंग  रंग  सँ दहबह  ,तैयो उठए  िपयास \nसखी हे एलै फागुन  मास  ! \nिबहुसैत  आँगन  बारी कानन  ,खेतक  हिरयर  चास \nबैरी ि'यतम  'ीत  ने परसैथ,सुनगए  मोनक  आस   \nसखी हे एलै फागुन  मास  ! \nकुहुकै कोइली चहुिदश  भोरे,महमह  मजरक  झ\\स \nिसहिक  िसहिक  टीसे दै पछबा,िपय  िबनु रहल  उदास \nसखी हे एलै फागुन  मास  ! \nअहु मधुमासे मोन  उपासे, नेहक  बनल  खबास   \nनीपल  रंग  बहुतो फगुआ  ,िपया िबनु रहल  उजास \nसखी हे एलै फागुन  मास  ! \nरंग  अबीर  अंग  निहं लागय  ,भाबय  ने मधुमास \nध`  िवधाता आस  पुराओल, पहु घर  अएला पास \nसिख  हे एलै फागुन  मास  ! \n  \n३ \nमु`ा जी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nकिवता ऐब  की बेिरया \n--------- ------------------- \nऐबकी बेिरया आब' ने िदयौ, \nजाइ  के बेर  हमहू जड़े लािग  जेबै. \nकी बुझै छै अपना के ओ ! \nओत' एकसरे रिह  करैत  हेतै रंग- रभस \nआ हम......, \nगाम  मे एकसरे रिह  क  जीवन  गात.. \nईह  ...! \nओ पुष  भेल  त' बड़  चलाक. \nअय  बेर  िक`हु नै छोड़बिन..! \nजँ जाइ  काल  मुँह  फेरलिन \nत' धरबिन  ग¹ा \nआ की क' लेब  फेर  सँ गठजोड़बा. \nसुनै छीयै- कह\\ दन  ओत' \nराित  िदन  एके जक\\ हेइ  छै \nमरदवा आ मौगी िमिल \nदुनू िदन  राित  खटै छै. \nओइ  ठामक  खएन  पीयन  सब  दीवगर. \nओढ़ना -पिहरना आ लोक, मलूक  ! \nजए  िदयौ स'ख जाइ  चुिºमे \nिवआह  सँ पिहने लोक  रहैए  दोसरा पिरवारक  अंश \nिवआहक  पछाित  छओंड़ी की छओंड़ा \nहोइए  अपन  पैलवार  वला \nसे तहने त' होइ  छै अपन  पिरवार  . \nपिरवारक  संपुण.ता लेल  चाही- िचलका \nमुदा ई मनसा त' हमरा देिखते िछिड़याइ  छै. \nकहॴ मनसा ना मनसा त' नै छै. \nकहू- आव  कोना जएत  हमर  जीवन, \nकोना बढ़त.....वंश  ! \nनै ओकर  ख\\िहस  नै....! \nआव  त' हमरा अपने बुे \nबचा क' राख' पड़त       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nओकर  आ ओकर  पुरखाक  नाम \nमुदा ओकर  संग  नै , \nकोनो मनसाक  दुरखा लािग. \nअिहवात  आ वंशमािनक  लेल. \nनाम ब  ओकरे चलतै. \nचलू तािक  लेबै नव  बाट...! \nभिव¢यक  इजोतक  लेल \nमौिगये वल^ त' ब\\चल  रहै छै \nपुषक  पुरषा आ वंश \nमनसा त' दंभ  मे रहै छै हेरएल \nमोछ  पर  ताव  दैत- पुरखैतीक. \n----------------- \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra @videha.com  पर पठाउ।  \nजगदीश चhi ठाकुर ‘अिनल’         \n चािर टा गजल \n              1. \nमा~ा-Ìम : 222-221-12 \nिशाके   स_मान   क \nसभ झंझिट आसान क \n  \nभोजन वा जलपान क \nअ`क नै अपमान क \n  \nछागरके बिलदान िकए \nपाखडक बिलदान क       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \n  \nसभक^ चाही नेह-सुधा \nसभ जनले’िनरमान क \n  \nसभ रता हो वfछ सदा \nनव-नव अनुसंधान क \n  \nभिर दुिनयामे जाप चलय \nसुhदर   िहhदुतान  क \n  \n       2. \nमा~ा-Ìम : 2222-21-12 \nपिहने एके काज क \nसभक^ ब\\टू राज क \n  \nिकछु-िकछु अनको पूिछ िलयौ \nिकछु अपनो अंदाज क \n  \nपचपनमे छी आब अह\\ \nिकछुओ लोकक लाज क \n  \nजेले अिछ सभ जाित-धरम \nअÈपन िचhतन साफ़ क       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \n  \nई िजनगी िथक गीत गजल \nपावन सभ सुर साज क   \n                3. \n   मा~ा-Ìम :  222-222-122 \nसुतलोमे िखिखआइत रहल ओ \nनै बाजल िघिघआइत रहल ओ \n  \nनै  गेलै  कौ   नोकरीले’ \nगामेमे घुिरआइत रहल ओ \n  \nनै सुनलक की कोना कहिलऐ \nहमरेपर िखिसआइत रहल ओ \n  \nककरो ओ जीमे ने लगेलक \nिजनगी भिर िछिछआइत रहल ओ \n  \n  \nनै रßतै महगी आ गरीबी \nदुिनयाले’ िचिचआइत रहल ओ \n  \n                    4. \nमा~ा-Ìम : 222-221-221       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nजायब हम दोकान कोना क’ \nकीनब हम ओ चान कोना क’ \n  \nहाबामे छै गंध माहुरक \nब\\चत सबहक जान कोना क’ \n  \nजे माथोमे तेल ने लेिथ \nसे करता िकछु दान कोना क’ \n  \nिकछु िदन भोगू ¿लेश जीवनक \nचीhहब अÈपन-आन   कोना क’ \n  \n  \nदूना केलक लोभ आ मोह \nतकरा कहबै dान कोना क’ \n  \nसुख सुिवधा आनंद जीवनक \nसभले’ हो आसान कोना क’ \nसंपक.-------  जगदीश चhi ठाकुर ‘अिनल’ \nमो.  9570635372 \n  \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \n      31. \n  मा~ा-Ìम : 22222222 \nिकछु नरमे नारायण देखल \nब\\कीमे बस   रावण देखल \n  \nसभठ\\ सभ घटनामे भैया \nशकुनी आ दुरयोधन देखल \n  \nझगडा-झ\\टी गामेमे छै \nबाहरमे अपनापन देखल \n  \nसबहक अनुमोदन छल पिहने \nपाछ\\ सय संशोधन देखल \n  \nबड़का टा छल पेटो ओकर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \nभोजन अित साधारण देखल \n  \nलाठी भालाके बदलामे \nफूलक हम आयोजन देखल \n               \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nिकछु गजल- अशरफ राईन/ अXदुर रZजाक/ नीरज कण.   \n१ \nअशरफ राईन  , िसनुरजोडा, धनुषा, हॉल  :क़तार  \nिकछु गजल  \n१ \nदोसरक  सुख  लेल  अपन  दुःख  चोरा कऽ  राखी \nहृदय  भीतर  सदैब  उZजवल  दीप  ज़रा कऽ  राखी \nमानवता केर  सिदखन  §याल  रािख  समाज  म^ \nएक  दोसर  िमल  क 'ेमक  बती सजा कऽ  राखी \nकी जाती धम.क  भेद  िबभेद  लक  लिड  रहल  छी \nपिहने बिन  मनु¢य  हृदय  सँ हृदय  िमला कऽ  राखी \nमैर  रहल  छै जिर  रहल  छै बेटी कु'थाक  चपेट  म^ \nदहेजक  ठीकेदार  सँ अपन  बेटी बचा कऽ  राखी \nसभक  शोिणत  एकिह  रंग  त रहू िमल  संग  संग   \n'ेमक  डोर  बािhह  सब  संग  मीत  लगा कऽ  राखी \n  \n २ \nपायक  लोभ^ पिरवार  सँ मुह  मोड़ी रहल  छी \nफेर  दू साल  लेल  अपन  देश  छोिड़  रहल  छी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \nहृदय  म^ अपना नुका देश  'ितक  माया आब   \nरेिगतानक  मÖभूमी सँ नाता जोड़ी रहल  छी \nमोतीयो सँ बेसी अनमोल  पसीना बेचैत  हम   \nखेती बारी छोिड़क  एत  पाथर  फोिड़  रहल  छी \nजिर  - जिर  कऽ  किट  रहल  जबानी हमर  मानु \nअपने जीवन  म^ अपने िबस  घोिड  रहल  छी \nमेहनत  अशरफ़  रंग  लेतै की एह  आश  लऽ \nअपन  िनसबक  चाभी बालूमे खोिज  रहल  छी \nसरल  वािण.क  बहर \nवण.:१८ \n \n \n२ \nअXदुर  रZजाक  (हाल  कतार  ) \nिकछु गजल  आ कता \n१ \nबनल  एक  सवालक  जवाफ  छीअह\\ \nबसhतम^ फुलल  एक  गुलाब  छीअह\\ \nउठल  तूफान  भs मॲनक  िहयासंग   \nसाजल  हमरा लेल  उ सबाब  िछअह\\ \nदेखैत  हम  जागलम^ जेना देखलेलौ \nनहॴ सुतल  बेरक  सुंदर  खाब  छीअह\\ \nहमर  'ीत  िमलल  जंs अहाक  नैनासंग   \nदेखैत  रहलौ एक  खाश  जनाब  छीअह\\ \n'अXदुल'क ßâदयम^ फुलल  फुलबारीस \nिकए  तोइरक  फूल  बनलौ बेताब  अह\\ \n \n२\n \nअह\\ सब  फूलम^ रानी छी  \nिकया बनल  हमर  िदबानी छी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \nिबनअह\\क  नही आब  हमरा  \nबस  एक  झलकप  िधयानी छी \nãकैत  प  संग  कहबाक  नही  \nबनल  बेजोर  हरदम  मतानी छी \nजं कोई  नैन  गरा देखलेत  देखब   \nजानु अहा ओकर  िनशानी छी \nनहॴ बस  कोई  फूल  अहा संगे  \nमुदा सजावल  सुंदर  फूलदानी छी।  \n३ \nचलू िकछ  देर  अिहसंग  छी  \nनै कÖ  अबेर  अिहसंग  छी \n'लsजाक' अह\\ मुसकेलॱ िकए   \nहृदयमे हर  बेर  अिहसंग  िछ  \nिकछ  कहबाक  छल  मुदा की ? \nमॲनक  सब  सबेरअिहसंग  छी \nहम  देखलौ अपनॲ दप.णम^  \nछ\\या नै अhहेर  अिहसंग  छी \n'अXदुल'के िनशXद  बनाक  अहा  \nहम  'ेमक  अिलसेर  अिहसंग  छी \n४ \nकता \nलाठी भराठी लsक नारा  \nदsके भा करैय  इसरा  \nलुटीहारा सब  हsक एहे चलन  अिछ   \nजनता बनौने जनता क' हतयारा \n३ \nनीरज कण.  \nगजल  \nकी करबै जॱ िजनगी सून  भ गेलै  \nिबन  कम.क  सुखलाहा चून  भ गेलै       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \nसुख  दुख  अिछ  िजनगीक जोड़  घटाऊ \nिकछु चौगुन  भेलै िकछु दून  भ गेलै \nरहलै सोअदगर  सभ  लोग  मुदा यौ  \nिकछु नुनगर  आ िकछु मधनून  भ गेलै \nबुिझयौ जकरा अÈपन  नोर  करेजक   \nजग  म^ ऊ नीरक  दू बून  भ गेलै \n\"नीरज\" अिछ  खूनी किन  माफ  क देबै  \nमोनक  सेहhता के खून  भ गेलै \n'येक  प\\ित  म^ मा~ाÌम   \n222222-21122  \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \n \nिवदेह  नूतन  अंक  बालानo कृते \nिवदेहमैिथलीमानकभाषाआमैिथलीभाषास_पादनपाåयÌम  \nभाषापाक  \nडॉ॰ शिशधर कुम र “िवदेह ” \nिकछु बाल किवता \nबागर (बाल किवता) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \n  \nकोना करै छ - “बागर”  सिन, \nबागर की होइ छै - से  बता । \nबागर - बागर   लोक   बाजैए, \nबागर की - ककरो  ने पता ।। \n  \nजे   कहब  -  पएब   ईनाम, \nसोचै जाइ जो सभ िधयापुता । \nहािर गेल,  तखने  हम कहबौ, \nनिञ तँऽ छी  हमरो ने पता ।। \n  \nएिहना बहुते  शXद  मैिथलीक, \nहेरा  गेल   ककरो  ने  पता । \nजे  ब\\चल,  पैघो  ने  बाजए, \nसीखतै   कोना   िधयापुता ।। \n  \nनेनपनमे सुनलहुँ, पूछल,  पर \nअथ.  ने  बूझल छल ककरो । \nउकठा  तकबाक  िहलोरल, \nत िकछु बूझल अिछ हमरो ।। \n  \n“बागर”  परबा  केर   'जाित,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \nसhदभ. भेटल हमरा एक ठ\\ ।*१ \nउकपाती  आ  बड़  झगड़ौआ, \nबड़ हला रिहतए जािह ठ\\ ।।*२ \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तÎय  - \n  \n*१ - CSIR ( आब  NISCAIR) NEW DELHI  Éारा 'कािशत पोथी WEALTH OF INDIA : \nBIRDS  केर अनुसार  “बागर” परबाक एक 'जाित छल ।  कयाणी कोश क अनुसार  “बागर” एक 'कारक \nबकरी िथक । स_भवतः दुहु अपना - अपना अनुसार सही छिथ आ  “बागर” अनेकाथ® शXद िथक । \n*२ - एिह ठाम हम परबाक एकटा 'जाितक पमे बागरक लेल गेल अिछ जे वभावसँ बहुत झगरौआ, \nउकपाती आ हला मचबए बला होइत छल आ परबाक 'ितयोिगता (परबाबजी) केर उ½े¤यसँ पोषल जाइत \nछल । \nग^ड़ा (बाल किवता) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \n  \nकेहेन अजगुत जीव  ! − पिहरने “सूट - सफारी” । \nलागय   सेना केर वद®मे    भागल  वद®धारी ।।*१       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \n  \nनाकक   ऊपर िसंघ एगो या दूगो*२ छै जनमल ।*३ \nिसंघक*४ वार - 'हार  जेना तÖआिरक सनकल ।।*५ \n  \nबास   ओकर,    घास    संगिह  े~  दलदली ।*६ \nदेिखतिहं देरी  िसंहहुमे  मिच जाइछ खलबली ।।*५ \n  \nघासिह खा कऽ िजबैत अिछ ई जीव शाकाहारी । \nिनम.म वध कऽ रहल एकर िसंघ केर Ãयोपारी ।।*७ \n  \nभारत केर उर आ पूब िदिश एकरिह राज छै । \nकाजीरंगा - जलदापाड़ा - दुधवामे सोराज   छै ।।*८ \n  \nनेपालक   परसा - िचतबन  - बिद.या   भूटानमे । \nभारतीय ग^ड़ा ब\\चल छै, एहने िकछु सुठाममे ।।*८ \n  \nकिहयो सॱसे बास छलै - िसhधुसँ िदहoग धिर ।*९ \nआब तँऽ बूझू ब\\चल छै बê ओ असाम धिर ।। \n  \nएकिसंघी  भारत - नेपाल - भूटान आ जावा । \nदूिसंघी - ग^ड़ा  भेटैतिछ  अिëका - सुमा~ा ।।*१०  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nसंकेत आ िकछु रोचक तÎय  - \n*१ - ग^ड़ाक शरीर पर चमरीक मोट सुरामक तर होइत अिछ जकर मोटाई डेढ़सँ प\\च सेhटीमीटर धिर \nभऽ सकैत अिछ । \n*२ - \n“एगो” आ “दूगो” Ìमशः  “एक गोट ” आ “दू गोट ” केर संिÈत प िथक । ठीक तिहना जेना िक \nअंेजीक  RHINO  शXद  RHINOCEROS  केर संिÈत प । \n*३ - ग^ड़ाक नाकक ऊपर एक या दू टा िसंघ होइत अिछ । \n*४ - ृंग  (तसम)  >  िसंग  (अध. तसम)  >  िसंघ  (तíव), संगिह  एकिसंगही = एकिसंघी = एक िसंग/िसंघ बला  । \nिसंघ  शXद  िसंह  केर तíव वपमे सेहो 'यु¿त होइत अिछ । एिह तरह िसंघ  शXद मैिथलीमे तíव शXद  भेल \nआ अनेकाथ.क शXद  सेहो कारण एकर दू टा िभ` अथ. होइत अिछ - पिहल  ृंग  (HORN)  आ \nदोसर  िसंह  (LION)  । \n*५ - िसंघ केर उपयोग ग^ड़ा अपन सुरा लेल करैत अिछ । िसंघ जखन पैघ भऽ जाइत अिछ तँऽ ओ \nएतेक मजगूत भऽ जाइत अिछ िक ओकर 'हारसँ गड़ा कोनहु मजगूत गाछक सेहो तोिड़ सकैत अिछ । एिह \nिसंघक 'हारसँ बाघ - िसंह सेहो डऽर मानैत अिछ । \n*६ - ग^ड़ा शाकाहारी 'ाणी अिछ । दलदली े~ जकर आस - पास घासक 'चूरता हो − से ग^ड़ाक 'ाकृितक \nआवास े~ होइत अिछ । \n*७ - ग^ड़ाक िसंघ केर त¤करी होइत अिछ आ तािह कारण ओकर िनम.म अवैध हया कएल जाइत अिछ । \n*८ - भारतीय ग^ड़ा पिहने स_पुण. उतरबारी भारतक जंगलमे पाओल जाइत छल पर आब िसफ. िकछु सुरित \nअïयारय या िनकुðमे ब\\चल अिछ । \n*९ - \n“िदहoग ” नदी - अÖणाचल 'देशमे “²³पु~ ” नदी केर न\\ओ । \n*१०  - भारत, नेपाल, भुटान, _यoमार आ जावामे 'ाकृितक पसँ पाओल जाए बला ग^ड़ाक नाकक ऊपर मा~ \nएक टा िसंघ होइत अिछ जखिन िक अिëका महादेश आ सुमा~ामे पाओल जाए बला ग^ड़ाक नाकक ऊपर दू \nटा िसंघ होइत अिछ । \n  \nदू आखर हुिनका लेल जिनका “िसंग ” केर एवजमे “िसंघ ” निञ Öचैत हो - \n(एिह अंशक 'कािशत करबाक वा निञ करबाक पुण. अिधकार स_पादक महोदयक छिhह । चाहिथ तँऽ ओ \nएिह अंशक बालानo कृतेसँ अलग आन ठाम कतहु थान दऽ सकैत छिथ ।)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \nØ “िसंग” सही िक  “िसंघ” ? - एिह तरहक 'ñ करब अनुिचत । \nØ भाषाशा~ी लोकिनक एिह तरहक 'ñ गलत ओ अपुण. अिछ । \nØ 'ñ होयबाक चाही िक  “िसंग”  आ “िसंघ” जँ दुहु मैिथलीक शXद िथक तँ ओिहमे भाषाशा~ीय \nदृिÔकोणसँ की अhतर ? \nØ अथवा, 'ñ होयबाक चाही िक ओ दुहु शXद भाषाशा~क कोन आधार पर मैिथलीक शXद भेल ? \n(एिह 'ñक उतारा हम ऊपरमे देबाक 'यास कएल अिछ) । \nØ हम आओर अह\\ अपना माhयताक आधार पर के होइत छी सही-गलत केर 'माण प~ देिनहार ? \nØ मैिथलीक जँ वातवमे िहत चाहैत छी तँऽ मैिथलीक भाषाशा~ी ओ Ãयाकरणाचाय. लोकिनक आन \nभाषाक भाषाशा~ी ओ Ãयाकरणाचाय. लोकिन जेक\\ “एकहरबा वा एकढ़बा” बनबाक थान पर \nसमावेशी होअए पड़तिhह । ठीक तिहना जेना अंेजी मे COLOUR  सेहो सही अिछ \nआ COLOR  सेहो सही ।  LEUCOCYTE  सेहो सही अिछ  सेहो LUCOCYTE  सही \nआ LUKOCYTE  सेहो सही । \nØ आनहु भाषा यथा िहhदी, भोजपुरी, मगही, मराठी, बाôला आिदमे ई समावेशी नीित अपनाओल जा \nरहल अिछ । यथा िहhदीक एकटा उदाहरण नीच\\क दुहु िच~मे देखू - \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \n  \nØ केओ कहैत छिथ हम मा~ संकृतिन¯ शXदक मैिथली मानैत छी । केओ कहैत छिथ हम \nमा~  “स”  क^ मैिथली बुझैत छी “श”  आ “ष”  क निञ । यौ (अओ,औ), अह\\क अह\\क मानब ओ \nबूझब अह\\क अÈपन मोनक बात छी, ओ सभ पर निञ थोपल जा सकैत अिछ । जँ सएह \nकरबाक छल तँऽ कथी लेल  “मैिथली वण.माला”क मैिथली Ãयाकरणमे तान देल आओर िकएक \nिकएक पढ़बेत िछऐ जे उõगमक आधार पर शXद मु§यतः चािर 'कारक होइत अिछ - तसम, \nतíव, देशज ओ िवदेशज । \nØ कोनहु िजबैत भाषा सतत 'वाहमान नदी जेक\\ होइत अिछ । ओएह नदी िजबैत अिछ जे सतत \n'वाहमान होइत अिछ आ अपना दुहु िकनाराक मािटक कािट अपनामे भँिसआ, अपना धारक संग \nबहा आग\\ बढ़बाक सामÎय. रखैत अिछ । जािह नदीमे से सामÎय. निञ ओ Ìिमक प सूखाए \nजाइत अिछ आ अhततः मृत भऽ जाइत अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nØ कोनहु िजबैत भाषाक Ãयाकरण सतत समावेशी होइत अिछ आ कालÌमेण धीरे-धीरे ओिहमे िकछु-\nिकछु सकारामक पिरवत.न होइत रहैत अिछ । शे¿सिपयरकालसँ एखन धिरक अंेजी \nÃयाकरणक अययन अपने कऽ सकैत छी । \nऐ रचनापर अपन मंतÃय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n िवदेह \n \nमैिथली सािहय आhदोलन \n (c)2004-16. सविधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ  ततऽसंपादकाधीन।िवदेह- 'थममैिथली \nपािक ई-पि~का ISSN 2229-547X VIDEHAस_पादक: गजेhi ठाकुर। सह-स_पादक: उमेश मंडल। \nसहायक स_पादक: राम िव लास साहु, नhद िवलास राय, सhदीप कुमार साफी आ मु`ाजी (मनोज कुमार \nकण.)। कला-स_पादन: Zयोित झा चौधरी। स_पादक- नाटक-रंगमंच-चलिच~- बेचन ठाकुर। स_पादक- \nसूचना-स_पक.-समाद- पूनम मंडल। स_पादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ'कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण. उरदाियव लेखक गणक मय \nछिhह)ggajendra@videha.comकमेल अटैचमेटक पम .doc,  .docx, .rtf वा .txt फॉम÷टमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संिÈत पिरचयआ अपन कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल 'काशनक हेतु िवदेह (पािक) ई \nपि~काक देल जा रहलअिछ।एतऽ 'कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/संहक लोकिनक लगमे \nरहतिhह, मा~ एकर 'थम 'काशनक/ ि'ंट-वेब आकइवक/ आकइवक अनुवादक आ आकइवक ई-'काशन/ \nि'ंट-'काशनक अिधकार ऐ ई-पि~काक छै।  ऐ ई पि~काक ीमित ल©मीठाकुर Éारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक ई 'कािशत कएल जाइत अिछ। \n(c) 2004-16सविधकार सुरित। िवदेहमे 'कािशत सभटारचनाआ आकइवक सविधकार रचनाकार आ \nसंहकक लगमे छिhह। रचनाकअनुवाद आ पुनः 'काशन िकंवा आकइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.inपर संपक. क। ऐ साइटक 'ीि त झा ठाकुर, मधूिलका चौधरीआ रि¤म \nि'या Éारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ \nकhttp://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsa rik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृसँ 'ार_भ इंटरनेटपर मैिथलीक 'थम उपिथितक या~ा िवदेह- 'थम मैिथली पािक ई \nपि~का धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर   ई 'कािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' १९९  म अंक  ०१  अ'ैल  २०१६  (वष. \n९ मास  १००  अंक  १९९ )\n             ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \nगाछ”जालवृ 'िवदेह' ई-पि~काक 'व¿ताक संग मैिथली भाषाक जालवृक एीगेटरक पमे 'यु¿त भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-पि~का ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिरतु   ","size_mb":0.7,"has_text":true},"Videha 200.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 200.pdf","name":"Videha 200.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ5ैल २०१६ (वष; ९ मास \n१०० अंक २०० )\n  \n   \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गH  \n२.१.१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-रामक  ‘अSबरा’ २.िवनीत उWपल -\n नव िदशाक कथा (जगदीश  5साद मंडलक गामक िजनगी) \n२.२.आशीष अनिचKहार - प[ा  नदीक  गरीब  \\ाSहण  \n२.३.१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-मैिथली गजलक संसारमे \n‘अनिचKहार आखर ’ २.मु`ाजी-अिधकार लेल छटपटाइत मोहन दास  \n२.४.मु`ाजी-धीया-पुता लेल 5ेरक अिछ देवीजी \n  \n३. \n३.१.नबो नारायण  िमf- युगपुgष  fी  राजनंदन  लाल  दास  \n  \n३.२.केदार कान न- हमर स बहक पंिडतजी \n  \n३.३.योगेKL  पाठक  “िवयोगी”-एकसgआ  िसपाही \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n३.४.\nराम लोचन ठाकुर - रमानंद रेणु के मन पाड़ैत  \n४.केदार कानन -सहज आ िमलनसार छलाह रेणुजी \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in .pdf format \nand Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान अंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ \nिचuकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचxक िलंक पर जाउ।  \n VIDEHA ARCHIVE  िवदेह आक|इव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts through  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \nसंपादकीय \nसंपादकीय  \nिवदेहक २००म अंक मे िवदेह सSमानसं सSमािनत कृित आ कृितकारक समीाक 5ारSभ भेल \nअिछ जे आग िकछु अंक धिर चलत/ समानाKतर सािहWयक ई सSमान सरकारी सािहWय \nअकादेमीक सSमानक जाइ तरह वत केलक अिछ , मैिथली सािहWय आ सािहWयकारक संया \nआ गुणमे जेना वृि केलक अिछ से पाइबला पुरकारक तुलनामे आKतिरक मोटीवेशनक \nिवजय माu देखबैत अिछ/ पिहने सािहWयकार माu जीबै लेल काज करै छल , फेर पुरकार       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nलेल आ आब ओ अपन सािहWय लेल एकटा उेय संग काज कऽ रहल अिछ , जतऽ ओकरा \nमोटीवेट केनहार ओ वयं अिछ/ आ ओकर मोटीवेशन छै ओकरा सोझ एकटा उेय/ \nाइव - द सर5ाइिजंग ुथ अबाउट ाट मोटीवेस अस (लेखक - डेिनयल एच . \nिपंक ) कSयूटर जका◌ ँ समाज सेहो अपन  ऑपरेिटंग िसटम (अदृय िदशा आ िनदश) स ँ \nचलैए। पिहल मानव ऑपरेिटंग िसटम (मोटीवेशन 1.0) माu अितWव रा लेल छलै। \nतकर बाद आएल मोटीवेशन 2.0 ऑपरेिटंग िसटम जे बाहरी पुरकार आ 5तारणापर \nआधािरत छलै। मोटीवेशन 2.0 बीसम शतादीक लीखपर चलैत रहैबला काज लेल सफल \nछलै। मुदा 21म शतादीमे ऐ ऑपरेिटंग िसटममे बहुत रास बग आब ’ लगलै, ई बेर-बेर ैश \nहेब ’ लगलै। 21म शतादीमे हम जे करै छी तकरा केना सजबै छी, हम जे करै छी तकरा \nकेना सोचै छी आ हम जे करै छी तकरा केना करै छी ऐ सभ लेल 2.0 ऑपरेिटंग िसटम \nओतेक कारगर नै रहल। आ तै लेल नव ऑपरेिटग िसटम आवयकताक अनुभव भेल। \nमोटीवेशन 2.0 ऑपरेिटंग िसटमक पुरकार आ 5तारणाक मॉडल आंतिरक मोटीवेशनके◌ ँ \nिमझब ’ लागल , पिरणाम (माuा आ गुण दुनू) के◌ ँ घटब ’ लागल , रचनाशीलताके◌ ँ थकुच ’ लागल , आ \nनीक ¡यवहारके◌ ँ घटब ’ लागल। ई ऑपरेिटंग िसटम अनावयक बौतु, जे हमरा नै चाही,सेहो \nदेब ’ लागल , अनैितक ¡यवहारके◌ ँ 5ोWसािहत कर ’ लागल , लोकके◌ ँ एिड£ट बनब ’ लागल आ छोट \nआ िणक पिरणाम बला सोचके◌ ँ 5ोWसािहत कर ’ लागल। मोटीवेशन 2.0 क ई सभ बग अिछ \nजे ओइ ओपरेिटंग िसटमके◌ ँ अनुपयोगी बनब ’ लागल। ओना ए ऑपरेिटंग िसटम आइयो \ngटीनबला काज लेल ओ5भावकारी अिछ मुदा रचनाWमक काज लेल ई अनुपयोगी आ िवपरीत \nपिरणाम देब ’ लागल।  21 म शतादी लेल मोटीवेशन  3.0  ऑपरेिटंग िसटम  आइ काि¥ बाहरी \nपुरकार आ 5तारणाक बदला कोनो काज केलास ँ अहा◌ ँके◌ ँ की आंतिरक संतोष भेटैए , ई मूल \nबात भ ’ गेल अिछ। ई ¡यवहार ठोस नैितक पिरणाम द ’ रहल अिछ।  21 म शतादीक ऐ \n¡यवहारक तीनटा मूलभूत तWव अिछ:- (1)  वायता (ई िडफाउ¦ट सेिटंग अिछ ,आ वयं \nिनदिशत अिछ) (2)  माटरी (पलािन क ’ पड़ला स ँ ओइमे माटरी भेटैए) आ (3)  उेय (अपना \nलेल स ँ िवपरीत आ वृहद , उेयक वृहदता पुरकारक आ अपना लेल काजक थान \nघटब ’ लागल)। माने मोटीवेशन  3.0  ऑपरेिटंग िसटम िसखब , नव सृजन करब आ ऐ िव§के◌ ँ \nआर नीक बनाएब ऐ तीन िबंदुपर बनल। मोटीवेशन  2.0  स ँ मोटीवेशन  3.0  क बीच 5थान एना \nछल- “ज ँ एना करब त ँ ई हएत ” स ँ आगा◌ ँ “ई काज अहा◌ ँ सSप` केलौँ ते◌ ँ ई हम मानै छी”। \nमोटीवेशन  2.0  काज सSप` केलास ँ पूव; पुरकारक लोभ बा 5तारणाक डर देखबै छल , मुदा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \nमोटीवेशन  3.0  मे पुरकारक लोभ बा 5तारणाक डरक थान खतम भ ’ गेल। कोनो काज लोक \nकरैए बा नै करैए ओइ लेल पुरकारक लोभ बा 5तारणाक डरक थान पर आंतिरक \nमोटीवेशन आ समाज आ िव§क लेल िकछु करबाक उेय सोझा◌ ँ आब ’ लागल। एत ' एकटा \nसुखद समाचार ई अिछ जे मोटीवेशन  3.0  क ¡यवहार जKमना नै कम;णा अिछ।  \nमैिथली सािहWय आ सािहWयकार आ मोटीवेशन  1.0,  मोटीवेशन  2.0  आ मोटीवेशन  3.0  ऑपरेिटंग \nिसटम  \nमैिथली सािहWयमे मोटीवेशन  1.0  ऑपरेिटंग िसटम सािहWय अकादेमीमे मैिथलीक 5वेश स ँ पूव;क \nिथितक समानतर अिछ। िकरण , अमर , जीवन झा, हिरमोहन झा, याuी, रेणु आिद ऐ पिहल \nऑपरेिटंग िसटमक अंतग;त काय; केलिन। ऐमे स ँ िकछु जेना अमरजी मोटीवेशन  2.0  क \nचxगुरमे फ ँिस गेला। मोटीवेशन  2.0  क अंतग;त िवभूित आनंद , तारानंद िवयोगी, 5दीप िबहारी \nआिदके◌ ँ राखल जा सकैए जे अपनाके◌ ँ आइयो मोटीवेशन  3.0  क सािहWयकारक िवरोध करबा \nलेल अिभशत पबै छिथ। मोटीवेशन  3.0  क 5ारSभ  21 म शतादीक पिहल दशकक समानतर \nमैिथली सािहWय आंदोलनक संग 5ारSभ भेल , ऐ मे जगदीश 5साद म¨डल , राजदेव म¨डल , बेचन \nठाकुर , झाड़ूदार , संदीप कुमार साफी आिद नाम अबैत अिछ। मोटीवेशन  1.0 क मशीन त ँ आब \nमृत5ाय अिछ मुदा मोटीवेशन  2.0  क िकछु मशीन अखनो समानतर ©पे◌ ँ चिल रहल अिछ , िकछु \ngटीन गH आ पH रचना लेल एकर आवयकता अिछ। िकछु पुरकारक लोभ आ िकछु \n5तारणाक डर देखा क ' gटीन काज घुसिक-घुसिक क ' चिल रहल अिछ। मुदा \nमोटीवेशन  3.0  क उWपाद चा© िदस िछिड़या गेल अिछ। मोटीवेशन  2.0  मे क`ारोहट बिढ़ गेल \nअिछ जे मशीनमे ढेर रास बग केर सूचक अिछ , मोटीवेशन  3.0  वाइरस िवहीन अिछ।  \n  \nिवदेह सSमान  \nिवदेह समानाKतर सािहWय अकादेमी सSमान  \n१.िवदेह समानाKतर सािहWय अकादेमी फेलो पुरकार २०१० -११   \n२०१० fी गोिवKद झा (सम¬ योगदान लेल) \n२०११ fी रमानKद रेणु (सम¬ योगदान लेल)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n२.िवदेह समानाKतर सािहWय अकादेमी पुरकार २०११ -१२   \n२०११ मूल पुरकार- fी जगदीश 5साद म¨डल ( गामक िजनग ◌ी, कथा सं¬ह) \n२०११ बाल सािहWय पुरकार- ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ , कथा सं¬ह) \n२०११ युवा पुरकार- आनKद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरकार- fी रामलोचन ठाकुर- ( प[ानदीक माझ ◌ी, ब­ला- मािनक \nबंHोपायाय , उपKयास ब­लासँ मैिथली अनुवाद) \nिवदेह भाषा सSमान २०१२ -१३ (वैकि¦पक सािहWय अकादेमी पुरकारक ©पमे 5िस ) \n1. िवदेह समानाKतर सािहWय अकादेमी फेलो पुरकार  2012  \n2012  fी राजनKदन लाल दास  (सम¬ योगदान लेल) \n2. िवदेह भाषा सSमान २०१२ -१३ (वैकि¦पक सािहWय अकादेमी पुरकारक ©पमे 5िस ) \n२०१२  बाल सािहWय पुरकार  - fी जगदीश 5साद म¨डल क®  “तरेगन ” बाल 5ेरक िवहिन कथा \nसं¬ह  \n२०१२  मूल पुरकार  - fी राजदेव म¨डलक®  \"अSबरा\" ( किवता सं¬ह) लेल।  \n2012  युवा पुरकार- fीमती °योित सुनीत चौधरीक  “अिच;स ” ( किवता सं¬ह) \n2013  अनुवाद पुरकार- fी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित \" ( मराठी उपKयास fी िव±णु सखाराम \nखा¨डेकर) \nिवदेह भाषा सSमान २०१३ -१४ (वैकि¦पक सािहWय अकादेमी पुरकारक ©पमे 5िस ) \n२०१३  बाल सािहWय पुरकार  – fीमती °योित सुनीत चौधरी-  “देवीजी” ( बाल िनबKध सं¬ह) \nलेल।  \n२०१३  मूल पुरकार  - fी बेचन ठाकुरक®  \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" ( नाटक सं¬ह) लेल।  \n२०१३ युवा पुरकार- fी उमेश म¨डलक®  “िनतुकी” ( किवता सं¬ह)लेल।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n२०१४ अनुवाद पुरकार- fी िवनीत उWपलक®  “मोहनदास ” ( िहKदी उपKयास fी उदय 5काश)क \nमैिथली अनुवाद लेल।  \nिवदेह भाषा सSमान  २०१४ -२०१५  (समानाKतर सािहWय अकादेमी सSमान ) \n२०१४ मूल पुरकार- fी नKद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा सं¬ह) \n२०१४ बाल पुरकार- fी जगदीश 5साद म¨डल ( नै धारैए - बाल उपKयास) \n२०१४ युवा पुरकार - fी आशीष अनिचKहार (अनिचKहार आखर - गजल सं¬ह) \n२०१५ अनुवाद पुरकार - fी शSभु कुमार िसंह (  पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी \nउपKयासक मैिथली अनुवाद) \nनाटक , गीत , संगीत , नृWय , मूित;कला, िश¦प आ िचuकला ेuमे िवदेह सSमान २०१२  \nअिभ  नय - मुय अिभनय  , \nसुfी िश ¦ पी कुमारी, उ´- 17  िप ता fी लµ मण झा \nfी शोभा काK त महतो, उ´- 15  िप ता- fी रामअवतार महतो, \nहा य -अिभनय  \nसुfी ि5 यंका कुमारी, उ´- 16,  िप ता- fी वैHनाथ साह  \nfी दुग|नंद ठाकुर , उ´- 23,  िप ता-  व. भरत ठाकुर  \nनृW य  \nसुfी सुलेखा कुमारी , उ´- 16,  िप ता- fी हरेराम यादव  \nfी अमीत रंजन , उ´- 18,  िप ता- नागे§र कामत  \nिच  uकला \nfी पनकलाल म¨डल , उमेर- ३५ , िपता- व. सुKदर म¨डल , गाम छजना \nfी रमेश कुमार भारती , उ´- 23,  िप ता- fी मोती म¨ डल       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nसंगीत (हारमोिनयम ) \nfी परमानK द ठाकुर , उ´- 30,  िप ता- fी नथुनी ठाकुर  \nसंगीत (ढोलक ) \nfी बुलन राउत , उ´- 45,  िप ता-  व. िच ¦ टू राउत  \nसंगीत (रसनचौकी) \nfी बहादुर राम , उ´- 55,  िप ता-  व. सरजुग राम  \nिश¦पी-वतुकला \nfी जगदीश मि¦लक ,५० गाम- चनौरागंज  \nमूित;-मृिका कला \nfी यदुनंदन पंिड त, उ´- 45,  िप ता- अशफ¸ पंिड त \nका¹ -कला \nfी झमेली मुिखया ,िपता व. मूंगालाल मुिखया, ५५ , गाम- छजना \nिकसानी-आWमिनभ;र संकृित  \nfी लछमी दास , उमेर- ५० , िपता व. fी फणी दास , गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली पuकािरता सSमान  \n-२०१२ fी नवेKदु कुमार झा \nनाटक , गीत , संगीत , नृWय , मूित;कला, िश¦प आ िचuकला ेuमे िवदेह सSमान २०१३    \nमुय अिभनय -  \n(1)  सुfी आशा कुमारी सुपुuी fी रामावतार यादव , उमेर - १८ , पता- गाम+पो ट- \nचनौरागंज , भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n(2)  मो. समसाद आलम सुपुu मो. ईषा आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज , भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(3)  सुfी अपण| कुमारी  सुपुuी fी मनोज कुमार साहु , जK म ित िथ - १८-२-१९९८ , पता- गाम- \nलिµ म िन यx, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा य –अिभनय - \n(1)  fी \\¼दवे पासवान उफ; रामजानी पासवान  सुपुu-  व. लµ मी पासवान , पता- गाम+पो ट- \nऔरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस  फ आलम सुपुu मो. मु ताक आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज , भाया- \nझंझारपुर , िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nनाटक , गीत , संगीत , नृWय , मूित;कला, िश¦प आ िचuकला ेuमे िवदेह सSमान  (मगिन खबास सम¬ \nयोगदान सSमान ) \nशा uीय संगीत सह तानपुरा : \nfी रामवृ िस ◌ ंह सुपुu fी अिन  © िस ◌ ंह, उमेर- ५६ , गाम- फुलविर या, पो ट- बाबूबरही, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nमगिन   खबास सS मान: िमिथला लोक संकृित संरण : \nfी राम लखन साहु  पे.  व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५ , पता, गाम- पकिड़ या, पो ट- \nरतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी) \nनाटक , गीत , संगीत , नृWय , मूित;कला, िश¦प आ िचuकला ेuमे िवदेह सSमान  (सम¬ योगदान \nसSमान ):  \nनृW य  -  \n(1)  fी हिर   नारायण म¨ ड ल सुपुu-  व. नK दी म¨ डल, उमेर- ५८ , पता- गाम+पो ट- \nछजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(2)  सुfी संगीता कुमारी सुपुuी fी रामदेव पासवान , उमेर - १६ , पता- गाम+पो ट- \nचनौरागंज , भाया- झंझारपुर , िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच  uकला-  \n(1)  जय 5काश म¨ ड ल सुपुu- fी कुशे§र म¨ डल, उमेर- ३५ , पता- गाम- सनपतहा, पो ट –\n बौरहा, भाया- सरायगढ़ , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  fी चK द न कुमार म¨ ड ल सुपुu fी भोला म¨ डल, पता- गाम- खड़गपुर , पो ट- बेलही, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) सं5ित , छाu  नातक अंित म वष;,कला एवं िश ¦ प \nमहािव Hालय- पटना।     \nहिर  मुिन  यx / हारमोिनयम   \n(1)  fी महादेव साह सुपुu रामदेव साह , उमेर - ५८ , गाम- बेलहा, वाड;- नं. ०९ , पो ट- \nछजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  fी जागे§र 5साद राउत  सुपुu  व. राम व©प राउत , उमेर ६०, पता- गाम+पो ट- \nबेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \nढोलक / ठेकैता/ ढोलिक  या  \n(1)  fी अनुप सदाय  सुपुu  व.   , पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पÀी, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  fी क¦ ल र राम  सुपुu  व. खÀर राम , उमेर- ५० , गाम- लिµ म िन यx, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक -  \n(1)  वासुदेव राम  सुपुu  व. अनुप राम , गाम+पो ट- ि◌ नम;ली, वाड; न. ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिश¦पी-वतुकला-        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n(1)  fी बौकू मि¦ ल  क सुपुu दरबारी मि¦ ल क, उमेर- ७० , गाम- लिµ म िन यx, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  fी राम िव  लास धिर  कार  सुपुu  व. ठोढ़ाइ धिर कार , उमेर- ४० , पता- गाम+पो ट- \nचनौरागंज , भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित;कला-मृित;कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड  त सुपुu - fी मोलहू पंिड त, पता- गाम+पो ट – बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  fी 5भु पंिड  त सुपुu   व .   , पता- गाम+पो ट- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका¹ -कला-  \n(1)  fी  जगदेव साहु सुपुu शनीचर साहु, उमेर- ३६ , गाम- ि◌ नम;ली-पुरव|स , िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  fी योगेK L  ठाकुर सुपुu  व . बुू ठाकुर उमेर - ४५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nिकसानी- आWमिनभ;र संकृित -   \n(1)  fी राम अवतार  राउत सुपुu  व. सुबध राउत , उमेर- ६६ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)  fी रौशन यादव  सुपुu  व. किप ले§र यादव , उमेर- ३५ , गाम+पो ट – बनगामा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ¥ा/महराइ -  \n(1)  मो. जीबछ  सुपुu मो. िब लट मरहूम , उमेर- ६५ , पता- गाम- बसहा, पो ट- बड़हारा, भाया- \nअK धराठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१  \nजोिग  रा-  \nfी बÁ च न म¨ ड ल सुपुu  व. सीताराम म¨ डल, उमेर- ६० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nfी रामदेव ठाकुर सुपुu  व . जागे§र ठाकुर , उमेर - ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (5भाती) गौिन  हार  आ खजरी/ खौजरी वादक -  \n(1)  fी सुकदेव साफी  \nसुपुu fी    , \nपता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम;ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (5भाती) गौिन  हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपुu  व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५ , पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- \nि◌ नम;ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले¥ु दास  सुपुu  व. सनक म¨ डल पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपुu अ दुल रसीद मरहूम , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपुu.... , उमेर- ५८ , गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास , िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nनाल वादक -  \n(1)  fी जगत नारायण म¨ ड ल सुपुu  व. खुशीलाल म¨ डल, उमेर- ४० , गाम+पो ट- \nककरडोभ , भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  fी देव नारायण यादव  सुपुu fी कुशुमलाल यादव , पता- गाम- बनरझुला, पो ट- \nअमही, थाना- घोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर  / लोक गीत -        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n(1)  fीमती फुदनी देवी  पÂी fी रामफल म¨ डल, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सुfी सुिव  ता कुमारी सुपुuी fी गंगाराम म¨ डल, उमेर- १८ , पता- गाम- मछधी, पो ट- \nबिल यािर , भाया- झंझारपुर , िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक -  \n(1)  fी सीताराम रा म सुपुu  व. जंगल राम , उमेर- ६२ , पता- गाम- लिµ म िन यx, पो ट- \nछजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  fी लµ मी राम  सुपुu  व. पंचू मोची, उमेर- ७० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकxरनेट -  \n(1)  fी चK द र राम  सुपुu-  व. जीतन राम , उमेर- ५० , पता- गाम- लिµ म िन यx, पो ट- \nछजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५० , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज , भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेK जू वादक -  \n(1)  fी राज कुमार महतो  सुपुu  व. लµ मी महतो, उमेर- ४५ , गाम- ि◌ नम;ली वाड; नं. ०४ , िज ला- \nसुपौल (िब हार) \n(2)  fी घुरन राम , उमेर- ४३ , गाम+पो ट- बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-  \n(1)   fी जीबछ यादव  सुपुu  व. ©पालाल यादव , उमेर- ८० , पता- गाम इटहरी, पो ट- \nबेलही, भाया- ि◌ नम;ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   fी शS भु म¨ ड ल सुपुu  व. लखन म¨ डल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर , पो ट –\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम;ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख   स कर - (िख   सा कहैबला)-        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n(1)  fी छुतह© यादव उफ; राजकुमार , सुपुu fी राम खेलावन यादव , गाम- घोघरिड हा, पो ट- \nमनोहर पÀी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल , िप न- ८४७४५२  \n(2)  बैजनाथ मुिख  या उफ; टहल मुिख  या- \n(2) सुपुu  व. ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िचuकला- \n(1)  सुfी िम  िथ  लेश कुमारी सुपुuी fी रामदेव 5साद म¨ डल ‘झा©दार ’ पता- गाम- रसुआर , पो ट-–\n मुंगराहा, भाया- ि◌ नम;ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)  fीमती वीणा देवी पÂी fी िद  िल  प झा, उमेर - ३५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक -  \n(2)  fी िक  शोरी दास  सुपुu  व. नेबैत म¨ डल, पता- गाम- रसुआर , पो ट-– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम;ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \nतबला-  \nfी उपेK L  चौधरी सुपुu  व. महावीर दास , उमेर- ५५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nfी देवनाथ यादव  सुपुu  व. सव;जीत यादव , उमेर- ५० , गाम- झxझपÀी, पो ट- पीपराही, भाया- \nलदिन यx, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)  fी पंची ठाकुर , गाम- िप पराही।  \nझािल  - (झिल  बाह )        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n(1)  fी कुK द न कुमार कण; सुपुu fी इK L कुमार कण; पता- गाम- रेबाड़ी, पो ट- \nचौरामहरैल , थाना- झंझारपुर , िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४  \n(2)  fी राम खेलावन राउत  सुपुu  व. कैलू राउत , उमेर- ६० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक )  \nfी रामचK L  5साद म¨ ड ल सुपुu fी झोटन म¨ डल, उमेर- ३० , बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै \nछिथ । \nपता- गाम- रसुआर , पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम;ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \nfी िव  भूित   झा सुपुu  व. कनटीर झा, उमेर- ५० , पता- गाम+पो ट- कछुबी, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \nfी रिव  K L  यादव  सुपुu सीताराम यादव , पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पÀी, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \nfी िप  चकुन सदाय  सुपुu  व. मेथर सदाय , उमेर- ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज  रा वादक (छोकटा झािल  ...)   \nfी रामपित   म¨ ड ल सुपुu  व. अजु;न म¨ डल, पता- गाम- रसुआर , पो ट- मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम;ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nमृदंग वादक -  \n(1)  fी किप  ले§र दास सुपुu  व . सु`र दास , उमेर- ७० , गाम- लिµ म िन यx, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  fी खखर सदाय  सुपुu  व. बंठा सदाय , उमेर- ६० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nतानपुरा सह भाव संगीत   \n(1)  fी रामिव  लास यादव  सुपुu  व. दुखरन यादव , उमेर- ४८ , गाम- िस मरा, पो ट- सिग , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास , िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \nfी जोगेK L  राम  सुपुu  व. िब ¦ टू राम , उमेर- ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nfी राजेK L  राम  सुपुu काले§र राम , उमेर- ५८ , गाम- मझौरा, पा ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वादक -  \nfी सैनी राम  सुपुu  व. लिल त राम , उमेर- ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nfी जनक म¨ ड ल सुपुu  व. उिच त म¨ डल, उमेर- ६० , रमझािल / कठझािल / करताल \nवादक ,  १९७५ ई.सँ रमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर , पो ट- \nमुंगराहा, भाया- ि◌ नम;ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम  यx/ ¬ुम बाजा  \nfी परमे§र म¨ ड ल सुपुu  व. िब हारी म¨ डल उमेर- ४१ , १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयx बजबै छिथ । \nfी जुगाय साफी  सुपुu  व. fी fीचK L साफी, उमेर- ७५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \nfी बदरी राम , उमेर- ५५ , पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम;ली, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार) \nfी योगेK L  राम  सुपुu  व. िब ¦ टू राम , उमेर- ५५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...)  \nfी ज¬नाथ चौधरी उफ; िध  यानी दास  सुपुu  व. महावीर दास , उमेर- ६५ , पता- गाम+पो ट- \nबेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \nfी महेK L  पोार , उमेर- ६५ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज , भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nनङेरा/ िड  गरी-  \nfी राम 5साद राम सुपुu  व . सरयुग मोची, उमेर - ५२ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेषक :- \n१) हाइकू िवशेषक १२ म अंक , १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेषक २१ म अंक ,  १ नवSबर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेषक ६७ म अंक , १ अ£टूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािहWय िवशेषक ७० म अंक , १५ नवSबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेषक ७२ म अंक १५ िदसSबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) बाल गजल िवशेषक िवदेहक अंक १११ म अंक , १ अगत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n७) भि£त गजल िवशेषक १२६ म अंक , १५ माच; २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n८) गजल आलोचना-समालोचना-समीा िवशेषक १४२ म, अंक १५ नवSबर २०१३        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n९) काशीकत िमf मधुप िवशेषक १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n१० ) अरिवKद ठाकुर िवशेषक १८९ म अंक १ नवSबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n११ ) जगदीश चKL ठाकुर अिनल िवशेषक १९१ म अंक १ िदसSबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \nिवदेह ई -पिu काक   बीछल रचनाक संग - मैिथलीक  सव;fे¹  रचनाक  एकटा समानाKतर  संकलन  \nिवदेह :सदेह :२ (मैिथली 5बKध -िनबKध -समालोचना २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :३ (मैिथली पH २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :४ (मैिथली कथा २००९ -१० ) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली पH  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली नाय उWसव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उWसव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली 5बKध -िनबKध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -readers. Buy Maithili Books in Kindle format (courtesy Videha) from \namazon kindle stores, these e books are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \nअपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेKL ठाकुर  \nggajendra@videha.com        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n२. गH  \n२.१.१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-रामक  ‘अSबरा’ २.िवनीत उWपल - नव \nिदशाक कथा (जगदीश  5साद मंडलक गामक िजनगी) \n२.२.आशीष अनिचKहार - प[ा  नदीक  गरीब  \\ाSहण  \n२.३.१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-मैिथली गजलक संसारमे \n‘अनिचKहार आखर ’ २.मु`ाजी-अिधकार लेल छटपटाइत मोहन दास  \n२.४.मु`ाजी-धीया-पुता लेल 5ेरक अिछ देवीजी \n  \n३. \n३.१.नबो नारायण  िमf-  युगपुgष  fी  राजनंदन  लाल  दास  \n  \n३.२.केदार कान न- हमर स बहक पंिडतजी \n  \n३.३.योगेKL  पाठक  “िवयोगी”-एकसgआ  िसपाही \n  \n३.४.राम लोचन ठाकुर - रमानंद रेणु के मन पाड़ैत  \n४.केदार कानन -सहज आ िमलनसार छलाह रेणुजी \n१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-रामक  ‘अSबरा’ २.िवनीत उWपल - नव िदशाक कथा (जगदीश  5साद \nमंडलक गामक िजनगी) \n  \n१ \nजगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’ \nरामक  ‘अSबरा’       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n-------  \n‘अSबरा’ fुित 5काशन , िद¦लीसं 2010 मे 5कािशत राजदेव म¨डल जीक पचहिर टा \nिवलण किवता सबहक सं¬हक नाम िथक | एिह पोथीक सKदभ;मे गजेKL ठाकुरजीक िटपणी \nअिछ जे ‘अSबरा’ एकैसम शतादीक पिहल दशकक सव;fे¹ किवता सं¬ह बिन आएल अि छ  | \nकिवता सभमे 5खर मानवीय संवेदनाक िवतार अिछ |किवता िनकलैत अिछ घरसँ ,आंगनसँ,समाजसँ, देश-दुिनयासँ  \n|किवता देखैत अिछ भाषा आ संकृितक हाल,सÊयताक िबहािड़मे लोक कोना बनल अिछ कंगाल |किवता भट करबैत \nअिछ रास सभसँ | रास अिछ अËानक,अिशाक,आिथ;क आ सामािजक असमानताक,अKहारक, अंधिव§ासक | \nकिवता कहैत अिछ : िवËानक शि£त , िवËानपर िनभ;रता बढ़ल अिछ | आWमाक शि£त कम \nभेल अिछ |पिरणाम अिछ जे जन-जीवनमे तनाव बढ़ल अिछ | \nकिवता निह चाहैत अिछ ककरो आँिखमे नोर | ककरो आँिखमे नोर निह रहय , चाहे ओ बÁचा \nहो, जुआन हो, बूढ़ हो, uी हो, पुgख हो, चाहे ओ खेतमे पसेना बÌबैत हो आ िक आन ठाम \n| \nपुरान बाट सभ पर कxट-कूश बिढ गेल अिछ | \nकिवता नव बाट िदस तकैत अिछ | \nलोक निह चाहैत अिछ बािढ़   आबय आ जीवन नÍ भ ’ जाए , मुदा बािढ़   बेर-बेर अबैत अिछ | \nलोक असहाय भ ’ जाइत अिछ | \nलोक धूम-धामसँ  बेटीक िबयाह करैत अिछ |बेटी सासुर जाइत अिछ , मुदा सबहक यान \nबेटीपर टगल रहैत छैक | \n            सासु चलाबै ठुनका \n            पित भxजैत अिछ डग  \n            केकरा कहबै मोनक बात  \n            ससुर पीबैत अिछ भग  \n            पिहने बचत जान        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n            तखन राखब कुलक मान  \n            चाहे िकछो िबतइ  \n            आब निह जाएब ओिह घर ....  \n                                 (किवता : ©सल धीया) \nलोक चाहैत अिछ हमर देश जोरगर हुअए | एकता रहै |मुदा निह होइत छैक | घरमे एकता \nनिह होइत छैक |हमसभ भाए सँ  अलग होइत छी |िकछु बरखक बाद हमर सबहक पुu \nभैयारीमे बxट-बखरा करैत छिथ | इएह म चलैत रहै छै | \n             आइ हमरो दुनू बेटा \n             भ’ रहल अिछ िभ`  \n             बxट-बखरा क ’ रहल िगन-िगन ...  \n                                ( किवता : अढाइ हाथक सिग ) \nएक िभखमंगा दोसर िभखमंगापर हँसैत अिछ | \nलोक संकृित आ सÊयताक बीच िuशंकु बनल अिछ : \n            कखनहुँ  कानैत अिछ लोक  \n            कखनहुँ  गबैत अिछ गीत  \n            िकछु काल करैत झगडा \n            िकछु काल करैत अिछ 5ीत ...  \n                           ( किवता : अनमोल िजनगी ) \n किवता करैत अिछ जीवन-मू¦यक बात | \n           बÁचा जनिम गेल , बेटा भेल        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n           सुिनतिह घर खुशीसँ  भिर गेल  \n           सॱसे टोल खबिर   पसिर गेल  \n           बढ़ए लागल उछाह  \n           कहलक लोक वाह-वाह  \n           मुिनयx अिछ लछिमिनयx \n           तखने एकरा परसँ जनमल छॱडा...  \n                               ( बाल किवता: मुिनयxक िचKता ) \nकिवता मानव-मनमे ¡यात छुLताक सूचना दैत अिछ | \n            ई झगड़लगौना िपशाच  \n            नै आबए देलक अपनापर आँच  \n            रखने सभसँ मेल , खेलैत रहल झxपल खेल  \n            जकरा संग करै ई कनफुसकी \n            तेकरा मुखसँ  उिड़   जाइछ   मुसकी ...  \n                                  ( किवता : झगड़लगौना िपशाच )                                                          \n5कृित लोकक रा करैत अिछ , मुदा लोक ओकर आदर निह करैत अिछ | लोकक अशुभ-\nिचKतनक असिर 5कृितपर पडैत छैक आ फेर तकर असिर लोकपर | \n            गाछसँ घेरल चा© भर  \n            मयमे छल दू टा घर  \n            चा© भरक गाछ झडिक गेल  \n            तैयो आिग नै बहरा भेल        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n            ई§र केहेन रचना रिच गेल  \n            दू टा घर जडल  \n            सॱसे गाम बिच गेल .....  \n                                ( किवता : गाछक विलदान ) \n            \n  \n            िबिरछ पर कुडहिर दन-दना रहल अिछ  \n            दूनू भxइ भन-भना रहल अिछ  \n            यएह गाछ िछऐ झगडाक जिड़  \n            एकरा देबै आइए कािट .......  \n                            ( किवता: गाछक िहसा ) \nभौितकवादी 5वृित लोकक आंतिरक ©पसँ कंगाल बना दैत छैक | \n            सोनाक घर ......  \n            मनोरथ पूरा भेल  \n            िकKतु यएह आइ जहल भ ’ गेल ....  \n                            ( किवता : पuोर ) \nअंितम किवता ‘आँिखक 5तीा’ Ïदयक िपयासक बात करैत अिछ | \n            शरद पूण;माक ई राित  \n            देखबाक अिछ उWकट इÁछा \n            हम करैत रहब िजनगी भिर 5तीा |       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \nई 5तीा कथीक ? \nकिहया धिर ? \nई जनबाक लेल राम ( राजदेव म¨डल )क ‘अSबरा’ अहxक 5तीा करैत अिछ | \n  \n२ \nिवनीत उWपल  \nनव िदशाक कथा (जगदीश  5साद मंडलक गामक िजनगी) \nमैिथली सािहWयमे िपछला डेढ दशकसं जे कथाकारक कलम ¬ामीण पिरवेश  कअ लअ  पाठकक \nआगू मुखर अिछ , ओिहमे जगदीश  5साद मंडलक नाम सबसं आगू अिछ। गामक घटना आ \nपिरघटनाके जिह ©पमे ओ अपन कथामे 5िति¹त  करैत छिथन , ओ आजुक बाजारवादक \nकालमे िवलण अिछ आ ओ लीकसं हिट अपन नव बाट बनाबैत अिछ। हुनकर कथाक \nनायक आ नाियका गामक ओ लोक अिछ जे पारंपिरक समाज सं बारल अपन मजूरी आ \nजीवनयापनमे लागल रहैत अिछ। चूंिक मैिथली सािहWय सब िदन सवण;क थाती रहल अिछ \nतािहसं निह ते एहन पाu पर आय धिर  कोनो कथा िलखल गेल , निह कोनो एहन रचनाकार \nबहरायल जे समाजक ओिह िहसाक कथाक दृिÍसं देखय। यिह कारण अिछ जो दू दज;नसं \nबेसी पोथी िलखलाक बादो मैिथली सािहWयक समानतर धरासं फराक गणमाKय िवÑान लोक \nहुनका एक तरहे बारने अिछ। ओना बारने शद  जगदीश  5साद मंडल लेल गलत होयत। सत \nगप ई अिछ जे मैिथली सािहWयक एखुनका तथाकिथत सवण; मानिसकता बला िवÑान लोक \nपढ़ब िबसुिर गेल अिछ आ ओ भीखमे मगल पोथी या मुÒतमे भेटल पोथीक पढ़बाक उिचत \nबुझैत अिछ।   \nएहन कालमे जगदीश  5साद मंडलक  कथा ओिह समाज पर एकटा थापड़ अिछ , जे पढ़ब \nिलखबसं दूर पोथी 5कािशत  करबाक आ ओ ओिह पोथी पर कोनो पुरकार भेटबाक ितकड़ममे \nलागल रहैत अिछ। िहंदीमे 5ेमचंद आ फणी§रनाथ रेणु ¬ामीण पिरवेशक  सबसं पैग कथाकार \nअिछ आ  ¬ामीण पिरवेशक िचuण  करयमे हुनका आगू िकयो निह िटकय अिछ , मुदा जॱ ओिह \nबेस पर जगदीश  5साद मंडलक कथा देखल जाय ते हुनकर बेसी कथा ओिह जमीन पर ई \nदूनू गोटा सं बड़ रास आगू अिछ। ओ गामक िचuण  संग-संग ओिह पिरिथितक सेहो       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \nिचuण  करैत अिछ जिह दशामे गाम-घरक लोक रहैत अिछ। मैिथलीक कथाक दृिÍसं देखल \nजाय ते राजकमल चौधरी, याuा◌ीजी, मायानंद िमf , लिलत , धीरL , धूमकेतु सं लअ कअ सामानतर \nसािहWयक कथाकार सुभाष चंL यादव , दुग|नंद मंडल , किपले§र  राउत , राजदेव मंडल , बेचन \nठाकुर , राम 5वेश  मंडल , माने§र  मनुज , उमेश  मंडल , मु`ाजी, गजL ठाकुर , कुमार मनोज कयप , मु`ी \nकामत जेहन कथाकार सेहो अपन कथामे गामक पिरवेश  कअ पिरलत करैत अिछ।  \nजगदीश 5साद मंडलक कथा सं¬ह गामक िजनगीमे कुल  19  टा कथा अिछ जे पूण;तया गामक \nकथा अिछ आ गामक वातावरणमे उपिथत सब रास गुण व अवगुण कअ पाठकक आगू \nराखल गेल अिछ। कथा िलखयमे जगदीश जीक कोनो जोड़ निह अिछ, यै कारण अिछ जे \nकोना कोनो कथा यू-टन; लैत अिछ , ओ िहनकर सबटा कथामे देखल जा सकैत अिछ। कोनो \nकथाक पाuा कखनो लागैत अिछ जे ओ िनराश भावसं भरल अिछ आ हुनकर िजनगीमे \nकिहयो इजोत निह हेतय। ओ िजनगी भिर संघष; करैत रहतय , तािह ठाम पाuाक िजंदगी टन; \nलैत अिछ आ ओकर िजनगी मे एकटा िकरणक 5वेश  होयत अिछ आ िजनगी बदैल जायत \nअिछ। िजनगी उमंग सं भिर जायत अिछ। यिह टिन;ंग वाइंट आनब कथाकारक सफलता \nअिछ आ ओिहमे जगदीश  मंडलक आगू कोनो समकालीन कथाकार ठहरय निह अिछ।  \nई कथासं¬हमे 'भÓटक लाबा',  बािढ़ कअ लअ कअ , 'िबसढ़ ' अकालक या रौदक जमीन पर \nआ 'िपरारक फड़ ' आन िदना खानपानक बेगरता कअ लअ कअ िलखल गेल अिछ। तीनो \nपिरिथितमे पित-पÂी कोना सामंजय बनाकअ चलैत अिछ आ जीवन सं आ जीवनमे \nसंघष; करैत अिछ , एकर 5ामािणकता कथामे लखाह दैत अिछ। अिह बाजारवाद जुगमे जखन \nसंबंधक  िबखराव एकटा नव मोड़ पर ठाड़ अिछ , तिह कालमे एहेन कथाक िलखब कोनो \nितसं कम निह अिछ। तािहना 'अनेgआ बेटा'ई समाजक लेल सीख अिछ जे कोनो एकटा \nदंपि एकटा नेना के पोसैत अिछ , जेकरा अपन कोनो संतान निह अिछ आ ओकरा पढ़ा-\nिलखाकअ ओिह ठाम पर पहुंचाबैत अिछ , जे िकयो सपनोमे सोिच निह सकैत \nअिछ।  'ठेलाबला' नामक कथा अिह समाजक मुंह पर तमाचा अिछ , जे अपन कमाई केर दम \nपर नेना कअ कतय धिर  पहुंचैलक। तािहना 'िर£शाबला', 'डा◌ॅ£टर हेमंत ', 'पंचपरमे§र ', \n'घरदेिखया', 'बहीन ', 'बोिनहािरन मरनी', 'चूनवाली', 'डीहक बंटवारा' कथाक पाट कथाक नव \nइितहास रचयमे सम भेल अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \nअिह तÔय सं इंकार निह करल जा सकैत अिछ जे जगदीश  5साद मंडल लग जे गामक \nशबदक  संग कहबी अिछ , संवादक संग-संग चिरuा अिछ जे कोनो समकालीन कथाकार लग \nनिह अिछ। हुनकर यिह गुण आन कथाकार सं हुनका परछाबय अिछ आ यिह हुनका \nकथाकारक भीड़ सं पफराक करैत अिछ। ई गप दृिÍ¡य अिछ जे हुनकर बेसी रास कथाक \nपाu समाजक ओ लोक अिछ जे आय धिर  किहयौ कोनो भाषामे मुय पाuाक तौर पर कोनो \nकथामे निह आयल अिछ। हुनकर पाuा सेहो गामक पिरचय कराबैत अिछ \nजेना, दुखनी, लुिखया, पफेकुआ , रघुनी, बुचाई , भुिलया आिद। तािह सं कथाकार गजL ठाकुर \nएकठाम िलखैत छैथ जे जगदीश  5साद मंडलक कथा मैिथली सािहWयक पुनज|गरणक 5माण \nउपलध करबैत अिछ तथा िहनक कथा मैिथली कथाके एक भगाह होएबासं बचा लैत अिछ। \nई समानतर मैिथली सािहWयक देन अिछ जे जगदीश  5साद मंडल जेहन कथाकारके पाठकक \nआगू आनलक। ओना जगदीश  5साद मंडलक कथा िवदेह सं पिहने िमिथला दश;नमे छपल \nछल।  \nगामक िजनगी कथा सं¬ह आजुक दौरक एहन कथा सं¬ह अिछ , जे पाठक कअ कÔयक नव \nधरातल  पर लअ जायत अिछ आ गाम-घरक शदसं सेहो आWमसात कराबैक अिछ। हम सब \nओिह कालसं गुजैर रहल छी जतय अं¬ेजीक आगू दुिनया भिरके बड़ रास भाषा खWम भअ \nरहल अिछ आ अं¬ेजी एकटा वैि§क  भाषा जना उभिर रहल अिछ। जना पैग माछ छोट माछ \nकअ िनगैल जायत अिछ , तिहना अं¬ेजीक आगू आन भाषके भअ रहल अिछ। आिह कालमे \nजगदीश  5साद मंडलक कथा एकटा इजोत देखा दैत अिछ , जे भाष की छी आ ओ कोना \nजीिवत रहत। अिह दशामे जगदीश 5साद  मंडल एकटा नव िदशा दैत अिछ जे शहरीकरण  काल \nमे गाम-घर बचबाक चािह आ ओतौका पिरवेश  तखने बचल रहत जखन गाम-घरक \nसंकार , संकृित आ भाषा बचत। अिह मे हुनकर सभ रास कथा सKदेश  दै मे सफल अिछ , जे \nकथाकारक सेहो सफलता अिछ।  \n \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nआशीष अनिचKहार  \nप[ा  नदीक  गरीब  \\ाSहण  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \nएगो नदी रहै जकर  नाम  प[ा  रहै।  ओइ  नदीक  कछेरमे एकटा गरीब  \\ाSहणक  िनवास  रहै।  \\ाSहण  गरीब  रह \nिथ  मुदा िवHावान  सेहो।  मुदा िवHावान  रहने की? आ जखनहम  ई िखसा अहxक® सुनबऽ  लेल  बैसल  छी त\nखन  हमरा अपने एकटा िसनेमाक  िखसा मोन  पिड़  गेल।  आिमर  खान  अिभनीत  िफ¦म  छै \"Õी इिडयट \" ओ\nना ई मूलतः  चेतनभगत  केर  िखसा छै।  खएर  ओइ  िफ¦म  केर  नायक  अपन  मािलकक  बेटाक  नामपर  पढ़ै \nछै मने िवHा नायक  केर  िहसामे आ िड¬ी मािलकक  बेटाक  िहसामे।  \n  \nहँ, त कहै छलहुँ जे प[ा  नदीक  कछेरमे एकटा गरीब  \\ाSहण  छलाह  िजनका अपने निह  आनो भाषाक  रचना \nअपन  भाषामे अनुवाद  करबाक  सौख -सेहंता रहिन  आ समयपािब  करबो करिथ। लोक कहै छै बहुभाषी \nभेनाइ बहुत नीक छै। लोकक मोतािबक जे जते भाषा सीिख सकै तते नीक मुदा हमर \n¡यि£तगत अनुभव अिछ (ई अनुभव हमरा माu दस सालमे पूरा उर आ उर-पूव; भारतमे \nरहबाक दौरान भेल) जे बहुभाषी भेनाइ 5वासी लोकक लण छै। से चाहे ओ ओ कोनो \nरा°यक िकएक ने हो। िमला िलअ हमर अनुभव गलत नै \nहएत।  फेर  हमरा एकटा आर  िसनेमा मोन  पिड़  गेल जाह िसनेमा नै बि¦क कतेको सुपरिहट िसनेमाक \nकथा देबए बला आ राजेश ख`ाक® सुपर टार बनबए बला गुलशन नंदाक एकटा उपKयास \n\"घाट का पWथर\" मोन पिड़ गेल। ऐ उपKयासमे नायक-नाियकाक जान बचबै छै। बदलामे \nनाियकाक बाप ओकरा अपन िबजनेसक साझीदार बनबै छै मुदा नायक केर मोनमे नाियका छै \nमुदा नाियका ओकरा पसंद नै करै छै। बादमे ई पसंद-नापसंद अपन चरम अवथामे पँहुिच \nजाइ छै। नायक Ñारा जखन िबजनेसक सभ भेद खुजबाक डर होइ छै तखन नाियका \nनायकसँ िबयाह तँ कऽ लै छै मुदा दूनू मतभेद पिहने जकx रहै छै। दूनूक िमलनसँ एकटा \nबेटा जKमै छै जे बादमे जा कऽ अपन बापक® मािर दै छै। आब अहx सब अकÁछ भऽ गेल \nहएब। कहx ई सािहWय केर लेख आ कहx ई सड़ल िफ¦म सभ। ओनािहतो अहx सब सोबर \nलोक छी तँ चलू हम िफ¦मक बात बादमे करब।  \n2009 मे ओइ  गरीब  \\ाSहणक  कोिखसँ एकटा अनुवाद  जKम  लेलकै जकर  नाम  छै \" प[ा  नदीक  मxझी\"। \nजखन माए-बाप गरीब तखन कोनो बÁचा लेल िकयो सोहर की बधैया नै गाबै छै। हँ बेर-\nबेरपर छिठहारक भोज नै भेटलै से चच| ज©र करै छै। ओना कहॴ कहॴसँ िनछाउर ©पी \nपुरकार सेहो छै मुदा जखन बÁचे गरीबक छै तखन खोज िक पुछारी काहँसँ? सरकार \nबहादुर तीन सालक उमेर धिरक बÁचा सभ लेल 5यास करै छै मुदा से तँ अहूँ के बूझल \nहएत ने जे दलालक बÁचा गरीबे केर दाना खा कऽ नमहर होइ छै।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \nतँ देखू तीन  सालक  आन  िकछु बÁचाक  िलट  िजनका सरकार  बहादुर  पुरकार  देलिखन --  \n2009- भालचKL  झा (बीछल  बेरायल  मराठी एकxकी-  सSपादक  सुधा जोशी आ रÂाकर  मतकरी, मराठी) \n2010- डॉ. िनWयानKद  लाल  दास  ( \" इ­नाइटेड  माइ¨Øस \" - मैिथलीमे \"5°विलत  5Ëा\"-\n डॉ.ए.पी.जे. कलाम , अं¬ेजी) \n2011- fी  खुशीलाल  झा (उपरवास  कथाuयी, रघुवीर  चौधरीक  गुजराती उपKयास ) \n2012- fी  महेKL  नारायण  राम  (\" कामलीन \" कॲकणी उपKयास  fी  दामोदर  मावजो) \n  \nजँ 2009  आ 2010  बला बÁचा के देखबै तँ वत;मान  समय  लेल  भने संतुिÍ  लागए  मुदा 2011  आ 2012  देिखते\n अहx अपन  माथा फोिड़  लेब  से हमरा िव§ास  अिछ।  2009 आ 2010  दूनू अनुवाद  मूल  ¬ंथसँ भेल  अिछ  मुदा \n2011  आ 2012  ?????  \n  \n2011  आ 2012  केर  बÁचासँ गरीब  \"प[ा  नदीक  मxझी\" केर  तुलना करी तँ प[ा  नदीक  मxझी बहुत  बिल¹  अ\nिछ  मुदा पिहनेह किह  देने छी जे दलालक  बÁचा गरीबकबÁचाक  खोराकी खा कऽ  जीबै छै से एहू ठाम  छै।  \nआब  5Ù  उठै छै जे ऐ प[ा  नदीक  मxझी के पुरकार  िकएक  ने भेटल  तँ तइ  लेल  अनुवाद  पुरकारक  शु©सँ \n2012  धिरक  िलट  देबए  पड़त  आ से हम  पिरिशÍमे देब।ओिह  ठामसँ देखलापर  पता चलत  जे लगभग  70  \n5ितशत  ओहनक® पुरकार  भेटल  छै जकर  अनुवाद  कत| मूल  भाषा जिनते नै छिथ  उपरे देखू ने 2011 मे खु\nशी लाल  झाक®भेटलिन  ितनका गुजराती नै आबै छिन  तेनािहते महेKL  नारायण  रामक® कॲकणी भाषा कतेक  आ\nबै छिन  से तँ भगवाने जानिथ  िक  जूरी जानिथ  मुदा जनता तँ जािनए  रहलछै।  हम  पिहनेहॲ कहलहुँ एखनो क\nिह  रहल  छी ई खुशी लाल  झा िक  महेKL  नारायण  राम  सन  झुÚा अनुवादक  आ एकरा चूनए  बला दलाल  जूरी \nसभ  गरीबक  पुरकार  खा कऽमहान  बनल  अिछ।  \nआबो अहx सभक® िफ¦म  \"Õी इिडयट \" मोन  पड़ल  िक  नै।  िवHा तँ प[ा  नदीक  गरीब  \\ाSहण  लग  छिन  मुदा ओ\nकर  िड¬ीपर  दलाल  सभ  कजा केने अिछ। भने प[ा नदीक गरीब \\ाSहण मूल भाषासँ अनुवाद \nकेने होिथ मुदा सरकार बहादुर तँ दलालक फेरामे छिथ। तँए \"प[ा नदीक मxझी\" आ ओकरा \nसन-सनक® पुरकार नै भेटलै आ ने भेटतै। आब कने फेर गुलशन नंदाक उपKयासक® देखी। \nओिहमे नायक तखने जबरदती नाियका संग िबयाह करै छै जखन िक नाियकाक बापक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nिबजनेसक सभ खराप भेद बूझल भऽ जाइत छै। कहॴ पुरकारोमे एहने तँ नै छै। भऽ सकैए \nपुरकारक महंथक सभ खराप भेद ई चमचा-दलाल सभ बूिझ जाइत हो आ ओइ भेदक® \nसुरित रखबाक लेल पुरकार थमा देल जाइत हो। हमरा तँ पिहल तक;क अपेा इएह \nबेसी समीचीन बुझाइत अिछ। महंथ सभ अपन िबजनेस एही तरीकासँ सुरित रखने \nअिछ।मुदा जेना उपKयासमे बेटा अपन िजी बापक® मािर दैत छै तेनािहते ई दलाल सभ \nपुरकारक महंथ सभक® मारबे करतै। धेआन देबाक बात छै जे आन िकयो नै अपने दलाल \nसभ मािर देतै महंथ सभक®। से महंथ जीबऽ की मरऽ मुदा ऐ बातपर संदेह नै जे अनेको \nप[ा नदीक गरीब \\ाSहण चिल जेता असगर।  \n  \nपिरिशÍ---  \nसािहWय अकादेमी मैिथली अनुवाद पुरकार  \n  \n  \n1992- शैलेKL मोहन झा (शरतचKL ¡यि£त आ कलाकार-सुबोधचKL सेन, अं¬ेजी) \n  \n1993- गोिवKद झा (नेपाली सािहWयक इितहास- कुमार 5धान, अं¬ेजी) \n  \n1994- रामदेव झा (सगाइ- रािजKदर िसंह बेदी, उदू;) \n  \n1995- सुरेKL झा “सुमन” (रवीKL नाटकावली- रवीKLनाथ टैगोर, ब­ला) \n  \n1996- फजलुर रहमान हासमी (अबुलकलाम आजाद- अदुलकवी देसनवी, उदू;) \n  \n1997- नवीन चौधरी (मािट मंगल- िशवराम कारंत, क`ड़) \n  \n1998- चKLनाथ िमf  “अमर” (परशुरामक बीछल बेरायल कथा- राजशेखर बसु, ब­ला) \n  \n1999- मुरारी मधुसूदन ठाकुर (आरो­य िनकेतन- ताराशंकर बंदोपायाय, ब­ला) \n  \n2000- डॉ. अमरेश पाठक, (तमस- भी±म साहनी, िहKदी) \n  \n2001- सुरे§र झा (अKतिरमे िवफोट- जयKत िव±णु नाल¸कर, मराठी) \n  \n2002- डॉ. 5बोध नारायण िसंह (पतझड़क वर- कुतु;ल ऐन हैदर, उदू;)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n  \n2003- उपेKद दोषी (कथा किहनी- मनोज दास, उिड़या) \n  \n2004- डॉ. 5फु¦ल कुमार िसंह  “मौन” (5ेमचKद की कहानी-5ेमचKद, िहKदी) \n  \n2005- डॉ. योगानKद झा (िबहारक लोककथा- पी.सी.राय चौधरी, अं¬ेजी) \n  \n2006- राजनKद झा (कालबेला- समरेश मजुमदार, ब­ला) \n  \n2007- अनKत िबहारी लाल दास  “इKदु” (यु आ योा-अगम िसंह िगिर, नेपाली) \n  \n2008- ताराकाKत झा (संरचनावाद उर-संरचनावाद एवं 5ाÁय का¡यशाu-गोपीचKद नारंग, उदू;) \n  \n2009- भालचKL झा (बीछल बेरायल मराठी एकxकी-  सSपादक सुधा जोशी आ रÂाकर मतकरी, मराठी) \n  \n2010- डॉ. िनWयानKद लाल दास ( \"इ­नाइटेड माइ¨Øस\" - मैिथलीमे \"5°विलत 5Ëा\"- डॉ.ए.पी.जे. \nकलाम, अं¬ेजी) \n2011- fी खुशीलाल झा (उपरवास कथाuयी,  रघुवीर चौधरीक गुजराती उपKयास) \n2012- fी  महेKL नारायण राम  (\"कामलीन\" कॲकणी उपKयास fी दामोदर मावजो) \n  \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.जगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’-मैिथली गजलक संसारमे ‘अनिचKहार आखर ’ २.मु`ाजी-अिधकार \nलेल छटपटाइत मोहन दास  \n  \n१ \nजगदीश चKL ठाकुर ‘अिनल ’ \nमैिथली गजलक संसारमे ‘अनिचKहार आखर ’ \n  \nमैिथली गजल आ शेरो-शाइरीक लेल ‘अनिचKहार आखर ’ बहुत महWवपूण; नाम अिछ | \n2008 मे इKटरनेट पर मैिथली गजल आ शेरो-शाइरीक वतंu अिभयान ल ’क’ ‘अनिचKहार \nआखर ’ नामक लागक संग उपिथत भेलाह युवा रचनाकार आशीष अनिचKहार | पिहल बेर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nगजेKL ठाकुर Ñारा तेरह खंडमे गजल शाu 5तुत कएल गेल आ एतिहसं शु© भेल \nमैिथलीमे सरल वािण;क बहर | वयं आशीष अनिचKहार सेहो एिह लॉगपर मैिथलीमे गजल \nिलखबाक लेल ¡याकरण 5तुत करैत कतेक गजल िलखलिन आ आनो रचनाकार सभसं \nसंपक; कए हुनका सभक 5ेिरत केलिन गजल िलखबाक लेल |बहुत रचनाकार एिह अिभयानमे \nसिSमिलत   भेलाह | \nइKटरनेट पिuका ‘िवदेह ’क एक अंकमे सरल वािण;क बहरमे आशीष अनिचKहारक बहुत रास \nगजल 5कािशत भेल |आशीषजीक एहेन 78   टा गजल 32   टा कता आ िकछु gबाइक संग \nवष;2011   मे एक पोथीमे आएल जकर नाम अिछ ‘अनिचKहार आखर ’जे हमरा जनैत मैिथलीमे \nपिहल एहेन पोथी अिछ जािहमे सरल वािण;क बहरमे 78    टा गजल अिछ | \nएिह पोथीक दू बेर पढलाक बाद हमर जे मंत¡य अिछ से िनÛिलिखत शदमे ¡य£त कएल जा \nरहल अिछ : \n1)\n      एिह पोथीक आरSभमे गजलक इितहास   आ  मैिथली गजलक ¡याकरण 5तुत भेल अिछ \n| \n  शेर , मतला, रदीफ़ , कािफया, मकता आ बहरसं नीक जक पिरचय कराओल  \n  गेल अिछ | \n2)      पोथीमे 78   टा गजलक अितिर£त 32   टा कता आ 2  टा gबाइ अिछ | \n3)      76 टा गजलमे रदीफ़ आ कािफया दूनू अिछ | 2 टामे कािफया माu अिछ | \n4)       2  टा गजलमे 6 टा शेर अिछ | शेषमे पच-पचटा शेर अिछ | \n5)        वण;क संयाक अनुसार गजलक संया एिह तरह अिछ : \n8 वण;क  1 टा गजल अिछ  \n9 वण;क  1 टा गजल अिछ                                                                 \n10  वण;क  2 टा गजल अिछ                                                                 \n11  वण;क  4 टा गजल अिछ                                                                      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \n12  वण;क  8 टा गजल अिछ  \n13  वण;क  3 टा गजल अिछ  \n14  वण;क  11  टा गजल अिछ                                                              \n15  वण;क  12  टा गजल अिछ                                                             \n16  वण;क  13  टा गजल अिछ  \n17  वण;क  7 टा गजल अिछ                                                            18  वण;क  6 टा गजल \nअिछ                                                                \n19  वण;क  4 टा गजल अिछ                                                                                                                       \n20  वण;क  6 टा गजल अिछ                                                            21  वण;क  1 टा गजल \nअिछ                                                             \n  \n(6 )  मतला : मतला सभमे रदीफ़/ कािफयाक पालन नीक भेल अिछ  | अपवादमे िनÛिलिखत \nगजल सभ अिछ : \nगजल मक --56  बुझाइत / िमझाइत                                                          गजल मक --71  तबीयत / \nरैयत       \nगजल मक --77  ओ`ी / मु`ी                                                         \n(7 )  कािफया : मतलाक कािफया आ आन शेर सभक कािफयामे िमलान अिछ  | अपवादमे \nिनÛिलिखत गजल सभक देखल जाए : \nगजल मक     मतलाक कािफया            आन शेर सबहक कािफया \n10             दुराचार /  ÝÍाचार               बेकार , सरकार ,अKहार , अनिचKहार  \n20            भड़ुएक / पहgएक                 मािलएक , िनशबदीएक        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \n29            अदना/ पदना                    िवपदा,तगमा,भगवा,सुगवा \n35            रोकब/ ठोकब                       फ़ोड़ब ,तोडब  \n36            बह`ा / स`ा                       जु`ा \n43                      राित / पित                        आँिख , मािट , हडािह  \n55              टूटैत / छूटैत                      लुटैत , कटैत ,खसैत  \n65             जरैत / डरैत                   भरतैक , बजैत , रहैत  \n67             खसा/ बसा                    बना,सजा,नचा         \n71       तबीयत / रैयत                    िकमत  \n73              मानू / जानू                        बेकाबू                                \n  \n(8) मकता   :  बीस टा गजलमे मकताक 5योग भेल अिछ , से नीक भेल अिछ | \n(9) भाषा आ भाव प   : गजलकारक अनुसार गजलक 5ेमी-5ेिमका ( आWमा-परमाWमा )क \nगप-सप सेहो मानल जाइत छैक आ गप-सप सिदखन गHमे होइत छैक , त गजल लेल \nगHाWमक भाषा हेबाक चाही | से गHाWमक भाषाक नीक तरक आकष;ण सभ रचनामे अिछ |  \nगजलकार कहैत छिथ : “हम अपन गजलमे (िकछु शदक ) अपूण; ©पक 5धानता देने छी | \nपूण; ©पक 5योग हम खाली वण; आ माuा िमलेबाक लेल करैत छी |अपूण; भाषा गजलक लेल \nबेसी नीक |”  \n‘निह ’ के थानपर ‘नै’, ‘जािहठाम ’क बदला ‘जै ठाम ’, ‘कतेक ’ के बदला ‘कते’, हेतैक के बदला \n‘हेतै’क 5योग शेर सभमे नीक लगै छैक | \nगजलमे मुय तWव 5ेम होइत अिछ |5ेम कोनो मनु£ख , 5कृित ,मािट-पािन , संकृित , भाषा, देश-\nदुिनयासं भ ’ सकैत अिछ |       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \n5ेमक अिभ¡यि£त कतेक ©पमे भेल अिछ : नॲक-झॲक , उलहन , उपराग ,आोश ,आवेश आिद \nतWव जह-तह िविभ` गजलक शेर सभमे सुÁचा मैिथल दृिÍ   नेने भेटल अिछ | बानगीक \n©पमे देखल जाए िनÛिलिखत शेर सभ : \n‘भूखक दद; होइत छैक 5काशोसँ तेज  \nदेखू पेटक खाितर दलाल बनल लोक ’ \n  \n‘चुप रहत मनुख िगदर भुकबे करतै \nिनज¸व तुलसी चौरा कुकुर मुतबे  करतै’ \n  \n‘हरेक समय िबतैए दुःख आ दद;मे \nगरीब लेल नव-पुरान की साल हेतै’ \n  \n‘देहे िजKदा भावना मिर गेलै \nजग लगैए समसान सन ’ \n‘निह बनत केओ राम मुदा \nसेवक चाही हनुमान सन ’           \n  \n‘रामक आदश; तँ मिर गेल हुनके संगे \nबुझू आब तँ खाली हुनक नाम चलैए ’ \n  \n‘ जे नै कमा सकए टका बेसीसं बेसी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \nलोक तँ ओकरे बुझैछै   बेकार सन ‘ \n  \n‘घोघक रहय त एना बुिझयौ \nझरकल मूंह झपनिह   नीक.’ \n  \n‘लोक जहर दैए मुिकया कए  \nआब त हँसीसँ  डरनिह नीक ’ \n  \n‘हाथ सटेलासँ मोन केना भरतै \nअहx करेजसं सटा िलअ हमरा’’ \n  \n‘जाइ छी मुदा जेबाक मोन   नै अिछ  \nकोनो सपतसं घुरा िलअ हमरा’ \n  \n‘नून नै चटबए पड़तै बेटीक  \nआब तँ  गभ;पात लेल यु ’ \n  \n‘बुिड़बक देवी कुरथी अत  \nहम एहने िवकास करैत छी’ \n  \n‘अहxक दरस-परस बØड महग अिछ        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nसिट जैतहुँ अहxक देहमे बसात भेने’ \n‘सबहक घरमे एकटा अगी जKमए  \nसरकारक िन` टुटै छै खुरफात भेने ‘                                      \n  \n‘हमरा अहx नीक लगै छी सभ िदनसं \nमुदा 5ेम अिछ से किह निह पबैत छी’ \n  \nअहxक 5भािवत करबाक लेल , चुप करबाक लेल , सोचबाक लेल , िवचार करबाक लेल आ \nबेरपर मोन रखबाक लेल सैकडो  शेरसं भरल अिछ एिह पोथीक गजल सभ   | \nपोथीक सSबKधमे अपन िटपणी 5तुत करैत गजेKL ठाकुरजी कहैत   छिथ : \n“मैिथलीक पुनज|गरणक ऐ समएमे ऐ पोथीक आगमन मैिथली आ माu मैिथलीक पमे एकटा \nसाथ;क हतेप िस हएत | वतः फूत; गजलमे जे गेयता आ 5वाह होइ छै से ऐ सं¬हक \nसभ गजल , gबाइ आ कतामे अहxक भेटत |”  \nहम एिह िटपणीक   समथ;न करैत छी | \n  \n२ \nमु`ाजी \nअिधकार लेल छटपटाइत मोहन दास  \nलोकतिuक इकाइक ©पमे िगनल जाए बला जन वा जनमानस ओकर िशकार भऽ जाइए आ \nिशकारी सभ ओकरा बल सा सुखासीन भ अपन आधारक® बेर-बेर थकुचैत िक चेथड़ी करैत \nअÀहास करैए। िकयो दुबर जन जँ किहयो कौ केखनो माथ उठा अपन अिधकार तकैए \nतहन ओकरेसँ जाबी बना मुँह जािब देल जाइए आ िक ओकरे बीनल सीकसँ ओकरे फसँरी \nदऽ देल जाइए।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \nअिभजाWयवग;क बीच सव;हारा वग; अपनाक® उपर किरतॲ नीचा देखा नीचमे रहबाक लेल बेबस \nहोइए। कौ केखनो पाइसँ नीच तँ कौ, केखनो जाितसँ नीच रािख धोिधगरहा सभ ओकर \nशि£तक दोहन करैए। आ िनचला पौदानक लोक सिदखन उपरका लोकक कौ जाितसँ तँ \nकौ पाइसँ ओकरा नीचा दबाइत रिह जाइ लेल बाय होइए।  \nएहने उपरो£तो पिरिथित मय एकटा सव;हारा वग;क लोक अिछ मोहनदास। जे अपन \nपिरिथितक संग-संग समािजक िवषम पिरिथितसँ लड़बाक असफल 5यास करैत िजनगी \nकािट रहल अिछ। सभ डेग दूरा-दुरखापर अपन डेग अटिक जाइत देखैए मुदा तइयो हािर नै \nमानैए। थकैए , खसैए आ फेरो हुबा कऽ अपन बाट परहँक एक-एक डेग आगू बढ़बैत \nजाइए।मोहन दासक कथाककार उदय5काशजी एकर घर-पिरवार , समाज आ पिरिथित मय \nघुिस एकल-एक भोगल यथाथ;क® जीवंत कऽ िचuण करबामे सफल देखाइत छिथ। एक-एक \nसोच आ घटनाक® एतेक महीन आ िनसन बोध आ िचuण कथाक® महान बनबैत अिछ।  मोहन \nदास ऐ वतंuताक लड़ाइ एकसर वाहक भऽ चलैत बाटपर पौलक हष;वध;न ओकीलक®। \nिजनगीसँ झमारल दोसराइतपर िववासे किठन भऽ गेल छै। िबसनाथ ओकील Ñारा सहयोगक \nआस संशय¬त बुझैए मुदा एकसँ भल दुइमे िव§ास करैत ओकरा संग देबाक आ§ासनपर \nिव§ास कऽ जा िटकैए।  समय िबतैत गेल। मोहनदास कतूरी अपन मेहनित-मजूरी \nआ मलहइया मायक कृपासँ कोनो तरह िदन गुजािर रहल छल।  \nमोहन दास ओइ दफuक आगू ठाढ़ छल जतऽ चािर बरस पिहने ओ अपन सभटा सिट;िफकेट \nजमा केने छलाह। ओतऽ काज करऽ बला बाबू भरोसा देने छल- अहxक नाओं तँ किहयो ने \nकिट सकैत अिछ िकएक तँ िलिकत आ शारीिरक परीामे अहx सूचीमे सभसँ उपर छी। मुदा \nकतेको बरख धिर पिरणाम शूKय।ई वएह काल छल जखन लगातार पंLह बरससँ िहंदी \nभाषाक संबंिधत पदक चयन समीितक सभ सदय खाली पदपर अपन जमाए-बेटी, बेटा आ \nसमिधक® िनल;°जतासँ िनयु£त कऽ दैत छल। ओइपर ने कोनो सी.बी.आइ इK£वाइरी छल ने \nरा°य सभा वा लोक सभामे कोनो सवाल उठैत छल।  मोहन दास सभ ठाम हारैत रहल.. तहन \nओ खाडा गाम जा कऽ िसंहनारायण गॲसाइक® बजौलक ओकरा बीस टाका आ दािल \nचाउर , नून-हरिद सीधा देलक। ओकरासँ मलहइया मायक पूजा करौलक आ शु बकरीक \nदूधसँ िनकालल गेल पाव भिर मालाइक भोज चढ़ौलक। आइ िनभरोस भऽ मोहन दास \nअÀहास कऽ रहल अिछ \" जकरा बनबाक छै मोहनदास , हम नै छी मोहन दास। हम बी.ए नै \nकेलहुँ। हम किहयो कोनो नौकरी कािबल नै रही। हमरा चैनसँ जीबऽ िदअ\"       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \n  \nई िहंदीक मोहनदास िथक की मैिथली अं¬ेजी की आन भाषाक से लोकक® पढ़लेपर पता लगतै \nकारण हरेक समाज नै हमरा िहसाब तँ हरेक आदमीमे एक टा ने एकटा मोहनदास रिहते छै। \nिवनीत उWपलजीक® बधाइ ऐ अनुवाद लेल।  \n  \nऐ \nरचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nमु`ाजी \nधीया-पुता लेल 5ेरक अिछ देवीजी \n  \nिधया-पुताक मोन कचाह होइत छै। जेना बxसक हिरयर करची। ओकरा िजSहर िलबेबै ितSहरे \nलीिब जाएत। तािह समय बगरता होइ छै ओइ िख°जा मगज के सजग कऽ ठोस बाट \nधरेबाक। से जँ सजग ©पे भेल तँ ओ बाट मोकाम धिर वतः पहुँचा देबाक कुबित रखैए।  \n\"देवीजी\"क® समािजक बदलावक सूuधार बना °योित चौधरीजी खंिडत िगनगीक® जोड़बाक \nसफल 5यास करबाक चेÍा कएलिन अिछ। ऐ पोतीमे छोट-छोट आलेखक मायम धीया-\nपुताक® 5ेरणा दऽ नव बाटपर चलबाक लेल 5ेिरत कएल गेल अिछ।  \nधीया-पुता सभ सु­गाक® पकिड़ िपंजड़ामे बंद कऽ रखेए। ओकरा सभ \"देवीजी\" िसखा देने \nछै। ओ जखने \"देवीजी\" बाजए की सभ थपड़ी पाड़ए। देवीजी ओकरा बदला छाu-छाuासँ \nिकछु दाना-पानी रािख सु­गाक® िपंजड़ा खोिल उड़ा देलिन। आब सभ िचड़ै ओतऽ दाना-पानी \nखा-पी कऽ उिड़ जाइत छल। देवीजी ऐसँ धीया-पुताक® वतंu जीवन जीबाक सीख देलिन।  \nपरीाक पिरणाममे असफल भेल बÁचा सभपर माए-बापक तामस करबापर मना करैत सभ \nअसफल बÁचा सभक® दुखी नै भऽ आगू मेहनित आ सफल हेबाक लेल 5ेिरत केलिन। आब \nकोनो बÁचा असफल नै होइए।  \nमैिथलीमे ऐ तरहँक 5ेरक िनबंधक पिहल संगोर अिछ जे माu िनबंध नै 5ेरणा आ जे नव बाट \nसृजनक ©पमे सॲझा आएल अिछ।  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nनबो नारायण  िमf  \nयुगपुgष  fी  राजनंदन  लाल  दास  \n  \n  \nलगभग  तीन  दशक  पूव; कलकाक  महाजाित  सदन  5ेागृहमे मैिथली काय;मक® आयोजन  छलै।  हम  दश;\nकदीघ|मे उपिथत  मैिथली5ेमी लोकिनक  उWसाह  देिख  रोमिचतभेल  छलहुँ।  तािह  मय  एकटा स°जनक® \nहाथमे मैिथली पिuकाक  िकछु 5ित  देखलहुँ।  मैिथली पu -\nपिuकासँ लगाव  हेबाक  कारणे हम  अपनाक® रोिक  ने सकलहुँ आ हुनकासँएक  5ित  लेलहुँ।  िविशÍ  ¡यि£त  \nसभसँ हुनक  घिन¹  संबंध  देिख  हम  हुनक  पिरचय  पुछने छलहुँ, आ तकर  बादसँ आइ  धिर  िनरंतर  हुनका संप \nक;मे छी।  ओ ¡यि£त  छिथमैिथलीक  uैमािसक  पिuका \"कण|मृत \" केर  यशवी संपादक , िमिथला-\nमैिथलीक  उ`ायक  वनामधKय  बाबू fी  राजनंदन  लाल  दास।  \nिहनक जKम 5 जनवरी 1934 मे अपन मातृक सहरसा िजलाक पटोरी गाममे भेलिन। दरभंगा \nिजलाक घनयामपुर अंचलक गोनौन गाम िहनक पैतृक गाम छिन। \n।व . िवHा देवी एवं व . मनीलाल  दासक  ई सुपुu  वत;मानमे तीन  भाइ , एक  बहीिनक  अितिर£त  चािर  गोट  सं\nतान  मय  िमिथला-\nमैिथलीक  हेतु सतत  तWपर  रहैत  छिथ।अWयंत  खेदक  िवषय  जे िहनक  पÂी राजे§री देवीक  िनधन  हालिहमे \n74  वष;क  अवथामे कोलकाताक  गरफाक® आवासपर  24  िदसSबर  2015 क® भऽ  भेलिन।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \n \nराजनंदन  जीक  5ारंिभक  िशा िबहारसँ 5ात  केलाक  बाद  1949 मे कलका एलाह।  राजेKL  छाu  िनवासमे \nरिह  राजनीित  शाuमे एम .ए केलिन।  िमिथला-\nमैिथलीक  5ितसाक  रहबाक  कारणे िहनक  5वेश  ताWकालीन  \"िमिथला लोक  संघ  \"मे 1958 मे वयंसेवक  \nकेर  ©पमे भेलिन।  आगू जा मैिथलीक  आन  सभ  संथा जकx ईहो संथा दू भागमेबँिट  गेल  एक  \"अिखल  भा\nरतीय  िमिथला संघ \" दू िमिथला सकृितक  पिरषद् । दासजी \"अिखल  भारतीय  िमिथला संघ \" केर  सदय  \nबनलाह।  दासजी भू-भाषाक  5ित  सततसजग  रहलाह  अिछ।  ओना तँ िमिथला-      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \nमैिथलीक  5ित  िहनका छाuे जीवनसँ िसनेह  छलिन  मुदा कलका एलापर  ताWकालीन  िमिथला-\nमैिथलीक  पिरवेश  आ युग -5वत;क  व .बाबू साबेह  चौधरी, व . देवनारायण  झा एवं व. 5बोध नारायण \nिसंह 5भृित महानायक लोकिनक सािनयमे एलापर िहनक gिचमे िवतार भेनाइ वाभािवके \nछल। अपन कम;ठताक बलपर fी दासजी अिखल भारतीय िमिथला सं घक सिचव िनव|िचत \nभेलाह। ई िहनक लोकि5यताक 5माण छल।  \n \nई तँ भेल िहनक संगठनक® सुचा© ©प आगू धिर बढ़ेबाक कला। दोसर प िहनक \nसािहिWयक-सकृितक अिछ। पuकािरतासँ आंतिरक लगाव हेबाक कारणे जे अवसर भेटब \nिनिßते छलिन आ से भेटलिन जखन िकछु सािहिWयक 5ेमी लोकिन \"आखर\" नामक पिuकाक \n5काशन केलक जकर संपादक छलाह कीित; नारायण िमf एवं बीरे KL मि¦लक आ वयं       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \nछलाह संग छलिखन व. पीताSबर पाठक ओ अKय। अप समयमे ई पिuका बहुत लोकि5य \nभेल मुदा एकरो ¬हण लािग गेलै। िकछु अपवाद के छोिड़ मैिथलीक सभ पिuका अ¦पायु \nहोइत रहल अिछ आ तकरे िशकार भेल \"आखर\"। \nमैिथल  बुिजीवी होइत  छिथ  मुदा ई लोकोि£त  \"तीन  ितरहुितया तेरह  पाक \" सिदखन  पछोड़  धेने रहैत  छिन। \n िकछु घटनासँ दासजी मम|हत  भेला।  तािह  समय  ओ एहनसंगठनक  5यासमे छलाह  जे कोनो पिuका िबना \nकोनो िदàत  चलैत  रहए  तािहमे अपन  योगदान  देबाक  िनßय  केलिन  आ तकरे फलव©प  \"कण|मृत \"मे िहन \nक योगदानकआइ  छीसम  वष; चिल  रहल  अिछ।  कण|मृतक  संथापक  संपादक  व . अजु;म  लाल  करण \nजी जािह  आWमिव§ासक  संग  िहनका ई भार  देने छलिखन  तकरा सफलतापूव;किनव|ह  करैत  रहलाह  अिछ। \n िहनक  ल­नशीलता कारणे भारतक  5Wयेक  रा°य  एवं नेपालक  िकछु अंचलमे एकर  पाठक  ओ ¬ाहक  अिछ। \n धात¡य  जे एिह  पिuका संचालन  ओसंपादन  पूण;तः  अवैतेिनक  अिछ।  आइ  82  वष;क  अवथामे एखनहुँ  संपा\nदकीय  काय;सँ जुड़ल  छिथ। 5ारंभेसँ आइ धिर सािहWय सृजनमे नव लेखकक® 5ोWसाहन दैत \nरहलाह अिछ। िमिथला िचuकलाक हेतु सतत नव लोकक® 5ोWसािहत केनाइ अपन धम; मानैत \nछिथ। पिuकाक आवरण िचuमे िमिथला िचuकलाक हएब तकरे पिरचायक िथक। हरेक \nसाल अ£टूबर-िदसSबर अंक जे शारदीय िवशेषक ©प याित 5ात केने अिछ से संपूण; ©पे \nसािहWय ओ िमिथला िचuकलापर किLत रहैत अिछ। ई शारदीय िवशेषक सं¬हणीय मानल \nजाइत अिछ। एकर अितिर£त कथा अंक , िमिथला लोककला-लोकसंकृित आिद 5कािशत \nभेल अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nहमरा \nनजिरमे सभसँ िवशेष महWवपूण; वतु ई जे अपना समाजक 18   गोट िवभूितक समृितकमे \nमरणोपराKत िवशेषक िनकालबाक fेय िहनके छिन। इएह िहनक संपादकीय कुशलताक \n5ितमान अिछ। आ िहनक इएह कुशलता मैिथलीक संपादकक भीड़सँ अलग करैत अिछ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \nहालिहमे अिथित  संपादक  fी  चंLेशजीक  सहयोगसँ कण|मृतक  नेपाल  अंक  आएल  अिछ  जे बहु-\n5शंिसत  भेल  अिछ।  कण|मृतक  संपादकीय  \"हमर  कहब \"मे िहनक  बहुआयामीियाकलाप  आ मैिथलीक  5ित \n सुÁचा िसनेह  देखल  जा सकैत  अिछ।  \nसाSयवादी िवचारधारासँ ओत5ोत  रहबाक  कारणे मैिथलीमे मौिलक  नाटक  \"सKतो\" िलखलिन  जकर  सफल  \nमंचन  सेहो भेल  अिछ।  नाटकसँ लगावक  कारणे कण;गो¹ीक  तWवावधानमे कितपय  मैिथली नाटकक  मंचन \n करौने छिथ।  िहनक  िलखल  िकछु पोथी एना अिछ --  \n१)     सKतो ( नाटक ),  2) िचuा-\nिविचuा (कण|मृतमे 5कािशत  िहनक  संपादकीयक  संकलन ),  3) िमिथला-\nमैिथलीक  िवकासमे कण;गो¹ी एवं कण|मृतक  योगदान -\n1974 सँ 2011  तक  4) 5बोध  नारायण  िसंह  ( िबिनबंध -सािहWय  अकादेमी) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \nएकर  अितिर£त  अनेको िनबंध  पu -\nपिuकामे िछिड़आएल  छिन।  वत;मानमे आWमकथा, िबिनबंध  एवं अKयाKय  महWवपूण; लेखकीय  5यासमे संल \n­न  छिथ।  कितपय  संथाÑारा सSमािनत  भऽ  चुकलाह  अिछ।  हमरा नजिरमे जतेक  सSमानक  ई अिधकारी \nछिथ  से एखनहुँ िहनका 5ात  भेनाइ  बxकी छिन।  िवडंबना अिछ  जे हम  सभ  मरणोपराKतजेिह  ¡यि£त  केर  गुण \nगान  करैत  निह  अघाइत  छी ितनके जीवनकालमे उिचत  सSमान  देबासँ परहेज  करैत  छी जे घातक  अिछ।  ए\nहन  महान  िवभूितक  िवषयमे कतबो िलखबथोड़  हएत।  हम  अपनाक® भा­यशाली बुझैत  छी जे एहन  िवभूितक  \nिसनेह  सिदखन  भेटैत  रहल  अिछ।  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \n \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nकेदार कानन  \nहमर स बहक पंिडतजी \n  \nपंिडत गोिवKद झाजीक रचनाWमकता एखनो बनल छिन से मामूली बात निह िथक। मोन पड़ैत \nछिथ जीवकाKत जे कहैत छलाह जे लेखकक® िनह िकछु ने िकछु िलखैत रहबाक चाही \nखाहे ओ रचनाकारक नामे पuे िकएक ने हो, एिहसँ लेखनक मबता बनल रहैत छैक। \nठीक इएह बात पंिडतजीमे लागू होइत छिन। हुनक जे वयस छिन तािह वयसमे गाम-घरक \nबूढ़ लोकिन खटा धयने रहैत छिथ मुदा पंिडतजीक भीतर जे रचनाWमकता बनल छिन से \nहुनका बूढ़ निह होबऽ दैत छिन। ई बात जिहना हमरा सभक® चमWकृत करैत अिछ तिहना \nई±य|सँ सेहो भरैत अिछ। ओ ने तँ ©कल छिथ ने ठमकल। ओ एखनो मैिथली भाषा आ \nसािहWयक® समृ कऽ रहल छिथ।  \nमोन पड़ैत अिछ 2014क कोनो मासमे एक संया हुनका संग िबतौने रही। संगमे रघुनाथ \nमुिखया रहिथ , अवकाशक िदन छल आ अàू भाइ घरिहमे छलाह। बहुत रास गप-सप भेल \nछल। ओ बहुत आWमीयता आ आपकताक संग हमरा कहलिन जे \"केदार एकटा बात कहैत \nछी, अहx हमर बातक® यानसँ सुनू। हम कहऽ चाहैत छी जे मैिथली बला िकसुनजीक संग \nKयाय निह कऽ सकलाह अिछ आ ओ Kयाय अहx कऽ सकैत छी।\" माने, हुनक कहबाक अथ; \nरहिन जे हम अपन िपतापर एका¬ एकटा पोथी िलखी। बात हमरा जँचल छल आ ओही िदन \nहुनका ओतए , हुनका सम हम संक¦प लेलहुँ जे िकसुनजीपर हम एकटा पोथी अवये \nिलखब।  \nओ अपन पोथी सभ देखौलिन। एक ठाम सजा कऽ राखल। ¡यविथत। हुनक ई पोथी \nसभमेसँ अिधकश हुनक मौिलक लेखन छल , िकछु संपािदत आ िकछु आन-आन भाषाक \nसवáम कृितक अनुवाद। सभ िकछु ¡यविथत आ एक ठाम। ई एक लेखकक संसार छल \nजे कतहुँ िछिड़आएल निह छल। एकटा पूरा कोठलीमे समाएल छल हुनक लेखकीय दुिनयx।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nगोिवKद बाबूक संग लागल छिन पंिडतजी। मुदा कतहुँसँ हुनक बगए-बािन देिख ओ पंिडत माने \nिमिथलाक पारंपिरक पंिडत सन निह लगताह। वेश-भूामे ओ सभ िदन पैजामा पिहरलिन। \nदेखबा-सुनबासँ पंिडतक िवपरीत। मुदा जखन हुनकासँ गप होयत , कोनो िवषयपर िवमश; \nहोयत , कोनो िसतक खंडन-मंडन होयत तखन लागत अरे ई तँ संपूण; शाuक गंभीर \nअवगाहन केने छिथ। तखन लागत जे ई िमिथलाक आWमा बािज रहल अिछ।  \nसािहWयक लगभग सभ िवधामे ओ िलखलिन। आ जे िलखलिन से एकदम ठोकल-पीटल। आ \nसे खूब िलखलिन। जीवंत िलखलिन. जागंत िलखलिन। ओ कोनो युवा रचनाकारसँ बेसी युवा \nछिथ। बेसी सिय छिथ। बेसी जागल आ जीवंत छिथ। कथा गो¹ी ( सगर राित दीप \nजरए) सभमे ओ सभ ठाम जाइत-अबैत रहलाह। कथा पाठ करैत रहलाह। राित भिर जािग \nकऽ आन कथाकारक कथा सभपर अपन महWवपूण; आ िवचारोेजक िटपणी करैत रहलाह। \nहुनक सियता रेखिकत करबा यो­य अिछ।  \nभारती मंडनक 5काशन ममे हमरा मोन अिछ जे तीन-चािर टा विर¹ लेखक माu ओहन \nिवषयपर िलखलिन जािहपर एक संपादकक हैिसयतसँ रचनाक अनुरोध कएल तािहमेसँ एक \nपंिडत गोिवKद झा छिथ। माने ओ िवषय मैिथली लेल एकदम नव आ बेछप छल। गोिवKद \nबाबू तािहपर अपन कलम चलौलिन। हमहूँ चमWकृत आ चमWकृतसँ बेसी आâािदत।  \nओ सदैव ¡यत रहै छिथ। िकछु ने िकछु करैत रहैत छिथ। आ जे करैत रहैत छिथ से \nहमरा सभहँक थाती िथक , गौरव आ िवरासत िथक। हुनक सियता, हुनक रचनाWमकता हुनक \nजीवनक संबल िथक। ओ एक यो­य िपताक यो­य संतान िस भेलाह अिछ। संगिह ओ \nिमिथला आ मैिथलीक यो­य-सुयो­य पंिडत , महWवपूण; लेखक आ िवचारक छिथ।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nयोगेKL  पाठक  “िवयोगी” \nएकसgआ  िसपाही \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \n5ायः  बीस  बष; पूव;क  घटना छी।  मइ  जून  के मास  रहल  हेतैक।  हम  कलका मे एकसरे रही।  भोजनक  समय  रहै।  हम  \nभोजन  केलाक  बाद  बरतन  बासन  धोइ  लेल  तैयार  भेलेरही िक  घंटी बाजल।  एहन  कुसमय  मे के आएल  होएत  ? हम  उघारे \nदेह  रही, लुंगी आधा समेटने।  गम¸क  समय  हमर  बगे बािन  एिहना रहैत  अिछ। \nओही बगे मे हम  केवाड़  खोलल।  सामने मे ठाढ़  छलाह  दुबर  पातर  नमगर  िपंडयाम  ¡यि£त।  पुछलिन  –\n “िवयोगीजी छिथ  ?” हम  की उर  िदयनु ? एतबे कहिलएिन  –\n“भीतर  आउ”। हुनका भीतर  बैसाए  हम  हाथ  धो लेलहुँ, लुंगी ठीक  केलहुँ, हाफ  शट; पिहिर  लेलहुँ आ हुनका सामने उपिथ \nत भेलहुँ “जी कहल  जाए, अपनेक  पिरचय  ?”हमर  िजËासा पर  हुनकर  उनटे िजËासा छल  –\n“अपनिह  िवयोगीजी छी ?” हम  वीकारोि£त  मे मूरी िहला देिलएिन। \nतकर  बाद  पिरचय  भेल  आ आगKतुक  महाशय  कण|मृत  पिuकाक  बारे मे बतौलिन।  एकटा पिuका लेने आएल  छलाह  से दे\nखौलिन  आ हमरा एकर  आजीवन  सदय  बनबाकआ¬ह  केलिन।  हम  तुरे हुनका पxच  सौ टाकाक  चेक  कािट  देिलएिन।  हु\nनका पिuकाक  पुरान  5ित  सब  सेहो देबाक  अनुरोध  केिलएिन। \nएतिह  सॕ शु©  भेल  fी  राजनKदन  लाल  दासजी सॕ सSपक;।  तकर  िकछुए  िदनक  बाद  ओ वo अजु;न  लाल  करणजीक  संग  \nडेरा एलाह।  हमरा गाम  मे कण; कायथक  बाहु¦य  तकायथ  समाज  मे 5ायः  सब  लोक  एिह  गाम  सॕ पिरिचत।  आ करणजी\nक तs समिधयाg  सेहो छलिन  हमरे गाम।  एवम  5कार घिनÍता बढ़ैत  गेल, हम  िचuगुत  पूजा मे सेहोजाए  लगलहुँ आ कने\n मने कलकाक  िमिथला मे घॲिसआए  लगलहुँ।  आ कण|मृतक  िनयिमत  पाठक  तs भैए  गेलहुँ। \nतािह  समय  राजनKदन  बाबू काकुरगाछीए  मे रहैत  छलाह।  लग  रहने एकाध  बेर  हुनका डेरो गेल  रही।  िबमारीक  बाद  ओ बे\nटी लग  चल  गेलाह  गरफा-संतोषपुर।  कने दूर  ज©रभs गेलैक  तथािप  एहू डेरा मे हम  कएक  बेर  गेलहुँ। \nमैिथली सािहWय  मे हुनक  सािहिWयक  अवदानक  मू¦यकन  करबा मे हम  अपना क सम  निह  बुझैत  छी।  ओ मू¦यकन  तs \nिवÑान  लोकिन  कैए  चुकल  छिथ  त ने िहनका‘िवदेह  समानाKतर  पुरकार’ देल  गेलिन।  हम  माu  एकटा जन  साधारण  ©प, \nजकरा सािहWय  सॕ कने िसनेह  छैक, अपन  बात  कहब।  कण|मृत  सSभवतः  िमिथला िमिहरक  बाद5थम  पिuका होएत  जे पÓ\nतीसम  वष; मे चिल  रहल  अिछ  आ िनयिमत  ©प लोक  क सब  अंक  भेिट  रहलैक  अिछ।  आ एकर  fेय  एकमाu  हुनके।  माu \n िकछुए  िदन  एहन  भेलछलैक, जखन  राजनKदन  बाबू बहुत  अवथ  छलाह  जे दू अंक  क जोिड़  एक  अंक  बहराएल  छलैक \n। त हमर  कहब  जे ओ एकसgआ  िसपाही छिथ।  हमरा बुझने एखनहु हुनककोनो थायी आ ओहन  ऊज|वान  सहयोगी निह \n नजिर  आिब  रहल  छिथ  िजनका सािहWय  जगत  सॕ पिरचय  होिन  त कखनहु कए  ई डरो होइत  रहैत  अिछ  जे राजनKदन  बाबू\nकबाद  कण|मृतक  भिव±य  की हेतैक।  कण|मृतक  पोषक  संथा छैक  कलकाक  कण;गो¹ी।  ई मानल  जाए  जे एिह  भिव±य \nक िचKता एही संथाक  कण;धार  लोकिन  क हेतिन  तभिव±यक  चच| उिचत  निह। \nमैिथली मे पu  पिuका सॕ बेसी अभाव  छैक  लेखक  के।  बहुत  कम  ¡यि£त  छिथ  जे एकटा तरीय  रचना लीख  सकैत  छिथ \n। तेहन  िथित  मे कोनो सSपादक  लेल  पिuकाकKयूनतम  आकार  रखैत  समय  पर  लेख  जमा कs कए  छपबैत  रहब  बेस  क\nिठनाह  काज  छैक।  मुदा राजनKदन  बाबूक  पिरचय  ेu  एतेक  पैघ  छिन  आ िहनका 5ित  लोक  मे तेहनेfाभाव  छिन  जे िहन \nक आ¬ह  क िकयो टािर  निह  सकल  अिछ।  इएह  कारण  जे पिuका मे नीक  रचना सब  भरल  रहैत  छैक।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \nहम  जतेक  कण|मृत  देखल  अिछ  तािह  अनुभव  पर  किह  सकैत  छी जे ई पिuका िवशेषक  लेल  बेसी 5िस  अिछ।  बहुतो िव \nषय  पर  राजनKदन  बाबू पिuकाक  िवशेषक5कािशत  करैत  रहलाह  अिछ।  िवशेषक  सािहिWयक  ¡यि£त  केिKLत  सेहो रहलै\nक आ °वलKत  सामािजक  समया केिKLत  सेहो।  शारदीय  िवशेषकक  अितिर£त  सोलह  टा िवशेषकअिछ  िमिथला िवभूित  \nलोकिनक  मृित  मे।  एिह  मे अिछ  बाबूसाहेब  चौधरी सॕ लs कए  fीकाKत  मंडल  आ सुमन  जी सॕ लs कए  आरसी 5साद  िसं\nह आ 5बोध  नारायण  िसंह5भृित  5िस  नाम  सब।  िमिथला मैिथली सॕ सSब  कोनो आन  संथा एतेक  िवतृत  पटल  पर  िव \nशेषक  बहार  केलक  से हमरा सKदेह  अिछ। \nमौिलक  कृितक  ©प  मे िहनक  माu  एकटा नाटक  ‘सKतो’ उपलध  अिछ।  मुदा िहनक  5Wयेक  सSपादकीय  सेहो मौिलके रहै\nछ ने।  यिद  सबटा एहन  लेख  क जमा कs कए  िकयोिरसच; करए  तs हमरा बुझने िकछु नव  िवचार  ज©र  उजागर  हेतैक  जे\n कोन  तरह राजनKदन  बाबू अपना बहीर  समाजक  कान  पर  िचिचया िचिचया कए  समया सब  सुनबैतरहलिखन  अिछ।  स\nKतो Ñारा सेहो ई मैिथली आKदोलनक  आिग  क िबएिन  हॲकैत  धधरा उठेबाक  5यास  केलिन  अिछ। \nिहनक  दोसर  5कािशत  पुतक  अिछ‘िचuा िविचuा।’एकरा िकछु लोक  िहनक  मौिलक  कृित  निह  कहैत  छिन।  हमरा िवचार\n ई ठीक  निह।  एिह  मे एक  भाग  अिछ  याuा कथा जेबहुत  रोचक  ढंग िलखल  अिछ।  यिद  िवक  समया निह  रिहतैक  तs \nहम  बुझैत  छी राजनKदन  बाबू एिह  कथा सबक अलग  सॕ पुतकाकार  अिनतिथ  आ तखन  कोना हम  सबओकरा मौिलक  निह \n किहितयैक  ? मौिलक  खाली कथे किवता टा तs निह  होइत  छैक।  िनबKधो मौिलक  भs सकैत  छैक  ने।  सSपादकीय  सॕ ह\nिट  कए  जे लेख, िनबKध  आिदछैक  सेहो मौिलक  भेबे केलै ने।  िहनक  अनेक  लेख  अKय  पu  पिuका मे सेहो छपल  अिछ। \nिहनक  एकटा आर  पुतक  5कािशत  अिछ  – “िमिथला-\nमैिथलीक  िवकास  मे कण;गो¹ी एवं कण|मृतक  योगदान”। ओना तs एहू मे पुरने बात  सब  संकिलत  छैक  मुदा ई एकटानीक \n ‘संदभ; ¬Kथ  (reference \nbook)’ बिन  गेल  अिछ।  मैिथली आKदोलन, कलकितया मैिथलक  योगदान  आ पuकािरताक  इितहास  सब  बुझबा लेल  एक \nटा सं¬हणीय  पोथीअिछ  ई।  नवतुिरया लेल  कलकाक  विण;म  युगक  पिरचय  5ात  करबाक  नीक  åोत। \nनोकरी चाकरी करैत  माकिटंग  सन  काज  मे ¡यत  रहैत, जािह  मे सिदखन  याuा करबा लेल  झोड़ा टँगनिहं रहैत  छलाह, ए\nकसरे राजनKदन  बाबू जतेक  करैत  गेलाह  से कोनोदृिÍएँ थोड़  निह  कहल  जेतैक, ई हमर  माKयता अिछ।  तखन  लोक  क \nतs हमेशा अपेा रहैत  छैक  “आर  बेसी आर  बेसी” के।  आशा करैत  छी एखनहु कतोक  वष; धिर  ओसिय  रहताह  आ एिह  \nअपेा क पूरा करिथन। \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n   \nराम लोचन ठाकुर  \nरमानंद रेणु के मन पाड़ैत        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \n \n \nमैिथलीमे बड़ 5चिलत कहबी छै- सीता जKम िवयोगे गेल। , दुख छोिड़ सुख किहयो ने भेल। \nएिह कहबीक सWयता िस करबाक 5योजन भिरसके केकरो हेतिन। हमरा लोकिन जनैत छी \nजे 1931 ई. जनगणनामे मैिथली भाषीक संया छल 14275000 जकरा 1951मे माu \n97685 देखाओल गेल। ई काज केलिन मैिथली िवरोधी िहंदीक पधर लोकिन।  एकर \nपृ¹भूिममे अबसे दरभंगा महराज लµमी§र िसंहक जुलाइ 1880 ई.क ओ आदेश छल जे \nअमला लोकिनक® तीन मासक भीतर िहKदी भाषा एवं नागरी िलिप सीिख ताहीमे समत काज \nकरबाक लेल   कहल गेल छलैक। िहKदीमे सािहWय िसरजनक लेल कएकटा पुरकारक घोषणा \nकएल गेलै आ ताही संग िहKदी निह िसखिनहार लेल नौकरीसँ हटा देबाक धमकी। 1910मे \nबनल \" मैिथल महासभा\" जकर सदयता माu \\ाSहण आ कायथ धिर सीिमत राखल \nगेलैक , बxकी नबे 5ितशत धरतीपुuक® बािर देलक।  एकर तीवæ 5ितिया भेलैक फलतः ओ \nलोकिन घर-आँगनमे मैिथली बिजतो तकरा वीकार निह करिथ आ तकरे फल छै जे मैिथिल \nसािहWयकारमे एिह वग;क उपिथित निहये सन अिछ। 1930सँ 1940 धिर जे तीस गोट \nयशवी सािहWयकारक जKम भेल अिछ , िजनका लोकिनक 5ितभाक 5भासँ मैिथली सािहWय \nभावर अिछ। तािहमे सभ महराजी मैिथल छिथ। लिलत , धूमकेतु, िलली रे, डा. धीरेKL , मायानंद \nिमf ,राजमोहन झा, सोमदेव. रमानंद रेणु, बलराम , जीवकत , डा. रामदेव झा, कीित; नारायण \nिमf , हंसराज , कुलानंद िमf , रामानु¬ह झा, आिदक पिरचय देब आवयक निह आ िहनका \nलोकिनमे अपवाद छोिड़ सभ 5ायः 5गितशील िवचारक पोषक छिथ। वाभािवक छै जे कोनो \nरचनाकारक 5ितभा-5ितबताक , हुनक रचनाधिम;ताक िववेचन-िवलेषण , आलोचना-समालोचना एिह \nपृ¹भूिमक® यानमे रािखए कऽ कएलो जा सकैछ।  \nरमानंद रेणुक जKम 1934मे भेलिन। ई बहुिवधावादी रचनाकार चलाह। \nकथा, किवता, उपKयास , नबंध सभ िवधामे ई िलखैत छलाह। खूबे िलखैत छलाह। िहनक पिहल \nरचना 1950मे 5कािशत भेल अिछ। उर जनपदक अनुसार िहनक दू गोट उपKयास , तीन \nकथा सं¬ह , तीन किवता सं¬ह एवं दू गोट संपािदत पोथी अिछ। जँ थोड़ अिछ तँ तकर \nकारण 5काशन आ िवतरण ¡यवथाक निह होयब िथक।  ई समया 5ायः सकल \nसािहWयकारक संग रहल अिछ आ तँइ मैिथली पोथीक संया अपेाकृत थोड़ अिछ। \nवाभािवक कारणे एिह दयनीय अवथाक लेल िकछु लोहक दोष तँ िकछु लोहारोक मुदा \nसव|िधक दोषी जँ केयो छल तँ से लµमी§र िसंह जकर दुरिभसंिधक कारणे िमिथलार तँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \nउिठए गेल , मैिथली भाषाक अितWव सेहो संकटाप` भ गेलैक।   िबसरबाक निह िथक जे \nमैिथल महासभाक काय;म सेहो िहंदीमे होइत छल। अतु। \n \nजेना िक किह चुकल छी जे एिह अविधक अिधकश सािहWयकार 5गितशील िवचारक पोषक \nछलाह यHिप 5Wयतः तँ ई लोकिन महराजी दुरिभसंिध वा अवधारणाक िवरोध निह कएलिन \nमुदा 5करतरसँ अपन रचनाक मायम तकर िवरोधमे बेस मुखर रहलाह आ तकर 5माणमे \nिहनक लोकिनक रचना उप¦बध अिछ।िकरणजीक मधुरमिन , याuीक बलचनमा िकंवा जोड़ा \nमंिदर , लिलतक रमजानी एवं रमानंद रेणुक दूध-फूल एकर 5माण िथक। वतुतः िकरण-\nयाuा◌ीसँ जािह 5गितशील परंपराक 5ारंभ भेल से िहनका लोकिनक 5सादात आर बेसी \n5खर , आर बेसी मुखर भेल। मैिथलीमे आHाविध जतबा शोध भेल अिछ तािहमे िहनका \nलोकिनक कृितWवक कतेक सहभािगता अिछ सेहो एकर दृÍत व©प उपिथत कएल जा \nसकैछ। आ मैिथिल भाषा सािहिWयक भिव±य लेल इएह िचKताक कारण अिछ। आइयो \nिवHालय , िव§िवHालयक पाçयममे माu 5ायापके लोकिनक रचना पढ़ाओल जाइछ , वएह \nलोकिन 5Ùपu बनबै छिथ , खाता देखै छिथ , पुरकार देिनहार संथा सभमे भाइ-भतीजावादक \nवच;व छैक।  आ एिह सभमे जे लोकिन छिथ से सभ परंपरावादी महराजी मैिथल। जनकिव \nयाuीक नवतुिरया वै§ीकरणक झंझावातमे उिड़या रहल अिछ , लाभ-लोभक लालसामे भिसया \nरहल अिछ।  रमानंद रेणुक 5थम उपKयास \"दूध-फूल\" 1967मे 5कािशत भेल। ई सकलीक \n¡यथा कथा ओकर संघष; आ उप¦बिधक कथा िथक। एकर समापनक एना होइछ \" सकलीक \nअङना मे आइ बड़ चहल-पहल छलैक। भिर गामक छोटका-बड़का सभक नवतुिरया छॱड़ा \nइSहर-ओSहर दौिड़ रहल छलैक। सभक® रमदेबा काज हढ़ौती अढ़ा रहल छलैक। आइ ई £यो \nनिह किह सकैत छलैक जे के छोटका आ के बड़का? \nभोजक पूरा तैयारी छलैक। भिर गामक भोज। सभ £यो हँसी खुसी सँ खाइत-िपबैत गेल। \nआ ओिहना हवसैत-खेलाइत ढ़ोल-िपहहीक सङ िवदा असली रामसरनक िबयाहक लेल।  \nसभ बूढ़-पुरान अपन दरब°जापर बैसल देखैत रहल। अपन धीया-पूता क® बरिज सकबाक \nसामÔय; जेना केकरो मे निह छलैक। मािनजन-सरदारक कान जेना बहीर भऽ गेल छलैक। \nसभ चप रहल।  \nबिरयाती गाम सँ िबदा भऽ गेलैक\"       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nएिहमे रेणुजीक 5गितशील िचंतन-चेतना, अपन भू-भाषाक उ`ित-िवकासक लेल ¡याकुलता, हुनक \nक¦पनामे नवतुिरया लोकिनक नेह-सामंजय , उWसाह-उीपना आ बूढ़-पूरान अथ|त परंपरावादी \nलोकिनक बौक-बहीर भेनाइक® देखबैत अिछ। सWय कही तँ ई उपKयास बहुत िकछु कहैत \nअिछ मुदा जेना तुलसी दास कहै छिथ-- \"मूरख हृH न चेत जॱ गु© िमलिह िवरंिच सम\" आ \nतँइ आइयो िमिथला-मैिथली अवहेिलतावथाने पड़ल अिछ। अपन मािटक गंध , पािनक \nकािKत , हवा-बसातक िनम;लता, भाषाक सहजता आ भावक गंभीरताक संग ई एक अèुत \nउपKयास िथक। \n \n1972मे 5कािशत भेल िहनक शोकका¡य \"ओकरे नाम\"। कुल चािलस पृ¹क ई एक दीघ; \nका¡य िथकजे ई अपन िदवंगत पुu fी कृ±ण कुमारक मृितमे , ओकर िवयोगमे रचने छिथ। \nवीकार करबामे आपि निह जे एिहसँ पूव; एहन का¡य हमरा देखबाक अवसर निह भेटल \nछल। एक िपताक अपन पुuक िवयोगमे एहन ¡याकुलताक® का¡यक ©पमे िचिuत केनाइ \nअिभनवे कहल जा सकैछ। सWय कही तँ तँ अपन संिततक शोक ककरा निह सीिदत करैत \nछैक। मनुख तँ मनु£खे िथक पशु-पियो अपन संतितक शोकमे िवकल भेल िवलाप करैछ \nआ से देिख कोनो भावुक लोक Lिवत भऽ जाइछ।  यिéप पशु-पीक® अपन ¡यथा ¡य£त \nकरबाक ओ भाषा निह होइत छैक जे मनुखक® उप¦बध छै। रेणु अपन किवताक आरंभ एिह \nतरह करैत छिथ--  \n  \n\"5ितिदन िभनसरे \nएक टा 5ितमा बनाउ आ सxझ मे \nतोिड़ िदयौ। ककरो अWयािधक  \nनेह पाप िथक  \n\"आWमज\" आWमज निह  \nत दुलार करब दोष िथक  \nसमत uीगण आइ बंया अिछ  \nसमत माइक कोिख सँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \nबहराइत छै आिग \n \nसंपूण; धरती पर खेलाइत अिछ  \nिचWकार  \nहमरा निह कहू £यो \"बाप\" \nहम निह छी केकरो \"अपन बाबू जी\" \nआ हम निह छी अहxक लग-पास  \nकृ±ण , \nआइ कोना अङेिज रहल छी \nअहx अपन िनतेज शरीर  \nजड़ भेल 5कृित  \nअनुरागहीन वाWस¦य  \nलटपटाइत बोल  \nअपन चुलबुल अितWव  \nखोखसाह ¡यि£तWव  \nआ सयो मोन मािटक चखान ? \n  \nई किवता एना समात होइछ--  \n  \n\" बKधु हमरा एकटा िव§ासक डेग उठाबऽ िदयऽ  \nहमर अKवेषी दृिÍ यथाथ;क पलड़ा पर  \nआइ िबका गेल। हमरा अनाथाक        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \nभीड़ मे जयबासँ रोिक िलयऽ \n \nहम माu ¡यि£त छी आ ¡यिथतक संपक; कैक बरख सँ पीिड़त अिछ  \n5Wयेक पित उपर अिछ। हमरा आ§ितक  \nवर चीKहऽ िदयऽ। हमरा अपन िनजी पिरिथितमे जीबऽ िदयाऽ, बKधु \n  \nकतेक िवलण अिछ ई किवता। आरंभमे ¡यि£तगत िवकलताक आभास दैतो शेषमे संपूण; \nमानवताक ¡यथा-कथा कहैत \"सWय िथक संसार\"क® चिरताथ; करैत अिछ। ¡यि£तक संपक; जे \nपीिड़त अिछ तािहसँ उपर उिठ मानवीय संपक; साधनक अि5तम 5यास अिछ। तँइ किव \nिव§ासक डेग उठेबाक आकी छिथ। सWय िथक मनुखक® साथ;क करै चाहै छिथ आ इएह \nमहWवपूण; बात \nिथक।कोनो रचनाकारक  ¡यि£तWवक  छाप  ओकर  रचनापर  पड़ैत  छैक  आ एिह  ¡यि£तWवक  िनम|णमे पिरवे\nशक5धानता रहैत  छैक।   एिह  संग  िनिव;वाद  ओकर  िचंतन -\nचेतना संपृ£त  रहैछ  जे रचनाक  िदशा िनध|रणमे अहम  भूिमका िनव|ह  करैछ।  एिह  ठाम  हम  वा¦मीिकक - \nमा िनषाद 5ित¹ Wवमगमः शा§तीः समाः ।  \nयWॱचिमथुनादेकमवधी काममोिहतम् ।  \n  \nकेर  उदाहरण  देबऽ  चाहैत  छी।  ओ माu  ॱच  वधक  बात  लीिख  निह  थSहला अिपत  ¡याधक® शािपतो केलिन \n। आ इएह  सािहWयकारक  दाियWवो होइत  छै।  मधुपजी अपन  \"घसलअÚनी\" किवतामे भा­यािfत  भऽ  दोषमु\n£त  निह  भऽ  सकै छिथ।  रेणुजी अपन  रचनामे बेस  इमानदार  छलाह  तािहमे केकरो संदेह  निह  हेबाक  चाही। \nएिहठाम हम िहनक कथाक चच; करऽ चाहब। िमिथला सकृितक पिरषद्, कलकासँ 1982 मे \n5कािशत भेल िहनक \"अKतहीन आकाश\"। एकर पिहल कथा िथक \"अि­नजीवी\"। अि­नजीवी \nअथ|त fमजीवी , बोिनहार। मैिथलWवक सीमासँ बाहर। मुदा रेणुजी एिह सीमाक® निह मानैत \nछलाह। कथाक नायक झरोखी िसतलीक® लऽ अनैछ। ओकरासँ िबयाह करत। मुदा िसतली \nओकरासँ िनÛ जाितक छै आ से िसतलीक जाितक माइनजन-देबानक® मंजूर नै। \"तॲ हमरा \nआउरक समाजक मूड़ी छोिप लेलऽ हन। तोरा जिरमाना भरऽ पड़तऽ---- आइ धिर अइ \nपरोपÀा मे एहन कतहु कुÁछो निह भेल छलै हन।--- बहार करऽ लिड़की के। हम आउर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nअपन समाजक लिड़की के लऽ जेबै। िक हमरा आउरक समाजक मे लिड़का निह हइ कऽ \nजे परजाित मे लिड़की उठतै गऽ। झरोखी कने सहिम अबसे जाइत अिछ िकKतु िसतलीक \nसाहस किनयॲ झूस निह होइत छै। ओ िनधोख पुछैत छइ-- की मौगी मनुख नइ होइ हइ \nकऽ ? सभ िदना, सभ हालित मे मरद के मािलस किरते रहइ कऽ ? आ कुÁछो बोलू तँ गर \nगर फोिड़ दै ? हमरा लेखे आब माय-बाए , भाय-समाज जे कुÁछो हइ कऽ , एतही हइ। हम आन \nठीञा कतहु नइ जेबै। अपना मोन सँ, राजी-खुशी सँ ई घर डेमिलए हन। एक मुÚी अ` आ \nएक री िसनेह हमरा ईहे िमलैत हइ कऽ। आब हमरा दोसर कुनो िफिकर नय हइ।\" \nमनुवादी परंपरापर एहन 5खर 5हार , नारी िवमश;क एहन °वलंत दृÍत , 5गितशीलताक एहन \nिवलण उदाहरण मैिथलीक सािहWयालोचक लोकिनक दृिÍपर निह पड़िन से वाभािवके। \nजाित-गोu-संबंधक चकभाउर दैत आलोचनाक लेल ई सभ सोचलो नै जा सकैछ। मुदा \n5गितशील िवचारक सज;नाWमक सािहWयकार रेणु जीक लेल ई कतेक सहज अिछ से सहजिह \nबूझल जा सकैछ आ इएह िथक रेणु जीक िवशेषता। रमानंद रेणु मैिथलीक एक िवरल-\nिवलण िवभूित छलाह जिनकापर कोनो मैिथलीभाषीक® गव; हेबाक चाही। िहनक किवता \nसंकलन \"कतेक रास बात\" जे 1197 ई. मे 5कािशत भेल ताहीपर सािहWय अकादेमी \nपुरकारो 5दान कएलक। परंच आवयक निह जे िहनक एक-एक रचनापर पृथक-पृथक \nमंत¡य देल जाए। कोनो पिuकाओ लेल सभंव निह जे ओतेक पैघ िनबंध छापत। तँइ िहनक \nमृितक® शत-शत नमन करैत हम एतै िवराम लैत छी। सुिवधा भेने बेसी दोसर बेर। \n \n  \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n   \nकेदार कानन  \nसहज आ िमलनसार छलाह रेणुजी \n  \n  \nओ रमानंद लाल दास छलाह जे लेखनमे रमानंद रेणु भेलाह। सुपौल िजलासँ सटल \nउसमामठक िनवासी। आरंिभक रचना सभ हुनक गीत िवधामे हमरा सभक® 5ात होइत अिछ। \nबादमे ओ नवकिवतासँ जुड़लाह आ एिह िवधाक® fीसंप` कएलिन। गH लेखनमे जखन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \nउतरलाह तँ कथा आ उपKयास िवधामे 5चुर लेखन कएलिन। हुनक लेखनक समालोचना तँ \nसमालोचक आ आलोचक करताह मुदा हम मानैत छी जे ओ वातिवक अथ;मे एक fे¹ मनुख \nछलाह। सहज-सरल आ िमलनसार। हुनक ¡यि£तWव आकष;क छल।  \nरेणुजी मैिथलीमे पिहल एहन लेखक भेलाह जे राजकमल चौधरीक बंगलाक चच| कएलिन। \n1967 मे, फरवरी मासमे  सुपौलमे आयोिजत नवकिवता सेिमनारमे ओ भाग लेने छलाह। 5ायः \nहमरा सभक® बूझल अिछ जे इएह सेिमनार राजकमल चौधरीक अंितम सेिमनार सािबत \nभेल।  फरवरी मासमे सुपौलमे  संप` भेल ई ऐितहािसक िÑिदवसीय समारोह अनेक अथ;मे \nमहWवपूण; छल। एिह समारोहक (किवगो¹ीक) अयता राजकमले केने रहिथ। एिह वष;क \nजूनमे राजकमल हमरा सभक® छोिड़ अनंत अकाशमे नुका गेलाह।  सुपौलक समारोह समात \nभेलाक बाद राजकमल अपन कुछु लेखक िमuक® अनुरोधपूव;क अपन गाम मिहसी लऽ गेल \nछलाह। ओिहमे रमानंद रेणु सेहो रहिथ। राजकमलक अपन 5भामंडल छल। अपन \nचमक , अपन ¡यि£तWव आ अपन बहुआयामी 5ितभाक कारणे सभ हुनकासँ जुड़ऽ चाहैत छल। \nजखन ई लोकिन मिहसी पहुँचलाह तँ िहनका सभक भ¡य वागत कएल गेलिन। रमानंद \nरेणु, जीवकत , कीित;नारायण िमf आिदक संग राजकमल तृत रहिथ। पिहल बेर ओिह बंगलाक \nचच| रमानंद रेणु कएलिन जे मिहसीमे \"फूल बाबनूक बंगला' नामे यात छल। ओिह फैिघ सन \nगाममे अपना तरहक ई िविशÍ आ मनोहारी बंगला राजकमल बहुत मनोयोगसँ बनबौने छलाह। \nसुनैत छी जे अËेय ओिह भंगलाक गृह5वेशक अवसरपर उपिथत रहिथ से राजकमलक \nइÁछा रहिन। अनेक इÁछा जकx राजकमलक ईहो इÁछा हुनका संग चिल गेलिन।  \nतँ कहैत रही जे राजकमलक ओिह बंगलाक चच| पिहल बेर रमानंद रेणुजी केने रहिथ जखन \nराजकमलक आितथWयक बाद ई लोकिन अपन-अपन गाम घुरल रहिथ। ई लेख संमरणक \n©पमे राजकमलक मृWयु 19 जून 1967 बाद \"आखर\" (कलकासँ 5कािशत)मे 5कािशत \nभेल छल। \"आखर\" 5काशनक जिड़ सुपौले छल। एिहठामक सेिमनारमे आखरक 5काशनक \nयोजना बनल छल। तकर एक सहभागी रेणुजी सेहो छलाह। मिहसीमे, सxझमे ताराथान िदस \nटहलैत अपन अितिथ लोकिनक® राजकमल बंगट िमसरक गायन सुनाबए चाहैत रहिथ। एकरो \nचच| रेणु केने छिथ बंगट झाक ©पमे। मुदा ओ बंगट िमसर छिथ झा निह। संयोग जे \nतारानंद िवयोगी एखने दू-तीन सताह पिहने सुपौल आएल रहिथ तँ हमरा आ सुभाषचंL \nयादवक® बंगट िमसरक गायन ( जकरा ओ अपन मोबाइलमे टेिपत केने रहिथ) सुनौलिन। \nबंगट जी िजबैत छिथ आ हुनक काय;थल एखन िसंहे§र िथकिन जतऽ ओ 5वचन आिद दैत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \nछिथ आ अपन गायन कलाक 5योग सेहो करैत छिथ। हुनक मूल नाम िथकिन पंिडत \nताराकत िमf। गामक नाम बंगट   िमf।  \nमोन पड़ैत अिछ जे रेणुजीसँ भट करए जाइत रही तँ ओ अपन ए£सचज आिफसमे भेटैत \nछलाह। मोबाइल आ लैपटापक जमाना निह छल। एàा-दुàा लोक लग चॲगा बला फोन रहैत \nछलिन। ओही ए£सचज आिफससँ फोन अथवा तार (टेली¬ाम) कएल जाइत रहै। ओ \nआिफसमे बहुत लोकि5य छलाह आ आनो टाफ सभ सSमानक दृिÍय हुनका देखैत रहिन। \nओ कतबो ¡यत रहिथ , मोन अिछ जे आिफससँ िनकिल िबनु जलखै आ चाहक घुरए निह दैत \nछलाह। कुशल-ेम आ हालचाल , गाम-घरक हाल-सूरित पुछैत रचनािदक िवषयमे अवये चच| \nकरिथ।  \nराय साहेबक पोखिर लहेिरयासराय , बला घरोपर अनेक बेर हुनका ओतए जयबाक अवसिर \nहमरा भेटल रहए। ओ जतेक िसनेह आ आतुरताक संगे भट आ गप करैत छलाह से दुल;भ \nछल। अWयंत नेिहल आ िमलनसार। संवेदनशील तेहन जे जखन हुनक हेठ पुuक \nअसामियक िनधन भऽ गेल रहिन तँ ओ अWयंत मम|हत िथितमे दीघ; किवता ( जे \"ओकरे \nनाम\"सँ 5कािशत भेल) िलखलिन , 5ायः एàै राितमे वा एकै सताहमे। बहुत िदन धिर ओ \nअवसादमे रहला। वाभािवक छल। मुदा सािहWय 5ितकूलो िथितमे मनुखक® उबारैत अिछ \nरेणुजी सेहो उबरलाह आ फेर सािहWय सृजनक अनंत fृखंलामे जुिड़ गेलाह।  \nमैिथलीमे अथवा कोनो सािहWयमे एकै टा दुख निह छै। एकैटा समया निह छै। अनेक दुख \nआ समयासँ रचनाकार संघष;रत रहैत छिथ। रेणुजी जतेक िलखलिन , नीक वा बेजाए एिहपर \nचच| के करत ? ई एक पैघ 5ÙिचKह िथक। जीवनक सभ िकछुक® दोसर 5ाथिमकता बूिझ \nपिहल 5ाथिमकता लेखनक® देबए बला लेखकक® अKततः (अKततः नामसँ रेणुजीक एक किवता \nसं¬ह सेहो छिन) की भेटैत छिन।  \nआवयक अिछ जे रमानंद रेणुक सािहिWयक अवगाहन हो, ओकर मू¦याकंन हो, ओिहपर चच| \nओ िवमश; हो, सेिमनार हो.... तखन पाठक हुनक हुनक रचना संसारक मम; बूिझ सकताह आ \nरेणुजीक® तखने वातिवक ©पमे चीिKह सकब।  \n  \nऐ रचनापर अपन मंत¡य  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २००  म अंक १५ अ\nैल २०१६ (वष \n९ मास १०० अंक २००)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािहWय आKदोलन \n (c)2004-16. सव|िधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िवदेह- 5थममैिथली \nपािक ई-पिuका ISSN 2229-547X VIDEHAसSपादक: गजेKL ठा कुर। सह-सSपादक: उमेश मंडल। \nसहायक सSपादक: राम िव लास साहु, नKद िवलास राय, सKदीप कुमार साफी आ मु`ाजी (मनोज कुमार \nकण;)। कला-सSपादन: °योित झा चौधरी। सSपादक- नाटक-रंगमंच-चलिचu- बेचन ठाकुर। सSपादक- \nसूचना-सSपक;-समाद- पूनम मंडल। सSपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उWपल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अ5कािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण; उरदाियWव लेखक गणक मय \nछिKह)ggajendra@videha.comक®मेल अटैचमे¨टक ©पम® .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमटमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संित पिरचयआ अपन कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल 5काशनक हेतु िवदेह (पािक) ई \nपिuकाक® देल जा रहलअिछ।एतऽ 5कािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/सं¬हक| लोकिनक लगमे \nरहतिKह, माu एकर 5थम 5काशनक/ ि5ंट-वेब आक|इवक/ आक|इवक अनुवादक आ आक|इवक ई-5काशन/ \nि5ंट-5काशनक अिधकार ऐ ई-पिuकाक® छै।  ऐ ई पिuकाक® fीमि त लµमीठाकुर Ñारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक® ई 5कािशत कएल जाइत अिछ। \n(c) 2004-16सव|िधकार सुरित। िवदेहमे 5कािशत सभटारचनाआ आक|इवक सव|िधकार रचनाकार आ \nसं¬हक|क लगमे छिKह। रचनाकअनुवाद आ पुनः 5काशन िकंवा आक|इवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.inपर संपक; क©। ऐ साइटक® 5ीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरीआ रिम \nि5या Ñारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ \nक®http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsarik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृसँ 5ारSभ इंटरनेटपर मैिथलीक 5थम उपिथितक याuा िवदेह- 5थम मैिथली पािक ई \nपिuका धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर  ई 5कािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक \nगाछ”जालवृ 'िवदेह' ई-पिuकाक 5व£ताक संग मैिथली भाषाक जालवृक ए¬ीगेटरक ©पमे 5यु£त भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-पिuका ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिरतु   ","size_mb":0.61,"has_text":true},"Videha 201.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 201.pdf","name":"Videha 201.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २०१  म अंक ०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n  \n   \nऐ अंकमे अिछ:- \nिवदेह भाषा सAमान २०१३ -१४ (वैकिFपक सािहHय अकादेमी पुरMकारक Nपमे OिसP ) २०१४ अनुवाद \nपुरMकार सं सAमािनत- Rी िवनीत उHपल  [“मोहनदास ” (िहYदी उपYयास Rी उदय Oकाश)क मैिथली अनुवाद \nलेल] ]ारा अनूिदत: \n \nमY_`aा ऋcयRृe  \n \n \n \n \n \nहिरशंकर RीवाMतव “शलभ \" \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nिहYदीसँ मैिथली अनुवाद \nिवनीत उHपल  \n \n \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nमY_`aा ऋcयRृe  \n \n \n \n \n \nलेखक  \nहिरशंकर RीवाMतव “शलभ \" \nसंपादक \nRीगोपाल पंिडत  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nिहYदीसँ मैिथली अनुवाद \nिवनीत उHपल  \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n \n \n \n \n \n \nसमप+ण  \nऋcयRृe आRमक महान साधक आ Rृeेnर (िसंहेnर नाथ) मंिदरक ए किनp आराधक गोलोकवासी \nहमर नानाRी बेनी Oसाद, हमर मामाRी सहदेव Oसाद, लsमी Oसाद आ रामचं` Oसादक पावन Mमृितमे \nतप+ण तरहे RPाRु िनवेिदत- तृuयYताम! तृuयYताम! तृuयYताम!!!  \n-हिरशंकर RीवाMतव ‘शलभ ’ \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nRृeेnर (िसंहेnर नाथ ) महादेवजीक पौरािणक कामना िलंगक अनुपम िच_ , जे मधेपुरा (िबहार ) मे \nअिछ . \n \n \n \n \nपरमपुरीवासीने परमगु{ परमाHमने नमः  \nसAपादकीय        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \nभारतक अइ पूब ~े_, एखुनका कोशी अंचलमे भारतीय सMकृितक  उदय Oागैितहािसक \nकालमे भेल छल आ ऐितहािसक Oियाक सामानतर एकर िवकास भ ेल. इितहासस ँ संबP \nभेलाक बादो ई अंचल अuपन इितहास के◌ ँ आवयक नै बुझलक. तकर बादो ई अuपन पुरना \nधरोहरके◌ ँ महाकाय आ पुराणमे मिण मुता सन सAहािर क’ राखलक. एतौका संMकृित नै त ँ \nराजा, महाराजा आ उचवग+क अिछ, मुदा ई संMकृित िवnािम_ आ ऋcयRृंग सन वैािनक \nतपMवी ऋिष सबहक देन अिछ जकरा उर वैिदक कालस ँ ल’ क’ आइ धिर अइ ठामक \nलोक आHमसात केने अिछ. तइस ँ ई सामाYय लोकक संMकृित अिछ , िवशुP जनवादी \nसंMकृित. कतेक जाितक परMपर संघष+, संपक+ आ संतुलनस ँ एकट ा दीपस ँ असंय दीप \nRृंखला जोड़ैत आ ओकर अिधहण आ अMवीकार करैक परंपराके◌ ँ िवकिसत करैक संMकृित. \nकतेक रास अलग-अलग जाितक संMकारक, उर वैिदक कालस ँ आइ धिर, अuपन \nसवचताके◌ ँ सुरि~त राखने अिछ. \nकोशी अंचलक सभस ँ महान सMकृितक पीठ Rृंगेnर Mथान (िसंहे nर Mथान) क Mमरण \nकरैत एतौका तपः पूत ऋcयRृंग अuपन समतास ँ उपिMथत भ’ जाइ छिथन. हुनकर सAपूण+ \nजीवन एकटा आदश+ अिछ. बाFयावMथामे हमचय+ पूव+क अययन,  गृहMथ आRममे िनःMवाथ+ \nसमाजसेवा, यानुpान, अनाय+ संMकृितक आय+ संMकृितमे समिY वत करब आ ओकर राcक \nमुय धारामे Oबल टकरावक बादो जोड़ैमे सिय हएब, ई अइ ऋ िषराजक महान उपलिध \nछल. \nऋcयRृंगक जीवनवृत बाFमीकीय रामायण, महाभारत, भागवत आ अYयाYय पुराण आ \nभवभूितकृत ‘उररामचिरत’ मे कनीटा संकिलत अिछ. हुनकर सA पूण+ जीवनक वृाHमक \nअययन अखैन धिर नै भेटैत अिछ. कोशी अंचलक विरp सािहHयक ार आ ~े_ीय \nइितहासकार Rी हिरशंकर RीवाMतव ‘शलभ’ बड िनpा आ पिरRमस ँ अइ अभावके◌ ँ दूर करैत \nऋcयRृंगस ँ संबंिधत ऐ Oामािणक, वैािनक आ गवेषणाHमक पोथी िलख क’ आबएबला पीढी \nआ शोधाथ लेल माग+ OशMत केने अिछ. \nजखन सAपूण+ भारत युPक आिगमे झुलिस रहल छल, देवासुर सं ामक नाम पर लाशस ँ \nधरती पाटल जा रहल छल आ ऋcयाRममे शताी तैयार होइत छल,  तखन कोशी कातक \nऋcयRृंग आRम एक दीपस ँ दोसर दीप के◌ ँ बािर उर भारतस ँ दिखन भारत मे शित–मं_ \nिबछाबैत छल. ई तिहयोका इितहासक एकटा महHवपूण+ इितहास अिछ. वाHयक ~े_मे वाHयक \nMवामी भगवान िशवक इa िलंगके◌ ँ पुनजगृत क’ ई महान तपMव ी वेदिव{P आ वेदिविहत \nमतके◌ ँ समिYवत करैबला काज केलक जे देश, जाित आ समाजक समYवयवादी ऋिषराजक \nसुकृHयस ँ Oभािवत भ’ भगवान राम, सागरक कात िशविलंगक Mथ ापना केने छल जे ठाम \nतिहयोका र~-संMकृितक क` छल आ भगवान िशव अइ संMकृितक संपोषक रावणक आराय \nदेव छल. \nअइमे मत-िभता हेबाक बादो Oमाण तय ई अिछ जे अइ महान ऋिषक जYम कोशीक \nकात अखुनका िसंहेnर Mथानमे भेल छल. ई ठाम महिष+ िवnािम _क तपMयाक ठाम सेहो       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \nरहल छल. हुनकर नामपर अखनो कोशीक कातमे ‘कुसहा’ नामक क तेक रास गाम बसल \nअिछ जे कौिशक ऋिष िवnािम_क Mमृित के◌ ँ अuपन नाममे संजोगने अिछ.  \nऋcयRृंगक आRम अइ देशमे कतेक ठाम अिछ. हम लगभग सभटा आRम क पिरमण केने \nछी. मुंगेरस ँ 30 िकलोमीटर नैऋHय कोणमे आ भीम बधस ँ पं`ह िकलोमीटर वायय कोणमे \nदुग+म पव+त िशखरपर जनशूYय आ Oकृित अuपन चमHकारी हाथस ँ सजल एकटा दश+नीय \nऋcयRृंग आRम अिछ. एतौका गोपालक स ँ हम पुछलॱ जे ऋcयRृंगक मूित+ कतए अिछ? ओ \nसहज भावस ँ बाजल, ई पैघ पहाड़, गाछ-वृ~, पाथरक टुकड़ा य एह त ँ ऋcयRृंग छिथन. \nकतेक रास रMतास ँ बिह क’ आएल िनझ+िरणीक जल एतेक शीतल छल जे हम नहाबैक लोभ \nछोिड़ नै सकलॱ. गोपालक अuपन गमछा देलक आ हम नहेलॱ. हमर ा बताएल गेल जे अइ \nिनझ+िरणीक जल अखैन गममे जतेक शीतल अिछ, ठार मे ओतबे गरम. मुंगेरस ँ दिखन \nऋcयRृंगक तuत कुंड अिछ आ सीताकुंडस ँ दस िकलोमीटरपर िहनक र आRम अिछ. \nऋcयRृंग आRमक आस-पास कतेक रास वैcणव आ बौP मूित+ भ£न िMथितमे भेटल अिछ. ई \nिन¤ते सनातन िहYदू आ बौPक पारMपिरक संघष+क पिरणाम रहल हएत. अइ मनोरम ठामक \n‘एिशयािटक िरसच+’ क अंक सातक पृp 376  पर उFलेख अिछ. ि कंवदYती अिछ जे राजा \nदशरथ एतए अuपन चाN बेटाक मुड़न करेने छल. \nवएह पव+तमाला पि¤म दिखन िदस बढ़ैत गेल अिछ. अखुनका भा गलपुरस ँ 42 िकलोमीटर \nदूर पि¤म आ बिरयारपुरस ँ छह िकलोमीटर दि~ण-पि¤ममे सेहो ऋcयRृंगक आRम अिछ. ऊ \nमैरा पहाड़ीस ँ बनल एकटा गोल सन घाटीमे अिछ. ऐ आRम लग ऋिषकुंड नामक एकटा \nपोखैर अिछ, जे ठार आ गरम जल ¨ोतक एकटा समिYवत जलरािश अिछ. अइ पोखैरक \nउर िदस ऋcयRृंग आ हुनकर िपता िवभडक साधनामे रत रहै छ ल. कजरा रेलवे \nMटेशनक दिखन 12 िकलोमीटर दूर ऋcयRृंग पहाड़ क ऋिषराजक तपोवन हेबाक सAमान \nअिछ. ‘Oाचीन भारतक ऐितहािसक भूगोल’ नामक पोथी मे डा. िवमल चरण लाहा एकरा ल’ \nक’ पृp 429 मे िलखने अिछ. एहन लगैत अिछ जे अइ ऋcयRृंग  पव+तमालाके◌ ँ ऋcयRृंगक \nससुर राजा रोमपाद हुनका कYया-दानमे देने छल. अइ पव+त Rृंग पर तपMया क’ ऋcयRृंग \nएकरा आ सAपूण+ ~े_ के◌ ँ मिहमा मंिडत क’ देलक. \nअइ ऋिष के◌ ँ धारक कात आ वYय पव+त Rृंगक कोरा बेसी िOय छल. ओ Oकृित पूजक \nछल आ हुनकर आराय Oकृित जगतक Nप-NपाYतर अिछ. जाªवFयमा न रिमवंत सूय+, \nराितमे मधु वष करैत शीतल चं`मा, यवेदी बा पाकशाला मे  धधकैत आिग, मेघक तूणीरस ँ \nतीर सन िनकलैत िव«ुHमाला, िदनक Mवछ आ राितक न~_मंिडत आकाश, धारमे बहएबाली \nवेगमयी जलधारा, Oकृितक अिचYHय शितक Oतीक अइ चेतन Nपमे ऋिषराजक Mपa आ \nरचनाHमक कFपना हुनका देवHवक दश+न देलक. वेदमं_मे कतेक  देवता सभके◌ ँ Oाकृितक \nजगत अिधpाता मािन, हुनकर आवाहन आ Mतवन कएल गेल अिछ, ज ेना आकाशक देवता \n«ौ, व{ण, सौर मंडलक देवता सूय+, िम_, सवृत, पृषण, आ िव cणु, Oभातक देवता अिnनी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \nआ उषा, अYतिर~क देवता इं`, अपानापात, N`, ग{ड़, वायु, प ज+Yय आ आपः, धरातलक \nदेवता पृवी, अि£न आ सोम आ िसYधु, िवपाशा, शत`ु आ सरMवतीक धार. \nऋcयRृंगक आरंिभक जीवन Oकृितमे एतेक रमल, रचल आ बसल छल जे महाकिव वाFमीिक \nहुनकर ‘स वने िनHय सAवृPो मुिनव+नचरः सदा’ वYय Oकृित मे एकाकार भ’ जाइक कFपना \nकेने अिछ. एहन ऋिष गूढ़ रहMयक जानकार, तयक अYवेषक, शो धकत आ गवेषणाHमक \nिचंतन आ िवचारस ँ पूण+ समलंकृत होइत अिछ आ िनcणात वैािनक सेहो. कौिशकीस ँ ल’ क’ \nतुंगभ`ाक तीर आ िहमालय स ँ ल’ क’ नीलिगिरक उपHयका आ वन खंड हुनका बेसी िOय \nछल. ओ कतेक रास यक आचाय+ छल. हुनकर सAपािदत वृिa य,  पु_ेिa य, ]ादश \nवषय यािदक अनुpान तिहयोका भरतखंडक इितहासमे कतेक रास  Mविण+म अयाय \nजोड़लक. हुनका त ँ जलOबंधनमे सेहो िवशेषता छल. एखौनका चAपानगरक चAपानालाक \nिनमण, महानदीक उ¬व आ ओकर माग+क िनधरणके◌ ँ ओकरा खेती  जोगर बनाएब, हुनकर \nवैािनक सूझबूझक जवलंत Oमाण अिछ. \nकोशी अंचलक एहन महान सपूत ऋcयRृंगपर पूण+ पोथी िलिख क’ ई िव]ान लेखक बड़ पैघ \nकाज केने अिछ. अइ िवषयपर आगू जे कोनो गवेषणाHमक काज ह एत, ओकर आधार यएह \nपोथी हएत. हमर एहन िवशवास अिछ. \nएतदथ+ ऋcयRृंगक जYमभूिम िसंहेnर Mथानमे ऋcयRृंग शोध संMथानक Mथापना अइ िव«ान \nलेखकक संजोकHवमे कएल गेल अिछ. िसंहेnर मंिदर Yयासक Oाथिमकता मे ई उिFलिखत \nअिछ- \nमक 3 : Yयासक िदसस ँ धािम+क पोथी, वािष+क पंचग, धाि म+क फोटो, कलडर, प_-\nपि_का आिद लागत मूFय पर िवय आ Oकाशन. \nमक 4 : साव+जिनक वाचनालयक िनमण.  \nमक 6 : िसंहेnर मंिदरक ऐितहािसक, पुरातािHवक, धािम+क वृतत आ लोक कथा सबहक \nसंकलन अ शोध.  \nमक 8 : युग आ संMकृत िश~णक यMथा. \nजतए धिर मक 3 आ 6 क O¯ अिछ, अइ ंथक िव]ान लेखक Rी हिरशंकर RीवाMतव \n‘शलभ’ िसंहेnर Mथानपर पिहलुक शोधाHमक पोथी ‘शैव अवधारण ा और िसंहेnर Mथान’ \nिलिख क’, ऋcयRृंगक पुनजगृत िसंहेnर Mथानक पावन इa िलंगक  पिहलुक सारMवत \nअच+ना केने अिछ. अइ पोथीक पा◌ ँच सौ Oित मंिदर Yयास िदस स ँ कीन क’ Yयासक \nिव«ानुरागी आ उदार सिचव Rी राम नारायण मंडल, अनुमंडल पद ािधकारी, मधेपुरा लेखकक \nउHसाह बढ़ेलक अिछ. तइस ँ ऋcयRृंग शोध संMथान िदसस ँ अइ प ुनीत काज लेल हम \nYयासक अय~ Rी ªयोतॴ` नाथ पा²डेय, अपर समाहत, मधेपुर ा आ Rी राम नारायण \nमंडल, अनुमंडल पदािधकारी, मधेपुरा के◌ ँ हािद+क धYयवाद ािपत करै छी. \nYयासक Oाथिमकताक कंिडका 3 आ 6 क मोतािबक, Yयास ]ारा भूिम आ भवन के◌ ँ आवंिटत \nकरै लेल लेखक ]ारा अनुरोध कएल गेल अिछ, जइस ँ ऋcयRृंग शोध संMथान िसंहेnर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nMथानमे काय+रत भ’ सकए. जाधिर भूिम आ भवनक आवंटन नै भ’ जाएत, ताधिर एकर \nमुयालय कला कुटीर, अशेष माग+, लsमीपुर मुहFला, मधेपु रामे रहत. हमरा पूण+ िवnास \nअिछ जे Yयासक माननीय िव]ान पदािधकारीगण जिFदये अइ शोध-संMथान लेल भूिम, भवनक \nयवMथा करत. \nहमर ममतामयी मामीजी Mवगय सािव_ी देवी िसखवाल आ अनंत R ी िवभूिषत, पूव+ अय~ \nअिखल भारतीय िसखवाल महासभा, हमर पूªय मामा Rी Mवगय क Yहैया लालजी पंिडत \nअuपन अय~ पदस ँ मुत होइ क’ बाद राजMथान गेMट हॉउस, कलका मे अuपन \nकाय+कालमे कएल गेल काजमे स ँ एक के◌ ँ पूरा नै होइस ँ दुखी छल. ऋcयRृंगक पावन िच_क \nसंग-संग हुनका स ँ संबंिधत एकटा Oामािणक आ गवेषणाHमक पोथीक रचना नै भेल. हुनकर \nइछा अइ पोथी रचनाक संग पूरा भ’ रहल अिछ. आह, आइ जॱ ओ  दुनू जीिवत रहितऐ त ँ \nकतेक Oस हेितऐ. \nऋcयRृंगक भय संगमरमरक मूित+ िसंहेnर मंिदरमे हमर माताRी पाव+ती देवीक आदेशानुसार \nहमर पूªय िपताRी (Mवगय) मोहनलाल जी पा²डेयक Mमृितमे हमरा ]ारे Mथािपत कएल गेल \nअिछ. िदनक 20.06.2002 क गंगा दशहराक िदन वैिदक मं_ोचा रणक संग एकर Oाण \nOितpा कएल गेल. अइ तरहे ऋcयRृंग महाराज सेहो एतए Mथािप त भ’ चुकल छिथन. \nहुनकर संबंध मे ई गवेषणाHमक पोथी Oकािशत भ’ चुकल अिछ. आब दोसर शोध काय+, \nअययन आिद चलैत रहए, ऐ लेल भूिम, भवन आ िवक आवयकता अिछ, जेकरा पूरा \nकरै लेल मंिदर Yयास स ँ अनुरोध कएल जा चुकल अिछ. \n \nऋcयRृंगः महाOाः शाYतः शाYतािधनायकः  \nOािनमानी मूविण स फलािन कुिरMवंगे. \nऋcयRृंगाय मुनये, िवभा²डक सुते वै \nनमः शाYतािधपतयेस«ः सद वृिa हेतये. \n \nपज+Yय सूतक उपरका चािर लाइनक संग हम अuपन पूव+ज ऋcयRृंग के◌ ँ सादर Oणाम करैत \nछी. िव«ान लेखक के◌ ँ साधुवाद दै छी आ  \n \nिसया राम मय सब जग जानी \nकरहु Oणाम जोिर युग पानी. \n  \nRी गोपाल पंिडत  \nफाइव-236,  \nसेटर-12,  \nनोएडा-201301        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n \n \n \n \n \nलेखकीय  \nऋcयRृंगक िवराट यितHवके◌ ँ आंकब हमरा सन मं_हीन, ियाही न आ तुछ Oाणी लेल \nकतेक संभव अिछ, एकरा हम Mवयं बुझैत छी. मुदा संतोषक गप ई  अिछ जे अuपन युगक \nअइ महान वेदपु{षक जYम जइ कौिशकीक तटपर भेल छल, ओइ तटक  वासी हमहू◌ ँ छी. \nहमरो जनम ओइ कौिशकीक तटपर भेल अिछ. हम सभ ए´े ठामक वासी छी. \nवYयान पु_कत Hवं स«ो वृिa Oदाियने. \nRी िवभडकक पु_ाय कौिशकी तीर वािसने. \nअइ तरहे◌ ँ ऋcयRृंगक संबंधमे िकछु कहैक दाियHव हमरो अिछ.  हम अइ दाियHवक िनवह \nकतए धिर केलॱ, ई िव]ान पाठक अइ ंथक अनुशीलन क’ हमरा स ूिचत करैक कृपा \nकरब. \nहमर ऋिषराज कोशी ~े_क सMकृितक संवाहक छल, मुदा सिहcणु . उर वैिदक कालमे \nिवरोधी सभके◌ ँ परािजत करै लेल ऋिषगण शाM_, शM_ आ शापक सहारा लैत छल. Oायः \nसभटा ऋिष एहन केने अिछ. मुदा ऋcयRृंग एकर अपवाद छल. ओ किहयो शM_ नै \nउठैलक आ नै केकरो शाप देलक. ओ शाM_क अययन, अयापन, अ नुशीलन, कतेक रास \nयक संपादन, लोक कFयाण आ लोक मंगलमे अuपन सAपूण+ जीवन लगा देलक. \nई अिछ कोशी अंचलक िवभूित ऋcयRृंगक गौरवोªªवल वृतत आ ह ुनकर ]ारा पुनजत \nRृंगेnर (िसंहेnर) क संि~uत पिरचय. \nऋcयRृंग वंशो¬व फारिबसगंज, अरिरया िनवासी, सAOित नोएडाम े यवसायरत Rी गोपाल \nपंिडतक ऋणी छी, जे तगादा पर तगादा भेज हमरास ँ पोथीक र चना करेलक आ एकर \nसंपादन केलक. हुनकर ममतामयी माता पाव+ती देवीक सेहो आशीवद हमरा भेटैत रहल.  \nमधेपुराक विरp अिधवता आ सािहHयकार Rी िशवनेnरी Oसादस ँ अनवरत Oेरणा भेटैत रहल \nआ सिदखन हुनकर देल गेल परामश+ अमूFय िसP भेल. कौिशकी ~े_ िहYदी सािहHय \nसAमलेन, मधेपुराक सिचव आ किव लेखक डा. भूप` नारायण य ादव ‘मधेपुरी’ पोथीक \nपा²डुिलिप अuपन देख-रेखमे तैयार करेलक. ओ हAमर भारके◌ ँ हFलुक क’ देलक. \nिम_वर Rी भोला Oसाद िसYहा आ Rीमती िवमला िसYहाक िवदुषी आHमजा डा. लीना िसYहा, \nहमर िव]ान आHमज डा. अरिवYद कुमार RीवाMतव आ हमर धम+पु_ Rी संजीव कुमार िसYहा, \nअिधवता, पटना उच Yयायालय आ ऋcयRृंगक वंशज Rी एस.एन.ि _पाठी. डी.सी.पी. \nराजMथान पुिलस, जयपुर सेहो कतेक रास सामी द’ क’ अइ पोथीक िवषय वMतु िवलेषण \nक’ बेसी गYवेषणाHमक बना देलक. हम हुनका Oित Oेम आ Mनेह यत करै छी. ई सभ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nलोक अuपन सारMवत साधना स ँ अइ कोशी अंचल के◌ ँ पFलिवत, पुिcपत आ हिरत करैत \nरहए, यएह कामना अिछ. \nऋcयRृंगक ससुर चAपानगर, नाथनगर, भागलपुरक िनवासी हAमर सAमािनत समिध Rी चµद \nिबहारी लाल आ हुनकर जमाता हमर जेp आHमज आनंद कुमार Rीव ाMतव स ँ बड रास \nमहHवपूण+ तयक जानकारी भेटल. हुनका Oित हमर असीम Mनेह अिछ. \nअइ पोथीमे जे दुल+भ िच_ संल£न कएल गेल अिछ, ओ Rीमती रा जरानी पंिडत आ हुनकर \nकिनp आHमज Rी कामेnर िसखवाल आ ओइ फोटो सबहक िफिनिशंग आ  कवर पृp \nहुनकर दोसर आHमज Rी संजय िसखवाल, नोएडा तैयार केने अिछ. एकर संगे अिह पोथीक \nमु`णक सबटा काज Rीमती संगीता राजेश शम (िसखवाल), शाहद रा, िदFली अuपन \nदेखरेखमे सAप करेने छिथन. हुनका Oित हम हािद+क आभार यत करै छी. \nसवपिर हम परमपुरी पीठाधीnर Mवामी Rी केशवानYद पुरीजी महाराज महामंडलेnर (िनरंजनी) \nक आभारी छी जे अइ पोथीके◌ ँ मु`ण पूव+ पिढ़ क’ एकर तय Oमािणकतापर अuपन मोहर \nलगाक’ हमर अuपन Mनेहाशीष Oदान केलक. \n \nहिरशंकर RीवाMतव ‘शलभ ’ \nकला कुटीर,                                \nअशेष माग+, मधेपुरा,  \nिबहार-852111  \n \n \n \n \n \n \n  \n \nिवषय -सूची \nम सं. िवषय वMतु       पृp संया \n1.    सAपादकीय          \n2.    लेखकीय          \n3.    Oथम पिरछेद :  \nअंग मिहमा, Oाचीन िनवासी, कौिशकी मिहमा, पु²याRम \n4.    दोसर पिरछेद        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nऋcयRृंगक जYम, वृतत, हमचय+ आ अययन, अंग नरेश रोमपाद, वृतत, \nऋcयRृंगक मािलनी OMथान, मािलनीमे वृिa आ पु_ेpी य. \n5.    तेसर पिरछेद  \nअयोया मे अnमेघ य आ पु_ेpी य \n6.    चािरम पिरछेद  \nऋcयRृंग आRमक Mथापना. वेदक मं_दृaा ऋcयRृंग, यजुव¶दक िवभ ाजन, \nमायिYदन शाखा, आRम यवMथा, य, स·यताक समYवय, दि~णाH यमे \nतपMया, Rृंगवेरपुर वृतत, पु²याRममे ]ादश य, महानदीक Oगट होयब, \nवंश-िवMतार \n7.    पचम पिरछेद  \nऋcयRृंगक समकालीन दोसर चिच+त ऋcयाRम, िसPाRम, राजा जन कक \nआRम, भार]ाज आRम, अगMHयाRम, महिष+ अि_कक आRम, बाFमीिक , \nविशp, शौनक, सुतीsण आिदक आRम. \n \n8.    छठम पिरछेद  \nऋcयRृंगक Rृंगेnर (िसंहेnर Mथान) पौरािणक आ परवत साsय, िकरातक \nभूिम, कुषाण वंशीय राजभर, िनषादक धरती, मूित+ Mथापना, िसंहेnर मेला.  \n9.    सातम पिरछेद  \nउपसंहार  \n10 .    पिरिशa  \nक) पु_ेpी य \nख) ऋcयRृंगक सासुर मािलनी (इितहासक आइनामे चAपानगर) \nग) शंकराचाय+ आ िसंहेnर (जगत Oिस¸ शंकर मंडन िमR शाM_ाथ+ \nिसंहेnरमे) \n11 .    सहायक आ सYदभ+ ंथक सूची  \n12.     ऋcयRृंग आ हुनकर आRमक दुल+भ रंगीन आ nेत याम िच_      \n      \n  \n \n \n \nपिहलुक पिरछेद  \nअंग मिहमा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nOाचीन अंगक िनमणक¹ लऽ कऽ कतेक रास कथा Oचिलत अिछ। वाF मीिक रामायणक मुतािबक, जतए \nशोभाशाली कामदेव अuपन अंग छोड़ने छल, ओ अंग देशक नामसँ िवयात भेल। \nअयोयासँ िसPाRम जाए कऽ बाटमे राम-लsमणक संग िवnािम_ ए क राित गंगा आ सरयूक कातमे िबतौने \nछल। ओतए शुP अंत:करणबला महिष+ सबहक पिव_ आRमक पिरचय द ैत िवnािम_ बाजल छल जे किहयो \nएतए भगवान िशव िचक¹ एका कऽ तपMया करैत छल। ओइ काल कामदेव मूित+मान छल। ओ अuपन देह \nधारण कऽ िवचरण करैत छल। एक िदन भगवान िशव समािधसँ उिठ  कऽ म{¼गणक संग कौ जा रहल \nछल। ओइ काल ओ दुबु+िP हुनकापर आमण कऽ देलक। भगवान िश व हुंकार कऽ हुनका रोकलक आ \nअवहेलनापूव+क ओकरा िदस ताकलक। \nफेर तँ कामदेवक सभटा अंग हुनकर देहसँ जीण+-शीण+ हुअए ल ागल। किठन तापसँ द£ध भेल कामदेव \nओतएसँ भािग गेल। जइ ठाम पर कYदप+क देह पूरा तरहे नa भ ेल, वएह Oदेश अंग देशक नामसँ िवयात \nभेल। 1  \nअंग देशक नामकरण ओतु´ा एकटा राजा अंगक नामपर भेल छल। आन व राªय, जकर धूरी अंग छल, पµच \nटा राªयमे िवभत छल, जकर नामकरण राजा बिलक पµचटा पु_क नामपर भेल छल। आनवक अिधकारमे \nसंपूण+ पूव िबहार, बंगाल आ उड़ीसा छल, जइमे अंग, बंग, पु²½, सुहा आ किलं¾ राªय छल। अइ मे अंग \nएकटा बड़ शितशाली जनपद छल। \nवाFमीिक रामायणक मुतािबक सुीव सीताक¹ ताकै लेल अuपन वानर सैिनकक¹ पूरबक देशमे भेजने छल,जइमे \nअंग सेहो एकटा छल।2 तइ कालमे अंगक िवMतार असीम छल। िकएिक बिल पु_ अंगक बाकी चािर भायक \nराªयक साक क` अंग राªय छल। \nई तय सेहो िवचारणीय अिछ जे महाभारतक (शितपव+, 296) म ुतािबक, आिदकालमे चािर टा गो_ \nछल, भृगु, अंिगरा, विशa आ कयप। ऋ£वेदक दोसर, तेसर, चािरम, छअम आ आठम मंडलमे जइ ऋिष \nसभक¹ मं_ Oाuत होइत अिछ ओ अिछ, गृHसमद, गौतम, भार]ाज आ क²व। आचाय+ अnलायन अaम मंडलक \nवंशक¹ गो_ «ोतक मानैत अिछ, संग-संग अइ मंडलक ऋिषक Oगाथा से हो कहल जाइत अिछ। हुनका \nअनुसार, अइ मंडलक पिहलुक सूतक ऋिष Oगाथ छल जे Mवयं क²व वंशी छल। अइ मंडलक एगारह \nवालिखFय िमल कऽ कुल १०३ सूत क²वक अिछ। गौतम आ भार]ाज  अंिगरा वंशक मानल जाइत अिछ \nआ क²व सेहो अंिगरसेक अिछ। अइ तरह¹ अइ पµच मंडलमे अंिगरसक Oधानता Mवयं िसP अिछ। \nअइ मंडलक ऋिष कुल अंिगरस, अंग ]ीपक ऋिष छल। Mवयं इं`क ऐरावत  हाथी पदमद+न कऽ देने \nछल, अइसँ तमसाएल दुवसा इं`क¹ शाप दऽ कऽ हुनका सायुत कऽ देलिखन। इं` राजा बिलसँ सहायता \nमगलक। राजा बिल इं`क संकेतपर देवलोकेपर अिधकार कऽ लेलक । बिल अंग]ीपक राजा छल।4 ओ \nअuपन पµच शितशाली पु_मे अंगक जनपद बµिट हुनका सभक¹ ओइ  ठामक राजा बना देलक। एकर बादो \nअंग असुर-सुर संMकृितक मुय क` छल। ऋ£वेदसँ Mपa ात हो इत अिछ जे अंिगरस आ हुनकरे वंशज \nय कम+क जनक छल। ओ अइ रहMयक पिहलुक ाता छल जे याि£न  काpमे िनिहत छल। अइ तरह¹ \nअंिगिरस सभ अि£नक Oयोगसँ सभसँ पिहलुक योHसवक नॴव देने छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \nOाचीन भारतमे जे सोलह महाजनपदक चच अिछ, ओइमे अंग Oमुख छल। शेष महाजनपद \nछल,मगध, काशी, कौशल, बिªज, मFल, वHस, चेिद, पचाल, कु{, मHMय, शूरसेन, अमक, अविYत,गाYधार आ \nकAबोज। \nअंग आ मगधमे िनरंतर संघष+ चलैत रहैत छल। बुP कालमे मगधक राजा िबAबसार अंगक¹ जीत कऽ मगधमे \nिमला लेने छल। \nअंग वा अइ पूव Oदेशक लोग आ राजतं_ ा◌ा¿ण ंथमे वाHय नामसँ जानल जाइत अिछ। वाHयक शािदक \nअथ+ अिछ वतकऽ धारण करैबला मुदा एतए एकर Oयोग बड़ गिह+ त अथ+मे भेल अिछ। एकर ताHपय+ अिछ \nअनाय+, वैिदक कम+कड िवरोधी आ वण+संकर। सािव_ी आ उपनयनसँ a ि]जाितक¹ मनुMमृितमे ा◌ाHय कहल \nगेल अिछ। \nि]जाHय: सवणMत जनयYतवुताMतयान। \nतान सािव_ी पिरaान वाHयािनित िविनिद+शेत।। \nमनुMमृित 10/20 \nमहाभारतमे वाHयक¹ पातकी कहल गेल अिछ। एकरा मुतािबक, व ाHयक¹ आग लगाबैबला, िवष दैबला,मिदरा \nबेचैबला, कुसीद भ~ण करैबला, िम_ `ोही, ूण हHयारा, यिभचारी आ ¿घाती कहल गेल अिछ।5  \nअइ तरह¹ वाHयक¹ ा◌ा¿ण ंथमे पितत कहल गेल अिछ। \nवेदमे सेहो अइ ठामक¹ बड़ हेय दृिaसँ देखल गेल अिछ। ऋ£व ेदक OमगYद शद अंग भंग आ मागध लेल \nOयुत भेल अिछ। मागधक¹ वेदमे कीकट कहल गेल अिछ। एहन ल ागैत छै जे संपूण+ पूव Oदेश कोनो \nसMकृितक अिभशापक आिगमे झुलिस रहल अिछ आ वैिदक राजनीितक िशकार बिन गेल अिछ। अइ ठामक \nलोकक लेल चुनल-चुनल खराब शदक Oयोग करैमे नै तँ वेद मं_कार पाछµ रहल आ निहये महामुिन यासे। \nऋ£वेदमे एकटा ऋिष इं`सँ Oाथ+ना करैत अिछ, मगधक गाय कोन काजक अिछ जकर दूध यमे अहµक \nकाज नै आबैत अिछ। (यािन कीकटक गायक दूध सेहो अपिव_ अि छ आ ओकरासँ य कम+ करैक लेल \nवज+ना अिछ) सोमरसक संग िमल कए ओ दूध यपा_क¹ गम+ नै कर ैत छै। तइसँ हे इं`! ओइ नैचाशाख \nOमगYदक (िनचला शाखाक अंग बंग आ मागध) ओ धन हमरा िदअ।6 \nअथव+वेद तँ एक डेग अओर आगू अिछ। अथव+वेदक एकटा ऋिष कह ैत अिछ, जेना मनुख आ उपभोगक \nअYय सामान एक ठामसँ दोसर ठाम भेजल जाइत अिछ, ओइ तरह¹ ªवरक¹ गYधार भूजवान,अंग, मगध Oदेशमे \nभेिज देल जाइत अिछ।7 \nआिखर वेद ा◌ा¿ण ंथक¹ अइ Oदेशपर एतेक कोप िकए अिछ? आउ, िवचार करी। ा◌ा¿ण ]ारा िविनिम+त \nजइ य-योगािद ियाक उदय सuत िसंधुक घाटीमे भेल, बड़ जोर मारलाक बादो ई िविध-िया भारतक अइ \nपूब ~े_मे अuपन जड़ नै जमा सकल आ ने ा◌ा¿णवाद आ ा¿ण िवचारधारा अइ भागमे अuपन सा काएम \nकऽ सकल। िकएिक वाHय आय+ भेलाक बादो वैिदक कम+का²ड, पश ु िहंसाबला य आ बड़ खच+बला िविध \nकम+क िवरोधी छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \nा◌ा¿ण अपनो अइ धरतीपर बसै लेल नै चाहैत छल। एतु´ा िन वासी Mवतं_ िवचारक, ानी आ तपMवी \nछल। ओ अपन आचरण, यवसाय आ संMकृितपर ा◌ा¿णक छाया धिर स हन करै लेल तैयार नै छल। जे \nकोनो ा◌ा¿ण तपMवी तपMयाक लेल अइ ~े_मे छल, सेहो कमलक तरह¹ जलसँ ऊपर छल। हुनका एतु´ा \nवाHयसँ कोनो संपक+ नै छल। Mवयं ऋcयRृंe लऽ कऽ रामायणकार  वाFमीिक कहैत अिछ- सिदखन िपताक \nसंग रहैसँ िवOवर ऋcयRृंङ कोनो दोसराक¹ नै जानैत छल।\"8 अइ सँ Mपa अिछ जे ा¿ण ऋिष जन-\nसामाYयक संपक+सँ अपनाक¹ अलग राखैत अिछ। \nकौिशकी मिहमा, पु²याRम  \nिवnािम_ सेहो तपMयाक लेल अइ पूव इलाकाक¹ चुनने छल। क ोशीक कातपर ओ बड़ किठन तपMया केने \nछल जइसँ सृिaक मूलचे िहल गेल छल। एहन भूभागमे कतेक त Hवानी ~ि_य-ा◌ा¿ण केर चलाएल गेल \nिविध ियाक¹ Hयागब Oितिpत करैपर जोर देलक। अइ भागक िप छड़ल आ गरीब जनताक लेल ई नब आ \nितकारी माग+-पPित अनुकूल िसP भेल।9 \nचाN िदस नदीसँ आछािदत अंगक ई उरबिरया िहMसा, घना जंगलस ँ पिरपूण+ छल। एकर रमणीयता सेहो \nअि]तीय छल। तइसँ महिष+ कयपक पु_ िवभा²डक नामक ऋिष अu पन तप¤यक लेल अइ भूभागक¹ नीक \nबुझने छल। \nा◌ा¿ण ंथक मुतािबक, राजा बिल अंगक शासक छल। हुनका कोनो संतान नै छल। हुनकर M_ी सुदे~णा \nदीघ+तमा नामक ऋिषसँ पµचटा पु_क¹ जYम देलक। ई ऋिष आYहर छल। 10 महाभारतक मुतािबक, ई ऋिष \nसभ लोकक सोझµमे M_ी संभोग करैत छल। 11 हुनकर िपता छल उथ ,िजनकर M_ीक¹ व{ण भगा कऽ लऽ \nगेल आ हुनका संग संभोग करलक। बादमे व{णक¹ दंिडत कऽ उथ अuपन M_ीक¹ वापस आिन सुखपूव+क \nरहए लागल।12 \nगिह+त पौरािणक िमथकीय कथा जाल आ ओकर टीकाकार, भाcयकार, रचनाकारसँ बचैत ई कहएमे कोनो \nसंकोच नै अिछ जे पूरा अंगक वासी आ राजतं_ आय+ आ अनाय+ संMकृितक संगमपर फल-फूिल रहल छल। \nिविभ जाित, िवचार आ संMकृितसँ समिYवत ई इलाका Oाचीन षोडश महाजनपदमे Oमुख छल।13 \nवैिदक ंथमे जलाशय, जल आ धारक OशिMत अिछ। ऋ£वेदमे तँ कतेको ऋचामे ई अिछ। जलक पिव_ता \nOाकवैिदक अिछ यानी आय+क¹ आबएसँ पिहनेसँ अिछ। एकर जीवाHमा आ उव+रतासँ गहॴर संबंध अिछ। तइसँ \nमहिष+ कयपक तेजMवी पु_ िवभा²डक ऋिष अuपन तप¤यक लेल अइ कोिशकाछािदत भूभागक¹ सभसँ \nउपयुत बुझलक। \nतीथ+ तपMयाक लेल नै होइत अिछ। तीथ+क Oथा तँ अनाय+ ¨ोतसँ हीत भेल अिछ। िहYदूक सभटा तीथ+ \nआय+क मूल Mथानसँ बाहरक अिछ। आय+क आगमनसँ पिहने एतु´ा धम+मे तीथ+ छल। आय+क सिAमलन Mथल \nय छल आ अनाय+क तीथ+। ई तीथ+ शद सेहो वेदवाÂ अिछ िकए िक वेद िवरोधी मतक¹ तैिथ+क मत कहल \nजाइत अिछ। तइसँ तपMयाक लेल तीथ+ नै, अर²य आ पिव_ धारक कात सभसँ उपयुत अिछ। तइसँ \nवाHयक भूिम भेलाक बादो महिष+ िवभा²डक उरबिरया अंगक स घन अर²य ~े_मे कौिशकीक धारक कातमे \nअuपन आRम बनेने छल। कोशी एकटा पौरािणक धार अिछ। एकर क ातमे सा~ात भगवान शंकर बसै छै।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nइं`, िवcणु आ ¿ा क¹ भगवान िशवसँ भट करिह कऽ पूव+, िनिद+a आ िनधिरत ठाम ई कोशीक मनोरम तीर \nअिछ।14 अuपन बिहन कौिशकीक संबंधमे Mवयं िवnािम_ कहैत अिछ, \nिदय पु²योदकारAया िहमवYतमुपािRता। \nलोकMय िहत कायथ Oवृा भिगनी मम।।15 \nअuपन बिहनक Oित Mनेहक कारण अइ काजमे िवnािम_ िनअमसँ बड़ सुखसँ िनवास करैत छल। ओ यसँ \nजुड़ल अuपन िनअमक िसिPक लेल अuपन बिहन कौिशकीक सािनयक ¹ छोिड़ िसPाRम आएल छल। अइ \nकौिशकीक कात िवnािम_ सह¨ बरख धिर घनघोर आ अितशय कठोर तपMया केने छल जइसँ सभटा सृिa \nच िहल गेल छल। \nकौिशकी तीर मसाध तपMतेपे सुदा{णम \nतMय वष+ सहM_िण घोरं तप उपासते।  \nरामायण 1-34-25 \nवाFमीिक रामायणमे कतेको बेर कौिशकी सिरत वरा (सभ धारमे Rेp कौिशकी) बालका²ड लोक 11, कौिशकी \nसिरत Rेpा कुलो «ोतकारी इव (धारमे Rेp कौिशकी सेहो अuपन कुलक कीित+ क¹ Oकािशत कर ैवाली \nछिथन। लोक 21) जेहन उित आएल अिछ, जइसँ पु²य सिलला कोशी क मिहमा रेखिकत होइत अिछ। \nतइसँ कयप पु_ महिष+ िवभा²डकक तपMया लेल कोशीक कात सभ सँ उपयुत छल,जतए िवnािम_ कठोर \nतपMया कऽ कतेक रास िसिP Oाuत केने छल। \nधारक कात सुदूर धिर फैलल पैघ पाथरक अ¬ुत Rृंखला सेहो ि व«मान छल, जे कोशीक तीव धारक¹ \nिनयंि_त करैत छल। लगभग साढ़े सात हजार बरखक भौगोिलक पिर वत+नक पिरणामMवNप ओ पाथरक \n(चÃान) Rृंखला जमीनक भीतर गहॴरमे चिल गेल आ ओकर ऊपर मािटक मोटका परत जमैत गेल।16 \nवेगवती नदी, िवशाल चÃान, रमणीय Oकृित, सिमधा बाहुFय, आ◌ैषिधयुत वनMपितसँ आछािदत अर²य आ कुलच \nभरैत मृगािद वYय पशु, एहन शत Mथानमे छल िवभा²डक ऋिषक आRम, कोशीक धारक कªजल वनमे। \nकोशी आ ओकर छाड़न धारक कातपर अuपन सघनताक लेल OिसP कªज ल वन िMथत पु²याRम पूरे \nआयवत+मे OिसP छल। ई ~े_ असुरक Oभावसँ सेहो मुत छल। तइसँ एतए कऽ ऋिष आRम िनरापद \nछल। एतए िनिव+Ä वेद पाठ चलैत छल आ आRमवासीक समए सिमधा  संचय, अि£नहो_ आ कृिष काजमे \nयतीत होइत छल। ई आRम ऋिष आ कृिष परंपराक अ¬ुत संगम Mथल छल। भूिम बड़ उव+रा छल। \nमहिष+ िवnािम_ अuपन कालक महान कृिष वैािनक सेहो छल। हुनकर तपMया आ Oयोग Mथल कोशीक \nमनोहर तट सेहो छल। पूरा इलाका वYय पशुक अ·यार²य छल। ि वnािम_ केर अuपन कठोर तपMयासँ \nऊजवान बनाएल इलाका मुिन िवभा²डक लेल सव+था उपयुत छल । अuपन वंश परंपराक अनुNप ओ सेहो \nिवपुल Oितभाक पुंज छल। महिष+ यास हुनकर वंश पिरचय एना देने अिछ:- \nमरीिच: मनसMय जे तMयािप कयप:। \nमयपाHकारयप: जात: तMयसुतो िवभा²डक: ऋcयRृङ तMय पु_ोिMत।।17       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n¿ाक मानस पु_ मरीचक पौ_ िवभा²डक छल। उच वंशो¬व ई ऋिष  वेद िविहत संMकारसँ संप छल। \nकोशीक कातक ई कªजल वन हुनकर साधना तपMयाक लेल पूण+ उपयुत आ िनरापद छल। \nअित Oाचीन कालमे (महाभारत, पुराण, वराहिमिहर आ भाMकाराच ाय+क मतानुसार) भारत नौ खंडमे िवभत \nछल। ई ख²ड छल, इं`, कसे{मत, ताÅवण+, गभिMतमत, कुमािरक, नाग, सौAय, व{ण आ गाYधव+। पौरािणत \nसाsय आ एकर पहचानक जे संकेत भेटल अिछ, ओकर मुतािबक पूव  भारतक ई ~े_ इं`ख²ड छल। अइ \n~े_पर इं`क िवशेष कृपा छल। तइसँ ई सिदखन हिरअर फल-फूल आ धाYयसँ संप ~े_ छल। धार \nसदानीरा छल। \nऋ£वेदमे अंगक उFलेख नै अिछ। तइसँ एहन लागैत अिछ जे उर वैिदक कालमे अंग जनपदक उदय भेल \nअिछ। ऋ£वेदमे कीकट शदक Oयोग भेल अिछ जेकरा मगध आ अंग ~े_क लोक लेल Oयोगमे आनल गेल \nहएत। मुदा कतेक रास आचाय+ एकरा सuत िसYधुक पव+तीय भाग लेल सेहो Oयुत करैत अिछ।18 जे भी \nभेल हुअए, रामायण युगक आय+ स·यता केर अइ ~े_मे उदय भऽ चुकल छल। मुदा रा~सी स·यता अओर \nआय¶तर वानरी स·यता एतए अuपन जमीन नै बना सकल छल। अइ ~ े_मे Mथािपत ऋिष आRम \nअययन, अनुसंधान आ यािद ियाक संपादन लेल उपयुत छल। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \nदोसर पिरछेद \nऋcयRृ¾ जYमक वृताYत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nमहाकाय, पुराण आ दोसर पुरना ंथक िनम+ल जलमे O~ेपक शैवाल जाल कम नै अिछ। O~ेपमे संकिलत \nपुराकथाक तािHवक नीर ~ीर िववेचन िनcप~ OबुP वग+ कऽ सकैत अिछ। महाभारतक वनपव+क 110 केर ई \nवृतत िवnसनीय भऽ सकैत अिछ जे महिष+ िवभा²डक मृिगसँ स ंभोग केने छल। कतेक परवत ऋिषक¹ लऽ \nकऽ एहेन चच अिछ। ऋिष दम सेहो मृिगक संग संभोग केने छल।  मृगवेशमे अuपन किनयाक संग \nरितीड़ा करैत एकटा ऋिष पडुक ]ारा वध कऽ देल गेल छल, आिद। (आिद पव+ 118) \nमुदा, निह तँ ई िवnसनीय अिछ आ निहये कोनो िचिकHसाशाM_क  आधार पर तयपरक अिछ जे कोनो \nमृिगक पेटसँ मनुखक िशशु जYम लेने अिछ। ऋcयRृंe क¹ लऽ कऽ कतेक आधारहीन लोकोित Oचिलत \nअिछ। कतेक कथामे हुनका मृिगक पेटसँ जYमल मनुखक नेनाक N पमे देखाएल गेल अिछ, जे पूरा तरहे \nामक अिछ। महाभारत (शितपव+ 296) सँ ात होइत अिछ जे \nविशp, ऋcयRृe, कयप, वेद, तड, कृपाचाय+, कि~वत, कमठ, यवीत, `ोणाचाय+, आयु, मतंग, द, `ुमद, माHMय \nआिद ऋिष अशुP योनीमे जYम लऽ कऽ तपMया कऽ मूल िपताक वण+मे पहँ◌ुचल। ऐसँ ई Mपa अिछ जे ऐ \nसभ ऋिषक माय आय¶तर आ ा◌ाÆेतर M_ी छली। तइसँ हुनका अशु P योिन कहल गेल। मुदा कम+क \nिसPतक अनुसार, ओ ऋिष अuपन कठोर तपMया आ साधनाक बल पर अuपन िपताक कोिटमे पहुँचल। ई \nMमरण रहबाक चाही जे M_ी योनीक िबना मनुखक संतितक उHपित असंभव अिछ। \nपुरना भारतक संMकृितमे आHमसात आ समYवयक Oवृि एे Oबल छल जे तिहयौका दूटा आिदम समूह आय+ \nआ अनाय+क परवत जुग मे ऐ तरह¹ परMपर समYवय भऽ गेल जे ओ अuपन गुणक कम+क अनुसार चािर \nवण+मे बँिट गेल। पूव+ वैिदक कालमे आठ तरहक िववाह नै छल। ई उरकालक देन अिछ, जे सू_काल धिर \nआबैत-आबैत पूरा तरहे संगिठत भऽ गेल छल। तिहयौका समाज ि ववाहक सभ Nप केर माYयता देने छल। \nMथापना उर वैिदक कालमे बड़ Oचिलत छल आ ऐ समYयवादी Oवृिक Oवत+क दूरदश ऋिषगण छल। ई \nभारतीय समाजक उHकष+क «ोतक छल। \nमहिष+ िवभा²डक उर वैिदककालक ऋिष छल। कोनो संदेड नै जे  हुनकर M_ी आय¶र नारी छल। हुनका \nगभ+सँ एकटा Oखर िशशुक जYम भेल जे ऋcयRृeक नामसँ िवया त भेल अिछ। “भागवत दश+न\"क \nमुतािबक, िवभा²डक Hयागी, तपMवी, संयमी आ Mवायाय-परायण छल। एक िदन पोखिरमे ठाढ़ भऽ कऽ मुिन \nतप कऽ रहल छल। ओइ काल Mवग+सँ उतिर कऽ उव+शी ओतए नहाबै  लेल आएल। हुनकर अनुपम Nप \nलाव²य देिख कऽ मुिनक मन िवचिलत भऽ गेल। ओ अपलक ओइ अuस राक सॱदय+ देखैत रहल। अनजानमे \nहुनकर वीय+ Mखिलत भऽ गेल। ओइ काल आRममे पलय बला एकटा िहरणी जल पीबय लेल आएल छल। \nओ जलक संग ओइ अमोघ वीय+क¹ सेहो पीब लेलक। ओ गभ+वती भऽ गेल। ओकर उदरसँ महामुिन \nऋcयRृ¾ जYम भेल।1 \nकहल जाइत अिछ जे ओ साधारण िहरणी नै छल। पूव+ कालमे ओ एकटा देवकYया छल। कोनो पु²याHमा \nराजाक¹ देिख कऽ ओ िहरणी जकµ अuपन पैघ-पैघ आँिखसँ राजा क अनुराग पाबैक लेल हुनक िवलोक कऽ \nरहल छल। ा¿ाजी कYयाक ऐ अिवनय यवहारक¹ देिख कऽ तमसा कऽ शाप दऽ कऽ मृHय लोकक िहरणी \nबना देलक। शापमे आगू ई यवMथा देल गेल जे ओकर उदरसँ यशMवी ऋिषक जYम हएत, तखन ओ शापसँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nमुत भऽ जाएत। वएह देवकYया एतए िहरणी बिन कऽ रहए लागल। ओ अuपन शापक खHम हेबाक Oती~ा \nकरैत रहल। एक िदन उव+शी ओAहरसँ िनकलल। जखन ओ अuपन सखी क¹ िहरणीक Nपमे देखलक तँ \nओइपर ओकरा बड़ रास दया आिब गेलै। ओ सोचए लागल जे कोन त रह¹ ओकर उदरमे ऋिषक शुाणु \nपहुँचए। ओइ काल पोखिरमे तपMयारत िवभा²डक ऋिषपर उव+शीक  दृिa पड़ल। ओ लªजा भरल भावक¹ \nदेखाबैत पोखिरमे उतरल आ नहाबैक बहानासँ अuपन समूचा अंग क¹ अनावृत करए लागल।2 िविधक \nिवधान, मुिनक दृिa हुनकापर पड़ल। ओ कामातुर भऽ उठल आ हु नकर वीय+ Mखिलत भऽ गेल। मृगी \nओकरा पीब गेल आ एकटा पु_क¹ जYम दऽ कऽ Mवग+ िसधािर गेि ल। मुिन िवभा²डक ओइ नेनाक¹ गो दूध \nिपया कऽ पालन-पोषण करए लागल। \nमहाभारत आ Rीम¬ागवतमे, िवभा²डक आRममे शािपत देवकYया मृगीक उदरसँ ऋcयRृeक जYमक उFलेख \nअिछ।3 आजुक काल मे आिदवासी लोकमे पशुक नाम पर ओकर गो_ जानल जाइत अिछ, जेना डुंगडुंग \n(माछ), कछप (कछुआ), हसदा (हंस) आिद। ओइ तरह¹ ऋcयRृeक म मृग गो_ीय आय¶तर कYया छल। ओ \nएकटा Nपवती छल उव+शी तरहे। तइसँ पुराणकार हुनका उव+शी क सिखक तरहे उFलेख केने छल। \nऋcयRृंगक म क¹ एकटा िहरण हेबाक एकटा िमथक अिछ। ओ अयोि नज संMकृितमे जYम लऽ कऽ ओकर \nनैसिग+क गुण व Nप सौpवक पिरचायक छल। ओकर नाम मृगAबदा छल। ओ Nपवती कYया आषाढ़ \nपूिण+माक िदन एकटा महान िशशु क¹ जYम देलक जे संपूण+ आयवत+क तHकालीन इितहासक¹ एकटा नब धारा \nOदान कऽ गिरमा युत कऽ देलक।4 \nवाFमीिक रामायणमे महिष+ कयपक पु_ िवभा²डक आ महिष+ िवभा²डक पु_ सुOिसP मुिन ऋcयRृe भेला।5 \nशाM_क गहन अनुशीलनसँ एहन लागैत अिछ जे ऋcयRृe अuपन िप ताक संग वनमे रहैत छल आ वनमे \nहुनकर लालन-पालन भेल छल। कोनो पुरनका महाकाय, काय वा  पौरािणक ंथमे हुनकर मµक उFलेख नै \nभेटैत अिछ। Oाचीन आयानमे योिनज आ अयोिनज, ऐ दू तरहक जातक उFलेख भेटैत अिछ। योिन शदक \nअथ+ मूलत: “घर\" होइत अिछ आ पुरान ंथमे ऐ अथ+मे एकर Oयोग भेटैत अिछ।6 िजनकर जYम घरमे नै \nभेल अिछ, ओ अयोिनज संतान अिछ। सीता, शकुंतला, `ौपदी आिद अ uपन माता-िपताक अयोिनज संतान \nअिछ। यभूिम मे 'वामदेयवत\" केर उHप नेना सेहो ओइ को िटमे आबैत अिछ। जइ नेनाक जYम अuपन \nघरमे भेल ओ योिनज कहाबैत अिछ। हAमर िवचारसँ ऋcयRृंe अu पन िपताक योिनज आ◌ैरस संतान छल। \nजYमक प¤ात ऋिष अuपन नेनाक¹ आय¶तर मµ सँ अलग कऽ िव«ाययन केर अuपन तपोMथलीमे राखलक। \nएकटा दोसर वृताYतक मुतािबक, िशशुक¹ जYम दऽ कऽ मµ Mवग+ िसधार गेिल। तइसँ िपता िवभा²डक अपना \nलग रािख कऽ िशशुक लालन-पालन आ सभटा संMकार देलक। महिष+ िवभा²डक ा¿ाक मानस पु_ मरीिचक \nवंश परंपरामे परम तेजMवी आ वेद केर Oकड पंिडत छल। महिष+ यास एकर वण+न एना केने अिछ, \nमरीिचॅ मानसMय जे तMयािप कयप:। \nमयपाHकायप: जात: तMय सुतो िवभा²डक: \nऋcयRृe तMय पु_ािMत।।7       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \nमहिष+ िवभा²डक पु_ ऋcयRृeक छह बरखक आयुमे उपनयन संMकार  करा कऽ योपवीत धारण करौलक \nआ वेद िविधसँ वेदारंभ संMकार कऽ गाय_ी मं_ Oदान केलक। ा ¿चय+ धारण करा कऽ ा¿चारी किठन \nवत, तप, Mवायाय, Oात: सायं गाय_ी जप आिद कराबैत वेदक अययन करौलक।8 \n \n \nा¿चय+ एवं अ ययन  \nRी भागवत दश+क अनुसार, िवभडक सोचैत छला जे अuसरा उव+शीक देखलेसँ हुनकर तेज नa भेल। तइसँ \nओ अuपन नेनाक¹ गलतीयोसँ कोनो M_ीक दश+न नै कराएत। ओकरा िवशुP ¿चारी बनाएब, ई सोिच कऽ ओ \nअuपन नेना ऋcयRृंगक¹ आRमसँ बाहर नै जाइले दै छल। ओ हुन कासँ तप, अि£नहो_ कराबैत छल, वेद \nपढ़ाबैत छल आ पैघ-पैघ ऋिषक¹ छोिड़ कऽ ओकरा केकरोसँ भ¹टो नै करऽ दै छल। M_ीक¹ तँ ओ अuपन \nआRमक पिरिध धिरमे पएरो नै राखऽ लेल दै छल। कोनो बूढ़ ऋ िषक M_ी सेहो ओतए नै आिब सकैत \nछल। आबैक गप तँ दूर, ओ अपन नेनाक आगू कोनो M_ीक नाम धि र नै लैत छल। ऋcयRृंग जािनतो नै \nछल जे मुिनक अलाबे कोनो अओर M_ी-पु{ख होइत अिछ। ओ नै तँ कोनो न देखने छल आ निहये नक \nकोनो वMतुए।9 \nऋcयRृंगक समय अि£न आ अuपन तपMवी िपताक सेवामे िबतैत छल ै। M_ीक अिMतHवक तँ हुनका पतो नै \nछलिन। तकर बादो ओ वेदक परगामी िव]ान छल।10 \nरामायणकार हुनका शितशाली महिष+ कहने छिथ। हुनका िवषय-सुखक किनयो टा ान नै छल। ओ अखंड \n¿चारी छल। \nअuपन समाजमे एहन माYयता अिछ जे बचा सभक¹ िवषय-सुखक क िनयो ान नै िदयौ तखने ओ प´ा \n¿चारी बिन सकैत अिछ। ई िवचार Oाकृितक िनअमक िवपरीत अ िछ। ऐ ढॲगसँ जइ दुग+क र~ा कएल \nजाइत अिछ, ओ बड़ आसानीसँ श_ुक हाथ मे चिल जाइत अिछ। ऋcयRृंग वृतत सेहो एहने अिछ। हुनकामे \nकाम चेतना सुuत छल, ओकर संबंधमे रामायणकारक ई िटuपणी `aय अिछ।– “राजन! लोकमे ¿चय+क दूटा \nNप िवयात अिछ आ ा◌ा¿ण सदा ओइ दुनू MवNपक वण+न केने अिछ। एक तँ अिछ दंड, मेखला आिद \nधारण Nप बला मुय ा¿चय+ आ दोसर अिछ ऋतुकालमे M_ी समा गम Nप गौण ¿चय+। ऋcयRृंग जेहन \nमहाHमा ऐ दुनू Oकारक ¿चय+क पालन केने हएत।\"11 \nअuपन िव]ान िपताक कठोर अनुशासन मे रिह कऽ ऋcयRृंग कतेक  रास यवहािरक ान सेहो Oाuत केने \nछल। कौिशकीक तट पर िनवास करबाक कारण एकर जलक समुिचत उप योग आ यवMथामे हुनका \nिवशेषता Oाuत छल। आRमक चाN कात ओिहना नदीक जल-Oवाहक¹ यविMथत कऽ ओ रंग-िबरंगक फूल-\nमूल उपजाबै छल, सेहो पयuत मा_ामे। वाFमीिक रामायणक बालकडक “िच_ा²य_ बहूिनMयमूलािन च फलािन\" \n10/27 मे उपयुत गप रेखिकत अिछ। \nअंग नरेश रोमपाद वृत        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nओइ काल रोमपाद अंग Oदेशक नरेश छल। ओ राजा दशरथक िम_ छल । हुनका कोनो संतान नै छल। \nहुनकर दुख देिख कऽ दशरथ अuपन पिहलुक रानी कौशFयाक गभ+स ँ उHप शाYता नामक पु_ीक¹ हुनकर \nपु_ीक Nपमे दऽ देने छल।12 \nरोमपाद शाYताक¹ पु_ीक Nपमे पािब नेहाल भऽ गेल छल। ओकर  लालन-पालन महाशितशाली अंग नरेशक \nराजकीय गिरमाक अनुNप राज Oासाद मे भेल। \nराजा रोमपाद ययाित वंशक ~ि_य छल। “वंशोमYमYतरािन च\" कऽ मुतािबक, पुराणमे ऐ वंशक राजाक संबंधमे \nसूचना अिछ। िवcणुपुराण 4/18 क मुतािबक, ययाितक चािरम पु_ “अनु\" क¹ तीन पु_ भेल, समानल, च~ु आ \nपरमेषु। ई वंश अनुवंश कहैलक। समानलक पु_ कालानल भेल आ क ालानलक सृंजय, सं◌ृजयक \nपुरंजय, पुरंजयक जनमेजय, जनमेजयक महाशाल, महाशालक महामना, महामनाक उशीनर आ ितित~ु नामक दूटा \nपु_ भेल। \nउशीनरक िशिव, नृग, नर, कृिम आ वम+ नामक पµचटा पु_ भेल। ऐ मे िशिवक वृषदभ+, सुवीर, केकय आ म`क \nनामक चािर टा पु_ भेल। िविव~ुक पु_ Nश`थ भेला। हुनकर हेम, हेमक सुतपा अओर सुतपाक¹ बिल \nनामक पु_ भेल। ऐ राजा बिलक रानी सुदे~णासँ आYहर ऋिष द ीघ+तमा पµच पु_क¹ जYम देलक, जे \nअंग, बंग, किलंग, पु²½ आ सुहा भेल। राजा बिलमे पु_ उHप करब ाक ~मता नै छल। हुनकर Oथम पु_ \nअंगसँ अनपान, अनपान सँ िदिवरथ, िदिवरथसँ धम+रथ आ धम+रथसँ िच_रथक जYम भेल। ऐ िच_रथक दोसर \nनाम रोमपाद छल। \nRीमदभागवतक अनुसार, वMतुत: शाYता महाराज दशरथ आ कौशFयाक पु_ी छल आ अंग नरेश रोमपाद \nदशरथक सखा छल।13 \n“भवभूित\" सेहो अuपन “उर रामचिरत...\" मे ऐ गपक उFलेख केने अिछ। \nकYया दशरथो राजा शाYता नाम यजीजनत। \nअपHय कृितका राे रोमपादाय या ददौ।। \nउर रामचिरत Oथमग \nअपHय शद संतान लेल Oयुत होइत अिछ आ कृतक (M_ीिलंग कृितका) केर अथ+ अिछ कृि_मा। ऐसँ Mपa \nअिछ जे शाYता राजा रोमपादक कृि_म (दक) पु_ी छल। \nऋcयRृंगक मािलनी OMथान  \nरामायणमे रोमपादक¹ महाOतापी आ बलवान राजा कहल गेल अिछ।14 \nएहन कहल गेल अिछ जे ऐ राजाक धम+क उFलंघनक कारण हुनकर राªय मे घोर अनावृिa भऽ गेल छल। \nऐसँ जनता भयभीत भऽ गेल। मािलनी सेहो गंगा कात अविMथत छल। अंगमे जल संसाधनक Oचुरता छल। \nतकर बादो जलक समुिचत उपयोग नै हेबाक कारणसँ अकालक िMथ ित आिब गेल छल। राजा ऐ लऽ कऽ \nबड़ दुखी छल। ओ एकर िनवारणक लेल वेद पंिडतसँ मं_णा केलक । सभटा पंिडत, सव+मतसँ अनुशंसा \nकेलक जे महिष+ िवभा²डक पु_ ऋcयRृंग वेदक पारगामी िव]ान  अिछ। हुनका कोनो तरहे ऐ राªयमे बजा \nकऽ नीकसँ सHकार कएल जाए आ वैिदक िविधक अनुसार अuपन कYया शाYताक याह कऽ देल जाए।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nदूरदश राजा रोमपाद सहष+ ऐ OMतावक अनुमोदन कऽ देलक। मुदा हुनका ऐ गपक िचंता छल जे ऐ शित \nसंप ऋिषकुमारक¹ कोना ओतए आनल जाए? ओ अuपन मं_ी आ पुरोिह तक¹ पठा ऋcयRृंगक¹ सHकारपूव+क \nमािलनी अनबाले चाहै छल। मुदा ऐ दबंग ऋिषक Mवभावक¹ ओ जा नैत छला तइसँ ओ राजाक¹ Mपa किह \nदेलिन जे ओ ऐ ऋिषसँ डरैत अिछ, तइसँ हुनका ई काय+ नै देल  जाए। तकर बादो मं_ीगण सोिच-समिझ \nराजाक¹ जे उपाय बतौलिखन, ओकरा करएमे कोनो दोष नै छल। संगे-संग ऐ काय+मे कोनो िवÄ-बाधा अएबाक \nकोनो संभावना सेहो नै छल। \nवनचर जीवन यतीत करऽ बला ऋिषकुमार Rृंग किहयो कोनो M_ी  क¹ नै देखने छल। ओ M_ीक¹ िचिYहतो \nनै छल आ िवषय सुखसँ अनिभ छल। एहन कठोर िचक¹ मिथ दैबला मनोविछत िवषयक Oलोभन दऽ कऽ \nहुनका मािलनीमे अनबाक योजना बनए लागल। ऐ योजनाक सफलता क लेल तय कएल गेल जे सुंदर \nआभूषणसँ िवभूिषत मनोहर Nपवाली वेया ऋcयRृंग कतय जा कऽ  अनेकानेक उपायसँ हुनका लोभा कऽ \nमािलनी आनए। राजाासँ एहने यवMथा कएल गेल। \nकतेक रास नाओक¹ जोिड़ कऽ बेड़ा बनाओल गेल। ओकरा मनोरम प ातसँ सजाओल गेल। नाओमे कतेक \nरास िमpान आ मधुर फल राखल गेल। नगरक मुय-मुय Nपवती वेयाक¹ सभ मं_णासँ अवगत करेलाक \nबाद जलमाग+सँ आRम िदस पठा देल गेल। आRमसँ कनी दूर ठाम  कोशीक पावन कात बेड़ा रोिक देल \nगेल। वेया ओतएसँ ऋिषकुमारसँ िमलय कऽ उपाय करए लागल। अंतमु+खी Mवभावबला ऋcयRृंग बड़ धीर-\nगंभीर छल। हुनका अuपन िपताक सािनय बेसी सुखकर लागैत छ ल। यएह कारण छल जे ओ आRमसँ \nबाहर नै कऽ बराबर िनकलैत छल। ओ एे एकतशील यित छल जे वन मे रिह कऽ अuपन िपताक \nअलावा M_ी सभक गप तँ छोड़ू, कोनो दोसर पु{ख धिर क¹ नै द ेखने छल। तखैन भला ऐ ऋिषमे चेतना \nकोना आ◌ैितऐ? कोनो अात Oेरणासँ ऋिषकुमार घुमैत-िफरैत कोशीक ओइ धारक कात पहुँचल, जतए Nपवती \nवेयाक बेड़ा ठाढ़ छल। मंद-सुगंध पवनक संग मीठ आवाजमे संगीत  सुनाइ दऽ रहल छल। अगN धूम आ \nदोसर सुगंिधत `यसँ वातावरण बड़ रमणीय भऽ रहल छल। ऋिषकुम ार सुर वेश आ बड़ आकष+क \nNपवाली विनता सभक¹ देखलक। ऋिषकुमारक¹ अuपन एतए आएल दे िख कऽ विनता सभ हषHफुल भऽ गेल। \nओ मंद मानक Mवरमे गाबैत ऋिषकुमार लग आएल। ऋिषकुमार सेह ो हतOभ छल। विनताक कFपना तँ ओ \nकेने नै छल। हुनका भान भेल जे ई ऋिषगणे अिछ, जे कोनो दो सर लोकसँ आएल अिछ। एखैन धिर ओ \nM_ी क¹ देखने नै छल तँ ओकरा संबंधमे ओ की सोचितऐ? विनता  हुनकर सHकार केलक आ Mनेह Oदिश+त \nकरैत कहलक, हे ा◌ा¿ण! अहµ के छी? की करैत छी? M_ीक कमनीयता देिख कऽ ऋिषकुमार मं_मु£ध छल। \nहुनकर अंतम+नसँ Mनेहक धारा फूटए लागल। ओ अuपन िपताक आ अuपन पिरचय देलक। ऋcयRृंग बाजल \nजे महिष+ कयप वंशक महिष+ िवभा²डक हमर िपता छिथ। भूमंडल मे OिसP छिथ। ठामे हमर आRम अिछ। \nअहµक दश+न हमरा लेल कतेक रास सुखक मूल अिछ। अहµ सभ दे खयमे बड़ सुनर छी आ देह सँ आभा \nसेहो फूिट रहल अिछ। अहµ सभक¹ हम Oणाम करैत छी। ऋिषकुम ार विनताक¹ अuपन आRम लऽ कऽ \nआएल। संजोगवश हुनकर िपता आRममे नै छल। ऋिष हुनका ऋcयोि चत सHकार आ िविधवत पूजन कऽ \nकYदमूल फल-फूल दऽ कऽ संतुa केलक। विनता सभक¹ ऋिषकुमारक  िपता िवभा²डकक एबाक डर सेहो \nलािग रहल छल। तइसँ ओ तुरंत आRमसँ जाइ लेल उHसुक छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nऋिष कुमारक पूजा आ फलक उपहार Mवीकार कऽ विनता हुनका प यuत आHमसंतुa केलक। संगे-संग \nअuपन संग आनल िमpान आ फल सेहो ऋिषकुमारक¹ भट केलक। ओ जFदीसँ ओकरा खाइ लेल अनुरोध \nकेलक। ऋिष ऐ पदाथ+ आ फलक¹ खा कऽ अपूव+ सुखक अनुभव केलक । िकछु कालक लेल ओ Mविग+क \nआनंदमे डूिम गेल। विनता सभ हष+सँ भिर हुनकर आिलंगन केलक  आ कतेक रास फल आ भित-भितक \nमधुर देलक। ऋिष कुमार मधुरक¹ फल बुिझ कऽ खा लेलक। िकएिक ओ वनमे रहैत किहयो मधुर नै खेने \nछल, तइसँ ओ ओकर रसाMवादनसँ अनजान छल। भला सिदखन वनमे रहएबला लोकक¹ एहन पदाथ+क Mवाद \nलेबाक अवसर कतए अिछ। एकर बाद महिष+ िवभा²डक¹ एबाक आशंक ासँ डरल विनता वत आ अनुpानक \nबहाना बना कऽ अuपन वे½ापर घुिर गेल। मुदा ऋिष कुमारक¹  गाढ़ािलंगनमे भिर चतुर विनता हुनका मनमे \nकामदेवक िवजयी दुYदुिभक¹ बजा देलक। िचरकालसँ सुuत भाव ना एक-एक कऽ जागए लागल। ऋिष ओइ \nविनता सभक जाइक प¤ात दुखमे डूिम गेल आ इAहर-उAहर टहलय  लागल। नै नीन, नै चैन, ऋिष कुमार \nओइ कमलमुखी विनताक िचंतनमे डूमल रहल। \nदोसर िदन शितसंप ऋcयRृंग बेर-बेर ओइ विनताक संबंधमे सोच ैत-िवचारैत अपनेसँ ओइ बेड़ा लग पहुँचल \nजतए वेया हुनकर Oती~ा कऽ रहल छल। ऋिष कुमार आकष+क डोरमे बिYह अपनेसँ उपिMथत भऽ गेल। \nवेया पिहनेसँ तैयार छल। ऋिषकुमार हुनकर Nपाकष+णक जाल मे फँिस चुकल छल। विनता सभ अuपन \nMवरमे रस घोरैत बाजल- सौAय! हमर आRमपर चलू। एतए कतेक रास फल-फूल अिछ, मुदा ओतए सेहो ऐ \nपदाथ+क कोनो अभाव नै अिछ। ई किह विनता हुनका अuपन बेड़ ामे बैसा लेलक आ भिर बाट ऋिषकुमारक \nमनोिवनोद करैत अंगक राजधानी मािलनी लऽ आनलक। जीवनमे पिहल बेर ऋcयRृंग कोनो नगरक¹ देखलक। \nहुनक नगरमे Oवेश करते इं` पूरा जगतक¹ Oस करैत पािन बरसाएब शुN कऽ देलक। \nऋcयRृंग जेहन िव]ान ऋिष कुमारक¹ वेया मािलनी लऽ आनएमे सफल भऽ गेल। हुनका ई सफलता एक-दू \nिदनमे नै भेटल हएत। एकर एकटा दोसर वृाYत Mवामी अ]ैतानYदपुरी Oवचन संह सिचदानYद Oकाश (पृp \nसं. ३१८) मे भेटैत अिछ। \nरोमपादक मµजल चतुर विनता कोशीक धारक कात अuपन िशिवर ल गा आ पु²याRमसँ िकछु दूर रिह \nऋिषकुमारक िदनचयक सूsम िनरी~ण करए लागल। ऐ काजमे मही नो लािग गेल। विनता सभ अuपन गहन \nअययनमे देखलक जे तपMतयारत ऋिषकुमारक¹ जखन भूख लागैत अिछ तँ ओ िवशेष जाितक गाछक तनामे \nअuपन मुँह सटाबैत अिछ आ भरपेट ओकर रस चुिस कऽ वापस तपM यामे बैिस जाइत अिछ। वेया सभ \nएकत पािब ओइ िवशेष गाछ आ रस चूसए कऽ ठाम पर िचYह लगा  देलक। संगे-संग ओइपर मीठ तरल \nपदाथ+ (संभवत: गुड़) लेप देलक। फेर दूर ठाम ठाढ़ भऽ कऽ ऋिषकुमारक गितिविधक¹ देखैत रहल। ऋcयRृंग \nगाछक रसमे िकछु दोसरे Mवाद पेलक। ओ अतृuत भावसँ ऐ तरल  पदाथ+क¹ चाटए लागल। ई म चलैत \nरहल। वेया आब ऐ तरहक Mवािदa मधुर ऋcयRृंगक¹ खुआबए लाग ल। आब हुनका पूण+ िवnास भऽ गेल \nजे ऋिषकुमारक¹ Mवािदa मधुरमे आनंद आबए लागल अिछ, तखन ओ ऐ मक¹ एकाएक रोिक देलक। \nऋcयRृंगक¹ पुछलापर वेया बाजल जे ऐ तरहक Mवािदa भोजन बनाबैमे धन लागैत अिछ आ ओ धन राजाक¹ \nएतएसँ आबैत अिछ। राजा आब धन नै दऽ रहल अिछ। जॱ अहµ रा जा लग जाइ तँ धन भेिट सकैत \nअिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \nअuपन इछा पूित+क लेल ऋcयRृंग विनता सभक संग राजा एतए जाइ लेल तैयार भऽ गेल। \nराजा रोमपाद राजOसादसँ बाहर आिब कऽ ऐ महान तपMवीक अगवा न केलक आ पृवीपर माथ टेक कऽ \nहुनका साaग Oणाम केलक। फेर एकािचत भऽ ऋिषसँ वरदान म गलक जे हुनका ऋcयRृंग आ हुनकर \nिपताRी महिष+ िवभा²डक असीम कृपाक Oसाद भेटए। राजाक¹ शंक ा सताबए लागल जे कपटसँ ऋिषRृंगक¹ \nमािलनी आनए लेल जॱ महिष+ िवभा²डक हुनकापर Na भऽ जाएत तँ राजाक कFयाण नै अिछ। \nफेर ऋिषकुमारक¹ अuपन अंत:पुरमे आिन कऽ अuपन पािलता कYय ा शाYतासँ हुनकर िबयाह कऽ देलक। ऐ \nशुभ काजसँ राजपिरवार आ Oजामे Oसता पसिर गेल। \nइAहर जखन महिष+ िवभा²डक अuपन आRम घुरल तँ अuपन पु_क¹ ओतए नै देिख बेचैन भऽ गेल। हवन \nसामी इAहर-उAहर पसरल छल। आRममे बाढ़िन धिर नै लागल छल । लता आ गाछ टूटल छल आ पात \nसभ इAहर-उAहर िबखरल छल। आRमक मृग शावक आब उछिल नै रहल  छल। ओ पूरा जंगल तािक \nलेलक मुदा ऋिषकुमारक कोनो पता नै चलल। की कोनो रा~सक माया छी। ओ तपMयामे िव-बाधा दैक \nताकमे रहैत अिछ। महिष+ दुख आ ोधसँ भिर उठल। ओ यानMथ  भऽ बैिस गेल आ यानमे सभटा िच_ \nआबैत गेल। अंग नरेशक¹ दंिडत करै लेल ओ मािलनी िदस OMथान केलक। ओ नदी आ गाम-घर पार करैत \nआगू बढ़ल जा रहल छल। उAहर राजा रोमपाद सेहो शंिकत छल जे पु_क¹ नै देिख महिष+ िवभा²डक ोधक \nअि£न जॱ धधिक उठल तँ अनथ+ भऽ जाएत। मं_ीसँ सलाह कऽ राज ा ई Oबंध केलक जइसँ महिष+क ोध \nशत भऽ जाए। एकरा लेल राजा जंगलसँ लऽ कऽ राजधानी धिर स भटा बाटपर एक सएसँ बेसी दुधाN \nगायक संग ओकर £वालक¹ सेहो ठहरा देलक। £वालसँ कहल गेल ज े महिष+ िवभा²डक ऐ बाट देने आबैबला \nअिछ। हुनकर भरपूर Mवागत-सHकार करब आ कहब जे ई खेत, ई ग ाय-बड़द सभटा अहµक पु_क संपि \nअिछ। हम सभ अहµक अनुचर छी, हमरा आदेश िदयौ जे हम सभ अह µक लेल की करी। एहन किह-सुिन \nसभ तरहसँ मुिन िवभा²डक ोधक¹ शत करबाक Oयास कएल गेल। रोमपाद अuपन योजनामे सफल रहल। \nोधसँ मुिनक आँिख लाल भऽ रहल छल, एना लागैल छल जे ओ रोम पादक¹ जरा कऽ भMम कऽ देिथन। \nमुदा बाट भिर £वाल सभ हुनका दूध आ दोसर दु£ध पदाथ+ (दही, घी, पायस, त आिद) सँ खूब Mवागत केलक \nआ सभटा गोधन आ खेतक¹ हुनकर पु_क संपदा बता कऽ हुनकर ोधक¹ शत कऽ देलक। \nरोमपादक¹ राजभवन पहुँचैत िवभा²डक ऋिषक ोधाि£न ममता आ  Oेममे बिढ़ गेल छल। राजाक अपूव+ \nसHकारसँ ओ धYय भऽ चुकल छल। ओ देखलक जे हुनकर पु_ ऋcयR ृंग राजभवनमे ओना िव«मान \nअिछ, जेना अमरावतीमे इं`। हुनका बगलमे राजा रोमपादक राज कुमारी शाYता ऋcयRृंगक M_ी िवराजल \nछल, जेना इं`क संग शची। ऐ शोभाक¹ देिख िवभा²डक रोम-रोम प ुलिकत भऽ उठल। ओ राजा रोमपादक¹ \nआशीवद देलक आ राजाक इछाक¹ पूण+ करबाक आदेश अuपन पु_ क¹ देलक। संग-संग इहो कहलक जे \nएकटा पु_क Oािuतक बाद वन घुिर आएब। ऋिषRृंगक ई कथा मह ाभारत वनपव+मे लोमश ऋिष सुनौने \nछल। 5 \nअuपन पु_ ऋcयRृंग लग पहुँिच िवभा²डक बड़ Oस छल आ हुनकर  उHकष+ देिख कऽ हषHफुल छल। \nराजा सेहो हुनकर सHकारमे कमी नै केलक। मुदा महिष+ राज महल पिरसरमे रहबाक¹ उिचत नै बुझलक।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \nहुनका सघन वन आ गुफा चाही जतए ओ िनिव+ यान, तप, वत, अनुpान आिद कऽ सकए। राजा रोमपाद \nहुनकर इछाक सAमान करैत मािलनसँ पि¤म मेNक पव+तपर हुन कर आRम बना कऽ हुनकर रहैक यवMथा \nकऽ देलक। ई महिष+ िवभा²डक अMथायी आRम छल। ई Mथल वत+मा न भागलपुरसँ ४२ िकलोमीटर पि¤म \nआ विरयारपुरसँ छह िकलोमीटर दि~ण-पि¤म कोनपर छल। ई ऋिष कुंड वा ऋcयRृंग आRमक नामसँ OिसP \nमNक पव+त या भैरा पहाड़ीसँ बनल गोलकार घाटीमे िMथत छल।  ऐ आRमक लग एकटा पोखिर छल जे \nठार आ धीपल {ा◌ोतक एकटा समवािचत जलरािश छल। ओइ पोखिरक  उर िदस यान Mथली अिछ जतए \nऋिष यान लगाबैत छल। कजरा रेलवे Mटेशनसँ बारह िक.मी. द ि~ण िMथत ई पहाड़ ऋcयRृंग पव+तक \nनामसँ OिसP अिछ। एखन ई ठाम पय+टकक लेल आकष+णक क` अिछ। \n \nमािलनीमे वृिa य  आ पु_ेिp य  \nमािलनीमे रिह कऽ ऋcयRृंग राजा रोमपाद आ हुनक िव]ान मं_ी सँ अंग देशमे अनावृिa आ सूखासँ Oजाक¹ \nबचाबैक लेल उपायपर िवचार-िवमश+ केलक। एकर संगे ऐ देशमे  उपलध जल-संसाधनक समुिचत उपयोगक \nसंबंधमे सेहो मं_णा केलक। ओ मािलनीमे वृिa य केलक जइसँ राªयमे दीघ+काल धिर अकाल नै पड़ए। \nआजुक चAपानाला ओइ ऋिषRृंगक गहन पय+वे~णमे तैयार कएल गेल हएत जकर उपयोिगता साढ़े सात हजार \nबरख बादो िसP अिछ। \nकाल िबतैत गेल। राªयमे वष हुअए लागल। Oजा धन-धाYयसँ संप हुअए लागल। आब शाYता एकटा \nसुनर आ MवMथ पु_क जYम देलक, जकर नाम सारंग राखल गेल। संपूण+ राªयमे आनंदक लहिर छा गेल। \nएक िदन शाYता अuपन पितदेव ऋcयRृंगसँ सिवनय अuपन मनोरथ कहलक। ओ बाजल जे हुनका कोनो भाय \nनै अिछ, तइसँ हुनकर माता-िपता बड़ दुखी रहैत छिYह। हुनकर दुखसँ हम बेचैन रहैत छी। शाYता साह \nकेलक जे अहµ एहन कोनो उपाय कN जे हमरा एकटा भाय भऽ जाए। \nिव]ान ऋcयRृंग िचंतन कऽ कहलक जे ओ िविधपूव+क ¿चय+ वतक पालन कऽ वेदक अययन केने अिछ। \nओ पु_क िनिम अuपन ससुर महाराज रोमापादक पु_ेिp य करा एत। ऐ यक Oधान देवता इं` रहत। \nओ महाराजक¹ यशMवी पु_ Oदान करत। \nशाYता हषHफुल भऽ उठल। ओ य संपादनक सूचना अuपन माता-िपताक¹ देलक। राजा रोमपाद कतेक रास \nवेद पंिडतक¹ बजा यक संपूण+ तैयारी केलक। कतेक रास राज ा-महाराजा आमंि_त कएल गेल। ऐ मे \nराजा रोमपादक परम िम_ अयोया नरेश दशरथ सेहो हएत। बड़ धूमधामसँ य संप भेल। एकर तHकाल \nफल सेहो भेट गेल, इं` Oस भऽ राजाक¹ पु_वान हेबाक वरदान देलक। रानी गभ+वती भेल आ समय एलापर \nएकटा पु_क¹ जYम देलक। माता-िपता ओइ िशशुक नाम चतुरंग र ाखलक। अंग देशक राजाक वंशावली, जे \nचतुरंगसँ शुN भऽ महाभारत कालक कण+ धिर जाइत अिछ, ओ िनÊिलिखत अिछ- \nरोमपादक पु_ चतुरंग, चतुरंगक पु_ पृथुला~ आ पृथुला~क चAपा नामक पु_ भेल, जे चAपानगरी बसौने छल। \nचAपाक¹ हय+ंग नामक पु_ आ हुनकर पु_ भेल भ`रथ, भ`रथक¹ वृ ह`थ आ वृह`थक¹ वृहHकम नामक पु_ \nभेल। वृहHकमक¹ वृहदभानु, वृहदभानुक¹ वृहYमना आ वृहYमना संजय`थक जYम भेल। जय`थक¹ ा¿ण आ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \nि_य संयोगसँ उHप भेल M_ीक गभ+सँ िवजय नामक पु_क जYम भ ेल। िवजयक¹ धृित, धृितक¹ \nधृतवत, धृतवतक¹ सHकम आ सHकमक¹ अधीरथ नामक पु_ भेल। यएह अधीरथ नहाइ लेल गंगा तटपर गेल \nरहिथ िजनका िपटारमे सुरि~त राखल एकटा बालक भेटल छल। ऐ बालकक¹ पृथा (कुंती) जYम देलाक बाद \nगंगामे बहा देने छल, जेकरा अधीरथ पु_क Nपमे हण केने छल । ई बालक कण+ भेल जे महाभारतक \nसुOिसP महारथी छल। कण+क पु_ वृषसेन। १७ अंग नरेशक एतबेटा वंशावली पुराणमे उपलध अिछ। \n-------------- \nतृतीय पिरछेद  \nअयोयामे अnमेध आ पु_ेिp य  \nअवध नरेश राजा दशरथक राजधानी अयोया छल। ई नगरी सरयू धारक कातमे बसल अिछ। ई Oचुर \nधन-धाYयसँ संप, सुखी आ बड़ समृPशाली छल। अयोया सभ लोकम े िवयात छल। एकरा महाराज \nवैवnत मनु बसौने छल। हुनके पु_ छल इsवाकु, िजनकर तीन श ितशाली पु_ (िवकुि~, िनिम आ द²डक) मे \nिवकुि~क वंशमे दशरथ एकटा चवत सÅाट छल।1 \nवाFमीकीय रामायणक अनुसार, ई महापुरी बारह योजन नAहर आ तीन योजन चौड़ा छल। अयोयासँ दोसर \nजनपदमे जाइ लेल जे बड़ OशMत आ चौड़ा राजमाग+ छल, ओकर दून ू कात कतेक रास सघन गाछसँ \nआछािदत हेबाक कारण ओइ कालक दोसर माग+सँ अuपन फराक पह चान बना रहल छल। अयोयामे कतेक \nरास बाजार छल। ई सभ तरहक यं_ आ अM_-शM_सँ संिचत छल। अuप न नामक अनुसार ई युPमे \nपरािजत होइबला नगरी नै छल। एतए ऊँच-नीच अÃािलका छल, जक र ऊपर वज लहरा रहल छल आ \nगुंबदपर शतिÄ (तोप) लागल छल। सुर~ाक दृिaसँ अयोया अजेय छल। ओकर चाN कात गहॴर खधाइ \nछल, जेकरा लघब बा पार करब किठन छल। नगरमे कतेक रास सM कृितक काय+म लेल नाटक मंडल \nछल। ओकरामे िM_ये टा नृHय आ अिभनय करैत छल। चाN कात आ मक गाछ छल। नगरमे कतेक रास \nकूटागार (नुकायल घर आ M_ी ीड़ा घर) छल। राजा दशरथ ऐ संप नगरमे रिह कऽ अuपन Oजाक पालन \nकरैत छल। रामायणमे अयोयापुरीक वण+न आ राजा दशरथक शास नकालमे अयोया लोकक उम िMथित \nअवलोकन करैमे आिद किव वाFमीिक कोनो तरहे कृपणता नै कएने अिछ।2 \nरामायणक अनुसार अयोयामे कौ कामी, कृपण, ूर, मूख+ आ नािMतक मनुख देखबामे नै भेटैत अिछ। सभ \nलोक धम+शील, संयमी, Oस, शीलवान आ सदाचारी छल। सभ लोक कुंडल, मुकुट आ पुcपहार धारण करैत \nछल आ हुनकर अंग चंदनक लेप आ सुगंधी संयुत छल। एतु´ा सभ लोक Rी संप, Nपवान आ राजभत \nछल। इं`क अn उचैRवाक तरहे काAवोज आ वाÌीलक देशमे उHप  भेल शितशाली अn आ िसंधुनदमे \nपालल दिरयाइ घोड़ा अयोयामे भरल छल। िवYध आ िहमालय पव+तमे जYमल म गजराज सेहो बड़ संयामे \nअयोयाक शौय+क अनवरत वृिP करैत छल। अयोया सभ तरह¹ सु रि~त छल। एतए आिब कऽ केकरो लेल \nयुP करब असंभव छल, तइसँ ई पुरी अयोया सHय आ साथ+क नामसँ Oकािशत होइत छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \nऐ यशMवी राजा दशरथक राजकीय काजक संपादन लेल मं_ी-पिरषदम े आठ मं_ी \nछल, धृिa, जयंत, िवजय, सुराc, राcवध+न, अकोप, धम+पाल आ सुमYत। सुमYत अथ+शाM_ उ¬ट िव]ान छल। \nएकरा संगे महिष+ विशp आ वामदेव, महाराज दशरथक दूटा िव]ा न ऋिHवज (पुरोिहत) छल। एकर \nअलावा, सुयश, जाविल, कायप, गौतम, दीघाय+, माक+²डेय आ काHयायन जेहन तपायल ऋिषक दरबारमे मं_ीपद \nOाuत छल।3 ऐ महिष+क संग कौशल नरेशक पिहलुका परंपरागत ऋिHवज सेहो मं_ीक काय+ करैत छल। \nसभ तरह¹ ताकत भेलाक बादो राजा पु_ िवहीन छल। हुनकर ती नटा रानी छल। मुदा, सूय+वंशक¹ चलाबै \nबला कोनो पु_ नै छल। राजा मं_सँ मं_णा कऽ पु_ Oािuतक लेल अnमेघ यक अनुpान करबाक िवचार \nकेलक। वेद िव«ाक पारंगत िव]ान ऋिषमे Rेp सुयश, वामदेव, जाविल, कायप, विशp सभक¹ ससAमान बजा \nकऽ नरेश अuपन मंतय देलक। दशरथ अuपन इछा यत केलक जे शाM_ोत िविधसँ पु_ Oािuतक लेल \nअnमेघ यसँ भगवानक भजन करब हुनका लेल एकमा_ उपाय अिछ।  वेद पंिडत एकर अनुमोदन \nकेलक। \nराजा दशरथ याकुल भऽ कऽ महिष+ विशpसँ ऐ फलदायक पु_ेिp  य अपनेसँ कराबैक अनुरोध केलक। \nओ कनमुँह भऽ अuपन कुल पुरोिहत विशpसँ बाजल जे हुनकामे तपMयाक एतेक िवपुल शित अिछ जे \nहुनके लऽ कऽ ¿ा युगमे पिरवत+न कऽ देने अिछ। फेर एकटा  साधारण पु_ेिp य ओ िकअए नै कऽ \nसकैत अिछ? \n \nऐपर गु{ विशp गंभीर भऽ कऽ बाजल, -हे राजन! पु_ेिp य को नो साधारण य नै अिछ। ई य वएह \nकरा सकैत अिछ जे ¿चय+ अवMथामे शाM_मे कहल गेल आठ तरह क िमथुनक दृढ़तासँ Hयाग केने हएत। \nM_ीक Mमरण, M_ीक¹ लऽ कऽ गप, M_ीक संग ीड़ा करब, M_ीक¹ देखब, M_ीसँ नुका कऽ गप करब, M_ीसँ \nभ¹ट करबाक िन¤य आ संकFप करब आ M_ी Oसंगक गप करब।4 ऐ आठ तरहक अवगुणसँ जे पूण+त: रिहत \nहुअए, िनpावान ¿चारी हुअए, ओ अuपन ¿चय+ कालमे कोनो गृहMथक अ नै खेने हुअए, वएह ऐ पु_ेिp \nय करबाबएमे स~म अिछ। हम अहµक वंशक राजाक कतेक तरहक अ  खेने छी। तइसँ ऐ यक \nसंपादन हम नै कऽ सकैत छी। \nमहिष+ विशp यान लगौलक, फेर आँिख खोललक आ बाजल, पु²याRममे महिष+ कयपक पु_ िवभा²डक ऋिष \nअिछ आ हुनकर पु_ ऋcयRृंग अuपन िपताक संग रिह रहल अिछ। ओ  सभ तरह¹ पु_ेिp य करबाबएमे \nस~म अिछ। ओ उत शाM_ोत कठोर ¿चय+क पालन केने छल। ओ ¿चय+ कालमे ई जानबे नै केलक \nजे M_ी की होइत अिछ। \nऐ यक संपादनाथ+ अंग नरेश राजा रोमपादक जमाए ऋcयRृंगक¹ सादर आमंि_त करबाक िन¤य कएल गेल। \nरोमपाद राजा दशरथक अिभ िम_ छल। ओ नीक कालमे मं_ी आ रा नीक संग अuपन िम_ अंग नरेशक \nएतए OMथान केलक, जतए ऋcयRृंग अuपन M_ी शाYताक संग िनवास करैत छल। Oªªविलत अि£नक संग \nतेजMवी ऋcयRृंग राजा रोमपाद लग िवराजमान छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \nगहॴर िम_ताक कारण रोमपाद अuपन िम_क िविधवत सHकार केलक  आ शाM_ोत िविधक अनुसार पूजन \nकेलक। संगे-संग अuपन िव]ान जमाएसँ अuपन अिभ िम_क पिरचय  करेलक। ऋcयRृंग सेहो राजा \nदशरथक बड़ सAमान देलक। राजा दशरथ अंग नरेशक एतए सात-आठ िदन धिर िम_ पाहुन तरह¹ रिह \nगेल। एकर बाद राजा दशरथ राजा रोमपादक¹ अnमेध अनुpान क ¹ लऽ कऽ अuपन मनक इछा बतौलिखन \nआ एकर िनअमसँ संपादनाथ+ ऋcयRृंग आ शाYताक¹ अयोया लऽ जा ए लेल अनुमित मगलक। रोमपाद दुनू \nगोटेक¹ सहष+ अयोया जेबाक अनुमित दऽ देलक। \nरामायणकारक अनुसार, रोमपादक अनुमित लऽ कऽ ऋcयRृंग आ शाY ता महाराज दशरथक संग अयोयाक \nलेल OMथान केलक।5 राजा दशरथक¹ िवदा करैत काल रोमपाद बड़ भावुक भऽ गेल। दुनू गोटे हाथ जोिड़ \nकऽ एक-दोसराक¹ छातीसँ लगा कऽ अिभनंदन केलक। \nदशरथ अuपन `ुतगामी दूतक¹ अuपन नगरवासी सभक¹ समाद भेिज  कऽ सूिचत केलक जे िवभा²डक तनय \nऋcयRृंग अयोया आिब रहल अिछ। नगरमे तोरण ]ार बनाओल जाए , एकरा सजाओल जाए। सभ ठाम \nअगN धूमक सुवास हेबाक चाही। नगरक सभटा बाट बहारल जाए आ ओकरापर पाइन छॴटल जाए, जइसँ \nओकरापर किनयोटा गरदा नै रहै। पूरा नगरक¹ वज पताकासँ अलंकृत कऽ देल जाए। राजाक आदेशक \nपालन भेल। नगरमे शंख, दुYदुिभ आ दोसर वा«यं_ बाजए लागल। बाटक सभटा किठनाइ क¹ िबसुिर कऽ \nराजा स-दलबल OफुिFलत छल। राजा ऋcयRृंगक¹ आगू कऽ नगरमे आएल। ऐ ि]जकुमारक दश+न कऽ \nनगरक लोग, कृताथ+ भऽ उठल। सभ िकयो परामी महाराज दशरथक  संग ऋcयRृंगक¹ अयोयामे आबैत \nपुcपवृिaसँ Mवागत केलक। राजा अuपन महान पाहुनक¹ अंत:प ुरमे आिन कऽ शाM_ोत िविधसँ पूजा-अच+ना \nकेलक। ओतु´ा M_ी सभ देवी शाYताक¹ अuपन बीच पािब बड़ खुश छल।6 \nवाFमीकीय रामायणक बालकडक ]ादश सग+क अनुसार, अंत:पुरमे ऋcयRृंग सपÍीक रहए लागल। बड़ काल \nबीत गेल। वसंत ऋतुक आगमन भेल। दशरथ एहन कालमे य Oारंभ करबाक लेल िवचार केलक। एकर \nबाद देवता सन सुकािYत बला ऋcयRृंगक¹ आगू कर जोिड़ कऽ दशरथ Oणाम केलक आ अuपन िवमल वंशक \nपरंपराक र~ाक लेल पु_ पाबैक िनिम य करबाक लेल हुनका  वरण केलक। ऋcयRृंग तथाMतु किह \nहुनकर Oाथ+ना Mवीकार केलक। ऋिषक आदेशक मुतािबक, य साम ी जमा हुअए लागल, भूमंडलमे मण \nकरबाक लेल महाराज दशरथक अnक¹ छोड़बाक यवMथा हुअए लागल , पारंगत आ ¿वादी ऋिष आ \nपंिडतक¹ बजैलक। सुय, वामदेव, जाविल, कायप आ विशp संग दोस र पंिडत सेहो आएल। दशरथ सभ \nलोकक िविधवत पूजन केलक। पु_ Oािuतक लेल अnमेघ यक अनु pानक गप दोहराएल गेल आ िवnास \nयत कएल गेल जे ऋcयRृंगक Oभावसँ हुनकर सभटा कामना पूण+ हएत। \nऋिष सभ राजाक ऐ महान संकFपक लेल साधुवाद देलक। ऋcयRृंग आ दोसर ा¿ण भिवcयवाणी केलक \nजे ऐ यसँ चािरटा परामी पु_ Oाuत हएत। राजा Oस भेल।  मं_ीक¹ आदेश भेटल जे गु{जनक \nआदेशानुसार यक सामी जुटाओल जाए आ शितशाली वीरक संर~णमे यक अnक¹ छोड़ल जाए। अnक \nसंग Oधान ऋिHवज सेहो रहता। सरयूक उर िदसक तटपर यशालाक िनमण भेल आ शाM_ोत िविधक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \nअनुसार मश: शितकम+ पु²याह वाचन आिदक िवMतारपूव+क अनु pान कएल जाए, जइसँ िवक िनवारण \nहुअए। अहµ सभ िकयो एहन साधन OMतुत कN जइसँ ई य िनिव+ िविधपूव+क संप भऽ जाए। \nमं_ी सभ राजाक आदेशक पालन केलक आ ओइ मुतािबक यवMथा से हो केलक। ऐ तरह¹ एक वष+ बीत \nगेल। दोसर वष+ वसYतागमन भेल। अयोयाक आमक गाछी कोइलीक कूँक सँ गूँिज उठल। राजा अnमेधक \nदी~ा लै लेल गु{ विशp कतए पहुँचल। ओ Yयायत: गु{क अच+ना  केलक आ अनुरोध केलक जे \nशाM_िविधसँ ओ ऐ यक¹ संप कराबिथ आ एहन यवMथा करिथ जे कोनो ¿ रा~स ऐ मे िव नै उHप \nकऽ सकए। दशरथ कहलिखन, -अहµक बड़ Mनेह हमरापर अिछ, अहµ ह मर सुहृदए, िहतैषी, गु{ आ परम \nमहान छी। ऐ महान यक भार अहॴ वहन कN। पुलिकत भऽ कऽ गु { विशp अuपन Mवीकृित देलिखन \nआ कहलिखन, -हे नरोम! हम वएह सभ काज करब जइ लेल अहµ Oाथ+ना केने छी। \nतकर बाद, गु{ विशp य काजमे िनपुण आ य िवषयक िशFप काज मे कुशल, परम धमHमा, वृP \nा¿ण, य काज खHम हुअए धिर ओइमे सेवा करए बला सेवक, िशF पकार, कमार, खधाइ \nखोदएबला, ªयोितषी, कारीगर, नट, नचिनयµ, िवशुP शाM_ वेा आ बहुRुत पु{ख सभक¹ बजा कऽ हुनका \nसभसँ कहलक, -अहµ सभ महाराजाक आासँ यकाजक लेल आवयक OबYध क{। जFदीसँ हजार Îटा \nमंगािबयौ। बजाओल गेल राजाक रहैक लेल, हुनका भोजन यो£य आ पीबए आिदक उपकरण युत कतेक रास \nमहल बनाओल जाए। ा¿णक लेल आYहर-पाइनक िनवारणमे समथ+ सैकड़ो आवास बनाओल जाए। ऐ तरह¹ \nपुरवासीक लेल घर आ दूर ठामसँ आएल भूपालक लेल सभ सुिवधासँ युत महल तैयार कएल जाए। हाथीक \nलेल हथसाल आ घोड़ा लेल घुड़साल, सामाYय लोकक िवRाम करबाक लेल रैन बसेरा आ दोसर देशक \nसैिनक लेल छावनी बनाओल जाए। बड़ रास मेहनत करए बला सेव क आ िशFपी क¹ धन आ अ दऽ कऽ \nसAमािनत कएल जाए। सभ अuपन-अuपन काजमे लािग गेल। तकर ब ाद विशp मं_ी सुमंतक¹ आदेश देलक \nजे ऐ धरतीक सभटा धािम+क राजा आ चाN वण+क सभटा लोकक¹ ऐ यमे भाग लेबाक लेल आमंि_त कएल \nजाए। िमिथलाक नरेश शूरवीर सHयवादी जनक, देवता सन सुकितबला काशी नरेश, महाराज दशरथक ससुर \nवृP केकेय नरेश, अंग देशक महाधनुध+र राजा रोमपादक पु_ सिहत कौशल राज भानुमान, मगध राज Oािuत \nआिद क¹ अपनेसँ जा कऽ सादर सHकारपूव+क बजओने आएल। महार ाजक आदेश लऽ कऽ पूब देशक \nनरेश, िसंधु सौवीर आ सुराc देश व दि~णक नरेशक िवशेष द ूतसँ िनमं_ण भेजल जाए। िनधिरत िदन \nिविभ राªयक नरेश महाराज दशरथक लेल बहुमूFय रÍ भट लऽ  कऽ अयोया जाए लागल। वछनीय \nवMतुक संग सरयूक उरबिरया कातपर यशालाक तुरंत िनमण भ ऽ गेल। लागल एना जे मनक संकFपसँ \nई बिन गेल। \nमुिनवर विशp आ ऋcयRृंगक आदेशसँ शुभ न~_ बला िदन राजा द शरथ यक लेल राजम वनसँ \nिनकलल। एकर बाद विशp जेहन Rेp ि]जवर ऋcयRृंगक नेतृHवमे  यकाय+ शुN केलक आ तखने राजा \nदशरथ अuपन M_ीक संग ऋcयRृंगसँ यक दी~ा लेलक।7 \nइAहर वष+ पूण+ होइक संग अn भूमंडलक पिरमा कऽ वापस घुिर  आएल। अnमेध य शुN भेल। \nऋcयRृंग आिद महिष+ अuपन अ·यास कालमे सीखल अ~र संयुत Mव र अ वण+ सँ संप मं_सँ इं` आिद       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nRे◌ेp देवता सबहक आÏान केलक। सभ हुनकर यो£य हिवcयक भा ग समिप+त केलक। यशालामे तीन सए \nपशु बाYहल गेल छल आ दशरथक ओइ अnरÍ क¹ सेहो ओतए बाYहल गेल छल। रानी कौशFया ओइ \nअnक संMकार कऽ ओकरा तलवारसँ तीन बेर Mपश+ केलक आ धम+ प ालन करबाक इछासँ ओइ अn लग \nएक राित िनवास केलक। सभटा वण+ ]ारा अnक Mपश+क प¤ात चत ुर िजति`य ऋिHवक िविधसँ अnकंदक \nगूदा िनकािल शाM_ोत िविधसँ पकौलक। ओइ गूदाक आहुित से हो देल गेल। राजा दशरथ अuपन पापक¹ \nदूर करबाक लेल ओकर धुआँ सूंघलक। अnमेध यक अंगभूत जे हवन ीय पदाथ+ छल, ओइ सभक संग \nसोलह ऋिHवक अि£नमे िविधवत आहुित िदअए लागल। \nअnमेध य पूण+ भेल। ऋिHवकक¹ जे धन दि~णामे भेटल, ओ सभट ा ओ मुिनवर विशp आ ऋcयRृंगक¹ \nसॱिप देलक। ई दूनू महिष+ Yयायपूव+क बँटवारा कऽ सभ ा¿ण क¹ संतुa केलक। एAहर दशरथ ऐ उम \nयक पु²यफल Oाuत कऽ मने मन Oस भेल। ओ ऋcयRृंगसँ बाजल,  -उम वतक पालन करएबला \nमुनीnर! आब जे कम+ हमर कुलक परंपराक¹ बढ़बै बला हुअए, ओकर संपादन कएल जाए। ऋcयRृंग राजाक \nचािरटा यशMवी पु_ हेबाक भिवcयवाणी केलक। राजा Oस भेल  आ ऋcयRृंगसँ एकरा लेल पु_ेिp य \nOारंभ करबाक लेल अनुरोध केलक।8 ओ कनी कालक लेल यान लगा अuपन भावी कत+यक िन¤य केलक। \nफेर यान भंग भेलापर दशरथसँ बाजल, -राजन! हम अहµक¹ पु_ Oािuतक लेल अथ+वेदक मं_सँ पु_ेिp य \nकरब। वेदोित िविधक अनुसार, अनुpान केलापर ई य अवय सफल हएत। \nऋcयRृंग अuपन जुगक महान िचिकHसाशाM_ी छल आ शरीर िवानमे हुनकर गहॴर पइठ छल। ओ दीघ+काल \nधिर आयुव¶दक सेहो अययन केने छल आ ओइमे अह+Hव Oाuत केने छल। ओ राजा दशरथ आ हुनकर तीनू \nरानीक िचिकHसा शाM_ीय परी~ण केलक। ओ ओकरे मुतािबक जड़ी -बूटी आ आयुव¶िदक गुण संयुत सिमधा \nसेहो इकÐा केलक।10 परम तेजMवी ऋcयRृंग पु_ भेटबाक उ¸ेयसँ पु_ेिp य Oारंभ केलक। ओ Rौत \nिविधक अनुसार, िचिकHसीय गुण युत सिमधा सभक आहुित अि£न मे देब शुN केलक। ऐ महान यमे \nदेवता, िसP, गंधव+ आ महिष+गण अuपन अuपन भाग लै लेल पहुँचल। पापी सभक िवनाश आ संतक कFयाणक \nलेल सभटा देवता यMथल पर उपिMथत भेल आ अuपन भाग Oाuत कऽ यथेa आशीवद देलक। यकुंडक \nआ◌ैषिध तैयार भऽ गेल। ई खीरक Nपमे तैयार कएल गेल। Oªª विलत अि£नक समान ई िदयौषिध \nदैदीuयमान भऽ रहल छल। ई जAबूनद नामक सुवण+सँ बनल बड़ प ैघ रास परातमे चदीक ढ´नसँ झµपल \nछल। आ◌ैषिष तैयार हेबाक संग एकर सुगंध सभ िदशामे पसिर ग ेल। ऋcयRृंग अuपन सफलतासँ OफुिFलत \nछल। ओ याि£नसँ ओइ अमोघ आ◌ैषिधसँ भरल पा_क¹ िनकािल मह ाराज दशरथक¹ देलक आ कहलक, -\nराजन! अहµ एकरा हण कN। राजाक अंत:पुरक M_ी सभमे हषFल ास भिर गेल, जेना िनध+नक¹ कुबेरक \nखजाना भेट गेल। राजा ओइ खीरक आधा िहMसा महारानी कौशFयाक¹ देलक। फेर बचल आध िहMसा रानी \nसुिम_ाक¹। फेर दुनूक¹ देलाक बाद जतेक खीर बचल छल ओकर आध िहMसा रानी कैकेयीक¹ आ हुनका \nदेलाक बाद जे खीरक अविशa भाग बचल, से चतुर नरेश िकछु सोिच-समझ कऽ फेर सुिम_ाक¹ दऽ देलक। \nरानी RPा आ िवnासपूव+क ऐ आ◌ैषिध युत खीरक सेवन केलक।  जFदीये ओ अलग-अलग गभ+धारण \nकेलक। (देखू पिरिशa क)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n \nचतुथ+ पिरछेद \nऋcयRृंग आRमक Mथापना \nिकछु िदन अयोयाक रिनवास मे रहैक बाद ऋcयRृंग अuपन M_ी क संग मािलनी घुरल। मािलनी सं पि¤म \nभाग िMथत अuपन आRम कऽ सुयविMथत केलक।1 ओिह आRम मे वेद क अययनक यवMथा करल \nगेल, जे कतेक रास आचाय+क देख-रेख मे संचािलत छल। \nएकर बाद ऋcयRृंग शाYताक संग कौिशकीक कातक कªजल वन िMथत अuपन पु²याRम सेहो घुरल। ई विह \nपु²याRम छल, जतय सं गिणका हुनका अंगक राजधानी मािलनी लऽ गेल छल। अंतमु+खी युवक ऋcयRृंगक \nिबना ई आRम सून छल। मन सं वेदक साथ+क पाठ करय बला ऋcयR ृंग के आबैत लता िहल-िहलकऽ \nMवागतािभवादनक मु`ा मे आिब गेल। िपता िवभा²डक अuपन पु_क अिह उपलिध पर हषHफुल छल। शाYता \nजेहन पु_वधू कऽ पाकऽ ओ पुलिकत भऽ उठल। \nअिह पु²याRम मे ऋcयRृंगाRमक Mथापना केल गेल, जािह के पिहलुक कुलपित ऋcयRृंग छल। उर वैिदक \nकाल मे िवnिव«ालयक Mतरक माYयता अिह आRमके Oाuत छल। ति हयौका आय+ जाितक \nशारीिरक, मानिसक, नैितक, आयािHमक, भौितक आ सािमक उितक कारण हुनकर िश~ा Oणाली छल। \nरामायण काल म ऋcयRृंगाRम बड़ चिच+त छल। महाभारत मे सेहो एकर संि~uत िववरण भेटैत अिछ। पंिडत \nरामदीन पडेय िलखैत अिछ जे ऋcयRृंग अuपन युगक महान आचाय+ छल। िचिकHसा शाM_ मे हुनकर अ¬ुत \nOवेश छल। महाभारत युग मे ई आRम बड़ रास हिरहर छल। युिधिpर वनवास काल मे लोमश ऋिषक संग \nअिह आRम मे आयल छल। आRम मे दस हजार छा_ सभोजन, सवM_ आ िनशुFक िश~ा Oाuत करैत \nछल।2 \nअिह आRमक ¿चारी मे भित, शुPता आ पिव_ताक संग धािम+क व ृिक उदा आ गिरमामय छल। ओ \nसभ दैिनक िया, संयोपासन, वतक अनुपालन आ धम+ समिYवत उH सव से हुनक जीवन मे \nउित, आHमिवnास, आHमबल आ आिHमक शित Oचुर Nप सं भेटैत छल। आचाय+ कुल मे अि£न-पिरचयक \nसभ िदन पालन, ¿चारीक लेल एकटा धािम+क वतक समान छल आ ई आRमक अनुशासनक महHवपूण+ अंग \nछल। आचाय+ ऋcयRृंगक कुशल कुलपितHव मे ई आRम जAबू]ीप म चिच+त भऽ गेल। वेद आ ओकर सभटा \nअंगक संग िचिकHसा शाM_क गहन ान ¿चारी छा_ सभके देल जा यत छल। सिमधा आ मेखला सं \nअuपन वतक िनयम सं पालन करैत ¿चारी Rम, तप आ गु{सभक आश ीवदक Oभाव सं अययन मे \nसफलता Oाuत करैत छल। ऋcयRृंग आRम मे तप ¿चय+ जीवनक आवयक अंग छल। तप सं हुनका मे \nआHमसंयम, आHमिचंतन, आHमिवnास, आHमिवलेषण, Yयाय Oवृि, िववेक भावना अ आयािHमक वृिक उदय \nहोयत छल। \nकुलपित ऋcयRृंग अपने य देवताक साकार Nप छल। कहल जायत अिछ जे ओ जीवनभिर य केलक \nआ करौलक। ओ एहन कतेक रास यक संपादन करैलक जकरा लेल मा_ विह टा स~म छल। गृहMथक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nलेल ओिह युग मे पच महायक िवधान छल। ओ य छल, व¿ य, िपतृ य, देव य, भूत य आ \nनृय।3 \nपिहलुका िव]ान ऋिषक Oित RPा यत करैत वेद मं_क पाठ कऽ अuपन बौिPक उHकष+ करब आ यािक \nसमारोहक अवसर पर Mवायायक यवMथा करब ¿यक िवधानक अंत ग+त छल। िपतरक RाP तप+ण सभ \nिपतृ यक अंतग+त संप होयत छल। देवताक लेल अि£नक आहुित आ इं`, अि£न, Oजापित, सोम, पृवी अिद \nदेवताक नाम अि£न मे सिमधा Oदान करव देव य छल। अिनaका री OेताHमाक तुिaक लेल भूत य आ \nअितिथ देवताक सHकार नृय छल। \nवेदक मं_`aा ऋcयRृंग \nवेदक महा साव+देिशक आ साव+कािलक अिछ। स·यताक उषाकाल सं वेद समादृत आ अपौ{षेय अिछ। \nअिह देशक Oा पव+त सं िनकलल पितत पावनी गंगाक संMपश+ पा_  सं सभटा िवn चमHकृत आ आÌािदत \nभेल अिछ। शुल यजुव¶दीय ा¿ण ंथ शतपथ ा¿णक Mपa कथन अिछ, \n'यावYतुं ह वै इमा पृिथिवं िवेन पूण+ ददत लोकं जयित ि_ि भMतावन जयित: भूयसं च अ~यं च य एवं \nिव]ान: अदृn: Mवायायमधीते, तMमात् Mवायाये अधेयतय:।' \nशतपथ वा¿ण 11-5-6-11 \n(अथत धनसं पिरपूण+ पृवीक दान करिह सं जतेक फल भेटैत अिछ, वेदक अययन से सेहो ओतेक फल \nभेटैत अिछ। ओतबै टा निह, ओकरो से वि़ढ के मनुख अिवनाशश ाली अ~य लोक कऽ Oाuत करैत अिछ। \nतािह सं वेदक Mवायाय करब वड़ आवयक आ उपादेय अिछ।) \nपुरान कालक ऋिष वड़ िनpावान आ तप:शील मनुख छल। समािधMथ  अवMथा मे ओ अuपन पिरवेशक \nअितमण कऽ मं_क दश+न केलक। तािह सं ऋिष वेदमं_क {ाaा नै, `aा कहल जायत अिछ। ऋ£वेदक \nOHयेक मं_क `aा िकयो नै िकयो ऋिष अिछ। हुनकर संया लगभग  तीन सौ टा अिछ। अिह मे िकछु \nऋिषक नाम अिछ4- \nमधुछYद, शुन:शेष, क²व, गौतम, अगMHय, गुHसमद, िवnािम_, ऋषभ, देवRव, वामदेव, अि_, पृथु, कृcण, अपाला, देव \nल, भृगु, यवन, सुिम_, अि£नपूय+, विह+ष, सुदास, RcयRृंग, Oचेता, उवीवा, अधमष+ण, भार]ाज, वीतहय, गग+, विशp,\nमेधाितिथ, वHस, शशकण+, नारद, िवnमना, नाभाग आिद। ई पु{ष सभक अलावा M_ी सेहो मं_`aा छल। \nअिह मे लोपमु`ा, गौरी, जुहू, शची, घोषा, लोमशा, िवnधारा आिदक नाम उFलेखनीय अिछ। ई ऋिष सभ अuपन \nमं_मे मूलत: ईnरक िदय िवभूितक Oित अuपन RPाHमक उ¼गार यत केने अिछ। \nयजुव¶दक िवभाजन \nचतुव¶द मे यजुव¶दक संबंध यानुpान से अिछ। अिह मे संकिलत  मं_क िवषय य िविधक संपादन करब \nअिछ आ कोन य मे कोन कडक मं_क यवहार करबाक चािह, ओकर िविध यजुव¶द मे देल गेल अिछ। \nतािह सं वेद कम+कड Oधान अिछ। वष+क गणना ते किठन अिछ, मुदा ऋcयRृंग सं लगभग पच पीढ़ी पिहने \nयजुव¶दक िवभाजन भऽ गेल छल, जे कृcण यजुव¶द आ शुल यजुव¶दक नाम से जानल जायत अिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nअिह संबंध मे िवcणु पुराणक तृतीय अंशक अयाय पच मे एक टा कथा अिछ। महिष+ वैशAपायन यजुव¶द \nजेहन वृ~क साइस शाखाक रचना केने अिछ। ओकरा अuपन िशcय के पढ़ौलक। हुनकर परम धािम+क आ \nहुनकर सेवा मे तHपर रिह बला िशcय यावFय छल। एकटा का ल मे सभटा ऋिष सभ ई िनयम \nबनौअलिखन जे िकयो ऋिष महामे{ पर िMथत हमर अuपन समाज म े शािमल निह होयत ओकर सात राित \nके भीतर ¿हHयाक पाप लागत। अिह तरह जािह काल के ऋिष स भ िनयत केने छल,ओकर वैशAपायन \nअितमण कऽ देलक। एक बाद ओ Oमादवश अuपन भानजाक हHया कऽ  देलक। एकर बाद ओ अuपन \nिशcय सं बाजल, अह सभ कोनो तरहक िवचार नै कऽ हमरा लेल  ¿हHयाक पाप के दूर करिह बला वत \nकN। \nअिह पर यावFय बाजल, 'भगवन! ई सभ ा¿ण बड़ िनMतेज अिछ।  हुनक कa दैके कोन जNरत \nअिछ? हम असगरे अिह वत अनुpान करब। अिह सं वैशAपायन तम सा गेल। ओ बाजलिखन, अह ई सभ \nा¿णक अपमान केने छी। अह जे िकछु हमरा सं पढ़ने छी,ओ छ ोि़ड िदओ। अह अिह ि]ज Rेp के \nिनMतेज कहैत छी। हमरा अह जेहन आा भंगकारी िशcयक कोनो Oयोजन निह अिछ। \n'िलओ, हम जे िकछु अह से पढ़ने छी, ओकरा घुरा रहल छी'। \nई किह यावFय {िधर सं भरल मूित+मान यजुव¶द वमन कऽ हु नका घुरा देलक आ Mवेछा सं चिल गेल। \nयावFय के वमन करल यजुRुती के दोसर िशcय तीतर बिनके  हण कऽ लेलक। तािह सं ई सभ \nतैिरीय कहौलक। \nयावFय यजुव¶दक Oािuतक इछा सं संयम िच सं सूय+नारायणक Mतुित करलक। भगवान सूय+ अn Nप \nमे Oगट भऽ कऽ अभीa वर मगिह लेल कहलक। तखन यावFय हु नका Oणाम कऽ बाजल, अह हमरा \nओिह यजुRुतीक उपदेश िदये जे हमर गु{ निह जानैत अिछ। हुनकर एहन कहला पर सूय+ \nहुनका 'अयातयाम' नामक यजुRुतीक उपदेश देलक, जकरा हुनकर गु{ वैशAपायन सेहो निह जानै◌ैत छल। \nमायिYदन शाखा \nयावFय ओिह वाज Rुत के अuपन क²व आिद पं`ह िशcय के Oदा न करलक। ओिह मे मयिYदन महिष+ \n]ारा Oाuत यजुव¶दक िवशेष शाखा के मायािYदन कहल जा लागल। शुल यजुव¶दक मायािYदन शाखाक मं_ \nके महिष+ काHयायन महिष+ कयप के, महिष+ कयप महिष+ िवभ ा²डक के आ महिष+ िवभा²डक ऋcयRृंग के \nदेलक। ऋcयRृंग अिह मं_क Oखर दृa छल। अिह मं_क सं अे राजा रोमपादक एतय वृिa य केने \nछल। ऋcयRृंग अिह शाखाक मं_`aाक संग अिह शाखा MवNपक ओत-Oो त ¿िनp छल, जािह सं ओ \nजतय कौ जायत छल, ते हुनकर पदाप+णक संग ओिह भूिम पर इं` देवता वष कऽ दैत छल।5 \nवाजसेनी पु_ यावFय ]ारा नa हय के कारण शुल यजुव¶दक  अिह संिहताक नाम वाजसनेय संिहता \nपड़ल। अिह Oकार यजुव¶दक तैरीय आ वाजसनेय अिह दोनॲ शाख ाक िनमण भेल। वाजसनेय संिहता मे \nराcक उित आ ओकर सुख-शितक लेल बड़ रास भावना सभ अिभ यत केने अिछ। 'हे \nिपतृदेवो! नमMकार! अहक कृपा से वसंत ऋतु राc के सुखी करय'। 'हे िपतर नमMकार! अहक कृपा से देश \nमे ीcम अनुकूल रहय'।6       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nऋतु सभके राcक अनुकूल बनाबै आ जल Oबंधन मे िवशेषता Oाuत करय बला ऋcयRृंग अuपन समय मे \nमं_क िसPता Oाuत कऽ चुकल छल। बाFमीिकक काल मे शुल यजु व¶दक बड़ Oभाव छल। ऋcयाRम मे \nएकर गहन अययन होयत छल। मुदा ओिह काल तैिरीयक िश~ालय  सेहो काय+रत छल। अयोयामे एहन \nएकटा िश~ण संMथानक उFलेख वाFमीिक केने अिछ। अयोया का² ड (32-15,16) मे राम लsमणक आदेश \nदैत अिछ, लsमण! यजुव¶दीय तैरीय शाखाक अययन करिह वला व ा¿ण के जे आचाय+ आ संपूण+ वेदक \nिव]ान अिछ, संग ही जािह मे दान Oािuतक यो£यता अिछ आ जे माता कौशFयाक Oित भितभाव रािख \nOितिदन हुनका लग आिव के हुनकर आशीवद Oदान करैत अिछ, हुनका सवारी, दास, दासी, रेशमी वM_ आ \nजतेक धन सं वा¿ण संतुa हुयअ, ओतेक धन खजाना से िदयािवओ। \nआRम यवMथा  \nरामायण कालक िविभ ऋcयाRमक अययन सं ई ात होयत अिछ जे  आRम मे गु{क वाद आचाय+ आ \nकुलपितक गणना केल जायत छल। कुलपितक अधीन दूर-दूर ठाम सं आयल सैकड़ॲ छा_ िव«ाययन करैत \nछल। Rोि_यक संा ओिह अयापक वग+ कऽ देल जाय छल िजनकर त ामिसक वृिक परंपरागत वैिदक \nअययन आ तपMया सं शमन भऽ चुकल अिछ। तापसगण तपोिनरत रहै त आ अपना लग आविह वला के \nिश~ा दैत छल। ओ वनवासी छल अ हुनकर उपदेश अर²यक मे िलिपवP अिछ। उपायाय लोक शुFक लऽ \nकऽ शाM_ िवशेष वढ़ावैत छल। लिलत कलाक अयापक िश~क छल। तुंवN अuसराक गान-िश~क छल। \nएकर अलावा, आRम मे पिरवाजक सेहो रहैत छल। ओ िनवृि माग होयत छल। ओ अवकाशक काल घूिम-\nघूिम कऽ िनव¶द आ वैरा£यक जीवनक सवय येयक तरहे Oचार  करैत छल।7 दोसर आRमक तरहे अिह \nऋcयRृंगक आRम मे अयापक के कोनो वाYहल आय निह छल। िशcय सं िनयत शुFक लै के Oथाक Oमाण \nनै भेटैत अिछ। एतय गु{ पुरोिहत सेहो होयत छल। अिह सं य  याािदकक अवसर पर दान दि~णा \nपयuत भेट जायत छल। एकर अलावा, अितिरत आRम के कृिष सं सेहो पयuत आय होयत छल। आRमक \nछा_ मे तपMवी जना Hयाग आ सिहcणुता अपेि~त छल। Mनातक व निह धिर हुनकर नैिpक व¿चय+ वतक \nपालन करव अिनवाय+ छल। अिह आRम मे ान-िवानक अज{ा धार ा वहैत छल। िव«ाथ िपता-पु_क \nपरंपरा सं वरावर आवैत रहैत छल। अिह आRम मे कतेक रास पि रवारक कतेक पीढ़ी िश~ा Oाuत कऽ \nचुकल छल। अिह आRम मे मुिन-िश~क अuपन M_ी (मुिन पÍय:) आ संतान (मुिन दारका:) संग रहैत छल। \nOाचीन भारतक इं` खंडक (पूव भाग) दूटा आRम िमिथलाक सीरवज जनकाRम आ अंगक उरविरया भाग \nिMथत कªजल वनक ऋcयRृंग आRम तHवक िववेचन, िवलेषण, िचंतन, अनुसंधान आ िनण+यक लेल OिसP \nछल। तिहयौका भारतक सभ आRम मे संािमकताक िश~ा देल जायत  छल। Mवयं राम विशpाRम सं \nदोसर िवषयक संग संािमकता मे Mनातक आ िवnिम_क िसPाRम से Mनातकोरक िशा पायल छल। आRम \nमे◌े संािमकताक िश~ा श_ु (असुर) के संहार शित के चुनौती दैक लेल छा_ के देल जायत छल। जतय-\nजतय असुरक सैYय छावनी छल ओतय िMथत आRम मे संािमकताक उचा िश~ा दैक यवMथा छल। \nऋcयRृंग आRम आसुरी गितिविध सं दूर एकत Oदेश मे छल। तािह सं अिह आRम मे संािमकताक िश~ाक \nकोनो महHव निह छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \nय \nऋcयRृंग अपने वृिa यक अि]तीय आचाय+ छल। अuपन ससुर अंग नरेश रोमपादक राªय मे किहयो \nअकाल निह पड़य, एकरा लेल ओ शुल यजुव¶द संिहताक वाजसेनीय मयिYदन शाखा सं कतेक रास ऋिष-\nमुिनकऽ सा~ी रािख सफल वृिa य केने छल। \nवैिदक युग मे यक सवसे वेसी महा छल। य अि£न संप होय त छल। उर वैिदक काल मे सेहो \nयक महHव कम निह छल। देवता आ मनुखक वीच संवंध Mथापना मे  यक महHवपूण+ Mथान छल। उर \nवैिदक काल धिर कतेक रास य Oचिलत भऽ गेल छल जिह मे \nअि£नहो_, दश+, पूण+मास, चतुमMय, आयण, िनNढ़, सौ_ामणी, िप²डिपतृ य, सोम य, षोडशी, अितरा_, पु{षमेध \nआ पंचमहायक अलावा गवामयन, वाजपेय, राजसूय आ अnमेध जेहन य तिहयौका भारतीय समाज मे माYय \nछल। य आय+क िमलन Mथल सेहो छल। ऋcयRृंगाRम मे यक संपाद नक िवशेष पाठ \n% म छल। \nकªजल वनक पु²याRम वेद विन सं गुंजायमान छल।8 \nस·यताक समYवय \nउर वैिदक कल मे भगवान िशवक महा वड़ वढ़ल छल। ओ युग आय + आ आय¶तर जाइतक \nसिAमलन, सिAमRण आ समYवयक युग छल। भगवान िशव आय¶तर जाइत क अराय देव छल। हुनका \nदरिकनार कऽ समिYवत आय+ स·यता आ संMकृितक गठन असंभव छल। एहन िMथित मे युग`aा ऋिष केर \nभगवान िशव िदस आकृa होयव Mवाभािवक छल। वैिदक {` जे उप हYतु (वंसक) छल, ओ उर वैिदक \nकाल मे कFयाणकारी िशव विन गेल। वेद मे {` सं कतेक रास {` के उ¬ूत मानल गेल अिछ, जे भगवान \nिशवक यापकता कऽ रेखिकत करैत अिछ। तािह सं अिह {` के \nगणपित, कुAभकार, कम+कार, रथकार, वाजीगर आ िनषाद जेहन दिलत, उपेि~त आय¶तर जाइतक Mवामीक तरहे \nMवीकार करल गेल अिछ। अिह तरहे भगवान िशव उपयु+त शोिष त, दिलत, उपेि~त आ अनाय+ जाइतक \nउपाMय आ आराय देव छल।9 तHकालीन तHवदश ऋिष अिह आय¶तर जाइत के आय+ स·यता संMकृितक \nमहािसYधु मे िवलीन कऽ दैक लेल संकिFपत छल। एकरा लेल ओ िशवक सामाYय देवक तरहे निह मुदा \nमहादेवक Nप मे पूजा करलक। \nअनाय+क परमपूªय आराय देवता रहैत भगवान िशवक Oितpा, महानता आ यापकताक कारण ई छल जे ओ \nअuपन ऐnय+ सं देवता के, शित सं असुर के आ योग सं Oािण स भके पराभूत केने छल।10 ई िनिव+वाद \nअिछ जे भारतीय स·यता आ संMकृितक गठन मे भगवान िशवक िवर ाट भूिमका अिछ। जॱ िशव के अिह सं \nअलग कऽ देल जाय ते अिह स·यता, संMकृित के िMथत हेवाक लेल कोनो आधार निह भेट सकत। \nऋcयRृंग आRमक समMत ~े_ मे वाHयक िनवास छल। अथव+वेदक (11-2-7) अनुसार देवता सभ महादेव के \nिविभ िदशाक वाHयक Mवामी िनयुत केने छल। संभवत: अिह Oतीकक MवNप भगवान िवcणु एतय व¿िशला \nपर िशविलंगक Mथापना केने छल। वराहपुराणक उरा¼धक एकटा  पुरा कथा मे अिह तय कऽ रेखिकत \nकरल गेल अिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \nिवcणु ]ारा Mथािपत िशविलंग के ऋcयRृंग फेर सं पुनजगृत करलक। एकर उFलेख िशव पुराणक चतुथ+ {` \nसंिहताक सातम लोक मे भेल अिछ। एकर अनुसार, कौिशकी कात िMथत िशव धाम मे दधीिचक रणभूिम मे \nRृंगेnर, वै«नाथेnर आ जपेnर नामक िशविलंग OिसP अिछ। \n'Rृंगेnर¤ नाÊावै वै«नाथ Mतथैव च। \nजuयाnरMतथा यातौ यो दधीिचरण Mथले।' \nचौवीस हजार लोक वाले वायु पुराणक एकटा अंश िशवपुराण अिछ। ऋcयRृंग ]ारा पुनजगृत केल जाय \nवला भगवान िशवक ई इaिलंग उर वैिदक काल सं आय धिर \nमं_युत, मं_हीन, ियायुत, ियाहीन, ानी, अानी सभक लेल दश+नीय वा पूजनीय अिछ। \nदूर ठाम धिर फैलल िवशाल व¿िशला सं ई इaिलंग जुड़ल अिछ। एखुनका िशविलंग सं तीन गुना वेसी \nमोट ओ दस फीट नीचा व¿िशला धिर अिछ। िलंगक आंतिरक MवNप भय आ अ¬ुत अिछ। िशव पाव+तीक \nअसंय Oितमा ओिह पर उHकीण+ अिछ। ऋcयRृंग अिह िशविलंग के पुनजगृत कऽ आय+ आ आय¶तर संMकृित \nकऽ एकाकार कऽ देने छल। ऋcयRृंग ]ारा एकरा पुनजगृत करि ह के कारण ई इaिलंग Rृंगेnरक (या \nिसंहेnर) नाम सं िवयात भेल। \nदि~ाHय मे तपMया \nउर वैिदक काल धिर आय+ संपूण+ उर भारत मे पसैर चुकल छ ल। अे कतेक रास समृP जनपदक सेहो \nMथापना केलक। उर भारत मे कतेक रास ऋcयRृंग आRम Mथािपत  छल। किन-किन असुर दि~णापHय \nिदस िसमटैत गेल। एतय मुयत: हुनकरे शासन छल। तकर वादो आय+ स·यता आ संMकृित के दि~णाHय मे \nपसारैलक उ¸ेय सं कतेक रास ऋcयाRम िमशनरीक तरहे काज कऽ रहल छल। अिह ऋcयाRम के समय-\nसमय पर िनरी~ण करैक दाियHव भगवान िशव पर छल। ओ अिह ठा म अवाध आवैत-जायत छल। यािक \nओ असुर सभहक सेहो अराय देव छल। राम सवसे पिहलुक आय+ देवता छल जे दि~णाHव मे पइर \nराखलक। ओ एतय काय+रत आय+ ऋcयाRम के असुर सं अभय कयलक। िनिशचर हीन करॱ मही भुज \nउठाय Oण कीYह। \nउर भारतक ऋिष सेहो दि~णाHय जा कऽ तप करैत छल। तपक ले ल दि~णाHयक ठाम वड़ उपयुत \nचल। ऋcयRृंग सेहो दि~णाHयक जे ठाम मे अख²ड तपMया केने छल ओ तप:पूत Mथल आय Rृंगेरी ~े_क \nनाम से चिच+त अिछ। Rृंगेरी ाम, Rृंगेरी पव+त आ Rृंगेरी तालाव आययो ओिह महान तपMवीक तपMयाक \nसा~ी अिछ। हजार वरखक वाद आ« शंकराचाय+ अuपन पिहलुक मठ Rृंगेरी मे Mथािपत केने छल आ ओतय \nसं िदि£वजयक लेल अuपन अिभयान शुN केने छल। शंकराचाय+ ओि ह ठाम पर देखलक जे Oकृित िवरोध \nधम+ Oेम, सेवा आ दयाक आगू Oाणी कोन तरह अuपन Mवाभािवक धम+ के िवसुिर के कFयाण काज मे िनरत \nभऽ जायत छल। थाकल-मदल योगी शंकर एकटा वटवृ~क नीचा वैस ल छल। वड़ गम चल। आपसी ]ेष \nके िवसुिर के एकटा नेवला आ सप खेल रहल छल। ओतय सप अ uपन आहर एकटा वग कपा मुंह सं \nपकि़ड पइन मे छोि़ड दैत छल। ओ िविMमत भऽ जायत अिछ। ई ऋcयRृंगक तपMया Mथली छल, जकर \nमहा आय धिर दृिaगोचर होयत अिछ। अे महान ऋcयRृंगक Oित RPावनत भऽ कऽ अuपन िशcय सं कहै \nछिथन, जतय व¿ मे अuपन अंतकरण के लगा दै वला ऋcयRृंग आय धिर तपMया कऽ रहल अिछ। आ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nजतय Mपश+ मा_ सं कFयाण दिह वला तुंगभ`ा सुशोिभत होयत अि छ, जतय अ·यागत पु{षक पूजा सं \nकFपवृ~ के सेहो लजावै वला, समMत वेद कऽ पढ़य वला, सैकड़ॲ टा य सं Oस हैय वला शाYतिच \nसªजन लोक सभ िनवास करैत अिछ।11 \nशंकराचाय+ अिह तपMथलीक Mतुित करलक आ ओतय िव«ाहण मे सम थ+ िव]ान िशcय के अuपन मुय \nभाcयक अययन सेहो करैलक। एतय सं वौP के सेहो शाM_ से प रािजत कऽ सनातन धम+क पुनMथापनाक \nलेल िदि£वजयक लेल चलल छल शंकराचाय+। अिभयानक पूव+ आचाय + शंकर Rृंगेरी मे अuपन पिहलुक मठ \nिनमण कऽ वेदत िव«ापीठक Mथापना कएलक। एे सं सनातन धम+क Oचाराथ+ मीमसक व¿चारीक समुदाय \nसYयास सAOदाय मे दी◌ा ह करैत छल।12 ऋcयRृंग सेहो अuपन कालक अि]तीय मीमसक छल। ओ ऋिष \nकुल आRम मे कतेक ऋिषक आHमज आ मानस पु_ के मीमसाक अययन करावैत रहल। \nRृंगवेरपुर वृताYत \nऋcयRृंग अuपन Oताप सं उर पि¤म गंगाक वाम कात पर सेहो त पMया करले छल। ई ठाम िनषाद \nशासकक अधीन छल। आजुक काल मे ई ठाम इलाहावाद-उाव राजमाग+ पर िMथत अिछ। एतय गंगा कात \nपर एकटा वड़ पैग टील अिछ जकर लगभग आधा िहMसा गंगा मे कि ट चुकल अिछ। यिह ठाम अिछ \nऋcयRृंगक तपोभूिम Rृंगवेरपुर। एतय मंिदर मे ऋcयRृंग आ म शाYताक भय मूित+ Mथािपत अिछ। रामायण \nमे Rृंगवेरपुरक वड़ महHव अिछ। अuपन वनवासक काल Rीराम अu पन अनुज आ M_ीक संग एतय नाव सं \nगंगा पार केने छल। पुरवासी सभक संग भरत जखन राम मे िमलै क लेल िच_कूट गेल छल, तखन ओ \nRृंगवेरपुर आयल छल। कािलदासक रघुवंश आ भवभूितक उर राम चिरत मे अिह पु²य Mथलक गौरवपूण+ \nउFलेख अिछ। तुलसीदास एकर िसंगरौरक Oाचीन नाम सं उFलेख केने अिछ- \n'केवट कीYह वहुत सेवकाई \nसो जािमनी िसंगरौर गंवाई।' \nई ठाम ऋcयRृंगक तपMया भूिम अिछ। ऋcयRृंग मंिदर सं आध िकमी दूर गंगा मे िवभा²डक कु²डक नाम सं \nघाट सेहोवनल अिछ। \nRृंगवेरपुर िनवासी राजा रामद िसंह (18वॴ सदी) आयाHम-रामायणक टीक मे एतय ऋcयRृंग आRम हेवाक \nसंग अिह महिष+क जीवनक अYयाYय वृताYत के अिह ठाम सं जोड़ वाक यÍ केने अिछ। हमर िवचार सं \nअuपन जYमभूिमक Oित मोह हेवाक कारण राजा एहन केने होयत । Rृंगवेरपुर के ऋcयRृंगक जYमभूिम \nमानवाक एितहािसक भूल अिछ यािक महाभारत मे Mपa िलखल अिछ- \n'एषा देवनदी पु²या कौिशकी भरतष+भ \nिवnािम_ाRमौ रAय एश चा_ Oकाशते। \nआRम¤ैव पु²याय: कायपMय महाHमन:। \nऋcयRृंग सुतौ तMय तपMवी संयतेिY`य:।' \nकौिशकीक कात पर जतय िवnािम_क आRम छल, ओतय पु²याRम मे म हिष+ कायपक िजतेिY`य वंशज \nऋcयRृंगक आRम छल। एक ऋिषक अuपन मुय आRमक अलावा कतेक ठ ाम हुनकर उपआRम होयत \nछल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \nपु²याRम मे ]ादश वषय य \nऋcयRृंगक मुय आRम कौिशकीक कात पर पु²याRम मे छल। ओ जतय-जतय तप करलक ओतय उपाRम \nवनौलक। ओ अuपन जीवन मे किठन तप आ योग साधनाक संग य के मो~ Oािuतक साधना वनैलक। ओ \nसमMत भारतक पिव_ Mथलक सेहो मण केलक। \nओ कतेक रास किठनतम य केलक, जािह मे ]ादश वषय य सेहो  छल। अिह यक वड़ पैग मािम+क \nवण+न भवभूित अuपन उर रामचिरतक Oथमक मे केने अिछ। \nअयोया मे सभ िदन कोनो नै कोने उHसव हैत छल। अिह वीच एकटा िवदेशी अयोया आवैत छल आ \nराजधानी मे उHसव नै हैत देिख के एकर कारण जानैल चाहैत  अिछ। नट एकर उर दैत अिछ जे उHसव \nनै हैक कारण अिछ जे रामक माता महिष+ विशpक M_ी अ{Yधतीक संग अuपन दामाद ऋcयRृंगक आRम मे \nय देखिह लेल गेल छिथन। \n'विशpािधिpता देयो गता रामMय मातर:। \nअ{Yधती पुरMकृcय ये जामातुराRमम्।' \nई सुिन के ओ िवदेशीक O¯ाकुलता आरो वि़ढ जायत अिछ। ओ पूिछ दैत अिछ जे ई जमाता के अिछ? नट \nउर दैत अिछ जे राजा दशरथक पु_ी शाYताक पित अिछ ऋcयRृ ंग, हुनके कते हैवला य मे भाग लैक \nलेल रामक माता सव गेल छिथन। \n'िवभा²डक सुताMताम ऋcयRृंग उपयेमे \nतेन च साAOतं ]ादश वािष+क स_ मायं। \nतदपुरोधात कठोर गभपित वधूं जानकी िवमुuय \nगु{जनMत_: गत:।' \nई Mपa अिछ जे रामक माता ऋcयRृंग के अuपन जमाता मानैत अ िछ। यिह कारण अिछ जे गभ+वत सीता \nके छोि़ड के अuपन पु_ी शाYता आ जमाता ऋcयRृंगक Oित अकूत Mनेहक कारण माता ऋcयRृंगक अRम मे \nपधारैत अिछ। \nमुिन अaाव सेहो य मे उपिMथत छल। ओ अिह महान यक समा चार लऽ कऽ पिहने अयोया घुरैत \nअिछ। राम शाYता के अuपन पैग वहीन आ ऋcयRृंग के अuपन पैग वहनोई जेहन सAमान दैत य कऽ लऽ \nकऽ पूछैत अिछ \n'िनिव+: सोमपीथी आवुंते मे \nभगवान ऋcयRृंग आय च शाYता।।' \nराम ऋcयRृंग के आवुंत (वहनोई) आ भगवान (पैग) आ शाYता के पैग वहीन (आय) जेहन सAमान दैत अिछ। \nसीता सेहो कुशल पूछैत अिछ,  \nअिव कुशलं स जमातु अMस। \nएतवे टा नै सीता के ईहो िजासा अिछ जे ऋcयRृंग के हुनकर याद आवैत अिछ की नै? \nअहमेव सुमरेित? \nअaाव एकर उर Hविरत दैत अिछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \nअथ िकम्? (आ◌ैर या?) \nमु◌ुिन अaाव सीताक लेल हुनकर ननद शाYता के ई uयार भरल संदेश सेहो राम के दैत अिछ जे सीताक \nगभवMथाक काल जिह वMतुक इछा हुए, ओ हुनका उपलध कराओल जाय। \nगभ+ दोधेअMया भवित सोऽवMयम िचरात सAपादियHव। \nएकर संगे अaाव सं संदेश भेजकऽ ऋcयRृंग सलहज के य मे निह  वजावैक कारण वुझावैक संग \nसंवोधोिचत पिरहास सेहो कऽ लैत अिछ \nवHसे! कठोर गभ¶ित नािनतािस। \nवHसोऽिप रामभ`स ि]नोदाथ+मेव Mथािपत:। तHपु_ पूणHसंगामायुcयित दsयाम्। \nअथत वHसे! (वची) गभ+वती हेवाक कारण अह एतय निह आिव सकलहुं आ वHस राम ते अहक \nमनोरंजनक लेल अयोयामे अिछयै। हम ते अह के पु_ सं भरल  गोदवाली देखव। ऋcयRृंग ]ारा राम के \nवHस आ सीता के वHसे किहके पुरारव सं Mपa अिछ जे दूनूक Oित ऋcयRृंगक छोट साढ़ आ सलहजक \nOेम छल।13 \nई ]ादश वषय महाय कौिशकी तट िMथत ऋcयRृंगक मूल आRम मे  भेल छल। िकछु िव]ान एकरा रेवा \nनदी (नम+दा) आ समु`क संगम Mथल पर हय के गप करैत अिछ।14 जे संिद£ध अिछ। ओिह साधन िवहीन \nयुग मे अuपन मूल आRम सं हजार मील दूर एतेक वृहद दीघ+का लीन किठन यक संपादन करव उपयुत \nनिह जािन पड़ैत अिछ। ओिह ठाम पर अिह यक कोनो िचÓ सेहो  निह अिछ। कोनो ठोस विहसsय सेहो \nनिह अिछ जे िसP कृ सकय जे य अमुक ठाम पर भेल छल। मुद ा ऋcयRृंगक कौिशकी तट िMथत मूल \nआRम अिह महान यक सा~ी अिछ। आRमक लग कोशीक कात मे सतो खर गाम वसल अिछ। एतय \nहजारॲ वरख पुरान सात िवशाल य कु²ड तालावक Nप म एखनो  अिछ। दू टा कुंड ते कोशी के पेट मे \nचिल गेल मुदा पच टा एखनो अिछ। िकछु दशक पिहने अिह कु ंडक जीणPार करय लेल खोदल गेल ते \nओिह मे राखक वड़ मोट-मोट परत िनकलल छल। परत एतेक मोट छ ल जे ओ कोनो एक िदन या एक \nमाहक यक राख निह भऽ सकैत अिछ। ई िनि¤त Nप सं वरख भिर चलल यक राख होयत। सात \nकुंड एक संग रहवाक कारण एकरा सuत पुcकर कहल जायत छल। कु ंड पुcकरेक Nप छल। विह सuत \nपुcकर आव सतोखर विन गेल अिछ। \nऋcयRृंग जेहन महान वैािनक ]ारा संपािदत अिह तरहक य कतेक अथ+ मे महHवपूण+ अिछ। ई आ◌ैषिधक \nअनुसंधान, शोध आ परी~ण सेहो अuपन यशाला मे करैत छल। आ युव¶िदक गुण सं युत सिमधाक चयन \nआ Oयोग, वनMपितक गुण-दोष िववेचन आ हुनकर यवहारक गवेषण ाHमक अययनक लेल अिह ठामक \nअितिरत आ◌ैरो ठाम ओ एिह तरहक महान य करने होयत ते ऋcयRृंग जेहन महान यािकक लेल असंभव \nनै। मुदा सभी कोण सं परी~णक प¤ात ई िनिव+वाद अिछ जे ओ ऋcयRृंग आRम (वत+मान िसंहेnर) मे ]ादश \nवषय य केने छल, जािह मे आयवत+क सभ ऋिष-मुिन भाग लेन े छल। संगेसंग अयोया सं रामक \nमाता, विशpक M_ी अ{Yधतीक संग य मे भाग लैक लेल आयल छल। वारह वरख तक अनवरत ई ~े_ \nवेदमं_क समूह गान सं गूंजैत रहल छल। \nमहानदीक Oगट हेवाक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \nOाकृितक जल {ा◌ोत के सुयविMथत कऽ ओिह सं िसचाई+क यवM था करिह मे ऋcयRृंग िसPहMत छल। \nएखुनका छीसगढ़क िसहोवा मे महानदीक उ¼गम अिछ। ऋcयRृंग स ं पिहने अिह नदीक अिMतHव निह \nछल। िवशाल पHथर सं झपल उ¼गम के भगीरथक Oयास सं ई ऋिष नदी मे अवतिरत केने छल। परी~ण \nसं हुनका ात भेल जे िसहोवाक िशला मे अगाध जल {ा◌ोत अि छ। जौ जल {ा◌ोतक िनकासी आ वहाव \nसुयविMथत कऽ देल जाय, ते ई एकटा वड़ पैग नदीक Nप लऽ सकैत अिछ। \nऋcयRृंग एहने करलक। ओ लोककFयाण, लोक रंजन आ लोक मंगलक लेल  जनसहयोग सं अिह दुcकर \nकाजक संपादन करलक। अिह Oकार महानदी Oकट भेल। िकंवदंित त े ई अिछ जे हुनकर कमंडल मे \nपु_ेिp यक वचल मं_िसत जल छल। ओिह से ऋcयRृंग महानदीके  Oगट केलक।15 कथा जे भी \nिहए, िसहोवा एखुनका रायपुर िजला मे अिच। ई द²डकार²य ~े_क Oमुख Mथान अिछ। िसहोवा पव+त िशखर \nपर ऋcयRृंगक मंिदर अिछ आ माता शाYताक नाम पर एकटा गुफा सेहो अिछ। Oाकृितक वातावरण सं संप \nई एकटा दश+नीय Mथल अिछ। महानदीक उ¼गमक रमणीयता ते अकथ नीय अिछ। मय Oदेश मे \nचदा (चYदनपुर) मे सदक या भा²डक आRम अिछ जे िवभा²डकक ि वगड़ल Nप अिछ। \nसोयतकल (शाजापुर) मे ऋcयRृंगक मंिदर सेहो अिछ। वेहट (िजला £वािलयर) ऋcयRृंग गुफा मे हुनकर मूित+ \nMथािपत अिछ। उªजैन मे सेहो ऋcयRृंगक आRम अिछ, जतय वषक लेल हुनकर मूित+ वनाके अनुpान केल \nजायत अिछ। \nवंश िवMतार \nऋcयRृंगक वंश िवMतार सेहो भेल अिछ। हुनकर पु_ सारंग ऋिष छल। ओ वड़ तपोिनp छल। ओ वेदक \nगहन अययन केने छल। हुनकर चािर टा पु_ भेल। चारो पु_ उ, वाम, भीम आ वामदेव आजYम व¿चय+ \nवत धारण कऽ योग साधनारत भऽ कऽ व¿ मे लीन भऽ गेल। शे ष चािर पु_ वHस, धौAयदेव, वेददृग आ \nवेदवाहु व¿चय+ पूव+क गृहMथ आRम मे Oवेश कयलक। हुनकर वंशज िशखवाल (Rृंगीवाल) वा¿ अिछ, जे \nसंपूण+ देश मे पसरल अिछ। ओ समृP, िव«ानुरागी आ उHकृa समाजसेवी अिछ। \nवेदवेा सारंगक पु_ वHसक वंश मे मीमस शाM_क रचियता जैिमनी भेल। \nओना ऋcयRृंग वैिदक कम+का²ड आ याकम+ मे िवशेष द~ छल। म ुदा अिह ऋिषराजक प¤ात वा¿ण ंथ \nआ उपिनषदक रचनाकाल मे ऋिष सभ ]ारा जीव व¿ संवंधी िवशेष  िचंतन मनन अYवेषण करैत रहय सं \nवैिदक यािद परंपरा मे िवकृित आ िविभता आिव गेल। तखन महिष+ जैिमनी य मे पूव+वत एकNपता \nआनय के उ¸ेय सं वेदक Oमाणक मुतािवक, यक िनNपण आ Oितप ादन करैत यािद कम+क साथ+क \nिववेचन करलक। अuपन कामनाक पूित+क लेल िविधवत य करव ज ैिमनीक अनुसार धम+ अिछ। तािह सं \nओ मीमसाक दश+न आरंभ अथातो धम+ िजासा सू_ सं केने अिछ। \nओना तै वैिदक कम+का²डक िवधान मे तिहयौका िवरोधक िनवारण आ वैिदक उितक अथ+क समुिचत िनNपण \nिदस Rुितकाल मे ऋिष सभहक यान गेल छल जकर Oमाण वैिदक संिहता मे Oयुत मीमस आिद संा पद \nसं भेटैत अिछ। ई दश+न कम+ पर िवशेष वल दैत अिछ आ वेदक अपौ{षेय आ िनHय मानैत अिछ। एकर \nसािहHय संपि सेहो िवशाल अिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \nपचम पिरछेद \nऋcयRृंगक समकालीन दोसर चिच+त ऋcयाRम \nरामायणकालक िशखर पु{ख छल ऋcयRृंग। हुनकर आRम िव«ाक Mथायी क` छल। एकर अलावा पूरे देश \nसेहो आRम सं भरल-पुरल छल। ओिह मे ान-िवानक अजM_ मंदाि कनी Oवािहत छल। रामायण काल \nआसुरी शित पर आय+क िवजयक जुग छल। ई िवजय अM_-शM_ सं स ंभव नै छल। अिह काल मे \nआयवत+ छोट-छोट राªय मे वंटल छल। सव राªय Mवतं_ छल आ सभहक अuपन पृथक सेना छल। महिष+ \nवनिह सं पिहने िवnािम_ लग सेहो चतुरंिगणी सेना छल। सेना मे हाथी, घोड़ा, रथ, पैदल सभ चल। िच_कूट \nया_ाक काल भारतक अ~ौिहणी सेना मे नौ हजार हाथी, साठ हज ार रथ, दोसर-दोसर आयुधधारी असंय \nधनुध+र आ एक लाख अnारोही सैिनक छल। अिह तरहे रामायणका ल शM_ पिरचालनक युग छल। अिह \nकारण देश मे पसरल Oाय: सभटा आRम मे सैYय िश~ा, आयुध पिरचालन, शोध आ िनम+णक िश~ा अिनवाय+ \nछल। िसPाRम, भार]ाजाRम, अगMHयाRम, सुती~ण आRम, वाFमीिक आR म, विशp आRम आिद मे \nसंािमकताक िश~ाक भरपूर Oवंध छल। \nआय+ स·यता आ संMकृितक समूल नa करिहक लेल रावण मलद, क{ष आ जनMथान मे अuपन िवशाल \nसैYय छावनी वनैने छल। अिह Mथान मे आय+ ऋिष-महिष+क वड़ पैग-पैग आRम छल जतय रिह के िव«ाथ \nसव तरहक िश~ा आ यावहािरक ान हण करैत छल। िवnािम_क िसPाRम आ अगMHयाRम मे जखैन \nकिहयो अययन, िचंतन-मनन, अनुसंधान आ यािद िया होयत छल,तखैन आसुरी छावनी मे तैनात सेना िव \nउपिMथत करैत छल। ई रा~स वलवान आ युP कला मे िनपुण छल।  Mवयं िवnािम_ एकरा दशरथक आगू \nMवीकार केने छल- \nमारीच¤ सुवाहु¤ वीय+वYतौ सुिशि~तौ \nरामायण वालकड 20/5 \nएहन वलवान रा~सक संहारक लेल िसPाRम मे गहन शोध कऽ िनम ण करल गेल दूटा िव«ा उFलेखनीय \nअिछ। ई दूटा िव«ा सभ तरहक ानक जननी छल। वला आ अितवला , एकर Oभाव सं भूख-uयासक कa \nनिह होयत छल। राम पिहने आचमन किर के अपना के पिव_ केल क आ फेर महिष+ िवnािम_ सं अिह दूनू \nिव«ा के हण करलक। \nअिह Oकार कतेक रास रहMयमई िव«ा सेहो आRम मे सृिजत केल जायत छल। \nआRमक वायुमंडल वैिदक मं_क घोष सं गुंजायमान रहैत छल। ई व ैिदक मं_क पूण+ फल Oाuत करिह के \nलेल एकरा शाM_ानुसार यथा Mवर पढ़िह के िवधान छल। अिज+त  ात कतो िशिथल या िवMमृत न भऽ \nजाय, एकरा लेल Oाचीन िश~ािवद दैिनक Mवायाय आ अ·यास Oणाली िनकाललक। Mवायाय के अपने मे \nMवयं िश~ण िविध करव वेसी उपयुत अिछ। मुिन कुमार ऋcयRृंग छा_ जीवन मे िपतृ सेवा आ Mवायाय मे \nएे िनम£न रहैत छल जे हुनक मे काम चेतनाक उदय निह भेल। \nMनातक मे सामािजक कÔतयक पालन करावैक लेल तHकालीन िश~ ािवद ऋणािन _ीिण केर िसPतक \nOितपादन केलक, जकर समाज मे महHवपूण+ ठाम अिछ। एकर मुतािवक, संसार मे जYम लय वला सभ लोक \nपर देव ऋण, ऋिष ऋण आ िपतृ ऋणक भार आिव जायत अिछ। यक अ नुpान, शाM_क Mवायाय आ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \nसंतानोHपादन सं मनुख अिह सभ ऋण सं मुत भऽ सकैत अिछ। Mना तक सभ मे पिव_ सामािजक \nउरदाियHवक भावना उHप करिह के लेल ई िसPत वड़ उपादेय छल। \nऋcयRृंगक काल मे दोसर जे महHवपूण+ आRम आययत+ मे संचािलत छल, ओकर संि~uत पिरचय एना अिछ- \nिसPाRम \nमलद Oदेश मे आधुिनक वसर लग िवnािम_क ई चिच+त आRम छल।  एकरा महाRम सेहो कहल जायत \nअिछ। एतय छा_ सभके अलग-अलग तरहक अM_-शM_क िश~ा देल जा यत छल। एतय नव-नव अM_-\nशM_क अिवcकार आ ओकर परी~ण सेहो करल जायत छल। आय+ स·यत ा-संMकृितक ई पूव क` छल। \nरावण जेहन महाOतापी सÅाट सेहो अिह महाRम सं सिदखन डरल  रहैत छल। यिह कारण छल जे ओ \nएकटा सैिनक छावनी एतय वनैले छल जे मारीच, सुवाहु, ताड़का  जेहन महाभट सं संचािलत होयत छल। \nक{ष मलदक M_ी सेहो वड़ वहादुर आ साहसी होयत छल। िवnािम _ भगवान राम के एतय सैिनक िश~ा \nदेने छल। संगेसंग ओ कतेक रास नव आ परंपरागत पचपन दुल+भ अ M_ देलक आ हुनकर Oयोग करिह के \nिविध वतौलक।1 कोशी तट पर सेहो हुनकर तपMया Mथल छल। एतय  ओ एतेक किठन तपMया केने \nछल, जािह सं सृिaक मूल च धिर िहल उठल छल। ओ कोशी तट पर  पइन माइट आ वातावरणक \nअनुसार चीना, मडुआ, खेरही जेहन अनाज आ भÕस जेहन पशुक िवकास करलक। ओ अuपन कालक Oयात \nकृिष आ पशु वैािनक सेहो छल। \nउर वैिदक काल मे आय+क वीच ई िववाद भऽ गेल जे िविजत द Mयु कऽ की करल जाय? जौ ओकर वध \nकरल जाय ते आय+क सेवा चाकरी के करत? जॱ ओकर जीिवत राखल  जाय ते समाज मे ओकर की पद \nहोयत आ दासी-पु_क कुटुAव मे कोन Mथान होयत? \nई िववाद युPक Nप लऽ लेलक। शाM_क अनुसार, विशp आ िवnािम _ मे अिह समMयाक लऽ कऽ \nिवरोधभाव वि़ढ गेल। विशp रत शुिPक प~धर छल आ िवnािम_ दMयु सभ के आय+ वनावैल चाहैत छल। \nिवnािम_क अनुसार, आय+Hव जYम सं नै गाय_ मं_क जप सं शुP भऽ कऽ सHय आ ऋत सं Oेिरत भऽ कऽ \nयोपवीत धारण करिह सं ओकर शुिP होयत अिछ। कोनो मनुख अि ह Oकार सं नया जYम हण कऽ \nसकैत अिछ। ि]ज विन के आय+ भऽ जायत अिछ। तिहयौका समाज मे ई उदारवादी रीित विह िसखैने \nअिछ। अिह तरहे तिहयौक भारतीय समाज संरचना मे िवnािम_क वड़ पैग योगदान अिछ। ई हुनकर \nकौिशकी तटक िचंतन-साधनक Oितफल अिछ।2 \nराजा जनकक आRम \nमहिष+ यावFय अिह आRमक आचाय+ छल। ई िमिथलाक िव]ान नर ेश सीरवज जनकक देख-रेख मे \nसंचािलत होयत छल। एतय जागितक रहMय, जीवनक िविभ जिटल गुHथी, जीवन-मरणक समMयाक समाधान \nआ ान-िवानक तHव के साथ+क अYवेषण करल जायत छल।3 अिह आRमक नाम एतेक पसैर गेल छल \nजे िमिथलाक अमराई के संचािलत गौतम आRम फीका छल। \nभार]ाज आRम \nई आRम Oयाग मे छल। एकरा िवnिव«ालयक माYयता Oाuत छल। ई सव+शित आ साधन संप आRम \nछल। Rीराम के मना कऽ भरत सदलवल फेर सं अयोया लऽ जाय क े लेल िच_कूटक वाट मे Oयागक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \nभार]ाज आRम मे एक राि_ िनवास केने छल। वाFमीकीय रामायणक अयोयाक²डक अयाय 89-90 मे एकर \nवण+न अिछ। ई Mवागत वृतत सं पत चलैत अिछ जे ई आRम कतेक  साधन संप छल। भार]ाज \nिवnकम, इं`, यम, व{ण, कुवेर, पृवी, आकाश, नदी, देव, गंधव+, अuसरा, िच_रथ वन (जेकर गाछ अलंकार सं \nलदल अिछ), उम अ, भsय, भोªय, लेÂ आ चोcयक Oचुर मा_ा मे  यवMथा करैत भगवान सोम आिद \nदेवताक आÏान कयलक आ देवता सभ हुनकर आदेशानुसार भरत के र Mवागतक सभ यवMथा कयलक। \nएतवे टा नै, हुनकर योगवल सं मलय अ ददु+र नामक पव+तक सुगंध युत शीतल हवा सभ लोकक थकान ह \nलेलक। आमंि_त नदी मे मैरेय भिर गेल। सैिनक छक कए एकर र स पान केलक। पच योजन धिर \nसमतल धरती पर नीलम आ वैदुय+ मिणक समान कतेक तरहक कोमल  घास उिग गेल। आRम मे \nवेल, कैथ, कटहल, आंवला, िवजौरा आ आमक घना वृ~ छल। चािर-चािर कोठली सं युत असंय चवूतरा \nछल। हाथी, घोड़ाक राखिहके लेल अलग शाला छल। राजपिरवारक लेल सुनर ]ार युत िदय भवन छल। \nएतय सव तरहक िदय रस, िदय भोजन आ िदय वM_ छल। भरतक लेल कतेक Oकारक रÍ सं सिªजत \nमहल छल। अितिथक Mवागत लेल हजार िदयगनाएं छल। एतय अuसराक नृHय आ गीत चिल रहल छल। \nसभ लोक भरपेट मन जोगर भोजन केलक आ छककय मैरेय केर पान  केलक। अuसराक संयोग पािव के \nभरतक सैिनक हम अयोया निह घुरव, अिह द²डकार²य मे रहव, ज ेहन परMपर गप किर रहल छल। \nमृग, मोर अ मुगक मसक संग मिदरापान कऽ सैिनक झूिम रहल छल। आजवाइन िमलाकऽ वनाओल \nगेल, वराही कंद सं तैयार करल गेल आ आम आिद फल के गरम करल  रस मे पकाओल गेल उमोम \nयंजनक संह, सुगंधमय रसवला दाल आ nेत रंगक भात सं भरल सहM_ Mवण+ आिद केर पा_ ओतय सभ \nिदस राखल छल, जेकरा फूलक वजा सं सजाओल गेल छल। भरतक स ंग आयल सभ लोक हुनका \nआ¤य+चिकत भऽ के देखलक। आRम मे सहM_ सोना के अ पा_, लाख यंजन पा_ आ एक अरव थाली \nसंिहत छल। सात-आठ त{णी M_ी िमलकऽ एक-एक पु{ख के नदीक मनोहर तट पर उवटन लग के \nनहावैत छल। पैग-पैग आंिख वाली रमणी अितिथ सभ के पैर दव ावैक लेल आयल छल। ओ हुनकर भीजल \nअंग के सूखल वM_ सं पोिछ के वM_ धारण कराकऽ हुनक Mवािदa पेय िपयावैत छल। \nमहिष+ भार]ाज ]ारा सेना सिहत भरत के करल गेल ई अिनव+चनीय आितय सHकार अ¬ुत आ MवÖक समान \nछल। अिह वृतत सं ई पत चलैत अिछ जे ई आRम कतेक समृP आ साधन संप छल। सैिनक िश~ाक \nउ¸ेय सं ई आRम वनल छल, एहन Oतीत होयत अिछ।4 \nअगMHयाRम  \nनािसक सं 36 िकलोमीटर दि~ण पूव+ वत+मान अगिMतपुर मे ई आ Rम छल। एकर कुलपित महिष+ अगMHय \nछल। ई सैिनक िश~ा, आयुध-अनुसंधान आ व¿ िव«ाक क` छल। ई ~े_ जनMथान कहल जायत अिछ। \nमहिष+ अगMतक आRम ते ओिह युग मे भय आ आदरक सAमािनत छल।  अिह आRम मे एतेक िववंसक \nशM_-अM_ तैयार होयत छल जिह सं रा~सराज रावणक ¿दय मे सि दखन आतंक वनल रहैत छल। \nरावण अिह डर सं ओतय अuपन पैग सैिनक छावन कायम कऽ देने छल। राम रावणक वध पैतामह नामक \nअM_ सं केने छल। महिष+ अगMHय अuपन आRम मे रावण-वधक लेल  एकर अिवcकार केने छल। भगवान       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nराम के ओ अिह उ¸ेय सं हुनका भट केने छल। पैतामह अM_ मे पहाड़ के वेधय के शित छल।5 एकर \nअितिरत अगMHय राम के हीरा आ सुवण+ जड़ल िदय धनुष, सूय+क समान देदीuयमान अमोघ वाण, तीsण आ \nOªजविलत अि£नक समान वाण सं सिदखन भरल रिह वला अ~य तरक स आ सोनाक Aयान आ सोनाक \nमूठ वला तलवार भट दऽ कऽ रा~स केर संहारक लेल आÏान केने छल।6 \nअगMHय आRम मे ानक िविभ िवभाग छल। व¿ थान, अि£न थान, िवcणु थान, मह` थान, िववMवान \nथान, वायु थान, वा{ण थान Oभृित। व¿ थान मे वेदक अययन होयत छल। अि£न थाम मे साम गान होयत \nछल। एतय मं_ोचारणक संग सिमधा आहूत होयत छल। िवcणु थान मे \nराजनीित, अथशाM_, पशुपालन, आमणकारी आ र~णशील आयुधक ान Oदान करल जायत छल। िववMथान \nथान मे ªयोितषक पढ़ाय होयत छल। िचिकHसा िवान सेहो एतय  पढ़ौओल जायत छल। ग{ड़ थान मे \nयातायात, यान आिद के ान उपलध होयत छल। काित+केय थान मे व¿चारी गुFम,पि, वािहनी आिदक \nसंचालनक िश~ा Oाuत करैत छल। कौवेर थान मे जल संतरण, पोत संचालन आिद केर िश~ा देल जायत \nछल।7 \nमहिष+ अि_ आRम \nई आRम िच_कूटक दि~ण मे संचािलत छल। ई तिहयौका आय+ स·यताक मुय क` छल। हMतिशFप कला \nमे ई अणी छल। वनवास काल मे महिष+ अि_क M_ी अनुसूइया सीताजी के एहन िदय वM_ आ आभूषण \nपिहनेने छल जे िनHय नवीन, िनम+ल आ सुहावना वनल रहैत छल । संगेसंग ओ सीताजी के पितवत धम+क \nसेहो िश~ा देने छल।8 \nवाFमीिक आRमक संवंध मे इितहासकार मे मत अलग-अलग अिच। ई तमसाक तट पर िMथत छल। ई \nिवnिव«ालय अuपन काल मे िश~ाक महान क` छल। महाकिव भवभ ूितक अनुसार, एतय छा_ा सभ सेहो \nअययन करैत छल। एतय अलग-अलग शाM_क संग शM_/अM_क सेहो ि श~ा देल जायत छल। एकर \nOमाण Mवयं रामक पु_ लव-कुश छल। विशp आRम अयोया मे िMथ त छल, जतय भगवान राम िश~ा \nपाओल। \nगु{ गृह गये पढ़न रघुराई, अFपकल िव«ा सव पाई। \nरामचिरतमानस, वालका²ड \nमहिष+ विशpक दोसर आRम िहमालयक तलहटी मे सेहो छल, जकर व ण+न रघुवंश नामक महाकाय मे \nकािलदास केने अिछ। अिह आRम मे छा_ संघ सेहो छल, जकर वा Fमीिक मेखलीना महासंघा किह के \nउFलेख केने अिछ। अिह संघक राजसभा मे सेहो Oभाव छल। नैि मषार²य मे महिष+ शौनक के सेहो चिच+त \nआRम छल। एतौका अंतरराcीय संगोpी सभ वड़ OिसP छल। अिह मे  धािम+क, राजनीितक आ वैािनक \nिवचार पर संवाद होयत छल।9 \nएकर अलावा, महिष+ सुतीsण, महिष+ शरभंग, महिष+ मतंग आ महिष+ जावािलक आRम िश~ाक Oमुख क` छल। \n------------- \nषp पिरछेद       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \n \nRcयRृंगक Rृंगेnर (िसंहेnर) \n \nिवहार राªयक िजला मुयालय मधेपुराक रेलवे Mटेशन दौरम मधेपुरा कहलावैत अिछ। एतय सं आठ \nिकलोमीटर उर ऋcयRृंगक Rृंगेnर आव िसंघेnर या िसंहेnर थानक नाम सं OिसP अिछ। \n \nलगभग दू सौ वरख पिहने हिरचरण चौधरी नामक एकटा लकड़ीक  यवसायी कोशीक जलमाग+ सं नेपाल सं \nलकड़ी आिन के यवसाय करैत छल। एक वेर हुनका यवसाय मे वेसी लाभ भेल। ओ िशवभत यवसायी \nRृंगेnर नाथ (िसंहेnर नाथ) केर एकटा भय मंिदर वनैलक। जखन भागलपुर केर िजला आ स_ Yयायाधीश \nकेर एतय ~े_ीय सनातन धम वनाम पंडागण (जय नारायण ठाकुर आ 13 अYय) वाद संया 3/1937 चिल \nरहल छल, ओिह िसलिसला मे हिरचरण चौधरी के पÕसठ वषय Oपौ_ दरवारी चौधरी अuपन गवाही मे वाजल \nछल जे वत+मान मंिदरक पूव भिर दीवाल पर Mवयं हिरचरण चौधरी, पि¤म भिर दीवाल पर लालजी चौधरी आ \nउर भिर दीवाल पर िशवू चौधरी के िच_ अंिकत अिछ। अिह त यक पुिa ओ अuपन साsय मे केने \nछल। तािह सं कितपय Mथानीय वुिPजीवी ]ारा मंिदर मे उHकीण + अिह िच_ के वुP आ दोसर वौP िभ~ु \nकेर मानव सरासर भूल अिछ। \nऋcयRृंगक जYमभूिम आ कम+भूिम हेवाक कारण अिह ~े_क Oाचीन  महHव अिछ। एतय के कण-कण मे \nऋcयRृंग एखनो रमैत अिछ। एतय के मािट अिह ऋिषराजक याि£नक वुझल भMम अिछ। तािह सं नदी सं \nआछािदत ई ~े_ वड़ उव+र अिछ। एकर Oाचीनता के वुझैक लेल  सवसं पिहने Rृंगेnर नाथ (स्ंि◌◌ाहेnर) केर \nनदी सभ (कोशी आ ओकर दोसर सभ धार) केर अययन करव आवयक अिछ। कोशीक कतेक रास छाड़न \nधार सूिख गेल अिछ आ ओकर धार आव िनMतेज भऽ गेल अिछ। मु दा भारत सरकारक कोशी िनयं_ण \nयोजना सं पिहने चीन के Ïगहो नदी सं वि़ढ के अuपन िवनाश कारी वाढ़ कोशी जग जािहर छल। देखू जे \nभोलानाथक नगरी आ ऋcयRृंगक तपMथली मे कोशी आ ओकर छाड़न धारक िMथित की छल? \nकोशी धार भगवान िशव के वड़ िOय अिछ। महाकिव कािलदासक अ नुसार, कोशीक तट पर सा~ात शंकर \nवसैत अिछ। तािह सं कोशी शंकरक तरहे तडव करैत अिछ। \nमहाभारत मे कौिशकी तीथ+क वृहत चच अिछ2, जे अिह देशक स Mकृितक भूगोल केर रेखिकत करैत \nअिछ। एकरा जानैक लेल िसंहेnर मे Oवािहत कोशीक िविभ धारक जानकारी आवयक अिछ।3 \nमुय कोशी नदी भीमनगर सं दि~ण चिलके िशवनगर गामक िनकट दू भाग मे वंिट जायत अिछ। ओतय पूव \nभिर वला धार से वैवाह (धसान) आ िचलौनी नामक धार वनैत अि छ आ पि¤म भिर वला धार सं \nपरवाने, ितलावै, वड़हरी आ सोनेह नामक धार अपन MवNप हण क रैत अिच। ितलावै नदी एखन सुपौल \nिजलाक थुमहा, वसहा, तुलापÃी, रामनगर, रामपुर आिद गाम के Mपश+ करैत िसंहेnर Mथानक चिच+त गाम वभनी \nभेलवा आवैत अिछ। ई गाम रामपुरक अि£नकोण मे आ ितलावै क े पाव भाग मे अिछ। कहल जायत अिछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \nजे किहयो ई गाम भववावा थानक नाम सं Oचिलत छल। मुगल सÅा ट शाहजहक काल मे भववावा एकटा \nसमाज सेवी छल, िजनकर जYम अिह ठाम पर भेल छल। 350 ईपू अिह गाम मे हुनकर Mमारक छल। \nितलावै वभनी भेलवा गाम सं किन नैऋHय कोण मे झुिक के ि संहेnर थानक मार्+ग मे िMथत गAहिरया नामक \nगाम आवैत अिछ। अिह गाम मे सोनाय महाराज नामक एकटा धाि म+क आ समाज सेवी लोकदेवक Mमारक \nअिछ, िजनका Oणाम किर के ितलावै सं आगू वि़ढ जायत अिछ। \nसोनेह एकटा छोट धार अिछ जे िसंहेnर थानक नैऋHय कोण िMथ त दलदली चौर सं Oवािहत होयत अिछ। \nई परवाने धारक एकटा टूटल धार अिछ। ई अuपन उ¼गम सं दि~ण  िदस चिल के लंवा दूर तय किर के \nवंशीरौता गाम मे ितलावै धार मे Oवेश किर जायत अिछ। \nपरवाने धार Nपौली सं दि~ण चिल के िसंहेnरक चिच+त गाम रा मपÃी मे Oवेश करैत अिछ, जतय धसान आ \nवरहरीक धार अिह मे िमिलकए एकर जलभंडारक वृिP करैत अिछ।  परवाने आ धसानक ई संगम िसंहेnर \nआ गौरीपुर सं किन दूर ठाम अिछ। धसानक अलग अिMतHव अिछ म ुदा वरहरी परवानेक एकटा उपधार \nअिछ, जे आव मृत भऽ गेल अिछ। एक चौर सं चिल के वरहरीक धा रा परवानेक समानतर दि~ण भिर \nचलैत अिछ आ अuपने वाम भाग सं डंडारी, चAपानगर, वैरवा आिद गामक Mपश+ करैत अिछ। \nपरवाने धार रामपÃी सं चिलके िसंहेnर थान आवैत अिछ, जतय ओ  भगवान शंकरक चरण Mपश+ करैत \nअिछ। कोशीक िचलौनी धार लालपुर सं दि~ण चिलके दािहना पाव मे सरोपÃी गाम के Mपश+ करैत अिछ। \nलालपुर गाम के लगभग दू सौ वरख पिहने भानुदास नामक कुश ा वंशीय राजभर सरदार वसैने छल। अिह \nगामक लग गौरीपुर अिछ। िसंहेnर नाथ मंिदर लग िचलौनी दू भ ाग मे वंिटके समानतर मधेपुरा आवैत \nअिछ। गौरीपुर सं दि~ण पूव धारक कात रामपुर नामक गाम अ िछ, जतय दू सौ वरख पुरान एकटा \nव¿Mथान अिछ। \nचAपार²य तीथ+ \nमहाभारत मे विण+त कौिशकी तीथ+ मे एकटा तीथ+ अिछ चAपार ²य। ई ~े_ तHकालीन अंग नरेशक अधीन \nछल। महाभारत सं पूव अंग देशक राजधानी मािलनी छल। वाद म े राजा रोमपादक Oपौ_ चAपा नामक \nएकटा राजाक नाम पर चAपा या चAपावती कऽ देल गेल।4 महाभारत काल मे ई चAपा नगरी चAपकक वाग \nसं पिरवृत छल।5 तािह सं अिह चAपार²य सं चAपा राªयक अर²य भ ाग वुझवाक चािह। एकरा एखुनका \nचAपारण िजला वुझवाक भौगोिलक भूल अिछ। छठम शतादीक रचन ा शित संगम तं_क अनुसार िवदेह \nभूिमक सीमा अिह तरहे देल गेल अिछ, \n'ग²डक तीरमारAय चAपार²याYतक िशवे \nिवदेह भू समायाता तैरमुत िभवं सुत।' \nशित संगम तं_ 7/27 \nिवदेह भूिम पि¤म मे ग²डकी तीर आ पूव मे चAपार²य धिर प सरल अिछ। िवदेह भूिम िमिथलाक पूव ई ~े_ \nचAपार²य अिछ। वत+मान चAपारण िजला िमिथलाक पि¤म मे िMथत अिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \nमहाभारतकार जे चAपार²य तीथ+क वण+क केने अिछ, ओ तीथ+ वड़ पु²य Oदान करय वला अिछ। महाभारतक \nअनुसार, ओतय एक राि_ रहय सं सह{ा गाय केर दानक फल भेटैत  अिछ।6 ऋcयRृंगक तपोभूिम कौिशकी \nतीथ+ मे वीराRम आ कुमारतीथ+ सेहो अिछ, जे चAपकार²य तीथ +क उर भिर के सीमा आ पूव सीमा पर \nिMथत मश: वीरपुर आ कुमारखंड के रेखिकत करैत अिछ। ई चA पकार²य तीथ+ िसंहेnर थान िनिद+a \nहोयत अिछ। ई समMत ~े_ चAपा नरेशक अर²य भाग छल। एतौका वेसी गाम मे चAपा देवीक पूजा होयत \nअिछ। शंकरपुर मे वरहगाि़डयाक जमॴदार वावू एकदेnर िसंह च Aपा देवीक मंिदर वनाय के ओतय चAपाक \nमूित+ Mथािपत केलक, जतय OHयेक वष+ मेला लागैत अिछ। अYय देवी-देवताक अलावा वतर जाइतक माYय \nकुल देव चAपावती सेहो अिछ।8 वतरक अला◌ा दोसर कतेक रास  जाइत चAपादेवीक भगैत गावैत अिछ। \nतािह सं िसंहेnर थानक चAपार²य तीथ+ नै मानव एकटा एितहािसक भूल अिछ। \nपरवाने नदी िसंहेnर सं दि~ण िदस चिल के जोतनार गाम के Mपश+ करैत अिछ। कौिशकी तीथ+ मे एकटा \nªयोितMमर तीथ+ सेहो अिछ, जतय ¿द मे नहावय सं वड़ पु²य भे टैत अिछ। ई जोतनार गाम महाभारत \nकालीन ªयोितMमर तीथ+ अिछ।9 तहयौका भौगोिलक साsयक आधार पर समूचा ~े_ चAपा राजाक वनभाग \nछल। चAपावतीक वनदेवी सेहो कहल गेल अिछ।10 जो एकटरा पौर ािणक माYयता अिछ। महाभारतक \nअनुसार ऋिष आ राजाक एकटा दल Oभास तीथ+ सं या_ा शुN कऽ कौिशकी तीथ+ सेहो गेल छल। अिह \nदल मे भृगु, विशp, गालव, कयप, गौतम, िवnािम_, यजदि£न, अaक, भार]ाज, अAवरीष आ वालिखFय ऋिष \nछल आ राजा मे िशिव, िदलीप, नहुष, अAवरीष आिद छल।11 अिह या_ा वृतत अिह ~े_क पौरािणकता आ \nदश+नीयता के रेखिकत करैत अिछ। \nपौरािणक िसंहेnर थान \nिसंहेnर Mथान भगवान शंकरक पावन तपMथली अिछ। षोड महाजनपद  मे शीष+Mथ जनपद अंग देशक ई \nमहHवपूण+ तीथ+Mथल अिछ। अंग देशक िनमण मे सेहो भगवान िशवक उFलेखनीय योगदान अिछ। \nदि~ण मे मYदराचल पव+त आ उर मे मूजवान पव+त धिर पसरल िवशाल वYय Oदेश लेषाHमक वन \nछल, जतय कYदप+ दहनक प¤ात भगवान िशव समािधMथ भेल छल। को शी के कतेक धार वन मे वहैत \nछल। वाराह पुराणक उराध+क एकटा पुरा कथाक अनुसार, ओिह वन मे भगवान िशव के खोजैत देवराज \nइं`क संग िवcणु आ व¿ा पहुं◌ुचल। भगवान िशव एकटा सुनर हिर णक Nप मे िवचरण करैत छल। तीनॲ \nअंतयाम देवता अिह हिरण के देखिह के वुिझ गेल जे ई भगव ान शंकर अिछ आ ओ हिरण के पकड़िह मे \nसफल भऽ गेल। इं` हिरणक सॴगक अ भाग, व¿ा मय भाग आ िवc णु िनÊ भाग पकड़लक। एकाएक \nसॴग तीन भाग मे टूिटके िवभािजत भऽ गेल। तीनो देवताक ह ाथ मे सॴगक एक-एकटे भाग रहल आ हिरण \nलुuत भऽ गेल। तखनै आकाशवाणी भेल िक आव िशव निह भेटत। देवता सभ अuपन-अuपन हाथ मे आयल \nिसंहक भाग के पािव के संतोष कऽ लेलक। \nकहल जायत अिछ जे िवcणु लोक कFयाणाथ+ अuपन भागक सॴग के  जिह ठाम पर Mथािपत करलक, ओ \nवत+मान िसंहेnर (Rृंगेnर) अिछ। अिह तरहे एकर िसंहेnर नाथ नाम साथ+क भेल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \nवाराह पुराणक अिह पुरा कथाक अनुसार तीनॲ देवता कोशीक तीर पर भगवान िशव से भट करय लेल \nपहुंचल छल। अिह तय के कािलदास कृत कुमारसंभव मे Mपa क रल गेल अिछ। ओकर अनुसार, कोशी \nके Oपात लग भगवान िशवक िनवास अिछ आ देवता सं ओतय भट क रयक Mथान िनिद+a करल गेल \nअिछ।12 \nअत: कोशीक तीर पर इं`, िवcणु आ◌ैर व¿ा का शंकर सं भेट करव  पूव+ िनिद+a आ िनधिरत ठाम िदस \nहुनकर आगमनक सूचक अिछ। \nमुदा वाराह पुराणक अंितम अयायक कथा जे Oमाणक Nप मे Oचिलत अिछ, ओ Mपa नै अिछ जे मृग Nप \nमहादेवक Rृंग मूल पावैक भगवान िवcणु ओकरा एतय Mथािपत क ेने छल। तािह सं अिह िवषय पर OवुP \nपाठक अपने सं िवमश+, िवलेषण आ िववेचन करय, यिह उिचत अिछ। िमिथला तHव िवमश+, पृp 80 मे िव]ान \nलेखक महामहोपायाय परमेnर झाक सेहो यै मत अिछ। \nचौवीस हजार लोक वला वाराह पुराण एकटा सतोगुण पुराण अ िछ, जिह मे िवcणुक वराह अवतार विण+त \nअिछ। महाभारत आ प×पुराण ओिह वड़ ~े_क उFलेख तऽ नै अिछ, मुदा अिह ~े_क Mथान िनद¶शक लेल \nअuपन जानकारी केर वेस Mपa करैत अिछ। ओिह मे अतीतकालीन  पुरा कथा अिछ, जे जागितक रहMय \nकेर उØाटन करैत अिछ। एहन पुराणक िनम+ल जल मे O~ेपक शै वाल जाल सेहो कम नै अिछ। O~ेप मे \nसंकिलत पुराकथाक तािHवक नीर-~ीर िववेचन िनcप~-OवुP वग+ कऽ सकैत अिछ। \nपरवत साsय \nकहल जायत अिछ जे िसंहेnरक जंगल मे पयuत गोचर भूिम छल। एतय दूर-दूर ठामक गोपाल अuपन गाय \nकऽ चरावैक लेल आवैत छल। एहन माYयता अिछ जे एकटा िवशेष  ठाम पर कुंआरी गाय आवैत छल आ \nओकर थन सं दूध टपकैत लागैत छल। ई िसलिसला अनवरत चलैत र हल। एक िदन गोपालक दूध \nटपकैत दृय अuपन आंिख सं देखलक। ओकर वाद कतेक िदन धिर ओ ई देखैत रहल। ओिह िनिद+a ठाम \nपर ओिह गाय के आिवके आ ओकर थन सं दूध टपका केर ओिह ठाम  के िसंिचत करव एकटा कौतूहल \nछल। ओिह गोपालक िजासावश ओतय सं मािट हटाकऽ देखलक ते ओ िविMमत भऽ गेल। एकटा िशविलंग \nमािटक नीचा झपल छल, जतय गायक धन सं दूध टपकैत छल। ओ गो पालक सेहो िनयिमत अिह \nिशविलंगक पूजा करय लागल। दोसर सव गोपालक सेहो ओतय भित  अच+ना करय लागल। वाद मे कोनो \nभत ओतय छोट-सन मंिदर वनैलक। कहल जायत अिछ जे यिह ठाम ओ पूव+कालक गोचारण Mथल अिछ \nआ िसंहेnर मंिदरक िशविलंग विह अिछ जेकरा कोनो अनाम गोप ालक मािट सं हटा के दश+न-पूजन केने \nछल। \nिसंहेnरक थानक अलावा देवघर आिद मंिदरक िशविलंगक कथा िकछु  एिहने तरहे अिछ। जे भी हुए सभ \nिशविलंगक Mथापना आ ओकरा खोज िनकलैक Rेय गोपाल केर जायत अिछ। मुदा एकर OHय~ लाभ दोसर \nसमुदायक लोक के भेटैत अिछ। \nिशविलंगक तीन Nप अिछ, भाविलंग, Oाणिलंग आ इaिलंग। भाव कलािव हीन, स`ूप काल आ िदक् सं \nअपिरिछ आ परMपर अिछ। एकर सा~ात RPा सं होयत अिछ। Oाण िलंग कलाहीन आ कला युत दूनू \nअिछ। वुिP सं एकर सा~ात संभव अिछ। इa िलंग कला युत होय त अिछ तािह सं ने_ सं एकर दश+न       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \nसंभव अिछ। अिह तीनो के मश: सत, िचत आ आनंद कहल गेल अिछ। परम तHव भाव िलंग अिछ, सूsम \nOाण िलंग अिछ आ Mथूल इa िलंग अिछ। िसंहेवर थान मे Mथािपत  िशविलंग इa िलंग अिछ, जे \nमं_युत, मं_हीन, ियायुत, ियाहीन, ानी, अानी सभक लेल दश+नीय आ पूजनीय अिछ। \nकहल जायत अिछ जे लगभग एक सौ वरख पिहने िसंहेnर मंिदर मे  Mथािपत िशविलंगक सव तरफ \nजलढ़रीक िनिमत संगमरमर वैसावैक लेल खोदल गेल छल। मजदूर सभ करीव आठ फीट नीचा खोदलक। \nओ िकछु अ¬ुत दृय देखलक। िलंगक आंतिरक MवNप भय आ अ¬ुत छल। िशव पाव+तीक असंय Oितमा \nओिह पर मुि`त छल। वाÂ Nप सं तीन गुना मोटा आकार नीचा प सरल छल। एकर िवशालता देखिह के \nओ चिकत रिह गेल। िकछु मजदूर ते अuपन संतुलन सेहो िवसुि र गेल। एहन िMथित मे खुदाईक काज \nMथिगत कऽ देल गेल। एकर सHयापन िकछु अिभयंता केने अिछ। ओ िशविलंग सं अलग खुदाई केलक ते \nआठ-दस फीटक गहराई मे एकटा िवशाल चÃान देखलक जािह सं िश विलंग जुड़ल छल। एकटा िवशाल \nचÃानक कारण कोशीक उफनावैत धार अिह मंिदर के ~ित निह पह ुंचा सकल। अिह मंिदरक पौरािणकताक \nदेखैत आय धिर एकर जािहना के तािहना वनरल रहैक Rेय अिह  चÃानी आधारिशला के देल जा सकैत \nअिछ। \nिकरातक भूिम \nअिह मे कोनो मत िभता निह अिछ जे Oाचीन काल मे एतय घनघोर जंगल आ नदीक संग पहाड़ सेहो छल \nजे कितपय भौगोिलक कारण सं धरतीक संग धंिस गेल। एहने ठाम  भगवान िशवक लेल उपयुत छल \nयािक उपिनषदकरक मुतािवक भगवान िशव िनज+न जंगल आ पहाड़ मे िनवास करैत \nछल।14 जंगल, िगिरगÏर मे रहै वला िकरात जेहन िनवासी मे हु नकर लोकिOयता वढ़ैत गेल। कालतर मे \nओ जगHपित आ देवताक `aा मानल जा लागल आ ओ आय+ आ अनाय+ दूनूक ]ारा पूिजत हुए लागल। \nOाचीन काल मे जिह िकयो िवदेशी जाइत भारत पर आमण कऽ अ uपन िवMतार केलक आ अuपन राªय \nMथािपत केलक हुनकर वण+न महाभारत, पातंजिलक महाभाcय, मनुM मृित आ अYयाYय Mमृित ंथ मे अिछ। \nमहाभारतक अनुसार, यवन, शक, पÌव, िकरात, चीन आिद जाइतक Oवेश भारत मे भऽ चुकल छल।15 मनुक \nमुतािवक, पौ²½क, `िवड़, कAवोज, िकरात, दरद, चीन, खश, यवन, शक, पारद आ पÌव िवदेशी जाइत \nछल।16 अिह िवदेशी जाइत आय+ स·यता अ◌ा संMकृित पर Oभाव डालैत भारतीय धम+ आ संMकृित मे अपना \nकेर आHमसात कऽ देलक। कलतर मे ओ िवदेशी निह रिह गेल। हुनकर पूण+ Nप सं भारतीयकरण भऽ \nगेल। एहने िवदेशी जाइतक एकटा जइत िकरात छल, जकरा Oाचीन  वण+ यवMथा मे मनु शु`क Nप मे \nमाYयता देलक। \nतिहयौका िहYदू समाज जिह समुदायक ितरMकर केलक, ओ भगवान िशवक शरण मे गेल। यािक अमरकोश \nमे िकरात के Aलेछक एकटा भेद मानल गेल अिछ।17 कुमार संभ व (8.29) केर मुतािवक, ई जाइत \nिहमालयक परवत Oदेश मे रहैत छल। भगवान िशव िहमालयक कै लास िशखर पर रहैत छल तािह सं ई \nजाइत के भगवान िशव के तादाHमक कथा जुड़ल अिछ। वायु पुर ाण (47.48) आ व¿ड पुराण मे हुनकर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nधारक कात मे रहय वला जाइतक तरहे उFलेख करल गेल अिछ। स ंगेसंग िवcणु पुराण (2.3.8) मे एकर \nिनवास Mथान पूव भारत मानल गेल अिछ। \nभले ही भारतीय पुरा सािहHय मे अिह जाइत के िवदेशी आ अ नाय+ मानल गेल अिछ, मुदा एकर मूल पु{ष \nआय+ छल। एकर Oमाण हिरवंश पुराणक महाराज सगरक चिरत-वृत त मे Mपa अिछ जे राªय मे लोग सं \nिवजयी ~ि_य देशतर गेल छल, मुदा ओ अuपन वा¿ण पुरोिहत के निह पािव के अuपन मूल आय+ धम+ सं \na भेल गेल जािह सं कतेक रास जाइत वा¿णक वच+Mव के Mवीकार नै भेल तािह सं Aलेछ कोिट मे दऽ \nदेल गेल। \nभागवत पुराणक MकYद 9 के 23म अयाय मे उिFलिखत अिछ जे महाराज ययाितक पु_ `ुÂक संतान उर \nिदश जाइके Aलेछक राजा भऽ गेल। अिह तरहे गतायातक Oिय ा चं`गुuतक काल धिर भेल गेल। एकर \nअलावा, अिह देशक लोग तिहयौका सैYय-वल मे िनयुत भऽ कऽ Aलेछक देश मे जा के Aलेछ विन गेल। \nमु`ारा~स नाटकक पंचम अंक मे एकर उFलेख अिछ। \nअिह देश मे वज+न (जाइत-युत) कऽ Oथा वड़ पुरान अिच। जॱ केकरो सं ात आ अात, छोट या वड़ \nअपराध भेल अिछ ते धम+क ठेकेदार हुनक जाइत सं विहcकार क ऽ देत छल आ ओकर एा वेसी ितरMकार \nकरैत छल जे ओकर लाख अनुनय-िवनय करिह के वादो ओकर जाइत मे निह घुरावैत छल। नतीजा ई हैत \nछल जे हुनकर दोसर उदार समुदाय मे शािमल भऽ मूल सनातन धम+ सं िवMथािपत भऽ तथाकिथत Aलेछ मे \nशािमल हेवाक कारण हुनकर संया वढ़ैत गेल। हुनका फेर सं सनातन धम+ मे आनय केर Oयास निह भेल। \nहालिक यावFय आिद Mमृितकार एहन तरहक अपराधक Oायि¤तक  यवMथा देने अिछ मुदा ई Mमृित मे \nिसमटल रिह गेल। जेकर हाथ मे Yयाय आ धम+क यवMथा छल हुनकर हठधिम+ता आ सदा सव+था समाज मे \nवच+Mव Mथािपत राखवाक Oवृित अिह समाज कऽ ~ीणकाय कऽ देल क।19 िकरात आिद जाइत केर अिह \nधरती पर वहुलश अिह रहMय के रेखिकत करैत अिछ। महाभार त काल मे अिह ~े_ पर िकरातक वाहुFय \nछल। गंगा सं उर आ महानYदा सं पूरव नेपाल धिर ई जाइत पसरल छल। अिह ~े_ मे हुनकर सशत \nसंMकृित फलफूल रहल छल। राजा िवराटक दोसर M_ी सभ मे एकटा िकरात कYया सेहो छल, जे मोरंग वा \nनेपालक तराई मे रिह वाली छल। िकरात एक शितशाली जाइत छल। तिहयौका िकराताजु+न कीित+ जेहन \nपरवत सािहHय मे एकर चच आयल अिछ।20 अिह ~े_ मे अYयाYय जाइतक संग िकरता के सेहो वड़ \nसंघष+ करय पड़ल।21 \nमहाभारत मे अजु+न पाशुपताM_ Oाuत करिह िहमालय जाइत अि छ। ओतय भगवान िशव अuपन िOय भत \nिकरातक वेश मे भेटैत अिछ। िशव के निह िचYह सकय के कार ण अजु+न ओिह िकरात वेश िशव सं युP \nकरैत अिछ, मुदा हुनका सं पराMत भऽ जायत अिछ। फेर िशवक वाMतिवकता के वुिझ अ अिह अवढरदानी \nके Oस करिह के लेल अजु+न मािटक वेदी वनाके हुनकर अरा धना करैत अिछ आ वेदी पर पुcप अप+ण \nकरैत अिछ। ओ ई देखिह के आ¤य+चिकत रिह जाइत अिछ जे जे फूल िशवक लेल ओ मृिका वेदी पर \nचढ़ावैत अिछ ओ ओिह िकरात पर आिव जायत अिछ। आव अजु+न िक रात वेश िशव के िचYहै मे िवलAव नै       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nहोयत अिछ।22 िवमोव+शीयम (1.11) मे कािलदास सेहो िलखने अिछ जे पाशुपताM_ Oाuत करिह के लेल \nअजु+न किठन तपMया केने छल। \nभारत मे जखैन िशशुनाग वंश, नYदवंश, मौय+वंश, शुंग वंश, आंÙ वंश आिद केर राªय छल। ओकर समानतर \nनेपाल मे लगभग सात सौ वरख धिर िकरातक राªय छल। अशोकक धम+ च िवजय काल मे नेपाल मे \nिकरात राªय Mयकु छल। वौP धम+क अनुRुित मे सÅाट अशोक  अuपन कYया चा{मित आ जामाता \nदेवपालक संग नेपाल जाकऽ िकरात शासकक सहायता सं कतेक रास िवहार आ वौP Mतूप वनैने छल।23 \nिकरात दवंग आ Mवतं_ िवचार वला जाइत छल। सातम शतावद् मे वा¿णवादी यवMथा आ कम+का²ड के \nसव+था नकारैक कारण एतौका िकरातक नव नामकरण वतर करल गेल जकर अथ+ अिछ कुपय आ \nHयाªय। तिहयौका समाज यवMथाकार एकरा संगिठत िहYदू समाज क लेल कुपय मानलक। जिह जाइतक \nस·यता संMकृित महाभारत सं लऽ कऽ गुuत-Mवण+-युग धिर अuपन यशोªजवल गाथा कहय मे स~म हुए, जािह \nजाइत हजार वरख धिर राªय साक संचालन केने हुए, ओ Aलेछा  आ शु`े टा नै, समाजक लेल कुपय \nसेहो भऽ गेल। \nयMथाकार वण+ यवMथाक वंधन एतेक मजवूत कऽ देलक आ शासक के सद²ड एकर कायYवयनक दाियHव \nसॱपलक जािह सं सामािजक कलिMवनीक Oवाह िMथर भऽ गेल। ई सच अिछ जे मनु ]ारा संचािलत वण+ \nयवMथा मे ऊंच-नीचक भावना आ भेद-भावक दृिa छल, जे परवत िहंदू समाज के जज+िरत करय के कारण \nविन गेल। भगवान वुP अिह यवMथा पर एतेक वेसी Oहार करलक जे मरणास अवMथा मे आिन के छोि़ड \nदेलक। मुद शुंगक काल मे ई फेर जीिवत भऽ गेल। \nअलव{नी £यारहम शतादी मे भेल छल। हुनकर कथन अिछ, Oाचीन काल मे कम+ परायण राजा जनता के \nकतेक रास Rेणी आ कम+ मे िवभत करिह मे जोड़ दैत छल। संगे संग हुनक एक-दोसरा सं भट आ म \nतोड़ैक सं रोकिह के यÍ करैत छल। तािह सं ओ िभ-िभ Rेणी क लेक के एक-दोसरा सं संवंध राखिह \nसं रोिक देलक आ OHयेक Rेणीक लोग के िवशेष Oकारक काज आ िशFप सॱप देलक। ओ कोनो लोक के \nअuपन वग+क अितमण करिह के लेल अनुा नै दैत छल। जे अuपन Rेणी सं संतुa निह छल, हुनका दंड \nदेल जायत छल।24 एहने समाजक संवेदनशीलता मारल गेल आ एक-द ोसरा सं नै िमलय आ पारMपिरक \nसंपक+क अभाव मे हुनकर गितशीलत अव{P भेल। वा¿ण सेहो य वMथाक नाम पर अuपन अिधकार के \nखुिल के दु{पयोग केलक। िवराट भारतीय समाज मे रिह के क तेक रास जाइत अिह सं िवमुख भऽ कऽ \nअuपन दायरा मे िसमटल चिल गेल। जे किहयो गितशील जाइतक Nप मे चिच+त छल, ओ अंतमु+खी वनैत \nगेल। \n£यारहम सदी मे िनिशहरदेव िकरात वंशी राजा भेल िजनकर रा जधानी िनिशहरपुर छल ई वत+मान शंकरपुर \nअंचल अिछ। हुनकर भवन आ दुग+क अवशेष एकटा टीलाक Nप मे अ विMथत अिछ आ जािह पर एकटा \nमंिदर िनिम+त अिछ। मंिदर पिरसर मे राखल गेल राजभवनक Mमृ ित िचÓ, न´ाशीदार OMतर ख²ड, OMतरक \nचौखट आिद पालयुगक Oतीत होयत अिछ। संभवत: ई िकरातक अंितम राजा छल। हुनकर अराय उगरी \nमहाराज नामक एकटा िसP पु{ष छल जे गुि़डया (ि_वेणीगंज िन वासी) कमार जाइत छल। हुनका लोक देव       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \nखेदन महाराज सं वैर छल। टगराहा चौर मे ओ मायाक वािघन  के भेिज के खेदन महाराजक वध करैने \nछल, जे खेदन महाराज के भगैत गीत सं ात होयत अिछ। \nकनट ~े_ीय नाYयदेव 1097 ई. मे अिह ~े_ पर अuपन अिधकार जमा केर सासीन भऽ चुकल छल। आिह \nकाल िसंहेnर मे िकरात आ कुषाण वंशक छो-छोट राªय छल जे वाद धिर कनटक करद वनल रहल। \nकुषाण वंशी राजभर \nकुषाण चाइत चीनक गोवी Oत मे रहय वला यू-ची जाइतक एकट ा शाखा छल। यू-ची जाइतक पचटा \nशाखा छल, िहऊमी, चाउयग-मी, ही-तुम, ताउ-मी आ कोई-चाउआंग। कोई-चाउआंग के कुषाण कहल जायत \nअिछ। गोवी Oत मे हुं-ग-नू जाइत यू-िच जाइत पर आमण कऽ हुनका सभ के गोवी Oत से िनकािल कऽ \nवाहर कऽ देलक। ई सभ लोक भािग के सरदिरया आयल। मुदा ओत य सं सेहो हुनका सभ के भागय \nपड़ल। सरदिरयाक यु-सुन नामक एकटा जाइत हूणक सहायता सं ह ुनका सभ पर आमण कऽ देलक आ \nओतय सं सेहो िवMथािपत कऽ देलक। लगभग 140 ईपू ई सभ वैि या आयल। ओिह काल वैिया मे \nशकक शासन छल। एिह पर रहैत कुषाण अuपन शेष चािर शाखा प र िवजय Oाuत कऽ वेसी शित संप \nभऽ गेल। \nओकर Oथम राजा कुजूल कैडिफसेस छल, जे शितशाली आ महHवाक~ी छल। ओ पÌव शासक के पराMत \nकऽ गYधार आ सीमाOत केर अuपन अधीन कऽ लेलक। ओ वाद मे वौP धमवलAवी भऽ गेल। ओ अMसी \nवरख धिर युP मे संल£न छल। ओ कुषाण वंशक नीव के आओर मजवूत करलक। \nएकर वाद ओकर पु_ िवमकैडिफसेस सासीन भेल। ओ अuपन यो£य िपताक यो£य पु_ सािवत भेल। भारत \nिवजयक सेहरा हुनके िसर वाYहल गेल। हुनकर मृHयुक वाद ह ुनकर पु_ किनcक Oथम आ ओकर वाद \nकिनcक ि]तीय कुषाण वंशक शासक भेल। किनcक अuपन राजधानी सीमा Oतक पु{षपुर मे वनौअलक। ओ \nअuपन OभुHव पु{षपुर से पाटलीपु_ धिर Mथािपत केलक। \nमाYयताक अनुसार, किनcक कठोर संघष+क वाद पाटलीपु_ के परािजत केलक आ वौP िव]ान अnघोष के \nजमानतक Nप अपना संगे लऽ गेल। अnघोषक संपक+ मे आिव के ओ सेहो वौP धमवलAवी भऽ गेल। ओ \nपिहलुक शैव धमवलAवी छल।25 संभावत: अnघोष जेहन वौP िव]ान अuपन अिधकार मे लिह के लेल ओ \nमगध पर चढ़ाय केलक। ओ पूव भारत पर अuपन अिधकार जमा के  शित Mथािपत केलक। ितरहुत \nOमंडल मे किनcकक िछ`िकत ताÅ-मु`ा Oाuत भेल अिछ अिह ~े_ मे सेहो नवीन Oशासिनक इकाईक Nप मे \nिवभत कतेक रास राज Oितिनिधगण कुषाण शासक अधन ~े_ िवशेषक साक संचालन करैत छल। \nकुषाणक पतन आ गुuत साÅाªयक उदय आ मयवत युग मे दूटा Oमुख राªय सा अिMतHव मे आयल। \nपिहलुक नाग वंश आ ि]तीय वाकाटक वंश। अिह दूनू के अितिर त भार िशव वंश कुषा साÅाªयक \nभ£नावशेष पर सासीन भेल, जकर OभुHव अिह पूव ~े_ मे वे सी छल। िहYदू पािलटी (भाग-2 कलका, \n1924) मे डॉ. काशी Oसाद जायसवालक अिभमत अिछ िक ई भार िशव नागा, अपने कंधे पर भगवान िशव \nके भार को ढोते थे। ई विह जाइत अिछ जे कुषाण वंशक पतनक वाद सेहो लगभग दू सौ वरख धिर अिह \n~े_ मे सासीन छल। कोशी आ दरभंगा Oमंडल मे विह लोक 15म शतादी धिर कतो-कतो शासक Nप मे \nअविMथत छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \nएहन माYयता अिछ जे किनcकक पाटलीपु_ िवजय अिभयानक संग िवहारक कुषाण वहुलश मे Oवेश केलक। \nई उर आ दि~ण िवहार दूनू िदस पसैर गेल। ई वहादुर आ कa  सिहcणु छल। जा धिर राªय सा पर \nिहनकर अिधकार रहल ता धिर ई ~_पक Nप मे सAमिलत होयत रह ल। िसंहेnर थान मे ई वड़ संया मे \nछल। ओ शैवमत अपनैलक आ कालतर मे िशवक भार ढोयै के कार ण ई भार िशव नागा सेहो कहावय \nलागल। वड़ वाद िशवनागा शद गौण भऽ गेल आ ओ मा_ भार या राजभरक नाम पर चिच+त भऽ गेल। \nडॉ. के.पी. जायसवालक अनुसार उर िवहारक अिधकंश ठाम पर गुuत युगक उदय सं पूव+ भार िशव नागा \n]ारा राय करिह के संकेत अिछ।26 िसंहेnर के रायभीर, वसंतपुर आिद गाम मे भर जाइतक िनवास अिछ। \nरायभीर सं ओ अuपन राªयक संचालन करैत छल। ओतय हुनकर दुग + सेहो छल जे कोशीक भीषण वाढ़ \nधो-पॲछकऽ खHम कऽ देलक। \nएखुनका िसंहेnर मंिदर कुषाण वंशीय भर जाइतक छल। दीघ+काल  धिर अिह मंिदरक यवMथा करैत आ \nओकर भाग खायत छल। िपछला सव¶ मे भानुदास नामक एकटा यि तक नाम खितयान मे दज+ अिछ, जे \nिसंहेnर थान मंिदरक भूिमक MवामीHव दीघ+कल धिर छल। भानुद ास मंिदर मे सेवक आ अYयाYय काय+कत \nसभहक िनयुित करैत छल आ मंिदरक आय Oाuत करैत छल। अिह यवMथा मे िकछु िवकृित आिव गेल। \nभानुदास कुषाण वंशी राजभर जाइतक छल। अव राजभर (या भर) म ंिदरक अिधकारी विन गेल आ OHय~ \nNप सं दान-दि~णा आ चढ़ौआक रािश Mवयं हण करय लागल। अिह ज ाइत केर दान-दि~णा आ चढ़ौआ \nहण करिहक नै ते कोनो धािम+क आधार छल आ न अिधकार। ~े_ ीय लोक सभ एकर िवरोध केलक आ \nसंघष+ छेड़ देलक। आिखर दीघ+काल सं मंिदर मे Mथािपत अuपन MवामीHवक जनाोशक कारण राजभर छोि़ड \nदेलक। वाद मे परसरम िनवासी वावू हरद िसंह मंिदर पर Mवा मीHव हण केलक। मुदा हुनको भागय \nपड़ल। मंिदर पिरसर मे रहय वला सYयासीक दवंगताक आगू हुनको िकछु निह चलल। कहल जायत अिछ \nजे वावू हरद िसंह सं कतेक वेर सYयासीक घोर संघष+ भेल। मुदा अिह सYयासीक Oवलताक आगू ओ \nसेहो अuपन हिथयार डािल देलक। अिह सYयासी मे रघुवरदास आ Mवामी वीर भारती वड़ चिच+त भेल। \nरघुवरदास मंिदर पिरसर मे रामजानकी मंिदरक िनमण करैले छल। \nऊपर उFलेख करल जा चुकल अिछ जे किनcकक पाटलीपु_ िवजय अ िभयानक प¤ात कुषाण वहुलश मे \nिवहार मे Oवेश करलक। ओ उर िवहारक संग दि~ण िदस सेहो ग ेल। रची िजलाक वेFदाग आ कर मे \nमश: कुषाण राजा जुिवcकक एक Mवण+ मु` आ किनcकक ताÅ मु` ा भेटल अिछ।27 जे दि~ण िवहार मे \nकुषाणक शासनक पुिa करैत अिछ। राजा सीत आ वसंत कुषाण वं शीय छल। राजा सीतक गढ़ कोडरमा \nमे अिछ। ओ िटकैत राजा छल। छोटा नागपुर मे कहावत अिछ, घ टले घटवाल वढ़ले िटकैत। यानी धन \nघट जाने से घटवाल आ धन वि़ढ जाय सं ओ िटकैत भऽ जायत छै । छोटा नागपुर मे वड़ संया मे \nघटवाल वसैत अिछ। ओ अपना के ~_ीय कहैत अिछ। मुदा िवहार सरकार हुनकर उर िवहार के राजभर \nय भर के तरहे हुनका सेहो िपछड़ी जाइतक सूची मे दज+ कऽ देने अिछ। घटवलक नाक-नश आ शारीिरक \nसंरचना भर जइत से िमलैत-जुलैत अिछ। दूनू के परंपरा आ धा िम+क कृHय सेहो समान अिछ। दूनू िशवक \nउपासक अिछ। अिह सं ई मानय मे कोनो संकोच निह अिछ जे घटव ाल सेहो कुषाण वंशीय अिछ। छोटा \nनागपुरक Oाकृितक पिरवेश हुनका आओर वेसी यामवण+ वना द ेने अिछ जखैनिक िहमालयक पावभूिम मे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \nिनवास करैक कारण भर या राजभर हुनका सं वेसी साफ अिछ। घटवाल सेहो िटकैतक Nप मे कतेको \nरास राजवंश Mथािपत केने अिछ। एखनो अिह राजवंशक लोक ~_ीय  सं अuपन संवंध जोड़ैत अिछ। राजा \nसीत केर छोट भाय राजा वसंतक गढ़क भ£नावशेष िसंहेnरक वसंत पुर गाम मे अिछ। छोटानागपुरक घटवल \nिसंह या राय पदवी धारण करैत अिछ। उर िवहार के भर या र ाजभरक उपािध सेहो राय अिछ। रायभीर \nअिह उपािध केर «ोतक अिछ आ राय उपािध राजवंशी हेवाक Oम ाण अिछ। राय का अथ+ होयत अिछ \nराजा। \nवसंतपुरक वड़ भूभाग मे राजा वसंतक गढ़क अवशेष पसरल अिछ, जािह मे ओकर गौरवशाली अतीतक कथा \nजुड़ल अिछ। कालतर मे िसंहेnर सं तीन कुषाण वंशीय राजकुमा र Rीदेव, िवजलदेव आ कपदेव \nमश; Rीनगर (मधेपुरा), िवजलपुर (पंचगिछया) आ कप (सोनवष) मे अलग-अलग अuपन राजधानी \nवनैलक।28 Rीनगर मे राजा Rीदेव िनिम+त िवशाल गढक अवशेष अिछ। अिह गाम मे एहन दूटा अवशेष \nअिछ। दूनू पर मंिदर अिछ जतय भगवान िशव Mथािपत अिछ। मु य अवशेषक ऊंचाई 12 सं 15 फीट धिर \nअिछ। अिह अवशेषक उर भागक मंिदर पिरसर मे सैकड़ॲ OMतर खंड पड़ल अिछ जािह पर कोनो अनाम \nमूित+कार वड़ कुशलत, िनpा आ शालीनता सं दुल+भ न´ाशी केने  अिछ। अवशेष के एकटा OMतर \nMतंभ (िशलालेख) पर मकरवज जोगी 100 अंिकत अिछ। अिह पर गहन गवेषण आ पुरातािHवक सव¶~णक \nआवयकता अिछ। \nमधुवनी िजलाक अYधराठाड़ गाम मे गंगासागर पोखिर पर िMथत मंिदरक एकटा OMतर Mतंभ कर सेहो \nमकरवज जोगी 700 अंिकत अिछ। अिह िमिथला तHव िवमश+ मे कोनो वौP िभ~ु सं संवंिधत मानल जायत \nअिछ।29 भऽ सकैत अिछ जे मकरवज योगी नाथ पंथी आ सहजयान सAOदायक कोनो योगी हुए। \nिनषादक धरती \nअYयाYय उपेि~त समुदाय मे िनषाद जाइत सेहो छल, जािह पर भगवान िशवक िवशेष कृपा छल। \nअथव+वेद (6.39.3) मे भगवान {` आिदम जाइतक संग िनषादक Mवामीक Nप मे Mवीकार करल गेल छल। \nचम+ धारण करिह के कारण िशव के कृितवासन कहल गेल अिछ। संभवत: िनषाद सं संवंध हेवाक कारण \nिशव के चम+ पिरधान धारण करय वला मानल गेल अिछ। \nतिहयौका समाज मे चतुव+णक अितिरत अनुलोम Oितलोम जेहन अंतजतीय िववाहक कारण कतेक रास \nजाइत आ ओकरा सं कतेक रास उपजाइतक िवकास भऽ चुकल छल। वो धायन एहने वण+संकर जाइत के \nवाHयक संा देने अिछ।30 अिह सू_ मे वोधायन िनषाद जाइत चच केने अिछ, जेकरा मुतािवक वा¿ण \nपु{ख आ शू` M_ी सं िनषादक उHपित भेल अिछ।31 मुदा गौतम ध म+ सू_ (4.14) केर अनुसार िनषाद \nवा¿ण िपता आ ~ि_य माता से भेल अिछ, जे उम संकरताक पिरचायक अिछ। \nिवcणु पुराण मे ते एकर उ¬वक एकटा अ¬ुत कथ कहल गेल अिछ , जकर मुतािवक ऋिष सभ पु_हीन मृत \nराजा वेनक जघ केर पु_क लेल यÍपूव+क मंथन करलक। ओकर ज घ के मथय सं एकटा पु{ख उHप \nभेल, जे जलल ठूंठक समान कािर, वड़ नाट आ छोट मुह वला छल। ओ अित चतुर भऽ कऽ ओिह सभ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nवा¿ण सं वाजल, हम की करी? वा¿ कहलक, िनषीद (वैठ)। तािह सं ई िनषाद कहलायल। ओिह सं उHप \nलोग िवYयाचल िनवासी पापपरायरण िनषाद गण भेल।32 \nअिह कथा लेखनक पछा पुराणकारक मंशा जे रहल हुए मुदा रा मायण मे िनषादराज गुहक वृतत अिछ जे \nसानुज आ सपÍीक भगवान राम के नदी पार करैने छल। हुनकर भितक Oशंसा वाFमीिक आ तुलसीदास \nसेहो केने अिछ। \nमहाभारतक अनुसार, िनषाद वा¿ण िपता आ शू` माताक संयोग स ं उHप भेल अिछ।33 मनु िनषाद के \nमHMय धातो िनषादान कहने अिछ जे मछली मारय वला जाइत छ ल।34 मनुक मुतािवक, िनषाद नाव खेवैत \nअिछ आ हुनकर िनÊ जाइत मे गणना करल गेल अिछ। जंगल, पहाड़ मे ई आखेटक Nप मे जानल जायत \nअिछ। आखेट कम+क कारण ई याध सेहो कहल जायत अिछ। िमथुन -रत ॱच के एकटा िनषाद ]ारा वध \nिकए जाय सं दया` भऽ कऽ महिष+ वाFमीिक के एे पैग शोक भेल आ विह लोकक Nप मे पिरणत भऽ \nगेल। \nिनषादक कतेक रास उपजाइत वनल, एहन Mमृित मे उFलेख अिछ। तिहयौक पु´स जाइत िनषाद पु{ख आ \nशू` M_ीक संयोग सं उHप भेल अिछ।35 अिह जाइतक काज िवल मे  रहय वला जीव के मारव छल। \nवा¿ण पु{ख आ शू` M_ी सं उHप पारशव जाइत के सेहो िनषा द कहल जायत अछ।36 ओिह तरहे शू` \nपु{ष आ िनषाद M_ी से कु´ुटक जाइतक उ¬व भेल।37 िनषाद जा इतक पु{ख आ आयोगव जाइतक M_ी \nसं जे संतान होयत अिछ ओ माग+व कहलायल जाइत अिछ जे आयवत + मे कैवत+ सेहो कहल जायत अिछ। \nहुनकर कम+ नाव चलावैक छल। \n'िनषादं माग+वं सूते दासं नौकम+ जीिवनम् \nकैवत+ िमिमयं Oाहुरायवत+ िनवािसन:।1' \nतैिरीय संिहता (10.34) \nिनषाद पु{ष आ वैदेह M_ी सं उHप Oाचीन काल मे चमड़ाक का ज करिह वला कारावर जाइत उFलेख \nअिछ।38 िनषाद M_ी अ वैदेह पु{ख सं उ¬ूत आंÙ जाइतक सेहो उ Fलेख वायु पुराण (10.36) आ मHMय \nपुराण(50.76) मे अिछ। मनु अuपन Mमृित (10.37) मे िनषाद प ु{ख आ वैदेह M_ी सं उHप अिह²डक \nजाइतक चच केने अिछ, जे कारागारक देखभाल करैत छल। \nएहन कतेक रास िनषाद Oसूत जाइतक आपस मे िमRण भऽ जेवाक कारण समान कम शितशाली जाइतक \nिवलयन भऽ गेल। उपयुत उपजाइत आव ते खोजै सं निह भेटैत अिछ। एहन कतेक रास उपजाइत समान \nयवसाय परक िनषाद, धीवर, मFलाह, कैवत+ आिद जाइत मे िवलन भऽ गेल। ओिह छोट-छोट उपजाइतक \nअuपन अिMतHव र~ाक लेल एहन भऽ जायव Mवभािवक छल। वैय प ु{ष आ ~_ीय M_ी सं उHप संतान \nकम जाइत धीवर कहैलक।39 \nकौरव आ पडवक दादा शाYतनु धीवर(मछुआरा) जNथक पु_ी योजनगYधा (सHयवती) सं याह केने छल। अिह \nिववाहक पूव+ योजनगYधा महिष+ विशpक पौ_ पराशरक संयोग सं कृcण ]ैपायन के जYम देने छल, जे अuपन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \nकालक महाना आचाय+ भेल आ महिष+ वेदयासक नाम सं िवयात भेल। आिदकिव वाFमीिक के िकछु लोग \nयाध (िनषाद) मानैत अिछ। मुदा दूनू वा¿ण छल। रामायण आ महाभारत एकर साsय अिछ। \nरामायण मे वाFमीिक दू ठाम पर अuपन पिरचय Mवयं दैत अिछ।  राम ]ारा संपािदत अnमेघ यक काल \nवाFमीिक अिह य मे सीता कऽ लऽ कऽ आवैत अिछ आ राम के अuपन पिरचय दैत अिछ \nOचेतसोअहं दशमपु_ौ (उरकड 96/19) \nअथत हम Oचेताक दसव पु_ छी। \nएक दोसर ठाम वाFमीिक परो~ Nप सं अuपन रामायण म अuपन पिरचय देने अिछ। \nइित संिदय वहुशो मुिन OाचेतसMतदा \nवाFमीिक परमोदारMतcणी मासीYमहा (उरकड 93/17) \nअथत अिह तरहे महायशMवी Oचेताक पु_ वाFमीिक दूनू िशcयक िश~ा दऽ कऽ चुप भऽ गेल छल। \nOचेता व¿क पु_ छल। मनुMमृित (1.34.35) केर अनुसार व¿ा Oजाक सृजनक कामना सं घोर तप ]ारा \nशुN मे Oजाक पित दस महिष+ के उHप केलक। ओ महिष+ \nमरीिच, अि_, अंिगरा, पुलMHय, पुलह, तु, Oचेता, विशp, भृगु आ नारद अिछ। वाFमीिक अिह दस महिष+ मे \nएकटा Oचेताक पु_ छल। तािह सं हुनकर वा¿ण हेवाक मे कोनो संदेहक गुंजाइश निह अिछ। \nआयाHम रामायण (अयोया का²ड, सग+6, लोक 65, 66) मे राम आ वाFमीिकक वन मे िमलय केर Oसंग \nअिछ। वाFमीिक राम के अuपन िवषय मे वतावय अिछ, हम जYम से ि]ज छलहुं मुदा हमर आचरण शू` जेना \nछल। शू` M_ी सं हमरा अिजतेिY`य ]ारा कतेक रास पु_ उHप भेल। चोरक संग रहैक कारण हम सेहो \nचोर भऽ गेलहुं। \nMकYद पुराण मे सेहो उFलेख अिछ जे ओ वा¿ण छल आ हुनकर नाम अि£न शम छल। मुदा िशकार (याÛ \nकम+) आ दMयुकम+ मे ओ िलuत छल। वाद मे सuतिष+क कृपा सं ओ महिष+ वाFमीिक विन गेल छल। 40 \nओिह तरहे वेदयास सेहो वा¿ण छल नै िक शू`। महाभारतक आिद पव+ मे हुनकर जYमक कथा अिछ। ओ \nमहिष+ पराशरक पु_ छल। हुनकर म सHयवती एकटा अuसराक कY या छल। राजा उपिरचर अिह कYयाक \nपालन-पोषणक भार मFलाहक मुिखया जNथ केर सॱपने छल। ओ ना व चलावैक लेल तट पर जायत छिल \nजतय हुनकर िमलन ऋिष पराशर सं भेल। संपूण+ कथ महाभारत (आिदपव+ 63.70-86) मे अंिकत अिछ। \nपराशर महिष+ विशpक पौ_ छल। सHयवती सं जYम लऽ कऽ कृcण ]ैपायन (वेदयास) गुण, जाइत आ वण+क \nदृिa सं महिष+ पराशरक वंश मे आवैत अिछ। पराशरक पु_ भला कोन आधार पर शू` कहल जायत अिछ? \nसमान यवसाय परक जाइत मे कतेक उपजाइतक ितरोिहत भऽ जाय के प¤ात िनषादक वाइस उपजाइत \nएखनो अिMतHव मे अिछ। ई उपजाइत \nअिछ, कोवट, कैवत+, चौरा, तीवर, धीवर, वेलदार, िवYद, मFलाह, सुरिहया, वनपर, गोढ़ी, खुलवट, कौल, जेठौत, परव \nितया, चौदहा, राजवंशी, लहेिरया, मिहषी, मुिरयारी, केवट आ धोवी। \nिनषादक अिह उपजाइत मे कैवत+ आ गोढ़ी िसंहेnरक \nकमरगामा, दुलार, तरहा, चAपानगर, डंडारी, वभनी, गAहिरया, टोका जीवछपुर, जलवार, महुली आिद गाम मे वहुलश       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \nमे रहैत अिछ। ई संप कृषक अिछ आ राजनीित मे िहनकर वच+M व अिछ। ई एखनो भगवान िशवक \nउपासक अिछ। \nमूित+ Mथापना \nOHयेक वरख आषाढ़ पूिण+मा केर कौिशकी मे नव जल उतरैत अि छ। जलधारा तीव गित सं आगू वढ़ैत \nअिछ। OHयेक वरख आषाढ़ पूिण+मा के इितहास ~ण भिर एतय Nि क के प× पलाश अिप+त कऽ जायत \nअिछ। लागैत अिछ, शूYय मे वेद वनी गूंिज रहल अिछ। नै जा नय किहया सं Rृंगेnरक कौिशकीक जल \nपीयर भऽ गेल। तिहया सं कोशी पा²ड, पडुआ या परवान धार विन गेल। \nRृंगेnर थान मे ऋcयRृंग एखनो जीिवत अिछ। Rीम¬ागवत सुनावैत शुकदेवजी कहैत अिछ \n'गालवो दीिuतमान रामो `ोण पु_: कृपMतथा। \nऋcयRृंग िपताMमाकं भगवान वादरायण:।। \nइमे सuतष+यMत_ भिवcयिYत Mवयोगत:। \nइदािन मासते राजव Mवे Mवे आRम म²डले।।' \n(गालव, दीिuतमान, राम, अnHथामा, कृपाचाय+, ऋcयRृंग, महिष+ वेदयास ई सातॲ ऋिष आठम सावण मYवYतर मे \nसuत ऋिष पद पर आNढ़ होयत) \nअिह लोक सं ई िसP भऽ गेल अिछ जे ऋcयRृंग आव आवय वला आठम सावण मYवYतर मे सuत ऋिष मे◌े \nसे एकटा पद अवय ह कऽ अिह कौिशकी अंचल के फेर सं मिहम मंिडत करत। \nऋcयRृंगक मूित+क Mथापना \nऋcयRृंगक तपोभूिम िसंहेnर थान मे अिह ऋिषराजक भय Oितमाक अभाव खटकैत छल। ऋcयRृंग वंशो¬व \nफारिवसगंज (अरिरया) िनवासी गोलोकवासी मोहनलाल जी पा²डेयक  आHमज Rी गोपाल पंिडत (िसखवाल \nवा¿ण) कुचामण िसटी िजला नागौर (राजMथान) िनवासी ]ारा संगमरमर िनिम+त ऋcयRृंगक भय Oितमा अuपन \nमाता Rीमित पाव+ती देवीक आदेशानुसार मंिदर पिरसर मे Mथ ािपत करैलक। अिह Oितमाक Oाण-Oितpा-\nअनुpान वैिदक मं_ोचारणक संग िदनक 20 जून, 2002 (गंगा दशहरा) के संप भेल। मंिदरक िवकास मे \nई एकटा नव अयाया जुि़ड गेल। \nिसहेnर मेला \nएतय OHयेक वरख फाFगुन िशवराि_ मे वड़ मेला लागैत अिछ। जखैन कोशीक िवभीिषकाक कारण अिह ~े_ \nमे यातायातक घोर असुिवधा छल, पूिण+मा आ भागलपुर सं एकर संवंध टूिट जायत करैत छल तखैन अिह \nऐितहािसक मेलाक वड़ उपयोिगता छल। वैलगाड़ी पर सवार भऽ क ऽ दूर-दराजक लोग अuपन रसद-पइनक \nसंग अिह मेला मे आवैत छल, अuपन िशिवर लगावैत छल, मेलाक आ नंद लैत छल आ साल भिरक लेल \nअuपन घरेलू उपयोगक वMतु कीनैत छल। एतवेटा नै, पिहने ई माYयता Oचिलत छल जे वावा (भगवान \nिशव) केर िववाह भऽ जाय केर वाद लोक अuपन वाल-वचा सभहक िववाह तय करैत छल। एतदथ+ फाFगुन \nमहािशवराि_ के कYय आ वरक देखा-देखी आ संवंध तय भऽ गेलाक  संग याहक लेल उपयोगी समानक \nखरीद-फरोत सेहो अिह मेला मे होयत छल आ दहेज मे दैक लेल मवेशी सेहो मेला मे कीनन जायत छल। \nअuपन दूरक कुटुAव से भट-मुलाकात सेहो अिह मेलाक िविश a ठाम छल। तहैयौका काल मे अिह मेलाक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nआिथ+क टा नै सMकृितक महHव सेहो वड़ छल। कोशीक वाढ़, मलेिरया आ दोसर Oाकृितक आपदा सं जूझैत \nलोकक लेल ई एकट उFलेखनीय िवRाम Mथल छल, जतय आिव के िकछु िदनक लेल लोक अuपन कa कं \nिवसुिर जायत छल, आगूक योजना वनावैत छल, आ अuपन िजजीिवषा के तरंिगत कऽ जय भोलानाथ, जीयव \nके फेर आयव, जेहन Oाथ+ना कऽ घुरैत छल। \nई मेला सदी सं उFलास आ आनंदक संगम रहल अिछ। वावा भोलेनाथ क पूजा-अच+नाक वाद मािट खोिद \nकेर वनायल चूÜा पर अपने सं भोजन वनायव, िदन भिर मेल घू मव, िटकुली-िसनूर सं लऽ कऽ दोसर घरेलू \nसामान कीनव आ रात मे पा लाल िथयेटर कंपनीक नौटंकी देखव मेला दश+नाथ सभहक िदनचय छल। ई \nिथयेटर कंपनी उरOदेश सं Oाय: सभ वरख आवैत छल। एकर संMथापक पा लाल अपने एकटा कुशल \nकलाकार छल। लैला मजनूं, शीरी फरहाद, सुलताना डाकू, भत पूरन मल, माया मछYदर, अमर िसंह राठौर \nआिद हुनकर Rेp आ चिच+त नाटक छल जकर अिह मेला मे सफल म ंचन होयत छल। नगारेक आवाज पर \nवहरेतवील मे सभ कलाकार अuपन भूिमका के गािव के OMतुत करैत छल। मं_मु£ध दश+क पा_ सं अuपन \nसाधारणीकृत कऽ अपूव+ आनंद, Oेम, क{णा, राग-िवराग, आोश आिद भावक अनुभव करैत छल। अिह \nिथयेटरक ई एकटा िविशa गुण छल। \nगलढर सं चौठारी धिर चािर िदन धर मधेपुरा कचहरीक हािकम-हु´ाम अिह मेलाक कैAप करैत छल। सीिरज \nइंMटीÝयूशनक चुनल गेल Mकाउट कैलाश पित मंडल िश~क नेतृH व मे मेला आ मंिदर पिरसरक िविध \nयवMथाक संचालन करैत छल। अनुमंडल मुयालय सं आर~ी वल आ चौकीदारक ड \n% ◌ूटी सेहो मेला मे रहैत \nछल। कतेक वरख मेलाक अंत मे हैजा आ आगल£गी सं जान आ सामान के ~ित सेहो भेल अिछ। \nसभ रिववार आ वुधवार के हाट मे िव-वÃाक अलावा अिह मेल ा मे भरपूर कमाई कऽ एतौका दुकानदार \nभगवान िशवक Oसाद वुिझ वरख वाद अगुलका मेलाक Oती~ा करैत छल। मुदा, धीरे-धीरे समय वदिल गेल। \nयातायातक सुिवधा सं लोकक पारMपिरक दूरी कम भऽ गेल। अिह ~े_क कतेक गाम शहर विन गेल जतय \nघरेलू उपयोगक सामान वहुलश मे भेटय लागल। पिहने भगवान  िशवक दरवार मे जतेक य मु²डन आ \nमनौतीक लेल ओयत छल आव वुिPवादक िवMतारक कारण ओिह मे ग ुणाHमक कमी आिव गेल। आव एतवै \nटा जNर भेल अिछ जे सभ साल हजार याह अिह मंिदर पिरसर भ े हुए लागल। िसनेम िथयेटरक महHव \nके िकछु कम कऽ देने अिछ, मुदा िथयेटरक रंगीनी िदन-Oितिदन वढ़ैत गेल। पा लालक मयिदत िथयेटर \nआव नै अिछ। हुनकर Mथान रौता कAपनी, शोभा िथयेटर आिद लऽ  लेने अिछ। आव मयिदत मनोरंजनक \nMथान अलीलता हण कऽ लेने अिछ। यै कारण अिछ जे Oशासन के िविध यवMथा आव आओर कड़ा \nकरय पड़ैत अिछ आ समय-समय पर असामािजक तHव सं मुकावला सेहो। \nअिह मेला मे सक+स आ मौतक कुआं सेहो दश+क के वड़ आकिष+त करैत अिछ। सरकार ]ारा कृिष, उ«ोग \nआ अYयाYय नव-नव उपकरणक Oदश+नीक संग जनसंपक+ िवभाग, खादी ामो«ोग आिदक Mटाल मे दश+कक \nभीड़ रहैत अिछ। जीप, ैटरक वाहुFयक कारण आव हाथीक उपयोिगता कम भऽ गेल अिछ मुदा मवेशी मे \nघोड़ा, बैल,भÕस आ वकरी सभहक खरीद-िवी होवत अिछ। सरकारी Mतर पर ई मेला पं`ह िदन धिर, मुदा \nओना एक माह धिर चलैत अिछ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \n \n \n \n \n \n \n \nसातम पिरछेद  \nउपसंहार  \nउर वैिदक कालसं भारतीय संMकृितक जय या_ा आरAभ होयत अिछ. अिह युगमे नै जानय कतेक संभावना \nसा·यितक यथाथ+क िवराट समुचयमे संग हेबाक लेल तैयार बै सल छल, जे बादमे महाकायाHमक सAपूण+तामे \nअवतिरत भेल. अuपन वच+Mवक लेल ाहमण, ~ि_यमे भयंकर युP स·यताक एहन यथाथ+ छल जे अिह \nदेशक सMकृितक जीवनके बेसी ियाशील बना देलक. \nपु{ष सूतक ाहमणोMय मुखमासीद वाहू राजYयः कृतः, के म ोतािबक सभ वण+मे ाहमण Rेp छल. अuपन \nान-िवानक कारण समाजक सMकृितक बागडोर हुनके हाथमे छ ल. ाहमण सHव शित सAप छल, ते \nछि_य रजः शित सAप. उर वैिदक कालमे ाहमणक िविशaता आ Rेpताके फेर सं Oितपािदत करल \nगेल छल. अिह कालमे समाजक संगठन सेहो शुN भ’ चुकल Þल. स ंगे वण+ यवMथाक MवNप सेहो िनि¤त \nभ’ रहल छल आ सभ वण+क Rेणीक िनधरण सेहो.  \nउHर वैिदककालीन समाज यवMथा आ महाकायकालीन समाज यव Mथामे कोनो अंतर नै छल. महाकायमे \nविण+त समाजक आधारिशला पूव+वत समाज यवMथा छल. अिह सम ाजमे अययन, अयापन, यजन-याजन आ \nदान-Oितह जेहन Oमुख काय+ सं राªय आ समाजक सभ ~े_मे ाहमणक सवच पद भेटल छल. शै~िणक, \nराजनीितक, सामािजक, धािम+क आ आिथ+क िवशेषािधकार हुनका Oाuत छल. ाहमण सभ वेदक ाता आ सभ \nिव«ामे मम+ होयत छल. िव]ता आ ानक कारण ओ भारतीय समा जमे सव+Rेp छल. अuपन सियता, \nदूरदिश+ता आ कत+य परायणता सं ओ समाजक िनमण करैत छल. धािम+क ियाक उ¸ेय समाजमे एकजुटता \nआ अटूट संगठन Mथािपत करब सेहो छल. अिह धािम+क ियामे राªय आ समाजक कFयाण िनिहत छल. ओ \nराजा आ समाजक कFयाणक िनिम य सAप करैत छल. ऋ£वेद (1 0.71.9) के मोतािबक, श_ुक \nआमणक काल ओ अuपन राजाक संग युPभूिममे जाइके सैिनकक उH साह बढाबैत छल. ाहमण राजाके \nअuपन Oजा आ राcक Oित कत+यबोध करबैत छल. शतपथ ाहमण (11.5.7.1) के मोतािबक राजाक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \nराªयािभषेकक काल ाहमण पुरोिहत उपिMथत जनसमुदायके संबोिधत करैत छल, ‘हे Oजा, ई यित अहµक \nराजा अिछ. ाहमणक राजा ते सोम अिछ.’ \nअिह कथन सं Mपa अिछ जे ाहमण राजासं उपर बेसी आिRत नै छल, मुदा राजा Mवयं ाहमणक मुखापे~ी \nछल. यािक ाहमणक िबना राजाक अिभषेक हैय पायब किठन का ज छल. धािम+क काजमे ाहमणक \nअिनवाय+ता पुरोिहतक पदक िवकास केलक. संकटकालीन िMथितमे ा¿ण शM_ सेहो हण क’ सकैत Þल. \nदोसरा िदस, ~ि_य सेहो ¿तेज के पाबय लेल अनवरत ियाशी ल छल. ओ अuपन Rेpताक Mथािपत \nकरैक लेल कतेक रास Oयास केलक. ~ि_य ाहमणक बौिPक चुनौती Mवीकार नै केलक, मुदा कतेक रास \nिव]ान, दाश+िनक आ तHवानी ~ि_य शासक कतेक रास ाहमणके  अuपन िशcय बनौलक. एहन ~ि_य \nशासकमे जनक, अnपित कैकेय, कािशराज अजातश_ु, Oावहण जैव िल आिद Oमुख छल. छाYदो£य उपिनषद \n(5.3.7) के मोतािबक पंचाि£न-िवधाक उ¬व आ उयन ~ि_य सबह क कारण भेल छल, जेकर दश+न तHव \nछल आवागमनक िसPतक Oितपादन. ई िव«ा ाहमणक लग नै गेल Þल. तािह सं सAपूण+ लोकमे अिह िव«ा \nसं ~ि_य के िशcयॲ क’ ल’ क’ अनुशासन हैत रहल छल. (दृaय  Oाचीन भारत का सामािजक इितहास, \nडा. जयशंकर िमR, पृp 121-122) \nाहमणक तरहे ~ि_यक अययन-अयापनक अिधकार Þहल मुदा ओ य  नै करा सकैत छल. अिह तरहे \nसमाजमे ~ि_यक अिधकार ाहमणसं फरछायल छल.       \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \n \n \n \n \n \nउपसंहार सात  \nपेज-९४ \nानक आलोक भेटलास ँ ~ि_य अपनाके◌ ँ सािHवक िदस मोड़ैक Oयास केलक. आ सMकृितक \n~े_मे अuपन वच+Mव काएम करए चाहलक. ई Mमरणीय अिछ जे अइ  युगमे पौ²डरक, ओडू, \n`िवड़, काAबोज, यवन, शक, पारद, पÌव, चीन, िकरात, करद आ  खश जेहन हMती सभ \nसेहो अइ देशमे आएल. जे अuपन कुशलता आ स~मतास ँ ाहमण ]ारा चतुव+ण+मे िविधवत \nसमािवa कएल गेल. एहन संघष+शील संगठनाHमक व रचनाHमक कालम े ाहमणक सूझबूझ, \nतHपरता आ यािचक कम+कड आ ~ि_य कत+य कम+ आ तेजक Oभाव छल जे तिहयाक \nभारतीय समाज एतेक संविध+त भेल.  \nमुदा, जाइ ßबल आ बाहुबलक सामंजMय ऐ देशक आ भारतीय समा जक अिवMमणय \nिवकास केलक आ राcीय धाराके◌ ँ गितमान केलक ओही Mपध आ ईcयक कारण ओ एक-\nदोसराके◌ ँ रण~े_मे ललकारए लागल.  \nविशp आ िवnािम_क युP (देखू पचम अयाय), परशुराम आ ~ि _यक लोमहष+क संाम \n(दृaय हमवैवत+ पुराण, गणपित खंड, अयाय 40), दधीिच आ ~ुवधु नामक राजाक युP \n(िशवपुराण, अयाय 38, 39) आिद एहन वृतत अिछ, जे ाहमण-~ि_य Mपध जिनत अिछ. \nदधीिचक युPभूिम त ँ अखुनका िसंहेnर Mथान अिछ. \n \nRृंगnर¤ नाÊा वै वै«नाथ Mतथैव च . \nजपेnर Mतथा यातो यो दधीिच रण Mथले. \nिशवपुराण ({`संिहता) अ.2 \n \nअथत दधीिचक रणभूिममे Rृंगnर, वै¼àनाथेnर आ जपेnर नामक िलंग Oिस¸ अिछ. \nअइ युPमे ~ि_य राजाक सहायता करै लेल Mवयं भगवान िवcणु आएल छल, जकरा \nदधीिचस ँ हारए पड़ल छल. कतेक रास संघष+क बादो समाजमे ाहमणक Rेpता बनल रहल. \n~ि_य एकरा छीन नै सकल. िवnािम_ ~ि_य छल. ओ ¿िष+ पदक Oािuतक लेल कठोर \nतप केलक. हुनका ¿िष+ बिन जेबाक Oमाणप_ विशpके◌ ँ िदअए पड़लै. ¿ा सेहो Oगट भ’ \nक’ हुनका वर मगैले कहलक. िवnािम_ कहलिखन जे हम ¿िष+ हुअए चाहै छी. मुदा मा_ \nअहा◌ ँके◌ ँ हिष+ कहलास ँ हमरा संतोष नै हएत जाधिर Mवयं विशp आिब क’ हमरा ¿िष+ नै       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \nमािन लेत. महिष+ भृगुक िवcणुके◌ ँ लात मारब सेहो ाहमण -~ि_यक झगड़ाक वृततक एकटा \nकड़ी अिछ. ओिह वृतस ँ ई Mपa अिछ जे ाहमण ~ि_य स ँ Rेp अिछ.  \nऋcयशृंग ओइ युगमे उच कुलो¬व ाहमण छल मुदा तिहयोका ा हमणमे याuत युPोYमाद स ँ \nओ दूर छल, बड दूर. ओ अuपन कालक महान समYवयवादी ऋिष छल. ओ ~ि_यक िवरोध \nनै केलक, मुदा हुनकर िहतक काज, जाइस ँ समाज उित करए,  तकरे संपादन केलक. \nहुनकर आगू जातीय Mवाथ+ नै, राcक कFयाण आ मंगलभावना छल . ओ ~ि_य राजा \nरोमपादके◌ ँ अuपन ससुर बनौलक. ई जानैत जे रोमपाद उच क ोिटक ~ि_य नै अिछ आ \nहुनकर वंश शाप a अिछ. ओ ओइ संबंधक सहष+ Mवागत केलक.  \nएकटा वृतक मुतािबक रोमपादक पूव+ज महाराज बिलक M_ी म हारानी सुदे~णास ँ अंध \nदीघ+तमा अंग, बंग, किलंग, पुंडर, सुहा आ आंÙ छहटा नेना जYम  लेलक. कतेक रास \nवृततमे आYÙक उFलेख नै अिछ. पचटा नेनाक उFलेख अिछ. क हल जाइत अिछ जे \nगभधानक काल िकछु एहन घटना भ’ गेल छल जे दीघ+तमा अइ न ेनाके◌ ँ ~ि_यHव स ँ a \nक’ देलक. \nई Mमरणीय अिछ जे राजा बिल संतानोHपिक लेल अuपन M_ी सु द~णाके◌ ँ आYहर ऋिष \nदीघ+तमाक पास पठेने छल. रानी ‘ह ँ’ त’ किह देलक मुदा ओइ िदस हुनकर Nिच नै छल. \nओ सोचलिखन, एकटा त’ ऋिष अिछ, दोसर आYहर. संगे-संग हुनकर  देह सेहो कार आ \nकुNप छल. ताइस ँ ओ अuपन एकटा दासीके◌ ँ लग भेज देलक. मुिन ओकरास ँ क~ीवान आिद \nकतेक रास पु_ उHप केलक. जखन वMतुिMथितक जानकारी राजा के◌ ँ भेटल तखैन राजा \nबáड बुझा-सुझा क’ रानी के◌ ँ तैयार केलक आ दीघ+तमा लग पठौलक. दीघ+तमा आYहर \nहोइक बादो बड रितिOय छल. सुरिभक नेना वृषभस ँ ओ गोधम+ क िश~ा Oाuत केने छल. \nआँिख नै रहबाक कारण ओकरा शील संकोच सेहो नै छल. कत’ मा नव धम+क मयिदत \nपिरवेशमे रहएवाली सुदे~णा आ कत’ गोधम+मे िनcणात दीघ+त माक उ¸ाम रित यवहार. भला \nकोन मेल हुअए? ताइस ँ ई तमसाएल ऋिष अuपन नेनाके◌ ँ ~ि_यHवस ँ युत क’ देलक. ई \nसभटा पु_ यशMवी राजा जNर भेल मुदा िवशुP ~ि_य नै भ’ क ’ एकटा िविशa जाित \nबला भेल. अइ वंशमे महाभारत कालमे ‘अिधरथ’ भेल िजनकर ‘ सूत’ आ हुनकर पु_ ‘कण+’ \n‘सूतपु_’ कहल गेल. अइ ~े_क िनवासी आ राजवंश ाहमण Yथम े वाHय कहल जाए \nलागल. (देखू, वाHय, पिहलुक पिरछेद) जेना राजा बिल ~ े_मे दीघ+तमा आ पु_ उHप \nकेलक, जे ाहमण भेल. (दृaय Rी भागवत दश+न खंड 35, पृp : 39-46) \nऋcयशृंग अइ सभटा भेदभावस ँ ऊपर छल. ओ अuपन मनमे ई भाव आनबे नै केलक जे ओ \nउच कुलो¬व ा¿ण आ महान आचाय+ होइक बादो िनÊ कोिटक ~ि _य कYयाक पािणहण \nक’ रहल अिछ. संगे पिहनेस ँ चलल आिब रहल ~ि_यक Oित ाहम णक ]ेषके◌ ँ ओ सम \nNपस ँ िनरMत क’ देलक. \nअइ तरहे◌ ँ शाYताक पािणहणक बाद ~ि_य आ ाहमणमे Oसताक  लहर आिब गेल. ई \nMवाभािवके छल. आब दुनू एक-दोसराक Oित युPक कटुताके◌ ँ िबसिर शित, स¬ावना, समYवय       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \nआ समरसताक Mथापनामे जुिट गेल. अइ पिरवेशमे िवकासक काज  बेसी भेल. देशक सभ \nटा ~ि_य राजा ऋcयRृंग के◌ ँ जमाय जेना सAमान देलक. ाहम ण आ ~ि_य शािYत चाह’ \nलागल. ओ सभ िकयो महासमर, दशरा £य युP, विशp-िवnािम_, परशुराम आ सहM_ाजु+न \nयुP आिद सबहक़ िवभीिषका देिख चुकल छल. दशरा£य युPमे पच ास हजार स ँ बेसी \nाहमणक वध भेल छल. \nराजा रोमपादक अइ वैवािहक अनुpानके◌ ँ सAप कराबैक प¤ात  ाहमण-~ि_य एकता सभ \nिदन लेल MथाियHव Oाuत क’ गेल. ईहो एकटा कारण भ’ सकैत अिछ जे भारतमे ~ि_य \nसभ ऋcयशृंगक कतेक रास मंिदर बनबौने अिछ.  \nमुदा, कितपय कÃरपंथी के◌ ँ ाहमण-~ि_यक ई मेल आ आय+-अना य+क समYवयक Oयास नै \nसोहाएल. समाजमे एहनो लोक रहैत अिछ जे Mनेह, स¬ावना आ समYवयक वातावरण नै, \nअशित आ िवघटन पिस करैत अिछ. अिहने लोक सभ ऋcयशृंगक Oितभा आ \nलोकिOयतास ँ ईcय सेहो कर’ लागल. ई गप सव+िविदत अिछ ज े ऋcयशृंग सभस ँ पिहने \nपु_ेिa य करेने छल आ एकर मं_दाता आ मं_ोिचत अनुpानक मं_ क पुरोधा छल. मुदा \nहिरवंश पुराणमे संकिलत पु_ेिa-यक सैकड़ास ँ बेसी मं_क संग कौ ऋcयशृंगक नाम धिर \nनै अिछ. ओतए मा_ ‘ऋिष उवाच’ टा अंिकत अिछ. कोनो ऋिषक नाम नै अिछ.  \nहमर िवचारस ँ ई उर वैिदक कालमे सभस ँ पैघ षáयं_ छल. त पोपुंच समYवयवादी \nऋcयशृंगक छिवके◌ ँ मैल करैक लेल कÃरपंथी सभ कतेक रास घृि णत षáयं_ रचने छल. \nओ कÃरपंथी ऋcयशृंगक उदारवादी नीितस ँ जरैत छल. ऋcयशृंग आय+ टा मे नै, अनाय+ मे \nसेहो अuपन साधना तपMयाक पावन Mथल बनौलक. पूबमे वत+मान अ{णाचल Oदेशक सुनसरी \nनदीक तट पर ओ तपMया केलक. हुनकर Mमृित िचÓ ई Mथल आइ ध िर समेट क’ राखने \nछल. हुनकर ई तपMथल ‘Rृंग गुड़ी’ क नामस ँ चिच+त रहल हएत, जे बाद मे ‘िसंगोड़ा’ बिन \nगेल. अइ ~े_मे ‘गुड़ी’ शद ठामक लेल Oयुत होइत अिछ. वेगवती सुनसरीक धारक कात \nिसंगोड़ा घाट आ घाटपर िMथत िवभंडक आRम एखनो ऋcयशृंगक तपMय ाक सा~ी अिछ. \nएकर आगू वनाछािदत पहाड़ी अिछ. ओकर नीचा ऋcयशृंग मंिदर. एत’ सभ बरख फाFगुन \nकृcण प~पर िशवराि_क मेला लागैत अिछ. एतौका मोपा, शदु+ कमेन, िदगाN, िनिश, अपतनी, \nिहलिमरी, तिगन, खुAपरी, बµचू, तंगसा, िमिज आिद भाषा-भा षी आिदवासी लोकस ँ पूछू. ई \nअहµके◌ ँ ‘िसंगोमुनी’ के◌ ँ ल’ क’ बताएत, कलकल करैत सुनसरी धार आ पहाड़पर झुमैत खेती \nसभटा ‘िसंगोमुनी’ केर Oसाद अिछ. ईसाई धम+क अइ इलाकामे Oचार-Oसारक बाद अइ \nठामक महHव िकछु गौण भ’ गेल अिछ. मुदा पुरना पीढीक आिद वासीक मनमे अइ ठामक \nचमHकािरक वृत अखनो पुरान नै पड़ल अिछ. िकछु िदन बाद भ’ सकैत अिछ जे ई \nMमृित-िचÓ कालक Oवाहमे बिह जाए. \nभारतक ई पूव Oदेश जत’ अMपृय नरभ~ी अनाय+ जाित िनवास  करैत छल, ओइ युगमे \nआय+ आ अनाय+ दुनू फराक-फराक कोनपर अिछ. मुदा शित, तप  आ समYवयक पुरोधा \nऋcयRृंगक लेल आयवत+क समुचा धरती हुनकर साधना Mथली छल . ओ अMपृयताके◌ ँक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \nधम+क कलंक आ एकटा दानवीय कृHय मानैत छल. सनातन धम+मे अ Mथायी अMपृयता \nकालतरमे जYमजात अMपृयताक जे Nप हण केलक ओ अइ धम+क िवघटनक कारण \nभेल.  \nऋcयRृंग दूरदश रहिथन. ओ अuपन कालमे देिख लेने छल जे र त-शुिP आ दMयु  व \nअनाय+के◌ ँ आय+ धम+मे संMकािरत करबाक O¯पर महिष+ विशpके ◌ ँ अuपन दृढ़ िसPतक \nआकाशचारी आसनस ँ नीचा◌ ँ उतिर वाMतिवक आ जीवनगत यथाथ+क सYदभ+मे लाचार भ’ क’ \nअuपन यवहार बदलए पड़ल िकएिक दुनू जाितक समYवयस ँ राc क मुयधारा तीवगितस ँ \nOवहमान छल. िवnािम_क बाद ऋcयशृंग अइ धाराके◌ ँ बेसी गित  देलक. िवnािम_ शM_क \nसेहो Oयोग केलक मुदा ऋcयशृंग िवपरीत सMकृितक ~े_मे भा वनाHमक जनसंपक+, शाM_ \nान, य आ तपस ँ हुनका सMकृितक दृिa स ँ पराभूतके◌ ँ अuपन धारामे जोड़ै लेल आजीवन \nियाशील रहल. सुदूर पूबक मोपा, िमज, तंगसा जेहन अित दु ग+म ~े_ हुअए बा दि~णक \nतुंगभ`ाक सघन वनाछािदत `िवड़ ~े_, ऋcयशृंग िनभ+य आ िनिव+कार भावस ँ एत’ तप करैत \nछल, शाM_ानस ँ जनजीवनमे नव आलोक Oदान करैत छल आ एक द ीपस ँ दोसर दीपके◌ ँ \nOªªविलत करैत छल.  \nदेशक पि¤म आ उरमे ऋcयशृंगक ढेर रास मंिदर अिछ, जे या त  ँ हुनकर तपMया आ \nयMथलीक Mमृितक िचÓ अिछ या हुनकर वंशक बनाओल Mमारक MवNप मंिदर आ समािध. \nओइ ऋcयशृंग वंशज मे िकछु ाहमण, िकछु ~ि_य आ िकछु दुनूक बीच एकटा दोसर जाित \nअिछ जना Rं£वाल, Rृंगी, िशखवाल, िसखवाल, RीY£पुरी (महाराc मे), नायक (मयOदेश मे), \nRृंगी ऋिष (कनटक मे) ाहमण . दोसर िदस िRंगा (राजMथान मे), िवशेनवंशी, सगर \nवंशीय, शुंघ वंशीय जेहन कतेक रास ~ि_य समुदाय अिछ जे अप नाके◌ ँ ऋcयशृंगक वंशज \nमानैत अिछ. ताइस ँ देशक िविभ भागमे हुनकर वंशजक बनाओल कतेक रास मंिदर, आRम \nआ समािधक Nपमे अइ महान ऋिषक Mमृित िचÓ अिछ. एकरामे कत ेक रास एहन चिच+त \nMथल अिछ जे ऋcयशृंगक जYम आ मृHयुस ँ हुनकर संबंध जोड़ैत अिछ. \nपुराकाल मे ऋिष िवशेषक मुय समािधक अितिरत आर ठाम पर कतेक रास समािध होइत \nछल. एहन समािधमे RPालु िदवंगत ऋिषक दत, कमंडल, खड़ाम, च ुÃा आिद समािधक \nभीतर रािख देल जाइ छल. यवनक आRमस ँ कतेक मंिदर वMत भ’  गेल आ समािधक \nधरतीके◌ ँ गीिर गेल. कतेक Mमारक पुनिन+मण बादमे RPालु क वंशज करौलक. महाराcमे \nभुसावलमे ऋcयशृंगक एकटा मंिदर छल. ताuती धारमे बाYह बनल ास ँ ई मंिदर धारक पािनमे \nसमािध ल’ लेलक. एत’ Mथािपत ऋcयशृंगक मूित+के◌ ँ सरकारक सहयोगस ँ RPालु फराक \nमंिदर रावेरमे फेर स ँ Mथािपत केलक. मिYदरमे ऋcयशृंगक पूजा होइत अिछ मुदा समािधमे \nनै. िकएिक आय+ संMकृितमे समािध पूजाक िवधान नै अिछ, एकरा मशान पूजन जेहन अशुP \nकम+ मानल जाइत अिछ. \nभारतवष+क Oायः सभ राªयमे ऋcयशृंगक मंिदर अिछ. एहन गौरव कोनो दोसर ऋिषके◌ ँ नै \nभेटल अिछ. िकछु मंिदरक िववरण नीचा◌ ँ देल जा रहल अिछ.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \nिबहार  \n1. Rृंगेnर Mथान (िसंहेnर Mथान) िजला मुयालय मधेपुरास ँ आठ िकलोमीटर उर ई सुOिसP \nशैव तीथ+ Mथल अिछ. मुय िशव मंिदरमे ऋcयशृंग अuपन मंिदरम े Mथािपत छिथन.(देखू \nपिरछेद छठम) \n2. ऋिषकुंड (देखू सAपादकीय) \n3. राजगीर पटनास ँ 120 िकलोमीटर दि~ण ऋcयशृंगक तपMया Mथल. नीलिगरी पव+तस ँ जुड़ल \nसuतकुंड. रÍिगिर पव+तक नीचा◌ ँ एक तuत कुंड जेकरा ऋcयशृंग कुंडक नामस ँ जानल जाइत \nअिछ. आइ-कािÜ ई मकदुम कुंडक नामस ँ चिच+त अिछ. \nउरOदेश  \n4. Rृंगवेरपुर (देखू चािरम पिरछेद) \n5. परीि~तगढ़ मेरठ रेलवे Mटेशनस ँ एक िकलोमीटर दूर पर ऋcयशृंग आRम. \n6. कौज ऋcयशृंग मंिदर.  \n7. िसहीराम (Rृंगीराम) फ{खाबाद भगीरथीक कात ऋcयशृंग मंिदर . एत’ सभ बरख दशहरामे \nमेला लागैत अिछ. \n8. अगMHय नगर (अगMHय मुिन, चमोली) उरचलक अलकनंदा पव+तपर ऋcयशृंग आRम. \n9. नेिमषार²य (सीतापुर) लखनऊ सीतापुर रेलवे लाइनक कात भय मंिदर. \nमयOदेश  आ छतीसगढ़  \n10.  चदा (चंदपुर) सादक (मडक) नामक Mथानपर ऋcयशृंगक िपता Rी महिष+ िवभा²डकक \nOाचीन आRम (सादक आ मडक िवभा²डक क िबगड़ल Nप अिछ) \n11.  झरबाबरवासागर झµसी मदेर रोड पर पु_ेिa य Mथल आ मंिदर.  \n12.  िसहोबा (देखू चािरम पिरछेद: महानदीक Oगट हएब) \n13.  मंदसौर गीताभवनमे ऋcयशृंग मंिदर आ धम+शाला. \nगुजरात  \n14.  िबलोद (भड़ोच) नम+दा धारक कात ऋcयशृंग आ शाYताक तपMया Mथल आ अइ ~े_क \nOमुख ऋcयशृंग आRम. \nमहाराc  \n15.  कोपरगव गोदावरी धारक कात ऋcयशृंगक समािध आ महिष+ िवभ ा²डक मंिदर. एत’ सभ \nबरख चै_ मासमे मेला लागैत अिछ. \n16.  तापसवाडी (ल. राकेर, िजला. जलगµव) ऋcयशृंगक Oाचीन मंिदर, जे RीY£य देवक नामस ँ \nOिस¸ अिछ. \n17.  सॴगत (पो. तदुलवाडी, त. रावेर िजला. जलगµव), तदुलव ाडी भुसावलस ँ 14 िकलोमीटर \nसुखल धारक कात ऋcयशृंगक Oाचीन मंिदर. िरàRीY£य पदमासन मे. \n18.  आaी (नदेड़) ऋcयशृंग आRम आ मंिदर. \n19.  अनिसंग (िजला. वािसम, महाराc) ऋcयशृंग मंिदर.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \n20.  कारला (त. पुषद, िजला. यवतमाल) ऋcयशृंग समािध. \nराजMथान  \n21.  ãसुक (िजला. अजमेर) मंिदर  \n22.  सरेडी (िजला भीलवाड़) मंिदर आ Mकूल. \n23.  िवजय MतAभ दोसर, चािरम आ छअम महल पर ऋcयशृंग आ शाYता माताक मूित+ लागल \nअिछ. (महाराणा कुAभाक सAमान शोधक िवषय). \n24.  माि_कुंिदया (िजला िचौड़गढ़) बनास धारक कातक मंिदर. \n25.  बूYदी मंिदर आ धम+शाला. \n26. संगावदा (िजला बूंदी) ि_वेणीक कात मे. \n27.  चंदेसरा (िजला उदयपुर) मंिदर. \n28.  जैतारण (िजला पाली) मंिदर आ धम+शाला. \n29.  केशवराय पाटन (िजला बूंदी) मंिदर. \n30.  जयपुर मंिदर आ ऋिष RीY£यRम. \n31.  केकड़ी (िजला अजमेर) मंिदर आया धम+शाला. \n32.  रवैरावाद (िजला कोटा) मंिदर. \n33.  िभासनी (िजला नागौर) मंिदर. \n34.  उदयपुर िरàRीY£य मंिदर. \n35.  भीलवाड़ा ऋcयशृंग संMथान. िरिàRंग आ माता शाYताक मंिदर. 19 मई, 1996 के◌ ँ मूित+ \nमे Oाण-Oितpा भेल. िवशाल पिरसर, Mकूल, धम+शाला आिद.  \n36.  पुcकर. ऋcयशृंगक मंिदर, अ. भा. िसखवाल ाहमण महासभाक कायलय. \n37.  िचौड़गढ़ (बड़ामठ) ऋcयशृंग आRम आ छा_ावास. \n38. कोलर (पाली) अरावली पव+त Rृंखलापर मंिदर. फुलाद रेलवे M टेशनस ँ 35 िकलोमीटर. \nमूित+क Oाण-Oितpा 4 मई, 1987 के◌ ँ भेल. वष ऋतुमे Oाकृितक छटा दश+नीय. \nकनटक  \n39.  शृंगेरी मठ (देखू चािरम पिरछेद) \n40.  Rृंग िगिर (देखू चािरम पिरछेद) \nआंÙOदेश  \n41.  हैदराबाद ऋcयशृंग मंिदर आ धम+शाला. \nिहमाचल Oदेश  \n42.  बागी (बनजार िजला कुFलू) ऋcयशृंग मंिदर  \n43.  संकीण+ (त. वंजार, िजला. कुFलू), जे नौ मास बफ+स ँ झा◌ ँपल रहैत अिछ. अित Oाचीन \nऋcयशृंग मंिदर आ लगमे हुनकर योगनी कुंड. \n44.  धॱधी (वंजार) ऋcयशृंग मंिदर (ई पच सौ साल पुरना अिछ)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \nएकर अलावे दोसर-दोसर ठाम अात ठामपर सेहो ऋिषराजक Mमृ ित िचÓ हएत. ई \nऋcयशृंगक गौरवोªªवल कीित+क सा~ी अिछ. \nअइ Yथक समापनक पिहने हम RPापूव+क यजुव¶दक सव+ शितमा न परमेnरक िवराट \nMवNपक Mमरण करैत छी. \n \n \nसहM_ शीष पु{षः सहM_ा~ः सहM_पात. \nसह भूिमं सव+तः MOHव HयाितpäशालाY£लम . \nतMमाäया£याHसव+हुत ऋचः समानी जिरे. \nछंदासी जिरे तMमाHयाMHजुाMमा¼जायत . \n \nसृिaकक आरAभ मे परम पूण+ अHयंत पूजनीय सव+हुतः परमाHम ा स ँ (ऋचः) ऋ£वेद \n(सामािन) सामवेद (जिरे) उHप भेल. (तMमात) ओइ परमेnर स ँ (छYद॑िस) अथव+वेद \n(जिरे) उHप भेल. (तMमाHयजुः अजायत) ओइ Oभुस ँ यजुव¶द उHप भेल. आ चराचर मे \nयाuत मं_दृaा ऋcयशृंगक असीम अनुहके◌ ँ दुनू हाथ जोिड़क’ Oणाम िनवेिदत करैत छी. \nऊं ऋcयशृंगे नमः  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n66 \n \n \n \n \nपिरिशa (क) \nपु_ेिa य  \n \nहमचारी कृcणद 30 बरखक युवक छल. ओ पढ़ल-िलखल नै छल. क ोनो िव«ालयमे ओ \nOवेश नै लेने छल. ओ महान योगी छल. ओ योग िनकेतन ऋिषके षक Rी योगेnरानंदजी \nमहाराजक िशcय छल. जखन हमचारी कृcणदयोग समािधमे लीन भ’ जाइ छल तखन \nहुनकामे िदय ानक धारा Oवािहत हुअए लागैत छल. कहल जाइत अिछ जे ऋिषक आHमा \nहुनकापर उतरैत छल आ ओ अध+चेतन आ अचेतनावMथामे ओइ ऋिष सभस ँ कतेक रास \nकाज-धाज क’ आयािHमक आ वैािनक याया करैत छल. एहन ल ागैत छल जे ओ \nसतयुग मे पहु◌ ँच गेल अिछ जाइमे वैिदक संMकृित देवHव, स Hय, धािम+क आ पिव_ आHमा \nसवपिर अिछ. हमचारी कृcणदक अचेतावMथामे एहन वैािनक आ आयािHमक याया आ \nिवलेषण िवजडम ऑफ़ द एंिसयट िरसीज (WISDOM OF THE ANCI ENT \nRISHIES)मे संकिलत अिछ.  \nएकर Oकाशक अिछ वैिदक अनुसंधान सिमित III, E-31 लाजपतनगर, नई िदFली-24. अिह \nंथक मूल िहंदी मे आब नै भेटैत अिछ. अंेजी मे अनूिदत ंथ  उपलध अिछ. पु_ेिa \nयक संबंधमे अइ अमूFय ंथक एकटा उPरण OMतुत अिछ. अइ ंथमे  लेखकके \nऋcयशृंगक पुनरावतार कहल गेल अिछ.  \nPuttreshthiYajna (Sacrificial  ceremony for a son’s birth) and \nmedicines.  \nA herb- ‘Kathakuta’ growing on mountains, blooms wi th the white \nflower, keeps one thousand insects in the lower part of its root. Its \nbody is white blue and leaves look like pun sagati.  Sweet in its \nroot and bitter in its top, this herbal medicine has to be mixed with \nanother medicine known as ‘ShankhaAnuvat’. Its flow er looks like \nthe flower of an Almond plant. It has a bitter bark although its root \nis replete with ‘Baka’ a tasteless juice which is a lso known as \nAkrata. The three doses of its leaves, bark and root be mixed with \nthe five of that of ‘Kirkir’ (an herb I have alread y mentioned) to \nmake a perfect ‘Astanga’. A leaf like cake should b e prepared of \nthis substance and be kept in an earthen pot to abs orb its \npoisonous properties. This refined medicine has a c urative effect on       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'िवदेह ' २०१  म अंक \n०१ मई  २०१६ (वष+ ९ मास १० १ अंक २० १)\n            ! \" #  $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n67 \n \nall gynecological troubles of urethra, eyes, Anawat  (a vein) and \nother physical deficiency, if administered of a per iod of forty days. \nThe panchang and the trigat are other prepa rate on like Astang. I \nhad studied all of them along with the other skills  of Ayurveda for \n84 years before I (Shrangi Rishi) conducted ‘Putter eshthi’ Yajna for \nthe emperor Dashratha. This Yajna can be successful  performed \nonly by a master of Ayurvedic knowledge. Only a few  crudit \n&  \nscholars of this science know this therapy by which  ailing organs of \nhuman body viz. eyes, ears, tongue etc. can be cure d. \nDiagnose of Dashratha  \nBefore setting up a yajnashala or the place for sac rifice of \n‘Puttreshthi’, I examined the king Dashratha well a nd examined \nclosely his ‘Akrata-Dwar’ one of the entrances in human body each \nhaunted by a deity. The two eyes are consecra","size_mb":0.73,"has_text":true},"Videha 202.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 202.pdf","name":"Videha 202.pdf","text":"विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'विदेह' २०२ म अंक १५ मई २०१६ (िर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n  \n   \nऐ अंकमे अछि: - \n१ \nविदेह भार्ा सम्मान २०१३-१४ (िैकल्पिक सावहत्य अकादेमी िुरस्कारक रूिमे प्रससद्ध) २०१४ \nअनुवाद पुरस्कार  सं सम्मानित- श्री ववनीत उत्पल  [“मोहनदास ” (विन्दी उपन्यास श्री उदय प्रकाश)क \nमैछिली अनुवाद लेल ] द्वारा अिूदित:  सावहत्य अकादेमी सं िुरस्क ृ त वहन्दी कहानी रेिन पर रग्घू- \nकाशीनाथ ससिंह  \nआ \n२. \nपल्लवी मण्डल- दृष्टिकोण \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n१ \n \nसावहत्य अकादेमी सं िुरस्क ृ त वहन्दी कहानी  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n2 \n \n \n \nरेिन पर रग्घू \n \nकाशीनाथ ससिंह  \n \n \n \n \n \n \n \nवहन्दी सं मैसथली अनुिाद  \nविनीत उत्िल  \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n3 \n \n \n \n \n \nकोलकातामे \nतेजस्िी ित्रकार \nबांग्ला-वहन्दी-सेतु  \nअप्िन छोट भाय क ृ िाशंकर चौबेक लेल \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n4 \n \n \nजों  \n‘काशी का अस्सी’ \nहमर नगर छल  \nते  \n‘रेहन िर रग्घू’ \nहमर घर असछ-आओर शायद अहों क े . \nकाशीनाथ  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n5 \n \n \nएक \n \n1 \nजनवरीक ओ सााँझ कवियो नै विसरि। \nसााँझ ताँ मौसम कऽ देने िल मुदा रिए दुपिररया। कनी काल पविने रौदे िल। ओ खेनाइ खेने िल आ \nखा कऽ अखन अप्पन कोठलीमे पटायले िल आवक एकिैग विरो ऐल। घरक सभटा खुजल  खखड़की -\nदरिज्जा धााँइ -धााँइ करैत अपनेसाँ िन्द हुअए लागल आ खुजए लाग ल। वकल्ली उवड़ कऽ कतौ खसल  आ \nभट -भट की -की क े ना -क े ना खसऽ लागल , लागल जेना धरती िरिरा रिल अछि आ भीत िीछल रिल \nअछि। अकास कारी खटखट भऽ गेल िल आ चारू ददस अन्िार गुज्ज िल।  \nओ उदठ कऽ िैछस रिल। \nअंगना आ दरिज्जा िड़का -िड़का ओला आ िरफक पािरसाँ िरा गेल, दलानक रेललिंग टूदट कऽ दू  लग्गा \nदूर जा कऽ धड़ामसाँ खसल। एकर िाद जे वनराउ   िखाा िररखि शुरू भेल ताँ ओ पाइनक िुन्नी नै िल, \nलागए  जेना पाइनक िड़िा िल , जकरा पकवड़ कऽ वकयो चािए ताँ ओतऽ धरर चछल जाए जतऽ साँ ओ  \nिोड़ल आवक खसाएल जा रिल िल। मेघ लगातार गरजज रिल िल , दूर नै , लगेमे मािक ऊपर जेना \nविजलौका लौ वक रिल िल , दूर नै , खखड़कीसाँ भीतर आाँखखमे।एकित्तरर िखाक िूढ़ रघुनाि अवाक ! ई \nएकाएक की भऽ गेल ? की भऽ रिल िै ? ओ मुाँिपरसाँ िनरटोपी िटेलक, देिपर पड़ल सीरक िटेलक आ \nखखड़की लग ठाढ़ भऽ गेल।  \nखखड़कीक दुनू पल्ला अड़काक टेकसाँ खुजल िल आ िािर ददस देखख रिल िल। घरक आगुए कदम्िक \nिड़का गाि िल मुदा ओकर पता नै चछल रिल िल , अन्िारक कारण , आ िखााक कारण जे धऽ कऽ \nतोपने िल, पछियाक पछिया उझील रिल िल। िातक डाउन -पाइपसाँ पाइनक धार खछस रिल िल आ \nओकर ििारो अलगेसाँ सुना दऽ रिल िल। एिेन मौसम, एिेन पाइन आ एिेन िवा ओ कविया देखने \nिल? ददमागपर जोर देलापर मोन  पड़ल - सादठ -िासदठ िखा पविने! ओ स्क ू ल जाए लागल िल , गामसाँ \nदू माइल दूर। मौसम खराप देखख कऽ मास्टर समयसाँ पविने ि ु ट्टी दऽ देने िल। ओ सभ नेना -भुटकाक \nसंगे गािी पहुाँचले िल आवक आन्िी-विरो-पाइन आवि गेल आ अन्िार पसरर गेल। सभ वकयो आमक \nगािक अढ़ लेिऽ चािलक मुदा विरो ओ करा सभक ेँ  जेना लऽ कऽ उवड़ गेलै आ गािीसाँ िािर धानक \nिाधमे लऽ जा कऽ पटकलक ै । ककरो झोराक आ वकताि -पत्तरक कोनो पता नै िलै। पाइनक िुन्नी \nओकर देिपर गोलीक िराा सन लावग रिल िलै आ ओ मारे छचछचया रिल िल। विरो िम्िलाक िाद \nजखन पाइन -िुन्नी कनी कम भेल ताँ गामक लोक लालटेन आ  वडविया लऽ कऽ ििार भेल िल ताक ै  \nलेल। ई एकटा अनिोनी िल आ अनिोनी जाँ नै हुअए ताँ जजनगी की?  \nआ ईिो एकटा अनिोनीये िल जे िािर एिेम मौसम िै आ ओ कोठलीमे अछि।  \nकत्ते ददन भऽ गेल िखाामे भभजना ?    \nकत्ते ददन भऽ गेल गरमी मासक दुपिररयाक ििैत लूमे घुमना ?  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n6 \n \nकत्ते ददन भऽ गेल जे ठक गुमारमे झरकनाइ ? \nकत्ते ददन भऽ गेल इजोररया रावतमे िौएनाइ ? \nकत्ते ददन भऽ गेल ठारमे दठठुरर दााँत कटकटेनाइ ? \nकी ई अिी लेल िोइत अछि जे िम एकरासाँ कोना िछच कऽ रिी? िछच-िछच कऽ चली ? आ अिी लेल \nकी एकरा भोगी , एकरा जीिी , एकरासाँ दोस्स्तयारी करी , गप करी , मािपर िैसािी? \nिम एकरासाँ एना व्यविार कऽ रिल िी जेना ई िमर शत्रु अछि। वकए कऽ रिल िी एिेन?  \nएम्िर कतेक ददनसाँ रघुनािक ेँ  लगैत िलखन्ि जे ओ ददन दूर नै जखन ओ नै रित आ ई धरती रवि जाएत। \nओ चछल जाएत आ ऐ धरतीक वैभव , एकर ऐश्वया , एकर सौन्दया - ई मेघ , ई रौद , ई गाि-िृच्छ, ई फछसल , \nई धार , क िार, जंगल , पिाड़ आ ई सभ वकि ु  एतऽ घुरर जाएत। ओ ई सभ वकि ु  अप्पन आाँखखमे िसा \nलैक चािैत अछि जेना ओ जाँ चछलयो जाएत ताँ ओकर आाँखख अतै रवि जेतै। चमड़ीपर सभ चीजक िाप \nसोखख लै लऽ चािैत अछि जेना चमड़ी क ें चुल जकााँ एतऽ घुरर जाएत आ ओकर स्पशा हुनका लग पहुाँचैत \nरित। हुनका लागैत िल जे िेसी ददन आि हुनका नै अछि जाइमे। भऽ सक ै ए जे ओ ददन कास्ल्ि हुअए , \nजविया हुनका लेल सुरुज नै उगै। उगत ताँ अिस्से मुदा से दोसर लोक सभ देखत , ओ नै। की ई सम्भव नै \nअछि जे ओ सुरुजक ेँ  िाखन्ि कऽ अपना संग लेने जाए, ने ओ रित, ने ओ उगत आ नविये वकयो आर \nओकरा  देखत ! मुदा एकटा सुरुजे सौंसे धरती ताँ नै , ओ कोन -कोनक िौस्तुक ेँ  िान्ित आ ककरा-ककरा \nदेखिासाँ रोकत? \nहुनकर िाि एतेक नम्िर वकए नै भऽ जाइ िखन्ि जे ओइमे सभटा धरतीक ेँ  समेदट छलऐ आ मरै वा जजअए \nताँ सभक संग! \nमुदा एकटा मोन आर िल , रघुनािक जे हुनका धधक्कारर रिल िल , कास्ल्ि धरर कतऽ िल ई  प्रेम? \nधरतीसाँ प्रेमक ई आतुरताइ ? ई अिलददली ? कास्ल्ि सेिो ई धरती िल। यएि मेघ, अकास , तरेगण , \nसुरुज , चन्रमा िल। धार , वनझार , सागर , जंगल , पिाड़ िल। यएि गली, मकान , चौिदटया िल। कतऽ \nिल ई अिलददली ? फ ु रसवत िल हुनका ई सभ देखै कऽ ? आइ जखन मृत्यु विलावड़ जकााँ आस्तेसाँ \nकोठली मे ढुवक रिल अछि तखन िािरक जजनगीक अिाज सुनाइ दऽ रिल अछि ? \nसत-सत िाजू रघुनाि। अिााँक ेँ  जे भेटल अछि ओकरा लऽ कऽ कवियो सोचने रिी? कवियो सोचने रिी \nजे एकटा िोट सन गामसाँ लऽ कऽ अमेररका धरर पसरर जाएि ? ओसारपर वपरिीपर िैछस कऽ रोटी -\nवपयाजु -नून खाइिला अिााँ अशोक वविारमे िैछस कऽ लंच आ वडनर करि ? \nमुदा रघुनाि ई सभ नै सुवन रिल िल। ई अिाज िािरक गड़गरािदट आ िखााक अिाजमे दवि गेल \nिल। ओ अप्पन सकमे नै िल। ओकर नजरर कोनमे राखल लाठी आ ित्तापर गेल। जाड़क ठ ं ढ़ी ओविने \nभयंकर िल आ ऊपरसाँ ई ओला आ िखाा। विम्मत जवाि दऽ रिल िलै , तकर िादो ओ दरिज्जा \nखोललक। वकल्ली खोछल कऽ ओ ठाढ़ भेल ताँ दरिज्जा अपने खुजज गेल। छसिक ै त िसात सनसना कऽ \nभीतर पैछस गेल आ ओ डरा कऽ पािााँ िदट गेल। फ े रसाँ ओ सािस क े लक आ िािर जेिाक तैयारी शुरू \nकऽ देलक। पूरा िााँवििला गरम गंजी पविरलक , ओइपरसाँ सूती अंगा, ओइपरसाँ स्वीटर आ ऊपरसाँ \nकोट। ऊनी पैंट ओ पविनविये पिीर लेने िल। यएि ओकर जाड़क मासमे भोरमे टिलिाक वस्त्र िल। \nमोफलर सेिो िलै मुदा ओइसाँ िेसी जरूरी िलै गमिा।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n7 \n \n िखााक ेँ  देखैत जेना -जेना कपड़ा भभजैत जेतै ओ एकाएकी उतारैत जाएत आ फ े क ै त जाएत आ \nअन्न्तममे रवि जेतै मात्र ई  टा गमिा।  \nओ अप्पन पविरािा-ओढ़ािासाँ आि सभ तरिेँ वनभिन्त िल मुदा खाली मािक ेँ  लऽ कऽ ओ ततमतमे \nिल, कनटोप ठीक रितै आवक मािमे गमिा िाखन्ि लए।  \nओला जतेक खसिाक रिै से खछस गेल िलै। आि ओकरा कोनो अन्दाज नै िलै। ओ गमिाक ेँ  \nगरदवनक चारू ददस लपेदट लेलक , खाछलये माि ििरा गेल।  \nआि ने वकयो रोक ै िला िलै आ ने टोक ै िला। ओ किलक - “रौ मोन ! घुरर कऽ आवि जेमेँ ताँ वाि-वाि \nआ नै घुरर कऽ आवि सकमे ताँ वाि-वाि।” \nिफ ा  सन पाइनक अन्िार िीिररमे उतरिासाँ पविने ओ ई नै सोचने िल जे भीजल कपड़ाक भार संग \nएक्को डेग िढ़ैि ओकरा लेल मोस्ककल िेतै।  \nओ कोठलीसाँ ताँ ििरा गेल मुदा गेटसाँ िािर नै जा सकल। \nित्ता खुजलासाँ पविने जे पविलुक िुन्न ओकर विन झााँपल क े शिीन चावनपर पड़लै ताँ ओ तुरत्ते िूजझ नै \nसकल जे ई विजलौका खसल िलै आवक लोिाक वकल्ली खसल िलै जे मािमे भूर करैत भीतरे -भीतर \nतरिा धरर पहुाँछच गेलै। ओकर सम्पूणा शरीर झनझना गेलै। ओ पावनक अिारसाँ डरा कऽ िैछस गेल मुदा \nभभजिा साँ नै िछच सकल। जाधरर ित्ता खुजजतै ताधरर ओ पूरा भीजज गेल िल। आि ओ ओझरीमे पवड़ \nगेल िल , िफ ा  सन िसात आ अिारक िीच। ििा टूटल दूभभ सन हुनका उड़ा रिल िल आ अिार \nधरतीपर पटवक रिल िल। भीजल कपड़ाक भार हुनका उड़ऽ नै दै िल आ ििा हुनका धघछसया रिल \nिल। हुनका एतिेटा मोन िखन्ि जे लोिाक गेटपर ओ कतेक िेर भिरा कऽ खसला आ ई िेर -िेर तखन \nधरर भेल जखन ित्ताक कमची टूदट गेल आ ओ उड़ैत गेटक ििार जा कऽ विला गेल। आि ओकरा एना \nलगै िल जेना िसात ठामे -ठाम नोछच रिल िोइक आ पाइन धीपल लोिसाँ दावग रिल िोइक। िेिोश भऽ \nकऽ खसिासाँ पविने ओकरा लग ददमागमे ज्ञानदत्त  चौिे एलै। ओ दू िेर आत्मित्या करिाक ववचार क े ने \nिल- पविल िेर लोिता स्टेशनक रेलक पटरीपर गाम -घरसाँ दूर वनजानमे , जतऽ वकयो आिै जाइ नै िल। \nतइ काल ओ सामान्य पैसेंजर वा मालगाड़ीक ेँ  नै , एक्सप्रेस वा मेलक ेँ  चुनने िल, वकएक ताँ जे हुअए से \nहुअए खट दऽ , एक्क े  वनशााँसमे, जइ साँ तकलीफ नै िोइ। ओ पटरीपर सुतले िल आवक मेल अिैत देखा \nपड़लै। पता नै वकए ओकरामे जीवनसाँ मोि उत्पन्न भऽ गेलै आ ओ उदठ कऽ भगिापर िल आवक ठ े हुन \nलगक एकटा पएर खचाक।  \nई ताँ मरैसाँ िेसी खराप भेलै। िैशाखीक आश आ घरक लोकक गाइर आ धुत्कारी। एक िेर फ े र \nआत्मित्या करिाक धुवन सवार  भेलै ओकरापर। ऐिेर ओ चुनकक छसमानपरिला इनार। ओ अप्पन \nिैशाखी फ े वक कऽ ओइमे फांवग गेल िपाकसाँ आवक एकटा िरिा पकवड़मे आवि गेलै। तीन ददन विन \nखेने पीने भूखल सोर पाड़ैत रिल ओ इनारमे आ वनकलल ताँ दोसर पएर तोड़िा कऽ।  \nआइ वएि ज्ञानदत्त - विन पएरक ज्ञानदत्त- चौिदटयापर भीख मंगै त अछि। मरिाक ओकर इच्छा ओकरा \nकतौ कऽ नै िोड़लक ै । मुदा ई िरमजदा ज्ञानदत्त ओकरा मोनमे एलै वकए नै ? ओ मरिाक लेल ताँ नै \nवनकलल िल ? वनकलल ताँ िल ओ पाइनक ठोपक लेल , ओला सभक लेल , िसात लेल। ओ ऐ िातपर \nआवि गेल जे जीवनक अनुभवसाँ पैघ अछि जीवन। जखन जीवने नै ताँ अनुभव क े करा लेल।  \n   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n8 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n2 \nपिाड़पुरमे रघुनाि एक्क े टा िल।  \nओना किैक लेल रामनाि , शोभानाि , िववनाि, शामनाि , प्रभुनाि सेिो सभ िल मुदा ओ रघुनाि नै \nिल। \nआ रघुनािक ई भाग्य िल जे जतऽ कतौ ओ देखा पड़ै िल , गाम घरक लोक विख -सविख भऽ जाइ \nिल आ पैघ सााँस लैत किै िल- िाि! की भाग्य पेलक अछि ई विरनल ! रघुनाि पिाड़पुर गाममे  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n9 \n \nअसगरे पढ़ल छलखल लोक िल। वडग्री कॉलेजक अध्यापक। दुब्िर -पातर नमगर -िरगर देििला। \nशुरुिक दस िरख धरर साइवकलसाँ अिैत जाइत िल , िादमे स्क ू टरसाँ। पछिला सीटपर पविने िेटी िैसै \nिलै, िादमे िेटा िैसऽ लगलै। कवियो एकटा , कवियो दुनू। मोटा -मोटी पााँच-िि माइलक दूरी रिै। \nसभ सुखी आ सफल लोक सन रघुनाि सेिो अपना जीिा लेल , आगााँ िढ़िा लेल आ अकास ि ू िा लेल \nवकि ु  ईलम तावक लेने िल। सत्य पूि ू  ताँ ओ तकने नै िल, ओकरा प्रक ृ वतमे िलै। ओ खाली िूजझ गेल \nिल आ ओकरा ओ वनत्य व्यविारक संग िनौने िल। ओ पातर आ नमगर िल आ तइसाँ कने लीि कऽ \nचलै िल। कतौ अिैत-जाइत काल , क े करोसाँ भेँट-घााँट करैत काल , िाजैत काल ओ कनी लीिल रिै \nिल। पविल िेर ओ अप्पन िारेमे क े करो दोसरासाँ गप्प करैत वप्रस्न्सपल सािेिक मुाँिसाँ “ववनम्रता ” शब्द \nसुनलक। एिेन हुनकर प्रशंसामे किल गेल िल। जइ लीिल रिैमे ओ लाजक अनुभव करै  िल, ओकर \nवएि खूिी िल, ई नव िोध ओकरा भेलै। ऐमे ओ आगू जा कऽ दूटा खूिी आर जोवड़ देलक , \nमुस्स्कयेनाइ , आ सिमवत देनाइ। वकयो वकि ु  कविवतऐ ओ मुस्स्कयाइत रविवतऐ आ समिानमे मूड़ी \nविलािैत रविवतऐ। ई तखने सम्भव िलै जखन अिााँ अपना ददससाँ कम िाजी। \nऐ तरिेँ रघुनाि ववनम्रता, कम िाजा भूकी आ मुस्की संगे जीवनक यात्राक प्रारम्भ क े ने िल।  \nआ एकरा संयोगे कवियौ जे ओ कवियो असफल नै भेल। ऐ संयोगक ेँ  दोसर लोक सभ  “भाग्य ” किैत \nिल। आ ऐपर रघुनाि सेिो ववश्वास कऽ लेने िल। भेल ई जे एक िेर ओ जखन कॉलेजसाँ साइवकलसाँ \nघर घुरर रिल िल तखन ओ देखलक जे ओकर साइवकलक चे न टूदट गेल िै। ओ साइवकलक ेँ  कॉलेजमे \nिोवड़ देलक आ िुछल कऽ आिऽ लागल। गमी मास , रौद खूि , िवा कतौ नै , देि घामसाँ भीजल। िाटमे \nकतौ गािो-पात नै। अकासमे मेघ िलै मुदा दुरस्तमे। हुनकर मोन िाजल - “ओि! ई मेघ जाँ रवितए \nमािक ऊपर ित्ता सन।” आ देखू , एक फलाांग एिे कएल रिए आवक  मेघ सत्ते ओकर मािक ऊपर \nआवि गेलै। आ एतिेटा नै, ओ मेघ  हुनका संगे िाि करैत गाम धरर आएल।  \nअवगला ददन ई छसद्ध भऽ गेल जे ई मात्र भ्रम नै िल। ओ वगामे पढ़ेिा लेल जविना विदा भेल , तविना \nध्यान गेलै जे कलम नै िै। चािे ताँ ओ घरेमे ि ू दट गेलै आवक िाटमे खछस पड़लै। ओ एखन क्ला समे \nपहुाँचलो नै िल आवक आगू िॉलमे ओकरा एकटा कलम खसल लखा देलक ै , रौदमे चमक ै त।  \nएिेन गप आन लोकक संग सेिो िोइत अछि मुदा नै जावन वकए हुनका लगै िल जे दीनदयालु \nपरमवपताक हुनकापर ववशेष क ृ पा िखन्ि। ओ हुनकर सभ सुववधा -असुववधाक ध्यान रखैत अछि। ऐसाँ जे \nओ चािैत िछि ओ देर सिेर भऽ जाइत अछि।आ देखू जे ओ जखैन -जखैन चािलक , जे जे चािलक से \nभेल गेल। हुनका वकि ु  करऽ नै पड़ल , अपने मोने भऽ गेल।  \nपढ़ाइ खतम क े लाक िाद ओ शोध कऽ रिल रिछि आ हुनकर मोन नै लावग रिल िलखन्ि। आि कविया \nधरर ओ करैत रविवतऐ शोध ? कतौ नोकरी भेदट जेवतऐ ताँ जान िछचवतऐ।  \nआ िेसी ददन नै वितलै आ हुनका नोकरी भेदट गेलखन्ि।  \nएकर श्रेय ओ िालेमे जन्मल अपन िेटीक ेँ  देलक। िेटी लक्ष्मी िोइत अछि। वएि अप्पन संगे आ अपना \nलेल हुनकर नोकरी लऽ कऽ आएल िल। मुदा आि एकर िाद एकटा िेटा चािी। ई ओ नै , हुनकर हृदय \nिाजल।  \nआ देखू , चारर िखाक िाद िेटा सेिो आवि गेल। एकर िाद एकटा आर िेटा - िस!  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n10 \n \nऐ तरिेँ एकटा िेटी, दूटा िेटा , शीला आ रघुनाि , सभ वकयो धमला कऽ पााँच लोकक पररवार। िोट \nपररवार , सुखी पररवार। पररवार सुखी रिल हुअए वा नै , रघुनाि सुखी नै िल। जजनगी हुनका लेल \nपिाड़पुरक धूल -धक्कर आ िाँसी खेल नै िल। जन्मले िल ताँ स्वयं कीड़ा -मको ड़ाक योवनमे वकए नै जन्म \nलेलक ? ओ ओतऽ जनधम सक ै  िल मुदा नै , भगवान जाँ हुनका ऋवष -मुवनक लेल दुलाभ योवनमे जनम देने \nअछि ताँ एकर पािााँ हुनकर कोनो उद्देकय रिल िेतखन्ि। जे जाउ, सादठ -सत्तरर िरखक मौका दैत िी \nअिााँक ेँ, जाउ धरतीक ेँ  सुन्नर आ सुखी िनाउ। धरती सुन्नर आ सुखी त खैन िएत जखैन अिााँक िाल-\nिच्चा सुखी, सुन्नर आ सम्पन्न िएत। अिााँक ेँ  जे िनिाक अछि ओ ताँ अिााँ िवन गेलौं, आि िच्चा अछि \nजजनकर आगू पूरा जजनगी आ दुवनयााँ राखल िै। यएि अिााँक भववष्य अछि। जीिू ताँ हुनकर जजनगी, \nमरू ताँ हुनकरे जजनगी।  \nआ रघुनाि से क े लक। हुनकर सभटा शक्क्त आ सभटा  िुजद्ध आ सभटा पूाँजी हुनका सभक ेँ  िनिैमे \nलागल रिल।  \nओ चािलक - सरला पदढ़ छलखख कऽ नोकरी कररवतऐ।  \nसरला पदढ़ छलखख कऽ नोकरी करऽ लागल।  \nओ चािलक - संजय सॉफ्टवेअर इन्जीवनयर िवनवतऐ।  \nसंजय सॉफ्टवेअर इन्जीवनयरटा नै िनल , अमेररका तक पहुाँछच गेल।  \nओ चािलक - मैनेजर समधी हुअए।  \nसंजय ई नै चािलक। ओ से क े लक जे ओ चािलक।  \nरघुनािक आस रवि गेल। दयावनधान वकि ु  मदवत नै कऽ सकल हुनकर। हुनका दुख ऐ गपक िल जे \nमैनेजर एकरा िाप -िेटाक मेलपेंच िुझलक। ओ िड़ मानछसक तनावमे चछल रिल िल , मुदा कॉलेजक \nहुनकर सियोगी हुनका िधाइ दऽ कऽ भरोस देलक जे एकटा अन्िार खधाइमे खस िासाँ ओ िछच गेला। \nऐमे वप्रन्सपलक भूधमका आर नीक िल। ओ मोटामोटी तीस साल पविने रघुनािक संग कॉलेज पकड़ने \nिल। दुनुक दोस्स्तयारी िलै। जखैन भेदटवतऐ िाँसी मजाक , िािा हूहू कररवतऐ। ओ एक ददन आस्तेसाँ \nकिलक - “यौ रघुनाि, िमरा आिया लगैत अछि जे एतिेटा गप अिााँक ेँ  िुझैमे वकए नै आएल ? ओ \nअिााँक िेटीक िदलामे अिााँक िेटाक ेँ  खरीद रिल िल।” \nऐ तरिेँ रघुनाि सिज भऽ रिल िल जे एक ददन घरपर हुनका वप्रन्सपलक दसखतिला नोदटस भेटल। \nआरोप दूटा िल - “नेस्ग्लजेन्स ऑफ ड्यूटी ”(काजमे दढलाइ)  आ “इनसिऑर्डिंनेशन”(उच्च अधधकारीक \nगप नै मानि)। एिेन कोनो संक े त अपन गपमे नै देने िल  ओ पविने कवियो।  \nई दुनूटा आरोप िल वनराधार। एकरा रघुनािेटा नै , सियोगी सभ सेिो जानैत िल आ वप्रन्सपल सेिो। \nसििक सिानुभूवत ओकरा संगे िलै, मुदा संग देिा लेल वकयो तैयार नै िल। ओ उत्तर दऽ देलक मुदा \nओ ई जानैत िल जे एकरासाँ कोनो लाभ नै अछि। ओ फ ें वफयाइत एतऽ साँ ओतऽ दौगैत गेल। आजजज \nआवि कऽ वप्रन्सपलसाँ भेँट क े लक आ हुनकासाँ सलाि मांगलक। ओ किलक- “देखू रघुनाि , अिााँ \nजतेको दौड़ -धूप करू , वनलम्िनक मोन िना लेने अछि मैनेजर। हुनकर शक्क्त आ पहुाँचक ेँ  अिााँ जवनते \nिी। एकर िाद अिााँ कचिरी जाएि, फौदारी लड़ि , ई कविया धरर चलत , वकयो नै जनैत अछि। भऽ \nसक ै त अछि जे फ ै सला िोइसाँ पविने अिााँ मररयो जाइ। िाँ, जाधरर मुकदमा चलत , ताधरर पेंशन रुकल  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n11 \n \nरित। ई सभ देखख कऽ िमर ताँ सलाि अछि जे अिााँ वी.आर .एस. (वॉलन्टरी ररटायरमेन्ट स्कीम , \nस्वेच्छासाँ सेवावनवृभत्त सुववधा ) लऽ छलअ।  \nरघुनाि िड़ी काल धरर चुप रिल। हुनकासाँ वकि ु  िाजल नै गेल।  \n“ठीक अछि, मुदा एकटा अिााँ मदवत करू। ” \n“कहू, की कऽ सक ै त िी िम?” \n“वनलम्िनक ेँ  अिााँ ताधरर लटक े ने राखू जाधरर िेटीक वियाि नै भऽ जाए। फ े र  िम सएि करि जे अिााँ \nकिने िी।” \nमनुष्यताक लेल ई करिाक े  िल। वप्रन्सपल छचन्न्तत भऽ कऽ िाजल - “जाउ , कोछशश करै िी , मु दा ई गप \nअिााँ कतौ नै िाजी, से।” \nआ वप्रन्सपल कविया धरर िाट तवकवतऐ।  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n3 \nएिेन मुसीितमे रघुनािक ेँ  वकओ आन नै हुनकर अप्पन िेटे धऽ देने िल। \nिेटोमे संजय ! संजय टा ! \nआ ई नम्िर खखस्सा अछि- रााँचीसाँ क ै छलफोर्निंया धरर पसरल।  \nसंजय प्रेम क े ने िल सोनलसाँ! ई प्रेम कोनो  चौौिदटयापर घुमैत लफ ु आ िौड़ाक अनगढ़ प्रेम नै िलै , ऐमे \nगुणा -भाग सेिो रिै आ जोड़-घटा सेिो! जतेक गिींर िल ततिे व्यापक।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n12 \n \nसंजयक सोनल प्रोफ े सर सक्सेनाक िेटी िल।  \nसददखन प्रिम श्रेणी, व्याख्याताक योग्यता परीक्षा पास आ दशानशास्त्रसाँ पी .एच.डी.। नौकरी ताँ पक्का \nिल, िनारसक ववश्वववद्यालयमे , जतय ओकर माय क ु लपवत िल , मुदा ओइमे अखन देरी िलै , तखवन \nधरर वियािक िाट तकिाक िल! \nवियािमे िाधा भऽ रिल िल, ओकर ठोढ़साँ िािर आएल दााँत आ सटल नाक जकर क्षवतपूर्तिं ओ \nअप्पन सर्टिंवफक े टसाँ करैत िल। ि ू टल-िढ़ल कसरर पूरा कऽ रिल िल सक्सेनाक पसारल ई फ ू स  वक \nहुनका एकटा एिेन कलामी सॉफ्टवेअर अभभयन्ताक आवकयकता िखन्ि जे अमेररकाक एकटा िहुराष्ट्रीय \nकम्पनीक तीन िखाक कान्रेक्टपर क ै लीफोर्निंया जा सकए। ऐ आवकयकताक अनुभव सम्पूणा इन्स्टीट्यूट \nिुझैत िल। \nसंजय अन्न्तम परीक्षा दऽ देने िल , ररजल्टक घोषणा िाकी िल ! \nएम्िर कतेक िेर मााँ-िापक संदेश आएल िल जे आिू , लड़कीक ेँ  देखख छलयौ। लड़कीक ेँ  की देखि , ओ ताँ \nदेखले िल ! रघुनाि जइ कॉलेजमे पढ़िैत िल , पूवा ववधायकक िेटी तकर मैनेजर िल। गोर , नमि ु रुक, \nसुन्नर आ आकषाक। एम .ए.। नीक गृिणी। मैनेजर पुरान जमानाक जमीन्दार , अिाि सम्पभत्तक माछलक। \nरघुनािक कोनो  िैछसयत नै िलै ओकर आगू। नविये नीक सन घर दुआर, नविये जमीन -जत्था। आठ \nविगिा खेत आ िरक जोत। नेनपन आ युवावस्था िड्ड तंगीमे वितलै। िच्चा सभक ेँ  पढ़ेलक ताँ खेतक ेँ  \nिन्िकी लगा कऽ आ कॉलेजसाँ ऋण लऽ कऽ। स्पष्ट िल , मैनेजर “सॉफ्टवेअर अभभयन्ता ” क ेँ  देखने \nिल, अप्पन कॉलेजक मा स्टर रघुनािक ेँ  नै। \nई सम्िन्ध रघुनािक लेल सपनासाँ आगूक चीज िल । फाएदे -फाएदा िल ऐसाँ! जजलामे पविचान आ \nप्रवतष्ठा जे भेटवतऐ , से अलग। ओ कीसाँ की भेल जा रिल िल।  \nताँ गाम आिैसाँ पविने सक्सेना सर साँ विदा लै लेल गेल िल संजय।  \nएकरा अविनो कवि सक ै त िी जे ओकरा सक्सेना सर वडनर पर िजेने िल। \nगमीक सााँझ। अप्पन लॉनमे सक्सेना िेंतक क ु सीपर चुपचाप िैसल िल। माली गमलामे पाइन दऽ रिल \nिल। िंगलाक भीतरक ित्ती जवड़ रिल िल। कोनो कोठलीसाँ संगीतक धुन आवि रिल िल। अवकाश \nप्रान्प्तक करीि, हृदयक मरीज प्रो . सक्सेना संजयक एिासाँ अनजान चुपचाप िैसल िला आ आ गू देखख \nरिल िला। िड़ी कालक िाद ओ पुिलक , “कोन इन्स्टूमेन्ट अछि”। \nसंजय विना िुझने माि विलेलक।  \n“आ राग ? कोन राग अछि ?” \nसंजय वनरुत्तर , फ े र माि विलेलक।  \nओ ससरर गेल आ ऊ ाँ च अिाजमे िजेलक - “सोनू”। \nजीन्सक पेंट आ टी -शटामे क ू दैत सोनू आएल - “िाँ पापा”। \nसंजय ठाढ़ भऽ गेल। सक्से ना मुस्की देलक , पविने संजयक ेँ  देखलक , फ े र सोनलक ेँ । सोनल सेिो मुस्की \nदेलक। संजय सोनलसाँ भेँट ताँ कते िेर क े ने िल मुदा देखने पविलुक े  िेर िल। ओकरा लगलै जे कोनो  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n13 \n \nिौड़ीक ेँ  टुकड़ीमे नै “सम्पूणाता ”मे देखिाक चािी। कतेक फक ा  पवड़ जाइत िै। संगे संग िौड़ी आ \nकवनयााँक ेँ  एक तरिेँ नै देखिाक चािी। रूप-रंग , ढीि-ढाि, मान -मनौअछल िौड़ीमे देखल जाइत अछि , \nकवनयााँमे नै! ई सभटा पुरान धारणा अछि , िमर पापा -मम्मीक जमानाक , िमर नै। \nसक्सेना गुम्मी तोड़लक - “ई अछि सोनम, जइमे िमर प्राण िसैत अछि। छसतार , सरोद , संतूर माने \nसोनल। सोनल माने संगीत। चीपनेस ए करा पछसन्न नै। वफल्मी गीतक ेँ  ई गीत नै मानैत अछि। वकएक ताँ ई \nअपने किक नृत्यांगना रिल अछि। ताँ की खुआ रिल िी िमरा सभक ेँ  आइ?” \n“ओ ताँ तखने पता लागत जखन खाएि। ” सोनल लजा कऽ भावग गेल।  \n“िैसू संजय।” ई किैत सक्सेना सेिो मूड़ी झुका कऽ िैछस गेल। वकि ु  सोचैत। टूटल स्वरमे िा जल - \n“कोना रिि एकर विना, रिि कोना से नै िुजझ पड़ैत अछि। ई चौदिे िखाक िल जखन एकर माय \nगुजरर गेलै। ” \nतकर िाद ओकर आाँखखसाँ नोर खसऽ लगलै - “तीन चारर िरखसाँ लगातार आिैत रिल अछि लड़का। \nएकसाँ एक।   \nअिााँक सीवनयर सेिो, क्लासफ े लो सेिो। मुदा िेटा भारी संकटमे िी , अिीं उिारर सक ै िी ऐ संकटसाँ। \nपछिला िरख ई िाजल िल जे वियाि करि ताँ संजयसाँ, नै ताँ नै करि वियाि। अपना भीतर नुक े ने रिलौं \nऐ गपक ेँ । आइ िाजज रिल िी, सेिो ऐ दुआरे जे फ ै सलाक घड़ी आवि गेल अछि। तीन -चारर मास आर \nअछि क ै छलफोर्निंया जेिामे। ऐ िीच वियाि अछि, िवाइ दटकट अछि , पासपोटा अछि, वी जा अछि , सभटा \nतैयारी अछि। सोनल अमेररका आ  िनीमूनक ेँ  लऽ कऽ उत्सावित अछि।” \nओ आाँखख पोिलक आ संजयक ेँ देखलक।   \n“सभ िापक सपना िोइ िै आ िमरो अछि। नै िेवतऐ ताँ सेंरो कार वकए लैवतऐ? अपना लेल वफएट ताँ \nिेिे करल। नव घर गृिस्तीक समान वकए जुटैविवतऐ ? अिााँक नग्रमे एकटा कॉलोनी  अछि अशोक \nवविार। ओइमे एकटा िोट सन िंगला िनिैले िी। सभ वकि ु  कम्प्लीट अछि। िस वफवनलशिंग टा िाकी \nअछि। सोचले रिी जे एतऽसाँ ररटायर करि ताँ काशीवास करि। सभ लोक यएि चािै िै। अिााँक पापा-\nमम्मी सेिो चिैत िोएत। मुदा सोोचैत िी जे कास्ल्ि सोनल ववश्वववद्यालयमे ज्वाइन करत ताँ कतए रित? \nिमर ताँ सभटा जीवन रााँचीमे  िीतल, सभटा दोस्त -धमत्र , सर -सम्िन्धी एतए अछि। ओतऽ जा कऽ की \nकरि? तइसाँ िंगला ओकरे नाम कऽ रिल िी। ” \nसंजय छचन्न्तत भेल। ओकर  आाँखखमे पापा -मम्मीक चेिरा घूधम रिल िलै। ओकरा लावग रिल  िलै जे \nओ हुनका िाँ करैमे जल्दी कऽ देने िल। िाजल “िड देर कऽ देलौं सर सोनलक िात ितािैमे। ” \n“देर सिेर वकि ु  नै िोइत अछि संजू, सभ चीजक िेर िोइ िै। आि यएि देखू, िमर साढ़ू प्रोफ े सर \nअस्थानाक ेँ िनारस मे एिने घड़ीपर क ु लपवत वकए िााँवक देने िल जखन सोनल िीछसस जमा कऽ रिल  \nिछल?” \nओ छसगरेट जरेलक - “ओना ताँ छसगरेट मना अछि मुदा कवियो  काल एकाध सोंटा लऽ लैत िी। ताँ अिााँक \nपापा। हुनकर  परेशानी िुजझ सक ै त िी। किैत रिल िी हुनका लऽ कऽ। िोट भाइ अछि अिींक। पछिला \nतीन -चारर िखासाँ क ै ट-मैट परीक्षा दऽ रिल अछि। लोक सेवा आयोगक परीक्षा दऽ  रिल अछि। आ \nकोनोमे नै आवि रिल अछि - ओकर परेशानी। गप आएल िीचमे तैं , परेशान  भऽ कऽ वकि ु  कऽ नै छलअए \nतेँ ओइसाँ पविने कोनो मैनेजमेन्ट इन्स्टीट्यूटमे नामांकन करा ददयौ। एना नै ताँ डोनेशन दऽ कऽ। ऐं यौ ,  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n14 \n \nकत्ते लागत ? डेढ़ लाख , दू  लाख , आर की ? अिााँ ितेने िलौं जे अिााँक पढ़ाइ लेल ऋण लेल गेल िल \nआ खेत सेिो भरनापर राखल अछि। ऐ सभ परेशानीसाँ ििार िो इले कतेक जरूरवत िएत हुनका ? \nहुनकासाँ गप कऽ कए ताँ देखू। की चािैत िछिन ओ। देखू, िररयाती, धूम -धरक्का , गाजा -िाजा ई सभ \nफ ु छसयािींक िखेरा िी। कोनो जरूरवत नै अछि देखावटी व्यविार आ  तमाशाक। वियाि लेल कोटा अछि \nआ दोस मिीम लेल एकटा स्वागत समारोि राखख देिै।  ई िम कऽ देि, फ े र? ओना एकटा गप िता दै िी , \nजेिेन कम्पनी आ जेिेन शतापर  अमेररका जेिाक अछि ओइसाँ तीन िरखमे वकयो एते कमा लेत जे जौँ \nओकर िाप चािै ताँ गामक गाम कीवन लेत। िुझलौं ?” \n“प्रश्न ई नै अछि सर। वपताजी कने लोक -लाज आ ज ोावत -पावतमे ववश्वास करऽिला पुरान ढङक लोक \nिछिन।” \nसक्सेना गम्भीर भऽ गेला।  कनी काल धरर चुप रिलखखन। ऐ िीच सोनल साड़ीमे आएल। खाइक लेल \nिजािैक लेल।   \n“देखू संजू। लॉ ऑफ  ग्रेववटेशनक वनअम गाि आ फड़ धरर लेल मात्र लागू नै िोइत अछि। मनुक्खक  \nसम्िन्धपर सेिो लागू िोइत अछि। सभ िेटा -िेटीक मााँ-िाप पृथ्वी अछि। िेटा ऊपर  जाइले चािैत अछि  \nआर ऊपर , कवनक आर ऊपर ताँ मााँ -िाप अपन आकषाणसाँ ओकरा धघचैत अछि। आकषाण संस्कार भऽ \nसक ै त अछि आ प्रेम सेिो, माया -मोि सेिो। मंशा वगरािैक नै िोइत अछि। मुदा खसा दैत अछि। जाँ िम \nअपन िापक सुनने िेवतऐ ताँ िेतमपुरमे पटवारी िवन गेल िेवतऐ। ताँ ई अछि। िमरा जे कििाक रिए, से \nकवि देलौं।  अिााँक ेँ  जे नीक लगैत अछि से करू। िाँ, जाइसाँ पविने सोनलसाँ गप कऽ लेि।” \n \n \n4 \nजुलाइमे वियाि भऽ गेल  छचरंजीवी संजय आ सोनलक कोटामे।  \nनविये िररयाती आ नविये िाजा -गाजा।  \nप्रीवतभोजक लेल नोत आएल िल , रघुनािक नामसाँ सेिो। मुदा ओ नै गेला।  \nएिेन चोट लागल िल रघुनाि आ  शीलाक ेँ  जे ओ दोसरक ेँ  नै देखा सक ै त िल आ नविये ककरोसाँ नुका \nसक ै  िल। एिेन ठामपर जाएि ओ िन्द कऽ देने िल जतऽ दू -चारर गोटे जुमैत िोछि। ओ मावन लेने िल  \nजे दू िेटामे एकटा िेटा मरर गेल। जखन माए -िापक प्रवतष्ठाक ओकरा छचन्ते नै  ताँ मरले िुझू।छसतम्िरमे \nओ अमेररका जाए आवक न का , ऐसाँ ओकरा कोनो सरोकार नै।  \nऐ घड़ी लेल ओ ओकरा  पालने -पोसने िल , पढ़ेने -छलखेने िल , गाि कटने िल , कजा लेने िल , भरनापर \nखेत  देने िल , आ दुवनया भररक तगेदा सुनने िल ? \nहुनकर लाख मना क े लाक िादो  राजू गेल िल , रामू माने संजयक भाए धनंजय , घुरल ताँ ओकरा िािमे \nएकटा ब्रीफक े श िल जे रघुनाि लेल सक्सेना पठ े ने िल।  \nरघुनाि कॉलेजक तैयारी कऽ  रिल िल। क ु मोनसाँ ब्रीफक े श ददश देखलक आ िाजल - “राखख ददयौ। ”  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n15 \n \n“ऐं, एना कोना राखख दी।  अप्पन संदूकमे राखू। ” \nिािा जमानाक सन्दूकमे की  किााँ राखै िल रघुनाि आ ओकर चाभी ओ ककरो नै दै िल। विना वकि ु  \nिजने ओ चाभी  ओकरा  ददश फ े वक देलक।राजू ब्रीफक े शक ेँ  संदूकमे राखख चाभी घुरा देलक आ िाजल , \n“आर वकि ु  नै पुिि?” \nशीला उदास मोनसाँ दरिज्जापर  ठादढ़ िल , भीतर चछल गेछल।  \n“अिााँ सभ ताँ एना गुम्म िी जेना कोनो विपवत आवि गेल ”, राजू िाँसैत मााँक पािााँ भीतर चछल गेल। \n“कवनयााँ एिेन जे लाखमे एक। मााँ अिााँ छचन्ता नै करू। सभ वकि ु  करत ओ जे संजय िाजैत िल।  िाि-\nपएर जााँतत, मुाँि दिाएत, ितान मााँजत, िाढ़वन लगाएत , खेनाइ िनाएत , जे जे  चाित से सभ वकि ु  \nकरत। कनी अमेररकासाँ घुररकऽ आिऽ ताँ ददयौ। अखन िनीमूनपर जा  रिल अछि दार्जिंललिंग, ओतएसाँ \nदमदम िवाइ अड्डा , फ े र ओतएसाँ अमेररका। िछच गेलौं  अिााँ, जाँ गेल रविवतऐ ताँ मुाँि देखाइ देिऽ \nपवड़वतऐ। ई छलअ , अिााँले फोटो पठ े लक अछि स्वागत समारोिक …।” \nराजू नै जावन की -की िजैत  रिल, ओ सुवनतो रिल, नवियो सुनैत रिल। \nदुनू गोटेक फोटो ओतए पड़ल  रिल जतऽ ओ िैसल िल। एकटा मन कवि रिल िल , “देखी ”, दोसर \nकवि रिल िल, “िोड़ू, जाए ददयौ ”। \nसभटा सख धरले रवि गेल।  \nरावत भऽ गेल िल।  \nगाममे सनाटा पसरर गेल िल।  \nएक ददन पविनविये खूि िरखा िुन्नी भेल िल। िररयरी पसरर गेल िल। झझिंगुरक अिाज गामक ेँ  \nगनगनेने िल। मेघ  घटाटोप क े ने िल। दूर अकाशमे विजलौका लौक ै  िल। ओम्िर कतौ पावन पड़ल िेतै , \nएम्िर नै भेल।  \nर घुनािक घर दुआर गामक िािरी  इलाकामे िल। घरक अगुलका विस्सा दुआर पि ु लका घर। दुआरक \nमाने दलान आ िरण्डा।  ऐ िरण्डामे सुतै िल रघुनाि आ राजू। राजूक सुतलाक िाद रघुनाि आध रावतमे \nनुका  कऽ भीतर गेल , दढिरी लेसलक आ सन्दूकसाँ ब्रीफक े श वनकाललक। जखन ओ दढिरी आ  \nब्रीफक े श लऽ कऽ शीलाक िगलिला कोठली गेल ताँ ओकरा मोन पड़लै जे ब्रीफक े शक चाभी  ताँ राजू देिे \nनै क े लक। ओ रकमसाँ राजूक ेँ  जगेलक। राजू ितेलक जे ब्रीफक े श  चाभीसाँ नै नम्िरसाँ खुजत, ऐ नम्िरसाँ। \nआ िड़ -िड़ करैत ब्रीफक े श खुजज गेल।  रघुनाि ब्रीफक े शक ेँ  खोललक ताँ भाव -ववभोर। िेटा संजयक ेँ  लऽ \nमस रिैकऽ जत्ते ता  सभ टा विला गेलै। टाकाक एतेक गड्डी अपन आाँखखक सोझााँ एकटा ब्रीफक े शमे ओ \nपविल िेर देखख रिल िल। आ ई कोनो छसनेमा नै वास्तववकता िलै।  \nगामक लोक रघुनािक ेँ  झगड़ा -झंझदटसाँ दूर रिैिला मुदा क ं जूसक श्रेणीमे गनती करै िल जे टाकामे \nअठन्नी भजिैत अछि। लोक ईिो किै िल जे िड्ड लोभ नै क े ने रविवतऐ ताँ ई ददन नै देखऽ पवड़वतऐ। \nरघुनाि वब्रन्चक ेँ  अपना ददस धघचलक। पविने सए -सएक गड्डी गननाइ शुरू क े लक। ओ एक-एक \nिण्डलक संख्या सेिो छलखख रिल िल। फ े र ओ पााँच -पााँच सएक नोटक गड्डी उठा कऽ ग नि आ छलखि \nशुरू क े लक।  गनैत -याक जोड़ भेल चारर लाख सादठ िजार।गनैत रावत िेशी भऽ गेल आ सभटा रुपै   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n16 \n \nहुनकर िअदय कााँपल, जाँ गनैयोमे गलती भेल िएत ताँ एतेक टाका कोना ? ओ उदठ गेल आ सन्दूकमे \nझोंवक फ े र  आवन लेलक। घुरतीमे भंसाघरसाँ कटोरामे पावन लऽ रिल िल ताँ शीला जावग गेल।  अंगुर \nभभजा -भभजा कऽ फ े रसाँ टका गनलक मुदा फ े र वएि चारर आ सादठ।  \nओ मा ि पकवड़ िैछस गेल। \n“कोन गप अछि?”, शीला  पुिलक।  \n“पााँच लाखमे कम अछि चालीस  िजार , वकयो सन्दूक ताँ नै खोलने िल ?” \n“चाभी ताँ अिीं लग िल, खोलत  के ?” \n“वकयो आर ताँ नै आएल िल घरमे ?” \n“अिााँ आ राजू आएल िलौं, आर  ताँ वकयो नै।” \nकनी कालक िाद ओ नै जावन की  सोछच कऽ उठल आ राजूक ेँ  जगा क ऽ लऽ अनलक। राजू आाँखख धमड़ैत \nआएल।  \n“ब्रीफक े श क े  देने िल अिााँक ेँ, संजू आवक सक्सेना ?” \n“वकए ? की गप अछि?” \n“िताउ, कम अछि पााँच लाखमे ?” \nराजू िाँसल, “मंगनीक िािीक  दााँत नै गानल जाइ िै। संतोष करू , जत्ते भेदट गेल से मंगनीमे , सएि \nिुझू।” \nओ एकटक राजूक ेँ  देखैत रिल , “अिााँ ताँ वकि ु  एम्िर -ओम्िर नै क े ने िी?” \n“िम जनै िलौं जे यएि शक  करि अिााँ, अिााँ स्वभावेसाँ शक्की िी।” \n“चुप्प”, शीला िाजछल , “अविना िापसाँ गप्प कएल जाइ िै?” \n“िुजझ गेलौं , यएि चोरेलक  अछि। ितेलक नै।” \n“पविने िुजझ जेिाक चािी। चोरा कतौ ितिै िै जे चोरर वएि क े ने अछि”, राजू िाजल।  \nरघुनाि आियासाँ देखलक ओकराददस , “की भऽ गेल िै ऐ िौड़ाक ेँ । एकर भाए कम्प्यूटर अभभयन्ता। ओ \nऐ तरिेँ कवियो गप नै क े ने अछि िापसाँ।” \n“गप्प नै क े लक , तेँ अक्स्थरेसाँ चुपचाप वियाि कऽ लेलक आ िापक ेँ  खिरर धरर नै क े लक।” \nझनझना उठल गुस्सा सं रघुनाि। मन भेल -यैक कवियै मुदाओकरा घर सं वनकछल जा नै  जावन की \nसोचवि क े  ओतय सं उठल आ आंगन मे आवि गेल। कोना मे िंसखट पड़ल िल , ओवि पर िैछस गेल। \nओ भगवानक लेल माि उठ ै लक आसमान ददस।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n17 \n \n'देखू मां , िम डेढ़ िरख सं कवि रिल िलहुं विनका सं जे मोटरिाइक दऽ ददयौ। घरानाक सभ िौड़ा लग \nअछि, एकटा िमिीं िी जकरा लग नै अ छि। विनकर किि िल जे िाि -पाइर तोड़िाक अछि की ? माि \nफोड़िाक अछि की? चोरी -चकारी आ लफ ं गई करिाक अछि की ? डाका डलिाक अछि की ? क े कर \nिाि -पइर टूटल अछि , कहू ते? ते संजू िमरा सं पुिलक -'अिां क े  की चावि? जखैन िम ओतय सं घुरवि \nलागलहुं। िम किलहुं-'िां, मोटरिाइक। ओ िमरा टका िमा  देलक। ओ ब्राीफक े स मे सं देलक या कतय \nसं देलक िमरा नै पता। \" \n'सरासर झूठ। ई जानैत अछि जे संजय आि नै आिय िला अछि। िम नै पूछि सकि ओकरा सं।  \"\nरघुनाि क े  ई झूठ िदााकत नै  भेल।  \nशीला ठाढ़ -ठाढ़ वडिरीक मजद्धम रोशनी मे कावन रिल िछल। ओ अप्पन िेटाक अवि रूप सं अनजान \nिछल। \n'आोै र कहू। िमर िापजानक दूटा िेटा -संजू आ िम। ई एक्को आंखख सं िमरा देखलक तक नै। सभटा \nमेिनत आ सभटा पाय ई ओकरे पर खचा करलखखन। पढ़ैलक , छलखैलक , क ं प्यूटर इंजीवनयर िनैलक आ \nिमरा लेल। कामसा पढ़ू। जकरा पढ़वि मे नै ते मदद कऽ सक ै त िल , नै िमरा मन लागैत िल। कोनो \nतरिे िीकाम क रलहुं ते कोलचिंग करू , ई टेस्ट ददयौ , ओ टेस्ट ददयौ। िम िावक गेल िी टेस्ट दैत -दैत। \nविनका सं कवियौ, ई टका कत्तौ इमढ़ -उमढ़ खचा नै  करैि , डोनेशन लेल राख्ोौि। विना डोनेशन कत्तौ \nएडधमशन नै िय िला िै। परिा क े  िता दैत िी।\" \n'जौं डोनेशनक टका नै देि तऽ ?\" \n'ते कवियौ नै पूिि जे ई की कऽ रिल िी?\"'वकयअ कऽ रिल िी ?\" \n'की करि ? डाका डालि ? तस्करी करि? गांजा िेरोइन िेचि? कत्ल करि ?\" \nकी िक -िक कऽ रिल िी अिां? फालतू ? झमाइर क े  शीला िाजल , 'आओर अिां चुप रहू। अनाप-\nशनाप कवि रिल िी िाप सें।\"  \nराजू कमरा सं िािर वनकलैत वपता सं िाजल , 'िस कवि देलहुं।\" \n'सुनू -सुनू। भागू नै। अपना लऽ कऽ सोचैत िी आ कवियौ अप्पन िविन कऽ लऽ कऽ सोचने िी? जखैन \nिोयत अछि तखन जाइत िी िजार पांच सौ मारर क े  आवि जायत िी ओकरा सं ? ओकर ब्याि कऽ लऽ \nकऽ कखनो सोचैत िी ?\" \n'देखख रिल िी विनकर?\" ओ मां ददस मुड़ल , 'जकरा सं कििाक िल , ओकरा सं नै किलल , क वि \nिमरा सं रिल अछि, जे एखन पदढ़ रिल अछि। डोनेशनक गप आयल ते दीदीक ख्याल आवि रिल \nअछि। पविले विनका सं कवियौक जे क ं जूसी आ दरररता िोड़ैक आि। िंसी उड़ािैत अछि लोक। ई \nदढिरी आ लालटेन िोड़य आ आन जना तार खींचवांक े -कम से कम आंगन आ दरवाजा पर लट्टू ते \nलगवाय छलयै। इजोत हुयै घर मे। एकर संगे फोन लगा रिल अछि लोक। घर मे फोन िोयत ते संजू \nजखन चाित , गप कऽ लेत। अिां सरला दीदी सं गप कऽ लेि। दीदी से टा वकया भौजी सं सेिो। \" \nमािा फोड़ैत फ े र सं िैस गेल रघुनाि-'यवि िी भाग्य। जकरा लेल क ं जूसी करलहुं , ोैओकरे मुंि से ई \nसुनिाक िल।\"  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n18 \n \n'आओर एकटा  गप कवि दैत िी अिां से आओर विनको सं। फ े र एिन िेवक ू फी नै करैि जेिन संजूक \nकाल मे कइलय अछि। दीदी से परिा क े  गप कऽ लहुं चे ओ विनकर तय करल सं ब्याि करत या नै। ई \nते दौड़ -भा ग कऽ कत्तौ तय कऽ अइछिन आ ओ कवि ददयै जे िमरा ब्याि नै करिाक अछि। फ े र भद \nवपटत विनकर।\" \n'ई अिां कोनो कवि सक ै त िी।\" \n'वकयैवक िम एकटा आदमी क े  अकसर हुनका संग देखनी िी। क े  िी ओ , नै जानैत िी। \" \n'देखछलयै नै ? एकरा शरम धरर टा नै अछि िविन कऽ लऽ क े  अवि तरिे गप करैत ?\" रघुनाि दांत पीसैत \nओतय सं िाजल।  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n19 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n5 \n \nसरला दुववधा  मे  िल-ब्याि करर आ नै करर ? \nपक्का एतिेक टा िल जे ओकरा ओ ब्याि नै करिाक अछि जे पापा  खोजज क े  आनत।  \nकतेक रास लोचा िल ओकर दुववधा  मे ! \nआजुक सं कोनो सात -आठ िरख पविने। ओ अपना भीतर वकि ु  अजि-सन मिसूस क े ने िळ-मन \nउखड़ल रिैत िल , कत्तौ िरायल-िरायल सन िल, विना गप्पक िंसी आिैत िल, िरदम गुनगुनािैक \nजी चािैत िल, िािर आिैत िल, ते दोस्तनी सि िंस क े  किय लागल िल-देखू -देखू। पैरक चप्पल -दू \nवडजाइनक। क्लास  किानी क े, वकताि कववताक िाि मे। ई ववि ददन िल जखन नगर मे आवि िला \nकोनो वफल्म ओकरा सं  नै ि ू टवि िल। \nअविना मे नै जावन कोना कौछशक सर नुका क े  आयल आ ओकर ददल मे  आवि क े  िैछस गेल। \nकौछशक सर कववताक अध्यापक। िड़ गंभीर आ चुप रवि िला आ  छसद्धांतवादी। पातर -दुिर, नमर गर \nआ देखवि मे आकषाक। अधेड़ आ तीन नेना नै युवाक वपता ? अद्भुत  'सेंस ऑफ ह्यूमर\"क माछलक। \nहुनका सं प्रेम करवि मे कोनो खतरा नै िल। नै कोनो  खतरा , नै कोनो तरिक संदेि। ओ िड़ िुधधयारी \nआ वववेक सं काज लेने िल अप्पन  'ब्वायफ्र ें ड\" चुनवि मे। िौड़ा-िौड़ीक 'गॉछसप\"क  डर सेिो नै िल। \nकौछशक सर क ृ तज्ञ आ अभभभूत िल। धमज्झर िोयत जजनगीक अंवतम  प्यार। सेिो सरला जेिन सुनर \nिौड़ी सं। पचास-पचपनक उमर मे ते वकयो सोचवि नै  सक ै त अछि, एिन भाग्यक लऽ कऽ।  \nसरला क मन िेचैन िल, देि सेिो। िस प्रेमक गप आ तड़प। आर वकि ु  नै। सऽ ते ओकर सिेलीक संग \nभऽ रिल  िल। वकि ु  ो्ते अलग हुयै-कौछशक सर कोनो ववद्यािी िोड़े अछि। अविने इच्छा कौछशक  सर \nक े  सेिो िल मुदा नगर मे कत्तौ एिन ठाम नै िल , जतय हुनका वकयो नै जानैत हुयै।  \nवनभित भेल जे कौछश क सर एक ददन टैक्सी सं  'अमुक  ठाम\" पहुंचत , ओतय सं सरला क े  'वपकअप\"  \nकरत आर दू -चारर घंटाक लेल सारनाि। फ े र सोचल जायत  'एकांत\"  आ 'वनजान\"क  लऽ कऽ।  \nप्रेम िंद आ सुरभक्षत कोठलीक चीज नै अछि। खतरा सं खेलविक  नाम अछि प्रेम। लोकक भीड़ सं  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n20 \n \nिचािैत, हुनका धत्ता ितािैत, हुनकर नजरर क े  चकमा दैत जे करल जायत अछि -ओ अछि प्रेम। ब्याि \nसे पविने यवि चािैत िल सरला। ब्यािक िाद ते ओ ववश्वासघात िोयत, व्याभभचार िोयत , अनैवतक \nिोयत। जे करिाक अछि, पविने कऽ छलयअ। अनुभव कऽ छलअ एक िेर। मदाक स्वाद! एकटा एडवैंचर! \nजस्ट फॉर  फन! \nसरला रोमांछचत िल। नवास ि ल आ उत्तेजजत सेिो। \nजवि ददन जैिाक िल ओकरा सं पविलुक रावत। ओ सुवत नै सकल नीक  सं। नींद नै आवि रिल िल। \nकतेक रास गप , कतेक रासक ख्याल , कतेक रासक गुदगुदी। अपने सं लजािैत िल , अपने आप िंसैत \nिल। ओ सोच लेने िल जे अवसर भेटय पर एत्ते आगू नै िढ़विक दैक  अछि कौछशक सर क े  जे  ओ \nओकरा गलत िुजझ छलयअ। ई ते शुरुआत अछि...  \nएखन नै जावन कतेक मुलाकात िाकी अछि। नै , आवि कतय मुलाकात ? 'फ े यरवेल\"  भऽ चुकल अछि। \nदू -चारर ददन आर चछल सक ै त अछि क्लास , ओकर िाद ते इम्तिान! फ े र कतय संभव अछि भेंट ? कोन \nििाना रित भेंट करिाक लेल ? \nकौछशक  सर लोकवप्रय लोक िल! वव श्वववद्यालयक नै , नगरक सेिो! जानवि िला िड़ िल। तरि-तरिक \nलोक! अवि िातक गवा िल सरला क े  जे ओ  जेकरा सं प्यार करैत िल , ओ वकयो सीटी िजािवि िला, \nलाइन मारवि िला सड़क िाप ववद्यािी नै , ववद्वान अछि।  \nकौछशक सर िड़ सावधानी िरतलक -ओ ि ु ट्टीक ददन नै हुयै, स्क ू ल-कॉलेज खुजल हु यै, वकयैवक िौड़ा -\nिौड़ी पढ़वि मे आ अध्यापक पढ़ािै मे व्यस्त हुयै, वपकवनक आ भ्रमणक कायाक्रम नै िनािै , सारनािक \nमेला सेिो नै हुयै ओवि ददन! \nअवि सावधानीक संग कौछशक सर सरलाक संग टैक्सी सं पिंोुचल  चौखंडी स्तूप! सारनाि से पिले! \nसड़कक कात पिाड़ीनुमा ढूडक ऊपर खंडिर जेिन  टू टल -फ ू टल स्तूप! ठाड़ भऽ जाऊ ते पूरा सारनाि ते \nनै, दूर -दूर धरर गाम वगरावं आर िाग -िगीचा नजर आयत। खाली पड़ल िल स्तूप! नीचा  चौकीदार , \nछसपािी, माली अप्पन -अप्पन काज मे लागल िल। एकदम वनजान असगर ठाढ़ िल स्तूप!  'विमवगरर क े  \nउत्तुंग छशखर\" क े  तरिे। वकयो दशानािी नै! \nमनु  श्रद्धा सं देखलक!  \nश्रद्धा मनु क े  देखलक!  \nदूनू टैक्सी सड़कक कात  मे  ठाढ़ करलक आ चछल पड़ल। घुमावदार िाट से चक्कर काटैत। आगा -पािां \nनै, अगल -िगल। संगे-संग। िाि मे िाि लेल! सरला असगरे मे कौछशक सर क े  'मीतू\"  किैत िल। ओवि \nददन ओ सत मे मीतू भऽ गेल िल। सरला -जे सददखन समीज  सलवार आ  दुपट्टा मे रिैत िल -ओ सरला \nिरका िाडारक िासंती साड़ी मे गजि ढ़ा रिल िल।  िाडारक रंगक साड़ी सं मैच करैत ब्लाउज आर माि \nपर िोट-सन लाल विन्दी! िवा  उड़ायल जा रिल िल आंचल क े , जकरा ओ िेर -िेर संभारर रिल िल।  \nओ चढ़ाय खत्म कऽ स्तूपक लग पहुंचल आ चारो ददस देखलक -दूनू क  मुंि सं एक संग वनकलल -'जेिन \nअिोर, अनंत, असीम िररयालीक समुर\"। आर ओवि मे पीयर फ ु लल तोड़ीक जतय -ततय खेत --एिन \nलावग  रिल िल जेिन पाल िाली विलैत -डुलैत डोंगी!  'आ िम?\" सरला पुिलक! कौछशक सर \nमुस्क ु रायल! िाजल -'मस्तूल  िला िड़ पैग जिाज क े  डेक पर।\"  \nस्तूप क े  अवि धरर िांि िल आ ओवि धरर क ु नक ु नी रौद! िांि नम्िर िोयत ओतय धरर चछल गेल िल , \nजतय माली काज कऽ रिल िल। ओ ओवि कात गेल रौद मे , जजम्िर समुर िल आ विलैत -डुलैत पीयर \nडोंगी! \nओ स्तूप से सटल साफ -सुिर ठाम पर िैछस गेल -चुपचाप! ओ चुप िल  मुदा हुनकर ददल िाजज रिल \nिल-अपने आप सं, आर एक -दोस र सं सेिो! हुनका लग की रवि गेल िल किैक -सुनैक लेल ? डेढ़ िरख \nसं यवि ते भऽ रिल िल-गप, गप आर गप्पे टा! गप सं ओ िावक गेल िल आ मन सेिो ऊवि गेल िल। \nसरला िगल मे  िैसल लगातार कौछशक सर ददस देखवि जा रिल िल आ ओ देखवि क े  देखैत दुिरी ने   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n21 \n \nनोछच रिल िल। फ े र एकाटक ददलीप क ु मार स्टाइल मे मुस्क ु रा क े  िाजल -ऊ ं ! की किछलयै! िंसैत सरला \nअप्पन छसर हुनकर कान्िा पर राखख देलक -'िड़ रास गप ? सुनहुं तखैन नै!\" \nओ ददल , जे आवि धरर खंडिरक पािां गुटर गूं कऽ रिल िल , क ु कड़ू क ूं  करवि लागल िल भरर \nदुपिररया मे! कौछशक सर सरलाक पीठक पािां सं िाि  िढ़ाक े  ओकर सुडौल गोलाई मसैल देलक! \nसरलाक पूरा िदन मे एकटा झुरझरी भेल आ ओ  शरमािैत हुनकर कोरा मे ढवि गेल।  \nअिकी िेर कौछशक सर कवन जोर सं मसललक।  \nछचिंोुक कर सीत्कार कऽ उठल सरला आ आंखख िंद कऽ लेलक -'जंगछलयै  छियै की!\" \nकौछशक सर माि सं छलिा क े  ओकर आंखख क े  चूधम लेलक!  \n'ई की भऽ रिल अछि चचा ?\" अचानक े  एकटा कड़कड़ाती आवाज आ आगू सं ठाड़ ऐवतिाछसक \nधरोिरक  पिरेदार आ छसपािी खाकी िदी मे!  \nदुनूक  मु ोाँि फक  .काटू  त' खून  नै .कौछशक  सर  फ ु तीसोाँ आाँचरक नीचास ोाँ िाि खीचलक  आ सरला  \nउदठ िैसल .हुनका  िुझैमे  नै आएल  जे  ई की  भ ' गेल , कोना  भ ' गेल ? कवनयोटा  आवाज  भेल  रविवतऐ \nतोाँ ई क्स्थवत नै अइवतऐ. \nिदसल कौछशक  सर  ओइ पिरेदारक े ोाँ ताक ै त रिल. \n‘देखख  की  रिल छि, उठ, ई रंडीिाजीक  अड्डा नै अछि .जाऊ .’ ओ मुवड़क ' चछल  गेल . \nसरला  आोाँचरसोाँ मुंि झा ोाँवपक' कावन  रिल िल .कौछशक  सर  कोनो  तरिे ओकरा  ठाढ़  क े लक  आ \nअपन पािां आिैक े इशारा  क े लक  . \n‘ऐोाँ उम्िर नै, इम्िर .िानापर.’ \n‘िानापर वकए , एिन की  क े ने िी िम?’ विम्मत जुटेलक  कौछशक  सर  . \n‘ओत' पता  लागत  काका  वक  अिाोाँ की  क े ने िी? कत 'सोाँ फोाँसेने िी अइ िौड़ीक ेोाँ?’ \nअखन  धरर  ‘काका ’ आ ‘रंडीिाज ’-ई अपमानजनक  शब्द सभ  कौछशक  सरक  कानमे  गूंजज  रिल िल \nमुदा  आि ई ‘िाना’? ‘िाना’ मतलि  िड्ड वक िु. \nिेइज्जती, िवालात  .अखिारमे  खिरर .यूवनवर्सिंटीमे चचाा  .समाजक  कोढ़  .नौकरीस ोाँ सस्पेंशन .कोन  \nमुंिसोाँ पररवारमे  जाएि? आ ई सरला ? एकर  की  िएत? कोन  मुसीितमे ओ फ ं सल ओकर  चक्करमे ? \nसरला  सुिकि िन्नाक' एक  कात  ठाढ़  िल आ पिरेदार  गेट  लग  ठाढ़  िल िाना जाइक  मंसूिामे  .\nचौकीदार  आ माली  सेिो ओकरा  लग  आवि गेल  िल आ रोवक  रिल िल  \n-िौ, िोडू भाइ  .जाए  ददयौ  .उमर  देखू  काकाक  .किी लेल  पावन  उतारर  रिल िी एकटा  िुढ़िाक ेोाँ .\nकवियो रिल रिए आ मजा  सेिो ल ' रिल रिए. \nकौछशक  सर  िदसल सरला  लग  आएल - परेशान  नै हुअ .अखन  देखैत  िी .सभ  ठीक  भ ' जाएत  .सरला  \nतामसमे  िछल .ओक र  नजरर  पिरेदार  आ माली  सभपर  दटकल  िल . \nकौछशक  सर  गेटपर  ठाढ़  पिरेदारक े ोाँ फराक  ल ' गेल  आ फ ु स—फ ु स गप कर ' लागल  .िीच-िीचमे ओ \nउखवड़  जाइ  िल आ िाि िोड़ाक' भाग ' लागैत  िल .कौछशक  सर  ओकरा  सौ-सौक े दू  टा  नोट   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n22 \n \nपकड़ेलक  जकरा  ओ फ े क देलक  आ माली  सििक ददस  इशारा  करैत  पांचटा  आंगुर  देखौलक - ‘नै चाचा , \nनै िएत एकरास ोाँ .िाना चलू .’ \n‘िस्स .िड्ड भ ' गेल  नाटक .’  सरला  दौगल।  ओइ दुनू  लग  पहुंचल-‘कोन  ई टाका ? अिााँ िमरासोाँ गप \nकरू .’ \nओ अकचकाक ' कौछशक  सर  ददस  ताकलक -‘एकर  सुनु काका .’ \n‘काका  िेतौ तोिर, िमर दोस्त अछि, प्रेमी अछि .िम प्रेम क े ने िी, चुम्मा  लेलक  अपन मो नसोाँ .वकयो  \nक े करो  संग िलात्कार  नै क े ने अछि, वकए  िाना?’ \n‘चलू  तोाँ ओत' ितािै िी?’ ओ चलल . \nआगू ठाढ़  भ ' सरला  िाट रोवकक ' िाजल - ‘वकयो  नै जाएत  िाना-ताना  .नै तूोाँ, नै िम .एस.पी., \nकलक्टर , आइ.जी .- जकरा  िजिैक अछि एत' िजाउ.’ िुजझ की  रिल िी अिााँ. \nओ िडिड़ा गेल  .ताक ै त रिल कख नो कौछशक  सरक े ोाँ, कखनो  सरलाक े ोाँ .माली  आ चौकीदार  सेिो \nआवि गेल  अइ िीचमे . \n‘के  देखलक  प्रेम करैत ? ई चौरािा अछि? िाजार  अछि एत', जत ' रेप  भ ' रिल अछि? फ ं सािैक चािै \nिी टाका  लेल ? तूोाँ की  ल ' जेि' िमरा, िम ल ' जाएि तोरा ?’ \nमामलाक  नव  पेंचक े देखैत  माली  िीच-िचावमे  आएल  आ ओ वनष्कषा  देलक  जे  गलती  इंसानस ोाँ िोइत \nअछि, ताइस ोाँ िोडू, िटाउ आ अप्पन-अप्पन काज  देखू  . \nकौछशक  सर  जाधरर  खसल  टाका  उठौलक  ताधरर  सरला  टैक्सीमे  िैस चुकल  िल .कौछशक  सर  ओकरा  \nिगलमे  िैसैत िाजल -‘िम नै जानै  िलौं जे  अिााँ एतेक  ििादुर िी?’ \n‘िमहूं नै जानै  िलौं जे  एतेक  डरपोक  आ का यर  िी अिााँ.’ \nटैक्सी  घुरल  .दुनू  एक -दोसरास ोाँ पूरा  िाट नै िाजल . \nई एकटा  डराएल  सपना  िल - जे  ढेर  ददन  धरर  सरलाक  पािां नै िोड़लक . \nसपनामे  पिरेदारक  चेिरेटा नै िल, िािक ि ु िन आ िक ु चनाइ सेिो िल. \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n23 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n6 \nसरलाक  अइ सपनाक े ोाँ आरो  भयौन  िना देने  िल ओकर  पड़ोसी. \nओ जाइ  िहुमंजजल  मकानक  पविलुक तलक  वकरायाक  फ़्लैटमे  रिैत िल, ओकर  अगल -िगलमे  दू -दू  \nकमराक  फ़्लैट  िल .ओइमे  ओकरे  स्क ू लक  मास्टरनी  सभ  रिैत िल - िाम ददस  मीनू  वतवारी  आ दविना  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n24 \n \nददस  िेला पटेल  .मीनू  स्क ू लक  वाइस  प्प्रिंछसपल िल आ ओ ओकर  अप्पन फ़्लैट  िल-कीनल  .वएि \nसरलाक े ोाँ अप्पन िगलमे  ददयौने  िल-वकरायापर  . \nमीनू  क े शकट्टी  िल - कन्िा धरर  िोट-िोट क े स .एकदम  लाल  मेिदीसोाँ रंगल  .उम्र चालीसस ोाँ िेसी .\nस्वभावस ोाँ सीररयस  आ ररजर्व डा .एक  तरिे समाजस ोाँ िारल  .शादी -वियािमे जाइते  नै िल, आयोजन  \nसभमे  जाइस ोाँ सेिो िचैत िल .घरस ोाँ स्क ू ल आ स्क ू लसोाँ घर , िस यएि आएि-जाएि िल .मजिूरीमे  \nिोाँसैत िल .सखी -सिेली सेिो नै िलै वकयो  जकरा  संग उठि-िैसि हुअए .उम्रक  िादो ओकर  गोर  \nसुडौल  देि आकषाक  िल. \nओ क ु मारर  िल .असगरे  रिैत िल .ओकर  दूटा  पामेररयन  क ु क्कर  िलै - एकटा  कार  आ दोसर  उज्जर  .\nिेटा िा िेटी कहू - यएि िलै .ओकरा  ल ' क ' ओ दू  िेर िािर वनकलैत  िल, टिलािै िा वनत्य कमा  करािै  \nलेल  .प्पिंजरामे एकटा  तोता  सेिो िलै जे  जकरा -तकरा  घरमे  पैसै िल आ जेिा काल  िाजै िल .ओकर  ऐ \nटे -टे  के ोाँ ओ ‘सुस्वागतम ’ िा ‘टाटा ’ ितािै िल .ओकर  सभटा  लचिंता ओकरे  ल ' क ' िलै . \n‘की  ितािी .आइ पम्मी  ददनभररस ोाँ गुमसुम  अछि.’ ’आइ टूटूक  नाक  िवि रिल अछि.’ ‘पम्मीक  पेट  \nख़राि अछि.’ ‘दुनूमे  गप सभ  िन्न िै.’ ‘टूटू  पम्मीस ोाँ कोन  गपपर  तमसाएल  अछि, ितािै नै अछि.’ ‘दुनू  \nिमरा लग  सुतएसोाँ पविने झगड़ा  करैत  अछि, पता  नै वकए ?’ अइ तरिक लचिंता .कावतकक  पविनेसोाँ ओ \nओकरा  लेल  परेशान  िएि शुरू  िोइत िल आ ताधरर  रिैत िल जाधरर  वपल्ला  नै भ ' जाइ  िलै आ \nजखन  भ ' जाइ  िलै तोाँ कतेक  रास  ददन  सोिरक क ै सेट िजािैत िल आ फ े र नव  परेशानी ... \nमीनूक  घरमे  िािरसोाँ आिैिला खाली  दूटा  मदा  िल - एकटा  ओकर  भाय , ओ मीनूस ोाँ पैघ िल आ \nओकालवत  करैत  िल, ओकालछल  चलैत  िलै िा नै - ठीक  ठीक  नै िुझल  .ओ सभ  मासक  पविलुक \nसप्तािमे अिैत िल आ जखन  आिैत िल तोाँ िड़ी काल  धरर  भाइ -िविनमे छचख -छचख  िोइत िलै .\nओकर  गेलाक  दू -तीन ददन  धरर  मीनूक  मूड  खराप  रिैत िलै. \nदोसर  िल जानवरक  डाक्टर  .ओ मीनूक  उमेमरक  िा ओकरा  सं कनी  पैघ िल .कवियो दटप -टापस ोाँ \nरिैत िल, क े स डाइ  करैत  िल आ सफारी  सूट  पविरैत िल .ओ गमीक  िुट्टीमे  दुपिररयामे  आिैत िल \nजखन  लोक  िािर वनकलैस ोाँ िचैत िल .ओ आिवतऐ आ पा ोाँच िाजएसोाँ पविने चछल  जइवतऐ  .जाड़क  \nमासमे  कवियो-कवियो मीनूक  घरपर  रौतुका  खेनाइपर  आिैत िल .जखन  ओ जाए  लागैत  िल तोाँ मीनू  \nिालकनीपर  ठाढ़  भ ' िेर धरर  िाि विलािैत रिै िल    . \nअइ िालकनीक  िगलमे  सरलाक  िालकनी  िल जत ' कवियो-कवियो ठाढ़  भ ' क ' दुनू  पाक ा क  नजारा  लै  \nिल .मीनूक  इच्छाक  अनुसार  सरला  ओकरा  स्क ू लमे  मैडम  किैत िल आ घरपर  दीदी  .दीदी  ओकरा  \nसल्लो  किैत िल. \nओ िालकनीमे  ठाढ़  भ ' क ' देखख  रिल िल, ओ िफ्ता भररस ोाँ देखख  रिल िल. \nसभ  सााँझ िि िाजैक  करीि सोलि-सत्रि िरखक  एकटा  िौड़ा  पाक ा मे  आिैत िल - गुलदाउदीक  पैघ \nसन फ ु लाएल  फ ू ल ल ' क ' आ िैसक' ओकर  पखुड़ीपर  वकि ु छलखै  िल आ इंतजारीमे  रिै रिै िल, िी-\nब्लाकक  िालकनीमे  एकटा  िौड़ीक एिाक .ओ जना  दखखन  भारतीय  िौड़ी िल .ओ ब्लाउज  आ स्कटामे  \nआविक' ठाढ़  भ ' जाइ  िल - लिरैत क े समे  एकदम  फ्र े श जेना  निा क ' वनकलल  हुअए .िौड़ा घुमैत  िल, \nपीठ ओकरा  ददस  करैत  िल आ क ु दवक  क ' पएरस ोाँ एना  वकक  मारै  िल वक  फ ू ल ओकर  िालकनीमे  \nखसैत  िल .िौड़ी लाल  पोलीछिनमे  समेटल  फ ू ल उठािैत िल आ अपन गोलाइक  िीच ब्लाउजक  भीतर  \nराखख  लैत  िल .  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n25 \n \nघासपर  छचत्त खसल  िौड़ा उठैत िल आ ओकरा  ददस  ‘वकस ’ फ े क ै िल. \nजवािमे  िौड़ी मु स्काइत , लजाइत  ठोढ़सोाँ चुम्मा  लिरा  दैत  िल. \n‘सल्लो  !िड्ड ददन  भ ' गेल  अिााँक ेोाँ कॉफी  वपयािैत .आउ ने.’ एक  ददन  मीनू  सरलास ोाँ िाजल  .ई वएि \nददन  िल जखन  िौड़ी चुम्मास ोाँ संतोष नै करलक , कोनो  कालक  गीत गुनगुना  क ' जवाि  सेिो देलक - \n‘िोटी-सी यि दुवनया , पिचान रास्ते िैं, तुम  कभी  तो धमलोगे , किीं तो धमलोगे  तो पूिेंगे िाल.’ \nसरला  जखन  पहुोाँचल तखन  मीनू  वकचनमे  िल .ओ कनी  कालक  िाद काफीक  दूटा  मगक  संग ड्राइंग \nरूममे  आएल - चुप आ संच-मंच  भ ' क ' गेल  आ ब्रांडीक एक  शीशी सेिो ल ' अनलक  जेकरा  डॉक्टर  \nओकरा  लेल  िोवड़ देने  िल .ओ ओइमे  एक  चम्मच  ब्रांडीक देलक  आ ओकर  लाभ  ितैलक  .ओइ काल  \nटूटू  आएल  आ मीनूक  कोरामे  िैस गेल  .मीनू  ओकरा  देर  धरर  सिलािैत आ प्यार  करैत  रिल - ‘देखि , \nएक  नै एक  ददन  मारर  देल  जाएत  ई िौड़ा .एतेक  नीक  िौड़ा.’ \n‘ई कोना  कवि सक ै िी अिााँ?’ \nमीनू  चुप रिल फ े र कान ' लागल - ‘नै, सल्लो , यएि िोइत अछि- यएि िएत.’ \n‘ईिो त' भ ' सक ै त अछि जे  िौड़ी कोनो  दोसर  घर  चछल  जाए  िा िौड़ा ककरो  अनकर  घर  िसा छलअए  .\nआ ईिो त' भ ' सक ै ए जे  दुनू  वियाि क ' छलअए .’ \n‘ई त' आरो  खराप  िएत.’ \n‘वकए ?’ \n‘अप्पन िगलमे  िेलाक े ोाँ देखख  छलअ  .ओ प्रेम वववाि  क े ने िल, ओइ पटेलस ोाँ .पी.सी.ओ .चलािैत िल \nआ रिैत एिन िल जेना  लाट  सािेिक  नाती  .ओइपर  पागल  भ ' गेल  िल िेला .अविनो सुनल  अछि जे  \nब्यािक िाद जिर खेने  िल ओ .वियाि भेल  आ देखू - सभ  ददन  वकच -वकच , गारर -गरौअछल , मारर -पीट , \nकानि-खीजि  .कोनो  मुनसास ोाँ कतौ  िोाँछस- िाजज छलअए  तोाँ जीनाइ  मुस्ककल  .स्क ू ल सेिो देखए , \nतीनटा  नेनाक  जजम्मदारी  सेिो उठािए आ पटेल के ोाँ सेिो खुश  राखए  .देखने  रिी पा ोाँच-सात  िरख पविने \nओकरा , की  वफगर  िल आ की  वनखार  िल.’ \n‘खाली  एकटा  िेलाक े ोाँ ल ' क ' तोाँ ई नतीजा  नै वनकालल  जा  सक ै त अछि दीदी .’ \n‘एक  गप गेंठ िाखन्ि छलअ  सल्लो , अिााँ दुनू  चीज  एक  संग नै क ' सक ै िी .ई समाज  एविने अछि .प्रेम \nकरू  िा वियाि करू . आ जकरास ोाँ प्रेम करू  ओकरास ोाँ वियाि तोाँ एकदम्मे  नै .वियािक रावतस ोाँ ओ \nप्रेमीसोाँ मदा  िएि शुरू  क ' दैत  अछि .जौं  िमरासोाँ पूिि तोाँ िम सभ  स्त्रीक ेोाँ एकटा  सलाि द ' सक ै \nिी .ओ अप्पन सा ोाँयसोाँ घरस ोाँ िािर प्रेम पािैक इच्छा  करैत  अछि तोाँ ओकरा  घरस ोाँ िािर प्रेम \nकरिाक  ि ू ट दद अए, प्रेररत करए  तइ लेल  .वकएवक  ओ कत्तौ आ ककरो  प्यार  करत  तोाँ ओकरा  भीतरक  \nघृणा  आ अवनच्छाक भाव  भरैत  रित आ तकर  लाभ  ओकर  स्त्रीक ेोाँ भेटतै  .स्त्रीये टा  नै, नेना  सभक े ोाँ \nसेिो भेटतै  .िुझलौं .’ \n‘आ स्त्री सेिो एना  करए  तखन ?’ \n‘तोाँ जीवन  भरर  नरक  भोगय  लेल  तैयार  रिए .स्त्री तोाँ स्त्री, नेना  धरर  माफ  नै करत  एकरा  लेल .’  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n26 \n \nसरला  कत्तो नै कत्तो अइ गपक  अएनामे  अप्पन भववष्य  तावक  रखल  िल, मीनूक े ोाँ नै िूझल  िलै. \n‘रुक ू  कनी  एक  धमनट .’ मीनू  उठल।  \n‘धमट्ठू िड़ी कालस ोाँ टा ोाँय-टा ोाँय क ' रिल अछि .ओकर  वडनरक  िेर भ ' गेल  अछि.’ ओ कटोरीस ोाँ \nभीजल  चना , िररयरका  धमरचा इ, सोिाररक टुकड़ी  लेलक  आ वपजड़ामे  द ' देलक  .ऐ िीच सुग्गा खुशीस ोाँ \nक ु दैत आ िल्ला  करैत  रिल .पम्मी  आ टूटू  माि उठाक ' एक  िेर देखलक  आ फ े र अप्पन-अप्पन क ु सीपर \nसुवत गेल . \n‘िैसू कत ' जा  रिल िी?’ सरलाक े ोाँ ठाढ़  देखखक ' मीनू  िाजल  . \n‘िैस क ' की  करि, अिााँ िताएि तोाँ नै.’ \n‘की ?’ \n‘यएि जे  अिााँ ब्याि वकए  नै करछलऐ ? अइ उमेरमे  जखन  एिेन िी तोाँ पंरि िरख पविने? खाली  सुनैत \nिी लोकस ोाँ- भा ोाँवत-भा ोाँवतक गप...’ \n‘िोडू, जाए  ददअ  .वकि ु नै रवि गेल  अछि ितािैक लेल .’ मीनू  माि झुकाक ' िड़िड़ाएल .गरस ोाँ एकटा  \nनम्िर सााँस वनकललै , आ आोाँखख द ' क ' ितक पंखा  धरर  गेल . ओ आस्तेसोाँ मुस्कराएल  आ सून \nआोाँखखसोाँ सरलाक े ोाँ घुरैत  रिल - ‘प्यार  वकयो  वकए  करत ? की  करत ? जाधरर  जावत  आ धमा  अछि \nताधरर  वकयो  की  करत  प्रेम? ओइ िुरिकीक नतीजा  भोगने  िी िम .मुदा  अपनाक े ोाँ रोकि अपन वशमे  \nिल जे ? िम िि टा  िौड़ी िलौं आ एक  संग वकरायाक  मकानमे  कमरा  ल ' क ' रिैत रिी .एक  कोठलीमे  \nदू  गोटे  .ओत'सोाँ जाइ  िलौं कॉलेज  पा ोाँव-पैदल  .िीचमे पड़ैत िल एकटा  धमशनरी  िास्स्पटल .ओकरे  \nगेटक  लग  ठाढ़  रिैत िल माइकल  कमाा  .नाम  आ पातर  .ताम्िई रंग  .नीग्रो जेिन उभरल  क ु ल्िा आ चीता  \nसन डा ोाँड़ .टी  शटा  आ जींसमे  .ठोढ़ी पर  कनी  टा  दाढ़ी  आ मािपर  ठाढ़  क े स .नग्रमे  सभस ोाँ अलग .’ \nओ फ े र वनसा ोाँस िोड़लक  आ अप्पन पएरक े ोाँ आ फशाक ेोाँ देखए  लागल - चुपचाप  .ओकर  आोाँखख नोरा  \nगेलै - ‘मुनसाक  देिक सेिो अप्पन संगीत िोइत अछि .राग  िोइत अछि .ओकर  ठाढ़  िोइमे, घुमैमे , चलैमे , \nदेखैमे  .िाजए या  नै िाजए, सुनु तोाँ सुना  पड़ैत अछि .ओइ रागक े ोाँ अिाोाँक म न टा  नै सुनैत अछि, \nअिाोाँक ठोढ़ सेिो सुनैत अछि, िाोाँवि सेिो सुनैत अछि, डा ोाँड़ सेिो, जांघ  सेिो, वनतम्ि सेिो- एतेक  \nधरर  वक  िाती सेिो .‘वनपुल्स ’ कखनो -कखनो  एना  वकए  अपने तवन जाइत  अछि जेना  कान  लगाक ' सुवन \nरिल अछि- विना ओकर  देि ि ु ने .ओ तीन मास  धरर  ओत' ठाढ़  रिल, िमर आिै-जाइ  काल  .आ जेना  \nभोरमे  अचानक े  पातपर  ओसक  िुन्न िरिराइत आ चमक ै त  लखाि  दैत  अछि, ओविना िम रिी पात  सन .\nकखैन  एतेक  ओस खसल  वक  िम भीज  गेलौं - िमरा नै पता  .खाली  अतेक  पता  अछि जे  िम तोाँ भीज  \nरिल िलौं, माइकल  तोाँ डूधम  गेल  िल.’ \nएक  ददन  अपना  के ोाँ ओकर  मोटरिाइकपर  िैसल देखलौं  .पुिलौं - ‘कत ' जा  रिल िी?’ ओ िाजल - ‘नै \nपता .’ िमहूोाँ िैसल नै िलौं, उवड़ रिल िलौं ओकर  पा ोाँखखक  सिारे .ओइ आददवासीक े ोाँ जंगलक  पात -\nपात  जानै  िल, सभ  आइर  ओकरा  छचन्िैत िल .ओ एकटा  िाजराक  खेतमे  िाइक ठाढ़  क ' देलक - \n‘उतरू , िम अिााँक े देख ' चािै िी.’ िम वकि ु किी, रोकी -टोकी  ओकरास ोाँ पविने ओ िमर साड़ीक े ोाँ \nखोछल  देलक  .िाजल - ‘ब्लाउज  खोछल  ददयौ , नै तोाँ िट्टम टुइट  जाएत .’ ब्रा वएि खोललक - ‘जजद  क ' \nकए .’ ‘िस विलू नै.’   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n27 \n \nदू  कदम  पािाोाँ िदट गेल  उल्टा  पएर  आ ऊपरस ोाँ नीचा ोाँ धरर  ताकलक  .िम अप्पन िािसोाँ अपनाक े ोाँ \nझांपैक  कोछशश  क ' रिल रिी मुदा  सभ  िेकार  . \n‘किी तोाँ एकिेर कवन  िू ली .’ िालत एिन िल जे  के  किए आ के  सुनए? कनी  टा  झुवक  क ' ओ अप्पन \nठोढ़सोाँ िातीक ठाढ़  घुंडी सभक े ोाँ िेर-िेर दिौलक , चुमलक  आ जीिसोाँ सिलैलक  आ िाजल - ‘चलू , \nपविरू आि?’ \n‘आि कत '?’ ओ जवाि  देलक - ‘प्विंढम फाल  .वकयो  नै िएत अइ काल  .ओत' निाएि.’ \n‘कपड़ा  किााँ आनने िी?’ \n‘निािैक लेल  कपड़ाक  की  जरूरत ?’ \nमीनू  िाजैत रिल, लजािैत  सेिो रिल .कखनो  चेिरा लाल  िोइत िल, कखनो  स्याि पड़ैत िल .कखनो  \nआोाँखख झुक ै त  िल, कखनो  खुलैत  िल, कखनो  िंद िोइत िल .ओ आगू ितािैसोाँ पविने कनी  \nविचवकचाएल - ‘िाइक कत ' िोड़लक , झरनाक  मु ोाँिपर कोना  पहुोाँचल- एकटा  रिस्यलोक  िल िमरा \nलेल  आ ओतए एक  ददन -रावत  रूवकक ' की -की  क े लक , की -की  भेल  नै पुि ू .ओ सभ  वपिला  जन्मक  गप \nअछि .माइकलक  संग िम आददवासी  नै, आददमानव  भ ' गेल  रिी .आदम  नंग-धड़ंग  .जंगलमे , धारक  \nकात  .गािक चारूकात  लुक्खी  जेना  दौड़ैत -भागैत  रिलौं .खरिा  जेना  उिलैत क ु दैत रिलौं .झरनामे  \nमा ोाँि सन िेलैत-नाचैत  रिलौं .धारक  िीच पािरपर मगर -घवड़यालक  नेना  जेना  रौद  तापैत  रिलौं .की -\nकी  नै क े लौं  िम सभ ? किैत लाज  लावग  रिल अछि िमरा जे  दोसर  ददन  दुपिररयासोाँ पविने, ओकर  \nशब्दमे किी तोाँ, िमर सोता  चूि' लागल  िल मुदा  ओइ िालतमे  तइयो नै िोड़लक  ओ .एकरा  एना  िुझु \nजे  जखन  िम  नै िोड़लौं तोाँ माइकल  वकए  िोवड़वतऐ?...तोाँ ऊ एक  ददन  एक  रावत  .िस वएि िमर \nजजनगी  अछि.’ \nसरला  मूड़ी  झुकाक ' सुनैत रिल .मीनू  के ोाँ चुप भ ' गेलाक  िाद पुिलक - ‘फ े र?’ \n‘फ े र’ की ? गेल  रिी दू  िेर आर , मुदा  वपकवनकक  सीजनमे - भीड़ -भाड़मे  आ वएि गलती  भेल  .नै जावन  \nकोना  खिर वपताजी  के ोाँ लावग  गेल  .एक  ददन  ओ आएल  आ िाजल - ‘आि िड़ क ' लेलौं  िी.एड., घर  \nचलू ' .कावन -कावनक ' कोनो  तरिेोाँ परीक्षा  देलौं  आ यएि भाइ  िल िमर िॉडीगाडा, जे  सभ  मास  रंगदारी  \nटैक्स  ल ' जाइत  अछि.’ \n‘मुदा  वियाि वकए  नै क े लौं  ओकरास ोाँ?’ \n‘वियाि जखन  वपताजी  करए  लेल  चािलक , तोाँ िम नै क े लौं  आ जख न िम करए  लेल  चािलौं तोाँ िड्ड \nदेरी  भ ' गेल  िल .आ ई भाइ  .जौं  क ' लेवतऐ  तोाँ एकर  आयक  स्रोत की  िेवतऐ .नै हुअए देलक  ई कोनो  नै \nकोनो  ििन्ने.’ \n‘नै, िम ई पूछि रिल िी जे  माइक े लस ोाँ वकए  नै क े लौं ?’ \n‘माइक े ल .’ ओ उदास  भ ' गेल , सोचलौं  जे  अप्पन पएरपर  ठाढ़  भेलाक  िाद करि .आ ठाढ़  सेिो भ ' गेलौं  \nअप्पन पएरपर  .ओकर  मानछसक  िालत आर  ख़राि िल आ ओ जल्दी  मचा  रिल िल .िम सि योजना  \nिना नेने रिी, तारीख  तय क ' लेने  रिी- पविने मंददर , फ े र चचा, आवक  सुनलौं - प्विंढममे ओ खूि ऊोाँचसोाँ \nक ू दद गेल  िल .लोक  कोदैत  अछि स्स्वममिंग पूलमे , धारमे , पोखैरमे -नोकगर  पािरसोाँ पाटल  झरनामे   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n28 \n \nक ु दैत कवियो क े करो  नै सुनने रिी .ओ एतेक  मूखा  नै िल .ई रिस्य िोवड़ गेल  जाइत -जाइत , जे  ई \nक ु दनाइ  िल िा वकि ु आर !’ \n‘मावन  छलअ  जौं  ओ जजिैत रविवतऐ आ ओकरास ोाँ वियाि क ' लेवतऐ  तखन ?’ \n‘तोाँ?’ \n‘तोाँ संतुष्ट रविवतऐ, सुखी  रविवतऐ?’ \n‘देखू  सल्लो , सवाल  िुरिक सन अछि .ई के  िता सक ै त अछि जे  ऐना  िेवतऐ तोाँ क े िन िेवतऐ?’ जे  भेिे \nनै कएल  तोाँ ओकरा  ल ' क ' की  कवि सक ै त िी .िोाँ, यएि सवाल  पविने कवियो कएल  िेवतऐ तोाँ शाइत  \nदोसर  उत्तर िेवतऐ .समय  क े र संग सोच सेिो िदलै िै .आइ वएि कवि सक ै त िी जे  प्रेमक े ोाँ प्रेम रिए दी  .\nओकरा  वियाि धरर  नै ल ' जाउ  िा वियािक ववकल्प  नै िनाउ .अप्पन िगलमे  िेला पटेलस ोाँ पूि ू .ओ \nजेकरास ोाँ प्रेम क े लक , ओकरास ोाँ वियाि क े लक  .आि पा ोाँच िरखक  िाद फ े र वकए  प्रेम लेल  िेचैन \nअछि?’ \n‘सुनू, प्रेम एकटा  खोज  अछि सल्लो , जीवन  भररक  खोज  .कखनो  ख़तम , कखनो  शुरू  .खोज  क े करो  \nअनकर  नै, अप्पन .िम अपनाक े ोाँ दोसरामे  खोजैत  िी, एकटा  वििवड़ जाइत  अछि िा ि ू दट जाइत  अछि \nतोाँ लागैत  अछि जे  जजनगी  खतम  .जीयैक  कोनो  अिा नै रवि जाइत  अछि .आाँखखक आगू शून्य आ \nअन्िार .सभ  चीज  वनरिाक भ ' जाइत  अछि .मुदा  वकि ु काल  िाद वकयो  दोसर  भेदट  जाइत  अछि आ नव  \nआंक ु र फ ु दट जायत  अछि .फ े र लिलि, फ े र मलिम  .ई दो सर  गप अछि जे  दोसर  सेिो अपनाक े ोाँ ताक ै त \nटकराइत  अछि .सत्य किी तोाँ प्रेमक  खूिसूरती सभ  िेर ओकर  अपूणातामे  अछि .ओकर  माने  प्रेमक  उम्र \nजतेक  िोट हुअए ओतेक  चमक  आ ववद्युत  .जौं  नम्िर हुअए तोाँ सड़िाक गंध  आि' लागैत  अछि .ई \nजरुर  अछि जे  एकरा  िोट आ पैघ करि िमर िसमे नै िोइत अछि.’ \nसरलाक  ददमाग  चकराए  लागल  .िड्ड काल  धरर  िैसल-िैसल िा सुनैत सुनैत, जखन  वक  शुरू  वएि क े ने \nिछल .मीनूक े ोाँ िुझा  गेलै  आ पुिलक - ‘की  गप अछि? की  सोछच रिल िी.’ \nसरला  नोराएल  िोाँसीसोाँ िाजल - ‘वकि ु नै .अिााँ िढ़ा देलौं  िमर उलझन .’ \n \n \n7 \nजविया मैनेजर  कॉलेज  आएल , ओइ ददन  रघुनाि गाजीपुर  गेल  िल - सरलाक  लेल  लड़का  देखै  लेल  . \nिीस ददनुका  िाद फ े र मैनेजर  कॉलेज  आएल , अइ िेर फ े र रघुनाि िािर आजमगढ़  गेल  िल लड़का  देखै  \nलेल . \nई पा ोाँचम िा िअम िरख िल .वियाि िािमे आिैत हुछस जाइ  िल .िि िरख भ ' रिल िल लड़का  \nखोजैत -खोजैत  .जेना -जेना  सरलाक  उमेर  िढ़ैत जा  रिल िल, ओना -ओना  ओकर  िेचैनी आ दौड़ -धूपी  \nसेिो िढैत जा  रिल िल .शुरू  क े ने िल आइ.ए.एस .आ पी.सी.एस .सोाँ मुदा  ओकर  रेट  एतेक  िेसी \nिलै जे  जस्ल्दये  नरम  पवड़ गेल  .पच्चीस लाखस ोाँ ल ' क ' एक  करोड़   धरर  – ई रकम  ओ सपना  धररमे  नै  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n29 \n \nदेखने  िल .भरोसा  िलै जे  अप्पन िेटीक रूप -गुण आ योग्यतापर  जे करा  नै तोाँ वकओ  पूछि रिल िलै, \nनै देखख  रिल िलै. \nअइ दौड़ा -धूपीमे  हुनका  तोाँ खाली  िि िरख लागल  िल मुदा  िेटी तीससोाँ ऊपर  चछल  गेल  िल .नौिवत \nएतेक  धरर  आवि गेल  िलै जे  जे  लड़का  भेटैत  िल, ओकर  उमेर  िेटी सोाँ कम . \nिेटी ओइ इलाकामे  पविलुक एम .ए, िी.एड., सर्विंसमे आवि गेल  िछल आ जख न सोाँ आयल  िछल \nआत्मववश्वासस ोाँ भरल  िछल .पापा  मम्मीक  परेशानीक  देखख  क ’ कखनो -कखनो  मााँ सोाँ मजाकमे  किैत \nिछल - ‘पापा  िमरा लेल  लड़का  एिन खोजज  रिल अछि जना  वकयो  गाइक  लेल  सा ोाँढ़ खोजैत  अछि.’ \nएक  िेर तोाँ ओ मााँ-िापक मु ोाँि लटकल  देखख  क ’ रघुनािसोाँ सोझे  िाजल  िल - ‘अिााँ तोाँ िाजारक  \nवनअमक  ववरुद्ध  काज  क ’ रिल िी .जखन  वकयो  जींस  िेचैत अछि तोाँ िदलामे  खरीदारस ोाँ ओकर  दाम  \nलैत  अछि .आ अिााँ िी जे  जींस  िेछचयो रिल िी आ ओकर  दाम  सेिो द ’ रिल िी.’ जखन  रघुनाि \nओकरापर  तमसाएल  तोाँ ओ िाजल -‘पापा , अिााँ अनेरे  परेशान  भ ’ रिल िी, िमरा वियाि नै करिाक  \nअछि.’ \nसभ  िौड़ी अविना िाजैत अछि- कखनो  मााँ-िापक लचिंता देख  क ’, कखनो  शालीनता  आ संकोचमे , \nकखनो  खौंझा  क ’, कखनो  वियािमे देरी  िोइत देख - अइसोाँ रघुनािक  परेशानी  कम  िोइ के  िदला  िेसी \nभ ’ जाइ  िल. \nअविने समयमे  मैनजरक  प्रस्ताव आएल  िल अप्पन िेटीक लेल  .जखन  ओ वनराश  भ ’ चलल  िल \nआजमगढ़  िला वियाि ल ’ क ’ .लड़का  सेल्स  टैक्स  आवफसर  मुदा  खचा  लगभग  दस -एगारि लाख  .\nहुनकर अप्पन इस्टीमेटस ोाँ दोिर .मुदा  मैनेजरक  भलमानसता  आ िड़प्पन- जे  िमरा रविते लचिंता कोन  \nगपक ? अप्पन पैघ िेटाक  नाम  पर  िमरासोाँ दस  लाख  ल ’ क ’ पविने िेटीक वियाि क ’ छलअ , फ े र िेटाक  \nिादमे  क ’ लेि .ओविनो ई नीक  नै लागैत  अछि जे  जवान  िेटी घरमे  हुअए आ िेटा वियाि क ’ छलअए . \nएकरा  किैत अछि िड़प्पन आ एकरे  किै िी भाग्य  .कत ’ मैनेजर  आ कत ’ हुनक े कॉलेजक  मास्टर  \nरघुनाि. \nपूरा  जजलामे  पसरर  गेल  िल ई खिरर आ सभ  लोक  अइ मुहूताक  इंतजार  क ’ रिल िल - जे  संजय  सभ  \nवकि ु मादटमे  धमला  देलक . \nआि रघुना ि कोन  मु ोाँि ल ’ क ’ जाय  मैनेजर  लग ? \nवएि िेटा - जाइ  िेटापर हुनका  भरोस  िल आ गुमान  िल - वएि िेटा हुनकर जीि कादट  क ’ ओइ \nसक्सेनाक े ोाँ द ’ देलक  जकरास ोाँ नै तोाँ हुनकर जान  िल आ नै पविचान िल. \nकोनो  तरिे सािस क ’ रघुनाि गेल  िल मैनेजरक  घर . \nिंगलाक  आगू िनल अप्पन नव  कोटेजमे  वििौनपर  पटायल  मैनेजर  क े करोस ोाँ फोनपर  गप क ’ रिल \nिल .ओ रघुनाि ददस  कोनो  ध्यान  नै देलक  .मैनेजर  आध  घंटा  धरर  कखनो  एकरास ोाँ कखनो  ओकरास ोाँ \nगप करैत  रिल आ फ े र निािै लेल  चछल  गेल . \nनिा-धो  आ पूजा  पाठ  करलाक  िाद दू  घंटा  िाद आएल  तोाँ रघुनािक ेोाँ िैसल देखलक . \n‘कोना  अएलौं ?’  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n30 \n \n‘अप्पन स्क ूटरस ोाँ.’ \n‘वकए ? कार  कत ’ गेल ?’ \n‘कार  किााँ अछि?’ \n‘वकए ? ओकरा  अमेररका  ल ’ गेल  िेटा?’ िाँसैत मैनेजर  सोफापर  िैस गेल  आ पएर  टेिुलपर  पसारर  \nदेलक - ‘मास्टर , वियाि अिाोाँक िेटा क े लक , िधाई िमरा भेट  रिल अछि .सभ  वकयो  िाजज  रिल अछि \nजे  घदटया  लोकक  समैध  िनैसोाँ अिााँ संयोगेसोाँ िछच गेलौं .’ \nरघुनाि दोषी  जना  माि झुका  क ’ चुपचाप  सुनैत रिल. \n‘मास्टर , जे  वकि ु िोइत अछि, नीक  िोइत अछि .शुरुिेमे िमर मनमे  एकटा  शंका  िल .जे  वकयो  सुनैत \nिल, आिया करैत  िल आ अिााँक भाग्य  के ोाँ सरािैत िल .किैत िल जे  की  देखख  क ’ वियाि करिाक  \nसोचलौं  अिााँ? कोनो  तोाँ मेल  हुअए? कत्तौ तोाँ मेल  हुअए? सभ  सर -सम्िन्धी, दोस -मिीम नाखुश  .िम \nकिलौं - नै, संकटमे  अछि रघुनाि .चािे जेिन हुअए, अछि तोाँ िमरे कॉलेजक  .एिन काल  िम नै मदद  \nकरि तोाँ के  करत ? तोाँ िम वएि करए  चािलौं जे  िमर आत्मा  िाजल  .मुदा  अिााँक वकस्मत  ख़राि िल \nतोाँ िम की  कररतौं ?’ \nओ रुवक  क ’ िािर दे ख ’ लागल  . \nिािर दरिज्जाक  आगू िोलेरो ठाढ़  िल आ घुरा -घुरा  क ’ रिल िल .शाइत  कत्तौ जेिाक  रिै मैनेजरक े ोाँ .\nओ ड्राइवरक े ोाँ डांदटक ’ गाड़ी  चुप करेलक . \nिंगला आ कॉटेजक  िीच दटनक  नम्िर शेड िल जकर  नीचा ोाँ कार , रैक्टर , राली  आ मोटरिाइक -\nसाइवकल  ठाढ़  िल .िोलेरो ओत’ सोाँ आनल  गेल  िल. \n‘रघुनाि, गलती  अिाोाँक िेटा क े लक  मुदा  िमर तामस  ओकरापर  नै अछि, अिााँपर अछि .अइ द्वारे  जे  \nअिाोाँ ई गप िमरासोाँ नुक े छलऐ  .अिााँ जानै  छिऐ जे  िम क े करो  अवित नै करै  िी .जत ’ धरर  िवन सक ै त \nअछि, मदवत  करै  िी .िरािर ध्यान  राखै  िी जे  अप्पन लोक  सभक े ोाँ कोनो  तरिेोाँ ददक्कत  नै िोइ .मुदा  \nअिााँ नुक े छलऐ  आ ओकरे  दुुःख अछि आ तामस  सेिो .अिाोाँक ेोाँ िता देिाक  चािी रिए जे  अिााँक िेटा \nअिाोाँक किलमे  नै अछि .एतिे टा  नै, इिो किैमे कोनो  िजा नै जे  ओ चररत्रिीन आ भ्रष्ट अछि .ई घरक  \nगप िल, िमरा ितािैमे कोन  गपक  डर  आ संकोच ? िम अिााँक ेोाँ खा ’ तोाँ नै जैतौं .’ \nरघुनाि नीचा ोाँ ताक ै त चुप रिल .हुनकामे  ई सािस नै िल जे  कवि दैवतऐ - ई दुनू  इल्जाम  गलत  अछि .\nमुदा  ई किएसोाँ अनिा भ ’ जैवतऐ . \nमैनेजरक  तामस  कोन  रूप  लैवतऐ , किि कदठन  िल .ओ जलील  हुअएमे अप्पन भला  िुझलक  आ \nमैनेजरक े ोाँ ओवि सोिमे सुनैत रिल . \nएखन  अिााँक ेोाँ िुझएमे  नै आवि रिल अछि जे  अिााँक िेटा अिााँसोाँ की  क े ने अछि? अप्पन  नासमझीमे  \nअिााँक ेोाँ कतेक  पैघ मुसीितमे फोाँसा देने  अछि .अिाोाँक िेटी एखन  क ु मारर  अछि .भगवन  नै करए  \nक ु मारर  रवि जाए  .ई अकारण  नै कवि रिल िी .अिााँक ेोाँ ई पता  तखैन  चलत  जखन  िेटी लेल  वर  देखै  \nलेल  वनकलि  .जत ’ जाएि, आन गपसोाँ पविने लोक  यएि पूित जे  अिाोाँक संिंध कत ’-कत ’ अछि? \nितािए तोाँ पडत जे  िेटा कायस्थक  िौड़ीसोाँ ब्याि क े ने अछि, समैध  लाला  अछि .िरेिै िा नुक े िै? एिन  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n31 \n \nगप नुकाइतो  किााँ अछि .अिााँ नुकाएि तोाँ ओ दोसरास ोाँ पता  लगा  लेत  .जावनते  िी, जे  वकयो  संिंध \nिनािैत अछि, ठोक  िजा क ’ िनिैत अछि.’ \nरघुनाि ठाढ़  भ ’ गेल  आ िाि जोवड़  क ’ िाजल - ‘ठीक  िै, चलैत  िी.’ \n‘अरे  िैसू, एतेक  जल्दी  वकए ?’ \n‘नै, जरूरी  काज  अछि, आि देरी  भ ’ रिल अछि.’ \n‘अच्छा , जाउ .’ मनेजर  सेिो संग-संग ठाढ़  भ ’ गेल - ‘अच्छा , ई िताउ, अिााँक ररटायरमेण्ट  कविया \nअछि?’ \nरघुनाि चौंकल  आ हुनका  देख ’ लागल  . \n‘ताइस ोाँ पुिलौं वकएवक  प्प्रिंछसपल सािेि ितौलखखन  जे  अिााँक मन  नै लावग  रिल अछि पढ़ािैमे .िेसी \nकाल  क्लास  िोवड़ दै  िी िा िािर रिै िी.’ \n‘एना  तोाँ नै अछि .जरूरी  पड़लापर  एक्स्रा  क्लास  सेिो लै  िी आ कोसा  पूरा  करै  िी .ररजल्ट  कवियो \nख़राि नै आिैत अछि िमर िात्रक.’ \n‘ठीक  अछि .मुदा  िम  दू  िेर गेल  रिी ऐ िीचमे आ दुनू  िेर अिााँक ेोाँ नै देखलौं  .ई अिााँ आ प्प्रिंछसपल \nसािेिक िीचक गप िी, िमरा एकरास ोाँ की  मतलि ?’ किैत मैनेजर  िोलेरोमे  िैस गेल  . \nरघुनाि वकि ु कि’ चािै िल मुदा  चुप रिल. \nगाड़ी  स्टाटा  िोइसोाँ पविने मैनेजर  नौकरपर  गरजल - ‘भोलू  .मास्टर  सािि खाय  चा िए तोाँ खुआ  देि, \nिमरा िेर भ ’ सक ै त अछि.’ \nरघुनाि घुरर  गेल  .हुनका  िेर-िेर लावग  रिल िल जे  आवि क ’ ओ गलती  क े लक - जे  हुनका  नै एिाक \nचािी रिए. \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n32 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n8 \nसरला  घर  आएल - ि ु ट्टीक ददन  .रववक े ोाँ . \nपविने ओ िेसी काल  आिै िछल .शवन सााँझ के ोाँ आिै िछल, रववक े ोाँ रिै िछल आ सोम  ददन  भोरे  चछल  \nजाइ  िछल .धमजाापुरस ोाँ घरक  दूरी  अछि कत्ते? िीचमे िनारसमे  एकटा  िस िदल’ पड़ैत अछि-िस .मुदा   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n33 \n \nदू  िरख सोाँ आएि ओ एकदम्मेस ोाँ कम  क ’ देने  अछि .ताइस ोाँ सरलाक े ोाँ लागै  िल जे  ओकरा  \nआिएसोाँ मााँ-िाप खुश  िोइ क ’ िदला  लचिंवतत आ परेशान  भ ’ जाइत  अछि, जेना  िेटी नै, समस्या  आवि \nगेल , जेना  कवि रिल हुअए- ले  देखख  ले  .िुदढ़या तोाँ भ ’ गेल , आि नै तोाँ कविया करि वियाि? \nरघुनाि गाजीपुर  आजमगढ़  भ ’ क ’ घुरल  िल. \nओ अपना  ददसस ोाँ मन  िना क ’ आएल  िल - दुनूमे  सोाँ एक ; जेकरामे  शीला  आ सरला  ‘िोाँ’ क ’ ददअए  .\nओ दुनूक  ल ’ क ’ शीलास ोाँ गप क े ने िल .खचााक  माधमलामे  दुनू  िीस-उन्नीसक वियाि िल .आठसोाँ \nदस  लाखक  िीचक .ओ िरख भररस ोाँ लागल  िल हुनका  पािाोाँ आ आि ‘फ़ाइनल ’ करिाक  िेर आवि \nगेल  िल. \nआजमगढ़क  लड़का  ‘सेल्स  टैक्स  आवफसर ’. अखैन  इलािािादमे  काज  क ’ रिल अछि .खानदानी  \nक ु लीन  सेनानी  वीर  क ुं वर  लसिंिक संिंधी .िाप काशी  ग्रामी ण िैंकमे खजांची  .‘ईमानदार ’ आ ‘मददगार ’ \nजेिन िवव िना क ’ राखिाक  संग पा ोाँच िरखक  भीतर  आजमगढ़  शिरमे दुमिला  कोठी  .लड़काक  दू  टा  \nिोट भाय  आ दूटा  िोट िविन .मााँ जजिैत .लड़का  वकि ु नै तोाँ कमस ोाँ  कम  एवडशनल  कधमश्नर  भ ’ क ’ \nररटायर  िएत .ओ ओना  लड़की  देख  लेने  िल आ पसीन क े ने िल. \nलड़ का  ददसस ोाँ माधमला  फोाँसल िल लड़कीक  नोकरी  ल ’ क ’ - जे  दुनूमे  सोाँ नोकरी  वकयो  एक्क े  टा  \nकरत  .लड़की  जौं  नौकरी  करए  लेल  चािैए तोाँ तखन  करए  जखन  नेना  सभ  स्क ू ल जाए  लागए  .ई शता \nएिन िल जकरा  सरला  मानत -अइमे  संदेि िल रघुनािक ेोाँ. \nवकि ु गप के ोाँ ल ’ क ’ शीला  सेिो असमंजसमे  िल - लड़का  सभस ोाँ पैघ िेटा .दू  टा  ददअर  िएत आ दू  टा  \nननदद  .ददअरक े ोाँ पढ़ेिाक जजम्मदारी  सेिो उठाि’ पवड़ सक ै त अछि भौजीक े ोाँ .ननददक  स्वाभावस ोाँ \nखौंझी  िोइत अछि- जरैवाली  आ एक  नै एकटा  िखेड़ा  ठाढ़  करएवाली  .झंझदटया  .पैघ िोइ के  कारण  \nहुनकरो शादी -वियािमे वकि ु नै वकि ु करए  पड़त .सासु  सेिो अखै न मरल  नै अछि-झगड़ाउ  आ सभटा  \nगपपर  मीन -मेख  वनकालएवाली  भेल  तोाँ आरो  मोस्ककल  .भ ’ सक ै त अछि, िुढ़ौती िड़की पुतोहूक संग \nकाटए  लेल  सोचए .सरला  अलग  नौकरी  करैत  रिए तखनो  ई झंझदट  कम  नै िोइिला अछि .ओ तय \nक े लक  जे  िेटीक ेोाँ िुझा -सुझा  क ’ वनणाय करि ठीक  िएत . \nदोसर  वियाि प्रस्ताव गा जीपुरक  .एकरास ोाँ उलटा  .लड़का  इलािािादमे  पा ोाँच िरखसोाँ कोलचिंग करैत  \nलोक  सेवा  आयोगक  परीक्षा  द ’ रिल िल .आइ.ए.एस .आ पी.सी.एस .क  सेिो .वपिला  िेर इंटरव्यू  धरर  \nजा  क ’ िोाँटा गेल  िल .गोर , नम्िर आ सुन्नर .अिेर-सिेर कत्तो नै कत्तो सेलेक्शन  वनभित िल .रघुनाि \nदोिारा  ओ गलती  नै दोिरािैक चािैत िल जे  एक  िेर क ’ चुकल  िल .दू  िरख पविने .जखन  लड़का  \nकम्पटीशन  द ’ रिल िल तखैन  विया मंगनीक  िल, िेरोजगार  िुजझ क ’ नै क े लखखन  ओ मुदा  जखन  तीन \nमास  िाद ‘सेलेक्ट ’ भ ’ गेल  तोाँ दाम  पचास  लाख  .िािसोाँ वनकछल  गेल  वियाि... .तोाँ ओकरा  वकि ु नै \nवकि ु िनिाक अछि आइ ने कास्ल्ि .िाप जीवन  िीमा वनगममे  उपप्रिंधक .िेटा असगरे - ने भाय , नै \nिविन .िापक एकटा  पैघ भाय  िल - सेिो नावल्द  .हुनकर संपभत्त सेिो भेटिाक  िल . \nशीलाक  झुकाव  अइ वियाि ददस  िल .एकरास ोाँ िोट पररवार  की  भेट  सक ै त िल क े करो ? नविये \nननददक  झंझदट , नै ददअरक  .जत ’ चाहू ओत’ रहू .जे ना  चाहू ओना  रहू .जे  चािी वएि करू  .नै वकयो  \nदेख ’ िला, नै रोकएिला  .नर्सिंग िोम आ अस्पतालक  जरूरी  भेल  तोाँ सासु  िाजजर  .िुढ़िाक ेोाँ िोवड़ \nसासु  नै जाएत  तोाँ मााँ तोाँ िेिे करए  .जतेक  ससुर , ओतेक  नविरा- दुनू  अिींक.  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n34 \n \nरघुनािक  नजररया  वकि ु आर  िल .हुनका  आजमगढ़िलाक  पक्का  नोकरी  आ भ रल -पुरल  पररवार  िेसी \nनीक  लावग  रिल िल .मुदा  ओ वनणाय सरलापर  िोड़ने िल . \nसरला  अप्पन वपताक े ोाँ देखलक - एतेक  कम  ददनमे  कत्ते िदछल गेल  अछि वपताजी  .खल्वाट  भ ’ गेल  \nअछि .मािसोाँ क े स उवड़ गेल  िै- कनपट्टीक े ोाँ िोवड़ क ’ .आगूक  दूटा  दा ोाँत जावन  कविया उखवड़  गेल  .\nठोकर  िैस गेल  अछि .क नी आर  झुवक  गेल  अछि आ िूढ़ सन िुल’ लागल  अछि. \nवपता  सेिो िेटी ददस  ताकलक - ओ सेिो िदलल -िदलल  सन लावग  रिल िल जावन  वकए ? आि ओ \nहुनका  कोनो  लड़की  नै, स्त्री लखाि  द ’ रिल िल .ओकरा  समीज -सलवारमे  देखैक  आदवत  पवड़ गेल  \nिल हुनका - शाइत  .मुदा  ओकर  जे  चेिरा एतेक  उदास  आ सुखाएल  रिैत िल, ओ एतेक  पवनगर  आ \nप्रसन्न वकए ? यएि नै, दुिर–पातर  देिमे भराव  आ आकषाण  सेिो आवि गेल  िल .ऊिड़-खािड़  समतल  \nसीनापर  गोलाइ  उभारक  संग पुष्ट नजरर  आवि रिल िल .रघुनािक  अनुभव  िता रिल िल जे  एना  \nकोनो  मदाक  संसगा आ िािक स्पशाक विना संभव  नै मुदा  मन  कवि रिल िल जे  एिन खान -पान क  \nसुववधा  आ वनश्ििंतताक कारण  अछि .ओ साड़ी -ब्लाउजमे  ठाढ़  अप्पन िेटीक ेोाँ आजमगढ़  िलाक  \nनजररस ोाँ देखिाक  प्रयास क े लक  . \nसरला  ओइ दुनू  वियािक ल ’ क ’ गंभीरतास ोाँ सुनैत रिल .िड़ी काल  धरर  . \n‘िोाँ, िाजू, अइ सभमे  कोन  पसीन िौ तोरा ?’ रघुनाि अंतमे  पुिलक . \n‘कोनो  नै .हुनकास ोाँ कि जे  ओ जतए  चािए, ओतए करए , िमरा नै करिाक  अछि.’ \n‘की ?’ रघुनाि अवाक  .हुनकर आोाँखख फाटल  रवि गेल  .ओ एकटक  देखैत  रिल - ‘सात  िरखसोाँ यएि \nसुनिा लेल  दौगैत  रिी?.’ \nरघुनाि अखड़ा  खाटपर  िैसल िल, आ शीला  सरलाक  िगलमे  पड़ल  प्लान्स्टकक  क ु सीपर .सााँझक िाि \nआाँगनमे उतरर  आएल  िल .सरला  मााँ-िापक सभस ोाँ दुलारू  िेटी िल आ मु ोाँि लागल  .रघुनाि अप्पन \nिेटा सभस ोाँ दूरी  िनौने िल, मुदा  िेटीसोाँ नै .जे  गप क े करो  सोाँ नै कवि सक ै त िल, सेिो िेटीसोाँ क ’ \nलैत  िल .िेटी िापक छलिाज  तोाँ करैत  िल मुदा  वकि ु किए-सुनए सोाँ पविने संकोच  नै करैत  िल. \n‘िम कवियो नै किलौं जे  अिााँ दौडू  .फालतूमे  दौड़ैत  रिी तोाँ एकरा  लेल  िम की  करि? पूि ू मााँ सोाँ, \nकतेक  िेर किने रिी जे  िमरा नै करिाक  अछि ब्याि.’ \n‘नै करिाक  अछि तोाँ की  असगरे  रििाक अछि- अइ तरिे?’ \n‘िम ई कविया किलौं? िम खाली  ई किलौं जे  िमरा वियाि नै करिाक  अछि जाइमे  लेन -देन  आ मोल -\nभाव  िोइत हुअए?’ \n‘कोन  वियाि अछि जाइमे  ई सभ  नै िोइत अछि? की  संजयमे  नै भेल ?’ \n‘ओकर  गप िोडू, ओ वियाि नै, सौदा  िल.’ \n‘तूोाँ की  कि’ चािै िि?’ रघुनाि आाँखख तरेर  क ’ ओकरास ोाँ पुिलक  आ चुप देखखक ’ खाटपर  पसरर  \nगेल  .कनी  काल  धरर  शांत  रिलाक  िाद ओ िाजल - ‘शीला , िुझाउ  ऐ लड़कीक े ोाँ .शिरमे रवि क ’ ओकर  \nददमाग  ख़राि भ ’ गेल  अछि.’  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n35 \n \nशीला  माि झुकाक ’ शुरूस ोाँ नोर  ििा रिल िछल .अप्पन नाम  सुनलाक  िाद विचकी छलअए  लागल - \n‘अिीं मािपर  चढेने िी .अिीं भोवगयौ  .जखैन  ई िी.ए .क े ने िल तखने  िम किने रिी जे  कराए  ददयौ  \nवियाि .तोाँ नै, अखैन  पढ़त .एम .ए .क े लक  तोाँ फ े र किलौं जे  पैघ भ ’ गेल  अछि, आि क रा  ददयौ  .तोाँ \nनै, अप्पन पएर  पर  ठाढ़  िएत िमर िेटी .नोकरी  करत  .आि देखू  एकर  रंग -ढंग? िम किने रिी दुवनयाक  \nचक्कर  लगािैसोाँ पविने जे  पविने एक  िेर पूछि छलअ  अप्पन दुलारू  िेटीसोाँ एक  िेर .नै पुिलौं, तोाँ \nभोगू .’ \n‘पापा , तामस  नै हुअए तोाँ िम वकि ु िाजी.’ सरला  सिज िल .परेशान  मााँ-िाप िल। \nसरला - ‘अिााँ आ मााँ िमर आाँखख छिऐ जइस ोाँ िम दुवनया  देखि  शुरू  क े ने िलौं .ओकरेस ोाँ िम देखलौं  \nजे  मदा  एकटा  िड़द अछि जकरा  एकटा  खुट्टा  चािी-अप्पन आरामक  लेल  .ओ खुट्टा  अिाोाँ लेल  मााँ िल \nआ सत-सत िाजू, की  मााँ अिाोाँ लेल  वववशता  नै िल.’ \n‘िन्न करू  ई फालतू  गप?’ \n‘पा पा , िम अिााँक ओ जजनगी  तोाँ देखने  िी जे  सभ  वकयो  देखने  अछि मुदा  िेस-कम  मम्मी  नै देखने  \nिएत .हुनका  की  पता  जे  ओ कतेक  खुशधमजाज  आ मजावकया  इंसानक  कवनया  अछि .िमहूोाँ कत ’ \nिुजझ सकल  िलौं, अिाोाँक ेोाँ घरमे ? यएि िुझै िलौं जे  िमर िाप तमसाइत --डपटैत  आ गुम्िराइत आ \nिा-िा करिाक  अला िे वकि ु नै जानै  िछिन .ई िािर देखख  क ’ जानलौं  जे  ओ लजाइत  सेिो अछि, \nमुस्करािैत  सेिो अछि, िंसी-मजाक  सेिो करैत  अछि आ आोाँखख–आोाँखखमे  गप सेिो करैत  अछि ... .\nआइ एतेक  ददन  िाद िम िुजझ सकलौं  जे  जखन  िम िाईस्क ू लमे िलौं तोाँ धमसेज  रेखा  मैडम  वकए  िमरा \nएतेक  प्रेम करैत  िल आ अिााँ लेल  वकए  लचिंता करै  िल.’ ई अंवतम  वाक्य  अंग्रेजीमे  ओ िाजल।  सरला  \nजकरा  शीला  नै तोाँ िुझलक  िा सुनलक  मुदा  रघुनाि तामसमे  िैछस गेल - ‘फालतू  गप िन्न करू , साफ़ -\nसाफ़  कहू अिाोाँक ेोाँ वियाि करिाक  अछि िा नै.’ \n‘जखन  करिाक  िएत क ’ लेि, अिााँ वकए  परेशान  िी.’ \n‘ताइस ोाँ वक  िम जजिै िी, मरर  नै गेलौं .’ \n‘अिााँ नै क ’ सकि पापा  .िम जानै  िी अिाोाँक ेोाँ, ताइस ोाँ िोडू.’ \n‘जखन  संजयक े ोाँ िदाास्त क े छलऐ  तोाँ अहूोाँक ेोाँ क ’ लेि, कहू तोाँ.’ \nसरला  कनी  काल  धरर  चुप रिल आ रघुनािक ेोाँ देखैत  रिल - ‘कोनो  सुदेश  भारतीक  ख्याल  अछि \nअिाोाँक ेोाँ?’ \n‘एक  तोाँ वएि अछि तोिर धमजाा पुरक  एस.डी.एम .’ \n‘कोनो  दोसरो  अछि की ?’ \nरघुनाि ददमागपर  जोर  दैत  िाजल - ‘एक  कोनो  भारती  भारती  क ’ कए  िल जे  तोिर संग एम .ए .मे  पढैत \nिल.’ \n‘आ ओकर  िड़ाइ करै  िलौं अिााँ .वएि अिााँक ेोाँ िाजार  ल ’ क ’ जाइ  िल.’ \n‘िोाँ, नीक  िौड़ा िल .मुदा  चमार  िल.’  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n36 \n \n‘धमजाापुरिला  वएि भारती  अछि, जेकरा  अिााँ नीक  किैत रिी.’ \n‘तोाँ?’ रघुनाि ववस्मयस ोाँ ओकरा  घुरैत  रिल . \n‘तोाँ की ? ओकरा  संग ब्याि करिाएि अिााँ?’ \nरघुनाि खाटपर  फ े र पसरल , ओइसोाँ पविने शीला  क ू िी भ ’ कान ’ लागल  .रघुनाि आकाश  ददस  दुनू  िाि \nउठे लक - ‘िे भगवन  .ई की  क ’ रिल छिऐ िमरा संग .लाला  तोाँ तैयो ठीक  िल मुदा  आि की ? िम की  \nकरि? क े करा  मु ोाँि देखाएि ? ...ओ पागल  जेना  वकिो सोाँ वकिो िकझक  करए  लागल . \n‘मााँ, ई तोाँ सात  िरखसोाँ लोकक  दरिज्जे -दरिज्जा  धघधघयाइत  वफर  रिल िछि आ एतेक  िरखसोाँ ओ \nिमरासोाँ खेखवनया  क ’ रिल अछि- पूरा  सम्मान  आ इज्जतक  संग .कोटास ोाँ सिी मुदा  पी.सी.एस .\nअछि .देखै -सुनैमे  क े करोस ोाँ कम  नै .िमर नौकरीस ोाँ सेिो ओकरा  परिेज नै .कखनो  कोनो  िदमाशी  सेिो \nनै क े लक  िमरा संग .कोनो  एिन ऐि सेिो नै िै ओकरामे  .िम एखन  धरर  ‘िोाँ’ नै क े ने िी मुदा  सोछच लेने  \nिी जे  करि तोाँ ओकरे  संग.’ \n‘ओकर  िाद घुरर  क ’ कवियो पिाड़पुर नै अइवियें .अप्पन मु ोाँि नै देखाएि  .ई याद  राखखिें .’ रघुनाि ठाढ़  \nभ ’ गेल - ‘आि जाउ  एत’सोाँ .कोनो  जरूरत  नै तोिर .मरर  गेलौ  मााँ-िाप.’ \n‘रावत  भ ’ रिल अछि .अइ काल  कत ’ जाएत ?’ शीला  िाजल . \n‘चािे जत ’ जाए , जाए .’ \nसरला  मुस्करािैत  िैसल रिल-‘एखन  किााँ क े ने िी? अखैन  तोाँ रवि सक ै िी.’ \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n37 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n9 \nसरला चछल गेछल , मुदा रघुनािक सुख -शान्न्त लऽ गेछल।  \nरघुनाि कतेक रावत सुवत नै सकल। हुनका नीन नै आवि रिल िल। कोन जन्मक पाप िल जे ओ ऐ \nजन्ममे भोवग रिल िल। िच्चा सभक ेँ  एिन संस्कार कतऽसाँ भेटल िलै जे ओ ऐ जन्ममे भोवग रिल \nिल। संजयक ेँ  वकयो नै भेटलै - नविये ठाक ु र, नविये िाभन, नविये भूधमिार; भेटलै ताँ लालाक लड़की। \nतकर िादो ओ ओइ लाएक िल जे मुाँि देखा सकए , मुदा ई सरला। ओ ककरा मुाँि देखाएत। कतऽ मुाँि \nदेखाएत।  \nलड़कीक अप्पन तक ा  िलै , जे ओ जाइत -जाइत सुना गेल िल। जे भी गलत काज करैए , ओ ओकर \nपक्षमे तक ा  गदढ़ लैए। उिो ई तक ा  गढ़ले िल- अिााँ दोसराक शतापर वियाि कऽ रिल िी, एतऽ िम \nवियाि करि मुदा अप्पन शतापर, अिााँ िमर स्वाधीनता दोसराक िािमे िेछच रिल िी, एतऽ िमर \nस्वाधीनता सुरभक्षत अछि , अिााँ अतीत आ वतामानसाँ आगू नै देखख रिल िी, िाँ, िम भववष्य देखख रिल \nिी, जतऽ स्पेसे -स्पेस अछि। \nस्पेसे-स्पेस, ऊहूाँ। स्पेस माने की। आरक्षण आ कोटाक अलािे एकर कोनो मतलि अछि ? एतिे नै, \nआरक्षण नै िेवतयै तऽ भारती क े करो ने क े करो दुआरर जाइत िेवतयै आ पढ़य -छलखय कऽ िादो नग्रमे \nररक्शा खींचैत िेवतयै। अिीं किैत रिी जे एकदम गधा अछि , वकि ु  नै िुझैत अछि। आइ पी.सी.एस. भऽ \nगेल ताँ ओकरा जेिन वकयो नै।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n38 \n \nओ अप्पन मनक िोझ वनकाललाक िाद िल्लुक अनुभव कऽ रिल िल वक पािााँसाँ कोनो िल्ला सुनाइ \nदेलक ै - यौ मास्टर सािेि। जमायक की िाल अछि ? आ कनी -कनी हुनका लागै िल जे ई िल्ला पािााँ टा \nसाँ नै, आगूसाँ सेिो- िाम-दविनसाँ सेिो, ऊपर -नीचााँसाँ सेिो आवि रिल िलै। चारू ददससाँ। गाम-घर , \nआस-पड़ोस, जान -पविचानक सभ वकयो हुनकर जमायक ेँ  लऽ कऽ लचिंवतत िलवन मुदा हुनकासाँ िाँसी \nकऽ रिल िलवन। ऐ िीच नै जावन वकम्िरसाँ कोनो िच्चाक वकलकारी सुना पड़ल आ ओ हुमचैत हुनका \nददस अप्पन नाखन्ि-नाखन्ि िााँवि पसारर देलक- नाना , ई देखू की अछि। ओ ओकर िािसाँ एकटा कागज \nलेलछि , जे हुनकर परोक्षमे चमटोलसाँ झूरी देने गेल िल। ई वनमंत्रण पत्र िल झूरीक पोतीक। ताँ आि \nयएि हुनकर ददयाद आ लगीचक अछि। नोत -िकार आ खानपीन आि हुनक े  संग िेिाक अछि, गेल \nअप्पन ददयादिाद।  \nरघुनाि वनिय क े लक जे आि ओ वालण्टरी ररटायरमेंट लऽ लेत। ओ शीलासाँ अप्पन ई इच्छा ितौलक \nजे आि ओक रा नोकरीक जरूरत नै िै। ई नै ितौलक जे ओकरा वी.आर.एस. आ सस्पेंशनमे साँ एकटा \nचुनिाक िै आ ऐमे यएि ठीक िै जे ओ करिाक लेल सोछच रिल अछि।  \nचन्रमाक रोशनी पसरल िल , अगिनक। \nअकास साफ िल। आध आंगैन इजोररया िल , आधमे िाि। चन्रमा सोझे रघुनािक चेिरा देखख -देखख \nमुस्करा रिल ि ल। ओ ओकर जल्दीसाँ िटिाक आसमे िल मुदा ओ अप्पन ठामसाँ िटिाक नाम नै लऽ \nरिल िल। ओ हुनका नजरर गारर कऽ देखैत रिल आ हुनका लागऽ लगलवन -जेना चांद ऐना अछि आ \nओकरामे लखाि पड़ऽ िला दाग हुनकर मुाँिक झाइ।  \nगामक छसमानक पारसाँ शुरू भऽ जाइत अछि क ु छसयार आ रािररक खेत , जतऽसाँ नरविया एक्क े  संग \nहुआाँ-हुआाँ शुरू क े लक। \nगामसाँ क ु क ु ड़ सेिो ओिी भावसाँ उतारा देलक आ जना देलक जे ओ सभ सेिो सुतल नै अछि।   \nशीलाक खाट रघुनािक कातेमे िलै आ ओ सुतछल िछल।  \nपछिला कतेक ददनसाँ रावतमे यएि भऽ रिल िल। रघुनाि रतजग्गा कऽ रिल िल आ शीला गप करैत \nसुवत जाइत िछल।  \nरघुनाि उदठ क ऽ िैस गेल। इजोररयामे ओकर मुाँि देखलक। भरल -भरल गोल गोर चेिरा आ नाकक \nलोलपर चमक ै त चन्रमाक वकररण। एकरासाँ पविने ओ हुनका सददखन पटायल देखने िल , सुतल नै। ओ \nएकटकसाँ वनिारैत रिल हुनका। ओ करौट लेने िल आ ओकर चेिरा रघुनािे ददस िल। ओकरासाँ सात \nिरख िोट, मुदा उमेर ओकरो नै िोड़ने िल। ओकरा भीतर प्रेम घुमरऽ लागल - िाँ, आिो सुन्नरर िल \nहुनकर स्त्री। ओकरा लागल , ओ कवियो ठीकसाँ प्रेम नै क े लक हुनका। ओ िाि िढ़ा कऽ हुनकर \nब्लाउजक एकटा िटन खोछल देलक , चुप्पे दोसर , फ े र तेसर। सुतल िाती जेिन नीनसाँ जावग गेल, \nक ु नमुनेलक आ फ े र घुरऽ लागल। वििौनपर झुक ल -झुकल। ओइमे जान िाकी िल।  \nओ उठल आ हुनकर िगलमे पटा रिल। शीला ठाम िनौलक हुनका लेल आ आाँखख िन्द क े ले -क े ले \nअपनाक ेँ  हुनकर आभश्रत कऽ देलक। आाँखखक ेँ  खोलिाक प्रयोजन नै िलै, हुनकर ओंगरी देिक सभटा \nकोन -अंतरासाँ पररछचत िल। ओ िड़ काल धरर एक -दोसराक देिक भीतर ओइ चीजक ेँ  ताक ै त  रिल, जे \nनै जावन कविया अप्पन ठाम िोवड़ कऽ चछल गेल िल। रघुनािक ेँ  लावग रिल िल - नै, कत्तौ नै अछि,  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n39 \n \nकत्तौ ने कत्तौ ऐ िा ओइ देिमे अछि सत्ते मुदा जौँ सच्चे िेवतऐ ताँ कतऽ जैवतऐ। परेशान भऽ िावक-िाररे \nओ अप्पन मुाँि शीलाक िातीक िीचमे धाँसा देलक आ शांत पवड़ गेल।  \nमन नै कऽ र िल अछि, ताँ िोड़ू।- शील आस्तेसाँ िाजल। \nकनी काल धरर रघुनाि वकि ु  नै िाजल , फ े र एक िेर विचकी लेलक।  \nशीलाक ेँ  लगलै जे ओकर िातीक िाम ददससाँ जे गरम चीज वििौनपर टघरर रिल अछि , ओ नोर छिक। \nरघुनािक नोर। ओ हुनकर उघारल पीठ ससारलक - आस्तेसाँ। \nमन ताँ कऽ रिल अछि, देिे संग नै दऽ रिल अछि।- टूटल सांसे रघुनाि िाजल।  \n-ताँ ऐमे दुखी िेिाक की गप अछि? िोइत िै एना कखनो-कखनो।  \n-नै, ई आि कखनो कालक गप नै लावग रिल अछि , शीला।  \n-िड़ तनावमे रवि रिल रिी ऐ िीच। तइसाँ एना अछि। \n-नै, नै, फ ु छसये मोन नै ििटारू। िम ओइ लीखक ेँ  चीखन्ि गेलौं, जइ िाटे चछल कऽ ई देिमे पै सैत अछि। \n-क े  ऊ। \n-िुढ़ापा। रघुनाि िाजल आ क ू िी भऽ कानऽ लागल।  \nशीला ओकरा पकवड़क ेँ  िैसौलक आ सांत्वना दैत िाजछल - एिन वकि ु  नै अछि। ददमागी भूत खाली। \nविना काजक सोचैत रिै िी, रावत -ददन। िम कोनो छशकाइत क े ने िी कवियो? आर की चािै िी। \nसददखन जवाने रिि की ? ओना , ई सभ िेटी-िेटा लेल िोवड़ ददयौ। िमर -अिााँक उमेर िोड़े अछि ई सभ \nकरिाक।  \nअगला चाररम आ पााँचम ददन सााँझमे जखन रघुनाि कॉलेजसाँ घुरल ताँ शीला ओकरा खिरर क े लक जे \nटेस्ट दऽ कऽ धनंजय आवि गेल अछि। ओना जौं ओ खिरर नै कररवतऐ तखनो ओसारपर िाइक ेँ  ठाढ़ \nदेखख कऽ ओ िुजझ गेल िल। कपड़ा िदछल कऽ जखन ओ िा िर आएल ताँ धनंजयक ेँ  देखलक। पुिलक - \nऐिेर क े िन भेल पचाा। \n-िड़ नीक। वनकाछल लेि ऐिेर। \n-पााँच िरखसाँ यएि गप सुवन रिल िी। सभ िेर वनकाछल लै िी। \n-एस.सी., एस.टी. कोटा आ घटल सीटपर िमर सक नै अछि। ओकरा लेल िम की करी ? \nरघुनाि ओकर कोना उतारा नै देलक। ऐ िीच शीला िाप -िेटा लेल  चाि लऽ कऽ आएल। चुपचाप चाि \nवपिैत रिल। चुप्पी राजू तोड़लक - सुनने िी, अिााँ समएसाँ पविने ररटायरमेंट लैिला िी। \n-लैिला नै , लऽ लेने िी। आइ छचट्ठी देलौं।  \n-एना वकए क े लौं अिााँ। \n-ई िमरासाँ नै, अप्पन भाइ संजयसाँ पुि ू । शीला ददस देखैत रघुनाि िाजल।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n40 \n \n-संजय ताँ अछि नै, िम िी। कोनो वनणाय लेिासाँ पविने अिााँक ेँ  िमरा ितािैक ताँ चािी िल। \n-ितैवतऐ ताँ अिााँ की करवतऐ। हुनकर चेिरा कनी काललेल खखचा गेल , एक क े र िाँ देखलौं, दोसर क े र नै , \nनै सुनऽ चािैत रिी। आ अखन ओ ददन नै आएल अछि जे िम अिााँ सलाि पर चली। \nधनंजय हुनका दैखैत रिल। फ े र मााँ ददस देखलक। शी ला माि झुक े ने िैसल रिल , वकि ु  नै िाजल। \n-अिााँक ेँ  वनणाय लैत काल िमरा लऽ कऽ सोचिाक चािी। अखन अवनभिते अछि िमर भववष्य।  \n-ई सोचैत-सोचैत िम िूढ़ भऽ गेल िी। अिााँ िाछलग िी आि। अप्पन अपने देखू।- रघुनाि खखछसयाइत \nिाजल।  \nऐ उत्तरसाँ धनंजय मसोछस कऽ रवि गेल। ओ आससाँ मााँ ददस देखलक जे ओ वकि ु  िाजए।  \n-अिााँक ेँ  ई िुधध दीदी आ संजयक कालमे वकए नै आएल िल , िमरे कालमे वकए आवि रिल अछि।   \nलाक ेँ  खराि लगलै। ओ टोकलक - चुप रि राजू , कखैन की िाजिाक चािी , िुझैत नै छििीं की। \n-सभ िुझै िी मााँ, एत्ते िुरिक नै िी। पता नै वकए, िमरोसाँ ईष्याा करै िछिन ई। अिााँ ताँ िुजझते िी जे \nटेस्टक कोनो भरोस नै अछि , यएि सोछच िम नोएडाक एकटा मैनेजमेंट इंस्टीट्यूटक पता क े ने िी। \nइंस्टटीट्यूट ताँ आरो िै, मुदा रेट िड्ड िै। यएि िै जे नीक अछि आ अप्पन सीमाक सेिो। दोसरासाँ \nडोनेशन तीन लाख मुदा िमरासाँ अढ़ाइ लाख लऽ रिल अछि। सभटा धमला कऽ ए क िरखक खचा िि \nलाख टका पवड़ रिल अछि। आ आि। जखन िमर िेर आएल ताँ ई ररटायर भऽ कऽ घर िैछस गेल िछि। \nअपनाक ेँ  िमर ठामपर राखख कऽ सोछचयौ ने।  \nरघुनाि सुनैत चुपचाप िैसल रिल। \nशीला हुनका देखलक आ ओ शीलाक ेँ । वकयो ककरोसाँ नै िाजल।   \nरघुनाि उदठ कऽ भीतर गेल आ कनी कालक िाद नोटक ग ड्डी संग आएल। \n-ई छलअ साढ़े चारर लाख। िाकी िचल िऽ मासमे लऽ जाएि। ओ गड्डी ओकर आगू फ े क देलक आ \nओतऽसाँ िदट गेल। \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n41 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n42 \n \n \n \nदू  \n \n \n \n1 \nिड़ समए लावग गेलै रघुनािक ेँ  घरपर रििाक आदवत पकड़ैमे। ओ रिल ताँ गाममे मुदा गामक नै रिल।  \nगाममे ओ नै रिल ताँ ओ गाममे  की कररवतऐ। पिाड़पुर जाए लऽ चािैत िल , अप्पन गािी, िसविट्टी आ \nपाखैरक कारण - जतऽ छचड़ैक िोली आ गाय -मिीसक वडररएनाइ आ िड़दक घंटीक टनटनसाँ गाम \nगनगनाइत िल , मुदा आि गाि कदट गेल िल। िसविट्टी साफ भऽ गेल िल आ पोखरर धानक खेत \nिवन गेल िल। गािीक िीचसाँ एकटा निरर गेल िल, जकर कातमे प्राइमरी स्क ू ल खुजज गेल िल।  \nओकरे िगलमे दवाइक दोकानक लेल जमीन घेर लेल गेल िल।  \nआम्िेडकरक गाम भेलाक िाद पिाड़पुर तेजीसाँ िदछल रिल िल। गाममे विजली आवि गेल। क े िलक \nलाइन वििा गेल िल। अखिार लऽ कऽ िॉकर आिऽ लागल िल। वकि ु  घरमे टीवी , पंखा आ फोन \nलावग गेल िल। सड़कपर खडंजा वििा गेल िल। खपरैलक वकि ु  मकान रवि गेल िल , िाकी सभ \nपक्का िल। जे पक्का नै िल , तकर आगू ईंटा खसल नजरर आवि रिल िल।  \nरघुनाि अपनाक ेँ  टी.वी. आ अखिारमे व्यस्त राखऽ लागल। शौक ताँ उपन्यास पढ़ैक िलै मुदा उपन्यास \nकॉलेजक पुस्तकालयमे िलै जतऽ जाएि ओ िंद कऽ देने िल। िाँ , ओ वएि उपन्यास दोिारा पदढ़ रिल \nिल, जकरा कवियो ओ पदढ़ गेल िल। मासमे एकाध िेर नगरक पेंशन ऑवफसक चक्कर ओ जरूर \nलगा लै िल। गाममे ओ नविये ककरो कतय जाइ िल , नविये हुनका कतय वकयो आिै िल। ओ \nलड़का -िच्चाक छलखाइ -पढ़ाइक ेँ  काज िुझै िल, िाकी काज ताँ फालतुए। सम्मान सभ करै िलै , िोट -\nपैघ सभ , मुदा अगुआएल वगासाँ िेसी वपिड़ल आ दछलत। तइसाँ रघुनाि हुनकर वकताि-कॉपीसाँ लऽ कऽ \nनाम छलखेिाक फीस आ फीसक माफी लेल जे कऽ सक ै  िल , करै िल। ओ गामक प्रपंच आ \nराजनीवतसाँ वनर्लिंप्त िड़ सोझ-सरल आ सज्जन लोकक रूपमे सििक वप्रय िल।  \nमुदा ओ सििक वप्रय नै िल। ठक ु रानक , ज करा ओ अप्पन ददयाद -िाद किै िल, ओकर लड़का ओकरा \nपसंद नै करै िल आ तकर कारण िलै एक ताँ जखन मंडल आयोग लागू कएल गेल ताँ तकर स्वागत \nकरैिलामे कॉलेजमे असगरे अगुआएल वगाक अध्यापक रघुनाि िल।  \nदोसर जखन -तखन चमटोलक िरवाि िड़तालक धमकी दै िल , ओ मानै िल जे से वाजजि अछि आ \nहुनकर सभक िक अछि। \n-उपाए की अछि, से ताँ िताउ?  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n43 \n \n-उपाए अछि। चािे ताँ हुनकर मांगपर सिानुभूवत संग ववचार करू िा फ े र एकटा रैक्टर कीनू। आ वकएक \nताँ अपनामे साँ वकयो ऐ औकावतक नै िी, जे असगरे कीन सकी , तइ दुआरे िरक पािााँ दाम िाखन्ि ददयौ, \nजे सभ लोक धमल कऽ कीनी।  \nई गप्प भेल िल िब्िन कक्काक दरवाजा पर जखन ददयाद -िादक सभ िड़-िोट जुमल िल। चलाएत \nके ? ड्राइवरक संग िेल्पर चािी, खलासी चािी।  \nअप्पन ई िौड़ा सभ जे पछिला सात -आठ िरखसाँ क ं पीदटशनक नामपर गामसाँ नग्र आ नग्रसाँ गाम \nमोटरसाइवकलपर घूम -फीर कऽ रिल अछि, जखन नोकरीक कोनो आस नै ताँ यएि करए। रघुनाि िाजज  \nताँ गेल मुदा ओकरा लगले लगलै जे गलती भऽ गेलै।  \nिौड़ा सभ विख -सविख भऽ गेलै , आाँखख लाल भऽ गेलै। मुदा आगू िुढ़ -पुरान िलै , से मसोछस कऽ रवि \nजाइ गेल। ओइमे साँ वकि ु  ररसचा कऽ रिल िल , वकि ु  कोलचिंग कऽ रिल िल, वकि ु  क े र अंवतम चांस \nिलै क ं पीदटशनक , वकि ु  क ं पीदटशनक इंटरव्यूक तैया री करै जाइ िल आ ओइ िीचमे कोनो तरिक \nिाधा नै चािै िल। एिन तरिक प्रस्ताव अपमानजनक िलै ओकरा लेल। ई ताँ वकयो नै जानै िल जे \nककर भाग्यमे की छलखल िै ? आ की कितै लोक , यएि जे रैक्टर चलािैक लेल क े ने िल एम.ए. , \nएम.एस.सी. आ पी.एच.डी.।   ओकरा सभक ेँ  जे कितै से ताँ कििे करतै- अिााँ की कििै? अिााँ ताँ िाप \nिी। सभटा लाज -धाख घोरर कऽ पी गेल िी की ? \nमुदा ओकरामेसाँ वकयो िाजजवतऐ , ओकरासाँ पविने आित स्वरमे िब्िन कक्का िाजल- रग्घू। जाए ददयौ। \nकी कवियौ तोरासाँ? तोिर िेटा एकर िालत मे िेवतऐ ताँ आइ एना नै िाजजवतऐ। \nरघुनाि उदठ कऽ घर घुरर आएल , चुपचाप।  \nओकरा दुख िलै जे ओ ओतऽ जे गप किने िल , ओइ िौड़ा सििक िाप ओकरा सभसाँ किै िल-\nकोदढ़या , अिारा। ई गप क े करोसाँ नुकाएल नै अछि जे कोलचिंग, फामा , टेस्ट ओकरामे साँ कतेक लेल नग्रक \nदोस्तसाँ धमलै-जुलैक ििन्ना िलै। ई रघुनािे टा नै, ओकर सभक गार्जिंयन सेिो िुझै िलै जे ओकरा सभ \nलेल  कोटा िा आरक्षण एकटा सिज कवच िवन गेल िै , जकर प्रयोग ओ सभ अप्पन असफलताक ेँ  \nनुक े िा लेल करैत अछि। मुदा ऐ समस्याक जे िल सुझौलक तइसाँ िेटे सभ टा नै िाप सभ सेिो खराि \nमावन गेलै।  \nएकर िादसाँ नविये कवियो वकयो रघुनािक ेँ  िजौलक ै, नविये ओकरासाँ पुिलक ै  आ नविये ओ कोनो \nसलाि दे लक। िाँ, ओकरा कतय एकमात्र आिऽ िला रवि गेल िलै िब्िू पिलवान। ओ वकए आिै िलै \nआ सेिो शुरूिेसाँ- तकर उत्तर नविये िब्िू लग िलै, नविये रघुनाि लग। ककरो पुिलापर एतिे टा \nकिवतऐ- नीक लागैए। शांवत भेटैए। ओ जखन आिै िल ताँ गााँजा , भीजल साफी , छचलम , डोरक टुकड़ा \nआ सलाइ -काठी संग आिै िल। असगरे वनश्ििंतीसाँ दम लगैवतऐ। आ खाटपर पटा रिै िल। एम्िर वकि ु  \nसधुआ गेल िल। जखन -तखन िाजज उठवतऐ - मास्टर कक्का , पता नै वकए आि जीयैक मन नै करैए।  \nएक िेर हुनका चुप आ उदास देखख कऽ रघुनाि पुिलक - की गप अछि िब्िू। ऐ तरिे वकए पटायल िी? \nिब्िू आाँखखक ेँ  िंद कऽ िाजल- कक्का , आइ भोरमे िजरंग िलीक सपना आएल िल। िाजल , िब्िू। \nअिााँ जे पाप कऽ रिल िी, ओकर प्रायभित सेिो अिींक ेँ  करऽ पड़त, दोसराक ेँ  नै। \n-जखन अिााँ जानै िी जे पाप अछि , ताँ वकए करै िी? \n-िम देखखते िेिस भऽ जाइ िी मास्टर कक्का , की ितािी अिााँसाँ?  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n44 \n \nरघुनाि ददसा -फरागत लेल जैिा क तैयारी कऽ रिल िल , िाजल - मुदा िब्िू, िम एकटा गप अिााँसाँ कवि \nरिल िी, ख्याल राखि। जखैन धरर हुनकर िड़ताल चछल रिल अछि , ताधरर विसैररयो कऽ चमटोल ददस \nपएर नै राखि। कोनो भरोस नै अछि ककरो।  \n-गप ताँ ठीक े  कवि रिल िी कक्का, मुदा एकटा िमर गप अहूाँ सुवन छलअ। जौं ढोल िजाएत , ताँ पािर \nपड़ै िा िज्जर खसए , िम नै सुनि, नविये देखि- चछल देि। \nजखन अिााँक ेँ  ककरो गप मानिाक े  नै अछि, ताँ जे इच्छा अछि, से करू। रघुनाि िड़िड़ाइत छसमान ददस \nचछल गेल , जजम्िर िब्िन लसिंिक पंप्पिंग सेट िल। \nई िड़तालक सातम ददन िल।  \nअषाढ़ शुरू भऽ गेल िल आ ऐिेर पावन खूि िररसल िल।  \nिरवािा एिन कालमे िड़ताल क े ने िल - खेतक जोत , िोवन आ क े राक ेँ  लऽ कऽ। िरवािी आ खेतक ेँ  लऽ \nकऽ। िािा आदमक जमानासाँ चछल आिैत रेटपर काज करिासाँ मना कऽ देने िल िरवािा सभ। िीच -\nिीचमे िड़ताल क े ने िल ओ सभ, मुदा ठाक ु र सभ िोवन कनी िेसी िढ़ा देने िलै आ ओकरा सभक ेँ  \nिुझा -सुझा कऽ ठीक  कऽ देने िलै। मुदा ऐिेर आर -पारक लड़ाइ िल। ऐमे गोिर पािैिाली ओकर िौंड़ी \nआ स्त्री  सभ सेिो िलै। पररणाम ई भेलै जे खेतमे लागल पावन सुखाए लागल िल , चरनीपर िान्िल \nमाल -जाल लगिी -गोिरमे उदठ-िैस रिल िल आ पूरा ठक ु रपट्टी गंदगीसाँ भरर गेल िल। \nऐिेर िड़ताल िुझैमे ठाक ु र सभ चूवक  गेल िल। िरवािा िावक-िार कऽ नै आएल आ नविये खेखवनया \nक े लक , नविये ओकर चूस्ल्ि धमझेलै। जरूरी पड़लै ताँ अविरपट्टी गेल , एम्िर नै आएल। पूरा इलाकाक \nचमटोलीक भववष्य पिाड़पुरक िड़तालपर आभश्रत िलै - ओ सभ से िुजझ जाइ गेल िल।  \nठाक ु र सभ रावत भरर िब्िन लसिंिक द्वारपर पंचायत करैत िल आ मुंसफ , जज , मजजस्रेट , कलक्टर , \nएस.पी., इंजीवनयर , डॉक्टर नै भऽ सक ै िला हुनकर िौड़ा सभ हुनकर पंप्पिंग सेटपर िैसकी। ओ सभ \nददन सााँझ आठ िजे धरर ओतऽ जुमै िल , कवियो गााँजाक दम लगािैत िल , कवियो दारूक िोतल \nखोलैत िल आ चमटोलीक ेँ  सददखन सैंतिाक योजना िनािैत िल। कोना सैं तल जाए , कखैन सैंतल \nजाए , सैंतिाक लेल तरीका की हुअए - ई सभटा समस्या िलै जइ लऽ कऽ ओ सभ गंभीरतासाँ ववचार \nकरवतऐ आ तेसर वगलास धरर पहुाँचैत ओ सभ कोरस गािऽ लागै िल।  \nगािैत चलू, गािैत चलू, एक ददन अहूाँक जमाना आएत।  \nजविना ई खत्म िेवतऐ तविना इंटरनेशनल लुक भऽ जाइ जाइत िलै - मनमे अछि ववश्वास। िो िो मनमे \nअछि ववश्वास िम िएि कामयाि, एक ददन।  \nइ काल रामभरोस दुिे , जे पड़ोसी गामक िल आ भंगेड़ी िल आ ओकरा िोवड़ ऐ मंडलीक वनअधमत \nसदस्य िवन गेल िल- पतरा खोछल कऽ ददन देखैत रिवतऐ जे सैंतिाक वतछि कोन हुअए ? ओ मुहुता ताँ \nिता देने िल- क ृ ष्णपक्षक अमाव स्याक रावत , मुदा कोन मासक अमावस्या हुअए , ऐ लऽ कऽ आश्वस्त नै \nभऽ पावि रिल िल। \nओम्िर िड़ताल खखचैत जा रिल िल आ गद्दरर फछसलक आस खतम भऽ रिल िलै।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n45 \n \nओइ काल एक ददन निरक रस्ते एकटा रैक्टर धड़ -धड़ करैत आएल िल आ अविरपट्टीमे दशरि राउतक \nदरिज्जापर ठाढ़ भऽ गेल।  \nओकरा लऽ कऽ आिऽ िला आन वकयो नै जसवंत िल - दशरिक िेटा। \nदशरिक ेँ  चारर टा िेटा िल- दूटा गाममे आ दूटा मध्यप्रदेशक कोरिामे। गामिला दूध आ खोआक \nव्यवसाय करैत िल आ कोरिािला िलवंत कोछलयरीमे ठ े कापर लेिर सप्लाइ करैत िल। आ जसवंत \nदेसी दारूक भट्टी चलािैत िल।  \nजसवंत जाधरर गामपर िल लुच्चा , ल फ ं गा आ लतखोर मानल जाइ िल। भागलो िल ताँ िापसाँ \nमारापीटी क े लाक िाद। शुरू -शुरूमे मध्यप्रदेशसाँ पुछलस आएल िल , एक -दू िेर तक ै त, मुदा िादमे सुधरर \nगेल कनी -मनी। एम्िर जखैन गाम आिै िल - भैया , िािू, कक्कासाँ नीचााँ ककरो नै किै िल। किै िल \nजे परदेसमे सभ वकि ु  अछि , इज्जत नै अछि । चािी जतेक कमा छलअ , रिि दूइये नंिरक आदमी।  दू \nनंिर माने दू कौड़ी। आि ओ सभ वकि ु  िोवड़-िावड़ कऽ गाम -जिारक सेवा करऽ चािै िल। संजोगे िलै \nजे ओ पछिला एक -दू िेर जखन -जखन गाम आएल , गाम िड़तालक चपेटमे िल। ओ नै एम्िर िल , नै \nओम्िर। ओकर उठि-िैसि दुनू ददस िल-ठाक ु र ददस सेिो, िरवािा सभ ददस सेिो। ओ अप्पन ददससाँ \nदुनूक िीच सुलि-समझौताक पूरा कोछशश क े लक , मुदा नजदीक एिाक िदला दुनू एक -दोसराक आर \nववरुद्ध िोइत गेल।  \nजयवंत ओइ दुनूक ेँ  जवाि देलक रैक्टर आवन कऽ , जे सभ वकचवकचिैत रिैत िलै जे अिीरक िुधध \nओकर ठ े हुनमे िोइत अछि (तइसाँ कारण ओ सभ ठ े हुनक िीच िाल्टी दिा कऽ गाय आ मिीस दुिैत \nअछि)। \nरैक्टर खेतमे ठाढ़ िल - रॉली , कस्ल्टवेटर , िावेस्टर आ थ्रेशरक संग, गेंदाक माला पविरने। ओकर कातमे \nखाट पर डंटा लऽ कऽ दशरि िैसल िल। गामक नेना सभ ओकरा घेरने िल - वकयो ि ू  कऽ देखऽ चािै \nिल, वकि ु  रॉलीपर चढ़ऽ चािैत िल। दशरि तमसा रिल िल आ डंटा पटवक कऽ ओकरा सभक ेँ  भगा \nरिल िल। \nजाधरर किा आ िवन नै भऽ जाइ िल ताधरर लोकक नजररसाँ िचा कऽ राखैक िलै ओकरा।  \nभगवंत उफ ा  भग्गूक जजम्मा दोसर काज िलै। ओ कॉपी आ कलमक संग इम्िरसाँ उम्िर भाग -दौड़ कऽ \nरिल िल। वकसानक लेल सभसाँ मुस्ककल आ परेशानीक िल ई मा स। अगिनक खेत तैयार िल , खेती \nपिता भऽ रिल िल, जल्दीसाँ जल्दी जोताइ आ रोपनी करिाक िलै , तकर िाद रिीक नंिर िल। िड़ \nमौकापर आएल िलै रैक्टर। तारीख लेल लूदट मचल िलै , भाड़ा चािे जे छलअ , िीघाक विसािे। आर \nभाड़ा सेिो की लेिाक िलै -वएि जे रेट िाखन्ि देने िल, दू कोस दूरक इ किालपुरक काशी लसिंि अप्पन \nरैक्टरक।  \nकिा लेल अखन तीन ददन िाकी िलै आ इम्िर अवगला तीन मासक सभटा तारीख िुक।  \nदशरि जकरा ककरो पुिै िल , तकर ताँ िुझू भाग्ये। हुनका पुिैिला वएि िल जे नव घर-दुआर िनिा \nरिल िल, मादट आ खपरैलक घर खसा कऽ। जखन विजली आवि गेल िल ताँ ओइ स्टैंडरक  घर चािी। \nदीया िाती आ लालटेन िला नै। एिन लोकसभ पिाड़पुरेटा मे नै , पास -पड़ोसमे सेिो िल। ककरो पजेिा \nचािी, ककरो सीमेंट , ककरो िालु , ककरो वगट्टी , ककरो लोिा -लक्कड़। क े तारी सेिो तैयार भऽ रिल \nिल, सुगर धमलक लेल। जखन रॉली िल , तखन सौ टा काज।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n46 \n \nदशरि सििक सुनवतऐ आ धैया राखैक लेल किैत िल - सभ भऽ जाएत। कनी -कनी िएत। मुदा सििक \nकाज िएत।  \nठाक ु र सभ सदा िल। ओ सभ ओकरा सभक ेँ  सददखन अपनासाँ नीचााँ िुझैत िल मुदा आि हुनकर \nसभक छचरौरीक ददन आवि गेल। हुनका सभक ेँ  आि अफसोच भऽ रिल िलवन जे ई गप जखन रघुनाि \nकिले िल ताँ हुनकर वकऐ नै सुनलौं। \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n2 \nरावत भऽ गेल िलै। गाममे शान्न्त पसरल िलै। कनी -कनी जझस्सी पवड़ रिल िलै। ढािुस िेंगक टरा -टरा \nआ सनवकरिाक झन्न -झन्नसाँ ददगंत गूंजज रिल िल। रैक्टरक काज शुरू कऽ देलाक िादो ठाक ु र िारल \nसन अनुभव कऽ रिल िल वकएवक चमटोलमे कोनो तरिक िेचैनी नै िलै। अन्तर एतिे टा आएल िलै \nजे िरवािा सभ आि गाममे आ गामक रस्तासाँ आिऽ -जाए लागल िल - मूड़ी झुक ै ले , आरामसाँ, विना \nिाजले िा दुआ -सलाम क े ले। ठाक ु र सभक ेँ  लागैत िलै जे ओ िाती उतावन कऽ हुनका सभपर िाँसैत \nआवि रिल अछि- जा रिल अछि।  \nरघुनाि सुतएसाँ पविने ित्ती धमझािैले जा रिल िल आवक मािपर िोरा राखने पावनमे भभजैत गनपत \nिरण्डापर आएल। गनपत हुनकर िरवािा िल, िरवािीक अलािे घर-दुआरक काज सेिो देखैत िल। \nरघुनाि ओकर िेटाक ेँ  अप्पन कॉलेजसाँ िी.ए. करौने िल, ओकर िाद ओकरासाँ एकटा फामा भरिौने \nिल, जइ कारणसाँ ओ िदटखरा -नाप इंस्पेक्टर िनल िल। ऐ अनुभवक ेँ  गनपत कवियो नै विसरल। ऐ \nकाल हुनकर ओ िेटा एम. राम धमजाापुरमे पोस्टेड िल।  \n-एेँ गनपत, तूाँ? वकयो देखलकौ ताँ नै ? \n-नै मास्टर सािेि।  \nओ िोरा खाम लग राखख मछचया खखचलक।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n47 \n \n-एकटा गप िता दी। िम अिााँक ेँ  नै िोड़ि, भले अिााँ िोवड़ ददयौ। िाँ, ई काल कनी खराप अछि।   \n-जानै िी। अइलौं कोना , से कहू। \n-गेल िलौं  मगरूरक प्ििंया धमजाापुर। सोमारू सेिो ओत्ते िै ने। मगरू ओकरा आटा -चक्कीपर ओतऽ \nकाज पकड़ा देने िै आ ओ पक्का भऽ गेल अछि ओइ काज मे।  \n-ताँ? \n-ताँ मगरू किलक जे जााँत , ओखली , मूसरा , ढेकी , चक्की ताँ वकयो चलािैत नै अछि आइ-कास्ल्ि आ \nआटा वपसािै लेल जाइ िै लोक एक -डेढ़ कोस दूर - डेढ़गावां िा कमालपुर। एनामे जौं गामपर आटा -\nचक्की िैसाइल जाए ताँ क े िन रित? सोमारू सम्िारै लेल काफी अछि।  \n-िैसेिै कतऽ? \n-सरकार , चमटोल आ गामक िीचमे जे ऊपर जमीन िै , ओइपर। आन कोनो काजक ताँ ओ िै नै।  \nरघुनाि वकि ु  काल धरर सोचैत रिल।  \n-पुििाक ईिो िल जे ठाक ु रे लेल धुत् … रोटी  आ भात िै , आटा आ चाउर ताँ नै िै। \nरघुनाि िाँसल- ई सभ नै सोचू। शुरूमे भले अनसोिााँत सन करत , देर -सिेर सभ जाएत आ वपसाएत। \nएतिे टा नै, आस-पड़ोसक गामसाँ सेिो आएत। जखन चक्की गाममे रित ताँ ओत्ते दूर क े  जाएत ? िस \nदेर नै करू। आर िताउ , कत्ते ददन रिलौं धमजाापुरमे।   \n-रिछलऐ द स ददन। एक ददन ताँ पुिैत-पािैत गुवड़या िेटीक इस्क ू ल चछल गेछलऐ। िड़ खुशी भेल। घर लऽ \nगेल। अप्पन िािसाँ खाना पक े लक, खुएलक , अिााँक आ मलकाइनक िाल -चाल पुिलक। चलऽ लागलौं \nताँ िीस टा टका जिदास्ती पकड़ा देलक। एक्को रत्ती नै िदलल िै।  \n-ढेर ददन रवि गेलौं मगरू लग।  \n-नै मास्टर सा िेि, सभ ददन ओतऽ नै रिलौं। तीन ददन ताँ पीसीक वियााँ रिलौं। पीसीक जाँ सभसाँ िोट \nिेटा अछि, ओ उिााँक वडप्टी मजजस्टे्रट िै- यसडीयम। िड़ पैघ कोठी िै, ओकर आगू कलम सेिो िड़ \nपैघ िै। जीप िै, पुछलस िै, ड्राइवर िै, नोकर -चाकर िै। ऊ साधारण लोक िोड़े िै। इजलास लागै िै। \nसभ वकयो भेंट नै कऽ सक ै  िै। पीसीसाँ कतेक-कतेक ददन भेंट नै िोइ िै। िम ताँ देखिे नै क े ने िलौं ओत्ते \nपैघ लोक। ओत्ते रवि गेलौं तीन ददन। पीसी रोवक लेलक।  \nरघुनाि कनी गंभीर भऽ गेल - नाम की िै ओकर।  \n-िम सभ ताँ छसद्धू-छसद्धू िाजै िी मुदा नाम िै सुदेश भारती। राम नै छलखैत अछि।  \nरघुना िक ेँ  काटू ताँ खून नै। ई वएि सुदेश भारत िल जेकर जजक्र सरला क े ने िल। ओकरासाँ ओ \nवियािक गप क े ने िल। जौं ओ सच्चेमे कअ लेवतऐ ताँ गनपत जे िर जोतैत िल आ ओकर आगू ठाढ़ \nरिैत िल आ मछचयापर िैसैत िल, ओकर ररकतेदार िेवतऐ। खरपत जे गनपतक िाप अछि , हुनकर \nसमधी िेवतऐ आ गर धमलवतऐ।  हुनकर संग खाटपर िैसवतऐ आ जमायक िापक िैछसयतसाँ ऊ ाँ च िेवतऐ  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n48 \n \nहुनकासाँ। हुनकर मन भेल जे शीलाक ेँ  अिाज दऽ कऽ िजािै आ किै जे सुनू , गनपत की कवि रिल \nअछि। \n-िाकी सििक अप्पन दुख िै मास्टर सािेि। ओकर वियाि नेन्नेमे भऽ गेल िलै। ओ अप्पन मेिरक ेँ  \nिोवड़ देने अछि। ओकर झमेला चछल रिल िै आइ-कास्ल्ि एकटा मास्टरनीसाँ। ओ ऊ ाँ च जाइतक िै। \nकवियो किै िै जे वियाि करि अिींसाँ, कवियो किै िै- नै करि। मााँ-िाप नै चािैए। ऐसाँ ओकरा लटक े ने \nचछल रिल िै। पीसा िड़ दुखमे रिै िै। \n-तूाँ जो, देर भऽ रिल िौ।  \nऊ मास्टरनीक संग इिााँ-उिााँ जाइ िै, िोटल सेिो जाइ िै, दोसर श िर सेिो घूमै िै, खूि मौज करै िै , \nमुदा पीसीसाँ नै धमलािै िै। पीसी िाजल जे िमरा देखा दे , एक िेर िम ितेिे ओकरा जे वकए नै कऽ \nरिल िी वियाि। मुदा, भेँट कराएि तखैन ने।  \n-किछलयौ ने, नीन आवि रिल अछि। ओ ित्ती िुझा दिीं। \n-अच्छा सािेि।  \nगनपत ठाढ़ भऽ गेल।   \n-मुदा सािेि, एक  िेर िुझा देवतऐ जे मेिरक ेँ  िोवड़ कऽ वकए एना कऽ रिल िी। मेिररया ताँ कत्तौ चछल \nजाएत आ ककरो ने ककरो राखख लेत , मुदा िदनामी ककर िएत। ओकरे ने।  \n-तूाँ जेमे वक नै , ददमाग नै चाट।  \n-अिााँ नै जाएले चािि ताँ कवियो कोनो काजक ििाना कऽ िमिीं ओकरा आवन लेि। \nरघुनाि तमसा कऽ िरिराए लागल। ओ उदठ कऽ झमारर कऽ ित्ती धमझा देलक। ओ ओकरा ठ े ल कऽ \nिािर कऽ देलक। गनपत मािपर िोरा राखख कऽ िाजल - सािेि, जे किै लेल आएल रवि , से ताँ विसररए \nगेलौं।  \nएकिैग ओकर अिाज फ ु सफ ु सािदटमे िदछल गेलै, देखखये रिल िी िवा खराि िै। नै, एकटा गप कवि \nरिल रिी। एिन कोनो गप नै अछि मुदा पिलमानक ेँ  िुझा देिै जे जखन धरर िवा खराि िै , चमटोल \nददस नै देखए। आ देखत की , उम्िर नै जाए।  \nरघुनािक ध्यान नै िल ओकर फ ु सफ ु सािदट ददस। ओकर लचिंता आ िेचैनीक कारण दोसर िल - वक \nकत्तौ एकरा सरला आ भारतीक संिंधक जानकारी नै हुअए। जखन संिंधी अछि ताँ कवियो ने कवियो \nमगरू  जरूर भेंट करैत िएत , भऽ सक ै त अछि जे भारती सेिो चचाा क े ने िएत। आ नै हुअए ताँ मगरू \nदुनूक ेँ  कवियो संगमे देखने िएत। जखन एक्क े  नग्रमे अछि ताँ कोना संभव अछि जे ओकरा पता नै चलल \nिेतै अखन धरर।   \n-शीला।   \nआखखर ओकरा रिल नै गेलै आ ओ दोसर िेर शोर पाड़लक - तामसेमे।  \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n49 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n3  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n50 \n \nपिलमान माने िब्िू पिलमान। \nपिाड़पुरक दक्क्खन विस्सामे घर िल िजरंगी लसिंिक। ओ इलाकामे िब्िू पिलवानक नामे जानल जाइ \nिल। गामक नाम दूर -दूर धरर पसारने िल। दंगलमे जतऽ –जतऽ गेल , जीत कऽ घुरल इनामक संग। \nटंगड़ी आ धोवियापाट ओकर वप्रय दांव िल। लंिाइ कम नै , जुलुम तागवत आ फ ु ती िलै ओकरामे। \nककरो पकवड़ छलअए ताँ िोड़ाएि मुस्ककल , दावि ददअए ताँ उठि मुस्ककल, पट पवड़ कऽ मादट पकवड़ \nछलअए ताँ छचत्त करि मुस्ककल। भैंसक क े हुनीसाँ मारर ददअए ताँ पसरर जाए आ उदठ नै सकए। \nमुदा हुनकर पैघ भाए - जकर चछलते ओ पिलवानी करै िल , जखन असमय एकाएक गु जरर गेल ताँ ओ \nलंगोट खुट्टापर टांवग देलक आ घरक जजम्मेदारी संभाछल लेलक।   \nिब्िूक वियाि नै भेल िलै। जखन उमेर िलै तखन क े लक नै अखाड़ाक जोशमे आ जखन करए \nचािलक ताँ उमेर नै रिलै। वकयो अइिो नै क े लै। ऐ तरिेँ पररवारक नामपर हुनकर दस िरखक भावतज \nिल आ मसोमात भौजी। भौजी ददन -रा वत पूजा -पाठ आ धरम -करममे लागल रिै िछल आ भावतज \nस्क ू ल जाइ िल। खेती -िारी िब्िू सम्िारै िल आ सम्िारत की- झूरी िरवािाक जजम्मा िोवड़ कऽ वनश्ििंत \nरिै िल। \nमुदा ई वनभिन्ती ओकर भाग्यमे नै िलै। एक ददन ओकर नजरर पवड़ गेलै झूरीक स्त्री ठोलापर। दू िच्चाक \nमाए मुदा किैक लेल । ऊ कलवा लऽ कऽ आएल िली , अप्पन मरदक लेल। िब्िू ओकरा पविनो देखले \nिल-नै जावन कतेक िेर। मुदा ऐिेर नजरर नै पड़लै , गवड़ गेलै। ओ ओकरा आिैत देखलक , िैसैत \nदेखलक , चलैत देखलक - की िड़ी सन शरीर , की लचक , की गस्सल िााँवि। गवड़ गेल आाँखखमे। कतऽ ई \nअक्खर झूरी आ कतऽ ई गांजाक कली। ि स सुट्टा लवग जाए ताँ उवड़ जाउ आसमानमे आ फ े र उड़ैत रहू। \nजमीनपर घुरैक नौिवत नै आिए।  \nआर फ े र तकर िाद शुरू भेल िब्िू पिलमानक सुट्टा मारैक खखस्सा। मुदा खखस्सा रफ्तार पकड़वतऐ \nएकरासाँ पविने भौजीक ेँ  अंदाजा भऽ गेलै। भावतज मुन्ना मााँक ेँ  ितेलक जे ओ कक्का आ ठोलाक दलानमे \nओकरा  नुक्का -ि ु प्पी खेलैत देखने िल। भौजी कानए लागल। ओ िब्िूसाँ िाजल - िब्िू, िमर एकटा \nववनती अछि। भैया ताँ रोक ै-टोक ै क लेल नै अछि , अिााँ करि अप्पन मनक। मुदा चािे जे करी , करू घरसाँ \nिािर। एकरा साफ -सुिरा रिऽ ददयौ। इशारा िुजझ गेल िब्िू। एकर िादसाँ िब्िूक चमटोलीमे आवाजािी \nिढ़ल। \nिरवािा लेल हुअए िा रोपनी-कदटया लेल िजेिाक लेल। चमटोलीमे जाएि ठाक ु र अप्पन िेइज्जती िुझै \nिल। जरूरी काज भेल ताँ ओ िच्चा सभक ेँ  पठिै िल।  मुदा िब्िू एिन मान-सम्मानसाँ दूरे िल। जाँ ओ \nगाममे लखाि नै दैवतऐ , कलम िा निरपर सेिो नै लखाि दैवतऐ , आरर -खेतपर सेिो नै लखाि दैवतऐ ताँ \nलोक ई मावन लै िल जे ओ चमटोल गेल िएत , ठोलाक संग। ई चमटोल सेिो जानैत िल आ गाम सेिो। \nतमसाि एत्ते जे ओकरासाँ सोझााँ-सोंझी किैक विम्मत ककरो नै िलै।  \nसभ अगुएलिा िेर-िेर धमल कऽ घरेनक सभसाँ प्रवतधष्ठत िब्िन कक्कापर दवाि िनेलक जे ओ अप्पन \nसकसाँ जे वकि ु  कऽ सकए, क रए। िुझावियौ िा धमकावियौ िा जावतसाँ िािर करू। एिन किएिला \nअगल -िगलक गामक लोक सेिो िल। छशकाइतसाँ तंग आवि कऽ कक्का िब्िूक ेँ  िजैले िल। िब्िू \nहुनकर गप िड़ ध्यानसाँ सुनलक आ अंतमे िाजल - गप ताँ ई ठीक अछि कक्का मुदा ककरा -ककरा \nजावतसाँ िाड़ि। ककरो-ककरो झााँपल अछि आ ककरो -ककरो उघार। मुदा िचल ताँ वकयो नै अछि िमर  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n51 \n \nनजररमे। रिल गप िमर ताँ अिााँसाँ नै नुकाएि। िम सभ वकि ु  करै िी मुदा मुाँिसाँ मुाँि नै सटिै िी। अप्पन \nधरम आ जावतक ेँ  नै विसरै िी। \nकक्का माि झुका कऽ िैसल रिल , वकि ु  नै िाजल। \nिब्िू कनी काल िाद उदठ कऽ चछल गेल।  \nलोक मजाकमे किै िल जे चऽरमे  झूरी पिलमानक खेत जोतैत अछि आ पिलमान चमटोलमे ओकर \nखेत। विसाि िरािर। \nआ झूरीक ेँ  ई िलै जे जखन ओ खेत जोवत कऽ घुरै िल ताँ िब्िू घरमे रोपनी कऽ कए आिैत िल। \nजखन िब्िू घरमे िजारसाँ घुरवतऐ तखन िब्िू घरमे। ओ ओकर िेिाक आिट भेदटते तुरत्ते आपस भऽ \nजाइ िल।  \nओ एक िेर विम्मत क ेने िल। िाि जोवड़ कऽ किलक - माछलक , िमर नै ताँ कमसाँ कम अप्पन इज्जतक \nख्याल करू। लोक की -की किैत अछि अिााँक ेँ  लऽ कऽ।  \nएकर नतीजा ई भेलै जे ओ चौदि ददन भरर देि िरैद -प्याज देिपर पावत कऽ घरमे पड़ल रिल।  \nअसिाय ठोला।   जीअि कदठन भऽ गेलै। नरक भऽ गेलै ओकर जजनगी।  \nरावत भरर झूरीक ेँ  िातीसाँ लगा कऽ कानैत रिल आ तामससाँ फनफनाइत रिल। \nसभसाँ पैघ गप ई िल जे ग्राम सेवक चमटोलक , ओकरे जाइतक , पिलमानक संग गांजाक सुट्टा लगािैत \nिल आ जखन कवियो किवतऐ - कलेजा कड़ा राखू , खाली कनी िाट ताक ू ।   \n-कविया धरर िाट ताक ू ।  \nसावन शुरू भऽ गेलै। ऐ मासमे पचैयां (नागपंचमी)  पड़ैत िल। पिाड़पुरमे पचैयां िब्िू पिलमानक पवा \nिल। ओइ ददन तीनटा िाल्टीमे भीजल चना आनल जाइ िल , परात भरर धमठाइ आिैत िल , िताशा \nआिैत िल, िजरंग िलीक पूजा कएल जाइत िल , िब्िू पिलमान लंगोट पविर कऽ अखाड़ाक \nमोिारपर िैसैत िल आ अप्पन चेलाक गट्टापर रक्षा िान्िैत िल। ओ सभ उस्तादक आशीवााद संगे \nअखाड़ामे उतरैत िल। ओकर सभक कतेक जोड़ी िोइत िल आ दुपिररया िाद धरर पट्ठा सभ \nअखाड़ामे जोर -आजमाइश करैत रिवतऐ।  \nसभसाँ आखखरीमे िब्िू उतररवतऐ- पैघक पएर ि ु वि कऽ आ िोट सििक िाि जोवड़ कऽ। ई प्रदशानी-\nक ु कती िोइ िल। ओ अप्पन दांव आ करति देखािै िल- पिलमानी िोवड़ देलाक िादो।  \nऐ काल चमटोलसाँ डफली आ नगाड़ािला सेिो आिै िल आ झूधम कऽ िजािै िल। अविरटोलीक \nिनेठीिला सेिो रिैत िल आ एक-दोसरासाँ खेलाइत पसीना -पसीना भऽ जाइ िल।  \nदोसर गाममे पचैंया पवा रवि गेल मुदा पिाड़पुरमे ई अखनो चछल रिल िल - चलवनक रूपमे सएि। मुदा \nई गप सभ जा नैत िल जे ई तविये धरर अछि जाधरर िब्िू अछि। कोनो ठाक ु रक नव पीढ़ीक लेल देि \nिनाएि, कशरत आ अभ्यास करि , क ु कती लड़ि फालतू चीज िल। एकदम मूखाताइ। िन्दूकक आगू \nमजगूतसाँ मजगूत शरीरक की मतलि ? तइसाँ ओकर चेलामे िंसी अिीर,किार, लोिार , गड़ेररया िल , \nठाक ु र िाभन नै।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n52 \n \nमुदा ऐिेर ख राप िल पचैयांक। पावन भोरसाँ पवड़ रिल िलै - कवियो मजद्धम , कवियो तेज। अखाड़ा एक \nददन पविने तैयार क े ने िल अपनेसाँ िब्िू। ई काज चेलामे साँ ककरो नै करऽ देने िल। मुदा ऊ िालम \nिाल भऽ गेल िल - धानक खेत सन। धमठाइ आ िताशा आवि गेल िल। िदाम फ ु छल कऽ अाँखुआ गेल \nिल। इंतजारी िल िरखा  िम्िैक। िब्िू कवि गेल िल जे अिााँ सभ तैयारी राखि, जविना मौसम ठीक \nिएत, िम आवि जाएि। \nमुदा नविये मौसम ठीक भेल , नविये िब्िू आएल। \nपावन तखने िमकल जखन सााँझ झलफलाएल। अकास साफ भेल आ जतऽ –ततऽ एकाधटा तारा नजरर \nआिऽ लागल। ओइ काल पुछलसक जीप आएल गाममे आ पता चलल जे िब्िूक  ित्या भऽ गेल अछि। \nजनपदक सभसाँ करेजािला आ दमगर लोकक ित्या।  \nई खिर नै, विजली िल , जे िदरी िटलाक िाद तरतड़ा कऽ ठाक ु र टोलपर आवि खसल िल। ओ चािे \nजे िल , जेिन िल- ठाक ु र िल। आ ओकरा रविते ककरोमे ऐ टोल ददस आाँखख उठा कऽ देखिाक \nतागवत नै िलै। आ आि? \nआि, चमटोलक िािरी विस्सामे , एकटा झोपड़ीक आगू िालमे छचतंग पड़ल िल। मरल। उघार \nअकासक नीचााँ। एकटा लालटेन ओकर माि लग िल , दोसर पएर ददस , दुनू ईंटापर। जेना लाशपर \nनजरर राखल जा सकए। लाश सेिो िाल आ मादटमे लेभराएल पड़ल िल। पएर ऐ तरिेँ छितराएल \nपड़़ल िल जेना िीचसाँ चीर देल गेल िल। जननांग कादट देल गेल  िल आ ओइ ठाम खूनक िक्का \nिलै, जइपर मािी झिरल िलै , उवड़ आ भभनभभना रिल िल। पुछलस परेशान िल , ओइ जननांगक \nलेल। कटल ताँ गेल कतए ? ऐ लाश लग कत्तौ नै िल। ओ लालटेन आ टॉचाक रोशनीमे ओकरा तावक \nरिल िल। जमीन समरस नै िलै - खधाइ िहुते िलै आ सभमे पावन भरल िल। ओकरा जतऽ कत्तौ \nसंदेि िोइ िलै, लाठीसाँ हूवड़ कऽ देखख लै िल , भले ओ मादटक ढेला हुअए। एक डर सेिो िल कत्तौ \nभीतर , जे एिन नै हुअए जे क ु क्क ु र आएल हुअए आ मांसक लोि िुजझ कोनो दोसर ठाम लऽ गेल हुअए \nिा खा गेल हुअए।  \nई खोज देर रावत धरर चलैत रिल।  \nपुछलस अप्पन ददससाँ सभटा तैयारीक संग आएल िल मु दा जइ आशंकाक संग आएल िल , ओिेन \nवकि ु  नै भेलै - नविये कोनो दंगा भेलै , नविये चमटोल फ ू कल गेल , नविये िदलाक कारावाई भेल।  \nझूरीक झोपड़ीक िािर ताला लटवक रिल िलै आ चमटोलमे सुन -सन्नाटा िल। एक्कोटा मदा नै। सभटा \nमदा िस्ती िोवड़ कऽ नै जावन कतऽ चछल गेल िल। पुछलस एिासाँ पविलेसाँ। मौगी आ नेना िल, ओ सभ \nअप्पन घरमे िंद िल। \nित्या एकटा एिन लोकक भेल िलै जकर घरमे वकयो एफ.आई.आर. दजा करैिला नै िलै। ित्या क े  \nकरलक , कखैन करलक , कोना करलक , वकऐ करलक - एकर कोनो गवाि नै िलै।  \nअंदाज जरूर लगाएल जा रिल िल मुदा ओ अंदाजे भरर िल जे िब्िू भोरे -भोरे अप्प न देिक आवग \nधमझािै लेल झूरीक घर पहुाँचल। आिट लावगते झूरी दोसर कोठरीमे नुका गेल। दोसर ढोला चांचर खोछल \nकऽ ओकरा भीतर लऽ गेल। अनधैया िब्िू लुंगी खोछल कऽ जविना ओकरा संग सुतै लेल भेल आवक ओ \nओकर फोता पकवड़ये कऽ झुछल गेल। ओ ओकरा मारैत -पीटैत छचछचयािैत िेिोश भऽ कऽ खछस पड़ल। \nओइ काल झूरी िसुआ लऽ कऽ आएल आ ओकर जननांग कादट कऽ फ े क देलक। दुनू िािर आवि गेल  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n53 \n \nकोठरी िंद कऽ कए आ ओकरा तड़पैत , िटपटाइत आ मरिाक इंतजार करैत िोवड़ कऽ। िादमे दुनू \nधघछसया कऽ ओकरा िािर कऽ देलक।  \nआवक ओ धानक िीआ िीटऽ िीअवड़मे गेल िल ओइ दुनूक संग। मारलक ओतविये , मुदा  िलात्कारक \nक े स िनािै लेल ओकरा दरिज्जाक आगू आवन कऽ पटकलक।  \nआवक वन:शस्त्र भेलाक िादो पिलमान दू -चारर टा क ेँ  ताँ कााँचे चिा जाइत। दू-चारर मनक नै िल ओ। \nचमटोलक ेँ  पता िलै जे ओ वकम्िर ददसा -फरागत िैक लेल जाइत अछि। पूरा चमटोल उम्िरे घेर कऽ \nरािररक खेतमे मारलक जेना ओ सु ग्गरक ेँ  चारू ददससाँ घेर कऽ मारैत अछि आ झूरीक घरक आगू आवन \nकऽ फ ें वक देलक। चऽरमे कतिो छचछचऐि तइयो क े करा सुना पड़त मेघक गड़गड़ािदटमे।  \nऐ तरिक चचाा िल। अलग -अलग अंदाज , अलग -अलग लोकक। सच गप क े करो नै पता। लाश लग \nवकयो एिे नै कएल ताँ कोना पता लावगवतऐ ? पुछलस ककरो आिैए नै दे लक।  \nमुदा एकटा गप कनी -कनी साफ भेल जे , जे वकि ु  भेल , अचानक आ संजोगे नै भेल िल। एकर पािााँ \nमास भररसाँ तैयारी िल। ऐ तैयारीमे असगरे पिाड़पुर चमटोल नै , आस-पड़ोसक िीस-पच्चीस गामक \nचमटोल धमलल िल। पविने आ िादमे खचे -खचा िल - िानाक सीओक ेँ  चािी, मुंशीक ेँ  चािी, पोस्टमाटा म \nिला डॉक्टरक ेँ  चािी, पैरवीकारक ेँ  चािी, वकीलक ेँ  सभ तारीखपर चािी , गवािक ेँ  चािी- ढेर रास खचा।  \nई कतऽ साँ करत झूरी ? तइसाँ सभ चमटोलक िरवािा चंदा जुटैलक।  \nदोसर , हुनका सभक ेँ  इंतजार िल अप्पन जाइतक कोनो पुछलस अधधकारीक , जे धानापुर िाना सम्िारए \nआ से आवि गेल िल, दू मास पविने। भगेलू माने िी.राम। संगे अक्टूिरमे चुनाव िल ववधानसभाक आ \nकोनो एिन पाटी नै जकरा अनुसूछचत जावतक वोटक दरकार नै हुअए। तेसर , चमटोल जानै िल जे \nिब्िूक माधमलामे ठाक ु र घरेन िाँदट जाएत , कवियो एक नै िएत। \nआ जस्ल्दये ई सावित भऽ गेल।  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n54 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n4 \nिब्िूक मारल जेिाक आदंक जकरा सभसाँ िेसी िल ओ रघुनाि िल।  \nनै जावन की िल जे िब्िू जविया कवियो कलम ददस औवतऐ , निर आ अखाड़ा ददस औवतऐ आ अप्पन \nमिीसक संग उत्तर ददसक चऽरमे औवतऐ -रघुनािक दुआरक ेँ  जरूर देखवतऐ - मास्टर सािेि अछि वक नै। \nअछि ताँ खाली िैसल अछि िा काज कऽ रिल अछि। जौँ रघुनाि खाली रिै िल ताँ िब्िू आवि कऽ िैस \nजाइ िल। िाजैत वकि ु  नै , िस िैसल रिवतऐ। पुिलेपर िाजै िल जे कोनो काज नै , िस अिााँ लग \nवकि ु  काल रिि नीक लागैए िमरा। नीक लोकक संगवत भेटैत किााँ अछि।  \nओ जाइ िल सभ ठाम मुदा िैसै नै िल।  \nओ रघुनािक किले विना हुनकर वित-अवितक अपने आप ध्यान राखै िल। ई हुनकर भावना िल \nजकर पािााँ कोनो कारण नै िल। ई गप रघुनाि दोसरासाँ सुनै िल , िब्िूसाँ नै। अखन साल भरर \nपविलुक्का गप अछि- रघुनािक पि ु आरमे हुनकर वपतयौत भाइक घर -दुआर अछि जकर आगू तीन \nविगिाक करीि हुनकर जमीन अछि। हुनकर माने रघुनािक। भाइ धरर ताँ ठीक िल। ओ िााँट-िखराक \nसम्मान करै िल मुदा भावतज सििक नेत खराि हुअए लागल। हुनकर घरक आगू दोसराक जमीन। ओ \nसभ चारर भााँय िल आ सभ समिा। पैघक ेँ  रघुनाि पढ़ेने िल आ विजली ववभागमे नोकरी ददएने िल। \nओ समए -समएपर कब्जा करैक तरकीि आ ििन्ना खोजैत रिै िल। ओ एक िेर रावत भररमे रघुनािक \nपि ुआरमे एकटा ईंटाक देवाल ठाढ़ कऽ देलक आ हुनकर िाट िंद कऽ देलक। रघुनािक ेँ  तखैन पता \nचललै जखन िो -िल्ला सुना पड़लै। ओ पहुाँचल ताँ देखलक जे िब्िू लाठी लऽ कऽ देवाल खसा रिल \nिल आ धुरझाड़ गारर पढ़ैत नरेशक ेँ  ललकारा दऽ रिल िल - घरघुस्सा, िािर वनकल आ विम्मत िोउ ताँ \nठाढ़ कर देवाल।  िमहूाँ देखखऐ। मास्टरक ेँ  असगर िुझले िीिीं की? खसरा -खतौनी कोनो चीज अछि वक \nनै?  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n55 \n \nनरेश आ ओकर भाइ घरमे घुसल रिल। ओकरामे साँ ककरो विम्मत नै भेलै जे िािर आिए आ िब्िूसाँ \nभभड़ए।   \nसत्य गप ताँ ई िलै जे रघुनािक ेँ  नोकरी जाइक जते दुख िलै , ओइसाँ एक्कोरत्ती कम िब्िूक जाइक नै \nिलै। वकएवक िब्िू िल ताँ रघुनाि सेिो िल आ हुनका लेल पिाड़पुर सेिो। आि ककरा िुत्ते ओ रित। \nिब्िूक मारल जेिासाँ पविने गनपत रघुनािक ेँ  इशारामे िता देने िल जे पिलमान जाँ अिााँ कतऽ आिए \nताँ िुझा देिै- चमटोलसाँ दूर रिए। ई िमरा दुनूक गप तेसराक ेँ  पता नै चलए। खाली दूर रिए। रघुना ि \nएकटा ििन्ना तावक किलो िल जे िब्िू, आि िहुत भऽ गेल, जाए ददऔ।   \nिब्िू िाजल िल- मास्टर सािेि। िोवड़ ताँ ददऐ, मुदा जाउ कतऽ ? गाममे ताँ सभ िेटी अछि, पुतोहु अछि। \nआर कतऽ जाएि।   \nरघुनाि ओकरा तरि-तरिसाँ िुझािैक प्रयास क े लक, मुदा सभ िेकार। ओनाहूाँ ओ सोचले िल जे िेसीसाँ \nिेसी की िएत- यएि ने जे िब्िू िेइज्जत कएल जाएत आ झूरी ढोलाक संिंध सभ ददन लेल खत्म भऽ \nजाएत।   मुदा ई ताँ िब्िूक दुकमन सेिो नै जानै िल जे एिन िएत। ओ ई किैत घुमैत रिल जे ई एकटा \nठाक ु रक ित्या नै, पूरा ददयादक समिााइक ेँ  चुनौती अछि, ओकरा ललकारा देल गेल अछि - मुदा ऐ \nघटना क ेँ  विसरि आ एकर चचाा नै करि नीक िुझलक सभ।  \nकनी काल लागल ठाक ु र टोलाक ेँ  िदलैत समएक ेँ  िुझिामे आ ओकर विसािसाँ अपनाक ेँ  ढालिामे। \nकतेक ददन धरर दुआर क ू ड़ा आ कचराक ढेर िनल रिल , कतेक ददन धरर लाददक लग गोिर िजिजाइत \nरिल, कतेक ददन धरर िड़द खुट्टासाँ िान्िल उठ ै त-िैसैत रिल, गाइ -मिीस वडररयाइ िल आ पगुराइत \nरिल। पटायल -पटायल खदटया तौड़ैिला ठाक ु र कखनो कोन भरे पड़ल कोदारर ददस तावकवतऐ , कखनो \nफरसा ददस , कखनो िाढ़वन ददस आ िावक कऽ अंतमे ओइ िाउर ददस जजम्िरसाँ िरवाि आिैत िल। \nमुदा िरवािा जे चमटोलसाँ भागल , से नै घुरल।  \nएक िफ्ता िीतल। \nफ े र दोसर िफ्ता िीतल। \nफ े र तेसर िफ्ता िीतल। \nओकर जेिाक िाद ठाक ु र जतेक परेशान िल , दशरि यादव ततेक खुश। ओकर िेटा जसवंत ऐ कालमे \nठाक ु रक ेँ  सम्िारर लेने िल। ओ हुनका सभक ेँ  िरवािाक कमी नै हुअए देलक। ओ सििक खेत भाड़ापर \nजोतलक। एक्को ददन ओकर रैक्टर नै िैसल। सभक िर कामै रवि गेल। ओ सभ क ेँ  िुझा देलक जे िड़द \nमिदुक्खी आ िोझ अछि, फालतू अछि। दुआर गंदा करैत अछि , ओकरा िटाउ। ओकर गोिर कोन \nकाजक ? ओकरासाँ उपजाउ ताँ यूररया अछि। \nवकि ु  गप िादमे पता चलल , ओइ काल नै। जेना ओ जइ तरिेँ ठाक ु रक ेँ  सम्िारलक , तविना ओ \nचमटोलक ेँ  सेिो सम्िारलक। वकि ु  िरवािा ताँ शिर चछल गेल - ररक्शा चलेिा लेल सोछचए कऽ िा िोवनपर \nकाज करै लेल मुदा िर रास लोक कोरिा गेल - जसवंतक िोट भाइ िलवंत लग , जे िोवन मजूरक \nदठक े दार िल। ओ सभक ेँ  खदानमे काज ददएलक। आर ईिो जे गामक घर िोइसाँ ओ दोसरासाँ जतेक लै \nिल, ओइसाँ कम लेलक। एतिे टा नै , जसवंत ओकरो मदद क े लक जे चमटोलमे  रवि गेल िल, खास \nकऽ मौगी सििक। राशन -पाइनक गरजसाँ अनाजक लेल ओ ठक ु रटोलीमे जाएि िंद कऽ देलक आ  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n56 \n \nसूदपर जसवंतसाँ या अविरटोलीसाँ टका छलअए लागल। ओ आि सोझे गज्जन साव क े र दोकानपर जाइ \nिल। नगद पाइ दै िल आ वकराना समान लै िल।  \nगाम कनी -कनी पविलुक्क े  जकााँ घुरए लागल िल - नव िदला व आ नव व्यवस्थाक संग। अन्तर एतिे टा \nआएल जे िरवािा िािर नोकरी करै िल। आ ओ जखन गाम घुरै िल ताँ ठक ु रटोलीमे नै जा कऽ \nअविरटोलीमे जाएि , उठि-िैसि िेसी पसीन करै िल। शाइत हुनका ओतऽ िरािरीक अनुभव िोइ \nिल। \nररटायरमेंटक िाद लोकक देखा -देखी रघुनाि सेिो अप्पन खेत -िारीक दोस र व्यवस्था क े लक। ओ \nअप्पन खेत सनेिीक ेँ  अधधयापर दऽ देलक। सनेिी हुनकर कॉलेजक चपरासी िल आ सात मील दूर \nअप्पन गामसाँ कॉलेज आिै जाइ िल। जाइतक कोइरी। ओकर समस्या ओकर औरत आ िाल -िच्चा \nिल। रघुनाि ओकर पररवारक लेल ओसारक एकटा विस्सा आ िािरक खोपड़ी दऽ देलक। ऐ तरिेँ ओ \nखेतीक झंझटसाँ वनभिन्त भऽ कऽ कत्तौ आिै जाइ जोग भऽ गेल। आर कत्तऽ आएत -जाएत , मैनेजर आ \nप्प्रिंछसपल पेंशन लटक े ने िल आ ओ अिीमे लागल िल। ओ ओइ चक्करमे दू -तीन ददन लेल नग्र गेल \nिल तखने हुनकर भावतज नरेश घरक पि ु आरक जमीन दोिारा घेर लेलक - ऐ िेर कााँट िला तारसाँ। \nएतिे टा नै, नरेश पुरना लादद ओइ जमीनपर गाड़लक आ मिीस िाखन्ि देलक। चारू ददस गोिर आ \nगोइठा फ े किा देलक , जतऽ -ततऽ सण्ठी आ पुआरक िोझ रखिा कऽ ई छसद्ध करैक प्रयास क े लक जे \nपछिला कएक िरखसाँ ई ओकरे कब्जामे अछि।  \nगाममे घुसैत रघुनाि एकरा देखलक आ सोझे ओतऽ पहुाँचल जतऽ नरेश मिीसक ेँ  सानी दऽ रिल िल। \nओ िाि पोछि कऽ कक्काक पएर ि ू लक।  \nई सभ की िै ? \nनरेश हुनका आियासाँ देखलक - वकि ु  ताँ नै, की अछि? \nतामस मे िरिरा उठल रघुनाि - िदमाशी करै िी आ सेिो अप्पन कक्कासाँ। \n-कवनयो टा लाज नै एलौ तोरा ? िटा ई सभ खुट्टा -तुट्टा , तार -फार।  \nनरेशक तीन भाइ सेिो घरक भीतरसाँ िािर आवि गेल। पड़ोसीमे वकयो नै आएल। सभ अप्पन -अप्पन \nदरिज्जापर िैसल सुवन रिल िल।  \n-ई ताँ नै िटत कक्का। िमर घर-दुआररक आगूक जमीन साविकक अछि आम जमीन आ फालतूमे अिााँ \nफ ाँ सेने िी। अिााँक ई िेिे नै करी, ई ताँ गाम-समाजक अछि।  \nएतिै सुनैक िल आवक रघुनािक देिमे जना आवग लावग गेल। ओ फनफना  उठल आ एक लात मारलक \nलाददपर। तोिर साती कऽ , आ गाम समाजक।  \nअखन मादट कााँच िल लाइदक , ओ एक ददस भसवक गेल।  \nऐ िीच तामससाँ आवग-पावन िोइत आ गारर पढ़ैत नरेशक िोट भाइ देवेश दौगल आ धक्का दऽ कऽ \nरघुनािक ेँ  खसा देलक। ओ सम्िररवतऐ, तइसाँ पविले ओ हुनकर िातीपर िैस कऽ गरजल- साढ़ िुढ़िा, \nगरदवन पकवड़ कऽ अखने दिा ददऐ ताँ मररए जाएत। िम जतेक नीक लोक जकााँ गप कऽ रिल िी ,  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n57 \n \nओतेक शेर िवन रिल अछि। जा, जे करैक अछि , कऽ छलअ। उठ ै त ओ हुनकर डााँरपर एड़ी मारलक - \nसाढ़ िुढ़िा िरमजदा। \nरघुनाि उठिाक प्रयास क े लक मुदा उदठ नै सकल।   \nलाइदक कातमे पड़ल -पड़ल ओ चारू ददस ताकलक। ददयाद -िाद देखख रिल िलै आ अप्पन -अप्पन \nदरिज्जापर िैसल िलै।  \nकनी कालक िाद नरेश ओकरा ठाढ़ क े लक आ घर ददस ठ ेल देलक।  \nपीस कऽ लगािै लेल िरदद -वपयाज नै हुअए ताँ पठिा देि।- देवेश छचकड़ल।  \n-की भऽ गेल अछि गाम क ेँ ? \n-एतऽ जनम लेलौं , पोसेलौं , िढ़लौं, पढ़ेलौं , सििक मदवत क े लौं- कखनो  वकताि-कॉपीसाँ, कखनो फीस \nमाफीसाँ, कखनो टका -पैसासाँ, कतेक सर -संिंधी अछि आ रित। आइ-कास्ल्ि की भऽ गेल अछि गामक ेँ ? \nकी अिीसाँ जे ओ ददयाद-िादक ऐ िा ओइ पाटीमे नै अछि ? \nकी अिीसाँ जे ओ ररटायर भऽ गेल आ कोनो काजक नै रिल ? \nकी अिीसाँ जे ओ कवियो कोनो झगड़ा िा झमेलामे नै पड़ल ? \nकी  अिीसाँ जे ओ िेटा जावतक वियाि िािर क े लक? \nकी अिीसाँ जे ओकर िेटा अमेररका मे डॉलर कमा रिल अछि ? \nकी अिीसाँ जे ओकर दोसर िेटा सेिो नोएडामे एम.िी.ए. कऽ रिल अछि? \nकी अिीसाँ जे ओ िटाइपर खेती सनेिीक ेँ  देलक- िािरी लोकक ेँ, विनका सभक ेँ  नै? \nकी भऽ गेल अप्पन ददयाद -िादक ेँ? रघुना ि िुझिामे असमिा रिल। \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n58 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n5  \nरघुनाि दलानपर करट भऽ कऽ पटायल िल।  \nनै, नै करैक िादो शीला डााँड़पर फ ु लल िड्डी लग िरैद, वपयाउज आ चूनक घोर लगा रिल िछल। आ \nमुाँिक भभतरे-भीतर वकि ु  िड़िड़ कऽ रिल िछल, नाकक ेँ  सुड़क ै त। \nदू -दू टा मुस्टंड िेटा मुदा दुनू परदेशमे।  \nएक्को  टा एतऽ नै जे िापक िगलमे ठाढ़ िेवतऐ।  \nरघुनाि जइ अंडाक ेँ  पैघ क े लक, ओ कोइलीक नै कौआक िल। आ ओ अपने कौआ िल , नै ताँ ई गप \nिुजझये गेल िेवतऐ। \nओ आइ धरर घरमे रिैत आएल िल , जे खपरैलक िल , माइटक मोट -मोट देवारक। साविकी घर। \nपािााँिला जमीन जावन -िूजझ कऽ िाँटवारामे लेने िल ओ , वक  जखन पाइ आ समए िएत ताँ पक्काक घर \nिनाएि-िोट सन। ई जरूरी िल - हुनका लेल नै , िेटा लेल। घरे नै रित ताँ ओ आएत वकए? आएत ताँ \nरित कतऽ? आ जखन एिे नै करत , रििे नै करत ताँ गाम-घरक ेँ  िूझत-गमत की ? फ े र िाप-दादाक \nजमीन -जत्थाक की िएत ? क े  देखत जा कऽ ? खपरैलक घर ताँ ढवि रिल अछि। कखन िैछस जाएत , \nवकयो नै जानैत अछि ? \nतेँ वकि ु  ददन पविने जखन प्राववडेण्ट फ ं डक पाइ भेटल तखने नव घरमे िाि लगािैक फ ै सला कऽ लेने \nिल। आि ई नव आफत। \nहुनका िब्िूक कमीक अनुभव भऽ रिल िल - लगातार।  \nई नव खाढ़ी पैदा भेल िल गाममे - तवियासाँ जखनसाँ गाममे विजलीक खाम , क े िुल, ट्यूिवेल , पम्म्पिंग \nसेट आ दवाइ दोकान आएल िल। जावतक पाटी आएल िल , िरािरी तेसर घरसाँ फौजमे वकयो ने वकयो  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n59 \n \nभती भेल िल। सवणामे एकटा वगा  ररसचा आ कोलचिंग करैिला िौड़ा सििक िल, जे शिरसाँ िा कोनो \nफौजीक घरसाँ िोतल लै िल आ रावत पम्म्पिंग सेटपर वितािैत िल। \nदोसर वगा नरेश आ ओकर भा इक िल। नरेश विजली मैक े वनक िल। सरकारी कमाचारी िल। मुदा \nखुट्टासाँ तार खीच कऽ घरमे अवैध कनेक्शन दै िल आ छचक्कन कमाइ िलै। ओकर तीनू भााँइक ेँ  \nपॉछलदटक्समे मोन लागै िलै। देवेश सपा क े र कायाकताा िल , रमेश िसपा क े र आ मिेश भाजपा क े र। ई \nपाटी पछिला िीस िरखसाँ सत्तामे आवि-जा रिल िल आ क्षेत्रक ववधायक आ सांसद सेिो अिी पाटीक \nभऽ रिल िल। तीनू िड़ िुधधयारीसाँ कोनो ने कोनो नेताक ेँ  पकड़ने िल। ओ अप्पन-अप्पन नेताक संग \nरविवतऐ, घुधमवतऐ , खेवतऐ -वपवतऐ आ जनताक सेवा करैवतऐ - माने रांसफर करिािैक आ रोकिािैक \nकाज। िोट -मोट नोकरीसाँ ई पैघ आ सम्मा नजनक धंधा िल। लोकपर रोिदाि सेिो रिै िलै आ रुआि \nसेिो। हुनकर सभक मंत्री संग उठिाक -िैसिाक आ खाइ -पीयैक खखस्सा रिै िल।  \nओ जविया कवियो चारर -पााँच ददनक लेल गामसाँ वनपत्ता रिवतऐ ताँ सोझे लखनऊसाँ या कोनो मिारैलीसाँ \nया िल्ला -िोलसाँ आिैत िल। \nई भाइ सििक पहुाँच आ पाइ क े र तागवतक िोध रघुनािक ेँ  तविया भेलै जविया हुनका दस-िारि ददन \nदौड़ऽ पड़लै - कखनो लेखपाल लग , कखनो िानापर , कखनो एस.डी.एम.क ऑवफसमे। क ु सी सभ \nदेलक , सम्मान सभ क े लक , ध्यानसाँ सुनलक हुनकर गप आ अंतमे िाजल - मास्साि। अिााँ ववद्वान िी, \nशरीफ िी, अिााँक सभटा गप सत्य अछि मुदा कोन झमे लामे अपनाक ेँ  दऽ रिल िी? ओ सभ नीक लोक \nअछि की? मुाँि फोवड़ कऽ वकि ु  नै किलक, इशारासाँ जरूर िुझा देलक जे कऽ सक ै त अछि ताँ वकि ु  नै , \nमुदा खाली गपे कऽ सक ै त अछि।  \nओइ काल हुनका ईिो पता चलल जे ददयाद -िादक आठो पररवारमे साँ सभ पररवारक ेँ  चुप रिै लेल नरेश \nदू -दू िजार टका देने िल । \nरघुनाि दौड़ैत-दौड़ैत िावक गेल। ई उमर सेिो एिन काज लेल नै रवि गेल िल। आि पविलुक जेिन \nशक्क्त सेिो नै रवि गेल िलै। ठ े हुनमे ददा रिै िलै आ गरदवनमे सेिो। शीला अलगे मरीज िल दमाक आ \nगैसक। जखैन रघुनाि लग आिैत िल , डकार लेने आिैत िल। आ पछिला ददनक घटना आ पवतक \nपरेशानी ओ करा आरो नवास आ वनराश कऽ देने िल।  \nरघुनाि दुपिररयाक खेनाइक िाद नीमक नीचााँ पटायल िल आ सोछचये रिल िल जे आि की करी। \nएकमात्र रस्ता हुनका लखाि दऽ रिल िल - कचिरी। मुदा ओ रस्ता िड़ नम्िर िल। ओ जानै िछल जे \nतारीखपर तारीख पड़ैत जाएत। ऐ तरिेँ एक ददन आइत -जाइत मरर जाएि आ फ ै सला नै िएत। \nऐ िीच शीला आएल। ओ िाजल - अजीि लोक िी अिााँ। असगरे लचिंतामे मरल जा रिल िी, जकरा ई \nसभटा सम्िारैक अछि , ओकरासाँ सलाि वकए नै लऽ रिल िी? पुछियौ ताँ ओकरासाँ। \n-ककरासाँ- िेटासाँ। \n-िाँ, मानलौं जे एकटा दूर अछि , मुदा दोसर ताँ लग अछि।  \n-एकदम सत्य कवि रिल िी अिााँ।  \nओ वनसााँस लेलक - कहू ताँ! ऐ ददस ताँ िमर ध्यान गेिे नै कएल।  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n60 \n \nओ उठल आ शीलाक संग फोनमे भभवड़ गेल। शीला हुनका िेर -िेर िुझिैत रिल जे िल-धक े लक , \nपटक ै क , मारर -पीटक गपक चचा नै करिाक अछि नै ताँ ओ परेशान भऽ जाएत आ पढ़ि िोवड़ कऽ िीचेमे \nचछल देत। लाइन भेटल रावतक दस िजेक िाद। स्वरप र संयम राखैत रघुनाि ववस्तारसाँ सभटा गप किैत \nहुनकासाँ ववचार पुिलक। ईिो िाजल जे एतऽसाँ क ै छलफोर्निंयाक लाइन नै लागै िै, संजूसाँ सेिो सलाि \nलऽ कऽ िताएि। \nराजू िीचमे टोकलक - वकए मरल जा रिल िी जमीन लऽ कऽ। िोड़ू ओकरा आ सुनू , भौजी िनारस \nआवि गेल अछि अशोक वविारमे। ज्वाइन कऽ लेने अछि यूवनवर्सिंटीमे। अिााँ मााँक ेँ  लऽ कऽ चछल जाउ \nआ ओत्ते रहू आ सुनू।  \nसुनैसाँ पविने फोन राखख देलक रघुनाि। ओ माि पकवड़ कऽ िैछस गेल।  \n-की -की भेल ? -शीला पुिलक।  \n-भेल की ? आि सम्िारू ओकरा। उवड़ कऽ आवि रिल अछि िवाइ-जिाजसाँ। आिैते गोली मारर देत \nनरेशक ेँ । ओ सभ िदााकत कऽ लेत , िापक िेइज्जती िदााकत नै करत।  \n-अरे रोक ू , रोक ू  ओकरा।  \n-ओकरा ताँ रोवक देि, संजयक ेँ  कोना रोकि? ओ ताँ ओतऽसाँ धमसाइलसाँ सोझे घरमे आएत। \nशीलाक ेँ  संदेि भेलै अप्पन िुधधपर आ ओ चुप भऽ कऽ हुनका देखऽ लागल।  \n-साढ़। किैत-किैत ओ माि उठा कऽ शीलाक ेँ  देखलक।  \n-िमरा डर िल ताइ साँ िम गप नै कऽ रिल रिी, मुदा अिााँक किलासाँ क े लौं। िम एत्ते िुरिक नै िी जे \nिमर ददमाग मे नै आएल। मुदा अिााँक जजदपर क े लौं। नै जावन कतऽसाँ एिेन िेकाजक आ कोदढ़या िौड़ा \nजनम लऽ लेलक - साढ़। पछिला जन्मक पाप। िम तीस -पैंतीस िरख नोकरी क े लौं , लाखक लाख कमाइ \nक े लौं आ िािमे एकटा  पाइ नै। ऐ िाि आएल, ओइ िाि गेल। पुि ू  ताँ कतऽ गेल, से िता नै सकि। आ \nई जमीन। आइयो ओतै कऽ ओतै िी। धमछसयो भरर टससाँ मस नै भेल अप्पन ठामसाँ। ई अिााँक दादा -\nपरदादा -िापक ेँ  खुएलक, अिााँक ेँ  खुएलक, एतिे टा नै िेटा आ नाती-पोताक ेँ  खुआएत। अिााँ करोड़ो \nकमाएि मुदा टका आ डॉलर नै खाएि। भगवान ने करए जे ओ ददन आिए जखन िैंक चाउर -दाछलक \nदाना िााँटत। ओ जांघपर मुक्का मारलक आ शीला ददस ताक ै त िाजल - साढ़ , तूाँ सभ पैघ भलवि भेल \nहुाँअए अप्पन मााँक दूध पी कऽ, मुदा तोिर मााँक माए अछि ई जमीन। चाउर , दाछल , गहूम, तेल , पावन , \nनून यएि जमीन देने अछि। आ िाजै िी जे िटािू ओकरा।  \n-िोड़ू ओकरा।  \nतामसमे रघुनाि की सभ िाजैत रिल , हुनका अपनो नै पता।  \nकोन तरिे शीला हुनका सम्िारैत पकवड़ कऽ आंगनमे लऽ गेल - जाउ , सूवत जाउ। सोचू नै।  \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n61 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n6 \nऐ काल रघुनािक ेँ  एकटा िोध भेलै।  \nई जे नीक लोकक मतलि अछि वनरिाक लोक , आ भला आदमीक अिा अछि  डरपोक लोक। जखन \nवकयो अिााँक ेँ  ववद्वान किए ताँ ओकर अिा मूखा िुझू आ जखन वकयो सम्मावनत किए ताँ तकर अिा \nदयनीय िुझू।  \nहुनका सभ ठाम यएि किल गेल आ हुनकर कोनो काज नै कएल गेल। हुनका सभ ठाम िट -िट आ दुर-\nदुर कएल गेल। ओ ओइ िकरी आ गाए जेना अछि जे में -में आ िााँ-िााँ कऽ सक ै त अछि, मारर नै सक ै त \nअछि। यएि ओकर िवव, सििक आगू धमधमयािै आ धघछसयारी काटैिला मास्टरक। ई हुनकर िवव नै \nअछि, यएि िछिन ओ। \nओ ओइ िववक ेँ  तोड़ै लेल सोछच रिल िल, िब्िन लसिंि ओ अवसर दऽ देलक। \nओइ काल रघुनाि अपन खेतमे िल। ओ मछचयापर िैसल िल आ आगू सनेिी अप्पन आ हुनकर \nविस्साक गहूम नपिा रिल िल। िगलसाँ जा रिल िब्िन ठाढ़ भऽ गेल। गामक सभसाँ िूढ़-पुरान आ \nमजाादिला। गामे टा नै , पास -पड़ोसमे कत्तौ वववाद िोइ िल ताँ एक पंचक रूपमे कोनो ने कोनो पाटी \nददससाँ ओ सेिो रिै िल। ई अलग गप अछि जे ओ मामला सुलझािैक िदला आर ओझरा दै िल। ई \nहुनका नीक नै ला गै िल जे रघुनाि नै जावन कतऽ –कतऽ दौड़ल , हुनका लग नै आएल। रघुनाि हुनका \nदेखलक मुदा कोनो भाव नै देलक।  \n-मास्टर। - ओ शोर पाड़लक।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n62 \n \nरघुनाि लग गेल आ गोर लागलक।  \n-जमीन अिााँक अछि, गाम -समाज या नरेशक ेँ  ओकरासाँ की लेि -देि? दोसर वकयो कोना कब्जा कऽ \nलेत ? \n-एतिे टा िमहूाँ जानै िी। \n-जानै िी ताँ ववधायकजी साँ वकए ने भेँट करै िी? \n-कोन ववधायकसाँ ?  \n-अरे वएि, अप्पन कॉलेजक मैनेजर।  \nमाि ठनकलै रघुनािक। एकर मतलि जे ऐ पूरा माधमलाक तार ओत्तेसाँ जुड़ल अछि। संजयक वियािसाँ। \nओकरा हुनका ररटायर करिेलेसाँ आ पेंशन रोकिेलेटा साँ संतोष नै भेलै - आ ई अछि ददयाद -िादक सभसाँ \nिूढ़-पुरान आ मजाादिला लोक , जे नरेशक ेँ  नै िुझा कऽ िमरा िुझा रिल िल। आ िुझा की रिल िल , \nओइमे रस लऽ रिल िल। ओइ काल रघुनािक ददमागमे एकटा खुराफाती ववचार आएल।  \n-कक्का। - ओ िब्िनक िाि पकवड़ कऽ कनी फराक लऽ गेल। अिााँसाँ एकटा ववचार लैक चािैत रिी, \nकतेक ददनसाँ। जखन अिााँ भेदटये गेछलऐ ताँ कहू ताँ एत्ते पूछि लै िी। \n-िाजू, िाजू। \nमन ताँ नै िनेने िी मुदा कखनो-कखनो सोचै िी जे ओइ जमीनक ेँ  िेच दी।  \nिब्िन हुनका आियासाँ देखैत रिल।  \n-अिााँक ेँ  पता अछि, कतेक मिंग अछि ओ जमीन। आिादीक भीतर। कतेक काजक अछि। ओकरा \nिेचि सोना िेचै सन अछि। आ िेचि वकए ? \n-मिदुक्खी राखैसाँ की फाएदा ? \n-यएि ताँ चािै अछि नरेश। मुदा ओकरा नै िेचिाक अछि। ओ जे क े लक, तकरा कोना विसरर सक ै  िी ? \n-ताँ फ े र? \n-फ े र की? अखन ताँ यएि सोचने िी जे ओकरा नै देिाक अछि, िाकी ताँ घर अछि, गाम अछि, अिााँ \nचािि ताँ अिीं िी। देखल जाएत, कोनो जल्दी िोड़े अछि।  \nिब्िन कनी गंभीर भेल - आ ओकर कब्जाक की करि ? \n-कब्जाक की , खुट्टा अछि। आर वकि ु  नै ताँ जे उखावड़ कऽ फ े क देत ओकरो दऽ सक ै  िी। मैनेजर सािि \nसेिो खोलऽ चािैए िच्चा सििक अंग्रेजी स्क ू ल ऐ इलाकामे कत्तौ। एतऽ खोछल छलअए।  \n-अरे गामक लोक मरर गेल अछि जे िािरी लोकक ेँ  देि ? \n-नै, एकटा  गप कवि रिल िी। अखन वकि ु  तय-तफछसला िोड़े अछि। रघुनाि धीरेसाँ िाजल- िम दान ताँ \nनै दऽ रिल िी ककरो। जखन वाजजि आ सिी भेटत तखने ने।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n63 \n \n-अिााँ ताँ गाममे फौजदारी करा देि मास्टर। - लचिंवतत भेल िब्िन िाजल। \n-िम की करि? जखन ओ अपने करैपर विता अछि ताँ वकयो की कऽ सक ै त अछि। रघुनाि हुनकर कान \nलग मुाँि लऽ जा कऽ िाजल - मुदा ई गप अपने धरर राखि। दुवनया भररक लोक आिैत रिैत अछि अिााँ \nलग। की फाएदा किएसाँ ? िै वक नै? ताँ चली। \nरघुनाि खेत ददस घुरर गेल। सनेिी दोसर िेर पुिने िल जे गहूमक ेँ  िखारीमे आइये राखख ददऐ या कास्ल्ि \nलेल िोवड़ ददऐ। शीलाक किि िल जे रा िैर आ तोड़ी सेिो िाँदट जाए ताँ सभक ेँ  िेरा-िेरी राखख देल जाए। \nरघुनाि ई वनणाय शीलापर िोड़लक आ ओसारपर आवि कऽ िैछस गेल। शीला सेिो पािााँ-पािााँ आएल।  \n-वकए भरर -ठ े हुन भरर-िािा कऽ रिल रिी हुनकासाँ? सभटा खुराफातक जवड़ ताँ वएि िछि।  \n-अिााँ चुप रवि कऽ तमाशा देखू। िम िड़ रास मसा ला द ಽ देलौं हुनका। आि कास्ल्िसाँ एतऽ िैसकी \nलगाएि शुरू कऽ देत लोक।   \nरघुनािक चेिरापर राित आ संतोषक चमक िल। शीला उखड़ल मनसाँ पुिलक - अिााँ जमीन िेचैक गप \nकऽ रिल रिी हुनकासाँ?  \nरघुनाि िाँसल- गपे ताँ कऽ रिल रिी, िेच नै रिल रिी। िेचिाक नै अछि िमरा। िमर अप्पन कमाएल \nचीज िेिो नै करए जे िम िेची। िाप-दादा लग हुनकर पुरखासाँ कोना आएल िएत , वएि जानैत िएत। \nमुदा ई लोक नविये अपने चैनसाँ रित, नविये रिऽ चािैए, नविये रिैले देत। आि यएि देखू, िमर दोष \nकतऽ अछि? संजय वियाि क े लक। ओतऽ क े लक जतऽ चािलक , जतऽ ओकरा अप्पन वित देखा पड़लै। \nभववष्य देखलक। ि मरो नीक नै लागल मुदा ओकर अप्पन पसीन आ जजनगी रिै। िम की कऽ सक ै त \nरिी? मुदा तकर सजा मैनेजर िमरा देलक। फालतूमे। िमहूाँ किलौं - ठीक अछि। गामपर रिि- सुख आ \nशांवतसाँ। नविये ऊधोक लेि, नविये माधोक ेँ  देि। एक समए िल जखन खेत -पिारक अवतररक्त वकि ु  नै \nिल एतऽ- नविये अखिार िल, नविये विजली िल, नविये फोन, नविये टीवी िल। आइ सभटा अछि \nआ फछसल एतेक जे िम दूटा लोक लेल ककरो आगू िाि नै पसारै जरूरवत। रिल गप्प दोसर जरूरतक \nलेल ताँ आइ ने कास्ल्ि पेंशन भेटिे करत। फ े र कोन गप्पक छचन्ता। की।  \nरघुनाि मुसक ु रािैत शीला ददस देखलक। आ सभ सुख -दुखमे सददखन सं ग दैिाली स्त्री अखन जीववत \nिछल। ओ हुनका खखचलक आ अपना लग िैसा लेलक। ओ लजाइत हुनका लग िैसल रिछल आ ओ \nहुनका एकटकसाँ देखैत रिल।  \n-शील , ऐ सभ चीजक सिारे जजनगी ताँ काटल जा सक ै त अछि , जजअल नै जा सक ै त अछि। एकाएक \nहुनकर आवाज भारी आ उदास भऽ गेल।  \n-शीला। अप्पन तीनटा िच्चा अछि, मुदा पता नै वकए , कखनो -कखनो िमर भीतर एिन हूक उठै त अछि \nजेना लागैत अछि - िमर स्त्री िााँझ अछि आ िम वनपुत्तर िी। मााँ आ िाप िोइक सुख नै जानलौं िम। िम \nसभ नविये िेटाक वियाि देखलौं , नविये िेटीक। नविये पुतोहु देखलौं, नविये िोएिला जमाएक ेँ । िम \nएिन अभागल मााँ-िाप िी जकरा ओकर िेटा अप्पन वियािक सूचना दैत अछि आ िेटी किैत अछि जे \nजाँ अनुमवत नै देि ताँ नोत नै देि। आ आि अिााँक नजरर अछि राजूपर जे ओ सभ साध पूर कऽ देत। \n-नेिाल कऽ देत अिााँक ेँ, एिन भ्रम हुअए ताँ वनकाछल ददयौ अप्पन ददमागसाँ। िमरा पता अछि जे ओ \nएकरोसाँ आगू जा रिल िै। ओ एकटा ए िन ववधवा लड़कीक ेँ  तावक लेने अछि जकरा दू िरखाक िच्चा  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n64 \n \nिै। एतिे नै, ओ कोनो नीक सर्विंस सेिो करै िै। ओकर पाइसाँ ओ ददल्लीमे मौज कऽ रिल अछि। \nमोटरिाइक लऽ गेल अछि मस्ती करिाक लेल। िच्चा पोसि आ मौज करि दू टा काज अछि ओकर। \nगेल िल डोनेशनक पाइ लऽ कऽ , आइ धरर पता नै चलल जे एडधमशन लेलक आवक नै।  \n-अिााँ एतेक गप जानैत रिी ताँ कवियो ितौछलऐ वकए नै। \n-की कऽ लेती अिााँ? की कररवतऐ िता कऽ। शीला , िम जानै िी ओकरा। पढ़ैमे कवियो रुछच नै रिलै \nओकरा। अप्पन िापसाँ कोन स्वरमे गप करैत अछि। एकरा अिााँ देखने िी। ओ शॉटाकटासाँ पैघ लोक \nिनैले चािैत अछि। ओकरा लेल पैघ लोकक मतलि अछि धनी लोक। आ सेिो खून -पसीन ििा, विन \nमेिनवतक। ओ मित्वाकांक्षी लड़का अछि मुदा लालच आ मित्वाकांक्षा िुझैत अछि। ओ िड़ रास चीज \nिाछसल करए चािैत अछि- अनचोक्क े  विना पढ़ले-छलखले , विना नीक नंिर आनले वडवीजन आनलक , \nविन प्रवतयोवगता देले, विना खटले आ नौ करी करले। िमरा नै पता जे ओ लड़की ओकरा कोना भेटल। \nकतऽसाँ भेटल। भऽ सक ै त अछि जे ओकरा कोनो मदाक खोज हुअए। एतिै जरूर अछि जे डेढ़ िरख \nपविने कोनो सड़क दुघाटनामे ओकर पवत मरर गेल। ओइ लड़कीक अप्पन फ्लैट अछि , कार अछि , \nऑवफसक काजसाँ लसिंगापुर, िैंकाक आिैत-जाइत रिैत अछि आ ई ओकर िच्चा सम्िारैत अछि आ घर \nजोगैत अछि। जेना िम नै जानै िी , तविना ओ नै जानै िै जे ओकर मनमे की िै , की ववचार िै।  \n-अिााँ ई सभ कोना जानछलऐ।  \n-ई नै पुि ू । नोएडामे िमरो लोक अछि, जे आिैत-जाइत रिैत अछि। \nशीला लचिंवतत भऽ उठल - सभटा दुख अिी िुढ़ापामे देखि छलखल िल की ? एकटा िेटा परदेसमे , पता नै \nकविया आएत। दोसर एतऽ मुदा ओकरो वएि िाल। मुदा ओकरोसाँ खराप। आ इम्िर िापक दोसर \nमुसीित। गाम िोड़ि ताँ जावन जाएत, नै ताँ मारल जाएि। नविये वकयो देखएिला अछि , नविये \nसुनएिला, नै जावन ककर नजरर लावग गेल अछि घरक ेँ ।  \nरघुनािक ेँ  ओतಽ असगरे िोवड़ कऽ चुपचाप ओ  अंदर गेल आ पटा रिल।  \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n65 \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n7 \nघरमे फोन आि जीक जंजाल भऽ गेल िल। जखन रघुनाि कनेक्शन लेने िल ताँ राजूक जजदपर जे संजू \nअमेररकासाँ जखन गप करऽ चाित ताँ क े ना करत। कोनो संदेश देिाक हुअए ताँ। भौजीक ेँ  जौं मम्मीसाँ \nवकि ु  िाजिाक िा पुििाक हुअए तखन। िमरे कोनो सलाि लेिाक हुअए तखन। छचट्ठी -पत्री आि क े  \nछलखैत अछि , ककरा लग एत्ते समए अछि। आ सरला दीदी सेिो ताँ अछि शिरमे, हुनकासाँ गप नै \nकरिाक अछि की अिााँक ेँ  आ मम्मीक ेँ । ताँ कोनो िालमे जरूरी अछि ई। गाममे सेिो िेमतलि िोड़ लेने \nअछि लोक।  \nफोन लागल ताँ राजूक लेल। जखन कखनो घरमे रिैत िल , लागल रिैत िल ओइपर , कखनो ऐ दोस्तक , \nकखनो ओइ दोस्तक। संजूक ेँ  ताँ लाइने नै भेटै िलै। िाँ, कखनो -कखनो सरला जरूर भेट जाइ िल। आि \nजखन राजू िािर अछि ताँ फोन ओविना िेकार पड़ल रिै िै जना नादद आ खुट्टा िा िर आ ठ ें गा। \nतइसाँ रावतमे जखन फोनक घंटी िाजल ताँ रघुनाि आ शीला डरर कऽ ए क -दोसराक ेँ  ताकलक। घंटी \nिजि ताँ िन्न भऽ गेल, ओइमे साँ वकयो उत्साि नै देखेलक। जखन दोसर िेर िाजल ताँ रघुनाि उठल आ \nररसीवर उठ े लक।  \n-िैलो। \nदोसर ददससाँ आवाज आएल। छचन्िलक ओकरा। देर धरर सुनैत रिल , फ े र शीलाक ेँ  ररसीवर पकड़ा \nदेलक। आ मािपर िाि राखख चुपचाप िैस गेल।  \nकनी काल िा द दोसर ದೊ ददससाँ कानैक आवाज सुना पड़ल। ओ उठल आ अप्पन वििौनपर आवि \nगेल।  \nररसीवर राखख कऽ शीला सेिो आएल आ अप्पन वििौनपर िैछस गेल।  \nओ कास्ल्ि आवि रिल िछि अपना सभक ेँ  लऽ जाइ लेल। \n-अिााँक ेँ  जेिाक अछि ताँ जाउ, िमरा नै जेिाक अछि।  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n66 \n \nिड़ कावन रिल िल। पुछि रिल िल जे िमर कोन एिन गलती अछि जे देखै लेल ताँ दूर , अिााँ सभ फोन \nधरर नै क े लौं।  \nओ क े लक कवियो फोन। िम सपना देखख रिल रिी जे मिारानी घुरर आएल अछि अप्पन देश। \nआकाशवाणी भेल िल हुनकर आगमनक लेल।  \n-ई ताँ नै िाजू। राजू ितौले िल। \n-िम कोनो राजू -ताजूक ेँ  नै जानै िी। ओ वकए नै किलक। िापक ेँ  कऽ सक ै त िल ससुरक संगे। ओकरा \nिजौलक , ज्वाइन करौलक , अशोक वविार आएल। एत्ते ददनसाँ रवि रिल िछि, िीचमे पापा -मम्मी मोन नै \nपड़लै , आइ मोन पड़लै। ओविना ताँ मोन नै पड़ल िेतै, आएल िएत, कोनो गप िएत जरूर।  \nकावन -कावन कऽ कवि रिल िल जे िम मम्मी -पापाक विना नै रवि सक ै त िी। \n-झूठ िाजैए। ििटरा रिल िल अिााँक ेँ । जानैए कत्ते अपना सभक ेँ । नविये कवियो देखने अछि, नविये \nभेंट अछि ताँ ओ वकजाने गेलए पापा -मम्मीक ेँ । िम ताँ जानै नै िी जे िमरो कोनो पुतोहु अछि। \n-पूतोहु नै सिी, िेटा ताँ अछि। नै जावन की सोचत। \n-कोन मतलि अछि िेटा-िेटी िहु दुवनया। सििक लचिंता करै लेल िमिीं िी। \nरघुनाि तमसा गेल।  \nओकरा ताँ लचिंता िै जे लोक की कितै। सासु-ससुर गाममे पड़ल अछि आ पुतोहु नग्रमे मजा कऽ रिल \nिै। \n-ई अिााँ कवि रिल िी, अप्पन मोनसाँ। िुझछलऐ। वकि ु  िजाउ नै िमरासाँ। रघुनाि उठल आ आंगनमे \nटिलऽ लागल।  \nनीन भावग गेल िल हुनकर। ओ कोनो वनणाय नै कऽ पावि र िल िल। ओ गामसाँ सेिो तंग भऽ गेल िल \nमुदा ओकरा िोड़ऽ नै चािै िल। मन नग्र आ कॉलोनी ददस लागल िलै - जीवनक नव ददस , नव जजनगी \nददस , साफ -सुन्दर पक्का मकान आ अलकतरा िारल सड़क ददस , गंगाक घाट ददस , अनछचन्िार नव \nसंिंध ददस। ई आकषाण िल मनक मुदा उम्िर जाइमे भऽ रिल िलै जे कत्तौ  एना नै हुअए जे पि ु आरक \nजमीन िािसाँ वनकछल जाए , विन देख -रेखक मकान ढवि जाए , सनेिी चोरी आ िेइमानी शुरू नै कऽ \nददऐ , कत्तौ लोक सदा लेल गामसाँ गेल नै मावन छलअए। आ एिन किएिला ताँ कम नै िएत जे गाम िोवड़ \nकऽ भावग गेल। एकरासाँ पैघ जगिंसाइ आर की भऽ सक ै त अछि।  \nओ आंगनक चक्कर का टैत ओतऽसाँ ठाढ़ भऽ गेल जतऽसाँ खपरैलसाँ ऊपर उठ ै त चन्रमा लखाि दऽ रिल \nिल। ओ ओकरा देखऽ लागल जेना गाम िोड़लापर फ े र नै लखाि देत - िा ओकरेसाँ पुछि रिल अछि- \nआ तखन की करिाक चािी।  \nई चैत मासक रावत िल। दशरि यादव अप्पन दरवाजाक आगू नव छशव मंददर िनौने िल। पछिला दस \nघंटासाँ ओतऽ अखंड िररकीतान चछल रिल िल। कीतावनया मंददरक िगलमे ठाढ़ नीमक गािपर \nलाउडस्पीकर िाखन्ि देने िल आ समूचा गाम िरे राम , िरे राम साँ दलमछलत िल। ई एकरस गूंज ओकर \nमनक ेँ  भारी कऽ रिल िलै।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n67 \n \n-अिााँ जाउ, िम एतऽ रिि, अप्पन घरमे। सुनछलऐ। ओ ऊ ाँ च आवाजमे शीलासाँ िाजल।  \n-अिााँक ेँ  असगरे िोवड़ कऽ। नै िािा नै, पता नै की भऽ जइतए। शीला ओतऽसाँ िाजल - आ ऊ घर ताँ \nसेिो अिााँक िी। संजू की किैत िल। िम चािैत िी जे मम्मी-पापाक अंवतम ददन काशीमे वितए। चैनसाँ \nवितए। जखन समए आएल अछि ताँ ना-नुक ु र कऽ रिल िी। सोनल दोसर नै अछि, पुतोहु अछि अपन। \n-अिााँ, िुझै वकए नै िी। सोनल पुतोहु अछि, घर पुतोहुक अछि, अपन नै। कोन औकावतसाँ जाएि िम। \nपाहुन िवन कऽ। वकराएदार िवन कऽ। कोन औकावतसाँ।  \nओइ ददस ध्यान नै गेलै शीलाक। ओ कनी काल अचकचाएल , फ े र िाजल - ठीक अछि, हुनकर घर ताँ \nअछि मुदा संजू ताँ अछि नै। ओ िम्मर िेटा अछि। देर-सिेर ताँ आिए पड़त ओकरा। राजूक ेँ  वएि नै किै \nिल जे पापा -मम्मीक ेँ  पठा ददयौ। आ सोचू जे पुतोहुक घर की िमर नै अछि ? \nरघुनाि चुप रिल। वकि ु  नै िाजल। \n-देखू , अपना सभ चलू। एिन नै जे घरक ेँ  िोवड़ कऽ जा रिल िी। कवियो घुरर आएि ऐमे। जखन \nपरेशानी िएत ताँ आवि जाएि। खेतीक जजम्मा ताँ स्नेिीक ेँ  देने िी। रवि गेल घर ताँ दस विस्सा खेत आर \nदऽ दै िी गनपतक ेँ । कमरा िंद कऽ दरवाजाक ताला ओकरा दऽ ददयौ। साफ -सफ ै यत आ देखभाल करैत \nरित। \nशीलाक गपमे दम लखाि देलक रघुनािक ेँ । हुनका चारर ददन िाद जेिाक िल पेंशनक काजसाँ। ददक्कत \nक े वल ई िल जे गनपत धमजाापुर गेल िल अपन िेटा लग।  \nताँ एिन करू शीला , अिााँ ताँ सोनल लग कास्ल्ि चछल जाउ। िम एतुक्का व्यवस्था कऽ पााँचम ददन \nपहुाँचि। पेंशन ऑवफसमे अप्पन काज प्निंघटा कऽ सोझे अशोक नगर आवि जाएत। कोनो जरूरी गप \nहुअए ताँ फोनपर खिर कऽ देि। अरे िाँ, फोनक कनेक्शन सेिो ताँ कटािए पड़त। िोड़ू, अिााँ अपन तैयार \nकरू , गहूम, चाउर , दा छल , घी, अचार। कनी -िेसी जे लऽ जा सकि , लऽ लेि।  \n8 \nरघुनाि िाजल पााँच ददन मुदा लावग गेल पचास ददन।  \nओइमे ओकर कोनो दोष नै िल। सोचने िल जे जखैन जेिाक े  अछि ताँ एतुक्का सभटा समस्या सुनझा \nकऽ गेल जाए , ई नै हुअए जे रिी ओतऽ आ मन लागल रिए एतए।  \nिड़ रास सोछच-ववचार कऽ ओ फ ै सला लेलक जे रूकल पेंशन हुअए िा आिादीक जमीन , जखन अिी \nदुनूक जवड़मे मैनेजर अछि ताँ हुनकासाँ एक िेर भेँट कऽ लैमे की िजा अछि। जौँ एतिे टा साँ हुनकर ईगो \nतुष्ट िएत ताँ किएमे की खरापी अछि। आइ जे वकि ु  िी, अिींक कारण िी, नोकरी नै देने िेवतऐ ताँ \nजावन कतऽ िेवतऐ। जखन िनैले छिऐ ताँ विगावड़ नै कररयौ। \nआि क्स्थवत सेिो िदछल गेल िल। मैनेजरक िेटाक वियाि भऽ गेल िल वनमंत्रीक दठक े दारक िेटासाँ। \nओ पड़़ोसी जजलाक िल। मैनेजरसाँ ऊ ाँ च स्टेटसिला। आि रघुनािसाँ छशकाइतक कोनो कारण सेिो नै \nरवि गेल िल। ओ धमठाइक पैक े ट आ सेि , संतोला आ अंगूरक संग पहुाँचल ताँ मैनेजर, जकरा लोक \nसरकार िाजैत िल , नीक मूडमे िल। रघुनािक ेँ  देखैत ओ चुहुल करैत िाजल - मास्टर। अिााँक स्वास्थ्य  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n68 \n \nदेखख कऽ लागैत अछि , जे शुरूसाँ दरमािा नै लऽ कऽ पेंशन लेिाक चािी िल। जवानी ताँ आि आएल \nअछि अिााँपर। \n-सरकार। - रघुनािक मुाँिसाँ वनकलल आ ओ कानऽ लागलखखन।  \n-की। की भेल ? आइ धरर नो -ड्यूज क्क्लयर तक नै भेल की ? \nमैनेजर चौंवक कऽ पुिलक आ प्प्रिंछसपलक ेँ  फोन क े लक। फ े र िाजल - जाउ , लचिंता नै करू। भऽ जाएत। \nआर वकि ु? \nरघुनाि नरेश आ िब्िन लसिंिक सभटा वकस्सा ितौलक। ओ चुपचाप सुनैत रिल। कनी काल िाद ओ \nिाजल - जखन ई अिााँक घरक िल ताँ िटाइ वकए देछलऐ। गलती  ताँ अहूाँक अछि। \nरघुनाि वकि ु  नै िाजल। हुनका ई िताएि ठीक नै लागल जे िािरक लोकक ेँ  ताँ कखनो िटाएल िा \nभगाएल जा सक ै त अछि मुदा हुनका मुस्ककल िएत। ओ एतिे टा िाजल - िाँ, गलती ताँ भऽ गेल। आि \nवकि ु  क े लो नै जा सक ै त अछि। \n-अिााँ समस्या ठाढ़ करैत रहू आ िम वनपटारा करैत रिी, यएि ने। \nमैनेजर एस.डी.एम.क ेँ  फोन क े लक आ इशारासाँ वकि ु  िुझेलक।  \nरघुनाि ओइ काल माि झुक े ने िैसल रिल।  \n-आि कोन सोचमे िी। जाउ आ िब्िन लसिंिक ेँ  पठा देि। \nओ उठल आ िािरूममे चछल गेल। जाइत -जाइत किलक - भऽ सक ै त अछि एस.डी.एम. ऑवफस दौड़ए \nपड़ए एकाध िेर। दौड़ाएि आ अिााँसाँ वकि ु  िाजए ताँ हुनका आगू िड़ छसद्धांतवादी िनैक जरूरत नै \nअछि। सििक वकि ु  ने वकि ु  मजिूरी िोइत अछि। ठीक। \nिीस-पच्चीस ददनक दौड़ -धूपक िाद एक ददन एस.डी.एम. दूटा छसपािी आ लेखपालक संग आएल - \nजरीि आ गामक नक्शा लऽ कऽ आ सििक आगू जमीनक पैमाइश क े लक। ऐिेर जमीनक ओ विस्सा \nसेिो रघुनािक िकमे वनकलल जे नरेशक घर -दुआर िल। एकर मतलि ई भेल जे रघुनाि चािए ताँ \nनरेशक घर -दुआर वगरा ददअए िा रिए ददअए आ ओत्ते जमीनक दाम वसूछल छलअ।  \nओकरा रघुनािक भलमनसाित पर िोवड़ देल गेल।  \nई हुनकर िड़ पैघ सफलता िल- वनश्ििंती सेिो। पापड़ ताँ िड़ िेलने िल मुदा सम्मान घुरर एलै। आि ओ \nिनारस जा  सक ै त िल मास - दू मासक लेल। मुदा जौँ मन लावग गेलै ताँ संदेश आ फोना -फोनीसाँ काज \nचछल जेतै।  \nओ जाइक तैयारी शुरू कऽ देलक आ तैयारी की करिाक िल। राशन लेलक। दू टा िोट -िोट िोरामे \nअलग -अलग अल्लू आ वपयाजु िलै। चारर िजेक िस लेल तैयारी कऽ रिल िल जखन िािरमे डााँट \nडपदटक आवाज  सुनाइ देलक ै ।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n69 \n \nवनकलल ताँ देखलक - जयनारायण माने जग्गन। िड़ उखड़ल िल आ रूसल। हुनकर एक िािमे कल्लूक \nकान िल आ दोसरमे दू टा अधपक्क ू  आम। डरल कल्लूक ेँ  पकवड़ कऽ सनेिीक झोपड़ाक आगू ठाढ़ \nिल- सनेिी, सनेविया रे। \nभीतरसाँ सनेिीक स्त्री वनकलल- की अछि माछलक ? \nओ झपदट कऽ कल्लूक ेँ  खखिं चलक , दू िापड़ फ े र मुक्का मारैत आ धवकयािैत भीतर ठे ल देलक। ओ \nकानैत भीतर चछल गेल।  \nमामला िुझैत देर नै लगलै रघुनािक ेँ । घरेनमे सििक दरवाजाक आगू नीमक गाि अछि , असगरे वएि \nटा अछि जकर दरवाजाक आगू आमक गाि अछि। दटक ु ला लागैसाँ लऽ कऽ ओकरा पाक ै  धरर , जकर \nनौिवत शाइते कवियो आिैत िल। घरानाक िौड़ा सभ िािमे ढेला नुका ओकर चरू ददस घुमैत रिै िल \nआ जग्गन ताधरर ओकर नीचााँ खाट राखख कऽ पड़ल रिैत िल जाधरर गमी िदााकत िोइ जोग रिैत िल। \nदर -ददयाद भरर क ेँ  कऽ चटनी , अचारक काज हुनकर लाख प्रयासक िादो ओकरेसाँ चलैत िल। इन्िरसाँ \nढेला चलैत िल , उम्िर जग्गन पकड़ैक घातमे रिैत िल। एक कऽ पकड़ैत अछि , तीन टाक मौका भेट \nजाइत अछि। हुनकर आ िौड़ा सििक व्यस्तता कवियो-कवियो डेढ़-दू मास धरर चछल जाइ िल।  \n-आउ, आउ जगन। िमरासाँ कहू की गप अछि। \n-काकी अछि आवक नै , आिए ताँ आिी अिााँ कतए। \n-आउ, िैसू ताँ सिी। ओ जग्गनक आगू खदटयापर िैसै लेल इशारा क े लक आ शोर पाड़लक झोपड़ीक \nआगू ठाढ़ सनेिीक स्त्रीक ेँ । \n-जग्गनक ेँ  सतुए घोरर कऽ वपयावियौ। सुरािीक पावनमे िनाएि। \nजग्गन कनी क्स्थर भेल आ िैछस गेल। फ े र अप्पन लुंगीक फााँड़साँ तमाक ु लक वडब्िा ििार क े लक आ \nधमड़ए लागल। िाजल - मास्टर कक्का , अिााँ ई िड़ पैघ गलती कऽ देलौं। कोइरी -किारक ेँ  अप्पन िीचमे \nिसा कऽ अिााँ िड़ पैघ गलती क े लौं। \n-ऐमे गलती की अछि ?  \n-अरे , अिााँक ेँ  लखाि नै दैत अछि। अिी िाट देने िम ददन-रावत आिै-जाइ िी। ई िैसल ताँ िैसल अछि, \nपटायल अछि ताँ पटायल अछि। पैघ लोगक िीच रिैक सउर नै िै। आ विनकर िेटा। \nिीचे मे रघुनाि टोवक देलक - दे खू जग्गन , फालतूक गप अछि ई। समै -काल िड़ िदछल गेल अछि। आइ \nमानछसक रूपसाँ ववकलांगे एिन गप करैत अछि। कोन गपक पैघ िी अिााँ। पुरखा , जमीन आ जावतक \nभरोस। िब्िूक ित्याक िादो ई भ्रम अछि ताँ राखने रहू। पछिला ददन अहूाँ अप्पन खेत िेचछलऐ। ठाक ु रमे \nसाँ वकयो वकए नै वकनलक। वकनलक ताँ  आखखर जसवंते। आइयो िम्मर अिााँक खेती ओकरे भरोसे िोइत \nअछि, रैक्टर ओकरे लग अछि , टका ओकरे लग अछि। ववधायक ओकरे अछि , सांसद ओकरे अछि , \nसरकार ओकरे अछि , ओकाइतो ओकरे लग अछि , कोनो काजक लेल पैरवी करिाक िोइत अछि ताँ \nअिााँ ओकरे लग जाइ िी, तकर िादो पैघ लोक िी अिााँ। एिन गलतफिमी पोसिाक अछि ताँ पोसने \nरहू। िाँ, ई जरूर अछि जे ओ दोसर गामक अछि , पराया अछि , अधधया देिाक े  अछि ताँ ओकर िदला \nकोनो अप्पनक ेँ  देिाक चािी िल। आि अिीं ितावियौ, क े  अप्पन अछि जकरा दैवतऐ।   विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n70 \n \nजग्गन गुम्म रवि गेल। रघुनाि सभसाँ लगक पड़ोसी िल। नरेश ओकरे भाइक िेटा , जकर नजरर िरा िर \nपि ु आरिला जमीनपर िलै। \nकनी काल इंतजारीक िाद रघुनाि िाजल - देखू जगन , परायामे अप्पन भेट जाइत अछि मुदा अप्पनमे \nअप्पन नै भेटैए। एिन नै िल जे अप्पन नै िल। िल मुदा तखैन जखैन समाज िल , पररवार िल , सर -\nसमाज िल , जखन भावना िल। भावना यएि िल जे ई भाइ िी , ई भावतज िी , भती जी िी, ई कक्का \nिी, ई काकी िी , ई पीसी िी, भौजी िी। भावनामे कमी िोइ िल ताँ ओकरा पूरा कऽ दैत िल लोक \nलाजक कारणे। नै ताँ एनामे लोक की कित। मात्र भावना िल , गभणत नै, लेन -देन नै। ऐिीच सत्तूक घोर \nदऽ कऽ गेल सनेिीक स्त्री , रघुनाि चुप भऽ गेल। ओकर गेलाक िाद फ े र शुरू क े लक - आि अिीं कहू, \nनरेशसाँ िेसी क े  अप्पन िल। सोचने िल, ओकरा दऽ कऽ वनश्ििंत भऽ जाएि। मुदा ओकर नेतपर शक \nिल, िड़ी काल पविनेसाँ। आ ओकरा नै दऽ कऽ नीक करछलऐ। नै ताँ से ददन सेिो अइवतऐ जखन अप्पन \nखेत की , गाममे ओ घुसै नै दैवतऐ। आ किैक जरूरत नै जे ओइ काल अहूाँ िमर नै , ओकर संग  दैवतऐ। \nिाँ, सनेिीक ेँ  िम जानै िी। ओ अप्पन काजसाँ काज राखएिला लोक अछि। अिााँ आर ककरो छशकाइत \nहुअए ताँ िताएि। मौक े  नै देत, िताएि की? \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n71 \n \n \n \n \n \n \n \nतीन  \n \n1 \nओ घर , जकरा रााँचीक प्रोफ े सर राजीव सक्सेना ररटायर भेलाक िाद अपना रिै लेल िनारसमे िनिैने \nिल आ जकरा अप्प न िेटी सोनलक नाम कऽ देने िल , ओ अशोक वविारमे िल।  \nिनारसमे मोिल्ला िल , वविार आ कॉलोनी नै। एकर वनमााण शुरू भेल १९८०-९० क आसपास जखैन \nपूवाांचल आ वििारक भू -मावफया आ िाहुिलीक उदय भेल। ओ नग्रक दक्क्खन , पक्च्छम आ उत्तर ददस \nिसल गामक ेँ  वकनलक आ ओकर प्लाटटिंग कऽ िेचि शुरू कऽ देलक। देखैत -देखैत १५-२० िरखक \nभीतर गामक अस्स्तत्व खतम भऽ गेल आ ओइ ठाम नव -नव नामक संग नगर , कॉलोनी आ वविार िछस \nगेल।  \nई नव िनारस िल- मिानगर सन। \nमोिल्लामे रिएिला मोिल्लेमे रिल। अप्पन पुरखाक काज -धंधा , दोकान , रोजगार आ घाटक संग। मुदा \nऐ कॉलोनीमे िसऽिला िेसी लोक नव नागररक िल।  \nओ िािरसाँ आएल िल। अगल-िगलक जजलासाँ। सौ -पचास वक.मी. दूरसाँ। हुनकर लगेमे गाम िल , \nिोड़-िेस जमीन िल , खेती -िारी िल। हुनका समए -समएपर िनारस आिऽ पड़ैत िल-कवियो कोटा \nकचिरीक काजसाँ , कवियो अस्पतालक काजसाँ , कवियो तीिा-िता लेल , कवियो शादी -वियािक खरीदारी \nलेल , कवियो नेना सििक एडधमशन आ पढ़ाइ करैक लेल। िेर -िेर आवि कऽ घुरएसाँ नीक िल जे एतऽ \nठिरैक आ रुक ै क एकटा स्थाई ठाम हुअए , एकटा डेरा हुअए।  \nमुदा ई ओकरा सभ लेल संभव िल जकरा लग अप्पन कोनो िोट -मोट नोकरी अछि , आ ओकरा लेल \nजकर िेटा सभमे साँ कमसाँ कम एकटा िािर कमा रिल हुअए। जकर नेना सभ गाममे िोर िोइत हुअए \nआ ओतऽ नै रिए चािैत हुअए, नग्रक आदवत लावग गेल िोइ आ अप्पन वित उम्िरे देखऽ चािैत हुअए। \nमुदा गाममे ओइमे साँ वकि ु  पहुाँछच रिल िल कनी-कनी , जे नग्रमे िल - विजली सेिो, नल सेिो, वफ्रज \nसेिो, फोन सेिो, टीवी सेिो, अखिार सेिो। मुदा ओ मजा नै िल  जे नग्रमे िल। मजा िल ताँ ओकरा \nलेल जकरा लग रैक्टर िल , थ्रेशर िल, पंप्पिंग सेट िल, िोलेरो आ सफारी िल , जे खेतीक पेटक लेल  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n72 \n \nनै, व्यवसाय लेल कऽ रिल िल , जे एक नै , एक्क े  संग सभ राजनीवतक पाटीक वितैशी आ मदवत \nक े निार िल। \nएिन लोकक कॉलोनी सेिो दोसर िल - नम्िर-चौड़गर प्ला टिला।  \nमुदा अशोक वविार हुनकर कॉलोनी िल जे अध्यापक िल , िािू िल, दोसर श्रेणीक सरकारी , गैर -\nसरकारी कमाचारी िल आ एकरोसाँ खास गप ई िलै जे या ताँ ररटायर भऽ चुकल िल या वनकट \nभववष्यमे ररटायर िोइिला िल।  \nनै ताँ अखिारमे कोनो ववज्ञापन, नै कोनो चौकपर ऐ लऽ कऽ कोनो िोर्डिंग जे  ऐ कॉलोनीक प्लाट हुनक े  \nिेचल जाएत जे पचास -पचपनक ऊपर िएत आ जस्ल्दये ररटायर िएत। मुदा जावन ने कोना भेल जे \nजखन कॉलोनी तैयार भेल ताँ भेल जे ई िूढ़क कॉलोनी िी। एिन िूढ़ -िूढ़ीक जजनकर िेटा -िेटी अप्पन \nस्त्री आ नेना सििक संग परदेसमे नोकरी कऽ रिल अछि-वकयो कोलकातामे अछि , ताँ वकयो ददल्ली , \nवकयो मुंिई ताँ वकयो िेंगलौर ताँ कतेक रास ताँ ववदेशमे। \nहुनकर दुख अपरम्पार िल। ओ िेटा -िेटी लेल अप्पन गाम िोवड़ देने िल , अप्पन जन्मभूधमक ेँ । ई \nअपना लेल ताँ ठीक , चािे जना रवि छलअए , मुदा हुनका लेल नै। नविये विजली , नविये पावन, नविये \nछलखाइ -पढ़ाइ , नविये आिै-जाइक सुववधा। घर हुअए ताँ एिन ठाम जतऽसाँ खेती -िारीपर सेिो नजरर \nराखल जा सकए आ िेटा -िेटीक ेँ  सेिो असुववधा नै हुअए। ओ अप्पन ठाम जमीन, संिंध, संगी-सािी, \nिाग-िगेचा, ड्िरा-पोखरर िोवड़ कऽ जइ संतान लेल आएल , वएि िािर अछि। एतऽ धरर ताँ ठीक िल, \nमुदा आि िलात ई अछि जे जतऽ सर्विंस कऽ रिल अछि, ओ ओइ नग्रमे रधम गेल अछि आ ओतऽसाँ घुरर \nकऽ एतऽ नै आिऽ चािैत अछि। जौं ओ आिए चािैत िल ताँ हुनकर िच्चा सभ नै आिए चािैत अछि। \nछलअ , ई नव आफत।  \nजकरा लेल घर िोड़लौं ओकरे अप्पन अलग घर।  \nई नव आफत हुनका जजअ नै दऽ रिल अछि , नविये मरैये दऽ रिल अछि। गामपर दादा -पुरखाक जमीन -\nजेदाद। िाप -दादाक धरोिर नै देखू ताँ कखैन दोसर कब्जा कऽ लेत किि मुस्ककल। पुरखा सभ ताँ एक -\nएक कौड़ी िचा कऽ , पेट कादट कऽ , जोवड़ -जोवड़ कऽ जेना -तेना जमीन िढ़ेने िल। चारर कऽ पााँच क े ने \nिल, तीन नै हुअए देलक आ ताँए ई िाल अछि। कनीटा इम्िर-उम्िर भेल ताँ आवड़ गाएि। मिीना-दू \nमिीनामे कमसाँ कम एक िेर गामक चक्कर लगािैत िल। देख छलअ लोक , जे नै अछि। ध्यान राखए। \nिाल चाल लैत िेम -क ु शल -मंगल पुिैत। दुख -सुखमे जाइत , सभसाँ िना कऽ राखू। अधधया या िाँटाइपर \nखेती तखने करू। ददयािाती िा घर दुआरक देख -रेख लेल कोनो नौकर -चाकर राखू तखनो।  \nहुनकर िेटाक नेनपन गाममे िीतल िल। नग्रमे पढ़ैत काल सेिो ओ आइत -जाइत रिल िल गाममे। ओ \nखेती भले नै क े ले हुअए मुदा हुनका ई पता िल जे हुनकर खेत -पिार कोन िै, धानक , गहूमक , \nदछलिनक। हुनका िोड़-िहुत जानकारी िल। खेला -धूपी िा कौतुहुलमे िाप -कक्का संग रवि कऽ ओ \nअगोर क े ने िल, रोपनी -कटौनी सेिो देखने िल। लोक सेिो जानैत िल जे ई फलानाक िेटा या भावतज \nअछि। गाम घरसाँ माया-मोि लेल एतिे कम नै िल मुदा हुनकर िच्चा। ओ ताँ दादा -दादीक ेँ  िोवड़ कऽ \nछचन्िै ककरा िल? आ दादा -दादीक ेँ  सेिो छचन्िै कतऽ िल। लचिंता ओकरा िोइ िै जकरासाँ मोि िोइ िै, \nप्रेम िोइ िै। पररचए आ संिंध नै तकर की लचिंता। खेत सेिो ओकरे छचन्िैत अछि जे ओकरा संग जजयैत -\nमरैत अछि। ओ खेतक ेँ  की छचन्ित, खेते हुनका छचन्िएसाँ मना कऽ दैत अछि।  विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n73 \n \nई सभटा गप िेटा सििक नजररमे िूढ़क भााँसि िल। अिााँ मादटमे पैदा भेलौं आ एक ददन ओइ मादटमे \nधमछल जाएि। कवियो ओइसाँ ि ू टैक िा ऊपर उठै क िा आगू िढ़ैक गप अिााँक ददमागमे नै आएल, \nवकएवक ओइमे गोिर नै मादट िल। की कऽ लेलौं खेती कऽ कए अिााँ। कोन युद्ध जीत लेलौं। खाद मिग , \nिीज मिग, निरमे पावन नै, मौसमक भरोस नै , िड़द नै रिल, भाड़ापर रैक्टर समएपर भेटए नै। िरवाि \nआ मजूर रिल नै। ककर भरोसे खेती करू आ खेती  सेिो तखन करू जखन िािमे िािरसाँ चारर पइसा \nआिए। की फाएदा एिन खेतीसाँ। \nअसल चीज पइसा अछि। जौँ िािमे पइसा हुअए ताँ ओ सभटा जजन्स विना वकि ु  क े ने िजारमे भेट \nजाइत अछि , जकरा लेल अिााँ रावत -ददन खून -पसीना एक करैत िी। विना वकि ु  क े ले, विना वकि ु  \nकरेले।  \nसभटा गप आ सभटा झगड़ा िेटासाँ चछल रिल िल, गामक ेँ  लऽ कऽ। मुदा आि नव आफत। अशोक \nवविारक मकानक की िएत। ओ जतऽ अछि , ओतऽसाँ आिऽ नै चािैत अछि। \nअछि ताँ ई जे हुनकासाँ गाम ताँ ि ू दटये रिल अछि, अशोक वविार सेिो ने ि ू दट जाए। \n \n \n \n2 \nअशोक वविारक लेन नंिर ४ क डी. १ मे अमेररकासाँ आएल सोनल सक्सेना रघुवंशी , तीन िरख िाद। \nहुनकर डैडी आएल िल सोनलक ेँ  सैंरोसाँ पहुाँचािै आ ववश्वववद्यालय ज्वाइन करािै लेल। एतिे टा नै, \nिफ्ता भरर रवि कऽ सभ चीज ठीक -ठाक क े लक , ओकरा सजेलक -धजेलक , भोर -सााँझ िेटीक ेँ  चाि \nवपएलक , ओकर ददनचयाा वनधााररत क े लक आ ववदा िोइसाँ पविने ओकरा सलाि देलक। संजूक  मम्मी -\nपापाक ेँ  िजा छलअ, ओ काज आएत। घर सेिो देखत आ अिााँक ेँ  मदवत सेिो करत। \nयएि िाजल िल संजय सेिो अमेररकासाँ ववदा करैत काल।  \n-िम दुनू भााँय िािरे िी, मम्मी -पापा गाममे असगरे अछि। ऐ उमेरमे हुनका सिाराक जरूरत अछि , \nहुनका संगे राखि।  \nई पविलुक रावत िल जखन ओ घरमे असगरे िल। देर रावत धरर घर आ अप्पन िेडरूममे संगीत सुनैत \nरिल। एक क ै सेटक िाद दोसर क ै सेट। शास्त्रीयसाँ मोन भररवतऐ ताँ अधाशास्त्रीय, ओइसाँ मोन भररवतऐ ताँ \nवफल्मी गाना। पढ़ैत रविवतऐ , सुनैत रिवतऐ। ित्ती धमझा कऽ सुतिाक आदवत िलै। िेडरूमक ेँ  िोवड़ कऽ \nआन कोठलीक ित्ती िरैत िोवड़ देलक आ पटा गेल।  \nसुन-सन्नाटाक सेिो आवाज िोइत अछि आ से नीक कम , भयौन िेसी िोइत अछि। एतिे टा नै। ई \nआवाज सुनाइये टा नै , लखाि सेिो दऽ रिल िल। हुनकर घरक आगू पाक ा  िल - िड़ पैघ। पूरा मोिल्ला \nया कवियौ कॉलोनीक। जखनसाँ आएल िल , तखनेसाँ भोर -सााँझ देखख रिल िल। ओ तीन िरखसाँ एिन \nदुवनयामे रवि कऽ आएल िल जतऽ अन्िार नै िोइ िल। जतऽ िूढ़ नै रिै िल। जतऽ सभटा चीज दौड़ैत -\nभागैत उिलैत -क ू दैत नजरर आिैत िल। जइमे पावन िलै , तेजी िलै। जतऽ जवान आ जवानी आ तरि - विदे हwww.videha.co.inविदेहप्रथम मैवथलीपाविक ई पविकाwww.videha.comVideha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'विदेह'२०२ म अंक १५ \nमई २०१६ (वर्ष ९ मास १०१ अंक २०२)\n मा नुषीममह संस्क ृ ताम्ISSN 2229-547X VIDEHA \n74 \n \nतरिक रंग िलै। जतऽ कोनो चीज अप्पन ठाम ठाढ़ आ क्स्थर नै लखाि दै िल - आ आि ई पाक ा  आ ई \nकॉलोनी।  \nिूढ़, अपंग आ ववकलांग ई वविार।  \nफरवरीक ऐ मासमे खखड़की आ दरवाजापर िाप दैत िसंती िवा आ पाक ा मे धघछसयाइत , उड़ैत सूखल , \nझड़ल मृत सन पातक चरमर शब्द।  \nमावन छलयौ ककरो घरमे कोनो चोर पैछस जाए। ककरो की , िमरे घरमे चोर पैछस आिए आ सेिो असगरे। \nविना कोनो संगीक , औजारक , डाक ू  पैछस आिए विना राइफल -िंदूकक असगरे। रावत -विरावत ताँ िोड़ू, \nिीच दुपिररयामे। कोनो िलात्कारी पैछस आिए ददनेमे आ िमरा उठा कऽ चछल जाए पाक ा मे , आ िम \nछचकड़ी जे िचाउ -िचाउ ताँ क े  सुनत (िेसी िूढ़ या ताँ ििीर अछि या ऊ ाँ च सुनैत अछि)।  \nक े  दौड़त (िेसी िूढ़ ठ े हुन या जोड़क ददासाँ परेशान अछि)।  \nक े  देखत (िेसी िूढ़ ताँ मोवतयािंदक आपरेशन करा कऽ आाँखखपर िररयर पट्टी िान्िले िल), ई सभ नै \nकऽ सकए ताँ ठाढ़ भऽ कऽ छचकरए ताँ सिी (िेसी कऽ डााँड़ झुकल अछि आ मुाँिमे दााँत नै, ओ धघधघआ ताँ \nसक ै त अछि, मुदा छचकवड़ नै सक ै त अछि)।  \nऐ सोचसाँ सोनलक भोँआ ठाढ़ भऽ गेलै। ओ कोनो अनजान डरसाँ  छसिरर उठल। \nफ े र एकाएक ध्यान गेलै क ु क्क ु र ददस। क ु क्क ु र िड़ रास िल कॉलोनीमे - सभ सड़कपर , सभ गेटक िािर \nिैसल या घुमैत लखाि दैत िल मुदा एतऽ एक्क े  टा  ‘मुदा ’ िल। एत्ते ददनसाँ ओ ककरो भूक ै त नै सुनले \nिल। ओकरे मकान डी -१ क गेटपर एकटा भूरा िैसल रिैत िल मुदा जखन जाउ , कत्तौसाँ जाउ - गेटसाँ \nचुपचाप िदट जाइ िल आ दोसर ठाम कनी िदट कऽ िैछस जाइ िल।  \nकॉलोनीक िलशिंदाक अलािे वकराएदार सेिो अछि - सभ घरमे। नीचााँ माछलक , ऊपर वकराएद","size_mb":2.12,"has_text":true},"Videha 203.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 203.pdf","name":"Videha 203.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष; ९ मास १०२ अंक २०३ )\n  \n   \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गH  \n२.१.Iयास Iेमी मैिथल - जMम दैत अिछ मO बाप करम तऽ अपनेही (नाटक ) \n२.२.१.जगदीश Iसाद मTडल- दूटा लघुकथा २.राजदेव मTडल- एकटा लघुकथा आ एकटा िवहिन कथा ३. \nिदनेश रिसया- िबहिन कथा ४. स[यनारायण झा- िबहिन कथा- सुिटया \n२.३.१.नव^दु कुमार झा- गाम मे समिट रहल Iभाव आ चचa भेल वैिbक Iभावक - सािह[य अकादमीक \nभुसकौल मंडलीक कारनामा २. उमेश मTडल - कौिशकी सe मान समारोहक आयोजन  \n२.४.रिव भूषण पाठक -दोh तीक िजनगी मे झड़बैर काल  (jयंkय ) \n  \n३. पH  \n३.१.रामसोगारथ यादव- चािरटा गजल आ एकटा किवता \n  \n३.२.1. संतोष चतुवmदीजीक दूटा िहंदी किवताक अनुवाद आशीष अनिचMहार nारा 2. िदनेश रिसया- गजल \n3. सुकोिसत िशिशर - किवता \n  \n३.३.१.सृजन  शेखर  'अrेय '- दूटा किवता २.िहंदीक विरs किव मंगलेश डबरालक सातटा किवता- मैिथली \nअनुवाद िवनीत उ[पल nारा \n  \n३.४.१.राजदेव मTडल - िशशुक hवर २. जगदीश Iसाद मTडल - पाइक मोल        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n \n \n४.बालानu कृते-डॊ शिशधर कुमर - िकछु सिचx बाल किवता \n \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचxकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचOक िलंक \nपर जाउ। \n \nVIDEHA ARC HIVE  िवदेह आकaइव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \nसंपादकीय \nिमिथला hटुडेTट यूिनयनक काज hवतः यान आकृ क’ रहल अिछ, एकर गएर hवण; hवप एकर \nलोकिIयताक कारण अिछ/ मैिथलीक सािह[य अकादेमी पोिषत आ मुयतः hवण; सािह[यकारक आभाषी \nसािह[य आ सवण; आछािदत िमिथला रायक आभाषी आMदोलनक िवपरीत एकर काज धरातलपर भ’ रहल \nअिछ, िवदेह पिरवार िमिथला hटुडेTट यूिनयनक काजक Iशंसा करैए आ ओकर संग अिछ/ \n२. गH        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n  \n२.१.Iयास Iेमी मैिथल - जMम दैत अिछ मO बाप करम तऽ अपनेही (नाटक ) \n२.२.१.जगदीश Iसाद मTडल- दूटा लघुकथा २.राजदेव मTडल- एकटा लघुकथा आ एकटा िवहिन कथा ३. \nिदनेश रिसया- िबहिन कथा ४. स[यनारायण झा- िबहिन कथा- सुिटया \n२.३.१.नव^दु कुमार झा- गाम मे समिट रहल Iभाव आ चचa भेल वैिbक Iभावक - सािह[य अकादमीक \nभुसकौल मंडलीक कारनामा २. उमेश मTडल - कौिशकी सe मान समारोहक आयोजन  \n२.४.रिव भूषण पाठक -दोh तीक िजनगी मे झड़बैर काल  (jयंkय ) \n \nIयास Iेमी मैिथल - जMम दैत अिछ मO बाप करम तऽ अपनेही (नाटक)  \n  \nकरम के डोर सँ बाMधल अिछ िजनगीकऽ एक  कथा \nजMम दैत अिछ मO बाप करम तऽ अपनेही  \nजीनगी एक अजीब दाhतान छैक जे जMम तऽ मO बाप दैत   मुदा करम अपनेही होयत अिछ। जे जेहन काज \nकरैत छैकहुनका ओिह अनुसार िजनगी कऽ फल िमलैत अिछ। आ संगे िवधाता छठी के राितम^ जे िवधना \nिलख दैत छैक ओकरा िकओ नै कािट सकैत अिछ, आ उ I[येक Iाणी के भोगही टा परैत अिछ। इहे \nिवषय पर आधािरत रचनाकार Iयास Iेमी मैिथलnारा िलिखत कहानी :करम के डोर सँ बाMधल अिछ \nिजनगीकऽ एक कहानी \n\"जMम दैत अिछ मO बाप करम तऽ अपनेही\" \nभाग - १ \nएक रायम^ एक राजा रहैत छैक। राजा के ४ टा बेटी छिथ,िदा, िदjया, िIित आ मेनुका छिथ। आ िकछ \nनौकर चाकर सेहो रहैत छैक। राजा कऽ चा बेटी सब मन जतन सँ अपन -अपन पढाई िलखाई करैत \nरहैत अिछ। एकिदन चा बिहन साथम^ कॉलेज पढ़ेबाक लेल जाइत छल तऽ बाटम^ देखैत अिछ के एक \nलंगड़ा लुला यानी एक अपािहज़ jयि¡त भूखसँ तड़पैत बीच बाट पऽ बेहोस नज़र भेटैत छैक। \nिदा : ए के छे तू रhता पर सँ हटबे की नै, तोरा आउर जगह नै भेटलौ जे बीच रhता पर आिब के देह \nओगड़ने छी ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \nअपािहज  : हे बिहन हम नै चिल सकैत छी। अहO चिल सकैत छी तऽ हमरा कात लगािब िदय, नै तऽ नािघ \nकऽ चिल जाऊ ! \nिदा : तऽ िहनका हम जाइत छी छुएबाक लेल \n( चपैट कऽ बजैत अिछ आ हुनका िदा नािघकऽ चिल जाइत अिछ )साथे िदjया आ िIित दुनू कोई िदा \nजका नािघकऽ चिल जाइत अिछ। \nमेनुका : हे भगवान ! लगैत अिछ िबचारा अपािहज बहुत िदन सँ दाना - पािन सँ jयाकुल छैक। \n ( मेनुका अपन मनम^ सोिच रहल छैक )मेनका नै िकछ पुिछ हुनका अपन कोराम^ उठािबकऽ एक बृ के \nलग लऽ जाइत अिछ। \nअपािहज  : पािन ... पािन .. \n.(मेनुका सोचैत छैक  … दीदी सब कॉलेज पुिग गेल होइिथन। अगर आजु हम कॉलेज नै जाइ छी तऽ \nिपताजी हमरा बहुत बड़का सजा देताह आ अगर कॉलेज जाइ छी तऽ ई अ¦ान बेसहारा कऽ पािन िबनु मृ[यु \nभऽ सकैत अिछ। नै नै एक वयि¡त के िजनगीसँ बिढ़ हमर पढाई नै छैक ब हम िपताजीके सजाई भोिग \nलेबै मुदा िहनका हम एहन हालतम^ छोिड़ के नै जेबै पढ़ेबाक लेल। मेनुका पािन लबैत अिछ आ अपन \nिटिफ़नकऽ सबटा खाना हुनका अपन हाथसँ खुवािब दैत अिछ। तखने मेनुका के दीदी सब कॉलेजसँ छु¨ी \nभऽ कऽ आिब जाइत अिछ। \nिदा : मेनुका बौवा अहO कॉलेज नै गेलौ ? चलू आजु घरे कनीक, हम अहOक िसकायत िपता जी सँ करैत \nछी। \nमेनुका : दीदी देखुने ई बेसहारा पािनसँ तड़पैत छलैथ तबहम िहनका लेल पािन लेब गेलॱ तािहसँ हमरा कॉलेज \nजाइम^ देर भऽ गेल। आब अिहं कहुँ दीदी एक आदमी के जान सँ बिढ़के हमर पढाई तऽ नैने छैक… दीदी ? \nिदा : आब घरहु चलब की हुनके संगे गठबंधन करेबाक िवचार छैक  ? आजु घर जाइम^ कतेक देरी भऽ गेल \nसे अहOक पता अिछ  ? घर जाऽक की जवाब देबै िपताजी के ?  \n  \n भाग  ~ २ \nराजा : बेटी िदा ! अहO सबके कॉलेज सँ आबैम^ िकए देर भऽ  गेल बउवा ?    \nिदा : नै िपता जी नै िकछ, बाटम^ संगी लोकेन सब  सँ बितयाई लगलॱ तािह चलते आबैम^ देर भ'गेल। ( \nिदा बात छुपाक कहैत अिछ। )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \nराजा : अछा कोई बात नै, बेटी अहO सब चा बिहन आब िसयान भ'गेलॱ। हम अहO सब सँ िकछ सवाल \nकऽ  रहल छी। अहO चा बिहन सोिचक  जवाब  देब।   \nिदा : जी िपता जी हम सब जर सही जवाब देबैन। \nराजा : िदा ! अहO कहु तऽ  केकरा िसरे पललॱ, केकरा िसरे पढ़लॱ आ  केकरा िसरे कहल मानैत छी ? \nिदा : िपता जी हम तऽ  अिहंक िसरे पललॱ, अिहंक िसरे पढ़लॱ आ  अिहंक िसरे कहल मानैत छी।   \nराजा : अहO िदjया ? \nिदjया : िपता जी हम तऽ  अिहंक िसरे पललॱ, अिहंक िसरे पढ़लॱ आ  अिहंक िसरे हमहुँ कहल मानैत छी।   \nराजा : अहO िIित  ?  \nिIित : िपता जी हम तऽ  अिहंक िसरे पललॱ, अिहंक िसरे पढ़लॱ आ  अिहंक िसरे हमहुँ कहल मानैत छी। \nराजा : अहO कहु मेनुका ? \nमेनुका : िपता जी जMम तऽ  जर मO बाप दैत छिथन मुदा करम अपनेही होइत छैक आ जे जेहन करम \nकरैत छिथ ओकरा jयाह अनुसार फल िमलैत अिछ।   \n( राजा «ोधम^ आिब जाइत अिछ आ मंxीसँ कहैत अिछ। ) \nराजा : मंxी ! मंxी .... \nमंxी : जी ! जी सरकार .... \nराजा : मंxीजी अपने तुरMत जाउ तऽ जेहने िमलैय तेहने लड़का खोिज के लाबू चाहे ओ लंगड़ा होय या \nलु¬ा अपािहज तुरMत िहनका िबयाह किर ई राजसँ िबदाई क।  \n( मंxी जाइ छैक आ jहे गाछ तरम^ जे अपािहज छे¬ा, हुनके उठािब लबैत अिछ। )  \nमंxी : िलय ! लड़का लािब देलॱ सरकार।   \nराजा : बहुत सुMदर ! आब देखूँ करम तऽ अपनेही ? जदी सँ एकरा िबयाह करािब िबदा क।   \n( मेनुका के िबयाह jयाह अपािहज jयि¡त के संग किर राइतो राित घर सँ िनकािल दैत अिछ। मेनुका अपन \nपित के जिहयो ने सकैय तिहयो कOधम^ लऽक रोबैत - रोबैत घरसँ िनकैल चिल जाइत छिथन। िकछ दूर \nगेलाकऽ बाद एक मसहूर गाछ नज़र अबैत अिछ। )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \nमेनुका : चलैत - चलैत पायर थािक गेल। जाई छी आ राित भर अिह गाछ के िनचा म^ िव­ाम करब आ \nिबहान होइते राhता देबैन। \n( मेनुका अपन पित के गाछ तरम^ सुतािबकऽ रोवैत - रोवैत अपनहुँ सुित जाइत छैक jयाह बीचम^ \nआकाशवाणी आवाज़ अबैत अिछ। ) \nआकाशवाणी : बेटी तू नै कान् ! हम तोरा ई दुःखसँ बेरापर होयबाक उपाय बतबै िछयौ। यान सँ सुन : \nएत सँ िकछ दूर पूव; एक मO दुगa के मिMदर भेटतौ, तू मO दुगa के अपन भि¡त पूजापाठ सँ Iस¯ किर, मO \nदुगa तोहर भि¡तसँ Iस¯ भऽक तोहर पित के दुःख हिर लेतौ।  \nनारायण ! नारायण !! नारायण !! \nभाग - ३ \n( िबहान होइबते मेनुका अपन पितके लऽक अपन गMतjय के तरफ चिल देत छिथ। िकछ दूर गेलाकऽ बाद \nआकाशवाणी के अनुसार एक मO दुगa के मिMदर भेटैत अिछ। मेनुका अपन पितके मिMदर के डेिरयाह पर \nरािख के आकाशवाणीकऽ कहल अनुसार मO दुगa के भि¡त करेम^ लािग जाइत छैिथ। )    \nमेनुका : ~~~  गीत  ~~~ \nिबMती सुनु हे मईया हमरो पुकार - २  \nकिरयौ ने हे मईया हमरो पर िबचार - २  \nसब के हे मईया अहO देखैत छी - २  \nहमरा िकया हे मईया अहO तड़पबैत छी - २  \nआब तऽ हम हे मईया भेलॱ लचार  , \nकिरयौ ने हे मईया हमरो पर िबचार !! \nसगरोसँ थािक मईया अहOकऽ nारम^ आइल छी - २  \nई िबपत के घरीम^ हे मईया अहO कतऽ गेल छी - २  \nअहO िबनु दोसर हे मईया नै कोनो आधार  , \nकिरयौ ने हे मईया हमरो पर िबचार !! \nअिहंकऽ चरणम^ हे मईया अिछ िजनगी हमर - २        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nअिहं एक माई हमर नै आउर कोई माई दोसर - २  \nअहO नै करबै हे मईया तऽ के करतै दुलार  , \nकिरयौ ने हे मईया हमरो पर िबचार !!   \nिबMती सुनु हे मईया हमरो पुकार - २  \nकिरयौ ने हे मईया हमरो पर िबचार - २  \n( मेनुका के पित देवी मO के कृपा सँ चले - बुले लगैत अिछ। मेनुका अपन पित के चलैत बुलैत देिखकऽ \nमनम^ बहुत खुशी होइत अिछ आ अपन पित के मO दुगa के Iणाम कराब लऽ जाइत अिछ। ) \nमेनुका : चलु मO के Iणाम करी।   \nपित : अहOके छी ? आ हमरा एeहर के लौलक  ? \nमेनुका : देखू अहO हमर पित छी आ हम अहOके प°ी, हमर िपता जी अहOकऽ संग हमर िबयाह कऽ देने अिछ \nआ हमरा अहOक सदा - सदा के लेल हमर िपता जी अपन राय सँ िनकला कऽ देने अिछ। आब हमरा \nलेल िजय के सहारा एकिहटा अिहं छी। एहे सँ जतेक जदी होयत अिछ ततेक जदी ई राय सँ दोसर \nराय चलु। केनहायतो के अपन िजनगी सुख - दुःख काटैत िदन गुजैर् करब। \nपित : अछा ठीक छैक। हम अहOके की कै± कऽ बजाउ  ? \nमेनुका : देखू अहO िIय कै± कऽ बजाउ।   \nपित : हेतै ! \n( ओइठO सँ दुनू jयि¡त चिल दैत अिछ। िकछु दूर गेला कऽ बाद रhताम^ एक नदी अबैत अिछ। नदी के \nनजदीक पहुँचैत अिछ तऽ देखैत छैक एकदम सँ नदी मे लाल भOसैत रहैत छैक। मेनुका सोचैत छैक यिद \nहम ई लाल लैत छी तऽ हौ ने हौ ई काल भऽ सकैत अिछ ! तािह बीचम^ हुनकर पित एक हाथम^ धिर लैत \nछैक। आ मेनुका देिख कऽ हुनका कहैत अिछ। ) \nमेनुका : देखू hवामी अपने ई ल'के की करब  ? अहॴ सँ नीक अइ के फेक िदयौ।   \n( मेनुका के पित लाल छैक की िकछ आउर छैक से नै िचMहैत छैक। ) \nपित : िलय िIय ! अहO कहैत छी तऽ हम फेक दैत छी।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n( ओइ जगह सँ दुनू Iाणी बितयाइत आगू बढ़ैत अिछ मुदा मेनुका के पित के मनम^ ओइ लाल पर सँ मन \nनहॴ  हटैत छै। िकछ दूर गेला कऽ बाद उ अपन प°ी मेनुका के कहैत अिछ ! ) \nपित : िIय देखू नऽ हमरा बड जोर सँ लहुसंका लािग गेल, अहO अईठO कू हम लहुसंका किर कऽ अबैत \nछी।   \nमेनुका : हेतै जाऊ जदी सँ आइब ! \n( मेनुकाकऽ पित जाइ छैथ। उ लहुसंका की करत, ओकरा तऽ उ लाल लेबाक छल। जदी सँ एक गोट \nलाल लऽक अपन याMटम^ लुकािब लैत अिछ आ िफर सँ वापस आिब जाइत अिछ। ) \nपित : िलय िIय आिब गेलॱ ! चलु आब !! \nमेनुका : चिल एलॱ ? \nपित : हँ चिल एलॱ।   \nमेनुका : िलय तऽ आब चलू ! \n( चलैत - चलैत दुनू jयि¡त दूसरा राय के नजदीक पहुँचैत अिछ। मेनुका सोचैत छिथ आब हम दोसर के \nरायम^ पहुँच गेलॱ मुदा हम सब रहब कतऽ  ?एक गाछ तऽर बैठ के िवचार करैत छिथ। ) \nपित : हम सब ई अMजान गाउँम^ जाऽ  रहल छी मुदा हम सब रहब कहO िIय  ? हमरा िकछ नै फुराइय ! \nमेनुका : देखू hवामीनाथ भगवान के घरम^ देर होइत अिछ मुदा अंधेर नै होइत अिछ। िकछ नै िकछ उपाय \nजर भेट जाइत।   \n( तािह णम^ एक बुिढ़या मO अबैत छिथ। ) \nबुिढ़या मO : बेटी ! अहO के छी आ अहOक घर कहO छैक  ? \nमेनुका : देखू मO ! हम सब के कोई नै छैक, हम सब बेघर बेसहारा छी, मO जी।   \nबुिढ़या  मO : देखू बेटी ! अहO हमरा मO कहलौँ आ कै± रहल छी की हमरा सब के कोई नै छैक  चलू आई \nसँ अहO सब हमरे लग रहब, हमरा कोई अपन सMतान नै अिछ मुदा अहOक देिखकऽ आई भगवान हमर आस \nपूरा कऽ देलिखन बेटा बेटी के आस पूरा कऽ देलिखन।   \n\" भगवान के माया कतौ धुप तऽ कतौ छायO \"    \n( ओइ ठामसँ मेनुका अपन पित के संग बुिढ़या मO के घर जाइत छैक। )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nभाग - ४ \n \n  \n( मेनुका अपन पित के लऽक बुिढ़या मO संगम^ हुMका घरम^ रहे लगैत अिछ। मेनुका के पितके ओई गावँके \nलोग नविधया किहके बजबे लगैत अिछ। २/४ िदन के बाद मेनुका के पित नदीम^ सँ जे लाल लौने रहैय \nओकरा उ नुका कऽ र³े रहै छिथ। से लOल लऽके मेनुका के पित िबहाने िबहान गडकावैय फेर उठावैय \nफेर गडकावैय उठावैय। जाईत जाईत मेनुका के पित ओई राज के राजा के घर के सामने पहुंचैत छिथ आ \nउ लाल गडैक के राजा के nारम^ चिल जाईत छिथ। राजा के बेटी सुमैना दुवारे पर रहैत छिथ। आ उ \nलाल अपन हाथम^ धऽ लैत अिछ। ) \nसुमैना : बाप रे बाप कतेक सुMदर लाल छै । \n( सुमैना लाल लऽके आँगनम^ चिल जाईत छिथ । एeहर मेनुका के पित घुिर के वापस घर चिल जाईत छिथ \n। दोसर िदन राजा के बेटी सुमैना नहO सोनO± के उ वाली एकटा कान मे पिहर कऽ मि¬िनयO के बोलबैत \nछिथ । ) \nसुमैना : गे मि¬िनयO ..! \nमि¬िनयO : जी राजकुमारी जी ! \nसुमैना : देही तऽ हम तोरा केहन लगैत िछयौ देखम^ ? \nमि¬िनयO : बड़ सुMदर लगैत छी राजकुमारी जी मुदा एकर जोडी दोसरो कानम^ रहैत तऽ अहु सँ बेसी सुMदर \nलैगतॱ अपने राजकुमारी जी। \nसुमैना : साचे कहैत छे नै ? \nमि¬िनयO : हँ राजकुमारी जी हम साचे कहैत छी । \nसुमैना : तऽ जो जदी सँ िपता जी के बोलािब कऽ ला ! \nमि¬िनयO : हेतै हम जाईत छी, राजा साहब के बोलेबाक लेल। \n( मि¬िनयO तुरMत जाइत अिछ राजा साहब के बोलेबाक लेल। ) \nमि¬िनयO : राजा साहब ! राजा साहब !! \nअहO  के राजकुमारी जी तुरMत बोलािब रहल छिथन।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nराजा : िक बात भेलैय से मि¬िनयO ? \nमि¬िनयO : से बात तऽ राजकुमारी जी  हमरा नै बतौलिखन। \nराजा : ले चल हम अबैत छी, देखैत छी जा के िक भेलैन। \n( मि¬िनयO फेर दौड़ल - दौड़ल राजा आबसँ अगािडये राजकुमारी लऽ पहुँच जाइत अिछ आ   राजकुमारी \nमि¬िनयO सँ पुछैत  अिछ। ) \nसुमैना : मि¬िनयO िपता जी आिब रहल छौ। \nमि¬िनयO : हँ राजकुमारी जी आिब रहल छिथ, राजा साहब ! \n( सुमैना िस के चुपचाप घरम^ जाऽक सुित रहैत छिथ। ) \nभाग  ~ ५  \n( राजा महल कऽ भीतर जाइत अिछ  आ बेटी सँ पुछैत छिथ  । ) \nराजा : बेटी सुमैना ! िक  भेल िकए  नै बजैत  छी, कोई िकछ कहलकऽ   की ? \nसुमैना : पिहने अहO हमरा िपता जी वचन  िदय जे हम कहब से अहO किर  देब । \nराजा  : बाप बेटी मे कथी के वचन, बेटी हमरा लेल एकटा अहॴ सब िकछ छी । अगर नै मानव तँ हम \nवचन दैत छी जे अहO कहबै सेह हम किर देब । \n( सुमैना उ लOल िनकाएल  के राजा के देखवैत कहैत   छैक  । ) \nसुमैना : िपता जी हमरा ई  लOल  के जोडी चाही । \nराजा : ई लOल  आहO कतँ से लैलॱ ? \nसुमैना : ई लOल अपन गावँ के नविधया काईल िखन गडकावैत - गडकावैत अवैत रहै िक लOल गडैक के \nअपन nार पर चिल एल आ हम उ लOल उठा के अपन हाथम^ लऽ लेलॱ । उ नविधया हमरा लOल लैत देख \nके घुिम  के अपन घर चैल गेल । \nराजा : िलय अहO िनिµMत  भऽ  जाउ अहO ई  लOलकऽ जोडी लएबाक  लेल हम ओई नविधया के बोलबैत  छी । \nराजा : मंxी ! \nमंxी : जी महाराज !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nराजा : जदी सँ जाऊ उ गाउँम^ जे नवका नविधया एल  छैक  हुMका बोलािबक  लाऊ । \nमंxी : हेतै  महाराज ! हम जाइत  छी अखुMते बोलािबक  लबैत  छी । \n( मंxी जाइत छिथ   मेनुका के पित नविधया के बोलेबाक लेल  । जब मंxी नविधया के घर पहुँचैत \nअिछ  तऽ  मेनुका के nार  पर बैसल  देखैत  छिथ  । मंxी लगे जाइत  छिथ आ  मेनुका सँ कहैत छिथ  । ) \nमंxी : अहO के छी ? नविधया केeहर छैक  ? \nमेनुका : हम हुMकर प°ी छी, कहुँ िक बात छैक  हम कै±  देबै हुMका … \nमंxी : राजा साहब के अडर अिछ की नविधया के जेना नै तेना महल म^ अएबाक लेल ! \nमेनुका : िकए, हुMका सँ कोनो गती भेल अिछ  की ? \nमंxी : से बात हमरा नै अिछ पता, मुदा राजा साहेब  हमरा तऽ खाली ई  कहलक  जे अहO जाउ  आ नविधया के \nबोलािबक लाउ  । \nमेनुका : अछा, ओ एतै तऽ हम राजा साहब के महलम^ हुनका पठOदेब । \nमंxी : जदी पठािब देबै नविधया के … \nमेनुका : होतै । \n( िकछ देर के बाद मेनुका के पित घर अबैत अिछ, तखने मेनुका हुMका कहैत छिथ  । ) \nमेनुका : अहO  के राजा साहब के मंxी बोलेबाक लेल आइल छलाह  । जाऊ देख आऊ िक बात छैक  । \nनविधया : अछा ठीक छै हम जOके देखैत  छी की िकए हमरा राजा साहब अपन महलम^ बोलौने अिछ  । \nभाग ~ ६  \n( नविधया राजा के घर जाएत छिथ। राजा nार पर रहै छिथ । नविधया जा के राजा के नमhकार करैत \nछिथ। ) \nनविधया : नमhकार राजा साहब ! \nराजा : नमhकार ! आऊ बैसू ! \nनविधया : राजा साहब हमरा िकए बोलैलॱ ह   ? \nराजा : अहO सँ एकटा जरी काज पैड गेल तै तािह सँ आहO के बोलेलॱ ह  ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \nनविधया : जी राजा साहब  कहुँ ने िक काज पडल  ? \n( राजा ऊ लOल िनकाईल के देखऽ  दैत  छैक  आ कहैत  छिथ  ) \nराजा : ई अहOक अिछ  ? अहO आMले छलॱ ? \nनविधया : जी हम  आMले छलॱ ! \nराजा : अहO ई  कऽतऽ  सँ आMलॱ ? हमरा अइके जोडा चाही ! अहO हमरा अइके जोड़ा लािब  िदय । \nनविधया : अछा ठीक छैक  राजा साहब हमरा एक सताह के समय िदय  अइके जोड़ा लािब  देब । \nराजा : अछा िठक छै अहO के हम  देलॱ एक सताह के समय ... \nनविधया : िलय तब हम जाएत  छी ।  राजा साहब ! \nराजा : िलय जाऊ जदी आएब  । \nनविधया : जी हेतै । \n( नविधया घर आवैत अिछ  तऽ  मेनुका हुMका सँ पुछैत छिथ  ।) \nमेनुका : अहOके राजा साहब अपन महलम^ िकए बजैने छल   ? \nनविधया : राजा या± खातीर बोलैने छल की, जे अपना सब अपन राज सँ आबैत काल  नदीम^ ओ िचज नै बहैत \nछलै से हुनका चाही, jया±  के लेल  हमरा बोलौने छलाह  । \nमेनुका : मुदा राजा साहब के कोनाकऽ  पता चलऽल जे अहOके उ  चीज के बारेम^ जानैत छी । \nनविधया : हम आवैत िखन अहO सँ नुकाकऽ  प^Mम^ धऽ  लेने छलॱ िक वेह^ पसु;िखन हम गडकावैत छलॱ से गरैक \nके राजा साहब के nार  पर  चिल  गेल आ ओ राजा सहाब के बेटी उठा लेलिन  तािहसँ हुनका मालुम भेल हमरा \nओ िचज के बारेम^ थाह छैक किहके ! \nमेनुका : हम अहOक  कहने छलॱ नै िलय फेक िदयौ कैह के मुदा अहO नै मािनकऽ  हमरासँ नुका कऽ  आिन  लेलॱ \nआब भेल ने फसाद ! अछा कोई बात नै  जाउ हुनका हुनकर  जोडी आिन  िदयौ । \nनविधया : अछा ठीक छै हमरा बटखचa के जोगार कऽ  के िदय हम जा रहल  छी । \nमेनुका : किनक कु , िलय ऐम^ जलखै अिछ  , बाटम^  भुख लागत तऽ  खाऽ लेब  । \nनविधया : हेतै ! िलय हम जाएत   छी ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \nमेनुका : जाऊ जदी आिब   घुिर   कऽ  ... \nनविधया : अछा हेतै ! \nभाग  ~ ७ \n( नविधया चिल  दैत  छिथ  ओई लाल के जोडी लएबाक  लेल । जाएत - जाएत नविधया वही नदी लग  पहुंचैय  । \nफेर देखैत  छैक  ऊ लाल एकदम सँ भासैत रहैय  । नविधया  चलैत - चलैत भुखा गेल छल  । ओ \nसोचैत  छिथ  जे पिहने जखै खािब िलतॱ  तब ई  समान लऽकऽ घर जाएब  । जखै खेलाक  बाद नविधया के \nमनम^ एक सवाल पैदा होईक  छै जे ई  लाल - लाल गोल समान कतऽ सँ भासैत आिब रहल अिछ  । ई  पता \nलगावलेल नविधया नदीके कातेकात िसरा के ओरी चैल दैत छैक  । जाएत - जाएत दश  कोस उर \nचिल  जाएत  छिथ  । तेकर बाद एक महा घना जंगल आबैत अिछ  । ओईठाम   नविधया एक गज़ब दृ·य \nदेखैत  छिथ  । एक गाछी के दुफेिरया ठOिरम^  एक सुMदर कुमारी किनयO के मुडी कािट  के टuगल, ओई मुडी से \nजतेग बुMद खुन चुबै सब ओई नदी के पािनम^ िगरला कऽ  बाद लाल बिन  जाएत  छलैथ  । आ ओई किनयO के \nधर गाछ के जैरम^ रहैय  संगे बगलम^ एक लाल एक हिरयर रंग के तलवार राखल रहैत अिछ  । आउर एक \nनािरयल के मािह भयंकर गाछ सेहो रहैत  अिछ  ।एकाएक नविधया के नजर वोई सुMदर किनयO के नजर \nसँ टकराइत  अिछ  । उ सुMदर किनयO नविधया के देख के खलखल हँसे लागैय  आ नविधया सँ पुछैत अिछ \n...  ) \nसुMदर किनयO : ह..हा..हा.. सुनु अहO के छी ? आउर ऐeहर कतऽ एलॱ ? \n( नविधया डर सँ भागे लगैत  अिछ  । ) \nसुMदर किनयO : देखु अहO नै डराउ, हम अहO के िकछ नै करब । \n( नविधया िक  जाएत  छिथ  ) \nसुMदर किनयO : देखु हम जे - जे कहैत  छी से - से अहO क, हमर ई  मुडी खोईल के गाछ तरम^ धर \nछैक  अहO धर आ मुडी बीचम^ हिरयर रंग के तलवार रािख   िदयॱ आ फेर उ हिरयर रंग के तलवार खीँच \nिलयॱ । \n( नविधया सुMदर किनयu क¸ कहल अनुसार मूडी खोईल क¸ आनै छैथ आ धँर मूडी क¸ बीच म¸ हिरहर \nतलवार राईख क¸ खीँच लै छै । सुMदर किनयu सुगबुगO के उठै छैथ । ओकर नाम रहै छैथ लOल किनयu \n। ओ नविधया स¸ कहै छै । ) \nलाल किनयO : अहO ऐeहर कथी खोज एलॱ हँ ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nनविधया : हम ऐeहर अखन जे नदी लाल िढ¹ा भासैत नै छेल हम ओकरे खोजी करेबाक  लेल  एतऽ  तक \nएलॱ । \nलाल किनयO : देखु हमर िपता जी के आवै के समय भेल जाएत  छैक  । हमर िपता रास छिथन ओ अहO \nके देखत तेअँ  िगर जेता । से नै हम जेना - जेना कहैत  छी ओनहायते करब । \nनविधया : अछा अहO जेनहायते कहवै कर लेल हम ओनहायते करब । \n( लाल किनयO मनेमन िबचार करै छिथन आब फेर किहया ई  मनुºय सँ भेट हेत आ नै हेत से नै ऐह   मौका \nिछयै हम अपन िपता जी के एकर हाथसँ बध करािबकऽ एकर संग शादी कऽ लेब । ओकरा सँ ओकर नाम \nपुछै छिथ । ) \nलाल किनयO : अहO के नाम िक अिछ  ? \nनविधया : हमरा सब िकयो नविधया कहैत  अिछ  हमर नाम नविधया अिछ  । \nलाल किनयO : देखु हम सुतै छी । अहO ई  लाल तलवार सँ हमर मुडी कािट  के पिहने जेना टuगल छल \nओनहायते टuिग  के अहO फूलवारीम^ नुका के केनहायतो राित  कािट िलय  । काईल सवेरे हमर िपता जी \nफेर  िशकार करऽ जेता तेकर बाद हम बोलाईब तब अहO आएब। \nनविधया : ठीक छैक, हेतै । \n( नविधया, लाल किनयO कऽ बात मािन  फूलवारी राित गुजािर लैत अिछ  । ) \nभाग  ~ ८  \n( सOझ होइते रास अपन बासhथान पर  वापस आवै छिथ  आ अपन बेटी के मूडी लाल तलवार सँ \nजोडैत  छिथ  । लाल किनयO उिठ के अपन िपता के Iणाम करैत  छैक  । ) \nलाल  किनयO : Iणाम िपता जी । \nरास : खुश रहू ! बेटी आई हमरा एeहर मनुºय के गMध आिब  रहल अिछ  । \nलाल  किनयO : िपता जी ऐठाम  तऽ एकटा हeही, हeही मनुºय छी हमरे गMध अवैत हेत । अहOक   एeहर तऽ \nदोसर िकयो नै छिथ  । िपताजी आई हम अहO सँ एकटा बात पुछ चाहैत  छी यदी अहO सँच - सँच बताईब \nत¸ हम पुछब । \nरास : हँ पुछु की बात पुछ चाहैत  छी । हम सँच - सँच बता देब ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nलाल  किनयO : ई नािरयल के गाछम^ खोता जे छिन  ओईमहक पंी मैना किहयो ने कतॱ जाई छैक  िक बात छै \nअईम^ िपता जी हमरा अपने सँच - सँच बताबु । \nरास : देखु बेटी हम अहO के बतावै छी यान दऽ के सुनु । ई  नािरयल के गाछ म^ जे मैना छै उ हमर \nIाण छी । हमरा कोई नै मािर  सकै छिथ  । हमरा मार लेल उ खोताकऽ  मैना के मार पडतै तहने हम मरब नै \nतऽ नै ! एकर लेल ई  लाल तलवारसँ नािरयल कऽ गाछ के एक छह  म^  कािट  के िगरावे पडतै बादम^ ओई मैना \nके मारतै तब हम मरब नै तऽ हम नै मिर  सकैत छी । \nलाल  किनयO : िलय िपता जी बहुत  राित  भऽ गेल । आब खाना खाऽ के आराम क ।   \nरास : हेतै चलु ! \n( खाना खाऽ के दुनु बाप बेटी सुित  रहैत छै । िबहान उिठ  के फेर बेटी के मुडी ल¼का दैत  अिछ  आ अपना \nिशकार मे िनकैल जाईत  छिथ  । रास के गेलाकऽ  बाद लाल  किनयO नविधया के बोलबैत  छिथन । ) \nलाल  किनयO : कोने छी िनकैल के बहार आबू िपता जी चिल  गेलैन िशकार पर  । \n( नविधया फूलवारी सँ िनकैल  कऽ आवैत  अिछ  । ) \nलाल  किनयO : देखु काईल िखन जै तिरका से हमर मुडी जो½ने छेलॱ तिहना फेर जोडू । \n( नविधया लाल  किनयO के मुडी आ धर जोडैत  छैक  आउर लाल किनयO फेर उिठ  के खार भऽ जाइत  अिछ  आ \nनविधया सँ कहैत  छिथ  । ) \nलाल  किनयO : देखू अहO जे चीज लेव लेल एलॱ ई  सेकरा पOव लेल अहO के ई  नािरयल के गाछम^ खोता \nछैक  ओई म^ एकटा मैना छैक  ओकरा अहO के मारे पड़त । \nनविधया : देखुँ हम अपन समान पOव लेल यी काज करेबाक लेल  तैयार छी । \nलाल  किनयO : तऽ है ई लाल तलवार िलय आएख  छहम^ नािरयल गाछ के कािट  खसाबु । \n( ओिहनती नविधया निरयल गाछ के काटै यऽ तेनहायते रास के पायरम^ ठेस लागैत  छैक  आ रास के मालूम \nभऽ जाईत  अिछ  िक हमर जान  खतराम^ छैक  से... अपन बास hथान के तफ; रास तेजी सँ चिल  दैत  छिथ । \nतही बीचम^ नविधया म¾ना के पकैड कऽ ओकर टuग तोिर  दैत  छिथ  िक तखने रास लंगड़ा भऽ \nजाईत  छैक, तिहयो रास लँगड़ाइत - लँगड़ाइत  गडकैत फडकैत अवैत रहै अिछ, िक अंतम^ नविधया म¾ना के \nमुड़ी मचोिर  दैत  छैक  आ म¾ना के Iाण छुिट  जाईत  छैक  आ रास मिर  जाईत  छिथ  । ) \nनविधया : िलय आब तऽ हम ई  म¾ना के मािर  देलॱ ! आब कहुँ िक कऽर पड़तै । \nलाल  किनयO : देखु ई  लाल तलवार हिरयर तलवार संगम^ िलय आ चलू अहO अपन घर के ओर !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nनविधया : मुदा हम जे समान लेव लेल एल छेलॱ से समान  ? \nलाल  किनयO : अहO पिहने अपन घर तऽ  चलू ओतै भेट जाइत  समान । \nनविधया : सOचे कहैत  छी नै ? \nलाल  किनयO : हँ - हँ सOचे कहैत छी हम,  अहO चलू तऽ  सही पिहने ! \n( ओईठाम  सँ दुनू गोटे चिल  दैत  अिछ  । जब नविधया राज के नजदीक पहुंचैत  छिथ  तऽ  लाल किनयOकऽ  एक \nगाछ के िनचाम^ बैठा दैत  छिथ  आ कहैत  छैक  । ) \nनव िधया : देखु अहO अईठाम  किनक  देर  बैठु हम घर जाई छी अपन किनयO सँ हुकुम लेबाक लेल जे अहO के \nघर लऽ जाई िक नै लऽ जाई । \nलाल  किनयO : अछा ! हेतै जाऊ । \n     ( भाग - ९ ) \n( मेनुका अपन पित नविधया क¸ येल द¸ख क¸ पुछै छैथ । ) \nमेनुका      :-  एलॱ ? \nनविधया   :-  हँ चैईल ऐलुँ  मुदा एकटा समान \n                    तँ ।       \n                    हम बाटे म¸ राईख क¸ ऐलु य¸  \n                    अहO  सँ पूछँ जे हुMका घर म¸      \n                    लावी िक नै ? \nमेनुका      :-  जाऊ आनुँ िकयो उठाक¸ ल'जेत। \n( नविधया जाई छैथ लOल किनयu क¸ लाव । ) \nलO.किनयu:- िक कहलs अहO क¸ किनया ? \n                   देलs हुकुम हमरा लँsजाईल¸ ? \nनविधया  :-  हँ हँ कहकै जदी आँनु । चलूँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n                   जदी चलूँ । \n( ओईिठन सँ नविधया लOल किनयu क¸ ल'के घर जाई छैथ । लOल किनयu मेनुका क¸ देखक¸ हुMका Iणाम \nकरै छै । ) \nलO.किनयu:- Iणाम िददी । \nमेनुका   :- खुश रहु । \n( मेनुका लOल किनयu स¸ पुछै छैथ ।) \nमेनुका      :- अहO क¸ छी ? हमर पित तँ लOल \n                   लाव गेल छेलO मुदा िहMका संग   \n                   म¸ अहO ?  \nलO.किनयu:- देखुँ िददी हeही छी ऊ लOल   \n                   समय आवतै सब जाईन जेब   \n                   िददी । हमर नाम िचयै लOल \n                   किनयu । \nमेनुका     :-  चलूँ ठीक छै । सOझ भsगेल   \n                   खाना बनावै छी । दुर सँ एलॱ \n                   अहO सब थाकल भूखायल हेब। \n                   खाना खOक¸ आराम करब । \nलO.किनयu:- होइतै िददी । \n( खाना खOक¸ सब कोई  सुईत जाई छैथ । राजा के मालुम है ये नविधया आयल स¸ । राजा िबहान सवेरे \nमंxी क¸ हुकुम करै य¸ । ) \n    राजा     :- मंxी नविधया क¸ जOके कहुँ जे \n                    समान लाव ल¸ हम हुMका पठेनैँ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n                    छेलॱ स¸ समान लँके तुरMत  \n                    आवै ल¸ । \n     मंxी।   :- होइतै महाराज । \n( मंxी जाई छैथ आ नविधया स¸ कहै छैथ ) \n    मंxी     :- ये नविधया राजा सहाब तुरMत \n                  जे समान लOव लेल पठेन¸ रहे स¸  \n                  समान लँके तुरMत कहलs आवै \n                  ल¸ अहO क¸ । \n( मंxी कैह के चैल जाई छैथ । नविधया मंxी क¸ बात सुईन क¸ कपार पँ हाथ धँके बैठ रहै य¸ । तही \nबीच म¸ लOल किनयO आवै छै । नविधया क¸ कपार पँ हाथ ध'क¸ बैसल देख क¸ पुछै छैथ । ) \nलO.किनयu:- मर अहO क¸ की भेल कपार पँ  \n                   हाथ धँके बैसल छी ?  \nनविधया   :- जे समान लOव ल¸ राजा सहाब  \n                   पठेन¸ जेल हमरा स¸ समान ल'के \n                   जदी आवैल¸ खबर पठेकै ये । \nलO.किनयu:- धुँ अहO अही खातीर िचMता करै \n                   छी । सुनु अहO एकटा कठौत म¸ \n                   भैर कठौत पाईन भैर क¸ आँनु । \n( नविधया एक कठौत पाईन भोर के आनै छैथ । ) \nनविधया :- िलयँ आMलुँ पाईन । \nलO.किनयu:- सुनु हम जेना कहै छी तैहनती \n                   करब । यी कठौत के ओती मे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n                   रOखु । जैहनती हमर मूडी जंगल \n                   म¸ काईट के धर स¸ अलग क'के  \n                   टuगने रही ओिहनती आईयो  \n                   हमर मुडी के काईट क¸ धर स¸ \n                   अलग क'के कठौत सामन¸ चार म¸ \n                   टuगु । जब कठौत भैर जेत तँ  \n                   फेर धर म¸ सटO के हिरहर  \n                   हिरहर तलवार स¸ जोईड देबै । \n( नविधया ओिहनती लOल तलवार स¸ लOल किनयu क¸ मूडी काईट क¸ कठौत सामन¸ चार म¸ टाईगं दैछै \n।जतेग खून लOल किनयu क¸ मुडी स¸ कठौत म¸ खसै छै सब लOल बैइन जाई छै आ कठौत पुरा भैर जाई \nछै । वाद म¸ फेर नविधया लOल किनयu क¸ मूडी धर म¸ सँटा क¸ हिरहर तलवार स¸ जोईड दै छैथ । लOल \nकिनयu उठै छै आँ नविधया क¸ कहै छै । ) \nलO.किनयu:- यैँ  कठौत म¸ स¸ एकटा ल'के जाऊ \n                   राजा क¸ दँsआबु । \nनविधया   :- है तै हम जाई जी पूगा आवै छी । \n( नविधया एकटा ल'के राजा क¸ दैल¸ जाई छै ।) \nनविधया   :- Iणाम राजा सहाब । \n    राजा    :- Iणाम । आMलॱ समान ? \nनविधया   :- हँ आनिलयै । ह¸ िलयँ । \n( राजा उ लOल लै छैथ आ बेटी क¸ दै छै ।) \n  राजा      :- बेटी सुमैना ह¸ िलयँ लOल क¸ \n                   जोडी । \nसुमैना      :- लाबु िपता जी ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n( सुमैना उ लOल धँ राखै छैथ । िबहान सबेरे नहOसोनO क¸ ऊ लOल दोसरो कान म¸ पिहन क¸ मिलिनयu के \nबोलावै छैथ । ) \nसुमैना      :- गे मिलिनयu ? \nमिलिनयu :- जी राजकुमारी जी ! \nसुमैना      :- हे एत यO ?  \nमिलिनयu :- कहूँ राजकुमारी जी । \nसुमैना      :- कहँ त¸ मिलनीयu आब हम केहेन \n                   लागै िछयै देखै म¸ ? \n( भाग - १० ) \n( मिलिनयu सुमैना क¸ देखैत कहै छिथन । ) \nमिलिनयu :- वाह राज कुमारी जी िक प  \n                  लागै य¸ देखै म¸ संगे यी दुनु लOल \n                  पिहMलॱ त¸ आउर सुMदर देखै छी  \n                  मुदा ऐ म¸ एकटा िचज आउर ज¸  \n                  रहितय¸ त¸ आहO सुM¿ता चMदा क¸ \n                  योती क¸ मिलन करितय¸ । \nसुमैना  :-    कुन िचज मिलिनयu जदी कsह \n                  िक िचयै उ िचज ? \nमिलिनयu :- उ चीज िचयै राज कुमारी जी  \n                  हOस िबहुस क¸ फूल । आहO क¸  \n                  जुरा म¸ हOस िबहुस के फूल । \n                  आहO क¸ जुरा म¸ हOस िबहुस क¸       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n                  फूल जब रहता त¸ आहO क¸  \n                  सुM¿ता क¸ वण;न नै पुछु ! \nसुमैना   :-   मुदा मिलिनयu यी भेटत कत¸ ? \n( मिलिनयu ६ मास आगा आउर ६ मास पाछO क¸ बात जानैत रहै छैथ । उ राज कुमारी क¸ कहै छैथ । \n) \nमिलिनयu  :- देखुँ राज कुमारी जी आहO क¸  \n                    बचन देन¸ यैछ आँ येहो समान \n                    आहO क¸ ओहे नविधया आईन \n                    सकत आउर दोसर िकयो नै । \nसुमैना  :-      साचे कहै छी तु ? \nमिलिनयu :-   हँ..हँ.. राज कुमारी जी । \nसुमैना :-      ले तब जदी सँ िपता जी क¸  \n                    बोलO क¸ आँन । \nमिलिनयu :-  अछा हम जाई छी राज कुमारी \n                    जी । \n( मिलिनयu जाई येछ राजा क¸ बोलाव लेल । ) \nमिलिनयu :- राजा सहाब राजा सहाब राज \n                    कुमारी जी बोलावै छिथन आहO \n                    क¸ । \n  राजा :-     ले..ले.. चल हम आवै छी । \n( राजा आवै छैथ आ अपन बेटी सुमैना सूँ पुछै छैथ जे िक भेल । ) \n   राजा    :-   बेटी सुमैना कहुँ िक बात । िकये       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n                    बोलेलॱ हमरा िक भेल ? \nसुमैना  :-      िपता जी हमरा हOस िबहुस क¸ \n                    फूल चाही । \n  राजा :-        मुदा यी कतँ भेटत आँ के  \n                    आनत यी । आहO त¸ हमरा \n                    बचन म¸ बाईध क¸ बडका  \n                    मुिसबत म¸ फसO देलॱ । \n( बीच म¸ मिलिनयu बजै छैथ । ) \nमिलिनयu  :- कोनो मुसीबत नै राजा सहाब \n                   येहो काज नविधया करतO । \n                   आहO हुMका हुकुम तँ किरयॱ । \n  राजा  :-     ल¸ तँ हम बोलवै िछयै नविधया \n                   आउर हुकुम करै छी यी हOस  \n                   िबहुस क¸ फूल आन लेल । \n  राजा :-      मंxी ..! \n  मंxी   :-     जी महाराज । \n  राजा  :-     जदी स¸ जाऊ आ नविधया क¸ \n                   बोलOऊ । \n  मंxी:-     होइतै महाराज हम जाई छी । \n( मंxी जाई छैथ नविधया क¸ बोलाव लेल । )   \n  मंxी      :-  यॱ नविधया ..?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \nनविधया :-  हँ मंxी जी कहुँ िक बात ? \n  मंxी      :-  आहO क¸ राजा सहाब तुरMत \n                   बोलेलऽ । \nनविधया :-   अछा चलूँ । \n(नविधया मंxी क¸ संगे राज दरवार जाई छैथ।) \nनविधया   :- Iणाम राजा सहाब । \n  राजा      :- Iणाम ! बैसु । \nनविधया   :- कहुँ किथ लेल हमरा बोलेलॱ \n                   सरकार ? \n  राजा      :- आहO हमर कहलO करलॱ मुदा य¾ \n                   बेर फेर हमरा आहO क¸ जरी  \n                   पैड गेल आउर येहो काज अहॴ \n                   क¸ कर पडत । \nनविधया   :- कहुँ िक काज ?  \n  राजा      :- आहO क¸ हमरा हOस िबहुस क¸  \n                   फूल आइन क¸ िदयँ पडत । \n( नविधया िकछ नै सोईच क¸ राजा के देल आढैत hवीकाईर लै छैथ । ) \nनविधया   :- हँ हेतै राजा सहाब हम आईन  \n                   देब । \n  राजा      :- तँ िलयँ जाऊ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n( नविधया राजा क¸ बचन दऽ दैय¸ जे हम हOस िबहुस क¸ फूल आईन देब । जे िक हुMका हOस िबहुस क¸ \nफूल क¸ बारै म¸ िकछ मालुम न¸ छैन । नवधीया चुपचाप अMहार चेहरा बनO घर जाई छैथ । घर नै िकMको \nस¸ बजै छैथ । ततबे म¸ मेनुका आँ वOल किनयu आईब जाई छै । मेनुका पुछै छैथ । ) \nमेनुका    :- िक भेल िक कहलऽ राजा सहाब ? \nनविध या :- ओ कहलs हमरा हOस िबहुस क¸  \n                 फूल आईन िदयँ । \nमेनुका    :- तँ आहO िक कहिलय^ ? \nनविधया :- हम कहिलयै हेतै हम आईन देब जे \n                 हOस िबहुस क¸ फूल बारै म¸ हमरा \n                 िकछ मालूम नै छै । \n( बीचे म¸ वOल किनयu बजै छैथ । ) \nलO.किनयu :-िचMता जुईन क आहO सब  \n                   येकर उपाय हमरा लँ छै । \nमेनुका       :- िक उपाय बताऊ न¸ ? \nलO.किनयu :- हम कहै छी यान दँsक¸ सुनु । \n  ( भाग - ११ ) \n( लOल किनयu हOस िबहुस फूल क¸ बारै म¸ बतावै य¸ नविधया क¸ ।) \nलO.किनयu :- देखुँ अहO ऐिठन सँ िसधा जाउ \n                    जतऽ स¸ हमरा लावलॱ तऽते  \n                    ओईिठन से फेर अहO १४ कोष  \n                    उर जायब । जब अहO १४  \n                    कोष उर जेब तब माहा        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n                    भयंकर सुनसान पहाड म¸ जंगल \n                    क¸ िबच एक पोखैर भेटत ।अगर \n                    ओईिदन अहO सवेर पुगब त¸  \n                    िठक य¸ नै त¸ दोसर िदन अहO  \n                    सवेरे पोखैर क¸ चारो महाड क¸ \n                    घुईमिफर क¸ उरबैिरया महाड \n                    पँ जO क¸ कोनो िठन िनक जगह  \n                    म¸ नुकावै क¸ लेल सुरित ठाम  \n                    बनाईब जै स¸ कोई अहO क¸ देखँ \n                    नै पावै ।जब राईत क¸ ११ बजत \n                    त¸ अहO जOक¸ नुकO जेब । जब  \n                    पोने १२ राईत हायत तँ आकाशसे \n                    एक माहा िबशाल  हाी आयत \n                    आ उरबैिरया महाड पऽ जOक¸ \n                    उतरत आउर  चारो महाड घुईम \n                    क¸ फेर उरबैिरये महाड पऽ \n                    जOक¸ पिµम मुहे सुईत जायत । \n                    तब हाी क¸ शुर म¸ सँ सुMदर \n                    किनयu िनकलत । उ किनयu  \n                    चारोिदस ताईक क¸ पोखैर म¸  \n                    hनान करँ जायत । hनान कऽके       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \n                    फेर ऊ हाी क¸ शुर क¸ आगु म¸  \n                    आईब क¸ अपन केश क¸ जुरO  \n                    खोलत आँ पलथी माईरके झुमर \n                    खेल क¸ लेल बैठत अही िबच \n                   अहO  चुपचाप पछाडी स¸ जOके \n                   ओकर मuग म¸ सेनुर धऽदेब ।  \n                   नुका क¸ जेब जै सँ ऊ अहO क¸ \n                   देखे नै बुझलॱ िक नै । \nनविधया   :- जी बुईझ गेलुँ  । \nमेनुका      :- येकर मतलब येकरा हुMका संग \n                   म¸ शादी करऽ परतै । \nलO.किनयu:- हँ िददी । \nमेनुका      :- नै यी नै हुवत । \nलO.किनयu:- देखुँ दीदी एना नै क ।यी सब \n                   करम क¸ फल छैथ । िहMकर  \n                   भाkय म¸ येहे िलखल छै हमर  \n                   अहO क¸ रो¡ला स¸ िकछ नै हेत । \n                   ब िहMका जदी सँ पठा िदयौ \n                   येकर िसवा दोसर कोनो उपाय \n                   भी नै छैथ । \nमेनुका      :-  जब अहO कहै छी तँ जेतै मुदा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n                   यी उ किनयu क¸ संग म¸ शादी \n                   केला स¸ हOस िबहुस फूल िमल \n                   जेतै िक?  \nलO.किनयu◌ं :-     देला क¸ बाद सब िकछ वेह \n                   किनयu करतै । \n( तेकर बाद लOल किनयu आउर मेनुका िमल क¸ नविधया क¸ बटखचa क¸ संग म¸ एक ब¨ा सेनुर दऽके हOस \nिबहुस फूल क¸ खोजी म¸ भेज दे य¸ । ) \nमेनुका       :- हे यी िलयँ खाई क¸ सामान  \n                    छी जब रhता म¸ मुख लागत त¸ \n                    खायब आउर यी सेनुर िनक स¸ \n                    राखब बुझलॱ । \nनविधया   :-  हँ हँ लाबुँ । \nमेनुका      :-  िलयँ । \nनविधया   :- िलयँ हम जाई छी । \nमेनुका      :- िलयँ जाउँ । \n( नविधया हOस िबहुस क¸ फूल क¸ खोजी म¸ चैईल दै छैथ । जाइत जाईत नविधया जै िठन स¸ लOल \nकिनयu ल'गेल रहै ओई ठाम पहुचै छै आ हुMका ओइिठन सOझ पेर जाई छै । राईत नविधया ओिहिठन रैह \nक¸ िबतावै य¸ । दोसर िदन िबहान सवेरे फेर चैईल दै छै । जब नविधया पहाड क¸ नजिदक पूगै य¸ तँ फेर \nसOझ पैईर जाई छैथ । ओईिदन नविधया पहाड क¸ कात रैह क¸ राईत काटै य¸ । दोसर िदन फेर िबहाने \nचैईल दै छै । जब नविधया १ घTटा क¸ रhता काटै य¸ तब आवै ये पहाड क¸ घंघोर जंगल जेकर िबच म¸ \nिबशाल पोखैर देखै छैथ । नविधया पोखैर क¸ महाड पँ जाई छैथ त¸ नविधया क¸ लागै य¸ जेना चारो िदस \nस¸ हुMका िकछो झपटै ल¸ खोजै य¸ ।नविधया क¸ मन म¸ डर समा जाई छैथ । नविधया जैनंग तेनंग िनडर \nभऽक¸ पोखैर क¸ चारो महाड घुईम क¸ उरबैिरया महाड पऽ जाई छैथ । चारो िदस खोजै छै ज¸ कोईिठन \nनुकायब । देखै छै कात म¸ माहा झपटगर झार । ओही झार म¸ नविधया नुकावै क¸ जोगार िमलेलक ।जब \nराईत के ११ बजल त¸ नविधया जO क¸ नुका गेल । जब १२ बजै म¸ १५ िमनट बOकी रहल त¸ आकाश स¸ \nऊ तेज हावा म¸ हनहनाईत माहा भयंकर िबशाल हाी आवै छै । हाी आईब क¸ पोखैर क¸ चारो महाड       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nघुईम के उरबैिरया महाड पर जOके पिµम मुह भ'के सुतै छैथ । बाद म¸ हाी क¸ शुर स¸ एक सुMदर \nकिनयu िन¡लै छैथ । जेकर नाम हOस िबहुस रहै छै । हOस िबहुस पोखैर म¸ जOके नहावै छै । नेहO क¸ \nआइब क¸ हाी क¸ शुर अगाडी म¸ पलथी माईर क¸ बैईठ जाई छै आ झुमर खेल क¸ लेल केश क¸ जुरO खोले \nय¸ । जैहनती हOस िबहुस जुरा खोलै य¸ तैहनित नविधया लOल किनयu क¸ कहल जेहाईत िपछा स¸ आईब क¸ \nहOस िबहुस क¸ मuग म¸ सेनुर ध'दैये । हOस िबहुस िपछा घुईम क¸ देखै छैथ नविधया क¸ । नविधया डर सँ \nथरथर कOप लाkलैन । नविधया क¸ थरथर कापैत देख क¸ हOस िबहुस हँसे लाkलैन आँ नविधया स¸ कहै \nछैथ । ) \n( भाग - १२ ) \nहOस िबहुस   :- हO...हO...हO...! सुनु न¾ डराबु ।  \n                       अहO हमर मuग भैर क^ हमरा लेल \n                       बहुत िनक काज केलॱ । हमरा  \n                       आईतक मनुºय क^ दश;न नै भेल रह^ \n                       मुदा आई अहO ओहो म^ हमरा  \n                       अपन अधaिkन बनेलॱ । अहO तँ \n                       हमर Iमेbर छी ।  \n( नविधया िकछ नै बजै छैथ चुपचाप हOस िबहुस क^ बात सुइन रहल य^ ।) \n हOस िबहुस  :-    अहO यी कहुँ अहO क^ घर कतँ  \n                        भेल ? आब चलु हमरा लsक^  \n                        घर । \nनविधया      :-  हम अहO क^ लsक^ घर जेब मुदा  \n                       हम अहO क^ कुन िहसाब स^ अपन \n                       घर लsजेब ? \nहOस िबहुस   :-  देखुं अहO हमर सीत म^ सेनुर  \n                       भरलॱ त¾ िहसाब स^ हम अहO क^        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n                       प°ी आउर अहO हमर पती ।  \n                       हमर अहO क^ आब पतीप°ी क^ \n                       िरhता बैन गेल । \nनविधया   :-     मुदा हम तँ एल छेलु हOस िबहुस \n                       फूल क^ लेल । \n हOस िबहुस  :-  देखुं अहO क^ हOस िबहुस क^ फूल \n                       भेटत पिहन^ घर तँ चलु । \nनविधया     :-   साच^ कह¾ छी ? \nहOस िबहुस  :-   हँs..हँs..सuचे कह¾ छी चलु । \n( नविधया क^ थuह नै रह¾ य^ जे एहे छी हOस िबहुस एकरे नाम अइछ हOस िबहुस । ओईिठन सँ दुनोगोटा \nचैल दै छैथ । अवैत अवैत जब लOल किनयu क^ निहरा ल^ आवै य^ तँ हOस िबहुस नविधया स^ कहै छैथ । \n) \nहOस िबहुस   :- सुनु ! \n नविधया     :- िक ! बाजु ? \nहOस िबहुस   :- ताब^ अहO किनिखन अिहठाम बैसु \n                      हम अपन सखीक^ भेटक^ आवै छी । \nनविधया     :-  िक नाम छी अहO क^ सखी क^ ? \nहOस िबहुस   :- लOल किनयu । \nनविधया     :-  चलु चलु अहO क^ सखी ओत¾ घर म^ \n                      भेट भsजेत । \n( नविधया क^ यी बात सुइन क^ हOस िबहुस बुईझ गेल की यी सब भेद लOल किनयu िहMका बतेलs आ \nिसखेलs य^ । फेर ओई िठन स^ दोनोगोटा चैईल दै छैथ । घर पूगै य^ तँ लOल किनयu आउर मेनुका \nदोनोगोटे िमल क^ hवागत क^ साथ िहMका सब क^ घर म^ Iवेश करावैय^ । राजा क^ मालुम ह¾ य^ जे नविधया       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nअिबगेल स^ । तुरMत मंxी nारा आढैत पठावै य^ जे हOस िबहुस क^ फूल लsक^ आवै ल^ । मंxी जाई छैथ \nकह¾ ल^ । ) \n मंxी           :-  यॱ नविधया ? \nनविधया     :-  जी कहुं मंxी जी । कहूं की ? \n मंxी          :-  जे सामान लाव पठेन^ रह^ राजा  \n                झं      सहाब ओं सामान लsक^ जदी \n                      कहलs आवै ल^ । \n( एतेग कही क^ मंxी चैईल जाईछैथ । नविधया क^ तँ िकछ नै फुराईय^ आं नै खाना खाईय^ चुपचाप मन \nमाईर क^ सुइत रह¾ य^ । स^ देख क^ हOस िबहुस पुछै य^ । ) \nहOस िबहुस   :- मर hवामीनाथ की भेल । नै खाई \n                      छी नै िपयै छी आँ चुपचाप िकय^  \n                       मन माईर क^ सुतल छी ? कहूं हमरा \n                       की भेल ? \nनविधया     :-  िकछ नै भेल । बात िक छै ज^ जै  \n                      िचजल^ राजा हमरा पठेन^ रह^ स^ तँ \n                      हम लावबेन^ केिलय¾ । \nहOस िबहुस   :- कुन चीज ? \nनविधया     :- हOस िबहुस क^ फूल । \nहOस िबहुस   :-तँ अहO येतब^ खाितर खटपरौन धेन^ \n                     छी । अहO तँ हOस िबहुस फूलक^  \n                     गाछी लािब लेन^ छी । \nनविधया     :-स^ कोना क^ ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nहOस िबहुस   :-हमरा ज^ आनलॱ । \nनविधया     :-अहO तँ मनुºय छी । फेर फूल केनंग \n                     क^......? \nहOस िबहुस   :-हम ज^ ज^ कह¾ छी स^ स^ क आँ \n                     देखुं ।  \n( भाग - १३ ) \n( हOस िबहुस नविधया स^ कह¾ छै । ) \nहOस िबहुस   :- अहO सब स^ पहन^ जाउ एक सेट \n                      नवका तास आउर एकटा त¯ा     \n                      लाऊ । तेकर बाद म^ देखूं िक सब  \n                      होई छै । \n( नविधया तेजी सँ जाके एक सेट तास आउर एकटा त¯ा लाइब क^ द^ छै । ताही बीच म^ हOस िबहुस \nमेनुका आउर लOल किनयu बोलाs क^ लावै छैथ ।) \nनविधया   :- ह^ यी िलयँ त¯ा आँ तास । \n( हOस िबहुस खिटया पs नवका त¯ा िबछा दैछैथ । लOल किनयu हOस िबहुस एक िदस आउर मेनुका \nनविधया एक िदस भsक^ तास खेलs ले  शु कsदै छै । जव िक नविधया क^ तास क^ बार^ म^ िकछ न¾ \nजान¾ छैथ । बेर बेर मेनुका नविधया के कारण सँ हाईर जाई छैथ । नविधया आउर मेनुका के बताबती \nहुव लागै य^ । नविधया आउर मेनुका िबच बताबती हैत देख क^ लOल किनयu क^ हसॴ लाईग जाई छै । \nलOल किनयu क^ हसैत देख क^ हOस िबहुस क^ रहल न¾ जाई य^ आँ वोहॲ हंस लाग¾ य^ । ज¾ हOस िबहुस \nहस¾ छै त¾ भैर खिटया हOस िबहुस क^ फूल भsजाई छै । अही «म म^ दोनो सखी हँस म^ लाईग क^ हाईर \nजाई छै आँ नविधया जीत ल¾ छैथ ।) \nनविधया      :-  देखु त ऐ बेरी जीतिलयै िक न¾ । \nहOस िबहुस   :-  जी hवामी जी जीत गेलॱ तब तँ भैर \n                       त¯ा फूल भेल ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nनविधया      :-  साचे कतेग सुMदर फूल छ¾ । \nहOस िबहुस   :-  िलयँ आब खेल बMद क ज¾  \n                       क^ खाितर खेल खेल ल^ शु केली \n                       रह^ स^ काज भsगेल । आब ज^ छै  \n                       हम अहO क^ फूल क^ माला गुइथ क^ \n                       दै छी अहO राजा क^ पुगा आबुं । \nनविधया      :-  अछा होईत¾ । जदी गुइथ िदअँ । \n ( हOस िबहुस तुरMत माला गुइथ क^ नविधया क^ दै छै । ) \nहOस िबहुस   :-  हं यी िलअँ । जाऊ राजा सहाब क^ \n                       पुगा आबु । \n( नविधया हOस िबहुस क^ फूल क^ माला पुगाव जाई छैथ । ) \nनविधया      :- राजा सहाब Iणाम । \nराजा           :- Iणाम । आनिलयै हOस िबहुस क^    \n                      फूल ? \nनविधया      :- हँ राजा सहाब हम तँ फूल क^ माला \n                      बना क^ लाईब देलॱ । \nराजा           :- लाबु तँ देबै केहेन छै । \nनव िधया      :- यी िलयँ । \nराजा           :- बड सुMदर छै । \n( राजा सोचै छै िहMका ज^ ज^ कहिलयै स^ स^ अपन जान क^ परवाह न¾ कैर क^ लाईब देलs स^ नै िहMका \nओकर बदला म^ िकछ देव क^ चाही हमरा आउर नविधया स^ पुछै छै । ) \nराजा           :- कहुं नविधया अहO हमर कहल सब       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \n                      िचज लािवदेलॱ तेकर लदवा म^ हम \n                      अहO क^ िकछ िदअँ चाहै छी । कहुं \n                      िक लेब ? \nनविधया      :- हम िक मuगब राजा सहाब अहO क^ \n                      इछा । \nराजा           :- िलअँ जाउ हमर पुराना राजमहल \n                      म^ अहO सब रहूं आई स उ भवन \n                      अहOसब क^ भेल । \nनविधया      :- हे त¾ हम जाई छी । \nराजा           :- िलअँ तब जाउ । \n( राजा बेटी क^ बोलाs क^ फूल क^ माला दै छै । ) \nराजा           :- बेटी सुमैना .. \nसुमैना         :- जी िपता जी । \nराजा           :-हँ यी िलअँ हOस िबहुस क^ फूल  \n                     आइन देलक । \nसुमैना         :- बाs कतेग सुMदर फूल क^ माला । \n( सुमैना फूल क^ माला राइख छोड¾ य^ आं िबहान सबेरे सब िदन क^ नेहाइत नहu सोनu क^ दुनु लOल पिहर \nक^ अपन जुरा म^ मिलिनयu क^ कहल अनुसार उ फूल क^ माला लगाs लैय^ आउर मिलिनयu क^ सोईर पारै य^ \n।) \nसुमैना         :- गे मिलिनयu हे एन^ यu । \nमिलिनयu    :- जी राज कुमारी जी एलॱ कहुं की  \n                      कह¾ छी ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \n( सुमैना मिलिनयu िदस घुईम क^ कह¾ छैथ । ) \nसुमैना         :- ल^ आब कहs जे हम केहेन लागै  \n                     िछय¾  ?  \nमिलिनयu    :- अहO क^ सुMदरता के तँ बयान न¾ य^ \n                    राज कुमारी जी िबलकुल hवग; क^  \n                     परी लाग¾ छी अहO मुदा....... एक    \n                     िचज िबन । \nसुमैना         :-मुदा आब कुन िचज जदी कहs ?  \n (भाग - १४) \nमिलिनयO:-   राज कुमारी जी यिद अहOके  \n                   मuगमे सेनुर जब रहित तब अहO \n                   के सुMदरताके बयान मत पुछु  \n                   जतेक करी ओतेक कम पडित । \nसुमैना:-       मुदा सेनुर त' शादीसुदा नारीके \n                   सृगार अिछ । हम तँ अखन  \n                   कुमारी छी कोनाके पैिहरब  \n                   सेनुर हम ? \nमिलिनयO:-   शादी कऽ िलयॱ ! \nसुमैना :-      केकरा संगे ? \nमलीिनयO:-  आउर केकरा संगे ओहे नविधया \n                  संगे क ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nसुमैना :-      मुदा ओ त' िबलकुल अनपढ  \n                  गवार छिथ ।हम तँ िhविकरै छी \n                  मुदा िपता जी िhवकारतै क±  \n                  मिलिनयO ? \nमिलिनयO:- राज कुमारी अहO नविधयाके  \n                  अनपढ गवार कहै छी ? जे पुष \n                  अपन जOन पऽ खेल कऽ अहOके \n                  हर वाईसके पुरा केलक । हँ  मानैछी \n                  हमहुँ जे ओ अनपढ गवार छिथ \n                  मुदा जे काज िकMको सऽ नही  \n                  हुववाला काज ओ कऽके  \n                  देखादेलक आउर संगे ओ नेक  \n                  पुरा साफ िबचारके ईMसान  \n                  अिछ । जहातक रहल राजा  \n                  सहाबके बात , तँ हर बाप अपन \n                  सMतानके खुशी चाहै छिथ । जही \n                  सऽ सMतान खुश रह^ ओहे काज  \n                  करै छै अपन सMतानक' लेल । \n                  एक त' अहOके िपता जी ओ राजा \n                  अिछ जे ' जOन जाए पर बचन  \n                  नही जाए ' । अहO िकए बेसी        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \n                  सोचै छी ? जाऊ जाके कहुँ राजा \n                  सहाब सऽ अपन मोनक' बात । \nसुमैना:-      त' बोलाए के आन न^ िपता जीके। \nमिलिनयO:- जर हम जाए छी बैलाएके लावै \n                  छी । \n ( मिलिनयO राजाके बोलाएके लावै छिथ ।तेकर बाद.......................................) \nराजा :-        की बात बेटी सुमैना आब कुन  \n                   िचजके जरी पडल ? \nसुमैना :-      िपता जी अहO आए तक हमरा  \n                   िकछु िचजके किम मÂसुस न¾ \n                   हुव^ देलॱ । हमर मागल हर िचज \n                  अहO पुित; क'देलॱ । आए िपता  \n                  जी हम अहO सऽ अिMतम िचज \n                  मuगीरहल छी आ हमरा पुरा \n                  िबbास अिछ ज^ अहO  \n                  अिhवकार न¾ करबै हमर माग  \n                  पुरा करबैन । ओना त' िपता जी  \n                  जे िचज हम माग जOरहल छी से  \n                  िचज कोनॲ बेटा आ बेटी अपन  \n                  मातािपता सऽ मुह खोएल न¾ मागै \n                  छै । अिद यी अहOके दृीम^ गलत       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \n                  देखाएत त' यी अबोध बेटी समैझ \n                  माफ करब । \nराजा :-       बाजू त' सही की माग चाहै छी ? \nसुमैना :-     िपता जी हम शादी करऽ चाहै  \n                  छी । \nराजा :-       अहO तऽ जे हम सोचैत रही से \n                  खुद बेज देलॱ । हम का¬ी खुन \n                  मंxीके पठावै छी िनक ल½का \n                  खोजएके लेल । \nसुमैना :-     िपता जी ल½का खोजी करऽके  \n                  जरी न¾ अिछ। ल½का अही \n                  गOवमे छै । \nराजा  :-       ल½का अही गOवमे अिछ, के ? \n( िबचेम^ मिलिनयO बज^ िलगै छै ।)  \nभाग -१५ \nमिलिनयO:- राजा सहाब ओ ल½का आउर  \n                  दोसर नै िकओ नविधया अिछ । \nराजा :-       मुदा मिलिनयO ओ त' शादीसुदा \n                  पुष अिछ ।आउर हम सबिकछ \n                  जानैत कोनाके हुMका संगमे  \n                  अपन बेटीके िववाह कऽदी यी        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \n                  असeभव छै मिलिनयO यी  \n                  असeभव छै । \nमिलिनयO:-  राजा साहब अहOके मालुम न¾  \n                  अिछ ओ शादासुदा नै की ३/३टा \n                  प°ी छै। जे की हुMकर २टा प°ी \n                  के जोत सँ अपन राज कुमारी  \n                  एतेक सुMदर लािगरहल अईछ । \n                  राज कुमारीके कान महक कुMडल \n                  नविधयाके दोसर प°ी लOल  \n                  किनयOके जोत अिछ तैहनती  \n                  जुरामे नविधयाके तेसर प°ी  \n                  हOस िबहुसके हँसीके जोत हOस \n                  िबहुस फूल अिछ राजा सहाब। \n                  हमरा त' लागै य^ अपन राज  \n                  कुमारी नविधयाके संगमे बहुत  \n                  खुश रहित आ एहो िबbास छै \n                  हमरा जे ओसब राज कुमारीके \n                  अhवीकार न¾ करिथ , hवीकारिथ \n                  छोट बिहन जकO Iेम आ दुलार \n                  देिथन । दोसर बात त' यी राजा \n                  सहाब अहO राज कुमारीके बचन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \n                  दऽदेन^ छी । एहेन मोका फेर-फेर \n                  नही आयत माहाराज ! देखुँ ३टा  \n                  प°ी हिबतो कतेक िनमन सुखी \n                  संसार छै नविधयाक^ । \nराजा :-       मुदा यी Ihताव नविधयाके प°ी \n                  मेनुका hवीकारिथ तब न^ ! \nमिलिनयO:- माहाराज अहO पिहन^ Ihताव त' \n                 लऽके जाऊ । अहOके Ihताव ओ \n                 किभयो न^ अhवीकार करिथ । हँ \n                 देर सही मुदा ह¾स ह¾सके \n                 hवीकारिथ । \nराजा :-      ले त' मिलिनयO तु कहै छी त' हम \n                 जर जायब अपन बेटीके  \n                 खुशीके लेल नविधयाके घर ।जही \n                 म^ सMतानके खुशी ओहीमे िपताके \n                 खुशी । \n( राज कुमारी राजाके िनण;य सुनीके खुशी सऽ झुईम उठै छैक आ मिलिनयOके धMयवाद दैत  सखी संगीके \nसंग नाचे गाव^ लागै छै ।) \nसुमैना   :-  मिलिनयO हम बहुत बहुत आभारी \n                 िछयौ तोहर हमर बिहन तु जे हमर \n                 मनके बात िपता जीके कही देल^ । \nमिलिनया:- धMयवाद राज कुमारी जी । हमहुँ        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \n                 आई बहुत खुश छी राज कुमारी \n                 जी ज^ अहO हमरा अपन बिहनके  \n                 दजa देलॱ । अहOके जीनगीमे  \n                 हरपल सदिखन खुशीके वषaत  \n                 हुवैत रह^ स^ हम भगवती सऽ  \n                 कामना करै छी । \n( सुमैना खुशी सऽ कपना संसारमे पुगी जाईत छै ।) \nसुमैना :-      गीत %  %  %  %  \nआब त' बनतै दुि¬न सखी एहो सुमैना !  \nिपयाके मुरत देख लेल Ãयाकुल छै हमर नैना !!  \nमाथ हमर मMटीका सजत¾, हाथ दोनो हमर कंगना !  \nिहरामोती सऽ चम-चम चमकत¾ सखी हमर गेहना !!  \nदेरी जुनी क जदी आबू यॱ हमर सजना !  \nिपयाके मुरत देख लेल Ãयाकुल छै हमर नैना !!  \nघरसब नव रंग सऽ रंगतै, मडुवा सजत¾ िबच अंगना !  \nnार पऽ गेट मंगल घÄ सऽ सजत¾, बजत¾ ढोल बजना !!  \nहम त' लेब¾ िपया सऽ नौ लखा हार मुह बजना !  \nिपयाके मुरत देख लेल Ãयाकुल छै हमर नैना !!  \nआब त' बनत¾ दुि¬न सखी एहो सुमैना !  \nिपयाके मुरत देख लेल Ãयाकुल छै हमर नैना !!  \nराजा   :-  बेटी सुमैना जाऊ अहO लोिकन        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \n               महलमे आराम क हम जाई छी \n               मेनुका सऽ बात करऽ \n( सुमैना आ मिलिनयO आराम करऽ महलके िभर जाई छिथ आउर राजा चैली दैत छैक नविधयाके घर \nसुमैनाके शादीके बात करऽ ।) \n( भाग - १६ ) \n( राजा मेनुकाके घर पंहुच¾ अिछ । तहॴ बखत दुवार पऽ नविधया बैसल रहै छिथ । नविधया राजाके \nअपन घर आयल देखी कऽ ओ अपन हैिसयतके मुतािवक hवागत करै छिथ । लोटामे पानी लािवके राजाके \nपाएर पखारीके एक चटाई िबछाक^ ओहॴ पऽ आसन करावै छिथ ।) \nनविधया :- नमhकार राजा साहब  \nराजा :- नमhकार  \nनविधया :- कहूँ राजा सहाब की जरी पडल जे अहO अपन^ चलीक^ हमर दुवार पऽ एलॱ । कही की \nhवागत करी हुजुरके ? \nराजा :- देखूँ पिहन^ मेनुकाके बजाके लाबूं । \nनविधया :- मेनुका कत छी अहO ? देखूँ तँ आई दरबाजा पऽ के एिखन य^ । \nमेनुका :- जी हम आिबरहल छी । \n( मेनुका दुवार आवै छै तँ राजाके देखै अिछ आ जOके ओ राजाक^ Iणाम करै छिथ ।) \nमेनुका :- Iणाम राजा सहाब \nराजा :- सदा सुहािगन रहूँ । बेटी मेनुका हम अहO सँ िकछ बात करऽ लेल आयल छी । अिद अहO \nइMकार नै करब तऽ हम कहऽ चाहै छी । \n मेनुका :- देखूँ राजा सहाब अहO हमर िपता सामान अिछ आउर अहO हमरा बेटी कहलॱ तँ िकओ बेटी \nअपन िपताके बातक^ ईMकार कsसकै छै की । अहO कहूँ की बात अिछ िपता जी ? हम अहOके बातके \nएकोरित न^ ईMकार करब । \nराजा :- बेटी आई हम अपन घरके ईजत अहOके खौछाम^ देब लेल आयल छी । \nमेनुका :- देखूँ िपता जी हम न¾ बुÅलूँ खोईल कs कहूँ ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nराजा :- बेटी मेनुका हमर बेटी सुमैना कहै छिथ हम शादी करब तँ िसफ; नविधयास^ नहॴ तँ न¾ । तही सऽ \nहम अहO लोिकन लँ एलॱ अपन बेटीके खुशीके भीख माग लेल । हमर बेटीके छोट बिहनके पम^ अपना \nिलयँ  बेटी । \n( मेनुका एकछन गुम भऽजाई छै , तेकरबाद ।) \nमेनुका :- न¾ िपता जी एना न¾ कहूँ । यी तऽ हमर सौभाkय अिछ जे हमरा आई छोट बिहन भेटल \n।हमअहOक^ यी बात hवीकार करै छी िपता जी । हमर िबचार सँ जतेक जदी हुव^ ततेक जदी शादी क \n। \nराजा :- देखूँ बेटी अहO हमरा िपता कहलॱ तही लऽके हम दोनॲ घरक^ जीeमेबारी खुद लै छी । अहO \nलोिकन शादीके िबषयम^ कोनो िकिसमक^ िचMता जुिन िलयौ । हम hवंम सब िकछक^ बMदोवhत करै छी । \nसुमैना :- जे िबचार अहOके िपता जी । \nराजा :- िलयँ त' आई शु«बार छी मंगलबारके शादीके िठक प¹ा बुझूँ । \nसुमैना :- बहुत िनक िपता जी । \nराजा :- तब हम जाई छी । \nसुमैना :- होत¾ िपता जी । \n ( राजा शादीके तयारी करऽ लेल अपन घर चिल जाई छिथ । एeहर मेनुका घरम^ कहूँ तऽ सबम^ एक \nिकिसमके अनौठा खुशीक^ महसुस भ'रहल छै । सब िकओ खुश छिथ । एक तऽ सुमैनाक^ आबैके खुशी तऽ \nछेव^ करिथ दोसर मेनुकाक^ कोखम^ पलीरहल बचाके आबवाला िदन भी नजिदक आिबरहल अिछ । तहॴ \nसs सब िकओम^ खुशीके रौनक छाऽगेल अिछ। ३ िदन कोना िबतगेल िकMको मालुम न¾ भेला । अिMतमम^ \nमंगल िदन नविधया सुमैना िबयाहे दु¬ा बिनक^ बरयातीके साथ राजाके दुवार जाई छिथ । आय; िनित िनयम \nअनुसार सुमैनाके शादी नविधयाके संगम^ सeप¯ होई छिथ । अMतबेर जहॴ बेटीके राजा मO आँ बाप दुनोके \nयार आ दुलार दऽके पोसल ओ जीगरके टु«ा एकाएक अपना सँ दुर जाई बखत राजा अपना आपके सeहार^ \nनै सकै छिथ । आँखी सँ नोर भ± लागै छै  आ बेटी सँ कहै छै ।संगे सब गाम समाजके आँखी नोर आबी \nजाई छै)  \n       समदाउन \n_______________ \nहO आऽ रे....       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \nबापके दुलारी सुमैना ( िपया घर चललै-२) \nनिहहर बह¾ सब आँखी नोर \nजाऊ बेटी हँसीखुशी रिखयह कुलके मान \nआब त' पिय^ िछय तोहर Iमेbर भगवान \nहO आऽ रे... \nिमिल रे िलयो जुली िलयौ (सखी रे बिहMपा-२) \nसब तकै अिछ अहॴके ओर \nजाऊ सखी जाऊ सखी साजन केर हे गाम ! \nसास-ससुरके  मािनयेह बेटी तु  पैध भगवान \nहO आऽ रे.... \nबापके दुलारी सुमैना ( िपया घर चलल¾-२) \nनिहहर बह¾ सब आँखी नोर \n( बरात िबदाई भ'जाई छै । जब नविधया दु¬ीनके लऽके घरके नजिदक पहुच^ पऽ  होईत रहै छै आ दुवार \nपऽ लOल किनयO दु¬ा-दुि¬नक^ आबै के बाट तकैत रहै छै। ताही िबचमे मेनुकाके एका एक ....... ) \n  ( भाग - १७ ) \n( बरात िबदाई भ'के चिल जाइ छिथ । ओeहर लOल किनयO नविधया \"भोला\" आ सुमैनाके आवैके बाट \nिनहारै छिथ । सुमैनाके आिवरहल खबर सुनी कँsमेनुकाके गभ;के दरद उिठ जायत अिछ । ) \nसोहर  :- \nएक त' िपया मोरा भोला दोसर सुमैना िबयाहे गेला ! \nललना रे तेसरमे गभ;के दरिदया बड सतावेला रे-२ !! \nलOल िपयाके बाट तकै दुवार म^ -२ \nहOस िबहुस छै कोहबर सजावै म^ -२       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \nललना रे दरदके मारे हमरा िकछ न^ फुराई  अिछ रे-२ ! \nसुमैना िबयाह िपया दुवार एल -२ \nसब सखी सुमैनाके पिरछ^ गेल -२ \nललना रे सुमैनाके रािखते पायर बोवा जMम लेकै रे-२ ! \nलOल खुशी झुमी कs नOचs लाkलै-२ \nदेिखते सचमैना बौवाके गोदी लेकै-२ \nललना रे हँिसत^ हOस िबहुस भरी आंगन फूलेफूल भेल¾ रे-२! \n( सुमैनाके रािखत^ अंगनामे पायर मेनुकाके कोगख सँs नव राज कुमारके जMम होएत छैथ । जेकर \nनमाकरन करैत अिछ \"अमर\" । अमरक^ जMम सँ पुरा राज खुशी अिछ । िदनचिरया कटैके «मम^ एकिदन \nमेनुकाके मनम^ अपन मातािपताके देखएक^ लेल जेबाके िबचार पैदा होएत छै मुदा यी बात केकरा कहित ज^ \nहम मO बापक^ देख जायब आ चुपचाप मन मािरके बैसल रहै अिछ । मेनुकाके मन मािरके बैसल देिख \nकँs सुमैना पुछै छैथ मेनुका सँs ।) \nसुमैना:  िददी की भेलैन ज^ एना मन उदास कँsक^ बैसल छिथ । \nमेनुका:  नै िकछ ओिहनती बैसल छी । \nसुमैना:  नै िददी जर िकछ बात अिछ जे अहO हमरा सँ िछपारहल छी । कहूँ की बात अिछ िददी ज^ \nअहO एना मन मािरके बैसल छी ? \nमेनुका:  बात िकछो नै अिछ सुमैना बस मO बाबुके याद आिब गेल । देखके मन करै छै । \nसुमैना:  एतब^टा बातम^ िददी एतेक उदास चलूं काि¬खुन सबगोटा जब¾ मO बाबु जीके देखक^ लेल । \n( दोसर िदन िबहान सवेर^ नविधया संग सब गोटा चिल दैत अिछ मेनुकाके निहहर मO बापके देखक^ लेल । \nजब मेनुका निहहर पहुचै छिथ तँ ओिह राजके िकओ न¾ पिहचानै छिथ मेनुकाक^ ।ओहीठाम देखै छिथ कौ \nन^ अपन मातािपताके घर नजर आवैत अिछ । ततब^मे एक नवयुवक आवै छिथ आ ओकरा सँ सुमैना पुछै \nछैथ ।) \nसुमैना:  हे हौ भैÇया ह^एन^ सुन तँ ! \nनवयुवक :  कहूँ की बात ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \nसुमैना:  अिह राजके राजा जे छलै ओ कतँ रहै छै आजुकल ? \nनवयुवक:  बिहन उ राजा आब अिहठाम नै रहै छिथ । ओकर बेटीसबके िबयाह भेलाके बाद हुMकर सब \nराजपाट िबलैट गेल ।३ टा बेटीसबके बिढया राजघरानाम^ िबयाह केिखन मुदा ऊसब तँ घुिम कँs अखनधिर \nमO बापक^ देखैयो लेल नै आयल । आउर एकटा बटी जे सब सँ छोट बेटी रहै हुMका लँगडा लु¬ाके संगे \nिबयाह कराके रातोरात अही राज सँ िनकाली देकै । ओकर अखन धिर कोनो खबर नै जे ओ कतँ \nगेला , कतँ छिथ । हँ एतेक सुनम^ आयल अिछ ज^ राजारानी दुनॲ कहानती दोसर टोलम^ िभख मuगीके \nअपन गुजारा कsरहल छथीन । \n( एतेक बात सुनीक^ मेनुकाक^ आँखी सँ नोरक' धार ब± लागै छैथ । मुदा करिथ \nकी ? सबिकओ सुमैना , हOसिबहुस  , लOल किनयO सeझावै छैथ ।दोसर िदन ओसब गिरब आ असहाय \nलोकक^ अनाज आ लाकपडा दान करsके ओही गामम^ काजकरम राखै छिथ । असहायके गाउँमे अनाज \nआ लाकपडा बuिटरहल छै से सुिनके मेनुकाके मातािपता भी जाइ अिछ । मेनुकाके मातािपता पुरा बुढ \nभ'गेल रहै अिछ । िकMको ओसब पिहचान^ नै सकैत अइछ । मेनुका अपन मातािपताके वhx देवके «ममे \nनाम पुछै छिथ । मेनुकाके िपता मेनुका िदस घुिम कँs देखै छिथ.......... \n(अिMतम भाग -१८) \nमेनुका :- अहO दुनू गोटाके नाम की अिछ बाबु ? \nबृÈबृÈा :- हमर िनम कम;लाल आ हमर प°ीके नाम सुhमा अिछ ।  \n( मेनुका जैहनित नाम सुनैत छैथ तिहनित हुMका आँिख सँ नोरक' समुM¿ बह लागै छैथ आ अपन \nमातािपताके भिर पOज पकिरके  कान लागै छिथ । कम;लाल  अपना दुनूगोटाके भिरपOज पकिरके कानैत \nदेिखके मेनुका सँ पछै छैथ । ) \nकम;लाल  :- बौवा अहO के छी ? िकये हमरा दुनूंगोटाके नाम सुनीके कuन लागलॱ ? \nमेनुका :- िपता जी हमरा नै पिहचानलॱ अहOसब  ? \nकम;लाल  :- नै , नाम कहब तब न^ िचMहब जे अहO के छी ? \nमेनुका :- हम अहOके छो¼की बेटी मेनुका छी िपता जी मेनुका । \n( एतेक बात सुिन कँ कम;लाल मेनुकाके मूह िनहारैत रिहगेल जेनाकी ओकर बोल बMद भ'गेल । िकछ बोल \nनै सिकरहल आ मेनुका कOनैत पुछैत रहल । ) \nमेनुका :- यी की हालत बना लेलॱ िपता जी ?  की िचजके कमी भेल अहOलोिकनक^ जे आइ दोसरक^ दुवार \nदुवार पर जOके िभख मuगे लागलॱ ?        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \nकम;लाल  :- बेटी , यी सब हमर कम;के फल अइछ । अहO सही कहन^ छेलॱ जMम दैत अिछ मO बाप करम तँ \nअपनेही\" सेह^ भेल बेटी । अहOके अइ राज सँ िनकाललOके वाद अहOके दाइसबके शादी भेलाके वाद अपना \nमहलमे उडीिबडी लािगगेल बेटी । सब राजपाट िबकागेल िकछ न^ रहल बOकी । यी सब हमरा हमर करमके \nफल िमिलरहल छैक बेटी । हम अहOके संगमे बहुत ब½का अMयाय केलूं बेटी । तेकर^ सजाय आइ हम \nभोगैत छी बेटी । \nमेनुका :- नै िपता जी एना न¾ बाजूं ।   यी सब िविधके िवधान अिछ । जे िवधाता छिठके राित िलिख दैत \nछैक ओ हर Iाणीके भोगहीटा परै छै मुदा मानवके अपन करम करस^ पOछा न¾ हटबाक चाही। मOबाप अपन \nबेटाबेटीके जMम दैत छिथ संगे पढािलखO दैत छैक मुदा ओ बेटाबेटीके करममे शुख चायन िलखल नै अिछ \nतँ ओ बेटाबेटी अनैितक काजम^ संलkन भ'के नैितक करम करs सँ चुकी जायत रहै छैथ जेकर नितजा \nिजनगीभर भोग पडै छैथ ।चलूं िपता जी आब घर जाएत छी । \n( ओहीठाम सँ मेनुका अपन मातािपताके ल'के  संगे सबगोटा अपन राज आवै छिथ आ फेर स' खुशीके जीवन \nिबताव^ लाग¾ अिछ ।) \nजMम दैत अिछ मO बाप करम तँ अपनेही \nलेखक :- \nIयास Iेमी मैिथल  \n      #समात# \nपाx पिरचय :- \n(१) कम;लाल िसंह ठाकुर:-(राजा'क') \n(२) सुhमा:- (रानी 'क') \n(३) िदा :-(राजाके बेटी जेÊकी) \n(४) िदËया:- (राजाके बेटी मैझली) \n(५) िIित:- (राजाके बेटी सैझली) \n(६) मेनुका:- (राजाके बेटी छ़ो¼की) \n(७) बैजु :-(मंxी 'क') \n(८) भोला:- (नविधया 'अपािहज')       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \n(९) बिढया माइ \n(१०) धम;पाल िसंह:- (राजा 'ख') \n(११) सुमैना :-(राजकुमारी) \n(१२) जीतुराम (मंxी 'ख') \n(१३) अMतरा:- (मिलिनयu) \n(१४) गज;न :-(रास) \n(१५) लOल किनयO :-(रासके बेटी) \n(१६) हाी \n(१७) हOस िबहुस :-(हाीके बेटी) \n(१८) अमर :-(नव युवराज मेनुकाके बेटा \nरचनाकार  ; Iयास Iेमी मैिथल  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.जगदीश Iसाद मTडल- दूटा लघुकथा २.राजदेव मTडल- एकटा लघुकथा आ एकटा िवहिन कथा ३. िदनेश \nरिसया- िबहिन कथा ४. स[यनारायण झा- िबहिन कथा- सुिटया \n१ \nिवदेह समानाMतर सािह[य अकादेमी पुरhकार  २०११  मूल पुरhकारसं \"गामक िजनग ◌ी\",  लघु कथा \nसंÏह  लेल  आ २०१२  बाल सािह[य पुरhकार  - “तरेगन ”बाल Iेरक िवहिन कथा संÏह  लेल आ  २०१४ बाल \nपुरhकार  \"नै धारैए \" बाल उपMयास  लेल सeमािनत  ­ी जगदीश Iसाद मTडलक दूटा लघुकथा \n१ \nगाछपर सँ खसला \n  \nओछाइनेपर रही, माने नीनसँ सूतल रही। ओना िकिरण नइ फुटल रहै मुदा गामक लोक जिग गेल \nरहै, पोसर चरौिनहार महॴसवार बाधसँ घूिम गेल रहए, गाछीक अखड़ाहापर कु· ती समा त भऽ गेल रहै, मुदा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nचलती बेरक सवारी कसा-कसी होइते रहइ। पि°यÒ ऑंगन-घर बहािर चुि ह नीपैक सुर-सार किरते रहैथ िक \nपड़ोिसनी आिब कहलकैन » \n“मनोज बाबा गाछपर सँ खैस पड़ला!” \nकिह पुछािड़-भाड़क बेन जकO आगू िब हए बिढ़ गेली। \n‘गाछपर सँ खसब’ सुिन जे प°ी अवाक भेली से पड़ोिसनी परोछ भऽ गेलैन मुदा बकार नइ फुटलैन जे \nकनी आरो सेिरया कऽ बुिझतैथ। \nघर-िन पा चुि¬ लग रिख प°ी सोझे लगमे आिब बजली» \n“मनोज बाबा गाछपर सँ खैस पड़ला!” \nओना पिहनिह जगा देने छेली। जगला पछाइत कहलैन। मनोज बाबाक¸ गाछपर सँ खसब सुिन मनमे \nउड़ी-बीड़ी उिठ गेल। मुदा तखन तँ पि°य¸ सोझमे रहैथ, आन रिहतैथ तँ आनो मने बाजल जा सकैए मुदा \nप°ी लग से केना हएत। पित जकO ने बाजए पड़त। की किरतॱ सहए केलॱ। तमसा कऽ तँ नइ मुदा \nगरमा कऽ बजलॱ» \n“कुकुर कटने छेलैन जे भोरे-भोर गाछपर चिढ़ गेला।” \nओना कहब जे अठबिजया ओछाइन छोड़िनहारक¸ अिहना भकइजोते होइत रहै छै से बात नइ, छअ \nबजेसँ पिहनेक बात छी। उठै बेर हमरो भऽ गेल रहए मुदा उठल नइ रही। मनक खॱझक कारक दोसरो \nभेल। दोसर भेल जे जखन गाछेपर सँ खसला तखन केते जखम भेल हेतैन तेकर कोन ठेकान। तइमे \nतेलेक मािलशसँ नीक भऽ जेता आिक डा¡ टर ऐठाम जए पड़तैन आिक अ¡ सीजन-घर पहुँचबए पड़तैन, तेकर \nकोन ठीक अिछ। तइले तँ तैयार भऽ कऽ ने िनकलए पड़त, से तँ अखन ओछाइने छोड़लॱ अिछ। अखन \nिन[य-कम;क संग पाइयो-कौड़ीक ब^त-बOत ने करए पड़त। तहूमे जखन डा¡ टरे-इलाजक भOजमे पड़ब तखन \nकेते िदन लागत आ की सभ करए पड़त तेकरो की थाह अिछ। अथाहक भरोसे केते...। \nमुदा फेर भेल जे सोझे मने-मन न¡ शे-खितयान बनबैत रहब तहूसँ तँ निहय¸ हएत। कोसी-नहैर जकO \nमने-मन न¡ शा बना लेब आ खुनैकाल ई ठेकाने ने रहत जे पािनक बहान ऊपर-सँ-िन चO िदस दौड़ैए, तैठाम \nजँ मुह¸पर िन चO उतािर देबै आ आगूमे ऊँचका खेत रहतै तखन ओइ खेतक¸ पटैक केते आशा कएल \nजाएत, ई तँ इंजीिनयरक काज भेल, सबहक तँ छी नइ। तहूमे अपन न¡ शा-खितयान तँ अखन यहए ने हएत \nजे मुहसँ प°ीक¸ घरक भार सुमझबैत,अपने मुँह-कानमे पािन लऽ ली आ जेते ज दी बाबा लग पहुँच सकब \nओते मुh तैदी करी। जानक कोनो ठेकान अिछ जे परान छूिट जाएत आिक...। चाह पीब िवदा भेलॱ। थोड़बे \nहिट कऽ टोलेमे दिछनवारी कात घर छैन। मनोज बाबा दरब जेपर भेटला। ओना गामक लोकक देखब पतरा \nगेल रहै मुदा गोिट-पङरा आबा-जाही रहबे करइ। \nगामक बातावरणमे पसैर गेल रहै जे फुलेक गाछपर सँ खसला, फुलडाली नेनिह ठाढ़े खसला।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nपुछलयैन » \n“बाबा, िकछु िवशेष समाचार?” \nअपने तँ लाभर-जीभर बजलॱ मुदा िसयाखी बाबा नीक जकO बूिझ गेला। जएह बात गामक वातावरणमे \nपसरल तही टोनमे मनोज बाबा बजला» \n“आने िदन जकO अपन िनयमसँ फूलक बेर फूल तोड़ए गेलॱ। कनैल फुलक फड़ी[1] क मास छीहे \nसएह िठिकया कऽ चढ़लॱ, थोड़बे ऊपर गेलॱ िक पएर पीछैड़ गेल, हाथमे फुलडाली लटकौनिह िनचO-\nमुह¸ ससरैत ठाढ़े खसलॱ।” \nगपक आभाससँ बूिझ पड़ल जे बाबा अपन बेथाक¸ िछपा कऽ बािज रहला अिछ जँ से नइ अिछ तँ \nबोलीमे िकए अवरोध भऽ रहल छैन। \nमुदा अपनो तँ हुनके बेथा मेटबैले ने िजrासा करए आएल छी, तखन जँ जोतले-चौिकयाएल खेत भेट \nगेल तँ बीये िछटैमे िकए देरी करब। \nकहलयैन » \n“फुलडाली मजगूत छल िकने?” \nओना बाबा बोली परेख लेलैन, मुदा बाउक भाउ जेना दुनू अिछ- िपतोक¸ आ पुxक¸ सेहो ‘बाउ’ कहल \nजाइ छै, तिहना मुh की दैत बजला» \n“एह! फुलडाली तँ फुलडालीए अिछ, ओना छी िपतिरया मुदा रंग-पसँ सोने जकO झलकैए।” \nघM टा भिर पिहलुका चोटपर मनोज बाबा केतबो झOपन दैथ तैयो ओछ धोती-साड़ी जकO एक-भाग उघारे \nभऽ जाइन। अपनो मन गवाही िदअए- भाय!िकयो कनबैत-कनबैत हँसबैए, िकयो हँसबैत-हँसबैत कनबैए, मुदा \nजीवन-धार तँ से नइ छी, ई तँ हँसैत-खेलैत बहैत धारा छी। तैठाम मनोज बाबा अपने जे नुका रहला अिछ \nतखन कनी िकए ने एकटा ओढ़ना आरो ओढ़ा िदऐन। सहए करैत पुछलयैन » \n“बाबा, सOप जकO जे गाछपर सँ ससैर कऽ िन चOमे उतैर ठाढ़े रहिलऐ, एकर तँ कोनो मानैय¸ ने \nभेल?” \nपारखी मनोज बाबा धOइ-दे बात परेख लेलैन। बजला» \n“बेसी-सँ-बेसी तूँ यएह ने कहबह जे गाछपर सँ सOपे ससैर कऽ िन चO अबैए आिक गनगुआिरये?” \nिब चेमे बजा गेल » \n“हँ, एकटा टOगक झॲझबला आ दोसर िबनु टOगबला।” \nबातक¸ सe हािर बाबा बजला»       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \n“थोड़बे ऊपर चढ़ल रही, जेते ऊपरसँ िधया-पुतामे कुदनाइ सीखने रही तँए ससरलॱ नइ पीछड़ए \nलगलॱ आिक कूिद गेलॱ।” \n‘कुदब’ सुिन चपाड़ा भरैत कहलयैन » \n“अपने कहुना भेिलऐ ते पुरान हाड़-काठक ने भेिलऐ, मुदा ह½डीक जोड़क जे पएरमे िछटिक ली \nअिछ ओ ने ते ससरल।” \nएकेबेर नीपैत-पोतैत बाबा बजला» \n“यएह बुझह जे जिहना पिहने ×ेश रही तिहना अखनो छी।” \nकहलयैन » \n“बाबा, जखन पूजा करै छी, फूलक जरत होइए तखन एहेन-एहेन जे बड़का फूलक गाछ लगौने \nछी, जैपर चिढ़ कऽ तोड़ए पड़ैए तइसँ नीक ने जे फुलवाड़ी लगा छोट-छोट गाछक फूलसँ बेगरता \nसe हािर लेब।” \nई बात जेना मनोज बाबाक¸ मनमे गिड़ गेलैन तिहना ितलिमलाइत बजला» \n“बौआ, तोरासँ लाथ की करब। सािठ बख;क उमेर भऽ गेल, चालीस बरख सँ पूजा करै छी, जखन \nजुआनी छल आ घरसँ खेत धिर कम;भूिम बनौने छेलॱ, सभ िकछु सोझेमे नचै छल, आब ओ हूबा अिछ \nजे ओते मनसूबा करब, मुदा...।” \nहारमोिनयमक अिM तम पटरी जकO अवाज बदलैत रहैन मुदा केकरा कहथीन आ कहने हेतैन की तँए \nऐठाम आिब बाबाक बोली पलटैत रहैन। \nमनमे भेल जे ई तँ केकर िदनक पिर भऽ गेल, जे गेलॱ करहर उखाड़ए आ आगूमे चिल आएल \nकेशोर! माने भेल जे करहरो आ केशौरो पिनगर मािटमे होइए, मुदा होइए दुनू दू पिरिh थितमे। जखन पािन रहै \nछै तखन करहर होइए आ जखन पािन सूिख मािट सकताइए तखन केशौर होइए जे हाथसँ नइ खुरपीसँ \nउखाड़ल जाइए, तइले खुरपीक Iयोजन पड़ै छै। ऐठाम सएह भऽ गेल, मनसूबा बना आएल छेलॱ जे बाबाक \nकुशल-छेमक पछाइत, चाहे साइिकलेसँ आिक टेe पूएसँ डा¡ टर ऐठाम जाएब, दादीक¸ सेहो संग कऽ लेब, बर-\nबेमारीमे पि°य¸ ने अÈØिगनी बिन आधा दुख बँटतैन। मुदा से तँ बाबा गाछ परहक खसब िबसैर अपन \nिजनगीक खसब िदस बिढ़ रहला अिछ..! \nपुछलयैन »  “की कम;भूिम कहिलऐ बाबा?” \nएक तँ ओिहना बैसारी मनोज बाबा, भिर िदन िवचारेक परसादी बँिटते रहै छैथ, तैपर कम;भूिम सन शÃ द \nभेट गेलैन, भेटते जेना मनसूबा जगलैन। बजला»       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \n“बौआ, यएह देह छी जे हÙामे बैशाख-जेठ मास सन िदनमे हर-बरदक संग बारह बजे तक कोदरबािह \nकरै छेलॱ मुदा थाकैनसँ िमिसयो भिर मुँहो मिलन नइ होइ छल, जइक चलैत घर-अँगनासँ लऽ कऽ \nखेतो-पथार धिर हँसैत रहै छल मुदा आइ..!”   \n‘आइ’क पछाइत सभ कािन रहल छी, से मुह¸मे रिह गेलैन। \nबाबाक ब¯ होइत बकार देख अपनो बकार ब¯ हुअ लगल। मुदा संजोग नीक रहल। दादी सेहो \nलगमे आिब गेली। जिहना बाल-बोधक¸ अगुआ पुतोहु वा परपुतोहु अपन जेठजन [2] क¸ अपन समाद पठबै छैथ \nतिहना समिदया भेट गेल। मुदा दादी-आगू बाबाक¸ अपन बेथा j य¡ त कराएब मन नइ मानलक। ओना लk गासँ \nमरखाहो मालक¸ घास खुऔल जाइए से तँ मनमे रहबे करए। बजलॱ» \n“बाबा, अखनो अहOक जे हड़गर-कठगर देह अिछ ओ जुआनी-जवानीमे केहेन रहल हएत।” \nप°ीक¸ आगूमे देख आिक की से तँ बाबा जानैथ मुदा बूिझ पड़ल जे बOिहक कुरता समेट-समेट ग¨ासँ \nबOिह िदस लऽ जा रहला अिछ। ओना नजैर प°ीपर नइ हमरेपर रहैन, बजला» \n“बौआ, कम;भूिमय¸ धम;भूिमयÒ छी जे सातो दुिनयOमे अिछ। चाहे ओ भावभूिमक कम;भूिम हुअए आिक \nजM म भेल जगहक¸ जM मभूिम-मातृभिम किह कम;भूिम बुिझयौ.., अिहना सभ माने- सातो दुिनयOमे \nअिछ, आ सभ दुिनयOक अपन कम;भूिमयÒ छै आ मम;भूिमयÒ छै।” \nअपना झॲकमे बाबा बजैत रहला, बजैत रहला जे सून-अनसून दुनू हुअ लगल। तँए नीक जकO बाबाक \nबात नइ बूिझ पाबी। मुदा गु ने एक भेला,चेलाक कोन ठेकान अिछ। एको भऽ सकैए, एकसँ बेसी दोसरो-\nतेसरो भऽ सकैए आ एकोमे उ[ थरसँ गहॴरगर भऽ सकैए। बजलॱ» \n“बाबा, एक िदनक बेरा पार करैमे जे एना लाख कोसक रh ता देखए लगबै तहूसँ तँ काज निहय¸ \nचलत। जरत तँ एतबे ने अिछ जे काि¬ जे कौ हुका सूज;क उदए हएत ओ सीमा भेल आ अh त \nधिरक कम; आ कम;क सीमा- िजनगी भेल। तेतबे जँ ठेकानसँ ठेकाइन ठेकनबैत चली सएह ने?” \nओना दादी अखैन तक ठाढ़े छेली, मुदा कड़चीक सOगह परक ली जिहना हवामे डोलैत रहैए तिहना \nदादीक देह अखनो तक डोिलये रहल छेलैन। डोलबो केना ने किरतैन, बेटा-पुतोहुक कोनो अशे ने छैन, लऽ \nदऽ कऽ सािठ बख;क खाली पितक छैन, सेहो भोरे-भोर तेहेन अM हरगरेमे गाछपर सँ खसला जे अM हरगरे केना \nचिल जइतैथ, तेकर कोनो ठीक छेलैन। जँ बाबाक पेटे-पOजर टुिट गेल रिहतैन तँ दादीक गित की \nहोइतैन…। \nमनमे भेल जे अछैते बेटा-पुतोहु कº टमे िकए छैथ? दादीक¸ पुछलयैन » \n“दादी, अछैते बेटा-पुतोहु जे एना कº टमे छी से नीक लगैए?” \nहमर बात सुिनते दादी तँ सहैम गेली मुदा मनोज बाबाक मनक फुनफुनी ओिहना जगलैन जिहना \nरणभूिममे रणाक¸ जगैए। बजला»       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \n“बौआ, जइ पुखक¸ आइन-अपगराइन नइ अिछ, ओहो कोनो पुखे भेल।” \nबाबाक मजगूत िवचार सुिन मनमे भेल जे भिरसक मनमे कोनो दमगर वÛत छैन, जे पुरबै पाछू अपन \nसभ िकछु बिलदान करैले तैयार छैथ। मुदा से तँ सुनला पछाइते ने बुझब। ओना मनोज बाबाक पिरवारक \nसभ भOजो तँ नइ भOजल अिछ मुदा दुनू बापूतक बीचक बात नइ बुझल अिछ सेहो तँ निहय¸ अिछ। कहब \nजे जखन बुझले अिछ तखन सएह ने िकए कहलयैन। समाजक बीचमे ने बसल छी, समाजक बीच बहुत \nएहेन बातो आ काजो अिछ जे सीमाबÈ अिछ। जे सीमाबÈ अिछ ओकर अित«मणो तँ अत«मणे भेल, तँए। \nबजलॱ» \n“बाबा, अहO ते तेहेन उमकीमे उमैक कऽ बािज देिलऐ जे बुझबे ने केलॱ?” \nबाबाक¸ जेना सह भेटलैन, मुदा दादीक¸ कठाइन लगलैन से ठोरक िबजकीसँ बूिझ पड़ल, मुदा बातो-\nिवचारक तँ अपन «म होइ छै, ई तँ नइ जे आमक गाछे रोपैकाल चूड़ा कीन कऽ लऽ आनी जे आम सेने \nखाएब। एक तँ पिरवारक िववाद छी तहूमे बाप-बेटाक बीचक जे कखनो नाहपर गाड़ी जकO आ कखनो \nगाड़ीपर नाह जकO चिल अपन िजनगीक बाट-घाट पार होइए। तेहेन िववादक¸ तँ, जिहना गोिह अपन मुँह \nखोलैत-खेलैत िशकार लग पहुँच पकड़ैए, तिहना करब ने जरी अिछ। \nमनोज बाबा बजला» \n“तोहॴ कहह जे बेटाक ई उिचत भेल जे कोन-कहO देशमे जा कऽ िबआह कऽ लेलक।” \nओना िकछु लोकमे एहेन बजैक आदत होइए जे अपन िवचारक बातक¸ टुकड़ी-पुरजी बना, एक-एकटा \nकहैत बीचमे पुछैत रहत जे की हेबा चाही। मुदा नीक अधला दुनू प अिछ, से सभ बात बुझला पछाइते ने \nिकयो उिचत िनणaयक मोड़पर आिब सकैए। तैबीच जे टुकड़ी-टुकड़ीक िनण;य कऽ नेने रहब तखन तँ अपने \nिनण;ये ओझरा जाएत तँए बजलॱ» \n“बाबा, अपने कनीकाल मुँह ब¯ रिखयौ, दािदयो कोनो ऐसँ फराक निहय¸ छैथ तँए िहनको बाजए \nिदयौन।” \nजेना हमर बात बाबाक¸ कOट जकO मनमे गड़लैन तिहना िबसिबसाइत दुनू ठोर िबदकलैन। ओना मुँह \nब¯ केने रहैथ। भऽ सकैए जे मनमे ईहो आिब गेल होइन जे तीन गोरेमे एक बजिनहार दू सुिनिनहार ने \nहोइए, तैठाम िबनु सुिनिनहारक बाजबे की हएत। ओना, दादीक मनमे अपन बेटा-पुतोहुक िसनेह अखनो मनक \nधारे-धार चिलये आिब रहल छेलैन, तैठाम समाजक पमे हमरा देख आरो गितमान भऽ गेलैन जे आ«ोिशत \nहोइत बजली» \n“सो हैनी दोख िहनके छैन!”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nदादीक बात सुिनते बाबाक नरिसंह तेज भेलैन, जे मुँहक िखसँ बूिझ पड़ल। मनमे भेल जे कहॴ \nदादीपर हाथ ने उिठ जाइन। मुदा तइसँ पिहने बीचक जे समए अिछ जँ ओकरा अनुकूल बना लेब, तखन \nप बदैल सकैए। \nदादीपर सँ नजैर हटा बाबाक आँिखपर गाड़लॱ। जिहना गहुमन सOप आिक बाध-िसंह आँिख-पर-आँिख \nपिड़ते ठकुआ जाइए तिहना भेल। मनोज बाबा ठकुएला। बजलॱ» \n“दादी, जिड़सँ किहयौ।” \n‘जिड़’ सुिनते मनोज बाबाक मन िपनिपनेलैन। मुदा तैपर दादी िमिसयो भिर िधयान नइ दऽ बाजए \nलगली» \n“बौआ, तोरो बुझल हेतह आ गामोक लोकक¸ बुझल छैन जे एकटा बेटा अिछ। कौलेजसँ पिढ़ नोकरी \nकरए कलका गेल। ओइठाम िबआह कऽ लेलक।” \nिब चेमे टोिन देिलऐन » \n“हँ, ओ तँ अहO दुनू बेकतीक बड़का भार उतािर देलक िकने।” \nबजैले दादी लुसफुसाइते रहैथ िक बीचेमे मनोज बाबा बजला» \n“गामसँ जाइकाल बेटाक¸ एना बुझा कऽ कहिलऐ जे बौआ, कामप कहO-दन ओe हरे छै, जैठाम \nपुखक¸ जहुरी मौगी सभ गदहा-घोड़ा बना बाधमे चरैले ठोिक दइ छै, तइ सभपर नजैर रिखहह।” \nबाबा तेना टोनमे बजला जे हँसी लिग गेल, हँसए लगलॱ जइमे बाबाक बातो उिधया गेलैन। िब चेमे \nदादी फेर बाजए लगली» \n“बौआ, जिहना अपना सबहक गाम-घरक लोक अिछ तिहना किनयOक छीछा-बीछा सेहो छैन, तखन \nबीचमे कोन कOट अिछ जे बुड़हाक आOिखमे गिड़ गेलैन जे कहलिखन- जाबे जीब ताबे तोहर ने \nकमाइ खेबौ आ ने मुँह देखबौ।” \nएकाएक मनक िवचारमे उलट-फेर हुअ लगल मुदा जइ पिरवारक समh या छी ओ पिरवार केना \nसमh याक¸ बूिझ रहला अिछ ओ ने...। \nबजलॱ» \n“बेटा की उर देलकैन?” \nबेटाक पमे दादी उेिजत होइत बजली» \n“बेटो ते किहये कऽ गेल छैन जे- भेले जाइ छी।” \n२       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \n  \nदुिधयाएल बरखा \n  \nबैशाख मासक अM हिरया-एकादशीक अढ़ाइ बजे राित। माx आधा घM टा बOकी तीन बजे भोर होइमे। \nओछाइनपर पड़ल दुवaसा काका मौसमक तापसँ तिपत होइत कछमछ करैथ। हवा शाM त, ताप तपतपाइत। \nतपतपेबो केना ने करैत, जिहना रेिडयो तिहना अखबारो िदन-राित िचिचयाइत जे केता बख;क पछाइत एहेन \nटेe Iेचर मौसमक¸ चढ़ल अिछ! कछमछ करैत ओछाइनपर दुवaसा क¹ाक मन उत त भऽ वौआइत-वौआइत ऐठाम \nआिब अँटैक जाइन जे जीब किठन अिछ। केना नइ बूिझ पड़तैन जे जीअब किठन अिछ? जखैन नीने हराम \nतखैन लोके आिक कोनो आने पालतू-सँ-जंगली जानवर आिक मािट परहक पंछीसँ लऽ कऽ गाछ परहक पंछी \nधिर जीिवये केते िदन सकैए? बुझले तँ बात अिछ जे जखने कफ-पीत आ वात संग पकड़लक तखने औरदा \nखिटयए लगल। जखने िजनगीक औदा खिटयाएत आिक चौिकयाएत आिक पलेगाएत तखने ने बूिझ िलअ \nजे आब गाछी लिगचाएल..! \nबेर-बेर दुवaसा क¹ाक औनाइत मनमे उठैन जे मौसमक बेतुकी गितसँ पैछला सालक अिM तम फिसल \nमारल गेल..! आमक दरसे ने..! पाकलक कोन बात जे टुकलाक चटिनयो नदारत..! आन सालक िहसावसँ \nदोबर पटौला पछाितयो गरमा धान पूिजयोमे घाटा लगौत..!  आ गहुम सहजे मारले गेल..! गहुमक गेने पैछला \nसाले चिल डूिम गेल..! मुदा खेरही तँ ऐगला खेती छी, पिरवारक¸ के कहए जे समाजसँ लऽ कऽ िजला, रा य \nआ देशक समh या दािलक छी..! केना नइ दस कÙा खेरही दुवaसा काका किरतैथ? \nओना धड़फड़ाएल िकसान किहयौ िक औगुताएल आिक अगुआएल, सरोसीए पूजाक¸ वसM तक जM म-िदन \nबूिझ खेरही-बीआ आधा माघेसँ खेतमे छीटब शु करै छैथ, मुदा से नइ बतीस िदन पिहने दुवaसा काका \nसलोहाल खेतक¸ पटा, जोित-कोिर बीआ छीिट चौिकया उ¯ैत िकh मक अ पकािलन खेरही दस कÙामे ई सोिच \nकेने छला जे समुिचत िविध-िवधानसँ केने िनसिचत पिरवारक साल भिरक दािलक समh या मेटा जाएत। \nिहसावो सोझ बूिझ पड़लैन। ओना चालीस िकलो कÙा तक खेरहीक पैदावार अिछ, मुदा अपने तँ ओहन \nिकसान छैथ नइ जे ओइ ऊचाइक¸ पकैड़ पेता। मुदा एहनो तँ झड़खंडी िकसान किहयौ िक अधम आिक \nपछुआएल निहय¸ छैथ जे सोलह¯ी बीओ बुड़ेता...। तँए बीच-बँचाउ करैत बीस िकलो कÙा मािन, दू \nि¡ वM टलक िहसावसँ खेरही-खेती केने छला। िहसाव एना सोझ बूिझ पड़लैन जे सालो भिर जँ आधा िकलो \nपOच गोरेक पिरवारमे खच; हएत तँ सौ-Ïाम मुड़े-मुड़ भेबे कएल। ओना सबठामक अपन-अपन जरत छै, मुदा \nसे अलग अिछ। तहूमे दािल-दािलक अपन-अपन कद-काठी सेहो होइए। एक िदस खेसारीक कद-काठी \nअिछ, जे दानामे अदहा खॲइचा आ अदहा दािल होइए जखन िक खेरही तइ कद-काठीक नइ छी, ओकर कद-\nकाठी दोसर छै, िकलोमे आठो सए Ïामसँ बेसी दािल होइए। तेतबे िकए, कुरथी-तेबखा आ खेरही ओहन दािल \nछी जेकर खॲइचो खाHे छी। जँ से नइ छी तँ भतउसनामे धानक चाउर कुिट कऽ आ खेरहीक दािल \nसॱसेक दोh ती केना होइए?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \nदू-तीन िदनसँ मेघ असिथर हवामे इयाक फाहा जकO उिड़यए लगल, जइसँ झपन-तोपन शु भेल। \nतैसंग हवो उड़ए लगल। हवाक गितयो रसे-रसे तेज होइत गेल। ओना धरती जे तिपत भऽ गेल छल आ \nओकर जे तपवन उठए लगल, तइसँ वातावरणमे कोनो बेसी सुधार तँ नइ भेल छल मुदा सुधारक िकछु \nझलकी तँ आिबये गेल छेलै। अढ़ाइ बजे राितमे हवाक गित तेज भेल, वादल सेहो उमड़ए लगल। बुM दा-बुM दी \nपािन शु भेल। जे धीरे-धीरे बढ़ए लगल,जइसँ धरतीक तिपत तन रसे-रसे तुिषत हुअ लगल। अकास-सँ-\nधरती धिर मौसम समप तँ नइ भेल मुदा िसमैस जर गेल। \nधरतीक तिपत तापसँ औनाइत दुवaसा क¹ाक मन रसे-रसे चैन हुअ लगलैन। अखन धिर जे औनाइत \nमनमे वौआइत िवचार उठै छेलैन आ खसै छेलैन ओ मौसमक¸ बदलैत प देख मौसमे-अनुकूल, अदलए-बदलए \nलगलैन। जिहना अदलै-बदलैबला मंडीमे शािM त राखब जरी होइ छै, जँ से नइ राखब तँ पाइयेक िहसाव \nओझरा जाएत, तिहना। \nजेना-जेना दुवaसा क¹ाक मन मौसमानुकूल चैन होइत जाइन तिहना-तिहना सौन मासक पूनो-चान जकO \nअपनो चान फरीच हुअ लगलैन। जेना-जेना अपन चान फरीच होइत जाइत रहैन तेना-तेना मन चैन भेल \nजाइन। तीन बजे राित बीतल आ तीन बजे भोर शु भेल। मेघो बुिनयाएब ब¯ केलक। एका-एक ओते \nराितमे किहयौ आिक ओते भोरमे चु¨ी-पीपरीसँ लऽ कऽ मनुख तक चल-मला गेल। मुदा दुिनयÒ तँ दुिनयO \nछी, जेकरा जे भवै वएह ने ओकर भावना भेल आ जेहने भावना तेहने ने बुिध, आ जेहेन बुिध हएत तेहेन \nकाज करैमे आनM दो आएत आ वएह आनM द ÜÝानM दोमे जा कऽ िमलत! \nअपन रागमे दुवaसा काका मने-मन डुबकी बजबैत रहैथ िक िचकनी काकी िचिचआइत लगमे आिब \nकहलकैन » \n“अखनो तक जे गठूला घर नै बनेलॱ से देिखयौ-गे सभटा गोरहाक दशा! भीज कऽ सभटा गोबर भऽ \nगेल! फेरसँ पाथए पड़त!” \nहोइते अिहना छै जे घरमे आिग लगौ आिक नहमर िबहािड़ अबौ आिक भुमकम हौउ पिरवारजन तँ \nअपने-अपने भवन मनसँ ने अपन-अपन जानक संग ओहू वh तु आ िवचारक¸ जान-बँचबैत घरसँ बहराइए जे \nओकर िIय रहै छै। जिहना सैयो-हजारो रंगक वh तु-जातसँ भरल घर-पिरवारमे वएह वh तु वा िवचारक¸ बँचबए \nचाहैए आ आन वh तु वा िवचारक भरमार रिहतो छोड़ैले तैयार होइए, तिहना िचकिनयो काकीक¸ भेलैन। भेलैन \nई जे जिहना गोबरधन-पहाड़ ओिढ़ ÜजमT डलवासीक जान बँचबैक पाछू कृº ण भीर गेला तिहना पिरवारक \nपिहयाक चलैत घुरीक एकटा िक ली जकO जारैनपर िचकनी काकी अपन सुरता गड़ौने छेली। वएह सुरता \nहुनका बुM दा-बुM दी छुिटते गोरहाक मचान िदस बाड़ी लऽ गेलैन, जेकर दुद;शा देख िचकनी काकीक मन \nकलहैM त गेल छेलैन। ओहीसँ आ«िमत भऽ दुवaसा काका लग आिब बाजल छेली। मुदा दुवaसा क¹ाक मन \nबदलैत मौसम आ बदलैत िजनगीक गित-िविधपर िधयान अड़कल छेलैन, जइसँ िचकनी काकीक बातक कोनो \nउर नइ देलिखन। देबो जरी नइ बुझलैन। जरी ऐ दुआरे नइ बुझलैन जे िचकनी काकीक आHोपाM त \nबात सुनलैन। सुिनते जखन गुनए लगला तँ बैशाखक अधमिसया बूिझ पड़लैन, नइ िक मौसमक उतार बूिझ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nपड़लैन। माने ई जे मौसमक उतार भेल गरमी मास,माने जखन बरखा मास बनए लगैए तइ बीचक समए, जे \nएक उतरैए दोसर चढ़ैए। मुदा बैशाख तँ से मास नइ छी, ओना एक मास जेठुआ रौद सेहो पछुआएल अिछ। \nजइमे सालक सभसँ जुआएल रौद होइए। जुआएल किहयौ आिक जबनाएल, समए तँ सभसँ नीक गोरहा-ले \nभेबे कएल। तैठाम जे प°ी माथ पटकै छैथ, यएह भेल अनेरो दुख बेसाहब...। \nदुवaसा क¹ाक मन आगू घुसैक गेलैन। घुसैक कऽ गोरहा घर किहयौ आिक जारैनक गठूला, तइमे जा \nकऽ अँटकलैन। अँटैकते मनमे उठलैन- एक तँ आ­मी घरसँ आिक भT डार घरसँ गठूला कद-काठीमे छोट \nहोइए, तैसंग नीपै-बहारै आिक लेबै-मुनैक कोनो खगते ने होइए, तइले एते जे माथ-कपार पीटै छैथ से अनेरे \nने! िहनके सबहक सपनामे किहयो चािर बीघाक ताज-महल औतैन..? तँए आरो अनठा कऽ दुवaसा काका \nकनतोिप लेलैन। \nओना दुवaसा क¹ाक मुँह नइ खुजने िचकनी काकीक मन िच¹न हुअ लगलैन। िकएक तँ पित-प°ीक \nबीच जँ प°ीक बातसँ पित मुँहक¸ ब¯ कऽ लैथ, सएह ने भेल प°ी-लेल िच¹न। आब िक माथपर चिढ़ टीक \nपकैड़ ठीक करती तखन मन िच¹न हेतैन? \nिच¹न मन बिनते िचकनी काकीक नजैर पितक ब¯ मुँहपर पड़लैन। पिहने शंका भेलैन जे पूवaक \nलहकीमे भिरसक नीन छैथ तँए हमर बात नइ सुनलैन। मुदा गोरहा-घर आ गोरहाक दशा मनक¸ बेिथत केनिह \nरहैन, तँए बेर-बेर मनमे िवचारक झॲको उठबे करैन। मुदा असगरमे के केकरासँ पुछत आ के केकरासँ कोनो \nिवचार लेत िक देत। तखन तँ भेल जे जे भऽ रहल अिछ ओकरा छातीमे मु¹ा मािर देखैत चलू। यएह \nसोिच अपन पनचैती अपने करैत िचकनी काकी अपन ओछाइन िदस बिढ़ गेली। \nअM हिरया-एकादशीक भोरक उिदत चान जिहना दुिधयाएल लाली नेने फरीच मौसमक बीच चौठक चान \nजकO हँिसयाएल अपन रंग-प िनहारैए तिहना दुवaसा क¹ाक मन अपन िजनगीक रंग-प िनहारए लगलैन। \nमरह¯ा गहुमक खेती आ फलाएल आमक बगान बोिनआ गेने दुवaसा क¹ाक जे मनसँ भूख j याकुल भऽ पड़ा \nलगल छेलैन ओ पुन: खेरही खेतीपर नजैर पिड़ते आबए लगलैन। दािलक अभाव िकए भेल? पिहल I· न \nदुवaसा क¹ाक मनमे उठलैन। खैहन अ¯ भेल धान, गहुम, मकइ इ[ यािद आ दलहन भेल \nबदाम, केराउ, मौसुरी, खेसारी इ[ यािद। भोजनक पिहल खगता खैहन अ¯सँ पूित; होइए नइ िक दिलहनसँ। \nदिलहन भेल खैहनक सहयोगी। ओना दिलहनोक रोटी, सतुआ आ उसनाक पमे खैहनक पूित; करैए, मुदा ओ \nभेल अभावक भाव। ओना दिलहनोक खेती आनो-आनो मौसममे होइए, जेना राहैर, खेरही, कुरथी आ तेबखा। \nमुदा राहैर, कुरथी आ तेबखा ऊँचरस जमीनक फिसल छी, जे धार-धूरक इलाका रहने िमिथलuचलमे कम \nअिछ, तँए राहैर-कुरथी उपजै जोकर चासे कम अिछ। रहल कैतका खेती, माने जाड़-मासक खेती मुदा ओ तँ \nजिहना खैहनक समए छी तिहना दिलहनक सेहो छी। एक तँ ओिहना धार-धूर, डोह-डाबर चौर-चOचर, कोचािढ़-\nबीरैक गाम जइमे म यम िकh मक जमीन कम अिछ,तैपर खैहनक बदला दिलहन अभावी लोक िकए \nउपजेता, तैसंग ईहो भेल जे समुिचत ढंगसँ दिलहनक खेतीक चलैन किम गेल आ दिलहनक िछटुआ खेतीक \nचलैन जोर पकैड़ लेलक, जे करैमे असानो होइए। मुदा समुिचत ढंगसँ नइ भेने ितहाइयो-चौथाइ उपज नइ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \nहोइए! अh सीक दसकमे वैrािनक पÈितसँ गहुमक खेती करैक सरकारी योजना बनल, उपजामे बढ़ौतरी \nभेल, दिलहन खेत गहुमक खेतमे बदैल गेल जइसँ दािलक उपज किम गेल! \nदुवaसा क¹ाक मन आगू घुसकलैन। आगू ई घुसकलैन जे जखन एहेन िh थित बिन गेल अिछ तखन \nिक लोक दािलये खाएब छोिड़ िदअए? कनीकाल-ले महगक दुआरे छोिड़यो देत मुदा अदौरी-बरीक कोन दोख \nभेल जे गाम छोिड़ पड़ा जाए? जाड़क िहh साबला समए जे गहुमक¸ छोिड़ दइ िछऐ, तैयो ओइमे गरमा दािल \nमाने खेरही-तेबखा तँ कएल जा सकैए? तइले दुनूक समैक अँटाबेश करब अिछ। मुदा अँटाबेशक पाछू पैछला \nमौसमक Iभावो-दुº Iभाव तँ ऐछे?जँ खेत िबलैम कऽ उखड़त- माने खेतीक अनुकूल बनत- तखन खेतीमे \nिबलम हएत। जखने खेतीमे िबलम हएत तखने फिसल आगूक समए पकड़त। जखने आगूक समए पकड़त \nतखने ऐगला फिसल Iभािवत हएत..? \nदुवaसा क¹ाक मन आगू घुसैक अपन देश-कोस िदस बिढ़ गेलैन। कहू जे दुिनयO भिरमे अपना \nसबहक भोजनक जे सचार-िवचार अिछ, ओ दुिनयOमे केतए अिछ? ओना चाउर-दािल सभ देशक भोजन \nछी, मुदा जइ सचार-िवचारसँ हम सभ खाइ छी ओ केतए अिछ? भातक पिहल संगी दािल छी, से आन थोड़े \nबुझैए..? \nआब दुवaसा क¹ाक नजैर अपन खेरही-खेतीपर एलैन। खेतमे बीआ देना बतीस िदन भऽ गेल। सैर \nिदनक पछाइत फड़ लिलयए लगत। पचहैर-अh सी िदनमे खेरही खh सी बिन आगूक भो यमे शािमल भऽ \nजाएत। जिहना नख-िसखक वण;न तिहना िसख-नखक वण;न सेहो होइते अिछ। एकेबेर दुवaसा क¹ाक मन \nहहैर कऽ बतीस िदन पाछू घुसैक ओइ िदनपर गेलैन जइ िदन खेतमे खेरही बीआ बौगु केने छला। बौगु \nकरैसँ चािर िदन पिहने पटौने छला,धरती एते तबैध गेल छल जे सलोहाल पटौल खेत चािरये िदनमे उखैड़ \nगेल, माने खेती करै जोकर भऽ गेल। डकरा हाल खेतमे रहने भुआ जकO गाछ जनमल। बीआक उपचारक \nसंग जोतो आ खादो अनुकूल भेल। जइ गितये फिसलक बढ़बािर हेबा चाही ओइमे िमिसयो भिर कोताही नइ \nभेल। जिहना अपन कत;j यमे कमी नइ भेलैन, तिहना खेरही सेहो अपन चािल-ढािल आ रंग-प पकड़ने \nदुिधआइत-दुिधयाइत फुिलआइपर पहुँच गेल अिछ..! \nदुवaसा क¹ाक मन हलसैत-कलशैत ओइ अवh थामे पहुँच गेलैन जेतए िजनगीमे मोड़ अबैए आ \nदुिधआइत देहमे फुिलआइत मन नचैए। नचैत दुवaसा क¹ाक मनमे जेना घुरमी लगलैन। होइतो अिहना छै जे \nनचैत-नचैत जखन देहमे घुरमी लगै छै तखन ओ नचैत-नचैत धरतीपर या तँ बैस जाइए वा खिस पड़ैए। \nघुरमी ई लगलैन जे दािलक उपटान केना िकसानक बीच आएल? मुदा से अखन नइ। अखन एतबे जे \nजिहना चाउरक िहसावे दू सेरक बदला तीन सेर धान िभनसुरका उखड़ाहाक [3]  बोइन छल तिहना चाउरेक \nिहसावसँ दू सेर दािलयो बोइन छल। एकर माने ई नइ जे िमिथलuचल दािल-दिलहनक भण्  डार छल। हँ, एते \nजर छेलै जे िकछु िकसान पिरवार एहेन छला िजनका अपना पिरवारसँ फािजल दािल होइ छेलैन, जे \nबोइनोमे दइ छेलिखन। एकर माने ईहो नइ जे दािलक Iचूरता छल। जे िकसान िनÞ-म य पिरवारक छला \nओ धानक अभावमे सेहो दािलये बोइन दइ छेलिखन। ई तँ भेल िभनसुरका उखड़ाहाक बोइन। मुदा बेका \nउखड़ाहाक [4]  सबा सेर चाउरक िहसावसँ दू सेर धान जिहना बोइन छल, तिहना सवा सेर दिलहन सेहो छल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \nएकर माने ई नइ बूझब जे बोिनहारक¸ तीन सए प¾सैठो िदन काज लगै छेलैन, भिर साल कमाइ \nछला, बेरोजगारी नइ छल। नइ छल िक छल से तँ सबहक सोझहेमे अिछ।   \nअधरितया बीतल, बरखा सेहो ब¯ भेल। पूवa हवाक लहकीमे अकासमे पसरल वादल सेहो छँिट गेल। \nजहO किरया मेघ परीच भेल िक भुक-भुक तरेगनो आ भकजोगिनयÒ सभ भुकभुकाए लगल। अM हािरया-\nएकादशीक भोरक चान हँिसया-सदृश हँिसआइत पूब िदशामे उगल। बदलैत मौसमक अखड़ेहे ने अखार भेल \nजँ से नइ भेल तँ िकए कालीदासक¸ कहए पड़लैन- “आषाढ़h य Iथम िदिवशे:..!”  जँ पूिण;मा आ सकरOितक \nिहसावसँ मास चलैत तँ िकए िलखए पिड़तैन? सोझ-साझ पूिण;मा आिक सकरOितक िहसावसँ सीमापर खु¨ी \nगािड़ मासक¸ खुिटया िदतैथ..! \nआन िदनक अपेा जेना आइ दुिनयOक सभ िकछु भोरे जिग गेल तिहना दुवaसा काकाक¸ बूिझ पड़लैन। \nआन िदन तीन बजे भोरमे पौड़िकयेटा बोली दइ छल, से आइ धरतीक धॲघा-िसतुआसँ लऽ कऽ गाछ परहक \nिचड़ै-चुनमुनी सिहत बोली िदअ लगल! गाए-महॴस घरसँ बहार होइले िडिरया लगल अिछ। दुवaसा काका \nओछाइनसँ उिठ ओसारपर आिब िचकनी काकीक¸ कहलिखन » \n“दुिनयOक सभ िकछु जिग गेल आ अहO ओछाइने धेने रहब?” \nओना िचकनी काकी अपने बेथे बेथाएल अखनो छैथे, जइसँ कखनो बरखाक¸ झड़कौआ किह गिरयबै \nछिथन तँ कखनो अपन कपारक¸ दोख लगबै छैथ,तँ कखनो पितक¸ अपन कपार बूिझ अपनाक¸ कोसबो करै \nछैथ जे केहेन कपारमे बेथाएल छला! मुदा सभक¸ समटैत िचकनी काकीक मन गवाही देलकैन,भोरका समए \nछी, सभ अपन-अपन भिर िदनक सगुन बनबैले हँसैत उठैए, तैठाम जँ मिरयाएल-कड़ुआएल उठब से नीक \nनिह। मनक¸ बदलैत ओछाइनसँ उिठ िचकनी काकी ओसारपर आिब बजली» \n“आइ भोरे नीन िबला गेल।” \nमुh की दैत दुवaसा काका बजला» \n“िबलाएल कहO िबलाइ जकO दूध-फूल तकैए..!” \n \n  \n \n[1]  फड़ी-क माने भेल जिहना पानक पात पानक फड़ी कहबैए तिहना फूलक सघन पैदावार फूलक सघन फड़ी \nभेल। \n[2]  ससुर, दिदया-ससुरक¸ \n[3]  माने बारह बजे तकक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \n[4]  माने बेरसँ सOझ धिर- \n  \n२ \nिवदेह समानाMतर सािह[य अकादेमी पुरhकार  २०१२  मूल पुरhकारसं \"अeबरा\" (किवता संÏह) लेल  सeमािनत  ­ी \nराजदेव मTडलक एकटा लघुकथा आ एकटा िवहिन कथा \n१ \nएडजh टमेM ट  (लघुकथा) \n  \nमनक बािटकामे कामनाक पुº प फुलाइते रहैत अिछ। कालक कारणे िकछ मौला जाइ छै मुदा िकछ \nिवकिसतो होइते रहै छै। \nभुलोटन खेतसँ आपस अबैत-काल सोिच रहल छल- जाड़ भेल अिछ। आिग लग बैसबो करब आ \nप[ नीसँ Iेमपूव;क ग पो करब। जिहयासँ बेटा-पुतौहुक पुतौहक अँगना भेल पि[ नयÒसँ ग प करैमे संकोचे रहैत \nअिछ। मुदा अखनी अँगना सुनहट होएत। \nलोक सोचैत रहैत अिछ िकछ आ भऽ जाइ छै िकछु आर। िवचारले ग प जँ भऽ जाइ तँ सभ h वगmमे \nडुमकी मारत...। \nभुलोटन अँगना ऐबते देखलक जे प[ नी कोनटामे मुँह नमरौने बैसल अिछ। सहैट कऽ लग गेल आ \nिसनेहसँ पीठपर हाथ दैत पुछलकै- \n“की भेल?” \nप[ नी फनैक उठलै- \n“हटू, ऐठामसँ..!” \n“एना िकए कनै छी?” \n“कानबै नै तँ हँसबै। ऐसँ नीक तँ मिर जइतॱ।” \n“फिरया कऽ बजबै तब ने बुझबै।” \n“कहै छै जे मने-मन गजै छी आ गज लऽ कऽ नपै छी! ओइ िदन नै कहलॱ जे हमरा अलगे रh ता \nलगा िदअ। एकर ओल सनक बोल सहल नै जाइए। मुदा अहOक मन तँ अिछ दोसरे। आइ सभ \nकरम करा देिलऐ।” \n“कानू नै चुप रहू। कोनो ग प तँ रh तेसँ कएल जेतै िकने।”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \n“अहO रh ता आ बाट तकैत रहू। अँगनामे रहबै तब ने देखबै रँगताल। अहOक बेटा पुतौह मीठ \nअिछ तँ संगे रहू। हम अलगे रहब। निह हेतै तँ केकरो बरतन-बासन मOजबै। एकटा पेट तँ कुतो \nपािल लइ छै। हम तँ मनुख छी।” \n“धुर, तेतेक लगौड़ी लगबै छी ने। अहूँ की कम छी। कोय ईर घाट तँ कोय वीर घाट। हम पुछै \nछी- अखनी की भेलै से बजू ने?” \nभुलोटनक बात सुिनते जेना ओकरा प[ नीक अM तरमे उधका मारलकै। बुझेलै कोनो सहाराक¸ िकयो \nजोरसँ डोला देलकै। ओकरा आँिखसँ भर-भरा नोर खसए लगलै। \nओ बझल गलासँ बजली- \n“एतेक दुख कािट अहीले बेटाक¸ पोसिलऐ। केतेक आसा लगौने छेिलऐ। सभटा आस-मनोरथ आब \nसंगे चिल जाएत। यािद अिछ- अहूँ कहै छेिलऐ- कमजोर छी तैयो अँगना-घरक सभटा काज करए \nपड़ैत अिछ। पुतौह आएत तँ िकछो ने करए पड़त। िगरथाइन बनल रहब। बैसलेमे तीमन-भात \nभेटत। देिखयो आब- आगूमे भात पाछूसँ लात। से अहOक सोझहामे। जखैनिक अहO खु¨ा जेकO \nठाढ़ छी। तब हमर ई गित?” \nप[ नीक अिM तम वा¡ य जेना भुलोटनक सूतल पुषाथ;क¸ जगा देलकै। बुझेलै देहक कोनो भागसँ गमßक \nउ[ पित भऽ रहल होइ...। बुढ़ाएल नस-नस तना गेलइ...। \n“ओ कुपूत केनए गेल अिछ। दूटा पाइ कमए लगल तँ अपनाक¸ की बुझैत अिछ। दुनू परानी िनपा \nिकए भेल अिछ। अखनी सोझहामे रहैत तब ने देखा दैितऐ।” \n“की भेल यौ भुलोटन काका? िकए गरमा रहल िछऐ?” \nकहैत पड़ोिसया िनरसू लगमे आिब गेल छल। \nप[ नी कनैत बजली- \n“हँ, िनरसूओ बौआ तँ ओहीठाम रहइ। हमरापर तँ िबसवासो नै हएत। एकरेसँ पूिछ िलयौ। केना \nहमर कT ठ पकड़ने रहए।” \n“कनी फिरया कऽ हमरा बुझबए पड़तह िनरसू। की सभ भेल रहै?” \nिनरसू कातमे बैसैत बाजल- \n“यौ भुलेटन काका, िकछ दोख लोहोक आ िकछु लोहोरोक। केकरा की कहबै। एहो औंगरीमे काटबै \nचाहे ओहू औंगरीमे कटबै, जखम तँ अहॴक हएत।” \nप[ नी िब चेमे काटैत बजली- \n“अहूँ झूठ नइ बाजू। हमरा कT ठ पकैड़ नै मारै छेलै?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \nहाथसँ इशारा करैत िनरसू बाजल- \n“अहO िथर रहू हम तँ किहते िछऐ। दूधक लेल लड़ाइ भेल रहइ। तखैन किनयOक नैहरसँ चािर \nगोरे आिब गेल रहइ।हुनकर भाइक संगे। सभटा दूधक चाह बना देल गेलइ। तहीपर काकीक¸ नै \nरहल गेलइ।” \n“रहल केना जाइत। मािलक-मिलकाइन सुतले रहै छै। हम जाड़-ठारमे अनरोखे थरथराइत ओइ \nटोलसँ दूध लािब दइ िछऐ। टOग-हाथ कठुआ जाइए। देहमे जड़ैया बोखार रहए तैयो दूध लाबलॱ। \nसे एको घॲट कथीले रहए देत। सभ िदन इहए टेबा। कहिलऐ तँ कT ठ मोकै छलए। अिहना \nकिहयो मािर देत हमरा।” \n“ई ग प बरदाइश करैबला छै िनरसू? दुनू परानी हमरा सभक¸ िजअ नै देत।” \nिनरसू भरोस दैत बाजल- \n“तेहेन बात नै छेलै। एकेबरे आमील नै पीबू। किनयÒ कनी बेसी तमसा गेल छेली। तेकर कारण \nछेलै जे भाइक संगे नैहरक नीक लोक सभ छेलै। काकी ओकरा सबहक सोझेमे गािर-बात िदअ \nलगली। बता-बातीमे सौस-पुतौह ठेलम-ठेल कऽ लेलकै। कमजोरीक कारणे काकी िगर पड़ली। आब \nएकरा ितलक¸ तार निह हुए िदयौ। काका एडजh ट क। यौ अहO सबहक समए गेल बीत, आब भऽ \nगेलै दुिनयॉंक इएह रीत।” \nमुदा भुलोटनक¸ मनमे दोसरे बात उपकलै- किहयो-काल जे प[ नीक हाथसँ तेल लगै छल सेहो दुरलभ \nहएत, तँए बाजल- \n“निह हौ, सभ ग पमे ई सभ अिहना करै छै। हम नै मानबै। पOचटा पंचक¸ बैसेबै करबै।” \nएक िदस बेटाक िसनेह आ दोसर िदस प°ीक Iेम बीचमे िपसाइत भुलोटन सोचैत-िवचारैत बिढ़ रहल \nछल। \nसुनै िछऐ िकछे िदनक बाद एले¡ सन होइबला छै। ऐबेर अछेवटक¸ भÒट दऽ मुिखया बनेबाक छै। देखै \nछी ओ िनडर छैथ। बजै-भुकैक छमता छै। पर पंचायतमे दूधक दूध आ पािनक पािन बेरा दइ छिथन। एहने \nलोक मुिखया हेबाक चाही। कतेक िदनसँ सोचै छेलॱ जे आन गोरेतँ झगड़ोक¸ बढ़ा देत। अछेवटक¸ एक िदन \nघरपर लऽ जाएब। एकरे बुे झगड़ा सुलझत मुदा समएपर भ¸ट हुअए तब ने...। \nभुलेटन िवचारक बोनमे वौआइत अछेवटक दुआिरपर पहुँच गेल छल। \nदुआिरक एक कातमे अछेवटक िपता बैसल छला। भुलोटन कनी दूरेसँ पुछलक- \n“यौ, अछेवटजी छैथ आिक नै?” \n“ओकरा कथीले ताकै छहक हौ?”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \n“एगो पंचैती करेबाक छै।” \n“आँइ, ओ बेमनमO पंचैती करत?” \nभुलोटनक¸ शंका भेलै। एना िकए बजै छै। सहैट कऽ लग चिल गेल छल। अछेवटक िपता हाथ \nदेखबैत कहलकै- \n“देखै छहक चण्  डलबाक िकरदानी। सटकासँ हाथ तोिड़ देलक। जे बापक हाड़ तोड़ै छै से तोहर \nिनसाफ करैले जेतै।” \nभुलोटनक टOग तरक धरती िहलए लगलै। चा भर धुइयO-धुंध। िकछ फुरेबे ने करइ। मोन पड़लै \nपड़ोिसयाक ग प। िनरसू ठीके कहै छल- \n“एडजh टमेM ट..!” \n \n२ \nगंगजिलया पोखैर  (िवहिन कथा) \n  \nकोनो वh तु वा h थानक नव नामकरणक एकटा इितहास होइ छै, से कनी सOचो रहै छै, कनी झूठो रहै \nछै आ कनी बदललो रहै छै। \nऐ पोखैरक¸ गंगजिलया पोखैर िकए कहै छै? \nगामक लोक जे गंगा असलान करए जाइ छै, ओतएसँ आपसी हैतकाल गंगाजल नेने अबै छै आ ओ \nपोखैरक पािनमे िमला दइ छै। ई परe परा बहुत पिहनेसँ चिल रहल छै। तँए ऐ पोखैरक¸ गंगजिलया पोखैर \nकहै छै। \nगामक पैघ लोक कहै- \n“ऐ पोखैरमे नहेलासँ लोक पिवतर भऽ जाइत अिछ।” \nओही गंगजिलया पोखैरमे नहाइत रही। चािर-पOचटा िधया-पुता संगी सभ सेहो छेलै। एक-दोसरपर पािन \nझॲकैत। सुड़कुिरया मारैत सोना डुe मी खेलैत रही। कोय माछ जकO उछलैत आ कोय सOप जकO हेलैत। \nखुशीक कोनो सीमा निह छल। \nतखैने गामक बड़का लोक असलान करए पहुँचला। संगी छौड़ा सभ संच-मंच भऽ गेल। िथर भऽ कऽ \nनहए लगल। हमरा ओइ गामक सभ ग प निह बुझल छल। िकएक तँ हम बेसी मामा गाममे रहै छेलॱ। तँए \nहम ओिहना उछलैत-कुदैत रहलॱ। ओइ बड़का लोकक¸ देहपर पािन पिड़ गेलैन। ओ तमसा गेला। आँिख       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \nगुड़ैर कऽ तकलैथ। मुदा हम नै बूिझ सकलॱ। ओिहना उछलैत-कुदैत नहाइत रहलॱ। ओ बड़का लोक \nअिM तम डूम दैत गंगा-गंगा करैत िवदा भेला। फेर हमरा बुते पािन पिड़ गेलैन। \nओ फनकैत किस कऽ दू चमेटा घॴच देलक। \nनोराएल आँिखए पुछलयैन- \n“हमरा अहO मारलॱ िकए?” \nओ फॲिफयाइत बजला- \n“एना बानर जकO िकए कुदै छ¸। पािन पड़ा देल¸। अपिवx भऽ गेलॱ!” \nहम कनैत कहलयैन- \n“ई तँ गंगाजीक पािन िछऐ। ई पड़लासँ अपिवतर केना हेतै?” \nओ बजला- \n“रौ पािन तँ ठीके पिवx अिछ मुदा तूँ तँ अपिवx छ¸।” \n“केना कऽ यौ, हमहूँ तँ गंगेमे असलान केने छी।” \nचटाक फेर चमेटा लगल। \n“बकट^टी करै छ¸। गंगाजी मे नहेलासँ जाित थोड़े बदैल जाइ छै।” \nजेना लागल अM तरमे िकछु दरैक गेल। आँिख लिलया गेल छल। तामसा कऽ तकलॱ। ओ िकछु दूर \nजा रहल छला। \nहमरा लगल जे हुनका आ हमरा बीचक दूरी बिढ़ रहल अिछ। कतेक तेकर थाह निह। \n  \n  \n३ \nिदनेश रिसया \nिबहिन  कथा \n......... \nमनसुखाः बाबा कत स अबै छह  ? \nबाबाः चौरी गेल रिहयै ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \nमनसुखाः अतेक रौदमे िक करै छेलहा ? \nबाबाः िक किरयै आमक गाछी के रखबारी , \nमनसुखाः एह तहन त खुब आम खाइत हेबा तॲ नै ? \nबाबाः बौवा कने जा क देखी जे बापक कMहाके हर कतेक हलुक होइ छै । \nमनसुखा चुपी लधने ........ \n४ \nस[यनारायण झा- िबहिन कथा- सुिटया \nअMहार गुàफ  |हाथ हाथ निह सुझैत  | आकाश साफ़ रहैक  |पूरा आकाश तारा सं आछािदत  |िनरवता त’ तेहन \nरहैक जे हृदय मे अनेरे सनसनाहट बुझाय  |भगजोगिनक यx तx Iकाश रािxक िनरवता क’ आओर Iखर \nकेने रहैक  |पी सभ अपना खोता मे तेना ने सुतल रहैक जे कतौ सं कोनो आवाज निह अबैत रहैक  |एकदम \nशuत  |वायुक वेग मे केखनो क’ बOसक झुरमुट ऊपर नीचा भ’ जायक लगैक जेना कोनो अदृ·य शि¡त ओकरा \nिहला रहल छैक  | एहन अMहिरया राित निह देखने छिलयेक  |हम ओही िदन कतेको अंतराल क’ बाद इलाहाबाद \nसं गाम आयल रही |हम ओिह समय इलाहाबाद मे पढ़ैत रही |भोजनोपरuत हम अपन दलान पर सुतल \nरही |नॴद निह होयत रहय  |दोसर पहर राित िबत गेल रहैक  |कनेके काल पिहने बOध बोन म^ िगदरक हुआ \nहुआ सुनने रिहयैक  |कतबो Iयास करी नॴद हेबे निह करय  |छटपट करैत परल रही |तखने दलानक कात \nकनैलक गाछ लग कुकुर कानय लगलैक  |कुकुरक दन हमरा देह मे कपकपी भिर देलक  |कनेक मोन \nक’ िhथर केलौ |आब बुझायल िन¿ा देवीक आगमन भ’ रहल छिन  | अÈaवhथा मे रही |तखने बुझायल पुबारी \nकात सं दुर दुर सं केकरो िवलाप करबाक आवाज आिब रहल अिछ  |िन¿ा देबी पुनः लंक लेलिन  |एतेक राित \nमे के कािन सकैत छैक  ?अनुमान सं बुझायल जे मलहटोली सं कनबाक अवाज आिब रहल छैक  |िवलाप \nत’ एहन करैक जेना अंतरा[मा सं िच[कार करैत होयक  |ओह  ,िकयो भारी िबपित मे कािन रहल छैक  ?ओिहना \nओछेन पर परल रही ,ताबे आँगन िदस सं माय अयलीह आ उठा, कहय लगलीह जे लगैत अिछ जेना सुिटया \nकनैत छैक  |ओकर बेटा बचेलाल बर जोर दुिखत छैक  |िमयादी वर लगैत छैक  |सुिटयाक नाम सुिनते मोन \nदुःख सं भिर गेल  |ओ हमरा घरक खबासनी छल  |एकेटा बचा भेल रहैक त’ ओकर पित भोकरहा मिर \nगेलैक  |बेटाक कारण सगाइ निह केलक  |ओकर िनबaह हमरे घर सं होयत छलैक  |हमरा साि[वक िसनेह सुिटया \nसं छल  |हम ओकरा बेटा सं चािर पOच सालक पैघ रिहयैक  |बचे रही त’ सुिटया हमरा मायसन िसनेह देने \nछल  |बर माने |हम बचे सं ओकर पाछू पछु दौड़ैत रहैत छलौ |आ[मीय िसनेह छल  |गाम आबी त’ सुिनते ओ \nदौड़ जायत छल  |अपना हाथे पािन िपयाबित छल  |हमरा माय क’ पूरा सeहारैत छलैक  |आइ निह आयल त’ मोन \nम^ एकबेर ठÂकल मुदा भेल निह बुझल हेतैक  ?आब त’ ओकरो बचेलाल सोलह  –सxह बरखक भ’ गेलैक  |मुदा \n----|मायक मुँह सं जिहना सु िनिलयैक  ,तुरत ओकरा घर िदस भागलौ |वाhतव मे बचेलाल क’ तुलसी पीड़ा \nलग सुता देने रहैक आ ओकरा देह पर सुिटया अपन देह बजािर िचिचया रहल छलैक  |हमरा देिखते सुिटया \nहमरा पैर पर अपन कपार पीटय लागल  |ओ बेहोश भ’ गेलैक  |ओकर दuती छोरेिलयैक मुदा होश मे अिबते ओ \nओिहना कपार िपटय लगैक  |बचेलाल िनºIाण भ’ गेल रहैक  |ओ एिह दुिनया क’ छोिर चुकल छल  |       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \nकनेकालक बाद लोक सभ एकटा ठठरी बना क’ अनलकै \\ ओिहपर बचेलाल क’ धय देलकै आ राम नाम \nस[य छै ,कहैत  ,सभ ·मशान िदस िबदा भ’गेलैक  | \nओकरा अंगना सं सभ चिल गेल रहैक  |सुिटया असगरे कनैत रहैक  |बगल मे हमहू ठाढ़ रिहयैक  |एक बेर \nओकर आँिख हमरा आँिख सं िमललय  |ओकर दद; जेना हमरा पूरा शरीर मे समा गेल  |निह रोिक सकलौ \nअपना क’ आ ओकरा भिर पOज पकिर अपना करेज मे सटा लेलौ आ जोर जोर सं कानय लगलौ जेना माय \nक’ पकिर बेटा कनैत छैक  | \n  \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggaj endra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.नव^दु कुमार झा- गाम मे समिट रहल Iभाव आ चचa भेल वैिbक Iभावक- सािह[य अकादमीक भुसकौल \nमंडलीक कारनामा २. उमेश मTडल- कौिशकी सe मान समारोहक आयोजन \n१ \nनव^दु कुमार झा, ( मैिथली पxकािरता लेल िवदेह सeमान Iात ) \nगाम मे समिट रहल Iभाव आ चचa भेल वैिbक Iभावक  \nसािह[य अकादमीक भुसकौल मंडलीक कारनामा \n  \nदेशक Iितिsत सरकारी सािह[यक संhथा सािह[य अकादमी पटना मे अपन सािहि[यक उपिhथित दज; करा \nअपन उपलिÃध मे एकटा आओर कड़ी जोिड़ लेलक। िबहारक तथाकिथत Iितिनिध सामािजक, सuhकृितक, \nसािहि[यक संhथा चेतना सिमितक सहयोग सॅ सeप¯ काय;«मक बाद आयोजक गदगद बुिझ पड़ैत छलाह। \nमुदा सeपूण; आयोजन इ hप कऽ देलक जे सािह[यक अकादमीक मैिथली परामष;दाxी सिमित (मैिथली भाषा \nपरामष; मंडल) IचTड बुिड़क मंडली अिछ। पैघ संhथा छल, पैघ आयोजन छल तऽ पैघ आ IचTड िवnानक \nउपिhथित मैिथली सािह[यक लेल गौरवक िवषय hवाभािवके अिछ। िवषय चाहे जे हो िवnानक संगित मे भिर \nिदन िबतल तऽ नीक-नीक जनतब भेटबे कएल। मुदा जािह उåेºय आ िवषय पर ई काय;«म केिM¿त छल \nओिह पर मैिथलीक IचTड सािह[यानुरागी सभक यान निह छल। उæाटन सx से लऽकऽ कथा संिध धिरक \nसx rान अज;न करऽवला अवºय रहल। िवnान सभ िवnतापूण; गप उपिhथत ­ोताक rानक भंडार के \nअवºय बढ़ौलक आ िजनका अपन rान पर िवषेष भरोसा छल ओ अपन hमाट; फोन पर ‘‘फेसबुक’’ क पेज \nखोिल अपन rानक उ[सज;न करैत रहलाह। हमर तऽ दाबा अिछ जे इ सeपूण; काय;«म िवषय सॅ िवषयuतर \nरहल। एिह आयोजन मे सभ सहभागी िवnानक िवचार rानाअज;न मे सहायक रहल। इ कहबा मे कोनो \nसंकोच निह जे इ सरकारी आयोजन कोनो िवषय पर केिM¿त कऽ सरकारक खजाना के चूना लगैबाक सफल \nIयास रहल।   \nभने मैिथली भाषा के संिवधानक अम् अनुसूची मे hथान भेिट गेल हो। िवnान एिह आयोजन मे सिeमिलत \nिवnान आ परामष; मंडली नह कटा शहीद हेबा लेल तैयार होिथ मुदा हुनक योगदान नाम माx अिछ। खैर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n66 \n \nआब हमहू◌ॅ िवषयuतर भऽ रहल छी। अम् अनुसूची मे सिeमिलत मैिथली भाषाक आब गमैया Iभाव समात \nहेबा िhथित मे अिछ। गाम घर सॅ आब जगत जननी माता सीताक भाषा मैिथली िवदा भऽ रहल अिछ। \nमैिथली भाषी ेx मे िहMदी जिड़ गिहर भेल जा रहल अिछ। मैिथली भाषाक ेx आ आबादी बिढ़ रहल \nअिछ। जखनिक सरकारक आंकड़ा मे मैिथली बजनहारक संया घिट रहल अिछ। एिह िhथित म^ मैिथली \nसािह[य, आ पxकािरता पर वैिºवक Iभावक चचa करब माx गपबाजी अिछ।   \nआब जखन सरकारी संhथा अिछ तऽ ओकर बजटक उपयोग करब हमरा सभक नैितक दािय[व अिछ पूरा \nदेषक शासन jयवhथा लोक कयाणकारी jयवhथाक अMतग;त चिल रहल अिछ। सरकारक सेहो दािय[व अिछ \nजे ओ लोक सभक (िविष) कयाण करए। सeपूण; समाजक कयाण करब कोनो सरकारक लेल संभव \nनिह अिछ मुदा िकछु िविष लोकक तऽ कयाण भइए सकैत अिछ। से अहू आयोजन मे भेल आ पूरा \nसफाइक संग भेल।   \nएिह काय;«मक िवषय तऽ बड़ jयापक छल। एिह मे सहभागी िवnान सभक िवदूता पर सेहो कोनो आषंका \nनिह। काय;«मक आयोजन आ कतaधतaक Iितभा तऽ मानहे पड़त। तखन निह जे अपन सेवाकाल मे \nमैिथली के अपन सायं बुझलिन ितनका एहू बेर साधबाक अवसर भेिट गेल। मैिथलीक वैिºवक Iभाव पर \nचािर दृिए अपन िवचार रख िनहार चा Iितभाषाली िवnानक अçूत योkयताक धनी छलाह। एिह मे तीन \nगोटे तऽ अवºय एहन छलाह िजनकर रोजी-रोटीक आधार मैिथली निह छल तइयो मैिथली लेल काज कएलिन \nआ काज कऽ रहल छिथ। हुनका सभ के अवसर भेटल तऽ एकर उपयोग निह कऽ सकलाह। चा \nिवnानक जे आलेख Ihतुत भेल ओ िवnतापूण; छल मुदा ओकरा िवषय सॅ दूर राखल गेल छल। जखन \nपरामष; मंडलक नेतृ[व िदषाहीन छल तऽ भला व¡ताक िदषा पर चलबाक कोन Iयोजन? \nइ तऽ मैिथलीक दुभakय अिछ जे सरकारी सेवा आ िहMदी पxकािरता मे खुटा गाड़वला मैिथली सािह[य आ \nपxकािरता मे सेहो खुटा गाड़बा मे सफल रहल। िवषय सॅ िवषयuतर भेल Iषासिनक सािह[यकारक आलेख \nमे सािह[यक Iषासिनक दंभ hप गेल तऽ िहMदी पxकािरताक hतeभ जे अपन पxकािरताक जीवन मे िबना \nअथ; मैिथली पxकािरताक सेवा निह देलिन ओ मैिथली पxकािरता पर वैिºवक Iभावक चचa तऽ निह कऽ \nबाकी सभ गप कहलिन। अथ;क मोह पाष मे फसल इ नव मैिथली पxकार अपन मनक jयथा कहबा मे से \nहो संकोच निह कएलिन जे ओ एक बोिन पर दू टा काज कऽ रहल छिथ। (आलेख पढ़लिन आ अयèता \nकएलिन) हुनका पxकािरता पर वैिºवक Iभाव सॅ बेसी िचMता एिह लेल छल जे कोलकाताक कोनो मैिथली \nदैिनक सरकारक िवrापन लऽ रहल अिछ। जेना हुनक जमीन केबाला कऽ सरकार ओिह मैिथली दैिनक के \nिवrापन दऽ रहल हो। िहMदी पxकार मैिथली पxकािरताक आनक बानगी इ छल जे ओ िमिथला िमिहर सन \nयषhवी मैिथली पिxका संपादक सुधuषु शेखर चौधरीक नाम धिर निह लेलिन। एतबा निह िवकट पिरिhथित \nके बादो समय साल चलैत रहल आ एिह पर हुनक नाजिर निह गेल। मुदा अपन िमx हुनक पिxका पर \nिवषेष यान रहल। मैिथली सािह[यक इ सौभाkय बुिझ आ िक दुभakय, एकटा नाव फैषन बिन गेल अिछ, जे \nअपन सामéय; मे मैिथली के िबसिर जाइन अिछ, अपन सरकारी सेवा आ आन सेवा सॅ मु¡त भऽ जाइत \nअिछ ओ अपन वैिºवक Iभाव देखबऽ लेल पैघ मैिथली सािह[यकार आ पxकार बिन जाइत छिथ आ एहन \nअवसरक खोज मे लािग जाइत छिथ।   \nएिह आयोजनक Iित मैिथली परामष; मंडलक कतेक सजग छल एकर बानगी आिछ आमंxण पx आ किन सॅ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n67 \n \nभेट काय;«मक बुकलेट। आमंxण पxक भाषाक xुिट तऽ इ सािबतक देलक जे परामष; मंडल मैिथली \nभाषाक पैघ भुसकौल सािह[यकारक मंडल अिछ। एतबा निह किन सॅ भेट काय;«मक कीित नारायण िम­ \nपर केिM¿त िहMदी मे छपल बुकलेट मैिथली सािह[य पर वैिºवक Iभाव के रेखuिकत करैत अिछ। या तऽ \nमैिथली परामष; मंडल माx अथ; उपाज;नक लेल बनक अिछ अथवा स Ÿ◌ो भुसकौल अिछ। जखन आमंxण \nपx िहMदी आ मैिथली दूनू भाषा मे छिप सकैत अिछ तऽ बुकलेट के मैिथली मे छलपऽ मे कोन परेषानी \nछल। एिह संदभ; मे जनतब पर इ hपीकरण देल गेल जे सािह[य अकादमी क इ कायaलयी भाषा अिछ। \nIधानमंxी कायaलयक भाषा सेहो िहMदी आ अंÏेजी अिछ। मा० Iधानमंxीक काय;«मक मैिथली अनुवाद \nIसािरत होइत अिछ तऽ सािह[य अकादमी के अपन कायaलय भाषा बदलऽ मे कोन परेषानी छल। इ सभ \nअjयवhथा परामष; मंडलक भुसकौल हेबाक पिरणाम अिछ। असल मे परामष; मंडलक नेतृ[वकतa के सािह[य \nअकादमी मे मैिथली सािह[यक खराम पुजबाक लेल देल गेल छल। मॉ सरhवतीक वाHयंx नामी परामष; \nमंडलक नेतृ[वकतa एिह खराम के पिहर कऽ चलबाक Iयास कऽ रहल छिथ।   \nमैिथली सािह[य पर वैिºवक Iभावक असिर किव सॅ भेट काय;«मक दरिमयान hप प^ देखल गेल। एिह \nसxक िवnान सािह[यकार कीित; नारायण िम­क सािहि[यक योkयता पर कोनो तरह^ िटपणी करब उिचत निह \nअिछ मुदा एिह सx मे जािह तरहे बेका सॅ िहMदी मे अपन िवचार रखलिन ओिह सॅ तऽ hप भेल जे हुनक \nसािहि[यक आ[मा अवºये वैिºवक भऽ गेल अिछ। कीित; बाबू िहMदी आ मैिथली सािह[यक भूध;Mय सािह[यकार \nछिथ। हमरा निह लगैत अिछ जे िहMदी सािहि[यक आयोजन मे एिह तरह^ ओ मैिथली मे अपन िवचार रखैत \nहेताह। िहMदी हमरा सभक राºêभाषा अिछ। एकर सeमान करब हमरा सभक दािय[व अिछ राºêभाषाक \nIितिनिध[व करबाक लेल सािह[य अकादमीक Iितिनिध पूरा आयोजन मे सदेह उपिhथत छलाह तखन मैिथली \nसािह[य पर वैिºवक Iभावक चचa छोिड़ अपना पर वैिºवक Iभाव देखैबाक कोन Iयोजन। एिह आयोजनक \nएकटा आन सx छल ‘‘कथा संिध ओिह मे िहMदीयाइन सािह[यकार के अवसर देब परामष; मंडलक मैिथलीक \nIित अनुराग के hप करैत अिछ। हुनक कथाक पृsभूिम िहMदीए सन जागल जे ओ hवयं सेहो hप \nकएलिन ओ कथा सुनौलिन। हमरा कथा निह बुिझ पड़ल तऽ एिह मे हुनकर कोन दोष। दोष तऽ सूनऽ \nवलाक। जे कथा िदस यान निह तऽ एिह आयोजनक गुण-दोषक Ãलू िIMट बनबऽ मे अपन यान लगौने \nछलाह।   \nमैिथली सािह[य मे भने मैिथलीक िषक आ Iायापक अपना के पैघ िवnान बुझैत होिथ। मुदा वाhतिवकता \nइ अिछ जे डा0 हिरमोहन झा सॅ मनमोहन झा धिर आ राज कमल चौधरी सॅ कमल मोहन चु¯ू धिर मैिथली \nसािह[यकारक जे पैघ सूची सोझा अिछ ओिह मे िनःसंदेह नÃबे Iितषत मैिथली सािहि[यक Iितभा ओ छिथ \nिजनकर रोजगारक मायम मैिथली निह अिछ। नवका पीढ़ीक सेहो बेसी सि«य मैिथली सािह[यकार सेहो \nमैिथली पढ़िनहार निह छिथ तथािप ओ मैिथली सािह[य मे अपन झTडा गा़ड़ऽ लेल सतत् सि«य छिथ। \nसािह[य अकादमीक मैिथली परामष; मंडल मे बेसी सदhयक पेटक आिग मैिथली सािह[यक मायम सॅ िमझा \nरहल अिछ मुदा ओ गाम घर पर मैिथली सािह[यक कोनो Iभाव निह छोिड़ रहलाह अिछ। ओ तऽ माx \nसरकारी गैर सरकारी आयोजन मायमे अपन वैिºवक Iभाव देखैबाक अवसर तकैत रहैत छिथ।   \nसािह[यक अकादमीक इ आयोजन जेना अrानताक Iितयोिगता बुिझ पड़ल। एिह आयोजनक Iित सािह[य \nअकादमी आ आयोजक संhथा चेतना सिमितकक गंभरीता ओकर काय;षैली सॅ hप भऽ गेल। जखन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n68 \n \nसािह[य अकादमी जे एिह आयोजनक िवत पोषक छल एिह आयोजनक Iित गंभीर निह छल तऽ सदा सॅ \nअगंभीर रहल चेतना सिमित िक एक एिह काय;«म के गंभीरता सॅ लैत। सािह[य अकादमी आमंxण पxक \nबंडल पठा देलक आ चेतना सिमितक सोइत वला jयवhथा एिह आमंxण के नजर अंदाजक अपना तरहे \nआयोजनक jयवhथा मे लािग गेल। अकादमी के जेना चेतना सिमितक काय; Iणालीक अंदाज छल। ओ \nसािह[यकार सभ के सेहो फराक सॅ पuच पuच टा आमंxण पx पठौने छल। लगैत अिछ जे इ कोनो रैली \nछल जे सभ सािह[यकार के पuच पuच मुिड़ क संग उपिhथत हेबाक छल। राजधानी पटना मे मैिथली \nसािह[य Iेमीक कोनो कमी निह अिछ मुदा एिह आयोजन मे भuज पुराओल उपिhथित चेतना पिरवारक \nसोइताना jयवhथाक एकटा बानगी छल। आितéय स[कारक लेल चिच;त िमिथलाक संhकृित पर एिह आयोजन \nमे वैिºवक Iभाव देखल गेल। महाकिव िवHापितक नाम पर बनल िवHापितक भवनक िबeब पर िमिथलाक \nआितéय परeपरा के टuिग सरदारी jयवhथा मे अितिथ स[कार भेल ओ आºचय;जनक छल। चेतना सिमितक \nमहादेवक सोइत बसहा काय;«मक सफलता पर गìगद् छलाह। मैिथली लेखाक संघक मैिथली िलटरेचर \nफेिhटवेल मे जखन चेतना सिमित पर Iितकूल िटपणी भेल छल तऽ ओिह ठाम उपिhथत चेतना सिमितक \nमहादेवक बसह। सभ तuडव देखबा योग छल मुदा महादेवक एिह मंिदर मे क एिह अjयवhथा पर ओ बसहा \nसभ महादेवक आगा मुिड़ िहलबैत रहलाह। असल मे िवHापित भवनक संदभ; मे इ उि¡त सटीक बैसैत अिछ \nजे माल महाराज के आ िमजa खेले होली िवHापित भवन मैिथल समाजक सeपित अिछ आ महादेव एकरा \nसरदार के होली खेलबा लेल िगरवी रािख देलिन अिछ।   \nसािह[य, संhथा आ सिमित अिछ तऽ आयोजन होएब आवºयक अिछ। पैघ संhथा रहत तऽ पैघ आयोजन \nयो पैघ आयोजन तऽ िवnान सेहो पैघ-पैघ रहताह। पैघ िवnानक उपिhथित मे नीक rानाज;नक अवसर \nभेटत। इ नीक गप। मुदा िवषय सॅ िवषयuतर भऽ ­ोता सभ के िदkíिमत करब उिचत निह। मैिथली \nसािह[य पर वैिºवक Iभावक बह¯े rानाज;न तऽ अवºय भेल। एिह बह¯े अिनयिमत अवकाश Iात \nसािह[यकार, िवnान आ पxकार मैिथली सािह[य पर अपन Iभाव छोड़ऽ मे सफल रहलाह।   \n  \n२ \nउमेश मTडल \nकौिशकी सe मान समारोहक आयोजन \nिनम;ली (सुपौल) : १८ अIैल, सं या ६:३० बजेसँ h थानीय िवHालय- एस.एन.एस. k लोवल सेिमनरीक \nपOचम h थापना िदवसपर िविवध सािहि[ यक एवं सuh कृितक काय;«म Iस् तुत कएल गेल। संगे िवHालय \nपिरसरमे नव-िनिम;त ना¼य मंच- ‘बेनीपरी रंगशाला’क उæाटन सेहो भेल। उæाटनक पछाइत कौिशकी सe मान \nसमारोहक सx आरe भ भेल। जेकर मु य अितिथ अयकर अिधकारी सह गजलकार ओम Iकाश झा, िविशº ठ \nअितिथ- सािह[ यकार राजदेव मT डल, कमलेश झा, किपलेbर राउत, नM द िवलास राय, राम िवलास साहु एवं \nउमेश पासवान तथा सe मािनत अितिथ- टैगोर सािह[ य पुरh कार एवं िवदेह सािह[ य सe मानसँ सe मािनत \nसािह[ यकार जगदीश Iसाद मT डल एवं Iो. धीरेM ¿ कुमार छला। सव;Iथम मंचािसन सभ अितिथगणक¸ अंग-      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n69 \n \nवh x एवं पुº प-मालसँ सe मािनत कएल गेलैन, पछाइत ­ी जगदीश Iसाद मT डलक¸ हुनक समÏ सािहि[ यक \nयोगदानक लेल आ ना¼य-िनदmशनक योगदान लेल Iो. धीरेM ¿ कुमार रायक¸ ‘कौिशकी सe मान-२०१५सँ \nसe मािनत कएल गेलैन। Iशिh त-पx, पुº प-गु छ एवं अंग-वh x Iदान कएल गेलैन। \nसe मान समारोहक¸ सe बोिधत करैत मु य अितिथ- ओ.पी. झा कहलैन- \n“सेिमनरीक िनदेशक डॉ. सुरेM ¿ कुमार िसंहजी अपन िवHालयक h थापना िदवसक समारोहक \nसंग  ‘कौिशकी सe मान’ शुआत कऽ ने माx िनम;ली अिपतु मैिथली सािह[ य-जगतमे एक कीित;मान स्  थािपत \nकेलैन अिछ, ई एक ऐितहािसक काय; छी। कौिशकी सe मान लेल दुनू गोरेक¸ बधाइ। संगे सेिमनरी पिरवारक¸ \nधM यवाद..!” \n«मक¸ जारी रखैत िविशº ठ अितिथ राजदेव मT डलजी अपन उîोधनमे कहलैन- \n“बहुमुखी Iितभाक धनी जगदीश बाबू कमे िदनमे िवपुल सं यामे सािह[ य-सृजन कऽ एवं अपन \nिवचारधाराक बलपर मैिथली सािह[ य-जगतमे अपन पिहचान बनेलैन। ई हुनक स चा कम;क Hोतक अिछ। जे \nिकछु िलखै छैथ, िजनका लेल िलखै छैथ, िजनकर गप िलखै छैथ, ितनका सबहक संग डेग-डेग िमला चलबो \nकरै छैथ! सभसँ पैघ गुण िहनक ई छैन जे िवरोधक माx h वरेटा नै ओहन बेवहारो आ िजनिगयो बनेने छैथ \nजगदीश बाबू। जे िमिथलामे बेछप अिछ! थोड़ अिछ! यएह िहनक एक-एक रचनाक¸ सेहो अनुपम अनबैत \nअिछ, बेछप बनबैत अिछ। सेिमनरी पिरवार जगदीश बाबू एवं Iो. धीरेM ¿ बाबूक¸ कौिशकी सe मानसँ सe मािनत \nकऽ िनम;लीक नाम रौशन केलैन अिछ।  ” \nउîोधन «मक¸ जारी रखैत संघष;शील मैिथली सैनानी ­ी कमलेश झा बजला- \n“ना¼य-िनदmशनक ेxमे Iो. धीरेM ¿ कुमारक¸ एवं सािह[ य-जगतमे ­ी जगदीश Iसाद मT डलक¸ कौिशकी \nसe मान जे सेिमनरी पिरवार, एक िवHलय पिरवार Iदान कएल ओ अबh स अनुपम काय;क शुआत छी। ऐ \nहेतु ने माx सुरेM ¿ कुमार िसंहजी धM यवादक पाx छैथ बि क समh त िनम;लीवासी धM यवादक पाx छैथ। ई \n«म अनवरत जारी रहए ई हमर शुभकामना..!” \nऐ तरह¸ अM य िविशº ठ अितिथगण सेहो अपन उìगार j य¡ त केलैन। अM तमे मंच संचालक उमेश मT डल \nआयोजकक¸ धM यवाद rापनक लेल आमंिxत केलैन। डॉ. सुरेM ¿ कुमार िसंहजी धM यवाद rापन करैत बजला- \n“मंचािसन मु य अितिथ, िविशº ठ अितिथ एवं सe मािनत अितिथक संग सभागारमे उपिh थत सबहक Iित \nहम आभार Iकट करै छी। १८ अIैल िवHालयक h थापना िदवस छी, जे ई पOचम छी। ऐ अवसरपर हम \nसभ साल िकछु-ने-िकछु काय;«म आयोजन करैत रहलॱ। मुदा ऐ सालसँ जे ‘कौिशकी सe मान’क आरe भ कएल \nओ आगूओ जारी रहत। ­ी जगदीश Iसाद मT डल एवं Iो. धीरेM ¿ कुमारजी क¸ सe मािनत कऽ हम- सेिमनरी \nपिरवार- बहुत खुश छी, अपनाक¸ गौरवािM वत महसूस कऽ रहल छी! अिहना अपने सबहक सहयोग बनल \nरहए...। धM यवाद नमन..! ”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n70 \n \nतेसर सxमे िवHालयक छाx-छाxाक nारा सuh कृितक काय;«म Ih तुत कएल गेल। जइमे िशाक \nमहत, h व छताक महत, साe Iाियक सौहाद;, राº ê Iेम, लघु नािटका, गीत, गजल संगे िविभ¯ तरहक नृ[ य \nइ[ यािदक सुM दर Iदश;नसँ भेल। जे दश;क-दीघaमे उपिh थित ­ोता सभक¸ मंx-मुk ध केलकैन। अनेको \nपािरतोिषक एकर Iमाण बनल। h कूलक िशकगण सेहो ऐ सुM दर कला Iदश;न लेल धM यवादक पाx रहला। \n­ुित Iकाशनसँ Iकािशत पोथी ‘िवदेह ना¼य उ[ सव’ एवं ‘िवदेह लघु कथा संÏह’  तथा ‘तरेगन’ नामक पोथी \nप लवी िडh êीÃ यूटर सेिमनरीक सभ िशकक¸ तथा छाx-छाxाक¸ ­ीमती Iीित ठाकुर रिचत बाल सािह[ य-\n ‘मैिथली िचxकथा’ एवं ‘गोनू झा आ आन मैिथली िचx कथा’ पािरतोिषक पमे Iदान केलक। \n  \nऐ \nरचनापर अप न मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nरिव भूषण पाठक \nदोh तीक िजनगी मे झड़बैर काल  (jयंkय) \n \nआ झड़बैर कालक दोh ती बहुत िकछ महुआक रंग नेने रहै ,रंगो सँ बेशी गंध ।खूब मादक गंध  ,पूरा क' पूरा \nगाछी-िबरछी ओइ गंध सँ पुलिकत  ,मुदा ऐ गंधक आयु क[ ते िदन  ,ऐ फलक आयु क[ ते िदन  ,ऐ वसंतक आयु \nक[ ते िदन  ,तिहना ऐ कालक दोh ती सब रहै ।िकछु िदनक लेल पूरा जगजगाड़  ,आ फेर जिदए बाइस भेनै \nआ िकछुए घंटाक बाद मौलेनए  ,मौलाईत-मौलाईत लाल भेनै आ फेर किरयेनए ।मुदा चलाक लोक शरबत बना \nपी लैत रहिथन,बेशी चलाक लोग ल¨ा बना के रािख दैत रहिथन आ जे जM मी चलाक रहिथन से महुआ क^ \nसड़बाक Iतीा करैत रहिथन  ,महुआ सड़ै आ मधु मे बदिल जाए ।कािबल लोक सब ऐ दोh ती क^ सीसी मे \nरािख के अमर बना देलिखन ।त^ ऐ काल मे ज दी-ज दी दोh ती बनै आ टूटै ।बहुत िकछु ‘êायल एंड \nएरर’ तकनीक पर ।दोh ती बहुत िकछ ता[ कािलक h वाथ;क आधार पर बनैत रहै ,आ ईहो पता नइ रहै िक ऐ \nदोh ती सँ िकछु भ' पेतए वा नइ आ िकछु समै िबतैत जखन पता चलै िक हे दोh ती तोहर कोन िदशा ,तोहर \nकोन रंग  ,तखन तुरत दोh त सब बदिल जाए आ जे िवशेषण  ,समास आ मुसिकयान अहuक लेल Iयु¡ त भेल \nरहै ,से दोसराक लेल खच; भेनै शु भ' जाए ।कखनो काल दोh त लोकिनक' h वाथ; आमने-सामने आिब जाइ \nतखन दूनू एक -दोसर पर आरोप लगबैत अलग भ' जाइत रहिथन ।जे ज[ ते बुिधयार  ,से त[ ते कम आरोप \nलगबै ।आ एहने समै मे एलिखन साव जी आ साव जी दूए िदन मे िवदा भ' गेलिखन  ,एहने समै मे एलिखन \nकमती जी ,ऊहो दुए िदन मे िवदा भ' गेलिखन  ........मुदा सभ एहने नइ रहै ¡ ।िकछु आयल छिथन िक \nपुरनका सब क^ उखाि़ड के फेक देबै क[ त’ बागमती मे ,गंगा मे ,करेह मे..... \nईहो एगो समै रहै ,मधुबनी िजला मे एक सँ एक इंh पे¡ टर भूिम िवभाग मे । एगो िसंह जी रहिथन  ,िजनकर \nपहुंच पटना तक  ,िम­ा जी रहिथन हरदम पटना-रuची बौआइत रहिथन आ झाजी िद ली- कोलकाता सँ कम \nकखनो नइ बितयािथन  ,एगो ईहो समै छैक सब झड़बैर सब पहुंच गेल छैक ।एगो छिथन िवनय भूषण से \nहरदम िसंहजीक पाछू लागल रहै छिथन  ,आ ऐ अ◌ागू-पाछू मे भोजन -जलपानक िचंता सँ मु¡ त छिथन  ,एतबे नइ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n71 \n \nिसंहजी कनेक पहुंच वला छिथन से एही बहाने कनेक बात-सात  ,िनंदा-Iशं◌ंसा ,पाद-फूस करैत नजदीकी बि़ढ \nरहल छैक आ कनेक काजो ससिर  रहल छैक ।िवनय भूषण जी आ िसंह जी सहरसाक मिहषी IखT डक \nछिथन ।दूनूक दोh ती एही ठामक अिछ,मुदा दूनू आदमी एके साथ कहै छिथन भगवती तारादेवीक जय ।ऐ \nदोh ती के झाजी कनेक व« आंिख सँ देखै छिथन  ,िकएक त' िवनय भूषण छोट जाित सब मे सँ छिथन आ \nझाजी क^ लागैत छैन जे िवनय भूषण िसंहजी क^ साथ िमिल एकटा नया समीकरण बना सकैत अिछ  ,मुदा \nिसंहजी एकरा एकटा संभावना क^ प मे देखैत छिथन,मतलब एहन आदमी जे ÜाÝण सबक^ गिरया सकैत \nअिछ  ,बस एकटा चाय  ,कनेक जलपान  ,बािस-कुिस िमठाई आ ई सब नइ होए तैयो एकटा भिवº य आ एकटा \nसंभावनाक मåेनजर.... \n \n \nआ झड़बैरक दोसर फु ली जीवछ ठाकुर ।देह िपलिप ली मुदा अवाज भिरगर ।की चाही आ की बाजै छी ,ऐं \nयौ ठाकुर जी ,एना मे केना िमलत ओ सभ  ,जे अहu चाहै छी आ जे कंठ पर आबैत आबैत रिह जाइत अिछ \n।मुदा कतबो किहयौ करता ओतबे ।आ एकटा चीजक गैर^टी िक ओ सही चीज नइ बता सकैत छी ,पता \nनइ पस;नेलेटी िडजोड;र  ,जेनेिटक समh या वा कोनो खास मानिसकता ।अहu पूछबै नाम आ ओ पूण; िशº टताक \nसंग अपन शैिक योk यता बतेता ।नइ  -नइ हुनकर कान ठीक छइ  ,ओ बताहो नइ छिथन  ,ओ अहu संग \nमजाको नइ करैत छिथ,मुदा ई अ लक बल् ल जे छैक  ,सएह हुनकर शि¡त ।एही शि¡तएंक भरोसे ओ अपन \nरh ता चलैत छिथन आ अहu अनुमान नइ लगा सकैत िछयै िक ओ िकमहर जेता ।आ ठाकुर जी सब िदस \nछिथन कनेक िसंह जी िदस  ,कनेक झा िदस  ,कनेक िम­ा जी िदस  ,कनेक रंजन िदस  ,कनेक िवनय भूषण \nिदस  ,मुदा ओ गोजर नइ छिथन िक शतपादी होिथ  ,त^ ओ िकमहरो नइ घुसुिक पाबै छिथन  ,ओ चािलयो नइ \nछिथन िक ससरैत-ससरैत नमहर रh ता पार क' सकैथ  ,से ऊ भ' गेलिखन वृÈ ऊंट जे अपन नमहर गर दिन \nउचका-उचका पात तोड़ैत हो आ ठाकुरो जी बस पाते तोड़ैत छिथन  ,फल  ,डuट छूबाक सामé य; हुनका मे नइ \n।जे ऊजa बचैत छैन से रेलवेक टाईम-टेबुल देखबा मे लगा दैत छिथन  ,डेली सकरी जाइत छिथन ने ,त^ \nआिब जेता दस िमनट पिहले आ आिफस सँ भािग जेता दू घंटा पिहले ।पीठ पर बैग टuगने ठाकुर जी \nएकटा िनिµत समै मे दरभंगा आ संकरी h टेशन पर देखा सकैत छिथन आ ई मािसंक सीजनल िटकट \nहुनका क[ तौ के नइ छोड़लक । ने ओइ Ïूपक भेलिखन  ,ने अइ पटटी िदस ससरलिखन ।ओ अखंड याxी \nरहलिखन आ पूरा मंडली िजला चरैत रहलै ......अिधकारी परेशान िक िकछु कमा के नइ दैत अिछ ,आ \nअधीनh थ परेशान िक साहेब कमबा नइ रहल छिथ ।मुदा एहने मे कतेको एहनो सूरमा सब छैक ,जे चाहैत \nछैक िक ठाकुर जी नइ आ ब◌ैथ मधुबनी ,ओ बैग ल’ के ,िटकट ल’ के ,मोटर साईिकल सँ ठाकुर जी क^ \nिवदा करैत छैक ,आ ठाकुर जी गाम जाइत छिथन ,मुदा गाम मे रहैत छिथन त’ िधयान रहैत छैन मोबाईल \nपर ,हरदम चॱकैत रहता िक केकर फोन एलै ,केखनो कंपनी वला फोन केलकै ,त’ ऊचिक के देखता \n,केखनो वौआ  –बु ची सब सेहो गलती सँ िरंगटोन बजा देलकै त’ परेशान ठाकुर जी ब चा सब क^ ड^गा दैत \nछिथन ।केखनो डेरा के फोन बंद क’ दैत छिथन ,केखनो बैटरी िनकािल दैत छिथन आ केखनो काल ओछैने \nपर मुसिकयाइत बहM ना सोचैत छिथन ।ई मुसिकएनै कतेको बेर किनयu के खराब लागलेन ,पिहले टोकैत \nरहिथन ,आब टोकनै छोि़ड देलिखन ,मुदा एखनो किहयो काल किनयu ताक’ लागैत छिथन ।हाय रे ठाकुर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n72 \n \nजी ,ठाकुर जी केकरो नइ भेलिखन ,ने किनयu आ बाल ब चा के ,ने आिफस मे रिह के दू पैसा कमा \nपेलिखन ,ने अिधकारी वग; पर दू पइसा लुटा सकलिखन ,ने रोड पर शुÈ मोन सँ खखिस क^ भिर गाल \nपीक फ^कलिखन ।ठाकुर ज[ त’ रहलिखन परेशान रहलिखन आ सब हुनका सँ परेशाने रहलै । \n \n \n \nझड़बैर कालक तेसर सe माननीय इंh पे¡ टर साहेब आ[ मानंद छी छिथन ।अपने िसंहजीक बाल सखा छी आ \nअपनेक घर िजला सहरसा मे अिछ ।अपने िसंह जीक साथे साथ पटना मे जवानी नº ट कएल आ \nचापलूसी ,चमचै आ जासूसी मे िनº णात भेलॱ ।पता नइ कोन सुखे मधुबनी मे वाइस देलॱ आ ऐ ठाम \nिसंहजीक जूिनयर इंh पे¡ टर के प मे  यात छी ।ई जूिनयिरटी पदप मे नइ िवशेषण आ ि«या प मे \nछैक ।जइ समै आ[ मानंद जी िजला  वाइन केलिखन  ,िजला दू भाग मे बँटल रहै िसंह जी ,सहरसा आ िसंह \nजी समh तीपुर मे ।आ आ[ मानंद जी आिबते दूनू पाटी ओत' धुरझार घूम' लागलिखन ।लोक अनुमान \nलगबै ,कथी लेल आबै छौ आ[ मानंद  ,लोग शक करै ,िव· वास करै ,आरोप लगबै ,अपना आप के बचाबै ,मुदा \nआ[ मानंद एबा-जेबा मे कोनो कमी नै केलिखन  ,जेकरा जे बूझबा के होए से बूझहै ।आ आ[ मानंद जी अपन \nकाज अ[ यंत मौन आ समप;ण के साथ क' रहल छिथन ।केओ कहै छै जे आ[ मानंद दूनू गुट के एक करबा \nमे लागल छिथन  ,दोसर तक; ई छैक जे आ[ मानंद भेला ÜाÝण,ओ िकएक एक करिथन  ,ओ त' इएह चाहता \nिक िसंह जी कमजोर होए आ ओ एकर h थान ,झोड़ा -झपटा आ कमंडल सिहत िसंहासन ल' लैथ ।तेसर तक; \nई छैक जे ई आतमबा जासूसी क' रहल छौ ।सब ठाम अपन कैमरा आ टेप सेट केने रहै छौ आ जा के \nिसंह जी ओइ ठाम बोकिर दैत छैक आ ऐ बोकराए क' पइसा िसंहबा एकरा दैत छैक ।मुदा आ[ मानंद जी की \nक' रहलिखन से माx आ[ मानंदे टा जानैत छिथन ।आ[ मानंद जी क’ अh x छैक मौन ।जे जेकरा बाजै के \nछौ ,से बािज ले ,ओइ पर कोनो Iिति«या नइ देता ,बस मुसिकएता ,आ मुसकीओ छोट-छीन ,अहu मुसकी \nबुिझयौ या नया छी तखन ई अनुमान लगािबयौ िक आ[ मानंद जी क’ मुह किहया सँ टेढ़ छेन । आ बस नइ \nबजबा क^ कारणे ई अनुमान लगेनए किठन िक आ[ मानंद िकमहर छिथन आ बस एही कारण^ ओ सब गुट \n,टोल आ प¨ी मे h वीकाय; छिथन ,बस h वीकायm छिथन ,लोकिIय नइ ,ि◌कएक त’ गु त योजना मे या त’ िसंह \nजी संग शािमल रहैत छिथन या फेर अिधकारी वग; सब संगे ।मुदा अहu ईहो नइ किह सकैत िछयै िक \nआ[ मानंद जी क^ बाज’ नइ आ ब◌ैत छिन या हुनका संग मे िवषयक अभाव छैक ,यिद मौका िमलैत छैन \nत’ बीट स ,लuग माच; ,ÜÝuड आ िबगब¾ग पर अबाध प सँ घंटा-दू घंटा बािज सकैत छिथन ।त^ एक टा \nचीज नोट क िक िमतभािषत ,चु पी आ मौन हुनकर अh xे टा अिछ ,आउर िकछु नइ   । \n \n \n                      आ[ मानंदजी मे एकटा आर गुण छैक  –भि¡त ।अिधकारी वग; मे ई भ¡ तक प मे  यात \nछिथन ।डेली जेनए ,िबना बजाओल जेनए आ िबना आrा के नइ एनए ।ि×ज साफ केनए ,तरकारी आननै \n,‘तिबयत ठीक अिछ ने ‘ ई पूछनै ।दोहा क’ दोसर लाईन बाजनै ।हँसी-खुशी क’ मौका होए त’ हँसनै आ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n73 \n \nकोनो दुख-िवषादक बात होए त’ मुंह लटकेनए ।साहेब जेकरा पर IसM न छिथन त’ IसM न भेनए आ साहेब \nजेकरा पर नराज छिथन त’ आ[ मानंद सेहो नराज भ’ जाइत छिथन ।आ[ मानंद जी सूचनाक वाईर छिथन । \nके क[ त’ छैक ,के केकरा सँ भ^ट केलकै ,केकरा केकरा सँ नइ पटैत छैक आ के केकरा मे सटेने छैक ई \nसब सूचना आ[ मानंदजी यथा h थान रािख दैत छिथन ।आ केखनो काल त’ शक होइत अिछ िक आ[ मानंद \nजी आदमी छिथन िक पेन ïाईव ।आ एक िदन िवनय भूषण सपना देखलकै िक आ[ मानंद पर िसंहजी एकटा \nदवाई फ^क देलिखन आ आ[ मानंद ओछैन बिन गेलै ,आ िवनय भूषण दोसर िदन सपना देखलकै िक िसंह जी \nएकटा◌ा मंx बाजलिखन आ आ[ मानंद नटुआ   जँका नाच’ लागलै ।तेसर िदन फेर िवनय भूषण सपना देखलकै \nिसंह जी आंिख मूिन के िकछु मंxे जँका परहलिखन ,आ[ मानंद कंडोम बिन के साहेबक जेबी मे चिल गेलै \n।िवनय भूषण कहैत छैक िक ई सपना नइ स[ त छैक ,हमर आंिखक देखल ,मुदा िसंह जी कहैत छिथन िक \nिवनयबाक िदमाग बेशी भ’ गेल छैक ,एकरा ईलाज चाही । \n  \nऐ रच नापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n३. पH  \n३.१.रामसोगारथ यादव- चािरटा गजल आ एकटा किवता \n  \n३.२.1. संतोष चतुवmदीजीक दूटा िहंदी किवताक अनुवाद आशीष अनिचMहार nारा 2. िदनेश रिसया- गजल \n3. सुकोिसत िशिशर - किव त◌ा \n  \n३.३.१.सृजन  शेखर  'अrेय '- दूटा किवता २.िहंदीक विरs किव मंगलेश डबरालक सातटा किवता- मैिथली \nअनुवाद िवनीत उ[पल nारा \n  \n३.४.१.राजदेव मTडल - िशशुक hवर २. जगदीश Iसाद मTडल - पाइक मोल  \nरामसोगारथ यादव- चािरटा गजल आ एकटा किवता \nगजल \n१ \nपुछु नै अहO िबन हम कोना िजवै िछ \nकिहयो पौवा किहयो बोतल िपवै िछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n74 \n \nजिहऐ छोडी गेिलयै अहO िबचे वाट \nतखनेसँ खाली पेट नसेमे िहलै िछ \nघायल करेज पुछु कोना तडपैय \nटु«ा िमलाकँ िदलकँ पोटरी िसबै िछ \nजगलोमे याद िकय  ? सुतलो सताबै \nअँही सपनाके हम िदनोमे िचबै िछ \nहमर जेना तेना अहO खुस रहब \nआई अिहंक यादमे दु शÃद िलखै िछ \nसरल वािण;क- १४ \n२ \nजराउ नै िबधाके मिMदर महा पाप भसकैय \nकाईल अंहुँक संतान अंगुठा छाप भसकैय \nसकैिछ तँ मन कऽ अिहंसा जराउ देहक मैल \nिछनु नै िकMको जीवन ­ाप महा ­ाप भसकैय \nसडक हडतालके नामपर बhती जरनाई \nकाईल अपनो घर जिरक सखाप भसकैय \nभेदभावसँ भरल बिhतमे गMतबय खोजै िछ \nकाईल अपने लोक अपने िखलाप भसकैय \nअिहंसा भेदभाव जॱ मनसँ हटादेबै तखन \nसुMदर संसारसँ िनक मेलिमलाप भसकैय \nसरल वािण;क --१८ \n३ \nिजवै िछ   \nिपबै िछ \nनसामे  \nिहलै िछ \nयादके \nिचबै िछ \nफाटल \nिसवै िछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n75 \n \nनोरसँ \nिलखै िछ \nसरल वािण;क--३ \n४ \nिछटकु नै \nभटकु नै \nिबचे वाट \nलटकु नै \nमोका ऐलै \nसटकु नै \nगमm गम;  \nचपकु नै \nसंग मे सँ \nमटकु नै \nसरल वािण;क ---४ \nकिवता \nई िकनकर \nई िकMका बािरके फुल हबे । \nपोखिरमे मुछa रहल अछी । \nरोपबाक सोख ðल, \nिनक कैलॱ, \nरोलॱ बािरमे  \nफुलाक फुल, \nफेकदेलॱ िकय । \nगामके कुवOमे, \nचौबिटया पर । \nनिद मे,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n76 \n \nसडक पर ।। \nजतबे सोिखन िछ  , \nसौगंध लेबमे । \nओतबे समथ; राखु, \nफुलके समहार मे ।। \nएना गंMध िबिहन नै किरयौ \nएना पोखरी मे छताई नै िदयौ \nइ िकMकर अँचलके खुिस हबे, \nई केकर पापके पोटरी अछी । \nजुवनका के \nिकशोरके \nजेकर होई \nउठा लजाउ \nिबना झारके फुल \nछता रहल हबे \nलोक के जना रहल हबे \nिबhतर के गंध \nखायल िपयल रोिट \nपानीके गंध \nचौबिटया पर गMहा रहल हबे \nई केकर जवािनके \nपाप हबे \nलजाउ छता रहल हबे \nपोखिरमे \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n1.संतोष चतुवmदीजीक दूटा िहंदी किवताक मैिथली अनुवाद आशीष अनिचMहार nारा 2. िदनेश रिसया- गजल \n3.सुकोिसत िशिशर- किवता \n1 \nसंतोष चतुवmदीजीक दूटा िहंदी किवताक मैिथली अनुवाद आशीष अनिचMहार nारा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n77 \n \n१ \nगOठ  \n  \nबेर-बेर एहन होइत छै \nकी कोनो गाछक गOठसँ फुिट जाइ छै नवका पलव \nआ तकरा संग शु होइ छै नव बाट \nअपन संघष;सँ \nओतिहंसँ रचा जाइ छै नव किवता \nअपन रससँ नदी-समु¿ केर सृजन करैत \nआ एक पलव िक बाट िक किवता केर बदला ठीक ओिहं जनिम जाइ छै \nहजारक हजार   \n \n  \nजैठाम सोझ ठािढ़ रहै छै तैठाम \nसृजनक कोनो उeमीद नै \n \n( मूल िहंदी किवता \"वहॴ से फूटती ह¾ राह^\" केर भावानुवाद) \n२ \nमेघक दूिभ  \nअकासक अगम-अथाह संसारमे \nअवारा जकO घुमिनहार हम मेघ, \nआ तॲ जमीनपर एकैठाम िहलैत-डोलैत रहए बाली \nहिरयर-हिरयर छोटकी दूिभ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n78 \n \n \n  \nबरखा बिन एबौ तोरा लग आ बना लेबौ \nहीत-मीत अपन इछामे िभजा कऽ \nरिच-बिस जेबौ तोहर हिरयरीमे चुप-चाप \n \n  \nहम रहबौ तोरा लग अनिचMहार बिन कऽ \nजे िकयो अलग नै कऽ सकए हमरा तोहर हिरयरीसँ \n \n  \n( मूल िहंदी किवता \"बादल और दूब\" केर भावानुवाद) \n \n  \nअनहद  आ पहली बार  क संपादक   \nसंपक;-- मोबाइल: 09450614857, ई मेल- santoshpoet@gmail.com  \n  \n2 \nिदनेश रिसया \nगजल \nकनकनीमे ठरल पाइन इMहेर नै भ जाइ । \nगिरबक घरमे कही कतौ भोर नै भ जाइ ।। \nमुह त िसबक रखनैये छै सोसकसब, \nिसयल मुह फेरसं कही जोर नै भ जाइ । \nएक सOझ भुखले रहै िछ िमता अखनो हम, \nिधयापुताक दशा देख मनकही अघोर नै भ जाइ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n79 \n \nअपन बात राखैयोके hवतMxता नै देखै छी, \nhवतMxताले माहु◌ुरसन कही ितलकोर नै भ जाइ । \nयान देबै यौ गौँवासब रिसयाके बात पर, \nमेहनतके फल फेरो कही घरक चोर नै ल जाइ । \n  \n3 \nसुकोसुत  िशिशर \nबाउर, दिड़भंगा. \n  \nफूइस  बाजी त' वó  खसMता \n  \nबMहन  तऽर  रहल  ने गुजर-बसर \nलेब  सपत  की ? भेल  छगुMता. \nजाने जगरनाथ, देह  छुबै छी, \nफूइस  बाजी तऽ  वó  खसMता ! ......१ \nिसरागु छल  िचनबारक  आगू, \nरोज  िनपैत  छल  घर  भगवMता \nपनही उतािर,ओलतीए  रािख, \nबैसी ओसार  टाट  लगMता ! .............२ \nसkगा िपयाउज  , लसूनक  पा \nबाड़ी केर  लंका तैयार  तुरMता. \nसH: कूटल  , तखनिह  फटकल \nसुआदी चूरा होइछ  सेहMता ! ...........३ \nबेरहट  आँगन  , जलखइ  दलान       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n80 \n \nकलौ कतए  निहं तकर  ठेकान \nफु¬ी थार, संगे सभक  बैसार \nबरसे िसनेह  , पसरे परस¯ता ! .......४ \nठेिल-ठेिल  झुटकी िकत  िकत  खेली \nकिरया - झुeमिर  मोन  घुमMता . \nिदने कोटपीस, राित  पचीसी \nजीतब  िसखेलक  गोिध  भगवMता ! .....५ \nगपक  खेती , अ¬ुआक  ली \nबेस  अगी लुी लगMता, \nआगू बढ़ैत  देिख  देह  जरैत \nमारैत  िछटकी निहं देर  लगMता ! ........६ \nउकसाएल  बाती ढुनमुन  काकी \nउकिट  के पुरखा गािर  पढ़Mता, \nनुनू कहिथ  पुिन  माथ  हँसोिथ \nिसनेह  केहन  भगवाने जनता ! ...........७ \nडायनक  शूल, देवी केर  फूल \nभगत  भगाबे कलेश  अनMता, \nब¨ा चलै, चौरठ  लिठयाय \nपंचैती झट  Mयाय  करMता ! ................८ \nखढ़-पुआर, गोरहा-गोइठा \nचेरा-सुTठी जखन  सठMता       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n81 \n \nकोड़ो-काठी , हरौतक  लाठी \nहोम  जराठी चुि¬  जरMता ! ...............९ \nमूजक  मौनी,पौती सॴिकक \nकोहबर,कोठी, सामा, चकेवा \nताड़क  िबयैन. खजूड़क  पिटया \nसुजनी,कथरी कला अनMता ! ............१० \nसाउस-ससुर  सु¯र  सार  पँिजयार \nसािर-सरहोिजक  देिख  लवणता \nिबसरे सुध-बुध,संसारक  सभ  दु:ख \nसासुरक  सुख  भोगल  जे कMता ! .........११ \n  \nबMहन  तऽर  रहल  ने गुजर-बसर \nलेब  सपत  की ? भेल  छगुMता. \nजाने जगरनाथ, देह  छुबै छी, \nफूइस  बाजी तऽ  वó  खसMता ! \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.सृजन  शेखर  'अrेय'- दूटा किवता २.िहंदीक विरs किव मंगलेश डबरालक सातटा किवता- मैिथली अनुवाद \nिवनीत उ[पल nारा \n  \n१ \nसृजन  शेखर  'अrेय'- दूटा किवता       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n82 \n \n१ \nगीत  सँ पिहने  \nशÃद  छऽल  चुप \nIकाश  सँ पिहने \nअMहार  छऽल   ..... \n  \nसमय  भािग  गेल \nसमय  भािग  रहल \nसमय  आगू एै \nसमय  सँ पिहने  \nसमय  छऽल  ..... \n  \nिक  िक  ने केलॱ \nिक  िक  ने भेलॱ \nसमिट  निहं सकलॱ  \nएक  मुÙी िजनगी \nिजनगी सँ पिहने \nसOस  छऽल  .... \n  \nअMहार  भेल  मंच  पर \nचिल  रहल  तमाशा \nनािच  रहल  नटुआ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n83 \n \nटूटल  ताल  ताशा \nमेला सऽ  पिहने \nबजार  छऽल  ...... \n  \nकतैऽ  तऽ  मरतैऽ \nमरतैऽ  तऽ  कतैऽ \nतकतैऽ  तऽ  भेटतैऽ \nदेखतैऽ  तऽ  बुझतैऽ \nचलय  सऽ  पिहने \nकल  छऽल  ...... \n  \nआगू सऽ  बिढ  गेल \nआगू सऽ  िबका गेल \nरिह  गेल  से रिह  गेल \nगाड़ी जकर  छूिट  गेल \nसपना सऽ  पिहने \nअइंख  छऽल  ...... \n  \nबात  िक  हेतै \nमुँह  जे नय  खुजतै \nठाढ़  कोना रहतै \nडोरी जे टूटतै       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n84 \n \nअंत  सऽ  पिहने  \nआिद  छऽल  ..... \n  \nमािटक  मुत \nपािन  िबनु फाटैत \nमािटक  मुत \nपािन  छू भखरैत \nमािट  सऽ  पिहने \nमािट  छऽल..... \n  \nभ^ट  नय  भेलै \nभीड़  छलै बहुत \nिक  नय  पेलै \nजदी छलै बहुत \nIेमी सऽ  पिहने  \nIेम  छऽल  ..... \n  \n२ \nहऽम  कनी तमसएऽल  छी \nिन¯  टूटल  अखने त¾ ओंघाएऽल  छी \n  \nकेलॱ  बहुत  hवOग  भऽ  गेलॱ िनल;ज         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n85 \n \nदेखलॱ मुँह  एना म^ त^ कनी लजायल  छी \n  \nछोड़ू ओिह  बात  के दोसर  कोनो बात  क \nटािर-टािर  एिहना सच  िबसराएऽल  छी \n  \nचलब  ने अनिचMहार  बाट  अMहार  राइत \nडिर-डिर  एिहना डरे नुकाएऽल  छी \n  \nबिच-बिच  के चलैत  रहलॱ िजनगी भिर \nसहेजलॱ ने ए¹हु सOस  त^ खिलयाएऽल  छी \n  \nिलखैत  रहलॱ जािह  हाथ  सऽ  जाली ख़त   \nउसरै ने पुTय  काज  त¾ कँपकपाएऽल  छी \n  \nमOगैय  के अिछ  आदत  खोललॱ ने बंद  मुÙी \nदै के बेर  त^ कनी िहचिकचाएल  छी \n  \nहँिस  ने पेलॱ कािन  ने पेलॱ बनलॱ बुिधयार \nिवदा के बेर  त^ आय  नोरे नहाएल  छी \n  \nिजनगी के दhतावेज़   \n२ \nिहंदीक विरs किव मंगलेश डबरालक सातटा किवता           \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n86 \n \nमैिथली अनुवाद िवनीत उ[पल nारा \n1.  कमरा \nअिह कमरामे सपना आबैत छै \nलोक पहुंच जाइत छै \nदस या बारह बरखक उõमे \n  \nएतय फश; पर बािरश िगरैत छै \nसुतल मेघ मंडराबैत छै \n  \nरोज एकटा पहाड़ किन-किन \nअिह पर टुटैत छै \nएकटा जंगल एतय अपन पात खासबैत छै \nएकटा धार एतौका िकछु सामान \nअपना संग बहा के लअ जाइत छै \n  \nएतय देवता आ मनुख लखाह देत छै \nनuगर पइर \nफाटल कपड़ामे घुमैत \nसंग-संग घर छोडैक सोचैत.   \n(1989  मे रिचत ) \n \n \n  \n2. \nबाहर        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n87 \n \n  \nहम दरवजा बन के देलहुं \nआ किवता िलखैक लेल बैसलहूं \nबाहर हवा बिह रहल छल \nहका इजोत छल \nबािरश मे एकटा साइिकल ठाड़ छल \nएकटा बचा घर घुिर रहल छल \n  \nहम किवता िलखलहूं \nजािह मे हवा नै छल इजोत नै छल \nसाइिकल नै छल बचा नै छल. \n(1990  मे रिचत ) \n  \n3.  िलखल चलल जाइत छलहुं \n  \nआिखर हम देखलहुं जे hxी कतेक यातना सिहत अिछ. नेना सब अनेरवा जेना घुमैत अिछ. सखा-संबंधी सब \nहमरा सं गप करब बेकार बुझैत अिछ. बाप बुझलक जे आब हम शायद किहयो हुनका िच¨ी नै िलखब. \n  \nहमरा की छल एकर सबहक पता \nहम िलखल चलल जाइत छलहुं किवता. \n(1988 ) \n \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n88 \n \n4.  उeमीद  \n  \nआंिखक इलाज करबैक लेल जायत \nबाप सं दस डेग आगू चलैत छी हम   \nआंिखक इजोत घुरय के उeमीदमे \nबापक आंिख चमकैत छै उeमीदसं \n  \nओिह चमकमे हम हुनका लखाह दैत छी \nदस डेग आगू चलैत. \n(1989)  \n  \n5. अपन अिधकार  \n  \nजखन इजोत भेल \nछuह लखाह देलक \nअपनासं पैग लखाह देलक \nअपन अMहार.  \n(1991  मे रिचत ) \n  \n6. पहाड़ छिथन  \n  \nओ नीक पहाड़ छिथन \nपसरल िनमkन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n89 \n \nपहाड़ पर \nआबैत छै नीन. \n(1988  मे रिचत ) \n  \n7.   एहन काल  \n  \nजेकरा लखाह दैत नै \nओकरा कोनो बाट नै लखाह दैत अिछ \nजे नuगर अिछ ओ को नै पहुंच सकैत अिछ \nजे बहीर अिछ ओ जीवनक धeम नै सुिन सकैत अिछ \nबेघर कोनो घर नै बनाबय अिछ \n  \nजे बताह अिछ ओ नै जाइन सकैत अिछ \nजे ओकरा की चािह \nई एहन काल अिछ \nजे िकयो भी भअ सकैत अिछ आMहर, नuगर \nबहीर बेघर बताह. \n(1992)  \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.राजदेव मTडल - िशशुक hवर २. जगदीश Iसाद मTडल - पाइक मोल  \n१       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n90 \n \nिवदेह समानाMतर सािह[य अकादेमी पुरhकार  २०१२  मूल पुरhकार सं \"अeबरा\" ( किवता संÏह ) लेल  सeमािनत  ­ी \nराजदेव मTडल क किवता \nिशशुक h व र \nब¯ परसौित  घर  \nिच िच आइत िश शुक h वर \nिन कलैत सुगM ध  \nमM द–मM द  \nशािM त मे h पM द  \nमधुर आवाज  \nसजौने साज  \nकनैत बारe बार \nखोलत अनM त संभावनाक दुआर  \nबनत िन त-नूतन िस रजनहार  \nऐ हेतु होए एहेन आधार  \nबढ़ै बुिध , िव वेक, िव चार  \nत[काल चाही सुराक ढाल  \nदेखू पाछू नचै छै काल  \nलेने छै वएह पुरना जाल  \n«M दन h वर पुछै सवाल  \n“की हरण कऽ सकब अहO हमर दुख  \nदेख रहल छी घातीक ख  \nतािक  सकब अहO िच M हल मुख  \nहएत कोनो मनु¡ खे सन मनु¡ ख?”  \n२.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n91 \n \nिवदेह समानाMतर सािह[य अकादेमी पुरhकार  २०१ १ मूल पुरhकार सं \"गामक िजनगी\",  लघु कथा \nसंÏह  लेल  आ २०१२  बाल सािह[य पुरhकार  - “तरेगन ”बाल Iेरक िवहिन कथा संÏह  लेल आ  २०१४ बाल \nपुरhकार  \"नै धारैए \" बाल उपMयास  लेल सeमािनत  ­ी जगदीश Iसाद मTडल क किवता \nपाइक मोल  \n  \nपाइ -पाइक दुिनयOमे \nपाइ -पाइक मेला लगल छै।   \nभाय साहैब अपनो किहयौ \nकोन पाइक संग िजनगी छै।  \nपाइ -पाइक ... । \n  \nएक पाइ खगता मेटबै \nदोसर खगता बढ़बै छै।  \nरस -कस करैत दुनू \nसंगे-संग चलैत रहै छै।  \nपाइ -पाइक ... । \n  \nजिहना पाइ उधार िजनगीक  \nतिहना पार उधार लगबै छै \nनजैर -नजैरक खेल खेिल  \nपाइ दोh ती करैत चलै छै।  \nपाइ -पाइक ... । \n  \nपाइ ने किहयो िजनगी हेतै \nमुदा िजनगीक करमी बनबै छै।  \nकम;क करमी करनी जिहया \nफल िजनगी पबैत चलै छै।  \nपाइ -पाइक ... । \n  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतjय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nबालानu कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथली भाषा सeपादन पाÊय«म        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n92 \n \nभाषापाक  \nडॊ शिशधर कुमर - िकछु सिचx बाल किवता \n  \nगड़ (बाल किवता)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n93 \n \n \n  \nपैघ िचड़ै  -  िच¬ोिरसँ  नeहर,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n94 \n \nया   बड़का   िच¬ोिर   बुझू । \nछी “गड़” - जँ नाम चए निह, \nतँऽ  “बड़का  िच¬ोिर”  कहू ।।* १ \n  \nचा÷ुर* २  छै  मजगूत   ततेक, \nखरहहुक¸  धएने  उिड़  भागैछ ।* ३ \nिकछु  Iजाित    तँऽ  चा÷ुरमे, \nसOपहुक¸  धएने  उिड़   भागैछ ।।* ४ \n  \nओ िच¬ोिर जेकO निञ किहयो, \nभागैछ   लोलमे  दािब िशकार । \nए¹िह कुल,  अMतर तइयो छै, \nिभ¯ दुहुक िकछु छै बेबहार ।।* ५ \n  \nबहुिवध गड़,  िशकारहु बहुिवध, \nअपन - अपन छी जीहक चाट । \nिचड़ै - छोट,  खरहा  तँऽ   छैहे, \nककरो िIयगर सOप िक माछ ।।* ६       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n95 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n96 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n97 \n \n \nसंकेत आ िकछु रोचक तéय  - \n* १ - गड़  (EAGLE) , िच¬ोिर  (KITE)  आ िकछु बाज  (ACCIPITRINE HAWKS / TRUE \nHAWKS)  - तीनू ए¹िह कुलक  (FAMILY - ACCIPITRIDAE)सदhय िथक त¸ तीनूमे बहुत िकछु \nसमानता अिछ । समानता रिहतहुँ तीनूमे बहुत िकछु िविभ¯ता अिछ आ तीनू तरहक िचड़ै केर अपन िकछु \nवैिशº¼य अिछ जकरा आधार पर मैिथलीमे, संhकृतमे आ िहMदी - अंÏेजी आिद भाषासभमे तीनूक अलग - \nअलग नाम देल गेल अिछ । एिह ठाम जािह िशकारी िचड़ैसमूहक¸ गड़ मानल गेल अिछ तकरा भारतक \nआनो बहुत रास पी वैrािनकसभ गड़िह मानैत छिथ । गड़क वण;न िहMदू धम; ÏTथसभमे िकिछ \nिमथकीय कापिनक hवपक होयबाक कारण¸ िकछु लोक एकरा गड़ निञ मानैत छिथ आ तािह तरहक \nलोक एकरा “बड़का िच¬ोिर ” किह सकैत छिथ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n98 \n \n* २ - चा÷ुर = प¦ा = CLAW  (यHिप  “चा÷ुर” शÃद केर शािÃदक अथ; चािर आ÷ुरसँ बनल मुÙी hवप भेल \nआ “प¦ा” माने पOच आ÷ुरसँ बनल, तथािप दुनु केर सामाMय िढ़ hवपक अथ; ए¹िह अिछ − \nअंÏेजीक  CLAW  केर अथ;मे ।)  \n* ३ - गड़क चा÷ुर बड़ मजगूत होइत अिछ । त¸ ओ अपन िशकारक¸ अपन चा÷ुरमे दािब उिड़ जाइत अिछ \n− निञ िक िच¬ोिर जेकO लोलमे दािब कऽ । ओकर चा÷ुरक पकिड़ एतेक शि¡तशाली होइत अिछ िक ओ \nकएक बेर खरहाक¸ सेहो अपन चा÷ुरमे पकिड़ कऽ बहुत फुतßसँ उिड़ जाइत अिछ । \n* ४ - गड़क िकछु जाितसभ  (\nCircaetus  spp.,  Terathopius  spp. &  Spilornis  spp.  ) तँऽ सOपक \nिशकार करबामे मािहर होइत अिछ त¸ अंÏजीमे एकरासभक¸ सपmTट ईगल  (SERPENT EAGLES)  कहल \nजाइत अिछ । िवbमे गड़क करीब सािठ टा जाित  (60 SPECIES)  पाओल जाइत अिछ जािहमेसँ \nअिधकuश यूरेिसया (यूरोप व एिसया) तथा अि×का महादेशमे पाओल जाइत अिछ । \n* ५ - गड़क चा÷ुरक पकिड़ िच¬ोिरक चा÷ुरक  (CLAW)  पकिड़ केर अपेा बहुत मजगूत होइत अिछ \nजखिन िक गड़क लोलक  (BEAK)पकिड़ िच¬ोिरक लोलक पकिड़ केर अपेा बहुत कमजोर होइत अिछ \n। त¸ गड़ अपन िशकारक¸ चा÷ुरमे पकिड़ कऽ उड़ भागैत अिछ जखिन िक िच¬ोिर लोलमे । \n* ६ - सामMयतः सभ Iकारक गड़ अपनासँ छोट िचड़ै, छोट रीढ़धारी Iाणी (जेना िक - मूस, खरहा, \nखरगोश, लु¡खी आिद), छोट सिरसृप (जेना िक - िगरिगट, छोट सOप आिद) केर िशकार किरतिह अिछ । \nगड़क िकछु जाितसभ  (Circaetus  spp.,  Terathopius  spp. & Spilornis  spp.  ) सOपक िशकार \nकरबामे िवशेष मािहर होइत अिछ त¸ अंÏजीमे एकरासभक¸ सपmTट ईगल  (SERPENT EAGLES)  कहल \nजाइत अिछ । तिहना गड़क िकछु जाितसभक  (Haliaeetus  spp., &  Icthyophaga  spp.  ) िवशेष \nअिभिच माछ आ जलीय - पीसभक िशकार करबामे रहैत अिछ । \n  \nकयाणी कोशक अनुसार  - \nगड़ = एक पी = a kind of EAGLE  = Homraius bicornis  \nगड़ = एक पी = a kind of EAGLE  एिह ठाम धिर तँऽ ठीक अिछ पर  च  गड़ = Homraius \nbicornis  बात माMय निञ बुझना जाइत अिछ । \nHomraius bicornis  (syn.  Buceros bicornis  syn.  Buceros homrai  syn.  Buceros \ncavatus  syn.  Dichoceros bicornis ) वाhतवमे बड़का धनेश िथ क जकरा अंÏेजीमे GREAT \nHORNBILL / GREAT INDIAN HORNBILL / GREAT PIED HORNBILL  कहल जाइत \nअिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n99 \n \n[syn. = synonymous   to   =  पयaय  / पयaयवाची अिछ  ] \nिगÈ (बाल किवता) \n \n  \nबड़की  टा  केर  िचड़ै  िछऐ,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n100 \n \nआ पंखक  पैघ  पसार  छै ।* १ \nहेय दृिसँ  लोक  देखै  पर, \nओ¹र  बड़  उपकार  छै ।। \n  \nमुदaखौक  अशुभ  पिरचायक, \nपैघ   लहाश    आहार  छै । \nछोट  जीव  खरहा आ मूसक, \nसेहो  करैछ    िशकार  छै ।।* २ \n  \nमृत Iाणीक¸  खा  धरती केर, \nकरइत   ओ   िसंगार  छै । \nओकरा िबनु  धरती पर सॱसे, \nमृत  जीवक  अeबार  छै ।।* ३ \n  \nपिछला तीस बरखसँ  एिहठO, \nिगÈक  पड़ल  अकाल छै । \nछी अकाल केर मूल मनु¡खे, \nओकरे  करनी   काल  छै ।।* ४ \n  \nमृत गो महॴष बड़द तँऽ बूझू, \nभऽ गेल आब  जंजाल  छै । \nधार नदी ओ नहिर   बािढ़मे,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n101 \n \nसड़ैत  लहाशक  टाल  छै ।।* ५ \n  \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n102 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n103 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n104 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तéय  - \n* १ - िशकारी पीमे Iायः िगÈ सभसँ पैघ होइत अिछ । भारतमे मुयतः एकर पOच टा Iजाित पाओल \nजाइत अिछ - \n·        WHITE RUMPED VULTURE =  Gyps bengalensis  \n·        INDIAN VULTURE =  Gyps indicus  \n·        SLENDER BILLED VULTURE =  Gyps tenuirostris  \n·        HIMALAYAN VULTURE =  Gyps himalayensis  \n·        GRIFFON VULTURE / EURASIAN GRIFFON =  Gyps fulvus        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n105 \n \n* २ - ई िचड़ै Iाथिमक प¸ \nमुदaखौक  (SCAVANGER)  अिछ पर आव·यकता पड़ला पर मूस, खरहा, \nखरगोश आिद Iािणक िशकार सेहो करैत अिछ । त¸ एकरा मुदaखौक िशकारी पी (SCAVANGING \nBIRD OF PREY)  कहल जाइत अिछ । \n* ३ - िगÈ अपन समाजमे Iायः अशुभक पिरचायक मानल जाइत अिछ पर वाhतवमे ओकर एिह धरती पर \nबड़ पैघ उपकार छै । ओ मृत Iाणीक¸ खा कऽ एिह धरतीक¸ hवछ रखेत अिछ, एिह धरतीक िसंगार करैत \nअिछ, धरती पर महामारीक¸ पसरबासँ रोकैत अिछ । \n* ४ - पिछला तीस बरखसँ (सन् 1990सँ) भारत ओ नेपालमे िगÈक संया बहुत तेजीसँ घटल अिछ आ एिह \nठाम भेटए बला िगÈक जाितसभ िवलुत होएबाक कगार पर पहुँिच चुकल अिछ । एकर मुय कारण अिछ \nपोशुआ पशु (माल - जाल) केर बेमार अवhथामे सुई(INJECTION) केर पमे उपयोग होमए बला एकटा \nदबाई जकर नाम अिछ  \nDICLOFENAC SODIUM  । ई दबाई मवेशीसभक¸ बोखारमे, चोट लगला पर, \nघाव-घोषसँ दद; भेला पर देल जाइत छल । एिह दबाईक िकछु अंश मवेशीसभक शरीरक चबß ओ मuसुमे \nसि चत भऽ जाइत अिछ आ मुइलाक बाद  आहार ­ृंखला (FOOD CHAIN)  nारा िगÈक पेटमे चिल जाइत \nछल । एिह दबाईक¸ िगÈ निञ पचा पाबैत छल आ ओकर त[काल Iभावसँ िगÈक आँत आ आन अंगसभमेसँ \nर¡त  ाव  (INTERNAL BLEEDING / HAEMORRHAGE)  होमए लागैत छल जािह कारण¸ िगÈक \nमृ[यु भऽ जाइत छल । एिह तरह¸ मनु¡ख ओ माल - जालक लेल Iाणरक दबाई िगÈक लेल सHः \nIाणघातक भऽ जाइत छल । आब भारत, नेपाल ओ पािकhतान सरकार माल - जालमे एिह दबाई केर Iयोग \nपर रोक लगा चुकल अिछ आ ओकरा बदला MELOXICAM  दबाई Iयोग करबा लेल कहल गेल अिछ \n। MELOXICAM  िगÈक लेल घातक निञ अिछ । एिह IितबMधक बावजूदहु आँकड़ा कहैत अिछ जे \nचोरा-नुका कऽ गाम-घऽरमे DICLOFENAC SODIUM  केर Iयोग मवेशीपर एखनहु भऽ रहल अिछ । \n* ५ - पिहने मृत मवेशीसभक¸ (खास कऽ िहMदूलोकिन nारा मृत गाएक¸) गामसँ बाहर चऽरमे छोिड़ देल जाइत \nछल जकरा िगÈक झुTड िकछुए कालमे खा जाइत छल पर आब से निञ भेलासँ बहुत समhया भऽ गेल \nअिछ । \nिवशेष  - िहमालयी िÏफॉन िगÈ ऊँच पव;तीय ेxमे होयबाक कारण आ संगिह अपन िकछु िविश शारीिरक \nमताक कारण¸DICLOFENAC SODIUM  केर दुºIभावसँ सबसँ कम Iभािवत भेल । भारतमे पाओल \nजाए बला शेष सभ िगÈक Iायः िननानबे Iितशतसँ बेशी ( > 99 % )  संया समात भऽ चुकल अिछ आ आब \nओ िसफ; संरित hथानिह पर बOचल अिछ । \n  \nिच¬ोिर या ची¬ (बाल किवता) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n106 \n \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n107 \n \n \n  \n  \nपएर छोट मजगूत पंख छै,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n108 \n \nमुदaखौक     िशकारी । \nपर सामाMय ई एकर प छै, \nई   तँऽ    सवaहारी ।।* १ \n  \nलाल पीठ िच¬ोिर ÜािÝणी, \nआन   छै  भूरा-कारी ।* २ \nआँिख एकर बड़ तेज होइछ त¸, \nई छै कुशल िशकारी ।। \n  \nसधल  उड़ान  भरैछ  िचड़ै ई, \nमारैछ  द  झप¨ा । \nभरल हाटमे िबनु टकरएने, \nमuसु लऽ भागै प¹ा ।।* ३ \n  \nभागैत काल मuसुक¸ ओ तँऽ, \nलोलिहमे  पकड़ै   छै । \nपएर ओकर कमजोर होइछ त¸, \nलोलिहसँ  झपटै  छै ।।* ४ \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n109 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n110 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n111 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n112 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n113 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तéय  - \n* १ * ४ - गड़क अपेा िच¬ोिरक चा÷ुर बहुत कमजोर होइत अिछ जखिन अपन वजनक अनुसार¸ ओकर \nलोल बहुत मजगूत होइत अिछ । त¸ ओ अपन िशकारक¸ अपन लोलमे दािब उिड़ जाइत अिछ − निञ िक \nगड़ जेकO चा÷ुरमे दािब कऽ । ई ओना तँऽ  सवaहारी पी(OMNIVOROUS BIRD)  अिछ आ समय \nपड़ला पर िकछुओ खा लैत अिछ पर  च मुय पेण ई  मुदaखौक िशकारी िचड़ै (SCAVANGER \nRAPTOR / SCAVANGINGER RAPTOR BIRD)  अिछ । \n* २ - िगÈ, गड़, िच¬ोिर आ बाज − ई सभ शÃद hवयंमे वैिवयपुण; अिछ तथा कोनहु एक जाितक िचड़ै \nकेर बोध निञ करबैछ अिपतु कतेकहु जैववैrािनक वंश ओ जाितसभक  (BIOLOGICAL GENERA &  \nSPECIES)  समूह केर पिरचायक िथक । िच¬ोिर शÃदसँ \nमाइिवनी (MILVINAE),एलािननी  (ELANINAE)  आ परिननी (PENINAE)  नामक तीन टा उपकुल  (3 \nSUBFAMILIES)  केर सदhय जाित-Iजाितसभक बोध होइत अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n114 \n \n·        माइिवनी (MILVINAE)  उपकुल  (SUB  FAMILY)  केर सदhय मँझलुका आकारक िशकारी \nिचड़ै अिछ पर िच¬ोिर समूहमे सभसँ पैघ होइत अिछ । ई बेशी समय आकाशमे मँड़राइत \nरहैत  (HOVERING)  अिछ − एक ऊँचाई तक उड़लाक बाद गु½डी (Eng. - KITE,िहMदी - \nपतंग) जेना हवामे उिधयाइत रहैत अिछ − त¸ अंÏेजीमे एकरा मँड़राईबला या उिधयाईबला \nिच¬ोिर  (HOVERING KITES)कहल जाइत अिछ । एिह तरहक पिरíमण ओ सeभवतः मृत-\nIाणीक खोज लेल करैत अिछ । ललका िच¬ोिर  (RED KITE; \nMilvus milvus ), कारी-भूरा \nरंगक किरया िच¬ोिर  (BLACK KITE;  Milvus migrans ), क[थी-लाल रंगक ÜािÝणी \nिच¬ोिर(BRAHMINY KITE / RED BACKED SEA EAGLE;  Haliastur \nindus ) आिद इएह उपकुलक सदhय अिछ । िमिथलामे बेशीतर लोक इएह कुलक सदhयक¸ \nिच¬ोिर बुझैत अिछ वा कहैत अिछ । \n·        एलािननी (ELANINAE)  उपकुल  (SUB  FAMILY)  केर सदhय  िकछु छोट आकारक होइत \nअिछ । ई आकाशमे मँड़राइत निञ रहैत अिछ पर Iायः ऊँच गाछ पर बैिस िशकारक¸ ताकैत \nरहैत अिछ आ देखाई देला पर तेजीसँ उिड़ झप¨ा मािर िशकारक¸ लोलमे पकिड़ उिड़ भागैत \nअिछ त¸ अंÏेजीमे एकरा उड़एबला िच¬ोिर  (SOARING KITES)  कहल जाइत अिछ । एिह \nिच¬ोिरसभक आँिखक रंग लाल  (RED IRISH)  होइत अिछ आ देह केर वोदर \nभाग  (VENTRAL PART)  Iायः उजर रंगक होइत अिछ । छोट आकार, उजर रंग, \nमँड़रएबाक गुणक आभाव आिदक कारण¸ िमिथलामे Iायः एकरा बाज किह देल जाइत अिछ । \n·         परिननी (PENINAE)  नामक उपकुलमे (SUB  FAMILY)  शेष बचल िच¬ोिरसभ आबैत अिछ \n।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n115 \n \n \n \n* ३ - चाहे ओ कोनहु Iकारक िच¬ोिर हो (निञ िक गड़), पर ओकर उड़ान एतेक सधल ओ द होइत \nअिछ िक बहुत भीड़-भाड़बला हाट-बजारमे सेहो िबना कोनहु मनु¡खसँ टकरएने कसाईक दोकानपरसँ मuसुक \nटुकड़ी या माछ वा माछक कुिटया लोलमे दािब कऽ उिड़ भागैत अिछ । \nमैिथलीमे - ची¬ो = Abbreviated form of  िच¬ोिर \nकयाणी कोशक अनुसार  - \nिचलहोिर (िच¬ोिर ) = ची¬ , एक पी = KITE  = Falco chila        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n116 \n \nची¬   = िचलहोिर (िच¬ोिर ) =  KITE  \nिचलहोिर  / ची¬  = एक पी = KITE  एिह ठाम धिर तँऽ ठीक अिछ पर  च  िचलहोिर  / ची¬  = Falco \nchila  बात माMय निञ बुझना जाइत अिछ ।  Falco chila  बहुत पुरान शÃद िथक जे सव;माMय किहयो निञ \nरहल आ आब एिह शÃदक Iयोग íिमत करैछ, त¸ सव;था [याय िथक । \nपरबा या परेबा (बाल किवता) \n  \n \n  \nकेहेन  ई  िचड़ै छै ! \nिदनिहमे  उड़ै  छै । \nसOझ होइतिह देरी ओकरा बाट ने सुझै छै ।।* १ \n  \nपोशुआ  सेहो  छै । \nबनैया   सेहो  छै । \nबैिसतिह   सभ ठO ओ,  गुटर - गूँ करै छै ।।* २ \n  \nधूसिर कारी उजर । \nगद;िन नील हिरयर । \nभOित - भOित रंग,  मुदा ए¹िह िचड़ै छै ।।* ३ \n  \nIिशण पाबै छल । \nिचÙी पहुँचबै छल । \nउजराक¸  शािMतदूत,  जग   भिर  मानै छै ।।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n117 \n \n  \nपौड़की सिन लागै छै । \nपौड़की  ओ  निञ छै । \nपौड़की - िवपरीत ओ तँऽ, झुTडेमे रहै छै ।।* ४ \n  \nपौड़की  कुलक ओ । \nहिरयल कुलक ओ । \nमOसु लेल लोक खूब,  ओकरा  पोषै छै ।। \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०३ म अंक ०१ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०३)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n118 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तéय  - \n* १ - हमसभ देखैत छी जे सOझ होइतिह देरी पोशुआ परबा उड़ैत निञ अिछ जािहसँ अनुमान होइत अिछ जे \nसOझ भेला पर परबाक¸ देखाइ निञ दैत अिछ । वाhतवमे से बात निञ । परबा िवशुÈ \nिदनचर  (STRICTLY DIURNAL)  िचड़ै अिछ । ओकरा राितमे देखाइ तँऽ दैत छै पर ओ राित कऽ उड़ैत \nनिञ अिछ । ओ राितमे तखने उड़ैत अिछ जखिन िक ओकरा उछ¯र देल जाय अथवा िवशेष Iकारसँ \nIिशित कएल गेल हो । परबामे रंग िचMहबाक शि¡त होइत अिछ । ओ  पराबैगनी \nिकरण क¸ (ULTRAVIOLET RAYS)  सेहो आँिखसँ देिख सकैत अिछ । तिहना परबा अप­jय \nतरंग क¸ (INFRASONIC WAVES)  सेहो सुिन सकैत अिछ । मनु¡खक आँिख निह तँऽ पराबैगनी िकरणक¸ \nदेिख सकैत अिछ आ निहञे ओकर कान अप­jय तरंगक¸ सुिन सकैत अिछ । अMहारमे वा कम Iकाशमे \nपरबाक रंग पिहचानबाक शि¡त अव·य बािधत होइत अिछ । \n* २ - गुटर-गूँ = COOS / COOING SOUND \n* ३ - बनैया","size_mb":2.33,"has_text":true},"Videha 204.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 204.pdf","name":"Videha 204.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष< ९ मास १०२ अंक २०४ )\n  \n   \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गI  \n२.१.१.घनKयाम घनेरो - िकछु िवहिन कथा २.अमरनाथ झा, संRथापक, ‘वैदेही’, नई िदWली Yारा आयोिजत \nजानकी नवमीक मौका पर ग]धी दश<न एवं Rमृित सिमितक तaवावधानमे आयोिजत पिरचचc आ संगोdीमे वeता \nसबहक वeतgय- h]सिRijट आ अनुवाद: िवनीत उaपल  \n२.२.१.िवIाचmn झा “बमबम”,  िकछु qेम िवहिन कथा आ िकछु िवहिन कथा २. लघुकथा आ िवहिनकथा- \nतुलनाaमक िववेचन- मुrाजी \n२.३.१.राजीव कण<- िकछु िवहिन कथा २.राम सोगारथ यादव- सपना सपने अिछ-(िबहिन  कथा) ३. िदनेश \nरिसया- बीहिन कथा ४. नारायण मधुशाला- २ टा िबहिन कथा \n२.४.१.मलय नाथ िमu- २ टा बीहिन कथा २.जगदानmद झा ◌॒मनु॒- िकछु qेम बीहिन कथा ३. मुrाजी- िकछु \nqेम बीहिन कथा ४. अxदुर रyजाक- २ टा िबहैन कथा \n३. पI  \n३.१.१.qयास qेमीक िकछु किवता २.अxदुर रyजाक - कता आ गजल  \n३.२.राम सोगारथ यादव- िकछु किवता, गीत आ गजल \n३.३.१.qयास qेमी- िकछु गजल  २.िदनेश रिसया- गजल ३. नारायण मधुशाला- गीत ४.अशरफ राईन- गजल  \n३.४.१.संतोष कुमार झा- सुजनी िशWप  २. आशीष अनिचmहार- दू टा गजल ३. जगदानmद झा \"मनु\"- भिeत \nगजल आ किवता ४. yयोित चौधरी- हम छी }ोिभत  \n  \n४.बालान] कृते-डॊ शिशधर कुमर - िकछु सिच बाल किवता \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. िवदेहक पुरान       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िचकला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचक िलंक \nपर जाउ। \n \nVIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकcइव  \n  \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitt er  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \n \n \n \nसंपादकीय \nजेना की सभ गोटा जनै छी जे िवदेह २०१५ मे तीन टा िवशेष]क तीन सािहaयकारपर qकािशत केलक \nजकर मापदंड छल सालमे दूटा िवशेष]क जीिवत सािहaयकारक उपर रहत जइमे एकटा ६०-७० वा ओइसँ \nबेसी सालक सािहaयकार रहता तँ दोसर ४०-५० सालक ( मैिथली सािहaयकार मने भारत आ नेपाल \nदूनूक)। ऐ iममे अरिवmद ठाकुर ओ जगदीश चंn ठाकुर \"अिनल\"जीपर िवशेष]क िनकिल चुकल अिछ। \nआगूक िवशेष]क िकनकापर हुअए तइ लेल एक मास पिहनेसँ पाठकक सुझाव मगल गेल छल।   पाठकक \nसुझाव आएल आ ओइ सुझाव अंतग<त िवदेहक िकछु अिगला िवशेष]क परमेर कापिड़, वीरेmn मिWलक आ \nकमला चौधरी पर रहत। हमर सबहक qयास रहत जे ई िवशेष]क सभ जनवरी ओ फरवरी २०१७ मे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nqकािशत हुअए मुदा ई रचनाक उपलxधतापर िनभ<र करत। मने रचनाक उपलxधताक िहसाबसँ समए ऊपर-\nिनचा भऽ सकैए। सभ गोटासँ आह जे ओ अपन-अपन रचना ३१ िदसबर २०१६ धिर \nggajendra@videha.com पर पठा दी।  \n  \nऐ रच नापर अपन मंतgय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गI  \n  \n२.१.१.घनKयाम घनेरो - िकछु िवहिन कथा २.अमरनाथ झा, संRथापक, ‘वैदेही’, नई िदWली Yारा आयोिजत \nजानकी नवमीक मौका पर ग]धी दश<न एवं Rमृित सिमितक तaवावधानमे आयोिजत पिरचचc आ संगोdीमे वeता \nसबहक वeतgय- h]सिRijट आ अनुवाद: िवनीत उaपल  \n२.२.१.िवIाचmn झा “बमबम”,  िकछु qेम िवहिन कथा आ िकछु िवहिन कथा २. लघुकथा आ िवहिनकथा- \nतुलनाaमक िववेचन- मुrाजी \n२.३.१.राजीव कण<- िकछु िवहिन कथा २.राम सोगारथ यादव- सपना सपने अिछ-(िबहिन  कथा) ३. िदनेश \nरिसया- बीहिन कथा ४. नारायण मधुशाला- २ टा िबहिन कथा \n२.४.१.मलय नाथ िमu- २ टा बीहिन कथा २.जगदानmद झा ◌॒मनु॒- िकछु qेम बीहिन कथा ३. मुrाजी- िकछु \nqेम बीहिन कथा ४. अxदुर रyजाक- २ टा िबहैन कथा  \n१.घनKयाम घनेरो - िकछु िवहिन कथा २.अमरनाथ झा, संRथापक, ‘वैदेही’, नई िदWली Yारा आयोिजत \nजानकी नवमीक मौका पर ग]धी दश<न एवं Rमृित सिमितक तaवावधानमे आयोिजत पिरचचc आ संगोdीमे वeता \nसबहक वeतgय- h]सिRijट आ अनुवाद: िवनीत उaपल \n  \n१ \nघनKयाम घनेरो - िकछु िवहिन कथा \nबीहिन कथा \n----------------  \nआवारा के ? \n--------------- \n--  रे भिठयारा जक िकए िठिठआइत छ¢ ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n--  आइ छोड़बौ नइ ! \n--  आ, आ ने रे ? पकड़ ने रे ! आंगी खोल, रभस कर ! आ ? आ ? \nदेखहक हउ लोक सभ ! उmटे भागल जाइ छै । आ ने रे ? \nछेछड़पनक अंत आब भ' रहल छैक । \nछॱड़ी - मौगी राखब पु¦खक बुा सँ बाहरक बात ! इ बातक §ान Rीमे पोखगर भेलैक अिछ ! \nबीहिन कथा \n----------------  \nपैरबी \n-------- \nिमिडया सिहत सभ केओ लखना बाबा क¨ संत मानै छइ । लाखोमे भeत छिmह । लखन बाबा गु¦ िश}ा \nसेहो दैत छिथmह । \nहाजरी दरवारमे लगाओल । गघिमसन भीड़ । चािर घंटा लगलै भीड़ उसरैमे । लखन बाबा चेला सँ \nपुछलिथ - \n--  ओ के ? \n--  गु¦ िश}ा लेल आतुर छिथ । \n--  पठाबह ! \nqणाम कयलाक बाद नxबे िडी कोण पर ठाढ़ रही िक लखना बाबा हुड़कलाह - \n--  सोझ सँ ठाढ रहू ? \n--  अह संत नइ छी ! \n--  तँ की छी ? \n--  कथा वाचक ! \n--  से कोना ? \n--  संत हुड़कै निह छिथ ! \n--  आइ सँ हमर उरािधकारी अह ! \n--  इ संभव निह । \n--  तखन  ? \n--  मीिडया क¨ सोझ सका« जे अह संत निह छी ! \nबाबा आसान तर सँ सोनाक मोटका चेन िनकािल पिहरबैत बजलाह - बचा, §ानी छह! परख छह !! \nबीहिन  कथा \n----------------  \nखWलास        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n----------- \nिपछला मड<र सफल रहलैक । पछाित बिलqदान हो । छागरक Rनान पोखिर सँ करा अनने छल । \nपंिडतजी मंोचारण qारभ कयलाह । छागरक देह भुलकलैक । कसैया हंसल - खुश । ता मे छागर \nनागिर झाड़ने छल आ कसैयाक आँिखमे िकछु गिड़ गेलै । \n-- भाई ! खWलास । जxबार हंिफयाइत बाजल । \nभीमा ई बात सुिनते ठाढ़ भ' गेल आ पंिडतजी क¨ आदेश दैत बाजल \" छागर क¨ Rवतं क' िदयौ ! \n--  िकए यौ ? \n--  मनुख छोिड़ आन जीवक बध ब¬ड झंझिटयाह अिछ । \nपंिडतजी भीतर सं डेरा गेलाह । \nबीहिन कथा \n----------------  \nपेटक अँटकर   \n----------------- \nचूड़ा-दहीक आड<र क¨ बैरा िन­पािदत क' चुकल छल । हरी बाबू िकए िबलंब करताह - मुदा ढकार निह \nभेलिन तँ सशंिकत भ' उठलाह । हाक देलिथन \n--  रमुआ दौगल आयल । \n--  साफ - साफ बता, डंडी मारने छल® आ िक नइ  ? \n--  हािकम ! अइ होटलक दस ¦म हमर िजमा छै । डंडी मारबै तँ अफिर नइ जेबै ! \n--  मतलब, हम फूिस बजै छी ? \n--  से कह कहै छी ! एक बेर फेर सँ अँटकर लगा क' देखितएक  ? \n--  हमर पेट क¨ उकटब¢ ? \n--  कRटमर तँ हमर सभक भगवान् छिथ  ? भगवानो सँ लोक कहूं उकटा - प®ची कयलक अिछ ! \n--  होिशयार छ¨ ? \n--  होिसयारी तँ कRटमर िसखबै छै ! मुदा कRटमर नइ जनै छै जे दोसरक ईमान ओकर पेटक अनुसारे रंग \nनिह बदलै छै ! \nरमुआ क¨ ग°ा पकिड़ हरी बाबू बैसोलिmह - िचWड वाटर चाही, अनब¢ ? \nिकए नइ ! रमुआ क¨ आब जा क' िदमाग हWलुक भेलै । दौगल ±ीज़ बाला हrा िडस । \nबीहिन कथा \n---- ------------  \nqेम पेसगी \n----------------       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \nस®य] िबना ..., स®य] ले ...., स®य] - बाक बr । फेर शु« वैह स®य] भइल ...। \n--  हे रौ मच¦आ ! चुjप भेल® िक उिठयौ ? \n--  तोरा की भेलौ गे बुिढ़या ? \n--  सैय] माने बुझै छ¨ ? \n--  हँ गइ ! किनय हेतै तँ हमरा कहतै स®या ! \n--  तँ तॲ िकए अनघोल कयने छ¨ ? \n--  तॲ की बुझबी ? ओकरे स]ती कहै िछयै, गबै िछयै । \n--  िनल<yजा ! लोक की कहतौ ? \n--  लोक एकरा qेम पेसगी कहतै ! \n--  भगलह िक  ? जो सूत ग' ! \nहािर क' बुिढ़या अपन हrाक केबाड़ िभड़ा लेलक । \nबीहिन कथा  \n-----------------  \nसमुदाय  \n----------- \nिवधायक बाला एलेeशनमे दुएटा नामक चचc रहैक । िमसर आ इदरीस । मनुeखमे अतेक सोझमतुआ निह \nदेखल । ओना काि´ भॲट खसाओत लोकसभ ! साइत थािक गेल हेतैक । \nनबो नाथ आ मोह नाथ चललाह भॲट खसाब  ' । \n--  नबो, तॲ ककरा भॲट देबहक़  ? \n--  भैया ! िमसर तँ निह जीत रहल छैिथ ! \n--  हमरो सैह लगैए ! \n--  तखन  ? \n--  िठकेदािरओ बैिसए गेल छह । एिह \nबेर इदरीसबा क¨ hाई करबहक  ? \n--  इछा तँ होइए मुदा मोन छ - प]च  ? \n--  से िकए  ? \n--  िमंया छै ने ! \n--  अपन काज ककरा सँ सुतरतह  ? \n--  से तँ इदरीसबे सँ । छठा धिर संगे पढ़ने अिछ ! जीतल तँ बाह - बाह ! \n--  अहक धम< की कहैए  ? \n--  धम<क चच< केलह तखन सुनह :       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nवैतरणीक पार करबा लेल बाट एखनोधिर फोर लेन निह भेलैक अिछ । वैह एकपेिड़या । समुदाय िविभr छै \nमुदा बाट वैह छै आ रहतै ! \n  \nबीहिन कथा  \n-----------------  \nधुyज़ा \n--------- \nअरािड करबामे अxबल अिछ सोनमा । अपन बँसिब°ी छैक । जखने मोन भेलै दूटा ब]स कािट लाओत आ \nछेकम छेका शु« ! \nसोनमाक िपी क¨ साहस निह भेलै जे िकछु किहतैक । तबो बाजल \n--  ब]स उपटेला सं फायदा हेतौ ? \n--  तँ दोसरा क¨ घुसक' िदयै ? \n--  से तँ ठीके करय छ¨, िकछु - िकछु दोसरो काज कायल क'र ! \n--  कोन काज  ? \n--  िसिरफ अरािड सँ िडjलोमा केने हेतौ ? \n--  िकछु निह फुराइऐ ! \n--  अइमे सँ एकटा ब]स कात क' दही ? \n--  िकए  ? \n--  काि´ रामनवमी छै । धुyज़ा गडेतै । \n--  अछे ! हनुमानी झंडा अनलहक  ? \n--  हमर हाथ खाली छौ । \n--  हमरो तँ वैह हाल छह । \n--  तँ दोसर ब]स बेिच दे ? \nसोनमाक माथा ठनकलै । आब एिह सभ सँ काज निह चलत । ब]स उपिट जायत । \n--  क¶ा आब चलिलयह बबई ! \n--  िकछु देने जैत¢ ? \n--  अरािड बाला िडjलोमा छोड़ने जाइ िछयह । \nबीहिन कथा \n-----------------  \nिनरमा \n----------       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \nपोता तीनटा आम नेने छल । उ· पचम चढ़ल छलै । दुएटा हाथ - उबडुxब भेल छल । पुछिलएक - \n--  एकटा आम देबह  ? \n--  अंहुँ क¨ नइ देब आ रागिनयॲ क¨ निह देबै ! \n--  िकए  ? \n--  दुनु गोटे हमर बात निह मानै छी । \nता मे रागनी धमकिल । \n--  एकटा हमर, एकटा बाबा क¨ आ बकी तोहर ! \n--  छु क' देख  ? द]ते निह कटिलयौ तँ ? \n--  बाबा ! नइ देतौ । \n--  जाय दही, खाय दही ! \n--  थमह ने बाबा ? उपाय करै छी ! \nरागनी आँगन गेिल आ एक लोटा पािन नेने आयिल । लोटाक पािन घॲकैत छिल । पोता पुछलकै \n--  लोटामे की छौ ? \n--  तोहर करेज । \n--  नइ गे अइ मे फेन छौ ! \n--  िनरमा देने िछयै, शु¸ िनरमा ! िनम<ल िनरमा । \n--  की करबही ? \n--  उघारे देह रह ने, ममी थूिर देतौ ? \n--  अत' बाबा छिथmह ! \n--  अछा ¦क तोहर िहरदे शु¸ आ िनम<ल करै िछयौ । \n--  कोना ? \nरागनी लोटमे हाथ िभजा िभजा ओकर छाती पोछैत रहलै ताधिर , जाधिर दुनु आम नुका क' बाबा क¨ देने \nरहैक आ लोटा ओंघरा देलकै । \n--  हमर आम  ? \n--  तोरे पलथी तर छौ ! \n--  ए¶ेटा ? \n--  िहरदे िनम<ल नइ भेलै ? \n--  अछे, एकटा आम बाबो क¨ िदयॱह  ? \nरागनी बाबा िदस तकलक आ आँिख मटका देलकै ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nबीहिन कथा \n-----------------  \nरeतदान  \n----------- \nभैया बोकारोमे नव घर लेलिन आ एिह लाथे भौजी सँ भिर पोख बितयाल रही । \n--  सुrर लगै छी ! \n--  धmयवाद ! ओना मुंह कान िच¶न अिछए । \n--  निह औ, धोती - कुतcमे ! \n--  ओ ! \n--  कबूला रहय िक जे पचासक उपर हयब तँ धोती धारण करब  ? \n--  नइ अइ ! सुनबामे आयल अिछ िमिथला राyय बनतै । \n--  ओइ राyयमे अहॴक धोती उिधयाएत की ? \n--  िमिथलाक पोशाक की हेतै ? गुनघुनमे छी ? \n--  िकए  ? \n--  नवतुिरया क¨ पिहराबा देखै निह िछऐ ! \n--  आप «पी भोजन, पर «पी uृंगार ! \n--  तँ अह जीmस िकए ने पिहरै छी ? \n--  से आब हेतै ? आब सािड़ए मे िजनगी किट जेतै । \n--  आब झोरामे एक सेट धोती, कुरता, दोप°ा आ पाग रखबाक िहRसक लगबै छी ! \n--  यैह पोशाकक धोषणा िमिथला राyय करत  ? \n--  परंपरा देखल जेतै तँ कँहु हमरे बात ने सच भ' जाय ! \n--  दुिवधामे िकए छी ? \n--  िडप¢ड मु»यमंीपर करै छै ने ? \nभौजी फेर घुिर िफर धोतीपर टकटकी लगोलिन आ पुछलिmह : \n--  पिहने सँ बेसी कफट< लगैत हयत  ? \n--  हँ अय ! देह से हWलुक जक । \n--  वाह ! \n--  लेिकन एकटा अवगुण छइ, अइ मे फक छै । \n--  से तँ परपरा िनमाहैमे लोक चािर फक छै । \n--  फक बाटे मछर खूब खून िपबैए । \n--  परपराक नाम पर िकछु तँ रeतदान क«  ? \n--  बेस ! चाह िपयाउ ।         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n--  िकए ने ! \n--  सझ पड़लै, आब रeतदान Rवतः होइत रहतै ! \nबीहिन कथा \n----------- -----  \nिदयाद - ताप  \n-------------------- \nघूरन झाक आँगन टोलमे सभ सँ नमगर आ चौड़गर छैक मुदा बीचमे टाट लागल । \nतीन बरखक बाद आइ टाट भोरे उजािर देने छलैक तँ पूरन क¨ करेज सुप सनक भेलैक । संताप रहैक ! \nघूरन झा लगले तीनटा खािध खुिन सस लेलिmह तँ फेर पूरन झाक मोन किसया गेलिन - पुछलिथmह \n--  ई की केलह ! आबो िदयादी ताप कम निह भेलह  ? \n--  भेल तखनिह ने टाट उजािर देिलए ! \n--  तखन ई खािध  ? \n--  भैया ! िदयादी ताप कम आ सूय<क ताप क¨ धुyज़ा लहरै छै । \n--  एिह खािधमे की करबहक  ? \n--  काि´ए तीनटा आम गाछक बेना  \nद' आयल छलहुँ, आइ अनबै । \nपूरन झा अपन टीक सोझरबैत मुRकैत छलाह - टाट रगड़क qतीक छल । \n(पयcवरण िदवस) \nबीहिन कथा \n----------------  \nकट  \n-------- \nरमण निह रमण बाबू कह' पड़त ! भैयाक सार िथकाह । दािल सुड़काहा । हम निह दीदी नाम रखने छलै \n। \n--  िपंटू बाबू अहक िववाह म¦िकया ने ? \n--  हँ ! \n--  पाहुन सँ यैह चूक भेलिmह । \nई सुनतिह प½ी घेड़ाक पिथया पटकैत बमकलीह - हे रौ रमना ! \nओना डािर पात निह पकड़ । फिरछा क' बाज जे की खेबाक इछा छौ । \nहाट िवदा भेलहुँ तँ पाछु लािग गेलाह रमणजी आ प½ी कहलिmह - दही लइए लेबै आ किह दै छी - रमना \nक¨ पाई - ताई खचc निह करबै ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \n--  दीदी किहया धिर एतै यौ ? \n--  से िकए  ? \n--  सभटा बात ओकरा कहबै ? \n--  राम राम ! मछ भात खुआ, कट निह गराबी ! \nप½ी अपने हाथ सँ अपने गाल थोिपयौलिmह िकए .......  ? \nबीहिन कथा \n----------------  \nकरता हूँ - Rीिलंग  \n-------------------------- \nआिफस सँ घुमल छलहुँ । घमायल शरीर । लाल काकी क¨ हाक देिलयिन : \n--  कत' छी ? \n--  काम करता हूँ ! \nखसल अठबyजर ! पंखा ऑन कयल आ लुद द' बैसा गेल । पंखा जाधिर Rपीड पकड़ैत ता घाम सुखा \nक' बाउल भ' गेल रहय । \n--  कने सोझ सँ बाजब तँ नइ हएत  ? \n--  कोना हयत  ? \nपु¦खक कपडा खीचू हम, आयरन क«, हाट - बाजार, डाeटर - बैद, mयोत - िपहान, इRकूल पहुंचाबी हम । \nतै पर सं आयल गेल से ! आब अहॴ बाजू ? \nहमरा बकज'र लािग गेल । निह तँ भाषा शुि¸करण क' सकलहुँ आ ने चाहक फरमाइस करबाक िहमित \nभेल । \nबीहिन कथा \n----------------  \nवर (?)  साइत  \n------------------- \nन®सीक हमर ननिद । तीन मास पूव< िबयाह भेल छल हमर । हुनक अबैया रहिन - निह जुमलाह । \nअकथाइन मोन सँ न®सी क¨ हाक देिलयिmह : \n--  कने एहर आएब  ? \n--  सुनै छी - बहीर नइँ छी ! \n--  दुनु भाय - बिहन ए¶े रंग ! \n--  की भेल भाभी ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n--  आइ हमर स® अहॴ ! \n--  आ§ा ? \n--  बाजार जाउ ने, िकछु - िकछु िकनी लाउ ने ? \n--  जेना ? \n--  पंखा । \n--  उषा आ िक तूफान  ? \n--  अइ मे बसक होइ छै ? \n--  कोन बसक  ? \n--  हरौथक । \n--  आगू बाजू ? \n--  कोनी बेनी, रील निह तागाक पोला, अगरबी िकछु िकछु फल फूल आ िमठाई । \n--  दो हजार िनकालो ! \n--  अनमन भायक आवाज लागल । \n--  ठीक है ए¶े हजार लाओ । \n--  अछे ! जायब कोना अय  ? \n--  हमरा पर छोड़ू ने ! पाइ लाउ पाइ  ? \nअह नहा सोना क' तावत तैयार रहब, हम लगले पयर एलॱ आ न®सी फु¾ी भ' गेिल । \nजखन पाइए नइ आपस करती तँ उघउथ चंगेरा । ओना न®सी भौजाई क¨ हाथ सं लुिझए लैतैक ! \nजेहने झमटगर वरक गाछ तेहने Rीगणक झु¿ड । मुदा ओइमे एक भाग करबै तँ कुमािर सभ हेतै । \nिधयान सं गुनैत - बुनैत ! \nनैmसीक भौजाई तागा सँ वर गाछक अटूट बाmहक ितरपे}ण करैत छलीह तँ अmचोके न®सीपर नजिर पड़लिmह \n- \nअरे ! ई की ? अनजान छॱड़ा क¨ तागा सँ िकए बmहै छिथmह ! \nचंगेरा स®ित रोड पर अिबते न®सी भौजाई सँ कहलकै -- पका दै छै नइ  ? \n--  अह की पकबै छलहुँ ? \n--  अंहुँ कुमािर मे एहने हयब  ? \n--  बेसी फड़फराउ निह । ओ के छल  ? \n--  के अय ! \n--  वर  ? साइत ! \n--  धुत ! चलू ने अय ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \nन®सीक मूड़ी गॲतब भौजाई क¨ नीक लगलै । \nबीहिन कथा \n----------------  \nजानेमन  \n---------- \nवाश «म विरd नागिरक हेतु काल अिछ । अपन िकरदानी देखाओत अवRस - जेना रानहल मछ पर \nिबलाइ धपायल हो । \nलालकाकी िसर िबसायल । िपछिड़ गेल रहिथ । चकरी घूिम गेलिन । \njलाRटर उपराmत लालक¶ा उठा अनने रहिथन लालकाकी क¨ । एक िगलास पािन दैत पूछलिखmह - कोना \nभेल  ? \nलालकाकी िकछु बिजतैथ मुदा कोना पड़ल रहतीह तकर ग'र बैसा रहल छलीह । \nता मे लालक¶ा क¨ जोर सं भभायल हँसी छुटलिmह । \nले बलैया ! लालकाकी तेना ने हड़बड़ेलीह जे अपने ग'र बैिस गेलिन । \nिनसास छोड़ैत बजलीह - धुत जाउ ! \nबीहिन कथा  \n---------------  \nआशीवcद  \n----------- \nबुढ़बा क¨ बुिढ़या हब¶ा कटने रहैक । \nस]झूक समय आ पुतौह तेसर मंिजल सँ सेहो उतिर गेल छलैक । दुनु बेकती गुम आ असमंजसमे रहिथ \n। \nभोरे बुढ़ उठलाह । Rनान उपराmत लोटामे जल भिर ठाढ़ छलाह । हाक देलिथmह : \n--  कने गंगाजल आनब  ? \nबूढी गंगाजलक बोतल दैत पुछलिथmह - की करबै ? \nबूढ़ा लोटामे गंगाजल फ¢ट देलिथmह आ बूढी क¨ िRथर भ' बैसबाक अनुनय िवनय कयलिन आ बूढी संचमंच \nबैिस गेलीह। \nबूढ़ा लोटाक सपूण< जल बुढ़ीक माथपर पातर धार सं खसबैत पुछलिथ - जलक चोट लागय तँ कहब ! \nबूढी मुड़ी ऊपर उठौलिmह आ िकछु गंगाजलक बुr घॲटा गेल रहिन आ हुनक हाथ उिठ गेलिन - जेना \nआशीवcद दैत होिथ !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nबीहिन कथा  \n---------------  \nतेरे िसवा \n---------- \nमॉिन<ंग वाक डाeटर सँ बेसी घरक लोक कहैए त¢ करैत छी । ककरा ने मोन होइत हेतैक जे भोरका \nिसहकी ओछाओन पर लागय । \nएक च¶र मैदानक लगाओल आ कोन ध' बैिस गेलहुँ । एकटा बुढ़ नेगिरयाइत लुद द' बैसलाह । \nचुनौटी पर नजिर िखरलिmह आ पुछलिmह : \n--  अिछयो की ? \n--  हँ ! \n--  एहरो ? \n--  िकए निह ! मुदा अह आइ उदास छी । \n--  एिह उ·मे हंसी हमरा लेल उपहास ! \n--  से कोना ? \n--  लोक कहत - बुढ़बा बताह भ' गेलैए । \n--  सभ निह कहत  ? \n--  हँ, प½ी छोिड़ - सभ ! \n--  से ? \n--  कारण हुनको बाÁयता छिmह । \n--  मुदा हँसैत तँ ज«र हएब  ? \n--  हँ ! हम हुनका देिख आ ओ हमरा .... । \nबीहिन कथा \n--------------  \nिफरसान  \n----------- \nतीनटा िमRड कॉल - भोरे भोर । \nदेखलंहु तँ िफरसान महराज । \n--  हेWलो ? \n--  हँ हँ, हम िफरसान ! \n--  सुनाबह, िटकट कनफड< निह भेलह िक  ? \n--  कतु¶ा ? \n--  बैकुंठधामक !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n--  िखWली निह उड़ो ? \n--  हम खुद िफरसान छी ! \n--  मजाक निह करह । छूतहर कहूँ ई सभ सोचए ! \n--  तोरा सभक अखन चलती छह ! \n--  तोहर दुबकब लोकक खुसी ! \n--  सैह तँ ! भ¢टघट भ' जायत, अिबयौ ? \n--  भगलह की ! थह, हमहॴ अबैय िछयौ।   \n--  बेस आ ! \nबाटपर ठाढ़ िफरसान माथ परहक घाम काछैत बाजल -- मीता, लोक होिशयार भेल जाइत अिछ । वेट वेट \nएंड वेटक §ान भेलैक आ हमरा घर बैसा देलक । \nबीहिन कथा  \n---------------  \nसहरसाबाली \n--------------- \nइ तेसर बेर छलै । कारी घटाटोप मेघ । लटकल । गुमकी तेहने । आ िक िबजलोका चमकलै, कड़कलै \n- ठनका कौ खसल हेतै अवRसे ! \nकमलाक िनr टुटलिmह । हिफयलीह आ अंगेठीमोड़ लैत देह तँलैिmह -- चली आब दीदी सँ भ¢ट करी ! \nबड़बडाइत िवदा भेलीह । \nदीदीक चौकिठ निघते कोशी अeचकेलीह : \n--  गे ! आबो थीर हेब¢ से निह  ? \n--  िकए  ? \n--  आबो वैह जुआनी छौ ? \n--  जतबे िदन बचल छै, उमक' दे ने गे ! \n--  जो जे मोन होइ छौ क'र ! \n--  मुंह नइ घॲकचो ! खेलैत - कूदैत तँ फेर तोरे शरणमे रहै िछयौ । \n--  बेसी हमरा पितयो निह  ? \n--  अपने जेना बड़ सyजन  ? \n--  तँ की ! \n--  पूछा िदयौक  ? \n--  ककरा सँ ? \n--  राजकमल सँ, सहरसाबाली सँ .... कतेक नाम िलयौ, बता' ? \n'हूँ' !  कोशी Rतxध छलीह कमलाक बातपर ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nबीहिन कथा \n--------------  \nभिठयारा  \n---------- \nRवीट होम सँ िनकलैत सड़कक काते कात राधा िवदा भेिल । रघबा अmचोके Rकूटी सटा देलकै । \n--  नइ सुधरब¢ ? \n--  घूर ! चल, िमठाई खुआ  ? \n--  िनल<yजा ! कथीक खुसीमे ! \n--  हमरा जे िनरैस देल¢ । \n--  तोहर िस¸ाmत हमरा पिसr निह । \n--  ठीक । तकर माने हम भिठयारा छी ? \n--  नइ रे ! तॲ िqय छ¨ ! \n--  हमरा सँ अखन डेराइत हेब¢ ? \n--  िकए  ? \n--  तोहर होयबला िस¸]त तोड़बा सकै िछयौ ! \n--  चल, तँ खा ले िमठाई ! \n--  डेरा गेल¢ ? \n--  नइ रे ! तॲ भिठयारा नइ छ¢ । \nजािन ने िकए रघबा क¨ आँिख नोरा गेलैक । राधा अपन छोटकी ¦माल बढ़ा देने छिल । \n  \nबीहिन कथा \n--------------  \nिज§ासा \n---------- \nओ तखन फँिस गेल जखन प½ीक खाता सँ भैयाक खातामे \nतीस हजार ¦पैया h]सफर क' देने रहैक । \nओ होिशयार अिछ मुदा अनुज अिछ । अज िकछु देने हेथिन से मोन होइक वा निह मुदा जनैत अिछ \nहुनके देखायल बाट, जतय ठाढ़ अिछ तकर पिरणाम छैक । \nकतेको qयास कयलक - फूिस कंहू गलय, ओिहना िछटिछट । प½ी आगू िलबल निह । गुमा छुआ अनने \nरहय । \nअजक दू मास पिहने नोकरी छुिट गेल छलैक । ओ भने कोनो दोसर महानगरमे सप½ी दूर छल । प½ीक \nकलह बेसाहब जायज रहैक । ओकरा प½ी औना क' राख' चाहै छैक । ओ भातृ भeत अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nप½ी उधबा उठा देलकै । नैहर सँ फोनपर पंचैती करौलक । ओ अज मािमला सं आहत छल । उपर सं \nप½ीक तलाक मु¾ा । \nलितयौलक पंचक¨ - दिमभिर । \nपु¦ख क¢ चmठो हएब ज¦री । सभ स¶दम ! प½ीक आस नैहरो सं खaम । \nमािमला हािरक' अजक कोट<मे ओकर प½ी दािखल कयलिन । \nसेहो मोबाइल पर । \nदस तरहक बात ओकरा सुन' पड़लैक । प½ी खुश रहैक । \nपरािजत अपने सं कराबी सैह सफल ! ओ बौक भेल परािजत होइत रहल फोनपर । िघिघयाइत रहल । \nबात कयिनहार दोसर आन निह ओकर अज रहिथन । \nतीन मास बाद । \nओ सझमे आिफस सं आयल छल िक प½ी मोबाइलपर आयल मैसेज क¨ देखबैत पुछलकै - प®तीस हजारक \nकोना आिब गेलै ? \n--  कjपारक छोट तँ हम छी ! \n--  से की ? \n--  भैया hाmसफर केने हेथिmह ! \n--  ओ ... ! तखन ओतेक बात िकए अह क¨ ओइ िदन सुनौलिथ  ? \n--  अह खुश रही ! \n--  एकटा बात पुछू ? \n--  की ? \n--  दीदी (िदयादनी) क¨ हालचाल पुिछएक । भाईजी प]च मास सं घर बैसल छिथन । \n--  के कहलक  ?  \n--  िदिदए बाजल रहैक ! \n--  हमरा तँ आइ धिर केओ निह कहलक  ? \n--  जाय िदयौक बीतल बात । \nओकर प½ी फोन लगौलक : \n--  गोड़ लगै िछयौ ! \n--  सोहागवती ! \n--  िनसब¾ी िकए लदने रह® छ¨ ? \n--  फोने करै लए रिहयौ ? \n--  भैया क¨ िकए नइ कहै िछयॱह जे हुनका सं बात करिथन  ? \n--  िकए  ? फेर कोनो बात उखड़लैए !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n--  नइ गे ! तोरा तँ ओही पर मोन रहै छौ ? \n--  चल नइ कोनो बात ! िज§ासा केल¢ यैह बड़का बात । िज§ासामे बल छैक ।   \n--  से की ? \n--  तॲ सभ छ¨ ने ! आर की चाही ! \nओकरा थारीमे प½ी एकटा आओर रोटी रखैत पुछलकै - \n--  छुछे िज§ासामे बल होइ छै से हमरा निह बुझल छल । \n--  तँ हम की क«  ? \n--  जखन पाइ कौिड़क बाते निह तँ हाथ धोउ आ भैयाक¨ हालचाल पुिछयॱह  ? \n--  ठीके ? \n--  हँ अइ !!!! \nबीहिन कथा \n-----------------  \nकाम अमर  \n--------------- \nटोलमे भैयारी िलहाजे सभ सँ पैघ - मुसन छैिथ । \nदलान सड़कक सटले । सrुक राखल । िदनभिर पड़ल रहैत छिथ - मुसन । पचपन सँ उपरे हेतैिmह । \nमुदा बेर खसैत उतिर जाइ छिथ आ सड़कक कातमे बैसल करची सँ घरती क¨ छॱिकयबैत रहैत छिथ - \nिनत िदन । \nिधयापुता खेलाइत - खेलाइत मुसन आगू सँ िनकलल । एकटा छॱड़ा क¨ नहुँए इशारा कयलिmह आ \n--  सुन ! हमरा मौसा निह कह । \n--  िकए  ? \n--  सझ पड़लै, हमरा नहाय पड़त ! \nसभ िधयापुता मौसा मौसा िकWलोल क'र' लागल । ता एकटा छॱडाक माय ओही रRते गुजरलै । \n--  भैयो जे छिथन ने ! आ घोघ नमरा मुिRकयाइत डेग झटकािर लेलिmह । \nबाध सँ घास क' मलािहनक झुंड जाइत छिल । िधयापुता मुंह सँ मौसा मौसा शxदक सुिन ठामिक गेिल । \nमुसन िठिठयाइत रहिथ । \n--  देिखयौ बढ़बाक सपरतीव ! कहलकै जे ...... । झु¿ड ससिर गेल रहै । \nहम ससिर क' मुसन लग गेलहुँ । \nभाइ ! अहक काज अमर रहत । \nफाइनल करची धरती पर पटकैत मुसन ठाढ़ होइत बजलाह - काम अमर छैक !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nबीहिन कथा \n-----------------  \nडेट - ितिथ  \n---------------- \nिभनसरक समय । घर िनसबद छल । दुनु qाणी जागल । छॱक ए¶े ! \n--  केहन बनलै ? \n--  नीक । कड़गर । पी बेसी खसा देने हेबै ? \n--  जाय िदयौक । एकटा काज करब  ? \n--  की ? \n--  एकटा फूल पैmट आ कमीज िसया लेब  ? \n--  िकए  ? \n-- 28  तारीख अबै छै । \n--  मतलब  ? \n--  मैरेज डे, बूझै नइ िछयै ऐ  ? \n--  िबयाह कह भेलाय, कुमारे छी । \n--  भगलंहु की ? पाइ नामे पु¦ख ओिहना कुमार भ' जाइ छिथ ! \n--  अह सjपत ! हाथ खाली अिछ । अह कही तँ एकटा FD  तोड़बा ली । \n--  छोिड़ िदयौ । िसWवर जुबली लए एकटा SIP  अिगला महीना सँ चालु करबा िदयौक  ? \n--  नीक आइिडया । \nदू तारीख । रिव िदन । पाठकजी घर बगलमे । कहा पठौलहुँ । अयलाह - सन  91  सालक पतरा नेने । \n-- 1991मे 28  मई कए कोन ितिथ रहै ? \n--  से की ? \n--  आ एिह साल सेम तारीखमे ई ितिथ किहया पड़ै छै ? \n--  अछे ।   \n--  ठीक सँ देखबै ? \n--  तेरह िदन आगू भागल अिछ । अथcत एिह साल जुनक दस तारीख । \nउaसुक प½ी पाठकजी िदस चाह बढ़बैत पुछलिथmह - प¶ा ने ? \n--  कहै क¨ बात छैक - सIः ! \nप½ीक आँिख चमिक गेलिन । पूछिलएिmह - चलु ने, मॉल सँ घूिम आबी ? \nहमर पयर जूतामे घुिसयाइत छल हुनका सँ फेयर एmड लवली िपचा गेल रहिmह आ बहुत रास लोसन बुल \nद' बाहर भ' गेल छलैक ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nघर सँ बाहर होइत प½ी हमर कॉलर ठीक करैत कहलैिmह - डेट सँ ितिथए नीक, नइ ! \nबीहिन कथा \n-----------------  \nआवाज  \n------------ \n--  दीदी गइ  ? \n--  की ? \n--  अखन जे फोन कयने रहै से गुंडा बुझायल । \n--  भक् ! ओ भूटकुन छलखुन । \n--  अपने मोने लोक बूिझ जेतै जे हम तोरा ओ' आयल िछयौक  ? \n--  हँ गे ! आवाज सँ । \n--  नइ गे ? पुछलक जे पाहुन छिथ  ? \n--  से की ? हुनका सँ िबयाह करब¢ िक  ? \n--  ओकर आवाजमे एहन िमसरी रहै जे लागल ओ हमरा सँ िबयाह करत । \n--  गे ! हुनकर उमेर बुझल छौक  ? \n--  हम तँ आइ धिर देखनेहो नइ िछऐ । \n--  पचासक¨ लगभग ! \n--  आंइ ! स'ख़मे आिग लगौक । \nदीदीक बिहन डेग झटकािर दोसर हrा पैिस गेिल । \nबीहिन कथा \n------------------  \nकुकूर  \n-------- \nमोबाइल सँ हुनक फ़ोटो लैत पूछिलएिmह - हम घनKयाम ! आबो तँ घोघ सरका रोटी उंटाउ  ? \n--  की कहू बौआ ! िहRसक पिड़ गेल अिछ  ? \n--  से कोना ? \n--  आँगनमे ननिद िदयोर सँ बेसी  \nजेठ/ससुर सभ बैिस टाइम पास करै छिथ । \nहम लगले दलानमे हुलकलंहु - \nठीके कुकूर चौकी पर बैसल छल । \nबीहिन कथा \n-----------------        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nसुपर बाए  \n------------- \nसुrिर काकी । झुडकुट बूढ़ । कारी मिजRट तेहने । \nहाथमे अगबे यश । बाए बैसबैमे इWमी । मुदा सुrिर काकीक बाए पुतौह किहयो निह जगह पर िRथर \nर'ह' दैिmह । \nकलरा दौगल आयल । मौसी सँ पुछलकै - दादी कत' छै ? \nकी बात छै रौ ? सुrिर काकीक पुतौह अपन बिहन पूत सँ पुछलिथन । \nमाय क¨ पेटमे दरद करै छै । बाबू कहलिखmह जे पकिड़ क' अिनयाउmह ! \n--  हे अय म ! कने दीदीक¨ देिख अबथुmह ने ? \n--  पिहने हु¶ा सुनगा क' लाउ  ? \n--  एती तँ निह पीितह  ? \n--  दोसरा बेरमे एहन अनुराग गाम बुल' चिल जाइए  ? \n--  अछा तँ हु¶ा भिरए दै िछयिmह । \n--  पीनी निह हेतै, मंगा लेब ता हम देखने अबै छी । \n--  अछा जाउथ । \nउखरा िबताइए क' एतीह ! \nभनभनाइित काते कात, बािड़ए बाड़ी बिहनक अंगना ढुिक गेलीह - सुrिर काकीक पुतौह । \n--  पीनी मंगेलहुँ ? \n--  हँ अय ! की भेलै दीदी क¨ ? \n--  कलराक बाप क¨ पठेिलयैक अिछ  ? \n--  िकए  ? िहनका सँ अंटकर निह लगलिmह ! \n--  दुनु बिहनक थाह भगवाने लगौताह । \nदीदीक निकया कए बाजब आ लजाइत सँ सुrिर काकीक पुतौह िखिखयए लगलीह । काकी टीप दैत \nबजलीह - \n--  आब निह अबेर होइए ! \nबीहिन कथा  \n----- -------------  \nशािगद< \n---------- \nउिम<ला उमेश सँ अपन कमजोरी एना बखान केलक :       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n--  जनै छ¢, राित क' सुतै छी तँ कोना ने कोना ड¢ग चिढ़ जाइए । \n--  कतेक िदन सँ एना होइ छौ ? \n--  अeसर ! \n--  तखन तँ तÆ फूलकुमारी छ¢ । \n--  से रौ ? \n--  निह िवास होइ छौ तँ मन सँ पुिछ ले ! \n--  झुÇा कहॴ के ! \n--  मोहने क¨ फोन लगा ले ? \n--  कोन मोहना ? \n--  छोड़ ! िसंहजी क¨ तँ जनै छ¢ ? \n--  ओ.......! \nबीहिन कथा  \n-----------------  \nÈम  \n------ \n--  हम सभक¨ छोड़ल आ सभ सँ िरKता तोड़ल ।   \n--  ठीके ? \n--  दृढ िनÉय ! \n--  आब केओ फोनोफान करै छह  ? \n--  निह तँ ! \n--  काि´ ठेकना क' देिखयह आ फेर किहयह । \n--  की ? \n--  तोरा के के पकड़ने छलह  ? \nबीहिन कथा \n-----------------  \nबट सावी \n---------------- \n--  आम नxबे ¦पये िकलो, \nलीची अRसी «पये िकलो । \n--  से की ? \n--  चािर तारीख क' बड़साइत छै ! \n--  ककरा स]ती होइ छै ? \n--  अइमे स]ती फ]ती नइ होइ छै !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n--  तँ िकए करब  ? \n--  धूत ! बूझै नइ िछऐ - Rीगण बर लेल करै छिथ । \n--  ऐ बेर हमरा लेल नइ क« ! \n--  तँ ककरा लेल सहबै ? \n--  महंगाई लेल ! \nप½ी बकुआ गेलीह । आिम सूचना gयथ< जक । \nबीहिन कथा \n-----------------  \nगुलबदन  \n------------ \n--  छोड़ झाड़ हमरा डूब' दे ? \n--  िकए  ? से तोरा बीच कमलामे नइ गोइंत एबौ ! \n--  अतेक मेहनित िकए करब¢ ? \n--  एकटा कहबी बुझल छौ ? \n--  की ? \n--  डूबैत के खढो उबािर दैत छैक । \n--  की मतलब  ? \n--  तोरा पर कोन िवास ! झाड़ फुनुस पकिड़ फेर उपर आिब जेब¢ । \n--  यैह पिपयािह मोन तोरा निह िबसरै छौ । \n--  तँ एहन कटाओन बात िकए बजल¢ ? \n--  ऊँ ! \n--  रे बाज ने ? अय दुिनयामे तोरा िसबाय हमर केओ आर छै ! \n--  चुjप पगली ! एहन बात जुिन कर । \n--  िकए  ? \n--  तोहर मुंह िविचे भ' जाइ छौ ! \n--  केहन  ? \n--  गुलबदन जक । \nआ qेिमका qेमी क¨ मुलुढ़ मुलुढ़ देिखतो छिल आ घुसकैतो रहय । \nबीहिन कथा \n-----------------  \nगुणवा \n------------       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n--  रिKम तÆ एतेक ओपन माइंड क¨ कोना भ' गेल¢ ? \n--  जिहया सँ रमेश सँ qेम भ' गेल । \n--  एना होइ छै ?  \n--  हँ गे ! िडRकसमे जान छै, सभ तरहक §ान छै ! \n--  अछा ! िकछु बता - रमेशक बारेमे ? \n--  काि´ रमेश संगे पाक<मे दू घंटा छलहुँ । ओकर नेनमितयाही बातपर खूब हंसलहुँ । अंतमे हमरा सँ \nओकर नाक टेढ़ भ' गेल रहैक ! \n--  कोना गे ! \n--  ओकर फेसमे जादू छैक । हम qेममे बहल जाइत रही आ ओकर नाक पकिड़ डोलबैत गबैत रही - तÆ \nहमर सोना रे, सोना रे, सोना .... । \nरागनी रिKम क¨ िबचेमे टोिक देलकै - तोहर सोना कतेक कैरेट क¨ छौक  ? \nरिKम सकदम । फ¶ आ झमायिल सनक मुँहक आकृित । \n--  की भेलौ ? \n--  सैह तँ निह अिखयास कयल ! \n--  छोड़ ओइ बात क¨ ! भोरक भटकल सझमे घर आबय तँ भटकल निह कहैछ । \nरिKमक सभ आंगुर रागनीक आंगुरमे फँसल रहैक । कड़कड़ा देलकै । \nरागनीक मुंह सँ खसलै - भक् ! आ दुनु िठिठया लागिल । \nबीहिन कथा \n-----------------  \nझटहा \n--------- \nआमक िटकुला छेटगर भेल आ गाछीमे मचान Rथािपत होइत गेल । गुनेसर सभ सँ आगू रहिथ । \nभोिगmn उखपाती अिछ । एकटा लुकड़ी सिदखन संगे रखैछ । गुनेसर चेतल छैिथ । ओकरा देखतिह \nमचान पर सँ कुदलाह । \n--  आबह तँ ? \nभोिगmn सहटल । धाीक सुखल गाछपर फेकलक झटहा । \nअxबल डािर सभ झाड़झडा खसलै । फेर फेकलक - लगातार दसो बेर । \n--  रे भोिगया ? पगला गेल¢ िक  ? \n--  अह क¨ की भेल  ? \n--  सुखल गाछमे झटहा मारने रस चुबतह की ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n--  अह सेबू गाछी - तीन मास धिर । खायब - आम आ कटहर । \n--  आ तÆ ? \n--  हम तँ यैह बंहलहुँ बोझ आ चलहुँ - खायब गरम गरम टटका रोटी । माय बाट तिकते हयत ! \nगुनेसर असफल qयास करैत रहिथ - मचानपर चढ़बा लेल । \nबीहिन कथा \n-----------------  \nहोश  \n-------- \n--  भाग, भाग  ? \n--  की भेलै ? \n--  आिग लगलै ! \n--  ठहर ! थह । \n--  िकए  ? \n--  आिग के िमझेतै ? तोहर बाप ! \nिबहिन कथा \n-----------------  \nसुख - दुःख  \n--------------- \n--  माय ! अय कोबरा घरमे नइ सुतबौ ? \n--  की भेलौ से ! \n--  राित पेट फुिल गेल । \n--  कहू तँ भला ! अय, अह नीच¢ मे पािटया ओछा लैतॱह तँ नइ होइत  ? \n--  हम की जान' गेिलयै ! \n--  ओकर ओछावन सभ िदन फराके करै छलहुँ । \n--  माय ! कहिलयौ ने, अलगे ओछाओन िकए ने केल¢ ? \n--  आइ की भ' गेलौ ? \n--  बिह चिढ़ गेल । हाथे नइ उठैए ! \n--  कोना रौ ? \n--  अपढ़ंगािह पुतौह अनल¢, भिर राित बिह क¨ िसरहrा बनोने रहौ । \n--  ओहोहो ! नस दबा गेल हेतौ, बिह झारही ने रे ! हे अय, सुनै छी - कनी मूव हँसॱथ िदयौ ने ! \n--  एना हुनकर सभ बातमे िकए दहीमे सही करै छिथन  ? \n--  भक् बकलेलही ! ए¶ेटा तँ पूत अिछ । ओकरे सुख लए नेनमित जगौने रहै छी ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \n--  तै सँ फायदा ? \n--  पूतमे माय फायदा घाटा निह हरै छै । \n--  काि´ क¨ िटकट छैक, चिल जेबिmह तखन  ? \n--  काि´ क¨ के देखलक अिछ ! \nअह निह बाजू । हमर करेज क¨ जुराय िदअ - जेना तेना ! \nपुतौह सासु क¨ घ¢टमे घ¢ट जोिड़ सुबकैित बजलीह - म, असगर दुःख कोना काटतीह ! \nिबहिन कथा \n----------- ------  \nभूलचूक - लेनीदेनी \n------------------------- \nिपपरक झमटगर गाछ । ओकरे सीके प]च डेग पर पोखिर । गाछक कातमे भोला बाबाक मंिदर । \nओकर दुनूक उमेर पचास के अंदर हेतैक । देखबामे प®सठक लगभग । नाम छैक - राम िपरीत आ दुखन \n। \nदुखन सरकारक भeत छल आ िक दुÊ, रमिपरता क¨ तखन भान भेलैक जखन बृ¸ा प¢सनबला आवेदन क¨ \nसही बता खािरज करबा देने रहैक । \nदुखन पर राम िपरीत कनखरल आ धपायल सेहो रहैत छल । दुखना क¨ एिह बीचमे घर मचमचा गेल छैक \n। बाबा क¨ गोहिरयामे लागल रहैत अिछ - भोरे भोर । \nरमिपरता सोचलक - दुखना क¨ पाछु पड़क चाही । भोला बाबा क¨ कोन ठीक - झूठ बात पर मूड़ी डोिल \nजएतिmह तँ हमरा सँ टैिप जायत । \nरामिपरीत भोरे उठल । लोटा लैत दुखनाक पाछु लािग गेल । पोखिरमे दुनु Rनान केलक । जल उठा \nमंिदर ढुकल । पिहने दुखना जल ढारैत पढ़लक : \n--  स]ई इतना दीिजए जामे कुटुंम \nसमाय ! \n--  हय - हय ! लोटा ऊपर कर  ? \n--  िकए रौ ? \n--  अपन बाल गोपाल गाम अिबते नइ छौ, कुटुम क¨ के पुछैए ! पाछु हट । आब हमरा जल चढब' दे ! \n--  तÆ की मंगबही ? \n--  तोरा रोग लािग जाउ, जिWदए ! \n--  िकए रौ ? \n--  पटना सँ बेटा औौ, िघिसया क' ल' जेौ !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n--  तोरा कोन फायदा होौ ? \n--  तोरे पड़ेने बृ¸ा प¢सन पास होतै, बाबा पर जल ढाड़ने सभब निह। \nआ रामिपरता जल मंिदरक सीढ़ी \nपर हेरबैत उतािर गेल । \n  \n२ \nअमरनाथ झा, संRथापक , ‘वैदेही’, नई िदWली \n \nजानकी नवमीक मौका पर ग]धी दश<न एवं Rमृित सिमितक तaवावधानमे आयोिजत पिरचचc आ संगोdीमे वeता \nसबहक वeतgय . \n \n \nh]सिRijट आ अनुवाद : िवनीत उaपल  \nअmवेषणक िवषय छै जानकीक वाRतिवक नाम  \n डॉ. पंकज िमu , िदWली िविवIालय   \nहमरा बड qसrता भेल  जानकी नवमी राजधानीमे मनाओल जा रहल अिछ. चचc करैत छलहुं \nजे eया ‘वैदेही’- त’ अपना सब जानैत िछयै जे िमिथलामे हमर सबहक बुि¸-शिeत छै, ओिह \nqित असीम अनुराग छै, अिवभeत Rनेह छै आ वैदेही कहला मा सं अपनaवक qतीित होय \nछै. वैदेही सम देहक, सम िमिथलाक qतीक छै. ओना हमर िदमागमे एकटा qË आबैत \nअिछ जे सीताके वाRतिवक नाम की रहय? ओना जानकी मतलब जनकक पुी, मैिथली \nमतलब िमिथला के, सीता मतलब हर के फार स¢ उaपr भेल, पुनीता मतलब पु¿य सं तखन \nहुनकर असली नाम की छल, ई अmवेषणक िवषय अिछ. \nआजुक दौरम¢ सशिeतकरण शxदके बुझबाक आवKयकता अिछ. हम आयके जुगमे एकर \nमतलब एतबे टा बुझय िछयै, जे पितके जवाब द’ सकय, धमका सकय, ओ नारीके \nवाRतिवक सशिeतकरण होइत छै. अपना सब नै जानैत िछयै जे ओ सीता छलिखन जे \nजखन राम मना क’ देलिखन जे हम अह के वनवास नै ल’ जायब ते ओ की बाजलिखन. \nबाWमीिक रामायणक मुतािबक, सीताजी रामके संबोिधत कहैत कहलिखन जे हमर िपता हमर \nxयाह कोन िनकमा सं करा देलक. अयोÁयाक]ड म¢ सmदभ< अिछ. सीताजी ओिह समयमे \nRट®ड लेने छलिखन जे अह हमरा कोना नै ल’ जायब. त’ सशिeतकरण नारी के पयcय       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nहोयत अिछ. दशहरा म¢ जखन दुगc सjतशतीके हम-अह पाठ करैत छी, तखन ए¶े चीज \nबार-बार कहैत छी, ‘शिeत«पेण संिRथता, नमRतRयै, नमRतRयै, नमRतRयै, नमो नमः’. \n        \n  \n  \n  \n  \nRी सशिeतकरण के पैग उदाहरण वैदेही छिथन  \nअमरनाथ झा,  संRथापक ‘वैदेही’ \n‘वैदेही’ किथक लेल, ई सवाल अहम अिछ आजुक जुगमे. िवदेहसं आयल ‘वैदेही’. िवदेह \nमतलब िजनका देह नै छै, होयत छै. देह नै छै मतलब सेWफलेस. कोनो Rवाथ< नै, को \nिकछु नै. िकछु नै को. \nहमरा मोतािबक कोना समाजक िपछडल लोक आग] बढय, ओ भेल िवदेह. ‘वैदेही’ सेहो \nशरीरसं नै आयल छिथन. वैदेही धरती सं आयल छिथन. सीता यानी वैदेही, मैिथली छिथन. \nसरकार के एकटा महaवक]}ी आिभयान छै, ‘बेटी बचाउ, बेटी पढ़ाउ’, ‘सेव द गल< चाइWड’. \nअिह मामलामे सीतासं बिढके हमरा ‘सेव द गल< चाइWड’ कंपेनक सबसं पैग उदहारण िकयो \nनै लखाह दैत छै. ओ पिहल बेटी छलिखन, जे धरतीसं िनकालल गेल छल, बचायल गेल \nछल. अिह तरहे ‘सेव द गल< चाइWड’ पिहलुक ते विह छलिखन रहय. ‘सेव द गल< \nचाइWडक’ एबेसेडर ते विह छली. \nदोसर ई जे जखन हम नारी सशिeतकरण के गप करय िछयै, जखन नारी सशिeतकरणके \nसबसं पैग उदाहरण हमरा सीताजी बुझाबैत छिथन. आ हमरा सबके िमिथला संRकृितमे नारी \nसशिeतकरण ेता युग से अिछ. कहबय कोना? हमरा अिहठाम सीताजीके लेल Rवयंवर \nछल, अिह सं पैग सशeतीकरण की देब अह? की कहब अह? हुनका वर चुनय के \nअिधकार छल. हमर सबहके िवदुषी मैेयी, गागÌ जे भेल छिथन, के नै जानैत अिछ हुनका? \nओ सब केक िवYान भेल अिछ, ई नुकायल नै अिछ. हुनका सभहक पढ़ैक पूण< आजादी \nछल. िवYान भेलिखन ओ, शाRाथ< केलिखन ओ. िमिथलाके जे संRकृित रहल अिछ, \nसिदखन दुिनयाक नेतृaव केलक. दू सौ-तीन सौ-प]च सौ सालक बाद दुिनया ओ काज \nकेलक, मुदा शु¦आत कतय सं भेल-िमिथला सं भेल, मैिथली सं भेल. िमिथलासं या \nजानकीक सहयोगसं जे सीताके जे वर भेलिखन, राम ओ मयcदा पु¦षोम भेलिखन. एaबाक \nकÊ केलाक बावजूद, बादमे धरतीमे समा गेलिखन.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \nसीता नवमी या सीताके जे जmम होयत छै, ओिह बारेमे िकनको बुझल नै, बहुत कमके \nबुझल रहय. किह सकैत छी जे आंगुर पर िगनय बला. ई केकर िजमेवारी छै? सीता कतय \nके छिथन. िमिथला के, मैिथली छिथन ओ, तखन ई ते हमरे-अहके िजमेवारी बनय छै नै, \nहमरे-अहके ऊपर ई कज< छै नै. हमरा सब जखन जmम लैत छी तखने हमरा सबके दुइटा-\nतीनटा कज< भ’ जायत छै- मातृकज<, िपतृकज< आ दुिनया-दारीक कज<. बहुत रास कज< सब \nछै. म जखन माटी छै, धरती छै, ओकरो हमरा लेल कज< छै. तखन अह जॲ ओिह माइट-\nपाइन के िछयै, अह को िकछु क’ रहल िछयै, िकछु लायक बिन गेलयै, ते अहके ज«र \nओिह माटीके दस-बीस qितशत कज< उतारबाक qयास करबाक चािह. \n  \n  \nजानकी आजुक ज« रत  \nडा. राजेश झा, िदWली िविवIालय  \nएकटा िफWम आयल छल ‘लगे रहे मुrाभाई’. हमर बेटी ओकरा डीवीडी पर बार-बार देखय. \nमहाaमा ग]धीके ल’ क’ हम एकेडिमिशयन सब सेहो पढैत िछयै, पढ़बैत िछयै, ढेर रास \nिकताब सेहो आिब गेल छै. मुदा, ग]धीजीक मूल भावनाके ई िफWम नीक जेना राखैत छै. \nजेना संवाद करलक तािहसं छोट-छोट बाल-बचा ओकरा बार-बार देखैत अिछ. तिहना हमरा \nलागयये जे जानकी जेकरा िसबोलाियज करय छिथन, िरqेसेmट करय छिथन, जानकीके \nआयके िमिथलामे ज«रत अिछ.  \nहम मािनके चलैत छी जे Rी सशिeतकरणके मतलब छै जे िडसीजन मेिकंगक पावर \n((िनण<य लेबक }मता) होबाक चािह, ओटोनोमी होबाक चािह आओर एकटा विक<ंग. जे \nग]धीक करीब भ’ सकैत छै जे पिरभाषा, ओ यिह भ’ सकैत छै, जे मिहलाक जे अिधकार \nछै, ओटोनोमी छै, ऊ ओकरा है¿ड ओवर कायल जाय. ई होयत Rी सशिeतकरण. \nबहुत लोक कहैत छै जे अह सभ भारतमे सरRवतीक पूजा करैत छी मुदा अह पु¦षक \nतुलनामे िRगनक िलhेसी रेट (िश}ा दर) देिखयो, तिहना लÍमीक देिखयो, जे धनक देवी \nछै, मुदा धनक अिधकार नै छै. ते ई बहुत रास बहस सोशल साइंसमे अिछ. जॲ हम सब \nदेवीक पूजा करैत छी ते ओकर आम मिहलाक दैिनक जीवन पर की qभाव छै. ओकरा की \nभ’ रहल अिछ या इपावरम¢ट की भ’ रहल अिछ. दुनू तरहक िवचार अिछ अिहमे. कतेक \nलोग कहैत अिछ जे अहक देवीक Rव«प द’ क’ हुनकर इपावरम¢ट नै क’ देल जािह रहल \nअिछ, मुदा हुनका धोखा देल जा रहल अिछ. ओतय दोसरो ुप अिछ जे मानैत छैथ जे ई \nमीथोलोिजकल Rटोरी छै या देवीक Rव«पमे जखन पूजा क’ रहल िछयै, जे िहmदू धम<मे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nएकटा hेिडशन छै, देवता आ मनु­यक बीचक दूरी काफी कम रहय छै, ओिह कंटेRट म¢ \nको नै को सकाराaमक असर करैत छै. \nहाल-िफलहाल के आmदोलन भेल अिछ जे देवीक ल’ क’ मोवलाइज करैक कोिशश कायल \nगेल अिछ. जेना महारा­hमे शेतकारी संगठन करलक िकसान आmदोलन म¢. ओिह ठाम \nसीताक या लÍमीक इमेजनरीक यूज करैत लोगके मोवलाइज केल गेल आ म]ग करल गेल \nजे ई खेत, ई माइट, मिहलाक नाम पर h]सफर भ’ जाय. \nग]धी के अह अिहमे कतय लोकेट करब. ग]धी के देखय लेल अहके ई समझय पडत जे \nओ सोशल िरफाम<र (सामािजक सुधारक) रहिथन. हुनका समाजके ल’ क’ की िवचार रहैन. \nसोशल िरफाम<क ल’ क’ की िवचार रहैन. इंडीिवजुवलक ल’ क’ की िवचार रहैन आओर \nकयुिनटी क’ ल’ क’ की िवचार रहै. ग]धी बहुत रचनाaमक सुधारक रहिथन. \nसुधार दू तरीक सं भ’ सकैत छै. अह अिRतaव बला परंपराके गािर िदयो. ओिहमे अहके \nकतेक iेिडिबिलटी बनत, कतेक एeसेjटिबिलटी बनत, ई qËक िवषय वRतु छै. ग]धी \nमहसूस केलिखन जे जॲ अह भारतमे सामािजक पिरवत<न आनैल चाहैत छी, सामािजक सुधर \nआनैल चाहैत छी, ते एकटा िव»यात कोट छैन ग]धीजीके ‘इट इस बेटर टू Rवीम Îू द \nhेिडशनल, इफ यू डाउन द hेिडशन, यू िवल डाई’. \nअह परंपराके माग<दश<न करब ते अह नीक पिरणाम पायब. हुनकर जे पूरा संगठन छै \nसुधारक उपर, हुनकर जे अqोच छै hेिडशन के उपर, केना इRतेमाल कएल जाय सामािजक \nसुधारमे, अिहमे ग]धीजी के ओिह पिरदृKयमे हमरा सबके देखय के ज«रत छै. \nएकटा िकताब छै, ‘Îी हंÏेड रामायनाज’. िदWली िविवIालयक इितहास िवषयमे सजेRटेड \nरीिडंग म¢ ओ छल. कोनो संगठन ओकरा पर केस करलक जे ‘Îी हंÏेड रामायनाज’ मे \nसीताजीक ल’ क’ िकछु आपितजनक गप कहल गेल अिछ, ते ओकरा ओिह ठामसं हटा देल \nजाय. आओर सुqीम कोट< एकेडिमक काउिmसलमे ओिह गके िरकोम¢ड कएलकय जे ओिह \nबारेमे बताऊ जे हमरा की करबाक अिछ. छह-सात घंटा ओिह पर बहस भेलय आओर जे \nिडसीजन भेल ओिह म¢ ई भेल जे िविभr िवचार-िवमश< हेबाक चािह. िमिथलाक रामायणक \nसेहो दू-तीनटा वज<न छै. जे सीताक वज<न हम सब पढैत छी या सुनय छी, ओ एक वज<न \nछै, कई आओर सेहो वज<न छै. \nहमरा बुझाबय ये जे ग]धीजीक लेल सीताके एकटा रोल माडलक तरहे रहय. ग]धीजी आओर \nरामायणक संबंध छै. ग]धीजी अjपन ओटोबायोाफीमे िलखने छिथन. ओ बचपनमे बड \nडरपोक रहिथन, भूत-qेत सं डरय रिथन जेना कोनो आम बचाके लागैत छै. हुनका कतय \nएकटा मिहला काजवाली रहय, ओ हुनका की कहलक. ग]धीजीक जीवनमे, मिहलाक ल’ क’ \nजे हुनकर अqोच रहय, हुनकर िजmदगी अिह सं बड रास qभािवत छल.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nग]धी जीक ल’ क’ ई देखय पडत. एकते हुनकर म, दोसर हुनकर प½ी, प½ीक संग जे \nहुनकर संबंध रहय, ओ बहुत h]सफॉम< भेलय, समयक संग. तेसर रामायण या रामनामासं जे \nहुनकर िलंक रहेन. मिहला काजवाली रहय, िजनकासं हुनका बेसी qेम रहल. ओ कहलिखन \nजे अहके डर लागय ये ते अह रामनामा का पाठ क«. ओिह सं हुनकर रामायणसं िलंक \nशु« होयत छै. ओ मानैत छिथन जे तुलसीदास Yारा रिचत जे रामचिरतमानस अिछ, भिeत \nके जे िलटरेचर छै. ओिह म¢ सवÐम छै. एकटा खास hेिडशन के qित, एक खास \nइंटरqेटेशन के qित, ग]धीजीक आयिडया रहैथ. सीतजसं हमू सब पस<नली िलंक छी. \nसीतक   कहानी हम सब नेनासं सुनैत छी, हुनकर अपील जे छै, aयाग जे छै, पिवता जे \nछै तकर बादो अइयो िमिथला मे सेeस िनधcरण होयत छै, ई बंद हेबाक चािह. तखने ग]धी \nऔर सीताजीक »याल पारब सत होयत.          \n  \n  \n  \n  \nिवIापित आ जानकी हमर सबहक साइनेज छिथन  \nडॉ. सिवता खान , िदWली िविवIालय  \nकोनो Rीक ख़ासके बड मिहमामंिडत होबय लागैत छै ते ऊ बड डराय बला चीज होयत \nछै. जखन अमरनाथ झा जी सीता नवमीक गप कहलिखन ते हमर रोम]स आओर रोम]च दुनू \nशु« भेल. जे आय धिर हमसब रामनवमी या मैRकुलीन (पु¦ष) नवमीक गप सुनय रिहये. जे \nराम qतीक छिथन. एवरी टू डू िवद मैRकुिलनीटी (सब िकछु पु¦षaवक संग होयत अिछ). \nतखन हम रा­hीय राजधानीमे फेिमिनyम (नारीवादी) के एकटा काय<iमक ल’ क’ आओर \nओकर नवमीक सेिलÑेट क’ सकी, ई िबलकुल नव गप छल आ आओर बेसी उaसुकता सेहो \nभेल. उaसुकताक बाद दोसर कड़ी आबय छय, जखन अवलोकन करय लागय छी जे ओकर \nRव«प की हेतय. एकर सबसं महaवपूण< गप ई जे एकर अथ< की हेतय. जानकी नवमीक \nअथ< की छै आ एकरा हम दूटा खंड म¢ देखय लैक चाहैत छी. \nिमिथलाक िसंबलक तौर पर हरेक समुदायके, हरेक qाmतके, हरेक देश के, िकछु-िकछु \nqतीकक ज«रत होयत छै. ओय qतीकक ज«रत ते होयत छै, जे ओ qतीक के बल पर \nओ समुदाय अपनाक एक गंतgयक िदस किन-किन ल’ जायत छै, तािहमे िवIापित आ \nजानकी जी छै. साइनेज के तौर पर इRतेमाल कएल जायत छैथ. जना अह के \nजीएसडीएस (ग]धी Rमृित एवं दश<न सिमित) पहुचैक छल ते बहुत ठाम साइनेज छल जे \nकाय<iम ओतय भ’ रहल छै, तिहना िवIापित या जानकी हमरा सबहक लेल साइनेज       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nछिथन. ओ साइनेज जेकरामे हम सब बहुत गव<क संग ई उदगार क’ सकैत छी जे \nिवIापित हमर, जानकी हमर. ई ठीक अिछ मुदा ओकर बाद की? कतेक लोक अिह \nसभागारमे बैसल या फेर शहर-दर-शहर िवIापित पव< मनाबैत छिथन, ओ िवIापित के अथ< \nकतेक बुझय छिथन-अिह िवषय पर हमर खास िदलचRपी अिछ. ओहू पर हमरा िदलचRपी ये \nजे जानकी नवमी जे सब गोटे एतय सेिलÑेट क’ रहल छी, जुटल छी या सmदेश दैक \nकोिशश क’ रहल छी, एकटा खास समुदाय के या रा­hीय राजधानी म¢ क’ रहल छी ते \nएक जगह िलिमटेड नै रहतय, ई सmदेश सब जगह जतय. ओय सmदेशमे हम सब Rवयं \nकतेक िवास करैत छी? \nसै¸]ितक मिहमामंिडत िदस हम नीकसं बढ़य लागैत छी, लेिकन जे ाउंड िरयिलटी छै, \nवािRतवकता छै, िमिथला, मैिथली, जानकी, सीता सबके, ओिहमे बहुत गैप छै. हमरा लगय \nये जे जानकी नवमीके मनाबैक जे पिहल सफलता या ओकर सबसे पैग अथ< होयत, ओ \nगैपके एÏेस करयमे होयत. जतय िस¸]तमे हम िकछु आओर बाजैत छी सै¸]ितकमे िकछु \nआओर बाजैत छी. आवरण िकछु आओर ओढेत छी, वाRतिवकता हमर सबके िकछु आओर \nअिछ. \nबहरहाल, सबसं पैग कनेeट िमिथला क’ ल’ क’ दूटा जे साइनेजक ल’ क’ गप  केने रिह, \nपिहल िवIापित आ दोसर जानकी. हमरा मोतािबक जॲ कोनो भी संRकृित के आगू बढ़ाबे \nचाहैत छी ते एहन-एहन सूके अहके खोजय पडत. सू के खोिजके िनकालय पडत, जे \nसमाजक तमाम वण<के, तमाम वग<के एकसूमे बािmह सकय. अिह लेल िमिथला म¢ ओ िचmहे \nपडत, जे एहन कोन-कोन सू अिछ जे अह के कयुनिलटी िदस ल’ ज’ सकय. \nहमरा लेल दूटा सू छै िवIापित आ जानकी. जानकी ते नै, जे ओ मिहमामंिडत देवी छल, \nतं जे ओ िमिथलाक बेटी छैथ. बेटी जे होयत अिछ तकरा हम बेटीयेटा नै कहैत िछये. राम \nराजा की प½ी सीता नै होय छिथन, जनक के बेटी जानकी होयत छिथन. ओ बेटी जेकरा \nहरेक गाम म¢ कÒ छिथन जे ओ गामक बेटी छिथन, िमिथला के बेटी छिथन, ते ओ हमरा \nिqय छैथ. ते हमरा लेल अÓुत Ôल, ते हमरा लेल Rमरणीय छैथ, ते हमरा लेल ओ \nवmदनीय छैथ. eयािक ओ बेटी छिथन. \nआब qË उठैत छै जे ओ बेटीसं अपना सबहक एeसपेeटेशन की अिछ. बेटी के हमसब \nकतय-कतय ल’ जायत चाहैत िछयै. िमिथलाक बेटी संगे कतय-कतय hेवल करैत िछयै. जे \nहमर आय धिर पस<नल अनुभव रहल अिछ, जे हम देखलहुं ये, बेटीक भेला पर िमिथला, जे \nजानकी के धरती छैन, बेटीक खुशी अनुभव, या चेहरा पर खुशी जे हमरा बेटी भेलय, आय \nधिर हम नै देखने छी. हमरा नै लगय ये जे वाRतिवक तौर पर जानकीके वंदना िमिथला \nएखन धिर क’ सकलय ये. हमरा नै बुिझ पड़य ये. खैर, तखन जानकी आ िवIापित कोन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \nएहन सूमे सब वग< आ वण<के बाmहैत छिथन, िवIापित के बारे म¢ िकछु ख़ास चचc शु« \nकरब आ ओकरा जानकी के तरफ ल’ जायब. \nिवIापित हमरा »याल सं qथम किव छिथन, जे ‘देिसल बयना सबजन िमÇा’ से शु« करय \nछिथन, जतय ऊ बोली के, भाषा के, िनज भाषा के आओर िनजता के गौरव िदस Áयान \nिदयाबैत छिथन. हिरÉंnसं बहुत पिहने जखन ओ कहैत छिथन ओ आम लोकक तरफ, \nगवक तरफ, Õवािलनक तरफ, पिनहािरनक तरफ, जे पु¦षाथ<क पिरभािषत करैक जे \nिवIापित के पिरभाषा छल, अह ओिह पु¦षाथ< के िरलाइज करय िछये, जखन अह ओिह \nqेम भिeत भाव सं गुजरै छी. कोनो qेम भिeत भावनासं गुजरयके जे प¸ित छल, ओ एिलट \nप¸ित नै छल, ओ बहुत ही बहुत सबअWटरन, बहुत ही कॉमन, सबजक भाषामे, मैिथली \nभाषामे, जकरा पटगमनीमे, चैतीमे, परातमे, सझमे आ हरेक Rी Rवावलंबी भ’ क’ गायब \nसकय, बुिझ सकय, ओकरा gयवहारमे उतिर सकय. eयािक हम सब गोटे जानैत छी, \nया§वलeय जे िमिथलेमे भेला आ हुनका RपÊ कहल छैन आ हुनकर RपÊ लाइन छैन, \n‘धम<Rय िनण<यो §यो िमिथला gयवहारतः’ एकर अथ< अिछ जे जॲ अहक धम<क िनण<य बुझय \nके अिछ ते अह िमिथलाक gयवहार के देखू. ओ िमिथलाक gयवहारक वािहनीक, िमिथलाक \nबेटी, िमिथलाक Rीमे भेटत. िमिथलाक एक-एक Rी ओ gयवहारक पालन करैत आ कायम \nकरैत छै जे िमिथला के ओ हायर Rटेज धिर ल’ जायत छिथन, जे हमर सबके एकटा \nगंतgय ये. हम सब ओ साइनेज लगा के जे िछये, फाइनली ओ अWटीमेट िरयिलटी तरफ \nिरलाियज करय चाहैत छी. त¢ िवIापित पु¦षाथ< के ओय Rटेज तक ल’ गेलिखन, ओ Rतर \nतक ल’ गेलिखन, जतय बोली आ भाषा अिछ. एक गप िदस Áयान करायब चाहैत छी जे \nमैिथली कोनो भाषा नै छै, अह जानकी के सेहो मैिथली कहैत छी. ते देवी जानकी आ \nभाषा इंटरeवाइंड भ’ गेल छै, िमल गेल छै. त¢ ई आइड¢टीफाई करब मुिKकल छै जे हम \nमैिथलीक qैिeटस क’ रहल छी, देवीक पूजा क’ रहल छी या अह भाषाक qिeटस क’ \nरहल छी. भाषा आ मैिथलीक एहन सुmदर समmवय जे छै ओ िमिथलामे देखय लेल भेटय ये. \nतािहमे जानकी जे छै, ओ बहुत पैग माÁयमक तौर पर आबैत ये. \nदोसर गप जे ग]धी, िवIापित आ जानकीक बीच परRपर कोन सू भ’ सकैत छैन? ओ \nपरRपर सू छैन जे आय धिर वेRटन< सोचक एकटा समRया रहलय ये. ओ जखन Rीक \nदेखत aयाग करैत, Rीक देखत बिलदान करैत, Rीक देखत एक ख़ास ढ]चामे जेना साड़ी \nपिहरने छै, मुडी झुकैने छै सिदeखन, पु¦षक संग जेना सीताक फोटो या वंदना रामक िबना \nनै देखय छैयेन, ते एकटा लेबल लगा देत छै, जे नै-नै ई Rी सशिeतकरण नै छै. ई ते \nबहुत कमजोर छै. ई ते अबला नारी छै. एकरा Rी सशिeतकरणक ज¦रत छै. \nग]धी ओिह सशिeतकरण के पलिट देलिखन. Rी के या सीता के जे अबलाकरण भ’ रहल \nछै, ओकरा ओ सबला बना देलिखन. eया की ओ aयाग के, बिलदान के, चाहे कोनो बेटी,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \nRी होिथन, ओकरा ओ कहलिखन जे सशeत टा aयाग क’ सकैत छै. जे कमजोर रहते, \nअबला रहते, ओ aयाग कखनो नै करतय. त¢ ग]धी के जे बहुत इपोटÖंस छैन, जतय ओ \ngयRकक सोचक कमी छल, aयागक, बिलदानक जे एकटा नीच] Rतर पर रािख रहल छल, \nग]धी ओकरा अकRमात टन< क’ देलिखन आ बतओिWखन जे aयाग आ बिलदान की छै? \nमुदा हमर qË aयाग, बिलदान, जानकी सं आगू के अिछ. िमिथला या दोसरे जगहक बेटी \naयाग त’ क’ देलिखन मगर हुनका वापस की भेटल? हमरा नै लागय ये जे िकछु भेटल. यू \n×यूब पर जखन अह जानकी वंदनाके टाइप करबै, ए¶ो टा िसंगल, पोपुलर कWचरमे \nजानकी वंदना को नै देखाह पडत. ई हमर एकटा अनुभव रहल. अतय जानकी वंदना \nएकटा लोग गािब रहल छल आ जानकी वंदना सेहो होयत अिछ, हमरा लेल ई एकटा खबर \nछल. पोपुलर कWचर म¢ जखन अह जानकी वंदना के hेस करय लेल चाहबै ते ओ अह \nके को नै भेटत. राम वmदना अहाके ढेर सारा भेटत. \nतेखन qË ई छै जे जानकके Rी सशिeतकरणक «पमे, उaसवक «पमे देिखके संगे बहुत \nसारा एिhxयु×स के, वेWयुके लगाके आिखरकार हमरा सबके भेट की रहल अिछ? हमरा \nसबके संग जानकी सबके भ¢ट की रहल अिछ? हमरा »याल सं बहुत कम, बहुत ही \nआवरण के तौर पर. जतेक एिeटिवटी छै, जतेक एक तरहेसं टोकेिनyम जेकरा कहैत िछयै \nहमसब, टोकेिनyम के तौर पर सारा काय<iम, सारा हाव-भाव, बेसी सं बेसी टोकेिनyम के \nतरफ ल’ जा रहल छै. वाRतिवक पिरवत<न कतय भ’ रहल ये, कोना भ’ रहल ये, भ’ रहल \nये या नै भ’ रहल ये, हमरा बुझने ई बात के सोचनाय, एक-एक आदमी के मानस म¢ \nबैसेनाय बहुत ज«री ये. नै ते जानकीक उaसव मनेनैआय, जानकीक गप केनाय, हुनकर \nवंदना केनाय, हुनकर फोटो बनेनाय, हमरा लागय ये एकरासं िकछु नै भ’ सकय ये. \n             \n  \n  \n  \n  \n  \n  \nजानकी आ ग]धी सं सीखय अjपन समाज        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nqो. अरिवंद कुमार झा, डीन (िश}ा िनकाय ), महाaमा ग]धी अंतररा­hीय िहmदी िव िवIालय , \nवधc   \nहम सब सौभाÕयशाली छी जे ओिह पिव भाषामे बिज रहल छी, जे किहयो जगतजननी \nजानकीक सेहो माभाषा छल. रामायणमे एकरा मानुषी कहल गेल अिछ. हनुमान जखन लंका \nपहुmचािWखन, अशोक वािटकामे ओ सीतासं संRकृतमे नै बाजैत छैथ. eया, eयािक संRकृत \nलंकोमे सब जानैत छल, त¢ सीताजीक िवास qाjत करय लेल, करबाक लेल अित बुि¸मान \nहनुमान मानुषी अथcत मैिथलीमे बाजय लागैत छैथ. eया ते मैिथली लंकामे जानतय के? आ \nदोसर बात जे एतेक िदनक बाद ओिह qदेशमे अjपन मातृभाषा सुिनके आØािदत भेनाय \nRवाभािवक छल. ई कहल जाय छै जे आaमीयाकताक संबंध मातृभाषा बनबैक छै ओ \nदुिनयाक कोनो भाषा नै बना सकैत छै. \nआब सवाल उठे छै जे एक तरफ जानकीजी, एक तरफ तरफ ग]धीजी आ एक तरफ हमर \nआजुक समाज. ते हम कहब चाहब कतय िमिथलाक बेटी, मयcदापु¦षोम रामक जीवन \nसंिगनी जनक दुलारी जानकी, आ कतय गुजरातक साबरमती नदीक तट सं सaय, अिहंसाक \nबल पर जग-जीतनहार महाaमा ग]धी आ कतय वैिकरण आ औIोिगकीकरणक चौबिटया पर \nठकमुडी लगौने ठाड़ अjपन समाज. तीनॲ तीन िदशा जाय छय. तखन ओ कोन फामू<ला \nअिछ जे तीनो के एक सूमे बाmहैत अिछ. \nसंजोग से ओ महaवपूण< फामू<ला हमरा बाWमीिक रामायणमे जाके भेटल. दंडकार¿यमे जखन \nऋिष-मुिन अjपन दुदcशक वण<न करैत कहैत अिछ, जे हम सब तपRया क’ के पु¿य \nकमाबैत छी, तकर छठम भाग राजाक जायत छै, तखन हमरा लोकके रा}सक उaपातसं \nबचायब अहक राजधम< छी. तािह पर उेिजत भ’ के राम qित§ा करैत छैथ जे हम अह \nलोकेन लेल शु रा}सक वध अवKय करब. अिह पर जानकी के उिeत महaवपूण< अिछ. ओ \nराम सं कहैत छिथन, ‘हम सब एतय बनवास करय लेल आयल छी, शR उठाबय नै, \nकतय तपोवृत आ कतय }िय धम<. दुनू म¢ कोनो मेल नै. एतय देश धम< के पालन करब \nसव<था उिचत. अह जखन वनवासक अविध पूरा क’ के, अयोÁया लौटब तखन शR धारण \nकरब िकया ते शRक सेवन सं बुि¸ मिलन भ’ जायत छै.’ जानकीजीक ओ बात भगवान \nराम नै मनालिखन, मुदा तकर हजारॲ साल बाद महाaमा ग]धी मायक ई वचनक अनुसरण \nकेलेन आ िबना शR आ शाRक qयोग केने सaय अिहंसाक बल पर मातृभूिम के परतंता \nसं मुिeत िदयेलेन. हमर सौभाÕय अिछ जे हम जmमना जानकीजी स¢ सब¸ छी, आ कम<ना \nहम ग]धीजीसं. अपने सब जानैत छी जे जािह वधc िविवIालयमे हम रहैत छी, तकरा \nपासेमे सेवााम आuम छै, जतयसं ग]धीजी अिहंसक लड़ाई लड़ने छलाह. जानकीजी जmम \nलेली सीतामढक पुनौरा गाम म¢, मुदा हुनकर लालन-पालन भेलैन जनकपुरमे, त¢ भारत आ \nनेपालक बीच उनका सं बढ़के िकयो स]Rकृितक सेतु आर की भ’ सकैत छै? ई हमर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \ngयिeतगत धारणा सेहो ये, रा­h आओर समाजक बीच जॲ कोनो संबंध होय छै ते ओ \nस]Rकृितक संबंध होय छै. \nजानकीक एकटा लोकिqय नाम सीता सेहो छै. सीता नाम के की अथ< होय छै. खेतमे हरक \nफारसं से eयारी बनैत छै, ओकरा संRकृतमे सीता कहल जायत छै. सीताक उaपि राजा \nजनक Yारा हर जोतैत काल भेल छलैन. माmयता अिछ जे एकबेर बहुत बड़का अकाल पड़ \nगेल, वषc करबैक लेल राजा जनक Rवयं हरके मूठ पकड़लाह आ हर जोतय लागल. अिह \niममे एकटा कुभ उखड़ल, जािहसं जगतजननी qकट भेली, ओ महाशिeत छलीह आ हुनका \nदृिÊपातक बादे अवधक राजकुमार uी राम िशव धनुष तोड़ी सकल छलाह. बादमे लंका \nजाके असुर संहार क’ सकल छलाह. आिखर राम-रावण यु¸क कारण ते भगवती सीते \nछलीह. \nसंसारमे सीतासं सुmदर नै कोनो Rी भेल, नै कोनो Rी हेताह. Rवामी तुलसीदास रामक \nएहन भeत छलाह, जे हुनकर सुmदरताक आगू करोड़ॲ कामदेव के फेल मानैत छलाह. \n‘कोिटक काम लजावन हारी’. तुलसी जखन सीताजीक देखैत छैथ, ते अवाक रिह जायत \nछैथ आ कहैत छैथ, ‘सब उपमा किव झुठारी’. मने सीताके कोनो उपमा भैये नै सकैत छै. \nओ तुलसी बडबड छंदमे रामसं कहैत छिथन, ‘गव< करहु रघुनmदन जानी मन मानी, आपनी \nसूरत िसया के छ]ह’. हे रघुनmदन राम, अह आपन «प पर घमंड नै क«, अहके «प ते \nसीताके छािहयो बराबर नै अिछ. «पक ल’ क’ दू शxद आओर कहेल चाहब. ई «प जे \nसामने देखय िछयै अह, ई «प िसफ< चम<क या ह¬डीक िमuण नै होयत छै. हम मानैत \nिछयै आ शेeसपीयर सेहो कहने अिछ अह जे केकरो «प देखय िछयै, ओ अिह मिRत­कमे \nजे िवचार, जे आचार, जे सोच होय छै, ओकरे िरÚलेeसन देखय िछयै. त¢ तुलसी एकदम \nसही छैथ. \nतुलसी जानैत छलाह जे हुनकर उ¸ार पुवaसला माता सीता क’ सकैत छैथ. िवनय \nपिकाक एकटा पदमे तुलसी म जानकी सं िनहोरा करैत छैथ, ‘कबहुक अंब अवसर पाई, \nÁयावी सुिध मेरी िकछु क«न कथा सुनाई’. की अथ< भेल एकर? एकर अथ< भेल, ‘हे म \nकिहयो मौका देखके भगवान रामके हमरो सुिध िदये देबैन, सेहो पिहने िकछु क«न कथा \nसुना के.’ दुिनया के कोनो रामायमे लंकाक]डमे पूरा यु¸कालमे सीता अशोक वािटकामे बैसल \nकी क’ रहल छलीह, तकर वण<न नै आयल अिछ. मुदा की ई संभव छै जे आIशिeत सीता \nमयcदा पु¦षोम राम के असगरे यु¸ करय देिथन. असली यु¸ ते महादुगc सीता अशोक \nवािटकामे बैस के क’ रहल छलीह. राम ते माÁयम मा छलाह. \nहम रामके भगवान् नै, पु¦षोम मानैत छी. बहुत सं लोक पुछैत छै जे अह राम के \nभगवान् िकया नै मानैत िछयै, िकया मयcदा पु¦षोम. रामक िपता दशरथ के सेहो तीन \nरानी, मुदा देिखयो, सीता के तेज, जानकी माता के तेज, जे पिहल रातमे, पिहल वचन जे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \nओ अjपन प½ीके देत छैथ, ओ यहै कहैत छैथ जे आय के बाद अहॴ हमर प½ी रहब, \nिकयो आओर नै. पिहल gयिeत पु¦ष हेबाक बावजूद अपनाके मयcदाके मयcिदत राखैत अिछ \nते ओ मयcदा पु¦षोम छैथ. आय मैिथल समाजक आवKयकता अिछ जे हम सब अपनके \nमयcिदत किर. \nआब बचल समाज. वRतुतः आय हमरा लोकेन समाज कहैत िछयै, तकरा िकछु सदी पिहने \n‘yय]पद जन’ कहल जायत छल. स·ाट अशोक अपन धम<यााक उ¾ेKय घोिषत करैत छैथ \nआ कहैत छैथ, ‘yय]पद जन क’ दश<न’. yय]पद जनके धम<के नीित िसखायब, yय]पद जन \nके संग नीित िवमश< करब. समाजक अथ< किहयो टोली छल. आय समाज ते अिछ, भारतीय \nसंRकृित सं qभािवत समRत समाजमे सीता पिवतम नारीक qतीक छैथ, सव<था पूyय, \nलोकमे हुनकर एहन qितdा जे रामसं पिहने हुनकर नाम लेल जायत छै. \nतिहना अगर भारत के पूरे िवमे जानल जायैत छै ते दू gयिeतक वजह सं. एक महाaमा \nबु¸ आ दोसर महाaमा ग]धी. िव­णु, ÑÛा आ महेशक Yारा नै. महाaमा ग]धी के जे qितdा \nलोकमानसमे छै ओ कोनो हुनका समकालीन नायकमे नै भेट सकैत छै. भारत नै सपूण< \nिवक समाज महाaमा ग]धीक आÁयािaमक नेतृaवमे अjपन भिव­य सुरि}त पाबय अिछ. जब \nलmदनमे वकीलक «पमे ग]धी आ ई ग]धी जखैन चंपारण पहुँचैत छैथ, ते कपलीट \nh]RफोमÖशन, जेकरा अह काया «प किह सकैत िछयै. बहुत लोग अिहमे आओर भी िवशेषण \nदेने अिछ, लेिकन हम कहैत छी जे ई «प]तरण अिछ. जॲ हम एकटा चीज ग]धीसं सीखैय \nलेल चाही ते ई जे ‘हाउ टू h]सफॉम< योरसेWफ’. \nमैिथल बहुत बिढ़या क’ रहल अिछ अjपन अjपन फीWड म¢. जे जतय छैथ िसरमौर पर \nछैथ. मुदा ‘बेटी बचाउ, बेटी पढाउ’, ई िसफ< हिरयाणाक लेल नै छै, देशक लेल नै, ई \nिमिथलाक लेल बेसी सटीक अिछ.       \n   \n  \n  \n  \nबाट देखाबैक अिछ िमिथलाक दश<न  \nqोफ़ेसर मनीmn नाथ ठाकुर , जेएनयू \nहम तीन गप कहेल चाहैत छी. पिहल गप ग]धी क’ ल’ क’ जे ग]धी के आय कोना देखैक \nज«रत अिछ, दोसर गप िमिथलाक ल’ क’ आ िमिथलाक संRकृितक ल’ क’ आओर तेसर \nगप वैदेही क’ ल’ क’. ग]धीक जे बात महaवपूण< आजुक तारीखमे अिछ से ई नै जे ग]धी       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \nश]ितक पुजारी छल बिWक ई जे ग]धी श]ितपूव<क यु¸क पुजारी छल. ग]धी संघष<क पुजारी \nछल आ हुनकर कहब छल जे संघष< श]ितपूव<क करिह के ज«रत अिछ. दोसर गप जे ओ \nआaमालोचनाके महaवपूण< मानैत छलाह. ओ लगातार समी}ा करैत छल जे समाजके, अपना \nआपके. ई दू गप ग]धीजी के सभटा नेतृaवसं फराक करैत अिछ. \nअह सब ‘ग]धी’ िफWम देखने होयब. िफWममे ग]धी दिeखन अ±ीकासं जखैन आबैत छिथन, \nते बड रास नेता बैसल छैथ आ हुनकर बाट जोिह रहल अिछ. िजrा साहेब बैसल छैथ, \nनेह«जी बैसल छैथ आ ग]धीजीक ल’ क’ गप क’ रहल छैथ जे िकयो ग]धी आयल अिछ \nआ ओ आबय बला अिछ. आ ओ आिब जाय ते हम सब गप शु« किर. ग]धी आबैत अिछ \nआध धोतीमे आ पिहल काज ओ करैत अिछ जे, जे वेटर hे मे चाह दैक लेल आबैत अिछ \nओकरा सं hे अjपन हाथ के ल’ लय छिथन. संगे कहैत छिथन िक जा धिर अपना आ \nएकरा सबमे बराबरी नै होयत तक धिर हम अंगरेजी सबहक बराबरी नै क’ सकब. \nई हमरा लागैत ये जे ग]धीक ये सही Rव«प अिछ. सामािजक पिरवत<नक लेल मुिeतके जे \nिबगुल श]ितपूव<क संघष<क लेल ओ बजैने छिथन, यिह ग]धीजीक असली «प अिछ. आओर \nअिह असली «पक एकटा खास आयाम अिछ जे हुनका िमिथलासं जोड़ैत अिछ. ओ खास \nआयाम अिछ जे हुनकर आaमक ल’ क’ जे आयाम अिछ. \nकोनो लोक राजनीित तौर पर कोना भ’ सकैत अिछ जे ओ िनराधार सेWफलेस भ’ जाय. जे \nलोक राजनीित क’ रहल अिछ, हुनका मालूम होयत जे अह आmदोलन क’ रहल छी ते ई \nनीक गप अिछ, पढ़ा रहल छी ते नीक गप अिछ मुदा जिहना अह राजनीितमे आयलहुं, \nअह]के सभटा बुराई लोकक आगू आिब जायत. एतेक बेसी कपीटीशन अिछ, एतेक \nआxसेिसव सेmस अिछ जे ई सिदeखन देखैर अिछ जे को हमर अपमान ते नै भ’ रहल \nअिछ, को हमर समानमे कमी ते नै भ’ रहल अिछ. सभटा मौका पर देखय के कोिशश \nकरैत छै जे पावरक सही बैल¢स बिन रहल अिछ की नै.   \nग]धीजी कोना अिहसं िनकल? ग]धी के ई बुझा गेल छल जे याा जतेक बाहर अिछ, \nओतबे अmदर सेहो अिछ. एकर समझ जॲ पूरा दुिनयाक िफलासफीमे को सं आबैत अिछ \nते ई िमिथलासं आबैत अिछ. आ एतय सं हम अहके िमिथला ल’ जायब. \nजे नाम वैदेही पडल अिछ तकर पाछू िवदेहक पूरा िखRसा अिछ. अह जानैत छी जे \nअÊावi बड कम उ·क बड पैग िफलासफर छल. हुनकर देह चािर ठामसं मुड़ल छल. ओ \nिवकल]ग छल. ओ जनक सं भ¢ट करय लेल जायत छल ते हुनका गेट पर रोिक देल गेल. \nओकरा पाछ] नहर िखRसा अिछ, जे हम नै कहब. \nओ अÊावi eया भेल छलाह? जखैन ओ अjपन मक पेटमे छल तखन हुनकर म वेदक \nआलोचना करैत छल. तब हुनकर िपता बाजलिखन जे अह के भीतर जे अहक बेटा अिछ,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \nओ अहक संग गड़बड़ क’ रहल अिछ. ते ओ हुनका शाप द’ देलिखन आ ओ अÊावi भ’ \nगेलिखन. एकर मतलब ई जे ओिह कालमे वेदक आलोचना संभव छल. \nजखन ओ जनकक दरबारमे पहुँचलाह ते पिहने ते बहार सं भीतर नै आबय देलक. सब \nबाजय लागल जे ई नेना अिछ, अmदर कोना जायत. तखन ओ एकटा Kलोक पढलक ते \nलोक के लागल जे ई कोन लोक िछयै? qवेश भेटल. अmदर गेल ते दरबारी सब हुनकर \nशरीरके देिखके हँसैत लागल. ओ बाजलिखन जे हम ते सोचने छलहुं जे एतय िवYान लोक \nबैसल अिछ मुदा एतय ते चम<कार लोक बैसल अिछ आ देिख रहल अिछ जे हमर चम< \nउपयोगमे आिब सकैत छै या नै. फेर ते हंगामा मिच गेल.   \nओ ओे eया गेल छल, ओकरो एकटा िखRसा अिछ. ओ दरबारमे बाजलिखन जे हम ओिह \nलोकसं भ¢ट करय लेल आयल छी जे अपना आपके िवदेह कहैत अिछ. िवदेहक मतलब \nहोयत अिछ जेकरा अjपन देहक सुध नै हुए. ओ देखलिखन जे राजा जनक दू Rीगनक \nअध<नÕन देह पर हाथ राखने अिछ, ते हुनका आओर तामस चढ़ल. \nमुदा ता धिर ओ देखलिखन जे नीच] आिग जिल रहल अिछ आ पइर आगक उपर अिछ. \nतकर बाद राजा जनक आ अÊावiक बीच संवाद होयत अिछ, जेकरा अÊावi गीता \nकहल जायत अिछ. अÊावi गीताक ल’ क’ लोक कहैत छिथन जे माइंड आ बॉडी \nिरलेशनक ल’ क’ ई दुिनयाक सबसं पावरफुल टेeRट अिछ. माइंड आओर बॉडी िरलेशनक \nqॉxलम पिÉमी देशमे भेल, जतय शरीर आ मनके अलग-अलग करल गेल आ कहल गेल जे \nशरीरक िव§ान पूरा िवकिसत भ’ गेल अिछ मुदा मन क’ ल’ क’ हुनका सबके िकछु \nबुझयमे नै आयल. \nतािह सं सिवताजी किह रहल रहिथन जे एहन फेिमिनyम िवकिसत भेल जािहमे मिहलाके \nिसफ< देहक «पमे देखला जा रहा अिछ. ई नै बुझल जा रहल अिछ जे ओकर पूण<ता की \nअिछ? अÊावiमे ओ िडबेट बड पावरफुल तरीकासं आयल अिछ. आ हम ई मानैत छी जे \nकोनो िडबेट ता धिर नै होयत अिछ जा धिर समाजक अmदर िडबेट नै होयत अÔही. \nिनिÉत «पसं िमिथलाक समाजमे अिह तरहक िडबेट चिल रहल होयत, एकर कतेक रास \nउदाहरण अिछ.   \nया§वWeय जखन अjपन प½ी सं बाजल जे हम संmयास पर जा रहल छी आ आब सभटा \nसंपि अहके अिछ. अह एतय आराम क« ते ओ की बाजल रहिथन. ओ कहलिखन छल \nजे अह ई कोन गप क’ रहल छी. हम संपि ल’ क’ की करब? की हमरा सmयास \nलेबाक अिधकार नै अिछ? की हमरा मुeत हेबाक अिधकार नै अिछ? पूरा तरहे माइंड आ \nबॉडी िरलेशन पर ई िडबेट चलैत अिछ जे कॲसेसनेसक कोन लेवल पर मुeत भ’ सकैत \nछी. चेतनक Rतर पर हम कोना मुeत भ’ सकैत छी.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \nग]धी हमर »यालसं चेतनाक लेवल पर मुeत हयके गप करय छिथन, जेकरा बादमे कतेक \nमाeस<वादी िचmतक सेहो कहने अिछ. ओ काउंट हेजेमोनीक गप करैत छिथन. ओ कहैत \nछिथन जे पिहने अह अjपन अmदर सोचू जे अह मुeत भ’ गेल छी. जॲ अह अपना अmदर \nसोिच लेलहुं जे अह मुeत छी ते बाहरसं अहके िकयो गुलाम नै बना सकैत अिछ. आ ई \nसोचय बला गप अिछ जे ई अjपन चेतनाक अmदर पहुंच सकैत अिछ की नै? की हम \nसामािजक तौर पर गुलाम भेलाहक बादो मानिसक तौर पर मुeत भ’ जाय. \nहमरा लागैत अिछ जे ई िमिथलाक संRकृितक एकटा पाट< रहल होयत. हम िकछु आओर \nशोध क’ रहल छी आया ओकर बाद हम ठीकसं अह के किह सकब जे आब ओ चेतना \nओतय अिछ या नै. मुदा िनिÉत «पसं ई संRकृितक पाट< रहल होयत. \nअिह तरहक संRकृितमे Rी िवमश<क गप भ’ सकैत अिछ. हमरा लागैत अिछ जे ग]धी \nओिहसं qभािवत छल. िनिÉत «प सं कहब किठन अिछ मुदा ग]धीक जॲ हम देखी, जे गप \nराजेशजी सेहो कहने अिछ जे ग]धी के अिह गपक iेिडट देबाक ज«री अिछ जे ओ बड \nपैमाना पर Rी के घरसं िनकिल के राजनीितक बना देने छल. ओिह काल हुनका सभके \nराजनीितक बना देलक जखन भारतीय समाज अलग-अलग qथासं मुeत भेल छल. ओिह \nकाल ओ बड पैमाना पर मिहला सभके घरसं बाहर िनकललक आ ई िडबेट ओिह काल \nज«र चलैत होयत जे हुनकर चिर की अिछ. मिहला पिहल बेर घरसं बाहर िनकिल रहल \nछल ते हुनका दोसर पु¦ख सं संपक< होयत ते संबंध केहन बिन रहल अिछ. ग]धी अिह \nसब चीजसं वािकफ होयत तािह सं ग]धी ओिह मूWय िदस Áयान द’ रहल होयत, जािह \nमूWयक ल’ क’ रेिडकल फेिमिनRट कहैत अिछ जे ई ग]धी कंजवÖिटव छिथन आ एंटी-वुमेन \nछिथन. \nहमरा »यालसं ग]धी िमिथला संRकृितसं एकटा अWटरनेिटव फेिमिनyम ल’ क’ आबै छिथन. \nजे i]ितकारी अिछ, मुदा uेÊ अिछ. जे तक<पूण< अिछ, जे चीजके आसानीसं नै मानैत \nअिछ, मुदा संबंधके समान करैत अिछ. ओ फेिमिनyमके बुझैत अिछ जे ओिह म¢ शायद \nपावर िरलेशनिशप अिछ, शायद हमरा इmफेिरयर बुझल जा रहल अिछ तकर बादो हम अिह \nसंबंधके माथ पर राखैत छी. िमिथलामे िफलोिसिफकल hेिडशनक पाट< रहल होयत. ग]धी \nओकरासं बड रास चीज सीखैत छल. \nग]धीक सीखैक टेeसचुअल qमाण खोजब ते पोिलिटकल साइंसिटRटक तरहे ई भेटब बड \nकिठन होयत. ग]धीजी कुरआन सं बड िकछु लेने अिछ मुदा ई भेटब बड मुिKकल अिछ. जॲ \nअह ग]धी आ कुरआनके पढब ते लागत जे ग]धी ते कुरआनक नीक अÁयेता अिछ. \nबाइिबलसं सेहो ओ बड िकछु लेने अिछ.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \nओना ग]धी जे §ान याा भारतमे केने अिछ, हमरा सभके समाजके बुझैक लेल ई §ान \nयाा करबाक चािह. ग]धी जे §ान याा केने छल, जािह संRकृितके पकडैक कोिशश केने \nछल, हमरा लागैत अिछ जे ओिहमे िमिथलाक अिह तÜयके ओ राखने छल. \nजे वैदेहीक संRकृित छल, जेना पंकज िमuजी कहलक जे ओना देखयमे लागैत अिछ जे ई \nकेहन मिहला अिछ, जे सबटा गप मािन लैत अिछ, चिल गेल वनवास, घुिरके आयल, \nओकरा िनकािल देल गेल, बाहर चिल गेल, धरतीमे समा गेल. ई जे ‘हाईट ऑफ़ सबिमशन’ \nअिछ, ‘हाईट ऑफ़ पेhिरकल ओपरेशन’ अिछ, हमरा लागैत अिछ जे एकर बादो कोनो बेर \nवैदेही तक<के नै छोड़लक आया }मा के ते आओर नै छोड़लक. रामके सिदeखन }मा करैत \nरहल. संबंधक मयcदाके बुझैत रहल मुदा बताबैत रहल जे अिहमे िकछु नै िकछु गड़बड़ \nचिल रहल अिछ. \nई हमरा लागैत अिछ जे ग]धीक श]ितपूण< पिरवत<नक लेल ई ज«री आयाम छल. ई सर¢डर \nनै छल. जखन ग]धी अहकक गपके मानैत छिथन, बहस करैत छिथन, अहसं बहसक लेल \nतैयार छिथन, ते ई सर¢डर नै अिछ. ई आमंण अिछ डायलागक लेल. आओर जािह \nडायलोग क’ ल’ क’ ओ पिरवत<नक गप करैत छिथन, ओ सaयाह. आह अिछ. दुराह नै \nअिछ सaयाह. जे सaयाहक पूरा गप अिछ ओ वैदेहीक संRकृितक पाट< रहल अिछ. एकरा \nगंभीरतासं बुझैक गप अिछ आ बौि¸क जगतके अिहमे जायके ज¦रत अिछ जे कोना हम \nअिह िदस जाय. \nएकटा आिखरी गप कहै लेल चाहब, जे qयोग ग]धीजी केलिखन, ओ सेवाक qयोग छल. \nमिहलाके आmदोलनमे ठाड़ केलिखन. जे मिहला घरसं बाहर िनकिल के आयल, बड परेशान \nरहैत होयत. कतेक मिहलाके पित छोिड देने होयत. कतेक मिहलाक पित आंदोलनक काल \nमारल गेल होयत. तखन ग]धीक आगू एकता सवाल छल जे की करब? तािह सं ग]धी \nएकटा संगठन बनैलिखन. सेWफ इjलायड बनैलिखन आ ओ संघठन आय धिर सबस¢ सफल \nसंगठन अिछ, एकटा मॉडल अिछ इंडRhीक. \nई अिह वैदेही संRकृितक पाट< अिछ, जािह वैदेही संRकृितमे लोकगीत, प¢िटंग, आट< एंड \niाÚट ओकर िहRसा अिछ, जेकर कोनो hेिनग नै अिछ, Rकूल नै अिछ, कॉलेज नै अिछ, \nमुदा ओकर एकटा िहRसा अिछ, जीवन अिछ आ अिह जीवनक िहRसा ओतय सं बाहर \nिनकिल के आबैत अिछ. ओकर qितभा बाहर िनकिलके आबैत अिछ. हमरा लागैत अिछ जे \nतािहसं वैदेही संRकृित क’ ल’ क’ गप महaवपूण< अिछ जे हम िमिथलाक संRकृितक गप \nकिर. \nसंRकृितक ल’ क’ अह जखन ऊंच गप करैत छी ते ओ ई अिह बातक पिरचायक अिछ \nजे अह को नै को िडqेRड छी. अह अjपन संRकृित क’ ल’ क’ को नै को       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nिडqेRड छी. अह तखने ओकरा ल’ क’ ऊँच गप करब जखन अहके लागत जे ओकरा \nसही माmयता नै भेटल अिछ. ई सत अिछ. \nआजुक तारीखमे िमिथलामे सेeस अनुपात कम भ’ गेल अिछ. किन िदन पिहने एकटा मिहला \nओतुका पंचायतसा आयल छल आया बतोलक जे Èूण हaया ओतय हर िदन भ’ रहल अिछ. \nत¢ ओतय पिरवत<नक आगाज करैक लेल अपना सबके संRकृितक र}ा करबी ज«री अिछ. \nजॲ हम अjपन गुणगान टामे लागल रहब ते शायद पिरवत<न नै भ’ सकैत अिछ. ओतय भारी \nआmदोलन ज«रत अिछ. \nहमर एकटा िफलोसफी (दश<न) छल. हम िफलोसफीमे सबसं पैग स¢टर हैत छलहुं. ओतय सं \nएे अबी गेलहुं ते दश<न सेहो ख़aम भ गेल. िरचुवWस बिच गेल अिछ. हम िरचुवWसमे \nफंसके रिह गेल छी. हमर एकटा िमक Rी िमिथलाक अिछ. ओ सामा-चकेवा पर काज \nक’ रहल अिछ. ओ कहैत छिथन जे िमिथलामे सबसं पैग परेशानी ई अिछ जे हम सब जे \nकमाबैत छी, ओकर सबसं बेसी भाग िरचुवWस पर ख़aम भ’ जाइत अिछ. हम सब पाय बचा \nनै सकैत छी. माता-िपताक मरलाह के बाद कतेक बरख धिर हमलोग हुनकर िरचुवलमे \nलागल रहैत छी. सभटा कमाय ओिहमे जा रहल अिछ. ओतय पूंजीक ल’ क’ कोनो काज नै \nभ’ रहल अिछ. ई कोना बदलत? अिह िदस सोचबाक चािह. ‘वैदेही’ सामािजक पिरवत<नक \nिदस जाए तखन ई ग]धीक बाट होयत.                   \n   \n  \n  \nहमहॴ बेटी, हमहॴ शिeत , हमहॴ अहमे अmतिन<िहत छी \nशेफािलका वमc \nआय जानकी नवमी छी. आजुका िदन बहुत पिव आ पावन अिछ जे आय सीताक जmम \nभेल अिछ. हमरा जिहयासं Rमृितमे आयल अिछ, रामनवमी सुनैत आयल छी, जानकी नवमी \nनै सुनलाहूँ. मुिKकसं हमर §ानमे आठ-दस बरससं जानकी नवमी सुिन रहल छी. एक-दू ठाम \nहम गेलहु मुदा आयोजन जानकी सब करैत छलाह. आय पिहलुक बेर िदWलीमे, देशक Ýदयमे \nवैदेही नै राम सब एकर आयोजन क’ रहल अिछ. तािह सं एकटा िहलकोर मैच गेल अिछ, \nसीता नवमी, जानकी नवमी. हािद<क आभार. \nबेटी के बचाउ नै, बेटीक जmम छी हमर. एकर उaसव मना रहल छी. एकरा बचाउ eया, \nहमहॴ बेटी, हमहॴ शिeत, हमहॴ अहमे अmतिन<िहत छी. आय जॲ जानकी नै रहितयेथ, ते       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \nकिहयो राम नै बनताह. रामक जतेक «प आयल, ओिहके भीतर सीताक aयाग, समप<ण, \nसंग-संग हुनकर जतेक तागत, शिeत रहैत, ओ राममे ितरोिहत भेल, तखन राम आय मयcदा \nपु¦षोम बनलाह. \nकखनो काल हमरा मन होयत अिछ, काश अिह लेखनी तुलसीदासक बदले कोनो नारीक \nहाथम रहतीये. र½ावलीक हाथमे रहतीये, तखन जे मानस िलखल जैतीये, तािहमे मयcदा \nपु¦षोम रामक बदलामे सीतािशरोमणी नारीक नाम हेितये. ओिहमे उिम<लाक वाeय वेद वाeय \nजेना हेितये. ऐना िकछु नै भेल. eयािक कलम ते अपने सबके हाथमे छल. हम सभ ते \nितरोिहत भेल रहैत छी. सरRवती जेना अपने सभहक भीतरमे, अपने सxबके सभ िकछु नीक \nकरबाक qेरणा बनल रहैत छी. \nतुलसी रामचिरतमानस िलखके वाRतवमे कागजक पrा-पrाके तुलसी, तुलसीदल बना गेल. \nतुलसी रामचिरतमानस िलखके समRत मÁय युगके भारतके अjपन दास बना लेलिखन. \neयािक हमर सबहक जीवमे जे परंपरा अिछ, जे मूWय अिछ, जे जीवनमूWय अिछ, ओ सभ \nिकछु हमरा सबहक तुलसीदाससं भेटल अिछ. जीवन जीवाक जे िनयम अिछ, इखनो, जा \nआईयो ओतबे सजीव अिछ जे मÁयकाल म¢ छल. अिह Yारे तुलसीक िलखल अिह मानसमे \nबैसल अिछ. मुदा एकर मतलब ई नै जे आब तुलसी िलख गेलाह, ‘कत िविध uीजी नारी \nजग माही, पराधीन कखनो सुख नािह’. नै मानब. eया नारी eया पराधीन? अह नौकरी \nकरय छी, ते अहॲ ते पराधीन छी. जय िदन िरटायर करय छी, कहैत छी जे मुeत भ’ \nगेलहुं. ते नारी कोना पराधीन. \nिपताक अधीन नारी नै रहय छै, बेटा-बेटी दुनू पराधीन रहय छै बचा म¢. पितक अधीनमे \nप½ी नै रहय छै, पित-प½ी एक दोसराक qेमक अधीन रिहके पिरवार, समाज आ देश के \nबचा बै छिथन. पुक अधीन ते सवाल नै उठे छैथ. पुक अधीन माता eया, िपता eया \nनै? जे नारी, जे म, जे िपता, भिर िजनगी संतान के बनेबाक लेल अपना आपके गला दय \nछिथन, ओ जॲ अjपन पुक पास किनक चैनक छहारमे सुतैक चाहैत छैन ते कोना भ’ \nगेलिखन ओ पुक अधीन.  \nनारी सीताक जmम भेल छै, धरती सं, खेत सं. हरेक Rी के आगू बढ़ाबयके वाRते खेत \nगम घर जाय पडत. ओते जे नारीक िRथित अिछ, ओतुका सशिeतकरणक वाRते, हमरा \nसभके ओिह सीता लग. नारी पु¦षोम राम, एकटा प½ीक हैिसयत ते दूर qजाके नै किह \nसकलाह. ई रामक िवफलता छी. पाग बचाउ मतलब इyजत बचाउ. Rी अहक इyजत छी, \nचाहे जे «पम¢ ओ हुए. नारीक सुरखा नै Rवर}ा हुए. ओ िनण<य ल’ सकय, आिथ<क तौर पर \nसुदृढ़ हुए, यिह कामना अिछ.       \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \n  \n  \n  \n  \nचंपारणमे होयत बड रास काय<iम  \nuी वेदgयास कुंडू, िनदेशक , ग]धी Rमृित और दश<न सिमित , नई िदWली \nएतय आयल लोक ग]धी, सीता आ Rी सशिeतकरण पर नीक ±ेमवक< देलक. एतय हम \nफोकस करैत छी ग]धी Rमृित और दश<न सिमित िदस. ई जे ‘बेटी बचाउ-बेटी पढाउ’ नारा \nआ Rी सशिeतकरण अिछ, एकरा ल’ क’ सिमित समूचा देशमे की काज क’ रहल अिछ. \nअिहमे हम एकरो सं आगू आओर काज क’ सकैत छी. \nसमूचा देशमे कारिगलसं ल’ क’ अगरतला धिर अिह सभ िवषयमे ग]धी Rमृित और दश<न \nसिमित कतेक रास qोाम करैत अिछ. एखन िपछला माच<मे बड पैग qोाम कारिगलमे केने \nछलहुं जतय 160 युवामे 90 qितशत लडकी सब छल. ओतय अलग-अलग समुदायमे \nअलग-अलग चुनौती अिछ, ओकरा फोकस केने छलहुं. लडकी सबहक भागीदारी, िनण<य \nलयक }मता आिद पर बेसी Áयान देलहुं जे ग]धीजीक सेहो फोकस छल. श]ित आ अिहंसामे \nमिहला सबहक अहम भूिमका अिछ, तािह सं ओकरा फोकस करैत वक<शॉप करैत छी. \nअगरतलामे हम बड नीक qोाम केने छलहुं. ओतय गामक अmदर, hाइबल एिरयामे, सभ \nठाम काज केलहुं. दिeखन आ उरमे सेहो काज करैत छी. \nअिह बरख चंपारण सaयाहक 100 बरख शु« भेल अिछ. अिहक लेल हम gयापक «पसं \nपूरा काजक ±ेमवक< बनैने छी. अिहमे हम चंपारणमे की करब, ओकरा बेसी फोकस केने \nछी, अिहमे ‘बेटी बचाउ, बेटी पढाउ’ आ Rी सशिeतकरण क’ ल’ क’ Áयान देब. अिहमे \nदोसर फोकस हम इंटरqेmयोर युवती सबके केने छी. \nिकछु िदन पिहने हम सब गुवाहाटीमे एकटा कानeलेव ‘यंग एmोपोनस कानeलेव’ केने छलहुं. \nओकरामे जे युवती छल, छोट-छोट काज करैत छल, हुनका सभके हकार देने रिह. अिह \nबरख वत<मान िवीय वष<मे क¢n सरकारक ई Úलैगिशप qोाम िदस ग]धी Rमृितक फोकस \nअिछ. ओकरा हमसभके आगू बढेबाक अिछ. अिहक लेल अलग-अलग ठाममे, qाmतमे वुमेन \nइपावरम¢ट कोना हुए, मिहला आ युवाक भागीदारी कोना बढ़य, श]ित आ अिहंसा समाजमे \nकोना बढ़य, ओकरा लेल वक<शॉप आ hेिनंग सेहो देत छी.      \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \n िमिथलामे कोनो भेदभाव नै छल  \nuी आर .के. िसंह , लोकसभा सदRय  \nपिहने ते हम अमरनाथजी क¢ धmयवाद िदअ चाहब जे ओ अपना सबके अjपन जड़सं भ¢ट \nकरैलिखन. हम सहरसाके रहय बला छी, हमर नानी गाम मधुबनीमे अिछ, हमर सासुर \nभोजपुरमे अिछ. \nिकयो लोक जखन अjपन जड़सं फराक भ’ जायत अिछ ते ओ सूइिख जाइत अिछ. िकयो \nसमाजसं किट जाइत अिछ ते ओ सूख जाइत अिछ. ओ समाजमे चिल नै सकैत अिछ, \nओकरामे ओ आaमिवास, आaमबल नै रिह जाइत अिछ. ई अपना सबहक संRकृित अिछ जे \nअपना सबके आaमिवास दैक अिछ, आaमबल दैक अिछ. \nहम सब आपन qाmतके छोिड के आयल छी. हम एतय qवासी छी. हम सब आपन q]त के \nछोिडके अिह Yारे अिहलहूं, eयािक शनै-शनै ओतय िश}ा gयवRथा धराशायी भ’ गेल. Rकूली \nिश}ा धराशायी भ’ गेल. आब ते िविवIालय धिर िश}ा धराशायी भ’ गेल. अjपन नेना \nसबके कतय पढ़ाबी, ई अहम qË अिछ. \nएकटा हमर जेनरेशन छल जे एतय आयल. हमर िपताजी हमरा कॉलेजमे पढैक लेल एतय \nभेजने छल. हम लोक जािह काल एतय आयलहूं, ओिह काल साइंस कॉलेज नीक छल, \nपटना कॉलेज सेहो नीक Ôहल मुदा किन िगरावट आयब शु« भ’ चुकल Ôल. तइयो नीक \nछल. आब नै अिछ. तािह सं अपना िदस सं बेसी सं बेसी लोक इहर आिब रहल अिछ. \nसपूण< पूवàचलसं लोक इहर आिब रहल अिछ, िबहारसं ते आिबये रहल अिछ. जॲ अह \nपढ़-िलख ली ते ओतय नौकरी सेहो नै अिछ, ते एे आयब आवKयक अिछ. \nजॲ हा एतय आबी आ अjपन संRकृितसं दूर भ’ जाय ते अjपन सबहक बाल-बचा एकटा \nजड़िवहीन अिRतaवमे चिल जायत, जेकरा संRकृितक बंधन नै अिछ, ओ दोसर संRकृितक \nिदस चिल जायत अिछ. ई दोसर जे संRकृित अिछ, िमलल-जुलल संRकृित अिछ, ओकर \nRतर बड नीचा अिछ आ अपना सबके अjपन संRकृित पर गव< अिछ. तािह सं अिह तरहक \nबीच-बीचमे एहन काय<iम हैत रहय जािहसं हमसभ बीच-बीचमे भ¢ट क’ सकी आ अjपन \nसंRकृितक एतय िजmदा रािख सकी. \nआजुक िवषय बड महaवूण< अिछ आ अपना सबसं संबंिधत अिछ. हम सब ओतुका रहय बला \nछी जतुका सीताजी छलीह. अपना सबहक एतय पिहने कोनो भेद नै छल, नारीक लेल बड \nइyजत छल. तािहसं हम सब दुगcजीक पूजा करैत छी. अपना एतय मनमे कोनो भेदभाव नै \nÔहल. अपना कतय, अjपन समाजमे जतेक मिहला नेतृaव भेल, ओतय कोनो आओर देशमे, \nकोनो समाजमे नै भेल. ऐना अिह Yारे, अपना सबहक़ पूव<ज अjपन संRकृितमे सबके       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \nबराबरीक दजc देने छल. हमसब ‘सीताराम’ कहैत छी, ‘रामसीता’ नै. पिहने सीता, तकर \nबाद राम. \nबादमे जखन दोसर-दोसर संRकृित आयल, ओकरा सुसंRकृत ते नै किह सकैत छी, अपना \nकतय इmवेडस< (आiमणकारी) आयल, तखन पदc qथा शु« भेल. ओकर बाद जे अjपन \nसमाजक मिहलाक िRथित भ’ गेल, ओकरा सुधारब आवKयक भ’ गेल अिछ. ई अिह Yारे \neयािक 50 qितशतक बल पर कोनो समाज qगित नै क’ सकैत अिछ. \nएकटा पु¦ष qधान समाजक qासंिगकता तखैन छल जखैन लड़ाई तीर-तलवारसं लड़ाल \nजायत छल. लोक खायक लेल िशकारक लेल जायत छल. आब नॉलेज सोसाइटी भ’ गेल \nअिछ. आब कंjयूटरसं लड़ाई लड़ल जा रहल अिछ. आब नौकरीकक लेल नॉलेजक \nआवKयकता अिछ, बाहुबलक नै. \nतािहसं हम चािह या नै चािह, समानता ते अइबे करत आ आबइये पडत. जॲ qगित आनैक \nअिछ ते समानता आनय पडत. जॲ अपना सभ लगातार अिह िदस काज किर ते अपना सभ \nतेजीसं तर¶ी करब. ई अपना सबके मानय पडत. \nदोसर गप ई सेहो अिछ जे कोनो समाजमे जॲ समानता नै हुए ते ओ समाज बेसी qगित नै \nक’ सकैत अिछ. समानताक मतलब अिछ िवचार राखयके Rवतंता, अjपन गप कहैक \nRवतंता, अjपन िडिÕनटी म¢टेन करैक Rवतंता. ई नै भ’ सकैत अिछ ते बुझू ओ समाज \nबीमार अिछ. जािह समाजमे आध जनताके अjपन अिभgयिeतके खुिलके कहैक अिधकार नै \nहुए, ओ समाज बीमार अिछ. अपना सxबके अिह बीमारीसं िनकलबाक अिछ. अिह िदश बहुत \nिदनसं काज सेहो चिल रहल अिछ. \nहम सब दहेज़ उmमूलन क’ ल’ क’ कानून आनलहूं. हम सब ई कानून आनलहूँ जे लड़का \nआ लडकीक समान अिधकार संपि पर भेटत. ओकरा हमसब एखैन धिर वाRतिवकतामे \nh]सलेट नै क’सकलहूँ. हम सब अjपन पिरवारेमे देख िलअ, अjपr समाजमे देिख िलअ. \nएकटा h]सलेट करिहके ज¦रत अिछ तकरा बादे सहीमे eवािलटी आयत. अपना सबके ई \nम¢िटिलटी छोड़बाक होयत जे हम सबहक देखभाल बेटे टा क’ सकैत अिछ. बेटी माय-बापक \nनीक देखभाल करैत अिछ. बेटीके अjपन माय-बापक बेसी िचंता अिछ. \nई बुझे पडत अपना सबके. समाजके बुझय पडत. एखन अिहमे अपना सबके आओर सुधार \nआनय पडत आ आनय के आवKयकता अिछ. मुदा लोक के ठाम-ठाम ई बुझाबय पडत. \nओकरासं पिहने एकरा ल’ क’ अपना के अंगीकृत करय पडत. हम सब बािज दैत छी, \nभाषण द’ दैत छी मुदा gयवहार करैक होयत अिछ ते अjपन िनजी िजनगीमे ऐना नै करैत \nछी. ऐना करय पडत. अपना आपमे अपनाक qित ईमानदार हुए पडत. अjपन िवचारक qित \nईमानदारी आनय पडत. केकरोमे ईमानदारी नै अिछ. पिहने अjपन िवचारमे ईमानदारी आिन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \nिलए ते समाजक ओिहना कतेक रास कुरीित किन-किन दूर भ’ जा लागत. अjपन सबके जे \nqकृित अिछ, संRकृित अिछ, ई सब करब दोसराक बिनRपत अपना सबहक लेल बेसी \nआसान अिछ. एकरा अंगीकृत करब बेसी आसान अिछ.    \n   \n  \nिम िथलामे समान दैक परंपरा अिछ  \nuी qभात झा,  विरd नेता, भाजपा \nजीवनमे संवाद आ qवास दुनू हेबाक चाही. लोकके समान देबय चाही. हम भाषण दी या नै \nदी, हम बाजी या नै बाजी, सबके समान देब मैिथलक संRकार िछयै. ‘अितिथ देवो भव’. \nपाहूनक जतेक सaकार िमिथलामे होयत अिछ, ओे कोनो देशमे, कोनो राyयमे, कोनो जाइमे \nनै होयत छै. पाहून माने भगवान. पइर धोयल जायत छै. एहन नै होयत छै, जखन जाय छै \nतखनो िवदाईयो सेहो देल जाय छै. ई हम सबहके परंपरा छै. जेकरा जीवनमे दोसरके \nसमान देबक Rथान नै बनय छै, समाज ओकरा नै माmयता नै दैत छै, समाजमे Rवीकृित \nओकरे भेटय  छे, जे अपना इगोके श]त राखय छै. \nग]धीजी eया बढ़लिखन, हुनका इगो नै रहय. जे आदमी जवाहरलाल नेह«के झेल लेलिखन, \nसबस¢ पैग आदमीक बेटा, ओिह कालक सबस¢ पैग वकीलक बेटा. जेकर   कपड़ा पेिरससं \nधुलाके आबय छल, ओिह पर िकयो िनयंण केलक ते ओ ग]धीजी छलाह आ हुनकर नैितक \nिनयंण जवाहरलाल पर छल. आओर समाजमे अह नैितकवान छी, अहके िनयंण सदैव \nरहैत. इmiोम¢ट नै होयत छै राजनीितमे आ समाजमे. िद¶त ई भ’ गेल छै जे ग]धीजीके \nमानय सब िछयै मुदा जीवमे उतारयके कोिशश नै करैत छी. ग]धीजीक शत]श जॲ अह \nिकछु जीवनमे ल’ लहूं, सबसं नीक. \nहम सीतामढीसं आबय छी. एकटा लड़ाई हम एखन धिर लड़ रहल छी. जॲ अयोÁयामे रामक \nपैग मंिदर, ते पुनौरामे जानकी मक िकया नै? आओर अिहके लेल भारतक जतेक \nजनqितिनिध भेला अिछ हम हुनका िचáी िलखने छी. एखनो बहुत लोकके बुझल नै अिछ जे \nजनकपुरमे हुनकर xयाह भेलैन, लाल-पालन भेलैन, मुदा जmम ते पुनौरामे भेलैन, जे भारतमे \nअिछ. आओर अयोÁयामे ते िडRjयूट िछयै, जमीन पर, जmम Rथान पर, मुदा सीताजीक \nपुनौरामे कोनो िडRjयूट नै छै. तािहसं सबके कोिशश करैक चाही, अगर मके बेटाके \nसंRकार देबाक अिछ ते संRकारके सबसे बड़का धनी िकयो छै ते ओ सीता छैथ. त¢ पुनौरा \nधाममे सीताजीक नाम पर भारतक संRकार राजधानी बनाओल जाय.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nअइयो हम जाय िछयै हर साल ओतय, ते देखय िछयै जे बचा सबके कोराम¢ ल’ जाय छै \nमाय, आ माय ओतय किन टा माटी अjपन बचाक माथमे लगा दैत छै. ई ओय पावन \nधराके िछयै आ िवके िकयो मिहला धारासं नै आयलै. अिÕन, रeत सं दूर िकयो मिहला \nरहलय ते ओकर नाम िछयै म जानकी. कतय समा गेलिखन धरतीमे, इहो केकरो नै बुझल \nअिछ. अिह लेल आmदोलनमे संग िदयो. \nसीताजी पर बजय छी, ग]धीजी पर बजय छी मुदा जॲ िकछु अंश अपनामे नै आिन सकलहूं, \nते कÊ भ’ जायत. आओर अिह लेल धरा जननी के संतित िछयै, ओकर वंशज िछयै. \nएकरा सबके लेल अपना सबके qाथ<ना करबाक चािह. भगवान सब िकछु िदये, ग«र नै \nिदए, घमंड नै िदए. \nअjपन समाज आ संRकृितके जे जीवन दश<न अिछ आ ओकरा जीबाक राखयके छै ते गाम \nज¦र जाऊ. ओतय पढ़यके सुिवधा नै छै, नौकरीके सेहो सुिवधा नै छै मुदा जाऊ. हम सब \nसीताजीके संतित छी, ग]धजी के िवचार मानय िछयै ते गाम ज«र जाऊ. समाज चलय छै \nसमाजक जीवन-दश<न स¢ आओर अिह लेल सभ दल सं उपर उिठके मा जानकी के दलमे \nआऊ eयािक म जानकीक दल ते ए¶े टा अिछ. \nजीवन म¢ सतत सिiयता, पु¦षाथ<के जगेनाय, qीतीसं जोड़नाय, ई अपना जीवनके संबंध \nहेबाक चािह. नीक बाजय म¢ की लागय छै? आय अह केकरो कना नै सकय िछयै ते \nहंसाऊ. नािभ सं हँसब दूर भ’ गेल. हमरा कतय एकटा ‘ख]’ छैथ, एडीजी अनुराधा शंकर \nख], रामचंn ख]क बेटी. हमरा सबके बड मानैत छैथ. को जाय छिथन ओ मैिथली म¢ \nबजैत छिथन. एडीजी बहुत Rमाट<, जेकरा लोग तगड़ा कहैत छैथ. िविदशा के एसपी. \nिशवराजजी (मÁयqदेशक मु»यमंी िशवराज िसंह चौहान) के िजmदगी ब]चल छैन, राखी बाmहे \nछै. एक बेर एeसीड¢ट भेलय ते ओ अपना कोरामे िशवराजजी के उठाके इलाज \nकरयलिखन.ई िछयै सीताजीके दाियaव, िमिथलाके दाियaव. आओर अिह लेल हम कहैत छी, \nहम कािहयो अह सब लेल ठार होयत छी ते हम सब अjपन जीवनके सफल करैत छी, \nअह के जीवन के सफल नै बनबैत छी. \nआओर मनु­य जीवनके सफल बनाबयक मु»य कारण िछयै जे हमसब धम<राजक उपासक छी, \nभगवतीक उपासक छी. उचैठ म¢ कालीदासके §ान भ’ गेलय, जmम उyजैनमे भेल छल आ \nहमरा सबके §ान नै भ’ रहल अिछ, जतय हम सब पैदा भेल छी. ई ते बड कÊक गप \nिछयै नै. कालीदास जेकरा घर बाली भगा देलकय, तकरा §ान भ’ गेलय अ चािर टा \nमहाकाgय भ’ िलख देलक. अह जखैन उचैठ जेबय, नदी िकनारे छै आ संRकृत िवIालय \nछै अिह ठाम.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nहम पूरा स]Rकृितक घुमल छी, िवIापितक गाम िबRफी सेहो गेल छी, हुनकर जे Rथान छै \nओतय गेल छी. मंडन िमuजी के गाम गेल छी, जािह गामसं सर-अRसी टा आईएएस-\nआईपीएस िनकलले, ओिह गामक माटी देखय लेल गेलहुं, जे केहन ओ माटी छै जे खाली \nआईएएस-आईपीएस िनकालैत छै. भारतमे जॲ सबसे पैग स]Rकृितक धरोहर छै को, ते \nओकर नाम छै िमिथल]चल. ओिह धरोहरके लेल जे ‘वैदेही’ संRथा बनाके काज क’ रहल \nछी, बहुत-बहुत बधाई. \nग]धी जेहन समाज म¢ मैसेज दय बला, भारते टा नै िवमे िकयो नै भेलाह. हम अह गाय-\nमहीसक दूध पीय छी, ग]धीजी बकरक दूध िपबय रहिथन. eया? गरीबक घरमे बकरी रहैथ \nछै. qचार करयके काज नै रहय हुनका. अिहना qचार भ’ गेल. जे बकरी बला रहय, \n‘ग]धीजी’, ‘ग]धीजी’ करय लगलाह. हम अह हाथमे घड़ी पिहरय छी, ओ डारमे घड़ी पिहरय \nरहिथन. ग]धीजी डोराक चKमा पिहनय रहिथन. ग]धी जतय जािथन ते हिरजन कतय भोजन \nकरिथन. ‘मासेज’ म¢ ‘मैसेज’ देत रहिथन. द]डी याामे सबके हाथमे डंडा छल, ओ \nआmदोलनक संकेत देलिखन. नमक आmदोलन जे हर घरमे खायल जायत अिछ, थोक म¢ \nमैसेज देनायके काज करलिखन श]ितपूव<क. \nओ गोलमेज समलेनमे आधा धोती पिहनके गेलिखन आ लोक देखय लागल, जे ग]धी ये \nछैथ. समाज एखनो ईमानदारीके इyजत देत छै. अह दूटा आंिख से दुिनया देखय लेल \nचाहैत छी मुदा दुिनया अहके हजारॲ आंिख से देखय ये. आब अहके कोनो चीज नुकायल \nनै रहत, अपना जीवनके केहन संRकारमे राखयके ये, ई दाियaव Rवयं अहके छी. जेखन \nअहके संRकािरत जीवन रहत ते अगल-बगलके लोगमे सेहो संRकार रहत. हमरा लागय ये \nजे हम सब मैिथल छी, िमिथला सं छी, जानकीके छी, अjपन संRकारके जीबैत राखैत, \nजीवन-दश<नके जीबैत राखैत, ग]धीके आदश< पर चलब, भेदभाव िमटाके. िकयो आदमी ऊपर-\nनीच] नै होय छै, भगवान राखैत छै. लÍमी चंचला होयत छै. \nमैिथल मतलब जूनून. हम सब बाहर जायत छी. खूब काज करैत छी. गाममे दू-चािर बीघा \nजमीन भ’ जाइत छै ते कहैत छी, के काज करत? माटीके सेवा केनाय िबसुरी नै. छैठके \nपूजा िबसुरी नै. गामके पोखैरके आनंद को नै भेटत. गाम ज«र जाऊ, एहन jलािनंग क« \nजे दस आदमीके काज ज«र िदयो. बुि¸ बाजारमे नै िबकायत छै, भगवान देत छिथन. \n  \n  \nसंRकृित गौरव होयत अिछ  \nqचंड पौटीWय , संचालक , भानु कला क¢n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \nकोनो रा­hक गौरव, ओकर भू-}ेफल आ आिथ<क सपrता नै होयत अिछ बिWक ओिह \nदेशक भाषा, संRकृितक अवRथाक qितिबंिबत करैत अिछ. नेपाली संRकृितक उपर पाÉाaय \nसंRकृितक अितiमण या आiमण रोकबाक आ बचाबैक लेल भानु कला क¢nक Rथापना भेल \nअिछ. संRकृितक संर}ण, संवध<न आ qवध<न लेल हम सब ई पावन अवसर पर शािमल \nहेबाक लेल नेपाल सं आयल छी. \n  \n  \n  \nमैिथलीमे बड समान भेटल  \nमाया देवी, भानु कला क¢n  \nमैिथली भाषाक लेल पचपन साल पिहने हमर घरबला, जेकर फोटो अहक आगूमे राखल \nअिछ, मैिथिल भाषाक लेल बहुत संघष< क’ करने छल. ओ ए¶े टा चीजसं बड qभािवत \nभेल Ôल. हम जनकपुरक लडकी छी आ िवराट राजाक किनया जनक राजाक बेटी छल. \nहमर घरबाला जनकपुर गेल रहैथ जखन हमर शादी भेलय तखन. मैिथली भाषा बला सब \nअjपन किनयाके समान द’ क’ बजय छलाह ते हुनका बड मन लगलाह. मैिथली भाषा म¢ \n‘तॲ’ शxदक qयोग नै होयत छै, समान द’ क’ कहैत अिछ, ‘हे आऊ’. ओिह सं ओ बड \nqभािवत भेल आ ओ मैिथली भाषाक लेल जान-qाण देलिखन. आयसं इ¶ीस बरख पिहने \nिदWलीक तालकटोरा Rटेिडयममे एकटा काय<iम भेल छल आ िहनका मैिथली एकेडमी स¢ \nसमानॲ भेटल छल. ओिहमे एकटा काय<iम भेल Ôहल ‘अिरपन’ पटना िदस सं, कपीटीशन \nकरने रहय. ओिह म¢ 265 संRथा भाग लेने रहय. ओिह म¢ 14टा पुरRकार रहय आ तेरह \nटा पुरRकार हम असगरे लेने रिह. हमर एखैन धिर सबटा काय<iममे वीपी फाउनडेशनसं \nबड सहायता भेटल छैथ.      \n  \n   \nसीता हमर िवभूित छली \nकृ­णा qसाद ,  काय<वाहक राजदूत , नेपाल  \nहम भले ही नेपालक पहाडी इलाका सं छी मुदा हमर िश}क मैिथली समुदायसं छल. मैिथली \nिसफ< एकटा भाषा नै अिछ, मुदा सâयता आ संRकृित सेहो अिछ. नेपालमे मैिथली दोसर \nसबसं बेसी बाजय बला भाषा अिछ. नेपाल आ भारतक बीच िसफ< राजनीितक संबंध नै अिछ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \nमुदा संRकृित, धम< आ परंपराक संबंध सेहो अिछ. दुनू देशक बीच संबंध हम नै जानकी आ \nमहाaमा बु¸ केने छल. माता सीता हमर देशक िवभूित छली. \n  \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतgय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \n१.िवIाचmn झा “बमबम”,  िकछु qेम िवहिन कथा आ िकछु िवहिन कथा २. लघुकथा आ िवहिनकथा- \nतुलनाaमक िववेचन- मुrाजी \n१ \nिवIाचmn झा “बमबम ”,  कैिथिनय \nिकछु qेम िवहिन कथा आ िकछु िवहिन कथा \n  \nिकछु qेम िवहिन कथा \n  \nिसनेह  \nगऽइ तोरा सब क®ऽ एखन धिर तैयार निह भऽ भेलहु ? सब वरसाइत पूजिनहािर जाइतो गेलय बड़क गाछ तर \nजगहो निह भेटतहु सब पिहने जगह छेक लेतहु लालकाकी बािज उठिल !  \nरानी तॲ तखन सऽ घर मऽ िक करैत छिह गऽइ एखन धिर तोहर uॴगार पूण< निह भलहु अिछ ! \nहँ काकी हइया हमरा भऽ गेल - - आब कने भउजी कऽ सेहो ने - - - - ! \nतॲ दुनू ननिद - भाउज भोरिहं संऽ ओिरयौन मऽ लागल छंऽ आ पहर िदन िबतल जाइत छिह आ तोरा सब \nक¢ऽ सजब - संबरब कऽ अंते निह लइत छउ  ? \nआ हम सब िकछु ओिरयौन कऽ क¢ऽ तोरा सब कैऽ कथा सूनबय Yारे एक पहर संऽ बैसल छी आ तोहर \nसबहक िलला तऽ कहले ने जाय  ? \nिक घर संऽ भउजी'क मÁयम Rवर बहरेलिmह आब िक सब िदन िहनके सब क®ऽ समय रहतिmह िक  ? एखनो \nधिर क¶ा'क िसनेह मानल निह जाइत छैिmह सब संऽ पिहने िबयैिन आ िसंनुिरया आम डाली मऽ ल'क तैयार \nरहैत छिथ ! ( िक अिह बात पर भेलिह ठह¶ा ) \nआ हमरा सब क®ऽ - - - - ! हम सब त एखन नव छी नेह उिचते छैइक ने ? \nलालकाकी तखन नेिहयाित रहु नहु - नहु - - - - \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \nqेम िवहिन कथा \nउड़त  \nमाRटर सेहाबक बेटा पढऽ - िलखऽ मऽ बेस तेजगर छलैइक ! ईRकूलक पिर}ा मऽ सिदखन qथमे अबैत \nछल ! ओकरा कोनो दोRत - मिहम सऽ बेसी मतलब निह रहैत छलैक ! ओना ईRकूलक सब छॱड़ा - छॱड़ी \nसब ओकरा संऽ बात करबाक लेल आतुर रहैत छलैक  , मूदा ओ ककरहु संऽ बेसी बात - िचत निह करैइत \nछल ! ओ अjपन पठन - पाठनक काज सऽ बेसी मतलब रखैत छल यथा ओिह मे लागल रहैत छल ! \nसमय िबतैत गेलय आ ईRकूलक पढा़ई समाjत कऽ ओ आब कॉलेज जेवाऽ जोग भऽ गेल छल ! आ कॉलेज \nमऽ नाउ सेहो िलखौलक  , ओकरिह संगे सुिजत बाबूक बिहन सेहो ओकरिह कॉलेज मऽ नाउ िलखेलकइ ! \nबता िद जे दूनू इRकूले सऽ संगे पढ़ैत छलय ! छौड़ी केर कॉलेज मऽ नाउ िलखेवाक घर सऽ मनािह भेटल \nछलिह मूदा िज¾ केला उर ओकर नाउ िलखेलिह ! शायद छौड़ी क®ऽ ईRकूले कऽ समय माRटरक बेटा सऽ \nिसनेह भऽ गेल छलिह ! दूनू कॉलेज जाय लागल कने िदनक बाद दूनू के गप - शप सेहो खूब नीक जक \nहोमऽ लगलिह ! दूनूटा बाट - घाट सेहो बात - िचत करऽ लगलैक िनधोक भय कऽ ! ने जािन दूनू मे \nएहन बदलाव एका - एक कोना आिब गेलय  , भ सकय कॉलेजक qभाव हो अथवा Rनेहक qभाव हो ! जे होई \nदूनू टा आब बेस उड़त भ गेल छल ! परंच गंउआ - घ¦आ क®ऽ एना भऽ दूनूक मखरनाई अंसोहात जक \nलगैइत छलैक !  \nहोइत - होइत एक िदन बात सुिजत बाबूक कान मे सेहो परलइक जे अहक बिहन आ माRटरक बेटा - - - \n- - !  \nफेर िक छलिह सुिजत बाबू ओकरा दूनू पर नजिर राखऽ लगलाह संयोग सऽ एक िदन दूनू कऽ कॉलेजक \nपाछू ठाकूरबारीक मंिदरक आंगन मऽ लगाओल फूलक बगान मऽ दूहु केर बैसल अपना आँिख सऽ देख लईत \nछिथन ! आ ओतय सऽ अjपन बिहन कऽ पकिर गाड़ी मऽ बैसाऽ घर आिन लैइत छिथन ! \nतखर बाद qात भेने संउसे गाम मऽ अनघोल मचल छलिह जे सुिजत बाबूक बिहन फंसिर लागा मिर गेलय ! \nआ माRटरक बेटा सेहो लापता छैइक ! मूदा चरबाह - हरबाहक िधआ पूता हWला करैइत एलय जे माहटर \nसेहैऽबक बेटा कमला कात मऽ मूइल परल छैइक ! लोक सब दउरल नदी कात - - ! देिखयो एकर सस \nचिलते छिह - - - ! छौड़ िजव तऽ गेलिह मुदा सनकल सन भ गेलय ! आब तऽ ओ छॱड़ा एकदम िनछट \nबताह जंका करैत रहैत छैइक ! िछिछआित रहैत छैइक बरबराइत रहैत छैइक ! \nqेम िवहिन कथा \nजूड़ाएब  \nरिवश बाबू सूतले रहिथ िक uीमित जी वासी पािन हाथ मऽ लय रिवश बाबूक मथ पर दइत हाथ फेरैइत ! \nउठू ने - - ! देिखयो सूय< भगवान कोना सोलहो कला लय उगल छिथ ! िचड़ै - चूरमूrी सब कोना चहिक \nरहल अिछ  ? वसात सेहो कतेक सोहनगर बिह रहल छैइक ! उठूऽ उठूऽऽऽऽऽ ! \nरिवश बाबू आँिख खोलइते देरी आय माय मोन पिड़ गेल ! नेना रिह तखन जूिड़ - िशतलक िदन बेस अिहना \nओहो कहैत उठबैत छल ! ओह ओ िदन सब कतय चिल गेलय आ ओ पाविन ितहार सब से निह किह  ?  \nपरंच आय अहक हमरा उठेवाक इ नव ढंग कतय सऽ qाjती भेल  ? जे हम िनंnा संऽ िसधे तंnा मे नेनपनक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \nबीच चिल गेलहु ! हमर माय ने तऽ फोन पर कहलक  ?  \nहे भगवान आय जूिड़ िशतल िछयैक से अहक निह बूझल अिछ िक ? पि½ मथ पर हाथ फेरैइत कहलकिन \n! \nओह सैह देिखयौक एिह शहरक भग - दौड़ मऽ अपन पाविन - ितहार सेहो मोन निह रािख पावैत छी ! \nपरंच इ कहु जे अहक बासी पािन सूतले मंऽ माथ पर देवाक »याल कोना आयल  ? \nपि½ :- आय िदने सैह िथकैक जकरा संऽ लोक क®ऽ आस रहैत छैइक लोक अजूका िदन ओकरा जूरबैइत \nछैइक ! जेना गाम मंऽ माय, िपितयैन, मंइय आरो - आरो लोक सब आजूक िदन िधया - पूता क®ऽ मथ पर \nपािन दय जूरायल रहवाक आिशवcद दइत रहलैक अिछ ! िकआक तऽ भिव­य मऽ ओिह िधया - पूता संऽ \nसमाज क® िकछु आस रहैत छैइक त®य ! गाछ - पात केर लोक पािन दय जूड़बैत छैइक जे लोक कैऽ भारी \nआस लागल रहैत छैइक गाछ - पात संऽ ! परंच हमर तऽ सगर िजनगी अिहं पर चलैइत अिछ ! हम \nअहक जूराअयल रहवाक qाथ<ना निह करब त ककर करब  ? इ किह दूनू गोटे पूण< श]त भय िकछु सोचय \nलगलाह ! \nqेम िवहिन कथा \nपंचैती \nqणव सब िदन ओकर आगू - पाछू करैइत रहैत छल ! यथा ओकरा पर नजिर राखल करैइत छल ! शायद \nqणव क®ऽ ओकरा संऽ Rनेह भ गेल रहैक !  \nपरंच qणव क®ऽ ओकरा संऽ इ गjप कहैत डर लगैत छलैक ! एवं - iमे चािर साल बीित गेल मुदा आय \nधिर qणव सऽ ओकरा कहल निह भेलय !  \nएक िदन कोना ने कोना qणव के हमरा संऽ बात - िचत होइत -२ िमता भय गेलय आ ओ हमरा ओतय \nबेसी काल आबय लागल ! \nओ छौड़ी सेहो बेसी काल एमहर घूिरया - िफिरया कऽ आबऽ लगलिह !  \nहमरा एखन धिर एिह बातक भनक तक निह लागल ! िक संयोग सऽ एक िदन qणव हमरा सऽ सब बृत]त \nकहैत कहै अिछ जे हमरा ओकरा सऽ Rनेह भ गेल अिछ !  \nहम पूछिलए जे िक ओहो अह स Rनेह करैत अिछ िक  ?  \nqणव बाजल से हम एखन धिर निह बुिझ सकलहु अिछ ! से कने अिहं पूिछितयैक िकआक त आह संऽ \nओकरा गjप होइत छैक !  \nहम बेस किह ! एक िदन छॱड़ी कऽ इ बात पूछैत िछयैक तऽ ओ हं मे मूरी िहला चिल दैइत अिछ ! हम \nबुिझ गेिलए जे दूनू एक दोसर सऽ िसनेह करैत अिछ ! आ इ िसनेह एक भगाह निह छैइक !  \nफे◌ेर िक छय दूनू टा बात करय लगैत अिछ !  \nिक एक िदन गाम मे हWला हWला भेलिह जे फWल]मा बेटा आ फWल]मा बेटी भागी गेलय !  \nआ सगरो इहय qचार होमऽ लगलिह जे छॱड़ा \"बमबम\" केर दोष छलिह ओकरिह लग बेसी काल रहैत छलिह \nइ ओकरिह कारनामा हेतैक ! फेर िक छलैक दूनू प}क गािज<यन हमरिह उपर पंचैती बैसेलक ! आ गामक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \nपंचक िनण<य तऽ अह सब बूझैते हेबैक ! जे मूह देख मूंगवा ! \nआय हम फसल छी दोसरक िसनेहक जाल मे - - - - - - - - \nिवहिन कथा \nआबक जमाय \nबिहन दाय देखथुन आँगनक मोख तक िकयो आयल छलिखन  ,पूछिलएन जे के छी तऽ चो°े आपस भय \nगेलिथ ! ने जािन के छल हेताह  ?  \nहम ताबत हWला होइत देखिलए :- मार सार केऽ चोर उचका लमपट निह तन रे, आ भीड़ एक गोट gयिeत \nक®ऽ लात - मू¶ा सऽ दू¦Rत कऽ रहल छल ! \nहमहु भीड़ कऽ िचरैत -फारैत ओतय धिर पहुँचलहु , आिखर एतय िक भय रहल छैइक  ? िकआक एतेक भीड़ \nलागल छैइक  ? िकआाक एतेक हो - हWला भय रहल छैइक  ? मा िज§ासा बस गेलहु आ आब सब िकछु \nआँिखक सोझ] मे छल ! \nहम जावत ह-ह किर तावत तऽ हुनका अधिम¦त कऽ देने रहैन ! हम पूछिलए :- ऐंऽ रउ तॲ सब एना \nिकआक हुनका मािर रहल छहुन  ? \nछॱड़ा सब :- िक कहु भैया ई छौड़ा लाल काकी केर कोäटा पर एतेक राित कऽ हुलकी मारैत छलैक तऽ \nिक किरितयैक से अिहं कहु ? \nहम टॉच< बािर गौर सऽ हुनक मुह देखय लगलहु हे भगवान ! ई िक केलह तॲ सब  ? ई तऽ लाल काकी \nकऽ जामाय छिथन ! \nइ सुिन ठार भीड़ अवाक रिह गेल ! \n  \nिबहिन कथा \nअभगलाहा \nहोसीआरपुर बाली किनय छी यईऽऽ - - - -? सुmदरपुर बाली फटिकए लग संऽ आवाज दइत छिथन ! \nआबौथ बिहन दाय बैसौथ  ,इ तऽ आब एबो निह करैत छिथ  ? मार बारहिन िक आयब एकरा सब Yारे !  \nककरा सब Yारे ? िक भेलिन बिहन हमर छौड़ा सब तऽ निह िकछु कहलकिन अिछ  ? राम - राम अ◌ाह धीया \n- पूता सन नेना रहय त भागे छैइक ! तखन िक भेलिन बिहन दाय  ? \nओ हमरे अभगलाहा सिदखन िपव कऽ हWला - फसाद करैत रहैत छैइक ! काजो करवाक लेल निह जाइत \nरहैत छैइक  , ओकरे Yारे मोन सिदखन बेिqत लगैत रहैत अिछ, कउखन मोन चैन निह रहैत अिछ ! िक कहु \nओकर िखRसा किनय सबिदन लोक सब संऽ गािर - गलौज मारा - िपटी केनहे अबैत अिछ ! जतय - \nततय सऽ उपराग सब अबैत रहैत अिछ  ,जेहो सब मूरी निह उठबैत छल सेहो सब दूटा बात - कथा किह \nकऽ चिल जाइत अिछ ! िक किर िकछु निह फूराइत अिछ  ?  \nिचmता जूिन करौथ  , कह िदन सुनिलए जे सरकार सगरे दा¦ - तारी बr करऽ जा रहल छैइक ! \nधू िक बr करत इ फूिसयाहा नेतवा सब  , सब फूिसये बजैत रहैत अिछ ! आर गामे - गामे एकर दोकान       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \nफोलने जा रहल छैइक आ आह] कहैत िछयै जे बr करत !  \nनइऽ यईऽ बिहनदाय से कहै िछयैन बr कऽ देतैक  , िकआक तऽ टीवी रेिडयो कागत-समाचार सगरे कहैत \nरहैत छैइक ! तखन तऽ िदने सुिदन भ जेतैक हमरा सबहक ! भगवान भल करौक ओकरा जे इ सब बr \nकरवाओत ! ( िक ता फेर हWला भेलय )  \nजाय िदअ किनय फेर लगयैऽ िपव कऽ एलय अिछ !  \nफेर अिवयहिथ बिहन दाय - - - - - ! \n  \nिबहिन कथा  \nआदित  \nसंयोग संऽ आय लाल क¶ा भ¢ट भऽ गेलाह ! ओ अपन मRती मऽ बरबराइत जाइत छलिथ ! हम पूछिलएन \nिक हाल समाचार अिछ क¶ा ? ओ झूमैत बजलाह बहुत नीक  , तूं अjपन कहऽ  ? हमहुं ठीक छी , मूदा अहक \nमूंह संऽ दूग<ंध किथक िनकलैत अिछ  ? दा¦ - तारी निह तऽ- - - - - - ? हमर आदित सऽ तूं तऽ पिरिचते \nछऽ तखन एना अकचाइत िकआक छऽ  ? बूझले छऽ जे जावत हम एक घोट दऽ निह दइत िछयैक तावत \nथकान दूर कह होइत अिछ ! निह हमरा तऽ भेल जे सरकार दा¦ - तारी बr कऽ देलकइ तऽ - - - - - \n?  \nतऽ िक लोक अjपन आदित सॅऽ बाज आिव गेल हेतय सैह ने ? हउ एतय टाका छऽ तऽ बुझऽ जे िजmह \nबला आका छऽ तॲ ! एतय पाय'क बले िक निह भेटैत छैइक  ? मा पाय रहल तािक फेर जे तकबह से \nतोरा हाथ मऽ ! सरकार डैढै़ - डैढ़ै तऽ ÈÊाचारी सब पाते - पाते चलैत छैइक ! हम :- एकर मतलव जे \nदा¦ - तारी भेटतिह छैइक  ? निह ओना निह भेटैत छैइक  , जेना पिहने डेग - डेग पर भेटैत छलैक ! परंच \nजकरा बूझल छैइक तकरा लेल कमी निह छैक दू पाय सRत की महग ! जाय दैह दोरा सने ब¶ - ब¶ \nके करत किह बरबड़ाइ िबदा भेलाह ! \n  \nिबहिन कथा  \nभॲट \nलाल क¶ा केर देिखयैन जे ,जेसब भॲट मगय लेल आबिन सब क®ऽ भॲट देवाक आासन दय िवदा करैथ ! \nजे आविन सब क®ऽ कहिथन जे िचmता जूिन क¦ हम अहक भॲट देबे करब दोसर क® िदयैक वा निह \nिदयैक? आ अह सब बुिझतै िछयैक जे हम किहयो फूिस निह बजलहु !  \nहुनक इ बात सुिन हमरा निह रिह भेल हम पूिछ बैसिलऐन ऐं यउ क¶ा अह फूिस निह तऽ िक सबटा से \nबजैत छी ?  \nत िक हम फूिस बजैत छी से तॲिह कहऽ जे आइ धिड़ िक फूिस बजलहुं ? हम कहिलएन जे जतेक मुिखया \n- सरपंच भॲट मगवाक हेतु अबैत अिछ सबक®ऽ किह दइत िछयैक जे अहक भॲट देबे करब तखन फेर - - \n- - - ? \nतखन फेर िक - - ? इ निह ने कहैत िछयैक जे अहक छॲिड़ दोसर क® निह देबैक !        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nपरंच क¶ा - - - ? परंच िक  ? इहय ने जे तूं सोचैत हेबह जे सब क¢ कोना भॲट द देबैक सैह ने ? हउ \nजखन टjपे मारवाक छैइक तखन जेहने एक ठाम मारने तेहने सब ठाम मारने ! कोनो भीड़क काज त निह \nछइक जे िद¶त होयत  ?  \nतखन तऽ सब भॲट बोकसे भऽ जायत ! बोकस भऽ जाउ वा खोखस भय जाउ परंच हमर बात झूठ निह \nने होयत  ? आओर एकटा बात जे सब तऽ मूखÖ - गवार ठाढ भेल छैइक जकरा सी आखरक §ाण निह \nछैइक से जनताक qितिनिध बनत आ हम ओकरा भॲट दय पापक भागी निह बनब हउ? त]य सबक®ऽ देबय \nआ भेटतय ककरहु निह !  \nवाह क¶ा अह कमाल आ अहक सोचो कमाल ! \n  \nिबहिन कथा  \nइलेeस न \nलाल क¶ा आओर लाल काकी दूनू गोटेक हWला सुिन हमहु हुनक आंगन qिवÊ केलहु ! हम कहिलएन \nक¶ा आय धिर काकी क®ऽ तमसायल निह देखने रिहयैन आय िक बात छैक जे काकी अह पर अिÕनच - \nवायुÉ भेल छिथ  ?  \nतावत लाल काकी बािज उठिल ऐं यउ बउआ िक किह जह िक इलेeसन नजिदक आओत िक िहनका \nभिरिदन दनान पर चाहे (चाय) चािह ! चीनी आ चाहक पातक कोनो उIमे निह  , तखन अिहं कहु जे कतय \nसंऽ इ सब पार लगत - - - ? \nिक लाल क¶ा बमिक उठला तऽ िक हम दनान पर बैसल लोक सब क®ऽ दनान पर स®ऽ भगा िदयौक \nिक  ? दनान छैइक त लोक एबे करत आ बैसबे करत ! भगबैय लेल के कहैत अिछ  ? बैस ने होय छैइक \nलोक क®ऽ जे काल धिर बैसत से परंच चायक चाह आवKयक छैइक िक  ?  \nहउ हमहु िक अनका चाह िपआबैत छी ? सब तऽ मुिखये - सरपंच आ आ ओकर लोक सब तकरा ने \nिपआबैत छी हउ ! हमहुं हुसल काज निह करैत छी पच साल तऽ ओकरे सबहक बदौलत खेपब िक कतहु \nचाकरी करय लेल जायब से तूंिह कहऽ कने ?  \nिक बाहर संऽ कोन ओिमदवारक आबाज एलय लालबाबू छी यउ  ? \nहं - हं हइआ ! \nजाउ -जाउ चाह त जढ़ले अिछ ने ? भिर िदन इ सब अकछ कऽ छोरत ! \n  \nिबहिन कथा  \nहेWलो \nलाल क¶ा :- बमबम छऽ हउ बमबम - - - - ? हं क¶ा िक भेल  ? एहर आबह कने तोरे संऽ काज छल ! \nआय हमरा संऽ अहक कोन काज भ गेल यउ  ? जे ने कराबय इ वै§ाणीक यूग ! से िक भेल यउ \nक¶ा ? हउ िक किहयऽ  ? एिह बेर बेटा एगो हेWलो द गेल अिछ तिह Yारे सिदखन फिरसान भेल रहै छी ! \nओ त भने मोबाइल दऽ गेलाह जे जखन मोन होयत तखन बेटा - पुतहु , सर - सबंधी जकरा संऽ मोन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \nहोयत तकरा संऽ गप कऽ लेब एिह मे फिरसान होयबाक कोन काज ? \nहउ िक किहयऽ एिह हेWलोक कारन संऽ  तोरा काकी संग झंझट भऽ गेल ! से कोना झंझट भ गेल अहक \nतऽ निह किहयो काकी संऽ - - - ! िक किहयऽ तोरा कहय बला गjप रहय तखन ने कहबऽ  ? आ निह \nकहबऽ तऽ तॲ बुझबहक कोना सेहो बात छैइक ! हं िबनु कहने कोना बुझबैक कहबै तखने बुझबय ! हउ \nतोरा जह िक कतहु हेWलो लगबैत छी की एकटा जनना बाजऽ लगैत अिछ इ सुिन तोहर काकी हमरा पर \nकुिपत भ जाइत छहऽ ! आ एक िदन तऽ किह बैसल जे बूढ़ारी मऽ घीढ़ारी करबाक मोन होयत \nअिछ  ? नवारी मऽ किहयो ल]छन लगेबे निह केलक आ हेWलो Yारे बुढ़ारी मऽ - - -? हेWलो संऽ नीक िचÇीए \nछल ककरहु अबय त तोहर काकी बूझबे निह करय पढ़ले निह होयक ! आब तूही कहऽ जे िक किर एिह \nहेWलो कऽ  ? हमरा त मोन होयत अिछ जे चूिर कऽ डबरा मऽ फेक िदयै ! हँ - हँ एना जूिन क¦ ओ त \nकjयूटर बजैत रहैत छैइक ! ओह से गjप तोरा काकी कऽ के बुझेतह  ? हमर गjप सुनबाक लेल तैयार निह \nछिथ कने तोही बुझा दहक निह त एिह हेWलो क आय हम - - - - - ! \n  \nिबहिन कथा  \nनोन \nचटबा पुर बाली ए¶े सुरे गािड़ कथा पढ़ने जाइत छलैक !  \nिक भेलय िकआक एतेक तमसायल छैइक आइ ई  ? िक हेतैक छॱड़ाक हालत देखौक ने तखन फेन फूिछयौक \nजे िकआक तमसायल छैइक  ? िक भेलय छॱड़ा कऽ? से देख ने होइत छैइक जे िक भेल हन से ! बाप रे \nबाप एना के मारलकय एकरा ? के मारतैक अपने िगरहत मारलकई कने खेत मे बकड़ी हुिल गेलय तय लेल \nदेखौक ने केना दू-दािल कऽ फोिर देने छैय ! छौड़ा कतय छलय जे बकड़ी खेत मे चिल गेल रहैक  ? कतय \nजेतैक कने छौड़ा सब सने - सने खेलाय लगलिह तय लऽ हमर नेना कऽ एना भऽ कऽ मारलकई नीक निह \nहेतय ओकरा ! िकआक एना बाजैत छैक इ  , िकयो दोसर मारलकई अपने िगरहत कने डिट देलिखन छौड़ा \nबदमासो ब¬ड छय बदमासी केने हेतय आ जउ मारनेहे हेिथन तऽ ओ नीके Yारे ने मारने हेिथन ! ओ \nकखनहु बेजाय निह कऽ सकैत छिथ हम हुनका नीक संऽ िचmहैत िछयैmह !  \nइ मनसा कऽ िक भऽ गेलय से निह किह  ? बेटा कऽ एना भऽ कऽ मारलकई तइयो मािलक'क बड़ाई कम \nनिह होइत छैइक ! लगय एकरा नोन पढ़ा कऽ खुआ देने छैइक एकरा िगरहतवा ! \n  \nिबहिन कथा  \nसाढ़े बाइ स \nथोथर बाबूक ओतय ÑाÛण भोजन होइत छलैक आ भोजक पती मे लाल क¶ा घूमैत छलाह िक एक गोटे \nपूछलकैन लाल बाबू , खोखाय बाबू केना िक भोज - भात कैलिथ अिथ  ? \nलाल क¶ा बजलिथ खोखाय बाबू साढ़ै बाइस केलिथ ! ओ gयिeत लाल क¶ाक मूहे देखैत रिह गेल छल ! \nओना हमहु बात निह बुिझ सकल रिह ! िक ओ पूणः बािज उठल आ थोथर बाबू कते नोतने छिथ  ? \nइहो हमरा िहसाबे साढ़े बाइसे केलिथ अिछ ! बेचारे ओ तऽ चूjप परंच पती मे बैसल लोक सब लाल       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \nक¶ा'क मूँह ब¶र - ब¶र तकैत रिह गेल छल जे लाल बाबू इ िक बजलाह  ? \nहम सेहो भोज खयला'क उपर]त साढ़े बाइस'क बारे मे सोचैत छलहु जे साढ़े बाइस मे िक होइत \nछैइक  ? ओन साढ़े बाइसक मतलब तऽ निह मे बुझैत छल ! मूदा थोथर बाबू तऽ भोज केलिथ आ सब बैिस \nखेबो केलहुं तखन तऽ एकर मतलव निह मे नय लगा सकैत छी ! परंच इ कोन साढ़े बाइस कहलिथ से \nनिह किह  ?  \nqात भेने लाल क¶ा क®ऽ बाट बहारैत देखिलऐन हमहु अपन मोनक िभतर बिसआइत बात हुनका सऽ पूिछ \nबैसलहुं ऐं यउ लाल क¶ा साढ़े बाइसक मतलब िक होइत छैइक  ? लाल क¶ा कोन साढ़े बाइस मतलब िक \nकहैत छऽ कने फिरछा कऽ कहऽ ने हउ  ? \nहयउ राित मे भोज बला साढ़े बाइसक अह जे कहने रिहए तकरे मतलब निह बुिझ सकलहुं ? ओऽऽऽ हउ \nअjपन टोल क®ऽ नाम प®तालीस घर िछयैक िक निह से कहऽ  ? हम हं से तऽ प®तालीस घर िछयैके मूदा इ \nसाढ़ै बाइसक िक भेलय से पूछलहुं अिछ  ? लाल क¶ा हउऽ तुहूं महा बूिड़ लोक छऽ ! प®तालीक आधा िक \nहोइत छैइक से कहऽ  ? प®तालीसक आधा तऽ साढ़े बाइसे होइत छैइ मूदा - - - - -? मदा िक  ? दूहु गोटे \nआधा - आधा टोल लऽ कऽ भोज केने रहिथ ! आबो बुझलहक िक निह साढ़े बाइस  ? आ नय बुझलहक तऽ \nकिहयो निह हुझबहक ! हम हं - हं क¶ा बुिझ गेिलए साढ़े बाइस ! धmय छी अह आ धmय अहक सॲच ! \n  \nिबहिन कथा  \nमोहन भोग \nआय चािर - पचटा लंगोिटया संगी सब भोरिह - भोर हमरा घर पर पहुंचल ! ओिह मे दू - तीनटा परदेशी \nिदWली - बबई मे रहिनहार सब छल जे गमÌ छू°ी मे गाम आयल छल ! हउ बाबू एिबते देिर तेहन ने \nअनघोल मचेलक से जूिन पूछु !  \nहरउ दोष घर संऽ िनकल ने रउ  , देिख हम सब बाहर संऽ एलहु अिछ तऽ एकरा खोज करय लेल आिब \nगेलहुं आ एकरा घर संऽ िनकलल पार निह लगैत छैइक  ? जखन िवआह निह भेलय तय पर  , िवआह भऽ \nजेतय तऽ लगय अिछ दश<नो एकर दूल<व भऽ जायत आरो िकदिनकह] दिन सब - - - - - -! \nहमहु अकछ भऽ घर संऽ िनकललहु ! िक बात िछयै रउ तॲ सब एना िकआ अनेरो गरदमगोल मचेने छंऽ \nरउ  ? \nहरउ िक किहयउ कहिलए जे गाम एलहुं अिछ तऽ गाछी - िबछÌक मजा सेहो लेवाक चािह आ जहने गाछी \nिदस जायब तऽ तोहर ओ िमठका मोहन भोग कोना िबसिर सकैत छी ? जे तोरा िबनु गेनिह भोग निह होयत \n! \nहम :- अछ त]य हमरा संग करय लेल ऐलऽ नय तऽ निह अिबत®य सैह ने ? \nनय रउ एहन कोनो बात निह छिह तोरा हम सब िबसिर सकैत िछयउ िक से कह  ? \nसे तऽ हम बुझैते िछयै जे तॲ सब िक कऽ सकैत छ®ऽ  ? हम कटहरक गाछ पर आ तॲ सब कटहरक आंठी \nटा िनचा मे छोड़ने छल®य  , स¶ रिहतउ त ओहो तुं सब निह छोिड़त®ह !  \nइ बात एखन तक तोरा मोने छउ  ? हाऽऽऽऽ हाऽऽऽऽ सब गोटे खूब हँसलक         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \nअछऽ सून एकटा दू हaथी झटहा लऽ ले तखन चिलह® निह तऽ - - - - - बुिझते छिह िक खेब®ऽ से ! \nलऽ लेिलए तूं सब तकर िचंता िकआक करैत छ® तोरा सब आम खेबा सऽ मतलब छउ िक गाछ - - - - - \n- ? \nहरउ बुझिलयउ आब चलबो कर ! \n( सब गोटे िबदा भेलहुं जकरे गाछ भेटय ओिह पर झटबािह शु¦ ! बानर जक िकछु खाइत िकछु फेकैत \nगेलहु ! आ अपना गाछी पहुिच बुझु जे मोहन भोग के झटहाक मािर मािर कऽ सहन भोग बना दइ गेलय ) \n  \n  \nिवहिन कथा \nजड़ैत िचमनी छाप  \nलाल क¶ा दनान पर खैनी चूनबैत बैसल छलिथ िक एकटा कुतc - पैजामा बला यूवक जकरा पाछू - पाछू \nकरीब दस - पंnह टा नव - यूवक छॱड़ा सब सेहो छलैक ओ आिब कऽ लाल क¶ा क®ऽ qणाम करैत छैmह \n! पिहने तऽ लाल क¶ा कने हरबरा जाइत छिथ मूदा मूह संऽ िनकलैत छैmह नीके रहऽ ! \nलाल क¶ा एखन नीके रहय बला आिश<वादक कुनो औिचaय निह अिछ कुतc - पैजामा बला बाजल !  \nतािह पर लाल क¶ा हउ बाबू तखन िक किहयऽ हम तऽ सब क®ऽ सैह कहैत िछयैक जे नीक ( RवRथ ) \nरहऽ, लोक कऽ आओर िक चािह परंच तूं तऽ अजबे लोक बुझायत छऽ  ? \nपाछू संऽ एकटा छौड़ा बाजल िहनका िवजय uी कऽ आिश<वाद िदयौन क¶ा ! \nिक लाल क¶ा बािज उठला हमरा पिहनिह बुझाइत छलय जे एिह मूसटंडा छॱड़ा सब संगे कतहु मािर \nकरवाक लेल जाइत छऽ परंच मोन मे भेल जे किहं से बात पूछबऽ तऽ तोरा खराप ने लािग जाउ तािह हेतु \nनिह पूछिलऽ ! \nकुतc - पैजामा बला एिह बेर हाथ जोिड़ िवन·ता पूव<क बाजल अहक बात िकयो बेजाय निह लैइत अिछ तऽ \nहम कोना बेजाय मानब से कहु ?  \nहं सेहो तॲऽ ठीके कहैत छऽ हम कखन िक बजैत छी से अपनहु निह बू़झैत िछयै तखन लोकक कोन कथा \n! \nपरंच लाल क¶ा अह जे सोचलहु से हम निह िछ ! हम एिह बेरक चूनाव मेऽ सरपंचक पदक ओिमदवार छी \n! \nजेना लाल क¶ा क®ऽ अपसोस भेल हो तिहना भऽ कऽ बजला ओह तोरा पिहनिह ने से बात बजवाक चािह \nछलहऽ ने हउ  ? देखहक हम तऽ तोरा िचmहवे निह केिलयऽ ! \nिक ओर पूणः बाजल क¶ा हम गूरकुनक बेटा छी आ हमर बाबाक नाम भूटकुन छलैmह आऔर हमर नाम \nछरपन भेल ! छऽ लबर पर हमर चूनाव िचmह जड़ैत िचमनी छाप अिछ ! आब अपन आिश<वाद िदऔक क¶ा \n! \nलाल क¶ा अिह बेर बेस सहिर कऽ बजलाह हउ हम तऽ पिहनिह किह देने िछयह जे नीके रहऽ ! हउ \nनीके रहबऽ तखन ने मेहनत करबऽ आ बुझैते छहक जे मेहनितक फर िमठ होइत छैइक से तऽ तॲहु बुिझए       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \nगेल हेबहक िबनु नीक रहने िकछु संभव निह छैय तखन जा खूब मेहनत करऽ ! नीके कऽ इहो मतलब भेल \nजे ओहो मे नीके रहबऽ िक बूझलक ! \nजे आ§ा क¶ा किह फेर एक बेर qणाम कऽ ओ िबदा भेल !  \nओकरा गेलाक बाद लाल क¶ा बाजऽ लगलाह देिखयउ गूंडे सब सरपंच बनवाक लेल तैयार अिछ ! धmय \nहमर qजातं !! \n  \nिबहिन कथा \nनोटक भॲट \nसूकन के चािर - पच गोटे सँऽ मािर रहल छलैक ! मू¶ा - हाथ लात - जूता जेना ओकरा उपर बरिस \nरहल छलैक ! \nिधरे - िधरे आरो लोक सबहक जूटान ओिह िदस भऽ रहल छलैक परंच ओतय पहुचलोक बाद िकयो िकछु \nबाजैत निह छलैक ! सब अपन मूकदश<क बिन ओिह दृKयक आनंद उठबैत छल ! \nता हमहु ओतय पहुंचलहु परंच हमहु ओ दृKय देिख के िकं कत<gय िवमूढ़ भऽ गेलहुं ! \nदेखत छी सोमन आ सोमनक समथ<क सब इ किह मारैत छलैक जे - - सार तॲ जे भॲट देवऽक बदला \nनॲट लेने छलिह तकर िक भेलहु ? \nआ सूकन बजैत छल जे हम अहक भॲट िदआ देलहु ! \nपरंच सोमनक आदमी सब मानय लेल तैयार निह ज तॲ सब हमरा भॲट द¢लह तऽ हम हािर कोना गेलहु \nरउ  ? सार फूिसयॲ कऽ पाय ठकनाय अइये िनकािल दैइत िछयहु - - - - - - \nहम तऽ इहय सोचैत रिह गेलहु जे दोष ककर  ? मािर खेनहार क¢ऽ िक मारनाहर क®ऽ पाय देनहार क®ऽ िक \nलेनहार कैऽ  ? \n  \nिबहिन क था \nहकार \nरखवारी वाली'क अंगना मे हकार पूरय वाली सबहक धरÐिह लागल छय टोल - पारक िधया - पूता संऽ \nल'क बुिढ़या धिर बेरा -बेरी बरसाइतक बदाम लेबऽ लेल आबय -जाइत छैइक ! \nरखवारी वाली'क पुतहु सबक¢ आह संऽ बैसाय कऽ माथ मऽ तेल िसनूर दऽ आदरक संग बदाम दय िवदाह \nकरैत छलैक ! \nमूदा एहन उदार भाव अjपन पुतहु केऽ देिख रखवाली वाली क®ऽ Ò निह भऽ रहल छैइक िभतरे - िभतर \nपुतहु पर कmहुअ◌ाय रहल छल परंच करत िक एतेक िRगण आंगन मे बैसल छय तकरे Yारे टा चूjप भेल \nअिछ निह तऽ - - - - - ! \nमूदा संयोग देिखयो मौका भेिटए गेलिह - - \nबघ]त वाली यऽइ किनय हम तीन गोटे छी तीनू गोटे'क िहRसा बेन हमरा दऽ िदऽ - - - रखवारी वाली'क \nपुतहु अपन साउस िदस ताकऽ लगिल जे िक किर िक ताबत िपतोिझया वाली बािज उठलिखन कने लबाइये       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \nकऽ िदयहु ने अहक भगवान कोन बRतूक कमी देने छिथ जे साउक मुह तकैत छी ? साउस तऽ अहक \nआय धिर टोल पार मे ककरो खॲिटयो के बेन निह देने हेती तेहन कृjपन छिथ ! हउ िदयउनु देखय िछयिह \nबुची दाय'क वर सेहो सूनय छी कहदिन इनिजयर छिथन आ भारो - दउर तऽ खूब नीक जक आयल छल \nतखनो अह से - - - - - ? \nएतबिह बात सुनैत देरी रखवारी वाली अिÕनÉ - वायूÉ भऽ गेली भगवान देने छिथन तऽ िक सबटा लूटा \nदेतिह िक  ? इ सब हमरा पुतहु क®ऽ िसखा - पढ़ा कऽ खराब करय जाय - जाइत छिथ इ हमरा नीक निह \nलगैत अिछ से बुिझ लय जइयो !  \nिक िपतोिझया बाली सेहो ताउ मे अबैत अंयऽइ अह अंगना िक िकयो िबन बजौने आयल िक  ? अहक अंगना \nिकयो थूको फेकय लऽ निह आयत लोक ! हऽ य चलय - चल  ,आ सब िबदा भऽ गेल ! निह देवाक छलिह \nतऽ हकारे निह िदतिह लोक कुकूर छय िक - - - - - ? \n  \n२ \nलघुकथा आ िवहिनकथा- तुलनाaमक िववेचन .मुrा जी \n---------------------------   \nपढ़बा िलखबा सँ पिहने सुनबा गुणवाक पिरपाटी छल.जे पिरपाटी मनुeखक पशु सँ िभrता पिवते qारभ भ' \nगेल हएत.मुदा से आिद मानव मे नै रहल हएत.ई सौभाÕय त' मनुeखक िवकसीत «प¢ के भेटल हेतै . qारभ \nमे एक दोसराक बीच कह- सुनी आ ओकरा तेसर - चािरम.....लोक लग किह के सुनेवाक iम बिन गेल.ई \niम ता धिर चलैत बढ़ैत रहल जा धिर पढवा िलखवाक पिरपाटी नै बनल.इएह uुित- वाचनक iम कोनो \nघटना िवशेष क¢ एक लोक सँ दोसर लोक तेसर, चािरम......होइत समूह मे पसरल.एक समूहक दोसरा \nसमूहक बीच कÜये वा वाeये आग बढैत गेल.उएह िविभr कÜय कालाmतरे कथाक «प¢ सोझ आयल. \nमैिथली मे भाषाइ िवकास त' qारिभके चरण सँ देखार भेल मुदा कथा लेखन सुषुjत रहल.सुषुjते ना वरन् \nधुिमल वा पछुआएल रहल.मौिखक कथा त' पीढ़ी दर पीढ़ी हRताmतिरत होइत रहल मुदा िलिखत कथाक \nउपिRथित शुmय सन रहल.ऐ सँ ई सािबत होइछ जे मैिथली मे सािहिaयक लुिरक अभाव वा शुmयता पसरल \nछल.तकर एक कारण इहो भ' सकैए जे मैिथलीक qािभक चरण मे बजबाक भाषा त' मैिथली छल.मुदा पढ़बा \n- िलखबाक भाषा संRकृत वा उदु< छल. सब कागजी काज ओही माÁयमे होइत रहल.समयाmतरे ओकर Rथान \nअँेजी लेलक.कम पढ़ल- िलखल लोक संRकृत वा उदु<क §ान नेने छलाह वेशी पढ़ल - िलखल लोक \nअँेजी भाषा अंगीकार केने छलाह.िजनका मे सािहिaयक अिभ«िच शुmय छल. \nमैिथली मे संRकृतक qभाव रहल आइयो ओही भाषाक मूल मे मैिथली सािहaय टीकल ऐछ. qाय: इएह कारण \nरहल हएत जािह सँ मैिथलीक qारिभक लेखन अपन भािषक मूल रचना सँ नै भेल.qारिभक लेखन \nिवIापितक संRकृत मे िलखल ' पु«ष परी}ा'क मैिथली अनुवाद सँ भेल.तकर मु»य कारण छल- तaकालीन \nिमिथला मे जािह वग<क qभाव छल हुनक िश}ा आ सनातनी रोजगारक ( यथा- पुजा- पाठ)भाषा संRकृत \nछल.गैर पुरोिहत वग<क भाषा मैिथली मा छल. मैिथली िवYानक वा आलोचकक मतानुसार इअह मु»य वा       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \nिवशेष कारण रहल जे मैिथलीक पिहल सािहिaयक मूल रचना गैर पौरोिहत वग<क रचनाकार रासिबहारी लाल \nदासक उपmयास \" सुमित \" (1918) सँ qारभ भेल. समयाmतरे मैिथली सािहaयक िवकास भेलोपराmत ऐ \nभाषाक सािहaय पर ओही पौरोिहaय वग<क आिधपaय भ' गेल. ओही ठाम सँ एकर िवकासक बजाय }ीणता \nqारभ भेल. \n[4/26, 8:02 PM] manojkumarkarn71: िवIापित संRकृत मे अनेक mथक रचना कएलिन, मुदा \nचmदा झा तािह मे सँ अनुवाद करबाक लेल चुनलिन- \" पु«ष परी}ा \" के.अिह qकार¢ मैिथलीक पिहल \nकथापोथी पु«ष परी}ा मानल जा सकैए.--- मोहन भारYाज, मैिथली कथाक िवकास, सा. अकादमी- २००३ \nसं. वासुकीनाथ झा. \nपिहने पौरािणक िखRसा िलखाइत छल. सािहaय िवधा मे ओतर नाम छल- नाटक.पI मे भेलत' काgय.कहल \nगेल त' िखRसा, कहबाक शैली मे िलखल गेल त' उपा»यान भ' गेल.uुतकथा वा गढ़ल कथा के लेखक जँ \nअपन शxद मे िलखलिन त' ओ कहएल मौिलक रचना.एिह तरह¢ मौिलक कथाक पिहल रचना- काली कुमार \nदासक \" भीषण अmयाय \"(१९२३) के मानल गेल. \nउपरोeत िRथित मैिथली कथासािहaयक qारिभक चरण के पिरलि}त करैए.कथाक िवकास याा के एक टा \nनव मोड़ देलक- रमानाथ झा Yारा एकरा अंेजीक SHORT STORY किह फिरछेवाक पछाित. कथा वा \nगWपक आब िवकसीत «प सोझ आबय लागल.आ उएह कहएल मैिथली लघुकथा ( Maithili Short \nStory)ऐ सँ पिहने रचनाकार लोकिन एकरा अंेजी मे Story किह संबोिधत करैत छलाह.जनतब करबैत \nचली जे- Story यानी  ' कथा ' वा कहानी त' सािहिaयक दुहू िवधाक सभ qकार माने की उपmयास, \nकिवता , नाटक.....आिद मे उपिRथत रहैछ.िबना कथ]शक त' कोनो रचनाक अिRतaवे नै मानल जा सकैए. \nवRतुत: आधुिनक मैिथली लघुकथाक िवकास Rथुलता सँ  सु}मताक िवकास छी,भावुकता सँ तटRथताक \nिवकास छी, आदश< सँ यथाथ<क िवकास छी. परäच आधुिनक मैिथली लघुकथाक qेरणा भूिम युरोप, िवशेषत: \nअंेजीक लघुकथा सािहaय रहल ऐछ, सेहो िनिव<वाद ऐछ.कथा सािहaय कहला सँ कहानी / कथा/ गWप ओ \nउपmयास दुनूक बोध होइछ.िकmतु मा कथा सँ कहानी अथवा गWप केर बोध होइछ. अंेजी मे ऐ लेल \nमानक शxद ऐछ-Short Story.मायानmद िमu- मैिथली कथाक िवकास सं. वासुकीनाथ झा.सा.अकादमी- \n२००३. \n  \nरमानाथ झाक Short Storyके लघुकथा किह   िववेचनक पछाित मैिथलीक कथा/ गWप लधुकथाक «प¢ \nqकािशत होइत रहल.सब संह पर अंेजी मे Collection of Maithili Short Story िलखल भेटत.एखन \nधिर मैिथली मे हजारो लघुकथा आ सैकड़ो लघुकथा संह(Collection Of Maithili Short \nStory)मैिथली मे िवIयमान ऐछ. एखन धिर िविभr िविवIालय सँ अ◌ाठ गोटे मैिथली लघुकथा (Maithili \nShort Story). पर शोध क' चुकलाह ऐछ.लघुकथाक नवम शोधाथÌ छिथ- अनमोल झा, जे सqित ितलका \nमझी िविवIालय सँ लघुकथा( Short Story)मेशोधरत छिथ.ओना हुनक लघुकथा कÜय, शैली एवं \nलेखकीय तकनीकी वी सुÍम दशÌय¢ िवहिनकथा (Seed Story)क समक} बुझाइए.ओ एकर शोध uी के­कर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \nठाकुर जीक िनदÖशन मे क' रहलाह ऐछ ! त' जिहना आन सब qोफेसर/आलोचक/ संपादक मैिथली \nलघुकथाक आिधकािरक आ ऐितहािसक मानद¿द के िबसिर वा अ§ानता रिह िहmदीक लघुकथा के मैिथली मे \nलघुकथा बुझैत रहलाह तही मे सँ uी के­कर ठाकुर जी के सेहो देखल जा सकैए. \nभारत सरकारक सािहaय अकादमी सबतिर मैिथली कथा/ गWप के िलिखत आ मौिखक (मंचीय उदघोषणा)«प¢  \nमैिथली लघुकथा किह संबोिधत करैत आिब रहल ऐछ.मुदा सािहaय अकादमी सँ मैिथली लघुकथा संह \nछपेिनहार / पुरRकार पेिनहार किहयो िवरोध नै केलिन आ लाभािmवत होइत रहलाह.तहू सँ हाRयाRपद बात जे \nमैिथली लघुकथा संह पर देवनागरी मे- कथा संह आ English मे Collection of Maithili Short \nStory छपबैत रहलाह .आ Rवघोिषत िवYानक दजc पबैत रहला.भारत सरकारक सािहaय अकादमी सँ \nमैिथली  लघुकथा संह के पिहल बेर १९८७ मे पुरRकृत हेबाक सौभाÕय qाjत भेल छल.  ई लघुकथा संह \nछल- ' अतीत' लघुकथाकार छलाह- उमानाथ झा  लघुकथा    लेखनक qारभ सँ ९८ वष<क पछाितयो \nRवघोिषत /पेटपोिषत सब अपन इरखे नाङिर कटबैत दोसरो कथ लेखक के िदशारिहत.....करैत रहलाह. \nमैिथली मे लघुकथाक RपÊीकरणक पछाित आब िवचार करी ऐ सँ िवलग '  िबहिनकथा '  पर ' िबहिन' माने \nबीया. जेना एक टा िबहिन अपन कतेको qिiया सँ गुजिर एक टा संपुण< गाछक सामÜय< रखैए. तिहना \nिबहिनकथा (माने-  बीजकथा- िहmदी,Seed Story in English)अपन सब «प¢ यथा- कÜय, िशWप एवं \nिसरखारी  सँ एक टा संपुण< कथाक qतीक ऐछ. ने ओ लघुकथाक छोट «प छी, ने छ¨ट ने अखरक°ु. \nअपन सब कशीदाकारीक संग पुण<त: भरल- पुरल कथाक सामÜय<वान «प ऐछ िवहिनकथा(Seed Story)   \nएत' जािह िबहिनकथाक िववेचन क' रहल छी ओिह नामक पदाप<ण भेल ऐछ- बीसम सदीक अिmतम दशक मे. \nएकर खगता हमरा ऐ दुआरे भेल जे पिहने सँ मैिथली मे कथा/ गWप लघुकथा िलखाइते छल आ िकछु \nमैिथलीक अ§ानी िवYान िहmदीक लघुकथा के सेहो मैिथली मे लघुकथा िलखै छलाह जािह सँ दुनूक पिहचान \nसंकट मे बुझएल.अही खगता के पुर करब लेल वा दुनू के िवलगा दुनूक अिRतaव बचा के रखबा लेल.िभr \nनाम द' आग बढ़ाओल गेल. \n  \nऐ सँ पिहने मैिथली मे िबहिनकथाक लेखन ' िहmदीक देखाउँसे लघुकथा नामे  होइत आिब रहल छल.तकर \nमु»य कारण छल- तaकालीन िबहिनकथाकारक.दुरदृिÊहीनता वा अ§ानता.ओ सब   लौल क' वा नकलची बिन \nएकरा िलख' चाहलाह.पाठक के सेहो नव चीज भेटलै त' एकर Rवागत हएब Rवाभािवक छल.ओ सब \nअंधानुकरण क' िलखब शु« केलिन छोट आकारक कथा.आ पिहने सँ मैिथली मे लघुकथा िवIमान रिहतो \nऐछोट अकारक कथा के सेहो नाम देलिन लघुकथा.(Short Story)सaयत: ई िहmदी सँ उधार लेल गेल \nशxद छल.िहmदी सािहaय जेना अँेजी सािहaय सँ आछािदत ऐछ तिहना मैिथलीक िकछु रचनाकार िहmदीक \nअmधानुकरण क' अपन जÕगह बनेबा लेल संघष<रत देखल जाइ छिथ. \nअसल मे िहmदी कथाकार िहmदी मे Story के कहानी नामे िलखैत रहलाह...! जहन खलील िजÑान वा \nअmयाmय अंेजी रचनाकारक देखा देखी छोट अकारक कथा िहmदी मे िलखए लागल तहन िहmदी बला  सब \nअंेजीक Story क Rथान पर Short Story लघुकथाक नामकरण केलिन. मैिथली रचनाकार लेखन       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \nशैलीक संग एकर नामो के अंधानुकरण क' एक टा हाRयाRपद काज केलिन.तकर मप»य कारण छल- \nतaकलीन रचनाकारक दृिÊ फरीछ नै हएब. ओ सब िहलिस क' अंधानुकरण क' आिaमक qसr भेलाह जे \nएक टा आओर सफलता .....लीक सँ हँिट क' भेट गेल. जनतब दी जे जिहया िहmदी मे लघुकथा िलखब   \nशु« भेल( उrैसम सदीक मÁय) तिहया मैिथली लघुकथा( कथा/ गWप,Short Story) जे िहmदीक कहानीक \nसमक} छल, लेखनीक qारिभक अवRथा मे छल. माने जे मैिथली सािहaय आओर सब दोसर भाषाक समÜय< \nसािहaय मÁय पछुएल रहैए.तकर मूल कारण ऐछ जे मैिथलीक रचनाकार मे वेशी( सब नै) सािहaय/ इितहास / \ngयाकरण सँ अ§ात रिह अपन सािहिaयक दृिÊ क¢ वा अिRतaव के िमिथला मैिथली सँ बहरेवाक चेÊा वा \nसोच नै रखै छिथ .एिह मूल कारणे मैिथली सािहaय आओर सािहaयकार आन भाषा सािहaयक रचनाकारक \nतुलने सब सँ नीचला पौदान पर देखाइ छिथ.उदाहरण Rव«प पंजाबीक ' िमrीकथा' िहmदीक लघुकथाक संग \nफिरछा गेल.से ओइ भाषाक रचनाकारक दूर दृिÊक qभाव छल. पंजाबी लघुकथा किहयो ' लघुकथा' नामे नै \nिलखा ' िमrीकथा नामे शु« भेल.(िकएक त' पंजाबी कहानी  आिधकािरक «पे लघुकथा कहाइए. ) आइयो \nओही नामे अपन Rवतं अिRतaव पािव चुकल ऐछ.तिहना िहmदीक लघुकथा व]Õला मे ' ए िमिनटेर कथा ' \nसंRकृत मे लëवी आिद संपुण< अिRतaव मे ऐछ.मैिथली सँ दबल/ पछुएल भाषा ओिड़या मे सेहो िहmदीक \nलघुकथा }ुnकथा( खुnकथा) नामे िलखाइछ. तहन की मैिथली मेअपन शxद भंडार नै की मैिथलीक \nरचनाकारक ओतेक अवगित नै जे िहmदीक लघुकथा मैिथली मे अपन Rवतं नामे िकए नै? \nहमहू अपन लेखनीक qारिभक चरण मे लघुकथा शxद¢ िवहिनकथा िलखब शु« केने रही. कहबी छै' जे \nदेखतै कुलपिरवार से सीखतै रीित gयवहार ' सािहaयकुलक अज सब सएह करैत अबै छलाह.िकछुए िदनक \nपछाित मोन मे िहmदीक अंधानुकरणे िलखल जाइत लघुकथाक जÕगह पर शु¸ मैिथली शxद हेबाक िज§ासा \nजागल.ऐ नाम के जनौलिन मैिथलीक Rथािपत किव, चिच<त लघुकथाकार एवं िवहिनकथाकार uी राज.फरवरी \n1995 मे 'सहयाी मंच' लोहना( मधुबनी) क सािहिaयक िवमश< लेल भेल बैसार मे हम   ( मुrा जी)   ' \nिबहिनकथा ' शxदक Rवतं नामक qRताव रखलॱ. जकरा सहृदये uी राज Yारा समथ<नक संग उपिRथत सब \nरचनाकारक समथ<ने/ सहयोग ऐ नाम के सव<माmय घोिषत कएल गेल.आ तिहया सँ िहmदीक लघुकथाक कÜय/ \nिशWप मे म िलखल जाय बला मैिथली लघुकथा ' िबहिनकथा नामे िलखाइत आिब रहल ऐछ आ \nलघुकथा(Short Story) ओिहना मैिथलीक गWपकथा बनल रहल जे अपन Rवतं अिRतaव मे सामािजक \nऔर सरकारी संRथागत माmय ऐछ. \n             िबहिनकथा(Seed story)Rवयं मे कथाक पुण< «प ऐछ. सामाmयतया लघुकथा(Short story) \nकतेको िवmदु के छुबैत/ समेटैत पाठक के अपन उ¾ेKय बतेबा मे स}म भ' पबैए.ओकर िवपरीत   ' िबहिनकथा \n' (Seed Story)पाठक के एक खु°ा पर खुटेसल सन रािख अपन साथ<कता के एके iम मे बेकछा \nलेखकीय मन: िRथित के फिरछा दैछ.आ पाठकक मगज मे ऐनमैन िRथर भ' समा जाइछ . \n मैिथली लघुकथा आ मैिथली िबहिनकथा के मु»य «प¢ जे िवलगबैए तािह मे महaपुण< तÜय ऐछ- जे मैिथली \nलघुकथा (Maithili Short Story)क शु«आत संRकृतक मूल रचनाक उWथा(अनुवाद) सँ qारभ भेल. \nजहन की िबहिनकथा मैिथलीक मूल रचना सँ qारभ भेल. मैिथली लघुकथाक िवकास कतेको चरण पार क' \nभेल.जहन की िबहिनकथा जनमिह सँ Rवतं अिRतaव मे आयल.आ अWप समय मे िबहिनकथाक कतेको       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \nqा«प यथा- qेम िबहिनकथा, भुतहा िबहिनकथा, बाल िबहिनकथा सिहत कुल१२ गोट पोथी आिव चुकल ऐछ. \nिबहिनकथा आलोचनाक पिहल पोथी ' अ¸<िवराम ' शीì qकाKय ऐछ.एकरा फिरछाबे मे सब सँ महaवपुण< \nयोगदान ' मैिथली पाि}क िवदेहक िबहिनकथा िवशेष]क ,अंक - ६७ रहल. िबहिनकथाक एकल एवं सामुिहक \nपोRटर qदश<नी लगाओल गेल .जे मैिथली कथा सािहaयक इितहासक पिहल सफल qयोग ऐछ.िबहिनकथाक \nएक टा मजगुत कड़ी रहल फिरछएल मानिसकता बला रचनाकारक आगू आयब.जहन की िहmदी लघुकथाक \nघेर मे फँसल   िकछु रचनाकार बेर - बेर िबहिनकथा पर अपन अ§ानता थोपबाक असफल qयास करैत \nरहलाह. आब qारभ सँ  तेसर दशक मे आिब कतेको उतार- चढ़ावक संग आग बढ़ैत अपन Rवतं नामे  \nRथान पौलक. \n  \nऐ रचनापर अपन मंतgय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \n१.राजीव कण<- िकछु िवहिन कथा २.राम सोगारथ यादव- सपना सपने अिछ-(िबहिन  कथा) ३. िदनेश रिसया- \nबीहिन कथा ४. नारायण मधुशाला- २ टा िबहिन कथा \n१ \nराजीव कण< िकछु िवहिन कथा \n \n*********** \nपौस \n------ \nसझक समय रहय पान खाय के मोन भेल \nत® दोकान पर गेलॱह। \nओमहर सँ हमर एकटा िम एलाह \n\"नमRकार यौ\" \nआऊ आऊ दोस पान खाऊ \nगjपे गjप म¢ िकछु देर पिहने के बात मोन पड़ल। \nदोस? \nकहु.... \nयौ अहक बाबु जी कुा..... \nदोस-हे सुनु! अहक बाबु जी कुा..... \nआहा! गरम िकये होय छी दोस?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n66 \n \nहम कहलौ जे अहक बाबु जी कुा \nखरीदलाहा? \nघर पिरवारक लेल लोक पर िवास नै रहल®ह की? \nबीहिन कथा \n--------- \nिसनेह \n*********** \n--  बौआ  , कने एहर सुनू ने ! \n--  की कहै छी भइया.....कहू ने ? \n--  आँय यौ , अह के अjपन राज काज नै ऐछ की ? \n--  से की ? \n--  दोसरा के काजक पाछ अह अपना के हेरा लै छी. \n--  आ अjपन काज ...? \n--  की करबै भइया , दोसराक हीया मे पैिस के त' देिखयौ. \n--  िसनेह मे मातल सब गछारने बुझएत ! \nबीहिन कथा \n************* \nनेत \n--------- \nदेिखयॱन कोना काते काते मुह घुमा क जा रहल \nछैथ। \n--से िकये यौ क¶ा ? \n--ओहो ! की कहै छह बौआ छः माह भ गेल   \nए¶ो टा पाय नै देलक अखन धिर उधारी जे  \nखेलक से। \n--त कहै नै िछयै अह ?  \n--होउ कहिलयै दू चािर बेर लेिकन...........हमरा \nत बुझाइए जे िहनकर नेते ख़राब छैmह। \n--(एक िदन भोरे भोरे) \n--  लÍमी बाबू छी यौ ? \n--की बात छै यौ ? आय भोरे भोरे दश<न देिलयै। \n--यौ हमरा ब¬ड लाज लगै छल अह सँ त® हम   \nकाते काते चैल जायत रही अहक उधारी जे        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n67 \n \nरखने रही।   \nलेिकन िलय अपन पाय अह हमरा फेरो सँ नौकरी \nलािग गेल। मज़बूरी अिछ मुदा नेतगर छी। \nबीहिन कथा \n------------ \nदेखौवल mयाय \n--------------- \n--  आंय यै भौजी एतेक भीड़ अिह अंगना म¢ िकये  \nछै। \n--देिखयौ न बोआ उ है ने मंगनुआ के पुतौह से \nअपन साउस आ ससुर के बड़ दुःख दै है त® लोक \nआउर ओकरा मारै ले गेल है। \n--आ मंगनुआ अपने क त छै से ? \n--  उ िदWली गेल है कमाय लय। \n--ओहो ! आंय यै भौजी तखन त जुWमे ने हेतै। \nई कोन mयाय भेलै ? मंगनुआ के आबह दैतिथन \nतखैन फैसला करबाक चाही ने। \n--आ तखन की होतई जखन बुढ़बा बुिढया के मािर \nदेतै उ मौगी। \n--अछे देिखयौ दूये िमनट म¢ फैसला केना होय छै। \n--(सब सँ आगू आिब) अपने सब सँ आह जे \nिजनका िजनका अिह किनय सँ कÊ अिछ आ \nबूढ़ा बूढ़ी सँ Rनेह से अपना अपना ओिहठाम \nई दुनु qाणी के ल जा क सेवा कैरितयैmह त उिचत \nहोइत। (सबहक बाक बंद सब अपन मुड़ी झुका \nअपन घरक राRता देखलाह) \nबीहिन कथा \n********** \nपैघ लोक \n****************************************** \n--बोउआ किन टोल म¢ आ िदयाद सबके िनमंण \nद अिबयौ न। \n--ठीक छै क¶ा, हम आधा घंटा बाद द एबैmह।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n68 \n \n--(सब गोटे दलान पर जुटला खाय लेल) \n--यौ बोउआ मोहन बाबू त नजैरे नै अबै छैथ हुनका \nनत नै देिलयैन की? \n--जा यौ क¶ा हम त िबसैिरये गेिलयै हुनका। \n--आहा। जाऊ जाऊ दौड़ क ओना आब त ब¬ड \nलेट भ गेलै । मानता की नै लेिकन खोज पूछारी \nज«री ऐछ। \n--मोहन क¶ा छी यौ ? \n--ह बोउआ आबह। की कहै छ  ? \n--यौ हमरा सँ त बड़का गलती भ गेल। \n--से की हौ। \n--सब जगह हम नत देिलयै आ अह के ओिहठाम \nछुटी गेल। \n--ओहो ! रामू छ हौ ? \n--ह क¶ा। \n--की सब बिन गे$ल ? \n--दाइल भात भ गेलै आ खाली तरकारी ब]की छै। \n--छो$ड़ ओकरा , च$ल भोज खाय।सब इंतज़ार \nम¢ हेताह। \nबीहिन कथा \n--------- \nख़ुशी \n----------- \n--बधाई हो मुिखया जी ! \nअह त आय सबके पछाड़ी देिलयैन। \nहोउ आब भोज भात आ लडडू िमठाई के \ngयवRथा किरयौ। \n--ह ह िकये नै ज«र हेतै। \n--मुिखया जी एकटा बात पूछू ? \n--ह पूछु। \n--यौ हम बेर बेर देख रहल छी जे अह खुिशयो \nहोय छी आ चेहरा उतैिरयो जाइये। \nिकछु बात छै की ? \n--नै कोनो खास नै ,हम सोचै छी जे ई जीत हमर         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n69 \n \nसबस पैघ ख़ुशी नै ऐछ । हमरा त वोिह िदन   \nसबस बेसी ख़ुशी होयत जै िदन हमरा मुिखया  \nचुननाहर लोक सब सुखी रहता । \nबीहिन कथा \nउWटा पुWटा \n---------- \n--हे हे । मर तोड़ी भला के। \nई छौड़ा त सबटा काम उलटे पुWटे करै छै। \n--की भेल क¶ा यौ ? \n--ओह! की कहै छ ई हमर जे पोता छै ने  \nओकरा कहबै पूब जाय ले त चैल जाइये \nपिछम। पता नै की पढई िलखै ये। \n--ओहो । नै बुझिलयई क¶ा आब त पढाईये \nउWटा भ गेलै ने। \nपिहले पढलकै उ, ए बी सी डी, आ आब \nपढई छै आई. ए .,बी. ए. ,सी.ए.,बी.सी.ए.। \n----------------------------------- \nबीहिन कथा \n----------- \nफोटो कॉपी \n----------- \n--भैया ! \n--हँ , की कहै छह बोउआ। \n--मनुखक फोटो कॉपी देखने छी अह ? \n--है। मनुखक केहन फोटो कॉपी होय छै हौ ? \n--हे , ई देिखयौ । \n--आरौ तोरी भला के ! ई त फेकना बुझाई छै हौ ? \n--हँ भैया वेह छै। \n--त एकरे तू फोटो कॉपी कहै छहक  ? \n--हँ भैया। \n--हौ से िकये? \n--हम चाहै छी जे नवतुिरया सब ओिरिजनल बनय \nतािक लोक एकरे सभक नक़ल करय लेिकन ई       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n70 \n \nछौड़ा सब त अपना के िबसैर कखनो सलमान \nखान आ कखनो शाह¦ख़ के इRटाइल मारैये फेस \nबुक पर त®। \n  \n२ \nराम सोगारथ यादव  \nसपना सपने अिछ --- (िब हिन  कथा) \n  \n हे सुनै है ....  ऐकरे कहै िछ  ऐ....  बिहर  जेना भगेलै \n......यै बुधनाके बाबू निह  सुनै िछ  यै ? \n.....एऽह  कथी कहै िछ  कहुन  ? \nिक  भेलै कैला ओते फिटयाई  िछ...... \n......बौवा साथीके फोन  आयल  छलैय \nकथी सब  कहलकैय  िनकसँ निहं बुईझ  पैिलयै \nकिन  बौवाके िमRकल  मािरयो तँ गप  करबा लेल  मन  xयाकुल  भरहल  अिछ  । \n............ई गप  सुिनक  हम  मने मन  मुRकुराईत  रिह  गेलॱ ओतेबे मे काका हमरा सँ कहलिखन \n  \n.........रे ....  रिबmn  ,किनक  बुधना लँ फोन  लगात  ? \n.......काका बुधना के फोन  िRवचओफ  बताबै छो । \nकाकी जिह  नबरसँ फोन  आईल  Ôल  ओिह  पर  फोन  करबै तँ निहं हे तै ...िक?... \n............होतै बौवा बात  भजैतै िक  मारहोन \n...............हमरा एना महसुस  होईत  Ôल  जे जब  qदेश  मे \nअपन  संतान  होईत  अिछ  तखन  बोली सुनेला माय  बाबू कतेक  आतुर  होईत  छै ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n71 \n \n.........ए ....  ¦क  काका किनक  देख  हो मिनष  भैया के फोन  चैल  अलै कारसँ \nहेलो भैया qणाम.... \n .........आँईरौ बुधनाके घरे फोन  कैला निह  लगै है । \n..........भैया ओकर  माई  बाबू हमरे लँ छै बात  कैर  सकै छा । \n........नै नै सुन  हम  जे कहै िछयो \nई बात  ओकरा माई  बाबूके निह  कैिहयही ओना बाध  मे तँ पता चिलये जैतै \n..........आब  हम  अकबक  भगेलौ हमरा मुहँमे जेना बकार  लाईग  गेल  । \n............रे ....रिबmnा िक  भेलो तो कैला निह  बजै छे । मिनष  तँ बुधनेके बारेमे पुछै छलौ ग नै िक  भेलै कहन  काका बहुत  \nउaसाह  भँ हमरा सँ पुछ  केकोिसस  करैत  छलिखन  मुदा हमरा आँिखस्ँ जब  नोर  टप  टप  बहलागल  तब  काका ,काकी िचिmत \nत भँ पुछ  लगलै  ।आ  आरो लोक  सबके जमघट  लागलगलैकाका , काकी संतान  के खबर  सुनला आतुर  भगेल  िखन \nहमरा  ई बात  छुपनाई  बहुत  किठन  भगेल \nअmतमे मुहँ खो´ी टा परल  काका बुधना भैया के एिeसडेmट  भँ क मृaयु◌ु भँ गेलो \nआब  काका , काकी सेहो माथ  पकडैत  कन  लगलिखन \n............ओह  बेचरा बहुतो सपना बोईक  कऽ  िबदेश  गेल  छलै । आ बजैत  रहै छलै जे िबदेशसँ आईब  तब  छोटकी बहनके \nशादी करब  धुमधामसँ । ई िक  भँगेलै सब  दैब  के िलखल  िबधना अिछ  जेना जेना घुमाउत  तेना तेना घुही पडत  । \n३ \nिदनेश रिसया \n  \nिबह िन  कथा \n......... \nमनसुखाः बाबा कत स अबै छह  ? \nबाबाः चौरी गेल रिहयै । \nमनसुखाः अतेक रौदमे िक करै छेलहा ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n72 \n \nबाबाः िक किरयै आमक गाछी के रखबारी , \nमनसुखाः एह तहन त खुब आम खाइत हेबा तॲ नै ? \nबाबाः बौवा कने जा क देखी जे बापक कmहाके हर कतेक हWलुक होइ छै । \nमनसुखा चुjपी लधने ........ \n  \n४ \nनारायण मधुशाला- २ टा बीहिन कथा \nबीहिनकथा-१ \nएकटा लड़का पैँजाब खटै छल । बैशाख मिहनाके ओकर बाप ओकरा फोन करैय । बेटा आप तÆ घर चिल \nआ । ओ लड़का सोचैय जे ठीकेमे बेसी िदन भऽ गेल एतऽ रहला । आब घर जेना चाही । मुदा ओईसँ \nपिहने सबeयो लेल लाकपड़ा िकिन लई छी । ओ गेल एकटा िनक Malla  मे कपड़ा िकनबाक लेल । आ \nमाई बाप बिहन eयो लेल कपड़ा िकिनलक । अmतमे ऊ सोचैय सब लेल कपड़ा तँ लेलौँ मुदा अपना लेल \nकुछ तँ लेबे नै केलौँ । तब ओकर नजैर एकटा काफी महग  Jacket  पर पड़ैय आ महगे सही ऊ िकिन \nलैय । घर आबैय । घरमे ओकर िवयाह लेल करबाक लेल बोलेने छल । िबहाने भने वरतुहार एल । \nछँडा खुब सिजधिज लेलक । आ ऊ सझैय जे अते महगमे अते िनक  Jacket  अखन नै पिहरै छी तँ \nओकर अपमान भऽ जाएत । से नै तँ पहीर लई छी । छँडा पहीर लेल । आ तब गेल वरतुहार लग । \nलड़का देखलक । लड़काके देख कऽ ऊ सब जे जा लगल तब लड़काक बाप वरतुहारसँ पुछैय । हमर \nबेटा पसmद पड़ल ने । वरतुहार जबाफ दैय । यौ अहक बेटा तँ हजारमे एक अिछ । लड़का तँ ए¶ो \nरती नै काटै बला अिछ । लेकीन वैह कने लड़का िहरोसँ हुराठ भऽ गेल अिछ । िहरो धिर रहैत तब तँ \nिठके छल मुदा अहक बेटा हुराठ भऽ गेल अिछ । \nबीहिनकथा-२ \n--  अते िदनसँ अह कत गेल  रही ? \n--  अपन संRथाक िदिससँ िगरिगट सभक आयोजन  कएल गेल qोाममे । \n--  िगरिगट सभक  qोामम¨, माने ? \n--  अनु ई किवयो िगरिगटेसन होईछै नै ? \n--  की भेल  ? \n--  यार अनु, किव िलखैत  अिछ कुछ आ qयोगमे Rवम  आनैत अिछ कुछ । लोक झुठेके कहै छै जे सब काज \nबराबर होइछै । आ एहो देखाबटी बात जे       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n73 \n \nनारी पु¦ष एक समान  अिछ । ई सब बात बेकार  जेना लगैए । \n--  से िकए  ? \n--  आब देखुन ! हम जे गेल  रही जै qोाममे । ओतऽ  पैघ पैघ किव, कलाकारके समान िमलल । मुदा \nओतऽ  जे बिहन सब सभके भानस  किर खुवेलक तेकरा पर  eयो िवचारे नै केलक ।  एकटा बात कहुँ \nकेकरो जmम के दैय  ? \n--  माए ! \n--  मुदा कहुँ तऽ मिहलाक  नाम कतौ आबैए  ?...देखु तऽ  सभतिर...िव§ानक  िपताके...रा­hक  िपताके...एहने qË \nअबैए  । सगतर पु¦षक नाम मा। माएक नामक िकयाने ? रा­hपित होईत अिछ  मुदा रा­hप½ी िकए  ने ? \n--  अहक qË गभीर  अिछ । \n--  अनु जँ िपयौनोके कतौ समान िमलैत तऽ की ओ सभ अपना पर  गौरभानवीत नै होएत  ? ऊ मेहनतसँ काज \nकरैए तँए Rकूल  ठीकसँ चलैए मुदा ओकरे \nनाम कतौ ने । तब िकए ने कोई काजके छोट वा पैघ  मानत  ? िकया कोई  िपयौन, भानस करऽबला आिद \nबनबाक लेल  चाहत  ? \n--  िपलीज, अह शाmत भऽ  जाऊ । िकछ बात िकताबी बात बिनक मा रिह जाईए ।  की करबै ? माथा \nपर  qेसर नै िलए । \n--  अनु की क¦ कतबो करै छी ई मतभेद देखले नै जाईए। \n--  असली िचmतन करबाला gयिeतके एिहना होई छै। \n  \nऐ रचनापर अपन मंतgय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n१.मलय नाथ िमu- २ टा बीहिन कथा २.जगदानmद झा ◌॒मनु॒- िकछु qेम बीहिन कथा ३. मुrाजी- िकछु qेम \nबीहिन कथा ४. अxदुर रyजाक- २ टा िबहैन कथा \n१ \nमलय नाथ िमu- २ टा बीहिन कथा \n१ \nसमीकरण \n=========================== \n::-एहू बेरदा छोटका-बडकाक रंग देबाक चेÊा केने रहै ओ! मुदा निञ सुतरलै,खूमे qयास केने रहै। \n::-िकये निञ होम'देलहक।हमरा सब त' एिह बेर अनठा देिलयै।जेकरा हेबाक हेतै से अपन हेतै। \n::-निञ बुझिलयै मािलक! पिछला चुनावक भोग त' भोिगते छलू।एबरीदा हम पिहले से साबधान छलू। \n::-ऐ बेर की भेल' ।पिछला बेर त' तहूँ खूब नाच केने छल',छोटका -बडका नाम पर।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n74 \n \n::-मािलक! आब कान पकरै छी।बलू हैर जेब से कबूल,मुदा आब फेनो::::::उँउउउउहूँ। \n::-िकये की भेल',भने िनके त'छह। \n::-निञ यौ मािलक!!तीन-तीन टा' केस कपार पर अिछ।घूस-प®च दैत दैत सािकन भ'गेलॱ।लूिट लेलक नेतबा \nसब। \n::-एिह बेर कोन राजनीित छ'तोहर सबहक। \n::-एिह बेरदा िकछु निञ छै।कान मे तूर तेल ल' सूतल िछयै।सूतलो रहबै त' अह सबहक म बाबूक \nचरणक िकरपा से िजतबे करबै। \n::-कोना के िजतब'से ने कह'।सूतले िजततै जँ लोक त'हमहूँ सब वेह फरमूला लगा देबै िकने। \n::-जा'से निञ बुझिलयै! मुिखया बनतै सोमन िमसर के किनय आ पंचायत सिमित हेतै अितिपछडा मे से, तैले \nहम िछयै।सरपंच द' देिलयै अंजुमन िमय] के।आ िजला पिरषद बनेबै हम सब बुधना पासमान निञ छलै \nतेकर बेटा,भने िनके त'नाम छै ओकर,हँ हँ संिजतबा।बड सुmदर छॱरा छै।पढलो िलखल छै आ बोिलयो बानी \nनीके छै। \n::-ओहो इ त'सब समीकरण बैसा लेलह तॲ सब िकने।िठके कहै छ'एिह समीकरण पर त'सब िनिÉते सुतलो \nमे िजतबे करब'।अछा थमह' हमहूँ सब लगबै छी माथा।एही सोशल इंजीिनयिरंग पर। \n२ \nबेकाजक का'ज \n===-=-==-================= \n:-िक किहयौ! िबIाथÌ त' दूर बुिरयाथÌयो सब जे रिहते त' कम से कम तासो त' फ¢टतौ। \n::-िकये ओत' मन निञ लगैये। \n::-मन कोना लागत, गपो करय बला के अभावे रहय छै। \n::-तखन लफर¢िटशे करय परैत हेत। \n::-िक करब िकछु त' करब।उपजल गप ऐ कोठी सँ ऐ कोठी करैत रहै छी।ताही मे िकछु नीक -खराब सब \nभ'जाइछै। इ मोबाइल अिछ जे कोनहुना िदन कािट लै छी।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n75 \n \n::-नीके करै छी।घर चलबै ले सरकार ढेर रास दैते अिछ। बेरोजगारक कुिट-चािल मे लागल रहू,जे जेहो \nरोजगार मे लागल छै ओ अहॴके लगौल खुरापात मे ओझरेल रहे।जे करी सरकार!!दोहाइ ओिहपार के छी। \n::- बड बड देखलॱ लेिकन तोरा जेक कागचेÊी निञ देखलॱ।ए¶िह सस मे सबटा सुरैड ने देलही।तोरो \nजोडा निञ भेटल हमरा। सबटा ठ]िह पठािहं मुँहे पर। \n::-आिह रे बा! आबो त'सुध«।धीया पूता पैघ भेल।नामी-िगरामी कहबै छी।लेeचर-फरफेसर सबटा नाङिर \nलागल अिछ।आब त' इyजैत बचबै के समय आिब गेले।ब« कहब त' तास फ¢टिनहार के हम तैक दै छी। \nलबडा बला काज सँ बिढया तासे फ¢टब। \n::-ठीक छ' ताक'।तखिन तासो फ¢ट के िदन काटब। \n::-त'बाद मे इ निञ कह' लागब जे जुआ बला तस¶र चाही। \n  \n२ \nजगदानmद झा ◌॒मनु॒ \nिकछु qेम बीहिन कथा \n1. एसगर \n  \nबासोपी बस अ¬डा । 'म'क¨ िदWली जेए बला hेन दरभंगासँ पकरैक छलै । बासोपीसँ दरभंगाक धिरक \nयाा बससँ । बसक इmतजारमे 'म' एकटा लगेज हाथमे नेने ठाड़ । ततबामे 'स' अफसीयत भािग कय \nआिब 'म' लग ठाड़ होित, टूकुर टूकुर ओकर मुँह तकैत । दुनू आँिखसँ नोर िनकिल 'स'क¨ गाल होित \nगरदिन धिर टघिर गेल ।   \nम, \"तु एतेक कनै िकएक छ¨?\" \nस म केर दुनू हाथ खीच, ओकर हाथपर अपन मुँह रखैत, \"हम कह किन रहल छी ।\" \nओकरा उदास आ कनैत देिख म दूटा बस छोिर देलकै ।   \n\"हमरो ल' चलू, अह िबनु हम एिहठाम निह जी सकब । ओहीठाम हम सबक¨ कहबै जे हम अहक नोकरानी \nछी । अहक नेनाक¨ खेलाएब, घरमे पोछा लगाएब, बत<न धोब ।\"       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n76 \n \nई कथन छल एकटा िबधबा माएक जेकर बेटा िदWली बाली संगे xयाह कय िदWलीए बिस गेल छल आ माए \nएसगर गाममे ।   \n********************************* \n \n  \n2. qेम   \nगुदड़ी बाजारक भीड़ भाड़सँ िनकलैत, एकटा दुकानक आँगा टीवीक आबाज सुिन डेग «िक गेल । टीवीसँ \nअबैत ओकर अबाजे टा सुनाइ द' रहल छल । ओकर देह निह देखा रहल छल मुदा अबाजेसँ ओकरा \nिचmहनाइ कतेक आसान छै ।   \nआइसँ तीस वष< पिहने, हमरे संगे संग नमी वग< धिर पढ़ै बाली, सुmदर, चंचल मा मूáी भिर डड़ बाली \nसु..... \n\"िक qेम इहे छैक की मा देहक qजनन अंगपर एकािधकार बना कय राखैमे सफल भेनाइ?\" \n************************************ \n \n  \n3. सोहािगन \nहWYानी, हम आ सा । क़िÑRतान पार कय क' हम दुनू पहाड़क उपर चढ़ैत, समतल जगह तािक पाक<क¨ \nएकटा व¢चपर बैिस, देहक गमÌक¨ कम करैक हेतु बफ<मलाइ (आइRiीम) कीन खेनाइ शु« केलॱहँ । \nदुनू गोटा अjपन अjपन आधा बफ<मलाइ खेने होएब िक, सा \"जँ हम अहक सामने मिर गेलॱ तँ हमर सारापर \nचबूतरा बना देब ।\"  \nमेघ धिर उँच उँच पहाड़, चा« कात qाकृितक सॱदय<, मखमल सन घास, Rवग<सन वातावरण, बफ<मलाइ केर \nआनmदक िबच अचानक एहेन गjप सुिन, बफ<मलाइ हमर मुँहसँ छूिट हाथमे िठठैक गेल । किनक काल सा \nकेर मुँह पढ़ैक असफल qयास केलाक बाद; \"अवRय एकटा नीक चबूतरा । जँ हम पिहने मिर गेलॱ तँ \nएतेक gयवRथा ज़«र कय जाएब जे एकटा नीक चबू.... \" \nिबचेमे सा हमर मुँहक¨ अjपन हाथसँ दाबैत, \"नीक निह साधारणे चबूतरा मुदा अहक हाथे आ ओिहपर \nिलखल हुए \"सोहािगन सा\" ।  \n**********************************       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n77 \n \n4. बेगरता  \nदोसर मँ◌ुह¨ करोिटया दय सुतल मक¨ अपना िदस घुमाबैत - \"धूर जाउ ! कोना मुँह घूमेने सुतल छी, दस \nिमनट पिहने अjपन बेगरता काल िबसिर गेिलयै कोना जÆक जक सटल छलॱ ।\" \n \n  \n \n  \n5. अिगला जनम \n“डड़ टूटल जाइए भिर रा ित सूतलहुँ निह बड़ तंग करै छ ◌ी, अिगला जmममे अह िहजड़ा \nहोएब जे कोनो आओर मौगीक¨ एना तंग निह कए सकब।” \n“ठ ◌ीक छै ! अिगला जmम अिगला जmममे देखल जेतै, एिह जmमक आनmद तँ लए िलअ ।  आ अिगला \n जmममे ओिह िहजड़ाक  xयाह जँ अिहँक संगे भए गेलिह तँ ।\" \n************************************ \n \n  \n6. मँ◌ुह झौँसा \n“गै दैया ! एतेक आँिख िकएक फूलल छौ ? लगैए रा त भिर पहुना सुतए निह देलकौ।” \n“छोर, मँ◌ुह झौँसा ि◌कएक निह सुतए देत, अपने तँ ओ िबछानपर परैत मातर कुभकरन जक स ◌ुित रहल आ \nहम भिर रा ित कोरो गनैत िबतेलहुँ।” \n३ \nमुrाजी \nिकछु qेम िवहिन कथा \n1 \nअसरा  \n \nबेरहट लए िकछु देलकै ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n78 \n \nहँ ,बािmह देिलयै . \nहम जाइ िहयै....., नै सुनलकै की ? \nसुिन गेली ,मुदा हमर मोन करै है जे आइ नै जेतै से नै हेतै ? \nआइ मासक अिmतम तारीख हइ, जएह एक िदनक खोराकी के पाइ त' बिढ़ जेतै. \nओना मोन त' हमरो आगू - पाछू करैहए. ई कहतै बलू त' रिह जेबै! \nसब िदन त' एकरा थाका हारी रिहते हइ, आ घर अबै हइ त' बाले बचे सोहरल. हमरा लेल एकरा पलखित \nकह रहै हइ. \nईह.....! हम की भिर िदन खटै िहयै अपने पेट खाितर! \nहे , पेट त' सबहक कोनहुना भिरए जाइ है. ई खाली, पेटे के सोचैत िदन, मास, बरख िबतबैत रहओ. \nहम एकर पलखितक असरे तकैत रिह जाइ िहयै. आ एकरा लेल धािन सन! \nएह.....! हमहू त' किहया स' उहे बाट तकैत रिहयै. \nहे , एने आउ ने...... केवाड़क िवलइया ठक सँ उठल ! \n2 \nसंगबे \n \nअिगनवाणक फÆका जक बड़बड़ा उठल रहै नेहक लावा. \nकुलीन रहबाक कारणे नै कोइ बजै, आ निहये कोइ रोिक पौलकै. \nिदन...... दुपहिरया सॱसे गाम सोरहा भ' गेलै.....! \nसु«जक ताप सन उठल yवािर चान उगवा धिर चाने सन सेरा गेल रहै. मुदा ता धिर छओंड़ाक शोिणतक \nटघार....मुँह मिलन क' देने रहै.छओंड़ी अपन ओढ़नी सँ ओकर फुटल कपार के झँपने....! \nगामक चा« भ'र सँ सगरोक लोक जुिम गेल रहै. सब िकयो िबन मगल सलाह देब' लगलै-....! \nदुrू के गोली मािर दे....! \nनै, छओंड़ी के भगा के छओंड़ा अनलकौ, एकरे गाछ मे ट]िग दे, गरदिन मे गमछा लगा के. \nपंचायतक बैठार भेलै ,फरमान सुनएल गेल.... \n\" छओंड़ा के कािट के गािड़ दे !\" \nछओंड़ी िवहुँसैत पुछलक - 'आ छओंड़ी के ?' \nमाय - बाप केधमका के  सुनझा दही. \nनै, िकrहुँ नै. छओंड़ी तमिक उठल- \n\" जेबै त' दुrू, जीबै त' दुrू .\" \n \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n79 \n \n  \n3 \nछुछ दुलार \n \nसमRत युवा युवती सँ अपील-\" जाित- पाित, रंग- भेद, धम< - कम< सँ उपर उिठ देशक सवàिगन िवकासक \nलेल सोचै जाउ.\" \nकी यौ......, आइ त' बुझाइ छल   जे कोनो बड़का पाटीक बड़का नेता भ' गेलॱ अह . \nयै , हम समाजक सब «िढ़क रीढ़ के तोिड़ नव समाज बनेबाक संकिWपत छी. आ तािह मे अह सनक \nउचकोिटक िवचारवान मिहला चाही, संग पुरवा लेल. सेआइये मा नै, जmम जmम]तर धिर. \n'खाउ सjपत....अह संग देव, जीवन संिगनी बिन. ' \n' हे भाषण छो«, पुइछ आउ अपन पुरखा के, हमर जाितक लोक अहक जाित मे िमóझर हएत. ? ' \nवाह! ओइ छओंड़ाक नमहर- नमहर लछेदार शxद आ वाeय माइक आ मंचे पर तक रिह गेलै. \nकेना नयना मे घुइस हृदय मे उतरै लए उताहुल छल! \nहमर जाित सुिन ओकर आँिखक पािन उतिर गेलै. \n'नीक भेल जे हमर हीयाक हीत िहया मे बचल रिह गेल, अjपन लोक लए.' \n\" नै त' qेमक फस मे फँसा हमरो घीना छोड़ैत आ अपन बाप पुरखा के सेहो \" \n \n  \n4 \nिदहलगिड़ \n \nट¢गरा, पोठी, ईचना लै जाऊ...! \nकोना दै छीही गै ? \nलू ने मािलक  , जे टका दै के मोन होत से द' देबै.सझ झलफलाइ है.फेनो घरो घुरै के है. \nएँ गै, तॲ जे िदन राित खटै छ¢ से तोहर मरद'बा की करै  छौ, कह छौ ओ  ? \nओ घरे मे रहै है मािलक. \nिकए गै ओ मरद छौ की तॲ  ? \nमािलक ओकरा घुमै िफरै मे असोकज< होइ है, त¢ भानस भात आ बाल बचा उएह देखै है \n\" मुनहािर सझ हो गेलै हम कखनी से एकर असरा मे ओसारा पर बैसल हीयै.ई मौगी भ' दुरे दुरे जा खटै है \nआ हम,बाल बचा आ भनसाघर मे लागल रिह जाइ िहयै की िवधनाक िलखल है से नै जािन\"       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n80 \n \nई हिदयाइ िकए है, मनसा आ मौगी असगर मे त' अधुरे रहै है पूर त' तहन होइ है जहन दुनू एक भ' काज \nपुरवै है. हम किरयौ की ई करौ, बात त' बरोबिरये ने बुझौ. \n\"आ हे , दुनू गोटे बलू सब खन घर मे रहौ की नै रहौ,एक दोसरा के िहया मे त: बसले रहै है न'.   ! \n \n  \n5 \nउफिट \n \nओह...! \nकेहेन िनम<म हaया भेलै ओकर. के केने हेतै एहेन काज  ? \nछओंड़ी जतबे सुrर ततबे सुशील सेहो छलै.तहन ककरो सँ दुKमनीयो त' नै हेतै! \nयै, सुrर आ सुशीलक संग भरल पुरल जुआन सेहो छलै. \nहँ से त' छलैहे. \nत' ककरो सँ ....रंगरभस के फेर मे भेल हेतै ! \nयै जहन सभ चीज सँ भरल पुरल छलैहे तहन ककरो िहया मे त' बैिसये गेल हेतै ने. \nनै यौ,एकक िहया मे पैसल रिहतै तहन ने अ'ढ़घात सँ दोसरो जँ नजिर गड़ेने होइ  ? \nसब टा दोष छओंड़े के िकएक  ? \nजँ छओंड़ीयो िसनेह के पीयो फेको वासन जक बुझैत होइ ! \nपकड़ा गेलै......पुिलस पकैड़ लेलकै. \nककरा यौ ? \nहaयारा के! \nके छै ? \nओकरे qेमी ! \n \n  \n6 \nजुड़बmहन \n \nग¢ठजोड़बा क' िदयौ ....! \nदेखब यै किनया , एहर ओहर नै भागिथ. \nककरा भगै के गjप करै छी यै, किनया के की वर के ?       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n81 \n \nमनगर त' दुनू ने. मुदा मौगी त' जतल मोने रिह जाइए पर मनसा....हुलकाह बुझू. \nिकए यै, मौगी के मोन कोनो मनसा पर नै जाइ छै की, से कहू त  ' ? \nयौ, ज' से नै होइतै त' मनसा मौगीक qयोजने कोन  ? मनसा मनसाक संग आ मौगी मौगीक संग रिह लैतै. \nतहन अहॴ कहू बmहन सँ की हएत  ? \nहँ यौ इहो बात त' से ! \n\" नुआ  , धोतीक बmहन सँ मोन नै बmहाइए. मोनक बmहन लए िहया सँ िहयाक िमलान चाही \" \n \n  \n7 \nिनंघेस   \n \nगै दइया गै दइया, कहू त' एकर सपरितब. \nई रहत केठरीक भीतर िवलइया ठोिक के , आ हम रहू टुÕगर- टापर जक ढ¢गराइत. \nमनसा त' पिहने हमर  , तहन ने ओकर. \nपिहने qेमालाप! तहन देहक   भूख.....िनवारण.किहयो ऐ सब मे असोकज< नै हुअ' पबै तािह लेल   िदन राित \nअपना के समिप<त क' रखने रही \nयौ, अहक qेम फस मे फँिस दुनू गोटेक जुड़बंधन भेल छल. \n.आ हम तकर िनवहता आइ धिर करैत रहलॱ. मुदा अह....अह त' Rवग<क सुख देखा नरक मे धकेल देलहुँ. \n\"गै, ओ हमरासँ   qेम केलकै आ हमहु ओकरा सँ......!\" तखने दुनू एक भेिलयै.आ तॲ त' आब देह सँ पुरान \nभ' गेल¨. \nगै दइया गै दइया, हम पुरान भ' गेिलयै आ एकर देह त' नवे धएल छै. \nहँ गै. \nत' ई कहौ जे आइ दोसराक qेम मे अपन अिछंजल सँ ओकरा िसeत क' रखतै.आ काि´ फेर \nतेसर.फेर....कतेक िदन धिर अपन अिछंजल सँ नवकी - नवकी छओँड़ी के घॲिक- घॲिक के छोड़ैत रहतै. \n' जाधिर देह मे हुgवा रहत!' \nआ ओउ िनँघुछल.मौगी सबहक की हेतै ? \nओहो सब हमरे जक नवका qेम जाल बुनतै.....! \nबाढ़ैन नै मारतै ओहोन   िसनेही के.....? \n\" बाढ़ैन मारौ की खापिड़, डेग त' चुिक गेलै.\" \n \n  \n8       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n82 \n \nबखरा       \n \nमुrा जी \nउँह........! \nकी भेल.  ? \nअहक दाढ़ी गड़ैए . \nहा....हा....हा !नीक चौल केलॱ. पिहने त' िबन काटलो दाढ़ी नै गड़ल किहयो.   आ आब.....! \nआब बौआ भेलै ने . \n\" त' की, बौआ भेने हमर गाल मे काट उिग गेल की .\" \nसे नै यौ......! \nआ की हमरा लेल अहक हृदय मे पाथर समा गेल  ? \nनै यौ, िसनेह त' आब बौओ के चािहयै ने . \nहँ, समय अलग - अलग हेतै . \nनै , हमरा अहक बीचक िसनेह मे सँ आब ओकरो बखरा लगतै. \n\" हे देिखयौ, अहक िकरदानी पर ओहो मुिRकयाइए .\" \n \n  \n9 \nअmहिरया मे \n \nहम ओकर दुनू पजर मे गुदगुदी लगाबी आ ओ िखलिखला उठए.....! \nबड़ मजगर लागए ओ }ण, ओकरा लेल धािन सन. \nफुलवारीक बीच दुनू गोटे एके पाथर पर बैसी, सोझ सोझे नजिर िमलौने. \nदुनूक गjपक पहाड़ नै ढ़िह पावए कखनो, कतौ , किहयो. मुदा ओकर ठोरक िवहुँसव, आ हमर ओकर नयनक \nिकरणक िमóझर हएब, नै जािन कत' हेरा दै छल दुनू के.सोच जतेक दुर धिर जए, िसनेहक ओतेक लगीचक \nएहसास होइत रहै छल. \nई iम जारी रहल......! \nफेर आजुक गjपक iम मे पुिछ बैसल.....एँ यौ, हमरा सेझ पिबते अह एना बेसुिध िकए भ' जाइत छी ? \nअहक नयनक िकिरण हमरा अहक िहरदय मे समेबाक लेल उताहुल क' दैए!  \nअछा छोड़ू , कहू जे हम अपन िवआह मे बजएब त' एबै ने  ? \n\" यै, आब ई त' प¶ा ऐछ जे जहन दुनू गोटे एक मड़बा पर बैसब, तखने िवआहल जएब.\" \nनै यौ, हमर अहक qेम लचार भ' गेल हमर मए बापक हमरा qित qेमक आग.....!       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n83 \n \nहमर िवआह दोसरा सँ हएब िनिÉत भेल ऐछ. \nिसनुर दानक बेर िबजली गुल भ' गेल. \nअmहारे अmहार.......की भेलै.....ठीक क« जनरेटर....! \n\" ईजोत भेल.....वर िसनुरक तामा हाथ मे लेने ठाढ. किनया......फरार ! \n10 \n सेWफी         \n \nयौ, अपन मोनक एक टा बात कह' चाहै छी , कहू ? \nकहू ने एत' िकयो दोसर त' छै नै. \nहमर मोन कहैए- जेनाहमरा अह स' qेम भ' गेल ऐछ. \nयै हमहू फिरछाइए दी, से अह हमरा हृदय मे समा गेलॱ ऐछ मुदा हम अह सँ qेम नै करै छी. \nबुÁदु कहॴ के ! \nqेम कएल नै जाइ छै, ओ त' अपने भ' जाइ छै. \nयै ,जे अपने भ' जाइ छै से अने«आ कहाइ छै. ओकर कोनो ठौर- ठेकाना नै होइ छै. \nतहन दुनू गोटे एिहना रह' िदयौ. \n\" एक दोसरा क् करेज मे समएल .\" \n \n  \n11 \nखॲइछक धान \n \nगै िवमला, ओहर के पितयानी मे हसू िकए लगेल¢. \nएहरे आ ने हमर वाम - दिहन. \nएके संग दुनू गोरा कटनी करब, काजो उसरत आ तोहर मुँह िनहारव सेहो संगे चलत. \nउँह....! \nएत' एलैए बोइन कर' की परेम कर' ? \nगै, जाबे आओर बोिनहार सब एतै ता धिर ई छओंड़ा- छओंड़ी पेटक संग- संग करेजक आिग सेहो सेरा \nलेतै.  हरज कोन ! \n\"ई कह जे तोरा मोन मे ओ नै होइ छौ जे हमरा होइत हएत  ? \nयौ, छओंड़ा जते उधवा उठवैए तै सँ की कम आिग छओंड़ी के लेसै छै. मुदा हम सब िनमुधन !  \nजबले मुँह रही त' पिरवार आ समाज दुनूक qितdा रखिनहार बुझू. \nहे यौ, ओ सब अवै बला है.हम अपन आँटी ल' के जाइ छी.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n84 \n \nगै, तॲ ज' चिल जेम' त' हमरो बोझ कह पुरत. आँिटये भिर रिह जएत. \nहे ले........! \nराजू हय -हय धान मीर के ओकरा खॲइछ मे द' देलक. \nिवमला- ऐँ ई की करै छी, हमर िवआह त' भेवे नै कएल.तहन खॲइछ  ? \n\" गै , ई खॲइछक धान नै , qेम दै िछयौ धराउख रिखह¢.\" \nआ ज' हम दोसरा के भ' जेबै ? \nत¢ ने धराउख.....! \n\" आ जे से हेतै त' हम अिहना रिह जेबै तोहर खÆइछक   याद मे ! \n \n  \n12 \nदासीन \n \nनहुएँ, नहुएँ पिछया िसहक' लागल रहै. मोन त' चान सन शीतल मुदा हृदय मे िसनेह लहक' लगलै. \nयै, अह ठोर पर िलिपिRटक िकए लगा लै छी ? \n\"ठोर मे नवका रंग देवा लेल .\" \nमुदा अहक ठोरक वाRतिवक रंग कह धोखरल ऐछ एखन धिर.अहक ठोरक मुRकी त' कतेको ठोर त'र \nक' दैए. \nयौ वाRतिवक ठोर त' एके टाक मुRकी मे िमóझर होइ छै. मुदा र]गल ठोर नै जािन कतेको हृदय पर पाथर \nजक बजरैए. \nआ हमर हृदय त' ओिहना रिह जाइए   मोम जक नहुएँ नहुएँ पिसझैत अहक िसनेहक दािसन बिन. \n\" दोसरा सँ की स'ख मनोरथ.\" \n \n  \n13 \nqितक   \n \nगै , तोहर घर त' बालू के छौ, अपने भहिर के खिस पड़तौ! \nचुjप, तोरो घर त' संठी के छौ, एके िबहािड़ मे उिधया जेतौ! \nरंजन, बाध मे महीस आ निमता बकरी ल' चरब' जाइ छल.कतेको चरवाहा चरविहनीक संग इहो दुनू गोटे \nघोलका -माली खेलाइत रहै छल. \nसामा -चकेवा आ किनया - पुतरा खेलाइत कतेको बरख धिर दुनू एक दोसराक संग झगड़ा झटी केलक आ       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n85 \n \nफेर सहटल रहल. \nवयसक चढानक संग आव िमलनक चढान सेहो उपर जए लगलै.पिहने त' सबहक सोझ िमलान होइआ आव \nचोरा नुका के. \n\" रौ रंजन आब. तÆ ककरा सँ चोरा नुकी िमलब¨ रौ !\" \nिकए गै, तोरे सँ .....! \nहमर त' काि´ िवआह भ' जएत. हम सासुर चिल जेबौ. आ तÆ.....? \nरंजन अवाक.....! \nकी भेलौ रौ ? \n' ऐँ गै, हमर सबहक मोनक महल ठीके के भहिर गेल!  एतेक िदनक याद }णे मे िवला जएत गै ?' \nनै रौ, चल ऐ च'र  मे एक टा गाछ रोिप दै िछयै.जिहया धिर लोक रहतै तिहया धिर हमर तोहर िसनेह िजयैत \nरहतौ. \n' कथी के गाछ रोपमे ? \nपीपर के, सब के छहिरयेतै सब मोन पाड़ैत रहतौ. \nनै  रौ चल आमक गाछ   रोिप दै िछयै \nिकए गै , आमेक   गाछ . \nिकएक? \nरौ, जिहया फड़तै तिहया हमर तोहर रिसकताक qतीक दोसरो के िहया रसौतै \" \n \n  \n14 \nिसनेहक धार   \n \nऐं गै छओंड़ी, तोरा सब िदन नवका - नवका छओंड़ा संग देखै िछयौ....? \nआंटी ओ सब हमर xवाय±े¿ड छै ! \nत' तोहर कोनो संगबिहना नै छौ, सब टा संग भइये छौ की ? \nअह एना श¶ िकए करै छी आंटी ! \nचुjप गै लुची ! \n\" िसनेह ककरो सँ लागए त' धराउख बुझी.ई नै जे जकरे सँ नैन िमल जए, मोन बिट िलयय. \nयै आंटी ,अह सब बला जमाना धएल नै रहलै आब.सुनै छी जे पिहलुका लोक सबहक ( किनयो - \nवरक)चोरा क'िमलान होइ छलै.संतान ......दज<न भिर ! \nलबरी कहॴ के.....! \nगै, हम सब दज<न भिर जनमाइयो के शरीर मे हुgवा रखै छलॱ.आ सब टा िचलकाक िनमेरा सेहो अपने सँ \nकरै छलॱ.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n86 \n \nमुदा आवक छओंड़ा -छओंड़ीक जुआनीयो िनतुआन ! शिeतव¸<क दवाई, जीम आ योगा पर िटक के जीवैए. \nधीया - पुता भेल त' वेशी सँ वेशी दू टा ओहो पलाइए दोसरे भरोसे. \nयै आंटी ,लोक जनम लेलक ऐछ कमाऊ  , खाऊ मौज उड़ा ऊ फेर चिल जाउ !  \n' त¢ रंग रभस त' ज«री छै' \nत' एकर मतलब भेल जे }णे- }णे िकरायाक घर जक घरवला सेहो बदलैत रहू.एहेन कोन qेम जे कतौ \nककरो पर जा िटक नै पावए. \nयैआंटी, .....जकरा सँ मोन िमलए उएह मीत बुझू. ई काज त' उएह क' सकैए जे िसनेही ऐछ ! \n\" त¨ मोन राखू, दुखक नोर सुिख जए त' सुख' िदयौ, हृदय सँ िसनेह नै सुखल ताकए किहयो\" \n' \n15 \nऐब की बेिरया \n \nरौ सौरभ, तोरा बिड़खन सँ  देखै िहयौ एने- ओने मुिड़यारी देने िफरै ही रे. िकछो हेरा गेल हौ की ? दोग \nदोसाइने वोन झखुड़ मे तकने फीरै ही रे....! \nसौरभ अवाक्......! \nफेर -  हँ रौ, ताकै िहयै से देखाइ कह  कतौ हइ. \nकी हेरा गेल हौ, कह ने त' हमहू तािकदै िहयौ. \nरौ सुरजा ,तोरा नै भेटतौ. तूँ िहय से जो. \nऐँ , एहेन कोन चीज हेरएल है रौ, जे तोरा भेटतौ हमरा नै.सेहो भेटेतौ तखनी जहन हम िहय नै रहबै. सेआब \nजे होइ हमहू तोरा संग तािकये के रहबै.दुनू गोटे िमिल तकमे त' जWदी भेटेतौ रौ. \nहौअए रौ....जकरे नाम गुलाब छड़ी सएह चिल आबए. \nिन¶ी सौरभ िदस बढ़ले रहए ....सौरभ सेहो सहटल िन¶ी िदस दुनूक नजिर िमललै की िन¶ी के सोझ मे \nपिर गेलै सुरजा.िन¶ी दुनू के मुँह लुलूअबैत पड़एल उनटे पएरे.कोनटा फड़की, दोग दोसाइने लंक \nल' पड़ाइत........! \nसौरभ ओकरा पछुएने.....अपRयत! \n\" «क....«क गै,आइ निहये छोड़बौ जाबे तोरा पटा नै देबौ.तोहर ठोरक मुRकी मे अपन ठोरक मुRकी िमóझर \nक' \" \n \n  \n16 \nपरदा पर \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n87 \n \nहम सबहक सोझ सjपत खा कहै छी.पृÜवी अकाशक बीच अिगनक सोझ. \nआई सँ अह हमर आ हम अहक भेलॱ  \nअहा.,िqये....!   जेहने रिसकगर गjप तेहने बनल सेट. जेना Rवग<क   आनmद करवैए. \nसे त' से. \nहमहू नै जािन कोना अहक करेज मे सिट सब िकछु िबसैर गेलॱ.ई संकोचे हेरा गेल जे हम अह मंच पर \nछी.घर मे नै.हम अह एक टा कलाकार मा छी सचौ के पित-प½ी नै. \nयौ से त' ठीके. \nठीके नै यै ! \nमाने, मंचक qदश<न करैत- करैत मोन नुकएल की खुजल सौ के qदश<न ताकय लागल ऐछ. \nमुदा से त' मोने भिर रिह सकैए.कWपना करैत रहू यथाथ<क खोज मे िवलमल रहू. \nत' की हमर अहक qेम qदश<न किहयो बr घर मे आकार नै लेत  ? \nिकrौ नै. \n\"qेम आ कला किहयो बmहन मे नै बmहाइछ.लोक के देखाउ, मुदा मोन नै भरमाउ.\" \n \n  \n17 \nपसार....! \n \nइह .....! चोर निहतन. \nकखनो एहर कखनो ओहर, हुलूक बुलूक़ करैत रहै छिथ.उच¶ा निहतन. \nकी बरबराइ छी यै ? \nिकछु नै, अहक उचकपनी के फिरयबै छलहुँ.आब ई सब बहुत भेल छोिड़ िदयय हुलूक बुलूक. जँ से \nिसनेही छी त'आइ एकर Rथायी िनदान भ' जए. \nRथायी िनदान  ? \nसे कोना    \nिवआिह क'. \nतखन जतेक िसनेह हृदय मे उसािर राखल ऐछ, सबटा खुWलम खुWला उिझल सकैछी. \nयै िवआहो क' के लोकक qेमालाप लए बrे घर चाही. \nतहन िवआहे िकए  ? \nqेमक वंशमिन पसार लए......! \n \n  \n18       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n88 \n \nआशीवcद \n-------------- \nकला आ qेम किहयो कखनो कोनो सीमा मे नै बmहएल .दुनू असीम ऐछ.तहन qेम पर पहरा िकएक  ? \nखास क' ओहोन qेम जे वएसक पिरपeवताक संग सीढी चढए आ बढए.. \nनै िकrौ नै, ई सव<था असंभव ऐछ. qेमक धार मे तुँ विह गेल¨.मुदा हम भिसए नै देबौ. ई कह जे तोरा सब \nसुिवधा द'पढ़बा लेल छोड़िलयौ की qेमक धार वहेवा लेल! \nडैडी, qेमक लेल कोनो सरंजामक बेगरता नै हृदयक उदारता चाही.जािह सँ िवआहक बmहन मे बmहा एक \nदोसराक नीजता के उिघ सकी. \nअह दुनू माय बेटी बताह भ' गेलॱ की ? \nओ जे कहत सएह हेतै.मानलौ जेओ छओंड़ा सेहो अपने जाितक छै.पढ़ल गुनल इंिजिनयर छै.मुदा एकर \nजmमदाता की आuयदाता त' हमही छी.हम जे चाहब से हेतै ! \nऐं...., िनमी भािग गेल ! अह मए भ' के की करै छलॱ? \nहम त' अहूँ के बुझौलॱ आ बेिटयो के.मुदा की क« मौगी त' शु«हे सँ वेवश ऐछ पु«खक सोझ. \nहँ, आ बेटी वेवश छल qेमक आग ! \nतहन पढल आ मुख< मे की अmतर . qेमक बेर त' दुनू बरोबिर ! \nओकरा किह देबै जे घूिर के ऐ घर मे पएर नै िदए.आशीवcद त' दुरक गjप जे ओकरा लेल ई दुआिर सदा के \nलेल बr भ'गेल. \n\"डैडी,अह हमरा लेल नव दुआिर त' ओही िदन खोिल देलॱ जिहया हमरा इंिजिनयरी करेलॱ.उएह आशीवcद \nहमर िनवहताक सारथी सेहो हएत .\" \n \n  \n19 \nआँचर....! \n---------------- \nमए बापक इछाक िव«¸ qेम मे बताह भ' घर सँ भागल बेटीक लेल - \n\" बेटी, तॲ हमर धाख नै मानल¨.मए सँ त' सीखत¨ जे ओआइयो हमर िनण<यक िव«¸ डेग नै उठबै छिथ.\" \nतॲ भगल¢ त' सदाक लेल ऐ घरक दरवyजा बr बुझ, अपना लेल.बना ले नव दुिनया बसा ले नव \nपिरवार.िबसिर जो जmमदाता आ आuयदाता के. \nनै , हम अहक भोगक वौRत नै छलहुँ, अ¸àिगनी छी.आ अपन पेट मे पालल िधया लेल- \n\" बेटी तॲ गलत डेग त' िनिÉते उठेल¨ मुदा qसr रह जकरा िजनगीक संगी बनेले तकरा संग.मुदा किहयो जँ \nसब देहिर बr बुझाउ तइयो एक टा दुरखा अवKय खुजल भेटतौ-   मएक आँचर .\" \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n89 \n \n20 \nउठWलू \n \nदेखू त' केहेन उजड़ी उपटी सन भ' गेल ऐछ! qेम िवआह सँ भेल छु°ा छु°ी ओकरा मौगित धिर पहुँचा देलक \nऐछ. कहू त' की उमेर छै ओकर.ह मरा आग त' जनमल ऐछ.देिखते देिखते जुआन भेल, qेम भेलै , िवआह \nभेलै. आ, फेर छु°म छु°ा! \nहे, देह आ मोन दुनू सँ टुिट गेल ऐछ.ओकरा पिरवार समाज Yारा सहारवाक qयास कएल जए तोड़वाक \nनै.आिखर नेनमित सँ जे केलक तकर सजए िजनगी भिरक लेल हम सब त' नै िदयै. \nब¬ड खटरास करै छी अहूँ.एहेन जे कुल शील बुिझते त' अने«आ लोकक qेम जाल मे फँिसबे नै \nकिरतए.तिहया मए बाप, गॱआ समाज ज' बुझबै त' सब बुझाय ओकर दुKमन ! त' भोग' बुझतै कोना ? \nहे यौ अिनल जी,हम अहक हृदय सँ आभारी छी.जे अह टुटल समय मे िजनगी के जीवाक आ िक भोगवाक \nसामÜय< देलॱ.अहक qेम हमरा आइ धिर िजयौने रहल.ज' एिहना हमरा आगुओ िजयाव' चाहै छी त' अंिगया \nक' नव िजनगी िदयय.धम< र}क आ जीवन र}क दुनू मे नाम हएत अहक. \nहे , हम   पिरवार आ बाल बचे भरल पुरल छी.तोरा जक उठWलू नै छी हम. \n\" Áयान रिखह¢ ,सेवा आ qेम बँटै छी हम, सोहाग नै.\" \n \n  \n21 \nबाट- घाट \n \nअहा ! केहेन मनोरम दृKय. \nqकृितक कोरा मे हम सब, कृिम कोरा मे दुनू गोटे.कहू केहेन आनmदक }ण ! \nहँ यौ, पहाड़, जंगल ताहु मे दुइ टा जुआन छओंड़ा छओंड़ीक जोड़ी.अहक मोन जेना उछuृंखल हेबाक qयास \nक' रहल ऐछ ! \nआओर अहक यै ? \nिRथर िचत, शाmत मोन qेरणाक मÁय िटकल. \nहँ यै, िजनगीक िकछु }ण ऐ तरह¢ िबतैत....लगैए जेना िजनगीक मठोमाठ सन. \nहे यौ, मुदा छओंड़ी, जँ एहेन िजनगी मे देखार भ' जए त' बुझू जेना- मसोमात सन ! \nतहन आब अहॴ कहू आगूक की िवचार  ? \nहे यौ , हमर िवचार मानव  ? \nिकएक ने .किह के त' सुनाउ. \nआब दुनू गोटे अपन िजनगीक   यथाथ< तकबा लेल िवलिग जाउ एक दोसरा सँ.       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०४ म अंक १५ जून २०१६ (वष \n९ मास १०२ अंक २०४)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n90 \n \nआँय यै, त' अह एिहना अधखर िजनगी िजयव  ? \nनै यौ, जिहया जकर गात लगबै तिहया ने.ता धिर त' सब टा अपने छी संपुण<.आ ओही संपुण<ताक खाितर \nत' अहूँ सहटलॱ! \nत' हम ई मािन ली जे ओ सहटब }िणक छल. \nिकएक ने. \n\" अपन बाट अपने बना, मोकाम ताकू !\" \n \n  \n  \n22 \nYmद \n-------- \nहे , फोन क' वेशी तंग केलॱ त' आिव के गरदिन मोइक देव, बुझिलयै.घरवाली छी, घरे भिरक सोचू....! \nहम कत' जाइ छी, की करै छी ओइ मे ट]ग अड़वै के कोिशश नै क«.  \nफोन राखू. \nयौ सुनीत हमआब जाइ छी , ब¬ड बेर भेल. \nएन केना जए देब. त' की करव आओर  ? \nगjप सर¶ा ! \nडेढ़ बरख सँ सएह करैत एलॱ.मुदा आइ पता चलल जे अह िसनेही नै िनमÐही छी. \nस","size_mb":1.93,"has_text":true},"Videha 205.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 205.pdf","name":"Videha 205.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'िवदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ (वष= ९ मास १०३ अंक २०५ )\n  \n  \nऐ अंकमे अिछ:- \n१. संपादकीय संदेश  \n  \n२. गJ  \n२.१.िवदेह सKमान-१. \n२.२.िवदेह सKमान -२. \n२.३.िवदेह सKमान-३. \n२.४.िवदेह सKमान-४. \n३. पJ  \n३.१.जगदीश चOP ठाकुर ’अिनल ’ दूटा गजल  \n३.२.आशीष अनिचOहार २ टा गज ल \n३.३.जग दानOद झा ’मनु’- २ टा गजल  \n३.४.राजेश मोहन - जनचेतना आ मानव वेदनाक Zितिनिध किव या\\ीजी केर जOमिदवस पर  \n  \n४.बालान^ कृते-डॊ शिशधर कुमर - िकछु सिच\\ बाल किवता  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine \nin .pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ pa intings/ photo files. िवदेहक पुरान \nअंक आ ऑिडयो/ वीिडयो/ पोथी/ िच\\कला/ फोटो सभक फाइल सभ डाउनलोड करबाक हेतु नीचoक िलंक \nपर जाउ। \n \nVIDEHA ARCHIVE  िवदेह आकsइव  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitt er  to view regular Videha   Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \nिवदेह जालवृyक िडसकसन फोरमपर जाउ।  \n \n \nसंपादकीय \nई सभ शु{ भेल सािह|य अकादेमी }ारा नागाजु=नक~ िहOदी आ मैिथली किवक {पमे फेलो बनेबासं, या\\ीक~ \nगौण क’ देल गेल/ आब िकछु मैिथलीक सािह|यकार सेहो सािह|य अकादेमीक बी टीमक {पमे या\\ीक~ \nिबसिर नागाजु=नक~ हण क’ रहल छिथ/ ’सगर राित दीप जरए’ पर सािह|य अकादेमीक िग दृिक िवरोध \nभेल तं याम दिरहरे, रमानOद झा ’रमण’ आ Zदीप िबहारी एे ितिथक~ फराक सगर राित करबाक Zयास \nकेलिOह आ सािह|य अकादेमीक बी टीमक ई Zयास केना िवफल भ’ गेल से सभक~ बुझल अिछ/ मुदा \nसािह|य अकादेमीक बी टीम फेर ’सगर राित दीप जरय’ क~ गौण करबा लेल पूण= ाणवादी ’कथा कुKभ’ \nशु{ केलक, जत’ मोिकलसं १० गोटे सिKमिलत भेला मुदा सािह|य अकादेमीक बी टीमक िहOदी प\\कार \nअखबारमे फज स या १०० देखेलक आ िकछु गोटेक नामक~ Zकािशत केलक जे ओत’ गेले नै रहिथ आ \nिढ़वादी िवचारधाराक नै छिथ/ Zिस Zगितवादी कथाकार जगदीश Zसाद मडलक नामधारी िकनको \nउपिथितक समाचार Zकािशत भेल (इलेशनमे कोनो कैडीडेटक नामधारी ढेर उKमेदवार ठाढ़ कएल जाइत \nअिछ आ बैलटमे नाम देल जाइते अिछ, तेहने सन) धीरेOP Zेमिष्= हेलो िमिथलामे कारोहट केलिOह जे \n’एकटा सगर राित होइ छल!!!!’ आ ई किह ओ अपना }ार १० गोटेक उपिथितक सगर राितक~ सगर राित \nमानलिOह आ सव=हाराक सगर राित क~ नै मानलिOह/ तं की सािह|य अकादेमीक बी टीम नेपालोमे अिछ आिक \nई एकटा िढ़वादी मानिसकता अिछ? अशोक  सािह|य अकादेमीक बी टीमक िहOदी प\\कारक~ इटरयू देलिOह \nआ कारोहट केलिOह जे २१म शतादीमे कोनो सुचा कथाकार भेबे नै कएल, ओना मूल धारा लेल हुनकर       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nई कथन सही अिछ/ आ ओहो २१ शतादीमे २-४ टा लघु कथा मा\\ िलखने छिथ, तं की एकरा हुनकर \nसमानाOतर सािह|यक अययनक कमी बुझल जाए बा धीरेOP Zेमिष= सन ाणवादी करताक समानाOतर \nसािह|यसं होइत हीन भावनाक अिभयित बुझल जाए? \nिवदेह सKमान  \nिवदेह समानाOतर सािह|य अकादेमी सKमान  \n१.िवदेह समानाOतर सािह|य अकादेमी फेलो पुरकार २०१० -११   \n२०१०  ी गोिवOद झा (सम योगदान लेल) \n२०११  ी रमानOद रेणु (सम योगदान लेल) \n२.िवदेह समानाOतर सािह|य अकादेमी पुरकार २०११ -१२   \n२०११ मूल पुरकार-  ी जगदीश Zसाद मडल (गामक िजनग ◌ी, कथा संह) \n२०११ बाल सािह|य पुरकार- ले.क. मायानाथ झा (जकर नारी चतुर होइ, कथा संह) \n२०११ युवा पुरकार- आनOद कुमार झा (कलह , नाटक) \n२०१२ अनुवाद पुरकार-  ी रामलोचन ठाकुर- (प¢ानदीक माझ ◌ी, ब^£ला- मािनक बंJोपायाय,  उपOयास \nब^£लासँ मैिथली अनुवाद) \nिवदेह भाषा सKमान २०१२ -१३ (वैकिपक सािह|य अकादेमी पुरकारक {पमे Zिस ) \n1. िवदेह समानाOतर सािह|य अकादेमी फेलो पुरकार  2012  \n2012   ी राजनOदन लाल दास  (सम योगदान लेल) \n2. िवदेह भाषा सKमान २०१२ -१३ (वैकिपक सािह|य अकादेमी पुरकारक {पमे Zिस ) \n२०१२  बाल सािह|य पुरकार  -  ी जगदीश Zसाद मडल क§ “तरेगन ” बाल Zेरक िवहिन कथा संह \n२०१२  मूल पुरकार  -  ी राजदेव मडलक§ \"अKबरा\" (किवता संह) लेल। \n2012  युवा पुरकार-  ीमती «योित सुनीत चौधरीक  “अिच=स ” (किवता संह) \n2013  अनुवाद पुरकार-  ी नरेश कुमार िवकल  \"ययाित\" (मराठी उपOयास  ी िव­णु सखाराम खाडेकर) \nिवदेह भाषा सKमान २०१३ -१४ (वैकिपक सािह|य अकादेमी पुरकारक {पमे Zिस )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n२०१३ बाल सािह|य पुरकार  –  ीमती «योित सुनीत चौधरी- “देवीजी” (बाल िनबOध संह) लेल। \n२०१३  मूल पुरकार  -  ी बेचन ठाकुरक§ \"बेटीक अपमान आ छीनरदेव ◌ी\" (नाटक संह) लेल। \n२०१३ युवा पुरकार-  ी उमेश मडलक§ “िनतुकी” (किवता संह)लेल। \n२०१४ अनुवाद पुरकार-  ी िवनीत उ|पलक§ “मोहनदास ” (िहOदी उपOयास  ी उदय Zकाश)क मैिथली \nअनुवाद लेल। \nिवदेह भाषा सKमान  २०१४ -२०१५  (समानाOतर सािह|य अकादेमी सKमान ) \n२०१४ मूल पुरकार-  ी नOद िवलास राय (सखारी पेटार ◌ी- लघु कथा संह) \n२०१४ बाल पुरकार-  ी जगदीश Zसाद मडल (नै धारैए - बाल उपOयास) \n२०१४ युवा पुरकार -  ी आशीष अनिचOहार (अनिचOहार आखर - गजल संह) \n२०१५ अनुवाद पुरकार -  ी शKभु कुमार िसंह ( पाखलो -  तुकाराम रामा शेटक कॲकणी उपOयासक मैिथली \nअनुवाद) \nनाटक , गीत , संगीत , नृ|य , मूित=कला, िशप आ िच\\कला °े\\मे िवदेह सKमान २०१२  \nअिभ  नय - मुय अिभनय  , \nसु ी िश  पी कुमारी, उ±- 17  िप ता  ी ल² मण झा \n ी शोभा काO त महतो, उ±- 15  िप ता-  ी रामअवतार महतो, \nहा य -अिभनय  \nसु ी िZ यंका कुमारी, उ±- 16,  िप ता-  ी वैJनाथ साह \n ी दुगsनंद ठाकुर, उ±- 23,  िप ता-  व. भरत ठाकुर \nनृ| य  \nसु ी सुलेखा कुमारी, उ±- 16,  िप ता-  ी हरेराम यादव \n ी अमीत रंजन, उ±- 18,  िप ता- नागेµर कामत \nिच  \\कला \n ी पनकलाल मडल, उमेर- ३५, िपता- व. सुOदर मडल, गाम छजना       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n ी रमेश कुमार भारती, उ±- 23,  िप ता-  ी मोती म डल \nसंगीत (हारमोिनयम ) \n ी परमानO द ठाकुर, उ±- 30,  िप ता-  ी नथुनी ठाकुर \nसंगीत (ढोलक ) \n ी बुलन राउत, उ±- 45,  िप ता-  व. िच  टू राउत \nसंगीत (रसनचौकी) \n ी बहादुर राम, उ±- 55,  िप ता-  व. सरजुग राम \nिशपी-वतुकला \n ी जगदीश मिलक,५० गाम- चनौरागंज \nमूित=-मृिyका कला \n ी यदुनंदन पंिड त, उ±- 45, िप ता- अशफ पंिड त \nका¶ -कला \n ी झमेली मुिखया,िपता व. मूंगालाल मुिखया, ५५, गाम- छजना \nिकसानी-आ|मिनभ=र संकृित  \n ी लछमी दास, उमेर- ५०, िपता व.  ी फणी दास, गाम वेरमा \nिवदेह मैिथली प\\कािरता सKमान  \n-२०१२  ी नवेOदु कुमार झा \nनाटक , गीत , संगीत , नृ|य , मूित=कला, िशप आ िच\\कला °े\\मे िवदेह सKमान २०१३    \nमुय अिभनय -  \n(1)  सु ी आशा कुमारी सुपु\\ी  ी रामावतार यादव , उमेर - १८ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. समसाद आलम सुपु\\ मो. ईषा आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n(3)  सु ी अपणs कुमारी सुपु\\ी  ी मनोज कुमार साहु, जO म ित िथ - १८-२-१९९८, पता- गाम- \nलि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही,िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nहा य –अिभनय - \n(1)  ी दवे पासवान उफ= रामजानी पासवान  सुपु\\-  व. ल² मी पासवान, पता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)  टा◌ॅिस  फ आलम सुपु\\ मो. मु ताक आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \nनाटक , गीत , संगीत , नृ|य , मूित=कला, िशप आ िच\\कला °े\\मे िवदेह सKमान  (म^गिन खबास सम योगदान \nसKमान ) \nशा \\ीय संगीत सह तानपुरा : \n ी रामवृ° िस ◌ ंह सुपु\\  ी अिन  { िस ◌ ंह, उमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो ट- बाबूबरही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nम^गिन   खबास सK मान: िमिथला लोक संकृित संर°ण : \n ी राम लखन साहु पे.  व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो ट- रतनसारा, अनुमंडल- \nफुलपरास (मधुबनी) \nनाटक , गीत , संगीत , नृ|य , मूित=कला, िशप आ िच\\कला °े\\मे िव देह सKमान  (सम योगदान सKमान ):  \nनृ| य  -  \n(1)   ी हिर   नारायण म ड ल सुपु\\-  व. नO दी म डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  सु ी संगीता कुमारी सुपु\\ी  ी रामदेव पासवान , उमेर - १६ , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिच  \\कला-  \n(1)  जय Zकाश म ड ल सुपु\\-  ी कुशेµर म डल, उमेर- ३५, पता- गाम- सनपतहा, पो ट– बौरहा, भाया- \nसरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   ी चO द न कुमार म ड ल सुपु\\  ी भोला म डल, पता- गाम- खड़गपुर, पो ट- बेलही, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संZित , छा\\  नातक अंित म वष=, कला एवं िश  प महािव Jालय- पटना।           \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nहिर  मुिन  यo / हारमोिनयम   \n(1)   ी महादेव साह सुपु\\ रामदेव साह , उमेर - ५८ , गाम- बेलहा, वाड=- नं. ०९, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)   ी जागेµर Zसाद राउत  सुपु\\  व. राम व{प राउत, उमेर ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nढोलक / ठेकैता/ ढोलिक  या  \n(1)   ी अनुप सदाय  सुपु\\  व.   , पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)   ी क ल र राम  सुपु\\  व. खर राम, उमेर- ५०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nरसनचौकी वादक -  \n(1)  वासुदेव राम  सुपु\\  व. अनुप राम, गाम+पो ट- ि◌ नम=ली, वाड= न. ०७   , िज ला- सुपौल (िब हार) \nिशपी-वतुकला-  \n(1)   ी बौकू मि ल  क सुपु\\ दरबारी मि ल क, उमेर- ७०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n(2)   ी राम िव  लास धिर  कार  सुपु\\  व. ठोढ़ाइ धिर कार, उमेर- ४०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- \nतमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \nमूित=कला-मृित=कार कला-  \n(1)  घूरन पंिड  त सुपु\\ -  ी मोलहू पंिड त, पता- गाम+पो ट– बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)   ी Zभु पंिड  त सुपु\\   व .   , पता- गाम+पो ट- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nका¶ -कला-  \n(1)   ी जगदेव साहु सुपु\\ शनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम- ि◌ नम=ली-पुरवsस, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)   ी योगेO P  ठाकुर सुपु\\  व . बुू ठाकुर उमेर - ४५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \nिकसानी- आ|मिनभ=र संकृित -   \n(1)   ी राम अवतार  राउत सुपु\\  व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)   \n(2)   ी रौशन यादव  सुपु\\  व. किप लेµर यादव, उमेर- ३५, गाम+पो ट– बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- \nलौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार )  \nअ½ा/महराइ -  \n(1)  मो. जीबछ  सुपु\\ मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो ट- बड़हारा, भाया- \nअO धराठाढ़ी, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०१ \nजोिग  रा-  \n ी ब च न म ड ल सुपु\\  व. सीताराम म डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n ी रामदेव ठाकुर सुपु\\  व . जागेµर ठाकुर , उमेर - ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nपराती (Zभाती) गौिन  हार  आ खजरी/ खौजरी वादक -  \n(1)   ी सुकदेव साफी \nसुपु\\  ी   , \nपता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \nपराती (Zभाती) गौिन  हार - (अगहनसँ माघ-फागुन तक गाओल जाइत) \n(1)  सुकदेव साफी सुपु\\  व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- \nमरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)  ले½ु दास  सुपु\\  व. सनक म डल पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nझरनी-  \n(1)  मो. गुल हसन  सुपु\\ अ दुल रसीद मरहूम, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(2)  मो. रहमान साहब  सुपु\\...., उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनाल वादक -  \n(1)   ी जगत नारायण म ड ल सुपु\\  व. खुशीलाल म डल, उमेर- ४०, गाम+पो ट- ककरडोभ, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)   ी देव नारायण यादव  सुपु\\  ी कुशुमलाल यादव, पता- गाम- बनरझुला, पो ट- अमही, थाना- \nघोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \nगीतहािर  / लोक गीत -  \n(1)   ीमती फुदनी देवी प¾ी  ी रामफल म डल, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n(2)  सु ी सुिव  ता कुमारी सुपु\\ी  ी गंगाराम म डल, उमेर- १८, पता- गाम- मछधी, पो ट- बिल यािर , भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nखुरदक वादक -  \n(1)   ी सीताराम राम  सुपु\\  व. जंगल राम, उमेर- ६२, पता- गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)   ी ल² मी राम  सुपु\\  व. पंचू मोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nकoरनेट -  \n(1)   ी चO द र राम  सुपु\\-  व. जीतन राम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n(2)  मो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nबेO जू वादक -  \n(1)   ी राज कुमार महतो सुपु\\  व. ल² मी महतो, उमेर- ४५, गाम- ि◌ नम=ली वाड= नं. ०४, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n(2)   ी घुरन राम , उमेर- ४३, गाम+पो ट- बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nभगैत गवैया-        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n(1)    ी जीबछ यादव  सुपु\\  व. {पालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- \nि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n(2)    ी शK भु म ड ल सुपु\\  व. लखन म डल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो ट– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार) \nिख   स कर - (िख   सा कहैबला)-  \n(1)   ी छुतह{ यादव उफ= राजकुमार , सुपु\\  ी राम खेलावन यादव, गाम- घोघरिड हा, पो ट- मनोहर \nपी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल, िप न- ८४७४५२ \n(2)  बैजनाथ मुिख  या उफ= टहल मुिख  या- \n(2) सुपु\\  व. ढॲगाइ मुिख या, \nपता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिमिथला िच\\कला- \n(1)  सु ी िम  िथ  लेश कुमारी सुपु\\ी  ी रामदेव Zसाद म डल ‘झा{दार’ पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, भाया- \nि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल (िब हार)  \n(2)   ीमती वीणा देवी प¾ी  ी िद  िल  प झा, उमेर - ३५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \nखजरी/ खौजरी वादक -  \n(2)   ी िक  शोरी दास  सुपु\\  व. नेबैत म डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार)  \nतबला-  \n ी उपेO P  चौधरी सुपु\\  व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n ी देव नाथ यादव  सुपु\\  व. सव=जीत यादव, उमेर- ५०, गाम- झoझपी, पो ट- पीपराही, भाया- लदिन यo, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nसारंगी- (घुना-मुना)  \n(1)   ी पंची ठाकुर, गाम- िप पराही।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nझािल  - (झिल  बाह )  \n(1)   ी कुO द न कुमार कण= सुपु\\  ी इO P कुमार कण= पता- गाम- रेबाड़ी, पो ट- चौरामहरैल, थाना- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n(2)   ी राम खेलावन राउत  सुपु\\  व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर  (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nबौसरी (बौसरी वादक )  \n ी रामचO P  Zसाद म ड ल सुपु\\  ी झोटन म डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छिथ । \nपता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल  (िब हार) \n ी िव  भूित   झा सुपु\\  व. कनटीर झा, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nलोक गाथा गायक   \n ी रिव  O P  यादव  सुपु\\ सीताराम यादव, पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल \n(िब हार) \n ी िप  चकुन सदाय  सुपु\\  व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nमिज  रा वादक (छोकटा झािल  ...)   \n ी रामपित   म ड ल सुपु\\  व. अजु=न म डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, ि◌ जला- सुपौल \n(िब हार) \nमृदंग वादक -  \n(1)   ी किप  लेµर दास सुपु\\  व . सुर दास , उमेर- ७०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- \nनरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n(2)   ी खखर सदाय  सुपु\\  व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nतानपुरा सह भाव संगीत         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n(1)   ी रामिव  लास यादव  सुपु\\  व. दुखरन यादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो ट- स^िग , भाया- \nघोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nतरसा/ तासा-  \n ी जोगेO P  राम  सुपु\\  व. िब  टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n ी राजेO P  राम  सुपु\\ कालेµर राम, उमेर- ५८, गाम- मझौरा, पा ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वादक -  \n ी सैनी राम  सुपु\\  व. लिल त राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n ी जनक म ड ल सुपु\\  व. उिच त म डल, उमेर- ६०, रमझािल / कठझािल / करताल वादक,  १९७५ ई.सँ \nरमझािल  बजबै छिथ । पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- ि◌ नम=ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \nगुमगुिम  यo/ ुम बाजा  \n ी परमेµर म ड ल सुपु\\  व. िब हारी म डल उमेर- ४१, १९८० ई.सँ गुमगुि◌ मयo बजबै छिथ । \n ी जुगाय साफी सुपु\\  व.  ी  ीचO P साफी, उमेर- ७५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंका/ ढोल वादक   \n ी बदरी राम , उमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- ि◌ नम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n ी योगेO P  राम  सुपु\\  व. िब  टू राम, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \nडंफा (होलीमे बजाओल जाइत...) \n ी जनाथ चौधरी उफ= िध  यानी दास  सुपु\\  व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- \nतमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र),िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n ी महेO P  पोÀार , उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \nनङेरा/ िड  गरी-        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n ी राम Zसाद राम सुपु\\  व . सरयुग मोची, उमेर - ५२ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- \nझंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार)  \n  \nिवदेहक िकछु िवशेष^क :- \n१) हाइकू िवशेष^क १२ म अंक , १५ जून २००८   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n२) गजल िवशेष^क २१ म अंक ,  १ नवKबर २००८   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n३) िवहिन कथा िवशेष^क ६७ म अंक , १ अटूबर २०१०  \nVideha_01_10_2010         Videha_01_10_2010_Tirhuta              67  \n४) बाल सािह|य िवशेष^क ७० म अंक , १५ नवKबर २०१०  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n५) नाटक िवशेष^क ७२ म अंक १५ िदसKबर २०१०  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12_2010_Tirhuta            72  \n६) नारी िवशेष^क ७७ म अंक ०१ माच= २०१ १ \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n७) बाल गजल िवशेष^क िवदेहक अंक १११ म अंक , १ अगत २०१२  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n८) भित गजल िवशेष^क १२६ म अंक , १५ माच= २०१३   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n९) गजल आलोचना-समालोचना-समी°ा िवशेष^क १४२ म, अंक १५ नवKबर २०१३  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n१०) काशीक^त िम  मधुप िवशेष^क १६९ म अंक १ जनवरी २०१५  \nVideha_01_01_2015  \n११) अरिवOद ठाकुर िवशेष^क १८९ म अंक १ नवKबर २०१५  \nVideha_01_11_2015  \n१२) जगदीश चOP ठाकुर अिनल िवशेष^क १९१ म अंक १ िदसKबर २०१५  \nVideha_01_12_2015  \nिवदेह ई -पि\\ काक   बीछल रचनाक संग - मैिथलीक  सव= े¶  रचनाक  एकटा समानाOतर  संकलन  \nिवदेह :सदेह :२ (मैिथली ZबOध -िनबOध -समालोचना २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :३ (मैिथली पJ २००९ -१० ) \nिवदेह :सदेह :४ (मैिथली कथा २००९ -१० ) \nिवदेह मैिथली िवहिन कथा [ िवदेह सदेह ५ ] \nिवदेह मैिथली लघुकथा [ िवदेह सदेह ६ ] \nिवदेह मैिथली पJ  [ िवदेह सदेह ७ ] \nिवदेह मैिथली नाÅय उ|सव  [ िवदेह सदेह ८ ] \nिवदेह मैिथली िशशु उ|सव  [ िवदेह सदेह ९ ] \nिवदेह मैिथली ZबOध -िनबOध -समालोचना [ िवदेह सदेह १० ] \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on ki ndle e -readers. Buy Maithili \nBooks in Kindle format (courtesy Videha) from amazo n kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nअपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nगजेOP ठाकुर \nggajendra@videha.com  \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n२. गJ  \n२.१.िवदेह सKमान-१. \n२.२.िवदेह सKमान -२. \n२.३.िवदेह सKमान-३. \n२.४.िवदेह सKमान-४.  \n िवदेह सKमान-१. \n  ी परमानंद ठाकुरक§ िव देह हारमोिन यम कला सKमान- २०१२ क Zश ती प\\ \nZदान करैत  ी नO द िक शोर गुÈ ता।  \nपिर चए-  \n ी परमानO द ठाकुर, िप ताक नाओं-  ी नथुनी ठाकुर, गाम- जगदर, पो ट- कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- \nमधुबनी, िब हारक  थायी िन वासी छैथ। ३० वषय परमानO द एखन पंचायत िश °क छैथ। ऐसँ पिह ने ओ बÉड \nपाटमे कैिस यो मा टरक काय= करैत छला। ढोलक सेहो बजेबाक कला छैन । ओना हारमोिन यम कलासँ \nदश=क- ोताक§ मं\\-मु£ ध करैत रहला अिछ । िह नक कलाक§ झंझारपमुर °े\\मे सभ सराहै छैन  । जे. एम. एस. \nकोिचंग सेO टर, चनौरागंजक Z^गणमे सर वती पूजाक अवसरपर नाÅय उ| सवमे िह नक कलाक Zदश=न नीक \nहोइत रहलिन  अिछ । िह नक कलामे आशातीत उित  हेतु िव देह पिर वार िह नका िव देह हारमोिन यम कला \nसKमान- २०१२ सँ सKमािन त करैत अपनाक§ गौवsिO व त महसूस केलक अिछ ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \n \n \n सु ी िश  पी कुमारीक§ िव देह अिभ नय \nसK मान- २०१२ क Zश ती प\\ Zदान करैत डॉ. उषा महासेठ।  \nफाइल फोटो-२, िव देह अिभ नय सK मानसँ सKमािन त िश  पी कुमारीक§ उपहार Zदान करैत डॉ. उषा महासेठ।  \nपिर चए-  \nसु ी िश  पी कुमारी, िप ताक नाओं  ी ल² मण झा, पता- गाम- चनौरागोठ, प\\ालय- चनौरागंज, भाया- \nझंझारपुर, िज ला- मधुबनी, (िब हार)  \n१७ वषय िश  पी दसम वग=क छा\\ा छैथ। पंचायत, Zख ड आ अनुम डल  तरपर अपन Zित भासँ केतेको \nबेर पुर कृत भऽ चुकल छैथ। जे. एम. एस; कोिचंग सेO टर, चनौरागंजमे सभ °े\\मे िह नक नीक Zदश=न \nरहलिन  अिछ । खास कऽ अिभ नय कलाक मादे दश=क लोकिन क बीच बÍड सराहल गेलीह।  \nिव देह अिभ नय सK मान- २०१२ सँ सKमािन त करैत िव देह पिर वार हिष=त अिछ ।  \n ी अमीत रंजनक§ िव देह नृ| यकला सK मान- \n२०१२ क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी किव लेµर राउत (वायासँ) एवं  ी जगदीश झा (दिह नासँ)। \nफाइल फोटो-२, िव देह नृ| यकला सK मानसँ सKमािन त अमीत रंजनक§ उपहार Zदान करैत  ी जगदीश Zसाद \nम डल।  \n \nपिर चए-  \n ी अमीत रंजन, िप ताक नाओं-  ी नागेµर कामत, गाम- पौराम, पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी, िब हारक  थायी िन वासी छैथ।        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n१८ वषय अिम त बारहवॴक छा\\ छैथ। अनुम डल  तरपर नृ| यकलामे िह नका Zथम पुर कार भेटल छैन । \nजे. एम. एस. कोिचंग सेO टर, चनौरागंजक Z^गणमे आयोिज त स^ कृित क काय=Ïममे नृ| य लेल सराहल जाइत \nरहला अिछ ।  \nिव देह नृ| यकला सK मान- २०१२ सँ सK मािन त करैत िव देह पिर वार Zसता महसूस केलक अिछ । \n \n \n  ी बहादुर रामक§ िव देह रसनचौकी कला \nसK मान- २०१२ क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी उमेश म डल वायासँ एवं दिह नासँ  ी बेचन ठाकुर। \nफाइल फोटो-२, िव देह रसनचौकी कला सK मानसँ सKमािन त बहादुर रामक§  ी बेचन ठाकुर उपहार Zदान \nकरैत एवं मंच संचालन करैत  ी दुगsनO द म डल।  \n \nपिर चए-  \n ी बहादुर राम, िप ताक नाओं  व. सरजुग राम, गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी, \nिब हार केर  थायी िन वासी छैथ। िह नक उ± ६० बख= छैन । ४० बख=सँ रसनचौकी बजबैत छैथ। समाजक \nसभ वण=क लोकक म य िह नक उ त कला लेल िव शेष म^ग रहैए। पढ़ल-िल खल तँ नै छिथ  मुदा रसनचौकी \nकलासँ गाम-घरमे लोकिZ य  यि त  छैथ। आिथ=क {पसँ िन Ð रिह तो िम िथ लाक स^ कृित क धरोरहक§ अ°ु य \nरखने छैथ। \nएतदथ= िह नका िव देह रसनचौकी कला सK मान- २०१२ सँ सK मािन त कऽ िव देह पिर वार हिष=त भऽ रहल \nअिछ । \n \n  ी शोभा काO त महतोक§ िव देह अिभ नय कला \nसK मान- २०१२ क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी किप लेµर राउत। \nफाइल फोटो-२, िव देह अिभ नय कला सK मानसँ सKमािन त शोभा काO त महतोक§ मा याप=ण  ी उमेश म डल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n \nपिर चए- \n ी शोभा काO त महतो, िप ताक नाओं  ी राम अवतार महतो, गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी, िब हारक  थायी िन वासी छैथ।  \n१६ बख=क शोभा काO तजी नवम क°ाक छा\\ छैथ। िव देह नाÅय उ| सवक संग-संग जे.एम.एस. कोिचंग \nसेO टर, चनौरागंजक Z^गणमे आयोिज त सभ काय=Ïममे िह नक Zदश=न बिढ़ या रहैत छैन । नाटकमे िह नक \nअिभ नयसँ दश=क वृO द Zस भऽ सहाहैत रहलिख न अिछ । पंचायत एवं Zख ड  तरपर सुO दर अिभ नय लेल \nिह नका पुर कृत कएल गेल छैन । \n \nिव देह अिभ नय कला सK मान- २०१२ सँ सK मािन त कऽ िव देह पिर वार हिष=त भऽ रहल अिछ । \n \n ी जगदीश मिल कक§ िव देह ह तकला सK मान- २०१२ क Zश ती प\\ Zदान \nकरैत  ी बेचन ठाकुर। \n \nपिर चए- \n ी जगदीश मि ल क, िप ताक नाओं-  व.  व{प मि ल क, गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) केर  थायी िन वासी छैथ।  \nिश  पकलामे िह नका Zित ­ ठा छैन । िह नक बनौल पिथ या, कोिन यo, चँङेरा, िब आहक डाला इ| यािद क Zशंसनीय \nहोइत छैन ।  \nिव देह ह तकला सK मान- २०१२ सँ सK मािन त करैत िव देह पिर वार Zसता महसूस केलक अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n \n  ी झमेली मुिख याक§ िव देह व तुकला सKमान- २०१२ क \nZश ती प\\ Zदान करैत  ी हेमनारायण साहु। \nफाइल फोटो-२, िव देह व तुकला सKमानसँ सKमािन त झमेली मुिख याक§ उपहार Zदान करैत  ी अजय कुमार \nदास। \n \nपिर चए- \n ी झमेली मुिख या, िप ताक नाओं-  व. मुंगालाल मुिख या, गाम+पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \nजO म– लगभग १९५० \nिश °ा- िन र°र \nबेवसाय- बरहीिग री, (लकड़ी फिन=चर) \nमुिख याजी वा यकालिह सँ िश  पी (व तुकला, फिन=चर)क काय= कऽ पिर वारक भरन-पोषण करैत रहला अिछ । \nऐ लेल सामािज क संघष= सेहो करए पड़लिन  । मुदा आब एक तरहसँ अनुकरणीय  यि त क {पमे समाजमे \nजानल-मानल जाइ छैथ। \n \nिव देह व तुकला सKमान- २०१२ सँ सKमािन त कऽ िव देह पिर वार गौरव महसूस कऽ रहल अिछ । \n \n \n  ी रमेश कुमार भारतीक§ िव देह िच \\कला सKमान- \n२०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत मो. समसाद आलम। \nफाइल फोटो-२, िव देह िच \\कला सKमानसँ सKमािन त रमेश कुमार भारतीक§ उपहार Zदान करैत वरीय \nउपसमाहतs सह Zभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय एवं सािह | यकार जगदीश Zसाद म डल।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nपिर चए- \n ी रमेश कुमार भारती \nिप ताक नाओं-  ी मोती म डल \nजO म ित िथ - १० माच= १९८६ \nिश °ा- अO तर  नातक \nगाम+पो ट- बेरमा \nभाया- तमुिर या िज ला- मधुबनी (िब हार) \nिप न- ८४७४१० \n \n \n  ी पनक लाल म डलक§ िव देह िच \\कला सK मान- \n२०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी हेमनारायण साहु। \nफाइल फोटो-२, िव देह िच \\कला सK मानसँ सKमािन त पनक लाल म डलक§ सKमािन त करैत वरीय उपसमाहतs \nसह Zभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय एवं किव  जनक िक शोर लाल दास। \n \nपिर चए- \n ी पनक लाल म डल, िप ताक नाओं  व. सुO दर म डल, गाम एवं प\\ालय- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) \nबेवसाय- पेO टॴग  \nजO म ित िथ - ०५/ ०९/ १९६७ \nिश °ा- बी.ए. (१९९३-९५) \nिच \\ कलासँ इलाकामे Zिस  छैथ। िव Jालय, महािव Jालय, अनुम डल कायsलय इ| यािद मे अनेको िच \\ बना \nअपन पिह चान एकटा नीक िच \\कारक {पमे बनौनो छैथ।  \nिव देह िच \\कला सK मान- २०१२ सँ सK मािन त करैत िव देह पिर वार Zसता महसूस केलक अिछ । \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n \n  ी ल² मी दासक§ िव देह िक सानी आ| म िन भ=र संस् कृित  \nसKमान- २०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी जगदीश झा। \nफाइल फोटो-२, िव देह िक सानी आ| म िन भ=र सं कृित  सKमानसँ सKमािन त ल² मी दासक§ सKमािन त करैत एवं \nउपहार Zदान करैत  ी बेचन ठाकुर एवं दुगsनO द म डल। \n \nपिर चए- \n ी ल² मी दास, िप ताक नाओं  व. फनी दास, गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी िब हारक \n थायी िन वासी छैथ। गाममे रिह कृिष= काय=सँ जीवन-यापन करैत रहला अिछ । डीहक अलाबे कÑा पoचेक \nजमीन रहने आव यकता अनुसार बटाइ खेती-वाड़ी करबामे अपन गुंजाइश कएलिन । अपने अ प िश ि° त \nरिह तो बेटा-बेटीक§ नीक िश °ा िद येबामे गाममे अनुकरणीय  यि त  छैथ। \nएतदथ= िह नका िव देह िक सानी आ| म िन भ=र सं कृित  सKमान- २०१२ सँ सKमािन त कऽ सK पूण= िव देह पिर वार \nZस अिछ । \n \n   \n  \n सु ी िZ यंका कुमारीक§ िव देह हास् य कला सK मान- \n२०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत  ीमती नीतू देवी। \nफाइल फोटो-२, िव देह हा य कला सK मानसँ सKमािन त िZ यंका कुमारीक§ सKमािन त करैत डॉ. उषा महासेठ। \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \nपिर चए- \nसु ी िZ यंका कुमारी, िप ताक नाओं  ी बैJनाथ साह, गाम- िस मरा, प\\ालय- िस मरा, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n१६ वषय िZ यंका दसम वग=क छा\\ा छैथ। पंचायत  तरपर अपन नीक Zदश=न लेल पुर कृत भऽ चुकल \nछैथ। जे. एम. एस; कोिचंग सेO टर, चनौरागंज केर Z^गणमे सर वती पूजाक अवसरपर आयोिज त स^ कृित क \nकाय=Ïममे हा यक °े\\मे िह नका Zित ­ ठा भेटलिन ।  \nिव देह हा य कला सK मान- २०१२ सँ सKमािन त करैत िव देह पिर वार Zस अिछ  । \n \n  ी यदुनO दन पि ड तक§ िव देह िश  प कला सKमान- \n२०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत  ी जगदीश Zसाद म डल। \nिव देह िश ल् प कला सKमानसँ सKमािन त यदुनO दन पि ड तक§ सKमािन त करैत पूव= िज ला पाष=द सद य बलराम \nसाहु एवं किव  जनक िक शोर लाल दास। \n \nपिर चए- \n ी यदुनO दन पि ड त, िप ताक नाओं-  ी अशफ पि ड त, गाम+पो ट- बेलाराही, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी (िब हार) केर  थायी िन वासी छैथ।  \nउ± ५० बख=। िह नका बचपनसँ कुKहारक काय=मे अिभ {िच छैन । मािट क बत=न-बासन आिद क अित िर  त  \nिव िभ  देवी-देवताक मूित= बनेबामे िस  त छैथ। उ त कलासँ ई इलाकामे Zिस  छैथ। सर वती सनक \nदेवीक§ दूगो हाथ काटैबला कुKहारक§ कलाक संग मजाक बुझै छिथ  मुदा अपने चािर  हाथवाली Zित मा बना \nअपन °े\\मे Zिस ि  हािस ल कएने छैथ।  \n िव देह िश  प कला सKमान- २०१२ सँ सKमािन त कऽ िव देह पिर वार हिष=त अिछ । \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n ी बुलन राउतक§ िव देह वाJकला (ढोलक) सKमान- २०१२क Zश ती प\\ \nZदान करैत  ी Zेम Zकाश एवं  ी भिग रथ Zधान। \n \nपिर चए- \n ी बुलन राउत, िप ताक नओं  व. िच  टू राउत, गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी िब हारक \n थायी िन वासी छैथ।  \nउ± ५० बख=। बुलनजी पानक खेती कऽ जीवन यापन करैत छैथ। ढोलक बजौनाइक {िच  िह नका आइ नै \nवरण ब चेसँ रहल छैन । अपना इलाकामे उ त कलाक मादे चिच=त छैथ। लय-ताकल अO दाज बेजोर छैन । \nई अपन कीत=न मंडलीक रीढ़ मानल जाइत छैथ। \n \nिव देह वाJकला (ढोलक) सKमान- २०१२सँ सKमािन त कऽ िव देह पिर वार काफी हिष=त अिछ । \n \n \n \n   ी दुगsनO द ठाकुरक§ िव देह हा य कला सKमान- \n२०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत वायासँ  ी जगदीश Zसाद म डल एवं दिह नासँ  ी नO द िक शोर गुÈ ता। \nफाइल फोटो-२, िव देह हा य कला सKमानसँ सKमािन त दुगsनO द ठाकुरक§ सKमािन त करैत अवकाश ZाÈ त \nिश °क हिर नारायण झा एवं वरीय उपसमाहतs सह Zभारी एस.डी.ओ. चेतनारायण राय।  \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \nपिर चए- \n ी दुगsनO द ठाकुर, िप ताक नाओं-  व. भरत ठाकुर, गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी, \nिब हारक  थायी िन वासी छैथ।  \nदुगsनO दजी अंेजी िव षयसँ बी.ए. कएने छैथ। आिथ=क {पसँ पछुआएल रहलाक कारणे िनजी अ यापन काय= \nकरैत पिर वारक भरन-पोषन करैत छैथ। जे. एम. एस. कोिचंग सेO टर, चनौरागंजक िव  वसनीय छा\\मे \nअग य छैथ। िह नक हा य Zदश=न बÍड चोटगर दश=क वृO दक§ लगैत छैन ।  \nिव देह हा य सK मान- २०१२ सँ सKमािन त करैत िव देह पिर वार Zसताक अनुभव केलक अिछ । \n \n \n  \nफाइल फोटो, सु ी सुलेखा कुमारीक§ िव देह नृ| यकला सKमान- २०१२क Zश ती प\\ Zदान करैत डॉ. उषा \nमहासेठ। \nपिर चए- \nसु ी सुलेखा कुमारी, िप ताक नाओं  ी हरेराम यादव, गाम आ प\\ालय- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- \nमधुबनी (िब हार)  \n१६ वषय िश  पी  ी हरेराम यादवक ि} तीय पु\\ी छैथ। नवम वग=क छा\\ा छैथ। पंचायत आ Zख ड  तरपर \nनृ| य कलाक लेल केतेको बेर पुर कार भेटल छैन। जे. एम. एस; कोिचंग सेO टर, चनौरागंजक  Z^गणमे \nआयोिज त स^ कृित क काय=Ïममे ई दश=क लोकिन क मन मोहैत रहली अिछ ।  \nिव देह नृ| य कला सK मान- २०१२ सँ सKमािन त करैत िव देह पिर वार गौवािO व त महसूस केलक अिछ । \n  \n“िव  देह मूल सािह  | य  सK मान-2012 ”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \n ी राजदेव म ड ल सुपु\\  व. सोने लाल म डल \nउफ= सोनाई म डल, उमेर- 52, “अK बरा” किव ता संह लेल “िव देह मूल सािह | य सK मान-2012” \nपिरचय : जनम  : १५ माच= १९६० Ò.मे। िपता :  व. सोनेलाल म डल उफ= सोनाइ म डल। माता : \n व. फूलवती देवी। प¾ी :  ीमती चO PZभा देवी। पु\\  : िनशाO त म डल, कृ­ णकाO त म डल, िव ZकाO त \nम डल। पु\\ी : रिम  कुमारी। मातृक  : बेलहा (फुलपरास, मधुबनी) मूलगाम  : मुसहरिन यo, पो ट- रतनसारा,  \nभाया- ि◌ नम=ली, िज ला- मधुबनी। िबहार - ८४७४५२ मोबाइल  : ९१९९५९२९२० िश  °ा : एम.ए. }य (मैिथ ली, \nिह O दी, एल.एल.बी)  \nई प\\  : rajdeokavi@gmail.com   \nसK मान : अK बरा किव ता संह लेल िवदेह समानाO तर सािह| य अकादेमी पुर कार वष= २०१२क मूल \nपुर कार तथा सम योगदान लेल वैदेह सK मान-२०१३ ZाÈ त। \nZकािश  त कृित  : (१) अK बरा- किव ता संह (२०१०), (२) बसुंधरा किव ता संह (२०१३), (३) हमर \nटोल- उपO यास (२०१३)  ुित  Zकाशनसँ Zकािश त।  \nअZकािश  त कृित  - चाक (उपO यास), ि\\ वेणीक रंग (लघु/िव हिन  कथा संह)। \n \n“िव  देह अनुवाद पुर कार” \nडॉ. नरेश कुमार िव  कल “ययाित  ” (िव . स. \nखा डेकर, मराठी)क िव देह अनुवाद लेल 2013क “िव देह अनुवाद पुर कार”। सK प क=- भगवानपुर, देसुआ \nसम तीपुर िब हार। \n \n“िव  देह बाल सािह  | य  सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \n ी जगदीश Zसाद म ड ल सुपु\\  व. द लू \nम डल “तरेगन (बाल Zेरक िबहैन  कथा संह” लेल 2012क “िव देह बाल सािह | य सK मान”  \nपिरचय : जO म : 5 जुलाई 1947 ई., िपताक नाओं :  व. द लू म डल। माताक नाओं :    व. मकोबती \nदेवी। प¾ी :  ीमती रामसखी देवी। पता : मूलगाम- बेरमा, भाया- तमुिरया, Zख ड- लखनौर, िजला- \nमधुबनी, (िबहार) िपन : 847410, मो. 9931654742, 9570938611.  मातृक  : मनसारा, भाया- \nघन यामपुर, िजला- दरभंगा। जीिव  कोपाज=न  : कृिष (मु यत: तरकारी खेती) िश °ा : एम.ए. }य (िहO दी एवं \nराजनीित शा \\) सािह| य  लेखन  : 2001 ई वीक पछाइतसँ...।  \nमौिलक रचना : गीत संह : 1. गीत^जिल, 2. सुखाएल पोखिर क जाइठ, 3. तीन जेठ एगारहम माघ, 4. \nसिरता। किवता संह : 5. इंPधनुषी अकास, 6. राित-िदन, 7. सतबेध। एक^की संचयन : 8. पंचवटी। \nनाटक : 9. िमिथलाक बेटी, 10. कK Zोमाइज, 11. झमेिलया िबआह, 12. र¾ाकर डकैत, 13.  वयंवर। \nउपO यास : 14. मौलाइल गाछक फूल, 15. उ| थान-पतन, 16. िजनगीक जीत, 17. जीवन-मरण, 18. \nजीवन संघष=, 19. नै धाड़ैए, 20. बड़की बिहन, 21. भादवक आठ अO हार, 22. सधबा-िवधवा, 23. ठूठ \nगाछ। एक^की : 24. क याणी, 25. सतमाए, 26. समझौता, 27. तामक तमघैल, 28. बीर^गना। िवहैन \nकथा संह : 29. तरेगन, 30. बजO ता-बुझO ता। दीघ= कथा संह : 31. शंभुदास, 32. रटनी खढ़। लघु \nकथा संह : 33. गामक िजनगी, 34. अÓिगनी, 35. सतभÉया पोखिर, 36. गामक शकल-सूरत, 37. \nअपन मन अपन धन, 38. समरथाइक भूत, 39. अÈ पन-बीरान, 40. बाल गोपाल, 41. भकमोड़, 42. \nउलबा चाउर, 43. पतझाड़, 44. लजिब जी, 45. उकड़ू समय, 46. मधुमाछी, 47. पसेनाक धरम, 48. \nगुड़ा-खुÀीक रोटी, 49. फलहार, 50. खसैत गाछ, 51. एग छा आमक गाछ, 52. शुभिचO तक, 53. गाछपर \nसँ खसला, 54. डिभयाएल गाम।  \n \n“िव  देह मानद् महyर सद य ता”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n ी राजनO द न लाल दास (Zित िन िध - डॉ. \nबुच{ पासवान) मैिथ लीमे सम योगदान लेल “िव देह मानद् महyर सद यता” Zदान कएल जा रहल अिछ । \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \n ीमती « योित   सुनीत चौधरी “अिच=स” किव ता संह लेल 2012क “िव देह युवा पुर कार”  \n \nशा \\ीय संगीत आ तानपुरा वाJ लेल िव  देह “म^गिन   खबास सK मान” \n ी रामवृ° िसंह सुपु\\  ी अिन  { िसंह, \nउमेर- ५६, गाम- फुलविर या, पो ट- बाबूबरही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \n“सम योगदान सK मान” \n \nतबला वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी देवनाथ यादव सुपु\\  व. सव=जीत \nयादव, उमेर- ५०, गाम- झoझपी, पो ट- पीपराही, भाया- लदिन यo, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n \n  ी नवेO दु कुमार झा सुपु\\  ी स| य नारायण \nझा, मैिथ ली प\\कािर ता लेल “िवदेह मैिथ ली प\\कािर ता सKमान-2012” सK पक=- गाम- सबास िज ला- \nमुजÔफरपुर।  \n  \n \nमु य  अिभ  नय लेल िव  देह  “सम योगदान सK मान” \nसु ी आशा कुमारी सुपु\\ी  ी रामावतार यादव , उमेर - १८ , पता- \nगाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nरंगमंच अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \nमो. समसाद आलम सुपु\\ मो. ईषा आलम , पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, \nभाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nरंगमंच अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \nसु ी अपणs कुमारी सुपु\\ी  ी मनोज कुमार साहु, जO म ित िथ - १८-२-\n१९९८, पता- गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nरंगमंच हा य  अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी देव पासवान उफ= रामजानी पासवान  सुपु\\-  व. ल² मी पासवान, पता- \nगाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nरंगमंच हा य  अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \nटॉिस  फ आलम उमेर  २० बख=, (Zित िन िध  मु ताक आलम , िपता) उमेर - २० \nबख=। पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nनृ| य  अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”  \n ी हिर   नारायण म ड ल \nसुपु\\-  व. नO दी मण् डल, उमेर- ५८, पता- गाम+पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nनृ| य  अिभ  नय लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \nसु ी संगीता कुमारी सुपु\\ी  ी रामदेव पासवान , उमेर - १६ , पता- गाम+पो ट- \nचनौरागंज, भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nिच  \\कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”  \n ी जय Zकाश म ड ल सुपु\\-  ी कुशेµर म डल, उमेर- ३५, पता- गाम- \nसनपतहा, पो ट– बौरहा, भाया- सरायगढ़, िज ला- सुपौल (िब हार) \n \nिच  \\कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”  \n ी चO द न कुमार म ड ल सुपु\\  ी भोला म डल, पता- गाम- खड़गपुर, \nपो ट- बेलही, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) संZित , छा\\  नातक अंित म वष=, कला \nएवं िश  प महािव Jालय- पटना।    \n \nहरमुिन  यo वाJ लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \n ी महादेव साह सुपु\\  रामदेव साह , \nउमेर - ५८ , गाम- बेलहा, वाड=- नं. ०९, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nहरमुिन  यo वाJ लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \n ी जागेµर Zसाद राउत सुपु\\  व. राम व{प \nराउत, उमेर ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- \nमधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nढोलक -ठेकैता लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \n ी अनुप सदाय  सुपु\\  व. डोमी \nसदाय, उमेर- ८०, पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n \nढोलक -ठेकैता लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी क ल र राम  सुपु\\  व. खर राम, उमेर- \n५०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nरसनचौकी वाJ लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \n वासुदेव राम  सुपु\\  व. अनुप राम, गाम+पो ट- \nिनम=ली, वाड= न. ०७  , िज ला- सुपौल (िब हार) \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \nिश   प -वा तुकला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी बौकू मि ल  क सुपु\\ दरबारी \nमि ल क, उमेर- ७०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार) (Zित िन िध - \nरामपित म डलक प¾ी- पुतोहु :  ीमती सुकनी देवी) \n \nिश   प -वा तुकला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी राम िव  लास धिर  कार सुपु\\  व. ठोढ़ाइ धिर कार, \nउमेर- ४०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \n \n \nिवदेह सKमान -२. \nमूित=कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \nघूरन पंिड  त सुपु\\ -  ी \nमोलहू पंिड त, पता- गाम+पो ट– बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n \nमूित=कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी Zभु पंिड  त सुपु\\  \n व . वासुदेव , उमेर - ५०  , पता- गाम+पो ट- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी, िब हार। Zभुजी १९८३ \nई वीसँ िसलौिलयामे सभ साल दुगs-Zितमा बनबैत रहला अिछ। तिहना िनम=ली अK बेदकर चौक परक दुगा-\nZितमा सेहो सभ साल यएह बनबै छैथ। \n \nका¶ -कला लेल िव  देह “सम  योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \n ी जगदेव साहु सुपु\\  व. \nशनीचर साहु, उमेर- ३६, गाम-  िनम=ली-पुनवsस, िज ला- सुपौल (िब हार) \n \nका­ ट  कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी योगेO P  ठाकुर सुपु\\  व . बुू ठाकुर उमेर - ४५ , पता- गाम+पो ट- \nबेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nिकसानी आ|मिनभ=र संकृित क संर°ण  लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \n ी राम अवतार राउत  सुपु\\  व. सुबध राउत, उमेर- ६६, पता- \nगाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार)  \n \nिकसानी आ|मिनभ=र संकृितक संर°ण लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी रौशन यादव  सुपु\\  व. \nकिप लेµर यादव, उमेर- ३५, गाम+पो ट– बनगामा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार ) \n \nअ½ा/महराइ लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \nमो. जीबछ  (Zित िन िध  मो. समसूल, \nसरबेटा) सुपु\\ मो. िब लट मरहूम, उमेर- ६५, पता- गाम- बसहा, पो ट- बड़हारा, भाया- अO धराठाढ़ी, िज ला- \nमधुबनी, िप न- ८४७४०१  \n \nजोिग  रा गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी ब च न म ड ल सुपु\\  व. \nसीताराम म डल, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nजोगीरा गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \n ी रामदेव ठाकुर सुपु\\  व . \nजागेµर ठाकुर , उमेर - ५० , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nपराती गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी सुकदेव \nसाफी सुपु\\  व. बाबूनाथ साफी, उमेर- ७५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- िनम=ली, थाना- मरौना, \nिज ला- सुपौल (िब हार)        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \n \n  ी ले½ु दास  सुपु\\  व. सनक \nम डल पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- \n८४७४१० (िब हार) \n \nझरनी लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \n मो. गुल हसन  सुपु\\ अ दुल रसीद मरहूम, \nपता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \n \nझरनी लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \nमो. रहमान साहब  सुपु\\ िदल \nमोहK मद मरहूम, उमेर- ५८, गाम- नरिह या, भाया- फुलपरास, Zख ड- लौकही, िज ला- मधुबनीक िनवासी \nछैथ। चालीस बख=सँ नौसाद बै ड पाी सेहो चलबै छैथ, झरनी वादनमे तँ िनपुण छैथे। \n \n \nनाल वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी जगत नारायण म ड ल सुपु\\  व. खुशीलाल म डल, उमेर- ४०, \nगाम+पो ट- ककरडोभ, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nनाल वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \n   ी देव नारायण यादव  सुपु\\  ी कुशुमलाल यादव, पता- गाम- \nबनरझूला, पो ट- अमही, थाना- घोघड़डीहा, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nमैिथ  ली लोकगीत लेल िव  देह  “सम योगदान सK मान” \n ीमती फुदनी देवी प¾ी  ी \nरामफल म डल, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी \nिप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nमैिथ  ली लोकगीत लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \nसु ी सुिव  ता कुमारी सुपु\\ी  ी गंगाराम म डल, उमेर- १८, पता- गाम- \nमछधी, पो ट- बिल यािर , भाया- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nखुरदक वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \n  ी सीताराम राम  सुपु\\  व. जंगल राम, उमेर- \n६२, पता- गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nखुरदक वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \n ी ल² मी राम सुपु\\  व. पंचू \nमोची, उमेर- ७०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- \nमधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nकॉरनेट वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी चO द र राम सुपु\\-  व. जीतन \nराम, उमेर- ५०, पता- गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार) \n \nकॉरनेट वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \nमो. सुभान , उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, \nिज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nिवदेह सKमान-३. \nबेO जो वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी राज कुमार महतो सुपु\\  व. \nल² मी महतो, उमेर- ४५, गाम- िनम=ली वाड= नं. ०४, िज ला- सुपौल (िब हार)  \n \nबेO जो वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \n ी घुरन राम  सुपु\\ \n व. तोफी राम, उमेर- ४३, गाम+पो ट- बनगामा, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार), Zितिनिध-  ीमती \nधनावyी देवी- प¾ी।  \n \nभगैत गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \n ी जीबछ यादव  सुपु\\ \n व. {पालाल यादव, उमेर- ८०, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- िनम=ली, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल (िब हार)  \n \nभगैत गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी शK भु म ड ल सुपु\\  व. लखन \nम डल, पता- गाम- बिढ याघाट-रसुआर, पो ट– मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िजला- सुपौल (िब हार) \n \nमैिथ  ली िख  सरी लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \n ी छुतह{ यादव उफ= \nराजकुमार , सुपु\\  ी राम खेलावन यादव, गाम- घोघड़िरया, पो ट- मनोहर पी, थाना- मरौना, िज ला- \nसुपौल, िप न- ८४७४५२  \n \nमैिथ  ली िख  सरी लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \nबैजनाथ मुिख  या उफ= टहल मुिख  या- \nसुपु\\  व. ढॲगाइ मुिख या, पता- गाम+पो ट- औरहा, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nलोक सं कृित  क संल°ण लेल िव  देह “म^गिन   खबास सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \n \n   ी राम लखन साहु पे. \n व. खुशीलाल साहु, उमेर- ६५, पता, गाम- पकिड़ या, पो ट- रतनसारा, अनुमंडल- फुलपरास (मधुबनी) \n \nिम  िथ  ला िच  \\कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \nसु ी िम  िथ  लेश कुमारी सुपु\\ी \n ी रामदेव Zसाद म डल ‘झा{दार’ पता- गाम- रसुआर, पो ट-– मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िजला- सुपौल \n(िब हार) \n \nिम  िथ  ला िच  \\कला लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \n ी\n मती वीणा देवी प¾ी \n ी िद  िल  प झा, उमेर - ३५ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nखौजरी वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी िक  शोरी दास \nसुपु\\  व. नेबैत म डल, पता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िजला- सुपौल (िब हार) \n \nतबला वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \n ी उपेO P  चौधरी \nसुपु\\  व. महावीर दास, उमेर- ५५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. \nिश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nघुना-मुना/ सारंगी वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी पंची ठाकुर  सुपु\\  व ले हाय ठाकुर, गाम- \nिप पराही, पो ट- बनगामा, भाया- नरिहया, िजला- मधुबनी। Zितिनिध  ी बेचन ठाकुर- पु\\।   \nझािल   वादन लेल लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \n ी कुO द न कुमार कण= सुपु\\  ी इO P कुमार कण= पता- गाम- रेबाड़ी, \nपो ट- चौरामहरैल, थाना- झंझारपुर, िज ला- मधुबनी, िप न- ८४७४०४ \n \nझािल   वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी राम खेलावन राउत सुपु\\  व. कैलू राउत, उमेर- ६०, पता- \nगाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \n \n \nिवदेह सKमान-४. \nबौसरी वादन  लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \n ी रामचO P  Zसाद म ड ल सुपु\\ \n ी झोटन म डल, उमेर- ३०, बौसरी/बौसली/बासुरी बजबै छैथ ।  \nपता- गाम- रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िजला- सुपौल (िब हार) \n \nबौसरी वादन  लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”  \n \n  ी िव  भूित   झा सुपु\\  व. कनटीर झा, \nउमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- कछुबी, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार)  \n \nमैिथ  ली लोकगाथा गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \n ी रिव  O P  यादव  सुपु\\ सीताराम \nयादव, पता- गाम- तुलिस याही, पो ट- मनोहर पी, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार) \n \nमैिथ  ली लोकगाथा गायन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n \n  ी िप  चकुन सदाय सुपु\\ \n व. मेथर सदाय, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \n \nमिज  रा/ छोटका झािल   वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \n ी\n  रामपित   म ड ल सुपु\\  व. अजु=न म डल, पता- गाम- \nरसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िजला- सुपौल, िब हार। (Zित िन िध - रामपित म डलक प¾ी-  ीमती \nवीणा देवी) \n \nमृदंग वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी किप  लेµर दास सुपु\\  व . \nसुर दास , उमेर- ७०, गाम- लि² म िन यo, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, थाना- लौकही, िज ला- मधुबनी \n(िब हार)  \n \nमृदन वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \n \n  ी खखर सदाय सुपु\\ \n व. बंठा सदाय, उमेर- ६०, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nभाव संगीत आ तानपुरा लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी रामिव  लास यादव  सुपु\\  व. दुखरन \nयादव, उमेर- ४८, गाम- िस मरा, पो ट- स^गी , भाया- घोघड़डीहा, थाना- फुलपरास, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nतरसा/तासा वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \n ी जोगेO P  राम  सुपु\\  व. िब  टू राम, उमेर- ५०, पता- गाम+पो ट- \nबेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nतरसा/तासा वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”  \n ी राजेO P  राम  सुपु\\ \nरामेµर राम, उमेर- ६०, गाम- मझौरा, पो ट- छजना, भाया- नरिह या, िज ला- मधुबनी (िब हार)   \n \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वाद न लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \n ी सैनी राम  सुपु\\  व. लिल त राम, उमेर- ५०, पता- \nगाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \n \nरमझािल  / कठझािल  / करताल वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी जनक म ड ल सुपु\\  व. उिच त \nम डल, उमेर- ६०, पता- गाम- बिढ याघाट/रसुआर, पो ट- मुंगराहा, भाया- िनम=ली, िज ला- सुपौल (िब हार) \n \nगुमगुिम  यo वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \n ी परमेµर म ड ल सुपु\\  व. िब हारी \nम डल उमेर- ४१, (Zित िन िध -  ीमती फूलो देवी- प¾ी) १९८० ई.सँ गुमगुिमयo बजबै छैथ। \n \nगुमगुिम  यo वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n   ी जुगाय साफी सुपु\\  व.  ी  ीचO P साफी, उमेर- ७५, \nपता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० \n(िब हार) \n \n \nडंका/ढोल वादन  लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \n \n   ी बदरी राम  सुपु\\  व. शुबलाल राम \nउमेर- ५५, पता- गाम इटहरी, पो ट- बेलही, भाया- िनम=ली, थाना- मरौना, िज ला- सुपौल (िब हार)  \n \n \nडंफा वादन लेल िव  देह “सम  योगदान सK मान”  \n ी जनाथ चौधरी उफ= \nिध  यानी दास  सुपु\\  व. महावीर दास, उमेर- ६५, पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर \n(आर.एस. िश िव र), िज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \nडंफा वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान”       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \n ी महेO P  पोÀार , उमेर- \n६५, पता- गाम+पो ट- चनौरागंज, भाया- तमुिर या, िज ला- मधुबनी (िब हार) \n \nनङेरा/िड  गरी वादन लेल िव  देह “सम योगदान सK मान” \n ी राम Zसाद राम सुपु\\  व . \nसरयुग मोची, उमेर - ५२ , पता- गाम+पो ट- बेरमा, भाया- तमुिर या, थाना- झंझारपुर (आर.एस. िश िव र), \nिज ला- मधुबनी िप न- ८४७४१० (िब हार) \n \n \n \n \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \n \n \n \n३. पJ  \n३.१.जगदीश चOP ठाकुर ’अिनल ’ दूटा गजल  \n  \n३.२.आशीष अनिचOहार २ टा गज ल \n  \n३.३.जग दानOद झा ’मनु’- २ टा गजल  \n  \n३.४.राजेश मोहन - जनचेतना आ मानव वेदनाक Zितिनिध किव या\\ीजी केर जOमिदवस पर  \n  \n  \nजगदीश चOP ठाकुर ’अिनल ’ \nदूटा गजल  \n ( 1 )   \nचौबीसो अवतारक   दुिनय^  \nबिन गेलै यिभचारक दुिनय^ \nहमरा सोझ^मे अिछ पसरल   \nई सनकल अनहारक दुिनय^ \nटुक-टुक ताकए पोथी-पतरा  \nआग^ अिछ हिथयारक दुिनय^ \nहुनका रसगुला - पिनतोबा  \nहमरा ले' कुिसयारक दुिनय^       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \nसिदखन नोरेमे डूबल अिछ   \nकणा आ उपकारक दुिनय^ \nभुखलोमे िचOता संसारक   \nअदभुत रचनाकारक दुिनय^ \n(   मा\\ा Ïम : 222-222-22 )   \n     \n            (  2   )  \nिनरमल तन िनरमल मन हो \nआनिOदत ई     जीवन    हो \nपर-िचOतन   होइछ   दुमन \nआतम - िचOतन सिदखन हो \nवृOदावन-सन हो िचतवन \nनचइत राधा-मोहन हो \nचकमक हो जीवन-आंगन \nसभ शुभ भावक अिरपन हो \nसभ कायामे  धरतीपर \nपरमेµर के दश=न हो.  \n(मा\\ा Ïम: 22-222-22) \n  \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n  \nआशीष अनिचOहार \nदूटा गजल \n1 \n \n  \nनाम िवकासक       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \nकाज िवनाशक \n \n  \nधरती बेिच कऽ \nबात अकासक \n \n  \nछुिटए  गेलै \nसंग हुलासक \n \n  \nमाछे जानै \nहाल िपयासक \n \n  \nबेपारी छी \nभाव लहासक \n \n  \nसभ पoितमे 22-22 मा\\ाÏम अिछ \nदू टा अलग-अलग लघुक§ दीघ= मानबाक छूट लेल गेल अिछ \n  \n  \n2       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n66 \n \n \n  \nएक ठोप नोर \nसoझ राित भोर \n \n  \nटूिट गेल आस \nकी लगाउ जोर \n \n  \nZाण देह मोन \nमाछ पािन बोर \n \n  \nदेश धम= चास \nबीत बीत चोर \n \n  \nचािह रहलै खाली \nिसस िसस फोर \n \n  \nसभ पoितमे 21-21-21 मा\\ाÏम अिछ \nअंितम शेरक पिहल पoितमे दूटा दीघ=क§ लघु मानबाक छूट लेल गेल अिछ \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n67 \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nजगदानOद झा ’मनु \nदूटा गजल  \n१ \nहािरक§ बाद जीतो त' अिबते छै  \nराितक§ बाद सगरो इजोते छै  \n \n  \nदुखक माला जपै छी िकए िदन भिर \nएिह जगमे घड़ी सुखक बहुते छै \n \n  \nनोर राखू पजारब गजल एिहसँ \nिकछु पुरनका खड़ेएल रिहते छै \n \n  \nब~गक§ िजOदगी  नै इनारे भिर \nभादबक बािढ़मे ओ त जिनते छै \n \n  \nछोिर तकनाइ मुँह  हाथ नKहर क \nिकछु पबै लेल 'मनु' दाम लिगते छै \n(मा\\ा Ïम ; २१२-२१२-२१२-२२) \n*******************************       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n68 \n \n \n२ \n  \n{प मा{क तोहर देखते किनयo \nख़ून देहक सगर भेलै हमर पिनयo  \n \n  \nनै कतौ केर िवµािम\\ छी हमहूँ  \nZाण लेलक हइर ई तोर चौविनयo  \n \n  \nजिर क' तोहर पजारल आिगमे दुिनयo \nमाय बापक नजिरमे बनल छै बिनयo  \n \n  \nनीक बहुते गजल कहने छलहुँ हमहूँ  \nआइ सभ िकछु िबसिर बेचैत छी धिनयo \n \n  \nझoिप राखू अपन {पक महलक§ 'मनु' \nभेल पागल कतेको देिख यौविनयo \n(बहरे मुशािकल,  \nमा\\ा Ïम; 2122-1222-1222) \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n69 \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \nराजेश मोहन  \nजनचेतना आ मानव वेदनाक Zितिनिध किव या\\ीजी केर जOमिदवस पर \nहंस बसाओल सूखल डोबहा \nबगुला मानस राज भोगैए, \nकिलयुग राजा चाकर सतयुग \nमुंह रिहतो िकछु कहल नै जाइए। \nकोयला आंगुर शोिभत भ' क' \nनीलम क~ दु|कािर रहल छिथ, \nचेतनाशूOय मानवता राखिथ निह \nओ िसंहासन सKहािर रहल छिथ। \nहे बाबा! की भ' रहल अिछ देखू \nवतं\\ रा­×क सगर ठाम मे, \nह'रक उपासक भेला नगर मे जोन \nसेठ लूिट मचाबिथ गाम मे। \nपातहीन जे गाछ अिछ न^गट \nहोइए सभ जल ओकरे अप=ण, \nभिर जीवन हृदय रहल िपयासल \nमरला बाद गंगाजल सँ तप=ण॥॥॥ \n \n \nऐ रचनापर अपन मंतय  ggajendra@videha.com  पर पठाउ।  \n \nबालान^ कृते \nिवदेह मैिथली मानक भाषा आ मैिथ ली भाषा सKपादन पाÙयÏम  \nभाषापाक  \nडॊ शिशधर कुमर - िकछु सिच\\ बाल किवता \nिजराफ (बाल किवता)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n70 \n \n        \n \n  \n“िसतार” रहए देशी,  िबदेशी “िगतार” छल । \n“हरमुिनञा” - संगीतक   साज भेल मैिथली ।।* १ \n  \n“बाज” भेल मैिथली, “आबाज” भेल मैिथली ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n71 \n \nतिहना  “कंगा{” - “िजराफ”  भेल मैिथली ।।* १ \n  \nअरबीक “बाज” छल आ अरबी “िजराफ” छी । \nअरबीमे   सेहो   िबदेशज   “िजराफ”   छी ।।* २ \n  \nदेशक   ने  जीव   ओ,  जीविह िबदेशी  छी । \nत§  जे िबदेशी छल,  नाम   सएह   मैिथली ।।* ३ \n  \nऊँटहुसँ  पैघ   देखू,  गद=िन   आ  टाÜ छै । \nअिÝकाक   Zाणी छी,  नामिह “िजराफ” छै ।। \n  \nदुिनञामे   बेसीतर   इएह   एक   नाम   छै । \nमैिथली की ? - अंेजी, िहOदी वा आन छै ।।* ४ \n  \nबबूरक छी पात िZय,  शु शाकाहारी छी । \nअिÝकाक मoझ-पूब-दिछन   केर बासी छी ।। \n  \nएतबा धिर ऊँच आन धरती पर जीव निञ । \nधरती जमीन बुझू − ह केर Zतीक निञ ।।* ५       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n72 \n \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n73 \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तßय  -  \n* १ * २ * ३ - जिहना GUITAR सँ बनल िगतार, HARMONIUM सँ बनल हरनुिनञा आ अरबी भाषासँ \nआयल शद “बाज” (िचड़ै) मैिथलीक िवदेशज/िवदेशी/िबदेसी शद भडारमे शोभायमान अिछ तिहना आन बहुत \nरास शद एिह  ेणीमे आओरहु आबैत अिछ आ भिव­यहुमे आबैत रहत । ई कोनहु िजबैत भाषाक \nशदभडारमे होमएबला एकटा सतत ZिÏया अिछ । कंगा{ (ऑ×ेिलयाक एकटा Zाणीक नoओ) आ िजराफ \n(अिÝकाक एकटा Zाणीक नoओ) शदक मैिथली वा आन भाषाक (यथा - अंेजी, िहOदी आिद) शद-भडारमे \nआगमण सेहो एिह ZिÏयाक भाग िथक । एहेन जीव वा कोनहु बतु जे एिह ठाम निञ पाओल जाइत अिछ \nतकर थानीय नामक§ हू-ब-हू वीकार कऽ लेब बेसी उपयुत िथक ।  \n* ४ - मैिथलीमे “िजराफ ” शद अरबीक “ज़राफा” शदसँ आयल अिछ परâच अरबीमे सेहो ई शद देशज \nनिञ । अरबीमे ई शद सKभवतः सोमािलया नामक अिÝकी देशक भाषासँ आयल अिछ । िजराफ अिÝका \nमहादेशक मूल िनवासी अिछ आ त§ िविभ अÔकी देशक भाषासभमे एकर अलग - अलग नoओ अिछ । शेष \nसKपुण= िवµमे ई जीव िजराफिह नoओसँ जानल जाइत अिछ । \n* ५ - धरती पर (जमीन पर) एखन पाओल जाए बला समत िजबैत जीवमे “िजराफ” सभसँ ऊँच जीव \n(TALLEST LIVING TERRESTRIAL ANIMAL) अिछ । \n  \n  \nिब«जी या सपनौर (बाल किवता) \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n74 \n \n \n  \nओ िब«जी छै !   सपनौर   छै !       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n75 \n \nओ छै िब«जी !  सपनौर िछऐ ! \nकी भेलह ? िकए लड़ै छह तä सभ ? \nजे िब«जी, सएह सपनौर छै ।।* १ \nओ िब«जी छै ! सपनौर   छै !! \n  \nबाड़ी - झाड़ी  सब  घुमैत छै । \nभिर िदन बस दौिड़ते रहैत छै । \nगाछ - िबिरछ निहञे चढ़ैत छै ।* २ \nधरती पर िकछु तँऽ ताकैत छै । \nजएह   कहाबैछ  िब«जी  एक   ठo, \nदोसर   ठo   सपनौर   छै ।। \nओ िब«जी छै ! सपनौर   छै !! \n  \nम^सुक भ°क जीव िछऐ ओ । \nराित ने, िदनिहमे िफरैछ ओ ।* ३ \nसoपहु केर   भ°ण करैछ ओ । \nगहुमनसँ सेहो ने  डरैछ ओ । \nकहबी − सoपक  दुमन  िब«जी, \nसपलेउर  -  सपनौर    छै ।।* ४ \nओ िब«जी छै ! सपनौर   छै !! \n  \nएिसया, योरोप आओर अिÝका ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n76 \n \nछै जे कहाबैत  पुरना - दुिनञा । \nतािह ठामक छी  वासी  िब«जी । \nनबका - दुिनञा लेल उड़कुसी ।* ५ \nरा­× - अमेिरकामे  ZितबिOधत, \nलऽ  जायब    सपनौर   छै ।।* ६ \nओ िब«जी छै ! सपनौर   छै !! \n  \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n77 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तßय  -  \n* १ - दू टा िधया-पुता एक टा जीवक§ देिख कऽ परपर झगिड़ रहल छल । पिहलुकक कहब छल जे ओ \nजीव “िब«जी” िथक आ दोसरक कहब छल िक “सपनौर” अिछ । वातवमे ओ दुहु बचा / बची सही \nछल कारण “िब«जी” आ “सपनौर ” दुहु एिह जीवक पयsयी नoओ िथक जकरा अंेजी भाषामे \nMONGOOSE ( Singular)  (Plural - MONGOOSES / MONGEESE)  कहल जाइत अिछ । \nसपनौरिह केर एक टा पाठभेद वा उचारभेद (PHOENETIC/PHONETIC VARIANT) “सपलेउर ” \nअिछ । \n* २ - िब«जी / सपनौर लुखी जेकo \nवृ°ा यी (ARBOREAL)  जीव निञ िथक ओ िबलेशय \n(TERRESTRIAL BURROW DWELLER)  अथsत िबलमे रहिनहार Zाणी िथक ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n78 \n \n* ३ - िब«जी / सपनौर िबलेशय Zाणी होइतहुँ \nमूस  वा मुसरी (RAT/S & MOUSE/MICE)  जेकo राितचर \n(NOCTURNAL)  Zाणी निञ अिछ; ओ िदनचर (DIURNAL)  Zाणी अिछ । \n* ४ - िब«जी / सपनौर अपन िकछु िविश शरीर रचना (यथा - मोट चाम) ओ शरीर िÏयाक (िवशेषीकृत \nACETYLCHOLINE RECEPTORS) कारण§ सoपक (िवशेषतः गहुमनक) िवषक दु­Zभावसँ सुरि°त \nरहैत अिछ । सoपसँ ओना तँऽ ईहो कितयाए कऽ िनकलैत अिछ मुदा सामना भेला पर गहुमन (KOBRAS \n& OTHER ELAPIDS) आ ओिह वग=क आन सoपक§ मािर दैत अिछ । वाइपर आ अजगर (VIPERS \n& BOAS) समूहक सoपसँ यु भेला पर बहुधा िब«जी केर हािर होइत अिछ आ ओ मारल जाइत अिछ । \nआम धारणाक िवपरीत एिह जीवक§ सoपक म^सु खएबाक Zित कोनहु िवशेष िच निञ होइत अिछ । \n* ५ - यूरेिसया (यूरोप आ एिसया) तथा अिÝका महादेशक§ पुरना दुिनञा (OLD WORLD) आ उतरबारी \nतथा दिछनबारी अमेिरका महादेशक§ नवका दुिनञा (NEW WORLD) कहल जाइत अिछ । िब«जी पुरना \nदुिनञाक मूल िनवासी (NATIVE SPECIES) अिछ आ नबका दुिनञामे Zाकृितक {पसँ निञ पाओल \nजाइत अिछ । त§ नबका दुिनञाक लोकक लेल ओ एकटा िविच\\ वा आèय=जनक जीव अिछ । \n* ६ - िब«जीक§ सoप आिदसँ घऽरक सुर°ाक उÀेयसँ िकछु लोक पोिषतहु छिथ । उतरबारी अमेिरका \nमहादेशक (NORTH AMERICA CONTINENT) संयुत रा«य अमेिरका (USA) नामक देशमे \nिब«जीक§ लऽ जाएब ZितबिOधत अिछ ।  \n  \n  \nमधुमा°ी या म धुमाछी (बाल किवता) \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n79 \n \n \n \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n80 \n \n \n  \nमधुमा°ी  हम  मऽध  बनाबी,  सब जनैत छी अपने । \nमऽध अहo जे खाए रहल छी,  अपना लए रही रखने ।।* १ \n  \nछyा हऽम छी लगबैत कोनहु, ऊँच भवन या गाछ पर । \nजोगबी, मोम आ मऽध बनाबी,  सदमे देत काज बड़ ।।* १ \n  \nहम निञ छी  मरखाह, अनेरो  निञ काटैत छी ककरो ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n81 \n \nहोइ छी  हम िखिसयाह, जखन खतड़ा बुझाइए हमरो ।।* २ \n  \nहमरा  कटला  पर   बौआक§,  याद  आबै छिOह नानी । \nमजबूरी  छल  त§ कटलहुँ,  हम   मरब अवये  जानी ।।* २ \n  \nहKमर छyा  बहुत  पैघ,  िबढ़नी - छyा  केर  आगo । \nहर कोठरी छी  बनल  मोमसँ,  कागत केर ने खाका ।।* ३ \n  \nहमरो ओिहठo  बड़ मजूर,  िकछु नर आ एकटा रानी । \nआँच जँ  रानी या छyा  पर,  हो  मजूर  बिलदानी ।।* ४ \n  \nमऽध बहुत अनमोल,  मजूरक मेहनित केर छी स||व । \nई  तँऽ अिछ  सJः अमृत,   रखने सभ पोषक त||व ।। \n  \nआइ कतेको ठाम हमर, होइए  यावसाियक  पालन । \nदूध आ अडा सिन हमहूँ, छी करैत मऽध उ|पादन ।।* ५ \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n82 \n \n \n \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n83 \n \nसंकेत आ िकछु रोचक तßय  -  \n* १ - मधुमा°ी }ारा मऽध वतुतः शीतकालीन वा आपातकालीन खाJ भडारक {पमे सिâचत कएल जाइत \nअिछ । आन कीड़ासभ (ARTHROPODS) जेकo मधुमा°ी सेहो शीतरतीय Zाणी (COLD \nBLOODED / POIKILOTHERMIC ORGANISMS) अिछ मतलब िक ओकर शरीरक भीतरी \nतापमान मनुख जेकo िनयत (CONSTANT) निञ रहैत अिछ आ वातावरणक तापमानक संग घटैत-बढ़ैत \nरहैत अिछ । वातावरणक तापमान 10 °C (=50 °F)सँ नीचo खसला पर मधुमा°ी उड़ान निञ भरैछ आ \nछyाक केिOPय भागमे जमा भऽ जाइछ । एिह तरहक घटनाक§ शीत समूहन (WINTER \nCLUSTERING) आ एिह तरह~ एकि\\त भेल मधुमा°ीक समूहक§ शीत-समूह (WINTER CLUSTER) \nकहल जाइत अिछ । शीत समूिहत  िमक मधुमा°ी अपन शरीरमे िसहरन या कKपन (SHIVERING) कऽ \nकऽ ऊ­मा (गम) उ|प करैछ जािहसँ छyाक आOतिरक भागक तापमान 27 °C (=81 °F) धिर बनल रहैछ \n। एिह िवकट समयमे आहार ओ त|पèात कKपनसँ ऊ­माक उ|पिy लेल छyाक सभ मधुमा°ी छyामे \nपुव=सिâचत मऽधिह पर आि त रहैछ । एिह Zकार§ मधुमा°ी आपातकालमे भोजन व ताप-िनय\\णक लेल एिह \nसिâचत मऽध केर उपयोग करैत अिछ । \n* २ - मधुमा°ी िबढ़नी आ पचिहया जेकo अनेरहु मरखाह Zवृिyक (OVER-AGGRESSIVE NATURE) \nनिञ होइत अिछ । जखन मधुमा°ीक छyा या समूहक रानी पर मनुख वा कोनहु आन जीवसँ (जेना िक - \nिबढ़नी, पचिहया, िघयारी कीड़ी, आन दलक घुसपैिठया रानी मधुमा°ी) खतड़ाक आभास होइत अिछ तखनिह \nZायः मजूर-मधुमा°ी ओकरा काटैत (BEE STINGS) अिछ । ककरहु काटलाक बाद काटिनहािर \nमधुमा°ीक िवष-िथ सिहत दंश-शुिडका (STING & ASSOCIATED VENOM SAC) ओकर \nशरीरसँ टूिट कऽ अलग भऽ जाइत अिछ आ काटिनहािर मधुमा°ीक त|काल मृ|यु भऽ जाइछ । \n* ३ - िबढ़नी ओ पचिहया आिदक छyा ओकर लेरसँ सानल अध=पािचत काठसँ बनल रहैत अिछ जकर मुय \nरासायिनक घटक सेयुलोज (CELLULOSE) होइत अिछ । इएह घटक कागज/कगाद (PAPER) केर \nसेहो होइछ । त§ अंेजीमे िबढ़नी ओ पचिहया आिदक§ पेपर वॉप (PAPER WASP) कहल जाइत अिछ \n। एकर िवपरीत, मधुमा°ीक छyा मोमसँ (WAX) बनल रहैत अिछ । ई मोम (WAX)  िमक मधुमा°ीसभ \nपरागकणक§ लेरसँ सािन अध=पािचत कऽ कऽ बनबैत छिथ त§ ओकरा संकृतमे “मधूिछ” कहल जाइत \nअिछ । \n* ४ - मधुमा°ी वातिवक सामािजक मा°ी (EUSOCIAL BEES) केर समूहमे आबैत अिछ । ओकर हरेक \nसमूह या छyामे (HERD / BEE SWARM / HONEYCOMB) एकटा रानी मधुमा°ी (QUEEN \nBEE) िकछु हजार नर मधुमा°ी (DRONE BEES) आ दसहु हजार  िमक वा मजूर मधुमा°ी \n(WORKER/NURSE BEES) रहैत अिछ । पराग एक\\ कऽ कऽ मोम (छyामे कठरी िनमsण लेल) ओ \nमऽध (आपातकालीन आहार लेल) बनायब ओ छyाक सुर°ा करब − ई सभटा काज  िमक वा मजूर \nमधुमा°ीक िथक ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n84 \n \n* ५ - भारत ओ िवµक आन ठामसेहो मधुमा°ी - पालन (APICULTURE; API = \nApis  = मधुमा°ीक \nवंशक Zाणीशा\\ीय नाम आ CULTURE = पालन) एकटा पैघ यवसायक {पमे िवकिसत भऽ चुकल अिछ \n। \n  \nमधुमि°का → मधुमा°ी → मधुमाछी \n  \nलालबोÜी या ललबॲगी (बाल किवता)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n85 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n86 \n \n \n  \nछोट िचड़ैञा मीठ बाजैत अिछ । \nपेटक िनचला भाग लाल अिछ । \nइएह कारण§ भिर िमिथलामे, िचड़ै ओ “लालबोÜी” कहबैतिछ ।।* १ \n  \nिकछु केर   माथ छै  पूरा कारी ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n87 \n \nपेटहु    उ«जर - भूरा - कारी । \nमुदा पेट केर िनचला िहसा, लाल − त§ लालबोÜी कहबैतिछ ।।* २ \n  \nआनक   छाती,  पेटहु  उ«जर । \nआँिखक पाछo लाल छी सुर । \nएकरहु पेटक िनचला िहसा, लाल − त§ लालबोÜी कहबैतिछ ।।* ३ \n  \nदुहुक   माथ पर   कारी कलगी । \nपिहलुक छोट,  दोसरक बड़की । \nदूरसँ देिख कऽ ëिमत भेलहुँ हम, दू-दू टा िकए लोल रहैतिछ !! * ४ \n  \nबोल मीठ   एिह दुहु  Zकारक । \nछी सदय   बुलबुल पिरवारक । \nबुलबुल रिहतहुँ {प िविशिह,  त§ ओ लालबोÜी कहबैतिछ ।।* ५ \n  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n88 \n \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n89 \n \n \n  \nसंकेत आ िकछु रोचक तßय  -  \n* १ - मैिथलीमे यापक {प§ मनुखक “वì°ण-Zदेश”क§ (INGUINAL REGION) “बोÜ” कहल जाइत \nअिछ, जे िक पेटक नीचo अविथत होइत अिछ । ओना अितसीिमत अथ=मे “वृषण” (TESTIES) सेहो \nहोइत अिछ मुदा, एिह ठाम अिभZाय वì°ण-Zदेशिहसँ अिछ । चूँिक, एिह िचड़ै केर पेटक िनचलुका भाग \nलाल होइत अिछ त§ साKयक आधार पर एकर नाम “लालबोÜी / ललबॲगी” पड़ल । \n* २ - िकछु लालबोÜीक माथ पूरा कारी होइत अिछ गद=िन केर अिगला भाग, व° (छाती) ओ उदर (पेट) \nसेहो भूरा - कारी सिन रंगक होइत अिछ । एकर कनपीमे लाल रंग निञ होइत अिछ । पर, वì°ण-\nZदेश लाल अवय रहैत अिछ । ई िचड़ै भेल “कारी मूरीबला लालबोÜी” जकरा अंेजीमे RED \nVENTED BULBUL  कहल जाइत अिछ ।       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n90 \n \n* ३ - िकछु लालबोÜीक कनपीमे दुहु कात लाल रंगक एकटा पी रहैत अिछ संगिह ओकर वì°ण-Zदेश \nसेहो लाल रहैत अिछ । ओकर गद=िन केर अिगला भाग, व° (छाती) ओ उदर (पेट) वछ उ«जर रंगक \nहोइत अिछ । ई िचड़ै भेल \n“लाल कनपीबला लालबोÜी” जकरा अंेजीमे RED WHISKERED \nBULBUL  कहल जाइत अिछ । \n* ४ - दुहु Zकारक लालबोÜीक माथक ऊपर एक-एक गोट कारी रंगक नमगर-ितकोणी (NARROW \nELONGATED TRIANGULAR) कलगी (CREST) होइत अिछ । लाल कनपीबला लालबोÜी केर \nकलगी अपे°ाकृत बेसी पैघ होइत अिछ आ दूरसँ एहेन सिन लागैत अिछ जेना ओिह िचड़ैक§ दूटा लोल होअए \n− एकटा नीचo मूँह~ आ दोसर ऊपर मूँह~ । \n* ५ - अरबी, फारसी, िहOदी आिद भाषासभमे ई \n“बुलबुल ” नामक िचड़ै केर अOतग=तिह आबैत अिछ मुदा, \nमैिथलीमे एकर िविश रंगक कारण \n \n \n िवदेह \n \nमैिथली सािह|य आOदोलन \n (c)2004-16. सवsिधकार लेखकाधीन आ जतऽलेखकक नाम नैअिछ ततऽसंपादकाधीन।िवदेह- Zथममैिथली \nपाि°क ई-पि\\का ISSN 2229-547X VIDEHAसKपादक: गजेOP ठाकुर। सह-सKपादक: उमेश मंडल। \nसहायक सKपादक: राम िव लास साहु, नOद िवलास राय, सOदीप कुमार साफी आ मुाजी (मनोज कुमार \nकण=)। कला-सKपादन: «योित झा चौधरी। सKपादक- नाटक-रंगमंच-चलिच\\- बेचन ठाकुर। सKपादक- \nसूचना-सKपक=-समाद- पूनम मंडल। सKपादक- अनुवाद िवभाग- िवनीत उ|पल। \n \nरचनाकार अपन मौिलक आ अZकािशत रचना (जकर मौिलकताक संपूण= उyरदािय|व लेखक गणक मय \nछिOह)ggajendra@videha.comक§मेल अटैचमेटक {पम§ .doc, .docx, .rtf वा .txt फॉमîटमे पठा \nसकै छिथ।रचनाक संग रचनाकार अपन संि°Èत पिरचयआ अपन कैन कएल गेल फोटो पठेता, से आशा \nकरै छी। रचनाक अंतमेटाइप रहए, जे ई रचना मौिलक अिछ, आ पिहल Zकाशनक हेतु िवदेह (पाि°क) ई \nपि\\काक§ देल जा रहलअिछ।एतऽ Zकािशत रचना सभक कॉपीराइट लेखक/संहकys लोकिनक लगमे \nरहतिOह, मा\\ एकर Zथम Zकाशनक/ िZंट-वेब आकsइवक/ आकsइवक अनुवादक आ आकsइवक ई-Zकाशन/       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal   'वदेह ' २०५ म अंक ०१ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०५)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n91 \n \nिZंट-Zकाशनक अिधकार ऐ ई-पि\\काक§ छै।  ऐ ई पि\\काक§  ीमित ल²मीठाकुर }ारा मासक ०१ आ १५ \nितिथक§ ई Zकािशत कएल जाइत अिछ। \n(c) 2004-16सवsिधकार सुरि°त। िवदेहमे Zकािशत सभटारचनाआ आकsइवक सवsिधकार रचनाकार आ \nसंहकysक लगमे छिOह। रचनाकअनुवाद आ पुनः Zकाशन िकंवा आकsइवक उपयोगक अिधकार िकनबाक \nहेतुggajendra@videha.co.inपर संपक= क{। ऐ साइटक§ Zीित झा ठाकुर, मधूिलका चौधरीआ रिम \nिZया }ारा िडजाइन कएल गेल।५ जुलाई २००४ \nक§http://gajendrathakur.blogspot.com/2004/07/bhalsa rik-gachh.html “भालसिरक गाछ”- \nमैिथली जालवृyसँ ZारKभ इंटरनेटपर मैिथलीक Zथम उपिथितक या\\ा िवदेह- Zथम मैिथली पाि°क ई \nपि\\का धिर पहुँचल अिछ,जे http://www.videha.co.in/ पर   ई Zकािशत होइत अिछ। आब “भालसिरक \nगाछ”जालवृy 'िवदेह' ई-पि\\काक Zवताक संग मैिथली भाषाक जालवृyक एीगेटरक {पमे Zयुत भऽ रहल \nअिछ। िवदेह ई-पि\\का ISSN 2229-547X VIDEHA \nिसिरतु   ","size_mb":17.64,"has_text":true},"Videha 206.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 206.pdf","name":"Videha 206.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n% & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3\n4 5 6 7 89 4 : ; < = > ? @ A B C D E F G : ; A < H I J K L = F M A ; N > ? @ : ; < O\nP Q RS T U Q V W X Y\nA Z [ \\ ] ^ _ ` a b [ \\ _ c d\ne f g h\ni j k j l m n o p q rY i s t V u v V w S x t Y l y n z { | } ~ r  \ni j i j n | o m  p q rY u  v V w S x t Y  T t w t\ni j  j    | o m Y i s t u  v V w S x t            Y      s S V w  t\n  \nj  l   |   l n y Y u  v V w S x t            Y w  t  \nN Z ]  \nN Z A Z ¡ ¢ _ £ d ¤ ¥ ¦ § ^ ` ¨ © ª > 5 « E ª 7 ¬ ­ F ® C E\n¯ f e f ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ º » * ¼ ½ ¾\nN Z N Z\n¿ g À º µ ¸ À Á º Â Ã Ä Å Â * ¼ ½ ¾\n¯ f Æ f Ç È º É Ç Ê Ë ² Ë Ì¶ Í Î Ï Ð Ï Ñ Ò Ï ¶ Ó Ô º ° g ¿ Î\nÕ Z Ö F E F « F ? @ × Ø 8 Ù Ú F C 8 Û = Ü 9 « Ù Ö F E @ 5 6 Ø F Ù Ý ^ _ I ` Þ ¥ ß à © b ^\ná â ã â ã ä å æ ç è é ê å æ â ë ì â í î â ë è æ â ï î â ì â æ î ç ð ð ñ å ð â ì / % 0 1 2 3 ò ï ç ã ä ç æ ç å ó ï ô ï õ ç è å ç è f ö î ì\nì â í ó ï ã ï è î ò ï ç ã ä ç æ ç 3 ñ î ç â ÷ / ç î å â ÷ ø â â é ð ÷ ö ï ç è ã ç è ô ð ÷ ö ä â ã â ì ç æ å ð f ù ú û ü ý þ ÿ Å 4  Ä   þ   ù    ÷\nú 5 ù    ÷ ÿ  : 5 ÷ ¶ · \n Ï Î º ÷ \"  \t  É  Ï \" º  Î É  \r º  µ Î  \r Ï »  º Ï ¹ Ê Ô Ò µ ² · º Ï  Î Ï  » ¿ º  \n)           )   I _ cß  ` ^ K  I\n1     ! !  #  $ % )  & ' ( $ ! $ # ' *   + , -  . / Z\n1    )  & ' ( $ ,   , % ' , -  . / 0      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \nC  % %  2 3 ! !  #  $ % )  & ' ( $\n F 2  6 6 ' -\nã â 7 ç å ë í å ô ñ æ ï í / ç î å ä ï G ç 7 å ø í â ï î 8 ï ð ã ð\nã ä í â ñ ô ä\nH ' -  0 #  / '\n Z\n¶ Ó À Ê ¹ ¿ º Î Ó 9; Ï ¶ \r É Ï É µ \"  » Ë  » ¿ º  \nÉ < º À Ï = È\n¶ Ó À Ê ¹ » · µ º > Ë Ï Ô º  ? Ê º Ï ¶ ¹ É º  Ê Ð Ï Ñ Ò µ Ê Ð Ï Ñ Ò µ Ó Ï º ¿ Ï » Ì Ô ° ¶  » ¹ Î ´ ¶ Ñ  @  Ê» ¶ Ó À Ê ¹ A Ï \t º µ Ó\nÇ  ¿ Ê B \t Î D Ï D ° A Î ´ ¶ Ñ I ¿ Ì ´ ¸ Ô g EÔ ¶ Ó À Ê ¹ Ï É < º À Ï Ë < \r Î A Ï \t º Ï  µ  » · µ º Ï Ë J É  K µ Ï Ð Ï Ñ Ò » · µ º\n° Ë <¶ \n Ô Ï D ¶ Ó À Ê¹ Ï A Ï \t º ´ <Ï Ë Ê À ÊÔ ° L  » · µ º Ï Ë J Ï É <  <M Ë Ê Ï  µ  ° µ » · µ º Ï Ë J N \t O  P ² À Ê Ô º \n» · µ º Ï Ë J ° N \t O  P ² À Ê¶ µ ¹ º » Ï µ º Ë Ï Q  ³ P º A Ï Ì É Ë A Ë Ê Ï A Î ¿ º A Ô  » · µ º L N \t O  P ² ¿ ¶ ¹ È º ° A Ô Ô Ì\nÏ Ê »  º À Ê ´ <Ï Ï Ê » ¶ µ P E È Ï A Î ¿ º A Ô Ë µ Ê » · µ º ° N \t O  P ² À Rµ R @ Ç  ¿ Ê B \t Î ÊÎ ° Ó S È Ï ´ ¶ Ñ \n@ Ç  ¿ Ê B \t Ï Ê »  ¶ ¹ Î Q  ³ P º Ë Ê\n@ F 5 = « T\nÏ » · µ º ° Ë <¶ \n Ô Ï A Î ¿ º » ¹ Î ´ ¶ Ñ ° Ï º ¶ Ë µ ² ¿ ² Ï\n» · µ º M U Ë Ô º  » N \t O  P ² Ï »  º Î ÊÎ\n= V D @ F ? Ø W F\n¿ ² Ï Ê\n\n° Ë <¶ \n Ô Ï A Î ¿ º » ¹ Î Ñ ¶ µ \nL µ º X Ç  ¿ Ê B \t É  ¹ Ï É ¹ È  g  » ° M º N » Ô » ¹ Ô Ô A X Ç  ¿ Ê B \t Î g º Ô º »  · ¶ Î É Ï Ì A ° É Ò¶ Ó M º µ Ò É º » É Ê¹  \n¿ Êµ º Ï = É  g  \t º ¿ µ Ì Ñ ² ¿ Ê ¶ Ó À Ê¹ e Y Z [ Ã ü Ô ² µ \t º ¶ Ó ± Ê ³ º <Ï Ô ² µ É º ¶ ¹ > È Ï º »  » Ç Ï º ¶ ± Ô Ï Ê Î Ï ¿ Ï »\nË º  À <\r Ñ Î É º Î Ë Ê À R \t º ¶ Ó ± Ê³ º <Ï ¿ ² ¶ Ó Ô É º ¶ ¹ > È Ï º » Ï   » » ¹ Ô ¿  Ë Ê A Ï \t º \\ Y * ] Y ú  ^ _ ` a b ü` 5\nÉ º Î Ï É º ¶ ¹ > È Ï º » » ¹ Ô º Ô  À  É » Æ Y * [ Y `  ¾ þ c Ë Ì¶ Í Î ² É º ¶ ¹ > È Ï º » Ë µ Ê  º » Ô ° µ Ê  º Î À Rµ RÏ d e f\ng Ë Ë Ê ´ » ¶ Ó ¸ À h º Ï Ò » L ¿ g À ² ± · <i j  þ Å 4 k  ù Ä ¾ k ½ 5 ÿ 4 ù ú l üm   þ ù Ä þ ù ¾ n Åþ ¾  ù o e  ¼ pþ ù ú l üm   þ\nÐ Ï µ Ï º  » K ´ A Ô  Î ÊÎ A Ï Ë º É  ¶ ¹ µ Ê É   º h Ï Ï É ÒÁ º Ó Ë º g Î g ÊÎ Ñ Î  ÿ  j þ þ ` Åq  ú  r ¾  ^ _\nÉ ÒÁ º Ó ´ <Ô g EÔ ¶ Ó À Ê¹ Ï Ð Ï Ñ Ò ´ ¶ g Î º ¶ Ó ± Ê³ º <Ï  » Ë Ê s » Ï º  ¶ t I Ó ² » Ê ¸ i Ë ¶ u Î Ï ° Ï Ë Î º · v M » ²  » » ¹ Ô \n¹ Ë » É  ¹ Ï Ç È º É » ¹ Ô ½ ü w ù ú l üm   þ ` x ½ Ä ú 4 5 ^ y 4 ú 4 5 e Y Z ] Ë Ê Ç Ï º ¶ ± Ô K ´ A Ë ÒÀ º X » · µ º Ï\n  Î z M Ô º  » ¶ µ  E » Ï » Ô  Ë µ Ê » · µ º Ï   Î z M Ô º Ï ¶ ¹ É º  É  É Ë A {  » * ¶ µ | º  D É Ï Ì A  É  g  \t º É \n° } ¹ ¿ Ê L ´  µ *  ÿ Ä 4 n Ä  ¯ Z Ð À É ~  » e Y Z \\ M N » ô ô ï  å è î í ï  7 ç î å ä ï f 8 â ó ÿ 4 ÿ j  û 5 e\n I _ cß [   ^ \n I _ cß [  ^  ^ ¥  © [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £ [   ^ \nA Z  I _ cß [  ^  ^ ¥  © [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £  c   ] ¨ ©  ` ^ © : ; A ; Ù A A      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \ne Y Z Y  ² g  ¶ Ó ¸ À Á º c É Ë } È  g À º µ Î ÊÎ d\ne Y Z Z  ² » Ë º µ ¸ À » Ê P Ò c É Ë } È  g À º µ Î ÊÎ d\n: Z  I _ cß [  ^  ^ ¥  © [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £ ] ¨ ©  ` ^ © : ; A A Ù A :\ne Y Z Z Ë RÎ  Ò»  Ï º » *  ² ¿ g À ² ± Ç É º À Ë  \r Î c\n® F = @ 5 C « ®\n 5 I Ï Í º É < } ¹ d\ne Y Z Z  º Î É º ¶ ¹ > È  Ò»  Ï º » * ¾ üf þ f Ã    Ä  : q  c ½ þ 4 Ä  4 5 n  Å4 ý  _ I Ï Í º É < } ¹ d\ne Y Z Z È ÒÓ º  Ò»  Ï º » * ° µ ¸ À Ï Ò Ë º » Á º c\n@ E 9\nI Ä   þ d\ne Y Z e ´ µ Ò Ó º À  Ò»  Ï º » *  ² » º Ë Î  · µ h º Ï Ò » * c\n]  ^  _ £ `  ^ \n 5 I  º < Î º * Ë º ¶ µ Ï  < h   º  È º È I   ¸ È º É\n º < Î º É  Ë Ì¶ Í Î ² ´ µ Ò Ó º À d\n I _ cß Ý ^ J ^ [   ^  : ; A : Ù A N H I `   ] ` [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £ ] ¨ ©  ` ^ © `  ]  c   [  O\n         ¡ ¢ ¡ £ ¤ ¥  ¡   ¦ § ¨ © ¡     ª «  ¬ ­ ® ¯ ¥ ° © ¡ ¥ ± ²  ±\n( ³ ´ (  ² » º ¿ µ ¸ À µ Î º Î À º É c É Ë } È  g À º µ Î ÊÎ d\n±      µ ¡ ¶ ¡  ·   ¡ ¢  ¸ ¹  º ¹ » ¼  ½ ©  ¾ ® ©  ¡   ¦ § ¨ © ¡     ª ® ¯ ¥ ° © ¡ ¥ © ¿ ®    À   Á Â\ne Y Z e  º Î É º ¶ ¹ > È  Ò»  Ï º » *  ² ¿ g À ² ± Ç É º À Ë  \r Î Ï Ê\n\nÃ\nØ Ú 8 ® «\nÄ  º Î Ç Ê» Ï ¶ Ó ¹ ¶ µ Ï Í º É < } ¹\ne Y Z e Ë RÎ  Ò»  Ï º » *  ² » º ¿ À Ê Ó Ë  \r Î Ï Ê\n\nk\nÞ  Å © ^\nk c Ï ¶ Ó Ô º É < } ¹ d ¾ ü¾ e\n( ³ ´ ( È ÒÓ º  Ò»  Ï º » *  ² Ë Ô ² Æ È  ¶ Ô É Òµ ² Ô · v M » ² Ï Ã\nÞ Ç ¤ [\nÄ c Ï ¶ Ó Ô º É <} ¹ d\n( ³ ´ È ´ µ ÒÓ º À  Ò»  Ï º » *  ² µ » Ê ± Ï Ò Ë º » ¶ Ó Ï Î k    ù  k c Ë » º h ²   ¸ È º É  ² ¶ Ó É P Ò É Ê º » º Ë Ê º  \r Ê Ï » d\n I _ cß Ý ^ J ^ [   ^  : ; A N Ù A Õ H I `   ] ` [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £ ] ¨ ©  ` ^ © `  ]  c   [  O\ne Y Z ¯  º Î É º ¶ ¹ > È  Ò»  Ï º » Ë  ² Ë Ô ² Æ È  ¶ Ô É Ò µ ² Ô · v M » ² * Ã\n7 86 T C T\nÄ c  º Î ¶ µ  ¸ M É <} ¹ d ¾ ü¾ e\ne Y Z ¯ Ë RÎ  Ò»  Ï º » *  ²  Ê · µ h º Ï Ò » Ï Ê\n\nk\nÖ 8 ­ T @ > Ì = F « Í Î T « Ú 7 86\n 5 k c µ º \t Ï É <} ¹ d ¾ ü¾ e\ne Y Z ¯ È ÒÓ º  Ò»  Ï º » *  ²  Ë Ê± Ë  \r Î Ï Ê\n\nÃ\n  Ï  ¨ ` a\nÄ c Ï ¶ Ó Ô º É < } ¹ d ¾ ü¾ e\ne Y Z Æ  Ä Å Ó º À  Ò»  Ï º » *  ² ¶ Ó µ ² Ô  >  Î Ï Ê\n\nÃ\n= Ü 9 « 7 F M\nÄ c ¶ ¹ ¸ À ²   ¸ È º É  ²  À È Ç Ï º ± d þ Ã Ðù : ¾ 5\n Ä Åú  û ¾ ü¾ e\n I _ cß Ý ^ J ^ [   ^  : ; A Õ Ù : ; A B H [  ^  ^ ¥  © [ ^  ß  b Þ ` ^ _ c  £ [   ^  O\ne Y Z Æ Ë RÎ  Ò»  Ï º » *  ² µ ¸ À ¶ Ó Î º É » º È c\nM Ñ F Ú T Ì 8 ­ F Ú\n 5 * Î Q Ò Ï Í º É < } ¹ d\ne Y Z Æ  º Î  Ò»  Ï º » *  ² ¿ g À ² ± Ç É º À Ë  \r Î c\n« Ò V F Ú Ò Ó\n*  º Î   ¸ È º É d\ne Y Z Æ È ÒÓ º  Ò»  Ï º » *  ² ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ º » c\nÞ   ¤ ¥ ß ^ ©  Ô ©\n* g ¿ Î É < } ¹ d\ne Y Z [ ´ µ Ò Ó º À  Ò»  Ï º » *  ² ± ~  Ò Ï Ò Ë º »  É ¹ c\nÌ F Ñ E Ü\n* Ô ÒÏ º » º Ë » º Ë º ± Ê \t Ï Ï Õ Ï P ²   ¸ È º É Ï Ë Ì¶ Í Î ²\n Ä Åú  û d\n« F ­ @ Ö ® T Ø Ö M ? ® T Ø Ö  ×  b Ö  Ø Ç  `  ^ Ö  d  ]   ¤ Ù `  ^ Ú cÙ  c  I _ cß [   ^  : ; A :\n> 5 Û « Ü Ù  ¨Ý b Þ  Ý  b\nI\nÉ Ò  ² ¶ ± u  ² þ Å Ã  4 5 I  Þ * ´ - ù ÿ Ô º  ² Î ß Ë à q \n ² ±   º Ï º ¸ Ô Ã ý   I  Þ * ´ + ù ÿ   *  ² » º Ë ´ Ó Ô º » Ë ¹ Ô  I\nß ^  b Ù > 5 Û « Ü      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \nÉ Ò  ² ¶ Ç   þ  þ Å Ã  4 5 I  Þ * ´ á I ù ÿ   *  ² Ó Ìh µ º Í É º ¹\n ² À Ò g º Eµ <À h º Ï Ò » I  Þ * ( È I ù ÿ   *  Ó f x 4  j  þ Å 4\n ×  b\nÉ Ò  ² É ÒÎ Ê Ê º Ï Ò Ë º » ² I  Þ * ´ á I ù ÿ   *  ² ¹ » Ê » º Ë È º À Ó\n ² ´ Ë ² Ô » < ¿ µ I  Þ * ´ â I ù ÿ   * µ º g Ê s » Ï º Ë Ô\n5 ã Ù `  ^\n ²  µ Ï Î º Î Ë  \r Î I ä Ã ü 4 * ¯ [ I ù ÿ   *  Ó f É Ò ¸ À » Ë  \r Î I ¼  Ã o ½ Ä \n ² » Ë Ê ± Ï Ò Ë º »  º » Ô ² I  Þ * ( È I ù ÿ   *  ² Ë  Ô ² Ë  \r ¾\nM ? ® T Ø H 9 F Ú = Ü 5 « Ü = O\n ²  » Ë º µ ¸ À j  þ Å 4 I  Þ * È ³ I ù ÿ   *  ² µ Í Ò µ ² h º Ï Ò »\nM ? ® T Ø H å Ü E @ O\n ²  ÒÎ µ » º  Ô I  Þ * , + I ù ÿ   *  Ó f ù n u \t R 4  ä \nM ? ® T Ø H © [  ¤ æ ` a O\n ²  ¹ º À Ò » » º Ë I  Þ * + + I ù ÿ   *  Ó f ` 4 ½ Å ¼ 4  Ã\n d  ] £ Ù I   ¨ `  ^\n ² ¿ g À ² ± Ë ¶ u Î Ï I [ Y ¼  Ã * n Ä ç 4  ¼ ½\n Ø Ç  Ù  ×  è ` ^ `  ^\n ² È À Ò µ <À µ  < ¶ \r  I  Þ * , + I ù ÿ   * ´ ± \" é  < ¶ \r \n@ F ê Ù @ E F\n ² Á Ë ÊÎ ² Ë Ò ¶ Ê È º I ¶  Ô º  Ó f Ã p¼  ¾  ¾ Ã Åù ë   I [ [ I ¼  Ã * o ½ Ä \nì ` [ ^  £ Ù      Ý K © [ \\  ` ×  \n ² Î Ñ Ë ² À º É I ä Ã ü 4 * [ Y I ¶  Ô º  Ó f  ² \" P ² À º É I ¼  Ã ú ü 4 Ã \n I _ cß    í  £ ] Ù ` ^ à ©  ^ [   ^ \n* e Y Z e  ² µ Ó Ê ¸ À Ò Ï Ò Ë º » Á º\n« F ­ @ Ö ® T Ø Ö M ? ® T Ø Ö  ×  b Ö  Ø Ç  `  ^ Ö  d  ]   ¤ Ù `  ^ Ú cÙ  c  I _ cß [   ^  : ; A N\n ¨Ý b Þ  Ý  b Ù\nH î O [ ¨ ï £  d ^ ` ¨  ^ © £ [ ¨ ] ¨ Ù £ ï £ © ^  ^ I  ^ © b ^ _ I Ö ð = 8 Ú Ù A ñ Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    *\nÔ Ë Ò N »   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O = Ü Z [  [ ^ _    [ ¨ ] ¨ Ù   Z õ ö F Í E = Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    * Ô Ë Ò N »   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5\nc ù b ý  4 d\nH ÷ O [ ¨ ï £ Þ ] ø ^ K ` ¨  ^ © £\nÉ Ò  Ò\n ²  ² Ë µ  ¿ Ï Ò Ë º » É º K I ¿ ¸ Ë ù  ù : * Z ù * e * Z ú ú ù I ÿ   * ¼  Ã *\nÎ ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    * Ä 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nß ^  b û > 5 Û « Ü Ù      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \nc ´ d\nï £ ü ý _ I c ] ^ [ I ^  þ  K © ^  ¡ ^  £ ] ^ [ I ^ \nÉ Ò  Ò\n *  Ó f Î ß Ë ² ÿ  ` ú  Ä I ÿ   * ¼  Ã ò    \t *\nÿ 4 ý  I x    * Ä 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O ­ F   5 M     [ ¨ ] ¨ Ù   Z  ¨  ^ @ Í E = Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    * q q  4 ÿ Å 4 I ù ½ ¾  *\nÃ ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n« F ­ @ Ö ® T Ø Ö M ? ® T Ø Ö  ×  b Ö  Ø Ç  `  ^ Ö  d  ]   ¤ Ù `  ^ Ú cÙ  c  I _ cß [   ^  H  ^ \\ ¢   Ô Å ^ [ [  ! b  ¢ _ ^ \n[   ^  O\nd ^  Ù £ Ü M ? ® T Ø M 9 Ø F « Ì D Ú F a\nï £ © ^  I × Ú  [  ? ß [ ¨ ] ¨ Ù ï £ Þ      [  ?9 Ö\nä Ã ü 4 * [ \\ I ¼  Ã * \" Ò Î Ó N »   I    \t * b  b p b 4 ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5\nc ù b ý  4 d\n= F ? ® 5 « Ô Å ^ [ [   ^ « a    í  ^   ` [ \\  ` ×   [ \\ © Ú ø a\nï £ © ^   Ô  [ ^ >\nÿ üf  Ó f Ê Ò± ² Î º Î É º K I ä Ã ü 4 * \\ [ I ÿ   I ¼  Ã * ÿ þ ù :   I    \t * 4  Ä `  4  I  Ä ÅÃ  ¾ *\ny Å ¾ ÿ 4  ` c Ã ó Åb Ä 5 d\n« F ­ @ Ö ® T Ø Ö M ? ® T Ø Ö  ×  b Ö  Ø Ç  `  ^ Ö  d  ]   ¤ Ù `  ^ Ú cÙ  c  I _ cß [   ^  H [  ! b  ¢ _ ^  [   ^  O a\n ×  b Ù\nH î O ï £ ß à ©  ^ © ^ b ø  \"  E\nÉ Ò  Ò\n *  Ó f µ ¸ À ² Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * [ ù I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nc ( d\n[ ¨ ï £ [ \\ ¢ £  ^ ` ¨  ^ © £ [ ¨ ] ¨ Ù £ ï £ © ^  _ c I ] ^ [ I ^  Ö ð = 8 Ú Ù A < Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    *\nq q  4 ÿ Å 4 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n5 ã Ù `  ^ Ù\nH î O ¡ b  ` ^ d  \"  E\nÉ Ò  Ò\n *  ² Ï Ò ± Ê s » Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * ¯ [ I ÿ   * ¼  Ã * ` Ä ÿ  ý  I    \t Ë b ç 4 ý  I x    *\n` 4   ¼ Q I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nH ô O ï £ ¤ ¥ _  ` ¨  ^ ©  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  ²   Î º Ë  \r ¾ I ÿ   * ¼  Ã * ë : ¼ ÿ Å 4 I    \t * b ü¾ ý 5 I x    *\nÄ 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d É <Ç ¶ Ô I Ñ º \n  µ º  þ   ù  Ë Ó ³ E I þ ¾  r ú  ù l u \nÃ ý  ù ú h º Î È * ÿ  Ä  e\nß à © = D5 « Ü F T c 9 F Ú = Ü 5 « Ü =\nc ´ d\nï £  ß ^ _ cI [ ^ ß [ ¨ ] ¨ Ù © ^  _ cI [ ^ ß Ö ð = 8 Ú Ù B ñ Ö\n¼  Ã * b ü¾ ý  I Ó º \r E * Ä f Y ú I    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nc ( d\nï £ ¡ ^ ¢ c  ©  [ ^ _ © ^ þ \nÉ Ò  Ò\n  Ó f » º Ë  Ó ]  » º  Ô I ä Ã ü 4 \\\n; Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    *\nÔ Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nå Ü E @ c d 8 @ Ò Ø F c H   ì ` Ü F\nc ´ d\nï £ Þ  ¨ ] [ _ ^ b\nÉ Ò  Ò\n  Ó f I ÿ   * ¼  Ã *  Å¾ ù `   ý 5 I    \t * Ë µ  ¹ »   ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾\nc ù b ý  4 d      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \nc ( d\nï £ `   Ú Ú F =\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Ê  » » º Ë I ä Ã ü 4 * [ Y I ¼  Ã * Î ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    * Ä 4 ù ý   I :  Ä  *\n¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n© [  ¤ æ ` a I ^ _ ` Ù\nH î O 6 F M D 7 8 6 Ú F =\nÉ Ò  Ò\n  Ó f  Ä Åÿ 4  Ã I ¼  Ã ò    \t * ù  µ Ë EÎ ² I Ó º \r E µ f Y ] I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\n d  ] £ Ù I   ¨ `  ^ Ù\nH î O ï £ Å æ ` Ø     @\nÉ Ò  Ò\n À »  º » ² Ë ¶ u Î þ I ä Ã ü 4 * ] Y I ¼  Ã * Î ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O ï £ © ^   I  ^ [ & à © @ F Ú\nÉ Ò  Ò\n  Ó f h  ? º  M N » þ  4 I ä Ã ü 4 * Æ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    *\nÔ Ë Ò N »   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n Ø Ç  `  ^ Ù  × Ç  ` ^ © `  ^ Ù\nc ´ d\ne ¬Ú « Ì ? 5   [ ¨ ] ¨ Ù\n*  ² Ë  Î   < ¶ \r  I ÿ   * ¼  Ã ò    \t Ë b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nc ( d\nï £  Ý ¨ ] \\   Ø [ ¨ ] ¨ Ù  I Z\nI ÿ   * ¼  Ã ò    \t * Ä 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n` ^ ê Ù @ E F Ù\nc ´ d\nï £ ¡ ¢ _ cI [ ^ >\nÉ Ò  Ò\n ± µ ² · » É º K I ä Ã ü 4 * ¯ \\ I ¼  Ã * ù  µ Ë EÎ ² *  Ò» Ó º EÉ I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nc ( d\nï £ b  ¢ c ¥ ¦ § ^ ` ¨ © [ ¨ ] ¨ Ù  I Z Å ¨0 & Ø § ^ ` ¨ © þ  c © Ù Õ B Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nì ` [ ^  £ Ù      Ý K © [ \\  ` ×   Ù\nH î O ï £ © ^  Þ I  ^ ©\n» º  Ô É Ò  Ò\n  Ó f ` Åb ó 4  ä  I ä Ã ü 4 * \\ \\ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    *\nÔ Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nH ô O ï £ © æ d  b ^ _ I\nÉ Ò  Ò\n  Ó f þ ù ÿ Î Ê s » È º À Ó I ä Ã ü 4 * ¯ [ I ¼  Ã ò    \t Ë b Ä ¼  Ã  I x    * Ä 4 ù ý   I :  Ä  *\n¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4\nO\nÞ  ß ^ c = 9 Ú F G Ù\nc ´ d\n= Ü Z C T Ö Î\nÉ Ò  Ò\n Ë  f ù b Î \t Ë »  Ë I ä Ã ü 4 * \\ [ I ÿ   * ¼  Ã * b ` ý  I    \t * b : ý  4  I x    *\n´ ¸ M 4  j  Q 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 I ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Y Z\nC Ü 5 ® Ú F Ù\nï £ Å  ¤   \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f É ² Ô º » º Ë Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * \\ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nï £ © ^  _ c I § ^ ` ¨ © [ ¨ ] ¨ Ù  I Z ¡ ^ ¢ c  © § ^ ` ¨ © Ö ð = 8 Ú Ù B ; Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \nÌ Ú F Ø T H  Ý ^  £ O ®  5 « 9 F Ú Í Ñ C Ú T c Ñ  C Ú T 6 F 7 @ Ù\nH î O\n ² É ÒÏ À Ê Ó É º \" =\nÉ Ò  Ò\n  ² I\nÿ   * ¼  Ã _  ý 4 5 I    \t * b ü ¾ ý 5 I x    * ù  µ Ë EÎ ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nÌ Ú F Ø T H  Ý ^  £ O ®  5 « 9 F Ú Ù\nc  ¼ ý Ä ` a Ã  = * y  ¼ ÅÄ  þ ¼  ^ ¾ ½  _  d\nc ´ d\n[ ¨ ` _ cI [ ^  a\nÉ Ò  Ò\n  Ó f  º  R µ º Í É º \" = I ä Ã ü 4 * ] [ I ÿ   * ¼  Ã _  ý 4 5 I    \t * b ü ¾ ý 5 I x    *\nù  µ Ë EÎ ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nc ( d\n c > _ ^ [\nÉ Ò  Ò\n  Ó f É µ Ï Ë  \r ¾ ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f\nù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nW Ú « T Ù\nc ´ d\n= Ü Z ® D E 9 M «\nÉ Ò  Ò\n ´ z À Ò Î » É ² À Ë »  Ë I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nc ( d\n= Ü Z Ú 9 = F « M F 9 Ö\nÉ Ò  Ò\n f f f f I ä Ã ü 4 * [ ù I ¼  Ã * Ä 4 ù ý   I x    * y Å ¾ ÿ 4  ` I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n« F E 6 F 7 @ Ù\nc ´ d\nï £ ¡ ¢   ^ © ^ b ø  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Ê Ò± ² Î º Î Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * Æ Y I ¼  Ã ò    \t * þ þ 4   x I x    *\nÄ 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O ï £ _ cI  ^ © ^ b ø b ^ _ I\nÉ Ò  Ò\n  ² Ï Ò ± ÒË Î º Î È º À Ó I ÿ   * ¼  Ã * b Ä 4 q Å¾  I    \t *  Ã ý 5 I :  Ä  *\n=  = :  5 ý  I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n¢ £  ß ^ à © c E Ü @ ® T Ø Ù\nc ´ d\nï £   £  ¨ _  £ _ c I £\n , ²  ² » º Ë \" Î Ë  \r ¾ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nc ( d\n[ ¨ ï £ [ ¨  I Ø F @ D = F Ú T\nÉ Ò  Ò\n ²  ² g <g º » º Ë Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * Z ù I ÿ   * ¼  Ã * Ã o ó 5 I    \t * b ù ¾ È º N » I x    *\nq q  4 ÿ Å 4 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nÑ DÚ 7 @ 6 F 7 @ Ù\nc ´ d\nï £ [ £  ^ © ^  © ^ \nÉ Ò  Ò\n  Ó f ½ ¼ ¾ 4  Ã I ä Ã ü 4 * \\ e I ÿ   * ¼  Ã * Î ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O ï £    £ Ú F =\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ÿ n p Ã  n 5 I ä Ã ü 4 * ] Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\n@ F TÚ « 8 ­ Ù      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \nc ´ d\nï £ ¤ ¥ _ Ú Ú F =\nÉ Ò  Ò\n *  Ó f ½ 5  Ä 4  Ã I ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã * Î ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nc ( d\n= Ü Z M D Û F «\nI ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    * Ô Ë Ò N »   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nÅ c ¥ ¡ Ø 6 F 7 @ Ù\nH î O ï £ © ^ ¡ ` ¨  ^ ©  ß  \nÉ Ò  Ò\n  Ó f Î ß Ë ² Ã ý   I ä Ã ü 4 * Æ [ I ¼  Ã * ù  µ Ë EÎ ² Ó º \r E µ <f Y Æ I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾\nc ù b ý  4 d\nH ô O ï £  ¨ ©  © ^ \nI ä Ã ü 4 * Æ ¯ I ¼  Ã ò    \t * b Ä ¼  Ã  I x    * Ä 4 ù ý   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nÛ ® ÒØ ® 6 Ò Ü F Ù\nc ´ d\nï £ ¡ £ Å  b ^ _ I\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ]  º Î º Î È º À Ó I ä Ã ü 4 * ù Y I ÿ   * ¼  Ã _  ý 4 5 I    \t * b ü ¾ ý 5 I x    *\nù  µ Ë EÎ ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nc ( d\nï £ d  Ý ¨  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Î Ê µ Ë  \r ¾ I ÿ   * ¼  Ã *  Ð )   =   * 4 ` Å 4 I    \t Ë Ã Å ¼ 4  ý  I x    *\nù  µ Ë EÎ ² I ù  ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\n5 Ñ  [ @ Ú Ù H 5 Ñ  [ ^ @ 9 ÒÖ E F O Ù\nH î O ï £  ¨  ß  b ^ _ I þ  K © ^ ¡ ` ¨  ^ © Ö\nÉ Ò  Ò\n  ² » º Ë Ê ÊÎ º Ó µ È º À Ó I ¼  Ã * =  = 4 ù  ý  I    \t * Ã Ä  ý 4\n  ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ I ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ [ e\nH ô O Ö ÒC « F \t = D 5 Ñ b ^ þ  K  ß   ¨ Ô Ü F\n*\nH ô O\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ) Õ g º  Ë Ò¶ Ê   I\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * ÿ 4 ý  I x    * Ä 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n   í  ^  ¤ Ù `  ^ Ù\nH î O [ ¨ ï £   5 \t E 8Û @ D = F Ú T\nÉ Ò  Ò\n ²  ² » º Ë À ÊÓ Ç É º À Ë  \r ¾ ~ Á º ] À º » Â ÿ   * ¼  Ã * 4 ` Å 4 I    \t * Ë\nÃ Å ¼ 4  ý  I x    * ù  µ Ë EÎ ² I ù  ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nH ô O ï £   £ I £ ø ^ _ c I £ ] \n £ ï £ ì _ 5 E Ì W F Ö ð = 8 Ú Ù N B Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nÑ C Ú T c Ñ  C Ú T 6 F 7 @ Ù\nH ô O ï £ ì ` Û Ü Ú T 7 F M\nÉ Ò  Ò\n  Ó f µ Ê  ÌÔ Ë  \r ¾ I ÿ   * ¼  Ã * 4 ` Å 4 I    \t * Ë Ã Å ¼ 4  ý  I x    *\nù  µ Ë EÎ ² I ù  ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nØ Ö E F Ù\nï £ þ ] c ¥ ¦ ã  V Ú T\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Ã ý  ú 5 4 û  ` I ä Ã ü 4 * [ [ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nï £ _ cI  ^ í b ^ _ I\nÉ Ò  Ò\n  Ó f É Ó E¿ ² Ô È º À Ó I ä Ã ü 4 * [ Y I ¼  Ã * Á º Á   ² I    \t * ÿ 5 ÿ 4  ý 5 I x    *\n¾ û ù Ä   a I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nM F Ú ? ® T Ù H e D« F Ù = D« F O\nc ´ d  ²  < · ² h º Ï Ò » I ¼  Ã * ù ÿ ÿ 4  ý 5 e\nW F 5 E Ù H W 5 E Ö F 9 O\nc ´ d\nï £ ` ¨ ¥ _  ` ¨  ^ © ` ø K\nÉ Ò  Ò\n  ²  ¸ i Ï Ò Ë º » Ï P E  Ô º * ¼  Ã * 4 ü b  : 5 I    \t * n ç 4  Ã ý 4 Ð ¾ I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 I ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Y Æ\nc ( d\nï £ © ^  Ô c ^ I  © ^ þ \nÉ Ò  Ò\n  Ó f þ Ð ¾ p 4  ä  I ä Ã ü 4 * \\ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    *\nÔ Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nÖ  M Ú T H Ö  M Ú T 6 F 7 @ O\nï £ © ^  ¤ ¥ ¦  [ ^ _  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  ² Á  \t µ Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * ¯ Y I b ç ` 4 5 ÷ b ç ` ¾ 5 ÷ b  ` Å4 5 b ½ b Ð o ù : e\nÿ   * ¼  Ã * 4 ` Å 4 I    \t * Ã Å ¼ 4  ý  I x    * ù  µ Ë EÎ ² I ù  ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nï £  I Û ¬ 5 Ø W F\nÉ Ò  Ò\n  Ó f þ Ä  5 4 q  I ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * þ o Å b 5 I x    * Ô Ë Ò N »   I ù ½ ¾  *\nÃ ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nE Ü @ ® F \t F ® F Ü @\nï £ ©  I ¥ ¦ Ü F 7 6\nÉ Ò  Ò\n É ² Ô º » º Ë È º À Ó I ÿ   * ¼  Ã *  Å¾ ù `   ý 5 I    \t * Ë µ  ¹ »   ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  *\n` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\nï £  ] ã @ D « M 7 F Ü\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Ã ü : 4 ` û   I ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\n= 5 C Ú F 6 F 7 @ H Î Ü @ ­ F W F 5 E Z Z Z O\nï £ © ^  ]    \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ´ ¿ ÒE µ Ë  \r ¾ I ÿ   * ¼  Ã * 4 ` Å 4 I    \t * Ã Å ¼ 4  ý  I x    * ù  µ Ë EÎ ² I ù  ½ ¾  *\n` Åÿ ç ¾ c ù b ý  4 d\n= × 7 ?® 6 F 7 @ Ù\nH î O ï £ `  ]  c © _ ^ [ [ ¨ ] ¨ Ù  I Z [ ¨  © _ ^ [ Ö\nä Ã ü 4 * ] Y I ¼  Ã * Î ¶ ß Ë ù Ä   a I    \t * o ½ Ä  I x    *\nÄ 4 ù ý   I :  Ä  * ¾ ç þ ý 5 I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nH ô O ï £ Ô Ô © [ _ ^ b\nÉ Ò  Ò\n  Ó f b j  ` û   I ä Ã ü 4 * \\ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nØ F « Ì DÚ F M 9 Û F 6 M ? ® T Ø\nH î O ï £ © ^   I E F M Ü F 7 6\nÉ Ò  Ò\n  Ó f û Å ë 4 Ä   û ú I ä Ã ü 4 * Æ ù I ¼  Ã * ù ` Ã 4  I    \t * `   ù ¼ I x    *\n=  = :  5 ý  I :  Ä  * y Å ¾ ÿ 4  ` I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nØ Ú M F c Ø F M F Ù\nï £ ¡  ¢ c ¥ ¦ Ú F =\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ù b u \t R 4  Ã I ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nï £ © ^ ¡ c ¥ ¦ Ú F =\nÉ Ò  Ò\n Ï º Î Ê s » » º Ë I ä Ã ü 4 * [ ù I ¼  Ã * Ã q ç 4  I  º  \t * o ½ Ä  I x    * Ä 4 ù ý   I ù ½ ¾  *\nÃ ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\nÚ = W F 5 E c @ d W F 5 E c @ Ú Ø F E 6 F 7 @ Ù\nï £ [   £ © ^ \nÉ Ò  Ò\n  Ó f ¾ ù ¾  4  Ã I ä Ã ü 4 * [ Y I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nï £ ¡  `  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ä ù n Ô Ë  \r ¾ I ä Ã ü 4 * \\ Y I 4 Ã q  ù ¾ ÷ þ j q  ù ¾ ÷ þ 4   ¾ ú  û þ I Z ú ] [ w f ` a\n4 Ã q  ù ¾ b ½ b Ð o ù : e ÿ   * ¼  Ã *  Ð )   =   ÷ 4 ` Å 4 I    \t * Ã Å ¼ 4  ý  I x    * ù  µ Ë EÎ ² I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾\nc ù b ý  4 d\n® D = ® D 5 = Ü F T c ! ¨ Å ^ ¡ ^\nï £ ] ©  c ©  \"  E\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ù b ¹ º » ² Ë  \r ¾ ä Ã ü 4 * Æ Z I Z ú ù Y w f ` a ¼ Å Ã ¼ Åù  Ã   a b ½ b Ð o ù : e\nï £ ¡ ¨ ¢ ^ b [ ^  a\nÉ Ò  Ò\n  Ó f  ²  ² · ¸ i É º \" = I ä Ã ü 4 * ] [ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\n ?@ F c å Ü E 6 F 7 @\nï £ Å _ © £ © ^ \nI ä Ã ü 4 * [ [ I ÿ   * ¼  Ã _  ý 4 5 I    \t * b ü¾ ý 5 I x    * ù  µ Ë EÎ ² I :  Ä  * Ã 4 ç Ä  I ù ½ ¾  * ` Åÿ ç ¾\nc ù b ý  4 d\nï £ b  ¢ c ¥ ¦ Ú F =\nÉ Ò  Ò\n  Ó f ù b u \t R 4  Ã I ä Ã ü 4 * [ [ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4\nc  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\n ?f F\nc ý  ¾ 5 Ã ü b ½  ^ ¾ ½  _  f f f d\nï £ ¡ !  ^ í ¤ æ & © £ þ  K  & Ü F « T 7 F M\nÉ Ò  Ò\n  Ó f Ã ý  ú 5 4 û  ` I ä Ã ü 4 * \\ [ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    *\nÔ Ë Ò N »   I :  Ä  * q q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\nï £  ß c ¥ ¦ ]  \r ^ ©\nI ä Ã ü 4 * \\ [ I ÿ   * ¼  Ã ò    \t * n Ä ç 4  ¼ ½ I x    * Ô Ë Ò N »   I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 c ù b ý  4 d\n«  8 Ú F c 5  ® Ú T Ù\nï £ © ^   [ ^ _ © ^  [ ¨ ] ¨ Ù  I Z M Ú Ü D ® = Ü ã T Ö ð = 8 Ú Ù B : Ö\nÿ   * ¼  Ã ò    \t * b ü4 Ã  I x    * Ô Ë Ò N »   I :  Ä  *\nq q  4 ÿ Å 4 c  4 f r ` f ù l ù ú 4 d I ù ½ ¾  * Ã ó Åb Ä 5 ù ÿ Ä * ù Æ ] Æ Z Y c ù b ý  4 d\n I _ cß ` ì `  ¨  I d c J ^ \\ ` a Ù\nA O 9 F G @ ¬ 5 6 Û 8 ö F ? @ A : = > ? @ Ö A B C ¬« : ; ; ñ\n)  & ' ( $  î      ô    Z / & ! )  & ' ( $  î      ô     F  - ( . 6 $ Z / & ! î ô Z / & !\n: O ® C E 5 6 Û 8 ö F ? @ : A = > ? @ Ö A  I  Å © : ; ; ñ\n)  & ' ( $   î  î î  ô    Z / & ! )  & ' ( $   î  î î  ô     F  - ( . 6 $ Z / & ! ô î Z / & !\nN O 5 6 9 5 « @ \t F 5 6 Û 8 ö F ? @ <  = > ? @ Ö A Þ   Ø Å © : ; A ;      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \n)  & ' ( $   î  î   ô  î  )  & ' ( $   î  î   ô  î   F  - ( . 6 $  n\nÕ O Å ^  [ ^  ß  b  I d c J ^ \\ `  ; = > ? @ Ö A B  I  Å © : ; A ;\n)  & ' ( $  î   î î  ô  î  )  & ' ( $  î   î î  ô  î   F  - ( . 6 $ n \nB O « F ­ @ 5 6 Û 8 ö F ? @  : = > ? @ A B ì _ [  Å © : ; A ;\n)  & ' ( $  î   î ô  ô  î  )  & ' ( $  î   î ô  ô  î   F  - ( . 6 $ n ô\n< O « F Ú T 5 6 Û 8 ö F ? @   = > ? @ ; A  ^ ¤ K : ; A A\n)  & ' ( $   î   ÷  ô  î î )  & ' ( $   î   ÷  ô  î î  F  - ( . 6 $ n n\n O Ö F E ® C E 5 6 Û 8 ö F ? @ 5 6 7 89 @ > ? @ A A A = > ? @ Ö A Þ ¢   : ; A :\n)  & ' ( $   î     ô  î ô )  & ' ( $   î     ô  î ô  F  - ( . 6 $ î î î\nñ O Ý   ¢ ¡   I d c J ^ \\ ` A : < = > ? @ Ö A B  ^ ¤ K : ; A N\n)  & ' ( $  î    ÷  ô  î ÷ )  & ' ( $  î    ÷  ô  î ÷  F  - ( . 6 $ î ô \nL O ® C E Í E Ü ã « F Ù M = F E Ü ã « F Ù [  £ Ú ^  I d c J ^ \\ ` A Õ : = Ö > ? @ A B  I  Å © : ; A N\n)  & ' ( $  î   î î  ô  î ÷ )  & ' ( $  î   î î  ô  î ÷  F  - ( . 6 $ î W ô\nA ; O ` ^ d £ ` ^ \\    ï  & ¨ ]  I d c J ^ \\ ` A < L = > ? @ A C « 6 Ú T : ; A B\n)  & ' ( $   î   î  ô  î \nA A O Þ ©  I ¥ _ § ^ ` ¨ ©  I d c J ^ \\ ` A ñ L = > ? @ A  I  Å © : ; A B\n)  & ' ( $   î  î î  ô  î \nA : O ¡ ¢ _ £ d ¤ ¥ ¦ § ^ ` ¨ © Þ     I d c J ^ \\ ` A L A = > ? @ A ì _ [  Å © : ; A B\n)  & ' ( $   î  î ô  ô  î \nA N O  I _ cß [   ^ « 5 6 Û 8 ö F @ Ù : ; ; = > @ A B Þ    : ; A < c : ; B = > @ A C D E F õ : ; A <\n)  & ' ( $  î    W  ô  î \n)  & ' ( $   î   n  ô  î \n5 6 7 89 õ Ù ]  Ù ` ^ ` Ö T Î E Ú ã « F @ M ? ® Ù = Ò5 \t E T @ [ I K ï cê Ú ã « F @ Ó @ ­ F [  ^  ^ ¥  © M ? @ E «\n           ¼ # $  % ' ( À * £ + º  ¢ * £ + º  # - ' . / 1 -  ¸ ¸ 2 º ¹ ¸ Â\n          » ¼   ½  3 ¬ ª ® 4  ¸ ¸ 2 º ¹ ¸ Â\n           ¼ # $  % ' ( 5 % -  ¸ ¸ 2 º ¹ ¸ Â\n    # $  % ' (     1 5 % - 6        7 8\n    # $  % ' ( ' 9 ; 5 % - 6        < 8\n      ½  3 ¬ ª ® 4 6         ? 8\n      ½  3 ¬ ª ¢ ¡ @ A ¦   6         B 8      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n      ½  3 ¬ ª  C C ¯ A ¦   6         2 8\n      ½  3 ¬ ª À * £ + º  ¢ * £ + º  # - ' . / 1 - 6         ¹ ¸ 8\ns $  6 (  %  D   + 0 # $  * ' &  2  %  $ & ' & ! -  E a\n( 6 6 / 0 a c c 0  6 ' 0 Z ,   , % ' Z #  E c $ c F  & ' ( $ Z #  E c F  & ' ( $ Ù /  6 (  c\ns $  6 (  %  D   + 0 # $  * ' / . - # ( $ 0 ' & ! -  E a\n( 6 6 / a c c 2 2 2 Z $ E $ G   Z   c\nC  - 6 ( ' !  - 0 6 6  E ' s $  6 (  %  *   + 0 # $  * ' - ' $ &   +   & % ' ' Ù - ' $ & ' - 0 Z D . I s $  6 (  %  D   + 0   \ny   & % ' !  - E $ 6 H #  . - 6 ' 0 I )  & ' ( $ O ! -  E $ E $ G   +   & % ' 0 6  - ' 0 Ö 6 ( ' 0 ' ' *   + 0 $ - ' & ' %  F ' - ' &\n2  - % & 2  & ' 2  - ' % ' 0 0 % I a Ù\n( 6 6 / a c c 2 2 2 Z $ E $ G   Z #  E c\nÞ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\ng ¿ Ê ¸ i h º Ï Ò »\nô ô ï  å è î í ï  7 ç î å ä ï f 8 â ó\n} Ú ã « F Ì Ú > Ì   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\ne f g h\ni j k j l m n o p q rY i s t V u v V w S x t Y l y n z { | } ~ r  \ni j i j n | o m  p q rY u  v V w S x t Y  T t w t\ni j  j    | o m Y i s t u  v V w S x t            Y      s S V w  t\n  \nj  l   |   l n y Y u  v V w S x t            Y w  t  \nµ ² » ¿ Ï P E\ne   ù b ý ù Ä þ : \nZ\nk Ä  4 k\nL Ï º ¶ µ » ¹ Î Ñ Î ÌÏ  · º µ É µ Ë Ò Ê t º  » Ï  µ   º Ó µ  ¹ I  É )  )   ¹ Ì Ô µ  » À Ê Ê  º Ë N ° È Î  Ë ÒÀ º\nÏ º » P  ÒÁ Ó º Ë N µ  ¹ ° È Î   Ò¶ Á È  ¿  Ô O ¿ O µ  » Ï Ð Ï Ñ Ò » < g ]  ¹   Ô I û Å P ë þ ù ý `  b üf f e      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \ne\nk \" º À É E \r Ê k\n ¿ º » É  Q Ò» Ì Ô  Ê» A g  Ë  t  » À R \t º ° ¿ ÒÏ Ñ v t º À Ê Ê º È Î  À Ò µ R A Ï À  É » º É  Q N  ½  : 5 þ  þ  k ¹ Ì O  ² \" º À É E\n üI ¹ Ì O  ² \" º À É E \r Êk b ½ Ð 4 ý r e\nÐ Ï L ¶ ¹ Ë N É  A Ï \t º ¿  ¶ É È º  Ô  º ¿ Î k û  `  _    º \t J  µ Ì Ñ v » v k\nû  ` 4    Ä ù Ã ¾ ü¾ þ k ¹  ¹  Ð Ï A Ï µ ¶ ¹ I °  È Ê \r Ì\r É  ¿ Ê  Ê · E Î ÊÎ K  I ¿ ] » ¹ Ê Ô Ì  º \t J ° ¿  Ë Ï  ý ü  Ð û  ` e k\nÏ ¶ µ µ ² Ï É  À Ê Ê Î º  »  ÒÁ º È Î Ð Ï L Ï » É  ¹ Ï  ¿ É  R\t  · º É h º Ë \" º » Î ´ ¶ Ñ ° \r º  t É  µ ² · º É É » Î\n½  4 ý ¾ o ¾ Ðe\n¹ Ë Ë Ò¶  Ï È º  Ô Q  » Ð À É Á \t Ï º » Ì Ô ¶  À º  ÊÎ O Ð Ï Ð Ï µ É º  À  º  R ¿ ²  º \t ¿  ¶ ¹ » ¹ Î ¹ Ê Ô º \nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\n© ^ ¡ £ I ` ø K\nÖ T 9 5 « @ \t F\nÙ Ù Ù Ù Ù Ù Ù Ù Ù Ù Ù\nC = F « F\n* * * * * * * * * * * *\n* * A µ º Ð Ï È Ê È v  º X  A µ º  Î \t Î Ð Ï È Ê Ñ ² \nw þ  Ä 4  ¼ x ¼ ü¾  ý  a þ ü \n* * þ  Ä  4  ¼ Ä Ð x ü¾  þ ù Ä ½ Ã  Ä  þ ü û ü ë Ð o 5 e\nÎ  Ï É  Ï ¹ Ì Ñ ¶ Í µ ¿ Ê ¿ Ë º µ º  u \t º  g ÊÎ ÌÈ Ê\nÔ R Ï ¶ µ ¿ Ë º µ º Ï Ê À Ê Ê Ì Ï Ê Ï  ¶ ± ± Ï » Ì Ñ ² \n* * É Ê ´ ¹ º  É ² M º  µ Ì À Ê Ê É Ï Ì Ô Ñ ² Ï = \n* * Ï = S K µ Ì   u \t º · ² ¿ Ï Ê  Î \t Ê  h ² Ï É <\nû ü ë ` þ Ð  o 5 e\nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\nË Ò U º ¿ ²\ne   b 5 ý ù Ä þ :  c & å å î & ã â í X d\nZ\nq  ¾\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n* * ½  f f f f f Y  ç ÿ Å 4 ý 5   ý  a   É  \t º g u Ô ² È Ê  ? µ Ê ¿ º  Ñ ² f\n* * · Ò O  Y Ô Õ Ï = ¿ º µ  g ÊÎ N É <  Ï 9 Ô f ý Ã 4   _ ë  Ä û  Ä 5 ÿ ü l  o 5 f\n* *  ç ÿ Å 4 ý 5  I ¹ Ë K É < Ï 9 Ô Ê É  A Ë f r þ ü Ä ü o 5 f  ÿ Å ½  ù ú ó  Ä ` üý   ú Ðr f\n* * ý üý 4 Ð I ÿ Åù ½ Ä ü ¾ ü  ÿ Ä üf\n* * Ä Ð I  Ò¿ Òg E É  Ï ¹ Ì Ñ ¶ Í * ÿ Å 4 ý 5  ü þ ü  Ò¿ Ê µ Ê  Ò ¿ º Ï  N \t f\n* *   ` 5 ë  Ä Ð I ¹ Ë É < Ï 9 Ô Ï  < ¶ \r Ô µ Ì I Ã Åû  ½ Ä ä 4 ë Ä ü o 5 f\n* *  ý Ã 4  r þ   ½ Ä ä û üÄ ü ½  ä I ´ ¹ º Ï  º » ¹ u Î ÒÏ Y\ne\nÌ ­ @ 5 « Ü F\n* * ý  a f f f f ý  a f f f x ¼  f f f f x ¼  o Å  r  ` b   f\n* * Ë º ¶ Î Ï  Z  RÊ Î º g Î @ Ñ I Ê A Ð À È È µ Êf\n* * þ Ä ü þ  ¾ ù ú ¾ Ã ` b ë  þ  ä j  Ð   É  \t º [ h É Ë Ê \t Ê º  Ô » ¶ ¹ ¹ Nf\n* * [ h f f f f f ¼ 5 ½ ¾ ¼  ½ ¾ I ä a ý f f f Y\n* * 4 ç I   4    Î  Ï g º Ë É   º ¹ » Ó º É À Ê µ Ê @ Ñ ° Ô Õ Ô Ï Ì Ñ N ¶ µ » Ì h Y\n* * Ã  ù ¾ þ * ý Ã 4 ü b 5 Ä ¾ ú  ` Ä ` a ` b ý þ l Åx ÷  l Åx þ  ½ ÿ Å 4 ý  _ r I  ý Ã  o Å  \n* * 4 ç I ^ _ ú  ` Ä ` b þ ü ¼ ¼  ½ ¾ ` a ¶ É \\ Ï  þ  ½ ÿ Å 4 þ 4 Ð o 5 f\n* * L Ï » ° ¶ Ê Ï · Ë Ï  Ð ? g ÊÎ Ì I Ë Ò¶  Ï A Î Ë º ¶ Î Ï * ¹ Ë  ´ ¹ ^ Ï  ¶ Ô È º µ ² Ë Ê  ÌÉ ¿ º  Ñ ² f\nk ¹ Ë »  g <g º ¿ Î É  ¶ É \\ Ï  Ð À È È µ Ê f k\nf\nÚ ã « F Ì Ú > Ì « = ?  J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\nQ µ S È º Ë Q µ Ê» \nb 5 ý ù Ä þ :  c ð å å î ð ã â í X d\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *\nÄ y  ` 5\n* * * * * * * * * *\nk » _ º µ º Ï Ê\n\nÉ t Ï  » · Î ÌÔ À Ê ¶ Ê µ g Ë º Ï Ê\n\n° ¶ Ê · Õ ¶ ¹ È º\ng ÊÎ ÌÏ  Á \t Ð Ï Ï  b ` ù ¾  ÿ Å o ¾ þ Ð\n* * Ï =  º Ô Ñ Ì   _ n  Ä 4   ÿ 4 b Å¾ Ð  ù o Y\n* * b Åq ¾ Ä ù ý o ç I _   ë  b þ ü\na\n ¾  þ û  û üù ¾  Ð Ä ü \n* *  a ^ þ  » Ï Ï » º  u Î º Ë Ê g ÊÎ Ì       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n* * ¹ Ë » º  u Î º Ë Ê Y\n* * y 4 ½  Ä  I r þ b   þ ù ý  ç * Ô  »   Z µ \" º É ² Ñ Î v \n* *  4 ü Y `  ¾  ^  û Ã 5 o ¾  þ ý x ¾  Y Ñ ¹ Ë ¹ ² µ º  » · º N » Ð À µ Ï ¹ º ¿ » ² \n* * n ¾ Y °  Ô  Ê Òu Î º » º ¿ Ñ v \n* * ý a Y û ü ë ý 5 I Ð Ï  Ë Ô Ï Ô  ¾  ½  _ r Y\nÄ ¼ Ã  þ ü\na\nb 4 g  Ä  þ b  ½ b x  Ä þ 4 ç ¾ þ Ð þ * Ä y  ` 5 þ û   4  ` 5 ù Ã  ý  _  o Ð þ e\n} © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\n¯ f  h\nN Z A Z ¡ ¢ _ £ d ¤ ¥ ¦ § ^ ` ¨ © ª > 5 « E ª 7 ¬ ­ F ® C E\n¯ f e f ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ º » * ¼ ½ ¾\nN Z N Z\n¿ g À º µ ¸ À Á º Â Ã Ä Å Â * ¼ ½ ¾\n¯ f Æ f Ç È º É Ç Ê Ë ² Ë Ì¶ Í Î Ï Ð Ï Ñ Ò Ï ¶ Ó Ô º ° g ¿ Î\n¿ g À ² ± · ¸ i h º Ï Ò » ~  ù Ä ¾ Â\ne   ¼ ½ ¾\nc Z d\n· º µ É Ò h ¿ Ï Ê µ i Î Ï » Ô L\nÀ Ò ¶ µ È º <Ë Ê A É g » K n ¾  ^\n½  ù ý  ¼ 4 ÿ 4 Ä üý y Å ¾  _ o\n  ù ý Ç ÊË É <  A » M » Ô ^\n¾ :  Ä ü þ ù ý   ë ü þ ë  ù  4\n ÿ Ä ù ú þ  4 þ `  ¼ ¾ :  ^      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nó Ä þ ¾ ü¾  ¼ Å    ¾ û Å ù Ä   \nÃ Åû  b ý 4 þ ü 4 `  ¼ 4 ý  ^\nÃ ¼ Ä 4 ý  ^ ¼ ¼ Ä û ü ù ë þ Â\nÇ ÊË Ï » Ô Ô ¼ ½ ¾ þ ý  ^\nû Ä û Ä  _  4 ý  5 ý Ã Ðù : ¾ 5\n` x j  a ½  * ½  þ  4 þ 4  ^\nc É » Î Ó º U P Ï  ¹ » ÷ Ó P E * Z ¯ d\nc e d\n ÿ Ä ü ¼ ¾  5 ¼ Ä  4 ý ¾ o 5\n N » À Ò ¶ µ È º <Ï N ¿ µ º » ¹ Î Ñ ²\në  ¾ 5 = Ð¾ b Ä ¾ o 5 ý Ã ` x\nb ü4 * b ü4 ` Ä Ã Ä  4 ý ¾ o 5\nþ b  o Å ¾ ¼  þ Â ÿ pù o 4 ý ¾ o 5\nÐ Ï A A µ º  µ  µ º » ¹ Î Ñ ²\nÿ r 4 ÿ þ ù : þ Â þ ý Ð o 5 û ç  p\nþ : 5 ¾ üÂ ý Ã 4  þ Ä  4 ý ¾ o 5\n ` Ä * Ç º P º È º Ë µ Ê ¶  É » Î\nÔ N A Ê µ  À µ À µ º » ¹ Î Ñ ²\n¹ Ë » Ê  Î  » À Ê Ê Î O Ð À u Î ²\n° ¹ Ë » Ê  u Î R  µ º 4 ý ¾ o 5\n4 ý Ð Ä ü þ  Ä  û Å P ë ó 4  5 ÿ 4\n s » É < ¹ Ë Ã Ä  4 ý ¾ o 5\nc É » Î Ó º U P Ï  ¹ » ÷ Ó P E * Z e d      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\n° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ º »\n¼ ½ ¾\nû ü l û üý û Å b 4  r ¾ o Ð\n¾  þ Ã  Ä ä ù ó  r ¾ o Ð\n º   Ò È A µ º Ï Ê Î Ï Ì\n Ó g E µ Ï E  » Ë º A Î Ñ Ì\nx  4 `  aq ý Ã 4 ü Ã üý Ä ù \n=  Ã þ ü þ 4   r ¾ o Ð\nh  » Ï ¶ ¹ » ¹ Î ¿ Ê Ç ² Ô Ï Ê »\n¼ 5  ^ þ 4 ü ¼  r ¾ o Ð\ng º Ñ  º Ô ¿ N » » ¹ Î Ì Ë ÒÀ º\n\r º N » \" R Î ¹ N » ° A Î Ñ Ì\n` x ÿ  a ù  Ã ü ( ´ * ( ´ * ( ( ( * ´ ( Ë º \n º g Ë ´ ¶ Ñ\n· º N » Ë ± Ê» Ï  ¶ ¹ Î  º ¶ Ô Ï ´ <¶ Ô Ë Î Q Ò Ñ R \t Ï Ô v »  4 ¾ ü ¾ ¼ ü¾  ù o      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\n¡ ¢ _ ^  ¥ _  ^ ª = « D ª\n¼ ½ ¾\n`  a ÿ n ù ¾ ¼ ü¾ ¾  j 5 ÿ 5  ü 4 ý ¾ o 5\nb  ÿ Ã Å _ ¾  ÿ o  _  x  ½ þ  ý ¾ o 5\n º ¶ µ µ Ì ´ U Ï ¶ ¹ È  ¿ ² Ó ÌÔ À Ê  Ì\n¼  Ã Ä   b ` 4  ó ü ` b ý þ þ ý ¾ o 5\n a ù ë þ ü\na\nÿ  ù Ä  _  a ` ¼ 4  Ã 4 ¾  ù o\n» º ¶ Ô Ð À µ ¹ Ë Ë ÒÀ º Ô º t ² Ë Ê  ¹ Î Ñ ²\nÏ ¹  Ï Ï » º Ï » Ê ¿ º ¹ Ë Ê  ¶ Î ´ O  µ\nµ Ì Ð Ï È   R Á Î Ï ¹ Ë M Êµ Ê ¿ ¹ Î Ñ ²\n` Åù Ä þ  ¹ ~ Ë » g ¿ Î ¿ g  º g Î  ÒÁ Ì A\nÀ À E Ë Ò  Ï = É  Á  µ Ê  Ã Ä Å  ` b ` ý ¾ o 5\nc b ý 4 ü  ` Ã I Ë º \n º g Ë * e Z e e * Z e e e * e Z e e d\nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n b ^ [  c £    í  ` ì `  ¨ `  I  ^  ¢ ¡ \nî\nì `  ¨ `  I  ^\nZ f ù ` þ  ÿ 4    ¼ ¾   ¾ 5 o Ð\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *\nù ` þ  ÿ 4    ¼ ¾   ¾ 5 o Ð\nË ÒÁ º EA Î ¿ º  Ô \" Ò Î Ó º » ² Ñ Ì\nÿ ¼ ¾  ¼ ü¾ ` b Ã  ¾ 5 o Ð\në  ó ÿ  ù Ä þ ü þ ù Ã Ä Ð  ù ý j  Ã\nÔ ¶ ¹ L  Ò¶ Ë Ç ¶ Ô Ç º h  ð ë  ¾ 5 o Ð Y\nû üú   ` b  ù l  r ¾ o Ð\nÓ ÊÎ ² · Ë ÊÎ ² · ~  º Ï Ê Î ÊÎ\nÿ Å½ ü¼ 4 5 þ ü Ä Ð þ  Ä  þ ù Ã o Ð\nÔ  » Ì É   ¶ ¹ µ N \" R Î Ë ÒÁ º Eg ÊÎ Y\n` b  ù ý j  Ã û ü ú   þ ü Ä  Ã ü\n½  ½  þ  4 þ 4 Ð o Ð\n½ üý  e ÷ Æ   y p ¾ Ä 5 þ x ü Ð\nÔ Ï » º ´  µ Ê Î ÊÎ Ë º Î º  ¸ Ó Ì Ñ Ì Y\n R Ô Ç Ê Ô É  N h N h È º » ¹ Î Ñ Ì\nQ »  Ï Ê À g N » µ Ó  µ Ì ¶ Ë Î Î\n º Ï = Î  g É Ê¹  À g N » µ Ï Ê Ï ¹ Î Ë º µ Ì\n Ð ý 4 û Ã = 4 Ã ü ^ q  ó  Ã 5 ¾  ¼ ¾ o Ð Y\nþ ù ý   þ n ¾ Ð  4 ý  Ð  5 4 b Ð \nÄ Ð x Å ü x  ¼ Ð Ä Ð û ü ú  ü ÿ Å½  w\nÇ Ï 9 ¶ Ô È    » É   j » Ê É Ó ÌÈ\nÀ ÊÓ Ô º Ï Ê Q » Ð À µ Ð À µ \r ¹ Î ¿ º X Y\ne f É Ò h ¿ Ï  o ü ý  r 4 Ã ü\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *\nÉ Ò h ¿ Ï  o ü ý  r 4 Ã ü\nb  4 ý b ù ½   4  û þ ü `  ¼\ný ½  4 þ  ` û Å 4 Ã ü\n ÿ Ä û üý ` a\nÄ ÅÄ o  ý ÿ  _ Ä ù Ä þ  ¾ Ð \n ÿ Ä  ë  ù  4 Ä ù ý r      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n N » Ó º » ° É ¸ Ô º µ Ï\nl Åë 5 ½ 5 ú Ä þ ü ¾ ü¾\n ÿ Ä  Ã  Ä Ã ü\n Ä üþ  ` ÿ Ä  ` ½  ú Ð\n ÿ Ä û üý þ ü\nû  ù ý 4 ý ¾ o 5 e\n(\nì `  ¨ ¢ ¡ \n¼ ½ ¾ * Z\n* * * * * * * * * * * *\np À È ù x  4 _ ½   b  4 Ð  n ¾ pa Y\nÉ  Ð Ï L g ² Ô ¶ ± l º Ï Ê g º Ó Ì Ô · Î R Y Y\n´ m º µ Ï Ê û ý Ã ü  Å b ¾  ý ` b þ ü I\nm º µ Ï  ` 4  ú 4 Ã ü Ä ý  b Ð  n ¾ pa Y\nÈ º \n º Ë Ê x  Ð þ 4 ý ¾ È º \n ² ` b þ ü I\nÉ ; Ë º g EÏ Ê À ± Eµ þ 4  ú Ð n ¾ pa Y\n½  w  ÿ  w  É  Ð Ï Ñ Ò Ï Ê Ñ  ¶ \r Ï D I\n_ Ä `  ù Ä   þ ü Ä    ù Ä x  ú Ð  n ¾ pa Y\n´  µ Ë È º EÀ º Ë Ê µ Ì Ï  µ  ° · ° Ó Ê I\n Ä Ðù  þ   þ ü ù ` ÿ n ¾  ú Ð n ¾ pa Y\n¼ ½ ¾ * e\n* * * * * * * * * * *\n Ó º Í E É   » Î µ Ì ¶ µ  Ó º Í E É » Ï º » · º ¹ ² Y\n¿ º ¶ Ô  º Ô ² µ Ì Ë º µ Ó Ô º Ï Ê z È Ó ¹ º » · º ¹ ² Y Y\ný 4 û Ã ½  Ã I ý    ¾ I û ¼  y `  û Ä Ð\n` Åë n  _ Ä ` a ù ½ ú Ð ¾ ü¾ 4  ½ ¼  4 n  ý 5 Y\n ` Å4 4  ú à ` Ä  º  ²  ¶  \r Ô ¿ ¸ Ë µ Ì\nË È º EÀ º  Ò] ³ 4  Ã ` Ä  ú   4 n  ý 5 Y\nó Ä þ ü ë  ù  4 ¾   w þ 4 Ð ú  ¾  x  w Ä Ð\nl Åë û Å  ë  ó  b   Ð ú  ¾  ý þ û  4 n  ý 5 Y\nÿ ü  þ ü ¾ ü¾  a ¼ Å ` a x   ÿ  ao Å ` a ¾   Ä Ð\n´ ¶ É Î Î » ¶ ¹ Ô ¶ Ë h ± z À Ï Ê ° ¹ º » · º ¹ ² Y      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\nb  ¾  Ä   þ o  ü\n I _ cß    í  £  ^  ` Ý ^ J ^     í  £ Ý ^ J ^ [  ] ^ _  ] ^ q r \nÛ F ö F Ì F @\nÚ F C 8 Û = Ü 9 «\nÖ F E @ 5 6 Ø F\nÝ ^ _ I ` Þ ¥ ß à © b ^\n            \n º À Ó Ï » º ¶ Ô Q µ Q  » ´ ¸ ¹ º N »\nÏ º < È  º Ô ° \r  Î È h º <Ð ?\n± º <Ô ¿ g Ô ¶ µ ± z À » º ¶ Ô\n¶  ¿ Ò» ² Ê µ Ê µ · Ë Ï Ì À Ò ° N » \n` pë ¾ j p j ¼  o ÿ 4 x ¼ ½  ¼ Ä 5 ä : Ðr\n¿ Êµ º Ë É º µ Ë Ê ¶ · Ô º É  Î Ò ; ²  t ÌA\nA ¹ µ ´ ¸ ¹ º » Ï ¶ ¹ L µ ¶ ¹ À Ê Ê Î\nÿ ¾ * l P * ÿ ý 4  b ¾ ¼ Ð ÿ ý  :\nË Ë Ô º ¶ · » ¶ µ i º Ë Ê ¿ ² Ó µ  M º »\nË µ Ò B Ê Ï Ë  µ I  l Ä ù ý  ü½ ¾\nù ú ó  Ä þ ¾ ü ë þ ù ý   Ä ù ý Ã ü  ¾\nr ù ý ½ 5 ú Ä Ã ü I\n¿ O À Ê Ê Î K <I\n± » À Ï · º µ  ¿  N » È º \" Ò ¹ º N »\n  þ ù ý   þ    ÿ : \n º À Ó Ï X Ó ²  > É ´ ¸ ¹ º N »\n½ 4 Ð  û 5 ÿ þ ü 4\nÐ Ï Ñ Ò ¶ ± Ê º ´ ¶ Ñ  º <· Î\n¶ Ë Á º L Ô ¶ µ t È\n  þ :  ù b ó Ä  þ ü 4 4 n ¾\n ² ¶ Ô g ÊÎ » º ¶ Ô Ð À µ Ï » ´ È Î º\n ÊÎ  ¿  Ô ´ ¸ ¹ º N »  » º g ÊÎ\nÃ Åû  ½ ü ù ¾ ë ¾ o ¾ ^ x  ¼ ü¾\nX Ó ²  > É  º À Ó Ï ´ ¸ ¹ N » È º Y\n> È º g * Ë Ë Ô º Ï ¿ ² Ó µ ¹ N » Î ÊÎ u      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०६ म अंक १५ जुलाइ २०१६ \n(वष ९ मास १०३ अंक २०६)\n              ! \" # $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \nV © ¤  ^ ] © Þ ]   \\ J , , $ K '  & - $ L F  & ' ( $ Z #  E Ì Ú Ì d F ð M\nù ú û ü ý\nË Ì¶ Í Î ² É º ¶ ¹ > È ° ¸ À  Î µ\nc 8 d ( ³ ³ , * ´ á f É Ó º E¶ M Ï º » Î Ê Ê Ï º M ² µ ° ¿ Ô D Î Ê Ê Ï Ï µ º Ë µ Ì´ ¶ Ñ Ô Ô D É < º À Ï º M ² µ  ¶ Ó À Ê¹ * Ç Í Ë Ë Ì ¶ Í Î ²\n º ¶ l Ï X *  ¶ \n Ï º % & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3 É ~  º À Ï  g ¿ Ê ¸ i h º Ï Ò »  É ¹ * É ~  º À Ï  ä Ã ü l Ã  ¾ e\nÉ ¹ º È Ï É ~  º À Ï  4  Ã ù ú ¾  ` `  K I µ ¸ À ¶ Ó Î º É » º È I É ¸ À ²  Ï Ò Ë º » É º \" = ° Ë Ò U º ¿ ² c Ë µ  ¿ Ï Ò Ë º » Ï P Ed e\nþ ¾  * É ~  º À µ  Æ È  ¶ Ô Á º · v M » ²  É ~  º À Ï * Ä   þ * 4  ¼ Ã  n * · Î ¶ · \n *  Ê· µ h º Ï Ò »  É ~  º À Ï * ` pn Ä  * É ~  Ï E *\n` Ã  û *  R µ Ë Ë <\r Î  É ~  º À Ï *  Ä Åú  û ù ú x  ¼ * ¶ Ó µ ² Ô  >  Î \n» · µ º Ï º » ´  µ Ë v ¶ Î Ï ° ´ Ç Ï º ¶ ± Ô » · µ º c ½ þ 4 Ë v ¶ Î Ï Ô º Ï É < RP E  ; » À º ¶ È > Ó Î Ê Ê Ï g P Ï Ë  È\nÑ ¶ ¸ ¹ d ô ô ï  å è î í ï  7 ç î å ä ï f 8 â ó Ï Ê\n\nË ÊÎ ´ \t Ì · Ë Ê  \t Ï ]  Ë Ê\n\nf î â 8 I f î â 8 v I f í ã ì ú  f ã v ã \" w Ë x\t Ë Ê  h º É Ï Ì\nÑ ¶ Í  » · µ º Ï É <g » · µ º Ï º » ´  µ É <¶ l z  N » · È ° ´  µ  Ï Ì µ Ï A Î g ÊÎ \"  \t   h Ê Ô º I ` ü  l  þ 4 Ð o 5 e\n4 n Ä  þ    Ã ü   _ ÿ 4 ý r I ½ ü w 4 n Ä  Ã ç ù ¾ þ  ù o I °  ¶ ¹ Î Ç Ï º ± µ Ï ¹ Ê Ô Ò ¶ Ó À Ê¹ c  º ¶ l Ï d X  ¶ \n Ï º Ï Ê\n\nÀ Ê Î\n¿ º » ¹ Î ´ ¶ Ñ  A Ô D Ç Ï º ¶ ± Ô » · µ º É  Ï Ï w  ² » º  \t Î Ê Ê Ï ÷ É <} ¹ Ï ; º E Î  Ï ¶ µ Ï Î g Ë Ê » ¹ Ô ¶ ¸ ¹ I Ë º \n A Ï »\nÇ Í Ë Ç Ï º ± µ Ï ÷  Ç \t * Ó Ê  ° Ï º E Ó Ï ÷ ° Ï º E Ó Ï ´ µ Ò Ó º À Ï ° ° Ï º E Ó Ï X * Ç Ï º ± µ ÷  Ç \t * Ç Ï º ± µ Ï\n ù ó þ  4 f w *  ¶ \n Ï º Ï Ê\n\nÑ Ì  @ X  ¶ \n Ï º Ï Ê\n\n ² Ë ¶ Ô Î ß Ë ² h º Ï Ò » { º » º Ë º É Ï Y Z  Z [ ¶ Ô ¶ Í Ï Ê\n\nX Ç Ï º ¶ ± Ô\nþ r ¾ ½  _   ù o e\nc 8 d ( ³ ³ , * ´ á É Ó º E¶ M Ï º » É Ò » ¶ l Ô  ¶ Ó À Ê¹ Ë Ê Ç Ï º ¶ ± Ô É  \t º » · µ º ° ° Ï º E Ó Ï É Ó º E¶ M Ï º » » · µ º Ï º » °\nÉ <} ¹ Ï ; º EÏ Î g Ë Ê Ñ ¶ ¸ ¹  » · µ º Ï ´ µ Ò Ó º À °  Òµ | Ç Ï º ± µ  Ï Ó º ° Ï º E Ó Ï   È  g Ï ´ ¶ M Ï º » Ð Ï µ  º Ï\ný ü  Åô ô ï  å è î í ï  7 ç î å ä ï f 8 â f ç è  » É < Ï E Ï ]  @ É º  \t Ï Ê\n\nÇ ² ¶ Ô Á º h º Ï Ò » I Ë M R ¶ Î Ï º · v M » ² ° » ¶ S Ë ¶ Ç È º\n{ º » º ¶ \r ¿ º  µ Ï A Î g Ê Î  [ ½ Å¾  w e Y Y Æ\nþ ü\na\nä ã ã ö  ÷ ÷ ô ï  å è î í ï ã ä ï é ñ í f ê æ â ô ð ö â ã f 8 â ó ÷ ( ³ ³ , ÷ ³ - ÷ ê ä ï æ ð ï í ç é * ô ï 8 ä ä f ä ã ó æ Ã  º Î É N » Ï g º Ñ Ä *\nË Ì¶ Í Î ² ¿ º Î Ó 9; É  Ç º » ~   < \t » µ Ê \t  » Ë Ì¶ Í Î ² Ï Ç Í Ë   ¶  Í ¶ Ô Ï È º \n º ¶ Ó À Ê¹ * Ç Í Ë Ë Ì¶ Í Î ²  º ¶ l Ï X\n ¶ \n Ï º M N »  K  · Î ´ ¶ Ñ I ½ ü ä ã ã ö  ÷ ÷ ë ë ë f 7 ç î å ä ï f 8 â f ç è ÷  » X Ç Ï º ¶ ± Ô ¹   Ô ´ ¶ Ñ  °  Ã  º Î É N » Ï\n¼  o Ä ¿ º Î Ó 9;  ù ú û ü ý  w *  ¶ \n Ï º Ï Ç Ó \\ º Ï É <g Ë Ì¶ Í Î ²  º ³ º Ï ¿ º Î Ó 9; Ï A } ² g Ê \t » Ï ]  Ë Ê Ç È Ò \\  D » ¹ Î\n ù o e ù ú û üý w *  ¶ \n Ï º % & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3\n ~   n    ","size_mb":0.38,"has_text":true},"Videha 207.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 207.pdf","name":"Videha 207.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n% & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3\n4 5 6 7 89 4 : ; < = > ? @ ; A B C D E : ; A F G H I J K = L M A ; N > ? @ : ; < O\nP Q RS T U Q V W X Y\nA Z [ \\ ] ^ _ ` a b [ \\ _ c d\ne f g h\ni j k j l m n o p q l r s o Y V t u V v S w x Y y z { | n p\ni j i j } p ~   y  Y t  u V v S w x Y     z ~ o\ni j  j l   p ~  Y t  u V v S w x            Y     p\n  \nj  o  n p l  o } z Y t  u V v S w x            Y  T x v x\n Z ]  \n Z A Z ¡ ¢ £ ¤ ¥ ^ ¡ ¦ § ¨ © ª ` « § E [ ¬ B ¢ ¦ ¢ b\n­ f e f ® ¯ ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ * e º » ¼ ½ ¾\n Z  Z\n¿ ÀÁ Â Ã Ä Å Æ » Ç È » * ² É Ê Ë\n­ f Ì f ² Í Î Ï ¹ ¹ Ð ¸ Ñ ¹ ¸ Ò ³ * Æ Å ¿ Ó Ç Ô Â Æ Õ Ö Æ » Ç\nN Z × L Ø L Ù L ? @ Ú Û 8 © Ü 5 6 Ý Þ ß à á L â @ © ã ` ä ¦ × L Ø @ 5 6 Û L\nå æ ç æ ç è é ê ë ì í î é ê æ ï ð æ ñ ò æ ï ì ê æ ó ò æ ð æ ê ò ë ô ô õ é ô æ ð / % 0 1 2 3 ö ó ë ç è ë ê ë é ÷ ó ø ó ù ë ì é ë ì f ú ò ð\nð æ ñ ÷ ó ç ó ì ò ö ó ë ç è ë ê ë 3 õ ò ë æ û / ë ò é æ û ü æ æ í ô û ú ó ë ì ç ë ì ø ô û ú è æ ç æ ð ë ê é ô f ý þ ÿ @Ó Ä  ÅÇ »   ÀÄ Õ  ý Ô  Â û\nþ A ý Ô  Â û  Â D A û ´ µ \n Ñ  ¸ û K Â º Â ¿  Ä K »  ¾ ¿  Ô »   ¾ Â Ô Ä Ç  ¸ Ñ · \t  Ï ³ ° µ ¸ Ñ \r  Ñ  ¹  ¸  \n&           &  § H _ c   ` ^ J  H      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n.        !  \" # &  $ % ' \"  \" ! % (   ) * +  , - Z\n.    &  $ % ' \" *   * # % * +  , - /\n0  # #  1 2    !  \" # &  $ % ' \"\n C 1  3 3 % +\nç æ 4 ë é ï ñ é ø õ ê ó ñ / ë ò é è ó P ë 4 é ü ñ æ ó ò 5 ó ô ç ô\nç è ñ æ õ ø è\nE % +  / !  - %\n Z\n´ Ê Î \t·  ¸  Ê 67 Ñ ´ 8 9 Ñ 9 ³ : ; ¹ <  ¹  ¸  \n9 = ¸ Î Ñ > ?\n´ Ê Î \t· ¹ µ ³ ¸ B < Ñ  ¸  F \t ¸ Ñ ´ · 9 ¸  \t G Ñ H Ï ³ \t G Ñ H Ï ³ Ê Ñ ¸  Ñ ¹ I  ® ´  ¹ ·  ² ´ H  J  \t ¹ ´ Ê Î \t· L Ñ M ¸ ³ Ê\nN ;  \tO M  Q Ñ Q ® L  ² ´ H R  I ² ¶  g Ë  ´ Ê Î \t· Ñ 9 = ¸ Î Ñ < = 8  L Ñ M ¸ Ñ ; ³ ; ¹ µ ³ ¸ Ñ < S 9  T ³ Ñ G Ñ H Ï ¹ µ ³ ¸\n® < = ´ \n  Ñ Q ´ Ê Î \t· Ñ L Ñ M ¸ ² =Ñ < \t Î \t ® U Ò ¹ µ ³ ¸ Ñ < S Ñ 9 =  =V < \t Ñ ; ³ ; ® ³ ¹ µ ³ ¸ Ñ < S W M X  Y ° Î \t  ¸ \n¹ µ ³ ¸ Ñ < S ® W M X  Y ° Î \t´ ³ · ¸ ¹ Ñ ³ ¸ < Ñ Z ; ± Y ¸ L Ñ I 9 < L < \t Ñ L   ¸ L   ¹ µ ³ ¸ U W M X  Y °  ý Ó  » Õ [ Á Á \\\nÑ \t ¹  ¸ Î \t ² =Ñ Ñ \t ¹ ´ ³ Y Ë? Ñ L   ¸ L  < ³ \t ¹ µ ³ ¸ ® W M X  Y ° Î ]³ ] J N ;  \tO M  \t ® Ê ^ ? Ñ ² ´ H \nJ N ;  \tO M Ñ \t ¹  ´ ·  Z ; ± Y ¸ < \t\n@ L 5 = Ù _\nÑ ¹ µ ³ ¸ ® < = ´ \n  Ñ L   ¸ ¹ ·  ² ´ H ® Ñ ¸ ´ < ³ °  ° Ñ\n¹ µ ³ ¸ V ` <  ¸  ¹ W M X  Y ° Ñ ¹  ¸  \t\n= a b @ L ? Û c L\n ° Ñ \t\n\n® < = ´ \n  Ñ L   ¸ ¹ ·  H ´ ³ \nd  » e N ;  \tO M 9  · Ñ 9 · ? ; g  ¹ ® V ¸ W ¹  ¹ ·   L f N ;  \tO M  g ¸  ¸ ¹ ; µ ´  9 Ñ I L ® 9 Ï´ Ê V ¸ ³ Ï 9 ¸ ¹ 9 \t · ; \n \t ³ ¸ Ñ > 9 g g ; M ¸  ³ I H °  \t ´ Ê Î \t· e h i j < \t  ° ³ M ¸ ´ Ê ¯ \t± ¸ =Ñ  ° ³ 9 ¸ ´ · B ? Ñ ¸ ¹  ¹ N Ñ ¸ ´ ¯  Ñ \t  Ñ  Ñ ¹\n< ¸  Î =8 H  9 ¸  < \t Î ] M ¸ ´ Ê ¯ \t± ¸ =Ñ  ° ´ Ê  9 ¸ ´ · B ? Ñ ¸ ¹ Ñ   ¹ ¹ ·   Ò < \t L Ñ M ¸ k h * l h þ » d  ¿ m n @ ¿ A\n9 ¸  Ñ 9 ¸ ´ · B ? Ñ ¸ ¹ ¹ ·  ¸   Î ; 9 ¹ Ì h * j h ¿ » ¾ Ä o < I ´ É  ° 9 ¸ ´ · B ? Ñ ¸ ¹ < ³ \t g ¸ ¹  ® ³ \t ¸  Î ]³ ]Ñ p q r\ns < < \t ² ¹ ´ Ê ¶ Î t ¸ Ñ Ï ¹ U  g Î ° ¯ µ =u t ¸ Ñ Ï ¹ v  ý  ¾ v ½ A  Ç ý þ w @ Ã » À Ä ý  Ä ý ¾ Ö ÅÄ ¾  ý x q Õ ¼ yÄ ý þ w @ Ã » ÀÄ\nG Ñ ³ Ñ ¸  ¹ T ² L  Ò  \t L Ñ < ¸ 9  ´ · ³ \t 9   ¸ t Ñ Ñ 9 Ïz ¸ Ê < ¸ g  g \t H    » { Ä Ä ¿ ÅÈ » þ Õ [ ¾ Õ d \n9 Ïz ¸ Ê ² = g Ë  ´ Ê Î \t· Ñ G Ñ H Ï ² ´ g  ¸ ´ Ê ¯ \t± ¸ =Ñ  ¹ < \t| ¹ Ñ ¸  ´ } R Ê ° ¹ \t ¶ u < ´ ~  Ñ ® Ñ <  ¸ µ  V ¹ °  ¹ ¹ ·  \n· < ¹ 9  · Ñ N ? ¸ 9 ¹ ·   \t f ´ Ê ¯ \t± ¸ =Ñ 9 g  ³ Ê ¹ ° U : ¹ Ê ¹ ° e h i l < \t N Ñ ¸ ´ ¯  T ² L < ÏÎ ¸ f ¹ µ ³ ¸ Ñ      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n   Í V  ¸  ¹ ´ ³ g Ë¹ Ñ ¹   < ³ \t ¹ µ ³ ¸ Ñ    Í V  ¸ Ñ ´ · 9 ¸  9  9 < L   ¹ * ý   ¸ g Q 9 Ñ I L  9 g g ; M ¸ 9 \n®  ·  \t U ²  ³ *    Ç Ö  » ­ i G Î 9   ¹ e h i k V W ¹ ø ø ó  é ì ò ñ ó  4 ë ò é è ó f 5 æ ÷  Ç  { » ÿ A q\n§ H _ c  [  ¡ ^ ¢\n§ H _ c  [ ¡ ^ ¢ ^  E  [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡  [  ¡ ^ ¢\nA Z § H _ c  [ ¡ ^ ¢ ^  E  [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡   c  £ ] ¦  D ` ^  : ; A ; © A A\ne h i h  ° g ; ´ Ê ¶ Î z ¸ o 9 <  ? ; g Î ¸ ³  \t p\ne h i i  ° ¹ < ¸ ³ ¶ Î ¹ \t Y Ï o 9 <  ? ; g Î ¸ ³  \t p\n: Z § H _ c  [ ¡ ^ ¢ ^  E  [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡  ] ¦  D ` ^  : ; A A © A :\ne h i i < ]  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  °  g Î ° ¯ N 9 ¸ Î <  8  o\n L = @ 5  Ù \n A R Ä D » 9 =  · p\ne h i i  ¸  9 ¸ ´ · B ?  Ï¹  Ñ ¸ ¹ * ¾ @f Ä f Æ »  »  » D È » o ½ Ä Ç  » Ç A Ö Á ÅÇ Ó Â  R Ñ É ¸ 9 =  · p\ne h i i ? ÏÊ ¸  Ï¹  Ñ ¸ ¹ * ® ³ ¶ Î Ñ Ï < ¸ ¹ z ¸ o\n@ Ø 9\nR  » º Ä p\ne h i e ² ³ Ï Ê ¸ Î  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ¹ ¸ <  ; µ ³ t ¸ Ñ Ï ¹ * o\n]  ^ ¢ _  ` ¡ ^ ¥\n A R  ¸ =  ¸ * < ¸ ´ ³ Ñ  = h ;  ¸  ? ¸ ? R   ¶ ? ¸ 9\n ¸ =  ¸ 9  < I ´ É  ° ² ³ Ï Ê ¸ Î p\n§ H _ c   ^ I ^ [  ¡ ^ ¢ : ; A : © A  G H ` §  ] ` [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡  ] ¦  D ` ^  `  ] ¡ c ª § [  O\n       ¡ ¢ £ ¤ £ ¥ ¦ § ¡ £    ¨ © ª « £   ¢ ¬ ­  ® ¯ ° ± § ² « £ § ³ ´  ³\n( µ ¶ (  ° ¹ ¸  ³ ¶ Î ³  ¸  Î ¸ 9 o 9 <  ? ; g Î ¸ ³  \t p\n³       · £ ¸ £ ¡ ¹ ¢ £ ¤  º »  ¼ » ½ ¾  ¿ «  À ° « ¡ £    ¨ © ª « £   ¢ ¬ ° ± § ² « £ § « Á ° ¢  Â  ¡ Ã Ä\ne h i e  ¸  9 ¸ ´ · B ?  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  °  g Î ° ¯ N 9 ¸ Î <  8  Ñ \t\n\nÅ\nÛ Ü 8  Ù\nÆ  ¸  N \t ¹ Ñ ´ Ê · ´ ³ Ñ É ¸ 9 =  ·\ne h i e < ]  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ¹ ¸  Î \tÊ <  8  Ñ \t\n\nv\nB  Ç  ^\nv o Ñ ´ Ê  ¸ 9 =  · p ¾ @¾ q\n( µ ¶ ( ? ÏÊ ¸  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° <  ° È ? ; ´  9 Ï³ °  µ  V ¹ ° Ñ Å\nB É Ê [\nÆ o Ä ý þ  ¸ 9 = · p\n( µ ¶ Ë ² ³ ÏÊ ¸ Î  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ³ ¹ \t ¯ Ñ Ï < ¸ ¹ ´ Ê Ñ  v   » ý Á v o < ¹ ¸ t °   ¶ ? ¸ 9  ° ´ Ê Ì Y Ï 9 Í ¸ ¹ ¸ < Í ¸  8 \t Ñ ¹ p\n§ H _ c   ^ I ^ [  ¡ ^ ¢ : ; A  © A N G H ` §  ] ` [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡  ] ¦  D ` ^  `  ] ¡ c ª § [  O\ne h i ­  ¸  9 ¸ ´ · B ?  Ï¹  Ñ ¸ ¹ Î  ° <  ° È ? ; ´  9 Ï ³ °  µ  V ¹ ° * Å\n7 86 _  _\nÆ o  ¸  ´ ³  ¶ V 9 = · p ¾ @¾ q\ne h i ­ < ]  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  °  \t µ ³ t ¸ Ñ Ï ¹ Ñ \t\n\nv\n× 8 Ï _ @ > á = L Ù Ð Ñ _ Ù Ü 7 86\n A v o ³ ¸ M Ñ 9 = · p ¾ @¾ q\ne h i ­ ? ÏÊ ¸  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  °  < \t ¯ <  8  Ñ \t\n\nÅ\n§ ¢ Ò E ¦ ` a\nÆ o Ñ ´ Ê  ¸ 9 =  · p ¾ @¾ q\ne h i Ì ² ³ Ï Ê ¸ Î  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ´ Ê ³ °   B   Ñ \t\n\nÅ\n= Ó 9 Ù 7 L M\nÆ o ´ · ¶ Î °   ¶ ? ¸ 9  °  Î ? N Ñ ¸ ¯ p Ä Æ \\ý D ¾ A\n  Åþ » ÿ ¾ @¾ q\n§ H _ c   ^ I ^ [  ¡ ^ ¢ : ; A N © : ; A Ô G [ ¡ ^ ¢ ^  E  [ ^ §   b B ` ^ _ c ¡  [  ¡ ^ ¢ O\ne h i Ì < ]  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ³ ¶ Î ´ Ê  ¸ 9 ¹ ¸ ? o\nM Õ L Ü _ á 8 Ï L Ü\n A *  Z Ï Ñ É ¸ 9 =  · p\ne h i Ì  ¸   Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  °  g Î ° ¯ N 9 ¸ Î <  8  o\nÙ Ö a L Ü Ö ×\n*  ¸    ¶ ? ¸ 9 p\ne h i Ì ? ÏÊ ¸  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ® ¯ ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ o\nB ¢ § Ê   ^   Ø \n* g   9 =  · p      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \ne h i j ² ³ Ï Ê ¸ Î  Ï¹  Ñ ¸ ¹ *  ° ¯  g Ï Ñ Ï < ¸ ¹ \r 9 · o\ná L Õ Ø Ó\n*  ÏÑ ¸ ¹ ¸ < ¹ ¸ < ¸ ¯ \tM Ñ Ñ Ù Ñ Y °   ¶ ? ¸ 9 Ñ < I ´ É  °\n  Åþ » ÿ p\nÙ L Ï @ Ú  _ Û Ú M ?  _ Û Ú ¢ «  b Ú ¡ Û É E `  ^ Ú § d  ]  § Ê Ü `  ^ Ý cÜ ¡ c § H _ c  [  ¡ ^ ¢ : ; A :\n> 5 Ý Ù Þ © ¡ ¦ ß b B §  ¢ b\nR\n9 Ï ° ´ ¯ ~  ° Ä Å Æ » Ç A R  à * ¶ - ý   ¸  °  á < â È »\n ° ¯ ; g ¸ Ñ ¸ ¶  Æ Ó Á Â R  à * ¶ + ý  Á » *  ° ¹ ¸ < ² Ê  ¸ ¹ < ·  ; R\n ^ D b © > 5 Ý Ù Þ\n9 Ï ° ´ N  ÀÄ » Ä Å Æ » Ç A R  à * ¶ ã R ý  Á » *  ° Ê Ih ³ ¸ É 9 ¸ ·\n ° Î Ï g ¸ Ë ³ =Î t ¸ Ñ Ï ¹ R  à * ( Ë R ý  Á » *  Ê f  Ç Á { » Ä Å Ç\n¢ «  b\n9 Ï ° 9 Ï \tÍ ¸ Ñ Ï < ¸ ¹ ° R  à * ¶ ã R ý  Á » *  ° · ¹ \t ¹ ¸ < ? ¸ Î Ê\n ° ² < °  ¹ =  ³ R  à * ¶ ä R ý  Á » * ³ ¸ g \t| ¹ Ñ ¸ < \n5 å Ü `  ^\n °  ³ Ñ  ¸  <  8  R  Æ @Ç * ­ j R ý  Á » *  Ê f 9 Ï ¶ Î ¹ <  8  R ¼ » Æ x ½  »\n ° ¹ < \t ¯ Ñ Ï < ¸ ¹ g ¸ ¹  ° R  à * ( Ë R ý  Á » *  ° < ;  ° <  8 ¾\nM ?  _ Û G 9 L Ü = Ó 5 Ù Þ = O\n °  ¹ < ¸ ³ ¶ Î { » Ä Å Ç R  à * Ë µ R ý  Á » *  ° ³ É Ï ³ ° t ¸ Ñ Ï ¹\nM ?  _ Û G æ Ó Ø @ O\n °  Ï ³ ¹ ¸   R  à * , + R ý  Á » *  Ê f ý Ö ~ M ] Ç »  Á\nM ?  _ Û G  [ ¢ Ê ç ` a O\n °  · ¸ Î Ï ¹ ¹ ¸ < R  à * + + R ý  Á » *  Ê f ¿ Ç ½ Å ¼ Ç » Æ\n§ d  ]  © H D E ¦ `  ^\n °  g Î ° ¯ < ´ ~  Ñ R j h ¼ » Æ * Ö  è Ç » ¼ À½\n¡ Û É E © ¡ « § é ` ^ `  ^\n ° ? Î Ï ³ =Î ³  = ´ 8 Á R  à * , + R ý  Á » * ² ¯ : ê  = ´ 8 Á\n` ^ ë © @ Ø L\n ° z < \t ° < Ï ´ Í ? ¸ R ´   ¸  Ê f Æ yÀ ¼ » ¾ » ¾ Æ Åý ì  » R j j R ¼ » Æ * x ½  »\nã ` [ ^ ¢  ©   ¡ § ¢  J [ \\D ` « § E\n °  x Æ A ÿ » ¿ R  Æ @Ç * j h R ´   ¸  Ê f  ° : Y ° Î ¸ 9 R ¼ » Æ þ @Ç Æ »\n§ H _ c  ¡ § í   ] Ü ` ^ î  E ^ [  ¡ ^ ¢\n* e h i e  ° ³ Ê \t¶ Î Ï Ñ Ï < ¸ ¹ z ¸\nÙ L Ï @ Ú  _ Û Ú M ?  _ Û Ú ¢ «  b Ú ¡ Û É E `  ^ Ú § d  ]  § Ê Ü `  ^ Ý cÜ ¡ c § H _ c  [  ¡ ^ ¢ : ; A \n¡ ¦ ß b B §  ¢ b ©      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \nG ï O [ ¦ ð   d ^ ` ¦ ¡ ^   [ ¦ ] ¦ Ü  ð   ^ ¡ ^ H E ^  b ^ 7 6 Ú ñ = 8 Ü © A ò Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À½ R  »  » *\n < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nG õ O = Ó Z [ ¡ [ ^ _   ¡ [ ¦ ] ¦ Ü ¡ £ Z ö ß L Ð Ø = Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À ½ R  »  » *  < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A\no ý n Ó » Ç p\nG ÷ O [ ¦ ð  B ] ø ^ J ` ¦ ¡ ^  \n9 Ï Ï\n °  ° < ³ ;  Ñ Ï < ¸ ¹ 9 ¸ T R  ¶ < ý Á ý D * i ù * e * i ú ú ù R  Á » * ¼ » Æ *\n ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *  Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n ^ D b û > 5 Ý Ù Þ ©\no ¶ p\nð  ü ý _ H c ] ^ [ H ^ ¢ þ  J  ^ ¡ ¤ ^ ¢  ] ^ [ H ^ ¢\n9 Ï Ï\n *  Ê f  á < °  » ¿ þ »  R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M *\nÿ Ç Ó » R  »  » *  Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nG õ O Ï L L  5 M    ¡ [ ¦ ] ¦ Ü ¡ £ Z ¡ ¦ D E ^ @ Ð Ø = Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À½ R  »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ R ý ½ ¾ » *\nÆ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÙ L Ï @ Ú  _ Û Ú M ?  _ Û Ú ¢ «  b Ú ¡ Û É E `  ^ Ú § d  ]  § Ê Ü `  ^ Ý cÜ ¡ c § H _ c  [  ¡ ^ ¢ G ¡ ^ \\ C § ¢ Ø Ç ^ [ [ ¡  b £ C _ ^ ¢\n[  ¡ ^ ¢ O\nd ^ D Ü  Þ M ?  _ Û M 9 Û L Ù á bÜ L a\nð   ^ ¡ H « Ý § [ L ? [ ¦ ] ¦ Ü ð  B § ¢   § [ L ?9 Ú\n Æ @Ç * j k R ¼ » Æ * : Ï  Ê W ¹  » R  ;  M * n » n y n Ç Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A\no ý n Ó » Ç p\n= L ?  5 Ù Ø Ç ^ [ [  ¡ ^ Ù a § ¡ § í  ^  £ ` [ \\ D ` « § E [ \\  Ý ø a\nð   ^ ¡  Ø ¢ [ ^ ?\n @ f  Ê f Í Ï¯ °  ¸  9 ¸ T R  Æ @Ç * k j R  Á » R ¼ » Æ *  Ä ý D  » R  ;  M * Ç Á  ¿ » Ç » R   ÅÆ ÀÔ ¾ *\nK Å ¾  Ç » ¿ o Æ ô Ån  A p\nÙ L Ï @ Ú  _ Û Ú M ?  _ Û Ú ¢ «  b Ú ¡ Û É E `  ^ Ú § d  ]  § Ê Ü `  ^ Ý cÜ ¡ c § H _ c  [  ¡ ^ ¢ G [ ¡  b £ C _ ^ ¢ [  ¡ ^ ¢ O a\n¢ «  b ©\nG ï O ð   î  ¢ ^  ^ b ø ¡   Ø\n9 Ï Ï\n *  Ê f ³ ¶ Î ° <  8 ¾ R  Æ @Ç * j ù R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\no ( p\n[ ¦ ð  [ \\ C  E ^ ` ¦ ¡ ^   [ ¦ ] ¦ Ü  ð   ^ ¡ _ c H ] ^ [ H ^ ¢ Ú ñ = 8 Ü © A F Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À½ R  »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n5 å Ü `  ^ ©\nG ï O ¤ b ª ` ^ d ¡   Ø\n9 Ï Ï\n *  ° Ñ Ï ¯ \t| ¹ <  8 ¾ R  Æ @Ç * ­ j R  Á » * ¼ » Æ * ¿   Á Ó » R  ;  M Î n è Ç Ó » R  »  » *\n¿ Ç »  ¼  R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð  Ê  _ ¢ ` ¦ ¡ ^  ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  ° g ;  ¸ <  8 ¾ R  Á » * ¼ » Æ * ì D ¼  ÅÇ R  ;  M * n @ ¾ Ó A R  »  » *\n Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p 9 =N ´  R H ¸ \n  ³ ¸ Á Ä  Àý Á < Ê ± Ë R Ä ¾ » [ þ À ý w ~ \nÆ Ó » ý þ h ¸  ? *  º  » q      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n î  = b5 Ù Þ L U c 9 L Ü = Ó 5 Ù Þ =\no ¶ p\nð  ¡  ^ _ cH [ ^  [ ¦ ] ¦ Ü  ^ ¡ _ cH [ ^  Ú ñ = 8 Ü © Ô ò Ú\n¼ » Æ * n @ ¾ Ó » R Ê ¸ 8 Ë *  Àf h ú R  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\no ( p\nð  ¤ ^ C c   ª [ ^ _  ^ þ E\n9 Ï Ï\n  Ê f ¹ ¸ <  Ê ^  ¹ ¸   R  Æ @Ç k\n; Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *\n < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\næ Ó Ø @ c â 8 @ Ö Û L c I £  ã ` Þ L\no ¶ p\nð  B ¢ ¦ ] [ _ ^ b\n9 Ï Ï\n  Ê f R  Á » * ¼ » Æ * Á Å¾ ý ¿  » Ó A R  ;  M * < ³ ; · ¹  * ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾\no ý n Ó » Ç p\no ( p\nð  `   Ü Ü L =\n9 Ï Ï\n  Ê f Í * ¹ ¹ ¸ < R  Æ @Ç * j h R ¼ » Æ *  ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *  Ç ý Ó  » R D »  » *\n¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n [ ¢ Ê ç ` a H ^ _ ` ©\nG ï O 6 L M b7 8 6 Ü L =\n9 Ï Ï\n  Ê f   Å Ç » Æ R ¼ » Æ ó  ;  M * ý  ³ < Ë ° R Ê ¸ 8 Ë ³ f h l R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\n§ d  ]  © H D E ¦ `  ^ ©\nG ï O ð  Ç ç ` Û ¡ §   @\n¿ Å  Å\n Î ¹  ¸ ¹ ° < ´ ~  Ä R  Æ @Ç * l h R ¼ » Æ *  ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð   ^ ¡ § H  ^ [  î  @ L Ü\n9 Ï Ï\n  Ê f t ; F ¸ Ò V W ¹ Ä » Ç R  Æ @Ç * Ì h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À½ R  »  » *\n < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n¡ Û É E `  ^ © ¡ « É E @ L Ü @ Ø L ©\no ¶ p\nd ÞÜ Ù á ? 5  E [ ¦ ] ¦ Ü\n*  ° < ;  R  = ´ 8 Á R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M Î n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\no ( p\nð  ª  ¦ ] \\ §  Û [ ¦ ] ¦ Ü D H Z\nR  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M *  Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n@ L ë © @ Ø L ©\no ¶ p\nð  ¤ C _ cH [ ^ ?\n9 Ï Ï\n ¯ ³ ° µ ¹ 9 ¸ T R  Æ @Ç * ­ k R ¼ » Æ * ý  ³ < Ë ° *  Ï¹ Ê ¸ Ë 9 R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\no ( p\nð  b £ C c    ^ ` ¦  [ ¦ ] ¦ Ü D H Z Ç ¦1  Û  ^ ` ¦  þ ¡ c  © N Ô Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nã ` [ ^ ¢  ©   ¡ § ¢  J [ \\ D ` « § E ©\nG ï O ð   ^ ¡ B H E ^ \n¹ ¸   9 Ï Ï\n  Ê f ¿ Å n ô Ç »  Á R  Æ @Ç * k k R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *\n < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð   ç d ¢ b ^ _ H\n9 Ï Ï\n  Ê f Ä ý   \t| ¹ ? ¸ Î Ê R  Æ @Ç * ­ j R ¼ » Æ ó  ;  M Î n  ¼ » Æ » R  »  » *  Ç ý Ó  » R D »  » *\n¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç\nO\nB   ^ c = 9 Ü L  ©      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \no ¶ p\n= Ó Z  _ × Ñ\n9 Ï Ï\n < ; f ý n  M < ¹ R < R  Æ @Ç * k j R  Á » * ¼ » Æ * n ¿ Ó » R  ;  M * n D Ó » Ç » R  »  » *\n² ¶ V Ç » { »  A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A R ý   * ù Ì l Ì h i\n Ó 5  Ü L ©\nð  Ç  Ê ¢ ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f 9 °  ¸ ¹ ¸ < <  8 ¾ R  Æ @Ç * k h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nð   ^ ¡ _ c H  ^ ` ¦  [ ¦ ] ¦ Ü D H Z ¤ ^ C c    ^ ` ¦  Ú ñ = 8 Ü © Ô ; Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » * Á Æ Å W ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\ná Ü L Û _ G ª  ^ E  O  J 5 Ù 9 L Ü Ð Õ  Ü _ c Õ J  Ü _ 6 L 7 @ ©\nG ï O\n ° 9 ÏÑ Î \tÊ 9 ¸ : >\n9 Ï Ï\n  ° R\n Á » * ¼ » Æ  º Ó Ç A R  ;  M * n @ ¾ Ó A R  »  » * ý  ³ < Ë ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\ná Ü L Û _ G ª  ^ E  O  J 5 Ù 9 L Ü ©\no  ¼ Ó  ¿ m Æ » F * K » ¼ Å  Á Ä ¼ » d ¾ ½ »  Á p\no ¶ p\n[ ¦ ` _ cH [ ^  a\n9 Ï Ï\n  Ê f  ¸  ] ³ ¸ É 9 ¸ : > R  Æ @Ç * l j R  Á » * ¼ » Æ  º Ó Ç A R  ;  M * n @ ¾ Ó A R  »  » *\ný  ³ < Ë ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\no ( p\n c ? _ ^ [\n9 Ï Ï\n  Ê f 9 ³ Ñ <  8 ¾  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f\ný w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nc Ü Ù _ ©\no ¶ p\n= Ó Z  b Ø 9 M Ù\n9 Ï Ï\n ² Í Î Ï  ¹ 9 ° Î < ¹ R < R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\no ( p\n= Ó Z Ü 9 = L Ù M L 9 ×\n¿ Å  Ï\n f f f f R  Æ @Ç * j ù R ¼ » Æ *  Ç ý Ó  » R  »  » * K Å ¾  Ç » ¿ R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÙ L Ø 6 L 7 @ ©\no ¶ p\nð  ¤ C E ¢ ^  ^ b ø ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f Í Ï¯ °  ¸  <  8 ¾ R  Æ @Ç * Ì h R ¼ » Æ ó  ;  M * Ä Ä Ç Ô Â  R  »  » *\n Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð  _ cH ¢ ^  ^ b ø b ^ _ H\n9 Ï Ï\n  ° Ä Å w ÅÆ ¾ » ¾  » ÿ þ R  Á » * ¼ » Æ * n  Ç È Å¾ » R  ;  M *  Æ Ó A R D »  » *\nF Â F D Ô A Ó » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nC  E  ^ î  c Ø Ó @  _ Û ©\no ¶ p\nð  ¡ E   ¦ _ ¢  _ c H \n  °  ° ¹ ¸ < :  <  8 ¾ R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\no ( p\n[ ¦ ð  [ ¦ § H Û L @ b = L Ü _\n9 Ï Ï\n °  ° g =g ¸ ¹ ¸ < <  8 ¾ R  Æ @Ç * i ù R  Á » * ¼ » Æ * Æ x ô A R  ;  M * n ý ¾ ? ¸ W ¹ R  »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \nÕ b Ü 7 @ 6 L 7 @ ©\no ¶ p\nð  [  E ^  ^ ¡  ^ ¡\n9 Ï Ï\n  Ê f ½ À ¼ ¾ Ç » Æ R  Æ @Ç * k e R  Á » * ¼ » Æ *  ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð    ¡  Ü L =\n9 Ï Ï\n  Ê f  ÀÖ y Æ Â Ö A R  Æ @Ç * l h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n@ L UÜ Ù 8 Ï ©\no ¶ p\nð  Ê  _ Ü Ü L =\n9 Ï Ï\n *  Ê f ½ A Á  Ç » Æ R  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ *  ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\no ( p\n= Ó Z M bÝ L Ù\nR  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À ½ R  »  » *  < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÇ c ¤ Û 6 L 7 @ ©\nG ï O ð   ^ ¤ ` ¦ ¡ ^  ¡  E £\n9 Ï Ï\n  Ê f  á < ° Æ Ó Á Â R  Æ @Ç * Ì j R ¼ » Æ * ý  ³ < Ë ° Ê ¸ 8 Ë ³ =f h Ì R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾\no ý n Ó » Ç p\nG õ O ð  \t ¦ ¢  ^ ¡\nR  Æ @Ç * Ì ­ R ¼ » Æ ó  ;  M * n  ¼ » Æ » R  »  » *  Ç ý Ó  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÝ  Ö Û  6 Ö Þ L ©\no ¶ p\nð  ¤  Ç ä b ^ _ H\n9 Ï Ï\n  Ê f ^  ¸  ¸  ? ¸ Î Ê R  Æ @Ç * ù h R  Á » * ¼ » Æ  º Ó Ç A R  ;  M * n @ ¾ Ó A R  »  » *\ný  ³ < Ë ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\no ( p\nð  d   ¦ ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f  Í ³ <  8 ¾ R  Á » * ¼ » Æ *  G   » F » º * Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M Î Æ ÅÀ¼ Ç » Ó » R  »  » *\ný  ³ < Ë ° R ý  ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\n5 Õ D [ @ Ü © G 5 Õ D [ ^ @ 9 Ö× Ø L O ©\nG ï O ð  ä ¦ E   b ^ _ H þ  J  ^ ¤ ` ¦ ¡ ^  Ú\n9 Ï Ï\n  ° ¹ ¸ < Í \t ¸ Ê ³ ? ¸ Î Ê R ¼ » Æ * F Â F Ç ý Ô Ó » R  ;  M * Æ  Â Ó Ç\n * ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ R ý   * ù Ì l Ì j e\nG õ O × Ö  Ù L  = b5 Õ b ^ þ  J    ¡ ¦ § Ø Þ L\n*\nG õ O\n9 Ï Ï\n  Ê f  Ù g ¸ Ò < Ï´ Í  » R\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * ÿ Ç Ó » R  »  » *  Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\n§ ¡ § í  ^ § Ê Ü `  ^ ©\nG ï O [ ¦ ð  § ¡ 5  Ø 8 \n @ b = L Ü _\n9 Ï Ï\n °  ° ¹ ¸ < Î \tÊ N 9 ¸ Î <  8 ¾ } z ¸ ^ Î ¸ ¹ ~  Á » * ¼ » Æ * Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M * Î\nÆ ÅÀ ¼ Ç » Ó » R  »  » * ý  ³ < Ë ° R ý  ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\nG õ O ð  ¡ E  H  ø ^ _ c H  ]   ð  ã _ 5 Ø á c L Ú ñ = 8 Ü ©  Ô Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nÕ  Ü _ c Õ J  Ü _ 6 L 7 @ ©      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \nG õ O ð  ã ` \n Ó Ü _ 7 L M\n9 Ï Ï\n  Ê f ³ \t  I <  8 ¾ R  Á » * ¼ » Æ * Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M * Î Æ ÅÀ¼ Ç » Ó » R  »  » *\ný  ³ < Ë ° R ý  ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\nÛ × Ø L ©\nð  þ ] c   å J a Ü _\n9 Ï Ï\n  Ê f Æ Ó » þ A Ç ÿ » ¿ R  Æ @Ç * j j R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nð  _ cH ¢ ^ í b ^ _ H\n9 Ï Ï\n  Ê f 9 Ê Ë  °  ? ¸ Î Ê R  Æ @Ç * j h R ¼ » Æ * z ¸ z  * ° R  ;  M *  A  Ç » Ó A R  »  » *\n¾ ÿ ý   » m R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nM L Ü ?  _ © G d bÙ L © = bÙ L O\no ¶ p  °  = µ ° t ¸ Ñ Ï ¹ R ¼ » Æ * ý   Ç » Ó A q\nc L 5 Ø © G c 5 Ø × L 9 O\no ¶ p\nð  ` ¦  _ ¢ ` ¦ ¡ ^  ` ø J\n9 Ï Ï\n  ° Ò ¶ u Ñ Ï < ¸ ¹ Ñ Y Ë   ¸ * ¼ » Æ * Ç @ n » D A R  ;  M * Ö è Ç » Æ Ó Ç \\ ¾ R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A R ý   * ù Ì l Ì h Ì\no ( p\nð   ^ ¡ Ø c ^ H ¢ Ü L ñ Û\n9 Ï Ï\n  Ê f Ä \\ ¾ y Ç »  Á R  Æ @Ç * k h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *\n < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n× J M Ü _ G × J M Ü _ 6 L 7 @ O\nð   ^ ¡ Ê   ª [ ^ _ ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  ° z ; M ³ <  8 ¾ R  Æ @Ç * ­ h R n è ¿ Ç A û n è ¿ ¾ A û n » ¿ ÅÇ A n ½ n \\ x ý D q\n Á » * ¼ » Æ * Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M * Æ ÅÀ¼ Ç » Ó » R  »  » * ý  ³ < Ë ° R ý  ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\nð  § H Ý Þ 5 Û c L\n9 Ï Ï\n  Ê f Ä  º A Ç È » R  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ä x Å n A R  »  » *  < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » *\nÆ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nØ Ó @  L  L  L Þ @\nð   § H   Þ L 7 6\n9 Ï Ï\n 9 °  ¸ ¹ ¸ < ? ¸ Î Ê R  Á » * ¼ » Æ * Á Å¾ ý ¿  » Ó A R  ;  M * < ³ ; · ¹  * ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » *\n¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\nð  § ] å @ b Ù M 7 L Þ\n9 Ï Ï\n  Ê f Æ @D Ç ¿ ÿ »  R  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n= 5  Ü L 6 L 7 @ G Ñ Ó @ Ï L c L 5 Ø Z Z Z O\nð   ^ ¡ ] § E ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f ²  ÏË ³ <  8 ¾ R  Á » * ¼ » Æ * Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M * Æ ÅÀ ¼ Ç » Ó » R  »  » * ý  ³ < Ë ° R ý  ½ ¾ » *\n¿ Å  è ¾ o ý n Ó » Ç p\n= Ú 7 ?  6 L 7 @ ©\nG ï O ð  ` § ]  c  _ ^ [ [ ¦ ] ¦ Ü D H Z [ ¦ \r  _ ^ [ Ú\n Æ @Ç * l h R ¼ » Æ *  ´ á < ý   » m R  ;  M * x ½  » R  »  » *\n Ç ý Ó  » R D »  » * ¾ è Ä Ó A R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nG õ O ð  Ø Ø  [ _ ^ b\n9 Ï Ï\n  Ê f n À{ » ¿ ÿ »  R  Æ @Ç * k h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nÛ L Ù á bÜ L M 9 Ý L 6 M ?  _ Û\nG ï O ð   ^ ¡ § H Ø L M Þ L 7 6\n9 Ï Ï\n  Ê f ÿ Å ì Ç   » ÿ þ R  Æ @Ç * Ì ù R ¼ » Æ * ý ¿ Æ Ç » R  ;  M * ¿ » Àý ¼ R  »  » *\nF Â F D Ô A Ó » R D »  » * K Å ¾  Ç » ¿ R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÛ Ü M L c Û L M L ©\nð  ¤ £ C c   Ü L =\n9 Ï Ï\n  Ê f ý n ~ M ] Ç » Æ R  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nð   ^ ¤ c   Ü L =\n9 Ï Ï\n Ñ ¸  \t| ¹ ¹ ¸ < R  Æ @Ç * j ù R ¼ » Æ * Æ È è Ç » R  ¸  M * x ½  » R  »  » *  Ç ý Ó  » R ý ½ ¾ » *\nÆ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÜ = c L 5 Ø c @ â c L 5 Ø c @ Ü Û L Ø 6 L 7 @ ©\nð  [ ¢   ^ ¡\n9 Ï Ï\n  Ê f ¾ ý ¾ Á Ç » Æ R  Æ @Ç * j h R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nð  ¤ ¢ ` ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f  ý Ö  <  8 ¾ R  Æ @Ç * k h R Ç Æ È » ý ¾ û Ä { È » ý ¾ û Ä Ç Á » ¾ þ » ÿ Ä R i ú l j e f ¿ m\nÇ Æ È » ý ¾ n ½ n \\ x ý D q  Á » * ¼ » Æ *  G   » F » º û Ç ¿ ÅÕ Ç R  ;  M * Æ ÅÀ ¼ Ç » Ó » R  »  » * ý  ³ < Ë ° R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾\no ý n Ó » Ç p\n b =  b 5 = Þ L U c  ¦ ¡ Ç ^ ¤ ^\nð  ]  ¡ c   ¡   Ø\n9 Ï Ï\n  Ê f ý n · ¸ ¹ ° <  8 ¾  Æ @Ç * Ì i R i ú ù h e f ¿ m ¼ Å Æ ¼ Åý  Æ  » m n ½ n \\ x ý D q\nð  ¤ ¦ C ^ b [ ^  a\n9 Ï Ï\n  Ê f  °  ° µ ¶ u 9 ¸ : > R  Æ @Ç * l j R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n ?@ L c æ Ó Ø 6 L 7 @\nð  Ç _    ^ ¡\nR  Æ @Ç * j j R  Á » * ¼ » Æ  º Ó Ç A R  ;  M * n @ ¾ Ó A R  »  » * ý  ³ < Ë ° R D »  » * Æ Ç è  » R ý ½ ¾ » * ¿ Å  è ¾\no ý n Ó » Ç p\nð  b £ C c   Ü L =\n9 Ï Ï\n  Ê f ý n ~ M ] Ç » Æ R  Æ @Ç * j j R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ\no Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n ?e L\no Ó Â ¾ A Æ @ n ½ » d ¾ ½ »  Á f f f p\nð  ¤  ¢ ^ í Ê ç    þ  J §  Þ L Ù _ 7 L M\n9 Ï Ï\n  Ê f Æ Ó » þ A Ç ÿ » ¿ R  Æ @Ç * k j R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *\n < ÏW ¹  » R D »  » * È ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\nð  ¡  c  ] £  ^ \nR  Æ @Ç * k j R  Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * Ö  è Ç » ¼ À ½ R  »  » *  < ÏW ¹  » R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A o ý n Ó » Ç p\nÙ  8 Ü L c 5   Ü _ ©      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nð   ^ ¡ ª [ ^ _  ^ ¡ [ ¦ ] ¦ Ü D H Z M Ü Þ b  = Ó å _ Ú ñ = 8 Ü © Ô : Ú\n Á » * ¼ » Æ ó  ;  M * n @ Ç Æ » R  »  » *  < ÏW ¹  » R D »  » *\nÈ ÀÈ » Ç  ÅÇ o Õ Ç f [ ¿ f ý w ý þ Ç p R ý ½ ¾ » * Æ ô Ån  A ý   * ù Ì l Ì i h o ý n Ó » Ç p\n§ H _ c  ` ã ` ä ¦ § H d c I ^ \\ ` a ©\nA O 9 L  @ Þ 5 6 \n 8 ß L ? @ A : = > ? @ Ú A Ô  ÞÙ : ; ; ò\n&  $ % ' \" 4 ï  4   4 õ    Z - $  &  $ % ' \" 4 ï  4   4 õ    4 C  + ' , 3 \" Z - $  ï õ Z - $  \n: O   Ø 5 6 \n 8 ß L ? @ : A = > ? @ Ú A ¢ H  Ç  : ; ; ò\n&  $ % ' \" 4  ï 4 ï ï 4 õ    Z - $  &  $ % ' \" 4  ï 4 ï ï 4 õ    4 C  + ' , 3 \" Z - $  õ ï Z - $  \n O 5 6 9 5 Ù @  L 5 6 \n 8 ß L ? @ F < = > ? @ Ú A B   Û Ç  : ; A ;\n&  $ % ' \" 4  ï 4 ï  4 õ  ï  &  $ % ' \" 4  ï 4 ï  4 õ  ï  4 C  + ' , 3 \"  o\nN O Ç ^  [ ^ §   b § H d c I ^ \\ ` < ; = > ? @ Ú A Ô ¢ H  Ç  : ; A ;\n&  $ % ' \" 4 ï  4 ï ï 4 õ  ï  &  $ % ' \" 4 ï  4 ï ï 4 õ  ï  4 C  + ' , 3 \" o \nÔ O Ù L Ï @ 5 6 \n 8 ß L ? @ < : = > ? @ A Ô ã _ [  Ç  : ; A ;\n&  $ % ' \" 4 ï  4 ï õ 4 õ  ï  &  $ % ' \" 4 ï  4 ï õ 4 õ  ï  4 C  + ' , 3 \" o õ\nF O Ù L Ü _ 5 6 \n 8 ß L ? @ < < = > ? @ ; A ¡ ^ Ê J : ; A A\n&  $ % ' \" 4  ï 4  ÷ 4 õ  ï ï &  $ % ' \" 4  ï 4  ÷ 4 õ  ï ï 4 C  + ' , 3 \" o o\n< O × L Ø   Ø 5 6 \n 8 ß L ? @ 5 6 7 89 @ > ? @ A A A = > ? @ Ú A B C D E : ; A :\n&  $ % ' \" 4  ï 4   4 õ  ï õ &  $ % ' \" 4  ï 4   4 õ  ï õ 4 C  + ' , 3 \" ï ï ï\nò O  § ¨ C ¤  § H d c I ^ \\ ` A : F = > ? @ Ú A Ô ¡ ^ Ê J : ; A \n&  $ % ' \" 4 ï  4  ÷ 4 õ  ï ÷ &  $ % ' \" 4 ï  4  ÷ 4 õ  ï ÷ 4 C  + ' , 3 \" ï õ \nK O   Ø Ð Ø Ó å Ù L © M = L Ø Ó å Ù L © [ ¡  Ý ^ § H d c I ^ \\ ` A N : = Ú > ? @ A Ô ¢ H  Ç  : ; A \n&  $ % ' \" 4 ï  4 ï ï 4 õ  ï ÷ &  $ % ' \" 4 ï  4 ï ï 4 õ  ï ÷ 4 C  + ' , 3 \" ï X õ\nA ; O ` ^ d  ` ^ \\ E § ¡ ð ¡  ¦ ] § H d c I ^ \\ ` A F K = > ? @ A  Ù 6 Ü _ : ; A Ô\n&  $ % ' \" 4  ï 4  ï 4 õ  ï \nA A O B  § H  _  ^ ` ¦  § H d c I ^ \\ ` A ò K = > ? @ A ¢ H  Ç  : ; A Ô\n&  $ % ' \" 4  ï 4 ï ï 4 õ  ï \nA : O ¤ C _  d Ê   â L @ b Ü > 5 Ù Ø 5 6 \n 8 ß L ? @ A K A = > ? @ A ã _ [  Ç  : ; A Ô\n&  $ % ' \" 4  ï 4 ï õ 4 õ  ï \nA  O § H _ c  [  ¡ ^ ¢ § H d c I ^ @ © : ; ; = > @ A Ô B ª   : ; A F c : ; Ô = > @ A  b Ø L ö : ; A F\n&  $ % ' \" 4 ï  4  X 4 õ  ï \n&  $ % ' \" 4  ï 4  o 4 õ  ï       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n5 6 7 89 ö © ] § Ü ` ^ ` × _ Ñ Ø Ü å Ù L @ M ?  © = Ö5  Ø _ @ [ H J ð cë Ü å Ù L @ × @ Ï L [ ¡ ^ ¢ ^  E  M ? @ Ø Ù\n    ! \"    !  ¾ # $  % & ' Â ( ¥ ) ¼  ¤ ( ¥ ) ¼ \" # + & , - . +  º º / ¼ » º Ä\n    ! \"    ! ½ ¾ ¢ ¿  0 ® ¬ ° 2  º º / ¼ » º Ä\n    ! \"    !  ¾ # $  % & ' 3 % +  º º / ¼ » º Ä\n    # $  % & '     . 3 % + 5     \"   6 7\n    # $  % & ' & 8 9 3 % + 5     \"   : 7\n     ¢ ¿  0 ® ¬ ° 2 5     \"    ; 7\n     ¢ ¿  0 ® ¬ ¤ £ < = ¨ ¡  5     \"    > 7\n     ¢ ¿  0 ® ¬  @ @ ± = ¨ ¡  5     \"    / 7\n     ¢ ¿  0 ® ¬ Â ( ¥ ) ¼  ¤ ( ¥ ) ¼ \" # + & , - . + 5     \"    » º 7\ns \"  3 '  #  A   ) / ! \"  ( % $  1  #  \" $ % $  +  B a\n' 3 3 - / a c c /  3 % / Z *   * # % Z !  B c \" c C  $ % ' \" Z !  B c C  $ % ' \" © -  3 '  c\ns \"  3 '  #  A   ) / ! \"  ( % - , + ! ' \" / % $  +  B a\n' 3 3 - a c c 1 1 1 Z \" B \" E   Z   c\n0  + 3 ' %   + / 3 3  B % s \"  3 '  #  (   ) / ! \"  ( % + % \" $   )   $ # % % © + % \" $ % + / Z A , G s \"  3 '  #  A   ) /  \ny   $ # %   + B \" 3 G !  , + 3 % / G &  $ % ' \" O  +  B \" B \" E   )   $ # % / 3  + % / Ú 3 ' % / % % (   ) / \" + % $ % #  C % + % $\n1  + # $ 1  $ % 1  + % # % / / # G a ©\n' 3 3 - a c c 1 1 1 Z \" B \" E   Z !  B c\nB ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\ng  \t ¶ u t ¸ Ñ Ï ¹\nø ø ó  é ì ò ñ ó  4 ë ò é è ó f 5 æ ÷\nO  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\ne f g h\ni j k j l m n o p q l r s o Y V t u V v S w x Y y z { | n p\ni j i j } p ~   y  Y t  u V v S w x Y     z ~ o      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \ni j  j l   p ~  Y t  u V v S w x            Y     p\n  \nj  o  n p l  o } z Y t  u V v S w x            Y  T x v x\n¡  b ¢ ^ í ¡   ¢\nn A Ó ý  Ä D »\n          \n` £ ã I b ^\n* * * * * * * * * * * * * * * * *\n· ¹ Ñ  ¸ g I³ Ñ P  ; ¹ 9  Î  ³ \t\nG Ñ 9 ¸ ³ Ñ 9 =  ¸ ³ Ñ < ³ ²  ¹  ° þ ¿  q\nd Ä Ó \\  @   * Ó Ç ì Ô » R  » ¾ Â Õ n Ç ÿ Ä\n  \t Í \t ° ®  Ñ  \t G Î ³  L  \t Ñ  Ïg ¸ 8 H I  I? ;  ; Ñ 9   Ï ¹ ¸ ³ \t  ¸ t ° V \t ³ \t ² ´ H \n  *  m Ç è   Î ] G Î ³  ¸ g I³ V \t ³ ¸ g \t  · \t ³ ´ Q ® G Ñ   Î \t¯ Î \t³ ¸ ? ¯ Ï ^ Ñ  Î \t P\n  *  ý S Ó è n » n y  Ä Ó  ý x   ½ @ ¾ þ Ä » ¾ þ Ä » ý Æ w A  ¿ n [ ¾ \\ @ q ½ Â Á * Ä Â Ô R Ä ÿ n » R µ  Ñ >  µ  Ñ > R Ç Â   A Õ\nÄ º  A Á Ä  ½ »  Ó \\ q ÿ è  A Á è  A ¿ n Á  · ; Ò  \t · I   Í ³ Ò 9   Ï¹ ³ \t V Ï¹ ³ \t  \t Ê  É ¸ Ñ É °  \t\n  * Ó m Ç è n è Õ  ® g ]  ³ <  g ; 8  g \t  \t Ñ ¹  \t G Ñ ³ \t · < ¹ ¸ 9 \t 9  G Ñ  Ïz  ² ´ H \n  * n Å È ¾ x  Á  G Ñ ? \t · ¹ ¸ ³ * G : ¹ ° ¯ ¸ ³ · ; Ò H  T\n  * Ó @ Ç è Ä Ó n è Á  ¾ ¼ Á è x Ä ÿ  R µ Ï X  \t ¹ · ³ \t G Ñ ? \t  8  8 Ñ \t ³ \t  ¸ Ò H P \n  * Á  ¿ @ Ä Ó   @ v 9 ¸ µ < \t ® µ G Ñ v R Ä Ó  Ä Ó  q\n  * Î \tÍ I ³ ´ Q H P ²  ³ Ñ ¸ ? ¸  \t ³ ¸ Z ] ³  ¸ g   ¸ ? H   ´ < ¯ ° ³ Ñ    \t Í \t P      @ ý Æ w A   ý S Ó @ n @q Õ\ný Æ Ó  ý Á Ä  Í \t P   ý Æ w A  @ ¿  Ä Æ ½ ¼ yÁ ô ÅÕ * Ä »  » Ó @Á è q  ý  ¾ ý  ¾ Ó » Ä »  » ¾  Ñ  \t Ñ µ V ¹ < ¸ ¹  P Ò ·  ]W ¹\nÑ ; G  ? ¸ Ñ · ¸  Ñ \t ´ < ¯ ° ³ \t 9 \t Í \t ° Ñ ¹  ¸  ´ · ³ Ñ ¸ 9 Ï I Ñ \t Ò ¶   ¸ < Ñ  G Î ?  ³ \nW  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\n ^ ¤  H ` ø J\n× _ 9 5 Ù @  L\n* * * * * * * * * *\nÊ Ý ¦  £ ¤ ¢      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n* * * * * * * * * *\n* * Z ³ ^ ? ¸ <  ° H ° ?  T\n* * Ó m Æ  Â ½ ½ A R Ñ > Ñ · I H ° T\n* * Ñ ·    \t ¹ ¸ Ò  < P ² · ¸  Ñ \t ´ ³ < = \n Y ² ´ H · < ¹ ¸\nd ý Ó { » Æ q\n* * { A Ä x \\ q\no Ç »  Á Æ @p\n* * Æ  Â ½ ½ A x A  è R · < ® ´  g \t Y \n* * Õ  Õ  q\n* * Ó  \\R  Â ½  ý  Ä » ¾ yq\no < ³ ;   ° Ñ Ñ ´ ³ ? ¸ L V \t É ¸ ¹ ° g ;  ³\ný  Ä » ¾ ¾ A Õ Æ  Â ½ ½ A  Ä @ ¾ @  Ä @ ¾ @ ì » \n g  ¸ ·  Ò < · ¹ Z ³ ^ ? ¸ <  ° ² ´ · 9 ; µ < P H I É\n½ @ Ó Æ Ç D » Ç A Õ n Õ  Á Á n Õ  Á q Æ  Â ½\n½ A  Â ½  Ä Ä  { ¾ » Ó q p\n* * ® =? ?  < ³ ;   ° ´ ³ < = \n Y · < ¹ ¸ Î \t  ®\ng ;  ³ ²  ³ \t Ñ \t  Y \n* * U · ; ³ I  Ïz ´  ? I Z ³ ^ ? ¸ <  ° · < ² · ¸  Ñ \t µ Z Ï\ng ;  ³ Ñ ¹ ?  \t   \t ³ \t ¹ · ° 9 \t  ² · ¸  Ñ \t  Y \nÕ n    @ ½ » ¿ Ä \\ x A q\nW  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\n< Ï[ ¸  °\nn A Ó ý  Ä D » o & é é ò & ç æ ñ \\ p\nÇ ]  C ^\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *\n* * · Pf f f · Pf f f · Pf f f Õ n n ÅÈ Ó A R  ¼ þ »  Ä F Ç ÿ @Ç x \\ R ² ¶ · \t¹ ³ I \n* * ¼ \\R Î Ï Í Ñ Z ¹ ° < \t µ   Ñ > L Ñ ¹ I H P T\n* * Ó Æ Ö è ¾  \\ Ä Ç \\ x A  è ¼ \\ R Æ Â   D ¾  ÅÇ  » n » Á * < ¸ Ò Ñ \t  Ñ \t Î Ï Z ËM ³ ¸ < \t M ¸ =g M Ï M  ¸ 9   Ù 9 g ¸ Ò Ñ \t  \t < ³ ¸\nÄ  ÿ @ @ Ç Ó A f U _ Î ? 9   ; ¹ ¸ µ ¸ · I H   f f f       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nÕ n  Á   Ï¹ \t G Î ` ¸ =g g  ¼ @¾ ì Å R Á  x Â  Ç ÿ Â ¿ Ç ý þ Õ Ó Ä   @ ¾ @ \n* * g I ´ Ê ® · 9   ´ · ³ \t Ñ  \t Ñ ; Î Ï ® W ¹ Í Ï  ¹ · I L R Õ þ Á  ´ Ê ® ´ · g \t Y f\nv d Õ  x ¾ R e Á     x ý D R U Ñ ¹ ¸  ´ Z   ¸ ´ · Ñ · Ò  Y R ´ · ³ Ñ ¸  ´ Z  ´  b  ¸ \nr\n Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\nZ ³ ^ ? ¸ < Z ³ \t¹ ;\nn A Ó ý  Ä D » o ô é é ò ô ç æ ñ \\ p\n* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * *\n = L Ù L\n* * * * * * * * * *\n } Ñ > Í 9 I  * ì ¿ \\Á n » mÖ ý ¾ Á m  Åý ¾ ¿ ¾ D Ä » Ä @\nm\nD Â  D » ÿ @¾ Ä \\ q\n } Ñ >  = M ý ¾ Õ  Åý ¾ ¿ ¿ m  Åx ¾ Ä \\ Ä\n* * ´ · ³ Ñ ¸ G Ñ L É ;  } \t ´  L Ñ T\n* * ² · ¸ Ñ Î Ï  * ¸ ´ Í µ  Ñ  \t\n\n\n* * d  ý Ó R · < ¹ Í ÏÎ Ñ \t\n\nµ X   < \t : = ´ 9 g \t H  \n* * ² f H ¸ T\n* * ² f H ¸ G Ñ T [ ý Ó  » ¼ * Î  } Ñ ´  ³ g ° < \t  Ïg Í 9 = g \t h ° ³ ´ · g \tM I H  h ° Í ÏÎ  ¹ \t ¯ ¸ ³ H ´ É  \t  Ïg Í g \tM ? T\nO  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\n­ f  h\n Z A Z = ¢ £ ¤ ¥ ^ ¡ ¦ § ¨ © ª ` « § E [ ¬ B ¢ ¦ ¢ b\n­ f e f ® ¯ ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹ * e º » ¼ ½ ¾\n Z  Z\n¿ ÀÁ Â Ã Ä Å Æ » Ç È » * ² É Ê Ë\n­ f Ì f ² Í Î Ï ¹ ¹ Ð ¸ Ñ ¹ ¸ Ò ³ * Æ Å ¿ Ó Ç Ô Â Æ Õ Ö Æ » Ç\n¡ ¢ £ ¤ ¥ ^ ¡ ¦ § ¨      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \nª ` « § E [ ¬ B ¢ ¦ ¢ b\n< 6B ? Ï ¯ Ii ? ¸  ¹ ¿ m\n²  ³ 9 B Ñ < Ë Ñ    ? ¸ 9 \nU N Ñ 6 ´  Ñ \t\n\n² ³ Ï ³ ? Ñ Q ¹ ·  ² ´ H\n² Ê  ¸ ¹ Ñ Ê ¸   \t \nd [ Ó   þ Á » Ç Ä Æ » m¼ Ä Ç \\ x\n \t g ¸ < ® Î \t¯ Ñ \t 9 B ? Ñ  É  ¹ 8 ; W ¹ ® Ê L\n¿ Æ » ½ Ä @ ¿ Æ » ý ½ Ä Á » Ä  » {  j » n [ q\nG Ñ ? ¸ G Ñ U Î \tÍ ³ \t ² ´ H R\n¹ Z Ñ Ñ \t g Z Ñ\nÑ < Ëµ ¸ ¹ ° Ñ \t k l ¸ µ ¸ ¹ ° ®\n¿ Æ » ½ ¿ @þ A Ä @ ÿ Å Ç » Ö » Ç A n  ¾ q\nd   Å þ Ä [  @  ý x\n ¹ < \t| ¹ Ñ \t  ¸ 9 · ;  Q Ê  ¸  m Ñ \t\n Â º Õ  Â º Ä ¾ @¾ ô Ä ý D  » n  ¾\n` ´ n g   Ê ¸ É ËÑ  ]`  < \t\nÆ ô @ ý w  » Ä @  Ó ý Ô  » Õ  Ó ý Ô  » Ä @ Æ ô @ ý w  » n  ¾ q      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nd ¿ Å   @  ý x R\n \n Ñ ¸ ¹ Ñ \t k l ¸ µ ¸ ¹ ° Ñ \t Î  ¸  ° Ñ ¹ I \n´ ¯ Z Ñ Ñ \t\n\n´ Ê h ¸ É S Ñ g ´ Ê Ì ? Ñ \t ·  ¸  ° Ñ ¹ I \n¶ ? ¸ ? < ]`  9  Ñ \t 9 B ? Ä @ ì Å¾ @Õ Æ n ¾ A Ö j þ \\Á\n< ¶ \n ° Î  ¶ \n ° Ñ \t\n\nÎ \t¯ Ñ \t  \t ´ µ Ñ Q ²  ³ z ; ¹ ° g ¹ I  \nU ´ µ ´ ¶   ² ´ H R\n´ ³ < ÏÍ ¸ Ñ ´ ³ 9 ¸ : ®  ³  ¸ Ñ ¶ ? ¸ ? Ñ  \t\n¿ Æ » ½ Æ @ ¿ Æ » ý ½ Ä Á » Õ ÿ @w Ä ý þ Ä » ¿ ¾ @¾\nÎ \t¯ < \t ¹ ¸  ³ I´  Ñ  É ¸ ´ ? B Ê ® k l ¸ µ ¸ W ¹ Ñ ³ ¸ ¯  \t\nÊ 6p N ´  9  < ¸ ³ ® H ; M N ´  q \t· Ñ g ¸ Ê ´ Ê Ñ ¸ 9  \t q\nU Ñ ¹ ¸ ® ´ Í Ñ ® g ¸ 9  Î 6 ^ ? ³ ¸ ´ µ ¹ ·  H I Ñ R\n³ ¸ g W ¹ Ñ R ` ¸  ¸ ¹ ° R Ñ < Ëµ ¸ ¹ ° R  @ Á » d\n¿ Æ » ½ Ä ¿ n  þ  þ Ä @\nm\n ý Ó Ç  @ Æ Å ì è º » Ä @  » mý  Ç Ó ¾ x \\ Ä q\n²  ³  ° Ê ³ Ñ ² ´ ¶  < Z Y < \t R      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n² ´ ¶  < ² ´ g  ¸ ± ¸  Ï¹ ¸ Ñ ¹  ¸ Ñ  \t\nN Ñ 6 ´  Ñ \t < 6B ? Ï ¯ Ii ? ¸  ¹ 9  g ; · ¹ Ê I ² ´ H R\n} · \t N Ñ 6 ´  ® · ¸ < \t 9 ¸ < r ?  ý x R\nL Ñ M ¸ ² Ê  ¸ ¹ °  ¶ < ¸ G Î ?   \t\ng ¸ < ® Î \t¯ Ñ \t 9 B ? Ñ  É  ¹ 8 ; W ¹ ? ¸  ?\n¿ Æ » ½ Ä @ ¿ Æ » ý ½ Ä Á » Ä  » {  j » n  q\n½ ý Ó  » ¿ m ¿ Æ » ½ Æ @ ¿ Æ » ý ½ Ä Á »  d Á \\\n¼ » Æ Õ ÿ @w  º Ç A  Ç    @  d Á \\ q ~\nW  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\n® ¯ ° ± ² ³ ´ µ ¶ · ¸ ¹\ne º » ¼ ½ ¾\n¶\nG Ñ H Ï G Ñ H Ï ¹ 9 V ¸ ¹  Ñ ¸ \nG Ñ H Ï G Ñ H Ï  \t Ñ ¸ ¹  Ñ ¸ \nT ³ Ñ ; 9 g · Ñ Î Ï ´ ³ ? ¸ \nÕ  @ ¿ À¿ » Ç ½ Ä » m      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n¿ » ô ¾ Æ » Á ¾ ¾ Â Ä Ä\nn Â ¾ A ¾ ¾ Ä » Ç ½ Ä » m\nn @ Ç » n @ Ç A Ó Æ Ç Â\nÑ \t  Ñ  p ¸ ¹  Ñ ¸ \nU Ñ ¹ Ò f H ¸  ¸ g I\n  Æ  Ä À ¿ » Ç ½ Ä » m\n¿   » mý Á Æ @ ( ( ( * ( ( ( < ¸ \n ¸ s < ² ´ H\nÿ y º »  ¾ ¼ *  ¾ ¼ ¾ F Å Æ »  n » Ä x y º ¾ @¾ ¼ @¾  ý x\n(      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \nô » Ç Á » Ä \\  » ý  Ä @\nm\nì yn Ö » Ó \\  » ý  Ä @\nm\n· ¸  ® 9 Ñ Ñ > Ñ R\n| ¸ 9  ¸ ³ I  ¸ ´ ³ Ñ \t\n\n9 = g ¹ ´ ·  Ù 9 g 9 < ?\n » ý  D » Ó \\  » ý  Ä @\nm\nÕ mý ì d Ä Ç ÿ @ý ì ÿ @ý ì\nÕ ý Ó Õ n \\  » ý  Ä @\nm\nÄ @ Ä Ç Â ¾ ¼ Ç @ Á ¿ \n ¸ ´ ¶ · ¹ ¸ Í I  ¸ ´ ³ Ñ \t\n\n¿   » mý Á Æ @ ( ¶ ( ( ó ( ¶ ( < ¸ \n ¸ s < ² ´ H\nµ ¸ W ¹ < ¯ \t¹ Ñ  ´ ·   ¸ ´  Ñ ² =´  <  Z Ï H ] M Ñ   ¹  ¹  \t  g \t ² ´ H       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \nW  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\nM ? Û Ó ß @ b = L Ü c L\nB í H J\n§ d d ¦ ` t ¤  ¡\nì Â ý ¾ Õ Àý ì R ÿ @ì ¾ Ó ½ ¼ R\n9 < Z ´   ¸  ° ¿ @Ó Â { »  R\nÖ » Ö » ÿ Å  ÅR  »  A d Æ » Æ » R\nÑ ?  ¸ 9   Ê ¸ g  9 B Ñ ¸ ¹ \nª í ¡ [ \\ \t I J\nÕ  y Ä  D »  ÅÕ ¿ n Õ  y R\nÕ ý  ¿ Å½  A ý w w Å Ä @ È » À  y R\n  ® ·  < ¹ Ñ ¸ = ? É ¹ É ¹ R\n[ Ä Ç » È » Àý  Ä  Ç » ì  ½ » u \nª í ¡ [   E ^      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n9 = ¹ Z Y ³ Ê *  ° Ê ³ Ñ P g \t R\nN É < 9 =Z ± Ë ´ Ê  \t ¸  ´ ³ ² É Ï R\n³ v Î N É < V ¹  °  ¹ ¾ @¾ R\n³ ¸ µ  ·  9 ° ² ³ \tÑ Ù < ÏÍ  ¹ \nÙ L = @ Ü à\n ° g Y \t ¯  ° Ê ³ Ñ P g \t R\nÅ  Æ Ñ ¸ ¹ g \tM  Î ¸ Î ° 9 Y R\nÅ ² É Ê Ë Æ  » Æ ÿ @¾ A Æ » Á » R\n ¸  ¸ 9 Y g \tM  9 ·  ® ¯ ° ± \nã `  ` ^  \n´ ¯ ¯ Ï G Ñ  Ñ ¸ ¹ ° g Ï w  µ R  G Î ´ ¯ R\nF Ç * ® g ³ g Ï w  < V Ï¹ 9 = g °  \nÊ ¸  ¸ Ê ¹ Y g \t N : Ï ´ ~   R\n¿ ÅÀÿ Ç R Æ ô ÅÇ n  ¾ ¿ À¿ » Ç \nâ 8 ? § ¢ b ^ ¬      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \nt \t T ´ ³ ? ¸  Î I   \t   ® Î  }  R\nÿ è D ¾ » ¿ n Ó mý ¿ n è Õ  » x y \ný ¼ Ç   @ n è Õ Á   Â Ó m¿ e  @ R\n9  Ñ P x ¸ ³ ·  9  ¸ Ñ P Î Ò ? \t \nÛ Ó Û Ü 8 Ù L \nÊ ¸ Ñ Í Ï ? 9 Y  ´ · ³ \tÑ  ;  ° R\nG Ñ H Ï ² * ²   l R  \tG Ñ ³ < V Ï¹ R\n ¸ ³ ° Ñ P Å  A Æ R Î ] V Ñ P Å Ô y Ô y Æ\nn Å È n » R  Ïz \t ¸ Ñ ^  < V Ï¹ \ná 5 9 Ø  8 \nÆ » m* ý  Á » ¿ À ¼ ý ì ¾ ý ì ¾ »  Á ì @ ¾ e Á R\n ÅÄ » * x Å  A ì @ ¾ e Á Æ Å¿ Ä »  Á R\n Ä  Ç * ô Ä  Ç ¿ Â K » R  ¾ À¼ R\n Ç ¾ Ä ý w w Å  ý Ó ¾ Ô @¼ ô Ç Á A  Ç \n§ H   ^  \\       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n< ¸  ¸ 9 = g ´ ³ B ? Ñ ¹ ?  ] ¸ R\n´   ¸ 9 Y ´ ³ B ? 9 Ï³ ? Ñ É ¸ \n´ Ê h ¸ ¹ = g ´ ¯ ¯ Ï Ñ P N É < R\n< ³ ; ¹ =  Ñ 9 ° F ° x ¸ ³ G Î 9 \n¡ ^ C J _ d J ¢\ný ¿ ì  Á Ö ¾ y R n   Á Ö ¾ y\nÒ ´  · ¸ 9 Ñ Í ³ Ù ³ \r · ´  9 g R\n \tG Ñ ³ U ´ · < P   z ] ³ \r · \n¹ ¸ ´ \n *  Ê z < ¸ ? ¸ H I f f f\nG Î Ê ¸ *  Ê z Î \tÍ ] ² Ê ^ ? \n á ?  ° Ê ³ Ñ U  ´ · g \tM  R\n³ \t\n *  ? ¸ ³ 9   á ?  ¹ ¹ ¸ Í ] \n Ê  É  á ? 9 = g ? ;  ³ ¸ R\n ° Ê ³ Ñ \t  9 L 7 \t 9 =   R\n¿ K ¾ Á » *  ¿ K ¾ Á » ÿ Å  y  Ö n \\ Á ½ »  R\n² ´  ¹ \t Ñ Ñ P Î ]¹ g g ¸  ] R\nL ´ · 9 Y  ° Ê ³ ý þ Ä º n  e x \\ R\nÁ \\ ÿ Å  y Ä @ ý n ¿ Ç » n yR      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \nÈ y{ * : ¹ \t  9 Y Î ]¹ ¹ ·  R\n   ¿ Å * Ñ < Ë < P ¹ <  ¹ ·  R\n Y { ¸ ¹ ®  ? Ñ ; ³ ; Î Ï Í ° R  ¿ Ó »  R\nÑ = V ¸  ¹ · ¸ É  ^ ¹ ¹ ¸ Í  R\ng X  T ³ Ñ ¹ 9  M ¸ 9 Ï³   ^ ¹ R\ný Ó Á * ² ³ ´ ·  Ñ P ´ µ ³ · I  ²  ³ R\nT ³ Ñ ¹ < Î Î ® g ¸  Ñ ¹   Í ³ \n³ ¸ < N g Ï Ñ P ³ \r · ´  9 ¹  R\nÓ Ç  Àô Ä » Ç   ½ »  Á ÿ yÇ R\n ° Ê ³ ? ¸ \n ¸  ³  9 Ï g < R\n< ¸ g Ë  ° Ê ³ Ñ  Í ³ Ù Î \t Í  ² =V Ñ ¸ ¹ R\n³ \t\n  = Î Ñ ? N g Ï ³ ¸ < Î ; · ¹ ¸  ] R\n¹   ¸  Í ³ \r · · ; ?  N Ñ ¸ ¯ \n Ê  É Ñ ¸ ? ¸  ° Ê ³ ® V ¸ ¹ R\nf  | ? 9 Ê ËÎ ¸ ¹ ¸ Í  ? ¸ Î R\n Ê  É 9 = g ´  R  Ê  É g ;  ³ R\nÎ \t  Ê  É ´ Ê µ ¸ ¹ 9 = µ ¸ ¹ R      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \ne ½ A þ  Ä Æ y¾ Õ ô » Ç \nG Ñ U 9 = g ³ ´ · ® ?  x \\\n \t 9 = g ² · ¸ = Ñ P  ¸ ?  R\nÿ » ÿ » * ÿ » ÿ A R  »  » *  »  A R\nÆ »  *  ¸  9 \t · ; ³ I g Ñ  ¸ R\n   ½ A þ  ½ A ý n ¿ n R\nL Ñ G Î ³ < ¸ g Ë  Ñ ¹  ¸ \n´ < | ? ¸ 9 =9 ¸ ¹ Ñ P < ¸ ? ¸  ¸  < PR\n ý Ó Ä ý Ó  Â ¾  º »  » n \n² É Ï   Ê I· ´ ³ < Ë · ; Ò H R\n½ @ ¿ ÿ » n Ó \\Á ½ » e x  R\ng Ñ  ³ ´ · R Ä Á è  Ó » À R\nµ  f   ¸ ?  9 Ê ËÎ ¸ f f f\n´ µ ¹ N 9 [ ´ ³ u ¸  Ñ ² · ¸ =f f f\nì @ ¾ e Á R ý ì ¾ ý ì ¾ »  Á Ç Ó n  Ó » À R\n³ ¸ < ² É Ê Ë 9 ¸ É ËÑ Ñ ¹ I  ¹ ·  ² · ¸ = R\nÆ » Á * ´   ¸ Ñ \t ¹ < ¸ g ËÎ ¯ Ë³ 9  R\n¿ À¼ Ç » ì  @ Ç Ó n  Ó » m      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n5 6 å L Ü\nÓ Æ ¿ Â Ö e x A R\n Y ³ \r · ² ´   ·  Ù  ° Ê ³ < PR\n½ A þ  Á   Â Ö ý ¾ Á @ Ç ý Ó Á  R\nn  ¾ Ç ý Ó Á  ý  Ç ¿ R n @ Ä » Ç R\nµ  f  ¹ ´ ·  ?  ; z ^  9 Y \n Ù ² ?  · R Õ  ¾ n Ó » Ç R\n Ù · = 9  · R · = 9  ® B < ¸ *  ¹ < ¸ B < ¸ R\n ° Ê ³ < PR Õ  ¾ n Ó » Ç R\nµ T = G Î ´ ¯ g ]=´   t  < ~ · ¸ ¹ \n© M ? Û Ó ß @ b = L Ü c L\nH î  ë [ \\ ` ^ b Ú\n c _  C ¦  [  H \\   [ c [ î  ¤ §  ¤ ^ b ¢ § H  ^ C Ú\n ¦  § H b  §  ¤ ^  ¢  H \\  c H  ] ¡ t   \\ D   Û  Ú\n× © A ; c × Ú [    © : N Ú Ù Ó ×  L © : ; A  ; A      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nO Ü å Ù L á Ü > á Ù = ? E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\nB  _ ¦    ^ `  ^  ¢\n= bM 9 Ü  Ó = Ð å = L Ü\nÿ @w Ô y n \\ Á n @ Ç\n¿ Ç Ä » Ç ý ¼ Ç \\ Á n @ Ç\n¿ Ç Ä » Ç n  \\ Á n @ Ç\nU ´   [  ¸ Ñ µ  \tM < P  ¹ \nÆ Å w Ó Ç  ý Ó ÿ @w Ä\n ý Ó ¿ Æ » ½ Ä\n² ´ ·    ° < \t\n²  ³  É ¸ ³ Í ;  ° ¹ ·  ² ´ H\n \tG Ñ ³ ³ · v ¹ ·  ¸ Ñ t \t Ñ ¸ ³\n³ · v Í \t ¸ Ñ t \t Ñ ¸ ³\n³ · v Ñ < \t  ¸ Ñ t \t Ñ ¸ ³\n³ · v ² ´   B Ê Ñ t \t Ñ ¸ ³ 9 ô\nÿ Ç ÿ Ç { Â Ä » e Á Ç Ó ¾ è\n² ´ ·  \t Ñ > · < g ¹ °  ¹ ´ · L g \t °\n¼ Ç A n A Ó Æ Ç  ý  w »  Ç ý Ó [ ¼ @¾ q\n< · ¸ ¹ ¸  Ñ ´ · ? ; 9 Ïg  H ¸  9 = g\nÄ ý Ó  Â ¼ » x A x »  ¿ À¼\nÄ ý Ó  Â ¼ » e x »  ¿ À¼\nÄ ý Ó  Â Ó » D x »  ¿ À¼\nÈ ÀÔ » ¾ ô \r  Î ¸ n » ÿ * < ÏÎ ¸ Ë  ¸ Î \nÕ   @ Ä   @ Ä  » Ç » ¿ À¼\n¼ » Ç » Ä @ j Â ¾ n ½ » n \\ Á Ç Ó ¾ è\n  @ Ä   @ Ä Æ Ó » Ç » ½ » ¿ n Ó \nÎ  ¸ ³ < P  ô < Ñ ¸ ³ < P  Ñ ´ · ? ;\n< ¹  ¸ · ¸ Ñ \t < ¯ ¸ ³ < P      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \n¾ ô ²  ³ ¸ g W ¹ ´  Ñ \t ´   9  ¸ < P\n ý Ó ÿ @w Ä d Æ Ó Ç » ¿ n\n² ´ ·  \t Ñ > · < g ¹ °  ¹ ´ · L g \t °\n¼ Ç A n A Ó Æ Ç  ý  w »  Ç ý Ó [ ¼ @¾ q\nÑ ; ³ ¸ Ñ R Ñ \t Ñ ¹ ¸ Ñ R Ñ ´ ·  »\n³ · v Ñ ·   ² · ¸  9  Ñ \t\n   n A Á A d Ó Æ Ç » ¿ À ¼  @ ¾\n² B ? ¸ µ ¸ ¹ 9   \t  ¸  9 ô ¿ Ç Æ ¿ ô\n²  ³ ¸ Ñ \t ´   ³ ¶  ¸ 9 = g ³ Ï Ñ ¸  I ¹ ·  \n²  ³ ¸ Ñ \t  T  \r ³ Î Ñ ³ · v  ³ °\nx Å  » n \\ Á Ç Ó ¾ è   @ Ä   Ä @\ný n n ¿ Á » ¿ À ¼ Ó Æ  Ó » mÄ\n ¸ < ° Y Í \t · ^ 8 ; <\n½ @ K @ Ä \\ Á Ç Ó ¾ è  ý Ó Ä @ Ä \\ ¾\n¼ Àÿ » ¿ n  ý Ó Ä @ ÿ @Ó » Ç A ¿ ô\n ´ ·  \t Ñ > · < g ¹ °  ¹ ´ · L g \t °\n¼ Ç A n A Ó Æ Ç  ý  w »  Ç ý Ó [ ¼ @¾ q\nW  Ê ¢ ^ ]  B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\nn » ¾ »  » À Ä  Á @\n§ H _ c  ¡ § í   ¡ ^ ¢ `  ^ I ^  ¡ § í    ^ I ^ [  ] ^ _ ¢ ] ^   ¡\nÝ L ß L á L @\nÜ 5 6 Ý Þ ß à á L â @\nã ` ä ¦ × L Ø @ 5 6 Û L\n× L Ø @ 5 6 Û L 4 @ 4\n Ä  ¿ m Ä ý þ Æ @  [ Ó n @ Æ » Ç A      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \n  ·  < Ç Ä ý þ Á » ¿ n ¿ m  » Ç A  \nÄ ý Ó Ä ý Ó Ç » Ó ý Ô ý ¾ ì ý D ì @ ¿ » Ç A\n ¼  · W ¹ ? ¹ Ñ µ ; ¹ g \t³ · ¸ ¹ °\n F  9  Z < É Ë³ µ  I G Î ³ * Ç » ý Á\n   9  Ñ ; ³ ; ³ Ò G Ñ H Ï U ³ \t  ¸ \n× L Ø @ 5 6 Û L © = L Ù M Þ Ù\n ´ ·   ÏM < 9 Ï^  g g Ê ¸ ³\n ¸  ] ·  Î ¸ Î ¸ ·  ´ ³ Ñ  I N ¸ Y\nÁ ì  @ ¿ Ó Ä \\ Ó þ » Æ Ö » \nÎ ; 9 ¹  ÏM < Î ´ Z Y ² = 8 < ¸ ³\n¹ ; G Ñ ´ · < ¸  ? f   Ê ¸ ³\nÄ Ó \\  Ó » n y ì @ Á n D » \n \t9 ¹  ÏM <  H Ï ® ´ Ê Z ; g\nÎ \tÍ I Ñ > H P < ¸  Î · µ ; g\nµ ¸ W ¹ <  ÏM < Î ´ H ³ · ¸ D » \nÓ Æ  @ ÿ @ ì ý ¾  \\ Ó @  ¼ þ » \n[ ¾  A  Â ¿  n Åº Æ   ¼ » \n A ½ *  A ½ » ½ Å D » n Ó ¾ Æ » \nM bÙ 6 J Ð M bÙ\nu [ D Å\nn ¿ Õ n \\ ¾ @¾\nÿ Å ý   » Ä @ ÿ @ì » n \\ ¾ @¾\n¿ Å  þ è Õ ¿ Å \nu [ D Å\n » Á ý n x » n \\ ¾ @¾\nì » [  @ ¾ @¾ ì ÅÕ n \\ ¾ @¾\nÄ Ç þ è Õ Ä Ç\nu [ D Å\nÑ > Í ¹  t ¸  I  \t T\nn » Á Ä ¾ Ä D A ¾ ¼ » n \\ ¾ @¾\nÆ »  þ è Õ Æ » \n  c @ 9 Ó Ø      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nµ ¸ Ñ ¹ H I Ñ > g ;  H I\n³ ¸ < L Ñ ¹ Í  \t Ä Ó Â ¾ x \\\n } Ñ ¸ Î ¸ Ê °  · ³ Z \n Ñ \t  \t\nì Â ¾ \\ ¿ n Ó Ä  Â ¾ x \\\n³ ¸ < L Ñ ¹ Í  \t Ä Ó Â ¾ x \\\nÄ ý Ó  Â Ç Ó \\ e Ç À ¼ ¼ Ç Á » Ç »\nÕ n e  ½ Ç ¾ º Â ¾ x \\\n³ ¸ < L Ñ ¹ Í  \t Ä Ó Â ¾ x \\\n } Z ³ B Ê  }  \t ¯ ° ® Ñ ± Ë Y\nÑ >  ] ´ z ? I ·  z ;  H I\n³ ¸ < L Ñ ¹ Í  \t Ä Ó Â ¾ x \\\nO Ü å Ù L á Ü B ] ¢ ¡ \\ E H * * \" K %  $ + \" M C  $ % ' \" Z !  B á Ü á â L ñ N\ný þ ÿ @Ó\n< I ´ É  ° 9 ¸ ´ · B ? ® ¶ Î ;  ³\no 5 p ( µ µ , * ¶ ã f 9 Ê ¸ Ë´ V Ñ ¸ ¹  \tÍ Ñ ¸ V ° ³ ®   Q  \tÍ Ñ Ñ ³ ¸ < ³ I² ´ H   Q 9 = ¸ Î Ñ ¸ V ° ³  ´ Ê Î \t· * N É < < I ´ É  °\n ¸ ´ Z Ñ f *  ´ \n Ñ ¸ % & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3 9   ¸ Î Ñ  ¼ ½ @¶ u t ¸ Ñ Ï ¹  9 · * 9   ¸ Î Ñ   Æ @ w Æ ÀÔ ¾ q\n9 · ¸ ? Ñ 9   ¸ Î Ñ  Ç » Æ ý þ  ¸ 9 9 ¸ T R ³ ¶ Î ´ Ê  ¸ 9 ¹ ¸ ? R 9 ¶ Î °  Ñ Ï < ¸ ¹ 9 ¸ : > ® < Ï[ ¸  ° o < ³ ;  Ñ Ï < ¸ ¹ Ñ Y Ëp q\nÄ ¾ » * 9   ¸ Î ³  È ? ; ´  z ¸ µ  V ¹ °  9   ¸ Î Ñ *  » º Ä * Ç À ¼ Æ À Ö * µ  ´ µ \n *  \t µ ³ t ¸ Ñ Ï ¹  9   ¸ Î Ñ * ¿ yÖ  » * 9   Ñ Ë *\n¿ Æ » ÿ *  ] ³ < < =8   9   ¸ Î Ñ *   Åþ » ÿ ý þ  » ¼ * ´ Ê ³ °   B   \n¹ µ ³ ¸ Ñ ¸ ¹ ²  ³ <  ´  Ñ ® ² N Ñ ¸ ´ ¯  ¹ µ ³ ¸ o  Ñ ¹ <  ´  Ñ  ¸ Ñ 9 = ]Y Ë  7 ¹ Î ¸ ´ ? B Ê  \tÍ Ñ g Y Ñ <  ?\nH ´ ¶ · p ø ø ó  é ì ò ñ ó  4 ë ò é è ó f 5 æ ÷ Ñ \t\n\n< \t ² M I µ < \t M Ñ ^  < \t\n\nf ò æ 5 R f ò æ 5  R f ñ ç ð þ » f ç  ç :  < M < \t  t ¸ 9 Ñ I\nx ý D q Ç Ö  » Ä ¿ À g ¹ µ ³ ¸ Ñ ¸ ¹ ²  ³ 9 = ´ Z   W ¹ µ ? ® ²  ³  Ñ I ³ Ñ L  g \t : ; M ;  t \t  ¸ R ¿ @ Õ w » Ä Ç \\ x A q      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०७ म अंक ०१ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०७)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \nÇ Ö  » Ä  À Á Æ @º »   Ç Ó [ R ½ @ e Ç Ö  » Æ è ý ¾ Ä  ý x R ®  ´ ·  N Ñ ¸ ¯ ³ Ñ · \t  Ï ´ Ê Î \t· o  ¸ ´ Z Ñ p f  ´ \n Ñ ¸ Ñ \t\n\nÎ \t \n ¸ ¹ ·  ² ´ H  L  Q N Ñ ¸ ´ ¯  ¹ µ ³ ¸ 9 g Ñ Ñ   ° ¹ ¸ Ò M  \t Í Ñ û 9 = · Ñ 7 ¸ Ë  ; Ñ ´ ³ Ñ  g < \t ¹ ·  ´ ¶ · R Æ » \n L Ñ ¹\nN É < N Ñ ¸ ¯ ³ Ñ û \r N M * Ê \t  ® Ñ ¸ ËÒ Ê Ñ û ® Ñ ¸ ËÒ Ê Ñ ² ³ Ï Ê ¸ Î Ñ ® ® Ñ ¸ ËÒ Ê Ñ f * N Ñ ¸ ¯ ³ û \r N M * N Ñ ¸ ¯ ³ Ñ\n ý ô Ä » Ç r e *  ´ \n Ñ ¸ Ñ \t\n\nH I  J f  ´ \n Ñ ¸ Ñ \t\n\n ° < ´   á < ° t ¸ Ñ Ï ¹ { ¸ ¹ ¸ < ¸ 9 Ñ h i Õ i j ´  ´ É Ñ \t\n\nf N Ñ ¸ ´ ¯ \nÄ [ ¾ ½ »  Á  ý x q\no 5 p ( µ µ , * ¶ ã 9 Ê ¸ Ë´ V Ñ ¸ ¹ 9 Ï ¹ ´ Z   ´ Ê Î \t· < \t N Ñ ¸ ´ ¯  9 g M ¸ ¹ µ ³ ¸ ® ® Ñ ¸ ËÒ Ê Ñ 9 Ê ¸ Ë´ V Ñ ¸ ¹ ¹ µ ³ ¸ Ñ ¸ ¹ ®\n9 = · Ñ 7 ¸ ËÑ  g < \t H ´ ¶ ·  ¹ µ ³ ¸ Ñ ² ³ Ï Ê ¸ Î ®  Ï³  N Ñ ¸ ¯ ³  Ñ Ê ¸ ® Ñ ¸ ËÒ Ê Ñ   ? ; g Ñ ² ´ V Ñ ¸ ¹ G Ñ ³  ¸ Ñ\nÓ @Á Åø ø ó  é ì ò ñ ó  4 ë ò é è ó f 5 æ f ë ì  ¹ 9 = Ñ Ë Ñ ^  J 9 ¸ Ò M Ñ \t\n\nN ° ´  z ¸ t ¸ Ñ Ï ¹ R Æ ô y ý ¾ Ñ ¸ µ  V ¹ ° ® ¹ ´ ^ < ´ N ? ¸\n{ ¸ ¹ ¸ ´ 8  ¸ Ò ³ Ñ L  g \t   j ½ Å¾ » e e h h Ì\nÄ @\nm\nè ç ç ú  û û ø ó  é ì ò ñ ó ç è ó í õ ñ f î ê æ ø ô ú æ ç f 5 æ ÷ û ( µ µ , û µ - û î è ó ê ô ó ñ ë í * ø ó 5 è è f è ç ÷ ê Å g ¸  9 W ¹ Ñ g ¸ H Æ *\n< I ´ É  °  ¸  Ê 67 9  N ¸ ¹  g Ò = M ¹ ³ \tM  ¹ < I ´ É  ° Ñ N É <   ´  É ´  Ñ ? ¸ \n ¸ ´ Ê Î \t· * N É < < I ´ É  °  ¸ ´ Z Ñ f\n ´ \n Ñ ¸ V W ¹  T  µ  ² ´ H R ½ @ è ç ç ú  û û ï ï ï f 4 ë ò é è ó f 5 æ f ë ì û  ¹ f N Ñ ¸ ´ ¯  · ; Ò  ² ´ H  ®  Å g ¸  9 W ¹ Ñ\n¼ » x Æ  ¸  Ê 67  ý þ ÿ @Ó  e *  ´ \n Ñ ¸ Ñ N Ê n ¸ Ñ 9 = g < I ´ É  ° g ¸ ± ¸ Ñ  ¸  Ê 67 Ñ L  ° g \tM ¹ Ñ ^  < \t N ? Ïn g Q ¹ · \n ý x q ý þ ÿ @Ó e *  ´ \n Ñ ¸ % & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3\n    }    ","size_mb":0.41,"has_text":true},"Videha 208.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 208.pdf","name":"Videha 208.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n% & & ' ( ( ( ) * + , - . / % 0 1 2 3\n4 5 6 7 89 4 : ; < = > ? @ A B C D E F : ; A G H I J K L = M N A ; O > ? @ : ; < P\nQ R ST U V R W X Y Z\nA [ \\ ] ^ _ ` a b c \\ ] ` d e\nf g h i\nj k l k m n o p q r s t u v w x Z y S n z { | T V } U ~   W  |  n |   z  X \nj k j k } W   p     T Z  y   m m | S     T   \nj k  k   k    w     w x s   Z l k   x w      r w   ¡   x w ¢     r w  U V y U  | ~    z T  W ~   y T\n£ ¤ x ¥ ¦§ ¨  ¦ j k © ª « ¬    w Z £ ¤ x s ­   W ~  VW ® T \n¯ ° ±\nk x w ² ¦  ³  w ¬ ´ µ ³ w ¶ © · ¨ ´ Z  o  W | T  \n¸ [ ^ ¹\n¸ [ A [ º [ » 5 6 ¼ ½ ¾ ¿ À M Á @ Â Ã Ä M @ 5 6 Å M Æ [ » Ç È É @ Ê = M » Ë M Ì D Í Î I Ï ` Ì Â @ N Ð Ñ M 7 9 8 Ò\nÓ g f g Ô Õ Ö × Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß * f à á â ã ä\n¸ [ ¸ [\nå á æ ç è â á å é ê á ë ì * Ó à á í î ì ï á\nÓ g ð g ñ h ò Ö Õ Û Ü ó ô Þ õ ö ß ÷ î ø ä * f à á â ã ä\nO [ ù M ú M É M ? @ û Å 8 Â ü e ý J C þ Î ÿ Ï  _  Â ù M ú 3  ú\n'          \t \n       \r                      / % 0 1 2 3                    g   \n  \r               3      /         \t                       g î ì ë \"  í   å á ø ÷ í   î  ê è \nì ! î  ê è   è é !  Ú Û # õ $ Þ  % & ( & ) * õ % Þ + $ ) * , Þ - Ù $ & , õ ß . Þ õ Ý / 0 ö Ù Ö Û Þ 1õ 2 $ õ 4 ß ñ Þ - 5      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \n6 7 8 9 : ; ; < = : 7 6 9 Î I ` d  ü a _ K > I\n? @ A B @ C C A D A E F 6 A G H I E C E D H J @ @ K L M @ N O [\n? @ A B 6 A G H I E L @ @ L F H L M @ N O P\nQ @ F F @ R S C C A D A E F 6 A G H I E\n T R A U U H M\n  V    \r      \r /      W  V   \r    X    \n  \r    \nY H M A P D @ O H\n [\nÚ Z ò /Ý ñ Þ $ Z [\\ õ î  ç í ç ø ] è å æ  å ã á ^ _\n) `4 Þ ò õ a b\nc ` ý d e  Î f þ g D ý F _ ] f Î g h @ 8 » 5 6 = i j É k\nÄ Ð 3 i » @ 5 Å » i l M É @ m B I J K a n _ `\no Þ Z p q Þ ) õ f f ï á å ! r à s â è å * t /q Ö $ & õ Ú Ù õ $ /$ u õ ( Þ q Ý v Z 4 wp x y ò Z ) Ý & z { + g  | ç  } ~ Z × x 4 wZ x\n Ù õ ß Ú 0 ß &  Þ Ù * /$ { $ Ú Ù Ô  õ $ õ \\ Þ õ ß Þ ñ 4  4 ß q Ù ö   õ ) q öó . Ú Ý h /$  ä  q öò Þ õ  q / $ & h ñ Ù 0\n÷ î  ã \" ã á î   â ! ï á ã î ä  ë  )  h   % /  ß  )   + ` Ú , b Þ ) & ) Þ z ( Ö  Þ ß Þ t õ Þ Ú Õ 0     f  í \" å ä \"ä    Ó æ \"\nu Ú Õ b Þ õ 4 Ú Ý $ ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß õ / ß  4 q /  Ù õ Þ Ù & . /$ 4 öß  õ Þ ß * ( $ { $ Ú Ù    Ù õ õ Ú Z *  4 q / q b Þ xò Þ õ\n) Ý Ö t q Þ p Ù + { $ Ú Ù  y õ b / õ b / 0  æ ä  â ! ï á ã î ä       q / . ` h $ Þ q / t õ Þ Ú Õ 0  í \" å  ~ } q / ) ` q Þ # ~ Ó\nâ è à í î ì ï á  î  í î ì * õ [ 0 Ø ` / ñ Ö Ø Ù ö Z Þ ò q / Ø `0 * öx * /$ { $  . Þ õ a   ð â è à í î ì ï á í ÷ ø ì á ë à s â è å\nõ Ú Ý b  Ù + õ / $ Ú Ù   ñ Þ Ú Ý ) `  Ù õ ß õ Ú Z 0 Þ õ t / q Ö 4 Þ ô õ õ   ¡ ß Ú ñ Ù $ h Ö 0 Þ `ñ Ú $  õ / ß ß ) Þ  Z Þ ò Ù õ õ & Ù &\nq  õ Þ Ù + * ( ä î ø  Ô . Ù Ú Û õ / 0 Þ õ Ø Ù ö Z Þ ò q / Z  Ý q w$ h Ö 0 Þ `ñ Ú $ õ 4 wp Þ ¢h Ø Ù ö Z Þ ò Ô    4 [ £ õ / ß Ú Z ¤ / × p\n  ¥ Þ ¦ b Þ ) Ú Ý 0 z Ø 4 wZ x § 4  õ Ú Z 0 Þ * t /q Ö 4 Þ ô õ Z h x $ /$ - 4 Ú   0 Ø Ú {  f   ~ q / u Ú Ý 4 ö 0 õ õ q w$\n+ - ß & Ú 4 b ) ` õ ß p Û 4 $ { $ ñ q x Ù Ö ) `   ñ õ ß t õ Þ Õ õ { $ Þ Ý u Ú Ù q Þ Ú Z Z Þ q ¨ ( Ö 2 $ h öÔ   ç ë å   è å á\në \"© í  Ô . 0 õ ß Ú Ý * Þ ß 0 Ö b 0  Þ ) Þ õ x ) ` õ ß p t õ Þ Ú Õ 0 * /$   ñ õ ß Þ Ú Z ª * * Þ ß 0 Ö õ - 4 Þ Û Þ b x t &   Z 4 Ù      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \nò \\ Þ Ú Z q & Û Ù õ / $ Ú Ù Ô  Ú Z ª * « á å ï ! í ç â   ¬ õ / ß - 4 ñ  Z § 4 u Ú Ý 4 ö 0 õ õ Ú Z × b q / . Þ ñ $ Ö t & \n0 4 0 Ö q ö & 4 Þ ­ b Þ b  Ø ­ b ® Þ  ß Z Ö Ü ó * Z Ù g u Ú Ý 4 ö 0 õ - 4 $ ¯  *  ç í s     à á í á    ° í \" å   à ï é á\n, Þ õ ¥ b ± a  Ø  Þ x0 q Þ # ) ² ² à á í á  æ \" ñ  Ù y õ u õ ß b w ß & Ú 4 b Ù u Ú , Õ Ù õ / ß q w¨ b { + Ó ð ê å è  t Þ b ³\nf ~ f  à á í á  g u Ú Ý 4 ö 0 õ õ $ /$ Ú $  Ö  1 * W 1 ´ 2 3 ' µ          ¶ \r      · ¸ ¹ ·  0  \t      º   \n3 \n       º  &       \t     - » · ( » + 0    \r \n     ¼           1 *\n   \nN B P D A A F ½ º ¾ L ¿ E A F [ D @ ¿\n ¹    ) À » ² · » ( ( » , \nÚ Z ò /Ý ß Û Ù Þ v q õ 0 Þ . Á /. Þ õ Ú Ý ) Þ . / y õ { ö Ù / y õ { ö Ù Z õ Þ ñ õ ß  0 Ô Ú . ß Ý $ Ø Ú { 5 Â . / ß Ú Z ò /Ý u õ ( Þ Ù Z\nt & ñ / ( $ Ã õ Ã Ô u $ Ø Ú {  ñ  Ø Ü 0 h x 0 Ú Z ò /Ý õ ) `4 Þ ò õ q ` , $ u õ ( Þ õ & Ù & ß Û Ù Þ õ q Ä ) 1  Ù õ y õ { ö ß Û Ù Þ\nÔ q ` Ú # 0 õ Ã Ú Z ò /Ý õ u õ ( Þ Ø `õ q / ò /0 Ô  + ß Û Ù Þ õ q Ä õ ) ` . ` q / õ & Ù & Ô Ù ß Û Ù Þ õ q Ä ¡ ( Å 4 p Ö ò / 0 Þ 5\nß Û Ù Þ õ q Ä Ô ¡ ( Å 4 p Ö ò /Ú Ù Ý Þ ß õ Ù Þ q õ Æ & × p Þ u õ  ) q u q / õ u $ ñ Þ u 0 5 ß Û Ù Þ  ¡ ( Å 4 p Ö ñ Ú Ý b Þ Ô u 0 0 \nõ / ß . Þ ò / Ø `õ õ / ß Ú Ù p xb õ u $ ñ Þ u 0 q Ù / ß Û Ù Þ Ô ¡ ( Å 4 p Ö ò wÙ w Â t & ñ / ( $ /$ Ô Z Ç b õ Ø Ú { 5\nÂ t & ñ / ( õ / ß 4 Ú Ý $ Æ & × p Þ q /\n@ M 5 = É È\nõ ß Û Ù Þ Ô q ` Ú # 0 õ u $ ñ Þ ß Ý $ Ø Ú { Ô õ Þ Ú q Ù Ö ñ Ö õ\nß Û Ù Þ  É q 0 Þ 4 ß ¡ ( Å 4 p Ö õ ß . Þ $ /$\n= l Ê @ M ? Å Ë M\nñ Ö õ /\n1\nÔ q ` Ú # 0 õ u $ ñ Þ ß Ý $ { Ú Ù 5\n Ù Þ z t & ñ / ( ) . Ý õ ) Ý b & h 4 ß Ô  Þ ¡ ß 0 ß Ý 0 0 1u z t & ñ / ( ä â á ï á å è Ê î ä ç í s   ç î ì Ë á ø ç á å ç \" è _\nñ /Ù Þ õ a ) * h & ( Þ ñ Ù  { Ö ñ / Ú Z ò /Ý f   ~ q / 0 Ö Ù ( Þ Ú Z Õ /× Þ `õ 0 Ö Ù ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß 4 ß t õ Þ Ú Õ 0 õ / $ õ ñ õ ß\nq Þ 4 ò `, { $ ) Þ $ q / ò w ( Þ Ú Z Õ /× Þ `õ ñ Ö Ú Z 0 ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß õ - 4 ß ß Ý 0 ñ + q / u õ ( Þ Ì  * }  ì á Í | ç Î Ï \" ç !\n) Þ $ õ ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß ß Ý 0 Þ 0 1 ò & ) ß ð  * ~  ç á ä í  q  Ú  $ Ö ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß q Ù / * Þ ß 0 Ô Ù /4 Þ $ ò wÙ wõ  _ Ð\nÑ q q / Ø ß Ú Z Ü ò ô Þ õ ö ß  ñ h ò Ö Õ Û `ó ô Þ õ ö ß Ò ÷ î ø ä Ò ã !  å î ì © \"Ó á í î ø í î ä Ê  í ä ÷ î  _  â í î ì © \"Ó á í\ny õ Ù õ Þ 4 ß  Ø u 0 + $ /$ u õ q Þ ) 4 Ú Ý Ù / ) 1 4 Þ ô õ õ ) öÔ Þ Z q Þ 1h $ h /$ { $ 5  á Õ í í ç Ö á ì   ä  Í |\n) öÔ Þ Z Ø `0 h x 0 Ú Z ò /Ý õ y õ { ö Ø Ú h $ Þ Ú Z Õ /× Þ `õ 4 ß q /ª ß õ Þ 4 Ú ×  Z Ö ß / Ü ó q Ú ¨ $ õ Ô õ q $ Þ Û Ø  ß Ö 4 ß ß Ý 0 5\nÝ q ß ) . Ý õ t b Þ ) ß Ý 0 ñ / z Ú Z Õ /× Þ `õ ) * ñ Ù Z ß Ö  % ß Z ß Ö f   } q / t õ Þ Ú Õ 0  Ø u q öò Þ z ß Û Ù Þ õ\n- 4 $ ¯  0 Þ 4 ß Ú Ù * x ß õ ß 0 5 q Ù / ß Û Ù Þ õ - 4 $ ¯  0 Þ õ Ú Ý ) Þ . ) 1 ) q u Ù 4 ß * Ú Ù Ú Þ * Ã ) õ  u 5 ) * h & ( Þ ) 1\nÔ  Ý ñ /  Ø 4 Ù * ÷  ø å Ê ø á Ó  y ò )  . ß f   Ì  ¡ ß    Û    \r  Ü V      g X    å  Õ á ë ! _\nÎ I ` d  \\ Ý Þ _ þ\nÎ I ` d  \\ Þ _ þ _ Ï F  \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý \\ Ý Þ _ þ\nA [ Î I ` d  \\ Þ _ þ _ Ï F  \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý à d g Í ^ á  E a _  : ; A ; Â A A\nf    o Ö h & Ú Z Ü ò Ô Þ  ) q  b & h ò Þ Ù $ /$ \nf    o Ö ß q Þ Ù Ü ò ß / p ö  ) q  b & h ò Þ Ù $ /$       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n: [ 5 6 7 89 N = M þ _ Ï F  \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý ^ á  E a _  : ; A A Â A :\nf    q w$ 4 öß  õ Þ ß * o Ö ñ h ò Ö Õ t ) Þ ò q â , $ \n3 M = @ 5  É 3\nã !  õ  Þ ) `  Ý \nf    . Þ $ ) Þ Ú Ý v b 4 öß  õ Þ ß * ä \"g í g æ á ê á ø á é Ö á  ã í å ø á å ! Ê ï å  è |  õ  Þ ) `  Ý \nf    b öZ Þ 4 öß  õ Þ ß * Ô Ù Ü ò õ ö q Þ ß Ô Þ \n@ ú 9\n ø á à í \nf   f Ø Ù ö Z Þ ò 4 öß  õ Þ ß * o Ö ß Þ q $ & Û Ù ô Þ õ ö ß * \n^ ä _ þ ` ý a Þ _ å\nã !  . Þ ` $ Þ * q Þ Ú Ù õ . ` i & 4 Þ ­ b Þ b  - 4 Ü b Þ )\n. Þ ` $ Þ ) 1 q  Ú  $ Ö Ø Ù ö Z Þ ò \nÎ I ` d  æ _ J _ \\ Ý Þ _ þ : ; A : Â A ¸ H I ça Î è ^ a \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý ^ á  E a _  a é ^ Þ d ê Î \\ ë P\nì ° í î ï ðñ ò ó ô õ ô ö ÷ ø ò ô í ñ ù ú û ü ô ï ð ó ý þ ð ÿ    ø  ü ô ø   ì \n( ² · ( o Ö ß Þ ñ Ù Ü ò Ù $ Þ $ ò Þ )  ) q  b & h ò Þ Ù $ /$ \n ° í î ï ðñ  ô  ô ò  ó ô õ ¯ \t \n ¯  \n  \r î ü í   ü ò ô í ñ ù ú û ü ô ï ð ó ý   ø  ü ô ø ü   ó ð  í ò  \nf   f . Þ $ ) Þ Ú Ý v b 4 öß  õ Þ ß * o Ö ñ h ò Ö Õ t ) Þ ò q â , $ õ /\n1\n\nÅ » 8 3 É\n . Þ $ t / ß õ Ú Z Ý Ú Ù õ  Þ ) `  Ý\nf   f q w$ 4 öß  õ Þ ß * o Ö ß Þ ñ ò / Z q â , $ õ /\n1\nÒ\nC Ý n  _\nÒ  õ Ú Z 0 Þ ) `  Ý  ä \"ä _\n( ² · ( b öZ Þ 4 öß  õ Þ ß * o Ö q 0 Ö - b & Ú 0 ) öÙ Ö 0 Û Ø  ß Ö õ \nC  ÿ \\\n  õ Ú Z 0 Þ ) ` Ý \n( ² · » Ø Ù ö Z Þ ò 4 öß  õ Þ ß * o Ö Ù ß / Õ õ ö q Þ ß î ì í ä Ò ê ê á î ï Ò  q ß Þ ô Ö - 4 Ü b Þ ) o Ö Ú Z / p ö )  Þ ß Þ q  Þ â , / õ ß \nÎ I ` d  æ _ J _ \\ Ý Þ _ þ : ; A ¸ Â A O H I ça Î è ^ a \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý ^ á  E a _  a é ^ Þ d ê Î \\ ë P\nf   Ó . Þ $ ) Þ Ú Ý v b 4 öß  õ Þ ß   o Ö q 0 Ö - b & Ú 0 ) ö Ù Ö 0 Û Ø  ß Ö * \n7 86 È  È\n  . Þ $ Ú Ù . Ü  ) ` Ý  ä \"ä _\nf   Ó q w$ 4 öß  õ Þ ß * o Ö . / Û Ù ô Þ õ ö ß õ /\n1\nÒ\nù 8 Ä È @ > À = M É 0  È É » 7 86\nã ! Ò  Ù Þ ( õ ) ` Ý  ä \"ä _\nf   Ó b öZ Þ 4 öß  õ Þ ß * o Ö - q / Õ q â , $ õ /\n1\n\nÎ þ  F áa b\n  õ Ú Z 0 Þ ) `  Ý  ä \"ä _\nf   ð Ø Ù ö Z Þ ò 4 öß  õ Þ ß * o Ö Ú Z Ù Ö 0 - v 4 $ õ /\n1\n\n= i 9 É 7 M N\n  Ú Ý Ü ò Ö - 4 Ü b Þ ) o Ö - ò b t õ Þ Õ  í æ sî é ä !\n÷ ø ì á ë ä \"ä _\nÎ I ` d  æ _ J _ \\ Ý Þ _ þ : ; A O Â : ; A B H \\ Þ _ þ _ Ï F  \\ _ Î  ß c C a _ ` d Þ ý \\ Ý Þ _ þ P\nf   ð q w$ 4 öß  õ Þ ß * o Ö Ù Ü ò Ú Z $ Þ ) ß Þ b \nN  M » È À 8 Ä M »\nã ! * $ Æ ö õ  Þ ) `  Ý \nf   ð . Þ $ 4 öß  õ Þ ß * o Ö ñ h ò Ö Õ t ) Þ ò q â , $ \nÉ Ð l M » Ð )\n* . Þ $ - 4 Ü b Þ ) \nf   ð b öZ Þ 4 öß  õ Þ ß * o Ö Ô Õ Ö × Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß \nC þ Î ÿ Ï  _  ü  \n* â ñ $ ) `  Ý \nf   ~ Ø Ù ö Z Þ ò 4 öß  õ Þ ß * o Ö Õ  * ö õ ö q Þ ß 2 ) Ý \nÀ M  ú i\n* 0 öõ Þ ß Þ q ß Þ q Þ Õ /( õ õ  õ p Ö - 4 Ü b Þ ) õ q  Ú  $ Ö\n÷ ø ì á ë \nÉ M Ä @ d 3 È Å d N ? 3 È Å d þ ß c d Þ $  F a g _ d Î e è ^ ü Î ÿ  a g _  d Þ d Î I ` d  \\ Ý Þ _ þ : ; A :\n> 5 ¼ É Ñ Â Þ á  c C Î æ þ c\n\n) öo Ö Ú Õ ¨ 4 Ö í  æ á å !  -  * · - î  0 Þ o Ö $ \" q  Ö á\no Ö Õ & * Þ õ Þ Ü 0 æ  ï è  -  * · + î  ï á * o Ö ß Þ q Ø Z 0 Þ ß q Ý 0 & \n _ E c Â > 5 ¼ É Ñ\n) öo Ö Ú t ê í á í  æ á å !  -  * · k  î  ï á * o Ö Z  i Ù Þ  ) Þ Ý      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \no Ö ò ö h Þ xÙ `ò ô Þ õ ö ß  -  * ( »  î  ï á *  Z g « å ï Õ á í  å\nþ ß c\n) öo Ö ) ö$ / Þ õ ö q Þ ß Ö  -  * · k  î  ï á * o Ö Ý ß / ß Þ q b Þ ò Z\no Ö Ø q Ö 0 ß ` ñ Ù  -  * · À  î  ï á * Ù Þ h /ª ß õ Þ q 0\n5 j  a g _\no Ö 4 Ù õ $ Þ $ q â , $  ^ æ \"å * Ó ~  î  ï á *  Z g ) ö Ü ò ß q â , $  â á æ  ã ø á\no Ö ß q / Õ õ ö q Þ ß * Þ ß 0 Ö  -  * ( »  î  ï á * o Ö q & 0 Ö q â , ä\nN ? 3 È Å H 9 M » = i 5 É Ñ = P\no Ö 4 ß q Þ Ù Ü ò Õ á í  å  -  * » ²  î  ï á * o Ö Ù  ö Ù Ö ô Þ õ ö ß\nN ? 3 È Å H e i ú @ P\no Ö . ö$ Ù ß Þ - 0  -  * , +  î  ï á *  Z g î Ê ¨ ( w å á ^ ï\nN ? 3 È Å H  \\ þ ÿ  a b P\no Ö . Ý Þ ò ö ß ß Þ q  -  * + +  î  ï á *  Z g ç å ã â å á æ\nÎ e è ^ ý Â I E F áa g _\no Ö ñ h ò Ö Õ q Ú ¨ $ õ  ~  â á æ * Ê ø r å á â ã\nÞ $  F Â Þ Î  a _ a g _\no Ö b ò ö Ù `ò Ù 4 ` Ú , ï  -  * , +  î  ï á * Ø Õ %  4 ` Ú , ï\na _ ! Â @ ú M\no Ö Ô q /$ Ö q ö Ú  b Þ  Ú 4 0 Þ  Z g æ â á ä á ä æ î r ê á  ~ ~  â á æ *  ã ø á\n; a \\ _ þ ý Â ü ß Þ Î þ æ K \\ ]E a  Î F\no Ö $ { q Ö ò Þ )  ^ æ \"å * ~   Ú 4 0 Þ  Z g o Ö % p Ö ò Þ )  â á æ ì \"å æ á\nÎ I ` d  Þ ç Î # g ý ^  a _ e  F _ \\ Ý Þ _ þ\n* f   f o Ö Ù Z / Ü ò ö õ ö q Þ ß Ô Þ\nÉ M Ä @ d 3 È Å d N ? 3 È Å d þ ß c d Þ $  F a g _ d Î e è ^ ü Î ÿ  a g _  d Þ d Î I ` d  \\ Ý Þ _ þ : ; A ¸\nÞ á  c C Î æ þ c Â\nH º P \\ á% ý ü e _ a á Þ _  ý \\ á^ á ý % ý  _ Þ _ I F _  c _ ` I d f = 8 » Â A < d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á *\nï æ ¡ ß ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P = i [ \\ Þ \\ _ ` ü g Þ \\ á^ á Þ Í [ g ¾ M 0 ú = d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !\n î Ï  á å \nH & P \\ á% ý C ^ ' _ K a á Þ _  ý\n) ö4 ö# Ö o Ö q Ù & ñ õ ö q Þ ß ) Þ   ñ Ü q î ï î é *  [ * f *    [   ï á * â á æ *\n$ Ú \" q î ø ê á Î  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á * ø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n _ E c i > 5 ¼ É Ñ Â      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n · \n% ý = ( ` I d ^ _ \\ I _ þ * à K  _ Þ f _ þ ý ^ _ \\ I _ þ\n) ö4 ö# *  Z g $ \" q Ö  á ç ì á ø   ï á * â á æ  4 &  ( *\n å  á  « á ê á * ø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P Ä M + , 5 N à ü g Þ \\ á^ á Þ Í [ Þ á E F _ @ 0 ú = d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á * Ö Ö á å   å  î ã ä á *\næ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nÉ M Ä @ d 3 È Å d N ? 3 È Å d þ ß c d Þ $  F a g _ d Î e è ^ ü Î ÿ  a g _  d Þ d Î I ` d  \\ Ý Þ _ þ H Þ _ ] D Î þ  n _ \\ \\ Þ . c Í D ` _ þ\n\\ Ý Þ _ þ P\ne _ E  ý Ñ N ? 3 È Å N 9 Å M É À Ê » M k\n% ý  _ Þ I   Î \\ + ? \\ á^ á % ý C Î þ é ë 5 N + ?9 d\n^ æ \"å * ~ Ì  â á æ * % ö $ Z ¡ ß ê á  4 &  ( * Ï á Ï  Ï å  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !\n î Ï  á å \n= M ? 3 5 É  n _ \\ \\ Ý Þ _ É k Î Þ Î # g _ g Í a \\ ] E a  Î F \\ ]   ' k\n% ý  _ Þ g  þ \\ _ 1\n \" g  Z g  öÕ Ö $ Þ $ ) Þ   ^ æ \"å * Ì ~   ï á  â á æ *  í î A ê á  4 &  ( * å ï ø ç á å á  ÷ ø æ  ä *\n]  ä  å á ç  æ Ë  Ï ø ! \nÉ M Ä @ d 3 È Å d N ? 3 È Å d þ ß c d Þ $  F a g _ d Î e è ^ ü Î ÿ  a g _  d Þ d Î I ` d  \\ Ý Þ _ þ H \\ Þ . c Í D ` _ þ \\ Ý Þ _ þ P k\nþ ß c Â\nH º P % ý  e  þ _  _ c ' Þ 2 3 ú\n) ö4 ö# *  Z g Ù Ü ò Ö q â , ä  ^ æ \"å * ~ [   ï á * â á æ  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n ( \n\\ á% ý \\ ] D ý F _ a á Þ _  ý \\ á^ á ý % ý  _ Þ ` d I ^ _ \\ I _ þ d f = 8 » Â A G d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á *\nÖ Ö á å   å  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \n5 j  a g _ Â\nH º P f c ê a _ e Þ 2 3 ú\n) ö4 ö# * o Ö õ ö Õ /ª ß q â , ä  ^ æ \"å * Ó ~   ï á * â á æ * ç ø  ï  á  4 &  (   Ï r å  á  « á ê á *\nç å á ê â 4  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \nH Æ P % ý ÿ Ï ` þ a á Þ _  Þ 2 3 ú\n) ö4 ö# o Ö * & $ Þ q â , ä   ï á * â á æ * r A â   å  4 &  ( * Ï \" ä  !  « á ê á *\nø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å  ) `t Ú 0  { Þ #  Ù Þ ï í ÷ î ï q Z × x  í ä á  ì  î © ¨ 4\næ  á î ì i Þ $ b *  à ø á _\n e  = Ê5 É Ñ M 5 m 9 M » = i 5 É Ñ =\n · \n% ý Þ  _ ` dI \\ _  \\ á^ á » M = 7 86 N M 9 d f = 8 » Â B < d\nâ á æ * Ï \" ä  á  Z Þ , x * ø g    4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n ( \n% ý f _ D d 6  ê \\ _ `  _ * F\n) ö4 ö#  Z g ß Þ q  Z  4 ß Þ - 0  ^ æ \"å Ì\n; d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á *\n0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \ne i ú @ m Á 8 @ Ð Å M m G Í g ; a Ñ M\n · \n% ý C þ á^ \\ ` _ c\n) ö4 ö#  Z g   ï á * â á æ * ï ä î ç ê á  !  4 &  ( * q Ù & Ý ß 4 7 Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä\n î Ï  á å       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n ( \n% ý a è g » » M =\n) ö4 ö#  Z g  7 ß ß Þ q  ^ æ \"å * ~   â á æ * $ Ú \" q î ø ê á Î  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á * ø å î  ê á  é á ø á *\nä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n \\ þ ÿ  a b I _ ` a Â\nH º P 6 M N Ê 7 8 6 » M =\n) ö4 ö#  Z g ÷ ø  å á æ  â á æ  4 &  ( * î ã Ù q x$ Ö  Z Þ , x Ù g  }  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \nÎ e è ^ ý Â I E F áa g _ Â\nH º P % ý n  a $ Þ Î è g @\n) ö4 ö# ò ß . Þ ß Ö q Ú ¨ $ í  ^ æ \"å * }   â á æ * $ Ú \" q î ø ê á Î 4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P % ý  _ Þ Î I g _ \\ 8 e  @ M »\n) ö4 ö#  Z g ô & Á Þ +  ¡ ß í á å  ^ æ \"å * ð    ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á *\n0 q ö¡ ß ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nÞ $  F a g _ Â Þ   F a _  a g _ Â\n · \nn ½» É À ? 5 9 F \\ á^ á\n* o Ö q & $ : 4 ` î  ï   ï á * â á æ  4 &  (   Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n ( \n% ý ê æ á ^ ] Î 3 Å \\ á^ á E I [\n  ï á * â á æ  4 &  ( * ø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \na _ ! Â @ ú M Â\n · \n% ý f D ` dI \\ _ 1\n) ö4 ö# Õ Ù Ö Û ß ) Þ   ^ æ \"å * Ó Ì  â á æ * î ã Ù q x$ Ö * 4 öß Z Þ x)  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \n ( \n% ý c Í D d Ï < > _ a á  \\ á^ á E I [ n á ? 8 $ > _ a á  * Þ d Â O B d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n; a \\ _ þ ý Â ü ß Þ Î þ æ K \\ ] E a  Î F Â\nH º P % ý  _ Þ C I F _ \nß Þ - 0 ) ö4 ö#  Z g ç  Ï Ë å á ^ ï  ^ æ \"å * Ì Ì   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á *\n0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \nH Æ P % ý   e þ c _ ` I\n) ö4 ö#  Z g í î  $ /ª ß b Þ ò Z  ^ æ \"å * Ó ~  â á æ  4 &  (   Ï ø â á æ á  « á ê á * ø å î  ê á  é á ø á *\nä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å\nP\nC è  _ m = 9 » M @ Â\n · \n= i [  È ù \n) ö4 ö# q & g î Ï $ ( q ß : q  ^ æ \"å * Ì ~   ï á * â á æ * Ï ç  á  4 &  ( * Ï A  á å á  « á ê á *\nØ Ü  å á Õ á 4 !  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î  ø * [ ð } ð  \n i 5 3 » M Â\n% ý n B ÿ þ Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g ) Ö 0 Þ ß Þ q q â , ä  ^ æ \"å * Ì    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n% ý  _ Þ ` d I > _ a á  \\ á^ á E I [ f _ D d 6  > _ a á  d f = 8 » Â B ; d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \nÀ » M Å È H ê æ _ F ý P 3 Ç 5 É 9 M » 0   » È m  Ç  » È 6 M 7 @ Â\nH º P\no Ö ) öõ ò / Z ) Þ % a\n) ö4 ö# o Ö \n ï á * â á æ | à  å !  4 &  ( * Ï \" ä  !  « á ê á * î ã Ù q x$ Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \nÀ » M Å È H ê æ _ F ý P 3 Ç 5 É 9 M » Â\n ÷ â  ø ç Î æ á C * ] á â ø ï í â á Í ä ã á | ï \n · \n\\ áa ` dI \\ _ à b\n) ö4 ö#  Z g . Þ . w Ù Þ  ) Þ % a  ^ æ \"å * } ~   ï á * â á æ | à  å !  4 &  ( * Ï \" ä  !  « á ê á *\nî ã Ù q x$ Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \n ( \ng dè 1 ` _ \\\n) ö4 ö#  Z g ) Ù õ q â , ä  ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å   å g  ç g\nî © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \nË » É È Â\n · \n= i [ 3 Ê ú 9 N É\n) ö4 ö# Ø ¯ ò ö $ ß ) Ö ò q ß : q   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n ( \n= i [ » 9 = M É N M 9 ù\n) ö4 ö# g g g g  ^ æ \"å * ~ [  â á æ * ø å î  ê á  « á ê á * ]  ä  å á ç  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \nÉ M ú 6 M 7 @ Â\n · \n% ý f D F þ _  _ c ' Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g  öÕ Ö $ Þ $ q â , ä  ^ æ \"å * ð   â á æ  4 &  ( * í í å  è «  « á ê á *\nø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P % ý ` dI þ _  _ c ' c _ ` I\n) ö4 ö# o Ö õ ö Õ ö q $ Þ $ b Þ ò Z   ï á * â á æ * Ï ø å Ö  ä á  4 &  ( * ÷ æ  !  é á ø á *\nC è C A  !  á  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \nD ý F  _ e  m ú i @ 3 È Å Â\n · \n% ý Þ F ý à á ` þ ý ` d I ý\n4 D Ö o Ö ß Þ q % $ q â , ä   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n ( \n\\ á% ý \\ áÎ I Å M @ Ê = M » È\n) ö4 ö# Ö o Ö h `h Þ ß Þ q q â , ä  ^ æ \"å *  [   ï á * â á æ * æ  Ë !  4 &  ( * Ï î ä b Þ ¡ ß  « á ê á *\nÖ Ö á å   å  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \n Ê» 7 @ 6 M 7 @ Â\n · \n% ý \\ ý F _  _ Þ  _ Þ\n) ö4 ö#  Z g ã â ä å á æ  ^ æ \"å * Ì f   ï á * â á æ * $ Ú \" q î ø ê á Î  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P % ý g E Þ ý » M =\n) ö4 ö#  Z g  Ê  æ è Ê !  ^ æ \"å * }    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n@ M 5» É 8 Ä Â      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n · \n% ý ÿ Ï ` » » M =\n) ö4 ö# *  Z g ã ! ï ø å á æ  ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ * $ Ú \" q î ø ê á Î  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n ( \n= i [ N Ê ¼ M É\n ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nn d Ï f $ 6 M 7 @ Â\nH º P % ý  _ f a á Þ _  Þ  F Í\n) ö4 ö#  Z g $ \" q Ö æ  ï è  ^ æ \"å * ð ~  â á æ * î ã ø q x$ Ö Z Þ , x Ù `g  ð  î ã ä á * ç  r ä\n î Ï  á å \nH Æ P % ý F á  þ  _ Þ\n ^ æ \"å * ð Ó  â á æ  4 &  ( * Ï ø â á æ á  « á ê á * ø å î  ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n¼ 3 Ð Å 3 6 Ð Ñ M Â\n · \n% ý f ý n H c _ ` I\n) ö4 ö#  Z g  4 Þ $ Þ $ b Þ ò Z  ^ æ \"å * [    ï á * â á æ | à  å !  4 &  ( * Ï \" ä  !  « á ê á *\nî ã Ù q x$ Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \n ( \n% ý e Ý æ á Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g $  Ù q â , ä   ï á * â á æ * . y I ê á C á à * å ç  å  4 &  (   æ â å á  á  « á ê á *\nî ã Ù q x$ Ö  î ã ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \n5  E \\ @ » Â H 5  E \\ _ @ 9 Ð ù ú M P Â\nH º P % ý H á F  é c _ ` I * à K  _ f a á Þ _  d\n) ö4 ö# o Ö ß Þ q  /$ Þ Z Ù b Þ ò Z  â á æ * C è C å î   á  4 &  ( * æ ø è  å\n4 7 Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä  î  ø * [ ð } ð ~ f\nH Æ P ù Ð  É M J = Ê 5  c _ * à K K  g Þ á Î  Ñ M\n*\nH Æ P\n) ö4 ö#  Z g I  h Þ + q öÚ  ê á \n ï á * â á æ  4 &  ( *  å  á  « á ê á * ø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \nÎ Þ Î # g _ Î ÿ  a g _ Â\nH º P \\ á% ý Î Þ 5 J ú 8È @ Ê = M » È\n) ö4 ö# Ö o Ö ß Þ q ò /Z t ) Þ ò q â , ä  Ô Þ  ò Þ ß   ï á * â á æ * å ç  å  4 &  ( *  \næ â å á  á  « á ê á * î ã Ù q x$ Ö  î ã ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \nH Æ P % ý Þ F ý I ý ' _ ` d I ý ^ L ý % ý ; ` 5 ú À Ë M d f = 8 » Â ¸ B d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n  » È m  Ç  » È 6 M 7 @ Â\nH Æ P % ý ; a È i » È 7 M N\n) ö4 ö#  Z g Ù / . 0 q â , ä   ï á * â á æ * å ç  å  4 &  ( *   æ â å á  á  « á ê á *\nî ã Ù q x$ Ö  î ã ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \nÅ ù ú M Â\n% ý * ^ d Ï < j Ç l » È\n) ö4 ö#  Z g æ  á ì ! å ë á ç  ^ æ \"å * ~ ~   ï á * â á æ   è  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n% ý ` dI þ _ # c _ ` I\n) ö4 ö#  Z g ) Z x ñ Ö 0 b Þ ò Z  ^ æ \"å * ~   â á æ * Ô Þ 1Ô 4 7 Ö  4 &  ( *  !  å á  !  « á ê á *\nä ë î ø ê á Î  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \nN M » ? 3 È Â H n ÊÉ M Â = ÊÉ M P\n ·  o Ö   Ê ! Õ á í  å  â á æ * î   å á  ! _\nË M 5 ú Â H Ë 5 ú ù M 9 P\n · \n% ý a á Ï ` þ a á Þ _  a ' K\n) ö4 ö# o Ö + Ü ó õ ö q Þ ß õ p x 4 0 Þ * â á æ * å \" Ï á A !  4 &  ( * Ê r å á æ  å s ä  é á ø á *\nÖ Ö á å   å  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î  ø * [ ð } ð  ð\n ( \n% ý  _ Þ  dg _ I þ  _ * F\n) ö4 ö#  Z g í s ä  å á ^ ï  ^ æ \"å * Ì    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á *\n0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \nù Ç N » È H ù Ç N » È 6 M 7 @ P\n% ý  _ Þ ÿ Ï < ê \\ _ ` Þ 2 3 ú\n) ö4 ö# o Ö Ô & ( Ù q â , ä  ^ æ \"å * Ó   Ï r ç å !  Ï r ç ä !  Ï á ç å ! Ï ã Ï s  î é _\n ï á * â á æ * å ç  å  4 &  ( * æ â å á  á  « á ê á * î ã Ù q x$ Ö  î ã ã ä á * ç  r ä  î Ï  á å \n% ý Î I ¼ ½ 5 Å Ë M\n) ö4 ö#  Z g í ø à ! å Ö á  ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ  4 &  ( * í   Ï !  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  î ã ä á *\næ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nú i @ 3 M J M 3 M Ñ @\n% ý  Î I Ï < Ñ M 7 6\n) ö4 ö# ) Ö 0 Þ ß Þ q b Þ ò Z   ï á * â á æ * ï ä î ç ê á  !  4 &  ( * q Ù & Ý ß 4 7 Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á *\nç  r ä  î Ï  á å \n% ý Î ^ j @ Ê É N 7 M Ñ\n) ö4 ö#  Z g æ \"é å ç ë á ê  ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n= 5  » M 6 M 7 @ H  i @ Ä M Ë M 5 ú [ [ [ P\n% ý  _ Þ ^ Î F Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g Ø ñ öx Ù q â , ä   ï á * â á æ * å ç  å  4 &  ( * æ â å á  á  « á ê á * î ã Ù q x$ Ö  î ã ã ä á *\nç  r ä  î Ï  á å \n= û 7 ? 3 6 M 7 @ Â\nH º P % ý a Î ^ g d6  ` _ \\ \\ á^ á E I [ \\ áM  ` _ \\ d\n^ æ \"å * }   â á æ * $ Ú \" q î ø ê á Î  4 &  ( *  ã ø á  « á ê á *\nø å î  ê á  é á ø á * ä r í  !  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nH Æ P % ý   » N 7 M Ñ\n) ö4 ö#  Z g Ï Õ á ç ë á ê  ^ æ \"å * Ì    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \nÅ M É À Ê» M N 9 ¼ M 6 N ? 3 È Å\nH º P % ý  _ Þ Î I ú M N Ñ M 7 6\n) ö4 ö#  Z g ë  r å ø ê á ë ì  ^ æ \"å * ð [  â á æ * î ç æ å á  4 &  ( * ç á î â  « á ê á *\nC è C A  !  á  é á ø á * ]  ä  å á ç  î ã ä á * æ Ë Ï ø !  î Ï  á å \nÅ » N M m Å M N M Â\n% ý f Í D d Ï < » M =\n) ö4 ö#  Z g î Ï ¨ ( w å á æ  ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \n% ý  _ f d Ï < » M =\n) ö4 ö# õ Þ $ /ª ß ß Þ q  ^ æ \"å * ~ [  â á æ * æ Ö r å á  4 Þ  ( *  ã ø á  « á ê á * ø å î  ê á  î ã ä á *\næ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \n» = Ë M 5 ú m @ Á Ë M 5 ú m @ » Å M ú 6 M 7 @ Â\n% ý \\ çþ ý  _ Þ\n) ö4 ö#  Z g ä î ä ï å á æ  ^ æ \"å * ~    ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n% ý f þ a Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g ^ î Ê 0 q â , ä  ^ æ \"å * Ì   å æ Ö á î ä  í Õ Ö á î ä  í å ï á ä ì á ë í    } ~  g ç Î\nå æ Ö á î ä Ï ã Ï s  î é _  ï á * â á æ * . y I ê á C á à  å ç  å  4 &  ( * æ â å á  á  « á ê á * î ã Ù q x $ Ö  î ã ä á * ç  r ä\n î Ï  á å \n3 Ê = 3 Ê 5 = Ñ M 5 m . á Þ n _ f _\n% ý ^  Þ d6  Þ 2 3 ú\n) ö4 ö#  Z g î Ï Ý Þ ß Ö q â , ä ^ æ \"å * ð     [   g ç Î â æ â î ã æ ê á Î Ï ã Ï s  î é _\n% ý f á D _ c \\ _ à b\n) ö4 ö#  Z g o Ö o Ö Û Ü ó ) Þ % a  ^ æ \"å * } ~   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n9 ?@ M m e i ú 6 M 7 @\n% ý n `  ý  _ Þ\n ^ æ \"å * ~ ~   ï á * â á æ | à  å !  4 &  ( * Ï \" ä  !  « á ê á * î ã Ù q x$ Ö  é á ø á * æ å r ø á  î ã ä á * ç  r ä\n î Ï  á å \n% ý c Í D d Ï < » M =\n) ö4 ö#  Z g î Ï ¨ ( w å á æ  ^ æ \"å * ~ ~   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å\n  å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë  Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n9 ?o M\n  è ä ! æ \" Ï ã á Í ä ã á | ï g g g \n% ý f . þ _ # ÿ  8  ý * à K Î 8 Ñ M É È 7 M N\n) ö4 ö#  Z g æ  á ì ! å ë á ç  ^ æ \"å * Ì ~   ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á *\n0 q ö¡ ß ê á  é á ø á * Ö Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \n% ý Þ  d Ï < ^ Í N _ \n ^ æ \"å * Ì ~   ï á * â á æ  4 &  ( * Ê ø r å á â ã  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  î ã ä á * æ Ë  Ï ø !  î Ï  á å \nÉ O 8 » M m 5 9 3 » È Â\n% ý  _ Þ ê \\ _ `  _ Þ \\ á^ á E I [ N » Ñ Ê 3 = i j È d f = 8 » Â B : d\n ï á * â á æ  4 &  ( * Ï \" å æ á  « á ê á * 0 q ö¡ ß ê á  é á ø á *\nÖ Ö á å   å   å g  ç g î © î ì å   î ã ä á * æ Ë Ï ø ! î  ø * [ ð } ð    î Ï  á å \nÎ I ` d  a ; a H á Î I e d J _ ] a k Â\nA P 9 M @ @ ½ 5 6 È 8 ¾ M ? @ A : = > ? @ d A B  ½É : ; ; <\n6 A G H I E P º ½ P Q R P Æ Q Q S [ O G C 6 A G H I E P º ½ P Q R P Æ Q Q S P T A M I N U E [ O G C º Æ [ O G C\n: P 3  ú 5 6 È 8 ¾ M ? @ : A = > ? @ d A þ I Ý n  : ; ; <\n6 A G H I E P Q º P º º P Æ Q Q S [ O G C 6 A G H I E P Q º P º º P Æ Q Q S P T A M I N U E [ O G C Æ º [ O G C\n¸ P 5 6 9 5 É @ J M 5 6 È 8 ¾ M ? @ G m = > ? @ d A C T K $ n  : ; A ;      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n6 A G H I E P Q º P º Q P Æ Q º Q 6 A G H I E P Q º P º Q P Æ Q º Q P T A M I N U E R v\nO P n _ g \\ _ Î  ß c Î I e d J _ ] a m ; = > ? @ d A B þ I Ý n  : ; A ;\n6 A G H I E P º ½ P º º P Æ Q º Q 6 A G H I E P º ½ P º º P Æ Q º Q P T A M I N U E v Q\nB P É M Ä @ 5 6 È 8 ¾ M ? @ m : = > ? @ A B ; ` \\ Ý n  : ; A ;\n6 A G H I E P º ½ P º Æ P Æ Q º Q 6 A G H I E P º ½ P º Æ P Æ Q º Q P T A M I N U E v Æ\nG P É M » È 5 6 È 8 ¾ M ? @ m m = > ? @ ; A Þ _ ÿ K : ; A A\n6 A G H I E P Q º P Q & P Æ Q º º 6 A G H I E P Q º P Q & P Æ Q º º P T A M I N U E v v\nm P ù M ú 3  ú 5 6 È 8 ¾ M ? @ 5 6 7 89 @ > ? @ A A A = > ? @ d A C D E F : ; A :\n6 A G H I E P Q º P Q S P Æ Q º Æ 6 A G H I E P Q º P Q S P Æ Q º Æ P T A M I N U E º º º\n< P æ Î U D f g Î I e d J _ ] a A : G = > ? @ d A B Þ _ ÿ K : ; A ¸\n6 A G H I E P º ½ P Q & P Æ Q º & 6 A G H I E P º ½ P Q & P Æ Q º & P T A M I N U E º Æ R\nL P 3  ú 0 ú i j É M Â N = M ú i j É M Â \\ Þ ý  _ Î I e d J _ ] @ A O : = d > ? @ A B þ I Ý n  : ; A ¸\n6 A G H I E P º ½ P º º P Æ Q º & 6 A G H I E P º ½ P º º P Æ Q º & P T A M I N U E º V Æ\nA ; P a _ e ý a _ ] F Î Þ % Þ 8 á^ Î I e d J _ ] a A G L = > ? @ A  É 6 » È : ; A B\n6 A G H I E P Q º P Q º P Æ Q º ½\nA A P C  Î I Ï ` > _ a á  Î I e d J _ ] a A < L = > ? @ A þ I Ý n  : ; A B\n6 A G H I E P Q º P º º P Æ Q º ½\nA : P f D ` ý e ÿ Ï < > _ a á  C Î þ g Î I e d J _ ] a A L A = > ? @ A ; ` \\ Ý n  : ; A B\n6 A G H I E P Q º P º Æ P Æ Q º ½\nA ¸ P Î I ` d  \\ Ý Þ _ þ Î I e d J _ @ Â : ; ; = > @ A B C ê ç g : ; A G m : ; B = > @ A  Ê ú M g : ; A G\n6 A G H I E P º ½ P Q V P Æ Q º R\n6 A G H I E P Q º P Q v P Æ Q º R\n5 6 7 89 g Â ^ Î  a _ a ù È  ú » j É M @ N ? 3 Â = Ð 5 J ú È @ \\ I K % d! » j É M @ ) @ Ä M \\ Þ _ þ _ Ï F  N ? @ ú É\nW X Y Z\\ ] ^ Y Z \\ ] ¯ \r _ ` W a b c  h ö j  í õ h ö j  ^ _ l b p q s l ¯ \t \t t  \n \t \nW X Y Z\\ ] ^ Y Z \\ ]  \r ó í u ÿ ý  w ¯ \t \t t  \n \t \nW X Y Z\\ ] ^ Y Z \\ ] ± \r _ ` W a b c x a l ¯ \t \t t  \n \t \nW X Y Z\\ _ ` W a b c W X \\ W s x a l y W X Y Z\\ ^ Y Z\\ z {\nW X Y Z\\ _ ` W a b c b | } x a l y W X Y Z\\ ^ Y Z\\ ~ {\ní î ï ðñ ó í u ÿ ý  w y W X Y Z\\ ^ Y Z \\  {\ní î ï ðñ ó í u ÿ ý õ ô   ù ò î y W X Y Z\\ ^ Y Z \\  {      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \ní î ï ðñ ó í u ÿ ý í     ù ò î y W X Y Z\\ ^ Y Z \\ t {\ní î ï ðñ ó í u ÿ ý  h ö j  í õ h ö j  ^ _ l b p q s l y W X Y Z\\ ^ Y Z \\ \n \t {\n E A U I A F A  @ @ K P D E B J H G @ R B F @ E G H G C M @ ¿ k\nI U U O P k m m P A U H P [ L @ @ L F H [ D @ ¿ m E m  A G H I E [ D @ ¿ m  A G H I E Â O @ U I A m\n E A U I A F A  @ @ K P D E B J H O N M D I E P H G C M @ ¿ k\nI U U O k m m R R R [ E ¿ E  @ B [ A B m\nQ @ M U I H C A M P U U A ¿ H  E A U I A F A J @ @ K P D E B J H M H E G @ B K A B G F H H Â M H E G H M P [  N   E A U I A F A  @ @ K P A B\n A B G F H C @ M ¿ E U H D @ N M U H P  6 A G H I E P C M @ ¿ E ¿ E  @ B K A B G F H P U @ M H P d U I H P H H J @ @ K P E M H G H F A  H M H G\nR @ M F G R A G H R A M H F H P P F  k Â\nI U U O k m m R R R [ E ¿ E  @ B [ D @ ¿ m\nC ^ þ Þ ] F  L L E  H B G M E ¾  A G H I E [ D @ ¿ À » À Á M f \nh ñ /Ü ó ô Þ õ ö ß\n   Û    \r  Ü V      g X  \n » j É M À » > À É Þ ] F  L L E  H B G M E ¾  A G H I E [ D @ ¿ À » À Á M f \nf g h i\nj k l k m n o p q r s t u v w x Z y S n z { | T V } U ~   W  |  n |   z  X \nj k j k } W   p     T Z  y   m m | S\nj k  k   k    w     w x s   Z l k   x w      r w   ¡   x w ¢     r w    ¦   w r  w   z T  W ~   y T\n£ ¤ x ¥ ¦§ ¨  ¦ j k © ª « ¬    w Z £ ¤ x s ­   W ~  VW ® T \n¯ ° ±\nk x w ² ¦  ³  w ¬ ´ µ ³ w ¶ © · ¨ ´ Z  o  W | T  \n0 È È ¾ C þ Î ÿ Ï  _  Â N ? È i l É @ 8 » = Å ú ù 5 6 É M È É Ð 9 i @  Ð\n æ å æ ø \"  © ! Ó Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß õ  í à á  ä \"r ë å «  â á ç Î t õ Þ Ú Õ 0 ë sî ø í î æ î é ä á  ì á ã æ \" ) ] å ì å ! ( ² · , í \"\nÎ\nÒ æ sî é ä ! â ã ä æ \" ä è é â ã ä í á å í ê è â ë á ø Ò ø á æ ç Î « \" ä å  s ï í å - \\ ß ë sï ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö  í à á  ä \"r î ä r      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \nä á ã \" õ $ õ \\ Þ ) 1 t õ Þ Ú Õ 0 õ p Þ xq [0 í \" å Ø t $ *\nã ø ( ² · + æ \" Ò æ sî é ä ! â ã ä í 4 w` × v Z Ý Ö Ù  ä è Ê ø á Ò í \" å ø á æ ç Î t õ Þ Ú Õ 0 * /$  ) öß / Ü ó Ù Þ  ã ! í Ð  ä \"r í\n- \\ ß ë sï  æ å  í à á  ä \"r õ p q [0 õ ø ì ! ø ÷ í Ø t $ *\nã ø ( ² · k æ \" Ò ç © è Ë ø í \" å æ ï ä Ï î ì ø á © ø s  è |  s Ò ø á æ ç Î t õ Þ Ú Õ 0 « \" ä ÷ î  _ Í ø á ç  á ë í æ  è ë ê y õ { ö\ní á Îà *  á Îà ç \" è í \" ä r î ø ÷ î  ï Î î ì ë \"  í  á Õ í ä \"ä æ ä  ä \"r ë \"ä ã á å  ä ÷ î   4 ä ã á  _ ç â \"*\nç â Ð æ ä ä \"r í Ø `0 q / õ p Þ xq [0 q / t õ Þ Ú Õ 0 ä \"r í õ  ( â ç \" è ë \"ä ã á å  ä ÷ î   î  ä \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ ï í å\nÏ á ë  æ å Ï ä á  Ð ä \"r æ \" ë \"ä â \"ä ç Ö á ì õ p Þ xq [ 0 4 Ú # õ Þ ä \"ä  ä  * * * *\nç  á ë í  ^  ç   á ë í æ  è ë ê ä è í î ø ç Î Ô  Ý ã \" Ð  ä \"r æ \"   ä ç « ^ ë á  å   Í í å $ ® p õ /\n1\nê é á ì ï \nå á r î é í á å  â ã ä - Ú Þ ß p 4 ß Ú Ù * x ß í å s  s  - Ú Þ ß p Z 0 x Ù Ö  å _ ç â \"*\nç â ë  © \" å í Ï ! Ê æ \" ã ï \" ã â   s ç \" å   y ò b Ø 5\nN ? È i l É @ 8 » = Å ú ù 5 6 É M È É Ð 9 i @  Ð\nH 0 ú i j É M P\n0 È È ¾ C þ Î ÿ Ï  _ \nØ t $ *\nã ø ( ² · + æ \" t õ Þ Ú Õ 0 ) öß / Ü ó Ù Þ  ã ! í  ä \"r Ò æ sî é ä ! â ã ä í 4 w` × v Z Ý Ö Ù  ä è Ê ø á Ò 4 Á $  1  Í î   å \næ ÷  ø y õ { ö î ì Ê á å å á r  Ê á  Ï _ Í ø á ) öß / Ü ó Ù Þ é ã ! í  ä è Ê ø á  æ å  ä \"r  å õ  y ó 0  ä ï Î  á Õ í í \"\nÎ\nä\nâ î ï ø ã \"  t v b Þ $ & Û Ù Þ î é í æ ë á ) öß / Ü ó ø á é ã ! ÷  ø \" Õ á æ *\nÕ ! æ y õ { ö  4  í å  í  ø \"  î é ï Î|   ä \"r ä  í   æ   ä  !   á Õ í ç « ç Î Ô  Ý ã \"  í å á t v b Þ $ & Û\nø á ø s . Ú ¨ õ ) öß / Ü ó ø á é ã ! í Ô  Ý æ á ø Ï á í 4 ¡ ß p Þ q Ï Ö î é _ ã \"*\nã \" Ê ! ã ) öß / Ü ó ñ Ö  æ å á ç Î Ï  Ö  Ê á  s  î é ì á  Ù õ ß ã s*\nã s î ì Ê á å  å  æ å á Ô 4 Ú \\ ÷ î  ç \"  æ Ñ q Õ ³ 2 . ò ö Z Þ ß ë  å  ä  ! * * * *\n·  Ð ä \"r í Õ ö  Ô 0 /q / ) öß / Ü ó Ù Þ  ã ! Ò æ sî é ä ! *\n2 Ý ò Ö Ò ä  í  ÷ â ï á â \"ä  î é _  æ ] \" å ã è å ë  í  í  Ï Ê á  Ï ã \" æ sî é ä ! í ÷ î Ë í á © å Ê ø á í á å 2 Ý ò Ö õ ø í\nä í å s    í å ç Ï  ï ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø \" Ð  ä \"r æ \" .  0 Ï \" å ë \"ø \"  î é _ õ 0  1  Þ Ù /Ü ó õ ø á ï Î õ 0  1 Ø Ú Ù §       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \nÚ ) Ü Ý Þ ï Î õ 0  1 2 Ý ò Ö â ã ä  ) `Æ × x  å ç ] ä ï á _ í  ä î æ ä á í    ä \"r 2 Ý ò Ö õ ø í ä î é í  Ð  ä \"r ç Î \n æ å Í î ì Ê á å æ ã â ï «  ã á |  ã í å á ï  ï  æ Ï \" å *\nÏ \" å í  s  !  í   Ê á  Ï ã \" æ sî é ä ! í ÷ î Ë í á © ä \"r ø 2 Ý ò Ö õ ø í ä î é í _ Ð Õ á æ   4  í å Ï Ï \" ç ! ñ  ß Ö\nã \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ã ! ß / % ß / Ü ) ë sï í á ä ÷  ø æ á ø î ç í Z p x) ` õ ß 0 Þ õ 4 ¡ ß Û b ë \"ø \"  î é _   å á ë î ø ê á Îí ß / % ß / Ü ) ï Î ë\n ë \"ä á æ ë á â â \" © â ã ø ã ! í Ò Ï  å *\næ \"î ø ê á Ò Ï ä á í é ø Í í  á Î ç Î ä \"ä á _ î ì ë \"  æ \" q ö Þ ñ Ö õ ç ê è ã ø æ \" â ã ä í ^  å 4 ¡ ß Û Û Þ x « \" ä å  s  ï sæ \" â â \" ©\nâ ã ø ã ! í  ä \"r æ \"  ) ` ò * x   ä  s  Ï á ë æ \"   ä \"r î ì ë \"  *\nç ë \" æ \" 2 t (  4 q /  ä s_ æ ë á ß / % ß / Ü ) q /  í å Û Û Þ x ø s_ õ a ) öß Ü ó Ù Þ  ñ Ö  í î  ç í s  î é ã \" ÷ æ ! å r  ç å è í æ s\nî é ä ! Ú q Ú o 0 â ã ä í ÷ © Í í  á Îç Î t Þ  í \" ø \"  î é  ç â \"*\nç â Í å á ñ /Ü ó î ì æ ä ã ! í - Ú  í  á Îç Î  î ø ä \"ä î é ã r ø õ a Í + ` ( ß ¥ w î ì ë \"  æ \" t õ Þ Ú Õ 0  s  ç ë \" æ \" ç \" è  \n  î ø ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ q Þ Ù Ú ) õ Z p x) ` õ ß 0 Þ ã í å á Í Ï \" å * Ï \" å ÷  ø  ä \"r æ \" ë \"r \" ø \"  î é _\n(  ä â s ã \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ã r ø ï á æ ç æ \" ÷ Ï s ï  \" ï á ï r ø  Ù õ  Î î r æ ø á ã á | ï  \" ï î ø  q Þ # ÷ ø æ á ø  ç \" \næ æ á ê á Ï á Ï   ø ! å ã ã ! í ) ` ò * xq / î  ø í ï á æ ç í \"\nÎ\në \"r s ï ÷ ø æ á ø ä â á å  ä  ! _  æ å á ø \" æ á ê á Ï á Ï  í â ! ï ä\nç Î  å \" © á ø ! ÷ î  ø \" Ï ! ï ä ç Î_ 2 Ý ò Ö õ ø ! å ã í \"\nÎ\n^ Î Ê   Þ Ù q Þ # Ð ë   å \" ë \"ä h /$ Ú Ü Ý ã \" Í 2 Ý ò Ö « á Ó á í ® q 0 Þ 4\nå î Ï ø á Ï ê á ø ë \"ø \" í  ä î r ø ã \" â ã ä í ø á æ â ! î ï í á  \" Ï á í Ê á  ! _ Ð Õ á æ Ë \" ø y ò  ø ! å ã ã !  í î  ê è ø s\ní  ä î r ø ã \" 2 Ý ò Ö q / â ã ä î ä r Ï ç « ì ø s  s  ï Î| 2 Ý ò Ö q / ø ! å ã ã ! í \"\nÎ\n Î Ê   Þ Ù « \" à ä î ø _ Ð í \"\nÎ\n- ¨ ( Þ æ á ê á Ï á Ï \n÷  ø Ø ® q 0 Þ õ /\n1\nÖ á Îî   Ï ê á ø ë \"ä á ã \" æ sî é ä ! æ \" â ã ä î ä r Ï ç « ì ø s ï Î â ! ï ä  \" Ï á í Ê á  ! _ ë ø  Ï ê á ø æ \"\n% õ x  s ï Î ò ö  wõ )  q Þ Ù & ÷ ä â *\n÷ ä â _  æ å á ø \" æ á ê á Ï á Ï  å Ô 4 Ú \\ ÷ î   ø \"  Ù õ t b & h 4 ß  æ å á ï Î Ï ç  Ù õ ß - i /Ç b 4 ß Ô 4 Ú \\ ÷ î  _\næ á ê á Ï á Ï  í ç á æ ø \" Ú Ù  ) Ù æ sî é ä ! â ã ä í  å   å á  ä Í | í \"\nÎ\nÏ á Ï ã ë è   ø Ï ê á ø y õ u õ \n»  ã \"ø á t õ [ Ú 0 ÷  ø q Þ Ü b 0 Þ ä \"ä í \" í å è   á å ! ø s í å s  s ï \"ø á î  ï \"   g ã ! ì ø Ö á  í î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ\nË  ã ! í â ã ä í \"\nÎ\ní è ø è  © ! Ó Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß ì á ) öß / Ü ó Ù Þ  õ a Ô Ù í è ø è â ã ä í á å í ÷ ø ç © á í ñ  ß Ú 0 ø s  s _\n  g ã ! ì ø Ö á  í î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë   ã ! í â ã ä æ sî é ä ! â ã ä í 4 wZ x ã î é í ï Î  ï ! ø  h & (  Ú Ù Ú   0 \n ç Î æ sî é ä ! â ã ä í Ò ÷ ç ä t Z 0 x õ   î é _ ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö   s  î é ã \" Ò õ a Í ç «  Î í    g ã ! ì ø Ö á  í î ì ì å\nç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë  ã ! í  â ã ä í ¥ Þ õ ß p Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß õ Ô  ß õ ¥ Þ õ ß p ) 1 Ð æ *\næ \"ø æ \"ä r á | ï ÷ î  _ ã Î ç   ï Î  Ù õ ß ç «  Î í ÷ ì ç á ø « \" ä á í Ï á ë è æ sî é ä ! â ã ä Ï á ÎÖ ÷ é ì á æ ç è æ á ï y õ\n Ï ø ä å  ä  Ò      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \n Ï Ð t ¡ õ - \\ ß ï Î ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø \"  î é _ Ï á  . Ú Þ õ ä á ä ø *\n á ä ø í å s  s æ ë á ã Î . Ú Þ ã ì á ø « \" ä á í Ï á ë ÷  ø á Ú Ý ) Þ .  Ê ä s  s ï Î ] \" å Í | æ \" Ï á  í í ï \"ç  « á î â ï á    g\nã ! ì ø Ö á  í î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë  ã !  ï ! ø  h & (  ¥ Þ õ ß p b ö  â ã ä ë \"ä á æ ë á ï í å Ï á ë í ø í ä Ê !\n ! 4 ! ã Î   g ã ! ì ø Ö á  í î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë  ã ! í \"\nÎ\nø s â ë á ø s ï Î ] \" å Í | ä \"ä  ï ! ø     g ã ! ì ø Ö á  í î ì\nì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë  ã !  y õ u ë è Ó !  \" ï á _ ã á  ¡ ß æ sî é ä ! â ã ä æ \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ç ø *\nç ø ÷ å á ã í â ã ä í á å  è | ï å  ï ï á  ¡ ß æ sî é ä ! â ã ä Ï á ÎÖ ÷ é ì á æ ç è æ á ï Ï ø ä å  ï _ Ð ï ! ø     g ã ! ì ø\nÖ á  í î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á  æ Ë  ã !  í ) `4 wp x â ã ä Í  õ ß ¥ Þ õ ß Ú p õ ¥ Þ ¦ b Þ ç î  ï  4 Ï á í ä \"ä Ò æ sî é\nä ! í t Ú 0 Ú Ù Ú  â ã ä · ) ² + ç Î ( ² · ,  ¡ ß Ò ø á æ í  è é ! ë \"r _\n,  .  0 å á ç ÷ å á ã í â ã ä í á å ã í á Î ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ç \" è Ï  å    ë í \"\nÎ\n÷ ä â *\n÷ ä â æ á ø s  î é _  æ á ø ø á | ï \" ø \" « \" ä ã \"ø á y õ b & ì á à å   á î ø í \"\nÎ\n÷ ä â æ á ø î é _ Ï  í   è é ! í \"\nÎ\n÷ ä â æ á ø\nî é _ ç Ê ï Î   s ã \" Ï  å    ë æ \" q Þ # « á Ó á ê ! ÷ ï å  s _ ) ` õ [ 0 q /   ë í  ä ã á | ï  s ï Î ÷ å Ï ! æ \" Ï  å _ Í ø á\n í à á 0 Þ Ú v Z õ ÷ ï å ñ  ß  s ã \" ) ` õ [ 0 q /{ ` ò ¥ Þ 4 õ Ø  x ë s  s  ç å ä Z Þ É p õ  Z p xZ [0  q Þ Ú # õ ï ! ø    ë\n÷ Ï s  s ï Î Ï  å æ \" q Þ # Z p xZ [ 0 5 Í ø á ÷ å Ï ! æ \" ç å ä Z Þ É p õ  q Þ Ú # õ   ë í t Û Þ ß ø s í \" å Ï å á Ï å  s Ô Z p xZ [0\ní u õ { # ß Þ - b  s ï Î Ï  å    ë  í ç æ á ø ÷ î  _ Z p xZ [0 ì á Ï  å í ç á Ë á å  î ø ê æ  s ã \"  ä C *\nh ö   Þ ß Þ Ú Ù  Þ x¡ ß 0  è | ï  s  .  0 í á ä ä C * h ö  ä \"ä ä C * ò Ö Æ x ì á ¢  Z *\nò Ö Æ x b ö q í \" å ç \" è t b & h  è | ï  s  _  ) ` õ [ 0 õ Z É p õ   ë æ \"  î  ä  á Îî ï í q Þ # Þ Ñ q ã \"  s ç   ç «  á Îî ï í\nq Þ # Þ Ñ q ç æ á ø  \" Ï á í Ê á  !  t v b / õ Õ ¯ ò õ ) `¦ b Þ ç æ á ø  \" Ï á í Ê á  ! ï r ø Z Þ É p õ   ë   ï _ ÷ å î Ï ê è æ \"\nï \" ø \" ç ø  s æ ë á  Ë  î ø í « á Ó á æ \" q Þ # Þ Ñ q ï Î ç æ á ø å  ä s æ ë á Ø ® ß ) `¦ b Þ ^  å Ú Ù Ú Þ í  ç í s  ! _ ç â \"*\nç â â ã ä î ä r Ï á í á ä æ \" y õ { ö   à ë \"ä ã á | ï  s ã \" õ a q Þ # Ô Z Ç b õ Ú   Ú 0 q / t b & h  è | ï  s _  Ï  ä C *\nh ö  õ õ a ¥ Z   Þ  s ì á   à í è ø  4  ä \"ä ã \"ï s ç \"ã ø Ï á í ä \"ä í è ø è { ` ò Õ Þ £ Ö õ  è é ! 4 y Á î ä ÷ _ Í ø á  æ\nå á   å á -  q / ë ÷ î  ã \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ä â ä C *\nh ö  â ø Ï á í  Þ Ù  \" Ï \" í å ï î ø   -  q / ò  æ å á Ð ä \"ä ÷ î  õ Þ ß p ) öß / Ü ó ñ Ö ÷  ø  ä \"r æ \" Ï \" å *\nÏ \" å   à Ï ä á  Þ Ù õ t ò Õ xÙ í \" ø \"  î é  _ Ð Õ á æ í  ! ã \" â ã ä í  å \" í  á Îî ï í q Þ # Þ Ñ q  í ç æ á ø  \" Ï á í Ê á  !\n  í ç æ á ø q Þ # Þ   í ç æ á ø q Þ # Þ Ñ q ë ø  ÷ ä â * ÷ ä â Z  0 ö  s  _\n+  í  Ï !  s ã \" Ò ø í ä í å Ï á í ä \"ä ÷ í ä Ê á  ! Ò æ ë á ) ö ß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ /\n1\nø í ä è í å Ï á í . öÚ  ø s  î ø _ Í í è ø è\n Þ Ù /Ü ó í \" å  è é ! í ^ ë á  å  ë s  î é  í  s  î é ã \" î ø å á ä á â ã ä í ¥ Þ õ ß p õ /\n1\nï è î A ë \"ä á _ ç Ê ï Î  ÷ î  ã \"\nî ø å á ä á q Þ # î ì Ó ê 4 ¡ ß Z 0 x Ù í \" ä á  - ò w x Õ ¯ ò õ Ï ë ä á â ã ä æ \" 2 Ý ò Ö Õ ¯ ò õ t b & h í \" ä á _ æ sî é ä ! í .  0 å á\nç © á | å   ø \"÷ å á ã í Ï ê á ø ë sï  î é ã \" ò ö / b `0 í  æ á å ¥ Þ õ ß p ï è A ä á ï Î ÷ ë æ h  , Z Ö  í \" ä á ï Î Í Í ø á í \"      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \nä á _ æ ë á 2 Ý ò Ö õ ç « â ã ä í á å ¥ Þ õ ß p õ  á ä ø í \" ä á r á ä ! Í Ú Z × b 4 ¡ ß Z 0 x Ù í \" ä á  2 Ý ò Ö Õ ¯ ò õ t b & h\nÏ \" ç ! í \" ä á _  æ Ð Õ á æ  î  ø \" î ø å á ä á  © æ © \" å Ï  á ë å 2 ) Ý í \" å â ã ä í ¥ Þ õ ß p ë \"r á å  ä  !  Û w1y õ ç å \"\nÜ ó Ù Þ  ñ Ö ] s © ø  ø í ä í å s ï î Ï ø á  4 ø \" î  ø í å ç «  Î í ø á æ ä \"ø \"  î é ø   ï í å Ï á ë ã ê ©  í å t ) Þ ò ç\nî  ï ò ö / b `0 í  æ á å  ÷ ë æ h  , Z Ö  q öÙ ¤ Z ß å á ø á ç î  ï  ø *\n ø â ã ä í á å í â ã ä í ¥ Þ õ ß p ë \"r á å  ä  ! _ Z Þ  0 Z q / ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ¥ q 4 ) Þ ¡ ß å  ä  î é ì á  í  Ï Ï \"\nç ! ^ î Ê ï ã \" Í ÷  ø Ø  Þ Ù 0 Þ õ õ Þ ß p  ¥ q 4 ) Þ ¡ ß å  ä  î é _ Ð Õ á æ  æ í  ! ã \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø  ä \"r\næ \" õ \\ Ø ^ ë á  å  ø s ë \"ø \"  î é ã \" í è ø 0 ß Ý  î ø å á ä á ã ! â ã ä í ¥ Þ õ ß p õ /\n1\nï è A ä î r ø æ ë á  æ ^ ë á  å  ë  í\n ë \"r á å  ä  ! ã \" 2 Ý ò Ö õ ) * â ã ä í á å ç « í è ø á ¥ Þ õ ß p õ  á ä ø í \" ä î é _ _ ï Î  î  ø \" î ø å á ä á  © æ © \" å Ï\n á ë å í â ã ä í \"\nÎ\në \"r  * *\n ç  á ë í  ^  ç  á ë í æ  è ë ê ä è í î ø ç Î Ô  Ý ã \" Ð  ä \"r æ \"   ä ç « ^ ë á  å   Í í å $ ® p õ /\n1\nê é á ì ï \nå á r î é í á å  â ã ä - Ú Þ ß p 4 ß Ú Ù * x ß í å s  s  - Ú Þ ß p Z 0 x Ù Ö 4 ß 5 ) ` h /*\nç â ë  © \" å í Ï ! Ê æ \" ã ï \" ã â   s ç \" å   y ò b Ø \n) wb x õ Þ `0 Ú # 4 Þ ô Ö î ø å á ä á\n« \" ë í  ä r  ä ã á  ì  ç å ï  æ á å \" y ò $ q   s\në \"© í è î æ ä ã á  ã è  Î ã ! 0 ö Ý Þ ß Ö î æ ä q   s\næ ï ä á  æ ø \"  î  ä © \" å  í q Þ # Þ Ñ q ÷ î  * *\n( · ( (  ( · ( (  ( · ( (  ( · (  Ï ç « © \" å í q Þ # Þ Ñ q |   å  ï _  í å \" Ï  å ì á õ a Z p xZ [ 0 í  ä ã á | ï  s _\n÷ å Ï ! æ \"  í å á Ï  å \" å æ ä í \" å æ ã á | ] Ï  å í  ä ã á | ï  s _ æ r ä á ø á  ç å ï æ è  á ø ! í â ã ä Ò Ê  í \" Ê  í \" å á\nï y ò Ù  Î ç  Ï  á ø á ê á ë  sÒ ÷  ! Ï  å æ \"  s ã í å î ì ì å   â  ë \"ä ã á  ï _ Ð Õ á Î  ë \" r  ã \" î ø å á ä á ã ! â ã ä í\nî ì Ó ê ø ì í  ë \"ä î r ø t / Ú q õ Þ õ Ï ë ä á î ì Ó ê î æ ä   Î ã ! Ï î ø â \"ä s æ ë á ¥ Þ õ ß p ì   å  ä s_  æ å á ø \"  Þ Ù /\nÜ ó ) 1 æ ï ä Ï ÷ î  Ù /) öß / Ü ó Ù Þ  ) 15  æ å á q Þ #  á Õ í ç Î æ ï ä Ï ÷ î   Ï ì   í  î é ã \" y õ î ø å á ä á ã ! ¥ Þ õ ß\n í ï  ï è A ä î r ø   Ï  æ Ð Õ á æ ) öß / Ü ó ñ Ö ) 1 Ô  Ý í å Ï î ø ã \"  Ù õ Þ ï Î ä C *\nh ö  õ Ú )  Þ `0 ÷ î Ï ï \"  î ø ï Î  Ï Ï á ÎÊ ä © \" å í Ú Ù p xb í  ä \"é _ ç «  á Õ í ç Î Ô  Ý ã \" Ú Ù p xb í å î é ã \" î ø å á ä á\nã ! Ï  å í  á ä ø í \" ä á õ a ø s_ Ï á ÎÊ ä © \" å  ø á  s * *\n á å Ý  h / ¦ ò b í \" r  ä í å ï « ! â á ø \" ø ê \"\n á é q   ã á ê \"â á  ì  å á ã ã è q Ý y % $ q   s      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \nï å ç  s ê \" ë \"å ç \"  Îr \" â A ! o [` h Þ ß q  \n å y ò  $ Þ z  A \"â ! ã è â å á  î ï ä q   s\n \" A ( w (  â \"  Ú Ý $  h / ã è å ç \"  ÎË ! Ê ä ! \n á é æ ï  á ä è   à á Í  s å  Ú . § { w î Ï ä q   s\nï á í  å  s ø æ í Ú q Û x ä è â î Ï â A \" ê á . Ù  \nç ! r  b Þ  è â !  å á  ã Ï  ç á  î ç ä q   s\n© æ © \" å Ï  á ë å 2 ) Ý\n·\nã  á Î q  ÷ Ï ï è î ã ï ø \" å è ã ÷  ø á ã ! ø á  è ø á  s \n0 ö Ý Þ ß Ö Û & (   è ø ! Ý ¨  æ á å á ç ! ø á  è ø á  s _\nì è ñ ¨ Z / ä è à ï \" y % ß 0 /  s r á í è * r  ø \"* |  ç á Î q  \n© 0 ö Ý Þ ß Þ ï å  å ã á ø á æ â å ø á Ï ! ø á  è ø á  s ª\nÐ â ã ä í æ ï ä á í q Þ # Þ Ñ q ÷ î  · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( *\n· ( ( (   í å  á ä ø ë è ç å © \" å ç î  ï  ø ç « © \" å æ \" ÷ î  _ ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ) 1 Ô  Ý ã \" Í   å á â ã ä 4 y Á ä \"\nî é _\nÛ w1y õ ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ + Ú § { 0 ^ ë á  å   æ ë  Ê  í ä  ! æ ë á ï sê è  æ Ð Õ á æ 2 Ý ò Ö *\n- ò w xõ õ y õ { ö q Ý v Z 4 wp x â ã ä í ¥ Þ õ ß p ë \"r á å  ä  ! ã \" ï Î q ö¦ b 0 ³  á Õ í ä \"ä ÷ î  æ ë á ) öß / Ü ó Ù Þ    Ù õ\nå ç â ! ç \" è ë \"r î é * *\nã ê ©  í å t ) Þ ò\nç å á ç å «  ä í å ï \" Ý ¨ - Ü Ý  ã è Å b Þ ß í å ï \" Ý ¨\nÏ  å á  í å å  \" Ý ¨  å Ø  Z Ö í á å í å ï \" Ý ¨\n- Ü Ý  ÷ ì í á ©  ! | ï ø á í  á   s æ Ö ç \" î æ ä ø \" í á\ny õ ) Ö ç \"   ä \"ï \" Ý ¨ ê  ! ^  í á å í å ï \" Ý ¨      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \nã è   Ê \" Ê 4 í \" Ê ä ï \" Ý ¨ ì \" ø ! Ê \" ë \"r ï \"  å ë æ\nt  % ö Ú $ 0 Z [ ® õ a ê  «  î æ í  ç æ â á å í å ï \" Ý ¨\nø | ï ø á ]  î ä  0 § Z ß ç ] ä í è å ! í ä ! ä \"í å\nî Ï ø á æ í å  ë í \" æ Ë  í å Ù Ý « â ã á å í å ï \" Ý ¨\n© t ) Þ ò © ^ ø í è ø «  ä è ï æ 0 ö Ý Þ ß Þ ã è « ! t /q Ö  è\nø ) ¬ Ù  è A ï \" ^ ç í è î ã ç \"  Z Ö õ Þ ß í å ï \" Ý ¨\nt ) Þ ò ñ Ö Ð â ã ä í Ï  å ÷ î  * * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( (\n ã í ç æ ê í t Ú )  © á | å  y % ¨ q Ö â ! ï í í á å ã á ì \"ë Ø ¦ 0 ß ñ Ö õ  â ã ä ë \"r  ã \" õ a ã â ã ! ï 2 ) Ý â \"ø \" \nî é * *\n0 q  Þ y % ß æ Ê ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\nê \" æ r ç æ  ! Ï ë ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\n· ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( (\n Ï   å á â ã ä ë \"r  * *\n0 q  Þ y % ß æ Ê ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\nê \" æ r ç æ  ! Ï ë ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\næ Ö \" â æ  s y õ æ sø \" Ú ñ Ü ò h Ö q  í   Ù Ý «  á ê á\nê \" ­ æ y ò $ ç \" î ø í ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\nÙ Ý « î æ ä ï \"  è æ Ö ç \" ï æ ï è ç Ï Ý q ò ò x Ý ¨ æ \"å \"\n® æ á ø á æ Ö ç \" ã ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í\nê \" ë î ø ê á « å í \" Ö â A \"  C å í \" y õ  ) /  í á æ õ a . Þ 0 \nÏ ä á  å  í à ä ã á   ÷ â å ï æ î æ ä ø \"  ã á Í      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n Ï  ç å ï æ è  á ø ! í  t Ú )  â ã ä ë \"r  * *\n( · ( ( * ( · ( ( * ( · ( ( * ( · (\nÊ  í \" * Ê  í \" * å á ï y ò Ù  Î * ç  Ï  á ø á * ê á ë  s\n æ í è ÷ Ï ï í * Ô Ú Õ ¯ a í á * ì è ® æ á ø á * ê á ë  s\n Ï   å á â ã ä ë \"r  * *\nÊ  í \" * Ê  í \" å á ï y ò Ù  Î ç  Ï  á ø á ê á ë  s\n æ í è ÷ Ï ï í Ô Ú Õ ¯ a í á ì è ® æ á ø á ê á ë  s\nÏ á *  ® á å á Î + ° 0 ß Þ . * Í * ç ë  ® á å á Î + Ú Ç 0 b Þ ¯\nï Ö ç \" ì è   ä \"*   ä y ò $ í á ä â á ø á ê á ë  s\nï Ö ç \" î æ ä ï \"  ! ì è Ï \" Ï á í  è ã á ø á æ \"å á\n å ï \"å á ò Þ 10  q  ì è ^ Î â ä ! ë Ï á ø á ê á ë  s\n  Û ä \"ø á ì è  æ \"å á  å ë \" í á í è ø á ë ± ï ø\n å ò ö 4 7 / ç \" ï \"å á ì è æ Î    á ø á ê á ë  s\nã á ø í å ç è ï á ï Ö \" ì è ¯  ò /  á * Ï è ç ! æ \"å á\n å ï \"å á Õ  í å á í \" ç å ì è q ö õ ß Þ ø á ê á ë  s\n  â ã ä .  0 ø æ  å  s ï Î q Þ #  á ÎÊ à á © \" å ë  å  ä  ! \ní Ï ! å ë á ç í  í à â ã ä í \"\nÎ\n0  a í  í  ë \"r á å  ä  ! * *\nÏ  å ²  ²  ã ã í \" å  â ã ä ã í å ä ê r   Ø õ Þ xÙ   · ( ( ( ³ ,  ÷ î  * *\n · æ ø ( Ý ¨( | © (  ´ · æ ç ( ï á ( ø á (   · æ ø ( í è (  è (  î © · ê á ( å ! (  b Þ (      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n æ ø  s + Ç õ q  0 Þ ø á   æ ø í è  è î © ê á å !  b Þ \nß Ý   ã á ë ê á ã â ç \"  æ ø ë î ø ê á ç \" ê á å !  b Þ \nã è î Ï   A \" Ý ¨ î  ê á å \" ç \" « à í ï \" ë å * Ï * ë å y % ß 0 /\n æ á å á ê á å  s  æ q   æ ø í è |  ï ã á å !  b Þ \nr ä í ç Ï ø á æ ÷  ø \" í è  .  0 í å î ç å  à í ï á  s \n æ ø â å ø á æ ç á ÎÊ á  s   æ ø ë î ø ê á ç \" ê á å !  b Þ \nø  ä î Ï   A \" î  ê á  æ ç \" ø  æ î Ï  A \" î  ê á å \" ç \"\n- Ü Ý « ç \" ø \" ä á â !  s  æ ø í è Ï \" í å á å !  b Þ \ní Ï ! å á + Ç õ í á æ á ï á  ë  í è ë å í å y ò $ ç \"\nã è Ê ä ø á å á  Ù Þ µ ¶ õ  s  æ ø î ç å Ï è Ö « á å !  b Þ \nï \"ø á î  ï \"  ã í t Ú )  © á | å q öÙ ¤ Z ß å á ø á í \" å Ð â ã ä í 0  a ë \"r  ²\n.  ï  á ø ! Ï å ç ï á  s ï è Ú q 7 Ö Ï sÕ ã á ï !  s\nø å è ê á í å .  0 å è ø \" ç \"  á ï ! Ï sÕ ã á ï !  s\nê  ! æ r ç æ é á ã Ï ø â \" Ï ë ø  ï  å à  ä ï \" é \"\nê  ! æ r ç æ  s ÷ Ï ç ! ø \" q  ) ò Ä Ï sÕ ã á ï !  s\nø í á Ï ^ ä à \"  u ã Ï « ! Ê æ ø ç \" ì  â ® å ï á  s\nç æ Ö í å ±  ä ^ ç í \" ä Ï  \" î ï ï ä ! Ï sÕ ã á ï !  s\nq öÙ ¤ Z ß å á ø á  C å ÷ í \" ä á  è â ê á  4 [ £ * » - \n0  a Ø\n.  0  á ø !  Ï å ç ï á  s  ï è Ú q 7 Ö Ï s  Õ ã á ï !  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\nø å è ê á í å  .  0 å è ø \"  ç \"  á ï ! Ï s  Õ ã á ï !  s      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\nê  ! æ r ç æ  é á ã Ï ø â \"  Ï ë ø  ï  å  à  ä ï \" é \"\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\nê  ! æ r ç æ   s ÷ Ï ç ! ø \"  q  ) ò Ä Ï s  Õ ã á ï !  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\nø í á Ï ^ ä à \"   u ã Ï « !  Ê æ ø ç \" ì   â ® å ï á  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\n ø í á Ï ^ ä à \" í \" ÷ î ä ± Z  $  Þ ß Þ ø  í á  Ï  ä  à \" · ( ( ( æ á ø ä â \"ä ÷ î  \nç æ Ö í å ±   ä ^ ç í \" ä Ï   \" î ï ï ä ! Ï s  Õ ã á ï !  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\n Ï å á  ï + Ü ò Ø ß Ö ã ! í Ð â ã ä í \"\nÎ\në \"r  * *\n­ ® ä  · ( ( (  · ( ( (  · ( (   Ï  å *  *  ã ã í \" å æ ã á | ] \nÛ ß Þ h  í è ^  á ä á ã á å  á  s\n ì á  å å r Ï  á ä á ã á å  á  s\nø  á å ÷  ø ! ø ÷  ø ! ã ! ï  è â !\næ â å Ú ) · Þ ^  á ä á ã á å  á  s\nã ø á ã \"  å æ \"å \" î ä r ë \"ø á b Þ ß \nq öÝ ¯ . ï í å ø \" ì á ä á ã á å  á  s\nå á  ï + Ü ò Ø ß Ö  Ê á Îë  á â ä  s 4 [ £ * ( , \n0  a Ø ¸\nÛ ß Þ h  í è  ^  á ä á ã á  å  á  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\n ì á  å å r  Ï  á ä á ã á  å  á  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\nø  á å ÷  ø !  ø ÷  ø ! ã !  ï  è â !\n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\n  á å ÷  ø ! í è ÷ î ä ± Z  $  Þ ß Þ  á  å   ø ! ( ( ( î â ø á â ê á  s      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \næ â å Ú ) · Þ  ^  á ä á ã á  å  á  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\nã ø á ã \"  å  æ \"å \" î ä r ë \"  ø á b Þ ß \n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\nq öÝ ¯ . 0 í å  ø \" ì á ä á ã á  å  á  s\n· ( ( (  · ( ( (  · ( (\n] \" å ç Î q öÙ ¤ Z ß å á ø á ã ! í  í à á  å â ã ä í \"\nÎ\në \"r  * *\n æ á å ! 2 µ ò h Ö í á | ç ï å   å ç á ä í à ï á  s\ní « ! â á A !  ä à ï !  s í « ! î ï å  á ä í à ï á  s\nî ç ê á ç ! ì á å « ! ï ä ì á å ç \" í   í æ Ù Ý «  è ï á\ní « ! õ Ç q Ö ß í à ï á  s í « ! Ï  â á ä í à ï á  s\n q öÙ ¤ Z ß å á ø á \n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\n æ ] á  ä ø  æ ] á  ä ø  æ ] á  ä ø  æ ] á  ä ø \n æ á å ! 2 µ  ë â ! í á | ç  ï å   å ç á  ä í à ï á  s\ní « ! â á A !   ä à ï !  s  í « ! î ï å  á  ä í à ï á  s\nî ç ê á ç ! ì á  å « ! ï ä ì á  å ç \" í   í æ  Ù Ý «  è ï á\ní « ! õ Ç q Ö  å í à ï á  s  í « ! Ï  â á  ä í à ï á  s\n Ï ò ö / b `0 í  æ á å í Ð â ã ä í 0  a ë \"r  * *\n( · ( (  ( · ( (  ( · ( (  ( · (\n è â   s   ! å 4 Z x0  * ç ! î  C ä ø !  Ê á î   \n| ç î  æ á ä ê  ç \" í è  â   â á î ø í ä ø !  Ê á î   _\n Ï ÷  á Î ç « Ð â ã ä í \"\nÎ\n÷  ï  ¡ ß ã á ç í s  ! _   å á â ã ä  æ ë  å  ä  ! ²\n è â   s  ! å 4 Z x 0 * ç ! î  C ä ø ! Ê á î   \n| ç î  æ á ä ê ç \" í è  â â á î ø í ä ø ! Ê á î   _      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n ã ê  ë ! ì á å  4 ß ò  õ a ï å  î  ä ø \" ä â ! \nÕ 0 x $ /y õ Ù é ! y õ ê \" Ï  î ø ê á ë î  ä ø ! Ê á î   _\n å ç A í  å   å â ä ! q    å ø â å   å â á Îì q  \n á é ä  å á ï \"  u  å ä á © Ê ä ø ! Ê á î   _\nÚ ) % x   â á æ á r A á í å ø á æ \"å á æ í ç ë Ù Ý « \næ \"å ! í è î © ©  s y õ ê \" ç å ï Ï ë ä ø ! Ê á î   _\næ \"å \" ç ! ø \" q  Ù Ý « ï è ï \"å \" ç ! ø \" q  ç  ! \n è õ Ý « « !  â  $ /y õ Ù  â ã ä ø ! Ê á î   _\n Ï í ø \" ÷ ë æ h  , Z Ö ã ! í ë  à á â ã ä í 0  a ë \"r  ²\n· ( ( (  · ( ( (  · ( ( (  · ( ( (\n­ ® ä í è ä \"  Ê ä è ÷ Ï â á Î  ì í \" y ò $ õ Õ  Ù µ Þ ß  q \nq ö) ¨ ) $ ± ø  í á ë æ C à ï á   s | ø ÷ ë Ï !  + ò Þ ß  q \n Ï ÷  á Î ç « Ð â ã ä í \"\nÎ\n÷  ï  ¡ ß ã á ç í s  ! _   å á â ã ä  æ ë  å  ä  ! ²\n­ ® ä í è ä \" Ê ä è ÷ Ï â á Îì í \" y ò $ õ Õ Ù µ Þ ß  q \næ ) ¨ ) $ ± ø í á ë æ C à ï á  s | ø ÷ ë Ï ! + ò Þ ß  q \nø + Ù q  ì è í î © ©  è â !  ø Ï   è â !  ø å á ø á \nÚ  $  h / ]  ä Ï \"© í ä ¹ ø õ a $  . Ö ¯ 0 Þ ß  q \nØ ò Ö .  ª Õ è ç Ë å ï ! õ a ç ï   å ä r à « !  Í\nq ö$  q / í \" î ç ì á  b Þ  s ± ä ´ í \" Ê á Îë * 0 Þ ß  q \nå  \" æ ± î ä ç â ® å ï \" Ï \" * b ¯ a Ù Ö í \" ï ® å Ï \" ç \"\nÏ ë ä ò h / ê \" | ø q Ý $  õ a å  â ! ø ! q µ Þ ß  q       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n25 \n \nõ Ý «  å « r æ å ! õ a Ë  ï ! r !  è â  © á ê ë\nã è  s ç â ! ø í \" ç á ê \" õ a Û Û Þ x + Ç 0 Ý Þ ß  q  g\n] \" å h  , Z Ö ñ Ö õ ë è ç å â ã ä î ä ÷ ²\n( · ( (  ( · ( (  ( · ( (  ( · (\n« r í \"    ç á ç í è © \"  å è * ç º ø ï í  ä \" Ê ä è\nê á ÷ ë Ï í è  q ö» Ú $ )  õ a  ÷ ã æ ø ï í  ä \" Ê ä è\n Ï ÷  á Î ç « Ð â ã ä í \"\nÎ\n÷  ï  ¡ ß ã á ç í s  ! _   å á â ã ä  æ ë  å  ä  ! * *\n« r í \"   ç á ç í è © \" å è * ç º ø ï í ä \" Ê ä è\nê á ÷ ë Ï í è q ö» Ú $ )  õ a ÷ ã æ ø ï í ä \" Ê ä è\nã è ­ ® ä æ á ©  í í \" ñ ¨ Z  ç \" Z Þ y ¯ »  è â ê !\n^ ç í è ÷ Ï Ï \" ì á í \" æ á é \" õ a î © í ø ï í ä \" Ê ä è\næ Ö í è Ù ° q & * µ ¯ 0 õ a ï á ä ! æ ë \"ø á Ï á ë q \n  ä \" ÷  ø ! å  Ï å ! í è  Ê å ø ï í ä \" Ê ä è\nâ â á ã ä ÷ Ï . öñ öx Ô ï  ® ! Ï õ a   Ê á ø  s\nÚ 0 ¡ h Ö í è ì è ë í á í \"  Ê å ø ï í ä \" Ê ä è\n¼ ¶ ò í è µ ¦ q Ö í å å  \" Ý ¨ ­ så í \" Ë è r \" q  ä è â\n| ç ©  å í è å è © ø ! í \" Ï á Îí  ø ï í ä \" Ê ä è g\n Ï  Ë  î ø í - ò w xõ t Þ Û Ö Ù 0 q â ã ä í á å  å ! Ê  ë Ø ½ 0 ß ñ Ö õ  â ã ä ë \"r  * *\nç ø á í å  á ä y ¯  q 0  ® æ á í å ä r à   Ý ¨\n- Ü Ý  í    å Ï \" â á ø á Ï ø á í å ä r à    s\n· ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( (\n Ï   å á â ã ä ë \"r  * *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n26 \n \nç ø á í å  á ä y ¯  q 0  ® æ á í å ä r à   Ý ¨\n- Ü Ý  í    å Ï \" â á ø á Ï ø á í å ä r à    s\ny % ß | í à  à á  Ô ¡ ß Ç 0 Þ y % ß | í ^ ã A !  z ë î ø ê á\ny % ß | í y ò $ Û  4 Ø ¾ ) Þ Ù Þ ç ø á í å ä r à   Ý ¨\n± å \" Ï *  *  å ®  ÷ Ï ï è ø ë \" Ð q h x*  * æ á ê ç !\n æ -  q Ö ò  õ a | í ë î ø ê á ä à á í å ä r à   Ý ¨\n¼ ¶ ò Þ © á î  ë  s ÷ Ï ï è ^ ø ç á « ! í è  Ù Ý « î æ ä á\nÏ * ® è æ *  * ¼ ¶ Z / Õ | ø í á  ® æ á í å ä r à   Ý ¨\nî Ï  ã á ï \" Ý ¨ ê á å Ï  b w1 y õ ) Ö õ Þ y » ß í \" ¯ ò q  q \nì è ) - ò / ã è ë å *  * í á Ï á ã á í å ä r à   Ý ¨\n Ò y % ß | í Ò æ \" ÷ î ä ] *\nZ  $   à  s   í å - Ú Þ ß p Ò y % ¡ ß õ Ò  s _ ï \"ø á î  ï \" Ò  æ -  q Ö ò   ä \"ä ï \" ø \" ç ø Ï  Ö _ \ní ï \"í ø á æ  â ã ä y ò Ø Ð Õ á æ _ í  Ï á í æ ï ä Ï ã \"  å \" í © á | å ÷  ø â ã ä æ \" õ ¿ b  ï \"ì å Ï ë ä s  î é ¥ Þ\ní å  ì   å  s  s _ æ ë á æ sî é ä ! í Ú Z  Þ Ù ï Î Ï ç Ú Z  Þ Ù { Ú   Ù õ Þ í \" à è í ï _ Ð Õ á æ  ^ ë á  å  ç « ë \"Ï á í\næ ï ä Ï q Þ # ç  ! 4 ® õ /\n1\n^ ã á â å í å Ï á í ÷ î  _\nÍ ø á ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö í  ï á ã \"  ^ ë á  å  ç « 2 Ý ò Ö *\n- ò w xõ ÷ î   æ sî é ä ! í ÷  ø ¥ Þ õ ß p  \" Ï á í Ê á  ! _  î  ä h Å 4 ã \" Í ÷  ø \" í  s  î é ã \" 2 Ý ò Ö õ â ã ä æ \" ¥ Þ\ní å  ø s s  ë è ç å h Å 4 ã \" í è ø è î ì Ë á í ¥ Þ õ ß p ï Î æ ä \" « á Ó á ç Î ä \"ä ã \"ï s r á ä ! $ \" b « á Ó á æ \" ç © è Ë ø  \" ï s _\n Ï  ç © è Ë ø í \" ø á  \" ï s ç \" Ð ^ ë á  å  ç Î Ï  Ö  ²\n· ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( (  æ ø \" ä C * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x ä C * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x ä C * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x ä C * ò Ö Æ x *\në ! Æ x í \" å Û Þ ¡ ß Ï \" å t b & h  í \" ÷ å Ï ! æ \" Ï  å \" *\n ® ã í  ä ã á | ï  s   í å á .  0 ) ` h Ö 0 q b Ï Ö ä ã á | ï  s æ ë á .  0 ç « ì ã \" « á Ó á ê ! Ú *  0 Þ õ í á å  \nÏ  å ê á   ë æ sî é ä ! æ \" õ p x Ú t b ø s  è _    ø Ú   Ú 0 q / æ sî é ä ! æ \" · ( ( * · ( ( ( * ( ( ( *\n· ( ( ( ç ø í \"\nÎ\ní è ø è   ë  î Ï ã á  _  æ å á Ï  Ö ø \" |   ç © è Ë ø  s _      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n27 \n \n Ï · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( * · ( ( ( í \" å î â ø ï ! í å Ï á í ä \"ä ã \" î ø ê æ  s ç   î ø ê æ · ( ( * · ( ( ( * ( ( ( *\n· ( ( ( ä \"ä ç \" è å  ï s ê á Ø Ü b í è ø è   ë ä \"ä ì   å  ï s_\nï \"ø á î  ï \" ) ` õ [ 0  ÷ å Ï ! æ \" · ( ( * · ( ( * · ( ( *\n· ( (   ë í ç æ á ø  4 ) 1 t b & h  è | ï  s _ ) ` õ [ 0 q /  í å á * öñ `h t b Þ 0 í  ä ã á | ï  s ï Î ÷ å Ï ! æ \" Ï  å \" *\nq ö0 õ Þ ¡ ß . 5 ë ø  « á Ó á æ \" z - Ú ç â ! ï ® q 0 Þ ø \"ø \" « \" à ï _ ) ` õ [ 0 q / h &  Z Þ q Ö ï ä ç ! ë á ç ã ! í  å Ê ø á ë \"r  ã \" «  ã \nh t b Þ 0  Ï  å \" q ö0 õ Þ ¡ ß .  æ \" ÷ î  * *\nø æ á æ ! © æ ! © á ø Ú Ù Z Þ xp  4 `\nî ì «  ¥ Þ 4 õ q À Á  Ý ì \"ë   Z  4 `\n î  ä  á Îî ï í \"\nÎ\nq Þ # Þ Ñ q ÷ î  * * * * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x *\nò Ö Æ x ë è ç å è  á Îî ï í \"\nÎ\nq Þ # Þ Ñ q ÷ î  * * * * * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x * ¢  Z * ò Ö Æ x * ò Ö Æ x\n] \" å ^  å \" ã í á Î í  ! ã \" «  ç í s  ã \" æ sî é ä ! æ \" Ð 4 á ÎÊ á æ \" ç â ! ï ø s  î Ï ç í s  ï Î ( ( * · ( ( * ( ( *\n· ( (  4  î Ï ã á  ì á ( ( · * · ( ( * ( · ( * · ( (  4  î Ï ã á  _ æ ë á ä C *\nò Ö Æ x î â ø ï ! í å Ï á í î ø ê æ ï Î ç æ á ø \" å  ï s_ Ï ë ä ï s ø s_ æ sî é ä ! æ \" © á | å å á ã ! ì å  ã ø Ú q o ñ Ö   ø \" ç © è Ë ø Í\n4 ¡ ß Z 0 x Ù í å s ï â ã ä í î  *\nä ! î r å  ä  î é _ å á ã ! ì ã ! í è ø è ÷ å Ï ! ì á ) ` õ [ 0 õ q Þ Ü b   ë ø s ä s  î é æ ë á â ã ä í  î  ä  á Îî ï æ \" ã \" æ á\n# Þ Ñ q å  s  s ï í å Í   å á â ã ä æ \"  á ä ø í å s  î é  |   ï Î   ë ì á Ï  å í Ú Ù Z Þ xÝ í \" ø á | « \" ä s_ ^ ë á  å  ä \"\nä å á ã ! ì ã ! í  í à á â ã ä å á î r å  ä  ! ²\nø s å á æ å  ! æ í Ö è í å  ê\nø s ì \"ë í  å á ø í à è í Ê ä ê\næ ï ä á í ë ø   á Îî ï æ \" ( ( · · ( ( ( · · ( 4 á ÎÊ á ÷ î   Ú Ù Ú Þ  ø © \" å ç « æ \" ë \"r  |   æ á # Þ Ñ q « \" à ï * *\ny õ { ö  å « ø \" ø s  è | æ ë á\nÏ ç ç â Ë  ä è í í ä è í ç  ê\nø s  ë y ò Z Þ $ Ö * ¡ ß õ 1 æ ã á\n ø ë ç î  ï î ø ï ø \" ä  ê\n è å á æ å  ! æ í â á ø ç ë î ï      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n28 \n \nø s ø á æ í Î r á î ï å ã ! ì æ å ê\nå á ã ! ì ç ø Ï ø s ä è í í Î í  ä\ny õ { ö ä è í ï  ÷ ï Ï \" r \" ä í å ê\nõ a Ð â ã ä æ \" ç æ í á ä ! ø  Z ß ø s  s _ ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö í \"\nÎ\næ \" ø î ï ø s í å Ï á í  î ø ï Î ø s í å é  æ ë á ¥ q Í Ø  Þ Ù 0 Þ\nø s  ç á å é  ç \"  æ å Ô  Ý 5  æ Ð Õ á æ æ sî é ä ! í y õ { ö h ñ $ í á å í ë à á í  © \" å ë \"r á å  ä  ! _ ç « â è à á ë \"r \nã \" í è ø á  í s ç â ç æ í á ä ! ø  Z ß  ¥ Þ õ ß p  s ²\ní î ì ì å ç ! ï á å á æ Ö á ã ! í â ã ä í ë à á © \" å * *\n æ õ a æ ø á ^ Ê s ï ! ç ï  î ø ã A © ! ï ä\n« s â \"ä æ á C æ á ç î  Ë Ë í s ï C A ï ! ï ä Â\næ ï ä á í   ë ÷ î  ( ( · (  · ( (  ( ( · (  · ( (  Ï ë è ç å © \" å î æ ä á î ä ÷ *\n÷ î  ë \"© æ \" ë   á à ! í Ã å \" ç Í y õ ) Þ Ù õ\n æ æ á ÎÖ æ \"  A ä  ! Ï î ø í s î Ï ä á î A ï ! ï ä\n î  ä © \" å  | ê è Í ï Ï \" t Þ ) ` Ú h õ ÷ î  ã ï \"  î  ä \"  ä _  | ê è ø ì ç á ä â å ! Ï í ä \"ä ø s  è |  s _\në è ç å © \" å í \"\nÎ\nø ! í ã í á Î  4   | ç Î ) Þ ¡ ô * ) \\ ß ç á ä  î  ä í å á ã ø ! î ï í Ú Û #  Î î r ä â  î Ï ã á  ï _\nã â ë ! © Û `ó Õ á í  å Ò ÷ î ø ä Ò ã ! í â ã ä í ë  à á © \" å * *\nà  à ä  ! ï Î| â ã ä í  s  !\n« r ä  ! ï Î| â ã ä í  s  !\næ ï ä á í ë ø   á Îî ï æ \" ( ( ( (  · (  · ( (   ë ÷ î    í å ë è ç å © \" å ë \"r  * *\nÄ y % ) ç Ï  í í é á õ : õ a\nä à ä  ! ï Î| â ã ä í  s  !\n á Õ í Ú Ù p xb í å ï á ã \" ç æ í á ä ! ø  Z ß  s õ a ø s_      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n29 \n \nê è â á ø ë  ! å á ã ! í â ã ä í ë  à á © \" å ²\næ è ø æ \" ÷ î  ç ì á ä Ï á ã  õ a\n ä í  à í \" å  á ä Ï á ã  õ a\næ ï ä á í ë ø   á Îî ï æ \" ( · ( ( * · ( * · ( ( ( ÷ î   ë è ç å © \" å ë \"r \n è à ç ø Ê ! ã õ a Ú Ù ø \"  á Ï !\nÏ á ä Ï è Ë í ç ì á ä Ï á ã  õ a\nõ a ç æ í á ä ! ø  Z ß ø s  s \nç æ í á ä ! ø  Z ß / ø s í á ä á ï ! ï  Z ß õ ç â î ì ã ê ø á é Ö á ã ! í Ð â ã ä í ë à á © \" å ë \"r  * *\nã ! ì ø í  © ê ç ë á © ê ) w# î © ì ï á ç á å y õ { ö\nÏ \" ç Ï ! ï ä © \"Ó  î  ø á ÷ î « ä î Ó ï  « á å y õ { ö\næ ï ä á í   ë ÷ î  ( · ( * ( · ( * ( · ( * ( · (  Ï ë è ç å © \" å í ë ø   á Îî ï í \"\nÎ\nã á ÎÊ í  î ä ÷ ç â \" ç â « á ì í \" å ç \" è _\n Ü ò ÷ î   ø ë ï sê è  $ / Õ Ú t b h ß Z Þ § p Ö\n ! å  ä  æ ã á î ø â â á æ Ë  q y ò ß ø î   å y õ { ö\nÐ Õ á æ  æ å á ä â ^ ë  á å  í ø æ  å Ú $  ( ÷ î  æ ë á æ ë á 4 Ú # õ Þ õ ç ! æ á  è | ï  s ï Î  æ § y õ å  ä  ! _\n) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö í  s  î é ã \" å Ê ø á æ \" ç æ í á ä ! ø  Z ß  \" Ï á í Ê á  ! _  ë \"r  ã \" ë / b `0 í  æ á å  ÷ ë æ h  , Z Ö  î ø å á\nä á ç î  ï æ sî é ä ! í .  0 å á ç © á | å î Ï ø á ¥ Þ õ ß p õ /\n1\nï è A ø \"í \" ø á ç æ í á ä ! ø  Z ß ë \" ø \"  î é ÷  ø â ã ä æ \"_ õ a\n Ú Ý  q 0  æ \" ø î ï í å Ï á í ® q 0 Þ ) öß / Ü ó Ù Þ  ã ! æ \"  î ø   æ å á Ï  Ö ø \" ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ç © è Ë ø í æ ï ä Ï  è\nî A ë \"ø á | *\nï è î A ë \"ø á |  î ì ø á © í \" ø á | Ï  Ö s  î é _   Ù õ ß Ð Ø  Þ Ù 0 Þ 4 ß õ a í  ä ã á ç í s  ç \"  á Õ í Ú Ù p xb í å ï á _\nk  ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø  ä \"r æ \" ê è â á ø ë  ! å á  î ì ã ê ø á é Ö á ã ! í ) ` ò * xq /  t ¡ í \" ä á ã \" Ò î  ø í á ç « æ \" t\nî ï « á  ä î ø ï Î  ç « C ø â å y õ u õ ø s « \" ä á Ò _  í å ã Ï á Ï æ \"  æ Ï ç  ï Ï á í   Ê á  s  ! ã \" ã Î í è ø è r \" î ï  å      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n30 \n \n÷  ø r \" ï æ \" h : 1 q Ï á ^ â í å s  s _  h : q õ ç â .  0 å á ç C á ç ç « ã ø æ s  s _  Ï ã Î r \" î ï  å í æ r à ø s í å ï s\nï ÎÍ C á ç ç « h : q õ /\n1\nÏ 4  \" ø s ë \"ï s_  4 wp x0 ³ ) v b  s   á Õ í  í å ÷ ë á ã á ä â á ç í s  î é _ æ sî é ä ! â ã ä í\n) ` ò * xq / |   « \" ä s_ Õ ö  q / ø ! í â ã ä ï Î  ä s æ ë á î Ï ø á  ä è Ê í í  î ì Ë á å î  â \"ä   í å 4 ¡ ß p Þ q  Z  4 Ò\n) öß / Ü ó Ù Þ  Ò ç ø * ç ø ã â ä ! C á ç Ò ê è â á ø ë  ! å á Í î ì ã ê ø á é Ö á Ò ç ø h : q õ /\n1\nÖ á Îî  ë \"ä í s _ Ï ! Ê *\nÏ ! Ê æ \" ã \" r á ë  A ä s ï í å ï á â î ï ç \" è .  ) `¦ b õ C á ç  Þ ß Þ Ê  î ç ä \"ä â \"ä s_\n-  ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö  æ å Ð Ï á ï ç Î .  0 ï á æ ç æ \"  î é ã \" Ò h ñ /Ü ó Õ á í  å æ sî é ä ! í  î  ä h ñ $ Õ Þ £ ë \"ä á Ò _ ç å \"\nÜ ó Ù Þ  ñ Ö í  s  î é ã \" æ sî é ä ! æ \" .  0  î  ä \"ç Î h ñ $ Õ Þ £ {  5  æ  Ù õ ß æ ï í  ë å í å s  ! ç â \" ç â   \nÊ á  s  ! ã \" Ò ÷ å á ã í â ã ä í á å ç « h ñ $ Õ Þ £ í î  ê á î ä r ä á Ò  ã Î î ä r Ï è í \" ä á ï í å ç Ê ø á ) öß / Ü ó Ù Þ \nã ! ø s ë  å  ä  î é _  Ù õ Þ í  Ï á í Ê á  ! ã \" ÷ æ í ä \"r í h ñ /Ü ó Õ á í  å ç Î  î  ø \" h ñ $ Õ Þ £ î ä r ø \"  î é _ Ï ç\nÏ á ï  v q æ ë á Í ø á æ ø s í î  å  ä  î é _ Ð 4 Ú # õ Þ õ q Þ ­ b q  Ý q  Ù õ Þ ) 1 Ô  Ý í å s ï  ! ã ! ã \" Í  á Õ í í \"\nÎ\næ sî é ä ! í  î  ä h ñ $ Õ Þ £ õ ø á æ Í Í í å ä \"r í í ø á æ í  ï á _  ï í å Ï á ë h ñ /Ü ó Õ á í  å Ï ä á ë á ì á  æ\n÷  ø \"  Þ ¡ ß ñ í ä \"Ï g g g g g g g g g g g g g g g g g t 0 Ö ® Þ q /  !\nÀ   ã á ø ä Ï á ï  s ã \" æ sî é ä ! æ \" ç å ä Z Þ É p õ Ï  å í Ø Ú Z / õ Þ ß q Þ # u õ ) w# q / . Ü Ý . Þ õ ä \"ä « \" ä  s _   í\nå ä á « æ sî é ä ! í ø ì â ã ä í á å ç « í \"\nÎ\n« \" ä s ç \"   å á ë î ø ê á Îã á î ø å  ä ÷ î  _ æ ë á ) ö ß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö î Ï ø á æ ä  ` \n 4 ø \" ï á æ ç æ \"  î Ï î ä r s  î é _ ï Î  ø í á ç Î â « ! å ï á í  © á í å Ï Ï \" í á å _\n)  4 i Ï ä á t ) ` h q / ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø \" Í Ö å ! æ \"  î é _  Ù õ Þ Ï  Ö Ï á í Ê á  ! ã \" ) q  0 î ä î r ï Z  0 ö õ Þ ¥ õ\nØ `0 h x0  Ï s  s _ Ï á ë æ \" â \"ê  ç å ç õ Þ ¥ õ /\n1\nÒ 4 i Ò í  ä â \"ä s ï Î Õ ö / õ õ Þ ¥ õ /\n1\nÒ h i Ò _ í è ø è Ú Ù Ú   0 î ø ê æ ç Î Ï á\nÜ Ý $ 4 i  í à á î ì Ë á Ï ø ä ã \"ø á í è ø è 4 i õ /\n1\në è  á í î ø ê æ æ \" y ò b Ø ï Î ë è  á Ï ø ï s  ç è å Õ á í î ø ê æ æ \" y ò b Ø 0 1\nç è å Õ á _ _ ï \"ø á î  ï \" â ã ä í ç \"  è î ø ê æ  s _  Ï t ¡  s ã \" ã Î í è ø è ë è  á õ a ç è å Õ á õ a í   î ä ê á õ a â ã ä Í |\nÚ Ù Ú   0 î ø ê æ í  á ä ø ø s ç í ä  s ï Î Í õ a õ Ý / 0 5 Ú Ù Ú   0 ï r å  å Í ç « 4 i / í  \" ï s_ í á å  Í | æ \" í è ø è r á\nç î ì Ë á í î ø ê æ ø s  s æ ë á â \"ê ï á  ç å ç ï á ï Î  s í \" _ æ ë á ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö  ï \"í  è à  ç å ä Ï á ï ø s Ï  î Ö ç í\nä á  ï í å  æ å á ë  r ÷ î  _\n· ²  ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö ÷  ø  ä \"r æ \" .  0 ò ö Ú Z  Þ   0  î é _ õ 0  1 Í î ä r s  î é ã \" â ã ä æ \" ¥ Þ õ ß p ø s  è |  s \nï Î õ 0  1 î ä r s  î é ã \" â ã ä æ \" ¥ Þ õ å  ø s  \" Ï á í Ê á  !  ÷ ï æ \" í  s  î é ã \" æ sî é ä ! í â ã ä í \"\nÎ\n÷  ø ¥ Þ õ ß p\n \" Ï á í Ê á  ! _\n.  0 ë î ì Ë á  î ø ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ /\n1\næ ë á Ð ë î ì Ë á æ \"  æ ] Î ç  ø s Ê á  s ï  !  ï Î ç è Ö \"  á Õ í ä â Ê ä s  ! g g g g g g\ng g g g g g g g g g g g g g g g g g g      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n31 \n \nõ q Þ xq [0 q / t õ Þ Ú Õ 0 ) öß / Ü ó Ù Þ  ñ Ö õ ä \"r í õ  ( h * *\n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n32 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n33 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n34 \n \nõ q Þ xq [0 q / t õ Þ Ú Õ 0  © ! Ó Ø Ù Ú Û Ü Ý Þ ß õ ä \"r í õ  ( h * *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n35 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n36 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n37 \n \nÅ  ÿ þ _ ^  C ^ þ Þ ] F  L L E  H B G M E ¾  A G H I E [ D @ ¿ À » À Á M f       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n38 \n \n» 5 6 ¼ ½ ¾ ¿ À M Á @ Â o N M 7 0 0 É ?7 H ú n Ê @ J M P\nç æ s í á à Ï á  Ú . 0 / . Þ $ /$ Ô ò Õ x ñ h Ý 5 z h Þ q ñ v 0  * ¡ ß y ò Ù õ / õ ß & ) 1 õ / õ ß & % ) $ ß Ý   q Þ ¡ ß Ù + 0  q Þ ¡ ß õ\n«  î æ í á ø | ï  q Þ ¡ ß õ - 4 ) ` Ý Þ ß 5 õ 0 Ø 4 ` Û 0 Ö  í ï r ^  å á â  ø á î ä ©  í ï r â á å á â ã ø  õ 0 Ø 2 Ù ò Þ ß ) õ Ô Ù `ò\n q öò Þ ) . ) 1 . / Õ Ö Ô Ù `ò ß Ý  q Þ ¡ ß *  ! à  q ¨ $ b ö b Þ % / ß ò w 4 Þ à ! í  . Ö Û õ ) Þ q w Ú Ý õ ) `Æ × x 5 b y ò õ 0 Ø Ô h × Þ\n] ç ä  è  ï © y õ q Ý ß & ) 1 : Ú $ ñ Þ -  õ / õ ß & 4 ® © î ä ê r  í  ø è Ï á ï  å ø å á ã « © ã á ^  í \" í å è  á  æ \"  á \nî æ ä Ï   æ r í á ë \"î r í \" í \" í å è  å î Ï â î Æ ã á ^  « ! A í  ø ë î ä ê © 5 Ø Å 4 ø æ á é * õ 4 Þ × . Û . 0 õ / õ ß & 4 ® ) 1\n$ Þ ô Ö Û $ . w b Þ - 4 ò /Õ y ò b © æ ë á )  Ý ¡ ß õ /  í î  ê è * í î  ê è ã ï å á r å á Ï  è |  s í  Ù + )  Ý å s ï  « á â *  A á ^ _\n] ç á ë\n4 Ú { $ Þ ò w y ò Ù ) 1 ) . 0 Þ õ q / ß Ý  g g g í  ø è æ r í á î æ ä s  ç Ë á ä ! g g g í \" Í  í Ï \" å  ! í s ï © ë è ç å ë  Ï \" å\ng g g õ &  Ù Þ q Þ ¡ ß Õ ö  * © ã á  g g q & ( x Ù Ô Þ u õ . / ß ß Þ q õ Ý $ Ú  Ù 0 © ) & Ý Ù Ú q ) ß õ  * / $ / Ù ñ / Ý q ß Þ  Ç Ö á å  ä\nØ Ú { 0   ò w . / ß ß Þ q ß Þ q õ Ý $ Ú  Ù g g g b y ò ò Õ ß  õ ö Ù & * h Z Þ Ù õ Ù Þ q ß Ý 0  { $ 0 © Ú q o ñ Ö ò Õ ß  & * ë © å é\nñ  ß õ Ý Ú  Ù { $  b y ò ß Þ Z p ß Þ q õ  Ý ß / Ù / ß Ý 0  { $ 0  Ù Ú q o ñ Ö ß Þ Z p * ß Þ Z p ñ  ß õ Ý Ú  Ù ß Ý  5 q öò Þ\nå á æ * ß Þ q õ Ý $ Þ ) 1 q & ( x Ù Ú q o 4 ß õ ö Ù & t * Þ Z Ù + 4 × $     Ç Ô Þ .  $ /$ õ Ý Ù / { $ Ú  Ù  & × õ  0  Ú Ù ß Þ Õ ò wÙ w\nh ö ( q Þ ¡ ß õ ß . Þ $ /$ ò & ) ß . Ý Ü Ù Þ Ï ø Ï © ä á â ä s\n] ç á ë * ·\nØ ¨ % Þ q ß ) . 0 Þ q 0 ß Ý $ Ú  Ù Ô h Þ ¡ ß ) öÙ  0 ß Ý $ Ú  Ù 5 . Ö ( Þ u õ . / ß h Þ ¡ ß ò  Ô Ý Ý Þ õ / Ý 1Ú ) 4 ×   æ å ç s Ï\n- v 0 å ï á æ sï å  î é ø ï © ò Ú   Ù Û Ú $ ñ Þ Ú  Ù  ] \" å Ï ! à á ë î  ø Ï á å ! í á ï æ \" â î Æ ê á  Ï s  æ å ç s Ï   Ï á å ! í á ï\nÛ Ú $ ñ Þ Ú  Ù Ô % / ß . Ö ( Þ ) ) ¡ ß õ / 4 w . Þ ß Ö õ Þ 0 Û Ú $ ñ Þ u 5 z 4 ¡ ß Ñ q Þ õ 0 / õ & . / ß Û $ $   . Ö ( Þ  Þ y õ ñ Þ u\nï © â á æ á í á ã í å © $ Þ h  5 q ß ) . õ ö Ù & 0 ß Ý / Û Þ Ý Ú  Ù ñ / Ô + q Þ ¡ ß Ù + % 1 )  q öò Þ . Ö ( Þ Ô h Þ q Þ ò wÙ w * Þ +\n ø î  ê á | r \" ä á í \" Ï á ë \"  ê ä  ä s   Û Þ Ý  { $  ñ / Ô + õ &  Ù Þ q Þ q $ Þ % ¡ ß b Þ ñ Þ u  y õ u õ 0 ©  | æ å ç sÏ\n÷ ç â å \"  ä î r ø  Ô q ß )  . & Ô + u õ ò q Ø È Ö h Þ × Ù / { $ Ú  Ù y õ Ô + y õ { Ù + Ý & u 5 0 Þ . 0 / q / q ß ) . õ . /( Þ\nt & ( Þ Ù . × Ý $ Ô . 0 ò /  /$   q ß ) . õ  * /$ / Ù ñ / Ô . y õ { ö õ u $ ñ Þ ) õ  0 Ø Ú {  Ô Ù  & 0 Ö õ  õ Ù /õ )  Ý Þ ¡ ß\nõ  . Þ Ü Ý Ù  Õ ö  õ / $ Ú  Ù 5 4 w. y ò ) . Þ Ü Ý  å  í à á  ä Ê ä ë \"r \" ä \"ø    î r  è î  í \" ë \" r ä î r ø  © á ê ï Ï ! à á      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n39 \n \ní © Ï á  å  s  q ß )  . % / ß ) 1 0 Þ q Ù  Õ ö  õ © ë \"ä î r ø g g g\n] ç á ë * (\nz õ ö Ù & q Ö  ( h ß Ý  q `y ò ß 4 ß 5 ) . ( & $ õ Ô ò q Ö ñ q Þ * / $ Þ 5 ) ß õ Þ ß Ö õ q x Û Þ ß Ö  Í í å ë ä á ä  â á æ í\nÛ Ø õ a ò Þ ß  4 &  ( æ \"ø  . ¨õ q Ù /ñ ß Ô y ò Ô y ò ) / Ý & ß Ý Ú  Ù 5 ) ß õ Þ ß õ / 4 Þ ) ß Ý  .  0 ß Þ ) 4 ) Þ  .  0 ß Þ )\nÅ $ Þ 2 Ù h  .  0 ß Þ ) Ô & $ * Ô Þ $ 5 q Ö  ( h õ Ø ­ b ® õ Ý $ Ú  Ù ©  æ   î  å  ä  !  ÷  á  ç Ï Ï ï á Ï s ï Ê ä  ©\nØ  4 ï á ä í ï ©   Þ î  ï  è  \nÏ « ø à è ä ! æ \" ç å\nh Ø Õ Þ $ Þ y õ q Ý ß ß Ý 0  \ní á | é à è ä ! æ \" ç å\n. ¨õ $ /$ õ ö Ù ñ h Ý \nå ã   ï á ø á ç å\nÔ ò w  ) ` Ý õ  ó \n«  î æ  å à è ä ! æ \"  è  ï © í \"  ø å  ï s\n ç î ø ï \" ë ç Ë à è ä ! í ä è í  Ê æ å à è ä ! í ä è í ç Ï Ë ! å \" * Ë ! å \" C ç í © ä á â ä s _\næ ë á í  å æ ! à è ä !  â ÷ å à è ä ! í ä è í ç Ï Í î  ø á æ r ã ë å  ä s _\n) . õ / $ Þ h $  y õ q Ö  ( h Ô .  0 q * © h /$  5 Ø ­ b ® q Ý & ò b õ Þ b xZ [ Ú \\ * ß © ä á â ä î r ø  í  ä î r ø ç Ï\nÔ ò q Ö ) Þ + Ù õ   ï r ø \" â ÷ å à è $ Ö õ u õ ( Þ ñ Z Þ Ù õ Ý $ õ  Ý Þ y õ q ) . ) `  Þ Í æ  å \" ä © ñ /.  y õ y õ { ö Ý q ß &\nÔ ß y ò ) Ù ß Ý 0  5 Ø ­ b ® q Ý & ò b õ Ý $ Ú  Ù . Þ ñ w Ù / ñ / ) Z x)  q î ï ç \" ÷  á  ç Ï í  Ï s ç \" í  ä ã \"ï s _\n0 Þ Z 0 / ) q Z /0  Z ß q /  ö) w ß 4 ö) w ß Õ ö  * © â \"ä s _ Ð  Z å æ \" ã á î ï í ø á æ  ä á Õ ! í ø á æ   Z 0 `# 0 Þ  Ú Z õ Þ ) Ô y ò õ\nÚ Z Ú * Ü Ù Õ ¯ ò  í * ë è ç å  å Ï ã å © ä á â ä s _  ï Ï \" æ \" í \" ä á Õ !  í \" æ ç å  í \" í  å ç !  í \" à \" Ï  ä  í \" í è å è ^ Õ á í \"\n í * ë è ç å  å Ê ä Ï © ä á â ä s  í å ÷ ä â * Ø $ h Ú $  ( {  õ 5 z ) . Ú $  ( é á ø á í ë å è â á ç â æ \"  s í _ C á ê ä í\nç Ê !  æ Éï í í ç  Ê ! ÷ r Ï á å æ \"  á  ä  s í  C á ì  ò ò x  .  , / ñ õ ) ` h 4 w ß Þ h Þ q r  ø è r  ø « \" ä  s í\n] ç á ë * »\ny ò Ù /Õ õ Ý $ Ú  Ù ß  © å á ã \"© ©  æ ë á å á ã \"© í \" ç ø \"ä  © å  å á | ï \"© ©   ç î ø ï \" í  s ï  s ©  Î  á ë \"© © _\ny ò Ù /Õ * õ a õ Ý $ Ý « \nå á ã \"ã \"© * ñ / 0 w õ Ý $ Ý «\ny ò Ù /Õ * u Ù Þ y õ u õ . Þ ñ  0 {  \nå á ã \"© * ñ /Ù Þ 0 w . Þ ñ  { Ý «\ny ò Ù /Õ ) & Û © $ Þ h $  y õ ß ñ /Õ Z Þ u Ù Þ y õ u õ . Þ Ú ñ ß Ý $ {  õ  ï r Ù /  õ ß Þ Ý Þ  ) 1  ö ß 4 Ö . Þ ¨ ( Ö ø æ \" î â å â \"ä s\n5  öß 4 Ö ò /Ú  0 / ß Þ ñ /Õ Ú Û õ ß  0 Ô Ú . h /$  y ò Ù /Õ õ ) Þ q Ù /\nß Þ ñ /Õ ò wÙ w Ý Þ  ) 1 y ò Ù /Õ õ h 7 Þ  /$ õ   y ò Ù /Õ  õ ß Þ  y õ b Þ .  0  h 7 Þ { & × . © $ Þ h $  5 h 7 Þ { w ( $  0  Ù ß Þ ñ /Õ\n á A Ë © ä \"ä í s  ß Þ ñ /Õ , Þ `× { & × .  Ô y ò Ù /Õ  õ ß Þ Ù Û Þ . © $ Þ h $  5 y ò Ù /Õ u õ ( Þ Ú . Ê ô w õ Þ ( $ õ  0 © å á ã \"©      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n40 \n \nu  õ / . / ß Ý Þ  { & Ú Ë, ò /$ õ  Ô Ø 4 Ù ò Þ `0  õ ß Þ 4 Ö ô q / h × Þ ò /$ õ  5 ò Þ `0 h × Þ Ú . 0 / y ò Ù /Õ õ ò /Ý u  õ / Ï \" å\nÖ ø Ö ø á ^ Õ ä s   r  å  ! ^ Õ \" ä í s  ^ ä à á í © õ / . ( y ò ) ) 1 u õ . (  õ ß Þ 4 Ö ô 4 ß ò / $ õ  5 . ( õ q Þ ¡ ß  Þ + 0 /\nß Þ ñ /Õ 4 $ ( $  Ô Ø Å 4 Ù ò Þ `0 ) 1 y ò ø \"© í í å \" ã á æ \" ä â á ë \"ä í s _ í å \" ã á æ \" ë á ï C ç Ï s ï æ á ^ ç ø è Ê s ï Ï á  å\nÚ Ù õ $ $  Ô  wy õ õ / Ø Å Å Ù $ Þ $ q ö`Ý y ò Ù /Õ õ  ò / . © $ Þ h $  5  w Ù ò /Ú  0 / y ò Ù /Õ õ  .  0 0 Þ q ) u $   Í r  å  !\n{ & Ú Ë, Ø 4 Ù Æ ß q / Æ w Ú ) h /$  Ô Ø Ü ò ß ) 1 * Þ $ Þ Ú Ù õ Þ Ú $ $ /$ õ  5 * Þ $ Þ ò /Ú  0 / h Þ q õ ò Õ xõ Z h x ) y Ñ b * / ä s\n_ r  ç å *   ç å í Ï á ë  í á Ë  ë æ !  â  Ï å  ä î r ø  0 Þ Z 0 / y ò Ù /Õ õ õ Ú Ù b Þ ` u õ . Þ + h Ô Ú . õ / u õ $ Þ ô Ö\nß Þ ñ /Õ Z Þ õ   © ò /$ õ  Ô  q Ý ß ß Þ ñ /Õ Z Þ õ õ Ú Ù b Þ ` õ Þ Ù Ù  Õ ö  õ © ë \"ä í s   ï á ø | y õ u õ 5\nÅ  ÿ þ _ ^  C ^ þ Þ ] F  L L E  H B G M E ¾  A G H I E [ D @ ¿ À » À Á M f \n9 Ì [ a ç g _ e a á Þ _  Î Þ % Â A [\n) Ø ß Þ ô õ ) & q Ù Þ  Ô ) Ø ß Þ Í õ ) & q Ù Þ  q / ) q Þ Ù 0 Þ  $ & õ + Ú 0 Ý Þ ) õ 4 ¡ ß t / \" b q /\n: [\nò Ö Æ x\ní é á * 4 ¡ ß Ú   î ï ä \"î r í á\nA\n) Ø ß Þ ô õ ) & q Ù Þ  Ô ) Ø ß Þ Í õ ) & q Ù Þ  q / ) q Þ Ù 0 Þ\n $ & õ + Ú 0 Ý Þ ) õ 4 ¡ ß t / \" b q /\nç r å á Õ î æ î é ä á í Ë å è  å * â á æ ÷ î  _ í \" ï \"í è ç á ä ç Î Ê ä sï ç « á  \" ï  ÷ | â á æ  ç « á * â á  ! í \"\nÎ\ní \" ø î \nã ø sï ÷ î   í  ä ã á | ï ÷ î  ã \" ç r å á Õ í æ ä ø á æ  ) Ø ß Þ Í  { $ 5 ) Ø ß Þ Í õ Ø  x * /$    ß Þ Í 5 $ & õ õ  Þ õ /\n1\nã Î æ á ø ! ï Î ç r å á Õ å á æ á ê    æ å á î  ç á Ï \" ç ! ï á ê   ) 1 ñ ö × $   Þ Ù Ø Ú { 5 $ & õ õ  Þ õ / q Þ Ü b 0 Þ q  õ Ý $\nñ Þ + 0 Ø Ú { ñ / ) Ö 0 Þ õ  Z b ` Z ß ) Ø ß Þ ô q / * /$ { $ 5  +  Z b `Z ß q /    ß Þ Í õ ß Þ ñ õ ö q Þ ß * Þ h $ / Ù / { $ Þ 0 1u\n í å ø á æ  ) Ø ß Þ Í  * /$ ñ / . Þ ò q / Ø 4 ¥ `Ú Õ 0 *   ç r å á Õ  « \" ä _ Ð Ï á ï í \"\nÎ\né è A \" í  å è Õ è ç  Ë á å ë \"Ï á í ä \"ä\nÛ $ Ö $ & õ q Þ Ü b 0 Þ y ò ) 5 õ Ý $ z Ý & ñ Þ + 0 Ø Ú { ñ / ) Ö 0 Þ *  Z b `Z ß Ô Ú . Ô Ý q / ) Þ 0 $ Þ  $ & õ Ô u $ { $ Þ 5\nÍ ï \"í æ ø r å  ï í \" ï   0 1u Â $ /$ u õ ( Þ 4 Æ   Þ Ù õ Ú Ù q Þ xp õ u $ h /$ ñ / ) * ) öÚ Z  Þ ) 1 b ö { $ 5 Í\n  Þ Ù Ô .  ç ï ä r á  Ù Þ q õ h Þ q ) 1 Ú Z ¦ b Þ 0 Ø Ú { 5 ) 0 $  Þ ) Ø ß Þ ô ) 1 ) ( $ / Ø Ú { 5 q Þ # 0 Ö Ù y õ $ & q Ö ( ß õ\nØ Ü 0 å  s _\n Ï ë è ç å ^ ë  á å   * h Z Þ Ù Ú Õ Z õ  Ù ö× ñ 0 u ß Þ  $ h /$ { $    Þ Ù Ô .  Ë ø r !  Ù Þ Î ) 1 ñ Þ ø ä\nñ Þ + 0 Ø Ú { Ø  Þ x0  Ù ö  Ö h Þ q 5 ß Þ ñ Þ ñ Ù õ õ { & ( * Þ u { $ Ú  Ù õ Ù õ 5 õ Ù õ Ï Ú × { $ Þ 5  Ø 4 Ù Ô o q\n. Ù Ø Ù / { $ Þ 5  +   Þ Ù 4 ß Ô .  í ø sä â á æ  . ) $ Ø Ú { 5 ) Ö 0 Þ t Ú 0 y ò Ù * & ß / Ø 4 Ù ) ` h Ö * Ï î  ø  á í      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n41 \n \nç â  æ â ä Ï ø !  Ù Þ q õ % ö $ . Þ × Ö ) 1 % w $ $ & Á  { $ Ö 5 q ` h $ . Ù Ö Ô . Ø 4 ¥ `Ú Õ 0 *   æ â å r ø !  Ï î ø Ê  í ä ÷ î \n æ Ë  Ï ø ! í Ï â ä \"æ \"  â á æ ÷ î  _ «  ) õ  0 Ø Ú { ñ / ) Ø ß Þ ô õ b u Ý ò Ü 0 * í é á Ð â á æ í \"\nÎ\n ç « á â á  !  ä \"ä\nb &  b . Ù /Ù /  Ø u  r s å ª ) * Þ h Þ { Ö 4 ß Û Û Þ x õ Ú Ý  . Þ ò q  í å Ï _\nÚ Z i Þ 4 Ú 0 õ 4 Ø # . Þ ò q / ) Ø ß Þ ô q / Ô Ú . õ  . Ú ) h /$ Þ 5  ) * Ø  Ù & {   5  Ù õ ß ) ` 0 Ú 0 ) . u  Ù &\n÷ î  â r å ì í \" ç æ \"à ø \"  î é _ ñ  Ù Ý q ) Ø ß Þ ô q  ß Ý Ö 0 Ø Ý Ö õ ö $ õ u õ q Ú Ý $ Þ Ú Z i Þ 4 Ú 0 õ .  0 h Ö 0 Ø 4 Ù\næ Ë  å í  Õ ç ç ø \"ä ! _  í â ! ï ã \" æ è ø í \" é s å * é s å í ë \" ä í Í  ä \n) öß ) ¡ ß ) / Ú . q & ß Þ y õ { ö  Ù / * /$ 5\n  ø æ î ï â â á « á â ! å é ä sä _\n à Ï  Ï î ø ê á  á à Ï ã á å \" _\nØ Ý Ö . Þ ( / Ø .  { Ú  ) öß ) ¡ ß  Þ ß / 5 5\nÚ Z i Þ 4 Ú 0 4 ß ) / Ý & Ú Z  0 Þ ß ) õ Ú Ý  Ô ß . Þ 0 õ ß . g  r ø ÷  ø æ ä Ï á ï í \"  â á Ï 4 á Ï ! _\nç r å á Õ ÷  ø á *   æ \" å á æ á ê   * h Z Þ Ù Ú Õ Z õ 0 ` # Ô ß Þ ñ Þ ) $ Ý / ) õ Ô ¦ b Þ Ù ) 1 ñ ö × $ Ø Ú { 5 ) Ø ß Þ ô\nÚ Ý Ü ò w Ô q ö) $ q Þ Ù õ . Ö Û Ô 4 ) Ö )  . Ü  õ Ø Ð * ö0 - ò Þ Ý p ) / Ý & Ø Ú { 5\nâ ã å á ï æ \" ã \"  ) Ø ß Þ Í  Ø Ú { ñ /0 ö· Þ ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò ß Ú Z ª t Ú )  Ø Ú { Ô  Þ ò ) - b & Ú 0 Ñ $ h q / u õ 2 $ h\n÷ î   ñ /Ý & $ & õ  Þ ß Þ q / Ú q Ú  $ Þ õ ) Ø ß Þ ô ) 1 ñ ö × $ Ø Ú { 5 . 0 Þ ò Ö ñ / h öñ ß Þ 0 Ö * Þ × Þ q / ) Ø ß Þ Í õ /\n1\n) / Ý & ) Ø ß Þ ô /\ní  ä ã á | ï  s _\nh öñ ß Þ 0 õ ) Ø ß Þ ô Ô Ú q Ú  $ Þ õ ) Ø ß Þ ô õ q ­ b u õ õ  Þ Â Ú 0 Ý Þ Ú ) õ Ø Ú { 5 Â õ  Þ õ + Ú 0 Ý Þ ) q / Û $ Ö 5\n) Ø ß Þ ô h Þ q q / ò w h & ( Á Þ Ò  í  æ á å « \" ä á * h `h ò \\  â â ë \"ì  Ô * Þ h Ö ß  ò \\  « á î â å é ë \"ì  _ ë ø  ç  è ë å\n* Þ u 5 Ù Ù /) 1 ) ` õ [ 0 q / - v õ [ / ( Ô õ q x õ Þ â , q / q Ó 5 u õ . / ß ò ö Ù w * Þ 1+ Ú Ù Ô ß $  Ù ñ /  Þ ò ) - b & Ú 0 Ñ $ h õ ò Õ xÙ\nõ ß . 5 % / ß õ a { $ ò & ) ß / y ò Ù Ú Ù õ  $ h /$ Þ 5 ) * 2 $ h õ ò Õ xÙ õ ß  0 ) Ø ß Þ Í\nÔ Õ Ö\nõ ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò ß q / 4  1 Û  w.\nÚ Ù b q Ú Ù £ Þ ) 1 4 w ñ Þ * Ø Û xÙ Þ õ / $  Ù 5 * h Z Þ Ù Ú Õ Z ñ /Ù Þ  Ù õ ß Ô v q Þ q / . Ú ) h /$ Ú  Ù 5 Ô .  Ù õ Þ ) & q Ù Þ \n è A Ï á í æ è ø \" ø \"  è î ø ª . Þ Ý ß / *  ª . Þ Ý ß / ) q 4 xp ª 4 Þ 1Û y ò Ù  0  ß Ú Ý h /$ Þ 5  Õ æ å á î ï ç è æ ø á é æ  á ë \"ì\nq Ú Ü ò å í ë \" r * å \" r í å s Ï ä á æ î r ê á í ç  ø á æ \"  î Ï í  ä î r ø *\n ò w ) ` õ Þ ß Ö Ô Ú Z  Þ Ù À q  Ú  $ Á Þ Ò p õ ö q Þ ß Ø 0 u Ô u $ {   5 z ) * .  0 Ù Ö õ $ & õ {   5 Ú Z  Þ Ù 0\n{ Ú  u u õ Ù ` . ß õ / ß *  ) / Ý & Ú  õ Þ Ý 5 Ø Ý Þ 1 ) * Ú Ý Ù õ Þ $ & õ  Ù õ /\n1\nÚ Ù Z / ò Ù õ  ñ / Â q Ú Ü ò ß õ q ö¦ b 4 Ú â , 0\nõ / ß * Þ ß  Z Ö õ Þ ß õ  ä \"î é _       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n42 \n \ng g ) & q Ù Þ  . Þ . Þ Â ò ö Ù w * Þ 1+ õ  Ú $ b Þ ) / Ý & . 0 Þ ò / $ Ú  Ù 5 ñ  Ù q ö Ú  b Þ * & ß q / - ô $ 0 1 ò / $ õ ñ /\n) Ý Ö q / ò w Á Þ Ò p . Þ $ õ Ú Õ Z õ ­ b Þ Ù q / q Ó {   5  Ù õ Þ $ h h /$ Þ 5 4 ¡ ß Û u * 4 Þ 0 * /$  Ù 5 Ô Ø Ü 0 ï  î ø ì \"ë ø\ní \" ä î r ø *\n Ý / Ú q Ú  $ Þ õ 4 Ú â , 0  b ª Ð «  î æ  å ÷  Ù /õ  Z Þ h 0 Ø Ú { 5 ) & q Ù Þ  q Ý Þ ò /Z õ / ß z + § { Þ {  Ù ñ / Ø Ý Þ 1\n) * q ö¦ b 4 öñ Þ ¡ ß õ * Þ ß  Ý p õ u Ý q ß Þ $ & õ Ú Ù õ / Û ¡ ß 0 Þ  x õ ß Ö  \nh `h ò \\ Ô * Þ h Ö ß  ò \\ Â * Þ ß õ /\n1\n Z Ö õ Þ ¡ ß $ /$  Ù 5 q öò Þ z Ø .  ) í î  ë \"ä î r ø ã \"   æ á ç  í à á « á \nç è æ ø á é æ \" å  ï á  ë è ç å î æ î é ä á æ \"   å \" í   æ á ç æ \"  á å Ï ò  $ ñ / 0  Ù 5 ò ö Ù w * Þ 1+ Ô . õ q x õ Þ â , æ \"  å è\nä ! ø «  â \"ä á _\n + ) q b ) & q Ù Þ  * Þ ß 0 õ ) * ) 1 )  4  q Ú Ü ò ß { $ 5 t Ú 0 y ò Ù Z Ù Þ ß ) ) 1 * ß $ h `h Þ ñ $ ) 1 Ú Õ Z 2 $ h õ\n Ù Þ Ù Ô 4 w ñ Þ Ý & + 0 { $ 5 õ Ý $ ñ Þ + 0 Ø Ú { ñ / Z Ù Þ ß ) ) 1 ) & q Ù Þ   ¡ ß 4 Ö 0 * Z  # 4 Ý Ö ß $ *  õ Û /Ù\n o [` $ Þ  ä á â ä å  s ï  ä _ ç Ï  í Ý Þ  q /  Z p x õ $ Õ 5 4 Ú Ý $ . / õ 0 Ö õ $ Õ q / h `h Þ ñ $ * ¡ ß $ h * h , /Á\ny õ $ & q Ö ( ß ñ Þ  õ $ Õ ò & ) ß Ô ò q Ö õ /\n1\nò  ë | ï _ ë è ç å  ë æ !  î  ø î  ç Î r á ä ! í ä © ä \"ø \" Õ á 4 å  s ï _ ] \" å\nÍ  ë æ ! « å ä í ä ©  á é æ \" ä  , /Á ò w y õ $ & q Ö ( ß Û $ 0 { $ Ô 0 / ) ß Ô ò q Ö õ /\n1\n* ß $ õ $ Õ ò  0  Þ $ Ö\nõ $ Õ $  0 h `h Þ y ò ) Ô Ú . ñ Þ + { $ 5 g g ÷  ! 0 ß Ý /\n1\nZ Ù Þ ß ) ) 1 ) & q Ù Þ   ¡ ß q Þ Ù Z o [` $ Þ ) 1 h `h Þ ñ $  Z p x\nõ $ Õ q / 4  1 Û  { $ 5 ) * õ /\n1\nØ 4 Ù ) q b . wÔ $ ß Ý + 5\nì ø á å ç ç Î ç è æ ø á é í ë å ! ÷ î   }  f y õ $ & q Ö ( ß 5 u õ ß Ø  x * /$ ñ / f ð    Z p x õ $ Õ h `h Þ ñ $ $ /$\nt b & h q / Ø . 0 { $ Ô f ð   4 Ö 0 Z  # q / $ & õ Â õ Þ b x õ )  4 Þ ò Ù q / Ø 4 Ù o q ò Þ Ù õ ß  ï  ä _\nh öñ ß Þ 0 t Þ Ü 0 õ õ Þ ¡ ô b Þ Z Þ × ® /# q / ) & q Ù Þ  Ø Ú { 5 t Ú 0 Ý Þ ß Z ` Õ õ ß Þ ñ Þ Ù Þ h * (  0 Ö b [  ~ | ç ì ! æ \"\nä á ä å  â í  á é å  ×             ) 1 u õ * ¥ Ô Ú Z Õ Þ $ q Ú Ü ò ß õ   Þ 4 Ù Þ õ / $  Ù 5 z q Ú Ü ò å ÷  ø\n  Þ 4 v b õ $ Þ  ® /# h Ø ß Z  Ô  Z p x  Ê á ø !   ! å á  u Z ` Ø Ù /õ .  q ö¨ b 4 Þ  ß  ß D  ó ¥ ) ` h / q öó Þ õ * â , Þ ß p\n$ /$ ) / Ý & Ú Z ª Ú Z ¦ b Þ 0 { $ 5\næ  æ ë â ® ø !   }  *   Ó   ã \"í å á  æ  æ ë ã á Ï  ä !  ÷ é ì á  ê á æ ! ø * ^ ë * ò Z $ Þ Ø ¯ ò ö $ õ Þ Ú ) q q Ý q w ò\n+ Ø ) /. ö / Ú h Ù  õ Ù Þ Î ) 1 ) / Ý & + Ú 0 Ý Þ ) q / ñ Þ Ù $ ñ Þ + 0 Ø Ú {   Í ÷  ø ç \"ø á ç Ï  í ç â \" « á å ï í    Ö  í á\nh öñ ß Þ 0 t Þ Ü 0 Ú   0   t Ú )  ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò å  å   f ~ z  Z Ö q / Ô Ñ q p õ / $ õ 5 t Þ ß  * q / q Ú Ü ò ß õ ß ® õ *\nt Ý ß Ö *   Þ Ù Ö b ) / Ù Þ   Ô Û Þ $ ö b Z ` Õ õ ß Þ ñ Þ * Ö q t  q  õ Þ ¡ ô b Þ Z Þ , õ ß Þ ñ Þ  å á ã í ç \"ø á ­ ® ø ! í î ì å è Ë\nõ ß  0 $ × $ q öò Þ Ø Ü 0 0 ³ Ý Þ ¡ ß h /$ 5 Ú Ù ß ` õ ö Õ Ô ñ Ö 0 õ q ò q / q Þ 0 $ h µ Ù Ö Ø 4 Ù ) / Ù Þ õ ) ` h ) q  0 ) & q Ù Þ \nq Ú Ü ò ß õ 4 ¡ ß ) ß õ /\n1\nq ¡ ( b Þ q /( õ ß u $ h $ 5 q Ú Ü ò ß ) 1 ) * q w É 0 u Z ` .  q ö¨ b Z  0 ö  ! å á * ç è ø á * Ê á ø ! * æ â á * 4  Þ *\n r å á ã *  % ¡ ( õ * q Þ Ú p  b + v b Þ y ò Ô ß Ù / ñ Þ Ú Ù õ a õ a  ) * õ /\n1\n$ w( $ õ 5 q Ú Ü ò å í \"\nÎ\nï è î A í  ­ Z  0 õ  ë \"ä í _ \nñ / y õ b &  0 u Ô u $  õ ß Þ q Ø 0 õ Æ Þ ( - 0 Þ ¡ ß ò /$ õ 5 *   ç \"ì á ë á ß Ô 4 Ú â , 0 ) * b Þ 0 1 * Þ Ú h h /$ Þ Z Þ ñ /\nÙ Ú Ý * Þ Ú h ) õ $ Þ ) / Ý & ) * Ø 4 Ù t Þ p ) 1 Ý Þ   & $  Ù Ô Ú Ù q x q Ý v b Þ õ Ú Õ õ Þ ß * /$ Þ 5      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n43 \n \ny õ { ö ) /Z Þ ò Þ ß Ô q Ú Ü ò ß ) ` Û Þ $ Ù ) Ú q Ú 0 õ ) ò  b ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò ß õ 2 $ h . 1 Û .  õ Ø Ú Ü 0 q t b Þ ) õ / $  Ù\nÔ Ú Ý  q 0 õ ß  0 h µ Ù Ö $ h h /$ Þ 5 Ý Þ  ñ & × Ö Ú Z Ù  * Þ Z ) 1 Ú Ù Z / ò ø í å s ï í  ä î r ø *\n o Ö q Þ Ù ª Ø 4 Ù / ñ / ­ Z  0 õ / $ Ç 0 + $ / õ ö Ù & . Þ 0 Ù Ú Ý 5 Ô ß & Ø h ß Ý Ö ß Þ  æ è ï !  ó ¥ ñ Þ 0 $ / . Þ õ Ø Ú { 0 1\nÝ q ) * Ô Ú Ù ò + { Ö 5 ñ /0 / õ 2 $ h q / $ Þ h $ Ø Ú { 0 / õ ß ~  â  á  q öò Þ 2 $ h õ /\n1\n­ Z  0 Ù Ú Ý õ u $ ñ Þ  ª \nz . Þ 0 ) öÚ Ù 0 / h µ Ù Ö Ñ &  ) 1 $ Þ $ *  â \"ä _ î Ê î Ê ê á í Ï á ã ä *\n ÷  ! ä \" $ Ý q b ö Ú ñ 0 $ Ç ª Ý q ñ  Ù Ø 4 Ù ò /Õ Ô 4 ) ñ Þ u . 0 1 $ & õ õ a õ Ý 0  í  ï ø \"  â ® ø ! Ï  ï\n4 w ñ õ õ Þ y » ß õ ò /Z 0 Þ õ /\n1\nÚ . Ù Þ ­ Z  0 õ / Ù / Ô Ú . h /$   Ø ¨ $ Þ Ý Ý q ß Þ õ Ú Ý b & q Þ » Ù Ú Ý õ ß 0 Þ  \nõ Ý  0 h µ Ù Ö ) * õ /\n1\n 0  q Þ ¡ ß ò / $ õ 5 ß  õ / ß  Þ ß . Ý u $ h $ g g g _\nÂ 0 ß Ý /\n1\n) & q Ù Þ  q Ú Ü ò å í \"\nÎ\nä à s ï í á ä â ã ø ! ä â « â ~      Á Þ Ò p u Z ` 2 Ý ò w ) . Ý õ Ù [Õ `) Ý v b Þ\nõ / $ õ 5 u 0 / õ Õ & Ú p 0 . Ý / $ Þ õ . Þ ò & h µ Ù Ö õ /\n1\nq & Ù Õ Þ ` 0 Ù Ú Ý * /$ + 5 2 $ h õ ) * õ a q 0 Ö Z  0 öõ /\n1\n) q ( Ø 4 Ù Þ\nõ ¯ µ Þ q / $ /$ õ 5 Ô  Z b ` Ø 4 Ù Þ Ý Þ  q / 4 Æ Ý  Ø ß Þ $  Ú Õ Z 2 $ h 4 ß ò Þ Ù Z Ö t Ý Þ ß 0 / Ù Þ õ ß u $ h $ ñ /Ù Þ q ò q /\n4 Þ h $ * /$ Ý & 5 t Ý Þ ß 4 ß t Ý Þ å ª Ú Ù ò x b t Ý Þ ß 5 Ú Ù ß ` õ ö Õ t Ý Þ ß ª Ô   Þ Z Þ ò Ö Ô q wÉ 0 * 4 w ñ õ ò /Z 0 Þ 4 ß q wÉ 0 * ` ñ õ\nt Ý Þ ß ª + Ú 0 Ý Þ ) 4 ß t Ý Þ ß ª Z 0 xq Þ Ù 4 ß t Ý Þ ß ª * Ú Z / b 4 ß t Ý Þ ß ª ) ` õ [ Ú 0 4 ß t Ý Þ ß ª ) ` õ Þ ß 4 ß t Ý Þ ß ª Ú Ý Ü ò w  q x õ\n* Þ Z Ù Þ Ô Ú . ª Þ ) 4 ß t Ý Þ ß ª q Þ Ü b 0 Þ 4 ß t Ý Þ ß ª  å è ø î  ã á î ø í é ! * õ  Ö 4 ß t  á å ª  Ï â ® ø ! ç sí A è\n) `¦ b Þ q / h Þ + õ Z  õ u q Ú Ü ò ß õ t Þ `h Ù q / * & ñ Ù . Ù Þ Ø 4 Ù Ô ) öß Ö ) / Ù Þ Ô $ w( / ß Þ ) * ) ` h /  Þ u $ h $ g g g _\ng g y õ  . ò Ú Ü 0 õ Ø Ù ö ) Þ ß ) & q Ù Þ  Ú Õ Z 2 $ h õ t  0 ß õ * Ó Þ Z Õ /× õ /\n1\nh µ Ù Ö Ø 4 Ù Þ ) ` h / $ / Ù / h /$ 5 Ô \nØ 4 Ù Õ Ý ß õ ñ q Þ q Ú  ñ ò q /  + t  0 ß Ø Z Õ /× õ /\n1\n) Ö Á Ö . Ù .  q / t b & h õ / $ õ 5 ò ö Ú Ù b Þ õ /\n1\nz . 0 / . Þ $ /$ ñ /  ë \"r \nÚ Ý Ü ò w  q x õ ) * ) 1 4 Æ ò / Z 0 Þ õ Ù 4 ß Ý q ) * $ Þ 0 * ë  Ú Ù v b ø æ á ã  4  ã á |  ! _   Ù )  4 0 õ Ø Ú 0 ¡ ß \nh µ Ù Ö Ø 4 Ù Þ ) ` h / Ý ñ Þ ß õ ) ` ¦ b Þ q /  # Ö h p u Z ` . Ú Þ ) * õ /\n1\n) / Ý & h ö $ Þ q . Ù Þ õ   ï  ç Î ä  â \"ä _\nÔ . % / ß õ Ù Ö Ú q Ú  $ Þ õ ) Ø ß Þ ô y ò ) Ô . Ö 5 $ & õ q Þ Ü b 0 Þ z Ø Ú { ñ / ) & q Ù Þ  q Ý Þ ò /Z õ /\n1\n4 Ú Ý Ù Ú Ý * Þ Ù\n«  h /$ ß Ý Ù ñ / h µ Ù Ö t Þ `h p õ /\n1\n­ Z  0 õ  ò /0 5 0 1u  Â Æ ( Ù Þ ) 1 u õ y ò Ù 4 Ú Ý Ù Ú Ý ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò å í   ã á å !\no Ö h `h Þ - 4 Þ ­ b Þ b  ë \"ì  õ / ß Þ Ú 0 q /  Z Ù q / Ô Ú . õ Ý $ Ú  Ù *\n  Ï  æ ÷ ï  ç Î  ä á ê ø í  å  ä  ! _ ÷  á Î ã Î  æ å   ã á í å u Û Þ Ý  { Ö 0 1 Ý q ß Ú Ù q Þ x$ $  î ä ÷ \nØ Ý Þ 1 u õ ß Þ ñ /0 u ß Þ  . Ý q  0 + 4  1 Û ñ Þ u . Ô Ø Ý Þ 1 Ý q ß Þ 4 öÙ ³ 4 w ñ Þ * Ø Û xÙ Þ õ ß . 5 Ý 1  Ð Ï á ï í î Ë ê á ø\nØ .  ) ß Þ  . ñ / õ / õ ß & Â . Þ 0 õ * Þ Ù Ù Ú Ý  Ø u 5 \nz õ Ú Ý ) & q Ù Þ  q Ý Þ ò / Z Ø Ü 0  xb Þ Ù *  â \"ä á _ â â ë \"ì ã r ø ç î ï í  - ô $ Þ 0 1 ) 4 Ù Þ ñ /Ù Þ ) v b . öÔ q /\n .  $ h $  Ù 5 q Ú Ü ò ß õ /\n1\nt Þ `h Ù q / ñ /Ù Þ Ú * b Ø Ù $ Þ h u $ h $  Ù 5 4 w ñ Þ    á Õ   Z Þ ­ b Þ b Ô y ò õ ö Ù & õ Þ b x q / q & Ù / Ù /\nä â sø g g ª ï r ø â â ë \"ì ÷  ø  è à « á  « á â ! å é ë \"ì í \"\nÎ\nÏ ã \"ä á  ç  ø á Ï ä á Ï á ï ç ø \"ä î r ø _ ç î ø ï \" « á â ! å é ë \"ì\ní  ä í s ø *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n44 \n \n « á ê  Ý q ß & . Þ . Þ ) & q Ù Þ  b u Ý ) 4 Ù Þ ò /$ Þ Ø Ú { 5 Ô . Ø 0 u ß Ý Ù Þ + õ Ø  x * /$ Ø Ú Ù  õ /\n1\nØ Ù /ß /\nÚ Ù q ` # p ò / . 5 \nz ) & Û 0 ò ö Ù w * Þ 1+ ) q  0 4 ¡ ß Z Þ ß õ ) ` h Ú Õ . Ú Ù q Þ x$ $  Û ö 4 Û Þ 4 Ø 4 Ù h Þ q Ø  Þ x0 ) Ø ß Þ ô Ú Z ò Þ * /$ Þ 5\nç r å á Õ  î Ï    r ø ã \" ç è æ ø á é  s é ï á  ! Õ á æ   Ú Õ Z Ú Ù q Þ x$ ß Þ Ú  4 w ñ Þ * Ø Û xÙ Þ õ ß u $ h $ Þ 5 4 w ñ Þ 0 1 õ ß  \næ ë á ç è æ ø á é æ  á ë \"ì í ç  ø á Ï ä á Ï á ï í \" í å è ø Ú Ý õ Ý $ Ú  Ù 5 4 { Þ + 0  +   Þ Ù 4 ß  Z 0 ³ u õ 2 $ h t h (\n« \" ä _ ë ø  « á Î| â ë * â ë «  â \"ä á _   ã á  á Õ æ \" ä ! ø å   ä â ä á _\n) Ø ß Þ ô u $ Þ õ - 4 ß Þ Ü 0 ò ö Ù w * Þ 1+ õ ñ Ö Z Ù Õ $ Ö q / ) / Ý & 4 ¡ ß Z 0 x Ù * /$ 5 ò ö Ù w * Þ 1+  /0 Ö õ 0 ß » ) / Ý & Ú  b Þ Ù\në \"æ ê ä â ä á _ ÷  ! Õ á æ ë ø  « á Î| ÷  ø * Ø 4 Ù . / Z   Þ ç \" è ÷ ä â í  ä \"ä á 5 Ô 0 + Ú Ù Ú q \\ / Â h Þ q õ ß õ . Þ ñ /\nÛ Ø ò Ý ) Þ u . Ö Æ Þ Ø Ú { 0 / õ ß . 1( . Þ ß Þ õ Û Û x - ô $ 5 ò ö Ù w * Þ 1+ ) & Û $  Ù ñ / ñ q Ö Ù õ . 1( . Þ ß Þ õ  ä ! æ ë á ë ø \n* Þ 1+ u Ú Ý q / Ø 4 Ù Þ õ /\n1\nØ ) q  x 4 /$ Þ 5 Ô . õ a õ ß Ö  0  Ù h `h ò / Z q Ý Þ ò / Z õ Ô ß Þ  Ù Þ õ u  Ù õ / ) 1 t Þ  x Ù Þ õ / $  Ù\nñ / -  ñ q Ö Ù õ . 1( . Þ ß Þ õ  5 $ & õ q Þ Ü b 0 Þ í  s ï ÷ î  ã \" ï r ø í æ ä á å á ï á * å á ï ! Ð â á æ í å í Ï á Ê r ë \nç á  Ï ! C á í \"\nÎ\nÏ ! Ê è * . Ö Û  Þ ß õ  4 q / Ô Ú . ) Þ 0 * ç á ï ç á  Ï ! C á í  ä _ ã \"Õ « á ê   â â ë \"ì   í \"\nÎ\ní æ ä á í   Ï \n è à « á    « á â ! å é ë \"ì   õ /\n1\nõ q $ Þ õ 4 Ú § { q ñ q Ö Ù * /( $  Ù 5 ñ /õ ß t q Þ p Ô + b & Ú ñ $ Þ õ Þ b Þ x$ b q / ñ / - 4 $ ¯ \nÙ  Õ Þ Ø Ú {  ñ /õ ß Ú Ù q Þ xp     +  Z Ö õ ñ Ù h p Ù Þ õ ) ` h * /$ { $ 5 0 + q / Û Þ ò ß Ù  . å *  4 { Z ¡ ß b Þ\nÕ Ö ( . $ Þ Ù  Õ Þ 4 ß ) Ø ß Þ ô * Þ h Ö ß  Ô 4 öZ ¡ ß b Þ Õ Ö ( . $ Þ Ù  Õ Þ 4 ß Û Þ ò ß Ù  . å * f í \" å ç r å á Õ â â á ÷ î  _\nç â * ç â ë ø í å í Ï á ç á ï * ç á ï ç á  Ï ! C á ç \" è ÷ î  _\nò ö Ù w * Þ 1+ õ / õ ß & ) & q Ù Þ  õ / ß )  . Ü  q / Ú . Ù Þ . 0 / Ù / q ¡ ß h /$ Þ 5 u õ ß .  0 y ò Ù õ . Þ ò Ú Õ Z Ú Ù q Þ x$ õ\n  ã á Ë ! å \" *  Ö ß / . Ü ò ñ õ Þ 1 *  h /$ 5 Ô -   ß 0 Ö 4 ß  /0 Ö * Ï á A ! ï Î ø î   æ ë á Ê å r å Ï î ø â \"ä _ ã s å â á æ í\nÊ å ì á  á ç « ÷  ø * ÷  ø æ á ä * ã á ä í \"\nÎ\nÊ å Ï s ä \" ã á |  ä _ ÷ î  ø á  è | ï  è | ï f   Z × x . Ö Ú 0 h /$ 5\nØ Ý Ö Ñ q q / » õ a ß Û Ü ò Ù Þ q õ u õ ) w% a  æ ç ä æ á ø í É Ó í  ã \"í å ø á æ ç Î ] í è å æ á ø á æ í r \" ï ÷ r ø è\n ¡ ß Ø Ú {  Ø 4 Ù (  h Þ ß Ö ) 1 -    Þ Ù õ Ô Þ × Ô Æ Þ ) 4 Þ 0 õ /\n1\n) Þ » õ ß  { $ 5 u õ Þ u õ » õ a ß Û Ü ò õ (  h Þ ß Ö\n) & q Ù Þ  Ù Þ q õ q Ý Þ ò /Z õ 2 $ h 4 ß $ h $  Ù 5 (  h Þ ß Ö õ Û & ( $ Ú h 0 / 2 $ h ) 1 Õ & Ú p 0 . Ý u $ h $ 5 Ú   Ú 0 õ /\n1\nò / 0 /\n» õ a ß Û Ü ò Æ . ß Þ + 0 (  h Þ ß Ö Í ï s  è î A C å  î Ï â \"ä á _\n± õ a ß Û Ü ò  Ù Þ 0 1 q ö) $ q Þ Ù { $ Þ q öò Þ Ú Ý Ü ò w  q x) 1 ) / Ý &  Ù õ Þ Ú ) Ù /Ý õ q Ù Ú Ý { / $  Ù 5 * & ñ Ù õ u \ny ò Ù q / õ Ù Ö õ Þ $ $ /$ Ô 1Ú  q öÙ $ Þ 0  Ù  Ù õ Þ ) & q Ù Þ  q Ý Þ ò / Z  Z Ù ò /$ Ú  Ù Ô õ Ý $ Ú  Ù *\n Ø Ý Þ 1õ (  h Þ ß Ö ) 1 ñ + 4 v  ß õ /\n1\nÛ & ( $ Þ h $  ) Þ  Þ ß p 4 v  ß Ù Ú Ý Ø Ú 4 0 ö Ú Õ Z 2 $ h Ø Ú { 5 Ý q { Ö\nç è æ ø á é q Ý Þ ò / Z 5 h µ Ù Ö õ Ô Ñ q p õ ) q b Â h Þ q õ ò w h & ( Á Þ Ò p h `h ò / Z Ô * Þ h Ö ß  ò /Z Ý q ß Ô  Þ 4 ß\n) Ø ß Þ Í ) 1 Ý q ß Þ Ú Ù q Þ x$ õ  4 q / Ø Ù $  Ù 5  Ù õ ß q [v b öõ 4 { Þ + 0 Ô . y õ b & Ý q ß 4 w ñ Þ Ù Ú Ý õ ß  u 5  Ù Þ  ÷ | ä \"\nh Þ q õ $ & õ õ õ ö Ù & ò &  Ù Ú Ý 5 Ø Ý Þ 1 ò w ( Þ õ Þ ñ õ  5 4 Ú Ý $ 0 1 z ñ / h Þ q õ $ & õ ) * õ /\n1\n$  í  ÷  á Î Í |\n  $ 4 ß ñ Þ - Ô $ & õ ) * õ /\n1\nõ Ú Ý b Ø ñ / 4 Ö ) $ * Þ 1h  . /$ 4 #  â á | í C !  Û Ü ò Ù  ò Ý Ö Ô y ò õ $ /4 ) 1 Ý q ß      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n45 \n \n2 $ h õ /\n1\n4 Ú Z # õ ß  0 5 4 w ñ Þ t Þ ß  * í å s é _ ÷  á Îí \"\nÎ\n æ ÷ ç ! å ì á ë ë |  ! ã \" r Ï ] ä ! * ]  ä ! _ æ ë á ÷  á Î Ð â á æ ç Î\n & × / õ ò wß Ø  Þ x0  ð   . Ö Æ Þ õ / ß ) Ö q Þ Ù ) 1 . Þ Ý ß . Þ ) õ  5 0 ö õ x $ w( / ß Þ h µ Ù Ö Ý q ß Þ .  0 4 ß / Õ Þ Ù õ / $ õ Ô\nï â ï â í  ë \"ø \"  ä _ \nu 0 / õ . Þ 0 õ Ú Ý ) & q Ù Þ  Ø Ü 0  Þ xÙ *  h /$ Þ 5 » õ a ß Û Ü ò ÷ í Ê í á í  ^ Õ ä  æ Î *  á é Ë è | í  â á æ í\n$ & õ õ /\n1\n. ñ Þ ) * . Þ 0 õ Ý $ õ 5 Ô . h Þ q õ ) q  0 $ & õ * . Ú Þ   # Ö â   Ï  4  b öZ Þ ) * Û ß Ø ß y ò ) h /$ 5\nò / $ õ ñ / 2 $ h ) 1 Õ & Ú p 0 . Ú Ý å  ä ÷ î  g g ª ä â ä \"  ! ç ä « á Îâ  . /$ 4 #  Û Ü ò Ù  â â á ã ä  â á  C !  ë  !  æ Ë \nÔ y ò ) 1 q Þ Ú $ Õ õ u Ú Õ Z 2 $ h õ / 4 Ú Z # õ u $ h /$  Ù 0  Ù Ô . 2 $ h ) 1 ß  £ Þ Z . Ü ò « \" ä _\n4 w ß Þ h Þ q Â Û q v õ Þ ß ) 1 Ù Þ Û u $ h $ 5 I & $  î    !  © r  , q   Ö á î ä Ï á ã  ä â ä  * ñ Ù õ a 0 x Ù Õ ö \n« \" ä _   å *  å Ï æ * Ï æ  í \" å - Ú & × ) 1 Z Þ 0 Þ Z ß p t % ö Ú ¨ $ 0 * /$ 5 $ & õ » õ a ß Û Ü ò õ t Ú 0 Ø 4 Ù õ [ 0  0 Þ Ø É 4 0\nõ ß u $ h $ 5 » õ a ß Û Ü ò í  Î î r ç Î r © ! í ø è å Ö  å  ä â ä sø _ æ ø æ \" ^ Õ ä sø * Ø Ù /ß / y õ u $ & õ  q x õ Ù Þ Î 4 ß\ní à s * æ å s   õ a q Ý q w ò h µ Ù Ö ) & q Ù Þ  q Ú Ü ò ß õ /\n1\n­ Z  0 õ / $ Þ õ . Þ ò Ø q ß *  â \"ä  Ø ¨ $ Þ Ý õ /\n1\nÔ 1Ú  q / 0 1 \nâ ø  â á å \" ø \" « \" ä g g \n» õ a ß Û Ü ò õ ) * ) 1 . /) Ö z ß Ý  ñ / Ý q ß / õ Þ ß p ) Ø ß Þ ô õ ) & q Ù Þ  t h ( * /$ Þ 5 Ô . ñ Ú Ý b Þ  ¡ ß z\nÚ Õ Z 2 $ h ß Ý 0 0 Ú Ý b Þ  ¡ ß » õ a ß Û Ü ò ÷ æ å å  Ï _  ø \" « \" ä â á â ! * ã æ ø ! ï  ã ! Ï _\n  ø  » õ a ß Û Ü ò í \"\nÎ\nç  ø á í ë è ç å Ï á ï æ ø  A ä sø _ æ ø  î A ï \" â ø Ë  ø æ \"  î A â \"ä á * Ï á Ï á ç è æ ø á é ï Î\nÝ q ß Þ Â h Þ q õ Û Ø Ý Û Ö { & Ú × ò / q Þ õ $ /$ õ Ý Ù / { $ Þ ª Ô . õ a õ ß Ö  í \" ø á í å !  » õ a ß Û Ü ò ÷ ç æ ã ç æ \"  î A\nâ \"ä á * ã \" â á æ  æ å ã ! ì ø  ! Í í å á í \" ø á  è A Ï  æ ë á ø î  ê è\nÎ\n è A Ï ^ î Ê ï ø î  _ ï r ø  æ å á æ \"  æ  æ ë\nh µ Ù Ö q / Ø Ü 0 ß / õ ö Ù  Ø h ß u õ q ö) $ q Þ Ù ) & q Ù Þ  . Þ . Þ õ /\n1\n­ Z  0 Ô 0 Z Þ Ý õ ß . Þ $ / $ ñ Þ Ù ä ã á | ï ÷ î  ï Î\nu õ q ö) $ q Þ Ù ) Ø ß Þ ô õ ) & q Ù Þ  õ /\n1\n4 öÙ   Þ xÚ 4 0 õ ß . Þ õ $ /$ ñ Þ Ù $ ñ Þ u 0 5 Ô  q ö) $ q Þ Ù Ô ß y õ b & Ù Ú Ý\n» õ a ß Û Ü ò   ï g g _\ng g ç è Ê s ï * Ú Z Û Þ ß  0 » õ a ß Û Ü ò ò [ Á q öó Þ q / Ø 4 Ù Æ ß ñ Þ õ Ú Ù b Þ 1 Ô . /( Þ ) * õ /\n1\n. ) Þ õ  ç « Ï á ï\ní  ä î r ø _ ç â \"   è ë \"ä î r ø ã \"  ë \"r  z Ú Ù p xb Ý q ß Ø Ú Ü 0 q Ø Ú { 5 Ý q 4 Þ 1Û Z  ) * y ò Ù Ù q Þ ñ 4 Á  { Ö 5\n) öÚ Þ q ö) $ q Þ Ù { Ö  ï Î  æ ï Î Ð â á æ ç Î Ï á  å ã \"Ï \" í å Ï _ \ng g y õ { ö õ Þ $ Ù Þ * Ù öõ ß õ / $ Þ õ . Þ ò » õ a ß Û Ü ò í C å ì á ä !  . /( Þ ) * q Þ Ú Ù h /$ Ö 5 0  Ù » õ a ß Û Ü ò â á æ í\nä è í í \"\nÎ\nÏ ã \"ä í  Ï á ã ä *\n ë \"r   . Þ . Þ ) & q Ù Þ  Ý q ß Þ z Ý & õ Ý $  Ù ñ / Ý q Â h Þ q õ Ø  Þ x0 ) Ø ß Þ ô õ Û Ø Ý Û Ö ) 1 . Þ Ý ß Ø 4 Ù Æ ß\nÏ ø á Ï ! _ ï Î  æ  â á æ  è î A   *  ~ y ò Ù õ * Ö 0 ß õ / 0 Ø ò & ) ß ô Þ q Û Ú $ ñ Þ u . 5 \n) q  0 ) Ø ß Þ ô õ $ & õ » õ a ß Û Ü ò õ Â Ú 0 b Þ h ) 1 q Ü # * q ö  *  h /$ 5 h Þ q õ $ & õ Ø 4 Ù õ [ 0  0 Þ ò / .  0\n» õ a ß Û Ü ò õ /\n1\nñ q Ö Ù õ . ò $ Þ ò & ) ß h Þ q q / ò ö  Þ ñ q Ö Ù õ a Ú Ù ò / $ õ  Ô Â ô Þ q õ Æ ß ) 1 4 Æ Ô . / Z Ú   0 Æ ß &      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n46 \n \n. Ù Þ ò /$ õ  5 » õ a ß Û Ü ò ) / Ý & h Þ q õ $ & õ õ - 4 õ Þ ß õ / ñ Ö Z Ù 4 b x Ü 0 b Þ y ò ß  $ õ Ô ñ Þ . / 0  ¡ ß ñ Ö $ 0 Þ . /0\n ¡ ß ) Ø ß Þ ô )  Þ Ý q / u õ y ò Ù Ø .  ) ÷ Ï s ï å  ä _\n» õ a ß Û Ü ò í \"\nÎ\nâ á æ  è A ä á Ï á ë í  ø è æ ç ä æ á ø Ð â á æ æ \" Ï ç Ï á í  \" ï  ø î    ä _ â á æ í ä è í í \" \nõ  Ù {  Ù ñ / Ø  Ù &  ¡ ß  + q & ñ / q / q ö) $ q Þ Ù )  t ò Þ b õ . Þ ) õ /\n1\nÕ ö * Ù + q Þ Ù $ ñ Þ + 0 Ø Ú { 5 + q Ý ß Ô Ú .\ní   í * ò w h & ( / - v ) Þ Ý Ö q ö) $ q Þ Ù b öZ õ ) * ) × õ õ 4 Ú § { æ   4 &  ß Ø Ù Ö ( & $ 4 ß . ) . Þ õ t b Þ ) õ / $  Ù q öò Þ\n Ù õ Þ ) * õ /\n1\nu 0 / õ t Þ õ [ Ú 0 õ - 4 ó Z * /$  Ù ñ / Ø Ü 0 0 ³ . Þ ­ b *  ç r å á Õ æ r ã á ç Î  à   A ä sø _\n Ï Ï á ï ] \" å ç è æ ø á é æ  á ò /Z õ õ ß Ö 5 .  0 y ò Ù  ¡ ß  +  4 q / . Þ . Þ õ 4 w ñ Þ Ý & + 0 ß Ý $ 5 .  0\ny ò Ù õ . Þ ò Â ô Þ q u õ Ý õ  h & ) Þ Ü Ù Þ q õ Ú )  q Ý Þ v q Þ\nÔÝ Ö\n* /$ Þ 5  Ø Ý Ö ô Þ q õ ö ¡ ( b Þ . Ù Þ ß Ý u $ h $ Þ Ô\n) & q Ù Þ  q Ú Ü ò ß õ ) q  0 4 ¡ ß ) ß õ Ú Z õ Þ ) õ Þ b x ñ ö ¡ ( h / $ Þ 5\n) & q Ù Þ  q Ý Þ ò / Z õ / ß 2 $ h h * x h [Ý q / .  0 Ù Ö Û Þ 1 {  Ù 5 õ / 0 / õ & . / ß h Ø Ô 1 ) . Ý õ . Ö Û Ú Z Û Þ ß * /$  Ù ñ /\n Ù õ Þ Ù 4 ß Ø Ù õ t b Þ ) õ u $ ñ Þ u 5 q öò Þ 0 + q / u õ Ú . ,  . Ù Þ ) y ò õ Þ $ ò / $ h /$ 5 õ & ß  0 * õ & ß  0 $ & õ ñ Ç *\nñ Ç Ù Ö Û Þ 1 ñ Þ Ú  0 Ç * 0 Ç Ú Õ Z 2 $ h Ú Z Õ Þ $ Ý & + 0 h /$ 5 ñ Ú × õ Ø Ü 0 / ø î  ª ç « â è à \" Ý Þ ¡ ß õ  Ø Ú Ü 0 q Ú Ù p x b z\n$ /$  Ù ñ / Ô . õ & ß Ù Þ + . Ü ò í  ë ! _ ç   « \" ä  $ & õ Ù 0 q  0 õ *  « á ì * Ú * * & ß Ý & + 0 ¢ ò b ) 1 Ú Õ Z õ\nq Ú Ý q Þ õ /\n1\n Z Ö õ Þ ß $  Ù 5 Ú Õ Z õ / t p Þ q õ / $  Ù 5\nÚ Õ Z 2 $ h õ ) ( $ - \\ ß y ò Õ Þ q / u õ ñ $  ß Ö Ø Ú { 5 z ñ $  ß Ö Ú Õ Z 2 $ h õ ) ` h Ú Ý Ø `õ ö ¡ ß 0 Ø Ú { 5 Â\nñ $  ß Ö õ Þ & 0 õ /\n1\n) q öó 0 $ ) 1 ñ ö × $ . 0 Þ u $ ñ Þ + 0 Ø Ú { 5 õ Ú Ý b & õ Þ $ Â ñ $  ß Ö ) 1 Ô 4  4 Ö ñ $ Ú Ù õ  $\n. Þ . Þ õ q Ú Ü ò ß q / t Z / Õ õ ß  0 Ú Õ Z 2 $ h õ /\n1\n4 wp x0 b Þ ñ $ q  Ù í  $ 0 Ø Ú { 5 ñ $ .  0  Z § { Ô Ý ¡ ß b ß õ Û & ß\nÝ & + 0 Ø Ú { 5 y õ b & * y õ b & Â ñ $ õ 0 ö$ Ù Þ h `h Þ ñ $ ) 1 õ ß  {   5 Â ñ $ õ  Z 0 ³ t  % ö ( Ù Ý & + õ õ ö Ù & Ú Ù Ú   ï\nî ï î é  ÷ ì î Ë ÷ é ì á æ r ç æ ø î  ÷ î  _ í r ø è «  ç í s ï ÷ î  _ í è ø è * í è ø è Ï \" å ç r ø * « á ë è æ \" ï Î í è ø è * í è ø è\nÏ \" å Ï s © á r * ñ /ô q / ) / Ý & Ú Ù õ $ 0 Ø Ú { 5 ñ $ õ  Z 0 ³ t  % ö ( Ù õ / ß Ø Z Ú  ò w* ç Î* ) Þ 0 y ò Ù õ ß Ý  0 Ø Ú { 5  õ ß . Þ ò\nz  Z 0 ³ ) ö Þ ñ Þ + 0 Ø Ú { Ô ñ $ t Z Þ Ý . Ü ò «  ñ Þ + {  5 . /) Ö õ Þ $ Ú Õ Z 2 $ h q / ç á Î í \"\nÎ\nä à  à á  ä ç \" è\në \"r ä ã á |  _\n) Ø ß Þ ô h Þ q q / Ø Ù /õ Þ Ù /õ Ú Z * w Ú 0 * /$ Þ 5 ñ + q / q Ý Þ q Ý & 4 Þ ­ b Þ b 4 Ú â , 0 ß Þ ñ Ù Þ  Ú q o - » x ß ñ / Ú q o { Ý\nÚ Z × b õ Ø Ð * ö0  Þ 0 Þ 5  Ù õ Ú $  $ õ u õ ( Þ 4 &  Ö Ø  Ù & - 4 $ ¯  Ø Ú { 5 Â h Þ q q /  Ù õ Ú $  $ 0 Þ `Ú # õ\n4  Ú 0 ) 1 Ú Ù É q 0 ò ö h Þ x 4 &  Ö ) 1 Ø  Ù &  ¡ ß ò ö h Þ x 4 w ñ Þ Ý & + 0 Ø Ú { 5 q Ý Þ q Ý & 4 Þ ­ b Þ b , ß g â â á ø á é Ö á î  ø í\nÚ Õ / b { $ Þ Ý 5 ß ñ / Ú q o í á © ! ì á ç õ / $ Þ Ý Ô  0 Ú Ý * h . Þ Ù * & $ Þ Ù Þ  õ / Ù h ß Ö q  h `h Þ õ Þ 0 q  Ø 4 Ù Ø Ú Ý\nÙ ª ß õ Þ b Þ õ / v b Þ h õ / $ Ú Ù 5 Â * w Ú q 4 ß u õ Ú Z * w Ú 0 * /$ Þ o Ö h `h Þ  ß Ú q o Ú ñ Ù õ ß b & h ò Þ Ù õ % $  Z  4\nÛ Ü ó Ë á å ! î æ î é ä á æ Ý Þ Ú Z i Þ $ b õ / ß   Þ 4 Ù Þ * /$ 5 Â ô Þ q q Ý Þ Ù Ñ Þ `Ú 0 õ Þ ß Ö o Ö * Þ h Ö ß  Ô Þ * /$ Þ  î ã ø í á ç Î\nÚ Á ¡ ( Õ  õ w q 0 # Þ Ú Ý * õ [ / p õ ß  { $ Ô  ©  à  à ç á  à  í  ë \"© ç \" è ë \"ø \"  ä _ ã \" î  ø í á ã ! Ï s ï ÷ é ì á æ | ä\n í A s Ï ä á ÷ é ì á ã á ø í á å ! ë | Ï ä á í \"\nÎ\nä \"ä | ø á æ ë \"ä ã á  ï g g g _\ng g ë \" © í  ® á ë ! í   á | ï « á â ! å é Ö á Ú ñ Z õ & 4 Þ ñ xÙ Ý / 0 ö q Ý Þ ß Þ Í h /$ Þ Ô . Þ ò q / ) Ø ß Þ ô h Þ q õ Ù Þ q õ\n4 0 Þ õ Þ % Ý ß / $ Þ Ô q Ý Þ ß Þ Í Ú Z  Þ Ù * ) * Þ õ ) ò  b Û ö Ù $ h /$ Þ 5 ) Ø ß Þ ô q / u õ Ú Z * w Ú 0 { $ Þ . Þ . ö Ø .  Ú Z Ý Þ ß Ö\nÔ Þ 5 z Ø ` / ñ õ ) q b q / Ú , Å ( Ö * /$ { $ Þ . Þ ò q / Ú Z  Þ Ù 4 Þ × xò ) / Ý & * /$ Þ 5 Â h Þ q õ , ß g ) öß / Ü ó Ù Þ  ô Þ õ ö ß Ù Þ q õ      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n47 \n \nt ¦ b Þ 0 Ú Û y õ v ) õ * /$ Þ 5 z ñ Ö Z Ù 4 b x Ü 0 h Þ q Ô 4 ß & 4 7 Þ õ $ & õ õ q ö 0 ) /Z Þ Ô Ú Û y õ v ) Þ õ / $  Ù 5 Â h Þ q õ\nØ Ü b Ú Z * w Ú 0 q / 4 Ú â , 0 % / õ w Ú q o  4 Ú â , 0 Ý ß Ö Õ Û Ü ó Ö á  4 Ú â , 0 õ [ / p ò /Z Ô Þ  0 Þ `Ú # õ Ù Þ ß Þ b p Ú q o 0  Þ , ß g\nõ Ú $ õ Þ ò \\ Ô Þ Ô y ò t q ö {   5\n) Ø ß Þ ô ) 1 ñ  Ù Ý q Ô . u $ h $ Ç 0  Ù u õ ¥ Ú  Ý q ß Þ * /\n1\n( õ ß u u $ Þ 5  h Þ q õ Ú Z i Þ $ b q / Ú Õ ® õ\n{ $ Þ 5 ) Ø ß Þ ô h Þ q õ + Ú 0 Ý Þ ) Ô u õ ß h Ø ß Z õ /\n1\n Ø 4 Ù u õ õ Ú Z 0 Þ q / .  0 ) ö Ü ò ß Z p x Ù õ / Ù / {   5  õ Ú Z 0 Þ\n æ ç Ë !  á Õ í ä \"ä ë  å  ä  ! *\n0 4 & * w Ú q ñ h ñ Ù Ù Ö Ú q Ú  $ Þ ¢ ò b   $ Ö ñ õ ß ) Ø ß Þ ô \no Ö Õ Þ ß ò Ù Z Ú Ù Ú  õ / ß Ù Ý ß ) ` h * ç â ã ï \" Ú )   Ô ô  \n4 wZ x 4 Ú Z #  Þ ß ñ Ö . { õ / ß - \\ ß $ & Ý Þ  Þ q \n4 Ú   q 4 &  ß Ø Ù Ö ò Ú ® p  Ù ö Ú  õ q ­ b z  Þ q  \n4 öÜ b   $ ) Ø ß Þ ô ) * Þ Ú q Ú  $ Þ ) ` õ [ Ú 0 t Ú 0 õ \nò Õ xÙ Ö b ) ö Ü ò ß Ú Õ Z q Ú Ü ò ß q Þ  Z / Z ß õ Ú  õ  \n0 öõ x $ w( / ß Þ q Ý q w ò h µ Ù Ö ñ  Ù - 4 ó Z õ u $ \nh öñ ß Þ 0 õ ) Ø ß Þ Í 0 / Ú ñ Ú Õ Z 4 é ç r å á Õ í Ë s ä  \nz  Z Ö u õ Ý µ Þ ß 4 Û Ö Ú ) õ Ø Ú { z h Å 4 õ  Ú Z ª Þ ) \nç è æ ø á é î © ì í æ ä á í \" å  á å î ø  å  î Ï Ï ø è ä î ø Ï á ç  \nñ `h $ Ô Þ ß q Õ Þ Ù q ­ b Ú Õ Z . ) $ Þ h Þ q õ * /$ -  Þ ß \n4 öß Ù Þ q Ú Ü ò ß . &  õ [ / p )  t Ú 0 õ b $ Ú Ù Ø Ú { ñ Ö p à  Þ ß  \në ï í à í é á ç ø Ï ï Î ä á â ï æ ë á ã å á ê \"Ï ë \" r ø \" ø ê ø \nõ Þ É 0 õ ñ /ô õ Ú Z × q - Z Þ $ Þ q / Ú Õ Z $  { Ú  Ø 4 Ù Ú Ý ñ $ Õ Ù  \n) Þ  õ Ú )  ) q Þ ñ ) ö Þ ß õ Ü b Þ b Ö Ü b Þ b Ú Z  * ß q Þ ß \nõ ö Õ $ t Õ Þ ) õ Ø Ú * Ù / 0 Þ , ß  ( ß t . ö ñ Ù Ø 4 ß  4 Þ ß  \n. Þ Ù Ö õ / ß . ß ò Þ Ù Ö . /( Þ Ú q Ú  $ Þ õ / ß ) ` Ú Û 0 Ø ­ b Þ b \nß Þ ñ Ù Þ  Ú q Ú  $ Þ õ / ß h Ø ß Z Ú Z o ö0 q Ý Þ q Ý & 4 Þ ­ b Þ b  \nÜ b Þ b Ú Z  4 Ú â , 0 h `h Þ  ß ) Þ  õ Ú Õ ® Þ t /q Ö t  \n) w#  Þ ß ) Ö g  æ g õ ß $ / ñ õ Ú q Ú  $ Þ Z Þ ) Ö Ú ñ Ù õ õ [ 0         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n48 \n \nÝ ¡ ß   Ü ó - b & Ú 0 × õ / ß  Þ 0 Þ õ [ / p ò / Z ¥ Þ õ ß p Þ Û Þ b x\nÙ Þ q õ 0 / õ & h Ù . Ø Ü 0 Ù Ú Ý { Ú  Ù Z Ö Ù Ù Þ q Ö t Þ Û Þ b x \n4 á õ Þ Ü 0 Ú t b 4 Þ # ) q Þ ñ õ Ú ñ Ù õ Þ ñ Ù * ã ø í \" å  © ! Ó \nç Ï ï å  \"\nÎ\nî æ î é ä á í \" h Ø ß Z ) . 0 ¡ ß Ø 4 Ù . Á & $ Ú Ù Õ Ö )  \nÚ Z ª Ú Z y ò 0 õ Ú Z Ú Z i Þ 4 Ú 0 õ / ß . `) ñ Ô Ú . . Ù & $ Ú Ù . Þ ) \nõ / Ù Ú Ý ñ Ù { Ú Õ Z - h Ù Þ * u * /$ Ú  Ú Z i Þ 4 Ú 0 õ / ß ò Þ )  \nÚ Z i Þ 4 Ú 0 4 ö 0 õ õ / ß Ô $ b õ / Ü ó Ú Û y õ v ) Þ Ú Õ ® Þ Õ &  \n) ` Ý Þ $ b 4 # Þ $ b õ ß  { Ú Z õ Ú ) 0 h Þ q õ . &   \n) & * Þ ) â b ) öÚ Õ Ú ® 0 ñ Ù * ã ø æ Î  ß Û Ø Ø Ú Ù b Þ q ö õ Þ Ù \n. Þ $ Ú Á  b öZ ñ Ù q [ ò ö * Þ × Ö . öÚ Ô 4 ß 0 Ù Ú Ý { Ú  z Ô Ù  \n â * 4 h 4 &  ¡ ß * ¥ Ú Õ Z Þ $ b ß  b . Þ ã ò /Ú  Ý & + { Ý × x\nÚ  õ ) Ø ß Þ ô h Þ q ) . 0 ß Ý /\n1\nÚ q Ú  $ Þ q  Ú  $ õ / ß - v õ × x \n « á å * Ý q Â $ / õ $ /$ o Ö Ú Õ Z õ ö q Þ ß Ú q o  o Ö ) q ß / Ü ó Ù Þ  ô Þ õ ö ß u Z ` ) Ø ß Þ ô h Þ q õ q Ú Ý ä á \n4 ö§ × õ /\n1\n Ü b Z Þ ò ò + Ú { Â Ù  y õ u õ 0 1  Ù õ / ) . Ý õ ò /$ ñ Þ Ù õ Þ ß Ö ) 1 Â Ô $ / õ ß Û Ù Þ õ u $ h /$ Ø Ú { 5 Ý q\nØ 4 Ù õ [ 0  0 Þ  Z h Ä b t & % / ) ß .  i Ù Þ  ) ß  Z 0 Ö õ / t Ú 0 Ø É 4 0 õ ß  0 { Ö õ Þ ß p  + ` y ò ß Þ h Þ 1 Ö ß Þ Ú Í b\nõ $ Þ õ / Ü ó q      X  Û /b ß õ / ß t & % / ) ß { $ Þ Ý Ô Ý q     X   õ ß ä å _     X    ¬ ' 0 ä  ß + ` y ò ß Þ\nh Þ 1 Ö ß Þ Ú Í b õ $ Þ õ / Ü ó õ / ) Ú  q Ú $ 0 t b Þ ) ) * Þ ß 0 õ / ß    h Þ q õ ) ` õ [ Ú 0 õ Ô ) ` ß Û Ù Þ õ / ß Ø ­ b b Ù\ní å í å  s í g  ¹ g õ Ú 4 $ Þ Z Þ v  b Þ b Ù Ô t & % / ) ß ) ß  Z 0 Ö Ý q ß Þ õ Ý $ Ú Ù ñ / Ø Ý Þ 1 u õ ( Þ u Ý /Ù h Þ q õ Ø ­ b b Ù\nõ  ñ õ ß Þ ) .  õ ß $ ß Ô  Þ ß q Þ Ú Ù õ Þ ñ õ ß Ú  Ô    h Þ q õ õ Þ ñ ) `4  Ý & g  æ ï å ï \" ç r å á Õ í \" å ø á æ\n$ /$ Ø Ô ò ö Ù ö h & ( /  Z Ö õ Þ ß õ $ /$ Ú Ù g\nã ã ã      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n49 \n \nÔÕ Ö\nh öñ ß Þ 0 õ ) Ø ß Þ / å\nÔÝ Ö\nÏ Ï á ã !      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n50 \n \n      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n51 \n \nf\n` ý F K a # _\n4 ¡ ß Ú   î ï ä \"î r í á\nß Þ Æ Z 4 ß / Õ Þ Ù { $ Þ 5 ) ¡ ß 4  1 y ò ¨ $ Ö ) 1 Õ &  õ t y Ñ b Þ q / ò ¡ ß * ` h Þ ñ / . Þ õ { / $  Ù 5 ò ¡ ß * ` h Þ h / $ Þ 5  0 u\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß ô Þ õ ö ß ñ Ö õ Ú Ù Z Þ ) 4 ß 4  1 Û $ Þ 5 ) ö Þ õ ß 4 Û Þ ) Z × Ä b o & 0 Ö b Á Þ Ò p {    í á å ! «  ã â _  \" 4\nÔ 1Ú  5 õ ö Ù & Ø y ± õ Ù ñ õ Þ 1 . × õ Þ . ß Ö ) Ù Ú . ò ß $ ô & ß 5 õ 1 Ú Û b Þ u $ Ù b Ù 5 0 + q / Ú . Ù Þ I `h ) 1  & $ Ô Ú . Ù Þ\n ê å ø í  ä ÷ â á  ÷ â á í Ï á Îî  í  í Ï à æ à  à ä _  í  á é æ \" ÷ â á í \"\nÎ\næ è A ø \"  ë è ç å æ \" Ï à æ ä â \"ø \"_   å æ \"\ní è ê ä á * æ ã ë å ñ õ Þ 1 h Ü ò h Ö ) ( $ Ô ò ö Ù w æ × Ö q / { 1 Ý & Ú { 0 . /q Þ u % Þ ( $ 5 Ù 4 ß ) 1 u õ ( Þ Å $ Þ Ú / ( õ . $ Þ Û Å 4 ä\n4 Ý Ö ß Ù /5 q ö1Ý q / 4 Þ Ù ô ö ) Ù /5 4 Þ Ù õ ò Þ h ) q  0 Z  #  å Ê í Ê í á | ï g g g _\nå á C ì í \"\nÎ\n« \" ä sø   \" « â ì á ø ª í è ø æ ø r * $ h Ô Ú . h /$ Ç ª ª q öò Þ õ ¡ ß 0  õ a 5 $ Û Þ ß { $ Þ ß Þ Æ Z 5 Ô  Þ\nq Ù ) 1 ß Þ Æ Z t & % / ) ß ) ö Þ í å í \"\nÎ\nÊ å  *  4 Õ x õ / $  Ù 5 ) ö Þ õ ß .  0 t )  0 Þ ) 1 ß Þ Æ Z õ /\n1\nÔ Z * h 0 õ / $ Ú  Ù 5\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ /\n1\nò ¡ ß * ` h Þ q / * ¤ b 0 Ö Ù q Ú Ü ñ $ Þ q õ Þ Ù {  Ù 5 4 Æ ® /# q / . Ù $ 5 q õ Þ Ù õ Ô h w) 1 4 · a *\n) × õ Ô 4 Þ { w ) 1 4 &   ß Æ / ß $ 5 t Þ `h p q / t Û öß  Þ $ Ö  ß 0 Ö  ã | æ \"  æ  ã á æ ø  ä ! Ê ! í â á  Ê ï å ä _ C å í\ní á ï \"* í á ï â \"ø á  â ä á Ï  Ø ×  $ + v b Þ y ò % w $ õ Ø Ú 0 ¡ ß  0 ï ä ç !  4 öy ò Ù Þ $ Þ h $ 5 4 ¡ ß ) ß õ q ­ b æ \" Ö Ï A ä\nÙ Ö q õ h Þ { ñ / { Þ Ý ß ) 1 4 ¡ ß 4 wp x { $ 5\nÚ Ù § Û Þ ) 1 ò w q Ú Ü ñ $ q õ Þ Ù õ /\n1\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ ö Ù & Ô Z Þ ) Ö b Ú Z i Þ $ b õ { Þ # Þ Z Þ ) õ Ý / 0 ö ò Ã ò /Ù /\n{ / $ Ú  Ù 5 0 /) ß q Ú Ü ñ $ q /  Z b ` 4 D Ö * ø Ú Ü ò ï á  4 ö# * Ø q ß / Õ Ô Ú Z q $ ) ` h ß Ý  { $ Þ 5 4 D Ö { / $ Ú  Ù 4 ¨0 Ö )\n.  x õ 5 ñ /ô 4 ö# ) & $ Ý .  x õ Ô { & ( 0 / Ý ß .  x õ 5 Æ ß q / t Z / Õ õ ß  0 ß Þ Æ Z õ /\n1\nu Ù Þ . öÔ / $  Ù ñ / Ù õ x q / Ô Ú . h /$ Ç 5\nC å ç « Ë  å á * h ò Þ x) 1 * ß $ 5 . Þ   q h Ü Ý Þ | ï _ « ! ã ä í  A á ç « ï ! ø * Û Þ ¡ ß y ò Ù ) 1 ñ /Ù Þ 4 × $ Ý & 5 . Þ   q í\n. Þ Ý ß Û Þ ¡ ß * 4 Þ 1Û ( Þ Ô 1¡ ô  Þ ß Ö 4 × $ 5  Þ ß Ö q / * Þ 0  0 Ö q Ù Ô y ò Ô 1¡ ô h Ü Ý Þ | ï  æ á  ! î « ø í s ï g g ª\nß Þ Æ Z u õ ( Þ õ ö ) Ä q / .  ) $ Þ 5 õ Ù Ö õ Þ $ q / t & % / ) ß ) ö Þ õ ß ñ Ö õ ò ö Ù w . Þ $ õ Ô Ú . ß Þ Æ Z õ /\n1\n4 u ß { w Ú .\nt p Þ q õ / $ õ  Ù 5 ñ /ô . Þ $ õ õ q ö1Ý * õ Þ Ù õ ö Ù &  4 / u õ ) â b t & % / ) ß õ / ß ) ` 0 Ú 0 Ù Ú Ý $ h  { $ 5 ñ /ô 4 ö# õ\nî r î r å ã í á Î æ Î  I Þ . w ) .  h ) Ù 4 Ö Ø ß *  ! ÷ å *  è à * { & ( ò Þ 1 0 5 Õ ß Ö ß õ õ Þ `Ú 0 Ý ò ) 1 . / ) Ö õ q ñ & ß 5 ñ /Ù Þ b \" q Þ\nß & h ) 1  Ú ) 0 Ý & Ú  5 % Þ ( $ Ý Þ % 4 / Ü ( Ô Ù Z Ø `h Þ 4 Ý Ö ß Ù / 5 h ß ò /Ù Ô õ Ù 4 7 Ö 4 ß q $ ñ q $ 5 Ø 4 ß & ñ õ õ Ù /0 Þ 5\n è à Ï á ä í æ è à  æ ë á æ Î * õ Þ Ù Õ & * Ù h ß Ù Ú Ý 5 ß Ö ® ñ õ Þ 1 Ô  à _ Ï Ö á | ï  ø á ã \"ø á í î  ê è í  â  !  ï \"ä í\n* /\n1\n( Ù Ú Ý * /$ Ý & + 5 ò ö Ù w * Þ 1+ q / u õ Ø Ü 0 ß Ø .  ) Ï Ö ø á â \"ä sø å á C ì í \"\nÎ\n* ã \"Õ í ø ! ç è Ö  Ú Ù Ç { $ 0 1 { & ( õ Ù Ö\ní  ê á Î  æ ï ä Ï ! _      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n52 \n \nu õ ( Þ 4 Ù ß Ý .  x õ . Ú § Û ê á ç Ë á í å ã ! Í ï  C å í * í á ã í å s  î ä  ã \"í å  ! ø í á ê í á ê á _  Î î r æ \"\ní á ÎÊ !  A ä _ ø á í  å ç r á  $ 4 & ( Þ õ q & ( q ö¨ $ æ á æ è ï ! ã í á Î ä á â ä _  Î â å í ø  * ç « æ \" í á å ! * í á å ! æ sä\n* ß $ 5  õ ß Ù Þ Î Ú { Â . / . Ö 5 t & % / ) ß ) ö Þ õ ß . /. Ö õ /\n1\nõ Ý $ Ú  Ù *\n Ï \"Ï !  í ø ! å á C ì ã ! í \"\nÎ\n í î â ä á ç ç ç æ  á î ø  !  _ ] \" å ø \"Ï è Ï ä á Ê á  Ï ø á _ ì \" Ê á å \" é á í ä  s é _\nã á Ï \" ï Ê á   ! ï á   Ù Þ ø * ­ b Þ ø í å ï á   Í ï Ï á í á ä æ \" « è ñ Ù õ ¤ b Z   Þ í å _ \nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ø 4 Ù { & ( 4 ö# õ /\n1\nõ Ý $ Ú  Ù *\n Ï á   õ Ù Ö Ý  q ß 4 ) x) 1 . Ö ) ( Þ õ Þ $ Ã Û Ø õ 4 ß ) 1  & ß / õ  Ö ß Þ  Û öõ ö Ü ò å  æ å    Ù Ö 4 Þ 0 Ô Ý ¡ ß Ø ß\nî æ å Ê á | ä   ^ _ ø \" Ï è C å \" æ \" ÷ î  _ \n & ß . / õ Þ $ q / . / . Ö u õ Ú h $ Þ ) ) ö) öq 4 Þ Ú Ù $ / Ù / ß Þ Æ Z $ h Ô Ú . h /$  Ù 5 ß Þ Æ Z 0 1 h Ü ò â ! ç Î  å \" © á ø\n ä á  q öò Þ Ý Þ ¡ ß q Þ Ú Ù Ù Þ õ Ô Ô 1Ú  q öÚ Ù 4 Þ Ú Ù 4 Ö . h / $ Þ 5 t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ / ß . Þ   q * Þ ß 0 Ö b ß / $ õ\nñ /Ù ß $ . & h Ö õ . Þ   q ) 1 õ ö Ù & ò [Ú / ( í è  \" ø ! í ø î   \" ä sø _ æ ë á  q ß 0 Þ  b Þ Ù Ý « õ ß 0 Þ  õ /\n1\n q å  í å s ï å á C ì\nÚ . Ù Þ õ ö Ù & t Ç Ù õ / Ù / . Þ   q y ò ) Ú Z ò Þ * /$ Þ 5  Ù Þ ø  Z ` Ø Ü b Ú Ù v b * y Ñ b Þ õ /\n1\n)  4 Þ y ò 0 õ ß . Þ õ $ /$ b i Ú 4\nå á C ì ç á Ï  ø  ) / 4 w 4 / (  Ø `h 4 & { Þ + v b Þ y ò Ø 4 Ù Þ Ø (  Û Ö ) 1 Ú Ù õ Þ Ú $  0 u ) 1 Ú Ù õ Þ $ $ Þ 5\n Ù Þ Ù Þ y ò ) 1 Ú Ù Z [0 * Ã ß Þ Æ Z . Þ Ý ß u $ Þ 0 1 ò /  {   ñ / t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ / õ ß & ) 1 . Þ 0 % & Ù 4 ß õ Ã ß Ý $\n s é _ í ø ! * í á ä í   á | ï Ï á ï í \"\nÎ\nî ì å á æ ë sï ç Ë á í å í  ä î r ø *\n å á C ì ã !  Ø Ý Þ 1õ 4 D Ö ) Ý ñ Ü b Þ ç Î Ï á ï «  å  ä  ä _ Í í  s  \" ä ! ã \" å á C ì  Ï á  å í « è ã ø ø î \n4 Ú ) Ù õ ß  {   Ô õ Ù Ö $ ñ õ & ( ß ) / Ý & {   5 * w & $ h $ ß Ý 0  Ù 0 1 . ñ 0 Þ Ù Ú Ý 5 0 1u Ø 4 Ù /  Ù õ ß\n* & ñ Ù õ . / Z   Þ Õ Ö Æ Þ xÚ 0 Õ Ö ç õ Ã y ò b Ø Ù 5 \nu 0 / õ . Þ 0 õ Ý  0 t & % / ) ß ) ö Þ õ ß . / Ï ! í \"\nÎ\ní  ä î r ø *\n Ï \"Ï !  \"\nÎ\n_ å á C ì ã ! « r ä * 4 Ö Ô ) $ {   5 u  Ù Ú Ý Ú Ý Ù õ 4 D Ö * ) Ý ñ Ü b Þ ç Î ] è ø  å Ï á ï « \" ä  ä _\nñ ¨ ò Ö * ñ ¨ ò Ö « è ã ø ï sê á å í å _ \nz õ Ý  0 t & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ø 4 Ù { & ( 4 ö# õ /\n1\n. ñ /$ Ú  Ù *\n î ì æ ä ã ! ª ñ ¨ ò Ö Ô - Ô ) $ Þ ò õ ) Þ q  Ö $ / Ù / Ô - 5 õ a Û Ù õ ò Ú { Ù Z ¡ ß b Þ õ & p q / 0 / ñ Ý Þ Û  õ ö Ø Ú {\n) / Ý & $ / Ù / Ô u . 5 ñ Þ . /0  ¡ ß . / . Ö * & ñ Ù 0 b Þ ß õ ß  0 Ø Ú { 0 Þ . / 0  ¡ ß Ý q ß Þ $ & õ  Ù ) $ Þ ò 0 b Þ ß õ Ã\nä sï  ! _ \nÚ Z q $ Ø 4 Ù Ú 4 0 Þ õ Ô  Þ õ /\n1\n4 Þ $ Ù õ ß  0 ) $ Þ ò õ ) Þ q  Ö õ /\n1\nu õ ( Þ ) w 4 q / $ Ã ) ` h / Û  õ w   Þ ß Ö Ô y ò ) / Ý &\nä  ÷  ø î  ï á ä â  î Ï â \"ä á _\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß ) $ Þ ò õ Þ ( u $ h $ Þ 5  Ù Þ ) $ Þ ò õ ) Þ q  Ö ø ! í ç Î Ë è ä ø î   \" ä sø _ å á C ì í \"\nÎ\næ ø \"* æ ø\nØ 4 Ù ) Ý Û ß Ö ) Ý ñ Ü b Þ  å Ë è å ï á æ ç ^ Õ  ä â ä sø _ ç è Ê ä sø *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n53 \n \n . / õ Þ ß / Â t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ /\n1\nz y õ u õ õ Ú Ý ò /$ Ú  Ù ñ / ß Þ Æ Z Æ ß õ * & ñ Ù õ ß 0 Þ  í ø ! * æ ø ! r á\nÚ $ 0 Ç Ô . Þ ò q / Û ö 4 Û Þ 4 ( Þ Z ß õ / ß õ ö Ù & * & ñ Ù Þ $ b q / * & ñ Ù õ Ã Ø 4 Ù ñ Ö Z Ù * ß ® Þ õ ¡ ß 0 Ç 5 q öò Þ\n) Ý ñ Ü b Þ 0 1 ) * ( Þ Û Ø 4 7 õ Ã ò /$ Ö ª  \" « â ì á ø  Ô . õ a Ý u 0  Û â , Þ $ ) & + 0 t & % / ) ß * Þ b Ø 4 Ù Þ\nÆ ß õ Ø 4 Ú Z # Ô h Ü Ý Þ u $ * & ñ Ù ) 1 Ý q ß ñ Þ Ù $ Ã $ / 0 ª ë  r * Ý ß  Ý Þ ß õ Þ Ù Þ  Õ ß p q ¨ 0 & ß Ö 5 \n ë \" r ï \"* ë \"r ï \" « è ã ø ï sê á å « \" ä _ ç Ê á å ä â ä s_ ç â \"* ) ` h / ß Þ Æ Z Ô t & % / ) ß ) ö Þ õ ß * & ñ Ù õ ß . Þ õ\nä \"ä Ï s ç ä á _ ç  Þ õ ß Ø 4 Ù ñ /ô 4 ö# * ÷ æ å \" © í \"\nÎ\ní  ä î r ø *\n Ï á   ñ ¨ ò Ö ç Î ï ! ø * Û Þ ¡ ß 0 ß Ý õ Ø 1Û Þ ß $ Þ Ù 5 ß Þ Æ Z ñ Ö { ¯ . Ö ) Æ â ( Þ ç Î « r ä  s é _ \nr s å ª å á C ì ø î  ê è\nÎ\nÊ á  s ï « è ã ø í \" ä á _ Í ø á  « è ã ø Í ï Ï è ÷ Ë ä á ø î  ã \" \" ø å á C ì ç è Ê ø \" å  s é _\n Î ) öÚ Û 0 Þ õ Ø * Þ Z Ø .  ) ß Ý + 5 0 ß õ Þ ß Ö ) * q / Ù & Ù õ Ù Ö Ø Ú  õ ñ  ß ß Ý + 5 « è ã ø í \" ä á   á | ï å á C ì\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ /\n1\n) ` h / u õ 4 Æ õ q ß Þ q / h /$ Þ 5 õ q ß Þ q /  { Þ + Ù + v b Þ y ò ß Þ  $ ß Ý + 5 ò ö Ù w h & ß / .  ) $ Þ 5  & × . /\nõ Þ $ q / u õ q Ú Ý $ Þ Ù Ö õ Z  #   ! å ø \"  öñ $ õ / ) õ ) ` h  0 u 4  1 Û $ Ö 5 ) ö Þ õ ß - ¡ ô u õ õ ö ) Ä 4 ß  Ú Ý\næ î  ä á í \"\nÎ\n| © á å á ç Î Ï s ç Ï á í î ø ì \"ë ø í \" ä î r ø _ æ î  ä á t & % / ) ß ) Þ Ý  . õ /\n1\n+ Õ Þ ß Þ ) 1 )  q Þ Ù õ ß  0 u õ õ ö ) Ä 4 ß ñ Þ\n) Ý ñ * Þ Z ) 1 . ) h /$ Ö 5 Ô . ) ö Þ õ ß ß Þ Æ Z y ò ) q ö Þ õ [ 0 Ý & + 0 . ñ $ Þ *\n å á C ì ã !  z {   Ù Ú Ü ò 0 Þ 5 Ý q ß 4 D Ö 5 ) Þ Ú Ý v b q / Ø Ú *  Ú Û {  Ù 5 õ Ú Z 0 Þ  h ¨ 4 À - 4 Ü b Þ ) Ô y ò\nÚ $  . & õ ß  {   5 ) q Þ ñ Õ Þ  # ç Î  æ g  g  s é _ ä î ä ï ø á å á ê  î æ Ú  $ Þ Ú Z ª Ú Z i Þ $ b ) 1 ) q Þ ñ Õ Þ  #\nî ì « á â ç Î  ø á å ! æ ø è ë © á  í \" å   å  ! g  Ê *  ! í  å  ä ! ÷ î  _ é \"î ç ç ä â « â ï sê á å  s ø _ ç « Ê ! ã\nÕ ! í å  ä sø ï Î ë  æ á ç í « ! ï å ã æ á «  ã \"ï sø g g g _ \nq Ú Ý $ Þ q öÚ  õ b Þ + 0 ß Ý $ Ö 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ Ô ß Þ Æ Z $ h * h - q / ß q / ) q Z b  õ a  q öò Þ ß Þ Æ Z t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ /\n1\nh ö § 0 ö¨ b q Þ Ù  0 ) y ò õ Þ $  Ù õ ß Û ß p *  4 Õ x õ ß  . $ Þ  0 1u q b Þ xò Þ õ 4 Þ $ Ù õ ß  0 Ù Ú Ý b &\n1\nÛ Þ Ý  0 ß Þ Æ Z - ¡ ô õ Ã\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ 4 u ß { w Ú . t p Þ q õ / $ õ  Ù 5 Ù Ú Ü ò ï è ÷ ë  \" æ ø ç Î ÷ î « ì á ë ø *  Z Ö í á å í å s ï å á C ì í \"\nÎ\n ! Õ é  é  á\nØ Ú ) ß Z Þ ò ò Ã Ø 4 Ù h ö § * 4 D Ö . Ù . Þ õ * Þ ß ) 1 - ß Ö Ù * /$ Ö 5\nq öò Þ Ù Ú Ü ò ï á ë \" r  * ç Ù u q / Ø Ð * ö0 ) ö ß 5 { ß Ý ß ò / Ý 5 õ Þ ß Ö õ / ) ñ / ô /  Ù õ /\n1\n{ ö . 0 g g g 5 Ù Ú Ü ò ï á ç ] \" ë å  â í\n) Þ × Ö q / { / $ Ö 5 ñ + q / y õ { ö Ú , ñ Þ + Ù . Ù $ { / $  Ù 5 õ  Å b ö( ß Þ + - , 4 /( x Ù  ñ / ) Þ × Ö õ /\n1\nÔ õ × xõ Ô  ß Ù Ú Ü ò ï á í\n) Ø Ü ò b x õ /\n1\n. Á Þ ß Ý $ { / $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ /\n1\nò / z $ h  { $ ñ /Ù Þ Ù Ú Ü ò ï á ç è « á ì Ô ) ` õ Þ ß ) 1 Ô  öÚ Ù õ a {   5\nõ $ ß $ /) $ Ö Ú 4 Ú  ( í ä â \"ø \"  Ô 1Ú  q / ) Ý Ù Þ ñ : ) / Ù õ õ Þ ñ ß  Ô õ / ) õ ö Ù & q Ý h ) / 4 w ç Î Ë è ø \"_ í \" ç í Ê æ í Ð\n. Þ 0 õ t q Þ p { / $  Ù 5 Ø  õ ( Ö . /$ Ø ñ ) 1 Ù Ú Ü ò ï á í í á Îr ë \"r á | ï å  s ø  Í í å á ÷ í á å  \" ø î  Ö á Î  Ê á  s é _\nß Þ Æ Z õ Ú  b Þ Ù  + y ò ) Û Ú $ b / h /$  Ù 5 ) q ö 0 Z ® õ /\n1\n0 öß 0 . Þ ò õ Þ 1 õ Ý  b Þ ì ä è í ø í ø ! æ ø í \"\nÎ\nÖ  í É ï í å \n. $ Þ $ h $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ ö Ù & b öÚ ® p Ö õ q wÉ 0 ) 1 õ q Ù Ú Ý { / $ Ö 5 y õ b & Ù + õ Ú Ý ) õ  { $ ñ / 4 ¨0 Ö ) .  x õ * Ã h / $\n{   Ô ò w h & ( 4 ö# õ q Þ 0 Þ  Ö õ a Ý 5 Ø 4 Þ á  0 õ ) öÜ ò ß 0 Þ õ  Þ Ù . öÔ Þ + 0 Ù Ú Ü ò ï á _\n. Þ ò q / t & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\nß Þ Æ Z õ 4 ¡ ß Û b ò 0 õ Ý $ Ú  Ù *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n54 \n \n å á C ì ã !  ) ` õ [ 0 Ô õ $ Þ õ .  0 Ù Ö õ Ú Z  Þ Ù {   5 ) ` õ [ ï í ç â * ) ` h Ú Ý Ü ò Ö  q  Ú  $ Ö Ô Ø ` / ñ Ö\n) Þ Ú Ý v b 4 ß ) q Þ Ù Ø Ú  õ Þ ß {  Ù 5 ) q Þ ñ Õ Þ  #  Ù [0 è Z Õ Þ  #  í ä á * | î ï  á ç  ) ` Ý Þ $ b\nÚ Z  Þ Ù  4 öß Þ 0 v Z Ô ) Ø Ü ò b x Õ Þ  # q / h Ý Ù Ø Ú *  Ú Û ß   {   ß Þ Æ Z ñ Ö 5 .  0 Ù Ö õ Ú $  0 {   Ô\n.  0 Ù Ö õ . ñ 0 {   5 ¬ ' 1 & ¹ é * ¬ ' 0 ä Ô y ò ) `  Þ õ Ý / 0 ö * Þ ß 0 Ö b ) ` õ [ î ï í \" å ÷ ø \"í è î ì Ó ê  å\nî ä r s  s é  ,  b öq / Ü ( ß Ö y % ¨ q Ï ø Ï s ï  s é _ í î ì ï á  h ¨ 4 Ô y ò ) / Ý & Ú $  0 {   5 q  Ú  $ Ö ) ` õ [ î ï  å\nõ Þ b x õ ß . Þ õ Ý / 0 ö Ú q Ú  $ Þ Ô u $ {   5 ¬ ' 1 & ¹ é * ¬ ' 0 ä 4 ¡ ß b & ñ Ù Þ $ /$ * Þ ß 0 ) ß õ Þ ß õ\nç  ê è â ç Î í á ã í  å  ä á ÷ î  _  ï  Ï ! ç * 4 Û Ö ) y ò Ù ß Ý 0 Þ 5 y ò Ù q / Ú q Ú  $ Þ õ Ø Ù /õ h Þ q ñ /Ù Þ *\nç r å á Õ  ) ¡ ß ) . 4 Þ Ý Ö  ç ï ä r á  Ø Ü  å á Õ á 4 !  4 öÙ Ø ß Þ  Þ q Ô y ò õ ¥ q p õ ß 0 Þ Ô Ø Ú  õ Þ `Õ y ò Ù q /\nß Þ Ú 0 õ ò ¡ ß * ` h Þ Ø 4 Ù / ) * $ h ß Ý u Û Ú $  0 Þ 5 y õ { ö * y õ { ö h Þ q q / Ý q : 1 Ú Ý Ù õ Þ ) ` h / ñ Þ u . 5 .  0\ny õ { ö ) Ö  . Þ õ Ø Ú { ß Þ Æ Z ñ Ö ) 1 Ô * Þ ß 0 Ö b $ & õ ) ` õ [ î ï ç Î_ \nÙ Ú Ü ò 0 Þ ß Þ Æ Z õ / ß t Õ `) Þ ) 1 . È t * Þ Ú Z 0 * /$ Ö 5 ß Þ Æ Z y ò ) Ô Ù Ü ò í « á ì ç Î ë \" r ä î r ø _ Ï ã ä sé *\n 0  Ù 0 1 Ý q : 1 ñ  Ù * õ  Ù & ß Þ Æ Z - 4 $ ¯  ß Ý 0 Þ 0 1 Ø 4 Ù ) Þ Ú Ý v b Ô ) Þ Ú Ý v b * ä \"r ø í \" å î ì Ë á  å\nÚ Z  0 [ 0 Û Û Þ x Ú Ý Ù õ Þ ) 1 õ Ã ) õ  { Ö  \n Ï å á C ì Ï ã ä á *\n y õ u õ Ù Ú Ý q  , q ª Ý q Ø Ý Þ 1õ ) Þ Ú Ý v b 4 y Á Ô  + 4 ß Û Û x õ b Ø 4 Ù Þ * Ô 4 õ /\n1\n Ü b Ï Ö Ï ª ÷  á Îç Î\n.  0 y õ { ö Ú )  . Þ õ Ø Z ) ß * /( 0 5 Õ $ Ö  ^  æ á  ÷ $ ` õ Þ ß õ t b & h Ô Ú .  . í î ì Ë á ø í ã á ø í á å !\n* /( 0 5 Ý q 0 1 ) Ø Ú  b Þ $ / Ù õ ß  { Ö ) Þ Ú Ý v b q /5 ) ` õ [ Ú 0 Ô q Þ Ù Z Ú Z  Þ Ù ) 1 ) q b Ù Ú Ý Ú Ù õ Þ Ú $ 4 . 0\n{ Ö 5  Ù Þ z Ý & . 0 Þ ò Ö ñ / Ý q ß Þ )  . Ü  q / o Ö q Þ Ù õ Ù Ö Ø Ú  õ . 0 Þ ò /$ Þ Ý 5 Ý q 0 1 õ $ Þ * ) ` õ [ î ï \nq Þ Ù Z Ú Z  Þ Ù õ Ø Ú 0 * ) q Þ Ü b { Þ # q Þ #  ! _ \n Ø Ý Þ 1) 1 * /\n1\n( * /$ 0 1 Ý q Ø 4 Ù Þ Ô 4 õ /\n1\n- v ) Þ î  ï Ï Ö s  ! _ \n   Z ï  . ñ $ Ö Ù Ú Ü ò 0 Þ 5 z õ Ý  0 Ù Ú Ü ò 0 Þ - ¡ ô õ Ã Ø 4 Ù Õ b Ù õ ® q / h /$ Ö Ô u õ ( Þ Û Þ Ù Ö õ Å $ / à æ \"\n$ Ç h  | ä á ê Ê !  ç  á å !  ) Ç %  Ù Þ ¡ ß õ / $ + v b Þ y ò $ Ã õ Ã 4 öÙ  ä â æ \"  î Ï  Å $ /( ß Þ Æ Z y ò ) . Á Þ ò / $ Ú  Ù Ô\n  ø  Ø 4 Ù õ ö ) Ä 4 ß . ) ß Ý $ Ö 5 ß Þ Æ Z Å $ /( õ /\n1\nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß y ò ) . Á .  0 . ñ $ Þ *\n o Ö q Þ Ù   î  ø \" ÷  ø \" ä \"ä ã á Í _ \nt & % / ) ß ) Þ Ý  . Ý Þ  õ + Õ Þ ß Þ ) 1 ß Þ Æ Z õ /\n1\nÚ ) Ù /Ý õ Ô ò /Õ ò 0 4 Ú Ý Ù / $ / . Þ õ Ú Ù ò Õ ò / $ Ú  Ù 5 Ú ) Ù /Ý Þ ò /Õ õ\n)  q Þ Ù õ ß  0 ß Þ Æ Z Å $ /( ) 1 ò Ú { Ù Ö Ô õ Ù Ö ) Ç % $ Ã $ /$  Ù 5\n & × / õ Þ $ õ . Þ ò Ù Ú Ü ò ï á   ø  Ø 4 Ù Þ õ ® y ò ) h /$ Ö 5 ò ) Ú q Ù ( $ h / $  Ù Ô Ô 4 ) Ý Þ  q / 4 Þ Ù . Ù / . Þ õ\n0 q Þ q ) Þ q  Ö $ b Ø Ù $  5 Ø 4 Ù õ ö ) Ä 4 ß Ô ) Ù  Ý p õ ß  0 4 Þ Ù $ h . u $ h $ Ö  î ø    ï á í ç â _ å á C ì í \"\nÎ\n  ä î r ø *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n55 \n \n í \"  \" ø  á ø r á  Ï å á C ì ã !  õ ö Ù ñ ò Þ x u Z ` Ø Ü b Ê ! ã  õ ö 7 Ö . $ Þ ) ö4 Þ ß Ö õ a ) ß Ø 0 Þ ) 1 { ¨ $ Þ Ï ø ä  \nß Þ Æ Z õ /\n1\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ Ô Z * h 0 õ  ( Þ | ä ø ! í ä â ä sø  Ï ã ä á *\n æ s æ  Ý q ß Þ ® q Þ õ  5 Ý q õ ö Ù & 0 ß Ý õ 4 Þ Ù Ù Ú Ý  Þ + { Ö 5 o Ö q Þ Ù õ /\n1\ny ò b Ø Ù Ô  Z ê  r á ^  á ø _ \nÙ Ú Ü ò 0 Þ Ô . u õ Ú  $ Ö 4 Þ Ù $ h Þ t & g ) ö Þ õ ß õ /\n1\nò Ã ò /$ Ú  Ù Ô ò & ) ß Ú  $ Ö  Z ê  ä  ä \"ä ! _  á ø í\n, Þ $ Ö ) 1 t & g ç Ë á í å ÷  ø á  á é \" í á å ! * 4 Ö Ø ß ß ` h õ ñ ò Þ x Ø 4 Ù / + § { / $ Ã $ /$  Ù 5 Ù Ú Ü ò ï á ç \" è  í à á  è à\nÚ  ¨ $ Ö Ø 4 Ù Þ $ /$ . Ù /$ Ö Ô Ú . Ù Þ õ  õ / ) ö4 Þ ß Ö u õ Ù Þ Ú Ü Ý ( Þ ( ö õ × Ö ò Þ 10 0 ß q /  Ý p õ / $ Ö 5  & × . / õ Þ $ õ\n4 { Þ + 0 Ù Ú Ü ò 0 Þ t & g ç Ë á í å í \"\nÎ\ní  ä î r ø *\n . öÔ $ Ç õ a u h & . Þ 0  \nt & g ç Ë á í å *\n õ a  õ : Ù / \nÙ Ú Ü ò ï á *\n z 4 Þ Ù õ Ú  ¨ $ Ö Ý q ß Ú ñ Ù h Ö õ Ø Ú Ü 0 æ  4 Þ Ù õ Ú  ¨ $ Ö  Ö õ 5 Ô . Ý q : 1 4 Þ Ù Ù Ú Ý $ /. 5 Ø h ß\nß Þ Æ Z ñ Ö Ú . Ù Þ 4 Þ Ù  / Ù / ß Ú Ý ) õ  {   0 1 Ý q y õ u õ Ù Ú Ý  \nÂ . Þ 0 4 ß ß Þ Æ Z Ú Z Ù  0 Þ 4 w Z x õ . ñ $ Þ *\n ø î  ø î  _ Ð æ \" í  ø è æ  á ø ï á Ï ä á Ï á ï ø î   s  q , q 5 z 0 1 Ø 4 Ù 4 Ú ) Ù Ô Ù Þ 4 Ú ) Ù 4 ß Ú Ù * x ß õ ß \n s _  æ å á  á ø ø î  ø ! í ä â sï ÷ î  ï Î ø | r á |  ! _ \nÚ . § Û /q / t & g ç á  s Ï Ï á î ã ^ Õ ä á *\n ò / w Ù Ú Ü ò ï á ª Ø h ß Ø Ý Þ 1 4 Þ Ù õ Ú 0 b Þ h õ ß u Û Þ Ý  { Ö 0 1 Ø .  ) õ  5 z - \\ q Ú Ù p xb Ý u 0 5 u Ý Ù &\n* Ã ) õ  0 Ø Ú { ñ / y õ { ö y ò Ù õ . Þ ò Ý q : 1 4 Þ Ù Ú 0 b Þ Ú h ò Ö 5 \n Ï å á C ì â ë * â ë  «  â \"ä á _ â ë â ë á | ï Ï ã ä á *\n o Ö q Þ Ù Ô q , q  Í ø á ÷ â å ÷  á Î ä è í s ø  á ø  è î A ë ! ï Î ø ! í Ï á ï _ ç   á å !  ñ ò Þ x + v b Þ y ò õ õ Þ ß p /\n4 Þ Ù Ô ñ öõ b öh q / q Þ  ß . Ú Ù Û öõ $ Ø Ú { 5 , Þ  ( å ï Î  ï \"í ï í í  s  s é ã \" é \r   ¹   X  \r õ / ß t q ö\ní á å  æ \"  í í á å   á ø è r á  Ï  ! _ \nß Þ Æ Z õ õ  Ù õ /\n1\n Z Ö õ [ Ú 0 t & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ô Ù Ú Ü ò ï á ÷  ø * ÷  ø â å ë \"ø î  ä á ë \"ä î r ø _ å á C ì í \"\nÎ\nø ! í\nä â ä sø _\nu õ Þ u õ Ù Ú Ü ò 0 Þ ß Þ Æ Z y ò ) ò / 0 . ñ $ Ö *\n å á C ì ã !   í Ï á ï í î ø ì \"ë ø í å !        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n56 \n \nå á C ì *\n Ú Ù Z / ò Ù õ a q , q  Ô  Þ õ   \nÙ Ú Ü ò ï á *\n õ ö Ù & Ô  Þ Ù Ú Ý 5 Ú ) % x { & ( *  ! ø î ø ì \"ë ø _ \nå á C ì *\n õ : Ù / q  , q 5 \nÙ Ú Ü ò ï á *\n Ý q ß Þ Ø Ý Þ 1 q /, q Ù Ú Ý õ : 5 õ ö Ù & Ô ß & Ù Þ q ) 1 )  . & Ú  0 õ  5 Ù Ú Ü ò ï á í î  ç í s  ! _ \nå á C ì *\n ø á æ ä  í  í \" ø á Ï ã á ^  Ø Ý Þ 1 h ö § 4 D Ö { Ö 5 \nt & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ú Ù ß Þ õ ß p õ ß  0 . ñ $ Þ *\n ) öÙ w Ù / ß Þ Æ Z ñ Ö 5 Ø Ý Þ 1 0 1 Ý q ß { & ( * Þ u ñ õ Þ 1 { Ö 5 0 + ò [Ú / ( õ & p ) 1 Ù Ú Ü ò ï á ÷  á Îí « á ^ ã « \" ä ! _\nØ h ß Ø Ý Þ 1 Û Þ Ý Ö 0 1 Ú Ý Ù õ Þ Ù Ú Ü ò ï á * Þ * Ö õ Ù Þ q ) 1 )  . & Ú  0 õ Ã ) õ  0 Ú { Â Ù 5 Ù Ú Ü ò ï è í \"\nÎ\n æ å á ã ø sï\nz )  . & Ë ø ø ! í ä â ï sø _ \nÙ Ú Ü ò ï á *\n Ý 1 Ý 15 Ú . ¨ õ ö $ ô Ö õ Õ ¯ ò í Ê ê ø «  â \"ä _ å á C ì ã !  Ô . Ø Ý Þ 1 Ý q ß Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ * Þ * Ö õ Ú Ý )  . & î Ë ï\nõ  5 Ý q ß Þ . È Ù Ö õ $ Þ h 0 5 q  , q õ /\n1\n* Þ ß ) 1 Ý q ò . $ ñ Þ ß Ý $ { Ö 5 \nq Ü ò * q Ü ò æ ç õ a ) 1 q ö Ú  õ ê á | ï å á Ë ì ÷  ø ç  æ î ï ë \"ä î r ø *\n ô Ö õ {  5 Ù Ú Ü ò 0 Þ * Þ * Ö Ø Ý Þ 1 $ & õ  Ù õ /\n1\nñ /Ý /Ù Ô  Þ  Ø u Ý q ß Þ  Z Ö õ Þ b x Ø Ú { 5 \nÝ $ Þ 1õ a Â Õ ¯ ò Þ Ï ä ! ç Î å á C ì ç \" è æ ø \"* q Ù 4 ö$ y õ 0 { $ Þ 5  Ù õ Þ Ô . $ Þ h u $ h $  Ù ñ / Ô . õ Ù Ö\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ ) Þ Ú Ý v b Ú . Ù Þ õ ö Ù & Ú Z Õ /× q b Þ xò Þ õ . Ü  ø ç Î ^ ì sA ã á u . 5 Õ Þ b ò z u õ Ù Z ß  0 Þ t Õ  0 í  å  ä\n{ $ 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Û /Ý ß Þ ) / Ý & Û q  õ ß Ý $ { / $  Ù 5 Ý $ Þ 1õ a t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ Ú Ý Ù Ú Ý y õ u  í ø !  å \" © á ø «  å  ä\n ä á _\nÔ . t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ Ý $ Ú  Ù *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n57 \n \n ß Þ Æ Z ñ Ö Ø Ý Þ 1  Þ õ $ { Ö 5 4 Ú Ý Ù / õ Ù Ö Ô ß Þ q õ u $ ñ Þ - 5 ) Þ 1Ô q / { Ý . ñ /  ¡ ß Ý q ß Þ $ & õ  Ù . ) .\n  â á Î í \" Ù Þ õ Þ b x õ ß . Þ õ Ø Ú { 5 õ ö Ù h Þ q õ Ú Ý b Þ ñ /. Þ õ Ø Ú {  y õ Ù õ Þ ) 1 * /\n1\n( õ ß . Þ õ Ø Ú { Ô y ò\nÚ Z × b 4 ß Ú Z  0 Þ ß ) 1 Û Û Þ x õ Ã ) Z ® p õ / ß ¯ $ w Ú t â ( ï sê á å í  ä \"Ï _ \nå á C ì ã ! ç î ï å  ä á g g g _\n) Þ 1Ô q / ) Þ Á / 0 Ö Ù . ñ / ß Þ Æ Z ñ Þ Ú h h /$ Þ 5 õ Ù Ö õ Þ $ q / t & g ç Ë á í å í \" å  è à Ï á ä í î ì æ ä \"©  ä î r ø _\nî ì æ ä \"© å á C ì í \"\nÎ\n  ä î r ø *\n í í á ã !  ã ä ä Ï s ï  !  \nß Þ Æ Z h ß ò /Ù Ú Ý $ Þ  Z Ö í É î ï ë  ë \"ä î r ø _ î ì æ ä \"©  á î ø ÷ ø ä á _ å á C ì  á î ø  ! Ï ä \"ä á _  á î ø  ! Ï ï \"\nq Ù Ý É × 0 * /$  Ù 5 Ú Z q $ / Õ ) 1  õ w $ õ 4 Á Þ + Ô y ò 4 ß Ú Z Û Þ ß õ ß u $ h $ Þ 5 Ú Z q $ / Õ u õ * Ù  . å * í \" â  è A !  Ï á ï\ní å s æ \" æ á î  å  Ï  4 ã í á Î ç « Ï á ï í \"\nÎ\nå î Ê ê á * å î Ê ê á ç ø Ï  ä â ä sø _ å á C ì è í \"\nÎ\ní  ø è r å á  ø î  ê \"\nÎ\nä á î â å  ä\n{ / $  Ù 5 4 Ù ß Ý Ú q Ù ( õ . Þ ò Ø q ß / Õ ) / Ý & êw Õ Ù 4 y Á õ Ã Ô 4 ) Ô Ú . h /$ Þ 5 Ú Z q $ / Õ Ô Ø q ß / Õ Ø 4 Ù * ÷  ø\ní é á ç ø á í  å á C ì í \"\nÎ\nç æ ê î Ï ï á å  ä  \" ä î r ø _\nõ Ù Ö õ Þ $ õ . Þ ò t & % / ) ß ) ö Þ õ ß Ô 1Ú  õ /\n1\nÝ Þ  ) 1 4 & {  0  × % × Þ u $ 4  1 Û $ Þ 5 õ Ý ä î r ø *\n å á C ì ã !  - ¡ ô h /$ Ç  Ù Ö õ ) 1 Ù Ö Ù * /$ y õ Ù / \nå á C ì *\n Ý 1 o Ö q Þ Ù   w. ) ö0 $ Ç 5 0 q Þ q  õ Þ . ( ò wß * Ã h /$ 5 Ô . 0 ß & 0 Þ ñ Þ * Ã h /$ { Ö 5 Ø 4 Ù /õ . Þ $ õ ) *\n. È Ù Ö õ {   5 . Ö ) * 4 § Û Ö ) Ú q Ù ( ) 1 Ú Ý Ù õ Þ $ & õ  Ù ) 1 Z Þ 0 Þ x$ Þ 4 õ Ã ß Ý $ { Ö 5 Ù Ö õ $ Þ Ú h ß Ý $\n÷ î  _ \n Ï Ê á   î Ï â \"ä  \" ä sø _ Ê á  í ç â \"* ) ` h Ù Ú Ü ò 0 Þ ) / Ý & Ô Ú . h /$ Ö 5 õ Ú Ý Ù + y õ u õ Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\në \"r ï \"*\nq Þ 0 ß ß Þ Æ Z q / Ô Ç Û b x ñ Ù õ  % w É 0 Ø Ú . h / $  Ù 5 ) * y õ b & Û Þ Ý 4 Ö $ Þ Ý 5 ß Þ Æ Z t & % / ) ß ) ö Þ õ ß ñ Ö õ\nç â \" µ       \r \t í \" å     ä \r    ï sê á å í å  ä â ä á _ Ï ! Ê * . Ö Û q / Ù Ú Ü ò 0 Þ y ò ) Ú  b Þ Ù Û Ú $ ñ Þ + Ù 5 ¯ $ w 2 t (\nï sê á å «  â \"ä sÙ 5 Ú Ù p xu $ /$  Ù ñ / Â h $ Þ y ò Ù ) Þ 0 . ñ / * & ß q / ) Ø ß Þ ô h Þ q $ /$ t   Þ ø í å ï á _\nÔ . ß Þ Æ Z Ô t & g ) ö Þ õ ß . ñ Þ ß Ý / 0 ö Ú Z ò Þ * /$ Þ 5 ò ¡ ß * ` h Þ q / ) ö Þ õ ß ß Þ Æ Z õ /\n1\ny õ { ö t Ú 0 Ú / ô ï\n) Þ Ú Ý v b í á å  | î ï  á ç í á å  ) ` h Ö 0 õ Þ ß Ô y ò $ h $ Ã h /$ Ú  Ù 5 ß Þ Æ Z õ /\n1\nÙ Ö õ $ Þ Ú h ß Ý $ { / $  Ù 5 ñ Þ Ù õ Þ ß Ö\nt Þ Å 0 «  ß Ý $ { / $  Ù 5 ) Þ 1Ô q / Ô .  õ Þ $ ñ Ö . 0 ß /  q Þ { õ a Ù $ Þ Ý 5 4 ) Þ ß Þ Æ Z ò / $ Ú  Ù 5\nq Þ { õ 4 Þ õ q / Ù Ú Ü ò 0 Þ ) / Ý & ) `$  Ù * /$ Ö 5 t & g ) ö Þ õ ß ) / Ý & $ Þ h $ { $ Þ 5 q Þ { õ q ) Þ $ Þ 4 Ö ) . Þ õ õ Þ b x\nç \"î ì í á * Ï \" Ï ! í  å  î ä  î ä _ å á C ì ç \" è Í ï s Õ á 4 «  â \"ä á _   å á  ! í î ø í í æ á  r ä Ï î ø â \"ä  \" ä | _ î ì æ ä \"©\nÊ  \"Ê á  å á C ì í \"\nÎ\ní á ø æ \" í  ä î r ø *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n58 \n \n ã ø s î  Ð í á í á ã !  Ô + q ë 4 Ú Ý $ . / ß õ a Û /Ù q / Æ ö) $ Ö Ø Ú { 5 4 Þ 4 Þ Ô q Þ 1 ò ö Ù w h & ß / 4 Þ õ Ú Z i Þ q /\ní \" ï \"í ø ! í ä á î â å  ä  s é _ \nß Þ Æ Z õ / Z $ u õ Ú q Ú ) b Þ Ý 1Ú ) õ Ã . Þ 0 õ /\n1\n 0  ) q Þ Å 0 í  ë \"ä á _ « è ã ø ï sê á å « \" ä | _ ç « â è å \" ç â \"\n« è ã ø í å s â \"ä á _ å á î ï æ \" « è ã ø æ \" ç î Ê 0 Þ Ô ) Û Þ ß q / o [` h Þ ß . öÔ /$  Ù 5 * & ñ Ù õ ß  õ Þ $ t & g ) ö Þ õ ß Ù Ú Ü ò ï á ç Î\ní  ä î r ø *\n  î æ ä í \" ï  ç Î   ä  ä  \nÙ Ú Ü ò 0 Þ Ô Ù Ú Ü ò 0  Z å æ \" Ï ã ä ! *\n q Þ 1 * / ñ Ù / { / $ Ö 5 4 Ù ß Ý y ò Ù * Ã h /$ 5 * /$ ñ / ß Þ Æ Z ñ Ö õ /\n1\nÚ q Ú  $ Þ q . $ Þ q Þ { . Ù Þ õ Ã  öu .  Ù 5 0 1u Â\næ á  æ \"  !  ã  ä  ç ø ø î  ë \"ä ÷ î  _ à æ á à å í Ï ë ä á  î æ ä  î   ã  $ Ý ) öÙ õ . ò $ Þ Ý « h  ë  !\nÔ 4 öÇ 0 Þ ë á ø á _ \n) öÔ ò Ú . ¨ õ ö $ Ø $ h Ô Û Ý ( h ß 5 ß Þ Æ Z * ¡ ß + § { Þ « è ã ø í \" ä á _   \" ø æ á  r \" Ï á í ÷ ì ç å å á C ì í \"\nÎ\nã ! ì ø æ \"  î  ä Ï \" å « \" ä å  s ø _\n* & ñ Ù õ / $ Þ . Þ ò ß Þ Æ Z ) w Ú 0 ß Ý $ Þ 5 ò & ) ß y ò Ù ) Þ Á / { Ý . ñ / t Þ 0  ø  á * Ë è í  å á C ì ï sê á å  ä á _\nß Þ Æ Z Ô t & g ç Ë á í å Ê  å á * ë  ! * Û Ö Ù Ö õ ñ $ 4 Þ Ù õ u ) Ø ß Þ ô $ /$ Ú Z ò Þ * /$ Þ 5 ) Ø ß Þ ô õ b Þ # Þ ) % $ ß Ý $  Ù 5\n) Ø ß Þ ô ) 1 ) Þ Á / Û Þ ¡ ß . ñ / ) Þ 1 Ô q / ò ¡ ß * ` h Þ õ $ /$ Ú Z ò Þ * / $ Þ 5 ò ¡ ß * ` h Þ Ø Ú . 0 / Ù Ú Ü ò ï á ÷  ø \" á é \" Ê á  Ï ø \"ä ! _\n) * y õ b & ) ` h / Û Þ Ý 4 Ö $ Þ 5\nò & ) ß y ò Ù ) ¡ ß ) . * 4 Þ Ý Ö ñ /. Þ õ { / $  Ù 5 t Ú 0 * y ò Ù * & ß / ) Þ 0 . ñ /õ b Þ # Þ õ ö Ù & * ø \"* õ ö Ù & h Þ q $ / $ Ú Ù Ú   0\nß Ý Ù 5 0 /) ß y ò Ù t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ / ß u õ Þ u õ ñ Þ Ù õ Þ ß Ö t Þ Å 0 « \" ä sø ã \" í ¹  ! * ñ Þ 1Û õ ß . Þ $ /$ Ú Z ª Ú Z i Þ $ b\nõ / ß Ø Ü b Õ ® Ú p õ ) Ý b & h Ö ) ` h /  Ù õ & . Ù Þ ß ) Ú Ý Ü ò ö Ú Z ª Ú Z i Þ $ b q / 4 Ù ß Ý y ò Ù  ¡ ß ) / Ü å $ Þ + - , í ¹  ! í\nÛ /ì õ h q / * Þ h $ / . Þ õ {  Ù 5 t & g ) ö Þ õ ß ì õ õ 0 x ¤ b î ì æ í  ä á _ å á C ì ç \" è  å \" © á ø  ä á _ « \" ä sø  Ú . Ù Þ t & g\nç Ë á í å ç Î í á ã í \" ø á   ï  q öò Þ Ø 4 Ù 4 Ù ß Ý .  x õ Ø Ù ö * Z õ /\n1\n q å  í \" ä á   á | ï æ ø æ \" « \" ä sø * ) * y õ { ö\n)  * ì  s _ ç è Ê ä sø * Ô Ú  ß Ý q : 1 0 1 { Ö Ø Ý Ö q Þ ¡ ( * 4 Þ Ú Ù õ ) `0 Ú 0 5 % / ß Ú Û Ü 0 Þ í  ø Ï á ï í  ã \"  \" ï s ë \" r ä\nñ /0 + 5 Ú Ý  q ï ë \"r Ï s ï Ï ã ä á *\n o Ö q Þ Ù À Ø 4 Ù / Ø .  ) ñ Þ - 5 Ý  q ß q Þ h x t Ç  0 * Ã h /$ Ø Ú { 5 Ø Ý Þ 1 ) * ( Þ y ò Õ Þ * Ú Ù ò Õ Ù õ Ã ò /Ù / { Ö 5\nÝ q õ Þ b x õ Ã $ / . 5 Ý q ß Þ ñ / . Þ ) 1 Û Þ ¡ ß * 4 Þ 1Û y ò Ù 4 Ú Ý Ù / Ø 4 Ù / Ô 4 ) Ô Ú . ñ Þ u . 5 . 1 Û $ * r Ê ä  á à á\në ø  â è å \" î æ ä í  í  ä \" Ï _ \nt & g ç Ë á í å ß Þ Æ Z õ / ß Â 0 õ x ) 1 ) Ý q 0 * /$ Þ Ô . Ù Þ ß ) ñ /. Þ õ 0 b Þ ß Ö õ ß u $ h $  Ù 5 Â h $ Þ y ò Ù * & ß /\nç á ï Ï ã \" å á C ì í  ø è â á æ µ       \r \t $ /$ h /$ Þ 0 1 u h Þ ß Ý . ñ / y ò Ù q / t & g ) ö Þ õ ß . Ù Þ ß ) $ /$ ò ¡ ß * ` h Þ\n ( / Õ Ù ) 1 ß / $ 4 õ × . Þ õ $ / $ t   Þ Ù õ / $ Þ 5 ß Þ Æ Z ) Þ 1Ô { Ý . ñ / Ô 4 ) u $ Þ 5 Ù Ú Ü ò ï á ÷  ø \"  á é \" Ê á  Ï ø \"ä ! _\nu õ $ & ( Þ Ô u õ Ú h $ Þ ) q / ñ $ Ø Ù $  Ù 5 ß Þ Æ Z Ú . Ù Þ õ ö Ù & t Ú 0 õ Þ ß õ * ¡ ß + § { Þ ã ä  ! ä á _ ] \" å Ê á   ! Ï s ä \"\n. ) $ Þ 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ Û Þ Ý ) ` h / * w ñ $ Û wß Þ 0 ß $ Ô « h Þ q Þ { $ Ã Ø Ù $  Ù 5  Þ õ $ ß Þ Æ Z õ /\n1\nz ) v õ Þ å â ë â ë í \në \"ä í s ø _      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n59 \n \n. [ Ý  4 0 y ò Ù ß Ý õ 0 1u Ù Ú Ü ò ï á  ! ÷ å ç á A !  î  å ø \"  \" ä ! _ Ï $ Ø ñ ) / Ý & 4 Ö Ø ß q öò Þ ¯ $ Ø ñ õ / ß h $ Þ . Þ 2 Ý\nÔ Z ® $ h õ Þ ß Ö ß Ý + 5 4 Ö Ø ß Ô õ Þ ß Ö õ Ú q $ Þ Ù ß q Ù h ß $ h 0 { / $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ ) & Ù Þ õ u õ ( Þ . ¨ $ Þ  í\nÝ Þ  q / Ô ò & ) ß q / Æ × Ö 4 Ý Ö ¡ ß Ù / { / $ Ö 5 Ù Ú Ü ò ï á í  á é * 4  ß Ô y ò ) Þ % { / $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ Ô t & g ç Ë á í å í \" å\nã è A ! ë \"r ä á  å  . Þ Ù ß õ Ý Þ  q / Ù Þ ¡ ß õ / $  . $ Þ õ Ý . Ö Û ¡ ß 0 Þ  x Ý & + { $ 5 Û Þ Ý 4 Ö .  õ Þ $ Ù Ú Ü ò ï á å á C ì ç Î\n  ä î r ø *\n å á C ì ã !  ÷ â å ÷  á Î ä â ç æ   è ï Î  Ô + ß Þ Ú 0 y õ { ö õ Þ $ Ø Ý Þ 1) 1 ) Þ Ú Ý v b õ Û Û Þ x õ Ã ) õ  { Ö  \nå á C ì Ï ã ä á *\n  Î * Ý 1 Ù Ú Ü ò ï á « á « !  y õ u õ Ù Ú Ý 5 Ý q ) Þ q Þ Ü b ï  y ò Ù / q / Ø 4 Ù $ / Ù õ Þ b x )  4  õ Ã $ 0 { Ö 5 Ø 4 Ù /\n å \" Õ Þ Ù ñ öÚ Ù Ý Ø - 5 Ú Ù Ú   Ü 0 ç Î í  ç í s  ! _ \nß Þ Æ Z õ Ø ª Þ ) Ù ) 1 Ù Ú Ü ò 0 Þ Ú .  1 Ú ) - ô $ Ö 5 ß Þ Æ Z & õ ö Ù & õ q t % ö Ú ¨ $ ï ø î   ä á _ Ê á   ! ä á   á | ï\nå á C ì   ø  y õ { ö . Þ 1Û $ õ Þ b x õ /\n1\n)  4 Þ y ò 0 õ u  Ù Þ Ù õ / $ Þ 5 0 / õ ß . Þ ò t & g ç Ë á í å í \" å  ì á ç ä â  í à á\nç sä ø æ \" ã á   å á æ á é í æ á î ä ©  ] \" î © ê $ + v b Þ y ò õ ß / $  Ù Ô Ô 4 ) Ô Ú . Ù Ú Ü ò ï á  ÷ æ å \" ©  î ì æ ä \"© í ç â\nß Þ Ú # õ * & ñ Ù õ / $ Þ 5 ß Þ 0 ö õ * & ñ Ù q / Ù Ú Ü ò 0 Þ Ø Ü b * & - b * 4 ò Þ  x õ Ø Ú 0 ¡ ß  0 í á Î Ê à æ á à å í \"\nÎ\n î â æ \"  í á\nÍ | æ \" î   ã  ä  ç ø   ë  Ý ¡ ß Ø ß Ú q ß Û Þ b Ô y ò Ú q $ Þ Û Ý ( h ß Û ( Ù Ö . Ù /Ù / { / $ Ö 5 ß Þ Æ Z õ /\n1\nÛ ( Ù Ö . È\nø ! í ä â ä sø _ « è ã ø í å s í á ä î ì æ ä \"© å á C ì í \"\nÎ\ní  ä î r ø *\n Ê Ê á ã !  à æ á à å í Ê à ø ! í \"  \" ø ä â ä  \nå á C ì ã Ï á ì ë \"ä î r ø *\n Ø 4 wZ x ª q Ù Ý & + u ß & ( Ö Û ( Ù Ö u ) ` h  Þ + 5 Â Û ( Ù Ö õ Ô h w ) * ¤ b ` ã ø Ï \" í á å _ \nß Þ Æ Z õ Â ñ . Þ Z ) 1 Ù Ú Ü ò 0 Þ t )  * /$ Ö Ô h Z Þ xÚ Ü Z 0  Z  4 Ú Ù   ß - ô $ Ö 5 ß Þ Æ Z õ /\n1\n Ù õ ß  Z  4 . È\nç è  ø â å ä â ä sÙ 5 q öÚ  õ ê á | ï å  ä á  Ê  à â å Ê à ø ! í ç â å è à ! r á | ï å  ä á _  Ï î Ï æ ä \"© í  ä î r ø *\n Ê Ê á ã !  q  q Ö ÷  ø \"  á é \" ÷  á Î ä \"ä Ð à æ á à å í Ê à ø ! Ï ø \"ä ! ÷ î  _ \nß Þ Æ Z õ [ 0  0 Þ õ  Z å æ \" Ï ã ä á *\n Ù Ú Ü ò ï á « á « !  Ø Ý Þ 1 ) * Ý q ß Þ $ /$ õ / 0 / õ õ / ( ä |  !  Â õ ñ xõ /\n1\nÝ q ) Þ 0 & ñ Ù q q / Ù + )  Þ ) õ . 5\nÏ A á ÷ 4 w Z x Ô Û Ý ( h ß Ø Ú { Û ( Ù Ö 5 \nÙ Ú Ü ò ï á *\n ÷ å \" å á C ì ã ! ª Ø Ý Þ 1 u Ù Þ y õ u ) & Û  { Ö 5 ) ö Þ õ ß Ù Ú Ý {   5 . Ù Þ ß ) ñ Þ + ) 1 4 Ú Ý Ù Ú Ý Ý q ß Þ õ Ý Ù / { $ Þ\nñ / ß Þ Æ Z õ /\n1\n. Þ Ý ß õ * & ñ Ù 4 Ú )  Ù + Ý & + {  Ù  0 1u Æ ß / q / y õ { ö * ø \"* y õ { ö Ø 4 Ù / Ý Þ  / . Ù Þ ò / .  Ù 5 . /. Ö *\n á é æ \" ç  ë ø |  s _  0 1u y õ { ö . Ù Þ ò /$ Ç 5 Ø Ý Þ 1 0 / 0 / õ Ù Ö õ ) 1 * & ñ Ù õ ß  { Ö ñ / Ý q ß & . Ù .  q / Ô Ü Ù ë\n÷ Ï s ï ÷ î  _       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n60 \n \nÔ . ß Þ Æ Z Û ö Å 4 / * Ã h /$ Þ 5 * & ñ Ù õ / $ Þ 5 Ý Þ   & + 0 / ß Ý   y õ ) ö Þ õ ß õ % & ß u $  Ù *\n õ a ß Þ Æ Z ñ Ö  ô Ö õ { Ö y õ Ù / Ô ñ öõ b Þ # Þ õ / Ý /Ù ß Ý $  . ö§ Û Ö y õ { ö Ù Z Û Ö ñ . Ù /$ Ö õ a \nå á C ì Ï ã ä á *\n Ý 1 o Ö q Þ Ù À Ø  Ù / * & ñ Ù õ / $ Ç Ø Ú { 5 ) * Z  0 ö Ø 4 w Z x  æ ë á í á ÎÊ î Ï ä r ï ! í \" å Ê à ø ! í ï Î ã Ï á ì ø î  _\nq Ù Ú 0 ß 4 Ö 0 * Ã h /$ 5 õ ö Ù & y ò · 0 Ù Ú Ý o Ö q Þ Ù À5 õ / Z $ Ø 4 Ù /õ õ q Ö  Ú $ ß Ý $ Ø Ú { 5 y % ¨ , Z õ x ) / Ý &\nô Ö õ ß Ý $ 5 $ & õ ) * ) Ý b & h Ö { $ Þ 5 .  0 ß Þ ) ñ Þ Ù õ Þ ß Ö * /( $ 5 Ø 4 Ù / Ô u . 0 1 ) * , /( Þ Ô\nÔ 1õ ß Þ 4 ß Z [ Ý 0 Û Û Þ x õ ß . 5 \nÝ $ Þ 1y õ ß Þ Æ Z ñ Ù  { $ Þ ã \" ç « Ï á ï æ \"  í Ï á ï Ö Õ Ï ã ä á  . Þ ñ $ { $ Þ ñ / t & % / ) ß ) ö Þ õ ß õ / ß õ q Ö\n Ù õ Þ q Ý ) w) * Ã ß Ý $ {  Ù 5 ß Þ Æ Z 0 1 t )  { $ Þ ñ / Ô .  Ù Ú Ü ò 0 Þ ) 1 q ö * Þ Z ) 1 Z 0 Þ x$ Þ 4 õ Ã ) õ  0 { $ Þ 5\nß Þ Æ Z õ /\n1\nt & g ) ö Þ õ ß Ô Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ú . Ô Ý q / õ ö Ù & ß Ý  b Ï Ö ø á ã á å  ä  \" ä sø _\nr s å  « è ã ø í \" ä á Ï á ë å á Æ Z Ø 4 Ù õ ® q / h /$ Þ 5 õ Ù Ö õ Þ $ õ . Þ ò  « è ã ø í \" ä á Ï á ë  Ï \" Ï ! ÷  ø C å\nÛ Ú $ h /Ú $ 5 Ô . Ú Ù § Û Þ 1 ñ Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ q ö¦ b  Þ ß . Ü ò í \" ä sø _ ã r ø   ç  ä !  ï Î å á C ì   ä î r ø *\n Ù Ú Ü ò ï á « á « !  õ a õ ß u h / $ ß Ý Ö  \nÙ Ú Ü ò ï á ã Ï á ì ë \"ä î r ø *\n ) ö Þ õ ß Ù Ú Ý ß Ý  {   0  Ù õ   4 ) õ q ö¦ b *  Þ ß Ý q ß / . Ü ò í å   A sï ÷ î  _ ç   í å  â \"ä å  ! _ \nå á C ì Ï ã ä á *\n Ý q ß Þ õ Ú Ý 0 Ç  Ý q õ Ã y ò 0 Ç ª \nÙ Ú Ü ò ï á *\n õ ö Ù & . Þ 0 Ù Ú Ý 5 Ý q ß Þ Ô ò 0 4 Ú × h /$ Ø Ú { 5 Ø Ý Þ 1 Ú Û Ü 0 Þ Ù Ú Ý õ  5 \n  ø  Ù Ú Ü ò ï á ÷ æ å \" ©  î ì æ ä \"© í \"\nÎ\n ë \"© í å s ï í  ä î r ø *\n Ø Ý Þ 1 ) * õ /\n1\n õ w ä ã á | ç Î  î  ø \" « è å \" * * & ß - ¡ ô õ Ã 4 Á Þ + õ ß õ Ø Ú { 5 ñ ¨ ò Ö * ñ ¨ ò Ö ë  Ë  ! Ï ä ! ÷ \n) w Ú 0 ß : 5 Ý q ) Þ Á / Û Þ ¡ ß . ñ / * & ß õ Æ â ( Ö $ h Þ ò + { Ö 5 Ø 4 Ù / q Ù / - ¡ ô q ö1Ý * Ý Þ   & 4 Á Ù Þ + t Þ ß  * í \nä \"Ï _ \nò ö Ù w . Þ $ õ q Þ 0 Þ õ Ô  Þ õ /\n1\n)  q Þ ø í å s ï å ç è | * C å â \"ä á _ ë  Ë î â ä á ç æ \" å á r ä å  s ø _ ë  Ë  ! ä á \n) ö0 . Þ $ /$ Û Ú $ h /$ Þ 5 Ù Ú Ü ò ï á « ! ï å â \" $ Ö 5 q § { å ë á ø ! ä â á ë \"ä î r ø _ ä á | à  ] í  ë \"ä î r ø _ ã ! å è\n4 Þ Z ß õ . ¨ . Ä Ù õ Ã ò /$ Ú  Ù Ô Ø 4 Ù ò ö Ù w { 4 $ y õ 0 Þ Z   á ê å !  y õ { ö ) Þ ò Þ 4  Þ Ô 4 / Ù $ Ã ß Þ Æ Z . $ Þ\nõ ® q / Ô Ú . h /$ Ö 5 ß Þ Æ Z 0 . Ö Û q / u õ ( Þ Ø `  / ñ Ö - 4 Ü b Þ ) 4 Á  0 ß Ý   5 Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\nÐ Ï ï \"* ò /ß Ö ß Þ Æ Z - 4 Ü b Þ ç í \"\nÎ\nÖ á Îî  ä \"ä á  õ Þ 0 q / ß Ú  ò /$ Ú  Ù Ô Ù Ú Ü ò 0 Þ õ  Z Þ h 0 q / - ¡ ô õ Ã . ) 0 . ñ $ Þ *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n61 \n \n Ô - Ù Ú Ü ò ï á « á « ! _ \nÙ Ú Ü ò 0 Þ ) Þ q Ù / . $ Þ õ ö ß ) Ö 4 ß . ) $ Ö 5 Ø 4 Ù ò ö Ù w 4 ö 0 õ q / Ä ( &  Þ % Ú $  $  Ù *\n î ç ø \" ! å á C ì ã ! í \"\nÎ\n\nÚ ) Ù /Ý Ô )  q Þ ø í ç â\n* Ù Ú Ü ò ï á _ \nß Þ Æ Z õ /\n1\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ Ä ( &  Þ % Ù Ö õ $ h $  Ù 5 ò ö Ù w 4 &  Ö õ 4  Þ õ /\n1\n^ ä sà í  ë \" r ä á  _ Í | æ \"  í à á  è é !\nõ Þ ¤ b õ ) ` Ý ß Ý  Ô ò & ) ß h ¨ 4 ) ` Ý 5 ò ö Ù w 4 &  Ö õ * Þ × Þ Ú Ý Ü ò Ö ß Ý õ 5 0 q Þ q õ  Þ õ q ö¦ b 4 Þ # q Ú Ý $ Þ 5\n4 ö§  õ t Ú 0 q Ú Ý $ Þ õ Ñ &   Ô Ñ & Õ  Æ [p Þ Ô y ò  4 / ( 4 ¡ ß $ Ú ® 0 Ý & + 0 ß Ý + 5 u Ù Þ . öÔ Ù Þ h /$  Ù ß Þ Æ Z õ /\n1\nñ /\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ q Ú Ý $ Þ Û ¡ ß # . Þ h Ö Ô Ú Z ó & Ý Ö 0 /. ß q / ô Þ Á Ë {  Ù 5 2 Ý ) õ Ý / . Þ q / ) / Ý & q Ú Ý $ Þ Û ¡ ß # õ /\n1\nõ ö Ù & y ò · 0\nø î   s _\nÔ . Ù Ú Ü ò ï á å á C ì í \"\nÎ\ní  ä î r ø *\n ç ø  å á C ì ã !  Ý q Ø Ý Þ ) 1 ) Þ Ú Ý Ú v b õ Û Û Þ x õ ß u Û Þ Ý  { Ö 5 Ý  q ß 4 &  Ö . Þ ò q / Ø Ý Þ 1 4 y Á $ /. 5 Ø   Ù\ny õ { ö Û Û Þ x õ ß Ö  \nå á C ì Ï ã ä á *\n  Î * Ý 1 Ø .  ) õ  5 Ø Ý Þ 1õ $ / Ù Ö Ý q ß Þ t * Þ Z õ Þ ß Ö $ Þ Ú h ß Ý $ Ø Ú { 5 4 Ú Ý Ù / Ø 4 Ù Ú $  $ u õ *  Ë\næ sî é ä ! í î ì ï á ç ø á ^ _ \nÙ Ú Ü ò ï á å á C ì í \" å Ð î ø ì \"ë ø ç Î â ë * h ò À * Ã h /$ Ö 5 Ø 4 Ù , Þ b ß Ö õ 4 Ü Ù Þ 4 $ ( Ù Þ + t Þ ß  * í å s ï\n  ä î r ø *\n t /q * í î ì ï á ç ø á Ï !  \nå á C ì í  ä î r ø *\n í  ø è ç ø á ç í s  ! _  æ ÷  á Îí © s ä !  å Ê ø á ç Î ÷  ø á *   í \"\nÎ\n÷ ì â ï í å  Ê á  s  ! _ \nÔ . Ú . Ù Þ õ ö Ù & Å $ & à Ï s í *  Þ - â , 0 b Þ ß õ / Ù / Ù Ú Ü ò 0 Þ Ù  1 * Ù  1 Ø 4 Ù õ Ú Z 0 Þ õ 4 Þ ô õ ß u $ h $ Ö 5 t Þ ß  *\n$ Æ ö õ Ú Z 0 Þ ) 1 õ / $  Ù 5 õ Ú Z 0 Þ õ ) ` ß Û Ù Þ Ù / . È Ù Ö õ Ô Ù / . È Ø  $ Þ Ý / 5 Ý $ Þ 1y õ t /q q / ) / Ý & Ù Þ ß Ö õ ±  å / © ø\n4 ¡ ß $ Ú ® 0 . öÔ Ù Þ h /$  Ù  å á C ì õ /\n1\nÙ Ú Ü ò ï á í í î ì ï á æ \"_ Í ø á  Ù Ú Ü ò ï á í ÷ ì á ã í è | ä ! ã í á Î æ Ë  å  Ê  í s ï _\ní î ì ï á *  á Õ í å s ï * õ ß  0 Ù Ú Ü ò ï á í « á ì * * ` Ú h q Þ * ¤ b $ Þ Ú h ß Ý $ { / $  Ù 5 u õ õ Ú Z 0 Þ 4 Á  0  õ $ Ö Ù Ú Ü ò ï á _\nå á C ì Ö à ë î ø   î  ë \"ä î r ø *\n Ù Ú Ü ò ï á « á « !   í Ï á ï   !  \nÙ Ú Ü ò ï á *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n62 \n \n  Î *  Î    ø \"ª \nå á C ì *\n ÷  á Îí ) Þ Ú Ý Ú v b õ õ [ Ú 0 q / q Ú Ý $ Þ 4 Þ # ¡ ß . / Ú $ b Ù y õ u õ Ý & + 0 Ø Ú {  Í ø á ä \"r ø © s ä !  æ å á Ï A\nt * Þ Ú Z 0 õ Ã ß Ý $ Ø Ú { 5 \n b  Ý Ö õ & z Z / Z % Þ Ù Ý « Ý & 0 Þ \nz õ Ý  0 Ù Ú Ü ò 0 Þ Ù q Ý ß ) Þ 1 ) * ß $  Ù 5 % / ß ) Þ 1) { & × $  Ù 5 % / ß * ß $  Ù 5 ) Þ 1) * ß . Ô { & × . õ t y Ñ b Þ\ny õ { ö õ Þ $  ¡ ß Û $ 0 ß Ý $  Ù 5 t v b / í ç á Î ) õ ) ` h Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Z ® Ù 4 ß * Ú Ù § Û Þ 1 õ ß  0 ß Ý $ 5 ß Þ Æ Z Ù Ú Ü ò ï á í\n4 ö/ ( * Z ® h ö § { õ /\n1\nõ Ú Ü Ý ê á * õ Ú Ü Ý b Þ Ú Ù Ý Þ ß  0 ß Ý $ Þ 5 Õ Þ b ò z ) & Û 0 ñ / ò /Ú  0 & {   Ô Ù Ú Ü ò ï á Ï  î Ö ê è ø î \nß Ý $ {   5 q öò Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ 0 1 {    q Þ ( x 5 * Þ Ù $ Þ Ú h h /$  Ù ñ / ß Þ Æ Z  Ù õ ß b Ø Z Ù õ /\n1\n0 Þ ¡ ß ß Ý $ {  Ù 5 Ù Ú Ü ò ï á\nç è Ê ä sø  Û $ w ß Þ Æ Z õ /\n1\nÂ ¦ Z Þ . q / ß Ý u ò + Ú { Â Ù ñ / Ý q y õ ò ö Ù + . w Ú Ô ß Ý $ { Ö 5\n% / ß Ù Ú Ü ò ï á Ï ã ä ! *\n Ý 1 ß Þ Æ Z ñ Ö 5 Ø Ý Þ 1õ Ø Z $ & õ Ù ) w \" q Ô ) Þ  x õ Ø Ú { 5 u õ ß + Ú 0 Ý Þ ) {  5 Ý q ß ñ Ö Z Ù õ . Ö 0 $ y õ { ö\nu Ý /Ù Æ ( Ù Þ ñ / Ý q ß ) Þ Ú Ý v b * ) ñ xÙ Þ õ q Ú Ý $ Þ Û ¡ ß # õ /\n1\ny õ { ö -   ¤ b Þ í  ä  t Ú 0 © è Ë !  ÷   í á å ! Ï ø á\në |  s _ Í ø á  õ  Ù & õ Þ $ Ù Ú Ý b &\n1\nÛ Þ Ý  0 Ý q ß ) [ ñ Ù q / q Ú Ý $ Þ 4 Þ #  Ý Ù * Ã ñ Þ + 0 Ø Ú { 5 Â 4 ß Ý q\nõ Þ Ú ¨ Ý ß Þ Ú 0 q / Ø Ý Þ 1õ ) ` h Ú Z  0 Þ ß ) 1 Û Û Þ x õ ß . 5 Ô + Ø 4 Ù y õ { ö õ Ú Z 0 Þ Ô h ¨ 4 ÷  á Îí \"\nÎ\nç ø Ï  Ê á  s\n ! _ © s ä !  í é á ø í  4 ¡ ß Z / Õ  ^  æ á  Ø $ ` õ Þ ß Ô y ò õ t b & h 4 ß Ø Ý Þ 1õ Ú Z Û Þ ß ñ Þ ø  Ê á  s  ! _ \nå á C ì Ï ã ä á *\n  Î * Ý 1 Ù Ú Ü ò ï á « á « ! ã !  Ø Ý Þ 1 Ø 4 Ù y õ { ö $ Æ ö õ  Þ Ô Ø Ü b õ Ú Z 0 Þ ) öÙ Þ - 5 ß Þ Ú 0 q / Ý q Ú Ù Ú   Ü 0 ï á ç Î\nØ Ý Þ 1õ 4 &  Ö õ /\n1\n) q Þ Ú ñ õ 4 ¡ ß ò [ Ç b q / ) q Þ ñ Õ Þ  # Ö ñ õ Þ 1 4 Á u Ô ) q Ô u Û Þ Ý  { Ö 5 ) q Þ ñ Õ Þ  # í\n4 ¡ ß ò [ Ç b æ \" î ì ì \"Ê ø í å  Ê á  s  ! _ ø á å ! æ ø è ë © á  æ á ø ì ! ê ) `Z / ò Ù Þ õ Ú 4 0 [ ) \\ Þ v q í ç æ á ã í \" å\n) ` ß Û Ù Þ Ô Ú 4 0 [) \\ Þ v q õ ) q Þ ñ  Þ ß Þ Ù Þ ß Ö õ Õ & × p õ /\n1\nØ Ý Þ 1õ $ / Ù Ö õ Â Ù Þ ) 1 . öÔ u Û Þ Ý  { Ö 5 \nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ q Ù t % ö Ú ¨ $ 0 * Ã h /$  Ù 5 ) Þ Ú Ý v b õ Þ ß õ /\n1\n) Þ Ú Ý v b õ /\n1\n) öÙ  . $ Þ Ô ) Þ Ú Ý v b ) q Ö ® Þ õ ) ` h  õ ß\nt Õ `) Þ õ ß  . $ Þ * /( ñ Þ u 0  Ù q Ù Ý É × 0 0 1 Ý / . / õ ß  {  5 Ù Ú Ü ò 0 Þ Ø 4 Ù õ Ú Z 0 Þ õ 4 &  Ö õ 4  Þ Û Ç q Þ 4 Ý Ö ¡ ß\n4 $ ( u $ h $ Ö 5 0 Ö Ù ( Þ 4  Þ õ /\n1\nq & Ú × $ /$  Ù 5 % / ß Ø 4 Ù õ ö ) Ä ) 1 - ô $ Ö Ô Ø 4 Ù Õ b Ù õ ® y ò ) . Á 0 . ñ $ Ö *\n å á C ì ã ! ª  æ í î ø í Ï \" í á ä æ \"  î Ï å  ä  ! _ \nå á C ì ç è Ê  ä â ä á  Ô Ú  ß õ ö Ù t b & ñ Ù ) 1 Ù Ú Ü ò 0 Þ * Þ * Ö Ø 4 Ù Õ b Ù õ ® h / $ Ö  í  ø è * ø \"* õ ö Ù & t b & ñ Ù\n0 1 Ø .  )  \" ï sø _\n4 Ù ß Ý Ú q Ù ( õ * Ö 0 ß Ù Ú Ü ò ï á   ø  ß Þ Æ Z ñ Ö õ õ ® q / Ý Þ  q / u õ õ $ Þ v q õ Õ Ö Õ Þ õ å / q / ò w ( Þ . Þ ( Ö q /\nß ) q $ Þ + $ / Ù / t Z / Õ õ / $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ q Ù t )  Ú Û 0 Ô ) `0 ö/ ( { / $  Ù 5 å / õ /\n1\n( / . ö$ 4 ß ß  0 . ñ $ Ö *      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n63 \n \n å á C ì ã !  õ Þ Ú ¨ Ý Ý q ß { & ( * Þ u ß Þ 1Û Ö ) 1 Ô u $ { $ 5 q Þ 1  õ ß / y ò b Þ z Ú q ô Þ + * / ñ Ù / { / $ Ö 5 { & ( õ Þ\nß ) q $ Þ + 5 u õ ß Þ ß ) * ß Ö ) / Ý & õ Ý $ ñ Þ + {  5 ß Þ 1Û Ö q / 4 ` ñ Þ .  Z Ö Ê ) õ / ß ß ) * ß Ö .  0 Ú Z ¦ b Þ ï  s _\n. Þ 0 / õ Ñ q q / u õ u õ  q ß p Ô u $ ñ / ß ) * ß Ö 0 1 ± a ñ q / ß Þ  $ Ø Ú { 5 ) ö Þ õ ß q  öq / Ý õ ß & h Ö * Ã h /$\n s é ø \"  ï Î Í  ç « ø | r á |  s é _ ÷ æ å \" Õ Ô Ú Z q $ / Õ y ò Ù /q /  / Ù / { $ Þ 5 õ / Z $ Ý q Ô Ø Ý Þ 1 Ù +  / Ù /\nß Ý Ö 5 ) & Û $ Ç ) Þ Ú Ý v b ) öÙ / . Þ õ y Ñ b Þ õ /\n1\nÔ ß & Ô h Þ 1 . Á / . Þ ) 1 4 w Z x õ Ù Ö q ö1Ý õ /\n1\nÙ Ö õ q Ö ô Þ + ) 1 q Ö ô õ Ã\nä ! _ \nå á C ì æ ø \"* q Ù t )  * /$ Þ 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ô ò ß q / Ô Ú v q õ 0 Þ õ * Þ Z ñ h $  Ù 5 Ú . Ù Þ y õ { ö . ñ Ù / Ø 4 Ù Þ\nç í \" ï á * * Þ Z ) 1 Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\n.  0 y õ { ö õ Ú Ý ò /$ Ú  Ù 5 Ô . u õ õ ( & ß Ö ß Þ Æ Z Ø 4 Ù . Þ q Þ Ý Þ  q / $ Ã ò Ú Ý Ù Þ Ý Þ  /\nÛ  q Û ) 1 ß ) * ß Ö  Þ u $ h $ Þ 5 Ú . Ù Þ y õ { ö õ Ý Ù / q Õ Ö Ù ñ õ Þ 1 Ù Ú Ü ò ï á ç \" è å á C ì í \"\nÎ\n÷ ø © å  í å s ï ë è ç å\nõ ( & ß Ö . $ Þ ß ) * ß Ö õ /\n1\n Ý p õ ß u $ h $ Ö 5 q Ö ô Þ +  /$ Þ õ 4 Ç Û Þ 0 À ß Þ Æ Z Ø 4 Ù Ø ) $ Þ ) 1 ò Ú ® p Ö Ú Ù õ Þ Ú $ u õ\n) Ç ) ò Þ Ù Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ /\n1\nÔ u õ  Z b ` $ /$ Þ 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ý Þ  q / ñ  Ù ß Þ Æ Z ò Ú ® p Ö ò /$ Ú  Ù 0 1 ß Þ Æ Z õ Ý Þ \nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ Ý Þ  ) 1 ) ¡ ( h /$  Ù 5 ß Þ Æ Z õ /\n1\nÙ Ú Ü ò 0 Þ õ õ & q $ Ý Þ  õ  4 Õ x Ù Ö õ $ h $  Ù 5 Ý Þ  õ Ù Ö õ Þ $ ) ( $ / ß Ý u\nò /$ Ú  Ù 5 õ Ú Ý Ù + y õ u  Ù Ú Ü ò 0 Þ ) / Ý & ñ /Ù Þ Û Ý õ - ô $ Ö 5 Û /Ý ß Þ 4 ß y õ { ö Ø $ h 0 ß Ý õ - q ` h Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\nå á C ì í\n 4 Õ x) 1 t Þ Å 0 « \" ä sø _ Ù Ú Ü ò 0 Þ ) / Ý & ß Þ Æ Z õ /\n1\nÝ Þ  õ  4 Õ xõ ) Þ Ú Ù î b y õ { ö ® p $ /$ Ô ß & t Þ Å 0 í å  Ê á  s  \" ä ! _\në ø   í * ò & ) ß õ Ý Þ  õ  4 Õ xõ q öó Þ q / õ ß Ö . ò w Ú q Ù (  ¡ ß ß Ý $  Ù 5 Ô . ß Þ Æ Z õ /\n1\nu õ Þ u õ z * Þ Ù * / $  Ù ñ /\nÙ Ú Ü ò ï á ï Î  æ å á | © á å á í  å  $ Ö Ø Ú { 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ ) ö Ü Ù ¡ ß Ô Ô õ × xõ {   5 Ý q ß & Ù Ú Ü ò 0 Þ õ t Ú 0 Ô õ × xÙ . y Á\nß Ý $ Ø Ú { q öò Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ 0 1 {   h ö § * 4 D Ö ) q Þ Ù 5 õ Ý « Ý q ß , / h õ ö Ù & Õ Þ  # Ø  . Þ 4 ß  4 ß Þ Ú Z ß &  Ö y ò Õ Þ q / 0 1\nÙ / . y Á ß Ý $ Ø Ú { g g \ng g u õ 4 Æ t Ç Ù Z Þ Û õ Ú Û Ü Ý å á C ì í í  á å  å ø á Ê  ä â ä sø _ å á C ì í \"\nÎ\nÚ   î ï í « á ø « \" ä sø ã \" Ï á ï\nâ ä ï «  å  ä ÷ î  _ Ð Ï á ï í \"\nÎ\nç è Ê s ï å á C ì Ö à * ò / Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ý Þ  ) 1 Ø 4 Ù Ý Þ  Ý ( Þ $ /$  Ù 5 Ù Ú Ü ò ï á ç \" è   ø \nØ 4 Ù 4 &  Ö õ 4  Þ - Ù ( . u $ h $ Ö 5\nÙ Ú Ü ò ï á å á C ì í \"\nÎ\n  ä î r ø *\n å á C ì ã !  ÷ â å ÷  á Î í  ! ï Î ë * ï ! ø à á  è à *  è à í î ì ï á ç ø á Ï !  ï \"í å Ï á ë  í ê á ë à á í é á\nç ø á Ï !  ÷  á Îí \"\nÎ\n \nå á C ì Ï ã ä á *\n  Î *  Î ª ) öÙ Þ - Ù /5 u õ ( Þ y õ u Û Þ ¡ ß ( Þ õ Ú Z 0 Þ ) ö Ù Þ - 5 \nÔ . Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ú Z 0 Þ 4 Þ ô õ ß u $ h $ Ö 5 ñ /0 / õ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ 0 Ù õ ) öÜ ò ß 0 Þ 0 /0 . / q Ù õ ) ö Ü ò å ï á  ï | ç Î\n. y Á õ Ã . Þ 0 õ ß  õ q Ö ô Þ 1) 5 ß Þ Æ Z h ò À* h ò À * /$ ñ Þ ß Ý $ { $ Þ 5 õ Þ ¤ b * 4 Þ ô õ Ñ q q / Ù Ú Ü ò ï á í ø  Î í ï Û ß\n Ú ) 4 × $  Ù 5 Ø  õ ( Ö Ô ð Ö q / ) Ý /ñ $ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ -  0 Z ® ñ /Ù Þ õ Ú Z 0 Þ õ  Þ ß õ ) ` h b Þ # Þ õ ß  0 Ý & 5 - ô  0 *\n. )  0 5 ) Þ 1) ) ` h Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Z ® ñ /Ù Þ Ù [v b í å s ï  è _ í î ì ï á í ç â * ç â å á C ì ë è â * ò Þ h q / Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Z ® õ /\n1\n) / Ý &\nØ Z $ & õ Ù õ ß u $ h $ Þ 5  Ù õ Þ y õ { ö * y õ { ö Ý & q u $ h $  Ù 5 q Ù õ ß  Ù ñ / Ù Ú Ü ò 0 Þ * ¡ ß ß Þ Ú 0 Ø Ú Ý Ù Þ Ô 1Û ß  ) / Ù /\nZ ® õ Ø Z $ & õ Ù õ ß . 0 õ Ú Z 0 Þ * í é á í  á Õ í å s ï å  é _      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n64 \n \nq öò Þ z õ a õ ö Ù & )  * ì Ï á ï  ä  Ù Ú Ý 5 õ ò Þ Ú 4 Ù Ú Ý 5 õ Ú Z 0 Þ õ 4 Þ ô Ô h ¨ 4 õ Z p x Ù Û $ 0 ß Ý $ 5 4 0 Þ\nÙ + õ / Ù Þ ß Þ Ú 0 õ , / Á . Þ Ú ñ h / $ 5 Ô . Ù Ú Ü ò ï á í ø ã så ë \" Ï á ä * C A !  å â \"ä sø _ Ö à ë î ø ÷ í Ê í \" ä ! *\n å á C ì ã ! ª å á î ï í  \" 4 Ï î ã â \"ä _ ÷  á Îí \"\nÎ\n« è å \" * * & ß y % ¨ , Z õ x q / ñ / . Þ õ Ø Ú { 5 Ô . Â h $ Þ Û Û x õ Þ Ú ¨ Ý\nõ ß . 5 Ø Ý Þ 1õ Ú Ù  õ 4 w É 0 õ / Ù Þ Ý u 0 0 + . Þ 0 õ Ú Û Ü 0 Þ «  å  ä ÷ î  _ \nå á C ì *\n õ ö Ù & . Þ 0 Ù Ú Ý Ù Ú Ü ò ï á « á « ! _  æ å á ä è í s ø Ð ï å  í â î ï * î ì î Ë ç Î ÷  ø á * Ô 4 õ /\n1\nÔ v q ç á ï í  ø \"ø \"\n{ Ö 5 õ / 0 / õ y ò Ù 0 1 Û Ø Ú . ) & Æ â ( Þ õ Þ ñ õ ß u 4 × 0 Ø Ú { 5 0 1u Ø Ý Þ 1 Ú Û Ü 0 Þ ñ öÚ Ù õ  5 Ø h ß + § { Þ\n Ø u 0 1 u õ ( Þ õ  Þ Ô ò w ( Þ õ Ú Z 0 Þ Ô ß & ) öÙ Þ - 5 Ø Ý Þ 1õ $ / Ù Ö q / Û ö  . õ a b Ô õ × xp Ø Ú { 5 õ ¿ b í \"\nÎ\n) 4 Þ ( Ô Ø $ h Ø Ü ò Þ ñ q / Ø Ý Þ 1 Ú $   { Ö 5 ) q Þ ñ õ ò [ Á q Þ Ü b 0 Þ Ô 4 ö§  * ) q Þ ñ  Þ ß Þ . Ù Þ u $ h /$\nã ã ! å í \"\nÎ\nï è ×  $ / Ø Ý Þ 1õ ) Þ Ú Ý v b õ Ù Þ ß Ö 4 Þ # -  0 ß Ý  0 Ø Ú { 5 4 ¡ ß Z / Õ õ ) ` h õ  Þ Ù õ )  . Ü    Þ î  ï\ní  ä sï ÷ î  _ \nß Þ Æ Z õ Â . Þ 0 ) 1 t * Þ Ú Z 0 * Ã Ù Ú Ü ò ï á æ ø \"* q Ù Ô Ù Ú Ü ò ï «    ø  õ ö ) Ä 4 ß . ) h /$ Ö 5 Ô Ø 4 Ù 4 &  Ö õ\n4  Þ - $ ( Þ . u $ h $ Ö 5 ß Þ Æ Z . ñ $ Þ *\n Í ø á   Ï ÷  á Îí \"\nÎ\nø ! ø  î Ï â \"ä   ï _ Ï Ê Ê á ç « ç \" è ÷ ç â å \" ç ï ä  s é _ ÷ â å Ê á  ! ï Î ÷  á Î ã á\nç í s  ! _ \nÙ Ú Ü ò ï á Ö à * ë \" Ï ã ä ! *\n Ý q ß & $ /$ ñ h Ù Þ + õ ö Ù & ) q  b Þ Ù  Ø Ú { 5 $ / Ù õ õ Þ b x Ø Ú  õ Þ `Õ 0   æ å á î ï ê \"æ \" í å s  ! _  æ å ë ø \n4 ö# Ô . { /\n1\n( h ß * Ã h /$ {   5 Ø Ý Þ 1 õ Ú Ý ß Ý $ { Ö 0 1 u õ õ  Þ Ô 0 Ö Ù õ Ú Z 0 Þ Ô ß & ) öÙ .  { Ö 5 \nÙ Ú Ü ò ï á   ø  õ Ú Z 0 Þ õ 4 Þ ô õ ß u $ h $ Ö 5 Ù  1 * Ù  1 q öò Þ  Z ß  4 / (  ø ã á í ï ç Î « å ä  á Õ _  å \" í\nõ Ú Z 0 Þ õ 4 Þ ô õ - 4 ß Þ Ü 0 ß Þ Æ Z  + õ Ú Z 0 Þ 4 ß y õ { ö t Ç Ù Ô Ú ñ  Þ ) Þ õ ß  0 ß Ý $ Ú  Ù 5 Ô Ù Ú Ü ò ï á Í |\nÚ ñ  Þ ) Þ õ - \\ ß ò 0 ß Ý $ Ö 5 Ø Ü 0 q / Ù Ú Ü ò 0 Þ u õ $ Æ ö õ  Þ Ø 4 Ù Ù Þ ( õ a b Ø Ü ò Þ ã æ \" ç ø \"ä sø _ í é á å á Æ Z õ /\n1\n. È\nÙ Ö õ $ h $  Ù 5 õ  & ) 1 Ù Ö õ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ - 4 Ú   î ï å á C ì í \"\nÎ\nø ! í ä á î â å  ä  \" ä sø _  Ï ÷ 4 á | Ï á î ã Ê  í ä  ä _\nÙ Ú Ü ò 0 Þ y õ 0 Þ . õ /\n1\n) / ¡ ß b . 0 - ô $ Ö 5 õ Ý $ Ú  Ù *\n å á C ì ã !  Ô . ) w 0 u ñ Þ ß Ý $ { Ö 5 Õ ö * ß Þ # Ö 5 \n Õ ö * ß Þ # Ö  õ Ý  0 Ù Ú Ü ò 0 Þ ß Þ Æ Z y ò ) Ø 4 Ù Ý Þ  . Á Þ ò / $  Ù 5 ß Þ Æ Z õ Ù Ö ) Ý ò /$ Þ 4 ß Ü 0 ö Ý Þ  Ù Ú Ü ò ï á\ny ò ) . y Á h /$  Ù 5 Ý  â , ) / õ õ / $  Ù 5 Ý  â , ) / õ õ ß  0 ß Þ Æ Z Ù Ú Ü ò ï á í \"\nÎ\n Õ ö * ß Þ # Ö  õ Ý  0 . Þ Ý ß  ¡ ß { & × u u $ Þ 5\nÙ Ú Ü ò 0 Þ Ø 4 Ù õ ® y ò ) Û Ú $ h /$ Ö 5 ß Þ Æ Z Ù Ú Ü ò 0 Þ õ )  . Ü  q / u õ Æ â ( Þ  ¡ ß ) & Û 0 ß Ý $ Þ 5 Ø Ü 0 ï  ç á 4 \" ï ! ø\nÏ ã \"æ \" ç î ï å  ä á _\nò & ) ß y ò Ù * & ß / ß Þ Æ Z  Ù Þ ø * î Ë ê á ø í \" ä á Ï á ë Ê  å á * ò Ý Ö õ ñ $ 4 Þ Ù õ Ã ) Ö 0 Þ q Á Ö õ Ý / 0 ö t   Þ ø í \" ä sø _\nt   Þ Ù õ ß  õ Þ $ Ù Ú Ü ò 0 Þ ò Ú ® p Ö Ô $ Ç h $ / Ù / ô Þ y Á { / $  Ù 5 ß Þ Æ Z Ú . Ù Þ y õ { ö õ Ý Ù / Ô 1Ú  õ * Þ × Þ      \nwww.videha.co.in     \t \n    \r                www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०८ म अंक १५ अगत २०१६ \n(वष ९ मास १०४ अंक २०८)\n            ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n65 \n \nÏ  Ö s é  Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Ý Þ  ) 1 ) * ( Þ $ Ç h * ò Ú ® p Ö $ Ã $ /$  Ù 5 Ù Ú Ü ò ï á í  Î î r ç Î  ä á î â å  ä  \" ä sø ã \" ø ! í å î  ï sí\nñ / ß Þ Æ Z Ô + õ / 0 Ø ñ / . / Ù Ú Ý õ ¡ ß 0  5 Ú . Ù Þ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ /\n1\nõ Ý Ù / ß Þ Æ Z  Ù õ ß Ô 1Ú  õ * Þ × Þ . w Ú Ô h /$ Þ 5 Ô 1Ú  b / õ\n| © á å á ç Î í  ä î r ø *\n Õ &  õ õ Þ b x Ø Ú {  0 1u y ò Ù * ¡ ß $ /$ Ø Z $ & õ Ù Ý / 0 ö ñ /Ù Þ + Ô Z Ç b í _ \nß Þ Æ Z Û Ú $ 4 × $ Þ 5 ñ Þ . /  ¡ ß Ù ñ ß ) 1  Ô $ Ù Ú Ý * /$  Ù 0 Þ . /  ¡ ß Ù Ú Ü ò 0 Þ y ò ) å á C ì C î æ * C î æ ï í s ï\nß Ý $ Þ 5 Ù Ú Ü ò ï è  í à í « \" ä â \"ä å ! æ \" Õ á 4 «  å á C ì í \"\nÎ\nã á | ï ë \"r s ï å  ä ! _\nß Þ Æ Z * ¡ ß ß  0 Þ õ / Z $ Ô õ / Z $ Ù Ú Ü ò 0 Þ õ )  . Ü  q / ) & Û 0 ß Ý $ Þ 5 t /q  Ô õ × xp  ) / )   á \n) . Ý õ . &  ß Þ Æ Z õ /\n1\nu õ / ) ` h  Ø $ h $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ ò /Ý õ . Ù Þ . ( ) 1 ß Þ Æ Z Ô õ É × 0 { $ Þ 5 Ù Ú Ü ò ï á í ä \"r ø !\n) / Ý & Ø 4 Ù / I `h ) 1 ß Þ Æ Z õ /\n1\nt * Þ Ú Z 0 õ Ã ß Ý $ { / $  Ù 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ õ Z  # 4 Ú Ý ß õ Ø Ü ò Þ ñ Ô ) Ø Ü ò b x Ú Z $ Þ ) ß Þ Æ Z õ /\n1\nõ Þ q w õ . Ù Þ ß Ý $ { / $  Ù 5  Ù õ ß q Ù õ Ô 0 õ Ù õ Þ q ò / Z ñ Þ  0 * Ã ß Ý $ { / $  Ù 5 q b Þ xò Þ Ô Ø Ü b Ê ! ã ã \"ø á\nÚ Z ó & Ý õ ß . Þ õ Ý / 0 ö - % Þ Ù q Þ ß  0 Ý & 5 * Þ 1× q / h /$ q b Þ xò Þ Ô Ú Z Û Þ ß õ $ \" q  * ß /  Þ 5 Ù Ú Ü ò ï á î ç ø \" æ î  \nõ Þ q ò / Z Ö {   5  Ù õ Þ Õ Þ b ò Ý q ß Þ ) Ù b öZ õ õ Ô Z Ç b õ 0 Þ q Ù õ Ô 0 Ù õ ) Þ q ` ñ  b  ÷ ë á ø * t ò Þ Ù õ Ý / 0 ö\nñ  ß Ö {  Ù 0 1  + q / q b Þ xò Þ õ Ý Ù Ù õ / Ý /Ù  y õ { ö u Ý Ù / * Þ Z Ù Þ ß Þ Æ Z õ /\n1\n* Ã ß Ý $ { / $  Ù 5\n% / ß z * Þ Z õ Ù Ö ß Þ Æ Z õ /\n1\nÚ Û Ú Ü 0 0 Ô  $ Þ î ø * * Þ Z ) 1 * ¡ ß ò  0 ß Ý Ù ñ / Ø Ü 0 ï  Ù Ú Ü ò 0 Þ {   0 1 h ö § õ 4 D Ö 5\nØ h ß q b Þ xò Þ * ` h * /$ 0 1 h ö § ñ Ö õ ) ` h Ú Z ª Þ ) Æ Þ 0 * /$ 5 h ö § õ a ) & Û 0 Þ ª õ Ý « Õ Þ Ú 4 0 õ Ã ò /0 Þ 0  Ù 0 1 g g \n] \" å  Ë  î ø í î ì Ê á å í  s ø * ñ / Ý / 0   ò /  $ ñ /0 + 5 Ù Ú Ü ò 0 Þ y õ { ö - $ Ô Ù õ /\n1\nÔ + ß Þ Ú 0 ñ  ß . 0 / 0 Ö 5 % / ß\nØ Ú Ü 0 q ","size_mb":1.16,"has_text":true},"Videha 209.pdf":{"path":"C:\\Users\\DELL\\Desktop\\Videha PDFs\\Videha 209.pdf","name":"Videha 209.pdf","text":"     \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n1 \n \n  ISSN 2229-547X VIDEHA \n'/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe ' /nTwm/nZkpm/nNrMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nZkpm/nOMk /nSrwMI.M/nSe/nTe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nSrx (/nVe/nS/e/nRkgf /nNrMk /nMe/nSrwMAe/nSe /nOMk/nZkpm/nFrvk /nA/nAMu/vepe/nKe /nTwm/nZkpm/nNrMk )\n  \n   \n/nAr /nA/nAMu/vepe/nKe/nMe/nSrwME /nA/nSrwMI.M/nCfe:- \n/nOMk. /nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nDe/nKe/nSrwMIr.W/nYe /nSe /nAMu/vepe /nDe/nSrwME/nSfe  \n  \n/nTwm. /nGe/nDYe  \n/nTwm./nOMk./nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nPe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nCe /nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nAe /nO/nI/nPe/nRe /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nNTe /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr  \n/nTwm./nTwm./nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe - /nTwm /nTBe/nSrwMAe /nLe/nGfe/nSrwM’ /nKe/nTfe/nSrwMAe - /nOMk. /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME /nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nAe /nTwm. /nSrwMI.M/nJe/nGe/nSrwME/nSe/nSrwMAe  \n/nTwm./nTfpkk./nRe/nSrwMAe/nJe/nDe/nSrwME/nVe /nMe/nNMDne/nLe- /nJe/nLe /nBfe /nAMu/vepe /nVe/nRe (/n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe) \n/nTwm./nFmup./nOMk./nDne/nSrwMCeMnpeO. /nKe /nSrwMAr /nLe/nSrwMAe/nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSrwMI.M/nMe/nSfRe- /nPfe/nSrwMAe/nTBe/nSrwM’u /nHe/nSrwME /nDfe/nRe/nTe/nSrwMIr: /nSe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe /nDe/nSrwMAe/nIr /nKe /nSrwME /nRe /nVe/nSrwME/nDe/nNe/nSrwMAe /nTwm./nJe/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe/nNDe /nJfe/nSrwMAe ’/nMe/nNe/nSrwM’’- /nDe/nSrwM’u/nTBe/nSrwMAe /nBe/nSrwMIr/nHe/nSrwMI/nNe /nKe/nTfe/nSrwMAe  \n/nTfpkk. /nPe/nDYe  \n/nTfpkk./nOMk./nJe/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe/nNDe /nJfe/nSrwMAe ’/nMe/nNe/nSrwM’’ /nTwm/nTBe/nSrwMAe /nGe/nJe/nLe /nAe /nAe/nSfe/nSrwMIr/nS/e /nA/nNe/nSrwMI.M/nCe/nNHe/nSrwMAe/nRe - /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nGe/nJe/nLe  \n/nTfpkk./nTwm./nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAr/nDYe/nNe/nSrwMAe/nTfe- /nAe/nJe/nSrwMAe/nDe /nGe/nJe/nLe   \n/nTfpkk./nTfpkk./nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe- /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe  \n/nTfpkk./nFmup./nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nCe/nNDRe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe   /nA/nSrwMI/nNe/nLe - /nTfpkk /nTBe/nSrwMAe /nGe/nJe /nLe \n  \n/nFmup./nBe/nSrwMAe /nLe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nAMu/vepe /nKe /nSrwMVmiesriR /nTe/nSrwME-/nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAr/nDYe/nNe/nSrwMAe/nTfe - /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwMAe -/nPe/nSrwMO/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI.M/nSe/nNe/nSrwME/nHe  \n \n \n  \n  \nGo to the link below for download of old issues of VIDEHA Maithili e magazine in \n.pdf format and Maithili Audio/ Video/ Books/ paintings/ photo files. /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nPe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe/nNe /nA/nAMu/vepe/nKe \n/nAe /nCeMnpeO/nSrwMI/nDne/nYe/nSrwMO/ /nVe/nSrwMIr/nSrwMI/nDne/nYe/nSrwMO/ /nPe/nSrwMO/nTfe/nSrwMIr/ /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe/ /nPfe/nSrwMO/nTBe/nSrwMO /nSe/nBfe/nKe /nPfe/nSrwMAe/nI/nLe /nSe/nBfe /nDne/nSrwMAe/n’/nNe/nLe/nSrwMO/nDne /nKe/nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nHe/nSrwME/nTe/nSrwM’ /nNe/nSrwMIr/nCe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe /nSrwMI/nLe/nAMu/vepe/nKe /nPe/nRe /nJe/nSrwMAe/n’/DeMne \n VIDEHA ARCHIVE  /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nAe/nKe/nSrwMAe/nRkgf/nI/nVe  \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n2 \n \nJoin official Videha facebook group.  \n  \nJoin Videha googlegroups  \n  \nFollow Official Videha \n Twitter  to view regular Videha  Live Broadcasts \nthrough  Periscope \n . \n  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nJe/nSrwMAe/nLe/nVe/nSrwMVmiesriR/nTTe/nKe /nSrwMI/nDne/nSe/nKe/nSe/nNe /nPfe/nSrwMO/nRe/nMe/nPe/nRe /nJe/nSrwMAe/n’/DeMne \n \n \n/nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nDe/nKe/nSrwMIr.W/nYe \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nTMe/nKe/nTe/nSrwMAe /nBe/nRfe/nSrwME/nBe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nHe/nSe/nSrwMAe/nBe/nSrwME /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nNe/nSrwME /nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nNe/nVe /nKe/nSrwMAe/nJe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nAe/nSrwMI/nBe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nAr /nBe/nSrwME/nRe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nNe/nVe \n/nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nLe/nAvewpefe /nKe/nAvewpefe /nAe/nE/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe, /nJe/nSrwMAr /nA/nNTe/nGe/nRkgf/nTe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nDe/nKe /nMe /nAMu/vepe /nDne/nLe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf/nSe /nCeMnpelrMnu  /nHetnSrwM’/nNe/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe \n/nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe /nKe/nAvewpefe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nA/nAMu/vepe/nKe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwME/nTe /nAe /nO/nI /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf/nKe /nSe /nAMu/vepe /nBe /nAMu/vepe /nDfe/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nAe/nNe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nTe/nSrwMAe/DeMne \n/nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf /nAe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nSrwMI/nNe/nHe/nSrwMAe/nRe/nKe /nNe/nSrwMAe/nMe/nKe /nGfe/nSrwMO/nS/e/nNMe/nSrwMAe /nE/nKe /nSrwMAr  /nSe/nMe/nE/nMe/nSrwME /nKe/nE/nLe /nJe/nSrwMAe/nE/nTe/DeMne /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nO /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nJe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nAe/nE/nTe /nTe/nSrwMAr \n/nKe /nSrwME /nRe /nBe/nSrwMAe/nDe/nSrwME /nA/nAMu/vepe/nKe /nKe /nSrwME /nRe /nSrwMI/nNe/nNMe/nRkgf/nYe /nKe/nE/nLe /nJe/nSrwMAe/nE/nTe /nMe/nNe/nSrwME /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nAe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nDe/nSrwM’u/nNe/nSrwM’u /nAr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nLe/nSrwME/nLe /nAe/nVe/nSfYe/nKe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne  \n \n/nO/nNe/nSrwMAe /nIr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nSe/nBe/nHe/nKe /nSe/nHe/nYe/nSrwMO/nGe/nPe/nRe /nAe/nDfe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nTe /nRe/nHe/nTe /nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nIr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nLe/nGe/nSrwMAe/nTe/nSrwMAe/nRe/nSrwMO /nCe/nSrwMI/nLe /nSe/nKe /nSrwMAr /nE /nAe /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nVe/nDfe/nSrwMAe/nNe/nSrwM’/nSe/nSrwMAe/nRe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO/DeMne \n/nAr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nKe /nSrwME /nRe /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nGfe/nSrwMO/nS/e/nNMe/nSrwMAe/nKe /nA/nNe/nSrwM’/nRetnSrwM’u/nPe/nSrwME \n/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr  /nKe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe /nKe/nE/nLe /nGe/nSrwME/nLe /nAe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nDfe/nSrwMI/nMe/nRkgf/nTe/nSrwMAe/nPe/nRe \n/nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nKe/nRe/nBe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe  /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nTe /nJfe/nSrwMAe  /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne /nAr /nA/nAMu/vepe/nKe/nMe/nSrwME (/nTwm/nZkpm/nNrMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nZkpm/nOMk /nSrwMI.M/nSe/nTe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nSrx) /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe \n/nPe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nCe /nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nAe /nO/nI/nPe/nRe /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nNTe /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nPRe/nSTe/nSrwM’/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/ \n  \n/nIr-/nPe/nTRe  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe 208 /nA/nAMu/vepe/nKe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nDne/nSrwMCeMnpeO /nKe /nSrwMAr /nLe/nSrwMAe/nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSrwMI.M/nMe/nSfRe/nKe /nAe/nLe/nSrwME/nKfe /nSe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nTBfe/nKe /nSe/nSrwMO/nMe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nAe /nSe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nS/TBe/nReaep/nKe /nSe/nSrwMO/nMe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nTe/nSrwMAe /nPe/nRfe/nLe \n/DeMne /nNe/nSrwMIr/nKe /nLe/nSrwMAe/nGe/nLe /DeMne /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nTBfe/nKe /nSrwMI/nVe/nBfe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nKe /nNe/nSrwMAe/nMe /nSe/nBe /nPe/nRfe/nLe/nSrwMAe /nPe/nRe /nLe/nSrwMAe/nGe/nLe /nJe/nSrwME /nSe/nSrwM’u/nSrwMI.M/nCe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nMe/nHe/nTVe/nPe/nSrwM’u/nNMe/nRkgf /nNe/nSrwMAe/nMe /nCfe/nSrwM’/nSrwMI/nTBe /nGe/nSrwME/nLe \n/nCfe/nSrwMI/nNe /nJe/nSrwME/nNe/nSrwMAe /nMe/nHe/nSrwMAe/nTMe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’/nRetnSrwM’/nS/e/nSrwMO/nTTe/nMe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe/nKe /nNe/nSrwMAe/nMe /nNe/nSrwMI/nHe /nDe/nSrwME/nKfe/nLe /DeMne /nMe/nHe/nSrwMAe/nTMe/nSrwMAe/nJe/nSrwMIr /nE/nKe /nPe/nSrwMAr/nRe /nPe/nRe /nTBfe/nSrwMAe/nRfe /nBfe /nBfe/nSrwMO/nRe /nSe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nJfe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nSe/nHe/nSTRe \n/nGe/nSrwMAe/nYe/nTRe/nSrwMIr/nKe /nJe/nSrwMAe/nPe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nSe/nSrwMAe/nDfe/nNe/nSrwMAe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nLe/nSrwMAe/nHe /DeMne /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe/nBfe/nSrwMI.N/nRe /nE/nKe /nSe /nAMu/vepe /nDfYe/nSrwMAe /nPfe/nLe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe/nRe /nPe/nRe /nRe/nHe/nSrwMAr/nTe /nAe/nDfYe/nSrwMAe/nSrwMI.W/nTMe/nKe /nMe/nSrwMAe/nGe/nRkgf /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nLe/nSrwMIr.M/nNe \n/nCfe/nLe/nSrwMAe/nHe /DeMne /nHetnSrwM’/nNe/nKe /nAe/nSfRe/nMe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nGe/nSrwMAe/nYe/nTRe/nSrwMIr /nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDe/nRe /nSTfe/nSrwMAe/nSrwMI/nPe/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /DeMne /nSe/nSrwMO/nMe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwMAe/nKe /nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDe/nRe /nSe /nCeMnpelrMnu  /nIr /nSTfe/nSrwMAe/nNe /nLe/nGe/nBfe/nGe 200 /nMe/nSrwMIr/nTBe/nRe/nKe \n/nDe/nSrwM’/nRe/nSrwMIr /nPe/nRe /nO/nHe/nSrwMIr /nTBe/nSrwMO/nLe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nA/nVe/nSrwMI.W/nSTfe/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /DeMne /nSe/nBfe/nSrwMAe/nGe/nSrwMAe/nCfe/nSrwMIr.M /nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nTBe/nLe/nSrwME /DeMne /nNe/nSrwMI/nHe /nJe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nE/nHe/nSrwME/nNe /nMe/nHe/nTVe/nPe/nSrwM’u/nNMe/nRkgf /nNe/nSrwMAe/nMe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMAe /nCfe/nSrwM’/nSrwMI/nTBe /nGe/nSrwME/nLe /DeMne \n/nKe /nSrwMAr /nLe/nSrwMAe/nSfe /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwM’u /nA/nPe/nNe /nSrwMI.N/nRe/nSe/nCe/nRkgf /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nI/nHe/nSrwMO /nJe/nSrwMO/nSrwMI/nDnnfe /nLe/nSrwME/nSrwMI.M/nTfe /nSe/nSrwME /nAe/nGRe/nHe /DeMne /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e /nJe/nSrwMAe/nNe/nKe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne/nTe /nDe/nSrwME/nVe/nSrwMO/nTTe/nMe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nGe/nSrwMAe/nYe/nTRe/nSrwMIr /nSTfe/nSrwMAe/nNe       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n3 \n \n,/nSe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nTBfe /nSe /nCeMnpelrMnu  /nBfe/nSrwME/nSrwMI/nTBe /nSe/nKe /nSrwMAr /nTe /nCfe/nSrwMI/nNe /DeMne \n/nBfe/nVe/nDe/nSrwMIr/nYe \n/nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nGe/nGe/nNe  \n/nAe/nSfe/nSrwMIr/nS/e /nJe/nSrwMIr /nKe /nSrwME /nRe /nGe/nJe/nLe /nKe/nMe /nSfe/nBDe /nMe/nSrwMEAMu/vepe /nSe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nDe/nRe /nA/nSrwMI.M/nBfe/nVYe/nSrwMI/nKTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nHetnSrwM’/nNe/nKe/nSrwMAe /nAe /nA/nHetnSrwM’u/nAMu/vepe /nKe /nSrwME  /nBe/nDfe/nSrwMAe/nIr/DeMne \n/nRe/nMe/nNMe  /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe  /nSrwMI.M/nSe/nAMu/vepe/nHe  \n  \n \n/nJe/nSrwME/nNe/nSrwMAe /nKe/nSrwMIr.W /nSe/nBfe /nGe/nSrwMO/nTBe/nSrwMAe /nJe/nNe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMIr.M /nJe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk /nMe/nSrwME /nTe/nSrwMIr/nNe /nTBe/nSrwMAe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nTe/nSrwMIr/nNe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe/nKe/nSrwMAe/nRe/nPe/nRe /nPRe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nSfe/nTe /nKe /nSrwME /nLe/nKe /nJe/nKe/nRe \n/nMe/nSrwMAe/nPe/nDe/nAMu/vepe/nDne /nCfe/nLe /nSe/nSrwMAe/nLe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwM’u/nTBe/nSrwMAe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nJe/nSrwMIr/nSrwMI/nVe/nTe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe/nKe/nSrwMAe/nRe/nKe /n’/nPe/nRe /nRe/nHe/nTe /nJe/nI/nMe/nSrwME /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nSrx/nZkpm-/nSkvkM/nZkpm /nVe/nSrwMAe /nO/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwME/nSe/nSrwMIr /nSe/nSrwMAe/nLe/nKe \n/nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe/nKe/nSrwMAe/nRe /nRe/nHe/nTe/nSrwMAe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nFmup/nZkpm-/nFrvk/nZkpm /nSe/nSrwMAe/nLe/nKe ( /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe/nKe/nSrwMAe/nRe /nMe/nNe/nSrwME /nBfe/nSrwMAe/nRe/nTe /nAe /nNe/nSrwME/nPe/nSrwMAe/nLe /nDe/nSrwM’u/nNe/nSrwM’u/nKe)/DeMne /nAr /nKRe/nMe/nMe/nSrwME /nA/nRe/nSrwMI/nVe/nNDe \n/nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nO /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nCe /nAMu/vepe /nDRe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe \"/nA/nSrwMI/nNe/nLe\"/nJe/nSrwMIr/nPe/nRe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSrwMI/nNe/nKe/nSrwMI/nLe /nCe/nSrwM’/nKe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nAe/nGe/nSrwM’u/nKe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSrwMI/nKe/nNe/nKe/nSrwMAe/nPe/nRe /nHetnSrwM’/nA/nE \n/nTe/nI /nLe/nSrwME/nLe /nE/nKe /nMe/nSrwMAe/nSe /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMAe/nTBfe/nKe/nKe /nSe/nSrwM’/nJfe/nSrwMAe/nVe /nMe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nLe /nGe/nSrwME/nLe /nCfe/nLe/DeMne  /nPe/nSrwMAe/nTBfe/nKe/nKe /nSe/nSrwM’/nJfe/nSrwMAe/nVe /nAe/nE/nLe /nAe /nO/nI /nSe/nSrwM’/nJfe/nSrwMAe/nVe /nA/nAMu/vepe/nTe/nGe/nRkgf/nTe \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nA/nSrwMI/nGe/nLe/nSrwMAe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nPe/nRe/nMe/nSrwME/nSfVe/nRe /nKe/nSrwMAe/nPe/nSrwMI/nDnnfe, /nVe/nSrwMIr/nRe/nSrwME/nNDRe /nMe/nSrwMI.M/nLLe/nKe /nAe /nKe/nMe/nLe/nSrwMAe /nCe/nSrwMAu/nDfe/nRe/nSrwMIr /nPe/nRe /nRe/nHe/nTe/DeMne /nHe/nMe/nRe /nSe/nBe/nHe/nKe /nPRe/nYe/nSrwMAe/nSe \n/nRe/nHe/nTe /nJe/nSrwME /nIr /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSe/nBfe /nJe/nNe/nVe/nRe/nSrwMIr /nO /nPfe/nRe/nVe/nRe/nSrwMIr /nTwm/nZkpm/nOMk/nSkvkM /nMe/nSrwME /nPRe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nSfe/nTe /nHetnSrwM’/nA/nE /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nIr /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe /n’/nPe/nLe/nBDfe/nTe/nSrwMAe/nPe/nRe /nSrwMI/nNe/nBfe/nRkgf/nRe /nKe/nRe/nTe/DeMne \n/nMe/nNe/nSrwME /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe /n’/nPe/nLe/nBDfe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nHe/nSe/nSrwMAe/nBe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nMe/nE /n’u/nPe/nRe-/nSrwMI/nNe/nCCe/nSrwMAe /nBfe/nAvewpefe /nSe/nKe /nSrwMAr /nE/DeMne /nSe/nBfe /nGe/nSrwMO/nTBe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nAe/nGRe/nHe /nJe/nSrwME /nO /nA/nPe/nNe-/nA/nPe/nNe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe \n/nTfpkk/nOMk /nSrwMI/nDe/nSe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nSrx /nDfe/nSrwMI.N/nRe ggajendra@videha.com /nPe/nRe /nPe/nTBfe/nSrwMAe /nDe/nSrwMIr/DeMne \n  \n  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  \n/nOMk./nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPfe /nSrwME /nLe/nSrwMO /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nZkpm -/nOMk/nOMk   \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nZkpm /nSfRe/nSrwMIr /nGe/nSrwMO/nSrwMI/nVe/nNDe /nJfe/nSrwMAe (/nSe/nMe/nGRe /nYe/nSrwMO/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe /nLe/nSrwME/nLe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nMe/nSrwMAe/nNe/nNDe /nRe/nSrwME/nNMe/nSrwM’ (/nSe/nMe/nGRe /nYe/nSrwMO/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe /nLe/nSrwME/nLe) \n/nTwm./nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk -/nOMk/nTwm   \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk /nMe/nSrwM’u/nLe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe (/nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe /BASE/nSrwMIr, /nKe/nTfe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk /nBe/nSrwMAe/nLe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nLe/nSrwME./nKe. /nMe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nJfe/nSrwMAe (/nJe/nKe/nRe /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nCe/nTe/nSrwM’/nRe /nHe/nSrwMO/nI, /nKe/nTfe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk /nYe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nAe/nNe/nNDe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nJfe/nSrwMAe (/nKe/nLe/nHe , /nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nLe/nSrwMO/nCe/nNe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe- (/nPe/nDMe/nSrwMAe/nNe/nDe/nSrwMIr/nKe /nMe/nSrwMAe/nJfe /BASE/nSrwMIr, /nBe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nGLe/nSrwMAe- /nMe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nKe /nBe /nAMu/vepe /nDYe/nSrwMO/nPe/nSrwMAe/nDfYe/nSrwMAe/nYe, /n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe \n/nBe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nGLe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe) \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nBfe/nSrwMAe/nS/e/nSrwMAe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm -/nOMk/nTfpkk (/nVe/nSrwMAr/nKe/nSrwMI.W/nLPe/nKe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe/nKe /nRetnSrwM’u/nPe/nMe/nSrwME /nPRe/nSrwMI.M/nSe/nDDfe ) \n1. /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPfe /nSrwME /nLe/nSrwMO /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe  2012  \n2012 /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nJe/nNe/nNDe/nNe /nLe/nSrwMAe/nLe /nDe/nSrwMAe/nSe (/nSe/nMe/nGRe /nYe/nSrwMO/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe /nLe/nSrwME/nLe) \n2. /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nBfe/nSrwMAe/nS/e/nSrwMAe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm -/nOMk/nTfpkk (/nVe/nSrwMAr/nKe/nSrwMI.W/nLPe/nKe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe/nKe /nRetnSrwM’u/nPe/nMe/nSrwME /nPRe/nSrwMI.M/nSe/nDDfe )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n4 \n \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm /nBe/nSrwMAe/nLe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe - /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe /nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  “/nTe/nRe/nSrwME/nGe/nNe ” /nBe/nSrwMAe/nLe /nPRe/nSrwME/nRe/nKe /nSrwMI/nVe/nHe/nSrwMI/nNe /nKe/nTfe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm /nMe/nSrwM’u/nLe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe - /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nJe/nDe/nSrwME/nVe /nMe/nNMDne/nLe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \"/nA/nMBe/nRe/nSrwMAe \" (/nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) /nLe/nSrwME/nLe/DeMne \n2012 /nYe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr/nMe/nTe/nSrwMIr /nJYe/nSrwMO/nSrwMI/nTe /nSe/nSrwM’/nNe/nSrwMIr/nTe /nCe/nSrwMAu/nDfe/nRe/nSrwMIr/nKe “/nA/nSrwMI.M/nCe/nRkgf/nSe ” (/nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) \n2013 /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nNe/nRe/nSrwME/nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSrwMI/nVe/nKe/nLe \"/nYe/nYe/nSrwMAe/nSrwMI/nTe\" (/nMe/nRe/nSrwMAe/nTBfe/nSrwMIr /n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe /nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nVe/nS/NMe/nSrwM’ /nSe/nKfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nKfe/nSrwMAe/nNMDne/nSrwME/nKe/nRe) \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nBfe/nSrwMAe/nS/e/nSrwMAe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk -/nOMk/nFmup (/nVe/nSrwMAr/nKe/nSrwMI.W/nLPe/nKe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe/nKe /nRetnSrwM’u/nPe/nMe/nSrwME /nPRe/nSrwMI.M/nSe/nDDfe ) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk /nBe/nSrwMAe/nLe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe – /nSfRe/nSrwMIr/nMe/nTe/nSrwMIr /nJYe/nSrwMO/nSrwMI/nTe /nSe/nSrwM’/nNe/nSrwMIr/nTe /nCe/nSrwMAu/nDfe/nRe/nSrwMIr- “/nDe/nSrwME/nVe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr ” (/nBe/nSrwMAe/nLe /nSrwMI/nNe/nBe/nNDfe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) /nLe/nSrwME/nLe/DeMne \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk /nMe/nSrwM’u/nLe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe - /nSfRe/nSrwMIr /nBe/nSrwME/nCe/nNe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \"/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nKe /nA/nPe/nMe/nSrwMAe/nNe /nAe /nCfe/nSrwMIr.M/nNe/nRe/nDe/nSrwME/nVe /BASE/nSrwMIr\" (/nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) /nLe/nSrwME/nLe/DeMne \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk /nYe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /n’/nMe/nSrwME/nSfe /nMe/nNMDne/nLe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  “/nSrwMI/nNe/nSfTe/nSrwM’/nKe/nSrwMIr.W ” (/nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe)/nLe/nSrwME/nLe/DeMne \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nFmup /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nVe/nNe/nSrwMIr/nTe /n’/nTPe/nLe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  “/nMe/nSrwMO/nHe/nNe/nDe/nSrwMAe/nSe ” (/nSrwMI/nHe/nNDe/nSrwMIr /n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe /nSfRe/nSrwMIr /n’/nDe/nYe /nPRe/nKe/nSrwMAe/nSfe)/nKe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe \n/nLe/nSrwME/nLe/DeMne \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nBfe/nSrwMAe/nS/e/nSrwMAe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  /nTwm/nZkpm/nOMk/nFmup -/nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk  (/nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nA/nKe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nMe/nSrwMIr /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe ) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nFmup /nMe/nSrwM’u/nLe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nNe/nNDe /nSrwMI/nVe/nLe/nSrwMAe/nSe /nRe/nSrwMAe/nYe (/nSe/nKfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nPe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe/nRe /BASE/nSrwMIr- /nLe/nGfe/nSrwM’ /nKe/nTfe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nFmup /nBe/nSrwMAe/nLe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe- /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe (/nNe/nSrwMAr /nDfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAr/nE - /nBe/nSrwMAe/nLe /n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nFmup /nYe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe - /nSfRe/nSrwMIr /nAe/nSfe/nSrwMIr/nS/e /nA/nNe/nSrwMI.M/nCe/nNHe/nSrwMAe/nRe (/nA/nNe/nSrwMI.M/nCe/nNHe/nSrwMAe /nRe /nAe/nKfe/nRe - /nGe/nJe/nLe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe) \n/nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk /nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe /nPe/nSrwM’/nRe/nSKe/nSrwMAe/nRe - /nSfRe/nSrwMIr /nSfe/nMBfe/nSrwM’ /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSrwMI.M/nSe/nAMu/vepe/nHe ( /nPe/nSrwMAe/nKfe/nLe/nSrwMO  -  /nTe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nRe/nSrwMAe/nMe/nSrwMAe /nSfe/nSrwME/nTBe/nKe /nKe/nSrwMO/nAMu/vepe/nKe/nNMe/nSrwMIr /n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe/nKe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M \n/nA/nNe/nSrwM’/nVe/nSrwMAe/nDe) \n/nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe , /nGe/nSrwMIr/nTe , /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe , /nNe/nSrwMVmiesriR/nTYe , /nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe /nLe/nSrwMAe , /nSrwMI.M/nSfe/nLPe /nAe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe /nKS/e/nSrwME/nTRe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm  \n/nA/nSrwMI.M/nBfe  /nNe/nYe - /nMe/nSrwM’/nKfYe /nA/nSrwMI.M/nBfe/nNe/nYe  , \n/nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI.M/nSfe /nL.fesb /nPe/nSrwMIr /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr, /n’/nMRe- 17 /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe /nSfRe/nSrwMIr /nLe/nKS/.fesb /nMe/nNMe /nJfe/nSrwMAe \n/nSfRe/nSrwMIr /nSfe/nSrwMO/nBfe/nSrwMAe /nKe/nSrwMAe/nN.fesb /nTe /nMe/nHe/nTe/nSrwMO, /n’/nMRe- 15 /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nA/nVe/nTe/nSrwMAe/nRe /nMe/nHe/nTe/nSrwMO, \n/nHe/nSrwMAe/nS.fesb /nYe -/nA/nSrwMI.M/nBfe/nNe/nYe  \n/nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nPRe /nYe /nAMu/vepe /nKe/nSrwMAe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr, /n’/nMRe- 16, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nSfRe/nSrwMIr /nVe/nSrwMAr/nDYe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nSe/nSrwMAe/nHe \n/nSfRe/nSrwMIr /nDe/nSrwM’/nGe/nSrwMAe/nRkgf/nNe /nAMu/vepe /nDe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe, /n’/nMRe- 23, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nS.fesb /nVe. /nBfe/nRe/nTe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe \n/nNe/nSrwMVmiesriR/nT.fesb /nYe  \n/nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nSe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nKfe/nSrwMAe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr, /n’/nMRe- 16, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nSfRe/nSrwMIr /nHe/nRe/nSrwME/nRe/nSrwMAe/nMe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe \n/nSfRe/nSrwMIr /nA/nMe/nSrwMIr/nTe /nRe/nAMu/vepe/nJe/nNe, /n’/nMRe- 18, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nNe/nSrwMAe/nGe/nSrwME/nSfVe/nRe /nKe/nSrwMAe/nMe/nTe \n/nSrwMI.M/nCe  /nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe  \n/nSfRe/nSrwMIr /nPe/nNe/nKe/nLe/nSrwMAe/nLe /nMe/nNMDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nTfpkk/nFrvk, /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe- /nSVe. /nSe/nSrwM’/nNDe/nRe /nMe/nNMDne/nLe, /nGe/nSrwMAe/nMe /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nMe/nSrwME/nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nBfe/nSrwMAe/nRe/nTe/nSrwMIr, /n’/nMRe- 23, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nSfRe/nSrwMIr /nMe/nSrwMO/nTe/nSrwMIr /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe \n/nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe (/nHe/nSrwMAe/nRe/nMe/nSrwMO/nSrwMI/nNe/nYe/nMe ) \n/nSfRe/nSrwMIr /nPe/nRe/nMe/nSrwMAe/nNe/nN.fesb /nDe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe, /n’/nMRe- 30, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nSfRe/nSrwMIr /nNe/nTfe/nSrwM’/nNe/nSrwMIr /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe \n/nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe (/nDnfe/nSrwMO/nLe/nKe ) \n/nSfRe/nSrwMIr /nBe/nSrwM’/nLe/nNe /nRe/nSrwMAe/n’/nTe, /n’/nMRe- 45, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nS.fesb /nVe. /nSrwMI.M/nCe /nL.fesb /nTBe/nSrwM’u /nRe/nSrwMAe/n’/nTe \n/nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe (/nRe/nSe/nNe/nCe/nSrwMAu/nKe/nSrwMIr.W ) \n/nSfRe/nSrwMIr /nBe/nHe/nSrwMAe/nDe/nSrwM’/nRe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMRe- 55, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nS.fesb /nVe. /nSe/nRe/nJe/nSrwM’/nGe /nRe/nSrwMAe/nMe \n/nSrwMI.M/nSfe/nLPe/nSrwMIr -/nVe/nSTe/nSrwM’/nKe/nLe/nSrwMAe        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n5 \n \n/nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nMe/nSrwMI.M/nLLe/nKe,/nFrvk/nZkpm /nGe/nSrwMAe/nMe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe \n/nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf-/nMe/nSrwMVmiesriR/nSrwMI.M/nTTe/nKe/nSrwMAe /nKe/nLe/nSrwMAe  \n/nSfRe/nSrwMIr /nYe/nDe/nSrwM’/nNe /nAMu/vepe /nDe/nNe /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne /nTe, /n’/nMRe- 45, /nSrwMI/nPe /nTe/nSrwMAe- /nA/nSfe/nPfe/nSrwMIrRkgf.W /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne /nTe \n/nKe/nSrwMAe/nS/TBfe -/nKe/nLe/nSrwMAe  \n/nSfRe/nSrwMIr /nJfe/nMe/nSrwME/nLe/nSrwMIr.M /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe,/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe /nSVe. /nMe/nSrwM’u /nAMu/vepe /nGe/nSrwMAe/nLe/nSrwMAe/nLe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe, /nFrvk/nFrvk, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe \n/nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe/nSrwMIr -/nAe/nTMe/nSrwMI/nNe/nBfe/nRkgf/nRe /nSe /nAMu/vepe /nSKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTe  \n/nSfRe/nSrwMIr /nLe/nCfe/nMe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe /nSVe. /nSfRe/nSrwMIr /nPfe/nNMe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe, /nGe/nSrwMAe/nMe /nVe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nPe/nTRe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nTe/nSrwMAe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  \n-/nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm /nSfRe/nSrwMIr /nNe/nVe/nSrwME/nNDe/nSrwM’ /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nJfe/nSrwMAe \n/nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe , /nGe/nSrwMIr/nTe , /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe , /nNe/nSrwMVmiesriR/nTYe , /nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe/nLe/nSrwMAe , /nSrwMI.M/nSfe/nLPe /nAe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe /nKS/e/nSrwME/nTRe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk    \n/nMe/nSrwM’/nKfYe /nA/nSrwMI.M/nBfe/nNe/nYe -  \n(1)  /nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nAe/nSfe/nSrwMAe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nSrwMAe/nVe/nTe/nSrwMAe/nRe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nOMk/nErwfB , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2)  /nMe/nSrwMO . /nSe/nMe/nSe/nSrwMAe/nDe /nAe/nLe/nMe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nMe/nSrwMO . /nIr/nS/e/nSrwMAe /nAe/nLe/nMe , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- \n/nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(3)  /nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nA/nPe/nNMe/nSrwMAe/nRkgf /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nMe/nNe/nSrwMO/nJe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSe/nSrwMAe/nHetnSrwM’, /nJe/nN.fesb /nMe /nSrwMI/nTe /nSrwMI.M/nTfe - /nOMk/nErwfB-/nTwm-/nOMk/nNrMk/nNrMk/nErwfB, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- \n/nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr,/nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nHe/nSrwMAe/nS.fesb /nYe –/nA/nSrwMI.M/nBfe/nNe/nYe - \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nBRe/nHMe/nDe/nVe/nSrwME /nPe/nSrwMAe/nSe/nVe/nSrwMAe/nNe /n’/nPfe /nRkgf  /nRe/nSrwMAe/nMe/nJe/nSrwMAe/nNe/nSrwMIr /nPe/nSrwMAe/nSe/nVe/nSrwMAe/nNe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe- /nS.fesb /nVe. /nLe/nKS/.fesb /nMe/nSrwMIr /nPe/nSrwMAe/nSe/nVe/nSrwMAe/nNe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nAu/nRe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nTBe/nSrwMAe/BASE/nSrwMCeMnpeE /nSrwMI.M/nSe  /nPfe /nAe/nLe/nMe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nMe/nSrwMO . /nMe/nSrwM’/nS.fesb /nTe/nSrwMAe /nKe /nAe/nLe/nMe , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- \n/nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe , /nGe/nSrwMIr/nTe , /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe , /nNe/nSrwMVmiesriR/nTYe , /nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe/nLe/nSrwMAe , /nSrwMI.M/nSfe/nLPe /nAe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe /nKS/e/nSrwME/nTRe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  (/nMe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nGe/nSrwMI/nNe /nKfe/nBe/nSrwMAe/nSe /nSe/nMe/nGRe \n/nYe/nSrwMO/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe ) \n/nSfe/nSrwMAe/nS.fesb /nTRe/nSrwMIr /nYe /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe /nSe/nHe /nTe/nSrwMAe/nNe/nPe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe  : \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nVe/nSrwMVmiesriR/nKS/e /nSrwMI.M/nSe /BASE /nAMu/vepe/nHe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr  /nA/nSrwMI/nNe  /nRetnSrwM’u/nDDfe /nSrwMI.M/nSe /BASE /nAMu/vepe/nHe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nSrx, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nPfe /nSrwM’ /nLe/nVe/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwM’u/nBe/nRe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr \n(/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nMe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nGe/nSrwMI/nNe   /nKfe/nBe/nSrwMAe/nSe /nSe/nM.fesb /nMe/nSrwMAe /nNe: /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMAe /nLe/nSrwMO/nKe /nSe /nAMu/vepe /nSKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTe /nSe /nAMu/vepe /nRe/nKS/e/nNMe : \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nLe/nKfe/nNe /nSe/nSrwMAe/nHetnSrwM’  /nPe/nSrwME. /nS.fesb /nVe. /nKfe/nSrwM’/nSfe/nSrwMIr/nLe/nSrwMAe/nLe /nSe/nSrwMAe/nHetnSrwM’, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nPe/nKe/nSrwMI/nDnnfe /nYe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nRe/nTe/nNe/nSe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe, /nA/nNe/nSrwM’/nMe /nAMu/vepe /nDne/nLe- \n/nPfe /nSrwM’ /nLe/nPe/nRe/nSrwMAe/nSe (/nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr) \n/nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe , /nGe/nSrwMIr/nTe , /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe , /nNe/nSrwMVmiesriR/nTYe , /nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe/nLe/nSrwMAe , /nSrwMI.M/nSfe/nLPe /nAe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe /nKS/e/nSrwME/nTRe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe  (/nSe/nMe/nGRe /nYe/nSrwMO/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe ):  \n/nNe/nSrwMVmiesriR/nT.fesb /nYe  -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nHe/nSrwMI.N/nRe   /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nYe/nNMe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe- /nS.fesb /nVe. /nNe/nN.fesb /nDe/nSrwMIr /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nErwfB, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2) /nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe /nRe/nSrwMIr /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nDe/nSrwME/nVe /nPe/nSrwMAe/nSe/nVe/nSrwMAe/nNe , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nOMk/nSrx , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n6 \n \n/nSrwMI.M/nCe  /nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe -  \n(1)  /nJe/nYe /nPRe/nKe/nSrwMAe/nSfe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe- /nSfRe/nSrwMIr /nKe /nSrwM’ /nSfe/nSrwME/nSfVe/nRe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nTfpkk/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nSe/nNe/nPe/nTe/nHe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe– /nBe/nSrwMAu/nRe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nSe/nRe/nSrwMAe/nYe/nGe/nRfe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nCe/nN.fesb /nDe /nNe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr /nBfe/nSrwMO/nLe/nSrwMAe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nKfe/nDnnfe/nGe/nPe/nSrwM’/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) /nSe /nAMu/vepe /nPRe/nSrwMI/nTe , /nCfe/nSrwMAe/nTRe /nS.fesb /nNe/nSrwMAe/nTe/nKe /nA/nAMu/vepe/nSrwMI/nTe /nMe /nVe/nS/e/nRkgf, /nKe/nLe/nSrwMAe /nE/nVe /nAMu/vepe  /nSrwMI.M/nSfe /nL.fesb /nPe \n/nMe/nHe/nSrwMAe/nSrwMI/nVe /nDYe/nSrwMAe/nLe/nYe- /nPe/nTBe/nNe/nSrwMAe/DeMne    \n/nHe/nSrwMI.N/nRe  /nMe/nSrwM’/nSrwMI/nNe  /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu / /nHe/nSrwMAe/nRe/nMe/nSrwMO/nSrwMI/nNe/nYe/nMe   \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nMe/nHe/nSrwMAe/nDe/nSrwME/nVe /nSe/nSrwMAe /nHe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nRe/nSrwMAe/nMe/nDe/nSrwME/nVe /nSe/nSrwMAe/nHe , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nFrvk/nErwfB , /nGe/nSrwMAe/nMe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMAe, /nVe/nSrwMAe/nDne/nRkgf- /nNe /nAMu/vepe . /nZkpm/nNrMk, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nSrwMAe/nGe/nSrwME/nSfVe/nRe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nRe/nSrwMAe/n’/nTe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nRe/nSrwMAe/nMe/nS.fesb /nVe/nRetnSrwM’u/nPe /nRe/nSrwMAe/n’/nTe, /n’/nMe/nSrwME/nRe /nSrx/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nDnfe/nSrwMO/nLe/nKe / /nTBfe/nSrwME /nKe /nSrwMAr /nTe/nSrwMAe / /nDnfe/nSrwMO/nLe/nSrwMI/nKe  /nYe/nSrwMAe   \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nA/nNe/nSrwM’/nPe /nSe/nDe/nSrwMAe/nYe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe.   , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nTe/nSrwM’/nLe/nSrwMI.M/nSe /nYe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nNe/nSrwMO/nHe/nRe /nPe/nTBTBe/nSrwMIr, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe \n(/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nSfRe/nSrwMIr /nKe/nL.fesb /nLe /nRe /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nKfe/nTBTBe/nRe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nRe/nSe/nNe/nCe/nSrwMAu/nKe/nSrwMIr.W /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1)  /nVe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’/nDe/nSrwME/nVe /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nA/nNe/nSrwM’/nPe /nRe/nSrwMAe/nMe, /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nVe/nSrwMAe/nDne/nRkgf /nNe. /nZkpm/nSkvkM  , /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSrwMI.M/nSfe/nLPe/nSrwMIr -/nVe/nSTe/nSrwM’/nKe/nLe/nSrwMAe -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nBe/nSrwMAu/nKe /nSrwM’u  /nMe/nSrwMI/nL.fesb /nLe  /nKe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nDe/nRe/nBe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nMe/nSrwMI/nL.fesb /nLe /nKe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSkvkM/nZkpm, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nSrwMI/nVe  /nLe/nSrwMAe/nSe /nDfe/nSrwMI.N/nRe  /nKe/nSrwMAe/nRe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nTBfe/nSrwMO/nRfe/nSrwMAe/nI /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nKe/nSrwMAe/nRe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nMe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe/nLe/nSrwMAe -/nMe/nSrwMVmiesriR/nSrwMI/nTe/nRkgf/nKe/nSrwMAe/nRe /nKe/nLe/nSrwMAe -  \n(1) /nGfe/nSrwM’u/nRe/nNe /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne  /nTe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe - /nSfRe/nSrwMIr /nMe/nSrwMO/nLe/nHetnSrwM’u /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne /nTe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe– /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. \n/nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2) /nSfRe/nSrwMIr /nPRe/nBfe/nSrwM’ /nPe /nAMu/vepe /nSrwMI/nDne  /nTe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe  /nS.fesb /nVe .   , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nKe/nSrwMAe/nS/TBfe -/nKe/nLe/nSrwMAe -  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nDe/nSrwME/nVe /nSe/nSrwMAe/nHetnSrwM’  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfe/nNe/nSrwMIr/nCe/nRe /nSe/nSrwMAe/nHetnSrwM’, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nTfpkk/nSrx, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M-/nPe/nSrwM’/nRe/nVe/nSrwMAe/nRkgf/nSe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nSfRe/nSrwMIr /nYe/nSrwMO/nGe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe . /nBe/nSrwM’/nDDfe/nSrwM’u.esB /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nFmup/nFrvk , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe/nSrwMIr - /nAe/nTMe/nSrwMI/nNe/nBfe/nRkgf/nRe /nSe /nAMu/vepe /nSKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTe -   \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nA/nVe/nTe/nSrwMAe/nRe  /nRe/nSrwMAe/n’/nTe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSe/nSrwM’/nBe/nDfe /nRe/nSrwMAe/n’/nTe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nSrx, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)   \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAu/nSfe/nNe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nKe/nSrwMI/nPe /nLe/nSrwME/nSfVe/nRe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nTfpkk/nFrvk, /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe– /nBe/nNe/nGe/nSrwMAe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe )        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n7 \n \n/nA/nLHe/nSrwMAe //nMe/nHe/nRe/nSrwMAe/nI -  \n(1) /nMe/nSrwMO . /nJe/nSrwMIr/nBe/nCfe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nMe/nSrwMO. /nSrwMI/nBe /nLe/nTBe /nMe/nRe/nHetnSrwM’u/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nBe/nSe/nHe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nDnnfe/nHe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nA/nN.fesb /nDfe/nRe/nSrwMAe/nTBfe/nSrwMAe/nRfe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr, /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nZkpm/nOMk \n/nJe/nSrwMO/nSrwMI/nGe  /nRe/nSrwMAe -  \n/nSfRe/nSrwMIr /nBe/nC.fesb /nCe /nNe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nDe/nSrwME/nVe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe . /nJe/nSrwMAe/nGe/nSrwME/nSfVe/nRe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nFrvk/nZkpm , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nPe/nRe/nSrwMAe/nTe/nSrwMIr (/nPRe/nBfe/nSrwMAe/nTe/nSrwMIr ) /nGe/nSrwMAu/nSrwMI/nNe  /nHe/nSrwMAe/nRe  /nAe /nKfe/nJe/nRe/nSrwMIr / /nKfe/nSrwMAu/nJe/nRe/nSrwMIr /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nSe/nSrwM’/nKe/nDe/nSrwME/nVe /nSe/nSrwMAe/nPfe/nSrwMIr.W \n/nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr   , \n/nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe /nI/nTBe/nHe/nRe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nPe/nRe/nSrwMAe/nTe/nSrwMIr (/nPRe/nBfe/nSrwMAe/nTe/nSrwMIr ) /nGe/nSrwMAu/nSrwMI/nNe  /nHe/nSrwMAe/nRe - (/nA/nGe/nHe/nNe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nGfe-/nPfe/nSrwMAe/nGe/nSrwM’/nNe /nTe/nKe /nGe/nSrwMAe/nO/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe) \n(1) /nSe/nSrwM’/nKe/nDe/nSrwME/nVe /nSe/nSrwMAe/nPfe/nSrwMIr.W  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwM’u/nNe/nSrwMAe/nTfe /nSe/nSrwMAe/nPfe/nSrwMIr.W, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSkvkM/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe /nI/nTBe/nHe/nRe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nLe/nSrwME /nLHe/nSrwM’ /nDe/nSrwMAe/nSe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSe/nNe/nKe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. \n/nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nJfe/nRe/nNe/nSrwMIr -  \n(1) /nMe/nSrwMO . /nGe/nSrwM’/nLe /nHe/nSe/nNe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nA/nB.fesb /nDe/nSrwM’/nLe /nRe/nSe/nSrwMIr/nDe /nMe/nRe/nHetnSrwM’u/nMe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nMe/nSrwMO . /nRe/nHe/nMe/nSrwMAe/nNe /nSe/nSrwMAe/nHe/nBe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe...., /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nErwfB, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nPfe /nSrwM’ /nLe/nPe/nRe/nSrwMAe/nSe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nNe/nSrwMAe/nLe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGe/nTe /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nYe/nNMe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nKfe/nSrwM’/nSfe/nSrwMIr/nLe/nSrwMAe/nLe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nZkpm, /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nKe/nKe/nRe/nDne/nSrwMO/nBfe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nVe /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nYe/nNMe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr /nKe /nSrwM’ /nSfe/nSrwM’/nMe/nLe/nSrwMAe/nLe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nBe/nNe/nRe/nJfe/nSrwM’.esB/nLe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nA/nMe/nHe/nSrwMIr, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nGfe/nSrwMO/nGfe/nDnnfe/nDne/nSrwMIr/nHe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)   \n/nGe/nSrwMIr/nTe/nHe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe  / /nLe/nSrwMO/nKe /nGe/nSrwMIr/nTe -  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr/nMe/nTe/nSrwMIr /nPfe /nSrwM’ /nDe/nNe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nVe/nSrwMIr  /nPe/nTNe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nPfe/nLe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2) /nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nVe  /nTe/nSrwMAe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nGe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nOMk/nErwfB, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nMe/nCfe/nDfe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwMI/nLe /nYe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe , /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nKfe/nSrwM’/nRe/nDe/nKe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nSe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nJe /nAMu/vepe /nGe/nLe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nTwm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nLe/nKS/.fesb /nMe/nSrwMIr  /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nPe /nAMu/vepe /nCe/nSrwM’u /nMe/nSrwMO/nCe/nSrwMIr, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSkvkM/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n8 \n \n/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nRe/nNe/nSrwME/nTBe -  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nCe/nN.fesb /nDe /nRe /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe- /nS.fesb /nVe. /nJe/nSrwMIr/nTe/nNe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2) /nMe/nSrwMO . /nSe/nSrwM’/nBfe/nSrwMAe/nNe , /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nBe/nSrwME/nN.fesb /nJe/nSrwM’u /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nJe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nMe/nHe/nTe/nSrwMO  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nLe/nKS/.fesb /nMe/nSrwMIr /nMe/nHe/nTe/nSrwMO, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nFrvk, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M /nVe/nSrwMAe/nDne/nRkgf /nNe /nAMu/vepe . /nZkpm/nFmup, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe \n(/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nGfe/nSrwM’/nRe/nNe /nRe/nSrwMAe/nMe , /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nTfpkk, /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nNe/nGe/nSrwMAe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nBfe/nGe/nSrwMAr/nTe /nGe/nVe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr/nBe/nCfe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nRetnSrwM’u/nPe/nSrwMAe/nLe/nSrwMAe/nLe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nErwfB/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe /nI/nTBe/nHe/nRe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nSfe/nM.fesb /nBfe/nSrwM’ /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nLe/nKfe/nNe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nBe/nSrwMI/nDnfe /nYe/nSrwMAe/nGfe/nSrwMAe/nTBe-/nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe– /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI/BASE /nJe/nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSrwMI.W/nKfe  /nS.fesb /nSe /nKe/nRe - (/nSrwMI.W/nKfe  /nS.fesb /nSe/nSrwMAe  /nKe/nHe/nSrwMAr/nBe/nLe/nSrwMAe )-  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nCfe/nSrwM’ /nTe/nHe/nRetnSrwM’u /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe /n’/nPfe /nRkgf  /nRe/nSrwMAe/nJe/nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe , /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nKfe/nSrwME/nLe/nSrwMAe/nVe/nNe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nGfe/nSrwMO/nGfe/nRe/nSrwMI/nDne /nHe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nNe/nSrwMO/nHe/nRe \n/nPe/nTBTBe/nSrwMIr, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe, /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nFrvk/nTwm \n(2)  /nBe/nSrwMAr/nJe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe  /nYe/nSrwMAe /n’/nPfe /nRkgf  /nTBe/nHe/nLe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe  /nYe/nSrwMAe - \n(2) /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nDnfe/nSrwMO/nAMu/vepe/nGe/nSrwMAe/nI /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe /nYe/nSrwMAe, \n/nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nAu/nRe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nKe/nLe/nSrwMAe - \n(1)  /nSe/nSrwM’/nSfRe/nSrwMIr  /nSrwMI.M/nMe  /nSrwMI.M/nTfe  /nLe/nSrwME /nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nDe/nSrwME/nVe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe ‘/nJfe/nSrwMAe/nRetnSrwM’u/nDe/nSrwMAe/nRe’ /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe-–\n /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI/BASE /nJe/nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr/nMe/nTe/nSrwMIr /nVe/nSrwMIr/nNMe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nVe/nSrwMIr /nPe/nTNe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nDe  /nSrwMI/nLe  /nPe /nJfe/nSrwMAe , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nTfpkk/nFrvk , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nKfe/nJe/nRe/nSrwMIr / /nKfe/nSrwMAu/nJe/nRe/nSrwMIr /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nKe  /nSfe/nSrwMO/nRe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nNe/nSrwME/nBe/nSrwMAr/nTe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe-– /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI/BASE /nJe/nLe/nSrwMAe- \n/nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nTe/nBe/nLe/nSrwMAe -  \n/nSfRe/nSrwMIr /n’/nPe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nCe/nSrwMAu/nDfe/nRe/nSrwMIr  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nMe/nHe/nSrwMAe/nVe/nSrwMIr/nRe /nDe/nSrwMAe/nSe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nVe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSe/nVe/nRkgf/nJe/nSrwMIr/nTe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nJfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nJfe/nPe/nTBTBe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nPe/nSrwMIr/nPe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nLe/nDe/nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSe/nSrwMAe/nRe/nAMu/vepe/nGe/nSrwMIr - (/nGfe/nSrwM’/nNe/nSrwMAe -/nMe/nSrwM’/nNe/nSrwMAe )  \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nPe /nAMu/vepe /nCe/nSrwMIr /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nSrwMI/nPe /nPe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr/DeMne \n/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe  - (/nJfe/nSrwMI/nLe  /nBe/nSrwMAe/nHe )        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n9 \n \n(1) /nSfRe/nSrwMIr /nKe /nSrwM’ /nN.fesb /nDe /nNe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nKe/nNMe/nRkgf /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr /nI/nN.fesb /nDRe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nKe/nNMe/nRkgf /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nRe/nSrwME/nBe/nSrwMAe/nDnnfe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nMe/nHe/nRe/nSrwMAr/nLe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr, /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nZkpm/nFmup \n(2) /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nKfe/nSrwME/nLe/nSrwMAe/nVe/nNe /nRe/nSrwMAe/n’/nTe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nKe /nSrwMAr /nLe/nSrwM’u /nRe/nSrwMAe/n’/nTe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nBe/nSrwMAu/nSe/nRe/nSrwMIr (/nBe/nSrwMAu/nSe/nRe/nSrwMIr /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe )  \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nCe/nN.fesb /nDRe  /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSfRe/nSrwMIr /nJfe/nSrwMO/nTBe/nNe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nTfpkk/nZkpm, /nBe/nSrwMAu/nSe/nRe/nSrwMIr//nBe/nSrwMAu/nSe/nLe/nSrwMIr.M//nBe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’/nRe/nSrwMIr /nBe/nJe/nBe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /DeMne \n/nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI/BASE /nJe/nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nVe  /nBfe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe   /nJfe/nSrwMAe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nKe/nNe/nTBe/nSrwMIr/nRe /nJfe/nSrwMAe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nKe/nCfe /nSrwM’ /nBe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- \n/nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nLe/nSrwMO/nKe /nGe/nSrwMAe/nTfe/nSrwMAe /nGe/nSrwMAe/nYe/nKe   \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMI/nVe  /nN.fesb /nDRe  /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nSe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe/nRe/nSrwMAe/nMe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nTe/nSrwM’/nLe/nSrwMI.M/nSe /nYe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nNe/nSrwMO/nHe/nRe /nPe/nTBTBe/nSrwMIr, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- \n/nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe  /nCe/nKe /nSrwM’ /nNe /nSe/nDe/nSrwMAe/nYe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nMe/nSrwME/nTfe/nRe /nSe/nDe/nSrwMAe/nYe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nMe/nSrwMI.M/nJe  /nRe/nSrwMAe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe (/nCfe/nSrwMO/nKe/nTBe/nSrwMAe /nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe  ...)   \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nPe/nSrwMI/nTe   /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nA/nJe/nSrwM’/nRkgf/nNe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI/BASE /nJe/nLe/nSrwMAe- \n/nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nMe/nSrwMVmiesriR/nDe/nAMu/vepe/nGe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nKe/nSrwMI/nPe  /nLe/nSrwME /nSfVe/nRe /nDe/nSrwMAe/nSe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe . /nSe/nSrwM’/nNNe/nRe /nDe/nSrwMAe/nSe , /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSkvkM/nZkpm, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nLe/nSrwMI/nKS/.fesb /nMe /nSrwMI/nNe /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nLe/nSrwMAu/nKe/nHe/nSrwMIr, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n(2)  /nSfRe/nSrwMIr /nKfe/nKfe/nRe /nSe/nDe/nSrwMAe/nYe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nBe /nAMu/vepe /nTBfe/nSrwMAe /nSe/nDe/nSrwMAe/nYe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nTe/nSrwMAe/nNe/nPe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe /nSe/nHe /nBfe/nSrwMAe/nVe /nSe /nAMu/vepe /nGe/nSrwMIr/nTe   \n(1)  /nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe/nSrwMI/nVe  /nLe/nSrwMAe/nSe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nDe/nSrwM’/nKfe/nRe/nNe /nYe/nSrwMAe/nDe/nVe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nErwfB, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nSrwMI.M/nSe /nMe/nRe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nSe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nSrwMI/nGe , /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nGfe/nSrwMO/nGfe/nDnnfe/nDne/nSrwMIr/nHe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nPfe /nSrwM’ /nLe/nPe/nRe/nSrwMAe/nSe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nTe/nRe/nSe/nSrwMAe / /nTe/nSrwMAe/nSe/nSrwMAe -  \n/nSfRe/nSrwMIr /nJe/nSrwMO/nGe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSrwMI/nBe /nL.fesb /nTBe/nSrwM’u /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nJe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nKe/nSrwMAe/nLe/nSrwME/nSfVe/nRe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nErwfB, /nGe/nSrwMAe/nMe- /nMe/nJfe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMAe/nS.fesb /nTBe- /nCfe/nJe/nNe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nNe/nRe/nSrwMI/nHe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- \n/nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n/nRe/nMe/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe  / /nKe/nTBfe/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe  / /nKe/nRe/nTe/nSrwMAe/nLe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe -  \n/nSfRe/nSrwMIr /nSe/nSrwMAr/nNe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nLe/nSrwMI/nLe /nTe /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nZkpm, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nJe/nNe/nKe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /n’/nSrwMI.M/nCe /nTe /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nZkpm, /nRe/nMe/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe / /nKe/nTBfe/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe / /nKe/nRe/nTe/nSrwMAe/nLe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe,  /nOMk/nNrMk/nSkvkM/nFrvk /nIr./nSe /nCeMnpelrMnu  \n/nRe/nMe/nJfe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe  /nBe/nJe/nBe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /DeMne /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe- /nBe/nSrwMI/nDnfe /nYe/nSrwMAe/nGfe/nSrwMAe/nTBe//nRe/nSe/nSrwM’/nAe/nRe, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nMe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nGe/nRe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nGe/nSrwM’/nMe/nGe/nSrwM’/nSrwMI.M/nMe  /nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/ /nGRe/nSrwM’/nMe /nBe/nSrwMAe/nJe/nSrwMAe         \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n10 \n \n/nSfRe/nSrwMIr /nPe/nRe/nMe/nSrwME/nSfVe/nRe /nMe/nNM.fesb /nDne /nLe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nMe/nNM.fesb /nDne/nLe /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFmup/nOMk, /nOMk/nNrMk/nErwfB/nZkpm /nIr./nSe /nCeMnpelrMnu  /nGe/nSrwM’/nMe/nGe/nSrwM’/nSrwMI/BASE /nMe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nBe/nJe/nBe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /DeMne \n/nSfRe/nSrwMIr /nJe/nSrwM’/nGe/nSrwMAe/nYe /nSe/nSrwMAe/nPfe/nSrwMIr.W  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSfRe/nSrwMIr /nSfRe/nSrwMIr/nCe/nN.fesb /nDRe /nSe/nSrwMAe/nPfe/nSrwMIr.W, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSkvkM/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nDne/nAMu/vepe/nKe/nSrwMAe / /nDnfe/nSrwMO/nLe /nVe/nSrwMAe/nDe/nKe   \n/nSfRe/nSrwMIr /nBe/nDe/nRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe , /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe /nI/nTBe/nHe/nRe/nSrwMIr, /nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nLe/nHe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nSrwMI/BASE /nNe/nMe/nRkgf/nLe/nSrwMIr.M, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nMe/nRe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwMAu/nLe \n(/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nYe/nSrwMO/nGe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nRe/nSrwMAe/nMe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nSrwMI/nBe /nL.fesb /nTBe/nSrwM’u /nRe/nSrwMAe/nMe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nFrvk/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe \n(/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nDne/nAMu/vepe/nPfe/nSrwMAe  (/nHe/nSrwMO/nLe/nSrwMIr.M/nMe/nSrwME /nBe/nJe/nSrwMAe/nO/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe...) \n/nSfRe/nSrwMIr /nJe/nGRe/nNe/nSrwMAe/nTfe /nCe/nSrwMAu/nDfe/nRe/nSrwMIr /n’/nPfe /nRkgf  /nSrwMI.M/nDfe  /nYe/nSrwMAe/nNe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe  /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe. /nMe/nHe/nSrwMAe/nVe/nSrwMIr/nRe /nDe/nSrwMAe/nSe, /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- \n/nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- /nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe),/nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nSfRe/nSrwMIr /nMe/nHe/nSrwME/nN.fesb /nDRe  /nPe/nSrwMO/nDDe/nSrwMAe/nRe , /n’/nMe/nSrwME/nRe- /nSrx/nFrvk, /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nCe/nNe/nSrwMAu/nRe/nSrwMAe/nGe /nAMu/vepe /nJe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe) \n/nNe/nNwe /nSrwME /nRe/nSrwMAe / /nSrwMI/nDne  /nGe/nRe/nSrwMIr -  \n/nSfRe/nSrwMIr /nRe/nSrwMAe/nMe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nRe/nSrwMAe/nMe /nSe/nSrwM’/nPe/nSrwM’/nTRe /nS.fesb /nVe . /nSe/nRe/nYe/nSrwM’/nGe /nMe/nSrwMO/nCe/nSrwMIr , /n’/nMe/nSrwME/nRe - /nFrvk/nTwm , /nPe/nTe/nSrwMAe- /nGe/nSrwMAe/nMe+/nPe/nSrwMO/nS.fesb /nTBe- /nBe/nSrwME/nRe/nMe/nSrwMAe, /nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe- /nTe/nMe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nYe/nSrwMAe, /nTfe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe- \n/nJfe /nAMu/vepe /nJfe/nSrwMAe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe (/nAe/nRe./nE/nSe. /nSrwMI.M/nSfe /nSrwMI/nVe /nRe), /nSrwMI.M/nJe /nLe/nSrwMAe- /nMe/nDfe/nSrwM’/nBe/nNe/nSrwMIr /nSrwMI/nPe /nNe- /nErwfB/nFmup/nSkvkM/nFmup/nOMk/nZkpm (/nSrwMI/nBe /nHe/nSrwMAe/nRe)  \n  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe :- \n/nOMk) /nHe/nSrwMAe/nI/nKe /nSrwM’u  /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nTwm /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe , /nOMk/nFrvk /nJe/nSrwM’u/nNe /nTwm/nZkpm/nZkpm/nErwfB   \nVideha_15_06_2008.pdf           Videha_15_06_2008_Tirhuta.pdf        12.pdf  \n/nTwm) /nGe/nJe/nLe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nTwm/nOMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe ,  /nOMk /nNe/nVe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nZkpm/nErwfB   \nVideha_01_11_2008.pdf        Videha_01_11_2008_Tirhuta.pdf          21.pdf  \n/nTfpkk) /nSrwMI/nVe/nHe/nSrwMI/nNe /nKe/nTfe/nSrwMAe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSrx/nSkvkM /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe , /nOMk /nA/nKTBe/nSrwM’u /nBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nZkpm  \nVideha_01_10_2010         Videha_0 1_10_2010_Tirhuta              67  \n/nFmup) /nBe/nSrwMAe/nLe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSkvkM/nZkpm /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe , /nOMk/nFrvk /nNe/nVe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nZkpm  \nVideha_15_11_2010         Videha_15_11_2010_Tirhuta              70  \n/nFrvk) /nNe/nSrwMAe/nTBe/nKe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSkvkM/nTwm /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nFrvk /nSrwMI/nDe/nSe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nZkpm  \nVideha_15_12_2010         Videha_15_12 _2010_Tirhuta            72  \n/nSrx) /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSkvkM/nSkvkM /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nZkpm/nOMk /nMe/nSrwMAe/nCe/nRkgf /nTwm/nZkpm/nOMk/nOMk  \nVideha_01_03_2011         Videha_01_03_2011_Tirhuta            77  \n/nSkvkM) /nBe/nSrwMAe/nLe /nGe/nJe/nLe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nOMk/nOMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe , /nOMk /nA/nGe/nSTe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTwm  \nVideha_01_08_2012         Videha_01_08_2012_Tirhuta            11 1 \n/nErwfB) /nBfe/nSrwMI/nKTe /nGe/nJe/nLe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nTwm/nSrx /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe , /nOMk/nFrvk /nMe/nSrwMAe/nCe/nRkgf /nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk   \nVideha_15_03_2013         Videha_15_03_2013_Tirhuta            126  \n/nNrMk) /nGe/nJe/nLe /nAe/nLe/nSrwMO/nCe/nNe/nSrwMAe -/nSe/nMe/nSrwMAe/nLe/nSrwMO/nCe/nNe/nSrwMAe -/nSe/nMe/nSrwMIr/nKS/e/nSrwMAe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nFmup/nTwm /nMe, /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nFrvk /nNe/nVe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nTfpkk  \nVideha_15_11_2013         Videha_15_11_2013_Tirhuta            142  \n/nOMk/nZkpm ) /nKe/nSrwMAe/nSfe/nSrwMIr/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nTe /nSrwMI.M/nMe/nSfRe /nMe/nDfe/nSrwM’/nPe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nSrx/nNrMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk /nJe/nNe/nVe/nRe/nSrwMIr /nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n11 \n \nVideha_01_01_2015  \n/nOMk/nOMk ) /nA/nRe/nSrwMI/nVe/nNDe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nErwfB/nNrMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk /nNe/nVe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk  \nVideha_01_11_2015  \n/nOMk/nTwm ) /nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nCe/nNDRe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe /nA/nSrwMI/nNe/nLe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe /nOMk/nNrMk/nOMk /nMe /nA/nAMu/vepe/nKe /nOMk /nSrwMI/nDe/nSe/nMBe/nRe /nTwm/nZkpm/nOMk/nFrvk  \nVideha_01_12_2015  \n/nOMk/nTfpkk ) /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nSrwMI/nVe/nSfe/nSrwME/nS/e/nSrwMAe  /nKe- /nTwm/nZkpm/nZkpm /nMe /nA /nKe  /nOMk/nFrvk /nA/nPRe/nSrwMAr/nLe /nTwm/nZkpm/nOMk/nSrx / /nTwm/nZkpm/nFrvk /nMe /nA /nKe  /nOMk /nJe/nSrwM’/nLe/nSrwMAe/nIr /nTwm/nZkpm/nOMk/nSrx  \nVideha_15_04_2016  \n  \nVideha_01_07_2016  \n  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nIr -/nPe/nSrwMI/nTRe/nKe/nSrwMAe/nKe   /nBe/nSrwMIr/nCfe/nLe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGe - /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M/nKe  /nSe/nVe/nRkgf/nSfRe/nSrwME/nS/TBfe  /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe  /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe  /nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAe/nNTe/nRe  /nSe /nAMu/vepe /nKe/nLe/nNe  \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe :/nSe/nDe/nSrwME/nHe :/nTwm (/nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M  /nPRe/nBe/nNDfe -/nSrwMI/nNe/nBe/nNDfe -/nSe/nMe/nSrwMAe/nLe/nSrwMO/nCe/nNe/nSrwMAe /nTwm/nZkpm/nZkpm/nNrMk -/nOMk/nZkpm ) \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe :/nSe/nDe/nSrwME/nHe :/nTfpkk (/nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nPe/nDYe /nTwm/nZkpm/nZkpm/nNrMk -/nOMk/nZkpm ) \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe :/nSe/nDe/nSrwME/nHe :/nFmup (/nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nKe/nTfe/nSrwMAe /nTwm/nZkpm/nZkpm/nNrMk -/nOMk/nZkpm ) \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nSrwMI/nVe/nHe/nSrwMI/nNe /nKe/nTfe/nSrwMAe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nFrvk ] \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nLe/nGfe/nSrwM’/nKe/nTfe/nSrwMAe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nSrx ] \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nPe/nDYe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nSkvkM ] \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nNe/nSrwMAe/nTBYe /n’/nTSe/nVe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nErwfB ] \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nSrwMI.M/nSfe/nSfe/nSrwM’ /n’/nTSe/nVe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nNrMk ] \n/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nPRe/nBe/nNDfe -/nSrwMI/nNe/nBe/nNDfe -/nSe/nMe/nSrwMAe/nLe/nSrwMO/nCe/nNe/nSrwMAe  [ /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nSe/nDe/nSrwME/nHe /nOMk/nZkpm ] \nMaithili Books can be downloaded from:  \nhttps://sites.google.com/a/videha.com/videha -pothi/  \nMaithili Books can be purchased from:  \nhttp://www.amazon.in/    \nFor the first time Maithili books can be read on kindle e -readers. Buy Maithili \nBooks  in Kindle format (courtesy Videha) from amazon kindle stores, these e \nbooks are delivered worldwide wirelessly: - \nhttp://www.amazon.com/  \n/nA/nPe/nNe /nMe /nAMu/vepe /nTe/nVYe  ggajendra@videha.com  /nPe/nRe /nPe/nTBfe/nSrwMAe/n’/DeMne  \n/nGe/nJe/nSrwME/nNDRe /nTBfe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nRe \nggajendra@videha.com  \n       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n12 \n \n/nAr /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nPe/nRe /nA/nPe/nNe  /nMe /nAMu/vepe /nTe/nVYe  ggajendra@videha.com  /nPe/nRe /nPe/nTBfe/nSrwMAe/n’/DeMne  \n/nTwm. /nGe/nDYe  \n/nTwm./nOMk./nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nPe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nCe /nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nAe /nO/nI/nPe/nRe /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nNTe /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr  \n/nTwm./nTwm./nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe - /nTwm /nTBe/nSrwMAe /nLe/nGfe/nSrwM’ /nKe/nTfe/nSrwMAe - /nOMk. /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME /nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nAe /nTwm. /nSrwMI.M/nJe/nGe/nSrwME/nSe/nSrwMAe  \n/nTwm./nTfpkk./nRe/nSrwMAe/nJe/nDe/nSrwME/nVe /nMe/nNMDne/nLe- /nJe/nLe /nBfe /nAMu/vepe /nVe/nRe (/n’/nPe/nNYe/nSrwMAe/nSe) \n/nTwm./nFmup./nOMk./nDne/nSrwMCeMnpeO. /nKe /nSrwMAr /nLe/nSrwMAe/nSfe /nKe /nSrwM’ /nMe/nSrwMAe/nRe /nSrwMI.M/nMe/nSfRe- /nPfe/nSrwMAe/nTBe/nSrwM’u /nHe/nSrwME /nDfe/nRe/nTe/nSrwMIr: /nSe/nSrwMIr/nTe/nSrwMAe /nDe/nSrwMAe/nIr /nKe /nSrwME /nRe /nVe/nSrwME/nDe/nNe/nSrwMAe /nTwm./nJe/nGe/nDe/nSrwMAe/nNe/nNDe /nJfe/nSrwMAe ’/nMe/nNe/nSrwM’’- /nDe/nSrwM’u/nTBe/nSrwMAe /nBe/nSrwMIr/nHe/nSrwMI/nNe /nKe/nTfe/nSrwMAe  \n/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nPe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nCe /nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nAe /nO/nI/nPe/nRe /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nNTe /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr  \n/nJe/nSrwME/nNe/nSrwMAe /nKe/nSrwMIr.W /nBe/nSrwM’u/nJfe/nLe /nHe/nE/nTe /nJe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nNe/nVe /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nKe /nSrwME /nRe /nGfe/nSrwMO/nS/e/nNMe/nSrwMAe /nKe /nSrwME /nNe/nSrwME /nCfe/nLe, /nJe/nSrwMAr /nA/nNTe/nGe/nRkgf/nTe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nDe/nKe /nMe /nAMu/vepe /nDne/nLe \n/nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf/nSe /nCeMnpelrMnu  /nHetnSrwM’/nNe/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe /nKe/nAvewpefe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwME/nHe/nKe /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nA/nAMu/vepe/nKe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwME/nTe /nAe /nO/nI /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf/nKe \n/nSe /nAMu/vepe /nBe /nAMu/vepe /nDfe/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nAe/nNe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nKe/nMe/nSrwMIrRkgf /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nTe/nSrwMAe/DeMne /nAe /nAr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe /nKe /nSrwME /nRe /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nGfe/nSrwMO/nS/e/nNMe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr/nKe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe \n/nKe/nE/nLe /nGe/nSrwME/nLe /nCfe/nLe /nAe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nDfe/nSrwMI/nMe/nRkgf/nTe/nSrwMAe/nPe/nRe /nSrwMI/nTBe/nPPe/nNMe/nSrwMIr /nKe/nRe/nBe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe /nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nTe /nJfe/nSrwMAe /nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nAe/nMe /nAMu/vepe /nSrwMI/nTRe/nTe /nKe/nE/nLe /nGe/nSrwME/nLe \n/nCfe/nLe/DeMne /nAr /nA/nAMu/vepe/nKe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nIr /nPRe/nSrwMO/nJe/nSrwME/nKTBe/nKe /nSfe/nSrwM’/nRetnSrwM’u/nAe/nTe /nBfe/nAvewpefe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME /nPe/nRfe/nSrwM’u.esB /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe /nGe/nSrwMO/nTBe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nAe /nTe/nKe/nRe /nBe/nSrwMAe/nDe \n/nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nTe/nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nVe/nCe/nSrwMAe/nRe (/nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nDe/nKe) \n  \n1 \n  \n/nCfe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nMe/nSrwME \n  \n/nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nCfe/nSrwMO/nTBe /nCfe/nSrwMIr.M/nNe /nCfe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME \n/nSe/nMe/nSrwMAe/nYe/nLe /nCfe /nSrwMAr  /nDe/nSrwM’/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe \n/nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nBfe/nRe/nLe-/nPe/nSrwM’u/nRe/nLe /nDe/nSrwM’/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nJe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nMe/nSrwME /nKe/nTe/nSrwMAu /nNe/nDe/nSrwMIr /nBe/nHe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMAr \n/nKe/nTe/nSrwMAu /n’/nTe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe /nSrwMAr  /nJfe/nRe/nNe/nSrwMAe \n/nPe/nHe/nSrwMAe/nDnnfe/nPe/nRe/nSe /nCeMnpelrMnu  \n/nHe/nNe/nHe/nNe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe /nSrwMAr  /nKe/nTe/nSrwMAu       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n13 \n \n/nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe/nKe /nPe/nSrwMAr/nGfe /nPe/nSrwMAr/nGfe /nBe/nSrwMO/nNe \n/nPe/nSrwM’/nRe/nBe/nSrwMAe /nPe/nCfe/nBe/nSrwMAe/nKe /nBe/nSe/nSrwMAe/nTe/nMe/nSrwME \n/nKe/nTe/nSrwMAu /n’/nDnnfe/nSrwMAe/nNe /nBfe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMAr /nPLe/nSrwME/nNe \n/nDe/nSrwM’u/nRe /nDfe/nSrwMI.N/nRe/nKe /nYe/nSrwMAe/nTRe/nSrwMAe /nTe/nYe /nKe/nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe \n/nLe/nGe/nSrwMAe/nO/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe/nSrwMAr /nKe/nTe/nSrwMAu /nPRe/nDe/nSfe/nRkgf/nNe/nSrwMIr \n/nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nBe/nSrwME/nCe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe \n/nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nKfe/nRe/nSrwMIr/nDe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe \n/nCfe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME /nHe /nCeMnpelrMnu /nSe/nSrwMIr /nCfe /nSrwMAr  \n/nDe/nSrwM’u /nBe/nSrwM’/nNDe /nNe/nSrwMO/nRe /nCfe/nSrwMAr  \n/nPe/nSrwM’u/nRe/nSrwMAe /nDe/nSrwM’/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nCfe /nSrwMAr  \n/nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nCfe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME \n/nCfe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr /nNe/nSrwMI/nHe /nCfe /nSrwMAr \n/nKe/nTe/nSrwMAu /nNe/nSrwMI/nHe /nCfe /nSrwMAr  /nO/nKe/nRe /nA/nSrwMI.W/nSTe/nTVe \n/nO/nKe/nRe /nI/nCCfe/nSrwMAe/ /nO/nKe/nRe /nAe/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKS/e/nSrwMAe \n/nO/nKe/nRe/nSrwMAe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nDe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMAe/nYe/nLe /nJe/nSrwMAe /nRe/nHe/nLe /nCfe /nSrwMAr  \n/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nSe /nCeMnpelrMnu  /nKe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nAe /nKe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nYe /nBe/nNe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe /DeMne \n2  \n  \n/nAe/nSfe/nSrwMAe/nKe /nBe/nSrwMAe/nNHe  \n  \n/nSe/nBe /nBe/nSrwME/nRe /nO/nKe/nRe /nGfe/nRe/nBe/nLe/nSrwMAe \n/nO/nKe/nRe/nSrwMAe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME /nBe/nSrwMAe/nSrwMI.W/nNHe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe/nSrwMAr       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n14 \n \n/nAe/nSfe/nSrwMAe/nKe /nBe/nSrwMAe/nNHe \n/nKe/nSrwMIr.W /nE/nSrwMI/nHe /nBe/nSrwME/nRe /nPe/nTBfe/nSrwME/nTe/nSrwMAr /nO/nKe/nRe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe \n/nDfe/nRe/nSrwMAe/n’ /nRe/nKfe/nSrwMAr /nLe/nSrwME/nLe \n/nNe/nSrwMIr/nKe /nNe/nSrwM’u/nAe \n/nGe/nSrwM’/nDe/nDnnfe/nSrwMIr /nGe/nSrwM’/nDe/nDnnfe/nSrwMIr /nBfe/nSrwME/nLe \n/nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nPfe /nSrwME /nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe \n/nRe/nSrwME/nSfe/nMe/nSrwMIr /nKe/nPe/nDnnfe/nSrwMAe \n/nPe/nSrwMI/nHe/nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe \n/nE/nKe /nJe/nSrwMO/nDnnfe/nSrwMAe /nCe/nPPe/nLe \n/nSrwMI/nKe /nE/nSrwMI/nHe /nBe/nSrwME/nRe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nDe/nSrwME/nRe/nSrwMIr /nPe/nTBfe/nSrwME/nTe/nSrwMAr \n/nO/nKe/nRe/nSrwMAe /nNe/nSrwMAe/nMe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMI/nNe/nAe/nDne/nRe \n/nAe /nBe/nCCe/nNe /nMe/nHe/nSrwMAe/nJe/nNe/nKe /nPe/nSrwMAe/nIr \n/nGe/nDnfe/nSrwME/nTe/nSrwMAr /nO /nA/nPe/nNe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe \n/nNe/nSrwMAe/nKe /nMe/nHe/nKe /nCfe/nKe \n/nSrwMI/nKe /nE/nSrwMI/nHe /nBe/nSrwME/nRe /nDe/nSrwM’u/nGe/nSrwMAe/nRkgf /nPe/nSrwM’u/nJe/nSrwMAe/nMe/nSrwME \n/nDe/nSrwME/nKfe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nTe/nSrwMAr /nLe/nSrwMO/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nSrwMI/nKe /nO /nPe/nRe/nDe/nSrwME/nSrwMI.M/nSfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nBe/nHetnSrwM’ /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSe/nBe /nBe/nSrwME/nRe \n/nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nMe/nSrwMAe/nTe/nRe \n/nSrwMI/nBe/nSe/nSrwMI.N/nRe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe /nSrwMAr  /nO/nKe/nRe/nSrwMAe \n/nAe /nO/nKe/nRe /nSe/nPe/nNe/nSrwMAe/nKe /nKe/nTe/nSrwMAe/nRe \n/nNe/nSrwMO/nRe/nKe /nDfe/nSrwMAe/nRe /nMe/nSrwME /nBe/nSrwMI/nHe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe /nSrwMAr  \n/nE/nKe-/nE/nKe /nKe/nAvewpefe /nSe/nBe/nTBe/nSrwMAe       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n15 \n \n/nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nTe/nSrwME/nSe/nRe/nSrwME /nSrwMI.M/nCe/nAMu/vepe/nTe/nSrwMAe /nGfe/nSrwME/nSrwMI.N/nRe /nLe/nSrwMAr/nTe /nCfe /nSrwMAr \n/nNe/nSrwMI/nHe /nJe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nKe/nSrwMIr.W /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAr /nPe/nRe/nDe/nSrwME/nSfe/nMe/nSrwME /nO/nKe/nRe/nSrwMAe /DeMne \n  \n3 \n/nMe/nSrwMIr/nTe ! \n/nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nE/nNe/nSrwMAe \n/nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nBe/nSrwMAr/nSe/nLe /nRe/nHe/nBe /nAe/nSfe/nSrwMAe/nMe/nSrwME \n/nKe/nSrwMIr.W /nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe /nTfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nMe/nSrwME \n/nKfe/nSe/nSrwMAe/nYe/nTe /nSrwMI/nKe/nYe/nSrwMO /nRe/nSrwMO/nTBe/nSrwMIr \n/nAe /nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nMe/nSrwME \n/nSe/nSrwMAu/nSrwMI/nPe /nDe/nSrwME/nTe /nSrwMI/nKe/nYe/nSrwMO /nA/nSrwMI.M/nDfe/nKe/nSrwMAe/nRe \n/nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nTBfe/nSrwMAe/nDnfe /nRe/nHe/nBe \n/nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe/nTfe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nRe \n/nKe/nSrwMIr.W /nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe /nGfe/nRe/nMe/nSrwME \n/nTBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nGe /nPe/nSe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nKe/nAvewpefe /nSe/nSrwM’u/nTe/nLe /nLe/nSrwMO/nKe \n/nSrwMI/nNe/nKe/nSrwMI/nLe /nJe/nSrwMAe/nYe/nTe /nSe/nHe/nJe/nSrwMI/nHe \n/nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nBe/nSrwMAr/nSe/nSrwMAe/nKfe/nSrwMIr/nKe /nSe/nHe/nSrwMAe/nRe/nSrwME \n/nBe/nJe/nBe/nSrwMAr/nTe /nRe/nHe/nBe/nSrwMAr \n/nBe/nSrwMAe/nHe/nRe/nKe /nGfe /nAMu/vepe /nTBe/nSrwMIr \n/nKe/nSrwMIr.W /nSrwMI/nKe/nYe/nSrwMO /nJe/nSrwMAe/nGe/nTe \n/nJe/nKe/nRe/nSrwMAe /nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nSe/nSrwM’/nNe/nSrwME/nBe/nSrwMAr \n/nA/nPe/nNe /nSe /nAMu/vepe /nPe/nSrwM’u/nNMe/nRkgf /nVYe/nTfe/nSrwMAe /nKe/nTfe/nSrwMAe \n/nMe/nSrwMIr/nTe!       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n16 \n \n/nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nMe/nSrwM’/nNe/nNe/nSrwME /nRe/nHe/nBe/nSrwMAr /nKe/nSrwMAe/nNe \n/nA/nBfe/nDRe /nGe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nNe /nKe/nAvewpefe \n/nKe/nSrwMIr.W /nO /nCe/nSrwM’/nPPe /nBfe/nAvewpefe /nJe/nSrwMAe/nYe/nTe /nSe/nHe/nJe/nSrwMI/nHe \n/nAe/nSrwMI.W/nKfe/nRe /nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe \n/nBe/nNe/nLe /nRe/nHe/nBe/nSrwMAr /nA/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nMe/nSrwMIr/nLe/nKe /nPe/nSrwMAe/nTfe/nRe \n/nJe/nKe/nRe/nSrwMAe/nPe/nRe /nJe/nSrwME/nTBfe/nKe /nDe/nSrwM’/nPe/nHe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe \n/nAe /nSe/nSrwMAe/nO/nNe/nKe /nBe/nRe/nKfe/nSrwMAe/nKe \n/nA/nSe/nRe /nNe/nSrwMI/nHe /nPe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMAr /nMe/nSrwMIr/nTe /DeMne \n  \n  \n4  \n/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe  \n  \n/nE/nKe /nBe/nSrwME/nRe /nPfe /nSrwME /nRe \n/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSe/nSrwMO/nJfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nMe/nSrwME \n/nVe/nTe/nRkgf/nMe/nSrwMAe/nNe /nA/nTfe/nRkgf/nHe/nSrwMIr/nNe \n/nAe /nBfe/nSrwMI/nVe/nS/Ye /nA/nSrwMI/nNe/nSrwMI.M/nSfCe/nTe /nCfe/nSrwMI/nNe \n/nPe/nSrwMAr/nRe/nKe /nPfe/nSrwMAe/nTBe/nLe /nBe/nSrwME/nMe/nSrwMAe/nYe /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nKfe/nSrwME/nTe/nSrwMO /nPfe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nGe/nSrwME/nLe \n/nE/nKe /nBe/nSrwME/nRe /nPfe /nSrwME /nRe /nPRe/nKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTe /nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe /nMe/nSrwMO/nDnnfe/nLe/nKe \n/nAe /nVe/nS/e/nSrwMAe/nRkgf /nNe/nSrwMI/nHe /nBfe/nSrwME/nLe \n/nO /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nKe /nPe/nSrwMAr/nGfe /nBe/nSrwME/nGe/nRe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSe/nSrwMO/nJfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nMe/nSrwME       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n17 \n \n/nBe/nDnnfe /nCfe/nSrwMO/nTBe /nMe/nHe/nSe/nSrwM’u/nSe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nA/nPe/nNe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nGfe/nRe/nKe /nKfe/nCe/nSrwMAe/nRkgf/ /nSKe /nSrwM’u /nLe /nKe/nAvewpefe /nPfe/nSrwMIr.W/nSe \n/nLe/nGe/nSrwMAe/nNe/nKe /nBe/nSrwMO/nJfe \n/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nKe /nBfe/nSrwMAe/nVe/nHe/nSrwMIr/nNe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe \n/nSe/nBe/nHe/nKe /nSe/nSrwMO/nJfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nMe/nSrwME \n/nLe/nGe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nE/nSrwMI/nHe /nBe/nSrwME/nRe \n/nPe/nRe/nSrwMAe/nSTe /nBfe/nAvewpefe /nJe/nSrwME/nTe/nSrwMAe \n/nSfe/nSrwM’u/nNYe /nAe/nKe/nSrwMAe/nSfe /nSrwMI/nDe/nSe /nTe/nKe /nSrwMAr /nTe-/nTe/nKe /nSrwMAr /nTe \n/nHetnSrwM’/nNe/nKe/nRe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMO /nSfe/nSrwM’u/nNYe /nBe/nSrwM’/nJfe/nNe/nSrwMAe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nO /nSe/nBe /nSrwMI/nDe/nNe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe /nSrwMAr /nTfe /nKfe/nSrwME/nTe/nKe /nAe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nRe \n/nAe /nTBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nTBe /nPe/nRe/nLe /nDfe/nRe/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nSrwMI.W/nKfe /nKe/nAvewpefe \n/nGfe/nSrwM’/nSrwMI.N/nRe /nA/nBe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe \n/nO /nSe/nBe /nSrwMI/nDe/nNe /nI/nNDRe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nPRe/nSrwMAe/nTfe/nRkgf/nNe/nSrwMAe \n/nSrwMI/nKe/nE/nKe /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME /nE/nKfe/nNe/nSrwMO \n/nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nKe /nDe/nSrwME/nVe/nTe/nSrwMAe /nI/nNDRe/nSrwME /nCfe/nSrwMI.M/nTfe \n/nVe/nS/e/nSrwMAe/nRkgf /nSrwMI/nDe/nYe / /nVe/nS/e/nSrwMAe/nRkgf /nSrwMI/nDe/nYe \n/nDe/nRe/nSrwMAe/nRe/nGe /nPfe/nSrwMAe/nTBe/nLe /nKfe/nSrwME/nTe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nSe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMO/nHe/nPe/nSrwMIr/nTe /nKe/nAvewpefe /nSrwMI/nDe/nYe \n/nJe/nSrwME /nHe/nMe/nRe /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe/nKe /nAe/nDfe/nSrwMAe/nRe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nSe/nSrwM’/nKfe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nSe/nSrwMAe/nRe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nPRe/nSrwMI/nTe/nSrwMI/nKRe/nYe/nSrwMAe \n/nNe/nSrwMI/nHe /nDe/nSrwME/nKfe/nSrwMAe /nPe/nRe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nKe /nSrwME /nMHe/nRe/nSrwMO \n/nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nTe/nRkgf/nNe /nNe/nSrwMI/nHe       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n18 \n \n/nBe/nSrwM’/nJfe/nNe/nSrwMAe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nKe/nTe/nSrwMAu \n/nSrwMI/nNe/nRe/nSrwMAe/nSfe/nSrwMAe /nAe/nGe/nSrwM’ /nAe /nAe/nSfe/nSrwMAe /nPe/nSrwMAe/nCfe /nSrwM’u  /nCfe/nSrwM’/nTBe/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nKfe/nSrwM’/nTBTBe/nSrwMAe /nPe/nRe /nBe/nSrwMAe/nNHe/nLe /nBe/nDnnfe/nDe /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe /nBe/nSrwME/nBe/nSe /nBfe/nSrwME/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe \n/nSe/nMe/nYe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nKe/nSrwMIr.W /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMO \n/nDe/nRe/nKe/nLe /nA/nYe/nNe/nSrwMAe /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nDe/nSrwM’u /nBfe/nSrwMAe/nGe/nMe/nSrwME \n/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI/nTBe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nSrwMI/nBe/nNe/nSrwMAe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nDe/nSrwMO/nS/e /nKe /nSrwME  /DeMne \n  \n5  \n  \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nMe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwM’/nKTe /nA/nSrwMI.M/nCfe  \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nHe /nCeMnpelrMnu /nSrwMI.M/nSe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nNe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nCe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nGe/nSrwMAe/nSrwMI/nBe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMO/nNe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nLe/nGe/nSrwMAe /nAe/nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nMe/nSrwME \n/n’/nSrwMI/nDnnfe/nYe/nSrwMO /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n  \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nMe/nSrwMAe/nYe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwM’/nKTe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nDe/nDe/nRkgf/nSe /nCeMnpelrMnu  /nVe/nSrwME/nLe/nGe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nSe/nBe /nBe/nNDfe/nNe \n/nSe/nBe /nDVe/nSrwME/nS/e/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMAe/nRe /nKe/nAvewpefe /nLe/nSrwME/nLe/nKe       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n19 \n \n/nMe/nSrwMO/nNe /nAe/nI /nKfe/nSrwM’/nSfe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nA/nPe/nNe/nSrwMAe /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe/nKe /nAe/nDfe/nSrwMAe/nRe /nBe/nNe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe/nKe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /nAe/nI \n/nPfe /nSrwM’ /nLe/nSrwMAe/nYe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nBfe/nSrwMAe/nLe/nSe/nSrwMI.N/nRe/nKe /nPfe /nSrwM’u /nLe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /nAe/nI /nPe/nSe/nSrwMI.N/nRe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nPe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nJe/nSrwMAe/nTe/nKe /nSe/nSrwM’/nGe /nAMu/vepe /nDfe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /nAe/nI \n/n’/nTe/nSrwMI.N/nRe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nCe/nSrwMAe/nNe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe /nMe/nSrwME /nAe/nI \n/nGe/nSrwMAe/nSrwMI/nBe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nKe/nSrwMO/nI/nLe/nSrwMIr.M /nGe/nSrwM’/nNe/nGe/nSrwM’/nNe/nSrwMAe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nBfe/nSrwMAu/nAMu/vepe/nRe/nSrwMAe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /nSe/nSrwMI.M/nJe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nPfe /nSrwM’u /nLe /nBfe/nRe/nLe /nSe/nSrwME/nJe \n/nMe/nSrwMO/nNe/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /n’/nTe/nSrwMI.N/nRe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe \n/nMe/nSrwMAe/nNe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nDfe/nSrwMIr/nRe/nSrwME /nDfe/nSrwMIr/nRe/nSrwME \n/nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME /nPRe/nSrwME/nMe /nBfe/nRe/nNe/nSrwME \n/nHe/nRe /nDne/nSrwME/nGe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nVe/nSfVe/nSrwMAe/nSe /nLe/nSrwME/nNe/nSrwME \n/nA/nSrwMI.M/nDfe/nKe/nSrwMAe/nRe/nSe /nCeMnpelrMnu  \n/nA/nPe/nNe/nSrwMAe /nSrwMI/nDe/nSe /nSrwMI.W/nKfe/nCe/nSrwMAr/nTe \n/nA/nPe/nNe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nSe/nMe/nTBe/nSrwMAr/nTe /DeMne \n  \n  \n/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr/nJe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe .... /nE/nKe /nSrwMI/nVe/nMe/nSfe/nRkgf/DeMne \n(/nMe/nDfe/nSrwM’/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nTe /nJfe/nSrwMAe )       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n20 \n \n/nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMIr.M /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTYe/nKe /nKe/nSrwMAe/nVYe /nSrwMI/nVe/nDfe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nMe/nSrwMI/nHe/nLe/nSrwMAe/nKe /nSe /nAMu/vepe /nKfYe/nSrwMAe /nPe/nYe/nSrwMAe/nRkgf/nPTe /nNe/nSrwMI/nHe/DeMne /nBe/nDfe/nSrwMAe/nI/nKe /nPe/nSrwMAe/nTRe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr /nJe/nSrwME /nO /nA/nPe/nNe \n/nSe/nSrwMVmiesriR/nJe/nNe/nSfe/nSrwMIr/nLe/nTe/nSrwMAe/nKe /nMe/nSrwMAe/nDfYe/nMe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nCe/nSrwM’/nNe/nLe/nSrwMI/nNe/DeMne /nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGRe/nHe /nPRe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nSfe/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nTe/nTfe/nSrwMAe /nPe/nTRe /nPe/nSrwMI/nTRe/nKe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO \n/nPRe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nSfe/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nIr /nBe/nSrwME/nSe /nCe/nSrwMI.M/nCe/nRkgf/nTe /nTe/nTfe/nSrwMAe /nA/nSrwMI.M/nCe/nRkgf/nTe /nKe/nSrwMI/nVe/nYe/nTRe/nSrwMIr/nMe/nSrwME /nE/nKe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe/DeMne /nHe/nMe/nRe/nSrwMAe /nSe/nMe/nKS/e /nSe /nAMu/vepe /nYe/nSrwMO/nGe/nVe/nSfe /nSrwMI/nHe/nNe/nKe /nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe \n/nBfe/nSrwME/nTBe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nPe/nDnfe/nLe, /nGe/nSrwM’/nNMe/nLe /nAe /nTe/nKe/nRe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nNMe/nSrwMAe/nMe/nSVe/nRetnSrwM’u/nPe /nE/nSrwMI/nHe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe/nPe/nRe /nDe/nSrwM’u /nSfe/nBDe /nSrwMI/nLe/nKfe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwMO/nBfe /nSe /nAMu/vepe /nVe/nRe/nNMe /nNe/nSrwMI/nHe /nKes /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nBe \n/nRe/nHe/nLe /nCfe/nSrwMIr.M/DeMne /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr /nSfe/nHe/nRe/nMe/nSrwME./nRe/nHe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nLe/nSrwME/nSrwMI/nKe/nNe /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMAe/nKe /nMe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nLe/nSrwMO/nKe/nKe /nDe/nSfe/nSrwMAe /nDe/nSrwM’/nDe/nRkgf/nSfe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMI.N/nRe/nSrwMI.M/nCe/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nAe \n/nTe/nKe/nRe/nSrwMAe /nAe/nDfe/nSrwMAe/nRe /nBe/nNe/nSrwMAe /nA/nPe/nNe /nSe/nRe/nLe /nSe/nHe/nJe /nSe/nSrwM’ /nAMu/vepe /nDe/nRe /nSfe/nBDe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe /nAMu/vepe /nVe/nSrwME/nDe/nNe/nSrwMAe/nKe /nE/nHe/nSrwME/nNe /nTe/nRe/nAMu/vepe/nGe /n’/nTPe/nSrwMI/nTe /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nJe/nSrwME /nJfe/nKe/nJfe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe /nDe/nSrwMAr/nCfe/DeMne \n  \n/nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nCfe/nSrwMAu/nAMu/vepe/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nMe/nSrwME, /nE/nKe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr /nKe /nSrwME  /nE/nHe/nNe /nTe/nSVe/nSrwMIr/nRe /nPRe/nSTe/nSrwM’/nTe /nKe/nRe/nSrwMAr/nCfe /nJe/nKe/nRe/nSrwMAe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME /nPRe/nSrwMAe/nKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTe/nKe, /nKe /nSrwMVmiesriR /nSrwMI/nTRe/nMe \n/nBe/nJe/nSrwMAe/nRe /nSe/nJe/nLe /nCfe /nSrwMAr /nKe, /nHe /nCeMnpelrMnu /nSe/nSrwMIr /nNe/nSrwMO/nRe /nCfe /nSrwMAr /nKe /nPe/nRe/nNTe/nSrwM’ /nNe/nSrwMI/nHe /nBfe/nSrwME/nTBe/nSrwMAr/nCfe /nO/nKe/nRe /nA/nPe/nNe /nA/nSrwMI.W/nSTe/nTVe/nKe /nRe/nSrwME/nHe/DeMne /nO/nKe/nRe /nI/nCCfe/nSrwMAe /nAe/nKe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKS/e/nSrwMAe/nKe /nNe/nSrwMI/nHe \n/nCfe /nSrwMAr /nKe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nJe/nGe/nHe/DeMne /nE/nKe/nRe /nKe/nSrwMAe/nRe/nNMe /nKe/nSrwMI/nVe/nYe/nTRe/nSrwMIr /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nKe /nO /nYe /nAMu/vepe /nTRe/nVe/nTe /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe /nJe/nSrwME /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nSe /nCeMnpelrMnu  /nKe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe, /nKe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nYe \n/nBe/nNe/nSrwMAe/nBe/nKe /nLe/nSrwME/nLe /nSe/nSrwMI/nDe/nYe/nSrwMO/nAMu/vepe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nO/nKe/nRe/nSrwMAe /nDe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMAe /nRe/nHe/nLe /nCfe /nSrwMAr /nKe/DeMne /nNe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nKe/nKe /nE/nSrwMI/nHe /nDe/nSrwM’/nDe/nRkgf/nSfe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nBfe /nSrwMI.M/nBfe/nJNRe /nCfe/nSrwMIr.M /nTe/nTfe/nSrwMAe/nSrwMI/nPe /nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nKe/nLe/nSrwMAe/nTMe/nKe \n/nPRe/nSTe/nSrwM’/nSrwMI/nTe /nE/nSrwMI/nHe /nSe /nAMu/vepe /nVe/nSrwME/nDe/nNe/nSrwMAe/nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nMe/nSrwMO/nTe/nSrwMIr/nKe /nCe/nMe/nKe /nPRe/nDe/nSrwMAe/nNe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne \n  \n/nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe, /nAe/nSfe/nSrwMAe/nKe /nBe/nSrwMAe/nNHe, /nE/nKe /nE/nHe/nSrwME/nNe /nPe/nTNe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe/nNMe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nSrwME /nPe/nRe/nDe/nSrwME/nSfe/nSrwMIr /nPe/nSrwMI/nTe/nKe /nBe/nSrwMAe/nTe/nKe /nBfe/nRe/nSrwMO/nSe/nPe/nRe /nNe/nVe \n/nNe/nVe /nSe/nSrwMAe/nDnnfe/nSrwMIr /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nSrwMIr, /nGe/nHe/nNe/nSrwMAe /nPe/nHe/nSrwMIr/nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nSe/nPe/nNe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nKfe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe, /nMe/nHe/nSrwMAe/nJe/nNe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPfe/nRe/nSrwMAe/nKe/nSrwMI/nTe /nBfe/nSrwME/nTBe/nBe/nSrwMAe/nKe /nAe/nSfe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nA/nPe/nNe \n/nSfe/nSrwMAe/nNe /nSfe/nSrwMAu/nKe/nTe /nKe /nSrwME  /nBe/nLe/nPe/nRe /nSe/nBe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nCe/nSrwMI/nKe/nTe /nKe/nRe/nBe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nLe/nLe/nSe/nSrwMAe /nPe/nSrwMAe/nLe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nAe/nNe/nNDe/nMe/nSrwME /nMe/nGe/nNe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nLe/nSrwME/nSrwMI/nKe/nNe /nSe/nBfe /nJfe/nSrwM’u/nTBfe /DeMne \n/nE/nKe/nSrwMI/nDe/nNe /nHe/nHe/nSrwMAe /nKe/nAvewpefe /nTBe/nSrwM’/nTBe/nLe /nSe/nPe/nNe/nSrwMAe /nSe /nAMu/vepe /nGe /nKfe/nSe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nAe /nPe/nRe/nDe/nSrwME/nSrwMI.M/nSfe/nYe/nSrwMAe /nPe/nSrwMI/nTe/nKe /nKe /nSrwM’ /nSfe/nLe /nKS/e/nSrwME/nMe /nJe/nNe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe /nAu/nHe/nSrwMI.N/nRe /nKe/nTBe/nSrwMAr/nTe \n/nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMAe/nKe /nPe/nRe/nDe/nSrwME/nSfe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe /nAe /nA/nNe/nSrwMAe/nTfe /nPRe/nSrwME/nYe/nSe/nSrwMIr/nKe /nDe/nSrwM’/nDe/nRkgf/nSfe/nSrwMAe/nKe /nSe/nJe/nSrwMIr/nVe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nNMe /nMe/nSrwMAe/nSrwMI/nMe/nRkgf/nKe /nBe/nSrwMI/nNe /nPe/nDnnfe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne \n  \n/nTe/nSrwME/nSe/nRe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe, /nMe/nSrwMIr/nTe,/nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nSrwME /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nTfe/nLe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nSe /nAMu/vepe /nKRe/nSrwMAe/nMe/nKe /nRe/nSrwMO/nGe /nSe/nDetnSrwMVmiesriR/nSfe /nAe/nLe/nSe/nSrwMIr/nPe/nNe/nKe /nRetnSrwM’u/nPe/nMe/nSrwME /nGfe/nRe/nSrwME-/nGfe/nRe /nPe/nSe/nRe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nKe/nKe/nRe/nSrwMO \n/nBe/nSrwMAr/nSe/nLe /nTBfe/nSrwMAe/nMe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMAe /nPe/nSrwME/nTBe /nBfe/nRe/nTe /nTe/nKe/nRe/nSrwMAe /nYe/nSrwMAe/nSrwMI/nDe /nKe/nRe/nBe/nSrwMAr/nTe /nKe/nSrwMI/nVe/nYe/nTRe/nSrwMIr /nE/nSrwMI/nHe /nBe/nSrwME/nRe/nSrwMO/nJe/nGe/nSrwMAe/nRe /nLe/nSrwMO/nKe/nKe /nTe/nSrwM’/nLe/nNe/nSrwMAe /nO/nSrwMI/nHe /nMe/nSrwMIr/nLe/nKe /nPe/nSrwMAe/nTfe/nRe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe \n/nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nJe/nKe/nRe/nSrwMAe /nRe/nSrwMAu/nDe /nBe/nSe/nSrwMAe/nTe /nAe /nBe/nS/e/nSrwMAe/nRkgf/nKe /nNe/nSrwMI/nHe /nHe/nSrwMO/nI/nTe /nCfe /nSrwMAr /nKe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO/nAMu/vepe /nA/nSe/nSrwMI.N/nRe/DeMne /nO /nKe/nHe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nJe/nSrwME /nAe/nBe/nSrwMO /nBe/nHe/nRe/nSrwMAe/n’, /nKe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMI.N/nRe \n/nRe/nHe/nBe /nBe/nNe/nLe /nMe/nSrwMIr/nLe/nKe /nPe/nSrwMAe/nTfe/nRe/DeMne /nIr /nMe/nSrwMAr/nSrwMI.M/nTfe/nLe /nSe/nMe/nSrwMAe/nJe /nLe/nSrwME/nLe /nBe/nSrwME/nSe /nPRe/nSrwME/nRe/nNMe/nSrwMAe/nDe/nSrwMAe/nYe/nKe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nKe/nRe/nSrwMAe /nSfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nSrwMI.N/nRe/nKe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nSfRe/nMe /nA/nPe/nMe/nSrwMAe/nNe /nSe/nNe \n/nLe/nGe/nSrwMAr/nCfe/DeMne /nPe/nSrwMAe/nTfe/nRe/nKe /n’/nPe/nMe/nSrwMAe /nSe/nTBe/nSrwMIr/nKe /nLe/nGe/nSrwMAr/nCfe/DeMne \n  \n/nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nMe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe, /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe, /nJe/nSrwME /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nAe /nMe/nSrwMAe/nNe/nSe/nSrwM’u/nNe /nPe/nRe /nSrwMI/nNe/nBfe/nRkgf/nRe /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe/nSrwMIr /nKe /nSrwME /nHe/nSrwME/nNe /nKfe/nSrwM’/nNe/nSrwMIr/nMe/nSrwMAe /nHe/nSrwMO/nI/nCfe /nTe/nKe/nRe /nHetnSrwMVmiesriR/nDe/nYe/nSrwMI/nVe/nDe/nSrwMAe/nRe/nKe \n/nVe/nNMe/nRkgf/nNe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO/nAMu/vepe /nPe/nSrwMAe/nTBfe/nKe/nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nDRe/nSrwMI/nVe/nTe /nKe/nAvewpefe /nSe/nKe /nSrwMAr /nCfe/DeMne /nKfe/nSrwME/nTe/nMe/nSrwME /nPfe/nSrwMAe/nTBe/nLe /nDe/nRe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nHetnSrwM’/nNe/nKe/nSrwMAe /nA/nPe/nNe /nJe/nSrwMIr/nVe/nNe /nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nDe/nRe/nKe/nLe /nAe/nYe/nNe/nSrwMAe /nSe/nNe /nDe/nSrwM’u /nPfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe \n/nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI/nNe/DeMne /nSrwMI.M/nJe/nMMe/nSrwME/nDe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nKe /nBe/nSrwMO/nJfe /nAe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nKe /n’/nDe/nSrwMAe/nSe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nAe/nTMe/nSrwMAe/nKe /nSrwMEAMu/vepe /nCfe/nHe/nSrwMO/nSrwMI.M/nCfe/nTe /nKe/nAvewpefe /nDe/nSrwMAr/nTe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe \n/nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nBe/nHe/nNNe/nSrwME /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr /nBfe/nSrwMAe/nRe/nTe/nSrwMIr/nYe /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe/nKe /nAe/nTMe/nHe/nTYe/nSrwMAe/nKe /nKe/nSrwMAe/nRe/nNMe/nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nDetnSrwMVmiesriR/nDnfe/nTe/nSrwMAe/nPe/nSrwM’u/nVe/nRkgf/nKe /nRe/nSrwME/nKfe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nSrwMI/nKe/nTe /nKe/nYe/nLe/nSrwMI/nNe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne \n        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n21 \n \n/nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe/nMe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nCfe/nSrwMAu/nAMu/vepe/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe/nMe/nSrwME, /nKe /nSrwME  /nSrwMI/nVe/nPe/nRe/nSrwMIr/nTe /nE/nKe /nE/nHe/nNe /nMe/nSrwMI/nHe/nLe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI.M/nCe/nTRe/nSrwMAe/nAMu/vepe/nKe/nNMe /nKe/nYe/nLe/nSrwMI/nNe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nSrwME /nA/nPe/nNe \n/nBe/nLe /nPe/nRe /nSe/nMMe/nSrwMAe/nNe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nBe /nA/nSrwMI/nTe /nHe/nSrwMI/nS/e/nRkgf/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe/DeMne /nHetnSrwM’/nNe/nKe/nSrwMAe /nAe/nCeMnpelrMnu/nGe/nNe/nMe/nSrwME /nBe/nSe /nAMu/vepe /nTe/nKe /nSe/nSrwM’/nGe /nAMu/vepe /nSrwMI.M/nDfe, /nPe/nSrwM’/nNe/nMe/nKe /nCe/nSrwMAe/nNe, /nSe/nSrwMAe/n’/nNe/nKe /nBe/nHe/nSrwMAe/nRe /nAe \n/nKe/nSrwMO/nYe/nLe/nSrwMIr.M/nKe /nGe/nSrwM’u /nCeMnpelrMnu /nJe/nNe /nE/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGe /n’/nTe/nSrwMI.N/nRe /nAe/nE/nLe /nCfe/nSrwMI/nNe/DeMne /nKfe/nSrwM’/nSfe/nSrwMIr/nMe/nSrwME /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nLe/nSrwMAe/nSrwMI/nGe /nHetnSrwM’/nNe/nKe/nSrwMAe /nAe/nSe/nMe/nSrwMAe/nNe/nMe/nSrwME /n’/nDnnfe/nBe/nSrwMAe/nKe /nAe/nNe /nAMu/vepe /nDe /nPRe/nDe/nSrwMAe/nNe /nKes \n/nRe/nHe/nLe /nCfe/nSrwMI/nNe/DeMne /nSrwMI/nVe/nSfVe/nSrwMAe/nSe/nKe /nDne/nSrwME/nGe, /nA/nSrwMI.M/nDfe/nKe/nSrwMAe/nRe/nKe /nSe/nSrwM’/nGe /nAMu/vepe /nDfe /nHetnSrwM’/nNe/nKe/nSrwMAe /nJe /nCeMnpelrMnu  /nA/nPe/nNe/nSrwMAe /nSrwMI/nDe/nSe /nAe/nI /nGfe/nSrwMIr/nCe /nRe/nHe/nLe /nCfe/nSrwMI/nNe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nSe /nAMu/vepe /nSe/nSrwMAe/nRe /nA/nPe/nNe /nAe/nCeMnpelrMnu/nCe/nRe/nMe/nSrwME \n/nSe/nMe/nSrwME/nSrwMI/nTBe /nRe/nHe/nLe /nCfe/nSrwMI/nNe/DeMne /nAe/nNe /nAMu/vepe /nDe/nKe /nIr /nPe/nLe /nPe/nSrwMAe/nTBfe/nKe/nSrwMO /nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nAe/nTMe/nSrwMI/nNe/nBfe/nRkgf/nRe /nHe/nSrwMO/nYe/nBe/nSrwMAe/nKe /nLe/nSrwME/nLe /nPRe/nSrwME/nSrwMI.N/nRe/nTe /nKe/nRe/nSrwMAr/nCfe/DeMne \n  \n/nKe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nMe/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMIr/nKe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nSe /nCeMnpelrMnu  /nPRe/nTe/nSrwMIr/nTe /nHe/nSrwMO/nI/nCfe /nJe/nSrwME /nIr /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nVe/nSrwMAe/nDe /nSrwMI/nVe/nVe/nSrwMAe/nDe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPRe/nBfe/nSrwMAe/nSrwMI/nVe/nTe /nBfe/nAvewpefe /nTe/nRe/nLe /nPRe/nSrwMI/nTe/nSrwMI/nKRe/nYe/nSrwMAe/nKe /nRetnSrwM’u/nPe/nMe/nSrwME /nIr /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO/nAMu/vepe \n/nRe/nCe/nNe/nSrwMAe /nNe/nSrwMI/nHe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe/DeMne /nJe/nSrwME /nDe/nSrwME/nKfe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nTe/nKe/nRe/nSrwMAe /nBfe/nSrwMAe/nVe/nNe/nSrwMAe/nTMe/nKe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSrwMI.W/nKfe /nLe/nGe/nSrwMAe /nTe/nSrwME/nNe/nSrwMAe /nPRe/nSTe/nSrwM’/nTe /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nJe/nSrwME /nPe/nSrwMAe/nTBfe/nKe/nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nA/nPe/nNe \n/nSe/nSrwM’/nKfe-/nDe/nSrwM’/nKfe /nBe/nSrwM’/nJfe/nSrwMAe /nJe/nSrwMAe/nI/nCfe/DeMne /nHe /nCeMnpelrMnu , /nIr /nTe /nCeMnpelrMnu  /nJe/nRetnSrwM’u/nRe /nJe/nSrwME /nO /nSe/nMe/nSYe/nSrwMAe /nKe /nDe/nSrwM’/nAe/nSrwMI.N/nRe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nPe/nRe/nNTe/nSrwM’ /nGfe/nRe/nKe /nKe /nSrwME /nVe/nSrwMAe/nDnnfe /nSrwMI.W/nKfe/nDnnfe/nKe/nSrwMIr.W /nNe/nSrwMI/nHe \n/nKfe/nSrwMO/nLe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI.M/nTfe /nJe/nSrwME /nSrwMI/nHe/nNe/nKe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe /nKe /nSrwMEAMu/vepe  /nKe/nNe/nSrwMIr /nCfe /nSrwM’ /nCfe /nSrwM’ /nAe/nNe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCfe/nSrwMI/nNe/DeMne /nLe/nSrwME/nSrwMI/nKe/nNe /nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nKe/nSrwMO/nMe/nLe /nSfe/nBDe/nMe/nSrwME /nGe /nAMu/vepe /nBfe/nSrwMIr/nRe /nBfe/nSrwMAe/nVe /nAe \n/nSe/nHe/nSrwMAe/nNe/nSrwM’/nBfe/nSrwM’u/nSrwMI/nTe /nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nKe/nSrwMI/nVe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nSrwMI/nMe/nRkgf/nKe/nTe/nSrwMAe /nPRe/nDe/nSrwMAe/nNe /nKe/nRe/nSrwMAr/nCfe /nJe/nSrwME /nSrwMI/nHe/nNe/nKe/nRe /nSe/nPfe/nLe/nTe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nTfe/nKe/DeMne /nBe/nDfe/nSrwMAe/nI/DeMne /nKfe/nSrwM’u/nBe /nSrwMI/nLe/nKfe/nSrwMI.M/nTfe,/nYe/nSfe/nKe \n/nSe/nMRe/nSrwMAe/nJNRe/nSrwMIr /nBe/nNe/nSrwMI.M/nTfe /nSe/nSrwME /nKe/nSrwMAe/nMe/nNe/nSrwMAe /nRe/nHe/nTe/DeMne  \n  \n \n/nAr /nRe/nCe/nNe/nSrwMAe/nPe/nRe /nA/nPe/nNe /nMe /nAMu/vepe /nTe/nVYe  ggajendra@videha.com  /nPe/nRe /nPe/nTBfe/nSrwMAe/n’/DeMne  \n  \n/nJe/nGe/nDe/nSrwMIr/nSfe /nPRe/nSe/nSrwMAe/nDe /nMe/nNMDne/nLe \n/nTwm /nTBe/nSrwMAe /nLe/nGfe/nSrwM’/nKe/nTfe/nSrwMAe /nOMk./nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nAe /nTwm. /nSrwMI.M/nJe/nGe/nSrwME/nSe/nSrwMAe \n/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe  \n/nA/nSrwMI.W/nNTe/nMe /nJe/nSrwME/nTBfe/nKe /nDe/nSe /nBe/nJe/nSrwME/nKe /nSe/nMe/nE/DeMne /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSrwMI/nDe/nNe /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nDe/nSrwM’u/nTBe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nDe/nI/nLe/nSrwME /nKe/nHe/nNe/nSrwME /nRe/nSrwMI/nHe/nAr/DeMne /nAe/nI /nBfe/nSrwMO/nRe/nSrwME /nSe/nMe/nSrwMAe/nDe \n/nPe/nTBfe/nSrwMAu/nLe/nKe, ‘/nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe/nRe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe /nSe/nSrwME /nLe/nAvewpefe /nJe/nSrwMAe/nHe/DeMne’ ../nSe/nMe/nSrwMAr/nMe/nSrwME /nTe/nSrwMIr/nKfe/nPe/nNe, /nO/nNe/nSrwMAe /nPe/nSrwM’u/nBe/nSrwMAe/nRkgf /nHe/nVe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nSe/nHe/nKe /nSrwMAr /nTe /nRe/nHe/nI /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMO /nJe/nSrwME/nNe/nSrwMAe /nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe \n/nPe/nDnnfe/nSrwMAr/nTe /nJe/nSrwME /nDfe/nRe/nTe/nSrwMIr/nSe /nCeMnpelrMnu  /nAe/nSrwMI/nGe /n’/nSrwMI/nTBfe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe, /nKfe/nSrwMAe/nSe /nKe/nAvewpefe /nDe/nSe /nBe/nJe/nSrwME/nKe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nAe /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nBe/nJe/nSrwME/nKe /nBe/nSrwMIr/nCe/nKe /nSe/nMe/nSrwMAr/nMe/nSrwME/DeMne /nRe/nSrwMO/nHe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu \n/nBe/nKfe/nSrwMAe/nRkgf /nNe/nI /nBfe/nSrwME/nLe, /nO/nNe/nSrwMAe /nPe/nNe/nRe/nHe /nSrwMI/nDe/nNe /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME /nSrwMI/nBe/nHe/nSrwMI/nDnnfe/nYe/nSrwMAe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nBfe/nSrwME/nLe /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMAr, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nO/nHe/nSrwMO /nCfe/nSrwMIr.M/nCCe/nSrwME /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nBfe/nSrwME/nLe /nJe/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nMe/nSrwMAr/nKe /nTe/nSrwMAe/nPe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nDe/nSrwMAe/nSrwMI/nBe /nNe/nI /nSe/nKe/nLe/DeMne /nSrwMI.M/nCfe/nSrwMI.M/nCfe/nYe/nSrwMAe/nE/nLe/nSrwME /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nRe/nSrwMI/nHe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne /nGe/nSrwMO/nSrwMI/nTBe-/nPe /nCeMnpelrMnu /nGe/nRe/nSrwMAe /nRe/nSrwMO/nHe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nAe/nMe /nPe/nKe/nE /nLe/nGe/nLe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSe/nMe/nE /nNe/nI /nPe/nSrwME/nNe/nSrwME /nO/nKe/nRe/nSrwMO \n/nSe/nSrwM’/nAe/nDe /nPe/nKe/nSrwMAe/nI/nNe/nSrwME /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu, /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nRe/nSrwMAu/nDe-/nPe/nKKe/nSrwM’.esB/nE /nSe/nNe /nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe /nPe/nDnnfe/nSrwMAr/nTe/DeMne /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nAr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nAe/nNe/nE /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwMAe /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAu/nAMu/vepe/DeMne  \n/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr/nKe /nPe/nSrwM’/nSfTe/nSrwMAr/nNe/nSrwMIr /nJe/nSrwMAe/nTe/nSrwMIr/nYe /nTBe/nSrwMAe/nI/nSrwMI/nTBe/nLe ‘/nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe’ /nSrwMI.M/nCfe/nAr/nNe/DeMne /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nMe/nLLe/nSrwMAe/nHe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nMe/nSrwME /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe/nKe /nJe/nNMe /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nPe/nCe/nSrwMIr/nSe /nBe/nKfe/nRkgf \n/nPe/nSrwM’u/nBe/nRkgf /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nKe/nBe/nSrwMIr/nRe /nPe /nAMu/vepe /nTfe/nSrwMIr /nVe/nSrwMAr/nS/NMe/nVe /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAe, /nJe/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  ‘/nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe’ /nTBe/nSrwMAe/nI/nSrwMI/nTBe/nLe /nBe/nDe/nSrwMAr/nLe ‘/nDe/nSrwMAe/nSe’ /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nPe/nCe/nSrwMAe/nSe /nBe/nKfe/nRkgf/nKe \n/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe/nKe /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe/nSrwMIr/nKe /nA/nPe/nNe /nRetnSrwM’u/nSrwMI/nTBe/nAMu/vepe/nGe /nBe/nNe/nLe /nCfe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nDe/nSe /nBe/nJe/nSrwME /nO /nBfe/nSrwMAe/nNe/nSe/nKe /nPe/nSrwMAe/nCfe /nSrwM’u  /nLe/nSrwMI/nGe /nJe/nSrwMAe/nI /nCfe /nSrwMAr /nTfe, /nJe/nSrwME /nE/nGe/nSrwMAe/nRe/nHe-/nSe/nBe/nSrwMAe-\n/nE/nGe/nSrwMAe/nRe/nHe /nBe/nJe/nSrwME /nBfe/nSrwMO/nJe/nNe /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe/nRe /nKe/nAvewpefe /nLe/nI /nCfe /nSrwMAr /nTfe/DeMne /nBfe/nSrwMAe/nNe/nSe/nKe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nNe/nHe/nSrwMAe /nKe/nAvewpefe, /nMe /nAMu/vepe /nTRe-/nJe/nSrwMAe/nPe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nA/nBe/nSrwMAr /nNe/nI /nCfe/nSrwMAr/nNe, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMO \n‘/nJe/nYe /nSe/nTNe/nSrwMAe/nMe, /nJe/nYe-/nJe/nYe /nSe/nTNe/nSrwMAe/nMe’ /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nCe/nSrwMAe/nNe/nNe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe /nSrwMAr /nTfe/DeMne /nCe/nSrwMAe/nNe/nNe /nKe /nSrwME /nLe/nSrwMAe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nBfe/nSrwMO/nJe/nNe /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMAr/nTfe/DeMne /nBe/nSrwMAe/nRe/nHe-/nSe/nBe/nSrwMAe-\n/nBe/nSrwMAe/nRe/nHe /nBe/nJe/nSrwME /nTfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr-/nBe/nRe/nTe/nNe /nDfe/nSrwMO-/nDfe/nSrwMAe /nCe/nSrwMIr/nNe/nMe/nSrwMAe/nRe/nPe/nRe /nRe/nSrwMI.W/nKfe /nA/nRe/nSrwMAe/nMe /nKe/nRe/nE /nCe/nSrwMI/nLe /nJe/nSrwMAe/nI /nCfe /nSrwMAr /nTfe/DeMne /nTe/nSrwMIr/nNe /nBe/nJe/nSrwME /nO/nCfe/nSrwMAe/nI/nNe /nCfe/nSrwMO/nSrwMI/nDnnfe /nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe-/nHe/nSrwMAe/nTfe \n/nDfe/nSrwMO/nI, /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nPe/nSrwMIr/nBe, /nTe/nMe/nSrwMAe/nKe /nSrwM’ /nLe /nCe/nSrwM’/nNe/nSrwMAe /nKe/nAvewpefe /nKfe/nSrwMAe, /nA/nPe/nNe /nKe/nSrwMAe/nJe/nMe/nSrwME /nLe/nSrwMI/nGe /nJe/nSrwMAe/nI /nCfe/nSrwMAr/nTfe.../DeMne        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n22 \n \n/nSrwMI.M/nBfe/nNe/nSe/nSrwM’/nRe/nKe/nSrwMAe /n’/nKfe/nDnnfe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe/nKe /nKe/nSrwMAe/nJe /nSe/nMPe/nNuaBe/nNNe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nBfe/nSrwMAe/nNe/nSe /nKe/nRe/nE /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwMAe /nHe/nSrwMO/nI/nKe /nO/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe/nNe /nKe/nSrwMI.N/nRe/nTe/nSrwME /nCfe/nLe /nSrwMI/nKe /nPe/nHetnSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nCe/nLe/nSrwMAu/nAMu/vepe/DeMne \n/nHe/nMe/nRe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nKfe/nTe/nSrwME /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nBe/nSrwMAe/nJe/nLe- \n“/nBfe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe, /nTe/nSrwMO/nHe/nRe /nKe/nSrwMAe/nJe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI.W/nLHe/nYe/nSrwME /nBe/nSrwME/nRetnSrwM’u-/nPe/nHe/nRe /nSe/nMPe/nNNe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe, /nBfe/nNe/nSrwME /nAe/nSrwMI/nBe/nYe/nSrwME /nGe/nSrwME/nLe/nHe/DeMne”  \n/nKe/nSrwMI/nHe /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nAe/nSrwMI/nNe /nAe/nGe/nSrwM’u/nMe/nSrwME /nRe/nSrwMI.W/nKfe /nDe/nSrwME/nLe/nKe/DeMne /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nSrwMI/nNe/nHe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe-/nSrwMI/nNe/nHe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nDe/nSrwME/nKfe/nLe/nSrwMAu/nAMu/vepe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe /nPe/nDnnfe/nLe /nJe/nSrwME /nJe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nKe/nHe/nNe/nSrwME /nCfe/nLe, \n/nTe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nBe/nNe/nSrwMAu/nNe/nSrwMAu/nAMu/vepe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nPe/nSrwM’/nCfe/nSrwMI/nLe/nAr- \n“/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr, /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u/nKe /nKe /nSrwME /nTe/nSrwME /nDe/nSrwMAe/nMe /nBfe/nSrwME/nLe/nHe?”  \n/nO/nNe/nSrwMAe /nSfe/nSrwM’/nRetnSrwM’u/nHe/nSrwME/nMe/nSrwME, /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nJe/nKfe/nNe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nDe/nI/nLe/nSrwME /nKe/nHe/nNe/nSrwME /nRe/nSrwMI/nHe/nAr /nTe/nKfe/nNe/nSrwME /nDne/nSrwME/nRfe-/nDne/nSrwME/nRfe /nSe/nSrwMAe/nE /nRetnSrwM’u/nPe/nSrwMAr/nYe/nSrwME/nKe /nSrwMI/nHe/nSe/nSrwMAe/nVe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nKe/nHe/nNe/nSrwME /nRe/nHe/nE/DeMne /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nIr/nHe/nSrwMO \n/nKe/nHe/nNe/nSrwME /nRe/nHe/nE /nJe/nSrwME /nJe/nKfe/nNe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nBe/nSrwMI/nNe /nJe/nSrwMAe/nE/nTe /nTe/nKfe/nNe /nDe/nSe-/nBe/nSrwMIr/nSe /nKe/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMI.N/nRe /nKe/nAvewpefe /nSrwMI/nDe/nHe/nHe/DeMne ../nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nKfe /nMe/nNe/nMe/nSrwME /nBfe/nSrwME/nLe /nJe/nSrwME /nJe/nSrwME/nHe/nSrwME/nNe \n/nVe/nSrwMAu/nSe /nDe/nSrwME/nLe/nKe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nTe/nI/nMe/nSrwME /nDe/nSrwMAe/nMe/nKe /nA/nSrwMI/nTe/nSrwMI.N/nRe/nKTe /nSrwMI/nKe/nCfe/nSrwM’ /n’/nPe/nDnnfe/nSrwMAe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nSrwMI/nDe/nAr, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nBe/nSrwMAe/nLe-/nDe/nSrwME/nBe/nSrwMAe/nLe/nKe /nSrwMI/nVe/nCe/nSrwMAe/nRe /nMe/nNe/nMe/nSrwME /nJe/nSrwMO/nRe /nMe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nDe/nSrwME/nLe/nKe \n/nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nDe/nSrwMO/nHe/nRe/nSrwMAe /nKe/nAvewpefe /nKe/nHe/nSrwMAe /nGe/nSrwME/nLe ‘/nKe /nSrwME /nTe/nSrwME /nDe/nSrwMAe/nMe /nBfe/nSrwME/nLe/nHe/DeMne’  \n/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe /nBe/nSrwMAe/nJe/nLe- \n“/nBfe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe, /nKe/nHe/nNe/nSrwMI/nHe /nRe/nSrwMI/nHe/nHe/nHe /nJe/nSrwME /nTe/nSrwMIr/nNe /nSe/nSrwMAe/nE/nMe/nSrwME /nDe/nSe-/nBe/nSrwMIr/nSe /nKe/nMe/nSrwME /nSrwMI/nDe/nHe/nHe/DeMne”  \n/nSe/nSrwMAe/nE-/nSe/nSrwMAe/nE /nRetnSrwM’u/nPe/nSrwMAr/nAe/nKe /nTe/nSrwMIr/nNe/nTBe/nSrwMAe /nNe/nMe/nRe/nSrwMIr /nJe/nSrwME/nBe/nSrwMIr/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSrwMI/nNe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe/nKe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwMAr/nTe /nKe/nHe/nSrwMI/nLe/nAr- \n“/nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr, /nTe/nSrwM’u /nCeMnpelrMnu  /nJe/nSrwME/nTe/nSrwME /nDe/nSe-/nBe/nSrwMIr/nSe /nKe/nMe /nKe/nRe/nHe/nBe, /nO/nTe/nSrwME /nDe/nSrwMAe/nMe /nKe/nMe /nBfe/nSrwME/nLe, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwMO/nHe/nRe /nKe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr/nGe/nRe/nSrwMIr /nDe/nSrwME/nKfe /nMe/nNe /nKfe/nSrwM’/nSfe/nSrwMIr /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nTe/nSrwMO/nRe/nSrwMAe \n/nO/nTe/nSrwME /nI/nNe/nSrwMAe/nMe/nMe/nSrwME /nDe/nI /nSrwMI.M/nCfe/nA, /nO/nHe/nSrwMO /nRe/nSrwMI.W/nKfe /nLe/nE/nHe/DeMne”  \n‘/nI/nNe/nSrwMAe/nMe’ /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nNe /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nMe/nSrwM’/nSKe/nRe/nSrwMAe/nI/nTe /nKe/nHe/nLe/nKe- \n“/nBfe/nSrwMAr/nYe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMAe/nI-/nKe/nSrwMAu/nDnnfe/nSrwMIr /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nVe/nSrwMAu/nSe /nCfe/nSrwMIr.M, /nA/nSe/nLe /nCfe/nSrwMIr.M /nJe/nSrwME /nMe/nNe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nA/nSe/nSrwMIr/nRe/nVe/nSrwMAe/nDe /nDe/nE/nHe /nJe/nSrwME /nA/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nKe/nSrwMAe/nJe /nLe/nGe/nLe /nRe/nHe/nE /nJe/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  \n/nSe/nMe/nSrwMAe/nJe/nKe /n’/nPe/nKe/nSrwMAe/nRe /nKe/nRe/nSrwMAr/nTe /nRe/nSrwMI/nHe/nAr/DeMne /nBfe/nSrwMAe/nNe/nSe /nKe/nRe/nSrwMAr/nKe /nBe/nSrwME/nRe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nA/nKfe/nSrwMAr/nNe /nBe/nSrwME/nSe/nSrwMIr /nGe/nPe /nNe/nI /nKe/nRe/nBe/nHe/DeMne”  \n/nA/nPe/nNe/nSrwMO /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nDe/nSrwMAe/nSe/nKe /nRetnSrwM’u/nSrwMI/nTBe/nAMu/vepe/nGe /nBe/nSrwM’/nJfe/nLe/nSrwME /nA/nSrwMI.M/nCfe /nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nBe/nSrwME/nSe/nSrwMIr /nGe/nPe-/nSe/nPPe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nAe/nGe/nSrwM’u /nNe/nSrwMI/nHe /nBe/nRfe/nSrwMAe, /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nMe/nSrwME /nLe/nAvewpefe /nSrwMI/nVe/nDe/nSrwMAe /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAu/nAMu/vepe/DeMne  \n/nJe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nGe/nSrwMAe/nMe/nMe/nSrwME /nJe/nSrwME /nJe/nSrwME/nTe/nSrwME /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME /nAe/nE/nLe /nRe/nHe/nLe /nO /nO/nTe/nSrwME /nNe/nSrwMIr/nKe /nBe/nSrwMAe/nSe/nBfe/nSrwM’u/nSrwMI.M/nMe /nA/nPe/nNe/nBe/nSrwMAr/nTe /nBe/nSe/nSrwMAr/nE, /nAe /nJe/nSrwME /nJe/nSrwME/nTe/nSrwME /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe \n/nAe/nE/nLe /nO /nO/nTe/nSrwME /nAe/nGe/nSrwM’u /nBe/nRfe/nSrwMAr/nTe /nBe/nSrwMAe/nSe /nBe/nNe/nBe/nSrwMAr/nTe /nJe/nSrwMAe/nI/nE, /nTe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe-/nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nMe/nSrwME \n/nAe/nSrwMI/nBe /nBe/nSe/nLe/nSrwMAe/DeMne /nSe/nSrwME /nKfe/nSrwMAe/nLe/nSrwMIr.M /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nSrwME  /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nNe/nSrwMI/nHe, /nAe/nTBfe-/nDe/nSe/nTBe/nSrwMAe /nMe/nLe/nSrwMAe/nHe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nKe/nSrwMO/nSrwMI.M/nSfe/nKe/nNHe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /n’/nPe/nSrwMAr/nTBe /nAe/nSrwMI/nBe /nBe/nSe/nLe /nCfe/nLe/nSrwMAe/DeMne \n/nKe/nRe/nSrwMIr/nBe /nSe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBfe /nBe/nKfe/nRkgf /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME.../DeMne  \n/nJe/nI /nSe/nMe/nE /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nMe/nSrwME /nAe/nSrwMI/nBe /nBe/nSe/nLe/nSrwMAe, /nTe/nI /nSe/nMe/nE /nMe/nSrwMAe/nTRe /nTe/nSrwMIr/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwME/nCeMnpelrMnu /nGe/nSrwMO/nRe/nSrwME /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nMe/nSrwME /nCfe/nLe/nSrwMAe/DeMne /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nMe/nSrwMAe/nE- \n/nRetnSrwM’u/nPe/nNe/nSrwMIr, /nPe/nTNe/nSrwMIr- /nTe/nSrwME/nTe/nRe/nSrwMIr /nAe /nA/nPe/nNe/nSrwME /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/DeMne /nGe/nRe/nMe/nJe/nRetnSrwM’u/nAe /nAe/nMe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe, /nKe/nRe/nSrwMIr/nBe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe /nKe/nTBTBfe/nSrwMAe/nKe /nPe/nRe/nTe/nSrwMIr /nRe/nHe/nSrwMAr /nTe/nSrwME/nHe/nSrwMIr/nPe/nRe /nAe/nTBfe/nSrwMO-/nDe/nSe/nSrwMO \n/nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nBe/nSe/nLe/nSrwMAe/DeMne  \n/nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nKe /nA/nVe/nSrwMAe/nDe/nSrwMIr /nPe/nTe/nRe/nSrwMAe/nE/nLe/nSrwME /nCfe/nLe, /nKfe/nSrwME/nTe/nSrwMIr-/nPe/nTfe/nSrwMAe/nRe/nSrwMIr /nKe/nRe/nSrwMAr/nBe/nLe/nSrwMAe/nKe /nKfe/nGe/nTe/nSrwMAe /nCfe /nSrwME/nLe/nSrwMAr/nHe/nSrwME/DeMne ../nJe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nAe/nTBfe/nSrwMO-/nDe/nSe/nSrwMO /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nAe/nSrwMI/nBe \n/nBe/nSe/nLe/nSrwMAe, /nTe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwMAe /nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nMe/nSrwME /nJe/nSrwME /nSe/nSrwM’/nBfYe/nSTe, /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe /nSe/nBfe /nCfe/nLe/nSrwMAe /nO /nBfe/nRe/nPe/nSrwM’/nRe /nSe/nHe/nYe/nSrwMO/nGe /nKe /nSrwME /nLe/nSrwMI.W/nKfe/nNe/DeMne /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe-/nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nDe/nSrwM’u-/nDe/nSrwM’u-\n/nTe/nSrwMIr/nNe-/nTe/nSrwMIr/nNe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nA/nPe/nNe/nSrwMAe /nBe/nSrwMIr/nTBe/nKe /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe, /nKfe/nRfe /nAe /nSe/nSrwMAe/nBe/nSrwME /nDe/nAvewpefe /nDe/nAvewpefe /nGfe/nRe /nBe/nNe/nBe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nLe/nSrwMI.W/nKfe/nNe/DeMne /nO/nHetnSrwM’u /nDe/nSe/nSrwMO-/nBe/nSrwMAe/nRe/nHe/nSrwMO /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  \n/nBe/nSrwMO/nSrwMI/nNe-/nBe/nSrwM’/nTTe/nSrwMAe /nKe/nRe/nSrwMAr/nKe /nGe/nRe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBfe/nSrwME/nTBe/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne  \n/nO/nNe/nSrwMAe, /nRetnSrwM’u/nPe/nNe/nSrwMIr /n’/nMe/nSrwME/nRe/nDe/nSrwMAe/nRe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwMAr/nYe/nSrwMO /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe-/nPe/nSrwM’/nTe/nSrwMO/nHetnSrwM’/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGe /nA/nKfe/nSrwMAe/nRfe/nMe/nSrwME /nDfe/nNe/nRe/nSrwMO/nPe/nNe/nSrwMIr /nAe /nA/nGe/nHe/nNe/nMe/nSrwME /nDfe/nNe/nKe/nTBe/nNe/nSrwMIr/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGe /nRe/nSrwMI.W/nBBe/nYe/nSrwMO-/nRe/nSrwMAe/nI \n/n’/nKfe/nSrwMAe/nDnnfe/nE-/nKe/nSrwMAe/nTBe/nE /nJe/nSrwMAe/nI/nTe/nSrwME /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMIr.M/DeMne /nJe/nSrwME /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nGfe/nRe /nBe/nNe/nBe/nSrwMAr/nMe/nSrwME /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe, /nKfe/nRfe /nAe /nSe/nSrwMAe/nBe/nSrwME/nKe /nMe/nDe/nSrwMAr/nTe /nKe /nSrwME /nNe/nSrwME /nRe/nHe/nSrwMI.M/nTfe/nNe, /nHetnSrwM’/nNe/nKe /nSrwME  \n/nHe/nRe/nVe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nKe/nRe/nE /nLe/nGe/nLe/nSrwMAe/DeMne  \n/nSe/nSrwMAe/nLe/nKe /nBe/nSrwMAe/nRe/nHe /nMe/nSrwMAe/nSe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwM’u /nMe/nSrwMAe/nSe /nHe/nRe/nVe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe /nCe/nLe/nSrwMAr /nCfe/nLe, /nJe/nI/nMe/nSrwME /nE/nKe /nMe/nSrwMAe/nSe /nSe/nSrwM’u/nKfe-/nJe/nSrwMO/nTe /nAe /nE/nKe /nMe/nSrwMAe/nSe /nKe/nDe/nBe/nSrwMAe /nCe/nLe/nI, /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe/nSrwMIr.W /nDe/nSe \n/nMe/nSrwMAe/nSe /nHe/nRe/nVe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nKe /nKe/nSrwMAe/nJe /nBe/nNNe/nSrwME /nRe/nHe/nI/DeMne /nKfe/nSrwME/nSrwMI/nTe/nYe/nSrwMO /nA/nSe/nSrwMAe/nNe /nCfe /nSrwME /nLe/nI/DeMne /nA/nKfe/nSrwMAe/nRfe/nMe/nSrwME /nDfe/nNe/nRe/nSrwMO/nPe/nNe/nSrwMIr, /nBfe/nSrwMAe/nDe/nSrwMO-/nAe/nSe/nSrwMIr/nNe/nMe/nSrwME /nKfe/nRe/nHe/nSrwMAe/nE/nLe /nDfe/nSrwMAe/nNe/nKe \n/nKfe/nSrwME/nTe/nMe/nSrwME /nKe/nMe/nTBfe/nSrwMAu/nNe /nAe /nA/nGe/nHe/nNe/nMe/nSrwME /nDfe/nNe/nKe/nTBe/nNe/nSrwMIr /nCe/nLe/nI/DeMne /nDe/nSrwMAu/nNe-/nDe/nSrwMO/nGe/nSrwMAu/nNe /nSrwMI/nKe/nSe/nSrwMAe/nNe /nA/nPe/nNe/nSrwME /nKe/nAvewpefe /nLe/nI /nCfe/nLe/nSrwMAe/DeMne        \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n23 \n \n/nSe/nMe/nE /nAe/nGe/nSrwM’u /nBe/nRfe/nLe/DeMne /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nMe/nSrwMAe/nE /nMe/nSrwMI.N/nRe /nGe/nSrwME/nLe/nSrwMIr.M/DeMne /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe /nAe /nDe/nSrwM’u/nTBe/nSrwMAe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr /nBfe/nSrwME/nLe/DeMne /nSe/nSrwMAe/nTe /nSe/nSrwMAe/nLe/nKe \n/nJe/nSrwME/nTBfe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe- /nPfe /nSrwM’ /nDe/nSrwMIr /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/DeMne /nPfe /nSrwM’ /nSrwMI/nDe/nYe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nBe/nAe/nHe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne  \n/nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr, /nJe/nSrwME /nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe /nBe/nKfe/nRkgf/nKe /nCfe/nLe /nAe /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nA/nRfe/nSrwMAe/nI /nBe/nKfe/nRkgf/nKe /nCfe/nLe, /nO /nAe /nPfe/nSrwM’ /nSrwMI/nDe/nYe/nSrwMAe /nLe/nGe/nSrwMAe /nPe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nCe /nGe/nSrwMO/nRe/nSrwME/nKe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe \n/nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nBe/nAe/nHe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nO/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nKe /nJe/nNe/nSe /nAMu/vepe /nKfYe/nSrwMAe/nYe/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nSrwMI/nBe/nRe/nDfe/nSrwMIr /nNe/nI /nBfe/nSrwME/nLe/DeMne \n/nHe/nSrwMO/nI/nTe/nSrwMO /nA/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nCfe/nSrwME/nLe/nSrwMAr /nAe /nA/nKfe/nNe/nSrwMO /nKe /nSrwME /nTe/nSrwMAu-/nKe /nSrwME /nTe/nSrwMAu /nHe/nSrwMO/nI/nTe/nSrwME /nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nSrwME /nBe/nCCe/nSrwME/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe-/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nBe/nAe/nHe /nBfe/nSrwME/nLe /nAe /nDe/nSe-/nBe/nSrwMAe/nRe/nHe /nBe/nSrwMI.N/nRe/nSe/nKe \n/nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nDe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe/nGe/nMe/nNe/DeMne  \n/nBe/nSrwMAe/nLe-/nSrwMI/nVe/nVe/nSrwMAe/nHe/nKe /nKe/nSrwMAe/nRe/nNMe /nCfe/nLe, /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe-/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr/nKe /nSrwMI/nBe/nAe/nHe /nMe/nSrwMAe/nE-/nBe/nSrwMAe/nPe/nKe /nA/nSrwMI/nNe/nVe/nSrwMAe/nYe/nRkgf /nKe/nSrwMAe/nYe/nRkgf /nMe/nSrwMAe/nNe/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nJe/nSrwME/nKe/nRe /nPe/nSrwM’/nRe/nTe/nSrwMIr \n/nKe/nRe/nBe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nA/nSrwMI/nNe/nVe/nSrwMAe/nYe/nRkgf /nBe/nSrwM’/nJfe/nLe /nJe/nSrwMAe/nI/nTe /nRe/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nE/nKe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nO/nHetnSrwM’/nNe/nSrwMAe /nMe/nNe/nSrwM’/nKfe/nSrwMO /nAe /nAe/nNe/nSrwMO-/nAe/nNe /nJe/nSrwMIr/nVe-/nJe/nNTe/nSrwM’/nA/nKe /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe/nSrwMIr/nKe \n/nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nSrwMI/nNe/nSe/nSrwMI.M/nCe/nTe /nGe/nSrwMAe/nRe/nAMu/vepe/nTBe/nSrwMIr /nNe/nI /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nMe/nTR.fesb/nTe /nLe/nSrwMO/nKe /nCfe/nSrwMIr.M, /nJe/nSrwME /nJe/nNMe /nLe/nSrwME/nLe/nKe /nO /nMe/nRe/nBe/nSrwME /nKe/nRe/nTe/DeMne /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwMO/nHetnSrwM’u/nMe/nSrwME /nJe/nSrwMAr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe/nSrwMIr-/nLe/nSrwME \n/nA/nNe/nSrwM’/nKe /nSrwM’u /nLe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nSrwMI.W/nSTfe/nSrwMI/nTe /nNe/nI /nRe/nHe/nLe /nTe/nSrwMAr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nAe/nRe/nSrwMO /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe/nSrwMIr /nBe/nSrwME/nTBfe/nSrwME/nKe/nSrwMAe/nNe /nBfe/nAvewpefe /nJe/nSrwMAe/nI/nE/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, /nJe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nNe/nSrwM’/nKfe/nSrwMO /nAe /nAe/nNe/nSrwMO-/nAe/nNe /nJe/nSrwMIr/nVe-\n/nJe/nNTe/nSrwM’/nKe /nA/nNe/nSrwM’/nKe /nSrwM’u /nLe /nPe/nSrwMI.N/nRe/nSrwMI.W/nSTfe/nSrwMI/nTe /nRe/nHe/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nSrwMI.M/nJe/nNe/nGe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nTBfe/nSrwME/nKe/nNe/nSrwMAu/nLe/nSrwME /nJe/nSrwMAe /nSe/nKe /nSrwMAr /nE/DeMne /nBe/nCCe/nSrwMAe/nKe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nVe/nSrwMVmiesriR/nSrwMI.M/nDDfe /nHe/nSrwMO/nI/nTe /nVe/nSrwMVmiesriR/nDDfe /nBe/nNe/nSrwMAr/nTe-/nBe/nNe/nSrwMAr/nTe /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nKfe/nRkgf \n/nBfe/nSrwMAe/nYe/nSrwME /nJe/nSrwMAe/nI/nE/DeMne  \n/nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMIr/nGfe/nSrwMAe/nBe/nLe/nSrwMAe /nGe/nSrwMAe/nMe /nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/DeMne /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMIr/nGfe/nSrwMAe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSrwMI/nKe/nSMe /nMe/nSrwME /nBe /nCeMnpelrMnu /nTBe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe /nMe/nSrwMAe/nI/nSrwMI/nTBe/nKe /nA/nNe/nSrwME/nKe/nSrwMO \n/nSrwMI/nKe/nSMe/nSrwM’u /nA/nSrwMI.M/nCfe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSe/nSrwME /nNe/nSrwMI/nHe, /nSe/nSrwMAe/nI/nSrwMI.M/nJe/nKe /nSrwMI/nHe/nSe/nSrwMAe/nVe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nMe/nSrwME /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSrwMI/nKe/nSMe/nSrwMAe/nKe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nPe/nSrwMI/nHe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe- ‘/n’/nPe/nRe/nSrwMAe/nI/nRe’, \n/nJe/nI/nMe/nSrwME /nBe/nSrwMAe/nSe/nSrwMO-/nA/nGe/nVe/nSrwMAe/nSe /nA/nSrwMI.M/nCfe, /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nDnnfe/nYe/nSrwMO-/nCe/nSrwMAr/nMe/nSrwMAe/nSe /nA/nSrwMI.M/nCfe /nAe /nGe/nSrwMAe/nSrwMI.M/nCfe/nYe/nSrwMO-/nSrwMI/nBe/nRe/nCfe/nSrwMIr.M /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nA/nSrwMI.M/nCfe- ‘/nMe/nDfYe/nMe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe’/DeMne \n/nMe/nDfYe/nMe/nSrwMO/nMe/nSrwME /nDe/nSrwM’u /nRe/nAMu/vepe/nGe/nKe /nSrwMI/nKe/nSMe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nPe/nSrwMI/nHe/nLe ‘/n’u /nCeMnpelrMnu /nCe /nMe/nDfYe/nMe’ /nAe /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nA/nSrwMI.M/nCfe ‘/nNe/nSrwMIr/nCe /nMe/nDfYe/nMe’/DeMne /nAe /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nMe /nA/nSrwMI.M/nCfe ‘/nCe/nSrwMAr/nRe/nSrwMIr’, \n‘/nCe/nSrwMAr/nRe’/DeMne  \n/nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMIr/nGfe/nSrwMAe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe/nMe/nSrwME /nDe/nSrwM’u /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMIr/nGfe/nSrwMAe /nCe/nSrwMAr/nRe/nSrwMIr /nA/nSrwMI.M/nCfe, /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe/nSrwMIr.W /nDe/nSrwM’u /nSe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMIr/nGfe/nSrwMAe /nMe/nDfYe/nMe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwMAe/nSe /nDfe/nSrwMI.N/nRe/nKe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, \n/nCe/nSrwMAr/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO/nMe/nSrwME /nDfe/nSrwMAe/nNe/nKe /nKfe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nHe/nSrwMO/nI/nE, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nA/nSrwMI/nBe/nSe/nVe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’u/DeMne /nJe/nI /nSe/nSrwMAe/nLe /nA/nGe/nTe/nSrwME /nNe/nMe/nHe/nRe /nBe/nKfe/nSrwMAe/nRkgf /nBfe/nSrwME/nLe /nAe/nSrwMI/nKe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nRfe /nAe/nE/nLe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nCe/nSrwMAr/nRe/nSrwMIr \n/nBfe/nSrwMI.N/nRe /nGe/nSrwME/nLe, /nTe/nHe/nNe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nDe/nHe/nSrwMAe/nRe /nBfe/nSrwME/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu /nE /nE/nKe/nSrwMO /nKe/nNe/nMe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMAe/nNe /nNe/nI /n’/nPe/nJe/nTe/DeMne  \n/nHe/nSrwMI.N/nRe/nPe/nSrwM’/nRe/nKe /n’/nTTe/nRe-/nPe/nSrwMI.W/nCCfe/nMe /nKe/nSrwMO/nNMe /nHe/nSrwMO/nI/nTe /nSe/nSrwM’/nPe/nNMe/nSrwMAe/nRkgf /nDfe/nSrwMAe/nRe /nPRe/nVe/nSrwME/nSfe /nKe /nSrwME /nNe/nSrwME /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nJe/nSrwME /n’/nTTe/nRe-/nPe/nSrwMI.W/nCCfe/nMe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSfe/nSrwM’/nRetnSrwM’u /nHe/nSrwMO/nI/nTe /nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /n’/nTTe/nRe/nBe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe \n/nBe/nSrwMAe/nDfe /nDe/nSrwME/nNe/nSrwME /n’/nTTe/nRe-/nPe/nSrwM’u/nBe /nKe/nSrwMO/nNMe /nPe/nKe /nSrwMAr /nDnnfe /nDe/nSrwMI.W/nCCfe/nNe-/nMe/nSrwM’/nHe/nSrwME/nCeMnpelrMnu /nHe/nSrwMO/nI/nTe /nGe/nSrwMAe/nMe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nBe/nHe/nRe/nSrwMAe/nE/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /nCe/nSrwMAe/nRetnSrwM’u-/nKe/nSrwMAe/nTe /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nCe/nSrwMAe/nRetnSrwM’u /nBe/nSrwMAe/nDfe/nMe/nSrwME \n/nCe/nSrwMAr/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO /nA/nSrwMI.M/nCfe /nAe /nAe/nNe/nSrwMO-/nAe/nNe/nSrwMO /nSrwMI/nKe/nSMe/nCe/nKe /nJe/nMe/nSrwMIr/nNe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, /nJe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nMe/nE /nNe/nSrwMIr/nKe /nRe/nHe/nLe, /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nDe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr-/nRe/nSrwMAu/nDe/nSrwMIr /nNe/nI /nBfe/nSrwME/nLe, /nTe/nKfe/nNe /nTe /nCeMnpelrMnu  \n/nE/nTe/nSrwME /n’/nPe/nJe/nSrwMAe /nBfe/nSrwMAe/nI/nYe/nSrwME /nJe/nSrwMAe/nI/nE /nJe/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nSrwMAe/nLe/nSrwMO /nBfe/nSrwMI.N/nRe/nKe /nBe/nSrwM’/nTe/nSrwMAe/nTe/nMe/nSrwME /nKe/nTBe/nMe/nTBe/nSrwMIr /nNe/nI /nA/nBe/nSrwMAr/nE /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nDe/nSrwMAe/nHe/nSrwMIr-/nRe/nSrwMAu/nDe/nSrwMIr /nBfe/nSrwME/nNe/nSrwME /nTe /nCeMnpelrMnu  /nAe/nSrwMI/nBe/nYe/nSrwME /nJe/nSrwMAe/nI/nE/DeMne  \n/nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe, /nSrwMI.M/nJe/nNe/nKe/nSrwMAe /nA/nPe/nNe /nGfe/nRe /nCfe/nSrwMO/nSrwMI/nDnnfe /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nNe/nSrwME /nCfe /nSrwMAr /nNe, /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nA/nPe/nNe /nKe/nSrwMAe/nJe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nBe/nRfe/nSrwMAu/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nBe/nSrwMAe/nRe/nHe /nMe/nSrwMAe/nSe/nKe /nSe/nSrwMAe/nLe/nMe/nSrwME /nTe/nSrwMIr/nNe \n/nMe/nSrwMAe/nSe /nKe/nSrwMAe/nJe /nRe/nHe/nNe/nSrwME, /nTe/nSrwMIr/nNe /nMe/nSrwMAe/nSe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nKe /nGe/nSrwM’/nJe/nRe /nCe/nSrwMI/nLe /nJe/nSrwMAe/nI /nCfe/nSrwME /nLe/nSrwMAr/nNe, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKe/nSrwMIr.W /nMe/nSrwMAe/nSe/nMe/nSrwME /nBfe/nSrwM’/nKfe/nMe/nRe/nSrwMIr /nAe/nSrwMI/nBe /nJe/nSrwMAe/nI /nCfe/nSrwME/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne \n/nO/nNe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMI.N/nRe/nVe/nSrwMAe/nRe/nMe/nSrwME /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr/nKe /nJe/nNMe/nKe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nCe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nMe /nSe/nNTe/nSrwMAe/nMe/nNe/DeMne  \n/nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /nDe/nSrwMI.M/nCfe/nNe/nBe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe /nCe/nSrwMAr/nRe/nSrwMIr/nKe /nBe/nGe/nLe/nSrwME/nMe/nSrwME /nPe/nSrwM’u/nBe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nPe/nSrwMI.W/nCCfe/nMe-/nMe/nSrwM’/nHe/nSrwME/nCeMnpelrMnu /nBe/nSrwMAe/nNHe/nSrwMAe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nJe/nSrwME /nBe/nSrwMIr/nCe/nMe/nSrwME /nTBe/nSrwM’/nTBe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nSe/nSrwM’/nKfe/nSrwMAe/nRe /nMe/nSrwMAe/nSe/nMe/nSrwME /nTe /nCeMnpelrMnu  \n/nSe/nSrwM’u/nKfe/nLe/nSrwME-/nSe/nSrwM’u/nKfe/nLe /nLe/nSrwMO/nKe /nTBe/nPe/nSrwMAr/nE /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nJe/nKfe/nNe/nSrwME /nBe/nKfe/nSrwMAe/nRkgf /nBfe/nSrwME/nLe /nAe/nSrwMI/nKe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nRfe /nAe/nE/nLe /nTe/nHe/nNe /nRe/nSTe/nSrwMAe /nBe/nNNe /nBfe/nAvewpefe /nJe/nSrwMAe/nI/nE/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe /nSe/nSrwMO/nLe/nHe/nNNe/nSrwMIr /nTe /nCeMnpelrMnu  \n/nNe/nI /nHe/nSrwMO/nI/nE, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nBfe/nSrwMI.N/nRe-/nJe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nGfe-/nBfe/nSrwMI.N/nRe-/nDne/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nDnnfe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nTBe/nPe/nE /nPe/nDnnfe/nSrwMAr /nCfe/nI/DeMne  \n/nKe/nRe/nSrwMIr/nBe /nE/nKe /nKe/nTBTBfe/nSrwMAe/nMe/nSrwME /nBe/nSrwMAe/nNHe/nNe /nTBe/nSrwM’/nTBe/nLe /nA/nSrwMI.M/nCfe/DeMne /nJe/nI /nDe/nSrwME/nNe/nSrwME /nCe/nSrwMAr/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO/nKe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nAe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nRfe/nKe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBe/nRe/nSe/nSrwMAe/nTe/nMe/nSrwME /nBe/nHe/nSrwMAr/nTe /nRe/nHe/nSrwMAr/nE/DeMne /nJe/nSrwME/nKe/nRe/nSrwMAe \n/nLe/nSrwMO/nKe /nKfe/nSrwMO/nRe/nBe/nNHe/nSrwMAe/nKe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nKe/nHe/nSrwMAr /nCfe/nI/DeMne /nO/nHe/nSrwMIr /nTBe/nSrwM’/nTBe/nLe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAe/nNHe/nSrwMAu/nMe/nSrwME /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /nPe/nHe/nTBe/nSrwMAe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nGfe/nSrwME/nRe /nMe/nCfe/nBe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nSrwMAr/nTfe/DeMne \n/nJe/nI/nSe /nCeMnpelrMnu  /nSe/nSrwMAe/nO/nNe-/nBfe/nSrwMAe/nDe/nSrwMO/nSe /nCeMnpelrMnu  /nLe/nAvewpefe /nKe/nAvewpefe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTe/nKe /nTe/nKe /nMe/nCfe/nBe/nSrwMAe/nSrwMI.N/nRe/nKe /nRe/nSrwMO/nJe/nGe/nSrwMAe/nRe /nCe/nSrwMI/nLe/nTe/nSrwME /nCfe /nSrwMAr /nNe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, /nPe/nSrwMO/nKfe/nSrwMAr/nRe/nKe /nPe/nSrwMO/nSe/nSrwMAe /nMe/nSrwMAe/nCfe /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nTe /nCeMnpelrMnu  \n/nNe/nSrwMI/nHe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nA/nNe/nSrwME/nRetnSrwM’u/nO /nAe /nPe/nSrwMO/nKfe/nSrwMAr/nRe-/nJfe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nKfe/nSrwMAr/nRe/nKe /nJe/nSrwME /nPe/nSrwM’/nRe/nNe/nSrwMAe /nMe/nSrwMAe/nCfe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nRfe/nMe/nSrwME /nBfe /nCeMnpelrMnu /nSrwMI.M/nSe-/nBfe /nCeMnpelrMnu/nSrwMI.M/nSe /nPe/nDnnfe/nSrwMAe/nI/nE /nO/nHe/nSrwMO /nTe /nCeMnpelrMnu  /nHe/nSrwMO/nI/nTe/nSrwME /nCfe/nI/DeMne  \n/nBe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe/nKe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe-/nPe/nSrwMI.M/nTfe/nYe/nSrwMAe /nAe /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W-/nPe/nHe/nTBe/nSrwMAe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBe/nNe/nBe/nSrwMAr/nKe /nLe/nSrwM’u/nSrwMI.N/nRe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nCfe /nSrwMAr /nNHe/nSrwME/DeMne /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W-/nPe/nHe/nTBe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nBe/nKe/nRe/nSrwMIr /nTe /nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwME/nSe/nSrwMIr \n/nNe/nSrwMI/nHe/nYe/nSrwME/nCeMnpelrMnu /nHe/nSrwMO/nI /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMAr/nNe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe-/nPe/nSrwMI.M/nTfe/nYe/nSrwMAe/nKe /nSrwMI/nBe/nKe/nRe/nSrwMIr /nTe /nCeMnpelrMnu  /nHe/nSrwMO/nI/nTe/nSrwME /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne /nO/nHe/nSrwMIr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nKfe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nBe/nNHe/nSrwMO/nKe /nPe/nSrwM’/nBe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe /nSrwMI.M/nBfe/nTTe/nSrwMAe/nMe/nSrwME,       \nwww.videha.co.in     \t \n    \r           www.videha.com Videha Ist Maithili Fortnightly ejournal  'वदेह ' २०९ म अंक \n०१ सतबर २०१६ (वष ९ मास १०५ अंक २०९)\n          ! \" #   $ ISSN 2229 -547X VIDEHA  \n24 \n \n/nKfe/nSrwMO/nPe/nSrwMI/nDnnfe/nYe/nSrwMO /nAe /nMe/nCe/nSrwMAe/nNe/nSrwMO /nBe/nNe/nSrwMAe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nSe/nSrwMAu/nNe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nJe/nSrwME /nRe/nHe/nE /nLe/nGe/nSrwMAr /nCfe/nLe/nSrwMAe /nO /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTe/nKe /nTe/nKe /nBe/nSrwMAe/nDfe/nSrwME/nMe/nSrwME /nSrwMI/nDe/nNe-/nRe/nSrwMAe/nSrwMI/nTe /nSrwMI/nBe/nTe/nBe/nSrwMAr \n/nCfe/nLe/nSrwMAe/DeMne  \n/nE/nKe-/nBe/nSrwME/nRe-/nDe/nSrwM’u-/nBe/nSrwME/nRe /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /nCe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe /nMe/nSrwMAe/nCfe/nSrwMO /n’u/nPe/nRe /nKe/nRe/nSrwMAr /nCfe/nLe/nSrwMAe /nAe /nBfe/nSrwMI.N/nRe /nSrwMI/nDe/nNe /nSrwMI.M/nCfe/nTBTBe/nSrwMAe-/nPe/nSrwMI.M/nTfe/nYe/nSrwMAe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBe/nNe/nBe/nSrwMAr /nCfe/nLe/nSrwMAe, /nJe/nSrwME/nKe/nRe /nSrwMI/nBe/nKe/nRe/nSrwMIr \n/nGe/nSrwMAe/nMe/nSrwMO/nMe/nSrwME /nHe/nSrwMO/nI /nCfe /nSrwME /nLe/nSrwMAr/nNe /nAe /nAe/nNe/nSrwMO-/nAe/nNe/nSrwMO /nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /nLe/nSrwMO/nKe /nAe/nSrwMI/nBe-/nAe/nSrwMI/nBe /nSrwMI/nKe/nNe/nSrwMAr /nCfe/nLe/DeMne  \n/nJe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nDe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe/nGe/nMe/nNe/nKe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr /nSe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’/nRe /nCe/nSrwMI/nLe /nGe/nSrwME/nLe /nTe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nJe/nSrwME/nTBfe/nKe/nSrwMAe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe-/nPfe /nSrwM’ /nSrwMI/nDe/nYe/nSrwMAe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nDe/nSrwM’/nRe/nSrwMAe/nGe/nMe/nNe/nKe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nGfe/nRe-\n/nJe/nMe/nSrwMAe/nE /nBe/nSrwMI/nNe /nSe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’/nRe/nSrwME/nMe/nSrwME /nRe/nHe/nE /nLe/nGe/nLe/DeMne /nKe/nSrwMAe/nRe/nNMe /nBfe/nSrwME/nLe, /nSe/nSe/nSrwM’/nRe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nTRe /nE/nKe /nSrwME /nTBe/nSrwMAe /nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMIr /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nKe/nSrwMO/nNe/nSrwMO /nSe/nNTe/nSrwMAe/nDe/nNe /nNe/nSrwMI/nHe/DeMne /nSe/nSrwMAe/nSe/nSrwM’/nRe/nMe/nSrwME \n/nGfe/nRe/nSrwMAe/nDnnfe/nSrwMIr/nKe /nSe /nAMu/vepe /nGe /nDe/nSrwM’u /nKe/nTBTBfe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI/nDnnfe/nYe/nSrwMO.../DeMne  \n/nO/nNe/nSrwMAe, /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nPe/nNe/nRe/nHe /nBe/nKfe/nRkgf/nKe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nA/nLe/nBe/nTBe/nSrwMAe/nHe /nJe/nKe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nRe/nHe/nNe/nSrwME /nSrwMI/nBe/nAe/nHe /nNe/nI /nBfe/nSrwME/nLe/nI/DeMne /nA/nLe/nBe/nTBe/nSrwMAe/nHe /nIr /nJe/nSrwME /nDe/nSrwME/nHe/nKe \n/nSrwMI/nHe/nSe/nSrwMAe/nVe/nSrwME /nMe/nSrwMAe/nTfe/nSrwMO /nNe/nMe/nHe/nRe /nRe/nHe/nSrwMAr /nAe /nBe/nSrwMO/nSrwMI/nLe/nYe/nSrwMO /nSe/nSrwMAe/nPfe /nNe/nI /nSrwMI/nNe/nKe/nLe/nSrwMAr/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAe/nJe/nSrwMAr /nSe/nBfe /nSrwMI/nKe/nCfe /nSrwM’  /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nSPe/nLe/nS/TBe /nBe/nSrwMO/nLe /nNe/nI /nRe/nHe/nNe/nSrwME /nSe/nSrwM’/nNe/nSrwMI/nNe/nHe/nSrwMAe/nRe \n/nSe/nSrwMAe/nPfe-/nSe/nSrwMAe/nPfe /nNe/nI /nBe/nSrwM’/nJfe/nSrwMAr/nTe/DeMne /nTe/nSrwMAr/nSe /nAMu/vepe /nGe /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nPe/nE/nRe/nSrwMO /nJfe/nKfe/nSrwMAe/nI/DeMne  \n/nBfe/nSrwMAe/nDe/nSrwMO /nMe/nSrwMAe/nSe, /nSe/nSrwM’u/nYe/nSrwMAe/nRkgf/nSTe/nKe /nSe/nMe/nE/DeMne /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /nCe/nSrwMAe/nHe/nSrwMAr/nTe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwM’/nSrwMI.W/nKfe/nYe/nSrwMAe /nBfe/nSrwMI.N/nRe /nDne/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nRe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nRe/nHe/nSrwMAr/nTfe/DeMne /nBe/nDnnfe/nKe/nSrwMAe /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /nRe/nHe/nI/DeMne /nO/nI/nMe/nSrwME \n/nE/nKe/nTBe/nSrwMAe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nPfe /nCeMnpelrMnu /nSrwMI.M/nSe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne /nMe/nSrwME/nGfe/nSrwMAu/nNe /nSe/nMe/nE, /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe /nPe/nDnnfe/nLe/nSrwMAr/nNe /nJe/nSrwME /nA/nNHe/nSrwMAr/nBfe /nCfe/nSrwMIr.M/DeMne /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W/nKe /nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe /nKfe/nSrwMO/nSrwMI/nLe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nA/nNHe/nSrwMAr \n/nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe /nPe/nKe/nDnnfe/nE /nCe/nSrwMAe/nHe/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne  \n/nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W/nMe/nSrwME /nPfe /nCeMnpelrMnu /nSe/nLe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nCfe/nTBe/nPe/nTBe/nSrwMAe/nI/nTe/nSrwME /nRe/nHe/nE/DeMne /nJe/nHe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu /nDe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwMAe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nSrwME /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nPe/nKe/nDnnfe/nE /nLe/nGe/nLe/nSrwMAe /nSrwMI/nKe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nSrwME/nMe/nSrwME /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nLe/nSrwME/nLe/nKe /nSrwMAr /nNe/DeMne \n/nJe/nKfe/nNe /nHe/nSrwMAe/nTfe/nMe/nSrwME /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nLe/nSrwME/nLe/nKe /nSrwMAr /nNe /nTe/nKfe/nNe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nBe/nSrwM’/nSrwMI.M/nJfe /nPe/nDnnfe/nLe/nSrwMAr/nNe /nJe/nSrwME /nBfe/nSrwMI.N/nRe/nSe/nKe /nDnfe/nSrwMO/nRfe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nCfe/nSrwMIr.M, /nVe/nE/nHe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nLe/nSrwME/nLe/nKe/DeMne  \n/nDnfe/nSrwMO/nRfe/nKe /nSrwMI/nBe/nKfe /nMe/nSrwMAe/nLe-/nJe/nSrwMAe/nLe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nTe /nCeMnpelrMnu  /nLe/nGe/nSrwMAr /nCfe /nSrwMAr  /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nMe/nNe/nSrwM’/nKfe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nNe/nI /nLe/nGe/nSrwMAr /nCfe/nI/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe, /nHe/nSrwMAe/nTfe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nCfe/nRe-/nCfe/nRe /nKfe/nSrwM’u/nNe /nBe/nHe/nE /nLe/nGe/nLe/nSrwMAr/nNe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe \n/nTe/nSrwME/nKe/nRe/nSrwMO /nSrwMI.M/nCe/nNTe/nSrwMAe/nBe /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nSe/nYe/nSrwMO /nBfe/nSrwMI.N/nRe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nMe/nNe/nMe/nSrwME /nNe/nI /nBfe/nSrwME/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne  \n/nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W/nKe /nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe /nBe/nSrwMAe/nSrwMI.W/nNHe /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /n’u/nPe/nRe /nE/nLe/nSrwMAe /nAe /nJe/nSrwMAr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nKfe/nSrwM’u/nNe /nBe/nHe/nSrwMAr/nTe /nRe/nHe/nSrwMAr/nNe, /nTe/nSrwMAr/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nCe/nSrwM’/nNe/nSrwMAu/nTBe/nSrwMIr/nSe /nCeMnpelrMnu  /nCe/nSrwM’u/nNe /nSrwMI/nNe/nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nLe /nLe/nGe/nSrwMAe /nLe/nSrwME/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne \n/nO/nNe/nSrwMAe, /nSrwMI/nBe/nKfe /nTe/nRe/nSrwME/nTe/nRe /nDe/nSrwME/nHe/nMe/nSrwME /nPe/nSe/nRe/nE /nLe/nGe/nLe/nSrwMAr/nNe /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nTe/nSrwME/nKe/nRe/nSrwMAe /nA/nNe/nTBfe/nSrwMAe /nDe/nSrwME/nLe/nSrwMI.W/nKfe/nNe/DeMne /nCe/nSrwM’u/nNe /nLe/nGe/nSrwMAe /nPfe /nSrwME /nRe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nPe/nSrwMI.M/nSe /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /n’/nTBfe/nSrwMAu/nLe/nSrwMAr/nNe/DeMne \n/nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W/nKe /nMe/nSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nHe /nKfe/nSrwMO/nSrwMI/nLe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nSrwMI/nNe/nKe/nSrwMAe/nLe/nE /nLe/nGe/nLe/nSrwMAe /nSrwMI/nKe /nPfe /nSrwME /nRe /nDe/nSrwMO/nHe/nRe/nSrwMAe /nKe/nAvewpefe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nPe /nKe/nSrwMAe/nSrwMI/nTBe /nLe/nSrwME/nLe/nKe /nSrwMAr /nNe/DeMne /nTBe/nSrwMAu/nHe/nKe/nSrwMIr.W /nCe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTe/nSrwME-/nCe/nSrwMAe/nSrwMI/nHe/nTe/nSrwME \n/nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nKfe/nSrwMI.M/nSe /nPe/nDnnfe/nLe/nSrwMAe/DeMne /nDe/nSrwMO/nSe/nRe /nSrwMI/nKe/nYe/nSrwMO /nO/nI/nTBfe/nSrwMAe/nMe /nNe/nSrwMI/nHe/DeMne /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nYe/nSrwME/nCeMnpelrMnu/nMe/nSrwME /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe /nMe/nSrwMI.N/nRe /nGe/nSrwME/nLe/nSrwMAe/DeMne  \n/nE/nKe /nGfe /dNTta /nSrwMAe/nNe/nKe /nPe/nCfe/nSrwMAe/nI/nTe /nJe/nKfe/nNe /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nSrwMI/nTe/nYe/nSrwMO /nAe /nO/nKe/nRe /nMe/nSrwMAe/nI/nYe/nSrwMO /nPe/nHetnSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nCe/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu /nKfe/nSrwMO/nPe/nDnnfe/nSrwMIr/nMe/nSrwME /nNe/nI /nDe/nSrwME/nKfe/nLe/nKe/DeMne /nCe/nSrwMAe/nRetnSrwM’u-/nKe/nSrwMAe/nTe \n/nTe/nKe/nLe/nKe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nKe /nSrwME /nTe/nSrwMAu /nNe/nSrwME /nNe/nJe/nSrwMAr/nRe/nPe/nRe /nPe/nDnnfe/nLe/nNe/DeMne /nA/nNHe/nSrwMAe/nI/nRe /nSe/nSrwME/nHe/nSrwMO /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe/nI/DeMne /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr /nKe/nPe/nDnnfe/nSrwMAe /nBe/nDe/nSrwMAr/nLe /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nPe/nSrwMAr/nSe/nLe /nTe /nCeMnpelrMnu  /nSrwMI/nPe/nTe/nSrwMAe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwM’/nI/nLe \n/nPe/nDnnfe/nLe /nDe/nSrwME/nKfe/nLe/nKe/DeMne /nDe/nSrwME/nKfe/nTe/nSrwME /nJe/nSrwMO/nRe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nMe/nSrwMAe/nE/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nSfe/nSrwMO/nRe /nPe/nSrwMAe/nDnnfe/nLe/nKe- \n“/nMe/nSrwMAe/nE! /nBe/nSrwMAe/nBe/nSrwM’u /nMe/nSrwMI.N/nRe /nGe/nSrwME/nLe!”  \n‘/nMe/nRe/nBe’ /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nNe /nTe/nSrwME/nTe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO /nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nMe/nSrwME /nPe/nSrwMAr/nSe /nKe/nAvewpefe /nDe/nSrwME/nKfe/nLe/nSrwMAr/nNe /nJe/nSrwME /nPe/nSrwMI/nTe/nKe /nSe/nSrwMAe/nCeMnpelrMnu/nSe /nBe/nNNe /nBfe/nAvewpefe /nGe/nSrwME/nLe/DeMne  \n/nPe/nSrwMAe/nSrwMI/nNe/nPe/nRe /nTe/nSrwMAe/nBe/nSrwME /nA/nLe/nGe/nLe /nNe/nI /nRe/nHe/nI/DeMne /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nTe/nSrwMIr/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nKe/nHe/nLe/nSrwMI.W/nKfe/nNe- \n“/nBe/nSrwMAu/nAe, /nPe/nSrwMI/nHe/nNe/nSrwME /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nGe/nSrwMO/nRe/nSrwME /nPe/nKe /nSrwMAr /nDnnfe /nKe/nAvewpefe /n’u/nPe/nRe /nLe/nAvewpefe /nCe/nLe/nHe/DeMne”  \n/nBfe/nSrwMI.N/nRe /nRe/nSrwMAe/nSrwMI/nTe /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u /nMe/nSrwMAe/nYe-/nPe/nSrwM’/nTe /nMe/nSrwMAe/nNe/nSrwME /nGe/nSrwM’/nLe/nSrwME/nSrwMI/nTe/nYe/nSrwMO /nAe /nTe/nSrwME/nTe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMO /nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /nKfe/nSrwMO/nPe/nDnnfe/nSrwMIr/nMe/nSrwME /nRe/nSrwMI.W/nKfe /nO/nGe/nSrwMAr/nDnnfe /nKe/nAvewpefe /nBe/nSrwMAr/nSe/nLe/DeMne /nBfe/nSrwMO/nRe /nHe/nSrwMO/nI/nTe/nSrwME /nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u \n/nMe/nSrwMAe/nYe-/nPe/nSrwM’/nTe /nKfe/nSrwMO/nPe/nDnnfe/nSrwMIr/nE/nMe/nSrwME /nKe/nSrwMAe/nNe/nE /nLe/nGe/nLe/DeMne /nO/nNe/nSrwMAe /nGe/nSrwMAe/nMe/nSe /nCeMnpelrMnu  /nHe/nTBe/nLe /nKfe/nSrwMO/nPe/nDnnfe/nSrwMIr, /nMe/nSrwM’/nDe/nSrwMAe /nRe/nHe/nSrwMAr /nTe /nCeMnpelrMnu  /nGe/nSrwMAe/nMe/nSrwME/nKe /nDe/nSrwMI.M/nCfe/nNe/nBe/nSrwMI.N/nRe/nYe/nSrwMAe /nBe/nSrwMAe/nDfe/nMe/nSrwME/DeMne ../nDe/nSrwM’/nNe/nSrwM’u \n/nMe/nSrwMAe/nE-/nBe/nSrwME/nTBe/nSrwMAe/nKe /nKe/nSrwMAe/nNe/nBe /nSe/nSrwM’/nSrwMI/nNe /nE/nKe /nSrwME -/nDe/nSrwM’/nI/nYe/nSrwME /nGe/nSrwMAe/nMe/nKe /nLe/nSrwMO/nKe /nPe/nHetnSrwM’ /nCeMnpelrMnu /nCe/nE /nLe/nGe/nLe/DeMne /nA/nNTe /nMe/nSrwME /nMe/nCe/nSrwMAe/nNe/nSrwME/nKe /nPfe/nTBTBfe/nSrwMO /nAe /nBe/nLLe/nSrwMO/nKe /nCe/nCe/nRe/nSrwMIr /nBe/nNe/nSrwMAe \n/nDe/nSrwMO/nSrwMI.N/nRe/nKe/nKe /nLe/nSrwMAe/nSfe/nKe /nSrwME/nCeMnpelrMnu  /n’/nTBfe/nSrwMAe /nDfe/nSrwMAe/nRe/nKe /nKe/nSrwMAe/nTe /nLe/nAvewpefe /nJe/nSrwMAe /nGe/nSrwMAe/nSrwMI/nDnnfe /nDe/nSrwME/nLe/nKe/DeMne  \n/nA/nKfe/nNe /nDfe/nSrwMI.N/nRe /nTe/nSrwME/nTe/nRe/nSrwMIr/nKe /nMe/nNe/nMe/nSrwME /nSrwMI.M/nMe/nSrwMI.M/nSe/nYe/nSrwMO /nBfe/nSrwMI.N/nRe /nIr /nSrwMI.M/nCe/nNTe/nSrwMAe, /nNe/nI /nPe/nSrwMAr/nSe/nLe /nCfe/nLe/nSrwMAr/nNe /nJe/nSrwME /nSrwMI/nNe/nSe/nHe/nSrwMAe/nYe /nCfe/nSrwMIr","size_mb":0.75,"has_text":true}}